comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iterum ut in loco maris qui ꝓpter eminentiam sui tumba uocat᷑.
fundaret ecclesiam in memoriam sui: uolentis talem uenerationem
exhiberi sibi in pelago. qualis exhibetur in monte gargano. Interĩ
taurus a latrone furtim raptus in illo loco religatur. Unde ep̃e
tercio ammonirus. ut in illo loco fundamentum iaceret. ubi taurũ
religatum inueniret. & sicut eum terram protriuisse pedibus¬
uideret. sic eccłẽ ambitum duceret. ȩccłam inhonore scĩ archan¬
głi constuit: et ex illo tempore sicut in moute gargano ita etiam u
illo loco quod modo dicitur in periculo maris ueneratio archãgłi¬
uulfranni ep̃i. ad hoc ad ductus ut baptizari deberet. cum
unum pedem in sauachro intinrisset. alterum pedem retra¬
hens interrogauit. ubi nam plures suoꝵ maioꝵ essent. in inferno
an in ꝑadiso. et audiens plures esse in inferno. intinctum pedem ex¬
tra hens. satius est inquid ut plures quam pauciores sequar.

Expanded text:
iterum, ut in loco maris, qui propter eminentiam sui Tumba vocatur, iterum, ut in loco maris, qui propter eminentiam sui Tumba vocatur, fundaret aecclesiam in memoriam sui, volens talem venerationem exiberi sibi in pelago, qualis exibetur in monte Gargano. Interim taurus a latrone furtim raptus, in loco illo religatur. Unde episcopus tertio admonitus, ut in illo loco fundamentum jaceret, ubi taurum religatum inveniret, et sicut eum terram pedibus protrivisse videret, sic aecclesiae ambitum duceret, aecclesiam in honore sancti archangeli constituit. Et ex illo tempore, sicut in monte Gargano, ita etiam in illo loco, quod modo dicitur In periculo maris, veneratio archangulfranni episcopi ad hoc adductus, ut baptizari deberet, cum unum pedem in lavacro intinxisset, alterum pedem retrahens interrogavit: Ubinam plures suorum majorum essent, in inferno an in paradyso? et audiens, plures esse in inferno, intinctum pedem extrahens, Satius est, inquit, ut plures, quam pauciores sequar.
Abbreviated transcription (Latin):
trabaris dum corpus scĩ uedasti transferretur. ab auberto ep̃o
p̃sentibus lamberto tungrensi & audomaro teruanensi. aliis¬
ꝙ: scĩs ep̃is & abbatibus. audomarus qui p̃ senio cecꝰ erat. um
precibus presentium ep̃oꝵ & meritis scĩ uedasti illumi natus esset
egre ferens se liberatum esse a cecitate. quam ꝓ salute sua sibi a deo
immissam esse gaudebat. rursum ad uotum suum cecatus est.¬
pud uiurz iburch castrum ostrofrancię sc̃s chilianus cum disci¬
pulis suis. colomanno & tolmanno. elam mr̃ieatur. a Geilana
uxore Gorberti principis uiure iburgenfiũ quȩ timebat separa¬
ri a uiro suo. arguente eum chiliano quod eam uxorem quondam
fratris eius etiam ipse uxorem haberet. quoꝵ mors cum dui omẽs
lateret: Geilana &e ꝑcussorib martyrum a demonio arreptis eoꝵ
confessione diuulgata est.
michael apparens autberto abriucatensi ep̃o. monuit semel &

Expanded text:
trabatis dum corpus sancti Vedasti transferretur a Vindiciano epistrabatis dum corpus sancti Vedasti transferretur a Vindiciano episcopo, presentibus Lamberto Tungrensi et Audomaro Tarwanensi aliisque sanctis episcopis et abbatibus, Audomarus, qui pre senio cecus erat, dum precibus presentium episcoporum et meritis sancti Vedasti illuminatus esset, egre terens se liberatum esse a cecitate, quam pro salute sua sibi a Deo immissam esse gaudebat, rursus ad votum suum excecatus estApud Wirziburch castrum Ostrofranciae sanctus Chilianus cum discipulis suis Colomanno et Tolmanno clam martyrizatur a Geilana, uxore Gozberti principis Wirziburgentium, quae timebat separari a viro suo, arguente eum Chiliano, quod eam uxorem quondam fratris ejus, etiam ipse uxorem haberet. Quorum mors cum diu omnes lateret, Geilana et percussoribus martyrum a daemonio arreptis, eorum confessione divulgata est. Michael apparens Autberto Abrincatensi episcopo, monuit semel et
Abbreviated transcription (Latin):
Nter romanos &e sarracenos. bellum impacabile oritur. hac de cau¬
sa : quia cum quidam spado imperatoris heraclii distribueret tͣõ¬
gas mulitibus cum inter alios etiam sarraceni sub imperatore mi¬
litantes uenirent ad accipiendam Eogam. Epadone indignanter
eis dicente. uix sufficit imperator dare militibus togas. quanto
magis canibus istis: illi dolore & pudore incitati. totam sarracenoꝵ
gentem ad rebellandum incitant. Amirei sarracenoꝵ romanos
aggrediuntur. & cum multis tres amirei a romanis ꝑimuntur.
is ibertus infans filiꝰ dagoberti Regis a scõ Amando baptira¬
tur. ubi cunctis tacentibus ipse infans .xl. dierum amen
respondit. & Amandus traiectensium ep̃c ordinatur.
uisibiliter apparente. bonum & malum anglm noctu cuura¬
tem circiure. & quotiens iussu boni angłi malus angłs uena¬
bulo quod manuferebat ostium cuiuscumnq domus ꝑ cussisset. tot
ex eadem domo sequenti die interibant

Expanded text:
Inter Romanos et Saracenos bellum impacabile oritur hac de cauInter Romanos et Saracenos bellum impacabile oritur hac de causa, quia cum quidam spado imperatoris Heraclii distribueret rogas militibus, cum inter alios etiam Saraceni sub imperatore militantes venissent ad accipiendam rogam, spadone indignanter eis dicente: Vix sufficit imperator dare militibus rogas: quanto magis canibus istis, illi dolore et pudore incitati, totam Saracenorum gentem ad rebellandum incitant. Amirei Saracenorum Romanos aggrediuntur, et cum multis tres amirei a Romanis perimuntur. Sigibertus infans filius Dagoberti regis a sancto Amando baptizatur; ubi tacentibus cunctis, ipse infans 40 dierum Amen respondit, et Amandus Trajectensium episcopus ordinatur. visibiliter apparente, bonum et malum angelum noctu civitatem circuire, et quoties jussu boni angeli malus angelus venabulo, quod manu ferebat, ostium cujuscunque domus percussisset, tot ex eadem domo sequenti die interibant
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc scõ pignere partem elicere uellent. tres sanguinis gut¬
tas ex eo stillare in linteo supposito stupuerunt. &e singuli singu¬
las se meruisse lerati sunt.
persis palestina bello premitur. scã quoq ciuitas capitur. in ea
usq nonaguita milia uiroꝵ ꝑimuntur. ⁊ acharias patriarcha
captiuatur. crux ipsa dominica scã asportatur.
eraclius persas graui p̃lio contriuit. in quo pretorem persarum
omnesq pene principes per emit. ꝙ persidam peruagatus nurã¬
da ꝑsarum palatia combussit & deiecit.
captiuoꝵ populo ierłm reducit. et scãm crucem dnĩ reportans.
cum regio scemare ornatus portam uellet intrare. ꝑ quam iħe ad
crucem sub eundam exiuit. porta diuinitus clausa est. ei q rursus
sad monitum angeli humiliato & discaltiato porta ultro aꝑta est.
ce ita cruce relata. celebritatem exaltationis eiꝰ aunuatĩ dedicauit.

Expanded text:
de hoc sancto pignore partem elicere vellent, tres sanguinis gutde hoc sancto pignore partem elicere vellent, tres sanguinis guttas ex eo stillare in linteo supposito stupuerunt, et singuli singulas se meruisse letati sunt. Persis Palestina bello premitur. Sancta quoque civitas capitur; in ea usque 90 milia virorum perimuntur; Zacharias patriarcha captivatur; crux ipsa dominica sancta asportatur.eraclius Persas gravi prelio contrivit, in quo pretorem Persarum omnesque pene principes peremit; et Persidem pervagatus, miranda Persarum palatia combussit et dejecit. captivorum populo Hierusalem reducit; et sanctam crucem Domini reportans, cum regio scemate ornatus portam vellet intrare, per quam Jesus ad crucem subeundam exivit, porta divinitus clausa est; eique rursum ad monitum angeli humiliato et discalceato, porta ultro aperta est; et ita cruce relata, celebritatem exaltationis ejus annuatim dedicavit.
Abbreviated transcription (Latin):
abianus papa cum et ipse liberalitati oregorii p̃ decessoris sui
derogaret. & sub hoc obtemptu manum egenis subtraheret: Gre¬
gorius eum ꝑ uisum ter pro culꝑa tenaciȩ & huius derogati¬
onis increpatum quod non resipisceret: etiam quarto horribiliter
iucrepans ꝙ. comminans incapite ꝑcussit. quo ille dolore uexatus
paulo post mortem obiit.
irtus & nomen seĩ iobannis baptiste miraculis declaratur.
apud urbem gallie mauriennam. de reliquiis corporis ip¬
sius. hoc modo diuinitus illustrata.
N ea olim mulier scõ baptiste nimis deuota expetebat a deo
donari sibi aliquid de menbris eius. & in hac orandi instantia
ꝑ triennium ꝑsistens. cum alter qui uis iam posset desꝑare. ip¬
sa spem in deo ponens iurauit se non manducaturam uonec quod¬
petebat acciperet. et sic septem dieb ieiunans. septima taudem
die desuꝑ altari pollicem miri candoris apparere uidens. leta
donum dei accepit: ad quod adorandum tres epĩ uenientes eũ

Expanded text:
ianus papa cum et ipse liberalitati Gregorii predecessoris sui derogaret, et sub hoc optentu manum egenis subtraheret, Gregorius eum per visum ter pro culpa tenaciae et hujus derogationis increpatum, quod non resipisceret, etiam quarto horribiliter increpans et comminans in capite percussit; quo ille dolore vexatus, paullo post mortem obiit.irtus et nomen sancti Iohannis baptiste miraculis declaratur apud urbem Gallie Mauriennam de reliquiis corporis ipsius hoc modo diuinitus illustratam. In ea olim mulier sancto baptiste nimis deuota expetebat a deo donari sibi aliquid de membris eius; et in hac orandi instantia per triennium existens cum alter quiuis desperare iam posset ipsa spem in deo ponens iurauit se non manducaturam petebat, acciperet. Et sic septem diebus jejunans, septima tandem die desuper altari pollicem miri candoris apparere videns, leta donum Dei accepit. Ad quod adorandum tres episcopi venientes, cum
Abbreviated transcription (Latin):
eternam requiem habere mereret᷑. Ob hoc ad diuersa monasteria
esemosinis destinatis. obnixe filius succ̾rebat patriwnde daba¬
tur intelligi qr licet idem imꝑator multa dõ &t hominib ꝑlacita
feeisset. plura tamen deo contraria in regno luo fieri consensit.
in quibus grauiora uidebant᷑ quod heresi nicholaitarũ uon res¬
titit. & monita s abrihelis archanglĩ .xii. capitulis comp̾hensa.
quȩ emareꝰ ei legenda &e obseruanda optulit. seruare ñ studuit.
arolus imꝑator post adeptum imꝑium ultra se elatus. con¬
Euenidines fiancoꝵ uilipendens. grecał glãs et insolitos ha¬
bitus affectabat. & talari dalmatica iuctutus. et desuꝵ bal¬
teo accinetꝰ. pendente usq ad pedes. capite uero inuoluto uelamine
serico & diademate suꝑ imposito ꝓcedebat. Et cum esset lepore
turoior & hostes fugere quam fugare paratior. fratrem suũ
ludouuicum lacesẜebat. minatꝰ tantas copias se conducturũ. ut
ab equis fiumine ex hausto. ipse ꝑ aridũ alueũ germaniȩ¬

Expanded text:
aeternam requiem mereretur habere. Ob hoc ad diversa monasteria elemosinis destinatis, obnixe filius succurrebat patri. Unde dabatur intellegi, quia licet idem imperator multa Deo et hominibus placita fecisset, plura tamen Deo contraria in regno suo fieri consensit. In quibus graviora videbantur, quod heresi Nicholaitarum non restitit, et monita Gabrielis archangeli, duodecim capitulis comprehensa, quae Emarcus ei legenda et observanda optulit, servare non studuit.arolus imperator post adeptum imperium ultra se elatus, consuetudines Francorum vilipendeus, Grecas glorias et insolitos habitus affectabat, et talari dalmatica indutus et desuper balteo accinctus pendente usque ad pedes, capite vero involuto velamine serico, et diademate superimposito, procedebat. Et cum esset lepore timidior, et hostes fugere quam fugare paratior, fratrem suum Ludowicum lacessebat, minatus tantas copias se conducturum, ut ab equis flumine exhausto, ipse per aridum alveum Germani
Abbreviated transcription (Latin):
ecełie di sac̃dotes hoc exempłu mmuta¬
tes: usq ad p̃sens ipsas tͥduanas leta¬
mas ubiq celebrare noscunt᷑:
gothi arriani partẽ optimã galliarũ
amus eos de t̾ra ipsa. Et nr̃ĩs eosditio¬
Nacuit hoc consiliũ ꝓcetib francoꝵ
Tunc lothildis regina consiliũ dedit
S tu audi ancillã tuam & faciamiᷤ
apłoꝵ pͥncipis. ut sit tͥ auxiliator in
et ita faciam. Tunc rexpiecit in direc¬
tum a se bipennẽ suã qd̾ francisca¬
dr᷑. et dixit. Hic fiat excłia beatoꝵ¬
.iapłoꝵ dum auxiliante do reu̾temͣ.
Cõmouit hinc rex cunctũ exerci¬
tũ suũ ppłm francoꝵ. et ĩpictauoᷤ
direxit. Ibi enĩtunc alaricꝰ rexgo¬
thoꝵ cõmorabat᷑. At uͦ cũ multa
aliud nisi herbã presumerentac¬
ciꝑe. adeoꝵ eqͦs sustentendos. Di¬
rexit itaꝙ rexnuntios ad beatiss¬
mimartini basilicã cũ munerib
bat plurimũ: et ait. Ite. et forsitan
etis. a scĩs scͥpturis. Tunc datis mu¬

Expanded text:
ecclesiae Dei et sacerdotes, hoc exemplum imitaecclesiae Dei et sacerdotes, hoc exemplum imitantes, usque ad praesens ipsas tnias ubique celebre coluntur. Gothi Aramus eos de terra ipsa nostrisque ditioPlacuitque hoc consilium proceribus Francorum. Tunc Chrotildis regina consilium dedit Sed tu audi ancillam tuam, et faciamus apostolorum, ut sit tibi auxiliator in s; ita faciamus'. Tunc rex proiecit in directum a se bipennem suam, quod est francisca, et dixit: 'Sic fiatur ecclesia beato dum auxiliante Deo revertimur. Commovit autem rex cunctum exercitum suum, populum Francorum, et Pictavis direxit. Ibi enim tunc Alaricus rex Gothorum commorabatur. At vero cum multa aliud nisi herbam praesumerent accipere ad eorum equos sustentandum. Direxit itaque nuntios rex ad beati Martini basilicam cum muneribus bat plurimum, et ait: Ite, et forsitan etis a Scripturis sanctis. Tunc datis mu
Abbreviated transcription (Latin):
sert̃. Gundobaldꝰ in aueniionẽ ciuita¬
tẽ suꝑ rodanũ ingressus. ibi se recdusit:
et lodouẽ rex illuc eũ ꝑsecutꝰ obsedit.
Qͥ cũ ipsam urbẽ effringere ñ potius¬
set: regionẽ illamnimiũ uastauert̃
franci. Gundobaldus itaq misit con¬
siliariũ suũ sapientem crediũ noĩe
ut animũ furentẽ lodouei regis ꝑ su¬
um consiliũ optimũ mitigaret. De¬
deruntq munera infinita auri et
argenti pondera multa. atq se sub
uictor ablatis thesauris cũ preda ma¬
rima reu̾sus ⁊ uictor. His temꝑib
fuit in uienna urbe terremotꝰ mari¬
mus. Ibi multe eccłie & domus mul¬
toꝵ concusse fuert̃. et subuerse. Ib
& utsi acerbi. Ingressiq ꝑ portam ci¬
uitatis. deuorabant plurimos. Pto
pasche. dum sc̃s mãmertꝰ qui in ea
le qd̾ in eaciuitate erat diuino igne
quante ascensione dñi indixit ieui¬
gemitu & contritione sp̃s his tẽꝑib
semꝑ celebrari. Tunc cessauit ipsa
tribulatio et subu̾sio. Deinceps om̃s

Expanded text:
serunt. Gundobadus in Avenionem civitatem super Rhodanum ingressus, ibi se reclusit. Sed Chlodoveus rex illuc eum persecutus obsedit. Qui cum ipsam urbem effringere non potuissent, regionem illam nimium vastaverunt Franci. Gundobadus itaque misit consiliarium suum sapientem, Aredium nomine, ut animum furentis Chlodovei regis per suum consilium optimum mitigaret. Dederuntque ei munera infinita, auri et argenti pondera multa, atque se sub vero, ablatis thesauris, cum preda maxima reversus est victor. His temporibus fuit in mus ubi multae ecclesiae et domus multorum concussae fuerunt et subversae: ubi , ursi acerbi ingressi per portam civitatis, devorabant plurimos. Per Paschae, sanctus Mamertus, qui in ea le quod in civitate erat divino igne , appropinquante Ascensione Domini, indixit jejuet contritione spiritus his temporibus semper celebrari. Tunc cessavit ipsa tribulatio et subversio. Deinceps omnes
Abbreviated transcription (Latin):
et fabricaturas
aliud nisi
ut uniu̾sum regnũ meũ lodoueo
deferas munera multa q̃ ñ labo¬
rasti. Et ait aurelianus filius tu¬
us ÷ dñs m̃s lo doueus rex: et omĩa
entes burgundionũ. Uiuat rex
qui tales habet laudes. Reuersus¬

Expanded text:
i fabricaturas plius, nisi ut universum regnum meum Clodoveo deferas, munera multa quae non laborastis. Et ait Aurilianus: Filius tuus est dominus meus Chlodoveus rex: omnia entes Burgundionum: Vivat rex qui tales habet leodos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ filiũ deiuiui. qͥ subuenis in
tͥbulationib. qͥdas auxilium
inte sꝑantib tuũ adiutoriũ
fuero illam uirtutẽ. quã de te ppħ
p̃dicant. credam uite & in nomine
tuo baptirabor. Inuocaui enĩ dos
exꝑior elongati sunt ame: ab auri¬
lio meo. Unde credo eos nulla pote¬
state esse preditos. qui sͣ credentib
berer de municis meis. Cũq hec orã¬
acclamaret: alemanni infugam
iy se subdunt. dicences. Parce p̃camͣ
añe nurex. ne pereat plus ppłs. Iam
cui sumus. Tunc iussit rex immmnen¬
butario constituit p̃esse. Facta gͥ¬
uictoria reu̾sus ẽ infranciam ad
nim st̃ ħ anno xi. lodoueo regnante.
dep̃cans eum ut regiuiam salutiꝰ
p̃dicaret. Quẽ sac̾dos ad baptismr̃
uenire p̃dicabat. Et ille ait. Liben¬
ter te audiam bearissime pat̃. s
unũ obstat: qr ppłs qui me seqͥtur
non uult relinquere dõs suo. sed
uadam adhortari eos iuxta u̾bum
tuũ. Conueniens autẽ rexcũ ipło.
cepit cohortari eos ad fidem xp̃i. Ac¬

Expanded text:
esse filium Dei vivi, qui subvenis in tribulatione, qui das auxilium in te sperantibus, tuum adiutorium fuero illam virtutem, quam de te populi predicant, credam tibi et in nomine tuo baptizabor. Invocavi enim deos erior, elongati sunt ab auxilio meo; unde credo, eos nulla potestate esse preditos, qui sibi credentibberer ab adversariis meis'. Cumque hec orans clamaret, Alemanni in fugam ti se subdunt, dicentes: 'Parce, precamur, domine rex, ne pereat plus populus; iam tui sumus'. Tunc iussit rex imminenbutario constituit. Sicque, facta victoria, reversus est in Franciam ad unt haec anno 15. Chlodoveo regnante. deprecans eum, ut rege viam salutis ostenderet. Quem sacerdos ad baptismum venire predicabat. Et ille ait: 'Libenter te audiam, beatissime pater; sed unum restat, qui a populus, qui me sequitur, non vult relinquere deos suos; sed vadatuum. Conveniens autem rex ad populum, coepit cohortari eos. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
Nunciant᷑ hec itaq scõ remigio. Ille
qͦ gaudio magno repletꝰ iussit bap¬
tismũ lauachri parari. uelis diumi¬
tus depictis adumbrabant᷑ platee.
fabricabant᷑ eccłie. componit᷑ bap¬

Expanded text:
Nunciantur haec sanctoRemegio. Ille quoque gaudio magno repletus, iussit baptismi lavacrum parare. Velis divinitus depictis adumbrantur plateae, fabricantur ecclesiae, conponitur bap
Abbreviated transcription (Latin):
& baptismo consecrari uoluit.
bat᷑ eum. At ille nolebat audire
eam. Int̾ea regina parat ad bap¬
tismũ filiũ suũ. exornat eccłias
uelis atq cortinis. qͦmodo corre¬
gis ad credendũ compungere¬
poss. Saptiratꝰ ÷ autẽ puer. qͤm¬
hoc rex nimis cõt̾statuf. reputa¬
bat increpando dicens. Quiasi
fuiss puer. uixiss. Utiq qr in noĩe
Reginau̾ dicebat. Dõ grãs ago: qͥa
ñ me duxit indignam ut de urt̃o mõ
pͥmogenitum in regnũ suũ reciꝑe
dignaret᷑. Ego autẽ nullo dolorem
corde meo ꝓ hac causa conturbor.
Post hunc uͦ genuit alt̾m filium.
Qͣm baptiratũ lodomirẽ uocauit.
Et hic cũ egrotare cepiss dixit rex.
Nonporest aliud nͥ deisto sicsic: qͦ¬
mͦ fuit de fr̃ẽ eius. ut baptizatꝰ in
nomine xp̃i ur̃̃ cito moriat᷑. Setͥ
orante regina & dñĩ miscdia pre¬
currente. recepit sanitatẽ. Regi
na ñ cessabat p̾dicare regẽ ur d̾m
uerũ coleret. et idola uana relin
in quo compulsus ÷ confiteri. qͦm

Expanded text:
 baptismo consecrare vellit, – bat eum; at ille nolebat audire eam. Interea regina parat ad baptismum filium, ornat ecclesia velis atque curtinis, quomodo corda regis ad credendum conpungerent. Baptizatus est autem puer, qquo rex nimis contristatus, reputabat? increpando, dicens, quia: 'fuisset, vixisset utique; quia in nomine Regina vero dicebat: 'Deo gratias ago, quia me non duxit indignam, ut de utero meo primo genitum in regno suo A. recipere dignatus es t. Ego autem nullo dolore in corde meo pro hac cauPost hunc vero genuit alium filium, quem baptizatum Chlodomirem vocavit. Et hic cum egrotare coepisset, dixit rex: 'Non potest aliud, nisi et de isto sic sit, quomodo fuit de fratre eius, ut baptizatus in nomine Christi vestri cito moriatur'. Sed orante regina et Domini misericordia precurrente, recepit sanitatem. Regina vero non cessabat predicare regem, ut Deum verum in quo compulsus est confiteri, quem
Abbreviated transcription (Latin):
signatũ. Tunc cont̾stat᷑ ualde gundo¬
baldus iussit puellã de hac causa m¬
quiri. Et illa ait.Scio dñe mi rex.
ante hos annos tͥ ꝓ munere aurea
munuscula de parte lodouei directa.
in thesauris tius recondidi. At ille
a it. Simplicit᷑ & sine consilio hocita
actum fuit. Acceptam gͦ eam cũ ira
mum sibi copulauit.
um ẽẽt sero die illa qͣndo insi¬
mul nuptialimore accũbere
deberent: at illa prudentie sue mo
ut concedere digneris qd̾ dep̃cor an¬
tequã famula tua tue dñationi so
ciet᷑. Et rexait. Postula qd̾ uis et ego
concedamtͥ. At illa postulauit di¬
cens. primũ peto ut ind̾m̃ celi pat᷑m
om̃ipotentẽ credas qͥte creauit. Se¬
redemit. regem om̃ĩũ regũ. a pat᷑
decelis missũ. Tercio sp̃m sc̃m con¬
firmatorẽ & illuminatorẽ omĩum
iustoꝵ. totam ineffabilem maiesta¬
tem. om̃ipotentiãq coeternã ag¬
nosce. & agnitam crede.et idola ua¬
mento &̃ queso ut reqͥras portionẽ
ordine int̾fecit. et una sangͥnem

Expanded text:
sculptum. Tunc contristatus valde Gundobadus rex, jussit puellam de hac causa inquirere. Et illa ait: Scio, domine mi rex, ante hos annos tibi pro munere aurea munuscula a missis Chlodovei deferta is vestris ipsum recondi. Et ille dixit: Simpliciter et sine consilio hoc actum fuit. Acceptamque eam cum ira nium sibi copulavit. Cum esset sero die illa, quando insimul nuptiali more accumbere deberent, at illa prudentiae suae met concedere digneris, quod deprecor, antequam famulatu vestrae dominationis coeam'. Et rex ait: 'Postola quod vis, et ego concedam'. Et illa postolavit, dicens: 'Primum peto, ut Deum A. caeli, Patrem omnipotentem credas, qui te creavit. Seredemit, Regem omnium regum, a Patre de caelis missum; tertio Spiritum sanctum confirmatorem et inluminatorem omnium iustotem, omnipotentiamque coaeternam agnosce, et agnitam crede, et idola vamordine interficit, si sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
remandes ubi ꝓ thesauris uxoris
silio gundobaldo regisuo. dixer̃t.
Danepti tue aliqͥd de facultaterua.¬
et de thesauris tuis. qd̾ ei contingit.
qr sic e̾eᷤᷤ iustũ decernit᷑. habeafir
fedꝰ & pactũ cum lodoueo et gente
francoꝵ. ne forte irruant in t̾ram

Expanded text:
rex, ubi pro thesauro uxoris silio Gundobado regi suo dixerunt: Da neptae tuae aliquid de facultate thesauri sui qui ei contingit, quia sic esse justum decernitur. Habeasque foedus et pacem cum Chlodoveo et gente Francorum; ne forte irruant in terram
Abbreviated transcription (Latin):
thesarũ lothildis regine  sue. Gun¬
dobaldus itaq in ira cõmotꝰ ait. Nũ¬
qͥd in manus lodoues tradet᷑ regnũ
meum: aut thesauri mer: Nonne di¬
plorare substantiã meã: ꝑsalutẽ
pͥncipum obtestor. et cũ iuram̃to
spondeo. reu̾tere cito & recede ame.
Sin autẽ int̾ficiam te. Cui aureli¬
anus respondit dicens. Quut dñs
m̃s lo doueus rex et pͥmatꝰ magna¬

Expanded text:
thilde reginae suae. Gundobadus vero in ira commotus ait: Nunquid in manus Chlodoveo tradetur regnum meum, aut thesauri mei? Nonne plorare substantiam meam? Per salutem principum obtestor, et cum juramento spondeo, revertere cito, et recede a me: sin autem, ego interficiam te. Cui Aurelianus respondit, dicens: Vivit dominus meus Chlodoveus rex, et primatus magna
Abbreviated transcription (Latin):
tia dnõ tuo qͥa frustra mendatiũ
locutꝰ ÷ sponsam se habe̾ neptẽ meã.
quia ille cum exercitu francoꝵ in oc¬
cursum tuũ uenire disponit. Et ille
ait.Ubicũq uult ueniat. et ego cont᷑
eum uenire dispono cũ plurimo ho¬
nem multoꝵ qui effusus ÷ manibus
ur̃is. Audientes autẽ hec burgundio
ꝑingeniũ alegatariis lodouei regis.
ut ñ inueniat᷑ occasio suꝑ ppłm ruũ.
et suꝑ regnũ tuũ. ut uictor ualeat ex¬
÷ lo douei nequitia. Burgundiones
timidi ut soliti sunt: hoc consilium
dederunt regi suo. Requisitis autẽ¬

Expanded text:
cia dominum tuum, quia frustra mendacium cia dominum tuum, quia frustra mendacium loquutus est sponsam habere neptem meam'. non vis, ille cum exercitu Francorum in occursum tuum venire disponet. Et ille ait: Ubicunque vult, veniat: et ego contra eum ire dispono cum hoste plurimouis multorum, qui effusus est in manibus vestris. Audientes haec Burgundionper ingenium a legatariis Chlodovei regis: ut non inveniatur occasio super populum tuum et regnum tuum, ut victor valeas est Chlodovei nequitia. Burgundiones, sicut est solitum, hoc consilium dederunt regi suo. Requirentesque
Abbreviated transcription (Latin):
te pauꝑem simulas. uel ꝑ qua causa
retraristi palliũ meũ: Et ille ait. Lo¬
quat᷑ obsecro seruus tuus securo tec̃.
At illa ait. Lo quere. Qui ait. Dñs m̃s
lod oueus rex francoꝵ misit me ad
te: et uult te habere reginam. Lece¬
habes anulũ eiꝰ. et reliqua ornamĩta
camere ñ inuenit saculũ suũ. & mo¬
lestris cepit tedere. Illa u̾ sollicitere¬
abscondite oruam̃ta sponsalia. Ac¬
ceptoq anulo quẽ rex lo doueꝰ mise¬
rat ꝑ aurelianũ: reposuit in thesau
bere. & adiecit. Nide ut hanc causã
nemosciat. s sic̃ dñs d̾s m̃s quẽ ego
corã om̃ib confiteor uult. sic fiat. Tu
uͦ uade in pace. At ille ueniens nun¬
tiauit hec dño suo. Anno usecuto¬
lothilde. Audiens hec gundobalduᷤ
territꝰ corde ait. Ut sciant om̃s for¬
tissimi consili arii mei burgundio¬
nes. qualem occasionẽ querit aduer
nouit neptemmeam. Et ait ad au¬
relianũ. Tu explorare uenisti domõ
nrãs occasionẽ querendo. Renun¬

Expanded text:
te pauperem simulas, vel pro qua causa retraxisti pallium meum?' Et ille dixit: 'Loquatur, obsecro, servus tuus secreto tecum'. Et illa ait: ' Loquere'. Qui dixit: 'Dominus meus Chlodoveus rex Francorum misit me ad te; vult te habere reginam, Ecce anolus eius et reliqua ornamenta camerae: non invenit saccolum suum et molestus cabscondita ornamenta sponsalia. Acceptoque annulo, quem Chlodoveus rex miserat per Aurelianum reposuit illum in thesaurbere. Vide ut hanc causam nemo resciat. Sed sicut Dominus Deus meus, quem ego coram omnibus confiteor, vult, sic fiat. Tu vero vade in pace. At ille reversus, nuntiavit haec domino suo. CAP.  Chrothilde. Audiens haec Gundobadus, territus in corde suo, ait: Ut sciant omnes fortissimi consiliarii et amici mei Burgundiones qualem occasionem quaerit rex Cnovit neptam meam. Et ait ad Aurelianum: nostras occansionem querendi. Renun
Abbreviated transcription (Latin):
lens in campo in artio omniũ armo¬
rũ nitorẽ udere. Uerũ uͥ rexcunctũ
exercitũ suũ cͥcuuit. uenitad homi¬
nem illũ qui urceũ antea ꝑcusserat.
et aitad eum. Nullus tam inculta
& sordida arma hab& quã tu: quia
neq clypeus ueq lancea neq bipen¬
nis ÷ utilis. Accepit aut̃ rex fran¬
ciscam eiꝰ qd̾ ÷ bipenius. & ꝓiecit in
terrã. At ille cũ se melinass recolli¬
g̾e eam: rex statim eleuatis manib
siuis franciscã suã in caput eiꝰ defix̃
dicens. Sic tu suessionis cuutare
de ipso campo uissit discede̾ ĩpa¬
ce ad ꝓpria loca. Grandis enĩ timor
et pauor ꝓ hac causa infrancoꝵ¬
no regni sui ex inde cõmoto exer¬
citu magno ualde in toringiam
abiit. ipsosq thoruigos plaga ma

Expanded text:
in campo Marcio horum armorum nitorem visuram. Verum ubi rex cunctum exercitum circuivit, venit ad hominem illum, qui antea urceum percusserat, et ait ad eum: ' Nullus tam incultam et sordidam armam habet quam tu, quia neque clypeus neque lancea neque bipennis est tibi utilis'. Accepit autem rex franciscam eius, quod est bipennis, et proiecit in terram. At ille cum se inclinasset collegere eam, rex statim, elevatis manibus suis, franciscam suam in capite eius defixit et ait: 'Sic tu Suessionis civitate de ipso campo iussit discedere in pace ad eorum propria. Grandis pavor ac tremor pro hac causa in Francono regni sui commoto exercitu magno valde in Toringiam abiit: ipsosque Toringos plaga mag
Abbreviated transcription (Latin):
andegauis & alias ciuitates obsidens
cepit. Redeunte autẽ illo de andega¬
uis hildĩcus rex cũ francoꝵ exercitu
ibidem aduenit. Int̾fecto autẽ paulo
comite qͥ eidẽ ciuitati p̃erat. ipsam
urbem cepit. & domũ que in ea erat¬

Expanded text:
Andegavis vel de aliis civitatibus obsides accepit. Redeunte quoque Adouagrio de Andegavis, Childericus rex cum Francorum exercitu ibidem advenit, interfecto Paulo comite, qui in ipsa civitate praeerat, ipsamque urbem cepit, et domum e
Abbreviated transcription (Latin):
utile. atq absurdũ. Qͥ cũ .uiii. annos
suꝑeos regnaret. finxit se uiomadus
eius consiliarius in amicitia familia¬
re fedꝰ inire. Et hortabat᷑ egidiũ aliqͦs
francos dolose oppͥmere. Ille audienᷤ
re eos. Illi hoc formidantes nimio furo¬
re attriti. consiliũ petier̃t a iomado
qͥd agere deberent. At ille dixit eis.

Expanded text:
utile atque absurdum. Qui cum octo annos super eos regnaret, finxit se Wiomadus ejus consiliarius in amicitia familiare foedus inire, et hortabatur Egidio aliquos Francos dolose opprimere. Ille audiens r eos. Illi hoc formidantes, nimio furore attriti, consilium expetierunt a Wiomado, quid agere deberent. At ille dixit eis:
Abbreviated transcription (Latin):
filius eiꝰ regnũ francoꝵ sagaci
suessionis ciuitate quã pat̾ eiꝰ tenu¬
erat residebat. Suꝑ quẽ lodoueuᷤ
b syagrius lesum cernens exerritũ
suũ. ꝑfugam lapsus ad alari¬
am aufugit. Ludo¬

Expanded text:
filius ejus regnum Francorum sagacitSuessionis civitatem, quam pater ejus tenuerat, residebat. Super quem Chlodoveus bus, Siagrius lesum cernens exercitum suum, per fugam lapsus, ad Alarium aufugit ad
Abbreviated transcription (Latin):
minist̾ĩo eccłie. et alia ornam̃ta
multa. Ep̃c autẽ eccłie ipsius mis¬
sos duos ad regẽ direxit. dep̃cans
ut si aliud de sacris uasis eccłie re
ait ad missos eccłiasticos. Seqͥmini
me. usq ad suessionis ciuitatẽ. qͥa
ibi cuncta que acqͥsita sunt diui¬
denda ert̃. Cumq mͥ urceus ille
in partem deuenerit. qd̾ ep̃c desi
cdari ñ negetis. Hec rege dicente.
illi franci qͥ bono animo fuere
aiunt. Omĩa głose rex que cerniᷤ
tua sunt. et nos tuo dnĩo sumus
subiugati. qd̾ tͥ bonũ uidet᷑ hoc
fac. Nullus enĩ potestati resist̾e̾
audet. Cumꝰ il li benigne dixis¬
sent. unꝰ francus leuis cũ uocife¬
ratione eleuata bipenni qd̾ est
rex. nisi qd̾ sors uera dederit¬
tibi. Obstupefactis om̃ib. rex
tio eccłiastico reddidit. seruans ira
ui corde absconsam. Transacto an¬

Expanded text:
ministerio ecclesiae et ornamenta multa. Episcopus autem ecclesiae ipsius missos suos ad regem ut, si aliud de sacris vasis aecclesiaeait ad missos aecclesiasticos: 'Sequimini nos usque Suessionis civitatem, quia ibi cuncta que adquisita sunt dividenda erunt. Cumque michi urceus ille in partem obvenerit, quae episcopus urceum non negetis'. Hoc rege dicente, illi Franci, qui baiunt: Omnia, gloriose rex, quae cernis, tua sunt, et nos tuo dominio sumus subjecti. Quod tibi bonum videtur, hoc fac: nullus enim tuae potestati resistere audet. Cumque haec illi benigne dixissent, unus Francus levis, cum vociferatione elevata bipenni, quae alrex, nisi quod tibi sors vera donaverit. Obstupefactis omnibus, rex tio ecclesiastico reddidit, servans iram in corde absconsam. Transacto an
Abbreviated transcription (Latin):
eum respondisse fert᷑. Noui utilita¬
tem & pulcͥtudinẽtuã qd̾ sis utilis
et strenuus: idoq ueni ut habitem
tecum. Nam si in extremis finib
maris meliorẽ te cognoscerem ipsũ
expetissem. atq cũ eo habitassem.¬
At ille congaudens: eam sͥ ad coniugi
um copulauit. Sosthec gͥconcipiens
exeo. peꝑit filium. uocauitq nom̃
eius lodoueũ. Hic fuit rex magnus.
ndieb ilł. ceꝑunt franci agripinã
ciuitatẽ suꝑ renum. uocauert̃q eã
coloniam. multũq ppłm romano¬
rũ de par re egidii occidert ibi.

Expanded text:
et, respondisse fertur: 'Novi utilitatem et pulchritudinem tuam, quod utilis sis et sapiens; ideo veni, ut habitem tecum. Nam si in extremis finibus A. maris utiliorem te cognovissem, ipsum expetissem atque eum copulassem'. Illeque gaudens, eam ad coniugium suum copulavit. Illa vero concipiens ex eo, peperit filium vocavitque nomen eius Chlodovechum. Hic fuit rex magnus diebus coeperunt Franci Agripinam civitatem super Renum vocaveruntque eam Coloniam; multumque populum Romanorum a parte Egidii occiderunt ibi.
Abbreviated transcription (Latin):
terra eoꝵ: Eiecistis et uos regẽ urm̃
utilẽ atq strennuũ. & eleuastis suꝑ
uosmilitẽ hunc imꝑatoris romano¬
rũ crudelem. elatũ atq suꝑbũ. et¬
sine consilio hoc fecistis: At illi dixe
tra regem nrm. & utmã nunc me¬
ruissemꝰ inuenire eũ: ut cũ pace reg¬
naret suꝑ nos. Tunc amicꝰ ille regiᷤᷤ
partemsolid quã priꝰ int̃ se diui¬
serant reddidit dicens. Reu̾tere
ad regnũ francoꝵ qͥa pacata sunt
omĩa. Ille uͦ cognoscens hoc signũ
mediũ aureũ intellexit certis indi¬
tiis. qd̾ a francis desid̾aret᷑. Ipsisq
rogantib reu̾sus ÷ in regnũ suũ.¬
Qͥ dũ fuit in thoringia. cũ basia re¬
gina urore basini regis. ipse hilde

Expanded text:
istis et vos regem vestrum utilem atque strenuum, et elevastis super vos militem hunc imperatoris Romanorum, crudelem, elatum atque superbum. Sine consilio hoc fecistis, non bene, sedtra regem nostrum. Utinam meruisemus invenire eum, et cum pace regnaret super nos'. Tunc amicus ille regis misit partem soledi, quem prius inter se diviserant, dicens: ' Revertere ad regnum Francorum, quia pacificata sunt omnia'. Ille vero cognoscens hoc signum dimidium aureum, intellexit certa indicia, quod a Francis desideraretur; ipsisque rogantibus, reversus est in regnum suum. Nam dum in Toringa fuit, cum Basina regina, uxo
Abbreviated transcription (Latin):
syagrius filius eiꝰ in regnũ eiꝰ resedit.¬
et habitabat in suessionis ciu itate
ubi et sedem regni tenebat. Tunc hil¬
dĩcus ret moto exercitu magno¬
hostium. usq ad aurelianis ciuitatẽ¬

Expanded text:
Syagrius filius ejus in regnum ejus resedit, habitavitque in Suessionis civitate, ubi et sedem regni tenebat. Tunc Childericus rex commoto magno exercitu hostium usque Aurelianis civitate
Abbreviated transcription (Latin):
birantiũ romano potitꝰ imꝑio. anno
utaꝵ heresim incidit: sicut & auiꝰ eiꝰ
heraclius augustꝰ suggerente ei uene¬
nũ ꝑfidie paulo constantinopolitane
urb̾ ep̃o. qͥ pirro successerat. in ep̃atu.¬

Expanded text:
itus imperio anno iitarum haeresim incidit, sicut et avus ejus Heraclius Augustus, suggerente ei venenum perfidiae Paulo Constantinopolitanae urbis episcopo, qui Pyrrho successit in ep
Abbreviated transcription (Latin):
nit ualde dissolutam rem publicam.
et attritam. Si quide europam auares¬
huiꝰ &̃ in dieb rex ꝑsarũ cosdroescepit
damascum & deuastauit ierosolimam.
& uenerabilia loca. que erant mea cõ¬
flagrauit. & ppłoꝵ copias cõpitulauit.
una cũ patarcha eiusde urbis zacharia.

Expanded text:
nit valde dissolutam rempublicam, et attritam. Siquidem Europam Hujus etiam diebus rex Persarum Cosdroes cepit Damascum, et vastavit Jerosolymam, et venerabilia loca, quae erant in ea, conflagravit, et populorum copias captivavit una cum patriarcha ejusdem urbis Zacharia,
Abbreviated transcription (Latin):
In pͥmonamq choro: fuit omĩs clerꝰ
Inscđo. om̃s abbates. cũ monachis
sius. In t̾cio. om̃s albatissȩ cũ congre¬
gationib suis. In quarto õs infantes.
Inqͥnto om̃s laici. In sexto uinu̾se ui¬
due. In septimo om̃s coniugate. His¬

Expanded text:
In primo namque choro fuit omnis cleros, in secundo omnes abbates cum monachis suis, in tertio omnes abbatisse cum congregationibus suis, in quarto omnes infantes, in quinto omnes laici, in sexto universe vidue, in septimo omnes mulieres coniugate. Id
Abbreviated transcription (Latin):
dũ s frẽm mr̃em sequens. ab arriana
heseos prauitate conu̾sus ÷. totãq ueis¬
gothoꝵ gentẽ ita ad uerã ꝑduxit fide̾:
ut nullũ in suo regno militare ꝑmit¬
teret: qui regno dĩ hostis existere ꝑ he¬
reticam ꝑfidiam ñ timeret. Uerũpta¬
men tyberiꝰ augustꝰ ubi finẽ ⁊ uite im¬
minere p̃uilit. elegit ad imꝑiũ qͣndã
uirũ genere capadocum. strenuum.
ac sapientissimũ. qͥ mauricius nun-¬
cupat᷑. Cui filiam suã constantiã orna
cessũ. Utere gͦ eo felicit̾ & habe in m̃te
incessanter equitatẽ. et iusticiã pre¬
cipua optimi imꝑatoris ẽẽ insignia.
Qd̾ pꝰquã dixit. spm̃ exalauit. Tyberio
uͦ defuncto. mauricius purpuram
dutus et diademate coronatꝰ ad circũ
ꝓcessit. & acclamantis sͥ laudib et lar¬
gitis scđm morem munerib pͥmus
er grecoꝵ gente romano potitus
est imꝑio.

Expanded text:
dum, sed fratrem martyrem sequens, ab Arrianae dum, sed fratrem martyrem sequens, ab Arrianae hereseos pravitate conversus est, totamque Wisigotharum gentem ita ad veram perduxit fidem, ut nullum teret, qui regno Dei hostis existere per haereticam perfidiam non timeret. Nem Tiberius Augustus, ubi sibi finem vitae imminere praevidit, elegit ad imperium quemdam virum genere Cappadocem, strenuum ac sapientissimum, qui Mauritius nuncupatus est. Cui filiam suam Constantiam ornatcessum. Utere ergo feliciter eo, et habe in mente incessanter aequitatem et justitiam praecipua optimi imperatoris esse insignia. Quod postquam dixit, spiritum exhalavit. Tiberio ro defuncto, Mauritius purpura indutus et diademate coronatus ad circum processit, et acclamatis sibi laudibus, et largitis secundum morem muneribus, primus ex Graecorum gente Romano potitus est imperio.
Abbreviated transcription (Latin):
tis die ut exeius manu sacrilege conse¬
crationis cõmunionem ꝑciꝑet: atq per
hoc ad patͥs grãm redire mereret᷑. S
crepationib reppulit. quia & si ext̃ius
iacebat ligatis. apd̾ se tam̃ in magno m̃¬
tis culmine stabat securus. Ad se itaq
reu̾so ep̃o arrianus pat᷑ infremuit. sta
gentes. uitã corꝑis abstuler̃t. S pro
defuere miracula. Nam cepit in noctur¬
no silentio psalmodiecantus ad corpus
eiusde̾ regis & mrĩs audiri. & lampades¬
cõmotus penitentia hoc se fecisse doluit.
ñ tamen usq ad optinenda salutem.
Nam quia uera eẽt catholica fides ag¬
nouit: s gentis sue timore ꝑt̾ritus ad
hanc ꝑuenire ñ meruit. Oborta tam̃¬
egritudine ad extrema ꝑductꝰ. lean¬
dro ep̃o quẽ prius uehem̃ter affuxerat.
richaredũ regem filiũ quẽ in sua here¬
si relinquebat. cõmendare curauit.
ut in ip̃o talia faceret. qualia in frẽm
Post cuiꝰ mortẽ richaredꝰ rex ñ patrẽ ꝑfi¬

Expanded text:
isit, ut ex eius manu sacrilegae consecrationis communionem perciperet atque per hoc ad patris gratiam redire mereretur. Secrepationibus reppulit, quia, etsi exterius iacebat ligatus, apud se tamen in magno mentis culmine stabat securus. Ad se itaque reverso episcopo, Arrianus pater infremuit statigentes, vitam corporis abstulerunt. defuere miracula. Nam coepit in nocturno silentio psalmodiae cantus ad corpus eiusdem regis et martyris audiri, atquecommotus paenitentia, hoc fecisse se doluit; nec tamen usque ad optinendam salutem. Nam quia vera esset catholica fides, agnovit, sed gentis suae timore perterritus, ad hanc pervenire non meruit. Qui oborta aegritudine ad extrema perductus, Leandro episcopo, quem prius vehementer adflixerat, Reccharedum regem filium, quem in sua heresi relinquebat, commendare curavit, ut in ipso quoque talia faceret, qualia in fratre Post cuius mortem Reccharedus rex non patrem perfi
Abbreviated transcription (Latin):
liis condempnauit. eo qd̾ herest sue
nullatenus acqͥescere uellent. Ipt̃ qd̾
cũ apud birantiũ pene omĩb ess exo¬
sus. ad italiam nauigauit. uolens il
qd nichil contra langobardos ꝓficeret.
romã ꝑrexit. Ciii uiͦ. ab urbe miliario
uitalianꝰ papa reuerent᷑̃ occurrit. et
magna tactus cupiditate uaria orna¬
mentoꝵ genera exere & marmore qͥb
urbs decorabat᷑ in tyberim uexit. ut
ea constantino polim ferret. Int̾q ba¬
silicam sc̃ẽ dĩ genitͥcis marie & om̃iũ
mrͣm que pantheon antiqͥtuis uocaba¬
t᷑erio regulis discoꝑuit. Qͥ patratis
statuit remeare retrorsum. gͣ a roma
digressus. ad syciliam nauigauit.
Q cũ qͣdam die secretius in balneum
lauaret᷑: a suis int̾ficit᷑. Post cuiꝰ deces¬
sũ milites assumentes merentiũ qͣm¬
da armeniũ sͥ creauer̾t imꝑatorem.
S ñ pꝰmultos dies constantinꝰ augu¬
stus constantis augꝰti defunct filius
cũ multo ibidem ueniens nauigio
& imꝑialem spͥuram sumpsit. & me

Expanded text:
avit, eo quod haeresi suae nullatenus acquiescere vellent. Propter quod cum apud Byzantium pene omnibus esset exosus, ad Italiam navigavit, volens illquod nihil contra Longobardos proficeret, Romam perrexit, cui sexto ad urbe milliario Julianus papa reverenter occurrit, et edisset, magna tactus cupiditate varia ornamentorum genera ex aere et marmore, quibus urbs decorabatur, in Tiberim vexit, ut ea Constantinopolim ferret, inter quae basilicam sanctae Dei genitricis Mariae, et omnium martyrum, quae Pantheon antiquitus vocabatur, aereis tegulis discooperuit. Quibus patratis, statuit remeare retrorsum. Igitur a Roma digressus ad Siciliam navigavit. Ubi cum quodam die secretius in balneo lavaretur, a suis interficitur. Post cujus decessum milites assumentes Mezentium quemdam Armenium sibi creaverunt imperatorem, sed non post multos dies Constantinus Constantis Augusti defuncti filius cum multo illuc veniens navigio, et imperialem pur
Abbreviated transcription (Latin):
remeass audiuit. qd̾ sy rois rex ꝑsaꝵ
diem clausiss extremũ. et ad esyrfi¬
lius eius ei in regni regimine successiꝰ¬
os patͥarcha monothelitaꝵ heresum
p̃dicabant. Aquib depͣuatꝰ herachꝰ¬
rauit a catholica fidẽ. Uñ diuino ui¬
dicio aggarem qͥ & sarrazens dicun¬

Expanded text:
m, audivit quod Syroes rex Persarum diem clausisset extremum, et Adhesyr hujus filius ei in regni regimine successisos patriarcha Monothelitarum haeresim praedicabant. A quibus depravatus Heracravit a catholica fide. Unde divino judicio Agareni, qui et Sarraceni dicun
Abbreviated transcription (Latin):
Peroclonas gͥ heraclii filius in ꝑauit
cũ matre sua martina m̃sib ui. Imꝑii
huiꝰ anno iͦ. mahinas arabũ amiras mis¬
sus a hũmaro. cepit cesaream palestine.
& occidit in ea uii. milia hominũ. et
eodẽ amio reppulit senatꝰ heraclonam
cũ matre sua martina: et lingua mar¬
tine recisa. et heraclone naso absciso ꝓ¬
uerit ad imꝑium constantẽ filiũ hera¬
clys constantini nepotẽ heraclii. His p̃

Expanded text:
Heraclonas igitur Heraclii filius imperavit cum matre sua Martina mensibus sex. Imperii hujus tempore Machinas Arabum admiraldus missus ab Hummaro cepit Caesarem Palaestinae, et occidit in ea septem millia hominum. Et eodem anno repulit senatus Heraclonam cum matre sua Martina, et lingua Martinae rescisa, et Heraclonae naso resciso provexit ad imperium Constantem filium Heraclii Constantini, nepotem Heraclii. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i floruert̃. Porro mauricnus augustꝰ
cruciari. Qd̃ cũ iugit̃ in suis oratio¬
nib dnm̃ dep̃caret᷑. meruit exau¬
diri. Quada itaq nocte dũ in stratu
suo quiesceret. uidit ꝑsomniũ ante
se eneam astare saluatoris effigiem:
que erat ante palatii portã. Ex qͣ emis¬
sa ÷ uex ad eũ dicens. Bate mauriciũ.
Et tenentes eũ qͥda uditiarii ministͥ
exibuert̃ ei. Tunc ait ad eũ saluatoris
ymago. uͥius reddam tͥ mala que me¬
riusti. hic an infuturo scło : Et ille.
Oamator hominũ dnẽ: hic potiꝰ quã
in illo. Tunciussit diuina uox tradi
eum et constantiam eiꝰ uxorẽ. & omnẽ
eoꝵ cognationẽ phoce militi. Ex ꝑge¬
factus uͦ misit ad accersiendũ phili¬
picũ generũ suũ. Cui sͥ assistenti. dix̃
mauricius. Scis int̾ agmina nrã ali¬
quẽ militẽ nomine phocam. Cuu ille.
Scio unũ. & imꝑator. Cuiꝰ ÷ qͣlitatiᷤ:
Qͥ ait. Iuuenis tumidꝰ & temerarius.
huiꝰmodi reuelatione. Ipsa etiã nocte

Expanded text:
ecit. Porro Mauritius Augustus cruciari: quod cum jugiter in suis orationibus Dominum precaretur meruit exaudiri. Quadam itaque nocte cum in stratu suo quiesceret, vidit per somnum ante aeneam se astare Salvatoris effigiem, quae erat ante palatii portam, ex qua emissa est vox ad eum dicens: Date Mauritium, et tenentes quidam judiciarii ministri exhibuerunt ei. Tunc ait ad eum Salvatoris imago: Ubi vis reddam tibi mala quae meruisti? hic an in futuro saeculo? Et ille: O amator hominum, Domine, hic potius quam in illo. Tunc jussit divina vox tradi illum, et Constantiam ejus uxorem, et omnem eorum cognationem Phocae militi. Expergefactus vero misit ad accersendum Philippicum generum suum. Cui sibi assistenti dixit Mauritius: Scis inter agmina nostra aliquem militem, nomine Phocam? Cui ille: Scio unum. Et imperator: Cujus est qualitatis? Qui ait: Juvenis, tumens, et temerarius. hujusmodi revelatione. Post haec aute
Abbreviated transcription (Latin):
habebat. et femineum uultũ. cesariẽq
proliras. et usq ad horam nonam omĩs
t̃ra positus cũ milites suos ferro et rapi¬
nis abstinere cõpelleret. nec tam̃ eis con¬
sueta stipendia largiret᷑. phocam rogare
cepert̃. ut imꝑii regimen suꝑ eos acci¬
ꝑet. Qͥb sepe nominatꝰ phocas obau¬
diens: regalem p̃puram sũpsit. Qd au¬
diens mauricius animo dissolutꝰ. reb
adũsũ se fiuentib cessit. et in quanda
siluã mari contiguam fugit. In qua cũ
urore sua & qͥnq filiis ussu phoce imꝑa¬
toris interemptus est.
num inuadens imꝑium. imꝑauit
annis uiii. Hic ut factꝰ ⁊ imꝑator. leun¬
tiam uxorẽ suã coronauit augustam.
g̃gorius ex hac luce migrauit. Cuiꝰ in
locũ ad apłatꝰ officium sabinꝰ ÷ ordinat᷑.
Et sabino subrogatꝰ ÷ bonefacius t̾cius.
& bonefacio iiiͦ. bonefacius uiiͦ. Qͦ rogan¬
te statuit memora tus augustꝰ sedem
eccłiarum. Nam antea eccłia constan¬
tinopolitana pͥmani sese om̃ium scri¬

Expanded text:
habebat, et femineum vultum, caesariesque prolixas, et usque ad horam nonam omnis terra positus, cum milites suos ferro et rapinis abstinere compelleret, nec tamen eis consueta stipendia largiretur, Phocam rogare coeperunt, ut imperii regnum super eos acciperet. Quibus saepe nominatus Phocas obediens, regalem purpuram sumpsit. Quod audiens Mauritius animo dissolutus, rebus adversum se fluctuantibus cessit, et in quamdam silvam mari contiguam fugit; in qua cum uxore et quinque filiis jussu Phocae Caesaris interemptus est. num invadens imperium imperavit annis octo. Hic ut factus est imperator Leuntiam uxorem suam coronavit Augustam. rabilis papa Gregorius ex hac luce migravit. Cujus in locum ad apostolatus officium Sabinus est ordinatus, et Sabino subrogatus est Bonifacius tertius, et Bonifacio tertio Bonifacius quartus. Quo rogante statuit memoratus Augustus sedem  omnium Ecclesiarum. Nam antea Ecclesia Constantinopolitana primam se omnium scri
Abbreviated transcription (Latin):
ta st̃ nec unũ qͥdẽ hominẽ illic tenere
res gentib traderet animas eustodirae.¬
fugientes itaq ex eodẽ loco monachi
& pondus panis. & miensurã iuns. & qͥc¬
qͥd ex supellectili suꝑriꝑe ualueruit¬

Expanded text:
ia, ne unum quidem hominem illic tenere res gentibus traderet, animas custodireFugientes quoque ex eodem loco monachi  pondus panis et mensuram vini et quicquid ex supellectili subripere pot
Abbreviated transcription (Latin):
ses romanoꝵ patricius cuiꝰ sup̃memiii¬
mus cũ ab incursu diuersoꝵ hostium
totam quietã reddĩdiss italiam: ꝓ mag¬
aromanis. ita ut in urberegia iustino
manclarent dicentes: quia meluiᷤ erat
romanis grecis seruire quã gothis. ubi
setis loco sustituit. S et angusta sophia
hanc narseti mandauit contumeli¬
narũ lanarũ pensa diuideret. Ad que
u̾ba napses dr̃ respondisse talẽ se ei te¬
lam orditurũ. quã dũ uiueret nũꝙͣ.
deponeret. et neapolim secedens. lango¬
bardis mandauit. ut pauꝑtina pan¬
nonie rura que incolebant desererent.
et ad italie fertile solũ possidendum cõ¬
fiuerent. Qd̾ audiens albom rex lango¬
liam cõmeauit: cũ multitudine mag¬
na langobardoꝵ. anno ab incarnatio
sus ÷. et intͣbreue spatium temꝑis. pe
ne sͥ totam pret̃ romam & rauennã sub¬
liam inuaderet ignee acies in cęlo appa¬

Expanded text:
ses Romanorum patritius, cujus supra meminimus, cum ab incursu diversorum hostium totam quietam reddidisset Italiam, pro magm a Romanis, ita ut in urbem regiam Justino mandarent dicentes quod melius erat Romanis Gothis servire quam Graecis, ubi setis loco substituit. Sed et Augusta Sophia hanc Narseti mandavit contumelinarum lanarum pensa divideret. Ad quae verba Narses dicitur respondisse eam se ei telam orditurum, quam, dum viveret, nunquam detexeret, et Neapolim secedens Longobardis mandavit, ut paupertina Pannoniae rura, quae incolebant, desererent, et ad Italiae fertile solum possidendum confluerent, Quod audiens Alboinus rex Longoliam commeavit cum multitudine magna Longobasus est; et intra breve spatium temporis sibi pene totam, praeter Romam et Ravennam, sub est, igneae acies in coelo appa
Abbreviated transcription (Latin):
umis mandatis aurẽ cordis auertit.
iusto uidicio di amentiam incurrit.
Uñ accersito iustino uiro xp̃ianissi
mo curopalaten eũ constituit. et ei
UIIͦI. et mense septimo. floruit in his
temꝑib in urbe regia pͥscianꝰ grama¬
ticus: et rome quida subdiaconꝰ noĩe

Expanded text:
vinis mandatis aurem cordis avertit, justo Dei judicio amentiam incurrit. Unde accersito viro Christianissimo Justino, curopalatem eum constituit, et ei rigesimo octavo, et mense septimo. Floruit his temporibus in urbe regia Priscianus grammaticus, et Romae quidam subdiaconus
Abbreviated transcription (Latin):
si quapat̾ suus languebat ad catholicã
illũ ut ad eandẽ heresim rediret. pre¬
miis suadere & minis terrere conabat᷑.
Cui cum ille constantissime respondẽt
numqͣm se ueram ficdẽ posse relinquere
quã semel agnouiss. irat᷑ pat̾ eũ reg

Expanded text:
si, qua pater suus languebat, ad catholicam fidem anus, ut ad eamdem haeresim rediret, et praemiis suadere, et minis terrere conatus est. Cumque ille constantissime responderet nunquam se veram fidem posse relinquere, quam semel agn