comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidit: Moyses uidit nubẽ: uidit angłm. uidit
ignẽ: Om̃is enĩ illa creatura. typũ dñi sui gerebat:
non ipsiꝰ dñi p̃sentiã exhibebat: Nãq aꝑte habes
in lege: & loquebat᷑ moyses cũ dño contra in contͣ.
sic̃ amicꝰ cũ amico suo.⁊ sequeris ipsã scripturã:
& inuenis moy sendicentẽ: Si in ueni grãm in con¬
spectu tuo: ostende mͥ temetipsũ manifeste. ut
uideã Et parũ est qͥa dixit. responsũ accepit:
non potes uidere faciem meã: Loquebat᷑ gͦ fr̃s
mei cũ moyse angłs: portans tẏpũ dnĩ Et illa
omĩa quȩ ibi ꝑ angłm facta st̃: ficturã istã gr̃ã
& ueritatẽ ꝓmittebant: Qui bene scrutantur.
legẽ nouerunt. ⁊ & cũ oportunũ est ut & nos ali¬
qͥd inde dicamꝰ: & quantũ dñs reuelat non ta¬
cemus caritati ur̃ȩ: Illud aut̃ sciatis: qͥa omĩa
quȩ corporalit̃ uisa st̃. non erat illa substantia
dei: Illa enĩ ocłis carnis uidemꝰ dĩ suibstantia

Expanded text:
 Moyses vidit nubem, vidit angelum, vidit ignem: omnis illa creatura est; typum Domini sui gerebat, non ipsius Domini praesentiam exhibebat. Namque aperte habes in Lege, Et loquebatur Moyses cum Domino, contra in contra sicut amicus cum amico suo. Sequeris ipsam Scripturam, et invenis Moysen dicentem, Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi teipsum manifeste, ut videam te. Et parum est quia dixit: responsum accepit, Non potes videre faciem meam . Loquebatur ergo, fratres mei, cum Moyse angelus, portans typum Domini: et illa omnia quae ibi per angelum facta sunt, futuram istam gratiam et veritatem promittebant. Qui bene scrutantur Legem, noverunt: et cum opportunum est, ut et nos aliquid inde dicamus, quantum Dominus revelat, non tacemus Charitati vestrae. 18. Illud autem sciatis, quia omnia quae corporaliter visa sunt, non erant illa substantia Dei. Illa enim oculis carnis videmus: Dei substantia
Abbreviated transcription (Latin):
sũ testimoniũ dices:. honora patrẽ & matrẽ: non
concupisces rem ꝓacuni tui: nec concupisces
expellantur hostes a facie tua: & accipiais
rant capere inuisibilia: ꝑ uisibilia tenei
Quare tenebantur : ne penitꝰ in terirent. ai
eort: Mare discissũ est. uia facta est in ma
fluctib sequentes hostes eoꝵ sisdem aquil¬
sunt: ꝑ quas illi tͣnsierunt: Et cũ mop̃ia
mo dĩ recesisset ab oculis eoꝵ: idolũ peti¬
& dixerunt ad aaron: fac nob̾ deos quinq
eant: qͥa ille homo dimisit nos Totaspas
in homine posita erat: non in dõ: E ur
dii tui isrł: qui te liberauerunt de t̾ra es
Quã cito obliti. tam manifestã grãm Qu

Expanded text:
estimonium dices, Honora patrem et matrem, Non concupisces rem proximi tui, Non concupisces s ibi dici: Ut expellantur hostes a facie tua, et accipiatis oterant capere invisibilia, per visibilia tenebantur. Quare tenebantur? Ne penitus interirent, et ad culis eorum. Mare discissum est; via facta est in mediis fluctibus; sequentes hostes eorum eisdem aquisunt, per quas illi transierunt : et cum Moyses homo Dei recessisset ab oculis eorum, idolum petierunt, et dixerunt: Fac nobis deos qui nos praeeant, quia ille homo dimisit nos. Tota spes eorum in homine posita erat, non in Deo. Ecce sunt dii tui, Israel, qui te liberaverunt de terra Aegypti . Quam cito obliti tam manifestam gratiam! Qu
Abbreviated transcription (Latin):
rauit: Non enĩ ds̃ habet sinũ quẽ ad modũ nos ha¬
bemꝰ in uestib: aut cogitandus est sic sedere qͦmͦ nos.
aut forte cuietus est ut sinũ haberet. ⁊ s qͥa sinus
nr̃ uitꝰ ẽ. secretũ patris. sinus patris uocat᷑. In secreto
patris qui patrẽ nouit. ipse narrauit: Nã dm̃ ne

Expanded text:
Patris. Non enim Deus habet sinum, sicut nos habemus in vestibus, aut cogitandus est sic sedere quomodo nos, aut forte cinctus est ut sinum haberet: sed quia sinus noster intus est, secretum Patris sinus Patris vocatur. In secreto Patris, qu
Abbreviated transcription (Latin):
bumilitatẽ xp̃i: S qͥs nob̾ inqͥs eã explicat nͥ
tudicas: Ille intus dicat Meliꝰ illud dicit qͥ
intus habitat: qͣm qui foris clamat Ipse uobis
ostendat grãm humilitatis suȩ: qui cepit habi¬
tare in cordib ur̃is: Iam uͦ si in eiꝰ humilitate ex¬
plicanda ⁊ eroganda deficimꝰ: maiestatẽ ipsiꝰ quis
loqͥtur: Si u̾bũ caro factũ conturbat nos. in pͥn¬
cipio erat u̾bũ qͥs explicabit: Tenete gͦ fr̃s soli¬
ditatẽ istã: Lex ꝑ imoysen data est: grã & tũitas¬
ꝑ iħm ap̃m facta est: P seruũ lex clata est: reos facit:
Per imꝑatorẽ indulgentia data est. reos liberat:
Lex ꝑ moysen data est. non sibi aliqͥd seruus ãpliꝰ
ad signet: quã qđ ꝑ illũ factũ est. Electꝰ est nãq¬
ad magnũ ministeriũ: tanqͣm fidelis in domo
S tam̃ seruus agere scd̾m legẽ potest. soluere area¬
tu legis non potest: Lex ꝑ moysen cdata est: grã

Expanded text:
humilitatem Christi. Sed quis nobis, inquis, eam explicat, nisi humilitatem Christi. Sed quis nobis, inquis, eam explicat, nisi tu dicas? Ille intus dicat. Melius illud dicit qui intus habitat, quam qui foris clamat. Ipse vobis ostendat gratiam humilitatis suae, qui coepit habitare in cordibus vestris. Jamvero si in ejus humilitate explicanda et eroganda deficimus, majestatem ejus quis loquatur? Si Verbum caro factum conturbat nos, In principio erat Verbum quis explicabit? Tenete ergo, fratres, soliditatem istam. 16. Lex per Moysen data est, gratiaistum facta est. Per servum Lex data est; reos fecit: per Imperatorem indulgentia data est; reos liberavit. Lex per Moysen data est. Non sibi aliquid amplius servus assignet, quam quod per illum factum est. Electus ad magnum ministerium tanquam fidelis in domo, sed tamen servus, agere secundum Legem potest, solvere a reatu Legis non potest. Lex ergo per Moysen data est, Gratia
Abbreviated transcription (Latin):
naret᷑. sanũ se e̾e iactabat: Missa lex est. ligauit
eũꝰ in uenit se reũ: iã clamat de ligatura: Uenit
dñs: curat amaris aliqͣntũ & acrib medicam̃tis
icit enĩ egroto ferto: dicit tolera: dicit noli di¬
ligere  mundũ: habeto patientiã: curet
te ignis continentiȩ: ferrũ ꝑsecutionũ tolerent
uulnera tua: E x pauescebas. quãuis ligatus ⁊ li¬
ber ille & non ligatꝰ. bibit qđ tibi dabat: Prior paᷤ¬
sus est. ut te consolaret᷑: tanqm dicens Q uod ti¬
mes pati ꝓte. pͥor patior ꝓ tẽ: Hec est gr̃a: &s mag¬
na gr̃a: Quis illã digne collaudat: De humi¬
litate xp̃i loquor fr̃s mei: Maiestatẽ xp̃i & di¬
uinitatẽ xp̃i qͥs digne loqͥtur: in explicando &
dicendo. ut quo qͦ mͦ bumilitatẽ xp̃i loquerem̃
non sufficimꝰ: ĩmo deficimꝰ: totũ cogitantibus
cõmittimꝰ. non audientib ad implemꝰ: Cogitate

Expanded text:
naretur, sanum se esse jactabat: missa Lex est, ligavit naretur, sanum se esse jactabat: missa Lex est, ligavit cum; invenit se reum, jam clamat de ligatura. Venit Dominus, curat amaris aliquantum et acribus medicamentis: dicit enim aegroto, Ferto; dicit, Tolera; dicit, Noli diligere mundum, habeto patientiam, curet te ignis continentiae, ferrum persecutionum tolerent vulnera tua. Expavescebas quamvis ligatus: liber ille et non ligatus bibit quod tibi dabat; prior passus est ut te consolaretur, tanquam dicens, Quod times pati pro te, prior patior pro te. Haec est gratia, et magna gratia. Quis illam digne collaudat? 15. De humilitate Christi loquor, fratres mei. Majestatem Christi et divinitatem Christi quis loquitur? In explicando et dicendo ut quoquomodo humilitatem Christi loqueremur, non sufficimus, imo deficimus: totum cogitantibus committimus, non audientibus adimplemus. Cogitate
Abbreviated transcription (Latin):
quare moreret᷑: & mortuus est: Tu hubals
& mori dedignaris: Dignare equo animo pati ꝑ me-¬
ritũ tuũ: qđ ille pati dignatus est. ut te a morte sẽ
piterna liberaret: homo. & homo: s ille non nͥ homo:
iste ds̃ & homo: Ille homo peccati: iste iusticie Mor¬
tuus es in adam: resurge in xp̃m: Nã utrũq
debet᷑ tibi: Iam credidisti in xp̃m: reddes tamen
qđ debes de adam: S non te in ȩt̾̃nũ tenebit uin¬
culũ peccati: quia mortẽ tuã ȩt̃nã occidit mors
tẽꝑalis dñi tui. Ipsa est gr̃a fr̃s mei: ipsa est ueri¬
tas: qͥa ꝓmissa & exbibita: Non erat ista in uere¬
ri testam̃to: qͥa lex minabat᷑ non opitulabat᷑. iube¬
bat non sanabat. languorẽ ostendebat. non aufe¬
rebat. s illi p̃parabat medico uenturo cũ gr̃a et
ueritate: tanqͣm ad aliquẽ quẽ curare uult me-¬
dicus. mittat pͥmo seruũ sũ ut ligatũ illũ in ue¬
niat: Sanus non erat. & sanari nolebat: & ne sa¬

Expanded text:
quare moreretur, et mortuus est: tu habes quare, et mori dedignaris? Dignare aequo animo pati per meritum tuum, quod ille pati dignatus est, ut te a sempiterna morte liberaret. Homo, et homo: sed ille, nonnisi homo; iste, Deus homo. Ille homo peccati, iste justitiae. Mortuus es in Adam, resurge in Christo: nam utrumque debetur tibi. Jam credidisti in Christum, reddes tamen quod debes de Adam. Sed non te in aeternum tenebit vinculum peccati; quia mortem tuam aeternam occidit mors temporalis Domini tui. Ipsa est gratia, fratres mei, ipsa est et veritas, quia promissa et exhibita. 14. Non erat ista in Veteri Testamento, quia Lex minabatur, non opitulabatur; jubebat, non sanabat; languorem ostendebat, non auferebat: sed illi praeparabat medico venturo cum gratia et veritate; tanquam ad aliquem quem curare vult medicus, mittat primo servum suum, ut ligatum illum inveniat. Sanus non erat, sanari nolebat, et ne sa
Abbreviated transcription (Latin):
rat Suꝑbiã eoꝵ uolens domare ds̃. dedit
traduce peccati & mortis: de adã natꝰ traxts
de illo nati st̃: de illo traxert̃ concupiscentĩa
O portebat ut nasceret᷑ aliꝰ homo: qui nullãti
cupiscentiam: Homo et homo: Homo ad me
hominẽ mors. & ꝑ quẽ hominẽ resurrection

Expanded text:
rat. Superbiam illorum volens domare Deus, dedit traduce peccati et mortis. De Adam natus, traxide illo nati sunt, de illo traxerunt concupiscentiam carnis. Oportebat ut nasceretur alius homo qui nullam traxit concupiscentiam. Homo, et homo: homo ad mortem, et homin
Abbreviated transcription (Latin):
susciꝑet grãm. misericordẽ patrẽ habebat: opus
et p̃miũ gr̃ȩ. iudicẽ iustũ Qui non dãpnauit
impiũ: dãpnabit fidelẽ: Et tam̃ sibene cogites:
ipse dedit fidẽ pͥmo. qua eũ ꝓ meruisti: Non
enĩ de tuo ꝓmeruisti : ut tͥ aliqͥd deberet᷑ Qd̃
gͦ p̃miũ in mortalitatis postea tribuet: dona
sua coronat non merita tua: Ergo fr̃s. om̃s de
plenitudine eiꝰ accepimꝰ : de plenitudine miscd̃iȩ
eiꝰ : de abundantia bonitatis eiꝰ accepimꝰ: Quid :
remissionẽ peccatoꝵ: ut uistificarem᷑ ex fide: Et
in suꝑ qͥd: & gr̃am ꝓ gra. id est ꝓhac gr̃a. in qua
no. quasi cui debebatur: Coronat aut̃ ds̃ in na¬

Expanded text:
m, misericordem patrem opus habebat: ut praemium gratiae, judicem justum. Qui non damnavit impium, damnabit fidelem? Et tamen si bene cogites, ipse dedit fidem primo, qua eum promeruisti: non enim de tuo promeruisti ut tibi aliquid deberetur. Quod ergo praemium immortalitatis postea tribuit, dona sua coronat, non merita tua. Ergo, fratres, omnes de plenitudine ejus accepimus: de plenitudine misericordiae ejus, de abundantia bonitatis ejus accepimus. Quid? Remissionem peccatorum, ut justificaremur ex fide. Et insuper quid? Et gratiam pro gratia; id est, pro hac gratia in qua iquid mihi assigno, quasi cui debeatur. Coronat autem in n
Abbreviated transcription (Latin):
minant᷑ om̃s qui illuminari posst̃: Ideo hoc seqͥtur:
Et de plenitudine eiꝰ nos om̃s accepimꝰ: Quid accepis¬
tis: & gr̃am ꝓ gr̃a: Sic enĩ habent u̾ba eugłica colla

Expanded text:
minantur omnes qui illuminari possunt. 8. Ideo hoc sequitur: minantur omnes qui illuminari possunt. 8. Ideo hoc sequitur: Et de plenitudine ejus nos omnes accepimus. Quid accepistis? Et gratiam pro gratia. Sic enim habent verba evangelica, col
Abbreviated transcription (Latin):
plenũ gr̃e & ueritatis: Ioħs testimoniũ ꝑhibet de
ipso. & clamat dicens: hic erat quẽ dixi: qͥ post
me uenit. ante me factus est. Post me uenit. et
p̃cessit me: Quid est ante me factꝰ est: p̃cessit
te te factus est. cũ post te uenit: qͥa pͥor me erat
rior te o ioħs: qͥd magnũ si pͥor te: beneꝰ quia tu
ili testimoniũ ꝑhibes: Audiamꝰ & ipsũ dicentẽ:
et ante abraham ego sũ: S & abraham in medio
genere bumano mortuuis est: Multi ante illum:
multi post illũ: dudi uocẽ patris ad filiũ: Ante
luciferũ genui te: Quia ante luciferũ genitꝰ est.
om̃s ipse illuminat: Dictus est enĩ quidã lucifer:
qui cecidit: Erat enĩ angłs: & factus est diabolus
Et dicit de illo scriptura: Lucifer qui mane oriebat᷑:
cecidit: Uñ lucifer : qͥa illuminatꝰ lucebat: Unde
aut̃ tenebrosus factꝰ: qͥa in ueritate non stetit E rggo
ille ante luciferũ: ante omnẽ illum inatũ: Si qͥdẽ
ante omnẽ illuminatũ sit necesse est: a quo illa¬

Expanded text:
s testimonium perhibet de ipso, et clamat dicens, Hic erat quem dixi, Qui post me venit, ante me factus est. Post me venit, et praecessit me. Quid est, ante me factus est? Praecessit te te factus est, cum post te venerit? Quia prior me erat. Prior te, o Joannes? Quid magnum, si prior te? Bene, quia tu iEt ante Abraham ego sum . Sed et Abraham in medio genere humano ortus est; multi ante illum, multi post illum: audi vocem Patris ad Filium, Ante luciferum genui te . Qui ante luciferum genitus est, omnes ipse illuminat. Dictus est enim quidam lucifer qui cecidit: erat enim angelus, et factus est diabolus; et dixit de illo Scriptura, Lucifer qui mane oriebatur, cecidit . Unde lucifer? Quia illuminatus lucebat. Unde autem tenebrosus factus? Quia in veritate non stetit . Ergo ille ante luciferum, ante omnem illuminatum: siquidem ante omnem illuminatum sit necesse est, a quo illu
Abbreviated transcription (Latin):
est & ab eis. a qͥbus crucifixus est: Ille qͥ app̃hen¬
sus. flagellatꝰ. colafizatus. sputis illitus: spmis
coronatꝰ. in cruce suspensus: mortuus: lancea
totus medicꝰ uulnerũ nr̃oꝵ: Crucifixus ille cui
in sultatũ est. quo pendente ꝑ secutores caput
agitabant & dicebant: si filiꝰ est descendat de dĩ¬
cruce. ipse est totus medicꝰ nr̃: ipse plane: Qua¬
re gͦ non ostendit in sultantib. quia ipse erat
filiꝰ dĩr Ut si se ꝑmisit in crucẽ leuari. saltem
cũ illi dicerent si filiꝰ dĩ est descendat de cruce.
tuc descenderet. & ostenderet eis uerũ se e̾e fili¬
um dĩ quẽ illi ausi st̃ irridere: Noluit. Qre no
luit : nũqͥd qͥa ñ potuit : potuit plane Qͥdẽ enĩ ãpliꝰ
de cruce descendere: an de sepulcro resurgere:
S ꝑ tulit in sultantes Nã crux non ad impoten¬
tiȩ docum̃tũ: s ad exẽplũ pacientiȩ suscepta ẽ
Ibi uulnera tua curauit: ubi sua diu ꝑ tulit:

Expanded text:
ixus est. Ille qui apprehensus, colaphizatus, flagellatus, sputis illitus, spinis coronatus, in cruce suspensus, mortuus, lancea totus medicus vulnerum nostrorum, crucifixus ille cui insultatum est, quo pendente persecutores caput agitabant, et dicebant, Si filius Dei est, descendat de cruce : ipse est totus medicus noster, ipse plane. Quare ergo non ostFilius Dei, ut si se permiserit in cruce levari, saltem cum illi dixerunt: Si Filius Dei est, descendat de cruce, tunc descenderet, et ostenderet eis verum se esse Filium Dei, quem illi ansi sunt irridere? Noluit. Qluit? numquid quia non potuit? Potuit plane. Quid est enim amplius, de cruce descendere, an de sepulcro resurgere? Sed pertulit insultantes: nam crux non ad potentiae documentum, sed ad exemplum patientiae suscepta est. Ibi vulnera tua curavit, ubi sua diu pertulit:
Abbreviated transcription (Latin):
optionẽ filioꝵ reciperemꝰ: Ecce ad hoc uenit axp̃c:
ut eos qui sub lege erant recdimeret: ut iã non si¬
mus sub lege s sub gr̃a: Quis gͦ dedit legem:
ille dedit legẽ: qui dedit & grãm S legẽ ꝑ ser¬
uũ misit: cũ grã ipse descendit: Et unde facti
erant homines sub lege: Non implersdo legem
Qui enĩ legẽ ĩplet: non est sub lege. s cũ lege
Qui aut̃ sub lege est non subleuat᷑. s p̃mit᷑ lege:
Om̃s itaq homines sub lege constitutos. reos facit
lex.: & ad hoc illis suꝑ caput est. ut ostendat
peccata. non tollat: Lex gͦ ubet: dator legis
miseret᷑. in eo qđ lex iubet: Conantes homines
uiribus suis implere qđ a lege p̃ceptũ est ipsa
sua temeraria & p̃cipiti p̃sũptione. ceciderunt:
& non cũ lege s sub lege facti rei st̃ Et qm̃ suis ui¬
rib im plere non poterant legẽ. facti rei sub lege:
implorauert liberatoris auxiliũ: &e reatus legis fec̃
egritudinẽ suꝑb E gritudo suꝑboꝵ: facta est

Expanded text:
optionem filiorum reciperemus . Ecce ad hoc venit Christus, ut eos qui sub Lege erant redimeret: ut jam non simus sub Lege, sed sub Gratia. Quis ergo dedit Legem? Ille dedit Legem, qui dedit et Gratiam: sed Legem per servum misit, cum Gratia ipse descendit. Et unde facti erant homines sub Lege? Non implendo Legem. Qui enim legem impiet, non est sub lege, sed cum lege: qui autem sub lege est, non sublevatur, sed premitur lege. Omnes itaque homines sub Lege constitutos, reos facit Lex; et ad hoc illis super caput est, ut ostendat peccata, non tollat. Lex ergo jubet, dator legis miseretur in eo quod jubet lex. Conantes homines implere viribus suis quod a lege praeceptum est, ipsa sua temeraria et praecipiti praesumptione ceciderunt; et non sunt cum lege, sed sub lege facti sunt rei: et quoniam suis viribus implere non poterant legem, facti rei sub lege, imploraverunt liberatoris auxilium; et reatus legis fecit aegritudinem superbis. Aegritudo superborum, facta est
Abbreviated transcription (Latin):
Quia gͦ non uidebat᷑ lux hominũ. id est ls
tiũ: opus erat ut homo diceret de luei
moniũ: non quidẽ tenebro sus. s ian
natus: Nec tam̃ qͥa illuminatꝰ. ideo iplil
ut testimoniũ ꝑhiberet de lumine:
erat ille lux Etquȩ erat lux: E rat ls
quȩ inltiminat omnẽ hominẽ uenientẽ in hunc
mundũ Et ubi erat ista: in hoc mundo erat: Et
qͦmͦ in hoc mundo erat: Nũqͥd sic ut ista lux
solis. lunȩ lucernarũ. sic & istalux in mundo est:
Non. qͥa mundus ꝑ eũ factus est: & mundus eũ ñ
cognouit: Hoc est lux intenebͣis lucet: & tenebre
eam non cõp̃henderunt Mundus enĩ tenebrȩ:
qͥa dilectores mundi mundus Non enĩ creatura.

Expanded text:
Quia ergo non videbatur lux hominum, id est lux mentium, opus erat ut homo diceret de luce testimonium, non quidem tenebrosus, sed jam illuminatus. Nec tamen quia illuminatus, idco ipsa lux; sed ut testimonium perhiberet de lumine. Nam non erat ille lux. Et quae erat lux? Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et ubi erat ista? In hoc mundo erat. Et quomodo in hoc mundo erat? numquid sicut ista lux solis, lunae, lucernarum, sic et ista lux in mundo est? Non. Quia mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit: hoc est, lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Mundus enim tenebrae; quia dilectores mundi, mundus.
Abbreviated transcription (Latin):
estote gͦ in tenti: ut & quantũ cupio donet ds̃
& qͣntũ cupitis audiatis Reliquũ enĩ erit: ut
si sem̃ qđ spargit᷑ in cordib ur̃is non abstulerint
aues nec spine p̃focauerint. nec estus exusserit:
accedente pluuia cohortationũ cotidianarũ Et
cogitationib bonis ur̃is qͥbus hoc agit᷑ in corde
qđ agit᷑ in agro rastris. ut gleba frangat᷑ ꝙ sem̃
oꝑiat᷑. & germinare possit: afferatis fructũ ad
quẽ gaudeat & letet᷑ agricola: Si aut̃ ꝓ semine
bono & ꝓ pluuia bona non fructũ s spinas at tu¬
lerimꝰ: nec sem̃ accusabit᷑. nec plu̾a erit in crimmi¬
Huiꝰ signũ in fronte gestamꝰ: de quo non erubescimꝰ
si & in corde gestemꝰ: Signũ eiꝰ: est humiltas eiꝰ:
ꝑstellã eũ magi cognouerunt: & erat hoc signũ
de dnõ datũ. cȩleste atq p̃clarũ Noluit. stellã
ẽẽ in fronte fideliũ signũ suũ: s crucẽ suam
Unde humiliatus: inde glorificatꝰ: Inde erexit

Expanded text:
estote ergo intenti, ut et quantum capio, donet Deus, et quantum capitis, audiatis. Reliquum enim erit, ut si semen quod spargitur in cordibus vestris, non abstulerint aves, nec spinae praefocaverint, nec aestus exusserit, accedente pluvia cohortationum quotidianarum, et cogitationibus vestris bonis quibus hoc agitur in corde, quod agitur in agro rastris, ut gleba frangatur, et semen operiatur et germinare possit: ut afferatis fructum, ad quem gaudeat et laetetur agricola . Si autem pro semine bono et pro pluvia bona, non fructum, sed spinas attulerimus; nec semen accusabitur, nec pluvia erit in crimiHujus signum in fronte gestamus: de quo non erubescimus, si et in corde gestemus. Signum ejus est humilitas ejus. Per stellam eum Magi cognoverunt ; et erat hoc signum de Domino datum, coeleste atque praeclarum: noluit stellam esse in fronte fidelium signum suum, sed crucem suam. Unde humiliatus, inde glorificatus: inde erexit
Abbreviated transcription (Latin):
U ita gͦ in illo erat: qł factũ est Et qualis
habet uitã suã: quã cũ a miserit mors el
ris Talis gͦ erat illa uitas slon: Si ut
lux hominũ: Nũqͥd lux peccorũ:¬
lux & hominũ. & pecoꝵ est: Est quedãlua
bninũ: Unde distant homines a pecorib
nis pauoinis: Uñ gͦ melior es: ex imagus
Ubi imago dĩ: in mente: in intellectu: Siq
Lux mentiũ supra mentes est. & excedit

Expanded text:
 in illo erat, quod factum est. Et qualis habet vitam suam; quam cum amiserit, mors est corporis: talis ergo erat illa vita? Non: sed vita erat lux hominum. Numquid lux pecorulux et hominum et pecorum est. Est quaedam lux hominum: unde distant homines a pecoribusnis pavonis? Unde ergo melior es? Ex imagine Dei. Ubi imago Dei? In mente, in intellectu. Si eLux mentium supra mentes est, et excedit
Abbreviated transcription (Latin):
donata non reddita: Si debebat᷑. merces reddita ẽ
non grã donata: Si aut̃ uere debebat᷑: bonus fui¬
sti: Si aut̃ ut uerũ est malus fuisti. credidisti aut̃ in
eũ qui iustificat impiũ: Quid est iustificat ĩ piũ.
ex impio facit piũ: cogita qͥd tͥ ꝑ legẽ ĩ minere de¬
bebat: & qͥd ꝑ grãm consecutꝰ sis: Consecutꝰ autt̃ istã
gr̃am fidei: eris iustus ex fide: iustus enĩ ex fide
uiuit: & ꝓmereris dm̃ uiuendo ex fide: cũ ꝓ meru¬
eris dm̃ uiuendo ex fide: accipis p̃miũ. in morta¬
litatẽ & uitã et̃nã & illa gr̃a est: Nã ꝓ quo merito
accipies uitã ȩt̃nam: ꝓ gr̃ã: Si enĩ fides gr̃ã est. &
uita et̾na quasi merces est fidei. uidet᷑ quidẽ ds̃
uitã ȩt̾nã tanqͣm debitã reddere cui debitã: fideli:
sio gr̃ȩ. quȩ est in paulo: Qui pͥus fui blasphemꝰ.
& ꝑ secutor. & in iuriosus: s miscłiã inqͥt consecu¬

Expanded text:
data? Donata, non reddita. Si debebatur, merces reddita est, data? Donata, non reddita. Si debebatur, merces reddita est, non gratia donata; si autem vere debebatur, bonus fuisti: si autem, ut verum est, malus fuisti, credidisti autem in eum qui justificat impium Quid est, qui justificat impium? Ex impio facit pium; cogita quid per legem tibi imminere debebat, et quid per gratiam consecutus sis. Consecutus autem istam gratiam fidei, eris justus ex fide Justus enim ex fide vivit ; et promereberis Deum vivendo ex fide: cum promerueris Deum vivendo ex fide, accipies praemium immortalitatem, et vitam aeternam. Et illa gratia est. Nam pro quo merito accipis vitam aeternam? Pro gratia. Si enim fides gratia est, et vita aeterna quasi merces est fidei: videtur quidem Deus vitam aeternam tanquam debitam reddere Cui debitam? Fideli, sio gratiae quae est in Paulo? Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus: sed misericordiam, inquit, consecu
Abbreviated transcription (Latin):
accepimꝰ: fidem: In fide enĩ ambulantes. in gr̃ã
ãbulamꝰ: Unde enĩ meruimꝰ hoc: qͥbus nr̃is pͣ¬
cedentib meritis: Non se qͥsq cũ palpet rede¬
at in conscientiã suã: querat latebras cogitatio¬
nũ suarũ: redeat ad seriem factori suors non at¬
tendat qͥ sit. si iam aliqͥd est: s qͥd fuerit. ut e̾et
aliqͥd: & in ueniet non se dignũ fuisse nͥ sup¬
plicio: Si gͦ supplicio dignus fuisti. & uenit ille
qui non peccata puniret. s peccata donaret: gr̃a
tͥ data est. non mertes redita Unde uocat᷑ gr̃ã:
quia gratis datur: Non enĩ p̃cedentib meritis
emisti: qđ accepisti: hanc enĩ accepit grãm pͥ¬
mam peccator: ut eiꝰ peccata dimiterent᷑ Quid
serat. non solũ grãm dedit: s & ueritatẽ. Quo¬
mͦ exhibita est ueritas: quia factũ est qđ ꝓmis
terent᷑: ex eo quia tantũ donũ in digni accepimus.
gr̃a uocat᷑: Quid est gr̃a : gratis data: Quid ẽ gr̃as

Expanded text:
accepimus? Fidem. In fide ambulantes, in gratia ambulamus. Unde enim hoc meruimus? quibus nostris praecedentibus meritis? Non se quisque compalpet, redeat in conscientiam suam, quaerat latebras cogitationum suarum, redeat ad seriem factorum suorum: non attendat quid sit, si jam aliquid est; sed quid fuerit, ut esset aliquid; inveniet non se dignum fuisse nisi supplicio. Si ergo supplicio dignus fuisti, et venit ille qui non peccata puniret, sed peccata donaret; gratia tibi data est, non merces reddita. Unde vocatur gratia? Quia gratis datur. Non enim praecedentibus meritis emisti quod accepisti. Hanc ergo accepit gratiam primam peccator, ut ejus peccata dimitterentur. Quid serat; non solum gratiam dedit, sed et veritatem. Quomodo exhibita est veritas? Quia factum est quod proterentur, ex eo quia tantum donum indigni accepimus, gratia vocatur. Quid est gratia? gratis data. Quid est gratis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ dnĩnsuũ: Testimoniũ deerunt uenti: ad eiꝰ
iussũ quieuert̃: t estimoniũ dedit t̾ra: illo cru¬
cifixo contremuit. Si omĩa ista testimoniũ dede¬
runt: qͦmͦ eũ mundus non agnouit. nͥ qͥa mun¬
dus dilectores st̃ mundi. corde habitantes mun¬
dũ : & malus mundus. qͥa mali habitatores mun¬
di: sic̃ mala domꝰ non parietes. s in habitantes
n ꝓͥa uenit: id est insuauenit: & sui eũ non re¬
cepert̃: Quȩ gͦ spes est. nͥ qͥa qͦtqt receperunt eũ.
dedit eis potestatẽ filios dĩ fieri: Si filii st̃. nascun¬
tur: Si nascunt᷑ : qͦmͦ nascunt᷑: Non ex carne. non
ex sanguinib: non ex uoluntate carnis. non ex
uoluntate uiri: s ex dõ nati st̃ Gaudeant gͦ quia
ex dõ nati st̃. & p̃sumant se ꝑtinere ad dm̃ acci¬
piant docum̃tũ: qͥa ex dõ nati st̃ Et u̾bũ caro
factaĩ est: & habitauit ĩ nob̾ Si c̾bũ non erubuit
nasci de homine: homines erubescunt nasci de

Expanded text:
tem Dominum ; testimonium dederunt venti, ad ejus jussum quieverunt ; testimonium dedit terra, illo crucifixo contremuit : si omnia ista testimonium dederunt, quomodo mundus eum non cognovit, nisi quia mundus dilectores mundi, corde habitantes mundum? Et malus mundus, quia mali habitatores mundi: sicut mala domus, non parietes, sed inhabitantes. 6. In propria venit, id est, in sua venit: et sui eum non receperunt. Quae ergo spes est, nisi quia quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri? Si filii fiunt, nascuntur: si nascuntur, quomodo nascuntur? Non ex carne, non ex sanguinibus, non ex voluntate carnis, non ex voluntate viri; sed ex Deo nati sunt. Gaudeant ergo, quia ex Deo nati sunt; praesumant se pertinere ad Deum; accipiant documentum, quia ex Deo nati sunt: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Si Verbum non erubuit nasci de homine, erubescunt homines nasci de
Abbreviated transcription (Latin):
nili diceret de abrabam: & eẽt occasio facien
ħ ał cogtabant: Pater nr̃ abraham ẽ Audia¬
qus quom̃ eis responderit dñs: cũ illoꝵ. dãp¬
ione laudans abraham: dicit eis ibus: Si
abraibȩ estis: oꝑa abrabȩ facite: Nunc
ut queritis me int̾ficere hominẽ qui ueri¬
at̃ uos̃ locutus sũ: quã audiui adõ Hoc
ihuham ñ fecit: Ecce ille laudatus: isti
upnati dbrahã ñ erat homicida Non di
oiquit. ego dñs sũ abrahȩ: qđ si dicerem
iñi dicerẽ: Nam dixit alio loco: Ante abra¬
um go sũ: Tunc eũ illi lapidare uoluer̃.
qoi dxit hoc: Interim qđ uidetis qđ aspici¬
is qs i solũ putatis: homo sũ: Hominẽ
iunt̃ uob̃ qđ audiuit adõ. quare uultis
auilere: Quia ñ estis filii abrahe Et tam̃¬
suꝑꝰ at: scio qͥa filii abrahȩ estis: Non ne-
git eoꝵ originẽ: s facta condempnat: Ca
noꝓ ex illo erat: s uita non erat: Nos¬

Expanded text:
male diceret de Abraham, et esset occasio faciendi male diceret de Abraham, et esset occasio faciendi quod cogitabant. Pater noster Abraham est. « Audiamus, quomodo eis respondit Dominus, cum illorum damnatione laudans Abraham. Dicit eis Jesus: Si filii Abrahae estis, opera Abrahae facite. Nunc autem quaeritis me interficere, hominem qui veritatem vobis locutus sum, quam audivi a Deo: hoc Abraham non fecit. Ecce ille laudatus, isti damnati. Abraham non erat homicida. Non dico, inquit, ego Dominus sum Abrahae: quod si dicerem, verum dicerem. Nam dixit alio loco, Ante Abraham ego sum : et tunc eum illi lapidare voluerunt. Non dixit hoc: Interim quod videtis, quod aspicitis, quod me solum putatis, homo sum. Hominem dicentem vobis quod audivit a Deo, quare vultis occidere, nisi quia non estis filii Abrahae? Et tamsuperius ait: « Scio quia filii Abrahae estis, » non negat nunc eorum originem, sed facta condemnat. Caro eorum ex illo erat, sed vita non erat.
Abbreviated transcription (Latin):
me occidere: Hoc apud abraham nũqͣ ubs¬
Dñs aut̃ patrẽ dm̃ uult intelligi cũ dicti ꝙ
uidi apud patrẽ meũ loquor: Ueritati us
ueritatẽ loquor: qͥa ueritas sum: Si eñ ds
ueritatẽ loquit᷑ quã uidit apud par̃e s
uidit. se loquit᷑ : qͥa ipse est ueritas paris
quã uidit apud patrẽ: Ipse est eñuerlũ
qd uerbũ erat apud dm̃: Isti gͦ miũ qd s¬
ciunt qđ dñs ob uirgat & corripit. ubi iusi
A pud patrẽ sur̃ Cũ audierimus in conlaper¬
tibus aꝑtius dictũ quis eẽt eors pater. tis
intelligimꝰ qualia uiderint apuid talem pl¬
trẽ Ad huc enĩ non nominat: Patr̃e p bs¬
paulo sciꝑiꝰ abraham cõmemorauit: ẜca
nis origine. non utte similitudine: Sicdis¬
est alterũ patrẽ illoꝵ: qui nec genut iꝰ
nec creauit ut homines eẽnt: s tam̃ sl
erant eiꝰ inquantũ mali erant : ñuf
es contia abrabam: Aut si aliqus pt̃
maecsit repbendere abraham. s talis erat abra

Expanded text:
me occidere. Hoc apud Abraham nunqume occidere. Hoc apud Abraham nunqueum vult intelligi cum dicit, Quae vidi apud Patrem meum, loquor. Veritatem vidi, veritatem loquor, quia Veritas sum. Si enim Dominus veritatem loquitur quam vidit apud Patrem; se vidit, se loquitur: quia ipse est Veritas Patris, quam vidit apud Patrem; ipse est enim Verbum, quod Verbum erat apud Dfaciunt, quod Dominus objurgat et corripit, ubi viderunt? Apud Patrem suum. Cum audierimus in consequentibus apertius dictum quis sit eorum pater, tunc intelligemus qualia viderint apud talem patrem: adhuc enim non nominat patrem  Abraham commemoravit, sed carnis origine, non vitae similitudine: dicturus alterum patrem illorum, qui nec genuit eos, nec creavit, ut homines essent; sed tamen filii erant ejus, in quantum mali erant, non in es contra Abraham? aut si aliquod potaudebat reprehendere Abraham, sed talis erat Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit gͦ eis iħs: Si as̃ pater ur̃ eẽt: diligere¬
tis utiq me Ego enĩ ex dõ ꝓcessi & ueni.
neq enĩ a meipso ueni. s ille me misit: Dicitis
qd solet dicere Non ameipso ueni: s ille
me misit: A deo ꝓcessi : & ueni: Mementote
quid soleamꝰ dicere Ab illo uenit: & a quo
uenit cũ. illo uenit: Xp̃i gͦ missio: in carna¬
tio: Quod uͦ de dõ ꝓcessit uerbũ: eterna ꝓ¬
cessio est: Non habet tempꝰ ꝑ quẽ factum
est tempus: Nemo dicat in corde suo An
non transiens: ds̃ non sonus. ꝑ qđ factũ
est celũ & terra: ñ qđ preterit cũ his quȩ
facta st̃ suꝑ t̾ram: Ergo ab illo ꝓcessit ut
as̃. ut equalis. ut filius unicus. ut uerbũ
patris : & uenit ad nos : quia uerbũ caro
factũ est ut habitaret in nob̃ Ad uentus
eiꝰ humanitas eiꝰ: mansio eiꝰ. diuinitas eiꝰ:
Diuinitas eiꝰ quo imus: humanitas eiꝰ qua
imus Nisi nob̾ fieret qua iremtis: nũꝗͣ

Expanded text:
Dixit ergo eis Jesus: Si Deus pater vester esset, diligereDixit ergo eis Jesus: Si Deus pater vester esset, diligeretis utique me: ego Neque enim a meipso veni, sed ille me misit. Dicitis us solet dicere: Non a meipso veni, sed ilme misit, a Deo processi et veni. Mementote quid soleamus dicere, Ab illo venit; et a quo venit, cum illo venit. Christi ergo missio, est incarnatio. Quod vero de Deo processit Verbum, aeterna processio est: non habet tempus, per quem factum est tempus. Nemo dicat in corde suo: Antnon transiens; Deus, non sonus; per quem factum est coelum et terra, non quod praeteriit cum iis quae facta sunt super terram. Ergo ab illo processit ut Deus, ut aequalis, ut Filius unicus, ut Verbum Patris: et venit ad nos, quia Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis . Adventus ejus, humanitas ejus: mansio ejus, divinitas ejus: divinitas ejus quo imus, humanitas ejus qua imus. Nisi nobis fieret qua iremus, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ institutione: & qr consuetudo scriptu¬
rarũ ẽ quas legebant. fornicationẽ sp̃aliter
appellare. cũ diis multis & falsis. anima tan¬
quã ꝓstititta subicitur.: ad hoc responderunt:
Dixerunt itaq ei: Nos ex fornicatione ñ sumꝰ
nati: unũ patrẽ habemꝰ dm̃: Iam uiluit¬
abraham: Repulsi st̃ enĩ quomͦ repelli de¬
buerunt ore ueridico: qͥa erat talis abrahã
cuiꝰ facta ñ imitabant᷑. & de illiꝰ genere gła¬
bant᷑ Et mutauer̃t responsionẽ: credo di¬
centes apud se ipsos: Quocienscũq nominaue¬
rimꝰ abrahã dicturus est nob̃ Quare non
imitamini eũ de cuiꝰ genere głaminis Nos
scm. iustũ. innocentẽ. tantũ uirũ imitari non
possumꝰ : dm̃ dicamꝰ patrẽ nr̃m : uideamꝰ qͥ
nob̾ dicturꝰ est: Pror sus falsitas inuenit qđ
deret: Audiamꝰ quid dicant: audiamꝰ quid
audiant: Unũ inqͥuint patrẽ habemꝰ dm̃:

Expanded text:
vitae institutione. Et quia consuetudo Scriptuvitae institutione. Et quia consuetudo Scripturarum est, quas legebant, fornicationem spiritualiter appellare, cum diis multis et falsis anima tanquam prostituta subjicitur, ad hoc responderunt: Dixerunt itaque ei, Nos ex fornicatione non sumus nati, unum patrem habemus Deum. Jam Abraham, repulsi sunt eum, quomodo repelli voluerunt, ore veridico, quia erat talis Abraham, cujus factum non imitabantur, et de illius genere gloriabantur, et mutaverunt responsionem, credo, dicentes apud seipsos: Quotiescunque nominaverimus Abraham, dicturus est nobis: Quare non imitamini eum, de cujus genere gloriamini? Nos sanctum, justum, innocentem tantum virum imitari non possumus: Deum dicamus patrem nostrum, videamus quid nobis dicturus est. 8. Prorsus falsitas invenit quoderet? Audiamus quid dicant, audiamus quid audiant: Unum, inquiunt, patrem habemus Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
met ipsos patrẽ habemꝰ abraham: Potens ẽ
enĩ ds̃ de lapidibus istis suscitare filios abrahe:
Si fructꝰ dignos penitentiȩ ñ feceritis: nolite
uob̾ de illa stẏrpe blandiri: Potens ẽ ds̃ &
uoᷤᷤ dãpnare.:⁊ abrahã filis ñ fraudare Habet enĩ: iũi
excitet filiõ ubrahe: fient filii: qͥ sidẽ suerint imitati.
Potens ẽ ds̃: de lapidib istiᷤ suscitare filios abrahe
Nos sumꝰ: in parentib nr̃is lapides eramꝰ: qn
fecit abrahȩ: Quid se gͦ extollit inanis & ua¬
na iactatio: filii abrahe sumꝰ dicere iã desi¬
nant: Audierunt: qđ audire debuerunt:
Si filii abrahȩ estis: factis ꝓbate ñ uerbis: Que¬
ritis me occidere hominẽ interĩ: ñ dico fili
tis offendere Hoc gͦ abraham ñ fecit: Uos
facitis oꝑa patris ur̃i Et ad huc non dicit:
quis est iste pat̾ eoꝵ: Modo illi quid respon¬
derunt: Ceperunt enĩ ut cũq cognoscere:
non de carnis generatione loqui dm̃. s de

Expanded text:
m: potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Si fructus dignos poenitentiae non feceritis, nolite vobis de illa stirpe blandiri: potens est Deus et vos damnare, et Abraham filiis non fraudare. Habet enim unde excitet filios Abrahae; fient filii qui fidem fuerint imitati: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Nos sumus: in parentibus nostris lapides eramus, quando fecit Abrahae. 6. Quid se ergo extollit inanis et vana jactatio? Filii Abrahae gloriari jam desinant: audierunt quod audire debuerunt, Si filii Abrahae estis, factis probate, non verbis. Quaeritis me occidere hominem: interim non dico Filiumtis offendere. Hoc ergo Abraham non fecit. Vos facitis opera patris vestri. Et adhuc non dicit quis est iste pater eorum. 7. Modo illi quid responderunt. Coeperunt enim utcumque cognoscere, non de carnis generatione Dominum loqui, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
Agnoscimꝰ. Occidit adã:⁊ inuitate ñ stetit: agnoscimꝰ.
Qa de uitate lapsu ẽ. qr ui̾tas ñ est in eo: uerũ est
Recedendo aueritate: non habet ueritatẽ:
Cũ loquit᷑ mendatiũ de ꝓpriis loquitur:
ñ aliunde accipit unde loquat᷑ Cũ loqͥ¬
tur menclaciũ de ꝓpriis loquit᷑. qͥa men¬
dax est & pater eiꝰ Et mendax est: & pa¬
ter mendacii: Nam tu forte mendax es. qͥ a
mendatiũ loqueris: s non es pater eius:
Si enĩ qđ dicis. adiabolo accepisti. & diabo¬
lo credidisti: mendax es: pater mendacii
non es: Ille uͦ qͥa ñ aliunde accepit men¬
daciũ. quo mendatio tanquã ueneno ser¬
pens hominẽ occideret: pat̾ est mendcii:
sic̃ ds̃ est pater ueritatis Recedite apatre
mendacii: currite ad patrẽ ueritatis Am¬
plectimini ueritatẽ: ut accipiatis lib̾tatẽ
Illi gͦ iudei apud patrẽ suũ uiderant: qđ
loquebant᷑: Quid nͥ mendaciũ: Dñs aut̃

Expanded text:
Agnoscimus, occidit Adam. Et in veritate non stetit. Agnoscimus, Agnoscimus, occidit Adam. Et in veritate non stetit. Agnoscimus, quia de veritate lapsus est. Quia veritas non est in eo. Verum est; recedendo a veritate non habet veritatem. Cum loquitur mendacium, de propriis loquitur. Non aliunde accipit unde loquatur. Cum loquitur mendacium, de propriis loquitur; quia mendax est, et pater ejus. Et mendax est, et pater mendacii. Nam tu forte mendax es, quia mendacium loqueris: sed non es pater ejus. Si enim quod dicis a diabolo accepisti, et diabolo credidisti; mendax es, pater mendacii non es: ille vero quia non aliunde accepit mendacium, quo mendacio tanquam veneno serpens hominem occideret, pater est mendacii; sicut Deus Pater est veritatis. Recedite a patre mendacii, currite ad Patrem veritatis; amplectimini veritatem, ut accipiatis libertatem. 14. Illi ergo Judaei apud patrem suum viderunt quod loquebantur: quid, nisi mendacium? Dominus autem
Abbreviated transcription (Latin):
cida erat abinitio: & ueritate non stetit.
qͥa ueritas ñ est in eo Cũ loquit᷑ mendati¬
um de ꝓpriis loquit᷑: qͥa mendax ẽ & pater
eius. Audi. intellige: Non te longe mit¬
to: in ipsis uerbis intellige Diabolum dñs
dycit patrẽ mendacii Quid est hoc : Au¬
di quid sit: Replica mͦ ipsa uerba: & in¬
tellige: Non enĩ omĩs qui mentit᷑: pater
mendatii sui est: Si enĩ ab illo mendaci¬
um accepisti. & dixisti: tu quidem menti¬
tus es ꝓferendo mendatiũ: s pat̾ men¬
dacii non es. qͥa ab altero accepisti men¬
daciũ Diabolus aut̃ a seipso mendax
fuit: mendaciũ suũ ipse genuit: ane¬
mine audiuit: Quomͦ genuit ds̃ pater
filiũ ueritatẽ: sic diabolus lapsus. genu¬
it quasi filium mendaciũ: His auditis:¬
replica nunc & recole uerba dñi mens catho¬
lica Quid audieris auerte: quid dicat
attende: Ille qͥs: diabolũ. homicida erat abinitio.

Expanded text:
cida erat ab initio, et in veritate non stetit; cida erat ab initio, et in veritate non stetit; quia veritas non est in eo: cum loquitur mendacium, de propriis loquitur; quia mendax est, et pater ejus. 13. Audi, intellige; non te longe mitto, in ipsis verbis intellige. Diabolum Dominus dixit patrem mendacii. Quid est hoc? Audi quid sit, replica modo ipsa verba, et intellige. Non omnis enim qui mentitur, pater mendacii sui est. Si enim ab alio mendacium accepisti, et dixisti; tu quidem mentitus es proferendo mendacium: sed pater mendacii ipsius non es, quia ab altero accepisti mendacium. Diabolus autem a seipso mendax fuit; mendacium suum ipse genuit, a nemine audivit. Quomodo Deus Pater genuit Filium veritatem; sic diabolus lapsus genuit quasi filium mendacium. His auditis,replica nunc et recole verba Domini: mens catholica, quid audieris adverte, quid dicat attende. Ille: quis? Diabolus - homicida erat ab initio.
Abbreviated transcription (Latin):
stertit: qͥa ueritas non est in eo: Eũ loqͥt᷑
mendaciũ. exppriis loquitur: qͥa mendax
est & pater ei. Quid est hoc. audistis.
uerba eugłii uitenti accepistis: Ecce repe¬
to: ut agnoscatis quid exigatis: De diabolo
ci debiterunt: Ille homicida erat ab ini¬
tio: Uerũ ẽ: nã primũ hominẽ occidit:
Et inueritate non stetit: qͣa de ueritate lap¬
sus est: Cũ loquit᷑ mendatiũ utiq ipse
diabolus. de ꝓpriis loquit᷑. qͥa mendax ẽ¬
& pater eiꝰ: In his uerbis quidã patrẽ dia¬
bolũ habere putauert̃: & quesiuerunt quis
eẽt diaboli pater: Hic uͦ detestabił error ma¬
nicheor inuenit ad huc: quȩ deciꝑet imꝑi¬
tos: Solent enĩ dicere: Puta diabolus an¬
głs fuit: & lapsus ẽ: Ab illo cepit peccatũ.
sic̃ dicitis Pat̾ eiꝰ quis erat: Nos contra
Quis enĩ nr̃m aliquando dixit diabolũ habe¬
re patrẽ: Et illi contra: Dñs dicit. eugłm
loquit᷑ Dñs de diabolo dicens. ait: Ille homi¬

Expanded text:
a veritas non est in eo. Cum loquitur mendacium, ex propriis loquitur, quia mendax est, et pater ejus. Quid est hoc? Audistis verba Evangelii, intenti accepistis. Ecce repeto, ut agnoscatis quid exigatis. De diabolo mino meruerunt. Ille homicida erat ab initio, verum est: nam primum hominem occidit. Et in veritate non stetit, quia de veritate lapsus est. Cum loquitur mendacium, utique ipse diabolus de proprio loquitur. Mendaciuet pater ejus. In his verbis quidam patrem diabolum habere putaverunt, et quaesierunt quis esset diaboli pater. Hic vero detestabilis error Manichaeorum invenit adhuc qua deciperet imperitos. Solent enim dicere: Puta diabolus angelus fuit, et lapsus est; ab illo coepit peccatum, sicut dicitis: Pater ejus quis erat? Nos contra: Quis enim nostrum aliquando dixit diabolum habere patrem? Et illi contra: Dominus dicit, Evangelium loquitur, de diabolo dicens, ait, Ille homi
Abbreviated transcription (Latin):
uim. Piabolus enĩ cũ iniuderet homi¬
u scrpente indiitus loquittus ẽ mulie¬
. & de muliere uenenauit & uirum:
Intiu st̃ diabolũ audiendo: quẽ ñ au¬
issent. si dm̃ audire uoluissent. Posi¬
iseñ homo int̾ eũ qui creauit. & eũ
qͥlapsus est: obtemꝑare debutt creatori.
ĩ decptori: Ergo ille homicila erat
ibintio Uidete genus homicidii fr̃s:
homicida dicit᷑ diabolus: Non gladio ar¬
matus. ñ ferro accinctus. ad hominẽ ue¬
nt: uerbũ malũ seminauit & occidit:
Nligͦ putare te non ẽẽ homicidã: quan-
afi tuo mala ꝑsuades: Si fr̃i tuo ma
upsuades: occidis: Et ut scias qͥa occi¬
ds: audi psalmũ: filii hominũ den
uloꝵ arma & sagitte : & lingua eorũ
nusera acuta Uos gͦ desideria patris
p̃fiere uultis: Ideo seuitis in carnẽ:
bion potestis in mentẽ: Ille homicida
at ab initio: utiq in pͥtno homine Ex
ilt homicida: E quo potuit fieri
iun:ex quo factus est homo. N on
posset occidi homo: nisi priꝰ fieret

Expanded text:
t homini, serpente indutus locutus est mulieri, et de muliere venenavit et virum. Mortui sunt diabolum audiendo , quem non audissent, si Dominum audire voluissent: positus enim homo inter eum qui creavit, et eum qui lapsus est, obtemperare debuit Creatori, non deceptori. Ergo ille homicida erat ab initio. Videte genus homicidii, fratres. Homicida dicitur diabolus, non gladio armatus, non ferro accinctus; ad hominem venit, verbum malum seminavit, et occidit. Noli ergo putare te non esse homicidam, quando fratri tuo mala persuades: si fratri tuo mala persuades, occidis. Et ut scias quia occidis, audi Psalmum: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Vos ergo desideria patris vestri facere vultis, ideo saevitis in carnem, quia non potestis in mentem. Ille homicida erat ab initio; utique in primo homine. Ex illo, ille homicida, ex quo potuit fieri dium, ex quo factus est homo. Non enim posset occidi homo, nisi prius fieret
Abbreviated transcription (Latin):
faber si scanmũ fecit: lignũ ipse ñ os¬
qd fecit: & omĩa que fecit ñ habut ira
faceret: & tam̃ fecit: Facta st̃ enĩ qͥulut
facta st̃ qͥa dixit: s facta factori ũari
ñ possunt. Queris qͥd cõparesflũ im
cũ agnosce Unde gͦ uidei filii duabll.
Imitando ñ nascendo Audite scrptut
sc̃ȩ confuetudinẽ: ꝓpħa dicit ad ipsosu¬
deos Pater tuus amorreus: & mat ul
cethea. Amorrei gens erat quedã: anl¬
udei originẽ non ducebant: Ceche.
illoꝵ: inuenerunt sibi parentes ñ dis
bus nafcerent᷑: s quoꝵ mores sectau
parit̃ dampnarentur: Queritis al
tasse: unde ipse diabolus: Inde uaqs
obidientia psttert: ille mobediads s
sipbiendo. lapsus est angłs: & factus ẽ
qubilis s modo audite quid dicat dñs.
us uiqͥt apatre diabolo estis: & desideria
pa isat s ficere uultis. Ecce unde fili eiꝰ:
si tilia desideratis. ñ qͥa de illo nati estis:

Expanded text:
tamen faber si scamnum fecit, lignum ipse notamen faber si scamnum fecit, lignum ipse noquod fecit: omnia quae fecit non habuit unde faceret, et tamen fecit. Facta sunt enim quia voluit, facta sunt quia dixit: sed facta factori comparari non possunt. Quaeris quod compares, Filium unicum agnosce. Unde ergo Judaei filii diaboli? Imitando, non nascendo. Audite Scripturae sanctae consuetudinem. Propheta dicit ad ipsos Judaeos: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea . Amorrhaei gens erat quaedam, unde originem Judaei non ducebant: Cethaeiillorum; invenerunt sibi parentes, non de quibus nascerentur, sed quorum mores sectando pariter damnarentur. Quaeritis autem fortasse, unde ipse diaobedientia perstiterunt, ille inobediendo et superbiendo lapsus est angelus, et factus est diabolus. Sed modo audite quid dicat Dominus. Vos, inquit, a patre diabolo estis. Et desideria  vultis facere. Ecce unde filii ejus; quia talia desideratis, non quia de illo nati estis.
Abbreviated transcription (Latin):
dire uerbũ meũ. Ideo non poterant cog¬
noscere: qͥa ñ poterant audire S unde
audire non poterant: nͥ qͥa corrigi creden¬
do no lebant: & boc unde: Uos ex pa¬
tre diabolo estis: Qndiu patrẽ cõmemo¬
rtis : quandui patres mutatis : Modo a¬
brahã. mͦi dm̃. Audite a filio dĩ: cu ius
filii sitis. a patre diabolo estis hinc iã cauenda¬
pib suis. que ausa est pugnare comtia an
illũ uͦ dm̃ ne debellaret gens aduessa n
eiꝰ. misisse contra eani tanquã uiserasu
ducere originẽ carnẽ nr̃ãm ⁊ & seambe
tant dictũ a dño. uos ex patre diabolo ss
qd eẽnt illi uelut natura mali. ducentis
ginẽ de gente contraria tenebrarũ:. Sin
sic excecantur : sic se ipsos faciunt gentĩm
brarũ: credendo qđ falstĩ est. contra eũ aen
creati sunt: Bona est enĩ omĩs natura. si
creatura creatura ẽ: E quari creatura n
potest creatori: Discernite eũ qui fect ln
quł fecit: E quari ñ potest fabro scamur
equari non potest colũna structori. Er

Expanded text:
re sermonem meum. » Ideo non poterant cognoscere, quia non poterant audire, sed unde audire non poterant, nisi quia corrigi credendo nolebant? Et hoc inde: « Vos ex patre diabolo estis. » Quandiu patrem commemoratis, quandiu patrem mutatis, modo Abraham, modo Deum, audite a Filio Dei, cujus filii estis. « A patre diabolo estis. » Dencipibus suis, quae ausa est pugnare contra Deum: illum vero Deum, ne debellaret gens adversa regnum ejus, misisse contra eam tanquam viscera sua ducere originem carnem nostram; et setant dictum a Domino, Vos a patre diabolo estis, quod essent illi velut natura mali, ducentes originem de gente contraria tenebrarum. Sic errant, sic excaecantur, sic seipsos faciunt gentem tenebrarum, credendo quod falsum est contra eum a quo creati sunt. Bona est enim omnis natura; sedcreatura, creatura est; aequari creatura non potest Creatori. Discernite eum qui fecit, ab eo quod fecit. Aequari non potest fabro scamnum, aequari non potest columna structori; et
Abbreviated transcription (Latin):
creditis mͥ. nͥ qͥa filii diaboli estis: Qui
est ex deo: uerba dĩ audit: Propterea uos
non auditis: qͥa ex dõ non estis Iterũ no¬
li attendere naturã: s uitium: Sic sunt
isti a deo: & non st̃ ex dõ: Natura ex deo:
uitio non ex dõ Obsecro uos: attendite:
I n eugłio habetis unde sanemini. contra
errores uenenos os & nefarios hereticon.: ei
& de his uerbis solent manichei diem. E
qͥa due nature sunt: una bona & aterani
inqͥt ad ista dicis: Audi quȩ dicã.

Expanded text:
 quia filii diaboli estis? 15. Qui est ex Deo, verba Dei audit: propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Iterum nolite attendere naturam, sed vitium. Sic sunt isti ex Deo, et non sunt ex Deo: natura ex Deo, vitio non ex Deo. Obsecro vos, attendite; in Evangelio habetis unde sanemini contra errores venenosos et nefarios haereticorum. Quoniam et de his verbis solent Manichaei dicere, Ecce quia duae naturae sunt, una bona, et alterainquit, tu ad ista dicis? Audi quae dicam.
Abbreviated transcription (Latin):
ficere: hominẽ qui ueritatẽ uob̃ dusqui
audiui adõ: Hoc abrahã non fecit Iosfi¬
citis oꝑa patris ur̃i: id est diabol Quon
gͦ & filii abrahȩ erant. & filii ababe uo
erant: N trũq in illis ostendit: Et fils
erant filii abrahȩ ꝓpter uitiũ diabolis
suasionis: S ic & dñm dm̃ nr̃m attenass

Expanded text:
idere, hominem qui veritatem vobis dico, quam audivi a Deo: hoc Abraham non fecit. Vos facitis opera patris vestri, id est diaboli. Quomodo ergo et filii Abrahae erant, et filii Abrahae non erant? Utrumque in illis ostendit: et filii erant filii Abrahae, propter vitium diabolicae persuasionis. Si