comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meloni non sentienti. ut eũ uos man¬
ducetis: quã mendico esurienti. ut
manducandu aliqͥd detis : Catholi¬
cis aut̃ paruulis antequã sciant quȩ
sit animȩ humanȩ ꝑfecta iusticia.
& quantũ int̃sit inter ipsam cui suspi¬
ratur & istam qua hic uiuitur. suffi¬
cit de illis uiris hoc existimare qd̾ cõ¬
mendat apłicȩ doctrine sanitas: qr ui
stus ex fide uiuit. Credidit aut̃ abra¬
ham d̾o: & deputatũ illi ad iusticiã.
Prouidens eñĩ scriptura qr ex fide iusti
ficat d̾s gentes: prenuntiauit abrahȩ
dicens. qr in semine tuo benedicent᷑
om̃s gentes. Apłi u̾ba st̃ ad cuius tam
clarã tamq om̃ib notissimã uocẽ.
si a ur̃is fallacissimis somniis euigi¬
laretis sequeremini uestigia patris
nr̃i abrahe: & in eius semine bene¬
diceremini cũ om̃ib gentib. Ipse enĩ
accepit. sicut dicit apłs. signum cir¬
cũcisionis. signaculũ iusticiȩ fid̾i quȩ
est in preputio. ut sit pat̾ om̃ium

Expanded text:
meloni non sentienti, ut eum vos manmeloni non sentienti, ut eum vos manducetis, quam mendico esurienti, ut manducandum aliquid detis? Catholicis autem parvulis, antequam sciant quae sit animae humanae perfecta justitia, et quantum intersit inter ipsam cui suspiratur, et istam, qua hic uiuitur, sufficit de illis uiris hoc existimare, quod commendat apostolicae doctrinae sanitas. quia iustus ex fide uiuit. credidit autem Abraham deo et deputatum est ei ad iustitiam. praeu idens enim scriptura, quia ex fide iustificat gentes deus, praenuntiauit Abrahae dicens quia in semine tuo benedicentur omnes gentes. apostoli uerba sunt. ad cuius tam claram tamque omnibus notissimam uocem. si a uestris fallacissimis somniis euigilaretis, sequeremini uestigia patris nostri Abraham et in eius semine benediceremini cum omnibus gentibus. ipse enim accepit, sicut dicit apostolus, signum circumcisionis signaculum iustitiae fidei, quae est in praeputio. ut sit pater omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓpħicũ regnũ tanto ante pͣdictã: nͥ
qs in illa stulticia quȩ sapientior est ho¬
minib in illa infirmitate. Qͥ  fortior
est hõib magnũ aliqͥd latet ad iustifica¬
tionẽ & głificationẽ nr̃am: & ibi st̃
om̃s thesauri sapientiȩ & scientiȩ
absconditi qui nulli aꝑiuntur si¬
sibi ꝑ maternã carn̾e traiectũ ci
ra lactis alimenta contempserit.
& tam quã infantilem uictũ qua¬
si ꝑ grandi ȩtate fastidiens. pͥus
inuenena hereticoꝵ quã in sapien¬
tiȩ cibũ. cui se idoneum temere ar¬
bitrat᷑. irruerit.Non gͦ qd̾ dici¬
mus necessariã simplic̾ẽ fid̾e: con¬
trariũ est ei sdicimus. ut ꝓpħis creda¬
tur. Magis enĩ ad hoc ꝑtinet ut ꝓpħis
credat᷑. prius quã purgata & robora¬
ta mente possit intelligi qui ꝑ ꝓpħas
sua ꝓpħatione uixerunt. Unde hoc
scitis: An qͥd sit uł bene uł male ui¬
uere uidicare uos potestis. quoꝵ iusti¬
cia est potius est succurrendu esse

Expanded text:
icum regnum tanto ante praedictam, nisi quia in illa stultitia, quae sapientior est hominibus, et in illa infirmitate. quae fortior est hominibus. magnum aliquid latet ad iustificationem et glorificationem nostram. et ibi sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, qui nulli asibi per maternam carnem trajectum cibra lactis alimenta contempserit; et tanquam infantilem victum quasi praegrandi aetate fastidiens, prius in venena haereticorum quam in sapientiae cibum, cui se idoneum temere arbitratur, irruerit. Non ergo quod dicimus necessariam simplicem fidem, contrarium est ei quod dicimus ut Prophetis credatur: magis enim ad hoc pertinet, ut Prophetis credatur, priusquam purgata et roborata mente possit intelligi qui per Prophetas sua prophetatione vixerunt. Unde hoc scitis? An quid sit vel bene vel male vivere, judicare vos potestis, quorum justitia est potius succurrendum esse
Abbreviated transcription (Latin):
rebat:: nisi qui et ucis pacibulo ꝓ
nobis offerendus affigebat᷑. spinis pͥmi
tus coronatus: Qͥs alius in angło cũ
iacob luctatus. eũ sibi preualentẽ qua¬
si fortiorem infirmior uictusq uicto¬
rẽ parcĩ benedicit. parti latitudinẽ fe¬
moris eius claud̾a reddit: nisi qui p̃ua¬
lere adu̾sum se passus popłm isrł. quos¬
d̾a qui crediderunt benedix̃ in eis. lati¬
tudo aut̃ femoris iacob in multitudi¬
ne carnalis popłi clandicauit: Qͥs
alius lapis positus ad caput iacob. ut
nominat̃i quodamm exprimeretur
etiã unctus est. nisi caput uiri xp̃c:
lari: Qui etiã hoc ipsum in euangłio
cõmemorans. & de se figuratũ aꝑtis¬
sime testificans. cũ quenda nathana¬
helem dixisset uere israhelit̃a in quo
dolus non essetͣ cũ ille tãquã lapid̾e
illum habens ad caput confessus eum
esset filium d̾i & regẽ isrł. ista confes¬
sione quodamm unguens lapid̾e. sd est
ipsum esse confitens xp̃m: ibi oportu¬

Expanded text:
rebat, nisi qui crucis patibulo pro rebat, nisi qui crucis patibulo pro nobis offerendus affigebatur? CAPUT XXVIus affigebatur? Quis alius in angelo cum Iacob luctatus, cum sibi praeualentem quasi fortiorem infirmior uictusque uictorem partim benedicit partim latitudinem femoris eius claudam reddit, nisi qui praeualere aduersum se passus populum Israhel quosdam qui crediderunt benedixit in eis? latitudo autem femoris Iacob in multitudine carnalis populi claudicauit. quis alius lapis positus ad caput Iacob, ut nominatim quodam modo exprimeretur, etiam unctus est nisi caput uiri Christlari? qui etiam hoc ipsum in euangelio commemorans et de se figuratum apertissime testificans, cum quendam Nathanahelem dixisset uere Israhelitam, in quo dolus non esset, et cum ille tamquam lapidem illum habens ad caput confessus eum esse filium dei et regem Israhel — ista confessione quodam modo ungens lapidem, id est ipsum esse confitens Christum — ibi opportu
Abbreviated transcription (Latin):
ter ꝓdite qd̃ nos reuerent᷑ honore¬
mũs. Utatur uobis eccłia tãquã sub¬
ditis sibi: ut ꝓbati manifesti fiant
in ea. Usq adeo nichil qd̃ uł habitu¬
ra uł passura erat ꝓpħȩ illi tacuert.
ut & uos ibi locis uestris inueniamus
in uanitate ꝑnitiosa ad reꝓbos cã¬
piendos: utili aut̃ ad ꝓbatos manife¬
standos. Yꝑm dicitis ab israhelitis ꝓ¬
phetis non esse predictũ: cui p̃dicen¬
do om̃s ille paginȩ uigilant. si eas
ꝑscrutari piet᷑ate quã exagitare le¬
uitate malletis. Qs alius in abrahã
exiit de terra sua & de cognatione
sua. ut apud exteros ditetur & locu¬
pletet᷑. ł nisi qui relicta terra & cog¬
natione iudeoꝵs unde scd̃m carne
natus est apud gentes ita prepollet
& preualet ut uidemus:Qͥs alius
in ysaac lignũ sibi portabat ad uicti¬
mã: nisi qͦui cruc̃ẽ sibi ad passionẽ
ipse portauit: Qͥs alius aries im¬
molandus in uepre cornib adhe¬

Expanded text:
ter prodite, quod nos reuerenter honoreter prodite, quod nos reuerenter honoremus: utatur uobis ecclesia tamquam subditis sibi, ut probati manifesti fiant in ea. usque adeo nihil, quod uel habitura uel passura erat, prophetae illi tacuerunt, ut et uos ibi locis uestris inueniamus in uanitate perniciosa ad reprobos capiendos, utili autem ad probatos manifestandos. Christum dicitis ab Israhelitis prophetis non esse praedictum, cui praedicendo omnes illae paginae uigilant, si eas perscrutari pietate quam exagitare leuitate malletis. qexit de terra sua et de cognatione sua, ut apud exteros ditetur et locupletetur , nisi qui relicta terra et cognatione Judaeorum, unde secundum carnem natus est, apud Gentes ita praepollet et praevalet, ut videmus? Quis alius in Isaac lignum sibi portabat ad victimam , nisi qui crucem sibi ad passionem ipse portabat? Quis alius aries immolandus in vepre cornibus adhae
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiant illud unde om̃s nati su¬
mus: quãuis inter se dissentiant
& iudei ab hereticis. & ipsi hereti¬
ci alii ab aliis: una tam̃ conditio¬
ne seruitutis uł ad aliquã attesta¬
tionẽ uł ad aliquã ꝓbationem uti¬
les sunt eccłiȩ. Nam & de hereticis
dictũ est. Oportet & hereses esse
ut ꝓbati manifesti fiant int̃ uos.
te nunc: & obiectate calumnias
ueterib litteris sacris. Hoc agite
serui chamite: quib uiluit nu¬
data caro ex qua nati estis. Neq
enĩ esset unde uos quo quo mõdo
set in mund̾u bibisset de uinea sua ca¬
lice illum qui transire non potuit:
dormisset in passione sua tãquã in
ebrietate stulticiȩ quȩ sapientior est
hõib : atq ita nudaretur mortalis
carnis infirmitas ꝑ occultũ di consi¬
liũ. fortior hõib. Quã nisi d̾i uerbum
suscepisset: nomen om̃ino xp̃ianum
quo & uos głiamini non esset in ter¬
ris. Uerũ hoc agite ut dixiꝰ irriden¬

Expanded text:
nuntiant illud, unde omnes nati sununtiant illud, unde omnes nati sumus, quamuis inter se dissentiant, et Iudaei ab haereticis et ipsi haeretici alii ab aliis, - una tamen condicione seruitutis uel ad aliquam adtestationem uel ad aliquam probationem utiles sunt ecclesiae. nam et de haereticis dictum est: oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter uos. ite nunc et obiectate calumnias ueteribus litteris sacris; hoc agite, serui Cham; ite, quibus uiluit nudata caro. ex qua nati estis; neque enim esset, unde uos quoquo modo chset in mundum, bibisset de uinea sua calicem illum, qui transire non potuit, dormisset in passione sua tamquam in ebrietate stultitiae. quae sapientior est hominibus; atque ita nudaretur mortalis carnis infirmitas per occultum dei consilium fortior hominibus; quam nisi dei uerbum suscepisset, nomen omnino christianum, quo et uos gloriamini, non esset in terris. uerum hoc agite, ut dixi; inriden
Abbreviated transcription (Latin):
quit non estis ꝑegrini & inquilini.
sed estis ciues sc̃oꝵsͦ & domestici dei
suꝑedificati suꝑ fundamentũ apło
rũ & ꝓpħarũ: ipso summo angula¬
ri lapide existente xp̃o iñu. Ecce
quomͦ dilatat᷑ iaphet & habitat
in domib sem: ettam̃ epłas apo¬
stoloꝵ quib hec om̃ia contestantur
tenetis legitis. predicatis. Ubi & uos
ipsos deputauerim: nisi in illa ma¬
ledicti medietate cui non est lapis
angularis xp̃c: Qͥa nec in illo
pariete uos agnoscimus qui ex
circũcisione credidit in xp̃m un¬
de erant apłi. nec in isto qui est
ex preputio unde sunt om̃s ex cȩ¬
teris gentib in eand̾e unitatẽ fi¬
d̾i tͣaqͥuã in pace anguli concurren¬
tes. S & om̃s qui quosłibet nr̃i canonis
libros accipiunt & legunt ubi xp̃c
mortalit natus & passus ostenditur.
nec tam̃ eand̾e mortalitatẽ in pas¬
sione nudat᷑a consociato unitatis
sacramento honorifice uelant. sed
sine scientia pietatis & caritatis

Expanded text:
quit, non estis peregrini et inquilini, quit, non estis peregrini et inquilini, sed estis ciues sanctorum et domestici dei superaedificati supra fundamentum aporophetarum ipso summo angulari lapide existente Christo Iesu. ecce quomodo dilatatur Iapheth et habitat in domibus Sem. et tamen epistulas apostolorum, quibus haec omnia contestantur, tenetis, legitis, praedicatis. ubi et uos ipsos deputauerim, nisi in illa maledicta medietate, cui non est lapis angularis Christus? quia nec in illo pariete uos agnoscimus, qui ex circumcisione credidit in Christum, unde erant et apostoli, nec in isto, qui est ex praeputio, unde sunt omnes ex ceteris gentibus in eandem unitatem fidei tamquam in pacem anguli concurrentes. sed et omnes, qui quoslibet nostri canonis libros accipiunt et legunt. ubi Christus mortaliter natus et passus ostenditur, nec tamen eandem mortalitatem in passione nudatam consociato unitatis sacramento honorifice uelant, sed sine scientia pietatis et caritatis
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sit d̾s om̃ium gentiũ: quodam
mnͦ tam̃ ꝓprio uocabulo & in ipsis
iam gentib dicit᷑ d̾s isrł. Et unde
hoc factũ est. nisi ex benedictione
iaphet : In popło enĩ gentiũ totũ
orbem tertarũ occupauit eccłia. Hoc
ꝓrsus hoc p̃nuntiabatur cũ dicere¬
tur latificet d̾s iaphet: & habitet
in domib sem. Hidete manichei
uidete : ecce in conspectu ur̃o est or¬
bis terrarũ. Hoc stupetis. hoc do.¬
letis in popłis nr̃is: qr latificat d̾s
iaphet. Uidete si non habitat in
domib sem: id est in eccłiis quas
filii ꝓpħarum apłi construxeruss.
Audite qͥd dicat paulus iam fidelib
gentib. qui eratis inquit illo intẽ¬
pͥore sine yp̃o alienati a societate
isrł & ꝑegrini testamentoꝵ: ꝓmissi¬
onis sp̃em non habentes. & sine d̾o
in hoc mundo. ꝑhec u̾ba ostendit᷑.
qd̾ nond̾u habitabat iaphet in do¬
mib sem. S paulo post. quẽ admo¬
d̾u concludat adu̾tite. Igit᷑ iam in¬

Expanded text:
enim sit deus omnium gentium, quo- . dam enim sit deus omnium gentium, quo- . dam modo tamen proprio uocabulo et in ipsis iam gentibus dicitur deus Israhel. et unde hoc factum est nisi ex benedictione Iapheth? in populo enim gentium totum orbem terrarum occupauit ecclesia. hoc, prorsus hoc praenuntiabatur, cum diceretur: latificet deus Iapheth et habitet in domibus Sem. uidete, Manichaei, uidete; ecce in conspectu uestro est orbis terrarum: hoc stupetis, hoc doletis in populis nostris, quia latificat deus Iapheth. uidete, si non habitat in domibus Sem, id est in ecclesiis, quas filii prophetarum apostoli construxerunt. audite, quid dicat Paulus iam fidelibus gentibus: qui eratis, inquit, illo in tempore sine Christo, alienati a societate Israhel et peregrini testamentorum et promissionis spem non habentes et sine deo in hoc mundo. per haec uerba ostenditur,. quod nondum habitabat Iapheth in domibus Sem. sed paulo post quemadmodum concludat, aduertite. igitur iam, in
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tũ scilicet ĩa pret̾itȩ atq trans¬
acte dñicȩ passionis. nuditatẽ patris
neq intuent᷑. qr in xp̃i nece non con¬
sentiunt: & tam̃ honorant uelamen¬
to tamquã scientes unde sint nati.
Medius aut̃ filius id est popłs iudeo¬
rũ. id̾o medius qr nec primatũ apło¬
rũ tenuit. nec ultimus in gentibus
credidit. uidit nudicatẽ patris: qr
consensit in mortẽ xp̃i. & nunciauit
foris fr̃ib. Peum quippe manifestũ
est & quodammͦ᷑ publicatũ qd̾ erat
in ꝓphetia secretũ: id̾oq fit seruus
fracrũ suoꝵ. Qͥo est enĩ aliud hodi¬
eq gens ipsa. nisi quȩd̾a scrinaria
ad cestimoniũ assertionis eccłiȩ.
ut nos honoremus ꝑ sacramentum
qd̾ nunciat illa ꝑ litterã: Quẽ aut̃
fide. qd̃ ita benedicunt᷑ duo illi qui
nuditatẽ patris honorauerunt
quãius auersiꝰ uelut quib factum
sceletatȩ uineȩ displicuerit: Bene¬
dictus inquit dñs d̾s sem. Quã quã

Expanded text:
sacramentum scilicet iam praeteritae atque transsacramentum scilicet iam praeteritae atque transactae dominicae passionis — nuditatem patris neque intuentur, quia in Christi necem non consentiunt; et tamen honorant uelamento tamquam scientes, unde sind nati. medius autem filius, id est populus Iudaeorum — ideo medius, quia nec primatum apostolorum tenuit nec ultimus in gentibus credidit — uidit nuditatem patris, quia consensit in necem Christi et nuntiauit foras fratribus. per eum quippe manifestatum est et quodam modo publicatum, quod erat in prophetia secretum; ideoque fit seruus fratrum suorum. quid est enim aliud hodieque gens ipsa nisi quaedam scriniaria ad testimonium adsertionis ecclesiae, ut nos honoremus per sacramentum, quod nuntiat illa per litteram ?. Quem non fide, quod ita benedicuntur duo illi qui nuditatem patris honorauerunt quamuis auersi, uelut quibus factum sceleratae uineae displicuerit ? benedictus, inquit, dominus deus Sem. quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
qui apparet in nubib: qui nũquã nisi
de sole resplendet. Illi enĩ non ꝑeunt di¬
luuio separati ab ȩccłia: qui in ꝓphis et
om̃ib diuinis scripturis tãquã in nubi
suã. herũ ne adoratores huius solis am¬
plius tumescant : sciant ita significa¬
ri yp̃m aliqͣndo ꝑ solem. sicut ꝑ leonẽ.
ꝑ agnũ. ꝑ lapide̾. cuiusd̾a similitudi¬
nis causa non ꝓprietatis substantia.
am uͦ illud qd̾ de uinea quã plantauit
mebriatus noe nudatus est indomo
sua: cui non appareat xꝑc passus in
gente sua: Tunc enĩ nudata est mor¬
talitas carnis eius. iudeis scandalum
gentib stulticia ipsis aut̃ uocatis
iudeis & gentib tãquã sem & ia
phet di u̾irtus & d̾i sapientia: qr qd̃
stultũ est d̾i sapientius est quã ho¬
mines. & qd̃ infirmũ est d̾i fortius
est quã hoĩes. Pinde in duob filiis
maximo & minimo duo popłi figu¬
rati unã uestem a tergo portantes

Expanded text:
qui apparet in nubibus, qui numquam nisi qui apparet in nubibus, qui numquam nisi de sole resplendet: illi enim non pereunt diluuio separati ab ecclesia, qui in prophetis et omnibus diuinis scripturis tamquam in dei suam. uerum ne adoratores huius solis amplius tumescant, sciant ita significaristum aliquando per solem, sicut per leonem, per agnum, per lapidem cuiusdam similitudinis causa, non proprietatis substantia. Iam uero illud, quod de uinea, quam plantauit inebriatus Noe, nudatus est in domo sua, cui non adpareat Christus passus in gente sua? tunc enim nudata est mortalitas carnis eius, Iudaeis scandalum, gentibus stultitia, ipsis autem uocatis Iudaeis et gentibus, tamquirtus et dei sapientia; quia quod stultum est dei, sapientius est quam homines, et quod infirmum est dei, fortius est quam homines. proinde in duobus filiis, maximo et minimo, duo populi figurati unam uestem a tergo portantes —
Abbreviated transcription (Latin):
uxor eius & filii eius & uxores filioꝵ eius.
nunc coniuncte cõmemorati masculi
& feminȩ: qr in fine scłi atq in resurre¬
ctione iustoꝵ om̃imoda & ꝑfecta pace
sp̃u corpus adherebit. nulla mortalita¬
tis indigentia uł concupiscentia resisten¬
te. Cur animalia quãuis & munda & im¬
ꝑmunda in archa fuerint: tam̃ post egres¬
sũ de archa non offerunt᷑ d̾o in sacrifi¬
cio nisi munda. Qͥd deinde sibi uelit
d̾o loquente ad noe. & tãquã rursus ab
exordio. qr multis modis eand̾e significa¬
ri oportebat figurã eccłiȩ cõmendante.
qd̃ ꝓgenies eius benedicit᷑ ad implend̾a
terrã: qd̾ dantur eis in ęscam cuncta
animalia sicut in illo disco petro dicit᷑.
macta & manduca. Qd eiecto sanguine
iubent᷑ manducare ne uita pristina qͣsi
suffocata in conscientia teneat᷑: sed ha¬
beat tã quã effusionẽ ꝑ confessionẽ. Qd̃
testamentũ posuit d̾s int̃ se & hoĩes atq¬

Expanded text:
uxor eius et filii eius et uxores filiorum eius, uxor eius et filii eius et uxores filiorum eius, nunc coniuncte commemorati masculi et feminae, quia in fine saeculi atque in resurrectione iustorum omnimoda et perfecta pace spiritui corpus adhaerebit nulla mortalitatis indigentia uel concupiscentia resistente. cur animalia, quamuis et munda et inmunda in arca fuerint, tamen post egressum de arca non offeruntur deo in sacrificio nisi munda? Quid deinde sibi uelit deo loquente ad Noe et tamquam rursus ab exordio - quia multis modis eadem significari opor- . tebat — figuram ecclesiae commendante, quod progenies eius benedicitur ad inplendam terram, quod dantur eis in escam cuncta animalia, sicut in illo disco Petro dicitur: macta et manduca? quod eiecto sanguine iubentur manducare: ne uita pristina quasi suffocata in conscientia teneatur, sed habeat tamquam effusionem per confessionem. quod testamentum posuit deus inter se et homines atq
Abbreviated transcription (Latin):
gali castitate ad officiũ coniugum
ꝑtinebat: siue nunc ne qͥsquã sp̃i¬
talit̃ natus. putet sibi debere suf
ficere. nec instet dñicis lucris quib
qͥsq ꝓ modulo suo predicando xꝑm
debet generare ypianos. Ita iliã
diuina sententia fẽpora utriusq te¬
stamenti mira breuitate cõplecti¬
tur: maledictus om̃is qui non su¬
scitauerit semen in isrł. Disputa

Expanded text:
gali castitate ad officium ciuicum gali castitate ad officium ciuicum pertinebat, siue nunc, ne quisquam spiritaliter natus putet sibi debere sufficere, nec instet dominicis lucris, quibus quisque pro modulo suo praedicando Christum, debet generare christianos. Ita illa divina sententia tempora utriusque Testamenti mira brevitate complectitur, Maledictus omnis qui non suscitaverit semen in Isra
Abbreviated transcription (Latin):
ditis. Quã tam̃ mortẽ xp̃i non ue¬
rã sed simulat᷑a suadetis: quasi
non audeatis ꝑ nomen xꝑianũ
hoĩem fallere. nisi ipsum xp̃m ma¬
gistrũ fallacie faciatis. Qd̃ aute
inuidus continentiȩ uł uirgini¬
tati fausto moyses uisus est. qr
dixit maledictus om̃is qui non su¬
scitauerit semen in isrł: legant¬
& ysaiam clamante. Hec dicit
dñs spadonib om̃ib qui seruauerint
precepta mea. & elegerint quȩ ego
uolo. & custodierint testamentũ
meum: dabo illis in domo mea et
in muro meo locũ nominatũ me¬
liorem filioꝵ & filiarũ. nomen e¬
ternũ dabo illis. & non deerit illis.
Aut si contrariũ putant ysaiam
moysi: hic eis placeat si ille displi¬
cet. non est parũ adu̾sus istos. No¬
bis enĩ sufficit scire unũ d̾m locu¬
maledictũ esse om̃em qui non su¬
scitauerit semen in isrł: siue tunc
cũ popło scd̾m carnẽ ꝓpagando.
etiam carnalis ꝓlisoꝑatio coniu¬

Expanded text:
ditis. quam tamen mortem Christi non ueditis. quam tamen mortem Christi non ueram, sed simulatam suadetis. quasi non audeatis per nomen christianum homines fallere, nisi ipsum Christum magistrum fallaciae faciatis. Quod autem inuidus continentiae uel uirginitati Fausto uisus est, quia dixit: maledictus omnis, qui non suscitauerit semen in Israhel, legant Esaiam clamantem: haec dicit dominus spadonibus omnibus: qui obseruauerint praecepta mea et elegerint, quae ego uolo. et custodierint testamentum meum, dabo illis in domo mea et in muro meo locum nominatum, meliorem filiorum et filiarum; nomen aeternum dabo illis et non deerit illis. aut si contrarium putant Esaiam Moysi, hic eis placeat, si ille displicet, non est parum aduersus istos. nobis enim sufficit scire unum deum locumaledictum esse omnem, qui non suscitauerit semen in Israhel, siue tunc, cum populo secundum carnem propagando etiam carnalis prolis operatio in coniu
Abbreviated transcription (Latin):
nã ignis. Tamquã diceret. Nolite ti¬
mere maledictũ corporalis mortis qd̃
tẽporaliter soluitur: sed timete ma¬
ledictũ sp̃italis mortis ꝑ qd̾ anima in
ȩternũ cũ suo corpore cruciatur. Ee¬
ce non est anicularis maledictio sed
ꝓpħica predicatio: maledictus omis
qui pendet in ligno. Sic enĩ aufert
yp̃c de maledicto maledictũ: quomͦ
de morte mortẽ. de peccato peccatu.
Sic gͦ non blasphemat moyses dicendo.
maledictus om̃is qui pendet in lig¬
no: quomͦ non blasphemauerunt᷑
apłi dicendo. mortuus est. &. uetus
homoEnr̃ crucifixus est crucĩ
cũ illo.E &. de peccato d̾anauit pecca¬
tũ.&. eũ E qui ñ nouerat peccatum
peccatũ ꝓ nobis fecit: & multa
huiuf modi. Uos aut̃ cũ horretis
male dictũ xp̃m fatemini uos
horrere mortẽ xp̃i. Ubi apparet ur̃a
non anicularis maledictio sed dia¬
bolica simulatio: qui morte corpo¬
ris xp̃i anime ur̃e moite non cre¬

Expanded text:
nam ignis, tamquam diceret: nolite tinam ignis, tamquam diceret: nolite timere maledictum corporalis mortis, quod temporaliter soluitur, sed timete maledictum spiritalis mortis, per quod anima in aeternum cum suo corpore cruciatur. ecce non est anicularis maledictio, sed prophetica praedictio: maledictus omnis, qui pendet in ligno. sic enim auferet Christus de maledicto maledictum, quomodo de morte mortem, de peccato peccatum. sic ergo non blasphemauit Moyses dicendo: maledictus omnis qui pendet in ligno, quomodo non blasphemauerunt apostoli docendo: mortuus est et: uetus homo noster confixus est cruci c um illo et: de peccato damnauit peccatum et: eum, qui non nouerat peccatum, peccatum pro nobis fecit et multa huiusmodi. uos autem cum horretis maledictum Christum, fatemini uos horrere mortem Christi. ubi adparet uestra non anicularis maledictio, sed diabolica simulatio, qui mortem corporis Christi animae uestrae morte non cre
Abbreviated transcription (Latin):
penderit in lig̾no. Ita uͦ turbaberis.
sed tu. ummo nec tu: qui & nullo
cogente adoras solem. At uͦ xꝑia¬
nus edificatus supra fundam entũ
gulas causas & singula male¬
dicta: audit unũ ꝑtinere ad cor¬
pus mortale quodligno suspe¬
ditur. alterũ ad animũ
quo
sol adoratur. Et si enim
corpus
inclinat᷑ in adorando: animus tam̃
aut colit qd̾ adorat aut fingit. Utrũ¬
q aut̃ ꝑnitiosum est. Quaꝓpter qm
maledictũ in utroq mors meruit: si¬
cut mors est corporis in ligno pende¬
re:ita mors animi est solem adorare.
Eligendu est gͥ maledictũ in corporis
morte. quo maledicto ipsum corpus
in resurrectione liberabit᷑: deuitand̾u
aut̃ maledictũ in animȩ morte ne cum
suo corpore in ȩterno igne damnetur.
Hanc enĩ questionẽ nobis dñs soluit di¬
cens. Nolite timere eos qui occidunt
corpus animã aut̃ non possunt occi¬
dere: sed eũ timete qui habet potesta¬
tẽ & animã & corpus occidere in gehen¬

Expanded text:
penderit in ligno. Ita vero turbaberis: penderit in ligno. Ita vero turbaberis: sed tu, imo nec tu, qui et nullo cogente adoras solem. At vero Christianus aedificatus super fundamentum Agulas causas, et singula maledicta: videt unum pertinere ad corpus mortale, quod ligno suspenditur; alterum ad animum, quo sol adoratur. Etsi enim corpus inclinatur in adorando, animus tamen aut colit quod adorat, aut fingit; utrumque autem perniciosum est. Quapropter quoniam maledictum in utroque mors meruit, sicut mors est corporis in ligno pendere, ita mors animi est solem adorare. Eligendum est igitur maledictum in corporis morte, quo maledicto et ipsum corpus in resurrectione liberabitur: devitandum autem maledictum in animae morte, ne cum suo corpore in aeterno igne damnetur. Hanc enim quaestionem nobis Dominus solvit, dicens: nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere; sed eum timete, qui habet potestatem et animam et corpus occidere in gehen
Abbreviated transcription (Latin):
ligno. Uos quid̃e nullus rex gentilis co¬
git adorare solem. qd̃ nec ipse sol coge¬
ret si in terra regnaret: qr nec nunc
a uobis hoc uult fieri. S sicut crea¬
tor ipse impios blasphematores suos
usq ad iudiciũ sustinet: sic & ipsa cȩ¬
lestia tolerant uanos adoratores suos.
usq adiudiciũ creatoris sui. Tamen
cogere. ut sol adoret᷑. De gentili enĩ
rege exemplũ faustus ꝓposuit: sciens
ꝓfecto ad gentiles ꝑtinere qd̾ facitis
cũ solem adoratis. Non est gͦ hoc xꝑi
ponit ut congreget quȩ non peꝑit.
idete tam̃ qũa facile respondeat u̾i¬
tas & sana doctrina: quã facile dirum
pat hunc ur̃ȩ questionis tãquã in eui¬
tabilem & bicipite laqueum. Ecce fa¬
ciamus aliquẽ armatũ regia potestate
cõminari homini xꝑiano: ut si solem
adorare noluerit suspendat᷑ in ligno.
Si declinauero inquis maledictũ qd̾ lex
ꝓmpsit in solis ad oratorem: incid̾a in
illud qd̾ ead̾e lex ꝓmpsit in eũ qui pe¬

Expanded text:
ligno. uos quidem nullus rex gentilis cogit adorare solem. quod nec ipse sol cogeret, si in terra regnaret, quia nec nunc a uobis hoc uult fieri; sed sicut creator ipse inpios blasphematores suos usque ad iudicium sustinet, sic et ipsa caelestia tolerant uanos adoratores suos usque ad iudicium creatoris sui. tamen cogere, ut sol adoretur. de gentili enim rege exemplum Faustus proposuit sciens profecto ad gentiles pertinere, quod facitis, cum solem adoratis. non est hoc ergo chponit, ut congreget, quae non peperit. uidete tamen. quam facile respondeat ueritas et sana doctrina quam facile dipat hunc vestrae quaestionis tanquam inevitabilem et bicipitem laqueum. Ecce faciamus aliquem armatum regia potestate comminari homini christiano, ut si solem adorare noluerit, suspendatur in ligno. Si declinavero, inquis, maledictum, quod Lex prompsit in solis adoratorem, incidam in illud quod eadem Lex prompsit in eum qui pe
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ. ẽ amen aꝑtiora cognoscaꝗ
quib euidentissimũ ꝓpħis hebreis
testimoniũ ꝑhibetur: ꝑ eũ apłm
cuius auctoritate suꝑboꝵ istorum
colla frangant᷑. Heri̾tatẽ inqͥt dico
in xp̃o non mentior contestante mͥ
conscientia mea in spũ scõ: qr tri¬

Expanded text:
carnem, tamen apertiora cognoscant, quibus euidentissimum prophetis Hebraeis testimonium perhibetur per eum apostolum, cuius auctoritate superborum istorum colla frangantur. Ueritatem. inquit, dico in Christo, non mentior contestante mihi conscientia mea in spirit
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitate & templũ renouat᷑.⁊ quis fi¬
delis xp̃i non intelligat post euolu¬
ta tẽpora quȩ septenarii dierũ nu¬
meri repetitione transcurrunt. eti
am nobis. id est eccłiȩ d̾i ad illam cȩ¬
lestem ierłm ex huius scłi pegrina¬
gnus illius tẽporis quo tẽplum edifi¬
catũ est. post captiuitatẽ: Qũe ꝓ¬
pheta zacharias uidit in sordido
habitu. deuictoq diabolo qui ad eius
accusationẽ stabat ablatã illi sordi¬
d̾a uestem. & datũ indumentũ ho¬
est ęccłia. adu̾sario in fine tẽpoꝵ ꝑ
iudicium suꝑato. a luctu ꝑegrina¬
tionis in głiam sempit̃nȩ salutis as¬
sumitur: qd̾ etiã in psalmo dedicati

Expanded text:
tiuitate et templum renouatur. quis fitiuitate et templum renouatur. quis fidelis Christi non. intellegat post euoluta tempora. quae septenarii dierum numeri repetitione traam nobis, id est, Ecclesiae Dei ad illam coelestem Jerusalem ex hujus saeculi peregrinagnus illius temporis, quo templum aedificatum est post captivitatem, quem propheta Zacharias vidit in sordido habitu, devictoque diabolo, qui ad ejus accusationem stabat, ablatam illi sordidam vestem et datum indumentum hoest Ecclesia adversario in fine temporum per judicium superato a luctu peregrinationis in gloriam sempiternae salutis assumetur? Quod etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ apłicam dispensationẽ cũ euangłi¬
co sacramento ad regnũ gentiumꝰ
transmigrasse: Und̾e nobis apłs tam¬
quã ieremiã replicans dicit. Uolo gͦ
pͥmum om̃ium fieri de precationes.
adorationes. interpellationes. grͣa¬
ut tranquillã & quiet̃a uit̾a agamus
in om̃i pietate & caritate hoc enĩ bo¬
nũ & acceptũ est coram saluatore nr̃o
d̾o: qui om̃s hoĩes uult saluos fieri &
ad agnitionẽ u̾itatis uenire. Ex hoc
quippe etiã illis credentib constructa
sunt domicilia pacis. basilicȩ xpiana¬
rũ congregationũ. & nouellat̾ȩ in¬
neȩ popłi fideliũ. & plantati orti ubi
etiã inter om̃ia olera granũ illud sina¬
pis regnat. sub cuius umbraculis lon¬
ge lateq porrectis etiã altipetax su¬
ꝑbia gentiũ tãquã in cęli uolatilib
confugiendo requiescit. Nam qͦd eti¬
am post septuaginta annos scdm eius¬
d̾e ieremiȩ ꝓphetiam reditur ey cap¬

Expanded text:
per apostolicam dispensationem cum euangeliper apostolicam dispensationem cum euangelico sacramento ad regnum gentium transmigrasse ? unde nobis apostolus tamquam Hieremiam replicans dicit: uolo ergo primum omnium fieri deprecationes, adorationes; interpellationes, gratiaet tranquillam uitam agamus in omni pietate et caritate. hoc enim bonum et acceptum est coram saluatore nostro deo, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. ex hoc quippe etiam illis credentibus constructa sunt domicilia pacis, basilicae christianorum congregationum, et nouellatae uineae, populi fidelium, et plantati horti, ubi etiam inter omnia olera granum illud sinapis regnat. sub cuius umbraculis longe lateque porrectis etiam altipetax superbia gentium tamquam in caeli uolatilibus confugiendo requiescit. nam quod etiam post septuaginta annos secundum eiusdem Hieremiae prophetiam reditur ex cap
Abbreviated transcription (Latin):
factus particeps mortis nr̃e: & uiuificati
sumus. Cum securib ligna cederentur.
de ligno ferrũ exiliens in ꝓfundu flumi¬
nis mersum est: atq in lignũ desuꝑ ab
helis seo ꝓiectũ reu̾sum est. Ita cũ impi¬
os iudeos ꝑ corpus oꝑata presentia xꝑi
taquã infructuosas arbores cederet.
qr de illo ioħes dixerat. ecce securis ad
radices arboꝵ posita est. ab eis int̃ue¬
niente passione corpus ipsum deseruit.
in inferni ꝓfund̾u descendit : quo in se¬
pultura desuꝑ posito. t̾ãquã ad manu¬
brium suũ sp̃u redeunte surrexit. Quã
multa pret̾eam. breuitatis necessitate
constrictus: norunt qui legunt. Iam
ipsa in babyloniã transinigratio quo
gno ꝑegrinantur qͦd in illoꝵ pace eti¬
am pax esset istoꝵ. & edificarent do¬
mos. & nouellarent uineas. & plan¬
tarent ortos: quis non agnoscat qͥd
prefigurau̾it qui attenderit ueros
israhelitas in quib dolus non est

Expanded text:
factus particeps mortis nostrae, et uiuificati factus particeps mortis nostrae, et uiuificati sumus. cum securibus ligna caederentur, de ligno ferrum exiliens in profundum fluminis mersum est atque in lignum desuper ab Heliseo proiectum reuersum est: ita cum inpios Iudaeos per corpus operata praesentia Christi tamquam infructuosas arbores caederet — quia de illo Iohannes dixerat: ecce securis ad radices arboris posita est - ab eis interueniente passione corpus ipsum deseruit, in inferni profunda descendens, quo in sepultura desuper posito tamquam ad manubrium suum spiritu redeunte surrexit. quam multa praeteream breuitatis necessitate constrictus. norunt qui legunt. Iam ipsa in Babyloniam transmigratio, quogno peregrinantur, quod in illorum pace etiam pax esset istorum, et aedificarent domos et nouellarent uineas et plantarent hortos, quis non agnoscat, quid praefigurauerit, qui adtenderit ueros Israhelitas, in quibus dolus non est,
Abbreviated transcription (Latin):
ad uesꝑam scłi etiã carnis resurrecti¬
onẽ: Mittitur helyas pascendꝰ ad ali¬
enigenã uiduã quȩ uolebat duo lig¬
na colligere priusquã moreret᷑. Non
hic solo ligni nomine. sed etiã nume¬
ro lignoꝵ signũ crucis expͥmitur.
Benedicit᷑ farina eius & oleum. fru¬
ctus & hilaritas caritatis: quȩ cũ im¬
pendit᷑ non deficit. Hilarem enĩ da¬
torem diligit d̾s. Helyseo pueros in¬
sultantes & clamantes calue calue be¬
stiȩ cõmedunt: puerili stulticia deri¬
dentes xp̃m in loco caluariȩ crucifi¬
xum. inuasi a demonib ꝑeunt. Mit¬
tit helyseus ꝑ seruũ bac̨culũ suꝑ mor¬
tuum & non reuiuiscit: uenit ipse. con¬
iungit & coaptat se mortieius & reui¬
uiscit. Misit sermo d̾i legẽ ꝑ seruũ suum
neq ꝓfuit in peccatis mortuo generi hu¬
mano: quȩ tam̃ non sine causa missa est.
Ille enĩ misit: qui sciret eã prius esse mit¬
tend̾a. Uenit ipse. conformauit se nobis

Expanded text:
ad uesperam saeculi etiam carnis resurrectiad uesperam saeculi etiam carnis resurrectionem. mittitur Helias pascendus ad alienigenam uiduam. quae uolebat duo ligna colligere. priusquam moreretur: non hic solo ligni nomine sed etiam numero lignorum signum crucis exprimitur. benedicitur farina eius et oleum: fructus et hilaritas caritatis, quae cum inpenditur. non deficit; hilarem enim datorem diligit deus. Heliseo pueros insultantes et clamantes: calue, calue! bestiae comedunt: puerili stultitia deridentes Christum in loco Caluariae crucifixum inuasi a daemonibus pereunt. mittit Heliseus per seruum baculum super mortuum et non reuiuescit: uenit ipse, coniungit et coaptat se morti eius et reuiuescit: misit sermo dei legem per seruum suum nec profuit in peccatis mortuo generi humano. quae tamen non sine causa missa est ; ille enim misit, qui sciret eam prius esse mittendam. uenit ipse, conformauit se nobis
Abbreviated transcription (Latin):
regũ tẽporib ut & inde pauca c̃õ¬
memorem: nonne ab ipso exordio cõ¬
mutatũ sacerdotiũ in samuelem reꝓ¬
bato heli. & commutatũ regnũ in da¬
uid reꝓbato saule. clamat p̾renunti¬
ari nouũ sacerdotiũ nouũq regnũ
reꝓbato uetere qd̾ umbra erat fu
Nonne ipse dauid cũ panes ꝓpositionis
manducauit qͦs non licebat manduca¬
re nͥsolis sacerdotib: in una ꝑsona utrũ¬
q futurũ. id est in uno it̃u xp̃o regnũ
& sacerdotiũ figurauit: Nonne cum
decẽ trib a templo separatȩ sunt &
duȩ derelictȩ. satis indicat qd̾ de tota ip¬
sa gente ut apłs ait. reliquie ꝑ electi¬
onẽ gr̃e saluȩ factȩ st̃: Pascitur hely¬
as tẽpore famis coruis mane afferen¬
tib panẽ & ad uesꝑam carnes: & ma¬
nichei non intelligunt in illis libris
xp̃m. cui qͦdammͦ salutẽ nr̃am esurien¬
ti confitent᷑ peccatores fid̾e pͥmitias
sp̃c nunc habentẽ. in fine aut̃ uelut

Expanded text:
regum temporibus, ut et inde pauca comregum temporibus, ut et inde pauca commemorem ? nonne ab ipso exordio commutatum sacerdotium in Samuhelem reprobato Heli et commutatum regnum in Dauid reprobato Saule clamat praenuntiari nouum sacerdotium nouumque regnum reprobato uetere, quod umbra erat futturum ? nonne ipse Dauid. cum panes propositionis manducauit, quos non licebat manducare nisi solis sacerdotibus, in una persona utrumque futurum, id est in uno Iesu Christo regnum et sacerdotium figurauit? nonne cum decem tribus a templo separatae sunt et duae derelictae. satis indicat, quod de tota ipsa gente apostolus ait: reliquiae per electionem gratiae saluae factae sunt?_ Pascitur Helias tempore famis coruis mane adferentibus panem et ad uesperam carnes: et Manichaei non intellegunt in illis libris Christum, cui quodam modo salutem nostram esurienti confitentur peccatores fidem primitias spiritus nunc habentem, in fine autem uelut
Abbreviated transcription (Latin):
unica domus tãquã unica eccłia li¬
beretur. mundata a turpitudine
fornicationis ꝑ fenestr̃a confesionis
in sanguine remissionis. Uideat
son obuium leonẽ necans cũ petendȩ
uxoris causa ad abienigenas tenderet:
nisi qui eccłiam uocaturus ex genti¬
b dixit. gaudete s ẽgo uici seculum :
Qͥd sibi uult in ore ipsius leonis occisi
fauus extractus⁊ nisi qr eoꝵs conspi¬
cimus leges ipsas regni terreni quȩ
adu̾sus xꝑm ance fremuerant. nunc
iam ꝑempta feritate dulcedini euan¬
głice predicandȩ etiã munimenta
prebere: Qͥd est illa mulier plena
fiduciȩ hostis timpora ligno transfi¬
gens: nisi fides eccłiȩ cruce xp̃i reg¬
na diaboli ꝑimens: Qͥd uellus cõ¬
plutũ area sicca. & postea cõpluta
area sicco uellere nisi pͥmo una gers
hebreoꝵ habens occulte in scĩs my
totus orbis uacuus erat. nunc autẽ
in manifestatione totus orbis id
habet. illa uacuata est: Qͥd iam

Expanded text:
unica domus tamquam unica ecclesia liunica domus tamquam unica ecclesia liberetur. mundata a turpitudine fornicationis per fenestram confessionis in sanguine remissionis. Uideat son obuium leonem necans, cum petendae uxoris causa ad alienigenas tenderet. nisi qui ecclesiam uocaturus ex gentibus dixit: gaudete, quia ego uici saeculum? quid sibi uult in ore ipsius leonis occisi fauus exstructus, nisi quia ecce conspicimus leges ipsas regni terreni, quae aduersus Christum ante fremuerant, nunc iam perempta feritate dulcedini euangelicae praedicandae etiam munimenta praebere? quid est illa mulier plena fiduciae hostis tempora ligno transfigens nisi fides ecclesiae cruce Christi regna diaboli perimens ? quid uellus conplutum area sicca et postea conpluta area sicco uellere nisi primo una gens Hebraeorum habens occulte in sanctis mtotus orbis uacuus erat? nunc autem in manifestatione totus orbis id habet, illa uacuata est. Quid iam
Abbreviated transcription (Latin):
ita sit. ita fiat: iustũ est eñi. Clauda¬
tur suꝑbis lanua salutis. ueniat
uideat & hec in libris illis & cętera
uł om̃ia uł qued̾a qualia credat.
sed ex ipsa dispensatione nomine
mutato iũc appellatus est. Uideat
botrũ de terra ꝓmissionis in ligno
pendentẽ. Uideat in iericho tam¬
quã in hoc mortali scło meretric̃e.
de qualib ait dñs qd̾ precedant
suꝑbos in regno cęloꝵs. ꝑ fenestrã¬
domus suȩ tãquã ꝑ os corporis sui
coccũ mittentẽ qͦd̾ est utiq sanqui¬
nis signũ ꝓpter remissionẽ peccato¬
rũ. confiteri ad salutẽ. Uideat mu.
Tros ciuitatis ipsius tãquã muniti¬
ones mortalis scłi septies circũ acta
Itestamenti archa cecidisse: sicut
nunc ꝑ tẽpora quȩ sept̃e dierũ uicis¬
situdine dilabuntur testamentũ d̾i
circuit totuͣ orbem terrarũ. ut in fi¬
ne tempoꝵ mors nouissima inunica
destruatur: & ex impioꝵ ꝑditione

Expanded text:
ita sit, ita fiat; iustum est enim. claudaita sit, ita fiat; iustum est enim. claudatur superbis ianua salutis, ueniat uideat et haec in illis libris et cetera uel omnia uel quaedam qualia credat ised ex ipsa dispensatione nomine mutato Iesus appellatus est. uideat botrum de terra promissionis in ligno pendentem. uideat in Hiericho tamquam in hoc mortali saeculo meretricem — de qualibus ait dominus, quod praecedant sudomus suae tanquam per os corporis sui coccum mittentem, quod est utique sanguinis signum propter remissionem peccatorum confiteri ad salutem. uideat muros ipsius ciuitatis tamquam munitiones mortalis saeculi septies circumacta testamenti arca cecidisse, sicut nunc per tempora. quae septem dierum uicissitudine dilabuntur, testamentum dei circuit toto orbe terrarum, ut in fine temporum mors, nouissima inimica, destruatur et ex inpiorum perditione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeat. sed habeat uitã eternã. Istane
etiã ista non clamat Tantane est
in occisione ouis: occidit᷑ xp̃c de quo
in euangłio dicit᷑. Ecce agnus d̾i: ecce
qui tollit peccata mundi. ꝓhibentur
qui pasc ha faciunt ossa frangere: non
frangunt᷑ in cruce ossa dñi. Attestat᷑
euangłista hinc esse dictũ. Os eius
non comminuetis. Sanguine illini¬
untur postes ut ꝑnities depellatur:
signantur signo dñicȩ passionis in
frontib populi ad tutelam salutis.
Datur ibi lex qͥnquagesimo die post
Dicitur illic scripta lex digito d̾i: di¬
cit dñs de sp̃u scõ. In digito d̾i ei¬
cio demonia: & clamatꝰ faustus
oculis clausis nichil se in illis lit¬
teris inuenisse qd̃ ad prenuntiati¬
onẽ xp̃i ꝑtineat: Qͥd aut̃ mirũ si
oculos habet ad legend̾u & cor ad
in telligend̾u non habet: qui posi¬
tus ant̾e ostiũ clausum diuini secte¬
ti non fide pietatis pulsat. sed elati¬
one impietatis insultat: Plane

Expanded text:
pereat, sed habeat nitam aeternam. itane pereat, sed habeat nitam aeternam. itane etiam ista non clamant? tantane est in occisione ouis: occiditur Christus, de quo in euangelio dicitur: ecce agnus dei, ecce qui tollit peccatum mundi prohibentur qui pascha faciunt ossa frangere: non franguntur in cruce ossa domini; attestatur euangelista hinc esse dictum: os eius non comminuetis. sanguine inliniuntur postes, ut pernicies depellatur: signantur signo dominicae passionis in frontibus populi ad tutelam salutis. datur ibi lex quinquagesimo die post dicitur illic scripta lex digito dei: dicit dominus de spiritu sancto: in digito dei eicio daemonia. et clamat Faustus oculis clausis nihil se in illis litteris inuenisse, quod ad praenuntiationem Christi pertineat! quid autem mirum, si oculos habet ad legendum et cor ad intellegendum non habet, qui positus ante ostium clausum diuini secreti non fide pietatis pulsat, sed elatione impietatis insultat? plane
Abbreviated transcription (Latin):
ti om̃s. nond̾u ꝑfruentes ꝓmissa patͥa.
sed qd̾ non uident sꝑando & ꝑ patien¬
tiam expectando tamquã in deserto
sunt: & illic laboriosȩ & ꝑiculose tẽp¬
tationes ne reu̾tant᷑ corde in egyptũ.
Nec ibi tam̃ xp̃c deserit:nam & illa co¬
lumna non recedit. Et amarȩ aquȩ
ligno dulcescunt. qr inimici populi
signo crucis xp̃i honorificato mansu¬
escunt. & dũodec̃i fontes septuagin¬
ta palmȩ arbores irrigantes apłicã
gr̃am prefigurant popłoᷤᷤ in septe¬
nario numero decuplato rigantẽ:
ut ꝑ septiforme sꝑc donũ legis decalo¬
gus impleatur. Et hostis int̃clude¬
re molitus uiã. extensis moysi ma¬
nib signo crucis dñicȩ suꝑatur: et
morsus mortiferi serpentũ exaltato
& respecto eneo serpente sanantur.
Qd̃ uerbis ipsius dñi declarat᷑. Sicut
exaltauit inqͥt moyses serpent̾e in
heremo sic oportet exaltari filiũ ho¬
minis ut om̃is qui credit in eũ non

Expanded text:
ti omnes nondum perfruentes promissa patria, ti omnes nondum perfruentes promissa patria, sed quod non vident, sperando et per patientiam exspectando , tanquam in deserto sunt. Et illic laboriosae et periculosae tentationes, ne revertantur corde in Aegyptum. Nec ibi tamen Christus deserit: nam et illa columna non recedit . Et amarae aquae ligno dulcescunt: quia inimici populi signo crucis Christi honorificato mansuescunt. Et duodecim fontes, septuaginta palmae arbores irrigantes , apostolicam gratiam praefigurant, populos in septenario numero decuplato rigantem, ut per septiforme Spiritus donum Legis decalogus impleatur. Et hostis intercludere molitus viam, extensis Moysi manibus signo crucis dominicae superatur . Et morsus mortifeet respecto aeneo serpente sanantur. quod uerbis ipsius domini declaratur: sicut exaltauit, inquit, Moses serpentem in heremo, sic oportet exaltari filium hominis, ut omnis qui credit in eum non
Abbreviated transcription (Latin):
runt. & om̃s eund̾e potũ sp̃italem
biberunt. Bibebant aut̃ de sp̃ĩali
se quenti psetra: petra aut̃ erat xp̃c.
Exponendo unũ: in cętera introdux it
intellectum. Si enĩ petra yp̃c ꝓpter fir¬
mitatẽ: cur non & manna xp̃c tãquã
panis uiuus qui de cȩlo descendit. quo
uere qui uescunt᷑ sp̃italiter uiuunt:
Nam illi uet̾em figurã carnalit᷑ acci¬
pientes. mortui sunt. S cũ dicit apłs.
eund̾e cibũ sp̃italem manducauerus f :
ostendit & illum sp̃italit̃ intelligi in
xp̃o. sicut & potũ cur sp̃italem dixisset
aꝑuit. cũ subiunxit. Petra aut̃ erat
xꝑc. Quo aꝑto. cuncta fulsert̃. Cur
na. quia & rectus & firmus & fulci¬
ens infirmitatẽ nr̃am ꝑ noctem lucers
ꝑ diem non lucens. ut qui non uident
uideant. & qui uident cecifiant: Ru
bet & mare rubrũ: baptismus xꝑi u
tiq sanguine consecratus. Hostes se¬
quentes a tergo moriunt᷑. peccata pre¬
terita ducit᷑ popłs ꝑ desertũ. baptira¬

Expanded text:
eumdem potum spiritualem biberunt. Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Exponendo unum, in caetera introduxit intellectum. Si enim petra Christus propter firmitatem, cur non et manna Christus tamquam panis uiuus, qui de caelo descendit? quo uere qui uescuntur spiritaliter uiuunt; nam illi ueterem figuram carnaliter accipientes mortui sunt. sed cum dicit apostolus: eundem cibum spiritalem manducauostendit et illud spiritaliter intelligi in Christo, sicut et potum, cur spiritalem dixisset, aperuit cum subjunxit, Petra autem erat Christus; quo aperto cuncta fulserunt. Cur na, quia rectus, et firmus, et fulciens infirmitatem nostram, per noctem lucens, per diem non lucens, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant? Rubet Nubes et mare Rubrum, baptismus utique Christi sanguine consecratus, hostes sequentes a tergo moriuntur, peccata praeterita. Ducitur populus per desertum: baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ occurrere in p̃sentia potuerunt.
nuenietis enĩ multa quȩ om̃ino nec
tali saltẽ indigeant admonitione:
quali modo usus sum in u̾bis iacob.
Qͥs enĩ iam querat expositorem cũ
legit. uelut ouis ad uictimã ductus
est. & om̃ia quȩ illic multipliciter
& euident̃ dicunt᷑: qr liuore eius
sanati sumꝰ. qr þeccata nr̃a ipse por¬
tauit: Qͥs non quasi euanglium

Expanded text:
mihi occurrere in praesentia potuerunt; mihi occurrere in praesentia potuerunt; inuenietis enim multa, quae omnino nec tali saltem indigeant admonitione, quali modo usus sum in uerbis Iacob. quis enim iam quaerat expositorem, dum legit: uelut ouis ad uictimam ductus est, et omnia, quae illic multipliciter et euidenter dicuntur: quia liuore eius sanati sumus, quia peccata nostra ipse portauit? quis non qua
Abbreviated transcription (Latin):
donacũ est scã quad̾a ebrietate alie¬
natȩ mentis ab infra labentib tẽpo¬
ralib eternã luce sapientiȩ contu¬
eri. Unde qͥddam paulo ante cõme¬
morauimus. dicente paulo. Siue
enĩ mente excessimus d̾o. Hi sunt
fulgentes oculi a uino. S tam̃ qr se¬
quitur. siue temꝑantes sumus. uobis:
nec paruuli relinquunt᷑ ad huc lã¬
cte nutriendi.qr & hic sequit᷑. Et
dentes eius lacte candidiores. Qͥ d
ad hec respondetis insani: Nempe
ista manifesta st̃: nempe om̃s non
dico calumnias contradictionis. sed
etiã nebulas dubitationis ex pellus:
Talia quę̧rite pͥmo in illis libris. tali¬
b pͥmo credite quȩ nunc a me nec
omia cõmemorari possunt qr nimi¬
um est: nec multa qr longũ est. Nec
pauca uellem ne sola existimentur
ab eis qui illa non legunt: et ne fi¬
delis ac diligens lector me rep̃hen¬
dat cũ plura euidentiora reppere¬
rit. qd̾ ista potissimũ posuerim que

Expanded text:
donatum est sancta quadam ebrietate aliedonatum est sancta quadam ebrietate alienatae mentis ab infra labentibus temporalibus aeternam lucem sapientiae contueri. unde quiddam paulo ante commemorauimus dicente Paulo: siue enim mente excessimus, deo. hi sunt fulgentes oculi a uino. sed tamen quia sequitur: siue temperantes sumus, uobis, nec paruuli relinquuntur adhuc lacte nutriendi, quia et hic sequitur: et dentes candidiores lacte. Quid ad haec respondetis, insani ? nempe ista manifesta sunt, nempe omnes, non dico calumnias contradictionis sed etiam nebulas dubitationis expellunt. talia quaerite primo in illis libris, talibus primo credite, quae nunc a me nec omnia commemorari possunt, quia nimium est, nec multa, quia longum est, nec pauca uellem. ne sola existimentur ab eis. qui illa non legunt, et ne fidelis ac diligens lector me reprehendat, cum plura euidentiora reppererit, quod ista potissimum posuerim, quae