comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quieruitnos de potestate tenebnarum & transtulit in regnum. caritatis suae
ocitaq nomenidẽ pascha quod latine ut dixi traniitus nuncupatur uelut inter¬
cani nobis beatus e uangelistaAnte dieminquit festum paschait sciensi hs
quiaueniteius hora. ut trenseat ex hocmundo ad patrem: eccepaschaecce transt auis
unde &quo de hocscilic& mundo ad patrem: Spes membris incapite est datau
iodessent illo transeunte sinedubio sȩcutura: quidergo infide las& ab hoc
capite atque abeius corpore alieni q̃ onne ocipiitraenseunt quia nonper ma¬
nent : t ronicunt plane&ipsi: ged a liudest trensire demundo aliud
tnensire cummundo : Aliud ad pacrem aliud adhostem: pamios aegrptu
transierunt : nonenim persequendo manierunt: nontamen tranuetuo¬
runt permare ad regnum sed inmari ad interitum:¬
ubieiant: adiuum caput quod hinc transis sent: eius dilestione trensirent

Expanded text:
Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in oc itaque nomen, id est, pascha, quod Latine, ut dixi, transitus nuncupatur, velut interpretans nobis beatus evangelista: Ante diem, inquit, festum paschae sciens Jesus quia venit ejus hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. Ecce pascha, ecce transitus. Unde, et quo? De hoc scilicet mundo ad Patrem. Spes membris in capite est data, quod essent illo transeunte sine dubio secutura. Quid ergo infideles, et ab hoc capite atque ab ejus corpore alieni? nonne et ipsi transeunt, quia non permanent? Transeunt plane et ipsi. Sed aliud est transire de mundo, aliud transire cum mundo, aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt, non enim persequendo manserunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed inmari ad interitumerant, ad suum caput, quod hinc transisset, ejus dilectione transirent.
Abbreviated transcription (Latin):
nomenest sed hebneum: opostunissime tamenoc currit in hoc nomine.
quaedam congruentia utrarumq linguarum: Quia enim passio grecepashq
dicitur. ideo pascha passioputata est. uelut hoc nomena pasiione si cappellatum e: in sua
ergo lingua hocestin heb ntea pascha transitus dicitur: proptereatune primum
pascha celebinuit populusdi quando exaegrpto fugientes rubrummare
unsierunt : Nuncergo figuncilla proph&ica inueritate compl&a est: cumsici
oui s adimmolandum duciturxps. cuius sanguine inlitis postibus nostris id est cuics
signocrucis signatis frontibus nostris a perditione huius sa eculi tam quam
captiuitate uel interemptione a egrptia liberamur : &agimus sa luberrim
transitum cuma diabolo transimusad xp̃m. & abistoinstabilisa eculo. ad eius funda¬
tissimum regnum: Ideo quippeaddm permanentem tiunsimus. necummundo
nan seunte transeamus: De hac nobis conlatagnitia.: dm̃laudans a postolusdici

Expanded text:
nomen est, sed hebraeum: opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumque linguarum. Quia enim pati graece πάσχειν dicitur, ideo Pascha passio putata est, velut hoc nomen a passione sit appellatum: in sua vero lingua, hoc est in hebraea, Pascha transitus dicitur: propterea tunc primum Pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes, Rubrum mare transierunt . Nunc ergo figura illa prophetica in veritate completa est, cum sicut ovis ad immolandum ducitur Christus , cujus sanguine illitis postibus nostris, id est, cujus signo crucis signatis frontibus nostris, a perditione hujus saeculi tanquam a captivitate vel interemptione Aegyptia liberamur ; et agimus saluberrimum transitum, cum a diabolo transimus ad Christum, et ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo quippe ad Deum permanentem transimus, ne cum mundo transeunte transeamus. De hac nobis collata gratia Deum laudans Apostolus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
inque dixit. pesicut uidebatur creder&ur tantum modo filius hominis : hoc autem
dat ut pacri creder&ur aequalis: Quicreditinme inquit : noncredit in hoc quodiud&
me sed credit in eum quimisitme: Autcumcredit in paerem quinbi aequalem genuit
mnei nonquomodo meuid&. sed ũ ccredatinme quomodo ineum quimisitme : Vsq adeo
enimnihil distat̃ intereum &me : ut qui me uid&. uid eateum quimisttme: A postolos
ne nuntiuo cantur : Ita grecea postoli. latine missi appellantur : Numquam tame
aliquis a postolorum dicerea uder& : qui credi tinme non credit inme sedineũ quimisitmne :¬

Expanded text:
namque dixit, ne sicut videbatur, crederetur tantummodo filius hominis: hoc autem namque dixit, ne sicut videbatur, crederetur tantummodo filius hominis: hoc autem dixit, ut Patri crederetur aequalis. Qui credit in me, inquit, non credit in hoc quod videt me, sed credit in eum qui misit me. Aut cum credit in Patrem qui sibi aequalem genuit me; non quomodo me videt, sed sic credat in me, quomodo in eum qui misit me: usque adeo enim nihil distat inter eum et me, ut qui me videt videat eum qui me misit. Apostolos latine nuntii vocantur, ita graece apostoli, latine missi appellantur. Nunquam tamen aliquis apostolorum dicere auderet, Qui credit in me, non credit in me, sed in eu
Abbreviated transcription (Latin):
dexpocreditur secundum hominem creder&ur : Illeergo inquit credit inme : qui
nc ecreditinme secundumid quod meuid& sed i neum quimemist: ut cumeredit
inpatrem credateum habere filium sibia e qualem &tuncuere credat in m
ansi puta ueriteum non habere nisi filios secundumgratiam qui sunteius utique
ereatura non uerbum sed facta peruerbum : nechaberefilium a equalem sibi
atq coa&enum sempernatum pariter in commutabilem. exnullo dissimilem a
in paarem noncreditin patrem qui eummisit: qui anon est hoc pater qui eummisit:
sicuoluisse intelle paerem. tamquam patrem multorum filiorum pergnatiam
enenttorem. ponuni ciuerbi aequalissibi : continuo subiecit : & quiuid & me
ud deum quimisitme: numquidait quiuid&me. non uid&me sed eum quimisit
ne : sicut dixenat. qui credicinme Non creditinme sed in eum quimisie me Illud

Expanded text:
de Christo creditur, secundum hominem crederetur. Ille ergo, inquit, credit in me, qui de Christo creditur, secundum hominem crederetur. Ille ergo, inquit, credit in me, qui non credit in me secundum id quod me videt, sed in eum qui me misit: ut cum credit in Patrem, credat eum habere Filium sibi aequalem, et tunc vere credat in me. Nam si putaverit eum non habere nisi filios secundum gratiam, qui sunt ejus utique creatura, non Verbum, sed facta per Verbum, nec habere Filium aequalem sibi atque coaeternum, semper natum, pariter incommutabilem, ex nullo dissimilem atque imparem; non credit in Patrem qui eum misit, quia non est hoc Pater qui eum misit.sic voluisse Patrem intelligi tanquam Patrem multorum filiorum per gratiam regeneratorum, non unici Verbi aequalis sibi, continuo subjecit, Et qui videt me, videt eum qui misit me. Numquid ait, Qui videt me, non videt me, sed eum qui misit me; sicut dixerat, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me? Illud
Abbreviated transcription (Latin):
dostrinamsuã dixisse uerbum patris quodestipse. & hoc significasse dicendo¬
mea do strina non estmea sed eis quimemisit: quoda seipsoi psenoness& sed habera
a quoess& : Osenimdedo filius patris: paterautẽ i non didedo sed dĩ paterfili:
ide in hoc quodunda sein eum quimisitmne id estinpatrem : Sed qui credit in patrem.
necenseest eum credaitessepatrem : Quia utem credit etmpatrem: necesse est ut cre¬
diteum habere filium : ac perhoc quicredit in patrem necesse ẽ ut credat infilium
ednequis quam hoccredat decinigenito filio quod dehis quidicti sunt filudĩ secundim
gratiam non natunm sicutait euangelista. Dediteis potestatem filiosdi fieri
unde culludest quo dipsedns comine montuit in legedistum Ego dixiduestis & filii
excelsi omnes. propterea dixit. Qui creditinme non credit inme: Ne cotum quo

Expanded text:
doctrinam suam dixisse Verbum Patris, quod est ipse; et hoc significasse dicendodoctrinam suam dixisse Verbum Patris, quod est ipse; et hoc significasse dicendo: Doctrina mea non est mea, sed ejus qui me misit, quod a seipso ipse non esset, sed haberet a quo esset. Deus enim de Deo, Filius Patris: Pater autem non Deus de Deo, sed Deus Pater Filii. id est, in hoc quod videt; sed in eum qui misit me, id est, in Patrem. Sed qui credit in Patrem, necesse est eum credat esse Patrem; qui autem credit eum Patrem, necesse est ut credat eum habere Filium: ac per hoc qui credit in Patrem, necesse est ut credat in Filium. Sed ne quisquam hoc credat de unigenito Filio, quod de iis qui dicti sunt filii Dei secundum gratiam, non naturam, sicut ait Evangelista, Dedit eis potestatem filios Dei fieri ; unde et illud est quod ipse Dominus commemoravit in Lege dictum, Ego dixi, Dii estis, et filii excelsi omnes : propterea dixit, Qui credit in me, non credit in me; ne totum quod
Abbreviated transcription (Latin):
quidam credider prte distnatiinuitam a cernam quo souiamuocauite ouesiuae
quidamueronon eredider̃: nec poteranteredere. eo quod occulto nesta menir
autemdatgnetiam: eorum autem quieredider alius tutadeo eosteghantin
ut palmarum iirmmi sacceptis uenienti occurrerent in eademlaudis confessione
d antes abiue roey principibus non auderentomnficertutdesrnagoga noneio¬
penitur : quo srocauteuangelista dicens : nuoddilexer glor an homiinũ magiibuã
gloriamdi: eorumaiam qui non credider. alii ement postea creditur : quos pnat¬
uidebat ubrait. Crmex alta ueratis fillum hominas ÷ unc cognoscois quia egoso:
orum quae post modum debella ad testimoniũ proph&iae quaed expõ scripta ẽ
in totopene orbedispersa ẽ hisita se habentib: & suaiam propinquante passione.
sclamauit & dixit undelestio coepit hodierna : qui creditinme Noncredit
sed ineum quimisitme: & qui uid & me. uid&eum quimisitme: Iamdixetat quodã
loco mea dostrina non ẽ mea . sed eius qui memisit ubintelleximus cum

Expanded text:
 praedestinati in vitam aeternam, quos etiam vocavit oves suas: quidam vero non crediderunt, nec poterant credere, eo quod occulto, nec tamen iautem dat gratiam . Eorum autem qui crediderunt, alii usque adeo confitebantur, ut palmarum ramis acceptis venienti occurrerent, in eadem laudis confessione laetantes: alii vero ex principibus non audebant confiteri, ut de synagoga non ejicerentur; quos notavit Evangelista dicens, quod dilexerunt gloriam hominum magis quam gloriam Dei . Eorum etiam qui non crediderunt, alii erant postea credituri, quos praevidebat, ubi ait, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc agnoscetis quia ego udaeorum, quae postmodum debellata, ad testimonium prophetiae quae de Christo scripta est, in toto pene orbe dispersa est. 2. His ita se habentibus, et sua jam propinquante passione, Jesus clamavit, et dixit; unde lectio coepit hodierna: Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me: et qui videt me, videt eum qui misit me. Jam dixerat quodam loc
Abbreviated transcription (Latin):
illius bene ficia cognoscamus : nã &agendae suntgnttiae quiadata e potestas:
&ontndum ne subcumbat in firmitas: Ipsa .ẽ. fides quae perdi lastionemopenttur.
icuteius mensuntidnscuiq: pastitus ẽ: ut quigloriatur non inscipso. sed indno
glori&ur : nonitaq mirumest quia non poterintoredere . quorum uoluntas sic
superbaenat utignoraentes diiustitiam suã uellent consticuere : si cide illis
licita postolus iustitia edi non sunt subietti: quia enim non exfide sed tam quan
exo peribust̃inuerunt. ipsosuotumore caccati offenderunt in lapidem offen¬
sionis si cautem dictum .e. non potenint ubuntellegendum .e. quod noleebant :¬
uemad modum dietum ẽ dednodõ nr̃o . sinon credimus ille fidelis permano
nega rescipsum nom potest : de omni potentedictum .e non potest: sicutergo quod

Expanded text:
illius beneficia cognoscamus. Nam et agendae sunt gratiae, quia data est potestas; illius beneficia cognoscamus. Nam et agendae sunt gratiae, quia data est potestas; et orandum, ne succumbat infirmitas . Ipsa est fides quae per dilectionem operatur, sicut ejus mensuram Dominus cuique partitus est ; ut qui gloriatur, non in seipso, sed in Domino glorietur . 9. Non itaque mirum est quia non poterant credere, quorum voluntas sic superba erat, ut ignorantes Dei justitiam, suam vellent constituere: sicut dicit de illis Apostolus, Justitiae Dei non sunt subjecti . Quia enim non ex fide, sed tanquam ex operibus tumuerunt; ipso suo tumore caecati, offenderunt in lapidem offensionis. Sic autem dictum est non poterant, ubi intelligendum est quod nolebant; quemadmodum dictum est de Domino Deo nostro, Si non credimus, ille fidelis permanet, negare seipsum non potest . De omnipotente dictum est, non potest. Sicut ergo quod
Abbreviated transcription (Latin):
excusare peccatum: Sed audiamus dnm & pntecipientem &opitulantẽ : & iubente
quid facere debeamus dadiuuante mutimplere possimus nam & qu osdã miitaq
sua e uoluntatis fiducia exculit in superbiam & quo sdamnimia sua e uoluntatis
diffidentia deiecit in neglegentiã: illidicunt: qui drogamusdm̃ neu incamurterꝓ¬
tatione quod inniro ẽ potestate : istidicunt : ut quid cona murbe neuiuere quod indi
potestate : od nẽ o pater quie s incaelis ne nos inferas inquã lib& ista rũ temptationũ
sed liberanosa m̃alo: audiamusdnmñdicentem: rogaui prote p&re nede ficiat
fidestua: nesic existimemus fidem nñm. eẽ in libero arbitrio uediuinononegeat
a diutorio: audiamus &euange listamdicentem : Dediceis potestatẽ filiosdi fieri:
eomnino existimemu s innrae patestate non te. quod credimus. uerũ ta men inutroq

Expanded text:
excusare peccatum. Sed audiamus Dominum, et praecipientem, et opitulantem; et jubentem excusare peccatum. Sed audiamus Dominum, et praecipientem, et opitulantem; et jubentem quid facere debeamus, et adjuvantem ut implere possimus. Nam et quosdam nimia suae voluntatis fiducia extulit in superbiam; et quosdam nimia suae voluntatis diffidentia dejecit in negligentiam. Illi dicunt: Utquid rogamus Deum ne vincamur tentatione, quod in nostra est potestate? Isti dicunt: Utquid conamur bene vivere, quod in Dei est potestate? O Domine, o Pater qui es in coelis, ne nos inferas in quamlibet istarum tentationum, sed libera nos a malo ! Audiamus Dominum dicentem, Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua ; ne sic existimemus fidem nostram esse in libero arbitrio, ut divino non egeat adjutorio. Audiamus et Evangelistam dicentem, Dedit eis potestatem filios Dei fieri ; ne omnino existimemus in nostra potestate non esse quod credimus: verumtamen in utroque
Abbreviated transcription (Latin):
quod non reuelabitur: sed i in quod peruenimus ineo ambulemus: sicutditit aptr
non solum quod nescimcs & scire debemus sed&iam siquidaliter sapimus idquoque
nobii direuelauit: peruenimusau teminuiamfider hanoperseue rantissime
teneamus: ipsa perduc& ad cubiculum regis. inquosuntomneediesauri sapien
elestis discipulis inuidebat quando dicebat : mult habeo uobis dicere s ed nom po¬
testis illa posta remodo : Ambulandume proficiendum est. crescendume st.
ut sint cordanñt capꝰ ua earumrerum: qua scapere modo nom possumus: quod s̃i nos
ultimusdies proficiente s inuenerit. ibidiscemus quod hic non potuimus: Siquis aanẽ
iftam qua estionem liquidius & melius nouit seposse & confidite xponere: abs
ut non simpa ratior discere quamdocere : tantum ne audeat quisquamlibe rum
arbitrium sic defendere : ut nobi sorationem quadicimus neno s infenis intempta¬
tionem con&urauferre : rursum nequisquã neg& uoluntatis arbitriunt: &a

Expanded text:
quod non revelabitur : sed si in quod pervenimus, in eo ambulemus, sicut dicit Apostolus, non solum quod nescimus et scire debemus, sed etiam si quid aliter sapimus, id quoque nobis Deus revelabit . Pervenimus autem in viam fidei, hanc perseverantissime teneamus: ipsa perducet ad cubiculum regis, in quo sunt omnes thesauri sapientiae electis discipulis invidebat, quando dicebat, Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . Ambulandum est, proficiendum est, crescendum est, ut sint corda nostra capacia earum rerum quas capere modo non possumus. Quod si nos ultimus dies proficientes invenerit, ibi discemus quod hic non potuimus. 8. Si quis autem istam quaestionem liquidius et melius novit se posse et confidit exponere, absit ut non sim paratior discere quam docere. Tantum ne audeat quisquam liberum arbitrium sic defendere, ut nobis orationem qua dicimus, Ne nos inferas in tentationem, conetur auferre: rursus, ne quisquam neget voluntatis arbitrium, et audeat
Abbreviated transcription (Latin):
uidebunt. uerumtamen exprincipibus mnulti erediderunt in eum: sed proptet
phariseos ronconfitebantur: uedesrnagoga nonei aa erentur: Dilexerurenim
gloriam homnum magisquo mgloriundi: undo etiuema dmadum nocauerit. euango¬
supenerent : quemicipentuentt a postoludicens:  rhi autemabuit gloriaritus
crederent frontibus fixit : ubiest quod ammodo sedesuerecundia e : ut dec eam
eius fides non arubestat & magis diglariam quam hominum diligat:¬

Expanded text:
 Verumtamen et ex principibus multi crediderunt in eum, sed propter Pharisaeos non confitebantur, ut de synagoga non ejicerentur: dilexerunt enim gloriam hominum magis, quam gloriam Dei. « Videte quemadmodum notaverit evangesuperarent, quem superaverat Apostolus dicens: Mihi autem absit gloriari illum crederent, frontibus fixit, ubi est quodammodo sedes verecundiae, ut de nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam, quam hominum diliga
Abbreviated transcription (Latin):
sediudicio facit: porrosuiudicia scorum iusta sunt . quanto magissci ficant is &iust¬
ficanti idĩ iustaergo sunt. sed occulta: Id eocum qua estiones huius modi inmedium
enerint quare aliussic. alius autem sic quare illedõ deserente excecatur. illo
do adiuuante in lumin&ur : non nobisiudicium deiudicio tantiiudicis usurpemus.
sed contremescentes exclame muscuma postolo: Oalaitudo uitiarum sapientiae
& scientia edi quamin scrutabilia sunt iudicia eius & inuestigabiles uiae eius:
undedicum .e in psalmo iudiciatua sicut multa abrssus: nonergome frsad hano
pen& nandam abti tudinem. adhancabrssum discutiendam adinscrutabilia per¬
rutanda exspestatiounnẽ caritatis in pingat : Agnos comodulum meum :
sentr &iammodulum uestrum : alcius .ẽ. hoc incrementis meis

Expanded text:
sed judicio facit. Porro si judicia sanctorum justa sunt, quanto magis sanctificantis et justised judicio facit. Porro si judicia sanctorum justa sunt, quanto magis sanctificantis et justificantis Dei? Justa ergo sunt, sed occulta. Ideo cum quaestiones hujusmodi in medium venerint, quare alius sic, alius autem sic; quare ille Deo deserente excaecetur, ille Deo adjuvante illuminetur: non nobis judicium de judicio tanti judicis usurpemus, sed contremiscentes exclamemus cum Apostolo, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Unde dictum est in Psalmo, Judicia tua, sicut multa abyssus . 7. Non ergo me, fratres, ad hanc penetrandam altitudinem, ad hanc abyssum discutiendam, ad inscrutabilia perscrutanda, expectatio vestrae Charitatis impingat. Agnosco modulum meum, sentire mihi videor etiam modulum vestrum. Altius est hoc incrementis meis,
Abbreviated transcription (Latin):
nte uiditds̃ & perproph&am prenuntiauit illeui abscondi futura nom possunt
sed aliam causamin quisdicit proph&a non uoluntatis eorum quam causam dicit
prophea q̃uia deditilliids̃ spm̃ conpundionis oculo sut nonuideant & aures ut
onaudeant & excecaui toculo seorum &induntuiteorum cor: &iam hoceorun
uoluntatem meruisse respondeo sicenimexcecat si cobdunit dẽ deerendo & non
adiuuando: quod occulto iudicio facere potest ĩniquo non potest: hocomninopiecas
eligiosorum in concussum deb& inuiolatumq: seruare : sicuta postoluscumeandi
ĩ psamtractara difficillimam questionem: Quidergo dicemu sinquit : Numquid
iniquitas apuddm̃: ab sit : Si ergo absit ut sitiniquita sapud dm̃ si ue quando adiuuat
nisericorditer facit : siue quando non adiuuat iuste facit : qui a omnia nontemeri

Expanded text:
praevidit Deus, et per Prophetam praenuntiavit ille cui abscondi futura non possunt. praevidit Deus, et per Prophetam praenuntiavit ille cui abscondi futura non possunt. Sed aliam causam, inquis, dicit Propheta non voluntatis eorum. Quam causam dicit Propheta? Quia dedit illis Deus spiritum compunctionis; oculos, ut non videant, et aures, ut non audiant, et excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum. Etiam hoc eorum voluntatem meruisse respondeo. Sic enim excaecat, sic obdurat Deus, deserendo et non adjuvando: quod occulto judicio facere postest, iniquo non potest. Hoc omnino pietas religiosorum inconcussum debet inviolatumque servare; sicut Apostolus, cum eamdem ipsam tractaret difficillimam quaestionem, Quid ergo dicemus, inquit? numquid iniquitas apud Deum? Absit . Si ergo absit ut sit iniquitas apud Deum; sive quando adjuvat, misericorditer facit; sive quando non adjuvat, juste facit: quia omnia non temeritate,
Abbreviated transcription (Latin):
iet go potietunt: quomodo dicit eu angelium propterea nom pate stt eredere quiarterũ
deteraias excetaui toculoseorum &induntuit eorum cor ut quode gracuius addm̃
ca scriptura teflatur : Nasi arbitremur hocdistum dediabolo quodexceca uit oculos
eorum & corinduntuit  abonindum e quomodo illorumculpam quia non credidet
possi musostendere : de quibusdicitur non potenintoredere . Deinde quid responde¬
bimusdealio prophalaei psiustestimonio quod posuit a postolus paulusdicens. Quod
qua erebati suahel hocnon est consequutus. el estio autem consequuta est. caeriuero
excecati sunt sicut scriptum est : Deditillids̃ spiritum conpunstionis. oculos ut non
qua estionem nem pequam profunda sit cernitis: sed respondemus ut possumus:
n poteran teredere quia hocesaias proph&a prredixit: Hoc autem proph&a
picedixit quia ds̃ hoc futurum eẽ presciuit : quare autem non poterent si a me
quaenttur. citorespondeo quia nolebant: enalam quippe eorumuoluntatem

Expanded text:
re, quia iterum dixit Isaias, Excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum; ut, quod est gravius, ad Deum ca Scriptura testatur. Nam si arbitremur hoc dictum de diabolo, quod excaecavit oculos eorum, et cor induravit; laborandum est quomodo illorum culpam, quia non crediderunt, possimus ostendere, de quibus dicitur, non poterant credere. Deinde quid respondebimus de alio prophetae ipsius testimonio, quod posuit Paulus apostolus dicens: Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus; electio autem consecuta est: caeteri vero excaecati sunt, sicut scriptum est, Dedit illquaestionem, nempe quam profunda sit cernitis: sed respondemus ut possumus. Non poterant credere, quia hoc Isaias propheta praedixit: hoc autem Propheta praedixit, quia Deus hoc futurum esse praescivit. Quare autem non poterant, si a me quaeratur, cito respondeo, quia nolebant: malam quippe eorum voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
rentur ad hocexcecarentur ut offenderent in lapidemoffentionis. Qamplereur
taciese or umignominia : atqita humiliati qua ererent nomendnr & non suã qua in¬
flatur superbus se diustitiamdi quaiustificatur impius: hoc enmmmultis eorum

Expanded text:
rentur; ad hoc excaecarentur, ut offenderent in lapidem offensionis, et impleretur rentur; ad hoc excaecarentur, ut offenderent in lapidem offensionis, et impleretur facies eorum ignominia; atque ita humiliati quaererent nomen Domini, et non suam qua inflatur superbus, sed justitiam Dei qua justificatur impius? Hoc enim multis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
i birgustitur fiderep̃i fidesautem xpĩ ẽ credere in eum quiuistificat impium. credere
nĩ tatorem sine quointerposito non reconcilia murdõ : Credere in saluatoremquiue
quod noreenxt qua erereatq saluare. Credereineum quidixit sinemenihil potestis facere :
uisergugnonens diiustitiam quaiustificatur impiuisua muult constituere qua conuinca¬
tur̃ superbus in hune nom potest eredere: hinceo llinon poterant credere: nonquia mutari
nine s in melius nompossunt sed quamdiu talia sãpiunt nom possunt crederghinc execi
r &indunentur : quia negando diuinumo diu torium nonadiuiantur: hocde iuda e is:
porde qura ohicutiq dietum e. ut nanintellegant &ipsaenim conuersio deillius
a .ẽ. cudiciture. Dsuistutum conuestenos : anfoste &hocde su pernae medi¬
cinae miseri cordia factumintellegendum e : ut qum̃ peruersae & superba euolun¬
cati senint & iuamiustitiam constituere uolebant. ad hoc desererentur ut exceca¬

Expanded text:
i resistitur fidei Christi. Fides autem Christi est credere in eum qui justificat impium; credere in mediatorem, sine quo interposite non reconciliamur Deo; credere in Salvatorem, qui venit quod perierat quaerere atque salvare; credere in eum qui dixit: « Sine me nihil potestis facere . » Quia ergo ignorans Dei justitiam qua justificatur impius, suam vult constituere qua convincatur superbus, in hunc non potest credere. Hinc et illi non poterant credere: non quia mutari in melius homines non possunt; sed quamdiu talia sapiunt, non possunt credere. Hinc excaecantur, et indurantur; quia negando divinum adjutorium, non adjuvantur. Hoc de Judaeis corde: quia et hic utique dictum est, ut non intelligant; et ipsa enim conversio de illius gratia est, cui dicitur: Deus virtutum converte nos . An forte et hoc de supernae medicinae misericordia factum intelligendum est, quoniam perversae et superbae voluntatis erant, et suam justitiam constituere volebant, ad hoc desererentur, ut excaeca
Abbreviated transcription (Latin):
posuit uestimenta quachabebat: utautem formam seruia iuiper&
quandose m&ipsum exinaniuit: Non quod habebat depaaauednom
purgatioest pansurusigitur exitia. pnrremint obsequia : Nonsolum
es proquibus erat subiturus mostem sed &iamilli qui eum fuenat traditurus
dimostem : T anta est quippe humanae humilitatis utilitas. ut eam
suo commendar& exemplo &iam diuina sublimitas: Quia homo superbus
in a cernum perir& nisi eum ds̃ humilis inuenir& : Cenitenim filius hominis
quaerere & saluum facere quod perienit : Periena tautem persuperbi
deceptoris. secutu sergo humilitatem redemptoris. sequatur inuentus¬

Expanded text:
posuit vestimenta que habebat: ut autem formam servi acciperet: posuit vestimenta que habebat: ut autem formam servi acciperet: quando semetipsum exinanivit: non quod habebat deposuit: sedpurgatio: est passurus igitur exitia, praemisit obsequia, non solum eis pro quibus erat subiturus mortem, sed etiam illi qui eum fuerat traditurus ad mortem. Tanta est quippe humanae humilitatis utilitas, ut eam suo commendaret exemplo etiam divina sublimitas: quia homo superbus in aeternum periret, nisi illum Deus humilis inveniret. Venit enim Filius hominis quaerere et salvum facere quod perierat . Perierat autem superbiam deceptoris secutus, ergo humilitatem Redemptoris sequatur inventus
Abbreviated transcription (Latin):
cumsescir& adõ exisse & addm̃pergere: Non didnĩ sed hominis seri
impleuit officium : Ad hoc autem pestin& quod &iam deraditore ipsius
quiamtalis uenerat quinecabillo ignonebatur praceloqui uoluit: ut hoequoq
dinaximum cumulum humilitatis acceder& quod &iamilli non de dignatus
pedes lauare cuiusmanus iampneuidebat inscelere : Quid autem mirum
sisurtexit a caena & posuituestimenta sua. qui cumin formadi ess& sem&ipsum
exinaniuit: Et quid mirum si praecinxit selinteo. qui formam serui
accipiens habituest inuentus ut homo: Quid mirumsimisit a quamin peluem
unde lauar& pedes discipulorum quiin terram sanguinem fudit.
quo in munditiam diluer& peccatorum: Quid mirum silinteo quoenaet
prcecinetus pedesquos lauenit cersit. qui carne quaenat indutus euango¬
listarum uestigia confirmauit. & linteo quidem ut sepra ecinger&.

Expanded text:
cum se sciret a Deo exiisse, et ad Deum pergere, non Dei Domini, sed hominis servi cum se sciret a Deo exiisse, et ad Deum pergere, non Dei Domini, sed hominis servi implevit officium. Ad hoc autem pertinet quod etiam de traditore ipsius, qui jam talis venerat, qui nec ab illo ignorabatur, praeloqui voluit; ut hoc quoque ad maximum cumulum humilitatis accederet, quod etiam illi non dedignatus est pedes lavare, cujus manus jam praevidebat in scelere. 7. Quid autem mirum si surrexit a coena, et posuit vestimenta sua, qui cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit? Et quid mirum si praaccipiens: habitu est inventus ut homo? Quid mirum si misit aquam in pelvim: unde lavaret pedes discipulorum: 164 qui in terra sanguinem suum fudit: quo immundicias dilueret peccatorum: Quid mirum si linteo quo erat precinctus: pedes quos laverat tersit: qui carne qua erat indutus evangelistarum vestigia confirmavit. Et linteo quidem ut se precingeret:
Abbreviated transcription (Latin):
quod nesciebat: Scieba tenim dñs quid facer& proamicis quipatienter ut ebatur
inimicis : Acui comnia dedenatpater in manuseius. & inusummala & in
effectumbona: Siens&iamquiaado exiit & ad dm̃uadit. nec dincuminde
exir& necnosde serens cumredir& : Haecergo sciens surgit acaena
& ponituestimenta sua : &cumaccepiss& linteum. proce cinxit se : deindemitt
a quamin peluem & coepidauare pedes discipulorum & extergebat linteo
quo erat pnrecinstus: Debemus deletissimi sensu meuangelistae diligenter
actendere locuturus quippe d&anta dnĩ humilitate priuseiuscel situdinẽm
uoluit commendare : ad hoc pestin& quodait Sciens qui a omnia
deditei pater inmanus & quia ado exiit & addm̃uadit : Cumergo illipater
omnia dediss& inmanus illediscipulorum non manus sed pedes lauit: &¬

Expanded text:
quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, qui patienter utebatur quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, qui patienter utebatur inimicis: ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in usum mala, et in effectum bona. Sciens etiam quia a Deo exiit, et ad Deum vadit: nec Deum, cum inde exiret; nec nos deserens, cum rediret. 6. Haec ergo sciens, surgit a coena, et ponit vestimenta sua; et cum accepisset linteum, praecinxit se. Deinde mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. Debemus, dilectissimi, sensum Evangelistae diligenter attendere. Locuturus quippe de tanta Domini humilitate, prius celsitudinem ejus voluit commendare. Ad hoc pertinet quod ait, Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exiit, et ad Deum vadit. Cum illi ergo omnia Pater dedisset in manus, ille discipulorum non manus, sed pedes lavit: et
Abbreviated transcription (Latin):
spiritus: bipuenim. piritalia nominantur: sed quomodo ista fian
sed inter est . quibus namearum mens humana consentiat. diuino auxilio
uel desesta permeritum ueladiuta pergratiam. factu mergo iam fuerat
incordeiudae perinmissionem diabolicam. ut trader& discipulus magistrum.
sedquem non didicenat dm: Iamtalis uenenat ad conuiuium explonto
pastoris insidiator saluatoris uenditor redemptoris: lamtali suenenit:
& uidebatur & tolenebatur & seignonri arbitnebatur : quia in eoquem
iolebat fallere fallebatur : Atille isto in ipsocorde intusin speston
ente scienter ut ebatur÷ Sciens qui a omnia dediteipater inmanus : ergo
& ipsum traditorem : Namsi eum inmanibus non haber& nonutique illo
u ter&ur utuell& : proindei am traditortraedituserat ei quemtrade
cupiebat : atq itamalum tradendo faciebat ut deillo tradito bonum fier &

Expanded text:
spiritus. A spiritu enim spiritualia nominantur. Sed quomodo ista fianspiritus. A spiritu enim spiritualia nominantur. Sed quomodo ista fiansed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel deserta per meritum, vel adjuta per gratiam. Factum ergo jam fuerat in corde Judae per immissionem diabolicam, ut traderet discipulus magistrum, sed quem non didicerat Deum. Jam talis venerat ad convivium, explorator Pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris; jam talis venerat, et videbatur, et tolerabatur, et se ignorari arbitrabatur: quia in eo quem volebat fallere, fallebatur. At ille isto in ipso corde intus inspecto, nesciente scienter utebatur. 5. Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus. Ergo et ipsum traditorem: nam si eum in manibus non haberet, non utique illo uteretur ut vellet. Proinde jam traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat, atque ita malum tradendo faciebat, ut de illo tradito bonum fieret
Abbreviated transcription (Latin):
accepisse linteum praecnxit se deindemitat a quamin peluem & coepit
lauare pede sdiscpulorum &tergere linteo quoenit pracecinstus. p
ita debemus intellegere caenam fastam uelutuam consumptam atque
transastam Adhucenim caenabatur cumdñs surre it & pedes lauit
disapulisiuis: poampostea recubuit &e buccellam quot maditore postra dedit
Atq ca enanondum finita hoce stduma dhuc panisess& in mensa Caena ergo
fusta dictum est iamtanta & ad conuuantium mensam usumque perdusta:¬
quida paemaiticumdiabolus iammi si ss& incorut irdere: eumiudas simonis
scariohir Si quaeris quicdtisium sit incoriudae hocutique ut raderaeum
cniinoista spiritalis suggestioese : Nonfitperaurem sed per cogitationem:
sepehoo noncorponditer. sed spntaliter: Nequeenim spiritale quod dicitur.
semperin laude accipiendum est : Nouita postolus qua edamspiritalia ne qui¬
tia inedelestibus aduersus quatmobis conlustatione messe testatur : Non
urtemessent &iamma ligna s piritalia. sinonesient &iamma ligni

Expanded text:
nde mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. » Non ita debemus intelligere coenam factam veluti jam consummatam atque transactam: adhuc enim coenabatur, cum Dominus surrexit et pedes lavit discipulis suis. Nam postea recubuit, et buccellam suo traditori postea dedit, utique coena nondum finita, hoc est, dum adhuc panis esset in mensa. Caena ergo facta, dictum est, jam parata, et ad conQuod autem ait: Cum diabolus jam misisset in cor ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes, si quaeris quid missum sit in cor Judae? hoc utique, ut traderet eum. Missio ista spiritualis suggestio est, quae non fit per aurem, sed per cogitationem; ac per hoc non corporaliter, sed spiritualiter. Neque enim spirituale quod dicitur, semper in laudem accipiendum est. Novit Apostolus quaedam spiritualia nequitiae in coelestibus, adversus quae nobis colluctationem esse testatur : non autem essent etiam maligna spiritualia, si non essent etiam maligni
Abbreviated transcription (Latin):
Onectumihi lauas pedes ÷n quidesttu qui e stmihi e Cogitanda sunt
potius quam dicenda : nefoste quod ex his uerbis aliquatenus dignum
concipitanima non explic& lingua : gedresponditihs. & dixit ei
quode gofacio tune scismodo: sciesautem postea ÷ Nesta menille dominici
fastiabatudine ex territus permitat fieri quodcurfier& ignonebat.

Expanded text:
Domine, tu mihi lavas pedes? Quid est, tu? quid est, mihi? Cogitanda sunt Domine, tu mihi lavas pedes? Quid est, tu? quid est, mihi? Cogitanda sunt potius quam dicenda; ne forte quod ex his verbis aliquatenus dignum concipit anima, non explicet lingua. 2. Sed respondit Jesus, et dixit ei: Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea. Nec tamen ille dominici facti altitudine exterritus, permittit fieri quod cur fieret ignorabat;
Abbreviated transcription (Latin):
pecrus Dne tumihi lauas pedes: qui s e nimnon expauescer & lauari
sibi pedes adifilio: quamuisi taque magnae fuiss& audaciae contrao¬
licere seruumdno hominemdo: tamen hoc p&rus facere maluit quam
epi ut sibi pedes lauarentur ad nõ&dõ: Necputare debemus hoc
paruminterc&eros formidasse atquerecusasse cumidalii ante ipsum
bbenter uela equanimiter sibi fieri permisissent: facilius quippe sic acci¬
nuntur ista uerba euangelii : quiacumdictu mess& coepit lauare pedes
discipulorum & extergere linteo quoerat prrecinetus: Deinde subiunctum
est ũ V leni tergo adiimonem p&rum: quasi a liquibus iam lauiss& posteos
ueniss& ad primum : Qui s enimnesciat primum a postorum esse
beatissimum p&rum: sed nonita intellegendum est. quod postaliquos
adillum uenerit. sed quod ab illo coeperit : Quando ergo pedes
discipulorum lauare coepit: uenitadeum a quo coepit idest ad p&rum.
& tunc parus quod &iam qui lib& eorum ex pauiss& ex pauit atque ait

Expanded text:
Petrus: Domine, tu mihi lavas pedes? Quis enim non expavesceret lavari sibi pedes a Dei Filio? Quamvis itaque magnae fuisset audaciae contradicere servum Domino, hominem Deo: tamen hoc Petrus facere maluit, quam perpeti ut sibi pedes lavarentur a Domino et Deo. Nec putare debemus hoc Petrum inter caeteros formidasse atque recusasse, cum id alii ante ipsum libenter vel aequanimiter sibi fieri permisissent. Facilius quippe sic accipiuntur ista verba Evangelii, quia cum dictum esset, Coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus; deinde subjunctum esvenisset ad primum. Quis enim nesciat primum apostolorum esse beatissimum Petrum? Sed non ita intelligendum est, quod post aliquos ad illum venerit, sed quod ab illo coeperit. Quando ergo pedes discipulorum lavare coepit, venit ad eum a quo coepit, id est, ad Petrum, et tunc Petrus, quod etiam quilibet eorum expavisset, expavit, atque ait,
Abbreviated transcription (Latin):
fernum ades. aut uero sp̃snon .ẽ disapientia quae ae tingit ubi que
propter suam mundiciam. sed luxluc& in te nebris nec eam tenebrae
conprebendunt a perbeaut dere uisibili quamuis longe dissimilio
impius aut &iam si fidedis & prus. nondum tame ndum sapientiae
tandum cum xp̃o ee persi lem. propter quod dicit quinme mecum aduer¬
sum meest sed cum patridõ dicebat : quos dedistimibi uola ut ubi egosum
& ipsi sint mecum . Despecie illa omnino dicebat in qua uidebimus eum sicuti. ẽ
Nemosere nissimnum sensum nubilo ia cont distione pertur b&
consequentia perhibeant testimonium rece dentibus uerbis. Nempe
cum dixiss& uolout ubi ego sunti cunt continuo secutis.¬

Expanded text:
infernum, ades . Aut vero Christus, non est Dei sapientia, quae attingit ubique infernum, ades . Aut vero Christus, non est Dei sapientia, quae attingit ubique propter suam munditiam? Sed lux lucet in tenebris, nec eam tenebrae comprehenderunt . Ac per hoc, ut de re visibili quamvis longe dissimili impius, aut etiam fidelis et pius, nondum tamen ad intuendum sapientiae tandum cum Christo esse per fidem; propter quod dicit: Qui non est mecum adversum me est . Sed cum Patri Deo dicebat: Quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum, de specie illa omnimodo dicebat, in qua videbimus eum sicuti est . Nemo serenissimum sensum nubilosa contradictione perturbet. Consequentia perhibeant testimonium praecedentibus verbis. Nempe cum dixisset: Volo ut ubi ego sum, et illi si
Abbreviated transcription (Latin):
sit eruim nemo inuenit ubi non sit sed quiualt quaerere quartat potius
cum illosit Non ubique sicut ille : sed ubicumq. esse potuento. quienin
homini pocnaliter pendenti & salubriter confitenti ait Hodie mecum eris
paradiso secundum id quod homoerat anima etus ipsodie futura fuerat
in inferno caro insepulchro: secundum id autem quod ds̃ erat utiq & in
adisoerat. & ideo latronis aninia a pristinis facinoribus absoluta
iius munere. iambeata quamuis ubique sicut ille eẽ non poterat. tam
amip sodie cum illo in paradiso poterat. unde ille quiubique semꝑ ẽ non
esierat propterea nimirum non ei satis fuit dicere uolo ut ubiegosũ & ipsi
adaddidit mecum Cum illo enimeẽ magnum bonum est
& ille sed beati soli sunt cum illo qui abeati eẽ. non poterunt nisi ex illo.
ndõ ueraciter dictum ẽ. si a scendero incaelum tuubies. sidescendero.

Expanded text:
sit, quoniam nemo invenit ubi non sit; sed qui vult quaerere, quaerat potius ut cum illo sit, non ubique sicut ille, sed ubicunque esse poterit. Qui enim homini poenaliter pendenti et salubriter confitenti ait: Hodie mecum eris in paradiso , secundum id quod homo erat, anima ejus ipso die futura fuerat in inferno, caro in sepulcro. Secundum id autem quod Deus erat, utique et in paradiso erat; et ideo latronis anima a pristinis facinoribus absoluta, et illius munere jam beata, quamvis ubique sicut ille esse non poterat, tamen etiam ipso die cum illo in paradiso poterat, unde ille qui ubique semper est non recesserat; propterea nimirum non ei satis fuit dicere: Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint, sed addidit mecum. Esse cum illo enim bonum magnum est.  ille. Sed beati soli sunt cum illo, quia beati esse non poterunt, nisi ex illo. An non Deo veraciter dictum est: Si ascendero in coelum, tu ibi es. Si descendero in
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ereati Nec eis fatir fuit desertores esseillius nis đ nostri ferent de¬
cuntes hocitaq nobis magnum bonũ conferr& quidilexit nos sicut dilex̃
ipra ut propter ipsum cuius menbra esse nos uoluit aequales sc̃ĩs angelis
sissimus quibus & natura inferiores conditisumus & peccato in digniores
fasti qui eorum fieri quales cumq socii deberemus.

Expanded text:
sunt creati; nec eis satis fuit desertores esse illius, nisi et nostri fierent deceptores. Hoc itaque nobis magnum bonum conferet, qui dilexit nos sicut dilexit Christum, ut propter ipsum cujus membra nos esse voluit, aequales Angelis sanctis simus , quibus et natura inferiores conditi sumus, et peccato indigniores facti, qui eorum fieri qualescumque socii deberemus.
Abbreviated transcription (Latin):
Beati enim mnundi cordes quia ipsi dm̃ uidebunt Nec mundi cordi
sunt impii propterea non uidebuntTuncibunt ipsd cord¬
& quem misisti ihm̃ xp̃m nonutiq sicut eum cognouenra
ui lic& non mundicor des tamen in forma serui clarista mit na
solus uerus ds̃ cumpatre & scõ spũ filius quia ipsatmimi r
olus uerus ds̃ .iu. Siergo secundum id quod filius di ds .e. patrit
lis atque cõa&ernus accipiamus hoe distum uolo ut ubiego sum
& ipsi sint mecum in patre cum xp̃o erimus sed ille sicut ille nosisit
nos. ubicumque corpore fuerimus. sienim locadicenda sunt & quo
non cor pora continentur & locus ẽ. cuique reiubi . ẽ. locus xp̃i a&er nus
ubi semper .ẽ. ipse pater est & locus patris filius est quil exo inquid in patra
& pater in me ẽ & in hac critione tmb &egoito

Expanded text:
Beati enim mundi cordis, quia ipsi Deum videbunt . Nec mundi cordis sunt impii; propterea non videbunt. Tunc ibunt ipsi Jesum Christum : non utique sicut eum cognoverunt qui licet non mundicordes, tamen in forma servi clarificata judisolus verus Deus, cum Patre et Spiritu sancto Filius, quia ipsa Trinitas est solus verus Deus. Si ergo secundum id quod Filius Dei Deus est Patri aequalis atque coaeternus; accipiamus hoc dictum, Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum, in Patre cum Christo erimus; sed ille sicut ille, nos sicut nos, ubicumque corpore fuerimus. Si enim loca dicenda sunt, et quibus non corpora continentur, et locus est cuique rei ubi est; locus Christi aeternus ubi semper est, ipse Pater est, et locus Patris Filius est; quia, Ego, inquit, in Patre, et Pater in me est ; et in hac oratione, Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
inc apparebnm is quod tun oerimus quatun eap parebit nore manteposuidtan
c edibnsse aesperasse antequamessemus faci& hoc cuifilius cuidixis sec ut uideant
dert tem neam quan de distimihi continuo subiunexit. quia dilȩxistime
urt constitutionem mundi n illo enim dilexit nos ante constitutionem¬
murdi & tuncpr ed stinauit quod infine facturus .ẽ mundi. pater inquit
uste & ms tenon cognouit: quia iustus es ideote non cognouit mundus
do noscere nisiuita a&erna quam mundo damnato utique non dedit reconciliato
t propterea utique mandus non cognouit quia iustus es & merias eius
u non cognoscer& tribuisti. & ꝓpterea mundus recilbatus cognouit quia
iniseticorses & ut cognoscet & nonei merito sed gratia subuenisti. Denique
ꝓduitur ego autem te cognoui ipse fons gratiae est ds̃natura. homo aute

Expanded text:
nc apparebimus quod tunc erimus, quia tunc apparebit non inaniter nos id credidisse ac sperasse antequam essemus facti, et cui Filius cum dixisset: « Ut videant claritatem meam, quam dedisti mihi, » continuo subjunxit « quia dilexisti me ante mundi constitutionem: » in illo enim dilexit nos ante mundi constitutionem, et tunc praedestinavit, quod in fine futurum est mundi. « Pater, » inquit, « juste, mundus te non cognovit » quia justus es, ideo te non cognovit: mundus cognoscere, nisi vita aeterna? quam mundo damnato utique non dedit, reconciliato dedit. Propterea utique « mundus non cognovit, » quia justus es, meritis ejus, ut non cognosceret, tribuisti, et propterea mundus reconciliatus cognovit, quia misericors es, et ut cognosceret non ei merito, ssequitur: Ego autem te cognovi. Ipse fons gratiae est, Deus natura, homo autem
Abbreviated transcription (Latin):
erit sed ast propcer i utatem personae in qua& ds̃ & homo ẽ & homods̃
in caelo ergonos futuroi ne pramuit Illo enim forma serui leuata est
quam sumpsit ex uirgine & adpatris dexteraminlocata propt
spem tantihuius boni& a postolusait. Dsaute qui diues .ẽ. in misericor¬
dia propt̃ multam dilestonem quadilexit nos & cũ essem mostui pecca¬
sconuiuificauit nos xp̃o nius etatia siimus salui faet. & simul excitaui
quodibi iamess&. denobis uitem uelle sedixit ut essemus cum illo
Non quodia messemus ostendit a postolus autem quod dñs uelle sedixit
ut fier& tam quam factum fuerit est locdtusNonen nil tutenaita

Expanded text:
Erit; sed, est, propter unitatem personae, in qua et Deus homo est, et homo Deus. Erit; sed, est, propter unitatem personae, in qua et Deus homo est, et homo Deus. In coelo ergo nos futuros esse promisit: illo enim forma servi levata est, quam sumpsit ex Virgine, et ad Patris dexteram collocata. Propter spem tanti hujus boni et Apostolus ait: Deus autem qui dives est in misericordia, propter multam dilecttis, conuiuificauit nos Christo, cuius gratia sumus salui faquod ibi jam esset; de nobis autem velle se dixit ut essemus ibi non quod jam essemus ostendit. Apostolus autem quod Dominus velle se dixit ut fieret, tanquam factum fuerit est locutus. Non enim ait: Exci
Abbreviated transcription (Latin):
tenti patri seuelle dixit omni potens filiusibiestonim & ips ses pari
ter adernus pariter ds̃ sp̃s unus duorum & substantia uolun retis
mborum Namillud quod dixisse legitur propinquante passio¬
ne uerum nNon quod ego uolo sed quod tuuis pater qua nalu
patris. alia filii sit uoluntas: aut fuerit sonus nostrae infirmitatis.
uamuis fidelis. quamuis inse caput nostrũ trans figurabit. qua¬
do &iam peccata nostra por tabit unam uero esse patris & filii uolun¬
tatem quorum &iam sp̃s unus est quod adiunsto agnoscimusomta
quibus promiserit & quã firma sit promissio ꝓsermonis breuidia
iam diximus hoc ipsũ quantum ualemus quid sit quod dignatusa
carnẽ nec ipse adhuc erat ubi futurus erat. Sed eo modo dicis sepundũ
ubi egosũ quo in tellegimus quod cito fuerat ascensurus incaelũ utian
ibi esse sedicer& ubi fuerat morfiiruspotuit & ille modo quo an¬
teiam dixerat loquens anith unum. neniuascendit ielũ nisi

Expanded text:
tenti Patri se velle dixit omnipotens Filius. Ibi est enim et Spiritus sanctus pariter aeternus, pariter Deus, Spiritus unus duorum, et substantia voluntatis amborum. Nam illud quod dixisse legitur propinquante passione: Verum non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater , quasi alia Patris, alia Filii sit voluntas, aut fuerit, sonus est nostrae infirmitatis quamvis fidelis, quam in se caput nostrum transfiguravit, quando etiam peccata nostra portavit. Unam vero esse Patris et Filii voluntatem, quorum etiam Spiritus unus est, quo adjuncto agnoscimus Trinquibus promiserit, et quam firma sit ipsa promissio, pro sermonis brevitate jam diximus, hoc ipsum, quantum valemus, quid sit quod dignatus est carnem, nec ipse adhuc erat, ubi futurus erat; sed eo modo dicere potuit Ubi ego sum, quod intelligere debemus, quod cito fuerat ascensurus in coelum, ut jam ibi esse se diceret, ubi erat mox futurus. Potuit et illo modo quo ante jam dixerat loquens ad Nicodemum: Nemo ascendit in coelum, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
mundus credens & cognoscens quodriiadõ patre sit missus ut mundus exmui¬
doliberar&ur Nemundus dõ recoluiuardus cummundo in imicissimo
damnar&ur. sicut enimait in huius uationis exordio. Dedit ei
otestatem omnis carnis id est omnis hominis ut omne quod de distiei
d& eisuitam a&ernam. ubi ostendit potestatem siquidemomnis hominis
eos sibiesse datos quibus omnibus d& uitam a &ernam
Sic enimaitur
potestas data

Expanded text:
mundus credens et cognoscens quod Christus a Deo Patre sit missus, ut mundus ex munmundus credens et cognoscens quod Christus a Deo Patre sit missus, ut mundus ex mundo liberaretur, ne mundus Deo reconciliandus cum mundo inimicissimo damnaretur. Sic enim ait in hujus orationis exordio: Dedisti ei potestatem omnis carnis, id est omnis hominis, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam . Ubi ostendit potestatem se quidem omnis hominis tuos judicabit; sed eos sibi esse datos, quibus omnibus det vitam aeternam. Sic enim ait: potestas data