comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ficleles tion debet ħere qõnem: s in aliquo
modo ꝑ intelligñiam possumiis uid̾e quod
recolamus uͥ nĩo intellcm ceꝑit n hiis li¬
brts tͥnitas appar̾e : octauus occͣrit. Ibt
quippe ut potiunus disputando erigere
temptauimus mentis intentõem ⁊ ad in¬
telligendam illam pr̃antissimam ĩmuta¬
bilemq nat᷑am q nr̃a mens non est. Qrͥ
tam̃ sic intuebamur ut nec longe a nob̾
eẽt : ⁊ supͣ nos eẽt. non loco: s ip̃a sui ue¬
nerabili mirabili q pr̃antta. ita ut apd̾
nos eẽ suo presenti lumine uide̾tur. In qͦ
tam̃ rrobis adhut mlła trinitas appebat:
qr non ad cam qu̾endam in fulgore alo
firmam mentis aciem tenobamus. Tan¬
tum qr non erat aliqua moles uͥ credi op¬
port̾et magnitudinem dunoꝵ uł triũ plus
eẽ qm unius ⁊ cernebamus ut cñq ¶S
uͥ uentum est ad caritatem que in stã scͥp¬
tum cłs ilicta ÷: eluxit paululũ triuitas
iel ÷ amans ⁊ qd̾ amatur ⁊ amor. S quia

Expanded text:
estionem: sed si aliquo modo per intelligentiam possumus videre quod recolamus ubi nostro intellectui coeperit in his libris Trinitas apparere, octavus occurrit. Ibi quippe, ut potuimus, disputando erigere tentavimus mentis intentionem ad intelligendam illam praestantissimam immutabilemque naturam, quod nostra mens non est. Quam tamen sic intuebamur, ut nec longe a nobis esset, et supra nos esset, non loco, sed ipsa sui venerabili mirabilique praestantia, ita ut apud nos esse suo praesenti lumine videretur. In qua tamen nobis adhuc nulla Trinitas apparebat, quia non ad eam quaerendam in fulgore illo firmam mentis aciem tenebamus: tantum quia non erat aliqua moles, ubi credi oporteret magnitudinem duorum vel trium plus esse quam unius, cernebamus utcumque. Sed ubi ventum est ad charitatem, quae in sancta Scriptura Deus dicta est , eluxit paululum Trinitas, id est, amans, et quod amatur, et amor. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
talis. incorruptibilis. immutabilis.u¬
num ad eligamus: qr unum qͣtuor uba
signifitant sic̃ iam clisserui ne ꝑ mul¬
ta distendatur intentio. ⁊ illud potius
quł positum ÷ p̾us il est et̾nus. Hoc faci¬
atnus ⁊ te quatuor seculis scdis : que sẜ

Expanded text:
talis, incorruptibilis, immutabilis, unum aliquid eligamus; quia unum quatuor ista significant, sicut jam disserui; ne per multa distendatur intentio, et illud potius quod positum est prius, id est, aeternus. Hoc faciamus et de quatuor secundis
Abbreviated transcription (Latin):
uis intel ligigendi at potentia. que ui¬
uatitas rõis. que acies cogitatõis osten
sicut nos de illo ꝑcipimus sapiam: ita ds
iudeat᷑ face̾ sapientem: in libro septĩo
disputatun est. W ad hoc ratõ perue¬
uit. ut sic sit filtus sapĩa ide sapiẽtia:
quenadm lumen de lumine. tłs deileo.

Expanded text:
vis intelligendi atque potentia, quae vivis intelligendi atque potentia, quae vivacitas rationis, quae acies cogitationis ostendsicut nos de illo percipimus sapientiam, ita Deus videatur facere sapientem, in libro septimo disputatum est ; et ad hoc ratio pervenit, ut sic sit Filius sapientia de sapientia, quema
Abbreviated transcription (Latin):
sit iustum ẽẽ qł̾ bonum. qił beatum i¬
dem q sꝑm eẽ quod iustum ⁊ bonum ⁊ be¬
atum ẽẽ. tam̃ q in hominib potest esse
sꝑc non beatus: potest ⁊ iustus. ⁊ bonus
ligamus qd̾ nec in hominib eẽ sine al¬
lis trib potest qd̾ est beatus
On gͥ tum dicimus et̾nus. sapiẽs.
beatus : hec tͥa sunt tͥnitas que ap¬
pellatur dõ. Redigimuo quidem illa clu¬
odecini in istam paucitatem tyium: s eo
modo forsitan possumus ⁊ hec tͥa in uñ
aliquid hoꝵ. Nam si una cademq res ĩ
dei nataͣ potest ẽẽ sapĩa ⁊ potentia: a ut
tita ⁊ sapĩa. cuy non utia eadeniq res pꝰ¬
atitudo ⁊ sap̃ia : Ac ꝑ hoc sicut nich̾ int̾¬
erat utꝵ iꝰ duodecimi: an ista tria diceremꝰ.
qñ illa multa in istam redigimus pauci¬
tatem : ita nicħ interest utꝵ ista tͥa ilicamꝰ.
an illud unum. in cꝰ singłaritatem duo ce¬
tera siłr̾ redigi posse monstuimus ¶ As
itas lisputanti motlus que nam tandem

Expanded text:
quod beatum, idemque spiritum esse quod justum et bonum et beatum esse: tamen quia in hominibus potest esse spiritus non beatus, potest et justus et bonus ligamus quod nec in hominibus esse sine illis tribus potest, quod est beatusnus, sapiens, beatus, haec tria sunt Trinitas, quae appellatur Deus? Redigimus quidem illa duodecim in istam paucitatem trium: sed eo modo forsitan possumus et haec tria in unum aliquod horum. Nam si una eademque res in Dei natura potest esse sapientia et potentia, aut vita et sapientia; cur non una eademque res esatitudo et sapientia? Ac per hoc sicut nihil intererat utrum illa duodecim, an ista tria diceremus, quando illa multa in istam redegimus paucitatem; ita nihil interest utrum tria ista dicamus, an illud unum in cujus singularitatem duo caetera similiter redigi posse monstravimus. Quis itaque disputandi modus, quaenam tandem
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ tredinus: tłm u̾o ẽẽ trinitatem cie¬
dimus potius q̃m uidemus: Qd si tta
est: ꝓfc̃o ant inuisibilia eius ꝑ ea q̃ fati
sunt nłła intellc̃a conspicimus. aut si illa
conspicimus : non in eis conspitimus tͥ¬
uitatem. ⁊ ÷ illic qd̾ conspiciamus: ⁊ est
qd̃ ⁊ non conspectum cred̾e debcamus. E¬
spice̾ aũ nos iminutabile bonũ qd̾ nos ã
sumus : liber octauus ostendit. ⁊ qͣtais
decimus tũ de sapĩa que hõĩ ex deo etlo¬
g̃remur ⁊ admomuit. ¶Cur itaz ibi non
Qͥs hoc dix̾it : Ant qtis est qui non ude¬
at uͥ nllã scĩa est : ullo modo cẽ sap̃iameli¬

Expanded text:
quam credimus, Deum vero esse Trinitatem credimus potius quam videmus? Quod si ita est, profecto aut invisibilia ejus, per ea quae facta sunt, nulla intellecta conspicimus; aut si ulla conspicimus; non in eis conspicimus Trinitatem, et est illic quod conspiciamus, est quod etiam non conspectum credere debeamus. Conspicere autem nos immutabile bonum, quod nos non sumus, liber octavus ostendit; et quartus decimus, cum de sapientia quae homini ex Deo est loqueremur, admonuit. Cur itaque ibi non Quis hoc dixerit? Aut quis est qui non videat, ubi nulla scientia est, nullo modo esse sapi
Abbreviated transcription (Latin):
potentia ita st̃ inter se in homine com¬
ꝑata ut scã scͥptura ilicet e melior est sapi¬
ens qͣm fortis. Speciosa porro ⁊ corꝑa
dici solent : unum ex hiis quatuor quoal
clegimius: sapitns eligatur. qͣmuis hedqͣ¬
tuor in deo non eqͣlia dicenda sunt. Nõĩ¬
na añ quatuor: hes aũ una est ¶ De t̾¬

Expanded text:
potentia, ita sunt inter se in homine comparata, ut sancta Scriptura diceret, Melior est sapiens quam fortis ; speciosa porro etiam corpora dici solent: unum ex his quatuor quod eligimus, sapiens eligatur: quamvis haec quatuor in Deo non inaequalia dicenda sint; nomina enim quatuor, res autem una est. De t
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens : hoc tilem drͣ. Non enim ꝑcepit sa¬
uita cadem q u̾tus : siue potentia. eademꝰ sp̃es
qua potens speciosus dr̃. ¶ Qͥ enim poten¬
tins ⁊ spetiosius sapĩa que attingit a fineus¬
q ad finem foctiter ⁊ disponit omĩa sua¬
iuter: Bonitas ⁊̾ at iistitia nunqͥd inter¬
se in alei nataͣ sicut in eius oꝑib idistant tã¬
qͣm aue diu̾se sint qualitates cłi. tina boni¬
tas. alia iusticia: Non utiq. S que iustici¬
a⁊ ip̃a bonitas. R que bonitas ip̃ã beati¬
tudo: Incorꝑalis aũ uł incorꝑeus drͣ łs.¬
ut sꝑc credatur uł intelligat᷑ eẽ non corpꝰ.
Pinde si dicamus et̾nus. uinmortalis. ĩtor¬
ruptibilis. immirtabilis. uiuus. sapiens.
potens. spetiosus. tastus. bonus. beatꝰ.¬

Expanded text:
savita, eademque virtus sive potentia, eademque species, qua potens, atque speciosus dicitur. Quid enim potentius et speciosius sapientia, quae attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter ? Bonitas etiam atque justitia, numqse in natura Dei, sicut in eius operibus distant, tanquam duae diversae sint qualitates Dei ·, una, bonitas; alia, iustitia? Non utique: sed quae iustitia, ipsa bonitas; et quae bonitas, ipsa beatitudo. Incorporalis autem vel incorporeus ideo tus credatur vel intelligatur esse, non corpus. Proinde si dicamus, aeternus, immortalis, incorruptibilis, immutabilis, vivus, sapiens, potens, speciosus, iustus, bonus, beat
Abbreviated transcription (Latin):
At illa que iłs est sentit ac intelligit om̃ie
non enim ex aĩa constat ⁊ corꝑe. At ꝑ hoc
simplex alla uata : sicut intelligit sentit st̃
sentit intelligit ulem q sensus qui intelle¬
tuo est illi. Nec ita ut aliqñ desistat aut ce¬
ꝑet Inmortalis est enin. Nam ĩmortalitas¬

Expanded text:
at illa vita quae Deus est, sentit atque intelligit omnia; non enim ex anima constat et corpore: ac per hoc simplex illa natura sicut intelligit sentit, sicut sentit intelligit; idemque sensus qui intellectus est illi. Nec ita ut aliquando esse desistat aut coeperit: immortalis est enim. Nec frus
Abbreviated transcription (Latin):
bonẽ sunt. S qr ñ sic̃ eaꝵ conditor sũ¬
me at incominutabiłr bone sẜ: sõ in eis
⁊ minui bonũ ⁊ aug̾i potest. s bono
quod nat᷑a ℥. nisi ⁊ ip̃a osumaturi pot̃.
Merito qͥppe nat᷑a incorrupta laudat᷑.
Porro si ⁊ incorruptibilis sec que coꝵ¬
pi omnino ñ possit : młto ÷ ꝓcul au¬
bio laudabilior. tum u̾o corrumpt᷑ ideo
malum ÷ eiꝰ corruptõ qr cam qualicõ
pͥuat bono. Nam si tilło bono priuat:
bonum hr̃e utiq desinet quo eam pꝰ¬
sit p̾uare corruptõ quam si penitus.
totam q osumpserit uło ulłm̾ bonũ
inerit. qr nat᷑ã nulla erit quo c̾ta bo¬
num ꝯsum̾e corrupt̃o ñ potest: nisi
ꝯstim̃do naturam. ¶ Om̃is gͦ natura
bonum est magnum si corrumpi ñ poͣ.
paritũ si potest. negari tam̃ bouum ẽẽ
nͥ stulte at imꝑite ꝓrsus ñ potest. que
si corrupt̃õne ꝯsumit᷑ nec ip̃a corruptio
remanebit nulla cubi esse possit subi¬
tente natura. capitul¬

Expanded text:
 earum Conditor summe atque incommutabiliter bonae sunt, ideo in eis et minui bonum et augeri potest. Sed bonum quo natura est, nisi et ipsa consumatur, potest. Merito quippe natura incorrupta laudatur: porro si et incorruptibilis sit, quae corrumpi omnino non possit, multo est procul dubio laudabilior. Cum vero corrumpitur, ideo malum est ejus corruptio, quia eam qualicumque privat bono; nam si nullo bono privat, bonum habere utique desinet, quo eam possit privare corruptio. Quam si penitus totamque consumpserit, ideo nullum bonum inerit, quia natura nulla erit. Quocirca bonum consumere corruptio non potest, nisi consumendo naturam. Omnis ergo natura bonum est; magnum, si corrumpi non potest; parvum, si potest: negari tamen bonum esse, nisi stulte atque imperite prorsus non potest. Quae si corruptione consumitur, nec ipsa corruptio remanebit, nulla ubi esse possit subsistente natura. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur bñ orcinatum ⁊ loco suo posituni
cminentius om̃cdat bona ut magis pla¬
teant ⁊ laudabiliora sint tlum oꝑantur
fatent᷑ reꝵ tui summa potestas tum sũ¬
me bonꝰ sit nlło modo sine̾t mali ad ẽẽ ĩ¬

Expanded text:
dicitur, bene ordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona, ut magis placeant et laudabiliora sint dum comparantur fatentur, rerum cui summa potestas , cum summe bonus sit, ullo modo sineret mali ali
Abbreviated transcription (Latin):
Et pͥma tam̃ qua siuni corꝰ anima
relinquere cogr᷑. nec scła qua pẽa¬
le corꝰ aĩam relinque non ꝑmittitur ho¬
acłlid̾unt. ⁊ in cet̾is que adluderunt tan¬
to quisq ibi tolłabeliorem hẽbit tlamp¬
natõem qͣnto hic minorem habuit
iniquitatem.

Expanded text:
ec prima tamen, qua suum corpus anima relinquere cogitur, nec secunda, qua poenale corpus anima relinquere non permittitur, hoaddiderunt: et in caeteris qui addiderunt, tanto quisque tolerabiliorem ibi habebit damnationem, quanto hic minorem habuit iniquitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
tem natam cle ugine naria. ⁊ sub pon¬
tio pilato ctifixam ⁊ sepultam. t̾ciodi
e resurrexisse. ⁊ in celum ascẽdisse. sed
tm̃modo filiũ. nͨ eandem t̾nitatem des¬
cendisse in sp̃e columbe sr̃ ihm bapti¬
Tatum. aut die pentecostes ptꝰ ascentõ¬
nem dñi sonitu fcõ de celo qĩ fr̾et᷑ fla¬
tus uehemens. ⁊ lĩguis diuisis uelud¬
tem dixisse de celo. Tu es filiꝰ m̃s. Siue
tũ bapti ratus ÷ a ioh̾e. Sine in mõte
qñ cũ illo erant tres disciptili. ant qñ
sonuit uox dicens. E clerificaui ⁊ iteꝵ

Expanded text:
aria, et sub Pontio Pilato crucifixam et sepultam, et tertia die resurrexisse, et in coelum ascendisse, sed tantummodo filium. Nec eamdem Trinitatem descendisse in specie columbae super Jesum baptizatum , aut die Pentecostes post Ascensionem Domini sonitu facto de coelo, quasi ferretur flatus vehemens, et linguis divisis tem dixisse de coelo: Tu es filius meus, sive quum baptizatus est a Joanne, sive in monte, quando cum illo erant tres discipuli, aut quando sonuit vox dicens:  Et clarificavi, et iterum
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua eoꝵ stmnilitudo in aũo nr̃o tr phan¬
tasia memorie. est. Non enim onĩmo ip̃a
toͣr in aninio st̃ tum ea cogitamꝰ: s eoꝵ
similitudiẽs. ¶ Ita cum eas ꝓ illis appro¬
sicuti animus est. Ita tun tłm nouimius
qͣmiis meliores efficiamut qͣm eramꝰ.
anteqͣm noscemus. marĩe q tũ eaclem
notitia ⁊̃ platita digne q amata u̾bum

Expanded text:
aliqua similitudo in animo nostro, quae phantasia memoriae est: non enim omnino ipsa corpora in animo sunt, cum ea cogitamus; sed eorum similitudines: itaque cum eas pro illis approsicuti animus est: ita cum Deum novimus, quamvis meliores efficiamur quam eramus antequam nossemus, maximeque cum eadem no
Abbreviated transcription (Latin):
tors: n sp̃ioris sicut dei. Et cum hẽat
noticia similitudinem ad eam reni quã
nouit hoc ÷ tuiꝰ noticia est: hec habet
perfc̃ãm et equalem qua mens ip̃a que no¬
uit: est uota. Ilõq ⁊ ymago ⁊ u̾bumu est
q ⁊ de illa exprumit᷑ cum cognoscendo ei
coequatur: et est gignenti equale quod ge¬
nitum est

Expanded text:
oris; neque superioris, sicut Dei. Et cum habeat notitia similitudinem ad eam rem quam novit, hoc est, cujus notitia est; haec habet perfectam et aequalem, qua mens ipsa, quae novit, est nota. Ideoque et imago et verbum est, quia de illa exprimitur, cum cognoscendo eidem coaequatur, et est gignenti aequale quod genitum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt insio: Alioqͥn ita erant coniunte: ut
om̃ino eadem q putaret᷑. Sit illa phanta¬
sia tum antinus cogttat spẽm uisi corꝑis
cum constet ex cors simulitubine quam me¬
moria tenz. ⁊ ca que uide formatur iuati¬
e recordantis anunt: tamen sic una ⁊ sin¬
gulatis apparet. ut duo quedam ẽẽ nou
inueniantur: nͥ iuditante rõe qua intel¬
ligtinus aliud eẽ illud qł in memoria n¬
manet. ⁊̃ cum aliunde cogitamus: ⁊ ali¬
ud fi̾ cum recordamur .i. ad memoriam
crediniss: ⁊ illic inuenimits eandem
spẽm. Q si iam ibi non eẽt: ita oblitos
nos eẽ dit̾enius : ut om̃ino recolere nõ
possemus. ¶ Si aũ acies recordantis
aties recordantis qr simillie sunt : ue¬
luti unam facit appar̾e. Cum aũ cogitã¬
tis acies au̾sa inde fu̾it : atq tel quod iue
mioria cu̾ebatuar destit̾it intueri: iuthił.
forme que imp̾ssa erat : in eadem acie re¬
manebat. At ide formabr᷑ quo rursus

Expanded text:
esset visio alioquin ita erant conjunctae, ut esset visio alioquin ita erant conjunctae, ut omnino una eademque putaretur: sic illa phantasia, cum animus cogitat speciem visi corporis, cum constet ex corporis similitudine quam memoria tenet, et ex ea quae inde formatur in acie recordantis animi; tamen sic una et singularis apparet, ut duo quaedam esse non inveniantur nisi judicante ratione, qua intelligimus aliud esse illud quod in memoria manet, etiam cum aliunde cogitamus, et aliud fieri cum recordamur, id est, ad memoriam redimus, et illic invenimus eamdem speciem. Quae si jam non ibi esset, ita oblitos nos esse diceremus, ut omnino recolere non possemus. Si autem acies recordantis acies recordantis, quia simillimae sunt, veluti unam facit apparere. Cum autem cogitantis acies aversa inde fuerit, atque id quod in memoria cernebatur destiterit intueri, nihil formae quae impressa erat in eadem acie remanebit: atque inde formabitur, quo rursus
Abbreviated transcription (Latin):
Tq ita fit illa tͥnitas ⁊̃ ex memoria⁊
int̾na uisione. ⁊ que utrumq copu¬
lat uoluntate. Q̾ tria tum in unum cog¬
guntur : ab ip̃o coactu cogitatio dr̃. Nec
tum est ab animantis nã: aut sensus coes
ibi formatut ut fiat uisto. aut ip̃a uolsitas
id agit ⁊ ut formandum sensum sensibilitor
admoueat. in eo q formatum detineat. S
quam ꝑ cors sensum tombibit anima. ꝑ¬
q illa uisione que foris erat: tũ sensues
ex corꝑe uisibili formaret᷑. succetlit urcus
similis uisto. tũ ex eo qd̾ memoria tenet a
ties arimi: ⁊ absentia corͣ cogitant᷑. ¶ uo¬
lurtas q ip̃a quomodo foris cor obiecto for¬
manclum sensum admouebat : formatuni¬
q uigebat. Sit atiem recordantis ãi cõ¬
u̾tit ad memoriam : ut ex eo qlꝰ illa reci¬
nuit: ista formetur. ⁊ fit in cogitatõne si¬
milis uisio. Sicut aũ rõe dist̾nebat᷑ spẽs
uisibilis: qͣ sensus tors formabatur. ⁊ eĩ
similitudo qric fiebat in serisu formato ut

Expanded text:
tque ita fit illa trinitas ex memoria, et interna visione, et quae utrumque copulat voluntate. Quae tria cum in unum coguntur, ab ipso coactu cogitatio dicitur. tum est ab animantis natura, aut sensus corporis ibi formatur ut fiat visio, aut ipsa voluntas id agit ut formandum sensum sensibili corpori admoveat, in eoque formatum detineat: sedquam per corporis sensum combibit anima; proque illa visione quae foris erat cum sensus ex corpore sensibili formaretur, succedit intus similis visio, cum ex eo quod memoria tenet, formatur acies animi, et absentia corpora cogitantur: voluntasque ipsa quomodo foris corpori objecto formandum sensum admovebat, formatumque jungebat, sic aciem recordantis animi convertit ad memoriam, ut ex eo quod illa retinuit, ista formetur, et sit in cogitatione similis visio. Sicut autem ratione discernebatur species visibilis qua sensus corporis formabatur, et ejus similitudo quae fiebat in sensu formato ut
Abbreviated transcription (Latin):
hoc me scire scio. Iam ⁊ si ñ commodat e¬
loqutõe: potest ħ in inft̃cum numeꝵ ostẽ¬
dere. D alia reꝑtuntur que adu̾sus acha¬
ilemicos ualeant qui nicħ ab hoĩe sciri
posse contendũt. ¶ S moctus adhibẽ¬
pimus. Sunt iude libri tres nr̃i pͥmo
tu̾it ⁊ uolu̾it leg̾e: lectos q intellexerit
nicħ eum ꝓfc̃o que ab eis contͣ preceptio¬
nem u̾itatis multa ar gum̃ta inuenta st:
que ꝑmouebunt. Cum enim duo st̃ gn̾a
multa illi pħi garrierũt ccͣ cors sensus.
Animi aũ qͣflam fm̾issimas ꝑ se iꝑfum
Scio me uiu̾e. neqͣsm in dubium uocare
pot̾iut. S absit a nob̾. ut ea que per
ꝑ eos quippe dicluimus telum ⁊ t̾ram ⁊ ea
que uu eis nota st nobis: qͣntum ille qͥ nos
⁊ ip̃a condidit : innotesc̾e nobis uoluit Ab¬

Expanded text:
oda elocutione, potest hinc infinitum numerum ostendere: et alia reperiuntur, quae adversus Academicos valeant, qui nihil ab homine sciri posse contendunt. Sed modus adhibenpimus. Sunt inde libri tres nostri, prtuerit et voluerit legere lectosque intellexerit, nihil eum profecto quae ab eis contra perceptionem veritatis argumenta multa inventa sunt, permovebunt. Cum enim duo sint genera multa illi philosophi garrierunt contra corporis sensus; animi autem quasdam firmissimas per se ipsum bium vocare potuerunt. Sed absit a nobis ut ea quae per per eos quippe didicimus coelum et terram, et ea qui in eis nota sunt nobis, quantum ille qui et nos et ipsa condidit, innotescere nobis voluit. Ab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiantui. ꝑ infinitum numeꝵ tende. Qͥ
enim dit̃. Scio me uiu̾e : unum ad scire se
dicit. ꝑtude si dicat. Scio ine scire uiu̾e.
duo st̾ ian. Hoc n̾o qł scit hec duo: terci¬
merabilem nunieꝵ uel oprehende̾ singła

Expanded text:
iantur per infinitum numerum tendere. Qui enim dicit, Scio me vivere, unum aliquid scire se dicit: proinde si dicat, Scio me scire me vivere; duo sunt jam; hoc vero quod scit haec duo, tertimerabilem numerum vel comprehendere singula
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ om̃ia ⁊̃ que ꝑ se ip̃m ⁊ que ꝑssensus sui
tor̾o ⁊̃ que testimoniis alioꝵ ꝑcepta scit aĩ¬
mus humanꝰ: thesauro inemoris condita
tenet ex quib gegnitur u̾bum u̾m gͣndo
qł scimus loquini᷑. S u̾bunt añ omnem so¬
num: añ onĩem cogitatõem soni. Tunci cͥ est
tõis exoritur qł̾ ÷ u̾bun lingue ulłius: ũ¬
bum u̾m de re u̾a. Nicħ de suo hñs: s totũ
de ala scĩa de qua nascit᷑. Nec int̾ qñ ithdi¬
dic̾to qui qł scit loquit᷑. Aliqñ enini statroi
ut discio ħ ilicit ÷ dum tñ uerbum sit ueꝵ
ud est ce reb notis exortum.
capłm .xii.

Expanded text:
 omnia, et quae per se ipsum, et quae per sensus sui corporis, et quae testimoniis aliorum percepta scit animus humanus, thesauro memoriae condita tenet, ex quibus gignitur verbum verum, quando quod scimus loquimur, sed verbum ante omnem sonum, ante omnem cogitationem soni. Tunc enim est tionis exoritur, quod est verbum linguae nullius; verbum verum de re vera, nihil de suo habens, sed totum de illa scientia de qua nascitur. Nec interest quando id didicerit; qui quod scit loquitur; aliquando enim statim ut discit, hoc dicit; dum tamen verbum sit verum, id est, de notis rebus exortum. CAPUT XIII.
Abbreviated transcription (Latin):
qrtum ꝙ ħ duo scire se sciat: ⁊ siłr in infi¬
nituni numeꝵ ꝑg̾e̾. Item se qͥspiam dicat
errare uolo. Nonne siue errec siue ñ errat:
errare tñ cum nolle u̾m erit. ¶ Quis
est qui huic non impudentissĩe idicat. for¬
sitan falleris : tũ ꝓfco uͥtumq fallat᷑. fal¬
li tam̃ sẽ nolle non fallr᷑: D si ħ se scire ili¬
tat : allit q̃ntum uult rr̃ numeꝵ cogͥtaꝵ.¬

Expanded text:
quod haec duo scire se sciat, et similiter in infinitum numerum pergere. Item si quispiam dicat, Errare nolo; nonne sive erret sive non erret, errare tamen eum nolle verum erit? Quis est qui huic non impudentissime dicat, Forsitan falleris? cum profecto ubicumque fallatur, falli se tamen nolle non fallitur. Et si hoc scire se dicat, addit quantum vult rerum numerum cognita
Abbreviated transcription (Latin):
sompnis uidẽ uiuentis ℥. Nec ialud pot̾
achademicus ꝯdu̾sus istam scĩama dices
furis fortassis ⁊ uestis : qr sanoꝵ uisis
simillima sunt ⁊ uisa furentiũ. S ͥ
furit: uiuit. Nec conͣ achademicos iitie.
Scio me non fur̾e : s scio me uin̾e. sõ¬
qͣm gͦ fulli uł mentiri potest ÷ qui seu
uiuere elix̾it siire. Mille ita fallaciũ
utsoꝵ gn̾a obiciantur ei qui dicit. scio
litur uiuit. S si sola talia ꝑtinẽt ad
humanam nat᷑au scĩam : ꝑ pauca st̾

Expanded text:
somnis videre, viventis est. Nec illud potest somnis videre, viventis est. Nec illud potest Academicus adversus istam scientiam dicere, Furis fortassis et nescis; quia sanorum visis simillima sunt etiam visa furentium: sed qui furit vivit. Nec contra Academicos dicit, Scio me non furere; sed, Scio me vivere. Nunquam ergo falli nec mentiri potest, qui se vivere dixerit scire. Mille itaque fallacium visorum genera objiciantur ei qui dicit, Scio litur vivit. Sed si talia sola pertinent ad hu
Abbreviated transcription (Latin):
Quiuo ip̃a scĩa ile qua u̾atiter cogita¬
cõ nr̃a formatur. qñ que scimus loquim᷑:
qualis aut qͣuta potest homini ꝓuenire
quamlib ꝑtcissituo at doctissinto. Excep¬
nus sͥ uideatur. eẽ qui insanit. unde acha¬
demica ph̾ya sic inualuit. ut tle omnib
dubitans multo miseriꝰ insaniret. Hii
gͦ exceptis que a cors sensib in aĩam ue¬
niunt : qͣntum reꝵ remanet qd̾ ita sci
oculus. quenacłra fallrͣ tum in atua re¬
mus ut᷑ infractus: ⁊ nauigantib turm̃
mou̾i. ⁊ alta sexcenta que ałr sunt qͣmui¬
dentur : qr nͨ ꝑ oculum carnis lĩ cernitr
Intinia scĩa ÷ qr nos uin̾e scimtis. ubi ne
illud qdem achademicus lice̾ potest. for¬
tasse dornits: ⁊ nestis. ⁊ in sompuis inde
Utsa qtuppe somputantiũ simellima esse
uists iugilantiũ quis ignorat: S qͥ cer
me uigilare : s scio me uiu̾e. Sine gͦ di¬
miat siue uigilet : uiuit. Nec in ea scĩaꝑ
sompnia falli potest: qr ⁊ dormire ⁊u

Expanded text:
Primo ipsa scientia, de qua veraciter cogitatio nostra formatur, quando quae scimus loquimur, qualis aut quanta potest homini provenire, quamlibet peritissimo atque doctissimo? Excepnus sibi esse videatur qui insanit; unde Academica philosophia sic invaluit, ut de omnibus dubitans multo miserius insaniret: his ergo exceptis quae a corporis sensibus in animum veniunt, quantum rerum remanet quod ita sciaoculus, quemadmodum fallitur cum in aqua remus videtur infractus, et navigantibus turres moveri, et alia sexcenta quae aliter sunt quam videntur; quia nec per oculum carnis hoc cernitur. Intima scientia est qua nos vivere scimus, ubi ne illud quidem Academicus dicere potest: Fortasse dormis, et nescis, et in somnis vides. Visa quippe somniantium simillima esse visis vigilantium quis ime vigilare; sed, Scio me vivere: sive ergo dormiat, sive vigilet, vivit. Nec in ea scientia per somnia falli potest; quia et dormire et in
Abbreviated transcription (Latin):
erat. ¶Cum u̾o genus humanum p᷑¬
cata longe seꝑau̾nt a ło: ꝑ mediatorẽ
qui solus sine pcc̃o natus est: uixit. oc¬
tisus 3. reconsiliari nos oportebat eo:
us ad carnis resurrectõem in ieitam
et̾nam. Ut ⁊ humana suꝑbya ꝑ hũi¬
litatem tłi argueretur. ac sanaretur.
⁊ demonstraretur homini qmͣ longe a
añ mnu̾erat: fons grẽ pancłetur. ⁊ car¬
nis ⁊̾ resurrectõ redemptis ꝓmissa: in
ip̃o redemptore p̾monstrͣetur. ⁊ ꝑ eau¬
dem naturam quam se decepisse letaba¬
tur dyabolus iunc̾etur. nec tũ homo
głaretur : ne itm̾n suꝑbya nasce̾tur. ⁊
si qͥd aliud de tanto mediatoris sacram̃¬
to a ꝓficientib uitłi ⁊ dici pͭ. dut tant̃¬

Expanded text:
erat. Cum vero genus humanum peccata longe separaverunt a Deo, per Mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeternam: ut humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, et demonstraretur homini quam longe a ante meruerat, fons gratiae panderetur; et carnis etiam resurrectio redemptis promissa in ipso Redemptore praemonstraretur; et per eamdem naturam quam se decepisse laetabatur, diabolus vinceretur; nec tamen homo gloriaretur, ne iterum superbia nasceretur: et si quid aliud de tanto Mediatoris sacramento a proficientibus videri et dici potest, aut tant
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe spetuli ymaginem uoluit intelligi:
sint: que accõmodate sunt ad intelligendã
deum eo modo quo potest. nicħ̾ tani: aciõ¬
modatius trͣm il ymago eius non frust᷑
modo qui concessus est huic iuite ꝑ specłm
silicet in enigmate laborare nos quoconq¬
modo uideamus. Nom̃ quippe hic nõ soua¬
ret enygmatis: si eẽt facilitas uisionis.
R hoc ÷ gͣndius enigiia ut ñ uideamus
qd̾ non uidere non possumus. ¶ Quis
enini non uidet cogitatõem suam : Et
quis uidet cogitatõem suam: Non ocu¬
lts carnalib dico: s ip̃o int̾iore aspͨtit
quis non eam uidet: Se qͥs eam uidet :
qñquidem cogitatõ uisio ÷ hõis animi
quẽdam. siue assint ea que oculis quo
coiͣlib uideantur : uł cet̾is sentiantur
sensib siue non assint ⁊ eoꝵ similitudi¬
nes cogitatõe cer nantur. siue nichil
eoꝵ. s ea cogitentur que nec torͣlia sũt
net corͣlium similitudines sic̃ uirtute̾
⁊ uitia. Sicut ip̃a deniq cogitatio

Expanded text:
nomine speculi imaginem voluit intelligi; sint, quae accommodatae sunt ad intelligendum Deum, eo modo quo potest; nihil tamen est accommodatius quam id quod imago ejus non frustra modo, qui concessus est huic vitae per speculum, scilicet in aenigmate laborare nos, ut quomodocunque videamus. Nomen quippe hic non sonaret aenigmatis, si esset facilitas visionis.Et hoc est grandius aenigma, ut non videamus quod non videre non possumus. Quis enim non videt cogitationem suam? et quis videt cogitationem suam, non oculis carnalibus dico, sed ipso interiore conspectu? Quis non eam videt, et quis eam videt? Quandoquidem cogitatio visio est animi quaedam, sive adsint ea quae oculis quoque corporalibus videantur, vel caeteris sentiantur sensibus, sive non adsint, et eorum similitudines cogitatione cernantur; sive nihil eorum, sed ea cogitentur quae nec corporalia sunt, nec corporalium similitudines, sicut virtutes et vitia, sicut ipsa denique cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
cas lict̾as nestiant: in quib ÷ doct̾na que¬
dam de loqutõnum motdis quos g̾ti tro¬
pos uocant. eo q g̾to uocabulo t̃ nos uti¬
mur pro latino. Sit̃ enim scemata usita¬
tius ilitimus qͣm figñs : ita usitatius tro
pos tm modos. Singuloꝵ aũ modoꝵ siue
tropoꝵ nomina ut singulis singula refe¬
rantur ÷ idifficillunum ÷ ⁊ insolentissĩm
do int̾pretati st̃ tlicenteo: que sunt aliud
ex alio significantia. ¶Huius aũ tropi

Expanded text:
t, in quibus est doctrina quaedam de locutionum modis, quos Graeci tropos vocant, eoque graeco vocabulo etiam nos utimur pro latino. Sicut enim schemata usitatius dicimus quam figuras, ita usitatius dicimus tropos quam modos. Singulorum autem modorum sive troporum nomina, ut singula singulis referantur, difficillimum est et insolentissimum do interpretati sunt dicentes, Quae sunt aliud ex alio significantia. Hujus autem tropi
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ dormiunt nocte dorimutro : ⁊ qui inebes¬
antur nocte eb̾i sunt. Nos aũ qui iliei su¬
muo : sobr ii sumus. S ħ allegoria non
est enygina. Nam nͥ tardis multuui iste
senssus in prumptu. Eiugna est aũ ut b̾¬
uiter explicem obscura allegoria : si cuti san
u̾bis eam reppit s in fc̃o. cum ex duob fi¬
liis abrahe. uno de ancilla. alto de libera.
nẽt ⁊ obscurum fuit. Pinde allegoria talis
quod est gn̾ale nomen: ꝑosset spałr en yg-¬
ma nominari. S qr non soli qui eas lit
lud enignia uͥ nunc uidemus nosse deside¬
rant. Ex utroq una ÷ inueĩenda stũar ⁊¬

Expanded text:
ui dormiunt, nocte dormiunt; et qui inebriantur, nocte ebrii sunt: nos autem qui diei sumus, sobrii simus ? Sed haec allegoria non est aenigma. Nam nisi multum tardis iste sensus in promptu est. Aenigma est autem, ut breviter explicem, obscura allegoria, sicuti est, Sverbis eam reperit, sed in facto, cum e duobus filiis Abrahae, uno de ancilla, altero de liberaneret, obscurum fuit: proinde allegoria talis, quod est generale nomen, posset specialiter aenigma nominari. 16. Sed quia non soli qui eas littlud aenigma ubi nunc videmus, nosse desiderant: ex utroque invenienda una
Abbreviated transcription (Latin):
redire dix̾unt. R̾ qui coꝵ de hac erubu¬
erunt sñia : ⁊ aĩam purgutam in sẽpit̾¬
nam bĩtudinem sine corꝑe collocaudam
putauer unt. talia de inundi rectorsus
ec̾nitate sentiunt : ut hnͣc ile aĩa sniãm
suam ip̃i redarguant. Quod hic longũ
est tlemonistr̃e. s̃ in libro duocbetimo de
ciuitate dei satis a nobio ÷ qnͣtum arbitͦr
explitatum. Fũles aũ ista totum hominẽ
immortalem fut᷑m qui utiq coustat aĩa
breuiter fuiss expõitum. dicendo c̾den¬
tib in nomine eiꝰ. Quoq modo filii dĩ
fierent. eẽt adiunctum .s. Qui non ex sã¬
guinib u ex uoluutate tarnis: n ex uo¬
luntate uir .i. s ex deo uati sunt. Ne ista
hominum quam uidemꝰ ⁊ gestamus in¬
fi̾uitas tantam excellentiam desꝑaret:
ilico adnexum est. R u̾buni caro factũ
est ⁊ hĩtauit in nob̾. Ut a conͣrio suade̾¬

Expanded text:
redire dixerunt. Et qui eorum de hac eruburedire dixerunt. Et qui eorum de hac erubuerunt sententia, et animam purgatam in sempiterna beatitudine sine corpore collocandam putaverunt, talia de mundi retrorsus aeternitate sentiunt, ut hanc de anima sententiam suam ipsi redarguant: quod hic longum est demonstrare, sed in libro duodecimo de Civitate Dei, satis a nobis est, quantum arbitror, explicatum . Fides autem ista totum hominem immortalem futurum, qui utique constat ex anima breviter fuisset expositum, dicendo, Credentibus in nomine ejus; quoque modo filii Dei fierent, esset adjunctum, Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt: ne ista hominum quam videmus et gestamus infirmitas tantam excellentiam desperaret, illico annexum est, Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; ut a contrario suader
Abbreviated transcription (Latin):
ininata. tam c̾ta siña. beatos eẽ om̃s hõies
uelle : si tp̃i qui iam beati st̃ ⁊ beati ẽẽ nec
uolunt nec nolunt: Aut si uolsit ut ueri¬
tas clamat. ut naͣ compellit. tui s natiurx¬
sunune bonus ⁊ immnutabilr̾ beatus ca¬
tor indidit hoc. Si uolũt inquam beatiẽẽ
qui beati st̃ : beati utiq uon eẽ uolunt.
Si aũ beati non cẽ nolunt: ꝓcul dubio uo¬
lunt consumi. ⁊ ꝑire ꝙ beati st̃: nec ni¬
si uiuentes beati eẽ possunt. Nolunt gͥ ꝑi
natã quam tam̃ desicłabilem confitetur:
non parua qõ est. S si ficles assit que in¬
est eis quibus dedit potestatem Ihc fili¬
os dei fi̾: nulla questio est.
Umanis quippe argumentatõib hec
inuenire tonantes i uix pauci mag¬
enõ p̾diti ingenio. habundantes otio. dloctͥ¬
nis q subtilissimis ertiditi: ad intlagand̾
solius ate immortalitatem ꝑuentre potu¬
erunt. Qui tam̃ asẽ beatam uitam non
ii uenerũt stabilem .t. u̾am. Ad miserias

Expanded text:
m certa sententia, beatos esse omnes homines velle, si ipsi qui jam beati sunt, beati esse nec nolunt, nec volunt? Aut si volunt, ut veritas clamat, ut natura compellit, cui summe bonus et immutabiliter beatus Creator indidit hoc; si volunt, inquam, beati esse qui beati sunt, beati non esse utique nolunt. Si autem beati non esse nolunt, procul dubio nolunt consumi et perire quod beati sunt. Nec nisi viventes beati esse possunt: nolunt igiturnatura, quam tamen desiderabilem confitetur, non parva quaestio est. Sed si fides adsit, quae inest eis quibus dedit potestatem Jesus filios Dei fieri, nulla quaestio est. Humanis quippe argumentationibus haec invenire conantes, vix pauci magno praediti ingenio, abundantes otio, doctrinisque subtilissimis eruditi, ad indagandam solius animae immortalitatem pervenire potuerunt. Cui tamen animae beatam vitam non invenerunt stabilem, id est veram: ad miserias
Abbreviated transcription (Latin):
lam b̃ĩtudinemi uic amamus: ꝑsuadere
nobis audent : ut ip̃am beatitudĩem non
amenitis. Quod si faciunt: ⁊̾ ip̃as utiq a¬
mare desistimus. qñ illam pp̃ quam solã
istas amanimus : non amamus. ¶ Ocm̃¬

Expanded text:
lam blam bnobis audent, ut ipsam beatitudinem non amemus. Quod si faciunt, etiam ipsas utique amare desistimus, quando illam, propter quam solam istas amamus, non amamus.
Abbreviated transcription (Latin):
sensus relinqͥtur quo sit intsera: pp̃a enĩ
beata uita discedit. qm̃ tota uita discedit.
Miser est tam̃ tͣm diu sentit. qr scit se no¬
lentem consumi pp̃ quod cet̾a ⁊ qd̾ pre ce¬
teris ddiligit. Non gͥ potest uita ⁊ beata
ẽẽ ⁊ nolentem ileser̾e: qr beatus nolens
nemo fit. Ac ꝑ hoc qͣnto magis nolenden
deserendo miserum facit. Q si nolẽti pͥs¬
to eẽt ÷ miseꝑ fac̾e̾t. Si aũ nolenteni deset̃
⁊ sic quomodo beata erat quam ꝑtre uo¬
luit qui hẽbate ¶Restat ut tlicant neu¬
trum eẽ in animo beati .i. eum deseri a
beata uita. cimi ꝑ mortem deserit᷑ toͣuita.
nͦ nolle nͦ uelle ad utrumq enim ꝑato equo
animo consist̾e̾. S nec ista beata est uita.
que talts est : ut quem beatum facit amo¬
re eiꝰ indigna sit. Quomnͦ enmi est beata
nita quam non amat beatus: Aut quoni
amatur ꝙł utrumq uigeat an ꝑeat ĩ if¬
fe̾nter accipt᷑. Nisi forte u̾tutes quas pp̃ so¬

Expanded text:
sensus relinquitur, quo sit misera propterea enim sensus relinquitur, quo sit misera propterea enim beata vita discedit, quoniam tota vita discedit, miser est tamen, quamdiu sentit, quia scit se nolente consumi propter quod caetera et quod prae caeteris diligit. Non igitur potest vita et beata esse, et nolentem deserere: quia beatus nolens nemo fit; ac per hoc quanto magis nolentem deserendo miserum facit, quae si nolenti praesto esset miserum faceret? Si autem volentem deserit, etiam sic quomodo beata vita erat, quam perire voluit qui habebat? Restat ut dicant neutrum esse in animo beati; id est, eum deseri a beata vita, cum per mortem deserit tota vita, nec nolle nec velle, ad utrumque enim parato et aequo corde consistere. Sed nec ista beata est vita, quae talis est, ut quem beatum facit, amore ejus indigna sit. Quomodo enim est beata vita, quam non amat beatus? Aut quomodo amatur, quod utrum vigeat, an pereat, indifferenter accipitur? Nisi forte virtutes, quas propter so
Abbreviated transcription (Latin):
bĩtudine onĩs eam se uelle R̾ndent. S qua¬
lisconz bĩtudo que potius uecetur qͣm sit.
in lc uita queritur. unnio u̾o fingr dum
immortalitas ilesꝑatur sine qua beatitudo
uera eẽ non potest. Ille quippe beate uiuit.
qd tam suꝑius diximus ⁊ astruendo satis
fiximus. qui uiuit ut uult: nͨ male aliqͥd
iuilt. Nemo enim male uult immortalitatẽ
si eiꝰ humana capax est tło douante natura.
Cuiꝰ si capax non est: n beatitudinis capax¬
non est. Ut enim hõ beate uiuat ÷ o ut ui
uat. Quem porro morientem uita ip̃a de¬
serit ÷ beata uita tũ illo man̾eq potest: Cũ
nũ deserit: aut nollentem ileserit ꝓcul lut¬
bio. aut uolentem. Ant neutrũ. Si uolẽtem:
quomͦ beata uita est que ita ÷ in uoluntate
ut non sit in potestate: sitmq nemo beatꝰ
sit aliqͥd uolendo nec hñdo. qͣnto minꝰ bea
tus est qui non honore. sĩ possessione. nõ
qualib alia re ⁊ s ip̃a beata uita uolens de¬
ser icui trñ ei nlła uita erit. Uñ ⁊ si nullus

Expanded text:
elle respondent. Sed qualiscumque beatitudo, quae potius vocetur quam sit, in hac vita quaeritur, imo vero fingitur, dum immortalitas desperatur, sine qua vera beatitudo esse non potest. Ille quippe beate vivit, quod jam superius diximus, et astruendo satis fiximus, qui vivit ut vult, nec male aliquid vult. Nemo autem male vult immortalitatem, si ejus humana capax est Deo donante natura: cujus si non capax est, nec beatitudinis capax est. Ut enim homo beate vivat, oportet ut vivat. Quem porro morientem vita ipsa deserit, beata vita cum illo manere qui potest? Cum autem deserit, aut nolentem deserit procul dubio, aut volentem, aut neutrum. Si nolentem, quomodo beata vita est, quae ita est in voluntate, ut non sit in potestate? Cumque beatus nemo sit aliquid volendo nec habendo, quanto minus est beatus qui non honore, non possessione, non qualibet alia re, sed ipsa beata vita nolens deseritur, quando ei nulla vita erit? Unde etsi nullus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia tanĩ corͣ siue masculoꝵ siue feminarum
quecon in regno illo erunt: głosa erunt.
Iule aũ udex nouit qͣnta unitͥq sit daturus
tare deponto. tempis u̾o acqͥrendi uitam eter¬
nam. In ista tam̃ uita as hominib dedit ubi

Expanded text:
Omnia tamen corpora, sive masculorum, sive feminarum, quaecunque in regno illo erunt, gloriosa erunt: ille autem judex novit quantam unicuique sit daturus care disponit . 36. Tempus vero acquirendi vitam aeternam in ista tantum vita Deus hominibus dedit, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ui iudicii initiun sue dampnatõis in ip̃a
au̾sione uoluptatis inuenit. Uñ non aliud
ei ẽẽt inciꝑe iam piniri: qͣm illiꝰ bñf ici
boni dilectõne destitur. destitui quam deus
inet̾num sit totam p̾cepit. ne supplicium
ut ⁊̾ ignem ei et̾num ppararet. at omnes

Expanded text:
 judicio, initium suae damnationis in ipsa aversione voluntatis invenit: ut non aliud ei esset incipere jam puniri, quam illius beatifici boni dilectione destitui; quam Deus in aeterno sic totam praecepit remanere supplicio, ut etiam ignem ei aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
tło reconsiliati sumus. sͥ ꝑ solum filiem
ẜi carnem: s non soli filio ẜm diinita¬
tem. tͥnitas entin sic noo reconsiliauit
ꝑ ħ ꝙ solum u̾bum carnem ip̃a tͥnitas se¬
tid in quo sic u̾itas inconnnutabilio ꝑ¬
manet humatie liuine q nat᷑e. ut sĩ¬
u̾a est semꝑ eiꝰ diuinitas quam de pr̃e
in cominutabilem ht̃ ÷ ita u̾a semꝑ stt
in cominutabilis eiꝰ diuititas sit quam¬

Expanded text:
23. Reconciliati igitur sumus per solum Filium secundum carnem, sed non soli Filio secundum divinitatem. Trinitas enim nos sibi reconciliavit per hoc quod solum Verbum carnem ipsa Trinitas fecit. In quo sic veritas incommutabilis manet humanae divinaeque naturae, ut si est ejus divinitas, quam de Patre incommutabilem habet, ita vera semper atque incommutabilis ejus humanitas sit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
rito in hnͣc sunt infiorem detrusi caligi¬
nem. bonant aũ pot̾it resuin̾e̾ uoluntatẽ.
ħ natira hr̃et angłita. que qñ minus gͣ¬
uatur terrorem corꝑis ponde̾ : tantoma¬
gis natã eẽt ꝑdita facultate. S d̾s ostend᷑
uñ bona uoluntas hominib detur quã
sic amiserunt angeli tum hr̃ent ut amis¬
sam deinceps hr̃e non possent. Qm̃ igit᷑¬

Expanded text:
rito in hanc sunt inferiorem detrusi caliginem, bonam potuit aut poterit resumere voluntatem. hoc natura haberet angelica, quae quanto minus gravatur terreni corporis pondere, tanto magis hac esset praedita facultate. Sed ostendit Deus unde bona voluntas hominibus detur, quam sic amiserunt angeli cum haberent, ut amissam deinceps habere non possint. 33.
Abbreviated transcription (Latin):
tlebitoribꝰ nostris. Que pectata ettam truo
mam in rebus bonis ⁊ a deo concessis freꝙ̃¬
ter hominibus surrepunt. ⁊ qͣntomagrꝰ
fortiorib tibis corꝰ impletur ⁊ tarnalibus cor
hominis ac̃tib at effcib impleatur: tant o
freqñtior culpa in hc̃ mortalitate tontrahit᷑.¬

Expanded text:
debitoribus nostris . Quae peccata quanto debitoribus nostris . Quae peccata quanto etiam in rebus licitis et a Deo concessis frequenter hominibus subrepunt, et quanto magis fortioribus cibis corpus impletur, et carnalibus cor hominis actibus atque affectibus implicatur, tanto frequentior culpa in hac mortalitate contrahit
Abbreviated transcription (Latin):
matis itoꝵ accipiat quod nemo dẽbet a truoli¬
bet homine baptitatus repet̾e. sed ut socieca¬
tem catholicam uitam et̾nam accipiat. ad qͦm
tum satͣmento baptismatis ab ecclesia tatho¬
ta remansit alienus qui ⁊ si elemosinas lar¬
gas futiat ꝓ nomine Ihu xp̃i eciam sangui¬
prodẽe ⁊ ꝑceptio baptismatis ⁊ oꝑa miseri¬
cordie ⁊ nominis xp̃i gloriosa confessio. Su
tañ in ecclesia catholita bñ uiuatur sicut enĩ
extͣ ectlesie catholice societatem nec baptismꝰ
alicui potest prodẽẽ nec oꝑꝯ miser itordie nͥ
forte ut minus tort̃atur. nec tamen ut int̾
dei filios deputetur. Sit intra ecclesiam ca¬
tholicam ꝑ solum baptisium uita eternañ
non acquiritur : si post baptismum male ⁊¬
uiuatur. Nam ⁊ ali qui bñ niuunt debent
oper ibus miser icordie indesinenter insistere.
scientes se licet leuia non nulla tamen totidie
te nobis debita nostra sicut ⁊ nos dimittimꝰ

Expanded text:
matis iterum accipiat, quod nemo debet in quolimatis iterum accipiat, quod nemo debet in quolibet homine baptizato repetere, sed ut in societate catholica vitam aeternam accipiat, ad quam cum sacramento baptismatis ab Ecclesia catholica remanserit alienus. Qui si et eleemosynas largas faciat, et pro nomine Christi etiam sanguiprodesse, et perceptio baptismatis, et opera misericordiae, et nominis Christi gloriosa confessio: si tamen in Ecclesia catholica bene vivatur. 520 Sicut enim sine Ecclesiae catholicae societate nec baptismus alicui potest prodesse, nec opera misericordiae, nisi forte ut mitius torqueatur, non tamen ut inter Dei filios deputetur: sic intra Ecclesiam catholicam per solum baptismum vita aeterna non acquiritur, si post baptismum male vivatur. Nam et illi qui bene vivunt debent operibus misericordiae indesinenter insistere: scientes se licet levia, nonnulla tamen quotidie ostra, sicut et nos dimittimus
Abbreviated transcription (Latin):
ut obediant p̾parauit nutificandos. ut actep¬
ta gr̃a recte tredant ⁊ bñ uiuant p̾parauit
⁊̾ glorificandos. ut xꝑi toh̾edes effecti reg¬
num celoꝵ sine fine possideant: ad qł reg¬
num diu̾sis temporib ꝑ sacram̃ta que ad
fidem incarnatõnis sue xꝑc instituit. Illi
ꝓuenerũt quos do̾ gratio nullo bono uo¬
luntatio uł boni oꝑis merito p̾cedente sal
nauit quematłm ex illo tempore quo salua-¬
tor nost̾ c̃axit. Siquis non renatus fu̾it ex
aqua ⁊ sp̃u sancto : non potest introire in
regnum dei absq sacram̃to baptisiatiss
p̾ter eo qui in ecc̃a catholica sine baptisma¬
te ꝓ rꝑo sanguinem fundunt: nͨ tegitum
teloꝵ potest quistm accipere nec uitam et̾nam.
Qui siue in catholica siue in h̾esi siue ali quo scis¬
mate quisqͣm in nomine patͥs ⁊ filii ⁊ sꝑt̃ sci¬
menti non hẽbit. Si extͣ tatholicam ecclesiam
ipsum satͣmentum hũerit : gͦ ideo debet ad ec¬
cdesiam redire. non ut sac̾mentum baptis¬

Expanded text:
tificandos, ut accepta gratia recte credant, et bene vivant; praeparavit etiam glorificandos, ut Christi cohaeredes effecti, regnum coelorum sine fine possideant. 43. Ad quod regnum diversis temporibus per Sacramenta, quae ad fidem incarnationis suae Christus instituit, illi pervenerunt, quos Deus gratis nullo bonae voluntatis, vel boni operis mevavit. Quemadmodum et ex illo tempore quo Salvator noster dixit: Si quis renatus non fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei , absque sacramento baptismatis, praeter eos qui in Ecclesia catholica sine baptismate pro Christo sanguinem fundunt, nec regnum coelorum potest quisquam accipere, nec vitam aeternam. Quia sive in Catholica, sive in haeresimate quisquam in nomine Patris, et Filii, et Spiamenti, non habebit, si extra catholicam Ecclesiam ipsum sacramentum habuerit. Ergo ideo debet ad Ecclesiam redire, non ut sacramentum baptis
Abbreviated transcription (Latin):
grãm non hẽbunt que donabr̃ tustis. tm̃ acor¬
ꝑib impioꝵ non auf̾e̾cur corruptõ. ignobili¬
tas ⁊ inf̾i̾ntas in quib seminantur que ob
hoc mente non extinguentur ut illud iũge
torm̃tum co̾r at auime sit mortis et̾ne iup¬
plitum. Iuste u̾o aĩe quas hit redempter is
gͣtis ex fide uistificauit. ⁊ uistifitatis bñ uinẽ

Expanded text:
gratiam non habebunt, quae dabitur justis: quogratiam non habebunt, quae dabitur justis: quopiorum non auferetur corruptio, et ignobilitas, et infirmitas in quibus seminantur: quae ob hoc morte etiam non exstinguentur, ut illud juge tormentum corpori atque animae sit mortis aeternae supplicium. Justae vero animae, quas hic Redemptor Deus gratis ex fide justificavit, et justificatis
Abbreviated transcription (Latin):
eisdem corb suis singnlis actipiant retribu¬
tõem siue regni stue supplicii in quib siuebo¬
nam sine malam qͣntitatem uł qualitatem
male uite ab infidelitate incipit true ab origi¬
nalis pc̃ci reatu in itium sumit in quo quis¬
quis ita uiuere incipit: ut añ fintat uitam
nius tliei spacium aĩa illa uix̾it in corꝑe: ne¬
tesse ÷ cam cum eodem int̾minabilia gehenne
supplicia sustin̾e̾ ubi diabolus tum angłis suis
am fornitarii. ydolis ser uientes. adult̾i mol¬
les. inastuloꝵ contubitores. fures. auarrebͥ¬
osi. malediti. rapates. ⁊ omnes qui oꝑa taruiᷤ
nis ignib exurentur. Om̃is enin homo qͥ
in hoc seculo us ad finem iniqͥtatum delec¬
tatõe cordis obiluratõe ꝑmanser it: sit ħ enĩ
noxia tͥminum deletatio tenuit: sic enim
tatõe quam solis ficelib ⁊ ex fide iuste ui¬
uentib dat᷑us est łs. Hoc ÷ enim qd̾ ait
mutabiunu. Hẽbunt gͦ iniqui cui ustis re¬
surrectõem comimunem ⁊ intentatõis tamẽ

Expanded text:
is corporibus suis accipiant retributionem, sive regni, sive supplicii, in quibus sive bonam, sive malam qualitatem vitae malae vitae ab infidelitate incipit, quae ab originalis peccati reatu initium sumit: in quo quisquis ita vivere incipit, ut ante finiat vitam nius horae spatio anima illa vixit in corpore, necesse est eam cum eodem corpore interminabilia gehennae supplicia sustinere, ubi diabolus cum angelis suis am fornicarii, idolis servientes, adulteri, molles, masculorum concubitores, fures, avari, ebriosi, maledici, 516 rapaces, et omnes qui opera carnis nis ignibus exurentur. Omnis enim homo qui in hoc saeculo usque ad finem in iniquitatum delectatione et cordis obduratione permanserit, sicut hic eum noxia criminum delectatio tenuit, sic eum tatione, quam solis fidelibus et ex fide juste viventibus daturus est Deus. Hoc est enim quod ait immutabimur . Habebunt ergo iniqui cum justis resurrectionem carnis communem, immutationis tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Honorabile connubium in om̃ib ⁊ thoe
ĩmaculatus. Gͥ serui tłi in eo ꝙ a carnib ⁊̃ a
uino abstinent: tanqͣm res immundas refu¬
giunt s mundioris uite instituta sestant᷑.
⁊ in eo ꝙ coniugia non hñt : non nuptiaꝵ
bonum cͥmeir eẽ existimant. s conciũ tam̃
coniugem bonis tuptiis meliorem ẽẽ nõ
hortatõe u̾tus er igr᷑: in alt̾a infirmitas
remecbio subleuatur. ¶Utde tꝑ egͥtutm¬

Expanded text:
ait: Honorabile connubium in omnibus, et torus immaculatus . Igitur servi Dei in eo quod a carnibus et vino abstinent, non tanquam res immundas refugiunt, sed mundioris vitae instituta sectantur, et in eo quod conjugia non habent, non nuptiarum bonum crimen esse existimant, sed continentiam jugem bonis nuptiis meliorem esse non hortatione virtus erigitur, in altero infirmitas remedio sublevatur. Unde qu
Abbreviated transcription (Latin):
ciam. nͨ de remisstone pcc̃oꝵ desꝑemꝰ: nec
remaneamus in pct̃is. stientes qr illa om¬
nium hominum debita sit exactã equitas
nistissimi nicdicis que non dimiserit ÷¬
mista̾ia ilem̃tissimi redẽptoris. Sĩc enimi
miscłia suscipit ab soluit q conu̾sos: ita
iusticia repellet ⁊ puniet obduratos. Hii
sunt qui peccantes in sꝑm scm̃ i in ħ¬

Expanded text:
titiam, nec de remissione peccatorum desperamus, nec remaneamus in peccatis: scientes quia illa omnium hominum, si debita sit exactura aequitas justissimi judicis, quae non dimiserit misericordia clementissimi redemptoris? Sicut enim misericordia suscipit, absolvitque conversos; ita justitia rapiet et puniet obduratos. Hi sunt qui, peccantes in Spiri