comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inquiunt. ñ expedit hõi uxore acciꝑe.
Ad quos dñs: qui potest inquit capere
capiat. Statĩq sub exemplo trium eu¬
nuchoꝵ uirginitatis infert beatitudi¬
nem.quȩ nulla carnis lege retinetor.
Neq satis animaduertere potui: quid
sit quod dicere uoluit. alio iuiro ꝑ iuim
accepto. Quid est hoc ꝑ ium accepto:
Congregata uidelicet multitudine. no¬
lentem rapuit. Et quare postea ñ rap-¬
torem rapta dimisit: Legat libros mo¬
ysi. ⁊ inueniet desponsatã uiro si in ci¬
uitate fuerit oppressa. ⁊ ñ clamauerit
innoxiam esse ab scelere. ⁊ iuolentũ le¬
gib subiacere.Ergo ⁊ ista soror que
ut dicit iuim passa ẽ. ut adult̾o iunge¬
retur. si uult xp̃i corpꝰ accipere ⁊ nos
adultera reputari. agat penitentiã.
ita dum taxat ut scd̾o uiro qui non
appellatur uir s ad ulter. a tempore
penitentie ñ copuletur. Quod si ei
durũ uidetur. ⁊ semel dilectõ non¬

Expanded text:
inquiunt, non expedit homini uxorem accipere. inquiunt, non expedit homini uxorem accipere. ad quos dominus: qui potest, inquit, capere, capiat, statimque sub exemplo trium eunuchorum uirginitatis infert beatitudinem, quae nulla carnis lege retinetur. 4. Neque satis animaduertere potui, quid sit, quod dicere uoluit: alio uiro per uim accepto\'. quid est hoc: cper uim accepto\'? congregata uidelicet multitudine nolentem rapuit: et quare postea non raptorem rapta dimisit? legat libros Moysi et inueniet desponsatam uiro, si in ciuitao oppressa sit, innoxiam esse a scelere; et violentum legibus subjacere. Ergo et ista soror, quae, ut dicit, vim passa est, ut alteri jungeretur, si vult corpus Christi accipere, et non adultera reputari, agat poenitentiam: ita duntaxat, ut secundo viro, qui non appellatur vir, sed adulter, a tempore poenitentiae non copuletur. Quod si ei durum videtur, et semel dilectum non
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s igitur causationes apłs amputas.
apertissime de finiuit: uiuente uiro
aduterã esse mulierẽ quȩ alteri nup¬
serit. Nolo mͥ ꝓferas raptoris uolen¬
tiam. matris ꝑsuasionẽ. pat̾s auctoꝵ¬
tatem: ꝓpinquoꝵ cateruas. seruoꝵ insidi¬
as atq contemptũ. dampna rei familiari.
Quamdui uiuit uir. licet adult̾ sit. licet
sodomita. licet flagituis om̃ib coopertus.
et ab uxore ꝓpt̾ hec scelera derelictꝰ. mari¬
tus ei depitatur: cui alterũ uirũ acci¬
pere non licet. Nec hoc apłs ꝓpria auc¬
toritate decernit: s xp̃o in se loquente
Qui dimittit uxorẽ suã excepta causa
fornicationis. fac̃ eã mechari: ⁊ qui di¬
missam acceperit adult̾ est. Animad¬
uerte quid dicat: qui dimissam acce¬
perit adult̾ est. Siue ipsa dimiserit ui¬
rum. suie a uiro dimissa sit: ad ulter
est qui eã acceperit. Unde ⁊ apłi grauẽ
coniuigii sarcina intelligentes: si ita e̾

Expanded text:
omnes igitur causationes apostolus amputans omnes igitur causationes apostolus amputans apertissime definiuit uiuente uiro adulteram esse mulierem, quae alteri nupserit. nolo mihi -proferas raptorem et uiolentiam, matris persuasionem, patris auctoritatem, propinquorum cateruas, seruorum insidias atque contemptum, damna rei familiaris: quamdiu uiuit uir, licet adulter sit, licet sodomita, licet flagitiis omnibus coopertus et ab uxore propter haec scelera derelictus, maritus eius reputatur, cui alterum uirum accipere non licet. nec hoc apostolus propria auctoritate decernit, sed Christo in se loquente qui dimittit uxorem suam excepta causa fornicationis, facit eam moechari; et qui dimissam acceperit, adulter est. animaduerte, quid dicat: qui dimissam acceperit, adulter est; siue ipsa dimiserit uirum siue a uiro dimissa sit, adulter est, qui eam acceperit. unde et apostoli grauem coniugii sarcinam intellegentes: si ita est,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is fauemꝰ. ⁊ quod ꝓpria faumꝰ uolun¬
tate. ad naturȩ referimꝰ necessitatẽ: quo¬
modo si dicat adolescens. uim patior. cor¬
poris me ad libidiñe ardor impellit. ip¬
sa organa menbroꝵ genitaliu. ⁊ compo¬
sitio corporis femineos querit amplexus:
& rursum homiuda. in egestate inquit
eram. ⁊ indigebam cibo. tegim̃ corporiᷤ
non habebã. ideo sanguine alienũ fudi.
ne ipse fame ⁊ frigore morerer. Respos¬
de itaq sorori. quȩ a nobis super stato
An ignoratis fr̃s. scientib enĩ legẽ loquor:
q̃m lex dñ atur hõi quanto tempore ui¬
uit. Mulier eñi quȩ sub uiro ẽ: iuiuen¬
te uiro. iuncta ẽ legi. Quod si mortuus
fuerit uir eiꝰ: liberata ẽ a lege uiri. Er¬
go uiuente uiro: ad ultera erit si duxe¬
rit aliũ uirũ. Et in alio loco. Mulier
alligata ẽ: quanto tempore uiuit uir
euis. Si autem dormierit uir. liberata
est: cui uult nubat tantũ in dño

Expanded text:
nostris fauemus et, quod prnostris fauemus et, quod prtate, ad naturae referimus necessitatem. Quomodo si dicat adolescens: vim patior corporis, me ad libidinem ardor impellit, ipsa organa membrorum genitalium, et compositio corporis, femineos quaerit amplexus. Et rursum si homicida, in egestate, inquit, eram, indigebam cibo, tegmen corporis non habebam; ideo alienum sanguinem fudi, ne ipse fame et frigore morerer. Responde itaque sorori, quae a nobis super suo an ignoratis, fratres, -scientibus legem loquor — quoniam lex dominatur homini, quanto tempore uiuit? mulier enim, quae sub uiro est, uiuente uiro adstricta est legi. quodsi mortuus fuerit uir eius, liberata est a lege uiri. ergo uiuente uiro adultera erit, si duxerit alium uirum, et in alio loco: mulier alligata est, quanto tempore uiuit uir eius. si autem dormierit uir, liberata est: cui uult, nubat, tantum in domino.
Abbreviated transcription (Latin):
suum. dũ tẽplum xp̃i. facit corpꝰ ẽẽ me¬
retricis. Hicamꝰ ⁊ alit̾: ne ullam grecoꝵ
sententiã pret̾isse uideamur. Aliud est
peccare ꝑ corpꝰ: aluid in corpore. Furtũ.
homicidiũ et cetera absq fornuatione
peccata. manu ad ministramꝰ ex trinse¬
cetur a nobis. ñ ꝑ corpꝰ in alios. Et ꝑ pre¬
scam seripturã uxor uiri corpus sit.
& quicũq fuerit fornicat᷑ peccat in corpꝰ
suum hoc ẽ in uxore dum eam sua forni¬
catione cõmaculat. ⁊ facit etiã non pec
cantem sui cõmixtione peccare. Reppe
uem cartulam: in qua hȩc indita fere
bantur. Querendũ ab eo id ÷ a me. utr̃o
mulier relicto uiro adultero & sodomi¬
ta .⁊ alio ꝑ iuim accepto. possit absq peni¬
tentia cõmunicare eccłie: uuiente ad huc
eo qũe priꝰ reliquerat. Quod legens: illiꝰ
uersiculi recordatꝰ sũ. Ad excusandas ex¬
cusationes in peccatis. Om̃s eni hõies uicis

Expanded text:
suum, dum templum Christi facit corpus esse mesuum, dum templum Christi facit corpus esse meretricis. Dicamus et aliter, ne ullam Graecorum sententiam praeterire videamur. Aliud est 297 peccare per corpus, aliud in corpore. Furtum, homicidium, et caetera absque fornicatione peccata, manu administramus extrinsecetur a nobis, non per corpus in alios: et per, praem Scripturam uxor viri corpus sit, et quicumque fuerit fornicatus, peccet in corpus suum, hoc est in uxorem, dum eam sua fornicatione commaculat, et facit eam non peccantem, sua commixtione peccare. 3. Repvem chartulam, in qua hbantur: \'quaerendum ab eo — id est a me —, utrum mulier relicto uiro adultero et sodomita et alio per uim accepto possit absque paenitentia communicare ecclesiae uiuente adhuc eo, quem prius reliquerat.\' quod legens illius uersiculi recordatus sum: ad excusandas excusationes in peccatis. omnes enim homines uitiis
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ quodcumq fecerit ho. extra corp̃
est : qui autẽ fornicatur in corp suũ pec¬
cat. ⁊ reliqua. Sc̃s apłs contra luxuriam
terq uenit ad fornicationẽ. Et eñi luxuria
mater libidinis ẽ: uentrẽ q distentũ ci¬
bo. ⁊ uini potionib irrigatũ uoluptas
genitaliũ sequitur: atq ut alibi dictũ
um. rapina. ꝑuirium. ⁊ cetera his simi¬
lia. p̃ factũ penitodine habent. & licet
inuicet lucrũ. tñ mordet conscientia.
Uoluptas sola aclibido etiã in ipso tem¬
pore penitendi p̃teritos stimulos pati¬
tur. ⁊ titillationem carnis. ⁊ incentiua
peccati: & ꝑ hec quȩ corrigi cupimꝰ. cogi¬
tantes. rursũ fit materiã delinquendi
Alitꝰ Cetera peccata forin secus sunt: quic¬
quid eñĩ egerimꝰ. in alios agimꝰ: fornica¬
tio non solum conscientiã fornicantis s
patrem ⁊ matrem. & adherebit uxori suȩ
n erunt una caro. etiam ipse cũ meretri
ce unũ corpꝰ efficitur: ⁊ peccat in corpus

Expanded text:
od fecerit homo, extra corpus est. qui autem fornicatur, in corpus suum peccat et reliqua. sanctus apostolus contra luxuriam ter uenit ad fornicationem. etenim luxuria mater libidinis est uentremque distentum cibo et uini potionibus inrigatum uoluptas genitalium sequitur atque, ut ita dictum um, rapina, periurium et cetera his similia post factum paenitudinem habent et, licet inuitet lucrum, tamen mordet conscientia; uoluptas sola ac libido etiam in ipso tempore paenitendi praeteritos stimulos patitur et titillationem carnis et incentiua peccati, ut per haec, quae corrigi cupimus cogitantes, rursum sit materia delinquendi. aliter: cetera peccata forinsecus sunt — quidquid enim egerimus, in alios agimus —; fornicatio non solum conscientiam fornicantis, sepatrem et matrem et adhaerebit uxori suae et erunt una caro, etiam ipse cum mce unum corpus efficitur; et peccat in corpus
Abbreviated transcription (Latin):
latam ei reddere ñ graueris. Noli nes eiꝰ est¬
mare uirtutib: in illo conspiciens exp̾ssa
sc̾itatis insignia. Et ego cinis. ⁊ uilissima
pars luti. etiã fauillã dũ uertor. satis ha¬
beo. si splendorẽ moꝵ eiꝰ. imbecillitas ocłoꝵ
meoꝵ ferre sustineat. Ille modo lauit. mũ
duus est. n tamqua nix dealbatꝰ.: ego cunctis
escit: forsitan ⁊ mͥ in sepulchro scelerũ
iacenti dicat iheronime ueni foras. Sc̃s
p̾sbr euagriꝰ plurimũ te salutat. Et
martinianũ fr̾em uncto salutamꝰ ob

Expanded text:
latam, ei reddere non graveris. Noli nos ejus aestlatam, ei reddere non graveris. Noli nos ejus aestimare virtutibus; in illo conspicies expressa sanctitatis insignia: et ego cinis et vilissima pars luti, et jam favilla dum vertor , satis habeo, si splendorem morum illius imbecillitas oculorum meorum ferre sustineat. Ille modo se lavit, et mundus est, et tanquam nix dealbatus: escit, forsitan et mihi in sepulchro scelerum iacenti dicat: \'Hieronyme, ueni foras\'. sanctus presbyter Euagrius plurimum te salutat; et Martinianum fratrem iuncto salutamus ob
Abbreviated transcription (Latin):
poteris estimare: quod ego te
ante incipio amare quã nosse. Ut enĩ apłs
ait. quoꝵdam hominũ peccata manifes¬
ta sunt. p̾cedentia ad udiciũ: ita n⁊ e cos¬
trario tuȩ dilectionis fama disꝑgit᷑: ut
non tm̃ laudandꝰ sit ille qui te amat. qͣn¬
tũ scelus putet᷑ facere ille qui te amat.
Pret̾mitto innumerabiles in quib xp̃m
sustentasti. pauisti. uestt̾ti. uisitasti: he¬
liodori fr̾is a te aduita necessitas muctoꝵ
etiã potest ora laxare. Quib gratiis. quo
ille preconio peregrinationis a incom¬
moda a te fota referebat: ita ut ego ille
ardentissimꝰ quẽ intolerabilis languor af¬
ficiebat. pennatis ut auint pedib. carta
caritatis ⁊ uoto te salutauerĩ. ⁊ etiã cõ¬
plexus sim. Gratulor itaq tibi. ⁊ nascen¬
tem amicitiã ut dñs federare dignet᷑ p̾cor
to iherosolimã uenisse narratur. indibi¬
dua michi germanitatis caritate conexus
est: queso ut epłam meã huic epłe tue copo¬

Expanded text:
poteris aestimare, quod ego te poteris aestimare, quod ego te ante incipio amare, quam nosse. ut enim apostolus ait: quorundam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad iudicium, ita e contrario tnon tam laudandus sit ille qui te amat, quam scelus putetur facere ille qui non amat. Praetermitto innumerabiles, in quibus Christum sustentasti, pavisti, vestisti, visitasti. Heliodori fratris a te adjuta necessitas mutorum etiam potest ora laxare, quibus gratiis, quo ille praeconio peregrinationis incommoda a te fota referebat? Ita ut ego ille tardissimus, quem intolerabilis languor exedit, pennatis, ut aiunt, pedibus, gestu caritatis et voto 14 te salutaverim, et etiam complexus sim. Gratulor itaque tibi, et nascentem amicitiam, ut Dominus confoederare dignetur, precto Jerosolymam venisse narratur, individua mihi germanitatis caritate connexus est, quaeso ut Epistolam meam huic Epistolae tuae copu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hinc inde consurgentib bellis. regnũ eiꝰ
fuisse dilatũ. In reb obscuris diu̾sas po¬
nimꝰ opiniones: ut ñ tam seribere qũa loqͥ¬
tibi coram uidear. Ceterũ apłs int̾minabi¬
les genealogyas ⁊ uidaicas fabulas ꝓhibess :
de istiꝰ modi mͥ uidet᷑ int̾dicere questionib.
Quid enĩ ꝓdest herere in littera. ⁊ uel scͥp¬
toris error̃e uel annoꝵ seriẽ calũpniari:
cũ manifestissime seribatur. littera occi¬
dit. sp̾c aũt uiuiificat: Relege õs ⁊ uete¬
ris ⁊ noui testam̃ti libros. ⁊ tantã anno¬
rum repperies dissonantiam. ⁊ numerũ
Munuscula tñ a te missa libent̾ suscepi:
⁊ impendio p̾cor. ut amore quo nos ap¬
pet̾e cepisti. ad fine usq ꝑdures. Non
enĩ cepisse s ꝑmansisse uirtutis ẽ. Nr̃a ui¬
cissim ꝑ desideriũ missa suscipe. Iheroni¬
mꝰ ad florentiũ de ortu amicitie.
UANtꝰ beatitudinis tuȩ rumor
diu̾sa popłoꝵ ora cõpleuerit. hinc

Expanded text:
et hinc inde consurgentibus bellis, regnum ejus et hinc inde consurgentibus bellis, regnum ejus fuisse dilatum. 5. In rebus obscuris diversas ponimus opiniones, ut non tam scribere, quam loqtibi coram videamur. Caeterum Apostolus interminabiles genealogias et Judaicas fabulas prohibens, de istius modi mihi uidetur interdicere quaestionibus. quid enim prode est haerere in littera et uel scriptoris errorem uel annorum seriem calumniari, cum manifestissime scribatur: littera occidit, spiritus autem uiuificat? relege omnes et ueteris et noui testamenti libros et tantam annorum repperies dissonantiam et numerum munuscula libenter a te missa suscepi et inpendio precor, ut in amore, quo nos appetere coepisti, ad finem usque perdures. non enim coepisse, sed permansisse uirtutis est. nostra uicissim per Desiderium missa suscipe. LXXII AD FLOBENTINUM DE ORTU AMICITIAE. Quantus beatitudinis tuae rumor diuersa populorum ora conpleuerit, hinc
Abbreviated transcription (Latin):
habitauit in domo separata. ⁊ filiꝰ eiꝰ ioa¬
⁊han imperiũ rexerit. iudicaueritq po¬
pulũ t̾rȩ usq ad diẽ mortis patris sui: ⁊
t̃n pꝰ mortẽ illiꝰ cũ uguiti ⁊ .u. esset anno¬
rũ sedec̃i annis regnasse dicat᷑. quoᷤ solus ip¬
se regnauerit. Quod de salomone intellexi m
⁊ de achar similit̾ intelligendũ est. qͥ ioatͥe
filiꝰ ez echiȩ pat̾ fuerit. Audiui quendam
hebreũ huiꝰcemodi narrare fabulam uix¬
ta ꝓphetiã ysaiȩ. quam int̾ decẽ uisiones
nuꝑ int̾pretatꝰ sũ. quod mortuo achaz phy¬
listea letata sit. ⁊ scriptura pꝰea cõminet᷑¬
⁊ dicat. ne leteris phy listea om̃is tu q̃m
cõminuta ẽ uirga ꝑeussoris tui: de radi
ce enĩ colubri eg̾diet᷑ regulus. ⁊ sem̃ eiꝰ ab¬
sorbens uolucrẽ. hoc ẽ de achaꝵ constitue¬
tur rexezechias. Ex quo intelligi uolunt
b dam int̾nis. aut certe p̾mentib malis.

Expanded text:
habitavit in domo separata, et filius ejus Joahabitavit in domo separata, et filius ejus Joathan imperium rexerit, judicaveritque populum terrae, usque ad diem mortis pat mortem illius, cum uiginti et quinque esset annorum, sedecim annis regnasse dicatur, quot solus ipse regnauerit. quod de Salomone intelleximus, et de Achaz similiter intellegendum est, qui Ioathae filius, Ezechiae pater fuerit. audiui quendam Hebraeum huiusce modi narrare fabulam iuxta prophetiam Isaiae, quam inter decem uisiones nuper interpretatus sum, quod mortuo Achaz Philistaea laetata sit et scriptura postea conmineturacdicat:nelaeteris,Philistaea omnis tu, quoniam commince enim colubri egredietur regulus, et semen ejus absorbens volucrem » : hoc est de Achaz constituetur rex Ezechias. Ex quo intelligi voluit,busdam interregnis, aut certe prementibus malis,
Abbreviated transcription (Latin):
tum gentiũ quas int̾fecit dñs in aduen¬
tu filioꝵ isrł. Ex quo ꝑspicuõ ẽ. hõies a par¬
ua ȩtate libidini deditos imoratura eoꝵ
sobole demonstrari: quod etiã eo tẽpore pec¬
care ceperint. quo natura ñ patit᷑. Ad sũmã
illud dici potest. qd̾ in regno dauid salomon
cũ .xii. ee̾t annoꝵ soliũ patris obtinuerit:
⁊ pꝰea qr scriptura reliquit incertũ. uixe¬
rit dauid regnante iam filio aliquot an¬
nos qui sibi ⁊ ñ salomoni imputentur: mor
quos sine patre regnauit: atq ita ⁊ iniciũ
regni salomonis. ⁊ tẽpꝰ quo ipse solus reg¬
nauit ab hẏstoria demonstratũ: nec t̃ñ õs
annos uitȩ illiꝰ quinquaginta tm̃ ⁊ duoꝵ
annoꝵ circulis contineri. Sin aũ dubitas
qd regnantib filus patrib q uiuentib.
non filuis tẽpꝰ regni eoꝵ. s parentib impu¬
tetur: lige ipsũ regnoꝵ uolum̃: ⁊ inuenies
quod orias rex iuda. pꝰ quã lepͣ ꝑcussus ẽ

Expanded text:
tum gentium, quas interfecit dominus in aduentum gentium, quas interfecit dominus in aduentu filiorum Israhel. ex quo perspicuum est homines. a parusobole demonstrari, quod etiam eo tempore peccare coeperint, quo natura non patitur. 4. Ad summam illud dici potest, quod in regno David Salomon cum duodecim esset annorum, solium patris obtinuerit: et postea, quia Scriptura reliquit incertum, vixerit David, regnante jam filio, aliquot annos, qui sibi et non Salomoni imputentur: mortadraginta, quos sine parente regnavit: atque ita et initium regni Salomonis, et tempus quo solus ipse regnavit, ab historia demonstratum. Nec tamen omnes annos vitae illius quinquaginta tantum et duorum annorum circulis contineri. Sin autem dubitas, quod regnantibus filiis, patribusque viventibus, non filiis tempus regni eorum, sed parentibus imputetur, lege ipsum Regnorum volumen, et invenies, quod Ozias rex Juda postquam lepra percussus est,
Abbreviated transcription (Latin):
dauid recessit a dño:. ⁊ alt̾ intantũ secu¬
res. ⁊ trecentas concubinas. ⁊ ad olescen¬
tulas. ⁊ scorta passiua quorũ ñ erat num̾s
neglectoq deo patrũ suoꝵ ex trux̾it ido¬
la gentiõ plurimarũ. ⁊ fuerit ñ ut prius
idida idest amabilis dñi. s amator mulie¬
rum: alt̾ miserit ad regẽ assirioꝵ auxiliũ
postulans. ⁊ in tempore angustiȩ  auxerit
contemptũ in dñm. immolaueritq dus da¬
masci uictimas ꝑcussorib suis. ⁊ in õib ur¬
bibus uida extruxerit aras ad cremandũ
thus. atq ad iracundiã ꝓuocarit dñm de¬
um patrũ suoꝵ: intantũ ut direptis ua
sis dei atq confractis clauserit ianuas tẽ¬
pli dñi. ⁊ fecerit sibi altaria in unisis
angulis iherusalem: ãbulauerit q in ui¬
is regũ isrł. ⁊ statuas fuderit baalim. et
adoleuerit incensũ in ualle filioꝵ ennbi.
⁊ lustrauerit filios suos in igne. iuxta ri¬

Expanded text:
Dauid, recessit a domino. et alter in tantum secDauid, recessit a domino. et alter in tantum secit uxores et trecentas concubinas et adulescentulas et scorta passiua, quorum non erat numerus, neglectoque deo patrum extruxerit idola gentium plurimarum et fuerit non ut prius Ididia, id est amabilis domini, sed amator mulierum, alter miserit ad regem Assyriorum auxilium postulans et in tempore angustiae suae auxerit contemptum in dominum, immolauerit diis Damasci uictimas, percussoribus suis, et in omnibus urbibus Iuda extruxerit aras ad cremandum thus atque ad iracundiam prouocauerit dominum deum patrum suorum in tantum, ut direptis uasis domus dei atque confractis clauserit ianuas templi dei et fecerit sibi altaria in uniuersis angulis Hierusalem ambulaueritque in uiis regum Israhel et statuas fuderit Baalim et adoleuerit incensum in ualle filiorum Ennom et lustrauerit filios suos in igne iuxta ri
Abbreviated transcription (Latin):
hostus sed̾m errore portentuosas sobo¬
les tam in hõib quã in arm̃tis ⁊ pecu¬
dib expiatas. Audiui dño teste non m̾¬
tior. Quedam muliercula cũ expositũ
nutriret filuõ infantẽ. ⁊ stillaret eibos.
n nutricis officio fungeretur. cubaret q¬
cum ea paruulus. qui usq ad decimũ ꝑue¬
n̾at annũ: accidit ut plusqu̾a pudicitia
patitur. se mero ingurgitaret: accensa¬
q libidine obscenis motib ad coitũ du¬
ceret infantẽ. Prima ebrietas: alteriꝰ noc¬
tis ⁊ ceterarũ deinceps fecit consuetodi¬
nẽ. Nec. dũ duo menses fuerant euoliq:
⁊ ecce feminȩ uterus intumuit. Quid plo¬
ra: Dispensatione dei factũ est: ut que
contra naturã simplicitate pariili in
contemptũ d̾i ab utebatur. anatorȩ dño
proderetur. impleto sermone quo dicit᷑:
nichil occultũ qd̵ ñ reueletur. Simulq
consideremꝰ: quod oͤculte scriptura et sa¬
lomonẽ ⁊ achaz uoluptatis ⁊ impieta¬
tis accuset. Ut̾q enĩ cum esset de stirpe

Expanded text:
orem veterum, portentuosas soboles, tam in hominibus, quam in armentis ac pecudibus, expiatas. Audivi, Domino teste non mentior: quaedam muliercula cum expositum nutriret infantem, et instillaret cibos, ac nutricis officio fungeretur, cubaretqcum ea paruulus, qui usque ad decimum peruenit annum, accidit, ut plus, quam pudicitia patitur, se mero ingurgitaret accensaque libidine obscenis motibus coitum doceret infantem. prima ebrietas alterius noctis et ceterarum deinceps fecit consuetudinem. necdum duo menses fuerant euoluti, et ecce feminae uterus intumuit. quid plura? dispensatione dei factum est, ut, quae contra naturam simplicitate paruuli in contemptum dei abutebatur, a naturae domino proderetur inpleto sermone, quo dicitur: nihil occultum, quod non manifestetur. Simulque consideremus, quod occulte scriptura et Salomonem et Achaz uoluptatis et inpietatis accuset. uterque enim, cum esset de stirpe
Abbreviated transcription (Latin):
eNon nauclerus
ꝑ quẽ michi dicis tuȩ sc̃itatis
luteras ẽẽ transmissas: una michi tantuor
⁊ breuẽ redit epłam beati papȩ amabilis
reddidit solita munuscula continentem.
Satisq miror quid causȩ fuerit. ut cũ in
benedictionib ¶ tuis ⁊ illiꝰ ꝑferendis fidelis
extiterit. in reddenda epła negligens ap¬
ꝓbetur. Neq enĩ te falli arbitror disci¬
pulũ ueritatis: nisi forte g̾co hõi latinꝰ
sermo int̾ cartulas oberrauit. Itaq ad
scd̾am rescribo epłam quã michi sc̃s filiꝰ
meus eraclyus diaconꝰ reddidit . in qua
int̾ cetera dep̾caris. ut expon̾a tͥ causas
quare salomon ⁊ acar undecim annoꝵ¬
filios genuisse dicantur. Si enĩ xii. anno
salomon suꝑ isrł accepit imperiũ .xl. an¬

Expanded text:
enon nauclerus, per quem mihi dicis tuae sanctitatis litteras esse transmissas, unam tantum et brevem 436 Epistolam beati Papae Amabilis reddidit, solita munuscula continentem. Satisque miror quid causae fuerit, ut cum in benedictionibus et tuis et illius perferendis fidelis extiterit, in reddenda epistola negligens comprobetur. Neque enim te falli arbitror discipulum veritatis; nisi forte Graeco homini Latinus sermo inter chartulas oberravit. Itaque ad secundam rescribo Epistolam, quam mihi sanctus filius meus Heraclius Diaconus reddidit, in qua inter caetera deprecaris, ut exponam tibi causas, Quare Salomon, et Achaz undecim annorfilios genuisse dicantur. Si enim duodecimo anno Salomon super Israel accepit imperium,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ .xl. annũ ageret etatis pat̾ successit
in regnũ: ꝑspicuũ est .xi. annoꝵ fuisse
salomonẽ siue. xͫ qr decẽ menses a con¬
ceptu usq ad partũ. sibi mat̾ uendicat.
Rursus acat filiꝰ ioathan cũ .xͥx. esset
annoꝵ rex constitutꝰ ẽ suꝑ duas tribus
idest uda ⁊ beniamin: regnauitq ari¬
nis sedecĩ. Quo mortuo: ezechias cũ ui¬
cesimũ ⁊ quintũ annũ perageret etatiᷤ.
patri successit in regnũ. Ex quo intelli¬
gitur: achar quoq undecimo siue .xͣu.¬
aliter hebraica ueritas. confugere pote¬
ramꝰ ad solita p̾sidia. ⁊ arce linguȩ tene¬
re uernaculȩ: n̾c uero cũ ⁊ ipsũ auten¬
ticũ. ⁊ ceteri int̾pretes pari autorita¬
te consentiant: non in scriptura. s i
sensu ẽ difficultas. Quis enĩ crederet mor
taliũ: ut undecĩ annoꝵ puer generaret
filiũ: Multa ⁊ alia dicunt᷑ in scripturis.
quȩ uident᷑ incredibilia: ⁊ tn uera sunt.
Heq enĩ ualet natura contra naturȩ

Expanded text:
ageret aetatis, patri successit in regnum, perspicuum est undecim annorum fuisse Salomonem, sive decem, quia decem menses a conceptu usque ad partum sibi mater vindicat. Rursum Achaz filius Joathan cum viginti esset annorum, rex constitutus est super duas tribus, idest, Judam et Benjamin , regnavitque annis sedecim : quo mortuo, Ezechias cum vicesimum et quintum annum ageret aetatis, patri successit in regnum . Ex quo intelligitur, Achaz quoqaliter Hebraica ueritas, confugere poteramus ad solita praesidia et arcem linguae tenere uernaculae; nunc uero, cum et ipsum authenticum et ceteri interpretes pari auctoritate consentiant, non in scriptura, sed in sensu est diffitalium, ut undecim annorum puer generaret filium? multa et alia dicuntur in scripturis, quae uidentur incredibilia et tamen uera sunt. neque enim ualet natura contra naturae
Abbreviated transcription (Latin):
toris genua submisi. nec dũ cepi priorsᷤᷤ a
me luxuriȩ blandim̃ta depellere. Et qr
paululũ ñ tã desuii a uicus quã cepi uel¬
illigat: ñc noua impedim̃ta ꝓponens. ma¬
ria undiq circundat ⁊ undiq pontũ.
Nunc in medio constitutꝰ elem̃to. nec
regredi uolo. nec ꝓgredi possũ. Suꝑest

Expanded text:
toris genua submisi, necdum coepi prioris a toris genua submisi, necdum coepi prioris a me luxurię blandimenta depellere. Et quia paululum non tam desiui a uitijs, quam coepi uelrethibus, nunc noua impedimenta proponens maria undique circumdat et undique pontum. Nunc in medio constitutus elemento nec regredi uolo nec progredi possum. Superest
Abbreviated transcription (Latin):
interesse conuentui: ⁊ ad mirandu
consortuũ licet isti oculi non
mereant᷑ aspicere : tota cũ exultatione
complecti. Spectarẽ deserta om̃i ameni¬
ora ciuitate: uider̃e desolata ab accolis lo¬
ca. quasi ad quodða paradysi instar sc̃oꝵ
cetib obsideri. Uerũ qr hoc fecere delicta¬
mea ne consortio beatoꝵ insereret᷑ õi ob¬
sessũ crimine caput: iccirco obsecro quia
uos impetrare posse ñ ambigo. ut me ex
ante dixerã presens. ⁊ nc ꝑ litteras uotũ
indicare ñ cesso. qd mens mea om̃i ad id
studiũ cupiditate rapiat᷑. Nunc urmẽ
ut uoluntatẽ sequatur effectꝰ. Meũ est
ut uelim. obsecrationũ ur̃arũ est ut ueli
⁊ possim. Ego ita sũ quasi a cuncto grege
morbida aberrans ouis. Qd̃ nisi me bonus
pastor ad sua stabula humeris impositũ re¬
portet: lababunt gressus: ⁊ in ipso conami¬
ne uestigia concident assurgentis. Ego sũ
ille ꝓdigus filiꝰ. qui om̃i qũa michi pat̾dai¬
derat portione ꝓfusa. nec. dũ me ad geni¬

Expanded text:
interesse conuentui, et admirandum consortium, licet isti oculi non mereantur, aspicere, tota cum exultatione complecti! Spectarem desertum omni amoenius ciuitate, uiderem desolata ab accolis loca quasi ad quoddam paradisi instar sanctorum coetibus obsideri! Verum quia hoc mea fecere delicta, ne consortio beatorum insereretur obsessum omni crimine caput, iccirco obsecro, quia uos impetrare posse non ambigo, ut me ex ante dixeram pręsens, et nunc per litteras uotum indicare non cesso, quod mens mea omni ad id studium cupiditate rapiatur. Nunc uestrum est, ut uoluntatem sequatur effectus. Meum est ut uelim, obsecrationum uestrarum est ut uelim et possim. Ego ita sum quasi a cuncto grege morbida aberrans ouis. Quod nisi me bonus pastor ad sua stabula humeris impositum reportarit, lababunt gressus et in ipso conamine uestigia concident assurgentis. Ego sum ille prodigus filius, qui omni quam mihi pater crediderat portione profusa necdum me ad geni
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ annotauit: in eo qd scriptũ est. et
mortui resurgent incorrupti. ⁊ nos im
mutabim᷑. Si inquit in corropti resur¬
gent mortui. haut dubix quin ⁊ ipsi ad
meliora mutati. Quid necesse fuit di¬
cere ⁊ nos immutabim̃. Anĩh uoluit in¬
telligi qd incorruptio cõmunis sit om̃iu.
immutatio aũ ꝓprie ustoꝵ. dũ ñ solũ
incorruptionẽ ⁊ immortalitatẽ. s ⁊ głam¬

Expanded text:
uiter adnotauit in eo, quod scriptum est: et uiter adnotauit in eo, quod scriptum est: et mortui resurgent incorrupti et nos in mutabimur. \'si\', inquit, \'incorrupti resurgent mortui, haud dubium, quin et ipsi ad meliora mutati. quid necesse fuit dicere: et nos inmutabimur? an hoc uoluit intellegi, quod incorruptio communis sit omnium, inmutatio autem proprie iustorum, dum non solum incorruptionem et inmortalitatem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
calcata. Uñ att apłs. om̃s quide ñ dormi¬
emꝰ: õs aũ immutabim᷑. Q enĩ ex mortu¬
is resurrexerint ⁊ in nubib uuentes
rapti fuerint. transib̾t ad incorruptio¬
onem: ⁊ mortalita tẽ ĩmortalitate mu¬
tabunt: ñ in tẽpore. ñ saltẽ in breui spa¬
tio: s in athomo. ⁊ in puncto tẽporis at¬
q mom̃to qͦ palpebra oculi moueri pot̾.
In nouissima tuba. Tanta enĩ fiet cele¬
ritate resurrectio mortuoꝵ. ut iuxi qͦs
in corporib suis consũmationis tẽpꝰ in¬
uenerit: mortuos de inferis resurgen¬
tes p̃uenire ñ ualeant. Qd manifestios
paulus edisserens ait. Canet eñi tuba.:¬
⁊ mortu resurgent incorrupti. ⁊ nos i̾¬
mutabimͣ. O portet eñĩ corruptibile h
induere incorruptionẽ. ⁊ mortale h in
duere ĩmortalitatẽ: ut possit in utr̃aq
partẽ uel in penis uł in celoꝵ regno mã¬
nere ꝑpetuũ. Diodorus tharsensis ep̃s
preterito ħ capitulo in consequentib bre¬

Expanded text:
tolus: omnes quidem non dormiemus, omnes autem inmutabimur. qui enim ex mortuis resurrexerint et in nubibus uiuentes rapti fuerint, transibunt ad incorruptionem et mortalitatem inmortalitate mutabunt non in tempore, non saltim in breui spatio, sed in atomo et in puncto temporis atque momento, quo palpebra oculi mouere potest, in nouissima tuba. tanta enim fiet celeritate resurrectio mortuorum, ut uiui, quos in corporibus suis consummationis tempus inuenerit, mortuos de infernis resurgentes praeuenire non ualeant. quod manifestius Paulus edisserens ait: canet enim tuba et mortui resurgent incorrupti et nos inmutabimur. oportet enim corruptibile istud induere duere immortalitatem , ut possit in utramque partem, vel in poenis, vel in coelorum regno manere perpetuo. » « 3. Diodorus Tarsensis Episcopus, praeterito hoc capitulo, in consequentibus bre
Abbreviated transcription (Latin):
perĩthus uocabatur. in cõmentariolis
apłi sic locutꝰ est. Om̃s quide ñ dormiemꝰ:
õs aũ ĩmutabimur. Enoch enĩ. ⁊ helyas mor¬
tis necessitate superata. Ita ut erant in
corporib de t̾rena conu̾satione ad cele¬
stia regna tͣnslati ft̃. Uñ ⁊ sc̃ĩ qͥ die consũ¬
mationis atq uidicii. in corporib re¬
periendi st̃. cũ aliis sc̾is qͥ ex mortiuis re¬
surrecturi st̃. rapient᷑ in nubib obiuã¬

Expanded text:
Perinthus uocabatur, in commentariolis Perinthus uocabatur, in commentariolis apostoli sic locutus est: omnes quidem non dormiemus. omnes autem inmutabimur. Enoch enim et Helias mortis necessitate superata ita, ut erant in corporibus, de terrena conuersatione ad caelestia regna translati sunt. unde et sancti, qui die consummationis atque iudicii in corporibus repperiendi sunt, cum aliis sanctis, qui ex mortuis resurrecturi sunt, rapientur in nubibus obu
Abbreviated transcription (Latin):
quid mͥ deest. ur̃o texatur eloquio. Pruden¬
tis estis ⁊ eruditi: ⁊ de canina ut ait appi¬
us facundia. ad xͥ disertitudinẽ transmigͣ¬
stis. Nec magno mͥ apud uos labore opꝰ est.
qd phylosopħu quend̾a in suadendo rusti¬
co ꝑpessũ esse narrant fabulȩ. Uix dũ di¬
midiũ inquit dixeram. ĩa intellexerat.
Itaq ⁊ ego tẽpore coartatꝰ. singuloꝵ uo¬
bis qui in sacrã scripturã cõmentariolos
reliquerunt. sententias ꝓtuli. ⁊ ad ubũ
pleraq int̾pretatꝰ sũ: ut ⁊ me libert̃ que¬
stione ⁊ uobis ueterũ tractatoꝵ mittat᷑
auctoritas: qui in legendis singulis ac pro¬
bandis. ñ meȩ uoluntati. s ur̃o ac quiesca¬
tis arbitrio. Queritis quo sensu dictũ sit
⁊ quomͦ in pͥma ad corinthios epła pauli
non õs dormiemꝰ õs aũ immutabio. Utrũ¬
q enim in grecis codicib inuenit᷑. Suꝑ
quo theodorus heracleotes. quȩ urbs olim

Expanded text:
quid mihi deest, uestro texatur eloquio. prudenquid mihi deest, uestro texatur eloquio. prudentes estis et eruditi et de canina, ut ait Appius, facundia ad Christi disertitudinem transmigrastis. nec magno mihi apud uos labore opus est; quod philosophorum quendam in suadendo rustico esse perpessum narrant fabulae: uixdum dimidium, inquit, dixeram, iam intellexerat. itaque et ego tempore coartatus singulorum uobis, qui in sacram scripturam commentariolos reliquerunt, sententias protuli et ad uerbum pleraque interpretatus sum, ut et me liberem quaestione et nobis ueterum tractatorum mittatur auctoritas, quo in legendis singulis ac probandis non meae uoluntati, sed uestro adquiescatis arbitrio. Quaeritis, quo sensu dictum sit et quomodo in prima ad Corinthios epistula Pauli non omnes dormiemus, omnes autem inmutabimur; utrumque enim in Graecis codicibus inuenitur. super quo Theodorus Heracleotes, quae urbs olim
Abbreviated transcription (Latin):
Nipso iam ꝓfectionis articulo sc̃ĩ fr̃is np̃i
sisinnii qui ur̃a mͥ scripta detulerat. ħ qͣ
liacũq st̃ dictare cõpellor: nec possũ ue¬
ftr̃a celare prudentiã. ⁊ obsecro ne ħ dic
tũ referatis ad głam. quin potiꝰ ad plenam
necessitudinẽ: dũ ita uob̃ quasi mͥ loqyor.
ad me detulit questiones: ad qͣs usq ad diẽ
ipyphanioꝵ largissimo spacio me respon¬
surũ putabã. Cũq furtiuis noctiuõ lucu¬
bratiunculis ad plerasq dictarẽ. ⁊ exple¬
tis alus me ad ur̃a quasi ad difficillima
reseruarẽ: subito suꝑuenit asserens se
ilico ꝓfecturũ. Ex̃q eũ rogarẽ ut differ¬
ret iter: libere mͥ cepit famem obtende::
monasterioꝵ egypti necessitates: nili
non plenas aquas: multoꝵ in ediã: ut
prope offensȩ eet in dñm. illũ ultra uel¬
ie retinere. Itaq subtemen ⁊ stamina. licia¬
q ⁊ telas quȩ michi ad ur̃am tunica pa¬
raueram uob̃ inconfecta transmisi: ut qͥc¬

Expanded text:
ipso iam profectionis articulo fratris nostri Sisinnii, qui uestra mihi scripta detulerat, haec, qualiacumque sunt, dictare conpellor. nec possum uestram celare prudentiam et obsecro hoc dic-J1 tum referatis ad gloriam, quin potius ad plenam necessitudinem, dum ita uobis quasi mihi loquor: ad me detulit quaestiones, ad quas usque diem epiphaniorum largissimo spatio me responsurum putabam. cumque furtiuis noctium lucubratiunculis ad plerasque dictarem et expletis aliis me ad uestram quasi ad difficillimam reseruarem, subito superuenit adserens se ilico profecturum. cumque eum rogarem, ut differret iter, Libyae mihi coepit famem obtendere, monasteriorum Aegypti necessitates, Nilo non plenas aquas, multorum inediam, ut prope offensa esset in dominum illum ultra uelle retinere. itaque subtegmen et stamina liciaque et telas, quae mihi ad uestram tunicam paraueram, uobis confecta transmisi, ut, quic
Abbreviated transcription (Latin):
um. uox de cȩlo responderit. qd ds mundauit
tu ne cõmune dixeris: Introg. Lur ds
loquitur ad abraham qd quarta ꝓgenie fi
lii isrł essent de egypto reu̾surs: n postea
moy ses seribit. quinta aũ ꝓgenie exier̾t¬
filu isrł de t̾ra egypti: Qd̃ utiq nͥ expona¬
tur: uidetur ee contrariu. Intros Cura¬
braham fidei suȩ signũ incircũtisione su¬
scepit: Introglur ysaac uir iustꝰ ⁊d̾o carꝰ
non illi lietit cui uoluit. s cui noluit er¬
Ilectissimo filio i eronimo: dama¬
sus ep̃c in dño salutẽ. Cõmentaria
cũ legerẽ greco latinoq sermone:
in euangelioꝵ int̾pretatione. a nr̃is id÷
orto doxis uiris olim ac nuꝑ scͥpta de eo
qd̾ Plegitur osanna filio dauid: ñ solũdi¬
ue rsa. s etiã ꝯtͣria smet ꝓfert. Dilectio¬
nis tuȩ ẽ ut ardenti illo strenuitatis
ingenio abscisis opinionib. ambigui¬
tatib q supplosis. quid se habeat apud
hebreos uuuis sensus. scribas: ut de hoc

Expanded text:
um, uox de caelo responderit: quod deus mundauit, um, uox de caelo responderit: quod deus mundauit, tu ne commune dixeris? Cur deus lolii Israel essent de Aegypto reversuri, et postea Moyses scribit: Quinta aufilii Israhel de terra Aegypti? quod utique nisi exponatur, uidetur esse contrarium. Cur Abraham fidei suae signum in circumcisione suscepit? Cur Isaac, uir iustus et deo carus, non illi, cui uoluit, sed, cui noluit, decilectiss. filio HIERONYMO DAMASUS Episcopus in Domino salutem. Commentaria cum legerem Graeco Latinoque sermone in Evangeliorum interpretatione a nostris, id est, orthodoxis viris olim, ac nuper scripta de eo quod legitur, Osanna filio David ; non solum diversa, sed etiam contraria sibimet proferunt. Dilectionis tuae est, ut ardenti illo strenuitatis ingenio, abscisis opinionibus, ambiguitatibusque supplosis, quid se habeat apud Hebraeos, vivo sensu scribas; ut et de hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
bestus differamꝰ. qd̾ loqui possumꝰ: qua lau¬
de dignꝰ est. qui in ea re ceteros superat. in
qua hõies bestias ante cellunt: Accingere
igitur ⁊mͥ quȩ subiecta st̃ edissere. seruans
itrobiq moderam̃: ut nec ꝓpostta solutio¬
nẽ desiderent: nec epłȩ breuitatẽ. Fateor q̃ ꝑ¬
pe tͥ fos quos michi iã pridem lactantii de¬
deras libros. ideo ñ libenter lego: qr ꝙ plu
duntur. ñ raro de nr̃o dogmate disputant.
Qͦ fit. ut ⁊ legenti fastidiũ generet songitudo
⁊ si qua breuia st̃ scolasticis magis sint ap¬
ta qũa nob de metris ⁊ regionõ siti et phi¬
iosophis disputantia. Introgatio.
Quid sibi uult qd̾ in geniso scriptũ ẽ. om̃i
qui occiderit cain septẽ uindictas exsoluet.
Introg. Si om̃ia fecit d̾s bona ualde: quare
noe de mundis ⁊ immundis aĩalib pcepit.
uo testam̃to pꝰ uisionẽ quȩ petro fuerat ostẽ¬
ne ⁊ immundũ nũqua introuit in os me¬

Expanded text:
bestiis differamus, quod loqui possumus: qua laubestiis differamus, quod loqui possumus: qua laude dignus est, qui in ea re caeteros superat, in qua homines bestias antecellunt? Accingere igitur, et mihi quae subjecta sunt dissere, servans utrobique moderamen, ut nec proposita solutionem desiderent, nec epistola brevitatem. Fateor quippe tibi, eos quos mihi jam pridem Lactantii dederas libros, ideo non libenter lego, quia et pduntur, et raro de nostro dogmate disputant: quo fit, ut et legenti fastidium generet longitudo; et si qua brevia sunt, scholasticis magis sint apta, quam nobis, de metris, et regionum situ et philosophis disputantia. I. Quid sibi vult quod in Genesi scriptum est: Omnis qui occiderit Cain, septem vindictas exsolvet? II. Si omnia Deus fecit bona valde, quare Noe de mundis et immundis animalibus praecepit, uo testamento post uisionem, quae Petro fuerat ostenne et inmundum numquam introiuit in os me
Abbreviated transcription (Latin):
& longo iã tẽpore legen¬
tẽ potiꝰ quã scribentẽ.
questiunculis ad te miᷤ¬
sis exeitare disposui: ñ
quod ⁊ legere ñ debeas:
hoc enĩ ueluti cotidia¬
no cibo alitur ⁊ pinguescit oratio: s qd̾ lecti¬
onis fructꝰ sit iste si scribas. Itaq qm & heri
tabellario ad me remisso. nullas te ĩa epłas
habere dixisti. exceptis his quas aliqn in
heremo dictaueras. quasq tota auiditate
legi atq descripsi: ⁊ ultro pollicitꝰ es te fur¬
tiuis noctiũ operiꝰb aliquas si uellẽ pos¬
se dictare: libentꝰ accipio ab offerente. qd
rogare uoluerã etiã si negasses. Neq uero
uilã puto digniorẽ disputationis nr̃e con¬
fabulationẽ fore. quã si de scripturis ser¬
mocinem̃ int̾ nos: idest ut ego int̾rogẽ. to
respondeas. Qua uita nichil puto in hac
luce iocundiꝰ : quo aĩȩ pabulo om̃ia mella
superantur. Quã dulcia inquit ꝓpħa gut¬
turi meo eloquia tua: suꝑ mel ori meo.
Nã cũ iccirco ut ait p̃cipuos oiator. hõies a

Expanded text:
 longo jam tempore legentem potius, quam scribentem, quaestiunculis ad te missis excitare disposui: non quo et legere non debeas; hoc enim veluti quotidiano cibo alitur et pinguescit oratio: sed quod lectionis fructus sit iste, si scribas. Itaque quoniam et heri tabellario ad me remisso, nullas te jam epistolas habere dixisti, exceptis his, quas aliquando in heremo dictaveras, quasque tota aviditate legi atque descripsi; et ultro pollicitus es te furtivis noctium operis aliquas, si vellem, posse dictare; libenter accipio ab offerente, quod rogare volueram, etiam si negasses. Neque vero ullam puto digniorem disputationis nostrae confabulationem fore, quam si de Scripturis sermocinemur inter nos; id est, ut ego interrogem, tu respondeas. Qua vita nihil puto in hac luce jucundius; quo animae pabulo omnia mella superantur. Quam dulcia, inquit Propheta, gutturi meo eloquia tua, super mel ori meo. Nam cum idcirco, ut ait praecipuus orator, homines a
Abbreviated transcription (Latin):
te ita tͥ exosus ẽ oriens. ut litteras qͦ tuas
huc uenire formides. Ex ꝑgiscere. exꝑgisce¬
re: euigila de somno. presta unã cartȩ sce¬
dulam caritati. Int̾ delicias pat̾e. ⁊ com¬
munes quas habuimꝰ ꝑ egrinationes: ali¬
quando suspira. Si amas. scribe: si irasce¬
ris. iratꝰ licet scribe. Magnũ ⁊ hoc deside¬
rii habebo solam̃. si amici litteras uel in¬
dignantis accipiã.

Expanded text:
te ita tibi exosus est oriens, ut litteras quoque tuas te ita tibi exosus est oriens, ut litteras quoque tuas huc uenire formides. expergiscere, expergiscere, euigila de sommo, praesta unam chartae scedulam caritati inter delicias patriae et communis, quam habuimus, peregrinationis aliquando suspiria. si amas, rescribe; si irasceris, iratus licet scribe. magnum et hoc desiderii habebo solamen, si amici litteras uel indignantis accipiam.
Abbreviated transcription (Latin):
UR ẜ ilius comicus tractans de ui¬
cissitudine litterarũ: sola inquit
res est quȩ hõies absentes. p̾sentes
faciat: nec falsam dedit qua in se nouerat
sententiã. Quid enĩ est ut ita dic̾a tã pre¬
sens int̾ absentes: qua ꝑ epłas. ⁊ alloqui
⁊ audire quos diligas: Nã ⁊ rudes illi ita¬
liȩ  qͣuos cascos enniꝰ appellat. qͥ sibi ut
aut in dedolatis ex ligno codicellis. aut
in corticibus arboꝵ mutua epłarũ collo¬
quia missitabant. Unde ⁊ portitores earũ.
tabellarios: ⁊ scriptores a libris arboꝵ libͣ¬
rios uocauere. Quanto gͥ expolito ĩa artib
mundo. id ñ debemꝰ omittere: quod sibi p̾sti¬
terunt apud quos erat cruda rusticitas.
n qui humanitatẽ quodam modo nesciebas:
fece beatus cromatiꝰ cũ sc̃o eusebio. ñ plus
natura. qua moꝵ seqͥualitate g̾mano: lit¬
terario me ꝓuocauit officio. Tumͦ a nobis
abiciens recentẽ amicitiã. scindis potiꝰ ꝗͣ
dissuis. quod prudent̾ lelius uetat. nͥ for¬

Expanded text:
URPILIUS Comicus tractans de vicissitudine litterarum: sola, inquit, res est, quae homines absentes, praesentes facit. Nec falsam dedit, quanquam in re non vera, sententiam. Quid enim est ut ita dicam tam praesens inter absentes, quam per epistolas et alloqui, et audire quos diligas? Nam et rudes illi Itaes, quos cascos Ennius appellat, qui sibi, ut  aut in dedolatis ex ligno codicellis aut in corticibus arborum mutua epistularum adloquia missitabant; unde et portitores earum tabellarios et scriptores a libris arborum librarios uocauere. quanto igitur nos expolito iam artibus mundo id non debemus omittere, quod sibi praestiterunt, apud quos erat cruda rusticitas et qui humanitatem quodammodo nesciebant! ecce beatus Chromatius cum sancto Eusebio non plus natura quam morum sibi aequalitate germano litterario me prouocauit officio. tu modo a nobis abiens recentem amicitiam scindis potius, quam dissuis, quod prudenter Laelius uetat; nisi for
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑmissionis ꝓperans sẽ transiturũ esse ꝓ¬
mittit. Atq utin̾a exaudiat᷑ uox eccłiȩ umn¬
plorantis. Dñe pacẽ da nob: om̃ia enĩ dedist
nobis. Utina qd renuntiauimꝰ scło uolun
serias huiꝰ tẽporis. ⁊ ubiq gladios seuien¬
tes: satis duies ẽ qͥ pane ñ indiget. Nui¬
um potens ẽ: qui seriuire ñ cogit᷑. Sc̃s exso¬
perios tolosȩ ep̃c. uiduȩ sareptenȩ imi¬
tator. esuriens pascit alios: ⁊ ore pallente
ieuiniis. fame torquet᷑ asiena. om̃emq
substantiã .xͥ. xp̃i uiscerib erogauit. Ni¬
chil illo ditiꝰ: qui corpꝰ xp̃i canistro uiminto.
sanguin̾e portat in uitro. Qui auariciã ꝓ¬
iecit de tẽplo: qui absq funiculo ingͣt

Expanded text:
repromissionis properans, se transiturum esse prepromissionis properans, se transiturum esse promittit. Atque utinam exaudiatur vox Ecclesiae implorantis: Domine, pacem da nobis: omnia enim dedisti nobis . Utinam quod renuntiamus saeculo, voluntserias hujus temporis, et ubique gladios saevientes, satis dives est, qui pane non indiget. Nimium potens est, qui servire non cogitur. Sanctus Exuperius, Tolosae Episcopus, viduae Sareptensis imitator, esuriens pascit alios: et orieiuniis fame torquetur aliena omnemque substantiam Christi uisceribus erogauit. nihil illo ditius, qui corpus domini canistro uimineo, sanguinem portat uitro, qui auaritiam proiecit e templo, qui absque funiculo et
Abbreviated transcription (Latin):
mo detrsctationib tuis aliũ uulneres. it
cũ certat̾i om̃ib narres sic singulis loqua¬
ris. quasi nulli alu dixeris: Hoc ẽ ñ me
em̃dare: s uicio tuo satiffacere Precipit
dñs peccantes in nos. argui debere secreto:
uel adhibito teste. Et si audire noluerint.
referri ad eccłam: habendosq in malo ꝑti¬
naces. quasi ethnicos ⁊ publicanos. Hȩc ex¬
pressiꝰ loquar. ut adolescentẽ meũ. ⁊ lingoe
⁊ auriũ prurigine liberẽ: ut renatũ in
xp̃o. sine macula ⁊ ruga quasi pudicã uir¬
ginẽ exibeã sc̃amq tã m̃te qũa corpore. ne
solo nõie głet᷑ ⁊ absq oleo bonoꝵ operũ. ex¬
tincta lampade excludat᷑ ab sponso. Habes
ibi sc̃m doctissimũq pontificẽ ꝓculũ: qͥ
uiua ⁊ p̾senti uoce nr̃as scedulas superet.
cotidianisq tractatib it̾ tuu dirigat. nec
patiatur te in partẽ alterã declinando ui¬
am deresinquere regiã: ꝑ qua isrł ad t̾ram

Expanded text:
mo detractationibus tuis alium uulneres et, mo detractationibus tuis alium uulneres et, cum certatim omnibus narres, sic singulis loquaris, quasi nulli alteri dixeris ? hoc est non me emendare, sed uitio tuo satisfacere. praecepit dominus peccantes in nos argui debere secreto uel adhibito teste et, si audire noluerint, referri ad ecclesiam habendosque in malo pertinaces quasi ethnicos et publicanos. Haec expressius loquor, ut adulescentem meum et linguae et aurium prurigine liberem, ut renatum in Christo sine ruga et macula quasi pudicam uirginem exhibeam sanctamque tam mente quam corpore, ne solo nomine glorietur et absque oleo bonorum operum extincta lampade excludatur ab sponso. habes ibi sanctum doctissimumque pontificem Proculum, qui uiua et praesenti uoce nostras scquotidianisque tractatibus iter tuum dirigat; nec patiatur te in partem alteram declinando, viam relinquere regiam, per quam Israel ad terram
Abbreviated transcription (Latin):
detractorib inqͥt ne ꝯmiscearis: q̃m re¬
pente ueniet ꝑditio eoꝵ Et riunã utͥus¬
querit susurrones. Ty mot̾eo dr: adu̾sus
prbrm. accusationẽ cito ne receꝑis: pec¬
cantẽ aũ cor̃a o̾ĩb argue. ut cet̾i metũ ha¬
beant. Nõ ẽ facile de ꝑfecta etate cred en¬
dũ. ꝗͣ ⁊ uita p̾t̾ita defendit: ⁊ honorat uo¬
cabulũ dignitatis. Uerũ qr hõies sumꝰ:
int̾dũ cont᷑ annoꝵ maturitatẽ pueroꝵ
uiciis labim᷑ si me uis corrigi delinq̃ntẽ.
aꝑte increpa: tantũ ne occulte morde¬
as. Corripiet me uistꝰ in mĩa. ⁊ increpa
bit me: oleũ aũ peccõris ñ impinguet cap̃
meũ. Quem enĩ diligit dñs corripit: ca¬
stigat autẽ om̃em filiũ quẽ recipit. Et ꝑ ysa¬
iam clamat ds. Populbs meus qͥ beatos uos di¬
cunt. seducunt uos: ⁊ semitas pedũ ur̃oꝵ
subũtunt. Quid enĩ mͥ ꝓdest. si aliis mala
mea referas. si me nesciente peccatis meis ĩ¬

Expanded text:
detractatoribus, inquit, non conmiscearis, quoniam redetractatoribus, inquit, non conmiscearis, quoniam repente ueniet perditio eorum; et ruinam utriusquaerit susurrones. Timotheo dicitur: aduersus presbyterum accusationem cito ne receperis. peccantem autem coram omnibus argue, ut et ceteri metum habeant. non est facile de perfecta aetate credendum, quam et uita praeterita defendit et honorat uocabulum dignitatis, uerum, quia homines sumus et interdum contra annorum maturitatem puerorum uitiis labimur, si me uis corrigi delinquentem, aperte increpa, tantum ne occulte mordeas; corripiet me iustus in miseri-5 cordiainguet caput meum. quem enim diligit dominus, corripit, flagellat autem omnem filium, quem recipit. et per Esaiam clamat deus: populus meus. qui beatos uos dicunt, seducunt uos et semitas pedum uestrorum supplantant. quid enim mihi prode est, si aliis mala mea referas, si me nesciente peccatis meis, im