comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
derit. omĩa perniciter ꝑdit. si in illo humilitas et caritas nfu¬
głam oꝑa bona implere et cognoscimus & gaudemꝰ. Hoc solum
specialiter petimus. ut quia uos ds in loco quietis et tranquil¬
litatis collocare dignatꝰ ẽ. ꝓ nobis quos scłi istiꝰ tempestates
&ͦ innumerabiles fluctꝰ affligunt. habundantiꝰ dño supplicetis:
ut si nobis quia ñ merem᷑ gła ñ dabitur: saltẽ uobis orantibus
peccatoꝵ uenia tribuatur. Erplic̃ om.UIII.

Expanded text:
derit, omnia perniciter perdit, si in illo humilitas et caritas uera non fuderit, omnia perniciter perdit, si in illo humilitas et caritas uera non fuisti gloriam operibus implere et cognoscimus et gaudemus. hoc solum specialiter petimus, ut, quia uos deus in locum quietis et tranquillitatis collocare dignatus est, pro nobis, quos saeculi istius tempestates et innumerabiles fluctus affligunt, abundantius domino supplicetis, ut, si nobis, quia non meremur, gloria non dabitur, saltem uobis orantibus peccatorum uenia tribuatur. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
uel correctionis medicamenta confugiant: quia qͥ bonus ẽ si su¬
ꝑbire cȩꝑit. cito humiliabit᷑: et qͥ suꝑb ẽ si se humiliat. per dĩ
miscđam subleuat᷑. Tantũ ẽ ut ñ se ꝑmittat ãpliꝰ durissimo
diaboli ugo premi: nec nimia et periculosa dissimulatione
in peccatis ꝑseuerando duitius obdurari: sed tam cito confugiat
ad pietatẽ dĩ. ut in se peccati uestigiũ ñ relinquat. Optune
calidis adhuc uulnerib malagina uel subula apponit᷑: quia si
uelex fuerit ad celestẽ medicũ intentio resurgendi. uestigiũ peccati ñ po¬
terit remanere collapsi: quia submanu omĩpotentis medici &
cito perit morb. et uelociter sanatꝰ egrotꝰ. Iterũ atq iterum
rogo et admoneo uos frs. ut obedientiã. humilitatẽ atq cari¬
tatẽ ñ solũ seniorib et coȩqualib sed etiã iuniorib ex hibere
iugiter studeatis: quia quelibet bona seruus dĩ habere conten¬

Expanded text:
vel correctionis medicamenta confugiant, quia qui bonus est, si suvel correctionis medicamenta confugiant, quia qui bonus est, si superbire coeperit, cito humiliatur; et qui superbus est, si se humiliat, per Dei misericordiam sublevatur. Tantum est ut non se permittat amplius durissimo diabolin peccatis perseuerando diutius obdurari, sed tam cito confugiat ad pietatem dei, ut in se peccati uestigium non relinquat. optime calidis adhuc uulneribus malagma uel fibula. apponitur, quia, si uelox fuerit ad caelestem medicum intentio resurgendi, uestigium peccati non poterit remanere cum lapso, quia sub manu omnipotentis medici dei et cito perit morbus et uelociter sanatur aegrotus. Iterum atque iterum rogo et admoneo, fratres, ut oboedientiam et humilitatem et caritatem non solum senioribus et coaequalibus, sed etiam iunioribus exhibere iugiter studeatis, quia, quaelibet bona seruus dei habere conten
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nec de talib desperandu ẽ fr̃s: quia potens ẽ dñs oratiõib
urĩs scintillã cõpunctionis in eis accendere: Eom̃s scłi uoluntates
ueluti spinas et tribulos nequitiȩ igne salubri consumere:
illo utiq igne de qͦ ipse dñs dixit. Ignẽ ueni mittere in terrã:
& qͥd uolo nisi ut accendat᷑ : Orate ergo fr̃s dilectissimi ñ solũ
ut uobis ds̃ inbonis ꝑseuerantiã tribuere dignet᷑: sed etiam
illos qui negli gentes sunt. tanta habeat de fouea subleuare. &
de la queo eruere. Si enũ uobis orantib et cũ caritate ꝯsiliũ
dantib qͥcũq sunt tepidi et negligentes fueruit emendati:
duplicatũ uobis dñs p̃miũ et de urã salute et de illoꝵ correc¬
tione recõpensare dignabitur. Nam nec illi qͥ boni sunt se
debent quasi de suis meritis ex tollere: nec illi qͥ negli gentes
sunt de dĩ miscđia desꝑare. Sed et illi cũ humilitate dĩ dona
custodiant: et isti cũ grandi cõpunctione celerius ad penitentiȩ

Expanded text:
s orationibus vestris scintillam compunctionis accendere, et omnem saeculi voluptatem velut spinas et tribulos nequitiae, salubri igne consumere, illo utique igne de quo Dominus dixit: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur ? Orate ergo, fratres dilectissimi, non solum ut nobis Deus in nobis perseverantiam dignetur tribuere, sed etiam illos qui negligentes sunt jubeat de fovea sublevare, et de laqueis eruere. Si enim vobis orantibus et cum charitate consilium dantibus, quicunque sunt tepidi, et negligentes fuerint emendati, duplicatum vobis Dominus praemium et de vestra salute et de illorum correctione dignabitur repensare. Nam nec illi qui boni sunt se debent quasi de suis meritis extollere, nec illi qui negligentes sunt de Dei misericordia desperare; sed illi cum humilitate Dei dona custodiant, et isti cum grandi compunctione celerius ad poenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
uigilando: uerã caritatẽ. uerã humilitatẽ. et uerã obediẽ¬
tiã exhibendo. Attendite quȩso uos fr̃s. Quomͦ nauis
sentinatur a situla. sic anuna abomnib malis oratione
dominica liberatur: si dicat et uerũ dicat. dimitte nobis
debita nr̃a sicut et nos dimittimꝰ debittorib nr̃is. Qui e.¬
nĩ omib inse peccantib clementer indulserit: nullius
fr̃es et diligenter considerate qͦd dixi: qͥ inse peccanti
beas indulgere: sed qui inte peccauerit. illi debeas ueniam
dare. Qd peius ẽ aliquotiens illi qui in nos peccat aut
celeriter indulgemꝰ. Sed si uolumꝰ uste agere. illi qui
in dm peccauerit sine seuerissiina districtione ñ debe¬
mus penitus indulgere: nedũ illi ꝑ indiscretã pietatẽ
remutitur. exemplum ꝑditionuis aliis p̃beat᷑. In suo gͦ se

Expanded text:
uigilando, ueram caritatem et ueram humilitatem et ueram oboedienuigilando, ueram caritatem et ueram humilitatem et ueram oboedientiam exhibendo. attendite, fratres, quaeso. quomodo nauis sentinatur a situla, sic anima ab operibus malis oratione dominica liberatur, si dicat et uerum dicat: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. qui enim omnibus in sefratres, diligenter considerate quod dixi, qui in se peccanti beas indulgere; sed qui in te peccaverit, illi debeas veniam dare. Quod pejus est, aliquoties qui in nobis peccaverit, aut Deum peccaverit, celeriter indulgemus. Sed si volumus juste agere, ille qui in Dominum peccavit, sine severissima districtione non debemus penitus indulgere, ne dum illi per indiscretam pietatem remittitur, exemplum perditionis aliis praebeatur. In sua ergo se
Abbreviated transcription (Latin):
mergi: cũ sũma humilitate et ingenti reuerentia ãmo-¬
nemꝰ. ut quia uos xp̃s de omĩb capitalib criminib tãꝗͣ
de periculosis fluctib liberauit. inportu quietis et bea¬
titudinis constituti. paruas negli gentias et quasi minu¬
ta peccata quȩ sic inanimũ confluunt quomͦ ꝑminu¬
tissimas nauis rimulas in sentinã guttȩ concurrunt.
cum om̃i uigilantia xp̃o adiuuante ex haurire iugit̃ fes-¬
tinetis. Nã quomͦ nauis post ꝙͣ. pelagi fluctus euaserit.
si inportu sentinata ñ fuerit. de minutissimis guttis im¬
plet᷑ et mergit᷑ : sic et monachus de uictis et sũperatis
mundi huiꝰ cruninib quasi periculosis fluctib cũ ad por¬
tũ monasterii uenerit si surrepentia et minuta peccata et
cotidiana de animȩ suȩ sentina ex haurire neglexerit. in
ipso poͬtu naufragii discrim̃ incurrit. Sed dicit aliquis.
Quomͦ potest anuna sentinariꝰ utiq orando. ieunando.

Expanded text:
mergi, cum summa humilitate et ingenti reuerentia admomergi, cum summa humilitate et ingenti reuerentia admonemus, ut, quia uos Christus capitalibus criminibus tamquam de periculosis liberauit fluctibus, in portu quietis et beatitudinis constituti paruas neglegentias et quasi minuta peccata, quae sic in anima confluunt, quomodo per minutissimas nauis rimulas in sentina guttae concurrunt, cum omni uigilantia Christo adiuuante exhaurire iugiter festinetis., nam quomodo nauis, postea quam pelagi fluctus euaserit, si in portu sentinata non fuerit, de minutissimis guttis impletur et mergitur, sic et monachus deuictis et superatis mundi huius criminibus quasi periculosis fluctibus, cum ad portum monasterii uenerit, si subrepentia uitia et minuta et cotidiana peccata de animae suae sentina exhaurire neglexerit, in ipso portu naufragii discrimen incurrit. Sed dicit aliquis: quomodo potest anima sentinari? utique orando, ieiunando,
Abbreviated transcription (Latin):
bente scõ patre ur̃o. fraternitati ur̃ȩ qualẽcũq
sermonẽ ꝓfero. facio hoc ñ exaliqͣ p̃sũptione:
sed ex uera et integra caritate. E licet tã ꝑfer¬
ti dõ ꝓpicio sitis. ut ad monitione nr̃a minime
egeatis. tam̃ inperante caritate quȩ nescit timere etiam
quod optime uos ĩplere nouumꝰ. suggerere et admonere
cũ uera humilitate et ꝑfecta caritate p̾sumimꝰ: ñ tamen
sine uerecundia. cũ nos nec idoneos nouerimꝰ esse disci¬
płos: ad opus scm̃ uidemͦ excitare magistros. Cũ simus
tepidi: cogim ad monere feruentes. Cũ simꝰ peccatores:
arguimꝰ iustos. Cũ simꝰ inperiti: doctos instruimus.
Cũ simꝰ inpelago hur mundi nimiis fluctib fatigati:
ad eos qͥ ad portũ ia felicit̾ ꝑuenerunt. p̃dicationis u̾ba
ꝓferimꝰ. Sed tamen dilectissimi fr̃s quia solent naues
suꝑatis et de uictis pelagi fluctib etiã inportu tutissi
mo laborare: et nisi grandis cautela fuerit. pene sub¬

Expanded text:
bente deo et uestra fraternitate qualemcumque sermonem profero, facio hoc non ex aliqua praesumptione, sed ex uera et integra caritate. et licet tam perfecti deo propitio sitis, ut admonitione nostra minime egeatis, tamen imperante caritate, quae nescit -timere, etiam quod optime implere uos nouimus, suggerere et admonere cum uera humilitate et perfecta caritate praesumimus, non tamen sine uerecundia, cum nos necdum idoneos nouerimus esse discipulos et ad opus sanctum uideamur excitare magistros. cum tepidi, cogimur admonere ferventes. Cum simus peccatores, arguimus justos. Cum simus imperiti, doctos instruimus. Cum simus in pelago hujus mundi nimiis fluctibus fatigati, ad eos qui ad portum jam feliciter pervenerunt praedicationis verba proferimus. Sed tamen, fratres, quia solent naves superatis et devictis pelagi fluctibus, etiam mo laborare et, nisi grandis cautela fuerit, paene sub
Abbreviated transcription (Latin):
nib parabat᷑: eũq in illo ꝓiecerunt.: dibanumq clauserunt. Sed
die altero ita illesus inuentus ẽ. ut ñsolũ eiꝰ abignibus: sed neq
ex trema ullo modo uestimenta cremarentur. Petriis.
ntiquum trium puerorum miraculum audio: qui inignib
lesi non sunt. Gregorus
Illod ut opinor miraculum ex parte aliqua dissimilit̾ gestum ẽ.
Tunc quippe tres pueri ligatis pedib ac manib in ignẽ ꝓiecti
sunt : quos die altero. rex requirens. uicamino illesis uestib de¬
ambulantes repꝑit. Ex qua re colligit᷑. quia ignis in quo iactati
fuerant qui eoꝵ uestimenta non contigit. eoꝵ uncła consumpsit:
ut uno eodẽq tempore in obsequio iustoꝵ. et haberet flamma
uirtutẽ suã ad solatiũ: et nonhaberet ad tormentum.
uic tam antiquo miracło dieb nr̃is res similis e contrario
euenit elemento. Nam nuꝑ ioħs tribunus relatione sua

Expanded text:
nibus parabatur, eumque in illo proiecerunt clibanumque clauserunt. Sed nibus parabatur, eumque in illo proiecerunt clibanumque clauserunt. Sed die altero ita inlaesus inventus est, ut non solum eius caro ab ignibus, sed neque extrema ullo modo vestimenta cremarentur 19. Antiquum trium puerorum miraculum audio, qui projecti laesi non sunt . GREGOR. Illud, ut opinor, miraculum ex parte aliqua dissimiliter gestum est. Tunc quippe tres pueri ligatis pedibus ac manibus in ignem projecti sunt, quos die altera rex requirens, in camino illaesis vestibus deambulantes reperit. Ex qua re colligitur quia ignis in quo jactati fuerant, qui eorum vestimenta non contigit, eorum vincula consumpsit, ut uno eodemque tempore in obsequio justorum et haberet flamma virtutem suam ad solatium, et non haberet ad tormentum. Huic tam antiquo miraculo, diebus nostris res similis e contrario evenit elemento. Nam nuper Joannes tribunus relatione sua
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ gaudẽbat : quod plenus omĩs scripturȩ scientia. nichil se.
scire uidicat. nisi xp̃m iħm et hunc crucifixũ. Quod ꝓxp̃o uir¬
rater quidam mecũ ininonasterio conuersatus est. in
scriptura scudiosissimꝰ: qui me ȩtate preibat: et ex mul¬
tis quȩ nesciebã me edificare consueuerat. Huius itaq nar¬
ratione didici. quod fuit quidam incãpanie partib intra qua¬
dragesimũ romanȩ urbis miliariũ nomine benedictus.  qͥdẽ
ȩtate iuuenis. sed morib grandeuus: et iscẽ conuersationis regła
se fortiter stringens. Quem totilȩ regis tempore cum gochi reꝑissent:
hunc uicẽdere cũ sua cella moliti sunt. Ignem namq posuerunt:
sed incircuitu arserunt omĩa: cella uero illiꝰ igni cõburi ñ potuit.
Quod uidentes magisq seuientes. atq hunc ex suo habitacło tra¬
hentes. non longe aspexerunt succensũ dibanũ. qui coquendis pa¬

Expanded text:
morte gaudebat. Quod plenus omnis Scripturae scientia, nihil se morte gaudebat. Quod plenus omnis Scripturae scientia, nihil se scire judicat nisi Christum Jesum, et hunc crucifixum . Quod pro rater quidam mecum est in monasterio conversatus, in scriptura sancta studiosissimus, qui ine aetate praeibat, ex multis quae nesciebam me aedificare consueverat. Huius itaque? narratione dedici, quod fuit quidam in Campaniae partibus intra quadragisimum Romanae urbis miliarium nomine Benedictus, et quidem aetate iuvenis, sed moribus grandaevus et in sanctae conversationis regula se fortiter stringens. Quem Totilae regis tempore cum Gothi repperissent, hunc incendere cum sua cella moliti sunt. Ignem namque posuerunt; sed in circuitu arserunt omnia, cella vero illius igne comburi non potuit. Quod videntes Gothi magisque saevientes atque hunc ex suo habitaculo trahentes, non longe aspexerunt succenso clibanum, qui coquendis pa
Abbreviated transcription (Latin):
i uisibilia attendimus: ita necesse ẽ ut credamꝰ. Si uero
inuisibilia pensamus: ninurũ constat. quia maiꝰ ẽ mira¬
culum predicationis uerbo. atq orationis solatio. peccatorem
conuertere. quã carne mortuũ resuscitare. In isto et eiũ resus-¬
citatur caro it̾mn moritura: in illo uero: ania inȩternũ uic¬
tura. Cum eiũ ꝓpono duos: in quo hoꝵ existinias maiori factũ
uirtute miracłm: Latarũ quippe quem iami fidelẽ fuisse cre
dimus. carne dñs suscitauit: Saulũ uero suscitauit mente.
& quidem post resurrectionẽ carnis de larari uirtutib tace¬
tur : nam post resurrectionẽ animę. capere infirmitas nr̃a¬
nonualet. quanta in sacro eloquio de pauli uircutib dicunt᷑:
quod illius predicatione crudelissumȩ cogitationes. ad pietatis mol¬
lia conuerse sunt uiscera: quod mori cupit ꝓfr̃ĩb. in quoꝵ morte

Expanded text:
Si visibilia attendimus, ita necesse est ut credamus; si vero Si visibilia attendimus, ita necesse est ut credamus; si vero invisibilia pensamus, nimirum constat, quia majus est miraculum praedicationis verbo atque orationis solatio peccatorem convertere, quam carne mortuum resuscitare. In isto enim resuscitatur caro iterum moritura, in illo vero anima in aeternum victura. Cum enim propono duos, in quo horum existimas majori factum virtute miraculum? Lazarum quippe, quem jam fidelem crdimus, carne Dominus suscitavit, Saulum vero resuscitavit mente. Et quidem post resurrectionem carnis de Lazari virtutibus tacetur; nam post resurrectionem animae capere nostra infirmitas non valet quanta in sacro eloquio de Pauli virtutibus dicuntur. Quod illius praedicatione crudelissimae nationes ad pietatis mollia conversae sunt viscera. Quod mori cupit pro fratribus, in quorum prius
Abbreviated transcription (Latin):
Ablato itaq pallio: de eo quem collegerat puluere. de functi faciem
fricauit. Qui cũ diutius fricaret᷑: recepit animã: oscitauit: oculos
aꝑuit : seseq eleuans. resedit. Quid erga se ageretur miratꝰ ẽ:
ac si de graui somno fuesset excitatꝰ. Quod dũ mulier lamentis fa-¬
tigata conspiceret: cȩpit ex gaudio magis flere. et uoces amplius
edere. Quã uir dnĩ modesta ꝓhibitione cõpescuit dicens. Tace
tace. Sed siquis uos requisierit qualit̾ factũ sit: hoc solũ modo
pitio exiit: quadiagesimũ subdiaconũ ꝓtinus reliquit. et in loco
eodem ultra non apparuit. Temporalem namq honorẽ fugiens.
egit ut abhis aquib uisus in tanta uirtute fuerat: numquam
iam in hac uita uideretur. petris.
uid alii sentiant ignoro: ego autem cunctis miraculis
hoc potius existimo esse miracłm. quod ad uitam mortui
redeunt : eoꝵq animȩ ad caruem ex occulto reuocantur. Gregoriꝰ.

Expanded text:
Ablato itaque pallio, diu eo quem collegerat pulvere defuncti faciem Ablato itaque pallio, diu eo quem collegerat pulvere defuncti faciem fricavit. Qui cum diutius fricaretur, recepit animam, oscitavit, oculos aperuit, seseque elevans resedit, quid erga se ageretur miratus est, ac si de gravissimo somno fuisset excitatus. Quod cum mulier lamentis fatigata conspiceret, coepit ex gaudio magis flere, et voces amplius edere. Quam vir Domini modesta prohibitione compescuit, dicens. Tace, tace; sed 321 si quis vos requisiverit qualiter factum sit, hoc solummodo pitio exivit, Quadragesimum subdiaconum protinus reliquit, et in loco eodem ultra non apparuit. Temporalem namque honorem fugiens, egit ut ab his a quibus visus in tanta virtute fuerat nunquam jam in hac vita videretur. PETR. Quid alii sentiant ignoro: ego autem cunctis miraculis hoc potius existimo esse miraculum, quod ad vitam mortui redeunt, eorumque animae ad carnem ex occulto revocantur. GREGOR.
Abbreviated transcription (Latin):
ducens: continuis lamentoꝵ uocib satis faciebat dolori. Cumq hoc
diutius fieret. et flere mulier nullomͦ cessaret: uir dĩ qui re-¬
ceptus hospitio fuerat. quadragesimo subdiacono compunctus
ait. Bolori huius mulieris aninia mea cõpatit᷑: rogo. surge et ore¬
mus. ꝑrexerunt igitur utriq aduicinã ȩccłam: seseq pariter
inorationẽ dedunt. Cũq diutius orassent: complere orationẽ qua¬
dragesimũ subdiaconũ seruus dĩ petut. Qua cõpleta de altaris
crepidine puluerẽ collegit: atq cũ eodẽ quadragesimo ad de fun-¬
cti corpus accessit: seseq ibidem in orationem dedit. Cũq diutiꝰ
uoluit. sed ipse benedictionẽ dedit. statiq surrexit. et quia
dextera manu collectũ puluerẽ gestabat: sinistra palliũ quo fa¬
ties defunctĩ uelabatur abstulit. Quod cũ mulier fieri cerne¬
ret: contradicere uehementer cȩpit. et mirari qͥd uellet facere.

Expanded text:
ducens, continuis lamentorum vocibus satisfaciebat dolori. Cumque hoc ducens, continuis lamentorum vocibus satisfaciebat dolori. Cumque hoc diutius fieret et flere mulier nullo modo cessaret, vir Dei, qui receptus hospitio fuerat, Quadragesimo subdiacono compunctus ait: Dolori hujus mulieris anima mea compatitur; rogo, surge, et oremus. Perrexerunt igitur utrique ad vicinam ecclesiam, seseque pariter in orationem dederunt. Cumque diutius orassent, complere orationem Quadragesimum subdiaconum servus Dei petiit. Qua completa ab altaris crepidine pulverem collegit, atque cum eodem Quadragesimo ad defuncti corpus accessit, seseque ibidem in orationem dedit. Cumque diutius num voluit, sed ipse benedictionem dedit, statimque surrexit. Et quia manu dextera collectum pulverem gestabat, sinistra pallium quo facies defuncti velabatur abstulit. Quod cum mulier fieri cerneret, contradicere vehementer coepit et mirari quid vellet facere.
Abbreviated transcription (Latin):
pascere ineiusdem aurelie partib solebat. Cui ualde ueracis
uiri narratione resmira innotuit: quȩ secreto fuerat gesta. Is namq
ut p̃diximus dũ gregis sui in aurelia curã gereret. indieb eiusdem
uir fuit e monte qui argentarius uocatur uenerabilis uitȩ: qui habi¬
tũ monachi quẽ pretendebat spetie. morib explebat. Hic itaq ad
ȩccłam beati petri apłoꝵ principis ab eodẽ monte argentario. an-¬
nis singłis uenire consueuerat: atq ad hunc quẽ predixi quadra¬
gesimũ subrdiaconũ sicut ipse uarrauit. hospitalitatis grã decli¬
nabat. Quadã uero die dũ eiusdẽ hospitiũ quod non longe ab ȩc¬
clesia erat intrasset: cuiusdã pauꝑculȩ mulieris. maritus iuxta
defunctus ẽ. Quẽ ex more lotũ. uestimentis indutũ. et sabano con¬
strictũ. suꝑ ueniente uesꝑe sepelire nequiuerunt. Iuxta defuncti¬
igitur corpꝰ uiduata mulier sedit: quȩ inmagnis fletib noctem

Expanded text:
pascere in ejusdem Aureliae partibus solebat. Cujus valde veracis pascere in ejusdem Aureliae partibus solebat. Cujus valde veracis viri narratione res mira innotuit, quae secreto fuerat gesta. Is namque, ut praediximus, dum gregis sui in Aurelia curam gereret, in diebus ejusdem vir fuit e monte, qui Argentarius vocatur, venerabilis vitae, qui habitum monachi, quem praetendebat specie, moribus explebat. Hic itaque ad Ecclesiam beati Petri apostolorum principis ab eodem monte Argentario annis singulis venire consueverat, atque ad hunc, quem praedixi, Quadragesimum subdiaconum, sicut ipse narravit, hospitalitatis gratia declinabat. Quadam vero die, dum ejus hospitium, quod non longe ab Ecclesia aberat, intrasset, cujusdam pauperculae mulieris maritus juxta defunctus est: quem ex more lotum, vestimentis indutum, et sabano constrictum, superveniente vespere, sepelire nequiverunt. Igitur juxta defuncti corpus viduata mulier sedit, quae in magnis fletibus noctem
Abbreviated transcription (Latin):
tanto se spatio sine cathena cohercuit: inquanto et ante ligatus
mansit. Qui dũ se post modũ in eiusdẽ loci specu conclusisset: cȩp̃
etiã discipłos habere: qui ab eiusdẽ specu seorsum habitantes. ad
usum uitȩ aquam de puteo haurire consuerant. Sed funis inquo
ad hauriendã aquã situla dependebat: crebio rumpebat᷑. Unde factũ
est ut eandem catrenã quã ex pede suo uir dñi soluerat. eiꝰ discipłi
peterent: eãq suni ad iungerent: atq in illã situlõ ligarent
Exquo iam tẽpore contigit. ut idem funus et coudie tingeretur
aqua: et nullo mͦ rumꝑet᷑. Quia eiũ cathenã uiri dĩ. funis ille
contigit: ipse quoq ad tolerandã aquã ferri in se fortitudinẽ tͣx̃.
acta hȩc placent: quia mira. et multum petrus.
ostris modo tẽ porib quidã uir quadragesimus nomine
buxentinȩ ȩccłȩ subdiaconꝰ fuit: qui ouiũ suarũ gregẽ

Expanded text:
tanto se spatio sine catena coercuit, in quanto et antea ligatis tanto se spatio sine catena coercuit, in quanto et antea ligatis mansit. Qui dum se postmodum in ejusdem loci specu conclusisset, coepit etiam discipulos habere, qui ab ejus specu seorsum habitantes, ad usum vitae aquam de puteo haurire consueverant. Sed funis in quo ad hauriendum aquam situla dependebat crebro rumpebatur. Unde factum est ut eamdem catenam quam ex pede suo vir Domini solverat ejus discipuli peterent, eamque funi adjungerent, atque in illa situlam ligarent. Ex quo jam tempore contigit ut idem funis et quotidie tingeretur aqua, et nullo modo rumperetur. Quia enim catenam viri Dei funis ille contigit, ipse quoque ad tolerandam aquam, ferri in se fortitudinem traxit. PETR. Facta haec placent, quia mira; et multum, ostris modo temporibus quidam vir, Quadragesimus nomine, Buxentinae Ecclesiae subdiaconus fuit qui ovium suarum gregem
Abbreviated transcription (Latin):
quia moles ipsa quã conabant᷑ euellere: subito ab eisdem labo¬
rantib euulsa. ne speluncȩ martini tectum tangeret saltum
dedit: et quasi serui dĩ lesionem fugiens longius cecidit. Quod ad
iussum ommmipotentis diꝰ augłico in inisterio actum intelligit: qͥ diuina
puidentia disponi omĩa fideliter credit. Hic cũ priꝰ in eodẽ monte¬
se contulit. nec dum clauso specu habitans. catheuã sibi ferream ad¬
pedem ligauit: eamq saxo ex parte altera affixit. ne ei ultra licer&
ꝓgredi: quã cathena eiusdẽ quantitas tendebat᷑. Quod uir uitȩ
uenerabilis benedictus audiens. cuiꝰ suꝑiꝰ memoriã feci: ei ꝑdisci¬
pulũ suũ mandare curauit. Si seruus es dĩ. non te teneat cathena
ferrea: sed cathena xp̃i. Ad quã uocem martinus ꝓtinus soluit¬
eandem compedem. sed numquã post modũ solutũ tetendit pe¬
deni. ultra locũ quo hunc ligatũ tendere consueuerat: atq in

Expanded text:
quia moles ipsa quam conabantur evellere, subito ab eisdem laboquia moles ipsa quam conabantur evellere, subito ab eisdem laborantibus evulsa, ne speluncae Martini tectum tangeret, saltum dedit, et quasi servi Dei laesionem fugiens, longius cecidit. Quod ad jussum omnipotentis Dei angelico ministerio actum intelligit, qui divina providentia disponi omnia fideliter credit. Hic cum primum se in eumdem montem contulit, necdum clauso specu habitans, catena sibi ferrea pedem ligavit, eamque saxo ex parte altera affixit, ne ei ultra liceret progredi, quam catenae ejusdem quantitas tendebatur. Quod vir vitae venerabilis Benedictus audiens, cujus superius memoriam feci, ei per discipulum suum mandare curavit: Si servus Dei es, non teneat te catena ferri, sed catena Christi. Ad quam vocem Martinus protinus eamdem compedem solvit, sed nunquam postmodum solutum tetendit pedem ultra locum quo ligatum hunc tendere consueverat, atque in
Abbreviated transcription (Latin):
hunc incasu suo martini oratio portauit. In specu uero illius
magna de suꝑ rupes eminebat: quȩ cũ ex parte exigua monti ui¬
deretur ad fixa: martini cellȩ ꝓminens. casum suum cotidie. et illiꝰ
interitum ruitura minabatur. Ad hunc mascato: illustris uiri
armentar. nepos. cũ magna ruslicoꝵ multitudine ueniene.
precabat᷑ ut uir dĩ de specu eodem dignaret᷑ exire: quatinus ip¬
se ruiturã rupem ex monte potuisse euellere. uq in specu su¬
o dĩ famulus iam securus habuaret. Cumq hoc uirdĩ nequaꝗͣ
adquiesceret: ei quod posser ut faceret precepit: et ipse incellȩ
suȩ remotiori parte se contulit. Si tamen moles rueret. dubium
non erat quod simul et specũ destrueret: et martinum necaret.
ltaq dum ea quȩ uenerat multitudo. conaret᷑ si posset sine
ꝑicło uiri dĩ ingens illud quod de suꝑ incubuerat saxum le-¬
uare: cunctis uidentib repente res ualde ad mirabilis contigit :

Expanded text:
hunc in casu suo Martini oratio portavit. In specu vero illius 317 hunc in casu suo Martini oratio portavit. In specu vero illius 317 magna desuper rupes eminebat, quae cum ex parte exigua monti videretur affixa, Martini cellae prominens, casum suum quotidie, et illius interitum ruitura minabatur. Ad hanc Mascator illustris viri Armentarii nepos, cum magna rusticorum multitudine veniens, precabatur ut vir Dei de specu eodem dignaretur exire, quatenus ipse ruituram rupem ex monte potuisset evellere, atque in specu suo Dei famulus jam securus habitaret. Cumque hoc vir Dei nequaquam acquiesceret, ei quod posset ut faceret praecepit, et ipse in cellae suae remotiori se parte contulit. Si tamen ingens moles rueret, dubium non erat quod simul et specum destrueret, et Martinum necaret. Itaque dum ea quae venerat multitudo conaretur, si posset, sine periculo viri Dei, ingens illud, quod desuper incubuerat, saxum levare, cunctis videntibus, repente res valde admirabilis contigit,
Abbreviated transcription (Latin):
probo contristauit.mon¬
lio quoq tempore dum multi adhunc religiosa de uotio¬
Mne concurrerent. atq arta esset semita quȩ inde¬
uexo montis latere ad eius cellulã ꝓperantes ducebat. puer
paruulus in caute gradiens. ex eodem monte cecidit: et usq
ad uallem corruit. quȩ sub monte eodem sita quasi in ꝓfundo con-¬
spicitur. In loco quippe eodẽ tanta mons ipse altitudine excreũ.
ut arbusta ingentia quȩ ex eãdem ualle ꝓdeunt. ex monte aspiti¬
entib quasi frutecta esse uideant᷑. ꝑ turbati itaq sunt cuncti
qui ueniebant: summaq cura quesitum ẽ. sic ubi corpus elapsi pu¬
eri potuisset inueniri. Quis enĩ aliud. nisi extinctum crederet:
Quis uel corpus ad terrã integrũ ꝑuenire suspicaret᷑: dũ inter¬
positis ubiq scopulis in partib discerpi potuisset: Sed requisitꝰ
puer inualle uiuentus ẽ: nonsolũ uiuus. sed etiã in columis.
Tunc cunctis patenter innotuit. quod idõ ledi non potuit: qͥa

Expanded text:
probo contristavit. Alio quoque tempore dum multi ad hunc religiosa devotione concurrerent, atque arcta esset semita quae in devexo montis latere ad ejus cellulam properantes ducebat, puer parvulus, incaute gradiens, ex eodem monte cecidit, et usque ad vallem corruit, quae, sub monte eodem sita, quasi in profundo conspicitur. In loco quippe eodem tanta mons ipse altitudine excrevit, ut arbusta ingentia, quae ex eadem valle prodeunt, ex monte aspicientibus quasi fruteta esse videantur. Perturbati itaque sunt cuncti qui veniebant, summaque cura quaesitum est sicubi corpus elapsi pueri potuisset inveniri. Quis enim aliud nisi exstinctum crederet? quis vel corpus ad terram integrum pervenisse suspicaretur, dum interpositis ubique scopulis in partes discerpi potuisset? Sed requisitus puer in valle inventus est non solum vivus, sed etiam incolumis. Tunc cunctis patenter innotuit quod ideo laedi non potuit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ficare presumpserit: remota omni dis¬
pensatione. elificia cadant. expense et
humilitatis ciff̃ciensis conuentus
sollerti ꝓuidentia. quatinus semel in
anno saltem matrem eccłiam ꝑ abbatẽ
suum si sanus fuerit: uisitet filia. Qͤ pe
iquis abbatum capituli nr̃i genera¬
lis neglexerit instituta. publice cla¬
metur: ⁊ ad emendationẽ admoneatur.
Quod si ipso anno ñ correxerit ⁊ in seqñ¬
ti capitulo notum fu̾it: leuiori culpe sub¬
iaceat. ubi ⁊ quamdiu decreuerit cister¬
archiepĩ uł ep̃i generale capitłm di¬
inuttere p̾sumat: s si sanus est ceteris¬
occasionib postpositis. uenire contendat.
non quod debitam obedientiam prela¬
tis nrĩs denegemus: s quod in ordine no

Expanded text:
ficare praesumpserit, remota omni dispensatione aedificia cadant, expensae etilitatis Cisterciensis conventus solerti providentia, quatenus saltem semel in anno matrem ecclesiam per abbatem suum, si sanus fuerit, visitet filia. CAP. Xstituta. Si quis abbatum capituli nostri generalis neglexerit instituta, publice clametur, et ad emendationem admoneatur. Quod si ipso anno non correxerit, et in sequenti capitulo notum fuerit, leviori culpae subjaceat, ubi et quandiu decreverit Cistervel episcopi generale capitulum dimittere praesumat: sed si sanus est, caeterisoccasionibus postpositis, venire contendat. Non quod debitam obedientiam praelatis nostris denegemus, sed quod in ordine no
Abbreviated transcription (Latin):
seu longe: non tam̃ ultra dietam. grangias
possumus habere ꝑ conũsos custodiendas.
ꝓpria debet ẽẽ habitatio. licet quidem ad
grangias quotiens mittitur ire: s nequaqmͣ
emota omni cohabitatio int̾dicta sit.uii.¬
ꝯocasione. siue nutͥmentoꝵ augendoꝵ
uel conseruandoꝵ. siue rerum monasterii
tis. feminarum cohabitatio nobis ⁊ conuer¬
sis nr̃is: omĩno int̾licta ẽ: ⁊ ideo nec int᷑
curtes grangiarum hospitari: nec mona¬
sierii portam ingredi ꝑmutuntur. De

Expanded text:
seu longe non tamen ultra diaetam grangias possumus habere per conversos custodiendas. pria debet esse habitatio, licet quidem ad grangias quoties mittitur ire; sed nequaquam cohabitatio interdicta sitcasione sive nutrimentorum augendorum vel conservandorum, sive rerum monasterii tis, feminarum cohabitatio nobis et conversis nostris omnino interdicta est. Ideo nec intus curtes grangiarum hospitari, nec monasterii portam ingredi permittantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi suis: aut alioꝵ de ordine nr̃o. Quod
si aliis decausis quemqmͣ eoꝵ adc̃e conti¬
gerit. non sit tam̃ ibi uidex uł ꝓlocutor:
nec ad consilium partium uł ad iudicium

Expanded text:
nisi suis aut aliorum de ordine nostro. Quod si aliis de causis quemquam eorum adesse contigerit, non sit tamen ibi judex vel prolocutor, nec ad consilium partium nec ad judicium
Abbreviated transcription (Latin):
delas. in capite ieuinii cineres. in diũca
in palmis ramos. in salbato pasche ig¬
nem. corouas nouicioꝵ ⁊ ipsos noueios
benedicere: capitłm ⁊ colłonem tenere:
prioris. suppͥoris. cantoris offitia. et peni¬
tentias leuis. ⁊ grauiouis culpȩ. debet in
capitulo fr̃ib iniungere: ⁊ ab eis absolue¬
re. Similit̃ ⁊ quem uolu̾it ꝓmouere:
et degradare. Cetera potest foris: ⁊ iniun¬
gere ⁊ absoluere. Confessiones recipere.
aquam bñclictam post completoriũ de
ȩccłia exeuntib dare: in dormitorio iacere.
in hospicio comedere. Si ieiuniũ ꝓpter
hospitem fregerit: nichilominꝰ hora soli¬
ta scił. post nonam comedat. Cum hospi¬
tes defuerint: duos ao miuus monachoᷤ
ad m̃sam cͥebet habere. Silentium ad
mensam teneat: in qͣnͣtum rationa ilit̾
poterit. Cum post completortũ deforis
ueñit: in refectorio comedet. nisi hospites
adfinit. Si milir᷑ ⁊ post t̾ciam: eum minu¬
tus fu̾it. In roso etiam hospiero potest bi¬

Expanded text:
delas: in Capite Jejunii cineres: Dominica in Palmis ramos: in Sabbato Paschae ignem: coronas novitiorum, et ipsos novitios benedicere: Capitulum et Collationem tenere. Prioris et subprioris et cantoris officia: et poenitentias levis et gravioris culpae debet in capitulo fratribus injungere, et ab eis absolvere: similiter et quem voluerit promovere et degradare. Caetera potest intus et foris injungere et absolvere: confessiones recipere: aquam benedictam post Completorium de ecclesia exeuntibus dare: in dormitorio jacere: in hospitio comedere. Si jejunium propter hospitem fregerit, nihilominus hora solita, scilicet post Nonam comedat. Cum hospites defuerint, duos ad minus monachos ad mensam debet habere, silentium ad mensam teneat in quantum rationabiliter poterit. Cum post Completorium deforis venerit in Refectorio comedat, nisi hospites adsint. Similiter et post Tertiam cum minutus fuerit: in ipso etiam potest bi
Abbreviated transcription (Latin):
num abbatem stephanũ ⁊ frẽs. ne nobis
in refectorio solite pitantie post duo pul¬
mentaria regłaria presentarentur: qͥa
et in refectorio in distributione harum
rerum uidebat᷑ ẽẽ quedam in quietũdo
fr̃m: ⁊ in mora illa. diminutio dormitio¬
nis ipsorum. Tunc ꝙ abbate illo ⁊ fr̃ib coñ¬
sentientib stabiliuimus: ne ista nobis¬
illo tempore amplius fierent. De sculpris
culpture ⁊ picturis ⁊ cruce lignea.xxͦ.
uel picture in eccłiis nr̃is. seu in offi¬
cinis aliquib monasterii ne fiant inter¬
dicimus. quia dum talib intenditur.
utilitas bone meclitationis. uł discipli¬
na religiose grauitatis: sepe negligit᷑.
on ẽ congruum ut extra portam mo¬
nasterii domus aliqua as habitan¬
dum construat᷑ nisi animalium. quia
ꝑiculum anmarum m̃de potest nasei.

Expanded text:
num abbatem Stephanum et fratres, ne nobis in refectorio solitae pitantiae, post duo pulmentaria regularia praesentarentur; quia et in refectorio in distributione harum rerum videbatur esse quaedam inquietudo fratrum, et in mora illa diminutio dormitionis eorum; tuncque abbate illo et fratribus consentientibus, stabilivimus ne ista illo tempore amplius fierent. CAP. XX. De culpturis et picturis, et cruce lignea. Sculpturae vel picturae in ecclesiis nostris seu in officinis aliquibus monasterii, ne fiant interdicimus: quia dum talibus intenditur, utilitas bonae meditationis vel disciplina religiosae gravitatis saepe negligitur;on habeatur. Non est congruum ut extra portam monasterii domus aliqua ad habitandum construatur, nisi animalium; quia periculum animarum inde potest nasci.
Abbreviated transcription (Latin):
oratorio. refectorio. dormitorio. cella hospi¬
tum. ⁊ portarii. necessariis etiam tempo¬
ralib: ut ⁊ iuiuere ⁊ regulam ibidem sta¬
tm ualeant obseruare. De firmaculis libro
Nterdicimus ne in rum. xiii.¬
eccliarum nr̃arum libris aurea uł argẽ¬
tea. siuie deargentata uł deaurata habean¬
tur retinacula: que usu firmacula uocan¬
tur. ⁊ ne aliquis codex pallio tegatur.
ctu cotidiano diuersitas ẽ cauenda. ne frẽs
carnis uł sp̃s fragilitate uicti: grossiorẽ
panem abhorrere ⁊ lauciorem incipiant
desiderare. Ideo stabilimus. ne in oenobi¬
is nris siãt panis candidus: nec enam
in precipu.s sestiuratib. s grossus .i. cũ
cribro fact s. Ibi aut̃ frum̃tum desũit.
cum seacio licet fieri. Que lex infir mis
non tenebitur. Sed ⁊ hospitib quib ius

Expanded text:
oratorio, refectorio, cella hospitum et portarii, necessariis etiam temporalibus, ut et vivere, et Regulam ibidem statim valeant observare. CAP. XIII. De firmaculis librorum. Interdicimus ne in ecclesiarum libris aurea, vel argentea sive deargentata, vel deaurata habeantur retinacula, quae usu firmacula vocantur, et ne aliquis codex pallio tegatur. ctu quotidiano diversitas est cavenda, ne fratres carnis vel spiritus fragilitate victi grossiorem panem abhorrere et lautiorem incipiant desiderare. Ideo stabilimus ne in coenobiis nostris fiat panis candidus, nequidem in praecipuis festivitatibus, sed grossus, id est cum cribro factus. Ubi autem frumentum defuerit, cum scatio liceat fieri, quae lex infirmis non tenebitur, sed et hospitibus quibus
Abbreviated transcription (Latin):
diuidere ꝑ altaria ad communicandũ.
cisterciensem. liceat clamare uł in
audientia omĩum loqui nisi stando: a¬
liis omĩb secdendo auscultantib. Siqͥs
aut̃ alioꝵ uł contradicere. uł aliud lice¬
re uolu̾it: illo sedente surgat. O nullꝰ
conuentionem. nullus abbatum querat
eam. uł in ea usuaria. sine assensu illiꝰ
ad gradum ut monachus. excepto q̃d
sine licentia alicuius post satiffactio¬
nem recedat ad sedem suam: insi aliꝰ
N pͥma die capituli. post absolutionem
defunctorum dicatur. Adiutoriũ nr̃m

Expanded text:
dividere per altaria ad communicandum. Cisterciensem, liceat clamare, vel in audientia omnium loqui nisi stando; aliis omnibus sedendo auscultantibus. Si quis autem aliorum vel contradicere, vel aliud dicere voluerit, illo sedente surgat. CAP. XLIionem habuerit, nullus abbatum quaerat eam, vel in ea usuaria sine assensu illiusad gradum ut monachus, excepto quod sine licentia alicujus post satisfactionem recedat ad sedem suam, nisi alius stercienses. In prima die capituli post absolutionem defunctorum dicatur adjutorium n
Abbreviated transcription (Latin):
supplicans ad altare: & stet habens faciẽ
ad sacerdotẽ usq ad ꝑat̾ nr̃. Subdiaconꝰ
eadẽ hora accipiens patenã offertorio co¬
oꝑtam: ueniat post diaconũ. supplicans
contͣ altare. Deinde erigens se. supꝑonat
sinistrã manũ brachio dextro: ut leui
similit̾ signet se: manens curuus dũ ipse
ta uͦ p̃fatione. sacerdos inclinet se ante
s̃e. mox incipiat te gͥ clem̃tissime pater
usq quo dicat. uti accepta habeas: & tc̃
se crigat ꝑcurrens canonẽ sicut habetur
in libro. Qui cũ ꝑuenerit ad qui pridie
ꝗͣ pateret᷑. sumat hostiã: ⁊ eleuans arte
caltẽ paulo altius int̾ illos digitos quoi
ad hoc consernauit. bñdicat eã. Si uͦ
plures fueruitꝰ non deponens ipsã onã
tenet simul om̃s b̃ndicat: & iterũ ut᷑q
manu eã teneat usq quo dicat. hoc est
enĩ corpꝰ meũ: & t̾c remittat eã in loco

Expanded text:
supplicans ad altare, et stet habens faciem ad sacerdotem usque ad Pater noster. Subdiaconus eadem hora accipiat patenam offertorio coopertam, et veniat post diaconum supplicans circa altare. Deinde erigens se, supponat sinistram manum brachio dextro, ut leviusimiliter signet se, manens curvus dum ipse ta vero Praefatione, sacerdos inclinet se ante se, mox incipiat Te igitur clementissime Pater usquequo dicat, Uti accepta habeas: et tunc se erigat percurrens Canonem sicut habetur in libro. Qui cum pervenerit ad Qui pridie quam pateretur, sumat hostiam, et elevans ante calicem paulo altius inter alios digitos quos ad hoc conservavit benedicat eam. Si vero plures fuerint, non deponens ipsam quam tenet simul omnes benedicat, et iterum utraque manu eam teneat usquequo dicat, Hoc est enim corpus meum: et tunc remittet eam in loco
Abbreviated transcription (Latin):
laieus ad aliquam eccłiarum nr̃a¬
rum causa remanendi uenire uoluit:
non ei dissuadeat alia aliqua ęccłia ueq
eum retineat: etiam si remanere uolu̾it.
Quia scriptum ẽ. Quod tͥ non uis fieri:
alii ne feceris. Qui postqmͣ ad illum locũ
in quo conũsari disponit uen̾̃it. ibi ꝙ
uoluntate mutata remanere noluerit:
liber discedat. Sed si in cella nouicioꝵ
conu̾satus fu̾it.⁊ inde ꝓprio uitio uel ex¬
pulsus fu̾it. uł ꝑ se exierit. ab aliqua
nr̃e frat᷑nitatis eccłia sine commendati¬
ciis litteris ñ recipiatur. quia liscordie
inter eccłias fomes de tali causa orir po¬
terit. Quod idem de monacho ꝑeçririo¬
et in aliquo loco nr̃o suscepto: ⁊ quo quo
sariis aptetur. libris dumtaxat. missali.

Expanded text:
laicus ad aliquam ecclesiarum nostrarum causa remanendi venire voluerit, non ei dissuadeat alia ecclesia, nec eum retineat, etiamsi remanere voluerit, quia scriptum est: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris. Qui postquam ad illum locum in quo conversari disponit, venerit, ibique voluntate mutata remanere noluerit, liber discedat. Si in cella novitiorum conversatus fuerit, et proprio vitio vel expulsus, vel per se exierit, ab aliqua nostrae fraternitatis ecclesia, sine commendatitiis litteris non recipiatur, quia discordiae inter ecclesias fomes de tali causa oriri potest. Quod idem de monacho peregrino in aliquo loco nostro suscepto et quoquo sariis aptetur, libris duntaxat, Missali,
Abbreviated transcription (Latin):
solet matutinalem missam audire.
et ad eam cominunicare. ⁊ qnͣdo infirmꝰ
uadit in infirmitoriũ: debet afferre sey¬
phum. iusticiam. stram̃ta lecti eius. in
infirmitoriũ. Exinde loqui cum eis de
necessariis eq potest. in loco det̃mineto.
sicut supra dictum ẽ. Ad matutinos canorlã
accendere. ⁊ libros ad hoc necess rios fer¬
re. ⁊ in eccłia debet referre. Dieb dnĩcis
dicta t̾cia. in infirmitono: debet ilbie a¬
quam bñdictam afferre. Qu ex peditꝰ
bros qui in infirmitorio fu̾uit: ante cõ

Expanded text:
solet matutinalem missam audire, et ad eam communicare. Et quando infirmus vadit in infirmitorium, debet afferre scyphum, justitiam, stramenta lecti ejus in infirmitorium. Exinde loqui cum eo de necessariis ejus potest in loco determinato, sicut supra dictum est. Ad matutinas candelam accendere, libros ad hoc necessarios ferre, et in ecclesiam debet referre. Diebus Dominicis dicta Tertia in infirmitorio, debet illuc aquam benedictam afferre. Qui expeditiuilli injungere. Libros qui in infirmitorio fuerint ante Co
Abbreviated transcription (Latin):
& pauli. siue andreȩ apłi. plerumq eue¬
nunt: semꝑ debent ꝓnuntiari in pͥmo.
post uesꝑas regulares. Deinde uͦ sequant᷑
cõmemorationes aliȩ: quȩ ꝑtinent ad
istas p̃dictas sc̃oꝵ octauas. ¶ Sc̃oꝵ. cesarii
atq benigni cõmemoratio: n ad uespas
neq ad laudes. s tantũ ad missa mtuti¬
nalẽ fiat. ¶ Quando tres ancipn
tantũ habẽrt᷑ suꝑ psalmos inius
& occurrunt psalmi qui diuidunt
in quarto loco. ut noli emulari. & at¬
tendite popłe m̃s: sub scd̃a antiphona

Expanded text:
 Pauli sive Andreae apostoli plerumque eveniunt, semper debent pronuntiari in primo loco post Vesperas regulares, deinde vero sequentur commemorationes aliae, quae pertinent ad istas praedictas sanctorum octavas. Sanctorum Caesarii atque Benigni commemoratio non ad Vesperas neque ad Laudes, sed tantum ad missam matutinalem fiat. Quando tres Antiphonae tantum habentur super Psalmos in Vigiliis, et occurrent Psalmi qui dividuntur in quarto loco, ut Noli aemulari, et Attendite popule meus: sub secunda Antiphona
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙ de scõ andrea apło. cotidie ad lau¬
des & ad uesꝑas & ad missã ꝑ octauas
suas agat᷑: & missa in octauo die de eis
celebret᷑. ¶ De octauis sc̃ȩ agnetis uirginiꝰ
& sci laurentii mr̃is nil aliud agatur
nisi tantũ in octauo die cõmemoratio ad
uesꝑas & ad laudes: & missa quȩ ea die
ꝓprietatẽ ht̃ de eis ꝑsoluat᷑. ¶ Sc̃oꝵ cõ¬

Expanded text:
atque de sancto Andrea apostolo quotidie ad Laudes et ad Vesperas et ad missam per octavas suas agatur, et missa in octava die de eis celebretur. De octavis sanctae Agnetis virginis, et sancti Laurentii martyris, nil aliud agatur nisi tantum in octavo die commemoratio ad Vesperas et ad Laudes: et missa quae ea die proprietatem habet, de his
Abbreviated transcription (Latin):
sumens ibi lingua sua siquid de corpore
dñi remanserit suꝑ patenã: & postea ac¬
cipiens fistulã abluat eã uino: & postea
patenã. Quod bibens. infundat aliud̃
uinũ. circũliniens ipsũ calicẽ intus: qͦd
iterũ ꝑcipiat. Tercio infundat uinũ:
eo modo circũliniens. Qͦd ꝑcipiat sub¬
diaconꝰ : & adhuc etiã alia uice infun¬
dat. sinecesse fuerit. Quĩb lotis & de¬
tersis ad linteũ quo sacerdos paulo ante
digitos suos det̾sit: recondat ea. & cor-¬
poralia cũ calicib. Finita missa. sacer¬
dos incuruet se ante mediũ altaris :
faciens orationẽ solus. sine diacono. Qua
facta erigat se : & osculans altare. signet
se. Qd̃ si dñicus dies fuerit: det bñdicti¬
onẽ lectori mensȩ. quȩ in libro continet᷑.
Dein de inclinans recedat. casula demissa:
quã. ante missã tu it in brachiis suble¬
uatã ad ultare. Si laconꝰ aut subdia¬
conus ia compleruint que complenda
erant: ycedant cũ eo ordine quo ad

Expanded text:
sumens ibi lingua sua si quid de corpore Domini remanserit super patenam. Et postea accipiens fistulam abluat eam vino, et postea patenam; quod bibens infundat aliud vinum circumliniens ipsum calicem intus, quod iterum percipiat. Tertio infundat vinum eo modo circumliniens, quod percipiat subdiaconus. Et adhuc etiam alia vice infundat si necesse fuerit. Quibus lotis et detersis ad linteum, quo sacerdos paulo ante digitos suos detersit, recondat ea et corporalia cum calicibus. Finita missa sacerdos incurvet se ante medium altaris, faciens orationem solus sine diacono. Qua facta erigat se, et osculans altare signet se. Quod si Dominicus dies fuerit, det benedictionem lectori mensae, quae in libro continetur. Deinde inclinans recedat casula demissa, quam ante missam tulit in brachiis sublevatam ad altare. Si diaconus et subdiaconus jam compleverint quae complenda erant: praecedent eum eo ordine quo ad
Abbreviated transcription (Latin):
si ad aliquod cenobium ad habitandũ
uienerit. nec ibi ꝓpter uicinitatem aut
noticiam eccłiȩ sue recipi potuerit: non
diutius teneatur in domo hospitum. ob
hoc ut inter hanc moram aut aliquo in¬
genio aut aliquarum eccłiasticarum seu
scłarium ꝑsonarum petitione: que sine
dubio uolentiam constat ẽẽ ab abbate suo
uia antecessores nr̃i ⁊ patres de ee¬
et nos exorti sumus. pͥmitus uenerunt:
iccirco decernimus. ut om̃s eccłie nr̃e
ac successoꝵ nr̃oꝵ in memoria eiusclem
celi ⁊ terre regine sc̃ẽ marie fundentur:

Expanded text:
si ad aliquod coenobium ad habitandum venerit, nec ibi propter vicinitatem aut notitiam ecclesiae suae recipi potuerit, non diutius teneatur in domo hospitum; ob hoc ne inter hanc moram, aut aliquo ingenio, aut aliquarum ecclesiasticarum seu saecularium personarum petitione, quae sine dubio violenta constat esse, ab abbate suo uia antecessores nostri et Patres de ecet nos exorti sumus, primitus venerunt: idcirco decernimus ut omnes ecclesiae nostrae ac successorum nostrorum, in memoriam ejusdem coeli et terrae reginae sanctae Mariae fund
Abbreviated transcription (Latin):
lance appendi. De cucullis ⁊ subtalarib.
Neccłiis nrĩs non fint cuculle .xu.
de foris flocate.⁊ subtalares diurni. non
suadeatur ei ut reuertatur. Quod si ab¬
bas uł prior illius loci intellexerit illum
ad locum suum nolle redire: non eum
sinat ampluis una nocte illic manere.
habitum ꝙ ei religionis iubeat auferri:
nahum fuisse constiterit: conũso uͦ de
reb monasterii nichil dimittatur. pret̃
indum̃tum simplex ⁊ uile. Etͦo pegruus

Expanded text:
lance appendi. CAP. XV. De cucullis et subtalaribus In ecclesiis nostris non sint cucullae deforis floccatae : et subtalares diurni non suadeatur ei ut revertatur. Quod si abbas vel prior illius loci intellexerit eum ad locum suum nolle redire, non eum sinat amplius una nocte illic manere, habitumque ei religionis jubeat auferri, it monachum fuisse constiterit. Converso vero de rebus monasterii nihil dimittatur praeter indumentum simplex et vile. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
tluodecĩ lectionũ agat᷑. & in purificatiõe
s̃ẽ mariȩ dicant᷑. Cantica uͦ de pascha. sci¬
licet. quis ẽ iste qui uenit. dicant᷑ omnib
dieb dñicis. a pascha usq ad pentecosten.
nisi aliud festũ celebret᷑: & die ascensio

Expanded text:
duodecim Lectionum agatur, et in Purificatione duodecim Lectionum agatur, et in Purificatione sanctae Mariae dicantur. Cantica vero de Pascha scilicet, Quis est iste qui venit de Edon dicantur omnibus diebus Dominicis a Pascha usque ad Pentecosten, nisi aliud festum celebretur, et in die Ascensio