comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s uoluntate suscipiens tristitiã. quomͦ
uoluntate suscipiens carne̾: quomͦ uo¬
luntate carne̾ uerã. sic uoluntate tris¬
titiã uerã Sic gͦ uoluntate tristitiã os¬
tendit in se. ut si forte subrepserit tͥ
humana infirmitas. ⁊ ceꝑit aliud uelle
quã uult ds̃. uideas prauitatẽ cordis
tui extra regulã: figas illud ad regulã.
⁊ dirigat᷑ in dm̃ cor tuũ. qd̾ in hoĩe
ceꝑat e̾e prauũ. Sic gͦ dñs te ostendens.
dixit. Tristis ẽ aĩa mea. usq ad mortẽ.
Et dix̃. Pat᷑ si fieri potͣ. transeat a me
calix iste. S statĩ fac : qd̾ idõ fecit. ut
te moneret. Herũ ñ qđ ego uolo. s qd
tu uis pat᷑. Si enĩ hoc feceris. iustitiã
habebis. Si iustitiã habebitis. recꝰtũ:
cor. Si rectũ ẽ cor iustitia illi qͥ mͦ
tolerat conu̾tet᷑ in iudiciũ: ⁊ pos¬
tea iudicante dño tuo ñ solũ ex paues¬
ces mala. s etiã głaberis de corona.

Expanded text:
sed voluntate suscipiens tristitiam, quomodo voluntate suscipiens carnem; quomodo voluntate carnem voram, sic voluntate tristitiam veram. Sic ergo voluntate ostendit in se, ut si forte subrepserit tibi humana infirmitas, et coeperit aliud velle quam Deus vult, videas pravitatem cordis tui extra regulam, figas illud ad regulam, et dirigatur in Deum cor tuum, quod in homine coeperat esse pravum. Sic ergo Dominus te ostendens dixit, «Tristis est anima mea usque ad mortem;» et dixit, «Pater, si fieri potest transeat a me calix iste.» Sed statieret: «Verum, non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater.» Si enim hoc feceritis, justitiam habebitis: si justitiam habebitis, rectum est cor; si rectum est cor, justitia illa quae modo tolerat, convertetur in judicium, et postea judicante Domino tuo, non solum non expavesces mala, sed etiam gloriaberis de c
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ certaui. cursũ consũmaui. fide̾ serua¬
iii.de cetero suꝑeͣ mͥ corona iustitiȩ. qͣm¬
mͥ reddet dñs in illa die iuistꝰ iudex. Iste
gaudet coronandꝰ: ⁊ tristis ẽ ille coro¬
naturus: Gaudet sic apłs: ⁊ dicit .xͦ ds̃¬
nr̃. patͣ si fieri potͣ transeat a me hic ca¬
lix: s tristitiã sic assumpsit: qͦmͦ carne̾.
Nolite enĩ hoc putare. qr hoo dicimꝰ: non
fuisse tristẽ᷑ dñm. Si enĩ hoc dixerimus
qr ñ eraͭ tristis. cũ eugłm dicat. tristis
ẽ aĩa mea usq ad morte̾: gͦ ⁊ qnͣ dicit

Expanded text:
ummavi, fidem servavi; de caetero super est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex» . Iste gaudet coronandus, et tristis, est ille coronaturus: gaudet sic Apostolus, et dat hic calix.» Sed tristitiam sic assumpsit quomodo carnem. Nolite enim putare quia hoc dicimus, non fuisse tristem Dominum. Si enim hoc dixerimus, quia non erat tristis, cum Evangelium dicat, «Tristis est anima mea usque ad mortem» : ergo et
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ds pati ueniret : ⁊ si sciret se post tͥ¬
duũ resurrecturũ. nullomͦ formidaret
moriturus: qd ñ formidauit apłs paulus
in fine scłi resurrecꝰturus. Ait enĩ. Com¬
pellor enĩ ex duobꝰ concupiscentiã habeis
dissolui ⁊ ẽẽ cũ xp̃o. multo enĩ magis
optimũ : man̾e in carne necessarpũ ꝓptͣ

Expanded text:
s pati veniret, et si sciret se post triduum resurrecturum, nullo modo formidaret moriturus, quod non formidavit apostolus Paulus, in fine saeculi resurrecturus. Ait enim: «Compellor autem ex duobus: concupiscentiam habens dissolvi et esse cum Christo, multo enim magis opt
Abbreviated transcription (Latin):
dit adoͣ. in ꝓfundũ it. At contra cor hu¬
.ximꝰ. Certe altꝰ eͣ ds̃. supra om̃s oelos:
ds̃: transcendit os̃ angłos. Quantũ ha¬
bes erigi. ut attingas ad illũ excelsũ.
Nolo te rũpas extendend̾o te. Aliud con¬
siliũ tͥ do: ne in ista extensione forte
crepes ꝑ suꝑbiã. Certe. altꝰ ẽ ds̃ : tu hu¬
milia te. ⁊ descendet ad te. Lucuimus¬
qͣre parcat mał: hoc ipsũ fossa ipsoꝵ ẽ.
Bicit tͥ ds̃ quomͦ illis fodit᷑ : ⁊ quare. illis
fouea fodit᷑. Non ẽ tuũ cognoso̾e. s ex
lege mea disoe patientẽ te eẽ debere:
donec focdiat᷑ peccatori fouea.  qͥd de
me inqͥs qui laboro: ⁊ laboro int̾ ipsos
peccatores: Respondet᷑ tͥ qd sequit᷑.

Expanded text:
dit a Deo, in dit a Deo, in . Certe altus est Deus, super omnes coelos est Deus, transcendit omnes Angelos: quantum habes erigi, ut attingas ad illum excelsum? Nolo te rumpas extendendo te; aliud consilium tibi do, ne in ista extensione forte crepes per superbiam: certe altus est Deus; tu humilia te, et descendet ad te. quare parcat malis; hoc ipsum fossa ipsorum est. Dicit tibi Deus: Quomodo illis foditur, et quare illis foditur fovea, non est tuum cognoscere; sed ex lege mea disce patientem te esse debere, «donec fodiatur peccatori fovea.» Et quid de me, inquis, qui laboro, et laboro inter ipsos peccatores? Respondetur t
Abbreviated transcription (Latin):
te fudit ille sanguinẽ : qui ⁊ te ⁊ illũ
ad suũ ꝑducꝰturus ẽ examen. Et si tan¬
ta p̃rogauit cũ eẽs impiꝰ: qͥd serua fi¬
deli: Ninc mitesce. Quẽ admodũ mi¬
tescis:ᷤ sũ dicis. qr ds̃ hoc uult: idõ flo¬
rent mali. Parcere uult malis: ad pe¬
nitentiã adducit eos qͥbꝰ parcit. S illi
ñ corrigunt᷑. Nouit ille quomͦ de illis
iidicet. Immitis aũ ẽ homo: cũ uult coͣ¬
tradice aut bonitati dĩ aut patientiȩ.
aut potestati aut iustitie iudicis. Fri¬
git᷑ suꝑbꝰ indmͣ. mergit illũ ds̃: ⁊ in eo
ipso mergit᷑. quo erigit᷑ in dm̃. Nã in a¬
lio psalmo sic ait. Beiecisti eos dũ extol¬
lerent᷑. Non dix̃ deiecisti eos qr st̃ elati.
aut deiecisti eos postea quã stͣ elati. ut
aliud sit tp̃s elationis eoꝵ. Aliud tp̃s
deiectionis: s in eo quo extollebantur.
ibi deiciebant᷑. Quantũ enĩ suꝑbũ ẽ cor
hominis : tantũ reced̾it a dõ. E si rece¬

Expanded text:
te ille fudit sanguinem, qui et te et illum te ille fudit sanguinem, qui et te et illum ad suum est perducturus examen: et si tanta praerogavit, cum esses impius, quid servat fideli? Hinc mitesce. Quemadmodum mitescis? Cum dicis: Quia Deus hoc vult, ideo florent mali; parcere vult malis, ad poenitentiam adducit eos quibus parcit, sed illi non corriguntur: novit ille quomodo de illis judicet. Immitis est autem homo, cum vult contradicere aut bonitati Domini, aut patientiae, aut potestati, aut justitiae judicis. Erigitur superbus in Deum, mergit illum Deus; et in eo ipso mergitur, quo erigitur in Deum. Nam in alio psalmo sic ait: «Dejecisti eos, dum extollerentur» . Non dixit, Dejecisti eos, quia elati sunt; aut, Dejecisti eos, posteaquam elati sunt; ut aliud sit tempus elationis eorum, aliud tempus dejectionis: sed in eo ipso quo extollebantur, ibi dejiciebantur. Quantum enim superbum cor hominis, tantum recedit a Deo; et si rece
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑ peccͣori fouea. Parcet enĩ illi ds̃ quẽ
nouit peccatorẽ. ⁊ impiũ: occulta uis¬
titia sua.  hoc ipsũ qd ei parcit ds̃: ꝑ
impunitatẽ facit eũ elatũ. Ipse se altũ
putat. ⁊ cadit. In eo ipso cadit. quo se
altũ putat. Hoc se putat ille sublimit᷑
ire: ⁊ ds̃ hoc fossã uocat. fossa ad ima
tenddit: ñ ad cȩlũ. Peccatores aũ suꝑbi.
quasi ad oelũ eunt: ⁊ in t̾rã mergunt᷑.
sontra humiles quasi in t̃rã se depri¬
munt: ⁊ in celũ ascendunt. Mitesce gͦ
quisquis es fidelis. si eruditꝰ es ex dĩ le
ge. ut sit cor tuũ in firmam̃to cȩli. qr
ds̃ fecit luminaria quarto die qui dr̃
quarta sabb̃i: unde titulũ ps̃ iste ꝑce¬
pit. Quomͦ uides luminaria cũ tota pa¬
tientia dirigere cursus suos. ⁊ ñ cura¬
re qͣ in se dict᷑ hoies: sic ⁊ tu ñ cures qͥe¬
quid tͥ fecerit caro. Omĩs enĩ homo: ca¬
ro ⁊ sanguis ẽ. Non enĩ uilis es in cõpa¬
ratione alt̾ius carnis. a qua uideris

Expanded text:
ori fovea.» Parcit enim illi Deus, quem novit peccatorem et impium, occulta justitia sua; et hoc ipsum quod ei parcit Deus, per impunitatem facit eum elatum. Ille se altum putat, et cadit: in eo ipso cadit, quo se altum putat. Hoc se ille putat sublimiter ire, et Deus hoc fossam vocat. Fossa ad ima tendit, non ad coelum: peccatores autem superbi quasi in coelum eunt, et in terram merguntur. Contra, humiles quasi in terram se deprimunt, et in coelum ascendunt. Mitesce ergo, quisquis es fidelis, si eruditus es ex lege Dei, ut sit cortuum in firmamento coeli: quia Deus fecit luminaria quarto die, qui dicitur «quartu sabbati,» unde titulum psalmus iste percepit. Quomodo vides luminaria cum tota patientia dirigere cursus suos, et non curare quae in se dicant homines; sic et tu non cures quidquid tibi fecerit caro. Omnis enim homo caro et sanguis est. Non enim vilis es in comparatione alterius carnis, a qua videris
Abbreviated transcription (Latin):
tricẽ: ñ ut maritꝰ consolatricẽ. Memin̾at
enĩ qr ꝑ illã euã deceptꝰ erat adam: ⁊ ne¬
cessariã sͥ putabat hanc euã. Accessit illa ad
iob. tãquã eua: s adam melior fuit in stͣ¬
core uictor. quã uictꝰ in paradiso. Qd enĩ
respondit illi mulieri : Wide cor paratum:
uide cor recꝰtũ. Nũquid ñ patiebat᷑ ꝑsequu¬
tiones. ⁊ graues: &e om̃s xpiani patiuntus.
& si ñ seuiunt hoĩes: seuit diabolus. Et si xͥ¬
ani factist᷑ imꝑatores: nũquid diabolꝰ xͥ a¬

Expanded text:
cem, non ut maritus consolatricem? Meminerat enim quia per illam Evam deceptus erat Adam , et necessariam sibi putabat hanc Evam. Accessit ad Job illa, tanquam Eva; sed Adam melior fuit in stercore victor quam Adam victus in paradiso: quid enim respondit illi mulieri? Vide cor paratum, vide cor rectum. Numquid non patiebatur persecutiones, et graves? Et omnes Christiani patiuntur; et si non saeviunt homines, saevit diabolus: et si christiani facti sunt imperatores, numquid diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
ille iã cognoscens euã. redire uolens unde
lapsus ẽ. fyxo corde in dõ tã ꝗͣ luminare
mn firmam̃to. habitans corde in libro dĩ.
loquuta es inquit tãquã una ex insipien¬
tibꝰ mulieribꝰ. Si bona suscepimꝰ de manu

Expanded text:
ille jam cognoscens Evam, redire volens unde lapsus est, fixo corde in Deo tanquam luminare in firmamento, habitans corde in libro Dei: «Locuta es,» inquit, «tanquam una ex insipientibus mulieribus; si bona suscepimus de manu
Abbreviated transcription (Latin):
cet ñ repellet: quomͣ dic̃ alio loco scͥp¬
tura. Im̃ quẽ diligit dñs corripit. fla¬
gellat aũ omnẽ filiũ quẽ recipit. Ille
flagellatũ recipit : tu dicis qr repellit:
Uidemꝰ homines in filiis siuis fac̾e illd̃.
Aliqnͣ iã desꝑatos filios suos dimittunt
uiuere. qͦm uolunt. Cos qͥ spe̾ habent
flagellant: illos qͦs om̃ino uideriñ
sine spe ⁊ indomitos e̾e. dimittunt ut fa¬
ciant qd uolunt. Iã quẽ dimuttit facere
qd uult : ñ uult ꝑmittere. ad hereditatẽ
suã. Sũ aũ flagellat filiũ. cui ipsã here¬
ditatẽ seruat. sũ aũ flagellat ds̃ filiũ:
currat sub manu patris flagellantis. Qa
flagellat: ad ħeditatẽ erudit. Ab hedi¬
tate ñ repellit filiũ suũ quẽ castigat:
s idõ flagellat ut recipiat. Non sit tam
uano sensu ⁊ puerili: ut dicat. Plus amat
pat᷑ m̃s frẽm meũ : cui ꝑmittit fac̾e̾ qͥc¬
quid uult Ego si me mouero contra iussi¬
onẽ patͥs mei. flagella inuenio. Tu gau¬

Expanded text:
enim dicit alio loco Scriptura? «Quoniam quem diligit Deus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit» . Ille flagellatum recipit, tu dicis quia repellit? Videmus homines in filiis suis facere illud: aliquando jam desperatos filios suos dimittunt vivere quomodo volunt; eos qui spem habent, flagellant; illos quos omnino viderint sine spe et indomitos esse, dimittunt ut faciant quod volunt. Jam quem dimittit facere quod vult, non vult admittere ad haereditatem suam: eum autem flagellat filium cui ipsam haereditatem servat. Cum autem flagellat Deus filium, currat sub manu Patris flagellantis; quia qui flagellat, ad haereditatem erudit: ab haereditate non repellit filium suum quem castigat; sed ideo flagellat, ut recipiat. Non sit tam vano sensu et puerili, ut dicat: Plus amat pater meus fratrem meum, cui permittit facere quidquid vult; ego si me movero contra jussionem patris mei, flagella invenio. Tu gau
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt. ⁊ extollit se suꝑ illos. Nã ⁊
ipse phariseus gr̃as tͥ ago inquit. ñ
dix̃ ego facio. De his q̃ faciebat. grͣas
dõ agebat. Sentiebat gͦ ⁊ bene se a¬
gere: ⁊ ab illo se fac̾e̾. Unde gͦ imꝓ¬
batus ẽ. Quia insultabat publicano.
Ut ꝓficiatis attendite. Primo p̃cedere
cogitet: ne sibi tribuat qd̾ benefaẽ.
s illi agat gras cuiꝰ gr̃a factũ ẽ. ut
bene uiueret : qr ille illũ uocauit.
ille illũ illuminauit. Ergo iste iã
ꝑfectus ẽ ͦ Non. Adhuc deest illi a¬
liquid. Qͥd illi deest It ñ suꝑbiat
ipse uiuit. Iui tał fuerit securus sit:
ñ illi redditur retributio de qua dicꝰtũ
ẽ. redde retͥbutionẽ suꝑbis. Non ẽ int̃
illos. qͥbꝰ fodit᷑ fouea. Nã uidete illũ qͥ
dicebat. grãs tͥ ago qr ñ sũ sic̃ ceteri ho

Expanded text:
faciunt, et extollit se super illos. Nam et faciunt, et extollit se super illos. Nam et ille Pharisaeus, «Gratias tibi ago,» inquit: non dixit, Ego facio. De his quae faciebat, gratias Deo agebat: sentiebat ergo et bene se facere, et ab illo se facere. Unde ergo improbatus est? Quia insultabat Publicano. Ut perficiamini attendite. Primo praecedercogitet, ne sibi tribuat quod bene facit, sed illi agat gratias, cujus gratia factum est ut bene viveret; quia ille illum vocavit, ille illum illuminavit. Ergo iste jam perfectus est? Non; adhuc deest illi aliquid. Quid illi deest? Ut non superbiat ipse vivit. Qui talis fuerit, securus sit; non illi redditur retributio de qua dictum est, «Redde retributionem superbis:» non est inter illos quibus foditur fovea. Nam videte illum qui d
Abbreviated transcription (Latin):
docueris eũ. ut mitiges ei a diebꝰ ma¬
lignis. donec fodiat᷑ peccatori fouea.
Sscce habes consiliũ dĩ. qrͣ parc̃ malis.
fodit᷑ fouea peccatori: tu uis illũ sepe¬
lire.  Adhuc fouea illi foditur: noli fe¬
stinare sepelire. Quid eͣ donec fodiat᷑
peccatori fouea : Aut quẽ ponit pec¬
catorem: Inũ hominẽ  Non. Qͥd gͦͦ
Omẽ genꝰ hominũ peccatoꝵͦ S suꝑboꝵ.
Iã enĩ p̃misit: reddere retributionem
suꝑbis. Nã ⁊ ille peccator fuit publi¬
canus. qui ocłos eliserat int̾rã. ⁊ ꝑcu¬
tiebat pecꝰtꝰ suũ dicens. Ds̃ ꝓpitiꝰ esto
mͥ peccatori. S qr ñ suꝑbus erat. ds̃
aũ reddet retributionẽ suꝑbis: ñ ilł
s talibꝰ fodit᷑ fouea. donec reddet re¬
tͥbutionẽ suꝑbis. Er̃go qd̾ ait donec fo¬
diat᷑ peccatori fouea. suꝑbos intelligi¬
te: Qͥs ẽ suꝑbꝰ. Qͥ ñ confessione peccͣoꝵ¬
suꝑbus Qui etiã si dõ tribuit bona
quȩ fecit : insultat tam̃ eis qͥ ea nͣ

Expanded text:
docueris eum: ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Ecce habes consilium Dei, quare parcat malis: foditur fovea peccatori. Tu jam vis illum sepelire: adhuc fovea illi foditur; noli festinare sepelire. Quid est, «donec fodiatur peccatori fovea?» Aut quem ponit peccatorem? unum hominem? Non. Quid ergo? Omne genam enim praemisit, «Redde retributionem superbis.» Nam et ille peccator fuit Publicanus, qui oculos eliserat in terram, et percutiebat pectus suum, dicens, «Deus, propitius esto mihi peccatori:» sed quia non superbus erat, Deus autem reddet retributionem superbis; non illi, sed talibus foditur fovea, donec reddat retributionem superbis. Ergo quod ait, «Donec fodiatur peccatori fovea,» superbos intellige. Quis est superbus? Qui non confessione peccis est superbus? Qui etiamsi Deo tribuat bona quae facit, insultat tamen eis qui illa non
Abbreviated transcription (Latin):
at ds̃ qd ipsi uolunt. cũ ipsi debeant
pore suo. id eͣ in eccłia sua. futuros qͦs¬
dã qͥ uoluntatẽ suã uellent fac̾e. s se¬
querent᷑ postea dĩ: infirmos ꝯͦsdã oste̾¬
dit qd̵ ad ipsũ ꝑtineant. ⁊ eos in se¬
p̃figurauit. Nã idõ ⁊ toto corpore sangͥnẽ
sudauit : qr in corpore suo id eͣ in eccłia
martyrũ sanguinẽ ostendit. Toto corpore
sanguis exibat: ita eccłia eiꝰ ht̃ martyres:
ꝑ totũ corpꝰ eiꝰ fusus ẽ sanguis. Qͦsdã gͦ in¬
firmos in se pfigurans uł in corpr̃ suo. ex
ꝑsona infirmoꝵ. cõpatiens ilł ait. Pat̾. si
fieri pot᷑. transeat ame calix iste. Ostendit
hoĩs uoluntatẽ. Si in ipsa uoluntate ꝑma¬
nẽt: iã prauũ cor uidet᷑ ostende: S si cõ¬
passus ẽ tͥ. ⁊ te lib̾at in se: imuitare qđ se

Expanded text:
beant pore suo, id est in Ecclesia sua, futuros quosdam qui voluntatem suam vellent facere, sed sequerentur postea Dei; quia infirmos quosdam ostendit q. Nam ideo et toto corpore sanguinem sudavit , quia in corpore suo, id est in Ecclesia sua, martyrum sanguinem ostendit. Toto corpore sanguis exibat: ita Ecclesia ejus habet martyres; per totum corpus ejus fusus est sanguis. Quosdam ergo infirmos in se praefigurans, vel in corpore suo; ex persona infirmorum, compatiens illis, ait: «Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste.» Ostendit hominis voluntatem: si in ipsa voluntate permaneret, jam pravum cor videretur ostendere. Sed si compas
Abbreviated transcription (Latin):
itegra manet. Regula enĩ ẽ incõmu¬
tabilis. Quandui integra e regula. habes
quo te conu̾tas ⁊ corrigas prauitate̾ tuã.
habes unde corrigas qd̃ in te tortũ ẽ. Qd
aũ uolt̃ hoĩes Parũ ẽ qr uoluntatẽ sua̾

Expanded text:
integra manet: regula est enim incommuintegra manet: regula est enim incommutabilis. Quamdiu integra est regula, habes quo te convertas et corrigas pravitatem tuam, habes unde corrigas quod in te tortum est. Quid autem volunt homines? Parum est, quia voluntatem s
Abbreviated transcription (Latin):
de. Qui habent mͦ iustitiã: ñdũ iudicant
Primo ẽ enĩ hab̾e iustitiã: ⁊ postea iudica¬
re. Primo patit᷑ malos: ⁊ postea iudicat
malos. Alodo iustitia sit: postea conu̾tet᷑
in udiciũ. Et tãdiu patit᷑ hoĩes malos:
qͣnidui uult ds̃. Tamdiu illos ꝑferet &¬
Non tñ repellet dñs plebẽ suã: quousq
iustitia conu̾tat᷑ in iudiciũ. E qͥ habent
eã ᷤ Om̃s qui recto st̃ corde: Qui st̃ rec̾ti
corde. Qui hoc uolt̃. qͦd ds̃ uult. Pareit¬
ds̃ peccatoribꝰ: tu uis ut iã ꝑdat peccato¬
res. Distorti cordis es. ⁊ prauȩ uoluntatis.
ribꝰ: tu ñ uis tołare peccatores. S ut dice
ceꝑam: aliud tu uis aliud ds̃. Conu̾te cor¬
passus ẽͣ. Uidet in corpore suo. idẽ in ex¬
cłia sua infirmos: qͥ pͥmo uoluntate᷑ suã
sequi tẽptarent. S cũ uident uoluntatẽ
dĩ aliã e̾e. corrigunt se ⁊ cor suũ. ad sus
luntas dĩ sic ẽ. quomͦ regula. Eoce puta
Torsisti regulã: uñ habes corrigi. Illa aũ

Expanded text:
rde.» Qui habent modo justitiam, nondum judicant. Primo est enim habere justitiam, et postea judicare: primo patitur malos, et postea judicat malos. Modo justitia sit; postea convertetur in judicium. Et tamdiu patitur homines malos, quamdiu vult Deus, quamdiu illos perferet ENon tamen repellet Deus plebem suam, «quosque justitia convertatur in judicium: et qui habent eam, omnes recto sunt corde.» Qui sunt «recto corde?» Qui hoc volunt quod Deus vult. Parcit peccatoribus, tu vis ut jam perdat peccatores. Distorti cordis es et pravae voluntatis, ribus, tu non vis tolerare peccatores. Sed ut dicere coeperam, aliud vis tu, aliud Deus: conpassus est. Vidit in corpore suo, id est in Ecclesia sua infirmos, qui primo voluntatem suam sequi tentarent; sed cum viderent voluntatem Dei aliam esse, dirigerent se luntas Dei sic est quomodo regula: ecce, puta, torsisti regulam; unde habes corrigi? Illa autem
Abbreviated transcription (Latin):
pit̾nã penã: tẽporalẽ felicitatẽ ansẽ¬
pitͣnã uitã  Qͥd minat᷑ ds̃: Sempit̃¬
nã penã. Qͥd ꝓmittit ds̃: Sempitͣnã
requiẽ. In quo flagellat bonos tẽpo¬
rale ẽ : quo parcit malis tprͣale ẽ
Qͥa ñ repellet dñs plebe̾ suã. ⁊ heditatẽ

Expanded text:
itatem, an sempiternam vitam? Quid minatur Deus? Sempiternam poenam. Quid promittit Deus? Sempiternam requiem. In quo flagellat bonos, temporale est: in quo parcit malis, temporale est. «Quia non repellet Dominus plebem suam, et haereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
altabit᷑. Frẽs mei: uł hinic solũ ñ dici¬
mꝰ. qr humilitate᷑ nos docuit ds̃. quia
ds̃ facꝰtꝰ ẽ hõ. Ipsa ẽ humilitas q̃ displi¬
cet paganis: unde nob insultant. Iua¬
lẽ dm̃ colitis. qui natꝰ ẽ Qualẽ dm̃ co¬
litis. qui crucifixus ẽ.s humilitas xp̃i.
suꝑbis displicet: tͥ aũ xp̃iano si placet
imitare. Si imitatꝰ fueris ñ laborabis.
qr ipse dix̃. Nenite ad me om̃s qͥ labo¬
ratis ⁊ onerati estis: ⁊ discite a me qr
mitis sũ ⁊ humił corde. łlec ẽ gͦ disci¬
plina xp̃iana. Nemo facit aliquid bñ.
nͥ gr̃a ipsus. Qđ facit hõ male. ipsius
ẽ hoĩs : qd̃ facit bñ. de bñficio dĩ fac̃.
Cũ ñ sͥ tribuerit. grãs agat ẽi a quo
acceꝑit. Cũ aũ grãs agit. ñ insultet
illi. qui illud ñ facit. aut extollat se
suꝑ eũ. Non enĩ in illo funta ẽ grã dĩ.
ut ad aliũ ñ ꝑueniat. It mitiges eũ
a diebꝰ malignis : donec fodiat᷑ peccato

Expanded text:
inc solum nos discimus quia humilitatem nos docuit Christus, quia Deus factus est homo. Ipsa est humilitas quae displicet Paganis; unde nobis insultant: Qualem Deum colitis qui natus est? qualem Deum colitis qui crucifixus est? Humilitas Christi superbis displicet: tibi autem christiano si placet, imitare. Si imitatus fueris, non laborabis; quia ipse dixit, «Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde» . Haec est ergo disciplina christiana: nemo facit aliquid bene, nisi gratia ipsius. Quod facit homo male, ipsius est hominis: quod facit bene, de beneficio Dei facit. cum non sibi tribuerit, gratias agat ei a quo acceperit. Cum autem bene facit, non insultet illi qui illud non facit, aut extollat se super eum: non enim in illo finita est gratia Dei, ut ad alium non perveniat. 16. «Ut mitiges eum a diebus malignis
Abbreviated transcription (Latin):
licanꝰ iste. Ille aũ elisa facie. ꝑcutiebat
pectꝰ suũ dicens. Ds̃ ꝓpitiꝰ esto mͥ pecca¬
tori. Ille suꝑbꝰ erat᷑ in bonis facꝰtis: ille
humilis in mał factis. Nidete fr̃es. Nla¬
cuit dõ magis humilitas in mał factis.
qͣm suꝑbia in bonis factis. Sic odit ds̃
suꝑbos: ⁊ idõ sic conclusit. Am̃ dico uob̃
descendit iustificatꝰ publicanꝰ. magis ꝙͣ.
phariseus. Et dicit qr̃. Qa oĩs qͥ se exal

Expanded text:
licanus iste?» Ille autem elisa facie, percutiebat pectus suum, dicens: «Deus, propitius esto mihi peccatori.» Ille superbus erat in bonis factis, ille humilis in malis factis. Videte, fratres, placuit Deo magis humilitas in malis factis, quam superbia in bonis factis: sic odit Deus superbos. Et ideo sic conclusit: «Amen dico vobis, descendit justificatus Publicanus magis quam Pharisaeus.» Et dicit quare: «Quia omnis qui se exal
Abbreviated transcription (Latin):
uiuunt. Irͣ enĩ parcat᷑ ilł dic̃ apłs: ex¬
ponit consiliũ patientie dĩ. Existimas
inqͥt qͥ talia agis: qr effugies iudicium
dĩ. An diuitias benignitatis ⁊ longani¬
mitatis eiꝰ contemnis: Ignoras qr pati

Expanded text:
vivunt. Quare enim parcat ille, dicit Apostolus, exvivunt. Quare enim parcat ille, dicit Apostolus, exponit consilium patientiae Dei: «Existimas,» inquit, «qui talia agis, quia tu effugies judicium Dei? An divitias benignitatis et longanimitatis ejus contemnis, ignorans» «quia pat
Abbreviated transcription (Latin):
tacui. łlec fecisti ⁊ ñ uindicaui: suspi¬
catꝰ es iniquitatẽ qd̾ ero tui simił. De
ipsa uindicꝰtȩ taciturnitate. id ẽ de
cessatione uindicte alio loco dicit. Ta¬
cuͥ: nũquid semꝑ tacebo. Usqͦ peccatores
dñe. usqͦ peccores głabunt᷑ : respondeñs
⁊ loquent᷑ iniqͥtatẽ loquent᷑ om̃s qui¬
pondent. ⁊ loqͤnt᷑ uuquitatẽ. Qͥd ẽ res¬
pondent. Contra iustũ habent qͥd res¬
pondeant. Henit iustꝰ aliqͥs. ⁊ dic̃. No¬
li face̾ iniqͥtatẽ. Quare : Ne moriaris.
Es oce feci iniquitatẽ. Quare ñ morior:
Ille fec̃ iustitiã. ⁊ mortuus ẽ. Quare
mortuus ẽ Ego iniqͥtatẽ feci. quare
me ñ abstulit ds̃ : Pcce ille fec̃ iustiti¬
ã. ⁊ qr̃ sic in illũ uindicauit: Qr̃ ille
sic laborat. Respondent. Hoc ẽ respon¬
dent. qr habent qd dicant : qr. parcit᷑
ilł. De patientia dĩ. inuenunt argu¬
m̃tũ responsionis sue. Parcit ille. ꝓptͣ
aliud. respondent illi ꝓptͣ aliud. qͥa

Expanded text:
 Haec fecisti, et non vindicavi. «Suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis.» De ipsa vindictae taciturnitate, id est, de cessatione vindictae, alio loco dicit: «Tacui; numquid semper tacebo» . «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur; respondent, et loquentpondent, et loquentur iniquitatem.» Quid est, «respondent?» Contra justum habent quod respondeant. Venit justus aliquis, et dicit: Noli facere iniquitatem. Quare? Ne moriaris. Ecce feci iniquitatem; quare non morior? Ille fecit justitiam, et mortuus est: quare mortuus est? Ego feci iniquitatem; quare me non abstulit Deus? Ecce, ille fecit justitiam; et quare sic in illum vindicavit? quare ille sic laborat? respondent; hoc est, «respondent,» quia habent quod dicant; quia parcitur illis, de patientia Dei inveniunt argumentum responsionis suae. Parcit ille propter aliud, respondent illi propter aliud, quia
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ uane st̃. Nã tu nescis cogitationes
cogitationes dĩ. S qͥbꝰ iã amicꝰ factꝰ eͫ:
ꝓdit consiliũ suũ. Et uos frẽs mei. no¬
lite uos contẽpnere. Si cũ fide accedi¬
tis ad dñm: auditis cogitationes dei.
struimini quare parcat mͦ ds̃ malis.
ne murmuretis adu̾sus dm̃. qͥ docet
hominẽ scientiã. Dñs scit cogitatioẽs

Expanded text:
m etsi tu nescis cogitationes cogitationes Dei: sed quibus jam amicus factus est, prodit consilium suum. Et vos, fratres mei, nolite vos contemnere: si cum fide acceditis ad Dominum, auditis cogitationes Dei; struimini quare parcat modo Deus malis, ne murmuretis adversus Deum, «qui docet hominem scientiam. Dominus scit cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
delibꝰ parcis. ut exerceas ⁊ erudias eos:
S qr ꝓpt̃ hoc ñ parcit ut erudiat: idoͣ
dix̃. Qͥ fingis dolorẽ in pͣcepto. fingis
enĩ ẽ facis: formas. plasmas. Unde ⁊ fi¬
guli dicunt᷑. ⁊ uas fic̾tile drͣ: ñ ficꝰtum
illud qd̃ m̃daciũ ẽ : s qđ̾ format᷑ ut
sit. ⁊ habeat formã aliquã sic̃ iã dudũ

Expanded text:
delibus parcis, ut exerceas et erudias eos? Sed quia propter hoc non parcit, ut erudiat; ideo dixit, «Qui fingis dolorem in praecepto. Fingis» enim est, Facis formas, plasmas; unde et figuli dicuntur, et vas fictile dicitur: non fictum illud quod mendacium est; sed quod formatur ut sit, et habeat al
Abbreviated transcription (Latin):
caturus: Qͥ nemine̾ timuit in humi¬
litate: timebit quẽꝗͣ in claritate : Ex
eo qd̃ iã fident᷑ egit. cogita qͦmͦ sit ac¬
turus in fine scłi. Noligͦ murmurare
adu̾sus dm̃ qr quasi parcit mał: s esto
bonꝰ cui forte ad tp̃s in flagello nͣ par¬
cat. ⁊ in fine parcat in iudicio. Ds̃ ul¬
tionũ dñs. ds̃ ultionũ fident᷑ egit. E¬

Expanded text:
caturus? qui neminem timuit in humicaturus? qui neminem timuit in humilitate, timebit quemquam in claritate? Ex eo quod jam fidenter egit, cogita quomodo sit acturus in fine saeculi. Noli ergo murmurare adversus Deum, qui quasi parcit malis; sed esto bonus cui forte ad tempus in flagello non parcat, et in fine parcat in judicio. «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum fidenter egit.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ñ eritis sic̃ ẏpochritȩ. qͥ amant
in sẏnagogis ⁊ in angulis platearum
stantes orare. ut uideant᷑ ab homini¬
b: ⁊ cetera talia. Tetigit om̃s: ñ tux¬
it aliquẽ. Et cũ t̾minasset ipsũ sermo¬
ne. conclusit de illis scriptura eugłiisic.
Factũ ẽ inquit cũ consũmasset iħe u̾ba
hȩc: admirabant᷑ turbe suꝑ docꝰtrinam
eiꝰ Erat enĩ docens eos tãꝗͣ potestatẽ ha¬
bens: ñ quasi scribȩ eoꝵ ⁊ pharisei. Qnta
gͦ ille de quo dicꝰtũ ẽ erat docens eos tã¬
quã potestatẽ habens. quanta dix̃. ue
uob̾ scribȩ ⁊ pharisei y pochritȩ. quanta
in illos in facie corã nemine᷑ timuit.
Qrͣ: Qa ds̃ ultionũ ẽ. Idõ ñ parcebat in
u̾ba. ut ee̾nt postea qͥbꝰ parc̾et in iu¬
dicio: qr si nollent acciꝑe u̾bi medicinã.
incursuri erant utiq ⁊ inuenturi iu¬
dicis sententiã. Qrͣ. Qa dix. ds̃ ultio¬
nũ dñs. ds̃ ultionũ fident᷑ egit : id eͣ
cit passurus: parcet in sententia iudi¬

Expanded text:
critae, qui amant in synagogis et angulis platearum stantes orare, ut videantur ab hominibus» ; et caetera talia. Tetigit omnes, non timuit aliquem. Et cum terminasset ipsum sermonem, conclusit de illo scriptura Evangelii sic: «Factum est,» inquit, «cum consummasset Jesus verba haec, admirabantur turbae super doctrina ejus. Erat enim docens eos tanquam potestatem habens; non quasi Scribae eorum et Pharisaei» . Quanta ergo ille de quo dictum est, «Erat docens eos tanquam potestatem habens,» quanta dixit: «Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae» ; quanta in illos coram in faciem? Neminem timuit. Quare? Quia Deus ultionum est. Ideo non parcebat in verbo, ut essent postea quibus parceret in judicio: quia si nollent accipere verbi medicinam, incursuri erant utique et inventuri judicis sententiam. Quare? Quia dixit, «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum fidenter» «egit:» idcit passurus, parcet in sententia judi
Abbreviated transcription (Latin):
lũ ẽ. patris: ⁊ felicitas peccatoꝵ fouea ip¬
soꝵ ẽ. Iuia enĩ mitigat nos ds̃ a diebus
malignis donec fodiat᷑ peccatori fouea. ñ
cogitetis qr mͦ in aliquo loco stant angłi
cũ uidentibꝰ. ⁊ fodiunt istã foueã magnã
quȩ possit caꝑe om̃e genꝰ iniquoꝵ: ⁊ qr
uidetis e̾e multos iniquos. ⁊ dicatis uo¬
bis carnalit᷑. reuera tantã multitudinẽ
iniquoꝵ. tantã turbã peccantiũ q̃ fouea
potest caꝑe: qñ fodit᷑ tał quȩ om̃s ca¬
piat. qnͣ ex haurit᷑. idõ parcit ds̃: ñ est
hoc fossa peccatoꝵ. Ipsa felicitas impioꝵ.¬
fossa peccatoꝵ ẽ. In illã enĩ cadit. tã qͣm
in foueã. Intendite frẽs. qr magna res¬

Expanded text:
eccatorum fovea ipsorum est. Quia enim mitigat vos Deus a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea; non cogitetis quia modo in aliquo loco stant Angeli cum bidentibus, et fodiunt istam foveam magnam quae possit capere omne genus iniquorum; et quia videtis multos esse iniquos, et dicatis vobis carnaliter: Revera tantam multitudinem iniquorum, tantam turbam peccantium quae fovea potest capere? quando foditur talis quae omnes capiat, quando exhauritur? ideo parcit Deus. Non est hoc: fossa peccatorum, ipsa felicitas peccatorum est; in illam enim cadent tanquam in foveam. Intendite
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑũ. nc̃ exurgã dic̃ dñs: ponã in salutari.
Salutaris nr: saluator nr ẽ. In illo uolu¬
it pon̾e spẽ oĩũ inopũ ⁊ egentiũ. E qͥd
ait: fiducialit᷑ agã in eo. Eͥd ẽ fidu¬
cialit᷑ agã: Non tunebit. ñ parcet ui¬
tiis ⁊ concupiscentiis hominũ. Uere me¬
dicꝰ fideł medicinali ferro sermonis
instructꝰ. secuit oĩa uuln̾a. Idõq tał¬

Expanded text:
in salutari.» Salutaris noster, Salvator noster est: in illo voluit ponere spem omnium inopum et egentium. Et quid ait? «Fiducialiter agam in eo» . Quid est, «Fiducialiter agam?» Non timebit, non parcet vitiis et concupiscentiis hominum. Vere medicus fidelis, medicinali ferro sermonis instructus, secuit omnia vulnera. Ideo qui ta
Abbreviated transcription (Latin):
umphant. ⁊ mali exultant: blasphemañ
mali. oĩa mala faciunt. Mouet te : cũ pi¬
etate quere: ñ cũ suꝑbia rep̃hende. Mho¬
uet te. cõpatit᷑ tͥ ⁊ psalmꝰ: querit tecũ.
in illo inuenias qd̵ nesciebas : quomͦ qͥ
uult aliquẽ consolari. nͥ condoleat cũ
⁊ sic eũ reficit sermone consolatorio.
Si aũ intret ad illũ ridens lucꝰtũ eius:
ñ facit qd̃ mͦ lecꝰtũ ẽ dicente apło: gau¬
dere cũ gaudentibꝰ. flere cũ flentibꝰ.
Ergo ut gaudeat tecũ. pͥus fles cũ illo:
contristaris cũ illo. ut reficias eñ. Sic
ce psalmus ⁊ sp̃c diͣ utiq omĩa sciens
querit tecũ: quasi u̾ba tua dic̃ Usqͦ
peccores dñe. usqͦ peccores głabunt᷑.

Expanded text:
umphant, et exsultant mali, blasphemant mali, omnia mala faciunt. Movet te? Cum pietate quaere, non cum superbia reprehende. Movet te? Compatitur tibi et Psalmus, quaerit tin illo invenias quod nesciebas. Quomodo qui vult aliquem consolari, nisi condoleat cum et sic eum reficit sermone consolatorio. Si autem intret ad illum ridens luctum ejus, non facit quod modo lectum est, dicente Apostolo: «Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus» . Ergo ut gaudeat tecum, prius fles cum illo; contristaris cum illo, ut reficias eum: sic et Psalmus et Spiritus Dei, utique omnia sciens, quaerit tecum, quasi verba tua dicit. «Usquequo peccatores, D
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ: intͣ pauꝑes dñi numerant᷑. Nident
enĩ ꝑicłose se uiu̾e in hac uita. sentuuĩs
se ẽẽ ꝑegrinos: sic deu̾santur in opulen¬
tia. diutiaꝵ suaꝵ. qͦmͦ uiator in stabu¬
lo. transiturus ñ possessurus. Esrgo qͥd¬

Expanded text:
tium; inter pauperes Domini numerantur. Vident enim periculose se vivere in hac vita, sentiunt se esse peregrinos: sic diversantur in opulentia divitiarum suarum, quomodo viator in stabulo, transiturus, non possessurus. Ergo q
Abbreviated transcription (Latin):
son ht̃ uñ audiat: ⁊ tͥ fecit unͣ audias:
Qͥ plantauit aurẽ ñ audiet: aut qͥ finxͣ
ocłm ñ considerat:. Qͥ erudit gentes. ñ
arguet. Attendite hoo magnoꝑe frẽs
mei: qui erudit gentes ñ arguet. hoc mͦ
facit ds̃: erudit gentes. Idõ misit u̾bũ

Expanded text:
fecit unde audias? «Qui plantavit aurem, non audiet? aut qui finxit oculum, non considerat? Qui erudit gentes, non arguet?» Attendite hoc magnopere, fratres mei, «Qui erudit gentes, non arguet?» Hoc modo facit Deus, erudit gentes: ideo misit verbum
Abbreviated transcription (Latin):
miliauert᷑. ide᷑ om̃s qui uiste uiuunt.
in qͦs nolunt suꝑbire om̃s mali. Populũ
tuũ dñe humiliauert᷑: & hereditatem
tuã uexauert᷑. Niduã ⁊ pupillos intͣ¬
aduenã. Aduenticiũ. ipsũ diẽ ꝓselitum.
Manifesta st̃ ista singula: nec opus ẽ in
res curat. ñ intelligit. hȩ enĩ uoces duȩ.
st̃ uoces maloꝵ. Hna qͣm iã dixi hec fe¬
cisti ⁊ tacuii. suspicatꝰ es iniquitate᷑ qd
ero tͥ similis. Qd ẽ qd̾ ero tibi simił: Eu
tas qr uideo facta tua: ⁊ placent mͥ qr nͣ
uindico: Alia eͣ uox iniquoꝵ qr ñ atten¬
dit ista ds̃ nec au̾tit : ut sciat quẽadmo¬
dũ uiuã. ñ me curat ds̃. Ergo intͣ aliqͣ
me cõputat ds̃: Aut uͦ numerat me ds:
Aut ipsos homines numerat: Infelix hõ.
ut ẽẽs curauit: ut bene iiuas ñ curat:
Istoꝵ gͦ ista uox ẽ. Et dixert̃. Non uide¬
bit dñs. nec intelliget ds̃ iacob. Intel¬

Expanded text:
miliaverunt:» id est, omnes qui juste vivunt, in quos volunt superbire omnes mali. «Populum tuum, Domine, humiliaverunt, et haereditatem tuam vexaverunt: viduam et pupillos inteadvenam, adventitium; ipsum dicit proselytum. Manifesta sunt ista singula, nec opus est in res curat, non intelligit. Hae enim duae voces sunt malorum: una quam jam dixi, «Haec fecisti, et tacui: suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis.» Quid est, «quod ero tibi similis?» Putas quia video facta tua, et placent mihi, quia non vindico. Alia est vox iniquorum: Quia nec attendit ista Deus, nec advertit ut sciat quemadmodum vivam, non me curat Deus. Ergo inter aliqua me computat Deus? aut vere me numerat Deus? aut ipsos homines numerat? Infelix homo! ut esses curavit; ut bene vivas non curat? Istorum ergo ista vox est. «Et dixerunt, Non videbit Dominus, neque intelliget Deus Jacob.
Abbreviated transcription (Latin):
sermonis. ñ accepit ꝑsonas pͥncipũ iu¬
deoꝵ. Quanta in illos dic̃. E qd̃ mͦ dictũ¬
ẽ fident᷑ egit. Uere in fiducia: qr scrip¬
tũ ẽ in psalmis de illo. Propt᷑ miseriam
inopũ ⁊ gemitũ pauꝑũ. nc̃ exurgã dic̃¬

Expanded text:
rmonis. Non accepit personas principum Judaeorum. Quanta in illos dicit? et, quomodo dictum est, vere in fiducia: quia scriptum est in Psalmis de illo, «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum, nunc exsurgam, dic
Abbreviated transcription (Latin):
li aũ noluert̃ ee̾ suꝑbi. Etenĩ cũ uide¬
rent multa nurabilia fieri ꝑ nom̃ xp̃i.
quẽ se putabant int̾fecisse: cõmoti mi¬
raculis. audiert᷑ a petro. in cuiꝰ nomine
illa fierent. Non enĩ sibi arrogare serui
a se facꝰtũ eẽ. qd̾ ille in ipsis faciebat. Llo¬
norẽ dedertͣ serui dño suo: dixert᷑ quia
illi quȩ mirabant᷑ in nomine eiꝰ fierent
quẽ illi crucifixert. Et facꝰti stͣ humiles.

Expanded text:
e superbi. Etenim cum viderent multa miracula fieri per nomen Christi, quem se putabant interfecisse; commoti miraculis, audierunt a Petro in cujus nomine illa fierent: non enim sibi arrogare servi a se factum esse quod ille in ipsis faciebat. Honorem ergo dederunt servi Domino suo: dixerunt quia quae illi mirabantur, in nomine fierent ejus quem illi crucifixerunt. Et facti sunt humiles,
Abbreviated transcription (Latin):
beati dicꝰti s̾ qͥ ꝑsequutionẽ patiunt᷑.
ꝓptͣ iustitiã. In ipso sermone dixͣ: qr ip¬
soꝵ ẽ regnũ celoꝵ. Q ut fac̾et eos lumi¬
naria .i. patient̃ tolerantes oĩa ista ini¬
qua qͣ tͣnseunt. beati eritis inqͥt cũ uos
ꝑsequuti fuerunit. ⁊ dixeruit om̃e malx̃
addu̾sus uos. Gaudete ⁊ exultate. qm m̾¬
su sermonis cũ doc̾e inciꝑet. quãuis eũ
turba cireũdaret. dixit talia discipłis
sius. q̃ ferirent faciẽ phariseoꝵ ⁊ uidȩ¬
oꝵ : qui quasi pͥmatꝰ habebant expo¬
sͥ uidebant᷑. uł uideri se arbitrabantur.
⁊ ad qͦꝵ pͥmatũ pleb̾ obsequiũ obtẽꝑa

Expanded text:
«beati» dicti sunt «qui persecutionem patiuntur propter justitiam:» in ipso sermone dixit, «Quia ipsorum est regnum coelorum.» Et ut faceret illos luminaria, id est, patienter tolerantes omnia ista iniqua, quae transeunt: «Beati eritis,» inquit, «cum vos persecuti fuerint, et dixerint omne malum adversum vos: gaudete et exsultate, quia mesu sermonis cum docere inciperet, quamvis eum turba circumdaret, dixit talia discipulis suis, quae ferirent faciem Pharisaeorum et Judaeorum, qui quasi primatus habebant expojusti videbantur, vel videri se arbitrabantur, et ad quorum primatum plebis obsequium videba
Abbreviated transcription (Latin):
Tu putas qr ñ iudicat:
U indicat ds̃ ultionum.
uindicꝰtaꝵ. In eo certe
murmuras: qr ñ uindi¬
cat᷑ in malos. Noli mur¬
murare : ne int̾ illos sis in qͦs uindicat.
Facit ille furtũ ⁊ uiuit: tu murmuras ad¬
u̾sus dm̃. qr ñ morit᷑ qͥ tͥ furtũ fecit. Si
iã ñ facis furtũ: uide: Si enĩ iã ñ facis. ui¬
de ne aliqnͣ fecisti. Si iã dies es: recole noc¬
tẽ tuã. Si iã fixus in oelo es: recole t̾rã tuã.
ceres: Noli qr tu transisti uelle miscdis
dĩ pontẽ subu̾tere. Nescis illuc multos tͣn¬
situros: quo ⁊ tu transisti: Esses mͦ qͥ mur¬
murares: si adu̾sus te audiret᷑. qui pͥor de
te murmurauit: & tam̃ nc̃ optas uindictã
dũ in malos: qr fur ñ morit᷑. Appende in¬
statera equitatis: furẽ ⁊ blasphemũ. Iã dicis
qr fur ñ es: s murmurando adu̾sus dm̃
blasphemꝰ es. Ille captat somnũ hominis ut
aliquid inuolet: tu dicis qr dormit ds̃ ⁊
hominẽ ñ uidet. Ergo uis ut ille corri¬

Expanded text:
Tu putas quia non vindicat? Vindicat «De is ultionum.» vindictarum. In eo certe murmuras, quia non vindicatur in malos. Noli murmurare, ne inter illos sis in quos vindicatur. Facit ille furtum, et vivit: tu murmuras adversus Deum, quia non moritur qui tibi furtum fecit. Si jam non facis furtum, vide: si enim jam non facis, vide ne aliquando fecisti. Si jam dies es, recole noctem tuam: si jam fixus in coelo es, recole terram tuam. ceres; noli quia tu transisti, velle misericordiae Dei pontem subvertere. Nescis illac multos transituros, qua et tu transisti? Esses modo qui murmurares, si adversus te audiretur qui prior de te murmuravit? Et tamen et nunc optas vindictam Dei in malos, ut fur moristatera aequitatis furem et blasphemum: jam dicis quia fur non es; sed murmurando adversus Deum, blasphemus es. Ille captat somnum hominis, ut aliquid involet; et tu dicis quia dormit Deus, et hominem non videt. Ergo vis ille ut corri
Abbreviated transcription (Latin):
ris: & ista tolerantia ad opꝰ tuũ ꝑtinet:
⁊ hoc ad m̾cedẽ ꝑtinet. Minꝰ uis face̾ in
uinea qui ñ uis tolerare: qr ⁊ ipsa tole¬
rantia ad ipsã oꝑationẽ ꝑtinet: ut inue¬
nias mercedẽ. Id̾ si dolosus es. uide ne ñ
solũ ñ accipias m̾cedẽ. s ⁊ penã inueni¬
as: qr uoliusti ẽe oꝑarius dolosus. Equi¬
dẽ oꝑariꝰ dolosus ut incipiat ñ bñ facere:
ocłos patrisfamilias attendit. Ad illũ as¬
picit qui conduxit ad uineã: ut cũ ille
duxit ñ au̾tit ocłos: ñ tͥ licet dolose o¬
ꝑari. Suꝑ te semꝑ st̃ ocłi patͥsfamilias:
quere uͥ eũ fallas. ⁊ cessa si potes. Ergo si
quid forte cogitabatis qnͣ malos uideba
tis florere: ⁊ cogitationes ur̃e faciebañ
aliis loquit᷑ dicens. Intelligite nc̃. qr
dycert᷑ alii. ñ nos uidebit dñs. nec intel¬
liget ds̃ iacob. Intelligite inqͥt ñc̃ qui

Expanded text:
t ista tolerantia ad opus tuum pertinet, et hoc ad mercedem pertinet: minus vis facere in vinea, qui non vis tolerare; quia et ipsa tolerantia ad ipsam operationem pertinet, ut invenias mercedem. Quod si dolosus es, vide ne non solum non accipias mercedem, sed et poenam invenias; quia voluisti esse operarius dolosus. Et quidem operarius dolosus ut incipiat non bene facere, oculos patrisfamilias attendit, ad illum aspicit qui conduxit ad vineam, ut cum ille duxit, non avertit oculos; non tibi licet dolose operari: super te semper sunt oculi patrisfamilias; quaere ubi illum fallas, et cessa si potes. Ergo si qui forte aliquid cogitabatis, quando videbatis malos florere, et cogitationes vestrae faciebant aliis loquitur, dicens, «Intelligite nunc;» quia dixerunt illi, «Non videbit Dominus, neque intelliget Deus Jacob. Int
Abbreviated transcription (Latin):
aurizas tͥ irã in die ire ⁊ reuelatioi̾s
uisti iudicii dĩ. qͥ reddet unucuiq scłm
oꝑa sua. Ille gͦ auget longanimitatẽ:
⁊ tu auges iniquitatẽ. Esrit illiꝰ thesaurꝰ
in sempit̾nia miscdđia in eos qͥ ñ contẽpsert
misod̾iam: tuus aũ thesaurus in ira inue¬
niet᷑. ⁊ qd ponis cottidie ꝑ modicũ. postea
inuenturus es ꝑ massã. Amutatĩ ponis. s.
peccata. cottidiana. De minutissimis gut¬

Expanded text:
rizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua» . Ille ergo auget longanimitatem, et tu auges iniquitatem. Erit illius thesaurus in sempiterna misericordia in eos qui non contempserunt misericordiam; tuus autem thesaurus in ira invenietur, et quod ponis quotidie per modicum, postea massam inventurus es: minutatim ponis, sed peccata tua quotidiana; de minutissimis gut
Abbreviated transcription (Latin):
loquent᷑ om̃s qui oꝑant᷑ iniustitiã:
Qͥd loquent᷑ nͥ contra dm̃ qui dict᷑: qͥd
nob ꝓdest qr sic uiuimꝰ: Quid dicꝰturꝰ
es: Nere curat ista quȩ facimꝰ ds̃ Qui¬
a enĩ uiuunt : putant dm̃ nescire qd
faciunt. Uide qͥd mali ilł contingat: qr
cordis tui. Logitant ⁊ ipsi qr nicħ po¬
test latere dm̃: ⁊ qr faciunt ⁊ sciunt
qͣd fecert᷑. ⁊ uident se uiu̾e sciente dõ.
q̃ ñ uu̾ent sciente stationario. dic̃t
sibi. Placerit ista dõ. E reuera si illi displi¬
cerent facꝰta nr̃a. quomͦ disciplicent iu¬
dicibꝰ. qͦmͦ displicent legib. qͦm᷑ displiceñ
imꝑatoribꝰ. ⁊ qͦmͦ displicent comͣtarien¬
sibꝰ: nũquid quomͦ illoꝵ oculos uitamus.
uitare possumꝰ ocłos dĩ: Ergo placent
dõ ista. Idoͣ in alio psalmo dic peccatori.¬

Expanded text:
injustitiam?» Quid loquentur, nisi contra Deum, qui dicunt: Quid nobis prodest quia sic vivimus? Quid dicturus es? Vere curat ista quae facimus Deus? Quia enim vivunt, putant Deum nescire quod faciunt. Vide quid mali illis contingat! Quia cordis tui. Cogitant et ipsi quia nihil potest latere Deum; et quia faciunt, et sciunt quid fecerunt, et vident se vivere sciente Deo, qui non viverent sciente stationario, dicunt sibi: Placent ista Deo; et revera si illi displicerent facta nostra, quomodo displicent judicibus, quomodo displicent regibus, quomodo displicent imperatoribus, et quomodo displicent commentariensibus , numquid quomodo illorum oculos vitamus, vitare possemus oculos Dei? Ergo placent ista Deo. Ideo in alio psalmo peccatori
Abbreviated transcription (Latin):
Nãq de his qͥ crucifixert̃ xp̃m factast᷑ po¬
stea miracła. qnͣ de ipso numero uidȩoꝵ
credidert̃ : ⁊ donatꝰ ẽ illis sangͥs xp̃i. Im¬
pias manꝰ ⁊ cruentas de sanguine. xpi
portabant: lauit eas ipse cuiꝰ sanguine̾
rent pͣciũ suũ. Nãq postea plures conu̾si
st̃ cũ multa miracła fierent ab apłis. Lã
rt̃. ⁊ iã in ꝓpinquo inuenti st̃: ut oĩa sua

Expanded text:
m facta sunt postea miracula, quando de ipso numero Judaeorum crediderunt, et donatus est illis sanguis Christi. Impias manus et cruentas de sanguine Christi portabant: lavit eas ipse cujus sanguinemrent pretium suum. Namque postea plures conversi sunt. Cum multa miracula fierent ab Apostolis, runt: et tam in propinquo inventi sunt, ut omnia sua
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd fecert᷑. Tenuert̃. flagellauert᷑. il¬
spinis coronauert̃. in cruce̾ leuauert᷑
postremo occidert̃. S quid sequit᷑ qd
fident᷑ egerit. Exaltare qui pidi¬
cas t̾rã. Putas qr tenuert᷑ humilẽ:
tenebt᷑ excelsũ: P uta. qr iudicauert᷑ mor¬
talẽ. Nonne ab immortali iuheabunt᷑
Qͥd gͦ ait: Axaltare tu qui fident᷑ egisti.
⁊ fiduciã u̾bi tui ñ st̃ passi iniqui. ⁊ pu¬
tauert̃ se aliqͥd egisse. qr te cõp̃henden

Expanded text:
quid fecerunt? Tenuerunt, flagellaverunt, ilspinis coronaverunt, in cruce levaverunt, postremo occiderunt. Sed quid sequitur quod fidenter egerit? «Exaltare, qui judicas terram.» Puta quia tenuerunt humilem, tenebunt excelsum? Puta quia judicaverunt mortalem, nonne ab immortali judicabuntur? Quid ergo ait? «Exaltare,» tu qui fidenter egisti, et fiduciam verbi tui non sunt passi iniqui, et putaverunt se aliquid egisse, quia te comprehende
Abbreviated transcription (Latin):
quã iniuriã. ñ attendit nͥ patronũ suũ.
cuiꝰ colonꝰ ẽ. cuiꝰ cliens ẽ: ⁊ idõ dicit se in
in homine. spes ipsiꝰ in homine: cinis in
men nec in pecuniis siuis sp̃e. ponunt.
nec in fundis sius spẽ pont. nec in fa¬
milia sua spẽ poñt. nec in claritate
transitorie dignitatis: s totã spẽ in il¬
lo ponunt. cui ñ suocedit᷑. qͥ mori ñ po¬
test. qͥ falli ⁊ fallere ñ potest. Tales ⁊ si

Expanded text:
onum suum, cujus colonus est, cujus cliens est; et ideo se indin homine, spes ipsius in homine, cinis in men nec in pecunia sua spem ponunt, nec in fundis suis spem ponunt, nec in familia sua spem ponunt, nec in claritate transitoriae dignitatis; sed totam spem in illo ponunt, cui non succeditur, qui mori non potest, q
Abbreviated transcription (Latin):
ris eum qͥ omĩno auersus ẽ deo. occich in
illa cęcitate. suꝑcadente illo igne ñ uide¬
re solem: tu qͥ iam ꝑfidem uides xp̃m. ut
uideas ꝑ speciem. qr iustus ex fide uiuit.
attende impium morientem. & purga
te a peccatis: & ita lauas quodãmodo ma¬
nus tuas in sanguine peccatoris. Manꝰ .s.l.¬
est fructus iusto. Ecce anteꝗͣ. ueniat qd̾
ꝓmittit᷑. anteqͣ. detur uita eterna. ante
Spe gaudentes: in tribulatione patienteᷤᷤ.
Qͥ fructus iusto: Gloriam᷑ in tribulatiõi¬
b: scientes qđ tribulatio patientiam o

Expanded text:
ris eum qui omnino aversus est a Deo occidi in ris eum qui omnino aversus est a Deo occidi in illa caecitate, supercadente illo igne non videre solem, tu qui jam per fidem vides Christum, ut videas per speciem, quia justus ex fide vivit, attende impium morientem, et purga te a peccatis. Ita lavabis quodammodo manus tuas in sanguine peccatoris. Manusergo fructus justo. Ecce antequam veniat quod promittitur, antequam detur vita aeterna, anteqSpe gaudentes, in tribulatione patientes . Qui fructus justo? Gloriamur in tribulationibus: scientes quia trib
Abbreviated transcription (Latin):
inte. cecus uidenti ostendebat. Ergo istã
penam quando uidetis gaudete. qr in il¬
la ñ estis. ꝓpterea dicit scriptura. Leta¬
bitur iustus cum uiderit uindicta.
Non illam futurã. Nam uide qͥd sequit̃.
Manus suas lauabit in sanguine peccatoriᷤ.
Qͥd est hoc: Intendat caritas ur̃a. Numqͥd
quando feriunt᷑ homicide. debent illuc
innocentes ire. & lauare mantis suas .s.
qͥd ẽ in sanguine peccatoris. lauabit. m .s:
Iustus quando uidet penam peccatoris. ꝓ¬
ficit ipse: ⁊ mors alteriꝰ. ualet ad uitam
alterius. Si eñ spiritalit sanguis currit
de his qͥ intͥnsecus moriunt᷑ : tu uidens
talem uindictam. laua illuc manꝰ tuas.
de cetero. mundius uiue. Ꝙ qͦmͦ lauabit
manꝰ suas: s iustus ẽ: quid enĩ habet in
dimissio peccatoꝵ. Et si de ista uita resi¬
dua quedam peccata sunt tua. que non
possunt nͥ tamꝗͣ aqua de mari in senti¬
nam influere. tam̃ qr credidisti. cũ uide¬

Expanded text:
vitae caecus videnti ostendebat . Ergo istam vitae caecus videnti ostendebat . Ergo istam poenam quando videtis, gaudete quia in illa non estis. Propterea dicit Scriptura: Laetabitur justus, cum viderit vindictam. Non illam futuram; nam vide quid sequitur: Manus suas lavabit in sanguine peccatoris. Quid est hoc? Intendat Charitas Vestra. Numquid quando feriuntur homicidae, debent illuc innocentes ire, et lavare manus suas? Sed quid est, in sanguine peccatoris lavabit manus suas? Justus quando videt poenam peccatoris, proficit ipse: et mors alterius valet ad vitam alterius. Si enim spiritualiter sanguis currit de his qui intrinsecus moriuntur, tu videns talem vindictam, lava illic manus tuas; de caetero mundius vive. Et quomodo lavabit manus suas, si justus est? Quid enim habet in dimissio peccatorum. Etsi de ista residua vita quaedam peccata tua sunt, quae non possunt nisi tanquam aqua de mari in sentinam influere: tamen quia credidisti; cum vide