comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ullius tͥminis exig̾e aũ ultra gn̾anidi nct̃ita¬
tem culpe uetualis fornitari. Porro uł iure¬
ilum gͦ querit unde ampliꝰ honoretur con¬
iugi fatiat. uñ dampnetur qͥ eũ dimiteit
uxorem suam excepta tã fornicatõte. facit
eam methari us ad̾o fedus illud nuntium
nuptiale cuiꝰdam satram̃ti res est ut nͦ ip̃a
seꝑatõc irritum fiat qñquidem uiuente
uiro ulꝰ a ruo relicta est methatur si alteri
nupserit. ⁊ ille hi mali cã ÷ qui reliquit.
Miror asi si quemadm litet dimitt̾e adul¬
t̾am uxorem: ita liteat ea climisa alterã
luc̾e. Facit eni de hc̃ re fc̃a st̾ͥptura tlif¬
fitilem modum ditente apło ex p̾cepto dñi.

Expanded text:
ullius est criminis, exigere autem ultra generandi necessitatem culpae uenialis, fornicari porro uel moedum sibi quaerit, unde amplius honoretur, coniugi faciat, unde damnetur. qui enim dimittit uxorem suam excepta causa fornicationis facit eam moechari. usque adeo foedus illud initum nuptiale cuiusdam sacramenti res est, ut nec ipsa separatione inritum fiat, quandoquidem uiuente uiro et a quo relicta est moechatur, si alteri nupserit, et ille huius mali causa est qui reliquit. Miror autem, si, quemadmodum licet dimittere adulteram uxorem, ita licet ea dimissa alteram ducere. facit enim de hac re sancta scriptura difficilem nodum dicente apo
Abbreviated transcription (Latin):
pioꝵ. U̾mptamen n ibi pͣmlium ieiunio:
s iũsticia sacr ilego n ħ imiptie uirginit̾a¬
trs fides impietati ꝓftur: ad hoc enim
insti cũ apꝰ est pͣndent ut tanqͣm bone do¬
beant. Ad hoc aũ satrilegi ieiutaant ut de¬
monib seruiant. sic ad hoc nubent fide¬
les ut maritis pridice topulentur ad hoc
aũ sunt uirgines impie. ut a u̾o dõ fornitent᷑.
Signum bonum erat ꝙ martha facrebat oc¬
tupata multum c̾ca minist̾ium sc̃õꝵ: s meli̾¬
ꝙ maria soror eiꝰ sedens ad pedes alñi ⁊ audiõs
ita bonum susanne in coniugali castitate lau

Expanded text:
umtamen neque ibi prandium jejunio, sed justitia sacrilegio; neque hic nuptiae virginitati, sed fides impietati praefertur. Ad hoc enim justi cum opus est prandent, ut tanquam boni dobeant: ad hoc autem sacrilegi jejunant, ut daemonibus serviant. Sic ad hoc nubunt fideles, ut maritis pudice copulentur: ad hoc autem sunt virgines impiae, ut a vero Deo fornicentur. Sicut ergo bonum erat quod Martha faciebat, occupata  Maria soror ejus sedens ad pedes Domini, et audiens ita bonum Susannae in conjugali castitate laud
Abbreviated transcription (Latin):
caste ꝓc̾andi: ⁊ si enim t᷑upe est libulinose
uti uł m̾m̾io: honestum tam̃ est nolle mis¬
teri nͥ marito. ⁊ non pati nͥ de marito. Sñt¬
it̾m uiri us ado̾ incontinentes: ut coniu¬
gib graundis non parcant. Qͥ quid gͦ int̾
se coniugati immodestum. inu̾econdum. sor¬
idlidum gerũt ÷ uicium ÷ hominum nõ tul¬
pa nuptiaꝵ. Iam in ip̃a quo immoda̾tõno¬
⁊ exactõe debiti carnalis quam eis non ẜm¬

Expanded text:
caste procreandi. Etsi enim turpe est libidinose caste procreandi. Etsi enim turpe est libidinose uti velle marito; honestum est tamen nolle misceri nisi maritot viri usque adeo incontinentes, ut conjugibus nec gravidis parcant. Quidquid ergo inter se conjugati immodestum, inverecundum, sordidumve gerunt, vitium hominum est, non culpa nuptiarum. Jam in ipsa quoque immoderatiore exactione debiti carnalis, quam eis non
Abbreviated transcription (Latin):
fateam̃ loq̃nili nccitate. ꝑta ħ uocabula.
cũ opus eẽt copiosa disputatõe atlu̾sum in¬
sidias ł errores hr̃ ticoꝵ: Cũ eium conare
srꝰ qd in secretario m̃tis ꝓ captu tenet de
dño deo suo c̾atore: siue ꝑ piam fidem. si¬
ue ꝑ qͣlencon intellĩam. timuit clic̾e tres
ec̃ntias : ne intellige̾tur in illa sumͣ etͣlita¬
te ulla diu̾sitas. Qsus sĩ ẽẽ tͥa q̃lam ñ po¬
t̾at lice̾ ꝙ sabellius qr dix̃ in hr̃sim lap¬
sus ÷. Pertissime quippe ⁊ de scpturis cog¬
indubitata ꝑceptõne ꝑstͥngr̃ prẽm eẽ ⁊

Expanded text:
fateamur loquendi necessitate parta haec vocabula, cum opus esset copiosa disputatione adversum insidias vel errores haereticorum? Cum enim conaretinum sensus, quod in secretario mentis pro captu tenet de Domino Deo creatore suo, sive per piam fidem, sive per qualemcumque intelligentiam, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Rursus non esse tria quaedam, non poterat dicere, quod Sabellius quia dixit, in haeresim lapsus est. Certissime quippe de Scripturis cogindubitata perceptione perstringitur, e
Abbreviated transcription (Latin):
S tũ qrͣ quid tres: sndemꝰ tres hoĩes
nõie speciali eos płalr̾ appellantes ign̾e¬
Aut sic̃ scpture nr̃e loqͥ solent: tres ã¬
mas tũ a ꝑte meliore totũ appellari pla
Ita quippe dc̃m ÷ in egyptũ descendisse
cũ iacob ꝯĩs seꝑtuagnnta qͥn ꝓ tot ho¬
minib ¶ Item cũ tlicimꝰ equũ mũ ñ eñ¬

Expanded text:
itur quid tres, respondemus tres homines, nomine speciali eos pluraliter appellantes; geneaut sicut Scripturae nostrae loqui solent, tres animas, cum a parte meliore totum appellari placIta quippe dictum est in Aegyptum descendisse cum Jacob animas septuaginta quinque, pro tot hominibus . Item cum dicim
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi potest tꝑ stulti eam suꝑant ad sapiẽ¬
tiam tnͣsiri ⁊̃ cum molestia carendi ꝑnitiaꝵ
osuetudinum pestilentõsa dulcedĩe. ¶ Qe¬
ri aũ hoc loco potest si homini presto fu̾nt
ex utͣ ꝑte uisa: unum ex p̾cepto tłi. alt̾m ex
suggestrone serpentis. Uñ ip̃i dẏabolo sic sug¬
gestum appetende impietatis cousiliũ de sub¬
limib sedib lab̾etur. Se enim nlło uiso tan¬
ge̾tur : non elig̾e̾t fac̾e qd̾ fecit. sam si ñ ei
aliqͥd ueniss in mentem: nllo̾ modo intentõamm
conu̾tisset in nephas. Uñ gͥ uenit in m̃tem
tentõem ut ea molletur quib ex bono augelo

Expanded text:
t, quod etiam stulti ea superant ad sapientiam transituri, etiam cum molestia carendi perniciosarum consuetudinum pestilentiosa dulcedine. 75. Quaeri autem hoc loco potest, si homini praesto fuerunt ex utraque parte visa, unum ex praecepto Dei, alterum ex suggestione serpentis; unde ipsi diabolo suggestum sit appetendae impietatis consilium, quo de sublimibus sedibus laberetur. Si enim nullo viso tangeretur, non eligeret facere quod fecit: nam si non ei aliquid venisset in mentem, nullo modo intentionem convertisset in nefas. Unde igitur venit in mentem, tem, ut ea moliretu
Abbreviated transcription (Latin):
enti nich noce̾t. si extide̾t aĩo a quo litrore
nauim solu̾et. tlum tam̃ ab eo loco ubi eẽt
non ignoraret quo ꝓpͥam cdirig̾et. Nich̾ autẽ
ꝓdẽet memĩsse littoris unde itet sit exorsus
si de romano portu falsum aliqd̾ existimãs
in saxa cetidisset : ita n si non tenu̾o mitiũ
temꝑis uite mee qͥtdirͣm mͥ oberit scienti quo
fine reqͥestam. Nec ꝓdesset aͥd illa suce memo¬
ria siue comiectura inthoate uite si de ip̃oto
qui minus ⁊ laboꝵ aninie finis ÷ alr̾ tͣ dg
nus est opmatus in scopulos erroris irrue¬
rem: nec iste sermo ad il ualu̾it ut qͥsqͣm
nos ꝓhib̾e̾ arbitret᷑ ut truerant qͥ potu̾nt¬

Expanded text:
nti nihil noceret si excidisset animo, a quo littore navem solverit, dum tamen ab eo loco ubi esset non ignoraret quo proram dirigeret; nihil autem prodesset meminisse littoris unde iter exorsus sit, si de Romano portu falsum aliquid existimans, in saxa incidisset: ita neque si non tenuero initium temporis vitae meae, quidquam mihi oberit scienti quo fine requiescam; nec prodesset aliquid illa sive memoria sive conjectura inchoatae vitae, si de ipso Deo, qui unus num est opinatus, in scopulos erroris irruerem. 62. Nec iste sermo ad id valuerit, ut quisquam nos prohibere arbitretur ut quaerant qui potu
Abbreviated transcription (Latin):
Ex ignorantia dehonestat erpor. Ex iliffitul¬
tate truciatus affligit. S aꝓpbare falsa pro
u̾ta ut erret inuitus ⁊ resistent at torqͣnte
doloris carnis iunculi non posse a libilinosios
oꝑib temꝑare : non ÷ nã instituti hominis s
pena dampnati. tum aũ de lib̾a uoluntate rͦ

Expanded text:
ex ignorantia i a dehonestat error, ex difficulex ignorantia i a dehonestat error, ex difficultate cruci atus affligit. sed approbare falsa pro ueris, ut erret inuitus, et res i stente atque torquente dolore carnalis uinculi non posse a libidinosis operibus temperare non est natura instituti homi n i s, se d poena damnati. cum autem de libera uoluntat
Abbreviated transcription (Latin):
iniste aliquo ilñante hõi imposita ÷. Por¬
ro qr de om̃i potentia cłi̾ ⁊ uisticia dubitare
quo pendr᷑. Non enim qruisqͣm tniustus do¬
minator aut subriꝑe hoĩem potuit uelud
ignoranti ideo. ant extorq̃re inuito tantr̃m inua¬
licliori uł terrendo ł confligendo ut hominem
iniusta pena crutiaret. ¶ Relinqͥtur gͦ ut ħ
pena iusta dãpnatõe de hominis ueniat. Net ⁊̾¬
mirantum est ꝙ uł ignoro non ht̃ arbttum li¬
berum uoluntatis ad eligendũ ꝙ recte faciat:
uł᷑ resistente carnali consuetidĩe que uiolentia
mortalis suttessionis quodammꝰ nat᷑ali. inoleũ.
Uideat tͥtl recte fatientlum sit ⁊ ueluit ñ pos¬
se implere. Illa enim est ptt̃i pena iustissima
ut amittat qͥsq ꝙ bñ uti noluit tum sine
recte non facit: amittit stire trł rectum sit.¬
⁊ qui recte fac̾e cum possit uolit: amittat pꝰ¬
se cum uelit. Nam sunt be u̾a om̃i petcanti
atẽ cluo ista penalia. ignorantia ⁊ difficultas.

Expanded text:
iniusto aliquo dominante homini inposita est. porro quia de omnipotentia dei et iustitia dubitare quo penditur. non enim quisquam iniustus dominator aut subripere hominem potuit uelut ignoranti deo aut extorquere inuito tamquam inualidiori uel terrendo uel conturbando, ut hominem iniusta poena cruciaret. relinquitur ergo, ut haec poena. iusta de damnatione hominis ueniat. nec mirandum est quod uel ignorando non habet arbitrium liberum uoluntatis ad e 1 igendum quid recte faciat uel resistente carnali consuetudine, quae uiolentia mortalis succession i s quodam modo naturaliter i nolenuit, uideat quid recte faciendum sit et uelit nec possit inplere. illa est enim peccati poena iustissima, ut amittat quisque quo bene uti nolui t, cum sinc recte non facit, amittat scire quid rectum sit, et qui recte facere cum posset noluit. amittat posset cum uelit. nam sunt reuera omni a peccanti animae duo ista poena 1 i a, ignorantia i a et difficultas.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi. ⁊ milia ilieꝵ in temꝑis mutabili¬
tate intelligant᷑. Uniꝰ aũ tliei nõie intõ¬
mutabilitas et̾nitatis uocetur. Nescior̃
me aiͥ pret̾misisse qd̾ ex nr̃a pret̾missto¬
ne sxnsione qnͣtum idñs prebere tlignatꝰ
est: tuis int̾rogatõib desit. Qrͣqͣm ⁊ si qͥ¬
quid tibi octrerit modus lib̾ nos iam fi¬
nem fac̾e̾: ⁊ ab hcͣ tlisputatõe requies¬
tere aliqndo compellit

Expanded text:
lia dierum in temporis mutabilitate intelligantur; unius autem diei nomine incommutabilitas aeternitatis vocetur. Nescio me aliquid praetermisisse quod ex nostra responsione, quantum Dominus praebere dignatus est, tuis interrogationibus desit: quanquam et si tibi aliquid occurrit, modus libri nos jam finem facere, et ab hac disputatione requiescere aliquando compellit
Abbreviated transcription (Latin):
arte sap̃ie ad stultitiam pͥmus homo tͣnͣsiret.
nec stultus ñ sapietis ille tñsituo fuit. ueld̾
tus quidam ex alt̾o in altm. Uerum hoc in¬
terest ꝙ sine uoluntate płmq ista funt : ĩ
aũ nunqͣm nisi ꝑ uoluntatem unde tustissiẽ
allicit ad faciendum quodlib nͥ aͦd uisũ. Qrͥ
Qͥ uiso tangatur nulla potestas ÷. Faciend̾

Expanded text:
arce sapientiae, ut ad stultitiam primus homo transiret, arce sapientiae, ut ad stultitiam primus homo transiret, nec stultus, nec sapiens transitus ille fuit. Velut tus quidam ex altero in alterum. Verum hoc interest, quod sine voluntate plerumque ista fiunt: illa autem nunquam nisi allicit ad faciendum quodlibet, nisi aliquod vissed quo viso tangatur, nulla potestas est: fatendum
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt conturbata est aĩa mea. ⁊ gustate ⁊ ertcis
sit̃ lii. Turbat aũ consid̾antes qui ita q̃runt.
estulticia pͥmus homo recessit a do̾an recedẽ¬
recessisse a sapĩa: uidebr̃ stultus fuisse anteꝙͣ
utrũ stultum au sapient̾ fec̾it ꝓrecesserit.
Si enim sapienter fecit: recte fecit. nitħ q
pectauit. Si stulte iam erat: intͥruut in eo stl¬
ticia qͣm fcm̃ est ut reced̾et. Non enun stulte
aͥd sine stultitia aͥal fac̾e̾ pot̾at. Ex quo apparet
eẽ qͥdlam medium quo ab stulticia ad sapĩam¬
tũsitur ꝙ n stulte n sapient̾ fc̃m dici potest.
ꝙ ab om̃ib in hͣc uita constitutis non nͥ ex ccͣ¬
rio d intelligi. Sicut enim nullus mortaliũ
aũ tnͣsitus si fit stulte : non utiq bñ fit quod
tem̃tissim̃ est dic̾e. Si aũ sapienter fit : iam
erat sapĩa in homine anteqm tñsis ad sapiẽ¬
tiam qrd̃ nich̾oꝰ absurdum est. ex quo intellgrͣ
cẽ medium qd̾ neutrũ tlici possit ita ut ex

Expanded text:
ta est anima mea : et, Gustate, et eritis sicut dii . 73. Turbat autem considerantes, quod ita quaerunt: Stultitiane primus homo recessit a Deo? an recedenrecessisse a sapientia, videbitur stultus fuisse antequam utrum stulte, an sapienter fecerit quod recessit. Si enim sapienter fecit, recte fecit, nihilque peccavit: si stulte, jam erat, inquiunt, in eo stultitia, qua factum est ut recederet. Non enim stulte aliquid sine stultitia facere poterat. Ex quo apparet esse quiddam medium, quo ad stultitiam a sapitulte, neque sapienter factum dici potest, quod ab hominibus in hac vita constitutis non nisi ex contrario datur intelligi. Sicut enim nullus mortalium ansitus si stulte fit, non utique bene fit, quod dementissimum est dicere; si autem sapienter fit, jam erat sapientia in homine antequam transisset ad sapientiam, quod nihilominus absurdum est; ex quo intelligitur esse medium, quod neutrum dici possit: ita et ex
Abbreviated transcription (Latin):
sui pre caritate incominutabilis cłi uł se¬
ip̃m penitus ulłuus comꝑatõe contẽpuit.
Si aũ tantͣm obuius plac sͥ ad ꝑuerse i¬
mitandũ dmm ut potestate sua uti uelit ttan¬
to sit minor qͣnto se cupit ẽẽ maiorem. ⁊ hoc
est inttium om̃is pc̃ci suꝑbya ⁊ initium
suꝑbye honinus apotastare a leo. Suꝑbye aũ¬

Expanded text:
ommutabilis Dei, vel seipsum penitus in illius comparatione contemnit. Si autem tanquam obvius placet sibi ad perverse imitandum Deum, ut potestate sua frui velit, tanto fit minor, quanto se cupit esse majorem. Et hoc est, Initium omnis peccati superbia; et, Initium superbiae hominis apostatare a Deo . Su
Abbreviated transcription (Latin):
pellec infantem qͣmuis sit ab sur cdior si uelt
appellare sapientem. Ut gͦ infans nec stulas
neq sapiens dici potest tͣmuis iam homo
sit ex quo apparet naturam honimis tup
aliquod medium quod n stulticiam n sapiẽ¬
tiam recte uotau̾is : ita ⁊̾ si qurisqͣm tali affet¬
rõe animatus cẽt qualem illi hñt qrui per
neglĩam sapia carent. Nemo enim stultum
non quelib s uiciosa ignorantia. Uñ n ał

Expanded text:
pellet infantem, quamvis sit absurdior si velit pellet infantem, quamvis sit absurdior si velit appellare sapientem. Ut ergo infans nec stultus nec sapiens dici potest, quamvis jam homo sit; ex quo apparet naturam hominis recipere aliquid medium, quod neque stultitiam, neque sapientiam recte vocaveris: ita etiam si quisquam tali affectione animatus esset, qualem habent illi qui per negligentiam sapientia carent, nemo eum stultum non quaelibet, sed vitiosa ignorantia. Unde neque
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatem sentiunt tue net ulla unitate
decus ꝓprii gñis asseqͥtur. uł om̃is nate sue qͥ¬
aoloris molestias uł blaudicias sentiunt uo¬
luptatis que non eo ip̃o quo dolorem fugit ⁊
uoluptatem appetit: direptõem se fug̾e̾ uni¬
tatem q appete̾ fateatur. in q ip̃is rõalibus
itate confundi. Om̃e aũ ambiguũ uñ moles¬
tum est nͥ ꝙ tertam non ht̃ uintatem. ex qͥ
apparet om̃ia siue tum offendunt uł offendĩ¬
tur. siue cũ delectant uł deletant᷑ unitatẽ
insinuare at p̾dicare c̾atoris. Si aũ ignorĩ¬
cepte sunt aut irrogate supplicio de quibus
qualis ft̃õ sit magis querendum est qͣm qͥ¬
ens fc̃s ÷ primus homo: tur sedudtus est
Mi aũ stultus fc̃s est : qũo non est cło auce¬
humana prec̾ stultitiam ⁊ sap̃iam nlla̾m
mediam recipit affectõem que ñ stultician
sap̃ia diti pot̃. Tũnc enim incipit aut su¬
Non entm quisqͣm ita decipit ut stultumar¬

Expanded text:
voluptatem sentiunt, quae non aliqua unitate voluptatem sentiunt, quae non aliqua unitate decus proprii generis assequatur, vel omnino naturae suae quae vel doloris molestias, vel blanditias sentiunt voluptatis, quae non eo ipso quo dolorem fugit, voluptatemque appetit, diremptionem se fugere, unitatemque appetere, fateatur. Inque ipsis rationalibus guitate confundi. Omne autem ambiguum unde molestum est, nisi quia certam non habet unitatem? Ex quo apparet omnia, sive cum offendunt vel offenduntur, sive cum delectant vel delectantur, unitatem insinuare atque praedicare Creatoris. Si autem ignoranceptae sint, aut irrogatae supplicio. De quibus qualis factus sit, magis quaerendum est, quam quens factus est primus homo, cur seductus est? si autem stultus factus est, quomodo non est Deus auchumana praeter stultitiam et sapientiam nullam mediam recipiat affectionem, quae nec stultitia, nec sapientia dici possit. Tunc enim homo incipit aut stuNon enim quisquam ita desipit, ut stultum ap
Abbreviated transcription (Latin):
antur toeͣ bestiaꝵ qi non st̃ mortalia tum sit̃
in fama. aut iõ mala sunt:q sunt telestia me¬
liora. Dolorem aũ quem bestie sentiunt at̃ãꝵ ⁊̃
bestialium uim quauidam in sũo gñe mirabi¬
lem laudabilem q commendat. H enim ip̃e
satis apparet in regendis a tandis q suis cor¬
b qͣm sunt appetentes unitatis. Qͥ enĩ ali¬
ud est dolor nͥ quidam sensus tlictoĩs uel cor¬
ruptõis impatiens. Uñ luce tlariꝰ apperret qm̃
sit iia ar̃a in sui cors uniu̾sitate auida unita¬
tis ⁊ tenax que nec libenter ñ intliffe̾nter :
s potiꝰ renitenter ⁊ reluctanter incendit t̾
incam passionem tors sui qmͣ enus unitatẽ
minus qͣm opue eẽt admoni̾emur ab illa su¬
ma ⁊ sublimni ⁊ ineffabili unitate c̾atoris ẽ¬
ista t̾iuina constituta ⁊ re uera si pie ac dili¬
genter attendas omĩs cature sp̃es ⁊ motirs
que in animi humani tonsid̾atõem cadit e
rem. Nulla enini res eaꝵ que net dolorem na

Expanded text:
rpora bestiarum, quasi non sint mortalia, cum sint infima; aut ideo mala sint, quia sunt coelestia meliora. Dolor autem quem bestiae sentiunt, animarum etiam bestialium vim quamdam in suo genere mirabilem laudabilemque commendat. Hoc ipso enim satis apparet in regendis animandisque suis corporibus, quam sint appetentes unitatis. Quid est enim aliud dolor, nisi quidam sensus divisionis vel corruptionis impatiens? Unde luce clarius apparet quam sit illa anima in sui corporis universitate avida unitatis et tenax, quae nec libenter, nec indifferenter, sed potius renitenter et reluctanter intenditur in eam passionem corporis sui, qua ejus unitatem minus quam opus esset admoneremur ab illa summa et sublimi et ineffabili unitate Creatoris esse omnia ista constituta. 70. Et revera si pie ac diligenter attendas, omnis creaturae species et motus qui in animi humani considerationem cadit, erem. Nulla enim res est earum quae nec dolorem nec
Abbreviated transcription (Latin):
tib uicium est nec ꝓpͥe tecitas aliti potest.
Si gͦ ita fc̃o ÷ homo ut qͣmuis sapiens nũ¬
dum eẽt preceptum : tam̃ poss actiꝑe cui
utiq obtemꝑare posset deb̾e̾t. Nec illud iani
niꝵ ÷ qd̾ seduci potuit : nec illud in iustũ
qͦd precepto non obtemꝑans pena luit. n
am nundum etat uitiũ hominis: si ñctum
ut hr̃e posset acceꝑat. s tam̃ hẽbat aliqͥd
quo si nti bñ uellet : ad il qͦa non habebat
ascend̾et. Aluitl est enim ẽẽ ronalem: aliud
est ẽẽ sapientem. Ratõe fit quisq p̾cepti
capax tui fidem d ut qd̾ precipi᷑. fatiat. Si¬
tut aũ natã rõnis preceptũ capit: sic p̾

Expanded text:
 vitium est, nec proprie caecitas dici potest. 72. Si ergo ita factus est homo, ut quamvis sapiens nondum esset, praeceptum tamen posset accipere, cui utique obtemperare deberet; nec illud jam mirum est, quod seduci potuit; nec illud injustum, quod praecepto non obtemperans poenas luit; nec ominis, si nondum ut habere posset, acceperat. Sed tamen habebat aliquid quo si bene uti vellet, ad id quod non habebat ascenderet. Aliud est enim esse rationalem, aliud esse sapientem. Ratione fit quisque praecepti capax, cui fidem debet, ut quod praecipitur, faciat. Sicut autem natura rationis praecept
Abbreviated transcription (Latin):
o quam comꝑat amisit. Ita si nobis in eloq̃n
tum pectat᷑ in actib ute: nulliꝰ uti argu̾e¬
tur infantia t ab ea cẽt exorsus ad conseꝙ̃¬
tam elotr̃ñtiam : s plane m̾ito dampnaret᷑.
siue uoluntatis ꝑu̾sitate uł ad eam recidis¬
set uel in ea remansisset. Sit t̾ ñc̃ si ignorã¬
tia ui ⁊ alifficultas recti nat᷑aͣlis ÷ hõi unde
incipiat in sapĩe t̾etis beatitudĩem surge̾.
Nullus hnͣc ex iuitio natãli argnit: s si ꝓfi¬
te̾ nolu̾it aut ꝓfcũ retrorsum pelabi uolu̾it :¬

Expanded text:
o quam compararat amisit. Itaque, si nobis in eloqueno quam compararat amisit. Itaque, si nobis in eloquencum peccatur in actibus vitae; nullus utique argueretur infantiae, quod ab ea esset exorsus ad consequendam eloquentiam: sed plane merito damnaretur, si suae voluntatis perversitate vel ad eam recidisset, vel in ea remansisset. Sic etiam nunc, si ignorantia veri et difficultas recti naturalis est homini, unde incipiat in sapientiae quietisque beatitudinem surgere, nullus hanc ex initio naturali recte arguit: sed si proficere noluerit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
men quõ non impedr᷑ quo minꝰ apparcat
integ̾rima ⁊ iustissima ⁊ incontussa atq
in commutabili maiestate ⁊ sub̾a cͥatoris sup¬
plitia pc̃coꝵ suoꝵ aĩas luere que pcta ut
cã querenda. Ignorantia ⁊ elifficultas si na¬
t᷑alis ÷ inde incipit aĩa ꝓfit̾e ⁊ ad cognitio¬
nem ⁊ reqͥem donec in ea ꝑfitatur uita
beata ꝓmou̾i. quem ꝓfc̃m in studiis op¬
timis atz pietate quoꝵ faciatas ei ñ noxo¬
ta est si ppͥa uoluntate neglex̾it ⁊ niste in gͣuio¬
rem que iam penalis est ignorantiam ⁊ iliffi¬
ꝙ nat᷑alis nescit ⁊ naͣliter non pot̃ ⁊ hoc ani¬
me deputatur in reatũ. S qd̾ scire non stu¬
dduit ⁊ ꝙ ilignam facilitati ⁊ꝑande ad recte fa¬
posse infanti natale est que ⁊ ignorantia ⁊¬
diffitultas sermonis non modo intulpabilis
sub gͣmaticoꝵ legib: sit ⁊ humanis affc̃ib
blanda at gcͣa est. Non enim illo uitio illam
facultatem comꝑare neglex̾it : aut ullo uici¬

Expanded text:
r, quominus appareat integerrima et justissima et inconcussa atque incommutabili majestate et substantia Creatoris, supplicia peccatorum suorum animas luere: quae peccata, ut causa quaerenda. 64. Ignorantia vero et difficultas si naturalis est, inde incipit anima proficere, et ad cognitionem et requiem, donec in ea perficiatur vita beata, promoveri. Quem profectum in studiis optimis atque pietate, quorum facultas ei non negata est, si propria voluntate neglexerit, juste in graviorem, quae jam poenalis est, ignorantiam diffiquod naturaliter nescit et naturaliter non potest, hoc animae deputatur in reatum; sed quod scire non studuit, et quod dignam facilitati comparandae ad recte faatque non posse, infanti naturale est: quae ignorantia difficultasque sermonis non modo inculpabilis sub grammaticorum legibus, sed etiam humanis affectibus blanda et grata est; non enim ullo vitio illam facultatem comparare neglexit, aut ullo viti
Abbreviated transcription (Latin):
quis ad noce possit. Cum aũ boni acd oꝑetur de¬
cori sunt dolorib at mortib flagellant᷑. Cur
ista not fiant qñ tum tnͣsierint ꝓ non factis
erunt in quib ftã sunt. ꝑꝑ quos aũ ftã sunt
aut meliores erunt᷑ si temꝑalib incõmotlis
emendari rectius elig̾int uiu̾e : aut extusatio¬
nem in futt᷑ iudicio supplitrũ non hebunt:
si uite huiꝰ angorib ad et̾nam uitam deside¬
rium conu̾tere uoluerũt. Quidam aũ no¬
uit quid ꝑuulis de quoꝵ cruciatib duritia
maioꝵ contundr᷑. aut ext̾cetur. fitles: aut mi¬

Expanded text:
quid possit! cum autem boni aliquid operatur deum, qui eis cari sunt, doloribus ac mortibus flagellantur, cur ista non fiant, quando, cum transierint, pro non factis erunt, in quibus facta sunt, propter quos autem facta sunt, aut meliores erunt, si temporalibus incommodis emendati rectius elegerint uiuere, aut excusationem in futuri iudicii supplicio non habebunt, si uitae huius angoribus ad aeternam uitam desiderium conuertere noluerint? quis autem nouit, quid paruulis, de quorum cruciatibus duritia maiorum contunditur aut ex
Abbreviated transcription (Latin):
tabilitate qĩ tͣnseuntia sentiunt᷑. ⁊ mobilitate¬
nuindum in nr̃os sensus ꝑuen̾it. tam̃ qui¬
a płimum ualent ad roborandam spẽm nr̃am
⁊ exhortandam tlilectõem idum nobis comniẽ¬
tant ꝑ ordinatissimam tempoꝵ seriem quã ñ
negligat lib̾atõem nr̃am łs sine ulla lubita¬
tõe credenla sunt. S quisqͥs error ꝑsonam
gͥ tliuine auctoritatis assumit : ea maxime
mare conuncit᷑. Eam q sub̾am tli uł plus
uł minus trm tͥnitatem ẽẽ conteribt: tui t̾¬
nitati pie sob̾e q intelligende om̃is extubat
iigilantia xꝑiana ⁊ omm̃s eius ꝓuectus in¬
tendrͣ. de cus trinitatis unitate ⁊ equalita¬
te ⁊ singłaꝵ in ea ꝑsonaꝵ qruadam ꝓprietate
non hic locus ÷ tlisserendi. nam cominemora
dem pertineant: e truib latens atq a terre¬
nis in celestia sese attolle̾ insipicus ut iliter ad¬
inget᷑. non tm̃iodo eloquio s ne cogitatõno

Expanded text:
tabilitate, quasi transeuntia sentiuntur. In quibnondum in nostros sensus pervenerint; tamen quia plurimum valent ad roborandam spem nostram, et exhortandam dilectionem, dum nobis commendant per ordinatissimam seriem temporum quam non negligat liberationem nostram Deus, sine ulla dubitatione credenda sunt. Sed quisquis error personam sibi divinae auctoritatmare convincitur, eamque substantiam Dei vel plus vel minus quam Trinitatem esse contendit: cui Trinitati pie sobrieque intelligendae omnis excubat vigilantia christiana, et omnis ejus provectus intenditur. De cujus Trinitatis unitate et aequalitate, et singularum in ea personarum quadam proprietate, non hic locus est disserendi. Nam commemoraredem pertineant, et quibus lactens atque a terrenis in coelestia sese attollere incipiens, utiliter adjugetur, non modo eloquio, sed ne cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
necandus ab ħ̾ode queretur occisi sunit: ⁊̃ ho¬
nore martiꝵ receptos comiñdat ecc̃a. Qͣ irmm
ocissimi examinatores: s loqͣtusum uentila¬
tores ⁊ de pcc̃oꝵ dolorib ⁊ laborib solent mi¬
in commoda. uł sꝑant boni qr tantis ext̾centur
incomnotlis. s hec tlicũt uł sentiunt qr iniqͥs¬

Expanded text:
necandus ab Herode quaereretur, occisi sunt , in honorem martyrum receptos commendat Ecclesia. 69. Qosissimi examinatores, sed loquacissimi ventilatores, etiam de pecorum doloribus et laboribus solent miincommoda, vel sperant boni, quia tantis exercentur incommodis? Sed haec dicunt vel sentiunt, quia iniq
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͣntum sinim᷑. ꝑagamus queton nobis
gͣntum ad ca̾ture ꝑtinet. uł narrantur p̾¬
terita uł prenuntiantur futa tice ad com¬
mendandam ualcant integm̃ religionẽ ex¬
titando nos ad sint̾issimam ililectõem iħ ⁊
ꝓrimi sine lubitatõe tredenda sunt. adu̾¬
sus incredulos aũ hactenus defendenda. iͭ
uł auctoritatis infidelitas repͥmatur ⁊ ob¬
teratur uł eis ostendat᷑ qͣntum pot̃. P mo
gm̃ non sit stultum talta tred̾e̾. Denĩ qm sit¬
qͣm sit stultum talia non tred̾e nerũptam̃ fal¬
sam doct̾nam non tam̃ de pret̾itis ⁊ futis es
de presentib ⁊ maxime de in commutabi¬
lib o refellere ⁊ qͣntum datut ꝑspitua rõ¬
ne tonuint̾e. ¶Sane in serie temꝑalium
inqͥsitõnum pret̾itoꝵ futoꝵ exspestatõ pre¬

Expanded text:
 quantum sinimur peragamus: quaecumque nobis, quantum ad creaturam pertinet, vel narrantur praeterita, vel praenuntiantur futura, quae ad commendandam valeant integram religionem, excitando nos ad sincerissimam dilectionem Dei et proximi, sine dubitatione credenda sunt: adversus incredulos autem hactenus defendenda, ut vel mole auctoritatis infidelitas eorum obteratur, vel eis ostendatur, quantum potest, primo quam non sit stultum talia credere, deinde quam sit stultum talia non credere. Verumtamen falsam doctrinam non tam de praeteritis et futuris, quam de praesentibus et maxime de incommutabilibus oportet refellere, et quantum datur, perspicua ratione convincere. 61. Sane in serie temporalium inquisitioni praeteritorum futurorum exspectatio prae
Abbreviated transcription (Latin):
simam ꝯuexionem non posse sr̃fluũ treari
qualencon hoĩem ubi foliũ arboris nullum
sr̃ fluo t̾atur: s sane sp̃fluo queri de m̾itis
tur pͥusqͣm ex eo qͥdqͣm cognoste̾ pot̾unt. qͦ
in re satis pic recteq credr᷑ ꝓdesse ꝑuulo
eoꝵ fidem a quib consetmͣlis ostenr᷑ ⁊ hoc
ecc̃e commnendat salub̾rima strictoritas ut ex
eo quts sentiat qͥd sibi ꝓsit fides sua tñ in
alioꝵ quo bñficio qui ꝓpͥam nundum hẽt
pot̃atem commoda sit. Qͥ enim filio ⁊̾
uidue fides sua quam utiq mortuus non
hẽbat cui tam̃ ꝓfuit matͥs ut resurge̾t. oͣ¬
to gͦ potius fides aliena potest consułe ꝑnu¬
lo cui sua ꝑsicdia non pot̃ imputar. de truci¬
atib aũ cor̾s quib affligmitur : ꝑuuli truo

Expanded text:
simam connexionem, non posse superfluo creari qualemcumque hominem, ubi folium arboris nullum superfluo creatur; sed sane superfluo quaeri de meritis tur priusquam ex eo quidquam cognoscere potuerint. Qua in re satis pie recteque creditur prodesse parvulo eorum fidem, a quibus consecrandus offertur. Et hoc Ecclesiae commendat saluberrima auctoritas, ut ex eo quisque sentiat quid sibi prosit fides sua, quando in aliorum quoque beneficium, qui propriam nondum habent, a commodari. Quid enim filio viduae profuit fides sua, quam utique mortuus non habebat; cui tamen profuit matris ut resurgeret? Quanto ergo potius fides aliena potest consulere parvulo, cui sua perfidia non potest imputari? 68. De cruciatibus autem corporis, quibus affliguntur parvuli
Abbreviated transcription (Latin):
nicioso errore decipim᷑. ¶Aa hoc enim per¬
gendo ty aũ non est: aut si est non fatit u̾ita¬
inf̾m̾itati nr̃e uia de temꝑalib ꝓcurata ÷. ut
qͣntum merui sufficit ad et̾na tendentium p̾¬
terita ⁊ futa᷑ tredamus. que fict̾i elisciplina uͭ¬

Expanded text:
niciosissimo errore decipimur. Ad hoc enim pergendo, quod aut non est, aut, si est, non facit beainfirmitati nostrae via de temporalibus procurata est, ut quantum itineri sufficit ad aeterna tendentium, praeterita et futura credamus. Quae fidei disciplina, u
Abbreviated transcription (Latin):
utruniz de ꝓpagine ueniant an in singu¬
lis quib q nastentib noue fiant. An in
corͣ nascentiũ iam alitubi ex istentes: uel
mituntur ibiuinitito ił sua sponte labã¬
tur nullam tem̾e affi̾nare oportebit. aut enim
tͣctatorib ꝓ m̾ito sue obsc̾itatis ⁊ ꝓplexitatio e¬
uoluta at illtistta est. aut suam stã est nõ dũ
in manus nm̃is hꝰcemodi litt̾e ꝑuenepũt. Inĩ
assit fides nich de sub̾a ca̾toris falsum iniligũ¬
q sentiendi ad illuni enim tendimus itinere
pietatis. Mi gͦ aliud de illo senserimius qͣm est
intentõ nm̃ : non in beatitatem s in uanitatẽ
nos ire compellet. De t̾atura u̾o ullm ꝑicłm

Expanded text:
utrum de propagine veniant, an in singulis quibusque nascentibus novae fiant, an in corpora nascentium jam alicubi existentes vel mittantur divinitus, vel sua sponte labatur, nullam temere affirmare oportebit. Aut enim e obscuritatis et perplexitatis evoluta atque illustrata est; aut si jam factum est, nondum in manus nostras hujuscemodi litterae pervenerunt. Tantum adsit fides nihil de substantia Creatoris falsum indignumque sentiendi. Ad illum enim tendimus itinere pietatis. Si ergo aliud de illo senserimus quam est, intentio nostra non in beatitatem, sed in vanitatem nos ire compellet. De creatura vero si
Abbreviated transcription (Latin):
agendum sit nec continuo ual unpłe hoc
quo nondũ accepit. ¶ ꝑcessit enĩ pars¬
quedam eiꝰ sublimior ad sentiendum ꝙ rͨ
te fatiat bonum. s quedam tartlior at car¬
nalis non conseqñter in str̃iam flucit᷑: ut
ex ip̃a ttifficultate ad morieat᷑ eudem im¬
plorarx adiutorem ꝑfectõis sue quem inchoatõ¬
is sentit amorem. ut ex hoc ei fiat carior añ
boris nouellum ⁊ rude u̾ͥgultum nllo modo recte
sterile ditimꝰ qͣmuis alitͦd etates sine fructib
traitiat tdotͦ oportuno tꝑz exꝓmat ferocitatem
suamitur non auctor aĩe debita pietate laudet᷑.
si ei tale tribuit exordiũ ut studendo at ꝓfitien¬
tatõi obiti ab imꝑitis solet quedam calũpnia de
mortib ꝑuuloꝵ ⁊ de quibdam truciatib cobs
qruib eos sepe uidemus affligi. Dicunt enim
quid opus erat ut nasc̾e̾tur qui anteꝙͣ iniret
isllum uite m̾itum excessit e uita. aut qualis ĩ
futo iutlitio deputabr᷑ tui n int̾ iustos locus ÷¬

Expanded text:
agendum sit, non continuo valet implere, hoc quoque nondum accepit: praecessit enim quaedam pars ejus sublimior ad sentiendum quod recte faciat bonum: sed quaedam tardior atque carnalis non consequenter in sententiam ducitur; ut ex ipsa difficultate admoneatur eumdem implorare adjutorem perfectionis suae, quem inchoationis sentit auctorem; ut ex hoc ei fiat charior, duboris novellum et rude virgultum nullo modo recte sterile dicimus, quamvis aliquot aestates sine fructibus trajiciat, donec opportuno tempore expromat feracitatem suam; cur non auctor animae debita pietate laudetur, si ei tale tribuit exordium, ut studendo ac proficientationi objici ab imperitis solet quaedam calumnia de mortibus parvulorum, et de quibusdam cruciatibus corporis, quibus eos saepe videmus affligi. Dicunt enim: Quid opus erat ut nasceretur, qui antequam iniret ullum vitae meritum, excessit e vita? aut qualis in futuro judicio deputabitur, cui neque inter justos locus
Abbreviated transcription (Latin):
aũ tilłi d alitͥd. qr om̃ia gratuito prestat. ⁊
si qsqͣm dit ab illo deberi m̾itis suis t̾ce ut
eẽnt non ei debebatur. non enim erat cui de¬
beretur ⁊ tm̃ qd m̾itum est conu̾te ad deũ
ex ͣ quo es ut ex ip̃o ⁊̃ melior sis. ex quo hẽs ut
sis. Ꝙ gͦ ei p̾roras ut tanqͣm debitum postas.
qñ si nolles ad eum ou̾ti uicħ ei deeẽt. t aũ ipse
sine quo nichil eẽs ⁊ ex quo ita es ãd ut nͥ ou̾ten
to te ad illum retłis ei td̾ ab ip̃o es non quidem
nichꝰ misdr tam̃ eris. Omĩa gͦ alidebent. pͥmo
qc̃t̾rd sunt inqͣntum natã sunt. Se iñ quiaꝙp
melius possunt ẽẽ si ueliit quecon aceperũt
pit nullus reus ÷. ex eo u̾o qd̾ non fecit qd̾ nõ
tleb: iuste reus est. Deb aũ si accepit ⁊ uolun¬
tatem lib̾am ⁊ suffitientissimam fatultatem

Expanded text:
aliquid, quia omnia gratuito praestat. Et si quisquam dicet ab illo aliquid deberi meritis suis, certe ut esset, non ei debebatur. Non enim erat cui deberetur. Et tamen, quod meritum est converti ad eum ex quo es, ut ex ipso etiam melior sis, ex quo habes ut sis? Quid ergo ei praerogas, ut tanquam debitum poscas; quando si nolles ad eum converti, nihil ei deesset, tibi autem ipse, sine quo nihil esses, et ex quo ita es aliquid, ut nisi convertendo te ad illum, reddideris ei quod ab ipso es, non quidem nihil, sed miser tamen eris? Omnia ergo illi debent, primo quidquid sunt, in quantum naturae sunt: deinde quidquid melipit, nullus reus est: ex eo vero quod non facit quod debet, juste reus est. Debet autem, si accepit et voluntatem liberam, et sufficientissimam facultatem
Abbreviated transcription (Latin):
ut tui se dẏabolus ad imitatõem suꝑbye pre¬
bu̾at ei se dñs ad imitatõem humilitatis p̾¬
beret. ꝑ quem nobis et̾na uita ꝓmittitur:
ut p̾rogato nobis xͥ sanguine ptꝰ labores mi¬
serias q ineffabiles tanta caritate lib̾ateri
nr̃o inheramus. ⁊ tm̃ non in eĩ claritate ra¬
pianuir : ut ulła nos uisa ex infiorib a ospe¬

Expanded text:
itationem superbiae praebuerat, ei se Dominus ad imitationem humilitatis praeberet, per quem nobis aeterna vita promittitur: ut praerogato nobis Christi sanguine, post labores miseriasque ineffabiles tanta charitate liberatori nostro adhaereamus, et tanta ejus in eum claritate rapiamur, ut nulla nos visa ex inf
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ⁊̾ si eas ip̃e misisset quib ⁊̃ in ipsa
ignorantia ⁊ cufficultate lib̾am uolũtatem
petenli ⁊ q̃rendi ⁊ conanli non abstulit.
Daturus petentib. demonstͣturtis trueren¬
tib ⁊ pulsantib aꝑiturus. om̃ino extͣ tul¬
pani eẽt. ¶ Snͣc enim ignorantiam ⁊ dif¬
ficultatem stucliosis ⁊ beriuolis euĩcendã

Expanded text:
quidem etiamsi eas ipse misisset, quibus etiam in ipsa quidem etiamsi eas ipse misisset, quibus etiam in ipsa ignorantia et difficultate liberam voluntatem petendi et quaerendi et conandi non abstulit, daturus petentibus, demonstraturus quaerentibus, pulsantibus aperturus, omnino extra culpam esset. Hanc enim ignorantiam et difficultatem studiosis et benevolis evincendam,
Abbreviated transcription (Latin):
m̾itum cordis alloqutõe conantum ẽẽ p̾cepit.
⁊ p̾parat tiuitatis beatissime głam triumphã¬
tib de illo qui pͥmum hoĩem ad istam mĩam
ꝑduxit uictum pessima suasione quam inise¬
xiam isti suscipiunt ad eũ uincendũ optĩafi¬
te. Non enim pute gle militia ÷ dẏabolum uin-¬
cere codem suscepto stipplicio quo se ille homi¬
nem uictũ ꝑcluxisse głatur. Qsqͥs aũ hoc
ip̃ius uite captus amore neglex̾it : nlło pacto
iuste flagitium cdiscrer̃ois sue regis imꝑto
deputabit. s erit poꝰ sub om̃im dño i eius
ꝑtib ordinatus cuiꝰ turpe stypendiũ ut ⁊¬
tastra sua deser̾et : aclamauit. Si aũ alibi
anime ostitute non mittunt᷑ a dño do sed
sua sponte ad mħitanda coe̾ ueniunt facile
est iam hoc uid̾e̾. Qͥ quid ignorautie tlifficl̾¬
tatis q sequtum fu̾it eaꝵ ꝓpͥam uolũtatenr:
nlło modo ca̾torem hunic ẽẽ tulpandũ. tndo¬

Expanded text:
in intimis cordis allocutione conandum esse praecepit, in intimis cordis allocutione conandum esse praecepit, et praeparat civitatis beatissimae gloriam triumphantibus de illo qui primum hominem ad istam miseriam perduxit victum pessima suasione; quam miseriam isti suscipiunt ad eum vincendum optima fide. Non enim parvae gloriae militia est diabolum vincere eodem suscepto supplicio, quo se ille hominem victum perduxisse gloriatur. Quisquis autem hoc istius vitae captus amore neglexerit, nullo pacto juste flagitium desertionis suae regis imperio deputabit: sed erit potius sub omnium Domino in ejus partibus ordinatus, cujus turpe stipendium ut castra sua desereret, adamavit. 58. Si autem alibi animae constitutae non mittuntur a Domino Deo, sed sua sponte ad inhabitanda corpora veniunt; facile est jam hoc videre, quidquid ignorantiae difficultatisque secutum fuerit earum propriam voluntatem, nullo modo Creatorem hinc esse culpandum: quando
Abbreviated transcription (Latin):
adinatissime at legitime ẜuitutis subi¬
oportuno celestis incorruptõis locũ quo
cum introeunt in hnͣc uitam subeunt q
gestanda menbͣ mortalia subeant: ⁊ necce
est ⁊ obliuionem uite pͥoris ⁊ p̾sentis la¬
boris. Uñ illa ignorandia ⁊ cłifficultas con¬
setruitur ꝙ in pͥmo hom̃ĩe suppliciũ mor¬
talitatis fuit ad aĩc expendendam mĩamĩ
istis aũ aĩa ianua minest̾i ad tepandami
cors iticorruptõem. Nam hoc guo iñ non
pct̃oris uenientib ad se animis hnͣc iguorantiã ⁊
difficultatem facit que ni hiis n c̾atori tantͣm
culpanda tribuatur. Dedit erum ille ⁊ faculta¬
tem bñ laborandi in laboriosis officiis ⁊ uiã
fidĩ in obliuionis tecitate uitdiciũ illud uł iͣx¬
ime qd̃ amie om̃i querenlum ẽẽ concedit
qd̃ inutilr nescit. ⁊ ꝑseu̾anter in offõ si la¬
horib euitendũ ad uintenttũ recte fatiendi
difficultatem ⁊ opem a t̾atore implorandam
ut conantem acliuuet qrui ł extͥnsetus lege ul

Expanded text:
rdinatissimae atque legitimae servituti subjiopportuno coelestis incorruptionis locum. Quae cum introeunt in hanc vitam, subeuntque gestanda membra mortalia, subeant etiam necesse est et oblivionem vitae prioris, et praesentis laborem: unde illa ignorantia et difficultas consequitur, quod in primo homine supplicium mortalitatis fuit, ad animi expendendam miseriam; in istis autem janua ministerii ad reparandam corporis incorruptionem. Nam hoc quoque modo non peccatoris, venientibus ad se animis hanc ignorantiam et difficultatem facit; quae neque his, neque Creatori tanquam culpanda tribuatur. Dedit enim ille et facultatem bene operandi in laboriosis officiis, et viam fidei in oblivionis caecitate; judicium illud vel maxime, quod anima omnis et quaerendum esse concedit quod inutiliter nescit, et perseveranter in officiosis laboribus enitendum ad evincendam recte faciendi difficultatem, et opem a Creatore implorandam, ut conantem adjuvet; qui vel extrinsecus lege, vel
Abbreviated transcription (Latin):
intuet᷑. Ista u̾o mortalib menb̾s onerata ⁊
uix hoc ip̃m quo p̾mitur administt̃ intͥn¬
setus: ⁊ tam̃ ornat intͣ pot̃ cet̾a u̾o extͥnsecꝰ
ailiacentia longe inf̾m̾iore oꝑatõe extͥnsecus
pot̃ reg̾e ⁊̾ ꝑtem regit. que aũ minus pot̃
non ꝯtinuo pot̃ ampliora. ꝑstũs enim me¬
aicus stabiem ⁊̾ sanat efficatit̾: at non oti¬
c̾aturam que t̃c qͣm peccau̾it: n unꝙͣ pecta¬
tã sit. ⁊̃ illud cadom rõ renuntiat a pcc̃o il¬
lam lib̾a uoluntate abstin̾e: n coactam non
peccare: s sponte. Uerũptam̃ nam si pecca¬
tam p̾sciuit ds : tam̃ si ⁊̃ ip̃a peccaret suffi¬
te̾t cłi potestas ineffabilis potentie ad regẽ¬
dam istam untu̾sitatem. ut om̃ib ogrua
⁊ odigna retribuens il in toto imꝑio suo t᷑¬
ad ħ ip̃m cotiditas potestates si om̃is ãge¬
lica nata ab eiꝰ preceptis peccando defetisset:¬
s maiestate sua decentissime at optime re¬
g̾et om̃ia. nec si inuidens ca̾ture sꝑua̾ ut

Expanded text:
iter. Ista vero mortalibus membris onerata, vix hoc ipsum quo premitur, administrat intrinsecus, et tamen ornat quantum potest: caetera vero extrinsecus adjacentia, longe infirmiore operatione extrinsecus partem regit; quae autem minus potest, non continuo potest ampliora. Perfectus enim medicus etiam scabiem sanat efficaciter; at non conticreaturam quae nunquam peccaverit, nunquam peccatura sit, etiam illud eadem ratio renuntiat a peccato illam libera voluntate abstinere, neque coactam non peccare, sed sponte. Verumtamen etiamsi peccaturam praescivit Deus: tamen si etiam ipsa peccaret, sufficeret Dei potestas ineffabilis potentiae ad regendam istam universitatem, ut omnibus congrua et condigna retribuens, nihil in toto imperio suo tuad hoc ipsum conditas potestates, si omnis angelica natura ab ejus praeceptis peccando defecisset, majestate sua decentissime atque optime regeret omnia: nec sic invidens creaturae spirit
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sum itocet. doceat credẽtem. ꝯsoletur sꝑantẽ.
diligentem adhortetur. conantem aliuuet.
exautliat dep̾cantem. Non tͥ deputat᷑ ad tul¬
pam qd̾ inuitus ignoras : s trd̃ negligis t̃pe¬
re qd̃ ignoras. n illud qd̃ uuln̾ata menbra
non colligis: s ꝙ uolentem sanare contemp¬
tum ÷ scire ut ilt̾ tpcri qd̾ inutili ignorat᷑
⁊ humilt confitendam eẽ imbetillitatem ut
querenti ⁊ oficenti ille subuẽiat qui nec errat
dum subuenit nec laborat. Nam illud qł ignor¬
rans qͥsq nou recte facit: ⁊ td̾ recte uoletis face̾

Expanded text:
uersum nocet, doceat credentem, consoletur sperantem, diligentem a d hortetur, conantem adiuuet, exaudiat deprecantem, non tibi deputatur ad culpam quod inuitus ignoras, sed quod neglegis quaerere quod ignoras; neque illud quod uulnerata membra non colligis, sed quod nolentem sanare contemtum est scire utiliter quaeri quod inutiliter ignoratur, et humiliter confitendam esse imbecillitatem, ut quaerenti et confitenti ille subveniat, qui nec errat dum subvenit, nec laborat. 54. Nam illud quod ignorans quisque non recte facit, et quod recte volens facere
Abbreviated transcription (Latin):
bcatitudo ut ⁊̾ feconditas adm̾etur. Pot̾ut
enim ⁊ de ꝓle eiꝰ trͣmuis carnali ⁊ immorcali
aliqd̾ in suo gn̾e fi̾ decus ornatñtum q t̾rꝵ.
Ierm u̾o ut meliores gign̾et qͣm sp̃e eẽt non
erat eqͥtatis: s ex tom̾sione ad c̃m̃ ut uince¬
ret qͥsqi supplitium. qd̾ origo enis ex au̾sio

Expanded text:
tiam fecunditas adimeretur. Poterat enim et de prole ejus, quamvis carnali et mortali, aliquod in suo genere fieri decus ornamentumque terrarum. Jamvero ut meliores gigneret quam ipse esset, non erat aequitatis: sed ex conversione ad Deum, ut vinceret quisque supplicium quod orig
Abbreviated transcription (Latin):
Ab occultis meis munda me: tlñe: ⁊ ab aliente ⁊¬
parce seruo tuo. Utrum uoluntariut̃ est quidem.
Nam situt ꝓpria cogitatõe non pcat inuitus: iͣ
dum consentit male suadente non utiq nͥ uo¬
luntate tonsentit. S tam̃ grauius ÷ ñ solum
nullo suadente ꝓpͥa cogitatõe pectare: s ⁊̾ p̾
catum alt̾i ꝑ inuidentiam dolum q suad̾e̾ qͣm
ad pectandũ alt̾uis alt̾uis suasione tͣidnti serua¬
ta ÷ gͦ in utro pc̃to iustitia dñi punientis.
sam ⁊ illud appensum est qqͥtatis examĩe: ut
nec ip̃is iliaboli potestatei negaretur homo
quem d male suadendo subiet̾at ⁊ iniqum eͥ
erat ut ei qruem ceꝑat non dñaretut. ñ fieri
inas peccantium. ⁊ tam̃ qr minꝰ pectau̾at
homo gm̃ diabolus tel ip̃m ei ualuit ad re¬
ꝑandam salutem. qr pͥncipi hꝰ mundi ꝑttis¬
tatem cartus acfluctus ÷ ÷ ita enim conscĩ¬
a mortalitatis tumidus ⁊ anilissim̾is atq
abiectissimis bestiis uł ⁊̾ miuitissimis ⁊

Expanded text:
Ab occultis meis munda me, Domine, et ab alienis parce servo tuo : utrumque voluntarium est quidem. Nam sicut propria cogitatione non peccat invitus, ita dum consentit male suadenti, non utique nisi voluntate consentit: sed tamen gravius est, non solum nullo suadente propria cogitatione peccare, sed etiam peccandum alteri per invidentiam dolumque suadere, quam ad peccandum alterius suasione traduci. Servata est ergo in utroque peccato justitia Domini punientis. Nam et illud appensum est aequitatis examine, ut nec ipsius diaboli potestati negaretur homo, quem sibi male suadendo subjecerat. Iniquum enim erat ut ei quem ceperat, non dominaretur. Nec fieri inas peccantium. Et tamen quia minus peccaverat homo quam diabolus, idipsum ei valuit ad reparandam salutem, qtatem carnis addictus est. Ita enim conscientia mortalitatis timidus, et a vilissimis et abjectissimis bestiis vel etiam minutissimis,
Abbreviated transcription (Latin):
quam int̾ se homines murmantes rod̾e con-¬
suen̾nt t̾ quodlib aliud in peccando qͣm in
tt̃. quid nos miseri fecimꝰ ut tũ ignorantie
cetitate ⁊ idifficuleatis crutiatib nasceremir.
⁊ pͥmo errarem᷑ nescientes quid nobis eẽt fa

Expanded text:
quam inter se murmurantes homines rodere consueverunt, qui quodlibet aliud in peccando quam seet Eva peccaverunt, quid nos miseri fecimus, ut cum ignorantiae caecitate, et difficultatis cruciatibus nasceremur, et primo erraremus nescientes qui
Abbreviated transcription (Latin):
m̾itum ÷ p̾cepti accipiendi : sit p̾cepti ob¬
seruatõ ÷ m̾itum accipiende sap̃ie. Ex quo
aũ incipit homo p̾cepti ẽẽ capax : ex illo in¬
cipit posse peccare. ¶ Duob aũ modis p̃¬
tat anteqͣm fiat sapiens. Si aũ non se accõ¬
modet ad accipiendum p̾ceptum ÷ aut cũ
acceꝑit noit obseruet. Sapiens aũ peccat
si se auert̾it a sapĩa. Sic̃ enim p̾ceptum
non est ab illo cui precipr᷑ s ab illo quip̾¬
cipit: sic ⁊ sapĩa non ÷ ab illo qui illumi

Expanded text:
meritum est praecepti accipiendi, sic praecepti observatio meritum est accipiendae sapientiae. Ex quo autem incipit homo praecepti esse capax, ex illo incipit posse peccare. Duobus autem modis peccat antequam fiat sapiens; si aut se non accommodet ad accipiendum praeceptum, aut cum acceperit non observet. Sapiens autem peccat, si se averterit a sapientia. Sicut enim praeceptum non est ab illo cui praecipitur, sed ab illo qui praecipit; sic et s
Abbreviated transcription (Latin):
tetur ñ uolenti. M nescio tur aliud re
libeat truer̾e. Deiñ quecon: illa tã ÷ uolunta¬
tis. aut iusta ꝓfc̃o ÷: aut iniusta. Mi iusta: q̾s¬
quis ei obtemiꝑauit : non peccauit. Si inita:
non ei obtemꝑet ⁊ non peccabit. an forte :¬

Expanded text:
e libeat. Deinde quaecumque illa causa est voluntatis, aut justa profecto est, aut injusta. Si justa, quisquis ei obtemperaverit non peccabit: si injusta, non ei obtemperet, et non peccabit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
il ÷ nc̃citas. Tu ita inuitus beatꝰ eris. Mͥ
si eẽt potestas ut cem beatus iam ꝓstõ essẽ
uolo enim ⁊ nc̃ ⁊ non sum qr non ego sed
ille fecit me beatũ. ¶ Optime de te u̾itas
clamat uemiinem posse aliud sentire eẽ in

Expanded text:
itus beatus eris. E. Mihi si esset potestas ut essem beatus, jam profecto essem: volo enim etiam nunc, et non sum, quia non ego, sed ille me beatum facit. A. Optime de te veritas clamat. Non enim posses aliud sentire esse in