comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meus. Nec tñ dixit intendite. s iteii¬
de: quia pater & filius ñ duo dii: s
unus est ds. Causam ꝙͣ subiungit.
quare exaudienda sit: cũ subinfert᷑
qͣ̃m ad te orabo dñe. E ꝓtinꝰ adiung̃.
Mane exaudies uocem meam: ⁊ ceta.
Quid est qd̾̃ suꝑius dixit exauidi. qͣte
in presenti se exaudiri cupet ⁊ nc̃ uͦ
dicit. mane exaudies. ñ exaũdi. &e ad
te orabo. et astabo. ⁊ uidebo: forte su¬
ꝑior eius oratio: ipsam uocationẽ
ostendit. Caligans autẽ inter ꝓcel¬
las huius scłi. quia sentit se ñ ui¬
dere qd̃ cupit: icło dicit. mane exay¬
dies. Ac si diceret. Non es ille qͥ posse
uideri abeis. a quoꝵ oculis nox pecc̃oꝵ
ñdum recessit: s mane. io est pacta er¬
roris mei nocte. & discedentib pecc̃oꝵ
tenebris. ex audies uocẽ meã: id est
ostendes uocem meã exauditã. Mane
astabo tͥ e uidebo. astabo inqͥt: ñ race¬
bo. Iacere enim: in terrenis quiescere ẽ.

Expanded text:
meus. Nec tamen dixit, Intendite, sed Intenmeus. Nec tamen dixit, Intendite, sed Intende: quia Pater et Filius non duo Dii, sed unus est Deus. Caussam quoque subjungit, quare exaudienda sit, cum subinfertur: 3. Quoniam ad te orabo, Domine. Et protinus adjungit, Mane exaudies vocem meam, etc. Quid est qin praesenti se exaudiri cuperet: nunc vero dicit, Mane exaudies, non exaudi: et, Ad te orabo, et, Adstabo, et Videbo? Forte superior ejus oratio ipsam vocationem ostendit. Caligans autem inter procellas hujus saeculi, quia sentit se non videre quod cupit: ideo dicit, Mane exaudies. Ac si diceret, Non es ille qui possis videri ab eis, a quorum oculis nox peccatorum nondum recessit: sed mane, idest, peracta erroris mei nocte, et discedentibus peccatorum tenebris, Exaudies vocem meam: idest, ostendes vocem meam exauditam. 4. Mane adstabo tibi et videbo. Adstabo, inquit, non jacebo. Jacere enim E
Abbreviated transcription (Latin):
dm: ut eo opitulante. ꝑtranseat ne¬
quiciam scłi huiꝰ: et ad eum pueni¬
at. Que sunt aures diuinitatis: nͥ ꝑi¬
etas eius et miscdia. quib nos audi¬
re dignat᷑: Ipsius quoꝙ ẽ intelligere
clamorem nr̃m: atcendere ⁊ appro¬
bare nr̃i cordis desiłium. Yerba nr̃a
pie &e misericorditer suscipit. Et bene pt
uerba clamor adiungitur: qr tẽ pla¬
cent do uerba nr̃e deprecationis: qn
ꝓcedunt ex desidio cordis. hinc ꝑ apłm
dicit᷑. Psallam sp̃u: psallam et mente.
S qri ñ sufficit ut uerba nr̃a aũdiat ds.
ꝯ clamorem intelligat. nisi ad effectũ
ꝑducat: recte subiungit᷑. Inteñde uoci
orationis mee: rex m̃s ⁊ ds meus. Ac si
diceret. Sic audi uerba. sic intellige
desicł̾ia: ut ꝓbet rei effectus te inten¬
tum ẽẽ meis orationib. Et qr sc̃e eccłie
oratio ꝑ filium mittitur ad patrem:
apte ait. Rexm̃s: et łs meus. ꝑ regem
enim filium: ꝑ deum patrem desig¬
nat. Et filius ait. Pme itur ad pair̃ẽ.

Expanded text:
Deum, ut eo opitulante pertranseat nequitiam saeculi hujus, et ad eum perveniat. Quae autem sunt aures divinitatis, nisi pietas ejus et misericordia, quibus nos audire dignatur? Ipsius quoque est intelligere clamorem nostrum, attendere et approbare nostri cordis desiderium. Verba nostra pie et misericorditer suscipit. Et bene post verba clamor adjungitur: quia tunc placent Deo verba nostrae deprecationis, quando procedunt ex desiderio cordis. Hinc per Apostolum dicitur, Psallam spiritu, psallam et mente . Sed quia non sufficit, ut verba nostra audiat Deus, et clamorem intelligat, nisi ad effectum perducat: recte subjungitur: 3. Intende voci orationis meae, rex meus et Deus meus. Ac si diceret: Sic audi verba, sic intellige desideria, ut probet rei effectus, te intentum esse meis orationibus. Et quia sanctae Ecclesiae oratio per Filium mittitur ad Patrem , apte ait, Rex meus et Deus meus. Per regem enim Filium: per Deum, Patrem designat. Et Filius ait, Per me itur ad Patrem .
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Testatur eñi idem psalmista:
q̃m sunt reliquie homini pacifico.
Imusti aut̃ disꝑib̃t: simł reliquie
impioꝵ interibunt. Cogitationes gͦ
impioꝵ ꝑibunt: qr ⁊ eterna mala ñ¬
qm cogitata repꝑiunt: ꝙꝰ subito a¬
mittunt bona temporalia: que du m̃¬
te tractauerunt. Qui scom multitũdi¬
nẽ impietatũ suarũ expellent᷑: qr ꝑꝑ

Expanded text:
rent. Testatur enim idem Psalmista, rent. Testatur enim idem Psalmista, Quoniam sunt reliquiae homini pacifico. Injusti autem disperibunt simul, reliquiae impiorum interibunt . Cogitationes ergo impiorum peribunt, quia aeterna mala nunquam cogitata reperiunt; et subito amittunt bona temporalia, quae diu mente tractaverunt. Qui secundum multitudinem impietatum suarum expellentur,
Abbreviated transcription (Latin):
tentia dicti ft̃: qui ñ habendo uitam
ueritatis quodam mͦ exanimes st̃: ꝙr
mortuos in se recipiunt. qͦs uerbis m̃¬
dacib ⁊ uano corde int̾emptos in se
conuertunt. Qd̾ dicit linguis suis:
significat malis. Mali eñĩ. malas
hñt linguas. Dolose enam agere est:
aliud incorde. aliud in ore habere.
Unde in alio psalmo dicit᷑. Qui lo¬
cunt᷑ pacem cũ ꝓximo suo: mala
aut̃ in cordib eoꝵ. Eos om̃ps d̃s ui
dicat: quia om̃s inimicos falsos. do¬
losos. in extremo examine ꝯdẽpnat.
De quib adhuc subiungit. Decidart
a cogitatiõib suis: scd̃m multitudi¬
nem impietatũ eoꝵ expelle eos. Pro
optat ut ueniat: s p̃dicit qd̾ fut᷑m
p̃uidit. Acogitatioĩb suis decidunt:
qr quicqͥd elate cogitauerant. cum
intereunt. sine fructu amitunt.
Suꝑbia uͦ ruinam ħt: sic̃ econtͣrio
humilitas exaltationẽ. Dicit᷑ alibi.
In illa die ꝑib̃t om̃s cogitationes eoꝵ
Que utiq ñ ꝑirent: si celestia cogita¬

Expanded text:
tentia dicti sunt, qui non habendo vitam veritatis, quodammodo exanimes sunt, et mortuos in se recipiunt, quos verbis mendacibus et vano corde interemtos in se convertunt. Quod dixit linguis suis, significat malis. Mali enim malas habent linguas. Dolose vero agere, est aliud in corde, aliud in ore habere. Unde in alio psalmo dicitur. Qui loquuntur pacem cum proximo suo, 26 mala autem in cordibus eorum . Eos omnipotens Deus judicat, quia omnes inimicos falsos, dolosos in extremo examine condemnat: de quibus adhuc subjungit: Decidant a cogitationibus suis, secundum multitudinem impietatum eorum expelle eos. Propoptat ut veniat, sed praedicit, quod futurum praevidit. A cogitationibus suis decidunt, quia quicquid elate cogitaverunt, cum intereunt, sine fructu amittunt. Superbia vero ruinam habet, sicut econtrario humilitas exaltationem. Dicitur alibi. In illa die peribunt omnes cogitationes eorum . Quae utique non perirent, si caelestia cogita
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie que fecimꝰ nos: s scd̾m suã
miscd̃iam saluos nos fecit. Ex plic¬
extus psalmus sic intitu
tur : qm̃ omĩa temꝑa septẽ dierũ
repeticione uoluunt᷑: &̾ qd̾ fit in
una. potest mutari ĩ alia. Octamᷤ
aut̃ ille estimand̃ est qui uarieta¬
tem istã ñ habebit: et qd̾ in eo fiet.
eternũ ⁊ incõmutabile ꝑmane¬
bit. Est aut̃ uox ĩ hoc psalmo fi¬
delis penitentis : alios exemplo
suo exhotancił. ut similiter peniteant:

Expanded text:
e quae fecimus nos, sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit . 27 TIextus Psalmus sic intitultur: quoniam omnia tempora septem dierum repetitione volvuntur: et quod fit in una, potest mutari in alia. Octavus autem ille aestimandus est, qui varietatem istam non habebit. Et quod in eo fiet, aeternum et incommutabile permanebit. Est autem vox in hoc psalmo fidelis poenitentis, alios exemplo suo exhortantis, ut similiter poeniteant:
Abbreviated transcription (Latin):
tam. xp̃m remunerantẽ. Nia ducit
ad ueritatẽ: qr ꝑ uitã uenit᷑ ad doctͥ¬
nam. Doctrina aut̃ ueritatis. ducit
ad uitam: quia cũ impletur qd̾ p̃ci¬
pitur. acqͥritur uita que ꝓmutit᷑.
Bene aũ ait. ꝑꝑ inimicos meos. Mul¬
tos enĩ in uia cłi sc̃a eccłia patit᷑ ad¬
uersarios: qui premunt eam ꝑseqͣn¬
do. derrendo. minando. blandiendo.
seducendo. Qui qnͣtũ a uia ueritatiᷤ
Et hoc ꝓbat: cũ adiungit. cor eoꝵ ua¬
nũ est. Nã qͦm est ueritas in ore ͭ si
uanitas est ĩ corde: Bonꝰ ħo de bono
thes auro cordis sui ꝓfert bona: et
malus ho de malo thesauro cordiͤ

Expanded text:
tum remunerantem. Via ducit ad veritatem, quia per viam venitur ad doctrinam: doctrina autem veritatis ducit ad vitam, quia cum impletur, quod praecipitur, acquiritur vita quae promittitur. Bene autem ait, Propter inimicos meos. Multos enim in via Dei sancta Ecclesia patitur adversarios, qui premunt eam persequendo, terrendo, blandiendo, seducendo: quia quantum a via veritatis Et hoc approbat, cum adjungit: Cor eorum vanum est. Nam quomodo est veritas in ore, si vanitas est in corde? Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona, et malus homo de malo the
Abbreviated transcription (Latin):
de cło inhabitatur. Icło tẽplũ
pellatur: quia ab ipso dño
secratur. Hel templum icł̃o uocatur:
qr in ea continue celesti dño laudes
addidit in timore tuo: quia principi¬
um sapientiȩ. timor dñi. Qui timẽt
cdm: faciet bona. Eẜ in alio psalmo dr.
Beatus uir qui timet dñm: in man¬
datis eius uolet nimis. E iterũ. Ser

Expanded text:
Domino inhabitatur. Ideo templum Domino inhabitatur. Ideo templum appellatur , quia ab ipso Domino consecratur. Vel templum ideo vocatur, quia in eo continue caelesti Domino laudes addidit, in timore tuo: quia principium sapientiae timor Domini . Qui timet Dominum, faciet bona . Et in alio psalmo dicitur, Beatus vir qui timet Dominum, in mandatis ejus volet nim
Abbreviated transcription (Latin):
ra: que construitur exfidelib tanqͣ
uiuis lapidib. Quib petrus ait. E
uos tanꝗͣ uiui lapideᷤᷤ: sr̃edificamini.
Et paulus ait. Dei agricultura: dei
edificatio estis. Huiꝰ celestis domꝰ ẽdifi¬
cium ingrẽdit᷑: quisquis in sc̃a eccłia
scõꝵ mores unitatur. Hoc sp̃uale edi¬
ficium in str̾are est: sci uiri quali¬
der ꝓficiu nt. amando conspicere.
S quia hoc nemo sius uirib ualet:
idõ rede dicitur. In multitudine mi
peccatum. suꝑabundat gr̃a. In mi¬
scd̃ia sua puis dñs nos a peccatis li¬
berat. S in abundantiori miscłia:
nobis cẽ dona gr̃e sp̃ualis p̃stat. In
misccłia sua nos ab eternis suppliciis
Quis diuine miscd̃ie uiscera pensare ua¬
leat : que ut nob uitã reddet. homo fie¬
ri ꝙ mortem susciꝑe uoluit: Dicat᷑ gͦ.
Ego aut̃ in multitũdine miscłie tue:
introibo indomum tuam. Sc̃a eccłia
ido domꝰ dicitur: quia ab om̃r poten

Expanded text:
ra: quae construitur ex fidelibus, tanquam ra: quae construitur ex fidelibus, tanquam ex vivis lapidibus: quibus Petrus ait, Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini . Et Paulus ait, Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Hujus caelestis domus aedificium ingreditur, quisquis in sancta Ecclesia sanctorum mores imitatur. Hoc spirituale aedificium intrare, est sancti viri, qualiter proficiunt amando, conspicere. Sed quia hoc nemo suis viribus valet, ideo recte dicitur, In multitudine mispeccatum, superabundat gratia . In misericordia sua pius Dominus 24 nos a peccatis liberat, sed in abundantiori misericordia nobis etiam dona gratiae spiritualis praestat. In misericordia sua nos ab aeternis suppliciis Quis divinae misericordiae viscera pensare valeat, quae ut nobis vitam redderet, homo fieri , et mortem suscipere voluit ? dicatur ergo: Ego autem in multitudine misericordiae tuae introibo in domum tuam. Sancta Ecclesia ideo domus dicitur , quia ab omnipotente
Abbreviated transcription (Latin):
intendit. mendacium est: qd̾ aĩam
occidit sicut scriptũ est. Os qd̃ menti¬
tur: occĩdit aĩam. S iam mutatio
ꝑsone fit: cũ subdit᷑. Uirũ sanguim̃
et dolosũ abominabit᷑ dñs. Usus qͥd̾
ꝓpħarum est. freqͥnter ꝑsonas muta¬
re: ut mͦ d̾o. mͦ hominib. mͦ capiti. mͦ
menbris loqnͣtur. Locunt᷑ enĩ clo: tar¬
ꝗͣ ei a quo accipiunt qd̵ ꝓpħant. Lo
mͦ de menbris ad caput uoc̃e mu¬
tant: in quo unitatem capitis et
menbroꝵ nobis insinuant. Puirum
sanguinũ: ꝑsecutores sc̃oꝵ mr̃m de¬
signant᷑. Dolosi uͦ sunt: hñ qui fide¬
les animas uerbis seductoriis deciꝑe
cupiunt: quos abominabit᷑ dñs:
ĩd est ab hereditate electoꝵ seꝑabit.
Quia gͦ illi suis malis meritis damp
aut̃ in multitũdine miscdie tue.
introibo in domum tuam: adorabo
ad templũ sc̃m tuum in timore tuo.
Domus dei. ipsa est sc̃a eccł̃ia: que reg¬
natura in celo. adhuc laborat in der¬

Expanded text:
intendit, mendacium est, quod animam intendit, mendacium est, quod animam occidit: sicut scriptum est, Os quod mentitur, occidit animam . Sed jam mutatio personae fit, cum subditur, Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus. Usus quippe prophetarum est, frequenter personas mutare: ut modo Deo, modo hominibus, modo capiti, modo membris loquantur. Loquuntur enim Deo, tanquam ei a quo accipiunt quod prophetizant. Loqmodo de membris ad caput vocem mutant: in quo unitatem capitis et membrorum nobis insinuant. Per virum sanguinum, persecutores sanctorum Martyrum designantur. Dolosi vero sunt, hi qui fideles animas verbis seductoriis decipere cupiunt, quos abominabitur Dominus, id est, ab haereditate electorum separabit. Quia ergo illi suis malis meritis damnaautem in multitudine misericordiae tuae introibo in domum tuam, adorabo ad templum sanctum tuum in timore tuo. Domus Dei ipsa est sancta Ecclesia, quae regnatura in caelo, adhuc laborat in ter
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. ueniant ad lucem. ꝑoꝑantes in¬
iquitatem designant᷑ hii: qui ñ solũ
bona ñ faciunt. s cẽ ꝑuerse uiuunt.
Quos om̃pc cds odit. idest odio suo dig¬
nos ostendit: &e qr hos iniusticie sue
regła ñ cognoscit: a suo amore repul¬
sos mecernũ punit. Ploquentes uͦ m̃¬
dacium. heretici ñ immerito possunt in¬
telligi: qui sua falsitate ueritatẽ fidei
conantur destruere ÷ quos distͥctus iu¬
dex simł cũ reꝓbis ꝑdet: qr sicut illi
dãpnantur ex prauo oꝑe. ita hii ꝙͦ dãp¬
nañdi sunt ex ꝑuersa locutionẽ. Yel
hoc mͦ potest exponi. Pdes om̃s qui lo¬
cunt᷑ mendacium. id est ueritati contra¬
rium: qd̾ recẽdentes ab eo qd̾ ẽ. ad id qd̃
pa : nec tñ sunt sine culpa: cũ aut io¬
camur. aut ut ꝓsimꝰ mentimur. Illd̃
primum in iocando. ñ est ꝑniciosũ:
quia ñ fallit. Nouit enim ille cui
dicitur: ioci causa ẽẽ dictum. Scd̾m
aut̃ icło mitius est: qr retinet ñ nullã
beniuolentiam. Illud uͦ qd̃ fallere

Expanded text:
antes iniquitatem, designantur hi, qui non solum bona non faciunt, sed etiam perverse vivunt. Quos omnipotens Deus odit, id est, odio suo dignos ostendit, et quia eos in justitiae suae regula non cognoscit, a suo amore repulsos in aeternum punit. Per loquentes vero mendacium haeretici non immerito possunt intelligi, qui sua falsitate veritatem fidei conantur destruere: quos districtus judex cum reprobis perdet. Quia sicut illi damnantur ex pravo opere, ita hi quoque damnandi sunt ex prava locutione. Vel hoc modo potest exponi: Perdes omnes qui loquuntur mendacium: id est, veritati contrarium: quod recedentes ab eo quod est, ad id quod pa, nec tamen sunt sine culpa: Cum nos aut jocamur, aut ut prosimus, mentimur. Illud primum in jocando non est perniciosum, quia non fallit. Novit enim ille cui dicitur, joci caussa esse dictum. Secundum autem ideo mitius est, quia retinet nonnullam benevolentiam. Illud vero quod fallere
Abbreviated transcription (Latin):
git. In et̾num exultabunt. ⁊ habita¬
bis in eis. Ipsa erit eterna exultatio:
cum templũ di fient iusti. ⁊ erit gaudi¬
um ipse incola eoꝵ. Et glabuntur in
te om̃s qui diligunt nomen tuũ. E
tatem de Qm̃ tu benedices iusto. hec¬

Expanded text:
git, In aeternum exultabunt et habitagit, In aeternum exultabunt et habitabis in eis. Ipsa erit aeterna exultatio Ex Augustino, cum templum Dei fient justi, et erit gaudium ipse incola eorum. 13. Et gloriabuntur in te omnes qui diligunt nomen tuum, Et ta
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾iores eicientur. Bene aũ subditur:
Om̃ irritauerunt te dñe. Neq enĩ qi
peccauerunt ideo ꝑirent: nͨ ꝑseu̾an¬
do in malo dñm irritarent. Nã suꝑ¬
na pietas. pꝰꝗͣ deliquimꝰ ad peniten¬
tiam reuocat : diu expectat: ñ enĩ
uult mort̾e pecc̃oris : s ut conu̾tat᷑ ꝙ
uinat. Qd̾ si conuerti negligit. et tẽ¬
pus gr̃e in augm̃tũ culpe expendit:
quẽ penitendo placare debuit: eum
plus irritando. id est ad iracundiam
ꝓuocando. grauit̾ offendit. Uñ pau¬
lus ait. Tu aut̃ scdm duriciam tuã
⁊ cor inpenitens: thesaurrzas tͥ irã.
ĩ die ire qr reuelationis iusti iudicii
di. Nam tanto eũ tunc distͣctus ui¬
dex acrius dampnat: qntonc̃ miseri¬
cordiꝰ expectat. S qͥd erit de iustis:Se¬
quit᷑ ꝙ dicit. Et letent᷑ om̃s qui sꝑant
in de. Primũ quid iustoꝵ gaũdium
est in spe: unde dr̃. Spe gaudentes.
Spe enĩ: salui facti sumꝰ. Post modũ
uͦ erit in re: unde hic secutꝰ adiun¬

Expanded text:
cientur . Bene autem subditur: Quoniam irritaverunt te Domine. Neque enim quia peccaverunt, ideo perirent, nisi perseverando in malo, Dominum irritarent. Nam superna pietas postquam deliquimus, ad poenitentiam revocat, et diu expectat. Non enim vult mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Quod si converti negligit, et tempus gratiae in augmentum expendit culpae, quem poenitendo placare debuit, eum plus irritando, id est ad iracundiam provocando, graviter offendit. Unde Paulus ait: Tu autem secundum duritiam tuam et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Nam tanto eum tunc districtus judex acrius damnat, quanto nunc misericordius expectat. Sed quid erit de justis? Sequitur et dicit: 12. Et laetentur omnes qui sperant in te. Primum quidem justorum gaudium est in spe: unde dicitur, Spe gaudentes . Spe enim salvi facti sumus . Postmodum vero erit in re. Unde hic secutus adjun
Abbreviated transcription (Latin):
frumenti uini ⁊ olei sui multiplica¬
Istis autẽ relictis qui multiplicati sunt
cupiditate temꝑaliũ: uir fidelis extil¬
tat ⁊ dicit. In pace in id ipsum: dormi¬
am ce requiescam. Recte enĩ sꝑat᷑ a ta¬
lib om̃imͦ mentis ab alienatio: a mor¬
liuio: que noĩe dormitionis ⁊ somni.
decenter ⁊ ꝓphetice significat᷑. S hoc
ñ tenetur in hac luita : immo sꝑandũ est
in futura: hoc & uerba ostendunt. que
Singłares gͦ et simplices. idẽ fecreti a
multitũdine. et a turba nascentiũ rerỹ
ẽẽ debemus: ⁊amatores et̾nitatis ⁊ uni¬
tatis. si uni do ⁊ dño inherere cupimꝰ.
sideat ipsum. et ab ipło possideatur.
Intentio eiusde eccłie est in hoc psal¬
mo. om̃s fideles orando ⁊ b̃n oꝑando.
inuitare ad hereditatem eterne bea¬
titudinis: se ipsam ꝓponendo in exem¬
plum. et orañdo sic.

Expanded text:
frumenti, vini et olei sui multiplicafrumenti, vini et olei sui multiplicaIstis autem relictis, qui multiplicati sunt cupiditate temporalium, vir fidelis exultat, et dicit: 9. In pace in idipsum dormiam et requiescam. Recte enim superatur a talibus omnimoda mentis alienatio a morlivio, quae nomine dormitionis et somni decenter et prophetice significatur. Sed hoc non tenetur in hac vita, imo sperandum est in futura. Hoc et verba ostendunt, quaeSingulares ergo et simplices, idest, secreti a multitudine et turba nascentium rerum esse debemus, et amatores aeternitatis et unitatis, si uni Deo et Domino inhaerere cupimus.sideat ipsum, et ab ipso possideatur. Intentio ejusdem Ecclesiae est in hoc Psalmo, Omnes fideles orando, et bene operando invitare ad haereditatem aeternae beatitudinis, seipsam proponendo in exemplum, et orando sic.
Abbreviated transcription (Latin):
et similitudinẽ cłi: quã peccando cor¬
rupit. Bonũ gͦ eiꝰ est uerum atq et̾nũ:
si renascendo signetur. Dedisti letieiã
in corde meo. Nongͦ foris querenda est le¬
ticia ab his qui adhuc graues corde dili¬
gunt uanitatem et querunt meñda¬
cium: s interius ubi signatũ ẽ lumen
uultus di̾. In interiore enim homine
habitat xp̃c. S homines temꝑalia sec¬
tantes. nichil aliud nouerunt dicere.
nͥ quis ostendit nob bona: cũ uera bo¬
na intra semet ipsos uĩdere ñ possint.
Itaꝙ consequenter de his dr̃. A fructu
frum̃ti uini &̃ olei sui: multiplicati
sunt. Non uacat qd̾ additũ est sui. Est¬
enini frum̃tum dĩ. siquid̾ panis ui¬
uus qui de celo descenddit: et est uinũ
cdi. nam inebriabunt᷑ inquit ab uber¬
tatẽ domus tue. Est ⁊ oleum: de quo
dictum est. Inpinguasti in oleo cap̃
meum. Isti autẽ multi qui dicunt.
quis oftendit nobis bona: a fructu

Expanded text:
et similitudinem Dei , quam peccando coret similitudinem Dei , quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum, si renascendo signetur . Dedisti laetitiam in corde meo. Non ergo foris quaerenda est laetitia ab his, qui adhuc graves corde diligunt vanitatem, et quaerunt mendacium: sed interius ubi signatum est lumen vultus Dei. In interiore enim homine habitat Christus . Sed homines temporalia sectantes, nihil aliud noverunt dicere, nisi, Quis ostendit nobis bona? cum vera bona intra semetipsos videre non possunt. Itaque consequenter de his dicitur: 8. A fructu frumenti, vini, et olei sui multiplicati sunt. Non vacat Ex Auenim frumentum Dei : si quidem panis vivus, 21 qui de caelo descendit . Et est vinum Dei: nam inebriabuntur inquit ab ubertate domus tuae . Est et oleum, de quo dictum est: Impinguasti in oleo caput meum . Isti autem multi qui dicunt, Quis ostendit nobis bona? A fructu
Abbreviated transcription (Latin):
quisq peccatis irascatur. potiꝰ ꝙͣ. aliem ͤ ⁊
se ꝙ ipsum puniens mactet cło: Insi¬
nuat etiam transitum de uita uet̾i
ad nouam : ut extincto post peniten¬
tiam ueteri homine. sacficium iusti¬
cie scd̃m regenerationẽ noui hominis
ut iste sit sensus. Sacrificate sacrifici
uult ado impetrare qͦd diligit ÷ &ẽ pau¬
ci sunt qui diligant bona interiora:
admirabilit̾ cum dixisset. et sꝑate in
dño. subiecie. Multi dicunt. quis oster¬
dit nobis bona: Que interrogatio co¬
tidiana est om̃iũ stultoꝵ & iniquoꝵ.
pacem et securitatem presentis uite de¬
sicdantiũ: de fut᷑a uita que nobis ꝓ¬
mittit᷑. dubitantiũ: qui sepe dicunt.
Quis nouit si uera sunt: aut qͥs uenit
ab inferis: ut ista nunciaret: Magni¬
fice gͥ & breuiter ostendit. que bona que¬
renda sunt: respondens eoꝵ interroga¬
tioni. Signatum est suꝑ nos lumens
uultus tui dñe. Hoc lumen est totum
nos: tanqͣ denarius signat᷑ iegis imagi¬
ne. Homo enim faclus est ad imaginẽ

Expanded text:
quisque peccatis irascatur potius quam alienis, seque ipsum puniens mactet Deo? Insinuat etiam transitum de vita veteri ad novam: ut extincto post poenitentiam vetere homine, sacrificium justitiae secundum regenerationem novi hominis ut iste sit sensus, Sacrificate sacrificiuvult a Deo impetrare quod diligit, et pauci sunt qui diligant interiora bona: admirabiliter cum dixisset, Et sperate in Domino: subjecit, Multi dicunt, Quis ostendit nobis bona? Quae interrogatio quotidiana est omnium stultorum et iniquorum, pacem et securitatem praesentis vitae desiderantium, de futura vita, quae nobis promittitur, dubitantium: qui saepe dicunt, Quis novit, si vera sunt ? Aut quis venit ab inferis, ut ista renunciaret? Magnifice ergo et breviter ostendit, quae bona quaerenda sint: respondens eorum interrogationi. 7. Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine. Hoc lumen est Ex Aunos: tanquam denarius signatur Regis imagine . Homo enim factus est ad imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
tur: medium locũ tenet. ut tantum
reddatur. qnͣtum acceptũ est. ꝑ qͦd a
summa discordia ad sũmã concordi¬
am: ꝓ tempoꝵ distributione transi¬
tus factus est. Parum aũt̃ adhuc ui¬
detur dño. si ꝓ malo qd̾ acceꝑis. nicħ
rependas mali: nͥ etiam ampliꝰ sis
paratus acciꝑe. Hoc est qͦd consequen¬
ter exponit. Siqͥs de ꝑcusserit ĩ dex¬
teram maxillam: prebei ei et alter̃a.
S qͥd est qd̾ ipse dñs qui precepta qͥ
docuit. primus ipse impleuit. ꝑci¬
tienti se in maxillam ministro sac̃¬
dotis ñ prebiuit alteram: s insuꝑ
dixit. si male locutꝰ sum. exꝓbra de
malo.si aut̃ bene. cur me cedis: nͥ
hoc preceptũ debere intelligi. ad p̃
Cuiꝰ iusticie uiam postulat: cũ subiũ¬
git. Dirige in conspectu tuo uiam meã.
Alũd est iusticia: aliud uia. Nam iu¬
sticia est doctrina xp̃i: uia ipse ẽ xp̃c.¬

Expanded text:
tur: medium locum tenet, ut tantum tur: medium locum tenet, ut tantum reddatur, quantum acceptum est: per quod a summa discordia ad summam concordiam pro temporum distributione transitus factus est. Parum autem adhuc videtur Domino, si pro malo quod acceperis, nihil rependas mali, nisi etiam amplius sis paratus accipere. Hoc est, quod consequenter exponit, Si quis te percusserit in dexteram maxillam, praebe ei et alteram . Sed quid est quod ipse Dominus, qui praecepta quae docuit, primus ipse implevit , percutienti se in maxillam ministro sacerdotis non praebuit alteram: sed insuper dixit, Si male loquutus sum, exprobra de malo: si autem bene, cur me caedis ? nisi hoc praeceptum debere intelligi ad praeCujus justitiae viam postulat, cum subjungit, Dirige in conspectu tuo viam meam. Aliud est justitia, aliud est via. Nam justitia est doctrina Christi, via est ip
Abbreviated transcription (Latin):
duntur. qui ñ ueni soluere legem s
adimplere: ñ intrabitis in regnũ ce¬
loꝵ. Audiamꝰ minorem iusticiã. Au¬
distis inquit qr dictum est: ocłm ꝓ
oculo. dentem ꝑ dente. Audiamus
maiorem. Ego dico uob̃: ñ resistere
malo. Iusticia minor est ñ excedere
in uindicta modũ: ne plus rependat
quisq quã accipit. Et magnus hic
gradus est. Nemo enim facile inue¬
nitur. qui pugno accepto pugnum
reddere uelit: et uno aconuician¬
de uerbo audito. unũ et si tantũdẽ
ualeat referre contentus sit: s siue
ira ꝑturbatus immõdatiꝰ iundicat:
siue quia iustũ putat eum qui lesit
prior grauiꝰ lẽdi ꝙͣ lesus est qͥ ñ leserat.
Talem animum magna ex parte re¬
catur mõdus: ut iniuriam uindicta
ñ transeat: & hoc est pacis inchoatio
ꝑfecta aut̃ pax est: talem penitꝰ nolle
legem est. ut maius malum ꝓ mino¬
re malo reddaturͤ & hoc qd̾ dñs ꝑfici¬
endis discipłis dicit. ne malo resista¬

Expanded text:
duntur qui non veni solvere legem, sed duntur qui non veni solvere legem, sed adimplere, non intrabitis in regnum caelorum . Audiamus minorem justitiam. Audistis inquit quia dictum est, Oculum pro oculo, dentem pro dente . Audiamus majorem. Ego dico vobis, non resistere malo . Justitia minor est non excedere in vindicta modum, quisque quam accepit: et magnus hic gradus est. Nemo enim facile invenitur qui pugno accepto pugnum reddere velit; et uno a conviciante verbo audito, unum et quod tantumdem valeat referre contentus sit: sed sive ira perturbatus immoderatius vindicat; sive quia justum putat, eum qui laesit prior gravius laedi, quam laesus est qui non laeserat. Talem animum magna ex parte recatur modus, ut injuriam vindicta non transeat. Et haec est pacis inchoatio: perfecta autem pax est, talem penitus nolle legem est ut majus malum pro minore malo reddatur, et hoc quod Dominus perficiendis discip
Abbreviated transcription (Latin):
deduc me in iusticia tua ꝓpt̾ inimi¬
cos meos: dirige in conspectu tuo ui¬
am meã. Inimici mei uolunt me se¬
ducere & ad iniusticiam deuiare:
tu dñe qui es creator meus. esto dux
meus. Tu enim fecisti nos. c ñ ipsi
nos: tu rege nos. et ñ ipsi nos. Postqͣm
autem ait. deduc me in iusticia. nõ
immerito addidit tua: ac si aꝑte di¬
ceret ꝑ temet ipsum data. Nã ꝑ sc̃õs
ꝓpħas et famulos suos. scd̃m distributi¬
onem tempoꝵ dedit minora p̃cepta
popło quem adhuc alligari timore
oportebat: & ꝑ filium suum maiora
popło quẽ caritate iam lib̾are con¬
ra data sunt ꝓpter regnum.
terienum abeodem uno qui
fecit celum ⁊ terram: qui solus nouit
congruentẽ suis tẽporib generi hu¬
mano exhibere mẽdicinam. De has
sua iusticia nos ammonet in eugłio
dicens. Nisi habundauerit iusticia
ur̃a plusꝗͣ scribarum ⁊ phariseoꝵ:
id ẽ nisi ñ solum illa minora p̃cepta
legis impleueritis. que inch̾ant ho¬
mines. s etiam ista que a me ad¬

Expanded text:
deduc me in justitia tua propter inimicos meos: dirige in conspectu tuo viam meam. Inimici mei volunt me seducere, et ad injustitiam deviare: Tu Domine, qui es creator meus, esto dux meus . Tu enim fecisti nos, et non ipsi nos . Tu rege nos, et non ipsi nos. Postquam autem dixit, Deduc me in justitia, non immerito addidit, Tua: ac si aperte diceret, Per temetipsum data. Nam per sanctos prophetas et famulos suos secundum distributionem temporum dedit minora praecepta populo, quem adhuc timore alligari oportebat: per Filium suum majora populo, quem caritate jam liberare conra data sunt propter regnum terrenum, ab eodem Deo vivo qui fecit caelum et terram, qui solus novit congruentem suis temporibus generi humano exhibere medicinam. De hac sua justitia nos admonet in Evangelio dicens, Nisi abundaverit justitia vestra plusquam Scribarum et Pharisaeorum . Id est nisi non solum illa minora praecepta legis impleveritis, quae inchoant homines, sed etiam ista quae a me ad
Abbreviated transcription (Latin):
batio fiet impioꝵ recte subiungit᷑. Neq
habitabit iuxta te malignus: neq ꝑ¬
manebunt iniusti añ. ocłos tuoe..
Malignus: quasi malo igne plenꝰ dicit᷑.
Maligni gͦ nomine: numerus infide¬
liũ designari potest: qui dũ in infide¬
litatis errore ꝑsistunt: malignitate su¬
a bonũ ignẽ gr̃e sp̃alis contẽpnunt. In¬

Expanded text:
 recte subjungitur: 5. Neque habitabit juxta te malignus, neque permanebunt injusti ante oculos tuos. Malignus quasi malo igne plenus dicitur. Maligni ergo nomine numerus infidelium designari potest, qui dum in infidelitatis errore persistunt, malignitate sua bonum ignem gratiae spiritualis contemnunt. In
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona fidelis eugłrzantis: aut ex ip̃se
dñi. sic accipiendum est. ac si dictum
eẽt. Dñs exaudiet uos: cũ clamaueri¬
tis ad eum. Irascimini ⁊ nolite pec¬
nus ex audiri : aut quomͦ ñ frustra
claiat pecc̃or addnm: ł igo irasci¬
mini inquit. subaudis uobis ipsie.
ualde penitendo de preteritis cͥmi¬
nib : & indignando qr ad tam ab¬
iecta &e uilia corruistis: et ulterus
peccare desinite. Que dicitis in cor¬
dib urĩs: subaudis dicite. Holite eẽ
ppłs: de qͦ dictum est. Labiis me hono¬
rat: cor autem eoꝵ longe est a me.
In cubilib ur̃is compungimini. Cu¬
bilia sunt de quib dñs monet: ut
intuł oremꝰ clausis ostiis. Compungi¬
miniauitem. ad penitentie
dolorem refert᷑: ut se ipsam aĩa
pumens compungat: ne indi iudi¬
cio dãpnata torqueat᷑. Aut ad exci¬
lationem ꝑtinet: ut eiugilemꝰ ad ui¬
adhibitis. Sacrificate sacrificium¬

Expanded text:
persona fidelis evangelizantis, aut ex ipsius persona fidelis evangelizantis, aut ex ipsius Domini sic accipiendum est, ac si dictum esset, Dominus exaudiet vos, cum clamaveritis ad eum. 5. Irascimini, et nolite pecnus exaudiri? Aut quomodo non frustra clamat peccator ad Dominum? Ergo, Irascimini, inquit, subaudis, vobis ipsis, valde poenitendo de praeteritis criminibus, et indignando, quod ad tam abjecta et vilia corruistis: et ulterius peccare desinite. Quae dicitis in cordibus vestris. Subaudis, dicite. Nolite esse populus, de quo dictum est, Labiis me honorat, Cor autem eorum longe est a me . In cubilibus vestris compungimini. Cubilia sunt de quibus Dominus monet, ut intus oremus clausis ostiis. Compungimini autem ad poenitentiae dolorem refertur, ut seipsam anima puniens compungat, ne in Dei judicio damnata torqueatur. Aut ad excitationem pertinet, ut evigilemus ad viadhibitis stimulis. 6. Sacrific
Abbreviated transcription (Latin):
do amatis: que uana sunt. quiã du¬
rare ñ possunt : et mendatia. qr a
matores suos decipiunt: Et scitote
in celo ad dexterã suam collocauit
Increpat᷑ gͦ genꝰ humanũ: ut ad eũ
tandem ab huius mundi amore ꝯ¬
uertatur. S si quem mouiet cõiunc¬
tio suꝑ addita qd ait. et scitote: sci¬
at genus huius locutionis. fami¬
liare esse lingue ꝓpħantis. Nam se¬
pe inuenis ita ceptum. Et clix̃ dnꝰ
ad illũ: et factũ est uerbũ dñi ad
illum. Que iunctura coniunctioĩs.
cum sententia ñ p̃cesserit cui conse¬
quens annectͥatur: mirabiliter for¬
tassis insinuat ꝓlationẽ ueritatis
in uoce ẽẽ: coniunctã cũ ea uisio¬
ne que fit in coede. Dñs exaudiet
me cum clamauero ad eum. Hic nos
ãmoneri crẽdo. ut magna intentione
cordis. auxilium imploremꝰ dei: q̃m
sicut gratulandũ est. de illuminatio¬
ne in hac uita: ita orandum ẽ ꝓ reqͥ¬
e post hanc uitam. Quappter aut ex

Expanded text:
do amatis, quae vana sunt, quia dudo amatis, quae vana sunt, quia durare non possunt: et mendacia, quia amatores suos decipiunt? 4. Et scitoin caelo ad dexteram suam collocavit . Increpatur ergo genus humanum, ut ad eum tandem ab hujus mundi amore convertatur. Sed si quem movet conjunctio superaddita, quod ait, Et scitote, sciat genus hujus locutionis familiare esse linguae prophetantis. Nam saepe invenis ita ceptum, Et dixit Dominus ad illum: Et factum est verbum Domini ad illum. Quae junctura conjunctionis cum sententia non praecesserit, cui consequens annectatur, mirabiliter fortassis insinuat prolationem veritatis in voce, esse conjunctam cum ea visione quae fit in corde. Dominus exaudiet me, cum clamavero ad eum. Hic nos Ex eodem admoneri credo, ut magna intentione cordis auxilium imploremus Dei: quoniam sicut gratulandum est de illuminatione in hac vita, ita orandum est pro requie post hanc vitam. Quapropter aut 20 ex
Abbreviated transcription (Latin):
d̃m. cũ quo intrinsecus colloquatur:
cui nc̃ orat &e dicit. Miserere mei: ⁊
exaudi orationẽ meam. Qd it̾m ro¬
gal̃. cum iam se exauditũ ⁊ dilatatũ
indicauerit. forte ido fit: ut unde ñ ẽ
exaudit᷑. adhuc exaudiatur saut in
quo non est ꝑfectus ꝑficiatur: aut
ꝓpter alios inchoantes : ut in illis qͥ
erediderunt. ꝑficiat᷑ qd̾ inchoauer̃t.
habent enim ĩusti ꝓpriũ : ut in om̃e
qd̃ dicunt atꝙ qd̾ agunt: non solum su¬
um ꝓuectum. s etiam ꝓximoꝵ ẽdifi¬
cationem querant. Unde apte sub¬
iungitur. filii hominum usq qͦ gra¬
ui corde : ut quid diligitis uanitatẽ
et queritis mendatium: Ac si dic̾et.
uos qui in carnali generatione men¬
te habitatis. usq ad quem finem cor
tardum habetis : qd̾ ło ñ creditis.⁊
bona inuisibilia ñ cogitatis: ¶t qͥd
diligitis uanitatem e queritis men¬
datium: Quo fructu. qua utilitate
temporalia amando queritis. queren¬

Expanded text:
Deum, cum quo intrinsecus colloquatur: Deum, cum quo intrinsecus colloquatur: cui nunc orat et dicit: 2. Miserere mei, et exaudi orationem meam. Quod iterum rogat, cum jam se exauditum et dilatatum indicaverit, forte ideo fit, ut unde non est exauditus, adhuc exaudiatur: aut in quo non est perfectus, perficiatur: aut propter alios inchoantes, ut in illis, qui crediderint, perficiatur quod inchoaverunt. Habent enim justi proprium, ut in omne quod dicunt, atque quod agunt, non solum suum profectum, sed etiam proximorum aedificationem quaerant. Unde apte subjungitur: 3. Filii hominum usquequo gravi corde? ut quid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? Ac si diceret, Vos, qui in carnali generatione mentem habitatis, usque ad quem finem cor durum habetis, quod Deo non creditis, et bona invisibilia non cogitatis? Ut quid diligitis vanitatem et quaeritis mendacium? Quo fructu, qua utilitate temporalia amando quaeritis, quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
de meo int̾ orarem.
ex audiuit me ipse. a quo est iusticia me¬
a. In tribulatione dilatasti mͥ: hoc est
ab angustiis tristicie. in latitudinem
gaudioꝵ me deduxisti. Tribulatio et
angustia inomẽm animã hominis o¬
ꝑantis malum. Qui aut̃ dicit. gaude¬
mus in tribulationib. scientes qm tͥbu¬
latio patientiam oꝑatur. ⁊ qm̃ caritas dĩ
diffusa est in cordib nr̃is ꝑ sp̃m scm qui
datus est nobis. ñ habet coedis angusti¬
as: quamuis extrinsecꝰ a ꝑsequentib
inferantur. In hoc ꝓsunt iustis asꝑatͥ
bulationis: quia dum tribulantur
in corꝑe. dilatantur in mente. Et quo
eos artius mala demꝑalia premunt:
eo latius bona celesfia concupiscunt.
Quia gͦ ex angustiis tribulationis. crescit
dilatatio meritis: dicat᷑ recte. In tribu¬
latione dilatasti mͥ. Mutatio aut̃ ꝑso¬
ne derciȩ ad sccdam forte ido fit: ut osten¬
dat quemadmodũ exaudit᷑ sit. in ipsa
dilatatione loquens do: ut hoc sit cor¬
de dilatari. iam cordi habere infusũ

Expanded text:
de meo orarem, exaudivit me ipse a quo est justitia mea. In tribulatione dilatasti mihi. Hoc est, ab angustiis tristitiae in latitudine gaudiorum me deduxisti. Tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum . Qui autem dicit, Gaudemus in tribulationibus, scientes quoniam tribulatio patientiam operatur: et quoniam caritas Dei diffusa est in datus est nobis : non habet cordis angustias, quamvis extrinsecus a persequentibus inferantur. In hoc prosunt justis aspera tribulationis, quia dum tribulantur in corpore, dilatantur in corde: et quo eos arctius mala temporalia premunt, eo latius bona caelestia concupiscunt. Quia ergo ex angustiis tribulationis crescit dilatatio mentis, dicatur recte, In tribulatione dilatasti mihi. Mutatio autem personae tertiae ad secundam, forte ideo fit, ut ostendat, quemadmodum exauditus sit, in ipsa dilatatione loquens Deo: ut hoc sit corde dilatari, jam cordi habere infusum
Abbreviated transcription (Latin):
a dño corripit᷑. ad se rediens salubrit̾
dullis. a dnõ uenisse ignẽ testat᷑ Uñ
diuinitꝰ castigat᷑ et erudit᷑. Et quia
sentit doctrine dĩ retia corã pedib
suis expansa. conu̾tit᷑ retrorsũ: ab¬
stinet ab illicitis: luxũ uoluptatis
et concupiscentiã in lacrimas ꝯuertit:¬

Expanded text:
a Domino corripitur, ad se rediens salubriterdullis a Domino venisse ignem protestatur. Unde divinitus castigatur, et eruditur. Et quia sentit doctrinae Dei retia coram pedibus suis expansa, convertitur retrorsum, abstinet ab illicitis, luxum voluptatis et concupiscentiam in lacrymas convertit
Abbreviated transcription (Latin):
merorib se infectã in tenebris uersa¬
ri uidet: dũ meritoꝵ suoꝵ pauꝑtatẽ
agnoscit in uirga indignationis dei.
tit : se adductã qiͣ in tenebras plar¬
git. Talis anima dũ uirgã discus
la in tenebras ⁊ ñ in lucẽ recte cre¬
dit᷑ ÷ ne de se p̾sumat. humilitatem
ꝑdat. suꝑbiã incurrat. Et qr beati
tẽ suam uidenꝰ. ꝯtremiscit. dũ se sub
uirga indignationis uersari ñ am¬
bigit. ⁊ se ad hoc minatũ et adduc¬
tũ intelligit. N ec est doctrina que
spiciat ⁊ omĩa sua retexat. & lugeat :
donec illustret eam oriens ex alto.
qui uenit illuminare his qui ĩ te¬
nebris st̃ ⁊ umbra mortis. Tantum¬

Expanded text:
roribus se infectam in tenebris versari videt; dum meritorum suorum paupertatem agnoscit in virga indignationis Dei. tit, se adductam quasi in tenebras plangit. Talis anima, dum virga discussita in tenebras, et non in lucem recte credit, ne de se praesumens humilitatem perdat, superbiam incurrat, quia beati tem suam videns, contremiscit, dum se sub virga indignationis versari non ambigit, et se ad hoc minatam et adductam intelligit. Haec est doctrina quae inspiciat, et omnia sua retexat, et lugeat, donec illustret eam Oriens ex alto, qui venit illuminare his qui in tenebris et umbra mortis
Abbreviated transcription (Latin):
Solus sp̃c hoĩs. scit que sunt hoĩs. Q
quociens diuino tangit᷑ spũ: pauꝑ¬
tatẽ suam intelligens afficit᷑ fletib
afficit᷑ͥ nicħ se ẽẽ cognoscit: cui nulla
est oꝑatio uirtutis ꝑ ꝙͣ de se p̃sume¬
re possit. Nemo enĩ bene głatur ca¬
stũ se hr̃e cor: ido humił lacrimosus

Expanded text:
Solus spiritus hominis scit quae sunt hominis , qui quoties divino tangitur spiritu, paupertatem suam intelligens afficitur fletibuafficitur, se nihil esse cognoscit, cui nulla operatio virtutis est, ne de se praesumere possit. Nemo enim bene gloriatur castum se habere cor . Ideo humilis lacrymosus
Abbreviated transcription (Latin):
castigandũ uertit ⁊ qr flagellat om¬
nẽ filiũ quẽ recipit: et clem̃ter con¬
gͦ manũ: parcendo. auxiliando eis.
qͦs emendat puniendo. De aliis aũt
r. In labore hominũ ñ sunt. ⁊ c̃. Qd̾¬
bene sig̃cat᷑ cũ in edificatione salo¬
monici templi malleus ⁊ sonitꝰ ñ
dolata ext̾ius: ut in ꝓpriis iunctura¬
rũ locis aptent᷑ interiꝰ. Uñ dr. Uer¬
tit manũ suam omĩa scił limando.
dolando. planando. ut conueniatł
do: cũ iustificatos ꝓpriis deputat
mansionib ⁊ ordinib. Quoꝵ gͦ stryc¬

Expanded text:
castigandum vertit, quia flagellat omnem filium, quem recipit ; et clementer conergo manum parcendo, auxiliando eis quos emendat puniendo. De aliis autem dicitur: In labore hominum non sunt, et cum bene significatur, cum in aedificatione Salomonici templi malleus, et sonitus dolata exterius, ut propriis juncturarum locis aptentur interius. Unde dicitur: Vertit manum suam, moenia scilicet limando, dolando, planando, ut conveniant do, cum justificatos propriis deputat mansionibus et ordinibus. Quorum er
Abbreviated transcription (Latin):
ũ pecc̃i. Et ne hoc uideat᷑ ascribere su¬
is iurib: rete subinfert᷑. Et p̃cinxi¬
sti me uirtute adbellũ: & supplan¬
tasti insurgentes in me subtus me.
Si iuis suꝑbiam iate insurgentẽ suꝑ

Expanded text:
um mali. 40. Et ne hoc videatur ascribere suis viribus, recte subinfertur, Et praecinxisti me virtute ad bellum: et supplantasti insurgentes in me subtus me. Si vis superbiam in te insurgentem su
Abbreviated transcription (Latin):
mo ꝑemnit̾ ⁊ felicit̾ in habitare facit.
elum presentis tituli iuiuante
dño subleuemus: ut nob̃ pene¬
tralia psalmi. clariꝰ in notescant. Tity¬
lus eiꝰ est: p̃s dd̾. prima sabb̃i. Sig̾cat
diem dñicum prima sabb̃i. que prima
est post salb̃m ÷ qua die cdns resurrexit
a mortius: que ꝓpter excellentiam
fuñdata. Intendit quosq fideles adm¬
nere. ut ascendant in montẽ dñ. mon¬
tem iusticie: ut muñdent se ab om̃i m¬
quinam̃to carnis ⁊ sp̃c: ut ꝓficiant ins
oꝑib bonis: ut custõdiant se ab om̃i do¬
lo: quatinꝰ acciꝑe mereant᷑ benẽdictio¬
ñe et misccłiã a dño. Itẽ admonentur
attollere portas uintutũ. ad introducen¬
dñ dñm : qui est fortis ⁊ potens. debella¬
głe. Uox est in hoc psalmo cong̃tulan

Expanded text:
mo perenniter et feliciter inhabitare facit. Velum praesentis tituli, juvante Domino, sublevemus, ut nobis penetralia psalmi clarius innotescant. Titulus ejus est, Psalmus David, prima sabbati. Significat diem Dominicum prima sabbati, quae prima est post sabbatum, qua die Dominus resurrexit a mortuis : quae propter excellentiam fundata. Intendit quosque fideles admonere, ut ascendant in montem Domini , montem justitiae: ut mundent se ab omni inquinamento carnis et spiri us, ut proficiant in operibus bonis, ut custodiant se ab omni dolo: quatenus accipere mereantur benedictionem et misericordiam a Domino . Item admonentur attollere portas virtutum ad introducendum Dominum, qui est fortis et potens debellagloriae. Vox est in hoc psalmo congratulan
Abbreviated transcription (Latin):
uulnꝰ pecci. irã thesauritant s̃. Uñ ad¬
dit. Sessionẽ eoꝵ & resurrectionẽ. ⁊c̃.
Insultando enĩ &e subsannando ñ mi¬
nꝰ contͣ caput seuiunt ꝗͣ cont᷑ corpꝰ:
qiͣ iudices & doctores in catedra pesti¬
lentie sedentes: quoꝵ nultꝰ fouet᷑
medicamine : qr omẽ caput lan¬
guidũ & om̃e cor merens: a planta
pedis usq ad uerticẽ ñ ẽ sanitas. uͭ

Expanded text:
vulnus peccati iram thesaurizant sibi. Unde addidit: Sessionem eorum et resurrectionem, etc. Insultando enim et subsannando non minus contra caput saeviunt quam contra corpus, quasi judices et doctores in cathedra pestilentiae sedentes , quorum nullus fovetur medicamine, quia omne caput languidum et omne cor moerens: a planta pedis usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ficis sermonib quib expellit̾ nequi¬
cie uirus. St̃ enĩ uerboꝵ fom̃ta ⁊ me¬
dicam̃ta: st̃ legis uincła quib alli¬
gati soluunt᷑. ꝯfracti solidant᷑. Sub
his itaq u̾sib irreuocabilis maloꝵ
insania psangit᷑. qui omẽm medici¬
tulit. qui uinũ & oleum in semiui¬
ui relicti uuln̾a infudit & alliga¬
uit. ⁊ stabulario qui curã eiꝰ hab̾et
cõmisit: qui de ierłm descendebat
in iericho. Caueamꝰ gͦ ne ab ierłm¬

Expanded text:
onibus quibus expellitur nequitiae virus. Sunt enim verborum fomenta et medicamenta; sunt legis vincula, quibus alligati solvuntur, confracti solidantur. Sub his itaque versibus irrevocabilis malorum insania plangitur, qui omnem medicitulit, qui vinum et oleum in semivivi relicti vulnera effudit et alligavit, et stabulario qui curam illius haberet, commisit, qui de Jerusalem descendebat in Jericho . Caveamus ergo ne ab Jer
Abbreviated transcription (Latin):
Conclusit uias meas lapidib qua¬
turaꝵ sc̃aꝵ. quadratis philosophoꝵ
eloquiis: ne recto fidi tramite citius
ad optatã ꝑueniã pat̾am. Semitas
ti ꝑmisit. ¶ Morałr. Circũedifica

Expanded text:
apidibus quaturarum quadratis philosophorum eloquiis, ne recto tramite fidei cives ad optatam veniant patriam. Semitas rti permisit. Circumaedifica
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest: obstruunt ei uiam ꝯcupiscen¬
tia ocłoꝵ. uoluptas carnis. ⁊ suꝑbia
uite. Quod sise ad script᷑as scãs qiͣ ad
pascua uite conuertit. in quib rec¬
tam uiam inuenit: ꝯtinuo occurr̃t
quadrati lapides hereticoꝵ. quib
uia fidi obstruit᷑. ⁊ semite subuertus¬
t᷑. Uñ dicat aĩa cũ ꝓpħa. Quis dabit

Expanded text:
scentia oculorum et voluptas carnis, et superbia vitae . Quod si ad Scripturas sanctas, quasi ad pascua vitae se convertit, in quibus rectam viam invenit; continuo occurrunt quadrati lapides haereticorum, quibus via fidei obstruitur, et semitae subvertuntur. Unde dicat anima cum Propheta: Quis d
Abbreviated transcription (Latin):
dib p̃grauata: ne euadere ñ possit
formidat. Cuiꝰ fuit corruere: s mi¬
serentis li est eruere. Cui hoc mi¬
serabile ẽ qd̃ conclusa carcere pes
ad lib̾tatem bone actionis. Aggraua¬
t᷑ cõpedib delictoꝵ ⁊ carnaliũ uo¬
luptatũ: aggͣuat᷑ dolis inimici: ut
nequeat libere his constricta laqͣi.
ad ea que ñ uident᷑ ꝓperare. Aggra
meã. ⁊ c̃. Lacrime in p̃ces: miscdiã
merent᷑ iudicis. Uñ ualde potest ꝯ¬
tristari. cũ sic sͥ iudicẽ offensũ sentit.
care ꝑmittit. ut flagitia nr̃a obtu¬
rent aures pii iudicis.Uñ. Qui clay
dit aures suas ne audiat legem: ora¬
tio eiꝰ erit execrabilis. Mor aliter
Conclusit uias meas lapidib qua¬
dris. Hñt pecc̃a quadraturã suam.
Uñ dicit uirgiliꝰ. Hinc metuunt. cupi¬
unt. gaudentq dolentq. His ꝯqua¬
drant᷑ itinera ꝑecc̃oꝵ nr̃oꝵ : ut tani¬
dem ad se redeat infelix aĩa uetu¬
state infecta. ab mimicis circũsessa.
felle iniquitatis ⁊ miserie uallata.

Expanded text:
ima praegravata, ne evadere possit, formidat, cujus fuit corruere, sed miserantis Dei est eruere. Cui hoc miserabile est quod conclusa carcere captad libertatem actionis bonae. Aggravatur compedibus delictorum, et carnalium voluptatum; aggravatur dolis inimici, ut nequeat libere his constricta laqueis ad ea quae non videntur properare. Aggravacrymae et preces misericordiam merentur judicis. Unde valde potest contristari, cum sic sibi judicem offensum sentit, care permittit, ut flagitia nostra obturent aures pii judicis. Unde dicitur: Qui claudit aures suas, ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Iterum dicit: Conclusit vias meas lapidibus quadris, etc. Habent peccata quadraturam suam. Unde dicit Boetius: Hinc metuunt, cupiunt, gaudentque, dolentque. His conquadrantur itinera peccatorum nostrorum, ut tandem ad se redeat infelix anima vetustate infecta ab inimicis circumsessa, felle iniquitatis et miseriae vallata,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c dicat. Excitauit pat̾ adu̾sũ me
corda iudeoꝵ. circũdedit cohortes ut
ñ egrediar de manib eoꝵ: donec im¬
pleant᷑ uaticinia ꝓpħaꝵ. Exclusit
rans totũ dõ tribuit. cuiꝰ iudicio fit.
Aggrauauit compedẽ meũ .i. imma¬
nitatẽ torm̃toꝵ uł deceptionẽ: qd fre¬
quent̾ contigisse nemo dubitat. ¶¬

Expanded text:
 dicat: Excitavit Pater adversum me corda Judaeorum, circumdedit cohortes, ut non egrediar de manibus earum, donec impleantur vaticinia prophetarum. Exclusit rans totum Deo tribuit, cujus judicio fit. Aggravavit compedem meum, id est immanitatem tormentorum, vel deceptionum, quod frequenter contigisse nemo dubitat
Abbreviated transcription (Latin):
end̾ sit. N da om̃is. similis est ur
clauibiu̾sis q claudant᷑ ÷ que cũ
unũ ĩ tũ congeste ꝑmixte q sunt.
uolei unãquãq edem aꝑire. max¬
imã Naro afferant difficultatem.
ut ques uniꝰcuiꝰq edis ĩueniat. sitq
aui amiliaris scientie cognitã cla¬
uer cito ex copia illa congeste ua
saboris aptã ce congruã clauẽ aꝑiendi
iniꝰcuiꝰq aditꝰ ĩuenire: qr racio ⁊ qua¬
litas ñ sinit nͥ suas claues claustris
clauẽ reꝑturi: huiꝰ ipsiꝰ pͥmi psalim
aditũ. ꝓpria sua ⁊ congrua claue

Expanded text:
endus sit. nam liber omnis similis est urbclauibus diuersisque claudantur: quae cum unum in locum congestae permixtaeque sunt, uolenti unamquamque aedem aperire maximam ignaro adferant difficultatem, ut clauem uniuscuiusque aedis inueniat: sitque aut familiaris scientiae, cognitam clauem cito ex copia illa congestae in laboris, aptam et congruam clauem aperiendi uniuscuiusque aditus inuenire, quia ratio et qualitas non sinat, non suas claues claustris clauem reperturi huius ipsius primi psalmi aditum propria sua et congrua claue
Abbreviated transcription (Latin):
Ob qd̾ et illud qͦd ĩ t̾cio sr̃scͥptionũ ge¬
n̾e est. cantic̾ psalmi dr: qñ cũ bonoꝵ
oꝑm efficientia. scientie doctna con¬
iungit᷑. Priꝰ enĩ ĩ bonis oꝑib uiuen¬
dũ est: ut ꝑfecta possit ea que dein¬
ceps succedit diuini sacͣm̃ti ẽẽ cog¬
nitio ÷ scdm id qͦd dictũ ẽ. Desid̾asti
sapĩam: serua mandata: ⁊ dñs pre¬

Expanded text:
od est et illud, quod in tertio superscriptionum genere est, canticum psalmi, cum bonorum operum efficientise scientiae doctrina coniungitur. prius enim in bonis operibus uiuendum est, ut perfecta possit ea, quae deinceps succedet, diuini sacramenti esse cognitio, secundum id quod dictum est: desiderasti sapientiam? serua mandata, et dominus prae