comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lestina pel agius a quibusdam catholicis fr̃i
non potuerunt occurrere. ab epĩs quatuor decimi
luditus est. ubi eum dogmata ip̃a dampnantem
bantur: catholicum prominciarunt. Sedcum in
manus nr̃as eadem gesta uenissent scripsi de his
librum. ne illo uelut absoluto. eadem quo dogia¬
ta putarentur uidices approbasse. que ille isi dã¬
nasset: millo modo abeis insi dãnatus exisset. hic
liber sic incipit. postea qͣm in manꝰ nrãs.lxxiiii.
sodem tempore scripsi etiam librum de correctiõe
donatistarum. propter eos qui nolebant ilos

Expanded text:
estina, Pelagius a quibusdam catholicis fratrnon potuerunt occurrere, ab episcopis quattuordecim auditus est, ubi eum dogmata ipsa damnantem, bantur, catholicum pronuntiarunt. sed cum in manus nostras eadem gesta uenissent, scripsi de his librum, ne illo uelut absoluto eadem quoque dogmata putarentur iudices adprobasse, quae ille nisi damnasset, nullo modo ab eis nisi damnatus exisset. Hic liber sic incipit: Posteaquam in manu.s nostras.odem tempore scripsi etiam librum de Correctione Donatistarum , propter eos qui nolebant illos
Abbreviated transcription (Latin):
solum intelligibilib uerum etiam minnitabilib
reb. eo ordine facta. ut cum se adeas res mouet qͥ¬
b conexa ẽ uel ad se ipãm. inquantum eas uidet
intantum de his uera respondeat. Nec sane om̃s
artes eo modo secum actulit: ac secum ht̃. Nam de ar¬
tib que ad sensus corporis ꝑtinent. sicut multa me¬
dicine. sicut astrologie omina insi quod hic didicit
non p̃t̃ dicere. Ea n̾o que sola intelligencia capit
propt̃ id quod dixi : cum uel a se ip̃a uel ab alio
fuerit bene interrogata et recordata. respondet.
Alio loco uellem in quam hunic plura dicere at me
ip̃m constringere: dum quasi tibi p̾cipio ut nnch̾
Aliud agerem quam redderer michi cui me maxĩe
debeo. ubi uideor dic̾e potius debusse redderer deo.
ẽ: ut illic quasi gradu facto inde surgat atq actol¬
latur ad deum. sicut filius ille nmor pͥus reuer¬
sus ẽ ad senietip̃m. et tunc ait surgam. et ibo ad¬

Expanded text:
solum intelligibilibus, verum etiam immutabilibus solum intelligibilibus, verum etiam immutabilibus rebus, eo ordine facta, ut cum se ad eas res movet quibus connexa est, vel ad seipsam, in quantum eas videt, in tantum de his vera respondeat. Nec sane omnes artes eo modo secum atibus, quae ad sensus corporis pertinent, sicut multa medicinae, sicut astrologiae omnia, nisi quod hic didicerit non potest dicere. ea uero, quae sola intellegentia capit, propter id, quod dixi, cum uel a se ipsa uel ab alio fuerit bene interrogata et recordata, respondet. Alio loco: uellem, inquam, hine plura dicere ac me ipsum constringere, dum quasi tibi praecipio, ut nihil aliud agerem, quam redderer mihi, cui me maxime debeo. ubi uideor dicere potius debuisse: redderer deo, est, ut illic quasi gradu facto inde surgat atque adtollatur ad deum, sicut filius ille minor prius reuersus est ad semet ipsum et tunc ait: surgam et ibo ad
Abbreviated transcription (Latin):
n eadem urbe scripsi dialogum in quo de aĩa
multa queruntur ac disserunt᷑ id est unde sit.
quanta sit. cur corpori fu̾it data cum ad corpus ad¬
uem̾it qualis efficiatur. qualis cum abscesserit. Sed
qm̃ quanta sit diligentissime ac subtilissime disputa¬
tum ẽ ut eam si possemus ostenderemus corporalis
quantitatis non eẽ. et tamen magnum aliquid ẽẽ:
ex hac una in quisitione totus liber nomen accepit.
ut appellaretur de amme quantitate. In quo illud
qd̾ dixi. omnes artes ammam secum actulisse mi¬
chi uideri. nec alud quicquã eẽ id quod dr̃ discere
quam remimisci et recordari: non sic accipiendum ẽ
quasi ex hoc approbetur anmia uel hic in alio corpo
re uel alibi siue in corpore siue extra corpus aliqͣn
iuxisse. et ea que interrogata respondet: cum hic nõ
didicerit in alia uita ante didicisse. fieri enim potest
sicut iam in hoc opere supra diximus: ut hoc ideo pos
sit quia natura intelligibilis est et conectitur non

Expanded text:
n eadem urbe scripsi dialogum, in quo de anima multa quaeruntur ac disseruntur; id est, unde sit, qualis sit, quanta sit, cur corpori fuerit data, cum ad corpus venerit qualis efficiatur, qualis cum abscesserit. Sed quoniam quanta sit, diligentissime ac subtilissime disputatum est, ut eam, si possemus, ostenderemus corporalis quantitatis non esse, et tamen magnum aliquid esse; ex hac una inquisitione totus liber nomen accepit ut appellaretur, de Animae quantitate. 2. In quo libro illud quod dixi, omnes artes animam secum attulisse mihi videri; nec aliud quidquam esse id quod dicitur discere, quam reminisci ac recordari , non sic accipiendum est, quasi ex hoc approbetur, animam vel hic in alio cre uel alibi siue in corpore siue extra corpus aliquando uixisse et ea, quae interrogata respondet, cum hic non didicerit, in alia uita ante didicisse. fieri enim potest, sicut iam in hoc opere supra sit, quia natura intelligibilis est , et connectitur non
Abbreviated transcription (Latin):
t de opere monachoꝵ librum scriberem illa
ncc̃itas compulit.cum a pud carthaginem
monasteria eẽ cepissent: Aln se suis mambus
transigebant obtemperantes apostolo. Aln u̾o
ita exoblationib religiosoꝵ iuiuere uolebant: Ut
nichil operantes unde necessaria uel haberent
uel supplerent se potius implere p̾ceptum euã¬
gelicum eristimarent atq iactarent. ubi doꝰ¬

Expanded text:
t de opere monachorum librum scriberem, illa necessitas conpulit, quod cum apud Carthaginem monasteria esse coepissent, alii se suis manibus transigebant optemperantes apostolo, alii uero ita ex oblationibus religiosorum uiuere uolebant, ut nihil operantes, unde necessaria uel haberent uel supplerent, se potius implere praeceptum apostolicum existimarent atque iactarent, ubi do
Abbreviated transcription (Latin):
quod ait apoꝰ. non ab hominib neq ꝑ hominem.
sit homo. Sequitur enim. Qui suscitauit illum a
mortins. ut hinc appareret cur dixerit neq ꝑ homĩe.
Proinde propter ninnortalitatem iam ninc nõ

Expanded text:
quod ait Apostolus: non ab hominibus, neque per hominem, quod ait Apostolus: non ab hominibus, neque per hominem, sit homo. sequitur enim: qui suscitauit illum a mortuis, ut hinc appareret, cur dixerit: neque per hominem. proinde propter inmortalitatem iam nunc non
Abbreviated transcription (Latin):
Ron ait quia fidelis eram. fideli ergo datur quidẽ.
sed data ẽ etiam ut ẽẽt fidelis. Rectissime itaq a¬
lio loco in eodem libro dixi. quoniam si non ex oꝑib
sed mĩa dei et uocamur ut credamus. et credentib
prestatur ut bene operemur: non ẽ gentib ista
la que ꝑ dei ꝓpositum fit uocatione tractauerimꝰ.
Hic liber sic incipit. Sensus hi sunt inepistola
eplam ad galathas. non carptĩ idẽ aliqua
pretermictens. sed contimiantur ⁊ totum. Hanc
autem expositionem uno uolumine comprehen¬
di.In quo illud quod dictum ẽ: et priores ergo a¬
postoli ueraces. qui non ab hominib sed a deo per
mortalem. uerax etiam nouissimus apostolus.
ẽ. p̃p̃ iiortalitatem dictum ẽ totum iam dñ ꝙͣ
post resurrectionem hr̃e cepit. non pp̃ diuinitatẽ
semꝑ immortalem a qua nunquam recessit. in
qua totus deus erat. et cum moriturus adhuc e¬
rat. Hunc autem sensum sequencia mamfestãt.
ex ꝑte immortalem. Hoc enm dixi exponens

Expanded text:
non ait: quia fidelis eram. fideli ergo datur quidem, sed data est etiam, ut esset fidelis. rectissime itaque alio loco in eodem libro dixi: quoniam si non cx operibus, sed misericordia dei et uocamur, ut credamus, et credentibus praestatur, ut bene operemur, non est gentibus istla, quae per dei propositum fit, uocatione tractauerim. Hic liber sic incipit: Sensus hi sunt in epistulaepistulam ad Galatas non carptim, id est aliqua praetermittens, sed continuanter et totam; hanc autem expositionem uno uolumine conprehendi. In quo illud, quod dictum est: priores ergo apostoli ueraces, qui non ab hominibus, sed a deo per mortalem; uerax etiam nouissimus apostolus,.ortalitatem dictum est, totum jam Deum, quam post resurrectionem habere coepit; non propter divinitatem semper immortalem, a qua nunquam recessit, in qua totus Deus erat, et cum moriturus adhuc erat. Hunc auex parte immortalem. Hoc enim dixi exponens
Abbreviated transcription (Latin):
amus qualia sint: que putant euangelistassi¬
bimet scripsisse contraria quod parum intelli¬
gentib uideri põt. Ut his queltionibus dissolu¬
tis: ex hoc quo appareat illius capitis membra᷑
non solum idem sentiendo. uerum etiam conuemi¬
encia scribendo. in corporis ip̃ius unitate germa¬
nam seruasse concordiam.

Expanded text:
amus qualia sint quae putant euangelistas siamus qualia sint quae putant euangelistas sibimet scripsisse contraria — quod pirum intellegentibus uideri potest —, ut his quaestionibus dissolutis ex hoc quoque appareat illius capitis membra non solum idem sentiendo, uerum etiam conuenientia scribendo in corporis ipsius unitate germanam seruasse concordiam.
Abbreviated transcription (Latin):
tebat enim ut aliquando in omnib gentibus
redderetur: quod du ꝑ unam gentem promicte¬
batur. Proide qui ꝑ prophetas. ante descensio¬
nem suam premisit. ip̃e et apostolos post ascen¬
sionem suam misit. Ommib autem discipudis
sius ꝑ hominen quem assumpsit. tanquam mẽ¬
bris sin corporis caput. Itaq cum illi scripserĩt
que ille ostendit et dixit. nequa quam dicendũ
ẽ quod ip̃e non scripserit. quando quidem m̃bra¬
eius id operata suñt quod dictante capite cognouer̃t
Quicquid enim ille de siuis factis et dictis nos le¬
gere uoluit: hoc scribendum illis tanquam sins
manib imperauit. Hoc imitatis consortium. et ĩ
dniersis officus concordium membrorum sub uno
capite munisterium quisquis intellexerit: non a¬
Liter accipiet quod narrantib discipulis xp̃i in
euangelio legerit. quam si ipsam manm dm̃
equam in proprio corpore gestabat scribentent
conspexerit. Quam obrem illa potius iam inde¬

Expanded text:
teteredderetur, quod diu per unam gentem promittebatur. Proinde qui Prophetas ante descensionem suam praemisit, ipse et Apostolos post ascensionem suam misit. Omnibus autem discipulis suis per hominem quem assumpsit, tanquam membris sui corporis caput est. Itaque cum illi scripserunt quae ille ostendit et dixit, nequest, quod ipse non scripserit, quandoquidem meius id operata sunt, quod dictante capite cognouerunt. quidquid enim ille de suis factis et dictis nos legere uoluit, hoc scribendum illis tamquam suis manibus imperauit. hoc unitatis consortium et in diuersis officiis concordium membrorum sub uno capite ministerium quisquis intellexerit, non aliter accipiet quod narrantibus discipulis Christi in euangelio legerit, quam si ipsam manum domini, quam in proprio corpore gestabat, scribentem conspexerit. quamobrem illa potius iam uide
Abbreviated transcription (Latin):
sursum sunt eterutas et ueritas: duo ista deorsũ.
quod ortum est et fides. Et ergo ab mus ad summa
reuocemur. atq ut id quod ortum est recipiat et̾¬
nitatem. ꝑ fidem uemendum ẽ ad ueritatem. Et
quia omina que in contrarium ꝑgunt ꝑ aliquid
medium reducuntur. et abeterna iusticia tem¬
poralis iiquitas nos alienabat: Opus ergo e¬
rat media iusticia temporali. que medietas tem¬
poralis eẽt de mus. nista de sumimis. Atq se n
abrumpens a suminis. et contemperans nins.
mia redderet suminis. Ideo xp̃s mediator dei et
hominum dictus est inter deuni mimortalem¬
⁊ et hominem mortalem. Deus et homo reconcili¬
ans hominem deo. manens id quod erat. factus
quod non erat. Ipẽ est nobis fides in rebus ortis:
qui est ueritas ineterns. Hoc magnum et me¬
narrabile sacramentum. Hoc regnum et sacer¬
dotium antiquis ꝑ prophetiam reuelabatur.
Posteris eorum ꝑ euangelium predicatur. Opor¬

Expanded text:
sursum sunt, aeternitas et ueritas, duo ista deorsum, sursum sunt, aeternitas et ueritas, duo ista deorsum, quod ortum est et fides. ut ergo ab imis ad summa reuocemur adque id quod ortum est recipiat aeternitatem, per fidem ueniendum est ad ueritatem. et quia omnia quae in contrarium pergunt per aliquid medium redducuntur, ab aeterna iustitia temporalis iniquitas nos alienabat, opus ergo erat media iustitia temporali, quae medietas temporalis esset de imis, iusta de summis, adque ita se nec abrumpens a summis et contemperans imis ima redderet summis. ideo Christus mediator dei et hominum dictus est inter deum inmortalem et hominem mortalem deus et homo, reconcilians hominem deo, manens id quod erat, factus quod non erat. ipse est nobis fides in rebus ortis qui est ueritas in aeternis. Hoc magnum et inenarrabile sacramentum, hoc regnum et sacerdotium antiquis per prophetiam reuelabatur, posteris eorum per euangelium praedicatur. opor
Abbreviated transcription (Latin):
cum temporalis uita in reb orientib et occidenti¬
b occupata tenebatur. ut eadem ip̃a dei sapiẽcia
ad urutatem ꝑsone suc homine assumpto ĩ quotẽ¬
poraliter nasceretur. iuueret. moreretur. resur¬
geret. congrua saluti nr̃e. docendo ⁊ faciendo. pa¬
tiendo et suftinendo. fieret et deorsum hominib
exemplum redeundi. que sursum est anglis exͫ
mauendi. Nisi enim et in amme rõnadis natu¬
ra temporaliter aliquid oruxtur idest iciꝑet
eẽ quod non erat: iinquam exuta pelliurna et¬
stulta ad sapientem atq optimam ꝑueniret. Ac per
hoc cum rebus eterins contemplancium ueritas
ꝑfruatur. rebus autem ortis fides credencium debeatur:
purgatur homo ꝑ rerum temporalium fidem. ut et̾¬
narum ꝑcipiat ueritatem. Nam et quidam eorum
nobilissmnis philosophus plato. in eo libro quem
tuneum uocat. sic ait. Quantum ad id qd̾ ortum est
eternitas ualet. tantum ad fidem u̾itas. Duo illa

Expanded text:
rum temporalis uita in rebus orientibus et occidentirum temporalis uita in rebus orientibus et occidentibus occupata tenebatur, ut eadem ipsa dei sapientia ad unitatem personae suae homine adsumto, in quo temporaliter nasceretur, uiueret, moreretur, resurgeret, congrua saluti nostrae dicendo et faciendo, patiendo et sustinendo fieret et deorsum hominibus exemplum redeundi, qui sursum est angelis exemplum manendi. nisi enim et in animae rationalis natura temporaliter aliquid oreretur, id est inciperet esse quod non erat, numquam ex uita pessima etstulta ad sapientem adque optimam perueniret. ac per hoc, cum rebus aeternis contemplantium ueritas perfruatur, rebus autem ortis fides credentium debeatur, purgatur homo per rerum temporalium fidem, ut aeternarum percipiat ueritatem. nam et quidam eorum nobilissimus philosophus Plato in eo libro, quem Timaeum uocant, sic ait: quantum ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. duo illa
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑ xp̃i nomen in quo benedici omnes gentes ꝓ¬
miserat ea que predixit impleuit. Ex quo intel¬
ligere debent. nec xpm̃ aliuid de dus eorum uel
nosse uel docere potuisse: quai deus israel per
xp̃mi ꝓmisit et misit. In cinus nomine secundũ
pollicitationem quam pr̃ib fecit cum beuedice¬
rentur onmes gentes: factum est ut ip̃e deus isrl
uiu̾se t̾re uocaretur. nec discipuli eis a sui
magistri doctrina deuiassent cum deos gentium
coli prohibueruit. ne uel nnisensatis simulacris
supplicaremus. uel sotietatem cum demonns
haberemus. nel creature potius quam creatori re¬
ligionis obsequio seruiremus. Qua propter cũ
sit ip̃e rp̃s sapiencia dei ꝑ quam creata sunt oĩa.
cũq nlle mentes rõnales siue angelorum sine
hominum. nͥ ꝑticipatione ip̃ius sapientes fiãt.
funditur inheremus. que trmitas uinus deus est.
consultum est diuina prouidencia mortalib quo¬

Expanded text:
et per Christi nomen, in quo benedici omnes gentes proet per Christi nomen, in quo benedici omnes gentes promiserat, ea quae praedixit impleuit. ex quo intellegere debent nec Christum aliud de dis eorum uel nosse uel docere potuisse, quam deus Israhel per Christum promisit et misit, in cuius nomine secundum pollicitationem, quam patribus fecit, cum benedicerentur omnes gentes, factum est, ut et ipse deus Israhel uniuersae terrae uocaretur, nec discipulos eius a sui magistri doctrina deuiasse, cum deos gentium coli prohibuerint, ne uel insensatis simulacris supplicaremus uel societatem cum demoniis haberemus uel creaturae potius quam creatori religionis obsequio seruiremus. Quapropter, cum sit ipse Christus sapientia dei, per quam creata sunt omnia, cumque nullae mentes rationales siue angelorum siue hominum nisi participatione ipsius sapientes fiant, bus nostris diffunditur, inhaeremus, quae trinitas unus deus est, consultum est diuina prouidentia mortalibus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
nntentioneni redire suscepti operis nẽtitas coge¬
ret. Cum enini euangelicas questiones ubi iide¬
tur quibuldam quattuor enangelilte non int se
constare soluere aggrederer: ut potui expositis
nitentionib singilorum pͥmo michi discutiend̃
occurrit quod nõmilli querere solent cur ipius xp̃i
nuilla scripta proferamns. Ita enm uolunt et ip̃m
credi nescio quid aliud scripsisse quod diligunt. indi¬
qr sensisse contra deos suos. sed eos potius magico
ritu coluisse. et discipulos enis nõ solum de illo
fuisse mentitos. dicendo illum deum ꝑ quem fcã
sunt oniua. cum aliid nicha quã homo fuerit¬
quãius excellentissime sapiencie. Uerum etiam de dus
corum non hoc docuisse quod ab illo didicissent. Unde
factum est uteos de dõ israel potius argueremus.
qui ꝑ eccliãm xp̃ĩanorum ab ominib gentib co¬
litur. et istorum sacrilegas uanitates ubiq iam
euertit: sicut᷑ prophetas suos tanto ante predixit.

Expanded text:
intentionem redire, suscepti operis necessitas cogeintentionem redire, suscepti operis necessitas cogeret. Cum enim evangelicas quaestiones, ubi videntur quibusdam quatuor Evangelistae non inter se constare, solvere aggrederer, ut potui expositis intentionibus singulorum, primo mihi discutiendum occurrit, quod nonnulli quaerere solent, cur ipsius Christi nulla scripta proferamus. Ita enim volunt et ipsum credi nescio quid aliud scripsisse quod diligunt, nihilque sensisse contra deos suos, sed eos potius magico ritu coluisse: et discipulos ejus non solum de illo fuisse mentitos, dicendo illum Deum per quem facta sunt omnia, cum aliud nihil quam homo fueritquamuis excellentissimae sapientiae, uerum etiam de dis eorum non hoc docuisse quod ab illo didicissent. unde factum est, ut eos de deo Israhel potius urgeremus, qui per ecclesiam Christianorum ab omnibus gentibus colitur et istorum sacrilegas uanitates ubique iam euertit, sicut per prophetas suos tanto ante praedixit
Abbreviated transcription (Latin):
sueuit: ut in corum comꝑatione ceteri honesti sint. a
quibus tamen etiam ip̃is agendis uiri bom prohi¬
bentur. Que ista flora m̃r. qualis dea est. quam
celebrior et habens effusiorib laxata. conciliat et
propiciat turpitudo. Quanto iam honestius insce¬
nam roscius intrabat. quam citero deam talem
colebat. Si dnmminita rerum copia que in hec celebrã¬
da fundinitur du gentium offenduntur: apparet
quales sint qui talib delectantur. Si autem ipsi
irati ista minuunt utilius uascant᷑ quam placant
Qua pp̃ aut philosophos suos arguant qui talia
in luxuriosis homimib reprehenderunt. aut deos
suos frangant qui talia de sius cultorib exegerunt
si tamen iam iuenunt uel quos frangant uel
quos abscondant. Xp̃ianorum uero temporibus
defectum rerum secundarum quib int̾ impia et
noria defluebant blasphemando imputare desi
uant: ne magis nos unde amplius xp̃i potestas

Expanded text:
sueuit, ut in eorum conparatione ceteri honesti sint, a sueuit, ut in eorum conparatione ceteri honesti sint, a quibus tamen etiam ipsis agendis uiri boni prohibentur. quae ista est Flora mater, qualis dea est, quam celebrior et habenis effusioribus laxata conciliat et propitiat turpitudo? quanto iam honestius in scaenam Roscius intrabat, quam Cicero deam talem colebat? si deminuta rerum copia, quae in haec celebranda funduntur, di gentium offenduntur, apparet, quales sint qui talibus delectantur. si autem ipsi irati ista minuunt, utilius irascuntur quam placantur. quapropter aut philosophos suos arguant, qui talia in luxuriosis hominibus reprehenderunt, aut deos suos frangant, qui talia de suis cultoribus exegerunt, si tamen iam inueniunt uel quos frangant uel quos abscondant; Christianorum uero temporibus defectum rerum secundarum, quo in turpia et noxia diffluebant, blasstant, ne magis nos unde amplius Christi potestas
Abbreviated transcription (Latin):
me luxurioseq ab utebantur in magnam creato¬
ris miuriam. Nisi forte hinc sunt tempora mala.
quia ꝑ omines pene ciutates cadunt teatra. cauee
turpitudinum. et publice ꝓfessiones flagitiorũ.
cadunt et fora uel meina in quib demonia colebã¬
tur. Unde enim cadunt nͥ mopia rr̃. quarum la¬
sciuo et sacrilego usu constructa sunt. Nonne cicero
eorum cum roscium quendam landaret istrionem. ata
pitum dixit ut solus ẽẽt dignus qui in scenam debe¬
ret intrare. ita uirum bomimi ut solus eẽt dignus
qui eo non deberet accedere. quid aliud a ꝑtissime oste¬
dens. insi illam scenam eẽ tam turpem. ut tantonn
mis ibi homo eẽ debeat. quanto fuerit magis uir
lomis. Et tamen du coruin tali dedecore placabãt᷑.
quale a uiris bonis remouendum eẽ censebãt. Est eti¬
am hinc eiusdem ip̃ius ciceronis aperta confessio.
ubi ait sͥ floram matrem ludorum celebritate placa¬
dam. In quibus ludis tanta exhiberi turpitudo con¬

Expanded text:
me luxurioseque abutebantur in magnam creatome luxurioseque abutebantur in magnam creatoris iniuriam? nisi forte hinc sunt tempora mala, quia per omnes paene ciuitates cadunt theatra, caueae turpitudinum et publicae professiones flagitiorum, cadunt et fora uel moenia, in quibus demonia colebantur. unde enim cadunt nisi inopia rerum, quarum lasciuo et sacrilego usu constructa sunt? nonne Cicero eorum cum Roscium quendam laudaret histrionem, ita peritum dixit, ut solus esset dignus qui in scaenam deberet intrare, ita uirum bonum, ut solus esset dignus qui eo non deberet accedere? quid aliud apertissime ostendens nisi illam scaenam esse tam turpem, ut tanto minus ibi homo esse debeat, quanto fuerit magis uir bonus? et tamen di eorum tali dedecore placabantur, quale a uiris bonis remouendum esse censebat. est etiam hinc eiusdem ipsius Ciceronis aperta confessio, ubi ait sibi Floram matrem ludorum celebritate placandam. in quibus ludis tanta exhiberi > turpitudo con
Abbreviated transcription (Latin):
in p̾ualuerunt et humanarum rerum felicitas de¬
fessa ac dumimita dilabit᷑. Hoc sͥ certe ꝑ xp̃ianos le¬
gant fuisse euenturum. legant ex lrbris uatum
suoꝵ uolũt fuisse cultorem. saltem deus is rael impro¬
batus et detestatus sit. quem constat istorum euer¬
sorem. Sed minquam hoc proferent: insi quod modo
cogliuxerint. Quod cum protulerint. apparebit eo
ip̃o certe quod tanta res tam ignota profertur. q̃
ntiq debuit antequam hoc quod predictum est acci¬
disset. in deorum templis ominum gentium reci¬
tari. ut prestruerentur et p̾monerentur qui ñc
nolunt eẽ xp̃iam. Deinde quod de felicitatis rerũ
humanarum dinnitione ꝑ xp̃iana tempora
conqueruntur. si libros phuosophorum suorum
legant ea reprehendantium que nunt eis etiã
recusãtib et murmurantib subtrahuntur: tũ uͦ
magnam laudem iepperient temporum xp̃ianoꝵ.
Quid enim cis minuitur felicitatis. nͥ quod pessi¬

Expanded text:
istiani praeualuerunt et humanarum rerum felicitas deistiani praeualuerunt et humanarum rerum felicitas defessa ac deminuta dilabitur. hoc sibi certe per Christianos fuisse euenturum legant ex libris uatum suorum uolunt fuisse cultorem, saltem deus Israhel inprobatus et detestatus sit, quem constat istorum euersorem. sed numquam hoc proferent, nisi quod modo forte confiuxerint. quod cum protulerint, apparebit eo ipso certe, quod tanta res tam ignota profertur, quae utique debuit, antequam hoc quod praedictum est accidisset, in deorum templis omnium gentium recitari, ut praestruerentur --et praemonerentur qui nunc nolunt esse Christiani. Deinde quod de felicitatis rerum humanarum deminutione per christiana tempora conqueruntur, si libros philosophorum suorum legant ea reprehendentium quae nunc eis etiam recusantibus et murmurantibus subtrahuntur, tum uero magnam laudem repperient temporum christianorum. quid enim eis minuitur felicitatis, nisi quod pessi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i discipulos contra deos eorum ea didicisse atq
docuisse. que doct̾na continet xp̃i. quia deus israci
qui hec omina que isti colere uolunt. ab homimandi
atq euertenda in libris prophetarum precepisse
muenitur. ip̃c deus uinuerse terre. sicut tanto añ
Si euum xp̃m mira demencia suspicantur deos
corum coluisse. Ac ꝑhos eũ tanta potuisse. mĩ¬
quid et deus isracl deus deos eonim coluit. qui dese per
onmes efentes colendo. et de illis abhomimandis atq
euertendis ꝑ xp̃m quod promisit impleuit. Ub
en corum. Ubi naticima fanaticorum. et dunnatio¬
nes phitonum. Ubi anguria uel anspicia. nel atus¬
picia. uel oracula demonum. Cur non profertur
ex istius modi antiquis tibris ad monitum adiquid ⁊
predictum contr. xp̃ianam fidem et contra ꝓphi¬
tarum nr̃orum expressam iam iominib gentib tam ꝑ¬
spicuam ueritatem ueritatem. Offendimus inquiũt
deos nr̃os. et deseruerunt nos. ideo aduersus nos xͥa¬

Expanded text:
Christi discipulos contra deos eorum ea didicisse adque Christi discipulos contra deos eorum ea didicisse adque docuisse quae doctrina continet Christi, quia deus Israhel, qui haec omnia, quae isti colere uolunt, abominanda adque euertenda in libris prophetarum praecepisse inuenitur, ipse deus uniuersae terrae, sicut tanto antesi enim Christum mira dementia suspicantur deos eorum coluisse ac per hos eum tanta potuisse, numquid et deus Israhel deos eorum coluit, qui de se per omnes gentes colendo et de illis abominandis adque euertendis per Christum quod promisit impleuit? ubi sunt di eorum? ubi uaticinia fanaticorum et diuinationes pythonum? ubi auguria uel auspicia uel haruspicia uel oracula demonum? cur non profertur ex huius modi antiquis libris admonitum aliquid et praedictum contra christianam fidem et contra prophetarum nostrorum expressam iam in omnibus gentibus tam perspicuam ueritatem? offendimus, inquiunt. deos nostros et deseruerunt nos, ideo aduersus nos Chr
Abbreviated transcription (Latin):
quam homore purpureo uestiebatur ut preualeret
tam emiltis tamq uehementib et potentib ꝑsecuto¬
rib siuis. ut non erubesceret quod detestabilis fuerit.
quando magnum erat crimen fieri uel eẽ xpiamĩ.
ut confusionem in ꝑpetium obluuscatur. quia ubi
habundauerat peccatum suꝑhabundauit gr̃a. ut u¬
nomime indintatis suc memor non sit. quia paulii¬
lum derelicta. et ob probrns obiecta. tan emmnenti
gloria reflorescit. Nunquid postremo ut dñs qui
fecit eam. et a dominatu diaboli et denionum eã
ip̃e deus israel umuerse terre iam uocetur disci¬
pirli xp̃i fixerunt. quod prophete quorum libri
nunc in manb inincorum xp̃i hñtur tam
longe antequani xp̃us filius homins predixerũt
Hinc ergo intelligant. quod ne tardissimis quidẽ
atq obtinisissimis etiam obscurum dubium ue re¬
liiquitur. huic inquani intelligant xp̃i ꝑu̾si
laudatores. et xanc religionis exsecratores. etiam

Expanded text:
mquam honore purpureo uestiebatur, ut praeualeret mquam honore purpureo uestiebatur, ut praeualeret tam multis tamque uehementibus et potentibus persecutoribus suis, ut non erubesceret quod detestabilis fuerit, quando magnum erat crimen fieri uel esse Christianum, ut confusionem in perpetuum obliuiscatur, quia, ubi abundauerat peccatum, superabundauit gratia, ut ignominiae uiduitatis suae memor non sit, quia paululum derelicta et obprobriis obiecta tam eminenti gloria reflorescit? numquid postremo, ut dominus, qui fecit eam et a dominatu diaboli et demonum eruit eam, ipse deus Israhel uniuersae terrae iam uocetur, discipuli Christi finxerunt, quod prophetae, quorum libri nunc in manibus inimicorum Christi habentur, tam longe ante quam Christus filius hominis fieret praedixerunt?- Hinc ergo intellegant, quod ne tardissimis quidem adque obtunsissimis obscurum dubiumue relinquitur, hinc, inquam, intellegant Christi peruersi laudatores et christianae religionis exsecratores etiam
Abbreviated transcription (Latin):
necessarios usus illis expulsis proditisq diftri¬
bint.Quid ergo adhec dicunt ꝑuersi laudatores
rp̃i. et xpĩanorum obtrectatores. Nunquid ut iͭ.
ꝑ prophetas tanto ante predicerentur xp̃s magi¬
cis artib fecit. Aut discipini enis ista finxerunt.
Nimquid ut de lectetur ecclia diffusa ꝑgentes. qͦn¬
dam fterilis. minc in plurib falns quam illa syna¬
goga que legem sine regem tar quam uirum acce¬
perat. Nunquid ut sic dilatet locum tabernacidi sui
onmes nationes et ling᷑as occupans ut longuis ꝙͣ
romam imperii uira tendinitur usq in persas et
nidos. aliasq barbaras gentes funiculos porrigat.
ut in dextera ꝑ ueros xpĩanos. et in sinstra ꝑfic¬
tos xp̃ia nos in tam multis populis nomẽ eus
extendatur ut semen enis hereditet gentes. ut ci¬
uitates que a uero dei cultu et a uerã religione
deserte fuerant iam nuunc inhĩtet. ut non tunierit hom̃
minas et furias. quando i sangume martirimi ta¬

Expanded text:
necessarios usus illis expulsis proditisque distrinecessarios usus illis expulsis proditisque distribuit. Quid ergo ad haec dicunt peruersi laudatores Christi et Christianorum obtrectatores? numquid, ut ista per prophetas tanto ante praedicerentur, Christus magicis artibus fecit aut discipuli eius ista finxerunt? numquid, ut delectetur ecclesia diffusa per gentes quondam sterilis, nunc in pluribus filiis quam illa synagoga, quae legem siue regem tamquam uirum acceperat, numquid, ut sic dilatet locum tabernaculi sui omnes nationes et linguas occupans, ut longius, quam Romani imperii iura tenduntur, usque in Persas et Indos aliasque barbaras gentes funiculos porrigat, ut in dextram per ueros Christianos et in sinistram per fictos Christianos in tam multis populis nomen eius extendatur, ut semen eius herodite gentes, ut ciuitates, quae a uero dei cultu et a uera religione desertae fuerant, iam nunc inhabitet, ut non timuerit hominum minas et furias, quando in sanguine martyrum ta
Abbreviated transcription (Latin):
tra nobis xp̃e: nempe iam exaltatus ẽ. iam honori¬
fitatus ẽ uehementer. Nempe iam mirantur gentes
multe suꝑ eum. iã continuerunt reges os suum qd
aduersus xpĩanos leges seuissimas ꝓrulgabant
Nempe quib non est minciatum de illo iam uidẽt.
et qui non audierunt iam intelligunt. Quomam
gentes quib nunciauerunt prophete. magis ip̃e
indent quam uera mĩciata sint ꝑ prophetas. et qͥ
non audierunt ip̃m ysaiam loquentem: iam n
licteris eius de quo ista sit locutus intelligunt. Nã
in ip̃a gente indeorum quis credidit auditin pro¬
phetarum. Aut brachium donnm quod ẽ ip̃e xp̃s
qui ꝑ cos adnunciabatur. cin reuelatum est. quan¬
do manib sius ea scelera in xp̃o admittebãt que
futura predixerant prophete quos habebant. Nẽpe
iam hereditate possidet multos. et fortium parti¬
tur spolia: cum eos quos diabolus et demones pos¬
sidebant. ꝑecclĩarum suarum fabricas et quoslib

Expanded text:
tiza nobis, Christe. nempe iam exaltatus est, iam honoritiza nobis, Christe. nempe iam exaltatus est, iam honorificatus est uehementer. nempe iam mirantur gentes multae super eum. iam continuerunt reges os suum, quo aduersus Christianos leges saeuissimas promulgabant. nempe quibus non est nuntiatum de illo, iam uident, et qui non audierunt, iam intellegunt. quoniam gentes, quibus non nuntiarunt prophetae, magis ipsae uident, quam uera nuntiata sint per prophetas. et qui non audierunt ipsum Esaiam loquentem, iam in litteris eius, de quo ista sit locutus, intellegunt. nam in ipsa gente Iudaeorum quis credidit auditui prophetarum, aut bracchium domini, quod est ipse Christus, qui per eos adnuntiabatur, cui reuelatum est, quando manibus suis ea scelera in Christo admittebant, quae futura praedixerant prophetae quos habebant? nempe iam hereditate possidet multos et fortium partitur spolia, cum ea quae diabolus et demones possidebant per ecclesiarum suarum fabricas et quoslibet
Abbreviated transcription (Latin):
terre nocabitur. Quid contra hanc euidentiam
expressionemq rerum. et predictarũ et impleta¬
rum dici potest. Si de xp̃i diumitate discipidos
enis putant eẽ mentitos. mĩquid de xp̃i passion
dubitabunt. Resurrexisse non solent credere. at
illa omiia ab homimbus humana perpessiu
etiam libenter credunt. quia hominem tantũm
credi uolunt. Itaq ille sicut ois as nimolandu
ductus. ille inter miquos deputatus ille nudner¬
tus propter peccata nr̃a cunis liuiore sanati sim
cuiꝰ facies iuriata est. nec magni estimata
palnus cesa.sputis illita. cimus defornus in cruce
positio. ille ab imquitatib pplĩ israel ductus ad
mortem. ille qui non hẽbat spẽm neqr decorem
quando colaphis ꝑcutiebatur. quando sꝑmis co¬
conabatur.quando pendens irridemtur ille qͥ
si cut agnus coram tondente non ht̃ uocem sic nõ
iperuit os suum. cum ei diceretur abinsintantib. ꝓphe¬

Expanded text:
terrae uocabitur. Quid contra hanc eaidentiam terrae uocabitur. Quid contra hanc eaidentiam expressionemque rerum et praedictarum et impletarum dici potest? si de Christi diuinitate discipulos eius putant esse mentitos, numquid de Christi passione dubitabunt? resurrexisse non solent credere; at illa omnia ab hominibus humana perpessum etiam libenter credunt, quia hominem tantummodo credi uolunt. ille itaque sicut ouis ad immolandum ductus, ille inter iniquos deputatus, ille uulneratus propter peccata nostra, cuius liuore sanati sumus, cuius facies iniuriata. est nec magni aestimata, palmis caesa et sputis inlita, cuius deformis in cruce positio, ille ab iniquitatibus populi Israhel ductus ad mortem, ille qui non habebat speciem neque decorem, quando colaphis percutiebatur, quando spinis coronabatur, quando pendens inridebatur, ille qui, sicut agnus coram tondente non habet uocem, sic non aperuit os suum, cum ei diceretur ab insultantibus: prophe
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̾ea ip̃e hereditabit complures. et fortium prr¬
tietur spolia. propter quod tradita ẽ ad mortem a¬
miia enis. et inter iniquos estimata ẽ. Et ip̃e pec¬
cata multorm sustinnt. et propter imiquitates
eorum traditus est. Delectare steriis que non paris
erulta et clama que non ꝑturis. quoniam mutti fi¬
liideserte.magis quam eius que habet iurum. Di¬
xit enim doninius. Dilata locum tabernaculi tin.
et aulas tuas confige.Non est quod parcas. Por¬
ente longnus fumcinlos. et palos ualidos constitue.
etiam atq etiam in dextram atq in sinstrani
ꝑtẽ extende. Senen enim tuum hereditabit gei¬
tes. et ciuitates que delerte erant inhabitabis. Nõ
est quod metuas. Preualebis enim. Nec critbescas
.mod detestabilis fueris. Confusionem enim in per¬
petuum obliuisceris. ignonine iudintatis tue nõ
eris memor. qm̃ ego sum domius qui facio te. doꝰ
nomen ei. Et qui eruit te ip̃e deus isrł innuerse

Expanded text:
"propterea ipse hereditabit complures et fortium par"propterea ipse hereditabit complures et fortium partietur spolia, propter quod tradita est ad mortem anima eius et inter iniquos aestimata est, et ipse peccata multorum sustineuit et propter iniquitates eorum traditus est. \'Delectare sterilia, quae non paris, exsulta et clama, quae non parturis, quoniam multi filii desertae magis quam eius quae habet uirum. dixit enim dominus. \'dilata locum tabernaculi tui et aulas tuas confige; non est, quod parcas. porrige longius funiculos et palos ualidos constitue. etiam adque etiam in dextram adque sinistram partem extende. semen enim tuum hereditabit gentes, et ciuitates quae desertae erant inhabitabis. non est, quod metuas, praeualebis enim, nec erubescas, quod detestabilis fueris. confusionem enim in perpetuum obliuisceris. ignominiae uiduitatis tuae non eris memor, \'quoniam ego sum dominus qui facio te, dominus nomen ei, et qui eruit te ipse deus Israhel uniuersae
Abbreviated transcription (Latin):
matus ẽ propter imquitates nras. Eruditi. pacis nr̃e
n c.im. liuore eius sanati sumus omnes qui ut oues er¬
ramunus. et dominus tradidit illum pro pectatie nr̃is.
Et ip̃e qm̃ inale tractatus ẽ non aperint . ut ois ad ĩ¬
molandum ductus ẽ. Et ut agnus ante eum qui se tõ
deret fuit sine uoce. sic non aperuit os suum. In himn¬
litate sublatum est indicium cius. generationem eꝰ
quis enarrabit. Quoniani tolletur de terra uita enis:
al iquitatib populi mei ductus est ad mortem.
dabo gͦ. malos propter sepuituram eius. et diuites
propter mortem enis. ob hoc quod imquitatem nõ
tecerit. nec dolum ore suo. Dñs malt purgare illum
de plaga. Si dederitis nos obdelicta nr̃a ammam
uram. uidebitis semen longissime uite. Et uult
dominius auferre a dolorib ammam eius. oftende̾
illi lutem et figurare ꝑsensimm. Instificare iustum bene
serinentem plurib. et pectata illorum ip̃e sustinebit.

Expanded text:
matus est propter iniquitates nostras. Eruditio pacis nostrae matus est propter iniquitates nostras. Eruditio pacis nostrae in eum, livore ejus sanati sumus. Omnes ut oves erravimus, et Dominus tradidit illum pro peccatis nostris. Et ipse quoniam male tractatus est, non aperuit os: ut ovis ad immolandum ductus est, et ut ae uoce, sic non aperuit os suum. In humilitate sublatum est iudicium eius. generationem eius quis enarrabit? quoniam tolletur de terra uita eius. ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mortem. sepulturam ergo malos propter sepulturam eius et diuites propter mortem eius, ob hoc quod iniquitatem non fecerit nec dolum in ore suo. dominus uult purgare illum de plaga. si dederitis uos ob delicta uestra animam uestram, uidebitis semen longissimae uitae. et uult dominus auferre a doloribus animam eius, "ostendere illi lucem et figurare per sensum, iustificare iustum bene seruientem pluribus, et peccata illorum ipse sustinebit.
Abbreviated transcription (Latin):
unnuerse terre uocabitur. Ecce inquit intellectu erit
puer meus. et exaltabitur et honorificabitur uehemẽt᷑.
Quomodo multi mirabuntur suꝑ te. sic tamen et inhe¬
nesta uidebitur ab hominib species tua. et honor tinis
Iab homimb. Ita enim mirabint gentes multe su ꝑ en
Iet continebunt reges os sinim. quomam quib nõ est
minciatum de illo indebunt. et qui nõ audierunt intel¬
ligent. Dommie̾ quis credidit auditu nr̃o. et brachiũ
dm̃ cui reuelatum est. Nunciauimus coram illo ut
puer. ut radix in terra sitienti. Non est species illi. ne¬
ꝙ honor. et iudunus eum et non hĩit speciem neq
decorem. sed uultus enus abiectus. et de formis positio
re infirmitates. Propter quod et auertit se .
tes mas portat. et pro nobis i uloribus est. Et nos exi¬
sennanmus eum in dolo tb eẽ. et in plaga et in pena.
Ipe autem intlueratus est propter peccata nr̃a. et in fir¬

Expanded text:
universae terrae vocabitur: Ecce, inquit, in intellectu erit universae terrae vocabitur: Ecce, inquit, in intellectu erit puer meus, et exaltabitur, et honorificabitur vehementer. Quomodo multi mirabuntur super te, sic tamen et inhonesta videbitur ab omnibus species tua, et honor tuus ab hominibus. Ita enim mirabuntur gentes multae super eum, et continebunt reges os suum. Quoniam quibus non est nuntiatum de illo, videbunt; et qui non audierunt, intelligent. Domine, quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est? Nuntiavimus coram illo, ut puer, ut radix in terra sitienti: non est species illi, neque honor. Et vidimus illum, et non habuit speciem neque decorem: sed vultus ejus abjectus et deformis, positiore infirmitates, propter quod et avertit se fates nostras portat, et pro nobis in doloribus est. Et nos existimavimus illum in doloribus esse, et in plaga et in poena. Ipse autem vulneratus est propter peccata nostra, et infir
Abbreviated transcription (Latin):
longum est. it oporteat pretmicti. Dicuntur enmi
unuta de presencia et humilitate ⁊ passione xpi
et corpore eius cui caput est. id est de ecclĩa eius. cũ
appellatur tanquam steritis que non pariebat. ꝑ
niuitos enim amios ecclĩa que futura erat in oñi¬
b gentib. in filus sius hoc ẽ in scĩs siis non appa¬
ruit. nundum xp̃o adnĩciato ꝑ cuangelistas. eis
quib non est adinuiciatus ꝑ prophetas. Et dics
plures fi hos deserte futuros. quam enis que
habet uirum. cum uiri nomine siginticata est ler
ul rex. que accepit pͥmus populꝰ israel. nec accepe¬
rant gentes legen eo tempore quo propheta loq¬
batur. neq rex xp̃ia norum appariit dhuic genti¬
bz.er qͥb tamen gentib longe fertilior et nuime¬
rosior scõrum multitudo prouennt. Ita ergo dicit
sad alloquendam eccliam usq adeumi uersu quem com¬
menio: aruimus ubi ait. Et qui erit te. ip̃e israel deus

Expanded text:
longum est, ut oporteat praetermitti. dicuntur enim longum est, ut oporteat praetermitti. dicuntur enim multa de praesentia et humilitate et passione Christi et corpore eius. cui caput est, id est ecclesia eius, cum appellatur tamquam sterilis, quae non pariebat. per multos enim annos ecclesia. quae futura erat in omnibus gentibus in filiis suis, hoc est in sanctis suis, non apparuit nondum Christo adnuntiato per euanquibus non est annuntiatus per Prophetas: et dicitur plures filios desertae futuros, quam ejus quae habet virum; cujus viri nomine significata est Lex, vel Rex quem accepit primus populus Israel: nec acceperant gentes Legem eo tempore, quo propheta loquebatur; neque Rex Christianorum apparuerat adhuc Gentibus, ex quibus tamen Gentibus longe fertilior et numerosior sanctorum multitudo provenit. Ita ergo dicit s ad alloquendam Ecclesiam usque ad eum versum quem commemoravimus, ubi ait, Et qui eruit te, ipse Deus Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus processit de thal amo. id est comugatum nbũ
arm huãne. processit de utero urginali. Iam exi¬
tauit ut gigas et cuturt uiam. Iam a sunuo celi ÷.
est egressio eius. et recursus enis uiq iosumnum
celi. Et ideo rectissime sequitur uersus. quem pauio
ante cõmemoraui. Et non est qͥ se abscondat a ca¬
lore enis. Et adl uc isti fragnes contra dictutilas
garrientes. eligunt isto igue sicut stipula in cinere¬
uerti. quam sicut aurum a sorde purgari: cumt
deoꝵ falsorum iam fallacia mominenta frustia¬
ta sinit. et illius incerti dei ueracia promissa certa
iam facta sint. Desiuant ergo dicere mali laudatores
eorum deseri et sinulacra confrigi. Deus emm isr
gruo tempore impleit. Certe enim si iam deus ili
deus uimierse terre uocatui: necesse est ut fiat quod
iussit. quando qui iussit innotuit. Quia uero ꝑ xp̃u
et ꝑ ip̃am deus israel immerse terre uocaretur. plu¬
lo superius a pudeundem prophetam legant qui
uolunt. iimio et a me cõmemoretur. Neq einin ita

Expanded text:
it de thalamo suo, id est, conjugatum Verbum carni humanae processit de utero virginali. Jam extavit ut gigas, et cucurrit viam. Jam a summo coeli facta est egressio ejus, et recursus ejus usque ad summum coeli. Et ideo rectissime sequitur versus, quem paulo ante commemoravi, Et non est qui se abscondat a calore ejus . Et adhuc isti fragiles contradictiunculas garrientes eligunt isto iguerti quam sicut aurum a sorde purgari, cum et deorum falsorum iam fallacia monumenta frustrata sint et illius incerti dei ueracia promissa certa iam facta sint! Desinant ergo dicere mali laudatores eorum deseri et simulacra confringi. deus enim Isgruo tempore impleuit. certe enim si iam deus Israhel deus uniuersae terrae uocatur, necesse est, ut fiat, quod iussit, quando qui iussit innotuit. quia uero per Chret per ipsam deus Israhel uniuersae terrae uocaretur, paulo superius aput eundem prophetam legant qui uolunt, immo et a me commemoretur. neque enim ita
Abbreviated transcription (Latin):
uacet. iatpretent᷑ quod sapnunt. dum tamen
orima corum argumenta ꝑturbet deus isrł.
Can cum illos onmies coh prohibuerit. et a nia.
stine coli prohibitus sit. corumq simnnilacris
et lalcois euersionem preceperit. predixerit fecerit:
lto um deum. Istos autem iam pa. cos deorum
icopten falso: uniq cultores. quis non miratur
ole obtemperare ilt de quo cabon qatun¬

Expanded text:
placet, interpretentur quod sapiunt, dum tamen placet, interpretentur quod sapiunt, dum tamen omnia eorum argumenta perturbet deus Israhel. qui cum illos omnes coli prohibuerit et a nullo eorum coli prohibitus sit eorumque simulacris et sacris euersionem praeceperit, praedixerit, fecerit, um ac ueracem deum. . Istos autem iam paucos deorum multorum falsorumque cultores quia non miretur nolle obtemperare illi, de quo cum a
Abbreviated transcription (Latin):
coli. quia non est ille homo qui illum hominem
prem de regno expulit.sed aut celi corpus aut sp̃s
implens celum et t̾ram. et ideo non potest ꝓhibe̾
coli mentem suꝑnam ex qua dr̃ emanasse. si ea
rõne nec saturnus iouẽ coli prohibet. quia non
ab eo rebellante suꝑatus est sicut ille a ioue ne¬
scio quo cimis arma fugiens uenit in italiam.
sed fallet pma mens amme a se gernte. saltem
uulcamis prohiberet coli martem uxoris adulte¬
rum. hercules nnonem ꝑsecutricem suam. Que
ista iuter cos tam feda consensio. ut nec diana
urgo casta coli prohebeat. non dicam uenerem.
sed priapuni. Nam si unus homo et uenator et a¬
gricoia eẽ uoluerit. seruus erit amborum. quib
tamen uel incina templa fabricare erubescit.
S int̾pretentur dianam inrtutem quam uo¬
lunt. interpretentur et priapum fecunditatis
deum ita saue. ut in fetandis feminis pudeat
minoueni talem hr̃e aduitorem. Dicant quod

Expanded text:
coli, quia non est ille homo, qui illum hominem coli, quia non est ille homo, qui illum hominem patrem de regno expulit, sed aut caeli corpus aut spiritus implens caelum et terram, et ideo non potest prohibere coli mentem supernam, ei qua dicitur emanasse, si ea ratione nec Saturnus Iouem coli prohibet, quia non ab eo rebellante superatus est sicut ille a loue nescio quo, cuius arma fugiens uenit in Italiam, sed fauet prima mens animae a se genitae, saltem Vulcanus prohiberet coli Martem uxoris adulterum, Hercules Iunonem persecutricem suam. quae ista inter eos est tam foeda consensio, ut nec Diana uirgo casta coli prohibeat non dicam Venerem sed Priapum? nam si unus homo et uenator et agricola esseuoluerit, seruus erit amborum, quibus tamen uel uicina templa fabricare erubescit. sed interpretentur Dianam uirtutem quam uolunt, interpretentur et Priapum fecunditatis deum, ita sane ut in fetandis feminis pudeat Iunonem talem habere adiutorem, dicant quod
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a que muic a xp̃ianis eorum simulacra patuint᷑
futura predixit. Sinc cnmi ad illos angeli prophe¬
tas missi sunt. qui eis deui omnum creatorem. unĩ
uerum deuni cui uinu̾sa subiecta sunt. et ꝑsensibi¬
lium rerum congruam speciem figurate oftende¬
rent. et quemadmodum se coli preciperet indicarẽt
siue aliquorum in eis mentes ꝑspiritum sauctum
ta sublimate sint ut co usu ea inderent quo et ĩp̃i
Angeliudent: coustat tamen cos illi deo seruisse. q
Aios deos coli probibint. Seriusse autem fide pꝰ¬
tatis in regno et sacendotio rei publice sue. et xp̃m¬
uenturum uerum regem ac sacerdotem signitra¬
tib sacris. Porro autem in dns gentium quos isti
dum colere uolunt. illum qui cumi istis coli non
ueniatur qui alterum coli prohibeat. cum eos in du¬
sis oificus inimeribusq constituant. et rebus ad unũ¬
quenq ꝑtinentib proprie ꝑtinentib prelides ue¬
unt. Si emm iuppiter non prohibet saturnum

Expanded text:
ipsa, quae nunc a Christianis eorum simulacra patiuntur, ipsa, quae nunc a Christianis eorum simulacra patiuntur, futura praedixit. siue enim angeli ad illos prophetas missi sint, qui eis deum omnium creatorem unum uerum deum, cui uniuersa subiecta sunt, et per sensibilium rerum congruam speciem figurate ostenderent et quemadmodum se coli praeciperet indicarent, siue aliquorum in eis mentes per spiritum sanctum ita sublimatae sint, ut eo uisu ea uiderent quo et ipsi angeli uident, constat tamen eos illi deo seruisse, qui alios deos coli prohibuit, seruisse autem fide pietatis in regno et sacerdotio reipublicae suae et Christum uenturum regem ac sacerdotem significantibus sacris. Porro autem in dis gentium, quos isti dum colere nolunt illum qui cum istis coli non inueniatur qui alterum coli prohibeat, cum eos in diuersis officiis muneribusque constituant et rebus ad quemque proprie pertinentibus praesides uelint. si enim Iuppiter non prohibet Saturnum