comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ex adam cuiꝰ nisi supplicium de¬
bebat᷑. Facta sunt uasa inde in honorẽ
ꝑierat. Certe iam illi masse iusta dãp¬
natio debebat᷑. Gratulare quia euasisti.
Mortem quippe debitam euasisti. ꝙ ui¬
tam non debitam reppisti. Habet po¬
testatem figulus luti ex eadem massa
facere. aliud quidem uas in honorem.
alnid in contumeliam. Sed dicis Me
quare fecit in honorem. alium uͦ in c̃¬
tumeliam: Quid responsurus sum:
Auditurus es augustinum. qui non au¬
disti apłm. dicentem o homo quis es qͥ
respondeas dõ . Duo paruuli nati sunt.
Si debitum queras. ambos tenet massa
ꝑditionis. Sed cur alium mater portat
add grãm. alium mat̾ dormiens suffocat:
mater dormiendo suffocat. Ambo ni¬
chil mali meruerunt. Sed habet fi¬
gulus luti potestatem ex cadem masa
facere aliud uas in honorem. aliud in e¬
ille ꝑit. ille baptrratur. Mouet me no¬
uet tamꝗͣ hominem. Si uerum uis a¬
dire. ꝙ ue me mouet quia homo sum
Sed si & tu homo & ego homo. ambo

Expanded text:
tionis ex Adam, cui nonnisi supplicium debebatur: facta sunt vasa inde in honorem perierat, certe jam illi massae justa damnatio debebatur. Gratulare, quia tu evasisti: mortem quippe debitam evasisti, et vitam non debitam reperisti. Habet potestatem figulus luti, ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud in contumeliam. Sed dicis, Me quare fecit in honorem, et alium in contumeliam? Quid responsurus sum? Auditurus es Augustinum, qui non audisti Apostolum dicentem, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? Duo parvuli nati sunt: si debitum quaeras, ambo tenent massam perditionis. Sed cur mater alium portat ad gratiam, alium mater dormiens suffocat? mater dormiendo suffocat? Ambo nihil boni meruerunt: sed habet fgulus luti potestatem, ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in cille perit, ille baptizatur: movet me, movet tanquam hominem. Si verum vis audire, et me movet quia homo sum. Sed si et tu homo, et ego homo; ambo
Abbreviated transcription (Latin):
us ut manere in ea rectitudine posset
non sine diumo aduitorio. & suo fieri
ꝑuersus arbitrio. utrumlibet horum e¬
legisset dĩ uoluntas fieret. aut etiam
ab illo. aut certe de illo. Proinde quia
suam maluit facere quam dĩ. de illo
facta est uoluntas di: quia ex cadẽ mas¬
sa ꝑditionis. quȩ de illius stirpe ꝓlluxit.
facit aliud uas in honorem. aliud in con¬
tumeliam. In honorem ꝑ miscdiam. in
contumeliam ꝑ iudicium ut nemo głe¬
tur in homine. ac ꝑhoc nec in se.S¬
de mundo inquit essetis. mundꝰ quod su¬
um erat diligeret. Uniuersȩ utiq hoc
dicit eccłȩ. Quam plerumq ipsam etiã
mundi nomine appellat ⁊ Sicut illud. ẽ.
D̾s erat in xp̃o mundum reconcilians
sibi. Itemq illud. Non enim uenit filiꝰ
hominis ut udicet mundum. s ut sal¬
uetur mundus ꝑ ipsum. & in epl̃a sua¬

Expanded text:
us, ut manere in ea rectitudine posset non sine divino adjutorio, et suo fieri perversus arbitrio. Utrum libet horum elegisset, Dei voluntas fieret, aut etiam ab illo, aut certe de illo. Proinde quia suam maluit facere quam Dei, de illo facta est voluntas Dei, quia ex eadem massa perditionis, quae de illius stirpe profluxit, facit aliud vas in honorem, aliud in contumeliam: In honorem, per misericordiam, in contumeliam per judicium, ut nemo glorietur in homine, ac per hoc nec in se.de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae itaque hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etiam ipsam mundi nomine appellat, sicut illud est: Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi . Itemque illud: Non venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Et Ep
Abbreviated transcription (Latin):
dedit potestatẽ filios dei fieri credentib
in nomine eius. non autem quod tu cu-¬
pis anteꝗͣ credant diuina nosse cupien-¬
tib. Merces enim cogtͣationis meritis
redditur: credendo autem merito cõꝑat᷑.
est enim meritum peccatoris & impii
Ap̃c autem. ꝓ impiis & peccatorib mor¬
tuus est. ut ad credendum non merito
s gr̃a uocaremur. credendo autẽ etiã
meritum collotaremus. Peccatores au-¬
tem credere iubentur: ut a peccatis ẽ¬
dendo purgent᷑. Nesciunt enim quod
recte uiuendo uisuri sunt. Quappt̾ cũ
uidere non possunt nisi recte uiuant.
nec recte uiuere ualeant nsi credant:
manifestum est a fide incipiendum. ut
p̃cepta quib credentes a scło hoc auer¬
tunt᷑. cor mundũ faciant ubi uideri ds
possit. Beati enim mundo corde. qm̃ ip-¬

Expanded text:
dedit potestatem filios Dei fieri credentibus dedit potestatem filios Dei fieri credentibus in nomine ejus; non autem, quod tu cupis, antequam credant, divina nosse cupientibus. Merces enim cognitionis meritis redditur; credendo autem meritum comparatur. est enim meritum peccatoris et impii? Christus autem pro impiis et peccatoribus mortuus est , ut ad credendum non merito, sed gratia vocaremur, credendo autem etiam meritum collocaremus. Peccatores igitur credere jubentur, ut a peccatis credendo purgentur. Nesciunt enim quid recte vivendo visuri sint. Quapropter cum videre non possint, nisi recte vivant, nec recte vivere valeant, nisi credant; manifestum est a fide incipiendum, ut praecepta quibus credentes a saeculo hoc avertuntur, cor mundum faciant, ubi videri Deus possit. Beati enim mundo corde, quia ip
Abbreviated transcription (Latin):
tii quis es qui respondeas deo. & uelis dei
nosse consilium  Qui si hominis tibi e¬
qualis nosse uoluisses impudent faceres.
insi prius in amicitiam reciꝑeris. Sicut
gͦ portauimus imaginẽ terreni. porte¬
mus & imaginẽ cȩlestis. exuentesꝰ uete¬
rem hommnẽ & induentes nouum. ut
non dicatur nobis. quasi luteo figm̃to.
numquid dicit figm̃tum ei qui se fin¬
.xit. quare me sic fecisti: Nam & ut
manifestum sit non scĩficato sp̃ũi. sed
carnali luto tꝰta dici: uide quid sequit᷑.
quo gͦ in ꝑadiso natura nr̃a peccauit.
ratione formamur. & om̃s una massa
luti efficimur. quod est massa peccati.
Cum gͦ meritum peccando amiserimꝰ.
& miscd̃ia d̃i remota. non aliud peccan-¬
tib. nisi et̾na dampnatio debeat᷑. quid
sibi uult homo de hac massa. ut deo re-¬
spondeat & dicat. quare me sic secistie
Si ius ista cognoscere. noli esse lutũ. sed
efficere filius dĩ ꝑ illius miscł̾iam. qui

Expanded text:
tu quis es, qui respondeas Deo, et velis Dei tu quis es, qui respondeas Deo, et velis Dei nosse consilium? qui si hominis tibi aequalis nosse voluisses, impudenter faceres, nisi prius in amicitiam recipereris. Sicut ergo portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem coelestis , exuentes nos veterem hominem et induentes novum , ut non dicatur nobis quasi luteo figmento: Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare me sic fecisti? 3. Et ut manifestum sit, non sanctificato spiritui, sed carnali luto ista dici, vide quid sequitur:quo ergo in paradiso natura nostra peccavit, ratione formamur, et omnes una massa luti facti sumus, quod est massa peccati. Cum ergo meritum peccando amiserimus, et misericordia Dei remota nihil aliud peccantibus nisi aeterna damnatio debeatur, quid sibi vult homo de hac massa, ut Deo respondeat et dicat, Quare me sic fecisti? Si vis ista cognoscere, noli esse lutum, sed efficere filius Dei per illius misericordiam, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dinem & ꝓfundũ: & cetera quȩ in eo-¬
dem loco exequit᷑. Non gͦ ꝓhibuit a
querendo de quib dicit. Sp̃nalis au-¬
tem om̃ia iudicat: ipse autem a ne-¬
mine iudicatur. & illud p̃cipue. Nos
autem non sp̃m huius mundi accepi¬
mus. s sp̃m qui ex deo est. ut sciamus
quȩ a deo donata sunt nobis. Quos au¬
tem ꝓhibuit nisi luteos atq terrenos
Qui nondum intrinsecꝰ regenerati atq
nutriti imaginem illius hominis portãt
qui primus factus. ẽ. de t̾ra terrenus.
& quia ei a quo factus est noluit obtẽ¬
ꝑare in id lapsus est unde factus: me-
ruitq post peccatũ audire. Terra es &
in terram ibis. Talib gͦ hominib dic̃
apłs. O homo tu quis es quis es qui re-¬
spondeas dõ: Numquid dicit figmen¬
tum ei qui se finxit. quare sic me fecisti
Quamdiu gͦ figm̃tum es nondũ per-¬
fectus filius. quia nondũ hausisti ple¬
nissimam grãm. qua nobis data est
potestas filios dĩ fieri. quo possis audi¬
re iam non dicam uos seruos sed amicoͤ:

Expanded text:
et profundum, et caetera quae in eodem loco exsequitur . Non ergo prohibuit a quaerendo, qui dicit, Spiritualis autem omnia judicat; ipse autem a nemine judicatur: et illud praecipue, Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Quos ergo prohibuit, nisi luteos atque terrenos, qui nondum intrinsecus regenerati atque nutriti, imaginem illius hominis portant, qui primus factus est de terra terrenus ? Et quia ei a quo factus est, noluit obtemperare, in id lapsus est unde factus est, meruitque post peccatum audire, Terra es, et in terram ibis . Talibus igitur hominibus dicit Apostolus: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare sic me fecisti? Quamdiu ergo figmentum es, nondum perfectus filius, quia nondum hausisti plenissimam gratiam qua nobis data est potestas filios Dei fieri , quo possis audire, Jam non dicam vos servos, sed amicos ;
Abbreviated transcription (Latin):
iisirmos & terrenos facit. dudi apłm a ciii¬
lceutem. Habemꝰ thesaurum istum
i uasis sictilib. Sed forte alius nos fe¬
Aalius hec uasa. Ipsum audi dicen¬
am.O homo tu quis es qui responde
sso: llumquid dicit figimentũ ei qͥ
esurit. quare me sic fecisti :; An non
mlet potestatem sigulus luti ex eadẽ
lussa facere alius uas in honor ẽ. ali¬
ud in contumeliam. Nidete ipsum do

Expanded text:
infirmos, et terrenos facit? Audi Apostolum dicentem: «Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus» . Sed forte alius nobis fecit haec vasa? Ipsum audi dicentem: «O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare sic me fecisti? Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumelia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpemos tamꝗͣ se ipsos. Tanta enim cari¬
iate fundati possunt iam fortasse cum
sc̃s comprehendere longitudinẽ. latitu-¬
ainẽ. altitudinem. & ꝓfundum. Iiud
tamen constantissima fide retmendum.
nuq quicꝗͣ dm̃ iniuste facere. neq ul¬
lam ẽ naturam quȩ non dõ debeat id

Expanded text:
se ipsos . Tanta enim charitate fundati, possunt jam fortasse cum sanctis comprehendere longitudinem, latitudinem, altitudinem et profundum . Illud tamen constantissima fide retinendum, neque quidquam Deum injuste facere, neque ullam esse naturam quae non Deo debeat id
Abbreviated transcription (Latin):
dem uas in honorẽ. aliud in contimes¬
am: Expurgate uetus fermentim nt
sitis noua consꝑsio. & in ea ipsa nonal¬
huc paruulus in . xp̃o. ut lacte potansꝰ
sis: s ꝑueni ad uirũ ꝑfectum. ut sis mrꝰ
illos de quib dicitur. sapientiã lon ñ
int̾ ꝑfectos. Tunc demum recto ae noꝰ
p̃postere audies si qua sunt de amma¬
rum occultissimis meritis. & de gr̾a ł
iustitia secreta om̃ipotentis dĩ. namde
pharaone facile respondet᷑ prioribus no
festissimis signis uibentis dĩ crederit.
Ex eadem massa idest peccatorũ. & ui¬
sa miscdiȩ protulit quib subuemret.¬
cum eum deprecarent᷑ filii isił. & ussa
irȩ quorũ supplicio illos erudiret. iet
sam ꝑtinerent. alit̾ tam̃ tractandi crart
qui uni dõ ingemuerant ut eis sibuo¬
niret & alit illi quoꝵ inuistis onen¬
bus ingemuerant. Pertulit gͦ in mil¬
ta patientia uasa irȩ: quȩ ꝑfecta sint
in ꝑditionem. & eo ip̃so quo ait in
multa patientia. satis significanit pal

Expanded text:
dem vas in honorem, aliud in contumeliam? Expurga vetus fermentum, ut sis nova conspersio , et in ea ipsa non adhuc parvulus in Christo ut lacte potandus sis ; sed perveni ad virum perfectum, ut sis inter illos de quibus dicitur, Sapientiam loquimur inter perfectos . Tum demum recte et non praepostere audies, si qua sunt de animarum occultissimis meritis, et de gratia vel justitia, secreta omnipotentis Dei. 4. Nam de Pharaone facile respondetur, prioribus mifestissimis signis jubentis Dei crederet. Ex eadem ergo massa, id est, peccatorum, et vasa misericordiae protulit, quibus subvecum eum deprecarentur filii Israel, et vasa irae, quorum supplicio illos erudiret, id esam pertinerent; aliter tamen tractandi erant, qui uni Deo ingemuerant, ut eis subveniret: aliter illi, sub quorum injustis oneribus gemuerant. Pertulit ergo in multa patientia vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem. Et eo ipso, quo ait: In multa patientia, satis significavit priora
Abbreviated transcription (Latin):
non om̃s docet ut ueniant ad xp̃m.
nisi quia om̃s quos docet. miscd̃ia docet.
quos autem non docet udicio non doce:
um̃ cinius uult miseretur: & quem uuult
aeuras. Sed miscret᷑ bona tribuens. ob¬
durat digna tribuens. O homo tu qͥs¬

Expanded text:
non omnes docet ut veniant ad Christum, nisi quia omnes quos docet misericordia docet, quos autem non docet, judicio non docet? quoniam cujus vult miseretur, et quem vult obdurat; sed miseretur bona tribuens, obdurat digna retribuens. » Et
Abbreviated transcription (Latin):
miscdiȩ. Unde uasorũ miscdie uox est
in psalmis. D̾s meus miscł̃ia eius pre¬
ueniet me. D̾s meus demonstrauit mͥ¬
lis. in quib tamen humanã naturã.
non ad malitiam creat. s ꝑfeit eos pa-¬
tienter. quousq scit oportere: non ma¬
inter: s utens eis ad ammonitionem
uel exercitationem bonoꝵ. Ecce enm
ut annuntiaret᷑ nomen dĩ in umuersi
terra: uasis miscd̾iȩ utiq prodest. Ad
eorum utiq utilitatẽ pharao seruatis
est: sicut & scriptura testatur. & eritus
minum crearet. quem malũ futurimn
esse prescisset isi pariter nosset qulbz
eos bonoꝵ usib cõmodaret atq ita a¬
dinem scłoꝵ quasi puleberrimũ amĩ
ctiam ex quibusdã anthitbens holl¬

Expanded text:
misericordiae. unde uasorum misericordiae uox est misericordiae. unde uasorum misericordiae uox est in Psalmis: deus meus, misericordia eius praeueniet me; deus meus demonstrabit mlis, in quibus tamen humanam naturam non ad malitiam creat, sed perfert eos patienter, quousque scit oportere; non inaniter, sed utens eis ad admonitionem uel exercitationem bonorum. ecce enim ut annuntiaretur nomen dei in uniuersa terra, uasis misericordiae utique prodest. ad eorum utique utilitatem Pharao seruatus est, sicut et scriptura testatur et exitus minum crearet, quem malum futurum esse praescisset, nisi pariter nosset quibus eos bonorum usibus commodaret: atque ita ordinem saeculorum, quasi pulcherrimum carmen, etiam ex quibusdam antithetis hone
Abbreviated transcription (Latin):
usł quilibet fructus in quolibet agro na licolã.¬
is tuus est qui creauit. quia dñi ẽ terra
e plenitudo eus. & om̃is creatura dei bo¬
na est. Sed si illud quod magis nascit᷑ con¬
sicratur idolo ł sacrificat᷑. tuncͥ idolothita
deputandum ẽ. Itaq aut certum est ẽc¬

Expanded text:
uel quilibet fructus in quolibet agro natus eius est, qui creauit, quia domini est terra et plenitudo eius et omnis creatura dei bona est. sed si illud, quod in agris nascitur, consecratur idolo uel sacrificatur, tunc inter idolothyta deputandum est. cauendum est e
Abbreviated transcription (Latin):
os de oꝑe suo głantes sic arguit qͥdẽ
apłs: ut cos diceret ad gr̃ãm non ꝑ¬
tinere. qui meritis & oꝑib suis mer-¬
cedem deberi arbitrabantur. Qui gͦ
ad grãm se sciunt ꝑtinere. quod est
digent gr̃a. Si gr̃a uocatur: gratis
datur. Si gratis datur. nulla merita
rita tua merces non imputabitur se¬
cundum gram s scd̃m debitum. Sigͦ
dicis p̃cessisse merita tua: te ius lauda¬
re non dm̃. Ido non agnoscis. xp̃m:
quia uenit cum gr̃a dei. C omierte gͦ
te ad merita tua. Uide illa mala fuis¬
se. ut non tibi deberetur nisi suppliciũ.¬
& cum uideris quod tibi ꝑ meritum
debebatur. agnoscis quid ꝑ gram do¬
netur. ꝙ sacrificio laudis glorificas
dm̃. Ibi enim est uia: in qua noueris

Expanded text:
os, de opere suo gloriantes, sic arguit idem Apostolus, ut eos diceret ad gratiam non pertinere, qui meritis et operibus suis mercedem deberi arbitrabantur . Qui ergo ad gratiam se scit pertinere, quod est diget gratia. Si gratia vocatur, gratis datur; si gratis datur, nulla merita rita tua, merces non imputatur secundum gratiam, sed secundum debitum . Si ergo dicis praecessisse merita tua, te vis laudari, non Deum: ideo non agnoscis Christum, qui venit cum gratia Dei. Converte ergo te ad merita tua, vide illa mala fuisse, ut non tibi deberetur nisi suppliciu cum videris quid tibi per meritum debeatur, agnoscis quid per gratiam donetur; et sacrificio laudis glorificas Deum. Ibi est enim via, in qua noveris
Abbreviated transcription (Latin):
te s quadam similitudine accedit. Non
enim locoꝵ interuallis s sumilitudine
accedit᷑ ad dm̃. & dissimilitudine recedi¬
tur ab co. Sunt enim qui ita distingt̃
ut unaginẽ uelint esse filium hominẽ
uͦ non imaginem s ad imaginẽ. Refellit
autem eos apł̃s dicens. Nir qui dẽ non
debet uelare caput suum cum sit inia¬
go & gła d̾i. Non dixit adimaginẽ sedi¬
mago. Que tamen imago cum alibi dici¬
tur ad imaginem. non quasi ad filiũ dr̃
quȩ imago ȩqualis ẽ patri. Alioquin ñ¬

Expanded text:
te, sed quadam similitudine accedit. Non enim locorum intervallis, sed similitudine acceditur ad Deum, et dissimilitudine receditur ab eo. Sunt enim qui ita distinguunt, ut imaginem velint esse Filium: hominem vero non imaginem, sed ad imaginem. Refellit autem eos Apostolus dicens: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei . Non dixit, Ad imaginem; sed imago. Quae tamen imago, cum alibi dicitur, Ad imaginem, non quasi ad Filium dicitur, quae imago aequalis est Patri; alioquin n
Abbreviated transcription (Latin):
ter natus est. in discipłoꝵ nobilitate iac¬
tare se uoluit. Non elegit reges. aut se¬
natores. aut philosophos. aut oratores.
immo uero elegit plebcios. pauꝑes. in¬
doctos. piscatores. Petrus piscator. ci¬
prianus orator. Nisi fidelit̾ precederet
piscator: non humilit scqueret᷑ orator.
Non de se quisquam despet abiectus. Te¬
ncat. xp̃m. & spes cius falsa non erit.¬

Expanded text:
ter natus est, in discipulorum nobilitate jactare se voluit. Non elegit reges, aut senatores, aut philosophos, aut oratores: imo vero elegit plebeios, pauperes, indoctos, piscatores. Petrus piscator, Cyprianus orator. Nisi fideliter praecederet piscator, non humiliter sequeretur orator. Non de se quisquam desperet abjectus: teneat Christum, et spes ejus falsa non erit
Abbreviated transcription (Latin):
trauit. & ꝑ peccatũ mors. & ita in om̃s
homines mors ꝑtransiit in quo om̃s
dc duob̾ hominib disputat. uno co¬
demq primo adam. ꝑ cuius peccatũ
& mortem tamꝗͣ hereditariis malis¬
& posteri enis obligati sumus. altero
autem scdo adam. qui non homo tan¬
tum s etiam ds est. Quo ꝓnob̃ sol¬
uente quod non habebat: a debitis &
pat̾ins & ꝓpriis lib̾ati sumus. Proinde
scentialiter generatos. iustũ est ut ꝓp¬
ter hunc unum dimittat om̃s. ꝑ ipsi

Expanded text:
n omnes homines mors pertransiit, in quo omnes de duobus hominibus disputat, uno eoque primo Adam, per cujus peccatum et mortem tanquam haereditariis malis posteri ejus obligati sumus; altero autem secundo Adam, qui non homo tantum, sed etiam Deus est, quo pro nobis solvente quod non debebat, a debitis et paternis et propriis liberati sumus. Proinde scentialiter generatos, justum est ut propter hunc unum dimittat omnes per ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
tuus est. Neq enim merita nr̃a ps¬
cesserant. ꝓ quib filius dĩ moreiie
Sed magis quia niilla erant meris
magna erat miscłia. Quam ceres
quam firma ꝓmissione seruat nd
uitam fuam. qui donaiit mull

Expanded text:
mortuus est» . Neque enim merita nostra praecesserant, pro quibus Filius Dei moreretur; sed magis quia nulla erant merita, magna erat misericordia. Quam certa ergo, quam firma promissione servat justis vitam suam, qui donavit injustis
Abbreviated transcription (Latin):
esse ꝓmisit & misit. quia tunc sicut
de illo scriptum est & ante p̃dictum.
ascendit in altum. captiuauit capti¬
uitatem dedit dona hominibꝰ. Hȩc
dona sunt merita nr̃a quib ad sum¬
mum bonum immortalis beatitudi¬
nis ꝑuenimꝰ. Commendat autem in¬
quit apłs caritatem suam ds in no-¬
bis: qm̃ cum adhuc peccatores essemꝰ

Expanded text:
esse promisit et misit : quia tunc, sicut esse promisit et misit : quia tunc, sicut de illo scriptum est, et ante praedictum, Ascendit in altum, captivavit captivitatem, dedit dona hominibus . Haec dona sunt merita nostra, quibus ad summum bonum immortalis beatitudinis pervenimus. Commendat autem, inquit Apostolus, charitatem suam Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccato
Abbreviated transcription (Latin):
possibilem dõ defuisse. cuius potestati
cuncta equalit subiacent. s sanande
nr̃e miseriȩ conuenientiorem alnim
modum non fuisse. nec esse oportuisse.
Quid enim tam necessarium fuit ade¬
rigendum spem nr̃am mentesq morta-¬
lium conditione ipsns mortalitatis
abiectas ab immortalitatis desꝑatione
libandas. quam ut monstraretur no¬
bis quanti nos penderet ds̃. quantũq
diligeret . Quid uͦ hins rei tanto
isto indicio manifestius atq precla¬
rius quam ut d̃i filius immutabilit᷑
bonus in se manens quod erat. & a
nobis ꝓ nobis accipiens quod non e-¬
rat. p̃ter suȩ naturȩ detrimentum.
nr̃m dignatus in ire consortium. pri¬
us sine ullo suo malo merito mala nr̃a
ꝑferret: ac sic iam credentib quantum
nos diligat ds. & quod desꝑabamus iã
sꝑantib dona in nos sua sine ullis boniᷤ
ret: Qrua & ea que dicuntur merita
bona nr̃a dona sunt enis. Ut enim fi
tus. quando est ih̃c resurrectione cla-¬
rificatus. Tunc enim᷑ . Ee missurum

Expanded text:
possibilem Deo defuisse, cujus potestati cuncta aequaliter subjacent; sed sanandae nostrae miseriae convenientiorem modum alium non fuisse, nec esse oportuisse. Quid enim tam necessarium fuit ad erigendam spem nostram, mentesque mortalium conditione ipsius mortalitatis abjectas, ab immortalitatis desperatione liberandas, quam ut demonstraretur nobis quanti nos penderet Deus, quantumque diligeret? Quid vero hujus rei tanto isto indicio manifestius atque praeclarius, quam ut Dei Filius immutabiliter bonus, in se manens quod erat, et a nobis pro nobis accipiens quod non erat, praeter suae naturae detrimentum, nostrae dignatus inire consortium, prius sine ullo malo suo merito mala nostra perferret; ac sic jam credentibus quantum nos diligat Deus, et quod desperabamus jam sperantibus, dona in nos sua sine ullis bonis ret? 14. Quia et ea quae dicuntur merita nostra, dona sunt ejus. Ut enim fidtus, quando est Jesus resurrectione clarificatus. Tunc enim eum se missurum
Abbreviated transcription (Latin):
lato dixit. hoc & iob diabolo possce
dicere. Non haberes in me potestatẽ
nisi tibi data esset desuꝑ. Nongͦ eiꝰ¬
uoluntas cuus malitię potestas ĩ bo¬
nos datur. s enis uoluntas a quo hec¬
debet esse carissima. qm̃ tribulatio
patientiam oꝑatur. patientia uero
ꝓbationem. ꝓbatio uero spem. Spes
uͦ non confundit qm̃ caritas di diffu¬

Expanded text:
lato dixit, hoc et Job diabolo posset lato dixit, hoc et Job diabolo posset dicere: Non haberes in me potestatem, nisi data esset tibi desuper . Non eruoluntas cuius malitiae potestas in bonos datur, sed eius uoluntas a quo hdebet nobis esse carissima, quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia uero probationem, probatio uero spem; spes uero non confundit, quoniam caritas dei diffu
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ qui ddatus est nobis. Sigͦ in hac
uita ubi tanta tormenta sunt. posst̃
boni & iusti uiri cum talia patiunt᷑
non solum equo animo tolerare sed
etiam in dei caritate glari. quid co¬
gitandum est dde illa uita que nob̃
ꝓͥmittit᷑ ubi nullam de corꝑe molesti¬
am sentiemus. Qm̃ non ad hoc rẽ¬
surgit corpus iustorum: ad quod re¬
surgit corpus impioꝵ. sicut scriptũ ẽ.
om̃s resurgemus. s ñ om̃s iminutabi¬
mͣ. Q ne quisq̃ putet non iustis u¬
mutationẽ istam promitai. s potus
inustis. & eam existrmet esse penalẽ:
sequit᷑ & dicit. & mortui resurgent in¬
corrupti. & nos immutabim᷑ U̾t au
tem mali bonis sepe temꝑaliter noce¬
ant: potestatem in eos accipiunt. ad
maiorem bonorum utilitatem: ppter
exercitationem patientie. Itaq anima
xp̃ianta semꝑ mungilet in tribulatio¬
mbus suis sequi uoluntatem di sui
ne ordinationi d̃i refistendo ad quirat
sibi graunis iudicium. Quod enim
ipse dñs agens hominem pontio pi¬

Expanded text:
tum, qui datus est nobis. si ergo in hac uita, ubi tanta tormenta sunt, possunt boni et iusti uiri, cum talia patiuntur, non solum aequo animo tolerare, sed etiam in dei caritate gloriari, quid cogitandum est de illa uita, quae nobis promittitur, ubi nullam de corpore molestiam sentiemus? quoniam non ad hoc resurgit corpus iustorum, ad quod resurgit corpus inpiorum, sicut scriptum est: omnes resurgimus, sed non omnes inmutabimur. et ne quisquam putet non iustis inmutationem istam promitti, sed potius iniustis, et eam existimet esse poenalem, sequitur et dicit: et mortui resurgunt incorruptitem mali bonis saepe temporaliter noceant, potestatem in eos accipiunt, ad majorem bonorum utilitatem, propter exercitationem patientiae. Itaque anima christiana semper invigilet in tribulationibus suis sequi voluntatem Domini sui, ne ordinationi Dei resistendo acquirat sibi gravius judicium. Quod enim ipse Dominus agens hominem Pontio Pi
Abbreviated transcription (Latin):
filii eiꝰ multomagis reconciliati faliu
dei iustꝰ. quando ne ꝑiret morte l
quesitus est impius: In uita enuid
salui ermiꝰ: quia in uita nr̃a ꝑieraiͥ
S cum audimus & uitam dĩ & ma¬
tem dei discernamus quid unde sit.
Nitam quippe attulit nobis. mortin
uero accepit a nobis. Nec tamen po
suo merito. sed ꝓ nob̃. Multoma¬

Expanded text:
Filii ejus; multo magis reconciliati, salvi Filii ejus; multo magis reconciliati, salvi Dei justus, quando, ne periret, morte Dei quaesitus est impius? In vita enim Dei salvi erimus, quia in vita nostra perieramus. Sed cum audimus et vitam Dei et mortem Dei, discernamus quid, unde sit. Vitam quippe attulit nobis, mortem vero accepit a nobis: nec tamen pro suo merito, sed pro nobis. Item
Abbreviated transcription (Latin):
ad mortem crucis ꝓ iustitia ꝑuenire.ᷤᷤ¬
& quid potentus quam resurgere a
mortuis. & in celum cum ipsa carne
in qua occisus est ascendere: Iustitia
gͦ prius & potentia post diabolum
uicit. Iustitia scilicet: quia nullũ pec¬
catum habuit. & ab illo est iniustiss
me occisus. Potentia uͦ quia reuini¬
a mortuis. numꝗͣ post ea morituris
Sed potentia diabolum deuicisset
tiam si ab illo non potuisset occidi ͥ¬
uis maioris sit potentiȩ etiam ip̃sam
mortem uincere resurgendo: quamu
tare uiuendo. Sed aliud est ꝓpter qs
iustificam᷑ in xpͣi sanguine. cum ꝑr
missionem peccatoꝵ eruim᷑ de dab¬
li potestate. Hoc adid ꝑtinet quod
a xp̃o iustitia diabolus uincit᷑ non pi¬
tentia. Ex infirmitate quippe quan
suscepit in carne mortali: non ex i¬
mortali potentia crucifixus
est xp̃c. De qua tamen infirmitate ar
apłs. quod infirmũ est d̃i fortuis est
semus reconciliati sumus do ꝑ moci

Expanded text:
ad mortem crucis pro justitia pervenire? ead mortem crucis pro justitia pervenire? et quid potentius, quam resurgere a mortuis, et in coelum cum ipsa carne in qua est occisus ascendere? Et justitia ergo prius, et potentia postea diabolum vicit: justitia scilicet, quia nullum peccatum habuit, et ab illo injustissime est occisus; potentia vero, quia revixit mortuus, nunquam postea moriturus . Sed potentia diabolum vicisset, etiamsi ab illo non potuisset occidi: quamvis majoris sit potentiae etiam ipsam mortem vincere resurgendo, quam vitare vivendo. Sed aliud est propter quod justificamur in Christi sanguine, cum per remissionem peccatorum eruimur a diaboli potestate: hoc ad id pertinet, quod a Christo justitia diabolus vincitur, non potentia. Ex infirmitate quippe quam suscepit in carne mortali, non ex immortali potentia crucifixus est Christus: de qua tamen infirmitate ait Apostolus, Quod infirmum est Dei, fortius est essemus, reconciliati sumus Deo per mortem
Abbreviated transcription (Latin):
quem sine ullo debito occidit. Hoc
est quod iustificari dicimur in xͥ
sanguine. Sic quippe in remissionẽ
peccatorũ nr̃oꝵ innocens ille san¬
guis effusus ẽ. Unde se dicit in psal¬
a mortis debito liber ẽ mortuus. Hinc
& in alio psalmo dicit. Quȩ non ra-¬
pui tunc exsoluebam. Rapinã uo¬
lens intelligi peccatũ: quia usurpa¬
tum  contra licitum. Unde ꝑ os etiã
carnis suȩ sicut in euuangłio legit᷑
dicit. Ecce uenit pͥnces mundi huiꝰ
& in me nichil inuenit. id est nullũ
peccatum. Sed ut sciant om̃s inqͥt
quia uoluntatem patris mei facio.
surgite eamus hinc. & ꝑgit inde
ad passionem. ut ꝓ debitoribꝰ nobis
quod ipse non debebat exsolueret.
Num quid isto iure equissimo diabo¬
lus uinceretur si potentia xp̃c non¬
postposuit quod potuit: ut prius age¬
geret quod oportuit. Ideo autem illũ
esse opus erat & hominem & deum.
Nisi enim homo esset non posset oc¬
cidi. Nisi & ds esset. non crederet᷑ qđ¬

Expanded text:
quem sine ullo debito occidit. Hoc quem sine ullo debito occidit. Hoc est quod justificari dicimur in Christi sanguine . Sic quippe in remissionem peccatorum nostrorum innocens sanguis ille effusus est. Unde se dicit in Psala debito mortis liber est mortuus. Hinc et in alio Psalmo dicit, Quae non rapui, tunc exsolvebam : rapinam volens intelligi peccatum, quia usurpatum est contra licitum. Unde per os etiam carnis suae, sicut in Evangelio legitur, dicit, Ecce venit princeps mundi hujus, et in me nihil invenit, id est, nullum peccatum: sed ut sciant omnes, inquit, quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc . Et pergit inde ad passionem, ut pro debitoribus nobis quod ipse non debebat exsolveret. Numquid isto jure aequissimo diabolus vinceretur, si potentia Chroluisset? Sed postposuit quod potuit, ut prius ageret quod oportuit. Ideo autem illum esse opus erat, et hominem, et Deum. Nisi enim homo esset, non posset occidi: nisi Deus esset, non credere
Abbreviated transcription (Latin):
missio peccatorũ ꝑ reconciliationẽ
di benignam. eruit hominem a
tentia dĩ. sed iustitia suꝑandus fuit.
Nam quid om̃ipotente potentiꝰ. d
Aut cuius crcaturȩ potestas potesta¬
ti creatoris comparari potest. Sed
cum diabolus uicio ꝑuersitatis suȩ fac̃¬
tus sit amator potentiȩ. & desertor
obpugnatorq iustitiȩ. sic enim & ho¬
mines eum tantomagis imitant᷑ qnͣ¬
tomagis neglecta uel etiam ꝑosa po-¬
tentia iustiti& student. eiusq uel ad¬
eptione lȩtant᷑ ł inflaminant᷑ cupi-¬
ditate: placuit deo. ut ꝓpter eruen¬
dum hominem de diaboli potes¬
tate. non potentia diabolus s iusti-¬
tia uinceret᷑. atq ita & homines i-¬
mitantes. xp̃m: iustitia quererent
diabolum uincere ñ potentia. Qͤ¬
Q quomodo uictus est.d Quia cũ
in eo nichil morte dignum inueni¬
ret: occidit eum tamen. & utiq ui¬
stum est ut debitores quos tenebat
liberi dunittant᷑ in eum credentes.

Expanded text:
missio peccatorum per reconciliationem missio peccatorum per reconciliationem Dei benignam eruit hominem a tentia Dei, sed justitia superandus fuit. Nam quid Omnipotente potentius? Aut cujus creaturae potestas potestati Creatoris comparari potest? Sed cum diabolus vitio perversitatis suae factus sit amator potentiae, et desertor oppugnatorque justitiae; sic enim et homines eum tanto magis imitantur, quanto magis neglecta, vel etiam perosa justitia, potentiae student, ejusque vel adeptione laetantur, vel inflammantur cupiditate: placuit Deo, ut propter eruendum hominem de diaboli potestate, non potentia diabolus, sed justitia vinceretur; atque ita et homines imitantes Christum, justitia quaererent diabolum vincere, non potentia. Et quomodo victus est? Quia cum in eo nihil morte dignum inveniret, occidit eum tamen. Et utique justum est ut debitores quos tenebat, liberi dimittantur, in eum credentes
Abbreviated transcription (Latin):
sati sumus in disidiis carnis nr̃e faci¬
entes uoluntatem carnis & affectionũ.
& eramus natura filii urę. sicut & ce¬
teri. filii diffidentiȩ sunt infideles.
& quis hoc non est anteqͣ fidelis fiat ᷤ
Quo circa om̃s homines ab origine
sub pͥncipe sunt potestatis acris. qui
oꝑat᷑ in filus diffeilentiȩ. & quod di¬
ai ab origine. hoc ẽ quod dicit apł̃s
natura filios irȩ fuisse sicut & ceteros.
Natura scilicet ut est deprauata pec¬
cato: non ut recta creata est ab mitio.
Modus autem iste quo traditus est
homo in diaboli potestatem. non ita
debet intelligi. tamquã ds̃ hoc feci̾t
aut fieri iusserit. s quod tantum ꝑ-¬
miserit: iuste tam̃. Illo deserente pec¬
cantem: peccati auctor illico inuasit.
& uunficantem. & int̾ penalia mala
etiam bona malis multa p̃stantem.¬
Non enum continuit in ira sua mi¬
serationes suas. nec hominem a lege
suȩ potestatis amisit. quando in po¬
missio peccatorum ꝑ iram di iustã
hominem subdidit diabo  ꝓfectore¬

Expanded text:
iis carnis nostrae, facientes voluntates carnis et affectionum: et eramus natura filii irae, sicut et caeteri . Filii diffidentiae sunt infideles; et quis hoc non est antequam fidelis fiat? Quocirca omnes homines ab origine sub principe sunt potestatis aeris, qui operatur in filiis diffidentiae. Et quod dixi, Ab origine, hoc est quod dicit Apostolus, natura et se fuisse sicut caeteros: natura scilicet ut est depravata peccato, non ut recta creata est ab initio. Modus autem iste quo traditus est homo in diaboli potestatem, ndebet intelligi, tanquam Deus hoc fecerit, aut fieri jusserit, sed quod tantum permisit, juste tamen illo deserente, peccantem peccati auctor illico invasit: et vivificantem, et inter poenalia mala, etiam bona malis multum pNon enim continuit in ira sua miserationes suas, nec hominem a lege suae potestatis amisit, quando in missio peccatorum per iram Dei justam hominem subdidit diabolo, profecto re
Abbreviated transcription (Latin):
ipse nos filio non parcens ipse ꝓ nob̾
deo. quod antea pater dilexit nos.
Non solum antequam ꝓnobis filius
moreretur. s anteꝗͣ conderet mundũ
ipso attestante apło qui ait. Sicut ele¬
git nos ante mundi constitutionem in¬
ipso. Nec filius patre sibi uon parcen¬
te ꝓ nobis uelut inuitus est traditus:
quia & de se ip̃so dictum est. qui me
dilexit & tradidit semetipsum ꝓme.
Omĩa gͦ simul. & pat̃ & filius & ambo

Expanded text:
propter nos Filio non parcit, ipse pro nobis propter nos Filio non parcit, ipse pro nobis deo quod et antea Pater dilexit nos, non solum antequam promoreretur, sed antequam conderet mundum, ipso teste Apostolo qui dicit: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem . Nec Filius Patre sibi non parcente pro nobis velut invitus est traditus, quia et de ipso dictum est, Qui me dilexit, et tradidit semetipsum pro me . Omnia ergo simul et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc infirmi essemus uixta temps
xp̃c ꝓimpiis mortuus est: cohereo li
duabꝰ sequentibꝰ. quarũ in una dͥnt
catores in alia mimicos dei. tamqu
tores ad infirmos: mimicos di itmi
sanguine ipsus. Quȩ uis sangruisi
hinus obsecro ut i eo istificente
credentes: & quid est reconcilia
mortem filii eus:  Itane uͦ cum
sceretur nobis deus pater uidit
tem filii sui ꝓ nobis. & placatus
adeo nobis placatus  erat. ut ꝓnit
etiam dignaret᷑ mori. ᷤ Pat̃ uero il¬
usq adeo irascebatur. ut nisi filiu
nobis moreret᷑ non placaret᷑: ¶
est quod alio loco idem ip̃se dochte
tradidit illum. quomͦ non etiamis
illo om̃ia nobis donauit ᷤ Nums
isi iam placatus esset pater ꝓpsl
o suo non parcens. pro nobis eum
deret .d Nonne uidetur hec illlꝰ
aduersa esse sententiȩ: In ilalꝰ
tur ꝓ nobis filius: ꝙ reconeilbꝰ
bis pater ꝑ mortem eiuis. In hac autẽ
tamquam nos prior dilexerit pater.¬

Expanded text:
Adhuc cum infirmi essemus, juxta tempus Adhuc cum infirmi essemus, juxta tempus pro impiis mortuus est, cohaeret his duabus sequentibus, quarum in una dixit peccatores, in alia inimicos Dei, tanquatores ad infirmos, inimicos Dei referens in sanguine ipsius? Quae vis est sanguinis hujus, obsecro, ut in eo justificentur credentes? Et quid est, reconciliati per mortem Filii ejus? Itane vero, cum irasceretur nobis Deus Pater, vidit mortem Filii sui pro nobis, et placatus adeo nobis jam placatus erat, ut pro nobis etiam dignaretur mori: Pater vero usque adeo adhuc irascebatur, ut nisi Filius pro nobis moreretur, non placaretur? Et quid est quod alio loco idem ipse doctor tradidit illum; quomodo non etiam cum illo omnia nobis donavit ? Numquid nisi jam placatus esset Pater, proprio Filio non parcens pro nobis eum traderet? Nonne videtur haec illi velut adversa esse sententia? In illa moritur pro nobis Filius, et reconciliatur nobis Pater per mortem ejus: in hac autem tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
& dicit. Si enim cum inimiciessemus
reconciliati sumus deo ꝑ mortem filii
eius. multomagis reconciliati saliueri¬
mus in uita ip̃sius. Quos peccatores
dixit prius. hos posterius mumicos d̾i.
& quos prius iustificatos in sanguine
xp̃i eos posterus reconciliatos ꝑ mortẽ¬
xp̃i filii dĩ. & quos prius saluos ab ira
ꝑ ipsum. eos postea saluos in uita ipsiꝰ
Non gͦ ante istam quoquo modo pec¬
catores. sed in talibus peccatis fuimus
ut inimici essemꝰ dei. Suꝑus autem
idem apłs nos peccatores & inimicos
d̃i duobꝰ itentidem nominibꝰ appella¬
uit. Uno uelut mitissimo. alio plane
atrocissimo dicens. Sienim xp̃c cũ ĩ¬
firmi essemus adhuc. iuxta tempꝰ p
impiis mortuus ẽ. Quos l infirms
osdem impios nuncupauit. leue
uidetur infirmitas s aliquands tai
ut impietas nominetur. Nisi tans
infirmitas esset medicum necessan
saluator. Quod uerbum latina ini
antea non habebat. s habere potin
ficut potuit quando uoluit. Hea

Expanded text:
inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus; multo magis reconciliati, salvi erimus in vita ipsius. Quos peccatores dixit prius, hos posterius inimicos Dei; et quos prius justificatos in sanguine Jesu Christi, eos posterius reconciliatos per mortem Filii Dei; et quos prius salvos ab ira per ipsum, eos postea salvos in vita ipsius. Non ergo ante istam gratiam quoquo modo peccatores, sed in talibus peccatis fuimus, ut inimici essemus Dei. Superius autem idem apostolus nos peccatores et inimicos Dei, duobus identidem nominibus appellavit, uno velut mitissimo, alio plane atrocissimo, dicens, Si enim Christus, cum infirmi essemus adhuc, juxta tempus pro impiis mortuus est . Quos infirmos, eosdem impios nuncupavit. Leve aliquid videtur infirmitas; sed aliquando talis est, ut impietas nominetur. Nisi tamen infirmitas esset, medicum necessarium Salvator. Quod verbum latina lingua antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit quando voluit. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
nob fuerunt. Nunc autem ins
fendendo creatore tanto execulii
bñficio eus ingrati extiterunt. qũ¬
to beneficientius sunt creat. di
eis satis fuit desertores illius esti
& nr̃i fierent deceptores. Hoc iti
nobis magnum bonum confert
dilexit nos sicut dilexit xp̃m.i
ꝓpt̾ ipsum cuius menbra nos esu
luit. equales scĩs angłis simus. O
bus & natura inferiores conditi sii
& peccato digniores facti: qui ermi
fieri qualescumq socii deberemis

Expanded text:
nobis fuerunt. Nunc autem in nobis fuerunt. Nunc autem in offendendo Creatorem tanto exsecrabilius beneficio ejus ingrati exstiterunt, quanto beneficentius sunt creati; nec eis satis fuit desertores esse illius, nisi et nostri fierent deceptores. Hoc itaque nobis magnum bonum conferet, qui dilexit nos sicut dilexit Chripter ipsum cujus membra nos esse voluit, aequales Angelis sanctis simus , quibus et natura inferiores conditi sumus, et peccato indigniores facti, qui eorum fieri qualescumque socii deberemus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quidem in om̃ib intelligi potest
de illo qui ueraciter dicitur.
possit eloqui. quantum diligat men¬
bra uingeniti sui Q quanto am¬
plius ip̃sum unigenitũ in quo condi¬
ta sunt omĩa uisibilia & miusibilia
que in suis generibꝰ ordinata ordina¬
tissime diligit ⁊ Menbra quippe u
as est non angłis s patri potius equa-¬
lis. Grã uͦ qua homo ẽ. quomodo ñ
excedit excellentiã cuiuslibet angl̃i c̃
sit una ꝑsona carnis & uerbi.d Quã¬
quam non desint qui etiam nos an-¬
głis preferant. quia ꝓ nobis inqui¬
unt non ꝓ angłis mortuus est. xp̃c.
Quid est aliud quam de impietate
suo tam detestabilit̃ egrotauit. nt
possit aliter quam medici morte si
preferimus angłis. quia cum ea
głi peccauerint. nichil eis tale ml
sanarentur impensum est.s Cin¬
non potius intelligimus quod tat
dampnabilior eorũ iudicata sit a¬
pa. quanto erat natura sublimui
Canto enim minus quam nos
care debuerunt. quanto melious

Expanded text:
hoc quidem in omnibus intelligi potest hoc quidem in omnibus intelligi potest de illo, cui veraciter dicitur, possit eloqui, quantum diligat membra Unigeniti sui; et quanto amplius ipsum Unigenitum, in quo condita sunt omnia visibilia et invisibilia, quae in suis generibus ordinata ordinatissime diligit? Membra quippe Una Deus est, non Angelis, sed Patri potius aequalis; gratia vero qua homo est, quomodo non excedit excellentiam cujuslibet angeli, cum sit una persona carnis et Verbi? 7. Quanquam non desint qui etiam nos Angelis praeferant; quia pro nobis, inquiunt, non pro Angelis mortuus est Christus. Id quid est aliud, quam de impietate suo tam detestabiliter aegrotavit, ut non posset aliter quam medici morte sanpraeferimus Angelis, quia cum et angeli peccaverint, nihil eis tale unde sanarentur impensum est? non potius intelligimus quod tanto damnabilior eorum judicata sit culpa, quanto erat natura sublimior? Tanto enim minus quam nos peccare debuerunt, quanto meliores
Abbreviated transcription (Latin):
sius. In comp̃hensibilis est dilectio qͣ
diligit ds. neq mutabilis. Non enim
ex quo reconciliati sumus ꝑ sanguinẽ
ipsius nos cepit diligere. s ante mundi
constitutionem. dilexit nos. ut cum eiꝰ
unigenito etiam nos filii enis essemus.
priusꝗͣ om̃ino aliquid essemus. Quod
gͦ reconciliati sumus deo ꝑ mortem fi¬
lii enis. non sic auditur. quasi ideo nos
reconciliauerit ei filius. ut iam iei¬
ꝑet amare quod oderat. ficut reconci¬
liatur inimicus immico. ut deinde
sint amici & inuicem diligant qui o¬
derant inuicẽ. s iam nos diligenti re¬
conciliati sumus ei cum quo ꝓpter
peccatum immicitias habebamus.
Quod utrum uerum dicam attestet᷑
men ei uerissime dictum est. odisti
dñe om̃s qui oꝑant᷑ iniquitatem.
Promde miro & diuino modo. & qnͣ¬
do nos oderat diligebat. Odat emm
nos quales ipse non fecerat. & qͥa
iniquitas nr̃a opus enis non om̃i ex
parte consumpserat. nouerat simul
in uno quoq nrm & odisse quod fe¬
teramus & amare quod fecerat. Q

Expanded text:
 incomprehensibilis est dilectio qua diligit Deus, neque mutabilis. Non enim ex quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii ejus, non coepit diligere; sed ante mundi constitutionem dilexit nos, ut cum ejus Unigenito etiam nos filii ejus essemus, priusquam omnino aliquid essemus. Quod ergo reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, non sic audireconciliaverit ei Filius, ut jam inciperet amare quos oderat; sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici, et invicem diligant qui oderant invicem: sed jam nos diligenti reconciliati sumus ei, cum quo propter peccatum inimicitias habebamus. Quod utrum verum dicam, attestetur men ei verissime dictum est, Odisti, Domine, omnes qui operantur iniquitatem . Proinde miro et divino modo et quando nos oderat, diligebat: oderat enim nos, quales ipse non fecerat; et quia iniquitas nostra opus ejus non omni ex parte consumpserat, noverat simul in unoquoque nostrum et odisse quod feceramus, et amare quod fecerat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
bo. Quadam iustitia di in potestatem
diaboli traditum ẽ genus humanum
peccato pͥmi hominis in om̃s utriusq
scrus cominixtione nascentes originili¬
ter transeunte: & parentum pͥmorum
debito uniuersos posteros obligante¬

Expanded text:
. Quadam justitia Dei in potestatem diaboli traditum est genus humanum, peccato primi hominis in omnes utriusque sexus commixtione nascentes originaliter transeunte, et parentum primorum debito universos posteros obligante
Abbreviated transcription (Latin):
Q ut uero ꝓ minimo habet os
minem: apud quem mori uolul
nicum suum: Attendamꝰ ad mialis
dilectionis. Promissionis di talel
us est  Utinam ꝓ bonis. utinanis
rigat se gͦ humana fragilitas. non
desꝑet non se collidat. non se auertat.
non dicat non ero. Qui ꝓmisit ds̃.ẽ.
& uenit ut ꝓmitteret. Apparuit homi¬
nib uenit susciꝑe mortem nr̃ãm ꝓ
as o homo mortalis: Quia uicturꝰ es
in et̃num non credis: Credo plus.ẽ.
iam quod fecit. quam quod. ꝓmisit.
Quid fecit: Mortuus ẽ prote. Quid
ꝓmisit: lt uiuas cum illo. Incredi¬
bilius est quod mortuus est eternꝰ:
quam ut inet̾num uiuat mortalis.
Iam quod incredibilius est tenemus
Si ꝓpter hominem mortuus est ds.
non est uicturus homo cum deo:ͥ
ꝓpter quem mortuuis est qui uiuit
in et̾num: Sed quomodo mortuuꝰ
est ds. & unde mortuus ds. & po¬
test mori d̾s. ͨ Accepit ex te: unde mor-¬
tuus est ꝓpter te. Non posset mori
nisi caro. non posset mori nisi mor¬
tale corpus. Induit se ubi pro te mo¬

Expanded text:
ut vere pro minimo habet Deus hominem, propter quem mori voluit Unicum suum? Attendamus indicium dilectionis, et promissionis, unde tales tuus est? Utinam pro bonis, utinam pro rigat ergo se humana fragilitas, non desperet, non se collidat, non se avertat, non dicat, Non ero. Qui promisit, Deus est: et venit, ut promitteret; apparuit hominibus, venit suscipere mortem nostram, ain aeternum. Non credis? Crede, crede. Plus est jam quod fecit, quam quod promisit. Quid fecit? Mortuus est pro te. Quid promisit? Ut vivas cum illo. Incredibilius est quod mortuus est aeternus, quam ut in aeternum vivat mortalis. Jam quod incredibilius est tenemus. Si propter hominem mortuus est Deus, non est victurus homo cum Deo? propter quem mortuus est qui vivit in aeternum? Sed quomodo mortuus est Deus, et unde mortuus est Deus? et potest mori Deus? Accepit ex te, unde moreretur pro te. Non posset mori, nisi caro; non posset mori, nisi mortale corpus: induit se ubi pro te mo
Abbreviated transcription (Latin):
militatis ꝑficeretur uirtus caritatis.
Hoc significat in psalmo ubi ait. Plu¬
uiam uoluntariam segrega deus he¬
reditati tuȩ & insirmata est. tu uero
ꝑfecisti eam. Pluuiam quippe uolũ¬
tariam non nisi gram̃ uult intelligi.
non meritis redditam s gratis datã.
Unde & gr̃a nominatur. Dedit eni
eam non quia digni eramus: s quia
uoluit. Hoc cognoscentes non fiden¬
tes in nobis erimus. & hoc est infir¬
mari. Ipse uͦ ꝑficit nos: qui etiã pau¬
lo apło ait. Sufficit tibi gr̃a mea.
Nam uirtus in infirmmitate ꝑficit᷑.
ꝑsuadendum erat gͦ homini quan-¬
tum nos dilexerit as. & quales dilex¬
erit: quantum. ne desꝑemus: quales.
ne suꝑbiremus. Hunc locum apłs per¬
necessarium sic explicat. Commendat
autem inquit suam caritatẽ ds̃ in no¬
bis. qm̃ cum adhuc peccatores essemꝰ
xp̃c pro nobis mortuus ẽ. multoma

Expanded text:
militatis perficeretur virtus charitatis. militatis perficeretur virtus charitatis. Hoc significat in Psalmo, ubi ait: Pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae; et infirmata est, tu vero perfecisti eam . Pluviam quippe voluntariam nonnisi gratiam vult intelligi, non meritis redditam, sed gratis datam, unde et gratia nominatur: dedit enim eam, non quia digni eramus, sed quia voluit. Hoc cognoscentes, non fidentes in nobis erimus; et hoc est infirmari. Ipse vero perficit nos, qui etiam Paulo apostolo dixit: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Persuadendum ergo erat homini quantum nos dilexerit Deus, et quales dilexerit: quantum, ne desperaremus; quales, ne superbiremus. Hunc locum Apostolus pernecessarium sic explicat: Commendat autem, inquit, suam charitatem Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortu