comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Enibus autem labores corporis sunt
minuendi exercitationes aminictia
angende uidentur danda uero opera. Ut
ctannicos: et iuuentutem. et miaxime remp
consilio: & pcudentia ꝗͣpluriniũ ad uuicut.
Nichil autem magis tauendum est senecti¬
ti: qͣne langori desidicq se dedat. Luxuria
Uetͥo cum o̾nim etati sit turpis. tum senec¬
tuiti focdissima est. Sin autem & libidinum
intemperantia accesserit dupplex malum est
quod et ipsa seuectus concipit dedecus & ta¬
adolescentu᷑ impudentiorem ĩtemperantiã¬
Ene illud quidem alienuum est: de indi¬
gistratuũ. de pruatorun ciuiis de
peregr̾niorum officiis dicere. Est igitur ꝓ¬
prium inimus magistratus intelligere se
gerere personam ciuitatis: dehereq e̾ius di¬
gnitatem. & decus sustinere: seruare leges:
uira describere: et ca fidei sue cõmissa meis¬
se. Priuatum autem oportet equo. et pari
cum ciuibus uire uiuere: neq siũmsum:
et abiectum. nec sele efferentent tum intep.

Expanded text:
enibusautem labores corporis sunt minuendi, exercitationes animi etiam augendae videntur, danda vero opera, ut amicos, et iuventutem, et maxime Remp. consilio et prudentia quamplurimum adiuvent, nihil autem magis cavendum est senectuti: quam ne languori desidiaeque se dedat. Luxuria vero cum omni aetati turpis, tum senectuti maxime foedissima est. Sin autem et libidinum intemperantia accesserit, dupquod et ipsa senectus concipit dedecus adulescentium impudentioren intemperantiane illud quidem alienum est, de magistratuum, de privatorum, de civium, de peregrinorum officiis dicere. Est igitur proprium munus magistratus intellegere se gerere personam civitatis debereque eius dignitatem et decus sustinere, servare leges, iura discribere, ea fidei suae commissa meminisse. Privatum autem oportet aequo et pari cum civibus iure vivere neque summissum et abiectum neque se efferentem, tum in re publica
Abbreviated transcription (Latin):
caniq iniuriã in deterenda liberalita te
sibi et̃ fieri cumq qui faciat cõem hoste
temuorũ putant. Atq hec benignnitas et
reip. locupletari tenuiores quod quidem
uulgo solitũ fieri ab ordine nr̃o in oratiõe
Crassi scriptũ copiose uidemus. Hanc er¬
go consuetudinem benignitatis largitioni
titudinis leuitate uoluptate quasi utillan¬
Onuenit autẽ tum in dando munfi¬
cum esse: tum in exigendo ñ acerbũ.
In ominq re contrahenda uendendo: eniẽ¬
doconducendo: locando: in ciuitatibus oc
confimis. equuĩ facilem: multa multis de
iure suo concedentem. Alitibus uero qͣtũ
liceat de nescio an paulo plus et ꝗͣ liceat
ab horrentẽ. Est.n. non modo liberale paułu
nõniꝗ de suo uire decidere s interdũ. et
fructuosum. Habenda auteͬ est ratio rei fa¬
miliaris quã quidem delabi sine flagitiosn
es: sed ita ut illiberalitatis auaritieq ab¬
sit sulpitio. Polle enĩ liberalitate uti: noͣ

Expanded text:
eamque iniuriam in deterrenda liberalitate eamque iniuriam in deterrenda liberalitate sibi etiam fieri eumque, qui faciat, communem hostem tenuiorum putant. Atque haec benignitas et locupletari tenuiores; quod quidem volgo solitum fieri ab ordine nostro in oratione Crassi scriptum copiose videmus. Hanc ergo consuetudinem benignitatis largitioni ltitudinis levitatem voluptate quasi titillaonveniet autem cum in dando munificum esse, tum in exigendo non acerbum in omnique re contrahenda, vendundo emendo, conducendo locando, vicinitatibus et confiniis, aequum, facilem, multa multis de suo iure cedentem, a litibus vero, quantum liceat et nescio an paulo plus etiam, quam liceat, abhorrentem. Est enim non modo liberale paulum non numquam de suo iure decedere, sed interdum etiam fructuosum. Habenda autem ratio est rei familiaris, quam quidem dilabi sinere flagitiosum est, sed ita, ut illiberalitatis avaritiaeque absit suspicio; posse enim liberalitate uti non
Abbreviated transcription (Latin):
N illo autem altco genere largiendi
quod aliberalitate proficiscitur: nõ
uno modo in disparibus causis affecti eẽ
debemus. Alia caula est eius qui calamita¬
te premitur. & eius qui res meliores: que¬
rit nullis suis rebus aduersis. Propensior
bemgnitas esse debebit in calamitosos. n
forte erunt digni calamitate. In his tñ
qu se adiuuare uolent: non et affligant᷑
sed ut altioreni gradum ascendant restric
dis idoneis iudicium de diligentiam ad¬
hibere. Nam preclare einis: beneftã male
locata malefc̃a arbitior. Quod aũt tribu¬
tiun est bono uiro: et grato: i eotum ĩpo
fructus est. tum esset ex ceteris. Temerita¬
te .i. remota grarissima est liberalitas. caꝵ
eam studiosiꝰ pleriq laudant. ꝙ sũmi culꝰ¬
qr bonitas cõe profugiũ est oĩm. Danda
igitur opera est. Ut his beneficns ͣ pluri¬
mos asficiamus. quorũ liberis posterisq¬
mnemoria prodatur. Ut his ingratis esse nõ
liceat. Ommes .n. nemore̾ beneficii oderũt

Expanded text:
n illo autem altero genere largiendi, quod a liberalitate proficiscitur, non uno modo in disparibus causis affecti esse debemus. Alia causa est eius, qui calamitate premitur, et eius, qui res meliores quaerit nullis suis rebus adversis. Propensior benignitas esse debebit in calamitosos, nisi forte erunt digni calamitate. In iis tamen, qui se adiuvari volent, non ne affligantur, sed ut altiorem gradum ascendant, restricdis idoneis iudicium et diligentiam adhibere. Nam praeclare Ennius: Bene fácta male locáta male facta árbitror. Quod autem tributum est bono viro et grato, in eo cum ex ipso fructus est, tum etiam ex ceteris. Temeritate enim remota gratissima est liberalitas, eoque eam studiosius plerique laudant, quod summi cuiusque bonitas commune perfugium est omnium. Danda igitur opera est, ut iis beneficiis quam plurimos afficiamus, quorum memoria liberis posterisque prodatur, ut iis ingratis esse non liceat. Omnes enim immemorem beneficii oderunt
Abbreviated transcription (Latin):
tradi possunt: nisi aut abhis: qui solam uirtutem:
aut abbis qui maxime honestatem propterse dicat
expetendam. It aq propria est ea preceptio Stoico¬
riim: & Acade mncorũ: et ꝑcripatheticorĩ: quoma
Aristonis: Pironys: et Herilli: iampridem explosa¬
est sentencia: qui tamen haberent ius siũ dispir¬
tandi de officio: si rerum aliquem delectum teliqͥs¬
sent:. Ut ad officrimuentionem aditus elset. Seq¬
mur igitur hoc quidem tempore: et in hac questio¬
ne potissimũ Stoicos: non ut interpretes: sedut so¬
lenius e fontibus corum: iudicio arbitrioq nostro:
quantũ quoq modo uidebitur hauriemus.
lacet igitur: quomam omnis disputatio de

Expanded text:
tradi possunt nisi aut ab iis, qui solam, tradi possunt nisi aut ab iis, qui solam, aut ab iis, qui maxime honestatem propter se dicant expetendam. Ita propria est ea praeceptio Stoicorum, Academicorum, Peripateticorum, quoniam Aristonis, Pyrrhonis, Erilli iam pridem explosa sententia est; qui tamen haberent ius suum disputandi de officio, si rerum aliquem dilectum reliquissent, ut ad officii inventionem aditus esset. Sequemur igitur hoc quidem tempore et hac in quaestione potissimum Stoicos non ut interpretes, sed, ut solemus, e fontibus eorum iudicio arbitrioque nostro, quantum quoque modo videbitur, hauriemus. Placet igitur, quoniam omnis disputatio de
Abbreviated transcription (Latin):
tudo. Atq hec quidem questio cõmums est onñum
philosophorum. Quis est enim qui nullis offien pre¬
ceptis tradendis philosophum se auedeat dicere. Sed
sunt nõnuille discipline: que propositis malorꝑ
bonorum fimibus: officium onmne peruertunt.
qui sũmum bonũ: sic instituit: Ut nihil habeat cłł
Uirtute cõiunctum: idq sus cõmodis: non honesta¬
te metitur: Hic si sibi ipse consentiat: & non interdi
uature bonitate uincatur: neq anncitiam colere pos¬
sit: nec iusticiam: nec liberalitatem. Fortis Uero do¬
lorem suminũ malum udicans: aut temperatis.
Uoluptatem sũmum bonũ statuens: esse certe nullo
modo potest. Que quanꝗ̃ ita sint in promptu: Ut res
disputacione non egeat: sunt tamen a nobis alio
loco disputata. He discipline igitur si sibi consenta¬
uee esse xelint: de officio nichis queant dicere: neq
Ulla offien precepta firma: stibilia: comucta natute

Expanded text:
tude. Atque haec quidem quaestio communis est omnium tude. Atque haec quidem quaestio communis est omnium philosophorum; quis est enim, qui nullis officii praeceptis tradendis philosophum se audeat dicere? Sed sunt non nullae disciplinae, quae propositis bonorum malorum finibus officium omne pervertant. Nam qui summum bonum sic instituit, ut nihil habeat cum virtute coniunctum, idque suis commodis, non honestate metitur, hic, si sibi ipse consentiat et non interdum naturae bonitate vincatur neque amicitiam colere possit nec iustitiam nec liberalitatem; fortis vero dolorem summum malum iudicans aut temperans voluptatem summum bonum statuens esse certe nullo modo potest. Quae quamquam ita sunt in promptu, ut res disputatione non egeat, tamen sunt a nobis alio loco disputata. Hae disciplinae igitur si sibi consentaneae velint esse, de officio nihil queant dicere, neque ulla officii praecepta firma, stabilia, coniuncta naturae
Abbreviated transcription (Latin):
Equidem et platonem existimo: si genus id forense
dicendi tractare uoluisset: grauissime & copiosissie̾
potuisse dicere. Et Demosthenem: si illa que a Plato¬
ne didicerat temusset: & pronunciare uoluisset or¬
nate sphendideq facere potiusse. Eodeniq modo
de Aristered et Socrate iudico: quorũ uterq suo
sudio electatus: contempsit alteru. Sed cum sta
post hac: abco exordiri uolui maxime: quod & etati
tue elset aptissimu: d auctoritati mee grauissimum.
Nani cum mnulta sint in philosophia & grauia devtilia
accurate copioseq aphilosophis disputata: Latissime
patere uidentur ea que de offiens tradita ab illis: et
precepta scruata sunt. Nulla enim uite pars: neq
publicis: neq priuatis: neq forensibus: neq domesti¬
cis in rebus: neq si tecum agas quid: neq si ciĩ altero
conrahas:Uacare officio potest. In eo que excolendo:
Sat̾ari te est honestas oninis: & in negligendo turpi¬

Expanded text:
Equidem et Platonem existimo, si genus forense Equidem et Platonem existimo, si genus forense dicendi tractare voluisset, gravissime et copiosissime potuisse dicere, et Demosthenem, si illa, quae a Platone didicerat, tenuisset et pronuntiare voluisset, ornate splendideque facere potuisse; eodemque modo de Aristotele et Isocrate iudico, quorum uterque suo studio delectatus contempsit alterum. Sed cum staposthac, ab eo ordiri maxime volui, quod et aetati tuae esset aptissimum et auctoritati meae. Nam cum multa sint in philosophia et gravia et utilia accurate copioseque a philosophis disputata, latissime patere videntur ea, quae de officiis tradita ab illis et praecepta sunt. Nulla enim vitae pars neque publicis neque privatis neque forensibus neque domesticis in rebus, neque si tecum agas quid, neque si cum altero contrahas, vacare officio potest, in eoque et colendo sita vitae est honestas omnis et neglegendo turpi
Abbreviated transcription (Latin):
auteni latiam efficies profecto legendis nostris plemore
Nec ucro arroganter hoc dictum extimari ueli. Nã
philosophandi concedens scientiam multis: quod est ora¬
toris propiium: apte: distincte: ornate dicere: quomam
in costudio ctatem consumpsi: si id mihi assumo uido¬
or i̾ meo iure quoclaminodo uendicare. Quamobreni
magnopere te hortor mi Cicero: Ut non solum oratiões
mcas: sed hos etiam de philosophia libros: qui se iain
illis fcreequarunt: studiose legis. Uiscmm dicendi
miaior est in illis: sed hoc quoq colendum est: & equa¬
bile: & temperatum orationis genus. Et id quidem
q ingenere laboraret: sequereturq & illud forense ge
nus dicendi: & hoc quictum dispiitandi. Nisi forte
demetrius phalerius in hoc numero haberi potest:
disputator. subtilis: orator parum uehemens: diul¬
cis tamen: Ut Theophrasti discipulum possis agnos¬
cere. Nos autem quantum in utroq profecerimus:
aliorum sit iudicium. Uttũq certe secuti sumus:

Expanded text:
ostris pleniorem. Nec vero hoc arroganter dictum existimari velim. Nam philosophandi scientiam concedens multis, quod est oratoris proprium, apte, distincte, ornate dicere, quoniam in eo studio aetatem consumpsi, si id mihi assumo, videor id meo iure quodam modo vindicare. Quam ob rem magnopere te hortor, mi Cicero, ut non solum orationes meas, sed hos etiam de philosophia libros, qui iam illis fere se aequarunt, studiose legas; vis enim maior in illis dicendi, sed hoc quoque colendum est aequabile et temperatum orationis genus. Eroque in genere la dicendi et hoc quietum disputandi genus, nisi forte Demetrius Phalereus in hoc numero haberi potest, disputator subtilis, orator parum vehemens, dulcis tamen, ut Theophrasti discipulum possis agnoscere. Nos autem quantum in utroque profecerimus, aliorum sit iudicium, utrumque certe secuti sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
um impcriũq defendere. Uult hec ins¬
titudo: patitur consuctudo: fert etiam
humauitas. Iudicis est semper in causis
uerum sequi: patroni nonunꝗͣ Ucrisimile
ctiam li ninus sit uerum edefendere
Quid scribere: prelertim ciut e philolo¬
phia scriberem: ne audereni: msi idem pla¬
ceret grauissimo sroicorum lanetio. Ma¬
xine auteni. & gloria paritur. & gratia
defensoribus cõq maior si quauđo accide
ut ei subueniatur. qui potentis alicuius
opibus circuueni riurgeri que uidetu.
tuos &ͦ sepe alias: & adolescentes contra
Luselle domiautis opes pro lexto roscio
a merino fecimus: que ut scis extat dĩo

Expanded text:
um impiumque, defendere; vult hoc mulum impiumque, defendere; vult hoc multitudo, patitur consuetudo, fert etiam humanitas. Iudicis est semper in causis verum sequi, patroni non numquam veri simile, etiamsi minus sit verum, defendere; quod scribere, praesertim cum de philosophia scriberem, non auderem, nisi idem placeret gravissimo Stoicorum, Panaetio. Maxime autem et gloria paritur et gratia defensionibus, eoque maior, si quando accidit, ut ei subveniatur, qui potentis alicuius opibus circumveniri urguerique videatur, ut nos et saepe alias et adulescentes contra L. Sullae dominantis opes pro Sex. Roscio Amerino fecimus, quae, ut scis, exstat o
Abbreviated transcription (Latin):
cauit.Sed hoc quideni non est sepe facien¬
siculis pro sardis: pro. M. albutio lulius.
In accusando etiam manilio. L. fusn cogin¬
ta industria est. Senel igitur aut nõ sepe
tribuat hoc muneris: cuius inimicos: Ulci¬
sci sepe non est reprehendendum: modus
tamen adsit. Duri emin homiinis uel potiꝰ
Uix hominis uidetur periculum capitis
inferre multis. Id tum periculosum ipsi
est: tuni ctiam sordidum ad farnant com¬
mittere ut acculator nominetur. Quod
contigit. M. bruto siinio genere nato il¬
lius filio: qui uiris ciuilis primitus perit᷑
fuit. Atq etiau hoc preceptũ officiĩ Aili¬
genter tenendiu est: ne quem enꝗͣ ĩno¬
centem in iudicio capitis accerlas. I
eun sine scelere ficri millo pacto potest.
Naui quid est tam inhumanũ q̃ eloquẽ¬
tiam ÷ uatura ad salutem honu: & add cõ¬
seruationẽ datam ad bonorũ pestem p¬
inciemq conuertete. Nec tamen ucħ
fugiendĩi est ita habendũ est religionĩ

Expanded text:
cavit. Sed hoc quidem non est saepe faciencavit. Sed hoc quidem non est saepe facienSiculis, pro Sardis in Albucio Iulius. In accusando etiam M'. Aquilio L. Fufi cognita industria est. Semel igitur aut non saepe  publicae tribuat hoc muneris, cuius inimicos ulcisci saepius non est reprehendendum; modus tamen adsit. Duri enim hominis vel potius vix hominis videtur periculum capitis inferre multis. Id cum periculosum ipsi est, tum etiam sordidum ad famam, committere, ut accusator nominere; quod contigit M. Bruto summo genere nato, illius filio, qui iuris civilis in primis peritus fuit. Atque etiam hoc praeceptum officii diligenter tenendum est, ne quem umquam innocentem iudicio capitis arcessas; id enim sine scelere fieri nullo pacto potest. Nam quid est tam inhumanum quam eloquentiam a natura ad salutem hominum et ad conservationem datam ad bonorum pestem perniciemque convertere? Nec tamen, ut hoc fugiendum est, item est habendum religioni
Abbreviated transcription (Latin):
blando appellando sermone delimant. Quc
autẽ in multitudine cum contentiõs habet
oratio: ea sepe uniuersam excitat gloriam.
Magna est enini admiritio copiose lipientq
dicentis quem qui audiunt: de intelligere
etiam:  sapere plus ꝗͣ ceteros arbitrantur.
Si uero mest moratiõne mixta modestie gͣ¬
uitas: nil ad mirabilius fieri potest: eo que
magis si ea sunt madolescente. Sed cũ sint.
plurima causarũ genera que eloquentiam
Aesiderant: multiq in nostra rep. adolescen¬
tes: oc apud iudices:  aprid senatũ dicẽdo¬
laudem assecuti sunt: inaxima etiã adiui¬
ratio est in iudiciis: quorũ ratio duplex est
Nam ex accusatione: de defensione cõstat
quarum & si laudabilior est defensio: tame
etiam accusatio probata persepe est. Dixi
paulo aute de Crasso. Idem fecit adolescẽs
M. autonius etiam . P. supicni eloquentiam
acculatio illustrauit: cim seditonsũ & in¬
utilem ciueni .C. norbanũ in iudiciũ uo¬

Expanded text:
blande appellando sermone deliniant. Quae blande appellando sermone deliniant. Quae autem in multitudine cum contentione habetur oratio, ea saepe universam excitat gloriam; magna est enim admiratio copiose sapienterque dicentis; quem qui audiunt, intellegere etiam et sapere plus quam ceteros arbitrantur. Si vero inest in oratione mixta modestia gravitas, nihil admirabilius fieri potest, eoque magis, si ea sunt in adulescente. Sed cum sint plura causarum genera, quae eloquentiam desiderent, multique in nostra re publica adulescenteslaudem assecuti sint, maxima est admiratio in iudiciis. Quorum ratio duplex est. Nam ex accusatione et ex defensione constat; quarum etsi laudabilior est defensio, tamen etiam accusatio probata persaepe est. Dixi paulo ante de Crasso; idem fecit adulescens M. Antonius. Etiam P. Sulpici eloquentiam accusatio illustravit, cum seditiosum et inutilem civem, C. Norbanum, in iudicium vo
Abbreviated transcription (Latin):
domus. Nam l quidem craslus cũ esset
ad modum adolescens non aliunde mutua¬
tus est: sed sibiiple peperit maximam laudẽ
ex illa accusatione nobili:  gloriosa ex quã¬
etate qui excercentur laudibus affici solem
ut de Demosthene accepinius. Ea etate. Ecral¬
sus ostendit: id se inforo optinie iam prenie
ditatum facere: quod etiam tũ poterat donũ
cum laude meditari. Sed cumi duplex sit ra
tio orationis: quarũ in altera sit sernio: in
altera contentio: non est id dubium: quin cõ¬
tentio orationis maiorem unnhabeat ad
gloriam. Ea est enim quani eloquentiã dici¬
mus. Sedtamen difticile dictui est. quanto¬
pere conciliet auinios hominũ. comitas affa¬
bilitasq sermonis Extant epistole: et philippi
ad alex andeũ. & antipatri ad cassandrun
&̾ intigoni. id philippum filium triũ prue¬
dentissimorum: sic enim accepinius quibus
precipuit. ut oratione benigna multitudi¬
mio ałos. ad bemuolentia allipiant militesq

Expanded text:
domus. Nam L. quidem Crassus, cum esset domus. Nam L. quidem Crassus, cum esset admodum adulescens, non aliunde mutuatus est, sed sibi ipse peperit maximam laudem ex illa accusatione nobili et gloriosa, et, qua aetate qui exercentur, laude affici solent, ut de Demosthene accepimus, ea aetate L. Crassus ostendit id se in foro optime iam facere, quod etiam tum poterat domi cum laude meditari. Sed cum duplex ratio sit orationis, quarum in altera sermo sit, in altera contentio, non est id quidem dubium, quin contentio orationis maiorem vim habeat ad gloriam ea est enim, quam eloquentiam dicimus; sed tamen difficile dictu est, quantopere conciliet animos comitas affabilitasque sermonis. Exstant epistulae et Philippi ad Alexandrum et Antipatri ad Cassandrum et Antigoni ad Philippum filium, trium prudentissimorum sic enim accepimus; quibus praecipiunt, ut oratione benigna multitudinis animos ad benivolentiam alliciant militesque
Abbreviated transcription (Latin):
res nostros ex titerunt: lemper emm tere
bella gerebantur: tua autem etas incidit in
id bellum ciuus altera pars sceleris iriunuun
babuit altera felicitatis parum. Quo taniẽ
in bello cum te Pompeius ale alteri prefecils
magnani laudeni: & a summio uiro et ab ex¬
cercitu conlequehare equitando: iaculando
omnnia militari labore tolerando: atq ea
quidem tua laus pariter cum rep. cecidit.
Michi autem hec oratio suscepta de te uon
est: sed de genere toto. Quamobrem add ca¬
Tigitur in reliquis rebus multo ma
igitur cõnrenelatio proficilcitur a modestia
tum pietate in parentes. in suos beniuolentia
facillime et in optimaͬ partem cognoleunt
adolescentes qui seuel claros: et sapientes
bene gonsulentes uiros rcip. contulerunt.
Quibus cum si frequentes sunt: opimonem
isterunt populo: eorum fore se similes quos
sibi ipsi delegerunt ad nintanduni. Publu
rutihi adolescentiam ad oprnone: et ĩnoceu¬
tie &e iuris scientie Publu mutii cõmencda

Expanded text:
res nostros exstiterunt; semper enim fere res nostros exstiterunt; semper enim fere bella gerebantur. Tua autem aetas incidit in id bellum, cuius altera pars sceleris nimium habuit, altera felicitatis parum. Quo tamen in bello cum te Pompeius alae alteri praefecisset, magnam laudem et a summo viro et ab exercitu consequebare equitando, iaculando, omni militari labore tolerando. Atque ea quidem tua laus pariter cum re publica cecidit. Mihi autem haec oratio suscepta non de te est, sed de genere toto; quam igitur in reliquis rebus multo maiigitur commendatio proficiscitur a modestia cum pietate in parentes, in suos benivolentia. Facillime autem et in optimam partem cognoscuntur adulescentes, qui se ad claros et sapientes viros bene consulentes rei publicae contulerunt; quibuscum si frequentes sunt, opinionem afferunt populo eorum fore se similes, quos sibi ipsi delegerint ad imitandum. P. Rutili adulescentiam ad opinionem et innocentiae et iuris scientiae P. Muci commendavit
Abbreviated transcription (Latin):
in libro superiore Sed ut facillime quales
sinus tales essẽ videanur. & si in co ipouis
maxima est: Ut siniushi qui habcri vcliniꝰ
tamen quedam precepta danda sunt. Nam
si quis ab incuntę etate habct causani cele¬
britatis. et nominis: aut a patre acceptuñ
quod tibi i cicero arbitror contingille: At
iliquocasu: atq fortuna in hunc ociili di¬
um cõiciuntur: atq in co quid agat quẽ ad
mnodum uiuat inquiritiue eet.uiꝗͣ in clacis¬
sim luce uersetur ita nullum obleuei potest
nec dictum cius esse uec factun. Quorun
autem prima etas propter humilitatem . &
obscuriratem in hoim ignorationexersatur
ii simul ac iiuenes che cocperunt magnalꝑeo¬
tare: a ad ea rectis studus elebent cõtendere
quod co firimore animo facient: quia non
modo non nudetur illi etati: Uerum eiia
fauetur. Pruna igitur est adolescenti cõma¬
datio ad glorianiꝰ: si qua ea bellicis rebus
comparari potest: in qua miulti aꝑud in.aio¬

Expanded text:
in libro superiore. Sed ut facillime, quales in libro superiore. Sed ut facillime, quales simus, tales esse videamur, etsi in eo ipso vis maxima est, ut simus ii, qui haberi velimus, tamen quaedam praecepta danda sunt. Nam si quis ab ineunte aetate habet causam celebritatis et nominis aut a patre acceptam, quod tibi, mi Cicero, arbitror contigisse, aut aliquo casu atque fortuna, in hunc oculi omnium coniciuntur atque in eum, quid agat, quem ad modum vivat, inquiritur et, tamquam in clarissima luce versetur, ita nullum obscurum potest nec dictum eius esse nec factum. Quorum autem prima aetas propter humilitatem et obscuritatem in hominum ignoratione versatur, ii, simul ac iuvenes esse coeperunt, magna spectare et ad ea rectis studiis debent contendere; quod eo firmiore animo facient, quia non modo non invidetur illi aetati, verum etiam favetur. Prima igitur est adulescenti commendatio ad gloriam, si qua ex bellicis rebus comparari potest, in qua multi apud maio
Abbreviated transcription (Latin):
solum necessarios: sed etiam liberales: sic
gloria querenda: & collocanda ratione est
Quanꝗ̃ preclare socrates hanc uiam ad glo¬
riam proximam: et quasi compendiariam
dicebat esse: si quis id ageret ut qualis
haberi uellet: talis essetꝰ. Quod si qui
limulitione: a mani ostentatione: &e fic¬
io non modo lermone sed etiamuulri
Stabilem segloriam consequi posserentur
uehementẽr errant. Uera gloria radices
ieit. atq etiam propagatut: ficta omia
celeritertanꝗͣ floscuili decidunt. Nec si¬
pudatum potest quicꝗͣ esse diuturniini
sestessunt permulti in uiranq paitc
sed breuitatis causa familia crinius con¬
tentiuna.Tiberius enim gracchus Pu¬
bli filius : taui dui laudabitur dũ meoria
rerum Romanari manebit at cius filii nec
Uiui probabantur bom: & mortu mimcrum
obtment iure celorum. Qui igitur adipisci
Xeram iusticie gloriam uolent: iusticie fũ¬
gitur officus. Et ea que essent dictũ est

Expanded text:
solum necessaries, sed etiam liberales, sic solum necessaries, sed etiam liberales, sic gloria et quaerenda et collocanda ratione est. Quamquam praeclare Socrates hanc viam ad gloriam proximam et quasi compendiariam dicebat esse, si quis id ageret, ut, qualis haberi vellet, talis esset. Quodsi qui simulatione et inani ostentatione et ficto non modo sermone, sed etiam voltu stabilem se gloriam consequi posse rentur, vehementer errant. Vera gloria radices agit atque etiam propagatur, ficta omnia celeriter tamquam flosculi decidunt, nee simulatum potest quicquam esse diuturnum. Testes sunt permulti in utramque partem, sed brevitatis causa familia contenti erimus una. Ti. enim Gracchus P. f. tam diu laudabitur, dum memoria rerum Romanarum manebit; at eius filii nec vivi probabantur bonis et mortui numerum optinent iure caesorum. Qui igitur adipisci veram gloriam volet, iustitiae fungatur officiis. Ea quae essent, dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
giebant uirtute prestantem: qui cum ꝓhiber¬
de mniuria tenuiores: equitate constituenda
siimos cum infumis pariure retinebat. Eadẽ¬
q constituendarũ leguni fuit causa que ue¬
gum. Ius enimi semꝑer quesitum est equabi¬
le. Neq enim aliter esset ius. Id si abu no
iusto: et hono uiro consequebant᷑: co erant con¬
tenti cum id minus contingeret: leges sit
nuente que cum omnibus una atq eadeni
uoce loquerentur. Ergo hoc quidem perspi¬
ciĩ est eos ad imperandum deligi solitos:
quorum de iusticia magna esset opinio nil¬
titudinis. Adiuncto Tero hoc ut iidem
etiam prudentes haberentur: nchil erat
quod homines his auctoribus non posse
consequi se arbitrarentur. Omni igitur
ratione colenda: et retienda iusticia est
tum ipsa propter se. Nam aliter iusticia
non esset: tum propter amplificatione m
honoris: et glorie. Sed ut pecunie querẽ¬
de non solum ratio est: sed etiam collocan¬
de que perpetuos sumptus suppeditet: nec

Expanded text:
giebant, virtute praestantem; qui, cum prohibergiebant, virtute praestantem; qui, cum prohiberet iniuria tenuiores, aequitate constituenda, summos cum infimis pari iure retinebat. Eademque constituendarum legum fuit causa, quae Regum. Ius enim semper quaesitum est aequabile: neque enim aliter est ius. Id si ab uno iusto, et bono viro consequebantur, eo erant contenti, cum id minus contingeret, leges sunt inventae, quae cum omnibus semper una atque eadem voce loquerentur. Ergo hoc quidem perspicuum est, eos ad imperandum deligi solitos, quorum de iustitia magna esset opinio, multitudinis adiuncto vero hoc, ut iidem etiam prudentes haberentur; nihil erat, quod homines his auctoribus, non posse consequi se arbitrarentur. Omni igitur ratione colenda et retinenda iustitia est, tum ipsa propter sese nam aliter iustitia non esset tum prohonoris et gloriae. Sed ut pecuniae non quaerendae solum ratio est, verum etiam collocandae, quae perpetuos sumptus suppeditet, nec
Abbreviated transcription (Latin):
dicitut nisi equabiliter predaim dispartiat
aut occidetur a sociis aut telinquetꝰ. Quim
etiam leges latronũ essẽ dicinitur quibus
pareant: quas obseruent. Itaq propter cqua¬
bilem prede partitionem. &e Bargulus illyric
latro. de quo est apud The oponpii magnas
opes habuit. & multo iuores Uiriathuo
lusitanus: cui ꝗdem exercitus nostrĩ impera¬
toresq cesserunt. Quem .E. lelius is qui sapi¬
ens usurpatur pretor fregit: de cõminuit. fe¬
rocitatemq cius ita repressit: Ut facile bellu
reliquis tradent. Cum igitur tanta Uis iii¬
sticie sit: et ea etiam latronũ opes firmetꝰ
atq augeat quantam cius unu iter lege
et idicia &e instituta reip. fore putanius.
Michi quidem non apud medos solum ut
ait Herodotus: sed etiam apud maiores
nostros fruende iusticie causa uedent᷑ olim
bene morati reges constituti. Nani cu pre¬
meretur mitio multitudo abhis qui maio¬
res opes habebant: ad unũ aliquem confu¬

Expanded text:
dicitur, nisi aequabiliter praedam dispertiat, dicitur, nisi aequabiliter praedam dispertiat, aut occidetur a sociis, aut relinquetur, quin etiam leges latronum esse dicuntur, quibus pareant, quas observent. Itaque propter aequabilem praedae partitionem et Bargulus Illyricus latro, de quo est apud Thepompum, magnas opes habuit; et multo maiores Viriathus Lusitanus: cui quidem exercitus nostri, imperatoresque cesserunt: quem C. Caelius, is qui sapiens usurpatur, praetor fregit, et comminuit; ferocitatemque eiusita repressit,ut facile bellum reliquis traderet. Cum igitur tanta vis iustitiae sit, ut etiam latronum opes firmet atque augeat; quantam eius vim, inter leges, et iudicia, et instituta Reip. fore putamus? 3. Mihi quidem non apud Medos solum, ut ait Herodotus, sed apud etiam maiores nostros, fruendae iustitiae causa, videntur olim bene morati Reges constituti. Nam cum premeretur initio multitudo ab iis, qui maiores opes habebant, ad unum aliquem confu
Abbreviated transcription (Latin):
a conficit: & bemuolentia quod prodesse
uuli plurimis. et obeandem in caulam fide
&e adinirationen habet ꝙeas res speruit. &
negligit: ad quas pleriq inflaminati auidi¬
tate rapiuntur. Ac mea quidem sentencia
onmnis ratio: & nnistitutio uite adiumenta
hominũ desiderat. In primisq quid habe¬
as quibus cum possis familiares conferre
sermones quod est disficile insi speciem pre
ie honixiri feras. Ergo etiani solitario hoi
atq in agro uitam agenti: opinio iusticie
seꝑti multis afficientur miurns. Atq his
tiam qui uendunt emut: conducunt: locit
contrahendilq negociis miplicantur iusticia
ad rengerendam necessaria est: ciuus tanta
Uis est: ut nec ulli quidem qui maleficio. &¬
scelere pascuntur: possint sine ulla pirticula
iusticie uiuere. Nam qui corum ciupiam
qui una latrocmantur furatur aliquid aut¬
clam eripit:is ne sibi in latrocmio quidem
reliquit locr᷑. Ille autem qui archipirat.

Expanded text:
ia conficit, et benivolentiam, quod prodesse ia conficit, et benivolentiam, quod prodesse vult plurimis, et ob eandem causam fidem et admirationem, quod eas res spernit et neglegit, ad quas plerique inflammati aviditate rapiuntur. Ac mea quidem sententia omnis ratio atque institutio vitae adiumenta hominum desiderat, in primisque ut habeat, quibuscum possit familiares conferre sete boniviri feras. Ergo etiam solitario homini atque in agro vitam agenti opinio iustitiaesepti multis afficientur iniuriis. Atque his etiam qui vendunt, emunt, conducunt, locant, contrahendisque negotiis implicantur, iustitia ad rem gerenda necessaria est, cuius tanta vis est, ut nec illi quidem, qui maleficio scelere pascuntur, non possint sine ulla justitiae particula vivere. Nam qui eorum cuipiam, qui una latrocclam eripit, is sibi ne in latrocinio quidem reliquit locum, ille autem qui archipirata
Abbreviated transcription (Latin):
sepe maiores partes anime: auirriue de¬
torquent: et dolorum cum ad inouentur
Faces preter modum: pleriq ex terrent᷑
uita. moro: diuitie. paupertas oes homies
uehementillime permouent. Que qui in
Utranq partem. excello animo magnoq¬
delpiciunt: cunq aliqua his ampla et hone¬
sta res obiecta elt: totosq ad se conuertit:
et capit: tum quis non admiretur. splem¬
doreni pulchritudineniq Uirtutis. Ergo
et hec anuni despicientia ad mirabilitare
maguan facit: et maxime iusticia ex qua
una uirtute uiri boni appellantur mirifi¬
ca quedam res multitudun uidetur. Nec
miuria nemo enim iustus esse potest: qui
mortem: qui dolorem: qui exilium: qui ege¬
statem inuiet: aut qui ea que his sunt con¬
traria equitati anteponit. Maximeq ad¬
mirantur eum qui pecunia non mouetur
quod in quo uiro perspectum sit: hunc di¬
gnũ expectatu arbi trantur. Itaq illa tria
que p̾oposita sunt ad gloriam: ommia iustia¬

Expanded text:
ae. maioris partis animos a virtute deae. maioris partis animos a virtute detorquent et, dolorum cum admoventur faces, praeter modum plerique exterrentur; vita mors, divitiae paupertas omnes homines vehementissime permovent. Quae qui in utramque partem exceldespiciunt;cumque aliqua his ampla, et honesta res obiecta est, totos ad se convertit, et rapit: quis tum non admiretur splendorem, pulchritudinemque virtutis? Ergo et haec animi perspicientia admirabilitatem magnam facit: et maxime iuftitia, ex qua una virtute viri boni appellantur, mirifica quaedam res multitudini videtur. 1. Nec iniuria, nemo enim iustus esse potest, qui mortem, qui dolorem, qui exilium, qui egestatem timet: qut qui ea, quae his sunt contraria, aequitati anteponit, maximeque admirantur eum, qui pecunia non movetur, quod in quo gni spectatum arbitrantur. Itaque illa tria, quae proposita sunt ad gloriarm omnia iustit
Abbreviated transcription (Latin):
ab his digni iudicaremur. Admirant coͬmu
niter igitur illi quidem omnia que magna
& preter opimonem luam animaduerte
separatim autem in singulis: si perspicuĩt¬
suspiciunt maximilq efferiuit laudibiis
in quibus extimant se excellentes quasdã
et singulires uirtutes perspicere. Despiciiͣt
autẽm cos: et contẽnunt in quibus: nichil
uirtutis nichil animi: nichil ucruorĩt pu¬
tant. Non enim omnes eos contennuũt de
quibus inale existimant. Nam quos ini¬
probos: maledicos: fraudulentos putani
et ad faciendum iniuriam instructos
cos haued conte̾nunt quiden: sed de his
male exiltimant. Ouemobrem ut ante
dixi: cõteninitur hi qui nec sibi nec alteri
prosunt ut dicitur in quibus mullus la¬
bor nulla mdustria nulla cura est. Ađ
miratione quadam afficiuntur: hi qui
autcire ceteros uirtute putantur ⁊ cũ
omini carere dedecore: tuni Uerohis uiins
quibus alii non facile possunt obsistere.
Nam etuoluptates blandissime domino¬

Expanded text:
ab iis digni iudicaremur. Admirantur igitur ab iis digni iudicaremur. Admirantur igitur communiter illi quidem omnia, quae magna et praeter opinionem suam animadverterunt, separatim autem, in singulis si perspicisuspiciunt maximisque efferunt laudibus, in quibus existimant se excellentes quasdam et singulares perspicere virtutes, despiciunt autem eos et contemnunt, in quibus nihil virtutis, nihil animi, nihil nervorum putant. Non enim omnes eos contemnunt, de quibus male existimant. Nam quos improbos, maledicos, fraudulentos putant et ad faciendam iniuriam instructos, eos haud contemnunt quidem, sed de iis male existimant. Quam ob rem, ut ante dixi, contemnuntur ii, qui nec sibi prosunt, ut dicitur; in quibus nullus labor, nulla industria, nulla cura est: sic admiratione quadam afficiuntur ii, qui anteire ceteros virtute putantur, et cum omni carere dedecore, tum vero iis vitiis, quibus alii non faciNam et voluptates, blandissimae domin
Abbreviated transcription (Latin):
pectior detracta opinione probitatis. Qua
obrem intelligentie iusticia cõiuncta quã¬
tum uolet habebit ad faciendam fidem
uirium. Iusticia sine prudentia multum
poterit: sine iusticia nichil ualebit prude̾¬
tia. Sed ne quis sit ad miratus: cur cũ niter
omnes philosophos constet: a meq ip̃o sepe.
disputatũ sit qui unam haberet omnes
habere uirtutes nunc ita sciungam quasi
possit quisꝗͣ qui non idem prude̾ns sit iust
esse. Alia est illa cum ueritas ipsa limatũt
in disputatione subtilitas. Alia cũ ad opi¬
nionem cõmunem omuis acc̃õmodatur
oratio. Quãobrem ut uulgus ita nos hoc
locoloquimur: Ut alios fortes: alios uiros
bonos: alios prudentes dicamus. Populari¬
bus enim uerbis est agendum de usitatis:
cum loquannir de opĩnione populari. Idqr
codem modofecit Panctius. Sed ad pro¬
positum reuertamur. Erat igitur ex
tribus que ad gloriam pertinerent hoc terti¬
um ut cum adiuiratione hominum honore

Expanded text:
pectior est detracta opinione probitatis. Quam pectior est detracta opinione probitatis. Quam ob rem intellegentiae iustitia coniuncta, quantum volet, habebit ad faciendam fidem virium; iustitia sine prudentia multum poterit, sine iustitia nihil valebit prudentia. Sed ne quis sit admiratus, cur, cum inter omnes philosophos constet a meque ipso saepe disputatum sit, qui unam haberet, omnes habere virtutes, nune ita seiungam, quasi possit quisquam, qui non idem prudens sit, iustus esse, alia est illa, cum veritas ipsa limatur in disputatione, subtilitas, alia, cum ad opinionem communem omnis accommodatur oratio. Quam ob rem, ut volgus, ita nos hoc loco loquimur, ut alios fortes, alios viros bonos, alios prudentes esse dicamus; popularibus enim verbis est agendum et usitatis, cum loquimur de opinione populari, idque eodem modo fecit Panaetius. Sed ad propositum revertamur. Erat igitur ex iis tribus, quae ad gloriam pertinerent, hoc tertium, ut cum admiratione hominum honore
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝗdem cause diligendi grauissime: possiũt
emim preterea nõnulli esse leuiores.¬
ldes autem ut habeatur: duabus
effici rebus potest: si ex istimabimur
adepti cõnunctam cum iusticia prudenti¬
Iam. Nam et his fiden habenius: quos
plus intelligere ꝗnos arbitramut. quolq
et futura prolpicere credimius: et ciun rẽs
agatur: indiscrienq uentum sit expe¬
dire rem &e consilium ex tempore cape¬
re posse. Hanc enim omnes existimant¬
Utileni ueramq prudentiam. Iustis aiũ
et fidis hominibus id est bomis ita fides
habetur: Ut nulla sit in his fraudis iniurie¬
q suspitio. Itaq in his salutem nostram:
his fortunas: his liberos rectissime cõmicti
arbi tramur. Hacum igitur duarũ ad
fidem faciendam iustĩcia plus pollet: quip¬
pe cum ea sine prudentia satis habeat auc¬
toritatis: prudentia smme iusticia nichil
ualet ad faciendam fidem: Quo enimi ꝗs
uersutior: et callidior: hoc inuisior: oe sus¬

Expanded text:
hae quidem causae diligendi gravissimae; possunt hae quidem causae diligendi gravissimae; possunt enim praetcrea non nullae esse leviores.des autem ut habeatur, duabus rebus effici potest, si existimabimur adepti coniunctam cum iustitia prudentiam. Nam et iis fidem habemus, quos plus intellegere quam nos arbitramur quosque et futura prospicere credimus et, cum res agatur in discrimenque ventum sit, expedire rem et consilium ex tempore capere posse; hanc enim utilem homines existimant veramque prudentiam. Iustis autem et fidis hominibus, id est bonis viris, ita fides habetur, ut nulla sit in iis fraudis iniuriaeque suspicio. Itaque his salutem nostram, his fortunas, his liberos rectissime committi arbitramur. Harum igitur duarum ad fidem faciendam iustitia plus pollet, quippe cum ea sine prudentia satis habeat auctoritatis, prudentia sine iustitia nihil valet ad faciendam fidem. Quo enim quis versutior et callidior, hoc invisior et sus
Abbreviated transcription (Latin):
Unima igitur de perfecta gloria coͬ¬
stat ex t̾ribus his.Si dilig̾it multi¬
tudo. si fidem habet: si cum adun̾ratione
quadam honore nos dignos putet. He c
auten li est simpliciter breuiterqq dicen¬
dum quibus rebus pariuntur a singulis.eis¬
dem fere a multitudine. Sed est alius qͦs
quidam aditus ad multitudinem: & in
Uiuersorium ammios tanꝗͣ influerę possimꝰ
Ac primũ de illis tribus: que ante dixi bemꝰ¬
uolentie preccpta uideanius. Que quedem
capitur beneficus maximis. Sccundo aut̃e
ueturetiani si res forte non suppetit. Qc¬
hementer autem amor multitudinis cõ¬
mouetur ipsa fama. et opĩone liberalitatꝰ
benificentie: iusticie fidei: ommiuq carum
Uirtutũ que pertinent ad mansuctudnĩe
morum. ac facilitatem. Etemm illud ips
per se nobis placet ammnosq ommu᷑ uatura
ce spetie sua cõmonet: maximeq quasi ꝑ¬
lucet ex his quas cõmemoraui uirtutibus
iccirco illos in quibus eas uirtutes esse re¬
mur: a natura ĩpsa diligere cogimur. Atq

Expanded text:
umma igitur et perfecta gloria constat ex tribus his: si diligit multitudo, si fidem habet, si cum admiratione quadam honore dignos putat. Haec autem, si est simpliciter breviterque dicendum, quibus rebus pariuntur a singulis, eisdem fere a multitudine. Sed est alius quoque quidam aditus ad multitudinem, ut in universorum animos tamquam influere possimus. Ac primum de illis tribus, quae ante dixi, benivolentiae praecepta videamus; quae quidem capitur beneficiis maxime, secundo autem vetur, etiamsi res forte non suppetit; vehementer autem amor multitudinis commovetur ipsa fama et opinione liberalitatis, beneficentiae, iustitiae, fidei omniumque earum virtutum, quae pertinent ad mansuetudinem morum ac facilitatem. Etenim illud ipsum, per se nobis placet animosque omnium natura et specie sua commovet maximeque quasi perlucet ex iis, quas commemoravi, virtutibus, idcirco illos, in quibus eas virtutes esse remur, a natura ipsa diligere cogimur. Atque
Abbreviated transcription (Latin):
tum ad cetera: tumi ad amititias comparan¬
das. Sed de amicitia alio libro dictimi est
qui młcribitur lelius. Nunc dicamus de
gloria: quanqͣ ea quoq de re duosunt nr̃i
libri. ded attingamus quando quidem ea
in rebus maioribus administrandis adu¬

Expanded text:
cum ad cetera, tum ad amicitias comparancum ad cetera, tum ad amicitias comparandas. Sed de amicitia alio libro dictum est, qui inscribitur Laelius; nunc dicamus de gloria, quamquam ea quoque de re duo sunt nostri libri, sed attingamus, quandoquidem ea in rebus maioribus administrandis adi
Abbreviated transcription (Latin):
publicam penitus amisimius. Atq in has
clades incidimus. Redcũdum est emm ad
propositum dum metui ꝗͣ cari esse: et dili¬
gi ialiumus. Que si populo romano iiuste
imperanti accidere potuerunt quid debent
putare singuli :
uimi esse magnam: metus imbecillẽ
sequitur ut disseramus quibus rebus possu¬
nius facillime eam quam uolunius. idipisci
cum honore: et fide caritatem. Sed ea non
pariter onmnes egenius. Nani ad cuiusq ui¬
tam institutam accõmodandũ est amultis¬
ne opus sit: an satis sit apaucis diligi. Cer¬
tum igitur hoc sit: et id quedem: et primiũ:
et maxime nccessariu familiritates habere
fidas amantiũ nos amicorii: et ur̃a mirantiũ.
Hec enim cit una res prorsus: ut nõ differat
multum inter sũmos: et medioeres uiros:
ea que est utrisq prope modũ conparanda
honore: et gloria & beniuolentia ciuiũ far¬
talse nou eque ommes egent. Sed tamen si
cui hec suppetunt: adiuuant aliquantum

Expanded text:
publicam penitus amisimus. Atque in has publicam penitus amisimus. Atque in has clades incidimus redeundum est enim ad propositum, dum metui quam carl esse et diligi malumus. Quae si populo Romano iniuste imperanti accidere potuerunt, quid debent putare singuli? vim esse magnam, metus imbecillam, sequitur, ut disseramus, quibus rebus facillime possimus eam, quam volumus, adipisci cum honore et fide caritatem. Sed ea non pariter omnes egemus; nam ad cuiusque vitam institutam accommodandum est, a multisne opus sit an satis sit a paucis diligi. Certum igitur hoc sit, idque et primum et maxime necessarium, familiaritates habere fidas amantium nos amicorum et nostra mirantium; haec enim una res prorsus, ut non multum differat inter summos et mediocris viros, aeque utrisque est propemodum comparanda. Honore et gloria et benivolentia civium fortasse non aeque omnes egent, sed tamen, si cui haec suppetunt, adiuvant aliquantum
Abbreviated transcription (Latin):
uebe triuhari smne qua mĩqͣ nostri impera¬
tores: ex triusalpims bellis ⁊ riupharunt. Mul¬
ti preterea comemorarem nepharia m socios
si hocyno lolo quicꝗͣ uidisset nidignus iure
igitur plectimur. Nisi emi multorũ impu¬
m̾ita scelera tulissemus: minꝗͣ ad unũ tintł
peruenisset licentia. Aquo quideni eci fan¬
liris ad paucos cupiditatũ ad multos ue
nit hereditas improbos. Nec uero Unque
bellorũ ciuilium lemen: & cauła decrit: dũ
homines precliti astam illam cruentã. &e me¬
minerint. & sperabunt. Quani .L. sella cum
uibrasset dictatore propinquo. suo sexto t
cessimo anno post a sceleratiore hasta eadem
non recessit. Alter autem qui in illa dicta
tura scriba fuerat: in hac fuit questor ur¬
banus. Ex quo debet intelligi talibus pre¬
miis propositis nũꝗͣ de futura bella cuulia.
Itaq parictes uebis monstant: &e manent. ĩiq
ipsi iam extrema scelera metuentes. Renixo

Expanded text:
urbe triumphari, sine qua numquam nostri imperaurbe triumphari, sine qua numquam nostri imperatores ex Transalpinis bellis triumpharunt. Multa praeterea commemorarem nefaria in socios, si hoc uno quicquam sol vidisset indignius, lure igitur plectimur. Nisi enim multorum impunita scelera tulissemus, numquam ad unum tanta pervenisset licentia; a quo quidem rei familiaris ad paucos, cupiditatum ad multos improbos venit hereditas. Nec vero umquam bellorum civilium semen et causa deerit, dhomines perditi hastam illam cruentam et meminerint, et sperabunt, quam P Sylla cum vibrasset, dictatore propinquo suo, idem, sexto et tricesimo anno post, a sceleratiore hasta eadem non recestura scriba fuerat, in hac fuit quaestor urbanus. Ex quo debet intellegi talibus praemiis propositis numquam defutura bella civilia. Itaque parietes modo urbis stant et manent, iique ipsi iam extrema scelera metuentes, rem vero
Abbreviated transcription (Latin):
magistratus imperatorelq ex una hac re
maxiniam lauodem capere studebant: si
prouincias: si socios equitate: de fide delen¬
dislent. Itaq illud patrocimũ orbis terre
Uerius qͣ imperiũ poterat nominari. Sen¬
sun hanc consuetudinem: et disciplinam
iam antea minuebamus. Post uero sylle
uictoriam penitus amisimus. Desitum
est enim uideri quicꝗͣ n locios iiquiun. cĩ
extitisset / etiam in ciues tanta crudelitas.
Ergo ni illo secuta est honestam causani: hi¬
non honesta uictoria. Est enim ausus di¬
cere hasta posita çum hona in foro uenderer
& bonorum uirorũ: &e locupletũ de certe ci¬
uium predam suam se uendere. Secutus
est qui in caula ipia. uictoria etiam foc¬
diore : non solum singulorũ ciuiii bona pu¬
blicaret sedymuerlas proiuncias: regio¬
nelq uno calamitatis genere cõpixhende¬
ret. Itaq uexatis: co perditis exterss̾ nato¬
nibus adexemplũ amissi imperii portati
ni triumpho massiliam uidimus: de ex ea

Expanded text:
magistratus imperatoresque ex hac una re magistratus imperatoresque ex hac una re maximam laudem capere studebant, si provincias, si socios aequitate et fide defendissent; itaque illud patrocinium orbis terrae verius quam imperium poterat nominari. Sensim hanc consuetudinem et disciplinam iam antea minuebamus, post vero Sullae victoriam penitus amisimus; desitum est enim videri quicquam in socios iniquum, cum exstitisset in cives tanta crudelitas. Ergo in illo secuta est honestam causam non honesta victoria; est enim ausus dicere, hasta posita cum bona in foro venderet et bonorum virorum et locupletium et certe civium, praedam se suam vendere. Secutus est, qui in causa impia, victoria etiam foediore non singulorum civium bona publicaret, sed universas provincias regionesque uno calamitatis iure comprehenderet. Itaque vexatis ac perditis exteris nationibus ad exemplum amissi imperii portari in triumpho Massiliam vidimus et ex ea
Abbreviated transcription (Latin):
ticum puraret ꝗͣ cõiugeni. Nec eum fe¬
fellit opimio. Ab ea est en iple propter
pelicatus sulpitionem interfectus. Nec
Uero ulla uis imperni tanta est que premẽ¬
te metu possit esse diuturna. Testis est
Phalaris: cuius est preter ceteros nobilita¬
ta crudelitas qui non ex insidñs: intecut
Ut is quem modo dixi Alexaneder. Non
a paucis: Ut hic noster: sed ni quẽ uniuer¬
sa agrigentinoriu multitudo impetum
fecit. Quid macedones nonne demetriu
reliquerunt. uniuersiq se ad pyechun
contulerunt: Quid lacedemones uuste
imperantes. None repente omnes fere
socii descruerunt: spectatoresq se ociosos
prebuerunt. leutrice calamitatis: Extͥna
libentius in tali re ꝗͣ domestica recordor.
Uerum tamen ꝗͣ diu imperium populiro
beneficiis tenebatur: non miurns bella ał
pro socns: aut de inperio gerebantue
exitus erant bellorum aut mites aut ne¬
cessarii. Regum: populorũ: nationũ: porrꝰ
erat oe refugiuĩ lenatus. Nostri autem

Expanded text:
tiam putaret quam coniugem! Nec eum fetiam putaret quam coniugem! Nec eum fefellit; ab ea est enim ipsa propter pelicatus suspicionem interfectus. Nec vero ulla vis imperii tanta est, quae premente metu possit esse diuturna. Testis est Phalaris, cuius est praeter ceteros nobilitata crudelitas, qui non ex insidiis interiit, ut is, quem modo dixi, Alexander, non a paucis, ut hic noster, sed in quem universa Agrigentinorum multitudo impetum fecit. Quid? Macedones nonne Demetrium reliquerunt universique se ad Pyrrhum contulerunt? Quid? Lacedaemonios iniuste imperantes nonne repente omnes fere socii deseruerunt spectatoresque se otiosos praebuerunt Leuctricae calamitatis? Externa libentius in tali re quam domestica recordor. Verum tamen, quam diu imperium populi Romani beneficiis tenebatur, non iniuriis, bella aut pro sociis aut de imperio gerebantur, exitus erant bellorum aut mites aut necessarii, regum, populorum, nationum portus erat et refugium senatus, nostri autem