comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de moyse. & ꝓpter hoc correpti sunt:
maria uͦ etiã lepsa efficit᷑. Tanta enĩ
fuit cura correptionis huiꝰ: ut dum
maria septimanȩ tempꝰ expleret in
lepra: ppłs dĩ non ageret iter ad t̾rã
ꝓmissionis. nec tab̾nacłm testimonii
moueret᷑. Primo interim moneor. et
utiliter moneor. ac necessario moneor
ex hoc facto. ne detrahã fr̃i. ne male
loquar de ꝓximo meo: ne aꝑiam os
meũ ad derogandũ. non solũ scĩs. sed¬
et quibuslibet ꝓximis meis: uidens
quanta ex hoc indignatio dĩ fuerit.
quanta undicta ꝓcesserit. Deniq ad¬
uersus peccatũ istud. simili in digna¬
tione etiã in psalmis dm̃ cõmoueri
uidemꝰ et dicere. Sedens aduersus fra¬
aduersũ filiũ matris tuȩ ponebas
scandalũ. Similit̃ aut̃ et in alio psal-

Expanded text:
de Moyse, et propter hoc correpti sunt. Maria vero etiam leprosa efficitur. Tanta autem fuit cura correptionis hujus, ut dum Maria septimanae tempus expleret in lepra, populus Dei non ageret iter ad terram repromissionis, nec tabernaculum testimonii moveretur. Primo interim moneor, et utiliter ac necessario moneor ex hoc facto, ne detraham fratri, ne male loquar de proximo meo, ne aperiam os meum ad derogandum non solum sanctis, sed quibuslibet proximis meis, videns quanta ex hac indignatio fuerit Dei, quanta vindicta processerit. Denique, adversum peccatum istud simili indignatione etiam in psalmis Domini commoveri videmus et dicere: Sedens adversus fraadversus filium matris tuae ponebas scandalum . Sim
Abbreviated transcription (Latin):
tiã mysticã transeamꝰ. Quãuis etii
tam̃ quȩ defuisse uident᷑ addenus
Uideamꝰ gͦ qͥs est. qui derogat osꝰ.
qui de eo male loquit᷑. Non soli iu¬
deus. s heretici. qui ñ recipunt logt
et ꝓpħas: etiã ipsi detrahunt de mi-¬
yse. Deniq solent ei etiã crimen in¬
pingere: dicentes. qm̃ homicida fut
moyses. Interfecit enĩ egiptiũ. y ala
multa. uel in ipsũ. uel in ꝓpħas ore
blasphemo concinnant. Isti gͦ qͥ de.¬
trahunt moysi habent lepram in
anima sua. et st̃ in homine intera¬
re lepsi: et ideo habent᷑ extra castra
eccłiȩ dĩ. Siue gͦ heretici sint. qͥ de¬
rogant moysi. siue de eccłia sint qͥ
detrahunt fr̃ib. et male loquunt᷑
de ꝓximis suis: om̃s qͥ in hoc uicio a¬
gunt᷑. dubitandũ non ẽ quin lepl
sint in anima sua. & maria quidem
interueniente aaron pontifice: sep¬
tima die curat᷑. Nos uero si obtreti.¬
tionis uicio inciderimꝰ in anime le¬
pram. usq ad finem septimane mus¬

Expanded text:
. Quamvis et in tamen quae defuisse videntur addemus. Videamus ergo, quis est qui derogat Moysi, quis de eo male loquitur: non solus judaeus, sed et haeretici, qui non recipiunt legem et prophetas, ipsi detrahunt de Moyse. Denique solent ei etiam crimen impingere dicentes, quia homicida fuit Moyses: interfecit enim Aegyptium, et alia multa vel in ipsum, vel in prophetas blasphemo ore concinnant. Isti ergo qui detrahunt Moysi, habent lepram in anima sua, et sunt in homine interiore leprosi: et ideo habentur extra castra Ecclesiae Dei. Sive ergo haeretici sunt qui derogant Moysi, sive de Ecclesia sint qui detrahunt fratribus, et male loquuntur de fratribus suis, omnibus qui hoc vitio aguntur, dubitandum non est quin leprosi sint in anima sua. Et Maria quidem interveniente Aaron pontifice septima die curatur: nos vero si obtrectationis vitio inciderimus in animae lepram, usque ad finem septimanae mun
Abbreviated transcription (Latin):
tium: iħs tamen ñ desꝑat. s confir-¬
mat fidem ppłi cũ caleph. qui est de
tribu iuda: & dicunt. Si diligit nos
ds̃: introducet nos in terram hanc:
Quȩ gͦ est. terra ista scłm sp̃alem in¬
tellectũ: quȩ terra qͥdem sca est. et
terra bona. s abimpiis habitatur:
Iui st̃ gͦ isti hostes qui habitant in
terra scõꝵ: et quomͦ eiciendi st̃. ut
illis eiectis scĩ succedant in locũ eoꝵ:
Redeamꝰ ad apłm: redeamꝰ ad ȩugłia.¬

Expanded text:
tum. Jesus tamen non desperat, sed confirmat populi fidem cum Caleph, qui est de tribu Juda, et dicunt. Si diligit nos Deus, introducet nos in terram hanc. Quae ergo est terra ista secundum spiritalem intellectum, quae terra quidem sancta est et terra bona, sed impius habitator? Qui sunt ergo isti hostes, qui habitant in terra sanctorum, et quomodo ejiciendi sunt, ut illis ejectis, sancti succedant in locum eorum? Redeamus ad Evangelia, redeamus ad A
Abbreviated transcription (Latin):
si. qui in tota domo mea fidelis est:
et̃ quare non timiustis detrahere de
Ai est. suꝑ illos. et discessert̃: & nu¬
lis recessit atabnacło: ce ecce maria
aẽ lepsa sicut nix. Uidetis quid
bpene contulerint obtrectatores:
I ĩ lli eui obtrectauerint ad qͥ¬
sierint laudis: sibi turpitudinẽ. illi
splendorẽ: sibi leprã. illi głam: sibi
obprobrium. illi magnificentiã quesi¬
erunt. Ueruntam̃ moyses priusquã
accipet ethiopissam. non est. scriptũ.
quia inspecie ei locutus sit ds̃: &e ñ in
enigiate. S ubi accepit ethiopissam:
tunc dicit ds̃ de eo. quia os ad os loq̃r
adeum. inspecie. et non in enigmate
Modo enĩ cũ moyses uenit ad nos. et
sicut prius. s in ipsa specie ueritatis
agnoscit᷑. & quȩ prius in enigmate
designabant᷑. nunc inspecie et ueri¬
tate cõplent᷑: et idõ ille qͥ species figu¬
rarũ et enigmatũ disserebat. dicit.
Scimus aut̃ qm̃ patres nr̃i om̃s sub
nube fuert̃: et om̃s in moyse bapti¬

Expanded text:
si, qui in tota domo mea fidelis est; et quare non tim uistis detrectare de t discesserunt: et nubes recessit a tabernaculo. Et ecce Maria facta est leprosa sicut nix. Videtis quid sibi poenae contulerint obtrectatores; quid vero illi cui obtrectaverant quaesiverint laudis. Sibi turpitudinem, illi splendorem; sibi lepram, illi gloriam; sibi opprobrium, illi magnificentiam quaesiverunt. Verumtamen Moyses priusquam acceperat Aethiopissam, non est scriptum, quia in speci locutus est Deus ei, et non in aenigmate. Sed ubi accepit Aethioissam, tunc dicit de eo Deus, quia ore ad os loquar ad eum, in specie, et non in aenigmate. Modo enim cum Moyses venit ad nos, et sicut prius, sed in ipsa specie veritatis agnoscitur. Et quae prius in aenigmate designabantur, nunc in specie et veritate complentur. Et ideo ille, qui species figurarum et aenigmatum disserebat, dicit: Scimus autem, quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes in Moyse bapti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnuntiat. Et cũ diuersis diuersa repro-¬
mittat: om̃s beatos dicit. qͥ ad ꝓmissa
ꝑueniunt: & non tam̃ omĩb cęloꝵ reg-¬
na concessit. Potest gͦ fieri ut aliquis
in cȩteris forte oꝑib et actib em̃datus
sit et ꝑfectus: subripiat᷑ et tam̃ in oris
locus. Ueruntam̃ eo magis se qđ in cȩ-¬
teris ꝑfectus est. elaborare etiã in hoc
debet: ne ei subripiens prauȩ consue¬
tudinis uiciũ. cęloꝵ regna qđ ẽ om̃iũ
beatitudinũ culmen eripiat. Quã uis
dñs dixerit. in domo patris mei mansio¬
nes multȩ st̃: possumus adhuc ad dere
etiã illud. qđ natura peccati similis ẽ
materiȩ quȩ igni consumit᷑ ⁊ quam
edificari paulus apłs apeccatorib dicit.
qui supra fundamentũ xp̃i ȩdificant
ligna. foenũ. stipulã: in quo manifeste
ostendunt᷑ esse quedã peccata ita leuia.
ut stipulȩ cõparentur : cui utiq ignis
illatus dui non potest immorari: alia uͦ

Expanded text:
pronuntiat, et cum diversis diversa repropronuntiat, et cum diversis diversa repromittat, omnes beatos dicit qui ad promissa perveniunt, non tamen omnibus coelorum regna concessit. Potest ergo fieri ut aliquis in caeteris forte operibus et actibus emendatus sit et perfectus, subripiatur ei tamen in oris locus: verumtamen eo magis si qui in caeteris perfectus est, laborare etiam in hoc debet, ne ei subripiens pravae consuetudinis vitium, coelorum regna, quod est omnium beatitudinum culmen, eripiat, quamvis Dominus dixerit: In domo Patris mei mansiones multae sunt . Possumus adhuc addere etiam illud quod natura peccati similis est materiae quae igni consumitur, quam aedificari Paulus apostolus a peccatoribus dicit, qui supra fundamentum Christi aedificant ligna, fenum, stipulam . In quo manifeste ostendit esse quaedam peccata, ita levia, ut stipulae comparentur, cui utique ignis illatus diu non potest immorari; alia vero
Abbreviated transcription (Latin):
maledicũ puniri iubet. Unde & ego
ualde ammiratus sũ. quia in hoc loco
quẽ habemꝰ in manib. scriptura non
aꝑte de signauit. quia qui ex egyptio
genus ducit maledixerat dm̃: s tan-¬
tũ posuit quia nominans maledixit:
et reliquit in medio uel de dõ. uel de
homine suspicandũ. Unde mͥ uidet᷑.
idcirco noluisse aꝑte de deo ꝓnuntia¬
re: ne de hominib uideret᷑ dedisse
licentiã: & ideo uel de deo uel de ho¬
mine siluisse: ut de utroq caueret᷑
qua dicit. maledicos a regno dĩ exclu¬
dendos : aliquod exposcit iste sermo
solatiũ: ne omĩmodã desꝑationem
uideat᷑ in dicere his qͥ cotidiana pace
maledicendi consuetudine rapiuntur:
et ori suo adhibere custodiã uel ostium.
negligunt. Promissionis futurȩ nec unꝰ
est modus. neq simplex species: s sicut
et iterũ beatos dicit mites: nec tamen
cȩloꝵ regna. s terrȩ hereditatẽ ꝓmittit:
dicit beatos et pacificos: s ne ipsis qͥdẽ

Expanded text:
maledicum puniri jubet. Unde et ego maledicum puniri jubet. Unde et ego valde admiratus sum quod in hoc loco quem habemus in manibus Scriptura non aperte designavit quia iste qui ex Aegypto genus ducit maledixerit Deum, sed tantum posuit quia nominans maledixerit, et reliquit in medio, vel de Deo, vel de homine suspicandum. Unde mihi videtur idcirco noluisse aperte de Deo pronuntiare, ne de hominibus videretur dedisse licentiam, et ideo vel de Deo, vel de homine siluisse, ut de utroque caveretur. qua dicit maledicos a regno Dei excludendos, aliquid exposcit iste sermo solatii, ne omnimodis desperationem videamur indicere his qui quotidiana pene maledicendi consuetudine rapiuntur, et ori suo adhibere custodiam vel ostium negligunt. Promissionis futurae non unus est modus, neque simplex species, sed sicutet iterum beatos dicit mites, nec tamen eis coelorum regna, sed terrae haereditatem promittit; dicit beatos et pacificos, sed ne ipsis quidem
Abbreviated transcription (Latin):
umolicũ litigat eĩ qui ex utraque
lud gͦ est: utrisq litigantib: neces¬
Moille qͥ carnalẽ sequit᷑ sensũ. tanꝗͣ
I nyptio genus ducens. nom̃ nomi¬
ut et maledicit. Nominat enĩ nom̃
lx cũ maledicto nominat: negat
I tum creatorẽ esse mundi : negat
scdm litterã maledici oportet. neq scđ̃m
ditur. Uide enĩ quando dicit apłs. no¬
lite errare: neq fornicarii. neq adult̾i.
res. neq fures. neq auari. neq maledici.
regnũ dei possidebt̃. Uide inter quȩ
crimina. inter adulteros. inter mascłoꝵ
concubitores. int̾ auaros quos alibi di¬
cit ydolis seruientes. etiã maledicos
posuit: & a regno dĩ cũ illis pariter
exclusit. Uideant gͦ siqui ossuũ coti¬
diana pene consuetudine hoc uicio
insuescunt: quid eis periculi immi¬
neat: putantes enĩ leue et facile hoc
eẽ peccatũ. non facile cauent. S con¬
siderent apłm quomͦ maledicos auer-¬
bo dĩ excludit: & ds̃ ꝑ moysen quomͦ

Expanded text:
holicum litigat eum qui ex utraque holicum litigat eum qui ex utraque Quid ergo est utrisque litigantibus necessarium? Ille qui carnalem sequitur sensum, tanquam de Aegypto genus ducens, nomen nominat et maledicit: nominat enim nomen Dei, et cum maledicto nominat, negat enim eum creatorem esse mundi, negat esecundum litteram maledici oportet, neque secunditur. Vide enim quomodo dicit Apostolus: Nolite errare, neque fornicarii, neque adulteri, res, neque fures, neque avari, neque maledici, regnum Dei possidebunt . Videte inter quae crimina, inter adulteros, inter masculorum concubitores, inter avaros, quos alibi dicit, idolis servientes, etiam maledicos posuit, et a regno Dei cum illis pariter exclusit. Videant ergo si qui os suum quotidiana pene consuetudine hoc vitio insuescunt, quid eis periculi immineat; putantes aut leve et facile hoc esse peccatum, non facile cavent: sed considerent Apostolum, quomodo maledicum a regno Dei excludit, et Deus per Moysen, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
litigauit quidẽ s ñ peccauit: stud
cuius peccatũ designat. maximas
parte mistũ eẽ egỹptio generi
nat aduersus quẽ litigat isrłita: &
Ste cõpetenter et rationabilit̾ litigat:
i irsita suꝑat. et egyptius cadit:
t̃ t ego hodie si ueritatẽ defendã.
sugnẽ ꝓ ȩcclastica fide aduersũ eũ
qu ex parte qͥdem credit xp̃o. et re-¬
qpe scripturas: s ñ integre sensum
trũ nec fidelit̾ recipit: litigo aduersꝰ
uĩ qui ex matre quidẽ isrłita est. ex
pire uero egyptius. Siquis gͦ & fidei
qriulitate et ꝓfessione nominis xp̃ia¬
iis est. et catholicus: iste exutraque
prte isrłita est. Qui uero ꝓfessione
qudẽ xpĩanus est. intellectu aut̃
side hereticus. & ꝑuersus est: iste ma¬
ir̃ quidẽ isrłitem. patrẽ uͦ egyptiũ
hbit. Quomͦ gͦ hoc accidit: cũ scrip¬
nras quis legit. et litterã qͥdẽ seqͥtur:⁊
ntellectũ aut̃ repiidiat spiritalem:
Sinsũ uero quia sp̃alem ñ sequitur
Iurnalem: iste est ei egyptuis pater :¬

Expanded text:
peccavit; istum vero cujus peccatum designat, maxima ex parte istum esse Aegyptio genere indicat adversum quem litigat Israelita: et forte competenter et rationabiliter litigat.  superat, et Aegyptius cadit. Igitur et ego hodie si veritatem defendam, si pugnem pro ecclesiastica fide adversum eum qui ex parte quidem credit Christo, et recipit Scripturas, sed non integre sensum earum, nec fideliter recipit, litigo adversum eumdem qui ex matre quidem Israelita est, ex patre vero Aegyptius. Si qui ergo et fidei credulitate et professione nominis Christianus est et catholicus, iste ex utraque parte Israelita est: qui vero professione quidem Christianus est, intellectu autem fidei haereticus et perversus est, iste matrem quidem Israelitidem, patrem vero Aegyptium habet. Quomodo ergo hoc accidit? Cum Scripturas quis legit, et litteram quidem sequitur, intellectum vero repudiat spiritalem, sensum vero quia spiritalem non sequitur, sed carnalem, iste est ei Aegyptius pater, e
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. lapides p̃ciosos. aes. preterea
byssum. coccũ. iacinctũ. et purpis
pelles etiã arietũ rubras. et pelsi
cinetinas: s et ligna imputrinua
pilos quoq caprarũ ad construmi

Expanded text:
s, lapides pretiosi . Tunc praeterea byssum, coccum, hyacinthum, et purpuram; pelles etiam arietum rubricatas, et pelles hyacinthinas; sed et ligna imputribilia, pilos quoque caprarum ad constructionem
Abbreviated transcription (Latin):
uno tantũ uerbo legis dilatate
neq duob. aut trib. s in toto
entiã. benignitatẽ bonitatẽ. nu¬
stiam. fidem. continentiã. adiec
quȩ est maior om̃ium caritat

Expanded text:
in uno tantum verbo legis, neque in duobus aut in tribus, sed in toto entiam, benignitatem, bonitatem, modestiam, fidem, continentiam, adjecta quae est major omnium charitate
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ansulis insita. et circulis suspen¬
sa. atq innexa fuinib admodũ corti¬
narũ. uiginti et octo in longũ. atq
inlatũ quatuor cubitis distendunt᷑:¬
heret et pendet infunib fidei. Funis
enĩ triplex ñ rumpit᷑. quȩ est trini¬
tatis fides: exqua dependet & ꝑ quã
octo cubitoꝵ qđ in longũ distendit᷑.
et in latũ quatuor cubitis. atrii uniꝰ
mensura: puto qđ in serta lex euan¬
geliis designat᷑. Septenarius namq
numerus legẽ significare solet: pro
consequent̃ uiginti et octo numerũ

Expanded text:
quae ansulis assuta, et circulis suspensa atque innexa funibus ad modum cortinarum viginti et octo in longum atque in latum quatuor cubitis distenduntgitur, quae haeret et pendet in funibus fidei. Funis autem triplex non rumpitur, quae est Trinitatis fides, ex qua dependet et per quam octo cubitorum in longum distenduntur, et in latum quatuor cortinae unius mensurae, inserta lex 398 Evangelio designatur. Septenarius namque numerus legem significare solet proptconsequenter vigesimum octavum numerum
Abbreviated transcription (Latin):
bat. lucerna corporis tui: est ocłs
tuus. S istud candelabrũ lucernarũ
maustro collocet: ut ad aquilonẽ
rspiciat. Accenso et enĩ lumine. id
et uigilanti corde respicere semꝑ
debet ad aquilonẽ: et obseruare

Expanded text:
tes. Lucerna enim corporis tui oculus tuus est, et istud candelabrum in austro collocet, ut ad aquilonem respiciat. Accenso enim lumine, id est vigilanti corde, semper respicere debet ad aquilonem, et observare
Abbreviated transcription (Latin):
hostias et miscđiȩ uictimas ofe
deo: inquo continentiȩ eultas
biã quasi taurũ immolet: ia¬
diam quasi arietẽ uigulet : lus¬
riam omnẽq libidinẽ. tãquale

Expanded text:
hostias et misericordiae victimas offert Deo: in qua continentiae cultro superbiam quasi taurum immolat, iracundiam quasi arietem jugulat, luxuriam omnemque libidinem tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
ost hȩc uenitur gelmon deblathȩ: quod
interpretat᷑ contemptus ficuum: idest.
terrena. Nisi enĩ spreta fuerint & contẽpta¬
ea quȩ delectare uidentur interris: ad
cȩlestia transire ñ possumus: xLi. mansio.
interpretat᷑ abscessio. Ubi enĩ ꝑhas om̃s
ꝑfectionis ascenderit. transit iam de scło.
ñ inueniebat᷑ qͥa transtulit eum ds̃. Quod¬
& si uideat᷑ adhuc eẽ in scło qͥ huiusmodi

Expanded text:
ost haec venitur in Helmondeblathaim, quod interpretatur contemptus ficuum, id est terrena: nisi enim contempta fuerint, quae delectare videntur in terris, ad coelestia transire non possumus. VERS., quod est abscessio. Ubi enim per has omnes perfectionis ascenderit, transit jam de saeculo, n inveniebatur, quia transtulit illum Deus. Quod si videatur adhuc in
Abbreviated transcription (Latin):
sensum et uirilem animum traxi
esffugeris flãmas scłi. et incendia car-¬
nis euaseris. etiam cum pusillam et¬
medius quidam et ciuilis profectus
superaueris. et ad scientiȩ altitudinem

Expanded text:
sensum, et virilem animum eorum effugeris flammam mundi, et incendia carnis evaseris, etiam cum pamedius quidam et civilis profectus, supergressus fueris, et ad scientiae altitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm ponimꝰ. qͥ de egypto ꝓfectꝰ. et de
mari rubro ac ꝑsecutione pharaonis
tanquã de sodomiticis ignib liberatis
rursũ carnes. & ollas egypti. & cepas.
cumeresq desiderans. retro respexit.
cecidit in deserto: fractus etiam ipse un¬
cupiscentiȩ memoria inheremo. Ibis
lex pͥmũ illũ ppłm tanquã loth retr
respicientẽ ꝑdidit: ac reliquit uxon
Inde ueniens loth habitat insegor:
qua dicit. Ciuitas hȩc pusilla est: ⁊¬
saluabit᷑ anima mea in ipsa. & none¬

Expanded text:
populum ponimus, qui de Aegypto profectus, et de mari Rubro ac persecutione Pharaonis, tanquam de Sodomiticis ignibus, liberatus, rursum carnes et ollas Aegypti, et cepas cucumerosque desiderans retro respexit, et cecidit in deserto, factusque est etiam concupiscentiae memoria in eremo. Ibi ergo lex primum illum populum tanquam Lot retro respicientem perdidit, ac reliquit uxorem. Inde veniens Lot habitat in Segor, de qua dicit: Civitas haec parva, et salvabo animam meam in ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
lũ non incrimine. s inusi ẽ. Ebrietas
decipit: quẽ sodoma ñ decipit. Uritur
ille flammis mulierũ: quẽ sulphuirea
flãma ñ uxit. Erat gͦ loth. arte non
uoluntate deceptus: ideo medius qͥdẽ¬
est inter peccatores & iustos: quippe
qui exabrahe qͥdem cognatione descen¬
derit: in sodomis tam̃ habitauerit. Nã
et hoc qđ euadit ex sodomis: sicut scrip¬
tura indicat. magis ad honorẽ abrahe.
quã ad meritũ pertinet loth. Sic eñi¬

Expanded text:
est non in crimine. Ebrietas decipit, quem Sodoma non decepit. Uritur ille flammis mulierum, quem sulphurea flamma non ussit. Erat ergo Lot arte, non voluntate deceptus. Ideo medius quidem inter peccatores et justos, quippe qui ex Abrahae quidem cognatione descenderat, in Sodomis tamen habitaverat. Nam et hoc, quod evadit ex Sodomis, sicut Scriptura indicat, magis ad honorem Abrahae quam ad meritum pertinet Lot. Fugi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse & due filiȩ eiꝰ. Et lex ascendis
qͥdem domꝰ dĩ domꝰ orationis. Q
aut̃ habitatores: fecert̃ eam spelis
ꝓpħa describit: dicens oollã o ddꝰ
gͦ partes ppłs diuisus: duas fecit filias
legis. Iste carnalem cupide ꝓgeniem
ꝓpagari. & uires regni terrestris nume¬
rosa posteritate muniri: sopientes
patrẽ. et somnũ ei inducentes. id est
trahunt: inde concipiunt: inde gene¬
rant filios tales. quos nec sentiret nec

Expanded text:
e et duae filiae ejus. Et lex ascendissquidem domus Dei domus orationis; mali autem habitatores fecerunt eam speluncam rea describit dicens, Ollam et Olibam go partes populus divisus, duas fecit filias legis. Istae carnalem cupiunt progeniem propagare, et vires regni terrestris numerosa posteritate munire, sopientes patrem, et somnum trahunt, et inde concipiunt, inde generant filios tales quos nec sentit nec
Abbreviated transcription (Latin):
tale aliquid factũ. quale in tẽporib
audierant noe: & obreparandã mor¬
talium posteritatẽ. solas eẽ cũ patre¬
reseruatas. Recuperandi igit᷑ humani
generis desiderium sumunt: atq in¬
staurandi scłi ex sese dandũ opinantur
exordium. & quãuis grande eis crimen
uideretur furari concubitũ patris:
grauior tam̃ eis uidebat᷑ impietas: si
humane ut putabant posteritatis
spem seruata castitate delerent. Propt̃
hoc gͦ consilium ineunt ⁊ minore ut¬
ego arbitror culpa: spe tam̃ argum̃to¬
q maiore. patris mesticiam uł rigorẽ.
uino molliunt et resoluunt. Singuł
ingresse noctib: singule suscipiunt
ab ignorante conceptum. Ultra non re
culpa: ubi incestus crim̃ arguitur:
quomͦ dabit᷑ uicio. qđ ñ iterat᷑ in facto:

Expanded text:
tale aliquid factum quale in temporibus audierant Noe, et ob reparandam mortalium posteritatem solas se esse cum parente servatas. Recuperandi igitur, humani generis desiderium sumunt, atque restaurandi saeculi ex sese dandum opinantur exordium; et quamvis grande eis crimen videretur furari concubitum patris, gravior tamen eis videbatur impietas, si humanae, ut putabant, posteritatis spem servata castitate delerent. Propter hoc ergo consilium ineunt, minori, ut arbitror, culpa,  Z., addit argumentoque majore patris moestitiam vel rigorem vino molliunt, et resolvunt, singulis ingressae noctibus, singulae suscipiunt ab ignorante conceptum; ultra non repculpa? Ubi incesti crimen arguitur? Quomodo dabitur vitio, quod non iteratur in facto?
Abbreviated transcription (Latin):
loth didicissȩ quedã de consũmatione
puellȩ non integre ꝑfecteq didicerant:
Nescierant qđ sodomiticis regionibus¬
igne uastatis. multũ adhuc spacii in¬
tegrũ resideret inmundo: audierant¬

Expanded text:
Loth audisse quaedam de consummatione puellas non intelligere perfecte quae didicerant. Nescierunt quod, Sodomitis igne vastatis, multum adhuc spatium integrum resideret in mundo; suspicat
Abbreviated transcription (Latin):
anob iniquitates nr̃as: salui essen
terra egypti. de potestate tenebr
et pharaonem cum exercitu suos
quã plumbũ demergat inaquas
hementissima. Nos aut̃ liberatiad
gaudio et exultacione hymnlile¬
temus domino: gloriose enun ll¬
norificatus est: quia ipsi honorl

Expanded text:
a nobis iniquitates nostras, salvi esse non a nobis iniquitates nostras, salvi esse non terra Aegypti, de potestate tenebrarum, et Pharaonem cum exercitu suo tanquam plumbum demergat in aqua vehementissima. Nos autem liberati cum gaudio et exsultatione hymnum cantemus Domino. Gloriose enim honorificatus est, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
lentibus. occurrendũ est. ut ipsos ar-¬
guamꝰ. & ipsos errasse doceamꝰ: post hoc
iam ingrediendũ nob est. & ad interio-¬
ra certaminis. Dicit enĩ & dñs. Ni
questionũ uinculis constringendu
et ita introeundũ ad diripienda neg
eiꝰ: et liberandas animas quas dem¬
tionis fraude possederat. Qđ cũ er
fecerimꝰ. & steterimꝰ contra ipsũ. Ren¬
rimus aut̃ eomodo quo apłs dit
state ergo succincti lumbos ur̃s in
ueritate. et iterũ. state in dño. oiini¬
liter agite: cũ ergo hoc modo stet¬
mus aduersũ ipsum: ille artifex an¬
quus et callidus etiam uincise in¬
labit et cedere. si forte ꝑhec negle¬
tiores nos efficiat ad certam̃: sed e
pęnitentiam si mulabit: & depcat
nos discedẽ quidem. sed non long
discedere. Uult nos esse. sibi aliqu
ex parte uicinos: uult nos asiuste¬
bus non longe discedere.Sed nos
nisi abeo longius recedamus eri¬
seamus mare : et dicamus quaiti
interiacet ortus ab occasu. elongis

Expanded text:
lentibus occurrendum est ut ipsos arlentibus occurrendum est ut ipsos arguamus, et ipsos errare doceamus; post hoc jam ingrediendum est nobis ad interiora certaminis. Dicit enim Dominus: Niquaestionum vinculis constringendus: et ita introeundum ad diripiendum vasa ejus, et liberandas animas quas deceptionis fraude possederat. Quod cum saepius fecerimus, et steterimus contra ipsum, steterimus autem eo modo quo ApostState ergo succincti lumbos vestros in veritate ; et iterum: State in Domino et viriliter agite ; cum ergo hoc modo steterimus adversus ipsum, ille artifex antiquus et callidus etiam vinci se simulavit et cedere; si forte per hoc negligentiores nos efficiat ad certamen. Sed et poenitentiam simulabit et deprecabitur nos discedere quidem, sed non longe discedere. Vult nos enim esse sibi aliqua ex parte vicinos; vult nos a suis finibus non longe discedere, sed nos nisi ab eo longius recedamus et transeamus mare, et dicamus: Quantum interjacet ortus ab occasu, elongavit
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscamꝰ in quibusdã ꝑsacrificia sacer-¬
dotũ. et obsecrationes pontificũ nos eẽ
purgandos. qđd aaron ꝑsona designat:
inquibusdã uero ꝑscientiã diuinȩ le-¬
gis emendandos: qđ moysi. designat
officium: inaliis aut̃ sine dubio quȩ
difficiliora sunt. ipsius dñi egere uir-¬
tute. S ne illud quidẽ putandũ est
nob̾ inaniter obseruatum: qđ primo
qͥdem moyses non intrat ad pharaonẽ.
s occurrit ei exeunti ad aquas: post¬
modũ uero intrat ad eum: post hoc
nec intrat. sed accersitus accedit. & in
hoc ita arbitror intelligi posse: quod
siue nob̃ in uerbo dĩ et religionis asser¬
tione certam̃ est aduersus pharaonẽ.
siue etiã obsessas abeo animas depotes-¬
tate eiꝰ conam᷑ eriꝑe: & est nob̃ indis-¬
putatione luctam̃: non statim inpri-¬
ma fronte ingredi debemꝰ ad ultima
suȩ st̃: auctores gentilium philosopho¬
rum. Ibi ergo nob primo disputare uo¬¬

Expanded text:
agnoscamus in quibusdam per sacrificia saceragnoscamus in quibusdam per sacrificia sacerdotum et observationes pontificum non esse purgandos, quod Aaron persona designat; in quibusdam vero per scientiam divinae legis emendandos, quod Moysi designat officium; in aliis autem sine dubio quae difficiliora sunt, ipsius Domini aegre virtute. Sed ne illud quidem putandum est nobis inaniter observatum quod primo quidem Moyses non int at ad Pharaonem, sed occurrit ei exeunti ad aquas, postmodum vero intrat ad eum. Post haec nec intrat, sed accersitus accedit et in hoc ita ut arbitror intelligi posse, quod sive nobis in verbo Dei et religionis assertorem certamen est adversum Pharaonem, sive etiam obsessas ab eo animas, de potestate ejus conamur eripere, et est nobis in disputatione luctamen, non statim in prima fronte ingredi debemus ad ultima suae sunt auctores gentilium philosophorum. Ibi ergo nobis primo disputare vo
Abbreviated transcription (Latin):
Delicta iuuentutis meȩ. & ignorantiȩ.
ne memineris. Quia gͦ primi isti a¬
nimȩ motus scđm carnem ꝓlati in
peccatũ ruunt: merito immorali loco
egyptioꝵ primitiua ponunt᷑: quȩ
eatenus extingunt᷑. si reliquȩ uitȩ con-¬
uersio. emendatiorẽ dirigat cursum
Sic gͦ inanima quã lex diuina ab
errorib susceptã castigat et corrigit:
etiã primogenita egẏptioꝵ intelligun¬
tur esse deleta: nisi post hȩc om̃a in
infidelitate ꝑduret: & nolit iungi
isrliticȩ plebi. ut exeat deꝓfundo. &¬
euadat in columis s ininiquitate per-¬
maneat. et descendat tanquã plũbũ
in aquã ualidissimã. Iniquitas enim.
sedm zachariȩ ꝓpħȩ uisũ supra talentũ
plumbi sedet: & ideo qͥ ꝑmanet inini¬
quitate. tanquã plumbũ demergit᷑ in
ꝓfundũ. Sane qđ insuꝑiorib obserua¬
uimꝰ quedã ꝓdigia ꝑ aaron. quedam
nistrata: intelligi eatenus possunt. ut

Expanded text:
Delicta juventutis meae et ignorantiae meae Delicta juventutis meae et ignorantiae meae ne memineris . Quia ergo primi isti animae motus secundum carnem prolati, in peccatum ruunt, merito immortali loco Aegyptiorum primitiva ponunt: quae eatenus exstinguuntur, si reliquae vitae conversio emendatiorem dirigat cursum. Sic ergo in anima quam lex divina ab erroribus susceptam castigat et corrigit, etiam primogenita Aegyptiorum intelliguntur esse deleta; nisi post haec omnia, in infidelitate perduret, et nolit jungi Israeliticae plebi, ut exeat de profundo, vadat incolumis, sed in iniquitate permaneat, et descendat tanquam plumbum in aquam validissimam. Iniquitas enim, secundum Zachariae prophetae visum, super talentum plumbi sedet : et ideo qui permanet in iniquitate, tanquam plumbum demergi dicitur in profundum. Sane quod in superioribus observavimus quaedam prodigia per Aaron, quaedam nistrata, intelligi eatenus possunt ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊iaña sua scđ̃m ordinẽ fiant. Ubi
uero sufficienter fuerit castigata pro
morib. et ꝓemendatioris uitȩ correc¬
tione cohercita: cũ auctorẽ uerberũ
senserit. et confiteri iam cȩꝑit. quia
digitus dei est. et parũ quid agnitionĩ
acceꝑit: tunc p̃cipue gestoꝵ suoꝵ tene¬
bras uidet: tunc erroꝵ suoꝵ caliginẽ
sentit. Cumq in hoc uenerit: tẽ mere¬
bit᷑ ut extinguant᷑ in ea pͥmogenita e-¬
gypti. In quo tale aliquid intelligi posse
arbitror. Om̃is anima cũ ad supplem̃¬
tũ ȩtatis aduenerit: & uelut naturał
in ea quedã lex cȩꝑit sua iura defendẽ:
primos sine dubio motus scd̃m desidiũ
carnis ꝓducit : quos exconcupiscentiȩ
uel irȩ fomite uis incentiua cõmouerit.
ꝓpħa dicit. Butirũ et mel manducabit
priusquã faciat aut ꝓferat maligna:¬
eliget bonũ: qm̃ priusquã sciat puer
bonũ aut malũ. resistet malitiȩ: ut
eligat qđ bonũ est. Alius aut̃ ꝓph̾a
tanquã desemetipso loquens. dicebat.

Expanded text:
ut omnia sua secundum ordinem fiant . Ubi vero sufficienter fuerit castigata pro moribus et pro emendatioris vitae correctione coercita, cum auctorem verberum senserit, et confiteri jam coeperit quia digitus Dei est, et parum quid agnitionis acceperit, tunc praecipue gestorum suorum tenebras videt; tunc errorum suorum caliginem sentit. Cumque in hoc venerit, tunc merebitur, ut exstinguantur in ea primogenita Aegypti: in quo tale aliquid intelligi posse arbitror. Omnis anima cum ad supplementum aetatis advenerit, et velut naturalis in ea quaedam lex coeperit primos motus secundum desiderium carnis producit, quos ex concupiscentiae vel irae fomite vis incentiva commoverit. heta dicit: Butyrum et mel manducabit; priusquam faciat aut eliget bonum: quam priusquam sciat puer bonum aut malum, resistet malitiae ut eligat quod bonum est. Alius autem Propheta tanquam de semetipso loquens, dicebat:
Abbreviated transcription (Latin):
duxisse. et triumphasse inligio a
ꝑ in hoc mundo fuert religionum¬
smꝰ: quas xp̃i ueritas cũ suis extinx̃¬
dneuit auctoribꝰ. Hȩc. quantũ ad
nriis nob figura tractanda ẽ: dice¬
nus qđ unaqueq anima. in hoc mun¬
ao dũ inerrorib uiuit & ignorantia
ueritatis. in egypto posita ẽ. Huic si
ipropinquare cȩꝑit lex dĩ: aquas ei
uertit in sanguinẽ: idest. fluidam &
lubricã iuuentutis uitã. conuertit
ad sanguinẽ ueteris uel noui testa-¬
menti: Iunc deinde ediicit ex ea uanã
it manem loquacitatẽ: & aduersum
lurgat etiã malignas cogitationes eiꝰ:
et scinipharũ mordacitati similes calli-¬
ditatis aculeos discutit: libidinũ quoq
morsus cinomiȩ spiculis similes depel-¬
lt: stulticiãq in ea. et intellectũ pe-¬
cudib similem. delet. ꝑquã homo cũ
i honore eẽt. ñ intellexit: s cõparatꝰ
ẽium̃tis insipientib. et simił factus ẽ
as Arguit eiꝰ & ulcera peccatoꝵ: atq

Expanded text:
duxisse, et triumphasse in ligno cquae in hoc mundo sunt religionum, quas Christi veritas cum suis exstinguit auctoribus. 3. moralis nobis figura tractanda est, dicemus quod unaquaeque anima in hoc mundo dum in erroribus vivit et in ignorantia veritatis, in Aegypto posita est. Huic si appropinquare coeperit lex Dei, aquas ei vertit in sanguinem, id est, fluidam et lubricam juventutis vitam convertit ad sanguinem Veteris vel Novi Testamenti. Tum deinde educit ex ea vanam et inanem loquacitatem, et adversum Purgat etiam malignas cogitationes ejus, et sciniphum mordacitati similes, calliditatis aculeos discutit. Libidinum quoque morsus cynomyae spiculis similes depellit; stultitiam in ea et intellectum pecudibus similem delet, per quam homo cum in honore esset non intellexit, sed comparatus est jumentis insipientibus et similis factus est illis. Arguit ejus et ulcera, peccatorum atque
Abbreviated transcription (Latin):
rũ fit mentio: puto ꝑhoc genus ple
mani generis in constantiam confits
Locusta enĩ cũ regẽ non habeat au
scriptura dicit. una aciȩ ordinatun
ducit exercitũ. Homines uͦ cũ rtin¬
biles adeo facti sint: neq semetipsis i¬
dinate regere potuert̃: neq ci regi
pacient̃ moderamina ꝑtulere. Nons
plaga tenebre st̃: siue ut m̃tis em
tas arguat᷑: siue ut intelligant. dun
dispensationis et ꝓuidentiȩ obseurs¬
mas eẽ rationes. Posuit enĩ ds̃ tent
asserentes: incrassas & palpabiles em:¬

Expanded text:
 fit mentio, puto per hoc genus plagmani generis inconstantiam designari. Locusta enim cum regem non habeat, sicut Scriptura dicit, una acie ordinatum ducit exercitum : homines vero cum rationabiles a Deo facti sint, neque semetipsos ordinate regere potuerunt, neque Dei regis patienter moderamina pertulerunt. Nona plaga tenebrae sunt: sive ut mentis eorum caecitas arguatur, sive ut intelligant divinae dispensationis et providentiae obscurissimas esse rationes. Posuit enim Deus, sicasserentes, in crassas et palpabiles e
Abbreviated transcription (Latin):
et lex dĩ. huiuscemodi eũ correptionib
arguit: ut exqualitate penarũ. qua-¬
litates ꝓprii cognoscat erroris. Qđ uͦ¬
quinto in loco. animalium nece uel
pecudũ egyptus uerberat᷑: uecordia
in hoc argiut᷑. stulticiaq mortalium:
qͥ tanquã in rationabilia pecora. cultũ.
et uocabulũ dei imposuert̃ figuris ñ
solũ hominũ s et pecudũ. ligno & la¬
pidib impressis: ammonẽ. idest iouẽ
in ariete uenerantes. & anubẽ in cane:
apin quoq colentes in tauro: ceteraq
ut inquib cultũ credebant in eẽ diui¬
nũ. in his uiderent miseranda supplicia:
lenta malicia: in uesicis tumens ꝙ in¬
flata suꝑbia: inferburis. irȩ ac furoris
et ignis discurrens in grandine. Uide
tẽperam̃tũ diuinȩ correptionis. Non
cũ silentio uerberat: s dat uoces. et
doctrinã cęlitus mittit. ꝑquã possit
culpã suã castigatus agnoscere: dat ꝙ
grandinẽ. ꝑquã tenera adhuc uasten

Expanded text:
et Lex Dei hujuscemodi eum correptionibus et Lex Dei hujuscemodi eum correptionibus arguit, ut ex qualitate poenarum qualitates proprii agnoscat erroris. Ququinto in loco animalium nece, vel pecudum Aegyptus verberatur. Vecordia in hoc arguitur, stultitiaque mortalium, qui, tanquam irrationabilia pecora, cultum et vocabulum Dei imposuerunt figuris, non solum hominum, sed et pecudum, ligno et lapidibus impressis, Ammonem Jovem in ariete venerantes, et Anubem in cane, Apin quoque colentes in tauro, et caeteret in quibus cultum credebant inisse divinum, in his viderunt miseranda supplicia. 369 lenta malitia, in vesicis tumens et inflata superbia, in fervoribus ira ac furoris et ignis discurrens in grandine. Videte temperamentum divinae correptionis. Non cum silentio verberat; sed dat voces, et doctrinam coelitus mittit, per quam possit culpam suam mundus castigatus agnoscere: dat et grandinem, per quam tenera adhuc vastent
Abbreviated transcription (Latin):
plagam inqua ranȩ producunt᷑ : in¬
dicari figuralit arbitror carmina
poetarũ: qui inani quadã et infla-¬
ta modulatione. uelut ranarũ sonis.
et cantibus. mundo huic deceptionis
fabulas intulert̃. Adnichil enĩ aliud¬
animal illud utile est: nisi qđ sonũ
uocis imꝓbis. et inportunis clamorib
reddit. Post hoc : sciniphes ꝓducunt᷑.
Hoc animal pennis qͥdem suspendit᷑.
ꝑaera uolitans: s ita subtile est. et
minutũ: ut oculi uisũ nisi accute
cernentis effugiat. Corpus tam̃ cum
insederit acerbissimo terebrat stimu-¬
lo: ita ut quẽ uolantẽ uidere quis ñ
ualet. sentiat stimulantẽ. Hoc gͦ ani¬
malis genus. dignissime puto arti dia
subtilibus uerboꝵ stimulis animas
terebrat: & tanta calliditate cireũuenit.
ut deceptus nec uideat. nec intelligat.
unde decipit᷑. Quarto quoq in loco cy-
ad reliquas deceptionis suȩ imꝓbitates.
etiã uoluptatẽ. & libidinẽ summũ pre-
deceptus est mundus: adueniens sermo

Expanded text:
plaga in qua inducuntur ranae, indicari figuraliter arbitror carmina poetarum; qui inani quadam et inflata modulatione, velut ranarum sonis et cantibus, mundo huic deceptionis fabulas intulerunt. Ad nihil enim animal illud utile est, nisi quod sonum vocis improbis et importunis clamoribus reddit. Post hoc sciniphes producuntur. Hoc animal pennis quidem suspenditur per aera volitans; sed adeo subtile est et minutum, ut oculi visum, nisi acute cernentis, eludat: corpus tamen cui insederit, acerbissimo terebrat stimulo; ita ut quem volantem videre quis non valet, sentiat stimulantem. Hoc ergo animalis genus dignissime puto arti philsubtilibus verborum stimulis animas terebrat, et tanta calliditate circumvenit, us quisque nec videat, nec intelligat unde deceptus sit. Quarto quoque in loco cynoad reliquas deceptionis suae improbitates, etiam voluptatem et libidinem summum praeddeceptus est mundus, adveniens sermo
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ asscripta ẽ in cęlis. Unde ꝙ eat
minator angłs adhuiuscemodi miis¬
terium mittit᷑: qui parcat illis tan
qͥ utrosq postes agni sanguine m&s¬
pͥmogenita egyptioꝵ: siue eos pͥnas
et potestates. et mundi huiꝰ rectose

Expanded text:
quae ascripta est in coelis. Unde etiam exterminator angelus ad hoc ministerium mittitur, qui parcit illis tantum qui utrosque postes agni sanguine sprimogenita Aegyptiorum: sive eos principatus et potestates, e
Abbreviated transcription (Latin):
sistere moysi. In septima uigilare ui-¬
betur mane ualde. et stare contra pha-¬
raonẽ: cũ grandinẽ & ignẽ ꝓducit. &
uoces. In octaua intrare precipit᷑ ad
eum: cũ locusta ꝓducit᷑. In nona rur¬
sũ contẽpnitur pharao: ꝙ p̃cipit᷑ ad¬

Expanded text:
eptima vigilare jubetur valde mane, et stare contra Pharaonem, cum grandinem et ignem producit et voces. In octava intrare praecipitur ad eum cum locusta producitur. In nona rursus contemnitur Pharao, et
Abbreviated transcription (Latin):
addñm. In quinto ubi nece pecudũ
amplius induratur. Similit̃ ꝙ. insexto:
suꝑ plagã ulcerũ facit. In septimo uͦ
cum grandine uastatur. et ignibus:
et nunc. Dñs iustus est: ego aut̃ & po¬

Expanded text:
o, etc. In quinto, ubi neces pecudum amplius induravit. Similiter in sexto super plaga ulcerum. In septimo vero, cum grandine vastatur et ignibus, etiam nunc, Domi
Abbreviated transcription (Latin):
nastuicia eoꝵ. Qđ uero aquȩ flumi
uertunt᷑ in sanguinẽ: satis conue¬
is cui hebreoꝵ paruulos crudeli
nece tradiderant. auctorib sceleris po¬
culũ sanguinis redderet: ꝙ cruorem
polluti gurgitis quẽ patricidali cede
maculauerant. potando sentirent. Tunc

Expanded text:
quae fluminis vertuntur in sanguinem, satis conveius cui Hebraeorum parvulos crudeli nece tradiderant, auctoribus sceleris poculum sanguinis redderet, et cruorem polluti gurgitis, quem parricidali caede maculaverant, potando sentirent. Sec
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptemꝰ et nos emulationẽ suscipea¬
et adño uero plenitudinẽ munet
expectare. Pro hoc enĩ dr̃ adño pe
Punge ocłm: et ꝓdiicit lacrima
ge cor: ꝙ ꝓducit sensũ. Ne ergos¬

Expanded text:
emus et nos aemulationem Domino vero plenitudinem muneris exspectare. Pro hoc enim dicitur psal. Punge oculum, et producit lacrymam; punge cor, et producit sensum. Puto ergo
Abbreviated transcription (Latin):
multa ita dr̃. & indurauit dñs cor pha-¬
raonis regis egypti et seruoꝵ eiꝰ: ꝙ insecu¬
tus est post filios isrł. S et cũ moyses de
terra madian ad egyptũ mittit᷑: & pre-¬
cipitur ei facere om̃a ꝓdigia quȩ dedit¬
inconspectu pharaonis. Ego aut̃ indii-¬
Hic primo dictũ est adño: ego induro
cor pharaonis. S et sccdo ubi enumerati¬

Expanded text:
, ita dicitur: Et induravit Dominus cor Pharaonis regis Aegypti et servorum ejus, et insecutus est eos. Sed et cum Moyses de terra Madian ad Aegyptum mittitur et praecipitur ei facere prodigia, additin conspectu Pharaonis: Ego autem induranc primum dictum est a Domino: Ego indurabo cor Pharaonis, etc. Secundo quoque, enumerati
Abbreviated transcription (Latin):
lam uero intercia ubi sciniphes infe¬
cedunt: confitentes quia digitus dei ẽ
hic. In quarta quoq uigilare iubetur
moyses mane: & stare contra pharao¬
nem procedentẽ ad aquas: cũ cynomia
replent᷑ egyptioꝵ domꝰ. In quinta uͦ¬

Expanded text:
 etc. In tertia vero sciniphes infecedunt confitentes, quia digitus Dei est hic. In quarta vero vigilare jubetur Moses mane, et stare contra Pharaonem procedentem ad aquas, cum cynomyia replentur Aegyptiorum domus. In quinta
Abbreviated transcription (Latin):
egyptũ ueniens. & deferens us
In castigat et uerberat egyptũ decẽ¬
ut decẽ mandatis quȩ indecalogo¬
ontinent᷑. corripiat et emendet: uir¬
gtus subigitur. et pharao suꝑatur:
t princeps huius mundi cũ principa¬
tbus. et potestatib. triumphat᷑. Quod
uit uirga ꝓiecta fit draco uel serpens:
et deuorat egyptioꝵ magoꝵ serpentes.¬
tesicut serpentes. & alibi. Serpens¬
gͦ xp̃i cuiꝰ predicatio stulticia uideba¬
tur. quã moyses idest. lex continet.
scut dñs dixit. de me enĩ ille scripsit:¬

Expanded text:
egyptum veniens, et virgam ferens, qua castigat et verberat Aegyptum deceid est decem mandatis decalogi, corripiat et emendet. Virtus subigitur, et Pharao superatur, et princeps hujus mundi cum principatibus et potestatibus triumphatur. Quod autem virga projecta fit draco vel serpens, et devorat Aegyptiorum serpentestes, sicut serpentes . Christi, cujus praedicatio stulta videbatur, quam Moyses, id est lex continet, secundum illud: « De me enim ille scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
Rursũ in septima cũ grando & ignis
egyptũ uastat uniuersam indurat᷑
quidem cor pharaonis: s non adño:¬
dr̃ indurare cor pharaonis: s et in nona
cũ tenebrȩ palpabiles fuint ꝑtotã terrã¬

Expanded text:
Rursus in septima cum grando et ignis Aegyptum vastat, induratur quidem cor Pharaonis, sed non a Domincitur Dominus indurare cor Pharaonis. Et in nona cum tenebrae palpabiles fiunt, ta
Abbreviated transcription (Latin):
recondit quasi alienos adeo. Si enĩ adeo
sibi datos crederet fructus: sciret utiq
munerando sacerdotes honorare dm̃ de
datis et munerib siuis. Et ad huc ut am¬
plius hec obseruanda etiã scd̃m litteram
ipsius dñi uocib doceamͣ: addemus et hȩc
dñs dicit in euangłiis. Ue uob̃ scribe et
pharisei ypochrite. qͥ decimatis. hoc est.
chritȩ hec oportet fieri: et illa ñ omitti.
Uide gͦ diligentius quomͦ sermo dñi uult
fieri quidem omimodis quȩ maiora sunt
legis: ñ tam̃ dimitti et hȩc quȩ scđm lit¬
phariseos dicebat. ñ addiscipłos: audi ite¬
rum ipsũ dicentẽ ad discipłos. Nisi abun¬
dauerit iusticia ur̃a plusquã scribarũ.
et phariseoꝵ: ñ intrabitis in regnũ cę¬
magis et maiori cũ abundantia uult a
discipłis impleri. Qđ aut̃ a discipłis fieri
ñ uult : nec phariseis imꝑat faciendum.

Expanded text:
recondit quasi alienos a Deo. Si enim a Deo recondit quasi alienos a Deo. Si enim a Deo sibi datos crederet, sciret utique numerando sacerdotes, honorare Deum de datis et muneribus suis. Et adhuc, ut amplius haec observanda etiam secundum litteram ipsius Domini vocibus doceantur, addemus ad haec. Dominus dicit in Evangeliis: Vae vobis Scribae et Pharisaei hypocritae, qui decimatis, hoc est, qui critae, haec oportuit fieri, et illa non omitti . Vide ergo diligentius quomodo sermo Domini vult fieri quidem omnimodis quae majora sunt legis, non tamen omitti et ea quae secundum litPhariseos dicebat, non ad discipulos suos, audi iterum Cristum dicentem ad discipulos suos: Nisi abundaverit iusticia vestra plus quam scribarum et Phariseorum, non intrabitis in regnum cemagis et maiore cum abundancia vult a discipulis suis impleri. Quod autem a discipulis suis fieri non vult, nec Phariseis imperat faciendum.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥrat :⁊ aut confirmet omimodis. et uti¬
lem ac necessariã ꝓbet litterȩ doctnã:
aut manente hystoria oportune et de-¬
center introducat etiã mysticũ sensũ:
sicut et in hoc sermone quẽ habemus
in manib arbitror conuenire. Decet
enĩ et utile ẽ: etiã sacerdotib eugłii
offerre pͥmitias. Ita enĩ &e dñs disposuit.
ut qͥ euangłm annunciant. de eugłio
uiuant: et qͥ altari seruiunt. de altari
participent. Et sicut hoc dignũ ꝙ decerꝰ
ẽ: sic econtrario indecens et indignũ ẽ.
immo et impiũ. ut is qui dm̃ colit. &
ingredit᷑ eccłiam dĩ. qͥ scit sacerdotes et
ministros dĩ. assistere altari. et aut
uire. ut de fructib terre quos ds̃ dedit¬
solem suũ ꝓducendo. et pluuias suas mi-¬
nistrando non offerat primitias sacerdoti-¬
bus. Non mͥ uidet᷑ huiusmodi anima ha-¬
bere memoriã dĩ: nec cogitare nec credẽ.
qͥa ded̾it ds̃ fructus quos cepit. quos ita

Expanded text:
quirat, aut confirmet omnimodis, et utiquirat, aut confirmet omnimodis, et utilem aut necessariam probet litterae doctrinam, aut manente historia, opportune et decenter introducat etiam mysticum sensum: sicut et in hoc sermone, quem habemus in manibus arbitror convenire. Decet enim et utile est, etiam sacerdotibus Evangelii offerri primitias. Ita enim et Dominus disposuit, ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant; et qui altari serviunt, de altari participent. Et sicut hoc decens et dignum est, sic e contrario et indecens et indignum est, imo et impium, ut is qui Deum colit et ingreditur Ecclesiam Dei, qui scit sacerdotes et magistros assistere altari Dei, et aut vire, de fructibus terrae quos deditsolem suum producendo, et pluvias suas ministrando, non offerat primitias sacerdotibus; non mihi videtur hujusmodi anima habere memoriam Dei, nec cogitare, nec credere, quia Deus dederit fructus quos cepit, quos ita
Abbreviated transcription (Latin):
t.S & in aliis apłs ubi dicit. qͥa
ihã duos filios habuit. unũ de an-¬
la. et unũ de lib̃a: qͥs dubitat hȩc
en literã stare debere: Certũ est.
sa et ysaac de sara. & ismahel de
agar: filii fuert̃ abrahȩ. Addit tam̃ his
apłs et dicit. Hȩc aut̃ st̃ allegorica. queq
in duo testam̃ta conuertit: &e sarȩ qͥdẽ
sobolem tanquã in lib̾tate gignentis.
noui testam̃ti liberos dicit: agar autẽ
tanꝗͣ in seruitute generantis. terrenȩ
ierłm filios nominauit. Ostendimꝰ ut
opinor auctoritate diuinȩ scͥpturȩ ex
his quȩ in lege scͥpta st̃. aliqua penitus
refugienda ẽẽ et cauenda. ne scđm lit¬
terã ab euangłii discipłis obseruentur:
quȩdã uͦ om̃imodis ut scriptast̃ obtinen
iam sapientis scribȩ et docti. de regno
dĩ qui sciat de thesauris his ꝓferre no-¬
ua & uetera. scire quomͦ in uno quoq
scripture loco aut abiciat penitus oc-¬
cidentẽ litterã. et spm̃ uiuificantẽ re¬

Expanded text:
cit, quia Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera , quis dubitat haec secundum litteram stare debere? Certum est enim, quia et Isaac de Sara, et Ismael de Agar, filii fuerunt Abrahae. Addit tamen his Apostolus et dicit: Haec sunt autem allegorica, quae in duo testamenta convertit. Et Sarae quidem sobolem, tanquam in libertate gignentis, novi testamenti liberos dicit. Agar autem tanquam in servitute generantis, terrenae Jerusalem filios nominavit. Ostendimus ut opinor auctoritate Scripturae divinae, ex his quae in lege scripta sunt, aliqua penitus refugienda esse et cavenda, ne secundum litteram ab Evangelii discipulis observentur; quaedam vero omnimodis ut scripta sunt obtinendit ergo jam sapientis scribae et edocti de regno Dei, qui sciat de thesauris suis proferre nova et vetera, scire quomodo in unoquoque loco Scripturae, aut abjiciat penitus occidentem litteram et spiritum vivificantem re
Abbreviated transcription (Latin):
allegorica ita arbitror pose onstat
dpatiendi. Hoc enĩ est. qđ requirit
homine ds̃. ut mens ipsa piis & mi-¬
rdib repleatur & formet᷑ affectib¬
cospalis est: illa quã legimꝰ. linmola
ucrificiũ laudis: & redde altissimo
ti tua. Laudare gͦ dm̃ et uota ora-¬
nis offerre: immolare ẽ dõ. S huiꝰ¬
drimmolationis pͥmitiȩ. ita ꝑponti¬
tmente oremꝰ et corde. scd̃m quod
ułs monet. orabo sp̃u orabo ꝙ m̃te :
anũ dicã sp̃u. psalmũ dicã mente:
stunt enĩ nunc angłi dĩ cultores.

Expanded text:
allegorica ita arbitror posse constacompatiendi. Hoc enim est quod requirit ab homine Deus, ut mens ipsa piis et misericordibus repleatur et formetur affectibritalis est illa quam legimus: Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua . Laudare enim Deum et vota orationis offerre, immolare est Deo. Sed hujusmodi immolationis primitiae, ita per pontiet mente oremus et corde. Secundum quod et Paulus monet: Orabo spiritu, orabo et mente . Psalmum dicam spiritu, psalmum dicam et mente. Assistunt enim et nunc angeli Dei, cultores