comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad bonum. Egebat itaq homo ea ñ ut lib̾aret
uoluntatem suam. que peccati serua ñ fue¬
rat. s ut p̾pararet aduolendum efficaciter
bonum. qd̃ ꝑse ñ poterat. Non enim poterat
inqua poterat non mori natura humana: ꝑ¬
didit. ꝑ liberum arbitrium. Hanc uͦ inqua
ñ pot̾it mori. acceptura ẽ ꝑ grãm: quam fue¬
rat si ñ peccasset. acceptura ꝑm̃itum. Qũa¬
uis sine gr̃a. nec tunc ullum mĩtum ẽẽ po¬
tuisset: quia ce si peccatum insolo erat ar¬
bitrio constitutum. ñ tam̃ iusticie habende
uł retinende sufficiebat liberũ arbitrium:
nisi diuinũ p̃beret᷑ adutorium. Ecce hisuer¬
bis satis ostendit᷑ qd̾ ante peccatũ homo in¬
digebat grã oꝑante & cooꝑante. Noneñ ha-¬
bebat quo pedem mouere posset si negratiȩ¬
oꝑantis & cooꝑantis auxilio: habuit tam̃
quo poterat stare.
Quod homo ante lapsũ¬
uirtutes habuerit sapitu

Expanded text:
o ea, non ut liberaret voluntatem suam, quae peccati serva non fuerat; sed ut praepararet ad volendum efficaciter bonum, quod per se non poterat. Non enim poterat in qua poterat non mori natura humana, perdidit per liberum arbitrium. Hanc vero in qua non poterat mori acceptura est per gratiam, quam fuerat, si non peccasset, acceptura per meritum, quamvis sine gratia nec tunc ullum meritum esse potuisset, quia etsi peccatum in solo erat arbitrio constitutum, non tamen justitiae habendae vel retinendae sufficiebat liberum arbitrium, nisi divinum praeberetur adjutorium. Ecce his verbis satis ostenditur quod ante peccatum homo indigebat gratia operante et cooperante. Non enim habebat quo pedem movere posset sine gratierantis et cooperantis auxilio; habuit tamen quo poterat stare. 2. Quod homo ante lapsurtutes habuerit. P
Abbreviated transcription (Latin):
t scdm hoc quod sempit̃ quibꝰ dedit.¬
ne donumẽ refertur ad patrẽ c&e fili¬
um: scõm hoc uͦ quod dr datum uł dona¬
tum: et ad eum qui dedit refertur. ce ad eos
quib datur. et eius dr ẽẽ qui dat. ce illorum

Expanded text:
t secundum hoc quod sempiterne donum est, refertur ad Patrem et Filium; secundum hoc vero quod dicitur datum vel donatum, et ad eum qui dedit refertur, et ad eos quibus datur; et ejus dicitur esse qui dat, et illorum
Abbreviated transcription (Latin):
continentie: uł ordo sacer. uł cognatio. uł
dispar cultus. uł conditio. uł nature frigi¬
ditas: & si quod est aliud. Penitus uͦ illegi¬
time sunt: ꝑ uotũ ꝑ ordinẽ. ꝑ cognationẽ.
ꝑ disparem cultum. Medii uͦ scit nec ple¬
ne legatimi nec omnino illegntimift̾:¬
deficientib diuidi.

Expanded text:
nentiae, vel ordo sacer, vel cognatio, vel dispar cultus, vel conditio, vel naturae frigiditas, et si quid est aliud. Penitus vero illegitimae sunt per votum, per ordinem, per cognationem, per disparem cultum. Mediae vero sunt, nec plene legitimae, nec omnino illegitimae, pdeficientibus
Abbreviated transcription (Latin):
soius habet immortalitatẽ: quia scd̃m recta
fidem ipsa trinitas. est unus solus deus: beat᷑.
potens. sapiens. inuisibilis. Uñ auoꝰ. in eodẽ.
Cũmunus ds sit trinitas. hec sit nobis solutio
questionis. ut intelligamus solum dm̃ sapien¬
tem. solum potentem patrem et fiuum &e spi¬
ritum sc̃m: qui est unus et solus deus. Oi
ritib & animabus sanctis. Cap̃. lxxxuii.

Expanded text:
Solus habet immortalitatem; quia secundum rectam fidem, ipsa Trinitas est unus solus Deus, beatus, potens, sapiens, invisibilis; unde Aug. in eodem: Cum unus Deus sit Trinitas, haec sit nobis solutio quaestionis, ut intelligamus solum Deum sapientem, solum potentem, Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, qui est unus et solus Deus. 3. ritibus et animabus sanctis. Sed i
Abbreviated transcription (Latin):
et sp̃m scm̃. Ecce et hic habes quia Qd̾ ñ dicit᷑¬
pat̾ ñ debet dici solus d̃s att hic solus pater¬
soium in parte subiecti tantum ac deus est.¬
cipere quidam uolunt. In parte uͦ p̃dicati si sit
concedunt quod pat̾ est solus deus. S ex ũbis
ꝓprie souis d̃s dicidebeat tota trini solus deus.¬
tas et hec trinitas ut ait ausꝰ cont᷑ s trinitas.

Expanded text:
et Spiritum sanctum. Ecce et hic habes quia et Spiritum sanctum. Ecce et hic habes quia Pater non debet dici solus Deus, atque hic solum in parte subjecti tantum accipere quidam volunt; in parte vero praedicati si sit, concedunt quod Pater est solus Deus. Sed ex verbis oprie solus Deus dici debeat tota Trinitas. Et haec Trinitas, ut ait Aug. contra
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec queritur. utrum sicut dicitur
solus pat̾ ẽ pat̃. uł solus fuiꝰ ẽ filius.
ita possit dicisolus pat̃ ẽ ds. uł solus filius
ẽd̾s. ita et de sp̃uscõ: aut pat̾ ẽ solus deus.
sicut solus sapiens. solus potens. S ñ uidetͣ
debere dici anobis. uerbis nrĩs necessariis u¬
tentib. nisi ubi sermo auctoritatis occurrit:
solus pat̃ est ds̃. uł pat̾ est solus ds . łta de fuli¬
o & sp̃u scõ dicimus. Unde auõ. in .uͦ. libro
de trinitate: ait. Qm̃ ostendimꝰ. quomodo
potest dici solus pat̃ uł solus filus. consi¬
deranda est ula sententia qua dicitur non ẽẽ
solũ patrem. deum uerum solum s patrem et
filium et sp̃m sc̃m. Ecce habes. quia ñ solus pa.¬
ter dicendꝰ est ẽẽ solus uerus d̃s. Item in eodem.
Siq̃uis int̾roget. pat̾ solus. utrum sit deus. quo
modo respondebimus ñ eẽ nisi forte itadicamꝰ.
ẽẽ. quidem patrem dm̃. s. non eum solum eẽ. deũ.
Esse autẽ solum dm̃ dicamus patrẽ ce filium

Expanded text:
ost haec quaeritur utrum sicut dicitur: Solus Pater est Pater, vel solus Filius est Filius, ita possit dici: Solus Pater est Deus, vel solus Filius est Deus, ita et de Spiritu sancto; aut, Pater est solus Deus, sicut solus sapiens, solus potens. Sed non videtur debere dici a nobis, verbis nostris utentibus, nisi ubi sermo auctoritatis occurrit: Solus Pater est Deus, vel Pater est solus Deus; ita de Filio et Spiritu sancto dicimus; unde Aug. in lib. 7 de solus Pater vel solus Filius, consideranda est illa sententia qua dicitur non esse solum Patrem Deum verum solum, sed Patrem et Filium et Spiritum sanctum. Ecce habes quia non solus Pater dicendus est esse verus Deus. Item in eodem: Si quis interrogat modo respondebitur non esse, nisi forte dicamus esse quidem Patrem Deum, sed non esse eum solum Deum; esse autem solum Deum dicamus Patrem et Filium
Abbreviated transcription (Latin):
rationalis creatura. breuissime respon
gͦ angls siue homo ꝓpt̃ dm̃ dicitur eẽ ñ quia
creator d̃s & summe beatus alt̾utrius indigue¬
ret ei. ac frueretur eo. cuiseruire regnare est.
In hoc enim ꝓficit seruiens: ñ ille cui seruitur.
Sic̃ factus ẽ homo ut d̃o seruiret: sic mundꝰ ut¬

Expanded text:
rationalis creatura, brevissime respondergo angelus sive homo propter Deum dicitur esse, non quia creator Deus et summe beatus alterutrius indigueret ei ac frueretur eo, cui servire regnare est. in hoc ergo proficit serviens, non ille cui servitur. 8. Sicut factus est homo ut serviret Deo, sic mundu
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝑsimilitudinem humanam ita eẽ
demonstrat inquiens. hõm̃o pater si potuis¬
set: equalem filium genuisset. Ouis gͦ audeat
dicẽ. qd̃ hoc om̃ipotens ñ potuit: Addo etiã¬
quia si posset homo maiorem melioremq se¬
ipso gigneret filium. S maius uł melius d̃o
fuerunt. ꝑquos ad impłetur equalitas. nec
ommpotentia defuit: Anforte noluit: Er¬
go qd̃ absit inuidit. Sñ inuidit. Equałe gͥ
ħeticipo filio quia de nullo genitus. ge¬
nit: ut de nuit tam̃ equalem: ad quod cito¬
struat. respondebo. Immo ideononẽ ma¬
ior pat̾ fiuio: quia equaiem genuit. Originis
enim questio est ista: quis de quo sit. Equali¬
tatiᷤ autem quaus. aut quantꝰ sit quod est
dicere: ad originem ꝑtinet q̃stio: qua quertẽ
quis de quo sit. Ad equalitatẽ uͦ: uia qͣ q̃rit᷑
qualis aut quantus quis sit. Nec cum dicit᷑
filius a patre genitus. ostenditur in equali¬
tas substantie s ordonature: ñ quo alt̃ pͥor
cẽt attõ .s. quod ait̃ est ex altero. Nong̃ scd̃m

Expanded text:
er similitudinem humanam ita esse demonstrat inquiens, lib. 3, c. 15. Homo pater si potuisset, aequalem filium genuisset. Quis ergo audeat dicere quod hoc Omnipotens non potuit. Addo etiaquia si posset homo, majorem se ipso melioremque gigneret filium: sed majus vel melius Deo fuerunt, per quos adimpleretur aequalitas, nec omnipotentia defuit. An forte noluit? ergo quod absit invidit. Sed non invidit; aequalem ergo major Filio, quia de nullo genitus, genuit tamen aequalem. Ad quod cito respondebo: Imo ideo non est Pater major Filio, quia aequalem sibi genuit. Originis enim quaestio ista est, quis de quo sit, aequalitatis autem, qualis aut quantus sit, quod est dicere: Ad originem pertinet quaestio qua quaeritur quis de quo sit; ad aequalitatem vero illa qua quaeritur quis aut quantus quis sit. Nec cum dicitur Filius a Patre genitus, ostenditur inaequalitas substantiae, sed ordo naturae, non quo alter prior esset altero, sed quo alter est ex al
Abbreviated transcription (Latin):
scs̃. ab utroq ꝓcedit: equalitas ł inequau¬
tas ibiexistit. quia nec scãm hoc alia ꝑsona
alii equalis uł inequalis dicitũr. Ecce equa¬
litas trinitatis. et una eademq substantia
quantum b̾uit̃ potiumus demonstrata est
insupiorib qualit̃ scuicet aliqua triũ ꝑso¬
narum quamlibet aliam nec et̃nitate nec
magnitudine nec potentia excellat. Quent᷑

Expanded text:
s ab utroque procedit, aequalitas vel inaequalitas ibi existit, quia non secundum hoc alia persona alii aequalis vel inaequalis dicitur. Ecce aequalitas Trinitatis et una eademque substantia, quantum breviter potuimus, demonstrata est in superioribus; qualiter scilicet aliqua trium personarum quamlibet aliam nec aeternitate, nec magnitudine, nec potentia excellat. DISTINC
Abbreviated transcription (Latin):
q uirtutum. bomi sumus et iuste uiuil¬
mus. & ex grã que ñ est meritum s facit. ñ ta¬
men sine libero arbitrio. ꝓueniunt merita
nra scilicet bom affectus. eorumq ꝓgressus
atꝙ bona oꝑa que ds remunerat innobis. &e
bec ipsa sunt di dona. Unde auo. ad sixtum
p̃soiterum Cuincoronat merita nta. mebil
aliud coronat quam mun̾a sua. Vnde uita
et̾una. que infine adeo meritis p̃cedentibus
redditur. quia &e eadem merita quibꝰ reddit᷑.
non anobis sunt. s in nobis facta sunt ꝑgra¬
tiam. recte & ipsa grã nuncupatur: quia
gratis datur. Nec ideo gratis. quia ñ m̃itis
datur. S quia data sunt ꝑgrãm & ipsa
merita. quib datur.

Expanded text:
 virtutum boni sumus et juste vivimus, et ex gratia, quae non est meritum, sed facit; non tamen sine libero arbitrio proveniunt merita nostra, scilicet, boni affectus eorumque progressus atque bona opera, quae Deus remunerat in nobis; et haec ipsa sunt Dei dona. Unde August. ad Sixtum presbyterum: Cum coronat Deus merita nostra, nihil aliud coronat quam munera sua. Unde vita aeterna quae in fine a Deo meritis praecedentibus redditur, quia et eadem merita quibus redditur, non a nobis sunt, sed in nobis facta sunt per gratiam, recte et ipsa, gratia nuncupatur, quia gratis datur: nec ideo gratis, quia non meritis datur, sed quia data sunt et ipsa merita, quibus datur.
Abbreviated transcription (Latin):
bona. inquantum uͦ mala sunt esse peccata.
uidam autẽ diligent̃ attendentes ũba
augustim. quib supra et inauis scͥpture
locis utitur. non indocte tradunt uoluntatẽ
malam. & actus malos. inquantum st̃. uł inqn¬
tum actus sunt bona eẽ. in qͣntũ uͦ mala sunt
peccata eẽ qui uoluntatẽ &e actum quẽcumq¬
di bonam naturam ẽẽ dicunt. in quantum
actꝰ est. uł uoluntas. & exd̃o aucłore eẽ. inqͣn¬
tũs uͦ mordinate. & contra legem fit. & sine de¬
bito caret. peccatum ẽ. & ita inquantum pecc̃m
ẽ. nichil est. Nulla enim natura est.¬

Expanded text:
bona; in quantum vero mala sunt, esse peccata. Quidam autem diligenter attendentes verba Aug. quibus supra et in aliis Scripturae locis utitur, non indocte tradunt voluntatem malam et actus malos, in quantum sunt vel in quantum actus sunt, bona esse: in quantum vero mala sunt, peccata esse, qui voluntatem et actum quemcumque bonam Dei naturam esse dicunt, in quantum actus est vel voluntas, et ex Deo auctore esse; in quantum vero inordinate et contra legem Dei fit, et fine debito caret, peccatum est; et ita in quantum peccatum est, nihil est. Nulla enim subst
Abbreviated transcription (Latin):
staseos. & ñ nature: ce enĩ ypostasĩ det̾minant.
ce ñ naturam. Id̃oꝙ licet pat̾itas & filiatio
sint indiuina cẽntia. cum eam ñ det̃minent.
ñ ido pot̃ dici qd̃ diuma cẽntia ce generet et
generetur: uł qͦd eadem res sit sibipat᷑ ⁊ filiꝰ
Ita emimꝓprietas det̾minat ꝑsonã. ut hac
ꝓprietate ypostasis sit generans. & illa alia
ypostasis sit genita: et itañ ulem generat. ꝙ
generatur: s alt̃ alterun
tates possint eẽ in nat᷑a nec eam det̾minent.

Expanded text:
staseos et non naturae; etenim hypostasim determinant et non naturam. Ideoque licet paternitas et filiatio sint in divina essentia, cum eam non determinent, non ideo potest dici quod divina essentia et generet et generetur; vel quod eadem res sit sibi Pater et Filius. Ita enim proprietas determinat personam, ut hac proprietate hypostasis sit generans, et illa alia hypostasis sit genita; et ita non idem generat et generatur, sed alter alterum. 8. tates possunt esse in nat
Abbreviated transcription (Latin):
de bonis coniugii que sint & qualit̃
coitum excusent: dicendum ẽ. Tria sunt pͥn¬
le bonum triꝑtitum ẽ. scił fides. ꝓles. sacra¬
m̃tum. In fide attenditur: ne post uinculũ
coniugale cum auo ut cumalia eoeatur. In
ꝓle: ut amanter suscipiat᷑ et religiose educet᷑.
Insacram̃to: ut conuigium ñ separet᷑: & di¬
missus uł dimissa nec causa ꝓlis alteri con¬

Expanded text:
de bonis conjugii quae sint, et qualiter coitum excusent dicendum est. Tria sunt prinle bonum tripartitum est, scilicet, fides, proles, sacramentum. In fide atteconjugale cum alio vel cum alia coeatur; in prole, ut amanter suscipiatur, religiose educetur; in sacramento vero, ut conjugium non separetur, et dimissus vel dimissa nec causa prolis alteri con
Abbreviated transcription (Latin):
lebant sibi fieri. S ibi sub intelligendum est.
iniuste: ut ñ alii scilicet iniuste. facias: quod tͥ
non uis fieri. Alioqum huius p̃uaricator est
iudex. dum punit reum: nolens auquid tales
fieri. Ita etiam & illud dm̃ ũbum. Omnia qͣc̃q¬
uultis ut faciant uobis homines & c̃. de bo¬
nis accipiendum ẽ: que nobis inuicem exhi¬
nium: ubicrim̃ m̃datii &e ꝑiurii ꝓhibetur. Si¬

Expanded text:
lebant sibi fieri. Sed ibi intelligendum est lebant sibi fieri. Sed ibi intelligendum est injuste, ut non alii, scilicet, injuste, facias quod tibi non vis fieri; alioquin hujus praevaricator est judex, dum punit reum nolens aliquid tale sibi fieri. Ita etiam et illud Domini vultis ut faciant vobis homines, etc., de bonis recipiendum est, quae nobis invicem exhinium; ubi crimen mendacii et perjurii prohibetur. S
Abbreviated transcription (Latin):
tauerunt uttum furtum commiserint dicimꝰ
eos. qui ut parerent deo iubenti illud feceit.
ñ fecisse furtum. nec id̃o peccasse. Unde auõ. Is
rahelite non furtum fecerunt: s do ubenti mi¬
nistĩum p̃buerunt. hoc enim deus iussit qui
legem dedit sicut minister uidicis sine pecc̃o
occidit quem lex p̃cepit. S si id sponte faciat.
homicuda ẽ: etiam si eum occidat. quẽ scit a
uidice occidendum. Infirmi autem qui excu¬
piditate egyptios decepunt: magis ꝑmissi st̃
hoc facẽ ilis qui uire talia passi sunt: qͣm uissi.
hicopponitur quod etiam boni millo opere
peccauert̃: quia naturalem legẽ cui concordat
euangłium. & lex moralis p̃ceptionis tͣnsg̾ssi
sunt. Que est. Quod tibi non uis: aliiñfeceris.
Quam uĩtas scͥpsit incorde homini: &e quiañ
legebat incorde. tterauit intabulis Ut uoce
formsecus admota. rediret ad cor: &e ibi inue¬
niret qd̃ extra legeret. Hanc gͥ illi p̃uaricati
uidentur. in illo facto: aliis facientes quod no¬

Expanded text:
taverunt, utrum furtum commiserint, dicimus eos qui ut parerent, Deo jubente, illud fecerunt, non fecisse furtum, nec omnino peccasse. Unde Augustinus: Israelitae non furtum fecerunt, sed Deo jubente ministerium praebuerunt. Hoc enim Deus jussit, qui legem dedit. Sicut minister judicis sine peccato occidit, quem lex precepit; sed si id sponte facit, / homicida est, eciam si eum occidat, quem scit a iudice occidendum. Infirmi autem, qui ex cupiditate Ehoc facere illis qui jure talia passi sunt, quam jussi. Hic opponitur, quod etiam boni in isto opere peccaverunt, quia naturalem legem cui concordat Evangelium et lex moralis praeceptionis, transgressi sunt, quae est: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris. Quam Veritas scripsit in corde hominis; et quia non legebatur in corde, iteravit in tabulis, ut voce forinsecus admota rediret ad cor, et ibi inveniret quod extra legeret. Hanc ergo illi praevaricari videntur in illo facto, aliis facientes quod no
Abbreviated transcription (Latin):
inherens unde prius dictum est. In pͥncipi¬
o creauit ds̃ celũ &e t̾r̾am: & postea subditum.
Dixit ds. fiat lux. & facta est lux: qͥa in pͥmo a¬
git᷑ de creatione spũalis nature informis. po¬
stra de formatione eiusdem. Ratio quoꝙ
obuat illis: qui dicunt anglos creatos fuisse
malos. Non enim potuit creator optimꝰ aude
mali ẽẽ: a ideo totum bonum erat. qd̾ ex ipso
illis erat: et totum bonũ erat. qm̃ exipso totũ
erat. hoc modo ꝓbatur quod boni erant om̃s
angłi. qñdo pͥmo factisunt: s ea bonitate qm
natura incipiens acceꝑat¬

Expanded text:
inhaerens; unde prius dictum est: In principiinhaerens; unde prius dictum est: In principio creavit Deus coelum et terram, et postea subditum: Dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux; quia in primo agitur de creatione spiritualis naturae informis, postea de formatione ejusdem. Ratio quoque obviat illis qui dicunt angelos creatos fuisse malos. Non enim potuit Creator optimus auctor mali esse, et ideo totum bonum erat quod ex ipso illis erat; et totum bonum erat, quoniam ex ipso totum erat. Hoc modo probatur quod boni erant omnes angeli quando primo facti sunt, sed ea bonitate quam natura incipiens accepe
Abbreviated transcription (Latin):
luis autem uidetur om̃s angłos creatos ẽe
bonos: & inipso creationis pͥmordio bonoꝰ
extitisse. idest sine uitio. ustosq fuisse idẽ inno¬
centes. s non iustos idest uirtutum exercitium
habentes. Nondum enĩ p̃diti erant uirtutibꝰ.
que stantib apposite fuert̃ in confirmatione
bus. & ideo cadentibus. Aliquã etiã fuisse
morulam int̃ creationem & lapsum. uł confir¬
mationem: et in illa b̃uitate temꝑis om̃s boni
erant. ñ quidem ꝑusũ lib̃i arbitrii.s ꝑ creatio¬
nis beneficium: & tales erant qui stare pote¬
rant idẽ ñ cadere ꝑbona creationis. & cadere
ꝑ liberum arbitrium. Pot̾ant enim peccare
grã suꝑadderetur: q̃ addita ẽ quib dam incon¬
firmatione. Et ad hoc confirmandũ utunt᷑
testimonio auo̾tini. qͥ suꝑ genesim dicit. An¬
głicã naturam pͥmo informit᷑ creatam ce celũ
dictam: postea formatã & lucẽ appellatam
qnͣdo ad citatorẽ ẽ conũsa: ꝑfecta dilectiõe ei

Expanded text:
liis autem videtur omnes angelos creatos esse bonos, et in ipso creationis initio bonos extitisse, id est, sine vitio, justosque fuisse, id est, innocentes; sed non justos, id est, virtutum exercitium habentes. Nondum enim praediti erant virtutibus, quae stantibus appositae fuerunt in confirmatione bus, et ideo cadentibus. Aliquam etiam fuisse morulam aiunt inter creationem et lapsum ac confirmationem, et in illa brevitate temporis omnes boni erant, non quidem per usum liberi arbitrii, sed per creationis beneficium; et tales erant qui stare poterant, id est, non cadere per bona creationis, et cadere per liberum arbitrium. Poterant enim peccare gratia superadderetur, quae addita est quibusdam confirmatione. Et ad hoc confirmandum utuntur testimonio Augustini, qui, super Genes., dicit angelicam naturam primo informiter creatam, et coelum dictam; postea formatam, et lucem appellatam quando ad Creatorem est conversa perfecta dilectione ei
Abbreviated transcription (Latin):
duo sint p̃cepta caritatis ꝓutroq sepe
unum ponitur: nec imm̃ito: quia nec deus
sine ꝓximo. nec ꝓximus sine dõ diligi pot̃. Un¬
de apłs. Omne mandatum legis dicit instaura¬
riidẽ contineri ce impleri. in hoc ũbo: Diliges
ꝓrumum tuum sicut te ipsum. Et xp̃c dilectio¬
nem ꝓximi specialius commemorat flicens.
datum duectionis dd̃i. uidetur p̃cermissum:s
bene intelligentib utrumq inuenitur in sin¬
gulis. Quia qui diligit dm̃: ñ pot̃ eum contẽp¬
nere. quem ds p̃cipit diligi. Et qui diligte
ꝓtimum: quid in eo diligit nisi deum: Ipsa ẽ
diectio. ab omni mundana dilectione disc̾ta:
quam distinguens dominus ait. sicut duexi
uos. Ouid enim nisi deum dilexit in nobis :¬
Ionqũe habebamus. s ut haberemus: Sic̃
medicus egros: & quid in eis diligit nisi salu-¬
tem quam cupit reuocare: ñ morbum quẽ
uenit expellere : Sic & nos inuicẽ diligamꝰ:
ut quantum possĩmus. inuicem ad haben¬
dum in nobis deum ex dilectione attraha-¬

Expanded text:
epe unum ponitur; nec immerito quia nec Deus sine proximo, nec proximus sine Deo diligi potest. Unde Apostolus, omne mandatum legis dicit instaurari, id est, contineri et impleri in hoc verbo: Diliges proximum tuum sicut teipsum. Et Christus dilectionem proximi specialius commemorat dicens, Jdatum dilectionis Dei videtur praetermissum; sed bene intelligentibus utrumque invenitur in singulis, quia qui diligit Deum, non potest eum contemnere quem Deus praecepit diligi; et qui diligit proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguens Dominus ait: Sicut dilexi vos. Quid enim nisi Deum dilexit in nobis non quem habebamus, sed ut haberemus, sicut medicus aegrotos? et quid in eis diligit nisi salutem, quam cupit revocare, non morbum quem venit expellere? Sic et nos invicem diligamus, ut quantum possumus invicem ad habendum in nobis Deum ex dilectione attraha
Abbreviated transcription (Latin):
potens. Ecce quam expresse dixit ipse deus
trinitas: ut ostenderet &e ipsum dm̃ ẽẽ tri¬
nitatem: &e trinitatem ipsum d̃m. Item in
eodem. Iñ uerbis inquit ulis apłi. quibus
de aduentu xp̃i agens dixit. qm ostende¬
ret beatus & solus potens. Rex regum. dñs¬
&e dominantium. qui solus habet immor¬
talitatem. &e cet̾a. nec pater ꝓprie nominatus
est nec filius. nec sp̃c sc̃s. sed beatus ce solus
potens. idest unus ce solus uerus d̃s. qui est
ipsa trinit̾as. Ecce &e hic aꝑte dicit unum
solum uerum deum eẽ ipsam trinitatem:
et si unus deus trinitas est: ergo unus d̃s ẽ
tres ꝑsone. Item inlibro quinto de trinitate.
Non tres deos sed unum dm dicimus ẽẽ: ipsã

Expanded text:
potens. Ecce quam expresse dixit ipse Deus Trinitas, ut ostenderet, et ipsum Deum esse Trinitatem, et Trinitatem ipsum Deum. Item in eodem: In verbis, inquit, illis Apostoli quibus de adventu Christi agens dicit: Quem ostends; rex regum et Dominus dominantium; qui solus habet immortalitatem, etc., nec Pater proprie nominatus est, nec Filius, nec Spiritus sanctus; sed beatus et solus potens, id est unus et solus Deus verus, qui est ipsa Trinitas. Ecce et hic aperte dicit unum solum verum Deum, esse ipsam Trinitatem; et si unus Deus Trinitas est, ergo unus Deus est tres personae. Item in lib. 5 de Trin., c. 8: Non tres deos, sed unum Deum dicimus esse ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
tis est xp̃iano rerum creatarum causam
ce uerus. nullamq ẽẽ naturam que non aut
ipse sit. aut ab ipso: eumq scilicet deum esse
trinitatem: patrem scilicet &e filium &e spiri
tum sc̃m. Item augustinus insermone de fi-
de. Crẽdimus unum dm̃. unam eẽ diuini no¬
minis trinitatem̃. Item in sexto libro de tri¬
nitate. Dicimus dm̃ solum eẽ ipsam trinita¬

Expanded text:
tis est Christiano rerum creatarum causam,eus et verus; nullamque esse creaturam, quae non aut ipse sit, aut ab ipso; eumque esse Trinitatum sanctum. Item Aug. in sermone de Fide, cap. 7: Credimus unum Deum unam esse divini nominis Trinitatem. Idem in lib. 6 de Trin.: Dicimus Deum solum e
Abbreviated transcription (Latin):
dici xp̃c scd̾m hominem id̾o natus de
ce ipse factus est ut aitapls:conceptus ergo
di ce oꝑationem sp̃c sc̃i de carne uirginis est
assumptum. quod ũbo est unitum̃: &e in eu¬
angł̃io scd̃m hanc intelligentiam legitur de
aut ex substantia. aut ex potestate eius est.
Ex substantia sicut fuius qui apatre ce sp̃c¬
sc̃s qui apatre filioq ꝓcedit. Ex potestate
autemr sic̃ ex deo omnia. Q uomodogͦ inut̾o
habuit maria ex sp̃u scõ: Siquasi ex sub̃a:¬

Expanded text:
dici secundum hominem ideo natus de et ipse factus est, ut ait Apostolus. Conceptus ergo,Dei et operationem Spiritus sancti de carne Virginis est assumptum, quod Verbo est unitum: et in Evangelio secundum hanc intelligentiam legitur de aut ex substantia, aut ex potestate ejus est. Ex substantia, sicut Filius qui a Patre ges, qui a Patre et Filio procedit. Ex potestate autem, sicut ex Deo omnia. Quomodo ergo in utero habuit Maria ex Spiritu sancto? Si quasi ex sub
Abbreviated transcription (Latin):
gnãli uiditio ñ tenentur s uidices ueniunt qa
& p̃cepta gñalia uiuendo & iucerunt & omuib
relictis xp̃m secuti sunt. Recte iuditium paupis
tribuit qui quanto huic mundo magna humi¬
litate despecti sunt. tanto tẽ maiore cumine po¬
uici. et sedi cum patre meo inthrono eꝰ lincenꝰ
dñs. cum patre inthrono sedit: quia post pas¬
sionis certam̃ et resurrectionis palmam qd
pat̾ eẽt equalis omnib claruit. Nobis uero¬
inthrono filii sedere est: eiusde filii potestate
iudicare. Quia enĩ udicandi principatum.
ex eiꝰ uirtute ꝑcipimus: quasi in eiꝰ throno re¬
sidemꝰ. Ex his apparet qđ etiã ꝑfectiores sc
cum xp̃o iudicabunt potestate: & quare qͥ¬
dam dicunt᷑ iudicandi. alii ñ uidicandi. De

Expanded text:
io non tenentur, sed judices veniunt, quia et praecepta generalia vivendo vicerunt, et omnibus relictis Christum secuti sunt. Recte pauperibus judicium tribuit, qui quanto huic mundo magna humilitate despecti sunt, tanto tunc majori culmine poet ego vici, et sedi cum Patre meo in throno ejus. Vincens Dominus, cum Patre in throno sedit, quia post passionis certamen et resurrectionis palmam, quod Patri esset aequalis omnibus claruit. Nobis in throno Filii sedere est ex ejusdem Filii potestate judicare. Quia enim judicandi principatum ex ejus virtute percipimus, quasi in ejus throno residemus. Ex his apparet quod etiam perfectiores sancti cum Christo judicabunt potestate; et quare quidam dicuntur judicandi, alii non judicandi. 4. De
Abbreviated transcription (Latin):
cio. St̃ due quippe partes electorum scił:
singulis partib continentur. Alii enĩ uidi¬
cantur: & ꝑeunt. alii ñ iudicant᷑ & ꝑeunt.
Alii iudicant᷑ & regnant: alii ñ iudicantur
ae rrgnant. Iudicant᷑ & ꝑeunt: quibꝰ dñĩca in¬

Expanded text:
cio. Duae quippe sunt partes: electorum, scilisingulis partibus continentur. Alii enim judicantur, et pereunt; alii non judicantur, et pereunt; alii judicantur, et regnant; alii non judicantur et regnant. Judicantur et pereunt quibus dominica in
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ñ creditriam udicatus ẽ Eoꝵ enĩdamna¬
tio totieccłie nota est &e certa: & ido dicuntur.
tẽ ñ iudicari: quia ad conspectum districti u¬
dicis cum aꝑta sue damnatiõe infidelitatis
accedunt. quiũ ꝓfessionem fidi sine oꝑibꝰ hñt.
iudicabunt᷑ & ꝑibunt: idẽ. reddarguentur
ut pereant. Qui uͦ nec fidĩ sacram̃ta tenueit̃.
increpationẽ iudicis inse fieri ñ audient qͥa
infidelitatis sue tenebris p̃uidicatieiꝰ quem
despexerant inuectione redargui ñ merentur:
saltem ũbo tenuerunt. Iui inclamatione sua
etm̃i iudicis ne u̾ba ꝑcipiunt quieius reu̾en¬
tiam nec u̾botenus seruare uoluerint o id̃o
uli udicandi. isti ñ uidicandi dñr. Ex electoꝵ
uͦ parte alii uidicant᷑ & regnante scił qui uite
suꝑ inductione oꝑiunt: quib uidex ueniens
indextera consistentib dicet. Csuriur a declistis

Expanded text:
Qui non credit, jam judicatus est. Eorum enim damnatio toti Ecclesiae nota est, et certa; et ideo dicuntur tunc non judicari, quia ad conspectum districti judicis cum aperta damnatione suae infidelitatis accedent. Qui vero professionem fidei sine operibus habent, judicabuntur, et peribunt, id est, redarguentur ut pereant. Qui vero nec fidei sacramenta tenuerunt, increpationem judicis in se fieri non audient, quia infidelitatis suae tenebris praejudicati, ejus quem despexerant invectione redargui non merentur. saltem verbo tenuerunt. Illi autem in damnatione sua aeterni judicis nec verba percipient, qui ejus reverentiam nec verbo tenus servare voluerunt; et ideo illi judicandi, sed isti non judicandi dicuntur. Ex electorum vero parte alii judicantur, esuperinductione operiunt, quibus Judex veniens in dextera consistentibus, dicit: « Esurivi, et dedistis
Abbreviated transcription (Latin):
am nunc accedamus ad adsignandammĩ¬
sionem sp̃c scĩqua in uisibilit̃ mittitur in
corda fidelium. Nam ipse sp̃c sc̃s qui d̃s est.
ac t̾cia intrinitate ꝑsona. ut supͣ ostensum ẽ
apatre &e filio. ac se ipso temꝑalit̾ ꝓcedit. idẽ
mittitur. ac donatur fidelib. s que sit istamis
sio siue donatio. uł quomodo fiat consid̾an¬
dum est. Premitut᷑ qͥdd̃a ad hanc ostensionẽ

Expanded text:
am nunc accedamus ad assignandam missionem Spiritus sancti, qua invisibiliter mittitur in corda fidelium, nam ipse Spiritus sanctus, qui Deus est ac tertia in Trinitate persona, ut supra ostensum est, a Patre et Filio ac seipso temporaliter procedit, id est mittitur ac donatur fidelibus. Sed qusio sive donatio, vel quomodo fiat, considerandum est. 2. Praemittitur quiddam ad hanc ostensionem
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum. Scd̃a. indulgentiã. Didicimꝰ
enim ab apło. humano gñi ꝓpt̃ uitandam
fornicationem indultum eẽ coniugium. In¬
dulgentia uͦ quia meliora ñ eligit. remediũ
ht̃ ñ p̃mium: aqua siquis declinaũit. meret᷑
exiciale iuditium. Qd̾̃ scd̾m indulgentiã
conceditur. uoluntarium ẽ ñ necessarium:
alioquin transgressor eẽt qui illud ñ faceret: &
pot̾ sane intelligi illud sub p̃cepto dictũ ho¬
minib primis ante peccatũ. crescite & mul¬
tplicamini: qͦ etiam pꝰ pec̃c̃m tenebant᷑ usq qͦ
facta ẽ. multiplicatio. pꝰ quam. scđm indul

Expanded text:
ceptum, secunda indulgentiam. Didicimus enim ab Apostolo, humano generi propter vitandam fornicationem indultum esse conjugium. Indulgentia vero quia meliora non eligit, remedium habet, non praemium; a quo si quis declinaverit meretur exitiale judicium. Quod secundum indulgentiam conceditur, voluntarium est, non necessarium; alioquin transgressor esset, qui illud non faceret. Et potest sane intelligi illud sub praecepto dictum hominibus primis ante peccatum: Crescite et multiplicamini. Quo etiam post peccatum tenebantur, usquequo est facta multiplicatio; p
Abbreviated transcription (Latin):
no nichil est. non autem econuerso. omnis
res signum est: quia non adhibetur ad signi¬
ficandum aliquid. Cumq his intenderitthe¬
ologorum speculatio studiosa atq modesta:
diuinam scripturam. formam p̃scriptam in
doctrina tenere. adũtet. De his gͦ nobis
aditum ad res diuinas aliquatenus intel¬
ligendas. deo duce aꝑire uolentib disseren¬
dum est: et primo de rebus. postea designis
disseremus
De rebus cominuniter agit.

Expanded text:
no nihil est. Non autem e diverso omnis no nihil est. Non autem e diverso omnis res signum est, quia non adhibetur ad significandum aliquid. Cumque his intenderit theogolorum speculatio studiosa atque modesta, divinam Scripturam, formam praescriptam in doctrina tenere advertet. De his ergo nobis aditum ad res divinas aliquatenus intelligendas. Deo duce, aperire volentibus disserendum est: et primum de rebus, postea de signis disseremus. 2. De rebus communiter agit.
Abbreviated transcription (Latin):
gis continentiam
diligenti indagi¬
ne etiamatq etiã
consid̾antibus no¬
bis. p̃uiad̃ĩ gratia
innotuit sacre pa¬
gine tractatum cir¬
cares uł signa p̃ci¬
pue uersari. Ut
emim egregius do¬
ctor augustinus ait in libro de doctrina xp̃ia¬
na. Omnis doctrina uł rerumest uł signorum.¬
s res etiam ꝑ signa discunt᷑. Proprie autem hic
res appellantur: que non ad significandum a¬
liquid adhibentur. Signa uero: quorũ usus
est insignificando. Eorum autem aliqua st̃
quorum usus om̃is est insignificando. non in
iustificando: id est quibus non utimur. nisi
aliquid significandi gratia. ut aliqua sacra¬
menta legalia: alia. que non solum signifi¬
cant. s conferunt quod intus aduuet. sic̃
euangłica sacramenta. Ex q̃uo aꝑte intelli¬
gitur que hic appellentur signa: res ille uide¬
licet que adsignificandum aliquid adhibent᷑.
Omne gͥ signum: etiam res aliqua est: quod
emm nulla res est. ut in eodem auoꝰ. ait: omni¬

Expanded text:
gis continentiam, diligenti indagine, etiam atque etiam considerantibus nobis, praevia Dei gratia, innotuit sacrae paginae tractatu circa res, vel signa praecipue versari; ut enim egregius doctor Aug. ait in libro de Doct. christ., omnis doctrina vel rerum est vel signorumres etiam per signa discuntur. Proprie autem hic res appellantur, quae non ad significandum aliquid adhibentur; signa vero, quorum usus est in significando. Eorum autem aliqua sunt, quorum omnis usus est in significando, non in justificando; quibus non utimur nisi aliquid significandi gratia, ut aliqua sacramenta legalia. Alia quae non solum significant, sed conferunt quod intus adjuvet, sicut evangelica sacramenta. Ex quo aperte intelligitur quae hic appellentur signa, res illae videlicet quae ad significandum aliquid adhibentur. Omne igitur signum etiam res aliqua est. Quod enim nulla res est, ut in eodem Aug. ait , omni
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s uusto caliginoso aere sint analiqui iã
sint ininferno. Q uod ininferno aliqui descñ¬
dant cotidie demonum uerisimile est.qui
animas illuc cruciandas deducunt. Et qd̾ u¬
lic aliqui semꝑ sint. alt̾natis forte uicibus.
N ꝓcuil est auero: qui illic animas detinent at¬
ꝙ cruciant. Qd̃ autem amme maloꝵ illuc des-¬
cendant aii ibi puniantur. ex eo constat qd̃
nebant᷑ educeret. Si enĩ iusti illuc descende¬
bant. multo magis iniusti: & sic̃ tradit auc¬
toritas cum iustos eduxit. iniqͦs ibi reliquit.
Momordit eniminfernum: non absorbuit. Qui¬
dam putant luciferũ mninferno religatũ ex qͦ tem¬

Expanded text:
sint, an aliqui jam sint in inferno? Quod in inferno quotidie descendant aliqui daemonum, verisimile est, qui animas illuc cruciandas deducunt: et quod illic aliqui semper sint, alternatis forte vicibus, non procul est a vero, qui illic animas detinent atque cruciant. Quod autem animae malorum illuc descendant, atque illic puniantur, ex eo constat, quonebantur educeret Si enim justi illuc descendebant, multo magis injusti; et sicut tradidit auctoritas, cum justos eduxit, iniquos ibi reliquit. Momordit enim infernum, non absorbuit. 6. Quidam putant Luciferum esse in inferno relegatum ex quo te
Abbreviated transcription (Latin):
factum uł concupitum: quos fit cont̃ legẽ
d̃i. Idem inlibro deduab animab. Peccalł
est uoluntas itinendi uł consequenlis
iusticia uetat. In utraq assignatione de
actuali peccato agitur. et mortalr ñ ueniali.
Ex prima descͥptione ostendit᷑ peccatũ ẽẽ uo-¬
luntas mala. siuelocutio. &e oꝑatio praua.
idest actꝰ malus tam int̾ior quã ext̃ĩor. ex
altera uͭ tantum ostendit᷑ eẽ actꝰ interior.
Noluntas enim ut insuꝑiorib dictũ est mo¬
tus animi est. actꝰ gͦ int̾ior. Ambrosiꝰ quoq¬
nisi p̃uaricatio legis diuine. &e celestium in¬
obedientia p̃ceptorum: Ergo inp̃uaricante¬
pecratum est.s: inmandante culpa ñẽ. Non
enim consisteret peccatum: sunt̾lictio ñ fuiss
Non consistente autẽ peccato: ñ solum malitia
s etiam uittus fortas se non eẽt. Que nisiali¬
qua malicie fuissent semina uł subsistere
uł eminere ñ posset. Ecce p̃uaricationẽ legis
uł inobedientiam: diffinit. ambix ẽẽ peccatum.

Expanded text:
 legem Dei. Idem in lib. de duabus Animabus: Peccatum est voluntas retinendi vel consequendi quod justitia vetat. In utraque assignatione, de actuali peccato agitur et mortali, non veniali. Ex prima descriptione ostenditur peccatum esse voluntas mala, sive locutio et operatio prava, id est, actus malus tam interior quam exterior; ex altera vero, tantum ostenditur esse actus interior. Voluntas enim, ut in superioribus dictum est, motus animi est, actus ergo interior est. Ambros. quoqnisi praevaricatio legis divinae, et coelestium inobedientia ppeccatum est, sed in mandante culpa non est. Non enim consisteret peccatum, si interdictio non fuisset. Non consistente autem peccato, non solum malitia, sed etiam virtus fortasse non esset; quae nisi aliqua malitiae fuissent semina, vel subsistere, vel eminere non posset. Ecce praevaricationem legis et inobedientiam definit Ambrosius esse peccatum. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
que iudetur repugnantiam dirĩtes. qd̃ .uii.
illa dona. & in angłis mͦ st̃. & in animab scĩs
felicit uiuentib & in nobis erunt infuturo:
s ñ habebunt omnia hos usus siue hec offitia.
que nunc hñt. Ut u̾bi grã. Timor filialis mͦ
facit tunere ne offendamus quemdiligimus.
& ne separemur abeo fac̃ etiam nos reuereri
eundem. Infuturouͦ faciet nos reuereri qͣndo ñ
timebimus seꝑariuł offendẽ. Nong̾ metus se-¬
parationis uł offensionis nc̃ est in angłis. uł
animab scĩs. nec in nobis erit infuturo̾. s re-¬
uerentia que ẽ mixta cum subiectione dilec-¬
tio. que etiam in xp̃o fuit sic̃ apłs dic̃ in eplã

Expanded text:
quae videtur repugnantiam dirimentes, quod septem quae videtur repugnantiam dirimentes, quod septem illa dona et in angelis modo sunt et in animabus sanctis feliciter viventibus, et in nobis erunt in futuro; sed non habebunt omnia hos usus, sive haec officia quae nunc habent, verbi gratia: timor filialis modo facit timere ne offendamus quem diligimus, et ne separemur ab eo; facit etiam nos revereri eumdem. In futuro vero faciet nos revereri, quando non timebimus separari vel offendere. Non ergo metus separationis vel offensionis nunc est in angelis vel in animabus sanctis; nec in nobis erit in futuro; sed reverentia quae est mixta cum subjectione dilectionis; quae etiam in Christo fuit, sic
Abbreviated transcription (Latin):
is autem uidetur obuiare qd̃ beda so.¬
de timore domini dic̃ suꝑ parabolas:
scit. quod om̃ĩs timor infuturo cessabit. Ait
pium ẽ sapĩe: & amicalis qui ꝑfectionẽ sapi
entie comitatur. Seruilis pͥncipiũ sapientie:
quia qui post errata saꝑe incipit. primo timo¬
re corripitur diuino. ne puniatui: s hunc ꝑ
ne uł inmodico oculos amantissimi patris
offendat. Ut̃ꝙ infuturo cessabit. Caritas u̾
numquã excidẽt. dusꝰ uͦ suꝑ illum locũ psai¬
mi. Ad orabo ad templumsc̃mtium intimo¬
re tuo. Timorem desittrum dic̃sit. Timordo¬
mini est magnum p̃sidium ꝓficientib ad
salutem: s ꝑuenientib foras mittitur. Non
enuntunent iam amicum: cum scił adid qd̃
reꝓmissum ẽ. ꝑdudi fuerint. Ex his auctorita.¬
tib significatur: quod timor ñerit infuturo.
si autem cunor ñ fuerit infuturo: gͦ nec .uii. do¬
naerunt: nec mͦ sunt in angłis. siue in animabꝰ
scĩs. ad quod dicimus. aucdoritatum p̃missaꝵ

Expanded text:
is autem videtur obviare quod Beda de timore Domini dicit super Parabolas, scilicet quod omnis timor in futuro cessabit. Ait pium sapieentiae comitatur. Servilis principium sapientiae est, quia qui post errata sapere incipit, primo timore corripitur divino, ne puniatur; sed hunc pne vel in modico oculos amantissimi patris offendat; uterque in futuro cessabit, charitas vero nunquam excidet. August. vero super illum locum psalm. 5: Adorabo ad templum sanctum tuum in timore tuo, timorem Dei desiturum dicit sic: Timor Domini est magnum praesidium proficientibus salutem, sed pervenientibus foras mittitur. Non enim timent jam amicum, cum scilicet ad id quod repromissum est, perducti fuerint. Ex his auctoritatibus significatur quod timor non erit in futuro. Si autem timor non erit in futuro, ergo nec septem dona erunt, nec modo sunt in angelis sive in animabus sanctis. Ad quod dicimus auctoritatum praemissarum
Abbreviated transcription (Latin):
xasfectu gͥhumano quem de uirgine
traxit. uolebat nonmori: & transire calicẽ
orabat. Inde beda. orat tñsire calicem quia hõ
est dicens. Pat si fieri pot̃. tnͣseat ame calix iste
Ecce habes uoluntatem humanam expressã
gine s uoluntatem euis qui misit me: quam
scuicet et̃nus habui cum patre hic apte dicit
duas inxp̃o fuisse uoluntates: scđ̃m quas diũsa
uoluit. Ieronimus quoq suꝑ illum locũ. sp̃c̃¬
ꝓmptꝰ est. caro autem infirma dans intelugi.
Hicduas uoluntates expͥmi: ait ita. hoc̃cont᷑
euticianos: qui dicunt in ꝓp̃o unã tm̃ funisse
uoluntatem. hic autem ostendit humanã
quȩ ꝓpt̾ infirmitatem carnis. recusat passi¬
onem ce cliuinam. que ꝓmpta ẽ ꝑficere dis

Expanded text:
affectu ergo humano quem de Virgine traxit, volebat non mori, et calicem transire orabat. Unde Beda: Orat transire calicem, quia homo erat, dicens: Pater transeat a me calix iste. Ecce habes voluntatem humanam expressam. gine, sed voluntatem ejus qui misit me, quam, scilicet, aeternus habui cum Patre, Hic aperte dicit duas in Christo fuisse voluntates, secundum quas diversa voluit. Hieron. quoque super illum locum Marci hic duas voluntates exprimi, ita ait: Hoc contra Eutychianos, qui dicunt in Christo unam tantum voluntatem. Hic autem ostendit humanam, quae propter infirmitatem carnis recusat passionem; et divinam, quae prompta est perficere dis
Abbreviated transcription (Latin):
stantur. ꝓ eiusdem motione orent. S si
nequiunt uitare:dicant quod ipse xp̃s.
Nong̾ ad insipientiam fuit: quod xp̃c clamas
ñ auditur. ad saiuitem corꝑalẽ. Donĩ qͥde petit
scił ut ñ moreret᷑ s melꝰ erat ut moreret᷑ qd̾ ⁊ fc̃mẽ.¬
De eoqd̾ ambrosiꝰ ait xp̃m dubitasse humano

Expanded text:
stentur, pro ejusdem amotione orent. Sed si stentur, pro ejusdem amotione orent. Sed si nequeunt vitare, dicant quod ipse Christus. Non ergo ad insipientiam fuit, quod Christus clamans non exauditur ad salutem corporalem. Bonum quidem petiit, scilicet, ut non moreretur; sed melius erat ut moreretur, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
inqua forma dicatur: adũte. hominiꝰ sub̾am
gerit. hominis assumpsit affectum. Non ergo
quasi ds .s quasi homo loquitur suscepit
quidem uoluntatem meam. Mea ẽ. uoluntaᷤ.
quam suamdixit: cum ait. Non sicut ego uo
una gͦ uoluntas. est patris &e fiuii. S alia uo
luntas hominis. alia d̾r ut scias uitam in uo¬
iuntate ẽẽ hominis. passionem autẽ xp̃i. in
uoluntate diuinã ut pateretur ꝓ nobis. his
testimoniis euident docetur. inxp̃o duas
suisse uoluntates: quod quia negauit macha
natus est. Et ex affectuhumano. sensualita¬
tis quidem ñ rationis. illud uoluit ce petiit
quod ñ impetrauit: nec id̃o petiit ut impe¬
tiet: quia sciebat dm̃. ñ ẽẽ facturum uiud: nec
ulud fieri uolebat affectu rationis ut uolunta¬
te diuinitatis. Adquid gͥ petut ut m̃bris
formam p̃beret imminente turbatione cla-¬
mandi ad dñm. & subitiendi uoluntatẽ suã
diuimne uoluntati: ut si puisante molestia tri¬

Expanded text:
in qua forma dicantur adverte. Hominis substantiam in qua forma dicantur adverte. Hominis substantiam gerit, hominis assumpsit affectum. Non ergo quasi Deus, sed quasi homo loquitur. Suscepit quidem voluntatem meam. Mea est voluntas, quam suam dixit cum ait: Non sicut ego volUna ergo voluntas est Patris et Filii. Sed alia est voluntas hominis, alia Dei; ut scias vitam in voluntate esse hominis, passionem autem Christi in voluntate divina, ut pateretur pro nobis. His testimoniis evidenter docetur in Christo duas esse voluntates, quod quia negavit Machardo, condemnatus est. Et ex affectu humano sensualitatis quidem, non rationis, illud voluit et petiit, quod non impetravit. Nec ideo petiit ut impetraret, quia sciebat Deum non esse facturum illud; nec illud fieri volebat affectu rationis vel voluntate divinitatis. Ad quid ergo petiit? Ut membris formam praeberet imminente turbatione clamandi ad Dominum, et subjiciendi voluntatem suam divinae voluntati; ut si pulsante molestia tri
Abbreviated transcription (Latin):
pensationem. Ausꝰ etiam duas in xp̃o asserit
uoluntates: dicens. Quantum distat. d̃s ab ho
mine.tantũ uoluntas di. auoluntate hoĩs.
uñ hominem gerens xp̃c. ostendit priuatam
suam & nr̃ãm sigurauit qui caput nr̃m est.
&e ad eum sicut m̃bra ꝑtinemus. Pat̃ inquit
si fieri pot transeat ame caux iste. hec huma¬
na uoluntas erat.: ꝓprium aliquid ce tamqͣm
pͥuatum uolens. S quia rectum uult ẽẽ homi¬
nem. & add̃m dirigi subdit: ñ quod ego uolo
s quod tuuis. ac si diceret. Hidete inme: qͥa
potes aliquid ꝓprium uelle. ut d̃s aliud ue¬
lit: conceditur hoc humane fragilitati. Idem
inse: scd̾m duas naturas: ait enim ꝓat̾ si fieri
pot̾ tͣnseat ame calx iste. Ecce habes homi¬
nis uoluntatem: quam ad diuinam continu¬
o dirigens. ait. Uerumptamen ñ sicut ego uo¬
lo .s sicut tũ ambrosius etiam inli iiͦ. det̾utt.
scriptum est. Pat̃ si possibile est. transferame
calicem hunc. Uerba xp̃ist̃. S quomodo. ce

Expanded text:
pensationem. Augustinus etiam duas in Christo asserit voluntates dicens: Quantum distat Deus amine, tantum voluntas Dei a voluntate hominis. Unde hominem gerens Christus, et regulamsuam et nostram figuravit, qui caput nostrum est, et ad eum sicut membra pertinemus. Pater, inquit, si fieri potest, transeat a me calix iste. Haec humana voluntas erat, proprium aliquid, et tanquam privatum volens. Sed quia rectum vult esse hominem, et ad Deum dirigi, subdit: Non quod ego volo, sed quod tu vis. Ac si diceret: Vide te in me, quia potes aliquid proprium velle, ut Deus aliud velit. Conceditur hoc humanae fragilitati. Idem in se secundum duas naturas. Ait enim: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Ecce habes hominis voluntatem, quam ad divinam continuo dirigens ait: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu. Ambrosius ita etiam, in libro 12 de Fide: Scriptum est: Pater si fieri potest, transfer a me calicem hunc. Verba Christi sunt, sed quomodo et
Abbreviated transcription (Latin):
uino timori subitiant accipiunt & tex¬
tum euangłii: ut intelligant se ẽẽ p̃co¬
nes euangłii xͥ. hii autẽ antequã ordi¬
nentur ꝓbentur. ut docet apłs: & sic
ministrarent nullũ crum̃ hñtes. hoc of
sauit: et qnͣdo apłos dormitantes qd
orationem uicitauit dicens. Uigilate¬

Expanded text:
vino timori subjiciant. accipiunt et texvino timori subjiciant. accipiunt et textum Evangelii, ut intelligant se esse praecones Evangelii Christi. Hi autem antequam ordinentur, probentur, ut docet Apostolus, et sic ministrent, nullum crimen habentes. Hoc offsavit, et quando apostolos dormientes ad rationem excitavit dicens, Mat
Abbreviated transcription (Latin):
net aures habere ad d̃m: ipse donat pacẽ.
& ipse annuntiat. Quod autem huic ordi¬
ni amoyse statutum ẽ. hoc etiam in no¬
uo testõ rep̃sentatur: cum diacono suꝑ
leuum humerum stola ponitur. & ca¬
sula in dieb ieiunii complicat᷑: quia qͥc¬
quid laboris & sustinentie in hac uita
toleratur. quasi in leua portat᷑. donec
in dextã idẽ. in et̾nitate. requies habeat.
scõ adhoc offitium elegerunt: & oratio¬
ne p̃missa manus eis imposuer̃t. Uñ
& consuetudo moleuit: ut inom̃i ma¬
trice eccłia . uni. diacones circa xͥ aram.
quasi . uͤii. columne assistant. Hii sunt
Uͭui. angłi tuba canentes in apocalipsi:
qui quales ẽẽ debeant apłs docet. timo¬
theo scribens. hii cũ ordinant᷑. solus ep̃s
eis manꝰ imponit: quia ad minnistĩũ
applcantur. Ponit eis orarium id est
stolam. desuꝑ leuum humerũ: ut per
hoc intelligant se accepisse uigũ dñi
suaue: quo ad sinistram ꝑtinentia. di¬

Expanded text:
net aures habere ad Dominum; ipse donat pacem net aures habere ad Dominum; ipse donat pacem et ipse annuntiat. Quod autem huic ordini a Moyse statutum est, hoc etiam in novo Testamento repraesentatur, cum diacono super laevum humerum stola ponitur, et casula in diebus jejunii complicatur; quia quidquid laboris et sustinentiae in hac vita toleratur, quasi in laeva portatur, donec in dextera, id est, in aeternitate, requies habeatur . sancto ad hoc officium elegerunt, et oratione praemissa manus eis imposuerunt. Unde et consuetudo inolevit, ut in omni matrice ecclesia septem diacones circa Christi aram, quasi septem columnae, assistant. II sunt septem angeli tuba canentes in Apocalypsi, qui quales esse debeant Apostolus docet Timotheo scribens. Hi cum ordinantur, solus episcopus eis manum imponit, quia ad ministerium applicantur. Ponit eis orarium, id est stolam, super laevum humerum, ut per hoc intelligant se accepisse jugum Domini suave; quo ad sinistram pertinentia, di