comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deserimus. aut illȩ nos uiuentes quasi deserunt ꝑeun¬
do. Agendum nos̾ gͦ est. ut res absolute ꝑituras. in
non ꝑeuntem cogamus transire mercedem. Sed mirandum ualde
est qđ dicitur. cum dormierit aꝑit oculos suos: & nichil inue¬
niet. Ut dormiamus quippe oculos claudimus: et euigilantes
aꝑimus. Sed hac in re quia homo ex anima constat & corpore
cum unius rei somnus dicit᷑. alterius uigilię demonstrant᷑:
Quia cum corpus obdormiscit in morte. tc̃ anima euigilat
in uera cognitione. Et dormit gͦ diues & oculos aꝑit: quia
cum carne morit᷑. eius auima uidere cogit᷑. quod ꝑuide con¬
temꝑsit. Tẽ ꝓfecto in uera cognitione eiugilat. tẽ nichil eẽ
conspicit qd̵ tenebat. tẽ se uacuam inuenit: quȩ plenam
reb pre cȩteris hominib se eẽ lȩtabat᷑. Dormit &e nichul
secum aufert: nichil nimirũ de reb quas cenuit. Nam
culpa rerum simul ducit᷑: quamitis hic omĩa ꝓ quib

Expanded text:
deserimus, aut illae nos viventes quasi deserunt pereundeserimus, aut illae nos viventes quasi deserunt pereundo. Agendum ergo nobis est ut res absolute perituras, in non pereuntem cogamus transire mercedem. est quod dicitur: Cum dormierit, aperiet oculos suos, et nihil inveniet. Ut dormiamus quippe, oculos claudimus, et evigilantes aperimus. Sed hac in re, quia homo ex anima constat et corpore, cum unius rei somnus dicitur, alterius vigiliae demonstrantur, quia cum corpus obdormiscit in morte, tunc anima evigilat in vera cognitione. Et dormit ergo dives, et oculos aperit, quia cum carne moritur, ejus anima videre cogitur, quod providere contempsit. Tunc profecto in vera cognitione evigilat, tunc nihil esse conspicit quod tenebat. Tunc se vacuam invenit, quae plenam rebus prae caeteris se hominibus esse laetabatur. Dormit, et nihil secum aufert, nihil nimirum de rebus quas tenuit. Nam culpa rerum simul ducitur, quamvis hic omnia, pro quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ipse etiam quilibet diues contra conditorẽ suũ reb tempo¬
ralib intumescens. scĩ uiri nc̃ sententia tangit᷑: atq ab
chil secum aufert: aꝑit oculos suos & nichil inueniet.
Cui nimirum sententiȩ psalmista cõcinens dicit. Turbati
sunt om̃s insipientes corde. dormierunt sõnum suum &
nichil inuenerunt om̃s uiri diuitiarũ in manib suis.
lit enuim in sua manu diuites post mortẽ quicquã inueni¬
ant. eis ante mortẽ dicit᷑. diuicias suas in quoꝵ manib
ponant. facice uob̃ amicos de mãmona iniquitatis. ut
cũ defeceritis recipiant uos in ȩterna tab̾nacula. Diues
ret᷑ secũ tulerat: si ad petentis uocem cum uiueret
sibi tulisset. Nam terrena omĩa quȩ seruando amit¬
timus. largiendo seruamus. Patrimoniũq nrm reten¬
tũ ꝑditur : manet erogatum. Qui enĩ cum reb nostris
durare non possumus. quia aut nos illas moriendo

Expanded text:
ipse etiam quilibet contra conditorem suum rebus tempoipse etiam quilibet contra conditorem suum rebus temporalibus intumescens sancti viri nunc sententia tsi secum aufert, aperit oculos suos et nihil inveniet. - Cui nimirum sententiae Psalmista concinens dicit: « Turbati sunt omnes incipientes corde, dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis . Ut enim in sua manu divites post mortem quidquam inveniant, eis ante mortem dicitur divitias suas in quorum manibus ponant: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos inretur secum tolleret, si ad petentis vocem cum viveret sibi tulisset. Nam terrena omnia quae servando amittimus, largiendo servamus; patrimoniumque nostrum retentum perditur, manet erogatum. Diu enim cum rebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ praue sentiant᷑ intelligit.o argentum innocens di¬
uidit: id.ẽ. quȩ ab eis salubrit᷑. uel quȩ pestifere fuerunrt
edificat. Nec meliori potuit cõꝑatione hereticus demonstrari.
qui locũ suȩ ꝑfidiȩ non nisi in mentib quas corruꝑit facit:
Qui ctiã sequaces suos. ab ȩxerno igne eẽ lib̾os pollicetur.
spondit quippe eis refrigerium quietis ȩterne: sed uerba
eius soliditatem non habent. quia plenitudine ueritatis carent.
Unde subiungitur. Et sicut custos fecit umbracłm Unbracłm
namq custodis nullo fundamento solidatur: sed tempore mor
transeunte destruit᷑. Et ꝓmissa ab hereticis requies. cum tem¬
pore destruit᷑: quȩ post hanc uitam nullatenus inuenitur.
Et quia sepe heretici in contemptu uniuersalis ȩccłiȩ potenti
seculi patrociniis fulciuntur. eisq diuites ꝓtectionẽ atq
administrationẽ quantã preualent opi tulari non cessant.

Expanded text:
quae prave sentiuntur, intelligit, argentum innocens diquae prave sentiuntur, intelligit, argentum innocens dividit, id est quae ab eis salubriter, vel quae pestifere fuerint edificat. Nec meliori potuit comparatione haereticus demonstrari, qui locum suae perfidiae non nisi in mentibus quas corruperit facit, qui etiam sequaces suos ab aeterno igne liberos esse pollicetur. Spondet quippe eis refrigerium quietis aeternae; sed verba ejus soliditatem non habent, quia plenitudine veritatis carent. Unde subjungitur: Et sicut custos fecit umbraculum. Umbraculum namque custodis nullo fundamento solidatur, sed tempore mox transeunte destruitur. Et promissa ab haereticis requies 568 cum tempore destruitur, quae post hanc vitam nullatenus invenitur. Et quia saepe haeretici in contemptu universalis Ecclesiae potentum saeculi patrociniis fulciuntur, eisque divites protectione atque administratione quanta praevalent opitulari non cessant,
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Heretici namq ut facile ualeant ꝑuersa suadere:
dictis suis quędam recta ꝑmiscent: ut animas audientiũ
ex rectis sensib trahant. & ex ꝑuersis feriant. Quiin prȩ¬
ceptis dei. quia sana insanaq locutione uariant᷑. bene
in eũgłio decem leꝑsoꝵ sunt specie designati: quoꝵ colo¬
ri sano dum uitiosus candor asꝑgitur. in mođato hoc¬
candore fȩdant᷑. Unde admonemur. non plus sa pere
quam oportet saꝑe. sed saꝑe ad sobrietatẽ. Qui etiam
quia nec deum diligunt. de quo male sentiunt. nec ꝓxi¬
mũ a quo diuidunt᷑: decalogi preceptis aduersi sunt: atq
ideo ad deprecandum dñm decem ueniunt. Pro eo aut̃ quod
sanis insana miscuerunt: coloris diuersitate uariantur
Sed quia in eius preceptis offend̾ant. id illum unde offen¬
dant uocant dicentes Iħu preceptor. Uude & mox curati
meruerunt. Ergo quia uir catholicus. quȩ ab eis recte uel

Expanded text:
potest. Haeretici namque, ut facile valeant perversa suadere, potest. Haeretici namque, ut facile valeant perversa suadere, dictis suis quaedam recta permiscent, ut animos audientium ex rectis sensibus trahant, ex perversis feriant. Qui in praeceptis Dei, quia sana insanaque locutione variantur, bene in Evangelio decem leprosorum sunt specie designati , quorum colori sano dum candore foedantur. Unde admonemur: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Qui etiam quia necdum Deum diligunt, de quo male sentiunt: nec proximum, a quo dividuntur, Decalogi praeceptis adversi sunt, atque ideo ad deprecandum Dominum decem veniunt. Pro eo autem quod sanis insana miscuerunt, coloris diversitate variantur. Sed quia in ejus praeceptis offendderant vocant dicentes: Jesu praeceptor ; unde et mox curari meruerunt. Ergo quia vir catholicus quae ab eis recte, vel
Abbreviated transcription (Latin):
se ostendere contra ueritatẽ conacur. Et argentum in nocens di¬
uidit. Argentum ẽ in nocentẽ diuidẽ. eloquia dnĩ minucȩ dis¬
creceq tidere: & unicuiq quid digne congruat coaptare. Nã
eloquium dñi qđ hic arg tentum uel uestimenta. hoc alibi spo¬
lia nominant᷑ Quod etiam psalmista testatur ꝑ cõꝑationem
dicens. Lȩtabor ego suꝑ eloquia tua sicut qui inuenit spolia
mulca. Quȩ spolia iccirco uocata sunt : quia ad fidem dñi
gentilitate transeunte. iudei sacris eloquiis quib induti fue¬
alias dicit᷑. Beniamin lupꝰ rapax. mane comedet predã:
uesꝑe diuidet spolia. Quib ꝓfecto dictis. paulus apłs¬
designatur: de beniamin stirpe ꝓgenitus. Qui mane predã
comedit: qui in primordiis suis fideles quos potuit rapiens.
crudelitati ꝓpriȩ satisfecit. Ulesꝑe spolia diuidit: quia factꝰ.¬
fidelis postmodum. saera eloquia exponendo distribuit. Quã¬
uis hoc argentum quod diuidit innocens. intelligi & alit̾

Expanded text:
cens dividet.---Argentum innocens dividere, est eloquia Domini minute discreteque exponere, et unicuique quid digne congruat coaptare. Nam eloquium Domini, quod hic argentum, vel vestimenta, hoc alibi spolia nominatur. Quod etiam Psalmista testatur per comparationem, dicens: Laetabor ego super eloquia tua, sicut qui invenit spolia multa . Quae spolia idcirco vocata sunt, quia ad fidem Domini gentilitate transeunte, Judaei sacris eloquiis, quibus induti fuealias dicitur: Benjamin lupus rapax, mane comedet praedam, vespere dividet spolia . Quibus profecto dictis Paulus aposdesignatur, de Benjamin stirpe progenitus, qui mane praedam comedit, quia in primordiis suis ficrudelitati propriae satisfecit, vespere spolia dividit, quia fidelis postmodum factus, sacra eloquia exponendo distribuit. is hoc argentum quod dividit innocens intelligi et aliter
Abbreviated transcription (Latin):
rences. eisdem uerbis atq sentenciis quas ꝓferunt uincimꝰ:
quasi elatum goliam suo gladio decruncamus Iustus gͦ uesti¬
etur eis uestimentis quȩ preꝑat iniustus: quia uir sẽs isd̾e

Expanded text:
rentes, eisdem verbis atque sententiis quas proferunt vincimus, rentes, eisdem verbis atque sententiis quas proferunt vincimus, quasi elatum Goliam suo gladio detruncamus. Justus ergo vestitur eis vestimentis quae praeparat injustus, quia vir sanctus e
Abbreviated transcription (Latin):
appetitu terrenȩ laudis elaborant. Qui etiam sicut lu¬
tum p̃parant uestimenta: quia flure & inquinabilit̾ ea quib se tu¬
eri uolunt scripturȩ facrȩ contexuerunt testimonia. Preꝑauit
quide: sed iustus uestietur illis: quia uir recea fide plenus. quę
scis solet ad iusticiam depurtari. ea ipsa scripturȩ sacrȩ. quȩ he¬
reticus affert testimonia colligit: & erroris eius ꝑtinatiam inde
coniuncit. Contra nos namq dum sacrȩ legis testimonia appor¬
tant. secum nob̾ afferunt unde uincant᷑. Unde & dauid typũ
dñi. golias uero hereticoꝵ suꝑͥiam signans. hoc reb loquira
sunt : qđ nos uerbis aꝑimus. Golias quippe cum gladio. da
uid cum pera pastorali uenit ad pręlium: sed eumde goliam
dauid suꝑans suo gladio occidit. Quod nos qͦ agimus. qui
ꝓmissi dauid menbra ex eius fieri dignatione meruimus. Nã
cũ suꝑbientes hereticos. & sacre scripturȩ sententias defe¬

Expanded text:
appetitu terrenae laudis elaborant. Qui etiam sicut luappetitu terrenae laudis elaborant. Qui etiam sicut lutum praeparant vestimenta, quia fluxe et inquinabiliter ea quibus se tueri volunt Scripturae sacrae contexunt testimonia. Praeparabit quidem, sed justus vestietur illis, quia vir recta fide plenus, quae sanctis solet ad justitiam deputari, ea ipsa Scripturae sacrae quae haereticus affert testimonia colligit, et erroris ejus pertinaciam inde convincit. Contra nos namque dum sacrae legis testimonia apportant, secum nobis afferunt unde vincantur. Unde et David typum Domini, Golias vero haereticorum superbiam signans, hoc rebus locuti sunt quod nos verbis aperimus. Golias quippe cum gladio, David vero cum pera pastorali venit ad praelium. Sed eumdem Goliam David superans suo gladio occidit, quod nos quoque agimus, qui promissi David 567 membra ex ejus fieri dignatione meruimus. Nam cum superbientes haereticos et sacrae Scripturae sententias defe
Abbreviated transcription (Latin):
q̃uasi maritus extitit: quia male eis comunctd̃s. in heserat cor¬
ruptor mentis. Nequaquã gͦ uiduę uel destitutȩ plorant: qr
morte praui doctoris uiam ueritatis inueniunt: ex cuiꝰ int̾itu
affugi posse uidebant᷑. Uel certe non plorant uiduȩ: quia
in suo errore remanentes. dum scm fusse ȩstimant predica¬
torem suum. spe falsa ne lugeant consolant᷑. Sequit᷑. Si cõpor
gentum innocens diuidit. Argentũ intelligi sacri eloquii cla¬
ritas solet: sicut alias dicitur. floquia dnĩ eloquia casta:
argentũ igne examinatũ. Et qui non nulli eloquium dei
non interius ꝑ exi̾bitionem. sed exterius ꝑ ostensionẽ habe
concupiscunt : iccirco ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Disꝑierunt om̃s in¬
uoluti argento: hi nimirum. qui eloquio dei non interiori
refectione se replent. sed exteriori ostensione se uestiunt:
unde & eoꝵ argentum. id ẽ. hereticoꝵ eloquium. terrȩ. ẽ.
comꝑatum : quia de scriptura sacra ut aliquio sciant. ex

Expanded text:
quasi maritus praefuit, quia male eis conjunctus inhaeserat corruptor mentis. Nequaquam ergo viduae, vel destitutae plorant, quia morte pravi doctoris viam veritatis inveniunt, ex cujus interitu affligi posse videbantur. Vel certe non plorant viduae, quia in suo errore remanentes, dum sanctum fuisse aestimant praedicatorem suum, spe falsa ne lugeant consolantur. Sequitur: CAPUT XVnt, debellant.---Argentum intelligi sacri eloquii claritas solet, sicut alias dicitur: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum . Et quia nonnulli eloquium Dei non interius per exhibitionem, sed exterius per ostensionem habere concupiscunt; idcirco per prophetam dicitur: Disperierunt omnes involuti argento . Hi nimirum qui eloquio Dei non interiori refectione se replent, sed exteriori ostensione se vestiunt. Unde et horum argentum, id est haereticorum eloquium, terrae est comparatum, quia de Scriptura sacra ut aliquid sciant ex
Abbreviated transcription (Latin):
camen sapientie de euius imagine habent omne quod
sunt. eqiuari non possunt B ene gͦ dicit᷑. Non adȩqua¬
bitur ei aurum uel utrum. Ad hoc enim seĩ om̃s adilla
gauiia eterna pueniunt ut eẽ deo similes possint: sicut
seriptum ẽ. Cum a pparuerit similes ei erimus: qm̃ uide¬
binius cum sicuti est Et tam̃ scriptum ẽ. Dñe quis simi¬
listibi . Et iterum. Aut quis similis erit deo int̃ filios
Acr unde g̃ similes e unde non similes. nisi quia.
biuc sapiontio et similes ad imaginem ẽrunt. & tam̃
non erunt similes ad ȩqualitatẽ: Aspiciendo quiipe adȩt̾nitatẽ
dei. fit eis ut ęterni sint : & dum uisionis eius donũ ꝑcipiunt.

Expanded text:
tamen sapientiae de cujus imagine habent omne quod tamen sapientiae de cujus imagine habent omne quod sunt, aequari non possunt. Bene ergo dicitur: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Ad hoc enim sancti omnes ad illa gaudia aeterna perveniunt, ut escriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum, sicuti est . Et tamen scriptum est: Domine, quis similis tibi? . Et iterum: Quis similis erit Deo inter filios Dei? . Unde ergo similis, et unde non similis; nisi quia huic Sapientiae et similes erunt ad imaginem, et tamen non erunt similes ad aequalitatem? Aspiciendo quippe aeternitatem Dei, fit eis ut aeterni sint; et dum visionis ejus donum percipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłia sponsi sui speciem uidere in diuinitate desid̾ans nec tam̃
ualens. quia ȩternitutis illius formam quã intueri concup¬
uerat ab euis oculis assumpta humanitas abscondebat:
in cantieoꝵ canticis merens dicit. En ipse stat post parietẽ
nr̃m. Ae si aꝑte dicat. Ego hunc indiuinitatis suȩ iam spe¬
cie uidere desido: sed adhuc a uisione illiꝰ ꝑ assumptȩ
carnis parietẽ excludor. Quousq itaq in hac corruptibili
carne uiuimus. cogitaciones nr̃as in alterutrũ non ui¬
demus. Unde rursum ꝑ eumndẽ paulum dicit᷑. Quis scu
hominũ quȩ sunt hominis. nisi sꝑs hominis qui in
ipso est. Et rursum. Nolite iudicare ante tempus.¬
donec ueniat dñs qui & illuminabit abscondita tene¬
brarum. & manifestabit consilia cordium. Illa itaq
eiuitas quȩ sua uicissim singulis corda manifestat
ex auro dicit᷑ simile iutro mundo: ut designetur auri

Expanded text:
Ecclesia sponsi sui speciem videre in divinitate desiderans, nec tamen Ecclesia sponsi sui speciem videre in divinitate desiderans, nec tamen valens, quia aeternitatis illius formam quam intueri concupiverat ab ejus oculis assumpta humanitas abscondebat, in Canticis canticorum moerens dicit: En ipse stat post parietem nostrum . Ac si aperte dicat: Ego hunc in divinitatis suae jam specie videre desidero, sed adhuc a visione illius per assumptae carnis parietem excludor. Quousque itaque in hac corruptibili carne vivimus, cogitationes nostras in alterutrum non videhominum, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est donec veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Illa itaque civitas quae sua vicissim singulis corda manifestat, ex auro dicitur similis vitro mundo, ut designetur auro
Abbreviated transcription (Latin):
ab alterius oculis menbroꝵ corpulentia non abscondit:
sed patebit animus. patebit corporalib oculis. ipsa etiã
corporis armonia : sieq unusquisq tẽ erit conspicabilis
alteri. sicut nc̃ eẽ non potest conspicabilis sibi. Nc̃ aut̃
in alterum uideri non possut: non intra uitrea sed
intra lutea uascula coneludunt᷑. Cui scilicet luto ꝑ pas¬
sionem ments inherere ꝓpħa formidabat cũ diceret.
fripe me de luto ut non in heream. Quod nimirum
habitaculum corporum. p aulus domum terrestrẽ nominat
dicens. Scimus qm̃ si terrestris domus nr̃a huius habita¬
cionis dissoluanir. quod edificationẽ ex deo habemus do¬
mũ non manufactam ȩternam incęlis. In hac itaq terre¬
stri domo quousq uiuimus. ipsum ut ita dicam corrup¬
tionis nr̃ȩ parietem mentis oculo nullatenus penetramus:
et uicissim in aliis uidere occulta non possumus llnde scã

Expanded text:
ab alterius oculis, membrorum corpulentia non abscondet, ab alterius oculis, membrorum corpulentia non abscondet, sed patebit animus, patebit corporalibus oculis ipsa etiam corporis harmonia, sicque unusquisque tunc erit conspicabilis alteri, sicut nunc esse non potest conspicabilis sibi. Vet. XXXin alterum videri non possunt, non intra vitrea, sed intra lutea vascula concluduntur, cui scilicet luto per passionem mentis inhaerere Propheta formidabat, cum diceret: Eripe me de luto, ut non inhaeream . Quod nimirum habitaculum corporum Paulus domum terrestrem nominat, dicens: Scimus quoniam si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam aeternam in coelis . In hac itaque terrestri domo quousque vivimus, ipsum, ut ita dicam, corruptionis nostrae parietem mentis oculis nullatenus penetramus, et vicissim in aliis videre occulta non possumus. Unde sancta
Abbreviated transcription (Latin):
natura ẽ. ut extͥnsecus uisum. pura intrinsecus ꝑspicuitate
pluceat. In alio metallo quiequid intrinseeus continet᷑ abscon¬
ditur: in uitro uero quilibet liquor qualis continet᷑ interiꝰ
talis exteriꝰ demonstrat᷑: atq ut ita dixerim omĩs liquor in
uitreo uasculo clausus patet. Quid gͦ aliud in auro uelu
tro accipimus. nisi illam suꝑnã patriã. illam beatoꝵ cuuũ
societatẽ. quoꝵ corda sibi inuicem. & elaritate fulgent. & pu¬
ritate translucent.: Quam ioħes in apocalypsi conspexerat
cum dicebat. Et erat structura muri eius ex lapide iaspide:
ipsa uero ciuitas auro mundõ. simile uitro mundo. Quia
enim scĩ om̃s sũma in ea bearitudinis claritate fulgebunt.
in alternis cordib patet. & cum uniꝰcuiꝰq uultus attendit᷑
simul & conscientia penetrat᷑: hoc ipsum aurum uitro
mundo simile eẽ memorat᷑. Ibi quippe uiuꝰcuiꝰq mentẽ

Expanded text:
natura est, ut extrinsecus visum, pura intrinsecus perspicuitate natura est, ut extrinsecus visum, pura intrinsecus perspicuitate luceat. In alio metallo quidquid intrinsecus continetur absconditur; in vitro vero quilibet liquor qualis continetur interius, talis exterius demonstratur, atque, ut ita dixerim, omnis liquor in vitreo vasculo clausus patet. Quid ergo aliud in auro vel vitro accipimus, nisi illam supernam patriam, illam beatorum civium societatem, quorum corda sibi invicem et claritate fulgent, et puritate translucent? Quam Joannes in Apocalypsi conspexerat, cum dicebat: Et erat structura muri ejus ex lapide jaspide; ipsa vero civilas aurum mundum similis, vitro mundo . Quia enim sancti omnes summa in ea beatitudinis claritate fulgebunt, in alternis cordibus patet, et cum uniuscujusque vuitus attenditur, simul et conscientia penetratur, 594 hoc ipsum aurum vitro mundo simile esse memoratur. Ibi quippe uniuscujusque mentem
Abbreviated transcription (Latin):
soboli oꝑa carnis impetidimus: isti uero in terrã non am¬
bulant. sed ut nubes uolant: qui dum cęlestia appetunt.
de terrenis desidiis nichil tangunt. Ait gͦ. quia dei sapi¬
entia sardonico uel saphiro lapidi ñ confertur: ac si pa¬
tenter insinuet dicens. Ei qui homo int̾ homines cernit᷑.
nec in antiquis quisquã. nec in nouis patrib ȩquat᷑. qr
ex deitate habet. quod in humanitate quẽquam similẽ non
uitrum. Quis hoc sanum sapiens. uixta litterã sentire dig¬
netur. Alitrũ quippe ut suꝑiꝰ diximus. aurolonge. ẽ. uilius¬
Et postquã dictum ẽ. quod aurũ huic sapientiȩ non ȩquat᷑.
ad huc quasi crescendo subiungit᷑. quod ei qͦ nec uitrum possit
ȩquari. Sed ipsa nos littera ab hystorico intellectu deficiens
ad indagandum allegoriȩ mẏsteriũ mittit. Auri namq metal¬
lum nouimꝰ potiori metallis om̃ib claritate fulgere: uitri uͦ

Expanded text:
soboli opera carnis impendimus; isti vero in terra non amsoboli opera carnis impendimus; isti vero in terra non ambulant, sed ut nubes volant, qui dum coelestia appetunt, de terrenis desideriis nihil tangunt. Ait ergo quia Dei sapientia sardonycho, vel sapphiro lapidi non confertur, ac si patenter insinuet, dicens: Ei qui homo inter homines cernitur, nec in antiquis quisquam, nec in novis patribus aequatur, quia ex Deitate habet quod in humanitate quemquam similem non itrum.---Quis hoc sanum sapiens juxta litteram sentire dignetur? Vitrum quippe, ut superius diximus, auro longe est et postquam dictum est, quod aurum huic sapientiae non aequatur, adhuc quasi crescendo subiungitur, quod ei quoque neque vitrum possit aequari. Sed ipsa nos littera ab historico intellectu deficiens, ad indagandum allegoriae mysterium mittit. Auri namqlum novimus potiori metallis omnibus claritate fulgere. Vitri vero
Abbreviated transcription (Latin):
angeli compentur. unde & ꝑ psalmistam dicit᷑. Quis innu¬
bib ȩquabitur domino. aut quis similis erit deo in filios dĩ
sossunt aut̃ ꝑ sardonicum lapidem patres testamenti ueteris.
ꝑ saphirum uero prȩdicatores exprimi testam̃ti noui. Illi quip¬
pe quãus magnam iusticiȩ uitã tenerent: carnali cam̃ ꝓpa¬
gini seruiebant. Quia gͥ constat quod quȩdã terrena agerent.
non inmerito ꝑ sardonicũ lapidem. qui ut prediximus terre
rubre tenet speciem designant᷑ : ꝑ saphirum uero qui ȩcherii
ẽ coloris testamenti noui congrue prȩdicatores accipimus. qui
carnalis ꝓpaginis desidĩa postponentes. cȩlestia sola sectati
sunt. Unde & ꝓpħa conspiciens cuncta carnis desidia scos
apostolos spiritali ardore transcendẽ: admiratꝰ ait. Qui st̃¬
isti qui ut nubes uolant. Ac si aꝑte dicat. Nos ꝑ terram
gradimur. qui ad huc coniuigiis implicamur. & ꝓpagandȩ

Expanded text:
angeli comparentur? Unde et per Psalmistam dicitur: « Quis in nuangeli comparentur? Unde et per Psalmistam dicitur: « Quis in nubibus aequabitur Domino, aut quis similis erit Deo inter filios Dei? » Possunt autem per Sardonicum lapidem Patres Testamenti Veteris, per sapphirum vero praedicatores exprimi testamenti novi. Illi quippe quamvis magnam justitiae vitam tenerent, carnali tamen propagationi serviebant. Quia igitur constat quod quaedam terrena agerent, non immerito per sardonychum lapidem, qui, ut praediximus, terrae rubrae tenet speciem, designantur. Per sapphirum vero, qui aetherei est coloris, testamenti novi congrue praedicatores accepimus, qui carnalis propaginis desideria postponentes, coelestia sola sectati sunt. Unde et propheta, conspiciens cuncta carnis desideria sanctos apostolos spiritali ardore transcendere, admiratus ait: Qui sunt hi qui ut nubes volant ? Ac si aperte dicat: Nos per terram gradimur, qui adhuc conjugiis implicamur, et propagandae
Abbreviated transcription (Latin):
cur saphirus uel sardonicus potissimum prȩciosus nomi¬
natus ẽ: cum uterq lapis sit alioꝵ lapidum comꝑatione
uilissimus: nisi ut eos lapides qui prȩciosi describunt᷑. dum prȩ¬
ciosos non eẽ eognoscimus. in eoꝵ intelligentiã aliud exquiramꝰ:
Sardonicꝰ quippe terrȩ rubrȩ similitudinẽ tenet: saphirus uero
aeriam habet speciem. Possunt gͦ in sardonico ꝑ terrã rubram
homines: in saphiro aut̃ ꝑ aeriam uisionẽ angeli designari.
Nã cum terrȩ rubrȩ speciem lapis sardonicus habeat. non
inmerito hominẽ designat: quia & adam qui pͥmus.ẽ. conditꝰ
latino sermone terra rubra nominat᷑. Quid ẽ gͦ quod dicit᷑.
quia hȩc sapientia lapidi sardonico uel saphiro non confer¬
tur : nisi quod is qui est dei uirtus & dei sapientia. mediator
scilicet dei & hominum. homo xp̃c iħs. tanta magnitudine
excellat omĩa. ut ei nec in terra primi homines. nec in cȩlo

Expanded text:
cur sapphirus vel sardonychus potissimum pretiosus nomicur sapphirus vel sardonychus potissimum pretiosus nominatus est, cum uterque lapis iste aliorum lapidum comparatione vilissimus sit? nisi ut eos lapides qui pretiosi describuntur, dum pretiosos non esse cognoscimus, in eorum intelligentia aliud exquiramus. Sardonychus quippe terrae rubrae similitudinem tenet, sapphirus vero aeream habet speciem. Possunt ergo in sardonycho per terram rubram homines, in sapphiro autem per aeream visionem angeli designari. Nam cum rubrae terrae speciem lapis sardonychus habeat, non immerito hominem designat, quia et Adam, qui primus est conditus, Latino sermone terra rubra nominatur. Quid est ergo quod dicitur, quia haec sapientia lapidi sardonycho, 593 vel sapphiro non confertur, nisi quod is qui est Dei virtus, et Dei sapientia, mediator scilicet Dei et hominum, homo Christus Jesus, tanta magnitudine excellat om
Abbreviated transcription (Latin):
& fucatione tincture. Et cum rerum uirtute careant ali¬
ud se eẽ quam sunt. uerboꝵ compositonib. quasi
suꝑ ductis colorib mentiunt᷑. At contra doctrina sapi¬
entiȩ. & prȩdicatione pulchia est. & pura ueritate
conspieua: nec aliud se ꝑ fallaciam pretendit exteriꝰ¬
& aluid se seruat interius: neq in dictis suis ꝑtilchra uideri ap¬
petit nitore sermonis. sed integritate sernis. In mandatis gͥ
suis dei sapientia non confertur tinctis indiȩ colorib: quia
dum fucata ȩloquentiȩ ornamenta non habet. quasi uestis su
tinctura placet. Quam fucationẽ tincturȩ bene paulus des¬
pexerat cum dicebat. Quȩ & loquimur non in doctis humanȩ
sapientiȩ uerbis: sed in doctrina sꝑc. Malebat quippe hane
sapientiam sola puritate ueritatis ostendere: non aut̃ eloquii
non eẽ quis nesciat. Et dum multi alii prȩtiosi sinit lapi¬
des qui longe istos ȩstimatione magnitudinis ancecellant.

Expanded text:
et fucatione tincturae; et cum virtute rerum careant, aliet fucatione tincturae; et cum virtute rerum careant, aliud se esse quam sunt verborum compositionibus, quasi superductis coloribus, mentiuntur. At contra, doctrina sapientiae et praedicatione pulchra est, et pura veritate conspit aliud reservat interius; neque in dictis suis pulchra videri appetit nitore sermonis, sed integritate veritatis. In mandatis igitur suis Dei sapientia non confertur tinctis Indiae coloribus, quia dum fucata eloquentiae ornamenta non habet, quasi vestis sine tinctura placet. Quam fucationem tincturae bene Paulus despexerat, cum dicebat: Quae et loquimur non in doctis humanae saplentiae verbis, sed in doctrina spiritus . Malebat quippe hanc sapientiam sola puritate veritatis ostendere, non autem eloquii non esse quis nesciat? Et dum multi alii pretiosi sint lapides, qui longe istos aestimatione magnitudinis antecellant,
Abbreviated transcription (Latin):
mines honesta seruarent. & saluandos seruata honestate
se credent. nec iam mediatorẽ dei & hominum quererent:
cum quasi sufficientẽ sibi philosophoꝵ doctrinam tene¬
rent. In quoꝵ despectu mox sub ditur. Nec confertur tinctis¬
indiȩ colorib. Quid enim ꝑ indiam quȩ nigrum popu¬
lum mittit. nisi hic mundus accipitur. in quo iuta ho¬
minum ꝑ culpam obscura generatur. Tincti aut̃ eolores
sunt indiȩ. huius mundi sapientes: qui quamuis ꝑ in¬
fidelitutem & plerumq ꝑ actionem fȩdi sint: Ante hu¬
manos tamen oculos suꝑductȩ honestatis eolore fuscant
Sed coeterna dei sapientia tinctis indiȩ colorib non
confertor: quia quisquis hanc ueraciter intelligit. ab
his hominib quos mundus sapientes coluit. quãlon¬
ge distet agnoscit Ipsaq eius mandatoꝵ uerba ab huiꝰ
mundi sapientib differunt. qui dum intendunt eoꝵ¬
eloquentiȩ. eorum dicta quasi pulchra apparent specie

Expanded text:
mines honesta servarent, et salvandos servata honestate mines honesta servarent, et salvandos servata honestate se crederent, nec jam mediatorem Dei et hominum quaererent, cum quasi sufficientem sibi philosophorum doctrinam tenerent. In quorum despectu mox subditur: CAPUT XLVIphilosophioe.---Quid enim per Indiam quae nigrum populum mittit, nisi hic mundus accipitur, in quo vita hominum per culpam obscura generatur. Tincti autem colores indiae, sunt hujus mundi sapientes; qui quamvis per infidelitatem et plerumque per actionem foedi sint, ante humanos tamen oculos superductae honestatis colore fucantur. Sed coaeterna Dei sapientia tinctis Indiae coloribus non confertur, quia quisquis hanc veraciter intelligit, ab his hominibus quos mundus sapientes coluit quam longe distet agnoscit. Ipsaque ejus mandatorum verba ab hujus mundi sapientibus differunt, qui dum intendunt eloquentiae, eorum dicta quasi pulchra apparent specie,
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ prȩdicando prȩꝑarent: neq ut ꝑea. sed ꝑ
eam stibiectos populos regerent. Quia enĩ certum erat
quod ꝑ accessum temꝑum deficientis seculi languores ex¬
drescerent: actum ẽ ut ȩcerna dei sapientia infine se¬
culoꝵ ꝑ semetipsãm ueniret. ad grandẽ hunc & niinie
infirmitatis egrotum. id ẽ ꝑ totum mundũ iaceus laa¬
guidum genus humanũ: ut transmissis peuus ꝓri¬
dicatorib: quasi quibdã uisitatorib. tanto postinod
maior ueniret potentia medici: quancomagis morbus creuisset
egroti. Quia uero nullus uice eius ad saluandos nõs mittitͣ.
dicatur recte. Nec appendetur argentum in cõmutacione eiꝰ:
Qm̃ uita iustoꝵ prȩdicantium quantalibet scitatis luce
polleat: aduentum nobis suꝑnȩ sapientiȩ ꝑ suam prȩsen¬
tiam non cõmutat. Sed fuere multi gentilium. qui mundi
huius sapientum disciplinis dediti. ea quȩ sunt inder ho¬

Expanded text:
sapientiae praedicando praepararent, neque ut pro ea, sed per sapientiae praedicando praepararent, neque ut pro ea, sed per eam subjectos populos regerent. Quia enim certum erat quod per accessum temporum deficientis saeculi languores excrescerent, actum est ut aeterna Dei sapientia in fine saeculorum per semetipsam veniret ad grandem hunc et nimiae infirmitatis aegrotum, id est per totum mundum jacens languidum genus humanum, ut transmissis prius praedicatoribus, quasi quibusdam visitatoribus, tanto postmodum major veniret potentia medici, quanto magis morbus crevisset aegroti. Quia vero nullus vice ejus ad salvandos nos mittitur, dicatur recte: Nec appendetur argentum in commutatione ejus, quoniam vita justorum praedicantium quantalibet sanctitatis luce poileat, adventum nobis supernae 592 sapientiae per suam praesentiam non commutat. Sed fuere multi gentilium qui, mundi hujus sapientum disciplinis dediti, ea quae sunt inter ho
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nir sẽs sꝑu eiusdẽ sapientiȩ repletus. quosdã in iudea
preuidit non eẽ dii futuros qui spẽ in legis latore ponerent.
& suę salucis auctorẽ moysen putarent. sicut ciuidã sanato
maledicentes dicunt. tu sis discipulus eius: nos enĩ moysi
discipuli sumꝰ. lnde adhuc congrue subinfert᷑. Noe appen¬
quia diuina signant᷑. possunt argenti uocabulo etiam eius¬
dem eloquii scriptores incelligi: quoꝵ uita int̃ turbas homi¬
nũ resplenduit luce uircutũ. Sed quia sex peccata indica¬
re potuit non auferre. non quisquã ueterum patrũ. ñ
legis sator moyses. humani genẽris redemptor. exstitit.
Argentũ gͥͦ incõmutacione huiꝰ sapientiȩ nõn appendit᷑.
quia quilibet scĩ eẽ potuerunt᷑. in cõꝑatione unigeniti
silii nullius meriti fuisse pensant᷑. Qui nisi huiꝰ sapientiȩ
seruos se cognoscerent. scĩ nullatenus fussent. Ad hoc
Quippe illi missi sunt: ud in cordib hominũ iuã huic

Expanded text:
spiritu ejusdem sapientiae repletus, quosdam in Judaea praevidit non esse defuturos qui spem in legislatore ponerent, et suae salutis auctorem Moysen putarent, sicut et cuidam sanato maledicentes dicunt: Tu discipulus sis ejus, nos enim Moysi discipuli sumus . Unde adhuc congrue subinfertquia divina designantur possunt argenti vocabulo etiam ejusdem eloquii scriptores intelligi, quorum vita inter turbas hominum resplenduit luce virtutum. Sed quia lex peccata indicare potuit, non auferre, non quisquam veterum patrum, non legislator Moyses humani generis redemptor exstitit. Argentum ergo in commutatione hujus sapientiae non appenditur, quia quilibet sancti esse potuerunt, in comparatione unigeniti Filii Dei nullius meriti fuisse pensantur, qui nisi hujus sapientiae servos se esse cognoscerent, sancti nullatenus fuissent. Ad hoc quippe illi missi sunt, ut in cordibus hominum viam huic
Abbreviated transcription (Latin):
Iandem beati iob plonas mistica nirtitte sententias inqͥb
contͣ amicoꝵ uerba respondit deo largiente digessu is.
Nc̃ suꝑest ut ad helui. uerba ueniam. quę dando gratu¬
e curcumspectione pensanda sut: quãdo & ꝑ panen¬
tutis audaciam sꝑu feris entiore ꝓferintur. amer

Expanded text:
Tandem beati Job plenas mystica virtute sententias, in quibus Tandem beati Job plenas mystica virtute sententias, in quibus contra amicorum verba respondit, Deo largiente digessimus; nunc superest ut ad Eliu verba veniamus, quae tanto graviori circumspectione pensanda sunt, quanto et per juventutis audaciam spiritu ferventiore proferuntur. Par
Abbreviated transcription (Latin):
debui sollicite non feci: punctiones murmuris a subieo¬
tis recipiam etiã de bono qd̃ feci. Sineglexi ex hib̾e qd̾
foue it: iuste. in querela ꝓsiliens. eoꝵ lingua me pungat.
Qua inre semꝑ sollicita considatione pensandũ ẽ: ne ai
hii qui p̃sunt exempla mali oꝑis subiectis p̃beant. eoꝵ
uitã suȩ gladio prauitatis extinguant: aut hii qui alieuo
begimuii subiacent facile iudicare audeant facta rectoꝵ:
atꝙ ꝑ hoc qd dehis qui sibi p̃laci sunt murnunant. ñ huia¬
no sed ei qui cuncta disponit diuino ordini contradicant.
suoant pascebant᷑. & quȩ pedes urĩ turbauerat hec
bibebant. Sues enim turbata pedib bibunt eũ supiett
ea ad exeplum uiuondi appetunt. quȩ plati quiq pra¬
uo opo ꝑuertunt. At cont᷑ a platis hii audiunt.¬
nos enum qͥd sumꝰ: leo contͣ᷑ nos ẽ murmur ur̃m sed contra dim̃
Qui enim contra suꝑpositam sibi potostatẽ  murat liqͥt
qͥd illum redarguit qui eandẽ homini potestate dedit

Expanded text:
debui sollicite non feci, punctiones murmuris a subjectis recipiam, etiam de bono quod feci, si neglexi exhibere quod fovet, juste in quereiam prosiliens eorum lingua me pungat. Qua in re semper sollicita consideratione pensandum est, ne aut hi qui praesunt exempla mali operis subjectis praebeant, eorumque vitam suae gladio pravitatis exstinguant; aut hi qui alieno regimini subjacent, facile judicare audeant facta rectorum, atque per hoc quod de his qui sibi praelati sunt murmurant, non humano, sed Dei, qui cuncta disponit, divino ordini contradicant. fuerant pascebantur, et quae pedes vestri turbaverant, haec bibebant . Oves enim turbata pedibus bibunt cum subjecti ea ad exemplum vivendi appetunt quae praelati quique pravo opere pervertunt. At contra a praelatis hi audiuntNos enim quid sumus? Nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum . Qui enim contra superpositam sibi potestatem murmurat, liquet quod illum redarguit qui eamdem homini potestatem dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
aspirationis acceꝑat. & uiuiendo cognoscere ⁊ p̃iudendo
niitiaro. Sed int hȩc sciendũ ẽ q cũ eiꝰde saeri eloqtuis
p̃cepta cogitamus. cũq m̃tẽ a uite corruptibilis amora
diũtimꝰ. quasi quib dã cordis passib ad interiora ꝓpamu
Nemo aut infima deserens ropente fu luca ͥ quidt
adoptinendũ ꝑfectionis meritũ. dũ conidie mens maleñ
ducit ad hoc ꝓculdubio uelut ascensionis cu̾da gradib¬

Expanded text:
 vivendo cognoscere et praevidendo nuntiare. Sed inter haec sciendum est quia cum ejusdem sacri eloquii praecepta cogitamus, cumque mentem a vitae corruptibilis amore divertimus, quasi quibusdam cordis passibus ad interiora properamus. Nemo autem infima deserens, repente fit summus, quia ad obtinendum perfectionis meritum, dum quotidie mens in altum ducitur, ad hoc procul
Abbreviated transcription (Latin):
est conlata ꝑ dñm: qui adredẽptionẽ nrãm uenieni nouũ
nob̾ testam̃tum condidit. sed de eiꝰdem nos testam̃ti mandato
discutiens quandoq etiam iudex uenit: necessartã non q̃ eit ꝑ
expositionẽ olareseat quia łibrũ scribit ipse qui iudicab

Expanded text:
est collata per Dominum, qui ad redemptionem nostram veniens, Novum est collata per Dominum, qui ad redemptionem nostram veniens, Novum nobis Testamentum condidit; sed de ejusdem nos Testamenti mandato discutiens, quandoque etiam judex venit, necessarium non est ut per expositionem clarescat quid est: Librum scribat ipse qui
Abbreviated transcription (Latin):
amixtione palearũ. Et plerũq contingio ue rectoresdi
pest dũ iniusta contia subditos exercet: dũ nullo honos blan¬
uidia affligit. eciã quȩdã bona aliquando faciat. aos
fouñtũ serat. seseq indisponsandis teprenis reb nñꝙ. non aua¬
ritiȩ studio sed ꝓutilitate carn aliũ misceat. &e sic eiꝰdam la¬
boris fructum uelut messẽ ordei exspectet. Sed subiecti
quiq ꝓ eo qd inillaximis grauant᷑ gaudere meiꝰ bonis mi s¬
polluit: nec ipsa terrenarũ rerũ dispensatio ꝓ utilitate
subdito ⁊ suscipi credit᷑. quando is qui p̃est auelare ꝑauari¬
tiã uictur. Unde fit ut adipsa etiam pauca bona quȩ
fieri iet multa mala cmsidant non laudes sed gemitꝰ
reddant: atq insirmantes murmurent dũ ꝑpendun

Expanded text:
admistione palearum. Et plerumque contingit ut rector qui admistione palearum. Et plerumque contingit ut rector qui praeest, dum injusta contra subditos exercet, dum nullo bonos blanosque ex invidia affligit etiam quaedam bona aliquando faciat, ac si frumentum serat, seseque in dispensandis terrenis rebus nonnunquam non avaritiae studio, sed pro utilitate carnalium misceat, et sic ejusdem laboris fructum velut messem hordei exspectet. Sed subjecti quique pro eo quod in maximis gravantur, gaudere in ejus bonis miterius operis injustitia polluit, nec ipsa terrenarum rerum dispensatio pro utilitate subditorum suscipi creditur, quando is qui praeest anhelare tiam videtur. Unde fit ut ad ipsa etiam pauca bona quae fieri inter multa mala considerant, non laudes, sed metus reddant, atque infirmantes murmurent, dum perpendunt
Abbreviated transcription (Latin):
frum̃to quippe tͥbulus & ꝓ ordeo spina orit᷑: cũ in retͥbutione
ultima. de qua remuneratio laboris querit᷑. punctio dolous in¬
uenit᷑. Et notandũ qͦd sicut a frimĩto ordeũ distat quãuis
utrũq reficiat: sio a tͥbulo spina quãuis sit utrũq qd pungatt
qͥa tribulus mollior. ał ad pungendũ sẽꝑ est durior spina.
Ait gͦ. Pro frum̃to oriat᷑ michi tribulus. &. ꝓordeo spina. Ac sipa¬
tent̃ dicat. Egisse quidẽ & magna me bona & minima scio: sed
si ñ ita est ꝓ bonis magnis mala mintma. & ꝓ bonis minimis.
iͥn respondeant mala maiora.Quãuis hoc intelligi &. alit̃ pocest
Infrum̃to quippe spiritale opꝰ qͦd ĩtẽ reficit: in ordeo aut̃ terre¬
narũ rerũ dispensatio siguiatur. Inqua seꝑe dũ seruire inftr¬
mis atq carnalib cogimur: quasi sua iim̃ĩtis alim̃ta p̃p̃eramꝰ.
atq ipse nr̃oꝵ usus oꝑum quasi more ordei habet aliqtud de

Expanded text:
frumento quippe tribulus, et pro hordeo spina oritur, cum in retributione frumento quippe tribulus, et pro hordeo spina oritur, cum in retributione ultima, de qua remuneratio laboris quaeritur, punctio doloris invenitur. Et notandum quod sicut a frumento hordeum distat, quamvis utrumque reficiat, sic a tribulo spina, quamvis sit utrumque quod pungat, quia tribulus mollior, et ad pungendum semper durior est spina. Ait ergo: Pro frumento oriatur mihi tribulus, et pro hordeo spina. Ac si patenter dicat: Egisse quidem et magna me et minima bona scio, sed si non ita est, pro bonis magnis mala minima, et pro bonis minimis mihi respondeant mala majora. Quamvis hoc intelligi et aliter potest. In frumento quippe spiritale opus, quod mentem reficit, in hordeo autem terrenarum rerum dispensatio 727 figuratur. In qua saepe dum servire infirmis atque carnalibus cogimur, quasi sua jumentis alimenta praeparamus, atque ipse nostrorum usus operum quasi more hordei habet aliquid de
Abbreviated transcription (Latin):
qrupe hunꝰ perrȩ st̃: qui minori loco positi quo ualenorelo
quãto possunt oꝑe ad eruditionẽ sc̃e ȩccłiȩ in p̃dicatiõis
grã cuõꝑantur. Quos udelicet huiꝰ teriꝑ agricolas. hocẽ¬
non assligere eoꝵ laborib non inuidere: ne rector eccłis dũ
soli sibi ius pdicationis ufndicat. etiã aliis recte p̾dican.¬
iuuari qͣd agit. Fidolis nãq p̃dicator. optat si fieri ualeat
ut uepitatẽ qilã solus loqui non sufficit: ora cunctoꝵ sonent.
indescum̃ ioste dũob in castris remanentib atq ꝓpħantib uellet
beatꝰ iob cuncta. hȩc suspensa intulit o sica minime fecerit
ĩen entia se maledictionis astringit. Sequit᷑. Ero frum̃to oriat᷑
mͥ cribulus: & ꝓ ordeo spina. Acsi aꝑce dicat. Si inpustum
quid erga subditos gessi. si exegi debita & ipse qđ debui non
impendi si exercitationẽ boni oꝑis aliis iniidi: ꝓbonis quȩ
inȩt̾nũ reficiunt. retͥbuant᷑ mͥ inudicio mala quȩ pungt̃

Expanded text:
pe hujus terrae sunt hi qui, minori loco positi, quo valent zelo, quanto possunt opere, ad eruditionem sanctae Ecclesiae in praedicationis gratia cooperantur. Quos videlicet ternon affligere, eorum laboribus non invidere: ne rector Ecclesiae, dum soli sibi jus praedicationis vindicat, etiam aliis recte praedicanjuvari quod agit. Fidelis namque praedicator optat, si fieri valeat, ut veritatem quam solus loqui non sufficit ora cunctorum sonent. Unde cum Josue duobus in castris remanentibus atque prophetantibus vellet beatus Job cuncta haec suspensa intulit, et si ea minime fecerit sententia se maledictionis adstringit, sequitur: CAPUT XXIV ribulus, et pro hordeo spina.---Ac si aperte dicat: Si injustum quid erga subditos gessi, si exigi debita, et ipse quod debui non impendi, si exercitationem boni operis aliis invidi, pro bonis quae in aeternum reficiunt, retribuantur mihi in judicio mala quae pungunt. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
flent & tacenl. Cũ olamante gͦ cerra sulcos plangere est:
ꝑ hoo unde multitudo fideliũ iuste contͣ reccorẽ querit᷑. ub̃ioris
uit homines. ad lam̾ta ꝑuenire. Sulci itaq & ext̾ra sunt
& tam̃ a terrȩ uocabulo distingunt᷑. qr hi qui in scã eccłia
mentẽ suã labore sacrȩ meditacionis excolunt: cȩteris fidelib
tanto meliores st̃: quãto ꝑ accepta semina. fȩcundiores oꝑum
fruges reddunt. Q st ñnulli qui sc̃ĩs plebib p̃latiuitȩ quid̃e
stipendia ex eccłiastica largitate consequũtur: sed exortaciõis
iuinisteria debita ñ impendunt. Contra quos ad huc exẽplũ.
sc̃riuri recce subumgit᷑ cũ ab eo ꝑtinꝰ subinfert᷑. Si fructꝰ ei¬

Expanded text:
flent et tacent. Cum clamante ergo terra sulcos plangere est flent et tacent. Cum clamante ergo terra sulcos plangere est per hoc unde multitudo fidelium juste contra rectorem queritur uberioris vitae homines ad lamenta pervenire. Sulci itaque et ex terra sunt, et tamen a terrae vocabulo distinguuntur, quia hi qui in sancta Ecclesia mentem suam labore sanctae meditationis excolunt, caeteris fidelibus tanto meliores sunt, quanto per accepta semina fecundiores operum fruges reddunt. Et sunt nonnulli qui, sanctis plebibus praelati, vitae quidem stipendia ex ecclesiastica largitate consequuntur, sed exhortationis ministeria debita non impendunt. Contra quos adhuc exemplum sancti viri recte subjungitur, cum ab eo protinus subinfertur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ex ortacioris accipunt: & fruges boni oꝑis ꝑsul xc
uoluntariȩ afstictionis reddunt. Sepe uero contingit
ut hi qui p̃sunt iniusta aliqua faciant: fitq ut si
subiectis noceant qui ꝑdesse debuerunt. Que dũ et¬
des quiq conspiciunt cõmoti. contra rectore ui cnui.¬
rant. nec tam̃ ualde ꝓximis ꝑ conpassionẽ dolent
lũ uero hi qui iã ariteo lectionis atrita sunt. Aq
ad frugt boni oꝑis exculpti grauari uel inmim.
monea tus: tanto scuint de alicnis corporali
dap̃nis ingenuscere. quãto iã edocti sunt ni doł. x
de suis. Om̃ĩs gͦ qui preest si ꝑuersa Uin subdicis exercet contͣ
ħo terra clamat. & suloi deslent qr contra eiꝰ iniusticiã
uudes quide populi inmurmuratĩonis uocib erũpunt̃.
sed ꝑfecti quiq ꝓ prauo eiꝰ oꝑe stse infletib ałłligunt. qͦd̃q
inꝑiti clamant & non dolent. hoc ꝓbationis uitȩ subiecti de¬

Expanded text:
exhortationis accipiunt, et fruges boni operis per sulcos exhortationis accipiunt, et fruges boni operis per sulcos voluntariae afflictionis reddunt. Saepe vero contingit ut hi qui praesunt injusta aliqua faciant, fitque ut ipsi subjectis noceant qui prodesse debuerant. 725 Quae dum rudes quique conspiciunt, commoti contra rectorem murmurant, nec tamen valde proximis per compassionem dolent. Cum vero hi qui jam aratro lectioad frugem boni operis exculti, gravari vel in minimis moveantur, tanto sciunt de alienis corporalibus damnis ingemiscere, quanto jam edocti sunt non dolere de suis. Omnis ergo qui praeest, si perversa in subditis exercet, contra hunc terra clamat, et sulci deflent, quia contra ejus injustitiam rudes quidem populi in murmurationis vocibus erumpunt, sed perfecti quique pro pravo ejus opere sese in fletibus affligunt, quodque imperiti clamant et non dolent, hoc probatioris vitae subjecti de
Abbreviated transcription (Latin):
quid semꝑ ãmonitionis debeat sollicitꝰ attendat. Om̃s nãq qͥ
sub dispensatione conditoris uicario nob̾ ministerio uingii
sub uno ao uero dño quid nob̃ aliud nisi inuicẽ serui summꝰ:
Cũ gͥ is qui subest seruit ad obsequiũ : restat ꝓculdubio ut
is qui p̾est seruiat aduerbũ. Cũ is qui subest uissis obtẽꝑat:
oporcet ut is qui p̃est curã sollicitudinis ac pietatis inꝑen
Sicq fit ut dum studiose nc̃ seruire nob̾ inuicẽ ꝑ carteatẽ
aliis inuident bonũ. qd̃ habent: atq ideo iã ueracit̃ non ha.¬
bent. Quib recte ꝑ iacobũ dicit᷑. Qd si delum amarũ habetis

Expanded text:
quid semper admonitionis debeat sollicitus attendat. Omnes namque qui quid semper admonitionis debeat sollicitus attendat. Omnes namque qui sub dispensatione conditoris vicario nobis ministerio jungimur sub uno ac vero Domino, quid nobis aliud 726 nisi invicem servi sumus? Cum igitur is qui subest servit ad obsequium, restat procul dubio ut is qui praeest serviat ad verbum. Cum is qui subest jussis obtemperat, oportet ut is qui praeest curam sollicitudinis ac pietatis impendat. Sicque fit ut dum studiose nunc servire nobis invicem per charitatem aliis invident bonum quod habent, atque ideo jam veraciter non habent. Quibus recte per Jacobum dicitur: Quod s
Abbreviated transcription (Latin):
Oportuit te cõmittere pecuniã. meã nũmulariis & ueni¬
ens ego recepissẽ utiq qd̃ meũ erat cũ usura. Terre gͥ
fructus absq pecunia comaedit: qui eccłiastica cõmoda ad
usũ corporis ꝑcipio. sed exortationis ministeriũ populo
ñ impendit. Quid ad hȩc nos pastores dicimꝰ. qui aduentũ
districti iudicis pcurrentes. officiũ quide p̃conis suscipimꝰ
sed aliuta piołiastica muti manducamꝰ : Exigimꝰ qd nr̃o
Aebetur corpori: sed non impendimꝰ qd̃ subiectoꝵ debemiꝰ
coidi fcce uir sẽs tot in hoo seculo pignorib obstriotus
unnt᷑ ormpationes mnnumeras libͥ ad studiũ p̃dicatiõis fuit.
Qui fructꝰ terre ñꝗsine pecuna comedit: quia nimirũ sub¬
ditis uerbum bonȩ ã monitiorus reddidit. & quib fructũ
corporee seruitutis accepit. Hoc nãq debet omĩpotenti deo
om̃is qui preest populo hoo qui multis hoc qui pauciorib p̃es
ut fic debitaministeria a subdicis exigat. qͣtinus ipse etiã

Expanded text:
ittere pecuniam meam nummulariis, et veniens ego recepissem utique quod meum erat cum usura . Terrae igitur fructus absque pecunia comedit, qui ecclesiastica commoda ad usum corporis percipit, sed exhortationis ministerium populo non impendit. Quid ad haec nos pastores dicimus, qui adventum districti judicis praecurrentes, officium quidem praeconis suscipimus, sed alimenta ecclesiastica muti manducamus? Exigimus quod nostro debetur corpori, sed non impendimus quod subjectorum debemus cordi. Ecce vir sanctus tot in hoc saeculo pignoribus obstrictus, inter occupationes innumeras liber ad studium praedicationis fuit. Qui fructus terrae nunquam sine pecunia comedit, quia nimirum subditis verbum bonae admonitionis reddidit, a quibus fructus corporeae servitutis accepit. Hoc namque debet omnipotenti Deo omnis qui praeest populo, hoc qui multis, hoc qui paucioribus praeest, ut sic debita ministeria a subditis exigat, quatenus ipse etiam