comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
puloꝵ. anteꝗͣ homines mutuo se
cognoscerent. ⁊ ĩ pleuit palliolum
illiꝰ ordeo. quasi sex modiis. Et rediẽs
ruth onusta ad socrũ: indicauit ei q̃
dixerat booz. Ascendit gͦ booz ad por¬
tam ⁊ sedit cũ iudicibꝰ: ⁊ uocauit de¬
cem de senioribꝰ cuiitatis. Et aduocas
ꝓpinquiorẽ illũ de quo dixerat: ait
ad eũ. Partẽ agri patris nr̃i helime¬
lec disposuit uendere noemi: nos du
o ꝓpinqui sumꝰ : sed tu ꝓpinquior. E¬
me gͦ si placet. At ille. Ego emam.
Cui booz. Ergo ñ ex media parte o¬
portet legũ habere memoriã. Ha¬
beas necesse ẽ cũ agro relictã ma¬
alon: ut suscites nom̃ ꝓpinqui. Ac
testificans seniores. Iussit mulieri
ut eiꝰ solueret calciamentũ sol̃m
legẽ: ⁊ in faciẽ eiꝰ spueret. Iohes uͦ¬

Expanded text:
pulorum, antequam homines mutuo se pulorum, antequam homines mutuo se cognoscerent, et implevit palliolum illius hordeo, quasi sex modiis, et rediens Ruth onusta ad socrum, indicavit ei quae dixerat Booz. Ascendit ergo Booz ad portam, et sedit cum judicibus, et vocavit decem de senioribus civitatis, et advocavit propinquiorem illum, de quo dixerat, et ait ad illum: « Partem agri patris nostri Elimelech disposuit vendere Noemi. Nos duo soli propinqui sumus, sed tu propinquior. Eme ergo, si placet. At ille; ego emam. Cui Booz: Ergo non ex media parte oportet te legum habere memoriam, habeas necesse est cum agro relictam Maalon, ut suscites nomen propinqui tui. At testificans seniores, jussit mulieri, ut ejus solveret calceamentum, secundum legem, et in faciem ejus spueret. »
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ruth sequentibꝰ diebꝰ: usq ad arce
uentilationẽ. Mos erat in isrł. quod
⁊ dormiebat in area: ⁊ quasi sollem¬
nizans abstinebat ab amplexibus.
Idipsũ fiebat in tonsione ouiũ. Si
pꝰ uindenuas fieret: ñ legi. Et ait
noenii ad ruch. Lauare filia ⁊ ung̾e.
⁊ induere cultioribꝰ uestim̃tis: ⁊ ascẽ¬
de in areã cũ aliis: ñ te iudeat hõ
donec inebriatꝰ fuerit. Cñq obdor¬
nuerit: ꝓicies te a parte pedũ eiꝰ:
⁊ ibi iacebis. d fecit onĩa q̃ sibi socrꝰ
imꝑauerat. Et ecce media nocte e¬
ugilans hõ. expauit dicens. Que es.
Et illa. Ego sũ ruth ancilla tua: expas¬
de palliũ tuũ suꝑ me: qr ꝓpinquus
es. Cũq indicass ei booꝵ in talibus
derogationibꝰ castitatẽ ẽẽ seruan¬
dã: addidit. Aliꝰ ꝓpinqͥor est. Site
acta ẽ. Alioqͥn: ego te suscipiã uinit
dñs. Surrexit itaq boor de loco
lbi iacuerat iuxta acernũ mani¬

Expanded text:
fecit Ruth sequentibus diebus, usque ad areae fecit Ruth sequentibus diebus, usque ad areae ventilationem. Mos erat in Israel quodEt dormiebat in area et quasi solemnizans abstinebat ab amplexibus. Idipsum fiebat in tonsione ovium. Si post vindemias fieret non legi. Et ait Noemi ad Ruth: « Lavare, filia, et ungere, et induere cultioribus vestimentis, et ascende in aream cum aliis. Non te videat homo, donec inebriatus fuerit. Cumque obdormierit, projicies te a parte pedum ejus, et ibi jacebis . » Et fecit omnia, quae sibi socrus imperaverat. Et ecce media nocte evigilans homo expavit dicens: « Quae es? Et illa: Ego sum ancilla tua. Expande pallium tuum super me, quia propinquus es. » Cumque indicasset ei Booz in talibus derogationibus castitatem esse servandam, addidit: « Alius propinquior me est. Si te te suscipiam, vivit Dominus. » Surrexit itaque Booz de loco ubi jacuerat juxta arconium mani
Abbreviated transcription (Latin):
beseleel. Et ꝑcrebruit fama in bech¬
leeni: ⁊ dicebant. Hec ẽ illa noemi.
Quibꝰ illa. Ne uocetis me noemi qͦd
est pulchra. s uocate me mara. qͦd ẽ
amara. Egressa sũ plena: ⁊ uacuam
reduxit me dñsͥ s amaritudine ple¬
aũt ibi uir potens ⁊ opulentꝰ booz
ꝯsanguineꝰ elimelec. Intͣuit itaq ruth
agros illiꝰ de uoluntate noemii: ⁊ colli¬
gebat spicas pꝰ metentes. Accidit aũ
ut egrederet᷑ booz ad agrũ: ⁊ ait
esset hec puella. Et dixer̃t. Hec est
moabitis: q̃ uenit cũ noenii. ait
booꝵ ad illã. Filia ne uadas in alt̾iꝰ
agrũ: nullus pueroꝵ t̾ molestꝰ erit
Si sitis: uade ad sarcinulas:⁊ bibe.¬
Hora uescendi ueni huc ⁊ comede:
⁊ intingue buocellã tuã in aceto.
ut absq rubore colligat. Cũq co¬
mediss ruth ad latꝰ messoꝵ: ꝯiecit
ordei quasi ephi. id ẽ modios tͤs. Cũq
redisset ad socrũ: indicauit ei q̃ fecerat
sibi booz. Dait noemi. Propinquus
nr̃ est hõ. Bñdictꝰ sit a dño. Idipsum

Expanded text:
n Bethlehem, et dicebant: « Haec est illa Noemi. Quibus illa: Nec vocetis me Noemi, quod est pulchram, sed vocate me Mara, quod est amaram. Egressa sum plena, et vacuam reduxit me Dominus, amaritudine pleautem ibi vir potens, et opulentus Booz consanguineus Elimelech . Intrabat itaque Ruth agros illius de voluntate Noemi, et colligebat spicas post metentes. Accidit autem ut egrederetur Booz ad agrum, et ait esset haec puella. Et dixerunt: « Haec est Moabitis illa quae venit cum Noemi. Et ait Booz ad eam. Filia, ne vadas in alterius agrum. Nullus puerorum molestus erit tibi. Si sitis, vade ad sarcinulas puehora vescendi veni huc, et comede, et intinge buccellam in aceto. ut absque rubore colligat. » Cumque comedisset Ruth ad latus messorum, conjecit hordei quasi ephi, id est tres modios. Cumque redisset ad socrum, indicavit ei quae fecerat sibi Booz. Et ait Noemi: « Propinquus noster est homo, benedictus sit a Domino. » Idipsum
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ. domꝰ eiꝰ dicebat᷑ domꝰ discalciati.
dixerunt. Testes sumius. Faciat do¬
minꝰ hauc mulierẽ tibi sic̃ rachel
⁊ lyam: que edificauer̃t domũ isrł.
Acrepit itaꝙ booꝵ ruth in uxorem
Et pꝰ annũ natus ẽ ei filiꝰ. quẽ posuit
noemi in sinu suo: nutricis ⁊ gerule
fungens officio. Et dixer̃t ad eam
uicine ꝯgratulantes. Ecce habes qͥ
nutriat senectutẽ tuã ⁊ seruiat tͥ
plus ꝗͣ septẽ filii. Ob hoc uocauit
nomen eiꝰ obeth: qͦd hebraice dicit᷑¬

Expanded text:
legem domus ejus dicebatur, domus discalceati. dixerunt: Testes sumus. Faciet Dominus hanc mulierem tibi sicut Rachel et Liam, quae aedificaverunt domum Israel. » Accepit itaque Booz Ruth in uxorem. Et post annum natus est ei filius quem posuit Noemi in sinu suo, nutricis et gerulae fungens officio. Et dixerunt ad eam vicinae congratulantes: « Ecce habes qui nutriat senectutem tuam, et serviat tibi plus quam septem filii. Ob hoc vocavit nomen ejus Obed, quod Hebraice int
Abbreviated transcription (Latin):
quorͦi ualeamꝰ eũ uinctũ affligere:
dabimꝰ tibi singuli nulle centũ argen¬
teos: qͦd ẽ quinq mulia qͥngenti. Q¬
dam tñ distingunt ita. Dabimus tͥ
singłi nulle centũ argenteos. Et blan¬
dita ẽ dalida samison. Qͥ respondit ĩ
dolo. Si septẽ neruiceiᷤ fumibꝰ. ⁊ adhuc
humentibꝰ ligatus fuero: ero sicut cet̾i
homines. Qͦs iosephꝰ palmites uineaꝵ
recentes dicit. & attuler̃t ad eã septẽ
funes. quibꝰ dormuentẽ quasi ebriũ
colligauit. latentibꝰ apud se phylisteis.
Et clamauit mulier. Pylistiim suꝑ
te saison. Qui rupit uincła qͣi stuppea.
Idipsũ factũ est scdo de septẽ nouis funi¬
bus Cũ aut̃ tercio septẽ crines capitis
eiꝰ circũligatos licio ⁊ clauo t̾re infi¬
xisset: excitatꝰ ab ea sainson extrarit
clauũ cũ crinibꝰ ⁊ licio. Cũq molesta
ei esset dalida. ⁊ deficeret aninia eiꝰ.
ad mortẽ: aperuit ei ueritatẽ. Naza¬

Expanded text:
ligere, et dabimus tibi singuli mille et centum argenteos; » quod est quinque millia quingentos; quidam tamen distinguunt ita: « Dabimus tibi singuli mille et centum argenteos. « Et blandita est Dalila Samsoni. Qui respondit ei in dolo: « Si septem nerviceis funibus novis et adhuc humentibus ligatus fuero, ero sicut caeteri homines. » Quos Josephus palmites vinearum recentes dicit. Et attulerunt ad eam septem funes, quibus dormientem ebrium colligavit, latentibus apud se Philisthaeis. Et clamavit mulier: « Philisthaei super te Samson. » Qui rupit vincula quasi stupea. Idipsum factum est secundo, de septem novis funibus. Cum autem tertio septem crines capitis ejus circumligatos litio, et clavo terrae infixisset, excitatus ab ea Samson, extraxit clavum cum crinibus et litio. Cumque molesta esset ei Dalila, et deficeret anima ejus ad mortem, aperuit ei veritatem, di
Abbreviated transcription (Latin):
dandis uxoribꝰ ducentis q̃ remanse¬
runt: dixer̃t eis. Ecce sollẽnitas dñi
est in sylo: ⁊ ascendent filie isrł du¬
centes choros. ⁊ uos latentes in ui¬
neis exite ⁊ rapite singłi singulas.
uxores. ⁊ factũ est ita: ⁊ restituta ẽ
tribꝰ beniamin. In diebꝰ illis ñ erat

Expanded text:
dandis uxoribus ducentis, qui remanserant, dixerunt eis: « Ecce solemnitas Domini est in Silo, et ascendent filiae Israel ducentes choros, et vos latentes in vineis exite, et rapite singuli singulas uxores. » Et factum est ita. Et restituta est tribus Benjamin. « In diebus illis non erat
Abbreviated transcription (Latin):
mor. ⁊ planxer̃t planctu magno qua¬
tuor mensibꝰ.ꝰ iurauer̃t filii isrł in
masphat qͦd nullus eoꝵ filias suas
cdaret uxores filiis benianin. Tandẽ
penitentes de deletione tribus uniꝰ:
requisier̃t qͥs de isrł ñ ascenderat cũ
eis nec iurauerat. Et inuenti st̃ uiri
labis galaad ñ int̾fusse certamini:

Expanded text:
mon, et planxerunt planctu magno quamon, et planxerunt planctu magno quatuor mensibus. Et juraverunt filii Israel in Maspha, quod nullus eorum filias suas daret uxores filiis Benjamin . Tandem poenitentes de deletione tribus unius requisierunt, quis de Israel non ascenderat cum eis, nec juraverat. Et inventi sunt filii Jabes Galaad n
Abbreviated transcription (Latin):
patres nr̃i de egypto. Legressi sunt
om̃s quasi uir unus in niaspͥat. qua¬
dringenta milia pugnatoꝵ. Et dixeĩt.
Non redibit quispiã in domũ suam:
donec ulciscami in gabaa. E eleger̃t
uiros unũ de decẽ. qͥ portarent ciba¬
ria: ⁊ miser̃t ad omnẽ tribũ benia¬
niin dicentes. Traclite nob̃ flagitio¬
sos de gabaa: ut moriant᷑. Q nolue¬
runt. ĩmo deder̃t eis in auxiliũ xxu.
gabaa septingenti uiri ita sinistra
ꝑcutere. Et ascendens exercitus isrł
te udet᷑ facere ꝓ iosepho de tp̃r
huiꝰ cladis.R. ascendentes inde.
expugnabant gabaa. Et pͥma cdie
egressi filii beniamin de gabaa. ꝑ¬
cusser̃t de isrł uigintiduo nulia. Se¬
quenti uͦ die: decẽ ⁊ octo milia. Tercia
nͦ dic ꝑ usidias circũuenti cecider̃t.:
⁊ incender̃t urbẽ filii isrł. occidenteᷤᷤ
igros ⁊ mulieres. ⁊ paruulos: idipsũ
facientes aliis ciuitatibꝰ in beniamin.
De om̃i numero beniamin soli sexcen¬
ti remanser̃t. qui seder̃t in petͣ rem¬

Expanded text:
i ex Aegypto. » Et egressi sunt omnes quasi unus vir in Maspha quadringenta millia pugnatorum, et dixerunt: « Non redibit quispiam in domum suam, donec ulciscamur in Gabaa . » Et elegerunt virum unum de decem, qui apportaret cibaria, et miserunt ad omnem tribum Benjamin, dicentes: « Tradite nobis flagitiosos de Gabaa, ut moriantur. » Qui noluerunt, imo dederunt eis in auxilium trigiGabaa septuanginta viri, ita sinistra m quoque possent percutere. Et ascendens exercitus Israete videtur facere pro Josepho de tempore hujus cladis. Et ascendentes, inde expugnabant Gabaa, et prima die egressi filii Benjamin de Gabaa percusserunt de Israel viginti duo millia; sequenti vero die, octodecim millia; tertia vero die per insidias circumventi ceciderunt, et incenderunt urbem filii Israel occidentes viros, mulieres et parvulos, idipsum facientes aliis civitatibus in Benjamin. De omni numero Benjamin soli sexcenti remanserunt. Qui sederunt in Petra Rem
Abbreviated transcription (Latin):
tribu. qͣ in domo uniꝰ uiri. abiit
cũ eis: ferens secũ om̃a. Cũq inseq̃¬
ret᷑ eos mychas cũ oñi domo sua: ui¬
dens eos fortiores. ⁊ minantes mortẽ.
reuersꝰ est. Ini uͦ cũ mulieribꝰ ⁊ par¬
uulis ⁊ ium̃tis. ⁊ uniu̾sa supellectili
sua uener̃t ad ppłm lachis: ⁊ ꝑcusse¬
runt eos ⁊ urbẽ incender̃t: & stru¬
xer̃t sibi ciuiitatẽ ñ procul alibano.
⁊ iuxta fontes lordanis. circa maxi¬
mũ campũ sydonis in regiõe roob.
⁊ appellauert eã dan q̃ priꝰ lachis
uocabat᷑. Postierunt q sͥ in deum
idolũ myche. toto tp̃r quo domꝰ dĩ
fuit in sylo: ionathan uͦ filiũ gersan
filii moysi. ⁊ filios eiꝰ statuer̾t sacer

Expanded text:
tribu quam in domo unius viri. » Et abiit tribu quam in domo unius viri. » Et abiit cum eis, ferens secum omnia. Cumque insequeretur eos Michas cum omni domo sua, videns eos fortiores, et minantes sibi mortem, reversus est. Illi vero cum mulieribus, et parvulis, et jumentis et universa supelsua venerunt ad populum Lais, et percusserunt eos, et urbem incenderunt. Et struxerunt sibi civitatem, non procul a Libano, et juxta fontes Jordanis, circa maximum campum Sidonis in regione Rohob. Et appellaverunt eam Dan, quae prius Lais vocabatur: posuerunt sibi in Deum idolum Michae toto tempore quo fuit domus Dei in Silo. Jonatham vero filium Gersam de genere Moysi, et filios ejus st
Abbreviated transcription (Latin):
annos. ⁊ uestẽ duplicẽ. p̃ter uictum.
In diebꝰ tribꝰ dan querebat s̃ posses¬
siouẽ. ⁊ iuser̃t quinq uiros ut ex¬
plorarent terrã ui qua possent ha¬
bitare. Et iutrautes domũ myche:
reqͥeuer̃t in diu̾sorio leuite. Cumq
ꝯsiderassent uestes ⁊ idola: abierunt
⁊ uener̃t lachis. Et uidentes locum
uberẽ. ⁊ magnarũ opũ. ⁊ habitantes
in ea sine timore. ⁊ imbelles: reuersi
st̃ ad fr̃s suos. ⁊ dixert̃. Eamus ⁊ pos¬
sideamꝰ terrã quã uidimꝰ: nullus
erit labor. ⁊ ꝓfecti danite sexcenti
iuri armati. pͥmo manser̃t in cari¬
athiarĩ iude. qͥ locus ex eo tp̃i dictus
est castra dan. Aliꝰ eodẽ nomine dict
est: de quo diximꝰ uisanisone. Tercuᷤ
eodẽ noĩe dictꝰ est: ubi ieroboã fabri¬
cauit uitulos. Cũq tͣusirent iuxta do¬
nũ myche intrauer̃t qͥnq p̾dicti ui¬
ri. ut tollerent uestes ⁊ idola. Cumq
sacerdos acclamaret: dixer̃t ei. Ueni
nobiscũ: meliꝰ est tͥ ut sis pater ĩ una

Expanded text:
et vestem duplicem, praeter victum. In diebus illis tribus Dan quaerebat sibi possessionem, et miserunt quinque viros, ut explorarent terram in qua possent habitare . Et intrantes domum Michae, requieverunt in diversorio Levitae. Cumque considerassent vestes, et idola, abierunt, et venerunt Lais. Et videntes locum uberem, et magnarum opum, et habitantes in ea sine timore et imbelles, reversi sunt ad fratres suos, et dixerunt: « Eamus, et possideamus terram, quam vidimus. Nullus erit labor. » Et profecti Danitae sexcenti viri armati primo manserunt in Cariathiarim Judae, qui locus ex eo dictus est Castra Dan, alius eodem nomine dictus est, de quo diximus in Samsone. Tertius eodem nomine dictus est ubi Jeroboam sacrificavit vitulos . Cumque transissent juxta domum Michae, intraverunt quinque praedicti viri, ut tollerent vestes et idola. Cumque sacerdos acclamaret, dixerunt ei: « Veni nobiscum. Melius est tibi, ut sis pater in una
Abbreviated transcription (Latin):
habitans in latere montis effraĩ
habens uxorẽ de bethleẽ: q̃ irata ui¬
ro suo rediit in domũ patris sui in
bethleem. Secutꝰ est eã uir suus cum
puero ⁊ duobꝰ asinis: ⁊ reconciliatꝰ ẽ
ei. Quarto aũt die cũ regredi uellet:
tenuit eũ socer usq in crastinũ Qͥn¬
to die sumpto cibo circa meridiem
egressus ẽ ducens secũ duos asinos
luna qͥnta infaustũ iter arripuit.
Cũq tranfiret iuxta iebus die decli¬
nante. noluit ingredi opidũ gentis
aliene. ⁊ tͣnsuiit in gabaa. que est in
tͥbu beniamiin. Et nullo eũ recipiẽte:
sedebat in platea. Et ecce senex redi¬
ens de agro. qͥ erat de monte effraĩ.
⁊ aduena habitabat in gabaa: qui
introduxit eos in domũ suã. E cenã¬
tibus illis. uenientes uiri cuiitatis
filii belial: dixer̃t ad dñm domus.
Edtuc uirũ qͥ ingressus est ad te. ut
abutam᷑ eo. Tñ iosephꝰ dicit non
uenisse ꝓ eo: sed ut raperent urorẽ
eiꝰ. Cũ aũt obtulisset eis senex filiã

Expanded text:
habitans in latere montis Ephraim, habens uxorem de Bethlehem; quae irato viro suo rediit in domum patris sui in Bethlehem . Secutus est eam vir suus cum puero suo, et duobus asinis, reconciliatus est uxori. Quarto autem die cum regredi vellet, tenuit eum socer, usque in crastinum. Quinto die, sumpto cibo circa meridiem, egressus est ducens secum duos asinos luna quinta infaustum iter arripuit. Cumque transirent juxta Jebus, die declinante, noluit ingredi oppidum gentis alienae. Et transivit in Gabaa, quae est in tribu Benjamin, et nullo eum recipiente sedebat in platea. Et ecce senex rediens de agro, qui erat in monte Ephraim, et advena habitabat in Gabaa. Qui introduxit eos in domum suam. Et coenantibus illis, venientes viri civitatis filii Belial, dixerunt ad dominum domus: « Educ virum qui ingressus est ad te, ut abutamur eo. » Tamen Josephus dicit non venisse eos pro eo, sed ut raperent uxorem ejus. Cum autem obtulisset eis senex filiam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ theraphim. id ẽ uestẽ sacerdotalem.
⁊ idola. ⁊ separauit eis ediculã in do¬
mo sua. Et impleuit manũ unius
filioꝵ suoꝵ. ⁊ factꝰ est ei sacerdos. id ẽ
inuestiuit eũ de sac̾dotio ꝑ aliquid
positũ in manu eiꝰ. ł impleuit manũ
eiꝰ. id est sepe obtulit ei tanꝗͣ sac̾doti.

Expanded text:
et theraphim, id est vestem sacerdotalem et theraphim, id est vestem sacerdotalem et idola. Et separavit eis aediculam in domo sua, et implevit manum unius filiorum suorum, et factus est ei sacerdos, et investivit eum sacerdotio per aliquod appositum in manu ejus, vel implevit manum ejus, id est
Abbreviated transcription (Latin):
mea cũ phylistiim. Et ꝯcussis colũnss
cecidit domꝰ suꝑ om̃s: & multo plu¬
res int̾fecit moriens ꝗͣ miuus. Et peri¬
erunt p̃ter ꝯuiuas circit̾ ra milia
utriꝰq sexus. qui lucientẽ spectabas
de tecto. Tulitq eũ uniu̾sa cognatio
eiꝰ ⁊ sepelier̃t eũ in sepulchro patris
sui. Et iudicauit isrł. x.x. annis.
Hactenꝰ iudicũ liber temꝑa signat.
habens annos ducentosnonaginta
tes solitã: syrenes qͦ mulieres fuisse
q̃ decipiebant nauigantes. De micha.
Hc̃ aũt euentũ ⁊ alterũ d̃ uxore
ieuite dicit iosepbꝰ ꝯtigisse pꝰ mortẽ
iosue. ⁊ ante othoniel cũ plur unum
peccasset corã dño isrł. ⁊ tradidisset
eos dñs ds in manꝰ chananeoꝵ qui
abstuler̃t iude ascalonẽ ⁊ acharon ⁊
multas urbes in campestribꝰ. ⁊ ipsos
danitas expulsos in montes fugere
cõpuler̃t. Eo tp̃r fuit uir de monte
effraĩ uoĩe mychas. qͥ suscepit amat᷑
sua millecentũ angenteos uotiuos.
⁊ fecit ex mandato matris ex eis ephoth

Expanded text:
cum Philisthiim. » Et concussis columnis cecidit domus super omnes, et multo plures interfecit moriens quam vivus. Et perierunt praeter convivas circiter tria millia utriusque sexus, qui ludentem exspectabant de tecto. Tulitque eum universa cognatio ejus, et sepelierunt eum in sepulcro patris sui. Et judicavit Israel viginti annis. Hactenus Judicum liber tempora signat, habens annos ducentos nonaginta tes solitam. Syrenes quoque mulieres fuisse, quae decipiebant navigantes. CAP. XXI. Hunc autem eventum, et alterum de uxore Levitae, dicit Josephus contigisse post mortem Josue, et ante Othoniel, cum plurimum peccasset coram Domino Israel, et tradidisset eos Dominus in manus Chananaeorum. Qui abstulerunt Judae Ascalonem, et Accaron, et multas urbes in campestribus, et ipsos Danitas expulsos in montem fugere compulerunt. Eo tempore fuit vir de monte Ephraim, nomine Michas, qui suscepit a matre sua mille centum argenteos votivos. Et fecit ex mandato matris suae eis ephod
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ circũduxer̃t eũ ꝑ terrã. ⁊ apud
garã clausũ in carcere molere fecer̃t.
quasi oꝑe seruili eũ affligentes. Hebrei
tñ tradunt qͦd phylistei coeger̃t eũ
dormire cũ mulieribꝰ robustis. ut ex
eo sobolẽ robustã acciꝑent. Poedente
temꝑe cũ capilli eiꝰ renasci ceꝑant.
cũ adesset publica sollẽntas. ingressi
sunt pͥncipes phanũ ut ĩmolarent
magnifice dagon deo suo. qr tradidat
inimuicũ in manus eoꝵ. Cũq letareg᷑
ꝯuiuantes: ad ductꝰ est sainson ut añ
eos luderet. ⁊ ei illuderent. Stabat
aũt int̾ duas columnas quibꝰ domꝰ
uintebat᷑. Et ait puero regenti se.
Sine me ut tangã columnas: ⁊ pau¬
lulũ requiescã. Dapp̃hendens utrãq¬

Expanded text:
circumduxerunt eum per terram, et apud Gazam clausum in carcere molere fecerunt, quasi servili opere eum affligentes. Hebraei tamen tradunt quod Philisthaei coegerunt eum dormire cum mulieribus robustis, ut ex eo sobolem robustam susciperent. Procedente tempore cum capilli ejus renasci coeperant, cum adesset publica solemnitas, ingressi sunt principes fanum suum, ut immolarent magnifice Dagon deo suo, quia tradidit inimicum in manus eorum. Cumque laetarentur convivantes, adductus est Samson, ut ante eos luderet, et ei illuderent. Stabat autem inter duas columnas, quibus domus innitebatur. Et ait puero regenti se: « Sine me ut tangam columnas, et paululum requiescam.
Abbreviated transcription (Latin):
Non ꝯtra ꝓximũ tuũ falsũ te¬
stimoniũ. dices. Hic phibet om̃e
n̾̃idatiũ: licet qͥdã male senserii
dm̃i tacite ꝯcessisse m̃daciũ qͦd
ꝓdest. si nulli obsit.

Expanded text:
ontra proximum tuum falsum testimonium dices. » Hic prohibet omne mendacium. Licet quidam male senserint, Deum tacite concessisse mendacium, quod prodest, si nulli obest.
Abbreviated transcription (Latin):
bucine. ⁊ montẽ fumantẽ: ⁊ stas¬
tes ꝓcul dixer̃t moysi. Loquere¬
nob̾ dñs: ne forte moriamur.
Altare de t̾ra facies mͥ. Forte añ
ꝯstructionẽ altaris portatił uoluit
hoc fieri. ł illud portatile erat
de t̾ra: fic̃ infra dicemꝰ. Quod si
altare lapideũ feceris mͥ: ñ edi¬
ficab̾ ilłd de sectis lapidibꝰ. Si
leuau̾is cultrũ tuũ suꝑ eo: pollu¬
etur. Quasi. Nolo qͦd cũ instru¬
m̃to effusionis sanguinũ. edificeᷤ
m sc̃m̃. Inde ⁊ nos uniꝰ lapidis
altare ꝯstruimꝰ forte ꝓhibuit
ne suꝑ altare hostie occid̾entur:

Expanded text:
fumantem, et stantes procul dixerunt Moysi. Non loquas ne forte moriamur. Altare de terra facietis mihi . » Forte, ante constructionem altaris portatilis, voluit hoc fieri, vel illud portatile erat de terra, sicut infra dicemus. « Quod si altare lapideum feceris mihi, non aedificabis illud de sectis lapidibus. Si levaveris cultrum tuum super eo, polluetur. » Quasi dicat: Nolo quod cum instrumento effusionis sanguinum aedifices mihi sanctum. Inde et nos unius lapidis altare construimus. Forte prohibuit, ne super altare hostiae occiderentur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ liberis. ⁊ oĩ freq̃ntia domꝰ sue inintͦ¬
itu papilionũ suoꝵ. parati pociꝰ ad
resistendũ. si uĩ inferre uellet moyseᷤ.
ꝗͣ ad obediendũ. Qͦd uidens moyses.
orauit dñm ut insolita morte ꝑireq.
⁊ sic plauũ fieret qͦd dñs ipsũ mise¬
rat. Qͦ orante ⁊ flente tremuit t̾ra.
expauit q ppłs. Grandiq strepitu
ꝑ illoꝵ tab̾nacła excitato. scissa ẽ t̾ra
sub pedibꝰ eoꝵ. ⁊ aꝑiens os suũ deuo¬

Expanded text:
 omni frequentia domus suae in introitu papilionum suorum, parati potius ad resistendum, si vim inferre vellet Moyses, quam ad obediendum. Quod videns Moyses oravit ad Dominum, ut insolita morte perirent; et sic planum fieret quod Dominus ipsum miserat. Quo orante, et flente tremuit terra, expavitque populus, grandi strepitu per illorum tabernacula excitato, et scissa est terra sub pedibus eo
Abbreviated transcription (Latin):
oce aũt chore filiꝰ ysuar fratris
amrã. cũ uidiss fratrueles suos
honoratos alt̾m sac̾dotio. alt̾m duca¬
tu ppłi: inuidit. Lmmurans ꝯtra
moysen ⁊ aaron. cõplices habriit se¬
ioribꝰ. qͦs ⁊̃ dignos sac̾dotio p̃fe̾bat.
Adiunxeratq sͥ dathan ⁊ abyror.
potentiores rubenitaꝵ. qͥbꝰ pͥncipa¬
tũ ppłi deberi dicebat. q fuerant
de ruben pͥmogenito. Quibꝰ moyses
⁊ aaron uob̾cũ. ⁊ quẽcũq elegerit dñs.
ipse sit sc̃s. Alisit gͦ moyses mane. ut
tudiue: dix̃ moyses ad chore ⁊ ad
ducentos qͥnqͣginta. Tollite thuri
descendit moyses cũ senioribꝰ ad da¬

Expanded text:
ce autem Core, filius Isar, fratris Amram, cum vidisset fratrueles suos honoratos, alterum sacerdotio, alterum ducatu populi, invidit , et murmurans contra Moysen et Aaron, complices sejoribus, quos etiam dignos sacerdotio praeferebat: adjunxeratque sibi Dathan, et Abiron, potentiores Rubenitarum, quibus principatum populi deberi dicebat, quia fuerant de Ruben primogenito. Quibus Moyses et Aaron vobiscum, et quem elegerit Dominus, ipse sit sanctus. » Misit ergo Moyses matudine, dixit Moyses ad Core, et ducentos quinquaginta: « Tollite thuribdescendit cum senioribus
Abbreviated transcription (Latin):
uener̃t ad ppłm sitũ in cades.
Q De tͥcesina eñ scda mansione uiter̾ĩ
egressus erat płs. ⁊ morabat᷑ in tͥcesĩa
t̾cia. Tñ qͥdã tradt̃ qͦd de cades missi
sunt ex ploratores. ⁊ ibi eos expectauit
ppłs. Hanc mansionẽ uocat iosephus
ꝯuallẽ iuxta chananeoꝵ t̾minos existẽ

Expanded text:
venerunt ad populum suum in Cades . De trigesima secunda enim mansione interim egressus erat populus, et morabatur in trigesima tertia. Tamen quidam tradunt quod de Cades missi sunt exploratores, et ibi eos exspectavit populus. Hanc mansionem vocat Josephus convallem, juxta Chananaeorum terminos
Abbreviated transcription (Latin):
in isrł in flum̃ ꝓiceret᷑: ⁊ multi
edit᷑ d̃s egyptioꝰ tͣdidisse in ħc errorẽ :
ut apim ꝓ dõ colerent. Erat aũ
apis ut ait pliniꝰ. qͥ ⁊ testat᷑ se¬
eũ uidisse: quidã taurus qͥ ex
imꝓuiso egrediebat᷑ de flumĩe.
hñs in humero dextro signum
candidũ: instar lune cornicłate.
Ad q̃ cũ statĩ ꝯfluerent egyptii
onĩi gen̾e musicoꝵ psallentes.
leuabat᷑ in aere: ⁊ suꝑ eos tanꝗͣ
psallens ferebat᷑: & ad motum ł
stationẽ ipsiꝰ ipsi in t̾ra mouebasͣ
łstabant: ⁊ eadẽ die euanescebat.
Diẽt tñ qͥdã qͦd infesto serapiᷤᷤ an¬
nuatĩ em̾gebat: uñ ⁊ ipsũ sera¬
pĩ id÷ serapi ꝯsecratũ autumas
uocatũ. Alii tm̃ ꝑ decennium se

Expanded text:
multi creditur Deum Aegyptios tradidisse in hunc errorem, ut Apim pro Deo colerent. Erat autem Apis, ut ait Plinius, qui et testatur se vidisse eum, quidam taurus, qui ex improviso egrediebatur de flumine, habens in humero dextro signum candidum instar lunae corniculatae, ad quem cum statim confluerent Aegyptii omni genere musicorum psallentes, levabatur in aera, et super eos tanquam psallens ferebatur, et ad motum vel stationem ipsius ipsi in terra movebantur, et stabant, et eadem die evanescebat. Dicunt autem quidam quod in festo Serapis annuatim emergebat, unde et ipsum Serapin, id est Serapi consecratum, autumant vocatum. Alii autem per decenn
Abbreviated transcription (Latin):
in domo. pͥus p̃cipiebat sac̾dos
oĩa de domio efferri. ꝯsid̾ansq ual¬
licłas in pariete pallore ł rubore.
deformes ⁊ humiliores suꝑficie re¬
liqͣ. claudebat ostiũ domꝰ septeni
diebꝰ. Post qͦs si inueniss creuisse
lepͣm: iubebat erui lapides lepsos.
⁊ ꝓici extͣ ciuitatẽ. ⁊ domũ radi
intꝰ ꝑ circuitũ. ⁊ puluerẽ rasure
⁊ luto alio liniri domũ. Quod si

Expanded text:
in domo, prius praecipiebat sacerdos in domo, prius praecipiebat sacerdos omnia de domo efferri, consideransque valliculas in pariete pallore, vel rubore deformes, et humiliores superficie reliqua, claudebat ostium domus septem diebus; post quos, si inveniret crevisse lepram, jubebat erui lapides leprosos, et projici extra civitatem et domum, radi intus per circuitum, et pulverem rasurae et luto alio liniri domum. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
put nudũ. ut poss agnosci. ⁊
os ueste ꝯtectũ. ne fecorẽ loq̃n¬
do diffund̾et. ⁊ habitabat solus
extͣ castͣ. ita ut a mortuo nichil
differre uid̾et᷑. Patet ut dicit
iosephꝰ illos irrisibiles qͥ cdixert
moysen lepͣ fatigatũ. ⁊ similiũ
eiectoꝵ factũ ducẽ uenisse in cha¬
naueã cũ eis. cũ ita qͣi ĩmisericorᷤ
circa lepsos babitꝰ sit. qͥ tẽ maxĩe
miscda indigebat. Lepͣ uͦ uestis
lanee. ł linee. ł pellis: erat macła
alba. ł rufa. humilior suꝑficie re¬
liqͣ ꝙr corrosuia erat. Que cum
apparebat. ꝯsid̾abat eã sacerdos.
Si ꝑspicua erat lepͣ cõburebatur
uestis: si dubia. recludebat᷑ septẽ
diebꝰ. Si creu̾at macła. adiudica¬
bat᷑ lepre: siñ creu̾at. abluebat᷑
uestis. ⁊ recludebat᷑ aliis septem
diebꝰ. Si adhuc dubia erat: rum¬
pebat illud a solido. Si cũ alibi
erat. ⁊ cõburebat᷑ uestis. Si uero
sumił macła corrosuia apparebat

Expanded text:
put nudum, ut posset agnosci; et put nudum, ut posset agnosci; et os veste contectum, ne fetorem loquendo diffunderet; et habitabat solus extra castra, ita ut a mortuo nihil differre videretur. Patet, ut dicit Josephus, illos irrisibiles qui dixerunt Moysen lepra fatigatum, et similium ejectorum ducem factum, venisse in Chananaeam cum eis, cum ita quasi immisericors circa leprosos habitus sit, qui tunc maxime misericordia indigebat. Lepra vero vestis lineae, vel laneae, vel pellis, erat macula albida, vel rufa, humilior superficie reliqua, quia corrosiva est, quae cum apparebat, considerabat eam sacerdos. Si perspicua erat lepra, comburebatur vestis; si dubia recludebatur septem diebus. Si creverat macula adjudicabatur leprae. Si non creverat, abluebatur vestis, et recludebatur aliis septem diebus. Si adhuc dubia erat, rumpebat illud a solido. Si tamen itererat, et comburebatur vestis. Si vero similis macula corrosiva apparebat
Abbreviated transcription (Latin):
in ueste. in domo. Lepra cutis
cognoscit᷑. si fuerit in ea albor.¬
bedo. ł pustule. ł cicatͥr. maxĩe
si fuerit albida. ł subrufa. ita
qͥdẽ si locꝰ lepre humilior sit car¬
ne reliqͣ. ł si mutati fuerint ca¬
pilli in candorẽ. ⁊ solito tenuioreᷤᷤ.
Lepͣ uͦ in capillis allopitia dr̃. flu¬
entibꝰ sane capillis. Si in caluitio
ł recaluatione albidꝰ ł rufus color
inuentꝰ fuerit. plaga lepre ẽ. Ad¬
ducto itaq lepso ad sac̾dotẽ. sine
cuiꝰ arbitͥo ñ excludebat᷑. si lepra
ñdũ ei ꝑspicua fuerat. reclude¬
bat eũ in domo septẽ diebꝰ. Qbꝰ
expletis. siñ creu̾at lepͣ. it̾m re¬
cludebat eũ aliis septẽ. Quod si
id ẽ mundũ iudicabat eũ. quia
sabies erat. ⁊ lauabat hõ uesti
m̃ta sua. ⁊ mundꝰ erat. Cũ uero
ꝑspicua erat lepͣ seꝑabat᷑ ad ar¬
bitriũ sac̾dotis. ⁊ hẽbat uestum̃¬
ta dissuta. id ẽ facilia ad indu¬
endũ ł exuendũ. ł solã uestẽ
extͥnsecã. ut sic cognoscet᷑. ⁊ ca¬

Expanded text:
in veste, in domo. Lepra cutis cognoscitur si fuerit in eo albor,bedo, vel pustullae, vel cicatrix; maxime si fuerit albo, vel subrufa, ita quidem si locus leprae humilior sit carne reliqua; vel si mutati fuerint capilli in candorem, et solito tenuiores. Lepra vero in capillis, alopecia dicitur, fluentibus capillis. Si in calvitio, vel recalvatione albus, vel rufus color inventus fuerit, plaga leprae est. Adducto itaque leproso ad sacerdotem, sine cujus arbitrio non excludebatur, si lepra nondum ei perspicua fuerat, recludebat eum in domo sua septem diebus. Quibus expletis, si non creverit lepra, iterum recludebat eum aliis septem. Quod si id est mundum judicabat, quia sta sua, et mundus erat. Cum vero perspicua erat lepra, separabatur ad arbitrium sacerdotis, et habebat vestimenta dissuta, id est facilia ad induendum, vel exuendum; vel solam vestem extrinsecam, ut sic cognosceretur, et ca
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑaddita st̃ q̃ iezechiel ꝓsequit᷑. sic̃
pͥncipis. Post pͥmã diẽ sollẽnẽ. id est
qͥntadecimã lunã torrebant igni
spicas recentes. ⁊ grana manibꝰ ꝯfri¬
cata in modũ farris fracta offe̾bant
dño assariũ unũ. cuiꝰ pugillũ ł drag¬
mã unã adolebat sac̾dos suꝑ altare.¬

Expanded text:
Ezechiel prosequitur, sicut cipis. Post primam diem solemnem, id est decimam sextam lunam, torrebant igni spicas recentes, et grana manibus confricata, in modum farris fracti, offerebant Domino assarium unum, cujus pugillum, vel drachmam unam adolebat sacerdos su
Abbreviated transcription (Latin):
eomenia sonat innouatio lune:
Neos enĩ nouũ: mene luna int̾p̃tatur.
Q. gͦ iudei in legitimis liunationes ꝓ
m̃sibꝰ habebant ex lege. diẽ noue lu¬
ne uocabant kalendas legales. ⁊ erat
dies ferialis apud eos. Ea die offe̾bas
uitulos duos. arietẽ unũ. agnos an¬
nidos septẽ cũ libam̃tis suis ꝑsingłos.
hyrcũ qͦ ꝓ deletione pecc̃i cũ libam̃ti
suis. in holocaustũ oĩa hec. De phase.
uar tadecima die pͥmi m̃sis ad
uesꝑm comedebant agnũ pa¬
schale. ⁊ nox illa dicebat᷑ phase. id est
trausitꝰ. ꝓpt̾ causas suꝑiꝰ dictas. ⁊ eadẽ
dicebat᷑ pascha. id ẽ ĩmolatio. Seq̃nti
die inchoabat festũ a zimoꝵ qͦd ꝓtela¬
bat᷑ septẽ diebꝰ. quoꝵ dies pͥma ⁊ ul¬
tima sollẽnis erat. ⁊ ferialis ab oĩoꝑe
seruili. Quod iezechiel addit de
festo pͥme diei apͥlis. ⁊ alibi de deci

Expanded text:
Neomenia sonat innovatio lunae. Neos enim novum, mene tuna interpretatur. Quia ergo Judaei in legitimis suis lunationes pro mensibus habebant ex lege, diem novae lunae vocabant Kalendas legales, et erat dies ferialis apud eos. Ea die offerebant vitulos duos, arietem unum, agnos anniculos septem, cum libamentis suis per singulos; hircumque pro declinatione peccati cum li in holocaustum . CAP. XLIII. De Phase. Quarta decima die primi mensis ad vesperum, comedebant agnum paschalem; et nox illa dicebatur Phase , id est transitus, propter causas superius dictas. Eadem dicebatur Pascha, id est immolatio. Sequenti die inchoabat festum Azymorum, quod protelabatur septem diebus. Quorum dies prima, et ultima solemnis erat, et ferialis ab omni opere servili. Quod Ezechiel addit de festo primae diei Aprilis, et alibi de decima
Abbreviated transcription (Latin):
en legunt᷑ num̾ati. Pentecoste sonat
qͣgena dierũ: qͥbꝰ cõpletis. ultimꝰ dies¬
qͥnqͣgunta dierũ. Fiebat aũt in memo¬
riã date legis. q̃ qͥnqͣgesimo die ab exi¬
tu de egypto data ẽ. Eadẽ sollẽnitas
dicebat᷑ festũ ebdomadaꝵ. qr supputa¬
tis ut dictũ ẽ septẽ ebdomadibꝰ ab alt̾a
die salb̾i atimoꝵ fiebat. Qͣdsi uolumꝰ
seqͥ iosephũ: salb̃m dicemꝰ hic primã¬

Expanded text:
e Pentecoste. Pentecoste sonat quagena dierum, quibus completis, immiquinquaginta dierum. Fiebat autem in memoriam datae legis quae quinquagesima die ab exitu de Aegypto data est. Eadem solemnitas dicebatur festum Hebdomadarum , quia supputatis, ut dictum est, septem Hebdomadibus, ab altera die Sabbati Azymorum, fiebat. Quod si volumus sequi Josephum, Sab
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s eis ampliꝰ uiuendi spacia ꝯdo¬
nauit: que alit̾ edissere ñ potuisseit
nisi sexcentos uiuerent annos: ꝑ
tot eñĩ annoꝵ curricła magnus
annꝰ implet᷑.

Expanded text:
s eis amplius vivendi spatia condonavit, quae nunc haud ediscere potuissent, nisi sexcentis viverent annis, per tot enim annorum curricula magnus annus implet
Abbreviated transcription (Latin):
mori. Et uidit ds̃ cuncta que
fecerat. ⁊ erant ualde bona: q
singła ꝑ se bona. s in uniu̾sita¬
te erant om̃a ualde bona: sic̃
oculus in animali ẽ pulcbrior
erant: id ẽ uniu̾sitas bonoꝵ e
ꝑ se modo uersa in ꝯtumeliã:
tñ aliis st̃ in utilitatẽ. Ipse uͦ
sũmũ bonũ. De hoĩe uͭ ut de
cetis dixerat ñ dixit: ⁊ uidit
d̃s qͥd esset bonũ. q in primo
sciebat lapsurũ: ł qr nondũ hõ
ꝑfectus erat. donec ex eo fieret
mulier. Unde ⁊ pꝰ legit᷑. Non ẽ

Expanded text:
mori. Et vidit Deus cuncta, quae mori. Et vidit Deus cuncta, quae fecerat, et erant valde bona quae singula per se bona. Sed in universitate erant omnia valde bona, sicut oculus in animali est pulchrior bona, id est universitas bonorum se modo versa in contumeliam, tamen aliis sunt in utilitatem: ipse vero summum bonum. De homine vero, ut de caeteris dixerat, non dixit: Et vidit Deus quod esset bonum, quia in proximo sciebat lapsurum, vel quia nondum homo perfectus erat donec ex eo fieret mulier. Unde et post legitur: Non e
Abbreviated transcription (Latin):
at ⁊ imitet᷑. Unde cũ quesitũ
eẽt a quodã phylosopho ad qͥd
factꝰ fuiss: respondit. At ꝯtẽpler
celũ: ⁊ celi numina. Dedit aũt
tas. Primo qr ñ solũ factus ẽ in
genere suo ut p̾dicta: s ĩ quia
imago dĩ est: scdo qr cũ dilib̾a¬
tione factus ẽ. In aliis siquidẽ
in indum̃tũ. ⁊ laboris adium̃tũ.
Ante peccm̃ enĩ herbas tantũ
⁊ fructꝰ arboꝵ dedit ds̃ in escã
hominibꝰ ⁊ animalibꝰ: qͦd inde
colligit᷑: qr ante pecc̾m nil noxi¬
um aut sterile terra ꝓduxit.
Et nota qr in maximis ut us
leonibꝰ ꝑdidit hõ dominium.
ut sciat se amisisse iiii iiiiiiiiᷤ.
sie.
ñ potuit: patet qr d̃s ꝯiugium
uiri ⁊ mulieris instituit. In qͦ
ꝯfutant᷑ quidã heretici. dicentes
ꝯcubitũ sine peccato fieri ñ posse.
S querit᷑ quare ante peccatũ
creatus ẽ. sybis erat sustentãda:
nec erat qualis illa que fut᷑a ẽ.
que cybis ñ egebit. Illa enĩ erat
posse ñ mori: hec erit nõ posse

Expanded text:
at, et imitetur. Unde cum quaesitum esset a quodam philosopho ad quid factus fuisset, respondit, ut contemplet coelum et coeli numina. Dedit autemtas. Primo quia non solum factus est in genere suo ut praedicta, sed etiam quia imago Dei est; secundo quia cum deliberatione factus est. In aliis siquidem in indumentum, et laboris adjumentum. Ante peccatum enim herbas tantum et fructum arborum dedit Deus in escam hominibus et animalibus. Quod inde colligitur, quia ante peccatum nihil noxium, aut sterile terra produxit. Et nota quia in maximis, ut in leonibus, perdidit homo dominium, ut sciat se amisisse, et in minimis, sic. non potuit, patet quia Deus conjugium viri et mulieris instituit, in quo confutantur quidam haeretici dicentes concubitum sine peccato fieri non posse. Si quaeritur quare ante peccatum creatus est, cibis erat sustentanda, nec erat talis, qualis illa quae futura est, quae cibis non indigebit. Illa enim erat posse non mori, haec erit non posse
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊ rationalis ut d̃s̃. Similitu¬
do in uirtutibꝰ: qr bona. iusta.
dine uͦ sepe pͥuatur. Masculũ ⁊
feminã creauit eos. Hoc qͣntũ
ad corpꝰ. Tam̃ dr creauisse ꝓpt̾

Expanded text:
et rationalis ut Deus. Similitudo in virtutibus, quia bona, justa, dine vero saepe privatur. Masculum vero et feminam creavit eos. Hoc quantum ad corpus, tamen dicitur creasse p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ hoĩs punitionẽ. correctionẽ.
instructionẽ. Punit᷑ enĩ hõ cum
ledit᷑ his. ł cũ tunet ledi qr ti¬
mor maxĩa pena ẽ. Corrigitur
his: cũ scit ista sibi accidisse ꝓ
peccato suo. Instruit᷑ ad iniran¬
do oꝑa di: magis admirans o¬
pera formicaꝵ ꝗͣ onera cameloꝵ:
ł cũ uidens hec minima posse¬
nec inde puniunt᷑ ł corrigunt᷑
ł instruunt᷑. S ex his instrum̃
tis instruit᷑ hõ ꝑ exemplũ: ⁊ ad
hoc creata st̃ ut aliis sint ĩ esũ.
homines seuiunt. S ⁊ in hoc
instruit᷑ hõ. ne aliqͦd genꝰ mor¬
tis horrescat: q ꝑ quoscuinc¬
mortis transeat meatꝰ. nec capillꝰ
de capite eiꝰ ꝑibit. Ad hẽ moctũ
solet queri de herbis ⁊ arboribꝰ
infructuosis. si ⁊ in illis diebus
orta st̃: cũ script᷑a ñ cõmemoret
nisi herbas seminales. ⁊ arbores

Expanded text:
tionem, instructionem; punitur enim homo cum laeditur his, vel cum timet laedi, quia timor maxima poena est. Corrigitur his, cum scit ista sibi accidisse pro peccato suo; instruitur admirando opera Dei, magis admirans opera formicarum, quam onera camelorum: vel cum videt haec minima sibi possenec inde puniuntur, vel corriguntur, vel instruuntur. Sed ex his et in his instruitur homo per exemplum. Etiam ad hoc creata sunt, ut aliis sint in esum. homines saeviunt: sed et in his instruitur homo, ne aliquod genus mortis horrescat, quia per quoscunque transeat meatus, nec capillus de capite ejus peribit . Ad hunc modum solet quaeri de herbis et arboribus infructuosis, si etiam in illis diebus orta sint, cum Scriptura non memoret nisi herbas seminales, et arbores
Abbreviated transcription (Latin):
De his dr̃ qr que sine corruptiõe
nascunt᷑ ut illa que ex exalatio¬
nibꝰ: tc̃ facta st̃. Que uͦ ex corrup¬
tionibꝰ: pꝰ peccatũ ex rebus corrup¬
tis orta st̃. ¶ Querit᷑ ꝙͦ de noci¬
ius animantibꝰ. si creata st̃ noci¬
ua: ł pͥmo mitia. pꝰ facta sunt

Expanded text:
uptione nascuntur, ut illa quae exhalationibus, tunc facta sunt; quae vero ex corruptionibus, post peccatum ex rebus corruptis orta sunt. Quaeritur quoque de nocivis animantibus si creata sunt nociva, vel primo mitia, post facta sint
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ est sensꝰ. ⁊ custodiret. id ẽ ꝯside¬
raret opꝰ suũ hõ÷ ut qͦd faceret
in t̾ra ꝑ agricultura. obseruara.
in se ꝑ disciplinã: ut sicut terra
sibi. sic ipse obtemꝑaret suo cul¬
tori. Precepitq ei dicens: ⁊ cet̾a
comede. Prohibuit: de ligno scĩe
boni ⁊ mali ne comecdas. Et datũ
tͣnsiret. Uel forte ẽ p̃ocͤcupatio: qr
facta muliere. utͥq simul datũ ẽ.
Subdit aut̃ penã. si ꝯtemneret.
Quacũq die comederis: morte
morieris. scił anĩe. ⁊ necessitatẽ
mortis habebis. Uñ alia tͣnsla¬
tio ht̃ planiꝰ. mortalis eris. Sep¬
tuaginta pluralit̾ ponunt: qua¬
cũq die comederitis morte mori¬
emini. Ideo credit᷑ a qͥbꝰdã utͥq
dictũ: ⁊ hic p̃occupatũ. Facta ẽ
aut hec iussio ꝑ aliꝗͣ creaturam
subiectã: sicut ⁊ nob̾ ꝑ ꝓpħas et

Expanded text:
c est sensus, et custodiret, id est consideraret opus suum homo, ut quod faceret in terra, per agriculturam, observaret in se per disciplinam, ut sicut terra sibi, hic ipse obtemperaret suo Creatori. Praecepitque ei dicens, etc. comede. Prohibuit: de ligno scientiae boni et mali ne comedas. Et datum rem: vel forte est praeoccupatio, quia, facta muliere, utrique simul datum est. Subdit autem poenam, si contemneret. Quacunque die comederis, morte morieris, scilicet animae, et necessitatem mortis habebis. Unde alia translatio habet planius: Mortalis eris. Septuaginta pluraliter ponunt. Quacunque die comederitis, morte moriemini. Ideo creditur a quibusdam utrique dictum, et hic praeoccupatum. Facta est autem haec jussio per aliquam creaturam sub
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ noĩatĩ elegit hꝰ oꝑis
tandũ in om̃i oꝑe frabrefaci¬
endo. Cõpletisq sermonibꝰ his:
dedit moysi duas tabulas la¬

Expanded text:
» id est nominatim elegit, hujus operis tandum in omne opere fabre faciendo. « Completisque sermonibus his, dedit Moysi duas tabulas la
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ciũ tͣnsibitis iordanẽ. Qͦd de cibariis
aliis a manna intelligendũ ẽ: qͦd in
t̾ciũ diẽ reseruari ñ pot̾at. Hoc de
humano ꝯsilio dix̃ iosue: neq enim
tͣnsier̃t iordanẽ usq in septimũ diẽ.
Ex ploratores enĩ qͦs tc̃ misit. ꝑ tͥduũ

Expanded text:
tium transibitis Jordanem. » Quod de cibariis aliis quam manna intelligendum est, quod in tertium diem reservari non poterat. Hoc de humano consilio dixit Josue. Neque enim transierunt Jordanem, usque in diem septimum. Exploratores enim quos tunc misit, per triduum
Abbreviated transcription (Latin):
deinceps simile aliqͥd sine diuino ꝯsi¬
lio agrederet᷑. p̃sertĩ cũ dixiss dñs mo¬
ysi in electione eiꝰ. iosue succedet tͥ. ꝓ
eo siqͥd ag̾e uoluerit. eleazar ꝯsulet
dñm. Qͦd aũt errau̾it. patet. Ignora¬
bat enĩ utrũ in t̾ciũ diẽ nubes attol¬
leret᷑. sine cuiꝰ motu ñ mouerent᷑ cast᷑.
Qͥdã tñ asser̃t hoc ꝑ auticipationem
dictũ. nͨ mandatũ ẽẽ a iosue. doñ redi

Expanded text:
deinceps simile aliquid sine divino consilio aggrederetur, praesertim cum Dominus dixisset Moysi in electione ejus, « Josue succedet tibi, pro eo si quid agere voluerit, Eleazar consulet Dominum . » Quod autem erraverit patet. Ignorabat enim utrum in tertium diem nubes attolleretur, sine cujus motu non moverentur castra. Quidam tamen asserunt hoc per anticipationem dictum, nec mandatu
Abbreviated transcription (Latin):
eparauit moyses tres iordanẽ.¬
ciiitates refugii tͣns iordanem᷑:
bosor u tribu ruben: ramoth in ga¬
laad in tͥbu gad: golam in basan ĩ
tͥbu manasse. Harũ usꝰ hic erat. Si
qͥs nolens hoĩem occidiss. ꝯfugiebat
ad aliꝗͣ harũ. ⁊ ibi a ꝯsanguineis occi¬
ẽe debebat: ĩpune ꝑcuteret homici¬
dã. Erat aũt in ea fugituius usq ad
resciliationẽ cũ ppriqͥs. ł usq ad mor¬

Expanded text:
eparavit Moyses tres civitates refugii trans Jordanem Bosor in tribu Ruben, Ramoth Galaad in tribu Gad, Golan in Basan in tribu Manasse . Harum hic usus erat: si quis nolens hominem occidisset, confugiebat ad aliquam harum, et ibi a consanguineis occiesse debebat, impune percutiebat homicidam. Erat autem in ea fugitivus usque ad reconciliationem cum pr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuincialiũ int̾re: ⁊ fub chuo iace¬
bat. Cum aut ueniss iuxta lirrã
uesꝑe: supposuit capiti suo lapi¬
dẽ ⁊ obdormiuit. ⁊ uidit in sõ¬
nis scalam erectã a t̾ris celos at¬
tingentẽ: ⁊ angłos descendẽtes
⁊ ascendentes ꝑ eã. Iosephꝰ dicit.
Nidit descendentes ꝑ eã figuras:
honestiorẽ naturã habentes ꝗͣ
homines. ⁊ dñm innixũ scale.
dicentẽ sͥ. Ego sũ ds̃ abraham¬
⁊ ds̃ ysaac. Terrã hanc cdabo tͣ.
⁊ semini tuo. Bñdicent᷑ in te õs
tribꝰ t̾re: ⁊ in semine tuo. Pro
custos tuus in hoc itin̾e: ⁊ redu¬
cã te in terrã hanc. Ordine p̃po¬
stero usus ẽ dñs. Priꝰ enĩ ĩ ꝓpͥa
ꝑsona iacob custodunt: pꝰ sub
iosue dedit semini eiꝰ terrã illã:
in fine tẽpoꝵ in xp̃o qui de
iacob bñdicte st̃ tribꝰ t̾re. Cui¬
gilans iacob: ait. Cere dñs est

Expanded text:
incialium introire, et sub divo jacebat. Cum autem venisset juxta Luzam vespere, supposuit capiti suo lapidem, et obdormivit. Et vidit in somnis scalam erectam a terris, coelos attingentem, et angelos descendentes et ascendentes per eam. Josephus dicit: Vidit descendentes per eam figuras, honestiorem naturam habentes, quam homines; et Dominum innixum scalae dicentem sibi: Ego sum Deus Abraham et Isaac. Terram hanc dabo tibi et semini tuo. Benedicentur in te omnes tribus terrae, et in semine tuo. Ero custos tuus in hoc itinere, et reducam te in terram hanc. Ordine praepostero usus est Dominus. Prius enim in propria persona, Jacob custodivit, post, sub Josue dedit semini ejus terram illam , in fine temporum in Christo, quia de Jacob, benedictae sunt tribus terrae. Evigilans Jacob a
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ lye cõmixtus. Die facta: apud
laban de iniusticia ꝯq̃rebat᷑. Qui
dandã necessitati ueniã pꝰtulauit:
moris ibi ẽẽ asserens maiores natu¬
ante tͣdi ad nuptias. Pꝰ alios aũt
septẽ annos se daturũ ei rachel
laudauit: causã ꝓtelati temꝑis
dic̃s. scił se ñ libent̃ filiã ad chana¬
neos missurũ: cũ ⁊̃ de sorore peni¬
tentiã ageret. qͦd eã illuc direxiss.
suꝑint᷑ducta alia sponsa fas ñ erat.
Quibꝰ finitis : iacob optatis potitꝰ
nuptiis. amorẽ seq̃ntis pͥori p̾tulit̾.
seruiens ꝓ rachel aliis septẽ annis.

Expanded text:
m, Liae commistus, die facto apud m, Liae commistus, die facto apud Laban de injustitia querebatur. Qui dandam necessitate veniam postulavit, moris ibi esse asserens, majores ante tradi ad nuptias; post alios autem septem annos se daturum ei Rachel, laudavit causam protelati temporis, dicens se non libenter filiam ad Chananaeos missurum, cum etiam de sorore poenitentiam ageret, quod eam illuc direxisset. inducta alia sponsa, fas non erat. Quibus finitis, Jacob optatis potitus nuptiis, amorem sequentis priori praetulit, serviens pro Rachel aliis septem annis.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣuit gregẽ eiꝰ. Et indicans se ꝯso¬
brinũ eius: oscłatus ẽ eã. Que nun¬
ciauit hec patͥ. Qͥ occͣrens duxit
lacob in domũ suã: ⁊ audita cau¬
sa fuge. dix̃ ei. Os meũ ⁊ caro me¬
a es: ⁊ id̃o secure latebis ap̃ me.
Tandẽ curã gregis eũ hr̃e decͤuit.
Dꝰ mensẽ uͦ lacob dedit optionẽ
m̾cedis: ꝓ seruitio pastorali. Habe¬
bat aũt laban filias duas: lyam
bant᷑ ei pauci dies p̃ amoris mag¬
nitudine. Nec dictũ ẽ parui. qͥa
desid̾anti am̃o ipsa uelocitas tar¬
da ẽ: s dictũ ẽ pauci. qr uidebat᷑
ei rem tã amabilẽ paucis diebus
emisse. Longe enĩ pluribꝰ annis
seruiss ꝓ ea: priꝰ ꝗͣ ea caret. Uel di¬
es uocat labores dierũ: qͥ uidebat᷑ ei
paruus: qr laborẽ leuigabat amor.
Cõpleto septimo anno. fecit labas
nuptias gen̾o suo. Nesꝑe autem
facto. subint᷑dux̃ lyam: dans filie
ancillã noĩe ⁊elphã. Iacob uͦ ut
dicit iosephꝰ. ꝑ ebrietatẽ ⁊ noctẽ¬

Expanded text:
 ejus, et indicans se consobrinum ejus: osculatus est eam. Quae nuntiavit hoc patri. Qui occurrens, duxit Jacob in domum suam, et audita causa fugae, dixit ei: Os meum, et caro mea es; et ideo secure latebis apud me. Tandem curam gregis eum habere decrevit. Post mensem vero Jacob dedit optionem mercedis pro servitio pastorali. Habebat autem Laban filias duas, Liam t videbantur ei pauci dies, prae amoris magnitudine. Nec dictum est parvi, quia desideranti animo ipsa velocitas tarda est, sed dictum est pauci, quia videbatur ei rem tam amabilem paucis emisse. Longe enim pluribus annis servivisset pro ea, priusquam ea careret. Vel dies vocat laborem dierum, qui videbatur ei parvus, quia laborem levigabat amor. Completo septimo anno fecit Laban nuptias genero suo. Vespere autem facto subintroduxit Liam, dans filiae ancillam, nomine Zelpham. Jacob vero ut dicit Josephus per ebrietatem et nocte
Abbreviated transcription (Latin):
rocedens in mesopotanuam.
longo tp̃r ꝑuenit in charan:
⁊ uenit ad puteũ in agro oꝑtum
gͣndi lapide: uxta q̃ tres greges
accubabant. Cũq dixiss pastoribꝰ
ut adaqͣrent greges. ⁊ ad pastum
reducerent: accepit moris ibi ẽẽ
ñ amoueri lapidẽ donec omnes
greges ꝯuenirent: nͨ licere par¬

Expanded text:
in Mesopotamiam, longo tempore pervenit in Aram, et venit ad puteum in agro, opertum lapide grandi, juxta quem tres greges accubabant. Cumque dixisset pastoribus, ut adaquarent greges, et ad pastum reducerent, accepit morem ibi esse, non amoveri lapidem, donec omnes greges convenirent, nec licere greges par