comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cram bonã. qͣm̃ scdmillũ erit amicus illius.
ih a uiuentute tua excipe
doctrinam: & usq ad canos inuenies
sapientiam. Quasi is qui arat & sems¬
nat accede ad illam: et sustine bonos fruetus
illius. Inoꝑe enim ip̃ius griguũ laborabrs:
et cito edes cle genationib illuis. Qm aspera
est nimiũ sapientia in doctis hominibꝰ. &ñ
ꝑmanebit in illa excors. Q uasi lapidis unt
ꝓbatio erit in illis: & ñ demorabuntur picere

Expanded text:
illum erit amicus illius. fili, a iuuentute tua excipe doctrinam et usque ad canos inuenies sapientiam. quasi is qui arat et seminat, accede ad illam et sustine bonos fructus illius. in opere enim ipsius exiguo laborabis et cito edes de generationibus illius. quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus et non permanet in illa excors. quasi lapidis uirtus probatio erit in illis et non demorabuntur proicere
Abbreviated transcription (Latin):
posita est uobis in celis: quam audistis in
u̾bo uitatis eũngelii qd ꝑuenit ad uos sic̃¬
et in uni̾iso iundo est. ⁊ fructifieat & cres¬
eit. Sicut in uobis ex ea die qua audistis et
cognonistis grãm dei in u̾itate: si c̃ didici¬
nifestauit nob̾ dilectionẽ urãm in sp̃u.
deo et nosex quadie audiuimus
ũ cessamus ꝓ uobis orantes & postulan¬
tes ut impleamini aguitione uolun¬
tatis eius. in omni sapientia et intellectu spi¬
ntaliuit ambuletis digne deo ꝑ omĩa placeri¬
tesinomini dꝑe bono fructificauttes e erescen

Expanded text:
posita est uobis in caelis, quam ante audistis in uerbo ueritatis euangelii quod peruenit in uos, sicut in omni mundo est fructificans et crescens sicut et in uobis, ex qua die audistis et cognouistis gratiam dei in ueritate. haec nifestavit nobis dilectionem vestram in Spiritu ideo et nos ex qua die audivimus non cessamus pro vobis orantes et postulantes ut impleamini agnitione voluntatis eius in omni sapientia et intellectu spiritali ut ambuletis digne Deo per omnia placentes in omni opere bono fruc
Abbreviated transcription (Latin):
facitis. ex animo oꝑamuni sicut dño et nõ
hominib: scientes qd̾ a dño accipietis retͥ¬
butionem hereditatis.
ño xp̃o seruite. Qui enim inuiriã facit.
recipiet id quod iniq gessit. et ñ est ꝑso¬
narum acceptio apd̾ deum. Dñi qd̾ iustum
ẽ & ȩquum seruis prestate: scientes qm̃ ⁊ uos¬
dñm habetis in celis. Orationi instate. iuigi¬
lantes in ea. in grãrum actione: orantes si¬
qd̾ etiam uinctus sum ut manifestem ilid̾.
ita ut oportet me locͥ. In sapientia ambłate
ad eos qui foris sunt: tempus rediñtes. Ser

Expanded text:
facitis, ex animo operamini, sicut domino et non hominibus, scientes quod a domino accipietis retributionem hereditatis. domino Christo seruite. qui enim iniuriam facit, recipit id quod inique gessit, et non est personarum acceptio apud deum. Domini, quod iustum est et aequum, seruis praestate, scientes quom habetis in caelo. orationi instate, uigilantes in ea cum gratiarum actione: orantes sii, propter quod etiam uinctus sum, ut manifestem illud ita ut oportet me loqui. in sapientia ambulate ad eos qui foris sunt, tempus
Abbreviated transcription (Latin):
nister et conseruus in dño: quemmis ad uos
ad hoc ip̃m. ut cognoscat q̃ circa uos sunt. et
consoletur corda ur̃a cum onesino kĩo et fi¬
deli frẽ qui ẽ ex nobis. Qui omĩa quȩ hic agun¬
tur nota faciet uobis. Salutat uos aristarchꝰ
concaptuus m̃s. & marchꝰ consobriuꝰ barua¬
be. de quo accepistis mandata. Si uenerit ad
uos excipite illum: & ioseph qui dicitur iustꝰ
qui sunt ex ceuncisione. Hi soli sunt adiu¬
tores meiu regnodei: qui mͥ fuerunt solacie
Salutat uos ep̃afras qui ex uobis est. seruus
.xiħu. semꝑ sollicitꝰ ꝓ uobis in orationibꝰ. ut
stetis ꝑfecti et pleni in omni uoluntate dei.
laborem ꝓuobis.⁊ ꝓhis quisunt laodicie. et
qui hierapoli. Salutat uos lucas medicꝰ km̃s:
et demas. Salitate fratres qui sunt laodiciȩ
et nẏnifam.⁊ quȩ in domo eius est ȩcclesiam.
& cum lecta fuerit apd̾ uos epła. facite ut
et in laudicensium ȩccłia legatur. & eam q̃
laudiceusium ẽ. uos legatis. & dicite archyp¬

Expanded text:
conservus in Domino: quem misi ad vos ad hoc ipsum, ut cognoscat quae circa vos sunt, et consoletur corda vestra, cum Onesimo charissimo, et fideli fratre, qui ex vobis est. Omnia, quae hic aguntur, nota facient vobis. Salutat vos Aristarchus concaptivus meus, et Marcus consobrinus Barnabae, de quo accepistvos excipite illum et Iesus qui dicitur Iustus qui sunt ex circumcisione hii soli sunt adiutores in regno Dei qui mihi fuerunt solacio salutat vos Epaphras qui ex vobis est servusu semper sollicitus pro vobis in orationibus ut stetis perfecti et pleni in omni voluntate Dei tlaborem pro vobis et pro his qui sunt Laodiciae et qui Hierapoli salutat vos Lucas medicus carissimus et Demas salutate fratres qui sunt Laodiciae et Nympham et quae in domo eius est ecclesiam et cum lecta fuerit apud vos epistula facite ut et in Laodicensium ecclesia legatur et eam quae Laodicensium est vos legatis et dicite Archip
Abbreviated transcription (Latin):
ci sensii moꝑib malis: nunc aũt reconei¬
uauit in corꝑe carnis eius ꝑ miortẽ. exhibere
uos scõs et inmaenlatos & i nrxphensibiles
cora mipso. Si tamen ꝑmatietis in fide fundati
et stabiles. et immobiles a spe eungelii qd̾ au¬
distis. quod predicatum ẽ in uniusa eicat ura
que sidicelo est: eũ tactus sum ego paulus uoi

Expanded text:
econciliavit in corpore carnis ejus per mortem, exhibere vos sanctos, et immaculatos, et irreprehensibiles coram ipso: si tamen permanetis in fide fundati, et stabiles: et immobiles a spe Evangelii, quod audistis, quod praedicatum est in universa creatura, quae sub coelo est, cujus factus sum
Abbreviated transcription (Latin):
neminẽ. nec posse resistere eoꝵ uoleutiȩ.
cunctoꝵ auxilio destitutos. Et laudauima¬
gismortuos qͣm iuuentes: et feliciorẽ utroq
indicaui qui nec dum natus est: nec uidit ma¬
la q̃ sub sole fiunt. Rursus contẽplatus sũ
omnes labores hominum et industrias: ani¬
madu̾ti patere inuidiȩ proximi. E in hoc gͦ
uanitas: et cura suꝑflua est. Stultus cõpli¬
cat manus suas: & comedit carnes suas dicẽs.
Melius est pugillus cum requie: qͣmplena
utraq manus cũ labore & afflictione auiiiii.
Consid̾ans repperi et aliã uanitatẽ sub sole.
nus est: & scdm non habet.
Non filium. ñ fratrem.⁊ tam̃ labora¬
re ñ cessat. nec satiantur oculi eiꝰ diuiti¬
is: nec recogitat diceus. Ciu laboro. ⁊ fraudo
mulesse: quam unum. Habent enimȩmo¬
lumentũ societatis suȩ. Si unus cecid̾it: ab
altero fulcietur. Ue soli: qr cum cecid̾it: nõ
habet subleuantem. Et si dormierut duo:
fouebuntur mutuo. Unus quomodo cale¬

Expanded text:
em: Nec posse resistere eorum violentiae, cunctorum auxilio destitutos. Et laudavi magis mortuos, quam viventes: et feliciorem utroque judicavi, qui necdum natus est, nec vidit mala, quae sub sole fiunt. Rursum contemplatus sum omnes labores hominum, et industrias: Animadverti patere invidiae proximi: et in hoc ergo vanitas, et cura superflua est. Stultus complicat manus suas, et comedit carnes suas, dicens: Melior est pugillus cum requie, quam plena utraque manus cum labore, et afflictione animi. Considerans reperi et aliam vanitatem sub sole: unus est, et secundum non habet, non filium, non fratrem, Et tamen laborare non cessat, nec satiantur oculi ejus divitiis: Nec recogitat, dicens: Cui laboro, et fraudo mul esse, quam unum: habent enim emolumentum societatis suae: si unus ceciderit, ab altero fulcietur: Vae soli; quia cum ceciderit, non habet sufovebuntur mutuo; unus quomodo cale
Abbreviated transcription (Latin):
wis nouit si spiritus filioꝵ adam ascen¬
dat sursum.⁊ si sp̃s uinientoꝵ descen¬
dat deorsum: E deprehendinichil ẽẽ
inelius quam letari hominẽ in oꝑe suo: et
hanc ẽe partem illiuis. Quis enim eũ addu¬
cet ut post se fictura cognoseat: Uerti me¬

Expanded text:
is novit si spiritus filiorum Adam ascendat sursum et si spiritus iumentorum descendat deorsum? Et deprehendi nichil esse melius quam letari hominem in opere suo, et hanc esse partem illius. Quis enim eum adducet ut post se futura cognoscat? Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ili in tua infirmitate
rabit te. Auerte a delicto & dirige manꝰ:
et ab omni delicto munda cortuũ. Da suaui¬
gua oblationem.⁊ da locũ medico: et eium
inmanib eoꝵ incurrasi ip̃i u̾o dñm depre¬
cabuntur ut dirigat requiem eoꝵ.⁊ sani
datem ꝓpt̾ conu̾sationem eoꝵ. Qͥ delinqͥt
inconspectu eius qui fecit eum: incidet in
manus medici.
il in mortuum ꝓduc lacͥinas: ⁊ quasi
dira passus incipe plorare. E scd̾in ui
ditium contege corpus illus: et ñ des¬
pitias sepulturam illiꝰ. Propt̾ de laturam¬
uitem amare fer luctum illius uuo die:
et consolare ꝓpter tristiciam. Et facluclium¬

Expanded text:
Fili, in tua infirmitate rabit te. auerte a delicto et dirige manus et ab omni delicto munda cor tuum. Et pgua oblationem et da locum medico, etenim in manus illorum incurras: ipsi uero dominum deprecabuntur, ut dirigatatem propter conversationem illorum qui delinquit in conspectu eius qui fecit eum incidat in manus medici fili in mortuum produc lacrimas et quasi dira passus incipe plorare et secundum iudicium contine corpus illius et non despicias sepulturam illius propter delaturam amare fer luctum illius uno die et consolare propter tristitiam  a tri
Abbreviated transcription (Latin):
fer a mactionemi. A tristicia enĩ festiuat mor
et eooꝑiet iurtutẽ: & tristicia cordis flectit
ceruicem. In abductione ꝑmanet tristicia:
et substantia inopis sccłm cor eiꝰ. Non ded̾is
in tristicia cor tuum sed repelle eamate. et
memento nouissimoꝵ et noli obliusci. Neq
enim ẽ conu̾sio. Et hinc nichil ꝓderis: et te
ip̃m pessimabis. Memor estouiditi mei. sic
enim erit et tuũ. Michi heri: ⁊ tibi hodie.
In requie mortui requiescere fac memoriam
eus: et consolare illum in exitu spiritus sui.
Sapientiam scribe in tempore uacuitatis.
et qui minoratur actu sapientiã ꝑcipiet qr
sapientia replebitur. Qͥ tenet aratrũ & qui
gloriabitur in iaculo. stimulo boues agitat.
et conu̾satur in oꝑib eoꝵ: et narratio eiꝰ in
filiis tauroꝵ. Corsuum dabit ad uersandos
sulcos: & uigilia eiꝰ in sagina uaccarũ.
M ic omnis

Expanded text:
er tristitiam  a tristitia enim festinat mors et cooperiet virtutem et tristitia cordis flectet cervicem in abductione permanet tristitia et substantia inopis secundum cor eius non dederis in tristitia cor tuum sed repelle eam a te et memento novissimorum noli oblivisci neque enim est conversio et huic nihil proderis et te ipsum pessimabis memor esto iudicii mei sic enim erit et tuum mihi heri et tibi hodie in requie mortui requiescere fac memoriam eius et consolare illum in exitu spiritus sui sapientiam scribe in tempore vacuitatis et qui minoratur actu sapientiam percipiet qua sapientia replebitur qui tenet aratrum et non gloriatur in iaculo stimulo boves agit et conversatur in operibus eorum et narratio eius in filiis taurorum cor suum dabit ad versandos sulcos et vigilia eius in sagina vaccarum sic omnis
Abbreviated transcription (Latin):
sculos pen̾natoꝵ. Ipsi quoq contra sanguinẽ
suum insidiantur. et moliuntur frandes ñ
arimas suas. Sic semite omĩs auari: animas
possi deirtium rapiunt.iiii. Sapientia¬
foris predieit in plateis d at uocem̃ siuũ hu capite
turbarum clamitat: inforib portarumurbis
ꝓfert uba sua dicens. Usquȩquo paruuli dili¬
gitis infantiam: et stulti ea quȩ sunt sibi noxia
cupiunt. ⁊ imprudentes odiũt scientiã:
onitimini ad correptionẽ meã. En ꝓfe

Expanded text:
s loqueretur: Ipsi, inquit, contra sanguinem suum insidiantur, et moliuntur fraudes contra animas suas. Sic semitae omnis avari animas possidentium rapiunt. Item postforis praedicat, in plateis dat vocem suam: In capite turbarum clamitat, in foribus portarum urbis profert verba sua, dicens: Usquequo, parvuli, diligitis infantiam, et stulti ea, quae sibi sunt noxia, cupient, et imprudentes odibunt scientiam? Convertimini ad correptionem m
Abbreviated transcription (Latin):
Uinsontem frustra. deglittiauius eum
sicut inss uiuentem.⁊ integrũ quasi
descendentem in lacũ: omnem preciosam
substantiam repperiemꝰ. ⁊ implebimus de¬
mus nr̃as spoliis. sortem mitte nobiseui mar¬
supium unum sit omnium nr̃m.
ili tui: ne am builes cum eis. ꝓhibe pe¬
dem tuum a semitis eoꝵ. Pedesenim u¬
loꝵ ad malum ciirunt: et festiuant ut effun

Expanded text:
degluttiamus eum sicut infernus viventem et integrum quasi descendentem in lacum omnem pretiosam substantiam repperiemus implebimus domos nostras spoliis sortem mitte nobiscum marsuppium unum sit omnium nostrum fili mi ne ambules cum eis prohibe pedem tuum a semitis eorum pedes enim illorum ad malum
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedinem tuam qͣm in filios habes ostende¬
bas: et deseruiens unius cuiusq uoluntati ad
qd̃ quis uolebat coni̾tebatur. Nix aũt & gla¬
cies sustinebant ium ignis & ñ tabescebant:
ut scirent qm̃ fructus numicoꝵ ext̾minabat
ignis ardens in grandine et pluuia coruscãs.
Hoc aũt tt̾m ut nutͥrentur iusti: etiani sue
uirtutis oblitus est.
reatura enim tibi factor deseruiens:¬

Expanded text:
dulcedinem tuam quam in filios habes ostendebat et serviens uniuscuiusque voluntati ad quod quis volebat convertebatur nix autem et glacies sustinebant vim ignis et non tabescebant ut scirent quoniam fructus inimicorum exterminabat ignis ardens in grandine et pluvia coruscans hoc autem iterum ut nutrirentur iusti etiam suae virtutis oblitus est creatura enim tibi factori deserviens
Abbreviated transcription (Latin):
tas dñi filii mercis fructus uentris. Sicut sa¬
gittȩ in manu potentis: ita filii iuuentitis.
Beatus uir qui implebit pharetram suam ex
ipsis: ñ confundentur cum loq̃ntur inimicis
inporta.
Cantieum graduum. cxxuii:

Expanded text:
tas Domini filii mercis fructus ventris sicut sagittae in manu potentis ita filii excussorum beatus vir qui implebit desiderium suum ex ipsis non confundentur cum loquentur inimicis suis in porta canticum graduum beati
Abbreviated transcription (Latin):
dame ñ poterunt surge. cadent sub pedibus
meis Aociristime fortitudine dpbuod ibni
curuabis resistentes mn subme. Inumlcor ineoꝵ
dedisim dor sum. & odientes meddipast. eor¬
mabunt & ñ erit qͥ saluet. ad dñm ⁊ ñ exaudi¬
et eos. Delebo eositt puluem ante faciemuerti:
utt litumplatearumpiciam eos Saltiabis ne
a contradietioms pl̃i pones me in caput. u¬

Expanded text:
t non poterunt surgere, cadent sub pedibus meis. Et accinxisti me fortitudine ad praelium. incurvabis resistentes mihi sub me. Inimicorum meorum dedisti mihi dorsum, et odientes me disperdidisti. Clamabunt: et non erit qui sal Comminuam eos ut pulverem ante faciem venti, ut lutum platearum projiciam eos. Salvabis me a contradictionibus populi, pones me in caput
Abbreviated transcription (Latin):
lic lude. ⁊ age conceptiones tuas: et ñ in delic¬
tis et uerbo suꝑbo. Suꝑ his omnib benedi¬
cito dñm qui fecit te: & inębriantem te ab
omnib bonis suis. Qui tinet dm̃ excipiet
doctrinam eius: & qui iugilau̾int ad illum
inuenient benedictionem. Qui querit le¬
gem replebiturabea: & qui insidiose agit
scandalizabitur inea. Qui timent deum
inuenient uiditiũ iustum: et iusticias qͣsi
lumen accendent. Peccator homo uͤitabit
correptionem: et scd̾m uoluntatẽ suam ĩue¬
niet comꝑationẽ. Uir consilii ñ disꝑdet in¬
telligentiam: alienus ⁊ suꝑb ñ ꝑtimeseit
timorem. etiam postquã fecit cum eo sine
consilio: ex suis insectationib arguetur.

Expanded text:
lic lude et age conceptiones tuas, et non in deliclic lude et age conceptiones tuas, et non in delictis et uerbo superbo. et super his omnibus benedicito deum, qui fecit te, et inebriantem te ab omnibus bonidoctrinam ejus; et qui vigilaverint ad illum, invenient benedictionem. Qui quaerit legem, replebitur ab ea; et qui insidiose agit, scandalizabitur in ea. Qui timent Dominum, invenient judicium justum, et justitiam quasi lumen accendent. Peccator homo devitabit correptionem, et secundum voluntatem suam inveniet comparationem. Vir consilii ntiam: alienus et superbus non pertimescet timorem, etiam postquam fecit cum eo sine consilio, et suis insectationibus arguetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Illoꝵ habe & sic consid̾a: & om̃ĩ cura tua
explicata recumbe ut lȩteris ꝓpt̾ illos. ut or¬
nam̃tum gr̃e accipias coronam: et dignatio¬
nem consequaris conrogationis. Loquȩre
maior natu: decet euunte. Primũ uerbum
diligenti scientiã: et ñ impedias musicã. Ubi
auditus ñ est ñ effundas sermouẽ: & importu¬
ne noli extolli in sapientia tua. Gemmula car¬
bunculi in ornam̃to auri: & cõꝑatio musicoꝵ
in comniuo uni. Sicut in fabricatione au¬
ri signum ẽ smaragdi: sic numerꝰ musicoꝵ
in iocundo & moderato uino. Audi tacens: &
ꝓ reu̾entia accidet tibi bona gr̃a. Adolescens
loquere intua causa: uix si bis int̾rogatus
fueris habeat caput responsum tuũ. In mul¬
tis esto quasi inscius: & audi tacens simul &
quȩrens. In medio magnatoꝵ ñ presumas: &
ubi sunt senes ñ multum loquaris. Ante gͣn¬
dinem preibit coruscatio: & ante uerecundi¬
tem prior in domum tuã: ⁊ illic auocare & il¬

Expanded text:
 sic conside et omni cura tua explicita recumbe ut laeteris propter illos et ornamentum gratiae accipias coronam et dignationem consequaris conrogationis loquere maior natu decet enim te primum verbum diligenti scientiam et non inpedias musica ubi auditus est non effundas sermonem et inportune noli extolli in sapientia tua gemmula carbunculi in ornamento auri et conparatio musicorum in convivio vini sicut in fabricatione auri signum est zmaragdi sic numerus musicorum in iucundo et moderato vino audi tacens et pro reverentia accedet tibi bona gratia adulesceloquere in tua causa uix. si bis interrogatus fueris, habeat caput responsum tuum. in multis esto quasi inscius et audi tacens simul et quaerens. in medio magnatorum non praesumas, et ubi sunt senes, non multum loquaris. ante grandinem praeibit coruscatio, et tem prior in domum tuam et illic auocare et il
Abbreviated transcription (Latin):
retur. qͣmuis posterior fuerit ordinata: ut per
siugulas epłas gradib ad ꝑfectiora ueiuretur.
R̾manoꝵ naniq pleriq tam rudes crant ut
ñ intelligant dei se gr̃a et ñ sus mertris ẽẽ sal¬
uatos. it ob hoc duõ utt̾ se populi conflictarent.
deuco illos indigere asserit confirmari: uitia
grtulitatis priora cõmemorins. ¶Chorintiis
aũt iam dicit scientiȩ grãm eẽ concessam: ⁊ ñ
ramem̃s increpat. quam eur peccantes ñ uiere¬
paunt repiehendit sic̃ ait. Auditur uter uos

Expanded text:
retur, quamvis posterior fuerit destinata, ut per retur, quamvis posterior fuerit destinata, ut per singulas epistolas gradibus ad perfectiora veniretur. Romanorum namque plerique tam rudes erant, ut non intelligerent Dei se gratia, non suis meritis esse salvatos, et ob hoc duo inter se populi conflictarent; idcirco illos indigere asserit confirmari, vitia gentilitatis priora commemorans; Corinthiis autem jam dicit scientiae gratiam esse concessam, et non tam omnes increpat, quam cur peccantes non increpaverint, reprehendit, sicut ait: Auditur inter vos
Abbreviated transcription (Latin):
respondendum est. Si ꝓpt̾ea pauli ñ erit quia
euis ñ habet nomen. gͦ nec aliciuꝰ erit. qr nul¬
lius uoĩe titulatur. Qd̾ si inconueniens ab¬
surdumq est: ip̃ius magis ẽẽ credenda est. q̃
tanto doctrine sue fulget ȩloquio. Sed qm̃
apd̾ hebreoꝵ eccłias quasi destructor legis fal¬
sa suspitione habebat᷑. uoluit taeito uoĩe de
figuris legis & iu̾tate xp̃i redd̾e rationẽ. ne odi¬
uni nominis fronte prelati utilitatẽ exelud̾et
lectionis. Non ẽ sanc mirum si eloq̃ñtior ui¬
deatur in ꝓprio idest hebreo: qͣm in ꝑegrino id
est greco. quo cet̾e epłe sunt scͥpte serinone. Mlo¬
uet etiam quosdam qͥre romauoꝵ epła in pri-¬
mo sit posita. cum eã ñ primã scͥptam ratio ma¬
nifestet. Nam hanc se ꝓficisceutem iexusolimã
scͥpsisse testatur. cum corutthios ⁊ alios ante iã
ut ministeriũ qd secum portatus erat collige¬
ieut. litt̾is adhorgitꝰ sit. Unde intelligi qͥdam
noliut itaoñis epłas orditiatas. ut prima pone¬

Expanded text:
respondendum est: Si propterea Pauli non erit quia ejus non habet nomen, ergo nec alicujus erit, quia nullius nomine titulatur. Quod si inconveniens absurdumque est, ipsius magis esse credenda est, quae tanto doctrinae suae fulget eloquio. Sed quoniam apud Hebraeorum Ecclesias quasi destructor legis falsa suspicione habebatur, voluit tacito nomine de figuris legis et veritate Christi reddere rationem, ne odium nominis in fronte praetitulati utilitatem excluderet lectionis. Non est sane mirum si eloquentior videatur in proprio, id est, Hebraeo, quam in peregrino, id est, in Graeco, quo caeterae Epistolae sunt scriptae, sermone. Movet etiam quosdam, quare Romanorum Epistola in primo sit posita, cum eam non primo scriptam ratio manifestet. Nam hanc se proficiscentem Hierosolymam scripsisse testatur, cum Corinthios et alios jam ante, ut ministerium quod secum portaturus erat, colligerent, litteris adhortatus sit. Unde et intelligi quidam volunt ita omnes epistolas ordinatas, ut prima pone
Abbreviated transcription (Latin):
tũsmiserunt Semde queritur. cur ñ amplus
qͣm decem epłas ad ȩccłias sẽpserit. Decem eium
siuit cũ illa quȩ dicitur ad ebreos. Nam relique
quatuor ad discipulos speci altier sunt porrecte:
ut ostend̾et nouum ñ discrepare a uet̾i testam̃¬
.to. et se contra legem ñ facere moysi: ad nume¬
rum pͥmoꝵ decalogi mandatoꝵ suas epłas ordi¬
nauit. E quot ille preceptis a pharaone insti¬
tuit liberatos: totidem hic epłis a diaboli et
ydolatriȩ seruitute edocet adquisitos. Nam ⁊
duas tabulas lapideas. duoꝵ testam̃toꝵ figu¬
ram habuisse uiri eruditissimi tradiderunt.
Ep̃łam sane.que ad hebreos seribitur. pauli¬
titulata ꝓpter sermonis suliq distantiã: s
aut barnabe iuxta tertulianũ. aut luce uixta
quosdam. uel certe clementis discipuli apłoꝵ¬

Expanded text:
transmiserunt. Deinde quaeritur cur non amplius quam decem Epistolas ad Ecclesias scripserit. Decem sunt enim, cum ea quae dicitur ad Hebraeos; nam reliquae quatuor ad discipulos specialiter sunt porrectae. Ut ostenderet Novum non discrepare a Veteri Testamento, et se contra legem non facere Moysi, ad numerum primorum Decalogi mandatorum suas Epistolas destinavit; et quot ille praeceptis a Pharaone instituit liberatos, totidem hic Epistolis a diaboli et idololatriae servitute edocet acquisitos. Nam et duas tabulas lapideas, duorum testamentorum figuram habuisse viri eruditissimi tradiderunt. Epistolam sane quae ad Hebraeos scribitur, titulata, et propter sermonis stylique distantiam, sed aut Barnabae juxta Tertullianum, aut Lucae juxta quosdam, vel certe Clementis discipuli apo
Abbreviated transcription (Latin):
laudant᷑ & itt magis ac magis ꝓficiant cõmonẽ¬
tiur. Galathȩ iam nulliꝰ eriminis accusant. nsi
hor tantũ qd callidissimis pseudo apłis credide¬
rir Ephesii sane nulla rephensione s multa
laude sunit digni: q fidem apłicam seruauert.
Ohylippenses et multomagis collaudantur:
qui nec audire qͥdem falsos apłos uolueriutu
Colosenses aũt tales erant: ut cum ab apło u
si corꝑaltter ñ fuissent. hac laude digni habe¬
rentur. Et si corꝑe inquit abseus sum: s spũ
uobiscum sum. gaudens ⁊ uidens ordinẽ ur̃m.
Thestalonicenses nichilominꝰ in duab epłis
ouini lande ꝓsequitur: eo qd̾ ñ solum fidem
inconcussam seruau̾int ueritatis. setiam ui
ꝑsecutione eiuiũ fueruit constantes inueitti.¬

Expanded text:
 ut magis ac magis proficiant commonentur. Galatae vero jam nullius criminis arguuntur, nisi hujus tantum quod callidissimis pseudoapostolis crediderunt. Ephesii sane nulla reprehensione, sed multa laude sunt digni, quia fidem apostolicam servaverunt. Philippenses etiam multo magis collaudantur, qui nec audire quidem falsos apostolos voluColossenses autem tales erant, ut cum ab Apostolo visi corporaliter non fuissent, hac laude digni haberentur: Etsi corpore, inquit, absens sum, sed spiritu vobiscum sum, gaudens et videns ordinem Thessalonicenses nihilominus in duabus epistolis omni laude prosequitur, eo quod non solum fidem inconcussam servaverint veritatis, sed etiam in persecutione civium fuerint constantes inventi
Abbreviated transcription (Latin):
sus se diuisus est. Quomodo gͦ stabit reg¬
num eiꝰ: Et si ego in beelzebub eicio demo¬
nes. filii ur̃iin quo eiciunt: Ideo ip̃i uidices
ur̃i erunt. Si aũt ego in spũ dei eicio demo¬
nes: igitur ꝑuenit in uos regnum dei. Aut qͦ¬
modo potest quisquã intrare in domũ for¬
tis & uasa eius diriꝑe. nisi priꝰ alligau̾it for¬
tem ⁊ tunc domum eius diripiat: Qui ñ
ẽ mecum contrame ẽ: & qͥ ñ cong̾gat mecũ
spargit. Ideo dico uobis. Omne peccatum et
blasphemia remittet᷑ hominib. sp̃c autem
blasphemiȩ ñ remit̾tetur. & quicũq dixe¬
rit uerbum contra filium hominis dunit

Expanded text:
it regnum ejus? Et si ego in Beelzebub ejicio daemones, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt. Si autem ego in spiritu Dei ejicio daemones, igitur pervenit in vos regnum Dei. Aut quomodo potest quisquam intrare in domum fortis, et vasa ejus diripere, nisi prius alligaverit fortemest mecum, contra me est: et qui non congregat mecum, spargit. Ideo dico vobis: Omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus: Spiritus autem blasphemia non remittetur. Et quicunque dixerit verbum contr
Abbreviated transcription (Latin):
Quinquaguita namq sex aimoꝵ oculoꝵ lu¬
men amisit: seragenarius uero recepit. Reli¬
quum uo uitȩ suȩ ingaudio fuit : & cũ bono
ꝓfectu timoris dei ꝑrexit in pace. In hora autẽ
mottis suȩ uocauit ad se tobiam filium siũ.
et septem iuuenes filios eius nepotes suos. dir¬
itq eis. ꝓpe erit interitꝰ i nue. ñ eium iei¬
dit u̾bum dei. & fratres nr̃i qui disꝑsisintta
terraisrł. reu̾tentur ad eam. Omnisañt de¬
serta tra cius replebitur: & domꝑe dei queni
ea uicensa est iteruin reedi  cabitur ibi ru¬

Expanded text:
quinquaginta namque et sex annorum oculorum lumen amisit sexagenarius vero recepit reliquum vero vitae suae in gaudio fuit et cum bono profectu timoris Dei perrexit in pace in hora autem mortis suae vocavit ad se Tobiam filium suum et septem iuvenes filios eius nepotes suos dixitque eis prope erit interitus Nineven non enim excidit verbum Dei et fratres nostri qui dispersi sunt a terra Israhel revertentur ad eam omnis autem deserta terra eius replebitur et domus Dei quae in ea incensa est iterum reaedificabitur ibiqu
Abbreviated transcription (Latin):
asios. utienitq eos in columes in senectute
Dua: & curam eoꝵ gessit. ⁊ ip̃e clausit ocłos
eoꝵ & omnem hereditatem domus raguhel ip¬
se ꝑcepit. uiditq quuitam genauionem filios
filioꝵ suoꝵ. A completis annis nouaguita et
nouem intimore domini: cuingaudio sepelie¬
runt eñxmiis cognatio eiꝰ. ⁊ omnis genatio

Expanded text:
enitque eos incolomes in senectute bona et curam eorum gessit et ipse clausit oculos eorum et omnem hereditatem domus Raguhel ipse percepit viditque quintam generationem filios filiorum suorum et conpletis annis nonaginta et novem in timore Domini cum gaudio sepelierunt eum omnis
Abbreviated transcription (Latin):
U diebus sius ñ ꝑtimuit principem. ⁊ in po¬
tenttia nemo uicit illum: nec supauit illũ uer¬
bum aliqd̾. ⁊ mortuum ꝓphetauit corpiis eiꝰ
In uita sua fecit monstra: et in morte mira¬
bilia oꝑatus est. In omnib istis ñ penituit po¬
pulus. ⁊ ñ recesserunt a peccatis suis: uisq dũ
abiectisunt de t̾ra sua. ⁊ disꝑsi sunt inomnẽ
t̾ram. Et relicta ẽ gensꝑ pauea: et pruiceps
in domo dauid. Quidam ip̃oꝵ fecerunt qd̾
ꝑlaceret deo: alii aũt multa cõmiser̃t pecc̃a.
Rechias muniuit ciuitatẽ . ax¬

Expanded text:
 diebus suis non pertimuit principem, et potentia nemo vicit illum; nec superavit illum verbum aliquod, et mortuum prophetavit corpus ejus. In vita sua fecit monstra, et in morte mirabilia operatus est. In omnibus istis non poenituit populus, et non recesserunt a peccatis suis, usque dum deiecti sunt de terra sua et dispersi sunt in omnem terram et relicta est gens perpauca et princeps in domo David quidam ipsorum fecerunt quod placeret Deo alii autem multa commiserunt peccata Ezechias munivit civitatem sua
Abbreviated transcription (Latin):
tis nature obliuiscebatur flamme. Econtra¬
rio corruptibilium animaliũ ñ uerauerũt
carnes coambulartiũ: nec dissoluebant illĩ
quȩ facile dissoluebatur sicut glacies bonã
ȩscam. In omnib enim dñe magnificasti po¬
pulum tuũ ⁊ honorasti: et ñ dispexisti in oĩ
tempore. ⁊ in om̃i loco assistens eis.¬

Expanded text:
tis naturae obliviscebatur. Flammae e contratis naturae obliviscebatur. Flammae e contrario corruptibilium animalium non vexaverunt carnes coambulantium, nec dissolvebant illam, quae facile dissolvebatur sicut glacies bonam escam in omnibus enim Domine magnificasti populum tuum et honorasti et non despexisti in omni tempore et in omni loco adsistens eis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuenerunt: ñ sine illis quȩ ante facta erãt
argum̃tis ꝑuim fluminũ. Iuste enim patie¬
bantur: secundum suas nequitias. E enim
detestabiliorẽ inhospitalitatem instituerũt.
Alii quidem ignotos ñ recipiebant aduenas:
alii aũt bonos hospites in seruitutẽ accipie¬
bant. Et ñ solum hoc. s alius quidẽ respectꝰ¬
erit illoꝵ: qm̃ inuiti recipiebant extranȩos.
Qͥ aũt cum lȩticia receꝑunt: hos qui eudẽ
usi erant iusticiis. seuissimis afflixerunt do¬
loribus. ꝑcussi sunt aũt oecitate: sicut illi
in foribus iusti. cum subitaneis ocoꝑti essent
tenebris: unusquisq hostii sui transitũ quȩre¬
bant. In se enini ȩlementa dum conu̾tunt᷑.
sic̃ in organo qualitatis sonus immutatur
⁊ omĩa suũ sonum custodiunt. Unde ẽ ild̾ estimare
tica conuertebantur: & quȩcumq erãt na¬
tantia in t̾ram transibant. Ignis in aqͣuale¬
bat suprasuam uirtutẽ: & aqua extinguen¬

Expanded text:
supervenerunt non sine illis quae ante facta erant supervenerunt non sine illis quae ante facta erant argumentis per vim fluminum iuste enim patiebantur secundum suas nequitias etenim detestabiliorem inhospitalitatem instituerunt alii quidem ignotos non recipiebant advenas alii autem bonos hospites in servitutem accipiebant et non solum hoc serit illorum quoniam inviti recipiebant extraneos qui autem cum laetitia receperunt hos qui eisdem usi erant iustitiis saevissimis adflixerunt doloribus percussi sunt autem caecitate sicut illi in foribus iusti cum subitaneis cooperti essent tenebris unusquisque ostii sui transitum quaerebat in se enim elementa dum convertuntur sicut in organo qualitatis sonus inmutatur et omnia suum sonum custodiunt unde est aestimare atica convertebanturtantia, in terram transibant. Ignis in aqua valebat supra suam virtutem, et aqua exstinguen
Abbreviated transcription (Latin):
illi aũt nouam mortẽ inuenirent. Om̃is enũ
creatura ad suũ genis ab initio figurabat᷑
deseriuens cuis preceptis: ut pueriticusto¬
direntur illesi. Ham nubes eoꝵ castra obum
brabat. & ex aqua quȩ aute erat terra arida
apparuit: et in mari rubro uia sine impedi¬
mento. ⁊ campus germinans de ꝓfundo ninuo
ꝑ quem omnis natio transiuitꝰ que tegebat᷑
tua manu: uidentes mirabilia et monstra.
Tamqm enini equi depauerunt:⁊ tamquam
agni exultau̾nt magnificantes tedñe qui
liberasti illos. Memores enim eraut adhuc
eoꝵ. que in incolatu illoꝵ facta frerãt. quem¬
admodum ꝓ natione animaliũ eduxit t̾ra
muscas.⁊ ꝓ piscibus eructauit fluiꝰ multi¬
tudinem ranarum. Nouissime aũt uderũt
nouam creaturã auiũ. cũ abducti concupis¬
centia postulau̾nt ȩscam ȩpulatiõis.
N allocutione enim desiderii ascendit illis
de mari ortygometra. ⁊ uexationes peccatoribꝰ

Expanded text:
illi autem novam mortem invenirent omnis enim illi autem novam mortem invenirent omnis enim creatura ad suum genus ab initio refigurabatur deserviens tuis praeceptis ut pueri tui custodirentur inlaesi nam nubis castra eorum adumbrabat et ex aqua quae ante erat terra arida apparuit et ex mari Rubro via sine inpedimento et campus germinans de profundo nimio per quem omnis natio transivit quae tegebatur tua manu videntes mirabilia monstra tamquam equi enim depaverunt et tamquam agni exultaverunt magnificantes te Domine qui liberasti illos memores enim erant adhuc eorum quae in incolatu illorum facta fuerant quemadmodum pro natione animalium eduxit terra muscas et pro piscibus eructavit fluvius multitudinem ranarum novissime autem viderunt novam creaturam avium cum abducti concupiscentia postulaverunt escam epulationis in adlocutione enim desiderii ascendit illis de mari ortygometra et vexationes peccatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
tura potentie. s uerbo uexatoren subiecit. ui¬
ramenta parentũ ⁊ testam̃tũ cõmemorãs.
uin enini iam aceruatim cecidissent su¬
per alterutrum mortui int̾stetit et am¬
pittauit impetum: & diuisit illam quȩ
ad uiuos ducebat uiam. In ueste enim poderiᷤᷤ
qͣm habebat: totus erat orbis t̾rarũ. E paren¬
tum magnalia in quattuor ordinib lapidũ
tẽptatio ire sufficiens. Impiis aũt: usq in no¬
sent ut seducerent. ⁊ cum magna sollicitudi¬
ne premisissent illos: consequębantur illos pe¬
nitentiȩ actus. Adhuc enim int̾ manus ha¬
bates luctum ⁊ deplorantes ad monum̃ta
mortuoꝵ: aliam sibi assũpserunt cogitatio¬
reniuscientiȩ: & quos rogantes ꝓiecerant:
hos tamq̃m fugitiuos ꝑsequebant Ducebut
enim illos adhimc finem digna necessitas. Et̃
hoꝵ que accid̾ant cõmenoratione amitttebãt.
et quȩ deerant cormentis repleret ꝑunctio.
et populus quidem tuus mirabiliter tͣnsuet.

Expanded text:
tura potentiae sed verbo vexatorem subiecit iutura potentiae sed verbo vexatorem subiecit iuramenta parentum et testamentum commemorans cum enim iam acervatim cecidissent super alterutrum mortui interstetit et amputavit impetum et divisit illam quae ad vivos ducebat viam in veste enim poderis quam habebat totus erat orbis terrarum et parentum magnalia in quattuor ordinibus lapidumtemptatio irae sufficiens impiis autem usque in noum reversi essent ut se ducerent et cum magna sollicitudine praemisissent illos consequebantur illos paenitentia acti adhuc enim inter manus habentes luctus et deplorantes ad monumenta mortuorum aliam sibi adsumpserunt cogitationem inscientiae et quos rogantes proiecerunt hos tamquam fugitivos persequebantur ducebat enim illos ad hunc finem digna necessitas et horum quae acciderant memorationem amittebant ut eam quae deerat tormentis replerent punitionem et populus quidem tuus mirabiliter transiret
Abbreviated transcription (Latin):
tium continent omĩa. ⁊ noxin suo cursu
medium iter haberet. omps sermo tuus
eriliens de celo a regalib sedibus durus de¬
bellator in mediam ext̾minii t̾ram ꝓsiliũ:
gladium acutum insim ulatũ imꝑiũ tuũ
pottans. Et stans repleuit omĩa morte: et
usq ad celum attingebat stans in t̾ra. tunc
continuo uisus somnioꝵ maloꝵ turbau̾nt
illos: et timores suꝑuenerunt insperati. Et
alius alibi ꝓiectus semiuiuus: ꝓpt̾ qͣm morie¬
batur causam demonstrabat. Uisiones enĩ
que illos turbau̾nt he premonebant: ne in¬
scii quare mala patiebantur ꝑirent. Tetigit
aũt tunc ⁊ uistos temptatio mortis. ⁊ cõmo¬
tio in heremo facta est. multitudinis: sed ñ
diu ꝑmansit ira tua.
roperans enim homo sine que rela dep̾¬
cari ꝓ populis: ꝓferens seruitutis sue scu¬
tum orationem. E ꝑ incensum depreca¬
tionem alligans restitit irȩ. ⁊ finem imposu¬
it necessitati: ostendens q̃m tuus est famulꝰ.
Uicit aũt turbas ñ in uirtute corꝑis nec arma¬

Expanded text:
tium tenerent omnia, et nox in suo cursu medium iter haberet, omnipotens sermo tuus exsiliens de coelo a regalibus sedibus durus debellator, in mediam exterminii terram prosiliit gladius acutus, insimulatum imperium tuum portans, et stans replevit omusque ad caelum adtingebat stans in terra tum continuo visus somniorum malorum turbaverunt illos et timores supervenerunt insperati et alius alibi proiectus semivivus propter quam moriebatur causam demonstrabat visiones enim quae illos turbaverunt haec praemonebant ne inscii quare mala patiebantur perirent tetigit autem tunc et iustos temptatio mortis et commotio in hdiu permansit in ira tua. Properans enim homo sine querela deprecari pro populis, proferens servitutis suae scutum, orationem et per incensum deprecationem allegans, restitit irae, et finem imposuit necessitati, ostendens quoniam tuus est famulus. vicit autem turbas non virtute corporis nec arma
Abbreviated transcription (Latin):
habent differentiam. quando int̾ se dicuntt᷑.
Nam in octauo et tricesimo anno temꝑibus
ptholomei euergetis regis postquam ꝑueni in
egyptum.⁊ eummultum temꝑis ibi fecissem
inueni libros relictos ñ parue neq contemnẽ¬
de dectrine. Itaq bonunt⁊ necessariũ putaui
et ip̃am aliquam addere diligentiam :: laborẽ
interpretandiistum librum. S multa uigi¬
laatu li doctrinam in spacio temꝑis ad illa
quȩ ad finem ducunt li brumn dare:⁊ illis qͥ
uolunt animũ intend̾e⁊ discere quemadio¬
Dumo porteat instituere mores qͥ scd̃m legem
dĩi ꝓposuerunt uitam agere.¬

Expanded text:
habent differentiam quando inter se dicuntur. habent differentiam quando inter se dicuntur. 4 nam in octavo et tricesimo anno temporibus Ptolomei Euergetis regis, postquam perveni in Aegyptum et cum multum temporis ibi fecissem, inveni libros relictos non parvae neque contemnendae doctrinae. 5 itaque bonum et necessarium putavi et ipse aliquam addere diligentiam et laborem interpretandi istum librum; et multa vigilia adtuli doctrinam in spatio temporis, ad illa quae ad finem ducunt librum dare, et illis qui volunt animum intendere et discere quemadmodum oporteat instituere mores qui secundum legem Domini proposuerunt vitam agere
Abbreviated transcription (Latin):
nobis et magnoꝵ ꝑ
legem et ꝓphetas ali¬
osq qui secuti sunt
illos sapientiam de¬
monstratã: in qͥbus
oportet laudare isrł
doctrine et sapientie
causa. qr ñ solum ip¬
sos loq̃ntes necesse est peritos sed etiam ex¬
traneos posse.⁊ dicentes et scribentes doctissi¬
mos tier. Auiis meus iesus postqͣm se amplius
dedit. ad diligentiam lectionis legis et ꝓpheta¬
rum ⁊ alioꝵ libroꝵ qui nobis a parentibus nr̃is
traditisunt: uolui et ipse scribere aliqͥd horũ
quȩ ad doctrinam et sapientiam ꝑtinent. ut
desiderantes discerent: et il loꝵ periti facti ma¬
gis magisq attendant aninio ad legitimani¬
uos cum beniuolentia et attentione: et stu¬
dio lectionem facere. ⁊ ueniam habere in illis
in quib uideniur seq̃ntes imaginẽ sapien¬
tiȩ: ⁊ deficere in u̾boꝵ cõpositione. Nam de fi¬
cient uerba hebraica: quando tͣnslata fuerĩt
ad alteram linguam. Non solum aũt hec. s
et ipsa lex et ꝓphete. cet̾aq libroꝵ ñ paruam.

Expanded text:
nobis et magnorum per Legem et Prophetas aliosque qui secuti sunt illos sapientiam demonstratam, in quibus oportet laudare Israhel doctrinae et sapientiae causa; quia non solum ipsos loquentes necesse est peritos, sed etiam extraneos posse et dicentes et scribentes doctissimos fieri. 2 avus meus Iesus postquam se amplius dedit ad diligentiam lectionis Legis et Prophetarum et aliorum librorum qui nobis a parentibus nostris traditi sunt, volui et ipse scribere aliquid horum quae ad doctrinam et sapientiam pertinent, ut desiderantes discere et illorum periti facti magis magisque adtendant animo evos cum benevolentia et adtentiore studio lectionem facere, et veniam habere in illis in quibus videmur sequentes imaginem sapientiae et deficere in verborum conpositione. nam deficiunt verba hebraica quando translata fuerint ad alteram linguam; non solum autem haec, sed et ipsa Lex et Prophetae ceteraque librorum non parvam
Abbreviated transcription (Latin):
listi: et pariter illos ꝑdidisti in aqua ualida.
Illa enim nox ante cognita est. a patrib m̃s.
ut uere scientes quibus uiramentis credide¬
runt animȩquiores ẽẽnt. Suscepta ẽ autẽ
a populo tuo santtas quidem iustoꝵ: inusto¬
rum autem exterminatio.
icut enim lesisti adusarios: sic nos ꝓuo¬
ans magnificasti. Absconse enim sacfi¬
cabant iusti pueri bonoꝵ: & iusticie le¬
gem inconcordiam disposuerunt. Sinilter
bona et mala ꝑ cepturos ustos: patrias de¬
cantantes laudes. Resonabat aũt moonue¬
niens inimicoꝵ uox: et flebilis andiediatur
planctus ploratoꝵ infantiũ. Similiãt pe¬
na seruus cum dño afflictus: et popularis bo¬
mo regi similia passus. Suniliter ergoor̃s
uno nomine mortis: imortuos habelĩt ĩni¬
merabiles. Sec enum ad sepeliendũ uiuisuf

Expanded text:
listi et pariter illos perdidisti in aquam validam listi et pariter illos perdidisti in aquam validam illa nox ante cognita est a parentibus nostris ut vere scientes quibus iuramentis crediderunt animaequiores essent suscepta est autem a populo tuo sanitas quidem iustorum iniustorum autem exterminatio sicut enim laesisti adversarios sic nos provocans magnificasti absconse enim sacrificabant iusti pueri bonorum et iustitiae legem in concordia disposuerunt similiter bona et mala percepturos iustos patri iam decantantes laudes resonabat autem inconveniens inimicorum vox et flebilis audiebatur planctus ploratorum infantium simili autem poena servus cum domino adflictus et popularis homo regi similia passus similiter ergo omnes uno nomine mortis mortuos habebant innume
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis enim orbis t̾rarum limpido lumina¬
batur lumine: et ñ impeditis oꝑib contine¬
batur. Solis aũt illis supposita erat grauisnor.
imago tenebrarum q̃ suꝑuentura illis erat.
Iꝑsi ergo sibi erant grauiores tenebris.
anctis aũt tuis: maxima erat lux. & ho¬
rum qͥdem uocem audiebant. s figurã¬
ñ uidebant. Et qr ñ et ipsi ꝑ eadem passi
erant: magnificabant. Et quia ante lesi erãt
qm̃ ñ ledebantur gr̃as agebant. ⁊ ut eẽt diffe¬
rentiȩ donum petebant. ꝓpter qd̾ igni arden¬
tem columnam ducem habuerunt ignote uie
et solem si ne lesura boni hospitii prestitisti.
Digni quidem illi carere luce et pati carcerẽ
tenebrarum. qui inclusos custodiebant filioᷤᷤ
tuosꝑ quos incipiebat incorruptũ legis lum̃
scło dari: cum cogitarent iustoꝵ oceid̾e infan¬
tes. Et uno exposito filio et liberato. in tra¬
ductionem illoꝵ multitudinem filioꝵ abstu¬

Expanded text:
omnis enim orbis terrarum limpido luminaomnis enim orbis terrarum limpido luminabatur lumine et non inpeditis operibus continebatur solis autem illis superposita erat gravis nox imago tenebrarum quae superventura illis erat ipsi ergo sibi erant graviores tenebris sanctis autem tuis maxima erat lux et horum quidem vocem audiebant sed figuran videbant et quia non et ipsi per eadem passi erant magnificabant et qui ante laesi erant quoniam non laedebantur gratias agebant et ut esset differentia donum petebant propter quod igni ardentem columnam ducem habuerunt ignotae viae et solem sine laesura boni hospitii praestitisti digni quidem illi carere luce et pati carcerem tenebrarum qui inclusos custodiebant filios tuos per quos incipiebat incorruptum legis lumen saeculo dari cum cogitarent iustorum occidere infantes et uno exposito filio et liberato in traductionem illorum multitudinem filiorum abstu
Abbreviated transcription (Latin):
minor est expectatio: maiorẽ putat scienti¬
am eiꝰ cause de quatormentũ prestat. Illi au¬
tem qͥ in potentem uere noctem.⁊ ab infimiꝰ
et ab altissimis inferis suꝑueniente eundẽ
somnũ. dormientes aliquando monst̾roꝵ
exagita bantur timore. aliqͣndo anime de¬
fitiebant traductione. Subitaneus enim
illis. ⁊ insperatus timor: suꝑuen̾at. Deinde
si quisquam ex illis decidisset: euistodiebat
in carcere sine ferro reclusus. Si enim rusticꝰ
quis erat aut pastor aut agricola hoꝵ oꝑarius
preoccupatus ẽẽt: ineffugabilem sustinebat
necessitatem. Una enim cathena tenebrarũ.
om̃s erant colligati. Siue sp̃s sibilans. aut int̾
spissos ramos auium sonꝰ suauis. aut uisaquȩ
decurrentis iumiũ. aut sonus ualidꝰ precipi¬
tatarum petrarũ. aut ludentiũ animaliũ
cursus inuisus. aut mugientiũ ualida besti¬
arum uox. aut resonans de altissimis mõtibꝰ
ȩcho. defitientes faciebant illos pre timore.

Expanded text:
minor est expectatio maiorem putat scientiminor est expectatio maiorem putat scientiam eius causae de qua tormentum praestat illi autem qui inpotentem vere noctem et ab infimis et ab altissimis inferis supervenientem eundem somnum dormientes aliquando monstrorum exagitabantur timore aliquando animae deficiebant traductione subitaneus enim illis et insperatus timor supervenerat deinde si quicumque ex illis decidisset custodiebatur in carcere sine ferro reclusus si enim rusticus quis erat aut pastor aut agri laborum operarius praeoccupatus esset ineffugibilem sustinebat necessitatem una enim catena tenebrarum omnes erant conligati sive spiritus sibilans aut inter spissos ramos avium sonus suavis aut vis aquae decurrentis nimium aut sonus validus praecipitarum petrarum aut ludentium animalium cursus invisus aut mugientium valida bestiarum vox aut resonans de altissimis montibus echo deficientes faciebat illos prae timore
Abbreviated transcription (Latin):
ignis quidem nulla uispoterat illis lumen
prebere: nec siderum limpide flamimȩ illu¬
minare poterant illam noctẽ horrendam.
pparebat aũt illis subita¬
neus ignis: timore plenus. Et timore ꝑ¬
cussi illiuis que ñ uidebatur faciei. estĩ¬
mabant deteriora esse que uidebant᷑. Et ma¬
gice artis appositi erant derisus: et sapiẽtiȩ
glia correptio cum contumelia. Illienĩ qui
ꝓmittebant timores es turbationes expelle¬
re se abanma languente: hicum derisu ple¬
ni timore languebant. Ham ⁊ si nichil illos
ex monstris ꝑturbabat: transitu animali¬
um et serpentium sibilatione cõmoti. tre¬
mebundi peribant. et aerem quẽ nulla ra¬
tione quis effugere posset: negautes se uid̾e.
Sum sit enim tunida nequitia: data est in¬
omnium condemnationem. Semꝑ enim
p̾sumit seua conturbata conscientia. Nichil
enim ẽ timor nisi p̾sumptionis aduitoriũ:
ꝓditio cogitationis auxilioꝵ. E dũ abintro

Expanded text:
ignis quidem nulla vis poterat illis lumen ignis quidem nulla vis poterat illis lumen praebere nec siderum limpidae flammae inluminare poterant illam noctem horrendam apparebat autem illis subitaneus ignis timore plenus et timore percussi illius quae non videbatur faciei aestimabant deteriora esse quae videbantur et magicae artis adpositi erant derisus et sapientiae gloriae correptio cum contumelia illi enim qui promittebant timores turbationes expellere se ab anima languente hi cum derisu pleni timore languebant nam et si nihil illos ex monstris perturbabat transitu animalium et serpentium sibilatione commoti tremebundi peribant et aerem quem nulla ratione quis effugere posset negantes se videre cum sit enim timida nequitia dat testimonium condemnata semper enim praesumit saeva conturbata conscientia nihil enim est timor nisi praesumptionis adiutorium proditio cogitationis auxiliorum et dum ab intro
Abbreviated transcription (Latin):
niam ũ natiuitatis fructus pascunt ho¬
mines. s sermo tuus hosqui in te ere¬
diderit̃ t conseruat. Qd̾ enim abigne ñ pote¬
rat ext̾minari: statim abexiguo radio solie
calefactum tabescebat. ut notum omnibus
ẽẽt qm̃ oportet p̾uenire solem ad bñdictio¬
nem tuam: ce ad orientem lucis te adorare.
Ingrati enin fides tamqͣm hibernalis gla¬
ties tabescet: & disꝑiet tamꝗͣ aqͣ suꝑ uacua.
igna enim sunt iuditia
tua dñe.⁊ inenarrabilia u̾ba tua: ꝓpt̾
hoc indisciplinate anunȩ errauerunt.
Bum enum ꝑsuasum hñt iniqui posse do¬
minari nationi scẽ: uinculis tenebrarũ et
longe noctis cõpediti. inclusi sub tectis fu¬
putant se latere in obscuris peccatis: tene¬
broso obluuonis uelamento disꝑsisũt: pa¬
uentes horrende: et cum admiratione ni¬
mia ꝑturbati. Meq enim q̃ continebat illoᷤᷤ
spelunca sine timore custodiebat: qm̃ soni¬
tus descendens ꝑturbabat illos: & ꝑsonȩ tri¬
stes apparentes pauorem illis p̾stabant. Et

Expanded text:
niam non nativitatis fructus pascunt homines sed sermo tuus hos qui in te crediderint conservat quod enim ab igni non poterat exterminari statim ab exiguo radio solis calefactum tabescebat ut notum omnibus esset quoniam oportet praevenire solem ad benedictionem tuam et ad orientem lucis tibi adorare ingrati enim fides tamquam hibernalis glacies tabescit et disperiet tamquam aqua supervacua magna enim sunt iudicia tua et inenarrabilia verba tua propter hoc indisciplinatae animae erraverunt dum enim persuasum habent iniqui posse dominari nationi sanctae vinculis tenebrarum et longae noctis conpediti inclusi sub tectis fuputant se latere in obscuris peccatis, tenebroso oblivionis velamento dispersi sunt, paventes 237 horrende, et cum admiratione nimia perturbati. Neque enim quae continebat illos spelunca sine timore custodiebat quoniam sonitus descendens perturbabat illos et personae tristes apparentes pavorem illis praestabant et
Abbreviated transcription (Latin):
ree magniis suꝑom̃s deos. In cuius manu fuis¬
damentatire ⁊errelsa montiũ ipsius sĩt. Euꝰ
ẽ mae ip̃e enimfecit illud. ⁊ siccam mañenis
plasinauerunt. Uenite adoremꝰ et euruenui
fle tamus genua ante faciem dñi factoris nt̃i
opus meũ. Quadraginta aunis displicuit m
genatio illa ⁊ dixi populus errans corde ẽ. E ñ
cognoscens uias meas. ⁊ iuraui in furore meo
iti ñ introirent in requiem in eã.

Expanded text:
magnus super omnes deos. In cujus manu fundamenta terrae, et excelsa montium ipsius sunt. Cujus est mare: ipse enim fecit illud, et siccam manus ejus plasmaverunt. Venite, adoremus et curvemur: flectamus genua ante faciem Domini factoris nostropus meum. Quadraginta annis displicuit mihi generatio: et dixi, populus errans corde est, et non cognoscens vias meas. Et juravi in furore meo, ut non introirent in requiem meam.