comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
statuunt᷑ his sẽꝑ quib
certamura dura ꝓpo¬
nunt᷑: ac ꝓ magnitu¬
dine certaminis. p̃mii ꝓponitur
magnitudo. Hinc est qd̃ xp̃e dis
ut in certamine ñ cedant ꝑicłis
non timori. Picula despicit: qui
tendit ad regnũ. Uictoriȩ cupidus:
nescit timere. Nolite timere inqͥt
pusillus grex: qͥa complacuit patͥ
ur̃o dare uob̃ regnum. Grex pusil¬
lus mundo: magnꝰ deo. Pusillus q
głosos uocat eos. quos instituit ad
ouium innocentiã. & mansuetu¬
dinẽ. xp̃ianam. Pusillus grex est.
qui ñ de magno minuit. s crescit
de pusillo. Pusillꝰ grex. Nascentis
eccłiȩ sic designat infantiã: quã
uenire ad regni sui infulas. incre¬
m̃itis cęlestib mox ꝓmittit. Noli ti¬
mere pusillus grex: qͥa cõplacuit
patͥ ur̃o dare uob̃ regnũ. Adiecit
qͥd faciendum sit regnaturis. Uen¬
dite quȩ possidetis: et date elemo¬
sinrã. Facite uob̃ sacculos qui non
ueterascunt: thesaurũ ñ deficien¬
temin cęlũ. Uendite quȩ posside¬

Expanded text:
statuuntur his semper quibus certamina dura proponuntur, ac pro magnitudine certaminis praemii proponitur magnitudo. Hinc est quod discipulut in certamine non cedant periculis, non timori; pericula despicit, qui tendit ad regnum; victoriae cupidus nescit timere. Nolite timere, inquit, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum . Grex pusillus mundo, magnus Deo; pusillus, quia gloriosos vocat eos, quos instituit ad ovium innocentiam et mansuetudinem Christianam: pusillus grex est, qui non de magno minuitur, sed crescit de pusillo; pusillus grex nascentis Ecclesiae sic designat infantiam, quam venire ad regni sui infulas incrementis coelestibus mox promittit. Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum. Adjecit quid faciendum sit regnaturus: Vendite quae possidetis, et date eleemosynam; facite vobis sacculos, qui non veterascunt, thesaurum non deficientem in coelo. Vendite quae posside
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. thalamus hornat᷑ sponse
et ornatur auro fidi. argento sa¬
pientie. uirtutũ gemmnis. scĩtatis
uelis. uerecundie rosis. liliis cas¬
titatis. pudoris uiolis. et ad alta
celi. pudicicie tẽplum. fastigium
uirginitatis attollit᷑: nec desunt
ñ ad diuini regis nuptias suscita¬
tur. Et uos similes hõib expectas¬
tib dñm suũ qñ ueniat a nup¬
tiis: ut cũ uenerit et pulsauerit.
confestĩ aꝑiatis ei. Ueniens pul¬
sat corda: & bene consciꝰ aꝑit: ma¬
le conscius claudit. Iusta mens
patescit ad p̃miũ: iniusta que ñ
meruit. se ꝑcludit. Uigilemus gͦ
dilectissimi: ut beatitudinẽ quȩ
sequit᷑ consequam᷑. Beati serui
illi: quos cum uen̾it dñs. inuene¬
rit uigilantes. Sufficiant beati¬
tudinis hec ꝓmissa. S qͥa xp̃c ip¬
siꝰ beatitudinis eloquit᷑ caritatẽ:
differamꝰ hodie: ut plemiꝰ audia¬
mus qͥd suis filiis ꝓmiserit tał pat̾.

Expanded text:
venit, thalamus ornatur sponsae: et ornatur auro fidei, argento sapientiae, virtutum gemmis, sanctitatis velis, verecundiae rosis, liliis castitatis, pudoris violis. Et ad alta coeli pudicitiae templum, fastigium virginitatis attollitur: nec desunt non ad coelestis regis nuptias suscitatur. Et vos similes hominibus exspectantibus dominum suum, quando veniat a nuptiis, ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Veniens pulsat, cor bene conscius aperit, male conscius claudit; justa mens patescit ad praemium, injusta, quia non meruit, se praecludit. Vigilemus ergo, dilectissimi, ut beatitudinem quae sequitur consequamur. Beati servi illi quos cum venerit dominus invenerit vigilantes. Sufficiant beatitudinis haec promissa, sed quia Christus ipsius beatitudinis eloquitur charitatem, differamus hodie, ut plenius audiamus quid suis filiis promiserit talis Pater.
Abbreviated transcription (Latin):
eum in celis nesciat regnare cũ
patre. Noli me tangere. Id ẽ. obse¬
qui tantum carne quȩ fidi tactu
deberes attingere ñ audeas: nec
quasi hominẽ me tangere tu p̃¬
sumas in t̾ra: quȩ dm̃ nondum
sapis in cęlestib adorare. femin¬
ea cura desinat. mulieris sollici¬
tudo desistat: uirilis credulitas
tuam conscendat in mentẽ. As¬
censum meũ cordis tui capiat
latitudo: ut in celestib et̾na tac̃
conscendit ad xp̃m. Quod ergo
eadem maria nc̃ in fidi uerti¬
ce constituta. nẽ in ȩccłiȩ subli¬
inata fastigio. & tangit xp̃m et
tenet toto scĩtatis affectu: nunc
imbecillitate carnis ut feminea
infirmitate deiecta dubitat. et
tactum sui ñ meretur autoris:
ñ faciat questionẽ. Si quide ilło
de figura est: hoc de sexii. Illud
est de diuina gr̃a. hoc de huma¬
na natura: qͥa nos idem ipsi cũ
diuina scimus. di minꝰ est. cũ
humana sapimus. cecam᷑ ex nob.

Expanded text:
eum in coelis nesciat regnare cum Patre. Noli me tangere, id est, obsequi tactu carnis, quem fidei tactu deberes attingere; nec quasi hominem tantum tangere te praesumas in terra, quem Deum nondum sapis in coelestibus adorare; feminea cura desinat, muliebris sollicitudo desistat, virilis credulitas tuam conscendat in mentem, ascensum meum cordis tui capiat latitudo, ut in coelestibus aeterna tactuconscendit ad Christum. Quod ergo eadem Maria nunc in fidei vertice constituta, nunc in Ecclesiae sublimata fastigio, et tangit Christum, et tenet toto sanctitatis affectu, nunc imbecillitate carnis et feminea infirmitate dejecta dubitat, et tactum sui non meretur auctoris, non facit quaestionem: si quidem illud de figura est, hoc de sexu; illud est de divina gratia, hoc de humana natura. Quia nos idem ipsi cum divina scimus, Dei munus est; cum humana sapimus, caecamur ex nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
eius appellas. ꝓbat & asserit exti¬
tisse. Usus enĩ tẽꝑis etiã p̃sen¬
tis : germanoꝵ uł germanarũ
filios. fr̾s noscitur nuncupasse.
Nũ quã enĩ contra pietatis ordi¬
nẽ. matrẽ dñs extero hoc ẽ in¬
hanni comm̃dass ex cruce: si a¬
lios illa p̃ter ipsũ filios suscepiss.
S uirgini uirginẽ tradidit: ut
int̾ tales cura sola sacram̃ti. so¬
la societas religionis haberet᷑:
nec mundane sollicitudim dis¬
cipulus iste tantus seruiret: s
p̃dicaturus uirginitatis partũ.
domi haberet. unde hoc dubi¬
tantib approbaret. Aut iacob
unius femine et matris hab̃e
non potuit curã: qui int̃ pͥmor¬
dia et m illo iudaico tẽ furore.
ierosolimitanã singłarit̃ rexit
eceliam: Bene aodidit dñs. Non

Expanded text:
tres appellas, probat et asserit exstitres appellas, probat et asserit exstitisse; usus enim temporis etiam praesentis germanorum et germanarum filios fratres noscitur nuncupasse. Numquam enim contra pietatis ordinem matrem Dominus extero, hoc est Joanni, commendasset ex cruce, si alios ipsa praeter illum filios suscepisset: sed virgini virginem tradit, ut inter tales cura sola sacramenti, sola societas religionis haberetur; nec mundanae sollicitudini discipulus tantus iste serviret, sed praedicaturus virginitatis partum, domi haberet unde hoc dubitantibus approbaret. At Jacobus unius feminae et matris habere non potuit curam, qui inter primordia, et in illo Judaico tunc furore Hierosolymitanam singulariter rexit Ecclesiam. Ben
Abbreviated transcription (Latin):
tur inuiti: ut ñ sit meriti s mys¬
terii qd̃ locuntur. Qđ tc̃ malitie
iudaice ui dimus euenisse: quȩ
in contumeliã dñicȩ generatio¬
nis. cũ ꝑ artẽ ioseph ꝓsapie xp̃i ex¬
aggerat ueritatẽ. ueri genitoris
confitetur & loquitur qualitatẽ.
dicendo iste est fabri filius. bene
ꝑsonam tacuit: ut ꝓderet ex arte
genitorẽ. dicendo non ioseph. s fabͥ
filius. Et quis talis faber: qualis is¬
te est qui ex nichilo tantũ. talem
fabricatus est mundũ: Et quis
faber talis: quã qui totnis bone
artis solus auctor. solus largitor
extitit: Dic gͦ iudee fabri filium:
ut dei filiũ fatearis muitus. Dic¬
& marię: ut uerũ hoĩem. s uirtu¬
tis filiũ confitearis impulsus. Dic
fr̾s: ut tantã dignationẽ tui p̃¬
dices. & p̃feras creatoris. Et licet᷑
ipse genitricis scẽ ꝑ hoc uirtutes
moliaris abscondere: tñ eugłistę
ueritas ñ ioseph & mariȩ s cleo¬
phe sororis eius filios quostu fr̃s¬

Expanded text:
tur inviti, ut non sit meriti, sed mystur inviti, ut non sit meriti, sed mysterii, quod loquuntur. Quod tunc malitiae Judaicae videmus evenisse, quin contumeliam Dominicae generationis, cum per artem Joseph prosapiae Christi exaggerat veritatem, veri genitoris confitetur et loquitur qualitatem, dicendo: Iste est fabri filius. Bene personam tacuit, ut proderet ex arte genitorem, dicendo, non Joseph, sed fabri filius. Et quis talis faber, qualis est iste, qui ex nihilo tantum talem fabricatus est mundum? et quis faber talis, qui totius bonae artis solus auctor, solus largitor existit? Dic ergo, Judaee, fabri filium, ut Dei filium fatearis invitus; dic Mariae, ut verum hominem, sed Virginis filium confitearis impulsus; dic fratres, ut tantam dignationem tui praedices et proferas creatoris. Et licet ipse genitricis sanctae per hoc virtutes moliaris abscondere; tamen evangelistae veritas non Joseph et Mariae, sed Cleophae sororis ejus filios, quos tu fra
Abbreviated transcription (Latin):
reos. ad indiciũ pietatis inĩsȩ.
susciꝑe maluit quã ꝓrogare sen¬
tentiam: ut uitã mortalib olim ꝑ¬
ditã redd̾et. et repararet occisos.
tam̃ adhuc curiositatẽ suã carna¬
lis ista emulatio. cui semꝑ et in
uirtutib et sapientia dm̃ credi
s proximoꝵ parentũ. fr̃m. afsini¬
um docum̃to. hoĩem tm̃ asserit.
gestit. optat. intelligit dicendo.
Nonne iste ẽ fabri filius & mariȩ:
fr̾ iacobi et ioseph. symonis & ui¬
de: Nonne et soroies eius hic no¬
biscum sunt: Cayphas ꝓphano
ꝓphetat ore: et cũ sacerdos eẽt. fal¬
sitatis sue sensum uinciit officio ue¬
ritatis: sententiã q ñ suo s addic¬
ti ꝓbat imꝑio. Balaam maledico
bñdicit ore: et conductus ad neqͥ¬
tiam totã. tota loquitur myst̾i̾a
ueritatis. Et sicut in spinis rosa.
hoc ẽ in frutice horrenti miri o¬
dons floscula germinantur. ita
sensus aliquotiens pessimoꝵ. ad
bona diumitatis impulsu agun¬

Expanded text:
reos, ad indicium pietatis immensae reos, ad indicium pietatis immensae suspicere maluit, quam abrogare sententiam, ut vitam mortalibus olim perditam redderet, et repararet occisos. tamen adhuc curiositatem suam carnalis ista aemulatio, cui semper est virtutibus et sapientia Deum credi, sed proximorum, parentum, fratrum, affinium documento, hominem tantum asserit, gestit, optat, intelligit, dicendo: Nonne iste est fabri filius et Mariae, frater Jacobi et Joseph, et Simonis et Judae? nonne et sorores ejus hic nobiscum sunt? Caiphas profano prophetat ore ; et cum sacerdos esset, falsitatis suae sensum vicit officio veritatis; sententiam non suo, sed addicti probat imperio. Balaam maledico benedicit ore, et conductus ad nequitiam, tota loquitur mysteria veritatis : et sicut in spinis rosa, hoc est, in frutice horrenti miri odoris flosculi germinantur; ita sensus aliquoties pessimorum ad bona divinitatis impulsu agun
Abbreviated transcription (Latin):
dauit offensam. S unde fit ma¬
liciose curiosa uł querula: In
bonis suspicax. ad noxia satis faci¬
lis. doctrinã despicit quã mira¬
cur: quȩ ꝓbat p̾cepta. contẽpnit:
in diuinis astuta: ligno. lapidib
tota resoluta : ꝓpħiȩ rebellis: con¬
traria ueritati. anguriis m̃da¬
ciis q ꝑdita. Rogo cui cautũ
qd̾ cecuis uidet: Cui sollicitum.
qd̃ mortis surgit:: Cui dubium¬
qd̾ mutꝰ loquitur: Certe qui
nesciat ẽẽ dm̃. cuiꝰ sola curatur
omnis debilitas uissione: Moy¬
ses signa fecerat multa: elyas ma¬
xima monstrauerat docum̃ta
uirtutũ. Nec dissimilia opera
fecerat helyseus. Cur nemo ꝑ¬
sonã discutit: Cur nemo status
cõmonet questionẽ Cur nemo
uñ essent. qui ue essent. uñ ista.
et ꝑ quẽ facerent tota curiosita¬
de sic requisiuit ingratus: Sed
iudicatur hic solus : qui iudica¬
re noluit ne puniret. Imꝓba se¬
ueritate discutitur: qui ut lar¬
giretur ueniã. nil quesiuit. Et
cũ solus innocens inuenerit õs

Expanded text:
am tantam. Sed unde sit malitiose curiosa, vel querula, in bonis suspicax, ad noxia satis facilis, doctrinam despicit quam miratur; quae probat praecepta, contemnit; in divinis astuta, ligno, lapidibus tota resoluta; prophetiae rebellis, contraria veritati, auguriis, mendaciisque perdita. Rogo, cui cautum, quod caecus videt? cui sollicitum quod mortuus surgit? cui dubium, quod loquitur mutus? certe, quis nesciat esse Deum, cujus sola curatur omnis debilitas jussione? Moyses signa fecerat multa, Elias maxima monstraverat documenta virtutum, nec dissimilia opera fecerat Elisaeus: cur nemo personam discutit? cur nemo status commovet quaestionem? cur nemo unde essent, quive essent, unde ista, et per quem facerent curiositate sic requisivit ingratus. Sed judicatur hic solus qui solus judicare noluit ne puniret; improba severitate discutitur, qui ut largiretur veniam, nil quaesivit: et cum solus innocens invenerit omnes
Abbreviated transcription (Latin):
S hic humanitatis modus. ñ diui¬
pietate saluaret: et compatien¬
do reciꝑet: quos extorres argu¬
endo fecerat et iubendo. Quic¬
quid enĩ ꝑ hominẽ susceptũ legi¬
Merito discipłi xp̃m redeuntem
suã sequntur ad patriã : quosiã
in suꝑni ordinis aluo descriptoᷤᷤ.
celestis patriȩ cies. et munici¬
pes electio tanta. tantȩ q gr̃e
ꝑfecerat plenitudo. dicente dño
Gaudete : qr nõia ur̃a scripta st̃
in libro uite. Et facto sabbato¬
docere: et multi audientes mi
Unde huic hȩc omnia: Et que sa
pientia quȩ data ẽ illi: et uirtu¬
tes tales que ꝑ manus eiꝰ efficnin¬
testanda nequitia. ad discutien¬
dũ semꝑ promptior. quã creden¬
dil: de diuinis uirtutib ñ ad fidẽ.
s ad calũpniã sollicite cõmouetur.

Expanded text:
Sed hic humanitatis modus, non diviSed hic humanitatis modus, non divipietate salvaret; et compatiendo reciperet, quos extorres arguendo fecerat et jubendo. Quidquid enim per hominem susceptum legiMerito discipuli Christum redeuntem suam sequuntur ad patriam, quos jam in superni ordinis albo descriptos coelestis patriae cives, et municipes electio tanta, tantae gratiae perfecerat plenitudo, dicente Domino: Gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelis . Et facto sabbatodocer“Vnde huic hec omnia, et que est sapientia que data est illi, et uirtutes tales que per manus eius efficiuntestanda nequitia, ad discutiendum semper promptior quam ad credendum; divinis virtutibus non ad fidem, sed ad calumniam sollicite commovetur,
Abbreviated transcription (Latin):
humana dnm sc̃s eu¬
angłista sustinuisse. aut
egisse commemorat : tociens car¬
naliũ sensus. tota uelut fluctu¬
um cõmotione conturbat. In be¬
cilles nãq m̃tes nesciunt dñici
corꝑis audire. discernere. & dis¬
pensare mysterta: sic̃ hodier¬
na lectione monstratur. quȩ di¬
cit. Et egressus inde iħ̃c : abiit ĩ
patriã suã. Unde egreditur uł
quo ingreditur. qui nullo conti¬
netur. nullo concluditur loco
Ad quã patriã uadit. orbem qui
fecit et possidet totũ: dicente pro¬
pheta. tui sunt celi et tua ẽ t̃ra.
orbem t̾raꝵ et plenitudinẽ eius
tu fundasti: Uerũ non sibi ꝓpt̃
se. s ꝓpt̾ te homo tͥ egreditur et
ingreditur. xp̃e : donec te intro¬
mittat expulsũ: exulẽ reuocet.
reducat et reportet abiectũ. A
sibi. s ut titã tͥ quã adam ꝑdide¬
rat ꝑatã redonaret. Abiit in patriam
suã. Si natꝰ. quomͦ non homo:
Si homo: quomͦ non cuus : Si ci¬
uis: eẽ illi patriã quis miretur:

Expanded text:
humana Dominum sanctus evangelista sustinuisse aut egisse commemorat, toties carnalium sensus tota velut fluctuum commotione conturbat. Imbecilles namque mentes nesciunt Dominici corporis audire, discernere et dispensare mysteria, sicut hodierna lectio monstrat, quae dicit: Egressus inde Jesus, abiit in patriam suam . Egreditur unde, quo ingreditur, qui nullo continetur, nullo concluditur loco? Ad quam patriam vadit, orbem qui fecit et possidet universum? dicente propheta: Tui sunt coeli, et tua est terra: orbem terrarum, et plenitudinem ejus tu fundasti . Verum non sibi per se, sed per te tibi egreditur, et ingreditur Christus, donec te intromittat expulsum, exsulem revocet, reducat, et reportet ejectum. Abisibi, sed ut tuam tibi, quam Adam perdiderat, patriam redonaret. Abiit in patriam suam. Si natus, quomodo non homo? si homo, quomodo non civis? si civis, esse illi patriam quis miretur?
Abbreviated transcription (Latin):
sequere me: hoc ẽ. ut seq̃ndo
me. repares quod conseqndo
pecuniã ꝑdidisti. S dicit ali¬
quis. Quare publicanꝰ qui ma¬
ior uidetur in crimine. maior
habetur in muuere: Nã mox
ñ solum ipse accepit: s & aliis
indulgentiã tribuit peccatoꝵ.
Totum orbem splendore ȩuan¬
głicȩ p̃dicationis irradiat: et
paraliticus sola dignꝰ uenta urx
habetur. Uis nosse. quare plus
consecutus sit publicanus: Quia
uixta apłm. uͥ abundauit pec¬
catum: suꝑ abundauit et gr̃a.
Simul. ut publicanꝰ gentilis po¬
puli tẏpum teneat: paraliticꝰ
iudaici populi sit figura. qui¬
etiam hodie tam male ualitudi¬
nis tenetur in lecto: ut nisi por¬
tatus fuerit fide gentiũ. oblatꝰ
populi credulitate saluatus:
ad domũ fidei. ad portũ patͥȩ
non ualeat ꝑuenire. Et discũ¬
bente eo in domo: ecce inquit¬

Expanded text:
sequere me. Hoc est, ut sequendo sequere me. Hoc est, ut sequendo me repares quod consequendo pecuniam perdidisti. Sed dicit aliquis: Quare Publicanus, qui major videtur in crimine, major habetur in munere? Nam mox non solum ipse accepit, sed aliis indulgentiam tribuit peccatorum: totum orbem splendore evangelicae praedicationis irradiat, et paralyticus sola dignus venia vix habetur. Vis nosse quare plus consecutus sit Publicanus? Quia juxta Apostolum, ubi abundavit peccatum, superabundavit et gratia . Scimus ut Publicanus gentilis populi typum teneat, paralyticus Judaici populi sit figura, qui hodieque malae valetudinis tenetur in lecto, ut nisi portatus fuerit fide gentium, oblatuspopuli credulitate salvatus, ad domum fidei, ad domum patriae non potest pervenire. Et discumbente eo in domo, ecce veni
Abbreviated transcription (Latin):
Cum transiret inde uidit ho¬
minẽ. Uidit pleniꝰ diuinis ocłis:
quam humanis. Uidit hoĩem:
ut peccata hominis ñ uideret.
Uidit opus suũ: ut despiceret
oꝑa peccatoꝵ. uidit illũ deus.
ut ille uideret dm̃. Uidit illũ
xp̃c: ut ille pecunie latebras
ampliꝰ non uideret. Uidit il¬
lum xp̃c sedentem: quia p̃s¬
sus cupiditatis pondere. surge¬
quã paraliticꝰ de quo ante di¬
xiiius iacebat in lecto: quia
ille carnis patiebatur paraly¬
sim. iste uientis. In illo com¬
rat dissipatus. Ille iacebat cap¬
tus carne : sedebat corꝑe et aĩo
nis doloribus succumbebat in¬
uitus: iste uiciis uoluntarus
sertuebat. Ille sibi innocens a¬
uaritiȩ uidebatur in crimine:
iste se cognoscebat int̃ uuln̾a
peceatoren. Ille luera cumula¬
bat peccatoꝵ: iste dolorũ ge¬
mitib peccata delebat. Merito
gͦ paralitico d̾r. confide fili di¬
mittuntur tibi peccata tua.
qui compensarat delicta dolo¬
rib: publicano autẽ d̾r ueni

Expanded text:
Dum transiret inde, vidit hoDum transiret inde, vidit hominem. Vidit plus divinis oculis quam humanis. Vidit hominem, ut peccata hominis non videret. Vidit opus suum, ut despiceret opera peccatorum. Vidit illum Deus, ut ille videret Deum. Vidit illum Christus, ut ille pecuniae latebras amplius non videret. Vidit illum christus sedentem, quia pressus cupiditatis pondere, surgequam paralyticus, de quo ante diximus, jacebat in lecto. Quia ille carnis patiebatur paralysim, iste mentis; in illo fueuum dissipatus; ille jacebat captus carne, sedebat corpore et animo doloribus succumbebat invitus, iste vitiis voluntarius serviebat; iste sibi innocens avaritiae videbatur in crimine, ille se cognoscebat inter vulnera peccatorem; iste lucrorum cumulabat peccata, ille dolorum gemitibus peccata delebat. Merito igitur paralytico dicitur, Confide, fili, dimittuntur tibi peccata tua , quia compensarat delicta doloribus; publicano autem dicitur: Veni,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs aꝑit mox figura dicendo.
Non ueni uocare iustos. s pec¬
catores. Non hic dñs respuit
cum ñ sint. esse se iactitait iusto.
Et ubi erant isti: cũ iuxta ꝓ¬
phetã non erat qui faceret
bonum. ñ erat usq ad unũ̃:
Ut intelligant egritudinem.
medicum ut curentur admit¬
tant. Confiteantur se pecca¬
tores: ut mͦ xp̃e parens et con¬
niua largiatur ueniã: ne pꝰ
iudex ferat incontum aces.
debitam sine fine sententrã.
tio. matłmi publica¬
num sic in apłm cõinutauit.
ut qui erat fraudator pecu¬
niȩ. fieret gr̃e distributor.
et de impietatis scola. ad pi¬
etatis magisteriũ ꝑueniret.
fieret ꝙ doctor miscd̃ie: qui
auaritiȩ fuerat insticutor.
dit hominẽ sedentẽ in thelo¬
neo mnatħm nomine. Cum tran¬
siret inde iħc. Bene transiret
ut ueniret ad gentes. Preteri¬
bat synagogam: ut in eccłia
ꝑmaneret. Progrediebatur
carnis patriam: ut deitatis suȩ
diuiuitatis honor est sempit̃nꝰ.

Expanded text:
Dominus aperit mox figuram, dicendo: Dominus aperit mox figuram, dicendo: Non enim veni vocare justos, sed peccatores. Non hic Dominus justocum non sint, esse se jactant justos. Et ubi erant justi, cum juxta prophetam: Non erat qui faceret bonum, non erat usque ad unum ? Ut intelligant aegritudinem, medicum, ut curentur, admittant, confiteantur se peccatores, ut modo Christus parens et conviva largiatur veniam, ne post judex ferat in contumaces debitam sine fine sententiam. tio Matthaeum publicanum sic in apostolum commutavit, ut qui erat fraudator pecuniae fieret gratiae distributor, et de impietatis schola ad pietatis magisterium perveniret; fieretque doctor misericordiae, qui avaritiae fuerat institutor. dit hominem sedentem in teloMatthaeum nomine . Cum transiret inde Jesus, bene transiret ut veniret ad gentes; praeteribat Synagogam, ut Ecclesia permaneret; praetergrediebatur carnis patriam, ut deitatis suae divinitatis honor est sempiternus.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit subuenire. Occultauit
dñm : qui serus dignatus est
fidutiam ñ negare. Maiestatẽ
texit: qui fragilem studuit pa¬
rentis amore complecti. S of¬
fendunt uidei dicentes. Quare
ceatur conuiio peccatorũ: qui
ꝓpt̾ peccatores et nasci uoluit.
& non recusauit occidi: Obla¬
tras cur peccatorũ uinũ bibat:
qui ꝓ peccatorib suũ sangui¬
nem fudit: Et si ius nosse am¬
plius: suscepit ipse peccatũ. ne
ꝑderet peccatores. In sententiã
suam nidex retorsit: ut amas¬
se se peccatores ꝓderet: eosq ma¬
gis esse soluendos debito. quã
dampnandos. S talib ipsum
dũm respondisse sufficiat. Non
necesse ħnt sani medicũ: s ma¬
le hñtes. Non ueni uocare iu¬
stos: s peccatores. Aut quis ñ
erat egrotus: ipsa gen̾is huma¬
ni sic egrotante natura: Ad õs
gͦ uenit: qui om̃s male hñtes
ut curaret inuenit. S plane
mori meruit. qui medicũ con¬
tempsit. ne se accusaret uł con¬
fiteretur egrotũ: ut dicti sui

Expanded text:
voluit subvenire. Occultavit voluit subvenire. Occultavit dominum, qui servis dignatus est fiduciam non negare; majestatem texit, qui fragilem studuit parentis amore complecti. Sed offenduntur Judaei, dicentes: Quare ceatur convivio peccatorum, qui propter peccatores et nasci voluit, et non recusavit occidi: oblatras cur peccatorum vinum bibat, qui pro peccatoribus suum sanguinem fudit. Et si vis posse amplius, suscepit ipse peccatum, ne perderet peccatores; in se sententiam suam judex retorsit, ut amasse se peccatores proderet magis solvendo debitum quam donando. Sed talibus ipsum Dominum respondisseecesse habent sani medico, sed male habentes; non enim veni vocare justos, sed peccatores. Et quis non erat aegrotus, ipsa generis humani sic aegrotante natura? Ad omnes ergo venit, qui omnes male habentes ut curaret invenit; sed plane mori meruit, qui medicum contempsit ne se accusaret, vel confiteretur aegrotum. Sed dicti sui
Abbreviated transcription (Latin):
itura conqͥrat: ut ñ tricesimũ
in quadragesimũ uł qͥn qua¬
gesimũ nũmũ tristis redigat
supputator: s tricesimũ et sexa¬
gesimũ et centesimũ gau¬
dii fructũ letus recondat. di¬
uinis cõmodis ꝓfuturũ. Et
surgens: secut᷑us ẽ eum. Ge¬
uerosus animꝰ : qui sic ea que
magna putarat. facile & qͣsi
nulla condempsit. Apparet
illũ ꝑ ignorantiam luera ante
presentra conquisisse: a quib
ut se seusit. uidit liberũ. sic rap¬
tus ẽ ad diuina. factum ẽ ait
cũ accumberet in domo illuis.
multi publicani et peccatores
discumbebant cũ iħu. & disci¬
pulis eius. Discumbebat iħie
mate: & epulabatur ñ cybis. s
reditu peccatoris: ut reuocaret
conuiuii collegio humanitatis
affecti dulcissima sui confabu¬
latione discumbentes: quos
sciebat posse udicis agnita po¬
testate dissolui: ꝑ celli terrore
maiestatis sue: dei nuda mox
p̃sentia posse ꝓsterni. Uelabat᷑¬
in humano corꝑe: qui homini

Expanded text:
itura conquirat, ut non trigesimum itura conquirat, ut non trigesimum in quadragesimum qui quagesimumque nummum tristis redigat supputator; sed trigesimum in sexagesimum et centesimum gaudii fructum laetus recondat divinis commodis profuturum. Et surgens secutus est eum. Generosus animus, qui sic ea quae magna putarat, facile, et quasi nulla contempsit: apparet illum per ignorantiam lucra ante praesentia conquisisse, a quibus ut se sensit, et vidit liberum, sic raptus est ad divina. Et factum est, dum accumberet in domo illius, multi Publicani et peccatores discumbebant cum Jesu et discipulis ejus. Discumbebat Jesus plus mate, et epulabatur non cibis, sed reditu peccatoris, ut revocaret convivio, collegio, humanitatis affectu, dulcissima sui confabulatione discumbentes, quos sciebat posse judicis agnita potestate dissolvi, percelli terrore majestatis suae, de nuda mox praesentia posse prosterni, velatus humano corpore, qui homini
Abbreviated transcription (Latin):
patris dolorem. ñ ꝓprii san¬
giunis. sensũ meminisse per¬
miserit. Intuere quid auro
tiuauit aspectu uinxit illece¬
bris. specie ꝑ decepit: ut hoc
esse dm̃ crederent: et deuim
uerũ. dm̃ tod beneficiis cog¬
nitum denegarent. Sic conu̾¬
tit hoĩes in ium̃ta : ut uituli
caput. caput suũ crederent: et
omniũ rerũ capiti. caput pe¬
cudis anteferrent. Attendi¬
de quani sit ꝑnicies ista fugi¬
enda: que cum mores homi¬
nũ. honestatẽ uitãq ꝑdiderit:
ipsũ quoq dm̃ uoluit homi¬
ni et coutendit auferre. Huic
est. quod iudã fecit esse ꝓdi¬
torem: ut hominẽ cogeret dm̃
here conditorẽ: et ipsũ sangui¬
nẽ taxare p̃cio. quem sponte
dñs erat nr̃m largiturꝰ in pre¬
cium. Sed ne multa suꝑ hoc
teneaut exempla fastiduun:
transeamus ad reliqua. Seq̃
re me. Et surgens: secutꝰ est
o comꝓbatur. Matheus non
loneũ suscipit ñ relinquit ut
mansura deo non homni per¬

Expanded text:
patris dolorem, non proprii sanpatris dolorem, non proprii sanguinis sensum meminisse permiserit. Intuere quid auro tivavit aspectu, vicit illecebris, specie perdecepit, ut hoc esse Deum crederent, et Deum verum, Deum tot beneficiis cognitum denegarent; sic convertit homines in jumenta, ut vituli caput, caput suum crederent, et omnium rerum capiti caput pecudis anteferrent . Attendite quam sit pernicies ista fugienda, quae cum mores hominum, honestatem, vitamque perdiderit, ipsum quoque Deum voluit homini et contendit auferre. Hoc est, quod Judam fecit esse proditorem, ut hominem cogeret Deumhere conditorem, et ipsum sanguinem taxare pretio quem sponte Dominus erat nostrum largiturus in pretium . Sed ne multa super hoc generent exempla fastidium, transeamus ad reliqua. Sequere me, et surgens secutus est o comprobatur. Matthaeus non lonium suscipit magis quam relinquit, ut mansura Deo, non homini per
Abbreviated transcription (Latin):
suadet fraudes: imꝑat latroci¬
niũ. Et quid plura: Hoc est
quod apłs dixit: radix omniũ¬
malorũ autaritia ẽ. Est cominu¬
tatio sane una: si homo prudens
illud mittat ad cęlum: pͥusquã
mittat᷑ ab illo ut stultus in tar¬
tarũ. Mittat ꝑ manũ pauꝑis:
derit. ad cęlum sine dilatione
transmittit. Merito matħm
dñs talib uinculis absolui cu¬
piens: p̃peditũ suscitat dicen¬
do. Sequere me. Hoc ẽ me se¬
quere. de suꝑnis ad suꝑna ten¬
dentem: et non aurũ de infe¬
ris ad inferua mergentẽ. Ubi
fuerit thesaurus tnus: illic e
charũ stẏrpem. ꝓgeniẽ sc̃am.
tantã germanitatẽ & singła¬
ritatis coronã a deo corrupit.
et docis reddidit pietatis ex¬
dorrem: ut ioseph egyptiis.
frẽm barbaris. innocentẽ no¬
.xiis. ingenuitatẽ tracderet
seruituti. Sic cecauit m̃tes:
sic corda dep̃ssit.sic quod in e¬
is fuerat humrani sensus. in fe¬
rinã rabiem cõmuitauit: ut
ut non offensam dei. ñ sc̃i

Expanded text:
suadet fraudes, imperat latrocisuadet fraudes, imperat latrocinium. Et quid plura? Hoc est, quod Apostolus dixit: Radix omniumalorum est avaritia . Est commutatio sane una, si homo prudens illud ante mittat ad coelum, quam mittatur ab illo, ut stultus, in Tartarum. Mittat per manum pauperis, dedit, ad coelum sine dilatione transmittit. Merito Matthaeum Dominus talibus vinculis absolvi cupiens praepeditum suscitat, dicendo: Sequere me. Hoc est me sequere de supernis ad superna tendentem, et non aurum de inferis ad inferna mergentem. Ubi fuerit thesaurus tuus, illic et charum stirpem, progeniem sanctam, tantam germanitatis singularem coronam adeo corrupit, et totius reddidit pietatis extorrem, ut Joseph Aegyptiis, fratrem barbaris, innocentem noxiis, ingenuitatem traderent servituti . Sic siccavit mentes, sic corda depressit, sic quod in eis fuerat humani sensus, ferinam in rabiem commutavit, ut non offensam Dei, non sancti
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia fraudis incuriis.
Aurum natura graue. s gra¬
uior fit auaritiaᷤ nimis. Hinc
est. quod plus ħntem depͥmit
quam ferentẽ: et uehem̃tius
aggrauat corda quam corꝑa.
Nascitur in t̾ra ꝓfunda: secta¬
tur ipsa montiũ fundamenta:
rũ discurrit anfractib: et dũ
suã semꝑ repetit naturã. cele¬
stes animos ad inferna depo¬
nit. Obscurat sensus semꝑ: alta
nientiũ semꝑ in t̾rena demer¬
git. Aurũ erogare bonũ est:
reponere malũ: contempnere
ualidũ: fugere ꝑsecurũ. Quod
sicut uincere uircutis ẽ: ita fe¬
licitatis ẽ euasisse. Auri furor
ardentius humano feruet in
pectore. quã caminus totis igne¬
scit incendiis: et acrius homine ᷤ
disoluit int̾ra. quam soluttur
a calore flamniarũ. Crudelita¬
tis dñs. seiuis hostis. amando le¬
dit: nudat uitando: ipsũ etiã
captiuat. aspectum. fidem fran¬
git: u iolat affectũ: uulnerat
caritatem: turbat quietẽ: adi¬
mit innocentiã: docet furtum:

Expanded text:
conscientia fraudis incurvus. conscientia fraudis incurvus. Aurum natura grave, gravius fit avaritia nimis. Hinc est quod plus habentem deprimit quam ferentem, et vehementius aggravat corda quam corpora. Nascitur in terra profunda, sectatur ipsa montium fundamenta, ecis discurrit anfractibus, et dum suam semper repetit ad naturam coelestes animos ad inferna deponit: obscurat sensus semper, alta mentium semper in terrena demergit. Aurum erogare bonum, reponere malum, contemnere validum, fugere persecurum: quod sicut vincere virtutis est, ita felicitatis est evasisse. Auri furor ardentius humano fervet in pectore quam caminus totus ignescit incendiis, et acrius homines dissolvit in terra quam solvitur in calore flammarum. Crudelitatis dominus, saevus hostis, amando laedit, nudat ditando, ipsum etiam captivat aspectum, fidem frangit, violat affectum, vulnerat charitatem, turbat quietem, adimit innocentiam, docet furtum,
Abbreviated transcription (Latin):
quid ẽ miscđiam uolo. et ũ facri¬
ficium. Miscđiam uoluit. ut
matheus quod tulerat ꝑ miseri¬
am in miscdĩas ꝓrogaret: et ui¬
de redimeret pęnã. unde compa¬
rauerat culpam. Non ueni uoca¬
re iustos: s peccatores. Sic di¬
cens. non reppulit iustos: s inus¬
tos qui se iustos mentiebantur
exclusit. Xp̃e gͦ quod ad pecca¬
tores uenit. peccata delere uolu¬
it: non peccatorib uoluit com¬
manere. Quod ẽ dare uitã mor¬
tuo: hoc largitatẽ tribuere est
auaro. Itaq xp̃c quod matheũ
uocat. non ẽ illa pecuniȩ ratio:
s est ratio dota uirtutis. Deniq
matheus mox factus ẽ in t̾ra pau¬
ꝑ. ut diues haberetur in cȩlo.
matħm publicanũ dñs
ad apłatus sui fastigi¬
uni euocat. et extollit: dat ma¬
nũ lapsis. spẽ restituit desꝑatis:
reddit uitę. quos mors sibi iam
detinebat addictos. Cũ pret̾i
tiq : quia stare ñ pot̃at pond̾e
cupiditatis opp̾ssus. et ipsa totꝰ

Expanded text:
quid est Misericordiam volo, et non sacriquid est Misericordiam volo, et non sacrificium. Misericordiam voluit, ut Matthaeus, quod tulerat per miseriam, in misericordias prorogaret; et inde redimeret poenam, unde comparaverat culpam. Non veni vocare justos, sed peccatores. Sic dicens, non repulit justos, sed injustos, qui se justos mentiebantur, exclusit. Christus ergo quod ad peccatores venit, peccata delere voluit, non peccatoribus voluit commanere. Quod est dare vitam mortuo, hoc largitatem tribuere est avaro. Itaque Christus quod Matthaeum vocat, non est illa pecuniae ratio, sed est ratio tota virtutis. Denique Matthaeus mox factus est terrae pauper, ut dives haberetur in coelo. aeum publicanum Dominus ad apostolatus fastigium evocat et extollit, dat manum lapsis, spem restituit desperatis, reddidit vitae, quos sibi jam mors detinebat addictos. Cum praetertique, qui stare non poterat pondere cupiditatis oppressus, et ipsa totus
Abbreviated transcription (Latin):
ingeniũ laboraret int̃pretis: si
non ipse dñs cui fit ipsa questio.
dotũ quod est questionis aufer¬
ret. Repetamꝰ gͦ ordinẽ lectiõis.
rit audiamus. Cum transiret
inquit in de iħ̃e. Non dixit cũ
siuit inde iħc : ne matheus ibi
talit̃ remaneret. Uidit hoĩem.
Non dixit. uidit matħm: quia
in matheo hominẽ liberarat: hoc
est homines quorũ pecuniã pos¬
sidebat. Seruire deo nequeunt:
pecuniȩ seruientes. Non potestis
inquit deo seruire et mãmone.
Ueni sequere me. Nou dixit. affer
ad me: quia matheũ. non mathei
sacculos requirebat. Ueni sequere
me. Hoc ẽ depone pondera: dirũ¬
pe uincła: solue laqueos: me seq̃re:
quere de.: ꝑde usurã. ut te uale¬
as inuenire. S iam phariseis qͥd
responderit audiamꝰ. Non ẽ in¬
quit opus sanis medicus: s male
hñtib. Ecce quare ad matheũ
uenerat xp̃c: ut auaritię cura¬
ret iuilnera: ut sanies sanaretur
usurȩ. Euntes inquit discite.

Expanded text:
ingenium laboraret interpretis, si ingenium laboraret interpretis, si non ipse Dominus, cui fit ipsa quaestio, totum quod est quaestionis auferret. Repetamus ergo ordinem lectionis: rit audiamus. Cum transiret, inquit, Jesus. Non dixit, cum sivit inde Jesus, ne Matthaeus ibi taliter permaneret. Vidit hominem. Non dixit, vidit Matthaeum, quia in Matthaeo hominem liberarat; hoc est, homines quos pecunia possidebat servire Deo nequeunt, pecuniae servientes. Non potestis, inquit, Deo servire et mammonae . Veni, sequere me. Non dixit, Affer ad me, quia Matthaeum, non Matthaei sacculos requirebat. Veni, sequere me. Hoc est, depone pondera, disrumpe vincula, solve laqueos. Me sequere. Quaere te, perde usuram, ut te valeas invenire. Sed jam Pharisaeis quid responderit, audiamus: Non est opus, inquit, sanis medicus, sed male habentibus. Ecce quare ad Matthaeum venerat Christus, ut avaritiae curaret vulnera, ut saniem sanaret usurae. Euntes, inquit, discite,
Abbreviated transcription (Latin):
questionẽ faciet. s et scanda¬
lum: quantũ illo tẽꝑe circũ¬
stantiũ patefecit intentio.
Quomͦ enĩ infirmitas non la¬
boraret humana : qñ uidebat
apud xp̃m pecumã sic ualere.
ut daret fraudulento fidem.
uenali gr̃am. cupiditatis ma¬
gistro officiũ largitatis. doc¬
tori fenoris magisteriũ scita¬
tis. publicano scłi cȩleste secretũ:
Urebat uidentes quod usura q̃
uastat t̾ram tollebatur ad cęlum:
et hanc quam detestant᷑ hoĩes.
diuinitas aduocabat. Sic aut̃
ipse : qui dicturꝰ uera de se. non
potuit ħ tacere. Cum autẽ iħc
discumberet in domo eiꝰ: ecce ue¬
niebant publicani et peccatoreᷤᷤ
et manducabant cũ eo. et cum
bant discipłis eius. Quare cũ
publicanis & peccatorib mandu¬
cat magister ur̃: Et hoc dice¬
bant pharisei : ut ess magnum
malũ. quod et malis poterat dis¬
plicere. Et si erat nefas publica¬
nos xp̃o participes uel in cibo ẽẽ:
diuinis sociare quid erat publi¬
canos: fr̃s: in questionẽ hanc

Expanded text:
quaestionem, sed et scandalum, sicut illo tempore circumstantium patefecit intentio. Quomodo enim infirmitas non laboraret humana, quando videbat apud Christum pecuniam sic valere, ut daret fraudulento fidem, venali gratiam, cupiditatis magistro officium largitatis, doctori fenoris magisterium sanctitatis, publicano saeculi coeleste secretum? Urebat videntes, quod usura quae vastat terram tollebatur ad coelum, et hanc quam detestantur homines Deitas advocabat. Sic autem ipse, qui dicturus vera de se, non potuit haec tacere. Cum autem Jesus discumberet in domo, ecce veniebant multi Publicani et peccatores, et discumbebant cum eo bant discipulis ejus: Quare cum Publicanis et peccatoribus manducat magister vester? Et hoc dicebant Pharisaei, ut esset magnum malum, quod et malis poterit displicere: et si erat nefas publicanos Christo participes, vel in cibo esse, divinis sociare quid erat publicanum? Fratres, in quaestione hac
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Sed ut illa uerbo. ita hec
doceret exemplo: iam tunc
eos fr̃s martyres genuit. qñ e¬
os partus sui septenario nume
homine. Ecce mulier iterum
atq iterũ parturit. donec in
uirtutem mutetur infirnitas
caro transcendat in sp̃m: terra
transferatur in cęlum. Ardebat.
anhelabat. ut eos uno die sacͦs
martyres pareret : quos uix
paruulos ꝑ annorum curricu¬
la generarat. Ecce mulier. ec¬
ce mater quã uita filiorũ. fe¬
cit anxiam: mors securã. Bea¬
ta. cu n futura gła dot astant
candelabra : quot germura.
Beata. quȩ tot p̃misit ad reg¬
num: beatior quȩ suũ inscło
nil amisit. Discurrebat letior
inter confossa cadauera. quam
inter cunabula cara filiorum:
quia internis oculis tot cerne¬
bat brauia. quot uulnera: qͦt
tormenta dot p̾mia: quot iuc¬
timas. tot coronas. Et qͥd plu¬
ra fr̃s: Non est non est uera

Expanded text:
vit ; et ut illa verbo, ita haec vit ; et ut illa verbo, ita haec doceret exemplo. Jam tunc eos, fratres, martyres genuit, quando eos partus sui septenario numerhomine . Ecce mulier iterum atque iterum parturit, donec in virtutem mutetur infirmitas, caro transcendat in spiritum, terra transferatur in coelum. Ardebat, anhelabat, ut eos uno die sacros martyres pareret, quos vix parvulos per annorum curricula generabat. Ecce mulier, ecce mater, quam vita filiorum fecit anxiam, mors securam. Beata, cui in futura gloria tot astant candelabra, quot germina; beata, quae tot praemisit ad regnum; beatior, quae suum in saeculo nil amisit. Discurrebat laetior inter confossa cadavera quam inter cunabula chara filiorum, quia internis oculis tot cernebat bravia quot vulnera; quot tormenta, tot praemia; quot victimas, tot coronas. Et quid plura, fratres? Non est, non est vera
Abbreviated transcription (Latin):
ni uocare. iustos: s peccatores.
Sic dicendo. non reppulit iu¬
esse peccatores. Audi ps almistã.
Dñs de celo ꝓspexit in t̾ram su¬
ꝑ filios hominũ: ut uideat si ẽ
intelligens aut requirens dm̃.
Omnes declinauerunt simul
fessione nr̃a: ut xp̃i uenia ñ
simus peccatores.lxx. de sc̃a fe¬
Iac multiplices nunc
triumphos. quos ꝑsecutoris cru¬
delitas tociens illusa cumula¬
uit. tempus nos dinumerare
non patitur: ad illam tota ser
monis nr̃i confugit oratio.
quȩ meruit filios tot habere.
quot dies mundus accepit. Ue¬
te mater luminũ. fons dierũ:
que septenario corusco ger¬
minis sui toto orbe resplen¬
det. Beata quȩ non solum ꝓ
lege patitur. s ipsius legis ep¬
talysmũ meruit mat̾ scã gene¬
rare. Eptalysmũ fr̃s quod non
unius et temporalis taberna¬
culi illustraret archanũ: sed
eccłiȩ sempit̃nȩ sacro illumi¬
naret incensu. felix quȩ tot
portare meruit uirtutũ pig¬
nora : quot illa archa p̃cepto¬
rum uolumina sacrata gesta¬

Expanded text:
ni vocare justos, sed peccatores. Sic dicendo non repulit juerit peccatores. Audi Psalmistam. Dominus de coelo prospexit super filios hominum, ut videat si est intelligens aut requirOmnes declinaverunt, simulfessione nostra, ut Christi venia non simus peccatores. SERMO m multiplicesve triumphos, quos persecutoris crudelitas toties illusa cumulavit, tempus nos dinumerare non patitur, ad illam tota nostri sermonis confugit oratio, quae meruit filios tot habere quot dies mundus accepit. Vere mater luminum, fons dierum, quae septenario corusco germinis sui toto orbe splendet. Beata, quae non solum pro lege patitur, sed ipsius legis heptalismum meruit mater sancta generare: heptalismum, fratres, qui non unius et temporalis tabernaculi illustraret arcanum, sed Ecclesiam sempiternam sacro illuminaret incenso. Felix, quae meruit portare tot virtutum pignora quot illa arca praeceptorum volumina sacrata gesta
Abbreviated transcription (Latin):
slam & abraham post terrenoᷤ
merores pias animas et reuo¬
lantes ad cȩlũ: intra gremiui
sue consolationis mneludit. Iob
in ipsis diuitiarũ machinis di¬
abolum et ipse inicit: et nobis
uincendi eum reliquit exemplũ.
Abraham sic possedit diuitias.
ut eas sepe et oblatas contem¬
neret. et calcaret indultas. et
sic diligeret possidere diuitiaᷤ.
non a diuitiis possideri: habe¬
re eas ad largitatem miseroꝵ.
non ad cupiditatis incendiũ.
S ad hec respondetur. fuer̃t
de. non turpit̃ acquisite: con¬
cesse ad usum uitę. ñ ad mor¬
tis usuram. Matħm uł pub¬
licanũ diuitie sic cupiditatis
publicabant magistrũ. in for¬
nacem auariciȩ sic coquebant.
sic alligabant uinculis cauti¬
onũ sacculoꝵ ponderib sic
p̃mebant: ut leuare se ad in¬
nocentiam. ad iusticiã sur¬
gere. ad uirtutem ꝓgredi. ñ
ualeret. Unde et sedere euis
iam erat fubsidere non sed̾e.
Hẽ gͦ talem xp̃c ad sua cur

Expanded text:
Nam et Abraham post terrenos Nam et Abraham post terrenos moerores pias animas et revolantes ad coelum in gremium suae consolationis includit. Et Job in ipsis divitiarum machinis diabolum et ipse vicit, et nobis vincendi eum reliquit exemplum. Abraham sic possedit divitias, ut eas saepe et oblatas contemneret et calcaret indultas ; et sic diligeret possidere divitias, non a divitiis possideri; habere eas ad largitatis materiam, non ad cupiditatis incendium. Sed ad haec respondetur, fuerunttae, non turpiter acquisitae; concessae ad usum vitae, non ad mortis usuram. Matthaeum vero publicanum divitiae, sic cupiditatis publicant magistrum, fornace avaritiae sic coquebant, sic alligabant vinculis cautionum, sacculorum ponderibus sic premebant, ut levari ad innocentiam, ad justitiam surgere, ad virtutem progredi non valeret. Unde et sedere ejus erat jam subsidere, non sedere. Hunc ergo talem ad sua cur
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ex labore: uoluit eos la¬
borem ꝑͣdere. s mutare. Ipse an¬
te illis usum laboris indułsit:
qui postea eis tolerantiam de¬
dit passionis. Hiuc est: quod
regna. gentes. carceres. iuncula.
torm̃ta mortis. seiuentes hiõies
t̃ris omnib sic uicerunt. Diximꝰ
quod in apłis amica uirtutũ.
deo cara sit electa pauꝑtas. Ma¬
theum de theloneo diuitẽ. de
usuris locupletem: lucris seculi
theus de se ipso sic cepit. Et cũ
transiret iude iħe. uidit hominẽ
sedentẽ in theloneo matheum
nomine: & ait illi. Sequere me.
Matheus publicanꝰ generat uo¬
bis non paruã suis questib q̃sti¬
onem: et magnũ nobis negoti¬
um sua negociatione ꝓponit.
Sed dicit aliquis. Quam q̃sti¬
onem: quod negociũ: Os su¬
scipit pauꝑes: sed diuites ñ repel¬
lit. habentes suscipit: et ad se
trahit non habentes. Abrahã
diues. diues iob: daiuid diues.
Et quid abraham beatiꝰ: Qd
fortiꝰ iob: Quid dauid sanctiꝰ:

Expanded text:
rovenit ex labore, voluit eos larovenit ex labore, voluit eos labores non perdere, sed mutare: ipse ante illis usum laboris indulsit, qui postea eis tolerantiam dedit virtutis. Hinc est quod regna, gentes, carceres, vincula, tormenta, mortes, saevientes homines terris omnibus sic vicerunt. Diximus quod in apostolis amica virtutum, Deo chara, sit electa paupertas. Matthaeum de telonio divitem, de usuris locupletem, lucris saeculithaeus de seipso sic coepit: Et cum transiret inde Jesus, vidit hominem sedentem in telonio, Matthaeum nomine; et ait illi, sequere me . Matthaeus publicanus generat nobis non parvam suis quaestibus quaestionem, et magnum nobis negotium sua negotiatione proponit. Sed dicit aliquis: Quam quaestionem? Quod negotium? Deus suscipit pauperes, sed divites non repellit. Habens suscipit et ad se attrahit non habentes. Abraham dives , dives Job, David dives. Et quid Abraham beatius? Quid fortius Job? Quid David sanctius?
Abbreviated transcription (Latin):
humiles: s scitate sublimes. Hi¬
les arte: s simplicitate p̾ciosi. Ob¬
scuri uita: s uitȩ merito ꝑlucen¬
tes Sabore cõmunes. s ꝓposito sin¬
gulares. Addicti uigiliis. s ad
celestes uictorias iam nocati. flu¬
ctibus mancipati. s fluctib non
demersi. Negati honorib: im¬
mo ditati honorib. non negati.
Iniiriis dati: s iniuriis non
relicti. Captores pisciũ: s pisca¬
tores hominũ iam decreti Ue¬
nite inquit et faciam uos pisca¬
tores hominũ: ut uitalis ec̃ȩ iac¬
tu. ut hamo celestis uerbi cle
mortis gurgite animas ad lu¬
cem tollerent sempit̃nam. Cap¬
dores piscium : fiunt hominũ
piscatores. De labore transeunt
ad laborem: quia labor nescit
lassescere meditatos. Omnia
que de usu ueniunt: non fati¬
humanis laborib exerceri uo¬
luit: ut eos in defessos redderet
in diuinis. Uoluit eis manere
fortitudinẽ: de exerticio p̃stare
uirtutem. Et quia fructus ꝓ¬

Expanded text:
humiles, sed sanctitate sublimes, vihumiles, sed sanctitate sublimes, viles arte, sed simplicitate pretiosi; obscuri vita, sed vitae merito perlucentes; labore communes, sed proposito singulares: addicti vigiliis, sed ad coelestes victorias jam vocati; fluctibus mancipati, sed fluctibus non demersi; negati honoribus, ditati magis honoribus, non negati; injuriis dati, sed injuriis non relicti; captores piscium, sed piscatores hominum jam decreti. Venite, inquit, et faciam vos fieri piscatores hominum ; ut vitalis escae jactu, ut hamo coelestis verbi, de mortis gurgite animas ad lucem tollerent sempiternam. Captores piscium fiunt hominum piscatores, de labore transeunt ad laborem, quia labor nescit lassescere meditatus. Omnia quae de usu veniunt, non fatiChristus humanis laboribus exercere voluit, ut eos indefessos redderet in divinis: voluit eis Deus manere fortitudinem, de exercitio praestare virtutem. Et quia fructus p
Abbreviated transcription (Latin):
uod sit uirtutibus
cognata pauꝑtas.¬
et terrena et celestis
comꝓbat disciplina. Athleta
ad luctam nudus accedit:
confligit et fluctibus nauta
nudus. Miles in acie non nͥ
expeditus astat : et qui ten¬
dit ad phylosophiam. totũ
quod in reb est ante contẽ¬
nit. Est gͦ uirtutib cogna¬
ta pauꝑtas. Et si pauꝑtas
uirtutũ parens. uirtutum so¬
cia sic habetur: saꝑe conueniet
quare xp̃c ad uirtutis officiũ
pauꝑes sic elegit. Petrus et an¬
dreas iacob & ioħs germaui¬
tas combinata. uno conge¬
minata pauꝑtas: in apłoꝵ
principes eliguntur. Pauꝑes censu:
loco humiles: ules arte: obseuri
uita: labore cominunes. Addicti
nigiliis: fluctib mancipati: ne¬
gati honoribus: in iuriis dati: p̃¬
sidio retis. solo pisciũ captu. ui¬
ctum uestitumq requirentes.
Sed in istis quantũ uile munda¬
nus uidebat aspectus: p̾ciosas
tantũ animas dei intuitus tẽ
uidebat. Erant censu pauꝑes:
s innocentia locupletes. Loco

Expanded text:
Quod sit virtutibus cognata paupertas, terrena et coelestis comprobat disciplina. Athleta ad luctamen nudus accedit, confligit cum fluctibus nauta nudus, miles in acie non nisi expeditus assistit; qui tendit ad philosophiam, totum quod in rebus est ante contemnit. Est ergo virtutibus cognata paupertas; et si paupertas virtutum parens, virtutum socia sic habetur, sapere convenit, quare Christus ad virtutis officium pauperes sic elegit. Petrus et Andreas, Jacobus et Joannes, germanitas combinata, immo congeminata paupertas, in apostolorum principes eliguntur: pauperes censu, loco humiles, viles arte, obscuri vita, labore communes, addicti vigiliis, fluctibus mancipati, negati honoribus, injuriis dati, praesidio retis, solo piscium captu victum vestitumque conquirentes. Sed in istis quantum vilis mundanus videbatur aspectus, pretiosas tantum animas Dei intuitus tunc videbat. Erant censu pauperes, sed innocentia locupletes; loco