comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ. acceptũ dõ: ñ qrto. aut qͥnto die. ne in mũdũ. aut in c̃sũmatũ sacͥficiũ sit: s octa¬
ua die. qua om̃s in xͥ resurrectiõe ñ solũ resuscitati. s etiam confirmati sumꝰ. Un licet in
nate statĩ sit plena purgatio: tam̃ qͥa ablutionis ipsius sacͥficiiq rationẽ bas
debet cognoscere: ñ offert sacͥficiũ nͥ octauũ ing̃diatur diem: ut in formatꝰ agnitione
sacram̃toꝵ cȩlestiũ. ñ quasi rudis hostia. s qͥsi rationis capax. tc̃ demũ suũ minꝰ alta¬
ribus sacͥs offerat. cũ cȩꝑit eẽ instructior ne offerentis inscitia c̃taminet oblatioĩs
in quib ẽ peccatoꝵ remissio. Deniq insuꝑiore psalmo passio dñi p̃missa ẽ.
m̃udũ hunc diluit: ut dignos face̾t popłos. qͥ dm̃ in maculato ore laudarent. Ipsa qͦ¬

Expanded text:
ficium acceptum deo non quarto aut quinto die, ne inmundum aut inconsummatum sacrificium sit, sed octaficium acceptum deo non quarto aut quinto die, ne inmundum aut inconsummatum sacrificium sit, sed octaua die, qua omnes in Christi resurrectione non solum resuscitati, sed etiam confirmati sumus.. unde licet in baptismate statim sit plena purgatio, tamen, quia ablutionis ipsius sacrificiique rationem baptizatus debet cognoscere, non offert sacrificium nisi octauum ingrediatur diem, ut informatus agnitione sacramentorum caelestium non quasi rudis hostia, sed quasi rationis capax tunc demum suum munus altaribus sacris offerat, cum coeperit esse instructior, ne offerentis inscitia contaminet oblationis in quibus est peccatorum remissio. denique in superiore psalmo passio domini praemissa est, quae mundum hunc diluit, ut dignos faceret populos qui deum inmaculato ore laudarent. ipsa q
Abbreviated transcription (Latin):
Qũe ꝑ singulas hebreoꝵ digessit litt̾as: ut qu̾eadmodũ paruuloꝵ ingenia pͥmis lit¬
teraꝵ elementis assuescũt discendi usũ assumere: ita etiã nos huiꝰ modi elem̃tis. usũ
discamꝰ uiuendi. Litt̾is autẽ singlis octonos u̾siculos asscͥpsit: ut simul & unitatem
docer&. ñ plutalitatẽ. unitas eñi coerret omĩa & regit. cui subiecta omĩa st̃: & purgatio¬
nẽ legitimȩ scificationis. Octaua enĩ die sollẽpnis ẽ purgatio: uł exlege. qͥa octaua die
cutũcisionis sollẽpnitas inpleri statuta ẽ: uelqͥa totꝰ mundus coinqͥnatꝰ erat peccatis nr̃is.
ptem illis pollutꝰ diebus. Ubi aut̃ uenit dies resurrectiõis. conuuificati d
resurreximꝰ & erecti sumꝰ: innouitate uitȩ. p̃ferentes ablutiõis grãm. Meritoq pͥmoge¬
nita offerimꝰ animantia. infig̾a pͥmogeniti filii dĩ. castitatis & simplicitatis sꝑale sacri¬

Expanded text:
essit litteras, ut, quemadmodum paruulorum ingenia primis litterarum elementis adsuescunt discendi usum adsumere, ita etiam nos huiusmodi elementis usum discamus uiuendi. Litteris autem singulis octonos uersiculos adscripsit, ut simul et unitatem doceret, non pluralitatem — unitas enim cohercet omnia et regit, cui subiecta sunt s purgatio uel ex lege, quia octaua die circumcisionis sollemnitas impleri statuta est. uel quia totus mundus coinquinatus erat peccatis nostris et septem illis pollutus diebus. - ubi autem autem dies resurrectionis, conuiuificati dresurreximus et erecti sumus in nouitate uitae praeferentes ablutionis gratiam. meritoque primogenita offerimus animantia in figura primogeniti filii dei castitatis et simplicitatis spiritale sacri
Abbreviated transcription (Latin):
biis scͥpsit: quo moralẽ locũ ub̾ius exp̾ssit: nat᷑alem in eccliaste. mysticũ in canticis canticoꝵ.
qu̾aq̃ si diligent᷑ discutias. & in ꝑũbis mystica pleraq iepies: & in canticis moralium
suauitatem. Nã utiq est mysticũ: sapientia edificauit sibi domũ. & sisbdioit coltip¬
nas septem. int̾fecit suas hostias: & cẽ. Hoc qͦ incanticis lucet tã mysticũ. quã morale:¬

Expanded text:
biis scripsit, quo moralem locum uberius expressit. naturalem in Ecclbiis scripsit, quo moralem locum uberius expressit. naturalem in Ecclquamquam si diligenter discutias, et in Proverbiis mystica pleraque reperias, et in Canticis moralium suavitatem. Nam utique mysticum est: Sapientia aedificavit sibi domum, et subdidit columnas septem, int
Abbreviated transcription (Latin):
ras. nec uita sine cognitione. nec cognitio sine uita sit: & uirũq astipuletur alt̃i. Idoq ait
scͥptura. Seminate uobis ad iusticã: uidemiate adfructũ uitȩ illuminate uob lum̃ cogni¬
tioĩs. Non pͥus illuminate: s semmate. Nec solũ seminate priꝰ ad iusticiã. s etiã uũdemiate
inqͥt ad fuictũ uitȩ: & sic illuminate lum̃ cognitiois. ut ꝑfectio ñ solũ consitis: s enã receptis
fructibus approbetur. In pͥmo qͦ psalmo hͣc ordinẽ tenuit: ut ĩ uia abulantũ docẽt pͥus. et
tc̃ in lege meditandũ. Qui enĩ ñ abiit inc̾silio impioꝵ: utiq de pietatis iua. & iusticie
semita ñ recissit. Neritoq in uia ambulans: beatꝰ ꝓnuntiatur: & die ac nocte meditatio¬
nem legis exercens: ht̃ grãm beatitudinis. Quã institutionẽ secutꝰ salonion: librũ deꝓuer¬

Expanded text:
ras, nec uita sine cognitione nec cognitio sine uita sit, utrumque adstipuletur alteri. ideoque ait ras, nec uita sine cognitione nec cognitio sine uita sit, utrumque adstipuletur alteri. ideoque ait scriptura: seminate uobis ad iustitiam, uindemiate ad fructum uitae, inluminate uobis lumen cognitionis. non prius inlumininquit, ad fructum vitae: et sic illuminate lumen cognitionis, 974 ut perfectio non solum consitis, sed etiam receptis fructibus approbetur. In primo quoque psalmo hunc ordinem tenuit, ut in via ambulandum doceret prius, et tunc in Lege meditandum. Qui enim non abiit in consilio impiorum, utique de pietatis via, et justitiae semita non recessit meritoque in uia ambulans beatus pronuntiatur et die ac nocte meditationem legis exercens habet gratiam beatitudinis. Quam institutionem secutus Salomon librum de Prouer
Abbreviated transcription (Latin):
qui ambulant in lege dñi. Beati qͥ
scrutantur testimonia eiꝰ: in toto cor¬
de ex quir̃t eũ. Qua pulcher ordo
qũa plenus doctͥne & gr̃ȩ. Nõ pͥus
qui scrutant᷑ testimonia eiꝰ. dixit.
s pͥus beati inmaculati in uia. Añ
enĩ uita: quã doctͥna querenda est.
Uita em̃ bona & sine doctͥna ht̃
gr̃am: doctͥna sine uita. in tegrita¬
tem ñ hab&. In maliuolã et enĩ
animã ñ cadet sapientia: idõq
ait. querent me mali & ñ inue¬
nient: quia inꝓbitate cȩcat᷑ m̃tis.
ocłs. & caligante sibi iniquitate.
mist̾ia ꝑfunda in uenire ñ potest.
Pmũ gͦ erecranda ẽ uite mali¬
tia cotrigendi mores. Cũ hec in¬
stituerimꝰ ad cursũ debitũ ut sit
offensionis correctio puritatis grã. Et̃ ad studia ꝑcipiendȩ cognitioĩs ueniamꝰ suo ordine &
uia. Puima gͥ st̃ moralia: scda mistica. Inillis uita. in his cognitio. ita ut si ꝑfectionẽ requi¬

Expanded text:
qui ambulant in lege domini. beati qui scrutantur testimonia eius, in toto corde exquirunt eu m. quam pulcher ordo, quam plenus doctrinae et gratiae! non prius: qui scrutantur testimonia eius dixit -tteram —, sed prius: beati inmaculati in uia. ante enim uita quam doctrina quaerenda est. uita enim bona et sine doctrina habet gratiam, doctrina sine uita integritatem non habet; i n maliuolam etenim animam non cadet sapientia. ideoque ait: quaerent me mali et non inuenient, quia inprobitate caecatur mentis oculus et caligante sibi iniquitate mysteria profunda inuenire non potest. primum ergo exercenda est uitae militia, corrigendi mores. cum haec instituerimus ad cursum debitum, ut sit offensionis correctio, puritatis gratia, tunc ad studia percipiendae cognitionis ueniamus suo ordine et uia. prima igitur sunt moralia, secunda mystica. in illis uita, in his cognitio, ita ut, si perfectionem requi
Abbreviated transcription (Latin):
poposcit in psalmo octogesimo quarto. inqi
peccatum in adam contrarerat. cui dicitur terit¬
qui timet. quasi amicus qui om̃ia fecerit. quȩ p̃cepit ei dñs: uos inqͥ¬
ci mei estis. si feceritis quȩ ego p̃cipio uobis. in tua iusticia uuufica me. audet¬
& dicit: eo quod illa uera sit uita. quȩ uiuit scdm̃ dĩ iusticiã. quã uiuebant apłi
imo qũa uiuũt. Sunt enĩ qui uiuentes mortui st̃: et qui mortui iuut
eniq alii descendunt in ĩfernũ uiuentes: alii cũ sint corpore mortui. meritis
siuis uiutnt. Sunt enĩ qui ñ gustabunt mortẽ donec uideant filiũ hominis
iuditii reũtentẽ: quando cum gła sc̃i resurgent. Explicit uͣ litt̾a. Incip¬

Expanded text:
ioribus idem poposcit in psalmo octogesimo quarto, in qupeccatum in Adam contraxerat, cui dicitur: Terqui timet, quasi amicus qui omnia fecerit quae praecepit ei dominus: uos, inquit, amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio uobis. In tua iustitia uiuifica m e. audet et dicit, eo quod illa uera sit uita quae uiuit secundum dei iustitiam, quam uiuebant apostoli. immo quam uiuunt: sunt enim qui uiuentes mortui sunt et qui mortui uiuunt. denique alii descendunt in infernum uiuentes, alii, cum sint corpore mortui, meritis suis uiuunt. sunt enim qui non gustabunt mortem, donec uideant filium hominis die iudicii reuertente
Abbreviated transcription (Latin):
eleth quarta litt̾a scdm̃ hebreos. signifi¬
cat latine timorem: uł ut alibi in ue¬
nimꝰ natiuitatẽ. S utrũq potest con¬
gruere. & conuenire sensui. Natiuitas enĩ
eoꝵ est que generantur in hoc sclõ. ꝑ
quam in telligimꝰ corꝑalia. & materia¬
lia. quȩ sunt caduca: & idõ a timore
ñ distat. Ex corporalib enĩ & materialibꝰ
nascitur timor. Quid enĩ est t̾rena nani¬
uitas: nisi timor: Deniq in de incip̃
ũlus. Adhesit pauim̃to anima mea

Expanded text:
eleth\' quarta littera secundum Hebraeos significat Latine \'timorem\' uel, ut alibi inuenimus, \'natiuitatem. sed utrumque potest congruere et conuenire sensui. natiuitas enim eorum est quae generantur in hoc saeculo, per quam intelle gimus corporalia et materialia quae sunt caduca, et ideo a timore non distat; ex corporalibus enim et materialibus nascitur timor. quid enim est terrena natiuitas nisi timor? Denique inde incipit uersus: adhaesit pauimento anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
uid significet in terp̃tatio litterȩ. qm̃ sub ꝯscura est:
ex psalmi serie colligendũ putaui. Nam cũ ꝓph̃a postu¬
let: ueniat suꝑ me miscdĩa tua dñe: ueniat salutare
& miscdĩȩ ueniat et salutis. Deniq insuꝑioribus idẽ
poposcit in psalmo octogesimo quarto. inquo euiden¬
tius dñi ihu ꝓpħauit aduentũ. Nam t̾ram qu̾a bene¬
dici postulet᷑ satis notum est. Illam uidelicet quȩ
peccatum in adam contrarerat: cui dicitur terra es. & ii
cilium fuerit ueritatis ingressus. Kcipit Lic TERA THE

Expanded text:
uid significet interpretatio litterae, quoniam subobscura est, ex psalmi serie colligendum putaui. nam cum propheta postulet: \'ueniat super me misericordia tua, domine, ueniat salutare et misericordiae ueniat et salutis. denique in superioribus idem poposcit in psalmo octogesimo quarto, in quo euidentius domini Iesu prophetauit aduentum. nam terram quam benedici po- stulet satis notum, illam uidelicet quae peccatum in Adam contraxerat, cui dicitur: terra es et in cilium fuerit ueritatis ingressus. IX. LITTERA TE
Abbreviated transcription (Latin):
congruit sensus. Nam qͥ c̃cludit᷑
circumspicere se debet. & causam
periculi ñ dissimulare. marime¬
cum letale discͥmen sit. Concludit᷑
unusquisq tumescentibus uiscerũ
internis ue faucibus: cũ in ter duso
spũ cõmeatus spirandi & respirandi
cõmertia coartantur. Concludit᷑
femina. cum fit ꝑydrome matcis:
quia pectoris ipsius p̃mitur pͥncipale.¬
Unde graues oriuntur angustiȩ.
usi in locum suum illa recipiendorum seminũ. aula reuocetur. uitã c̃suer
excludere. Ita etiam qui animo angitur: & quibusdam aduersis ĩminent
getur. concludi dr̃.: ñ minorib angtiis m̃tis ꝙͣ corporis. Maiores enim anir
e̾tus. febresq sunt aĩoꝵ ꝗ̃ corpoꝵ. Conclusus gͥ iuscerum tumor medicũ querit:
possit ꝓpulsare ꝑiculũ ⁊ c̃stricta laxare. Ueniens medicus temptat omĩ
lorat interna. Et tu gͦ c̃clusus animi feruore: aspice temetipsum int̾iore
est uia & ueritas. bene hoc dr̃. abhis qui illam ueram uiam. fi

Expanded text:
congruit sensus. Nam qui concluditur, circumspicere se debet, et causam periculi non dissimulare; macum letale discrimen sit. concluditur unusquisque tumescentibus uisceribus internisue faucibus. cum intercluso spiritus commeatu spirandi ac respirandi commercia coartantur. concluditur femina, cum fit peridrome matricis, qua pectoris ipsius premitur principalunde graues oriuntur angustiae et, nisi in locum suum illa recipiendorum seminum aula reuocetur. uitam consueuit excludere. ita etiam, qui animo angitur et quibusdam aduersis inminentibus pernrgetur, concludi dicitur non minoribus angustiis mentis quam corporis. maiores enim animae aestus febresque sunt animorum quam corporum. Conclusus igitur uiscerum tumore medicum quaerit, ut possit propulsare periculum et constricta laxare. ueniens medicus temptat omnia. explorat interna. et tu ergo conclusus animi feruore aspice temet ipsum interioreest uia et ueritas, bene hoc dicitur ab his qui illam ueram uiam fide
Abbreviated transcription (Latin):
eius usticiam. Et bonum ẽ ut consilum᷑ seq̃nt᷑ hominũ consilia: quia c̃siliũ¬
dĩ certum semꝑ. nr̃a autem plerumq incerta consilia exterũ ꝓbantur euenty. U¬

Expanded text:
eius iustitiam; et bonum est ut consilium dei sequantur hominum consilia, quia dei consiliueius iustitiam; et bonum est ut consilium dei sequantur hominum consilia, quia dei consilium certum semper, nostra autem plerumque incerta consilia ex rerum probantur euentu.
Abbreviated transcription (Latin):
eleth quarta litt̾a scdm̃ hebreos. signis¬
cat latine timorem: uł ut alibi in ue¬
nimꝰ natiuitatẽ. S utrũq potest cor¬
gruere. & conuenire sensui. Natiuitas
eoꝵ est que generantur in hoc sclõ. ꝑ
quam in telligimꝰ corꝑalia. & materia¬
lia quȩ sunt caduca: & idõ a timore
ñ distat. Ex corporalib enĩ & material
nascitur timor. Quid enĩ est t̾rena na¬
uitas: nisi timor: Deniq in de incii
ũsus. Adhesit pauĩto anima i¬
dm̃ iustificat. Qđ exlectione eugłii possumꝰ intelligere. dicente eigłista: quia pha¬
risei spreuerũt consiliũ dĩ. ñ baptizati baptismo ioh̃is. Hoc in uno libro: in alio au¬
tẽ habes: ñ iustificauerũt dm̃. qui baptrari uoluerũt. Idõ dñs ad ioh̃em dicentẽ
ego ate debeo baptirari. & tu uenis adine: respondit. Sine modo. Sic enĩ opor¬
tet nos implere omñẽ iusticiã. Qui gͦ facit mandata dĩ. iustificat dm̃: quia facit

Expanded text:
eleth\' quarta littera secundum Hebraeos significat Latine \'timorem\' uel, ut alibi inuenimus, \'natiuitatem. sed utrumque potest congruere et conuenire sensui. natiuitas enim eorum est quae generantur in hoc saeculo, per quam intelle gimus corporalia et materialia quae sunt caduca, et ideo a timore non distat; ex corporalibus enim et materialibus nascitur timor. quid enim est terrena natiuitas nisi timor? Denique inde incipit uersus: adhaesit pauimento anima mm iustificat. quod ex lectione euangelii possumus intellegere, dicente euangelista. quia Pharisaei spreuerunt consilium dei, non baptizati baptismo Iohannis. hoc in uno libro, in alio autem habes: non iustificauerunt deum, qui baptizari noluerunt. ideo dominus ad Iohannem dicentem: ego a te debeo baptizari, et tu uenis ad me? respondit: sine modo; sic enim oportet nos implere omnem iustitiam. qui ergo facit mandata dei, iustificat deum, quia facit
Abbreviated transcription (Latin):
biis scͥpsit. quomoralẽ locũ ub̾ius exp̾ssit: nat᷑alem in eccl̃iaste. mysticũ in canticis canticoꝵ:¬
qũaꝗ̃ si diligent̃ discutias. & in ꝓũbiis mystica pleraq reꝑies: & in canticis moralium
suauitatem. Nã utiq est mysticũ: sapientia edificauit sibi domũ. & subdidit colũp¬
nas septem. int̾fecit suas hostias: & eẽ. Hoc ꝙͦ incanticis lucet tã mysticũ. quã morale.

Expanded text:
biis scripsit, in quo moralem locum uberius expressit, naturalem in Ecclbiis scripsit, in quo moralem locum uberius expressit, naturalem in Ecclquamquam si diligenter discutias, et in Proverbiis mystica pleraque reperias, et in Canticis moralium suavitatem. Nam utique mysticum est: Sapientia aedificavit sibi domum, et subdidit column
Abbreviated transcription (Latin):
ras. nec uita sine cognitione. nec cognitio sine uia sit: & utrĩq astipuletur alt̃i. Idõq ait
scͥptura. Seminate uobis adiusticiã. uidemiate ad fructũ uitȩ illuminate uob lum̃ cogni¬
tiõĩs. Non pͥus illuminate: s seminate. Nlec solũ seminate priꝰ ad iusticiã. s etiã iũdemiat.
inqͥt adfrctũ uitȩ: & sic illuminate lum̃ cognitiõis. ut ꝑfectio ñ solũ consitis: s enã receptis
fructibus approbetur. In pͥmo qͦ psalmo hc ordinẽ tenuit: ut ĩ uia abulandũ docẽt pͥus. et
tc̃ in lege meditandũ. Qui enĩ ñ abiit inc̃silio impioꝵꝵ: utiq de pietatis iua. & iusticiȩ
semita ñ recessit. Meritoq in uia ambulans: beatꝰ ꝓnuntiatur: & die ac nocte meditatio¬
nem legis exercens: ht̃ grãm beatitudinis. Quã institutionẽ secutꝰ salomon: librũ de ꝓuer¬

Expanded text:
ras, nec uita sine cognitione nec cognitio sine uita sit, utrumque adstipuletur alteri. ideoque ait ras, nec uita sine cognitione nec cognitio sine uita sit, utrumque adstipuletur alteri. ideoque ait scriptura: seminate uobis ad iustitiam, uindemiate ad fructum uitae, inluminate uobis lumen cognitionis. non prius inluminquit, ad fructum vitae: et sic illuminate lumen cognitionis, 974 ut perfectio non solum consitis, sed etiam receptis fructibus approbetur. In primo quoque psalmo hunc ordinem tenuit, ut in via ambulandum doceret prius, et tunc in Lege meditandum. Qui enim non abiit in consilio impiorum, utique de pietatis via, et justitiae semita non recessit: meritoque in via ambulans beatus pronuntiatur; et die ac nocte meditationem Legis exercens habet gratiam beatitudinis. 3. Quam institutionem secutus Salomon, librum de Prover
Abbreviated transcription (Latin):
qui ambulant in lege dm̃. Beati qͥ
scrutantur testimonia eiꝰ. in toto cor¬
de ex quir̃t eũ. Qu̾a pulcher ordo
qũa plenus doctͥne & gr̃ȩ. Nõ pͥus
qui scrutant᷑ testimonia eiꝰ. dixit.
s pͥus beati in maculati in uia. An
eñi uita: qu̾a doctͥna querenda est.
Uita eñi bona & sine doctͥna ht̃
gr̃ãm: doctͥna sine uita. in tegrita¬
tem ñ hab&. In maliuolã et enĩ
animã ñ cadet sapientia: idõq
ait. querent me mali & ñ inue.¬
nient: quia in ꝑbitate cȩcat᷑ m̃tis.
ocłs. & caligante sibi iniquitate.
mist̾i̾a ꝓfunda in uenire ñ potest.
Primũ gͦ execranda ẽ uitȩ mali¬
na corrigendi mores. Cũ hȩc in¬
stituerimꝰ ad cursũ debitũ ut sit
offensionis corectio puritatis. gr̃a: tc̃ adstudia ꝑcipiendȩ cognitiois ueniamꝰ suo ordine &
ua. Prima gͥ st̃ moralia: scdã mystica. Inillis uita. in his cognitio: ita ut si ꝑfectionẽ requi¬

Expanded text:
qui ambulant in lege domini. beati qui scrutantur testimonia eius, in toto corde exquirunt eu m. quam pulcher ordo, quam plenus doctrinae et gratiae! non prius: qui scrutantur testimonia eius dixit -eram —, sed prius: beati inmaculati in uia. ante enim uita quam doctrina quaerenda est. uita enim bona et sine doctrina habet gratiam, doctrina sine uita integritatem non habet; i n maliuolam etenim animam non cadet sapientia. ideoque ait: quaerent me mali et non inuenient, quia inprobitate caecatur mentis oculus et caligante sibi iniquitate mysteria profunda inuenire non potest. primum ergo exercenda est uitae militia, corrigendi mores. cum haec instituerimus ad cursum debitum, ut sit offensionis correctio, puritatis gratia, tunc ad studia percipiendae cognitionis ueniamus suo ordine et uia. prima igitur sunt moralia, secunda mystica. in illis uita, in his cognitio, ita ut, si perfectionem requi
Abbreviated transcription (Latin):
eleth quarta litt̾a scdm̃ hebreos. signis¬
cat latine timorem: uł ut alibi in ue¬
nimꝰ natiuitatẽ. S utrũq potest cor¬
gruere. & conuenire sensui. Natiuitas
eoꝵ est que generantur in hoc sclõ. ꝑ
quam in telligimꝰ corꝑalia. & materia¬
lia quȩ sunt caduca: & idõ a timore
ñ distat. Ex corporalib enĩ & material
nascitur timor. Quid enĩ est t̾rena na¬
uitas: nisi timor: Deniq in de incii
ũsus. Adhesit pauĩto anima i¬
risei spreuerũt consiliũ dĩ. ñ baptizati baptismo ioh̃is. Hoc in uno libro: in alio au¬
tẽ habes: ñ iustificauerũt dm̃. qui baptrari uoluerũt. Idõ dñs ad ioh̃em dicentẽ
ego ate debeo baptirari. & tu uenis adine: respondit. Sine modo. Sic enĩ opor¬
tet nos implere omñẽ iusticiã. Qui gͦ facit mandata dĩ. iustificat dm̃: quia facit
eius usticiam. Et bonum ẽ ut consilum᷑ seq̃nt᷑ hominũ consilia: quia c̃siliũ¬

Expanded text:
eleth\' quarta littera secundum Hebraeos significat Latine \'timorem\' uel, ut alibi inuenimus, \'natiuitatem. sed utrumque potest congruere et conuenire sensui. natiuitas enim eorum est quae generantur in hoc saeculo, per quam intelle gimus corporalia et materialia quae sunt caduca, et ideo a timore non distat; ex corporalibus enim et materialibus nascitur timor. quid enim est terrena natiuitas nisi timor? Denique inde incipit uersus: adhaesit pauimento anima mrisaei spreverunt consilium Dei, non baptizati baptismo Joannis. Hoc in uno libro, in alio autem habes: non justificaverunt Deum, quia baptizari noluerunt. Ideo Dominus ad Joannem dicentem: ego a te debeo baptizari, et tu uenis ad me? respondit: sine modo; sic enim oportet nos implere omnem iustitiam. qui ergo facit mandata dei, iustificat deum, quia facit eius iustitiam; et bonum est ut consilium dei sequantur hominum consilia, quia dei consiliu
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ significatiões locis suis aꝑiemꝰ. Centesimꝰ & undecimꝰ psalmꝰ ꝑhas litt̾as in he¬
breo in principiis uersiculoꝵ digestus ẽ. & est totꝰ ethicus. Et centesimꝰ decimꝰ. mͥ ita
scͥptus uidet᷑. Deniq uicenos & binos ũsꝰ habent: & singlis uersib singulȩ eiplicant᷑¬

Expanded text:
quorum significationes locis \' suis aperiemus. centesimus et undecimus psalmus per has litteras in Hequorum significationes locis \' suis aperiemus. centesimus et undecimus psalmus per has litteras in Hebraeo in principiis uersiculorum digestus est et est totus ethicus; et centesimus et decimus mihi ita scriptus uidetur. denique uicenos et binos uersus habent et singulis uersibus singul
Abbreviated transcription (Latin):
ua die. qua om̃s in xͥ resurrectiõe ñ solũ resuscitati. s etiam confirmati sumꝰ. Unͣ licet in
nate statĩ sit plena purgatio: tam̃ qͥa ablutionis ipslus sacͥficiiq rationẽ bas
debet cognoscere: ñ offert sacͥficiũ nͥ octauũ ing̃diatur diem: ut in formatꝰ agnitione
sacram̃toꝵ cȩlestiũ. ñ quasi rudis hostia. s qͥsi rationis capax. tc̃ demũ suũ mimꝰ alta¬
ribus sacͥs offerat. cũ cȩꝑit ẽẽ instructior ne offerentis inscitia c̃taminet oblatioĩs
in quib ẽ peccatoꝵ remissio. Deniq insuꝑiore psalmo passio dñi p̃missa ẽ.
m̃udũ hunc diluit: ut dignos face̾t popłos. qͥ dm̃ in maculato ore laudarent. Ipsa qͦ¬
litt̃aꝵ elem̃ta. ut om̃ia hebrea noĩa ñ st̃ rationabili int̾p̃tatiõe uacua atq inmunia:

Expanded text:
ua die, qua omnes in Christi resurrectione non solum resuscitati, sed etiam confirmati sumus.. unde licet in ua die, qua omnes in Christi resurrectione non solum resuscitati, sed etiam confirmati sumus.. unde licet in baptismate statim sit plena purgatio, tamen, quia ablutionis ipsius sacrificiique rationem baptizatus debet cognoscere, non offert sacrificium nisi octauum ingrediatur diem, ut informatus agnitione sacramentorum caelestium non quasi rudis hostia, sed quasi rationis capax tunc demum suum munus altaribus sacris offerat, cum coeperit esse instructior, ne offerentis inscitia contaminet oblationis in quibus est peccatorum remissio. denique in superiore psalmo passio domini praemissa est, quae mundum hunc diluit, ut dignos faceret populos qui deum inmaculato ore laudarent. ipsa qenta. ut omnia Hebraea nomina, non sunt rationabilis interpretationis uacua atque immunia.
Abbreviated transcription (Latin):
discamꝰ inuendi. Luti̾s autẽ singlis octonos u̾siculos asscͥpsit: ut simul & unitatem
docer&. ñ plutalitatẽ. unitas eñi coerret omĩa & regit. cui subiecta omĩa st̃: & purgatio¬
nẽ legitimȩ scificationis. Octaua enĩ die sollẽpnis ẽ purgatio: uł exlege. qͥa octaua die
cucũcisionis sollẽpnitas inpleri statuta ẽ: uel qͥa totꝰ mundus coinqͥnatꝰ erat peccatis nr̃is.
m illis pollutꝰ diebus. Ubi aut̃ uenit dies resurrectiõis. coniuuificati d̃no
resurreximꝰ & erecti sumꝰ: innouitate uitȩ. p̃ferentes ablutiõis gr̃ãm. Meritoq pͥmoge.¬
nita offerimꝰ animantia. infig̾a pͥmogeniti filii dĩ. castitatis & simplicitatis sꝑale sacri¬
ficiũ. acceptũ dõ: ñ qrto. aut qͥnto die. ne in mũdũ. aut in c̃sũmatũ sacͥficiũ sit: s octa¬

Expanded text:
discamus uiuendi. Litteris autem singulis octonos uersiculos adscripsit, ut simul et unitatem discamus uiuendi. Litteris autem singulis octonos uersiculos adscripsit, ut simul et unitatem doceret, non pluralitatem — unitas enim cohercet omnia et regit, cui subiecta sunt omnia -; et purgationem legitimae sanctificationis. octaua enim die sollemnis purgatio uel ex lege, quia octaua die circumcisionis sollemnitas impleri statuta est. uel quia totus mundus coinquinatus erat peccatis nostris et septem illis pollutus diebus. - ubi autem autem dies resurrectionis, conuiuificati domino Iesu resurreximus et erecti sumus in nouitate uitae praeferentes ablutionis gratiam. meritoque primogenita offerimus animantia in figura primogeniti filii dei castitatis et simplicitatis spiritale sacrificium acceptum deo non quarto aut quinto die, ne inmundum aut inconsummatum sacrificium sit, sed octa
Abbreviated transcription (Latin):
icet mistice quod uelut tube in crepuerit sono
dauid ꝓpħ̃a: tam̃ moraliũ magnus magister
quantum in eo excellat: & hic psalmus eiꝰ sũma
Tecłarat gra. Siqͥdem cũ suauuis om̃is doct᷑na mor alis sit: tũ maxie. cũ suauitate
carminis. et psallendi dulcedine. aures. animũq delectat. Meritoꝙ plerisq locis mo-¬
raliũ psalmoꝵ sententias. tanꝗͣ stellaꝵ diffudit lumina quȩ eluceatt atq emicent:
centesimũ uͦ &c octauũ decimũ psalmũ uelut pleni luminis solẽ. meridiano feruente
calore. in ꝓcessa libri constituit etate: ut neq matutini cͣtus semiplena exordia: neq
uesꝑtini occasus quid̃a senilis affectus. claritati aliqͥd ꝑfecti splendoris decerperent.
Qũe ꝑ singulas hebreoꝵ digessit litt̾as: ut qu̾ead modũ paruuloꝵ ingenia pͥmis lit¬
teraꝵ elementis assuescũt discendi usũ assumere: ita etiã nos huiꝰ modi elem̃tis. usũ

Expanded text:
icet mystice quoque uelut tubae increpuerit sono Dauid propheta, tamen moralium magnus magister, quantum in eo excellat ethica, psalmi huius summa declarat gratia, siquidem cum suauis omnis doctrina moralis sit, tum maxime suauitate carminis et psallendi dulcedine delectat aures animumque demulcet. meritoque plerisque locis moralium psalmorum sententias tamquam stellarum diffudit lumina, quae elucent atque eminent; centesimum uero et octauum decimum psalmum uelut pleni luminis solem meridiano feruentem calore in processa libri constituit aetate, ut neque matutini ortus semiplena exordia neque uespertini occasus quidam senilis defectus claritati aliquid perfecti splendoris decerperent. quem per singulas Hebraeorum digessit litteras, ut, quemadmodum paruulorum ingenia primis litterarum elementis adsuescunt discendi usum adsumere, ita etiam nos huiusmodi elementis usum
Abbreviated transcription (Latin):
ego ate debeo baptirari. & tu uenis adme: respondit. Sine modo. Sic enĩ o¬
t nos implere omin̾e iusticiã. Qui gͦ facit mandata dĩ. iustificat dm̃: quia fa
us uisticiam. Et bonum ẽ ut consilium seqnt᷑ hominũ consilia: quia c̃si
certum semꝑ. nr̃a autem plerumq incerta consilia exrerũ ꝓbantur euenti. E

Expanded text:
ego a te debeo baptizari, et tu uenis ad me? respondit: sine modo; sic enim oego a te debeo baptizari, et tu uenis ad me? respondit: sine modo; sic enim oportet nos implere omnem iustitiam. qui ergo facit mandata dei, iustificat deum, quia facit eius iustitiam; et bonum est ut consilium dei sequantur hominum consilia, quia dei consilium certum semper, nostra autem plerumque incerta consilia ex rerum probantur euentu.
Abbreviated transcription (Latin):
mercedem usurpare. Deniq rep̃henditur petrus: quia suꝑ fluctus ambulans
humano magis dubitauit affectu. qũa apłica auctoritate p̃sumpsit. In euglĩo
ra secundũ hebreos gimel: quȩ latinȩ retͥbutio dicitur. Ueniq pͥmo
etͥbue inquit seruo tuo. Quomͦ supͣ ipse dauid
ait. non secundũ peccata nr̃a reddas nobis neq
scđm iniquitates nr̃as restituas nobis. & hic
poscit retͥbutionem: Illa uidetur uox pecca¬
toris esse. hec bene sibi conscii: qͥ p̾mia boni
operis exposcat. Unde possumus etiã hoc
in telligere. quod eus ꝑsona psalmus iste
formetur: qui natꝰ ex uirgine. ꝓ totiꝰ mundi
redemptione. at dext̃am patris sedere p̾su¬
mat. sicut ipse ait: amodo uidebitis filiũ
hominis sedentem ad dexteram uirtutis.
Non est tam̃ alienũ nec arrogans: si da¬
laboribus postulet. Prerogatiua est fidĩ. atq iusticiȩ: de dñi fauore
habes: n iustificauerũt dm̃. qui baꝑtizari noluerũt. Ido dñs ad ioh̃em dice

Expanded text:
mercedem usurpare. denique reprehenditur Petrus, quia super fluctus ambulans humano magis dubitauit affectu quam apostolica auctoritate praesumpsit. in euangeliora secundum Hebraeos Gimel, quae Latine retributio dicitur. denique prim. Retribue, inquit, seruo tuo. quomodo supra ipse Dauid ait: non secundum peccata nostra reddas nobis neque secundum iniquitates nostras restituas nobis, et hic poscit retributionem ? illa uidetur uox peccatoris esse, haec bene sibi conscii, qui praemia boni operis exposcat. unde possumus etiam hoc intellegere, quod eius persona psalmus iste formetur, qui natus ex uirgine pro totius mundi redemptione ad dexteram patris sedere praesumat, sicut ipse ait: amodo uidebitis filium hominis sedentem ad dexteram uirtutis. Non est tamen alienum nec adrogans, si Daegregiis laboribus postulet: praerogatiua est fidei atque iustitiae de domini fauorehabes: non iustificauerunt deum, qui baptizari noluerunt. ideo dominus ad Iohannem dicentem:
Abbreviated transcription (Latin):
in alio interprete iuscera. in
alio ex ipsis: & utrumq ñ discor¬
dat a tertu. Nam statim pͥmus
uersus in ternorum uiscerum
caritatem exprimit: que utiq
exultimis ꝓcedit medullis &
quodam nexu caloris implicat᷑
ossibus. Ueniq in threnis hie¬
remie textus litterȩ huiꝰ hoc
continet. Exalto suo. misit
ignem ossib meis. Bonus gͦ ds. qui nobis immittit. unde diligentes eum:
mentum sub conspectu euis inuenire possimus. Quem mittat ignem.ipse
qui latum dicit ẽẽ mandatum: ꝓbauit supra dicens. Iili quidẽ detral¬
nt: ego autẽ orabam. Quid oras dauid: Dicito nobis ipse. S dinsti: lege
um dicentem. Maledicent illi: & tu benedices. Idc TOxt.IĨ. TERCI

Expanded text:
in alio interprete viscera, in alio ex ipsis: et utrumque non discordat a textu. Nam statim primus versus internorum viscerum charitatem exprimit, quae utique ex intimis procedit medullis, et quodam nexu caloris implicatur ossibus. 2. Denique in Threnis Hieremiae textus litterae hujus hoc continet: Ex alto suo misit ignem in ossibus meis . Bonus ergo Deus qui nobis immittit unde diligentes eum, meritum sub conspectu ejus invenire possimus. Quem mittat ignem, ipse qui latum dicit esse mandatum, probauit supra dicens: illi quidem detrahebant, ego autem orabam. quid oras, Dauid, dicito nobis ipse. sed dixisti; legi enim dicentem: maledicent illi, et tu benedices. XIII. LI
Abbreviated transcription (Latin):
inalio interprete iuscera. in
alio ex ipsis: & utrumq ñ discor¬
dat a tertu. Nam statim pͥmus
uersus internorum uscerum
caritatem exprimit: que utiq
exultimis ꝓcedit medullis. &
quodam nerii caloris implicat᷑
ossibus. Deniq in threnis hie¬
remie textus litterȩ huiꝰ hoc
continet. Exalto suo. misit
ignem ossib meis. Bonus gͦ ds. qui nobis immittit. unde diligentes
ieritum sub conspectu eus inuenire possimus. Quem mittat ignem. ii¬
congruit sensus. Nam qͥ c̃cludit᷑
circumspicere se debet. & causam
periculi ñ dissimulare. maxime
cum letale discͥmen sit. Concludit᷑
unusquisq tumescentibus iuscerũ
internis ue faucibus: cũ inter duso
spũ cõmeatus spirandi & respirandi
cõmertia coartantur. Concludit᷑
femina. cum fit ꝑydrome matcis:
quia pectoris ipsius p̃mitur pͥncipale.
Unde graues oruntur angustiȩ:¬
& nisi in locum sunm illa recipiendorum seminũ. aula reuocetur. iutã c̃sueuit

Expanded text:
in alio interprete viscera, in alio ex ipsis: et utrumque non discordat a textu. Nam statim primus versus internorum viscerum charitatem exprimit, quae utique ex intimis procedit medullis, et quodam nexu caloris implicatur ossibus. 2. Denique in Threnis Hieremiae textus litterae hujus hoc continet: Ex alto suo misit ignem in ossibus meis . Bonus ergo Deus qui nobis immittit unde diligentes eum, meritum sub conspectu ejus invenire possimus. Quem mittat ignem, icongnut sensus. nam qui concluditur circumspicere se debet et causam periculi non dissimulare, maxime cum letale discrimen sit. concluditur unusquisque tumescentibus uisceribus internisue faucibus. cum intercluso spiritus commeatu spirandi ac respirandi commercia coartantur. concluditur femina, cum fit peridrome matricis, qua pectoris ipsius premitur principale. unde graues oriuntur angustiae et, nisi in locum suum illa recipiendorum seminum aula reuocetur. uitam consueuit
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã lumini. uł calori euis occrat. Nec inmerito glatur ecclĩa dicens.
go eram inoculis cius tanquã inueniens pacem: qm̃ uiassuas ꝓdere ñti¬
nebat. lusti gͦ est ista uox. Oculi enim dñi suꝑ iustos. Itaq dño ihũ xͦ qu
st uia & ueritas. bene hoc dr̃. abhis qui illam ueram uiam. fide. mori
ctuq desid̾ant c̃uenire: om̃s uemeȩ coram te dñe. Aulla enim potest
ua bona esse. nͥ quam tu illuminandã tui usitatione luminis uidi¬
ueris: cui ẽ honor glã ⁊ laus. ꝑpetui¬

Expanded text:
tamquam lumini uel calori eius occurrat. nec inmerito gloriatur ecclesia dicens: ego eram in oculis eius tamquam inueniens pacem, quoniam uias suas prodere non timebat. iusti ergo est ista uox; oculi enim do mini super iustos. itaque domino Iesu Christo, qui est uia et ueritas, bene hoc dicitur ab his qui illam ueram uiam fide moribus actuque desiderant inuenire: omnes uiae meae coram te, domine. nulla enim potest uia bona esse nisi quam tu inluminandam tui uisitatione luminis iudicaueris, cui est honor, gloria, laus, perpetui
Abbreviated transcription (Latin):
littã est: que ap̃ hebreos ẽ ultima
Osalmus autẽ iste ħ est centesimꝰ¬
.uiiiꝰ. decimꝰ. ꝓfectum hominis
amimus significari: qui doctͥne moralis magisti̾is eruditus. depone̾t
omnem in exercitate mentis infantiã: assumeret antem ueteram : silu¬

Expanded text:
littera est quae est apud Hebraeos ultima. psalmo autem isto, hoc est centesimoctavo decimo profectum hominis diximus significari, qui doctrinae moralis magisteriis eruditus, deponeret omnem inexercitatae mentis infantiam, assumeret autem veterani consil
Abbreviated transcription (Latin):
sicut domo aliquis excluditur: hospi¬
tioq deicitur: ita qui excludit᷑. adĩreg¬
no bonis suis fraudatur. sicut ille ex¬
cluse sũt uirgines que secum oleũ ñ
tulerunt: & dum uenit sponsus ex-¬
tincte sunt faces eoꝵ: atq em̃do oleo.
in flamandiq facibus occuꝑate. fȩce
& ingresso iam sponso introire cupientes leguntur excluse: Non arbitror.
lam quomͦ dic̾e̾t bonus & sc̃s ꝓph̃a: deiectus. atq exclusus a regno¬

Expanded text:
sicut domo aliquis excluditur hospitioque deicitur, ita qui excluditur a dei regno bonis suis fraudatur, sicut illae exclusae sunt uirgines, quae secum oleum non tulerunt et, dum uenit sponsus, extinctae sunt faces earum atque emendo oleo inflammandisque facibus occupatae fecerunt et ingresso iam sponso introire cupientes leguntur exclusae ? non arbitror. nam quomodo diceret bonus et sanctus propheta deiectus atque exclusus a de
Abbreviated transcription (Latin):
littã est: que ap̃ hebreos ẽ ultima.
Psalimus autẽ iste ħ est centesimꝰ
.uiiiꝰ. decimꝰ. ꝓfectum hominis
diximus significari: qui doctͥnȩ moralis magistiis eruditus. depi
inem in exercitate mentis infantiã: assumeret autem uettram c̃si

Expanded text:
littera est quae est apud Hebraeos ultima. psalmo autem isto, hoc est centesimo octauo decimo profectum hominis diximus significari, qui doctrinae moralis magisteriis eruditus deponeret omnem inexercitatae mentis infantiam, adsumeret autem ueterani consi
Abbreviated transcription (Latin):
patientiam potestatis. suaderi illi¬
cita quasi licentius sciunt. Cor
namꝙ ad consideranda sua gła
reprimunt.linguã ab inmodera
ta locutione restringunt:opus
ab inquietudinis uacatione cu
testate sunt : ea que recte faci¬
unt. qr elate cogitant. amittũt
Dumq se ad cuncta utiles esti¬
se mente ad sacre
ficere. in nullis huius
carnis accipitur: qr sicut uera mors
est qua anima seꝑatur a deo: ita um¬
bra mortis ẽ. qua caro seꝑatur ab
anima. Unde recte uoce martyrum
ꝑ ꝓph̾am dicit᷑. Humiliasti nos in
loco afflictionis: ⁊ oꝑuit nos ũbra
mortis. Quos enim constat ñ sp̃u
sz sola carne emori: nequaqͣm se
uera morte. sed umbra dicunt mor¬
tis operin..

Expanded text:
patientiam potestatis suaderi illicita quasi licentius sciunt. Cor namque a consideranda sua gloria reprimunt, linguam ab immoderata 146 locutione restringunt, opus ab inquietudinis vagatione custestate sunt, ea quae recte faciunt, quia elate cogitant, amittunt; dumque se ad cuncta utiles tota se mente ad sacraeontinuo afficere, in nullis hujus carnis accipitur; quia sicut vera mors est, qua anima separatur a Deo, ita umbra mortis est, qua caro separatur ab anima. Unde recte voce martyrum per Prophetam dicitur: Humiliasti nos in loco afflictionis, et cooperuit nos umbra mortis . Quos enim constat non spiritu, sed sola carne mori, nequaquam se vera morte, sed umbra dicunt mortis operiri.
Abbreviated transcription (Latin):
pictura. niger color substernit᷑. ut
albꝰ uel rubeꝰ darior uideatur E si¬
cut dictũ ẽ. tanto bonis sua gaudia
extrescunt: qͣnto eoꝵ oculis dãpna¬
Quãuis enĩ sua gaudia plene suf¬
ficiant eis ad ꝑfruendum. mala tñ
reproboꝵ absꝙ dubio sẽꝑ aspitĩt:
qm̃ qui creatoris sui claritatem ui¬

Expanded text:
pictura niger color substernitur, ut pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur. Sed, sicut dictum est, tanto bonis sua gaudia excrescunt, quanto eorum oculis damnaQuamvis eis sua gaudia plene sufficiant ad perfruendum, mala tamen reproborum absque dubio semper aspiciunt, quia cum Creatoris sui claritatem vi
Abbreviated transcription (Latin):
uaserunt. Tantoꝙ maiores erep¬
tori suo grãs referant. qnto usdent
ĩ aliis qd̃ ip̃i ꝑpeti si essent d̾elicti po¬
tuerunt. Nec illam tante beatitu¬
dinis claritatẽ aipuid iustoꝵ animũ
fuscat aspecta pena reproboꝵ: qm̃
ubi compassio iam non erit. minui
proculdubio beatorum lencia non
ualebit. Iustoꝵ enim anime qͣmius
in sue nature bonitate misericordiã
habeant. etiam si miseteri uellent
iam tunc omnino ñ possunt: qr
iusticie auctoris sui coniuncte. tã¬
ta rectitudine cõstringuntur. ut
nulla ad reprobos compassione mo¬
ueant᷑. ⁊ erecti iam ꝑ iusticiam
iuditii. eis nullo mͦ misereantur. Ip̃i
quippe indici concordant cui inherẽt.
et eis qͦs erꝑe non possunt. nec ex
misericordia cõdescendunt: qr tan¬
tũ illos a se uidebunt extraneos.
quantũ ⁊ ab eo quem diligunt aut¬
tore suo conspiciunt repulsos. Q̾d
autẽ mirum si dum iusti iniustoꝵ
tormenta conspitiunt hoc eis eue¬
niat ĩ obsequio gauclioꝵ: q̃n ⁊ in

Expanded text:
aserunt, tantoque majores Redemptori suo gratias referant, quanto vident in aliis quod ipsi perpeti si essent derelicti potuerunt. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud justorum animum fuscat aspecta poena reproborum, quia ubi compassio miseriae jam non erit, minui procul dubio beatorum laetitia non valebit. Justorum enim animae quamvis in suae naturae bonitate misericordiam habeant, etiamsi misereri vellent, jam tunc omnino non possunt, quia justitiae auctoris sui conjunctae tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur, et erecti jam per justitiam judicii, eis nullomodo misereantur. Ipsi quippe judici concordant cui inhaerent, et eis quos eripere non possunt nec ex misericordia condescendunt, quia tantum illos tunc a se videbunt esse extraneos, quanto ab eo quem diligunt auctore suo conspiciunt esse repulsos. Quid autem mirum si dum justi injustorum tormenta conspiciunt, hoc eis eveniat in obsequio gaudiorum, quando et in
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s extrema ultio ꝑtusse
iã tt̃ ex humanitate cõpatit᷑ qr di¬
uine iusticie ꝑ spẽm ĩ herens.
ĩ concusso districtionis intime ui-¬
gore solidatur. Erectas namq ĩ suꝑ
has a miseriis altitudo beatitudi¬
nis alienas redoit. Dãpnaus gͦ¬
rendum ⁊̃ ip̃a qͣ̃ beati st̃ iusticia iu¬
dicantis legunt: qr quod iuspicari
fas nõ ẽ qualitatẽ sibi ꝑcepte feli¬
citatis imminuunt. si in regno po¬
sin uolunt qd̾ implere nequa quã

Expanded text:
omnes extrema ultione percujam tunc ex humanitate compatitur, quia divinae justitiae per speciem inhaerens, inconcusso districtionis intimae vigore solidatur. Erectas namque in clahas a miseriis altitudo beatitudinis alienas reddit. Benrandum, in ipsa qua beati sunt, justitia judicantis legunt, qui quod suspicari fas non est, qualitatem sibi perceptae felicitatis imminuunt, si in regno positi volunt quod implere nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
cet cognitione utriusq partis cu-
et boni amplius gaudeant. qui
setum eos letari cõspiciũt. qͦs ama¬
uerunt: ⁊ mali dũ cũ eis torꝙ̃t᷑
quos ĩ hoc mundo dilexerũt de
etiam eoꝵ consumat pena. fitau¬
tẽ quiddã. mirabilius ĩ electis.
qr non solũ eos qͦs in hoc cogno¬
uerant mnundo agnoscunt: sed
uelut nisos ac cognitos recognoscunt
bonos quos numqm uiderunt. Qa
enim illic omnes cõmuni claritate
deum cõspiciunt: nõ est ibi qd̃ nes¬
ciant ubi scientẽ omnia sciunt Qd̾¬

Expanded text:
cet cognitione utriusque partis cumuet boni amplius gaudeant, qui secum eos laetari conspiciunt, quos amaverunt; et mali cum eis torqueantur, quos in hoc mundo dilexerunt: ut etiam illorum consumat poena. Fit autem quiddam mirabilius in electis, quia non solum eos, quos in hoc cognoverunt mundo, agnoscunt, sed velut visos ac cognitos recognoscunt bonos, quos nunquam viderunt. Quia enim illic omnes communi claritate Deum conspiciunt, non est quod ibi nesciant, ubi scientem omnia sciunt
Abbreviated transcription (Latin):
nis nr̃e sententia: ab ip̃o huma¬
ni generis initio. usꝙ ad finem se¬
culi non mutatur. Qͥs est enim
homo qui uiuet. ⁊ nõ uidebit mor¬
sum intuens ait. Tu t̾ribilis es
et quis resistet tibi: extunc ira
tua. Quia uidelicet homini in
ꝑadiso peccanti iratꝰ. semel de mor¬
talitate carnis nr̃e sententiam fixit.
que ⁊ nunc ⁊ usꝙ ad ultimum
mutari nullo modo ualebit moꝵe¬

Expanded text:
nis nostrae sententia ab ipso initio generis humani usque ad finem saeculi non mutatur. Quis est enim homo qui vivit, et non videbit morsta intuens ait: Tu terribilis es, et quis resistet tibi? ex tunc ira tua . Qui videlicet peccanti in paradiso homini iratus semel de mortalitate carnis nostrae sententiam fixit, quae nunc et usque ad ultimum mutari nullo modo valebit
Abbreviated transcription (Latin):
garidiis repulsi. in hac uite mor¬
talis erumpna cetidimus: ⁊ qͣm
grauem culpã serpentis suasione
cõmisimus. pene nr̃e ultione sen¬
timus. huc enim lapsi. nichil ex¬
tra deum nisi quo affligeremur in¬
uenimus: ⁊ qr ꝑ otulorum uisum
carnem secuti sumus. de ip̃a carne¬

Expanded text:
paradisi gaudiis, in hac vitae mortalis aerumna cecidimus, et quam gravem culpam serpentis suasione commisimus, poenae nostrae ultione sentimus. Huc enim lapsi, nihil extra Deum, nisi quo affligeremur, invenimus, et quia per oculorum visum carnem secuti sumus, de ipsa carne
Abbreviated transcription (Latin):
dico uobis quod precinget se a faciet
illos discumbere ⁊⁊ transiens mini-¬
strabit illis. Precinget se. idest ad
remunerationẽ p̾ꝑabit. faciet illos
discumbere. id est in et̾na quiete fo¬
neri. Discumb̾e quippe nr̃mtĩ regno
quiescere ẽ Unde rursũ d̾ns ditit. Ue¬
nient ⁊ recumbent cũ abrahani. et

Expanded text:
dico vobis quod praecinget se, et faciet illos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est, ad retributionem praeparat; facit illos discumbere, id est, aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, et
Abbreviated transcription (Latin):
turum. diem subsequentis setuli ꝑ
lucem sapientie existendo preuene¬
tandos homines sepe missi sunt.¬
Et dñ uenturum mane nuntiãt:
ab humanis cordib uite presentis
tenebras fugant In omeł .uii. super

Expanded text:
turum diem subsequentis saeculi per lucem sapientiae existendo praevenetandos homines missi, dum venturum mane nuntiant, ab humanis cordibus praesentis vitae tenebras fuga
Abbreviated transcription (Latin):
dico uobis quod precinget se a faciet
illos discumbere ⁊⁊ transiens mini-¬
strabit illis. Precinget se. idest ad
remunerationẽ p̾ꝑabit. faciet illos
discumbere. id est in et̾na quiete fo¬
neri. Discumb̾e quippe nr̃mtĩ regno
quiescere ẽ Unde rursũ d̾ns ditit. Ue¬
nient ⁊ recumbent cũ abrahani. et¬

Expanded text:
dico vobis quod praecinget se, et faciet eos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est ad retributionem praeparabit; et faciet illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
fontem uite creatorem nr̃m uene¬
rimꝰ. erit nobis delectabilit̾ impres¬
sa sitis simul ⁊ sanetas. s longe
ab ista siri necessitas. s longe a
sanetate fastidiũ: qr sitientes sa¬
tiabimur. ⁊ satian sitiemꝰ. Wideb¬
mus gͥ d̾m ap̃m̃ qͥ erit ñi laboris

Expanded text:
fontem vitae, Creatorem nostrum, venerimus, erit nobis delectabiliter impressa sitis simul et satietas, sed longe ab ista siti necessitas, et longe a satietate fastidium, quia sitientes satiabimur, et satiati sitiemus. Videbimus ergo Deum ipsum, qui erit praemium laboris
Abbreviated transcription (Latin):
te dñs nob̾ post iudiciũ transit: qr
ab humanitatis forma. ĩ diuinita¬
tis sue cõtẽplatione nos eleuat. Et
transire ens ẽ ĩ claritatis sue spe¬
culationẽ nos duce: cũ eum quem
d humanitate ĩ iudicio cernmꝰ.
euã ĩ diuinitate post iudictũui¬

Expanded text:
 post judicium transit, qui ad humanitatis formam divinitatis suae contemplatione nos elevat. Et transire enim est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum enim eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium vi
Abbreviated transcription (Latin):
cõditꝰ. ⁊ mẽtis accepta ratõe. xxix.¬
coratꝰ: elatione cordis ĩtumescens
qd̾ de infimis ẽẽt formatus ẽ oblitꝰ
Nonde tunc mira conditoris iusti¬
cia actum est. qr ꝑ sensum intumiu¬
it. quem rationabilẽ accepit: rursꝰ
ad limi sui materiam rediit Qd̾ d¬

Expanded text:
conditus, et mentis accepta ratione, simicoratus, elatione cordis intumescens, quod de infimis formatus esset oblitus est. Unde mira conditoris justitia actum est ut quia per sensum intumuit, quem rationabilem accepit, rursus ad limi sui materiam redit,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ primi paren.ui
immortalitatem quam accepe-¬
rant. recto dei iudicio ꝑdiderunt.
Quia itaq isdent ompt̃ d̾s. hu¬
manum genus pro culpa sua
sunditus extinguere nolut: om¬
nem ei ĩmortalitatem pro pecca¬
to suo abstulit. Et tñ pro benig¬

Expanded text:
um primi parentes inmortalitatem quam acceperant recto Dei judicio perdiderunt. Quia itaque isdem omnipotens Deus humanum genus pro culpa sua funditus exstinguere noluit, et immortalitatem homini pro peccato suo abstulit; et tamen pro benig
Abbreviated transcription (Latin):
io uiuendum preceptis astringitur.
id sperandum exemplo roboretur
onfidat celos. speret suꝑnam patri-¬
am. angelorum se sociam sciat. at
Pin suo capite prelatam se enã

Expanded text:
 vivendum praeceptis astringitur, ad sperandum exemplo roboretur; confidat coelos, speret supernam patriam, angelorum se sociam sciat, atque in suo capite praelatam se etiam