comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ie uͦ sequenti rex ipse exigit ab
genteoꝵ uideł libras quingentas.
Qb̾ audiens archip̃sul qͣsi iustu¬
porem mox uersus in cuule inqͥd
regie p̃sertumn magnificentie. do¬
uata repetere. Nec iunficior qͥdem
tempore. ea cancellarie. eam quã
nunc ut audio repetis numera¬
tã mͥ pecuniam ñ mutuatã. s do¬
natam. Et si placeret ui officio ił¬
lo qualem me obseqͥo ur̃o exhibu¬
erun. magis nunc ad memoriam
reuocandum: qͣm cum indigna¬
tione aduersum me ut sentio cõ¬
ceptam sic in me ꝑ int̾nos gesta¬
t̾ẽ iudicandum. Uerum rex ad
u̾ba ñ respiciens: iudiciũ postulat
Et p̾fati illi ꝑati ad iudicandum
tam pontifices nr̃i qͣm ꝓceres
petitam pecuniã soluendam in¬
dicant: eo qd̾ archip̃sul pecuniã
illam & si cdonationis titulo. quẽ
est se recepisse. Adiudicata uͦ sibi
pecuiuia: exigit rex cautionem. S
respondit archip̾sul adhoc. se in
regno habere. qd̾ pecunia adusdi¬
cata. multo pluris ess. nec decere.

Expanded text:
ero sequenti rex ipse exigit ab genteorum videlicet libras quingentas. Quod audiens archipraesul, quasi in stuporem mox versus, incivile inquit, regiae praesertim magnificentiae, donata repetere: « Nec inficior quidem tempore cancellariae eam, quam nunc, ut audio, repetis, numeratam mihi pecuniam non mutuam, sed donatam: et, si placeret, in officio illo qualem me obsequio vestro exhibuerim, magis nunc ad memoriam revocandum, quam ex indignatione adversum me, ut sentio, concepta, sic in me nunc, petunc, vindicandum. » Verum rex ad verba non respiciens judicium postulat, et praefati illi parati ad judicandum, tam pontifices nostri quam proceres, petitam pecuniam solvendam judicant, eo quod archipraesul pecuniam illam, etsi donationis titulo quem test se recepisse. Adjudicata vero sibi pecunia exigit rex cautionem: sed respondit archipraesul ad hoc, se in regno habere quod pecunia adjudicata multo pluris esset, nec decere
Abbreviated transcription (Latin):
supplicans postulauerat: ut archip̃¬
sulatꝰ sui tp̃r. ꝯtͣ ꝯscientiam suã nemi¬
ni.p̃terqͣm digno. ꝯsec̃tionis p̾sertim
impoueret manũ.
ost modicum uͦ archip̾sul plerisꝙ
compuincialib ep̃is ꝯuocatis: nobr¬
le illud & regale monasteriũ de re¬
dinges. in qͦ diue recordationis. henri¬
ẽ qͦndam angloꝵ rex sccłi heurici nunc
illustris ur̃i auus. in mausoleo głose
qͥescit. cuiꝰ & ipse fundator. magnifice
dedicauit: rege uolente sic. & p̃sente.
t eodẽ etiam anno londonie apud

Expanded text:
supplicans postulaverat ut, archiprsupplicans postulaverat ut, archipraesulatus sui tempore contra conscientiam suam nemini praeterquam digno consecrationis praesertiimponeret manum. Post modicum vero archipraesul, plerisque comprovincialibus episcopis convocatis, nobile illud et regale monasterium de Redinges, in quo divae recordationis Henricus, quondam Anglorum rex, secundi Henrici nunc illustris regis nostri avus in mausoleo gloriose quiescit, cujus et ipse fundator; magnifice dedicavit, rege volente sic et praesente. Et eodem etiam anno Londoniae apud
Abbreviated transcription (Latin):
cognom̃to de meluduno & seculari¬
ũ & sac̾rum lit̾arum in scolis magi¬
strũ p̃clarum: tam in uita etiã ꝙͣ in
in scientia młtomag̃ adhuc p̃clario¬
rem. Cuiꝰ & ille saẽdos magnꝰ. de qͦ pro¬
xuine sermo. priꝰ ꝯsectus: in scolis disci¬
pls fuerat. Hic qͥppe doctor magnus.
tam uita qͣm scientia. tanqͣm lumina¬
re magnum. ꝑuniuersum eccłiarũ
orbem erat rutilans: & discipłoꝵ mł¬
titudinẽ eruditam. tanqͣm uarios ꝑ
orbem lucis sue radios ase emittens. Hie
socłs a etiã uouissimꝰ: quẽ nouus archi¬
p̃sul nr̃ cum cleri & ppłi unanimi totꝰ
uniũsitatis assensu. inherefordensẽ
his ꝯsecͣtis pontificib omĩ sieut mun¬
d̾ nouit. sẽitate ꝯspicius p̃ter qͦs nouu̾
ꝯsecͣtor ur̃ alios ñ ꝯsecͣuit. ipsiꝰ qd̾ supra
in hystoria hac iam testati sumꝰ. & ꝑ
positum stetit firmum. & ab altissimo
desiderium est. expletum. Quo ut su¬
pra ostendunꝰ disposuerat qͦ altissimo

Expanded text:
cognomento de Meleduno et saecularicognomento de Meleduno et saecularium et sacrarum litterarum in scholis magistrum praeclarum, in vita etiam quam in scientia multo magis adhuc praeclariorem. Cujus et ille sacerdos magnus, de quo proxime sermo, prius consecratus in scholis discipulus fuerat. Hic quippe doctor magnus tam vita quam scientia, tanquam luminare magnum per universum ecclesiarum orbem erat rutilans, et discipulorum multitudinem eruditam tanquam varios per orbem lucis suae radios a se emittens. Hic secundus et etiam novissimus quem novus archipraesul noster cum cleri et populi unanimi totius universitatis assensu in Herefordiensemhis consecratis pontificibus omni, sicut mundus novit, sanctitate conspicuis, praeter quos nit, ipsius quod supra in historia hac jam testati sumus, et propositum stetit firmum et ab Altissimo desiderium est expletum, quo, ut supra ostendimus, disposuerat, quo Altissimo
Abbreviated transcription (Latin):
& speciosa floꝵ gr̃arum suarum uari¬
etas depingenda: qͣnte uidł fuerit p᷑i¬
tatis liliũ. qͣnte u̾ecundie rosa: q̃m ce¬
lestis ꝯuersationis uiola qͣm iocunde so¬
cietatis musica: & suꝑ omĩa q̃nta iusti¬
cie columua:  ad ceteroꝵ p̾sidiũ. quam
in fringibilis ꝯstantie ad amas. His gͥso¬
lum sic tactis. qͥanec modolocꝰ est. ut mo¬
rem᷑ ui his: hic etate iuuenis s morib
gͣndeuus. & uirtutib cõmuni omĩum
ad qͦs id spectabat. uoto. electus: pͥmus
fuit quem ñr nouus archip̃sul i ep̃m¬
sꝑis. & in aduersis ipsi semꝑ obedieus.
etiam usq ad damna. usq ad ꝓscrip¬
tionem. & ꝑicła multa: turpe uidi¬
caus. si imꝑatore in castris. miles do¬
mi qͣsint̃ mulierum colos. seu cala¬
thos puellarum. balnearum. & ungẽ¬
toꝵ ungeret᷑. fom̃tis. S qͥa p̾sentis
hystorie sequentia uos cõpellunt: ad
p̃sens tͣnseamꝰ de hoc.
Accedamĩ ad aliun rob̾tum uoĩe.

Expanded text:
et speciosa florum gratiarum suarum variet speciosa florum gratiarum suarum varietas depingenda: quantae videlicet fuerit puritatis lilium, quantae verecundiae rosa, quam coelestis conversationis viola; quam jucundae societatis musica; et super omnia quanta justitiae columna, et ad caeterorum praesidium quam infringibilis constantiae adamas. His ergo solum sic tactis, quia nec modo locus est ut moremur in his, hic aetate juvenis, sed moribus grandaevus et virtutibus, communi omnium ad quos id spectabat voto electus, primus fuit quem noster novus archipraesul in episrosperis et in adversis ipsi semper obediens etiam usque ad damna, usque ad proscriptionem et pericula multa: turpe judicans si imperator in castris, miles domi, quasi inter mulierum colos seu calathos puellarum, balnearum et unguentorum uteretur fomentis. Sed quia praesentis historiae sequentia nos compellunt, ad praesens pertranseamus de hoc. Accedamus ad alium Robertum nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
generositatem suꝑabat. O si mͥ nẽ lice¬
ret. & cepte hystorie lex sie ꝑmitteret. ui¬
rum istum ꝓuirtutum suarũ m̾itis.
ꝯdignis efferre p̃conus: certe totã hanc
mr̃is hystoriam qͣsi celestis firmam̃ti.
stella matutina illustraret: aut uelut
carbunculus aliqͥs arclentissimꝰ. in his
p̾sentis uite nr̃e tenebris p̃ceteris arden
& lucens. Quẽ qͦtiens ad meutẽ reuoco.
& alterum effigio mͥ symonẽ onie filiũ
sacerdotẽ magnum: qͥ in uita sua suf¬
fulxit domum. & in lieb suis corrobo¬
rauit tempłu. Qui qͣsi arcꝰ effulgens.
int̾ nebulas qͣsi lilia que st̃ ĩ tͣnsitu aqͦ
&̃ quasi flos rosarum in dieb ueris: qͣsi
thus in igne arcleus. & uas auri solidũ.
uas p̾ciosum: uas scĩficatum in houo¬
re. & uere utile in domo dñi. uerum.
p̾sentis materie mee. ꝓposito reclaiã¬
te. ꝑ amena uirtutũ ipsiꝰ pͣta. stilo nr̃o
effodiente. neq̃ quã ñc riuus s nͨ etiã ri¬
nulus ducendus: nec tanqͣm amenañ

Expanded text:
t. O si mihi nunc liceret et coeptae historiae lex sic permitteret, virum istum pro virtutum suarum meritis condignis efferre praeconiis! Certe totam hanc martyris historiam quasi coelestis firmamenti stella matutina illustraret, aut velut carbunculus aliquis ardentissimus in his praesentis vitae nostrae tenebris prae caeteris ardens et lucens; quem quoties ad mentem revoco, et alterum mihi effigio Simonem, Oniae filium, sacerdotem magnum, qui in vita sua suffulsit domum, et in diebus suis corroboravit templum: qui quasi arcus effulgens inter nebulas, et quasi lilia quae sunt in transitu aquae, et quasi flos rosarum in diebus veris, quasi thus in igne ardens et vas auri solidum, vas pretiosum, vas sanctificatum in honore et vere utile in domo Domini. Verum praesentis materiae meae proposito reclamante, per amoena virtutum ipsius prata stylo nostro effodiente, nequaquam nunc rivus, sed nec etiam rivulus ducendus est, nec tanquam amoenans
Abbreviated transcription (Latin):
It rex tandem ad multam archip̃¬
sulis instantiam: pontifices fieri aui¬
nuit. Et ita ad duas sedes p̃uominatas.
pontifices st̃ electi. iuri certe omĩ sc̃ita¬
te ꝑspicui. Ad pͥmam quam diximus
seclem uigoruiensem. qͥdam est elec¬
tus etate iuuenis. s morib & gͣuitate
sener. nomuine rogerꝰ: magnatꝰ hie mag¬
ni uiri rob̾ti qͦndã comitis glaucom ẽsiffihꝰ

Expanded text:
t rex tandem ad multam archipraesulis instantiam pontifices fieri annuit. Et ita ad duas sedes praenominatas pontifices sunt electi, viri certe omni sanctitate perspicui; ad primam quam diximus sedem Wigorniensem quidam est electus aetate juvenis, sed moribus et gravitate senex, nomine Rogerus, magnatus hic, magni viri Roberti quond
Abbreviated transcription (Latin):
nouo mͦ &e ĩ audito fortit̾ ꝯstanti ⁊ ꝯstant̃.
fortr.ui te ipsum offerre uoluisti. De¬
N huiꝰ uͦ hystoriei libelli calce ultuno.
id oro & supplico: ut qͥsqͥs inꝑegͥnatio.¬
ne mea hac seu finita ipsa hystoricũ
hoc mr̃is canticũ audire desiderau̾it᷑.
mͥ tali qͣli hystoriogͣpho. orationũ. &
m̾itoꝵ suoꝵ suffragiis fraterne unita¬
tis intustu cũmunicare dignet᷑: & sẽ¬
ꝑ derelicti sit memor amer¬

Expanded text:
novo modo et inaudito fortiter constanti et constanter novo modo et inaudito fortiter constanti et constanter forti tu te ipsum offerre voluisti. n hujus vero historici libelli calce ultimo id oro et supplico, ut quisquis in peregrinatione mea hac seu finita ipsa historicum hoc martyris canticum audire desideraverit, mihi tali quali historiographo orationum et meritorum suffragiis fraternae unitatis intuitu communicare dignetur et semper derelicti sit memor. Ame
Abbreviated transcription (Latin):
oe siec enim credendun qd̃ & sugnitũ
currũ tuũ iã ꝯscenderis: te intanta
gaudioꝵ abysso. sempit̾ni illi inacces¬
sibilis claritats ⁊ dilectois sp̃e sc̃i ar¬
dores sic absorbuerint. qͥn ꝑegrinan¬
nium & ꝑielitantiũ ad huc filioꝵ tu¬
oꝵ sis memor. Qn potiꝰ eo ipso ad sub¬
ueniendũ ꝓmptior sic̃ credibile ũc
es & potentior. qͣnto nẽ ipso indefici¬
euti eterne pietatis fonte debriatus
post mortem tuã tumphalem ampli
ꝯfirmat᷑ ẽ pͥncipatꝰ tuus. S ue qͥs uen¬
dicet sibi qd̃ totiꝰ eccłie cũmune bene¬
ficiũ. & gaudiũ est: sentiat sicut sꝑat ĩ
clexꝰ libertate: & uniu̾sus eccłiarũ or¬
bis patͦcinui: ut sicut tͥ pax ita sit et
qͦndam coaduitorib tuis pax & ꝑegͥ¬
nis tuis pax. & eccłie tue. & uniu̾so ec¬
cłiarũ orbi in sanguine tuo pax: & sit
elero nec dum plene &e si ex parte iam
adepta ꝑsanguinẽ libertas plena. Pqͣ

Expanded text:
ojice. Nec enim credendum quod, etsi ignitum ojice. Nec enim credendum quod, etsi ignitum currum tuum jam conscenderis, te in tanta gaudiorum abysso sempiterni illi inaccessibilis claritatis et dilectionis Spiritus sancti ardores sic absorbuerint: quin peregrinantium et periclitantium adhuc filiorum tuorum sis memor; quin potius eo ipso ad subveniendum promptior, sicut credibile nunc, es et potentior, quanto nunc ipso indeficienti aeternae pietatis fonte debriatus, per mortem tuam triumphalem amplius confirmatus est principatus tuus. Sed ne quis vindicet proprium quod totius Ecclesiae commune beneficium et gaudium est, sentiat sicut sperat in clerus libertatem et universus ecclesiarum orbis patrocinium, ut sicut tibi pax, ita sit et quondam coadjutoribus tuis pax et peregrinis tuis pax et Ecclesiae tuae et universo Ecclesiarum orbi in sanguine tuo pax; et sit clero necdum plene, etsi ex parte, jam adepta per sanguinem tuum libertas plena, pro quo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam & ipsum parit̾ uicisti qͥ superte
mortis imꝑiũ hũit: serua eos qͥ tecũ
ui tuis temptationib ꝑmanser̾t: ut
mereant᷑ fieri socii ꝯsolationis: qͥsocis
fuerunt passionis. Serua inqͣm dñe
om̃s: qͦs in noĩe suotͥ dñs dedit illius
ñ inimemor. qͥcum dilexiss suos. usꝙ
ifinem dilexit eos. Serua⁊ om̃s qͥt
reu̾si siue qͥ ad te ñ reu̾si: qͥate exlicen.¬
tia pat̾na ñ st̾ secuti. Et mͥ discipłotuo
tali quali nẽ hystoriogͣpho tuo ꝑ auia
& uiuia desertierranti et querenti:
de tuo duplici sp̃u uł modicũ qͥd mmi¬
ꝑtiri digneris. Nunqͥd ego peccator
homuncls helysei ꝓpħe tã eximii mͥ
lsurpem qͥd᷑ S qͥa helyas estu qd̾ mũ¬
ipse habitꝰ indicauit. Michi gͦ puero
tuo qͥt in uincłis eungłii ministrare
ꝯsueueram uł de filis ꝓpħici subteg¬
minis tui ne inter deserti huiꝰ frigo¬
ra nudus ꝑ eam. tu ascendens. huc ꝓr¬

Expanded text:
ipsam et ipsum pariter vicisti, qui super te ipsam et ipsum pariter vicisti, qui super te mortis imperium habuit, serva eos qui tecum in tuis tentationibus permanserunt, ut mereantur fieri socii consolationis, qui socii fuerunt passionis. Serva, inquam, domine, omnes quos in nomine suo tibi Dominus dedit, illius non immemor qui cum dilexisset suos, usque in finem dilexit eos. Serva et omnes qreversi, sive qui a te non reversi, quia te ex licentia paterna non sunt secuti. Et mihi discipulo tuo tali quali nunc historiographo tuo, per avia et invia deserti erranti et te quaerenti, de tuo duplici spiritu vel modicum quid impertiri digneris. Non quod ego, peccator homunculus, Elisei prophetae tam eximii mihi usurpem quid, sed quia Elias es tu, quod munpse habitus indicavit. Mihi ergo puero tuo, quid tibi in vinculis Evangelii ministrare consueveram, vel de filo prophetici subtegminis tui, ne inter deserti hujus frigora nudus peream, tu ascendens huc pr
Abbreviated transcription (Latin):
li. qͥmanũ suã misit ad aratrũ s et si¬
milit̾ retͦ respiciens. regno se ineptũ
reddidit. Sunt alios inquã eru¬
ditos. & hos ce illos hie enu¬
merauerim: nemini mirandũ. calũ¬
niandum ue hoc. Sciat potiꝰ uniuer¬
sa mat̾ nr̃a catholica eccłia qͥa ce illi
qͥ patrẽ ꝑegͥnantẽ secitti ñ sunt si¬
ue qui secuti & reu̾si fere qͦtqͦt pat̾na
priꝰ licentia. & benedictione accepta. st̃
reu̾si: & cõpassione pat̾na qͦtqͦt hu ab¬
soluti apatre. Et p̾terea unũ etiam ad¬
huc scimꝰ & mundus uidet sice: uñ nec
serunt: si qͦ ꝯtͣ patrem suũ gesserint
&e totis cordis iuscerib in summa m̃tiˢ
deuotione qͥeqͥd pͥus gesserint. ꝑmor¬
tem & post mortem patͥs tatͥs tã p̃ciosã
tã triumphalem. corã patre suo humi¬
liati. & ad ipsum amantissime. sunt
ta fortissimꝰ nẽ uͦ in solio tͥumphatoreᷤ
głosissimꝰ qͥ ꝑ mortem tuã. & mortem

Expanded text:
li qui manum suam misit ad aratrum, sed et sili qui manum suam misit ad aratrum, sed et similiter retro respiciens regno se ineptum reddidit. Si inter alios, inquam, eruditos et hos et illos hic enumeraverim, nemini mirandum calumniandumve hoc. Sciat potius universa mater nostra catholica, quia et illi qui patrem peregrinantem secuti non sunt, sive qui secuti et reversi, fere quotquot paterna prius licentia et benedictione accepta sunt reversi. Et compassione paterna quotquot hi absoluti a patre. Et praeterea unum etiam adhuc scimus omnes et mundus videt sic. Unde nec serunt, si quo contra patrem suum gesserint, onversi: et totis cordis visceribus in summa mentis devotione, quidquid prius gesserint, per mortem et post mortem patris tam pretiosam, tam triumphalem, coram patre suo humiliati et ad ipsum amantissime sunt rta fortissimus, nunc vero in solio triumphator es gloriosissimus, qui per mortem tuam et mortem
Abbreviated transcription (Latin):
De his aũ quos inistoꝵ eruditoꝵ po¬
no cathalogo. ut suꝑͣ singłos enume¬
rando notaiumꝰ: qͥdam nobiscum
ad p̃lii pondus sustinendum audacẽ.
robusti strenui & ꝯstantes. pauꝑtatͤ
amci ꝑmanserunt: pauci abierunt
ret᷑ Et in hoc etiam miles suo ꝯformiᷤ
unꝑatori. Nam ut nẽ de aliis p̾tereã.
nec enumn eoꝵ qͥsqͥs qͦs ĩꝑaroripse ada¬
płatũ elegit. ꝑmansit. & ut omĩum e¬
nemo: sunt̾ alios in isto eruditoꝵ catha¬
logo enumerauerim aliqͦs qͥ patrem
suũ ꝑ egͥnantem secuti ñ ft̃. Hii inter
illos ut uideri pot̾ amicos potiꝰ nume¬
tandi: qui cũ sint socii mense minie
tũ ꝑmanent in die necessitatis: aut e¬
tiã si aliqͦs hoꝵ noĩauerum. qͥ patrẽ
qͥdẽ ꝑegͥnantem secuti: s tñ nec dum
ꝑegͥnationis labore finito. st̃ reu̾s. Qͥ
nichilominus fragili illi & seducibili
mulieri posst̃ uideri similes. que retͦ
respiciens instatuam est ꝯu̾sa: siue il¬

Expanded text:
De his autem, quos in istorum eruditorum pono catalogo, ut supra singulos enumerando notavimus, quidam nobiscum ad praelii pondus sustinendum audaces, robusti, strenui et constantes paupertatis amici permanserunt, pauci abierunt retro. Et in hoc etiam miles suo conformis imperatori. Nam ut nunc de aliis praeteream, nec enim eorum quisque, quos imperator ipse ad apostolatum elegit, permansit, et ut omnium enemo, si inter alios in isto eruditorum catalogo enumeraverim aliquos qui patrem suum peregrinantem secuti non sunt. Hi inter illos, ut videri potest, amicos potius numerandi, qui cum sint socii mensae minime tamen permanent in die necessitatis. Aut etiamsi aliquos horum nominaverim, qui patrem quidem peregrinantem secuti, sed tamen, necdum peregrinationis labore finito, sunt reversi. Qui nihilominus fragili illi et seducibili mulieri possunt videri similes, quae retro respiciens in statuam est conversa, sive il
Abbreviated transcription (Latin):
cellarii p̃sentia. magnis et ĩ dustri¬
is uiris legationis ipsiꝰ inangliam
comitib. Hoc uotũ suũ et deside¬
riũ suꝑ cancellarii ꝓmotione. sacͦ
metropolitane eccłie ꝯuentui. et
regni sui clero intimandũ: sedu¬
lo et oꝑosenniunxit Et ad unum
int̾ legãtos p̾cipuũ specialit̾ ser¬
monem dirigens. richarcdus dictꝰ
cognom̾̃to deluci hic erat: richarde
ĩquiens. nonne si mortuꝰ iacerem
in euispila. ĩtentleres ut pͥmogenitꝰ
m̃s henricꝰ ĩregẽ sublimaret᷑. Et ille. Etiã
dñe ꝓposse. Et rex illi. adeo uolo ĩten
das ad cancellarii ĩsede cantuariensi
¶ ꝑmiotionem

Expanded text:
cellarii praesentia magnis et industricellarii praesentia magnis et industriis viris legationis ipsius in Angliam comitibus hoc votum suum et desiderium super cancellarii promotione, sacro metropolitanae ecclesiae conventui et regni sui clero intimandum, sedulo et operose injunxit. Et ad unum inter legatos praecipuum specialiter sermonem dirigens Ricardus dictus cognomento de Luci hic erat, « Ricarde, » inquit, « nonne, si mortuus jacerem in sandapila, intenderes ut primogenitus meus Henricus in regem sublimaretur? » Et ille: « Etiam, ddas ad cancellarii in sede Cantuariensi promotionem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iã suscepta ꝑdies legationis for¬
ma. ĩ ipso ꝓfectionis articło. ĩgressuꝰ
aułã. apd̃ casteũ illud ĩnormannia
qͦd faleise dicit᷑. ut rege dũtaxat salu¬
tato mox ꝯficeret iter: uocato seor¬
pꝰ ene nosti. tue causam legationis.
tunc ĩdut᷑ erat subridendo osten¬
dens. et qͣsi ocłis ingerens: qͣm religi
choꝵ ꝯuentũ ꝯstitui desideras. Sci¬
tur᷑ certissime. qd̾ si dño disponente
aceiderit sic. eitissune ame auertes
anunũ: et grãm que u̾c int̃ nos tan¬
ta est. ĩ atrocissimũ odiũ ꝯuertend̾a.
Noui qͥppe te ñ nulla exacturũ. et
etiã in ecclesiasticis te iã multa p̾su¬
mere: que ego equo aĩo sustinereñ
possem Et ita ocasione uacta. inter¬
ponẽt se inuidi: qͥextinẽta grã. per¬
petuũ inter nos odiũ suscitabunt.
Uerũ. rex nichil motꝰ ex cancellarii
sui qͣsi dilectionis cõminatorro hoc
sed ĩ pposito manens: mox ĩ ipsa cã¬

Expanded text:
cum jam suscepta per dies legationis forcum jam suscepta per dies legationis forma, in ipso profectionis articulo ingressus aulam apud castrum illud in Normannia quod Faleise dicitur, ut rege duntaxat salutato mox conficeret iter, vocato eo, seorquit, « plene nosti tuae causam legationis. tunc inductus subridendo ostendens et quasi oculis ingerens: « Quam relichorum conventum constitui desideras! sciturus certissime quod si, Domino disponente, acciderit sic citissime a me avertes animum et gratiam, quae nunc inter nos tanta est, in atrocissimum odium convertendam. Novi quippe te nonnulla exacturum et etiam in ecclesiasticis te jam multa praesumere quae ego aequo animo sustinere non possem. Et ita occasione nacta interponent se invidi, qui exstincta gratia perpetuum inter nos odium suscitabunt.Verum rex nihil motus ex cancellarii sui quasi dilectionis comminatorio hoc, sed in proposito manens mox in ipsa can
Abbreviated transcription (Latin):
hdaid. ure omi sẽitate. et re¬
ligiene ꝑspicuus. qͥ thome nr̃i cur¬
rus extiterat et aurigaꝰ. cũ cantua¬
riensem eccłiam ꝑannos iuginti
duos strenue et prudent̃ rexissec:
senex ia et plerꝰdierũ. decretã uniũ¬
se carnis ĩgredit᷑ui ã. Qd̃ cũ statim
ad reg̾ẽ. et ad aulicos ꝑueniss supi¬
cant᷑ mox om̃s. submurmurant hii.
assert̃ illi caucellariũ archip̃suł de¬
functi successorẽ futurũ. Et id ipsũ
p̾conisabat s ppłs. Uerũ rex om̃inodis¬
simulat: nͥ qd̃ archiep̾atus sieut et e¬
piscopatꝰ. etiã uacantes albatie solent.
eure cancellarii et eustodie tͣditur.
rẽ tacitꝰ ꝯsiderabat. Rege autẽtunc ĩ
transmarinis extͣ regnũ agente. et
cancellario eñ eo ꝓpter crebras gua¬
lensiũ infestationes. et alia quedam
regni negoria: cancellariũ rexĩ an¬
gliã mutere disposuit. Et qͥa pluri¬
me et magne erant cause.cancel¬
lario nemine suoꝵ ad magna sic
idoneo. iniungit legationem. Qui

Expanded text:
ir omni sanctitate et religione perspicuus, qui Thomae nostri currus exstiterat et auriga, cum Cantuariensem Ecclesiam per annos viginti duos strenue et prudenter rexisset, senex jam et plenus dierum decretam universae carnis ingreditur viam. Quod cum statim ad regem et ad aulicos pervenisset, suspicantur mox omnes, submurmurant hi, asserunt illi cancellarium archipraesulis defuncti successorem futurum; et id ipsum praeconizabat et populus. Verum rex omnino dissimulat; nisi quod archiepiscopatus, sicut et episcopatus et etiam vacantes abbatiae solent, curae cancellarii et custodiae traditur. rem tacitus considerabat. Rege autem tunc in transmarinis extra regnum agente et cancellario cum eo, propter crebras Wallensium infestationes et alia quaedam regni negotia cancellarium rex in Angliam mittere disposuit; et quia plurimae et magnae erant causae, cancellario, nemine suorum ad magna sic idoneo, injungit legationem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
a principat᷑ & potestates expoliat: tula¬
traducens ꝯfident᷑. & pal̃a triumpbau̾
illos in semet ipso Similit̃ & miles. in
mortis sue uictoria. Nan ut de mun
diꝑtumphalẽ mrĩs mortẽ suscita¬
ta fide. & deuotione de qͦ p̃missum
nẽ taceam: in ꝓpͥis p̃cipue occisorib
suis. pͥncipat᷑ & potestates tenebrarũ
expoliat.que tenebant eos: eos ꝯfiden¬
ter traducens. & alonge thens. Et mile
qͥdem. sicut & imꝑator potestates has.
pala tumphans insemet ipso. In se¬
met ipso qͥdem:qͥa ñ in alio s in sangͥ¬
ne ꝓpͥo. Et qͥdem palahoe: sicut & imꝑa¬
tor. Adeo etiã pała: qd̾ cum in scło mag¬
ni cegenerosi fuissent. sacͥlegii occiscee
hii. multarũ possessionũ dni. & in eta¬
te illa int̾ etates florida magis & lubͥ¬
ca. cito tñ post patratũ sae̾legiũ. rebie¬
tis om̃ib ierosolimam ꝓfecti. publicã
eger̾t penitentiã. Ecce qͥa in hio sicutꝯ

Expanded text:
cipatus et potestates exspoliat, traducens confidenter et palam triumphans illos in semetipso. Similiter et miles in mortis suae victoria. Nam ut de mundi per triumphalem martyris mortem suscitata fide et devotione, de quo praemissum, nunc taceam, in propriis praecipue occisoribus suis principatus et potestates tenebrarum exspoliat quae tenebant eos, eos confidenter traducens et a longe trahens. A requidem, sicut et imperator, potestates has palam triumphans in semetipso. In semetipso quidem, quia non in alio, sed in sanguine proprio. Et quidem palam hoc sicut et imperator: adeo etiam palam quod cum in saeculo magni et generosi fuissent sacrilegi occisores hi multarum possessionum domini et in aetate illa inter aetates florida magis et lubrica, cito tamen post patratum sacrilegium relictis omnibus Hierosolymam profecti publicam egerunt poenitentiam. Ecce quia in his, sic
Abbreviated transcription (Latin):
oet̾is mire. & mirifice. & in aucdite
pietatis eximie pleua. Quã ego iu¬
bilaus. & tacere ñ debeo: & tñ expͥmue¬
re ñ sufficio. Nã cũ m̃r hic in sangui¬
ne suo uictorioso diaboli uinctos ut
ĩã ostendimꝰ eduxerit: adhuc qd̃ supͣ
qͣm dicipossit. aut capi. pietatis suꝑ¬
abundantis plenũ est uirt᷑ effusi san¬
guinis. ipsos suos effusores sacͥlegiitã
in auditi patͣtores tetigit: & lauit eõ¬
eos uirtꝰ sanguinis. lauit inqͣm eos uir¬
tus sanguinis. ut uidet᷑ asanguine:
ipso sanguine loti qͦ priꝰ adeo macłati.
Et in hoc sanguini effuso imꝑatoris:
ꝯsimilis effusus sanguis militis. Siqͥ¬
dem ut ñ nulli tͣdider̾t effusus san¬
guis imꝑatoris crucifixores milites
tetigit᷑.lauit. & mundauit acͥmine.
De quoꝵ uno tͣdentes hoc. certius te¬
uit.Cuiꝰ cũ fere caligassent ocłi:san¬
guine ab imꝑatoris lat̾e emanante.
casu oclõs tetigit & clare mox uidit.¬

Expanded text:
eris mirae, mirificae et inauditae pietatis eximie plena. Quam ego jubilans et tacere non debeo, et tamen exprimere non sufficio. Nam cum martyr hic in sanguine suo victorioso diaboli vinctos, ut jam ostendimus, eduxerit, adhuc quod supra quam dici possit aut capi pietatis superabundantis plenum est, virtus effusi sanguinis ipsos suos effusores sacrilegii tam inauditi patratores tetigit et lavit eos virtus sanguinis. Lavit, inquam, eos virtus sanguinis, ut videtur, a sanguine, ipso sanguine loti quo prius adeo maculati. Et in hoc sanguine effuso imperatoris consimilis effusus sanguis militis. Siquidem ut nonnulli tradiderunt effusus sanguis imperatoris crucifixores milites tetigit, lavit et mundavit a crimine. De quorum uno tradentes hoc certius tevit. Cujus cum fere caligassent oculi, sanguine ab imperatoris latere emanante, casu oculos suos tetigit et clare mox vidit
Abbreviated transcription (Latin):
t qd̾ qͥdem nec dubiũ mira eoꝵdem:¬
cłose accidisse: cũ essent ut diximuꝰ
milttes strenui. ꝓbi. in milicie sue arte
edocti & ꝓbati. & in etate sua robustio¬
ri: qͦtqͦt tñ infra tͥenniũ. a paiͣto sacͥle¬
gio.rebus humanis sunt exempti: in
uera & fructuosa sieut credit᷑. & qui
p̃sentes fuerunt ꝯtestant᷑. penitentiã:
p̃horrore facti. & sceleris immanitate
qd̃ semꝑ & in uita &e in mortis sue ar¬
ticło. añ oculos suos qͣsi appensũ ceruen¬
tes ponderabant: toto corꝑe & toto cor¬
de semꝑ qͣsi attoniti. stupidi dilac̾at s
ꝯuulsi: ab illo semꝑ int̾ pecc̃oꝵ patͦnos
specialit̾ & in cessanter & in uita. & p̾¬
sertim in mortis articło supplicanteᷤ
ueniã: & inuocantes patͦciniũ: in qu̾e
tantũ admiserant sacͥlegiũ. Quoꝵ ẽte¬

Expanded text:
t quod quidem nec dubium miraculose accidisse, cum essent, ut diximus, milites strenui probi in militiae suae arte edocti et probati, et in aetate sua robustiori, quotquot tamen infra triennium a patrato sacrilegio rebus humanis sunt exempti, in vera et fructuosa, sicut creditur et qui praesentes fuerunt contestantur, poenitentia; prae horrore facti et sceleris immanitate, quod semper et in vita et in mortis suae articulo ante oculos suos quasi appensum cernentes ponderabant, toto corpore et toto corde semper quasi attoniti, stupidi, dilacerati et convulsi; ab illo semper inter peccatorum patronos specialiter et incessanter, et in vita et praesertim in mortis articulo supplicantes veniam et invocantes patrocinium, in quem tantum admiserant sacrilegium O
Abbreviated transcription (Latin):
& episcopoꝵ ut exiam dictis patet ꝯsecͣ¬
torem tam timoratum: exauditum a
dño eudent̃ qͥdem &̾ cito. hystorie huiꝰ

Expanded text:
 episcoporum ut ex jam dictis patet, consecratorem tam timoratum, exauditum a Domino evidenter quidem et cito historiae hu
Abbreviated transcription (Latin):
& patͥs ad patͥam suã iã reu̾si. scm̃ cor¬
pꝰ qͦd ex nobis & nobiscum adbuc quod
ascendens mortis sue exuras nobis
uͦ qͣsi legatũ p̾ciosum dereliqͥt: hoc ĩ¬
qͣm scm̃ corpus inbumatũ adhuc de¬
bitis humanitatis officiciis ꝓsequam
ad tumułũ. De gestis post mr̃iũ .xui.
reiit̾ tñ p̃tangendum. qd̾ mox au¬
audita ꝑ eiuitatem. illa priꝰ in au¬
dita. tam scelestitã ꝓphana facti noui¬
tate uniu̾sa ciuitas ꝯsternata ostupe¬
facta. & cõmota est: pectora sua tundẽ¬
tes. & manꝰ suꝑ genua. & manũ ad ma¬
nũ. p̾stupore & dolore ferientes. Et pa¬
trem suũ & patronũ querentes. & cõ¬
querentes: ꝯfestim ad eccłiã cucurrert̃.
Sut omittamꝰ diuites: solipauꝑes
accelerauerunt ad sũmi imꝑatoris
militẽ trucidatũ sic: intpote qͥdũ mi¬
litaret adhuc pauꝑũ fuerat sustenta¬
mentũ : pat̾ orphanoꝵ: pupilloꝵ ad¬
nuttor uidex iuduarũ: o merentiũ ꝯso¬
lator festinant om̃s festinat quisq quẽ¬

Expanded text:
et patris, ad patriam suam jam reversi, sanctum corpus quod ex nobis et nobiscum adhuc, quod ascendens mortis suae exuvias, nobis vero quasi legatum pretiosum dereliquit; hoc, inquam, sanctum corpus inhumatum adhuc debitis humanitatis officiis prosequamur ad tumulum. 13. DE GESTIS POST MARTYRIUM. Breviter tamen praetangendum, quod mox audita per civitatem illa prius inaudita tam scelesti, tam profana facti novitate, universa civitas consternata obstupefacta et commota est, pectora sua tundentes et manus super genua et manum ad manum prae stupore et dolore ferientes. Et patrem suum et patronum querentes et conquerentes confestim ad ecclesiam concurrerunt. Sed ut omittamus divites, soli pauperes acceleraverunt ad summi imperatoris militem trucidatum sic, utpote qui dum militaret adhuc pauperum fuerat sustentamentum, pater orphanorum, pupillorum adjutor, judex viduarum et moerentium consolator
Abbreviated transcription (Latin):
lud corpꝰ adhuc iacebat exanime: uec¬
dũ inmonum̃t᷑ positũ. Qd̃ pauꝑes eur¬
rentes. & p̃currentes. mox cleuote ado¬
rant: & cũ sũma reuerentia manus.
deosclant᷑ & pedes. hii uͦ pitacia alii ma¬
pulas insaero illo fonte sanguinis qui
ubertĩ suꝑ eccłie pauim̃tũ emanabat.
tinxer̾t: deuotiotionẽ & reuerentiã
neomr̃i exhibendam. & głiam ipsius
ibreui ꝑmundum ampliandam:
iã uelut qͦdam futuroꝵ p̃sagio ꝓphetã
Demum uͦ circa noctem uesꝑa ¶tes.
quippe erat. cũ opus illud tenebrarum
augeret᷑: testa capitis cũ corona uneti¬
ouis que in modũ disci dependebat aca¬
pite ꝑcutis modicũ fronti herens adhuc:
capiti resolidat᷑. & coaptat᷑ ut potuit.
Et sicut iacebat suꝑ pauimentũ. nec
exuto adhuc. nec loto corꝑe ut monacha¬
lis p̃sertim mos ẽ sepelire defunẽtos:. cor¬
pus illud scm̃ choro añ altare maiꝰ mo

Expanded text:
lud corpus adhuc jacebat, exanime, necdum in monumentum positum. Quod pauperes currentes et praecurrentes mox devote adorant, et cum summa reverentia manus deosculantur et pedes. Hi vero pitacia, alii mapulas in sacro illo fonte sanguinis, qui ubertim super ecclesiae pavimentum emanabat, tinxerunt, devotionem et reverentiam neomartyri exhibendam et gloriam ipsius in brevi per mundum ampliandam jam velut quodam futurorum praesagio prophetantes. Demum vero circa noctem, vespera quippe erat cum opus illud tenebrarum ageretur, testa capitis cum corona unctionis, quae in modum disci dependebat a capite, per cutis modicum fronti haerens adhuc, capiti resolidatur et coaptatur ut potuit, et sicut jacebat super pavimentum, nec exuto adhuc nec loto corpore, ut monachalis praesertim mos est sepelire defunctos, corpus illud sanctum choro ante altare majus mo
Abbreviated transcription (Latin):
emplar ẽ hec: exempłu illa. Et uere
sie: siqͥs aitendat & in spieiat quã mag¬
na ꝯuenientia quã mira ꝯsonantia ꝙͣ
ꝯcors. quã dulcis melodia sit. pene xp̃i
ad penam xp̃i clñi: oblationis ad obla¬
tionem: passionis ad passonẽ: mortis
ad mortẽ. Concors qͥdem melodia & ad
audiendũ dulcis: & si ad responden¬
dũ gͣuis. Hocẽ enĩ in ꝓph̃a canticũ il¬
lud ꝓmelech ad respondendũ succinẽ¬
tis. & subsequentis chori: xp̃o p̃centore.

Expanded text:
Et vere sic, si quis attendat et inspiciat quam magna convenientia, quam mira consonantia, quam concors, quam dulcis melodia sit poenae Christi ad poenam christi Domini, oblationis ad oblationem, passionis ad passionem, mortis ad mortem. Concors quidem melodia et ad audiendum dulcis, etsi ad respondendum gravis. Hoc est enim in propheta canticum illud pro Melech ad respondendum succinentis et subsequ
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝯfiscata. in usũ suũ ꝯuertere: aut
licere ex alieno erogare. Qd̃ ꝑ indees.¬
s tauꝙͣ suit unũ altare cooꝑiret dis¬
coopiret alterũ: aut siqͥs crucifigeret
paulũut reclimeret petrũ. Ablate
autẽ sibi & suis pecunie: taxabat sũ¬
hec respondit dñs rex francoꝵ. & a¬
lii parit᷑. nec honestũ id nee clecere.
ꝓpecunia & regno &e sacerdotio. tã
necessariã tã desideratam pacem
impediri. p̃sertim int̾ tantũ regẽ.
& archip̃sulem tantum. Et uit̃ sua¬
dendũ uet̾is inter eos amcicie. re
cordabãt᷑: & mutuo hine uide obse¬
qͥa & beneficia collata ũ tacebant. Adi¬
ciebant p̃terea. neqͣquã hoc iusti et
pii pastoris fore. ut omĩb iã cõplanats
ce libertate eccłie restituta ipse ec̃¬
cłiam suam sponsam suam. oblatã
sibi respueret: & ꝓpt̾ causam pecuni

Expanded text:
nfiscata in usum suum convertere, aut licere ex alieno erogare: quod perinde esset tanquam si ut unum altare cooperiret, discooperiret alterum, aut si quis crucifigeret Paulum, ut redimeret Petrum. Ablatae autem sibi et suis pecuniae taxabat sumhaec respondit dominus rex Francorum et alii pariter, nec honestum id nec decere pro pecunia, et regno et sacerdotio tam necessariam, tam desideratam, pacem impediri; praesertim inter tantum regem et archipraesulem tantum. Et inter suadendum veteris inter eos amicitiae ret mutuo hinc inde obsequia et beneficia collata non tacebant. Adjiciebant praeterea nequaquam hoc justi et pii pastoris fore, ut omnibus jam complanatis et libertate Ecclesiae restituta, ipse Ecclesiam suam, sponsam suam oblatam sibi respueret, et propter causam pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd hic iaces: Mandat tibi archiẽp̃c.
Salutem tibi peccatum adimit: añt¬
quam nascereris admissum. Nec id̾o
crelimus portasse filium imqͥtatẽ
parentum: sed potius flagellare do¬
minum uoluisse parentes infilio:
ut corꝑale filii detͥmentum. paren¬
paucos itaq dies: ab hac luce migͣ¬

Expanded text:
uid hic jaces? Mandavit tibi archiepiscopSalutem tibi peccatum adimit, antequam nascereris admissum. Nec ideo credimus filium portasse iniquitatem parentum, sed potius voluisse Dominum flagellare parentes in filio ut corporale filii detrimentum parenpaucos autem dies ab hac puer i
Abbreviated transcription (Latin):
q contracto gracliendi grãm a mñe
mẽdicant. & capite suꝑ sarceofagum
reclintoc asu obdormient i. asticit
ces suꝑ in.ie: Sanitatem non: habeb:¬
exꝑgefaciais est: &e tam nebis ꝙͣ
matri sue non absq multa cordis
contritiome qd̾ audierat enatrauit.
Certusq de incõmutabilitat senten¬
tie: in locum alium transponi se
fecit. Hortantib tamen nobis ut
acquieuit: sed tempus absq sani¬
tatis emolumento consumpsit. De¬

Expanded text:
 contracto gradiendi gratiam a martyre mendicanti et capite supra sarcophagum reclinato casu obdormenti, astitit ces super me? sanitatem non habebexpergefactus est, et tam nobis quam matri suae non absque multa cordis contritione quod audierat enarravit Certusque de incommutabilitate sententiae, in locum alium transponi se fecit; hortantibus tamen nobis ut acquievit, sed tempus absque sanitatis emolumento consumpsit.
Abbreviated transcription (Latin):
diuins pretatis uiscera:. oĩ¬
comprehensibilia diuini. archa¬
na consilii. Te quippe thomair ui¬
dimus. hominem nostri similem.
passibilem. nostricom ⁊tacorem
oneris: et nostre comparticip u
te london:a ortum: nescio a quo
gilleberto.patre.et amatre matil¬
de carualiter proeratum Et  oe
quomodo nunc inter scõs sors tua
est:et inter filios dei computaris.
Ecce quomodo nunc isti delonge
ueniunt: oce illi ab aquilone et
mari. et isti de terra australi. uul¬
nerati in sepulero dormientis ad¬
huc. inuocare merita. querere
patroeinia. et adorare uulnera:
tanquam spirantia. et ubiq spar¬
gentia nescio quem uiuificum
uure sualitatis odorem. De uiri
ipso opitulante breuiter de¬
seribenda susceperim: puericie

Expanded text:
divinae pietatis viscera! O incomprehensibilia divini arcana consilii! Te quippe Thomam vidimus hominem nostri similem passibilem, nostri comportorem oneris et nostrae comparticipem te Londonia ortum nescio a quo Gilberto patre et a matre Matilde carnaliter procreatum. Et ecce quomodo nunc inter socios sors tua est et inter filios Dei computaris. Ecce quomodo nunc isti de longe veniunt! ecce illi ab aquilone et mari et isti de terra australi: vulnerati in sepulcro dormientis adhuc invocare merita, quaerere patrocinia et adorare vulnera, tanquam spirantia et ubique spargentia nescio quem vivificum mirae suavitatis odorem. Ipsius ipso opitulante breviter describenda susceperim, pueriti
Abbreviated transcription (Latin):
laturus.que ipse uidi et audiui.
De quib dumtaxat. uerum testi¬
monium est:ita ut ex mͥ et si indig¬
ne uiuenti et insulse. scribenti. il¬
lud euangłicum quoqͦ modo apta¬
riualeat. Hie est discipulus qui testi¬
monium ꝑhibet dehis: et uidit et
seripsu hẽe. Uerum illas puericie
erum adhuc ageus. dura. iliquo
tempore febre corriperet᷑ et ipsa muale¬
uai re ardeus iam sensim per
fudor erumperet: itr ⁊ et eidña
quedam statura proceta uultu
placido. et aspectu decoru. in locto
dcumbenti astitisse: et puero de
sanitate pollicita confortato. du¬
as claues aureas tradidisse sibi in
manus. in hec uerba. Thoma inqͥ¬
ens: hec sunt claues paradisi: quaꝵ
tu adhuc es habiturus custodiam
Et his dictis: disparuit. Expł tho¬
Quod iuuenis factus creuetit
cut etate et gratia abi d homin

Expanded text:
laturus, quae ipse vidi et audivi, de quibus duntaxat verum testimonium est. Ita ut et mihi, etsi indigne viventi et insulse scribenti illud evangelistae quoquo modo aptari valeat: Hic est discipulus qui testimonium perhibet de his et vidit et scripsit haec . Verum illas pueritiae erum adhuc agens dum aliquo tempore febre corriperetur, et ipsa invalescente ardens jam sensim per sudor erumperet, visa est ei domina quaedam statura procera, vultu placido et aspectu decora, in lecto decumbenti astitisse, et puero de sanitate pollicita confortato duas claves aureas tradidisse sibi in manus in haec verba: « Thoma, » inquiens, « hae sunt claves paradisi, quarum tu adhuc es habiturus custodiam. » Et his dictis disparuit. CAPITQuod juvenis factus creverit sicut aeta
Abbreviated transcription (Latin):
De continentia in iuuenili etate.i
De iuiris scłarib quib primis eta¬
tis sue annis obsequebatur.in
De archipresule cantuariensi the¬
obaldo. ad euiꝰ se obseqͥum tͣnstuli⁊.a
De gr̃a quam consecutus est in o¬
culis diũ sui et causa gratie.
De ꝓmotione ipsius in archileuit̾ã
cantuariensem. et causa ꝓmotioniꝰ
Quod leuita factus. non mox hu¬
meros suos leuitarum  oruibus
nis regis ci

Expanded text:
 in juvenili aetate. 3. De viris saecularibus quibus primis aetatis suae annis obsequebatur. 4. De archipraesule Cantuariensi Theobaldo ad cujus se obsequium transtulit. 5. De gratia quam consecutus est in oculis domini sui et causa gratiae. 6. De promotione ipsius in archilevitam Cantuariensem et causa promotionis. 7. Quod levita factus non mox humeros suos levitarum oneribusnis regis cit
Abbreviated transcription (Latin):
maguam ipsius gratiam et głiã
cernerites. subito.sed latenter inui
gitur uir iste cum puericie
et adolescentie sue annos transegis¬
sercrescente etate.creuit et in du¬
stria et gr̃a apud homines. sed apud
deum non adeo. Quod ut uide¬
ainus cur dixerim: duplicis gr̃e
recordemur.Duplex est enim inho¬
minib gr̃a. Est quippe eiuilis que¬
dam gratia urbana. benigna. dul¬
cis. socialis. et ad sui dilectionem in¬
uicans. qua homo plus placet scło.
sẽd deo minus: ut pote bonitate de¬
sticrita adhuc. tanquã scłaris que¬
dam absꝙ bonitate benignitas.
urdeeti siciuilis et urbana. boni¬
tatem non habens comitem: tan¬
quã scłaris. fallax et uana gratia
hec.Inqua tam̃ magis notari po

Expanded text:
magnam ipsius gratiam et gloriam cernentes, subito, sed latenter, invidere gitur vir iste cum pueritiae et adolescentiae suae annos transegisset, crescente aetate, crevit et industria et gratia apud homines, sed apud Dominum non adeo quod ut videamus cur dixerim, duplicis gratiae recordemur: duplex enim est in hominibus gratia: est quippe civilis quaedam gratia, urbana, benigna, dulcis, socialis et ad sui dilectionem invitans qua homo plus placet saeculo sed Deo minus, utpote bonitate destituta adhuc, tanquam saecularis quaedam absque bonitate benignitas. Unde, etsi civilis et urbana bonitatem non habens comitem tanquam saecularis fallax et vana gratia haec. In qua tamen magis notari po
Abbreviated transcription (Latin):
mana eccłia sub papa alexandro t̃tis.
De aduocatione ce p̾sentatione eccłia¬
rum si ꝯtͦuersia emerserit inter laicoᷤ.
uł inrter cłicos & laicos. uł int̾ cłicos. incu¬
ria dñi regis tractet᷑. & t̾minet᷑. Sełin
hoc tolerauit. ¶ħtolauit¬
Ecclie defeodo regis ũ possunt inper
re submouiti a iusticia regis uenient ĩ
curiam ipsiꝰ responsuri ibidem de hoc¬
unde uidebit᷑ curie regis qd̾ sit ibi res¬

Expanded text:
MANA ECCLESIA SUB PAPA ALEXANDRO TERTIO. De advocatione et praesentatione Ecclesiarum si controversia emerserit inter laicos, vel inter clericos et laicos, vel inter clericos. in curia domini regis tractetur et terminetur. SECUNDUM HOC TOLERAVIT. Ecclesiae de feodo regis non possunt in perre, submoniti a justitia regis venient in curiam ipsiunde videbitur curiae regis quod sit ibi res
Abbreviated transcription (Latin):
tu eccłie tue ducis & patͦni exitu abe¬
gypto. sccl̃m magnitudinẽ brachii tus
tam głiose magnificatꝰ es. eqͥs & ascen¬
sorib in mare piectis: sicut hebreoꝵ sp¬
nagogam tunc. ita & fideliũ tuoꝵ. eccli¬
am tuã nunc salua semꝑ & lib̃a: ut sit
salua & libera ꝑte semꝑlib̾ata. auigo
seruitutis. & opp̾ssione tͥbulantis: au¬
xiliante iugiter ipsi ipsiꝰ duce speciali
& patͦuo. qͥut ipsam lib̾aret animã suã
posuit głosus martyr tuus thomas:
qͥ tecũ cũ głã uenturꝰ est iudicare nuoᷤ
tur mox longe aliud ce alteriꝰ modi cãtic̃.
cãticũ meroris canticũ tͥbulationis ⁊ angushe

Expanded text:
e ducis et patroni exitu ab Aegypto secundum magnitudinem brachii tui tam gloriose magnificatus est, equis et ascensoribus in mare projectis, sicut Hebraeorum Synagogam tunc, ita et fidelium tuorum Ecclesiam tuam nunc salva semper et libera; ut sit salva et libera per te semper liberata a jugo servitutis et oppressione tribulantis; auxiliante jugiter ipsi ipsius duce speciali et patrono, qui ut ipsam liberaret animam suam posuit, gloriosus martyr tuus Thomas, qui tecum cum gloria venturus est judicare vivos tur mox longe aliud et alterius modi canticum, canticum moeroris, canticum tribulationis et angustiae:
Abbreviated transcription (Latin):
ideo in om̃iũ calce hic p̾ponuꝰ: ut lega¬
ut scła post fut᷑a & hinie cognoscaut.
qͣm iusta qͣm ꝑspicua fuerit głosi neo¬
martyris nr̃i. pͥmo exilii. & postea mar¬
tyrii causa. Quoꝵ capłoꝵ. hoc ẽpͥmuor

Expanded text:
ideo in omnium calce hic postponimus, ut legant saecula post futura, et hinc cognoscant, quam justa, quam perspicua fuerit gloriosi neomartyris nostri, primo exsilii et postea martyrii causa. Quorum capitulorum hoc est primum.
Abbreviated transcription (Latin):
suete respondente se auctoritate dni
pape ligatoi. sua uec posse soluere. nec
runt ab eo. Et statim ꝓpe ortũ college¬
runt cohortẽ: se ipsos iã diaboca ar¬
mat᷑a sua induentes.
Uerũ qͥa iam mat̾ia g̃ndescere icipit.
deinceps immutandꝰ foret & stilus ut
litt̾is ñ tetris. s uelut qͥbusdã filis rose¬
is. insillabarum figuras aureas lique̾¬
centib & qͥbuscłã dictionũ sollemni¬
isexqͥsitis: imminentis ꝯsũmationis
iuiri głã exaranda. Nec enum linguis
hõium s angłoꝵ potiꝰ eloquenda: que
ab hoĩe supͣ hoiẽm gesta st̃. Et hec de¬
inceps deseͥbendã. Uideamꝰ gͥm pͥnus.¬
& attendamꝰ que gesta: & indicemus
punt capła thomi sexti.
De militib armatis. collecta cohorte irruẽ¬

Expanded text:
suete respondente se, auctoritate domini suete respondente se, auctoritate domini papae ligatos, sua nec posse solvere nec runt ab eo. Et statim prope hortum collegerunt cohortem, se ipsos jam diabolica armatura sua induentes. Verum quia jam materia grandescere incipit, deinceps immutandus foret et stylus, ut litteris non tetris, sed velut quibusdam filis roseis in syllabarum figuras aureas liquescentibus, et quibusdam dictionum solemniis exquisitis imminentis consummationis viri gloria exaranda. Nec enim linguis hominum, sed angelorum potius eloquenda quae ab homine supra hominem gesta sunt, et haec deinceps describenda. Videamus attendamus quae gesta, et judicemus PITULA TOMI SEXTI. 1. De militibus armatis collecta cohorte irruen
Abbreviated transcription (Latin):
acantuaria ꝑsex nulia: qd̾ de feodo can¬
tuariensis ecł̃ie. rex ut supͣ tetigimus
archip̃sulis restiturũ ꝓmiserat. Dũo qͥdẽ
cui uenti & mare obediunt:ut uiderz
potest sacerdotis sui immo ipsũ sacer¬
dotem suũ qͣsi gͣtam sibi uictumã acce¬
lerante sic. Tota uͦ nocte illa de nece archi¬
p̾sulis in castello illo contctantes. inera
ditam portantes. Alii uͦ cũ gladiis et
fustib uenerunt occultis tñ his om̃b
adhiic:. ne forte xp̃e dñi fugeret. & ab¬
sconderet se abeis. Qui tñ ut supͣ
diximꝰ. & rei mox ꝓbabit exit̾: magis
depugna quam de fuga oogitabat.
Npͥms itaq quatuor p̾fati milites.
fastuose. ad archip̾sulem in thalamo
qͦsedebat. circa diei uesperan acce¬
dentes. nec suo nec regis noĩe ipsum
salutantes. iitpote aqͥb longe erat sa¬
lus mors & ꝑditio ꝓpe: ipsũ suꝑbe ado¬
riunt᷑ sciscitantes. si ep̃os regis suspen¬
sos. & excõmunicatos absolueret. Quo mã¬

Expanded text:
a Cantuaria per sex millia, quod de feodo Cana Cantuaria per sex millia, quod de feodo Cantuariensis Ecclesiae rex, ut supra tetigimus, archipraesuli se restituturum promiserat, Domino quidem, cui venti et mare obediunt, ut videri potest, sacerdotis sui imo ipsum sacerdotem suum quasi gratam sibi victimam accelerante sic. Tota vero nocte illa de nece archipraesulis in castello illo contrectantes in crditam portantes. Alii vero cum gladiis et fustibus venerunt occultis tamen his omnibus adhuc, ne forte christus Domini fugeret et absconderet se ab eis. Qui tamen, ut supra diximus, et rei mox probabit exitus, magis de pugna quam de fuga cogitabat. In primis itaque quatuor praefati milites fastuose ad archipraesulem in thalamo, quo sedebat, circa diei vesperam accedentes, nec suo vel regis nomine ipsum salutantes, utpote a quibus longe erat salus, mors et perditio prope, ipsum superbe adoriuntur, sciscitantes si episcopos regis suspensos et excommunicatos absolveret. Quo man
Abbreviated transcription (Latin):
audito sic. dicentis uotũ ꝯceperunt: cer¬
tissumne iami arbitͣntes gͣtissimũ se ĩhoc
regi p̾staturos obseqͥum: si archip̾sulem
int̾ficerent. Et ita ꝯuirauerunt ĩ arcip̃¬
sulis necẽ. Quoꝵ uoĩa ut in et̾na male¬
dictione sint: hystorie huie eurauz bie
int̾serere. hugo uidł de moreuilla: regi¬
naldus filius ursi: W ill̃s detraci. & quar¬
tus. richardus. brito. Et isti qͥdẽ milites
aulici. regis cubicłarii. & sitandem de¬
generantes. uiri e̾te generosi. honorib
p̃clari: & int̾ maiores mangni. Isti qua
uũ immo qͣsi miracłosũ ꝯtigit uidł ut
cum in hyeme int̾ tam crebras aeris. &
maris mutationes. & diu̾sos portuũ
sit̾ mare ñ simul om̃s in eodem portu s
u diuisis intͣrent: om̃s tñ eadem die
applicantes. eadẽ die unmo fere eusdẽ
diei eadem hora ad locũ quem statuert̃.
ꝯuener̾t. ad castellum uidl̃ illud. quod
supͣdiximꝰ noĩatum saltor de distans

Expanded text:
audito sic dicentis votum conceperunt, ceraudito sic dicentis votum conceperunt, certissime jam arbitrantes gratissimum se in hoc regi praestituros obsequium si archipraesulem interficerent: et ita conjuraverunt in archipraesulis necem. Quorum nomina, ut in aeterna maledictione sint, historiae huic curavi hic interserere: Hugo videlicet de Morevilla, Reginaldus filius Ursi, Willelmus de Traci et quartus Ricardus Brito. Et isti quidem milites aulici regis cubicularii etsi tandem degenerantes, viri certe generosi, honoribus praeclari et inter majores magni. Isti quatvum, imo miraculosum contigit, videlicet ut cum in hieme inter tam crebras aeris et maris mutationes et diversos portuum situs, mare non simul omnes in eodem portu, sed in divisis intrarent, omnes tamen eadem dle applicantes, eadem die, imo fere ejusdem diei eadem hora ad locum, quem statuerant convenerunt, ad castellum videlicet illud quod supradiximus nominatum Saltwude, distans