comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
emath. que appellat᷑ epyphania sẏriȩ. adͥ
orientẽ uͦ ꝑ anthiochiã & lacũ cyneret qͥ
nc̃ tyberias appellat᷑. & iordanẽ qͥ mari
inflit salinarũ qđ nõ mortuũ adr̾. tran
iordanẽ aut̃ duarũ senustribuũ posses¬
sio est ruben & gad &̾ dimidiȩ trib ma¬
ta. si obseruasses mandata dei & in p̾cepti
illi ambulasses. si nͨ ꝓ omipotente deo co¬
luisses beelfegor &̾ baalim beeleebub &ch.¬
mos. Quos qͥa p̃tulisti deo. om̃ia quę tͥ
pmussa fuerant ꝑdidisti. Et mͥ ieuangłio
ꝓmittunt᷑ regna cȩloꝵ quȩ instrumtũ
quȩ precepta ft̃. neqͦq᷑ erit culpa in ꝓmit¬
tente. sed in me qui ꝓmissũ acciꝑe ñ me¬
rui. Ubi enim optio ꝓponit᷑ ad eligend̃ũ
qͥd opera p̾mittunt᷑. frustra cupias qđ ꝓ
missũ ẽ. Lege librũ iosue & iudicũ. &qͣn¬
tis possessionũ angustiis sis coartatꝰ intel¬
liges. Quid dursarũ urbiu alienigenas co¬

Expanded text:
Emath, quae appellatur Epiphania Syriae, ad Emath, quae appellatur Epiphania Syriae, ad orientem uero per Antiochiam et lacum Cenereth, quae nunc Tiberias appellatur, et Iordanem, qui mari influit salinarum, quod nunc mortuum dicitur — trans Iordanem autem duarum semis tribuum possessio est, Ruben et Gad et dimidiae tribus Mata, si obseruasses mandata dei et in praeceptis illius ambulasses, si non pro omnipotente deo coluisses Beelphegor et Baalim, Beelzebub et Chamos, • quos quia praetulisti deo, omnia, quae tibi promissa fuerant, perdidisti. et mihi in euangelio promittuntur regna caelorum, quae instrumentum quae praecepta sunt, nequaquam erit culpa in promittente, sed in me qui promissum accipere non merui. Ubi enim optio proponitur ad eligendum, qui operari renuis, frustra cupias quod promissum est. Lege librum Josue et Judicum, et quantis possessionum angustiis sis coarctatus, intelliges. Quid diversarum urbium alienigenas co
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. lateq uagantes barchei. ab archa op¬
pido qđ in solitudine siti ẽ. Quos nẽ corru¬
pto sermone afri bar̾cianos uocant. Hi ft̃
qͥ ꝓ locoi qualitatib diuersis nominib
appellant᷑. & a mauritania ꝑ africã & egy¬
ptum. palestinaq & phenicẽ. celesyriã
&̾ osrhohenẽ. mesopotamiã atq ꝑside ten¬
dunt ad inddiã. Hoc est uides tuarii longi¬
tudo & latitudo terrarũ. In his głaris. su¬
ꝑ his te ꝑ diuersas ꝓuincias ignorantib
iaccitas. ad popłm phaleras. Ego te intꝰ.
&̾ in cute noui. Qđ si obieceris terrã reꝓ¬
missionis dici que in numeror uolumi¬
ne continet᷑. a meridae maris salinarũ ꝑ
syna & cades barne usq ad torrentẽ egĩ¬
pti qui iuxta rinicoru a mari magno in¬
influit. & ab occidente ipsũmare. qđ pales¬
tinȩ. ꝓhenicis. sẏriȩ celen cilicieq ꝑtencit᷑
ab aqͥlone taurũ montẽ. & rephrrũ usq.

Expanded text:
tionem: lateque uagantes Barcaei, a Barca optionem: lateque uagantes Barcaei, a Barca oppido, quod in solitudine situm est, quos nunc corrupto sermone Afri Baricianos uocant. hi sunt, qui pro locorum qualitatibus diuersis nominibus appellantur et a Mauritania per Africam et Aegyptum Palaestinamque et Phoenicem, Coelen Syriam et Osrohenen, Mesopotamiam atque Persidem tendunt ad Indiam. haec, Iudaee, tuarum longitudo et latitudo - terrarum, in his gloriaris, super his te per diuersas prouincias ignorantibus iactitas: ad populum phaleras, ego te intus et in cute noui. Quodsi obieceris terram repromissionis dici, quae in Numerorum uolumine continetur, a meridie maris salinarum per Sina et Cades-Barne usque ad torrentem Aegypti, qui iuxta Rinocoruram mari magno influit, et ab occidente ipsum mare, quod Palaestinae, Phoenici, Syriae Coelae Ciliciaeque praetenditur, ab aquilone Taurum montem et Zephyrium usque
Abbreviated transcription (Latin):
libtate suscipiunt. Et tami nos utramq susci¬
pimꝰ. neqͥqͣ hiiiꝰ tẽporis consuetunies.
ueterũ scriptorii auctoritate sequentes: qui
plerimq utrĩq utunt᷑ testimonus. ñ ut in¬
terdũ de apocriphis facere solent. qͥpps qͥ &
gentilui raro litterarũ utant᷑ exemplis: s
quasi canonicis & eccłiasticis. Respondeant
mͥ qui hanc terrã quȩ nc̃ nob̾ xp̃i passione
& resurrectione terra reꝓmissionis facca ẽ.
Noq enimi dauid & salomon potentissimõ
reges. exceptis his quos post uiccoriã in a¬
niciciã receꝑunt. plus cemiusse scriptura
testat᷑. Et hoc dico ut taceã qͥnq palestine
ciuitates. gazan. & ascalone. geth. accaron.
arabas & aggarenos. qͦs nc̃ sarracenõ uo
latitudine terre repmissionis. ne edmiciᷤ
occasionẽ blasphemandi dedisse uideam
ab ioppe usq ad uicłm nr̃m bechleem qͣdra¬
ginta sex milia st̃. cui succedit uastissima
solitudo plena ferociũ barbarorz. de qͥb:

Expanded text:
tamen nos utramque suscipimus, nequaquam hujus temporis consuetudinem, sed veterum scriptorum auctoritatem sequentes, qui plerumque utriusque abutuntur testimoniis, non ut interdum de apocryphis facere solent, quippe qui et gentilium litterarum raro utantur exemplis, sed quasi canonicis et ecclesiasticis. 4 Respondeant mihi qui hanc terram quae nunc nobis Christi passione et resurrectione, terra repromissionis effecta est neque enim Dauid et Salomon, potentissimos reges, exceptis his, quos post uictoriam in amicitiam receperunt, plus tenuisse scriptura testatur. et hoc dico, ut taceam quinque Palaestinae ciuitates, Gazam, Ascalonem, Geth, Accaron, Arabas et Agarenosquos nunc Sarracenos uoclatitudinem terrae repromissionis, ne ethnicis occasionem blasphemandi dedisse uideamur. ab Ioppe usque ad uiculum nostrum Bethleem quadraginta sex milia sunt, cui succedit uastissima solitudo plena ferocium barbarorum, de quib
Abbreviated transcription (Latin):
ut qd ñ est cdatũ parenti reddat᷑ posteris: uas
electionis locͥt᷑ ad hebreos. fide qͥ uocat᷑ a¬
braam: obediuit egredi in locũ quẽ acceꝵ¬
turꝰ erat in possessionẽ. Et egressus est nesc¬
ens quo iret. fide ꝑegrinatꝰ est in terra rex

Expanded text:
ut, quod non est datum parenti, reddatur posteris, uas ut, quod non est datum parenti, reddatur posteris, uas electionis loquitur ad Hebraeos: fide, qui uocatur Abraham, oboediuit egredi in locum, quem accepturus erat in possessionem, et egressus est nesciens, quo iret. fide peregrinatus est in t
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlongata ẽ: habitaui c̃ habitantib codar
multũ accola fuit anima mea. Ulbicunq
aut̾ habitator terre legit᷑. & pͥora & media
& extreia traccemꝰ. & liqͥdo scripturarũ
poterit regula cõꝓbari: semꝑ habitato¬
res terre peccatores appellarl: De quib in
apocalipsis ioħis illud exemplũ ẽ.lle habi¬
tatorib terrȩ. abraam ad que pͥmũ facca
est repmissio dicente dño. tͥ dabo terrã hanc
& semini tuo. iuxca stephan pͥmi in xp̾o
martyris contionẽ. nec uestigium qͥde pe¬
dis biũ terrȩ dr̃ accepisse. Ita eni scriptũ
est. Tunc gressus de terra caldooꝵ ł ibitauti¬
in carran: & inde postqͥ mortiuis ẽ. pat̾
eiꝰ migrauit in terrã: inqͥ uos nc̃ habitatis
Et ñ dedit ei possessionẽ. nec uestigiũ qͥdem
poctis quã reꝑmisit ei dare in possessionẽ: &
semini ei post eũ. Ac ne forsitan lectoris taci¬
ta cogitatio trahat eum ad illã intelligentiã

Expanded text:
prolongata est, habitaui cum habitantibus Cedar, prolongata est, habitaui cum habitantibus Cedar, multum accola fuit anima mea. ubicumque autem habitator terrae legitur, et priora et media et extrema tractemus et liquido scripturarum poterit regula conprobari, semper habitatores terrae peccatores appellari, de quibus in Apocalypsi Iohannis illud exemplum est: uae habitatoribus terrae. Abraham, ad quem primum facta est promissio dicente domino: tibi dabo terram hanc et semini tuo, iuxta Stephani, primi in Christo martyris, concionem ne uestigium quidem pedis dicitur accepisse. ita enim scriptum est: tunc egressus de terra Chaldaeorum habitauiin Charran et inde, postquam mortuus est pater eius, migrauit in terram, in qua nunc uos habitatis; et non dedit ei possessionem, ne uestigium quidem pedis, quam repromisit dare ei in possessionem et semini eius post ipsum. ac ne iorsitan lectoris tacita cogitatio trahat eum ad illam intellegentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
& illud scriptũ ẽ. Redemptio anime uiri
ꝓpͥe diuitiȩ. Et hoc soqͥm litterã fentiri potͥ
Quanti enim alienis amiao:q redimunt᷑
peccuniis. Huiꝰ terrȩ cultores & agricolȩ apłi¬
fẽ qͥb dr̃. Nos estis sal terrȩ Et in alio loci.
In patientia ur̃a : possidebitis animas u̾ras
Quor ⁊ unꝰ tias eleccionis confidentissime
loquebat᷑. Dei enĩ cooꝑatorẽs gumꝰ. dei
ugri cultura. dei edificatio estis. Et multa
alia quȩ iccirco ñ replico. ne sensii uidear
legentis obtundere. & memoriȩ illiꝰ diffidẽ
Itud qͦ: sollicita mente tiaccemꝰ: & script᷑ar
nos doceat auctoritas. scos hui terrȩ quã
uidei terrã repmissionis autumant. ñ ha¬
bitatores eẽ. sed accolas atq ꝑegͥnos. Ex
iusti uiri ꝑsona legimꝰ. Aduena sum ego &
pegrinꝰ situt om̃s patres mei. Qui cũ diuin
terrȩ huiꝰ tenebris uersaret᷑: flebiliter inge¬
miscit & dicit. heu me qr ꝑegrinatio mea

Expanded text:
et illud scriptum est: redemptio animae uiri et illud scriptum est: redemptio animae uiri propriae diuitiae. et hoc secundum litteram mentiri putes: quanti enim alienis amicorumque redimuntur pecuniis! huius terrae cultores agricolae apt in alio loco: in patientia uestra possidebitis animas uestras, quorum unus, uas electionis, confidentissime loquebatur: dei enim cooperatores sumus, dei agricultura, dei aedificatio estis et multa alia, quae idcirco non replico, ne sensum uidear legentis obtundere et memoriae illius diffidere. Illud quoque sollicita mente tractemus et scripturarum nos doceat auctoritas, sanctos huius terrae, quam Iudaei terram repromissionis autumant, non habitatores esse, sed accolas atque peregrinos. ex iusti uiri persona legimus: aduena sum ego et peregrinus sicut omnes patres mei. qui cum diu in terrae huius tenebris uersaretur, flebiliter ingemiscit et dicit: heu me, quia peregrinatio mea
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗm sic est pꝑatio ei. fulcos eiꝰ inebraa. mul¬
tiplica genimiua illiꝰ in stillicidiis eiꝰ leca¬
bit᷑ germinans huic sensui conuenire.
Illa eni terra cotidie uisitat᷑ ado & inebri¬
at᷑. cunctisq est plena diuitus: De hac
fluiuꝰ ogredit᷑ dei. de qͦ scriptũ ẽ. Flumuiᷤ
impetꝰ lecificat ciuitatẽ dei. Qui & in
descriptione templi ierechiel mystico sei¬
mone narrat᷑. in tuiꝰ ripis ft̃ arbores ex
utraq parte. ꝑ singulos menses nouis
luã implebtt᷑ panib. Qđ si de hac terra
quã cernimꝰ. & quȩ magis a peccatorib
possidt᷑. de qua seriptu est maledicta t̾ra
In opib tuis. aliqͥs intelligendũ putat. res¬
ponaeat qͦm᷑ hec possit stare sententia Q
opat᷑ terrã suã: implebit᷑ panib. Quanti
enumn oꝑant᷑ terrã. exercent uomere. & tam̃
enultis smpecientib causis: egestate confi¬
mut & penuria. Sed considandũ scriptiun
sui ẽ de qͥ nunꝗͣ eici potest. Scm que sensũ

Expanded text:
m sic est praeparatio tua. sulcos eius inebria, multiplica genimina illius; in stillicidiis eius laetabitur germinans, huic sensui conuenire. illa enim terra cotidie uisitatur a deo, inebriatur cunctisque est plena diuitiis. de hac fluuius egreditur dei, de quo scriptum est: fluminis impetus laetificat ciuitatem dei, qui descriptione templi Ezechiel mystico sermone narratur : in cujus ripis arbores sunt, ex utraque parte per singulos menses novis suam, implebitur panibus . Quod si de hac terra quam cernimus, et quae magis a peccatoribus possidetur, de qua scriptum est: Maledicta terra in operibus tuis , aliquis intelligendum putat; respondeat quomodo possit haec stare sententia: Qui operatur terram suam, inplebitur panibus. quanti enim operantur terram et exercent uomere et tamen multis inpedientibus causis egestate conficiuntur et penuria! sed considerandum, scriptura sui est, de qua numquam eici potest
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. Illud nr̃is ddicendũ ẽ. hanc epłam que
inseribit᷑ ad hebreos ñ solũ ab eccłiis ori¬
entis. sed ab om̃ib recro eccłiȩ groci ser¬
monis scriptorib quasi pauli apłi sus¬
cipi. licet pleri que eamuł barnabe łcle¬
mentis arbitrent᷑. & nichil int̾ee̾ ciriꝰ
ste cũ eccłastici uiri sit: & cotidie eccłiar
leccione celebret᷑. Qđ si ea latinoꝵ confa¬
ctudo ñ recuꝑit inter epłas cauonicas. noc

Expanded text:
sunt. illud nostris dicendum est, hanc epistulam, quae scribitur ad Hebraeos, non solum ab ecclesiis orientis sed ab omnibus retro ecclesiae Graeci sermonis scriptoribus quasi Pauli apostoli suscipi, licet plerique eam uel Barnabae uel Clementis arbitrentur, et nihil interesse, cuius sit, cum ecclesiastici uiri sit et cotidie ecclesiarum lectione celebretur. quodsi eam Latinorum consuetudo non recipit inter scripturas canoni
Abbreviated transcription (Latin):
terra quã uide cupiebat ipso sermone de¬
monstrat dicens. Credo uide bona dñi in
t̾ra iuiuentium. Frgo terra uidę ꝗtie diti¬
onis illiꝰ erat n ẽ. terra uiuentiũ. idest
abraam & ẏsaac & iacob de quib dns in qͦs¬
tione resurrectionis dicit. ñ ẽ ds̃ mortu¬
oꝵ s uiuentiũ: uerũ t̾ra & regio mortuor
de qͥb loqͥt᷑ iezechiel: anima quȩ peccaue¬
rit ipsa moriet᷑. Et. Non mortui laudã
qͥ & in resurrectione occursuri st̃. dno sal¬
uatori: dicente apło. Hoc enim uob̾ dico in
eos qͥ dornuertꝰ. De qͥb & ieremias loqͥt᷑. a
Relinqͤntes suꝑ terrã scribant᷑. Qđq ꝓ
mittit. credo uide bona dñi. ad sp̃ualẽ
nos ꝑspicue trahit intellectũ. Que enĩ
bona. rex alia reqͥrebat. aut qͦ indigebat
qͥ tantȩ potentiȩ fuit. ut partitis ꝑ illũ
opib salomon fuiꝰ eiꝰ qͦ nullus in orbe
t̾rarũ ditior fuit contem̾ptꝰ eẽt ͦ Sed in

Expanded text:
terra, quam uidere cupiebat, ipso sermone deterra, quam uidere cupiebat, ipso sermone demonstrat dicens: credo uidere bona domini in terra uiuentium. ergo terra Iudaeae, quae dicioms illius erat, non est terra uiuentium, id est Abraham, Isaac et Jacob, de quibus dominus in quaestione resurrectionis dicit: non est deus mortuorum, sed uiuentium, uerum terra et regio mortuorum, e quibus loquitur in Ezechihel: anima, quae peccauerit, ipsa morietur et: non mortui laudabunt qui in resurrectione occursuri domino saluatori dicente apostolo: hoc enim dico uobis in eos, qui dormiunt. de quibus et Hieremias loquitur: rel inquentes super terram scribantur. quodque promittit: credo u idere bona domini, ad spiritalem nos perspicue trahit intellegentiam. quae enim bona rex alia requirebat aut quo indigebat, qui tantae potentiae fuit, ut partis per illum opibus Salomon, filius eius, quo nullus in orbe terrarum ditior fuit, contentus esset ? sed in
Abbreviated transcription (Latin):
a norr nobilissime no¬
Sterra reꝓmissio¬
Enis. quã udei redeuntes ex egẏpto posse¬
derunt. cũ a maiorib eor iam fuerit an¬
te possessa. ac ꝓinde non sit ꝓmissa sed red¬
aita. his enim uerb uteris in calce epłe
tue. qđ int̾rogans uideris illud sentire d
plurimis nr̃ors placet. aliã repiissionis
terrã ce̾ querendã. De qͣ & danid loqͥt᷑ in
psaimo. Credo uid̾e bona dñi in terra
iuiuentiũ. Et dñs in euangłio. Beati mi¬
tes. qm̃ ipsi possidebunt t̾ram. Nltiq qm̃
dauiq qͥndo hȩc cantabat in sp̃u: in t̾ra
repmissionis erat. & ñ solũ iudee finib
morabat᷑. s multarũ in circuitu nationũ
uiccor extiterdit. quȩ a torrente egypti
qͥ ẽ riuicorus usq ad eufraten fluuiu ten¬
debat᷑. dicens in alio loco. In idumeã exten¬
dam caltianitũ meũ. mͥ alienigens serui¬
ent. Qͦmͦ gͦ se credebat accipe. qđ iã uic¬
toria possidebat: Et ne forsitan legentib
iudeis ambigitũ derelinqͥt. quȩ sit illa

Expanded text:
stianorum nobilissime, noterra repromissionis, quam Iudaei redeuntes ex Aegypto possiderunt, cum a maioribus eorum iam fuerit ante possessa ac proinde non sit promissa, sed reddita. his enim uerbis uteris in calce epistulae tuae. quod interrogans uideris illud sentiie, quod plurimis nostrorum placet, aliam repromissionis esse terram quaerendam, de qua et Dauid loquitur in psalmo: credo uidere bona domini in terra uiuentium et dominus in euangelio: beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram. utique Dauid, quando haec cantabat in spiritu, in terra repromissionis erat et non solum in Iudaeae finibus morabatur, sed multarum in circuitu nationum uictor extiterat, quae a torrente Aegypti, qui est Rinocorurae, usque ad Eufraten fluuium tendebantur, dicens in alio loco: in Idumaeam extendam calciamentum meum, mihi alienigenae seruient. quomodo ergo se credebat accipere, quod iam uictoria possidebat? et ne forsitan legentibus Iudaeis ambiguum derelinquat, quae sit illa
Abbreviated transcription (Latin):
mitiũ. qͥ sepe etiã a parentib derelicta
ꝑdunt. ꝓpt̾ mansuetudinẽ: s uiroꝵ for¬
tiũ & iuolentoꝵ qͥ ft̃ adbella ꝓmptissi¬
mi. Deniq & in psalmo qͣdragesimo qͣrto.
qͥ sub nomine salomonis ad xp̃i eccłiȩq¬

Expanded text:
tiam a parentibus derelicta perdunt propter mansuetudinem: sed virorum fortium et violentorum, qui sunt ad bella promptissimi. Denique et in psalmo quadragesimo quarto, qui sub nomine Salomonis ad Christi Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
litudinẽ pͣuaricationis adam qui ẽ forma
futuri. Uolumꝰ scire que sit hec t̾ra mani¬
festiꝰ. Legamꝰ malachim. Beatos uos dicent
taria. quȩ significantiꝰ grece appellat᷑.¬
EIYoN. quã uł scĩ desid̾ant: uł quȩ pla¬
ceat deo. Ysaias qͦ in hec uerba consentit
dicens. Et erit uir abscondens sermones
suos. & apparebit in terra sẏon sic fiuuiꝰ
głosus in terra sicienti quȩ est in terra sy¬
on: in qͦ apparebit fluiuiꝰ głosus. Illa uide¬
licet de qͥ id̃ dauid in alio psalmo canit.
Głosa dicta st̃ de te ciuitas dei. Et iter. Di¬
ligit dñs portas sẏon. suꝑ om̃ia taberna¬
cła iacob. Istas portas diligit ds̃ qͣs in ci
dico prudentib s. ne stultis qͥdem hoc ꝑsu¬
aderi potest. Ego arbitror & illud qđ iulx

Expanded text:
litudinem praeuaricationis Adam, qui est forma litudinem praeuaricationis Adam, qui est forma futuri. uolumus scire, quae sit terra, manifestius? legamus Malachiam: beatos uos dicent taria, quae significantius Graece appellat quam uel sancti desiderent uel quae placeat deo. Esaias quoque in haec uerba consentit dicens: et erit uir abscondens sermones suos et apparebit in terra Sion sicut fluuius gloriosus in terra sitienti. quae est terra Sion, in qua apparebit fluuius gloriosus? illa uidelicet, de qua idem Dauid in alio psalmo canit: gloriosa dicta sunt de te, ciuitas dei, et iterum: diligit dominus portas Sion super omnia tabernacula Iacob. istas portas diligit deus, quas uiddico prudentibus, sed ne stultis quidem hoc persuaderi potest. ego arbitror et illud, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Meito dñe dd̾. & om̃is mansuecudinis ei.
Et iter̃. Assumens mansuecos dñs. Et aꝑti
in euangłio. Discite a me: ꝙ humił sũ.
&̾ mansuetꝰ corde. In cuiꝰ tẏpũ & moyses
om̃iũ hominũ qͥerant suꝑ t̾ram. mansue¬
tissimꝰ scribit᷑. hȩc ẽ. ut diximiꝰ t̾ra uiuentuĩ.
in qua sc̃ĩs uiris atq mansuetis bona d̾ni
ppant᷑. que autȩ aqduentit in carne dni
saluatoris nec abraam nec ysaat nec lacob
nec ꝓpħe & alii iusti uiri conseqͥ potuert̃.
Deniq & abraam licet diuersis locis cũ lara¬
ro uidet᷑ apud interos. & iacob uir iustꝰ dic̃.
Lugens & gemens descendã ad infernũ. Dan¬
guis xp̃i clauis paradysi e. dicentis ad latro¬
nẽ. Hodie mecũ eris in paradyso. Ista ut dur
m est terra iuiuentiũ. terra diuitiarũ & bono¬
rũ dei. quȩ pͥmꝰ adam ꝑdidit & scd̾s adam in¬
uenit. immo ab illo ꝑditã iste restituit: dicen¬
te dño. Regnauit mors ab adam usq ad mo¬
ysen sub cuiꝰ ꝑsona lex intelligit᷑. in simi¬

Expanded text:
e, Dauid et omnis mansuetudinis eius et iterum: adsumens mansuetos dominus et apertius in euangelio: discite a me, quia humilis sum et mansuetus corde. in cuius typo et Moyses omnium hominum, qui erant super terram, mansuetissimus scribitur. Haec est, ut diximus, terra uiuentium, in qua sanctis uiris atque mansuetis bona domini praeparantur, quae ante aduentum in carne domini saluatoris nec Abraham nec Isaac nec Iacob nec prophetae et alii iusti uiri consequi potuerunt. denique et Abraham, licet diuersis locis, cum Lazaro uidetur apud inferos et Iacob, uir iustus, dicit: lugens et gemens descendam ad infernum. sanguis Christi clauis paradisi est dicentis ad latronem: hodie mecum eris in paradiso. ista est, ut diximus, terra uiuentium, terra diuitiarum et bonorum dei, quae primus Adam perdidit et secundus inuenit, immo ab illo perditam iste restituit dicente apostolo: regnauit mors ab Adam usque ad Moysen — sub cuius persona lex intellegitur — in simi
Abbreviated transcription (Latin):
ris inspicere. & sermones anĩ tui qͥ ab huiꝰ mundi
sapientib derident᷑ plemiꝰ dicere sapientia sp̃uali.¬
habeant sibi ceteri suas opes. gẽma bibant. seri¬
coniteant. plausu popłi delectent᷑. & ꝑ uarias
uoluptates diuitiã suas uincere nequeant. HNrẽ
silla & eustocbiũ tyruncłas nĩas.Salitta telitia¬
nã uere carnis & sp̃s uirginitate felicẽ. Saluta
reliquũ castitatis chortĩ. & domesticã tuã ȩccłiã.
cui omĩa etiam que tuta st̃ timeo. ne dormien¬
te patre familias inimicꝰ homo ⁊izania supse¬
minet. Qͥ nus etum dicere audeant. ego eiuitas
nꝰ att. satis tutꝰ. picło ꝓximꝰ. Erẽplar epłe fi ac¬

Expanded text:
ris inspicere, et sermones Domini Dei tui, qui ab hujus mundi ris inspicere, et sermones Domini Dei tui, qui ab hujus mundi sapientibus deridentur, plenos discere sapientia spHabeant sibi caeteri, si velint, suas opes: gemma bibant, serico niteant, plausu populi delectentur: et per varias voluptates, suas divitias vincere nequeant. Nostrae sillam et Eustochium tirunculas nostras. Saluta Felicianam, vere carnis et spiritus virginitate felicem. Saluta reliquum castitatis chorum et domesticam tuam ecclesiam, cui omnia, etiam quae tuta sunt timeo, ne dormiente patrefamilias, inimicus homo zizania superseminet . Quamvis enim dicere audeant: Ego civitas nus ait, satis tutus, periculo proximus. Exemplar epistolae, si ac
Abbreviated transcription (Latin):
plenituadine duunoꝵ. Scd̾a conexio ẽ.he. uau.¬
a e uita. sine scientia scriptãrtu ꝑ quã eciã ipse
xp̃s agnoscit᷑. qui est uita credentium: Tercia cone¬
& ex parte ꝓpħamꝰ. & nc̃ ꝑ specłm uidemꝰ in enigni¬
te. cum cuit̾ meruerimꝰ eẽ. cũ xp̃o. & similes angłis
fuerimꝰ : tt libroꝵ doctrma cessabit. Quarta cone
ex ipsis. sempit̾nũ. adiutoriũ. Foc explanatione ñ
indiget . s. om̃i luce manifestiꝰ ẽ. ex script᷑is ȩcerna
subsictia ministrani. Sexta conerio habec. ai. fe.¬
s ads. fons siue ocłũs. oris iticiȩ. scłm illud qđ in
tercio numero exposumꝰ. Septima conexio ẽ. quȩ
e extrema. qͦ & in ipso qͦ septenario numero sit
mysticꝰ intellectꝰ. cot̃. Res. seii. tau. uocatio. capi
cratiꝰ sacram̃to. qͥd hac saciam̃ti uoluptate iocun¬
Aiͦͦ Qu̾ȩ cibiꝙͣ mella st̃ dulciora. ꝗͣ dei scire pru¬
dentiam. & in abdita eiꝰ intra re. & sensũ creato¬

Expanded text:
plenitudine diuinorum. Secunda conexio est \'eplenitudine diuinorum. Secunda conexio est \'eesse uita sine scientia scripturarum, per quas etiam ipse Christus agnoscitur, qui est uita credentium? Tertia coneuidemus in aenigmate; cum autem meruerimus esse cum Christo et similes angelis fuerimus, tunc librorum doctrina cessabit. Quarta conexpsis aeternum adiutorium. hoc explanatione non indiget et omni luce manifestius est ex scripturis aeterna subsidia ministrari. - Sexta conexio habet \'fons\' siue \'oculus oris iustitiae\' secundum illud, quod in tertio numero exposuimus. Septima conexio est, quae et extrema, quo et in ipso quoque septenarimysticus intellectus, Coph, Res, Sen, Thau, vocatio, capitcratius sacramento? quid hac voluptate jucundius? Qui cibi, quae mella sunt dulciora, quam Dei scire prudentiam, et in abdita ejus intrare, et sensum Creato
Abbreviated transcription (Latin):
Qo mͦ aut̃ in his nr̃is utteris ñ potest qͥs ad le¬
gena uerba terendaq ꝓcedere. nisi priꝰ ab ele¬
mñtis ceꝑit: ita & in scripturis diuinis ñ ualemꝰ
ea que maiora st̃ nosse. nͥ ab ipsis etaoe manda¬
A mandatis tiuis inteueri. qđ iudelicet post oꝑa
ceꝑit habere scientiã secrecorr. Uerũ iam cõplen¬
dũ ẽ. qđ petisti. ut sensũ uniꝰ cuiꝰq elemiti in¬
terp̃tatio anͣ era significet. Aleph. doctrina
tech. bonũ. ioth pͥncipiũ. caf. manꝰ. lamech dis¬
cipline. siue cordis. mem. ex ipsis. N un. sempi¬
t̃ nũ. samech. aditorium. aui. fons siue ocłs.
fe os. ab ore ñ ab osse dictũ intellige. ne litt̾arũ
abiguitate fallaris. sade. iusticie. cof. uocatio.
tes. capitis sen. dentiũ. tay. signa. P ost int̾p̃ta¬
tionẽ elem̃teri. intelligentie ordo dicendꝰ ẽ.
Aleph. sech. simel. delech. pͥma conexio ẽ.
doctrina. domꝰ. plenitudo. tabularũ. qđ uideliet
doctͥna ȩccłiȩ quȩ domꝰ deiẽ. in librere reppiatꝰ

Expanded text:
 in his nostris literis non potest quis ad legenda verba texendaque procedere, nisi prius ab elementis coeperit: ita in scripturis divinis non valemus ea quae maior a sunt, nosse, nisi ab Ethica in ipa mandatis tuis intellexi, quo uidelicet post opera coeperit habere scientiam secretorum. uerum iam conplendum est, quod petisti, ut sensum uniuscuiusque elementi interpretatio adnexa significet. ALEPH interpretaTet, bonum. Iod, principium. Caph, manus. Lamed, disciplinae sive cordis. Mem, ex ipsis. Nun, sempiternum. Samech, adjutorium. Ain, fons sive oculus. Phe, os, ab ore, non ab osse dictum intellige, ne litterarum ambiguitate fallaris. Sade, justitia. Coph, vocatio. Res, capitis. Sen, dentium. Thau, signa. 6. Post interpretationem elementorum intelligentiae ordo dicendus est Aleph, Beth, Gemel, Deleth, prima connexio est, doctrina, domus, plenitudo, tabularum; quod videlicet doctrina ecclesiae, quae domus dei est, in librorum repperiatur
Abbreviated transcription (Latin):
tis tertȩ : diaphalma. apud sẏminachũ simili¬
ter dyapsalma. & apud aqͥlã semꝑ. nec ñ & apud
nĩcuiꝰq editionis opimonẽ reppissemꝰ. hec annoca¬
uimꝰ. Ntrum aut̃ ciuiꝰdã musicȩ cantilenȩ aut ri¬
thmi ĩmutationẽ qui interp̃tati st̃ diapsalma.
senserint. alnidue intellexerint: tuo uidicio de¬
relinqͦ. Huc usq origenes. cuiꝰ nos maluimꝰ in hac

Expanded text:
tes terrae \'diapsalma\' apud Symmachum similiter\'diapsalma\' et apud Aquilam \'semper\' necnon et apud niuscuiusque editionis opinionem repperissemus, haec adnotanimus. utrum autem cuiusdam musicae cantilenae aut rhythmi inmutationem, qui interpretati sunt \'diapsalma\', senserint aliudue quid intellexerint, tuo iudicio derelinquo\'. Hucusque Origenes, cuius nos maluimus in hac
Abbreviated transcription (Latin):
ue accereris readenda qũ
fenore st̃. sortisq dilano
nsurã parturit. De dia ps¬
mate nrãm sententiã flagi¬
taras. E pie
dreurtate causati sum. & rem libri ñ posse erous¬
maior tͥ cupicditas silentio concitati. Itaq ne te
tionẽ sp̃s scĩ. ñ nulli atteriꝰ sensus ȩxordiũ. Stͦ qͥ
rithini distinctionẽ. & qr psalmi te tempors
iuncta uoce ad organũ caneb ant᷑. cuiꝰdã music
uarietatis existiment silentiũ. Nob nichil hor

Expanded text:
uae acceperis reddenda sunt cum foenore: sortisque dilatio usuram parturit. De diapsalmate nostram sententiam flagitaras, epistolae brevitatem causati sumus et rem libri non posse explimajor tibi cupiditas silentio concitatur. itaque ne te tionem spiritus; nonnulli alterius sensus exordium. Sunt qui rythmi distinctionem: et quia Psalmi tunc temporis juncta voce ad organum canebantur, cujusdam musicae varietatis existiment silentium. Nobis nihil hor
Abbreviated transcription (Latin):
gimini. semꝑ. Scire aut̾ debemꝰ apuo hebra
in fine libror unũ e tͥb solere subnecti. ut s
am̃ scribant. aut seia. aut salom. qđ ex pͥmid
pacẽ. UInde & salomon pacificꝰ dr̃. Igͥ ut sea¬
nos cõplecis opuscdis aa distinctionẽ rei att̾rea¬
subseqͥntis mediũ interponere explicte̾ autł
cit̾. aut aliqͥd istiꝰmodi. ita & hebrei ut qa
scripta st̃ roborent᷑ facere solent. ut diant
e in sempit̾nũ. & scribenda cõmemorant ut po
ent sela aut transacta feliciter ꝓtestant᷑ : pace
nultimo subnotantes. Hec nos de intimo hebrax
nit libauimꝰ. non opinonũ rienuilos ꝓ sequente
pate ꝑterriti. s cupientes & scire & docere que
neta st̃. Q& si tibi non uidet᷑. qͥd origenes de dia¬
psalmate senserit: uerbum interptabor ad u̾bũ
it q nouitia musta cntemꝰnis. saltẽ uetis uini
nui foritate ducaris. Sepe ꝑqͥrens causas cur
n qͥbusdã psaimis interp̃tat᷑ aiapsalma. obser¬
uaui disigentissime in hebrco. & cũ greco con¬

Expanded text:
mper. Scire autem debemus, apud Hebraeos in fine librorum unum e tribus solere subnecti, ut aut amen scribatur, aut sela, aut salom, quod exprimit pacem; unde et Salomon pacificus dicitnos completis opusculis ad distinctionem rei alterius sequentis, medium 137 interponere Explicit, aut Feliciter, aut aliquid istiusmodi: ita et Hebraei, ut quae scripta sunt roborentur, facere solent, ut dicant t in sempiternum, ut scribenda comnant sela; aut transacta feliciter protestantur, pacem in ultimo subnotantes. Haec nos de intimo Hebraeorum fonte libavimus, non opinionum rivulos persequentes, tate perterriti, sed cupientes et scire et docere, quae uera sunt. quod si tibi non uidetur. quid Origenes de diapsalmate senserit, uerbum interpretabor ad uerbum, ut, quia nouicia musta contemnis, saltim ueteris uini auctoritate ducaris. "Saepe perquirens causas, cur in quibusdam psalmis interponatur \'diapsalma5, obseruaui diligentissime in Hebraeo et cum Graeco con
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ tetramet᷑ iambico constare scilicet sic̃ deutero¬
nomii canticũ scriptũ ẽ. In centesimo uii. xͫ. psal¬
mo singulas int̾as octoni uersus sequnt᷑. In cente¬
deputant᷑. St̾ qui & alios putent hoc ordine in¬
ciꝑe: s falsa eor opinio ẽ. Habes & in lam̃tatio¬
nib iecemiȩ quattuor alfabeta. Eqͥb duo pͥma
qͥsi saffico metro scripta st̃: qi tres uersicłos sibi
conexi st̃ & ab una tantũ littera incipiunt. he¬
roici coma concludit. Tercium aifabetũ triet
scriptũ ẽ. & teris ltteris: s idem terni uersus
incipunt. Quartu ai fabetum. smule ẽ. pͥmo &
scd̾o. Puerbia qͦ salomonis excremĩ concluait
alfabetũ qd tetrametro iambico supputat᷑. ab¬

Expanded text:
vero tetrametro 148 iambico constare, sicuti et Deuterovero tetrametro 148 iambico constare, sicuti et Deuteronomii Canticum scriptum est. In centesimo decimo octavo Psalmo singulas litdeputantur. sunt, qui et alios putent hoc ordine incipere, sed falsa eorum opinio est. habes et in Lamentationibus Hieremiae quattuor alfabeta, e quibus duo prima quasi Saffico metro scripta sunt, quia tres uersiculos, qui sibi conexi sunt et ab una tantum littera incipiunt, heroici comma concludit; tertium uero alfabetum trimetro scriptum est et a ternis litteris, sed eisdem, terni uersus incipiunt; quartum alfabetum simile est primo et secundo. Prouerbia quoque Salomonis extremum eludit alfabetum, quod tetrametro supputatur.
Abbreviated transcription (Latin):
serte. Respondi scłm ordinẽ litt̾arũ eñ ẽẽ cõ¬
positũ. qđ udelicet ex pͥma uttera que apud
os uorat᷑ aleph. octo uersus inciꝑent. & rursũ
ł seqͥnti bechtotidẽ usus exordiũ sũpseriat.
c postea ex gimel idem nimierꝰ cõpleret᷑: atq
ta usq ad tau. que apud eos extrema intera ẽ.
saimũ et̃. conscriptũ. & ex singuł qͥbq elem̃ti
am interp̃tationẽ eoꝵ deb̾e intelligi quȩ seqͦ¬
ent᷑. Iaentidẽ fiagitasti ut tͥ interp̃tationes
terarũ dicerẽ singłarũ. Dixi. fateor uerũ.
⁊ ꝓpt̾ barbariẽ unguȩ memoriȩ labit᷑. Om̃e
d dxximꝰ desidas cõm̃tariolũ fieri. ut si in ali
forte titubaueris: obluuonẽ lectio consolare
Ac pͥusꝗͥ de singulis ctisserã. scire debes qͣt¬
puor psalmos scd̃m orainẽ hebreeꝵ incipe elem̃tor¬
tricesimũ sextum. centesimũ decimũ. & centesimũ¬
psalmis. singulis utteris singulos uersicłos qͥ tͥme¬
tro iambico uersu constant eẽ. subnexos. inferiores

Expanded text:
Respondi secundum ordinem litterarum eum esse conpositum, quo uidelicet ex prima littera, quae apud eos uocatur aleph, octo uersus inciperent, rursus ex sequenti beth totidem uersus exordium sumerent ac postea ex gimel idem numerus conpleretur atque ita usque ad tau, quae apud eos extrema littera est, psalmum esse conscriptum et in singulis quibusque elementim interpretationem eorum debere intellegi, quae sequerentur. identidem flagitasti, ut tibi interpretationes singularum edicerem litterarum. dixi, fateor; uerum, quia propter barbariem linguae memoria elabitur omne, quod diximus, desideras commentariolum fieri, ut, si in aliquo forte titubaris, obliuionem lectio consoletur. Ac priusquam de singulis disseram, scire debes qtuor psalmos secundum ordinem Hebraeorum incipere elementortricesimum sextum, centesimum undecimum, et centesimuPsalmis, singulis litteris singulos versiculos, qui trimetro iambico constant, esse subnexos. Inferiores
Abbreviated transcription (Latin):
¶uꝰ diꝰ terciꝰ c̃ centesimũ octauũ¬
M
decimũ psalmũ tͥ insinuare
m̾ phy losophi solent disputationessuas in phi¬
cã ethicã. logicamq partiri. ita & eloqͥa diui¬
a aut de natura duisputare ut in genesi & in ec¬
uaste. aut de morib ut in ꝓuerbis & in om̃ib
pangłlis. licet apłs sepe ꝓponat. assumat. con¬
rmet atq conludat. que ꝓpͥe artis chalecti
stͥ stuctiosissime ꝑqͥsisti qͥd sibi uelint hebre

Expanded text:
udius tertius, cum centesimum octavum decimum Psalmum tibi insinuare et quomodo Philosophi solent disputationes suas in Physicam, Ethicam, Logicamque partiri, ita et eloquia divina aut de natura disputare, ut in Genesi, et in Ecclesiaste, aut de moribus, ut in Proverbiis, et in omnibus Evangeliis licet Apostolus saepe proponat, assumat, confirmet atque concludat, quae proprie artis dialecticae sunt studiosissime perquisisti, quid sibi velint Hebre
Abbreviated transcription (Latin):
cause duplicis fuit. qđ &
tabellariꝰ festinabat. &̃ ex
alio oꝑe decentꝰ. hoc qͣsi
palergio me occuꝑare uo¬
luii. Queris qͥd nam illud sit tam grande
tã necessarium. qͦ eplicȩ confabulationis mu¬
nꝰ exclusũ sit. Iam pͥdẽ cũ uoluminib hobui¬
iti fatear. que ad nran fidẽ ꝑtineant. po¬
borandã ꝑluta reppio. Slumnc ia ꝓpħis.
suomone. psalt̾io. regnoꝵq ubris. exaiissim
itiensitis ȩxodum teneo. quẽ illi heslemoth uõ¬
ent. ad leuiticũ transiturꝰ: Nides igͥ qđ malũ
efficiũ huic oꝑi p̃ponendũ e. Attam ne curren¬
aꝰ forte nr̃ frustra cucurrerit̾: duas epłas qͦs
ia sororẽ tuã paulã cuiꝰq pignus heustochiũ¬
anserã. huic sermuncło annexui. ut cũ illa legiꝰ
&̃ in his aliqͥa doctrine parit̾ ac leporis inuene¬
ris putes tͥ qͦ scripta eẽ. que scripta ft̃. Aibinã
cõmunẽ matrẽ ualere cupio. de corpore loqͦr
bd in spũ ualeat ñ ignorans. eamq ꝑ te saluta¬

Expanded text:
causae duplicis fuit: quod et tabellarius festinabat et ego alio opere detentus . hoc quasi parergio me occupare nolui. quaeras, quidnam illud sit tam grande, tam necessarium, quo epistolicae confabulationis munus exclusum sit. iam pridem cum uoluminibus Hebramenti fatear, quae ad nostram fidem pertineant roborandam, plura repperio. nunc iam Prophetis, . Salomone, Psalterio Regnorumque libris examussim recensetis Exodum teneo, quem illi ele smoth uocant, ad Leuiticum transiturus. uides igitur, quod nullum officium huic operi praeponendum est. attamen, ne Currentius forte noster frustra cucurrerit, duas epistulas, quas ad sororem tuam Paulam eiusque pignus Eustochium-miseram, huic sermunculo adnexui, ut, dum illa legis et in his aliquid doctrinae pariter ac leporis inueneris, putes tibi quoque scripta esse, quae scripta sunt. Albinam, communem matrem, ualere cupio.- de corpore loquor, quin spiritu ualeat, non ignorans — eamque per te saluta
Abbreviated transcription (Latin):
dendo eiꝰ aduentũ. Et nunnunꝗͣ iteriĩ ue¬
nit. & cum apparuerit. meisq manib fu¬
crit cõprehensus. rursũ elabit᷑. & cũ fuerit
facit. donec illum tencam. uere & ascen¬
dã innisuis suꝑ fr̃uelẽ meũ. annuncia
mͥ quẽ dilex̾ anima mea. uͥ pascis. uͥ cu¬
bas in meridie. Non quero alia tempora
quando uesꝑe. qͥndo dilucło. qͥndo in so¬
ł pascis occubitu. Illud tẽpꝰ inqͥro. qͥndo
inflorente die. qͥndo plena luce in ma¬
iestatis tuȩ splendore uersaris. Annun¬
cia mͥ quẽ diler̃ anima mea. uͥ pascis uͥ
cubas in meridie. Diligent̾ obserua. uͥ
meridiẽ legeris. flpud ioseph meridie
fr̃s prandtiũ celebrara.Ingłi meridieiabras
suscipiunt᷑ hospi ioͫ.. ẜ cet̾a istiusmodi.
Quere. & inuenies diuinã script᷑am ñ fru

Expanded text:
dero ejus adventum, et nonnunquam iterum venit; et cum apparuerit, meisque manibus fuerit comprehensus, rursum elabitur; et cum fuerit facio, donec illum vere teneam, et ascendam innixa super fratruelem meum. Annuntia mihi quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie. Non quaero alia tempora, quando vespere, quando diluculo, quando in solis pascis occubitu: illud tempus inquiro, quando in florente die, quando plena luce in majestatis tuae splendore versaris. Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie . Diligenter observa, ubi meridiem legeris. Apud Joseph meridie fratres prandium celebrant. Angeli meridie Abrahae suscipiuntur hospitio , et caetera istiusmodi. Quaere, et in
Abbreviated transcription (Latin):
tu anuunciaueris. incipio errabunda
iaccari. & dii te quero in alior grege̾
incurro. Et qͥa alior erubesco faciẽ atq
&̧ alus nudam facie mea ñ ostendo nͥ
tͥ soli quẽ iam p̾dẽ deosculata sũ: an¬
nuncia mͥ que dilex̃ ua mea uͥ pascis. uͥ
cubas in meridie. neqͣndo fiã sic cõpta.
suꝑ greges sodaluĩ tuoꝵ Ut ista ñ patiar.
ut ñ fiã coꝑta. ut ora non contegã. &
ad alios usq ꝑuenieuᷤᷤ. incipiã forsitan
&̾ cos amare quos nescio. iccirco annun
cia uͥ te querã & inueniã in meridie-
ne forte fiam qͥsi cooꝑta suꝑ greges soda¬
liũ tuor. sost bec uerba sponsus ei cõmi¬
nat᷑ &̾ dicit. Aut cognosces temecipsã. qm
regis es sponsa & formnosa  siqͥdẽ ego ⁊ mͥ¬

Expanded text:
hi annuntiaveris, incipio errabunda jactari; et dum te quaero, in aliorum greges incurro; et quia alios erubesco, faciem meamet aliis nudam faciem meam non ostendo, nisi tibi soli, quem jam pridem deosculata sum. Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie; nequando fiam sicut cooperta super greges sodalium tuorum. Ut ista non patiar, ut non fiam cooperta, ut ora non contegam, et ad alios usque perveniens, incipiam forsitan et eos amare 514 quos nescio: idcirco annuntia mihi, ubi te quaeram, et inveniam in meridie, ne forte fiam quasi cooperta super greges sodalium tuorum. Post haec verba sponsus ei comminatur, et dicit: Aut cognoscis temetipsam, quoniam regis es sponsa, et formosa, et a m
Abbreviated transcription (Latin):
salute. nigra dr. sod instro colore ñ ꝑmanet.
Fit itaq candida. qͥndo ad maiora consurgit
e ab humilib incipie. ad alta conicende. di¬
cit᷑q le ea. Que est ilta qͥue ascendit dealbata

Expanded text:
salute, nigra dicitur: sed in atro colore non permanet. salute, nigra dicitur: sed in atro colore non permanet. Fit itaque candida, quando ad majora consurgit, et ab humilibus incipit ad alta conscendere, diciturque de ea: Q
Abbreviated transcription (Latin):
biclm suuĩ. Rursũ adolescentule idẽ. sponsarũ
incipientiũ tba cõplurima. ingresia sponsa
cubiłm sponsi &e uidente diuitias uiri sui. dũ
illiꝰ p̃stolant᷑ aduentũ. lete concinunt. Erul
iste mund. amor iste sine uitio ẽ. Erultabini
lecabim᷑ in te. Diligemꝰ ub̾a tua. Illa qua
cxultans. Bona uba tua suꝑ uinũ. Iste uͦ quę
exultationẽ a leticia defere̾. adolescentul qͥppe
nomen illi eqͥtatis a ꝓpͥis uirrutil: imponen¬
tes. Mͥtas diler te. Rursu ad adolescentulas
sponsa respondec. Nigra sũ  speciosa filie ie¬
rłin: ut tabernacłã codar. ut pelles salomo¬
nis. Ne intueamini me qͥa ego sũ denigrata.
qm̃ desper̃ me sol. Speciosa qͥdẽ est. & postum
inuenire qͦmͦ speciosa sit sponsa. Querimꝰ aut̾
qͥmo nigra & sine candore ste pulcheri. Pentten¬
tiã egit a pecatis. spͤc iẽ ei largita ẽ. conuer
om̃i peccator sorde purgata. necdii lota ẽ. in

Expanded text:
biculum suum. Rursus adolescentulae, id est, sponsarum biculum suum. Rursus adolescentulae, id est, sponsarum incipientium turba quamplurima, ingressa sponsa cubiculum sponsi, et vidente divitias viri sui, dum illius praestolantur adventum, laete concinunt: Exsuliste mundus, amor iste sine vitio est. Exsultabimus et laetabimur in te: diligemus ubera tua. Illa quae exsultans: Bona ubera tua super vinum. Istae vero quae exsultationem et laetitiam deferunt, adolescentulae quippe nomen illi aequitatis a propriis virtutibus imponentes: Aequitas dilexit te. Rursum ad adolescentulas sponsa respondet: Nigra sum, et speciosa, filiae Jerusalem, ut tabernacula Cedar: ut pelles Salomonis. Ne intueamini me, quia ego sum denigrata: quoniam despexit me sol. Speciosa quidem est, et possum invenire, quomodo speciosa sit sponsa. Quaerimus autem, quomodo nigra, et sine candore sit pulchra. Poenitentiam egit a peccatis, speciem ei largita est conversomni peccatorum sorde purgata, necdum lota est in
Abbreviated transcription (Latin):
numerꝰ. Una est coluba mea. ꝑfecta mea. una
ẽ. matri sue. una ẽ. ei que concepit illã. Post
te gͦ in odore unguentor tuoꝵ curremꝰ.
Cũ omi honestate deambulantib dictu ĩ. pꝰ
te in odore unguentor tuor curremiꝰ. sdm
illud. eursu consũmaui. uillud qđ in stadio
currunt. oms qͥdẽ currunt. un aut̃ accipit
briuiũ. Briuiũ rp̃c e. Et he qͥdeni adolescen¬
tule qͥs ppr̃ amoris exorduĩ foris stare cog¬
noscimꝰ urta illud eremplũ. amicꝰ autẽ
sponsi stans & audiens eu. gaudio gaudec
sustinent. Introeunte sponso forinsecis re¬
manent. Sponsa uͦ speciosa. ꝑfecta. sine ma¬
cła. siul  ruga. in sponsi cubicłm. in regui
penual ingressa reuertit᷑ ad uiuenclas. e
nunciat eis quę sola conspererat. dicitq.
Introdux me rex in cubicłm suũ. Non ait in
remanent. In cubiełm sola ingredit᷑ sponsa.
ut uideat ces uiros tenebrosos a absconditos.
renunciecq uiuencłis. Introdur̃ me rex in cu¬

Expanded text:
numerus. Una est columba mea, perfecta mea; una est matri suae, una est ei quae concepit illam . Post te ergo in odorem unguentorum tuorum curremus. Cum omni honestate deambulantibus dictum est: Post te in odorem unguentorum tuorum curremus, secundum illud: Cursum consummavi ; et illud: Qui runt, omnes quidem currunt; unus autem accipit bravium . Bravium Christus est, et hae quidem adolescentulae, quas propter amoris exordium foris stare cognoscimus, juxta illud exemplum: Amicus autem sponsi stans et audiens eum, gaudio gaudet sustinent. Introcunte sponso, forinsecus remanent; sponsa vero speciosa, perfecta, sine macula, sine ruga, in sponsi cubiculum, in regium penetrale ingressa, revertitur ad juvenculas, et nuntiat eis, quae sola conspexerit, dicitque. Introduxit me rex in cubiculum suum. Non ait, inremanent: in cubiculum sola ingreditur sponsa, ut videat thesauros tenebrosos et absconditos, renuntietque juvenculis: Introduxit me rex in cu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥu ego sum deniriaia. Ne inqͥt admire mi¬
i coloris me ce̾ ietri iol despex me. Neno No.¬
oͥppe iidio in me lumitus sui fulgor illur.
ium ercepi. Delicto cͥ silus gentib ficta
ẽ. It rursũ incredulitate gentui scientia
iirł. Habes utrunq ipud apłm filii ma¬
tris mor pugnauert̾ aduersii me. Contidan¬
du qͦmͦ sponsa dicti. filui matris mee pus¬
nauert̃ aduersu me. It qͥndo aduersu eã

Expanded text:
quia ego sum denigrata. Ne, inquit, admiremini coloris esse me tetri: sol despexit me, pleno quippe radio in me luminis sui fulgor illuxitlumen accepi. Delicto eorum salus gentibus facta est, et rursum incredulitate gentium, scientia Israel. Habes utrumque apud Apostolum. Filii matris meae pugnaverunt adversum me. Considerandum quomodo sponsa dicat: Filii matris meae pugnaverunt advers
Abbreviated transcription (Latin):
niuerit contra ca ꝑ rsecutores eccłie egeri
penitentia. s aduersarii eiꝰ ruisũ ad sororiᷤᷤ
signa conuersi. p̾dicaueri fidi quã iute
sestruebant. Hoc ꝓphico spũ sponsa no̾ cin¬
tans ut. Dimicaueri in me posuert̃ me
custodẽ in uincis. uinca mea ñ custodiuui.
Ego eccłia. ego sponsa. ego sine micł .i. pluri¬
matris mec qͥ contra me lliqͥndo pugna

Expanded text:
e egerunt poenitentiam, et adversarii ejus rursum ad sororis signa conversi, praedicaverunt fidem, quam ante destruebant. Hoc prophetico spiritu sponsa nunc cantans, ait: Dimicaverunt in me, posuerunt me custodem in vineis: vineam meam non custodivi. Ego Ecclesia, ego sponsa, ego sine macula, plurimatris meae, qui contra me aliquando pugna
Abbreviated transcription (Latin):
guentũ enĩ effusu e̾. nom̃ eiꝰ. Nc̃ moi si no¬
m̃ audit᷑ qđ priꝰ uidex tantũ claudebat᷑
augustius. Neq enĩ grecoꝵ qͥspiã memunt
eiꝰ neqrͣ ulla gentiliũ litterarũ hẏstoria
de illo seu cereris scriptũ aliqd inuenimꝰ.
Sratĩ ut iħs radiauit in mundo. edux̃ secũ
legẽ e ꝓpħas. & uere cõplerũ est unguentũ
effusũ nom̃ tuũ. Proꝑterea uiuencłe dile
pert te. Qͥa ꝑ sp̃m scm caritas dei diffusa
e in cordla nr̃a. congruc nom̃ effusionis
intert᷑. Unguentũ effusũ est nom tuũ. Hoc
dicens. sponia adolescentulas conspicit.
Quando illa sponsi patrem rogabat. & ad ip¬
fũ sponsii cõminꝰ loquebat᷑ necdũ adoles¬
centule aderant. In medis uͦ pcib ingre¬

Expanded text:
i nomen auditur, quod prius Judaeae tantum claudebatur angustiis. Neque enim Graecorum quispiam meminit ejus, neque in ulla gentilium litterarum historia de illo seu caeteris scriptum aliquid invenimus. Statim ut Jesus radiavit in mundo, eduxit secum Legem et Prophetas, et vere completum est, Unguentum effusum nomen tuum. Propterea juvenculae dileas Dei diffusa est in corda nostra , congrue nomen effusionis infertur: Unguentum effusum nomen tuum. Haec dicens sponsa adolescentulas conspicit. Quando illa sponsi Patrem rogabat, et ad ipsum sponsum cominus loquebatur, necdum adolescentulae aderant. In mediis vero precibus ingre
Abbreviated transcription (Latin):
cancicii dilocco uineę mee. Et cũ unuina
tiiii.ris. iatiora om ende. ut postis
mima docora ii isponto & hoc canere canti
ponsa. alia abs ponso. Non nulla a iuuen¬
cłis. queda a sod alib sponsi. Congruũ qͥp¬
pe est ut in nuptii adoles entularii sit
multitudo cu sponsa. uuienii turba cũ
sponso. Hic omia noli foris querere. noli
ertra cos qͥ prodicatione euangłn salira

Expanded text:
 dilecto vineae meae . Et cum universa transieris, ad altiora conscende, ut possis anima decora cum sponso et hoc canere Canticponsa, alia a sponso, nonnulla a juvenculis, quaedam a sodalibus sponsi. Congruum quippe est, ut in nuptiis adolescentularum sit multitudo cum sponsa, juvenum turba cum sponso. Haec omnia noli foris quaerere: noli extra eos qui praedicatione Evangelii salva
Abbreviated transcription (Latin):
hostias. Et rursũ. E upia preuenia minꝰ
eiꝰ dco. Puilchie preuemet. Qu̾mꝰ enim in e¬
Euangłio miuei uii que sanguinẽ deflue¬
bat. archy sinagogi filiam curatione pue¬
nit. sic ȩthyopissa i frł egrotante sanata ẽ
Ilor enim delicco salus gentib facca est id
emulandũ eos. Nigra sum e speciosa. filia

Expanded text:
pia praeveniet manus ejus Deo . Pulchre praeveniet. Quomodo enim in Evangelio mulier illa quae sanguine fluebat, archisynagogi filiam curatione praevenit : sic Aethiopia, Israel aegrotante, sanata est. Illorum delicte, salus gentibus facta est, ad aemulandum eos. Nigra sum, et speciosa, filia
Abbreviated transcription (Latin):
ten onica. galbaneu. & reliqͣ. Hȩ qͥdẽ
incensũ deinde ad opꝰ unguentarii ua¬
ria sumuntꝰ unguenta: in qͥb ẽ. nardꝰ
& staccen. Et ds̃ qͥ focit cȩlũ & terram.
loqͥt᷑ ad moẏsen dicens. Ego impleui eos
spũ sapientię & intellectꝰ. ut faciant oꝑa
artis unguentarię. & unguentarios ds̃
docet. Hec si ñ spũalit̾ intelligant᷑. non ne
fabulȩ fe. Nisi aliqͥd habeant secreti.
nonue indigna st̃ deo. Nere̾ est gͥ eũ.
qͥ audire scripturas sp̃ualiter noun aut
qͥ certe non nouit & desidat nosse. om̃i

Expanded text:
ten, onycha, galbanen, et reliqua. Haec quidem in incensum. Deinde ad opus unguentarii varia sumuntur unguenta, in quibus est nardus et stacte. Et Deus qui fecit coelum et terram, loquitur ad Moysen, dicens: Ego implevi eos spiritu sapientiae et intellectus, ut faciam opera artis unguentariae . Et unguentarios Deus docet. Haec si spiritualiter non intelligantur, nonne fabulae sunt? Nisi aliquid habeant secreti, nonne indigna sunt Deo? Necesse est igitur eum, qui audire Scripturas spiritualiter novit, aut qui certe