comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ram mortẽ Sane uidete: quẽ ad modũ tan¬
quã ex obliquo dñs dm̃ se dixit ꝓp̃t quosclam
qui negant: Nam sunt heretici: qui hoc ne-¬
gant qd filius dĩ. sit ds̃: Occe audiant: In¬
firmitas hȩc inqͥt non est ad mortẽ: s ꝓ gła
non est ad mortẽ: s ꝓ gła dĩ ut glorificetur
filius dĩ ꝑ eam : Per quam⁊ ꝑ illam infirmi¬
tatẽ: Diligebat aut̃ iħs marthã sororẽ eiꝰ mariã:
& latarũ: Ille languens. illȩ lan tristes: om̃s
dilecti: Sed diligebat eos & languentiũ sal¬
uator: immo etiã mortuoꝵi. resuscitator. et
tristiũ consolator: Ut gͦ audiuit qͥa infirma¬
tur: tunc quidẽ mansit in eodem loco duob
diebus: Nuntiauerant gͦ ille: mansit ille:
Tandui tempus ductũ ẽ: quo usq quatriduũ¬
nũ compleret᷑ Non frustra: nͥ qͥa forte im¬
mo qͥa certe & ipse numerus dierũ intinat
aliquod sacram̃tũ: Deinde post hȩc: dicit

Expanded text:
ram mortem. Sane videte, quemadmodum tanram mortem. Sane videte, quemadmodum tanquam ex obliquo Dominus Deum se dixit, propter quosdam qui negant. Nam sunt haeretici qui hoc negant, quod Filius Dei sit Deus; ecce audiant: Infirmitas haec, inquit, non est ad mortem, sed pro gloria non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei per eam. Per quam? Per illam infirmitatem. Diligebat autem Jesus Martham et sororem ejus Mariam, et Lazarum. « Ille languens, illae tristes, omnes dilecti. Sed diligebat eos, et languentium salvator, imo etiam mortuorum suscitator, et tristium consolator. Ut ergo audivit quod infirmabatur, tunc quidem mansit in eodem loco duobus diebus. Nuntiaverunt ergo illae, mansit illic ille. Tandiu tempus ductum est, quousque quatriduum compleretur. Non frustra, nisi quia forte, imo quia certe, et ipse numerus dierum intimat aliquod sacramentum. Deinde post haec dicit
Abbreviated transcription (Latin):
eius: Dnẽ ⁊ ecce quẽ amas infirmatur:
Non dixerunt ueni amanti enĩ: tantũ mo do
nunciandũ fuit: Non ause st̃ dicere. ueni
& sana: non ause st̃ dicere ibi iube & bie
fiet. Cur enĩ non d& iste ⁊ si fides illius cen¬
turionis inde laudatur: Ait enĩ: Non sũ
dignus ut intres sub tectũ meũ: s tantũ¬
dicto uerbo sanabitur puer meus Nichil ho
tur: Sufficit ut noueris: non enĩ amas & de¬
seris: S ed dicet aliquis: Quomͦ ꝑ latarũ pec¬
cator significabatur: & a dño sic amabatur:
Audiat eũ dicentẽ Non ueni uocare iustos:
s peccatores: Si enĩ peccatores ds̃ ñ amaret:
de cȩlo ad terras ñ descenderet Audiens aut̃
iħc: dixit eis: In firmitas hec non ẽ ad mortẽ:
rificatio ipsius ñ ipsũ auxit: s nob̃ profuit.
Hoc gͦ ait. ñ est ad mortẽ: qͥa & ipsa mors ñ erat
ad mortẽ sed potius ad miraculũ: quo facto
crederent. homines in xp̃m: & uitarent ue¬

Expanded text:
ejus? Domine, ecce quem amas, infirmatur. ejus? Domine, ecce quem amas, infirmatur. Non dixerunt Veni; amanti enim tantummodo nuntiandum fuit. Non ausae sunt dicere Veni et sana. Non ausae sunt dicere: ibi jube, et hic fiet. Cur enim non hoc et iste, si fides illius centurionis, inde laudatur? Ait enim: Non sum dignus ut intres sub tectum meum; sed tantudic verbo, et sanabitur puer meus . Nihil hortur. Sufficit ut noveris, non enim amas, et deseris. Dicet aliquis: Quomodo per Lazarum peccator significabatur, et a DAudiat eum dicentem, Non veni vocare justos, sed peccatores . Si enim peccatores Deus non amaret, de coelo ad terras non descenderet. 6. Audiens autem Jesus, dixit eis: Infirmitas haec non est ad mortem, rificatio ipsius non ipsum auxit, sed nobis profuit. Hoc ergo ait: Non est ad mortem, quia ipsa mors non est ad mortem, sed potius ad miraculum, quo facto crederent homines in Christum, et vitarent ve
Abbreviated transcription (Latin):
cet latari resurectio Legamꝰ itaq iam: &
qm̃ multa in hac lectione manifesta sunt. ex¬
positionẽ in singulis non queramꝰ. ut necesa¬
ria ꝑtractemus Erat aut̃ quidã languens
lararus abethania: de castello mariȩ & mar-¬
the sororis eiꝰ: In suꝑiore lectione meministis.
qđ dñs exiit de manib eoꝵ. qui lapidare
illũ uoluerant: & discessit trans iordanem
ubi ioħs baptitabat:. Ibi gͦ dño constitito. in¬
firmabat᷑ in bethania lararus: qđ castellũ
quȩ unixit dñm unguento. & extersit pedes
eiꝰ capillis suis: cuiꝰ fr̃ lararus infirmabat᷑
Miserunt gͦ sorores eius ad eũ dicentes: Iam in¬
in telligimꝰ qđ miserunt ubi erat dñs. qm̃
absens erat: trans iordanẽ scilicet miserunt
ad dñm. nuntiantes qđ egrotaret fr̃ earũ:
ut si dignaret᷑ ueniret. & eũ ab egritudine
luberaret Ille distulit sanare: ut posset
resuscitare Quid gͦ nuntiauerunt sorores

Expanded text:
cet Lazari resurrectio. Legamus itaque jam; et cet Lazari resurrectio. Legamus itaque jam; et quoniam multa in hac lectione manifesta sunt, expositionem in singulis non quaeramus, ut necessaria pertractemus. Erat autem quidam languens, Lazarus a Bethania, de castello Mariae et Marthae sororum ejus. In superiore lequod Dominus exiit de manibus eorum qui lapidare eum voluerant, et discessit trans Jordanem ubi Joannes baptizabat. Ibi ergo Domino constituto, infirmabatur in Bethania Lazarus, quod castellum quae unxerat Dominum unguento, et extersit pedes ejus capillis suis, cujus frater Lazarus infirmabaMiserunt ergo sorores ejus ad eum, dicentes. Jam intelligimus quia miserunt ubi erat Dominus, quoniam absens erat. Trans Jordanem, scilicet, miserunt ad Dominum, nuntiantes quod aegrotaret frater earum, ut, si dignaretur, veniret, et eum ab aegritudine liberaret. Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Quid ergo nuntiaverunt sorores
Abbreviated transcription (Latin):
pistus est: Et bene de illo dicit᷑ fetet: in ci¬
t enĩ habere pessimã famã. tanquã odo¬
m teterrimũ: Tales sunt om̃s assueti sce¬
obus: ꝑditis moribus: Dicis ei: Noli fa¬
ae: Quando te audit quẽ terra sic p̃mit.
atibe corrũpit᷑. & usu male consuetudinis
tudine ꝑ mutata. uiuere melius quã uiuant
qui reprehendebant: Detestabaris hominẽ:
Ecce ipsa soror lazari si tam̃ ip̃sa est quȩ pedes
dñi uxit unguento. & tersit. capillis sius
quos lauerat lacrimis: melius suscitata est
quã fr̃ eius: De magna malȩ consuetudinis
mole liberata est Erat enĩ famosa peccatrix:
& de illa dictũ est dimittunt᷑ ei pecca multa
q̃m dilexit multũ: Uidemus multos: noui¬
mus multos: Nemo desperet: nemo de se
p̃sumat: Et desperare malũ est: & de se pre¬
sumere: Sic noli desperare: ut eligas de quo
debeas p̾stimere Ergo & lazarũ dñs susci¬
tauit: Audistis qualẽ: id est quid signifi¬

Expanded text:
pultus est, et bene de illo dicitur, fetet: incipipultus est, et bene de illo dicitur, fetet: incipit enim habere pessimam famam, tanquam odorem teterrimum. Tales sunt omnes assueti sceleribus, perditi moribus. Dicis ei, Noli facere. Quando te audit quem terra sic premit, et tabe corrumpitur, et mole consuetudinis tudine permutata vivere melius, quam vivunt qui reprehendebant. Detestabaris hominem: ecce ipsa soror Lazari si tamen ipsa est quae pedes Domini unxit unguento, et tersit capillis suis quos laverat lacrymis melius suscitata est quam frater ejus: de magna malae consuetudinis mole est liberata. Erat enim famosa peccatrix: et de illa dictum est, Dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Videmus multos, novimus multos: nemo desperet, nemo de se praesumat. Et desperare malum est, et de se praesumere. Sic noli desperare, ut eligas de quo debeas praesumere. 4. Ergo et Lazarum Dominus suscitavit. Audistis qualem, id est, quid signifi
Abbreviated transcription (Latin):
pltis quatriduanũ: Intueat᷑ unusquisꝙ a¬
inũ suam: Si peccat: moritur: Peccatum:
nsamime est Sed aliquando in cogitatione
ptdor delectauit qđ malũ est: consensisti.
puisti: C onsensio illa occidit te S intus
s mos. qͥa cogitatũ malũ nondũ ꝓcessit in
siiꝰ Talem anunã resuscitare se signifi¬
cos dĩ resuscitauit illam puellã quȩ nondũ
et fus ellata: s in domo mortua iacebat:
qus pecatũ latebat:. Si aut̃ non solũ malȩ
alitationi consensisti: s etiã ipsũ malum
ststi: quasi mortuũ tiũ extra portam ex¬
msti. Iam foris es : & mortuus elatus es:
lim̃ ipsũ dñs resuscitaũ &e reddidit ui duȩ mae¬
i suȩ Si peccasti peniteat te: ut resusci¬
it te dñs. & reddat eccłȩ matri tuȩ: Ter-¬
nis mortuus est latarus: Est genus mor¬
ssimmane: qđ mala consuetudo appellatur:
Aidest enĩ peccare: aliud ꝑ eccandi consue-¬
ulĩ facere: Q tu peccat & continuo corri-

Expanded text:
pultum quatriduanum. Intueatur quisque animam suam: si peccat, moritur; peccatum, mors est animae. Sed aliquando in cogitatione peccatur. Delectavit quod malum est, consensisti, peccasti; consensio illa occidit te: sed intus est mors, quia cogitatum malum nondum processit in factum. Talem animam resuscitare se significans Dominus, resuscitavit illam puellam quae nondum erat foras elata, sed in domo mortua jacebat, quasi peccatum latebat. Si autem non solum malae delectationi consensisti, sed etiam ipsum malum fecisti; quasi mortuum extra portam extulisti: jam foris es, et mortuus elatus es. Tamen et ipsum Dominus resuscitavit, et reddidit viduae matri suae. Si peccasti, poeniteat te: et resuscitat te Dominus, et reddet Ecclesiae matri tuae. Tertius mortuus est Lazarus. Est genus mortis immane, mala consuetudo appellatur. Aliud est enim peccare, aliud peccandi consuetudinem facere. Qui peccat et continuo corrigi
Abbreviated transcription (Latin):
De quatuor dieb multa quidẽ dici possunt.
sic̃ se habent obscura scripturarũ: quȩ pro
diuersitate intelligentiũ multos sensus pari¬
unt: Dicamꝰ & nos: quid nob̃ uideat᷑ signifi¬
care mortuus quatriduanꝰ: Quomͦ enĩ in illo cȩ¬
co intelligemꝰ quodãmͦ humanũ genus: sic for¬
te & in isto mortuo multos intellecturi sumus
Diuersis enĩ modis: una res significari potest.
Homo quando nascit᷑ iam cũ morte nascit᷑: qͥa
de adam pecca tũ trahit: Unde dicit apłs:
Punũ hominẽ peccatũ intrauit in mundũ. &
ꝑ peccatũ mors: & ita in om̃s homines ꝑ tran¬
siit in quo om̃s peccauerunt Ecce habes unũ
diem mortis. qđ homo trahit de mortis ꝓpagine:
Deinde crescit: in cipit accedere ad rationales
annod. ut legem sapiat naturale. qł e

Expanded text:
« De quatuor diebus multa quidem dici possunt, « De quatuor diebus multa quidem dici possunt, sicut se habent obscura Scripturarum, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. « Dicamus et nos quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus. Quomodo enim in illo caeco intelligimus quodammodo humanum genus, sic forte et in isto mortuo multos intellecturi sumus: diversis enim modis una res significari potest. Homo quando nascitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccatum trahit. Unde dicit Apostolus: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors: et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Ecce habes unum diem mortis, peccatum, quod homo trahit de mortis propagine. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapiat naturalem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
est: & gaudeo ꝓpt̃ uos. ut credatis qͥa non ibi
Eger enĩ non mortuus: fuerat nuntiatus: S ed
quid lateret eũ qui creauerat: ad cuiꝰ manus
anua morientis exierat : Hoc est qđ ait. gau¬
deo ꝓpt̾ uos ut credatis qͥa ñ ibi eram: ut iam
inciperent ammirari. qͥa dñs potuit dicere
mortuũ qđ nec uiderat nec audierat: Ubi sa¬
ne meminisse debeniꝰ : qđ ad huc etiã ipsorum
discipłor qͥm eũ iam crediderant. miracuł
bedificabat᷑ fideᷤ ͥ ñ ut ea que ñ erat eẽ inciꝑet.
s ut ea quȩ iam eẽ ceperat. cresceret:
quãuis tali e̾bo usus sit quasi tunc credere
inciperent: Non enĩ ait gaudeo ꝓpt̃ uos. ut
ur̃a fides augeat᷑ siue confirmet᷑.: s ait ut cre¬
datis: qđ inteligendũ est. ut ampliꝰ robusti¬
usq credatis Sed eamꝰ ad eũ: Dirit gͦ thomaᷤ
qui dicit᷑ didimus: ad condiscipłõs: Eamꝰ ⁊ noᷤ:
& moriam᷑ cũ eo Uenit itaq iħc: & inuenit
eum quatuor dies iam in monum̃to habentẽ:

Expanded text:
gaudeo propter vos, ut credatis quia non eram eger enim, non mortuus fuerat nuntiatus. Sed quid lateret eum qui creaverat et ad cujus manus anima morientis exierat? Hoc est quod ait: Gaudeo propter vos, ut credatis quia non ibi eram: ut jam inciperent admirari, quia Dominus potuit dicere mortuum, quod nec viderat, nec audierat. Ubi sane meminisse debemus, quod adhuc etiam ipsorum discipulorum qui in eum jam crediderant, miraculis aedificabatur fides: non ut ea quae non erat, esse inciperet, sed ut ea quae jam esse coeperat, cresceret; quamvis tali verbo usus sit, quasi tunc credere ivestra fides augeatur, sive firmetur; sed ut credatis, quod intelligendum est, ut amplius robustiusque credatis. « Sed eamus ad eum. Dixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulos: Eamus et nos, ut moriamur cum eo. Veneum quatuor dies jam in monumento habentem.
Abbreviated transcription (Latin):
Iuu drrerunt: Modo te lapidare se lonr
di uidet Si aũt̃ ambulauerit in note
fendit: quia lux non est in eo. De aite
locutus est: s in nr̃a intelligentia qus
huc nox est: Inuocemꝰ diem ut pelat ibe
& cor lumine illustret Quid em̃ ans dg¬

Expanded text:
i dixerunt, Modo te lapidare volebantmundi videt: si autem ambulaverit in nocte, offendit, quia lux non est in eo. De die quidem locutus est, sed in nostra intelligentia quasi adhuc nox est. Invocemus diem, ut expellat noctem, et cor lumine illustret. Quid enim D
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ qui datus ẽ nob̃ Ergo sp̃c ẽ qui uiuificat:
Sp̃c enĩ facit uiua m̃bra: Nec uiua m̃bra sp̃o
facit: nͥ quȩ in corpore qđ uegetat ipse sp̃c ui
uenerit: Nam sp̃c qui ẽ inte ohomo. quo con¬
um dico: animã tuã: Anima tua: ñ uiuifi¬
cat nͥ menbra quȩ st̃ in carne tua: Unũ si
tollas: iam ex anima tua ñ uiuificat᷑: quia
unitati corporis tui ñ copula tur: Hȩc di¬
cunt᷑ ut amemꝰ unitatẽ: & timeamꝰ separatiens
Nichil enĩ sic debet formidare xp̃ĩanus: quas
separari a corpore xp̃i: Si enĩ separat᷑ a cq¬
pore.xp̃i non est menbrũ eiꝰ Si ñ est m̃bru

Expanded text:
 est qui vivificat, spiritus enim facit viva membra. Nec viva membra spiritus facit, nisi quae in corpore, quod vegetat ipse spiritus, invenit. Nam spiritus qui est in te, o homo, quo conum dico animam tuam. Anima tua non vivificat, nisi membra quae sunt in carne tua: unum si tollis, jam ex anima tua non vivificatur, quia unitati corporis tui non copulatur. Haec dicuntur ut amemus unitatem et timeamus separationem. Nihil enim sic debet formidare Christianus quam separari a corpore Christi. Si enim separatur a corpore Christi, non est membrum ejus; si est membrum
Abbreviated transcription (Latin):
est in celo: Quo ꝑtinet hoc nͥ ut intelligamus
xp̃c scłm unitatẽ ꝑsone incȩlo erat: quando
in terra loquebat᷑ Sic erat filiꝰ hominis in
cȩlo: quomͦ filiꝰ dĩ erat in terra filius dĩ in
terra in suscepta carne: filiꝰ hominis in cęlo
est qͥ uiuificat. caro ñ ꝓdest qͥcͥquã : Dicamus
ei ⁊ patit᷑ enĩ nos. ñ contradicentes s nosse cu¬
pientes: O dnẽ magist᷑ bone : quomͦ caro ñ
ꝓdest qͥcquã. cũ tu dixeris. nͥ qͥs manducaue¬
rit carnẽ meã. & biberit sanguinẽ meũ. ñ
habebit in se uitã: An uita ñ ꝓdest qͥcquã:¬

Expanded text:
est in coelo. Quo pertinet, nisi ut intelligamus dum unitatem personae in coelo erat, quando in terra loquebatur. Sic erat filius hominis in coelo, quomodo Filius Dei erat in terra: Filius Dei in terra, in suscepta carne: filius hominis in coelo, est qui vivificat, caro non prodest quidquam? Dicamus ei patitur enim nos non contradicentes, sed nosse cupientes: O Domine, magister bone, quomodo caro non prodest quidquam, cum tu dixeris, Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam? An vita n
Abbreviated transcription (Latin):
ex terxa: unde ꝓphetice dictũ erat ueritas de
terra orta est Quid sibi uult gͦ qđ ait. cũ ui¬
deritis filiũ hominis ascendentẽ tibi erat priꝰ:
Nulla enĩ eẽt questio si ita dixisset: si uideri.
tis filiũ dĩ ascendentẽ ubi erat priꝰ Cum uͦ¬
dixit filiũ hominis ascendentẽ ubi erat prius:⁊
nũqͥd filius hominis in cęlo erat priꝰ qndo
in terra eẽ cepit: hic quidem dixit ubi erat
prus: quasi tunc ñ ibi eẽt qnͣdo hȩc loque¬
batur: Alio aut̃ loco ait: Nemo ascendit in¬

Expanded text:
ex terra. Unde prophetice dictum erat, Veritas de ex terra. Unde prophetice dictum erat, Veritas de terra orta est . Quid sibi ergo vult quod ait, Cum videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Nulla enim esset qu ubi erat prius? cum vero Filium hominis dixit ascendentem ubi erat prius, numquid Filius hominis in coelo erat prius, quando in terra esse coepit? Hic quidem dixit, ubi erat prius, quasi tunc non ibi esset quando haec loquebatur. Alio aut
Abbreviated transcription (Latin):
diens apud se ipsũ: respondit & ait: Hoc uos
sundalitat. qr dixi carnẽ meã do uob̾ manduca¬
trr& sanguinẽ meũ bibere: Hoc uos nẽpe scan¬
dalrat: Si gͦ uideritis filiũ hominis ascenden¬
t̾ubi erat prius: Quid est hoc e Hie soluit qł
lls mouerat: hic aꝑuit unde fuerant scanda-¬
liati: hic plane. si ntelligerent: Illi enĩ pu¬
abunt ñ erogaturũ corptis suũ ⁊ ille aũt dixit
lisensurũ in celũ: utiq integrũ Cũ uideri¬
Aliũ hominis ascendentẽ ubi erat priꝰ ⁊ certe
Nsanc uidebitis. qr ñ eo modo quo putatis ẽ¬
yt corpus: certe uel tunc intelligetis qͥa ga¬
uisicat: caro ñ ꝓdest quicquã Hoc antequã
ponamꝰ: ut dñs donat. illuo ñ negligenter
pecdindũ est. qđ ait ⁊ si gͦ uideritis filiũ ho¬
duus ascendentẽ uibi erat prius: filius enĩ¬
hominis: xp̃c ex uirgine maria: Ergo filius
hominis. hic ẽẽ cepit iit̾ra. ubi carnẽ assũpsit

Expanded text:
diens apud semetipsum, respondit, et ait, Hoc vos diens apud semetipsum, respondit, et ait, Hoc vos scandalizat: quia dixi, Carnem meam do vobis manducare, et sanguinem meum bibere, hoc vos nempe scandalizat. Si ergo videritis Filiutem ubi erat prius. Quid est hoc? Hic solvit quod illos moverat, hic aperuit unde fuerant scandalizati: hic plane si intelligerent. Illi enim putabant erogaturum corpus suum, ille autem dixit se ascensurum in coelum utique integrum. Cufilium hominis ascendentem ubi erat prius, certe vel tunc videbitis, quia non eo modo quo putatis, erogat corpus; certe vel tunc intelligetis, quia gravivificat, caro non prodest quidquam. Hoc antequam exponamus, ut Dominus donat, illud non negligenter praetereundum est, quod ait, Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Filius enhominis Christus, ex virgine Maria. Ergo filius hominis hic coepit esse in terra, ubi carnem assumpsit
Abbreviated transcription (Latin):
spe scãm carnẽ mors est. cũ de carne sua di¬
it. q ibi est luita et̃na: Ergo nec carnẽ debe¬
mulsape scd̃isi carnẽ: sic̃ inhis uerbis Multi
ls audientes ñ exinimicis s ex discipłis eiꝰ:
adert̾: Durus ẽ hic sermo: Quis potest eũ au¬
Mre Si discipłi durũ habuert̃ istũ sermonẽ:
il ininitis & tam̃ sic oportebã ut diceret᷑: qdđ ñ ab omĩ¬
lisintelligeret᷑ Secretũ dĩ: intentos debet face¬
r ñ ad uersos: Isti aut̃ cito defecert̃ t̃alia lo¬
si diaentẽ. & uerbis illis aliquã grãm cooꝑien¬
mm s ꝓ ut uoluert̃ ita intellexerunt. & more
uminũ: qr poterat iħc. aut boc disponebat iħc.
unẽ qua indutũ erat uerbũ. ueluti concisam
astribuere credentib in se: Durus ẽ inqͥunt
ho sermo: Quis potest eũ audire: Sciens aut̃
il̃is apud semet ipsũ: qr murmurarent de eo dis¬
cipłi eiꝰ Sic enĩ apud se ista dixer̃t. ut ab illo ñ
uidirent᷑: s ille qui eos nouerat in se ipsis. au¬

Expanded text:
sapere secundum carnem mors est; cum de carne sua dicat, quia ibi est vita aeterna. Ergo nec carnem debemus sapere secundum carnem, sicut in his verbis: 2. Multi itaque audientes; non ex inimicis, sed ex dicipulis ejus, dixerunt: Durus est hic sermo; quis potest eum audire? Si discipuli durum habuerunt istum sermonem, quid inimici? Et tamen sic oportebat ut diceretur, quod non ab ombus intelligeretur. Secretum Dei intentos debet facere, non adversos. Isti autem cito defecerunt, talia lois aliquam gratiam cooperientem; sed prout voluerunt ita intellexerunt, et more hominum, quia poterat Jesus, aut hoc disponebat Jesus, carnem quia indutum erat Verbum, veluti concisam distribuere credentibus in se. Durus est, inquiunt, hic sermo; quis potest eum audire? 3. Sciens autem Jesus apud semetipsum quia murmurarent de eo discipuli ejus. Sic enim apud se ista dixerunt, ut ab illo non audirentur; sed ille qui eos noverat in seipsis, au
Abbreviated transcription (Latin):
qr ipsa uita ȩt̾na tu es: & non das in carne &
est: Ergo undecĩ elegi diceret: An eligitur &
diabolus. & in electis est diabolus: E lecti in¬
laude in laude solent dici: An electus ẽ & iste.
de quo nolente & nesciente. magnũ aliqͥd boni
fieret: Hoc est ꝓpriũ dĩ: contrariũ iniquis:
Sic̃ iniqui male utunt᷑ bonis oꝑib dĩ: sic contͣ
ds̃ bene utit᷑ malis oꝑib hominũ: Sic̃ iniqͥ

Expanded text:
quia ipsa vita aeterna tu es, et non das in carne etquia ipsa vita aeterna tu es, et non das in carne etest? Ergo, Undecim elegi diceret: an eligitur et diabolus, et in electis est diabolus? Electi in laude solent dici: an electus est et iste, de quo nolente et nesciente magnum aliquid boni fieret? Hoc est proprium Dei; contrarium iniquis. Sicut enim iniqui male utuntur bonis operibus Dei; sic contra Deus bene uti
Abbreviated transcription (Latin):
tes: Nos si nobis contingat ut ꝑturbem᷑: sola¬
nũ in dño inueniamꝰ & tam̃ caute. uera dicamꝰ:
Atq ille ad paucos qͥ remanserant Dixit gͦ
ibe duo decĩ.: id est illis duodecĩ qͥ remanserunt.
Nĩquid & uos inqͥt uultis ire: Non discessit
n udas: s quare manebat. dño iã appare¬
lite nob̾ postea manifestũ est: Respondit pe¬
ris ꝓ omib: unus ꝓmultis: unitas ꝓ uniuer¬
ss Respondit gͦ ei symon petrus: Dñe ad
qnẽibimuse Repellis nos ad te: da nob̾ alterũ
ld quẽ ibimꝰ: Si a te recedimꝰ. ad quẽ ibi¬
nis Uerba uitȩ ȩternȩ habes Nidete: quẽ¬
hodũ petrus dante dõ. recreante spũ scõ
une habes: Uitam enĩ et̾nam babes.: in mi¬
istatione corporis & sanguinis tui: Et nos
enĩ: ut cognosceremus: Nam si prius cognoscere.
& deuide credere uellemus: nec cognoscere
nec credere ualeremꝰ: Quid credidimꝰ & qͥd
cognouimus: Quia tu es xp̃c filiꝰ dĩ: id est

Expanded text:
tes: nos si nobis contingat, perturbamur. Solates: nos si nobis contingat, perturbamur. Solatium in Domino inveniamus, et tamen caute verba dicamus. 9. Atque ille ad paucos qui remanserant: Dixit ergo Jesus duodecim; id est illis duodecim qui remanserunt: Numquid et vos, inquit, vultis ire? Non discessit nec Judas. Sed quare manebat, Domino jam apparebat; nobis postea manifestatus est. Respondit Petrus pro omnibus, unus pro multis, unitas pro universis: Respondit ergo ei Simon Petrus: Domine, ad quem ibimus? Repellis nos a te, da nobis alterum te. Ad quem ibimus? Si a te recedimus, ad quem ibimus? Verba vitae aeternae habes. Videte quemadmodum Petrus, dante Deo, recreante Spiritu saaeternae habes. Vitam enim aeternam habes in ministratione corporis et sanguiedidimus enim ut cognosceremus: nam si prius cognoscere, et deinde credere vellemus, nec cognoscere nec credere valeremus. Quid credidimus, et quid cognovimus? Quia tu es Christus Filius Dei; id est,
Abbreviated transcription (Latin):
s quȩ st̃ hominis: Non illũ reppulit retro
pe post sathanan. & apellauit sathanan: sed
sett post se ire. ut ñ eẽt sathanas ambulando
post adnm̃. Isti aũt sic rediert̃ retro: quomͦ de
qub dã semuus dicit apłs: Quȩdam enĩ con¬
uerse st̃ retro post sathanan: ulterius cũ illo
n ambulauer̃t: Ecce p̃cisi a corpore uitam ꝑ¬
dicerunt: qr forte in corpore nec fuert̃ Int̾
non credentes & ipsi de putati st̃: quãuis dis¬
apłi dicerent᷑: Abiert̃. retro: ñ pauci s mul¬
N Hoc forte factũ est ad consolationẽ: qm̃
iliqͣndo contingit ut dicat homo uerũ: & qd̃
dut ũ capiat᷑: atq illi qui audiunt scandali¬
ams & discedant: Penitet aut̃ hominẽ dixis¬
si qꝰ uerũ est: Dicit enĩ apud se homo: Non
abu sic dicere: non hoc debui dicere: Ecce
dño contigit: dixit & ꝑdidit multos: reman¬
sit ad paticos: S non tͣbabat᷑ ipse : qui ab ini¬
to nouerat. & qui credentes eẽnt. & qͥ ñ creden¬

Expanded text:
s sunt . Non illum repulit retro ire post satanam, et appellavit satanam; sed fecit post se ire, ut non esset satanas ambulando post Dominum. Isti autem sic redierunt retro, quomodo de quibusdam feminis dicit Apostolus: Quaedam enim conversae sunt retro post satanam . Ulterius cum illo non ambulaverunt. Ecce praecisi a corpore vitam perdiderunt, quia forte in corpore nec fuerunt. Inter non credentes et ipsi deputandi sunt, quamvis discipuli dicerentur. Abierunt retro, non pauci, sed multi. Hoc forte factum est ad consolationem, quoniam aliquando contingit ut dicat homo verum, et quod dicit, non capiatur, atque illi qui audiunt, scandalizentur et discedant. Poenitet autem hominem dixisse quod verum est: dicit enim apud se homo, Non debui sic dicere, non hoc dicere debui. Ecce Domino contigit; dixit, et perdidit multos, remansit ad paucos. Sed non turbabatur ipse, quia ab initio noverat et qui credentes essent, et qui non creden
Abbreviated transcription (Latin):
ite baptirate gentes in nomine patris. & filii. et
sp̃c scĩ Intenti facti sumꝰ: cũ audiremꝰ. ite bapti¬
tate gentes: In duiꝰ nomine: In nomine patris
nib patris & filii & sp̃s scĩ: s in nomine patris
ie filii & sp̃s scĩ Ubi unũ nom̃ audis uius ẽ ds̃.
sic̃ de semine dictũ est ab rahȩ. & ex ponit pauluᷤ
apłs: In semine tuo benedicent᷑ om̃s gentes Il
dixit in seminib quasi inmultis. s tan qm in
xp̃c. sic & hic cũ dictũ est in nomine non inno¬
nomine baptiremꝰ. nos ministros fecisti. & dixisti
nob̾: ite baptitate in nomine patris & filii et
sp̃s scĩ: Quo ibimꝰ : quo: non audistis: ad here¬
ditatẽ meã: In terrogatis quo ibimꝰ: ad id qd
emi sanguine meo: Quo gͦ: ad gentes inquit.
Putaui qͥa dixit. ite baptitate a fros in nom

Expanded text:
Ite, baptizate gentes in nomine Patris et Filii et Ite, baptizate gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti . Intenti facti sumus, cum audiremus, Ite, baptizate gentes. In cujus nomine? In nomine Patris Patris et Filii et Spiritus sancti. Ubi unum nomen audis, unus est Deus: sicut de semine Abrahae dictum est, et exponit Paulus apostolus, In semine tuo benedicentur omnes gentes: non dixit, In seminibus, tanquam in multis; sed tanquam in  sic et hic cum dictum est, in nomine, non, in nonomine baptizemus, ministros nos fecisti, et dixisti nobis, Ite, baptizate in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti: quo ibimus? Quo? non audistis? Ad haereditatem meam. Interrogatis, Quo ibimus? Ad id quod emi sanguine meo. Quo ergo? Ad gentes, inquit. Putavi quia dixit, Ite, baptizate Afros in nom
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ quia hic est qͥ baptitat: Quomͦ gͦ cũ baptirat
bonus & melior. non ideo iste bonũ accepit & ille
meliꝰ. s quãuis bonꝰ & melior fuerint ministri.
unũ & equale est qd̃ acceperunt. non est melius
in illo. & inferiꝰ in illo: sic & cũ baptirat malus
ex aliqua uł ignorantia ȩccłȩ uł tolerantia. aut
enĩ ignorant᷑ mali. aut tolerant᷑: tolerat᷑ palea. qͦ usq in
ultimo uentilet᷑ area: illud qđ datũ est unũ est.
nec impar ꝓpt̾ impares ministros. s par & equale¬
tissimi: uideamꝰ qd uidere illi nolunt: Nonqͥd
non uideant. s qͥd se uidere doleant: qͣsi clausũ
sit contͣ illos Quo gͦ missi st̃ discipłi in nomine
patris & filii & sp̃s scĩ: ut baptitarent tanqͣm mi¬
nistri quo missi st̃: Ite dixit baptirate gentes:
dabo tͥ gentes hereditatẽ tuã: & possessionẽ tuã
terminos terre: Audistis qͦmͦ a syon ꝓdiit lex:¬

Expanded text:
nisi quia hic est qui baptizat? Quomodo ergo cum baptizat nisi quia hic est qui baptizat? Quomodo ergo cum baptizat bonus et melior, non ideo iste bonum accepit, et ille melius; sed quamvis bonus et melior fuerint ministri, unum et aequale est quod acceperunt, non est melius in illo, et inferius in isto: sic et cum baptizat malus ex aliqua vel ignorantia Ecclesiae, vel tolerantia aut enim ignorantur mali, aut tolerantur, toleratur palea, quousque in ultimo ventiletur area, illud quod datum est, unum est, nec impar propter impares ministros; sed par et aequaletissimi, videamus quod videre illi nolunt; non quod non videant, sed quod se videre doleant: quasi clausum sit contra illos. Quo missi sunt discipuli, in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, ut baptizarent tanquam ministri? quo missi sunt? Ite, dixit, baptizate gentes. dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Audistis quomodo a Sion
Abbreviated transcription (Latin):
uertat a nob̾ ds̃ opinari: nͥ quandã ꝓprietatẽ in xp̃o
talẽ futurã. ut quãuis multi ministri baptitaturi
eẽnt. siue iusti siue in iusti non tribueret᷑ sc̃ĩtas bap¬
tismi nͥ illi suꝑ quẽ descendit colũba. de quo dictũ
est. hic est qͥ baptirat in spu scõ: Petrus baptiret: hic
est qͥ baptitat: Paulus baptitet. hic est qͥ baptrrat.
Iudas batret: hic est qͥ bałitat: Nã si ꝓ diuersitate
meritoꝵ baptismꝰ sc̃s est: qͥa diuersa st̃ merita.
diuersa erunt baptismata: Et tanto quisq
aliquid meliꝰ putabit᷑ acciꝑe: qͣnto amiliore
uidebit᷑ accepisse: Ipsi scĩ intelligite fr̃s. boni.
ꝑtinentes ad colũbã. ꝑ tinentes ad sortẽ ciuita¬
aliis sanctiores: st̃ alii aliis meliores: Quare
gͦ si unus ab illo u̾bi grã iusto. scõ. baptiretur:
alius ab illo in ferioris meriti apud dm̃. infe¬
rioris gradus. in ferioris continẽntiȩ. in ferioris
uitȩ. un tam̃ & par & equale ẽ qd acceperunt:

Expanded text:
vertat a nobis Deus opinari; nisi quamdam proprietatem in Christo talem futuram, ut quamvis multi ministri baptizaturi essent, sive justi, sive injusti, non tribueretur sanctitas Baptismi, nisi illi super quem descendit columba, de quo dictum est, Hic est qui baptizat in Spiritu sancto? Petrus baptizet, hic est qui baptizat: Paulus baptizet, hic est qui baptizat; Judas baptizet, hic est qui baptizat. 8. Nam si pro diversitate meritorum Baptisma sanctum est, quia diversa sunt merita, diversa erunt baptismata; et tanto quisque aliquid melius putatur accipere, quanto a meliore videtur accepisse. Ipsi sancti, intelligite fratres, boni pertinentes ad columbam, pertinentes ad sortem civitaaliis sanctiores, sunt alii aliis meliores. Quare ergo si unus ab illo, verbi gratia, justo sancto baptizetur, alius ab alio inferioris meriti apud Deum, inferioris gradus, inferioris continentiae, inferioris vitae, unum tamen et par et aequale est quod acceperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
n hac attentione sit sanus. ne contentione sit uanus:
aut qđ est peius. in sanus. Hec est enĩ forma serui.
in qua dĩ filius minor est. ñ patre solo s etiam sp̃u
scõ : neq id tantũ s etiã in se ipso: qr idem ipse in
forma dĩ maior ẽ se ipso. Neq enĩ homo xep̃s non
dicit᷑ filius cdĩ: quod etiam sola caro eiꝰ insepul xhro
meruit appellari. Nam quid aliud confitemur.
cũ dicimus credere nos in uiugenitum filiũ qui dñ¬
sub pontio pilato crucifixus est & sepultus: Et qͥs
credimus in dei filiũ qui sepultus est: ꝓfecto filiũ
dĩ dicimus et carnẽ quȩ sola sepulta est. Ipse gͦ x p̃c
filius dei. ȩqualis patri in forma dĩ. quia semet ip¬
sum exinaniutt ñ formã dei a mittens ses formam
ser ara capiens. muior eist et se ipso: qtua nai s¬

Expanded text:
 et attentione sit sanus: ne contentione sit vanus,  et attentione sit sanus: ne contentione sit vanus, aut, quod est pejus, insanus. Haec est enim forma servi, in qua Dei Filius minor est, non Patre solo, sed etiam Spiritu sancto: neque id tantum, sed etiam seipso; quia idem ipse in forma Dei major est seipso. Neque enim homo Christus non dicitur Filius Dei, quod etiam sola caro ejus in sepulcro meruit appellari. Nam quid aliud confitemur, cum dicimus credere nos in unigenitum Dei Filium, qui sub Pontio Pilato crucifixus est et sepultus? Et quidcredimus in Dei Filium qui sepultus est, profecto Filium Dei dicimus et carnem quae sola sepulta est. Ipse ergo Christus Filius Dei, aequalis Patri in forma Dei, quia semetipsum exinanivit, non formam Dei amittens, sed formam servi accipiens, major est et seipso; q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uenio aduõ adiẽc̃ atq ait Si dilige̾tis me gauderetis
utiq qr uado ad patrẽ: qi pater maior me est. ꝑ qđ¬
ad patrẽ: a quo &e uenturus est uidicaturus¬
uiuos et mortuos. ꝑillud aut̃ in quo ẽ equalis grg¬
nenti unigenitus nũquam recedit a patre: s ctim
illo est ubiq totus. pari diuinitate quã nullus con¬
tinet locus. Cum enĩ in forma dĩ esset: sic̃ apłs loqͥ¬
tur. non rapinã arbitratꝰ est eẽ equalis dõ. Quomͦ
enĩ rapina posset eẽ natura. quȩ non erat usurpata
s nata: Semet ipsum aut exinaniuit. formã ser¬
ui accipiens. Non gͦ a mittens illã s accipiens istam:
eo modo se exinaniens quo hic minor apparebat. qm
apud patrẽ manebat. Forma quippe serui accessit:
ñ forma dĩ recessit. Hec est assũpta: non illa consũp¬
ta. Propt̾ hanc dicit. pat̾ maior me est. ꝓpt̾ illam
uͦ. ego et pater unũ sumus. Hoc attendat arrianus:¬

Expanded text:
et venio ad vos, adjecit atque ait: Si diligeretis me, gauderetis et venio ad vos, adjecit atque ait: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patread Patrem, a quo venturus est vivos judicaturus et mortuos: per illud autem in quo aequalis est gignenti Unigenitus, nunquam recedit a Patre; sed cum illo est ubique totus pari divinitate, quam nullus continet locus. Cum enim in forma Dei esset, sicut Apostolus loquitur, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quomodo enim rapina posset esse natura quae non erat usurpata, sed nata? Semetipsum autem exinanivit, formam servi accipiens : non ergo amittens illam, sed accipiens istam. Eo modo se exinaniens, quo hic minor apparebat quam apud Patrem manebat. Forma quippe servi accessit, non forma Dei recessit: haec est assumpta, non illa consumpta. Propter hanc dicit, Pater major me est: propter illam vero, Ego et Pater unum sumus . 2. Hoc attendat arianus,
Abbreviated transcription (Latin):
ccepimus fr̃s uerba diũ dicentis ad
discipłos suos. Non turbetur cor
ur̃m : neq formidet. Audistis
qpia ego dixi uob̾: uado et ue¬
nio ad uos. Si diligeretis me
gauderetis utiq quia uado ad patrẽ: q pater
maior me est. Hinc gͦ turbari et formidari pote¬
rat coi uioꝵt. ꝗtiod ibat abeis. quãuis uenturus
as cos : e forstan gregem lupus hoc in t̃ualiomuader:
pastoris absentia. Sed aquibus homo ab scedebat¬
Ergo et ibat ꝑ id qđ homo erat: & manebat ꝑ id quod
ds̃ erat. Ibat ꝑ id qđ uno loco erat: manebat ꝑ qd̾
ubiq erat. Cur itaq turbaret᷑ & fomidaret¬
cor. qͣndo sic deserebat oculos. ut non deseteret cor
Quamtus ds̃ etiã qui nullo continet᷑ loco. discedat
ab eoꝵ cordibus qui cũ relinqtiunt morib ñ pedib⁊
et ueniat ad illos qni conuertunt᷑ ad eum ñ facie s
fide: & accedunt ad eum m̃te non carne. Ut aũt
intelligerent scd̃m id qdđ homo erat. cũ dixisset uad

Expanded text:
ccepimus, fratres, verba Domini dicentis ad discipulos suos: Non turbetur cor vestrum, neque formidet. Audistis quia ego dixi vobis, Vado, et venio ad vos: si diligeretis gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. Hinc ergo turbari et formidare poterat cor illorum, quod ibat ab eis, quamvis venturus ad eos, ne forsitan gregem lupus hoc intervallo invaderet pastoris absentia. Sed a quibus homo abscedebatErgo et ibat per id quod homo erat, et manebat per id quod Deus erat. Ibat per id quod uno loco erat, manebat per id quod ubique erat. Cur itaque turbarentur et formidarent, quando sic deserebat oculos, ut non desereret cor? quamvis Deus etiam qui nullo continetur loco, discedat ab eorum cordibus qui eum relinquunt moribus, non pedibus, et veniat ad illos qui convertuntur ad eum non facie, sed fide, et accedunt ad eum mente, non carne. Ut autem intelligerent secundum id quod homo erat, cum dixisset: Vado
Abbreviated transcription (Latin):
homo: ut minor ẽt patre. factus est homo. la
nisi fieret: quid eẽt homo: Dicat plane añs. t
diamus uerba doctoris: non cũ alienis sequanꝰ
astutiam deceptoris. Agnoscamꝰ geminã substin¬
tiam xp̃i. diuinã scilicet qͣ equał est patri: huinu¬
nam qua maior. ẽ pater. utrũq aut̃ simul. ñ duo
s unus ẽ xp̃c : ne sit quat̾nitas. non trinitas as.
Sic̃ enĩ unus ẽ homo. anima rationalis & caroͥ
est sub pontio pilato crucifixus: Ap̃c iħs: sm¬

Expanded text:
homo, ut minor esset Patre, factus est homo: quod nisi fieret, quid esset homo? 3. Dicat plane Dominus et audiamus verba doctoris, non cum alienis sequamur astutiam deceptoris. Agnoscamus geminam substantiam Christi; divinam scilicet qua aequalis est Patri, humanam qua major est Pater. Utrumque autem simul non duo, sed unus est Christus; ne sit quaternitas, non Trinitas Deus. Sicut enim unus est homo anima rationalis et caro, a Dei. Quis est sub Pontio Pilato crucifixus? Christus
Abbreviated transcription (Latin):
anima sola. Quis resurrecturus. triduo ucut
et in his singulis xp̃c: uerũ hec omĩa. ñ dno uel
tres. s unus ẽ xp̃c. Ideo gͦ dixit. Si diligrius
me gauderetis utiq quia uado a d patrẽ: q̃ na¬
turȩ humane gratulandũ est. eo quod sic assũptis
a uerbo unigenito: ut immortalis consituert¬

Expanded text:
anima sola. Quis resurrecturus triduo jacuitet in his singulis Christus. Verum haec omnia non duo, vel tres, sed unus est Christus. Ideo ergo dixit, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quia naturae humanae gratulandum est, eo quod sic assumpta est a Verbo unigenito, ut immortalis constituer
Abbreviated transcription (Latin):
breuit᷑ dico: In terĩ donec soluat᷑. in t̾rogate paci¬
fice sine rixa: sine contentione. sine alt̾cationib
sine inimicitiis.: & uob̾cũ querite. & alios in terro¬
eã Sed siue soluat᷑ siue non soluat᷑. putate me
ꝓposuisse qõ me mouet: Moueor enĩ multũ: dic̃

Expanded text:
breviter dico interim, donec solvatur: interrogate pacibreviter dico interim, donec solvatur: interrogate pacifice, sine rixa, sine contentione, sine altercationibus, sine inimicitiis; et vobiscum quaerite, et alios interroeam. Sed sive solvatur sive non solvatur, putate me proposuisse quod me movet: moveor enim multum.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs det Tam̃ illud dico: si uidistis questionẽ non
est parũ Ecce positꝰ est ioħs ante oculos ur̃os: stans
ad fluuũ. ioħs baptista Ecce uenit dñs ad huc bap¬
titandus. nondũ baptitatꝰ Audi uocẽ ioħis: Tu
ad me uenis: ego a te debeo baptizari: Ecce iã cog¬
noscit dñm: a quo uult baptizari: Baptizatꝰ dñs
ascendit ab aqua: aꝑiunt᷑ cȩli: descendit sp̃c sẽs:
Modo illũ cognoscit ioħs: Si modo illũ cognoseit:
cui dixit antea. ego ate debeo baptitaris Si aut̃
non eũ mͦ cognoscit. qͥa iã nouerat eũ qͥd est qđ
dixit non nouerã eũ. s qͥ me misit baptitare inqͣ
ipse mͥ dix̃. suꝑ quẽ uideris sp̃m descendentẽ & ma¬
nentẽ uelut colũbã. ipse est qͥ baptitat in spũ sc̃õ :
bito: qͥa iã multa dicta st̃ Sciatis aũt talem ẽẽ¬
istã questionẽ: ut hec sola ꝑimat partẽ donati:
Ad hoc dixi caritati ur̃e ut intentos uos facerẽ simi¬
mini: In terĩ hodie dignamini differre: S hoc

Expanded text:
nus det. Tamen illud dico, si vidistis quaestionem, non est parum. Ecce positus est Joannes ante oculos vestros, stans ad fluvium Joannes Baptista; ecce venit Dominus adhuc baptizandus, nondum baptizatus: audi vocem Joannis, Tu ad me venis? ego a te debeo baptizari; ecce jam cognoscit Dominum, a quo vult baptizari. Baptizatus Dominus ascendit ab aqua, aperiuntur coeli, descendit Spiritus, modo illum cognoscit Joannes: si modo illum cognoscit, quid dixit antea, Ego a te debeo baptizari? Si autem non eum modo cognoscit, quia jam noverat eum, quid est quod dixit, « Non noveram eum; sed qui me misit baptizare in aqua, ille mihi dixit, Super quem videris Spiritum descendentem, et manenbito, quia jam multa dicta sunt. Sciatis autem talem istam quaestionem esse, ut haec sola perimat partem Donati. Ad hoc dixi Charitati vestrae, ut intentos vos facerem, simimini. Interim hodie dignamini differre. Sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
non scimꝰ qͣndo uenerit colũba: ne forte ibila
a qua ascendit: Suꝑ baptiratũ enĩ aꝑtist i
uenienti ad baptismũ qͦmͦ dicit. ego a te der
trari: hancuob̃cũ interĩ ruminate.: hãc us
nẽ. uocẽ pars donati de baptismi gr̃a ubi
obtendunt imꝑitis: & retia tendunt a
ego nesciebã eum. s qui me misit but

Expanded text:
non scimus quando venerit columba? Ne forte ibi laab aqua ascendit. Super baptizatum enim apertivenienti ad baptisma quomodo dicit, Ego a te debeo baptizari? Hanc vobiscum interim ruminate, hanc vobiscum lutionem, vocem pars Donati de Baptismi gratia, ubi nebulas obtendunt imperitis, et retia tendunt avego nesciebam eum, etc. Quid novi
Abbreviated transcription (Latin):
qui baptizat: qͦmͦ tollit peccatũ alteriꝰ cũs
mo ipse plenis peccato: Contra istas dispa¬
nes uerba nr̃a non dicamꝰ: hunc leganꝰ. e
agnus dĩ. ecce qͥ tollit peccatũ mundi Nu
p̃sũptio hominib in homines: non trans

Expanded text:
qui baptizat, quomodo tollit peccatum alterius, cum sit homo ipse plenus peccato? Contra istas disputationes verba nostra non dicamus, hunc legamus: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Non sit praesumptio hominibus in homines: non
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit eis ioħs & dixit E gobaptiro in aqua:
mediꝰ aut ur̃m stetit quẽ uos nescitis: Humilis¬
enĩ non uidebat᷑: & ꝓpterea lucerna accensa
est Widete qͦmͦ dat locũ: qui aliud posset pu¬
tari: Ipse est qui post me uenit. qui ante me
factus est Sic̃ iã diximꝰ: id est ante positꝰ est
mͥ: Cuiꝰ ego non sũ dignꝰ: ut soluã corrigiã cal¬
ciam̃ti eiꝰ: Quantũ se ab iecit: & ideo multũ ele

Expanded text:
Respondit eis Joannes, et dixit: Ego baptizo in aqua; medius autem vestrum stetit quem vos nescitis. Humilisenim non videbatur, et propterea lucerna accensa est. Videte quomodo dat locum, qui aliud posset putari. Ipse est qui post me venit, qui ante me factus est. Sicut jam diximus, id est, antepositus est mihi. Cujus ego non sum dignus ut solvam corrigiam calceamenti ejus. Quantum se abjecit? Et ide
Abbreviated transcription (Latin):
fideli Cogitans fideles aut conugatos. aut for¬
te idiotas. aut habentes & possidentes res suas qͣs
ipse distribuit iã pauꝑib & meliorẽ ẽẽ se arbitratꝰ
qͣm ille qͥ iã baptitatꝰ est: dedi: gnet᷑ uenire ad
baptismũ dicens: Hoc sũ accepturꝰ qđ habet ille
& ille: Et ꝓponat sibi eos qͦs contẽpnit. & sordeat
illihoc acciꝑe qđ acceperunt in feriores. qͥa iã uide¬
tur ipse sibi melior: & tam̃ omĩa peccata supra il¬
lũ sunt: Et nͥ uenerit ad salutare baptismnum
ubi peccata soluunt᷑: cũ omĩ excellentia sua non
potest intͣre in regnũ cȩloꝵ: S utabilla excellentia
in uitaret dñs ad baptismũ suũ. ut peccata illi di

Expanded text:
fideli: cogitans fideles aut conjugatos, aut forfideli: cogitans fideles aut conjugatos, aut forte idiotas, aut habentes et possidentes res suas, quas ipse distribuit jam pauperibus, et meliorem se esse arbitrans quam ille qui jam baptizatus est, dedignetur venire ad Baptismum, dicens, Hoc sum accepturus quod habet ille et ille; et proponat sibi illos quos contemnit, et quasi sordeat illi hoc accipere quod acceperunt inferiores, quia jam videtur ipse sibi melior: et tamen omnia peccata super illum sunt, et nisi venerit ad salutarem Baptismum, ubi peccata solvuntur, cum omni excellentia sua non potest intrare in regnum coelorum. Sed ut illam excellentiam invitaret. Dominus ad baptismum suum, ut pecc
Abbreviated transcription (Latin):
mus iob̃is: S qͦmͦ de monstiatꝰ est dñs humilis :
ut ideo acciperet baptismũ ioħ s: in quo batizaret᷑
ipse dñs Et opus erat dño baptitari: Et ego
in terrogans cito respondeo Opus erat dño nascu
opuis erat dño crucifigi: opus erat dnõ mori: opꝰ
erat. dnõ sepeliri: Si gͦ ꝓ nob̃ tantã susce pit
humilitatẽ. baptismũ non erat accepturꝰ: Et
qͥd ꝓfuit qͥa suscepit baptismũ seruis Ut tu
non dedignareris suscipere baptismũ dñi: In¬
tendat caritas ur̃a Futuri erant in eccła aliqui.
excessioris gr̃ȩ cathecumini: Fit enĩ aliqnͣdo ut ui¬
deas cathecuminũ abstinentẽ ab om̃i concubitu:
ualefacientẽ scło. renuntiantẽ om̃ib quȩ possi de¬
bat: distribuentẽ pauꝑib & cathecuminꝰ est: in¬
structꝰ etiã forte doctrina salutari. supra multos
fideles: Timendũ est huit. nedicat apud semet¬
ipsũ de baptismo scõ quo peccata dimittuntur
ud plus accepturꝰ sũ: Ecce ego melior sũ. illo illo

Expanded text:
mus Joannis. Sed quomodo demonstratus est Dominus? Humilis; ut ideo acciperet baptisma Joannes, in quo baptizaretur ipse Dominus. 13. Et opus erat Domino baptizari? Et ego interrogans cito respondeo: Opus erat Domino nasci? opus erat Domino crucifigi? opus erat Domino mori? opus erat Domino sepeliri? Si ergo tantam suscepithumilitatem, baptismum non erat suscepturus? Et quid profuit quia suscepit baptismum servi? Ut tu non dedignareris suscipere baptismum Domini. Intendat Charitas vestra. Futuri erant aliqui in Ecclesia excelsioris gratiae catechumeni. Fit enim aliquando ut deas catechumenum abstinentem ab omni concubitu, valefacientem saeculo, renuntiantem omnibus quae possidebat, distribuentem pauperibus; et catechumenus est, instructus etiam forte doctrina salutari supra multos fideles. Timendum est huic ne dicat apud semetipsum de Baptismate sancto quo peccata dimittuntur: Quid plus accepturus sum? Ecce ego melior sum illo fideli et illo
Abbreviated transcription (Latin):
telliget: Qui imitatꝰ fuerit humilitatẽ p̃conis:
& cognouerit celsitudinẽ udicis: Nichil enĩ humi¬
liꝰ ipso p̃cone. fr̃s mei: Nullũ tantũ meritũ ioħs ha¬
buit. qͣm de ista humilitate: qł cũ posset fallere

Expanded text:
telliget? Qui imitatus fuerit humilitatem praeconis, telliget? Qui imitatus fuerit humilitatem praeconis, et cognoverit celsitudinem judicis. Nihil enim humilius ipso praecone. Fratres mei, nullum tantum meritum Joannes habuit quam d
Abbreviated transcription (Latin):
erit helias ad scdm ad uentũ: Quomͦ duo ad uentus
iudicis: sic duo p̃cones: Iudex qͥdẽ ipse: p̃cones aut̃
duo. non duo iudices: Oportebat enĩ uidicẽ pͥmo
uenire iudicandũ: misit ante se pͥmũ p̃conẽ uoca¬
uit illũ heliã Quia hoc erit inscd̾o aduentu heliaᷤ:
uirtute heliȩ: Non gͦ helias: s in sp̃u & uirtute
helie: Quid est in sp̃u & uirtute heliȩ. In eodẽ
sp̃u scõ: uice heliȩ: Quare uice heliȩ: Quia quod
helias scdo. hoc ioħs pͥmo aduentu fuit: Recte gͦ
gurate. helias ipse est ioħs: Iste aut̃ ut dixi ꝓpriȩ.
non ego sũ helias: Si figurã p̃cursionis ad uiertas:
ioħs ipse est helias: Quod enĩ ille ad pͥmũ ad uen-¬
tũ: hoc ille ad scłm erit: Si ꝓprietatẽ ꝑsonȩ in¬
rationẽ recte. ipse est helias: ioħs aũt̃ recte ad ꝓpͥetatẽ.
non sũ helias: Nec ioħs falsũ. nec dñs falsũ: nec p̃co
falsũ:ͥ nec udex falsũ. s si intelligas Quis aitt̃ in¬

Expanded text:
erit Elias ad secundum adventum. Quomodo duo adventus judicis, sic duo praecones. Judex quidem ipse, praecones autem duo: non duo judices. Oportebat enim judicem primo venire judicandum. Misit ante se primum praeconem, vocavit illum Eliam; quia hoc erit in secundo adventu Elias, virtute Eliae . Non ergo Elias, sed in spiritu et virtute Eliae. Quid est, in spiritu et virtute Eliae? In eodem Spiritu sancto vice Eliae. Quare vice Eliae? Quia quod Elias secundo, hgurate, Elias ipse est Joannes: iste autem, ut dixi, proprie, Non sum ego Elias. Si figuram praecursionis advertas, Joannes ipse est Elias: quod enim ille ad primum adventum, hoc ille ad secundum erit. Si proprietatem personae inratioNon sum Elias. Nec Joannes falsum, nec Dominus falsum: nec praeco falsum, nec Judex falsum; sed si intelligas. Quis autem in
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃sentẽ: offenderunt tanqͣm in humilẽ lapidẽ:
Lapis enĩ ille ad huc paruus erat: iã qͥdem p̃ci¬
sus de monte sine manib: sic̃ dicit daniel ꝓpb̃a
uidisse se lapidẽ p̃cisũ de monte sine manibus:
S qͥd sequitur: Et creuit inqͥt lapis ille. & factus
est mons magnꝰ. & impleuit uniu̾sã faciem t̾rȩ
p̃cisus erat de monte Montẽ. regnũ uult intelli¬
gi iudeori: S regnũ iudeors non impleuit uni¬
uersã faciem t̾re: Inde p̃cisus est ille lapis. qͥa in¬
de natꝰ ẽ & in p̃sentia dñs Et qͣre sine manibus:
lapis ille p̃cisus sine manib ante ocłos uideorꝙ:
s bumilis erat: Non in merito: qͥa nondũ creue¬
rat lapis ille. & impleuerat orbem trarũ q̃ d ostm

Expanded text:
in praesentem, offenderunt tanquam in humilem lapidem. in praesentem, offenderunt tanquam in humilem lapidem. Lapis enim ille adhuc parvus erat, jam quidem praecisus de monte sine manibus: sicut dicit Daniel propheta, vidisse se lapidem praecisum de monte sine manibus. Sed quid sequitur? Et crevit, inquit, lapis ille, et factus est mons magnus, et implevit universam faciem terrae . ntem regnum vult intelligi Judaeorum. Sed regnum Judaeorum non impleverat universam faciem terrae. Inde praecisus est ille lapis, quia inde natus est in praesentia Dominus. Et quare sine manibus? ergo erat lapis ille praecisus sine manibus, ante oculos Judaeorum: sed humilis erat. Non immerito; quia nondum creverat lapis