comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dominam᷑ fidei ur̃ȩ : s ad uitores
sumͦ gaudii ur̃i. Atq ilico ad iunxit.
dominam᷑ fidei ur̃ȩ: qr fide statis.
A equales enĩ uob̾ sumꝰ: ubi uos stare
cogno scimꝰ. Quasi p̃latũ se fr̃ibꝰ esse
nesciebat : cũ diceret. Factisumꝰ par

Expanded text:
dominamur fidei vestrae, sed adjutores dominamur fidei vestrae, sed adjutores sumus gaudii vestri . Atque illico adjunxit: dominamur fidei vestrae, quia fide statis; aequales enim vobis sumus in quo vos stare cognoscimus. Quasi praelatum se fratribus esse nesciebat, cum dice
Abbreviated transcription (Latin):
cernere: ⁊ tam̃ sibi peccantibꝰ zelo ul¬
tionis p̃ ferre. Quã discretionẽ ple¬
nius cognoscimꝰ: si etiã potestatis ac¬
clesiastice exempla cernamꝰ. P etruᷤᷤ
nãq auctore deo eccłȩ principatũ
tenens: abene agente cornelio ⁊ sese
ei humilit̾ ꝓsternente. in modera¬
tius uenerari recusauit. seq illi
similẽ recognouit dicens. Surge ne
feceris: ⁊ ego ipse homosũ. S cũ an¬
nanie & sapphire culpã repperit:
mox quanta potentia suꝑ ceteros ex¬
creuissa ostendit. Uerbo enĩ eorum
uitã ꝑculit : quã spũ ꝑserutante
de p̃hendit. Q sũmũ se intra eccłam
contra peccata recoluit: qđ honore
sibi uehem̃ter inpenso corã bene agen¬
tibus fr̃ibꝰ non agnouit. Illic conmu¬
nionẽ &qualitatis meruit scĩtas actioniᷤ:
hic zelus ultionis ius aperuit potestati.
Paulus bene agentibus fr̃ibꝰ p̾latũ se
eẽ. nesciebat : cũ diceret. Non quia

Expanded text:
cernere, et tamen se peccantibus zelo ulcernere, et tamen se peccantibus zelo ultionis praeferre. Quam discretionem plenius cognoscimus, si etiam potestatis ecclesiasticae exempla cernamus. Petrus namque, auctore Deo, Ecclesiae principatum tenens a bene agente Cornelio, et sese ei humilittius venerari recusavit, seque illi similem recognovit, dicens: Surge, ne feceris, et ego ipse homo sum . Sed cum Ananiae et Sapphirae 22 culpam reperit , mox quanta potentia super caeteros excrevisset ostendit. Verbo namque eorum vitam perculit, quam spiritu perscrutante, deprehendit: et summum se intra Ecclesiam contra peccata recoluit, quod honore sibi vehementer impenso coram bene agentibus fratribus non agnovit. Illic communionem aequalitatis meruit sanctitas actionis, hic zelus ultionis jus aperuit potestatis. Paulus bene agentibus fratribus praelatum se esse nesciebat, cum diceret: Non quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam dicens. Uȩ qͥ sapientes estis
in occłis uris: ⁊ corã uob̾met ipsis pru¬
dentes. Ne magni apudnos eẽ. de be¬
amꝰ: paulus ad monens ait. Nolite
prudentes eẽ. apud uos mae̾ipsos. Ple¬
rũq gͦ dũ ex subiectoꝵ affluentia
animꝰ inflatur. influxũ suꝑbi &
ipso potentia fastigio lenocinante
corrũpit᷑ : s aliud est quȩ lib& bona
non eẽ. aliud bona bene haberr nes¬
illã nouerit. ⁊mnpugnare. Bene
hanc exerr&̾: qͥscit ꝑ illã suꝑ culpas
erigi: scit cũ illa ceteris &qualitate
conponi. Humana & enĩ mens ple¬
rũq extollitur: etiam cũ nulla potes¬
tate fulcitur. Quanto magis in altũ
se erigit cũ se ei etiã potestas ad iun¬
git. ⁊ tam̃ corrigendis aliorũ uitiis.
lis ministeriũ suscipit᷑ : sũma cura
iugilandũ est. ut sciat quisq ⁊ sumere
exilla qđ ad uiuat. ⁊ expugnare qđ
temptat. Et aqualẽ se eũ illa ceteris

Expanded text:
prophetam dicens: Vae qui sapientes estis prophetam dicens: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Ne magni apud nos esse debeamus, Paulus admonens, ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Plerumque ergo dum ex subjectorum affluentia animus inflatur, in luxum superbiae ipcorrumpitur. Sed aliud est quaelibet bona non esse aliud bona bene habere nesillam noverit, et impugnare. Bene hanc exercet, qui scit per illam super culpas erigi, et scit cum illa caeteris aequalitate componi. Humana enim mens plerumque extollitur, etiam cum nulla potestate fulcitur; quanto magis in altum se erigit, cum se etiam ei potestas adjungit? Et tamen corrigendis aliorum vitiis lis ministerium suscipitur, summa cura vigilandum est, ut sciat quisque et sumere ex ea quod adjuvat, et expugnare quod tentat; et aequalem se cum illa caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
in alta sub recte. Ad eiꝰ similitudineꝰ
ducit᷑ : qͥ singulare culm̃ appetens.
⁊ socialẽ angłoꝵ uitã despiciens ait.
Ascendã suꝑ altitudinẽ nubiũ: simi¬
lis ero altissimo. Miro gͦ iuditio
intꝰ foueã deiectionis inuenit: dũ
forassẽ inculmine potestatis extollit.
Apostate quipe angło similis efficitu.
dũ homo hominibꝰ ẽẽ. simił dedigna¬
tur. Sic saul ab humilitatis merito:
intumorẽ suꝑbię culmine potestatis
excreuit. ꝑ humilitatẽ quippe p̃¬
latus est : ꝑ superbiã reprobatus.
Dnõ ad testante qͥait. Nonne cũ ess&
paruulus in occłis tuis capucte eyis¬
titui intribubus isrł.: Paruulũ
se ante potestatẽ uiderat: s fulas
temꝑali potentia iã se paruulũ non
uidebat. Ceteroꝵ namq conparatiõe
se pͥferens: magnũ se apud se eẽ. iudica¬
bat. Miro aut̃ modo᷑ apͣdse paruulus.
apd̃ dñm magnus: Cũ uero apud se
magnꝰ: apđ dñm paruulus fuit. Mag¬
nos nosdñs apud nos eẽ. ꝓ hibuit : ꝑ

Expanded text:
surrectae . Ad ejus similitudinem ducitur, qui singulare culmen appetens, et socialem angelorum vitam despiciens, ait: Ascendam super altitudinem nubium; similis ero altissimo . Miro ergo judicio intus foveam dejectionis invenit, dum foris se in culmine potestatis extollit. Apostatae quippe angelo similis efficitur, dum homo hominibus esse similis dedignatur. Sic Saul ab humilitatis in tumorem superbiae culmine potestatis excrevit; per humilitatem quippe praelatus est, per superbiam reprobatus, no attestante qui ait: Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constitui in tribubus Israel ? Parvulum se ante potestatem viderat, sed, fultus temporali potentia, jam se parvulum non videbat. Caeterorum namque comparatione se praeferens, magnum se apud se esse judicabat. Miro autem modo cum apud se parvulus, apud Dominum magnus; cum vero apud se magnus, apud Dominum parvulus fuit. Magnos nos Dominus apud nos esse prohibet per
Abbreviated transcription (Latin):
& semina messiũ gelu pressa solidant᷑:
⁊ quo ad suꝑficiẽ tardius exeunt. eo
ad frugẽ multiplitiora consurgunt.
Desideria itaq nra dilatione exten¬
dunt᷑ ut ꝓficiant. ꝓficiunt ut ad hoc qđ
ꝑceptura sunt conualescant. Excitant᷑
incertamine: ut maioribꝰ cumulent᷑
p̃miis in retributione. Labor ꝓtra
hitur pugne: ut crescat corona uic¬
toriȩ. Suos gͦ dñs cũ uelocit̃ ñ exau¬
dit : quo repellere creditur trahit.
nob̾ contagia quȩ inesse medullitus
re probat secat. Abscidit uirus pu¬
tredinis: ferro tribulationis. Et quo
uocĩs egri audire dissimulat: eo egri¬
tudinis finẽ procurat. Hinc enĩ ꝑ¬
ꝓpħam ait. Clamabo ꝑdiẽ ⁊ non ex¬
audies: ⁊ nocte ⁊ non ad insipientiã
mͥ. Ac si dicerte. Ne quaquã michi
ad insipientiã ꝓficit qđ die ac nocte
clamantẽ me continue non exaudis:
quia unde me intemporali tribu¬
dicturus : oportunitatẽ p̃misit: q¬

Expanded text:
 semina messium gelu pressa solidantur;  semina messium gelu pressa solidantur; et quo ad superficiem tardius exeunt, eo ad frugem multipliciora consurgunt. Desideria itaque nostra dilatione extenduntur, ut proficiant; proficiunt, ut ad hoc quod perceptura sunt convalescant; exercitantur in certamine, ut 828 majoribus cumulentur praemiis in retrihitur pugnae, ut crescat corona victoriae. Suos ergo Dominus, cum velociter non exaudiat, quo repellere creditur, assiduein nobis contagia, quae inesse medullitus reprobat, secat, et abscindit virus putredinis ferro tribulationis; eoque voces aegri audire dissimulat, quo aegritudinis finem procurat. David propheta ait: Clamabo per diem, et non exaudies, in nocte, et non ad insipientiam mihi . Ac si diceret: Nequaquam mihi ad insipientiam proficit quod die ac nocte clamantem me continue non exaudis, quia unde me in temporali tribudicturus, opportunitates praemisit, q
Abbreviated transcription (Latin):
cultatẽ ꝑ fectionis sentiunt. rratũ male
actionis agnoscunt. & quibꝰ priꝰ inuitiᷤᷤ
contͣ dr̃ : uolentes post modũ hoc
qđ conceperant auersant᷑. Quia gͥ
malos cũ deserit dñs p̃ualere ꝑmit¬
tit ⁊ unde suꝑboꝵ nequitia ꝑficit᷑
inde humiliũ longanimitas con¬
sũmatur: dicat᷑ recte. Ibi clamabẽ¬
& non exaudi&e : propt̃ suꝑbiã maloꝵ.¬
dĩ quod duo sint dicta: quia ⁊ claman¬
tẽ non frustra audit. ⁊ tam̃ qđ patitꝰ
respicit. Et audire uoces dissimulat:
& quod unus qͥsq tolerat non ignorat.
Nemo gͦ qͥ tardius auditur : eredat qđ
asuꝑna cura neglegitur. Sepe enĩ
nr̃a de sideria quia celerit ñfunt
exaudiunt᷑: ⁊ qđ implert concite
petimꝰ : exipsa melus tarditate pro¬
sꝑatur. Sȩpe uox nr̃a eo ꝑficitur
quo differtur. A̾ cũ suꝑficietenꝰ pe¬
titio neglegitur: uota nr̃a altuis in
cogitationũ radice conplent᷑. Sicut¬

Expanded text:
cultatem perfectionis sentiunt, reatum malae cultatem perfectionis sentiunt, reatum malae actionis agnoscunt; et quibus prius invitis contradicitur, volentes postmodum hoc quod concemalos cum deserit Dominus praevalere permittit, et unde superborum nequitia perficitur, inde humilium longanimitas consummatur, dicatur recte: Ibi clamabuet non exaudiet propter superbiam malorudum quod duo sunt dicta, quia et clamantem non frustra audit, et tamen quod patitur respicit, et exaudire voces dissimulat, et quod unusquisque tolerat non ignorat. Nemo ergo qui tardius auditur credat quod a superna cura negligatur. Saepe enim nostra desideria, quia celeriter non fiunt, exaudiuntur; et quod impleri concite petimus, et ipsa melius tarditate prosperatur. Saepe vox nostra eo perficitur quo differtur; et cum superficietenus petitio negligitur, vota nostra altius in cogitationum radice complentur: sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
eos contͣ suos tẽꝑalit̾ qđ uolunt posse
seqͥtur : tunc peiore ultione dãpnatur:
cũ nulla ei aduersitate resistitur.
ꝙ tunc fortioris ire periculis sub iac&:
cũ prospere ꝑagit qđ nequit̃ concu¬
piscit. Quia iudelica uindicta suꝑni
uiditii. ad suꝑnũ eũ suppliciũ seruan¬
do deseruit. cui hic malo obuiare
contẽpsit. Hinc enĩ ꝑ propħam dñs
dicit. Dimisi eos scđm desideria cor¬
dis eoꝵ : ⁊ibunt in uoluptatibꝰ suis.
Hinc rursus dr̃. Non ÷ uirga dei: suꝑ
illos. Hinc etiã de ipso eoꝵ capite scrip¬
tumest. faciae ⁊ prosꝑabitur. Hinc rur¬
sus de eodẽ dr̃. Et dolus in manu eiꝰ
dirigetur. In manu qͥppe antichristi
dolꝰ dirigłtur: quia in hoc qđ contra
bonos ꝓposuerit implere temꝑaliter.
tibꝰ sub sequens fauet affectꝰ. ⁊ nulla
contrarietas inpedit : qđ mens ꝑuersa
concepit. Namsȩpe prauoꝵ hominũ
dũ tardant᷑ uota mutant᷑: ⁊dũ diffi¬

Expanded text:
eos contra suos temporaliter quod volunt posse eos contra suos temporaliter quod volunt posse ersequitur, tunc pejore ultione damnatur, cum nulla ei adversitate resistitur; et tunc fortioris irae periculis subjacet, cum prospere peragit quod nequiter concupiscit, quia videlicet vindicta superni judicii ad futura eum supplicia reservando deseruit, cui hic in malo obviare contempsit. Hinc enim per Prophetam Dominus dicit: Dimisi eos secundum desideria cordis eorum, et ibunt in voluntatibus suis . Hinc rursum dicitur: Non est virga Dei super illos . Hinc etiam de ipso eorum capite scriptum est: Faciet et prosperabitur . Hinc rursus de eodem dicitur: Et dolus in manu ejus dirigetur . In manu quippe Antichristi dolus dirigitur, quia in hoc quod contra bonos proposuerit implere temporaliter ntibus subsequens favet effectus, et nulla contrarietas impedit quod mens perversa conceperit. Nam saepe pravorum hominum dum tardantur vota, mutantur; et dum diffi
Abbreviated transcription (Latin):
audit. Ut uidelic& inde reatũ suũ
cumulent : unde p̃ualuisse neqͥter
gaudent. Ilã qui inuisibilia despici¬
unt : moueri nonnũquã usibilibus
miraculis possunt. Sed id circo cũ us¬
tis plerũq nichil uirtutũ iusibilit̃
agitur : quia eoꝵ aduersarii in lu¬
minari in uisibilit̾ non merentur.
Dicatur gͦ. Ibi clamabt̃ ⁊ non exau¬
dice : ꝓpt̾ suꝑbiã maloꝵ. Ac si dicer&.
Reatus obprimentũ : audire uoces pro¬
hib& ob pressoꝵ. Nec eripiuntur ui¬
sibilit̾ iusti: quia saluari inusibilit̃
non merent᷑ in iusti. Unde rur sũ
peribunt. Quos enĩ uisibilit̾ moricon¬
spiciunt : in uisibilit̾ uiuere posse
non eredunt. Atq eo reatũ infideli¬
tatis suȩ cumulant: quo uisa morte
fideliũ deaet̾ntate desperant. Igit᷑
uiolenti quiq inde deterus defici¬
unt: unde contra uitã innocentiũ
exteriꝰ conualeseunt. Iantoq illos
in tima ueritas ase foras eicit: quanto

Expanded text:
audit, ut videlicet inde reatum suum audit, ut videlicet inde reatum suum cumulent, unde praevaluisse se nequiter gaudent. Nam qui invisibilia despiciunt, moveri nonnunquam visibilibus miraculis possunt. Sed idcirco cum justis plerumque nil mirum visibiliter agitur, quia eorum adversarii illuminari invisibiliter non merenturgo: Ibi clamabant, et non exaudiet propter superbiam malorum. Ac si diceret: Reatus opprimentium audire voces prohibet oppressorum. Nec eripiuntur visibiliter justi, 827 quia salvari invisibiliter non merentur injusti. Unde rursum pperibunt . Quos enim visibiliter mori conspiciunt, invisibiliter vivere posse non credunt; atque eo reatum infidelitatis suae cumulant, quo visa morte fidelium de aeternitate desperant. Igitur violenti quique inde deterius deficiunt, unde contra vitam innocentium exterius convalescunt; tantoque illos intima veritas a se foras ejicit, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
neqͥter augeri. Ut dũ eoꝵ uita in
purgatione teritur: illoꝵ neqͥtia con¬
intribulatione dep̃hensi suꝑnũ solitl̃
etiam temꝑalit̃ ꝑcipiant. qđ tam̃ nͥ
temporalit̾ implorant. Saluari enĩ
non pi ꝓpt̃se : sed propt̃ aduersarioꝵ
salute concupiseunt. Ut dũ illos omĩ¬
potens ds̃ ab inmensis pericuł facto
quodã miraculo liberat: uirtutẽ suã
ipsis etiam ꝑ secutoribꝰ innotescat. Atq
inde aduersarios adeternitatẽ non¬
redimat: unde suos tẽꝑalit̾ saluat.
Sic̃ ꝓpħa quoq uocẽ martirũ suscipi¬
ens ait. Propt̾ numicos tuos eripeme.
Acsi dicer&. ꝓpt̃ me qͥdẽ eripi detem¬
ꝑali tribulatione ñ appeto : sed tam̃
eripi propt̃ aduersarios concupisco.
Ut dũ mea uita saluari mirabilit̾ cer¬
uitur: ipso miraculoꝵ uisu. uumicoꝵ
duritia conuertatur. Sic̃ gͦ sȩpe dñs
suoꝵ uitã temꝑalit̾ ꝓinimicoꝵ con¬
uersione eripit: ita sȩpe suoꝵ uoces
ꝓpt̃ dãpnationẽ ꝑ sequentiũ non ex¬

Expanded text:
nequiter augeri, ut dum horum vita in purgatione teritur, illorum nequitia conin tribulatione deprehensi, supernum solatium etiam temporaliter percipiant, quod tamen non temporaliter implorant. Salvari enim non propter se, sed pro adversariorum salute concupiscunt; ut dum illos omnipotens Deus ab immensis periculis facto quodam miraculo liberat, virtutem suam ipsis etiam persecutoribus innotescat; atque inde adversarios ad aeternitatem redimat, unde suos temporaliter salvat, sicut Propheta quoque vocem martyrum suscipiens, ait: Propter inimicos meos eripe me . Ac si diceret: Propter me quidem eripi de temporali tribulatione non appeto, sed tamen eripi propter adversarios meos concupisco, ut dum mea vita salvari mirabiliter cernitur, ipso miraculorum visu inimicorum duritia convertatur. Sicut ergo saepe Dominus suorum vitam temporaliter pro inimicorum conversione eripit, ita saepe suorum voces propter damnationem persequentium non ex
Abbreviated transcription (Latin):
corrigi debuss& inuenit. ilico magis¬
trũ seeẽ. recoluit dicens. Quid uultis:
In uirga ueniã aduos. Sũmͦ itaq locꝰ
bene regitur: eũ is qui pre est. uiti is
potius quã fr̃ibꝰ domina tͦ. Cunctos
quippe: natura &quales genuit. Ut
aut̃ alii adregendũ aliis cõmittantur:
non eos natura s culpa post ponit.
Uitiis gͦ sedebent rectores erigere : qͦrũ
⁊ causa p̾ferunt᷑. Et cũ delinquentes
corrigt̃: sollicite ad tendant ut per
disciplinã culpas qͥdem uire potestatis
feriant : s ꝑ h umilitatis eustodiam
& quales se ipsis fribꝰ qͥcorriguntur ag¬
noscant. Quã uis plerũq etiam dignũ
est: ut eosdẽ quos corrigimꝰ: tacita
nob̾ cogitatione p̃feramꝰ. Illoꝵ nãq
ꝑnos uitia disciplinȩ iugore feruint᷑.:
in his uero quȩ ipsi cõmittimꝰ: ne uerbi
quidẽ ab aliquo inuectione laceram᷑.
⁊ anto gͦ apd̃ dm̃ obligatiores sumꝰ: qͣnto
apd homines inulte peccamꝰ. Discipli¬
na aut̃ nrã subditos tanto diuino iu¬

Expanded text:
corrigi debuisset invenit, illico magistrum se esse recoluit, dicens, Quid vultis? In virga veniam ad vos . Summus itaque locus bene regitur, cum is qui praeest, vitiis potius quam fratribus dominatur. Squippe natura aequales genuit; ut autem alii ad regendum aliis committantur, non eos natura, sed culpa postponit. Vitiis ergo se debent rectores erigere, quorum et causa praeferuntur; et cum delinquentes corrigunt, sollicite attendant, ut per disciplinam culpas quidem jure potestatis feriant, sed per humilitatis custodiam aequales se ipsis fratribus qui corriguntur agnoscant. Quamvis plerumque etiam dignum est ut eosdem quos corrigimus tacita nobis cogitatione praeferamus. Illorum namque per nos vitia disciplinae vigore ferin his vero quae ipsi committimus, ne verbi quidem ab aliquo invectione laceramur. Tanto ergo apud Dominum obligatiores sumus, quanto apud homines inulte peccamus. Disciplina autem nostra subditos divino judicio t
Abbreviated transcription (Latin):
spũ: qm̃ ipsorũ est regnũ cęloꝵ. Quia
enĩ diuitiȩ uuisibilit̾ potentes ostendunt.
apud semetipsos pauperes st̃: quia elati
insuis conscientiis non sunt. Eos uero
impios uocat: qui aut fidei piȩtate
dis uincti sunt: aut in hoc qͦd fideliter
credunt. prauis sibi moribꝰ contradi¬
non potenti& celsitudinẽ dãpnat. post¬
quã dictum ÷ ds̃ potentes non abicit.
cũ uipse sit potens: recte subiungitur.
S non saluat impios. ⁊ uiditiũ pauperi¬
bus tribuit. Idest elatos destruit : hu
nunc nequit̾ opprimunt᷑. ipsi tunc suꝑ
oppressores suos udices ueniunt. duȩ
gulis partibꝰ continentur. Alii nãq
iu̾dicant᷑ et ꝑ eunt: alii ñ iudicant᷑ ⁊ ꝑeunt:
Alu iudicantur et regnant: alii ñ uidicant᷑
et regnant. Iudicantur et pereunt: quibꝰ
dm̃ca inclamatione dicitur E su-¬

Expanded text:
egnum coelorum . » Quia enim divitiae visibiliter potentes ostendunt, apud semetipsos pauperes sunt, qui elati in suis conscientiis non sunt. Eos vero impios vocat, qui aut a fidei pietate disjuncti sunt, aut in hoc quod fideliter credunt, pravis sibi moribus contradinon potentiae celsitudinem damnat, postquam dictum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens, recte subjungitur: Sed non salvat impios, et judicium pauperibus tribuit. Id est, elatos destruit, huminunc nequiter opprimuntur, ipsi tunc super oppressores suos judices veniunt. Duae ngulis partibus continjudicantur et pereunt, alii non judicantur et pereunt; alii judicantur et regnant, alii non judicantur et regnant. Judicantur et pereunt, quibus Dominica inclamatione dicitur: Si
Abbreviated transcription (Latin):
eo gradu reuertat᷑ ad sũma ÷ atq eis¬
dem quibꝰ corruit passibꝰ surgat. dĩ
sic̃ dictum ÷ illa nos ad dñm bene con¬
siderata reuocant: quȩ nos abeo male
electa diuiserunt. helui itaq ut uĩ
considationis ad moneret. atq ex cor¬
poreis rebus ostenderĩt quanto sit ho¬
mine excelsior ds̃ : bene intulit. Sus¬
pice cęlũ untuere. contemplare athe¬
ra. qđ altior tesit. Ipsis enĩ rebꝰ creatis
atq corporris agnoscimꝰ. quantum
acreatoris nr̃i sublimitate distamus.
Quia ꝑ omẽ qͦd cernimꝰ. eẽ humiles
ad monemur: Ut quasi quȩdã sit
lectio mentis nr̃ȩ . species consid̾ata
creaturȩ. Dicat̃ gͦ. Suspice cęluĩ
untuere: contẽplare ethera qͦd altio
tesit. Sipeccauerif. quid ei nocebis:

Expanded text:
eo gradu revertatur ad summa; atque eiseo gradu revertatur ad summa; atque eisdem quibus corruit passibus surgat, dum, sicut dictum est, illa nos ad Deum bene considerata revocant, quae nos ab eo male electa diviserunt. Eliu itaque, ut vim considerationis admoveret, atque ex corporeis rebus ostenderet quanto sit homine excelsior Deus, bene intulit: Suscipe coelum, et intuere, et contemplare aethera quod altior te sit. Ipsis enim rebus creatis atque corporeis agnoscimus quantum a creatoris nostri sublimitate distamus, quia per omne quod cernimus esse humiles admonemur, ut quasi quaedam sit lectio menti nostrae species considerata creaturae. Dicat ergo: Suscipe coelum; et intuere, et contemplare aethera quod altior te sit. Si peccaveri
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit se illis hilarit̃ : ⁊ omi ꝓuiden¬
tia occurrit illis. Uiȩ quippȩ adere-¬
atorẽ st̃ : oꝑa considerata creaturȩ.
Quidũ facta cernimꝰ : potentiam fac¬
toris miram᷑. Inistis uiis asapientia¬
omĩ nob̾ ꝓuidentia occurritur: quia
factoris nob̾ uirtꝰ inquirenda ꝓ ponit᷑.
moniẽ qđ mirabilit̃ factũ uidetur.
Et quacũq se uerterit anima suugilan¬
t̃ intendit. iisdẽ ipsis dm̃ inuenit.
ꝑquȩ reliquid: eiusq potentiã ex
eoꝵ rursũ consideratione cognoscit.
quoꝵ amore deseruit : & quȩ ꝑuersa
cecidit: ꝑ hec conuersa reuoeatur.
Ubi enĩ laꝑsi sumꝰ : ibi incũbimꝰ ut sur¬
gamus. Et quasi ibi surgendo manũ
considerationis figimꝰ: ubi pede amoriᷤ
lubrici corruentes neglegendo laer¬
bamꝰ. Quia enĩ ab in insibilibꝰ ꝑuis¬
bilia cecidimꝰ : dignũ est ut ad inui¬
sibilia ipsis rursũ uisibilibꝰ innitamꝰ᷑
Ut quo casu anima uenit ad infima.

Expanded text:
tendit se illis hilariter, et in omni providentendit se illis hilariter, et in omni providentia occurrit illis . Viae quippe ad Creatorem sunt opera considerata creaturae, quae dum facta cernimus, potentiam factoris miramur. In istis omni nobis providentia occurritur, quia factoris nobis virtus inquirenda proponitur in omne quod mirabiliter factum videtur; et quocumque se verterit anima, si vigilanter intendit, in iisdem ipsis Deum invenit, per quae reliquit; ejusque potentiam ex eorum rursus consideratione cognoscit, quorum amore deseruit; et per quae perversa cecidit, per haec conversa revocatur. Ubi enim lapsi sumus, ibi incumbimus ut surgamus; et quasi ibi surgendo manum considerationis figimus, ubi pede amoris lubrici corruentes negligendo jacebamus. Quia enim ab invisibilibus per visibilia cecidimus, dignum est ut ad invisibilia ipsis rursum visibilibus innitamur, ut quo casu anima venit ad infima,
Abbreviated transcription (Latin):
ad interiora reuocamur. Uestigia
quippe crratoris nri sunt : mira opera
iusibilis creaturȩ. Ipsũ nãq ad huc
uidere non possumus : sed iã adeuis
uisionẽ tendimus. sieũ inihis quȩ fec̃
miram. Eius gͦ uestigia creaturã
do imus adipsũ. Unde paulus ait.
Inuisibilia eiusꝑea quȩ facta sunt in¬
tellecta conspiciunt᷑ : sẽp̃iterna quoq
uirtꝰ eius ⁊ diunitas. Unde pnlibro
sapientiȩ seriptũ est. ꝑ magn̾itudinẽ
enĩ crraturȩ & speciẽ : potest intelligi¬
biliter creator iuderi. Menti enĩ
nr̃ȩ peccato suo exterus sparsȩ: nec-¬
dũ ds̃ sicut est interius in note scaͣnt.
S ed dũ facturȩ suȩ decus foras ꝓponit.
quasi quibusclã nob̾ nutibus innuit :¬
⁊ quȩ intus sequam᷑ ostendit. ac miro
modo ipsis formis exterioribꝰ nos ad
interiora ꝑducit. Innut in mensa
ad miratione quod: mira hȩc ex¬
teruis ostendendo quȩ non est. Hinc
enĩ de sapientia scriptumẽ. In uiis

Expanded text:
ad interiora revocamur. Vestigia ad interiora revocamur. Vestigia quippe creatoris nostri sunt mira opera visibilis creaturae. Ipsum namque adhuc videre non possumus; sed jam ad ejus visionem tendimus, si eum in his quae fecit miramur. Ejus ergo vestigia creaturam do imus ad ipsum. Unde Paulus ait: Invisibilia ejus per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, sempiterna qutas . Unde et in libro Sapientiae scriptum est: Per magnitudinem enim creaturae et speciem potest intelligibiliter creator videri . Menti enim nostrae peccato suo exterius sparsae necdum Deus sicut est interius innotescit; sed dum facturae suae decus foris proponit, quasi quibusdam nobis nutibus innuit, et quae intus sequamur ostendit, ae miro modo ipsis formis exterioribus nos ad interiora perducit; innuit immensa admiratione quod est, mira haec exterius ostendendo quae non est. Hinc enim de sapientia scriptum est: In vii
Abbreviated transcription (Latin):
facies contra eũ : Porro si uistę egeris
quid donabis ei. aut qͥd de manu tua
accipi&. Quã uis beato iob scienti
maiora nequaquã dici ista debuert:
uera tam̃ st̃ quȩ dicunt᷑. Qđ ui delica
deo nec peccata nr̃a noceant: nec bene
gesta concurrant. Unde sub secutus
adiunxit. Homini qͥsimilis tui est no¬
cebit impiȩtas tua: ⁊ filiũ hominis
aduiuabit iustitia tua. Sed int̾ hãc:
illud est sollert̃ intuendũ qͦd ait. Sus-¬
pice cęlũ & intuere : contemplare aethe-¬
ra qͦd altior tesit. Hec enĩ dicens:
nimirũ collegit ut considerare debeat.
quantominꝰ deo actione sua aut ꝓsit¬
aut noce at : qͥ altitudini cęli atq athe¬
ris ꝓdeẽ. uł nocere non possit. Quã-¬
uis incȩlo uł ethere possumꝰ suꝑnas
potestates accipere : diuinis sẽper ob¬
tutibus in herentes. Ut cũ angłicos
sp̃s longe adhuc a nob̾ distare conspi¬
Corporrã tam̃ cęli atherisq materiã:
hoc loco sentire nil obstat. Nãsi iugi

Expanded text:
s contra eum? Porro si juste egeris, quid donabis ei, aut quid de manu tua accipiet? - Quamvis beato Job scienti majora nequaquam dici ista debuerunt, vera tamen sunt quae dicuntur, quod videlicet Deo nec peccata nostra noceant, nec bene gesta concurrant. Sequitur: VERS. 8. Homini, qui similis tui est nocebit impietas tua, et filium hominis adjuvabit justitia tua. - Sed inter haec illud solerter intuendum quod ait: Suspice coelum, et intuere, et contemplare aethera quod altior te sit. Haec enim dicens, nimirum colligit ut considerare debeat quanto minus Deo actione sua aut aut noceat, qui altitudini coeli atque aetheris prodesse vel nocere non possit. Quamvis in coelo vel aethere possimus supernas potestates accipere, divinis semper obtutibus inhaerentes, ut cum angelicos spiritus longe adhuc a nobis distare conspicorpoream tamen coeli aetherisque materiam hoc loco sentire nil obstat. Vet. VIII.
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ se uidet amplius posse. In quodã
quippe se constituit culmine: apud
semae ĩpsũ. Ut quia aqua cȩteris
naturȩ conditione constringitur.
ex aquo respicere ceteros de dignat᷑.
Sicq usq ad euis similitudinẽ ducitur.
Dequo scriptũ est. Om̃s sub lime udet:
& ipse est rex suꝑ uniuersos filios

Expanded text:
qubius se videt amplius posse. In quodam qubius se videt amplius posse. In quodam quippe se constituit culmine apud semetipsum, et qui aequa caeteris naturae conditione constringitur, ex aequo respicere caeteros dedignatur; sicque usque ad ejus similitudinem ducitur, de quo scriptum est: Omne sublime videt, et ipse est rex super universos filios
Abbreviated transcription (Latin):
re nascitur quopungam᷑. Magna est
etiã potentia tẽꝑalis. quȩ hab&̾ apđ̾
dm̃ meritũ suũ de bona adminis¬
tratione regiminis. Nonnũquã tam̃
eo ipso quo p̃min& cȩteris : elatione
cogitationis intumescit. Et dũ ad u¬
sũ cuncta subiacent dũ ad uotũ ue¬
locit̾ iuissa conplentur. dũ oñs sub¬
diti siqua bene gestasunt laudibꝰ
efferunt. male gestis aut̃ nulla auc¬
toritate contra dicunt. dũ plerũq
laudant etiã qđ ob iurgare debuer.
seductus abhis quȩ infra subdunt᷑. su
se animus collitur̾. & dũ foras in m̃so
fauore circundat᷑ : intꝰ ueritate ua¬
cuatur. atq oblitꝰ sui inuocesse spar¬
git alienas. Ialẽq se credit. qualẽ
foras audit: ñ qualẽ intus discerne¬
re de buit. Sub iectos despicit: eosq
xquales sibi naturȩ ordine non agnos¬
cit. & quos sorte potestatis excesserit:
transcendisse se etiam uitȩ meritis credit
Cunctis se aestuat amplius sapere:

Expanded text:
re nascitur quo pungamur. Magna est re nascitur quo pungamur. Magna est etiam potentia temporalis, quae habet apud Deum meritum suum de bona administratione regiminis; nonnunquam tamen eo ipso quo praeeminet caeteris, elatione cogitationis intumescit; et dum ad usum cuncta subjacent, dum ad votum velociter jussa complentur, dum omnes subditi si qua bene gesta sunt laudibus efferunt, male gestis autem nulla auctoritate contradicunt, dum plerumque laudant etiam quod objurgare debuerunt, seductus ab his quae infra subduntur, super se animus tollitur; et dum foris immenso favore circumdatur, intus veritate vacuatur; atque oblitus sui, in voces se spargit alienas; talemque se credit, qualem foris audit, non qualem intus discernere debuit; subjectos despicit, eosque aequales sibi naturae ordine non agnoscit; et quos sorte potestatis excesserit, transcCunctis se aestimat amplius sapere,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdã uero ex his quȩ circa ipsa uersan¬
tur. Ex semet ipsis quȩdã st̃ noxia:
sic̃ peccata atq flagitia. Quędã uͦ
non nũquã nob̾ exhis quȩ circa ipsast̃
nocent : si c̃ temꝑalis potentia uł copula
coniugalis. Bonũ nãq est conugiũ:
set mala st̃ quȩ cirra illud exhuiꝰ
mundi cura suc crescunt. Unde paulꝰ
ait. Qui aut̃ cũ uxore est : cogitat
quȩst̃ mundi quomͦ placeat uxori. Un¬
de ⁊ quibꝰdã meliora ꝑsuadens: eos
acon uigio reuocat dicens. Hoc aut̃
dico ñ ut laqueũ uob̾ uutiã s ad id
quod honestũ est. & qđ facultatẽ p̃¬
beat. sine inpedim̃to dño seruiendi¬
uł obsecrandi. Dũ gͦ tenetur qđ non
nocet : ex rebꝰ uixta positis conmit¬
titur plerũq qđ noc&. Sic̃ sȩpe rec¬
tũ undiq it̾ ꝑgimꝰ: ⁊ tam̃ ortis iuxta
uiã nepribꝰ ꝑuestim̃ta retinetꝰs. In
uia qͥdẽ munda ñ offendimꝰ. sed alate¬

Expanded text:
quaedam vero ex his quae circa ipsa versanquaedam vero ex his quae circa ipsa versantur. Ex semetipsis quaedam sunt noxia, sicut peccata atque flagitia. Quaedam vero nonnunquam nobis ex his quae circa ipsa sunt nocent, sicut temporalis potentia, vel copula conjugalis. Bonum namque est conjugium, sed mala sunt quae circa illud ex hujus mundi cura succrescunt. Unde Paulus ait: Qui autem cum uxore est cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat uxori . Unde et quibusdam meliora persuadens, eos a conjugio revocat, dicens: Hoc autem dico, non ut laqueum vobis injiciam, sed ad id quod honestum est, et quod facultatem praebeat sine impedimento Dominum obsecrandi . Dum ergo tenetur quod non nocet, ex rebus juxta positis committitur plerumque quod nocet; sicut saepe rectum mundumque iter pergimus, et tamen ortis juxta viam vepribus per vestimenta retinemur. In via quidem munda non offendimus, sed a late
Abbreviated transcription (Latin):
suffocetur: Corã districto oͣmẽ meritũ
sandũ est illa cordis elatio quanta
anĩaduersione dãpnabit᷑ . quȩ usq
ad audatiã uocis nutrit᷑: si neq hec ÷
exeusabilis quȩ incorde latent̃ obori¬
tur. Considerandũ quoq qualis in¬
trinsecus regnat: quȩ eo usq seruata
est. ut etiã foras erumpere ñ erubes¬
cat. Helui gͦ quia magna sensit. semet¬
ipsũ humilit̾ tẽꝑare nescuut. Scientię
celsitudinẽ tenuit : humilitatis grãm
recusauit. Q dũ seqͥtur bonũ qđ bene
dicere appetit : bonũ qđ bene uiuere
potuissa ᷤ amisit. Scientia qͥppe inflat:
caritas uero adificat. S iã nũc rectũ
dicat : qđ tañ recte dicere ignorat.
Na postquã inflatas animi cogitationes
ꝑ uerba elationis exał̾uit: fortẽ senten¬
ciã subdidit dicens. Ds̃ potentes non
abicit: cũ uipse sit potens. In usu uitę
mortał quȩdã ex semaeipsis st̃ noxia :

Expanded text:
suffocetur, coram districto judice omne mesuffocetur, coram districto judice omne menc ergo pensandum est illa cordis elatio quanta animadversione damnabitur, quae usque ad audaciam vocis nutritur, si neque haec est excusabilis quae in corde latenter oboritur. Considerandum quoque qualis intrinsecus regnat, quae eo usque servata est, ut etiam foras erumpere non erubescat. Eliu ergo quia magna sensit, semetipsum humiliter temperare nescivit, scientiae celsitudinem tenuit, humilitatis gratiam recusavit; et dum sequitur bonum quo bene dicere appetiit, bonum quo bene vivere potuisset amisit. Scientia quippe instat, charitas vero aedificat . Sed jam nunc rectum dicat, quod tamen recte dicere ignorat. Nam postquam inflatas animi cogitationes per verba elationis exhalavit, fortem sententiam subdidit, dicabjicit, cum et ipse sit potens. - In usu vitae mortalis quaedam ex semetipsis sunt noxia,
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ conscientiȩ nr̃ȩ. Arrogan¬
tes aut̃ qr corã deo conscientia testi¬
moniũ ñ habent: quer̃ corã hominibꝰ
testimoniũ uocis alienȩ. Quã cũ tarde
reperiunt : ipsi etiam inpudentia sui
fauoris erũpunt. Sienĩ non inueniunt
uoces hominũ quas inhiant̾ expectant:
ipsi scientiã suã laudantes p̃dicant.
Unde helui subdidit dicens. & ꝑfecta
scientia ꝓbabit᷑ tibi. Ninurũ sensit se
magna dicturũ: s& tum̃ti corde hoc
qđ de semaipso subtilit̾ astimauit. ta¬
cerr ñ potuit. & ideirco qđ rectũ sensit:
laudando prȩcucurrit. Qui iã qͥdem
duuno uiditio reus eẽt: si magna de se
saltĩ silendo sensiss&. Ante subtile enĩ
ueritatis exam̃ securi omino ñ sumꝰ:
etiã si humano uiditio qđ in nob̾ rep̃¬
hendi debeat ñ habemꝰ. Nã plerũq
neglegentius cogitantis elatione pulsa¬
mur: quã tam̃ tacentes p̃mimur. Sed
nisi retractatione concita tumor oc¬
cultus in ipso cubili cordis in quo orit᷑

Expanded text:
testimonium conscientiae nostrae . Arrogantes autem, quia coram Deo conscientiae suae testimonium non habent, quaerunt coram hominibus testimonium vocis alienae; quam cum tarde reperiunt, ipsi etiam in impudentiam sui favoris erumpunt. Si enim non inveniunt voces hominum, quas inhianter exspectant, ipsi scientiam suam laudantes praedicant. Unde et Eliu subdit dicens: CAscientia probabitur tibi. - Nimirum sensit se magna dicturum, sed tumenti corde hoc quod de semetipso sublimiter aestimavit, tacere non potuit, et idcirco quod rectum sensit, laudando praecurrit, quia jam quidem divino judicio reus esset, si magna de se saltem veritatis examen securi omnino non sumus, etiam si humano 832 judicio quod in nobis reprehendi debeat non habemus. Nam plerumque negligentius cogitantes elatione pulsamur, quam tamen tacentes premimus. Sed nisi retractatione concita tumor occultus in ipso cubili cordis, in quo oritur,
Abbreviated transcription (Latin):
cham filius fuit. Et quid ÷ qđ cham
peccante. chanaan eiꝰ filus sententiã
ultionis accepit: Quid ÷ qđ non inse
sed inposteritate ꝑcutitur. nisi qđ rȩꝓ¬
borũ nequitiȩ hic quidẽ inulte ꝓ¬
fitiunt. sed mnposterũ feriuntur:ͣ

Expanded text:
Cham filius. Et quid est quod Cham Cham filius. Et quid est quod Cham peccante Chanaan ejus filius sententiam ultionis accipit? Quid est quod non in se, sed in posteritate percutitur, nisi quod reproborum nequitiae hic quidem inultae proficiunt, sed in posterum feriunt
Abbreviated transcription (Latin):
Et furorẽ nc̃ inferre dissimulat: quia
effimdendũ sine fine inposterũ seruat.
Clectoꝵ nãq est hic conteri: ut adprę¬
mia debeant & ternę hereditatis eru¬
diri. Nostrũ est hic flagella ꝑcipere:
quibꝰ seruat᷑ de xt̾nitate gaudere
Hinc enĩ scriptũ est. flagellat omẽm
filiũ quẽ recipit. Hinc ad ioħem dr̃.
Ego quos amo: arguo ⁊ castigo. Hinc
petrus ait. Tempus est ut incipiat
uiditiũ dedomo dei. Ubi mox admi¬
randũ sub uinxit. Siaut̃ primũ a nob̾.
quifinis eoꝵ qui noncredunt dei euã¬
gelio : Peccata quippe: neqͣquã di¬
uina seueritas inulta remanere ꝑ¬
mittit. sed ira uiditi i anr̃a hic cor-¬
reptione inchoat. ut in rxꝓborũ dãp¬
natione conqͥescat. Eant ergo nunc
rxpbi. ⁊ uoluntatũ suarũ desideria
multa iniqͥtate consũment: atq eo
tẽporalia flagella nonsentiant. quo
xterna eos supplitia expectant. Bene
aut̃ eoꝵ in ulta nequitia cham pec¬

Expanded text:
et furorem nunc inferre dissimulat, quia et furorem nunc inferre dissimulat, quia effundendum sine fine in posterum servat. Electorum namque est hic conteri, ut ad praemia debeant aeternae haereditatis erudiri; nostrum quibus servatur de aeternitate gaudere. Hinc enim scriptum est: Flagellat omnem filium quem recipit . Hinc ad Joannem dicitur: Ego quos amo arguo et castigo . Hinc Petrus ait: Tempus est ut incipiat judicium de domo Dei . Ubi mox admirando subjungit: Si autem primum a nobis, qui finis eorum qui non credunt Dei Evangelio ? Peccata quippe nequaquam divina severitas inulta remanere permittit, sed ira judicii a nostra hic correptione inchoat, ut in reproborum damnatione conquiescat. Eant ergo nunc reprobi, et voluptatum suarum desideria inulta iniquitate consumment; atque eo temporalia flagella non sentiant, quo aeterna eos supplicia exspectant. Bene autem inulta eorum nequitia Cham p
Abbreviated transcription (Latin):
frangim᷑. qͥ ad portũ spei uelut inm̃sis
funibꝰ p̃teritis donis ligam᷑. Dicat᷑
itaq recte: iudicare corã illo ⁊ expec¬
ta eũ. Nã qui sem& ipsũ corã deo ñ
udicat : eũ dũ adfligit᷑ non expectat.
Cuiꝰ enĩ bona p̃cesfisse dissimulat: ad¬
uitoria seqͥ posse desperat. Etcũ p̃¬
teritoꝵ obliiuscitur: etiã sub sequen¬
tiũ largitate fraudat᷑. Sedecce dũ
nos adfligimꝰ : dũ consolationis grãm
longanunit̾ sustinemꝰ. mali adpeiora
prũpunt. Atq eo iniquitatis ex ag¬
geratione ꝓficiunt: quo sine uerbere
relinquuntur. Et tam̃ omips dĩ
peccantes misericordit̾ expectat:
tempus adpęnitentiã tribuit. qđ
non con uersis ad grauioris rratus
testimoniũ uertit. Patient̃ iram
retinae. quã quandoq in retractabi¬
lit̾ infundit. Unde ⁊ apte sub uin
git᷑. Nc̃ enĩ non infert furorẽ suum:
nec ulciscit᷑ ualde scelus. Dui quippe
ds̃ colerat: quia imꝑ petuũ dampnat.

Expanded text:
frangimur, qui ad portum spei velut immensis frangimur, qui ad portum spei velut immensis funibus praeteritis donis ligamur. Dicatur itaque recte: Judicare coram illo, et exspecta eum. Nam qui semetipsum coram Deo non judicat, eum dum affligitur non exspectat. Cujus enim bona praecessisse dissimulat, adjutoria subsequi posse desperat; et cum praeteritorum obliviscitur, etiam subsequentium largitate fraudatur. Sed ecce dum nos affligimur, dum consolationis gratiam longanimiter sustinemus, mali ad pejora prorumpunt, atque eo iniquitatis exaggeratione proficiunt, quo sine verbere relinquuntur. Et tamen omnipotens peccantes misericorditer exspectat, tempus ad poenitentiam tribuit, quod non conversis ad gravioris reatus testimonium vertit; patienter iram retinet, quam quandoque irretractabiliter effundit. Unde apte subjunNunc enim non infert furorem suum, nec ulciscitur valde. - Scelus quippe Deus diu tolerat, quia in perpetuum damnat,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec desperatione frangitur : quȩ tan¬
torũ munerũ consolatione robora.
Iiua spem de futuris recipit: di an¬
acta beneficia recognoscit. dicat iaħ
Etiã cũ dixerit ñ considerat : iudicars
corã co ⁊ expecta eũ. Acsi dicerce.
Cñ idcirco dĩ considerare non credit᷑
quia tarde miseretur: intima cogita¬
tionis ingredere: atq illic corã euis
occłis causȩ tuȩ uiditiũ suscipe: & quȩ
ipse uiuendo contulisti. uł quȩ mi¬
sericordit̾ ꝑcepisti discerne. &̾ tunc
ad spei fidutiã redis. dũ bona tantȩ
benignitatis erubescit: quatenꝰ int̾
aduersa fident̃ expectes. quẽ ⁊ post
delicta ꝓpitiũ recolis. Speranda enĩ
fuerant suꝑna adiutoria : etiã si nul¬
la benefitia p̃cessisent. Sciendũq qͥa
ds̃ hominẽ quẽ benigne condidit :¬
ra cernere: ⁊ futura desperare. Iuã¬
ti est periculi. si in hac procella tri¬
bulationũ desperationis naufragio

Expanded text:
nec desperatione frangitur, quae tannec desperatione frangitur, quae tantorum munerum consolatione roboratur, quia spem de futuris recipit, dum transacta beneficia recognoscit. Dicat itaque: Etiam cum dixeris: Non considerat, judicare coram illo, et exspecta eum. Ac si diceret: Cum idcirco Deus considerare non creditur, quia tarde miseretur, intima cogitationis ingredere, atque illic coram ejus oculis causae tuae judicium suscipe; et quae ipse vivendo contulisti, vel quae misericorditer percepisti, discerne; et tunc ad spei fiduciam redis, dum bona tantae benignitatis erubescis, quatenus inter adversa fidenter exspectes quem et post delicta propitium recolis. Speranda etenim fuerant superna adjutoria, etiam si nulla beneficia praecessissent. Sciendumque quia Deus hominem quem benigne condidit ra cernere, et futura desperare; 829 quanti est periculi si in hac procella tribulationum desperationis naufragio
Abbreviated transcription (Latin):
Etiã cũ dixeris nonconsiderat: iudicar
corã illo: ⁊ expecta eũ. Fortasse enĩ
dũ clamor nr̃ quasi neglegitur: spes
quȩ cordi merat infirmat᷑. & suꝑna
ad uitoria de futura credimꝰ : quia
tardius in petramꝰ. Ac pęne in con¬
siderata deo er̃. ingemescimꝰ: quę
multa toleramꝰ. Sed cũ ista nos despe¬
rationis ꝓcella conturbat: coneussa
mens citius inportũ spei se conlocat.
sicausas suas cũ dño subtilit̃ pensat
sibona eiꝰ ad memoriã reuocat. si
mala quȩ bonis eiꝰ redidit. apud sema¬
ipsã callide non excusat. Siꝑ pendit
qͥd abeo iustę meruit ⁊ qͥd clementir
accepit. Si uitã suã uiuacit̃ diseutit.
si ante dei occłos omẽ qͦd agit ex¬
aminans semet ipsã sibi met non
abscondit. Si factã se quę non erat
memunit : si inluminatã se atq sul¬
leuatã quȩ intenebris iacebat agnos¬
cit. Hec gͦ insemet ipsã cuncta re¬
colligens. dũ bona accepta considerat.
ad uersa quȩ colerat non accusat.

Expanded text:
Etiam cum dixeris, non considerat, judicare coram illo, et exspecta eum. - Fortasse enim, dum clamor noster quasi negligitur, spes quae cordi inerat infirmatur, et superna adjutoria defutura credimus, quia tardius impetramus; ac pene inconsiderata Deo esse ingemiscimus, quae inulta toleramus. Sed cum ista nos desperationis procella conturbat, concussa mens citius in portum spei se collocat, si causas suas cum Domino subtiliter pensat, si bona ejus ad memoriam revocat, si mala quae bonis ejus reddidit apud semetipsam callide non excusat, si perpendit quid ab eo juste meruit et quid clementer accepit, si vitam suam vivaciter discutit, si ante Dei oculos omne quod agit examinans semetipsam sibimet non abscondit, si factam se quae non erat meminit, si illuminatam se atque sublevatam quae in tenebris jacebat agnoscit. Haec ergo in semetipsa cuncta recolligens, dum bona accepta considerat, adversa quae tolerat non accusat;
Abbreviated transcription (Latin):
litate substermint. Dicat gͦ. Quida
nos suꝑ ium̃ta tr̃ȩ : ⁊ suꝑ uolucresceli
erudit nos. Ac sidicerte. Infirmꝰ pr¬
sillanimitate uictꝰ ista nondixit: &id¬
cirro eũ aduersitatis tẽptatio ꝑculit.
quia tranqͥllitatis temꝑe hac cuncta
transeuntia nulla ꝑfectione superauit.
Huiꝰ enĩ uitȩ aduersa non ꝑorresceret:
siꝑfectionis merito ȩtiã secunda calcasse¬
tribulatione: ut econtra de gaudio serip¬
tũ est. ⁊ ilii seruoꝵ tuoꝵ inhabitabunt
ibi. Sed uidetur incertũ utrũ dicat
suꝑbiã maloꝵ non exaudice: anprope
suꝑbiã maloꝵ clamabt̃. Intelligi aut̃
meluis potest: si non exaudiri potuis
propt̃ maloꝵ suꝑbiam : quã clamare
referantur. Nã quod ꝓpt̾ maloꝵ suꝑbiã
clamant: supra iã dictũ est eo uersu¬
innuit᷑. qđ paulo subtilius ad tendatum
Quia sȩpe op pressi quidã dũ clamauerint
exse quidẽ merentur audiri: sed tamen
eoꝵ desideria propt̃ opprimentẽ suꝑ¬

Expanded text:
ilitate substernunt. Dicat ergo: Qui docet ilitate substernunt. Dicat ergo: Qui docet nos super jumenta terrae, et super volucres coeli erudit nos. Ac si diceret: Infirmus pusillanimitate victus ista non dixit, et idcirco eum adversitas tentationis perculit, quia tranquillitatis tempore haec cuncta transeuntia nulla perfectione superavit. Hujus enim vitae adversa non perhorresceret, si perfectionis merito etiam secunda calcassetribulatione, ut e contra de gaudio scriptum est: Filii servorum tuorum inhabitabunt ibi . Sed videtur incertum utrum dicatbiam malorum non exaudiet, an propter superbiam malorum clamabunt. Intelligi autem melius potest, si non exaudiri potius, propter malorum superbiam, quam clamare referantur. Nam quod propter malorum superbiam clamant, supra jam dictum estinnuitur, quod paulo subtilius attendatur, quia saepe oppressi quidem, dum clamaverint, ex se quidem merentur audiri, sed tamen eorum desideria propter opprimentium sup
Abbreviated transcription (Latin):
ti enĩ ambulant. & paulo post. Quoꝵ
finis interitus : quoꝵ ds̃ uent̃ est. ⁊ gła
inconfusione eoꝵ qͥ terrena sapiunt.
Nostra aut̃ conuersatio: incȩlis ÷. &r̾ur¬
sũ suꝑ uoluerrs cęli eruditũ senouerat:
cũ dicebat. Nescitis: qm̃ angłos uidi¬
cabimꝰ. Subse uim̃ta cernebat: quia
udelic& int̾ra adhuc positus calcabat
mores hominũ: qͥ in infimis conuer¬
sant᷑. Et rursũ uolatũ uolucrũ me¬
ritoꝵ dignitate transcenderat: quiad
subiturus cęlestia. iudicaturũ se angłos
ñ ignorabat. In illis inmundoꝵ infima:
in istis suꝑboꝵ sũma calcabat. Mentes¬
quippe scõꝵ transitoria cuncta despi¬
ciunt : ⁊ sub se labi quicqͥd suꝑbit. qͥcqͥd
p̃terit contemplantur. & quasi inqͦdã
rerũ uertice constitute. tanto sibi
om̃ia subesse conspitiunt: quanto
semet ipsos ueruis auctori omĩum sub¬
dunt. Atq inde cuncta transcendẽ.
unde crratori cunctoꝵ se uera hum¬

Expanded text:
ti enim ambulant. Et paulo post: Quorum ti enim ambulant. Et paulo post: Quorum finis interitus, quorum deus venter est, et gloria in confusione ipsorum, qui terrena sapiunt. Nostra autem conversatio in coelis est . Et rursum super volucres coeli eruditum se noverat, cum dicebat: Nescitis quoniam angelos judicabimus ? Sub se jumenta cernebat, quia videlicet in terra adhuc positus calcabat mores hominum qui in infimis conversantur. Et rursum volatum volucrum meritorum dignitate transcenderat, quia subiturus coelestia judicaturum se angelos non ignorabat. In illis immundorum infima, in istis superborum summa 826 calcabat. Vequippe sanctorum transitoria cuncta despiciunt, et sub se labi quidquid superbit, quidquid praeterit, contemplantur; et quasi in quodam rerum vertice constitutae, tanto sibi omnia subesse conspiciunt, quanto semetipsas verius auctori omnium subdunt; atque inde cuncta transcendunt, unde creatori cunctorum vera se hum
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rȩ. ⁊ suꝑ uolucres cęli erudit nos. Nã
sic᷑ ium̾toꝵ uocabulo signat᷑ uita ho¬
minuĩ carnis adhuc motibꝰ subclitoꝵ: ita
apellatione uolucrũ. figuratur elatio
reni homines: ꝑuolucres uero demo¬
nia de signentur. Vnde cũ semina uix
ta uiã dñs dicerae cecidisse: subiunx.
Uenerunt uolucres cęli: ⁊ comederunt
ea. Nimirũ ꝑuolucres : signans aere¬
as potestãtes. Scĩ aut̃ uiri qr nec in¬
fima hominũ exempla appetunt. nec
uirtute eruditionis excrescunt. Suꝑ
ium̃ta enĩ t̾rȩ edoctisunt: qr quic qͥd
inimis potest ambiri despiciunt. Suꝑ
uolucrrs quoq cęli eruditi st̃: qͥa om̃s
inmundoꝵ sp̃uũ insidias conp̾hendt̃.
uita qđ p̃terit quęrunt. Suꝑ uolucreᷤᷤ
cęli eruditi st̃: qr potestates aerras quas
adhuc ꝑcarnis infirmitatẽ tolerant.
iã uitȩ meritis calcant. Paulus iã suꝑ
uim̃ta terrȩ edoctus fuerat. dicens. Mul¬

Expanded text:
terrae, et super volucres coeli erudit nos. Nam terrae, et super volucres coeli erudit nos. Nam sicut jumentorum vocabulo signatur vita hominum carnis adhuc motibus subditorum, ita appellatione volucrum figuratur elatio reni homines, per volucres vero daemonia designentur. Unde cum semina Dominus juxta viam diceret cecidisse, subjungit: Venerunt volucres coeli, et comederunt ea , nimirum as potestates. Sancti autem viri, quia nec infirma hominum exempla appetunt, nec  volucres, virtute eruditionis ejumenta enim terrae edocti sunt, quia quidquid in imis potest ambiri despiciunt. Super volucres quoque coeli eruditi sunt, quia omnes immundorum spirituum insidias comprehendunt. vita quod praeterit quaerunt. Super voluores coeli eruditi sunt, quia potestates aereas, quas adhuc per carnis infirmitatem tolerant, jam vitae meritis calcant. Paulus jam super jumenta terrae edoctus fuerat, dicens: Mul
Abbreviated transcription (Latin):
bestiali ad luxuriȩ uoraginẽ deuol¬
uant᷑. sollicite cogitationes m̃tis a su¬
ꝑ biȩ uolatu custodiunt: acne infima
decipiendo corruant. omẽ qđ subli¬
mit̾ sapiunt. humilit̾ p̃munt. Rec¬
te itaq dr̃. Qui doc& nos suꝑ ium̃ta
t̃rȩ: ⁊ suꝑ uolucres eęli erudit nos.
Sub audis: hoc quoq nondix̃. Hoc itaq¬
qđ ium̃tis ⁊ uolucribꝰ ante cellit: eum
non dixit intribulatione meiorare.
Acsi dicer&. Infirmꝰ quisq id circo ne¬
quaquã se inꝑturbatione conroborat:
quia ⁊ intranquillitate ñ temꝑat & ĩdõ
nescit aduersa tolerare: qͥa constitutꝰ
in ꝓsperis. cogitatione se non nouit
auolatu uolucrũ p̃mere: nec carnales
motus aium̃toꝵ ingluuiȩ sub leuare.
S edhoc beato iob tanto inconuenient᷑
dr̃: quanto uita eiꝰ int̾ alta ⁊infima
mirabilit̾ tẽperatur. Quod qͥdẽ intelligi
etiã alit̃ potest: qui doc&e nos suꝑiuum̃ta

Expanded text:
bestiali ad luxuriae voraginem devolbestiali ad luxuriae voraginem devolvantur, sollicite cogitationes mentis a superbiae volatu custodiunt; ac ne in infima desipiendo corruant, omne quod sublimiter sapiunt, humiliter premunt. Recte itaque dicitur: Qui docet nos super jumenta terrae, et super volucres coeli erudit nos. Subaudis, hoc quoque non dixit. 30. Iquod jumentis et volucribus antecellit, eum non dicit in tribulatione memorari. Ac si diceret: Infirmus quisque idcirco nequaquam se in perturbatione corroborat, quia et in tranquillitate non temperat; et ideo nescit adversa tolerare, quia constitutus in prosperis cogitatione se non novit a volatu volucrum premere, nec carnales motus a jumentorum ingluvie sublevare. Sed hoc beato Job tanto inconvenienter dicitur, quanto vita ejus inter alta et infima mirabiliter temperatur. Quod quidem intelligi et aliter potest: Qui docet nos super jumenta