comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trium phantem post currum secutus est
fino ab urbe condita. dxl ui. bellum punicum secundũ finitum est.
quod gestũ est annis.xuii: cui macedonicũ continuo successit.
Quod quintus flãminius consul sortitus. post multa & grauissima proelia quib
macedones uicti sunt. pacem philippo dedit. Deinde cũ lacedemonus
philippi filium. & armiden nauidis filium ante currum duxit. Romani
captiui qui sub hannibale pes greciam uenditi fuerant. uniuersi re¬
cepti. capitibus rasis ob detersam seruitutẽ. currũ triumphantis secuti
sunt. Eodem tempore insubres. boi i. atq cenomanni contractis in
unum uiribus. hamilcare poeno duce qui in italia remanserat. cre
monam placentiamq uastantes. difficillimo bello alucio fuluo prae¬
tore superati sunt. Postea flaminius proconsul philippũ regem. &
cum eo thracas. macedones illirios. multasq preterea gentes quae
nauxilio eius uenerant. bello subegit. Uicti macedones. castra

Expanded text:
triumphantem post currum secutus est. triumphantem post currum secutus est. Anno ab Vrbe condita DXLVI bellum Punicum secundum finitum est, quod gestum est annis decem et septem. cui Macedonicum continuo successit, quod Quintius FlaminMacedones victi sunt, pacem Philippo regi eorum dedit. Deinde cum LPhilippi filium et Armenen Nauidis filium ante currum duxit. Romani captiui, qui sub Hannibale per Graeciam uenditi fuerant, uniuersi recepti, capitibus rasis ob detersam seruitutem currum triumphantis secuti sunt. eodem tempore Insubres Boi atque Cenomanni contractis in unum uiribus Hamilcare Poeno duce, qui in Italia remonam, Placentiamque vastantes, difficillimo bello, a Lucio Fulvio praetore superati sunt. Postea Flamminius proconsul Philippum regem, et cum eo Thracas, Macedones, Illyricos, multasque praeterea gentes, quae in auxilium ejus venerant, bello subegit. Victi Macedones castra
Abbreviated transcription (Latin):
ui continuo refecta multitudine carthaginem uenit. deinde colloquiũ
scipionis petit. Ubi cum se diu attoniti ammiratione mutua duo cla¬
rissimi duces suspexissent. interfecto pacis negotio. proelium consertũ
toriam contulit. Lxxx. ibi elefanti uel capti uel occisi sunt. Car
inter tumultum elapsus. andrumetũ confugit. Postea carthaginem
post sex & .xxx. annos quã inde paruus cum matre exierat. uenit
consul. Tantiq senatus nullam esse residuam spem. nisi inter peten
pace persuasit. Caio cornelio lentulo. publio eliopoea consulib
carthaginensibus pax per scipionẽ uoluntate senatus popidiq concessa est.
Naues tantũ plus quant quingentȩ in altũ productȩ. inconspectu ciuitatis
incensae sunt. Scipio iamtunc cognomento afficanus. triumphans inurbẽ
in gressus est. Quẽ terentius qui postea comicus ex nobilibus carthagi
nensium captiuis pilleatus. quod insigne indultae sibi libertatis fuit.

Expanded text:
qui continuo refecta multitudine Carthaginem uenit, deinde conloquium qui continuo refecta multitudine Carthaginem uenit, deinde conloquium Scipionis petiit. ubi cum se diu attoniti admiratione mutua duo claristoriam contulit. Octoginta ibi elephanti vel capti vel occisi sunt, Cartinter tumultum elapsus, Adrumetum confugit. Postea Carthaginem post sex et triginta annos, quam inde parvus cum patre exierat, venit: consultantique senatui, nullam esse residuam spem, nisi in petenda pace, persuasit. Cn. Cornelio Lentulo, P. Aelio Paeto consulibus, Carthaginiensibus pax per Scipionem voluntate senatus populique concessa est. Naves tamen plus quam quingentae in altum productae, in conspectu civitatis incensae sunt. Scipio jam tunc cognomento Africanus, triumphans Urbem ingressus est, quem Terentius, qui pnensium captivus pileatus quod insigne indultae sibi lib
Abbreviated transcription (Latin):
milia. duces ipsi miserabiliter ab usti egre fugerunt. Hasdrubal
imperator. carthaginẽ profugiis uenit. Itaq sifax & hasdrubal mę
plurimum reparauere exercitum. atq iterum cum scipione congressi
sunt. uictiq fugerunt. Si facem fugientem lelius & mannissa coe¬
perunt. Cetera multitudo cirtam confugit. Quã masinissa appug¬
natam indeditionẽ recepit. si facem adscipionẽ catenis uinctũ de¬
duxit. Quem scipio cum ingentibus spoliis plurimisq captiuis.¬
perducendum laelio tradidit. Hannibal redire in africam iussus. fessis
carthaginensibus ut subuenir & flens reliquit italiam. omnib italici generis
militibus qui sequinollent interfectis. Quo ad africanũ litus propinquante.
iussus quidam enauticis ascendere in arborem nauis. atq inde speculari quã
regionem tener&. sepulchrũ diruptum se prospexisse respondit. Abho¬
minatus dictum hannibal deflexo cursu adleptim oppidũ copias exposuit

Expanded text:
milia, duces ipsi miserabiliter ambusti aegre effugerunt. Hasdrubal milia, duces ipsi miserabiliter ambusti aegre effugerunt. Hasdrubal imperator Carthaginem profugus uenit; itaque Syphax et Hasdrubal mox plurimum reparauere exercitum atque iterum cum Scipione congressi sunt, motique fugerunt. Syphacem fugientem Laelius et Masinissa ceperunt, cetera multitudo Cirtam confugit, quam Masinissa oppugnatam in deditionem recepit, Syphacem ad Scipionem catenis uinctum deduxit; quem Scipio cum ingentibus spoliis plurimisque captiuisperducendum Laelio tradidit. Hannibal redire in Africam iussus, ut fessis Carthaginiensibus subueniret, flens reliquit italiam omnibus Italici generis militibus qui sequi nollent interfectis. cui ad Africanum litus propinquanti iussus quidam e nauticis ascendere in arborem nauis atque inde speculari, quam regionem teneret, sepulchrum dirutum se prospexisse respondit; abominatus dictum Hannibal deflexo cursu ad Leptim oppidum copias exposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
intercessisse uisa est. quia in quietudo morborũ in castris erat. & grauissi¬
ma pestilentia utriq exercitus agebantur. Intereascipio uniuersa hispani
apirineo usq ad oceanum in prouinciam redacta. romam uenit. Consul
cum licinio crasso creatus in africam transit. hannonẽ hamilcaris filium
ducem poenorũ interfecit : exercitũ eius partim caede. partim rapti¬
uitate disperdidit. Nam .xl. milia pęnorũ. in eo proelio occidit
Sempronius consul cum hannibale congressus & uictus. romam fugit
Scipio inafrica aggressus hiberna poenorũ. atq alia numidarum quae
utraq haud procul ab utica erant. nocte concubia incendit. Poeni
trepidi cum casu accidisse ignen putarent. inermes ad extinguendum
concurrunt. Quare facile ab armatis oppressi sunt. ut in utrisq
castris .xl. milia hominum igni ferroq consumpta si nt Capta quinq¬

Expanded text:
intercessisse visa est, quia inquietudo morborum in castris erat, et gravissiintercessisse visa est, quia inquietudo morborum in castris erat, et gravissima pestilentia uterque exercitus angebatur. Interea Scipio, universa Hispania a Pyrenaeo usque ad Oceanum in provinciam redacta, Romam venit: consul cum Licinio Crasso creatus in Africam transiit, Annonem Amilcaris filium, ducem Poenorum, interfecit, exercitum ejus partim caede, partim captivitate disperdidit; nam undecim millia Poenorum eo praelio occidit. Sempronius consul cum Annibale congressus et victus, Romam refugit. Scipio in Africa aggressus hyberna Poenorum, atque alia Numidarum, quae utraque haud procul ab Utica erant, nocte concubia fecit incendi. Poeni trepidi cum casu accidisse ignem putarent, inermes ad exstinguendum concurrerunt: quare facile ab armatis oppressi sunt. In utrisque castris 267 quadraginta millia hominum igni ferroque consumpta sunt, capta quinq
Abbreviated transcription (Latin):
quos ad uecti fuerant dimicantib hostem perturbarent. Abhis ergo
uelitibus. elefanti retro acti cum regiiam asuis non possent. fabrili
scalpro inter aures adacto necabanturꝰ. Id genus occidendae cum opus
ess& beluae. idem dux hasdrubal primus inuenerat . Fuit hoc proelium
penes metaurũ flumen. ubi hasdrubal uictus est quasi transum menus
lacus. & cesena piceni ciuitas. ut uicus ille canensis. Nam quin quaginta
&. iIIͦI. milia de exercitu hasdrubalis ibi occisa sunt. Capta sunt .U.
milia. Quadringenta quattuos autẽ milia ciuium romanorũ inter eos
reperta atq reuocata sunt : quod uictoribus consulib solatio fuit
Iam & ab exercitu eorum. octo milia ceciderunt. Hannibali caput frĩs
sui has drubalis. ante castra pro iectum est. Quo uiso. & simul clade penorũ
cognita. Anno .xiiii. quã initaliam uenerat refugit inbrutios. Post
hat anno continuo inter hannibalem & romanos quies atumultu bellorũ

Expanded text:
quos advecti fuerant dimicantibus, hostem perturbarent. Ab his ergo quos advecti fuerant dimicantibus, hostem perturbarent. Ab his ergo velitibus elephanti retroacti, cum regi jam a suis non possent, fabrili scalpro inter aures adacto, necabantur. Id genus occidendae, cum opus esset, belluae, idem dux Asdrubal primus invenerat. Fuit hoc praelio Poenis Metaurus flumen, ubi Asdrubal est victus, quasi Trasimenus lacus: et Sena Piceni civitas, ut vicus ille Cannensis: nam quinquaginta et octo millia de exercitu Asdrubalis ibi occisa sunt, capta sunt quinque millia quadringenti. Quatuor millia civium Romanorum inter eos reperta atque revocata sunt, quod victoribus consulibus solatio fuit. Nam 266 et ab exercitu eorum octo millia cecsni Hasdrubalis ante castra projectum est. quo uiso et simul clade Poenorum cognita, anno tertio decimo quam in Italiam uenerat refugit in Bruttios. post haec anno continuo inter Hannibalem et Ro
Abbreviated transcription (Latin):
di misit hispanos. Hannibal utrumq consulem marcellũ &crispinũ. in¬
insidus circum uentos interfecit. Claudio nerone & marco liuio salina¬
tore consulibus cum hasdrubal hannibalis frater ab hispanias per gallias
ad italiam uenir&. Iussusq carthaginensibus ut fratris copis iungeret᷑.
magna setum auxilia hispanorum gallorumq ducer&. cum maturo aduentu
descendisse iam ex alpibus consul proditus fuiss&. ab exercitu romano ignorant
hannibale prȩuentus. cum omni exercitu suo interfectus est. Diu quidẽ
in certus belli euentus fuit. elefantis maxime romanam infestantib aciem.
quia militibus romanis occisi sunt. quos auolitando uelites uocant. Quod
genus militiȩ paulo ante repertum fuerat. ut lecti agilitate iuuenes.
cumarmis suis posterga equitum sederent. Et mox cum adhostem uentũ
ess&. equis desilirent: Et continuo pedites ipsi ex alia parte. equitib per

Expanded text:
dimisit Hispanos. Hannibal utrumque consulem Marcellum et Crispinum dimisit Hispanos. Hannibal utrumque consulem Marcellum et Crispinum insidiis circumventos interfecit. Claudio Nerone et Marco Libio Salinatore consulibus, cum Hasdrubal Hannibalis frater ab Hispaniis per Gallias ad Italiam veniret, jussusque a Carthaginensibus ut fratri cum copiis jungeretur, magna secum auxilia Hispanorum Gallorumque deduceret, et cum maturato adventu descendisset jam ex Alpibus, consulibus proditus fuisset, ab exerciAnnibale, praeventus, 265 cum omni exercitu suo interfectus est. Diu quidem incertus belli eventus fuit, elephantis maxime Romanam infestantibus aciem, qui a militibus Romanis occisi sunt, quos a volitando velites vocant: quod genus militiae paulo ante repertum fuerat, ut lecti agilitate juvenes, cum armis suis post terga equitum sederent: et mox cum ad hostem ventum esset, equis desilirent, et continuo pedites ipsi ex alia parte equitibus, per
Abbreviated transcription (Latin):
hannibalis. cum c&eris romam misit. Leuinus consul ex macedonia
rediens. a grigentum urbem siciliȩ expugnauit. Ibiq hannonem
afrorũ ducem cępit . xl. ciuitates indeditionem accepit.xx. &uii.
prȩterea tribunos. & .iiͦiͦi. milia militum interfecit. Marcellus consul.
sum est. sequenti uictus consul. tertio uictor. octomilia hostiũ in ter¬
fecit. Ipsum hannibalem cũ reliquis fugere in castris compulit. Fiabius
maximus consul. tarentum quae aro manis disciuerat. iterũ expugnauit
& coepit. Ibiq ingentes copias hannibalis. cum ipso duce eius carthalone
deleuit : xx. milia hominũ captiuorũ uendidit. praecia infiscum
retulit: Sequenti anno. in italia claudius marcellus consul. abhannibale
cum exercitu occisus est Scipio in hispania poenorũ ducem hasdrubalẽ
uicit. & castris exuit. Prȩterta .lxxx. ciuitates. aut deditione aut
bello in potestatem redegit. Afris cumncorona uenditis. sine pretio

Expanded text:
Hannibalis captum cum ceteris Romam misit. Laeuinus consul ex Macedonia Hannibalis captum cum ceteris Romam misit. Laeuinus consul ex Macedonia rediens Agrigentum urbem Siciliae expugnauit ibique Hannonem Afrorum praetesum est, sequenti victus consul, tertio victor octo millia hostium interfecit, ipsumque Annibalem cum reliquis fugere in castra compulit. Fabius Maximus consul Tarentum, quae a Romanis desciverat, iterum expugnavit et cepit: ibique ingentes copias Annibalis cum ipso duce ejus Carthalone delevit, triginta millia hominum captivorum vendidit, pretia in fiscum retulit. Sequecum exercitu occisus est. Scipio in Hispania Poenorum ducem Hasdrubalem vicit, et castris exuit. Praeterea 80 civitates aut deditione aut bello in potestatem redegit; Aphris sub corona venditis sine pretio
Abbreviated transcription (Latin):
fuluio proconsule Principes campanorũ. ueneno
sibi mortem conscierunt senatum omnẽ capuȩ &iam prohibente senatu
romano. fuluius suppliciis necauit. Interfectis in hispania scipionib. cum
omnibus in cusso pauore cunctantibus scipio se admodũ adolescens ultro opt¬
liss&. & pudenda penuria ess& aerarii. daudio marcello & ualerio
leuino auctoribus qui tuno consules erant. aurũ argentumq signatum
ad quȩsitores palam omnes senatores inpuplicum contulerunt. ita ut
nihil preter anulos singulos bullasq sibi ac filuis & deinde per filias uxo¬
resq suas singulas tantum auri uncias. & argenti non amplius quã singn¬
rium in hispania proconsulare sortitus. ultionem precipue patris &
patrui animo intendens. pireneum trans gressus. primo impetu cartha¬
ginem nouam cępit. ubi stipendia magna: presidia ualida. copiae auri
argentiq magnae poenorũ habebantur Ibi &iam magonem fratrem

Expanded text:
Fuluio proconsule ; principes Campanorum ueneno Fuluio proconsule ; principes Campanorum ueneno mortem sibi consciuerunt; senatum omnem Capuae etiam prohibente senatu Romano Fuluius suppliciis necauit. interfectis in Hispania Scipionibus cum, omnibus incusso pauore cunctantibus, Scipio se admodum adulescens ultro obtulisset et pudenda penuria esset aerarii, Claudio Marcello et Valerio Laeuino auctoribus qui tunc consules erant aurum argentumque signatum ad quaestores palam omnes senatores in publicum contulerunt, ita ut nihil praeter anulos singulos bullasque sibi ac filiis et deinde per filias uxoresque suas singulas tantum auri uncias et argenti non amplius quam singurium in Hispaniam proconsulare sortitus, ultionem praecipue patris et patrui animo intendens, Pyrenaeum transgressus primo impetu Carthaginem Nonam cepit, ubi stipendia maxima, praesidia ualida, copiae auri argeutique magnae Poenorum habebantur; ibi etiam Magonem fratrem
Abbreviated transcription (Latin):
seruat. Isti dedignantur fateri. quod hannibal & ictor extimuit.
& cadens probauit At si istam diuinam tutelam ꝑ pluuiam uenisse
de cęlo manifestũ est. ipsam autem pluuiam oportunis necessariisq
tem poribus non nisi per xpm̃ qui est uerus ds̃ ministrari. &iam ab
huius modi satis certa sciri. nec negari posse ex istimo. Maxime nunc
quando ad do cumentum patentiȩ eius cum siccitate turbant᷑. pluuiã¬
poscere assidue contingit. & alternis uicibus nuno gentiles nunc xp̃ĩani rogant.
nec umquam &iam ipsis testibus factum est. ut optati imbres super ueniant. nisi
urbem romam per hunc eundem uerũ dm̃ qui est xp̃c ihẽ. ordinantẽ secundũ
placitum in effabilis  indicii sui. & tunc ad futurȩ fidei credulitatẽ ser¬
uatam fuisse. & nuno
pro parte sui incredulã castigatam. At uero iri
hispania ambo scipio¬
nes. a fratre hasdrubalis interfecti sunt. Incam pan

Expanded text:
seruati isti dedignantur fateri, quod Hannibal et uictor extimuit seruati isti dedignantur fateri, quod Hannibal et uictor extimuit et cedens probauit ac — si istam diuinam tutelam per pluuiam de caelo uenisse manifestum est, ipsam autem pluuiam opportunis et necessariis temporibus non nisi per Christum, qui est uerus Deus, ministrari — etiam ab huiusmodi satis certo sciri nec negari posse existimo: maxime nunc — quando ad documentum potentiae eius, cum siccitate turbante pluuiaposcere adsidue contingit, et alternis uicibus nunc gentiles nunc Christiani rogant nec umquam etiam ipsis testibus factum est, ut optati imbres superueniant nisi urbem Romam per hunc eundem uerum Deum, qui est Christus Iesus, ordinantem secundum placitum ineffabilis iudicii sui, et tunc ad futurae fidei credulitatem seruatam fuisse et nunc pro parte sui incredula castigatam. At uero in Hispania ambo Scipiones a fratre Hasdrubalis interfecti sunt. in Campania
Abbreviated transcription (Latin):
ditis equitibus ad portam collinam infestus accessit. deinde omnes
copias in aciem direxit. Sed & consu les fuluiusq proconsul. non
de tractauere pugnam At ubi expositȩ utrimq acies constiterunt.
in conspectu romȩ pręmium iuctoris futurae. tantus se subito imber
nubibus grandine mixtus effudit. ut turba agmina uix armis re¬
tentis. in sua se castra colligerent. Deinde cum serenitate red¬
dita in campum copiae atq. in acien redissent. rursus iuolentior fusa
tempestas : maiore metu mortalium audaciam coercuit. territosque
exercitus refugere intentoria coegit. Tunc conuersus in religio¬
nem hannibal: dixisse fertur potiundȩ sibi romȩ modo uoluntatẽ.
non dari modo potestatem. Respondeant nunc mihi obtrectatores
ueri dĩ. hoc loco ab hannibali capessenda subruendaq roma. utrum
romana obstitit fortitudo. an diuina miseratio. aut forsitan cori¬

Expanded text:
ditis equitibus usque ad portam Collinam infestus accessit, deinde omnes ditis equitibus usque ad portam Collinam infestus accessit, deinde omnes copias in aciem direxit. sed et consules Fuluiusque proconsule non detrectauere pugnam. at ubi expositae utrimque acies constiterunt, in conspectu Romae praemium uictoris futurae tantus se subito imber e nubibus grandine mixtus effudit, ut turbata agmina uix armis retentis in sua se castra colligerent. deinde cum serenitate reddita in campum copiae atque in aciem redissent, rursum uiolentior fusa tempestas maiore metu mortalium audaciam cohercuit territosque exercitus refugere in tentoria coegit. tunc conuersus in religionem Hannibal dixisse fertur, potiundae sibi Romae modo uoluntatem non dari, modo potestatem. Respondeant nunc mihi obtrectatores ueri Dei hoc loco: Hannibalem a capessenda subruendaque Roma utrum Romana abstinuit fortitudo an diuina miseratio? aut forsitan con
Abbreviated transcription (Latin):
in meliora profecit. Nam in his omnibus de sperando pugnarunt.
pugnando uicerunt¬
nt Ex quo euidenter ostenditur. non tempora tuno
fiusse tranquilliora otus. sed homines miserus forciores
FINo ab urbe condita .dxliii. claudius marcellus siracusas oppulen¬
tissimam urbem siciliae. secunda oppugnatione iux cepit: Quam cũ
iam pridem obsediss&. archimedis siracusani ciuis ammirabili in genio
prȩditi. machinis repulsus expugnare non potuit. Decimo anno post
quam hannibal initalia uenerat. gneo fuluio & sulpicio consulibus.
hannibal de tampania mouit ex ercitum. cum ingenti clade omniũ per
seditionem suesanorũ. qui agrumbatina profectus ad aniaenem
fluuum. tribus milibus ab urbe consedit. Incredibili totius ciuitatis
metu. cum senatu populoq diuersis curis trepido. matronȩ quoq
amentes pauore pes propugnacula currerent. & conuehere in muris
saxa primaeq pro muris pugnare gestirent. Ipse autẽ cum ex̃pe¬

Expanded text:
in meliora profecit, nam in his omnibus desperando pugnarunt, in meliora profecit, nam in his omnibus desperando pugnarunt, pugnando uicerunt. ex quo euidenter ostenditur non tempora tunc fuisse tranquilliora otiis, sed homines miseriis fortiores. Anno ab Vrbe condita DXLIII Claudius Maroellus Syracusas opulentissimam urbem Siciliae secunda oppugnatione uix cepit, quam cum iam pridem obsedisset, Archimedis Syracusani ciuis admirabili ingenio praediti machinis repulsus expugnare non potuit. decimo anno post quam Hannibal in Italiam uenerat, Cn. Fuluio P. Sulpicio consulibus Hannibal de Campania mouit exercitum et cum ingenti clade omnium per Sedicinum Suessanumque agrum uia Latina profectus ad Anienem, fluuium tribus milibus ab Vrbe consedit incredibili totius cinitatis metu, cum senatu populoque diuersis caris trepido matronae quoque amentes pauore per propugnacula currerent et conuehere in muros saxa primaeque pro muris pugnare gestirent. ipse. autem cum expe
Abbreviated transcription (Latin):
rat caesus est. Post hunc gneus fuluius prę̧tor ab hannibale
uictus. amisso exercitu uix euasit. Pud& recordationis. Quid
enim dicam. im probitatem magis an miseriam romanorum: Immo
uerius uel im probam miseriamꝰ. uel miseram improbitatem. Quis
credat eo tempore quo aerarium populi romani aegenam stipem
priuata conlatione poscebat. miles in castris non nisi aut pues. aut
seruus. aut sceleratus. aut debitor : & nec sic quidem numero idoneus
erat senatus. incuria poene nouicius uidebatur. Postremo cum
ita imminutis fractisq desperabatur. ut consilium derelinquenda italia
subiretur : Eo tempore cum unũ domesticum ut diximus bellũ ferri¬
ui fullomodo possit. tria insuꝑ trans marina bella fuisse suscepta. unũ
in macedonia contra philippum potentissimũ macedoniȩ regem. alterũ
ginensium ducem. Extra hoc quartum
hannibalis. quo in
italia premebantur. Et tamen fortis in
alterutrũ desperatio

Expanded text:
rat, caesus est. post hunc Cn. Fuluius praetor ab Hannibale rat, caesus est. post hunc Cn. Fuluius praetor ab Hannibale uictus amisso exercitu uix euasit. Pudet recordationis. quid enim dicam improbitatem magis an miseriam Romanorum ? immo uerius uel improbam miseriam uel miseram improbitatem. quis credat eo tempore, quo aerarium populi Romani egenam stipem priuata conlatione poscebat, miles in castris non nisi aut puer aut seruus aut sceleratus aut debitor et ne sic quidem numero idoneus erat, senatus in curia omnis paene nouicius uidebatur, postremo cum ita inminutis fractisque omnibus desperabatur, ut consilium de relinquenda Italia subiretur: — eo tempore, cum unum domesticum, ut diximus, bellum ferri nullo modo posset, tria insuper transmarina bella fuisse suscepta? unum in Macedonia contra Philippum potentissimum Macedoniae regem, alterum giniensium ducem; extra hoc quartum Hannibalis, quo in Italia premebantur. et tamen fortis in alterutrum desperatio
Abbreviated transcription (Latin):
hoc lucius postumius prȩtor aduersum gallos pugnare missus. cum
exercitu caesus est. Deinde sem pronio gracho quinto fabio maximo
consulibus. claudius marcellus
ex prȩtore proconsul designatus.
hannibalis exercitũ proelio¬
fudit. Primusq posttantas
hannibalem posse fuperari.
Scipiones autem in hispania. hasdrubalem poenorũ imperatorem ad
italiam exercitum comparantem. grauissimo bello presserunt
am .xxxu. milia militum de exercitu eius. uel caede uel captione
inuenerunt Cel thiberos milites quam plurimã externam manũ.
romani in castris habere coeperunt pretio sollicitatos. ab hostium
romani in castris habere coeperunt
pretio sollicitatos. ab hostium
socictate in sua castra duxerunt. Sempronius grachus proconsul
ab hospite suo lucano quodam: in insidias inductus occisus est. Cen¬
tenius penula centurio. decerni sibi ultro bellũ aduersum hanni
balem petit. a quo cum .Uiii. milibus militum quos in aciem duxe¬

Expanded text:
hoc Lucius Postumius praetor adversum Gallos pugnare missus, cum exercitu caesus esconsulibus Claudius Marcellus ex praetore pro consule designatus Hannibalis exercitum proeliofudit primusque post tantas Hannibalem posse superari. Scipiones autem in Hispania Hasdrubalem Poenorum imperatorem ad Italiam exercitum comparantem gravissimo bello oppresserunt. Nam 35,000 militum de exercitu ejus, vel caede, vel captione minuerunt. Celtiberos milites quam prima externam manum Romani in castri habere coeperunt, pretio sollicitatos ab hostiuRomani in castri habere coeperunt, pretio sollicitatos ab hostium societate in sua castra duxerunt. Sempronius Gracchus proconsul ab hospite suo Lucano quodam in insidias inductus occisus est. Centenimus Paenula centurio decerni sibi ultro bellumab hostium balem petiit: a quo cum octo milibus militum, quos in aciem eduxe
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Quantũ numero cȩdens. tantũ magnitudine precellens
Iam decẽ pedum altitudine amari aberant. Flamosũ & magnũ
hoc bellum apud actium fuit. abhora quinta usq in horam septima
incerta iuncendi sp̃e. grauissimȩ utrimq cȩdes actȩ. reliquum
dici cum subsequente nocte muictoriam cęsaris declinauit
Priog pegina cleopatra cum .lx. uelocissimis nauibus fugit. Antoni¬
us quoqͦ detracto insigni pretoriȩ nauis fugientẽ secutus uxorem

Expanded text:
fuit, quantum numero cedens tantum magnitudine praecellens, fuit, quantum numero cedens tantum magnitudine praecellens, nam decem pedum altitudine a mari aberant. famosum et magnum hoc bellum apud Aotium fuit. ab hora quinta usque in horam septimam incerta uincendi spe grauissimae utrimque caedes aotae; reliquum diei cum subsequente nocte in uictoriam Caesaris declinauit. prior regina Cleopatra cum LX uelocissimis nauibus fugit; Antonius quoque detracto insigni praetoriae nauis fugientem secutus uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
ges non deerunt: quo grecia homines habuerit Cesar . cc̃ xxx.
rostratis nauibus. abrundisio inepirũ profectus est A grippa uero
praemissus accesare. multas onerarias naues frumento atq armis
graues. ab aegrpto frria asiaq ad subsidiũ antonii uenientes ȩpit
tragratoq pelo ponsio sinu. othonẽ urbem ualidissimo antoniano
prȩsidio munitam expugnauit. Inde corciram cȩpit fugientes na¬
uali prȩlio persecutus ꝓfligauit : multisq rebus oruentissime gestis
ad caesarem uenit Antonius defectu & fame militũ suorum per¬
motus. bellũ maturare instituit: ac repente instructis copus addeesa¬
ris castra processit. & uictus est Tertio post pugnã die antonius
castra ad actium transtulit. nauali proelio dimicare paratus est.
Ducentȩ & .xxx. rostratȩ fuere cesaris naues & .xxx. sine rastris
apisce mes uelocttate. liburnicis pares & octo legiones classi suꝑ positȩ
absq cohortibus quinq prȩtorus. Classis antonii centũ Ix. nauiũ

Expanded text:
ges non deerunt, quoad Graecia homines habuerit. Caesar ducentis triginta rostratis nauibus a Brundisio. in Epirum profectus est. Agrippa nero praemissus a Caesare, multas onerarias naues frumento atque armis graues ab Aegypto Syria Asiaque ad subsidium Antonio uenientes cepit peragratoque Peloponnensium sinu Mothonam urbem ualidissimo Antoniano praesidio munitam expugnauit. inde Corcyram cepit; fugientes nauali proelio persecutus profligauit multisque rebus cruentissime gestis ad Caesarem uenit. Antonius defectu et fame militum suorum permotus bellum maturare instituit ac repente instructis copiis ad Caesaris castra processit et uictus est. tertio poet pugnam die Antonius castra ad Actium transtulit, nauali proelio decernere paratus. ducentae triginta rostratae fuere Caesaris naues et triginta sine rostris, triremes uelocitate Liburnicis pares et octo legiones classi superpositae, absque cohortibus quinque praetoriis. classis Antonii centum septuaginta nauium
Abbreviated transcription (Latin):
pugnam. conserimanũ imperat. Porro illi quorũ cognati & cõmani¬
pulares campis marathoniis ocoubuerant. & tertaminis simul & cladis ex¬
titere principium: Deinde succedens sibi turba maior ac segnior.
cũ iam neque ad procurandũ libera. neq ad pugnandũ expedita.
neq adfugiendũ prompta. solis mortibus subigeretur. triduo conti¬
nuo nonduorũ pugna sed cedes unius populi fuit. Quarta autẽ die
cũ uider& leonida undiq hostem cirtũ fundi. ortatur auxiliatores

Expanded text:
pugnam, conseri manum imperat. porro illi, quorum cognati et commanipugnam, conseri manum imperat. porro illi, quorum cognati et commanipulares in campis Marathoniis occubuerant, et certaminis simul et cladis exstitere principium. deinde succedens sibi turba maior ac segnior, cum iam neque ad procurrendum libera neque ad pugnandum expedita neque ad fugiendum prompta solis mortibus subrigeretur, triduo continuo non duorum pugna, sed caedes unius populi fuit. quarto autem die cum uideret Leonida undique hostem circumfundi hortatur auxiliares
Abbreviated transcription (Latin):
conditam anno . cclxxx. quo tẽpore romȩ poplia uirgo ob crimen stu¬
pri uiua defossa est Xerses dario patri inregnũ succedens. bellum ad¬
uersum greciam apatre susceptum. per quinquenniũ instruxit. Quod de¬
marathus lacedemonibus qui tuno forte apud xersem exulabat. perta¬
bellas primũ scriptas de inde ceratas suis prodidit
gitur xessen. Dcc. milibus armatorum de regno . &. cc̃c. de auxiliis.
rostratas & iam naues nulle ducentas. onerarias autẽ tria milia numero
habuisse narratur: Ut merito in opinato exercitui immenseq clasi.
uix ad portum flumina. uix terras ad ingressum. uix maria ad cursum
suffecisse memaratũ sit. Huic tam incredibili temporibus nostris agni¬
ni.cuius numerũ riuno difficilius est adstrui. quam tunc fuit unci:
eonida rex sparta norũ cum.iiii. milib hominũ in angustus termo¬
pilarum obstitit: Xerses autẽ contẽptu paucitatis obiectȩ. in iri

Expanded text:
conditam anno CCLXXV, quo tempore Romae Popilia uirgo ob crimen stuconditam anno CCLXXV, quo tempore Romae Popilia uirgo ob crimen stupri uiua defossa est. Xerxes Dario patri in regnum succedens bellum aduersus Graeciam a patre susceptum per quinquennium instruxit; qugd Demaratus Lacedaemonius, qui tunc forte apud Xerxen exulabat, per tabellas primum scriptas deinde ceratas suis prodidit. igitur Xerxes septingenta milia armatorum de regno et trecenta de auxiliis, rostratas etiam naues mille ducentas, onerarias autem tria milia numero habuisse narratur; ut merito inopinato exercitu inmensaeque classi uix ad potum flumina, uix terras ad ingressum, uix maria ad cursum suffecisse memoratum sit. huic tam incredibili temporibus nostris agmini, cuius numerum nunc difficilius est adstrui quam tunc fuit uinci, Leonida rex Spartanorum cum quattuor milibus hominum in angustiis Thermopylarum obstitit. Xerxes autem contemptu paucitatis obiectae iniri
Abbreviated transcription (Latin):
lium alacedemoniis poposcissent. tamen cũ detineri persasquatriduanȩ
religionis otio compertũ haberent. spem occasione fumentes. instructis
tantum decem milibus armatorũ ciuium. & platensibus auxiliaribus mille.
ad uersum. dcꝰᷤ milib hostium campis marathonis proruperunt. miliciade
ei tunc bello prefuit. Qui celeritate magis quã uirtute fretus. alacri
satis expeditione prius hosti cõminus inhesit. quam possit ex pedito sagit¬
tarum ictu pro pulsari. Ianta in eo bello diuersitas certandi fuit. ut ex
alia parte uiri ad occidendũ parati. ex alia pecudes ad moriendũ praepa¬
ratȩ putarentur : cc̃. milia persarũ apud campos marathonios ea tem pesta¬
te ceciderunt. Sensit dampnũ. nam motus fugatusq. arreptis nauib
refugͥit inpersas: Cum autẽ instaurar& bellũ. & ulcisci in uittores moli¬
retur. in ipso apparatu concidit : Olimpiade .lxxiiii. hoc est post urbem

Expanded text:
lium a Lacedaemoniis poposcissent, tamen, cum detineri Persas quadriduanae lium a Lacedaemoniis poposcissent, tamen, cum detineri Persas quadriduanae religionis otio conpertum haberent, spem occasione sumentes instructis tantum decem milibus ciuium et Plataeensibus auxiliaribus mille aduersum sescenta milia hostium campis Marathoniis proruperunt. Miltiades ei tunc bello praefuit, qui celeritate magis quam uirtute fretus alacri satis expeditione prius hosti comminus inhaesit quam posset expedito sagittarum iactu propulsari. tanta in: eo bello diuersitas certandi fuit, ut ex alia parte uiri ad occidendum parati, ex alia pecudes ad moriendum praeparatae putarentur. ducenta milia Persarum apud campos Marathonios ea tempestate ceciderunt. sensit Darius hoc damnum: nam uictus fugatusque arreptis nauibus refugit in Persas. cum autem instauraret bellum et ulcisci in uictores moliretur, in ipso apparatu concidit olympiade LXXIIII, hoc est post Vrbem
Abbreviated transcription (Latin):
deficientem bello recuperauit. an csro regi scrtharũ hac uel maxime
bellum causa intulit. quod filiȩ eius petitas nuptias sibi non optiniuss&.
magna scilio& necessitas. pro unius libi dine hominis. dcc. milia uirorum
periculo mortis exponi. Incredibili quippe apparatu. cum. dec. milib
Netessitatem. insuper repentinis incursibus extrema copiarũ delacerantib.
metuens ne sibi reditus interrupto ponte hystri fluminis negaretur. amissis. lxx
milibus bellatorum. trepidus refugit. Quamuis huno amissorũ numerum
inter dampna non duxerit. Et quem habendum uix quisquã ambere ausus
ess& perditum ille ronsensit. Inde asiam macedoniamq ingressus ꝑdomu¬
it. lonas quoq fauali congressione superauit. Deinde in athenienses
cur ionas aduersum se auxilio iuuissent ampetum fecit. atq arma direxit
Porro autem athenienses ubi adentare dartum compererant. quãuis auxi¬

Expanded text:
deficientem bello recuperauit, Antyro, regi Scytharum, hac uel maxime deficientem bello recuperauit, Antyro, regi Scytharum, hac uel maxime causa bellum intulit, quod filiae eius petitas sibi nuptias non obtinuisset. magna scilicet necessitas, pro unius libidine hominis septingenta milia uirorum periculo mortis exponi. incredibili quippe apparatu cum septingentis mpotestatem, insuper repentinis incursibus extrema copiarum dilacerantibus, metuens ne sibi reditus interrupto ponte Histri fluminis negaretur, amissis octoginta milibus bellatorum trepidus refugit, quamuis hunc amissorum numerum inter damna non duxerit, et, quem habendum uix quisquam ambire ausus esset, perditum ille non sensit. inde Asiam Macedoniamque adgressus perdomuit. Ionas quoque nauali congressione superauit. deinde in Athenienses, cur Ionas aduersum se auxilio iuuissent, impetum fecit atque arma direxit. porro autem Athenienses ubi aduentare Darium conpererunt, quamuis auxi
Abbreviated transcription (Latin):
sidiis . cͣc. milia persarum cum ipso rege deleuit. adiecta super omnia
illius rei admiratione. quod ne nuntius quidem tantȩ cladis superfuit
Legina caput erri amputari atq inutrẽ humano sanguine oppletum
conici iub&. Non muliebriter increpitans. saciate inquit sangiune
quẽ sitisti. cuius peran nos.xxx. insatiabilis pesseuerasti.
NNo aburbe condita .cC lxU. darius erro apud sorchas interfecto.
post aliquantum interuallum sorte regnũ adeptus est. Regnauit enĩ
mediuseorũ cambi ses errifilius. Qui deuicta ȩgypto. cunctam aegypti
religionem abominatus. cerimonias eius & templa deposuit. Post hunc
&iam magi duo sub nomine quẽ occiderant segis regnũ obripere ausi.
qui quidem mox deprehensi & oppressi sunt Darius itaque unus ex
his qui magorũ audaciam ferro coereuerant. consensu omnium rex
creatus est. Qui postquam afsrios acbaby loniam persarũ regno

Expanded text:
sidiis ducenta milia Persarum cum ipso rege deleuit, adjecta super omnia sidiis ducenta milia Persarum cum ipso rege deleuit, adjecta super omnia illius rei admiratione, quod ne nuntius quidem tantae cladis superfuit. regina oaput Gyri amputari atque in utrem humano sanguine oppletum coici iubet non muliebriter increpitans: Satia te, inquit, sanguine quem, sitisti, cuius per annos triginta insatiabilis perseuerasti. Anno ab Vrbe condita CCXLV Darius Cyro apud Soythas , interfecto post aliquantum interuallum sorte regnum adeptus est. regnauit enim medius eorum Cambyses Cyri filius; qui deuicta Aegypto cunctam Aegypti religionem abominatus caerimonias eius et templa deposuit. post hunc etiam magi sub nomine quem occiderant regis regno obrepere ausi; qui quidem mox deprehensi et oppressi sunt. Darius itaque, unus ex his qui magorum audaciam ferro coercuerant, consensu omnium rex creatus est. qui postquam Assyrios ac Babylonam a Persarum regno
Abbreviated transcription (Latin):
t̃hamaris regina quȩ tunc genti prȩerat. cum prohibere transitũ araxis
fluminis posset. transire ꝑmisit. Primũ propter fiduciam sui. dehino
propter oportunitatem ex obiectu fluminis hostis inclusi. Cyrus itaq
scithiam ingressus. haud procul atransmisso flumine castra metatus. insuꝑ
astu cadem castra instructa uino epulisq deseruit. quasi territus refugiss&
oc comperto regina. tertiam partem copiarũ. & filium adulescentulum
ad per sequendũm cẏrum mittit. Barbari ueluti ad epulas inuitati.¬
primo ebrictate uincuntur. mox reuertente erro. uniuersi cũ adoles¬
cente obtruncantur Thamaris exercitu ac filio amisso. uel matris uel
reginȩ dolorem. sanguine hostium diluere prõptius. quam suis lacrimis parat
Simulat diffidentiam desperatione cladis illatae. paulatimq caedendo
superbum hostem in insidus uocat. Ibi quippe compositis inter montes in¬

Expanded text:
Thamyris regina quae tunc genti praeerat cum prohibere transitu Araxis Thamyris regina quae tunc genti praeerat cum prohibere transitu Araxis fluminis posset, transire permisit, primum propter fiduciam sui, dehinc propter opportunitatem ex obiectu fluminis hostis inclusi. Cyrus itaque Scythiam ingressus, procul a transmisso flumine castra metatus, insuper astu eadem instructa uino epulisque deseruit, quasi territus refugisset. hoc conperto regina tertiam partem copiarum et filium adulescentulum ad persequendum Cyrum mittit. barbari ueluti ad epulas inuitati ebrietate uincuntur, mox reuertente Cyro uniuersi cum adulescente obtruncantur. Thamyris exereitn ac filio amisso uel matris uel reginae dolorem sanguine hostium diluere potius quam suis lacrimis parat. simulat diffidentiam desperatione cladis inlatae, paulatimque cedendo superbum hostem in insidias uocat. ibi quippe conpositis inter montes in
Abbreviated transcription (Latin):
exercitum. nullo negatio superauit. Ipsum croesum coepit. captũq
& uita & patrimonio donaurt. Ex aggerare hoc loco mutabilium
rerum instabilesstatus. non opus est. Quic quid enĩ est opere & manu
factum. labi & consumi uetustate babilon capta confirmat Cuius ut pri¬
mum imperium ac potentissimũ. ita & primum cessit. ut ueluti quodam iure
succedentis aetatis. debita posteris hereditas traderetur. ipsis quoq eandem
tradendi formulam seruaturis. Ita ad proxima aduentantis crri tẽptamen¬
ta. suc cubuit magna babylon & ingens lidia. amplissima orientis cũ capite
suo brachia. unius proelu expeditione ceciderunt. & nostri in circũ spec¬
ta anxietate causantur. si potentissimȩ illae quondam romȩ rei puplicȩ
moles. nunc magis inbecillitate propriȩ senectutis. quam alienis conoussȩ
uiribus contremescunt
gitur idem cyrus proximi temporis successu. scithis bellũ intulit. Quem

Expanded text:
exercitum nullo negotio superauit. ipsum etiam Croesum cepit captumque exercitum nullo negotio superauit. ipsum etiam Croesum cepit captumque et uita et patrimonio donauit. Exaggerare hoc loco mutabilium rerum mstabiles status non opus est: quidquid enim est opere et manu factum, labi et consumi uetustate, Babylon capta confirmat; cuius ut primum imperium ac potentissimum extitit ita et primum cessit, ut ueluti quodam iure succedentis aetatis debita posteris traderetur hereditas, ipsis quoque eandem tradendi formulam seruaturis. ita ad proxima aduentantis Cyri temptamenta suooubuit magna Babylon et ingens Lydia, amplissima Orientis cum capite suo bracchia unius proelii expeditione ceciderunt: et nostri incircumspecta anxietate causantur, si potentissimae illae quondam Romanae reipublicae moles nunc magis inbecillitate propriae senectutis quam alienis concussae uiribus contremescunt. Igitur idem Cyrus proximi temporis successu Scythis bellum intulit. quem
Abbreviated transcription (Latin):
natura loci laetissima. castrorũ facie mȩnibus paribus per quadrũ dis¬
positã. Murorum eius uix credibilis relatu firmitas & magnitudo. id ÷
interfuso bitumine compactus. fossa extrinsecus late patens uice amnis
cirtum fluit. afronte murorũ centum porte aenẽae Ipsa autẽ latitu¬
do in consũmatione pinnarum. utroq latere habitaculis defensorum
aeque dispositis. media inter capedine uicenas quadrigas capit.
Domus intrinsecus quater geminȩ habitationis minati proceritate mirabile
Et tamen magna illa babrlon prima postreparationẽ humani generis
condita. Nunc pene &iam minima muro. uicta capta sub uersa est
Ibi tunc croesus rex lidorum famosus opibus. cum ad auxiliandũ habilonui
ueniss&. uictus sollicite in regnũ refugit. Cyrus autem postea¬
quã babrlonem ut hostis inuasit. ut uictor euerat. ut rex disposuit
bellum transtulit inlydiam. Ubi conterritũ superiore iam proelio

Expanded text:
natura loci laetissima, castrorum facie moenibus paribus per quadrum disnatura loci laetissima, castrorum facie moenibus paribus per quadrum disposita. murorum eius uix credibilis relatu firmitas et magnitudo, id einterfuso bitumine conpactus, fossa extrinsecus late patens uice amnis circumfluit. a fronte murorum centum portae aereae. ipsa autem latitudo in consummatione pinnarum utroque latere habitaculis defensorum aeque dispositis, media intercapedine sui citas quadrigas capit. domus intrinsecus quatergeminae habitationis minaci proceritate mirabiles. et tamen magna illa Babylon, illa prima post reparationem humani generis condita, nunc paene etiam minima mora uicta. capta subuersa est. ibi tnnc Croesns rez Lydorum famosus opibus cum ad auxiliandum Babyloniis uenisset, uictus sollicite in regnum refugit. Cyrus autem posteaquam Babylonam ut hostis inuasit ut uictor euertit ut rex disposuit, bellum transtulit in Lydiam; ubi conterritum superiore iam proelio
Abbreviated transcription (Latin):
tunc cunctisopulentiorẽ. Sed impetus eius ganges fluuius. secunda
post eufraten magnitudinis intercepit Nam unum regiorũ equitũ
rapacem alueum offensi uado uortices attollebantur. abreptũ precipita¬
tumq merserunt. Rex iratus ulcisci in amnẽ statuit : contestans eũ
qui nunc preclarũ equitem uorass&. feminis uix genua tinguentibus per¬
meabilem relinquendũ. Nec pesagendo segnior. totis copis perpeti
anno gangem fluuium ꝑ magnas conscissum deductumq. fossas. in .cecc.
lx alueos comminuit Eoͦ opere preductis fossoribus. &iam eufraten
longe ualidissimũ. & mediam babsloniam inter fluentẽ diriuauit. Ac
sicut meabilibus uadis. sic cũ &iam patentibus aluei partib ites fecit
Coepitq urbem. quã uel humano opere exstrui potusse. uel huma na-
uirtute destrui posse. itrumq pene incredibile apud mortales erat
amq. babyloniam anebroth gigante fundatam. anino uel samira mide
reparatã. multi prodidere. Haec campi planicie undiq conspicua.

Expanded text:
tunc cunctis opulentiorem. Sed impetum ejus Gyndes fluvius secundae post Eufraten magnitudinis intercepit. Nam unum regiorum equorum rapacem alueum offensi uado uertices attollebantur, abreptum praecipitatumque merserunt. rex uratus ulcisci in anmem statuit, contestans eum, qui nunc praeclarum equum uorauisset, feminis uix genua tinguentibus permeabilem relinquendum. nec peragendo segnior totis copiis perpeti anno Gynden fluuium per magnas concisum deductumque fossas in quadringentos sexaginta alueos comminuit. eo opere praedoctis fossoribus, etiam Euphraten longe ualidissimum et mediam Babyloniam interfluentem deriuauit. ac sic meabilibus uadis siccum etiam patentibus aluei partibus iter fecit, cepitque urbem, quam uel humano opere exstrui potuisse uel humana uirtute destrui posse utrumque paene incredibile apud mortales erat. namque Babylonam a Nebrot gigante fundatam, a Nino uel Samiramide reparatam multi prodidere. haec campi planitie undique conspicua,
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt. quantũ ipsi perpetiendo fenserunt. prius ipsi non presentib pre¬
terita. sed gestis gesta comparent. & utraq exauditu uelut certi alie¬
norum arbitri iudicent. per. xxv. annos incendia ciuitatum. exoidia
bellorum. subiectiones proiuntiarũ. cedes hominũ. opum rapinas. pre¬
das pecorũ. mortuorũ uenditiones. captiuitatesq uiuorũ: unius regis
fraus ferocia & dominatus agitauit. Sufficerent ista ad exemplũ miseri¬
arum insinuata memoriȩ nostrȩ gesta per philippum. &iam si alexander ei
non successiss& inregnũ. Cuius bella immo subcuius bellis mundi mala ordi¬
ne sequentia suspendo paulisper. ut hoc loco proconuenientia temporum
romana subiciam

Expanded text:
volunt, quantum ipsi perpetiendo senserunt, prius ipsi non praesentibus praevolunt, quantum ipsi perpetiendo senserunt, prius ipsi non praesentibus praeterita, sed gestis gesta comparent: 178 et utraque ex auditu, velut certi alienorum arbitri judicent, per viginti bellorum , subiectiones prouinciarum, caedes hominum, opum rapinas, praedas pecorum, mortuorum uenditiones captiuitatesque uiuorum unius regis fraus ferocia et dominatus agitauit. sufficerent ista ad exemplum miseriarum insinuata memoriae nostrae gesta per Philippum, etiamsi Alexander ei non successisset in regnum. cuius bella immo sub cuius bellis mundi mala ordine sequentia suspendo paulisper, ut in hoc loco pro conuenientia temporum Romana subiciam
Abbreviated transcription (Latin):
spondisse fertur. eum se optimũ qui uiro forti postuirtutũ suarũ gloriam
in pace regnanti. sine conflictione corporis & dedecore animi subitus &
celer in opinato potuiss& accidere. Quod ipsi mox obtigit. nec ab iratis
diis quos parui semꝑ penderat. quorumq aras templa simulatra sub¬
uerterat. quin electissimã ut ipsi uidebatur mortẽ adipisceretur. potuit
cũ adludos magnifice appa¬
ratos. inter duos alexandros filium generumq contender&. apausania nobil
macedonũ adulescente. inter angustias sine custodibus cirtũ uentus occisus est
Asserant multisq hȩc uocibus offerant. quasi urorũ fortium laudes & facta
felicia. quibus amarissimȩ aliorũ calamitates indulces fabulas cedunt
sitamen numquã ipsi in iurias quib aliquando uexantur relatu tristiore
deplorant: Si uero de proprus que rimoniis tantũ alios audientes affici

Expanded text:
spondisse fertur, eum esse optimum, qui viro forti, post virtutum suarum gloriam spondisse fertur, eum esse optimum, qui viro forti, post virtutum suarum gloriam in pace regnanti, sine conflictatione corporis et dedecore animi, subitus et celer, inopinato ferro potuisset accidere, quod ipsi mox obtigit. Nec ab iratis diis, quos parvi semper penderat, quorumque aras, templa et simulacra subverterat, quin electissimam, ut ipsi videbatur, mortem adipisceretur, potuit ludos magnifice apparatos inter duos Alexandros, filium generumque, contenderet, a Pausania, nobili Macedonum adolescente, in angustiis sine custodibus circumventus, occisus est. Asserant nunc multisque haec vocibus efferant, quasi virorum fortium laudes et facta felicia, quibus amarissimae aliorum calamitates in dulces fabulas cedunt, si tamen numquam ipsi injurias, quibus aliquando vexantur, relatu tristiori deplorant. Si vero de propriis querimoniis tantum alios audientes affici
Abbreviated transcription (Latin):
uauit. pulsos dudum aciuibus in patriam restituit: ex quibus trecentos
ex ules iudices rectoresque praefecit. Qui ut antiquũ dolorem noua
potestate curarent. pressos infeliciter populos inspem libertatis respirare
non sinerent. Praeterea magno dilectu militum insubsidium regiae
dispositionis ex tota grecia habito. ducenta milia peditũ. & .xu. milia
equitum absq. exercitu macedonico. & infinita gentiũ barbaria. ꝑ sicae
expeditioni inasiam missurus instruxit. Tres duces hoc est pasmenionẽ.
amittam. & attalũ premittendos inpersas legit. & dum suꝑ scriptae
copiae de grecia congregantur. alex andro qui erat olimpiadȩ uxoris
suae fraterꝰ. & postea sabinis in lucania prostratus est. Quem epiri regem
ob mercedem stupri in eum perpetrati constituerat. nuptias in copulando
ei filiam suã cleo patram celebrare decreuit. Qui lcum pridie quã occi¬
derctur interrogatus fuiss&. quis finis homini magis essce optandus. re¬

Expanded text:
uauit. pulsos dudum a ciuibus in patriam restituit: ex quibus trecentos exules iudices rectoresque praefecit, qui ut antiquum dolorem noua potestate curarent, pressos infeliciter populos in spem libertatis respirare non sinerent. praeterea magno dilectu militum in subsidium regiae dispositionis ex tota Graecia habito, ducenta milia peditum et quindecim milia equitum absque exercitu Macedonum et infinita gentium barbaria Persicae expeditioni in Asiam missurus instruxit. tres duces hoc est Parmenionem Amyntam et Attalum praemittendos in Persas legit. et dum suprascriptae copiae de Graecia congregantur, Alexandri — qui erat Olympiadis uxoris suae frater et post a Sabinis in Lucania prostratus est —, quem Epiri regem ob mercedem stupri in eum perpetrati constei filiam suam Cleopatram, celebrare decrevit: qui cum pridie quam occideretur interrogatus fuisset, quis finis homini magis esset optandus, re