comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ. qualit̃ comes gisilosfus scĩ bene¬
dicti aduocatꝰ cum paucis hostium
multitudinẽ ꝓstrauiss. p̃dam excus¬
siss. uinctos enodatos reduxiss. er iuic¬
tor illesus remeauiss. Moxq p̾dictꝰ
comes euocatꝰ. aute regem affuit
remq ꝑ ordineni sic̃ egerat illi retexii¬
it. testem sͣ aduocans đm quia ĩ hora
congressionis. Beatissimꝰ pat̃ benedic¬
tus monachili habitu reuestitus.
caballũ cui insidebat conscendit. &¬
in tota illa cong̃ssione ut piusꝓpug¬
nator ꝓmiserat frenũ tenuit. et equũ
rexit. scutũq rotauit. et illũ illesũ
cum sius om̃ib ab hostili acie redux̃.
Qd̾ audiens rex dñm głificauit.
et floriacũ ꝑueniens lamentum
desolationis dedit. et posthec muns¬
ficentia regali copiosum subsidiũ
restaurationis adhibuit.
ata deniq ut dignũ ÷ tocius re¬
staurationis ub̾rima copia in uniꝰ
anni spatio:. pene totũ monast̾ium
in pͣstinũ renouatũ ÷ modũ. Porro

Expanded text:
cet qualiter comes Gissilolphus, sancti Benedicti advocatus, cum paucis hostium multitudinem prostravisset, predam excussisset, vinctos enodatos reduxisset, et victor illesus remeavisset. Moxque predictus comes advocatus ante regem affuit, remque per ordinem sicut egerat illi retexuit, testem sibi advocans Deum, quia in hora congressionis beatissimus pater Benedictus, monachili habitu revestitus, caballum cui insidebat conscendit, et in tota illa congressione, uti pius propugnator promiserat, frenum tenuit et equum rexit scutumque rotavit et illum illesum cum suis omnibus ab hostili acie reduxit. Quod audiens rex, Dominum glorificavit, et Floriacum perveniens, lamentum desolacionis dedit; et post hec munificencia regali copiosum subsidium restaurationis adhibuit. Data denique, ut dignum erat, tocius restaurationis uberrima copia, in unius anni spacio pene totum monasterium in pristinum renovatum est modum. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
hominib. et inseq̃re uelociꝰ nichil
metuens qͥa ego ero tecũ ut ambiã
latera tua: et mimunis ab hostium
telo uictor famosus reu̾teris.
is dictis comes eiugilauit. secũ
que uiderat & audierat prudent̃ ꝑ¬
tractans: celerit̾ surgit. et arreptis
arinis cũ suis hostes inseqͥtur tanti
impetu suꝑ eosirruit. hostes agg̾ssuᷤ
captiuos emancipauit. p̃dam excus¬
oue ÷ regressus. Qua expleta uicto¬
ria. floriacũ ÷ ing̾ssus. et ñ sine lacͥ¬
max copia int̾emptoꝵ tumulaũ
corꝑa. illd̾ psalmigraphi cõmemo¬
raus. Effuder̃t sangͥnem sc̃oꝵ: et

Expanded text:
hominibus, et insequere velocius, nichil hominibus, et insequere velocius, nichil metuens, quia ego ero tecum ut ambiam latera tua; et immunis ab hostium telis, victor famosus reverteris. » His dictis, comes evigilavit; secumque quae viderat et audierat prudenter pertractans, celeriter surgit, et arreptis armis, cum suis hostes insequitur, tanti ito super eos irruit, et hostes adgressus, captivos emancipavit, predam excusaliqua est regressus. Qua expleta victoria, Floriacum est ingressus, et non sine lacrimarum copia interemptorum tumulavit corpora, illud psalmigrafi conmemorans
Abbreviated transcription (Latin):
ibi sacri desidi monachoᷤ repꝑit. et
quosd̾a cũ eis eccłie seruitores qͦs mox
gladio trucidauit. ipsiumq sc̃ĩ pa¬
tͥs benedicti cenobiũ p̾us deuastatũ
effera rabie coneremauit. S eade
re ⁊ tanta timiditas siue ignauia
opp̾ssit. ut tue aduocationis locũ
floriacũ ita dimitt̾es in defensum
ut serui dñi ibi iacerent inhuma¬
ti agentilib in t̾fecti: Cui comes.
Qͥs inqͥt es tu pat̃: At ille. Ego sum
fr̃ benedictꝰ. qͥ de beneuentanis fi¬
nib ingallias tranlatꝰ ꝓpriam re
u elegi. ut lucerna discipline io¬
nastice ꝑ meam corꝑalem coessen¬
tiani uniũse innotesce̾t galliȩ. Sur¬
ge gͦ quãtitius. et esto uir fortis & bel¬
liger robustꝰ. et inseq̃re dorsa crude
comes. Quomꝰ inqt possum ego uł in¬
sequi qͣs iubes. uł p̃aam exeute. qͥ non
habeo tempꝰ cõgregandi satellites me¬
os: Cui pat̃ sc̃s̃. Noliinqͥt anxiari ꝓp¬
t̃ paucitatẽ militũ. tantũ accelera
et arripe clipeũ cum his qͥ tibi assiunt

Expanded text:
ibi sacri desiderii monachos repperit et quosdam cum eis ecclesiae servitores; quos mox gladio trucidavit, ipsumque sancti patris Benedicti cenobium prius devastatum effera rabie concremavit. Sed eadem te tanta timiditas sive ignavia oppressit, ut tuae advocationis locum Floriacum ita dimitteres indefensum, ut servi Domini ibi jaceant inhumati, a gentilibus interfecti? » Cui comes: « Quis, inquid, es tu, pater? » At ille: « Ego sum frater Benedictus, qui de Beneventanis finibus in Galliam translatus, propriam reqsterii elegi, ut lucerna disciplinae monasticae per meam corporalem coessentiam universae innotesceret Galliae. Surge ergo quantocius, et esto vir fortis et belliger robustus, et insequere dorsa crudelcomes: « Quomodo, inquid, possum vel insequi quos jubes vel predam excutere, qui non habeo tempus congregandi satellites meos? » Cui pater sanctus: « Noli, inquid, anxiari propter paucitatem militum! tantum accelera, et arripe clipeum cum his qui tibi adsunt
Abbreviated transcription (Latin):
siaca eu̾sione corde ũsuto cũ sius
tractaus axp̃ianoꝵ sangͥnẽ pagani¬
eo instinctu: tupino uiore sitiebat.
qui classem soluentes sequane fui¬
naldꝰ tocius franciedux agnito pa¬
lida exercituꝰ uirtute. suꝑ addure
fluuium obuiꝰ eis ꝓcessit. hastin¬
gum qui adhitc in carnotena ur¬
bemorabat᷑. ob peritiã linguę
cũ aliis legatis premittens. Ueni¬
eus itaq hastiugꝰ uixta aquę decur¬
sum. talib eos adorsus ÷ uerbis.
Heus inqͥt robustissimi milites. qͥ¬
b ab horis huc uduenistis: ułqͥd
in hac regione queritis : aut quo
ur aux censet᷑ nomune. edicite no¬
uob̾ airecti. Pui int̾roganti rollo
sic ait. Dani sumꝰ. equal dño fun¬
gim̃. t̾re huius colones extirpare
uenimꝰ. nr̃e ditioni t̾ram sub dere
cupientes. Tu uͦ qͥs es qͥ tam facile
loq̃ris : Ad hec ille. Audistis infit
aliquando de qͦda hastingo qui
siundedit. et in solitudinẽ redegt
Cui rollo Audiuimꝰ inqͥt. Hastin¬
gus eium bono omine cepit. et

Expanded text:
siaca emersione corde versuto cum suis tractans, Christianorum sanguinem paganico instinctu lupino more sitiebat. Qui classem solventes, Sequanae flunaldus totius Franciae dux, agnito palida exercituum virtute super Authurae fluvium eis obvius processit; Hastingum qui adhuc in Carnotena urbe morabatur, ob peritiam linguae cum aliis legatis praemittens. Veniens itaque Hastingus juxta aquae decursum, talibus illos adorsus est verbis: « Heu! inquit, robustissimi milites, quibus ab oris huc advecti estis, vel quid in hac regione quaeritis, aut quo vester senior censetur nomine? edicite novobis directi. » Cui interroganti sic Rolloi, ait, sumus, aequali dominio fungimur. Terrae hujus colonos exturbare venimus, nostrae ditioni patriam subdere cupientes. Tu vero quis es, qui tam facete nobis loqueris? » Ad haec ille: « Audistis, inquit, aliquando de quodam Hastingo, quisumdedit et in solitudinem redegit? » Cui Rollo: « Audivimus, inquit, Hastingus enim bono homine coepit et
Abbreviated transcription (Latin):
Sum hecgerunt᷑. regis angloꝵ
esphstanm legati adueniunt. de¬
p̃catoria u̾ba rolloni deferentes.
ut quãcitiꝰ illi auxiliũ ferat. Con¬
spirauerant enĩ adu̾sus eũ mul¬
ti rebelles. arma mouentes. Cuiꝰ
aurietat cõpatiens. et de urbis
parisiace expugnatione diffidẽs.
ob uidelicet aditꝰ difficultatem
et niniã alimonieintra copiam
dimissa obsidione anglos agg̃¬
dit᷑. Quo cũ ueniss anglos rebel¬
les expugnans. cũ austeritate co¬
ercuit. acceptisq obsidib regi
suo ꝓnos effecit. Ex hic iterato
electa uiuenũ multitudine cũ
magnis mimu̾ib a rege s collatiꝰ
in franciã uenit.¬

Expanded text:
um haec geruntur, regis Anglorum um haec geruntur, regis Anglorum Elstanni legati adveniunt, deprecatoria verba Rolloni deferentes, ut illi quantocius auxilium ferat. Conspiraverant enim adversus eum quidam rebelles, arma moventes. Cujus anxietati compatiens, de urbis Parisiacae expugnatione diffidens, ob videlicet aditus difficultatem et nimiam alimoniae intra eam copiam, dimissa obsidione, Anglos aggreditur. Quo cum venisset, rebelles expugnans, cum austeritate coercuit, acceptisque obsidibus regi suo pronos effecit. Exhinc iterato electa juvenum multitudine, cum magnis muneribus a rege sibi collatis, in Franciam reme
Abbreviated transcription (Latin):
Deuide rollo anchoris subductis
celeri renugio parisius petiit. et¬
obsidione cuxit. p̃da undecũq
illo adducta. Quo illic morante
exploratores suꝑueniunt. nunti¬
antes baiocacensem a defensoribꝰ¬
urbem uacuam eẽ. et absq detͥ¬
mento ciuꝰlibet uictoris facile posse
capi. Ilico auulsis ab obsidione
nauib baiacasinũ ueliuolo ue¬
nit cursu. Qũa captã aliquatenꝰ
subu̾tit habitatorib eiꝰ int̃fectis.
Inqua nobilissimã quanda puel¬
lam nomine pompam. filiam
seilicet berengerii illustͥs uirs
capiens. ñ multo pꝰ more danieo
sͥcopulauit. Ex qua suillelmũ
genuit. et filiam noĩe gerloch
ualde decorã. Ea sic urbe demoli¬
ta: rollo concite luteriã reg̃dit᷑.
Cuniq in expugnatione eiꝰ a rietib
et balistis intenderet: misit exer¬
citum militũ ad ebroicã urbẽ. ut
eam ext̾minarent ep̃mq nomine
sibar cũ suo ppło trucidarent. Quo
cũ uenissent. ep̃m fuga lapsum ñ
marima preda ducẽ suũ repetunt.

Expanded text:
inc Rollo anchoris subductis, celeri remigio Parisium petit, obsidioneque cingit, praeda undequaque illico adducta. Quo illic moranti exploratores superveniunt, nuntiantes Bajocacensem urbem a defensoribus vacuam esse et absque detrimento cujuslibet victoris facillime capi. Illico avulsis ab obsidione navibus, Bajocasium velivolo venit cursu. Quam captam aliquatenus subvertit, habitatoribus ejus interfectis. In qua quamdam nobilissimam puellam nomine Popam, filiam scilicet Berengarii illustris viri, capiens, non multo post more Danico sibi copulavit, ex qua Willelmum genuit, filiamque nomine Gerloc valde decoram. Ea sic urbe demolita, Rollo concite Lutetiam regreditur. Cumque in expugnatione ejus arietibus et balistis intenderet, misit exercitum militum ad Ebroicam civitatem, ut eam exterminarent, episcopum nomine Sibor cum suo populo trucidarent. Quo cum venissent, episcopum fuga lapsum non maxima praeda ducem suum repetunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ca penetrantes ora. flante ad uotiun
uento gemineticũ ueniunt. quandã
trudẽ quã a britamita aspor¬
tauerant. in capella scĩ uedasti que
trans fiumen ÷ suꝑ altare ponentes.
tenus retinet. Quoꝵ aduentũ fran¬
co rotoinagensis archiep̃e agnoscenꝰ.
et urbis muros hostica immanita¬
te disruptos ꝑspiciens. ac de iuua¬
mine ad resistendũ om̃ino diffi¬
dens. adiudicauit salubrius pa
cem querere quã in aliqͦ illos ad sui
ꝑnitiem ꝓuocare. Qͥ festmnꝰ illoᷤᷤ adi¬
ens pacen petiit. et conseqͥt᷑ opta¬
tam pacto int̾ eos federe firmo.
Posthoc u̾ dani festinantes adur¬
bismenia. quantociꝰ ꝓpellunt
terra mari considerantes. cõpend¬
oꝵ lucͥs inunitũ totius comitat᷑ capd̾.
illd̃ fore coneordit̃ deputant. unũ ex¬

Expanded text:
ca penetrantes ora, flante ad votum vento, Gemmeticum veniunt, corpus trudae, quod a Britannia asportaverant, in capella sancti Vedasti quae trans flumen est, super altare ponentes. men retinet. Quorum adventum Franco Rothomagensis archiepiscopus agnoscens et urbis muros solo tenus hostica immanitate dirutos perspiciens ac de juvamine ad resistendum omnino diffidens, adjudicavit salubrius ab iis pacem quaerere, quam in aliquo illos ad sui perniciem provocare. Qui festinus illos adiens, pacem petit et consequitur optatam, pacto inter se foedere firmo. Post hoc vero Daci festinantes, ad urbis moenia quantocius propellunt terra marique considerantes, compendiorum lucris munitum, totius comitatus caput illud fore concorditer deputant. CAPUT X
Abbreviated transcription (Latin):
no ipsam abbatiã uelut exratiõe
tollere. et sͥ habere poss. & dicente
papa iohanue si uellet rexludo¬
gium faceret suo p̃cepto il ld̾ p̃cep
tum patͥs sui firmaret. Qd̾ argu¬
mentũ sicut factio et ñ ratio imꝑ¬
fectũ remansit.

Expanded text:
no ipsam abbatiam velut ex ratione tollere et sibi habere posset; et dicente papa Iohanne, ut, si vellet Hlodogium faceret, suo praecepto illud patris sui praeceptum firmaret. Quod argumentum, sicut factio et non ratio, imperfectum remansit.
Abbreviated transcription (Latin):
eum cedendo inuadit. Hic tande
mortis decreuit. ad horam hostib
cedere.qͣm cũ suoꝵ detͥmento pug¬
nare: et prouida consilio ñ tumi¬
da ignauia declinauit a certa¬

Expanded text:
 caedendo. Hic tandem mortis, decrevit ad horam hostibus cedere, quam cum suorum detrimento pugnare; et provido consilio, non tamen ignavia, declinavit a certa
Abbreviated transcription (Latin):
sidere carnotum. Quã cũ machi¬
nis et cormentis impugnaret. Ri¬
cardꝰ burgiuidionũ dux cũ suo fran¬
coꝵq exercitu adueniens. suꝑ eũ
irruit. Cum qͦ congressus cum
sius attͦciter resistebat. qͦusq aute¬
lmus ep̃e exciuitate cũ armatis
inopuato ꝓsiliens. scẽq dĩgenit᷑

Expanded text:
sidione circumdat; quam cum machinis et tormentis impugnaret, Richardus Burgundionum dux cum suo Francorumque exercitu adveniens, super eum irruit. Cum quo congressus, cum suis atrociter resistebat, quousque Antelmus episcopus ex civitate cum armis inopinato
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec aut̃ anno regni sus¬
monte laudino remensem uelut¬
bans. elefantina peste ꝑfundit᷑.
Quo morbo confectꝰ diem clausit
extremũ. sepultꝰq ẽ apd̾ sc̃m re¬

Expanded text:
ovicus anno regni sumonte Lauduno, Remensem vebans, elefantiasi peste perfunditur. Quo morbo confectus, diem clausit extremum, sepultusque est apud sanctum Re
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃henso. papilionib tentoriisꝙ
complicitis & sagmariis oneratis
incontienito noctis cũ suo exercitu
festinus aufugit in maximo tremo¬
re ꝑsistentib aliis. eqͦꝵ strepitu ab¬
euntium t̾ritis. Otho u atip ludo¬
uincus diluculo consurgentes
didicerunt arnulfũ fugisse. et ili¬
co qͦuen̾ant itu̾e gressꝰ retor qͣnt
decedentes normanin ad eo sunt
ꝑsecut gladiis ꝑmientes: ut per
bidentes. Pluirum aut̃ illoꝵ uum
ꝑ deuia situarũ diuortia aberra¬
rent. capti ꝑ normannoꝵ patriã

Expanded text:
deprehenso, papilionibus tentoriisque deprehenso, papilionibus tentoriisque complicitis et sagmariis oneratis, in conticinio noctis cum suo exercitu festinus aufugit, in maximo tremore persistentibus aliis, equorum strepitu abeuntium territis. Otho vero atque Ludovicus diluculo consurgentes, ut didicerunt Arnulphum fugisse, illicdiscedentes. Northmanni adeo sunt persecuti, gladiis perimentes, ut per bidentes. Plurimi autem illorum, dum per devia silvarum divortia oberrarent capti, per Northmannorum patriam
Abbreviated transcription (Latin):
bandos iminisit. p̃mictens cũ mi¬
lite multo quenda suũ nepotem.
ad t̾rendã rothomagensem urbẽ.
Quã cũ agg̾ssus fuiss normannoᷤᷤ
intramuros rxpꝑiens delitescenteᷤᷤ
suspicatus ÷ om̃s fore ibelles. Itaq
militib concitatis. uehem̃ter por
tũ patefactis ꝓruentes animis ef¬
frenatis tanto adu̾sarios turbi¬
ne deppłati sunt. ut ꝓstrato suꝑ
pontem nepote regis iuixelab̾ent᷑
ecertamine ꝑpauci. Porro rexotho¬
cũ rege ludouuico atq flandren¬
si arnulfo lento gradu subsecuti.
dispositismilitũ legionib cũ acces¬
sissent ad obsidendã urbẽ. eamq ꝓ¬
spexissent in expugnabilẽ. audita
morte sui nepotis de distrahendo
arnulfo normannis cũ sius clam
cepit consultare intra eccłiam sc̃ĩ
pet̾ almiq audonei. quȩ in sub ur¬
bio sita ÷ ciuitatis. De reg̾ssuꝙͦ cra
stino pauido inibi disponit consilio.
Uerũ arnulfus eo traditionis laq̃o

Expanded text:
bandos immisit; praemittens cum mibandos immisit; praemittens cum milite multo quemdam suum nepotem ad terrendam Rothomagensem urbem. Quam cum aggressus fuisset, Northmannos intra muros reperiens delitescentes, suspicatus est omnes fore imbelles. Itaque militibus concitatis vehementer porttu patefactis, proruentes animis efferatis, tanto adversarios turbine depopulati sunt, ut, prostrato super pontem nepote regis, vix elaberentur ex certamine perpauci. CAPUT Xcum rege Ludovico atque Flandrensi Arnulpho lento gradu subsecutus, dispositis militum legionibus, cum accessisset ad obsidendam urbem, eamque perspexisset inexpugnabilem, audita morte sui nepotis, de distrahendo Arnulpho Northmannis cum suis clam coepit consultare intra ecclesiam Sancti Petri almique Audoeni, quae in suburbio sita est civitatis. De regressu quoque in crastino pavido inibi disponit consilio. Verum Arnulphus eo traditionis laqueo
Abbreviated transcription (Latin):
bescens fiore iuuentutis iungeret
eani ÷ lege iugali. Quęres ludo¬
uuicũ regem plurimosq francoꝵ
ꝓceres ualde ꝑterruit. ẜ maxime
arnulfũ flanarensem totiꝰ fraudiᷤᷤ
incentorẽ. Ludouuicꝰ siqͥdem ut
hos magnarũ uirium duces amo¬
tis iunculo connexos esse didicit.
timens ne eoꝵ conatu deponeret᷑
a culmine regni: misit arnulfũ
fandrensem consultu eiusdem
Q̾ orhonem transrenamĩ regem.
manaans q̃ni si hugonẽ magnũ
omnino cont̾eret. et normaniucã
terram suo dñio subigeret. ꝓcul
aubio lothariense regnũ illicon¬
dui optauerat p̃paratis om̃ĩb
que ad tantũ negotiũ congrua
erant ac necessaria uelut tempe¬
stas ualida a regno suo eg̃ssus ad¬
iunctis sͥ ludoriue regis & arnul¬
fiflandrensis excitib cũ legionib
militũ multis. suꝑ hugonẽ mag¬
nimirruit. Consũptisq om̃ib qͦ
illiꝰ erant. extͣoppida omne robur
belli suꝑ normannos a pat̾a extur¬

Expanded text:
bescens flore juventutis jungeret bescens flore juventutis jungeret eam sibi lege conjugali. Quae res Ludovicum regem plurimosque Francorum proceres valde perterruit, sed maxime Arnulphum Flandrensem totius fraudis incentorem. Ludovicus siquidem ut hos magnarum virium duces amoris vinculo connexos esse didicit, timens ne eorum conatu deponeretur a culmine regni, misit Arnulphum Flandrensem consultu ejusdem ad Othonem Transrhenanum regem, mandans quoniam, si Hugonem Magnum omnino contereret, et Northmannicam terram suo dominio subigeret, procul dubio Lothariense regnum illi condiu optaverat, praeparatis omnibus quae tantum ad negotium congrua erant ac necessaria, velut tempestas valida a regno suo egressus, adjunctis sibi Ludovici regis et Arnulphi Flandrensis exercitibus, cum legionibus militum multis super Hugonem Magnum irruit. Consumptisque omnibus quae illius erant extra oppida, omne robur belli super Northmannos a patria extur
Abbreviated transcription (Latin):
ascita militari manu cũ p̃sulib
francie uenit rex suꝑfiuuiũ epte.
cũ magno hugone normannis oc¬
par int̾ eos stabilit᷑ fedib firmis
uiratisq sacramentis obsides redon¬
tur. mortuo regis filio apb rotoma¬
gum. His autẽ rite expletis rexlu¬
douuicꝰ regredit᷑ laudunũ & puer
ricardꝰ rothomagum. Quẽ rodulfꝰ
torta urb̃ p̃fectꝰ male ilico cepittrac¬
tare. et domesticos eiꝰ penuria famsꝰ
affligere. nolens ad cotidianũ uic¬
prebere. Quamobrẽ dux uehemt̃
furore succensus ab urbe eũ festi¬
nant̃ pepulit. parisiusq ad filiũ
suuĩ ciuitatis p̃sulem ire coegit.
Quib patratis normannica tel¬
lus siluit a facie ducis. haigrolaꝰ
uͦ rex ñ multo post reg̾dit᷑ in da¬
namarcham. et sueno filio suo¬
considans puerum ricardum ui¬
rib conualescere. consensu b̾nar¬
cdi siluanectensis sacram̃tis ab
utraq parte uiratis. filiã suã no¬
mine emmã illi despondit. ut pu¬

Expanded text:
ascita militari manu, cum praesulibus ascita militari manu, cum praesulibus Franciae venit rex super fluvium Eptae cum Magno Hugone, Northmannis ocpax inter eos stabilitur foederibus firmis, juratisque sacramentis obsides redduntur; mortuo filio regis apud Rothomagum. His autem rite expletis, rex Ludovicus regreditur Laudunum, et puer Richardus Rothmagum. Quem Rodulphus Torta urbis praefectus male illico coepit tractare, et domesticos ejus penuria famis affligere, nolens ad quotidianum vicpraebere. Quamobrem dux vehementer furore succensus ab urbe illum festinanter pepulit, Parisiumque ad filium suum civitatis praesulem ire coegit. Quibus ita peractis, Northmannica tellus siluit a facie ducis. Heroldus vero rex non multo post regreditur in Danamarcham, et Sueno filio derans puerum Richardum viribus convalescere, consensu Bernardi Silvanectensis, sacramentis ab utraque parte juratis, filiam suam nomine Emma illi despondit, ut pu
Abbreviated transcription (Latin):
reb nequaquã ꝓsꝑe actis. Dehinc
supplex appetens hugonẽ magnũ
postulat ut a normannis exrorque¬
ret dm̃n suũ. hugouͦꝰ dux misso
b̾nardo siluanectensi normaioᷤ
conuocat ad colloqͥum. festinatoᷤ
ad scm̃ clerũ. Cũq illuc cong̾gati
fuissent. & de regis exhibitione di¬
utius alt̾rarent᷑. hugo magnus no¬
iussime sub intulit. Reddite nob̾
regem nr̃m et ꝓ eo recipce suscipi¬
te eiꝰ filium eo quidẽ tenore ut o¬
portuno hucreu̾tentes temꝑe fir¬
memꝰ pacem int̾̃ uos stabili federe.
Hec cũ normannis placiussent.
ꝓ eo susceꝑunt obsideseiꝰ siquidẽ
filium et duos p̾sules hildericum
beluagensem. atq sidonẽ suessi¬
onensem. His ita strenue ꝑactis.
rȩx de euasione sua letꝰ regredit᷑
laudinũ: et normanni repetuit
norniamis mutentes ad siluanec¬
tensem b̾nardum. reuocauerunt
nide cum exercitu magno ricardũ
seniorem suũ. Temꝑe uͦ p̃finito.

Expanded text:
rebus nequaquam prospere actis. Dehinc rebus nequaquam prospere actis. Dehinc supplex appetens Hugonem Magnum postulat ut a Northmannis extorqueret dominum suum. Hugo vero dux, misso Bernardo Silvanectensi, Northmannos convocat ad colloquium festinato ad Sanctum Clerum. Cumque illuc congregati fuissent et de regis exhibitione diutius altercarentur, Hugo Magnus novissime subintulit: « Reddite nobis regem nostrum, et pro eo reciproce suscipite ejus filium, eo tenore ut, opportuno huc revertentes tempore, firmemus pacem inter nos stabili foedere. » Hoc cum Northmannis placuisset, pro eo susceperunt obsides, ejus siquidem filium et duos praesules, Hildierium Belvacensem atque Widonem Suessionensem. His itaque strenue peractis, rex de evasione sua laetus, regreditur Laudunum, et Northmanni repetunt nni mittentes ad Silvanectensem Bernardum revocaverunt inde cum exercitu magno Richardum seniorem suum. Tempore vero praefinito,
Abbreviated transcription (Latin):
auxit. Qd̾ ut b̾nardꝰ a anus a rela¬
torib agnouit eractorib direc¬
tismilitem statim in uincła con¬
iecit. Qui coactus sumet necess¬
tate. inuitꝰ coram ꝓtulit quẽ dis¬
ponebat eruere ꝓ obtẽptu mu¬
ueris. Rexũ ab insula sublutꝰ
beruards uissu apd̾ rothomagũ
sub uehem̃ti custodia artatur.
erberga deniq regina iurũ
suũ a normannis audienᷤ ẽẽ cap¬
tũ diriguit. ⁊ const̾nata animo
henricum trans xenanũ regem
suũ equidem parrẽ celerrime
aggredit᷑ orans ut plurimo ord¬
nato exercitu rothomagũ obsi¬
deret. uirumq suũ uiolent᷑ inde
abstraheret. Cuiꝰ uifortuuĩ cũ rex
henricus audiss. iuste illi hoc con¬
tigisse respondit. qui a fidem qͣm
Guillelmo duci olim urauerat.
filiũ eiꝰ capiendo nefarie corruꝑat.
ꝑtuos inquit ofilia stude illũ u¬
uare: q̃m de ꝓpriis oport& me ad
p̃sens tractare. his regina a patre
auditis. concite reu̾tit᷑ infranciã

Expanded text:
duxit. Quod ut Bernardus Danus a reladuxit. Quod ut Bernardus Danus a relatoribus agnovit, exactoribus directis militem statim in vincula conjecit. Qui, coactus suimet necessitate, invitus coram protulit quem disponebat eruere pro obventu muneris. Rex vero ab insula sublatus Bernardi jussu apud Rothomagum sub vehementi custodia artatur. Gerberga denique regina virum suum a Northmannis audiens esse captum diriguit, et consternata animo Henricum Transrhenanum regem, suum equidem patrem, celeriter aggreditur; orans ut, plurimo ordinato exercitu, Rothomagum obsideret, virumque suum violenter inde abstraheret. Cujus infortunium cum rex Henricus audisset, juste illi hoc contigisse respondit, quia fidem quam Willelmo duci olim juraverat, filium ejus capiendo, nefarie corruperat. « Per tuos, inquit, o filia, stude illum juvare, quoniam de propriis oportet me ad praesens tractare. » His regina a patre auditis, concite revertitur ad Franciam,
Abbreviated transcription (Latin):
t̃minos regni sui. Que res regi
haigroldo uehem̃ter cõplaciut
morcẽ ducis deceruens toto anni¬
su ultisc. Ubi cũ ambo reges p̃¬
finito die conuenissent. & de
Guillelini ducis iniusta nece
diitius int̾ se disceptarent. qͥ¬
dam danus herleuinũ monastĩ¬
oli castri comitem ꝓ qͦ idem dux¬
t̾os occubuerat int̃ qͣs ꝓspiciens. zelo
amici succensus confestim illũ
lancea ꝑfodit. mortuũq sub mo
rentes concitatis amunis ad dim¬
candũ suꝑdanos repentino impe¬
tu ꝓruunt. Qͦs pagani uirilit̃ exci¬
truncatos igniuonio transmitturt
orcho. Alii uͦ se occulere festinantes.
ꝑdiu̾sa latibula hac illacq muta¬
bundi uite querebant suffragia.
exqͦ. ludouuicꝰ ꝑnicis eqͥ cursu
a regis haigrolai captione lapsus.
in cuiꝰdam militis incidit ianu̾.
Cui cũ multa ꝓmutt̃et ne eiꝰ ꝓti¬
cione hosti traderet᷑. tande̾ miles
uictꝰ regis lacrimis. in quadã se¬
quane insulã clanculum eñ sub¬

Expanded text:
terminos regni sui. Quae res regi terminos regni sui. Quae res regi Heroldo vehementer complacuit, mortem ducis decernenti toto annisu ulcisci. Ubi cum ambo reges praefinito die convenissent, et de Willelmi ducis injusta nece diutius inter se disceptarent, quidam Danus Herluinum Monasterioli castri comitem, pro quo idem dux occubuerat, inter alios prospiciens, zelo amici succensus, confestim illum lancea perfodit, mortuumque sub momrentes, concitatis animis ad dimicandum super Danos repentino impetu proruunt. Quos pagani viriliter excitruncatos, ignivomo transmittunt orco. Alii vero, se occulere festinantes, per diversa latibula hac illacque nutabundi vitae quaerebant suffugia. Rex quoque Ludovicus pernicis equi cursu a regis Heroldi captione lapsus, in cujusdam militis incidit manus. Cui cum multa promitteret, ne ejus proditione hosti traderetur, tandem miles victus regis lacrymis, in quamdam Sequanae insulam clanculum eum sub
Abbreviated transcription (Latin):
rex ad libitũ expletis reb. gaudeis
regredit᷑ laudunun.
tit̾ea bernardus danus nietuens
ne ingressuᷤᷤ rex ludoniucus cum
hugone duce normaiios pressuris
grauiorib opprimeret. haigraldo
danoꝵ regi adhuc apd̾̃ chierisrure
degenti. legatos clam mitit. man¬
dans ut sociatis sibi constantinensi¬
b atq baiocasinis mlitib expedi¬
tereta partib marius. quatinus
huiꝰ reigr̃ã ludouuico rege ad collo
rime fauens. ꝓpulsis a mare naui¬
b subductisq in altũ uelis circio
fiante carbonis saline litora appu¬
ut qua rapido meatu seꝓcelloso
mari diua infimdit. Eniniu̾ fama
resilico ꝓcelluit paganos in ariti¬
regi ludouiueo legatũ miserunt.
et huiꝰ infortunii euentũ nuntia¬
uerunt. Qui ualidũ congregans
exercitũ. quã tociꝰ uenit rotho¬
magũ. Hinc haigroldo regi dano
ꝑmandat. ut ap̃d̾ uadũ ħerlus¬
ni uocat᷑ sͥ occurrat. insinuatu¬
rus scire cupienti.eur infestet

Expanded text:
rex, ad libitum expletis rebus, gaudens rex, ad libitum expletis rebus, gaudens regreditur Laudunum.terea Bernardus Danus metuens ne in regressu Ludovicus rex cum Hugone duce Northmannos pressuris gravioribus opprimeret, Heroldo Danorum regi adhuc apud Chierisburch degenti legatos mittit clam; mandans ut, sociatis sibi Constantiniensibus atque Bajocasinis militibus expediteret a partibus marinis; quatenus, hujus rei gratia Ludovico rege ad colloqrime favens, propulsis ad mare navibus, subductisque in altum velis, circio flante Corbonis salinae littora appulit, qua rapido meatu se procelloso mari Diva infundit. Enimvero fama res illico percelluit, paganos maritiregi Ludovico legatum miserunt et hujus infortunii eventum intimarunt. Qui, validum congregans exercitum, quantocius venit Rothomagum. Hinc Heroldo regi Danorum mandat ut apud Vadum qui Herluini vocatur sibi occurrat, insinuaturus scire cupienti cur infestet
Abbreviated transcription (Latin):
quib ad sui supplementũ quieto
iure nullo aduersante posse potiri.
Quo relato hugo magnus ualde
exacerbatis celerrime recessit
omissa expeditione. nulites co¬
hibens a normannoꝵ uastatiõe
Rexetrium aliquãdiũ apd̾ rotho¬
magum morat᷑. p̃fectum comiti¬
tui p̃fecit. rodulfum agnomĩto
tortam. qͥuertigalia annuatun
a subditis exigeret. et tota in hac
puncia iura ac quelibet nego¬
tia decerneret. Qui paganis det̾i¬
or cuncta monast̾ĩa ab ipsis exu¬
sta que cirea sequane lictora erant
diruens a fundam̃tis. ad reparan¬
dam rothomagensem ciuitatẽ
petram asportauit. Ad gemineti¬
cũ uͦ cũ accessiss sc̃ẽ marie mona¬
st̃ium inuasit. illudq eũcit. Id
a fundam̃tis funditꝰ diruiss ni¬
si quidã clericꝰ nomine clemens
ab oꝑ ariis duasturres p̃cio re¬
demisset. que usq ad temꝑa ro¬
b̾ti archi ep̃i qui illã restaurauit
eccliam ꝑmansert̃ stabiles. Igit᷑

Expanded text:
quibus ad sui supplementum quieto quibus ad sui supplementum quieto jure nullo adversante posset potiri. Quo relato, Hugo Magnus valde exacerbatus celerrime recessit, omissa expeditione, milites cohibens a Northmannica vastatione. Rex etenim aliquandiu apud Rothomagum morans praefectum comitatui praefecit Rodulphum agnomento Tortam, qui vectigalia annuatim a subditis exigeret, et tota hac in provincia jura ac quaelibet negocia decerneret. Qui paganis deterior, cuncta monasteria ab ipsis exusta, quae circa Sequanae littora erant, diruens a fundamentis, ad reparandam Rothomagensem civitatem petram asportavit. Ad Gemmeticum vero cum accessisset, Sanctae Mariae monasterium invasit, illudque evertit. Quod a fundamentis funditus diruisset, nisi quidam clericus nomine Clemens ab operariis duas turres pretio redemisset; quae usque ad tempus Roberti archiepiscopi, qui illam restauravit ecclesiam, permanserunt stabiles. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
tam ꝓcessit obuiꝰ clamanis cũ popłoꝵ
turbis. Benedictꝰ qͥuenit in noĩe dñi.
ude rex ad regales accedens dapes.
cepit epulari splendide. bernaido
dano ministrante. Cui int̾pranden¬
dum umo iam estuanti. sic bernar¬
regales. Hactenus militauimꝰ duei
ult̾ius seruiemꝰ inuictissimoregi.
Teneat gͥ bernardus siluanectensis
ricardum nepotem suũ. nos utinã
temꝑe longo te habeamꝰ dũm & re
gem. Reuera exiciabile dedittͥ con¬
silium qͥ tocius normannics exercitꝰ
roburanutte suasit. Quẽ umimico
loꝵ uirtute : Sunt enĩ ut nos tuo
dominio subiecti tͥ militare cupi¬
entes corde uolenti. Quaregͣrx mi
cum: Nonue tͥ semꝑ ipse infensus
extitit: et contrate assidue riratur:
His et huiusmod rexplacat᷑ u̾bis.
cũ festinatione hugoni magno le¬
gatos mittit. qui eum compellerẽt
ȩrire a normannoꝵ t̾minis. ei di¬
rigens et hec. Stolidũ quidẽ fore
tanta in altsᷤ potestatẽ donare:

Expanded text:
tam processit obvius; clamans cum populorum tam processit obvius; clamans cum populorum turmis: Benedictus qui venit in nomine Domini. Inde rex ad regales accedens dapes coepit epulari splendide, Bernardo Dano ministrante. Cui inter prandendum vino jam aestuanti sic Bernarregales. Hactenus militavimus duci, ulterius serviemus invictissimo regi. Teneat sibi Bernardus Silvanectensis Richardum suum nepotem; nos utinam tempore longo habeamus tegem! Revera exitiabile tibi consilium dedit, qui totius Northmannici exercitus robur amittere suasit. Quem vero inilorum virtute? Sunt enim, ut nos, tuo dominio subjecti, tibi militare cupientes corde volenti. Quare ergo vicum? Nonne tibi semper ipse infensus exstitit, et contra te assidue rixatur? » His et hujusmodi rex placatus verbis, cum festinatione Hugoni Magno legatos mittit, qui eum compellant exire a Northmannorum terminis, ei dirigens et haec: stolidum quidem fore tanta in alius potestatem donare,
Abbreviated transcription (Latin):
cecatꝰ cupiditate. quam suo ami¬
co ricardo fidem in coniuilfam
seruare. Qua ꝓpt̃ a loco receden¬
tes uirata adu̾sum normannos
expeditione et ab utͥsq partib
cong̾gatis exercitib rexcaltiua
hugo baiocasina ceꝑunt rapiniᷤᷤ
& incendiis oppugnare tentoria
Quȩ cum bernardꝰ danus didi¬
ciss bernardi siluanectensis
usus consilio. confestim legatos
di ũbis eruditos. Quare inqͥunt
p̃potentissime rex tuã demoliriᷤ
patriam p̃ sertim eum tͥ sit nul¬
lo obsistente pacifica & quieta:
desistegͦ a tuoꝵ rapinis. & utere
normannoꝵ militũ militiis.
Curenĩ eos uexas incendiis. cũ
tͥ patula sit urbs rothomagen¬
sis: Suscipegͥ beniuolo animo
eoꝵ seruitia. ut queas illoꝵ sub¬
sidio uitare mimicoꝵ molimi¬
do exhilaratꝰ ꝓhibitis a preda¬
nulitib. ire festinat ad urbẽ quã¬
tociꝰ. Cu uemienti cũ multimodis
laudib ciuictꝰ ciuitatis clerꝰ ad por¬

Expanded text:
caecatus cupiditate, quam suo amicaecatus cupiditate, quam suo amico Richardo fidem inconvulsam conservare. Quapropter a loco recedentes, jurata adversum Northmannos expeditione et ab utrisque partibus congregatis exercitibus, rex Calcina, Hugo Bajocasina coeperunt rapinis et incendiis oppugnare territoria. Quae cum Bernardus Danus didicissset, Bernardi Silvanectensis usus consilio, confestim legatos di verbis eruditus: « Quare, inquiunt, praepotentissime rex, tuam demoliris patriam; praesertim cum sit tibi nullo obsistente pacifica et quieta? Desiste ergo a tuorum rapinis et utere Northmannorum militum militiis. Cur enim eos vexaris incendiis, cum tibi patula sit urbs Rothomagensis? suscipe igitur benevolo animo eorum servitia, ut queas illorum subsidio vitare inimicorum molimido exhilaratus, prohibitis a praedamilitibus, festinat ire ad urbem quantocius. Cui venienti cum multimodis laudibus cunctus civitatis clerus ad por
Abbreviated transcription (Latin):
fidi cepit eũ exigere. Cui cũ renũ¬
tiassent nequaquã sub manu qͣ
suspicatꝰ ÷ eũ teneri. s sub bernar¬
di siluanectensis comitis p̃sidio.
de redditione eiꝰ diffidens misit
ad arnulfum flaudrensem. man¬
dans qd̾ ÷ͥ occ̾reret festinꝰ. de his
consulturus apd̾ uicũ qͥdicit᷑ re¬
stibulus. Ubi cũ ambo parit̾ dis
ceptarent suꝑhuiꝰ rei casu. nouiͤ¬
sime subintulit arnulfus. Noui¬
mus et hugonẽ magnũ dui cum
normannis sentire. et iło expe¬
Concede gͦ ei a sequana usq ad
mare normanicũ ducatum.
tͥ reseruans urbem rothomagen¬
sem. quatinꝰ eius pͥuata iiuami¬
ne. penitꝰ cogat᷑ hec geus ꝑftcla
apatria exire.
uib uerb̾ rex ꝓsuasus. conti¬
nuo ꝑsium legatũ conuocat hu¬
gonẽ magnum ad colloqͥum ad
uillam que dr᷑ crur uixta com¬
pendium. Quo cum ueniss & de
uybium seu comitatuum distri¬
butione audiss regem disputare.
maluit ꝑuirus honore ampliari.

Expanded text:
fidei coepit eum exigere. Cui cum renunfidei coepit eum exigere. Cui cum renuntiassent, nequaquam sub manu quam suspicatus est eum teneri, sed sub Bernardi Silvanectensis comitis praesidio; de redditione ejus diffidens, misit ad Arnulphum Flandrensem, mandans quod sibi occurreret festinus, de his consulturus apud vicum qui dicitur Restibulus. Ubi dum ambo pariter diverse disceptarent super hujus rei casu, novissime subintulit Arnulphus: « Novimus, ait, Hugonem Magnum cum Northmannis diu sentire, et ideo expeConcede ergo ei a Sequana usque ad mare Northmannicum ducatum, tibi reservans urbem Rothomagensem; quatenus, ejus privata juvamine, penitus cogatur haec gens perfida a patria exire. » Quibus verbis rex persuasus continuo per suum legatum convocat Hugonem Magnum ad colloquium, ad villam quae dicitur Crux, juxta Compendium. Quo cum venisset, et de urbium seu comitatuum distributione audisset regem disputare, maluit perjurus honore ampliari,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ puerũ colligatũ humeris impo¬
suit uelut pabulũ eqͣ la turꝰ cenan¬
te rege. nuidatisq plateis a ciuib
menia urbis transgredit᷑. Henienꝰ
autẽ in domũ siu hospitis super
equũ festinus insilit: et arrepto
puero fugiens. quantotiꝰ codicia¬
cun appulit. in qͦ castellanis pue¬
rum cõmendauit. & ipse nocte
equitans diluculosiluauectis ue¬
nit. Bernardꝰ uͦ comes intuens¬
eũ tam mature uenisse stupet.
et qualit̃ erga nepotẽ suũ ricardũ
seres habeat diligent̃ inquirit.
sui cũ res ordinẽ detexiss et solito
letiorem eum feciss. hugonẽ mag¬
nũ statim celeri eqͥtatu petiuit.
Aqͣ detecto cause consilio saere
fisi ad uuandũ puerũ sumenteᷤ
sacraimentũ: cũ maximo exercitu
uenert̃ codiciacum eiunq inde
sublatũ. ad siluanectensem urbẽ
gaudentes deduciuit.
onsidans autẽ ludo uucus
rex notum suũ irritũ fore a hugo¬
ne magno. ꝑ legatos suos tenore

Expanded text:
dus puerum colligatum humeris impodus puerum colligatum humeris imponens, velut pabulum equo laturus, coenante rege, nudatisque plateis a civibus, moenia urbis transgreditur. Veniens autem in domum sui hospitis, super equum festinus insilit, et, arrepto puero, fugiens quantocius Codiciacum appulit. In quo castellanis puerum commendavit, et ipse nocte equitans diluculo Silvanectis venit. Bernardus vero comes eum intuens, tam mature venisse stupet, et qualiter erga nepotem suum Richardum se res habeant, diligenter inquirit. Cui cum rei ordinem detexisset, et solito laetiorem eum fecisset, Hugonem Magnum statim celeri equitatu petunt. A quo, detecto causae consilio, sacrae fidei ad juvandum puerum sumentes sacramentum, cum unt Codiciacum, eumque inde sublatum ad Silvanectensem urbem gaudentes deducunt.Considerans autem Ludovicus rex votum suum irritum fore, ab Hugone Magno per legatos suos tenore
Abbreviated transcription (Latin):
Deputatis autẽ aliis custodibꝰ ne
elaberet᷑ sub magna cautela ser¬
uariiubetur.
udiens deniq osmundꝰ ꝓcura¬
tor eiꝰ seuerissimã regis sententiã.
& intelligens futuros rei casus.
animo const̾natus. normamus
legatũ mittit. mandans dũm su¬
um ricardũ sub lugubri captuu¬
tatis iugo a rege mancipars. Qluib
comꝑtis confestim ꝑ totam ꝓuin¬
tiam uormannoꝵ indicit᷑ tridu¬
anũ ieuiniũ. et fit continua oro
ab eccłia ꝓ eo ad dñm. Enĩuero
osmnund̾ inito consilio cũ uione
pat᷑ cuillelini de belisino. puerũ
hortabat᷑. ut simulata egͥtudiue
lecto decumberet. et ita egre ut
ab hominib desꝑaret᷑. Cuiꝰ moni¬
tis puer haut segnit̃ obtemꝑaus.
quasi in extremo mortis positus
continuo stratu ꝓsternit᷑. Qd custo¬
des udentes neglecta eiꝰ custodia
de sius ꝓcurautis: reb hue illucq
diuertunt᷑. forte marea domuia¬
cebat herb ȩ fasciculus. in qͣ osinun¬

Expanded text:
Deputatis autem aliis custodibus, ne Deputatis autem aliis custodibus, ne elabatur, sub magna cautela servari jubetur. Audiens denique Osmundus procurator ejus severissimam regis sententiam, et intelligens futuros rei casus, animo consternatus Northmannis legatum mittit, mandans dominum suum Riehardum sub lugubri captivitatis jugo a rege mancipari. Quibus compertis, confestim per totam patriam Northmannorum indicitur triduanum jejunium et fit continua oratio ab ecclesia pro eo ad Dominum. Enim vero Osmundus, inito consilio cum Yvone patre Willelmi de Belismo, puerum hortabatur ut, simulata aegritudine, lecto decumberet, et ita aegre ut ab omnibus desperaretur. Cujus monitis puer haud segniter obtemperans, quasi in extremo mortis positus, continuo stratu prosternitur. Quod custodes videntes, neglecta ejus custodia, de suis procurandis rebus huc illucque divertuntur. Forte in area domus jacebat herbae fasciculus, in quo Osmun
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ siuibeat ꝓculdubio a patria se
ex t̾minaturũ pollicet᷑. At tñ reminiᷤ¬
ci debere contumeliaꝵ ⁊ obꝓbriorũ.
que tan longeuo teniꝑe a norman¬
nis ipse et pat eius ꝑpessi fuissent. Et
neduit᷑na egͥmonia langueret. opti¬
mũ fore consilium. ut ricardũ pue¬
rũ adustis poplitib graui custodia
artaret. et gentẽ normanuicã grauis¬
simis uectigalib tam dui affug̾et.
quoadusq danamarchã exqua e¬
ruꝑat coacta repeteret.
a scelere absoluit. et nãm in nocen¬
tem puerum refiexit. ȩremplũ pi¬
lati imitat᷑. qui uirũ honucidã di¬
misit. et xp̃m crucis supplicio dãp¬
nauit. Unde cũ apd̾ laudunũ claua¬
tum moraret᷑. puerum ab aucupio
reg̾dientem acerbissimis confuta¬
tũ conuiciis meretricis filium ul¬
tro uirum alienũ rapientis eum¬
eum uocauit. et nisi a talib resi¬
pisceret. cauteriatis genib omni
illum honore pͥuari minatus:

Expanded text:
illius, si jubeat, procul dubio a patria se illius, si jubeat, procul dubio a patria se exterminaturum pollicetur. Attamen reminisci debere contumeliarum et opprobriorum quae tam longaevo tempore a Northmannis ipse et pater ejus perpessi fuissent. Et, ne diuturna aegrimonia langueret, optimum fore consilium, ut Richardum puerum adustis poplitibus gravi custodia arctaret, et gentem Northmannicam gravissimis vectigalibus tam diu affligeret quoadusque Danamarcham, ex qua eruperat, coacta repeteret. a scelere absolvit, et iram in innocentem puerum reflexit; exemplum Pilati imitatus, qui virum homicidam dimisit et Christum crucis supplicio damnavit. Unde, cum apud Laudunum Clavatum moraretur, puerum ab aucupio regredientem, acerbissimis confutatus conviciis, meretricis filium ultro virum alienum rapientis eum vocavit, et, nisi a talibus resipisceret, cauteriatis genibus omni illum honore privari minatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
strictis gladiis ꝑ ciuitatẽ discurren¬
tescuriam regis irrumpunt. feriniᷤ
conatib illũ int̾imere festinantes.
Quoꝵ tumultꝰ ut comꝑit uehem̃ter
territꝰ. consilio bernardi dacigene
puerũ in ulnis arripuit. eũq fu¬
rentiũ aspectib erhibuit. et sic effe¬
ros eoꝵ. motꝰ conpescuit. Uolens gͦ
ręx tumultuantes normannoꝵ
animos omĩno sedare consultu
Quem in sua fide suscipiens spo¬
pondit se eis licet subdole eũ red¬
diturũ. palatinis disciplinis de¬
center imbutum.
normannis ꝑceꝑat. sub occulto
pectoris ira feruente egre ferens.
cũ ricardo puero quasi mortẽ pa¬
tͥs eius de arnulfo flandrens hosti¬
lit̃ ulturus franciã repetit. Arnua¬
fus itaq metuens ne ludonucꝰ rex
cũ hostica mani suꝑ eũ irrueret.
et acrimine traditoris se expiare
cupiens. missis legatis cũ decẽ libͥs
auri. asuillelini nece se corã rege
facet᷑ immunem esse. Pemptores u̾

Expanded text:
strictis gladiis per civitatem discurrenstrictis gladiis per civitatem discurrentes, curiam regis irrumpunt, ferinis conatibus illum interimere festinantes. Quorum tumultus ut comperit, vehementer territus, consilio Bernardi Dacigenae puerum in ulnis arripuit, eumque furentium conspectibus exhibuit, et sic efferos eorum motus compressit. Volens ergo rex tumultuantes Northmannorum animos omnino sedare, consultuQuem in sua fide suscipiens spopondit se eis, licet subdole, eum redditurum, palatinis disciplinis decenter imbutum. Northmannis perceperat sub occulto pectoris ira fervente aegre ferens, cum Richardo puero, quasi patris ejus mortem de Arnulfo Flandrensi hostiliter ulturus, Franciam repetit. Arnulphus itaque metuens ne rex Ludovicus cum hostica manu super eum irrueret, et a crimine traditoris se expiare cupiens, missis legatis cum decem libris auri, a Willelmi nece se coram rege fatetur immunem esse. Peremptores vero
Abbreviated transcription (Latin):
udouuicus ĩtm existimans sibi
magni honoris ianuam patiusse.
munemor beneficioꝵ & ficłi a duce
semꝑ illi impense. quasi consultͣus
apd̾ normannos suꝑ illiꝰ morte. ac¬
celerato icͥnere rothomagum ue¬
nit concite. Quẽ rodulfu᷑ atq ber¬
narduᷤ⁊ ansiech totiꝰ norniannies
ducatꝰ tutores cũ regali honore sus¬
cipientes. ut tanto regi congruit.
eiis se subeger̃t famulatui: ꝓfide¬
litate scilicet sui tantilli añi. Hidẽs
autẽ rex t̾re ubertatem. et aqͣrũ sa¬
lubritatẽ. ac siluarũ plenitudinẽ
cupiditate irretitus fraudulenter
cepit eis ꝓmitere: qd̾ alit̃ dispone¬
bat sͥ retorquere. Mittens enĩ ricar¬
dũ puerũ sius iussit aspectib p̃¬
sentari. quẽ egregia forma ꝑspici¬
ens decoratũ. cũ coetaneis pueris
in suo palatio decreuit educandũ.
Int̾ra dirus rumor totã urbẽ concus¬
sit. ricardũ suespei de positũ sub cap¬
tura regis indecent̃ detineri. Qua de
re ciuesmixti. cũ militarib turmiᷤ.

Expanded text:
udovicus etenim rex aestimans sibi magni honoris januam patuisse, immemor beneficiorum et fidei a duce semper illi impensae, quasi consulturus apud Northmannos super illius morte, accelerato itinere Rothomagum venit concite. Quem Rodulphus et Bernardus atque Anslech totius Northmannici ducatus tutores, cum regali honore suscipientes, ut tanto regi congruit, ejus se subegerunt famulatui, pro fidelitate scilicet sui tantilli domini. Videns autem rex terrae ubertatem et aquarum salubritatem ac silvarum plenitudinem, cupiditate irretitus, fraudulenter coepit eis promittere quod aliter disponebat sibi retorquere. Mittens enim, Richardum puerum suis jussit aspectibus praesentari; quem egregia forma perspiciens decoratum, cum coaetaneis pueris in suo palatio decrevit educandum. Interea durus rumor totam urbem concussit: Richardum suae spei depositum sub captura regis indecenter detineri. Qua de re cives misti cum militaribus turmis,
Abbreviated transcription (Latin):
ad se. Quicum familiarib ad eũ
ueniens. ñ solũ urbẽ illi reddidit.
uerũ &̃ firmatis cũ eo anucitiis
cũ multis donariis ab eo discessit.
Imminente uͦ die p̃finiti colloqͥi
dur apd̾ giluold fossam paganoꝵ
castris cenã mire magnitudiniᷤ
constriu iussit. in qua rex lotha¬
rius cũ sius optimatib diu̾tens.
illi satis fecit fedib pactis uira¬
tisq sacram̃tis. his ita dux salu¬
brit̾ erpletis. paganoꝵ plurimoᷤ
ad fidem xp̃i sacris monitis eon¬
uertit. et in paganismo ꝑmanẽ
disponentes ad hispanias trans¬
misit. ubi plurima bella ꝑperͣn¬

Expanded text:
endi. Qui cum familiaribus ad eum endi. Qui cum familiaribus ad eum veniens, non solum urbem illi reddidit; verum etiam firmatis amicitiis, cum multis denariis ab eo gaudens discessit. Imminente vero die praefiniti colloquii, dux apud Givoldi fossam in paganorum castris scenam mirae magnitudinis construi jussit, in qua Lotharius cum suis optimatibus divertens illi satisfecit, foederibus pactis, juratisque sacramentis. His itaque salubriter dux expletis, paganorum plurimos ad fidem Christi sacris monitis convertit, alios in paganismo permanere disponentes ad Hispanias transmisit. Ubi, plurima bella || per
Abbreviated transcription (Latin):
rapinis tellus normannica. frã¬
cia uͦ nullo obsistente distrahit᷑¬
laudunũ cong̾gat᷑. inuestiga¬
turꝰ curxp̃ianus ppłs his cladi¬
b affligat᷑. Mitrentes deniq
carnotensẽ presulẽ duei. scisci¬
tant᷑ ab eo cuiꝰ rei causa tã exe¬
cranda axp̃ianissimo piissi¬
moq uiro ꝓcesserit seueritaᷤ.
A qͦ cũ regis fraudes. ⁊ terbal¬
diurb̃ ebroiee subreptionẽ
pontifex didiciss: confestuu
a paganis irruptionib induci¬
ac petit. & adipiscit᷑ in qͥb p̃suleᷤ
addiicant loco oportuno regẽ
lochariũ. de omĩb beniuolo illi
satis facturum.
git᷑ audiens tetbaldꝰ regẽ abꝰq
suo consultu pacẽ querere. for¬
midans ne totũ seditionispendꝰ
suꝑ eũ ieumbat. quendã mona¬
chũ duci cũ festinatione mittit.
mandans se in qͦb illũ osfende¬
reddere uelle. Dux autẽ his audi¬
tis letꝰ efficit᷑. & concessa securita¬
te copiani il li indulget ueniendi¬

Expanded text:
rapinis tellus Northmannica, Franrapinis tellus Northmannica, Francia vero nullo obsistente distrahitLaudunum congregatur, investigaturus cur Christianus populus his cladibus affligatur. Mittentes denique Carnotensem praesulem duci sciscitantur ab eo cujus rei causa tam exsecranda a christianissimo piissimoque viro processerit severitas. A quo cum regis fraudes et Thebaldi urbis Ebroicae surreptionem pontifex didicisset, confestim a paganicis irruptionibus inducias petit, ac adipiscitur, in quibus praesules adducant loco opportuno regem Lotharium, de omnibus benevolo animo illi satisfacturum. Igitur audiens Thebaldus regem absque suo consilio pacem quaerere, formidans ne totum seditionis pondus super eum incumbat, quemdam monachum duci cum festinatione mittit, mandans se in quibus illum offendereddere velle. Dux autem, his auditis, laetus efficitur, et, concessa securitate, copiam illi indulget ad se veni