comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
moriant᷑ facit. nemini bona e̾ s laudab ilit̃
coleratur. ꝓtenendo uł adipiscendobono
Cum uͦ in ea sunt qui tam mortui nuncupant᷑:
Non absurde dicitur mał mala & bonis bo¬
na: In requiȩ sunt enim animȩ piorũ acorꝑe
separatȩ: Impiorum autem pęnas luunt
donec istarum ad ȩt̾̃nã uitam: illarun uͦad
S id tempꝰ quo anunȩ a corꝑe seꝑatȩ. aut
in bonis sunt aut in malis: ut rum potius¬
pꝰ mortem. an in morte dicendumẽ Sienĩ
pꝰ mortemẽ: iam ũ ipsa mors quȩ transacta
atq p̃terita ẽ. s pꝰ eam uita p̃sens animȩ bona
seu malaẽ Mlors autem tunc eis mala erat:
quando erat. hoc ẽ. quando eam patiebant᷑
cum morerent᷑: qm̃ gͣuis et molest eiꝰ nerat sens.
quo malo bene utuntur boni: ꝑacta auteni
mors. quodam modo uł bona uł mala est
quȩ um nuncẽ: Porro si adhuc diligentius
attendamus: nec illa mors eẽ. apparebit

Expanded text:
moriantur facit, nemini bona est, sed laudabiliter moriantur facit, nemini bona est, sed laudabiliter toleraretur pro tenendo uel adipiscendo bono; cum uero in ea sunt, qui iam mortui nuncupantur, non absurde dicitur et malis mala et bonis bona. In requie sunt enim animae piorum a corpore separatae, inpiorum autem poenas luunt, donec istarum ad aeternam uitam, illarum uero ad Sed id tempus, quo animae a corpore separatae aut in bonis sunt aut in malis, utrum post mortem potius an in morte dicendum est? Si enim post mortem est, iam non ipsa mors. quae transacta adque praeterita est, sed post eam uita praesens animae bona seu mala est. Mors autem tunc eis mala erat, quando erat, hoc est quando eam patiebantur, cum morerentur, quoniam grauis et molestus eius inerat sensus; quo malo bene utuntur boni. Peracta autem mors quonam modo uel bona uel mala est, quae iam non est? Porro si adhuc diligentius adtendamus, nec illa mors esse apparebit,
Abbreviated transcription (Latin):
tum fiusse monstrauit. qđ ad pęnam pec¬
cantis antea fuerat constitutum. ut inde
iusticiȩ fructus ubior nasceret᷑. Mors gͦ ñ
idõ bonum uideri debec. quia intant᷑am
utilitatem ñ uisua s diuina opitulatione
conuersa ẽ : utq cunc metuenda p̃posita
ẽ: ne peccatum committeret᷑ nunc suscipi¬
enda ꝓ ponitur. ut peccatum ñ cominit¬
tatur. commissũq deleatur. magnȩq
uictoriȩ debita iusticiȩ palma reddatur:¬
Si enim diligentiꝰ consideremꝰ: eciam cum
quisq ꝓueritate fidelit̾ et laudabilit̃ mo¬
ritur. mors cauet᷑ Idõ quippe aliquid eiꝰ
suscipitur ne tota contiugat: et scda in¬
suꝑquȩ numqͣm fiiatur accedat Suscipit᷑
enim animȩ a corꝑe separatione dõ ab ani¬
ma separato. etiam ipsa separet᷑ a corpe Ac
sicocius hominis pͥma morte compaeta scda
excipiat sempit̾na Quocura mors quidem
ut dixi cumeam morientes quidẽ ut dixi¬

Expanded text:
tum esse monstrauit, quod ad poenam pectum esse monstrauit, quod ad poenam peccati antea fuerat constitutum, ut inde iustitiae fructus uberior nasceretur. Mors ergo non ideo bonum uideri debet, quia in tantam utilitatem non ui sua, sed diuina opitulatione conuersa est, ut, quae tunc metuenda proposita est, ne peccatum committeretur, nunc suscipienda proponatur, ut peccatum non committatur commissumque deleatur magnaeque uictoriae debita iustitiae palma reddaturSi enim diligentius consideremus, etiam cum quisque pro ueritate fideliter et laudabiliter moritur, mors cauetur. Ideo quippe aliquid eius suscipitur, ne tota contingat et secunda insuper, quae numquam finiatur, accedat. Suscipitur enim animae a corpore separatio, ne Deo ab anima separato etiam ipsa separetur a corpore, ac sic totius hominis prima morte conpleta secunda excipiat sempiterna. Quocirca mors quidem, ut dixi, cum eam morientes
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ. Preciosa in conspectu dñi mors
scõrum eiꝰ Quid enim p̃ciosius qͣm mors:
ꝑ quam fit et ut delicta om̃ia dimittant᷑:
Et merita cumulatiꝰ augeantur: Neq enĩ
tanti sunt meriti quicum morcem differre
non possent bapcizati sunt. deletisq om̃ib
peccatis ex hac uita emigrarunt: quanti st̃
maluerunt xp̃m confitendo finire uitam.
qm eum negando ad eiꝰ baptismum ꝑuemi¬
re: Qđ uciq si fecissent etiam hoc eis in illo
lauachro dimitteret᷑ qđ timore mortis ne¬
gauerant xp̃m: in quo lauachro et illis
facinus tam immane dimissumẽ. qui oc¬
ciderant xp̃m: S quando si ñ habundan¬¬
tia gr̃ȩ sp̃s illiꝰ qui ubi uult spirac. tantũ
xp̃m amare possiͤnt. ut eum in tanto uitȩ
discrimine sub tanta spe ueniȩ negare
ñ possent: Mors gͥ p̃ciosa sc̃õrum. quib
cum tanta gr̃a ẽ. ꝓmissa et p̃rogatamors
xp̃i. ut adeum adquirendum suam ñ
cunctarent᷑ impendere in eo usuf redac¬

Expanded text:
iptum est: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum eius. Quid enim pretiosius quam mors, per quam fit ut et delicta omnia dimittantur et merita cumulatius augeantur? Neque enim tanti sunt meriti, qui, cum mortem differre non possent, baptizati sunt deletisque omnibus peccatis ex hac uita emigrarunt, quanti suntmaluerunt Christum confitendo finire uitam quam eum negando ad eius baptismum peruenire. Quod utique si fecissent, etiam hoc eis in illo lauacro dimitteretur, quod timore mortis negauerant Christum, in quo lauacro et illis facinus tam inmane dimissum est, qui occiderant Christum. Sed quando sine abundantia gratiae Spiritus illius, qui ubi uult spirat, tantum Christum amare possent, ut eum in tanto uitae discrimine sub tanta spe ueniae negare non possent? Mors igitur pretiosa sanctorum, quibus cum tanta gratia est praemissa et praerogata mors Christi, ut ad eum adquirendum suam non cunctarentur inpendere, in eos usus redac
Abbreviated transcription (Latin):
cimo libro. ñ debuit ꝓ miraculo poni in
abrahȩ sacrificio flaminã cęlitus factam.
int̃ diuisas uicꝰtimas cucurisse: qm̃ hoc
illi in uisione monstratum ẽ. In septimo
decimo libro qd dictum ẽ de samuhele: ñ
erat de filiis aaron. dicendum potiꝰ fuit ñ
erat de filiis sacerdotis. Filios quippe sãcer¬
dotum defunctis sacerdotib succede. mag̃
legitimi moris fuit Nam infiliis aaron
reꝑitur pat̾ samuheł. s sacerdos ñfuit. Nec
ita infiliis ut eum ipse genuerit aaron: s
sicut om̃s illiꝰ popłi dicunt᷑ filii isrł. hoc
opus sic incipit. Głosissimã cuutatemdĩ.

Expanded text:
cimo libro non debuit pro miraculo poni in cimo libro non debuit pro miraculo poni in A.brahae sacrificio flammam caelitus factam inter diuisas uictimas cucurrisse, quoniam hoc illi in uisione monstratum est. in septimo decimo, quod dictum est de Samuhel: non erat de filiis Aaron, dicendum potius fuit: non erat filius sacerdotis. filios quippe sacerdotum defunctis sacerdotibus succedere magis legitimi moris fuit; nam in filiis Aaron reperitur pater Samuhelis, sed sacerdos non fuit nec ita in filiis, ut eum ipse genuerit Aaron, sed sicut omnes illius populi dicuntur filii Israhel. Hoc opus sic incipit: Gloriosissimam ciuitatem dei..
Abbreviated transcription (Latin):
loquunt᷑ qui fatent̾ hec mal. nec enus¬
se unqͣm nec defutura morta a: orinẽ
magna. nunc parua. locis. temꝑib ꝑ so¬
nisqͦ uariari s doꝵ multorcultum quo eis
sacrificat᷑ ꝓpt̾ uitam pꝰ mortẽ futuram
eẽ utilem disputant. his ꝙ ecen brisdu
Estę uanȩ opiniones xpistiane celigioni
ahiersariȩ refelluat᷑ Sđ ne quisqͣm nos
alier ̃ tedargiusse. Entum. ñ aucem nr̃a
asseruisse rep̃hendet: id agit pars altera
õꝑis huiꝰ. quȩ libris duodecim continet᷑.
sunt asseramus: & induodecĩ posteriorib
redarguamꝰ adu̾sa. Duo decim gͦ librorũ
sequentium pͥmi iiͦii. continentꝰ exortum
duarũ ciuitatum. quarũ ẽ. una dĩ. altera
huiꝰ mundi. Sdđi quatuor. excursum earũ
siue ꝓcursum. Tercii uͦ qui & postremi:
debitos fines. Ita om̃s uiginti & duo libri.
cum sint de utraq eiuitate conscripti: ti¬
tulum tm̃ a meliore acceꝑunt᷑. ut de ei¬
uitate dĩ pociꝰ uocarent᷑. Inquorũ duode¬

Expanded text:
loquuntur, qui fatentur haec mala nec defuisse umquam nec defutura mortalibus et ea, nunc magna nunc parua, locis, temporibus personisque uariari, sed deorum multorum cultum, quo eis sacrificatur, propter uitam post mortem futuram esse utilem disputant. his ergo decem libris duae istae uanae opiniones Christianae, religioni aduersariae refelluntur. Sed ne quisquam nos aliena tantum redarguisse, non autem nostra asseruisse reprehenderet, id agit pars altera operis huius, quae libris duodecim continetur, sunt, asseramus et in duodecim posterioribus redarguamus aduersa. duodecim ergo librorum sequentium primi quattuor continent exortum duarum ciuitatum, quarum est una dei, altera huius mundi, secundi quattuor excursum earum siue procursum, tertii uero, qui et postremi, debitos fines. ita omnes uiginti duo libri cum sint de utraque ciuitate conscripti, titulum tamen a meliore acceperunt, ut de ciuitate dei potius uocarentur. In quorum de
Abbreviated transcription (Latin):
IeREa roma gothorum ir¬
ruptione agente sub rege ala¬
rico. atq impetu magne cla¬
falsorum multorũq cultores.
quos usitato nomine paganos
Tuocamꝰ. in xp̃ianã religionem
referre conantes: solito acer¬
Sus & amarius dm̃ uerum bla-¬
mare ceꝑunt. Unde ego ex¬
lescens zelo domus di adũs

Expanded text:
erea Roma Gothorum irruptione, agentium sub rege Alarico, atque impetu magnae clafalsorum multorumque cultores, quos usitato nomine Paganos vocamus, in christianam religionem referre conantes, solito acerbius et amarius Deum verum blasphemare coeperunt. Unde ego exardescens zelo domus Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
.Qđ opus ꝑ aliquot an
ẽ tenuit. eo quod alia mul
Anteurrebant. quȩ differre ñ
Aopnteret. & me pͥus ad soluen¬
Uan occupabant. Hoc autẽ de
nutate di gnͣde opus. tandem
utntiduobꝰ libris ẽ t̾minatũ.
Quorum pͥmi quinq eos refel¬
T lunt ui res humanas ita ꝓs¬
Pri uolunt: ut ad ue multorũ dõrum
cultum. quos pagani colere consuene t̃

Expanded text:
 opus per aliquot annos me tenuit eo, quod alia multa intercurrebant, quae differri non oporteret et me prius ad soluendum occupabant. {hoc autem de ciuitate dei grande opus tandem uiginti duobus libris determinatum. quorum quinque primi eos refellunt, qui res humanas ita prosperari uolunt, ut ad hoc multorum deorum cultum, quos pagani colere consuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tudine metiendum: Qui uͦ ꝓ aliquo grandi crimi.¬
ne morte multatur. numquid mora qua occiditur
que ꝑ breuis ẽ. eiꝰ supplicium leges estimant. et ñ qđ¬
eum insempit̃num auferunt de societate uiuentiũ :
Qđẽ autẽ de ista ciuitate mortalihomines supplicio
pͥmȩ morcis hocẽ. de illa ciuitate immortali homines
supplicio scdȩ mortis auferre: Sicut etum non effi¬
cuint leges huiusciuitatis ut in eam quisq reuocet᷑
occisus: sic nec illius ut inuitam reuocetur ȩt̃nam.
scda morte clampnatus Quo modo gͦ uerũ ẽ. inqui¬
remetietur uob̃. si temꝑale peccatum supplicio pu¬
metur ȩt̃no: Nec attendunt ñ ꝓpt̃ equale temporis
patiatur ã & dictam fusse m̃surani Quamuis hoc
ineut ꝓ pͥe possit accipt: de qua cumdñs hoc dioeiet
loquebatur idẽ de uidiciis et condempnationibꝰ ẜi¬
de qui uidicat et condempnat intuste: siuidicat᷑ et

Expanded text:
tudine metiendum. Qui vero pro aliquo grandi crimitudine metiendum. Qui vero pro aliquo grandi crimine morte mulctatur, numquid mora qua occiditur, quae perbrevis est, ejus supplicium leges eum in sempiternum auferunt de societate uiuentium ? quod est autem de ista ciuitate mortali homines supplicio primae mortis, hoc est de illa ciuitate immortali homines supplicio secundae mortis auferre. sicut enim non efficiunt leges huius ciuitatis, ut in eam quisque reuocetur occisus, sic nec illius, ut in uitam reuocetur aeternam secunda morte damnatus. quomodo ergo uerum est, inquiremetietur vobis, si temporale peccatum supplicio punitur aeterno? nec attendunt, non propter aequale temporis patiatur, eandem dictam fuisse mensuram, quamuis hoc in ea re proprie possit accipi, de qua dominus cum hoc diceret loquebatur, id est de iudiciis et condemnationibus. proinde qui indicat et condemnat iniuste si indicatur et
Abbreviated transcription (Latin):
et suauitas uoluptatis exigue diuturno dolore
punitur: Quid in uincłise Numquid tam duiqͥsq
iudicandus ẽ. eẽ debere qͣm dui fecit unde merut
alligari cum iustissue annosas pęnas seruus in
compedib pendat. qui ũbo aut ictu celerrine cran¬
seunte uł lacessunt dñm uł plagauit. iam uerbo
dampnum ignominia. exilium. seruitus. cum
plerumq sic infligunt̾ ut nulla uenia relaxent᷑
Nonne ꝓhuiꝰ uitȩ modo similia pęnis uidentur
ȩc̃nis : Ideo quippe ȩt̃na eẽ ñ possunt: quia nec ipsa
uita quȩ hisplectit᷑ porrigitur mȩt̾num. et cam̃ pec.
cata quȩ uindicant᷑ longissimi temporis penis bre-¬
uissimo tempore ꝑpetrantur. nec quisqͣm extitit qͥ
censeret tam cito nocentium finienda torm̃ta ẽẽ:
qͣm cito factum ẽ. uł homicidiuim. uł ad ulterium.
uł sacrilegium. uł qđ libet aluid scelus. non tempo.¬
ris longitudine s iniquitatis. et impietatis magni¬

Expanded text:
et suauitas uoluptatis exiguae diuturno dolore et suauitas uoluptatis exiguae diuturno dolore punitur? Quid, in uinculis numquid tamdiu quisque iudicandus est esse debere, quamdiu fecit unde meruit adligari; cum iustissime annosas poenas seruus in conpedibus pendat, qui uerbo aut ictu celerrime transeunte uel lacessiuit dominum uel plagauit? Iam uero damnum, ignominia, exsilium, seruitus cum plerumque sic infliguntur, ut nulla uenia relaxentur, nonne pro huius uitae modo similia poenis uidentur aeternis? Ideo quippe aeterna esse non possunt, quia nec ipsa uita, qucata, quae vindicantur longissimi temporis poenis, brevissimo tempore perpetrantur; nec quisquam exstitit qui censeret tam cito nocentium finienda esse tormenta, quam cito factum est vel homicidium, vel adulterium, vel sacrilegium, vel quodlibet aliud scelus, non temporis longitudine, sed iniquitatis et impietatis magni
Abbreviated transcription (Latin):
uo scilicec tempore ꝑpetratis pena quisq dampne.¬
tur ģc̃na. quasiullius id umqͣm iusticialegis atterr¬
dat. ut tanta mora temporis quisq puniatur. qͣ nta
mora temporis unde puniret᷑ admisit: Octo geuera
penarum inlegib eẽ scripsit cullius damnum.
uincla uerbera. talionem. ignominiam. exilium. mor¬¬
tem. seruitutem Qud horum ẽ. qđ inbreue tempꝰ
ꝓcuiꝰq peccati celebritate coartetur ut tanta un¬
dicetur morula quanta dep̃hendit᷑ ꝑpecratiun:
nͥ forte talio: Id enimagit ut hoc patiat᷑ quisq
qđ fecit: Unde illud ẽ. legis Ocłm ꝓ ocło: dentem
ꝓdence: fieri enim potest ut tam breui tempore
quisq amietat oculum seueritate uindiciꝵ : qm
tulit ipse alteri imꝓbitate peccati Porro autem
si alien ȩ feminȩ oscłm infixum rationis sit uer¬
bere uindicare: non ne quid illud puncto tempo¬
ris fecerit incomparabili horarum spatio uerbat᷑

Expanded text:
uo scilicet tempore perpetratis, poena quisque damneuo scilicet tempore perpetratis, poena quisque damnetur aeterna, quasi ullius id umquam iustitia legis adtendat, ut tanta mora temporis quisque puniatur, quanta mora temporis unde puniretur admisit. Octo genera poenarum in legibus esse scribit Tullius, damnum, uincla, uerbera, talionem, ignominiam, exsilium, mortem, seruitutem. Quid horum est quod in breue tempus pro cuiusque peccati celeritate coartetur, ut tanta uindicetur morula, quanta deprehenditur perpetratum, nisi forte talio? Id enim agit, ut hoc patiatur quisque quod fecit. Unde illud est legis: Oculum pro oculo, dentem pro dente. Fieri enim potest, ut tam breui tempore quisque amittat oculum seueritate uindictae, quam tulit ipse alteri inprobitate peccati. Porro autem si alienae feminae osculum infixum rationis sit uerbere uindicare, nonne qui illud puncto temporis fecerit, inconparabili horarum spatio uerberatur
Abbreviated transcription (Latin):
rib animȩ Sic gͦ incorꝑał et illa flamina qua exar¬
sit: et illa guttula quam poposcit: Qualia sunt etiã
uisa dormientium. siue ex tasi cernentium resincorpo¬
rales: habentes cam̃ similitudines corporum: Nam
et ipse homo quicum sp̃u ñ corꝑe sit intalibꝰ uisis.
ita se cam̃ tunc sinulem suo corpori uidet. ut discer¬
nere omĩno nonpossit: At uͦ gehenna illa qđ etiam
stagnum ignis et sulphuris dictum ẽ. corporeus ig¬
niserit. et cruciabit corpora damnatorũ. aut et
hominum et demonũ: solida hominum. aeriade¬
monum. aut tantũ hominum corpora cum sꝑitibꝰ.
demones autẽ sp̃s fine corporib herentes sumendo
penam. nonimpertiendo uitam corporalib ignib.
unusquippe utrisq ignis erit: sicut ueritas dix̃:¬
ic autem quidã eorum Xi
contra quos defendimꝰ cuntacemdĩ inui¬
stum putant : ut ꝓpeccatis quamlibet magnis par¬

Expanded text:
ribus animae. Sic ergo incorporalis et illa flamma qua exarribus animae. Sic ergo incorporalis et illa flamma qua exarsit, et illa guttula quam poposcit, qualia sunt etiam visa dormientium, sive in exstasi cernentium res incorporales, habentes tamen similitudinem corporum. Nam et ipse homo cum spiritu, non corpore, sit in talibus visis, ita se tamen tunc similem suo corpori videt, ut discernere omnino non possit. At vero gehenna illa, quod etiam stagnum ignis et sulphuris dictum est , corporeus ignis erit, et cruciabit corpora damnatorum, aut et hominum et daemonum; solida hominum, aerea daemonum; aut tantum hominum corpora cum spiritibus, daemones autem spiritus sine corporibus, haerentes sumendo poenam, non impertiendo vitam corporalibus ignibus. Unis quippe utrisque ignis erit, sicut Veritas dixic autem quidam eorum, contra quos defendimus ciuitatem Dei, iniustum putant, ut pro peccatis quamlibet magnis, par
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s homip e cam ipsi ꝓfecto in corporei. et nunc
pouem indudi corporalib membris et tuncpo.
orporum suorum uincłis insolubilit̃ alligari:
erebunt ergo sieis uulla sunt corpora sp̃s demo¬
num inimo sp̃s demones: licet incorporei corporeis
ignib cruciandi Nonut ignes ipsi quib adhere¬
bunt eorum iunctura aspirantur et animalia fiant.
quȩ constent sp̃u et corpore: s ut dixi miris et in¬
effabilib modis adherendo. accipientes ex ignib
pęnam. non dantes ignib uitam Quia et iste aliꝰ
modus quo corporib adherent sp̃s et animalia
fuint om̃ino muirus ẽ: nec comp̃hendi: ab homine
pocest. et hoc ipse homoẽ Dicerem quidẽ sicar¬
suros sine ullo suo corpore sp̃s sicut ardebat apud
inferos ille diues quando dicebat crucior in hac flã.¬
ma: nisi conuenient̃ responderi cernerem calem
guum consiłauit infundi. quał digitus lazari de
quo id fieri postulauit. ubi tamen erant sine corpo¬

Expanded text:
hominum, etiam ipsi profecto incorporei, et nunc potuerunt includi corporalibus membris et tunc poterunt corporum suorum uinculis insolubiliter adligari? Adhaerebunt ergo, si eis nulla sunt corpora, spiritus daemonum, immo spiritus daemones, licet incorporei corporeis ignibus cruciandi, non ut ignes ipsi, quibus adhaerebunt, eorum iunctura inspirentur et animalia fiant, quae constent spiritu et corpore, sed, ut dixi, miris et ineffabilibus modis adhaerendo, accippoenam, non dantes ignibus vitam. Quia et iste alius modus, quo corporibus adhaerent spiritus, et animalia fiunt, omnino mirus est, nec comprehendi ab homine potest, et hoc ipse homo est. Dicerem quidem : sic arsuros sine ullo suo corpore spiritus, sicut ardebat apud inferos ille dives, quando dicebat : Crucior in hac flamma ; nisi convenienter responderi cernerem, talem guum desideravit infundi, qualis digitus Eleazari de quo id sibi fieri postulavit; ubi tamen erant sine corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ginta hominum milia ꝑ isse referant᷑  uul¬
qualem ferimus eiq respondere conpellfi.
quid horum non xp̃iane religioni cribueret
si temporib xp̃ianis uideret : & tam̃ diis sius
ista non tribuunt quorum cultum ideo reqͥ¬
runt ne ista uł minora patiant᷑: cum ea ma-¬
iora ꝑtulerint a quib antea colebantur¬

Expanded text:
ngenta hominum milia perisse referantur et mulngenta hominum milia perisse referantur et mulqualem ferimus eique respondere conpellimur, quid horum non Christianae religioni tribueret, si temporibus Christianis uideret? Et tamen dis suis ista non tribuunt, quorum cultum ideo requirunt, ne ista uel minora patiantur, cum ea maiora pertulerint a quibus antea colebantur
Abbreviated transcription (Latin):
ut gͣndo appellari solet hoc nomine s onimo
lapidib hȩc ꝓfecto etiam grauit̾ lȩdere potu¬
erunt. Legimus aput eos. ethneis ignib ab ip¬
so montis ũtice usq ad litus ꝓximum decur.¬
rentib. tta mate ferbuisse: ut rupes eure¬
rent᷑ & pioes nauium soluerent᷑. Hoc utiq ñ
leuit̃ noxium fuit: quanius incredibilit̃
mirum. Fodem rursus estu iginium tanta
ui fauillȩ scripserunt oppletam eẽ siciliam:
ut catinensis urbis tecta obruta &e opsssadi¬
rueret. Qua calanutate ꝑ moti: misdit̃ eiꝰ¬
dem anni tributum ei relaxauere romani.
Locustarum etiam in affrica mustituduem.
ꝓdigii similem fuisse. cum iam eẽt. pꝙłi
romani ꝓuincia: litteris mardauerint.
Consumptis enim fructib foliisq linorũ:
ingenti atq in estimabili nube innare di¬
cunt eẽ. deiectam. Qua mortua plditaq lis¬
torib atq huic ęre corrupto taitam ortap
pestilentiã ut in solo regno misinisse ocsͦ¬

Expanded text:
ut grando appellari solet hoc nomine, sed omnino ut grando appellari solet hoc nomine, sed omnino lapidibus, haec profecto etiam grauiter laedere potuerunt. Legimus aput eos Aetnaeis ignibus ab ipso montis uertice usque ad litus proximum decurrentibus ita mare ferbuisse, ut rupes urerentur, ut pices nauium soluerentur. Hoc utique non leuiter noxium fuit, quamuis incredibiliter mirum. Eodem rursus aestu ignium tanta ui fauillae scripserunt obpletam esse Siciliam, ut Catinensis urbis tecta obruta et pressa dirueret; qua calamitate permoti misericorditer eiusdem anni tributum ei relaxauere Romani. Lucustarum etiam in Africa multitudinem prodigii similem fuisse, cum iam esset populi Romani prouincia, litteris mandauerunt; consumtis enim fructibus foliisque lignorum ingenti adque inaestimabili nube in mare dicunt esse deiectam; qua mortua redditaque litoribus adque hinc aere corrupto tantam ortam pestilentiam, ut in solo regno Masinissae octi
Abbreviated transcription (Latin):
contriuit: nullus talium quales nunc patimur
nͥ xp̃ianȩ religioni mala illa tribuiss. M ulto
autera nuinus aore uoces tolerarent᷑ quantum
uionẽ er cissamationem: uł irruptio ulla galox
uł yberina fluminis igniumꝙ ula depor dalio
nł qed euncta mala p̃cedit bella ill a eposlano¬
querent̃. Mala etiam alia quȩ usq ad eolihere¬
libulus aceiderunt ut int̃ ꝓdigia aum errent
sie p̾ianis temꝑib accidissent. quib a n xpiar
ras hominib tanqͣm erimine obicerent. Siirt¬
to quippe illa quȩ magis fuerunt mita qn
noxia. boues locutos. infantes nundu na tor
de utens matrum quȩdam ũba clamasse qõ¬
lasse serpentes semmas &e gallinas ce hompies
in masculinum sexum fuisse conũsas. & sȩt̃a
huiꝰ modi quȩ in eoꝵ libris non fabulosis s
historicis seu uera seu falsa sint non inferunt
hominib ꝑniciem s stuporẽ. S cum pluit
t̾ra. cum pluit creta. cum pluit lapidib non

Expanded text:
contriuit, nullus talium, quales nunc patimur, contriuit, nullus talium, quales nunc patimur, nisi Christianae religioni mala illa tribuisset. Multo autem minus eorum uoces tolerarentur, quantum ceptionem et diffamationem uel inruptio Gallorum uel Tiberini fluminis igniumque illa depopulatio uel, quod cuncta mala praecedit, bella illa ciuilia sequerentur. Mala etiam alia, quae usque adeo incredibiliter acciderunt, ut inter prodigia numerarentur, si Christianis temporibus accidisses hominibus tamquam crimina obicerent? Omitto quippe illa, quae magis fuerunt mira quam noxia, boues locutos, infantes nondum natos de uteris matrum uerba quaedam clamasse, uolasse serpentes, feminas et gallinas et homines in masculinum sexum fuisse conuersas et cetera huius modi, quae in eorum libris non fabulosis, sed historicis, seu uera seu falsa sint, non inferunt hominibus perniciem, sed stuporem. Sed cum pluit terra, cum pluit creta, cum pluit lapidibus non
Abbreviated transcription (Latin):
qui xp̃o nr̃o ingrati sunt de tantis bonis. Certe
quando ipsa mala fiebant calebant arȩ numi
num sabeo ture. sertisq recentib alebant. clare¬
bant sacerdotia. fana renidebant. sacrificabat᷑
ludebat᷑. furebat᷑ in templis: quando passim tan¬
tus ciuium sanguis ã ciuib non mͦ in ceteris lo¬
cis uerum int̾ ipsa quoq dõrum altaria funde¬
bat᷑. Non elegit templum quo confugeret tulliꝰ:
quia frustra elegerat mutius. Hi uͦ qui multo
indigniꝰ insultant temꝑib xp̃ianis: aut ad loca
xp̃o dicatissima confugerunt: aut illud eos ui
uerent eciã ipsi barbari deduxerunt. Illud scio.
& hoc mecum quisquis sine studio partium ui¬
dicat facillime agnoscit: ut omittam cetera
quȩ multa cominemoraui. & alia multo plura
quȩ commnemorare longum putaui. Si huma¬
num genus ante bella punica xp̃ianam reci¬
ꝑet disciplinã. & consequeret᷑ rerum tanta ua¬
statio quanta illis bellis europam affricam q

Expanded text:
s, qui nostro Christo ingrati sunt de tantis bonis. Certe s, qui nostro Christo ingrati sunt de tantis bonis. Certe quando illa mala fiebant, calebant arnum Sabaeo thure sertisque recentibus halabant, clarebant sacerdotia, fana renidebant, sacrificabatur ludebatur furebatur in templis, quando passim tantus ciuium sanguis a ciuibus non modo in ceteris locis, uerum etiam inter ipsa deorum altaria fundebatur. Non elegit templum, quo confugeret Tullius, quia frustra elegerat Mucius. Hi uero qui multo indignius insultant temporibus Christianis, aut ad loca Christo dicatissima confugerunt, aut illuc eos ut uiuerent etiam ipsi barbari deduxerunt. Illud scio et hoc mecum, quisquis sine studio partium iudicat; facillime agnoscit ut omittam cetera quae multa commemoraui et alia multo plura quae commemorare longum putaui;: si humanum genus ante bella Punica Christianam reciperet disciplinam et consequeretur rerum tanta uastatio, quanta illis bellis Europam Africamque
Abbreviated transcription (Latin):
ga lair ⁊ sarem qui uuictoriam ouulemi ñ meleni¬
ceo n eauenruit siusq adũsariis uitami digniatemq
nobilium conuratio senatorum uedut ꝓrap.
librate in ipsa curia trucidauit. Huiꝰ de inde
porentian multum morib dispar uitusq om¬
nib inquinatꝰ atq corruptꝰ affectare uidebacur
antonius. Cui uehemit ꝓ eadem illa uelut pa¬
trie lib̾tate cicero resistebat. Tunc emerserat
mrabił indolis adolescens ille alius cesar illiꝰ
gau cȩsaris filius adoptiuus: qui ut dixi postea
ẽ apꝑellatus augustꝰ. Huic adolescenti cȩ sari
ut eiꝰ potentia contra antonium nutriret᷑ cicero
fauebat. sꝑans eum depulsa &e oppssa antonu
dominatione instauraturũ rei .p. libtatem: usq
adeo cecus atq imꝓuidus futuroꝵ ut ille ipse
iuuenis cuiꝰ dignitatẽ ac potestatẽ fouebat ae eũ¬
dem ciceronẽ oceidendum antonio qdam quasi
rei.p. ꝓqua multum ille clamauerat ditioni
ꝓpͥe subiugaret. Deos suos accusent detantis mał:

Expanded text:
 Caesarem, qui uictoriam ciuilem clementer exercuit suisque aduersariis uitam dignitatemque nobilium coniuratio senatorum uelut pro rei publicae libertate in ipsa curia trucidauit. Huius deinde potentiam multum moribus dispar uitiisque omnibus inquinatus adque corruptus adfectare uidebatur Antonius, cui uehementer pro eadem illa uelut patriae libertate Cicero resistebat. Tunc emerserat mirabilis indolis adulescens ille alius Caesar, illius Gai Caesaris filius adoptiuus, qui, ut dixi, postea est appellatus Augustus. Huic adulescenti Caesari, ut eius potentia contra Antonium nutriretur, Cicero fauebat, sperans eum depulsa et obpressa Antonii dominatione instauraturum rei publicae libertatem, usque adeo caecus adque inprouidus futurorum, ut ille ipse iuuenis, cuius dignitatem ac potestatem fouebat, et eundem Ciceronem occidendum Antonio quadam quasi i publicae, pro qua multum ille clamauerat, dicioni propriae subiugaret.
Abbreviated transcription (Latin):
mo dõ conditos dõs seribit eorum auctor
et imagister plato: dicant qđ uolunt. Non
enim eum eis de ũborũ controũsia laboran¬
dumt̃. Sientnsic immortales ut e a dra¬
dieunt qđ dicimꝰ qͦlibet eos nonuine appel¬
lent. hanc autem platonicorũ et seutentre
siue om̃ium siue meliorum literis necreniri
potest. Nam et de ipso nomine qđ huimedi
immortalem beatamq creaturam dõs appel¬
lant ideo et int̃ nos et ipsos pene nulla dissen¬
sio ẽ. quia et mur̃is sacris literis legit᷑ ds̃
dõrum dñs locutꝰ ẽ. Et alibi conficemini dõ
dõrum. Et alibi. rex magnꝰ suꝑ om̃s dis. Illud
autem ubi scriptum ẽ. tribilis e. suꝑ om̃s dõs
cur dictum sit. deinceps ostenditur. Seqtur
enim. Qm̃ om̃s dii gentium demonia : dñs
autẽ celos fecit. Suꝑ om̃s gͦ dõs dixit s gen¬
tium idẽ. quos gentes ꝓdiis habent. quȩ sunt
demonia. Ideo t̾ribilis. Sub qͦ t̾rore dño dice¬

Expanded text:
mo Deo conditos deos scribit eorum auctor mo Deo conditos deos scribit eorum auctor et magister Plato: dicant quod uolunt; non enim cum eis de uerborum controuersia laborandum est. Si enim sic inmortales, ut tamen a sumdicunt quod dicimus, quolibet eos nomine appellent. Hanc autem Platonicorum esse sententiam, siue omnium siue meliorum, in eorum litteris inueniri potest. Nam et de ipso nomine, quod huius modi inmortalem beatamque creaturam deos appellant, ideo inter nos et ipsos paene nulla dissensio est, quia et in nostris sacris litteris legitur: Deus deorum dominus locutus est, et alibi: Confitemini deo deorum, et alibi: Rex magnus super omnes deos. Illud autem ubi scriptum est: Terribilis est super omnes deos, quur dictum sit, deinceps ostenditur. Sequitur enim: Quoniam omnes di gentium daemonia, Dominus autem caelos fecit. Super omnes ergo deos dixit, sed gentium, id est quos gentes pro dis habent, quae sunt daemonia; ideo terribilis, sub quo terrore Domino dice
Abbreviated transcription (Latin):
nes futura ꝓspiciunt. Dispositiones suas qͦq
aliquando p̃nunciant. Deniq sepe isti. nun¬
qͣm illi om̃ino falluntur. Aliud ẽ. enim temꝑa¬
lib temꝑalia et mutabilib nutabilia conier¬
tare. eisq temꝑalem et mutabilem motum.
suȩ uoluntatis et facultatis inserere. qđ de¬
monib certa ratione ꝑmissumẽ. aliud autẽ
in ec̃nis atq incõmutabilib dĩ legib quȩ in
eiꝰ sapientia uiuunt. mutationes tempum
p̃uidere. dĩq uoluntatem quȩ tam certissi.¬
ma qͣm potentissima᷑ om̃ium. sp̃s eiꝰ partici¬
patione cognoscere: qđ sc̃is angłis recta dis¬
cretione donatum ẽ. Itaq ñ solum ȩt̃ni uerũ
etiam beati sunt. Bdnum autẽ quo beati st̃
ds̃ illisẽ. a quo creati sunt. Illiꝰ quippe in de¬
clinabilit̾ participatione et contemplatiõe
ꝑfruuntur. Hos si platonici malunt dõsqͣ
demones dicere eisq annumerare. qͦs a sum¬

Expanded text:
nes futura prospiciunt; dispositiones quoque suas nes futura prospiciunt; dispositiones quoque suas aliquando praenuntiant. Denique saepe isti, numquam illi omnino falluntur. Aliud est enim temporalibus temporalia et mutabilibus mutabilia coniectare eisque temporalem et mutabilem modum suae uoluntatis et facultatis inserere, quod daemonibus certa ratione permissum est; aliud autem in aeternis adque incommutabilibus Dei legibus, quae in eius sapientia uiuunt, mutationes temporum praeuidere Deique uoluntatem, quae tam certissima quam potentissima est omnium, spiritus eius participatione cognoscere; quod sanctis angelis recta discretione donatum est. Itaque non solum aeterni, uerum etiam beati sunt. Bonum autem, quo beati sunt, Deus illis est, a quo creati sunt. Illius quippe indeclinabiliter participatione et contemplatione perfruuntur. daemones dicere eisque adnumerare, quos a sum
Abbreviated transcription (Latin):
mundis metuendi et cremendi: magis mag̃q
in notescebat dȩmonib quantꝰ eẽt. ut ei iuben¬
ti quamuis in illo contemptibił uideret᷑ carniᷤᷤ
infirmitas. resistere nullus auderet. His gͥ an¬
inflant᷑ demones uił ẽ. ñ qđ earũ ignarisint.
bili et in effabili pulchritudine cuiꝰ sc̃o amo¬
ie in ardescunt. om̃ia quȩ infra sunt. et qđ
illudẽ ñ sunt. seq ipsos int̃ illa conteninunt:
ut ex toto qđ bonisunt eo bono ex quo boni
sunt ꝑfruantur. Et ideo certiꝰ etiam temꝑalia
et mutabilia ista nouerunt. qͥa eorũ pͥncipa.¬
les causas inũbo dĩ conspicuint ꝑ quod factꝰ
ẽ. mundus. Quib causis quȩlam pbant᷑.
quȩdam reꝓbantur. cuncta ordinantur. De¬
mones autem ñ ȩt̃nas temꝑum causas. et qͦ¬
dam mͦ cardinales. indĩ sapientia contem¬
plantur: s quorũdam signorũ nobis occulto¬
rum maiore exꝑientia multo plura qͣm homi¬

Expanded text:
mundis metuendi et tremendi, magis magisque mundis metuendi et tremendi, magis magisque innotescebat daemonibus quantus esset, ut ei iubenti, quamuis in illo contemtibilis uideretur carnis infirmitas, resistere nullus auderet. CAPUT Xinflantur daemones, uilis est: non quod earum ignari sint, bili et ineffabili pulchritudine. cuius sancto amore inardescunt, omnia, quae infra sunt et, quod illud est, non sunt seque ipsos inter illa contemnunt, ut ex toto, quod boni sunt, eo bono, ex quo boni sunt, perfruantur. Et ideo certius etiam temporalia et mutabilia ista nouerunt, quia eorum principales causas in Verbo Dei conspiciunt, per quod factus est mundus; quibus causis quaedam probantur, quaedam reprobantur, cuncta ordinantur. Daemones autem non aeternas temporum causas et quodam modo cardinales in Dei sapientia contemplantur, sed quorundam signorum nobis occultorum maiore experientia multo plura quam homi
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Pęnam suã quippe formidabant ab illo:
non in illo iusticiam diligebant. Tantum uͦ
eis innotuit: quantum uoluit. Tantum autẽ
innotescendus fuit: ex qͦrum tyrannica qͦdã
mͦ potestate fuerat lib̾turus p̃destinatos insuũ
regnum et głam semꝑ ueracẽ et ueracit̃ sempit̃¬
cui uidendo ꝑfidem quȩ in illũẽ corda mun¬
dantur. s ꝑquedam temꝑalia suȩ iurtutis
efferta et occultissima signa sapientiȩ quȩ an¬
głicis sensib etiam malignorũ sp̃uum pocius
qͣm infirmitati hominum possent eẽ conspi¬
cua. Deniq quando eum paululũ suppͥm̃da
uidicauit et aliquanto altius latuit. dubitaũ
de illo demonum pͥnceps: eumq temptauit.
an xp̃s eẽt. explorans. quantum se temptari ip-¬
se ꝑ misit. ut hominẽ quem gerebat ad nr̃e
imitationis cemparet ȩxemplum. Post illam u̾
temptationem cũ angłi sicut scriptum est ii¬
nistrarent ei boni utiq et sc̃i ac ꝑhoc sꝑitib im¬

Expanded text:
erat. Poenam suam quippe formidabant ab illo, erat. Poenam suam quippe formidabant ab illo, non in illo iustitiam diligebant. Tantum uero eis innotuit, quantum uoluit; tantum autem innotescendum fuit, ex quorum tyrannica quodam modo potestate fuerat liberaturus praedestinatos in suum regnum et gloriam semper ueracem et ueraciter sempitercui uidendo per fidem, quae in illo est, corda mundantur, sed per quaedam temporalia suae uirtutis effecta et occultissimae signa praesentiae, quae angelicis sensibus etiam malignorum spirituum potius quam infirmitati hominum possint esse conspicua. Denique quando ea paululum subprimenda iudicauit et aliquanto altius latuit, dubitauit de illo daemonum princeps eumque tentauit, an Christus esset explorans, quantum se tentari ipse permisit, ut hominem, quem gerebat, ad nostrae imitationis temperaret exemplum. Post illam uero tentationem, cum angeli, sicut scriptum est, ministrarent ei, boni utique et sancti ac per hoc spiritibus in
Abbreviated transcription (Latin):
affert cognitione dignissimum. Dȩmones
enim dicuntur qm̃ uocabulũ gcumẽ. ab sci¬
ait. Scientia inflat: caritas uͦ ędificat. Qđ
recte alit̾ non intelligitur: nͥ scientiã tunc
ꝓdesse cum caritas in est. sine hac autẽ inflare
idẽ. insuꝑbiam inanissimȩ quasi uentositatis
extolłe. Est gͦ indęmonib scientia sine caritate.
et ideo tam inflati hoc ẽ. hoc ẽ tam suꝑbi sunt
ut honores diuinos et religionis seruitutẽ qͣm
uero dõ deberi scuint sibi satis egerint exhibi
et quantum possunt. apud qͦs possunt adhuc
agunt. Cont᷑ suꝑbiam porro demonum qͣ
ꝓmeritis possidebatur genus humanum dĩ
humilitas quȩ informa serui apparuit. qͣmuirtutẽ
habeat. animę hominum nesciuint immun¬
diciam elacionis inflatȩ: dȩmonib similes.
hoc ita sciuint: ut eidem dño infirmitate car.¬
nis induto dixerint. Quid nob̃ et tͥiħu nata¬
rene: Uenisti ꝑdere nos: Clarumẽ. in his
ũb̃ qđ in eis et tanta scientia erat. et caritas ñ

Expanded text:
affert cognitione dignissimum. Δαίμονες enim dicuntur, quoniam vocabulum graecum est, ob sciait: Scientia inflat, caritas uero aedificat; quod recte aliter non intellegitur, nisi scientiam tunc prodesse, cum caritas inest; sine hac autem inflare, id est in superbiam inanissimae quasi uentositatis extollere. Est ergo in daemonibus scientia sine caritate, et ideo tam inflati, hoc est tam superbi sunt, ut honores diuinos et religionis seruitutem, quam uero Deo deberi sciunt, sibi satis egerint exhiberi, et quantum possunt aput quos possunt adhuc agant. Contra superbiam porro daemonum, qua pro meritis possidebatur genus humanum, Dei humilitas, quae in Christo apparuit, quantam uirtutem habeat, animae hominum nesciunt inmunditia elationis inflatae, daemonibus similes, hoc ita sciunt, ut eidem Domino infirmitate carnis induto dixerint: Quid nobis et tibi, Iesu Nazarene? Venisti perdere nos? Clarum est in his uerbis, quod in eis et tanta scientia erat, et caritas non
Abbreviated transcription (Latin):
bitare non possit. Quȩ gͥ nos causa compellit.
ut post offensionem aurium tam multarum
ut iam pene sint omnium quȩ hoc ũbum ñ
nͥ inmalam partem audire consuerunt qđ
diximus coganiur exponere: cum possimꝰ an-¬
głorũ nomine adhibito. eamdẽ offensionem¬
aurium quȩ nomine dȩmonum fieri pote
huiꝰ. si diuinos intucamur libros. aliquid

Expanded text:
bitare non possit. Quae igitur nos causa conpellit, bitare non possit. Quae igitur nos causa conpellit, ut post offensionem aurium tam multarum, ut iam paene sint omnium, quae hoc uerbum non nisi in malam partem audire consuerunt, quod diximus cogamur exponere, cum possimus angelorum nomine adhibito eandem offensionem, quae nomine daemonum fieri poternominis, si diuinos intueamur libros, aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicantur. et ñ potiꝰ eligat uiam. ubi conta¬
minates magis dęmones euitentur. et ab incõ¬
tamiaabili dõ ad ineundã societatem inconta¬
minatorũ angłorum homines a contaminaci¬
tare uideam᷑. qm nonnulli istorũ ut ita dixe-¬
rim demonicolarũ. in quib et labeo ẽ. eosdẽ
ꝑhibent ab aliis angłos diciqͦs ipsi demones
nuncupant: iam mͥ de bonis angłis aliquid
uideo disserendum. quos isti eẽ ñ negant s
eos bonos demones uocare qͣm angłos malunt.
ualos nunqͣm uͦ bonos demones legimꝰ s ubi.¬
cumq illarũ litterarũ hoc nom̃ positum reꝑit᷑.
siue dȩmones siue de monia dicant᷑. ñ nͥ mali-¬
gni significantur sp̃s. et hanc loquendi con-¬
dunt nullus fere sit tamlitteratꝰ et tam doctꝰ
qui audeat in laude uł seruo suo dicere de¬
inonem habes. s cuilibet hoc dicere uoluerit:
non se alit̃ accipi qͣm male dicere uoluisse du¬

Expanded text:
praedicantur, et non potius eligat uiam, ubi contapraedicantur, et non potius eligat uiam, ubi contaminantes magis daemones euitentur et ab incontaminabili Deo ad ineundam societatem incontaminatorum angelorum homines a contaminatitare uideamur, quoniam nonnulli istorum, ut ita dixerim, daemonicolarum, in quibus et Labeo est, eosdem perhibent ab aliis angelos dici, quos ipsi daemones nuncupant, iam mihi de bonis angelis aliquid uideo disserendum, quos isti esse non negant, sed eos bonos daemones uocare quam angelos malunt. malos, numquam uero bonos daemones legimus; sed ubicumque illarum litterarum hoc nomen positum reperitur, siue daemones, siue daemonia dicantur, non nisi maligni significantur spiritus. Et hanc loquendi condunt, nullus fere sit tam litteratus et doctus, qui audeat in laude uel seruo suo dicere: \'Daemonem habes\'; sed quilibet hoc dicere uoluerit, non se aliter accipi, quam maledicere uoluisse, du
Abbreviated transcription (Latin):
tib clareant. ꝑ corꝑalium tam̃ locorũ int̃¬
ualla. et ꝑ aereorũ corꝑum leuitatem a ꝓ¬
uectu animorũ nos auocare atq atĩtere.
moliuntur. ñ uiam p̃bent ad dm̃ s neuia
teneat᷑ impediunt. quando qͥdem et in ipsa
uia corꝑali quȩ falsissima ẽ. et plenissima
erroris. qua ñ iter agit iusticia qm̃ ñ ꝑ cor
sa tm̃ uia corꝑali quã demonum amici ꝑ
elem̃torum gradus ordinant. int̃ ethereos dõs
et trenos homines. aereis dȩmonibꝰ mediis c̃¬
stitucis. hoc dõs opinantur habete p̃cipuum:
ut ꝓpt̃ hoc int̃uallum locorum contrectatio¬
ne non contaminentur humana. Ita demones
contaminar potiꝰ ab hominibꝰ qͣm homines
mundar adȩ monib credunt: et dõs ipsos
contaninari potuisse nͥ loci altitudine mu¬
mientur. Quis tam infelix ẽ. ut ista uia mun¬
dari se existimet ubi homines contaminan-¬
tes. demones contaminati. dii contamin abiles

Expanded text:
tibus r clareant, per corporalium tamen locorum intetibus r clareant, per corporalium tamen locorum interualla et per aeriorum corporum leuitatem a prouectu animorum nos auocare adque auertere moliuntur, non uiam praebent ad Deum, sed. ne uia teneatur, inpediunt. Quando quidem et in ipsa uia corporali quae falsissima est et plenissima erroris, qua non iter agit iustitia; quoniam non sa tamen uia corporali. quam daemonum amici per elementorum gradus ordinant inter aetherios deos et terrenos homines aeriis daemonibus mediis constitutis, hoc deos opinantur habere praecipuum, ut propter hoc interuallum locorum contrectatione non contaminentur humana. Ita daemones contaminari potius ab hominibus, quam homines mundari a daemonibus credunt, et deos ipsos contaminari potuisse, nisi loci altitudine munirentur. Quis tam infelix est, ut ista uia mundari se existimet, ubi homines contaminantes, daemones contaminati, di contaminabiles
Abbreviated transcription (Latin):
habeat immortale ꝓpinquũ summis. ani-¬
mum autẽ morbidum similem infimis. qͦ mor¬
bo nobis inuideat potiꝰ ne sanemꝰ qͣm ad iuuec
ut sanem᷑. s tali qui nob̃ infimis ex corporis
mortalitate coaptatus. un mortał sp̃s iusticia
ꝑ quam ñ locorũ distantia s similitudinis
excellentiamansit insummis. mundandis
liberandisq nob̃. uere diuinum p̃beat ad¬
uitoriũ. Qui ꝓfecto incontaminabił ds̃.
absit ut contaminationẽ timeret ex homine
quo indutus ẽ: aut ex hominib int̃ qͦs ho
mo conũsatus ẽ. Non enim parua sunt hȩc
interim duo quȩ salubrit̃ sua incarnatione
monstrauit: nec carne posse contaminari
ueram diuinitatẽ. nec ideo pucandos dȩ mones
nobis eẽ meliores. quia non habent carnen.
Hic ẽ sicut eum sc̃a scriptura p̃dicat: media
tent̃ ꝓnr̃a facultate dicamus. falsi autẽ illi¬
fallacesq mediatores dȩmones. quicũ ꝑsp̃s

Expanded text:
habeat inmortale propinquum summis, anihabeat inmortale propinquum summis, animum autem morbidum similem infimis quo morbo nobis inuideat potius ne sanemur, quam adiuuet ut sanemur; sed tali, qui nobis infimis ex corporis mortalitate coaptatus inmortali spiritus iustitia, per quam non locorum distantia, sed similitudinis excellentia mansit in summis, mundandis liberandisque nobis uere diuinum praebeat adiutorium. Qui profecto incontaminabilis Deus absit ut contaminationem timeret ex homine quo indutus est, aut ex hominibus inter quos in homine conuersatus est. Non enim parua sunt haec interim duo, quae salubriter sua incarnatione monstrauit, nec carne posse contaminari ueram diuinitatem, nec ideo putandos daemones nobis esse meliores, quia non habent carnem. Hic est, sicut eum sancta scriptura praedicat, mediattenter pro nostra facultate dicamus. CAPUT fallacesque mediatores daemones, qui, cum per
Abbreviated transcription (Latin):
Nam radiis solis et lunȩ t̃ra contingit᷑: nec
istam contaminat lucem. Miror autẽ pluri¬
mum. tam doctos homines qui cauncta corꝑea
et sensibilia p̃ in corporalib et intelligibili¬
b pꝰponenda uidicauer̃. cum agit᷑ de beata
une. cor ꝑ alium contrectationũ facere m̃tio¬
nemUbi ẽ. illud plotini. ubi ait. fugien¬
dumẽ. gͥ ad carissimã patriam. et ibi pat̃ ẽ:
tͥ om̃ia: Que gͥ inquit classis. aut fuga :
Similem dõ fieri. Si gͦ quanto similior qͥn¬
to fit quisq ꝓpinquior: nulla ẽ. ab illo.
alia longinquitas qͣm eiꝰ dissimilitudo In¬
corꝑali uͦ illi et̃no et in commutabili tanto
ẽ. anima hominis dissimilior: quanto rerũ
corꝑalium mutabiliũq cupidior. Hoc ut
sanetur: qm̃ immortali puritati quȩ in
summo ẽ ea quȩ inimo sunt mortalia et
immunda conuenire non possunt. opꝰẽ. qui¬
dem mediarore ñ tam̃ tali qui corpꝰ quidem

Expanded text:
Nam radiis solis et lunae terra contingitur, nec Nam radiis solis et lunae terra contingitur, nec istam contaminat lucem. CAPUT mum tam doctos homines, qui cuncta corporea et sensibilia, prae incorporalibus et intelligibilibus postponenda iudicauerunt, cum agitur de beata uita, corporalium contrectationum facere mentionem. Ubi est illud Plotini, ubi ait: Fugiendum est igitur ad carissimam patriam, et ibi pater, et ibi omnia. Quae igitur, inquit, classis aut fuga? Similem Deo fieri.\' Si ergo deo quanto similior, tanto fit quisque propinquior, nulla est ab illo alia longinquitas quam eius dissimilitudo. Incorporali uero illi aeterno et incommutabili tanto est anima hominis dissimilior, quanto rerum temporalium mutabiliumque cupidior. Hoc ut sanetur, quoniam inmortali puritati, quae in summo est, ea quae in imo sunt mortalia et inmunda conuenire non possunt, opus est quidem mediatore; non tamen tali, qui corpus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
t̃gentib mundiores. Qđ si ita ẽ. contamina¬
tiorib dii miscent᷑ dȩmonib qui ne conta¬
minarent᷑ hominum ꝓpinquitatẽ contrecta.¬
tionemq uitarunt. An forte dii possunt ab
hominib contanunatos mundare demones
nec ab eis contaminari. et eo mͦ ñ possent et
homines: Quis talia sentiat nͥquẽ fallacis¬
simi dȩmones deceꝑ unt. Quid qđ si uideri
et uidere contaminat. uidentur ab hominibꝰ
dii qͦs uisibiles dicit clarissima mundi lumi¬
na et cetera sidã. tutioresq sunt de mones ab
ista hominum contaminatione qui ñ posst̃
uiderinͥ uelint: Aut si ñ uidi s uide conta¬
minat: negenit ab istis clarissimis mundi
luminib qͦs dõs opinant᷑ uidi homines cũ
radios suos t̃ras usq ꝑtendant. Qui tm̃ eorũ
radii ꝑquęq unmunda diffusi ñ c̃taminait᷑.
et dii contaminarent᷑ si hominib miscerent᷑.
etiam sieẽt. necessariꝰ insubueniendo contactꝰ.

Expanded text:
tergentibus mundiores. Quod si ita est, contaminatergentibus mundiores. Quod si ita est, contaminatioribus di miscentur daemonibus, qui, ne contaminarentur, hominum propinquitatem contrectationemque uitarunt. An forte di possunt ab hominibus contaminatos mundare daemones, nec ab eis contaminari, et eo modo non possent et homines? Quis talia sentiat, nisi quem fallacissimi daemones deceperunt? Quid quod, si uideri et uidere contaminat, uidentur ab hominibus di, quos uisibiles dicit, \'clarissima mundi lumina et cetera sidera, tutioresque sunt daemones ab ista hominum contaminatione, qui non possunt uideri, nisi uelint? Aut si non uideri, sed uidere contaminat, negent ab istis clarissimis mundi luminibus, quos deos opinantur, uideri homines, cum radios suos terras usque pertendant. Qui tamen eorum radii per quaeque inmunda diffusi non contaminantur, et di contaminarentur, si hominibus miscerentur, etiamsi esset necessarius in subueniendo contactus?
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas: Namneq homines id concupiscere¬
auderent. cum dõrũ uł dȩmonum bonorũ con¬
spectu uł colloquio fruerent᷑ sintantum curi¬
ositas ꝓ gredetur ut uellent. quonã pacto qͥs.
uisibq se p̃bendo et loquendo et audiendo.
dii corporalit misceri hominib possent. hoc
nabiles dõs. Si autem contaminant᷑ et demo¬
nes. quid conferunt hominib ad uitam post
mortem beatam. quos contaminati mundare
uon possunt ut eos mundos diis incontamina
tis possunt ad iungere. int̃ quos et illos medũ
constiͣtͣisut. Aut si hoceis beneficii ñ confert
quid ꝓdest hominib hominib demonum
a mica mediatio: Anut pꝰ mortẽ ñ ad dõs
homuiss ꝑ demones transeant. s simuluiuant
utriq contaminati at ꝑ hoc neutri beati: Ni¬
si forte quis dicat more fongarum uł spon
giarum uł buiꝰ cemodi rerum. mundare de¬
mones amicossuos: ut tanto ipsi sordidio¬
res fiant quanto fuint homines eis uelut

Expanded text:
necessitas? Nam neqnecessitas? Nam neqauderent, cum deorum vel daemonum bonorum conspectu vel colloquio fruerentur: et, si in tantum curiositas progrederetur, ut vellent; quonam pacto quispvisibusque se praebendo et loquendo et audiendo, dii corporaliter misnabiles deos. Si autem contaminantur et daemones, quid conferunt hominibus ad uitam post mortem beatam. quos contaminati mundare non ptis possint adjungere, inter quos et illos medii constituti sunt? Aut si hoc eis beneficii non conferunt, quid prodest hominibus daemonum amica mediatio? an ut post mortem non ad deos homines per daemones transeant, sed simul vivant utrique contaminati, ac per hoc neutri beati? Nisi forte quis dicat more spongiarum giarum uel huiusce modi rerum mundare daemones amicos suos, ut tanto ipsi sordidiores fiant, quanto fiunt homines eis uelut