comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ritanam. ibi conimemoratur aquaunde quib¬
berit non siciet in eternum. Inde rursus in cha¬
na galilee. ubi fecerat de aqua uinum. ubi eũ
commemorat dixisse regulo cinus filius ifir¬
mabatur. insi signa et prodigia uideritis non
creditis. usq ad eo supra omnia mutabilia udq̃
mentem credentis attollere ut nec ip̃a miracu¬
la que quãius diuinitus de mutabilitate corpor
fiant.a fidelib queri uelit. Inde iosolunam
redit. Fit samis trignita octo annorum langͥ¬
dus. Ex hac occasione. que dicuntur. quãdu
diciuitur. Ibi dictum ẽ querebant eum nidei nt¬
ficere. quia non solum soluebat sabbatum : sed
⁊ prẽm sinum dicebat dñi. equalem se faciensdo.
Ubi satis ostenditur quam non usitate sicut solẽt
sancti homines dicere. dix̾it prem suum demnu.
sed quod ei sit equalis insimians. Quippe paulo
suꝑius dixerat eis. de sabbato calũmantib. P̃
ineus usq modo operatur. et ego operor. Ibi ex¬

Expanded text:
ritanam, ubi commemoratur aqua, unde qui biritanam, ubi commemoratur aqua, unde qui biberit non sitiet in aeternum. inde rursus in Canan Galilaeae, ubi fecerat de aqua uinum. ubi eum commemorat dixisse regulo, cuius filius infirmabatur: nisi signa et prodigia uideritis, non creditis, usque adeo supra omnia mutabilia uolens mentem credentis adtollere, ut nec ipsa miracula, quae quamuis diuinitus de mutabilitate corporum fiunt, a fidelibus quaeri uelit. Inde Hierosolymam redit; fit sanus triginta octo annorum languidus. ex hac occasione quae dicuntur! quam diu dicuntur! ibi dictum est: quaerebant eum Iudaei interficere, quia non solum soluebat sabbatum, sed et patrem suum dicebat deum aequalem se faciens deo. ubi satis ostenditur, quam non usitate, sicut solent sancti homines dicere, dixerit patrem suum deum, sed quod ei sit aequalis insinuans; quippe paulo superius dixerat eis de sabbato calumniantibus: pater meus usque modo operatur, et ego operor. ibi ex
Abbreviated transcription (Latin):
rat dixisse de templo corporis sui. Soluite templũ
hoc et in tribus dieb excitabo illud. Ubi maxime
insnuat nõ solum quia deus erat in tempło uer¬
buni caro factum: uerum etiam qr eandem car¬
nem ip̃e resuscitauit. non utiq insi secundum id
quod unum est cum pr̃e. nec separabiliter ope¬
ratur cum ceteris locis fortassis omnib scriptã
non dicat nsi quod deus illum suscitauerit. Nã sic
alicubi expressum est quod cum deus resuscitaret
rpm. etiam ip̃e se resuscitauit. quia cum pr̃e
unus deus est. sicut hoc loco ubi agt. Soluite tẽplũ
hoc. et in trib dieb excitabo illud. Inde cum illo i¬
chodemo. quam magna quam diuia locutus est.
Inde rursus ꝑgit ad testiõmum iohamus. et cõ¬
mendat amicum sponsi non gaudere. nͥ propter
uocem sponsi. Obi admonet aiãm humanam
non de se ip̃a sͥ lucere nec beari nsi incõmutabi¬
lis ꝑticipatione sapiencie. Inde ad mulierẽ sama¬

Expanded text:
rat dixisse de templo corporis sui, Solvite templum rat dixisse de templo corporis sui, Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud : ubi maxime insinuat non solum quia Deus erat in templo Verbum caro factum; verum etiam, quia eamdem carnem ipse resuscitavit, non utique nisi secundum id quod unum est cum Patre, nec separabiliter operatur: cum caeteris locis fortassis omnibus Scriptura non dicat, nisi quod Deus illum susalicubi sic expressum est, quod cum deus resuscitarit Christum, etiam ipse se resuscitauit, quia cum patre unus deus est, sicut hoc loco, ubi ait: soluite templum hoc, et tribus diebus suscitabo illud. Inde cum illo Nicodemo quam magna, quam diuina locutus est! inde rursus pergit ad testimonium Iohannis et comendat amicum sponsi non gaudere nisi propter uocem sponsi. ubi admonet animam humanam non de se ipsa sibi lucere nec beari nisi incommutabilis participatione sapientiae. inde ad mulierem Sama
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uerbum caro factum ẽ ut habitaret in nobis. se¬
cundum quod ip̃e et pr̃ unum sunt: a iohanne
maxime commendanda suscepta ẽ. Qͥ sicut a¬
quila in his que xp̃s sublimus locutus ẽ imimo¬
iatur. nec in terram quodam modo insi raro de¬
scendit. Demq quãius matrem xp̃i se nosse pla¬
ne testetur: tamen neq in enis nactiuitate cum
matheo et luca aliquid dicit. nec enus baptismũ
cum tribus cominemorat. sed tantum modo ibi
testimonium iohãns apte sublimiterq cõmẽ¬
dans. relictis eis ꝑgit cum illo ad inipcias in
chana galilee. Ubi quãius ip̃e euangelista ma¬
trem enis finsse commemoret: ille tñ dicit. quid
michi et tibi est mulier. non repellens de qua
suscepit carnem : sed suam tunt maxime insi¬
nians diunitatem a quam conuersurus in ui¬
nim. que diuinitas illam etiam feminã fecerat. ñ
i illa facta erat. Inde post paucos dies factos in
capharnaum: redit ad templum ubi eum cõmemo¬

Expanded text:
et uerbum caro factus est, ut habitaret in nobis, seet uerbum caro factus est, ut habitaret in nobis, secundum quod ipse et pater unum sunt, a Iohanne maxime commendanda suscepta est, qui sicut aquila in his quae Christus sublimius locutus est inmoratur nec in terram quodammodo nisi raro descendit. denique quamuis matrem Christi se nosse plane testetur, tamen nec in eius natiuitate cum Mattheo et- Luca aliquid dicit nec eius baptismum cum tribus commemorat, sed tantum modo ibi testimonium Iohannis alte sublimiterque commendans relictis eis pergit cum illo ad nuptias in Canan Galilaeae, ubi, quamuis ipse euangelista matrem eius fuisse commemoret, ille tamen dicit: quid mihi et tibi est, mulier? non repellens, de qua suscepit carnem, sed suam tunc maxime insinuans diuinitatem aquam conuersurus in uinum, quae diuinitas illam etiam feminam fecerat, non in illa facta erat. Inde post paCapharnaum, redit ad templum, ubi eum commemo
Abbreviated transcription (Latin):
feratur. Quicquid enn singuli dixerunt que
ab alus non dicta sunt. difficile ẽ ut habeãt
aliquam repugnancie questionem. Ac ꝑhor
liquido constat.tres istos matheum scilicet et
marcum. et lucam. maxime circa humamta
et rex et sacerdos est. Et ideo marcus qui in ullo
misterio quattuor ammalium hominis uidet᷑
demonstrare ꝑsonam. uel mathei magis comes
uidetur quia cum illo plura dicit. pp̃ regiam
ꝑsonam que incõmitata eẽ non solet. quod ĩ
primo libro commnemorani: uel quod probabi¬
lius intelligitur cum ambobus incedit. Nam
quãius matheo in plurib. tamen in alns nõmillis
luce magis congrut. ut hoc ip̃o demonstret᷑ ad leo¬
nem et ad uitulum hoc ẽ et ad regalem quam
quam matheus. et ad sacerdotalem quam lu
c̃ ꝑtinere. Quam figuram marcus gerit ꝑtinẽs
ad utrimq. Diuinitas u̾o xp̃i qua equalis ẽ pr̃ĩ
setundum quod uerbum ẽ et deus apud deum.

Expanded text:
feratur. quidquid enim singuli dixerunt, quae feratur. quidquid enim singuli dixerunt, quae ab aliis non dicta sunt, difficile est, ut habeant aliquam repugnantiae quaestionem. ac per hoc liquido constat tres istos, Mattheum scilicet. Marcum et Lucam, maxime circa humanitaet rex et sacerdos est. et ideo Marcus, qui in illo mysterio quattuor animalium hominis uidetur demonstrare personam, uel Matthei magis comes uidetur, quia cum illo plura dicit propter regiam personam, quae incomitata esse non solet, quod in primo libro commemoraui, uel, quod probabilius intellegitur, cum ambobus incedit. nam quamuis Mattheo in pluribus, tamen in aliis nonnullis Lucae magis congruit, ut hoc ipso demonstretur ad leonem et ad uitulum, hoc est et ad regalem, quam Mattheus, et ad sacerdotalem, quam Luc est, pertinere, quam figuram Marcus gerit pertinens ad utrumque. diuinitas uero Christi, qua aequalis est patri, secundum quod uerbum est et deus aput deum
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad illum locum ubi ait. Et cessauit autem
loqui: dixit ad symonem. Duc i altum et laxate
recia ur̃a in capturam. hoc totum nõ h ullam re¬
pugnancie questionem. Iohannes quidem uider
sumile aliquid dicere. S illud ilonge aliudest
quod factum est post resuprettionem ad mare
tiberiadis. Ibi enim non solum ip̃m tempus ua¬
de diuersum est: sed etiam res ip̃a plurimumd¬
stat. Nam retia illic in dexteram ꝑtem nis¬
la. centum quinquaginta tres pisces cepeñt
magnos quidẽ. sed ꝑtinuit ad euangelistam
dicẽre. quod cum tam magni eeñt retia non
sunt dirupta. respicientem scilicet ad hoc fac¬
tum. quod lucas commnemorat. ubi premultitu¬
dine piscium recia rumpebant᷑. Iam cet̾a simlid
ichanni lucas non dixit insi cuca domini pasuo¬
nem et rrͦnem. Qui totus locus a cena ip̃ns
ad finem sic a nobis tractatus ẽ ut ominum
collatis testimomis nichil eos dissentire Docereꝰ
Iohannes ẽ reliquus. qui iam non restat cnc̃õ¬

Expanded text:
m locum, ubi ait: ut cessauit autem loqui, dixit ad Simonem: duc in altum et laxate retia uestra in capturam. hoc totum non habet ullam repugnantiae quaestionem. Iohannes quidem uidetur simile aliquid dicere, sed illud longe aliud est, quod factum est post resurrectionem domini ad mare Tiberiadis. ibi enim non solum ipsum tempus ualde diuersum est, sed etiam res ipsa plurimum distat. nam retia illic in dextram partem missa centum quinquaginta tres pisces ceperunt, magnos quidem, sed pertinuit ad euangelistam dicere, quod, cum tam magni essent, retia non sunt disrupta, respicientem scilicet ad hoc factum, quod Lucas commemorat, ubi prae multitudine piscium retia rumpebantur. iam cetera similia Iohanni Lucas non dixit nisi circa domini passionem et resurrectionem. qui totus locus a cena ipsius usque ad finem sic a nobis tractatus est, ut omnium conlatis testimoniis nihil eos dissentire doceremus. X. Iohannes est reliquus, qui iam non restat cui con
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsum euangelium iohãnis quã nuelto am¬
plius erigit ad contemplationem ueritatis. tam
multo amplnis precipere de dulcedine caritatis.
Et quia illud preceptum uerissimum ac saluber¬
rimumi est. quanto magnus es tanto humilia
te in onmib: qui euangelista xp̃m longe cete¬
ris altius cõmendat. apud eum discipulis pedes
lauat.

Expanded text:
hic ipsum euangelium Iohannis, quam multo amhic ipsum euangelium Iohannis, quam multo amplius erigit. ad contemplationem ueritatis, tam multo amplius praecipere de dulcedine caritatis. et quia illud praeceptum uerissimum ac saluberrimum est: quanto magnus es, tanto humilita te in omnibus, qui euangelista Christum longe ceteris altius commendat, aput eum discipulis pedes lauat.
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑ speculum et in enigmate: longe tamen
subliminis ab ommi sim atione corporali. Qua¬
pp̃ quãins in illis trib actiue. ĩ iohãms autẽ
euangelio dona contemplatuie uirtutis elu¬
ceant eis qui hec dinoscere sunt idonei: tanẽ
et hoc iohannes qm̃ ex ꝑte est sic manebit do¬
nec uemat quod ꝑfectum est. Et aln quidem
datur ꝑ sp̃m sermo sapientie. aln sermo sciẽ.
secundimi eundem spm̃. Alius diẽ dño sapit.
alius de pectore liquidius aliquid bibit. alius leuatus
usq ad tciũcelũ meffabilia uerba audit. Onmes
tamen quanidui sunt in corpore ꝑegrinantur a dño.
et omnib bone fidelib spei in libro inte scriptis ser¬
uatur quod dictum ẽ. et ego diligam eum et mam¬
festabo me ip̃m illi. Uerumptamẽ in hac pere¬
grinatione quantum rei hunis intelligencia uel
sciencia quisq profecerit. tanto magis caueat dia¬
bolica incia suꝑbiam et imudenciam. Memmerit

Expanded text:
si per speculum et aenigmate, longe tamen si per speculum et aenigmate, longe tamen sublimius ab omni similitudine corporali. quapropter quamuis in illis tribus actiuae, in Iohannis autem euangelio dona contemplatiuae uirtutis eluceant eis qui haec dinoscere sunt idonei, tamen et hoc Iohannis, quoniam ex parte est, sic manebit, donec ueniat quod perfectum est. et alii quidem datur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eundem spiritum; alius diem domino sapit, alius de pectore domini liquidius aliquid bibit, alius leuatus usque ad tertium caelum ineffabilia uerba audit, omnes tamen, quamdiu sunt in corpore, peregrinantur a domino et omnibus bonae spei fidelibus in libro uitae scriptis seruatur quod dictum est: et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi. uerum tamen in hac peregrinatione quantum rei huius intellegentia uel scientia quisque profecerit, tanto magis caueat diabolica uitia superbiam et inuidentiam. meminerit
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiente mundicia qua figatur. Et quanto
quisq hoc magis potest. tanto maior est. quanto
autem minus. tanto ninor. Si autem inchil
adhuc tale mens hominis exꝑta est in qua tam̃
endisq cupiditatib hunis seculi mortalis. ur¬
tutis actione. Tanquam in comitatu trium i¬
lorum euangelistarum cum mediatore xp̃o ã¬
bulans. eum qui filis dei semꝑ est propter noᷤ
filium hominis factum. ut sempiterna uirtus
enis et duunitas nr̃e infirmitati et mortalita¬
ti contemperata de nr̃o. nobis in se atq ad se
faceret uiam. cum magne spei leticia fideliter
teneat. Ne peccet a rege xp̃o regatur. si forte pͥ¬
cauerit: ab eodem sacerdote xp̃o expietur.Atq
ita in actione bone conuersationis et uite mitͥ¬
tis pennis gemme dilectiomis: tanquam adis dua¬
b ualidis enectus a terris. ab eodem ip̃o xp̃o uerbo
illuminetur. uerbo quod ĩ printipio erat et uer¬
bum apud deum erat. et uerbum deus erat. et

Expanded text:
sufficiente munditia, qua figatur. et quanto sufficiente munditia, qua figatur. et quanto quisque hoc magis potest, tanto maior est. quanto autem minus, tanto minor. si autem nihil adhuc tale mens hominis experta est, in qua tameiendisque cupiditatibus huius saeculi moralis uirtutis actione tamquam in comitatu trium illorum euangelistarum cum mediatore Christo ambulans. eum qui filius dei semper est propter nos filium hominis factum, ut sempiterna uirtus eius et diuinitas nostrae infirmitati et mortalitati contemperata de nostro nobis in se adque ad se faceret uiam, cum magnae spei laetitia fideliter teneat. ne peccet, a rege Christo regatur; si forte peccauerit, ab eodem sacerdote Christo expietur adque ita in actione bonae conuersationis et uitae nutritis pinnis geminae dilectionis tamquam duabus alis ualidis euectus a terris ab eodem ipso Christo uerbo inluminetur, uerbo, quod in principio erat et uerbum a
Abbreviated transcription (Latin):
tatis luce potiatur. et mente penitus a con suetu¬
dine inte hunis alienata. illi constanter et inde¬
clinabiliter hereat: nec quid querat. nec quis que¬
rit intelligit. Credat ergo potius sublum aucto
ritati mimmeq fallaci. quãdui sumns in corpore
ꝑegrinari nos a domimo et ambulare ꝑfidem.
nondum ꝑ speciem. Ac sic ꝑseueranter retinens
atq custodiens fidem. spem. et caritatẽ: inten¬
dat in speciem ex pignere quod accepinius scĩ¬
spũs. qui nos docebat docebit omnem ueritatem.
infitabit et mortalia corpora nr̃a ꝑ inhabitã¬
tem spm̃ enis m nobis. Prius autem quam
uuificetur hoc quod mortuum ẽ propter petcatum:
protuldubio corruptibile est et aggrauat anmia.
Et si quando aduita excedit hanc nebulam quãte¬
gitur omnis terra. id est hant carnalem caligine
qua tegitur omins ita terrena: tanquam rapidi
choruscatione perstringitur et in suam infirmitat
redit. iuuente desiderio quo rursus erigatur. nec

Expanded text:
tatis luce potiatur et mente penitus a consuetutatis luce potiatur et mente penitus a consuetudine uitae huius alienata illi constanter et indeclinabiliter haereat, nec quid quaerat nec quis quaerat intellegit. credat ergo potius sublimi aucritati minimeque 115 fallaci, quandiu sumus in corpore peregrinari nos a Domino et ambulare per fidem, nondum per speciem, ac sic perseveranter retinens atque custodiens fidem, spem et charitatem, intendat in specie ex pignore quod sancti Spiritus accepimus, qui nos docebit docet omnem veritatem, uificabit et mortalia corpora nostra per inhabitantem spiritum eius in nobis. prius autem quam uificetur hoc quod mortuum est propter peccatum, procul dubio corruptibile est et adgrauat animam, et si quando adiuta excedit hanc nebulam, qua tegitur omnis terra, id est hanc carnalem caliginem, qua tegitur omnis uita terrena, tamquam rapida coruscatione perstringitur et in suam infirmitatem redit uiuente desiderio, quo rursus erigatur, nec
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾alis et coetermus tantum modo pr̃is ẽẽ non etiam
fun spñs putaret᷑. Postremo suas oues petro le¬
amanti eumq se amare ter confitenti commendãs
dicit eundem iohannem sic se uelle manere donec
uemat. Ubi etiam michi idetur alto docuisse my¬
sterio istam ipsam iohĩs euangelicam dispensatiõe.
qua in lucem liquidissimam uerbi sublumter fer¬
tur ubi trutatis equalitas et incommnutabilitas
uideri potest. et qua maxime proprietate distet
a ceteris homo. cimus susceptione uerbum caro fac¬
tum est ꝑspicue cerm cognosciq non posse: insi
cum ip̃e dominus uenerit. ideo sit manebit donec ue¬
mat. Manebit autem nunc in fide credentium.
tunc autem facie ad faciem contemplandum erit
cum apparuerit uita nr̃a. et nos cum ip̃o apparebi¬
imis in gloria. Qͥsquis autem arbitratur homimi
uitam istis mortalem adhuc agenti posse continge¬
re. ut dimoto atq discusso onmi nubilo phantasia

Expanded text:
tialis et coaeternus est, tantummodo patris esse, non etiam tialis et coaeternus est, tantummodo patris esse, non etiam filii spiritus putaretur. postremo suas oues Petro amanti eumque amorem ter confitenti commendans dicit eundem Iohannem sic se uelle manere, donec ueniat. ubi etiam mihi uidetur alto docuisse mysterio istam ipsam Iohannis euangelicam dispensationem, qua in lucem liquidissimam uerbi sublimiter fertur, ubi trinitatis aequalitas et incommutabilitas uideri potest, et qua maxime proprietate distet a ceteris homo, cuius susceptione uerbum caro factum est, perspicue cerni cognoscique non posse, nisi cum ipse dominus uenerit. ideo sic manebit, donec ueniat. manebit autem nunc in fide credentium, tunc autem facie ad faciem contemplandum erit, cum apparuerit uita nostra et nos cum ipso apparebimus in gloria. quisquis autem arbitratur homini uitam istam mortalem adhuc agenti posse contingere, ut dimoto adque discusso omni nubilo phantasiar
Abbreviated transcription (Latin):
longe tamen hunc in xp̃i altiora subuectum ab pp̃o
mitio libri sui raro fuisse cum ceteris idest pͥmoar¬
ca iordanem propter testimonum ichãnis hapte
inde transmare tyberiadis quando turbas de qm̃q
panib pauit.et suꝑ a quas ambulauit. tercio i
bethama ubi unguento precioso fidelis femme
deuotione ꝑfusus ẽ. donec illis octurreret ad pas¬
lionis tempus. quod cum eis erat necessario nar¬
raturus. Ubi tamẽ ip̃ãm domunitam cenam de
qua nullus eoꝵ tacuit. multo opulentius tanquã
de celario dommici pectoris ubi discumbere sole¬
bat exhibuit. Demde ip̃m pilatum uerbis al¬
tiorib ꝑcutit. dicens regnnum suum nõ eẽ de hoc
mundo. regeniq se natum et ad hoc uenisse ĩ hũc
mundum ut testimonum ꝑhibeat ueritati.¬
rariam quoq post resurrectionem imstica altitudi¬
ne uisitans. noli me inquit tangere. nondum emm a¬
scendi ad prẽm. Discipulis etiam insufflando dedit

Expanded text:
longe tamen hunc in Christi altiora subuectum ab ipso longe tamen hunc in Christi altiora subuectum ab ipso initio libri sui raro fuisse cum ceteris, id est primo circa Iordanen propter testimonium Iohannis baptistae, inde trans mare Tiberiadis, quando turbas de quinque panibus pauit et super aquas ambulauit, tertio in Bethania, ubi unguento pretioso fidelis feminae deuotione perfusus est, donec inde illis occurreret ad passionis tempus, quod cum eis erat necessario narraturus, ubi tamen ipsam dominicam cenam, de qua nullus eorum tacuit, multo opulentius tamquam de cellario dominici pectoris, ubi discumbere solebat, exhibuit. ipsum deinde Pilatum uerbis altioribus percutit dicens regnum suum non esse de hoc mundo regemque se natum et ad hoc uenisse in hunc mundum, ut testimonium perhibeat ueritati.riam quoque post resurrectionem mystica altitudine uisitans: noli me, inquit, tangere; nondum enim ascendi ad patrem. discipulis etiam insuflando dedit
Abbreviated transcription (Latin):
uidet me. iudet ⁊ prẽm. Ubi multa locutus est de
spiritu scõ paraclito. quem imssurus eis enat. et de
sua clarificatione quam habint apud pr̃ẽm pius¬
quam mundus eẽt. et quod unum nos faceret m
se sicut ip̃e et pr̾ unum sunt. Nõ ut ⁊ ip̃e et pir
et nos unum. sed nos unum sicut ip̃e unum. Mut¬
taq alia mireq subluma. de quib disserere siit
digium est etiam si iam cẽms ydonei. n hor
tamen opere non id nos suscepisse quis nõ adu̾¬
tatur. Quod alibi fortasse reddendum est hic cer¬
te non est expetendum. Commendare quippeuo¬
lumius amatorib uerbi dei et studiosis scẽ uerita¬
tis. quãius enldem xp̃i qui uerus et uerar est ĩ¬
ninciator atq predicator iohannes in euangei
suo fuerit.cimis et ceteri tres qui scripserunte¬
uangelium. et ceteri apostoli qui non quidem
ipsam narrationem scribendam susceperinit. in ea
tamẽ predicatione sui officu mumis impleuerunt.

Expanded text:
uidit me, uidit et patrem. ubi multa locutus est de uidit me, uidit et patrem. ubi multa locutus est de spiritu sancto paracleto, quem missurus eis erat, et de sua clarificatione, quam habuit aput patrem, priusquam mundus esset, et quod unum nos faceret in se, sicut ipse et pater unum sunt, non ut ipse et pater et nos unum, sed nos unum sicut ipsi unum, multaque alia mireque sublimia, de quibus disserere, sicut dignum est, etiamsi iam essemus idonei, in hoc tamen opere non id nos suscepisse quis non aduertat? quod alibi fortasse reddendum est, hic certe non est expetendum. commendare quippe uoluimus amatoribus uerbi dei et studiosis sanctae ueritatis, quamuis eiusdem Christi, qui uerus et uerax est, adnuntiator adque praedicator Iohannes in euangelio suo fuerit, cuius et ceteri tres, qui scripserunt euangelium, et ceteri apostoli, qui non quidem ipsam narrationem scribendam susceperunt, in ea tamen praedicatione sui officii munus implerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
scimus. cimis in et̾num participatione iiuemius.
Inde iterum iohannes octurrit in bethamam
matheo et marto. Ibi factum ẽ illud de unguẽto
pretioso quo pedes enis a maria caputq ꝑfusum est.
cisdem narratione uersante. Ceterum quod ad ser¬
mones domun actinet non cessat se actollere in ea
que ille abhinc etiam sublimiter duiturneq locu¬
tus est. Nam et quando eum uoluerunt uidere
gentiles ꝑ philippum et andream: habuit excel¬
sum sermonem. quẽ alioꝵ euangelistarimi nullꝰ
inserut. Ibi preclara iterum de lucis illumminatiõe
et lucis filios faciente commnemorat. Denide n
ipla cena de qua enangelistaꝵ nullus tacuit.
quam multa et quam excelsa uerba enis iohãnes
cõmemorat que aln tacuerunt. non solum de cõ¬
mendatione humilitatis quando pedes discipu¬
loꝵ lauit. sed cini expressus ꝑbucellam traditor
eius exisset remanentib cum illo undecim in serno¬
ne ip̃ns mirabiliter stupendo marimeq dutue¬
no edem ioharmes inimoratus ẽ. ubi dixit. Qn

Expanded text:
emus? inde iterum Iohannes occurrit in Bethania Mattheo et Marco, ubi factum est illud de unguento pretioso, quo pedes eius a Maria caputque perfusum est, eisdem narratione uersante. Ceterum quod ad sermones domini adtinet, non cessat se adtollere in ea quae ille abhinc etiam sublimiter diuturneque locutus est. nam et quando eum uoluerunt uidere gentiles per Philippum et Andream, habuit excelsum sermonem, quem aliorum euangelistarum nullus inseruit; ibi praeclara iterum de luce inluminante et lucis filios faciente commemorat. deinde in ipsa cena, de qua euangelistarum nullus tacuit. quam multa et quam excelsa uerba eius Iohannes commemorat, quae alii tacuerunt! non solum de commendatione humilitatis, quando pedes discipulorum lauit, sed, cum expressus per buccellam traditor eius exisset, remanentibus cum illo undecim, in sermone ipsius mirabiliter stupendo maximeque diuturno idem Iohannes inmoratus est, ubi dixit: qui
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ad inquisitiones ianuari libri duo. xlui.
¶De opere monachorum liber umis .xluii.¬
¶ De bono cõnigali liber unus. xluiii
¶ De genesi ad trãm libri duodecim..l.¬
¶ Contra licteras petiliam libri tres li
¶ad cresconium grãmaticum partis do¬
¶Admomtio donatistaꝵ de maxunamstis
¶De peccatoꝵ meritis et remissione et de
baꝑtismo paruuloꝵ ad marcellimĩ libei tres. lix¬
¶ De uinco haptismo contra petiliamini
constantinensem liber unus.lx.¬

Expanded text:
ad inquisitiones Ianuarii libros II, de opere monachorum librum I, de bono coni--De Genesi ad Litteram, libri duodecim. contra literas Petiliani libros III, ad Crestonium grammaticum partis Doadmonitio Donatistarum de Maximianistis I, de peccatorum meritis et remissione et de baptismo parvulorum ad Marcellinum libros III, de unico baptismo contra Petilianum ad Constantin
Abbreviated transcription (Latin):
tractemus. exceptis his que h cum matheo mar¬
coq cõiuma quomam illa iam omina ꝑtracti¬
ta supt.
ic ergo incipit lucas. Qmam quidem nl¬
ti conati sunt ordinare narrationem que
Nt nobis comple ͣsunt rerum. sicut tradiderimnt

Expanded text:
tractemus exceptis eis quae habet cum Mattheo Martractemus exceptis eis quae habet cum Mattheo Marcoque communia, quoniam illa iam omnia pertractata sunt. sic ergo incipit Lucas: Quoniam quidem multi conati sunt ordinare narrationem, quae in nobis conpletae sunt, rerum, 2 sicut tradider
Abbreviated transcription (Latin):
monem consentiatur. nec propter illos bonoꝵ so¬
cetas deseratur. Hoc faciunt qui hñt in se ip̃is salẽ.
et ꝑacem hñt inter se.
sequitur marcus. Et inde exurgens uenit ĩ
fines nidee ultra iordanem. et comiemunt
lterum turbe ad eum. et sicut consuenerat iterum
docebat illos. Et cetera usq ad illud ubi ait. Om̃s
qnm exeo quod abundabat illis miserunt. Hec
uo de penuria sua omma que hũit misit totum
bictum suum. In hac tota contertione oĩa suꝑiora
considerata sunt. ne quid uiderent̃ hr̃e contrarium. q̃
tum mathei ordine ceteros conferebamus. Hot uiqt
de iudua pauꝑtuda. que duo mimita misit iua¬
zophilatium. duo soli dicunt marcus et lucas. et
sine ulla q̃one concordant. Hinc iam usq ad cem̃
dĩ ude ominum omma considerata tractaumꝰ
non dicit et marcus quod cogat cum adiquo com¬
pari ad inquirendum ne quid repugnare uideat.¬
Runc gͦ deinceps luce euangelium ex ordine ꝑ

Expanded text:
nionem consentiatur nec propter illos bonorum sonionem consentiatur nec propter illos bonorum societas deseratur. hoc faciunt qui habent in se ipsis salem et pacem habent inter se. Sequitur fines Judaeae ultra Jordanem, et conveniunt iterum turbae ad eum, et sicut consueverat iterum docebat illos, etc., usque ad illud ubi ait, Omnes enim ex eo quod abundabat illis miserunt: haec vero de penuria sua omnia quae habuit misit, totum victum suum . In hac tota contextione omnia superiora considerata sunt, ne quid viderentur habere contrarium, quando cum Matthaei ordine caeteros conferebamus: hoc autem de vidua paupercula quae duo minuta misit in gazophylacium, duo soli dicunt, Marcus et Lucas , sed sine ulla quaestione concordant. Hinc jam usque ad coenam Domini, unde omnium omnia considerata tractavimus, non dicit et Marcus quod cogat cum aliquo comparari, ad inquirendum ne quid repugnare videatNunc ergo deinceps Lucae euangelium ex ordine per-
Abbreviated transcription (Latin):
ri de hoc seculo abscedant. Qui profecto et pͥusꝙͣ
rp̃ĩanoꝵ nuimero socientur. utiliores sunt quam
hi qui cum iam xp̃iam appellentur. et xp̃ianis sa¬
cramentis nibuti sint talia suadent. ut eos qui
ca ꝑsuaseruit secum in et̾nam penam ꝑtrahãt.
Quos membroꝵ corporaliũ nomme tanquam ma¬
nimmi uel oculum scandalizantem iubet erui a corpore.
hoc est ab ip̃a unitatis societate: ut sme his potius ue¬
matur ad intam. quam cum eis eatur in gehennã.
Hoc ip̃o autem separantur a quib separant᷑. quod
eis mala suadentib hoc est scandadizantib non con¬
sentitur. Et si quidẽ omnib bonis cum quib eis no¬
ticia ẽ etiam de hac ꝑuersitate innotescunt. ab omñ
patione separantur. Si autẽ quibusdam ita nõti
sunt. plurib autẽ ista eorum ẽ ignota ꝑu̾sitas:
talerandi sunt sicut ante uentilationem palea to¬
leratur in area. ut neq illis ad imquitatis cõmu¬

Expanded text:
ri de hoc saeculo abscedant. qui profecto, et priusqri de hoc saeculo abscedant. qui profecto, et priusquam Christianorum numero socientur, utiliores sunt quam hi qui, cum iam Christiani appellentur et christianis sacramentis inbuti sint, talia suadent, ut quibus ea persuaserint secum in aeternam poenam pertrahant. quos membrorum corporalium nomine tamquam manum uel oculum scandalizantem iubet erui a corpore, hoc est ab ipsa unitatis societate. ut sine his potius ueniatur ad uitam, quam cum eis eatur in gehennam. hoc ipso autem separantur, a quibus separantur, quod eis mala suadentibus, hoc est scandalizantibus, non consentitur. et si quidem omnibus bonis, cum quibus eis notitia est, etiam de hac peruersitate innotescunt, ab omnium rum participatione separantur; si autem quibusdam ita noti sunt, pluribus autem ista eorum est ignota peruersitas, ita tolerandi sunt, sicut ante uentilationem palea toleratur in area, ut neque illis ad iniquitatis commu
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum discipulis eum non sequebatur. Sic ẽĩ
contexit. Qui enim non est adu̾sum uos. pro
uobis est. Quisquis emm potum dederit uobis ca¬
licem a que in noĩe meo quia xp̃r estis: a men
dico uobis non ꝑdet mercedem suam. Onde oste¬
dit etiam illum de quo iohãnes suggesserat. et
unde iste enis sermo exortus ẽ quod non ita seꝑa¬
rabatur a societate discipuloꝵ ut eam tanquam
hereticus improbaret. sed sicut homines nondũ
audere xp̃i suscipere sacramenta. et tanen nom̃
fauere xpĩano. ita ut xp̃ianos etiam suscipiant. et ñ
ob aluid eis insi quia xpĩam sunt obsequantur. De
qualib dicit. quod non ꝑdunt mercedem suam. Nõ
qia iãm tuti atq securi sͥ debent iuderi ex hac be¬
inuolencia quam erga xpĩanos hñt. etiam si xp̃i
haptismo non abluantur. nec uintati enis incor¬
porentur: sed quia ita iam dei misericordia gu¬
bernantur ut ad ea quo ꝑuemant. atq ita secu¬

Expanded text:
qui cum discipulis eum non sequebatur. sic enim qui cum discipulis eum non sequebatur. sic enim contexit: qui enim non est aduersum uos, pro uobis est. quisquis enim potum dederit uobis calicem aquae in nomine meo, quia Christi estis, amen dico uobis, non perdet mercedem suam. unde ostendit etiam illum, de quo Iohannes suggesserat et unde iste eius sermo exortus est, quod non ita separabatur a societate discipulorum, ut eam tamquam hereticus inprobaret, sed sicut solent homines nondum audere Christi suscipere sacramenta et tamen nomini fauere christiano, ita ut Christianos etiam suscipiant et non ob aliud eis, nisi quia Christiani sunt, obsequantur, de qualibus dicit, quod non perdunt mercedem suam, non quia iam tuti adque securi sibi debent uideri ex hac beniuolentia, quam erga Christianos habent, etiamsi Christi baptismo non abluantur nec unitati eius incorporentur, sed quia ita iam dei misericordia gubernantur, ut ad ea quoque perueniant adque ita secu
Abbreviated transcription (Latin):
illam. Bonim est tibi debilem introire in bita.
quam duas mams habentem ire in gehẽnam¬
i utnem mextingiubilem. ubi uermis eorim
non moritur.et ignis non extingintur. Et ceta
usq ad illud ubi ait. Habete in uobis salem. et
patem habete int̾ uos. Hec marcus domimm
locutum postea quã illum qui m nomine enis
eiciebat demonia et cum discipulis nõ eum leque¬
batur uetint prohiberi. contextim commemo¬
rat. aliqua ponens que nullus alius euangelista¬
rum posit. aliqua u̾o que matheus quo połu
et aliqͥua itidem que et. matheus et lucas: Sd
illi et alus occasionib et in alio rerum ordine.
non hoc loco ubi de illo suggestum ẽ. qui cum di¬
scipulis xp̃i non eum sequebat᷑. et demomia ĩ ai
noĩe eiciebat. Unde michi iudetur etiam hoc
loco dominus secundum marci fidem ideo dixis¬
se que alus etiam locis dicit. quia satis ꝑtinehĩt
ad hanc ipãm enis sentenciam qua uet̾ut ꝓhi¬
beri uirtutes in nomme suo fieri etiam ab illo.

Expanded text:
bonum est tibi debilem introire in uitam quam duas manus habentem ire in gehennam, ignem inextinguibilem, ubi uermis eorum non moritur et ignis non extinguitur, et cetera usque ad illud ubi ait: habete in uobis salem et pacem habete inter uos. haec Marcus dominum locutum, posteaquam illum qui in nomine eius eiciebat demonia et cum discipulis non eum sequebatur uetuit prohiberi, contextim commemorat aliqua ponens, quae nullus alius euangelistarum posuit, aliqua uero, quae Mattheus quoque posuit, et aliqua itidem, quae et Mattheus et Lucas, sed et illi ex aliis occasionibus et in alio rerum ordine, non hoc loco, ubi de illo suggestum est, qui cum discipulis Christi non eum sequebatur et demonia in eius nomine eiciebat. unde mihi uidetur etiam hoc loco dominus secundum Marci fidem ideo dixisse quae aliis etiam locis dixit, quia satis pertinebant ad hanc ipsam eius sententiam, qua uetuit prohiberi uirtutes in nomine suo fieri, etiam ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
¶ De libero arbitrio libri tres. Uin¬
¶ De genesi aduersus manicheos libri duo.ix¬
¶ De musica libri sex.x¬
¶ De uerã religione lib̾ unus. xii¬
¶ De utrlitate credendi liber unꝰ. xiii¬
¶ Acta contra fortunatum manicheũ liber unꝰ.¬
¶ De fide simboli liber unus .xui.¬
¶ De genesi ad licteram liber unus .xuii.
¶ De sermone dm̃i in monte libri duo .xuiii.¬
¶ Psalmus contra ꝑtem donati .xuiiii.
¶Contra epistolam donati heretici liber unꝰ
¶ Expositio eplẽ ad galathas liber unus .xxiii.¬

Expanded text:
, de libero arbitrio libros III, de Genesi contra Manicheos libros II, de musica libros VI, de vera religione librum I, de utilitate credendi librum I acta contra Fortunatum manicheum librum I, de fide vel symbolo librum I, de Genesi ad literam, imperfectum librum I, de sermone domini in monte libros II, psalmum contra partem Donati librum I, contra epistolam Donati heretici librum  expositione
Abbreviated transcription (Latin):
qui in nomme xp̃i uirtutes faciebat. et in locie¬
tate discipuloꝵ xp̃i non erat. in quantum o¬
perabatur uirtutes uirtutes in illius nomine.¬
nitantum cum ip̃is erat et aduersus eos non
erat. Inquantum u̾o eorum societati non adhe¬
rebat: intantum cumi ipsis non erat. et aduer¬
sus eos erat. S quia illi hoc eum facere pro¬
hibuerunt in quo cum ip̃is erat. dixit eis do᷑.
Nolite prohibere. Illud enim ꝓhibere debuerũt.
quod ertra eoꝵ erat societate. ut illi unita tem
ecclesie suaderent: non illud in quo cum illis erat.
nomeu scilicet magr̃i et domini coꝵ in demomo¬
ium expulsione cominendans. Sicut ecclã ca
tholica facit. non improbans in hereticis sacra
sed improbat et prohibet diuisionem ac separatio¬
nem uel aliquam aduersam paci ueritatiq sen¬
tenciam. Iu hoc eium aduersus nos sunt. quia
in hoc nobiscum non sunt et nobis non colligunt.
et ideo spargunt.¬

Expanded text:
qui in nomine Christi uirtutes faciebat et in sociequi in nomine Christi uirtutes faciebat et in societate discipulorum Christi non erat, in quantum operabatur uirtutes iin tantum cum ipsis erat, et adversus eos non erat; in quantum vero eorum societati non adhaerebat, in tantum cum ipsis non erat, et adversus eos erat. Sed quia illi hoc eum facere prohibuerant, in quo cum ipsis erat, dixit eis Dominus, Nolite prohibere. Illud enim prohibere debuerunt, quod extra eorum erat societatem, ut illi unitatem Ecclesiae suaderent; non illud in quo cum illis erat, nomen scilicet Magistri et Domini eorum in daemoniorum expulsione commendans. Sicut catholica Ecclesia facit, non improbans in haereticis Sacram nos non sunt: sed improbat et prohibet divisionem ac separationem, vel aliquam adversam paci veritatique sententiam; in hoc enim adversus nos sunt, quia in hoc nobiscum non sunt, et nobiscum non colligunt, et ideo spargunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pitlis. nolite prohibere. qui enum non est aduci¬
sus uos pro nobis est. An hoc intesse aliquis di¬
cet quia hic discipulis ait. qui nõ est adusus
uos pro uobis est.ibi autẽ de se ip̃o locutus ẽ qui me¬
cum non est aduersus me est. Quasi uero posset
cun illo non eẽ qui discipulis enis tanquam mẽ¬
bris enis sociatur. Alioqum quomodo uerũ erit
qui uos recipit me recipit. et quando uii ex
mimiuns meis fecistis in fecistis. Aut põt etiã
non ẽẽ aduersus eum. qui fuerit adu̾sus disci¬
pulos ens. Nam ubi erat ullud qui uos sperint
me sꝑuit. et quandui um de minorib istis nõ
fecistis neq michi fecistis. et saule saule quid
me ꝑsequeris. cum dilcipulos enis ꝑlequeret᷑.
S minirum hoc uult intelligi. intantum cũ
illo non eẽ aliquem. in quantum ẽ adu̾sus il¬
lum. et intantum adu̾sus illum non eẽ. in qͣn¬
tum cum illo est. Exempli gracia. sicut iste ip̃e

Expanded text:
pulis: nolite prohibere; qui enim non est aduerpulis: nolite prohibere; qui enim non est aduersus uos, pro uobis est? an hoc interesse aliquis dicet, quia hic discipulis ait: qui non est aduersus uos, pro uobis est, ibi autem de se ipso locutus est: qui mecum non est, aduersus me est? quasi uero possit cum illo non esse qui discipulis eius tamquam membris eius sociatur. alioquin quomodo uerum erit: qui uos recipit, me recipit, et: quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis? aut potest etiam non esse aduersus eum, qui fuerit aduersus discipulos eius? nam ubi erit illud: qui uos spernit, me spernit, et: quando uni ex minimis meis non fecistis. neque mihi fecistis, et: Saule, Saule, quid me persequeris? cum discipulos eius persequeretur? sed nimirum hoc uult intellegi in tantum cum illo non esse aliquem, in quantum est aduersus illum, et in tantum aduersus illum non esse, in quantum cum illo est. exempli gratia, sicut iste ipse
Abbreviated transcription (Latin):
turba multa eẽt cum thũ uec haberent qd̾
manducarent. Et cetera usq ad illud ubi ait hc¬
spondit illi iohannes dicens. Magister iuemiius
quendam in nomine tuo eicientem demonia. qui
non sequitur nobiscum.et prohibuius eum. Is̃
autem ait. Nolite prohibere eum. Nemo est enim
qui faciat uirtutem in nomine meo. et possit
cito de me male loqui. Qͥ enim non est aduersa
uos. pro uobis est. Hoc lucas similiter narrat. ii
quod ip̃e non dicit. Nemo ẽ enini qui faciat ur¬
tutem in nommne meo. et possit cito male loqui
de me. Nulla ergo ẽ inter eos questio. cuiusquã
re pugnancie. S uidendum est ne hoc illi sen¬
tencie domini putetur contrarium ubi ait. Qͥ
mecum non est aduersus me est. et qui mecũ
non colligit spargit. Quomodo emm iste non
erat aduersus eum qui cum illo non erat. de qͦ
iohaunes suggessit qd̾ cum illis eum non seque¬
batur. si aduersus illum ẽ qui non ẽ cum illo.
Aut si aduersus illum erat quomodo dicit disci¬

Expanded text:
turba multa esset nec haberent quod manducarent, et cetera usque ad illud ubi ait: respondit illi Iohannes dicens: magister, uidimus quendam in nomine tuo eicientem demonia, qui non sequitur nobiscum, et prohibuimus eum. Iesus autem ait: nolite prohibere eum; nemo est enim qui faciat uirtutem in nomine meo et possit cito male loqui de me; qui enim non est aduersum uos pro uobis est. hoc Lucas similiter narrat, nisi quod ipse non dicit: \'nemo est qui faciat uirtutem in nomine meo et possit cito male loqui de me.\' nulla est ergo inter eos quaestio cuiusquam repugnantiae. sed uidendum est, ne hoc illi sententiae domini putetur contrarium ubi ait: qui mecum non est, aduersus me est; et qui mecum non colligit, spargit. quomodo enim iste non erat aduersus eum. qui cum illo non erat, de quo Iohannes suggessit, quod cum illis eum non sequebatur, si aduersus illum est qui non est cum illo? aut si aduersus illum erat, quomodo dicit disci
Abbreviated transcription (Latin):
q domini ꝑduxit narrationem suam. ut in quat¬
tuor auctorib euangelice scripture dignum suo
labore haberet locum: uerum etiam de inceps q̃
ꝑ apostolos gesta sunt que sufficere credidit ade¬
dificandum fidem legentium uel audientium.
ita scripsit ut solus enus liber fide dignus habere᷑:
in ecclia de apłõꝵ actib narrantis. reprobatis
onnib qui non ea fide qua oportuit facta dictaq
apostolorum ausi sunt scribere. Eo quippe tempore
scripserunt marcus et lucas. quo non solum ab ec¬
desia xp̃i : uerum etiam ab ip̃is adhuc in carne
manentib apostolis probari potuerunt.
ic ergo narrare lucas incipit euangelium.
fint in dieb herodis regis iudee. sacerdos qͥdã
noĩe zacharias de uice abia. et uxor uxor illi defi

Expanded text:
que domini perduxit narrationem suam, ut in quatque domini perduxit narrationem suam, ut in quattuor auctoribus euangelicae scripturae dignum suo labore haberet locum, uerum etiam deinceps quae per apostolos gesta sunt, quae sufficere credidit ad aedificandam fidem legentium uel audientium, ita scripsit, ut solus eius liber fide dignus haberetur in ecclesia de apostolorum actibus narrantis reprobatis omnibus qui non ea fide, qua oportuit, facta dictaque apostolorum ausi sunt scribere. eo quippe tempore scripserunt Marcus et Lucas, quo non solum ab ecclesia Christi, uerum etiam ab ipsis adhuc in carne manentibus apostolis probari potuerunt. Sic ergo narrare Lucas incipit euangelium: 6 fuit in die- bus Herodis, regis Iudae, sacerdos quidam nomine Zacharias de uice Abia et uxo
Abbreviated transcription (Latin):
oninia scripsisse in euangelio suo que ihs̃ cum apłis
in terra uersatus fecit et dixit ne sit contrarium
ichãm.qui ait multa alia fecisse ihm̃ que si scribe¬
rentur mundum totum non potuisse capere illos
libros cum etiam constet ab aliis euangelistis
non pauca narrata que lucas narrando ip̃e nõ
actigit. De omnib gͦ fecit sermonem eligendo
de omnib unde faceret sermonem que nidicauit
apta et congrua sufficere officio dispensationis
sue. Et quod dicit multos conatos ordinare nar¬
rationem que in nobis complete st̃ rerum: ui¬
detur significare nõmillos qui non potuerunt hoc
susceptum mumis implere. Ideo autem dicit sibi
uisum eẽ ex ordine diligenter scribere : quomam
multi conati sunt. S eos debemus accipere. qͦꝵ
in eccliã nilla extat auctoritas: quia id quod
conati sunt. implere mimime potuerunt. Iste ãt
non solum usq ad resurrectionem assumptiõem¬

Expanded text:
omnia scripsisse in euangelio suo quae Iesus cum apostolis omnia scripsisse in euangelio suo quae Iesus cum apostolis in terra uersatus fecit et dixit, ne sit contrarium Iohanni, qui ait multa alia fecisse Iesum, quae si scriberentur, mundum totum non potuisse capere illos libros, cum etiam constet ab aliis euangelistis non pauca narrata, quae Lucas ipse narrando non adtigit. de omnibus ergo fecit sermonem eligendo de omnibus, unde faceret sermonem, quae iudicauit apta et congrua sufficere officio dispensationis suae. et quod dicit multos conatos ordinare narrationem, quae in nobis conpletae sunt. rerum. uidetur significare nonnullos, qui non potuerunt hoc susceptum munus implere; ideo autem dicit sibi uisum esse ex ordine diligenter scribere, quoniam multi conati sunt; sed eos debemus accipere, quorum in ecclesia nulla extat auctoritas, quia id quod conati sunt implere minime potuerunt iste autem non solum usque ad resurrectionem adsumtionem
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipio ommno diligenter ex ordine tibi scribere
optime theo phile. ut cognoscas corum uerborum
de quib eruditus es ueritatem hoc pͥncipum ad
euangeln narrationem nondum ꝑtinet. Adino¬
net autem ut nouerimius eundem᷑ lucam etiã
illim librum scripsisse qui actus a postolorum uod¬
tur. Non solum quia thcophili nomen etiam ilu
mest nam posset fieri ut et alnis aliquis theophi¬
lus eẽt. et si idem ip̃e esset ab alio ad tͥlum aliquid
scriberetur sicut a luca euangelium: sed quia et
ibi ita exorsus est ut diceret pͥmum quidem ser¬
monem feci de omnib o theophile que cepit ns̃ fa¬
cere et docere ulq in diem quo aplĩs quos elegit ꝑ
spm̃ sanctum mandans nissit predicare euange¬
lium: dedit intelligi quod iam scripserit euangi¬
in librum unum ex quattuor. quorum est in ecclã
sublimis auctoritas. Nec ideo quia dixit de om̃ib
se fecisse sermonem que cepit ih̃s facere et docere
usq in diem quo mandaint a postolis: putari dos¬

Expanded text:
nter ex ordine tibi scribere, optime Theofile, ut cognoscas eorum uerborum, de quibus eruditus es, ueritatem. hoc principium ad euangelii narrationem nondum pertinet. admonet autem, ut nouerimus eundem Lucam etiam illum librum scripsisse, qui actus apostolorum uocatur. non solum, quia Theofili nomen etiam illic inest — nam posset fieri, ut et alius aliquis Theofilus esset et, si idem ipse esset, ab alio ad illum aliquid scriberetur sicut a Luca euangelium —, sed quia et ibi ita exorsus est, ut diceret: primum quidem sermonem de omnibus feci, o Theofile, quae coepit Iesus facere et docere usque in diem, quo apostolos elegit, per spiritum sanctum mandans iussit praedicare euangelium, dedit intellegi, quod iam scripserit euangelii librum unum ex quattuor, quorum est in ecclesia sublimis auctoritas. nec ideo, quia dixit de omnibus se fecisse sermonem quae coepit Iesus facere et docere usque in diem, quo mandauit apostolis, putari
Abbreviated transcription (Latin):
cupasse. que utiq in. regno illo non erit ubi caro
incorruptibilis erit. Quãius et aliter possit
intelligi: ut carnem et sangiuĩem opera carnis
et sanguinis dixisse accipiamus apostolum. et
eos dei regnnum non possessuros qui ꝑseuerant
ista dilexerint. Hic liber sic incipit. Corona

Expanded text:
cupasse, quae utique in regno illo non erit, ubi caro cupasse, quae utique in regno illo non erit, ubi caro incorruptibilis erit, quamuis et aliter possit intellegi, ut carnem et sanguinem opera carnis et sanguinis dixisse accipiamus apostolum, et eos dei regnum non possessuros, qui perseueranter ista dilexerint. Hic liber sic incipit: Corona
Abbreviated transcription (Latin):
sam tu male fecisti ut occideres filiũ eius. Hoc opꝰ
quam uocant fundamenti: principia ens so¬
la redarguit. sed in ceteris illius ꝑtib annotatio¬
nes ubi indebatur affixe sunt. quib tota subu̾titur.
et quib cõmonerer: si quando contra totam screbe
bacauisset. Hic liber sic incipit. Unum̃ uerum dm̃
in eruditis sermone conscriptus ẽ fidei regu¬
lam continens et precepta iuendi. In quo illud
quod positum ẽ. nec eos audia mus qui carnis re¬
su̾rectionem futuram negant. et cominemorant
quod ait apostolus paulus: caro et sanguis regͣ.
dei non possidebunt. non intelligentes quod ip̃e
dicit apoꝰ. oportet corruptibile hoc induere incor¬
ruptionẽ. et mortłe hoc induere mimortalitatẽ.
cum enim hoc factum fu̾it iam non erit caro ⁊
sanguis. sed celeste corpus. non sic accipiendũ
ẽ quasi carnis non sit futura subctancia. sed car¬
nis et sangumis nomme ipam corruptõnem
carnis et sanguinis intelligendus ẽ aplũs mĩ¬

Expanded text:
sam: tu male fecisti occidere filium ejus . Hoc opus quam vocant Fundamenti, principia ejus sola redarguit; sed in caeteris illius partibus annotationes ubi videbatur, affixae sunt, quibus tota subvertitur, et quibus commonerer, si quando contra totam scribere vacavisset. Hic liber sic incipit: Unum verum Deum.ineruditis humili sermone conscriptus est, fidei regulam continens, et praecepta vivendi. In quo illud quod positum est, Nec eos audiamus, qui carnis resurrectionem futuram negant, et commemorant quod ait apostolus Paulus, « caro et sanguis regnum Dei non possidebunt; » non intelligentes quod ipse dicit Apostolus, « Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere inmortalitatem; cum enim hoc factum fuerit, iam non erit caro et sanguis, sed caeleste corpus, non sic accipiendum est, quasi carnis non sit futura substantia, sed carnis et sanguinis nomine ipsam corruptionem carnis et sanguinis intellegendus est apostolus nun
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor ¶narratio in eo uersatur
loco in quo ncce est eos usq in finẽ
pariter ambulare. nec multum
digredi ab iuicem. sicubi forte ali
etliquid comeniorat quod alius pret̾mctit: iude¬
tur michi expeditius nos de monstran posse
ominum euangelistarum conuemientiam
si ab hoc iam loco ominum omĩa contexamus. et in
bnam narrationem faciemq digeramus. Sic gͦ
arbitror cominodius faciliusq id quod suscepinius
erplicari: ut aggrediamur narrationem omma
aut quod uoluit cõmemorauit. ut tamen ab om̃¬

Expanded text:
quattuor narratio in eo uersatur loco, in quo necesse est eos usque in finem pariter ambulare nec multum digredi ab inuicem, sicubi forte alius aliud commemorat quod alius praetermittit, uidetur mihi expeditius nos demonstrare posse omnium euangelistarum conuenientiam, si ab hoc iam loco omnium omnia contexamus et in unam narrationem faciemque digeramus. sic ergo arbitror commodius faciliusque id quod suscepimus explicari, ut adgrediamur narrationem omnia aut quod uoluit commemorauit, ut tamen ab omn