comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
er. maxime platonici: ñ solũ formidanda
ñ sunt. s ab eis etrã tãꝗͣ ab inustis posses¬
sorib in usũ nr̃m uindicanda. Sic̃ em̃ egy¬
que popłs isił de testaret᷑ & sugeret. s etiam
uasa atq ornam̃ta de auro & argento. & ues¬
tem que ille popłs exiens de egẏpto sibi
potiꝰ tãꝗͣ ad usũ meliorẽ clanculo uindica¬
uit. ñ auctoritate ꝓpͥa s. p̃ceptod̃ĩ ipsis egy¬
tiis nescieiit accõmodantib ea quib ñ bene
utebant᷑: sic doctrine: om̃s gentiliũ ñ solũ
simulata & suꝑstitiosa figñta grariesq sar-¬
cinas fuꝑuacanei laboris hiit. quȩ iuiꝰqͥsq
nr̃m duce xp̃o de societate gentiliui exiens
debet abhominari atq uitare:s: etiã lib̾a¬
les disciplinas usui u̾itatis aptiores. & q̃¬
dã moꝵ p̃cepta que utilissima continei.
Deniq ipso uno dõ colendo ñmilla uera
inueniunt᷑ apud eos qđ eoꝵ tãꝗͣ aurũ &
argentũ qđ ñ ipsi instituer̃. s de quibꝰoa

Expanded text:
tonici non solum formidanda non sunt, sed etiam ab eis tamquam iniustis possessoribus in usum nostrum uendicanda. Sicut enim Egye populus Israel detestaretur, sed etiam uasa atque ornamenta de auro et argento et uestem, quae ille populus exiens de potius tamquam ad usum meliorem clanculo uindicauit, non auctoritate propria, sed praecepto dei, ipsis Aegyptiis nescienter accommodantibus ea quibus non bene utebantur: sic doctrinae omnes gentilium non solum simulata et sucinas supervacanei laboris habent, quae unusquisque nostrum duce Christo de societate gentilium exiens, debet abominari atque devitare, sed etiam liberales disciplinas usui ueritatis aptiores et quaedam morum praecepta utilissima continent, denique de ipso uno deo colendo nonnulla uera inueniuntur apud eos, quod eorum tamquam aurum et argentum, quod non ipsi instituerunt, sed de quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inflat scientia .s caritas aedificat:
Memmerit gͦ illor qui pascha illo tẽꝑe
ꝑumbrarũ imaginaria celebrabant. c̃
signari postes sanguine agni iubent̃.¬
hysopo fuisse signatos. Herbahȩc hu¬

Expanded text:
non inflat scientia, sed charitas aedificat? Meminerint ergo eorum qui Pascha illo tempore per umbrarum imaginaria celebrabant, cum signari postes sanguine agni juberenturhyssopo fuisse signatos . Herba h
Abbreviated transcription (Latin):
dunt᷑. tanta fit cuncta scientia quȩ qͥ¬
dẽ ẽ. uuł collecta de libris gentrũ si di¬
uinarũ scͥpturarũ scientie ꝯparet᷑. Nani
qͥcqͥd hõ eitra aidicerit: si noxiũ ẽ. ibi
dãpnat᷑ isi uule ẽ. inuenit᷑. & cũ ibi
qͥsq inuenerit omĩa quȩ utilit̃ alibi
didicerit: multo habund antꝰ ibi inue¬
niet ea que nusꝗͣ omĩno alibi. s in illaꝵ
tantu mͦ scͥpturarũ mirabili alaitudine.
& imrabili humilitate discunt᷑. Hac gͥ in¬
structione p̃ditũ cũ signa incognita lec¬
torẽ ñ ĩpedierint. mitẽ & bumilẽ corde. sub¬
iugatũ lenit̃ xp̃o. & oneratũ sartina leui.
fundatũ & radicatũ & aedificatũ in cari¬
tate. quã scientia inflare ñ possit: accesat
ad anibigua signa in scͥpturis considan.¬

Expanded text:
duntur, tanta fit cuncta scientia, quae quduntur, tanta fit cuncta scientia, quae quidem est utilis collecta de libris gentium, si diuinarum scripturarum scientiae comparetur. nam quidquid homo extra didicerit, si noxium est, ibi damnatur; si utile est, ibi inuenitur. et cum ibi quisque inuenerit omnia, quae utiliter alibi didicerit, multo abundantius ibi inueniet ea quae nusquam omnino alibi, sed in illarum tantummodo scripturarum mirabili altitudine et mirabili humilitate discuntur. hac igitur instructione praeditum cum signa incognita lectorem non impedierint, mitem et humilem corde, subiugatum leniter Christo et oneratum sarcina leui, fundatum et radicatum et aedificatum in caritate, quem scientia inflare non possit, accedat ad a
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ: longitudo. a t̾ra usq ad ipsã lati¬
tudinẽ. quo amanib ⁊ infra totũ cor¬
pꝰ affigit᷑⁊ altitudo. a latitudine fursũ
no crucis. omĩs actio xp̃iana descͥbit᷑:
bene oꝑari in xp̃o. & ei ꝑseuerant̃ in¬
herere. sꝑare cęlestiã. sacram̃ta ñꝓfanare.
noscere etiã suꝑ eminentẽ scientie cari¬
tatẽ xp̃i. quȩ aequał ẽ. patͥ. ꝑ quẽ facta
st̃ omĩa: ut impleam̃ in omnẽ plenitu.¬
dinẽ dĩ. Est etiã inhẏsopo uis purgato¬
ria: ne inflante scientia de diuitus ab
egypto ablatis suꝑbe aliquid pulmo
tumidus anhelet. Asꝑgesme in qͥd hy.¬
sopo & mundabor: lauabme & suꝑ m
uẽ dealbabor. Auditui meo dab exul¬
tationẽ & leticiã. Deide ꝯseqñt̃ annec¬
tit ut ostendat purgationẽ a suꝑbia
significari hẏsopo: exultabunt ossa hu¬
miliata. Quanto aut̃ minor ẽ. auri ar-¬
genti uestisq copia quã de egũpto se
uitiarũ quas pꝰea ierosolinę consecutꝰ
÷ quȩ maxime insalomone rege ostẽ¬

Expanded text:
manus; longitudo, a terra usque ad ipsam latitudinem, quo a manibus et infra totum corpus affigitur; altitudo, a latitudine sursum no crucis, omnis actio christiana describitur, bene operari in Christo, et ei perseveranter inhaerere, sperare coelestia, sacnoscere etiam supereminentem scientiae charitatem Christi, qua aequalis est Patri, per quem facta sunt omnia, ut impleamur in omnem plenitudinem Dei . Est etiam in hyssopo vis purgatoria, ne inflante scientia de divitiis ab Aegypto ablatis, superbe aliquid pulmo tumidis anhelet: Asperges me, inquit, hyssopo et mundabor; lavabis me, et super nivem dealbabor. Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam. Deinde consequenter annectit ut ostendat purgationem a superbia significari hyssopo, Et exsultabunt ossa humiliata. Quanto autem minor est auri, argenti uestisque copia, quam de Aegypto ille uitiarum, quas postea Hierosolymae consecutus est, quae maxime in Salomone rege osten
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ in aliqͦ suuio dat᷑ labit᷑. aut irritat᷑
in frẽm studio corrigendi. paulo tam̃ am¬
pliꝰ quã xp̃iana tranquillitas postulat.
uos sinat tẽptari supͣ quã potestis ferreas
faciet cũ tẽpiatione etiã exitũ. ut possitdᷤ
tolerare. In qua sententia satis ostendit ñ
id nob̾ orandũ eẽ. ut ñ tẽptem᷑. s ne in
tẽptationẽ inducam᷑. Inducim᷑ enĩ: si ta
les accidint qͦs ferre ñ possamꝰ.S cũ tẽpta¬
tiones ꝑiculose inquas inferri atq induci
tia. qͥ ꝓsꝑarũ delectatione ñ capitur

Expanded text:
tatem, in aliquo consilio labitur, aut irritatur in fratrem studio corrigendi, paulo tamen amplius quam christiana tranquillitas postulat: uos sinat temtari super quam potestis ferre, sed faciet cum temtatione etiam exitum, ut possitis tolerare. in qua sententia satis ostendit non id nobis orandum esse, ut non temtemur, sed ne in temtationem inducamur. inducimur enim, les acciderint quas ferre non possumus. Sed cum tentationes periculosae in quas inferri atque inducitia, qui prosperarum delectatione non capitur.
Abbreviated transcription (Latin):
adiis carnẽ. ut ñ ea quȩ uolumꝰ faciamꝰ:
nec carnis ꝑficiunt᷑ ꝯcupiscentie qͥnuis
fiant. nec nr̃a ꝑfictunt᷑ oꝑa bona qͥnuis
fiant. Sicut eñi tunc ꝑficit᷑ carnis con-¬
cupiscentia cũ consentit & sp̃s ad oꝑa
mala. ut ñ concupiscat adu̾sus illam
s cũ illa: sic & bona oꝑa nr̃a tunc ꝑfi¬
cient᷑ ꝗͣdo ita sp̃iui caro consenserit. ut ad¬
u̾s eũ etiã ipsa ñocupiscat. Hoc enĩ uo¬
lumꝰ: cũ ꝑfectionẽ usticie concupiscimꝰ
Hoc intentione ñ intmissa uelle debemꝰ.
S qr id ꝑficere in isti corruptibili came
ñpossumꝰ: idõ dix ad romanos. Uelle goe¬
iacet mͥ: ꝑficere aut bonũ ñ inuenio. Uł
sic̃ hñt codices greci: uelle adiacet m̃ꝑsi
Quia facere bonĩ ẽ: pꝰ concupiscentias
ñ ire. ꝑficere aut bonĩ ẽ: ñ concupiscere.
Qađ gͦ e. ad galathas concupiscentiascar

Expanded text:
s carnem, ut non ea quae uolumus faciamus, nec carnis perficiuntur concupiscentiae, quamuis fiant, nec nostra perficiuntur opera bona, quamuis fiant. sicut enim tunc perficitur carnis concupiscentia, cum consentit ei spiritus ad opera mala, ut non concupiscat aduersus illam, sed cum illa: sic et bona opera nostra tunc perficientur, quando ita spiritui caro consenserit, ut aduersus eum etiam ipsa non concupiscat. hoc enim uolumus, cum perfectionem iustitiae concupiscimus; hoc intentione non intermissa uelle debemus. sed quia id perficere in ista corruptibili carne non possumus, ideo dixit ad Romanos: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non inuenio,. uel, sicut hbonum. Quia facere bonum, est post concupiscentias non ire : perficere autem bonum, est non concupiscere. Quod ergo est ad Galatas, Co
Abbreviated transcription (Latin):
bet alioꝵp. s plane xp̃ia noꝵ fideliũ. & be¬
ueuiuentiũ. in hoccertamine laboranti¬
unibuit ostendit ad romanos ubi ait.
Igit᷑ ipse ego m̃te seruio legi dĩ: carne aũt
legi peccati S igͦ hȩc ẽ. ꝯditio incorpore
mortis huiꝰ. quȩ utiq ñ fuit in paradiso
in corꝑe uite illiꝰ: ꝓculdubio satis euident
apparet unde trahant paruuli obligatio¬
nẽ peccaticũ carnalit̾ nascunt᷑. Quȩ ñ
soluit: nisi cũ sp̃icalit renascunt᷑. Non
eñĩ hanc trahunt ex oꝑe qͦd humanam
õs naturã feẽ: s exuulnere qđ nature
humane hostis inflixit᷑. Non hostis scđ̾m
manicheos ꝓsiliens ex nat᷑a mala quã ñ
odidit ds̃:s hostis angłs. qͦndã ex oꝑe dĩ
bonꝰ ex oꝑe suo factꝰ malꝰ qͥse pͥmũ uulne

Expanded text:
bet aliorum, sed plane christianorum fidelium et bene vivendo in hoc certamine laborantium, breviter ostenditur, ad Romanos ubi ait: Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Si ergo haec est conditio in corpore mortis hujus, quae utique non fuit in pin corpore uitae illius, procul dubio satis euidenter apparet, unde trahant paruuli obligationem peccati, cum carnaliter nascuntur; quae non soluitur, nisi cum spiritaliter renascuntur. non enim hanc trahunt ex opere, quo humanam deus naturam facit, sed ex uulnere, quod naturae humanae hostis inflixit, non hostis secundum Manichaeos prosiliens ex natura mali, quam non condidit deus, sed hostis angelus quondam ex opere dei bonus, ex opere suo factus malus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ecole quid scribat ad galathas Ter¬
te hoĩes baptizatos. Dico aut̃ in¬
quit. Sp̃u ambulate: ⁊ concupiscenti¬
as carnis ne ꝑfeceritis. Non ait ne fece¬
ricis qui eas ñ habe  poterant. s nec ꝑfe¬
ceritis. id ÷ ne oꝑa eoꝵ consensu uolu¬
tatis impleatis. Caro eñĩ inquit concu
nos. Non eñi qđ uolo facio bonũ: s qđ
nolo malũ hoc ago. Deinde ad galathaᷤᷤ
addit & diẽ. Qđ si sp̃u ducimini. ñ ad¬
huc estis fub lege. Uide sinhoc ÷ ad ro-¬
manos. Iã ñ ego oꝑor illud. & conde¬
leccor legi d̃i scđm int̾iorẽ hominẽ. Et ñ
regnet ipeccatũ in uro mortali corpore
ad obediendũ desidus eiꝰ. Si eni ñ obedia¬
piscentias carnis ne ꝑfeceritis. Ipsa quip¬
pe sunt oꝑa: de quib sequit᷑ & dicit.
Manifesta aut̃ st̃ oꝑa carnis. Que sunt:
fornicationes: in mundicie: luxuria:
idoloꝵ seruitꝰ. & cet̾a. Si gͦ ñ consentian

Expanded text:
cole, quid apostolus scribat ad Galatas, certe homines baptizatos. dico autem, inquit, spiritu ambulate et concupiscentias carnis ne perfeceritis. non ait: "ne feceritis", quia eas non habere non poterant, sed: ne perfeceritis, id est: ne opera earum consensu uoluntatis impleatis. caro enim, inquit, concunos: non enim quod uolo facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago. deinde ad Galatas addit et dicit: quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub lege. uide, si non hoc est ad Romanos: iam non ego operor illud, et: condelector legi dei secundum interiorem hominem, et: non regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius. si enim non oboediapiscentias carnis ne perfeceritis. ipsa quippe sunt opera, de quibus sequitur et dicit: manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, idolorum seruitus et ce
Abbreviated transcription (Latin):
usus. serpentes inoueri carminib ho¬
minũ. quã ulbũ aliud genꝰ animanti¬
ũ etiã hec eñi ñ parua cestatio ẽ: na¬
turã pͥmitꝰ humanã serpentis seductã
et colloquio. Gaudent enĩdemones hanc
sibi potestatẽ dari. ut ad incantationẽ
hominũ serpentes moueant: ut quolibet
mͦ fallant quos possunt. hoc autẽ ꝑmit¬
tunt᷑ ad pͥmi facti memoriã cõm̃dandã:
qđ sic eis quedã cũ hoc genere familian¬
tas. Porro ipsum pͥmũ factũ ad hoc ꝑmis¬
sũ ẽ: ut ꝑ natura serpentis significarit
generi hominũ. cui erudiendo hec ges¬
ta conscribi oportebat. omĩs diabolicę
tẽptationis similitudo. Qd apparebit:
cũ in serpentẽ ꝓferriceꝑit diuina sentẽ
tia. Pinde prudentissimꝰ omium bestia¬
rum. hoc est astutissimꝰ ita dictꝰ ẽ serpens.
ꝓpt̃ astutiã diaboli que in illo ⁊ de illo
agebat dolũ: quẽ animotii uicit᷑ prudeis
ł astuta lingua. quã prudens uł astutꝰ

Expanded text:
usus serpentes moueri carminibus housus serpentes moueri carminibus hominum quam ullum aliud genus animantium. etiam haec enim non parua testatio est naturam primitus humanam serpentis seductam esse conloquio. gaudent enim daemones hanc sibi potestatem dari. ut ad incantationem hominum serpentes moueant, ut quolibet modo fallant quos possunt. hoc autem permittuntur ad primi facti memoriam commendandam, quo sit eis quaedam cum hoc genere familiaritas. porro ipsum primum factum ad hoc permissum est, ut per naturam serpentis significaretur generi hominum, cui erudiendo haec gesta conscribi oportebat, omnis diabolicae temtationis similitudo: quod adparebit, cum in serpentem proferri coeperit diuinatia. Proinde prudentissimus omnium bestiarum, hoc est, astutissimus ita dictus est serpens, propter astutiam diaboli, quae in illo et de illo agebat dolum: quemadmodum dicitur prudens vel astuta lingua quam prudens vel astutus
Abbreviated transcription (Latin):
÷ita tẽptauit. Qđ aut̃ generi hominũ
ꝓdesset qđ faciebat: neq: sciehat neq
uolebat. Et eo ipso illudebat᷑ ab angłis.
Non idõ serpens u̾boꝵ sonos intelligebat:
qui ex illo fiebaͬtͥ ad mulierẽ: neq enĩ cõ¬
u̾sa credenda ẽ aiã eiꝰ. in naturã rationa¬
lẽ: quando quidẽ nec ipsi homines. quoꝵ
rational nat᷑aẽ. cũ demon in eis loquit᷑.
ea passione cui exorcista requirit᷑. sciunt
quid loqͣt qͥntominꝰ ille intelligeret u̾boꝵ
sonos quos ꝑ eũ exeo diabolꝰ illo mͦ facie¬
bat :Qui hominẽ loquentẽ ñ intellige¬
ret. si eũ a diabolica passione inmunis
audiret: Nam & qđ putant᷑ autire & in¬
telligere serpentes u̾ba marsoꝵ. ut eis
in cantantib ꝓsiliant plerũq de late¬
ris: etiã illic diabolica ins oꝑat᷑. adag¬
noscendam ubiq ꝓuidentiã. Quã rẽ
cui rei naturali ordine subiciat. ⁊ quid
etiã uoluntatib malis sapientissuna po¬
testate ꝑmutat.uit hoc magis hab eat

Expanded text:
ita temtauit; cui autem generi hominum prodeesset quod faciebat, neque sciebat neque uolebat et eo ipso inludebatur ab angelis. Non itaque serpens uerborum sonos intellegebat, qui ex illo fiebant ad mulierem. neque enim conuersa credenda est anima eius in naturam rationalem, quandoquidem nec ipsi homines, quorum rationalis natura est, cum daemon in eis loquitur ea passione, cui exorcista requiritur, sciunt, quid loquantur: quanto minus ille intellegeret uerborum sonos, quos per eum et ex eo diabolus illo modo faciebat, qui hominem loquentem non intellegeret, si eum a diabolica passione inmunis audiret! nam et quod putantur audire et intellegere serpentes uerba Marsorum, ut eis incantantibus prosiliant plerumque de latebris, etiam illic diabolica uis operatur, ad agnoscendam ubique prouidentiam quam rem cui rei naturali ordine subiciat et quid etiam uoluntatibus malis sapientissima potestate permittat, ut hoc magis habeat
Abbreviated transcription (Latin):
unuente atq sentientẽ. Sed stilus indax
ani modũ si et iste serpens m̃dax diceretue.
qđ eo diabolꝰ tanꝗͣstilo m̃dacit uteret.
Hoc idõ comindandũ putaui: ne quisc
existimans ainmantia rationis exꝑua hu¬
manũ habe intellectum. ł in animal ratio¬
nale repente mutari. seducat᷑ in illa opi¬
monẽ ridiculã ⁊ noxiam. atuolutionis
animarũ. ł hominũ in bestias. ł in homi¬
nes bestiarum. Sic gͦ locucꝰ est serp̃eus ha¬
mini. sic̃ asina in qua sedebat balaam
locuta ẽ homini: Nisi qđ illud opꝰ fuit dia¬
bolicũ: hoc angłicui. habent eni quedã
boni & mali angłi oꝑa similia:. sicut de
moises. & magi pharabonis. Uerũ in his
etia boni angłi p otentiores st̃: nec mali
diuitiarum sapientię ⁊ sciende uĩ l¬

Expanded text:
uiuentem atque sentientem . sed stilus mendax admodum si et iste serpens mendax diceretur, quod eo diabolus tamquam stilo mendaciter uteretur. Hoc ideo commendandum putaui, ne quisquam existimans animantia rationis expertia humanum habere intellectum uel in animal rationale repente mutari seducatur in illam opinionem ridiculam et noxiam reuolutionis animarum uel hominum in bestias uel in homines bestiarum. sic ergo locutus est serpens homini, sicut asina, in qua sedebat Balaam, locuta est homini, nisi quod illud opus fuit diabolicum, hoc angelicum. habent enim quaedam boni et mali angeli opera similia, sicMoyses et magi Pharaonis . Verum in his etiam boni Angeli potentiores sunt, nec mali divitiarum sapientiae Dei
Abbreviated transcription (Latin):
adiisus eum contrario pͥncipio inducunt
mali substantiã rebellantẽ: cui ñ potuisset
resistere. nͥ substantiȩ natureq sue partẽ
eidẽ rebellanti ꝯtam in andã corrũpendã¬
q miscuisset: Et tunc se peccare dicunt.
quando natura mali p̃ualet nature uĩ. hȩc
manicheoꝵ ẽ. inmiuidissima insania. Quor
machinam̃ta diabolica facillime ueritas in¬
dubitat subierar. que dĩ naturã inconta-¬

Expanded text:
aduersus eum ex contrario principio inducunt aduersus eum ex contrario principio inducunt mali substantiam rebellantem, cui non poresistere, nisi substantiae naturaeque suae partem, eidem rebellanti contaminandam corrumpendamque miscuisset, et tunc se peccare dicunt, quando natura mali praevalet naturae Dei. Haec Manichaeorum est immundissima insania, quorum machinamenta diabolica facillime veritas indubitata subvertit, quae Dei naturam inconta
Abbreviated transcription (Latin):
fessio peccatoꝵ. Et aln qͥdẽ qͥsua consue¬
uer ercusare peccata. fato se ad peccandũ
querunt᷑ impelli: tãꝗͣ hoc decreueri nt
siderã. & celũ pͥꝰtalia decernendo peccaue¬
rit. ut hõ postea talia cõmitendo peccaret
alii fortune malunt ĩputare qđ peccant᷑.
qͥomĩa fortrutis casib agitari putant: nec
tam̃ forruita temeritate̾. s. ꝑ specta ratiõe
sapere atq asseruare ꝯtendunt. Quał gͦ
dementia ẽ. disputationes suas rationitri¬
buerẽ & actiones suas casib subiugare:
Auii totu qđ male factunt. in diabolũ refe¬
runt: nec uolunt cũ illo hab̾et partem.
cũ illũ sibi occultis suggestionib suasis¬
se suspicarͥ possint: se aut̃ illis suggestio¬
nib undecũq fuerint consensisse dubita¬
re ĩ possint. Sunt etiã qͥ excusationẽ suã
extendunt inaccusationẽ d̃i. diumno iudi¬
cio miseri:. suo aut̃ furore blasphemi. Eteñĩ

Expanded text:
fessio peccatorum. Et alii quidem, qui sua consuefessio peccatorum. Et alii quidem, qui sua consueuerunt excusare peccata, fato se ad peccandum queruntur inpelli, tamquam hoc decreuerint sidera et caelum prius talia decernendo peccauerit, ut homo postea talia committendo peccaret; alii fortunae malunt inputare, quod peccant: qui omnia fortuitis casibus agitari putant nec tamen hoc se fortuita temeritate, sed perspecta ratione sapere atque asseuerare contendunt. qualis ergo dementia est disputationes suas rationi tribuere et actiones suas casibus subiugare? alii totum, quod male faciunt, in diabolum referunt nec uolunt cum illo habere uel partem, cum illum sibi occultis suggestionibus mala suasisse suspicari possint, se autem illis suggestionibus, undecumque fuerint, consensisse dubitare non possint. sunt etiam, qui excusationem suam extendunt in accusationem dei, diuino iudicio miseri, suo autem furore blasphemi. etenim
Abbreviated transcription (Latin):
indaui. Nanq cũ dixisset pone diie custo¬
diã ori meo. & ostiũ continentie circũ labia
mea. ne declines cor meu in uiba maligna:
unde hoc diceret euidentiꝰ explicans. at
excusandas inqͥt excusationes in peccitis.
Quid eni malignuiꝰ his ubis quib malꝰ ma¬
lũ senegat. aiã de ope malo ꝯiuctꝰ. qđ negaił
ñ ualeatꝰ Et qr̃i factii ñ pot̃ tegere. uecbe¬
nefactũ ñ pot̃ dicere. & a se factũ uidet
patere: querit in aliud referre qđ fecitꝰ tã¬
ꝗͣ in de possit auferre qđ ineruit. Nolens
se eereũ. addit potiꝰ ad reatũ: & sua excu¬
sando ñ accusando peccata ignorat ñ a se
penã iemoueri. s ueniã. Ap̃d homineseni
uidices qm̃ faili posst̃ quac̃q uelint pur-¬
gare fallacia qđ ꝑ perã factũ ẽ. ꝓdẽe aliqͥd
udet᷑ ad tẽpꝰ. ap̃o dm̃ aut̃ qui falli ñ pot̃.¬
ĩ÷ adhibenda fallax defensio. s tierax cõ¬

Expanded text:
commendaui. namque cum dixisset: pone, domine, custocommendaui. namque cum dixisset: pone, domine, custodiam ori meo et ostium continentiae circum labia mea; ne declines cor meum in uerba maligna, unde hoc diceret euidentius explicans: ad excusandas, inquit, excusationes in peccatis. quid enim malignius his? uerbis, quibus malus malum se negat etiam de opere malnon valeat? et quoniam factum non potest tegere, nec benefactum potest dicere, et a se factum videt patere; quaerit in aliud referre quod fecit, tanquam inde possit auferre quod meruit, nolens esse se reum, addit potius ad reatum, et sua excusando, non accusando peccata, ignorat non se poenam removere, sed veniam. Apud homines enim judices quoniam falli possunt, quacumque velut purgare fallacia quod perperam factum est, prodesse aliquid videtur ad tempus: apud Deum autem, qui falli non pot adhibenda fallax defensio, sed uerax con
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit homo sub gr̃aꝰ & cu bene pugnat
adrutꝰ. exultat in dño cũ tremore. Nondest̃
tam etia strenuis bellatoribꝰ. & oꝑu carnis
ꝗͣuis inuictis mortificatorib aliqͦ uulnera
peccatoꝵ: ꝓpt̃ quȩ sananda cotidie uera¬
cit dicant. aimitte nob̾ debita nr̃a. contra
eadẽ uitia & contͣ diabolũ pͥncipẽ regẽq
uitioꝵ multo uigilantiꝰ & acriꝰ ipsa oratiõe
ceitantes. ne ualeant aliquid mortifere sug¬
gestiõis eiꝰ quibꝰ instigat insuꝑ peccatoꝵ
ao sua excusanda poti quã accusanda pec
infigant᷑. & hic gͦ cautiore opꝰ ẽ. continen¬
tia: qua chohibeat᷑ suꝑb hominis appeci¬
tus quo placet sibi & ñ uult culpabilis
imieniri: dedignatq cũ peccat conuinci
te suscipiens accusationẽ sui: s excusationẽ
potiꝰ ruinosa lacione ꝯquirens. Ad hanc
suꝑbiã cohertenta. ꝯtinentiã petiuit ad no
ille cuiꝰ suꝑiꝰ u̾ba iam posui: & sic potui

Expanded text:
uiuit homo sub gratia et, cum bene pugnat, uiuit homo sub gratia et, cum bene pugnat, adiutus exsultat in domino cum tremore, non desunt tamen etiam strenuis bellatoribus et operum carnis quamuis inuictis mortificatoribus aliqua uulnera peccatorum, propter quae sananda cotidie ueraciter dicant: dimitte nobis debita neadem uitia et contra diabolum principem regemque uitiorum multo uigilantius et acrius ipsa oratione certantes, ne aliquid ualeant mortiferae suggestiones eius, quibus instigat insuper peccatorem ad sua excusanda potius quam accusanda peccinfligantur. et hic ergo cautiore opus est continentia, qua cohibeatur superbus hominis adpetitus, quo placet sibi et non uult culpabilis inueniri dedignaturque, cum peccat, conuinci te suscipiens accusationem sui, sed excusationem potius ruinosa elatione conquirens. ad hanc superbiam cohercendam continentiam petiuit a domino ille cuius superius uerba iam posui et sicut potui
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ ẽ. enim peccatũ qđ animo nocentis:
ꝗͣ qđ aio fubuenientis efficit᷑. Ac ꝑhoc
cur hoc qđ ÷ leuius. ñ deleat᷑ ipsa homi
comitante cũ peccat. Ita quidẽ uidi pot̃.
Uerũtam̃ aliuo ÷ dicere peccare quiden
ñ debui. s oꝑa miscdiȩ faciã. quib deleã
qđ ante peccaui: & aliud÷ dicere pecca¬
re debeo. qr ñ possum alit misereri. Aliud
÷ in qͣ dicere qr iã peccauimꝰ benefaciamꝰ:
& aliud ÷ dicere peccainꝰ ut benefaciamꝰ.
Ibi dicimꝰ faciamꝰ bona. quia fecinus
mala: hic aut faciamꝰ mala. ut ueniant
bona. Ac ꝑ hoc ibi exhaurienda e sentina
peccati: hic cauenda ÷ doctrina peccandi.
Incipit lib̃ .iii. Contͣ diu̾sos qui uanis
modis sua nituntur excusare peccata.
quȩ nulla impunita esse confirmat. Ex
sermone de continentia. Icci.¬
Isp̃u nr̃o oꝑa carnis mortifice¬
mꝰ spũ dĩ agim̃. qui dat continẽ¬
tia qua frenemꝰ. domemꝰ. uincamꝰ concu¬
piscentiã. in hoc tam magno p̃lio in quo¬

Expanded text:
uius est enim peccatum, quod animo nocentis quam quod animo subuenientis efficitur. ac per hoc cur hoc, quod est leuius, non deletur ipsa homincomitante, cum peccat? ita quidem uideri potest. uerumtamen aliud est dicere: peccare quidem non debui, sed opera misericordiae faciam, quibus deleam, quod ante peccaui, et aliud est dicere: peccare debeo, quia non possum aliter misereri, aliud est, inquam, dicere: quia iam peccauimus. benefaciamus, et aliud est dicere: peccemus, ut benefaciIbi dicitur, faciamus bona, quia fecimus mala; hic autem, faciamus mala ut veniant bona, ac per hoc ibi exhaurienda est sententia peccati, hic cavenda est doctrina peccati. CAPUT CXCIV. Contra diversos qui variis modis sua nituntur excusare peccata, quae nulla impunita esse posse confirmat; ex sermone de Continentia. Ut spiritu nostro opera carnis mortificemus, spiritu Dei agimtur, qui dat continentiam qua frenemus, domemus, vincamus concupiscentiam. In hoc tam magno p
Abbreviated transcription (Latin):
iniustu ẽ. peccatũ. ita iustũ ẽ. peccati sup¬
pliciũ. Non aut̃ potestas oõ defuit talem
facere hominẽ qui peccare ñ posset. s ma¬
luit eũ tale facere cui adiaceret peccare
si uellet. ñ pectare si nollet: Hoc ꝓhibens.
illud pcipiens. Nt pͥus illis sit bonũ meri¬
tũ ñ peccare. & postea iustũ p̃miu.ñ posse
petcare. Nam etiã tales scõs suos infine fac¬
turꝰ ÷: qui omĩno peccare ñ possint. Lales
habet quippe etiã nc angłos suos: quosĩ
illo sic amamꝰ ut de nullo eoꝵ ne peccando
fiat diabolꝰ formidemꝰ. Qđ de nemine ho¬
mine iusto. in huiꝰ uitę mortalitate p̃su¬
mimꝰ. Lales aut om̃s futuros in illiꝰ inte
bona cũ lib̾auerit ab omĩbꝰ malisꝯ De.¬

Expanded text:
iniustum est peccatum, ita iustum est peccati supiniustum est peccatum, ita iustum est peccati supplicium. Non autem potestas deo defuit talem facere hominem, qui peccare non posset; sed maluit eum talem facere, cui adiaceret peccare, si uellet, non peccare, si nollet, hoc prohibens, illud praecipiens: ut prius illi esset bonum meritum non peccare et postea iustum praemium non posse peccare. nam etiam tales sanctos suos in fine facturus est, qui omnino peccare non possint. tales habet quippe etiam nunc angelos suos, quos in illo sic amamus, ut de nullo eorum ne peccando fiat diabolus formidemus: quod de nemine homine iusto in huius uitae mortalitate praesumimus. tales autem omnes futuros in illius uitabona, cum liberauerit ab omnibus malis?
Abbreviated transcription (Latin):
ñ faciendo que punit. mereamꝰ ab eodic̾e
cur ꝑmittit ee que puniat. ꝑfectoꝵ ẽ. eñi
sic scriptũ ÷ solidus cib. In quo hi qui be¬
ne ꝓfecer. iam intelligunt ad oni potentiã
di potiꝰ id ꝑtinuisse: ut ex libo arbitriouo¬
luntatis uenientia mala c̃ẽ. ꝑ mitteret. Iam
quippe ẽ. omip̃s bonitas eiꝰ. ut etia de mał
facere possit bona Siue ignoscendo⁊ siue
sanando. siue ad utilitates pioꝵ coaptando
atq uertendo: sire etia iustissime uindica¬
do. Oniĩa nãq: istabona st̃. & dobono at¬
q omĩpotente dignissima: nec tam̃ fiunt
lis facit: Clamant at eũ qui mala fecer
dimitte nob debita nr̃a. exaudit ignos¬
cit. Nocuer sua mala peccantib subue¬
nit medẽtq languorib. Seuiunt suoꝵ
hostes: de illoꝵ seuitia facit martyres:
Postremo & cum damnat eos quos damp¬
natione iudicat dignos: sua licet illima¬
la patiant᷑. facit tam̃ ille qđ bonuẽ Non

Expanded text:
non faciendo quae punit mereamur ab eo discere, non faciendo quae punit mereamur ab eo discere, cur permittit esse quae puniat. perfectorum est enim, sicut scriptum est, solidus cibus, in quo hi, qui bene profecerunt, iam intellegunt ad omnipotentiam dei potius id pertinuisse, ut ex libero arbitrio uoluntatis uenientia mala esse permitteret. tam quippe est omnipotens bonitas eius, ut etiam de malis possit facere bona, siue ignoscendo siue sanando siue ad utilitates piorum coaptando atque uertendo siue etiam iustissime uindicando. omnia namque ista bona sunt et deo bono atque omnipotente dignissima nec tamen fiunt lis facit? clamant ad eum qui male fecerunt: dimitte nobis debita nostra: exaudit, ignoscit. nocuerunt sua mala peccantibus: subuenit eorum medeturque languoribus. saeuiunt suorum hostes: de illorum saeuitia facit martyres. postremo etiam condemnat eos, quos damnatione iudicat dignos: sua licet illi mala patiantur, facit tamen ille quod bonum est. non
Abbreviated transcription (Latin):
bonꝰ ÷. ꝯtaminabił & corruptibił credit᷑:
Sunt & hi qui eomͦ in excusatione pecca¬
toꝵ suoꝵ accusant dm̃ ut dicant ei place¬
re peccata. Nam si displicerent inquiunt:
nullomͦ ea fieri om̃i potentissima utiq po¬
testate ꝑmitteret. Quasi uͦ peccata d̃s im¬
punita ẽẽ. ꝑmiserit: etiã in eis quos a sup¬
plicio sẽpitno remissione lib̾at peccatoꝵ
Nullus quippe debite grauioris pene ac¬
cipit ueniã. nͥ qͣletũq & si longe imno¬
rẽ quã debebat soluerit penã. Atq ita
iꝑtit᷑ largitas miscdiȩ. ut ñ relinquatur
etiã iusticia discipline. Nam & peccatũ
qđ inultũ uidẽt. habet pedissequã penã
fuã: ut nemo de amisso aut a maritudine
doleat᷑. auc cecitate ñ doleat. Sĩc gͦ tudicis
cur ꝑmittit ista si displicent. Ita ego dico.
cur punit ista si placent: Ac ꝑhoc sicut
ego ꝯfideor qđ omino ista ñ fierent. nͥ ab omi¬
potente ꝑmuterent᷑. ita tu confitere fa¬
tienda ñ ẽe que aiuisto pimunturNt

Expanded text:
ontaminabilis et corruptibilis creditur ? Sunt et hi qui eo modo in excusatione peccatorum suorum accusant deum, ut dicant ei placere peccata. nam si displicerent, inquiunt, nullo modo ea fieri omnipotentissima utique potestate permitteret. quasi uero peccata deus impunita esse permiserit etiam in eis quos a supplicio sempiterno remissione liberat peccatorum. nullus quippe debitae grauioris poenae accipit ueniam, nisi qualemcumque, etsi longe minorem quam debebat soluerit poenam; atque ita impertitur largitas misericordiae, ut non relinquatur etiam iustitia disciplinae. nam et peccatum, quod multum uidetur, habet pedisequam poenam suam, ut nemo de admisso nisi aut amaritudine doleat aut caecitate non doleat. sicut ergo tu dicis: "cur permittit ista,. si displicent" ? ita ego dico: "cur punit ista, si placent"? ac per hoc, sicut ego confiteor quod omnino ista non fierent, nisi ab omnipotente permitterentur, ita tu confitere facienda non esse quae a iusto puniuntur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uicẽ adu̾sant᷑ in nob̾. qm in utraq nossu¬
mꝰ: ut ꝯcordent oremꝰ &e agamꝰ. Non enĩ al¬
terũ eoꝵ putare debemꝰ inimicii: s uitiũ
quo caro deupiscit adiisus sp̃m. Qd sana¬
tu nec ipsum erit: & substantia utraq sal¬
ua erit.: & int utraq nulla pugna erit:
Audiamꝰ apłm. Scio inquit: qr ñ habitat
in me. hoc ẽ. in carne mea bonii. Hoc utiq
ait: qr uitiũ carnis in rebona n ẽ. bonũ.

Expanded text:
uicem aduersantur in nobis, quoniam in utraque nos suuicem aduersantur in nobis, quoniam in utraque nos sumus, ut concordent oremus et agamus. non enim alterum eorum putare debemus inimicum, sed uitium, quo caro concupiscit aduersus spiritum; quod sanatum nec ipsum erit et substantia utraque salua erit et inter utramque nulla pugna erit. audiamus apostolum: scio, inquit, quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. hoc utique ait, quia uitium c
Abbreviated transcription (Latin):
postolus ait unusquisq aut̃ tẽpta¬
tur a cõcupiscentia. s. addidit sua:
ut qui hȩc audit. intelligat quom cla¬
mare debeat. Ego di xi dne museiere mer:
sana animã meã qr peccaui tͥ. Non enim
sanatione indiguisset: nͥ peccando se ip¬
sam uitiasset. S ut adu̾sus eã caro sua cõ¬
cupisceret. id÷ ipsa sibi met ipsi ex ea par
te qua in carne infirmata ẽ. repugnaret.
card eĩi nicħ nͥ ꝑ animã concupiscit sed
ma carnali concu piscentia sp̃u relucta¬
tur: cotũ hoc nos sumꝰ. Et caro ipsa que
discedente auima morit᷑: nr̃a pars infir¬
ma ẽ. Hon fugienda dimittit᷑. s recipi¬
enda reponit᷑. mec recepda ulceriꝰ relinquẽt.
Seminat eñi corpꝰ animale: singit corpus
sp̃itale. Tunc iã caro nicħ ocupiscit aduersꝰ
sp̃m. qͣndo & ipsa sp̃itał uocabit᷑: Qm̃ spiũ¬
ñ solũ sine ulla repugnantia. uerũ etiam
sine ulla corꝑał alunti indigentia. in ȩenũ
uiuificanda subdet᷑. Hec gͥ duo que ñe in-¬

Expanded text:
Apostolus non ait: unusquisque temtatur a concupiscentia, sed addidit: sua, ut qui hoc audit intellegat, quomodo clamare debeat: ego dixi, domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi non enim sanatione indiguisset, nisi peccando se ipsa uitiasset, sed ut aduersus eam caro sua concupisceret, id est ipsa sibimet ipsi ex ea pte qua in carne infirmata est repugnaret. Caro enim nihil nisi per animam concupiscit; sed ma carnali concupiscentia spiritui reluctatur. totum hoc nos sumus. et caro ipsa, quae discedente anima moritur, nostra pars infirma est, non fugienda dimittitur, sed recipienda reponitur nec recepta ulterius relinquetur. seminatur autem corpus animale, resurget corpus spiritale. tunc iam caro nihil concupiscet aduersus spiritum, quando et ipsa spiritalis uocabitur, qun solum sine ulla repugnantia uerum etiam sine ulla corporalis alimenti indigentia in aeternum uiuificanda subdetur. haec igitur duo, quae nunc in
Abbreviated transcription (Latin):
Uappt̃ qͥndo nob de scͥpturis scis
mentiendi ponunt᷑ exempla: aut
mendatia ñ st̃. s putant᷑ ẽẽ dum ñ in¬
telligunt ł aut si indatia sunt imitan¬
cũ raab hiencontina meretrice: nideo
factũ ẽ. qr intite st̃. s qr in homines dĩ
nuiscđes fuer. Nonẽ. itaq in eis remune¬
rata fallatia: s beniuolentia : Benigni¬
tas intis. ñ iniquitas mntientis: Sic̃ eĩ
mirũ absurdũq: ñ eẽt. si alio pͥꝰ tẽpore
ꝯmissa ab eis aliqͣ oꝑa mala ds̃ ꝓꝑter
postĩora oꝑa bona uellee ignoscere: ita
utiũq ospiciens. id÷ factũ miscđit fac

Expanded text:
uapropter quando nobis de Scripturis sacris mentiendi ponuntur exempla, aut mendacia non sunt, sed putantur esse dum non intelliguntur; aut si mendacia sunt, imitancum Rahab Jerichontina meretrice, non ideo factum est, quia mentitae sunt, sed quia in homines Dei misericordes fuerunt. Non est itaque in eis remunerata fallacia, sed benevolentia, benignitas mentis, non iniquitas mentientis. sicut enim mirum absurdumque non esset, si alio prius tempore commissa ab eis opera mala deus propter posteriora opera bona uellet ignoscere, ita utrumque conspiciens, id est factum miseric
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ popłs uidebat uocẽ: c̃ uox ñ ad uisum.
s potiꝰ ad auditũ ꝑtinere uideat᷑. S sic̃ mͦ
dixi uideat᷑ de om̃bꝰ quȩ a me dicta sunt:
sic uide solet ꝓ generali sensu poni. ñ solũ
corꝑis uerũ etiã animi. Unde ⁊ illud÷ Cũ
uidisset iacob qr sunt aesce in aegypto
Unde utiq absens erat. Quã ꝗͣ ñnulli uidẽ
uocẽ nicħ aliud ẽẽ. arbitrati st̃: quã incelli-¬
gere. Qui uisus: m̃tis ÷. Cum uͦ hicb̾uiter
tio maior oriret᷑ quomͦ audiebat lampa¬
das ⁊ montẽ fumantẽ. qđ ꝑtinet ad sensum
uidendi. Nisi quis dicat nec tam buĩt dicen¬
dũ fuisse ut totũ dicerẽt audiebat uocem.
⁊ uidebat lampadas xe audiebat uocẽ tu¬
be riuidebat montẽ fumantẽ. Duo qͥppe
genera uocis erant. Et de nubib sic̃ toni¬
trua: ide tuba si tam̃ ipsã dix̃ uocẽ quȩ de
nubib edebat. Ac ꝑ hoc meliꝰ in his quȩ ad
sensũ audiendi ꝑtinebant. generał sensꝰ:
positꝰ. hoc ÷ uidendi: cũbuit totũ uellet

Expanded text:
modo populus uidebat uocem, cum uox non ad uisum, sed potius ad auditum pertinere uideatur. sed sicut modo dixi "uideatur" de omnibus quae a me dicta sunt, sic "uidere" solet pro generali sensu poni non solum corporis uerum etiam animi. unde et illud est: cum uidisset Iacob quia sunt escae in Aegypto, unde utique absens erat. quamquam nonnulli "uidere" uocem nihil aliud esse arbitrati sunt quam" intellegere", qui uisus mentis est. cum uero hic breuiter tio maior oreretur, quomodo audiebat lampadas et montem fumantem, quod pertinet ad sensum uidendi. nisi quis dicat nec tam breuiter dicendum fuisse, ut totum diceretur: audiebat uocem et uidebat lampadas et audiebat uocem tubae et uidebat montem fumantem. duo quippe genera uocis erant,  et de nubibus, sicut tonitrua, et de tuba, si tamen ipsam dixit uocem, quae de nubibus edebatur. ac per hoc melius in his quae ad sensum audiendi pertinebapositus, hoc est uidendi, cum breuiter totum uellet
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ signa iam necesse ñ sit ut obseruent᷑
dubio demonstrat qͣnta nob̾ cura legenda
& intelligenda .⁊ in qͣnta auctoritate habe¬
da sint. qr ꝓpt̾ nosutiq scͥpta st̃. Cum
nuntiantiũ celebratiom seruiamꝰ. Unde¬

Expanded text:
rerum signa iam necesse non sit ut obseruenturrerum signa iam necesse non sit ut obseruenturdubio demonstrat, quanta nobis cura legenda et intellegenda et quanta auctoritate habenda sint, quia propter nos utique saenuntiantium celebrationi serviamus, id
Abbreviated transcription (Latin):
uem admodũ
& quare accipiat᷑ testam̃tum uetꝰ
ab ħeredib testam̃ti noui. iã supͣ dixiniꝰ. S
qr paulo ante de ꝓmissis eius faustus egit.
ñc aut̃ de p̃ceptis agere uoluit: respondeo
istos omĩno nescire. quid int̾sit int̃ p̃cepta
uite agende. & p̃cepta uitȩ signific̃ade. Ex¬
empli gr̃a: Non concupisces. p̃ceptũ ẽ. agen
de uite Cutũcides hominẽ mascłm octa¬
uo die: p̃ceptũ ẽ significande uite. Ex hac
quippe imꝑitia. manichei & om̃s quibꝰ dis¬
plicent lutere ueteris testam̃ti quicqͥd d̃s
mandauit pͥori popło ad celebrandã um¬
brã futuroꝵ ñ intelligentes. & ea mͦ ñ obser¬
uari animadu̾tentes: ex more p̾sentis repo¬
ris illa rep̃hendunt: quȩ utiq illi tẽpori
congruebant. quo ista quȩ nc̃ manifestata
st̃. uentura significarent᷑. S qͥd dicturi
contingebant illis. scͥpta st̃ aut̃ ꝓpt̾ nos in
quos finis scłoꝵ obuenitꝰ Ecce ipse aꝑuit
cur ille lict̾e accipiant᷑ a nob: & cur illa

Expanded text:
uemadmodum et quare accipiatur testamentum uetus ab heredibus testamenti noui iam supra diximus. sed quia paulo ante de promissis eius Faustus egit, nunc autem de praeceptis agere uoluit, respondebo istos omnino nescire quid intersit inter praecepta uitae agendae et praecepta uitae significandae. exempli gratia: non concupisces praedae vitae; Circumcides omnem masculum octavo die , praeceptum est significandae vitae. Ex hac quippe imperitia Manichaei, et omnes quibus displicent litterae Veteris Testamenti, quidquid Deus mandauit priori populo ad celebrandam umbram futurorum non intellegentes et ea modo non obseruari animaduertentes ex more praesentis temporis illa reprehendunt, quae utique illi tempori congruebant, quo ista, quae nunc manifestata sunt, uentura significarentur. sed quid dicturi t autem propter nos, in quos finis saeculorum obuenit? ecce ipse aperuit, cur illae litterae accipiantur a nobis et cur illa
Abbreviated transcription (Latin):
di solet.s hebreum eẽ dicunt. qui lingua
utranq nouer. Neq eñi apassione oni qm̃
pascha in grete dicit᷑ pati: s ab eo qđ transi¬
tur ut dixiamorte ad uitã. hebreo u̾boreᷤᷤ
appellata ẽ. In quo eloquio pascha transitꝰ
& ipsedñs tangere: cũ ait. Qui credit in me:
transiet amorte ad uitã. & maxime idem.
euangłista hoc intelligit᷑ expͥmere uoluis¬
ubi cenã eis misticã dedit. Cũ uidisset ĩqͥt
do at patrẽ. Ransitꝰ gͦ de hac uita morcali.
in aliã uitã in mortalẽ. hoc ÷ de morte ad uicã:
in passiõe ⁊ in resurrectione dni cõm̃dãt. hic
tͣnsitꝰ a nob̾ mͦ agit᷑ ꝑfidẽ. quȩ nob÷ in remis¬
Qđ eñ uid et qui sqͥd sꝑat: Si aut qđñ iude¬

Expanded text:
deri solet, sed hebraeum esse dicunt qui linguam utramque nouerunt. neque enim a passione, quoniam πἀσχειv graece dicitur pati, sed ab eo quod transitur, ut dixi, a morte ad uitam, hebraeo uerbo res appellata est: in quo eloquio pascha transituset ipse dominus tangere, cum ait: qui credit in me, transiet de morte ad uitam. et maxime idem euangubi cenam eis mysticam dedit: Cum uidisset, inquido ad patrem. transitus ergo de hac uita mortali in aliam uitam inmortalem, hoc est enim de morte ad uitam in passione et in resurrectione domini cotransitus a nobis modo agitur per fidem, quae nobis est in remisquod enim uidet quis, quid sperat? si autem qu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ fit ꝑ fidẽ spe ꝑagit᷑ future in fine resur¬
rectionis & głe: cũ corruptibile hoc idest
caro ista in qua gemimꝰ mͦinduet incor-¬
ruptionẽ. & mortale hoc inguerit in mor-¬
talitatẽ. Nunc enĩ iã quidẽ habemꝰ ꝑ fidẽ¬

Expanded text:
 fit per fidem, in spe peragitur futurae in fine resurrectionis et gloriae, cum corruptibile hoc — id est caro ista, in qua gemimus modo — induet incorruptionem et mortale hoc induerit immortalitatem. nunc enim iam quidem habem
Abbreviated transcription (Latin):
ueris quȩ causa sit cur anmusariꝰ
dies celebrande diñce passionis ñ
ad eundem̃ redeat aun diẽ: sic dies. qua
tradit᷑ natꝰ. & deinde subiungis. Si hoc
fit ꝓpt̃ sabbatũ ⁊ lunã:. quid sibi uelit in
hac re obseruatio sabbati & lune. Hic pri¬
nium oportet noueris diẽ natał dinnon
in sacram̃to celebrari: s tantu in memoriã
reuocari qđ natꝰ sit. Ac ꝑ hoc nicħ opꝰ erat
nsi reuolucũ diẽ anni quo ipsa res facta
÷ festa deuotione signari. Sacram̃tũ ÷ aũ
in aliqͥcelebratione: cũ rei geste cõmemor̃o
ita fit ut aliquid etiã significari intelliga¬
tur. Qđ sce accipiendũ ÷. Eoitaq mͦ agriꝰ
pascha: ut ñ solũ qđ factii ẽ in memoria re

Expanded text:
eris, quae causa sit, cur anniuersarms dies celebrandae dominicae passionis non ad eundem redeat anni diem sicut dies, qua traditur natus, et deinde subiungis, si hoc fit propter sabbatum et lunam, quid sibi uelit in hac re obseruatio sabbati et lunae. hic primum oportet noueris diem natalis domini non in sacramento celebrari, sed tantum in memoriam reuocari, quod natus sit, ac per hoc nihil opus erat, nisi reuolutum dieest festa devotione signari. Sacramentum est autem in aliqua celebratione, cum rei gestae commemoratio ita fit, ut aliquid etiam significare intelligatur, quod sancte accipiendum est. Eo itaque modo agimus Pascha, ut non sol
Abbreviated transcription (Latin):
Uia ueteris testam̃ti
custodia timorẽ habebat: ñ po¬
t̾uit aꝑtiꝰ significari ñ testam̃ti donũ ẽẽ
caritatẽ. quã hoc loco ubi apłs dĩc. inuicẽ
onera ur̃a portate. & sic implebitis legẽ
xp̃i. hanc eni legẽ xp̃i dicere intelligit᷑.
ꝗͣ ipse dñs p̃cepit ut nos inuicẽ diliga¬
mꝰał antũ in ea sententia p̾cepti pondus
ostituens. ut diceret. In hoc cognosce̾t qm
discipłi mei estis: si uos inuicẽ diligatis.
huiꝰ aũt dilectionis officiũ ẽ: inuice one¬
ra nr̃a portare. S hoc officiii nẽ. sẽpit̃¬
nũ ꝑducit sane ad beatitroinẽ sẽpit̾nã:
in qua nulla erunt onera nr̃a. quȩ inui-¬
cẽ portare iubeam. Nunc uͦ cũ in hacuita
id÷ in hac uia sumꝰ. onera ñra portemꝰ:
ut ad eã uita que caret omni onere ꝑue¬
niamꝰ. Sic eni deceri nmilli taliu cogni

Expanded text:
uia ueteris testamenti custodia timorem habebat, non potuit apertius significari noui testamenti donum esse caritatem quam hoc loco, ubi apostolus dicit: inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. hanc enim legem Christi dicere intellegitur, qua ipse dominus praecipit, ut nos inuicem diligamus, tantum in ea sententia praecepti pondus constituens, ut diceret: in hoc cognoscitur, quoniam discipuli mei estis, si uos inuicem diligatis. huius autem dilectionis officium est: inuicem onera uestra portate. sed hoc officium non est sempiternum; perducet sane ad beatitudinem sempiternam, in qua nulla erunt onera I nostra, quae inuicem portare iubeamur. nunc uero, cum in hac I uita, id est in hac uia sumus, onera nostra portemus, ut ad eam uitam, quae caret omni onere, perueniamus. sicut enim de ceruis nonnulli talium cogni
Abbreviated transcription (Latin):
ligendũ dm᷑uiã hoc. s aliud cupis. Qui
aut̃ placere cupit. necessariũ adhuc ht̃
timorẽ: Primũ ne occulte peccando int̃
hypocritas ad ñõ ꝯputet᷑ adeinde si bene¬
facitis placere appetit. ne hanc mercedẽ
ta ista cupiditate: cauenda suꝑbiaẽ. dif¬
ficile ÷ enĩ ut dignet᷑ consotiari homĩbꝰ:
qui eis placere ĩa ñdesidatꝰ & plenũ seuir¬
tutis putat. Itaq adhuc necessariꝰ ÷ timor.
ne illud etiã qđ uidet᷑ habe auferat᷑ ab eo
& manibꝰ ac pedibꝰ ligatis. mitat᷑ inte¬
nebras ext̾iores. Quappt̃ dĩ timor ñ solũ
inchoat. s etiã ꝑficit sapientẽ. Isẽ. aut̃ qͥ

Expanded text:
ligendum Deum; non jam hoc, sed aliud cupis. Qui ligendum Deum; non jam hoc, sed aliud cupis. Qui autem placere cupit, necessarium adhuc habet timorem: primum, ne occulte peccando inter hypocritas a Domino computetur; deinde, si benefactis placere appetit, ne hanc mercedem ta ista cupiditate, cavenda superbia est. Difficile est enim ut dignetur consociari hominibus, qui eis placere jam non desiderat, et plenum se virtutibus putat. Itaque adhuc necessarius est timor, ne illud etiam quod videtur habere, auferatur ab eo ; et manibus ac pedibus ligatis mittatur in tenebras exteriores . Quapropter Dei timor non solum inchoat, sed etiam perficit sapientem. Is est au
Abbreviated transcription (Latin):
gredi audeat. qͣnto illud mag honorat
& de pollicitationibꝰ atq honorationib eꝰ.
desꝑanda. ostendendũ ẽ. A tubi fuerint
carnaliũ uoluptatũ illecebre suꝑate:
cauendũ ẽ. ne subrepat atq succedat
cupiditas placendi hominib Qut ꝑ ali¬
qͥ facta mirabilia: aut ꝑ difficilẽ ꝯtinen¬
tĩã siue patientiã. luut ꝑ aliqͣ largitione:
aut nomine scientiȩ uł eloquentie:. In eo
genere ẽ. & cupiditas honoris: contͣ quȩ
omĩa. ꝓferant eaquȩ scͥpta suut de lau-¬
de caritatis & de inanitate iactantie
Doceat łqͥm sit pudendũ. eis placere uel¬
le qͦs nolis inutari. Aut enĩ boni ñ st̃. &
nichil magnũ ẽ.: a malis laudari: aut bo¬
ni sunt. et eos oportet imitari. S qͥ boni
sunt: uutute boni sunt. Untꝰ aut̃ ñ ap¬
petit: qđ in alior hominũ potestate. ẽ.
Qui gͦ imitat᷑ bonos: nulliꝰ homĩs appe¬
tit laudẽqr in ald̾s ñ dignꝰ: laude. Si aut̃
placere hominibꝰ idõ uis. ut eis ꝓsis addi¬

Expanded text:
gredi audeat, quanto illud magis honorat, et de pollicitationibus atque hortationibus ejus, desperanda ostendendum est. 3. At ubi fuerint carnalium voluptatum illecebrae superatae, cavendum est ne subrepat atque succedat cupiditas placendi hominibus aut per aliqua facta mirabilia, aut per difficilem continentiam sive patientiam, aut per aliquam largitionem, aut nomine scientiae vel eloquentiae: in eo genere est et cupiditas honoris. Contra quae omnia proferantur ea quae scripta sunt de laude charitatis, et de inanitate jactantiae; doceaturque quam sit pudendum eis placere velle, quos nolis imitari. Aut enim boni sunt, et nihil magnum est a malis laudari; aut boni sunt, et eos oportet imitari. Sed qui boni sunt, virtute boni sunt: virtus autem non appetit quod in aliorum hominum potestate est. Qui ergo imitatur bonos, nullius hominis appetit laudem; qui malos, non dignus est laude. Si autem placere hominibus ideo vis, ut eis prosis ad di
Abbreviated transcription (Latin):
cũq agunt᷑ aut eueniunt in ista uita homi
ñi. Quomͦ gͦ uident tumulos fuos. aut corꝑa
sua utrũ abiecta iaceant. an sepulta.: qͣni int̃¬
sunt misene uiuoꝵ. cũ uł sua ipsi mala pati¬
ant si talia merita contraxer̃. uł in pace requi¬
escant sic iosie ꝓmissũ ẽ. ubi mala ulla nec.¬
patiendo nec cõpatiendo sustineant. lib̾ati
ab om̃ib mał que patiendo & ꝯpatiendo c̃
hic uiuerent sustinebant: dixerit aliqͥs.
Si nulla ẽ. mortius cura de uiuis. qmͦ ille
diues qui apud inferos torquebat᷑ iogat
abrahã patrẽ ut mutat lazarũ ad qͥnq
fr̃s suos nondũ mortuos. &e agat cũ eis ne
Ita illi fuit cura de uiuis. qͣuis quid agereis
omĩno nescuet: que ammodii ẽ. nob cura
de mortius. quauis quid agant utiq nes¬
ciamꝰ. Nam si nicħ de mortuis curaremꝰ. ñ
ipsi int̾ẽẽ credendi sint reb humanis. Ex

Expanded text:
cumque aguntur aut eueniunt in ista hominum cumque aguntur aut eueniunt in ista hominum uita: quomodo uident tumulos suos aut corpora sua, utrum abiecta iaceant an sepulta? quomodo intersunt miseriae uiuorum, cum uel sua ipsi mala patiantur, si talia merita contraxerunt, uel in pace requiescant, sicut Iosiae promissum est, ubi nec mala ulla patiendo nec compab omnibus malis, quae patiendo et conpatiendo, cum hic uiuerent, sustinebant? Dixerit aliquis: si nulla est mortuis cura de uiuis, quomodo ille diues, qui apud inferos torquebatur, rogabat Abraham patrem, ut mittat Lazarum ad quinque fratres suos nondum mortuos et agat cum eis, neita illi fuit cura de uiuis, quamuis quid agerent omnino nesciret, quemadmodum est nobis cura de mortuis, quamuis quid agant utique nesciamus. nam si nihil dipsi interesse credendi sunt rebus humanis; ex