comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sirasirim. id est cantica canticoꝵ. Sextꝰ. dani¬
el. Septimꝰ. dabreiamin. qui ẽ paraliponie¬
non. Octauꝰ. esdras. Nonus. hester. Om̃s gͦ
libri. ut sapientia salomonis. liber ihesu fi¬
lii sirach. & liber uidich. & tobias. & libri
machabeoꝵ. qui seguntur quidem. s non
teris testamenti. octo libri noui testamenti
iungunt᷑. In pruo ordine uoui testamẽti

Expanded text:
Sirasirim, id est Cantica canticorum. Sextus DaniSirasirim, id est Cantica canticorum. Sextus Daniel. Septimus Dabreiamin, qui est Paralipomenon. Octavus Esdras. Nonus Esther. Omnes ergo libri, ut Sapientia Salomonis, liber Jesu filii Sirach, et liber Judith, et Tobias, et libri Machabaeorum, qui leguntur quidem, sed non bris Veteris Testamenti, octo libri Novi Testamenti junguntur. In primo ordine Novi Testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
ueteri uidelicet & nouo. Utrunq testamẽ¬
tum. trib ordinib distinguit᷑. Uetus testa¬
mentũ continet. legẽ. ꝓpħas. agũographos.
ordo ueteris testamenti. id ẽ lex. quã hebrei
thorath nominãt᷑. pentatheucũ habet. id ẽ.u.
libros moysi. In hoc ordine primꝰ ẽ bresith.
qui ẽ genesis. Scd̃s ellesmoch. qui ẽ exodus.
Tertiꝰ uaiecra: qui ẽ leuiticꝰ. Quartꝰ. uaieda¬
ber: qui ẽ numeri. Quintꝰ addabarim: qui
est dentero nomius. Seds ordo est ꝓpharum
Hic continet octo uolumina. Primũ. iosue
bennun. id est filium num. qui &e iosue. &
⁊ꝰ uber iudicũ. Tertium samu̾es qͥ ẽ primꝰ
⁊ seds̃ regũ. Quartũ malachim: qͥ ẽ terciuᷤᷤ
⁊ quait᷑ regũ. Quintũ. ysaiam. Sextũ ie¬
remiam. Septimũ iherechiel. Octauum.
Scd̃s ẽ. tauid. Terciꝰ masloth. qͦd grece para¬
bolȩ. latine ꝓuerbia sonat. iudelicet salomo¬
nis. Quartꝰ. coelech: qui ẽ eccłastes. Quintꝰ.

Expanded text:
eteri videlicet et Novo. Utrumque Testamentum tribus ordinibus distinguitur. Vetus Testamentum continet legem, prophetas, agiographos. ordo Veteris Testamenti, id est lex quam Hebraei , thorath nominant, Pentateuchum habet, id est quinque libros Moysi. In hoc ordine primus est , bresith, qui est Genesis; secundus , Hellesmoth, qui est Exodus; tertius vajetra, qui est Leviticus; quartus Vajedaber, qui est Numeri; quintus Adabarim, qui est Deuteronomius. Secundus ordo est prophetarum, hic continet octo volumina. Primum Josue bennun, id est filium Nun, qui et Josue et est liber Judicum; tertium Samuel, qui est primus et secundus Regum; quartum Malachim, qui est tertius et quartus Regum; quintum Isaiam; sextum Jeremiam; septimum Ezechielem; octavum Secundus David. Tertius Masloth, quod graece Parabolae, latine Proverbia sonat, videlicet Salomonis. Quartus Coeleth, qui est Ecclesiastes. Quintus
Abbreviated transcription (Latin):
Auti enĩ falsa est seutẽtia quã dixistr qͥa dicho
ista. leo: xp̃m significat: aut incõueniens est¬
causa quã subiunxisti. quia ideo leo xp̃m
siegnificat: quĩa aꝑtis oculis dormit. Non
enĩ dictio aꝑtis oculis dormit: s animal
ipsum qd̃ dictio significat. Intellige igitur
quia cũ leo xp̃m significare dicit᷑: ñ nom̃
animalis: s aĩal ipsum significat. Hoc enim
est qd̃ ut dicit᷑ aꝑtis oculis dormit. scd̃m qd̾
aliqua similicudine illum significat: qui in
somno mortis suscepte. dormiuit humanitate:
s oculos aꝑtos habuit uigilãs diuinitate.
Noli itaq de intelligentia scripturarũ głari:
quãdiu luterã ignoras. Litterã autẽ ignora¬
re est: quid significet litera nescire. Si aut̃

Expanded text:
Aut enim falsa est sententia, qua dixisti quod dictio Aut enim falsa est sententia, qua dixisti quod dictio ista, leo, Christum significat, aut inconveniens causa quam subjunxisti, quod ideo leo Christum significat, quia apertis oculis dormit. Non enim dictio apertis oculis dormit, sed animal ipsum quod dictio significat. Intellige igitur quod cum leo Christum significare dicit, non nomen animalis, sed animal ipsum significatur. Hoc enim est quod, ut dicitur, apertis oculis dormit, secundum quod aliqua similitudine illum figurat, qui in somno mortis susceptae dormivit humanitate, sed oculos habuit apertos vigilans divinitate. Noli itaque de intelligentia Scripturarum gloriari, quandiu litteram ignoras. Litteram autem ignorare est i
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ curamus de littera: s allegoriam dus.
Quo mͦ gͦ scripturã legicis. si litterã ñ legitis:
Si enĩ littera tollit᷑ scriptura qͥd estcͦ Nos
inquiunt litterã legimꝰ. s ñ scd̃m licteram.
Auegoriã enĩ legimꝰ. & exponimꝰ littetã. ũ
scd̃m literã. s scdm allegoriã: Quid gͦ est
litterã exponere. nisi id qd̾ littera significat
demonstrare: S littera inquiũt aliud sis¬
nificat scõm historiã: alius sdt̾a allegoriã.
Leo quippe scdm̃ hẏstoriam bestiam signi
te qui hoc ꝓbas: quare leo xp̃m significet.
Respondes fortassis. qualicer responderi solet
in eius modi ꝓ cõuenientia similitudinis ad
significationẽ ꝓposite: quia leo aꝑtis oculis
dormit. uel aliud tale aliquid. Igit᷑ leo xp̃m
significat: quia aꝑtis oculis dormit. Leo. di¬
ctio ista xp̃m significat. quia aꝑtis oculis
dormit. Aut igit᷑ sentengiam tolle quã ꝓpo¬
siuisti: aut muta causã quã subiun risti

Expanded text:
Non curamus de littera; sed allegoriam docemus. Quomodo ergo Scripturam legitis, et litteram non legitis? Si enim littera tollitur, Scriptura quid est? Nos, inquiunt, litteram legimus, sed non secundum litteram. Allegoriam enim legimus, et exponimus litteram non secundum litteram, sed secundum allegoriam. Quid ergo est litteram exponere, nisi id quod significat littera demonstrare? Sed littera, inquiunt, aliud significat secundum historiam, aliud secundum allegoriam. Leo quippe secundum historiam bestiam signifte qui hoc probas quare leo Christum significet? Respondes fortassis, qualiter responderi solet in ejusmodi, pro convenentia similitudinis ad significationem propositae: quia leo apertis oculis dormit, vel aliud tale aliquid: igitur leo Christum significat, quia apertis oculis dormit.ctio ista, Christum significat, quia apertis oculis dormit. Aut igitur sententiam tolle quam proposuisti, aut muta causam quam subjunxisti.
Abbreviated transcription (Latin):
ane ñ omnia quȩ in diuino reperiunt᷑
& tropologiã simul cõtinere credant᷑. Quod
& si in multis congrue asħguari possit: ubiq
tam̃ obserua.c aut difficile aut inpossibile ẽ.
Sict enĩ in cithara & huiꝰ modi organis
musicis ñ quidẽ omĩa que tangunt᷑ canorũ
aliquid resonãt. s tantũ corde. cetera tamen
in toto cithare corpore ideo facta st̃. ut eẽt
ubi conecterent᷑. & quo tenderent᷑ illa quȩ
ad cantilene suauitatẽ modulaturꝰ ẽ artifex.
ita in diuinis eloquiis quedã posita st̃. qͦͤ
tantũ spũaliter intelligi uolũt. quedã uero
moꝵ grauitati deseruiũt. quedã etram sedm

Expanded text:
ane non omnia quae in divino reperiuntur et tropologiam simul continere credantur. Quod etsi in multis congrue assignari possit, ubique tamen observare aut difficile est, aut impossibile. Sicut enim in citharis et hujusmodi organis musicis non quidem omnia quae tanguntur canorum aliquid resonant, sed tantum chordae; caetera tamen in toto citharae corpore ideo facta sunt, ut essent ubi connecterentur, et quo tenderentur illa quae ad cantilenae suavitatem modulaturus est artifex, ita in divinis eloquiis quaedam posita sunt, quae tantum spiritualiter intelligi volunt; quaedam vero morum gravit
Abbreviated transcription (Latin):
luis sirach iherosolimita. nepos ihesu sacerdo
tis magni. cuiꝰ meminit zacharias cõposuit.
Hic apud hebreos reperitur. s inter apochii¬
phos habetur. Iudich u̾o & tobi. & libri ma¬
chabes. quoꝵ ut testat᷑ iheronimus scd̃s liber
magis grecus e̾̃e̾ ꝓbatur. quib auctorib scrip¬
ti sint minime constat.
Bibliotheca. agreto nom̃ accepit. eo qd̾ ibi li¬
bri recondantur. Nam biblio libroꝵ. theca
repositio interpretatur.

Expanded text:
lius Syrach Ierosolomita, nepos Ihesu sacerdlius Syrach Ierosolomita, nepos Ihesu sacerdtis magni, cujus meminit Zacharias, composuit. Hic apud Hebraeos reperitur: sed inter apocryphos habetur. Judith vero et Tobias, et libri Machabaeorum, quorum ut testatur Hieronymus, secundus liber magis graecus esse probatur, quibus auctoribus scripti sunt minime constat.Bibliotheca a greco nomen accepit, eo quod ibi reconduntur libri. Nam biblio liber, theca repositio interpretatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nominib p̃notatur. quoꝵ noĩa sunt. osee.
iohel. amos. abdias. ionas. micheas. naum.
abacuch. sophonias. aggeus. zacharias. e ma
lachias. qui ꝓpterea minores dicunt᷑. quia
sermones eoꝵ breues st̃: unde ⁊ uno uolumine
cõprehendunt᷑. Isaiar autẽ & iheremias. & ie¬
rechiel. & daniel. hii .iiii. maiores ft̃ singuli
suis uoluminib distincti. Librum iob. alii
moysen. alii unũ ex ꝓphis. ñ nulli ipsũ iob
scripsisse credunt. Librum psalmoꝵ daiud
edidit. Esdras autẽ postea psalmos ita ut nc̃
st̃ ordinauit. & titulos addidit. Parabolas aut̃
& ecclasten. & cantica canticoꝵ salomion cõpo¬
suit. Daniel sui libri auctor fuit. Liber estre
auctoris sui noĩe p̃notatur. in cuius textu
eiusdem esdre. necmiȩ q sermones pariter
continent᷑. Librum hester. esdras eredit᷑ con¬
seripsisse. Liber sapientiȩ apud hebreosiusimẽ.
redolet. Hunc quidã iudei philonis ee̾ affir¬
mant. Librũ eccłasticum certissime ihs fi

Expanded text:
ntinentur, quorum nomina sunt: Osee, Iohel, Amos, Abdias, Ionas, Micheas, Naum, Abacuc, Sophonlachias; qui propterea minores dicuntur, quia sermones eorum breves sunt, unde et uno volumine comprehenduntur. Isaias autem et Jeremias et Ezechiel et Daniel, hi quatuor majores sunt singulis suis voluminibus distincti. Librum Job, alii Moysen, alii unum ex prophetis, nonnulli ipsum Job scripsisse credunt. Librum psalmorum David edidit. Esdras autem postea psalmos ita ut nunc sunt ordinavit, et titulos addidit. Parabolas autem et Ecclesiastem, et Cantica canticorum Salomon composuit. Daniel sui libri auctor fuit. Liber Esdras auctoris sui titulo praenotatur, in cujus tectu ejusdem Esdrae Neemiaeque sermones pariter continentur. Librum Esther Esdras creditur conscripsisse. Liber Sapientiae apud Hebraeos nusquam est: redolet. Hunc quidam Judaei Philonis esse affirmant. Librum Ecclesiasticum ce
Abbreviated transcription (Latin):
res significari ũsideremus. & ꝑ factum aliud
factũ. Iob itaq qui interpre S̾ dolens. ip̃m
significat. qui priꝰ in diuitiis głe patrio. ndẽ
coequalis. cõdescendit nr̃e miserie. & sedit hu¬
miliatꝰ insterquilino huiꝰ mundi: omnibuᷤᷤ
nr̃is defectib p̃ter peccatũ cõmunicans.
Quid etiam ꝑ hoc factũ faciendũ idẽ dig¬
nũ fieri significet᷑: inquiramꝰ. Iob quẽlibet
iustũ uel animã penitentẽ potest significa¬
re. quȩ cõponit in memoria sua sterquill¬
nium ex om̃ib peccatis qu fecit: & non ad¬
ad horam. s perseueranter suꝑ hoc iusidendo
& meditando flere ñ cessat. Ee hec facta ad lit¬
teram: que representant huiꝰ modi spiritualia:
sacramenta dicuntur

Expanded text:
res significari consideremus et per factum aliud res significari consideremus et per factum aliud factum. Job itaque, qui interpretatur dolens, Christum significat, qui prius in divitiis gloriae Patris eidem coaequalis, condescendit nostrae miseriae, et sedit humiliatus in sterquilinio hujus mundi, omnibus nostris defectibus, praeter peccatum, communicans. Quid etiam per hoc factum, faciendum, id est dignum fieri significetur, inquiramus. Job quemlibet justum vel animam poenitentem potest significare, quae componit in memoria sua sterquilinium ex omnibus peccatis quae fecit, et non ad horam, sed perseveranter super hoc sedendo et meditando flere non cessat. Et haec facta ad litteram, quae repraesentant hujusmodi spiritualia, sacramenta dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
scriptoris. plus. aut minꝰ. aut aliter dicentis.
Scdm̃ hoc ꝓprie & stricte dicitꝰ hẏstoria:
S solet largius accipi: ut dicat᷑ hostoria sens
qui inpͥmo loco ex significatione uerboꝵ ha¬
betur ad res: Sed̾a expositio ẽ allegorica. Est
autẽ allegoriia. cũ ꝑ id qđ exlittera signifi¬
catũ ꝓponit᷑. aliuo aliquid siue in p̃cerito.
siue inp̃senti. siue infuturo factũ significat᷑.
Dicit᷑ allegoria quasi alieniloquiũ. qͥa aliud
dicit᷑ ⁊ aliud significat᷑. Que subdiuidit᷑ in
simplicẽ allegoriã: ⁊ anagogen. E ẽ simplex
ductio: cũ ꝑ uisibile. inuisibile factũ declarat᷑.
Huius triplicis intelligentie unũ ponat᷑ exẽ¬
plum. Erat uir in terra hus noĩe iob: qui
priꝰ diues. ad tantã deuenit miseriã. qd̾ sedens
insterquilinio. etiã saniem corporis sui testa
radebat. Sensus hẏstoriȩ patet. Ueniamꝰ ad
allegoriã. ut ꝑ res a uocib significatas: alias

Expanded text:
scriptoris, plus, aut minus, aut aliter dicentis. scriptoris, plus, aut minus, aut aliter dicentis. Secundum hoc proprie et districte dicitur historia; sed solet largius accipi, ut dicatur historia sensus qui primo loco ex significatione verborum habetur ad res. Secunda expositio est allegorica. Est autem allegoria, cum per id quod ex littera significatum proponitur, aliud aliquid sive in praeterito sive in praesenti sive in futuro factum significatur. Dicitur allegoria quasi alieniloquium, quia aliud dicitur et aliud significatur, quae subdividitur in simplicem allegoriam et anagogen. Et est simplex ductio, cum per visibile invisibile factum declaratur. Hujus triplicis intelligentiae unum ponatur exemplum. Erat vir in terra Hus, nomine Job, qui prius dives ad tantam devenit miseriam, quod sedens in sterquilinio etiam saniem corporis sui testa radebat. Sensus historiae patet. Veniamus ad allegoriam, ut per res a vocibus significatas, alias
Abbreviated transcription (Latin):
malitie mixta ẽ ut ñ sit pura. aut sine cog¬
nitione & dilectione dei est. ut ñ sit perfecta.
Propterea sicut id qd̃ in eis diuinũ putat᷑¬
dici. legentio ammiũ ꝑ adrunctã falsitatem
ad terrena p̃cipitat. ita quoq R̾ in scriptura
sacra terrenũ e̾e̾ uidet᷑: ꝑ uerã creatoris aui¬
tionem quȩ in hiis om̃ib cõmendat᷑. ad diuina
⁊ celestia cogitanda & amanda exaltat.
cđ̃m triplicem intelligentiã exponit᷑ sa¬
crum eloquiũ. Prima expositio ẽ hystori¬
ca. in qua considerat᷑ prima uerboꝵ significa¬
tio: ad res ipsas de quib agit᷑. Habet enim
sacrũ eloquiũ ꝓprictatẽ quandam ab aliis
scripturis differencem. qd̾ in eo primum per
uerba que recitant᷑. de reb quib dã agit᷑. quȩ
rursũ res uice uerboꝵ ad significationẽ aliarũ
ueteres licebat seribere res gestas nisi a se ui¬
sas. ne falsitas ad misceret᷑ ueritati: uicio

Expanded text:
malitiae mixta est, ut non sit pura, vel sine cogmalitiae mixta est, ut non sit pura, vel sine cognitione et dilectione Dei est, ut non sit perfecta. Propterea sicut id quod in eis divinum dici putatur, legentis animum per adjunctam falsitatem ad terrena praecipitat, ita quoque quod in Scriptura sacra terrenum esse videtur, per veram Creatoris agnitionem, quae in his omnibus commendatur, ad divina et coelestia com triplicem intelligentiam exponitur sacrum eloquium. Prima expositio est historica, in qua consideratur prima verborum significatio ad res ipsas de quibus agitur. Habet enim sacrum eloquium proprietatem quamdam ab aliis Scripturis differentem, quod in eo primum per verba quae recitantur, de rebus quibusdam agitur, quae rursum res vice verborum ad significationem aliveteres nulli licebat scribere res gestas, nisi a se visas, ne falsitas admisceretur veritati peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ut homini ꝑ iusticiã stanti subessent. scd̾a u̾o
ad salutẽ. ut hominẽ ꝑ culpã iacentẽ erigerẽt.
Iccirco maiora hec. Propterea illa quasi modi¬
cum quid ÷ sriguũ uirtutis diuine indigũ.
bieui tp̃a id est. sex tantũ dieb perfecta sunt.
Ista u̾o quasi excellentia ad cõparationẽ pri¬
orum. E maiorẽ uirtutis effectũ habentia. ñ
nisi sex etatib cõsummari posst̃. In hiis itaqr
materiã diuinarũ scripturarũ considera. ut¬
& in illo de quo tractãt. & in illo qͦ mͦ tractant.
hoc est in materia. & modo ab aliis eas scrip¬
turis distinguere possis. Aliarũ enĩ scriptu¬
rarum omniũ materia ẽ in oꝑib cõditionsꝰ.
diuinarum scripturarum materia in oꝑib
restaurationis constat. Hec gͥ ẽ prima discre¬
tio. in co de quo tractant. Item alie scripture
siquã ueritatẽ docent: ñ sine cõtagione erro¬
ris est. si quã honitatẽ cõmendare uident᷑. uel

Expanded text:
ut homini, per justitiam stanti, subessent. Secunda vero ut homini, per justitiam stanti, subessent. Secunda vero ad salutem, ut hominem, per culpam jacentem, erigerent: idcirco majora haec. Propterea illa quasi modicum quid et exiguum virtutis divinae indicium, brevi tempore, id est sex tantum diebus, perfecta sunt. Haec vero, quasi excellentia ad comparationem priorum, et majorem virtutis effectum habentia, non nisi sex aetatibus consummari possunt. In his itaque materiam divinarum Scripturarum considera, ut et in illo de quo tractant, et illo modo quo tractant, hoc est in materia et modo ab aliis eas Scripturis distinguere possis. Aliarum enim Scripturarum omnium materia est in operibus conditionis, divinarum Scripturarum materia in operibus restaurationis constat. Haec igitur est prima discretio in eo de quo tractant. Item aliae scripturae si quam veritatem docent, non sine contagione erroris est, si quam bonitatem commendare videntur, vel
Abbreviated transcription (Latin):
dinem dei illũ reformãs. instruendo ad cogni¬
tionẽ. & exhortando ad dilectionẽ ipsuis. In qͣ
quieqͥd̃ docet᷑ ueritas. quic qͥd p̃cipit᷑ bonitas.
qͥcqd ꝓmitit᷑. felicitas est. Nam d̾s ueritas
ẽ sine fallacia. bonitas sine malita. felicitas
sine miseria. Siuis gͥ diuinã scriptur̃ ab
aliis que hoc nom̃ non merent᷑ recta conside¬
ratione distinguere. materiam ipsã circa
uerboꝵ facit. Facilius quippe intelligis qđ
consuminant᷑ omĩa que facta sunt.
Primũ ẽ opus conditionis. quo facta st̃ que
ñ erant. Dcd̾m̃ opus est restaurationis. quo
reparata sc̃ que perierant. Opus condicionis
est creatio mundi cũ elementis suis. Opꝰ restau¬
rationis ẽ. incarnatio uerbi cũ sacramẽtis suis.
siue quȩ ante incarnationẽ p̃cesser̃t ab inicio
scłi. siue quȩ post subsecunt᷑ usq ad funiem
mundi. Prima gͥ oꝑa ad seruitutẽ st̃ facta.

Expanded text:
dinem Dei illum reformans, instruendo ad cognidinem Dei illum reformans, instruendo ad cognitionem, et exhortando ad dilectionem ipsius. In qua quidquid docetur, veritas; quidquid praecipitur, bonitas; quidquid promittitur felicitas est. Nam Deus veritas est sine fallacia, bonitas sine malitia, felicitas sine miseria. Si vis igitur divinam Scripturam ab aliis, quae hoc nomen non merentur, recta consideratione distinguere, materiam ipsam circa verborum facit. Facilius quippe intelliges quod consummantur omnia quae facta sunt. Primum est opus conditionis, quo facta sunt quae non erant: secundum est opus restaurationis, quo reparata sunt quae perierant. Opus conditionis est creatio mundi cum omnibus clementis suis. Opus restaurationis est incarnatio Verbi cum omnibus sacramentis suis; sive quae ante incarnationem praecesserunt ab initio saeculi, sive quae post subsequentur usque ad finem mundi. Prima igitur opera ad servitutem facta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ectores diuinarum scripturarũ. primũ
instrui oportet. ut sciant que scripture di¬
uinitatis nomine singulariter digne: st̃ ho¬
norari. Nam quidã scd̃m sp̃m̃ huiꝰ mundi
locuti. multa scripser̃t. Legimus carmina
poetarum. inquib cum delectatione non nil¬
la etiam utilitas est. sicut ait quidã. aut. ꝓ¬
ad illã ueritatẽ ñ ꝑtingũt in qua salus aĩe ẽ.
sine qua frustra ẽ quicquid ẽ. Ethicam quoq
scrppscit᷑ gentium phẏlosophi. inqua quasi
menbra quedã uirtutũ de corpore bonitatis
truncata pucert̃. s menbra nirtutũ uiua
ẽẽ nor possi ic sine co ꝑe cartiatis dei. Omnes
utuces unũ corpus faciũt. cuiꝰ corporis ca¬
put ẽ caritas. Nec possũt uiuere menbra cor¬
poris. nisi sensificent᷑ a capite. Scripture gͥ
illȩ in quib ueritas sine cõtagione erroris
ñ ꝑcipit᷑. neq ad uerã dei cognitionem siue¬
ad dilectionẽ anima reparat᷑: nequaquã diui¬
strata. hominem diuinum facit ad similitu¬

Expanded text:
em divinarum Scripturarum primum erudire oportet, ut sciat quae Scripturae divinitatis nomine singulariter dignae sunt honorari. Nam quidam per Spiritum hujus mundi locuti multa scripserunt. Legimus carmina poetarum, in quibus cum delectatione nonnulla etiam utilitas est; sicut ait quidam: Aut prad illam veritatem non pertingunt in qua salus animae est, sine qua frustra est quidquid est. Ethicam quoque scripserunt gentilium philosophi, in qua quasi membra quaedam virtutum de corpore bonitatis truncata pinxerunt; sed membra virtutum viva esse non possunt sine corpore charitatis Dei. Omnes virtutes unum corpus faciunt; cujus corporis caput charitas est. Nec possunt vivere membra corporis nisi sensificentur a capite. Scripturae igitur illae, in quibus veritas sine contagione erroris non percipitur, neque ad veram Dei cognitionem sive dilectionem anima reparatur: nequaquam divistrata, hominem divinum facit, ad similitu
Abbreviated transcription (Latin):
multo post p̃r gesta illiꝰ scripsit: ñ tacuis¬
sent. Si enim in hũc modũ diuisi sine colla¬
tione mutua eadem om̃ino & indifferentia
dixissent. uates potius & ꝓphetȩ quã interp̃¬
tes dicendi essent. qd̾ ñ conuenit. Aliud est
enĩ esse uatẽ: aliud interpretem. Nisi forte
aliquis insipiẽs astruere uelit: idẽ e̾e̾ uatẽ
& interpretem. Quod si concessũ fuerit. hoc
ridiculũ inde sequit᷑. qd̾ tulliꝰ qui quosdam
rethoricos libros de greco inlatinũ tͣnsculit¬
rethorico afflatus spiritu eos transtulisse
dicet᷑. Hoc est qd̾ dicit. Nisi forte putandꝰ est
tullius afflatus rethorico spu. tͣnstulisse oetho
quoꝵ pͥmus inscribit᷑ oechonomicus renofon¬
tis. scd̾us. ꝓchagaras platonis: Quẽ ad modũ
legimꝰ thimcum platonis. intitulatũ librũ¬

Expanded text:
multo post tempore gesta illius scripsit, non tacuismulto post tempore gesta illius scripsit, non tacuissent. Si enim in hunc modum divisi sine collatione mutua eadem omnino et indifferentia dixissent, vates potius et prophetae quam interpretes dicendi essent: quod dicere non convenit. Aliud est enim esse vatem, aliud interpretem: nisi forte aliquis insipiens astruere velit idem esse vatem, et interpretem; quod si concessum fuerit, hoc ridiculum inde consequitur, quod Tullius, qui quosdam oratorum libros de graeco in latinum transtulitrhetorico afflatus spiritu eos transtulisse dicetur; hoc est quod dicit. Nisi forte putandus est Tullius afflatus rhetorico spiritu transtulisse Oeconoquorum primus inscribitur Oeconomicus Xenophontis, secundus Pythagoras Platonis: quemadmodum legimus T
Abbreviated transcription (Latin):
est. & cordem dicta hiberiis nen iis. id ẽ his¬
panis fabulis cõparanda. p̃ferũt libris au¬
tenticis. id ẽ hebraicis: in quib & auctoritas
& ueritas prima est. Di autẽ querit᷑ qua de
causa sic errauerint. lxx. causas inquit er¬
roris: ñ est meũ exponere. Tam̃
iudei in excusationẽ eoꝵ dict̃ hoc eos ex in¬
dustria fecisse: qđ quedã que in hebraica ue¬
ritate erant. aut om̃ino tacuerũt. aut alit̾
intei pretati st̃. marime ubi seriptura sacra¬
tum aliquid de patre ⁊ filio ⁊ sp̃u sc̃o tes¬
tatur. ꝓpter tholomeũ qui unius dei
cultor. unitatẽ deicatis nouerat. s trinita¬
tis mysteriũ caꝑe nõ ualebat. p̃cipue ne
hoc magis platonicũ quã diuinum esse
uideret᷑. quia plu quedã uestigia tnita
lo modo approbandũ est. qđ quidã eos sin¬
gulos ꝑ singulas cellas diuisos scriptitasse
eiusdẽ cholomei. yperaspistes. id est. fidelis¬
mei facta fideliter erposuit. ⁊ iosephus qͥ

Expanded text:
est eorundem dicta, iberis naeniis, id est Hispanicis fabulis comparanda; praeferunt libris authenticis, id est, hebraicis, in quibus et auctoritas et veritas prima est. Si autem quaeritur qua de causa sic erraverint Septuaginta: causas, inquit, eron est meum exponere; tamen Judaei in excusationem eorum dicunt hoc eos ex industria fecisse; quod quaedam, quae in hebraica veritate erant; aut omnino tacuerunt, aut aliter interpretati sunt: maxime ubi Scriptura sacra aliquid de Patre et Filio et Spiritu sancto testatur; propter Ptolemaeum, qui unius Dei cultor unitatem deitatis noverat, sed Trinitatis mysterium capere non valebat, praecipue, ne hoc magis Platonicum quam divinum esse videretur: Plato quaedam vestigia Trinitalo modo approbandum est, quod quidam eos singulos per singulas cellas divisos, omnino eademejusdem Ptolemaei Hyperaspistes, id est protemaei facta fideliter defendit; et Josephus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mano ñ diuino spũ locutos. ac ꝑ hoc si ut¬
pote hoĩes errauert᷑ incõueniẽs nullũ e̾ẽ.
Igit᷑ o emuile qui tantopere. Ixxͣ. int̾pre¬
tes defendis. qͥd liuore torqueris. cum audis
illos reprehendi : Sicubi tibi intranslatione
uideor errare. int̾roga hebreos. utrũ scilicet
nr̃a an illoꝵ translatio uerior sit. Illi tibi
Qd si dicere uolueris idcireo hebreos testimo¬
nia ab aplĩs falso usurpata habere: cũ i
ea plata ꝓbauint. librisq suis ascripserint. hoc iam ali
ud defensionis genꝰ ĩ quo tñ ueri similititoo nłła ẽ. cũ
gis approbandu̾m d translationẽ. lxxͣ. quã¬

Expanded text:
mano, non divino spiritu locutos, ac per hoc, si, utpote homines, erraverunt, inconveniens nullum esse. Igitur, o aemule qui tantopere Septuaginta interpretes defendis, quid livore torqueris, cum audis illos reprehendi? Sicubi tibi in translatione videor errare, interroga Hebraeos, utrum scilicet nostra, an illorum translatio verior sit. Illi tibi Quod si dicere volueris, idcirco Hebraeos testimonia ab apostolis falso usurpata habere, cum inea prolata habuerunt librisque suis ascripserunt, hoc jam aliud est defensionis genus, in quo tamen verisimilitudo nulla est, cum gis approbandam esse translationem Septua
Abbreviated transcription (Latin):
Esidenius proprium
nomen est: Hinc deside¬
rii mẽi subauditur amici. desideratas acce¬
pi epistolas: Qui cum daniele sortitus est
nomen. qm ipse daniel uir desiãerioꝵ uo¬
catus ẽ A uigelo sic̃ iste nc̃ desidarius ap¬
pcuatur: Quod uocabulum p̃sagio quodã

Expanded text:
esiderius proprium nomen est: hinc Desiderii mei, subauditur amici; desideratas accepi epistolas. Quid cum Daniele sortitus est nomen, quoniam ipse Daniel vir desideriorum vocatus est ab angelo; sicut iste nunc Desiderius appellatur. Quod vocabulum praesagio q
Abbreviated transcription (Latin):
ibidem scripta st̃ de ipso dicunt᷑. Sic et¬
aliꝰ xenofontis liber cui nom̃ oechonomici
id est dispensatoris p̃figit᷑. oechonomicus xe¬
nofontis appellat᷑. Tercius liber cuiꝰ titulꝰ
est demostenis ꝓ thesifonte. eiusdẽ demoste¬
nis ẽ pro causa thesifontis factus. quẽ ad¬
modum liber tullii in quo causa regis de¬
iotari agit᷑. tullius ꝓ deiotaro intitulat᷑.

Expanded text:
ibidem scripta sunt, de ipso dicuntur. Sic et Xenophontis liber; cui nomen Oeconomici, id est, dispensatoris praefigitur, Oeconomicus Xenophontis appellatur. Tertius liber, cujus titulus est Demosthenis pro Ctesiphonte, ejusdem Demosthenis est, pro causa Ctesiphontis factus: quemadmodum liber Tullii, in quo causa regis Dejotari agitur, Tullius pro Dejotaro vocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
litudo ñ sit. quia ex sensu presentiũ sap̃ia
antiquoꝵ dulcior apparet. suili portione: Iudi¬
cio meo exiguũ est & cõtemptibile. quicquid
Editioni antiquȩ id est translationi septu¬
aginta. que antiquior ceteris. miscuit trans¬
lationẽ theodotionis. adiciens illi ex tͣnslatio

Expanded text:
ex sensu praesentium sapientis antiquorum dulcior apparet vili portione. Judicio meo exiguum est et contemptibile quidquid Editioni antiquae, id est translationi Septuaginta, quae antiquior caeteris: translationem Theodot
Abbreviated transcription (Latin):
Denthateucus gcecum nom̃ est: qd̾ in latinã
linguã translatũ quinq uoluminũ interpre¬
tatur. Peritha cnĩ grece. latine sonat quin
opus quinq uolumiriui. siue librorum:
Significat autem quinq libros legis edicos
amoyse: Suggillationem. decractionen.¬

Expanded text:
nomen est, quod in latinam linguam translatum quinque voluminum interpretatur. πέντε pente enim graece, latine sonat quinqopus quinque voluminum sive librorum. Significat autem quinque libros legis editos a Moyse. Suggillationem, de
Abbreviated transcription (Latin):
nomine iuscribitur. auctor fuisse creditur.
Librũ iudicũ asamuele edicũ fuisse dicunt.
Primã partẽ libri samuelis. ipse samuel scͥp¬
sit. sequentia u̾o usq ad calcem. dauid. Mala¬
chim: iheremias primũ inuolum̃ unũ collegit.¬
Ham ancea sparsus erat ꝑ singuloꝵ regũ
hystorias. Usaias. iheremias iherechiel. singli
suos libros fecer̃t. qui inscripti st̃ nominibus

Expanded text:
nomine inscribitur, auctor fuisse creditur. nomine inscribitur, auctor fuisse creditur. Librum Judicum a Samuele editum fuisse credunt. Primam partem libri Samuelis ipse Samuel scripsit: sequentia vero usque ad calcem, David. Malachim Jeremias primum in volumen unum collegitnam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Isaias, Jeremias, Ezechiel, singuli suos libros fecerunt, qui inscripti sunt nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
uolumine cõtextȩ. Canonice epłe. Apocalipsis.
In tercio ordine. primũ locũ habent decreta¬
lia. quos canoues. ẽ. regulares appellamꝰ.
Deinde scõꝵ patrũ scripta. id est. Neeoniimi.
augustini. Ambrosii. Gregorii. Isidori. Orige¬
uis. Bede. & alioꝵ doctoꝵ. que infinita sunt.
Hed tam̃ sc̾ripta patrũ in textu diuinarum
scripturarũ ñ cõputant᷑. quẽ ad modũ in ue¬
teri testam̃to ut diximꝰ quidã libri st̃ qui ñ
scribunt᷑ in canone. & tam̃ legunt᷑. ut sapĩa
salomonis ce ceteri. Textus gͥ diuinarũ scrip¬
turarũ quasi totũ corpus principalit᷑. xxͣx
piehendunt᷑. Cetera uero scripta quasi adiũcta
se .&: ex hiis precedentib manantia. In his
autẽ ordinib marime utriusq testamenti
apparet cõu̾enientia. quia sicut post legem
cesserunt. & mira quadã diuine dispensatio¬
nis raciorie actum ẽ: ut cũ insingłis scͥptu¬
ris pleua & ꝑfecta ueritas consistat: nulla
scripsit. Libri iosue: idem iosue cuius

Expanded text:
olumine contextae. Canonicae Epistolae, Apocalypsis. In tertio ordine primum locum habent decretalia, quos canonicos, id est regulares appellamus. Deinde sanctorum Patrum scripta, id est, Hieronymi, Augustini, Ambrosii, Gregorii, Isidori, Origenis, Bedae et aliorum doctorum, quae infinita sunt. Haec tamen scripta Patrum in textu divinarum Scripturarum non computantur, quemadmodum in Veteri Testamento, ut diximus, quidam libri sunt qui non scribuntur in canone, et tamen leguntur, ut Sapientia Salomonis et caeteri. Textus igitur divinarum Scripturarum, quasi totum corpus principaliter trigiprehenduntur. Caetera vero scripta quasi adjuncta sunt, et ex his praecedentibus manantia. In his autem ordinibus, maxime utriusque Testamenti, apparet convenientia: quia sicut post legem cesserunt. Et mira quadam divinae dispensationis ratione actum est, ut, cum in singulis Scripturis plena et perfecta veritas consistat, nulla scripsit. Libri Josue idem Josue cujus
Abbreviated transcription (Latin):
luer̃t: qd̾ eoꝵ sapientes. qͥs philosophos uocãt.
scolas babebant dissentientes: et tẽpla cõmunia.
Non enĩ ł populos ł sac̾dotes latebat de ipsorũ
d̾oꝵ natura ꝗͣ. diu̾sa sentirent: cũ suã qͥsq opinio¬
nẽ publice ꝓfiteri ñ formidar et: atq oĩb si posset
S certe illd̾ satis quantũ mͥuidet᷑ apparet. aliud
eos in relsone suscepisse cũ populo: et aliui d
eodẽ ipsopopulo audiente defendisse pͥuatim.
telligebat. qualia ẽq oꝑa naturȩ quȩ ãminis-¬
trante diuina ꝓuidentia gignerent᷑. inulto ꝗͣ.
hominũ & qͦrũ libet opificũ ẽẽ meliora: et id̾o
diuinis nonorib digniora . ꝗͣ ea q̃ intẽplis cole¬
bant᷑ ñ quo uere lapis et canis eẽnt colenda
sapientib s ut ħ m̃ intelligerent qͥ possent.

Expanded text:
luerunt, quod eorum sapientes, quos philosophos vocant, scholas habebant dissentientes et templa communia. Non enim vel populos vel sacerdotes latebat, de ipsorum deorum natura quam diversa sentirent, cum suam quisque opinionem publice profiteri non formidaret, atque omnibus, si posset, sed certe illud satis, quantum mihi videtur, apparet, aliud eos in religione suscepisse cum populo, et aliud eodem ipso populo audiente defendisse privatim.telligebat qualiacumque opera naturae, quae administrante divina providentia gignerentur, multo quam hominum et quorumlibet opiticum esse meliora, et ideo divinis honoribus digniora, quam ea quae in templis colebantur. Non quod vere lapis et canis essent colenda sapientibus, sed ut hoc modo intelligerent qui possent,
Abbreviated transcription (Latin):
li dicit᷑ Unde istã nosti unitatẽ scd̃m quã
iudicas corpora. quã nͥ uideres. uidicare nõ
posses qd̃ eã ñ impleant: Si aũ eã his corpo¬
reis ocłis eã iudere. ñ uerediceres. quanꝗͣ etꝰ
uestigio teneantur. longe tñ abea distare.
Nã istis corporeis ocuł. ñ nisi corporalia uideᷤᷤ
or ente gͥ eã uidemꝰ. S uͥ eã uidemꝰ : si ħ loco es¬
set uͥ corpꝰ nr̃m ẽ: ñ eã uideret qͥ hoc mͦ in o¬
riente de corporib uidicat. Non ergo ista cõ¬
tinet᷑ loco. Et cũ adẽ uͥeũq uidicanti: nusqͣ

Expanded text:
li dicitur, Unde illam nosti unitatem, secundum quam li dicitur, Unde illam nosti unitatem, secundum quam judicas corpora, quam nisi videres, judicare non posses quod eam non impleant: si autem his corporeis oculis eam videres, non vere diceres, quanquam ejus vestigio teneantur, longe tamen ab ea distare? nam istis oculis corporeis non nisi corporalia vides: mente igitur eam videmus. Sed ubi videmus? Si hoc loco esset ubi corpus nostrum est, non eam videret qui hoc modo in Oriente de corporibus judicat. Non ergo ista continetur loco; et cum adest ubicumque judicanti, nusquam
Abbreviated transcription (Latin):
cõuenientiã redigunt᷑. Qd̾ cũ ita ẽẽ cõpererit:
int̾rogabo utrũ hanc ipsã unitatẽ quã con¬
uincunt᷑ appetere. sũme inpleant. an lõge
infra iaceant. et eã quodã mͦ mentiant᷑. Qd̾
si ita ẽ: nã qͥs ad monitus uideat. neq ullã spe
ciẽ. neq ullũ oĩo ẽẽ corpꝰ qd̾ ñ habeat unitatis qͣ¬
lecũq uestigiũ. neq quantũuiᷤ puleherrimũ
corpꝰ. cũ int̾ualł locorũ necessario aluid alibi
habeat. posse asseqͥ eã quã seqͥt᷑ unitatẽ: quare
si hoc ita ẽ: flagitabo ut respondeat uͥ uide¬
at ipse unitatem hanc. aut unde uideat. Q
si ñ uideret: unde cognosceret ⁊ qͥd uitare¬
tur corporũ species. ⁊ qͥd implere ñ posset
Nẽ uero cũ cũ dicit corporib. uos qͥdẽ nͥ aliqͣ u¬
nitas contineret nichil essetis. s rursus siuoᷤᷤ
essetis ipsa unitas. corpora ñ essetis: recte il¬

Expanded text:
convenientiam rediguntur. 60. Quod cum ita esse compererit, convenientiam rediguntur. 60. Quod cum ita esse compererit, interrogabo utrum hanc ipsam unitatem, quam convincuntur appetere, summe impleant, an longe infra jaceant, et eam quodammodo mentiantur. Quod si ita est nam quis non admonitus videat, neque ulltatis qualecumque vestigium; neque quantumvis pulcherrimum corpus, cum intervallis locorum necessario aliud alibi habeat, posse assequi eam quam sequitur unitatem?: quare si hoc ita est, flagitabo ut respondeat, ubi videat ipse unitatem hanc, aut unde videat: quam si non videret, unde cognosceret et quid imitaretur corporum species, et quid implere non posset? Nunc vero cum dicit corporibus, Vos quidem nisi aliqua unitas contineret, nihil essetis, sed rursus si vos essetis ipsa unitas, corpora non essetis; recte il
Abbreviated transcription (Latin):
in altera parte moliat᷑: respondebit credo. ut
paria parib ȩdificii m̃bra respondeant Por¬
ro si ꝑgã quȩrere. id ipsũ cur eligat: dicet. ħ
decere. hoc ẽẽ pulcrũ. hoc delectare cernẽ¬
tes: nichil audebit ãpluis. Inclinatꝰ enĩ recũ¬
bit oelis: et unde pendeat ñ intelligit At
ego uirũ intrinsecꝰ oculatũ. ⁊ inuisibilit̾
uidentẽ. ñ desinã cõmonere. eur ista place¬
ant: ut uidex eẽ audeat ipsiꝰ delectationis
humanȩ. Ita enĩ suꝑfert᷑ illi. ut nec ab ea te¬
neat᷑. dũ ñ scdm ipsã. s ipsã iuidicat. Et priuiᷤ
quȩrã. utrũ ideo pulcra sint. quia delectant.
an ideo delectent. quia pulera st̃. Nic mͥ sine
dubitatione respondebit᷑: ideo de lectare qr
pulera st̃. Quȩrã ergo deinceps quare sint
pulera. ⁊ si titubat᷑ : subiciã. utrũ ideo quia si¬
miles sibi partes st̃.⁊ aliqͣ copulatione ad unã

Expanded text:
in altera parte moliatur; respondebit, credo, ut in altera parte moliatur; respondebit, credo, ut paria paribus aedificii membra respondeant. Porro si pergam quaerere, idipsum cur eligat; dicet hoc decere, hoc esse pulchrum, hoc delectare cernentes: nihil audebit amplius. Inclinatus enim recumbit oculis, et unde pendeat non intelligit. At ego virum intrinsecus oculatum, et invisibiliter videntem non desinam commonere cur ista placeant, ut judex esse audeat ipsius delectationis humanae. Ita enim superfertur illi, nec ab ea tenetur, dum non secundum ipsam, sed ipsam judicat. Et prius quaeram utrum ideo pulchra sint, quia delectant; an ideo delectent, quia pulchra sunt. Hic mihi sine dubitatione respondebitur, ideo delectare quia pulchra sunt. Quaeram ergo deinceps, quare sint pulchra; et si titubabitur, subjiciam, utrum ideo quia similes sibi partes sunt, et aliqua copulatione ad unam
Abbreviated transcription (Latin):
de his hoĩes uidicent. cũ eas instituunt: tñ
cũ fuerint institutȩ atq firmatȩ ñ licebit
iuidici de ipsis uidicare. s scd̾m ipsas. Condi¬
tor tñlegũ tẽporaliũ siir bonꝰ est et sapi
ens. illã ipsã consulit et̾nã dẽ qua nullia¬
nimȩ uidicare datũ ẽ: ut scd̃m eiꝰ in com¬
mutabiles regulas qͥd sit ꝓ tẽpore iubendũ ue¬
tandũ q discernat. Eternã igitur legẽ mnundiᷤ
animis fas ẽ cognoscere: uidicare ñ fas ẽ. Noc¬
aũ int̾ est. qd̃ ad cognoscendũ. satis e̾ ut uide¬
amꝰ ita ẽẽ aliqͥd. uł ñ ita: ad iudicandũ uͦ ad di¬
mꝰ aliquid. quo significemꝰ ali posse eẽ et alit̾:
uelut cũ dicimꝰ. ita ẽe debet. aut ita eẽ debu¬
it. aut ita ẽẽ debebit: ut insuis oꝑib artifices
faciunt. S multis finis ẽ humana delectatio:
nec uolunt tende ad superiora. ut uidicent eur
ista iusibilia placeant. Itasi quȩrã ab artifice.
uno arcu constructo cur alterũ parẽ contra

Expanded text:
de his homines judicent, cum eas instituunt; tamen cum fuerint institutae atque firmatae non licebit judici de ipsis judicare, sed secundum ipsas. Conditor tamen legum temporalium si vir bonus et sapiens est, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae judicare datum est, ut secundum ejus incommutabiles regulas quid sit pro tempore jubendum vetandumque discernat. Aeternam igitur legem mundis animis fas est cognoscere, nefas est d ad cognoscendum satis est ut videamus ita esse aliquid vel non ita: ad judicandum vero addimus aliquid quo significemus posse esse et aliter; velut cum dicimus, Ita esse debet, aut, ita esse debuit, aut, ita esse debebit; ut in suis operibus artifices faciunt. nec volunt tendere ad superiora, ut judicent cur ista visibilia placeant. Itaque si quaeram ab artifice, uno arcu constructo, cur alterum parem contra
Abbreviated transcription (Latin):
Cogitatione uolutati. sunt: alii dm
ẽẽ ñ posse nͥ corpꝰ igneũ putauerunt.:
alii caudorẽ lucis ĩm̃se ꝑ infinita spatia
usꝙ quaq porrectũ. exuna t̾n parte qua¬
regna opinantes. ⁊ talia reb constitu¬
entes principia: cũ suis fantasmatib
fabulatisunt. Quos s iurare cogã u¬
trũ hec uera ẽẽ sclant: s fortasse non
audeant.s. uincissĩ dicant łu igitur
ostende qͥd uerũ sit. Quib si inchil re¬
spotiderẽ. nͥ ut illã lucẽ querane quȩ
eis apparet. ⁊ certũ ẽ aliud eẽ credere
aluid eẽ intelligereꝰ uirarent ⁊ ips nec
liqua locoꝵ uasticate. cogitari: et
b ⁊ nichil ea certiꝰ atq sereniꝰ inueni
ri Quȩ rursus oia quȩ de hac luce
m̃tis ame n̾e dicta sunt: nulla alia qͣ
eadẽ luce manifesta sint ꝑ hanc enĩ
intelligo uera ẽẽ quȩ dicta sunt et hȩ
me intelligere ꝑ hancꝰ intelligo. ⁊ hȩc rur

Expanded text:
cogitatione volutati sunt. Alii Deum cogitatione volutati sunt. Alii Deum esse non posse, nisi corpus igneum putaverunt. Alii candorem lucis immensae per infinita spatia usquequaque porrectum, ex una tamen parte quaregna opinantes, et talia rebus constituentes principia, cum suis phantasmatibus fabulati sunt. Quos si jurare cogam utrum haec vera esse sciant, fortasse non audeant, sed vicissim dicant: Tu igitur ostende quid verum sit. Quibus si nihil respondeam, nisi ut illam lucem quaerant, qua eis apparet et certum est aliud esse credere, aliud intelligere; jurarent et ipsi, nec liqua locorum vastitate cogitari, et bus, et nihil ea certius atque serenius inveniri. 97. Quae rursus omnia, quae de hac luce mentis nunc a me dicta sunt, nulla alia quam eadem luce manifesta sunt. Per hanc enim intelligo vera esse quae dicta sunt, et haec me intellig
Abbreviated transcription (Latin):
cũ int̾roganti qͥd sit meliꝰ uerũ an falsũ
ore uno respondemꝰ uerũ ẽẽ meliꝰ: ioctꝰ
tñ ⁊ ludis. ubi nos utiq ñ uera ẜ ficta
delectant. mulco ꝓpensuis quã p̾ceptiꝰ
ipsĩ ueritatis hȩreamꝰ. Ita nr̃o uidi¬
cio et ore punimur: aliud ratione ap¬
ꝓbantes aliud uanitate sectantes.
Tãdiu aũ ẽ luͦcrũ ⁊ ioculare aliquid
quãdu non nouimꝰ in cuiꝰ ueri cõ¬
paratione rideat᷑. S diligendo talia ex¬
ciduuꝰ auero : ⁊ non iã inuenimꝰ quarũ
rerũ imitam̃ta sint. quib canquã pri¬
mis pulchris inhiamꝰ. ⁊ ab eis receden¬
tes ãplexam᷑ nr̃a fantasmata. Nã redeũ¬
tib nob̾ ad inuestigandã ueritatẽ. ip¬
sain itin̾e occurrunt ⁊ nos transire
ñ sinunt. nullis uirib s magnis insidi¬
is latrocinantia. ñ intelligentib ꝗ la¬
te pateat qd̃ dictũ ẽ. cauete a simulacͥs.
Itaq alii ꝑ innum erabiles modo uaga

Expanded text:
cum interrogati quid sit melius, verum an falsum, cum interrogati quid sit melius, verum an falsum, ore uno respondeamus, verum esse melius; jocis et ludis tamen, ubi nos utique non vera, sed ficta delectant, multo propensius quam praeceptis ipsius veritatis haereamus. Ita nostro judicio et ore punimur, aliud ratione approbantes, aliud vanitate sectantes. Tamdiu autem est ludicrum et joculare aliquid, quamdiu novimus in cujus veri comparatione rideatur. Sed diligendo talia excidimus a vero, et non jam invenimus quarum rerum imitamenta sint, quibus tanquam primis pulchris inhiamus, et ab eis recedentes amplexamur nostra phantasmata. Nam redeuntibus nobis ad investigandam veritatem, ipsa in itinere occurrunt, et nos transire non sinunt, nullis viribus, sed magnis insidiis latrocinantia, non intelligentibus quam late pateat quod dictum est: Cavete a simulacris . 96. Itaque alii per innumerabiles mundos vaga
Abbreviated transcription (Latin):
osiꝰ ipsa ueritate: ad ꝗͣ spectator oĩs ꝑ¬
uenire se conficet᷑. cũ uehem̃t̾ ne fal¬
latur iniuigilat. ⁊ inde se iactas si aliqͥd
acłtiꝰ ceteris. ⁊ iuuaciꝰ inspectando cog¬
noscat & iudicet: ipsũ deniq p̾stigiatorẽ
nichil aliud ꝗͣ fallaciã ꝓfitentẽ. diligen¬
t̾ intuent᷑. ⁊ cautissime obseruant: et si
eludunt᷑. qr sua non posst̃. illiꝰ delectãt᷑
scientia qͥ eos eludit. Nã si ⁊ ille nesciret
quib causis fallant᷑ intuentes. ł nescire
credereturis parit̾ erranti nullꝰ plaude
iorẽ illo laudẽ se mereri putat: ñ obaliud.
nͥ qr decipi falliq ñ potuit. Si aũ mul¬
tis aꝑtꝰ sit: ñ ille laudat᷑: s irridẽt᷑ ce¬
deri qui talia dep̾hendẽ nequeunt. Ita
oĩs palma. cognitionidat᷑ ⁊ artifio ⁊ cõ¬
p̾hensioni ueritatis. adꝗͣ nullo mͦ ꝑue¬
niunt. qͥ foris eã quȩrunt Itaq ui tan¬
tas nugas ⁊ turpitudines m̾si sumꝰ. ut

Expanded text:
osius ipsa veritate, ad quam spectator omnis posius ipsa veritate, ad quam spectator omnis pere confitetur, cum vehementer ne fallatur invigilat, et inde se jactat si quid acutius caeteris, et vivacius in spectando cognoscat et judicet? Ipsum denique praestigiatorem, nihil aliud quam fallaciam profitentem, diligenter intuentur, et cautissime observant; et si eluduntur, quia sua non possunt, illius delectantur scientia qui eos eludit. Nam si et ille nesciret quibus causis fallantur intuentes, vel nescire crederetur, pariter erranti nullus plauderjorem illo laudem se mereri putat, non ob aliud, nisi quia decipi fallique non potuit. Si autem multis apertus sit, non ille laudatur; sed irridentur caeteri qui talia deprehendere nequeunt. Ita omnis palma cognitioni datur, et artificio, et comprehensioni veritatis: ad quam nullo modo perveniunt qui foris eam quaerunt. 95. Itaque in tantas nugas et turpitudines mersi sumus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uenit qd̾ non amittit inuitꝰ. Quẽ gͦ de¬
lectat lib̾tas: ab amore mutabiliũ re¬
rũ lib̾ ẽẽ appetat. & quẽ regnare delec¬
tat uni õium regnatori do subditꝰ he¬
reat. plꝰ eũ diligendo ꝗͣ se ipsũ. &̾ hȩc
ẽ ꝑfecta iustitia qͣ potiꝰ potiora. ⁊ mi
nꝰ minora diligimꝰ. Sapientẽ atumã at
potest: qr se ipsũ debet stultũ diligere.
nec fiet qͥsq quał cupit eẽ. nͥ se oderit
quał ẽ. S donec ad sapientiã ꝑ fectionẽ¬
q ueniatur: eo animo ferat stultitiã
ꝓximi. quo suã ferret si stultꝰ eẽt. ⁊ ama¬
ret sapientiã. Quaꝑꝑ si et ipsa suꝑbia.
uerȩ lib̾tatis ⁊ ueri regni u̾bra est: eti¬
tia. qͥd significemꝰ uitiosi. ⁊ quo debea¬
mꝰ redire correcti. Iã uero cuncta sꝑee¬
tacłã & oĩs illa q̃ appellat᷑ curiositas. qͥd
aliud quęrit. q̃ de rerũ cognitione le¬
titiã qͥd ergo admirabiliꝰ est. qͥd speci¬

Expanded text:
eruenit quod non amittit inuitus. Quem deeruenit quod non amittit inuitus. Quem delectat ergo libertas, ab amore mutabilium rerum liber esse appetat; et quem regnare delectat, uni omnium regnatori deo subditus haereat plus eum diligendo quam se ipsum. et haec est perfecta iustitia, qua potius potiora et minus minora diligimus; sapientem animam atque potest, quia nec seipsum debet stultum diligere. nec fiet quisque qualis cupit esse, nisi se oderit qualis est. Sed donec ad sapientiam perfectionemque veniatur, eo animo ferat stultitiam proximi, quo suam ferret si stultus esset, et amaret sapientiam. Quapropter si et ipsa superbia verae libertatis et veri regni umbra est, etitia, quid significemur vitiosi, et quo debeamus redire correcti. Jam vero cuncta spectacula, et omnis illa quae appellatur curiositas, quid aliud quaerit quam de rerum cognitione laetitiam? Quid ergo admirabilius, quid speci
Abbreviated transcription (Latin):
inimico pot̾ : eiꝰ enĩ p̃sidio atq muni¬
m̃to inimicias ñ ꝑtimescits cuiꝰ p̾cep¬
to ⁊ dono diligit inimicos. Nuic ui
taist ari. nisi etiã gaudeat. sciens qd̾ tri¬
bulatio patientiã operat᷑. patientia ꝓba¬
cionẽ. ꝓbatio aũ sp̃e. spes aũ non ꝯfundit.
qm̃ caritas dĩ diffusa est in cordib nr̃is
ꝑ spm̃ scm̃ qͥ datꝰ ẽ nob̾. Qͥs huic noce¬
reb ꝓficit. asꝑis qͥd ꝓfecerit discit Cũ
enĩ mnutabiliũ bonoꝵ ade̾ copia. non
eis ꝯfidieꝰ s cũ subt̃hunt᷑ agnoseie u
trũ eũ ñ cȩperint qr plerũꝙ cũ asst̃
nob̾. putamꝰ qd̾ ea non diligamꝰ. s cũ
abẽe ceperint inuenuꝰ quid sumꝰ. hoc
sine amore nr̃o amore aderat qd̾ sine
dolore discedit uidetur ergo uincere
cũ uincit᷑: qui suꝑando ad idꝑue¬
nit qd̃ cũ dolore amssurus ẽ. Et uincit
cũ uinci iudeat᷑. quisqͥs cedendo ad id ꝑ¬

Expanded text:
inimico potest? Ejus enim praesidio atque muniinimico potest? Ejus enim praesidio atque munimento inimicitias non pertimescit, cujus praecepto et dono diligit inimicos, huic virristari, nisi etiam gaudeat, sciens quod tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem non confundit, q sanctum, qui datus est nobis. quis huic nocerebus proficit, asperis quid profecerit discet. cum enim mutabilium bonorum adest copia, non eis confidit; sed cum subtrahuntur, agnoscitur utrum eum non ceperint, quia plerumque cum adsunt nobis putamus quod non ea diligamus; sed cum abesse coeperint, inuenimur qui simus. hoc enim sine amore nostro aderat, quod sine dolore discedit. uidetur ergo uincere cum uincatur qui superando ad id penit quod cum dolore amissurus est; et uincit cum uinci uideatur, quisquis cedendo ad id p