comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fidem: qr nullum adultium. Sacram̃tum:
quia nullũ diuortiũ. Solus ibi nuptialis
ñ fuit ꝯcubitus: quia incarne peccati fieri
ñ potãt sine pudenda concupiscentia car
nis. que accidit ex peccato: sine qua concipi
uoluit. qui sine peccato futurꝰ erat & licet
ñ int̃cessisset conugalis concubitus. con¬
iuiges tam̃ fuerunt uere. mente. ñ carne:

Expanded text:
fidem, quia nullum adulterium; sacramentum, quia nullum divortium. Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non potnis, quae accidit ex peccato; sine qua concipi voluit, qui sine peccato futurus erat. Et licet non intercesserit conjugalis concubitus, conjuges tamen vere fuerunt mente, non carn
Abbreviated transcription (Latin):
fieri conuigium. ꝑ carnalem copulam. In
coniunctoꝵ commixtio corꝑalis. S intelli¬
gendũ ẽ. coniugiuĩ ꝑfici commixtione corꝑa¬
li ñ qnͣtum ad ũitatem uł scĩtatẽ coniugi.
s quantum ad significationẽ: quia ꝑfectiꝰ
unionẽ xp̃i & ecclie tc̃ figurat¬

Expanded text:
fieri conjugium per carnalem copulam. In conjunctorum commixtio corporalis. Sed intelligendum est conjugium perfici commixtione corporali non quantum ad veritatem vel sanctitatem conjugii, sed quantum ad significationem, quia perfectius unionem Christi et Ecclesiae tunc figurat
Abbreviated transcription (Latin):
tur. utrum inquantum peccatum est. sit
pena peccati. Quod ñ uidetur. cum om̃is pena
peccatiuista sit. Unde auoꝰ. in libro retractati¬
onum. Om̃nis pena peccati iuista est. ce suppli¬
tium nominat᷑. Sigͦ peccatum quod ẽ pecca¬
tum & penapeccati. in quantum peccatũ ẽ.
pena peccati est.cum omnis pena iusta de iu¬
sticia di ueniat. udetur quantum peccatũ
ẽ iustũ eẽ &e adeo ꝓuenire. Ad quod illi respon¬
dent. peccatum sic dici penã Responsio illoꝵ qͦ

Expanded text:
tur utrum in quantum peccatum est, sit poena peccati. Quod non videtur, cum omnis poena peccati justa sit. Unde Aug., in lib. Retractationum: Omnis poena peccati justa est, et supplicium nominatur. Si ergo peccatum quod est peccatum et poena peccati, in quantum peccatum est, poena peccati est, cum omnis poena justa de justitia Dei veniat, videtur in quantum peccatum est justum esse et a Deo provenire. §. Ad quod illi respondent peccatum sic dici poenam peccati, q
Abbreviated transcription (Latin):
tie qua supradiximꝰ carnem ũbi non ante fuis¬
se conceptam quam assumptam. uidec̃ obui.¬
are quod ausꝰ ait suꝑ iohannem: ubi legitur.
Soluite templum hoc & intrib diebus exci¬
tabo ulud. Dixerunt gͦ uidei. xł. & .ui. annis¬

Expanded text:
tiae, qua supra diximus carnem Verbi non ante fuisse conceptam quam assumptam, videtur obviare quod August. ait super Joannem, ubi legitur, cap. 2: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Dixerunt ergo Judaei: Quadragi
Abbreviated transcription (Latin):
natum est. & totum circumscriptum. Mio¬
ratur corꝑalit̃ ce contrabitur. & diuine est
incircum scͥptum. Non coextensa carne eius.
cum incircum scripta diuinitate. In omnib
atur incarnatio que opꝰ trintatis sp̃ui scõ. &¬

Expanded text:
natum est, et totum est incircumscriptum. Minonatum est, et totum est incircumscriptum. Minoratur corporaliter et contrahitur; et divine est incircumscriptum, non coextensa carne ejus cum incircumscripta divinitate. In omnibus ATUR INCARNATIO QUAE OPUS EST TRINITATIS, SPIRITUI
Abbreviated transcription (Latin):
minici corpis conuenit: quia ut dicunt phi¬
sici tot dieb forma humani corꝑis ꝑficitui
horum occasione ũborum quid̃a dicẽ p̃sump¬
seit̃ dñici corpis formam tot dieb admodũ
aliorum corporum ꝑfectã. & m̃broꝵ liniam̃¬
tis distinclam: & mox ũbũ di sibi unisse car¬
nem & animam: & hoc modo dicunt ulum
numerum ꝑfectiomi dñicicorꝑis conuenire.
S alia ratio illius dicti extitit: exqua sana
oritur intelligentia uerbi. Non enim ido
illud dixit auoꝰ. qui mox ut caro illa oꝑe
dĩ cum anima uniretur. ut ꝑfectꝰ et uerus
d̾s eẽt. ꝑfectus & uerus homo: S quia mem¬
brorũ uiius dñici corꝑis distinctio. inipso
mom̃to conceptionis. et unionis d̃i et ho¬
minis. adeo tenuis erat et parua. ut huma¬
no uisin ux posset subici: dieb autẽ illis
quos memorat auoꝰ. ꝑfecta est. & notabilis
facta. Incarnatum ẽgͦ ũbum ut ait ioħs. &¬
appria incorꝑalitate ñ excessit: ce totũ incar¬

Expanded text:
minici corporis convenit, quia, ut dicunt physici, tot diebus forma humani corporis perficitur. Horum occasione verborum quidam dicere praesumpserunt, dominici corporis formam tot diebus ad modum aliorum corporum perfectam, et membrorum lineamentis distinctam; et mox Verbum dicitur sibi unisse carnem et animam; et hoc modo dicunt illum numerum perfectioni dominici corporis convenire. Sed alia ratio illius dicti extitit, ex qua sana oritur intelligentia verbi. Non enim ideo illud dixit August., quia mox ut caro illa opera fuit, Verbo Dei cum anima uniretur, ut perfectus et verus Deus esset, perfectus et verus homo; sed quia membrorum illius dominici corporis distinctio in ipso momento conceptionis unionis Dei et hominis adeo tenuis erat et parva, ut humano visui vix posset subjici, diebus autem illis quos Aug. memorat perfecta est, et notabilis facta. Incarnatum est ergo Verbum, ut ait Joan. xcessit; et totum incar
Abbreviated transcription (Latin):
icut gͣ nec parentes di¬
Ocimus creatores hominum nec agͥcolas
cteatores frugum. quamuis eorum extͥnsecus
ad hibitis motib. Ista creanda di uutus int̾iꝰ
oꝑetur: ita ñ solum malos. s nec bonos ange¬
los. fas est putare creatores: S: ꝓsubtilitate
sui sensus &e corꝑis. semina istarum terum no-¬
bis occultiora nouerunt. & ea ꝑ congruas tẽ¬
pationes elem̃torum. latent̃ spargunt. Atq:
ita ce gignendaꝵ reꝵ et accelerandoꝵ increm̃¬
torum. prebent occasiones. S nec boni hec

Expanded text:
icut ergo nec parentes dicimus creatores hominum, nec agricolas creatores frugum, quamvis eorum extrinsecus adhibitis motibus ad ista creanda Dei virtus interius operetur; ita non solum malos, sed nec bonos angelos fas est putare creatores. Sed pro subtilitate sui sensus corporis semina istarum rerum nobis occultiora noverunt, et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt, atque ita et gignendarum rerum et accelerandorum incrementorum praebent occasiones. Sed nec boni haec
Abbreviated transcription (Latin):
neste cause. ꝓpt̾ quas aliquando contrahitur.
ut uiri mulierisꝙ pulchritudo q̃ animos
amore inflamiatos. sepe impelit inire con¬
iugium: ut ualeant suum implere desidium.
Q uestus quoq & diuitiaꝵ possessio. freqnt̃¬
ẽ causa coniugii: & alia multa: que cuiq di¬
ugentiam adhibenti facile ẽ discernere. Nec
est assentiendum illis. qui dicunt ñ ẽẽ con¬
iugium: qd̾ ꝓpt̾ has causas minꝰ honestas
contrahitur. Constat enim ex p̃missis. con¬
iugium fieri ex communi consensu ũbis de
p̃senti exp̃sso: quamuis ad hoc amor attrax¬
erit. Cuius rei docum̃tũ p̃stat iacob quira¬
chel decora facie & uenusto aspectu amaute
deris inmedio captiuorum mulierẽ pulcr̃a.
& amau̾is eam. uoluerisq uxorem habere.
introduces eam indomum tuam
finis ñ contaminat sacram̃tum. sap̃. clxxuuii.

Expanded text:
nestae, propter quas aliquando contrahitur, ut viri mulierisque pulchritudo, quae animos amore inflammatos saepe impellit inire conjugium, ut valeant suum explere desiderium. Quaestus quoque et divitiarum possessio frequenter est conjugii causa, et alia multa quae cuique diligentiam adhibenti facile est discernere. Nec est assentiendum illis qui dicunt non esse conjugium quod propter has causas minus honestas contrahitur. Constat enim ex praemissis conjugium fieri ex communi consensu verbis de praesenti expresso, quamvis amor ad hoc attraxerit. Cujus rei documentum praestat Jacob, qui Rachel decoram facie et venusto aspectu amavit,deris in medio captivorum mulierem pulchram, et adamaveris eam voluerisque uxorem habere, introduces eam in domum tuamfinis non contaminat sacramentum. Et li
Abbreviated transcription (Latin):
iuͦ queritur anhec descͥptio spei spei.¬
conueniat. sane concedi potest. utrumli-¬
bet. Siautem dicatur contienire: sunt & alia płã.
quib differt fides & spes. s ñ imꝑbe dicipotest.
solifidi conuenire. ñ sper: quia fides sola funda¬
m̃tum dicitur: ñ quia fides untꝰ possit ẽẽ sine
nec sine amore spes. nec utrumq sine fide: ce
fides sine amore nich ꝓdest. Potest tam̃ c̃di
auquid quod non spatur. nichil autẽ pot̾
sꝑari. qd̾ ñ creditur. Idõq credẽ. qd̾ ẽ act fidłi.
naturalit̾ p̃cedit sꝑare. qd̃ ẽ. actus sper quia
rumq repꝑitur. qd̃ fides p̃cedit spem. a spes
sequitur fidem: non quod uirtus fidei p̃calai
uirtutem spei. temꝑe uel causa: s quia actus
fidi. naturaliter p̾cedit actum spei: qd̃ etiam
quidam concedunt de ipsa uirtute sidei. ut na¬
turalit̃ p̃cedat spem. non tempe¬

Expanded text:
 quaeritur an haec descriptio spei conveniat, sane concedi potest utrumlibet. Si autem dicatur convenire, sunt et alia plura quibus differunt fides et spes; sed non improbe dici potest soli fidei convenire, non spei, quia fides sola fundamentum dicitur, non quia fides virtus possit esse sine nec sine amore spes, nec utrumque sine fide; et fides sine amore nihil prodest; potest tamen credi aliquid, quod non speratur; nihil autem potest sperari, quod non creditur. Ideoque credere, quod est actus fidei, naturaliter praecedit sperare, quod est actus spei; quia rumque reperitur quod fides praecedit spem, et spes sequitur fidem; non quod virtus fidei praecedat virtutem spei virtute vel causa, sed quia actus fidei naturaliter praecedit actum spei; quod etiam quidam concedunt de ipsa virtute fidei, ut naturaliter praecedat spem, non temp
Abbreviated transcription (Latin):
conueniunt. idest si ꝑsona. eẽntie tm̃ intelli¬
gentiam facit.: Ideo nobis uidetur alit̃ hec
posse dici congruentius: iuxta catholicoꝵ
doctorum auctoritates
Od̾ hoc nom̃ ꝑsona
triplicit intrinitate accipit᷑. & hec ẽ utilis
ce catholica doctrina de ꝑsona & ꝑsonis.
ciendum ẽ gͥ quod sap̃

Expanded text:
conveniunt, id est, si persona essentiae tantum intelligentiam facit? Ideo nobis videtur aliter hoc posse dici congruentius juxta catholicorum doctorum auctoritates. 5. Quod hoc nomen persona tripliciter in Trinitate accipitur; et haec est utilis et catholica doctrina de persona et personis. Sciendum est igitur quod
Abbreviated transcription (Latin):
uł tces ꝑsonas unam eẽntiam dicumus: tres
autem ꝑsonas ex eadem eẽntia ñ dicimus:
quasi ald ibisit. quod eẽntia ẽ aliud quod
asserere: inp̃dictis iocutionib nom̃ ꝑsone
eẽntiam significare. S quid respondebunt
ad id quod ipse a̾ in libro de fide ad petrũ
dicit. scił. quod alius est pat̾ in ꝑsona. siue ꝑ¬
sonalit̾. alius ꝑsonalit̃ filius. alius ꝑsonalit¬

Expanded text:
vel tres personas unam essentiam dicimus: tres autem personas ex eadem essentia non dicimus; quasi aliud ibi sit quod essentia est, aliud quod asserere in praedictis locutionibus nomen personae essentiam significare. Sed quid respondebunt ad id quod ipse Aug. in lib. de Fide ad Petrum dicit, scilicet quod alius est Pater in persona sive personaliter, alius
Abbreviated transcription (Latin):
seductionem ꝓprie uocauit apłs ꝑ qua id
quod suadebatur cum falsum eẽt. uerum
putatum est scilicet quod d̃s lignum illud¬
ideo tangere ꝓhibuerit quia sciebat eos
si tetigissent sicut deos futuros tamqũã eis
diuinitatem inuideret qui eos homines fe¬
cerat. S & si uirum ꝓpter aliquam m̃tis ela-¬
tionem que dm̃ latere ñ poterat sollicitauit
aliqua exꝑiendi cupiditas. cum mulierem
uideret accepta illa esca. non ẽẽ mortuam.
nec tam̃ eum arbitror si iam spũali m̃te p̃duꝰ
erat. ullomodo credidisse quod diabolus
suggerebat¬

Expanded text:
seductionem appellavit Apostolus, qua id quod suadebatur, cum falsum esset, verum putatum est, id est, quod Deus ideo lignum illud tangere prohibuerit, quod sciebat eos, si tetigissent, velut deos futuros, tanquam eis divinitatem invideret qui eos homines fecerat. Sed, etiamsi virum propter aliquam mentis elatorem latere non poterat, sollicitavit aliqua experiendi cupiditas, cum mulierem videret accepta illa esca non esse mortuam: non tamen eum arbitror si jam spirituali mente praeditus erat, ullo modo credidisse quod diabolus suggerebat
Abbreviated transcription (Latin):
diana & leuia. grauiora uͦ sacdoti panda¬
mus. & qnͣto iusserit tempore purgare
curemus. quia sine confessione em̃dati¬
onis. peccata nequeunt dimitti. S &
grauiora coequalib pandenda st̃. cũ
deest sacerdos. & urget ꝑiculũ. uenialia
uͦ etiam sac̾dotis oblata copia. licet con¬
fiteri coequali: &. sufficit. ut quibusdã
placet: si tam̃ ex contemptu ñ p̃t̃mitat᷑
sacerdos: tutus ẽ. tam̃ & ꝑfectius. utriꝰq
generis pecc̃a sacerdotib pandere: q
consilium medicine ab eis querere.
quibus concessa est potestas ligandi &
soluendi
Hie aꝑit qͣlit̃ supposite auctor

Expanded text:
diana et levia, graviora vero sacerdoti pandadiana et levia, graviora vero sacerdoti pandamus, et quanto jusserit tempore purgare curemus, quia sine confessione emendationis, peccata nequeunt dimitti. Sed et graviora coaequalibus pandenda sunt, cum deest sacerdos, et urget periculum. Venialia vero, etiam sacerdotum oblata copia, licet confiteri coaequali, et sufficit, ut quibusdam placet, si tamen ex contemptu non praetermittatur sacerdos. Tutius est tamen et perfectius utriusque generis peccata sacerdotibus pandere, et consilium medicinae ab eis quaerere, quibus concessa est potestas ligandi et solvendi. 6. Hic aperit qualiter supradictae auctor
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotes eccłie. Quos autẽ extra inuenit.
adũtendum ẽ. quomodo suscitauit. fle¬
bat enim turba post filiũudue: fleuit
bat & turba mariam secuta. In quo doce¬
mur: publice peccantib. ñ ꝓprium sed
ecclie sufficere meritum. laboret igit᷑¬
penitens in eccłia eẽ: & ad eccłie unitatẽ
tendere. Nisi enim unitas eccłie succur¬
rat: ñ quod deest peccatori sua oratione
compleat: de manib inimici ñ eripiet᷑
anima mortui. Credendum ẽ. enim. qd̾
ti mortem suam ad conũsionẽ. Idõq
nemo digne pot̃ penitere: quem ñ susti¬
neat unitas eccłie. Ideoq ñ petat sac̃¬
dotes: ꝑ aliquam culpam abunitate
ecolie diuisos. Exhis satis aꝑitur ce
ab soluitur: p̃misse questionis artieulꝰ.
Ouerendus ẽenm sac̃os sapiens &e dis¬
cretus qui cum potestate simul habeat
iuditium: qui si forte defuerit. confiteri
illum locum: confitemim alt̾utrũ pec¬
catum ur̃a. ait enim. Cõequalib coti¬

Expanded text:
sacerdotes Ecclesiae. Quos autem extra invenit, sacerdotes Ecclesiae. Quos autem extra invenit, advertendum est quomodo suscitavit. Flebat enim turba post filium viduae; flevtre; flebat et turba Mariam secuta. In quo docemur, publice peccantibus non proprium, sed Ecclesiae sufficere meritum. Aug., ibipoenitens in Ecclesia esse et ad Ecclesiae unitatem tendere. Nisi enim unitas Ecclesiae succurrat, nisi quod deest peccatori sua oratione compleat, de manibus inimici non eripietur anima mortui. Credendum est enim quod ti mortem suam ad conversionem. Ideoque nemo digne poenitere potest, quem non sustineat unitas Ecclesiae. Ideoque nemo petat sacerdotes per aliquam culpam ab unitate Ecclesiae divisos. Ex his satis aperitur et absolvitur praemissae quaestionis articulus. Quaerendus est sacerdos sapiens et discretus, qui cum potestate simul habeat judicium, qui si forte defuerit, confiteri illum locum: Confitemini alterutrum peccata vestra. Ait enim: Coaequalibus quoti
Abbreviated transcription (Latin):
stultus euitare noluit. Tanta itaq con¬
fessionis est uirtus: ut si deest sac̃dos con¬
fiteatur ꝓximo. Sepe enim contingit.
qd̃ penitens ñ pot̾ uerecundari coram
sacerdote. quem desideranti nec tempus
nec locus offert: & si ille cui confitebitur
potestatem soluendi ñ habeat. fit tam̃
dignus uenia. ex sacerdotis desiderio:
qui crim̃ confitetur socio. Mundati
enim sunt lepsi dum ibant ostendere
ora uł se sacerdotib:antequam ad eos
ꝑuenirent. Unde patet d̾m ad cor tespi¬
cere: dum ex necessitate ꝓhibentur ad¬
pot̾ confitearur: &. si peccatum occultũ ẽ
sufficiat referre innoticiam sac̃dotis.
Nam in resurrectione fiue archisynago¬
gi puelle. pauci int̾fuerũt qui uiderent.
Nondum emmerat sepulta: ñdum
extra portam delata: nondum extra do¬
mum innotitiam portata. Intus resusci¬
tauit quam intꝰ inuenit: relictis solis
petro & iacobo & iohanne. & patre & ma¬
tre puelle. Inquib figuralit̃ continent̃

Expanded text:
stultus evitare noluit. Tanta itaque vis constultus evitare noluit. Tanta itaque vis confessionis est, ut si deest sacerdos, confiteatur proximo. Saepe enim contingit quod poenitens non potest verecundari coram sacnec locus offert, et si ille cui confitebitur potestatem solvendi non habeat, sit tamen dignus venia ex sacerdotis desiderio, qui crimen confitetur socio. Mundati enim sunt leprosi, dum irent ostendere ora vel se sacerdotibus, antequam ad eos pervenirent. Unde patet Deum ad cor respicere, dum ex necessitate potest confiteatur; et si peccatum occultum est, sufficiat referre in notitiam sacerdotis. Nam in resurrectione filiae archisynagogi puellae, pauci interfuerunt qui viderunt; nondum enim erat sepulta, nondum extra portam delata, nondum extra domum in notitiam portata. Intus resuscitavit quam intus invenit, relictis solis Petro et Jacobo et Joanne, et patre et matre puellae, in quibus figuraliter continentur
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatib que his contradicere
uidentur respondeamus: tciam q̃stionẽ
intueamur. Qd̾ enim scda questio conti¬
nebat. scit. an sine confessione & iuditio
sac̃dotis soli deo confiteri sufficeret. expe¬
ditum est & certificatum p̃missis testimo¬
niis. quodñ sufficit confiteri deo sine sacer¬
dote nec uere humilis & penitens sit siũde¬
sicdat & requirit sacerdotis uidicium S
numquid eque ualet alicui confiter i sacio
uł proximo suo: saltem cum deest sac̃dos:
Sane ad hoc dici pot̃. quod sacerdotis ex¬
amen requitendum est studiose: quia sa¬
cerdotib concessit ds potestatem ligan¬
di & soluendiae idõ quib ipsi dimittũt
S curet quisq sac̃dotẽ querere: qͥsciat
ligare & soluere. Talem enim eẽ oportet.
qui aliorum crimina iudicat. uñ auoꝰ.
grãm. querat sac̃dotẽ qui sciat ligare q
soluere:. ne cum negligens cura se extiterat.
negligat᷑ ab illo. qui eum miscd̃iter monet¬
& petit: ne ambo infoueam cadant. quã

Expanded text:
auctoritatibus quae his contradicere videntur respondeamus, tertiam quaestionem intueamur. Quod enim secunda quaestio continebat, scilicet, an sine confessione et judicio sacerdotis soli Deo confiteri sufficeret, expeditum est; et certificatum praemissis testimoniis, quod non sufficit confiteri Deo sine sacerdote, nec est vere humilis et poenitens, si non desiderat et requirit sacerdotis judicium. Sed numquid aeque valet alicui confiteri socio vel proximo suo, saltem cum deest sacerdos? Sane ad hoc potest dici quod sacerdotis examen requirendum est studiose, quia sacerdotibus concessit Deus potestatem ligandi atque solvendi; et ideo quibus ipsi dimittunt, o. Sed curet quisque sacerdotem quaerere, qui sciat ligare et solvere. Talem enim esse oportet, qui aliorum crimina dijudicat. Unde Aug., gratiam, quaerat sacerdotem qui sciat ligare et solvere, ne cum negligens circa se extiterit, negligatur ab eo, qui eum misericorditer monet et petit; ne ambo in foveam cadant, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽntie: sicut dicimus alquos tres homines
eiusdem serus. et eiusdem temꝑationis cor¬
poris. eiusq animi: unam ẽẽ naturam
uł unius nature. Naminhis rebus ñ tan¬
tum ẽ unus homo. quantũ tres homines si¬
mul. & plus aliquid sunt homines duo. qm
ind̃o ñ ira est. Non enĩ maior eẽntia ẽ pat̃ ce
fuius simuł: quam solus pat̾. uł solus fulius.
s tres simul ile ꝑsone equales sunt singuł.
Ex p̃dictis patet quod tres ꝑsone dicuntur
diuina eẽntia. nec scd̃m matĩalem causam
ut tres statue unum aurum. nec scd̃m cõ¬
plexionis similitudinem. ut tres homines
umius nature. nec ut genus p̃dicatur de
speciebus. uł ut species de indiuiduis. idẽ
continens de contentis maius de mino¬
ib. Que uidentur adũsa p̃dictis.

Expanded text:
essentiae, sicut dicimus aliquos tres homines ejusdem sexus, et ejusdem temperationis corporis, ejusdem animi, unam esse naturam vel unius naturae. Nam in his rebus non tantum est unus homo, quantum tres homines simul; et plus sunt aliquid homines duo, quam in Deo non est ita. Non enim major essentia est Pater et Filius simul quam solus Pater vel solus Filius, sed tres simul illae personae aequales sunt singulis. Ex praemissis patet quod tres personae dicuntur divina essentia; nec secundum materialem causam, ut tres statuae unum aurum: nec secundum complexionis similitudinem, ut tres homines unius naturae; nec ut genus praedicatur de speciebus, vel ut species de individuis, id est, continens de contentis, majus de minoribus. 13. Quae videntur adversari praedictis.
Abbreviated transcription (Latin):
pħam sic loguitur. Congregabo om̃s gentes.
ee deducã easn inuallẽ iosaphat. &e discep¬
tabo cumeis. ibi. In huiꝰ capituli expositiõe:
ita reppi. hoc quidam puerilit intelligunt.
quod inualle que ẽ in latere montis
oliueti descensurus sit dñs ad iuditiũ qd̃
friuolumẽ. quia ñ int̾ra s in spatio huiꝰ ae¬
ris sedebit. contra locum montis oliueti.
ex qͦ ascendit. & sic̃ ioħes crisost. dic̃: angłi
deferent ante eum signũ crucis. Uñ in en¬

Expanded text:
 Congregabo omnes gentes, et deducam eas in vallem Josaphat, et disceptabo ibi cum eis. In cujus capituli expositione ita reperi: Hoc quidam pueriliter intelligunt, quod in valle quae est in latere montis Oliveti descensurus sit Dominus ad judicium, quod frivolum est, quia non in terra, sed in spatio hujus aeris sedebit contra locum montis Oliveti, ex quo ascendit. Et sicut Joannes Chrysostomus dicit: Angeli deferent ante eum signum crucis; unde in Ev
Abbreviated transcription (Latin):
einde in eodem libro continue osten-¬
dit quomodo pat̾ dicat᷑ pͥncipium
ad filium. & ad sp̃m sc̃m̃ ipse & filius. dicens
id̃o patrem ẽẽ pͥncipium fiuii. quia genuit
eum: & patrem & filium eẽ pͥncipium sp̃c sc̃i.
enimita. Si gignens ad id quod gignit pͥnci¬
pium est: pat̾ ad fuium pͥncipiũ ẽ quiage¬
nuit eum. Utrum autẽ ce ad sp̃m sc̃m prin¬
cipiũ sit pat̃. quia dictum ẽ. de patre ꝓced̾.
ñ parua questio est. Od̃ si ita est: ñ iam pͥnci¬
pium ei tantum rei erit quam gignit aut fac̃
s etiam eis quam dat. & que ꝓcedit ab ipso.
Si gͦ quod datur uł quod ꝓcedit pͥncipium
habet. illud aquo datur uł ꝓcedit: fatendũ
ram relatiue unus creator et unus dñs dr̃.
sic relatiue ad sp̃m sc̃m unum pͥncipium.
Ad creaturam uͦ pat̃ & fuius &e sp̃c sc̃s. uñu¬
dñs. Ecce habes qd̾ pat̃ pͥncipiũ fuliii. dr
quia genuit eum. Qua gͦ notione ẽ pat̃

Expanded text:
einde in eodem libro continue ostendit quomodo Pater dicatur principium ad Filium, et ad Spiritum sanctum ipse et Filius, dicens, ideo esse Patrem principium Filii, quia genuit eum; et Patrem et Filium esse principium Spiritus sancti, Trinitate, si gignens ad id quod gignit principium est, Pater ad Filium principium est, quia gignit eum. Utrum autem et ad Spiritum sanctum principium sit Pater, quoniam dictum est, De Patre procedit, non parva quaestio est. ejus tantum erit rei quam gignit vel facit, sed et ejus quam dat, et procedit ab ipso. Si ergo quod datur vel quod procedit, principium habet a quo datur vel procedit, fatendum ram relative unus Creator et unus Dominus dsic relative ad Spiritum sanctum, unum principium. Ad creaturam vero, Pater et Filius et Spiritus Dominus. Ecce habes quod Pater principium Filii dicitur, quia genuit eum; qua ergo notione est Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
x eodem sensu etiam dicitur ꝓprie
ꝓcedere de patre. Uñ ieronimus in ex¬
positione catholice fidei. niceniq simboli:
ait. Crẽdimus in sp̃m sc̃m̃. qui de patre ꝓce¬
dit ꝓprie. Item sp̃m sc̃m uerum deum inuenimꝰ
inscriptura: &e de patre ꝓprie eẽ. Et item. Dẽ pa¬
tre filius: &e sp̃c ꝓprie et uere de patre ꝓcedit᷑.¬
gendum. tamquam prius uł plenius ꝓce-
dat apatre. quam afilio: s quia hoc habet pa¬
t̃ a se. non abalio. ut de ipso sit & ꝓcedat sp̃c
ut de ipso sit & ꝓcedat sp̃c sc̃e

Expanded text:
x eodem sensu etiam dicitur procedere proprie de Patre, unde Hieron., in Expositione catholicae fidei Nicaenique Symboli ait: Credimus in Spiritum sanctum, qui de Patre procedit proprie. Item: Spiritum in Scriptura et de Patre proprie esse. Et iterum: De Patre Filius, et Spiritus proprie et uere de Patre qui pgendum, tanquam prius vel plenius a Patre procedat quam a Filio, sed quia hoc habet Pater a se non ab alio, ut de ipso sit et procedat Sput de ipso sit et proce
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit. Deus enim uita est & exuita ñ pot̃
quicquam ẽẽ. nisi uiuum: neq ex diriuatio¬
ne. s ex uirtute natiuitas est. Ac sic dum to¬
tum quod ẽ uiuit. & dum totũ qd̃ exeona¬
scitur uirtus est. habet natiuitatẽ filius:
ñ demutationem̃. Et hic dicit quod nascit᷑.
ẽe. qnͣtum est ipse: cui innascibilitatis esse
imaginem: sacram̃to natiuitatis imꝑtit:
quem exse informa sua generãt: hic dicit.¬
quia generat pater filium. Breuit̾ docet¬
im. Breuit̾ docet:
quid de hoc concedendum sit.

Expanded text:
vivit: Deus enim vita est, et ex vita non potest quicquam esse nisi vivum, neque ex derivatione, sed ex virtute nativitatis est. Ac sic dum totum quod est vivit, et dum totum quod ex eo nascitur virtus est, habet nativitatem Filius, non demutationem. Et hic dicit quia nascitur. esse, quantus est ipse: cui innascibilitatis esse imaginem, sacramento nativitatis impartit, quem ex se in forma sua generat. quia generat Pater Filium. 14. Breviter docet quid de hoc concedendum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
eademgͥ res sibi pater est ce filius. Nam in quo
pat̾nitas ẽ: pat̃ est &e in quo filiatio: filiꝰ ẽ. Si
gͥ una eademq res habet inse pat̾nitatẽ et
filiationem: ipsa ce gn̾at et generatur: qd̃ di¬
centes. insabellianã heresim ꝑtrahuntur: ex¬
ten̾dentes patrẽ infilium. cum ipsũ sibi filiũ.
ipsum ꝓponant & patrem. Si uͭ negauerint.
aculeis utuntur in sue opinionis assertione:
ut u̾itatis formam dissecent
Responsio con¬
tra hanc eoꝵ oppositionẽ uͥ tradit᷑. qd̾ ꝓpͥetates
ñ ꝑenitꝰ ita eẽ in dĩ eẽntia. sicut in ypostasib

Expanded text:
eadem ergo res est sibi Pater et Filius. Nam in quo paternitas est, Pater est; et in quo filiatio est, Filius est. Si ergo una eademque res habet in se paternitatem et filiationem, ipsa generat et generatur: quod dicentes, in Sabellianam haeresim pertrahuntur, extendentes Patrem in Filium, cum ipsum sibi Filium proponant et Patrem. Si vero negaverint i argumentorum aculeis utuntur in suae opinionis assertionem, ut veritatis formam dissecent. 7. Responsio contra hanc eorum oppositionem, ubi traditur proprietates non penitus ita esse in Dei essentia, sicut in hypostasib
Abbreviated transcription (Latin):
ram. unde medius etit qusi ita sit medius ut
diuinis : Nam ipse ueniens prius inse huma¬
na sociauit diuinis. ꝑutriusq nature coniune¬
tionem inunapsona. deinde om̃s fideles pmor¬
tem reconciliauit do. dum sanati st̃ abimpie¬
tate. quicumq humilitatem xp̃i credendo
dilexerunt & diligendo imitati sunt. E cce hie
trinitati. Trinitati enim nos reconciliauit ꝑ
mortem: ꝑ quam nos etiam redemit aseruitu¬
te diaboli. Nam ut petrus ait. Non corrupti¬
bilib auro & argento redempti sumus. si p̃cio¬
so sanguine agnu mmacula

Expanded text:
ram, unde medius erit? et nisi ita sit medius, utdivinis? Nam ipse veniens prius in se humana sociavit divinis per utriusque naturae conjunctionem in una persona. Deinde omnes fideles per mortem reconciliavit Deo, dum sanati sunt ab impietate quicumque humilitatem Christi credendo dilexerunt, et diligendo imitati sunt. Ecce hic Trinitati. Trinitati enim nos reconciliavit per mortem, per quam et nos redemit a servitute diaboli. Nam, ut dicitur 1 Pet. 2: Non corruptibilibus auro et argento redempti sumus, sed pretioso sanguine Agni immacula
Abbreviated transcription (Latin):
inquinta gn̾atione int̾ affines con¬
chi conuigiũ: & in quarta etiam si contͣcͣtũ
fuĩt ñ separari. ait enim fabianꝰ pp̃. Dẽ ꝓ
ueniunt. defuncta uxore uł uiro. inqͥnta
gn̾ãtione uingantur: in quarta si inuen¬
ti fuerint ñ separent᷑. Int̃cia autẽ ꝓpingͥta¬
te ñ licet altius uxorem acciꝑe post obitũ
ehꝰ equalit̃ uir iungat᷑ in mat̾monio eis qͥ
sͥ consanguinei st̃. & uxoris sue consan¬
guineis: post mortẽ uxoris. Ecce hic conce¬
ditur in quinta & quarta ꝓpinquitate af¬
lictam frĩs uxoris sue. relictam filii uxoriᷤ
sue nemo inmatrimonium sͥ sumat: re¬
lictam uxorem consangumeoꝵ uxoris sue
usq in .iũ. ꝓgeniem. nemo inuxorem su
obseruatione loquunt᷑ auctores. Ali enĩ.
usq ad septimum gradum eam obserua¬
ri sanciunt. Alii uͦ in quinta uł quarta
matmonia contracta ñ diuidt̃. S illi ũita¬
tis rigorem: isti miscđie dispensationem
uident᷑ ꝓponẽ. Pot̃ enim eccłia dispensare

Expanded text:
in quinta generatione inter affines contrahi conjugium, et in quarta etiam, si contractum fuerit, non separari. Ait enim Fabianus papa, ibidveniunt, defuncta uxore vel viro, in quinta generatione jungantur; in quarta si inventi fuerint, non separentur. In tertia vero propinquitate, non licet uxorem alterius accipere post obitum ejus. Aequaliter vir jungatur in matrimonio eis qui sibi consanguinei sunt, et uxoris suae consanguineis, post mortem uxoris. Ecce hic conceditur in quinta vel quarta propinquitate, aflictam fratris uxoris suae, relictam filii uxoris suae, nemo sibi in matrimonium sumat; relictam uxorem consanguineorum uxoris suae usque in tertiam progeniem nemo in uxorem sumobservatione loquuntur auctores. Alii enim usque ad septimum gradum eam observari sanciunt; alii vero in quinto vel quarto matrimonia contracta non dividunt. Sed illi veritatis rigorem, isti misericordiae dispensationem videntur proponere. Potest enim Ecclesia dispensare
Abbreviated transcription (Latin):
decreuisti. Simulier copula nuptiali. extra¬
neo uiro coniuncta. cognationis eius ꝑti¬
neat: si eo defuncto cognatio maneat ead̃e.
ł si sub alio uiro cognationis uocabula dis
legitime ad prioris uiri cognationis tnͣs¬
hoc minime posse fieri credendũ e. Porro¬
uno defuncto. insuꝑstite affinitas ñ delec̃s
nec alia copula coniugalis. affinitatẽ co¬
pule pͥoris solu̾e ualet: s nec alt̃ius con¬
iunctionis soboles placet ad affinitatis pͥ
go & temerario ausu in defuncto querit ꝑ¬
pinquitatẽ extinguere. uł sub altero affini¬
tatis uocabula dissipare: ut susceptas sobo¬
les altĩus copule ꝓpinquitati pͥoris credit
legittime sociari. Hic negat ũbum di ua
Ecce hic ꝓhibet. si mortuo pͥmo uiro uxor es
alii nupserit. filios de scd̃o genitos iuiro ducẽ
uxores de cognatione p̾oris uiri: quia filii
mediante matee ad cognationẽ pͥoris uiri
ptinent eum quo mat̾ eoꝵ una caro extte¬
mulier al scdas nuptias tñsient.a ex cio¬

Expanded text:
decrevisti si mulier, copula nuptiali extraneo viro juncta, cognationi ejus pertineat, si eo defuncto cognatio maneat eadem, vel si ab alio viro cognationis vocabula vinles possint legitime ad prioris viri cognationem Hoc minime posse fieri credendum euno defuncto, in superstite affinitas non deletur, nec alia copula conjugalis affinitatem copulae prioris solvere valet; sed nec alterius conjunctionis soboles placet ad affinitatis pricrilego et temerario ausu in defuncto quaerit propinquitatem extinguere, vel sub altero affinitatis vocabula dissipare, vel si susceptas soboles alterius copulae propinquitati prioris credit legitime sociari; hic negat Dei verbum, Ecce hic prohibet, si mortuo primo viro uxor ejus alii nupserit, filios de secundo viro genitos ducere uxores de cognatione prioris viri, quia filii mediante matre, ad cognationem prioris viri pertinent, cum quo mater eorum una caro extitemulier ad secundas nuptias transierit, et ex eis so
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ uͭ in est malum uitiatũ uł uitiosũ bonũ est:
nec malũ umquã pot̾ eẽ ullũ. ubiẽ bonũ nul¬
lum. Inde res mira conficit᷑: ut quia om̃is nat᷑a
inquantũ natura est bonumẽ. nicħ aliud
diciuideat᷑. cñ uitiosa natura mala natura eẽ

Expanded text:
cui verum inest malum, vitiatum vel vitiosum bonum est: cui verum inest malum, vitiatum vel vitiosum bonum est: nec malum unquam potest esse ullum, ubi bonum est nullum. Unde res mira conficitur, ut quia omnis natura, in quantum natura est, bonum est, nihil aliud dici videatur, cum vitiosa natura ma
Abbreviated transcription (Latin):
origne maui suꝑ est iudete inqua re
sit malum. scit: aninbonare. an inre mala. Qui
recte acuteq sapit. ñ nisi inbono malum ẽẽ
intelligit: idẽ. innatura bona. Malum enĩ
est. corruptio uł priuatio bom: ubi aut̃ bo¬
num ñ est: ñ pot̾ eẽ corruptio uł priuatio bo¬
ni. Peccatum igit᷑ ñ pot̃ eẽ: nisi in re bona. Sic̃
enim morbis ac uulnĩb corrumpuntur cor
quectumq sunt uitia. naturalium st̃ pͥuatio¬
nes bonorum. Quid est enim alud qd̾ malũ
dicit᷑. nisi pͥuatio boni: Bonum enim minuii.
malum ẽ: quãuis quantũcumq minuatur.
necesse est ut aliquid remaneat. si adhuc na¬
iło malum est eius corruptio: quia eam qͣlicũꝙ
pͥuat bono. Nãsinullobonopuat: ñ nocet. Nocet
autẽ Adimit gͥ bonum. quã dui naturaitaq
corrumpit᷑: inest eibonũ qͦ pͥuet᷑. ac ꝑ hoc nul
lumẽ &e quod dr̃ malũ. si nullũ sit bonũ. s: bo¬
num omnino malocarens. integrum bonũ ẽ.

Expanded text:
origine mali, superest videre in qua re sit malum, scilicet an in re bona, an in re mala. Qui recte acuteque sapit, non nisi in bono malum esse intelligit, id est, in natura bona. Malum enim est corruptio vel privatio boni; ubi autem bonum non est, non potest esse corruptio vel privatio boni. Peccatum ergo non potest esse nisi in re bona. Sicut enim morbis ac vulneribus corrumpuntur corpquaecumque sunt vitia, naturalium sunt privationes bonorum. Quid est enim aliud quod malum dicitur, nisi privatio boni? Bonum enim minui malum est; quamvis quantumcumque minuatur, necesse est ut aliquid remaneat, si adhuc na corrumpitur, ideo malum est ejus corruptio, quia eam qualicumque privat bono. Nam si nullo bono privat, non nocet. Nocet autem; adimit ergo bonum. Quamdiu itaque natura corrumpitur, inest ei bonum quo privetur. Ac lum est quod dicitur malum, si nullum sit bonum. Sed bonum omni malo carens, integrum bonum est;
Abbreviated transcription (Latin):
exponens illud apłi uerbũ. ab apło p̃dica¬
ta ẽ eis fides. inqua p̃dicatione aduentum
et p̃sentiam sp̃c scĩ senserant. sic̃ illo tempore
innouitate inuitationis ad fidem. etiã sensi¬
bilib miraculis p̃sentia scĩ sp̃c apparebat.
ut inactib apłoꝵ legitũr. Aꝑte hic ostend̃
monstrabatur. Non ergo homines quan¬
tumcumq sc̃i. dare possunt sp̃m sc̃m̃.¬

Expanded text:
exponens illud Apostoli verbum. Ab Apostolo praedicata est eis fides; in qua praedicatione adventum et praesentiam Spiritus sancti senserant, sicut illo tempore in novitate invitationis ad fidem, etiam sensibilibus miraculis praesentia Spiritus sancti apparebat, ut in Actibus apostolorum legitur. Aperte hic ostendit monstrabatur. Non ergo homines, quantumcumque sancti, dare possunt Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
sis colligitur: peccatum dicit᷑ corruptio uel
priuatio actiue ñ passiue. Nam ido malum
uł peccatum d̾r corruptio bom: quia naturã
bonam qualicumq priuat bono. Namsiñ
priuat aliquo bono. non nocet ut supra ausꝰ
ait. Nocet autẽ. Adimit gͥ bonum. Non autẽ
nocet. nisi inquantum peccatum ẽ gͦ ingͣn¬
tum peccatumest: priuat bono. Itaq inqͣn¬
tum peccatum ẽ. pͥuatio ẽ uł corruptio boni.
Ouomͦ in qͣntũ peccatũ ẽ. possit corrũꝑe bonum

Expanded text:
corruptio vel privatio active, non passive. Nam ideo malum vel peccatum dicitur corruptio boni, quia naturam bonam qualicumque privat bono. Nam si non privat aliquo bono, non nocet, ut supra Aug. ait. Nocet autem; adimit ergo bonum. Non autem nocet, nisi in quantum peccatum est; ergo in quantum peccatum est, privat bono. Itaque in quantum peccatum est, privatio est vel corruptio boni. 11. Quomodo in quantum peccatum est, possit corru
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃s. intrinitate specialit̃ dicitur
caritas que est patris & fuii unio: ita et no¬
men tenet ꝓprie quod patri et filio commu¬
nit quod ammodo congruit. Uñ augustinꝰ
ligit patrem ineffabiit̃ communionem
amborum demonstrat: quid conuenientius.
quam ut ille ꝓprie dicatur caritas. qui sp̃c
communis est ambobus: Hoc enim samꝰ
creditur & intelligitur: ut non solum sp̃c
sc̃s caritas sit iniia trinitate. s non frustra

Expanded text:
sanctus in Trinitate specialiter dicitur charitas, quae est Patris et Filii: ita et nomen tenet proprie, quod Patri et Filio communiter quodammodo congruit. Unde sapiens Aligit Filius, ineffabiliter comamborum demonstrat, quid conuenientius quam ut ille prcommunis ambobus? Hoc enim sanius creditur vel intelligitur, ut non solus Spiritus sanctus charitas sit in illa Trinitate, sed non frustra
Abbreviated transcription (Latin):
ad temꝑalium dispositionẽ respicit. Quic¬
quid gͦ inanima nr̃a nobis consid̃antibus
occurrit quod ñ sit commune cum bestiis:
ad rationem ꝑtinet. Qd̃ autem repperis cõ¬
mune cum bestiis: ad sensuautatẽ ꝑtinet. Et
ubi nobis gradatim in consideratione par
bro de trinitate ita dicens. Uideamus ubi
sit quasi quoddam hominis extĩoris int̾ioris¬
q confinum. Ouicquid enim habemꝰ in am¬
mo commune cum pecore. recte dicitur ad
ext̾iorem hominẽ ꝑtinere. Non enim solum
corp homo extĩor deputabit᷑. s adiuncta
quadam uita sua qua compages corporis ce
introrsum. quib dam gradibus considatio¬
nis ꝑ amime partes. ubi incipit aliquid oc¬
or. et̃nis rationib conspiciendis uł consu¬
lendis ad herescit. Portio inferior adtem¬
ꝑalia gubernanda deflectit᷑. Et illa ratio.¬
runus de natura m̃tis humane. de una
quadam redisserimus. nec eam inhec duo
que commemoraui nisi ꝑ officia gemina¬
mus. Carnalis autem uł sensualis anime

Expanded text:
ad temporalium dispositionem conspicit. Quidquid ergo in anima nostra nobis considerantibus occurrit quod non sit commune cum bestiis, ad rationem pertinet. Quod autem in ea reperis commune cum belluis, ad sensualitatem pertinet. Et ubi nobis gradatim in consideratione part12 de Trin., cap. 1, ita dicens: Videamus ubi sit quasi quoddam hominis exterioris interiorisque confinium. Quidquid enim habemus in animo commune cum pecore, recte dicitur ad exteriorem hominem pertinere. Non enim solum corpus exterior homo deputabitur; sed adjuncta quaedam vita sua, qua compages corporis et introrsum quibusdam gradibus considerationis per animae partes, ubi incipit aliquid ocor aeternis rationibus conspiciendis vel consulendis adhaerescit; portio inferior ad temporalia gubernanda deflectitur. Et illa rationrimus de natura mentis humanae, de una quadam re disserimus, nec eam in haec duo quae commemoravimus, nisi per officia, geminamus. Carnalis autem vel sensualis animae
Abbreviated transcription (Latin):
facultas rationis & uoluntatis quabonũ
eligitur grã assistente. uł malum eade desi¬
stente. Et dicitur liberum quantum ad uo¬
luntatem que ad utrumlibet flecti pot̃. Arbi¬
triumu quantum ad rationem euius ẽ facul¬
tas uł potentia illa. cuiꝰ etiam ẽ discernere.
inter bonũ & malum. Et aliquando quiddis-¬
cretionem habens boni & mali. qd̾ malũ est e¬
ligit. aliquando uͦ quod bonum est. S qd̃
bonum est nisi grã aduita ñ eligit. Malum
uͦ ꝑ se eligit. Est enim in anima rationali uo¬
luntas naturalis. que naturalit̃ uult bonũ
licet tenuit̃ & exiliter. nisi grã iuuet. que ad¬
ueniens uiuat eam. & erigit ut efficaciter
uelit bonum. ꝑ se autem pot uelle malum
efficacit̾. Illa igitur rationaus anime poten¬
tia qua uelle bonum us malumpotest. utrũꝙ
quod bruta animalia ñ habent.quia ra¬
tione carent: habent tam̃ sensum ce appe-¬
titum sensualitatis. Est ẽnim sensualitas.
quedam uis amime inferior. ex qua est motꝰ

Expanded text:
facultas rationis et voluntatis, qua bonum eligitur gratia assistente, vel malum eadem desistente. Et dicitur liberum, quantum ad voluntatem, quae ad utrumlibet flecti potest. Arbitrium vero, quantum ad rationem, cujus est facultas vel potentia illa, cujus etiam est discernere inter bonum et malum, et aliquando quidem discretionem habens boni et mali, quod malum est eligit, aliquando vero quod bonum est. Sed quod bonum est nisi gratia adjuta non eligit, malum vero per se eligit. Est enim in anima rationali voluntas naturalis, qua naturaliter vult bonum, licet tenuiter et exiliter, nisi gratia juvet; quae adveniens juvat eam, et erigit ut efficaciter velit bonum. Per se autem potest velle malum efficaciter. Illa ergo rationalis animae potentia, qua bonum vel malum potest velle, quod bruta animalia non habent, quia ratione carent; habent tamen sensum et appetitum sensualitatis. 6. De sensualitate. Est enim sensualitas quaedam vis animae inferior, ex qua est motus
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ primo ae sccło supͣdiximus inuestigan
dum scilicet que fuerit origo mali. & inquare
sit. Ex bona enunre ortumet inbonare cnnsi¬
tie illi quadictũ ẽ. bonumẽẽ malũ opponit᷑ de
ꝓphetia q̃ ait. Ue his. qui dicunt bonũ maiũ.

Expanded text:
d primo et secundo supra investigandum diximus, scilicet, quae fuerit origo mali, et in qua re sit. Ex bona enim re ortum, et in re bona consitiae illi qua dictum est bonum esse malum, opponitur de prophetia quae ait: Vae his qui dicunt bonum malu
Abbreviated transcription (Latin):
ipenitent̾ oppugnans. que utiq obstina¬
tio uidetur eẽ: & omnis impenitentis obsti¬
natio atq desꝑatio. Notandum uͦ ẽ qd̾ ñ
omnis qui ñ penitet impenitens dici pot̃
quia impenitentia ꝓprie obstinati ẽ. et ut
quidam uolunt. etiam desperati. Alia as¬
signatio peccati in spiritum sanctum.

Expanded text:
impoenitentis oppugnans; quae utique obstinaimpoenitentis oppugnans; quae utique obstinatio esse videtur, et omnis impoenitentis obstinatio atque desperatio. Notandum vero est quod non omnis qui non poenitet impoenitens dici potest, quia impoenitentia proprie obstinati est, et, ut quidam volunt etiam desperati. 4. Alia assignatio peccati in Spiritum sanctum.
Abbreviated transcription (Latin):
comitem penitentiã. Nec de aliquo peccatore
dum. Unde illud ioħis. Non ꝑ eo dieo ut̃qs
oret sicaccipiendum uidetur. ut ꝓ aliquo per.¬
uita est nec peccatum ulius iudicare. necde
uio despare s. ꝓ ulio orare debemus. Unde ao̾.¬
de ũbis dñi de impenitentia que est blasphe
unut. ñ pot̾ uidicari. De nullo enĩ despandũ
adducit. Paganus est hodie. uideus infidel
est hodie. hereticus ẽ hodie. scismaticus est
hodie. quid sicras amplectatur catholicam
pacem: & sequatur catholicam ueritatem:
Od si isti quos in quocũq gene̾ erroris notas.
& tamquam desꝑatissimos damnas anteꝙͣ
ante tempꝰ quicquam iudicare. Exhis osten¬
ditur ꝓsingulis peccatorib in hac uita eẽ
orandum. nec de aliquo ẽẽ diffidendum. qͥa
conũti potest. dum inhac uita est. Quia ñ
pot̃ sciri de aliquo utrum peccau̾̃it ad mor¬
tem uł in sp̃m sc̃m. nsicum ab hac uita dices¬
capi potest. quomͦ accipiat᷑ peccatum in
sp̃m scmꝰ scił inuidentia gratie frat̾nitatẽ

Expanded text:
comitem poenitentiam; nec de aliquo peccatore dum. Unde illud Joan. 5: Non pro eo dico ut quis oret, sic accipiendum videtur, ut pro aliquo pecvita est, nec peccatum illius judicare, nec de illo desperare, sed pro illo orare debemus. Unde Ade Verbis Domini, de impoenitentia quae est blasphemvivit, non potest judicari. De nullo enim desperandum adducit: paganus est hodie; judaeus infidelis est hodie; haereticus est hodie: schismaticus est hodie; quid si cras amplectatur catholicam fidem, et sequatur catholicam veritatem? Quid si isti quos in quocumque genere erroris notas, et tanquam desperatissimos damnas, antequante tempus judicare quemquam . Ex his ostenditur pro singulis peccatoribus in hac vita esse orandum; nec de aliquo esse diffidendum, quia converti potest dum in hac vita est; quia non potest sciri de aliquo utrum peccaverit ad mortem vel in Spiritum sanctum, nisi cum ab hac vita discescapi potest quomodo accipiatur peccatum in scilicet, invidentia gratiae fraternitatem
Abbreviated transcription (Latin):
firmaui: qm̃ hoc putare me dixi. S tamen
addendum fuit. sinhac scelerata m̃tis ꝑũsi¬
tate finierit hanc uitam. qm̃ de quocumq¬
pessimo in hac uita consticuto ñ est despe¬
randum. nec ꝓ illo imprudent̃ ẽ. Mandum.

Expanded text:
firmavi, quoniam hoc putare me dixi. Sed tamen firmavi, quoniam hoc putare me dixi. Sed tamen addendum fuit si in hac scelerata mentis perversitate finierit hanc vitam, quoniam de quocumqpessimo in hac vita constituto non est utique desperandum, nec pro illo imprudenter oratur,
Abbreviated transcription (Latin):
st etiam et alia huiuis peccati assigna¬
tio. hoc enim peccatum auoꝰ. difsimenᷤ
in ubro de sermone dñi inmonte. ait. Peccatũ
admortem est cum post agnitionẽ di ꝑgrãm
xp̃i oppugnat aliquis frat̾nitatẽ &e adũsus ip¬
samgrãm. qua reconciliatꝰ ẽ d̃o. inuidentie
facib agitatur. quod fortasse ẽ. peccare in
spm̃ sc̃m. quod peccatum dicit᷑ ñ remitti. ñ
quia non sit ignoscendũ peccanti si peniteat
candi humilitatem subire ñ possit. etiam si
peccatum suum mala conscientia agnoscere
& enuntiare cogatur. ut iudas cum dixit
peccaui. facilius desꝑans cucurrit adlaq̾ũ.
quam humilitate ueniam peteret quod ꝓpt̃
magnitudinem peccati. iam exdamnatio
hic posita ẽ. quaulud peccatũ eẽ tradit᷑ oppu¬
gnatio frat̃nitatis post agnitionem & inui¬
dentiam gr̃e post reconciliationem. qd̾ specieꝰ
quedam obstinationis intelligi potest. Iulam
rans. aliquid adiciendum ibi fore. nec assecen¬
do se dixisse aꝑit: ita dicens. Qd̃ quide ñ con¬

Expanded text:
st etiam alia hujus peccati assignatio. Hoc enim peccatum August. definiens in lib. de Sermone Domini in monte, ait: Peccatum ad mortem est, cum post agnitionem Dei per gratiam Christi oppugnat aliquis fraternitatem, et adversus ipsam gratiam qua reconciliatus est Deo, invidiae facibus agitatur, quod fortasse est peccare in Spiritum sanctum, quod peccatum dicitur non remitti; non quia non sit ignoscendum peccanti si poeniteat, ecandi humilitatem subire non possit, etiamsi peccatum suum mala conscientia agnoscere et enupeccavi, facilius desperans cucurrit ad laqueum quam humilitate veniam peteret; quod propter magnitudinem peccati jam ex damnatiohic posita est, qua illud peccatum esse traditur, oppugnatio fraternitatis post agnitionem, et invidentia gratiae post reconciliationem, quod species quaedam obstinationis intelligi potest. Illam rans, aliquid adjiciendum ibi fore, nec asserendo se dixisse, aperit, ita dicens: Quod quidem con
Abbreviated transcription (Latin):
N illius quoq peccati penam eiectꝰ ẽ de para-¬
diso. in istum miseriarum locum: sicut inge¬
nesi legitur. Nunc gͦ ne forte mittat manu̾
suam &e sumat de ligno uite ce comedat & ui¬
uat mnet̾num. Emisit eum d̃s. de paradiso
uoluptatis. His ũbis insinuari uidetur
qd̃ numquam moreretur: si postea de illo
ne sumat de ligno uite &e comedat ce uiuat.

Expanded text:
n illius quoque peccati poenam ejectus est de paradiso in istum miseriarum locum, sicut in Genes., c. 3, legitur: Nunc ergo ne forte mittat manum suam, et sumat de ligno vitae, et comedat, et vivat in aeternum, emisit eum Deus de paradiso voluptatis Illis verbis insinuari videtur quod nunquam moreretur, si postea de illo Ne sumat de ligno vitae, et comedat, et vivat
Abbreviated transcription (Latin):
& est ꝑfectum scđm naturam: & ẽ unuĩsalit̃
ꝑfectum. Scd̾m tempꝰ ꝑfectum ẽ: quod hͣt
quicquid tempus requirit. & conuenit scd̃m
tempꝰ haberi. Et hoc mͦ Angłi erant ꝑfecti
ante confirmationẽ uł iapsum. Scd̃m na-¬
turam ꝑfectum ẽ. qd̾ habet quicquid debi¬
tum est uł expedit nature suȩ ad głificatio¬
nem & hoc m̃ ꝑfect fuerunt angłi. post
confirmationem: &e er̃t̃ scĩ post resurrectio

Expanded text:
, et perfectum secundum naturam, et est universaliter perfectum. Secundum tempus perfectum est quod habet quidquid tempus requirit, et convenit secundum tempus haberi, et hoc modo angeli erant perfecti ante confirmationem vel lapsum. Secundum naturam perfectum est quod habet quidquid debitum est vel expedit naturae suae ad glorificationem, et hoc modo perfecti fuerunt angeli post confirmationem, et erunt sancti post resu
Abbreviated transcription (Latin):
templum. Mundabant etiam iũlum a corpo¬
rali lepra illa legalia. s numquam exoperib
suit ead̃s inseruitutem ñ iniustificatioñe. de
ut sigura futuri eẽnt: uolens sibi potius offer.
ri quam ydolis. Iua gͦ signa erant: s. tam̃ ce
sacram̃ta licet inius ꝓprie inscͥpturis sepe uo¬
cantur: quia signa erant rei sacre. quam utiꝙ
ñ p̃stabant. Iua autem apłs oꝑa legis dicit q̃
tantum significandi grã. uł inonus instituta
sunt.
De tripplicicausa institutionis sacram̃torum.

Expanded text:
templum. Mundabant etiam interdum a corporali lepra illa legalia. Sed nunquam ex operibusuit ea Deus in servitutem, non in justificationem, et ut figura futuri essent, volens sibi ipsi potius offerri ea, quam idolis. Illa ergo signa erant, sed tamen et sacramenta, licet minus proprie in Scripturis saepe vocantur, quia signa erant rei sacrae quam utique praestabant. Illa autem Apostolus opera legis dicit, quae tantum significandi gratia, vel in onus instituta sunt. 3. De causa institutionis sacramentorum.