comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃i muñe. Muña qͥppe exce¬
cant ocłos etiam sapientiũ. Qi
obturat aures suas: ne audiat
iudiciũ sanguinis. Omĩs iniqͥ¬
tas ⁊ oppssio ⁊ iniustitia: iudi¬
ciũ sanguinis ẽ. E& licet gladio
ñ oecidat: uoluntate tam̃ in¬
t̃ficit. Ꝙ claudit ocłos suos ne
uideat malũ. felix conscientia.
q̃ nec audit. nec aspicit malũ.
Qui gͥ talis ẽ. ipse habitabit¬
in excelsis. ħ ẽ in regno cȩlor. siue
in excelsa spelunca petre fortissimȩ.
q̃batur: ut bib̾et de ea. ⁊ illiꝰ fortitu¬
dine ꝓtegeret᷑. Panis ei dabit᷑. ⁊ aquȩ
eiꝰ fideles. Que gentiliũ fabule in
ambrosia. ⁊ uectare in telligunt. nos
autẽ panẽ ⁊ aquas fidelissimas. le
qͦ supͣ dr̃. Ecce rex iustus regnabit
⁊ pͥncipes cũ iudicio p̃er̃t. & ocłi eiꝰ
uidebunt t̾ram delonge: qũa multo
tẽpore desidauer̃t. terrã mitiũ ⁊
mansuetors : De qua in eugłio scͥp¬
tum ẽ. Beati mites: qm ipsi pos¬
sidebunt t̃ram. Siue in celo positi

Expanded text:
mni munere. Munera quippe excaecant oculos, etiam sapientium. Qui obturat aures 438 suas ne audiat judicium sanguinis. Omnis iniquitas et oppressio et injustitia, judicium sanguinis est: et licet gladio non occidat, voluntate tamen interficit. Et claudit oculos suos ne videat malum. Felix conscientia, quae non audit, nec aspicit malum. Qui igitur talis est, ipse habitabitin excelsis, hoc est, in regno coelorum, sive in excelsa spelunca petrae fortissimae, quebatur, ut biberet de ea, et illius fortitudine protegeretur. Panis ei dabitur, et aquae ejus fideles sunt: quae gentilium fabulae in ambrosia et nectare intelligunt. Nos autem panes et aquas fidelissimas, legquo supra dicitur: Ecce rex justus regnabit, et principes in judicio praeerunt. Et oculi ejus videbunt terram detium et mansuetorum, de qua in Evangelio scriptum est: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram : sive in coelo positi,
Abbreviated transcription (Latin):
gregauit ea. & ipse misit eis sortẽ.
Usq in sempit̾num possidebt̃ eã: in
generatione ⁊ generationẽ habita¬
bunt in ea. Hebrei ut supͣ diximꝰ
ħ de romano imꝑio ꝓphetatã con¬
tendunt: et in ultionẽ syon uastitatẽ
qͦndam regni potentissimmi p̃dicari
Qd iuxta litt̾am pleriq nr̃oꝵ etiã
in apocalypsi ioħis scͥptum putant.

Expanded text:
gregavit ea. Et ipse misit eis Al. eiusque in sempiternum possidebunt eam: in generatione et generationem habitabunt in ea. Hebraei, ut supra diximus, haec de Romano imperio prophetata contendunt, et 444 in ultionem Sion, vastitatem quondam regni potentissimi praedicari, quod juxta litteram plerique nostrorum etiam in Apocalypsi Joannis scriptum putant.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. E replicent᷑ siue cõplicent᷑ cęli
sic̃ lib. E om̃is militia exercitus eoꝵ
atq ut lxx tͣnstuler̃t. stelle defluañ
in similitudinẽ foliors. q̃ appropinqͣn¬
te frigore. arentia atq contracta de
iunca ⁊ de ficu defluunt. Qͦd qͥdẽ et
Saluator loquit᷑ in eugłio. Stelle cadeÑ
de cȩlo. ⁊ uirtutes cęlors mouebunt᷑.¬
⁊ tẽ apparebit signũ filii hominis
in cȩlo. & hoc confidandũ. qͦd ñ di¬
cat int̾ire cęlos. s replicari siue cõ¬
plicari qͣsi librũ: ut pͥquã omĩa pec¬
cata aꝑta fuerint ⁊ relecta. cõplicen¬
tur qͥ priꝰ aꝑti fuerant: ut neqͥqͣm
ultra scribant᷑ in eis delicta multo¬
rũ. De huiꝰcemodi libris. ⁊ danihel
in suo uolumine loquit᷑. Iudiciũ
sedit et libri aꝑti ft̃. in quib descͥp¬
ta erant oꝑa singłors. Stellas aut̃ẽ
cade pleriq arbitrant᷑ iuxta apoca¬
lẏpsin ioħis ⁊ illud qͦd alibi scͥptũ

Expanded text:
rum: replicentur, sive complicentur coeli rum: replicentur, sive complicentur coeli sicut liber, et omnis militia atque ut LXX transtulerunt, et stellae defluant, in similitudinem foliorum, quae, appropinquante frigore, arentia atque contracta de vinea et ficu defluunt. Quod quidem et Salvator loquitur in Evangelio: Stellae cadent de coelo, et virtutes coelorum movebunt tunc apparebit signum Filii hominis in coelo . Et hoc considerandum, quod non dicat interire coelos, sed replicari, sive complicari, quasi librum, ut postquam omnia peccata aperta fuerint et relecta, complicentur qui prius aperti fuerant, ut nequaquam ultra scribantur in eis delicta multorum. De hujuscemodi libris Daniel in suo volumine loquitur: Judicium sedit, et libri aperti sunt , in quibus descripta erant opera singulorum. Stellas autem cadere plerique arbitrantur, juxta Apocalypsim Joannis . et illud quod alibi scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
eor: ⁊ humꝰ eors adipe pingiiium.
Post eu̾sionẽ hierłm ⁊ naufragiũ
quondã solidissime nauis p̃damq
de om̃s gentes ⁊ popłi t̾ra ⁊ pleni¬
tudo eiꝰ orbis. ⁊ cuncta genimina
illiꝰ. tã q̃ habitantur loca qͣm q̃ in-¬
habitabilia st̃ nimietate frigoris
⁊ caloris iubent᷑ audire. ⁊ q̃ uentu¬
ra st̃ cũ om̃i tremore m̃tis cognos¬
cere. Indignatio. enĩ dñi nequa¬
qͣm suꝑ unã gentẽ uidȩã. ⁊ assyrios
atq chaldeos. egyptios. ⁊ moabitas.
⁊ ammanitas. ⁊ phylisteos: s contra
om̃s gentes. ⁊ suꝑ uniu̾sam militiã
sine ut lxx. tͣnstulert̃ numerũ earũ
uentura describit᷑. q̃ int̾ficiat eas. ⁊
fecorẽ corpor putrescentiũ in altum
ascende faciat: significans peccata
om̃ium nationũ: ita ut sanie earũ ⁊
spurcitia ac sanguine montes reple¬
ant᷑ sublimes q̃q̃ uirtutes ⁊ angłi qͥ
singłis gentib presidebant: E tabes¬
cat om̃ĩs militia uł fortitudo celo¬

Expanded text:
 adipe pinguium. Post eversionem Jerusalem et naufragium quondam solidissimae navis, praedamque de omnes gentes et populi terrae et plenitudo ejus, orbis et cuncta genimina ejus, tam quae habitantur loca, quam quae inhabitabilia sunt nimietate frigoris et caloris, jubentur audire, et quae ventura sunt cum omni mentis tremore cognoscere. Indignatio enim Domini nequaquam super unam gentem Judaeam, et Assyrios atque Chaldaeos, Aegyptios, Moabitas, et Ammonitas, et Philisthaeos: sed et contra omnes gentes, et super universam militiam, sive ut LXX transtulerunt, numerum earum. ventura describitur, quae interficiat eas, et fetorem corporum putrescentium in altum ascendere faciat: significans peccata omnium nationum: ita ut sanie earum et spurcitia, ac sanguine montes repleantur: sublimes quaequae virtutes et Angeli, qui singulis gentibus praesidebant; et tabescat omnis militia vel fortitudo coelo
Abbreviated transcription (Latin):
ysaac. ⁊ iacob: ꝓiecit ciuitates iudee
ñ reputauit homines qͥ suo uicio iy¬
m̃ta ẽẽ uoluert̃. Luxit ⁊elanguit
t̃ra: ꝓ his qͥ morabantur in terra.
Confusꝰ ẽ libauꝰ. ⁊ obsorduit.haud
dubiũ qͥn templũ significet. De qͦ
in zacharia legimꝰ aꝑi libane por¬
tas tuas. ⁊ deuoret ignis cedros
ea int̃p̃tans sermo diuinꝰ. cũ in¬
quit uen̾it nabugodonosor in
hierłm: ꝑspicue aquilã regẽ ba¬
bylonĩ ⁊ libanũ hierłm edisse¬
rens. factus ẽ saron sic̃ desertũ:
n concussa ẽ basan ⁊ carmelus.
Pro basan lxx. galileã tͣnstulert: ꝓ
uineiã. ꝓ uno loco ꝓuinciȩ. Saron ay¬

Expanded text:
e: non reputavit homines, qui suo vitio jumenta esse voluerunt. Luxit et elanguit terra pro his qui morabantur in terra . Confusus est Libanus et obsurduit, haud dubium quin Templum significet, de quo in Zacharia legimus. Aperi, Libane, portas tuas, ut devoret ignis cedros ea interpretans sermo divinus, cum, inquit, venerit Nabuchodonosor in Jerusalem: perspicue Aquilam regem Babylonium, et Libanum Jerusalem edisserens. Factus est Saron sicut desertum, et concussa est Basan 436 et Carmelus. Pro Basan, LXX Galilaeam transtulerunt, provinciam, pro uno loco provinciae. Saron
Abbreviated transcription (Latin):
uorabit uos & er̃t popłi quasi
Ide incendio cinis: spiue congre¬
gatȩ igni cõburent᷑. Uerbum
hebraicum arellam ꝓ qͦ aquila
apparebo eis. extremã sillabam diui¬
dentes. ⁊ legentes a Rellahẽ. hebrei
significare angłos arbitrant᷑. ⁊ ẽẽ¬
ꝓpħiam pꝰ uocationẽ gentiũ ⁊ diui¬
tias eccliȩ. de subu̾sione templi ͭ qͦd
flebunt angłi nequaqͣm intus ha¬
bitantes. s exeuntes foras. & qͥ pͥ
nuntii pacis erant. flebunt amare.
Siue ipsiᷤ apłi qͥ missi erant ut pa¬
cem nuntiarent hierłm. ad quã
⁊ dñs loqͣbatur. si scires ñ tu ea q̃
ad pacem st̃ tͥ. quib apparuit d̾is
ut eos suo confortaret aspectu. fleꝰ¬
bunt hierłm qͥa ñ receꝑit p̃dicatio¬
nẽ suã: eo qͦd dissipate st̃ uie. et
cessau̾it tͥnsiens ꝑ semitã. iuxta¬

Expanded text:
vorabit vos. Et erunt populi quasi de incendio cinis: spinae congregatae igni comburentur. Verbum Hebraicum ARELLAM  , pro quoapparebo eis, extremam syllabam dividentes, et legentes ARE LAHEM  , Hebraei significare Angelos arbitrantur, eiam, post vocationem gentium, et divitias Ecclesiae, de subversione Templi, quod flebunt Angeli, nequaquam intus habitantes, sed exeuntes foras: et qui prius nuntii pacis erant, flebunt amare. Sive ipsi Apostoli qui missi fuerant ut pacem nuntiarent Jerusalem, ad quam Dominus loquebatur: Si scires etiam tu ea quae ad pacem sunt tibi : quibus apparuit Dominus, ut eos suo confortaret aspectu, flebunt Jerusalem, quia non receperit praedicationem suam, eo quod dissipatae sunt viae, et cessaverit transiens
Abbreviated transcription (Latin):
usq in sempituum. E sedebit po¬
pulꝰ m̃s in pulchritudine pacis. &
in tab̾naculis fiducie. ⁊ in requie
opulenta. Grando autẽ in descensi¬
one saltus: ⁊ humilitate humiliabi¬
t᷑ ciuitas. Bẽati qui seminatis fuꝑ
om̃s aquas. immittentes pedẽ bo¬
uis ⁊ asim. Lxx. ꝓ tenebris ⁊ pal¬
patione q̃ factȩ sunt suꝑ speluncas
usq insempit̾num: tͣnstulert̃. ⁊ ert

Expanded text:
um. Et sedebit populus meus in pulchritudine pacis, et in tabernaculis fiduciae, et in requie opulenta. Grando autem in descensione saltus, et humilitate humiliabitur civitas. 430 Beati qui seminatis super omnes aquas, immittentes pedem bovis et asini. LXX, pro tenebris et palpatione, quae factae sunt super speluncas usque in sempiternum, transtulerunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea uos qui longe estis. audi¬
te q̃ fecerimͤ ⁊ apprõpinquate ut
agnoscatis fortitudinẽ meã. Con¬
triti st̃. siue recesserunt qͥ exant
in syon peccatores uł impii: ⁊ tre
dñs in eugłio loquebat᷑. Ue uob̾
scribȩ ⁊ pharisei hypochritȩ. Qͥs
pot̾it habitare de uob cũ eo qui
ignis ẽ q̃ euorans: Quis habita
rauit ds diabolo ⁊ angłis eiꝰ.Ø
Qͥs gͥ potit habitare cũ do. uł
annuntiare uentura supplicia.
Omĩs qͥ huiꝰcemodi ẽ.: qualẽ ꝓpbe¬
ticus sermo describit. Qͥ ambu¬
lat in plurib iustitiis. ⁊ ñ semel
s semꝑ iustitias diligit: nec u¬
na nice. s iugit loquitur ũta¬
tes. Qͥ proicit auaritiã. q̃ est

Expanded text:
propterea vos qui longe estis, audipropterea vos qui longe estis, audite quae fecerim, et appropinquate ut agnoscatis fortitudinem meam. Conterriti sunt, sive recesserunt qui erant in Sion peccatores vel impii et tremnus in Evangelio loquebatur: Vae vobis Scribae et Pharisaei hypocritae ! Quis poterit habitare de vobis cum eo qui ignis est devorans? quis habitabravit Deus diabolo et angelis ejus? quis igitur poterit habitare cum Deo, vel annuntiare ventura supplicia? Omnis qui hujuscemodi est, qualem propheticus sermo describit, qui ambulat in pluribus justitiis, et non semel, sed semper justitias diligit, nec una vice, sed jugiter loquitur veritates: qui projicit avaritiam, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
quo nulla ẽ sapientia. Lxx. Audi¬
ent qͥ longe st̃ q̃ fectrim: scient qͥ
appropiant fortitudinẽ meã. Re¬
cesser̃t qͥ erant in syon iniqui: appre¬
hendet tremor impios. Quis annun
at uob̃ locũ eternũt. Qͥ ambulat
in iusticia. ⁊ loquit᷑ rectã uia. ⁊ iniqͥ¬
ñ audiat iudiciũ sanguinis.⁊ clay¬
dit ocłos ne uideat iniquita tẽ.:
petrȩ fortissime. Pams ei dabit᷑:⁊
aqua eiꝰ fidelis. Regẽ cũ gła uide¬
bunt ocłi ur̃i: uidebunt t̾rã de
longe: anima ur̃a meditabit᷑ timo¬
rẽ. Ubi st̃ gr̃amatierꝰ uͥ consilia¬
tores: uͥ ẽ qui uumerat eos. qui
nutriunt paruũ ⁊ magnũ popło:
Cui ñ dedit consiliũ neq scie¬
bat ꝓfundã uoc̃e illiꝰ ita ut ñ
audiret popłs concẽptus. ⁊ ñ ẽ
audiendi intelligentia. Qm̃
dissipate st̃ uie. cessa uit tͥnsiens ꝑ se¬
mitam. irritũ factum ẽ pactũ cũ¬
popło iudeors. ꝓiecit d̾s çiuitates
eors. ñ reputauit eos it̾ homines.

Expanded text:
Audient qui longe sunt quae fecerunt: scient qui appropinquant fortitudinem meam. Recesserunt qui erant in Sion iniqui, apprehendet tremor impios. Quis annuntabit vobis locum aeternum? qui ambulat in justitia, et loquitur rectam viam, n audiat iudicium sanguinis, eludit oculos, ut non uideat iniquitatem: petrae fortissimae. Panis ei dabitur, et aqua ejus fidelis: regem cum gloria videbunt oculi vestri, videbunt terram de longe anima vestra meditabitur timorem. Ubi sunt grammatici? ubi consiliatores? ubi est qui numerat eos qui nutriunt et parvum et magnum populum? cui non dedit consilium: neque sciebat profundam vocem illius, ita ut non audiret populus contemptus, et non est audienti intelligentia. Quoniam dissipatae sunt viae, cessavit transiens per semitapopulo Judaeorum, projecit Deus civitates eorum, non reputavit eos inter homines;
Abbreviated transcription (Latin):
minis impetus letificat ciuitatẽ
di. & in alioloco. flum̃ di reple¬
tum ẽ aquis. Ipse enĩ loquitur
in eugłio. Qͥ sitit ueniat ad me et
bibat. Qui credit in me. sic̃ dixit
scͥptura flumina de uentre eiꝰ flu¬
ent aquȩ uiuȩ. Tunc nequaquã
habebunt fiduciã in magistris. s
p̃bebunt aures ad audiendũ dñm.
⁊ tam corde qͣm lingua pacem dñi
facebunt᷑. deserentes stultos pͥnoi¬
pes. ⁊ ministros eors qͥ credentib
in iħm imꝑabant silentiũ. Quȩ se¬
quunt᷑ eundem ꝓpe sensum quẽ ⁊
hebraicum continent. ⁊ possunt he¬
ticis coaptari. Hi enĩ loquunt᷑ contͣ
rientes atq fitientes. ⁊ uacuas abire
faciunt: ut ⁊̃ si qͥd naturalit boni
habebant magistror amittant ui¬
cio: quoꝵꝑ omne confiliũ ẽ ut ꝑdañ¬

Expanded text:
minis impetus laetificat civitatem minis impetus laetificat civitatem Dei . Et in alio loco: Flumen Dei repletum est aquis . Ipse enim loquitur in Evangelio: Qui sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Tunc nequaquam habebunt fiduciam in magistris; sed praebebunt aures suas ad audiendum Dominum; et tam corde quam lingua pacem Domini fatebuntur, deserentes stultos principes et ministros eorum, qui credentibus in Jesum, imperabant silentium. Quae sequuntur, eumdem prope sensum, quem et Hebraicum, continent; et possunt haereticis coaptari. Hi enim loquuntur contrrientes atque sitientes, et vacuas abire faciunt; ut etiam si quid naturaliter boni habeant, magistrorum amittant vitio, quorum omne consilium est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
bit. dicens. Non uieni nͥ ad oues ꝑdi¬
tas domꝰ ifrt. & sollicitus erit ꝓ in¬
fidelib: saluare cripiens ñ creden¬
tes. Et stabit suꝑ duces suos apłos.
quor ad unum loquit᷑. Tu autẽ ho¬
mo unanimis. dux m̃s ⁊ notus m̃s.
hec iuxta hebraicũ. Aquo lxx. non
solum ubis s et seusib in plerisq
discordant. Cũ enĩ rex iustus regna¬
u̾it. ⁊⁊ pͥncipes illiꝰ imꝑau̾int cũi iudi¬
cio: erit homo abscondens sermones
fuos. Homo qͥppe. ꝑnaturã d̾s ẽ:
ab scondet sermones suos. loquens
eis in parabolis. Abscondet autẽ qͦs i
ab aqua currente. a popło scilicet
udeor: qͥ instar aquȩ ꝓ magistro¬
rũ uoliuitate huc illucq fertur ⁊
trahitur. Qͥ homo abscondens ap̃
incredulos sermones suos: appare¬
bit in syon. hoc ẽ in eccłia quasi
fluuiꝰ inelitus ⁊ decurtens int̃¬
ra sitienti. Apparebit enĩ gentili¬
ñ popło qͥ priꝰ u̾itatis patiebat᷑
sitim: ⁊ rigabit arua sitientia
fluuiꝰ di de quo scptum ẽ. flu¬

Expanded text:
ns: Non veni nisi ad oves perditas domus Israel . Et sollicitus erit pro infidelibus salvare cupiens non credentes; et stabit super duces suos Apostolos, quorum ad unum loquitur: Tu autem homo unanimis, dux meus et notus meus . Haec juxta Hebraicum, a quo LXX non solum verbis, sed et sensibus in plerisque discordant. Cum enim rex justus regnaverit, et principes illius imperaverint cum judicio, erit homo abscondens sermones suos, homo qui per naturam Deus est, et abscondet sermones suos, loquens eis in parabolis . Abscondet autem quasi ab aqua currente, a populo scilicet Judaeorum, qui instar aquae pro magistrorum voluntate huc illucque fertur et trahitur. Qui homo abscondens apud incredulos sermones suos, apparebit in Sion, hoc est, in Ecclesia quasi fluvius inclytus, et decurrens in terra sitienti. Apparebit enim gentilium populo, qui prius veritatis patiebatur sitim; et rigabit arva sitientia fluvius 429 Dei, de quo scriptum est: Flu
Abbreviated transcription (Latin):
Icontẽpueris. IxxUe eis qͥ nos mi¬
seros faciunt. Uos enĩ nemo faciet
miseros: & qͥ reꝓbant uos. uos ñ re¬
ꝓbant. Capient᷑ reꝓbantes ⁊ traden¬
tur. ⁊ quasi tinea in uestim̃to sic
suꝑabuntur. De apłis dixerat ec
clesiarum magistris. beati qͥ semi¬
nant suꝑ omñe aqũa. ubi bos ⁊ asi¬
nꝰ calcant: Nẽ ad ꝑsecutores eors ma¬
ledictionẽ dirigit. ĩmo adu̾sus pͥncipẽ
eoꝵ qͥ corda possidet impiors. qͦd quie¬
qͥd fecerint recipiant. ⁊ p̃sens poten¬
tia futurors sit mat̾ia torm̃tors. Un¬
de iuxta lxx. dr. Ue eis qui uos mise¬
ros faciunt. Uos enĩ nemofaciet mi
seros. & ẽ sensꝰ. Quantum in illis ẽ.
quando ꝑsequunt᷑ uos ⁊ uariis afflig̃t
crueiatib int̾fectos atq cruciatos mi¬
seros arbitrant᷑. S nullus uos pot̃ fa¬
cere miseros. Non enĩ habent in ani¬
ma potestat̾e. s in corpore. & qͥ reꝓbat
Iuxta illud quod saluator discipłis

Expanded text:
eris. LXX: Vae qui vos miseros faciunt: vos enim nemo facit miseros. Et qui reprobant vos, vos non reprobant: capientur reprobantes, et tradentur, et quasi tinea in vestimento sic superabuntur. De Apostolis dixerat, et de ecclesiarum magistris: Beati qui semnant super omnem aquam, ubi bos et asinus calcant: nunc ad persecutores eorum maledictionem dirigit; immo adversum principem eorum, qui corda possidet impiorum, quod quidquid fecerint recipiant; et praesens potentia, futurorum sit materia tormentorum. Unde juxta LXX dicitur: Vae eis qui vos miseros faciunt: vos enim nemo facest sensus: quantum in illis est, quando persequuntur vos, et variis affligunt 433 cruciatibus, interfectos atque cruciatos miseros arbitrantur. Sed nullus vos potest facere miseros, non enim habent in anima potestatem, sed in corpore. Et qui reprobat juxta illud quod Salvat
Abbreviated transcription (Latin):
cor eiꝰ uaria intelliget ad ꝑficiendã
iniquitat̾e ⁊ loquendũ ad dñm erto¬
rem: ut disꝑgat animas esurientes.
⁊ animas sitientes uacuas faciat. Cor¬
siliũ eñi pessimoꝵ iniqua cogitabit.
int̾ficere humiles sermonib iniqͥs.
⁊ dissipare u̾ba humiliũ inuidicio.
Pii autẽ sapientiã cogitauert. ⁊ hoc
consiliũ ꝑmanet. Iuxta lxx. intp̃tes
qͥ dix̾unt. ecce enĩ rex iustus regna

Expanded text:
cor ejus vana intelliget ad perficiendam cor ejus vana intelliget ad perficiendam iniquitatem, et loquendum ad Dominum errorem, ut dispergat animas esurientes, et animas sitientes vacuas faciat. Consilium enim pessimorum iniqua cogitabit: interficere humiles sermonibus iniquis, et dissipare verba humilium in judicio. Pii autem sapientiam cogitarunt, et hoc consilium permanet. Juxta LXX Interpretes qui dixerunt: Ecce enim rex ju
Abbreviated transcription (Latin):
Ilabit᷑ magnꝰ fatuus enĩ fatua loq̃t᷑:
I⁊ cor eiꝰ faciet inquitatẽ ut ꝑficiat
simulationẽ. ⁊ loquat᷑ ad dñm fraudu¬
lenter:⁊ uacuefaciat animã esurien¬
tis. ⁊ potũ fitienti auferat fraudu¬
lenti uasa pessima sc̃. Ipse enĩ cogi¬
tationes concinnabit ad ꝑdendos¬
I mites in sermone mendacii. cũ loq̃¬
ret᷑ pauꝑ iudiciũ. frinceps u ea q̃
digna st̃ pͥncipe cogitabit. ⁊ ipse suꝑ
duces stabit. Lxx. Hoce enĩ rex iustꝰ
regnabit: ⁊ pncipes cũ iudiciop̃eĩt.
& erit hõ occultans sermones su¬
os: ⁊ abscondet᷑ quasi ab aqua q̃ fer¬
t᷑.⁊ apparebit in syon sic̃ fluuiꝰ cur¬
rens incditus int̾ra fitienti ⁊ neqͣ¬
quã er̃t confidentes in hominib:
s aures fuas dabunt ad audiendũ.
⁊ cor infirmoꝵ attendet auditui. et
linguȩ balbutientiũ eito discent lo¬
qui pacẽ: nequaqͣm dicent stulto ut
pͥnceps sit: nec ultra dicent ministri
tui tace fatuus enĩ fatua loq̃tur:

Expanded text:
ua loquetur et cor eius faciet iniquitatem ut perficiat simulationem et loquatur ad Dominum fraudulenter et vacuefaciat animam esurientis et potum sitienti auferat fraudulenti vasa pessima sunt ipse enim cogitationes concinnavit ad perdendos mites in sermone mendacii cum loqueretur pauper iudicium princeps vero ea quae digna sunt principe cogitavit et ipse super duregnabit, et principes cum judicio praeerunt. Et erit homo occultans sermones suos, et abscondetur quasi ab aqua quae fertur: et apparebit in Sion, sicut fluvius currens, inclytus in terra sitienti, et nequaquam erunt confidentes in hominibus: sed aures suas ad audiendum dabunt, et cor infirmorum attendet auditui: et linguae balbutientium cito discent loqui pacem: et nequaquam dicent stulto ut princeps sit, nec ultra dicent ministri tui, tace. Fatuus enim fatua loquetur, et
Abbreviated transcription (Latin):
dissima: q̃ scã uocabit᷑. ⁊ q̃ dicit ipsa
de se. Ego scĩ uia. ꝑ qũa qui pollutus
ẽ tͥnsire ñ pot̾it. Unde ⁊ in psalmo dr̃.
Beati ĩmaculati in nia. & hȩc uia e
⁊ stulti atq uecordes ꝑ eã ingredixa¬
leant. Qͥb in ꝓu̾biis loquit᷑ sapientia.

Expanded text:
dissima, quae sancta vocabitur, et quae dicit ipsa dissima, quae sancta vocabitur, et quae dicit ipsa de se: Ego sum via , per quam qui pollutus est, transire non poterit. Unde et in psalmo dicitur, Beati immaculati in via . Et haec via eret stulti atque vecordes per eam ingredi valeant, quibus in Proverbiis loquitur Sapientia:
Abbreviated transcription (Latin):
to qͦndã eccłiȩ. aquȩ baptismi salua
toris:. ⁊ torrentes ac riui in solitudi¬
ne. diu̾se scilicet gr̃e spiritales. &
q̃ erat arida. in stagnũ paludesq
conu̾sa ẽ. ut ñ solum careret ardo¬
re sitis s nauigabilis ẽẽt ⁊ irrigu¬
a. ⁊ baberet fontes plurimos quos
ceruus desid̾at: qͥs qͥbibit pot̃ bene¬
dicere dño iuxta illud qͦd scͥptum ẽ.
Benedicite dño de fontib ifrł. In cubi¬
lib animarũ gentiliũ in quib pͥꝰ dra¬
chones habitabant. er̃t calami. ⁊ iunci:
qͥb scbatur fides dñi. ⁊ in quib fessa
priꝰ m̃bra requiescant. Siue erit lȩti¬
cia auiũ ⁊ caulȩ gregũ: ut assumañ
alas colũbȩ. ⁊ humilia relinquentes
ad excelsa festinent: possintq cuor
psalmista dicere. Dñs pascit me. ⁊ in¬
chil mͥ deerit. in loco pascuȩ ibi me
collocauit. suꝑ aquas refectionis e¬
ducauit me. Ibi erit semita. ⁊⁊ uia m̃u¬

Expanded text:
to quondam Ecclesiae aquae baptismito quondam Ecclesiae aquae baptismisolitudine, diversae scilicet gratiae spirituales: et quae erat arida, in stagnum paludesque conversa est, ut non solum careret ardore sitis sed navigabilis esset et irrigua, et haberet fontes plurimos, quos cervus desiderat, quos qui biberit, potest benedicere Domino, juxta illud quod scriptum est: Benedicite Domino de fontibus Israel . In cubilibus animarum gentilium, in quibus prius dracones habitabant, erunt calamus et juncus, quibus scribatur fides Domini, et in quibus fessa prius membra requiescant; sive erit laetitia avium, et caulae gregum: ut assumant alas columbae, et humilia relinquentes, ad excelsa festinent, possintque cum Psalmista dicere, Dominus pascit me, et nihil mihi deerit: in loco pascuae ibi me collocavit: super aquas refectionis educavit me. Ibi erit semita, et via mun
Abbreviated transcription (Latin):
cecorp. ⁊ aures surdorp patebunt. tẽ
saliet sic̃ ceruus olaudus : ⁊ apta ent
lingua mutors. Qͦd quã qm signors
magnitudine cõpletum sit qͣndo dñs
loquebat᷑ discipłis ioħis qͥ ad eũ missi
fuerant. euntes renuntiate ioħi que
audistis ⁊ uidistis. cȩci uident. clau¬
di ambulant. lepsi mundant᷑. surdi
audiunt. mortui resurgunt. pauꝑes
engłirantur. tam̃ cotidie expletur in
gentib. qͣndo qͥ pͥus cęci erant. ⁊ in lig¬
na ⁊ lapides impingebant. ũitatis lu¬
m̃ aspicuint: & qͥ scͥpturarũ u̾ba sur¬
dis aurib audire ñ pot̾ant. ad di pre¬
cepta lȩtant᷑. Qnͣdo qui pͥus claudie¬
rant. ⁊ rectã tuã ñ tenebant. saliunt
sic̃ cerui. imitantes doctores suos. Et
aꝑta erit lingua mutor: quor sa
thanas ora concluserat. ne possent
unũ dñm confiteri. Iccirco autẽ aꝑi¬
entur ocłi. ⁊ aures audient. salient
claudi. ⁊ aꝑta erit litgua mutor:
quia scisse st̃ siue eruꝑunt in deser¬

Expanded text:
bunt. Tunc saliet sicut cervus, claudus: et aperta erit lingua mutorum. Quod quamquam signorum magnitudine completum sit, quando Dominus loquebatur discipulis Joannis, qui ad eum missi fuerant: Euntes renuntiate Joanni quae audistis et vidistis: caeci vident: claudi ambulant: leprosi mundantur: surdi audiunt: mortui resurgunt: pauperes evangelizantur ; tamen quotidie expletur in gentibus, quando qui prius caeci erant, et in ligna et lapides impingebant, veritatis lumen aspiciunt. Et qui Scripturarum verba surdis auribus audire non poterant, nunc ad Dei praecepta laetantur; quando qui prius claudi erant, et rectam viam non tenebant, saliunt sicut cervi, imitantes doctores suos, et aperta erit lingua mutorum, quorum 449 Satanas ora concluserat, ne possent unum Dominum confiteri. Idcirco autem aperientur oculi, aures audient, salient claudi, et aperta erit lingua mutorum, quia scissae sunt, sive eruperunt in deser
Abbreviated transcription (Latin):
cent contͣ eum ex cõmutatione subi¬
ta. dũ intelligentes errorẽ suũ destru¬
unt eũ a quo decepti fuerant. Dicit᷑q
ad illũ qͦd ab mnitio se ipse deceꝑit. reg¬
nũ suũ arbitrans sempit̾num. cui
parata st̃ gehenna ⁊ ȩt̾̃na supplicia.
tes fiduciã suꝑ quadrigis qͥa multȩ¬

Expanded text:
cent contra eum ex commutatione subicent contra eum ex commutatione subita: dum intelligentes errorem suum, destruunt eum a quo decepti fuerant. Diciturque ad illum, quod ab initio se ipse deceperit, regnum suum arbitrans sempiternum, cui parata sit gehenna et aeterna supplicia. tes fiduciam super quadrigis, quia mult
Abbreviated transcription (Latin):
ds diabolo ⁊ angłis eiꝰ In tympa¬
nis ⁊ eytharis. ⁊ in bellis p̃cipuis ex¬
pugnabit eos: demones iudelicet᷑.¬
n om̃s impios cũ gaudio om̃iũ dñs
expugnabit. ab heri qͥppe ⁊ a p̃t̾ito
tempore p̃parata ẽ a rege dño thophet.
id ẽ lata ⁊ spaciosa gehenna: q̃ eos et̾uis
urat ardorib Nutmentũ eiꝰ ⁊ fo mes. ig¬
nis ẽ ⁊ ligna multa: id ẽ flãma ꝑpe¬
tua. ⁊ supplicia peccator. E qm̃ sic̃
de camino ⁊ fornace ignis ardentis
ꝓpħicus sermo p̃dix̃at. seruat metha¬
phorã. ut flatu ⁊ spũ ac uoluntate
dñi eã succendi sciamꝰ. mixto sulphu¬
re qͦd flãmas excitat. ut faciat acͥ
ꝑcusserit eos ⁊ erit ei in circuitu uñ¬
de fuerat ei spes auxilii. in quo confi¬
debant ipsi cũ tympanis ⁊ cythara
pugnabunt adũsus eũ ex cõmutati¬
one: illud significat qͦd adu̾sꝰ diabolũ
consurgant qui ei qͦndã subditi fue-¬
rant: ⁊ cũ gaudio atq lȩticia dimi¬

Expanded text:
Deus diabolo et angelis eDeus diabolo et angelis enis et citharis, et in bellis praecipuis expugnabit eos, daemones videlicet et omnes impios cum gaudio omnium Dominus expugnabit. Ab heri quippe et a praeterito tempore praeparata est a rege Domino Trophet , id est lata et spatiosa gehenna, quae eos aeternis urat ardoribus. Nutrimentum ejus et fomes ignis est, et ligna multa, id est flamma perpetua et supplicia peccatorum. Et quoniam sicut de camino et fornace ignis ardentis propheticus sermo praedixerat, servat metaphoram, ut flatu et spiritu ac voluntate Domini hanc succendi sciamus, mixto sulphure, quod flammas, excitat, ut faciat acripercusserit eos, et erit ei in circuitu unde fuerat et spes auxilii, in quo confidebat: ipsi cum tympanis et cithara pugnabunt adversum eum ex commutatione, illud significat, quod adversum diabolum consurgant, qui ei quondam subditi fuerant, et cum gaudio atque laetitia dimi
Abbreviated transcription (Latin):
nota fient. ⁊ fortitudo brachii illiꝰ cun¬
ctis patebit: qͣndo retributionis tẽpꝰ
aduen̾it. flame ⁊ turbinis. gͣndinis¬
q magnitudiue ⁊ ponde lapidũ defe¬
retur. Suꝑ qͦ hierechiel in ꝓpħia ut di¬
ximꝰ gog ⁊ magog. pleno sermone de¬
scͥbit. ad uocis eiꝰ imꝑium pauebit as¬
sur uirga ꝑcusscis: omĩs impiꝰ omĩsi¬
mitator gentis inimicȩ Non qͦ in die iu¬
dicii solus sit feriendꝰ assyriꝰ. s qͦ ꝑ as¬
syrium diabolũ intelligamꝰ. Deniq se¬
quit᷑. & erit transitus turge fundatꝰ.
quã reqͥescere faciet dñs suꝑ eũ. & ẽ
Sensꝰ. Nequaqͣm eũ turga ꝑcutiet. ⁊ eã
rursꝰ leuabit. ac more cedentiũ fin̾̃e fa¬
ciet u̾berandi: s quasi fundatã. ⁊ alta
radice defixã. in pęnis etꝰ faciet ꝑma¬
nere. Qͦd si ita intelligit᷑: tibi erit pe¬
nitentia diaboli. p̃sertim cũ dicat᷑ pec¬
catorib ite in ignẽ et̃nũ. quẽ p̃ꝑauit

Expanded text:
nota fient, et fortitudo brachii illius cunnota fient, et fortitudo brachii illius cunctis patebit, quando retributionis tempus advenerit, flammae et turbinis, grandinisque magnitudine, et pondere lapidum deseretur. Super quo Ezechiel in prophetia, ut diximus, Gog et Magog, pleno sermone scribit . Ad vocis ejus imperium pavebit Assur virga percussus. Omnis impius, omnis imitator gentis inimicae: non quo in die judicii solus sit feriendus Assyrius, sed quo per Assyrium diabolum intelligamus. Denique sequitur: Et erit transitus virgae fundatus, quam requiescere faciet Dominus super eum. Et est sensus: Nequaquam eum virga percutiet, et eam rursus levabit, ac more caedentium finem faciet verberandi; sed quasi fundatam et alta radice defixam, in poenis ejus 421 faciet permanere. Quod si ita intelligitur, ubi erit poenitentia diaboli: praesertim cum dicatur peccatoribus: Ite in ignem aeternum, quem praeparavit
Abbreviated transcription (Latin):
Ina multa. flatus dñi sic̃ torrens sui¬
phuris succendens eã. Lxx. Et au¬
ditã faciet dñs głam uocis sue. ⁊ fu¬
rorẽ brachii sui ostendet cũ furore
⁊ ira. ⁊ fłama ignis deuorante: ful¬
minabit uehem̃ter: ⁊ sic̃ aqua ⁊ gͣn¬
do descendens cũ iii. A uoce enĩ dm̃
suꝑabuntur assyrii plaga qua ꝑcu¬
tiet eos: ⁊ erit ei ꝑ circuitum unde
habebat sp̃ẽ auxilii: in qͦ confide¬
bant ipsi cũ tympanis. ⁊ cytha¬
ra pugnabunt contͣ eũ ex com¬
mutatione. Tu enĩ ante dies
deciꝑis. Nũquid ⁊ tͥ regnũ pa¬
ratum ẽ. Uallẽ ꝓfundã dignã. po¬
sitã ignẽ:⁊ ligna multoꝵ: furor dñi
sic̃ uallis sulphure succensa. P oterã
iuxta hebraicũ qͥd mͥ uidetur currens
legentib indicare. S qͥd faciã quordã
studiis qͥ nͥ ⁊ lxx. int̃pretũ editionẽ dis¬
seruero. imꝑfectum opꝰ me habiturũ ẽẽ
denuntiant. Sequar gͥ ceptũ ordinẽ
disserendi. Uox dñi atq p̃ceptũ om̃ib

Expanded text:
orrens sulphuris succendens eam. LXX: Et audiam faciet Dominus gloriam vocis suae, et furorem brachii sui ostendet cum furore et ira: et flamma ignis devorante fulminabit vehementer, et sicut aqua et grando descendens cum vi. Ad vocem enim Domini superabuntur Assyrii plaga qua percutiet eos, et erit ei per circuitum, unde habebat spem auxilii, in quo confidebat, ipsi cum tympanis et cithara pugnabunt contra eum ex commutatione. Tu enim ante dies decipieris: numquid et tibi regnum paratum est? Vallem profundam, ligna posita, ignem et ligna multorum; furor Domini, sicut vallis sulphure succensa. Poteram juxta Hebraicum quid mihi videretur currens legentibus indicare; sed quid faciam quorumdam studiis, qui nisi et LXX Interpretum editionem disseruero, imperfectum opus me habiturum esse denuntiant? Sequar igitur ceptum ordinem disserendi. Vox Domini atque praeceptum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
duas turres in hietłm fuisse arbitͥnͣ¬
tur excelsas atq firmissimas. q̃ his
appellabant᷑ nominib. Quarum pͥor
interpretatur tenebre siue nubilũ:
qͦd usq ad nubes erigeret caput. Al¬
tera ꝓbam̃tum ⁊ firmitas. sine ut
simmachus ũtit inquifitio: eo qͦd
in contẽplando culmine eiꝰ oculi fal¬
lerent᷑. In fine qͦ capituli: ita int̾p̃ta¬
ti sunt. Beati qui seminant suꝑ om¬
nẽ aqũa. ubi bos ⁊ asinꝰ caleat. Post
uocationẽ gentiũ qͣndo xp̃e rex imꝑa¬

Expanded text:
duas turres in Jerusalem fuisse arbitrantur, excelsas atque firmissimas, quae his appellantur nominibus. Quarum prior interpretatur tenebrae, sive nubilum, quod usque ad nubes erigeret caput. Altera, probamentum et firmitas, sive, ut Symmachus vertit, inquisitio: eo quod in contemplando culmine ejus oculi fallerentur. In fine quoque capituli ita interpretati sunt: Beati qui seminant super omnem aquam, ubi bos et asinus calcant. Post vocationem gentium, quando Chr
Abbreviated transcription (Latin):
tudo assẏrii dñi t̃rore transibit atq
p̃teriet: om̃sq pͥncipes illiꝰ ꝑtremis¬
cent. Dixit enĩ dñs atq pollicitus ẽ
cuiꝰ dixisse fecisse ẽ. ⁊ qͥ ht̃ igñẽ in
syon. ⁊ caminũ in hierłm. ut adu̾¬
sarios suos instar stipule atq ligno
ciet nir ydola argenti fui. ⁊ reliqͣ.
sic int̾p̃tatur. ut pꝰ reditũ de capti¬
uitate babylonia usq ad aduen¬
tum xp̃i numqͣm filios. ifrł ydo¬
la coluisse testet᷑: assyriũ qͦ in p̃¬
senti loco significari ũ ab angło s
a medis ẽẽ suꝑandũ: qͦd uetustissi¬
mũ ⁊ qͦndã potens regnũ pꝰ offen¬
sam dñi deletũ sit. uictoribq ser¬
iierit. Pmrarei locũ istñ sic intelli¬
gunt. Ofilii isrł qͥ consilio pessimo
di filium denegastis. reu̾timini ad
eũ. ⁊ ad apłos eiꝰ Si enĩ ħ feceritis.
omĩa abicietis ydola q̃ uob̾ pͥ fue¬
rant in peccatũ: ⁊ cadet uob diabos

Expanded text:
tudo Assyrii Domini terrore transibit atque tudo Assyrii Domini terrore transibit atque praeteriet, omnesque principes illius pertremiscent. Dixit enim Dominus atque pollicitus est, cujus dixisse, fecisse est: et qui habet ignem in Sion, et caminum in Jerrsarios suos instar stipulae atque lignciet vir idola argenti sui, et reliqua, sic interpretatur, ut post reditum de captivitate Babylonia usque ad adventum Christi, numquam filios Israel idola coluisse testetur. Assyrium quoque in praesenti loco significari, non ab Angelo, sed a Medis esse superandum, quod vetustissimum et quondam potens regnum, post offensam Domini deletum sit, victoribusque servierit. Nazaraei locum istum sic intelligunt: O filii Israel, qui consilio pessimo Dei filium denegastis, revertimini ad eum et ad Apostolos ejus. Si enim hoc feceritis, omnia abjicietis idola quae vobis prius fuerant in
Abbreviated transcription (Latin):
ora tͣnstulerint. in fine fuere diu̾si:
fetra enĩ circũdabunt᷑ qͣsi uallo: ⁊ uin¬
cent᷑ Qͥ autẽ fug̃it. capietur. Hdicit
dñs. ħeatus qͥ habet in syon sem̃:⁊
domesticos in hierłm. Pugnante
dũo suꝑ montẽ syon contra adu̾sari¬
os eiꝰ. ⁊ ꝓtegente eã instar auiũ: conu̾¬
timini ofilii isrł siue ut syminachꝰ
tͣnstulit. agite pęnitentiã qͥ ꝓfundo
consilio atq peccato a dño recessistis.
Si enĩ hoc feceritis. abicientes ydola
aurea atq argentea. q̃ uob fuere in
peccatũ ꝓpter q̃ urbs ur̃a capta ẽ. ca¬
det assur cuiꝰ mecu ñc fugitis. ñ gla¬
dio hominũ. nec exercitus robore. s
di potentia. Significat autẽ angłm.
a quo centũ octoginta qͥnq milia
assyrioꝵ una nocte deleta sc̃. Ipse
qͦ rex assyriꝰ frigiet ñ hominũ gla¬
dium s ir̃a dĩ. ita ut uiuenes illi
atq robusti uectigales fiant mȩdis.
De quib supͣ contra babylonẽ dr̃. Ec¬
ce ego suscitabo uob medos. E forti¬

Expanded text:
i; petra enim circumdabuntur quasi vallo, et vincentur; qui autem fugerit, capietur. Haec dicit Dominus: Beatus qui habet in Sion semen, et domesticos in Jerusalem. Pugnante Domino super montem Sion contra adversarios ejus, et protegente eam instar avium: Convertimini, o filii Israel; sive ut Symmachus transtulit: Agite poenitentiam, qui profundo consilio atque peccato a Domino recessistis. Si enim hoc feceritis, abjicientes idola aurea atque argentea, quae vobis fuerunt in peccatum, propter quae urbs vestra capta est: cadet Assur, cujus metu nunc fugitis, non gladio hominum, nec exercitus robore, sed Dei potentia. Significat autem Angelum, a quo centum octoginta quinque millia Assyriorum una nocte deleta sunt. Ipse quoque rex Assyrius fugiet non hominum gladium, sed iram Dei: ita ut juvenes illius atque robusti, vectigales fiant Medis, de quibus supra contra Babylonem dicitur: Ecce ego suscitabo vobis Medos. Et forti
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sȩ partis pot̾it nauigare. neq
trietis magna q̃ int̃pretatur diabolꝰ.
eũ tͣns gredi pot̾it: qͥa dñs ipse : uidex
sima: quã ipse dñs fluuiis suis cir¬
cũdabit atq uallabit. Nẽ ad t̾renã
loquit᷑ hierłm. qͦd laxati sint funicłi
tab̾naculi eiꝰ: ⁊ tentoriũ sustinere ne
quiuerint: E malꝰ eiꝰ in qͦ pulcher¬
rima quondã uela pendebant rup¬
tis funicłis cecidit  ut ñ solũ ad
nauigationẽ. s ad signũ qͦ inutił
sit. Postqͣm autẽ nauis eors fu̾it
dissoluta. ⁊ tabnaculũ diffipatũ.
ita ut in utrãq partẽ fumculi di¬
rumpant᷑ p̃da uictorib diuidet᷑.
qui tam imbecilles er̃t ꝓpriisuirib
ut claudi appellent᷑:i nichilominꝰ di
ira tribuente eis fortitudinẽ. nullã
infirmitatẽ sentient. nec dicent laborauimꝰ.
Qͥ enĩ fũit int̾ eos. auferet᷑ ab eo iui¬
quitas atq peecatũ: qͥa d̃ĩ exsecutus

Expanded text:
adversae partis poterit navigare: neque triremis magna, quae interpretatur diabolus, eum transgredi poterit: quia Dominus ipse est judex, sima, quam ipse Dominus fluviis suis circumdabit atque vallabit. Nunc autem ad terrenam loquitur Jerusalem, quod laxati sint funiculi tabernaculi ejus, et tentorium sustinere non quiverint, et malus ejus, in quo pulcherrima quondam vela pendebant, ruptis funibus ceciderit, ut non solum ad navigationem, sed ad signum quoque mutilis sit. Postquam autem navis eorum fuerit dissoluta, et tabernaculum dissipatum, ita ut in utramque partem funiculi disrumpantur, praeda victoribus dividetur: qui tam imbecilli erunt propriis viribus, ut claudi appellentur; et nihilominus Dei ira tribuente eis fortitudinem, nullam infirmitatem sentient, nec dicent: laboravi. Qui enim fuerit inter eos, auferetur ab eo iniquitas atque peccatum, quia Dei exsecutus
Abbreviated transcription (Latin):
Qud sͥ autẽ uelit qͦd in lxx. legit᷑.
petra circũdabunt᷑ quasi uallo. et
uincent᷑. qͥ autẽ fugerit capiet᷑ sci¬
re ñ ualeo.: nͥ fortẽ hoc possumꝰ dic̾e
qͦd iuuenes regis affyrii qͥ uacen¬
di sunt atq capiendi. ita circum¬
dent᷑ petra. hoc ẽ fortitudine dñi.
quomͦ uallo circũdatur quitas.
Porro qͦd sequitur in lxx. beatus
qͥ ht̃ sem̃ in syon. ⁊ domesticos in
hierłm. sic int̾pretari possumꝰ ut
dicamꝰ p̃sentis loci sensui conue¬
nire. qͦd exhortet᷑ sermo diuinus
fugientes in ggyptũ reuerti hie
rusalẽ. ⁊ filios ꝓcreare: cui tan¬
ta beatitudo ꝓmittitur. ut dñi
defendat᷑ ⁊ ꝓtegat᷑ auxilio. E in a¬
lio loco de ea scͥptum sit. Erit gła do¬
mꝰ huiꝰ nouissima suꝑ pͥorem Qͦd
⁊ ad eccłiam referri pot. uisionẽ pa¬
cis ⁊ speculam: de qua scͥptum ẽ. Gło¬
sa dicta st̃ de te. ciuitas di. & alibi.
fluminis impetus letificat ciuitatẽ
di. In hac enĩ ignis ẽ ⁊ caminꝰ. qͥ deuo¬

Expanded text:
legitur: Petra circumdabuntur quasi vallo, et vincentur: qui autem fugerit, capietur: scire non valeo. Nisi forte hoc possumus dicere, quod juvenes regis Assyrii qui vincendi sunt atque capiendi, ita circumdentur petra, hoc est, fortitudine Domini, quomodo vallo circumdatur civitas. Porro quod sequitur: Beatus qui habet semen in Sion, et domesticos in Jerusalem, sic interpretari possumus, ut dicamus praesentis loci sensui convenire, quod exhortetur sermo divinus fugientes in Aegyptum, reverti in Jerusalem, et filios procreare. Cui tanta beatitudo promittitur, ut Domini defendatur et protegatur auxilio. 426 Et in alio loco de ea scriptum sit: Erit gloria domus hujus novissimae super priorem . Quod et ad Ecclesiam referri potest, visionem pacis et speculam, de qua scriptum est: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei . Et alibi: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . In hac enim ignis est et caminus, qui devo
Abbreviated transcription (Latin):
uit carne brachii sui ut a dño rece¬
mirice in deserto: ⁊ ñ uidebit cũ ue¬
nerint bona. E in alio loco scͥptũ ẽ.
Uana salꝰ hominis.: Siue ut meliꝰ
habet᷑ in hebreo. in homine. Ctunq
dñs manũ suã extendit ad pumendũ.
uł declinaũit sub metaphora auri¬
ge.⁊ frenos equoꝵ currentiũ rela¬
xarit: corruet auxiliator egyptiꝰ.
⁊ ifrł eni p̃stabatur auxilmũ. Que
qͥdẽ possumꝰ intellig̾e suꝑ his qui
ꝑsecutionis tẽpore ⁊ tribulations
atq angustie ñ confidunt in dño.¬

Expanded text:
rachii sui, et a Domino recemyrice in deserto, quae non videbit cum venerint bona . Et in alio loco scriptum est. Vana salus hominis , sive, ut melius habetur in Hebraeo, in homine. Cumque Dominus manum suam extenderit 423 ad puniendum, vel declinaverit, sub metaphora aurigae, et frenos equorum currentium relaxarit, corruet auxiliator Aegyptius, et Israel cui praestabatur auxilium. Quae quidem possumus intelligere et super his qui persecutionis tempore et tribulationis atque angustiae n
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Sp̃s qͦ eiꝰ quasi aqua inualle
trahens ueniet usq ad collũ. ut
supplicia suꝑ peccatores faciat re¬
dundare. Qe diuiditur ꝓ qualitate
m̾itoꝵ ut ꝑdat atq conturbet gen¬
tes. quas uanꝰ error seduxerat: ⁊ se in¬
telligant supplantatas. Unde ad huiꝰ¬
cemodi homines dr qͥ in mundi huiꝰ
potentia p̃ualebant. ⁊ suo delectaban¬
tur errore: ñ eos semꝑ ħ ẽẽ facturos.
Precipueq locũ istum. ⁊ totã conti¬
nentiã capituli adu̾sus hereticos
⁊ omĩa dogmata q̃ sunt contraria u̾i¬
tati. dictã . quidã nr̃oꝵ putant: qͦd
cũ uidicii tempꝰ aduen̾it. neqͦ quam
ingrediant᷑ sc̾a eiꝰ. ⁊ moutẽ id ẽ eccłiã
d̾nr᷑ nec sub religionis nomine diuiti¬
as ꝯgregent. abutant᷑q luxuria qͦsi
dñica festa celebrantes. Iudei degog
⁊ magog gentib qͥs putant ab aqͣ¬
lone uenturas. id ẽ. de scithiȩ partib
ħ intelligunt. Suꝑ quib hiedechiel
plemꝰ loquit᷑. Et auditã faciet dñs¬

Expanded text:
us quoque ejus quasi aqua in valle, trahens veniet usque ad collum, ut supplicia super peccatores faciat redundare. Qui dividetur pro qualitate meritorum, ut perdat atque conturbet gentes, quas vanus error seduxerat, et se intelligant supplantatas. Unde ad hujuscemodi homines dicitur, qui in mundi hujus potentia praevalebant, et suo delectabantur errore, non eos semper hoc esse facturos. Praecipueque locum istum et totam continentiam capituli adversus haereticos et omnia dogmata, quae sunt contraria veritati, dicta quidam nostrorum putant, quod cum judicii tempus advenerit, nequaquam ingrediantur sancta ejus et montem, id est Ecclesiam Domini: ne sub religionis nomine divitias congregent, abutanturque luxuria, quasi Domini festa celebrantes. Judaei de Gog et Magog gentibus, quas putant ab Aquilone venturas, id est, de Scythiae partibus, haec intelligunt, 420 super quibus Ezechiel plenius loquitur . Et auditam faciet D
Abbreviated transcription (Latin):
metu dñi p̃cepta contẽpnunt. sꝑantes
in ydolatris qͥ di cultũ habe seiactañ:
⁊ in equors auxilio confidentes nes¬
ciunt scͥptum. fallax equus ad salu¬
tẽ. Habentq fiduciã suꝑ quadrigis
⁊ currib ⁊ equitib nec recordantur
illiꝰ cantici. equum ⁊ ascensorẽ deiecit

Expanded text:
metu, Domini praecepta contemnunt, sperantes metu, Domini praecepta contemnunt, sperantes in idololatris, qui Dei cultum habere se jactant; et in equorum auxilio confidentes, nesciunt scriptum: Fallax equus in salutem ; habentque fiduciam super quadrigis et curribus et equitibus; nec recordantur illius Cantici: Equum et ascensorem dejecit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ sp̃s. & dñs inclinabit manũ su¬
Iã ⁊ corruet auxiliator ⁊ cadet cui
p̃statur auxilium: simulq om̃s coi¬
eos qͥ portabant in egyptũ diuitias
suas ad popłm qui eis ꝓdesse ñ po¬
terat. qͥ sꝑabant auxiliũ in fortitu¬
dine pharaonis. ⁊ habebant fiduci¬
ã in umbra egẏpti: sub specie reuer¬
sionis in hierłm ⁊ captiuitatis laxan¬
dȩ sub cyro. de consũmatione scłi & de ꝑ¬
fecta iustoꝵ beatitudine sermo ꝓpbicus
nuntiarat: Nc̃ reu̾titur ad eosdem
de quib supͣ locutus fuerat ne descen-¬
dent in egyptum. E ħint̃ p̃sentẽ lo¬
cũ int̾est ⁊ p̃teritum qͦd ibi p̃cipitur
tribui uide ne descendat in egyp¬
tum: hic qͥa contẽpto imꝑio dm̃i des¬
censuri sint ꝓpħatur. ⁊ qͥd anabugo¬
donosor rege babylonio tam isrł qͣm
egyptii. tam ꝓfugi qͣm auxiliatores
parit̃ trucidentur. De qͦ hieremias
plenissime loquit᷑. Ue gͦ his qͥ des¬
cendunt in egyptum. ⁊ chaldeoꝵ

Expanded text:
 et Dominus inclinabit manum suam et corruet auxiliator et cadet cui praestatur auxilium simulque omnes coeos qui portabant in Aegyptum divitias suas ad populum, qui eis prodesse non poterat, qui sperabant auxilium 422 in fortitudine Pharaonis, et habebant fiduciam in umbra Aegypti, sub specie reversionis in Jerusalem, et captivitatis laxandae sub Cyro, de consummatione saeculi, et de perfecta justorum beatitudine sermo propheticus nuntiarat: nunc revertitur ad eosdem, ad quos supra locutus fuerat ne descenderent in Aegyptum. Et hoc inter praesentem locum est et praeteritum, quod ibi praecipitur tribui Judae, ne descendant in Aegyptum; hic quia contempto imperio Domini, descensuri sint, prophetatur: et quod a Nabuchodonosor rege Babylonio, tam Israel quam Aegyptii, tam perfugae quam auxiliatores pariter trucidentur. De quo Jeremias plenissime loquitur . Vae ergo his qui descendunt in Aegyptum, et Chaldaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
& in aliorꝓ nece ipsi ꝑeant: & cum
multa patiantur diesq usitationis ad¬
uen̾it. ñ sit finis eors int̾itus: s semꝑ
sibi impendentẽ manũ dñi ꝑtremiscañ
Hucusq contͣ .x. & duas tͥbꝰ id ẽ contͣ sa¬
nante adhuc achar. cepit in popło. De
quib due & Semis tͥbꝰ subeo capte st̃: &
relique sub ezechia qͥ achax successit
in regnũ. Sequens ꝓphetia. contͣ assy¬
rios scͥbiturUe assur Uirga furoris
mei & baculꝰ ipse ẽ. In manu eors in¬
dignatio mea. ad gentẽ fallacẽ mit

Expanded text:
et in aliorum nece ipsi pereant, et cum et in aliorum nece ipsi pereant, et cum multa patiantur, diesque visitationis advenerit, non sit finis eorum interitus: sed semper sibi impendentem manum Domini pertremiscant. Hucusque contra decem et duas tribus, id est, contra Sanante adhuc Achaz, coepit in populo: de quibus duae et semis tribus sub eo captae sunt, et reliquae sub Ezechia, qui Achaz successit in regnum . Sequens Prophetia, contra Assyrios scribitur. Vae Assur, virga furoris mei, et baculus ipse est, in manu eorum indignatio mea. Ad gentem fallace
Abbreviated transcription (Latin):
gogen omĩs hereticus scͥbit iniqͥta¬
tẽ. ut pauꝑes et humiles popłi de¬
cipiat.: iuduas & pupillos diripiat.
Qͥ enĩ diues ẽ de quo legimꝰ redemptio
stinet cõminationẽ: ñ cito ab eis capitur.
torẽ de quo scͥptum ẽ.dm̃ qͥ te genuit
dereliquisti. & oblitus es d̾i nutritoris
tui: facile supplantant᷑. Qͥ d igit᷑ faci¬
ent in die uidicii cũ tantos deceꝑint:
& calamitatis delonge uenientis. Si
co. regnũ dĩ intra uos ẽ: sic hereticor
calamitas delonge ueniet. multo eis
tẽpore p̃parata. Ad quẽ confugient:
cũ fictum habeant dm̃.: Cui tradent
głam suã cũ simulata sit omĩa: Hec
poterunt euade uinculũ. qͦ plurimos
ligauer̃t. Unde & in uisione uallis sy¬
on q̃ di altitudine derelicta & here¬
tica humilitate decepta ẽ. dr̃ de ma¬
gistris falsi nominis scientiȩ: om̃s pͥn¬
cipes tui fugert̃. & qͥ capti st̃ dure li¬
gati st̃: qͦdq cũ singulis int̾fectis cadañ.

Expanded text:
gogen, omnis haereticus scribit iniquitagogen, omnis haereticus scribit iniquitatem, ut pauperes et humiles populi decipiat, viduas et pupillos diripiat. ui enim dives est, de quo legimus: Redemptio stinet comminationem, non cito ab eis capitur. torem, de quo scriptum est: Deum, qui te genuit, dereliquisti, et oblitus es Dei nutritoris tui , facile supplantantur. Quid igitur facient in die judicii, cum tantos deceperint, 142 et calamitatis de longe venientis? Sicco: Regnum Dei intra vos est ; sic haereticorum calamitas de longe veniet, multo eis tempore praeparata. Ad quem confugient, cum fictum habeant Deum? Cui tradent gloriam suam, cum simulata sint omnia? Nec poterunt evadere vinculum, quo plurimos ligaverunt. Unde et in visione vallis Sion, quae Dei altitudine derelicta, et haeretica humilitate decepta est, dicitur de magistris falsi nominis scientiae: Omnes principes tui fugerunt, et qui capti sunt, dure ligati sunt : quodque cum singulis interfectis cadant,