comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯt̃iȩ. picta facies. auri rapuit ambitioͦ
Nlusla fuit aliq̃ romȩ matronarũ quȩ
neã posset edomare mentẽ. nisi lugens
atq ieumnans. squalens sordib. fletib pene
cecata. quã continuis noctib dnĩ miscd̾iam
dep̾cantẽ sol sepe depͣhendit. cuĩ canticũ
psalmi st̃. sermo euangłium. delitiȩ conti¬
nentia. uita ieiuntũ. Nulla me potuita
liqͣ delectare. nͥ illa ꝗͣ manducantẽ nun¬
qͣ uidi. Des postꝗͣ eam ꝓ sue mest̾or casti¬
tatis uenerari. colere. suspicere cepi: om̃s
me slico deseruere uirtutes. O inuidia pͥ¬
mũ mordax tui . o sathanȩ calliditas. semꝑ
scã ꝑsequens. Nullȩ aliȩ romane urbi fabu¬
lam p̃buert᷑. nͥ paula & melaniã. quȩ con¬
temptis facultatib pignoribq desertis.
crucẽ dñi qͣsi quoddam pietatis leuauere
uexillũ. Si balneas pecerent. unguenta
eligerent. diuitias & iuduitate hab̾ent
uidi. & in gehennam ignis cum ieuinis

Expanded text:
gemmae, picta facies, auri rapuit ambitio? gemmae, picta facies, auri rapuit ambitio? nulla fuit Romae alia matronarum, quae meam posset domare mentem, nisi lugens atque ieiunans, squalens sordibus, fletibus paene caecata, quam continuis noctibus domini misericordiam deprecantem sol saepe deprehendit, cuius canticum psalmi sunt, sermo euangelium, deliciae continentia, uita ieiunium. nulla me alia potuit delectare, nisi illa, quam manducantem numquam uidi; postquam eam pro suae merito sanctitatis uenerari, colere, suspicere coepi, omnes me ilico deseruere uirtntes. 0 inuidia primum mordax tui! o satanae calliditas semper sancta persequens! nullae aliae Romanae urbi fabulam praebuerunt, nisi Paula et Melanium, quae contemptis facultatibus pignoribusque desertis crucem domini quasi quoddam pietatis leuauere uexillum. eligerent, divitias et viduitatem 197 haberent videri, et in gehennam ignis cum jejuniis,
Abbreviated transcription (Latin):
ctio assiduitatẽ. assiduitas familiaritatẽ
familiaritaᷤ fiduciam fecerat. Dicant
es atitꝰ insonut: Obliquus sermo. ołs
petulans fuit. Nichil mͥ aliuid obict᷑. nͥ
sexus meus. Et hoc minꝗͣ obicit᷑. nͥ cũ ie¬
rosolimã paula ꝓficiscit᷑. Ista credider̃t
mentienti. cur ñ credunt negantiꝰ Idẽ¬
ẽ. homo ipse quẽ fuerat. fatit᷑ ins ontẽ. qͥ du¬
dũ noxium loquebat᷑. Et certe uernatẽ ma¬
gis expͥmunt torñta ꝗͥ risum. nͥ qd faciliꝰ ere¬
dit᷑ qd̃ aut fichum libenter audit᷑: aut ñ fic¬
tum ut fingat᷑ impelltt᷑. Anteqͣ dbͣmũ sc̃ȩ sau¬
lȩ nossẽ: toci in me urb̃ studia c̾sonabant.
om̃ium penȩ iudicio dignꝰ sumo sacerdotio
decernebar. Beatȩ menioriȩ damasus. sermo
meus ȩrat. Dicebar sc̃i. dicebar humuił. &̾ di¬
sertꝰ. Nunqͥd domũ aliciuꝰ lascuuoris ingres¬
sus sumꝰ Nlumqͥd me uestes sericȩ. nitentes

Expanded text:
ctio adsiduitatem, adsiduitas familiaritatem; ctio adsiduitatem, adsiduitas familiaritatem; familiaritas fiduciam fecerat. dicant,aes alicuius insonuit? obliquus sermo, oculus petulans fuit? nihil mihi aliud obicitur nisi sexus meus?, et hoc numquam obicitur, nisi cum Hierosolyma Paula proficiscitur. esto: crediderunt mentienti; cur non credunt neganti? ideest homo ipse, qui fuerat: fatetur insontem, qui dudum noxium loquebatur; et certe ueritatem magis exprimunt tormenta quam risus, nisi quod facilius creditur, quod aut fictum libenter auditur aut non fictum, ut fingatur, inpellitur. Antequam domum sanctae Paulae nossem, totius in me urbis studia consonabant. omnium paene iudicio dignus summo sacerdotio decernebar; beatae memoriae Damasi os meus sermo erat; dicebar sanctus, dicebar humilis et disertus. numquid domum alicuius lasciuioris ingressus sum? numquid me uestes sericae, nitentes
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ tuȩ restituere: qđ
merit᷑. Ego enim indignꝰ.
neestunare unꝗͣ potu nec optare. tit
mͥ tantũ in xp̃o largiteris affectũ. Et li¬
cet me sceleratũ quidã putent. & omib
flagitiis obrutũ. & ꝓ peccatis meis etiã
hȩo partia st̃ : tam̃ tu bene facis. qđ extua
mente etiã malos bonos putas. Pericłosũ
qͥppe ẽ. de seruo ałtiꝰ udicare. & ñ facił
uenia. praua dixisse de rectis. Henet. ue¬
met illa dies. & mecũ dolebis ardore ñ
pauco. Ego ꝓbrosus. ego uersipellis & lu¬
bricꝰ. ego menqax. & sathanȩ arte deci¬
piens. Quio istas a tutiꝰas hec ł creddidis¬
se uł finsisse de insontib. an etiã de no¬
is. corde gaudebant. Uidebat dñs & sub
idicio reseruabat. Qli incessũ meũ ca¬
lumni abat᷑ & risũ. ille unltin detrabebut.
hic in simplicitate aliud suspicabat᷑. Le¬
ne ecte trienniũ cũ eis uixi. Multa me
uirgimĩ crebro tba circundedit. dmtinoᷤᷤ
libros ut potui ñ mał sepe disserui. Le¬

Expanded text:
animae tuae restituere, quod meretur. ego enim indignus nec aestimare umquam potui nec optare, ut mihi tantum in Christo largireris adfectum. et licet me sceleratum quidam putent et omnibus flagitiis obrutum et pro peccatis meis etiam haec parua sint, tamen tu bene facis, quod ex tua mente etiam malos bonos putas. periculosum quippe est de seruo alterius iudicare et non facilis uenia praua dixisse de rectis. ueniet, ueniet illa dies, et mecum dolebis ardere non paucos. Ego probrosus, ego uersipellis et lubricus, ego mendax et satanae arte decipiens! quid est astutius, haec uel credidisse uel finxisse de insontibus, an etiam de nois, corde gaudebant: uidebat dominus et o cum eis iudicio reseruabat. alius incessum meum calumniabatur et risum, ille uultui detrahebat, haec in simplicitate aliud suspicetur. paene certe triennio cum eis uixi; multa me uirginum crebro turba circumdedit; diuinos libros, ut potui, nonnullis saepe disserui; le
Abbreviated transcription (Latin):
putarẽ. In eodẽ enĩ luco hesitat. & excep¬
tis uerb tinnuł atq em̃dicatis nichil ali¬
ud loquit᷑. Tam̃ multũ egimus. ut dũ
epłȩ meȩ respond̃e conat᷑. aꝑtius se ꝓ¬
dẽt: & blasphemias om̃ib patefaceret.
Quicqͥd enĩ in miserabili illa synodo diospo¬
litana dixisse se denegat in hoc oꝑe ꝓ
ficet᷑ : nec gͣnde ÷ inemptissimis tienus
respondẽ. Si autẽ dñs uitã tribuerit: &
notarioꝵ habuerunus copiam. paucis
lucubratiuncuł respondebimꝰ. ñ ut conti¬
neamꝰ heresim emortuã. s ut inꝑiciam
atq blasphemiam nr̃is sermonib c̃fu¬
temꝰ. Meliusq hoc faceret sci̾tas tua: ne
cõpellam̃ cont᷑ herecic̃ nr̃a laudare.
Scĩ filii cõmunens. albina. pinianꝰ. & melania.
plurimũ uos salutant. Has littulas de scã
rendas. Neptis ura paula miserabiliter
dep̾cat᷑ ut memores eiꝰ sitis: & multum
salutat incolumes uos. Et memores

Expanded text:
putarem; in eodem enim luto haesitat et excepputarem; in eodem enim luto haesitat et exceptis uerbis tinnulis atque emendicatis nihil aliud loquitur. tamen multum egimus, ut, dum epistulae meae respondere conatur, apertius se proderet et blasphemias omnibus patefaceret. quicquid enim in miserabili illa synodo Diospolitana dixisse se denegat, in hoc opere profitetur. nec grande est ineptissimis naeniis respondere. si autem dominus uitam tribuerit et notariorum habuerimus copiam. paucis lucubratiunculis respondebimus, non ut conuincamus haeresim emortuam, sed ut inperitiam atque blasphemiam nostris sermonibus confutemus; meliusque hoc faceret sanctitas tua. ne compellamur contra haereticum nostra laudare. sancti filii communes. Albina. Pinianus et Melania, plurimum uos salutant. has litterulas de sanrendas. neptis uestra Paula miserabiliter deprecatur. ut memores eius sitis, et multum uos salutat. incolumes uos et memores
Abbreviated transcription (Latin):
Anno p̾cito qͣsi nequaꝗͣ africã reuersu rus.
mea ad dignationẽ ur̾am scripta non sũpsit
dm̃ deo gr̾as agimꝰ qd ita euenit ut nr̃m
silentium ur̃is epłis uinceretis. Michi enĩ
om̃is occasio gͣtissima. ẽ ꝑ quã scribo ur̃e re.¬
uerentie. testẽ in uocans dm̃. qͦd si fieri possit
assumptis alis columbȩ ur̃is amplexibus
implicarer. semꝑ quidẽ ꝓmerito uircutũ
toribꝰ uob̃ heresis celestina iugulata. eꝰ.
Quȩ ita infecit corda multoꝵ : ut cũ suꝑa¬
tos dampnatosq eeͣ. se sentiant. tam᷑ ue
de hereseos ꝑdidisse. Qd̾ autẽ querccis u¬
trum rescripserim. contͣ libros anniani
pseudo diaconi celedensis. qui copiosissi¬
me pascit᷑ ut alienȩ blasphemie uerba
fruola sũ ministret. satis me ipsos libroᷤᷤ
suscepisse. Non autẽ multũ t̃pris & ex in¬
de uł ingruentib morb uł dormitione
scẽ & uenerabił filiȩ nr̃e eusto. hiȩ ita do¬
luisse: ut ꝓpe modũ concempnendos

Expanded text:
aeterito, quasi nequaquam in Africam reversurus, mea ad Dignationem vestram scripta non sumpsit. Tamen Deo gratias agimus quod ita evenit, ut nostrum silentium vestris epistolis vinceretis. Mihi enim omnis occasio gratissima est, per quam scribo vestrae Reverentiae; testem invocans Deum quod si posset fieri, assumptis alis columbae, vestris amplexibus implicarer, semper quidem pro merito virtutum toribus vobis, haeresis Celestiana jugulata est, quae ita infecit corda multorum, ut cum superatos damnatosque esse se sentiant, tamen vedae haereseos perdidisse. 2. Quod autem quaeritis, utrum rescripserim contra libros Anniani al. Amandi , Pseudodiaconi Celedensis, qui copiosissime pascitur, ut alienae blasphemiae verba frivola subministret, sciatis me ipsos libros isuscepisse, non ante multum temporis; et exinde uel ingruentibus morbis uel dormitione sanctae et uenerabilis filiae uestrae Eustochiae ita doluisse, ut propemodum contemnendos
Abbreviated transcription (Latin):
UITIU TROM CLAUDICANT ETDE
&e nefractis qͥdẽ ceruicib mclinan¬
tur. habentes affectum erroris
soe̾ ac uenerabiles filiȩ tuȩ : siplietc̾ te
salutant. Ers tuos. dnm̃ meũ alrpiũ
salutes p̾cor coronã tuam. Capta ierłm
tenet᷑ anabuchodonosor. nec iereiniȩ in
audire consilia: qͥn potiꝰ egiptũ desi¬
derat. ut moriat᷑ in tapnes: & ibi
seruitute ꝑeat sempiterna.

Expanded text:
ulti utroque claudicant pede et ne fractis quidem ceruicibus inclinantur habentes affectum erroris sanctae et uenerabiles filiae tuae suppliciter te salutant. fratres tuos, dominum meum Alypium salutes, precor coronam tuam. capta Hierusalem tenetur a Nabuchodonosor nec Hieremiae uult audire consilia, quin potius Aegyptum desiderat, ut moriatur in Taphnes et ibi seruitute pereat sempiterna.
Abbreviated transcription (Latin):
deat ne cadat. Et. inuicẽ onera ur̾a portate
&̾ angłi susurronũ. Multȩ homuinib uie
uident᷑ uistȩ & postea repꝑuint᷑ pͥuue. e
in testiceis uascłis tͥesaurꝰ sepe recondit᷑.
Pecrũ ter negantẽ. amare in iocũ suũ res¬
tituert̾ sacrime. Cui plus dithitelt᷑. plus
amat. De toto grege silet᷑. & ob unꝰ mor¬
bidȩ pecudis salutem angłi letant᷑ in gloͥ
Qmieͣ st̾ẽgo bonus. quare ocls tuus naquã¬

Expanded text:
deat ne cadat, et: inuicem onera uestra portate.deat ne cadat, et: inuicem onera uestra portate.et anguli susurronum. multae hominibus uiae uidentur iustae et postea repperientur prauae, et in testaceis uasculis thesaurusPetrum ter negantem , amarae in suum locum restituere lacrymae. Cui plus dimittitur, plus amat . De toto grege siletur, et ob unius morbidae pecudis salutem Angeli laetantur in coelo. Amice, si ego bonus sum, quare oculus tuus n
Abbreviated transcription (Latin):
longũ sermonẽ breui
spatio coartaui: qr & uo¬
biscũ uolebã ꝓlixiꝰ loqͥ.
&̾ angustia scedule cogebat tacere. Nc̃ gͥ m
genio ẽ. uicta parꝑies. Mmutȩ qͥdẽ litt̾e.
s cõfabulatio longa ẽ. Et tam̃ in hoc neces¬
sitatis articło animaduertite caritatẽ. cũ
me nec penuria scriptionis ualuit ꝓhib̾e
ne scribem. Uos aut̃ ignoscite obsecro dolen¬
ti. Dico enim ib̾s. dico lacrimans & igłioscenꝰ
ne unũ qͥdẽ apicẽ totiens uob̾ tribuenti offi¬
cium p̾stititis. Scio ꝙ nulla cõmunio luci
& tenebris ẽ. nulla cũ ancilł dei & peccato¬
rib sotiatio. At tam̃ & mereͥx dño pedes
lacrimis lauit  & de dñor micis canes edirs.
peccatores. Non enim eͥgent sani medico. &
magis uult p᷑enitenitiã peccatoris ꝗͣ mortẽ
Et errantẽ ouicłam suis humeris refc̾it᷑. &
ꝓdigum filiũ reuertentẽ excipͤit lecꝰ pat̾.
dicare. Tu enimͦ qͥs eͥs qͣ alienum seruũ ui¬
dices ͦ Suo dño stat aut cadit. Et qͥ stat᷑. fu¬

Expanded text:
 sermonem breui spatio coartaui, quia et uobiscum uolebam prolixius loqui et angustia scedulae cogebat tacere. nunc igitur ingenio est uicta pauperies. minutae quidem litterae, sed confabulatio longa est. et tamen in hoc necessitatis articulo animaduertite caritatem, cum me nec penuria scriptionis ualuit prohibere, ne scriberem. uos autem ignoscite, obsecro dolenti; dico enim laesus, dico lacrimans et irascens: ne unum quidem apicem totiens uobis tribuenti officium praestitistis. scio quia nulla communio luci et tenebris est, nulla cum ancillis dei et peccatoribus socilacrymis lavit , et de dominorum micis canes edunt . peccatores. Non enim egent sani medico . Et magis vult poenitentiam peccatoris, quam mortem. Et errantem oviculam suis humeris refert. 26 Et prodigum filium revertentem, excipit laetus pater . s. tu enim quis es, qui alienum seruum iudices? suo domino stat aut cadit, et: qui stat, ui
Abbreviated transcription (Latin):
asteriũ ippodiaconũ digna¬
tioni iue epłam miseram. ꝓmptũ reddeis
salutationis officiũ. quam cͥ arbitror red
dein ut baiulũ licterarũ habeas cõmen¬
datũ. & mͥ scias germanissimũ. & inqͥb¬
cunq necessitas postularit foueas atq
sustentes. ñ quo aliqua re xp̃o tribuente
indigeat. s quo bonorũ amicicias aui¬
dissime expetat. & se in his coniugendis
maximũ putec beneficiũ consecutum
Cur autẽ adoccident̾e nauigauerit. ipso
poteris narrante cognoscere. Nos in mo-¬
nasterio constituti uariis hinc inde fluc¬
tibꝰ quatimur. & ꝑegrinationis molesti¬
as sustinemꝰ. S credimꝰ in eo qui dixie.
confidite ego uici mundũ: qͦd ipso tri¬
buente & prȩsulȩ. contra hostẽ diabolu
uiccoriã consequam᷑. Scm & uenerabi¬
lem frẽm nr̃m papã alipiũ. ut meo
obseqͥo salutes obsecro. Sc̃i fr̃s qui nob̾¬
cum inmonasterio dno seruire festinan.
oppido te salutant. In columem te &

Expanded text:
Asterium hypodiaconum dignationi tuae epistulam miseram promptum reddens salutationis officium, quam tibi arbitror redddein, ut baiulum litterarum habeas commendatum et mihi scias germanissimum et, in quibuscumque necessitas postularit, foueas atque sustentes,\' non quo aliqua re Christo tribuente indigeat, sed quod bonorum amicitias auidissime expetat et se in his coniungendis maximum putet beneficium consecutum. cur autem ad occidentem nauigauerit, ipso poteris narrante cognoscere. Nos in monasterio constituti uariis hinc inde fluctibus quatimur et peregrinationis molestias sustinemus. sed credimus in eo, qui dixit: Confidite; ego uici mundum, quod ipso tribuente et praesule contra hostem diabolum uictoriam consequamur. sanctum et uenerabilem fratrem\' nostrum papam Alypium ut meo obsequio salutes, obsecro. sancti fratres, qui nobiscum in monasterio domino seruire festinant, oppido te salutant. incolumem te et
Abbreviated transcription (Latin):
rente & longa spacia trans mittence. nob̃̾
debet᷑ oti uͭ. Simulq ut cũ uenia &
honore tuo dixerim ne solus mͥ depoe¬
tis aliqͥd ꝓposuisse uidearis: memento
daretis & entelli. & uulgaris ꝓuerbii.
quod bos lassus fortius figat pedem. Tristes
hȩc ditauimꝰ. Utinam mererem᷑ cõplexus
tuos. & collatione mutua uel doceremus
solita maledicta sua. calpurniꝰ cognam᷑¬
to la narsꝰ. Queꝰ affricam quoq studio eiꝰ
didici ꝑuenisse. Ad quȩ breuit᷑ ex parte
respondi. & libelli eius uob̾ misi exempla¬
ria. latius opꝰ cũ opportunum fuerit pͥmo
missurꝰ tempore. Inqͦ illud caui. ne inqͦ¬
quã existimatione ledẽm xꝑianam .s
tantum ut delirantis imꝑiti mendatiu
ac uecordiã confutarẽ. Alem̃to mei scȩ
ac uenerabilis papa. Nide qͦntuͦ te dili¬
gam. ut ne ꝓuocatꝰ quidẽ uoluerim res-¬
pondere. ne credam tuũ. ẽẽ. quod in altero
forte repꝰhenderẽ. Fr̃ cõmunis simplicit᷑

Expanded text:
rente et longa spatia transmittente nobis rente et longa spatia transmittente nobis debetur otium simulque, ut cum uenia et honore tuo dixerim, ne solus mihi de poetis aliquid proposuisse uidearis, memento Daretis et Entelli et uulgaris prouerbii, quod bos lassus fortius figat pedem. tristes haec dictauimus. tuos, et collatione mutua vel doceremus solita maledicta sua Calpurnius cognomento Lanarius, quae ad Africam quoque studio eius didici peruenisse. ad quae breuiter ex parte respondi et libelli eius uobis misi exemplaria latius opus, cum opportunum fuerit, primo missurus tempore. in quo illud caui, ne in quoquam existimationem laederem Christianam, sed tantum ut delirantis inperiti mendacium ac uecordiam confutarem. memento mei, sancte ac uenerabilis papa. uide, quantum te diligam, ut ne prouocatus quidem uoluerim respondere nec credam tuum esse, quod in altero forte reprehenderem. frater Communis suppliciter
Abbreviated transcription (Latin):
be. uel mitte exemplaria ueriora: ut
absq. ullo rancore stomachi inscriptu¬
rarũ disputatione uersem᷑. & uel nr̃m
emendemꝰ errorẽ. uel aliũ frustra re¬
p̾hendisse doceamꝰ. Absit aucẽ ame. ut
quicquã de libris beatitudinis tuȩ attin¬
gere audeam. Sufficic enim mͥ ꝓbare
mea. & aliena ñ carpere. Cetertim optime
nouit prudentia tua unt̾quenq in suo
sensu abundare. & puerilis. eẽ. iactantiȩ¬
quod olim ad olescentuli facere consuerͣant
accusando illustres uiros suo nomini famã
quȩrere. Nec tam stultꝰ sum ut diuersita¬
te explanationum tuaruͦ me ledi pucẽ.
qͥa nec tu lederis si nos contraria senserimꝰ.
S illa. ẽ. uera int᷑ amicos rep̾hensio. si
nr̃a oꝑa non uidentes. alioꝵ iuxta ꝑsui̾
manticã considẽmꝰ. Suꝑ. ẽ. ut diligas dili¬
gentẽ. & scripturarũ campo iuuenis serẽ
non ꝓuoces. Nos nrͣa habuimꝰ tempora.
&e cucurrimꝰ quantu potuimꝰ. Nc̃ ce cur¬

Expanded text:
ibe, vel mitte exemplaria veriora; ut ibe, vel mitte exemplaria veriora; ut absque ullo rancore stomachi in Scripturarum disputatione nersemur et uel nostrum emendemus errorem uel alium frustra reprehendisse doceamus. Absit autem a me, ut quicquam de libris beatitudinis tuae adtingere audeam. sufficit enim mihi probare mea et aliena non carpere. ceterum optime nouit prudentia tua unumquem- . que in suo sensu abundare et puerilis esse iactantiaequod olim adulescentuli facere consueuerant, accusando inlustres uiros suo nomini famam quaerere. nec tam stultus sum, ut diuersitate explanationum tuarum me laedi putem, quia nec tu laederis, si nos contraria senserimus. sed illa est uera inter amicos reprehensio, si nostram peram non uidentes aliorum iuxta Persium manticam consideremus. superest, ut diligas diligentem et in scripturarum campo iuuenis senem non prouoces. nos nostra habuimus tempora et cucurrimus, quantum potuimus. nunc te cur
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimo papȩ AuGUSTI¬
lo. Ieronimꝰ in dño salute
n ipso ꝓfectionis articulo
sc̃i filii nr̃i asterii ippodia¬
coni necesarii mei beacitudins tuȩ ad¬
me. Litterȩ suꝑ uenerunt. qͥb satis facis
ce contra paruitate̾ meã librum romã
ñ misisse. Hoc uec ego factũ audieram.
ꝑuenert. in qua hortaris me. ut naa y¬
lo canam. & imiter tesicorũ int᷑ uituꝑa¬
tiones & laudes elenȩ fluctuantẽ. ut
qui decrahendo ocłos ꝑdiderat. laudan¬
do reciꝑet. Ego simplicit᷑ fateor dignatio¬
mͥ uiderent᷑ : cam̃ n᷑cemere exemplarib
litterarum credendũ putaui. ne forte me
respondente. lȩsus iuste ex postulares qͦd
ꝓbarc aute debuissem tuũ. eẽ. sermonẽ.
& sic rescribere. Accessit ad mota. sceͣ &
uenerabilis paulȩ longa infirmitas.
Dũ enĩ languenti multo cempore asse
mine scripserat obliti sumꝰ. memores
illiꝰ uersiculi. Musica in luccu. importu¬
na narratio. Itaq si tua. ẽ. epła aꝑte scͥ¬

Expanded text:
simo Papae AUGUSTINO HIERONYMUS in Domino salutem. 1. In ipso profectionis articulo sancti filii nostri Asterii Hypodiaconi, necessarii mei, beatitudinis tuae litterae ad me pervenerunt, quibus satisfacis, te contra parvitatem meam librum Romam non misisse. Hoc nec ego factum audieram, pervenerunt: in qua hortaris me, ut παλινlo canam, et imiter Stesichorum inter vituperationem et laudes Helenae fluctuantem, ut qui detrahendo oculos do receperit. Ego simpliciter fateor Dignatiomihi viderentur, tamen non temere exemplaribus litterarum credendum putavi; ne forte, me respondente laesus, juste expostulares, quod probare ante debuissem tuum esse sermonem, et sic rescribere. Accessit ad moram sanctae et venerabilis Paulae longa infirmitas. Dum enim languenti multo tempore assidmine scripserat, obliti sumus, memores illius versiculi: « Musica in luctu, importuna narratio » . Itaque, si tua est epistola, aperte scr
Abbreviated transcription (Latin):
marreuȩ damnationes herecicor. Nec fuit
pͥncipiũ. dum adbuc testes qͥ pͥus ab eisȩ
eruditi & postea ab heretico fuerant erro¬
re correpti. dum ostendit multitudinẽ de¬
uolimina. Quȩ enim data manu scorpii
monstrabant᷑. dum acciti frequentib lit¬
teris heretici ut se defendent uenire: ausi
st̃. tantaq uis conscientiȩ fuit. ut magi
absentes damnari. ꝗͣ p̾sentes coargni ma¬
luerint. Huĩ tam głose uictoriȩ origo
marcella ẽ. tuq caput horũ es & causa
bonoꝵ. que scis me uera narrare. que no¬
sti uix de muitis pauca dicere. ne lagenti
fastidiũ faciat odiosa replicatio. & uidear
apud mauuolos. sub occasione laudis alt̾u
stomachũ meũ diligerẽ. Pergam ad reliq̃
De occidentis partib ad orientẽ turbo
transgressus: iminitabat᷑ plurimis magna
naufragia. Tc̃ impletũ ẽ. Putas ueniens fili
hominis inueniet fidẽ suꝑ terra. Refrige¬
rata caritate multoꝵ. pauci qui amabant

Expanded text:
Marcellae. damnationis hereticorum haec fuit Marcellae. damnationis hereticorum haec fuit principium, dum adducit testes, qui prius ab eis eruditi et postea ab heretico fuerant errore correcti, dum ostendit multitudinem deuolumina, quae emendata manu scorpii monstrantur, dum acciti frequentibus litteris heretici, ut se defenderent, uenire non ausi sunt tantaque uis conscientiae fuit, ut magis absentes damnari quam praesentes coargui maluerint. huius tam gloriosae uictoriae origo Marcella est tuque caput horum et causa bonorum, quae scis me uera narrare, quae nosti uix de multis pauca dicere, ne legenti fastidium faciat odiosa replicatio et uidear apud maliuolos sub occasione laudis alterius stomachum meum digerere. pergam ad reliqua. De occidentis partibus ad orientem turbo transgressus minitabatur plurimis magna naufragia. tunc inpletum est: putas, ueniens filius hominis inueniet fidem super terram? refrigerata caritate multorum pauci, qui amabant
Abbreviated transcription (Latin):
genio ceteros estimabat: publice restitit.
malens deo placere ꝗͣ hominib. Laudat
saluator in euangłio uillicũ iniqͥtatis. qd̃
contia dnm̃ qͥdẽ. at tam̃ ꝓ se prudenter
fecerit. Cernenteᷤ heretici de parua scintilla
marima incendia concitari. & dudũ sub¬
positã flãmã iã ad culmina ꝑuenisse.
nec posse latere qđ muitos deceꝑat: pe¬
tunt & impetrant ȩccłiasticas epłas. ut cõ¬
municantes ecsiȩ disced̾e uid̾ent᷑. Non
multũ tempꝰ in medio. succedit pontificatũ
uir insignis anastasiꝰ. que roma hab̾e ñ
meruit. ne orb caput sub tali ep̃o trunca¬
ret᷑. Immo iccirco raptꝰ atq translatꝰ ẽ.
ne semel latam sententiã p̾cib suis
flectere conaret᷑. dicente dño ad ierenuã
Ne oraueris ꝓ popło isto. neq dep̃ceris in
bonũ. Quia si ieiunauerint & holocau
eas. In gladio enim. fame & pestilentia.
ego consumã eos. Dicaf itaq has ad laudẽ

Expanded text:
genio ceteros aestimabat, publice restitit genio ceteros aestimabat, publice restitit malens deo placere quam hominibus. Laudat saluator in euangelio uilicum iniquitatis, quod contra dominum quidem, attamen pro se prudenter feceiit. cernentes heretici de parua scintilla maxima incendia concitari et suppositam dudum flammam iam ad culmina peruenisse nec posse latere, quod multos deceperat, petunt et inpetrant ecclesiasticas epistulas, ut communicantes ecclesiae discedere uiderentur. non multum tempus in medio, succedit in pontificatum uir insignis Anastasius, quem diu Roma habere non meruit, ne orbis caput sub tali episcopo truncaretur; immo idcirco raptus atque translatus est, ne semel latam sententiam precibus suis flectere conaretur dicente domino ad Hieremiam: ne oraueris pro populo isto neque depreceris in bonum, quia, si ieiunauerint, non exaudeas; in gladio enim, fame et pestilentia ego consumam e o s. dicas: \'quo hoc?\' ad laudem
Abbreviated transcription (Latin):
In hac tranqͥllitate & dm̃ seruitute: herecica
in his ꝓuincus exorta tempestas cuncta tur¬
bauit. & in tantã rabie concitata ẽ. ut nec
sibi nec ulli bonoꝵ parteret. Et qͣsi parum
ee̾t. hic uniuersa monuisse: naue plenam
blasphemiarũ romano intulit portu. inue¬
mtq ꝓtinꝰ patella oꝑtulum. & romanȩ fi¬
dei purissimũ fonte luctuosa ceno ꝑmis¬
cuere uestigia. Nec mirũ sim plateis &in
foro rerũ uenaliũ fictꝰ ariolus stultoꝵ uer¬
beret nates. & obtorto fuste dentes morden¬
tium quatiat. cum uenenata spurcaq doc
trina rome inuenerit quos rnduceret. Ic̃ libro¬
cipłs oabiot uere nominis sui suntale̾ ma¬
tradictio. & pharisea turbata scola. Ic scã mar¬
cella quȩ dui cohibuetat ne ꝑ emulationem
qͥppiã facere credet᷑. postꝗͣ sensit fidem apli¬
co ore landatam in plerisq uiolari. ita ut
sacerdotes qͦ & ñ nullos monachore. maxime¬
q scłi homines in assensum sui traheret.

Expanded text:
In hac tranquillitate et domini seruitute heretica In hac tranquillitate et domini seruitute heretica in his prouinciis exorta tempestas cuncta turbauit et in tantam rabiem concitata est, ut nec sibi nec ulli bonorum parceret. et quasi parum esset hic uniuersa mouisse, nauem plenam blasphemiarum Romano intulit portui inuenitque protinus patella operculum. et Romanae fidei purissimum fontem lutosa caeno permiscuere uestigia. nec mirum, si in plateis et in foro rerum uenalium pictus ariolus stultorum uerberet nates et obtorto fuste dentes mordentium quatiat, cum uenenata spurcaque dtrina Romae invenerit quos induceret. Tunc librocipulus ὄλβιος, vere nominis sui, si in talem matradictio et pharisaeorum turbata schola. tunc sancta Marcella, quae diu coniuerat, ne per aemulationem quippiam facere crederetur, postquam sensit fidem apostolico ore laudatam in plerisque uiolari, ita ut sacerdotes quoque et nonnullos monachorum maximeque saeculi homines in adsensum sui traheret
Abbreviated transcription (Latin):
ualde prudens erat. & nouerat illud qđ
docere qd facias. sic interrogata respondebrit.
ut etiã sua ñ sua diceret. s uł mea uł cuiꝰ¬
libet alteriꝰ. ut & in ipso qđ docebat se dis¬
cipłam fateret᷑. Sciebat enim dictũ ab apło.
Docere aut̾ mulieri ñ ꝑmitto. ne uirili
serui & interdum sacerdotib de obscuris & am¬
bigiis sciscitantib. facere uidet᷑ iniuriam.¬
ꝓ monast̾io fuit. & rus electũ ꝓpt̾ solitudinẽ.
Muitoq ita uixistis tempore: ut imitatione
ur̾i & conuersione multatũ gaudemꝰ romã
factã ieru̾solimã. Crebra uirginũ monast̾ia
monacher innumerabił multitudo. ut ꝓ
frequentia seruientiũ deo. qđ pͥus ignominiȩ
fuerat: ẽẽt. postea głȩ. Interum absentiã nr̃i
mutius solabam᷑ auoqͥis. & qđ carne nͨ potera¬
mꝰ sp̃u reddaebamꝰ. semꝑ se obuiare eplis. suꝑa¬
re officiis. salutationib p̃uenire. Non mul¬
tũ ꝑebat. que uigib sibi litceris uingebat᷑

Expanded text:
ualde prudens erat et nouerat illud, quod ualde prudens erat et nouerat illud, quod decere, quod facias, sic interrogata respondebat, ut etiam sua non sua diceret, sed uel mea uel cuiuslibet alterius, ut et in ipso, quod docebat, se discipulam fateretur — sciebat enim dictum ab apostolo: docere autem mulieri non permitto —, ne uirili sexui et interdum sacerdotibus de obscuris et ambiguis sciscitantibus facere uideretur iniuriam.pro monasterio fuit et rus electum propter solitudinem. multoque ita uixistis tempore, ut imitatione uestri et conuersatione multarum gauderemus Romam factam Hierosolymam. crebra uirginum monasteria, monachorum innumerabilis multitudo, ut pro frequentia seruientium deo, quod prius ignominiae fuermutuis solabamur adloquiis et, quod carne non poteramus, spiritu reddebamus. semper se obuiare epistulae, superare officiis, salutationibus praeuenire. non multum perdebat, quae iugibus sibi litteris iungebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
deferens hostiã rationabilẽ. uiuã. placentẽ
deo. Deniq cum & me romã cũ scĩs pontificib
paulino & epiphamo eccłiastica traxisset ne¬
cessitas. quoꝵ alter antiochenã sẏriȩ. alt̾
salaminã cypri rex̃ eccłiam. & uerecunde
nobiliũ feminarũ ocłos declinarẽ : ita egit
dorẽ meũ sua suꝑaret industria. Et qr tͥc
alicuiꝰ nominis estimabał suꝑ studio script᷑arũ:
nunꝗͣ conuenit qͥn de scripturis aliqͥd int̾ro
disceret earũ solutiones. qͦs oppom posse intel¬
ugebat. Quid in illa uirtutir qͥd ingenii.
qͥd scĩtatis. qͥd puritatis inuenerim: uereor
dicere. ne fide credulitatis excedã. & tͥ mai¬
orẽ dolorẽ incutiã recordanti qͥnto bono¬
carueris. Hoc solum dicã. qđ qͥcqͥd in nob̃
longo fuit stuctio congregatũ. & meditatio¬
la didicit atq possedit. ita ut post ꝓfectionẽ
nr̃am si aliqͦ testimonio scripturaru eẽt. oboi¬
ta contentio. ad illam uidicẽ ꝑgeret᷑. Et qr

Expanded text:
onabilem, uiuam, placentem deo. Denique, cum et me Romam cum sanctis pontificibus Paulino et Epiphanio ecclesiastica traxisset necessitas — quorum alter Antiochenam Syriae, alter Salaminiam Cypri rexit ecclesiam — et uerecunde nobilium feminarum oculos declinarem, ita egit dorem meum sua superaret industria. et quia alicuius tunc nominis aestimabar super studio scripturarum, numquam conuenit, quin de scripturis aliquid idisceret earum solutiones, quas opponi posse intellegebat. Quid in illa virtutum, quid ingenii, quid sanctitatis, quid puritatis invenerim, vereor dicere, ne fidem credulitatis excedam et tibi maiorem dolorem incutiam recordanti, qcarueris. hoc solum dicam, quod, quicquid in nobis longo fuit studio congregatum et meditatiolibauit, hoc didicit atque possedit, ita ut post profectionem nostram, si aliquo testimonio scripturarum esset oborta contentio, ad illam iudicem pergeretur. et quia
Abbreviated transcription (Latin):
A ut dicit᷑ cane. In cõꝑabilit̾ enĩ pulchri¬
or .ẽ ueritas. xp̃ianoꝵ. quã helena greco¬
rum. Pro ista eium fortius ñri martires stud¬
aduersus hunc sodomã. quã ꝓ illa illi he¬
roes aduersus troiã dimicauerunt. Neq¬
ego hoc ideo dico ut oculos cordis recipias
quos absit ut amiseris: s ut adu̾tas qͦs
cũ habeas sanos & uigiles. nescio ꝗͣ dissi¬
mulatione auertisti: ut non intendẽs
quȩ consequant᷑ adu̾sa. si semel creditũ
fuerit posse honeste accipi scriptorẽ di¬
uinoꝵ librorũ maliqͣ sui oꝑis parte m̃ti¬
dam tradiderã. Ex qua illud mͥ suggestũ
ẽ : cũ ista dictarẽ qͦd in hac quoq prȩter¬
mictere nͨ debui : ut si alia .ẽ. sententia
tua. eadẽq .ẽ. melior : timori meo liben¬
ter ignoscas. Si eni alit̾ sentis. uerũq
cu sentis. naͣ nͥ uerũ sit meliꝰ ẽẽ nͥ potest
ut ñ dicã nulla cerce ñ magna culpa

Expanded text:
 ut dicitur, cane. incomparabiliter enim pulchri ut dicitur, cane. incomparabiliter enim pulchrior est ueritas Christianorum quam Helena Graecorum. pro ista enim fortius nostri martyres aduersus hanc Sodomam quam pro illa illi heroes aduersus Troiam dimicauerunt. neque hoc ego dico, ut oculos cordis recipias, quos absit ut amiseris, sed ut aduertas, quos cum habeas sanos et uigiles, nescio qua dissimulatione auertisti, ut non intenderes, quae consequantur aduersa, si semel creditum fuerit posse honeste ac pie scriptorem diuinorum librorum in aliqua sui operis parte mentidam tradideram. ex qua illud mihi suggestum est, cum ista dictarem, quod in hac quoque praetermittere non debui, ut, si alia est sententia tua eademque est melior, timori meo libenter ignoscas. si enim aliter sentis uerumque tu sentis — nam, nisi uerum sit, melius esse non potest —, ut non dicam nulla, certe non magna culpa
Abbreviated transcription (Latin):
sine lege factꝰ. ẽ ut eos quoq lucrifa¬
ceret. nͥ qͥa & illud fecit ut natura u¬
deus. & hoc totu᷑ dix ñ ut fallaciter
se fingeret. eeͣ. qͦd ñ erat .s.: ut miscd̾it᷑¬
eis ita subuemendũ. ẽẽ senciret. ac si
ipse in eodem errore laborat. nͥ scili¬
cet mͣtiencis astu ͨ  ͥs cũ patientis af¬
fectu: S eo ipso loco ge ueralit᷑ intulit.
fãctꝰ sũ infirmis infirmꝰ. ut infirmos
lucrifacerẽ. At sequens conclusio oĩbꝰ
omĩa factꝰ sũ ut om̃s lucͥfacerẽ. ad hoc
referenda in telligat᷑ : ut eiuꝰq in fir¬
tatẽ tanquani inse ipso miseratꝰ appa¬
reat. Non enĩ & cũ diceret. qͥs infir¬
mat᷑ & ego non infirmor: infirmitat᷑e
alteriꝰ simulasse potiꝰ quã condoluisse
uolebat incelligi. Quare arripe ob¬
secro te in genuã & uere xp̾ianam cũ
caritate seueritat̾e ad illud opꝰ corigen¬
dũ. atq emendatidum & łia d i oai¬

Expanded text:
sine lege factus est, ut eos quoque lucrifasine lege factus est, ut eos quoque lucrifaceret, nisi quia et illud fecit ut natura Iudaeus et hoc totum dixit, non ut fallaciter se fingeret esse, quod non erat, sed ut misericorditer ita subueniendum esse sentiret, ac si ipse in eodem errore laboraret, non scilicet mentientis astu sed conpatientis affectu? sicut eo ipso loco generaliter ihtulit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem, ut sequens conclusio: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem, ad hoc referenda intellegatur, ut cuiusque infirmitatem tamquam in se ipso miseratus appareat. non enim et cum diceret: quis infirmatu-r et ego non infirmor?, infirmitatem alterius simulasse potius quam condoluisse uolebat intellegi. Quare arripe, obsecro te, ingenuam et uere Christianam cum caritate seueritatem ad illud opus corrigendum atque emendandum
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ & resurrectionẽ xp̃i. dato aut ma¬
nifestato sacramento gr̃ȩ scđm ordinẽ
melchisedech: ad huc putabant uetera
sacramenta ñ ex consuetuetudine solen¬
nitatis. s: ex necessicate salutis. ẽẽ. cele¬
branda. Quȩ tam̃ si nunquã fuissent
necessaria: infructuose atq in aicer
ꝓeis machabeis martires fierent. Postͤ¬
mo illud qͦd predicatores grȩ xp̾ianos.
iudei tanquam hostes legis ꝑsequeban¬
tur. Hos atq huiꝰmodi errores & uitia
dic̃ se da̾nare. & ut stercora arbitra¬
tum. ut xp̃m lucrifaceret. ñ obser¬
uationes legis si more patrio celebra¬
rent᷑ sic̃ & ab ipso celebraca sunt sine
ulla salutis necessitate. nͨ sicut uidei ce¬
lebrarȩndas pucabant: aut fallaci simu¬
latione qͦd inpetͦ rep̃henderat. Nam
si ꝓpterea illa sacram̃ta celebrauit
qͥa si mulauit se iuuideum ut illos lucͥ¬
facerec. cur etiã nͦ sacrificauit cũ gen¬
tibus. qͥa & his qͥ sine lege erant tanꝙͣ

Expanded text:
nem et resurrectionem Christi dato ac manem et resurrectionem Christi dato ac manifestato sacramento gratiae secundum ordinem Melchisedech adhuc putabant uetera sacramenta non ex consuetudine sollemnitatis sed ex necessitate salutis esse celebranda, quae tamen si numquam fuissent necessaria, infructuose atque inaniter pro eis Machabaei martyres fierent; postremo illud, quod praedicatores gratiae Christianos Iudaei tamquam hostes legis persequebantur. hos atque huius modi errores et uitia dicit se damna et stercora arbitratum, ut Christum lucrifaceret, non obseruationes legis, si more patrio celebrarentur, sicut ab ipso celebratae sunt sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas putabant, aut fallaci simulatione, quod in Petro reprehenderat. nam si propterea illa sacramenta celebrauit, quia simulauit se Iudaeum, ut illos lucrifaceret, cur non etiam sacrificauit cum gentibus, quia et his, qui sine lege erant, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
ter nec in congrue faceret. quanuis
enĩ iã suꝑflua. tamen solita non
tare. qͦd nullo mͦ posset nͥ ea sic age¬
ret. tanquam ad huc etiã post dñi
aduentum necessaria saluci forent
qd̾ uehemͣt᷑ ꝑ apostolatum pauli ue¬
ritas dissuasit. Nec apłs pecrus hoc
ignoitibat. S: id faciebat tunens
eos qͥ excircuncisione erant. Ita & ip¬
se uere corẽptꝰ. ẽ. & paulus uera nar¬
rauit. ne sc̃a scriptura quȩ ad fidẽ
posteris edita. ẽ : ad missa auctorita¬
te mendacii tota dubia nutet & fluc¬
tuet. Non enĩ potest aut oporcet.
licteris explicari. quanta & quã
in explicabilia mala consequantur
si hoc concesserimꝰ. Posset autẽ opor¬
tune minusq ꝑiculose demonstrari.
sicoram int̾ nos colloqueremur.
hoc gͦ iudeorũ paulus dimiserat. qͦd̾
malum habebant. Et in pͥmis illud qd̾
ignorantes dĩ iusticiam & suam iusti¬
ciam uolentes constituere. iusticiȩ dĩ ñ
sunt subiecti. Deiude quod post passio¬

Expanded text:
ter nec incongrue faceret; quamuis ter nec incongrue faceret; quamuis enim iam superflua, tamen solita non zare, quod nullo modo posset, nisi ea sic ageret, tamquam adhuc etiam post domini aduentum necessaria saluti forent; quod uehementer per apostolatum Pauli ueritas dissuasit. nec apostolus Petrus hoc ignorabat, sed id faciebat timens eos, qui ex circumcisione erant. ita et ipse uere correctus est et Paulus uera narrauit, ne sancta scriptura, quae ad fidem posteris edita est, admissa auctoritate mendacii tota dubia nutet et fluctuet. non enim potest aut oportet litteris explicari, quanta et quam inexplicabilia mala consequantur, si hoc concesserimus; posset autem oportune minusque periculose demonstrari, si coram inter nos conloqueremur. Hoc ergo Iudaeorum Paulus dimiserat, quod malum habebant, et in primis illud, quod ignorantes dei iustitiam et suam iustitiam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; deinde, quod post passio
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ ame docendus es qͦmͦ in cel¬
ligat᷑ quod idem dic̃ factus sũ ude¬
is tanquam iudeus. ut uideos lucri¬
facerẽ. & cȩtera que ibi dicuncur cõ
passione miscołiȩ. nͦ simulatione falla¬
cie. Fit enĩ tunquã egrotꝰ q munistrat
egroto. ñ cũ se febres hab̾e m̾ticur
Scũ animo condolentis cogitat:
quẽ admodũ sibi seruiri uellec. si
ipse egrocaret. Nam utiq iudeus
sacramenta reliquerat. quȩ conuenien¬
cer ille populus & legicimo cempore
uellent sicut aparentibꝰ ꝑlegem acce¬
ꝑanc. custodire etiam cũ in xp̃o credi¬
disset. non tam̃ in eis etiam constitue.¬
rent spem salutis. qmͣ ꝑ dominũ iłm
dalus ipsa quȩ illis dacram̃tis signifi¬
cabat᷑ aduenerat. Ideoq gentibꝰ quod
in suecos afide reuocarent onere gͣui
& nͨ necessario: nullo mͦ imponenda
eeͣ. censebat. Qua ꝓpt ñ ideo pecrum
em̃daũ qͦd pat̾nas tradiciones obser¬
uaret. qͦd si facere uellet nec m̃daci¬

Expanded text:
Neque enim a me docendus es, quomodo intelNeque enim a me docendus es, quomodo intellegatur, quod idem dicit: factus sumludaeistamquamludaeus, ut Iudaeos lucrifacerem, et cetpassione misericordi, non simulatione fallaci. fit enim tamquam aegrotus, qui ministrat egroto, non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quemadmodum sibi seruiri uellet, si ipse aegrotaret. nam utique Iudaeus sacramenta reliquerat, quae conuenienter ille populus et legitime tempore, uellent, sicut a parentibus per legem acceperant, custodire, etiam cum in Christo credidissent, non tamen in eis iam constituerent spem salutis, quoniam per dominum Iesum salus ipsa, quae illis sacramentis significabatur, aduenerat. ideoque gentibus, quod insuetos a fide reuocarent onere graui et non necessario, nullo modo inponenda esse censebat. Quapropter non ideo Petrum emendauit, quod paternas traditiones obseruaret — quod si facere uellet, nec mendaci
Abbreviated transcription (Latin):
titur. dicet illud qđ ꝓlacũ erit ho¬
nesto aliqͦ officio scriptore̾ fuisse m̃¬
ticũ. Ubi em̃ hoc ñ poterit. si pocerit
eo loco ubi dix̃ de petro & barnaba
cum uiderem qui ñ recte in gredieban¬
tur adueritate̾ cuangelii: Si enim
recce illi ingrediebant᷑. iste mentitꝰ
ẽ. Si autẽ ibi mentitꝰ.ẽ. uͥ uerũ dixͣꝰ
An ibi uerũ dixisse uidebit᷑ uͥ hoc
dixerit quod lector sapit. com uͦ con¬
tra sensũ leccoris aliqͥd occurrerit. of¬
ficioso mendacio deputabit᷑ : Non enĩ
de.eeͣ. poter̃ causȩ cur existimet᷑ n
solũ potuisse. uerũ etiã debuisse m¬
tiri : si huic regulȩ concedit̾ locus. Non
opus. ẽ. hane causam multis uerbis
agere psertim apud te cui sapienter
prouidenti dictũ sat. ẽ. Nequaquã
uͦ mͥ arrogauerit. ut iugenium tu¬
um diuiuo douo aureum meis oboł
ditare concendam. Nec. ẽ qͥs quam
magis. te idoneus. qͥ opꝰ illud emendet.

Expanded text:
titur, dicet illud, quod prolatum erit, hotitur, dicet illud, quod prolatum erit, honesto aliquo officio scriptorem fuisse mentitum. ubi enim hoc non poterit, si potuit ieo loco, ubi dixit de Petro et Barnaba: cum uiderem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii? si enim recte illi ingrediebantur, iste mentitus est; si autem ibi mentitus? est, ubi uerum dixit? an ibi uerum dixisse uidebitur, ubi hoc dixerit, quod lector sapit, cum uero contra sensum lectoris aliquid occurrerit, officioso mendacio deputabitur? non enim deesse poterunt causae, cur existimetur non solum potuisse, uerum etiam debuisse mentiri, si huic regulae conceditur locus. non opus est hanc causam multis uerbis agere praesertim apud te, cui sapienter prouidenti dictum sat est. nequaquam uero mihi adrogauerim, ut ingenium tuum diuino dono aureum meis obolis ditare contendam, nec est quisquam te magis idoneus, qui opus illud emendet.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. & quȩ sit eiꝰ inscriptio: nescimꝰ
ad huc. Non enĩ hoc codex ipse ut as¬
solet in liminari pagina prȩtendebat
Epicaphiũ tam̃ appellari dicebat fr᷑
apud quẽ inuentꝰ. ẽ. Quod ei nom̃ tͥ
placuisse ut uideret᷑ credẽmꝰ: si eoꝵ
tantũ uel uitas uel scripta ibilegis
semꝰ. qͥ iã defuncti eͣent. Cuͦ uͦ multoꝵ
& eo tempore quo scribebat᷑. & nc̃ usq
uiuentiũ ibi comemorent᷑ opuscula.
miram cur hunc ei ticulum ł tmpo¬
sueris. uł imposuisse credaris. Tam̃
satis approbamꝰ. In ex positione quoq¬
epłȩ ẜauli apłi ad galathas. in ue¬
nimꝰ aliqͥd qđ nos multũ moueat.
Si enĩ ad scripturas sca̾s ad missa fue¬
rint uelut officiosa m̃dacia. qͥd in
eis remanebit auctoritatis. que tan¬
dem descripturis illis sententia ꝓ¬
feret᷑. cuiꝰ pondẽ contentiosȩ falsita¬
tis subruat᷑ imꝑbitas: Statim enĩ
ut ꝓculeris si alit̾ sapit qͥ contra n¬

Expanded text:
tras. quae sit eius inscriptio, nescimus tras. quae sit eius inscriptio, nescimus adhuc; non enim hoc codex ipse, ut adsolet, in liminari pagina praetendebat. \'epitaphium\' tamen appellari dicebat frater, apud quem inuentus est. quod ei nomen tibi placuisse ut inderetur, crederemus, si eorum tantum ses, qui iam defuncti essent; cum uero multorum et eo tempore, quo scribebatur, et nunc usque uiuentium ibi memorentur opumiramur cur hunc ei titulum vel imposueris, vel imposuisse credaris. Tamensatis approbamus. » 3. « In expositione quoqe Pauli apostoli ad Galatas inuenimus aliquid, quod nos multum moueat. si enim ad scripturas sanctas admissa fuerint uelut officiosa mendacia, quid in eis remanebit auctoritatis? quae tandem de scripturis illis sententia proferetur, cuius pondere contentiosae falsitatis obteratur inprobitas? statim enim ut protuleris, si aliter sapit, qui contra ni
Abbreviated transcription (Latin):
multũ quam ex ce uellẽ sumere caliui¬
ro. aquo tempori quantalibet occupet
nullus sermo ꝓlixus. ẽ. Quanquã itaq
nos negotiorũ alienoꝵ. eoꝵq seculari¬
um curis circunstem᷑ ingentib: tamꝰ
epłe tuȩ preuitati facile ñ ignoscerem.
nͥ cogitarẽ quã pauciorib uerb̾ meis red¬
det᷑. Quare aggredere quȩso istã nob̾¬
cũ litterariã collocutionẽ. nec multũ
ad nos disuingendos liceat absentiȩ cor¬
porali. quanquã simꝰ in dño sp̃s unta¬
ce coniuncti. etiã si abstilo quiescamꝰ &
caceamꝰ. Et libri quidẽ qͦs de horreo
dnico elaborasti: pene totũ nob̾ce ex¬
hbent. Si enĩ ꝓptea te ñ nouimꝰ. qͥa
faciem corporis cui ñ uidimꝰ : hoc mͦ
nec ipse te nosti. naͣ cu qͦq ñ uides cam.
Si aut̃e tͥ ñ obaliud notus es: nͥ qͥa nosti
animũ cuũ. & nos eũ ñ mediocrit᷑ no¬
legunt te talẽ dedit. Liber qͥdẽ tuus
iut᷑ cetera non diu. ẽ. qd̾ in manꝰ nr̃as¬

Expanded text:
multo quam ex te vellem suscipere, tali viro, a quo, tempora quantalibet occupet, nullus sermo prolixus est. Quanquam itaque nos negotiorum alienorum, eorumque saecularium, curis circumstemur ingentibus: tamen Epistolae tuae brevitati facile non ignoscerem, nisi cogitarem quam paucioribus verbis meis redderetur. Quare aggredere, quaeso, istam nobiscum litterariam collocutionem, ne multum ad nos disjungendos liceat absentiae corporali; quanquam simus in Domino spiritus unitate conjuncti, etiamsi ab stilo quiescamus, atque taceamus. Et libri quidem quos de horreo nico elaborasti, paene te totum nobis exhibent. si enim propterea te non nouimus, quia faciem corporis tui non uidimus, hoc modo nec ipse te nosti; nam tu quoque non uides eam. si autem tibi non ob aliud notus es, nisi quia nosti animum tuum, et nos eum non mediocriter nolegunt, te talem dedit. Liber quidam tuus inter cetera non diu est ut uenit in manus nos
Abbreviated transcription (Latin):
am eoꝵ. quib aut non uacat ꝓpt̃
alia negocia. Aut ñ ualent ꝓpt᷑ alie¬
nam linguam ta multa legere. atq
cognoscere Du te rogare. qͥ hoc
soleret. eeͣ. iudicium. minus de ca¬
ritate presumentis. Hunc interea
Paulũ ftatre̾ nr̃m in xpo multum
cõmendo benignitati tuȩ. cuiꝰ inñriꝰ
regionib existimationis. bonu̾ cot᷑a
dõ testimoniu̾ ꝑhibemu

Expanded text:
am eorum, quibus aut non uacat propter am eorum, quibus aut non uacat propter alia negotia aut non ualent propter alienam linguam tam multa legere atque cognoscere. diu te rogarem, nisi hoc soleret esse indicium minus de caritate praesumentis. hunc interea Paulum fratrem nostrum in Christo multum commendo benignitati tuae, cuius in nostris regionibus existimationi bonum coram deo testimonium perhibemu
Abbreviated transcription (Latin):
iã sciebã non tantũ ineccłiasticis litce¬
ris s. in om̃ib recta & uera que inue¬
nerimꝰ apꝓbare atq laudare. falsa uͦ
&e praua imꝓbare atq rep̃hendere.
S illud de prudentia doctrinaq tua
desid̾abam. & ad huc desidõ: ut nota
nob̾ facias ea ipsa errata eiꝰ. qͥbꝰ afide
ueritatis ille uir tantꝰ recessisse cognos¬
cit. In libro etiã qͦ cunctos quorũ me¬
minesse pociusti scriptores ęccłiasticos
&e eoꝵ scripta cõmemorasti. cõ modiꝰ ut
arbitror fieret : si nominatis ͤ quos he¬
resiotas eẽ. nosti. quando ne ipsos qͥdẽ
consilio factũ sit. Aut si illud uolum
forte onerare noluisti. ut cõmemora¬
tis hereticis ñ adderes in qͥbꝰ eos catho¬
liea dãnaret accoritas: quȩ so negͣue
sit licterario labori tuo quo nͣ medio
nunt. oiu herecicot diu̾sa dogmata
qui reccitudine̾ fidei xp̾iane usq ad
hoc tempꝰ uł impudentia uel ꝑui¬
cacia deprauare conati sunt uno li¬
libello breuit᷑ degesta edas in notici¬

Expanded text:
sciebam non tantum in ecclesiasticis litteris, sed in omnibus recta et uera, quae inuenerimus, adprobare atque laudare, falsa uero et praua inprobare atque reprehendere. sed illud de prudentia doctrinaque tua desiderabam et adhuc desidero, ut nota nobis facias ea ipsa eius errata, quibus a fide ueritatis ille uir tantus recessisse conuincitur. in libro etiam, quo cunctos, quorum meminisse potuisti, scriptores ecclesiasticos et eorum scripta commemorasti, commodius, ut arbitror, fieret, si nominatis eis, quos heresiotas esse nosti — quando ne ipsos quidem consilio factum sit. aut si illud uolumen forte onerare noluisti, ut commemoratis hereticis non adderes, in quibus eos catholica damnarit auctoritas, quaeso, ne graue sit litterario labori tuo, quo non medinent, omnium hereticorum-peruersa dogmata, qui rectitudinem fidei Christianae usque ad hoc tempus uel inpudentia uel peraicacia deprauare conati sunt, uno libello breuiter digesta edas in notiti
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗͣ si sua. ee̾nt miscđis medicinę
diligentiã ꝓcurando. Cũ itaq illa
testam̃ti uet̾is sacm̃ta etiã sibi a¬
genda minime recusabat. nͣ mi¬
scdit̃ fallebat. s omĩno non fal¬
lens atq. hoc mͦ adño dõ illa usq
ad erti cemporis dispensationem
iussa. ẽẽ cõm̃dans : a sacrilegis sacͥs
gentiũ distinguebat. Tc̃ autẽ ñ
mentientis astu s cõpatientis affec¬
cu iudeis tanꝗͣ iudeus fiebat. qͣn¬
do eos abillo errore qͦ uł in xp̃m
credẽ nolebant. uł ꝑuet̾a sacer¬
docia sua cerimoniarũ obserua¬
ciones se apeccatis posse mundari
fieriq saluos eristimabant. sic lib̃a¬
re cupiebat : tanꝗͣ ipse illo errore
ceneret᷑. diligensͤ utiq ꝓximũ tan¬
ꝙͣ se ipsum. & hȩc alis faciens
quȩ sibi abalus fieri uellet. si
hoc illi opꝰ eẽt. Qđ cũ dñs monuisset:
cõpatientis affectũ in eadẽ epła ad
galathas p̃cipit dic̃s. Si p̃occupatꝰ¬

Expanded text:
i sua essent, misericordia medicinae diligentiam procurando. Cum itaque illa testamenti ueteris sacramenta etiam sibi agenda minime recusabat, non misericorditer fallebat, sed omnino non fallens atque hoc modo a domino deo illa usque ad certi temporis dispensationem iussa esse commendans a sacrilegis sacris gentium distinguebat. tunc autem non mentientis astu sed compatientis affectu Iudaeis tamquam Iudaeus fiebat, quando eos ab illo errore, quo uel in Christum credere nolebant uel per uetera sacerdotia sua caeremoniarumque | obseruationes se a peccatis posse mundari fierique saluos existimabant, sic liberare cupiebat, tamquam ipse illo errore teneretur, diligens utique proximum tamquam se ipsum et haec aliis faciens, quae sibi ab aliis fieri uellet, si hoc illi opus esset. quod cum dominus monuisset, compatientis affectum in eadem epistula ad Galatas praecipit dic