comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diam uł tristiciam. auaritiam. castrimargiã
luxuriam. que ut ait crisostomus significata
sunt in septem populis qui t̾ram ꝓmissionis
isrłi ꝓmissam tenebant. De his quasi septem
fontib cuncte animarum mortifere corrupte¬
le emanant: & dicunt᷑ hec capitalia: quia ex
eis oriuntur omnia mala. nullũ enimẽ: qd̃ etiã
ab aliquo horum originẽ ñ trahat

Expanded text:
diam vel tristitiam, avaritiam, gastrimargiam, luxuriam; quae ut ait Joannes Chrys., significata sunt in septem populis, qui terram promissionis Israeli promissam tenebant. De his quasi septem fontibus cunctae animarum mortiferae corruptelae emanant. Et dicuntur haec capitalia, quia ex eis oriuntur omnia mala. Nullum enim malum est, quod etiam non ab aliquo horum originem trahat.
Abbreviated transcription (Latin):
unc ad p̃missam questionem re¬
uertamur: ubi querebatur. and̃s
pater genuerit se dm̃. an alium deum.
Ad quod dicimus neutrum fore conceden¬
genuit: his uerbis. Pater ut haberet fili¬
um de seipso: non minuit se ipsum. sed
ita genuit de se alterum se. ut totus ma¬
neret inse. & eẽt in filio tantus quantus
& solus. Ouod ita intelligi potest: idest
de sealterum a se genuit non utiq alte¬
rum deum: s alteram ꝑsonam. Uł ge¬
nuit se alterum: idest genuit. alterum
qui est. hoc quod ipse. Nam et si alius sit
pater quam filius. non est tam̃ aliud s
diumam eẽntiam. uł ipsa filium: an eẽn.¬
tia genuit eẽntiam. uł ipsa nec genuit

Expanded text:
unc ad praemissam quaestionem revertamur; ubi quaerebatur an Deus Pater genuerit se Deum, an alium deum. Ad quod dicimus, neutrum fore concedengenuit, his verbis: Pater ut haberet Filium de ipso, non minuit seipsum, sed ita genuit de se alterum se, ut totus maneret in se, et esset in Filio tantus, quantus et solus. Quod ita intelligi potest, id est, de se alterum a se genuit; non utique alterum deum, sed alteram personam: vel genuit se aiterum, id est, genuit alterum qui hoc est quod ipse. Nam etsi alius sit Pater quam Filius, non est tamen aliud quDIVINAM ESSENTIAM, VEL IPSA FILIUM, AN ESSENTIA GENUIT ESSENTIAM, VEL IPSA NEC GENUIT,
Abbreviated transcription (Latin):
Mediocrit̃ bonis ad plenam absolutionemi
qui ñ hñt tante ꝑfeclionis mĩta ut ñ indi¬
geant tuuari ꝑ pauꝑes. quoꝵ ẽ regnum
celoꝵ qͦs sͥ fecert̾ amicos de mammona iniqͥ¬
tatis: quoꝵ tanta ẽ ꝑfectio ut his adutoris
defunctis oratui
.De officus sepulture. sap̃.

Expanded text:
mediocriter bonis ad plenam absolutionem; mediocriter bonis ad plenam absolutionem; qui non habent tantae perfectionis merita, ut non indigeant juvari per pauperes quorum est regnum coelorum, quos sibi fecerunt amicos de mammona iniquitatis; quorum tanta est perfectio, ut his adjutoriis defunctis oratur. 3. De officiis sepulturae.
Abbreviated transcription (Latin):
miscđ̾ius agat᷑ adño. quã eoꝵ pecc̃a meruert̃
Hoc autẽ apatrib traditũ tota obseruat eccłia.
ut ꝓ eis qui in communiõe corꝑis & sanguinis
defuncti st̃ cũ ad ipsũ sacͥficiũ loco suo cõme¬
morent᷑. oret᷑ ac ꝓ illis quoq id offerri cõme¬
moret᷑. Non ẽ gͥ ambigendum ista ꝓdeẽ de¬
functis: s talib qui ita uixert añ mortem.
ut possint eis utilia ẽẽ post mortẽ. Nam
qui sine fide oꝑante ꝑ dilectionẽ eiusq sacͣ¬
m̃tis. de corꝑe exierunt: frustra illis asuis
huiusmodi pietatis officia impenduntur:
miscd̃iam sibi thesaurizantes s iram. Non
gͦ mortuis noua m̃ita comꝑant᷑ cum ꝓ cis
aliquid boni oꝑant᷑ sus. s eoꝵ p̃cedentibus.
consequentia ista reddunt᷑. Nã istã quisq
finiens uitã nͥ quod in ea meruerit. ñ poterit
hr̃e post eam. E cce quib & qualit̃ ꝓsint illa:
que. ꝓdefunctis frequentat eccłia. Mediocrit
malis. suffragantur ad pene mitigationẽ.

Expanded text:
ius agatur a Domino, quam eorum peccata meruerunt. Hoc enim a Patribus traditum tota observat Ecclesia, ut pro eis qui in communione corporis et sanguinis Domini defuncti sunt, cum ad ipsum sacrificium loco suo commemorentur, oretur, ac pro illis quoque id offerri commemoretur. Non est ergo ambigendum ista prodesse defunctis, sed talibus qui ita vixerunt ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide operante per dilectionem, ejusque sacramentis, de corpore exierunt, frustra illis a suis hujusmodi pietatis officia impenduntur; non misericordiam sibi thesaurizantes, sed iram. Non ergo mortuis nova merita comparantur, cum pro eis aliquid boni operantur sui, sed eorum praecedentibus consequentia ista redduntur. Nam istam quisque fimens vitam, nisi quod in ea meruerit, non poterit habere post eam. Ecce quibus et qualiter prosunt illa quae pro defunctis frequentat Ecclesia. Mediocriter malis suffragantur ad poenae mitigationem;
Abbreviated transcription (Latin):
gandumẽ ut ait auoꝰ. defunctorum
animas pietate suoꝵ uiuentiũ releuari.
cum ꝑ illis sacrificium mediatori offertur.
qui cum uiuerent hec sͥ ut postea possent
ꝓdesse meruerunt. Est enim quid̃a uiuen¬
di modus nec tam bonus ut ñ requirat
ista post mortẽ: nec malus tã ut ei ñ ꝓsint
ista post mortẽ. Est uͦ talis in bono ut ista ñ
requirat: ꝙ ẽ rursus talis in malo. ut nec
his ualeat cum hec uita transierit adiuuar.
Quo circa hinc omne mĩtum comparatur:
qͦ possit post hanc uitam qͥs piam grauari.
utł releuari. Nemo autẽ sꝑet. qd̾ hic neglexit
cum obierit apud dm̃ ꝓmereri. Nonigit᷑ ista¬
que ꝓ defunctis commendandis frequentat
ut referat unꝰqͥsꝙ scd̃m ea que ꝑ corpꝰ gessit
sibi quisq cum in corpe uiueret comꝑauit.
ut possent ei ista ꝓdesse. Non enim omnib

Expanded text:
gandum est defunctorum animas, pietate suorum viventium relevari, cum pro illis sacrificium mediatori offertur, qui, cum viverent, haec sibi ut postea possent prodesse meruerunt. Est enim quidam vivendi modus nec tam bonus ut non requirat ista post mortem, nec tam malus ut ei non prosint ista quidquam. Est vero talis in bono, ut ista non requirat; et est rursus talis in malo, ut nec his valeat, dum ex hac vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo possit post hanc vitam quispiam gravari vel relevari. Nemo autem speret quod hic neglexit, cum obierit, apud Dquae pro defunctis commendandis frequentat ut recipiat unusquisque secundum ea, quae per corpus gessit, sibi quisque cum in corpore viveret, comparavit, ut possent ei ista prodesse. Non enim omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝑ impassibilitatis głam: quia ẽ. humili¬
atus. ꝑ passionis obedientiam. humilitas gͦ
passionis. m̃ĩtum fuit exaltationis: & exalta¬
tio p̃mium humilitatis. Unde ausꝰ. exponens
p̃missum capitulum: ait. Ut xp̃c resurrectiõe
clarificaret᷑ prius humiliatus est passione.
humilitas claritatis est meritum: claritas
humilitatis est p̃mum. S hoc totum fac¬
tum est informa serui. Informa enim dĩ sẽꝑ
fuit. & erit claritãs. Item amber idem capi¬
tulum tractans. ait. Ouid & quantum humi¬
litas mereatur. hic ostenditur. his testimo¬
mis euidens fit. quod xp̃c ꝑ humilitatem &
obedientiam passionis. corꝑis meruit clari¬
ficationem. nec id solum. s etiam impassibi¬
litatem anme: anima enim ipsius ante mor¬
tem erat passibilis. sicut caromortalis:
s post mortem mĩto humilitatis ce anima
impassibilis facta ẽ ce caroimmortalis. Utrũ
autem anima facta sit impassibilis. quan¬
do caro facta ẽ. immortalis. sciicet ipso resur¬

Expanded text:
 impassibilitatis gloriam, quia est humiliatus per passionis obedientiam. Humilitas ergo passionis, meritum fuit exaltationis; et exaltatio, praemium humilitatis. Unde August., exponens praemissum capitulum, ait: Ut Christus resurrectione clarificaretur, prius humiliatus est passione. Humilitas, claritatis est meritum; claritas, humilitatis est praemium, sed hoc totum factum est in forma servi. In forma enim Dei semper fuit et erit claritas. Item Ambrosius, idem capitulum tractans ait: Quid et quantum humilitatis mereatur hic ostenditur. His testimoniis evidens fit quod Christus per humilitatem et obedientiam passionis meruit clarificationem corporis; nec id solum, sed etiam impassibilitatem animae. Anima enim ipsius ante mortem erat passibilis, sicut caro mortalis; sed post mortem merito humilitatis et anima impassibilis facta est, et caro immortalis. Utrum autem anima sit facta impassibilis, quando caro facta est immortalis, scilicet ipso resur
Abbreviated transcription (Latin):
icere solent quod ñ sibi s m̃bris tantum me¬
ruerit. Meruit quidem m̃bris redemptionẽ
adiabolo. apeccato apena & regni reseratioñe
ut amota ignea rumphea. libere paterer in¬
tioitus. s & sibimeruit impassibuitatis ce
immortalitatis głam. sicut ait apłs. xp̃c fac¬

Expanded text:
dicere solent, quod non sibi, sed membris tantum, meruerit. Meruit quidem membris redemptionem a diabolo, a peccato, a poena, et regni reserationem; ut, amota ignea romphea, liber pateret introitus; sed et sibi meruit impassibilitatis et immortalitatis gloriam, sicut ait Apostolus, a
Abbreviated transcription (Latin):
ic queritur si exea ipsa dilectione diugit᷑
d̾s qua diligiur ꝓximus: anaua sit di¬
lectio di ce alia ꝓxum. Eadem sane dilectio est.
uidet: qui fratrem quem uidet ñ diligit. S¬
eum quem uidet humano usu. spũali ca-¬
ritate diligeret: uideret deum qui ẽ ipsa cari¬
tas uisu intĩori quo uideti pot. Qui gͥ fratrẽ
quem uidet non diligit: deum qui ẽ dilectio.
qua caret qui fratrem nondiligit. quomͦ pot̃
diligere: Ex una enim eadẽq caritate deũ
ꝓrimumq diligimus: s dm̃ ꝓpt̃ deum. noᷤ¬

Expanded text:
ic quaeritur si ex ea ipsa dilectione diligitur Deus, qua diligitur proximus; an alia sit dilectio Dei, et alia proximi. Eadem sane dilectio est qvidet, qui fratrem quem videt, non diligit. Sum quem videt humano visu, spirituali charitate diligeret, videret Deum qui est ipsa charitas, visu interiori, quo videri potest. Qui ergo fratrem quem videt non diligit, Deum, qui est dilectio, qua caret qui fratrem non diligit, quomodo potest diligere? Ex una enim eademque charitate Deum proximumque diligimus; sed Deum propter Deum, no
Abbreviated transcription (Latin):
inquit et tres eẽntias ñ licet dicẽ. qd̃ similiter
scͥptura sicut ñ dicit. ita nec contradicit: At si
dicis. quod ꝓpt̃ unitatem trinitatis ñ dicunt᷑
tres eẽntie. s una eẽntia: quero cur ñ ꝓpt̃ ean¬
dem unitatem trinitatis. dicantur una ꝑsona
et ñ tres ꝑsone. Ut enim ẽ illi commune. nom̃
eẽntie. ita ut singulus quisq dicatur eẽntia:
sic illis commune ẽ ꝑsone uocabulum. Qd igit᷑
restat: Ut fateamur loquendi necessitate. a
grecis ce alatinis parta hec uocabula adũsus
insidias uł errores hereticorum: Cũq conaret᷑
humana inopia loquendo ꝓferre ad hominũ
sensus. quod insecretario m̃tis dedõtenet siue
ꝑ piam fidem. siue ꝑqualemcumq intelligñ¬
tiam. dimuit dicere tres eẽntias: ne intelliget᷑
in illa summa equalitate ulla diu̾sitas. Ruir:¬
sum ñ potãt dicẽ. ñ eẽ tria quedam. qd̃ quia
dicit sabellius in heresim lapsus ẽ Quesunt gͦ
que tria diceret. & dixit tresꝑsonas sine tres

Expanded text:
ur et tres essentias non licet dicere, quod similiter Scriptura sicut non dicit, ita non contradicit? At si dicis quod propter unitatem Trinitatis non dicuntur tres essentiae, sed una essentia, quaero cur non propter eamdem unitatem Trinitatis dicantur una persona, et non tres personae. Ut enim est illis commune nomen essentiae, ita ut singulus quisque dicatur essentia, sic illis commune est personae vocabulum. Quid igitur restat, nisi ut fateamur loquendi necessitate a Graecis et Latinis parta haec vocabula adversus insidias vel errores haereticorum? Cumque conaretur humana inopia loquendo proferre ad hominum sensus quod in secretario mentis de Deo tenet, sive per piam fidem, sive per qualemcumque intelligentiam, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Rursum non poterat dicere non esse tria quaedam, quod quia dixit Sabellius, in haeresim lapsus est. Quaesivit ergo quid tria diceret, et dixit tres personas, sive tres
Abbreviated transcription (Latin):
t est ipsa mens quasi parens: & noti¬
cia eius quasi ꝓles eius. Mens enim
cum se cognoscit. noticiam singignit. & est
sola parens sue noticie. Tercius est amor qui
de ipsa mente. & noticia ꝓcedit: dum mens
cognoscens se. se diligit. Non enimposset
se diligere: nisi secognosceret. Amat etiam
placitam ꝓlem. idest noticiam suam: ce ita
amor. quidam est complexus parentis & ꝓlis.
minor est amor parente ce utroq¬
ꝓle. idest mente &e noticia: dum tantum se
diligit mens. quantum se nouit. & quanta ẽ.

Expanded text:
t est ipsa mens, quasi parens; et notitia ejus, quasi proles ipsius. Mens enim cum se cognoscit, notitiam gignit, et est sola parens suae notitiae. Tertius est hic amor, qui de ipsa mente et notitia procedit, dum mens cognoscens se, diligit se. Non enim posset se diligere, nisi cognosceret se. Amat etiam placitam prolem, id est notitiam, et ita amor quidem complexus est parentis et prolis, inor est amor parente et prole, id est mente et notitia, dum tantum se diligit mens quantum se novit, et quanta est.
Abbreviated transcription (Latin):
ab et̃norum contẽplatione actio quabene utim᷑
temꝑalib rebus: & illa sapĩe. hec scientie depu¬
tatur: quamuis & uia que sapientia ẽ. possit
onis di. uuit intelligi. In hoc gͦ diffecentia est:
quia ad contemplationẽ sapientia. adactionẽ
uͦ. scientia ꝑtinet. Ecc̃e aꝑte demonstratum est.
inquo disferat sp̃c sapientie. & sp̃c scientie: scił.
ut sapientia diuinis. scientia humanis atcri-
scimus inxp̃o: scilicet & remdiuinam. & rẽ hu¬
manam: ce id̃o de ipso habemus sapientiam ce
agnoscitur. uerus hominis filiꝰ. Item cũdicie
Nidimus plenum grẽ & uĩtatis grãm referamꝰ
ad scientiam. or uĩtatem ad sapientiam: qua
in xp̃o scientia & sapientia fuit plenarie:⁊e nos
scientiam &e sapientiam de eo habemus qͥd̃s
stensa differentia int̾ scientiamee. exru

Expanded text:
ene utimur temporalibus rebus; et illa sapientiae, haec scientiae deputatur, quamvis et illa quae sapientiae est, possit onem Dei vult intelligi. In hoc ergo differentia est, quia ad contemplationem sapientia, ad actionem vero scientia pertinet. Ecce aperte demonstratum est in quo differant spiritus sapientiae et spiritus scientiae, scilicet ut sapientia divinisscimus in Christo, scilicet et rem divinam, et rem humanam; et ideo de ipso habemus sapientiam et agnoscitur verus hominis filius. Item cum dicitur: Vidimus plenum gratiae et veritatis; gratiam referamus ad scientiam, et veritatem ad sapientiam; quia in Christo sapientia et scientia fuit plenaria, et nos scientiam et sapientiam de eo habemus qui esectu Ostensa differentia inter scientiam e
Abbreviated transcription (Latin):
ost p̃dicta diugent̃ considandum ẽ. in
quo differat sapientia ascientia. De hoc
rerum cognitionẽ. idẽ. diuinarum ce humanaꝵ.
ae sapĩam et scientiam dici posse ñ nego. Uerũ
pientia ꝓprie nuncupetur: Humanarũ uͦ cogni¬
tio ꝓprie scĩe nom̃ obtineat. Neq uͦ quicqͥd sciri.
ab homine pot̃ in reb humanis ubi płimũ suꝑ¬
uacue uanitatis. & noxie curiositatis ẽ. huic scĩe
tribuo̾ s illud tantum quo fides saluberrima
que ad ueram beatitudinẽ ducit gignit᷑. nuiͥt᷑.
defenditur. roborat᷑: qua scientia ñpollent fidelẽ
plurimi. quamius polleant ipsa fide plurimũ.
Aluid ẽ enim scire tantũmͦ qͥd homo credẽ debe-¬
at. ꝓpt̃ adipiscendam uitam beatam: aliud ẽ
scire quomͦ hoc ipsũ & piis opituletur. & contra
impios defendatur que ꝓpͥo uocabulo appella¬
quodammꝰ singuia diffiniens. ait Sapientia ẽ.
pietas. Scĩa uͦ ẽ: abstinere amalis: pietatẽ uͦ hoc
loco posuit d̃ĩ cultum. q̃ grece d̃r theosebia: q̃ ẽ

Expanded text:
ost praemissa, diligenter considerandum est in quo differat sapientia a scientia. De hoc rerum cognitionem, id est, divinarum et humanarum, et sapientiam et scientiam dici posse non nego. Verum pientia proprie nuncupetur, humanarum vero rerum cognitio proprie scientiae nomen obtineat. Neque vero quidquid sciri ab homine potest in rebus humanis, ubi plurimum supervacuae vanitatis et noxiae curiositatis est, huic scientiae tribuo; sed illud tantum quo fides saluberrima quae ad veram beatitudinem ducit, gignitur, nutritur, defenditur, roboratur; qua scientia non pollent fideles plurimi, quamvis polleant ipsa fide plurimum. Aliud est enim scire tantummodo quid homo credere debeat propter adipiscendam vitam beatam; aliud est scire quomodo hoc ipsum et piis opituletur vel contra impios defendatur; quae proprio vocabulo appellaquodammodo singula definiens, ait, c. 28: Sapientia est pietas; scientia vero, abstinere a malis. Pietatem vero hoc l
Abbreviated transcription (Latin):
grarum qũẽ hic distincte assignat auoꝰ.
qualit̾ scuicet intellectus bonorum p̃cedit con¬
cupiscentiam eorumdem: ce ipsa concupis¬
centia delectationem. que fit ꝑfidem & cari¬
tatem: qua habita. uere bona est uoluntas

Expanded text:
arum, quem hic distincte assignat August., qualiter scilicet intellectus bonorum praecedit concupiscentiam eorumdem, et ipsa concupiscentia, delectationem quae fit et per fidem et charitatem; qua habita, vere bona est voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ade paruuli ñ obligentur. ñ ẽ tam̃
diffitendum peccata parentũ infilios re-¬
Ego sum dñs fortis zelotes: uisitans iniqui¬
tates patrum infilios. usq int̾ciã ce quartã
generationem: his qui oderunt me. his ũbis
aꝑte insinuatur quod ds̃ reddit peccata pa-¬
trum suꝑ filios tc̃ios & quartos. Huic autẽ
uidet᷑ adũsari: qd̾ dñs ait in ezechiele. Quid ẽ
quod int̾ uos parabolam uertitis inꝓũbium
istud dicentes Patres comederunt uiam acer¬
bam. & dentes fuioꝵ obftupescunt: Uiuo ego
dicit dñs: si erit uobis ultra parabola bec inpũ

Expanded text:
nisi Adae, parvuli non obligentur, non est tamen diffitendum peccata parentum in filios reEgo sum Deus fortis, zelotes, visitans iniquitates patrum in filios usque in tertiam et quartam generationem, his qui oderunt me. His verbis aperte insinuatur quod Deus reddit peccata patrum super filios tertios et quartos. Huic autem videtur adversari quod Dominus ait in Ezechiele, c. 18: Quid est quod inter vos parabolam vertitis in proverbium istud dicentes: Patres comederunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupescunt? Vivo ego, dicit Dominus, si erit vobis ul
Abbreviated transcription (Latin):
tem filii. Iusticia iusti suꝑ eum erit. & un¬
pietas impii suꝑ eumerit. his ũbis uidetur
d̃s corrigere ꝓ ꝓpħamr quod maie dixerat inle¬
ge. Si enim peccata patrum reddit int̾ciam
ce quartam gn̾ationem: Iniusticia uidetur.
eẽ di. ut anus peccet & alius puniat᷑. Quom̃
enim iustum est alium peccare. c aliũ peccar.
lugere
ere Det̾minatio p̃missaꝵ. auctoritatũ con

Expanded text:
 eum erit, et impietas impii erit super eum. His verbis videtur Deus corrigere per prophetam quod male dixerit in lege. Si enim peccata parentum reddit in tertiam et quartam generationem, injustitia videtur Dei esse, ut alius peccet et alius puniatur. Quomodo enim justum est alium peccare, et alium peccata luere? 10. Determinatio praemissarum auctoritatum con
Abbreviated transcription (Latin):
ic queritur utrum semel tantum mis-¬
sus sit filius. ansepe mutatur. Si eñĩ¬
missio filii. ipsius tantum incarnatio est.
cum semel tantum incarnatus sit: et se¬
mel tantum uidetur missus. At si sepe mit¬
titur: est et ala eius missio. quã incarna¬
tio: s que est illa: Numquid et̾na genitu¬
ramissio eius dicenda est: An etiam alia
missio querenda est:

Expanded text:
ic quaeritur utrum semel tantum missus sit Filius, an saepe mittatur. Si enimissio Filii ipsius tantum incarnatio est, cum semel tantum incarnatus sit, semel tantum videtur missus. At si saepe mittitur, est et alia ejus missio quam incarnatio. Sed quae est illa? Numquid aeterna genitura, missio ejus dicenda est, an etiam alia missio quaerenda est?
Abbreviated transcription (Latin):
omnis m̃datii & contradictionis notã
asacris paginis secludere cupientes. ort̾odoxis
patribus. atq catholicis doctorib nullapraue
intelligentie suspitione notatis. consentimus
dicentes. & ꝑsonam filii assumpsisse huma¬
na naturam. & naturam diuinam humane
nature infilio unitamt eamꝙ sibi unisse ul
assumpsisse. Unde &e uere incarnata dicitur.
Quod ũ dicitur. solus fuius formam serui accepĩ¬
se ꝑ hoc ñ excluditur diuina natura ab accepti
in ypostasi filii. non intrib communit̃ ꝑsomꝰ.
diuina natura humanam naturam sibiuniuit.
matur: qui totam naturam diuinam. in una
ypostasium incarnatam ẽẽ. euident̃ asserit. di¬
cens. In humanatiatione d̃i ũbi aimus omñe
&e ꝑfectã naturã dĩtatis. in una eius ypostaseon
in carnatam eẽ. idẽ. unitam humane nature:
&e ñ partem parti. Omni enim humane aimus
Item eadem est natura insingula ypostaseon. idẽ.
ꝑsonarum: ce quando dicimus naturam uerbi
feste ostenditur quod natura diuma incarna¬

Expanded text:
omnis mendacii et contradictionis notam a sacris Paginis secludere cupientes, orthodoxis Patribus atque catholicis doctoribus nulla pravae intelligentiae suspicione notatis, consentimus dicentes, et personam Filii assumpsisse naturam humanam, et naturam divinam humanae naturae in Filio unitam, eamque sibi unisse vel assumpsisse. Unde et vere incarnata dicitur. Quod vero dicitur solus Filius formam servi accepisse, per hoc non excluditur divina natura ab acceptioin hypostasi Filii, non in tribus communiter personis, divina natura humanam naturam sibi univit. matur, qui totam divinam naturam in una hypostaseon incarnatam esse evidenter asserit, dicens: In humanatione Dei Verbi aimus omnem et perfectam naturam deitatis in una hypostaseon incarnatam esse, id est, unitam humanae naturae, et non partem parti. Omni enim humanae naturItem eadem est natura in singula hypostaseon, id est, personarum; et quando dicimus naturam Verbi feste ostenditur quod natura divina incarna
Abbreviated transcription (Latin):
omine autẽ concupiscentie ñ actum
concupiscendi. s uitium primũ signi¬
ficauit: cũ eamdixit legem carnis. Unde
idem intractatu de ũbis apłi ait. Semper
pugna est incorꝑe mortis huis. quia ipsa
concupiscentia cumquanati sumꝰ. finiri non
pot̃ quam diu uiuimus: cotidie minui pot̃.
finiri ñ pot̃. Que est concupiscentia cum qͣ
nati sumus: uitum utiq est. quod pariuulũ
habilem concupiscere facit: adultum etiam
concupiscentem reddit. Sicut enim moculo
ceci. in nocte uitium cecitatis ẽ. s ñ apparet:
nec discernitur int̾ uidentẽ et cecum. nisilu¬
ce ueniente: sic in puero utiumesse ñ appa¬
ret. donec etatis ꝓuectioris tempꝰ occurrat.

Expanded text:
omine autem concupiscentiae non actum concupiscendi, sed vitium primum significavit, cum eam dixit legem carnis. Unde idem in tractatu de Verbis Apostoli: Semper pugna est in corpore mortis hujus, quia ipsa concupiscentia cum qua nati sumus, finiri non potest quamdiu vivimus; quotidie minui potest, inus: Quae est concupiscentia in qua nati sumus? Vitium utique est, quod parvulum habilem conconcupiscentem reddit. Sicut enim in oculo caeci, in nocte vitium caecitatis est, sed non apparet, nec discernitur inter videntem et caecum, nisi luce veniente; sic in puero vitium esse non apparet, donec aetatis provectioris tempus occurrat.
Abbreviated transcription (Latin):
x suꝑbia tam̃ omnia mala oriuntur ceħ
ce alia: quia ut ait oꝵe. radix cuncti mali
habet quis sibi tribuit. Scd̃a: cum credit a
deo eẽ datum s tam̃ ꝑsus metitis.leicia cum¬
se iactat habere. quot ñ habet. Quarta cum
cet̃s despecdis singularit̾ uult uideri. Merio
gͦ radix omnis mali d̃r suꝑbia. Huic autẽ
um maloꝵ. est cupiditas. gͦ suꝑbie. Quomodo
gͦ suꝑbia radix est & initium omnis peccati:
Quo sensu utrumq radix dicat᷑ omniũ maloꝵ

Expanded text:
x superbia tamen omnia mala oriuntur, et haec, et alia, quia, ut ait Greg., radix cuncti mali habet quis, sibi tribuit. Secunda, cum credit a Deo esse datum, sed tamen pro suis meritis. Terse jactat habere quod non habet. Quarta, cum caeteris despectis singulariter vult videri. Merito ergo radix omnis mali dicitur superbia. Huic autem um malorum est cupiditas, ergo superbiae. Quomodo ergo superbia radix est et initium omnis peccati? 10. Quo sensu utrumque radix dicatur omnium malo
Abbreviated transcription (Latin):
occasionem habuit. iccireo ꝑ d̃ĩ grãm uiuari
potuit ad ueniam: ut qui ꝑ alium cecid̃at ꝑa¬
lium erigeretur. Oui gͦ incitatorem habuit
ad malum: non inuste reparatorem habuit
ad bonum. Diabolus uͦ quia sine alicuius tem¬
ptatione peccauit. ꝑ alium ut surgeret iuua¬
ri non debuit: nec ꝑse potuit: & ido in remedia¬
bile peccatum eius extitit. Peccatum uͦ hoĩs
sicut ꝑ alium habuit mnitum. ita ꝑ aliumñ
incongrue habuit remedium.
Quare homo ñ¬
A angłs sit redemptus. Cap̃ . cxxi.

Expanded text:
occasionem habuit, idcirco per gratiam juvari occasionem habuit, idcirco per gratiam juvari potuit ad veniam, ut quod per alium ceciderat, per alium erigeretur. Qui ergo incitatorem habuit ad malum, non injuste reparatorem habuit ad bonum. Diabolus vero quia sine alicujus tentatione peccavit, per alium ut surgeret juvari non debuit, nec per se potuit; et ideo irremediabile peccatum ejus extitit. Peccatum vero hominis sicut per alium habuit initium, ita per alium non incongrue habuit remedium. 6. Quare homo, non angelus, sit redemptus. P
Abbreviated transcription (Latin):
orro sciendumest duas ẽẽ species temp¬
tationis. intĩorem scił. & ext̾ĩorem. Ex¬
terior temptatio ẽ. qnͣdo nobis extͥnsecus
malũ uisibilit̾ suggeritur ũbo uł signo aliqͦ.
ut ille cui fit ad consensum peccati declinet:
& talis temptatio tantum fit ab adu̾sario. In¬
t̾ior uͦ temptatio est: quando inuisibit̃ ma-¬
lum nobis intͥnsecus suggerttur. Et hec temp¬
tatio aliquando fit ab hoste: aliquando acar-¬
ne. Nam ae diabolus inuisibilit̃ maia sugge¬
rit: ce ex carnis corruptione sub ortt᷑ motus
illicitꝰ. & titillatio praua. Id̃oq temptatio q̃¬
est ex carne. ñ fit sine peccato. Que autẽ est
ab hoste. nisi ei consentiat᷑ ñ habet peccatũ:
autem carnis int̃ĩor difficilius uincitur: qͥa
int̾uis obpugnans. de nr̃o contra nos roborat᷑.
homo gͥ qui sola extĩori temptatione pulsa¬
tus cecidit: tanto grauius plectendus erat.
quanto ieuiori impulsu fuerat ꝓstratus. Et
tam̃ quia aliquam licet modicam cadendi

Expanded text:
orro sciendum est duas esse species tentationis, interiorem, scilicet, et exteriorem. Exterior tentatio est quando nobis extrinsecus malum visibiliter suggeritur verbo vel signo aliquo, ut ille cui fit ad consensum peccati declinet, et talis tentatio tantum fit ab adversario. Interior vero tentatio est quando invisibiliter malum nobis intrinsecus suggeritur, et haec tentatio aliquando fit ab hoste, aliquando a carne. Nam et diabolus invisibiliter mala suggerit, et ex carnis corruptione suboritur motus illicitus et titillatio parva. Ideoque tentatio quae ex carne est non fit sine peccato; quae autem est ab hoste, autem carnis interior difficilius vincitur, quia interius oppugnans de nostro, contra nos roboratur. Homo igitur, qui sola exteriori tentatione pulsatus cecidit, tanto gravius plectendus erat, quanto leviori impulsu fuerat prostratus. Et tamen quia aliquam, licet modicam, cadendi
Abbreviated transcription (Latin):
olet etiã queri: si cominatrẽ pt̾ xxx
uroris eiꝰ obitum quis ducẽ ualeat. De
nobis scitas ura:. siquis duas commatres hab̾e
ualeat unam post altãm. In quo meminisse
debes. scriptum eẽ. Eit̃ duolan carne una. Cũgͥ
constet quod uir & mulier una caro efficiunt᷑.
restat uirum compatrẽ constitui mulieri. cuiꝰ
assumpta uxor commat̃ erat & id̃o uirum illi
femine ñ posse conungi que cõmat̾ eiꝰ erat:
cũ quaidem fuerat una caro effectꝰ. Huic autẽ.
eiꝰ uiduam ducẽ inuxorem: quos nulia gn̾a¬
Poͣst uxoris obitum. cũ commatre uxoris con¬
iugio copulari: nulla ratio uidetur uł
onem: ad unionẽ sp̃e ꝑtͣnsiturss sciendũ ẽ¬
qd̾ auctoritas nicholai de illo agit. quiuxori
uxor postquã auiro suo derelinquit᷑. illiꝰ cõmat̃
efficit᷑: nec pt᷑ compat̾nitatẽ a uiro suo cognoscit᷑.
lił de illo potiꝰ agunt: cuꝰ uxor añ defungitur.
quã a beo cognoscat᷑.
Siuir ꝙ uxor simulualeant

Expanded text:
olet etiam quaeri si commatrem uxoris post ejus obitum quis ducere valeat. De nobis sanctitas vestra si quis duas commatres habere valeat, unam post alteram. In quo meminisse debes scriptum esse: Erunt duo in carne una. Cum ergo constet quod vir et mulier una caro efficiuntur, restat virum compatrem constitui mulieris, cujus assumpta uxor commater erat; et ideo virum illi feminae non posse conjungi, quae commater ejus erat, cum qua idem fuerat una caro effectus. Huic autem ejus viduam ducere in uxorem, quos nulla generapae, ibid.: Post uxoris obitum, cum commatre uxoris conjugio copulari, nulla ratio vel auctorionem, ad unionem spiritus transitur. Sed sciendum quod auctoritas Nicolai de illo agit, qui uxoriuxor postquam a viro suo derelinquitur, illius commater efficitur, nec post compaternitatem a viro suo cognoscitur; vel de illo potius agunt cujus uxor ante defungitur quam ab eo cognoscatur. 8. Si vir et uxor
Abbreviated transcription (Latin):
oc etiam inuestigandum ẽ: utrum om̃s
illi celestes sp̃c ad extĩora nuntianda mit¬
tantur. Quidã putant aliquos in illa mulutu¬
dine eẽ. qui foras ꝓ offitio exeunt alios qui
semꝑ intus assistunt: sicut scriptum ẽ indam
ele. Milia milium ministrabant ei: ce decies
centena milia assistebant ei. Item. Dionisius
ingerarchia que sacer principatꝰ dicitur: de p̃¬
latione spirituum ait sũꝑiora illa agmina ab
intimis numquã recedunt: qm̃ ea que p̃minẽt
usum extĩoris offitii numqũã habent. His auc¬
toritatib nituntur: qui angłos mitti. nisi in¬
ait. Uolauit adme unus de seraphin: qui ordo
suꝑior est. & excellentio. Id̃oq si de illo ordi¬
ne mitunt᷑: non ẽ ambigendũ quin etiam ce
stimonis asserunt quidam om̃s angłos mitti.
Nec debet indignum uideri. si etiam suꝑiores
mittantur:. cũ & ille qui creator ẽ omniũ ad
hec inferiora descenderit
Ouestio si om̃s mit¬
tuntur cur unus tm̃i ordo noĩe angłoꝵ censet᷑.

Expanded text:
oc etiam investigandum est utrum omnes illi coelestes spiritus ad exteriora nuntianda mittantur. Quidam putant aliquos in illa multitudine esse qui foras pro officio exeunt, alios qui intus semper assistunt; sicut scriptum est in Dan., c. 7: Millia millium ministrabant ei, et decies centena millia assistebant ei. Item Dion., in Hierarchia, quae sacer principatus dicitur, de praelatione spirituum ait: Superiora illa agmina ab intimis nunquam recedunt, quoniam ea quae praeeminent usum exterioris officii nunquam habent. His auctoritatibus innituntur qui angelos mitti, nisi inait, c. 6: Volavit ad me unus de Seraphin, qui ordo superior est et excellentior. Ideoque si de illo ordine mittuntur, non est ambigendum quin etiam et stimoniis asserunt quidam omnes angelos mitti. Nec debet indignum videri si etiam superiores mittantur, cum et ille qui creator est omnium ad haec inferiora descenderit. 3. Quaestio: Si omnes mittuntur, cur unus tantum ordo nomine angelorum censet
Abbreviated transcription (Latin):
lla autem cogitatio siue uoluntas que fidem
ce caritatem aliasq iustificationes p̃cedit. ñ
sufficit ad salutem: nec recte uiuitur ea.Hac
uoluntate concupiscitur illa bona uoluntas
que est magnum bonum: istauͦ ñ. Alia gͦ est
illa uoluntas. siue cogitatio. alia ista: ce sic̃
illa istam p̃cedit. ita illam p̃uenit intellectꝰ.
Unde augustinus ista distinguens suꝑ illũ
locum psalmi. concupiuit anima mea desi-

Expanded text:
lla autem cogitatio sive voluntas quae fidem et charitatem aliasque justificationes praecedit, non sufficit ad salutem, nec recte ea vivitur. Hac voluntate concupiscitur illa bona voluntas quae est magnum bonum, ista vero, non. Alia est ergo illa voluntas sive cogitatio, alia ista. Et sicut illa istam praecedit, ita illam praevenit intellectus. Unde August., ista distinguens super illum locum psal. 118: Concupivit anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
utiles sunt iustificationes dĩ s infirmitate p̃-¬
pediti. alquando ñ desid̃amus. Preuolat gͦ
intellectꝰ sequitur tardus aut nullus affectꝰ.
Scimꝰ bonum nec delectat agere: ce cupimus
ut delectet. Sic iste olim desiderare concupis¬
cebat. que bona ẽẽ cernebat: cupiens eoꝵ ha¬
bere delectationem. quorum potuit uidere
rationem. Ostendit itaq quib quasigͣdib
ad eas ꝑueniatur. Prius enim estut uideat
quam sint utiles & honeste. Deinde: ut earũ
desidium concupiscatur. Postremotit ꝓfici¬
ente gr̃ã delectet earum oꝑatio. quarum sola
ratio delectabat

Expanded text:
sunt justificationes Dei: sed infirmitate praepediti aliquando desideramus. Praevolat ergo intellectus, sequitur tardus aut nullus effectus. Scimus bonum, nec delectat agere; et cupimus ut delectet. Sic iste olim desiderare concupiscebat, quae bona esse cernebat, cupiens eorum habere delectationem, quorum potuit videre rationem. Ostendit itaque quibus quasi gradibus ad eas perveniatur; prius enim est ut videantur, quam sint utiles et honestae; deinde, ut earum desiderium concupiscatur; postremo ut proficiente gratia delectet earum operatio, quarum sola ratio delectat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ substantie atq nature. uł ut exp̃ssus di¬
catur eẽntiȩ. que grece dicitur usia: s filiũ
ẽẽ creaturam. Nec non et sabel De heresi¬
liana que ut ausꝰ. ait in eode sabellii.
ne subsistentia ꝑsonarum. Utramq pestẽ
ut ait ausꝰ. suꝑ iohannem elidit ueritas di¬
cens. Ego & pat unum sumus. Utrumq
audi. &e admerte. & unsi & sumꝰ: &e acaripdi.
&e ascilla liberaberis. Qd̃ enim dixit unũ:
liberat te & ab arrio. qd̃ dixit sumus: li¬
berat te asabellio. Siunum: gͦ ñ diu̾sum:
si sumis: gͦ pat̾ &e filius. Sumus enim ñ
diceret de uno: nec unum. de diũso. Eru¬
bescant gͦ sabelliam¬

Expanded text:
que substantiae atque naturae, vel, ut expressius dicatur, essentiae, quae Graece dicitur usia; sed Filium esse creaturam; necnon et Sabelliana, quae, ut ait Aug. in eodem ne substantia personarum. Utramque pestem, ut ait Aug. super Joannem, elidit Veritas dicens: Ego et Pater unum sumus. Utrumque audi et adverte, et unum, et sumus: et a Charybdi et a Scylla liberaberis. Quod enim dixit unum, liberat te ab Ario; quod dixit sumus, liberat a Sabellio. Si unum, ergo non diversum; si sumus, ergo Pater et Filius. Sumus enim non diceret de uno, nec unum de diverso. Erubescant ergo Sabellia
Abbreviated transcription (Latin):
gignunt alios. Nongͥ ideo dr pat̾ quia in¬
genitus. Ideoq cum de deo pat̾utiũq dicat᷑
alia notio ẽ qua intelligitur genitor. aua
qua ingenitꝰ. Genitor enim drad genitum:
idest filium. Cum uͭ ingenitus dicitur. ñ ꝗd
sit s quid ñ sit. dicitur. Hoc Exẽplis utit᷑ ad¬

Expanded text:
gignunt alios. Non ergo ideo dicitur Pater quia ingenitus. Ideo cum de Deo Patre utrumque dicatur, alia notio est qua intelligitur genitor, alia qua ingenitus. Genitor enim dicitur ad genitum, id est, Filium. Cum vero ingenitus dicitur, non quid sit, sed quid non sit ostenditur. Hoc exemplis pla
Abbreviated transcription (Latin):
trum uͦ ipsi cum uitiis & deformitatib
suoꝵ corpoꝵ resurgant queco in eis
gestarunt ain requirendo laborare qͥl op̃ est
Pon eium fatigare nos debet in certa coriest
habitudo iut piuc̾tudo. quoꝵ erit cectaouum¬
pit̾nia damnatio. Eece ñ disfinit ante base
deformitates quas hic habuert. repbori eor

Expanded text:
trum vero ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecumque in eis gestarunt, inquirendo laborare quid opus est? Non enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Ecce non definit, an tunc habeant deformitates quas hic habuerunt reproborum
Abbreviated transcription (Latin):
i uͦ querit᷑ an adult̃ adulteram possit
dimitẽ causa fornicatioĩs: dicimꝰ quia
nequit adulta uror dimitti auiro. nͥ ipse
exꝑs fornicationis existat: & econũso. Unde
tionis dimittẽ uxorẽ: si & ipse conuincit᷑
fornicari. Occurrit enĩ illud. Inquo alt̾̃m
iudicas: te ipsum condemnas. Qua ꝓpter
quisquis fornicationis causa uult abicere
uxorem. prior debet eẽ afornicatione purga¬
tus. qͦd similit̾ & de femina dixerim. Ideo
uiros pende similes adulteris feminis penas:
cũ tanto grauius eos puniri oportuerit. qnͣ¬
tomagis ad eos ꝑtinet & uirtute uince̾. &
exemplo regere feminas. Ex his apparet. qd̃
adult̾ adulterã dimitte ñ ualet. et econũso.

Expanded text:
 quaeritur an adulter adulteram possit dimittere causa fornicationis, dicimus quia nequit adultera uxor dimitti a viro, nisi et ipse expers fornicationis existat, et e converso. Unde tionis dimittere uxorem, si et ipse convincitur fornicari. Occurrit enim illud Rom. 2: In quo alterum judicas, teipsum condemnas. Quapropter quisquis fornicationis causa vult abjicere uxorem, prior debet esse fornicatione purgatus, quod similiter et de femina dixerim. Idem,viros pendere similes adulteris feminis poenas, cum tanto gravius eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet et virtute vincere, et exemplo regere feminas. Ex his apparet quod adulter adulteram dimittere non valet, et e converso.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad bonum moueatur. & erigatur: de ita ex
uirtute & libero arbitrio nascitur bonus motꝰ
uł affectus animi ce exinde bonum opus ꝓce-¬
dit extĩus: sicut pluiia rigatur t̾ra. ut germi¬
net. & fructum faciat: nec pluiua est terra. nec
germen. nec fructꝰ nec t̾ra. germ̃ uł fructꝰ nec
tionis. idest inspirat᷑ gr̃a quod solus d̃s facit.
ñ homo cum eo: qua rigatur uoluntas hoĩs
ut germinet. et fruclificet: idest sanatur &e pp̃a¬
ratur ut bonum uelit. scd̃m quod d̾r oꝑans: ce
iuuatur ut bonũ faciat. scd̃m qd̃ d̃r cooꝑans:¬

Expanded text:
ut ad bonum moveatur et erigatur; et ita ex ut ad bonum moveatur et erigatur; et ita ex virtute et libero arbitrio nascitur bonus motus vel affectus animi, et exinde bonum opus procedit exterius; sicut pluvia rigatur terra, ut germinet et fructum faciat; nec pluvia est terra, nec germen, nec fructus; nec terra germen vel fructus, nec tionis, id est, inspiratur gratia, quod solus Deus facit, non homo cum eo; qua rigatur voluntas hominis, ut germinet et fructificet, id est, sanatur et praeparatur ut bonum velit, secundum quod dicitur operans; et juvatur ut bonum faciat, secundum q
Abbreviated transcription (Latin):
plures: cum ipsa gr̃a non sit ex arbitrio uo¬
luntatis. s eam potius sanet ac p̃paret ut bo¬
na sit. consequitur ut uirtus ñ sit ex libero
arbitrio: & ita non sit motus. uł affectus m̃ti̾
cũ omnis mot᷑ ut affectus m̃tis sit ex libero
arbitrio. s bonus exgia et libero arbitrio.
malus uͦ ex lidero arbitrio tantum. Ut enim
sponte ae libero arbitrio cadere potuit. non
dum motu animi caronit. sideniq his absti¬
nendi ab oꝑe suo potestas nulla conceditur:
earum peccatam tenere ñ possumus. Hic aꝑ¬
te ostenaitur quod motus animi suie ab boñu
sus ad malum: ex libero arbitrio est. Ideoq
a grã uł uirtus motus m̃tis est. ex libero arbi¬
trio est. Si uͦ ex libero arbitrio uł ex parte est
iamnon solus deus sine homine eam facit.
Propterea quulam ñ merudite tradunt. uir¬
tutem eẽ. bonam m̃tis qualitatẽ siue formam.
que animam informat. & ipsa ñ est motꝰ uel
affectus animi: s ealiberũ arbitrium uiuatur.

Expanded text:
plures; cum ipsa gratia non sit ex arbitrio voluntatis, sed eam potius sanet ac praeparet ut bona sit, consequitur ut virtus non sit ex libero arbitrio, et ita non sit motus vel affectus mentis, cum omnis motus vel affectus mentis sit ex libero arbitrio; sed bonus ex gratia est et libero arbitrio, malus vero ex libero arbitrio tantum. Ut enim sponte et libero arbitrio cadere potuit, non dum motu Animi careant, si denique his abstinendi ab opere suo potestas nulla conceditur, earum peccatum tenere non possumus. Hic aperte ostenditur quod motus animi, sive ad bonum sive ad malum, ex libero arbitrio est. Ideoque si gratia vel virtus motus mentis est, ex libero arbitrio est. Si vero ex libero arbitrio vel ex parte est, jam non solus Deus sine homine eam facit. Propterea quidam non inerudite tradunt virtutem esse bonam mentis qualitatem sive formam, quae animam informat; et ipsa non est motus vel affectus animi, sed ea liberum arbitrium juvatur,
Abbreviated transcription (Latin):
gelos alii alis p̃sunt ita et int̃ malos
aui aliis p̃lati sunt. & alii aliis subiecti. Qũã¬
diu enim durat mundꝰ. angłi angłis. & homines
hominib &e demones demonib p̃sunt: s infu¬
rie & huius modi: qͥa de iuo uitio maxime
potest homines temptare. aquo nominatur
Inde ẽ etiam qd̃ nomine demonis diuitie uo-¬
cant᷑. scił manimona.E st enim mammona no-¬
m̃ demonis: qͦ noĩe uocantur diuitie scd̃m sy¬
ram linguam. Hoc autẽ ñ ideo ẽ. qd̾ diabolus
in potestate habeat dare uł auferre diuitas
cui uelit s quia eis utitur. ad hominũ temp¬
tationem &e deceptionem.
An om̃s demones sint
inhoc aere caliginoso. an aliqui sint in inferno.
Solet aute queri utum say. xxx.

Expanded text:
gelos alii aliis praesunt, ita inter malos alii aliis praelati sunt, et alii aliis subjecti. Quandiu enim durat mundus, angeli angelis, et homines hominibus, daemones daemonibus praesunt, sed in furiae, et hujusmodi, quia de illo vitio maxime potest homines tentare, a quo denominatur. Inde etiam est quod nomine daemonis divitiae vocantur, scilicet mammona. Est enim Mammon nomen daemonis, quo nomine vocantur divitiae secundum Syram linguam. Hoc autem non ideo est quod diabolus in potestate habeat dare vel auferre divitias cui velit, sed quia eis utitur ad hominum tentationem et deceptionem. 5. An omnes daemones sint in hoc aere caliginoso, an aliqui sint in inferno. Solet autem quaeri utrum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt magna. alia minima. alia media:
ut ausꝰ ait in iꝰ. libro retractationum. Uir̾tutes
inquit quib recte uiuitur:magna bona sunt.
Species autem quorumlibet corporum sine qͥbꝰ
recte uui potest: minimabona sunt. Potentie
uͦ animi sine quib recte uiui ñ potest media
cetĩs autem bonis. idest mediis a minimis ñ
solum bene. s etiam male. quisq uti pot̾. & id̾o:
iuitite nemo male utitur. quia opꝰ uirtutis ẽ
bonus usus istorum. quib etiam ñ bene uti
possumus. Nemo autem bene utendo:. male
utitur. Nonsolum autem magna. s etiam me-¬
dia & minima bona ẽe p̃stitit bonitas d̃i. Ecce
habes triageña bonorum distincta. In quibus
bonis sit liberum arbitrium. Cap̃.clxiii.

Expanded text:
sunt magna, alia minima, alia media, ut Augustinus ait in primo lib. Retract. Virtutes, inquit, quibus recte vivitur, magna bona sunt. Species autem quorumlibet corporum sine quibus recte vivi potest, minima bona sunt. Potentiae vero animi, sine quibus recte vivi non potest, media Caeteris autem bonis, id est, mediis et minimis, non solum bene, sed etiam male quisque uti potest; et ideo virtute nemo male utitur, quia opus virtutis est bonus usus istorum quibus etiam non bene uti possumus. Nemo autem bene utendo, male utitur; non solum autem magna, sed etiam media, et minima bona esse praestitit bonitas Dei. Ecce habes tria genera bonorum distincta. 11. In quibus bonis sit liberum arbitrium? Quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
ed iam hec tria dicantur unum.
uidendum est quomodo hec tria dican¬
tur una substantia. Ideo scilicet quia in ipsa
anima uł mente substantialiter existunt.: ñ
sicut accidentia insubiectis. que possunt. adeẽ
nitate ait. Ad̃monemur si utcumq uidere pos
sumus. hec in anima existere substantialit̃.
non tamquam in subiecto ut color incorꝑe
quia & si relatiue dicuntur ad inuicemr sin¬
gula tamen substantialiter sunt uisua sub¬
iectã. Ecce ex quo sensu illatria dicantur eẽ
unum: uel una substantia. Que tria ut ait
angustinus in libro quintodecimo de trinit̃¬
mmente naturaliter diuinitus instituta.
quisquis uiuatiter ꝑspicit. & quam magnũ
sit in ea. unde potest etiam sempiterna in
commutabilisq natura recoli. conspici. con¬
cupisci. reminiscitur ꝑ memoriam. intuet᷑
ꝑ intelligentiam. amplectitur ꝑ dilectio¬
nem. ꝓfecto repperit illius summe trinita-¬
tis imaginem̃.
Quod in illa similitudine

Expanded text:
 haec tria dicantur unum. Sed jam videndum est quomodo haec tria dicantur una substantia. Ideo quia scilicet in ipsa anima vel mente substantialiter existunt, non sicut accidentia in subjectis, quae possunt adesse nitate ait · Admonemur, si ubicunque videre non possumus, haec in animo existere substantialiter, non tanquam in subjecto, ut color in corpore; quia, etsi relative dicuntur ad invicem, singula tamen substantialiter sunt in sua substantia. Ecce ex quo sensu illa tria dicantur unum esse, vel una substantia: quae tria, ut ait beatus Augustinus in libro undecimo De Trinitmente naturaliter diuinitus instituta quisquis uiuaciter perspicit et quam magnum sit in ea, unde potemmutabilisque natura recoli, conspici, concupisci, reminiscitur enim per memoriam, intuetur per intelligentiam, amplectitur per dilectionem, profecto reperit illius summae Trinitatis imaginem. 15. Quod in illa similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ic oritur q̃stio si om̃s mutunt᷑ &e nuncii
dĩ existunt. quare unus tm̃ int̾ nouem
ordo. angloꝵ nomine censetur. Ad quod qui¬
dam dicunt. omnes quidem mitis alios sepꝰ
&e quasi er officio iniuncto: qui ꝓprie angli
uł archangłi nominantur. Alios uͦ rarius
mitti scilicet maiores. causa extra commuñe
dispensationem oborta: qui tam̃ angłorum
minisfium suscĩpiunt. etiam nom̃ assumunt
geli. idest nuncii fiunt.
Putant quida micha¬
el. gabriel. raphael. de suꝑiori ordine fuisse ce
sunt nomina sp̃uum ñ ordinum. Cap̃.liii.

Expanded text:
ic oritur quaestio: Si omnes mittuntur et nuntii Dei existunt, quare unus tantum, inter novem ordines, angelorum nomine censetur? Ad quod quidam dicunt omnes quidem mitti, sed alios saepius et quasi ex officio injuncto, qui proprie angeli vel archangeli nominantur; alios vero rarius mitti, scilicet majores, causa extra communem dispensationem oborta; qui cum angelorum ministerium suscipiunt, etiam nomen assumunt.geli, id est, nuntii fiunt. 4. Putant quidam Michael, Gabriel, Raphael de superiori ordine fuisse; et sunt nomina spirituum, et non ordinum.
Abbreviated transcription (Latin):
unc suꝑ est uide. quid sit ipsum origi¬
nale peccatum. Quod cum non sit ac¬
tuale. non est actus siue motus anime uł corꝑi.
Si enum actus ẽ. anime uel corꝑis: actuale
utiq peccatum ẽ. S actuale ñ est. Non est gͥ
actus uł motus. O uid gͥ: Originale peccatũ
dicitur. fomes peccati:. scilicet concupiscenti¬
a uł concupiscibilitas: que dicit᷑ lex m̃broꝵ
siue languor nature: siue tirannus quiest
in m̃bris nris. siue lex carnis. Unde auoꝰ. in
cupiscentia: q̃ ñ est ꝑmittenda regnare. St̃ &e
eius desidia que sunt actuales concupiscen¬
tie: que st̃ armadiatoli. que ueniunt ex lan¬
guore nature. languor autẽ iste tirannus ẽ.¬
tiranni. at inermem inunicum inuenire
ñ obedias concupiscentie male. His ũbis sa.¬
tis ostenditur: fomitem peccati ẽẽ concupis¬
centiam. Quid nomine concupiscentie inte¬

Expanded text:
unc superest videre quid sit ipsum originale peccatum; quod cum non sit actuale, non est actus sive motus animae vel corporis. Si enim actus est animae vel corporis, actuale utique peccatum est; sed actuale non est, non est ergo actus vel motus. Quid ergo originale peccatum dicitur? Fomes peccati, scilicet concupiscentia vel concupiscibilitas, quae dicitur lex membrorum, sive languor naturae, sive tyrannus qui est in membris nostris, sive lex carnis; unde August., cupiscentia, quae non est permittenda regnare. Sunt et ejus desideria, quae sunt actuales concupiscentiae, quae sunt arma diaboli, quae veniunt ex languore naturae. Languor autem iste, tyrannus estyranni, atque inermem inimicum invenire, non obedias concupiscentiae malae. His verbis satis ostenditur fomitem peccati esse concupiscentiam. 8. Quod nomine concupiscentiae inte
Abbreviated transcription (Latin):
passionis habuerit. cum hominẽ xp̃m
oculis paticernebat:. dicimus eumfidẽ pauo¬
nis habuisse. non meoquod credebat honmnẽ
pati. quia hoc uidebat s ineoqd̃ crederat de¬
um eẽ qui patiebatur. Noneminuirtis fidei
erat. quod credebatur homo pati emori
quod uideus cernens credebat :.s. quod crede.¬
batur ds̃ eẽ. qui patiebatur. Inde auoꝰ suꝑ¬
illum locum psalmi: Respondit ei inma
uirtutis sue. Laus fidi est. ñ quia credit ho¬
minemillum mortuum. qd̾ ce paganus c̃dit.
s quia credit eum glificatum &e uetum dm̃.
Credit gͥfides dm̃ mortuum &e hominẽ gli¬
ficatum: ñgͥ fuit petro fides. crecłe hominem
illum mori. qd̾ oculis cernebat: s crecde deum
ẽẽ qui moriebatur: nec nobis etiam fides in
hoc meretur. qd̾ credimꝰ hominem illum mor¬
tuum quod & uideus credit. s quiacredimꝰ
hominẽ dm̃ mortuum.¬

Expanded text:
passionis habuerit, cum hominem Christum oculis pati cernebat, dicimus eum fidem passionis habuisse, non in eo quod credebat hominem pati, quia hoc videbat; sed in eo quod credebat Deum esse, qui patiebatur. Non enim virtus fidei erat, quod credebatur homo pati et mori, quod Judaeus cernens credebat; sed quod credebatur Deus esse, qui patiebatur. Unde Augui 101 locum: Respondit ei in via virtutis suae: Laus fidei est, non quia credit hominem illum mortuum, quod et paganus credit, sed quia credit eum glorificatum, et verum Deum. Credit ergo fides Deum hominem, et hominem glorificatum. Non ergo fuit Petro fides credere hominem illum mori, quod oculis cernebat; sed credere Deum esse, qui moriebatur. Nec nobis etiam fides in hoc meretur, quod credimus hominem illum mortuum, quod et Judaeus credit; sed quia credimus hominem Deum mortuum