comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in p̃destinatione. Si quo minus. dixiset ibo
et p̃parabo id est p̃destinando. Sed quia nondũ
sunt in operatione: et si abiero inqͥt et p̃parauero
uobis locum. iterũ uenio et accipiã uos ad me ipsũ.
Parat aũt mansiones: mansionibus parando man¬
sores. Quippe cũ dixerit in domo patris mei man¬
siones multȩ sunt. quid pritabimꝰ esse domũ dei nͥ
tẽplum dei: Quod aũt sit int̾rogetur apłs: et
respondeat. Templũ enĩ dei scm̃ est: quod estis uos.
Hoc est etiã regnũ dĩ. quod filus traditurtis ẽ pa¬
tri: unde dicit idem apłs. Initiũ xp̃c n deinde
qui st̃ xp̃i. inp̃sentia eius : deinde finis cũ tradi¬
derit regnũ deo et patri. id est quos redemit san¬
guine suo. tradiderit contẽplando etiã patri suo
Hoc est regnũ cęloꝵ : de quo dicitur. simile est
regnũ cȩlort homini seminanti. bonum sem̃ in
agro suo. B onum aut sem̃: bii sunt filis regni.

Expanded text:
sunt in praedestinatione: si quo minus, dixisset, Ibo sunt in praedestinatione: si quo minus, dixisset, Ibo et parabo, id est, praedestinabo. Sed quia nondum sunt in operatvobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum. Parat autem mansiones, mansionibus parando mansores. Quippe cum dixerit: In domo Patris mei mansiones multae sunt, quid putabimus esse domum Dei, nisi templum Dei? Quid autem sit, interrogetur Apostolus, et respondeat: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Hoc etiam regnum Dei quod Filius traditurus est Patri, unde dicit idem Apostolus: Initium Christus, dequi sunt Christi in praesentia ejus: deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri ; id est, quos redemit sanguine suo, tradiderit contemplando etiam Patri suo. Hoc est regnum coelorum, de quo dicitur, Simile est regnum coelorum homini seminanti bonum semen in agro suo. Bonum autem semen, hi sunt filii regni:
Abbreviated transcription (Latin):
is idomo patris non aliȩ s ipse. et sine dubio
un sunt sic̃ parandȩ non sunt. et nondum st̃
sĩ ꝓsu predicat dm̃ quia fecit qͦ fu tura sc̃:
Non enĩ ait qui facturꝰ est quȩ futura st̃: sed qui
fecit quȩ futura sunt. Ergo et fecit ea: et facturus
est ea. Nam neq facta st̃ si ipse non fecit: neq fu¬
tura sunt. si ipse non fecerit. Fecit gͦ ea p̃destinando:
facturus ẽ operando: sic̃ discipłos quando elege¬
rit. satis indicat eugłm tunc utiq quano eos uoca¬
uit: & tam̃ ait apłs elegit nos ante mundi con¬
stitutionẽ: p̃destinando utiq non uocando. Quos
aut predestinauit.: illos et uocauit. Elegit pre¬
destinando ante mundi consiitutionem: elegit
uocando aute mundi consũmationẽ. Sic & man¬
siones & p̃parauit & p̃parat : nec alias. sed quas
p̃parauit has p̃parat. Qui fecit que futura st̃: quas
p̃parauit p̃destinando. p̃parat operando. Iam gͦ

Expanded text:
nes in domo Patris non aliae, sed ipsae, et sine dubio nes in domo Patris non aliae, sed ipsae, et sine dubio jam sunt sicut parandae ropheta praedicat Deum, quia fecit quae futura sunt? Non enim ait, Qui facturus est quae futura sunt, sed, Qui fecit quae futura sunt . Ergo et fecit ea, et facturus est ea. Nam neque facta sunt, si ipse non fecit: neque futura sunt, si ipse non fecerit. Fecit ergo ea praedestinando, facturus est operando. Sicut discipulos quando elegerit, satis indicat Evangelium; tunc utique quando eos vocavit : et tamen ait Apostolus, Elegit nos ante mundi constitutionem : praedestinando utique, non vocando. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit : elegit praedestinando ante mundi constitutionem, elegit vocando ante mundi consummationem. Sic et mansiones praeparavit et praeparat; nec alias, sed quas praeparavit, has praeparat, qui fecit quae futura sunt: quas praeparavit praedestinando, praeparat operando. Jam ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dendum quod distuleramus ag¬
oscimꝰ: quomͦ intelligi possint
non ẽẽ inter se duo ista contrariaꝰ
quod cũ dixisset dñs. in domo pa¬
tris mei mansiones multe sunt.
cimimnus dixissem uob̃ quia uado parare uo
slcm. ubi satis ostendit ideo se hoc illis
hise quia iam ibi sunt mansiones multȩ. et
ia ipus aliquã preparare: rursus dicit et
iuitro & p̃parauero uob̾ locum. iterũ uenio
lupiã uos ad me ipsum : ut ubi sũ ego et
ussns. Quomͦ uadit et parat locũ. si iam
ati mansiones sunt: Si quominus: dixisset
b parare. Aut si ad huc parandus est. cur
into dixisset uado parare: An iste mansio
be sunt. et parandȩ sunt: Si quominus em̃
int. dixisset uado parare: et tam̃ quia iste
it parandȩ sint. non eas uadit parare sic̃
: sed si abierit et p̃parauerit sic̃ future st̃.
tũ ueniens accipiet suos ad semet ipsũ: ut
est ipse. sint etiã ipsi. Quomͦ ergo mansyo¬

Expanded text:
dendum quod distuleramus, agnoscimus, quomodo intelligi possint non esse inter se ista duo contraria, quod cum dixisset Dominus, In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; ubi satis ostendit ideo se hoc illis dixisse, quia jam ibi sunt mansiones multae, et non est opus aliquam praeparare: rursus dicit. Et si abiero, et praeparavero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad me ipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Quomodo vadit, et parat locum, si jam multae mansiones sunt? Si quo minus, dixisset, Vado parare. Aut si adhuc parandus est, cur non merito dixisset, Vado parare? An istae mansiones et sunt, et parandae sunt? Si quo minus enim essent, dixisset, Vado parare. Et tamen quia ita sunt ut parandae sint, non eas vadit parare sicut sunt: sed si abierit et paraverit sicut futurae sunt, iterum veniens accipiet suos ad seipsum, ut ubi est ipse, sint etiam ipsi. Quomodo ergo mansio
Abbreviated transcription (Latin):
unc est dilectissimi ut quamĩ n¬
lemus intelligamus de uerosl
posterioribus priora.: et deansiu¬
tibus p̃cedentia. in eo quod maits
a pło thome interroganti ese rtfin¬
sum. Dixerat enĩ suꝑius. dĩs ce
de mansionibus loqueretur : quas et esse cͥit
in domo patris sui. et ire se ut p̾paret eas: uhi
telleximus et esse iam mansiones ipsas inp̃distu¬
tione : et p̃parari eas cũ eoꝵ qui ibi mansiri sut
ꝑfidem corda muncdant᷑: qm̃ ipsa dei domusi¬
si sunit. Et quid est aliud manere in domo de qu
esse in popło dei: cũ ipse populus est in dio. e a
in eo: hoc ut p̃paret dñs abiit: ut credendom
eum qui non uidetur. ea quȩ in spetie semꝑ fu¬
tura est. nunc ꝑ fidem mansio p̃paretur. Pni
hoc gͦ dixerat. Et si abiero et p̃parauero uobliꝰ¬

Expanded text:
unc est dilectissimi, ut quantum valemus, intelligamus de verbis Domini posterioribus priora, et consequentibus praecedentia, in eo quod audistis apostolo Thomae interroganti esse responsum. Dixerat enim superius Dominus, cum de mansionibus loqueretur, quas et esse dixit in domo Patris sui, et ire se ut praeparet eas; ubi intelleximus et esse jam mansiones ipsas in praedestinatione, et praeparari eas cum eorum qui ibi mansuri sunt, per fidem corda mundantur, quoniam ipsa Dei domus ipsi sunt; et quid est aliud manere in domo Dei, quam esse in populo Dei, cum idem populus est in Deo, et Deus in eo? hoc ut praepararet, Dominus abiit; ut credendo in eum qui non videtur, ea quae in specie semper futura est, nunc per fidem mansio praeparetur: propter hoc ergo dixerat, Et si abiero, et praeparavero vobi
Abbreviated transcription (Latin):
d eont apsi cius cũ quibus loquebat᷑. nescimꝰ te:
sonlt si eum sciebant. et uia ipse est: uiam scie
oSi cum sciebant et ueritas ipse est: ueritatẽ
usuit. Si eum sciebant. et utta ipse est: uitam
qs pititis fr̃s mei nisi quia dixit. & quo uado
pat s uiam satis: Eece cognouimus qđ scie¬
uit iuam: quia sciebant ipsum qui ẽ uia. Sed
oas qua itur. slũ quid uia ẽ et quo ttur s̃ utrũ ꝙ¬
s sos dixerat scire. & quo uadit et uiã. Opus
Ieit ut diceret. ego sum uia: ut ostenderet.
⁊qui scirent eũ. uiam scire. quã putauerant
aise quo iret: nisi quia ibat ad ueritatem.
i suitam. Ibat cͦ ad se ipsum: ꝑ se ipsum.
lusiquo imus. nisi ad ipsum: & qua imus
apsũ ꝑ ipsum: immo uero ad patrẽ et ipse &

Expanded text:
bus loquebatur, Nescimus te? Proinde si eum sciebant, et via ipse est, viam sciebant: si eum sciebant, et veritas ipse est, veritatem sciebant: si eum sciebant, et vita ipse est, vitam Quid putatis, fratres mei, nisi quia dixit, Et quo vado scitis, et viam scitis? Et ecce cognovimus quod sciebant viam, quia sciebant ipsum qui est via: sed via est qua itur; numquid via est et quo itur? Utruat scire, et quo vadit, et viam. Opus ergo erat ut diceret: Ego sum via: ut ostenderet, eos, quia scirent eum viam scire, quam putaverant se nosse quo iret? nisi quia ibat ad veritatem, ibat ad vitam? Ibat ergo ad seipsum per seipsum; et nos quo imus, nisi ad ipsum? et qua imus, ad ipsum per ipsum: imo vero ad Patr
Abbreviated transcription (Latin):
scitis. Ad hec dicit ei thomas. Dnẽ : non saus
quo uadis. E quomͦ possumus uiam san
Utrumq illos dñs dixerat scire: utrũqhã
iste nescire: & locum quo itur. et uia quisli
Sed nescit ille mentiri. Ergo isti scielunt. Oli
scire nesciebant. Conuincat eos iam scitt: aud
se putant ad huc usq nescire. Dicit eis ii. Es
sum uia et ueritas et uita. Quid est frs: F al
audiuimus discipulũ int̾rogantem :audul¬
mus & magistrũ docentem:  nondũ capi
ain pet uocm sonantẽ seutentiam latitantem.

Expanded text:
suo. Ad haec dicit ei Thomas, Domine, nescimus quo vadis, quomodo possumus viam scire? Utrumque illos Dominus dixerat scire: utrumque dixit iste nescire, et locum quo itur, et viam qua itur. Sed nescit ille mentiri: ergo isti sciebant, et se scire se nesciebant. Convincat eos jam scire, quod se putant adhuc usque nescire. Dicit ei Jesus: Ego sum via, et veritas, et vita. Quid est, fratres? Ecce audivimus discipulum interrogantem, audivimus et magistrum docentem, et nondum capimus, etiam post vocem sonantem, sententiam latitantem.
Abbreviated transcription (Latin):
pud dm̃. equalis patri. coet̃nus gignẽt.
uersus eũ cuiꝰ es seruus: Multa inqͥt habl
de uob̾ loqui & iudicare: s qui me mel
rax est Tanquã diceret: Ideo uerũ d
qͥa filiꝰ ueracis. ueritas sũ: Pateruro.

Expanded text:
alis Patri, coaeternus Patri, do s apud eum cujus es servus: Multa, inquit, habeo de vobis loqui et judicare, sed qui me misit, verax est; tanquam diceret: Ideo verum dico, quia Filius veracis, veritas sum. Pater verax
Abbreviated transcription (Latin):
nitas apud dm̃ cuiꝰ est particeps anima Si
est uerax anima: est ueritas apud dm̃ cuiꝰ
particeps est anima Cuiꝰ particeps si non
fuerit anima: omĩs homo mendax: Si oĩs
homo mendax: nullus homo de suo uerax:
Pater aũt̃ uerax. de suo est uerax: qͥa genu¬
it ueritatẽ: Aluid est uerax ẽ homo iste.
qͥa ꝑcepit ueritatẽ : aliud est uerax ds̃ qͥa
genuit ueritatẽ Ecce quomͦ uerax ẽ ds̃ ñ
participando s generando ueritatẽ: Uideo
uos intellexisse : & gaudeo: Sufficiat uob̃
hodie: Cetera qnͣdo dño placuerit: sic̃ do¬
nauerit exponemꝰ¬

Expanded text:
nitas apud Deum, cujus est particeps anima; si nitas apud Deum, cujus est particeps anima; si est verax anima, est veritas apud Deum, cujus est particeps anima. Cujus particeps si non fuerit anima, omnis homo mendax : si omnis homo mendax, nullus homo de suo verax. Pater autem verax, de suo est verax; quia genuit veritatem. Aliud est, Verax est homo iste, quia jam percepit veritatem; aliud est, Veritatem. Ecce quomodo verax est Deus, non participando, sed generando veritatem. Video vos intellexisse et gaudeo: sufficiat vobis hodie; caetera quando Domino placuerit, sicut donaverit, exponem
Abbreviated transcription (Latin):
mnlideritis qͥa ego sũ: Ad hoc ꝑtinet & tu
qus es: principiũ Ds gͥ in cõmutabilis
st: anma mutabilis: Quando cepit a¬
ina ex dõ. unde sit bona : participan¬
disfit bona: quomꝰ tuus oculus participan¬
do uidet: Nam lumine subtracto ñ uidet:
cuiꝰ particeps factus uidet: Quia gͦ anima
participando fit bona: si mutata eẽ ceperit
mala: bonitas manet cuiꝰ erat particeps bona
Bonitatis enĩ cuiꝰdam particeps facta est.
cũ bona ẽẽt: qͣ mutata in peuis. integra
bonitas ꝑmanet: Si recẽdat anima & ma¬
la fiat. ñ minuit᷑ bonitas: si reuertatur &
bona fiat. ñ crescit bonitas: Factus ẽ oculus
tuus particeps lucis huiꝰ: & uides: Clau¬
sus ẽ: hanc lucẽ non minuisti: Aꝑtus est.
hanc lucẽ non auxisti: Hac data similitudi¬
ne fr̃s intelligite: qͥa si pia est anima. est
pietas apud dm̃ cuiꝰ sit anima particeps: Si
est casta anima: est castitas apud dm̃ cuiꝰ ẽ
particeps anima: Si est bona anima: est bo¬

Expanded text:
tinet et, Tu quis es? Principium . Deus igitur incommutabilis est, anima mutabilis. Quando capit anima ex Deo unde sit bona, participando fit bona: quomodo tuus oculus participando videt. Nam lumine subtracto non videt, cujus particeps factus videt. Quia ergo anima participando fit bona, si mutata coeperit esse mala, bonitas manet cujus erat particeps bona. Bonitatis enim cujusdam particeps facta est cum bona esset; qua mutata in pejus, integra bonitas permanet. Si recedat anima et mala fiat, non minuitur bonitas; si revertatur et bona fiat, non crescit bonitas. Factus est oculus tuus particeps lucis hujus, et vides: clausus est? hanc lucem non minuisti: apertus est? hanc lucem non auxisti. Hac data similitudine, fratres, intelligite quia si pia est anima, est pietas apud Deum, cujus fit particeps anima; si est casta anima, est castitas apud Deum, cujus est particeps anima; si est bona anima, est bo
Abbreviated transcription (Latin):
sum habent: quia clauẽ fidei non habent:
Nos gͦ fr̃s fide p̃cedente quȩ sanat oculũ cor¬
dis nr̃i: qđ intelligimꝰ sine obscuritate ca¬
piamꝰ: qđ non intelligimꝰ sine dubitatione cre¬
damus: A fundam̃to fidei non recedamꝰ: ut
ad culm̃ ꝑfectionis ueniamꝰ: Ds̃ est pat̾: ds̃

Expanded text:
sum habent, quia clavim fidei non habent. Nos ergo, fratres, fide praecedente, quae sanat oculum cordis nostri, quod intelligimus, sine obscuritate capiamus; quod non intelligimus, sine dubitatione credamus: a fundamento fidei non recedamus, ut ad culmen perfectionis veniamus. Deus est Pater, Deus
Abbreviated transcription (Latin):
olulm queramꝰ: Pius homo: si plus est
patist enĩ eẽ pietas q hille qui pitis erat
S art noluerit eẽ castus: castitas integgra
platudo quã pulcher. plus castitas quã
ius nũqͥd dicturi sumꝰ plus ueritas quã
in: Si hoc dixerimꝰ: filiũ incipiemꝰ
det patre maiorẽ: Ait enĩ aꝑtissime ip
ẜ dñs: go sũ uia. & ueritas & uita Ergo
ntas qui me misit uexax est: filius ueri
asut uerax Quid plus sit quero: s ȩqͣlita¬
am inuenio Uerax enĩ pat̾ ñ abea uerita¬
i uerax ẽ. cuiꝰ partẽ cȩpit: s quã totam
nuit: Uideo planius ẽẽ dicendũ: & cer¬
t ne uos dui teneam hodie huc usq tracte¬
nr. Cũ finiero qđ uolo dicere ad uiuante
año: sermo claudat᷑ Hoc ideo dixi : ut in¬
intos uos facerẽ: Omĩs anima qm res est
natibilis. & quãuis magna creatura: tam̃
intura: quãuis corpore melior. tam̃ facta
lnĩo gͦ anima qm̃ mutabilis est hoc ẽ modo
aedit modo non credit: modo uult mͦ

Expanded text:
lus est Potest enim esse pietas, etsi ille qui pius erat, si autem noluerit esse castus, castitas integra ppulchritudo quam pulcher, plus castitas quam castus; numquid dicturi sumus plus veritas quam verax? Si hoc dixerimus, Filium incipiemus dicere Patre majorem. Ait enim apertissime ipse Dominus: Ego sum, via et veritas, et vita . Ergo  ipsa veritas, Qui me misit, verax est? Filius veritas, Pater verax: quid plus sit quaero, sed aequalitatem invenio. Verax enim Pater non ab ea veritate verax est cujus partem cepit, sed quam totam genuit. 8. Video planius esse dicendum. Et certe ne vos diu teneam, hodie huc usque tractetur: cum finiero quod volo dicere, adjuvante Deo, sermo claudatur. Hoc ideo dixi, ut intentos vos facerem. Omnis anima quoniam res est mutabilis, et quamvis magna creatura, tamen creatura; quamvis corpore melior, tamen facta: omnis ergo anima quoniam mutabilis est, hoc est, modo credit, modo non credit; modo vult, modo
Abbreviated transcription (Latin):
uerb̾ explicari ũ possit. ut & numerꝰ sit. & nu¬
merus non sit Uidete enĩ: si non quasi ap¬
Si tres. quid tres: Deficit numerus: Ita deus
nec recedit a numero: nec capit᷑ numero Quia
tres sunt: tanquã est numerus: Si queris
quid tres: non est numerus Unde dictũ est
Magnus dñs nr̃ & magna uirtus eiꝰ: & sapi¬
entie eiꝰ non est numerus: Ubi cogitare poteris:
in cipis numerare Ubi numeraueris: quid nu¬
meraueris non poteris respondere: Pater pat̃
mundi creatores: Hon: Ergo omp̃s pater:¬

Expanded text:
verbis explicari non possit, ut et numerus sit, et nuverbis explicari non possit, ut et numerus sit, et numerus non sit. Videte enim si non quasi apSi tres, quid tres? Deficit numerus. Ita Deus nec recedit a numero, nec capitur numero. Quia tres sunt, tanquam est numerus: si quaeris quid tres, non est numerus. Unde dictum est, Magnus Dominus noster et magna virtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus . Ubi cogitare coeperis, incipis numerare: ubi numeraveris, quid numeraveris non potes respondere. Pater, Patemundi creatores? Non. Ergo omnipote
Abbreviated transcription (Latin):
nitas unus ds̃: trinitas una ęt̾nitas: una po¬
testas: una maiestas: tres s non dii tres: Non
michi calũpniator respondeat: Quid gͦ tres:
Si enĩ tres ait: oportet dicas. quid tres: Respon
dixisti: S quid tres exprime : immo tu nu¬
mera: Nam ego cõpleo tres: cũ dico pat̾ & filiꝰ¬
& sp̃c sc̃s: Id enĩ qđ pater ad se est ds̃ est: qd¬
qd ad patrẽ est filius est: Ista quȩ dico. po¬
Homo & alter homo. si ille sit pat̃. ille filiꝰ: qđ
homo est ad se ipsũ est: qđ pater est ad filiũ est:
& filius qd homo est. ad se ipsũ est: qđ aũt
filius est. ad patrẽ est: Pat̾ enĩ nom̃ ẽ dictũ
ad aliquid: & filius ad aliquid S isti duo
homines sunt: At uͦ pater ds̃. ad aliquid est
pat̃. idest ad filiũ : & filiꝰ ds̃. ad aliquid ẽ filius
id est ad patrẽ: S non quomͦ illi duo homi¬
nes sunt: sic isti duo dii: Quare hoc ita est
ibi: Quia illud aliud: hoc aut̃ aliud ñ ẽ: Quia
illa diuinitas est: est ibi aliqͥd in effabile. qđ

Expanded text:
nitas unus Deus: Trinitas, una aeternitas, una potestas, una majestas; tres, sed non dii. Non mihi calumniator respondeat: Quid ergo tres? Si enim tres, ait, oportet dicas quid tres. Responddixisti; sed quid tres exprime. Imo tu numera: nam ego compleo tres, cum dico, Pater et Fili est: ququod ad Patrem est, Filius est. 4. Ista quae dico po. Homo et alter homo, si ille sit pater, ille filius; quod homo est, ad seipsum est; quod pater est, ad filium est: et filius quod homo est, ad seipsum est; quod autem filius est, ad patrem est. Pater enim nomen est dictum ad aliquid, et filius ad aliquid: sed isti duo homines sunt. At vero Pater Deus ad aliquid est Pater, id est ad Filium; et Filius Deus ad aliquid est Filius, id est ad Patrem: sed non quomodo illi duo homines sunt, sic isti duo dii. Quare hoc non ita est ibi? Quia illud aliud, hoc autem aliud est: quia illa divinitas est. Est ibi aliquid ineffabile, quod
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s accepto sp̃u scõ quo a mor spiritalis ac¬
census est. Raritate ipsa & feruore sp̃c in u¬
nũ redacti. ceꝑunt in ipsa societatis unitate
uendere omĩa quȩ habebant . & precia pone¬
re ad pedes apłoꝵ: ut distribueret᷑ unicuiq sic̃
cuiq opus erat: & hoc de illis scriptura dicit.
qđ erat eis anima una & cor unũ in dm̃ At¬
tendite gͦ fr̃s : & hic agnoscite mysteriũ tri¬
nitatis. quomͦ dicamꝰ. & pater ẽ. & filiꝰ est. &¬
sp̃c̃ sc̃s est: & tam̃ unus ds̃ est Ecce illi tot
milia erant: & cor unũ erat: Ecce tot milia
dico duos homines. duas aninas. at no
homines tres animas. aut maltos brnda
multas animas: Recte utiq utis aisa¬
cedant ad dm̃: una anima est omiuĩ. su
ipse fons karitatis in patre. & filio. & splisi¬
Nonne ibi magis trinttas untis ẽ ds̃ : I

Expanded text:
omnes accepto Spiritu sancto, quo amor spiritualis acomnes accepto Spiritu sancto, quo amor spiritualis accensus est, charitate ipsa et fervore spiritus in unum redacti, coeperunt in ipsa societatis unitate vendere omnia quae habebant, et pretia ponere ad pedes Apostolorum, ut distribueretur unicuique, sicut cuique opus erat. Et hoc de illis Scriptura dicit, quod erat eis anima una et cor unum in Deum . Attendite ergo, fratres, et hinc agnoscite mysterium Trinitatis, quomodo dicamus, Et Pater est, et Filius est, sanctus est, et tamen unus Deus est. Ecce illi tot millia erant, et cor unum erat; ecce tot milliadico duos homines duas animas, aut tres homines tres animas, aut multos homines multas animas? Recte utique dico. Accedant ad Deum, una anima est omnium. Si ipse fons charitatis in Patre et Filio? Nonne ibi magis Trinitas unus est Deus? In
Abbreviated transcription (Latin):
ad inuicẽ sunt : ñ qđ ad se st̃: Quia enĩ ds̃ pat̃
ad se est ds̃ simul cũ filio. & spũ scõ: non sunt
tres dii: Quia ad se est omp̃s. simul cũ filio &
spũ scõ: non st̃ tres omĩpotentes: Quia uͦ ñ ad
se est pat̾. s ad filiũ. nec filius ad se ẽ s ad patrẽn
nec sp̃c sẽs ad se in eo qd dicit᷑ sp̃c patris & filii.
non est qͥd dicã tres. nisi patrẽ & filiũ & sp̃m
unde hoc qđ dicit᷑ ut cũq capiat᷑: Postea quã¬
dñs nr̃ iħc xp̃c resurrexit. & cũ uoluit ascen¬
dit in cȩlũ: decem dieb illic impletis misit
inde sp̃m scm : quo impleti qui ad erant in
conclaui uno. omĩũ gentiũ linguis ceperunt
loqui: Al iraculo exterriti dni int̾fec tores:
cõpuncti doluert̃: dolentes mutati st̃: mu¬
tati crediderunt: Accesserunt corpori dñi.
id est numero fideliũ. tria hominũ milia:
item alio facto quodã miraculo. accessert̃ alia
quinq: facta est plebs una ñ parua: in qua

Expanded text:
nvicem sunt, non quod ad se sunt. Quia enim Deus Pater ad se est Deus simul cum Filio et Spiritu sancto, non sunt tres dii; quia ad se est omnipotens simul cum Filio et Spiritu sancto, non sunt tres omnipotentes: quia vero non ad se est Pater, sed ad Filium; nec Filius ad se est, sed ad Patrem; nec Spiritus ad se, in eo quod dicitur Spiritus Patris et Filii; non est quid dicam tres, nisi Patrem et Filium et Spiunde hoc quod dicitur utcumque capiatis. Posteaquaesus Christus resurrexit, et cum voluit ascendit in coelum, decem diebus illic impletis misit inde Spiritum sanctum: quo impleti qui aderant in conclavi uno, omnium gentium linguis coeperunt loqui. Miraculo exterriti Domini interfectores, compuncti doluerunt, dolentes mutati sunt, mutati crediderunt: accesserunt corpori Domini, id est numero fidelium, tria millia hominum. Item alio facto quodam miraculo, accesserunt alia quinque millia; facta est plebs una non parva: in qua
Abbreviated transcription (Latin):
dim: quãuis de singulis si querat᷑. necesse
it deqͦcũq int̾rogati fuerimnꝰ. dm̃ eẽ fateam᷑.
a ibsuda ista uidentur hoĩb. solita trahen¬
th ad in solita: usibilia ad inuisibilia:e
reuirã cõꝑantib creatori: Int̾rogant enĩ
isliqͣndo infideles : & dicunt Patrẽ quẽ

Expanded text:
dicimus: quamvis de singulis si quaeratur, necesse est de quocumque interrogati fuerimus, Deum esse fateamur. 3. Et absurda ista videntur hominibus solita trahentibus ad insolita, visibilia ad invisibilia, creaturam comparantibus Creatori. Interrogant enim nos aliquando infideles et d
Abbreviated transcription (Latin):
rendo de cęsare ut occideret xpm̃: quam
suꝑius ubi dixerunt. nos legem habemus:
et scdm legem debet mori : qr filiũ dĩ se
fecit. Eoꝵ legem quippe ille ñ timuit. ut
occideret: s magis filiũ dĩ timuit ne orci¬
deret. Nunc uͦ ñ sic potuit contẽpnere cȩ¬
sarem auctorẽ potestatis suȩ: quẽadmodũ
legem gentis aliene. Ad huc tam̃ eugłista
sequit᷑ et dicit. Pilatus aut̃ cũ audisset
hos sermones: ad duxit iħm foras. & sedit¬

Expanded text:
rendo de Caesare, ut occideret Christum, quam rendo de Caesare, ut occideret Christum, quam superius ubi dixerunt, Nos Legem habemus, et secundum Legem debet mori quia Filium Dei se fecit. Eorum Legem quippe ille non timuit, ut occideret: sed magis Filium Dei timuit, ne occideret. Nunc vero non sic potuit contemnere Caesarem auctorem potestatis suae, quaemadmodum Legem gentis alienae. 8. Adhuc tamen Evangelista sequitur, et dicit: Pilatus autem cum audisset hos sermones, adduxit foras Je
Abbreviated transcription (Latin):
multomagis malũ est quã tim̃do. Et ideo
ñ ait uerax magister qui me tibi tradidit
ip se peccatũ habet tanquã ille ñ haberet:
s ait. maiꝰ habet peccatũ : ut etiã se habere
intelligeret. Neq enĩ ꝓpterea illud nullũ est.
qr hoc maius est. E xinde querebat pilatus
dimtitere eũ. Quid est hoc. qđ dictũ est ex¬
inde quasi antea ñ querebat: Lege suꝑiora:
& inuenies iam dudũ eũ querere dimitte¬
re iħm. E.xinde itaq intelligendũ ẽ ꝓpt̾
hoc: id est ex hac causa ne haberet peccatũ
occidendo in nocentẽ sibi traditũ: quãus
minus peccans quã iudei qui eũ illi tradi¬
derunt occidendũ. Exinde gͦ id est ideo.
ne hoc peccatũ faceret: ñ nunc primũ sed
abinitio querebat eũ dimittere. Iudei aut̃
clamabant: dicentes. S i hunc dimittis:
non es amicus cęsaris. Omĩs enĩ qui se re¬
gem facit: contradicit cęsari. Maiorẽ ti¬
morẽ putauerunt se ingerere pilato. ter¬

Expanded text:
multo majus malum est quam timendo; et ideo multo majus malum est quam timendo; et ideo non ait verax Magister: Qui me tibi tradit, ipse peccatum habet, tanquam ille non haberet; sed ait: Majus habet peccatum, ut etiam se habere intelligeret. Neque enim propterea illud nullum est, quia majus est. Exinde quaerebat Pilatus dimittere eum. Quid est hoc quod dictum est, exinde, quasi antea jam non quaerebat? Lege superiora, et invenies jamdudum eum quaerere dimittere Jesum. Exinde itaque intelligendum est, propter hoc, id est, ex hac causa, ne haberet peccatum occidendo innocentem sibi traditum, quamvis minus peccans quam Judaei, qui eum illi tradiderunt occidendum. Exinde ergo, id est, ideo, ne hoc peccatum faceret, non nunc primum, sed ab initio quaerebant eum dimittere. Judaei autem clamabant dicentes: Samicus Caesaris. Omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari. Majorem timorem se ingerere putaverunt Pilato. ter
Abbreviated transcription (Latin):
non respondit ñ sic̃ reus siue dolosus. sed
sic̃ agnus. hoc est sic̃ simplex atq innocens
ñ aꝑuit os suũ. P roinde ubi respondebat ñ¬
respondebat. sic̃ oius silebat: ubi responde¬
bat. sic̃ pastor docebat. Discamꝰ gͦ qđ dixit
et quia plus peccat qui potestati in nocentẽ
occidendũ liuore tradit quã potestas ipsa.
si eũ timore alteriꝰ maioris potestatis occidit.
Talem quippe ds̃ pilato dederat potestatẽ:
ut esset etiã sub cesaris potestate. Qua ꝓpt̃
non haberes in qͥt ad uersus me potestatem
ullam. id est quantulãcũq habes: nisi hoc
qm̃ scio quantũ sit. ñ enĩ tantũ est ut tibi
omĩmodo liberũ sit: ꝓpterea qui me tradidit
tibi maus peccatũ habet. Ille me quippe tuȩ
potestati tradidit inuidendo: tu uͦ eandẽ po¬
testatem in me exerturus es metuendo. Nec ti¬
m̃do quidem p̃sertim innocentẽ homo homi¬
nem debet occidere: s tam̃ id zelando facere

Expanded text:
que respondit ; non sicut reus sive dolosus, sed que respondit ; non sicut reus sive dolosus, sed sicut agnus, hoc est, sicut simplex atque innocens, non aperuit os suum. Proinde ubi non respondebat, sicut ovis silebat; ubi respondebat, sicut pastor docebat. Discamus ergo quod det quia plus peccat qui potestati innocentem occidendum livore tradit, quam potestas ipsa, si eum cum timore alterius majoris potestatis occidit. Talem quippe Dut esset etiam sub Caesaris potestate. Quapropter: Non haberes, inquit, adversus me potestatem ullam, id est, quantulamcunque habes, nisi hoc  Sed quoniam scio quantum sit, non enim tantum est, ut tibi omnimodo liberum sit, propterea qui me tradidit tibi, majus peccatum habet. Ille me quippe tuae potestati tradidit invidendo, tu vero eamdem potestatem in me exerciturus es metuendo. Nec timendo quidem praesertim innocentem homo hominem debet occidere, sed tamen id zelando facere
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum pilatũ. ut non fru stra de illo ꝓphe¬
tia p̃cesserit. sic̃ agnus coram tondente fuit
sine uoce. sic ñ aꝑuit os suũ: tunc itaq qnͣ
do int̾rogantib non respondit. Quãuis enĩ
qͥbusclam int̾rogationib sepe responderit:
tam̃ ꝓpter illa inqͥbus noluit respondere.
ad hoc data ẽ de agno similitudo: ut in suo
silentio ñ reus s innocens haberetur. Cũ
gͦ iudicaretur ubicũq non aꝑuit os suum.
sic̃ agnus non aꝑuit: id est ñ sic̃ male sibi
conscius qui de peccatis conuncebatur suis:
s sic̃ mansuetus qui ꝓ peccatis im molabat᷑
alienis. Dicit gͦ ei pilatus. Michi non lo¬
queris: Nescis quia potestatẽ habeo cru¬
isigere te. et potestatẽ habeo dimittere te :
Lespondit iħc. Non haberes ad uersũ me
potestatẽ ullam : nͥ tibi esset datum desuꝑ.
Propterea qui me tradidit tibi: maius pec¬
catũ habet. Ecce respondit : & tam̃ ubicũq¬

Expanded text:
ipsum Pilatum : ut non frustra de illo propheipsum Pilatum : ut non frustra de illo prophetia praecesserit, Sicut agnus coram tondente se fuit sine voce, sic non aperuit os suum ; tunc utique qndo interrogantibus non respondit. Quamvis enim quibusdam interrogationibus saepe responderit, tamen propter illa in quibus noluit respondere ad hoc data est de agno similitudo, ut in suo silentio non reus, sed innocens haberetur, Cum ergo judicaretur ubicunque non aperuit os suum, sicut agnus non aperuit, id est, non sicut male sibi conscius, qui de peccatis convincebatur suis, sed sicut mansuetus, qui pro peccatis immolabatur alienis. Dicit ergo ei Pilatus: Mihi non loqueris? Nescis quia potestatem habeo crucifigere te, et potestatem haum me potestatem ullam, nisi tibi esset datum desuper. Propterea, qui tradidit me tibi, majus peccatum habet. « Ecce respondit, et tamen non ubi
Abbreviated transcription (Latin):
pite eũ uos et crucifigite eũ: ego enĩ non
in uenio in eo causam. Responderunt iudes
Nos legẽ habemꝰ : & scdm legẽ debet mori:
quia filiũ dei se fecit. Ecce altera maiorin-¬
uidia. Parua quippe illa uidebatur uelut
affectatȩ illicito ausu regie potestatis: et
tam̃ neutrũ sibi iħc mendacit̾ usurpauit:
s utrũq uerũest. et unigenitus ẽ di filius.
& rex a dõ constitutus suꝑ syon montẽ sc̃
eiꝰ: & utrũq nunc de monstraret: nisi qͣns¬
erat potentior. tanto mallet ẽẽ patientiob
Cũ gͦ audisset pillatꝰ hoc uerbum mags¬
cinuit: et ingressus est p̃torium iterum. et
dicit ad iħm. Unde es: Iħo aut̃ responsum
non dedit ei. Hoc silentiũ dñi iħu xp̃i non
semel factũ collatis omĩum eugłistarũ nar¬
rationib repperitur : & apud principes sacer¬
dotũ. et apud herodem quo eũ sic̃ lucas
indicat miserat pilatus audiendũ. & apud

Expanded text:
ipite eum vos et crucifigite eum. Ego enim non ipite eum vos et crucifigite eum. Ego enim non invenio in eo causam. Responderunt ei Judaei: Nos Legem habemus, et secundum Legem debet mori, quia Filium Dei se fecit. » Ecce altera major invidia. Parva quippe illa videbatur, velut affectatae illicito ausu, regiae potestatis: et tamen neutrum sibi Jesus mendaciter usurpavit; sed utrumque verum est, et unigenitus est Dei Filius, et rex ab eo constitutus super Sion montem sanctum ejus: et utrumque nunc demonstrarete patientior. 4. Cum ergo audisset Pilatus hoc verbum, magtimuit; et ingressus est praetorium iterum, et dicit ad Jesum: Unde es tu? Jesus autem responsum non dedit ei. Hoc silentium Domini nostri Jesu Christi non semel factum, collatis omnium Evangelistarum narrationibus reperitur, et apud principes sacerdotum, et apud Herodem, quo eum, sicut Lucas indicat, miserat Pilatus audiendum, et apud
Abbreviated transcription (Latin):
s barrabã latronẽ: non saluatorẽ
sed utt̾fectorẽ. non datorẽ uitȩ s
ademptorẽ: tunc apprehendit pi¬
latus ihm. et flagellauit. Hoc pilatus non
ob aliud fecisse credendus est: nisi ut eiꝰ in¬
uriis iudei satiati sufficere sibi existimarent:
et usq ad eiꝰ mortẽ seuire desisterent. Ad
hoc ꝑtinet quł idem preses etiã cohortẽ suam
ꝑmisit facere quȩ secunt᷑. aut fortassis & uis¬
sit: quãus hoc eugłista tacuerit. Dixit
enĩ quid demde fecerint milites: pilatum
tam̃ id ussisse ñ dixit. Et milites inquit
plectentes coronã de spinis imposuerunt
capiti eiꝰ: et ueste purpurea circundeder̃
eum: et ueniebant ad eũ et dicebant. Aue
plebant᷑ quȩ de se p̃dixerat xp̃c: sic marty¬
menda potentia. cõmendabatur priꝰ untan¬
da patientia: sic regnũ qͣ de hoc mundo ilcar
suꝑbum mundũ non a trocitate puguandi
s patiendi humilitate uincebat. Sic illus
illud granũ multiplicandũ. seminalitur

Expanded text:
torem, sed interfectorem; non datorem vitae, sed ademptorem: Tunc apprehendit Pilatus Jesum, et flagellavit. Hoc Pilatus non ob aliud fecisse credendus est, nisi ut ejus injuriis Judaei satiati sufficere sibi existimarent, et usque ad ejus mortem saevire desisterent. Ad hoc pertinet quod idem praeses cohortem suam etiam permisit facere quae sequuntur; aut fortassis et jussit, quamvis hoc Evangelista tacuerit. Dixit enim quid deinde fecerint milites; Pilatum tamen id jussisse non dixit. Et milites, inquit, plectentes coronam de spinis imposuerunt capiti ejus, et veste purpurea circumdederunt eum. Et veniebant ad euplebantur, quae de se praedixerat Christus; sic martytremenda potentia, commendabatur prius imitanda patientia; sic regnum, quod de hoc mundo non erat, superbum mundum non atrocitate pugnandi, sed patiendi humilitate vincebat; sed  Aug., sic illud granum multiplicandum seminabatur
Abbreviated transcription (Latin):
id qd eos cuꝑe cernebat impleret. Quod aut̃
seqͥtur susceꝑunt aut̃ iħm et eduxer̃: potest
ad milites iam referri apparitores presidis.
Nam postea euidentiꝰ dicit᷑. milites gͦ cum
crucifixissent eũ: quãuis eugłista etiã si to¬
tum iudeis tribuit merito facit. Ipsi enĩ
susceꝑunt qdđ auidissime. flagitauerunt: &
ipsi fecerunt qͥcquid ut fieret extorserunt. S
hec sequentia alio iam sermone tractanda st̃¬

Expanded text:
id quod eos cupere cernebat impleret. Quod ergo id quod eos cupere cernebat impleret. Quod ergo sequitur; Susceperunt autem Jesum, et eduxerunt. Potest ad milites jam referri apparitores praesidis. Nam postea evidentius dicitur: Milites ergo cum crucifixissent eum : quamvis evangelista etiamsi totum Judaeis tribuit, merito facit; ipsi enim susceperunt quod avidissime flagitaverunt, et ipsi fecerunt quidquid ut fieret extorserunt. Sed haec sequentia alio sermone tractanda s
Abbreviated transcription (Latin):
dimittendo impunitũ: quẽ ꝓpter hos ausus
ei tradiderant occidendum. Tradidit gͦ eis
illum ut crucifigeret᷑. S nũquid aliud¬
& ante cupiebat quando dicebat. accipite eũ e¬
uos et crucifigite. uel etiã suꝑius. accipite
eũ uos et scłm legem urãm iudicate eum:
Cur aut̃ illi tantoꝑe n oluer̃ dicentes. nobis
ñ licet int̾ficere quẽquã. & omĩmꝰ instantes ut
ñ ab eis. s ap̃side occidẽ tur: & ideo eũ occiden¬
dũ acciꝑe recusantes. si nunc eũ accipiunt
occidendũ: Aut si hoc ñ fit. cur dictum ẽ
tunc gͦ tradidit eis illũ ut crucifigeretur:
An aliquid inter est: Plane inter est. Non
ẽ enĩ dictũ. tunc gͦ tradidit eis illũ ut cruci¬
figerent eũ. s ut crucifigeret᷑: id est ut ui
dicio ac potestate p̃sidis crucifigeret᷑. Sed
ideo illis traditum dixit eugłista ut eos cri¬
mine implicatos a quo alieni esse conabant᷑
ostenderet. Non enĩ faceret hoo pilatꝰ: nͥ ut

Expanded text:
dimittendo impunitum, quem propter hos ausus dimittendo impunitum, quem propter hos ausus ei tradiderunt occidendum. Tradidit ergo eis illum, ut crucifigeretur. Sed nunquid aliud ante cupiebant, quando dicebat: Accipite eum vos, et crucifigite; vel etiam superius, Accipite eum vos, et secundum Legem vestram judicate eum? Cur autem illi tantopere noluerunt, dicentes, Nobis non licet interficere quemquam ; et omni modo instantes, ut non ab eis, sed a praeside occideretur, et ideo eum occidendum accipere recusantes, si nunc eum accipiunt occidendum? Aut si hoc non fit, cur dictum est, Tunc ergo tradidit eis illum ut crucifigeretur? An aliquid interest? Plane interest. Non est enim dictum, Tunc ergo tradidit eis illum ut crucifigerent eum; sed, ut crucifigerdicio ac potestate praesidis crucifigeretur. Sed ideo illis traditum dicit evangelista, ut eos crimine implicatos, a quo alieni esse conabantur, ostenderet. Non enim faceret hoc Pilatus, nisi ut
Abbreviated transcription (Latin):
hebraice aut̃ galbata. Erat aut̃ parasceue
paschȩ: hora quasi sexta. Qua hora sit
dñs crucifixus. ꝓpter eugłistȩ alteriꝰ testi¬
moniũ qui dixit erat aut̃ hora tercia. et
crucifirxerunt eũ ÷ qm̃ magna disceptatio so¬
let ab oriri: cũ ad ipsum locũ ubi crucifixus
narratur uentũ fuerit. ut potuerimnꝰ si dñs
uoluerit disseremꝰ. Cũ gͦ ꝓtribunali sedisset
pilatus : dicit uideis. Ecce rex ur̃. Illi aut̃
clamabant. Tolle tolle: crucifige eũ. Dixit
eis pilatus. Regẽ ur̃m crucifigã: Ad huc
terrorẽ quẽ de cęsare ingesserant suꝑ are cona¬
tur: de ignominia eoꝵ uolens eos frangere
dicendo. regẽ ur̃m crucisigã: quos de ignomi.¬
nia xp̃i mitigare non potuit. Sed timore max
uinettur. Responderunt enĩ pontifices. N ha¬
bemus regẽ nisi cęsarẽ. Tunc cͦ tradidit eis
iħm. ut crucifigeretur. A ꝑtissime quippe con¬
tra cȩsarẽ uenire uideretur: si regẽ se ñ habere
nͥ cęsarẽ ꝓfitentib. aliũ regẽ uelit ingerere

Expanded text:
ha Ms., Golgotha. Erat autem parasceve Paschae hora quasi sexta. Qua hora sit Dominus crucifixus, propter evangelistae alterius testimonium, qui dixit: Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum; quoniam magna disceptatio solet oboriri, cum ad ipsum locum, ubi crucifixus narratur, ventum fuerit, ut potuerimus, si Dominus voluerit, disseremus. Cum ergo pro tribunali sedisset Pilatus, dicit Judaeis: Ecce rex vester. Illi autem clamabant: Tolle, tolle, crucifige eum. Dixit eis Pilatus: Regem vestrum crucifigam? Adhuc terrorem quem de Caesare ingesserant, superare conatur, de ignominia eorum volens eos frangere dicendo, Regem vestrum crucifigam? quos de ignominia Christi mitigare non potuit: sed timore mox vincitur. 9. Responderunt enim pontifices: Non habemus regem nisi Caesarem. Tuillum, ut crucifigeretur. Apertissime quippe contra Caesarem venire videretur, si regem se non habere nisi Caesarem profitentibus alium regem velit ingerere,
Abbreviated transcription (Latin):
essent de mundo: s hoc regen eratio prestitit.
non generatio. Quid ẽ etiã qd sequit᷑. tui erant.
& mͥ eos dedisti: An aliqnͣdo erant patris. qͣn
do ñ erant unigeniti filii eiꝰ: & habuit aliqnͣdo
pãt aliqͥd sine filio. Absit. Ueruntam̃ habuit aliqͣn
aliqͥd ds̃ filius: qđ nondũ habuit idem ipse
homo filius: qr nondũ erat homo factus ex
matre: qnͣdo tam̃ habebat uniuersa cũ patre.
Qua ꝓpt̾ dixit: tui erant. Non se inde sepa¬
rauit filius ds̃. sine quo nichil umquã pater
habuit: s solet ei tribuere om̃e qđ potest: a¬
quo est ipse qui potest. A quo enĩ habet ut sit:
ab illo habet ut possit: & simul utrũq semꝑ
habuit: qr nũquã fuit & ñ potuit. Quo circa
quicquid potuit pat̾. semꝑ cũ illo filius potuit:
qm̃ ille qui nũquã ñ fuit. & nũquã ñ potuit:
nũquam sine patre fuit: nũquã sine illo pat̾
fuit. Ac ꝑ hoc sic̃ pat̾ eternus om̃ps: ita filius

Expanded text:
essent de mundo. Sed hoc regeneratio praestitit, essent de mundo. Sed hoc regeneratio praestitit, non generatio. Quid est etiam, quod sequitur: Tui erant, et mihi eos dedisti? An aliquando erant Patris, quando non erant unigeniti Filii ejus? et habuit aliquando Pater aliquid sine Filio? Absit; veruntamen habuit aliquando aliquid Deus Filius, quod nondum habuit idem ipse homo Filius, quia nondum erat homo factus ex matre, quando tamen habebat universa cum Patre; quapropter dixit Tui erant. Non se inde separavit Deus Filius, sine quo nihil unquam Pater habuit; squo est ipse qui potest. A quo enim habet ut sit, ab illo habet ut possit; et simul utrumque semper habuit, quia nunquam fuit et non potuit. Quocirca quidquid potuit Pater, semper cum illo Filius potuit; quoniam ille qui nunquam fuit et non potuit, nunquam sine Patre fuit, nunquam sine illo Pater fuit. Ac per hoc sicut Pater aeternus omnipotens, ita Filius
Abbreviated transcription (Latin):
donatur. Iam nc̃ gͦ uideamꝰ : quid de illis a qͥb
tẽ audiebatur. discipłis suis dicat. Manife¬
staui in qͥt nom̃ tuũ hominibꝰ: quos dedisti mͥ.
Non gͦ nouerant dĩ nom̃ cũ essent uidei :
Et ubi est qd legitur. notus in uidea ds̃. in
isrł magnũ nom̃ eius: Ergo manifestaui
nom̃ tuum hominibus istis quos dedisti mͥ de
mundo. qui me audiunt hȩc dicentẽ: non
illud nom̃ tuũ quo uocaris ds̃. s illud quo
uocaris pater m̃s : qd̾ nom̃ manifestari. sue
ipsius filii manifestatione ñ possit. Nã qđ ds̃
dicit᷑. etiã om̃ibus gentib ante quã in ep̃m
crederent: ñ omĩmodo eẽ potuit hoc nom̃ in¬
cognitũ. Hex ẽ enĩ uis uere diuinitatis: ut
creaturȩ rationali iam ratione utenti. non
omĩno acpenitus possit abscondi. Ex ceptis
enĩ paucis in quib natura nimiũ de prauata
est: uniuersũ genus humanũ. dm̃ mundi
huiꝰ fatetur auctorẽ. In hoc gͦ qđ fecit hunc

Expanded text:
donatur. Jam nunc ergo videamus quid de illis a quibus donatur. Jam nunc ergo videamus quid de illis a quibus tunc audiebatur discipulis suis dicat: Manifestavi, inquit, nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi. Non ergo noverant Dei nomen, cum essent Judaei? et ubi est, quod legitur: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ? Ergo manifestavi nomen tuum hominibus istis, quos dedisti mihi de mundo, qui me audiunt haec dicentem, non illud nomen tuum, quo vocaris Deus, sed illud quo vocaris Pater meus, quod nomen manifestari sine ipsius Filii manifestatione non posset. Nam quod Deus dicitur, etiam omnibus gentibus ante quam in Christum crederent, non omnimodo esse potuit hoc nomen incognitum. Haec est enim vis verae divinitatis, ut creaturae rationali jam ratione utenti non omnino ac penitus possit abscondi. Exceptis enim paucis, in quibus natura nimium depravata est, universum genus humanum Deum mundi hujus fatetur auctorem. In hoc ergo, quod fecit hunc
Abbreviated transcription (Latin):
gnerunt. Uere aut̃ cognouerunt: qr uere
otliderunt. Ipsi aut̃ filio quomͦ pater ea uerba
uint: quib uerbis homo poterit explicare:
hbsane questio uidet᷑ . si scłm id qdđ filiuᷤ
sliminis. accepisse a patre illa uerba cre
dicerit quis enarrabit: qnͣdo etiã ipsam
& de uirgine facta ẽ generationẽ eiꝰ quis e¬
imibit: Si uͦ scd̾m id qł est de patre genitꝰ.
umꝙ coet̾̃nus. accepisse a patre ista uerba co¬
tatur: nichil ibi temporis cogitet᷑. quasi
iis fuerit qui ea ñ habuerit. atq ut habe
deo filio dedit. gignendo dedit. Ita enĩ de
eslio pater. sine quib filius eẽ non posset. sic̃
dledit ut eẽt: Nã quomͦ alit̃ uerbo. uerba da
aliqua:  in quo in esffabilit̃ dixit oĩa: S. iã
i saquunt᷑ alio st̃ expectanda sermone: fuit

Expanded text:
erunt; vere autem cognoverunt, quia vere crediderunt. 7. Ipsi autem Filio quomodo Pater ea verba dederit, quibus verbis homo poterit explicare? Facilior sane quaestio videtur, si secundum id quod filius est hominis, accepisse a Patre illa verba credmodo ea didicerit, quis enarrabit; quando etiam ipsam quae de Virgine facta est, generationem ejus quis enarrabit? Si vero secundum id quod est de Patre genitus Patrique coaeternus, accepisse a Patre ista verba cogitatur, nihil ibi temporis cogitetur quasi prius fuerit qui ea non habuerit, atque ut haberet Deo Filio dedit, gignendo dedit. Ita enim dedit Filio Pater, sine quibus Filius esse non posset, sicut ei dedit ut esset. Nam quomodo aliter Verbo verba daret aliqua, in quo ineffabiliter dixit omnia? Sed jam quae sequuntur, alio sunt exspectanda sermone. T
Abbreviated transcription (Latin):
bus hominũ. Et tale hoc est qđ ait manifesa¬
ui nom̃ tuũ hominib quos dedisti mͥ de mun¬
do: quale illud qđ paulo ante dixerat. ego te
clarificaui suꝑ terrã. ꝓ tempore futuro & ills
et hic p̃teritũ ponens: sic̃ qui sciret p̃destine¬
tũ ẽẽ ut id fieret: & ideo se fecisse se dicens qs
erat sine ulla dubitatione facturus. Sed de
his qui iã erant discpłi eiꝰ. ñ de omibus qui
in illũ fuerant credituri. eũ dixisse qđ auat.
manifestaui nom̃ tuũ hominib quos dals
mͥ de mundo: ea quȩ secuntur credibilꝰ iss
de monstrant. Cũ enĩ hoc apxisset: aduil¬

Expanded text:
bus hominum. Et tale hoc est quod hic ait: Manifestabus hominum. Et tale hoc est quod hic ait: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, quale illud quod paulo ante dixerat: Ego te clarificavi super terram; pro tempore futuro, et illic et hic praeteritum ponens, sicut qui sciret praedestinatum esse ut id fieret, et ideo fecisse se dicens, quod erat sine ulla dubitatione facturus. Sed de his qui jam erant discipuli ejus, non de omnibus qui in illum fuerant credituri, eum dixisse quod dixit: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, ea quae sequuntur credibilius esse demonstrent. Cum enim hoc dixisset, ad
Abbreviated transcription (Latin):
e his uerbis dñ sic̃ ipse donauent
sermone isto dispitaturi sumꝰ: qui
ita se habent. Manifestaui nom̃
tuũ hominibus: quos dedisti mͥde
mundo. Qd si de his tantũ dicit
discipłis cũ quibus cȩuauit. & ad quos ante qfi
orare inciperet tã multa locutus est: non ꝑti¬
net hoc ad illã clarificationẽ. siue ut alinter¬
p̃tati sunt. glorificationẽ de qua suꝑuis loque¬
batur: ͥ qua filiꝰ clarificat uel glorificat patrẽ:
Quanta ẽ enĩ uel qualis gła duodecim uel unde¬
cu potiꝰ innotuisse mortalibus: Si aut̃ qł at
manifestaui nom̃ tuũ homunib quos dedisti mͥ
de mundo. om̃s hic intelligi uoluit etiã qui
in eũ fuerant credituri. ad eiꝰ magnã quȩ fu.¬
tura erat ex omĩbus gentib eccłam ꝑtinents.
de qua in psalmo canitur. in eccła magna
confitebor tibi: est plane ista clarificatio. qua
filius clarificat patrẽ: cũ eiꝰ nom̃ notũ fact
om̃ibus gentibus : & tam multis generationi¬

Expanded text:
e his verbis Domini, sicut ipse donaverit, sermone isto disputaturi sumus, quae ita se habent: Manifestavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi de mundo. Quod si de his tantum dicit discipulis cum quibus coenavit, et ad quos antequam orare inciperet, tam multa locutus est; non pertinet hoc ad illam clarificationem, sive ut alii interpretati sunt, glorificationem, de qua superius loquebatur, qua Filius clarificat vel glorificat Patrem. Quanta est enim vel qualis gloria, duodecim vel undecim potius ini nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, omnes hic intelligi voluit, etiam qui in eum fuerant credituri, ad ejus magnam, quae futura erat ex omnibus gentibus, Ecclesiam, pertinentes, de qua in psalmo canitur: In Ecclesia magna confitebor tibi , est plane ista clarificatio, qua Filius clarificat Patrem, cum ejus nomen notum facit omnibus gentibus, et tam multis generationi
Abbreviated transcription (Latin):
ũ: & cũ tota eccła stia in hoc mundo usq in
nsũmationem scłi. Non ttaq recte intelli¬
quit᷑ de quib dixerit. cũ essem cũ eis ego ser¬
iubam eos: nͥ hii quos in se credentes seruare
uncepat. p̃sentia corporali. & quos relicturꝰ
bierat ab sentia corporali: ut eos cũ patre ser¬
uret p̃sentia spiritali. P ost uͦ ad uingit & ce¬
nos suos: ubi dicit. Non ꝓ his aut̃ rogo tan¬
n: s et ꝓ eis qui credituri st̃ in me ꝑ uerbũ eoꝵ
lbi manifestius ostendit. qđ ñ de omĩbus ad

Expanded text:
suam, et cum tota Ecclesia sua in hoc mundo usque in suam, et cum tota Ecclesia sua in hoc mundo usque in consummationem saeculi. Unde non utique recte intelliguntur de quibus dixerit: Cum essem cum eis, ego servabam eos, nisi hi quos in se credentes servare jam coeperat praesentia corporali, et quos relicturus fuerat absentia corporali, ut eos cum Patre servaret praesentia spirituali. Post vero adjungit et caeteros suos, ubi dicit: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt in me per verbum eorum; ubi manifestius os