comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gitur Godefridus uir qͥdem
potens & strenuus bonusq
consilio. fide tamen ac ueri¬
tate longe discrepabat a fre¬
derico. Quos utrosq uiros
egregios qm̃ res optulit in prȩ¬
senti narratione. indignum
putauimus de uirtute & eoꝵ
moribus silentio prȩterire
His genus. ȩtas. potentia. ꝓpe
erant ȩqualia. magnitudo qͦq¬
animi par & gła. sed alii ali¬
ter alia: Frederico innocentia
& uitȩ integritas merat. cuu
seueritas cum honestate reue¬
rentiam dignitatemq ad¬
diderat. Rebus etiam ipsis
palam dabat intelligi. qͦd
neq amicitiam neq ꝓpin¬
quitatem generis. ad hoc
nec sublimitatem regni iusti¬
tia & ueritate unquam poti¬
ora habuerit. Ast in Gode¬
frido ingens uirtus corporis
& animi. bellis militaribꝰq
exercitus enitens. claritudi¬
nem uiro parabat. in quo
eloquentia eq ac prudentia
acriingenio prȩminebat.
Uerum uerbis non minus
quam factis famam sui no¬
minis extendere. item hono¬

Expanded text:
gitur Godefridus, vir quidem gitur Godefridus, vir quidem potens, et strenuus bonusque consilio, fide tamen ac veritate longe discrepabat a Frederico. Quos utrosque viros egregios, quoniam res obtulit in praesenti narratione, indignum putavimus de virtute et eorum moribus silentio praeterire. His genus, aetas, potentia prope erant aequalia; magnitudo animi, par et gloria. Sed alii aliter alia: Frederico innocentia et vitae integritas inerat, cui severitas cum honestate reverentiam dignitatemque addiderat, rebus etiam ipsis palam dabat intelligi quod neque amicitiam, neque propinquitatem generis, ad hoc nec sublimitatem regni justitia et veritate unquam potiora habuerit. Ast in Godefrido ingens virtus corporis et animi, bellis militaribusque exercitiis enitens, claritudinem viro parabat, in quo eloquentia aeque ac prudentia acri ingenio praeeminebat. Verum verbis non minus quam factis sui famam nominis extendere, item hono
Abbreviated transcription (Latin):
iniustum hoc qͥdem fuerit.
ut qui nocte latenter intra¬
uerit. uelut fur fugatus ra¬
pina caruerit. Domnus
abb̃ tunc temporis inter nos
non aderat. quia post obitũ
ducis re consilioq destittꝰ
quid ageret quo se uerter&
in dubium uenerat. Neq
mortales inuenire habebat
Uerum quia Godefridum
qui tunc marchio erat
longobardiȩ non ignorabat
ualere prȩ cȩteris potentia
& dignitate. itemq apud
regem & optimates posse pli¬
rimum consilio & familia¬
ritate: ad illum recuperan¬
di grã se totum contulit p̃cio
precibusq Is nimirum tunc
affectabat in ducamen p̃de¬
cessoris sui succedere: cui dom¬
nus ab̃b stabulensem aduoca¬
tionem annuens malebat
etiam ab rege simul appe¬
tere. Enimuero qͦd salua
eius grã dixerimus. in hoc mi¬
nus recte fecisse reprehendi¬
tur. qͦd in humanis auxiliis
spe recuperandi nimium fi¬
disse dicitur: cũ minime sit
tuta defensio quȩ ꝑ hominẽ
posse consistere putatur x

Expanded text:
injustum hoc quidem fuerit, injustum hoc quidem fuerit, ut qui nocte latenter intraverit, velut fur, fugatus rapina caruerit. Dominus abbas tunc temporis inter nos non aderat, quia post obitum ducis re consilioque destitutus, quid ageret, quo se verteret in dubium venerat. Neque mortales invenire habebat. Verum quia Godefridum, qui tunc marchio erat Longobardiae, non ignorabat valere prae caeteris potentia et dignitate, itemque apud regem et optimates posse plurimum consilio et familiaritate, ad illum recuperandi gratia se totum contulit pretio precibusque. Is nimirum tunc affectabat in ducamen praedecessoris sui succedere, cui dominus abbas Stabulensem advocationem annuens malebat etiam simul ab rege appetere. Enim vero quod salva ejus gratia dixerimus in hoc minus recte fecisse reprehenditur quod in humanis auxiliis spe recuperandi nimium fidisse dicitur, cum minime sit tuta defensio, quae per hominem posse consistere putatur.
Abbreviated transcription (Latin):
decantatio. aspice dñe quia
facta est eccłȩ tuȩ desolatio.
eam quȩ sed et in tristitia ñ
est qui consoletur nisi tui so¬
lius miseratio.
ex nomine domni abb̃is pro¬
gressus eis contradiceretur.
tamen uti res erat ꝓ uoto
agrippinam coloniam ꝓfici¬
scuntur Inquisiti ab archi¬
ep̃o de sua uoluntate & abba¬
tis ordinatione. consulti refe¬
runt se magis aliunde quã
ex suis id uelle Quibus ad
sua remissis. euocatur abb̃
Tegeno ex cenobio bromvilrȩ:
quem ꝓpriis priuatum non
sine industria facit ep̃s alie¬
na suscipere. Nam eũ abba¬
tem uere exordinat mal¬
mundrensium : quem uelut
furem aliunde cogit intrare
sed non ꝑ ostium. Ergo fidu¬
cia & conductu comitis cuon¬
radi uenientem suum abba¬
tem suscipiunt malmundren¬
ses monachi. nocte udelicet
qua erat celebritas michae¬
lis archangeli. Cui mtran¬
ti tanquã ad subripiendum
ꝑ noctis tenebras. illi uolun¬
tarii ad suscipiendũ adhi¬
bent faces & lampadas: Nec

Expanded text:
decantatio: Aspice, Domine, quia decantatio: Aspice, Domine, quia facta est Ecclesiae tuae desolatio; eam, quae sedet in tristitia, non est qui consoletur, nisi tui solius miseratio. ex nomine domini abbatis progressus eis contradiceretur, tamen, uti res erat pro voto, Agrippinam Coloniam proficiscuntur. Inquisiti ab archiepiscopo de sua voluntate et abbatis ordinatione consulti, referunt se magis aliunde quam ex suis id velle. Quibus ad sua remissis, evocatur abbas Tegeno ex coenobio Broulwilre, quem propriis privatum non sine industria facit episcopus aliena suscipere. Nam eum abbatem vere exordinat Malmundariensium, quem velut furem aliunde cogit intrare, sed non per ostium. Ergo fiducia et conductu comitis Cuonradi venientem suum abbatem suscipiunt Malmundarienses monachi, nocte videlicet qua erat celebritas Michaelis archangeli. Cui intranti, tanquam ad subripiendum, per noctis tenebras, illi voluntarii ad suscipiendum adhibent faces et lampadas. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
sine cunctatione. ꝓfitentur
se ita facturos uelocius. qu
res nobis luctuose comꝑta.
uelut nox lucem ingruenti¬
bus tenebris sic nos operuit
mestitia: Quidam tamen ex
nostris cũ baculo patroni
nr̃i illuc ad eunt. reuendica¬
toq loco ex nomine eiꝰ qͦd
irritum fuit. ab illis inuisi
redeunt. Comes prȩdictus
satis indigne tulit id factum
iri superse. efferatisq animis
cupiebat hoc ulcisci tã suꝑ
monachos quã suꝑ laicos
eccłȩ. Unde & maxima ꝑse¬
cutio incubuit nr̃is. ut nec
quoquã auderent palam ꝓ¬
gredi diffusis ubiq locorum
militaribus insiduis. Placuit
gͦ cõmuni consilio frm̃ uene¬
rabile corpus domini nr̃i Re¬
macli exponi in medium.
sicq cũ eo cui fiebat in iusti¬
tia ꝓpensius e̾ẽ supplicandũ.
Hoc modo qualecunq dolor
exigebat remedium Iusta
enim causa dolendi erat suis
ꝓprium uidelicet bonum
eatenus iniolatum ereptũ
iri ab iniustis mortalibus.
Eo ex tempore non defuit
nobis dies noctesq luctuosa

Expanded text:
sine cunctatione profitentur se ita facturos velocius. Quae res nobis luctuose comperta, velut nox lucem ingruentibus tenebris, sic nos operuit moestitia. Quidam tamen ex nostris cum baculo patroni nostri illuc adeunt, revindicatoque loco ex nomine ejus, quod irritum fuit, ab illis invisi redeunt. Comes praedictus satis indigne tulit id factum iri super se, efferatisque animis cupiebat hoc ulcisci tam super monachos, quam super laicos Ecclesiae. Unde et maxima persecutio incubuit nostris, ut nec quoquam auderent palam progredi, diffusis ubique locorum militaribus insidiis. Placuit ergo communi consilio fratrum venerabile corpus domini nostri Remacli exponi in medium, sicque cum eo, cui fiebat injustitia, propensius esse supplicandum, hoc modo, qualecunque dolor exigebat remedium. Justa enim causa dolendi erat suis proprium videlicet bonum, eatenus inviolatum, ereptum iri ab injustis mortalibus. Eo ex tempore non defuit nobis dies noctesque luctuosa
Abbreviated transcription (Latin):
domnus noster ep̃s: metro¬
politano remanente in pa¬
latio cum sibi consentien¬
tibus. Fiebat interea maxi¬
ma nobrs impressio undiq
cum laude dĩ popłis occur¬
rentibus: in qua nec modice
qͥdem ledebatur quisquam
ex conuenientibus. cũ mul¬
ti ui substernerentur impel¬
lentium pedibus. In quo
conuentu quis abstinere
potuit a lacrimis: cum
unus ex militia cȩlestis im¬
peratorisiam dui palmã
mortalitatis. expetendȩ
iustitiȩ causa uideretur
adire curiam hominis regise
Maxime clericorum super
hoc erat iusta consideratio.
quorum corda ad lacrimas
compunxerat de tanta in¬
iustitia pria compassio itẽꝙ
de humiliatione tanti con¬
na ammiratio. Cȩterum
tio huius mali satis ꝓ tempr̃s
re. & consilio sese impenderit
nunc tamen cum optimis
sentibus coep̃is id annitendo
totũ biduum impensius per¬
agit : quatinus regem & ar¬
chipresulem utrosq huius
facti reos ab incepti senten¬
tia deduceret

Expanded text:
dominus noster episcopus, metrodominus noster episcopus, metropolitano remanente in palatio cum sibi consentientibus. Fiebat nobis interea maxima impressio undique cum laude Dei populis accurrentibus, in qua nec modice quidem laedebatur quisque ex convenientibus, cum multi vi substernerentur impellentium pedibus. In quo conventu, quis abstinere potuit a lacrymis, cum unus ex militia coelestis imperatoris jam diu palmam immortalitatis, expetendae justitiae causa videretur adire curiam hominis regis? Maxime clericorum super hoc justa erat consideratio, quorum corda ad lacrymas compunxerat de tanta injustitia pia compassio, itemque de humiliatione tanti conna admiratio. Caeterum itio hujus mali, satis pro tempore, re et consilio sese impenderit, nunc tamen cum optimis aesentibus coeptis id adnitendo totum biduum impensius peragit, quatenus regem et archipraesulem utrosque hujus facti reos ab incoepti sententia deduceret
Abbreviated transcription (Latin):
ad domnum abbatem: qui
reuersus nuntiat prȩter spem
fidemq procedendi fieri con¬
tradictionem. Nec audere dom¬
num antistitem nostrũ Theo¬
dumũ uenerabile corpus scĩ
ut dignum erat suscipere. qͥa
timebat id indignanti metro¬
politano displicere Nostam¬
&si res in dubio pendere ui¬
debatur. tamen diffidentes
ꝓperanter illo ꝓgredimur.
iniuriam scĩ graue ferentes
archidiaconi ac de domo
quiq sanum sapientes clerici
ꝓtestantes prȩter ȩquum
bonumq id fieri. consulere
debere non minus sibi quã
etiam totius urbis saluti. ut
tantus pastor quondam eorũ
mirificus. ac inter precipu¬
os galliȩ scõs famosus. hono¬
rifice ut decebat suscipere¬
tur cũ dĩ laudibus Item
ipsi ad euntes archiep̃m
ad consensum flectere nite¬
bantur eius animum: Qui
licet alias aliter sentiret:
in hoc tamen ne tamiustȩ
cunctorũ uoluntati contra¬
ire uideretur prȩbuit assen¬
sum. Ilico parat se ad ꝓce¬
dendum cũ omĩ clero suo

Expanded text:
ad dominum abbatem, qui ad dominum abbatem, qui reversus nuntiat praeter spem fidemque procedendi fieri contradictionem, nec audere dominum antistitem nostrum Theoduinum venerabile corpus sancti ut dignum erat, suscipere, quia timebat id indignanti metropolitano displicere. Nos, tametsi res in dubio pendere videbatur, tamen diffidentes properanter illo progredimur. injuriam sancti grave ferentes archidiaconi, ac de domo quique sanum sapientes clerici, protestantes praeter aequum bonumque id fieri, consulere debere non minus sibi quam etiam totius urbis saluti, ut tantus pastor quondam eorum mirificus, inter praecipuos Galliae sanctos famosos honorifice, ut decebat, susciperetur cum Dei laudibus. Item, ipsi adeuntes archiepiscopum ad consensum flectere nitebantur ejus animum. Qui licet alias aliter sentiret, in hoc tamen ne tam justae cunctorum voluntati contraire videretur, praebuit assensum. Illico parat se ad procedendum cum omni clero suo
Abbreviated transcription (Latin):
suscepimus honorifice: quȩ
non frustra in nr̃m adu¬
torium simul delate sunt
leodium cũ sacro patroni
corpore. sine dubio alau¬
cta omnium spe. ex utroꝵq
digna pręsentia profutu¬
igitur illa nocte in uilla eadẽ
cum sacris reliquiis quiescenti¬
bus. hora matutinoꝵ osten¬
sum est leodii quibus dam
signum mirabile scm̃ Rema¬
clum eo deferendum nesci¬
entibus. Videbatur ab ora¬
torio stabulensi usq ad do¬
mum scĩ Lamberti : quasi quȩ¬
dam ina lucida splendifero
tractu in aere prȩtendi. Cuiꝰ
rei species quid portenderet
dũ uidentes mirarentur. ilico
tanti hospitis aduentu solue¬
bantur: cui rem uisam ꝓcul
dubio seruire fatebantur.
Nos quoq primo gallorum
cantu surgentes de loco in quo
quieuimus. difficultatẽ uiȩ
sine labore & impedimento
faciles gaudentesq ꝑegimus.
Nec deerant inter eundum
laudes dñi. pro posse & nosse
comitantis populi. Non lon¬
ge tamen ab urbe pręstola¬
bamur nuntium p̃missum

Expanded text:
suscepimus honorifice, quae suscepimus honorifice, quae non frustra in nostrum adjutorium simul delatae sunt Leodium cum sacro patroni corpore, sine dubio adaucta omnium spe ex utrorumque digna praesentia profutuigitur illa nocte in villa eadem cum sacris reliquiis quiescentibus, hora matutinorum ostensum est Leodii quibusdam signum mirabile, S. Remaclum eo deferendum nescientibus. Videbatur ab oratorio Stabulensi usque ad domum S. Lamberti quasi quaedam via lucida splendifero tractu in aere protendi. Cujus rei species quid pertenderet dum videntes mirarentur, illico tanti hospitis adventu solvebantur, cui rem visam procul dubio servire fatebantur. Nos quoque primo gallorum cantu surgentes de loco in quo quievimus, difficultatem viae sine labore et impedimento faciles gaudentesque peregimus. Nec deerant inter eundum laudes Domini per posse et nosse comitantis populi. Non longe tamen ab urbe praestolabamur nuntium praemissum
Abbreviated transcription (Latin):
grederentur celerius anteri¬
ores bauili sacri corporis
quam sequentes possent ferre
laborem itineris: conquere¬
bantur posteriores se trahi
a precedentibus. itemq pre¬
cedentes se impelli aposte¬
rioribus. Ductis nanq: di¬
uino impulsu sacris reliqͥis
ꝓhibiti sunt portantes imi¬
morari uestigiis. Vnde
non dubitabatur sc̃s Re¬
maclus scm̃ lambertum
uelle insttare. cui pridem
in carne factus est ipse re¬
fugium singulare. ut qͦ¬
cõpassus est in ꝑsecutione
ita nunc alter alteri subue¬
neret in redimenda possessio¬
ne Quippe sans euidenter
ostendit eorum subsecuta
coniuctio. quam pia conui¬
etionem illam prȩcederet
intentio. Ex eorum deniq
sacratissima societate corpo¬
rum. nobis quidem in com¬
parabile gaudium. infirmis
autem & debilibus proue¬
nit salubre suffragium:
Uerum hȩc alias
um autem uenissemus in
uillam nostri iuris loumeias
nomine. scĩ martyris Sy¬
metru a ladernaco nobis
obuiam delatas reliquias

Expanded text:
grederentur celerius anterigrederentur celerius anteriores bajuli sacri corporis, quam sequentes possent ferre labores itineris, conquerebantur posteriores se trahi a praecedentibus, itemque praecedentes se impelli a posterioribus. Ductis namque divino impulsu sacris reliquiis, prohibiti sunt portantes immorari vestigiis. Unde non dubitabatur S. Remaclus S. Lambertum velle visitare, cui pridem in carne factus est ipse refugium singulare; ut qucompassus est in persecutione, ita nunc alteralteri subveniret in redimenda possessione. Quippe satis evidenter ostendit eorum subsecuta conjunctio quam pia conjunctione illam praecederet intentio. Ex eorum denique sacratissima societate corporum, nobis quidem incomparabile gaudium, infirmis autem et debilibus pervenit salubre suffragium. Verum haec aliasum autem venissemus in villam nostri juris Lovincias nomine, S. martyris Symetrii a Ladernaco nobis obviam delatas reliquias
Abbreviated transcription (Latin):
lis curia
condicta
erat legiȩ
celebrari.
ueniente
aderat. cui rex de damno ȩe¬
clesiȩ placitum illic indixe¬
rat: ut si ullomodo flectere
posset annonem archiep̃m.
qui sibi malmundarium qͦd
scĩ Remacli uris est cũ om̃i¬
bus appenditis suis usurpa¬
uerat. ipse iuberet & labora¬
ret reddi qͦd abstulerat.
Prȩdictus quoq pater nr̃
ꝓeo quod in uanum pluri¬
ma dederat de ȩccłȩ the¬
sauris. tandem affectus te¬
dio & diffidens omnibꝰ hu¬
manis auxiliis. licet sero
seniorum nostrorum ad¬
qui euit consilus. qͥbris pla¬
cuit ad eandem curiam
corpus deferri eiusdem scĩ
Remadi nostri ꝓtectoris.
in qua uilla quondam ipse
prȩfuit iure pontificalis
honoris. Quo consensu uoti
compotes facti quod con¬
ceperant. ad effectum¬
prouidentia dĩ suffulti per¬
ducere maturabant: Sed
aliquantulum nr̃ã ꝓfectio¬
ne tardante domnus abb̃
pridie prȩcesserat: nosq
digne tractato sacro corpo¬
re sequi mandauerat. Qua¬
propter in exitu nr̃o cũ pro¬

Expanded text:
lis curia condicta erat Legiae celebrari, veniente aderat, cui rex de damno ecclesiae placitum illic indixerat, ut si ullo modo flectere posset Annonem archiepiscopum, qui sibi Malmundarium, quod S. Remacli juris est, cum omnibus appenditiis suis usurpaverat, ipse juberet et laboraret reddi quod abstulerat. Praedictus quoque Pater noster pro eo quod in vanum plurima dederat de Ecclesiae thesauris, tandem affectus taedio, et diffidens omnibus humanis auxiliis, licet sero, seniorum nostrorum acquievit consiliis; quibus placuit ad eamdem curiam corpus deferri ejusdem S. Remacli nostri protectoris, in qua villa quondam ipse praefuit magister pontificalis honoris. Quo consensu voti compotes facti quod inceperant ad effectumprovidentia Dei suffulti, producere maturabant. Sed aliquantulum nostra profectione tardante, Dominus abbas pridie processerat nosque, digne tractato sacro corpore, sequi mandaverat. Quapropter in exitu nostro cum pro
Abbreviated transcription (Latin):
simpliciq colloquio. Ergo
ut dictum est glorificans
mirabilis ds̃ suum antisti¬
tem. dicemus sus in locis
qualiter fecerit ꝑse diuinis
beneficiis ȩque ammirabi¬
lem. Sed nunc interim ne
diutius immorando ꝓemu
uelut simile quiddam ꝓ¬
trahamus. ut quȩq digna
memoriȩ gesta sunt hoe
primo in opere ab incep¬
to singula percurramis.

Expanded text:
simplicique colloquio. Ergo, simplicique colloquio. Ergo, ut dictum est, glorificans mirabilis Deus suum antistitem, dicemus suis in locis qualiter fecerit per se divinis aeque beneficiis admirabilem. Sed nunc interim, ne diutius immorando prooemii velut simile quiddam protrahamus, ut quaeque digna memoria gesta sunt, hoc primo in opere, ab incoepto singula percurramus.
Abbreviated transcription (Latin):
significare. ut & uos quoq
si placet agatis diem glo¬
rificationis habitȩ. in quo
beneplacitum fuit dõ in
popło suo notam facere
sui uirtutem. ut sua grã
exaltaret mansuetos in sa¬
lutem: Itaq & nunc ut semꝑ
magnificate dm̃ nobiscũ
& exaltemus nomen eiꝰ in id¬
ipsum. qui in scĩs suis iure
mirabilis prȩdicatur in sȩ¬
culum. Uelle siquidem
efferre superhis mirabilẽ:
sed excellentia ipsius mag¬
nificentiȩ qua fecit hunc
scm om̃i uirtute cõmenda¬
bilem. nostrũ exile succũ¬
bit ingenium. Unde effla¬
gitandum est eriginos ab
ipsius cooperatoris sp̃s scĩ
pulatione ueritatis & ex
simplicitate uerborũ libe
currat purȩ narrationis
historia. Neq id anniten¬
dum. ut ipsa cuius libet
artis fucata mendacio
quasi quȩdam meretricu¬
la ꝓcedat in publicũ ser¬
mone pompatico. quȩsitura
tantũ fauoralis aurȩ plau¬
sum a popło & non potius
quȩ & quanta fecerit nobi¬
scũ ds̃ predicatura humili

Expanded text:
significare ut et vos quoque, significare ut et vos quoque, si placet, agatis diem glorificationis habitae, in quo beneplacitum fuit Deo in populo suo notam facere suam virtutem , ut sua gratia exaltaret mansuetos in salutem . Itaque et nunc et semper magnificate Deum nobiscum, et exaltemus nomen ejus in idipsum , qui in sanctis suis jure mirabilis praedicatur in saeculum. Vellem siquidem efferre super his mirabilem, sed excellenti ipsius magnificentia, qua fecit hunc sanctum omni virtute commendabilem, nostrum exile succumbit ingenium. Unde efflagitandum est erigi nos ab ipsius cooperatoris Spiritus spulatione veritatis, et ex simplicitate verborum, libere currat purae narrationis historia. Neque enim adnitentum est ut ipsa, cujuslibet artis fucata mendacio, quasi quaedam meretricula, procedat in publicum sermone pompatico, quaesitura tantum favorabilis aurae plausum a populo, et non potius quae et quanta fecerit nobiscum Deus praedicatura humili
Abbreviated transcription (Latin):
RA¬
triby
ecclesi¬
arum
dĩ quȩ
sunt
in orbe
romano.
fr̃s stabulen¬
ses salutem &
pacem bonam
ex animo.
Regnante Henrico
.iiiͦI. postea romanorum
augusto. Anno dñi. A
Lxxxxiꝰ. Regni autẽ ipsius
anno. xui. de his quȩ erga
dĩ confessorem almifluũ
Remaclum nosq eius fa¬
mulos & locum nostrum
acta sunt scribimus uob
exultantibus animis in
dño. cum ante hac qͥdem
ut robiq intus & extra ue¬
hemens incubuerit nobis
dolor & tribulatio. Sed
de his omnibus a dõ magni¬
fice liberati tam ur̃is qui
cõpatiebamini orationibus
quã meritis eiusdem patro¬
ni nr̃i Remacli interueni¬
entibus. grãs ipsi plenissi¬
me agimus. ut pote qui
tali dno fideles malis sẽꝑ
obnoxii usq in finem ꝑse¬
uerauimus. Acturi ig sep¬
tenis idibus maiarũ om̃ibꝰ
ȩtatum successionibꝰ cõme¬
morandam celebritatem
huius diuinȩ operationis
quȩ manifeste fieri uisa est
ad honorem tanti & in cõ¬
parandi xp̃i confessoris.
dignum duximus uobis

Expanded text:
Fratribus Ecclesiarum Dei, quae sunt in orbe Romano, fratres Stabulenses, salutem et pacem bonam ex animo. Regnante Henrico IV, postea Romanorum Augusto, anno Domini 1071, regni autem ipsius anno XV, de his quae erga Dei confessorem almifluum Remaclum, nosque ejus famulos et locum nostrum acta sunt scribimus vobis, exsultantibus animis in Domino, cum antehac quidem utrobique intus et extra vehemens incubuerit nobis dolor et tribulatio. Sed de his omnibus a Deo magnifice liberati, tam vestris qui compatiebamini orationibus, quam meritis ejusdem patroni nostri Remacli intervenientibus, gratias ipsi plenissime agimus, ut pote qui tali domino fideles, malis semper obnoxii, usque in finem perseveremus. Acturi igitur, septenis Idibus Maiarum, omnibus aetatum successionibus, commemorandam celebritatem hujus divinae operationis, quae manifeste fieri visa est ad honorem tanti et incomparandi Christi confessoris, dignum duximus vobis
Abbreviated transcription (Latin):
illic cęlitus exhibita sunt
diuinis medicaminibus &
Nam sicut ualens medicus
gnarus cuius libet egritu¬
dinis ut cuiq nouit ꝓdẽe
potionem aut antidotũ
porrigit inualidis. sic di¬
uina grã quibus placuit
cȩleste medicamentũ infu¬
dit aduenientibꝰ singulis.
Qui alienis aduectus fue¬
rat manibus. ad sua ꝓpͥis
remeabat gressibus. quis
illic se tenere potuit adĩ
laudibus: Eccła ut dixi¬
mus usq quaq plena erat.
dõ grãs clamantium con¬
gratulantiumq uocibus.

Expanded text:
illic coelitus exhibita sunt illic coelitus exhibita sunt divinis medicaminibus? Nam, sicut valens medicus gnarus cujuslibet aegritudinis, ut cuique novit prodesse, potionem aut antidotum porrigit invalidis, sic divina gratia quibus placuit coeleste medicamentum infudit advenientibus singulis. Qui alienis advecti fuerant manibus ad sua propriis remeabant gressibus. Quis illic tenere se potuit a Dei laudibus? Ecclesia, ut diximus, usquequaque plena erat Deo gratias clamantium congratulantiumque vocibus.
Abbreviated transcription (Latin):
acta igͥ tanti confessoris.u¬
rificatione. campa¬
na maxima repentinũ soni¬
tum coepit dare nullo im¬
pellente Post hec cũ alie
simul obhoc miraculũ pul¬
satȩ laxarentur. illa ut coe¬
perat ꝑseuerans ob sollemne
dĩ miraculoꝵ semꝑ audiebat᷑.
quia ut putatur ex dĩ proui¬
dentia innotescere uolens
uniuersis. cooperari dm̃ in
scõ suo uirtutũ incrementis.
quibus ualebat ꝓtestabatur
indiciis. Suspicantibus uͦ
quibusdam ne forte ut est
mos humani ingeni hoc
opere cuius quam latenter
fieret. ascensa turri ȩdituus
nil reperit qͦd huius modi
ficticium reprehenderet.
Uulgata gͦ fama unius sa¬
littem recuperantis. cȩcorũ.
claudorũ. aridoꝵ conflu¬
xit mox multitudo mise¬
rabilis. ex quibus multos pa¬
lam fuit uidere ex diuersis
regnis prȩsentibus. dicto citis¬
restitui pristinȩ sanitati glo¬
riosissimi patroni meritis
interuenientibus. Quis ho¬
minum singillatim potuit
dinoscere genera sanitatum
in diuersis egrotantibus. quȩ

Expanded text:
acta igitur tanti confessoris glorificatione, campana maxima repentinum sonitum coepit dare nullo impellente. Post haec cum aliae simul ob hoc miraculum pulsatae laxarentur, illa, ut coeperat, perseverans ob solemne Dei miraculorum semper audiebatur, quia ut putatur ex Dei providentia innotescere volens universis cooperari Deum in sancto suo virtutum incrementis, quibus valebat protestabatur indiciis. Suspicantibus vero quibusdam ne forte, ut est mos humani ingenii, hoc opere cujusquam latenter fieret, ascensa turri editus nil reperit quod hujusmodi fictitium reprehenderet. Vulgata ergo fama unius salutem recuperantis, caecorum, claudorum, aridorum confluxit mox multitudo miserabilis, ex quibus multos palam fuit videre, ex diversis regnis praesentibus dicto citirestitui pristinae sanitati, gloriosissimi patroni meritis intervenientibus. Quis hominum sigillatim potuit dignoscere genera sanitatum in diversis aegrotantibus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
N TEXTU PRI¬
oris operis de aduer¬
sis casibus qui nobis
optigerant tristem
ad modum expleui¬
mus historiam. exer¬
citium uͦ sequentis
pperis ex secundis
rebus quȩ ad glorfi¬
cationem sui confesso¬
ris a dõ successerunt iam
de magistri su morte gaude
contigerat in ipsius resurrec¬
tione: nihil nobis minus ȩque
tristibus & iam qͥnquennio &
eo amplius afflictis ꝓuenisse.
qͦdã modo gaudemus ipso eo

Expanded text:
n textu prioris operis de adversis casibus, qui nobis obtigerant, tristem admodum explevimus historiam, exercitium vero sequentis operis ex secundis rebus, quae ad glorificationem sui confessoris a Deo successerunt, jam Magistri sui morte, gaudere contigerat in ipsius resurrectione , nihil nobis minus aeque tristibus, et jam quinquennio et eo amplius afflictis, provenisse quodammodo gaudemus, ipso eod
Abbreviated transcription (Latin):
on ergo sit onerosum
intento lectori. quod pau¬
lulum uidemur hic ab hi¬
storia digredi. ut ad con¬
firmandam fidem huius
dam colligamus desimili:
Beatus papa Gregorius ibi
inquit scõs necesse est ma¬
iora signa ostendere. ubi
de eoꝵ prȩsentia potest
mens infirma dubitare
quod utiq hunc scm̃ ma¬
nifestum est idipsum de se
dubitantibus ostendisse.
Ubi uͦ ait iacent scĩ in suis
corporibus. ac maxime ubi
plerunq contingit ossa sua
reuisere beatos spiritus. non
dubium est quin ualeant
sicut & faciunt pura mente
quȩrentibus mnumera mon¬
strare miracula. sicut de
nonnullis legitur & de he¬
liseo regum testatur historia
Egit gͦ pius iñc pietate
sui solita. cooperans scõ suo
diumitatis suȩ grã. ut pun¬
cto temporis toto poene
agnoscente mundo inno¬
tescere daretur etiam fu¬
turis scłis quanti esset
meriti apud se sc̃s iste. qui
ab iniustis tanto contem¬
ꝑtui ducebatur in t̾ris.
Nunc ad rem redeamus.
ut quȩ sequuntur fidelit̃
disseramus.

Expanded text:
on ergo sit onerosum intento lectori quod paululum videmur hic ab historia digredi, ut ad confirmandam fidem hujus dam colligamus de simili. B. papa Gregorius ibi, inquit, sanctos necesse est majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare; quod utique hunc sanctum manifestum est idipsum de se dubitantibus ostendisse. Ubi vero, ait, jacent sancti in suis corporibus, ac maxime ubi plerumque contingit ossa sua revisere beatos spiritus, non dubium est quin valeant, sicut et faciunt, pura mente quaerentibus innumera monstrare miracula, sicut de nonnullis legitur, et de Elisaeo Regum testatur historia. Egit ergo pius Jesus pietate sui solita cooperans sancto suo divinitatis suae gratiam, ut puncto temporis toto pene agnoscente mundo innotescere daretur etiam futuris sanctis quanti esset meriti apud se sanctus iste, qui ab injustis tanto contemptui ducebatur in terris. Nunc ad rem redeamus, ut quae sequuntur fideliter disseramus.
Abbreviated transcription (Latin):
non est admissus in mediũ.
tibus meritis glorificandi
confessoris. factum est ali¬
ud quiddam mirabile in
prȩsentia uidelicet omniũ
qui ad erant in ipso loco qͦ
Ceca mulier de ꝓximo leo¬
du territorio deducta sta¬
bat ad uenerationem scĩ cũ
pia supplicatione : quȩ no¬
ctem continuam cęcitatis
se incurrisse deplorans iã
longo tempore dicitur
exclusis lucem meruisse
tenebris. Hȩc accipiens
crucem quȩ ibi erat ne¬
mine sibi dante coepit
uenerabiliter deosculari.
ac sic omnibus prȩdicare
factã in se uirtutem con¬
fessoris dñi.¬

Expanded text:
non est admissus in medium. non est admissus in medium. tibus meritis glorificandi confessoris, factum est quoddam aliud mirabile in praesentia videlicet omnium qui aderant in ipso loco quo Caeca mulier de proximo Leodii territorio deducta stabat ad venerationem cum pia supplicatione, quae noctem continuam caecitatis se incurrisse deplorans jam longo tempore Dicitur exclusis lucem meruisse tenebris. Haec accipiens crucem quae ibi erat, nemine sibi dante, coepit venerabiliter deosculari, ac sic omnibus praedicare factam in se virtutem confessoris Domi
Abbreviated transcription (Latin):
bat dolore constrictus. Gon¬
terulus erat nomen seruuli
qui premente angustia te¬
mere aiebat quasi derogan¬
do scõ confessori. Hȩccine
est uirtus tua mi domine
ut qͦd mimicis tuis ꝓmeren¬
tibus forte differebas facere:
mihi tuo fideli tibi obsequen¬
ti maliusti contingere:
Nec dum uerba finierat: cum
subito facta ossuum collisio¬
ne ex diuinȩ uirtutis coope¬
ratione resolidatur fracta
tibia. surgensq sanus stetit
utrisq pedibus uelut in som¬
nis exacta angustia: Cucur¬
rerunt undiq plurimi ad
hoc miraculum : multi etiã
ex palatio conuenerunt ad
hoc spectaculum: Ad com¬
ꝓbandam igͥ rem diuinȩ
operationis discalciari ni¬
uenem fecerunt: & in loco
lesionis ꝓ cicatrice qͦd dã
signũ instar rubri fili tibiȩ
circunducti non sine am¬
miratione conspexerunt
Rei g ueritatem ad domi¬
num suum regem continuo
retulerunt: ipsumq usq
ad regias fores ꝓ teste de¬
duxerunt. Sed ꝓpter im¬
pressionem concurrentium.

Expanded text:
bat dolore constrictus. Gonbat dolore constrictus. Gonterulus erat nomen servuli, qui premente angustia temere aiebat, quasi derogando sancto confessori: Haeccine est virtus tua, mi domine, ut quod inimicis tuis promerentibus forte differebas facere, mihi tuo fideli tibi obsequenti maluisti contingere? Necdum verba finierat, cum subita facta ossium collisione, ex divinae virtutis cooperatione, resolidatur fracta tibia, surgensque sanus stetit utrisque pedibus, velut insomnis, exacta angustia. Cucurrerunt undique plurimi ad hoc miraculum, multi etiam ex palatio convenerunt ad hoc spectaculum. Ad comprobandam igitur rem divinae operationis discalceari juvenem fecerunt, et in loco laesionis pro cicatrice quoddam signum instar rubri fili tibiae circumducti non sine admiratione conspexerunt. Rei ergo veritatem ad dominum suum regem continuo retulerunt, ipsumque usque ad regias fores pro teste deduxerunt. Sed propter impressionem concurrentium,
Abbreviated transcription (Latin):
est corpusscĩ ad eundem locũ
super mensam regiam sub
aspectu omnium miserabili
quod estimandũ udetur ñ
prȩter uoluntatem ipsius con¬
fessoris dñi. Nam statim ut
materies illa insensibilis qͦ¬
dam modo sensit scĩ lẏpsanũ.
quasi non ferre prȩualens
pondus illud diuinum. fa¬
cillime instar cȩreorũ dis¬
soluta est in frust a iudeli¬
cet firmissimum robur
illud tripodarum: demis¬
sumq in terram humilli¬
me iacuit ipsũ pignus sa¬
cratissimum. Implebatur
ilico de uicinia & tota
urbe utroq sexii amplitu¬
do totius illius pomarii.
multiplicabatur in cęlum
clamor dolentis populi
Cur iuste ds̃ iniustũ hoc
sinis in terra fieri: X¬
Neius itaq quam diximꝰ
humiliatione quidã ex.
nostris seruientibus ipsius
familiȩ dũ mensȩ mmĩsus pe¬
dem supposuisset incaute.
ex ruma molis imminentis
fractum erus ad se non potu¬
it retrahere Iuuantibus uͦ
socus seorsum extractus: sub¬
tritam pelliculam ꝑ quam
pespendebat prȩcidere uole¬

Expanded text:
est corpus sancti ad eumdem locum super mensam regiam sub aspectu omnium miserabili. Quod aestimandum videtur non praeter voluntatem ipsius confessoris Domini. Nam statim ut materies illa insensibilis quodam modo sensit sancti lipsanum quasi non ferre praevalens pondus illud divinum, facillime instar cereorum dissoluta est in frusta, videlicet firmissimum robur illud tripodarum, demissumque ad terram humillime jacuit ipsum pignus sacratissimum. Implebatur illico de vicinia et tota urbe utroque sexu amplitudo totius illius pomarii, multiplicabatur in coelum clamor dolentis populi: Cur, juste Domine, injustum hoc sinis in terra fieri? ejus itaque, quam diximus, humiliatione, quidam ex nostris servientibus ipsius familiae dum mensae invisus pedem supposuit incaute, ex ruina molis irruentis fractum crus ad se non potuit retrahere, juvantibus vero sociis seorsum extractus, subtritam pelliculam per quam pes pendebat praecidere vole
Abbreviated transcription (Latin):
Exultabant enim omnes
mn laude dĩ uoce sine uerbis.
tanto sonitu quantũ uix
ferre posset auditus qͥlibet
capabilis. Uidebatur prȩ¬
terea cuiq foris adueni¬
enti repletam fuisse totã
state dñi. ubi delectabant᷑
in habitantes tanquã ex dĩ
prȩsentia suauitate menar¬
rabili. ut re uera illic pos¬
set dici sicut & dicebatur
non in merito. dñs est in
loco isto Ipso ergo die. ce¬
lebritatem hanc diumoꝵ
operum gauisa est & terra
quodã modo se sentire non.
minus quã cȩlum. Quae
enim tribus exactis mensi¬
bus non maduerat aquis¬
pluuiȩ herbis cũ germine
pene arescentibus. eadem
nihilominus die diuina
operatione omnem uirorẽ
recepit largiter infusis im¬
bribus

Expanded text:
Exsultabant enim omnes Exsultabant enim omnes in laude Dei voce sine verbis, tanto sonitu quantum vix ferre posset auditus quilibet capabilis. Videbatur praeterea cuique foris advenienti repletam fuisse totam state Domini, ubi delectabantur inhabitantes tanquam ex Dei praesentia suavitate inenarrabili, ut revera illic posset dici, sicut et dicebatur non immerito: Dominus est in loco isto . Ipso ergo die celebritatem hanc divinorum operum gavisa est et terra quodam modo se sentire non minus quam coelum. Quae enim tribus exactis mensibus non maduerat aquis, herbis cum germine pene arescentibus, eadem nihilominus die divina operatione omnem virorem recepit largiter infusis imbribus
Abbreviated transcription (Latin):
teris astitit coram scuario.
repente disparuit omnis
uitiosa illa inflatio. Nam
his qui eum antea uiderant
intuentibis non sine ammi¬
ratione uisa est remissa cu¬
tis suo loco ȩqualtter rese¬
disse. nec quicquam ex eo
morbo remansisse prȩter
cicatricem in capite xXXITI.
nem sed paraliticam illic
deposuit. cuius fides filiȩ
salutem statim impetra¬
uit Hi ergo qui dĩ uirtute
sanatam puellam prȩsen¬
tes uidebant. erectam suꝑ
populum manibus effere¬
bant. ac mertrum confesso¬
ris xp̃i teste hoc miraculo
magnificabant. Cũ autẽ
ignoraremus quȩ esset huiꝰ¬
uirtutis efficacia. mater
ꝓpter assistens cũ lacrimis
exclamauit lȩtissima
Hȩc ait quam uideo ex meo¬
ꝓcessit utero. de cuius paulo
ante solo funere mihi erat
expectatio. quia ex omini
parte prȩmortua spiritu
tantum palpitabat tenus¬
simo: Tunc uero tantus ab
utroq sexu factus est ela¬
mor ammirationis. ut non
uideretur posse finiri uox
continuata cum lacrimis

Expanded text:
teris astitit coram sanctuario, teris astitit coram sanctuario, repente disparuit omnis vitiosa illa inflatio. Nam his qui eum antea viderant intuentibus, non sine admiratione visa est remissa cutis suo loco aequaliter resedisse, nec quidquam ex eo morbo remansisse, praeter cicatricem in capite. CAPUT Xnem, scilicet paralyticam, illic deposuit, cujus fides filiae salutem statim impetravit. Hi ergo qui Dei virtute sanatam puellam videbant erectam, super populum manibus offerebant, ac meritum confessoris Christi teste miraculo magnificabant. Cum autem ignoraremus quae esset virtutis hujus efficacia, mater prope assistens cum lacrymis exclamavit laetissima. Haec ait, quam video, processit ex meo utero, de cujus paulo ante solo funere mihi erat exspectatio, quia ex omni parte praemortua, spiritu tantum palpitabat tenuissimo. Tunc vero tantus ab utroque sexu factus est clamor admirationis, ut non videretur posse finiri vox continuata cum lacrymis.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sollemne miraculorũ
deducta fuerat. cui lumen
oculorũ ex matris utero
ut ipsa fatebatur natura
negauerat. Hec orando fi¬
deliter cum cȩteris. non cas¬
so ꝓmebat talia ab intimis
cordis. Scẽ dĩ pie & exaudi¬
bilis qui tanta tamq mira
dĩfice hic operaris. qui prȩ¬
stas aluis citius qͦdcuq ro¬
garis. quem non nosco diem
da cernere. pelleq noctẽ
quȩ me tetra dui miserã
possedit ab ortu:. Statim
ut caput erexit cum ora¬
tione. aꝑti sunt pariter
ocelli cum sanguinis pro¬
fusione Nam uirtus tetris
splendens iubar intulit
umbris. mox & amica
dies uacuos illuminat
orbes: Illa uero uidens
lumen insolitum. ut uire
laudauit lȩtissima medicũ
Ac pro teste huius miraculi
stillantem ab oculis cruo¬
yem ꝓtulit in aspectum po
creuerat in capite quȩ in¬
tumescens aurem occupa¬
uerat cum facie. Quȩ pe¬
stis non minus misero ꝑpes¬
su uidebatur in cõmoda.
quam erat omnibus iusu
turpissima. Hic ubi cũ cȩte¬

Expanded text:
hoc solemne miraculum hoc solemne miraculum deducta fuerat, cui lumen oculorum ex matris utero, ut ipsa fatebatur, natura negaverat; haec orando fideliter cum caeteris, non casso promebat talia ab intimis cordis: Sancte Dei, pie et exaudibilis, qui tanta tamque mira deifice hic operaris; Qui praestas aliis citius quaecunque rogaris; Quem non nosco diem da cernere, pelleque noctem, Quae me tetra diu miseram possedit ab ortu. Statim ut caput erexit cum oratione, aperti sunt pariter ocelli cum sanguinis profusione; Nam virtus tetris splendens jubar intulit umbris, Mox et amica dies vacuos illuminat orbes. Illa vero videns lumen insolitum, ut jure, laudavit laetissima medicum, ac pro teste hujus miraculi stillantem ob oculis cruorem protulit in aspectum popcreverat in capite, quae intumescens aurem occupaverat cum facie, quae pestis non minus misero videbatur incommoda, quam erat omnibus visu turpissima. Hic ubi cum cae
Abbreviated transcription (Latin):
opere precium est huic ope¬
ri. quod cum efficere non
dissimiliter posset hoc ipsũ¬
alibi. uel in suo quo requi¬
escit loco. aut quo similit̃
deuectus est aquis grani
palatio. maluit hoc effeciũ
iri in sua quondam sede
pontificali: Egit enĩ diui¬
na grã digna recõpensato¬
ne. ut ubi ꝓ contemptu scłi
olim honores dignitatesq
reliquerat eligens dõ arti¬
us inherere. illic magnifi¬
centius exhiberetur ei ho¬
nor & gła dĩ amministrati¬
one Neq uero reticendũ
est hoc eius patientiȩ pieta¬
tisq exemplum. qͦd eos qͥ
aduersari sibi uidebantur
i hoc iam plurimũ. magis
beneficus attraxerit. quã
qualibet plaga uel ultio¬
ne meritos coereuerit.
oculorũ lumine. quȩ ut
ex uoto ꝓse rogatura ꝑ¬
uenit ad corpus uenerabi¬
le. statim ex diuinȩ clari¬
ficationis prȩsentia. det̃¬
sa tenebrarum caligine
lux orbibus refulsit gra¬
tissima Ipsa pro hiuusmo¬
di munere diuinitus adep¬
to. duos efamilia sua tra

Expanded text:
operae pretium est huic opeoperae pretium est huic operi, quod cum efficere non dissimiliter posset hoc alibi, vel in suo quo requiescit loco, aut quo similiter devectus est Aquisgrani palatio, maluit hoc effectum iri in sua quondam sede pontificali. Egit enim divina gratia digna recompensatione, ut ubi pro contemptu saeculi olim honores dignitatesque reliquerat, eligens Deo arctius inhaerere, illic magnificentius exhiberetur ei honor et gloria Dei administratione. Neque vero reticendum est hoc ejus patientiae pietatisque exemplum quod eos, qui adversari sibi videbantur, in hoc jam plurimum magis beneficiis attraxerit quam qualibet plaga vel ultione meritos coercuerit. oculorum lumine, quae ut ex voto pro se rogatura pervenit ad corpus venerabile, statim ex divinae clarificationis praesentia, detersa tenebrarum caligine, lux orbibus refulsit gratissima, ipsa pro hujusmodi munere divinitus adepto duos e familia sua trad
Abbreviated transcription (Latin):
irrumpentibus ministris
iter ꝑ popłi medium. ꝑue¬
nit in prȩsentia ubi fiebat
opus diuinitatis celeberri¬
mum: Accepto itaq statĩ
a custode pastorali baculo
scĩ stans ait En recipe qͦd
reddo tuum tibi scẽ. igno¬
scendo mihi ueniam con¬
cede roganti. Sic rex repo¬
sito baculo suꝑ corpus ue¬
nerabile. confitens peccatũ
humiliato capite regressis
est celerrime Eadem ut
comperimus hora qua fa¬
cta est scõ ab rege iustiia.
quidam contractus gressu
stat sospite sanus. Protinis
ergo dantur dõ altissimo
ab imiuersis laudes & grẽ
concinitq pariter clerus
ciuitatis te dm̃ laudamus
officiosissime. quȩ uel quan¬
ta miracula post hȩc facta
sint inpossibile est cuiquã
scribendo ꝑstringere. ex
quibus nonnulla ꝓpter
concursum strepitumq tu¬
multuantis popłi ad nr̃i
notitiam non potuerunt
ꝑuenire. Ea tamen quae
uidimus uel ab aliis uisa
fideli relatione didicimus.
silentio prȩterire nefaspu¬
Soc etiam adiciendum

Expanded text:
irrumpentibus ministris irrumpentibus ministris iter, per populi medium pervenit in praesentia, ubi fiebat opus divinitatis celeberrimum. Accepto itaque statim a custode pastorali baculo sancti, Stans, ait: En recipe quod reddo tuum tibi, sancte, Ignoscendo mihi veniam concede roganti. Sic rex, reposito baculo super corpus venerabile, confitens peccatum humiliato capite, regressus est celerrime, eadem, ut comperimus, hora, qua facta est sancto ab rege justitia; Quidam contractus gressu stat sospite sanus. Protinus ergo dantur Deo altissimo ab universis laudes et gratiae, concinitque pariter clerus civitatis Te Deum laudamus officiosissime. Quae vel quanta miracula post haec facta sint impossibile est cuiquam scribendo perstringere, ex quibus nonnulla propter concursum strepitumque tumultuantis populi, ad nostri notitiam non potuerunt pervenire; ea tamen quae vidimus, vel ab aliis visa fideli relatione didicimus, silentio praeterire nefas puHoc etiam adjiciendum
Abbreviated transcription (Latin):
inter se agentes: Et qͥa
tmeo tibi imminens pe¬
riculum. nuntiaturus inde
ueruo tibi sanũ consilium
Sine mora si non uis perre
quȩ iniuste tulisti scõ sua
restitue Ad iungunt se huic
tam ep̃r quam duces eũ cubi¬
culariis. idem de precantes
fieri non fictis lacrimis Tẽ
rex his uelut exterritus exur¬
gens de solio conuersusq ad
epm̃. non amplius inquit dif¬
ferre possum id ut uideo.
nec enim in hoc tibi plus con¬
sentio Quod a me non bene
consulto accepisti si uis resti¬
tue. qm̃ ei qui tam eiudent̃
a me suum requirit uelis
nolis meum erit reddere.
placet nec aliter potest fieri.
porrigit baculum quem te¬
nebat. en inquit domine bo¬
num recipe quod dedisti
Procedens itaq rexxxtiii.
de palatio. stetit suꝑ gra¬
dus qui prȩminebant in tẽ¬
plo. Persultabat gͦ eccła uo¬
cibus gaudentium dm̃q: lau¬
dantium. Ipse autẽ ammi¬
rans. tarde ait ut reor illuc
ꝑueniam: ut sicut scõ pla¬
cet ei satisfaciam. Vix ig

Expanded text:
inter se agentes, et quia inter se agentes, et quia timeo tibi imminens periculum, nuntiaturus inde venio tibi sanum consilium. Sine mora, si non vis perire, quae injuste tulisti sancto sua restitue. Adjungunt se huic tam episcopi quam duces cum cubiculariis, idem deprecantes fieri non fictis lacrymis. Tunc rex his velut exterritus exsurgens de solio, conversusque ad episcopum, Non amplius, inquit, differre possum id, ut video, nec enim in hoc tibi plus consentio. Quod a me non bene consulto accepisti, si vis, restitue, quoniam ei qui tam evidenter a me suum requirit, velis nolis, meum erit reddere. placet, nec aliter potest fieri porrigit baculum quem tenebat; en, inquit, domine, bonum recipe quod dedistiProcedens itaque rex de palatio stetit super gradus qui praeeminebant in templo; persultabat ergo ecclesia vocibus gaudentium Deumque laudantium. Ipse autem admirans, Tarde, ait, ut reor, illuc perveniam, ut, sicut sancto placet, ei satisfaciam. Vix igitur,
Abbreviated transcription (Latin):
hec ita se habere regi &
archiepõ. propter quȩ pen¬
debat eoꝵ animus in du¬
bio. Astitit interea in me¬
dio quidam cuius nomen
excidit decurialibus. osten¬
densq ꝓ teste baculum.
en inquit hoc indicium
uirtutis accepi ab ino
qui erat paraliticus. quẽ
coram diuinitis sanari
& exilire uidi utrisq
pedibus. Quis uero po¬
test esse tam auersus
a uero. tam mente captus.
qui neget hȩc om̃a quae
uidimus. immo non sine
dĩ nutu ac potestate am¬
ministrari credimus:: Non
est meum orex te fallere.
si quid in hoc mentior. ca¬
prt ex me accipe xxuii.
UM ista dicuntur & illa
referuntur. cum nec dum
archiep̃s quod iniuste te¬
nebat ad reddendũ ullo
modo flecteretur. Li&b¬
tus cameracensis ep̃s ad¬
ueniens admissus est. quȩ
uiderat uerbis euidentibꝰ
coram elocutus est. Non
est tibi ait utile sedendũ
domine mirex. quia qͦd
tandem es facturus. cre¬
do serus quam uelis faci¬
es Noueris duos illos
cȩlestis imperatoris mi¬
lites. graues suꝑte causas

Expanded text:
ec ita se habere regi et archiepiscopo, propter quae pendebat eorum animus in dubio. Astitit interea in medio quidam, cujus nomen excidit, de curialibus, ostendensque pro teste baculum: En, inquit, hoc indicium virtutis accepi ab uno qui erat paralyticus, quem coram divinitus sanari et exsilire vidi utrisque pedibus. Quis vero potest esse tam aversus a vero, tam mente captus, qui neget haec omnia quae vidimus, imo sine Dei nutu ac potestate administrari credimus. Non est meum, o rex, te fallere; si quid in hoc mentior, caput ex me accipe.um ista dicuntur, et illa referuntur, cum necdum archiepiscopus quod injuste tenebat ad reddendum ullo modo flecteretur, Lietbertus Cameracensis episcopus adveniens admissus est, quae viderat verbis evidentibus coram elocutus est. Non est tibi, ait, utile sedendum, domine mi rex, quia quod tandem es facturus, credo serius quam velis facies. Noveris duos illos coelestis imperatoris milites graves super te causas
Abbreviated transcription (Latin):
litterarũ iam monim̃tis habentur in ditę.multiq no¬
bilium gestis eorum reliquere ind: uolaminuns nol
modo uel exigium uixta qualitatẽ in genii aptar:
temptamus librum.: in quo uc ortu uitȩ que eursu

Expanded text:
litterarum jam monimentis habentur indita, multique nolitterarum jam monimentis habentur indita, multique nobilium ex gestis eorum reliquere molem voluminum, nos modo vel exiguum juxta qualitatem ingenii aptare tentavimus librum, in quo de ortu, vitaeque cursu
Abbreviated transcription (Latin):
ETAE STUOeAn SUA Ẽismenta
prolixis pompare stilis & seua iefinꝰ¬
darũ renorient contagia rerũ: ac plu¬
runa niliacis tradant mendacia
billis. eorumque uana tantũ discur¬
rat gł quę aeterũ nectunt m̃¬
dacia cuinos xp̃iani salutifera
taceamus miracła xp̃i. um possimꝰ
sermone uł tenu acdificacionis
historiã pandere plebi : preser cim
cureccłastica tradicionẽ. & apłica annnoneamur auc¬
toritate. de scõrum uita seu uirtute non nulla cõi¬
morare ut scriptum est: memoria scõrum cum laudib
ullud. Liudemus uiros gloriosos. qui incerunt regna
mundi: ut sit memoria eorum in benedictione. ⁊ no¬
men illorum ꝑmaneat in zeternũ: Quocieus cum¬
que ergo sanctorũ sollẽpnia anniuersario curricło
celebramus: aliqua ex eorum gestis ad ȩdificacionẽ coni
benius Qm̃ reuera xp̃i mimeris ẽ: quiequid ini
sc̃is nus laudabile ẽ. Q uia igitur omĩum pene mi¬
racła confessorum. & multiplices uictoriȩ martirum

Expanded text:
etae studeant sua figmenta prolixis pompare stylis, et saeva nefandarum renovent contagia rerum, ac plurima Niliacis tradant mendacia biblis, eorumque vana tantum discurrat gloria, qua veterum nectunt mendacia, cur nos Christiani salutiferi taceamus miracula Christi, cum possimus sermone vel tenui aedificationis historiam pandere plebi? Praesertim cum ecclesiastica traditione et apostolica admoneamur auctoritate, de sanctorum gestis seu virtutibus nonnulla commemorare, ut scriptum est: Memoria sanctorum cum laudibus . Et illud: Laudemus viros gloriosos qui vicerunt regna mundi ; ut sit memoria eorum in benedictione, et nomen illorum permaneat in aeternum . Quotiescunque ergo sanctorum solemnia anniversario circulo celebramus, aliqua ex eorum gestis ad aedificationem Chrisbemus: quoniam revera Christi muneris est quidquid in sanctis ejus laudabile est. Quia igitur omnium pene miracula confessorum, et multiplices victoriae martyrum,