comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dam ex phariseis: et dixer̃t ei. Nũ¬
quid & nos cȩci sumꝰ: audi iã qͥd
est qd̃ mouebat: & qui uident ce
ci fiant. Rixit eis iħc. Si ceci essetiᷤ.
non haberetis peccatum: cũ sit ce¬
citas ipsa peccatum. Si ceci eẽtis.
id ẽ si uos cecos aduerteretis. si uos
cecos diceretis: ad medicũ currere¬
tis. Si ergo ita ceci essetis. non ha¬
beretis peccatum: quia ego ueni
auferre peccatum. Nẽ uero quia¬
dicitis uidemꝰ: peccatũ ur̃m ma¬
net. Quare : qr dicendo uidemꝰ.
medicũ non queritis: s in cecitate
urã remanetis. Hoc ẽ gͦ qd lance¬
Qͥd ẽ qui non uident uideant:
Qͥ se non uidere confitent᷑. & me¬
dicum querunt. uideant. E qui
uident cȩci fiant. Qͥd ẽ. qui ui¬
dent ceci fiant. Qͥ se putant ui¬
dere et medicum non querunt.:
in sua cecitate ꝑmaneant. Ergo
istam discretionem uocat iudici¬
um cum ait. In iudicium ueni
in hunc mundum. quod discerñ
causam credentiũ et confitentiũ

Expanded text:
dam ex Pharisaeis, et dixerunt ei: Numdam ex Pharisaeis, et dixerunt ei: Numquid et nos caeci sumus? Audi jam quid est quod movebat, Et qui ci fiant. Dixit eis Jesus: Si caeci essetis, non haberetis peccatum. Cum sit caecitas ipsa peccatum, si caeci essetis, id est, si vos caecos adverteretis, si vos caecos diceretis, et ad medicum curreretis; si ergo ita caeci essetis, non haberetis peccatum: quia veni ego auferre peccatum. Nunc vero dicitis, Quia videmus: peccatum vestrum manet. Quare? Quia dicendo, Videmus, medicum non quaeritis, in caecitate vestra remanetis. Hoc est ergo quod paui, ut qui non videnmedicum quaerunt, ut videant. Et qui vident, caeci fiant: quid est, qui vident, caeci fiant? Qui se patant videre, et medicum non quaerunt, in sua caecitate permaneant. Ergo istam discretionem vocavit judicium, cum ait, In judicium veni in hunc mundum, quo discernit causam credentium et confitentium
Abbreviated transcription (Latin):
qui loqͥtur tecum ipse est. Missꝰ
est ille: iste. lauans faciem in sylo¬
a. qd̃ int̾pretatur missus. Deniq
iam facie lota cordis. & mundata
conscientia. agnoscens illũ non fi¬
lium hominis tancũ. qđ ante cre¬
diderat. s etiam filiũ dĩ qui car¬
nem susceperat: ait. Credo dñe.
Parũ est credo. Uis uidere qualẽ
credat: et ꝓcidens adorauit eum.
lucem et tenebras discernens. In
iudiciũ ego in hunc mundũ ueni:
ut qui non uident uideant. & qͥ
uident ceci fiant. Qͥd ẽ hoc dñe:
Magnam questionẽ fessis inculis¬
ti. Sed erige m̃tes nr̃as: ut possi¬
mus intelligere quod dixisti. Heniꝰ¬
ti ut qui non uident uideant. Lec¬
te. qr lum̃ es: recte quia dies es :
recte qr de tenebris liberas. Hoc oĩs
anima accipit : omĩs intelligit.
Qͥ d ẽ quod seqͥtur: et qui uidess
ceci fiant: ergone quia uenisti
ceci fiunt qui uidebant: audi qd̃
sequitur: et fortassis intellegis. Cõ
moti sunt enim uerbis istis qui¬

Expanded text:
qui loquitur tecum, ipse est. Missus qui loquitur tecum, ipse est. Missus est ille, iste lavans faciem in Siloe, quod interpretatur Missus. Denique jam facie lota cordis et mundata conscientia, agnoscens eum non filium hominis tantum, quod ante crediderat, sed jam Filium Dei qui carnem susceperat, ait: Credo, Domine. Parum est, Credo; vis videre qualem credat? Procidens adoravit eum. In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Quid est hoc, Domine? Magnam quaestionem fessis intulisti: sed erige vires nostras, ut possimus intelligere quod dixisti. Venisti ut qui non vident, videant: recte, quia lumen es; recte, quia dies es; recte, quia de tenebris liberas: hoc omnis anima accipit, omnis intelligit. Quid est hoc quod sequitur, Et qui vident, caeci fiant? Ergone quia venisti, caeci fient qui videbant? Audi quid sequitur, et fortassis intelliges. 17. Commoti sunt ergo verbis istis qui
Abbreviated transcription (Latin):
cȩci nati. Nisi esset hic a deo. non
poterat facere quicquã. Libere.
constant̃. ueraciter. Hec enĩ quȩ
facta st̃ a dño: a quo fierent nisi
a dño: aut quando a discipulis
talia fierent : nisi in eis dñs habi¬
taret: Respondunt et dixert ei.
In peccatis natus es totus. Totus
quid ẽ : cũ ocłis clausis. S qͥ ape¬
ruit ocłos. saluat et totũ: ipse
dabit ad dexteram resurrectionẽ:
qui in facie dedit illum in ationẽ.
In peccatis totus natus es: & cu do¬
ces nos: et eiecerunt eum foras.
Ipsi illum magistrum fecerunt.
ipsi ut discerent toties int̾rogaue¬
runt: & ingrati docentẽ ꝓiecer̃t.
Sed qđ dixi iã dudũ fratres: illi
pellunt. excipit dñs. Mlagis enĩ
quia expulsus est:xp̃ianus factus
est. Audiuit iħe qr eiecer̃t eum
foras: et cum inuenisset eũ. dixit
ei. Tu credis in filium di:modo
lauat faciem cordis. Respondit il¬
le. et dixit: quasi adhuc inunctꝰ.
Qͥs est dñe: ut credam in eum:
& dixit ei iħ̾e. E uidisti eum: et

Expanded text:
et hic a Deo, non poterat facere quidquam. Libere, constanter, veraciter. Haec enim quae facta sunt a Domino, a quo fierent nisi a Deo? Aut quando a discipulis talia fierent, nisi in eis Dominus habitaret? 14. Responderunt, et dixerunt ei: In peccatis natus es totus. Totus quid est? Cum oculis clausis. Sed qui aperuit oculos, salvat et totum: ipse dabit ad dexteram resurrectionem, qui in facie dedit illuminationem. In peccatis totus natus es, et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras. Ipsi illum magistrum fecerunt, ipsi ut discerent toties interrogaverunt, et ingrati docentem projecerunt. 15. Sed quod dixi jam dudum, fratres, illi pellunt, excipit Dominus: magis enim quia expulsus est, christianus factus est. Audivit Jesus quia ejecerunt eum foras, et cum invenisset eum dixit ei: Tu credis in Filium Dei? Modo lavat faciem cordis. Respondit ille, et ait, quasi adhuc inunctus, Quis est, Domine, ut credam in eum? Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et
Abbreviated transcription (Latin):
so ouili non desunt pascua. qm̃
ad utrũq possumꝰ intelligere qđ̃
dictum est et pascua inuenient:
id ẽ & ad ingressum et ad egressũ:
tam̃ tunc uere pascua inuenient.
ubi saturent᷑ qui esurunt & sici¬
unt iusticiam: qualia pascua in¬
uenit cui dictum ẽ hodie mecũ e¬
ris in paradyso. Quomodo autem
ipse sit ostium. ipse pastor. ut ꝑ
ipsũ quodãmodo etiam ipse ingͤ¬
di et egredi incelligatur. et quis¬
nam hostiarius. longum ẽ hodie
querere: & disserendo sicut ipse
doNa U ERit explicare.

Expanded text:
so ovili non desunt pascua, quoniam so ovili non desunt pascua, quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est, et pascua inveniet, id est, et ad ingressum et ad egressum: tamen tunc vera pascua invenient, ubi saturentur qui esuriunt et sitiunt justitiam ; qualia pascua invenit cui dictum est, Hodie mecum eris in paradiso . Quomodo autem ipse sit ostium, ipse pastor, ut per seipsum quodammodo etiam ipse ingredi et egredi intelligatur, et quisnam sit ostiarius, longum est hodie quaerere, et disserendo sicut ipse donaverit explicare.
Abbreviated transcription (Latin):
fidem cogitare: egredi aute ꝑ
Unde et in psalmo legitur. Exiec
homo ad opus suum. E ipse dñs
dicit. Luceant opera ur̃a coram
hominib. Sed plus me delectat
qd̃ ipsa ueritas tamquã pastor bo¬
nus. & ideo doctor bonus. quodam
fur non uenit nisi ut furet᷑: et
mactet et ꝑdat. Ego ueni ut ui¬
tam habeant. & habundantius
habeant. Uidetur enim mͥ dixisse
ut uitam habeant ingredientes:
et habundantius habeant egre
nisi ꝑ ipsum ostium. hoc est ꝑ
ẽ ouile eiꝰ intrauerit ad uitam
temporalem: quȩ ẽ in fide. Ideo
ait. ego ueni ut uitã habeant.
hoc ẽ fidẽ . que ꝑ dilectionẽ oꝑa¬
tur. ꝑ quã tidem in ouile ingre¬
diuntur ut uiuant: quia iustꝰ
ex fide uiuit. E habundantus
habeant. qͥ ꝑseuerando usq in
finẽ ꝑ illud ostiũ. id ẽ ꝑ fidem
xp̃i egrediunt᷑: qm̃ ueri fideles
moriunt᷑. E habundantius habe¬
ant uitam. ueniendo quo pastor
ille p̃cessit: ubi nũquã deinde mo¬
riantur. Quãuis ergo & hic in ip¬

Expanded text:
fidem cogitare; egredi autem pUnde et in Psalmo dicitur: Exiet homo ad opus suum . Et ipse Dominus dicit: Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa Veritas tanquam pastor bonus, et ideo doctor bonus, quodammFur non venit, nisi ut furetur et mactet, et perdat. Ego veni, ut vitam habeant, et abundantius habeant. Vidut vitam habeant ingredientes, et abundantius habeant egrednisi per ipsum ostium, hoc est, per est ovile ejus, intraverit ad vitam temporalem, quae est in fide. Ideo ait: ego veni ut vitam habeant: hoc est, fidem, quae per dilectionem operatur: per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant? quia justus ex fide vivit : et abundantius habeant, qui perseverando usque in finem, per illud ostium, id est, per fidem Christi egrediuntur, quoniam veri fideles moriuntur; et abundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ip
Abbreviated transcription (Latin):
res litteris arguebat: affectiões
nr̃e : motus animoꝵ sun t: leti¬
cia animi diffusio. tristicia ani¬
mi contractio. cupiditas animi
ꝓgressio: timor animi fuga ẽ.
diffunderis enim animo: cũ de¬
lectaris. Cont᷑heris animo cũ
molestaris. Progrederis animo:
cũ ap̃petis. fugis animo cum.
ra de ouib. Quare illi non est
cura de ouib: ꝙr mercennariꝰ ÷.
Qͥ d est mercennarius ẽ: tempo¬
ralem mercedem querit: in domo
in eternum non habitabit. Sunt
hic adhuc querenda et discuti¬
enda uob̃eum: s onerare uos ñ
ẽ consilii. Dñica enim cybaria.
conseruis ministramꝰ. In pascu¬
is dñicis oues pascimꝰ : et simul
pascimur. Sicut non ẽ negandũ
quod necessarium est:sic non est
cor infirmũ pabuli multitudine
pregrauandum. Non sit gͦ mo¬
lestum caritati ur̃e: qr omĩa que
hic discutienda adhuc arbitroe.
hodie non discutio: s iterũ nob̃
in noĩe dñi. dieb reddendi sermo¬

Expanded text:
res litteris arguebat? Affectiones res litteris arguebat? Affectiones nostrae motus animorum sunt: laetitia, animi diffusio; tristitia, animi contractio; cupiditas, animi progressio; timor, animi fuga est. Diffunderis enim animo, cum delectaris; contraheris animo, cum molestaris; progrederis animo, cum appetis; fugis animo, cum ra de ovibus. Quare non est ei cura de ovibus? Quia mercenarius est. Quid est, mercenarius est? Temporalem mercedem quaerens, et in domo in aeternum non habitabit. Sunt hic adhuc quaerenda, et discutienda vobiscum, sed onerare vos non est consilii. Dominica enim cibaria conservis ministramus; in pascuis dominicis oves pascimus, et simul pascimur. Sicut non est negandum quod necessarium est, sic non est cor infirmum pabuli multitudine praegravandum. Non sit ergo molestum Charitati vestrae, quia omnia quae hic adhuc discutienda arbitror, hodie non discutio: sed iterum nobis in nomine Domini diebus reddendi sermo
Abbreviated transcription (Latin):
rit qui aperiat. si ostiariꝰ ẽ ostii
quod est ipse. Qͥs est mercennariꝰ:
qui uidet lupum et fugit: qui
sua querit. non que iħu xp̃i. Pec¬
cantem. ñ libere audet redargu¬
ere. Eece nescio quis peccauit gͤ¬
uiter peccauit: increpandus est.
excõmunicandus ẽ.S excõmuni¬
catus inimicus erit. insidiabitur
nocebit cum pocuerit. Iam ille qͥ
sua querit non que iħu xp̃i. ne
ꝑdat quod sectatur hu mane aua¬
ricie cõmoditatem. & inimicicia¬
rum humanaꝵ incurrat moles¬
tiam. tacet: non corrip it. Lcce
lupus ouis guttur inuasit. Dia¬
bolus fideli adulteriũ ꝑsuasit:¬
et tu caces. non increpas: o mer¬
cennari: lupũ uenientem uidis¬
ci et fugisti. Respondet forte. et
dicit. Ecce hic sum: non fugi. fu¬
gisti: qr tacuisti. Taciusti: qr cimu¬
isti. fuga: animi timor est. Corpo¬
re stetisti. spũ fugisti: qd̾ ille ñ
faciebat . qui dicebat. et si cor
etiam corpore absens. forncato¬

Expanded text:
rit qui aperiat; sed ostiarius est ostii, rit qui aperiat; sed ostiarius est ostii, quod est ipse. « Quis est mercenarius qui vidit lupum, et fugit? Qui sua quaerit, non quae Jesu Christi , peccantem non libere audet arguere. Ecce nescio quis peccavit, graviter peccavit, increpandus est, excommunicandus est. Sed excommunicatus, erit inimicus, insidiabitur, nocebit cum potuerit. Jam ille qui sua quaerit, non quae Jesu Christi, ne perdat quod sectatur, humanae amicitiae commoditatem, et inimicitiarum humanarum incurrat molestiam; tacet, non corripit. Ecce lupus ovi guttur apprehendit. Diabolus fideli adulterium persuasit; tu taces, non increpas. O mercenarie, lupum venientem vidisti, et fugisti. Respondit forte, et dicit: Ecce hic sum, non fugi. Fugisti, quia tacuisti, quia timuisti. Fuga animi timor est. Corpore stetisti, spiritu fugisti, quod ille non faciebat, qui dicebat: Etsi corpoetiam corpore absens, fornicato
Abbreviated transcription (Latin):
bant. ac ꝑ hoc om̃s ad unũ pas¬
torem ꝑtinebant. Si gͦ pastores
ñ mercennarii. quare fugiebais
quando ꝑsequutionem patieban¬
tur: expone nobis o dñe. Uide in
in sporta sũmissus ẽ: ut manus ꝑ¬
sequentis euaderet. Num gͦ illi fu¬
it cura de ouib : quas lupo ueni¬
ente deserebat: fuit plane. Sed
eas pastori in celo sedenti oratio¬
nib cõ rñdabat. se aute utilitati
earũ fugiendo seruabat: sicut
quodam loco ait. Manere in car¬
ne: necessariũ ꝓpter uos. Ab ipso
namq pastore. om̃s audierant.
Si uos ꝑsecuti fuerint in ciuita¬
te una. fugite in aliam. Hanc
questionem nob̃ dñs dignet᷑ expo¬
nere. Iñe tu dixisti eis quos fi¬
deles pastores esse utiq uolebas:
quos tua mẽbra esse formabas. Si
uos ꝑsecuti fuerint: fugite. Inui¬
riam gͦ illis facis: quando repre¬
hendis mercennarios qui uidess
lupum uenientem et fugunt.
Rogamꝰ indices nob̃: quid habeat
altitudo questionis. Pulsemꝰ. a de¬

Expanded text:
bant: ac per hoc omnes ad unum pasbant: ac per hoc omnes ad unum pastorem pertinebant. Si ergo pastores, non mercenarii, quare fugiebant quando persecutionem patiebantur? Expone nobis, o Domine. Vidi in n sporta submissus est, ut manus persequentis evaderet . Non ergo illi cura fuit de ovibus, quas lupo veniente deserebat? Fuit plane, sed eas pastori in coelo sedenti orationibus commendabat: se autem utilitati earum fugiendo servabat, sicut quodam loco ait, Manere in carne necessarium propter vos . Ab ipso namque pastore omnes audierant, Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Hanc nobis quaestionem Dominus dignetur exponere. Domine, tu dixisti eis quos fideles pastores esse utique volebas, quos tua membra esse formabas, Si vos persecuti fuerint, fugite. Injuriam ergo illis facis, quando reprehendis mercenarios, qui vident lupum venientem et fugiunt. Rogamus indices nobis quid habeat altitudo quaestionis: pulsem
Abbreviated transcription (Latin):
dũ omĩmodo siuie occasione siue
hoc gaudeo: s et gaudebo. Ueritaᷤᷤ
ẽ. xp̃c. ueritas a mercennariis oc¬
casione annunciet᷑. ueritas a filiis
ueritate annuncietur : filii et̃nã
hereditatem patris. patienter ex¬
pectent. mercennarii temporalẽ
mercedem conducentes festinant
exoptant. Michi humana gloria
cui mercennarios inuidere uide¬
o minuatur. et tam̃ ꝑ linguas et
sione siue ueritate. xp̃e annunci¬
nariꝰ. Qͥs est lupus: nisi diabolus:
& quid dictum ẽ de mercennario:
Cũ uiderit lupũ uenientem fugit:
quia ñ st̃ eius oues ꝓprie: nec ei
cura ẽ de ouib. Numquid talis e¬
rat apłs paulus. absit. Nũquid
talis petrus: absit. Nũquid ta¬
les ceteri apłi : excepto iuda filio
ꝑditionis. ᷤ absit. Pastores gͦ illi:
Plane pastores. E unde. unus pas¬
tor. am dixi. Pastores: qr mẽbra
pastoris. Illo capite gaudebant:
sub illo capite concordabant. uno
spũ in uniꝰ corporis cõpage uiue¬

Expanded text:
Dum omni modo, sive occasione, sive Dum omni modo, sive occasione, sive hoc gaudeo, sed et gaudebo . Veritas est Christus: veritas a mercenariis occasione annuntietur, veritas a filiis veritate annuntietur: filii aeternam haereditatem Patris patienter exspectant, mercenarii temporalem mercedem conducentis festinanter exoptant: mihi humana gloria, cui mercenarios invidere video, minuatur; et tamen per linguas et sione, sive veritate Christus annuntinarius. Quis est lupus, nisi diabolus? Et quid dictum est de mercenario? Cum viderit lupum venientem, fugit; quia non sunt ejus oves propriae, nec ei cura est de ovibus. Numquid talis erat apostolus Paulus? Absit. Numquid talis Petrus? Absit. Numquid tales caeteri Apostoli, excepto Juda filio perditionis? Absit. Pastores ergo illi? Plane pastores. Et unde unus pastor? Jam dixi, pastores, quia membra pastoris. Illo capite gaudebant, sub illo capite concordabant, uno spiritu in unius corporis compage vive
Abbreviated transcription (Latin):
trina uͦ ꝑ malos. palmes in sepe:
botrus inter spinas. Caute. lege:
ne dum queris fructum. laceres ma¬
nũ: et cũ audis bona dicent̾e. uni¬
teris mala facientem. Que dicunt
facite : legite uuas. Que autẽ faci¬
unt facere nolite : cauete spinas.
Etiam ꝑ mercennarios uocem pas¬
toris audite : s nolite. ẽẽ mercen¬
narii. cũ sitis mẽbra pastoris. Ipse
autem paulus sc̃s apłs. qui dixit.
neminem habeo qui germane de
mercennarios filiosq distingueis
uidete qͥd dixerit. Qͥ dam ꝑ inui¬
diam et contentionem: quidã uͦ
et ꝑ bonam uoluntatem. xp̃m pre¬
dicant. Qͥ dam ex caritate: scien¬
tes qr in defensione eugłii positꝰ
sum. Qͥ dam uero et ꝑ contuma¬
ciam xp̃m annunciant non cas¬
te: existimantes cribulationem
suscitari uinculis meis. Isti mer¬
cennarii erant: paulo apło in¬
uidebant. Quare inuidebant:
nͥ qr temporalia reqͥrebant: es
qͥd adiungat attendite. Q o enĩ

Expanded text:
trina vera per malos, palmes in sepe, trina vera per malos, palmes in sepe, botrus inter spinas. Caute lege, ne dum quaeris fructum, laceres manum: et cum audis bona dicentem, ne imiteris mala facientem. Quae dicunt facite, legite uvas: quae autem faciunt, facere nolite, cavete spinas. Etiam per mercenarios vocem pastoris audite, sed nolite esse mercenarii, cum sitis membra pastoris. Ipse autem Paulus sanctus apostolus, qui dixit, « Neminem habeo qui germane de mercenarios filiosque distinguens, videte quid dixerit: « Quidam per invidiam et contentionem; quidam vero et per bonam voluntatem Christum praedicant: quidam ex charitate, scientes quia in defensionem Evangelii positus sum; quidam vero et per contumaciam Christum annuntiant, non caste, existimantes tribulationem suscitari vinculis meis. » Isti mercenarii erant, Paulo apostolo invidebant. Quare invidebant, nisi quia temporalia requirebant? Sed quid adjungat, attendite: Quid enim?
Abbreviated transcription (Latin):
re. Certe enim tales sua quer̃t:
non que iħu xp̃i. Nullus tamen
mercennarius ausus ẽ dicere po¬
pulo xp̃i. tua quere. non que ie¬
su xp̃i. Quod enim facit male: ñ
p̃dicat de cathedra xp̃i. Inde le¬
dit. unde male facit: non unde
bona dicit. Botrũ carpe: spinã
caue. Bene q intellexisti: s ꝓpter
tardiores dicam hociddẽ planiꝰ.
Qͦmͦ dixi. botrũ carpe. spinam ca¬
ue: cum dicat dñs. nũquid colli¬
gunt de spinis uuam: aut de tͥ
bulis ficus. uerum ẽ om̃ino: et
cam̃ etiam ego uerũ dixi. botrũ
carpe. spinam caue: ꝙr botrus
aliquando de radice uitis exortus.
pendet in sepe. Crescit palmes. in¬
seritur spinis: et portat fructũ
spina non suum. Non enĩ spinã
uitis attulit: s spinis palmes in¬
cubuit. Noli int̾rogare nisi radi¬
ces. Quere radicem spine: extra
inuenies a uite. Quere originẽ
uue: uitis hanc ꝓtulit ex radice.
Cathedra ergo moysi. uitis erat:
phariseoꝵ mores. spinȩ erant. Doc¬

Expanded text:
re. Certe enim tales sua quaerunt, re. Certe enim tales sua quaerunt, non quae Jesu Christi: nullus tamen mercenarius ausus est dicere populo Christi, Tua quaere, non quae Jesu Christi. Quod enim facit male, non praedicat de cathedra Christi: inde laedit unde mala facit, non unde bona dicit. Botrum carpe, spinam cave. Bene, quia intellexistis; sed propter tardiores dicam hoc idem planius. Quomodo dixi, Botrum carpe, spinam cave; cum Dominus dicat, Numquid colligunt de spinis uvaibulis ficum ? Verum est omnino; et tamen etiam verum ego dixi, Botrum carpe, spinam cave. Quia botrus aliquando de radice vitis exortus, pendet in sepe, crescit palmes, inseritur spinis, et portat fructum spina non suum. Non enim spinam vitis attulit, sed spinis palmes incubuit. Noli interrogare nisi radices. Quaere radicem spinae, extra invenis a vite quaere originem uvae, vitis hanc protulit ex radice. Cathedra ergo Moysi vitis erat: Pharisaeorum mores spinae erant. Doc
Abbreviated transcription (Latin):
ex fructib eoꝵ cognoscetis eos.
Nultos int̾rogant temptationes.
et tunc apparent cogitationes.
Multi autem latent. Habeat excła
et filios. Prepositi aute. qui filii
sunt: pastores st̃. Si pastores. qͦmͦ
unus pastor: nisi qr st̃ illi omnes
uniꝰ membra pastoris: cuiꝰ sunt
oues ꝓprie:ͦnam et ipsi mẽbra
sunt ipsius uniꝰ om̃s: qui sicut
ouis ad immolandũ ductus est.
Audite autem. qr et mercennarii
clesia cõmoda t̾rena sectantes: xp̃m
tam̃ predicant. E ꝑ eos uox xp̃i
auditur: et sequunt᷑ oues non
mercennariũ: s uocem pastoris
ꝑ mercennariũ. Audite mercen¬
narios. ab ipso dño demonstra¬
tos. Scribe inquit et pharisei:
cathedram moysi sedent. Que
dicunt facite : que autẽ faciunt
facere nolite. Qͥo aliuo dpeit. nisi
ꝑ mercennarios uoc̃e pastoris
audite:Sedendo enĩ cathedram
moysi: legem dei docent. Ergo ds¬
ꝑ illos docet. Sua uero illi si uelinͭ
docere: nolite audire. nolite face¬

Expanded text:
Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Multos interrogant tentationes, et tunc apparent cogitationes: multi autem latent. Habeat ovile ios. Praepositi autem qui filii sunt, pastores sunt. Si pastores sunt, quomodo unus pastor, nisi quia sunt illi omnes unius membra pastoris, cujus sunt oves propriae? Nam et ipsi membra sunt ipsius unius ovis; quia sicut ovis ad immolandum ductus est. 6. Audite autem, quia et mercenaclesia commoda terrena sectantes, Christum tamen praedicant, et per eos vox Christi auditur, et sequuntur oves, non mercenarium, sed vocem pastoris per mercenarium. Audite mercenarios ab ipso Domino demonstratos. Scribae, inquit, et Pharisaei super cathedram Moysi sedent, quae dicunt facite: quae autem faciunt facere nolite . Quid aliud dixit, nisi, Per mercenarios vocem pastoris audite? Sedendo enim cathedram Moysi legem Dei docent: ergo per illos Deus docet. Sua vero illi si velint docere, nolite audire, nolite face
Abbreviated transcription (Latin):
tet. De talib enim dñs dicit. Am̃
dico uob̃. ꝑceperunt mercedem
suam. Audi de timotheo scõ qͥd
dicat apłs paulus. Spero aut̃ in
dño iħu timotheum cito me mit¬
tere ad uos. ut et ego bono animo
sim cũ cognouero que circa uos
st̃. Neminem enim habeo tã una¬
mercennarios pastor ingemuit:
quesiuit aliquẽ qui sincerit᷑ dili¬
geret gregem xp̃i: et circa se in
eis qͥ cum illo eo tempore fuerant
mo erat qui germane de grege¬
xp̃i solicitus ẽẽt: s contigerat ut
illo tpre quo timotheum misit.
circa se alium de filiis ñ haberet.
s soli mercennarii cũ illo essent.
sua querentes. ñ quȩ iħu xp̃i. E
cam̃ ipse germane de grege sol¬
licitus. maluit filiũ mittere: et
inter mercennarios remanere.
Inuenimꝰ et mercennarios: non
eos discutit nisi dñs. Qͥ cor inspi¬
cit: ipse discutit. Tam̃ aliquando
intelleguntur a nobis. Non enĩ
frustra dixit ipse dñs de lupis.

Expanded text:
tet. De talibus enim et Dominus dicit: Amen tet. De talibus enim et Dominus dicit: Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . Audi de Timotheo sancto quid dicat apostolus Paulus: « Spero autem in domino Iesu Timotheum cito mittere ad uos, ut et ego bono animo sim, cognoscens quae circa uos sunt. neminem enim habeo tam unamercenarios pastor ingemuit: Quaesivit aliquem qui sinceriter diligeret gregem Christi, et circa se in eis qui cum illo eo tempore fuerant, et Timotheum nemo erat qui germane de grege sollicitus esset: sed contigerat ut eo tempore quo Timotheum misit, circa se alium de filiis non haberet; sed soli mercenarii cum illo essent, sua quaerentes, non quae Jesu Christi. Et tamen ipse germane de grege sollicitus, maluit filium mittere, et inter mercenarios remanere. Invenimus et mercenarios, non eos discutit nisi Dominus; qui cor inspicit, ipse discutit: tamen aliquando intelliguntur a nobis. Non enim frustra dixit ipse Dominus etiam de lupis:
Abbreviated transcription (Latin):
tiarii: spẽ sc̃s occurrat. Non eñi
dedignabitur ostiarius ẽe sp̃e sc̃s:
Non in bonis hic cõmemoratus
est. Pastor bonꝰ ar: animã suam
dat ꝓ ouib suis. Mercennarius
et qui non ẽ pastor. cuiꝰ non suis
tem. & dimittit oues & fugit. E
lupus rapit : & disꝑgit oues. Ñ
hic bonã ꝑsonam mercennariꝰ
gerit: et tam̃ in aliquo utilis ẽ.
Nec mercennarius diceretur:
n acciperet a conducente merce¬
dem. Qͥ s ẽ ergo iste mercenna¬
rius: et culpabilis et necessarius:
Hic uͦ frẽs luceat nob̃ ipse dñs: ut
et mercennarios intellegamꝰ. et
mercennarii non simus. Qͥd ẽ
gͦ mercennariꝰ : Sunt in eccła
quidam p̃positi. de quib pau¬
dm̃ ꝓpt̾ dm̃ querentes tempora¬
lia cõmoda consectantes. lucris in
hiantes: honores ab hominib ap¬
pententes. Hec quando amantur
a preposito. et ꝓpter hec seruitur
deo. quisquis talis est mercenna¬
ruis est: inter filios se non cõpu¬

Expanded text:
tiarii, Spiritus sanctus occurrat: non enim tiarii, Spiritus sanctus occurrat: non enim dedignabitur ostiarius esse Spiritus sicimus? Non in bonis hic commemoratus est. Pastor bonus, ait, animam suam dat pro ovibus. Mercenarius, et qui non est pastor, cujus non sunt tem, et dimittit oves, et fugit; et lupus rapit, et dispergit oves. Non hic bonam personam mercenarius gerit, et tamen in aliquo utilis est: nec mercenarius diceretur, nisi acciperet a conducente mercedem. Quis est ergo iste mercenarius, et culpabilis et necessarius? Hic vero, fratres, luceat nobis ipse Dominus, ut et mercenarios intelligamus, et mercenarii non simus. Quis est ergo mercenarius? Sunt in Ecclesia quidam praepositi, de quibus PauDeum propter Deum quaerentes; temporalia commoda consectantes, lucris hiantes, honores ab hominibus appetentes. Haec quando amantur a praeposito, et propter haec servitur Deo, quisquis talis est, mercenarius est, inter filios se non co
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ. ꝓprietatem si queras a me:
in principio erat uerbum. & uer¬
bũ erat apud dm̃. et d̾s erat uer¬
bum. Si queras a me ꝓprietatem.
filius unicus de patre. in eternũ
ab eterno genitus. equalis gig¬
nenti. ꝑ quẽ facta sunt omĩa. cũ
patre in cõmutabilis. n accepta
forma hominis non mutatus ex
incarnatione homo. filius hoĩs
et filius di. Hoc totũ quod dixi:
non similitudo. s res est. Non gͦ
pigeat nos fr̃es scđm quasdam
similitudines ipsum accipere os¬
tium: ipsum ostiariũ. Qͥd ẽ enĩ
ostium: qua intramus. Q d est
ostiarius:qui aperit. Qͥs gͦ se
aperit: nisi qui seipsum expoñ:
Ecce dñs dixerat ostium: non
intellexeramꝰ. Quando ñ intel¬
leximus: clausum erat. Qͥ ape¬
ruit: ipse ẽ hostiarius. Nulla ẽ
ergo necessitas aliquid aliud que¬
rere: nulla necessitas. s fortasse ẽ
uoluntas. Si ẽ uoluntas. noli ex¬
orbitare. noli a trinitate disce¬
dere: si aliam ꝑsonam quexiꝰ os¬

Expanded text:
tudinem. Proprietatem autem si quaeras a me; tudinem. Proprietatem autem si quaeras a me; In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Si quaeras a me proprietatem; Filius unicus de Patre in aeternum ab aeterno genitus, aequalis gignenti, per quem facta sunt omnia, cum Patre incommutabilis, et accepta forma hominis non mutatus, ex incarnatione homo, filius hominis et Filius Dei. Hoc totum quod dixi, non similitudo, sed res est. 4. Non ergo pigeat nos, fratres, secundum quasdam similitudines ipsum accipere ostium, ipsum ostiarium. Quid est enim ostium? Qua intramus. Quis est ostiarius? Qui aperit. Quis ergo se aperit, nisi qui seipsum exponit? Ecce Dominus dixerat ostium, non intellexeramus; quando non intelleximus, clausum erat: qui aperuit, ipse est ostiarius. Nulla est ergo necessitas aliquid aliud quaerere, nulla necessitas: sed fortasse est voluntas. Si est voluntas, noli exorbitare, noli a Trinitate discedere. Si personam aliam quaeris os
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e nec pastor ẽ sicut consueuimꝰ
nosse et uidere pastores: nec ostiũ
est. ñ enim eũ faber fecit. Si autẽ.
scđm aliquã similitudinẽ. & ostiũ
et pastor est: audeo dicere & ouis
ẽ. Oiuis nempe sub pastore ẽ: tam̃
Ego sũ pastor bonus. Nbi ẽ ouis:
Int̾roga ꝓpħam: sicut ouis ad im¬
molandum ductus ẽ. Int̾roga a¬
micũ sponsi. Ec̃ce agnus di: ecce
qͥ tollit peccatũ mundi. Adhuc a¬
liquid scdm istas similitudines: mi¬
rabilius sũ dicturus. E agnꝰ enĩ
et ouis & pastor: int̾ se amica sunt.
Contra leones autẽ a pastorib oues
custodiri solent: et tam̃ de xp̃o cũ
sit ouis et pastor legimꝰ dictũ. ui¬
cit leo de tribu iuda. Hec omĩa
frẽs scdm similitudinẽ accipite:
ñ scdm ꝓprietates. Solemꝰ uidere
pastores sedere suꝑ petrã: & inde
cõmissa sibi peccora custodire. Utiq
melior pastor quã petra. suꝑ quã
sedet pastor: & tam̃ xp̃e et pastor
et petra. Totum hoc scđm simili¬

Expanded text:
 nec pastor est, sicut consuevimus nosse et videre pastores; nec ostium est, non enim eum faber fecit: si autem secundum aliquam similitudinem, et ostium et pastor est; audeo dicere, et ovis est: ovis nempe sub pastore est, tameEgo sum pastor bonus. Ubi est ovis? Interroga propnetam: Sicut ovis ad immolandum ductus est . Interroga amicum sponsi: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Adhuc aliquid secundum istas similitudines mirabilius sum dicturus. Et agnus enim et ovis et pastor inter se amica sunt; contra leones autem a pastoribus oves custodiri solent: et tamen de Christo, cum sit ovis et pastor, legimus dictum, Vicit leo de tribu Juda , Haec omnia, fratres, secundum similitudines accipite, non secundum proprietates. Solemus videre pastores sedere supra petram, et inde commissa sibi pecora custodire: utique melior pastor quam petra, super quam sedet pastor; et tamen Christus et pastor et petra. Totum hoc secundum simili
Abbreviated transcription (Latin):
re. qd̃ ipse. xp̃c sit et pastor & osti¬
um: Si enim diceret ego sũ pastor
et non diceret ego sum ostium. qͤ¬
situri eramꝰ quid eẽt ostiũ: & for¬
te aliquid putantes ante ostium
Exposuit pastorem. seipsũ dixit. ex¬
posuit ostium seipsũ dixit: ostia¬
rium querendũ nob̃ reliquit. Quẽ
nos dicturi sumus ostiariũ. Quẽ¬
libet inuenerimꝰ. cauendũ est ne
maior existimetur. quã ipsũ ostiũ:
qr hostiarius in domib hominũ
maior ẽ ostio. Ostiarius enĩ ostio.
non ostium p̃ponitur ostiario. qr
ostiariꝰ ostium. ñ ostiũ custodit
ostiarium. Non audeo dicere ali¬
quẽ ostio maiorem. Audiui enim
iam qͥd sit ostium. ñ me latet. ñ
sum dimissus coniecture mee: non
mͥ humana ẽ relaxata suspicio.
Ds dixit: ueritas dixit. Mutariñ
potest: quod incõmutabilis dixit.
Dicam ergo in huiꝰ profunditatẽ.
questionis: quid mͥ uideatur. Eli¬
gat unusquisq qd̃ placet: quod¬

Expanded text:
re quod ipse Christus sit et pastor et ostire quod ipse Christus sit et pastor et ostium? Si enim diceret, Ego sum pastor, et non diceret, Ego sum ostium; quaesituri eramus quid esset ostium, et forte aliud putantes ante ostium a nobis exposuit pastorem, seipsum dixit; exposuit ostium, seipsum dixit: ostiarium quaerendum nobis reliquit. Quem nos dicturi sumus ostiarium? Quemlibet invenerimus, cavendum est ne major existimetur quam ipsum ostium; quia ostiarius in domibus hominum major est ostio. Ostiarius enim ostio, non ostium praeponitur ostiario; quia ostiarius ostium, non ostium custodit ostiarium. Non audeo dicere aliquem ostio majorem; audivi enim jam quid sit ostium: non me latet, non sum dimissus conjecturae meae, non mihi humana est relaxata suspicio; Deus dixit, veritas dixit, mutari non potest quod immutabilis dixit. 3. Dicam ergo in hujus profunditate quaestionis quid mihi videatur: eligat unusquisque quod place
Abbreviated transcription (Latin):
tib et fũcuris. quȩ tẽ aderant.
qi erant ibi iã oues eius: & erans
que future erant oues eiꝰ. Item
p̃sentib et futuris. et illis & no¬
bis: et quotquot etiam post nos
Ego sum pastor bonus. Non adde¬
ret bonus: nisi ee̾nt pastores ma¬
li. S pastores mali. ipsi st̃ fures
et latrones: aut certe ut mulcũ
mercennarii. Om̃s enĩ hic ꝑsonas
quas posuit. requirere. distingue¬
re: nosse debemus. Aperuit enĩ
iam duas res dñs: quas quodãmͦ
clausas posuerat. Iam scimꝰ quia
ostium ipse ẽ. scimꝰ quia pastor
ipse ẽ: fures et latrones qui sint.
in hest̾na lectione patefactum est.
Hodie audiuimꝰ mercennariũ. au¬
diuimus lupum: heri noĩatus est
et hostiariꝰ. In bonis gͦ. ostiũ est. oᷤ¬
duo ipse exposuit: ostiarium nob̃
de ostiario: huic inquit ostiariꝰ
aperit. Cui aperit: Pastori. Qͥ d
aperit pastori: ostium. E quis
ẽ ipsum ostiũ: Ipse pastor. Nũqͥd
dixisset. ego sum ostium. & ego sũ
pastor: auderet quisquã nr̃m dice¬

Expanded text:
quae tunc aderant; quia erant ubi jam oves ejus erant, quae futurae erant ejus oves: item praesentibus et futuris, et illis et nobis, et quotquot etiam post nos Ego sum pastor bonus. Non adderet, bonus, nisi essent pastores mall. Sed pastores mali, ipsi sunt fures et latrones: aut certe, ut multum, mercenarii. Omnes enim hic personas quas posuit, requirere, distinguere, nosse debemus. Aperuit enim jam duas res Dominus, quas quodammodo clausas proposuerat: jam scimus quia ostium ipse est, scimus quia pastor ipse est. Fures et latrones qui sint, in hesterna lectione patefactum est; hodie autem audivimus mercenarium, audivimus et lupum: heri nominatus est et ostiarius. In bonis ergo ostium est, osduo ipse exposuit; ostiarium nobis de ostiario? Huic, inquit, ostiarius aperit. Cui aperit? Pastori. Quid aperit pastori? Ostium. Et quis est ipsum ostium? Ipse pastor. Numquiddixisset, Ego sum pastor, et, Ego sum ostium , auderet quisquam nostrum dice
Abbreviated transcription (Latin):
mundo ad patrẽ: cũ dilexisset suoᷤ
qͥ erant in mundo. in finẽ dilexit e¬
os. E reliqua. Pascha fres ñ sic̃
quidã existimant grecũ nom̃ est. s
hebreum. Oportunissime tam̃ occur¬
rit in hoc nomine quȩdam congru
sione sic appellatũ. In sua uͦ lingua
hoc ẽ in hebrea: pascha transitus
dr. ꝓpterea tẽ primũ pascha celebͤ¬
uit popłs dĩ: quando ex egypto fu¬
gientes rubrũ mare transier̃t̃. Nẽ
huiꝰ scłi tamꝗͣ a captiuitate uel in¬
t̃emptione egyptia lib̃amur. & a¬
gimꝰ salub̃rimũ transitũ. cũ a di
abolo transimꝰ ad xp̃m: & ab isto
instabili scło. ad eiꝰ fundatissimum
regnũ. Ido quippẽ ad dñm ꝑma¬
nencẽ transimꝰ: ne cũ hoc mundo
transeunte transeamꝰ. De hac nob̃¬

Expanded text:
um dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Pascha, fratres, non sicut quidam existimant, graecum nomen est, sed hebraeum: opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruesione sit appellatum: in sua vero lingua, hoc est in hebraea, Pascha transitus dicitur: propterea tunc primum Pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes, Rubrum mare transierunt . Nunc hujus saeculi tanquam a captivitate vel interemptione Aegyptia liberamur ; et agimusabolo transimus ad Christum; et ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo quippe ad Deum permanentem transimus, ne cum mundo transeunte transeamus. 6. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sint illi etiã scd̃m scłm ingenu:
qͥs ferat in homine: Seo d̾s loqui¬
tur. Nulla ẽ hic elatio tante celsi¬
tudinis: nullũ mendatiũ tante¬
ueritatis. Nob̃ subiacere illi utile
ẽ celsitudini: nob̃ seruire utile ẽ.
ueritati. Qd̃ se dnm dicit. ñ illi¬
ẽ uitium: s nob̃ ẽ beneficium.
Cuiꝰdam secularis auctoris uerba
laudant᷑ qr dixit. cũ omĩs arrogan¬
tia odiosa ẽ: tũ illa ingenii & elo¬
quentie multo molestissima. Et
tam̃ idem ipse cũ de sua eloquen¬
tia loqueretur. dicerẽ inquit ꝑfec¬
ta si ita iudicarẽ: nec in ueritate
crim̃ arrogantie ꝑtimescerẽ. Si gͥ
ille homo eloquentissimꝰ in uerita¬
te arrogantiam ñ timeret: qͦmͦ
arrogantiam ipsa ueritas timet:
mꝰ paulus ñ utiq unigenitus dĩ
filius. s unigeniti di filii seruus.

Expanded text:
cum sint illi etiam secundum saeculum ingenui, quis ferat in homine? Sed Deus loquitur, nulla est hic elatio tantae celsitudinis, nullum mendacium veritatis. Nobis subjacere illi utile est celsitudini. Nobis servire utile est veritati. Quod se Dominum dicit, non illi vitium est, sed nobis beneficium. Cujusdam saecularis auctoris verba laudantur, quia dixit, « Cum omnis arrogantia odiosa est, « tum illa ingenii et eloquentiae multo molestissima » : et tamen idem ipse cum de sua eloquentia loqueretur, « Dicerem, inquit, perfectam, si ita judicarem; nec in veritate crimen arrogantiae pertimescerem » . Si igitur ille homo eloquentissimus in veritate arrogantiam non timeret, quomodo arrogantiam ipsa veritas timet? mus Paulus, non utique unigenitus Dei Filius, sed unigeniti Dei Filii servus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ omĩa ẽ quantũcũq se laudet.
ñ se extollit excelsus. nec pocest rec¬
te dici arrogans ds. Nob̃ namq
expedit eum nosse: non illi. Nec e¬
um qͥsq cognoscit: si ñ se indicet
ille qui nouit. Si gͦ non se laudan¬
do quasi arrogantiam uitare
uoluerit: in nob̃ sapientiam dene¬
gauit. E magistrũ quidẽ quod
se eẽ dicit nemo rep̃hendẽt: etiã
qͥ eum nicħ esse aliud quã homi¬

Expanded text:
super omnia, quantumcunque se laudet, super omnia, quantumcunque se laudet, non se extollit excelsus. Nec potest recte dici arrogans Deus, nobis namque expedit eum nosse, non illi. Nec eum quisquam cognoscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se laudando, quasi arrogantiam vitare voluerit, nobis sapientiam denegabit. Et magistrum quidem quod se esse dicit, nemo reprehenderet, etiam qui eum nihil esse aliud quam homi
Abbreviated transcription (Latin):
dixit eis. Scitis qͥd fecerim uob̃:
Nc̃ est ut beato petro reddatur illa
responsio. Dilatus enĩ fuerat. qͣn¬
do expauescenti & dicenti ñ laua¬
bis michi pedes in ȩternũ. respon¬
sũ ẽ ei. Qd ego facio tu nescis mͦ:
scies autẽ postea. Ecce ẽ ipsũ post¬
ea. Iam tempꝰ ẽ ut dicatur: qđ
paulo ante dilatũ ẽ. Mlemor ita¬
q dñs se ꝓmississe iam dudũ sci¬
entiam facti sui. tam inopinati.
tam mirabilis. tam expauescendi.
& nͥ uehem̃ter terruisset ipse nul¬
lomodo sinendi. ut magister ñ can¬
tũ ipsoꝵ. s rerũ om̃iũ lauaret pe¬
tanti facti qm̃ ꝓmiserat scientiam
dicens. scies postea: qͥd sit qd̃ fecit
dicere nẽ incipit. Uos inquit uoca¬
tis me magister & dñe. & bene di¬
citis. Sũ etenĩ. Bene dicitis: qr ue¬
rũ dicitis. Sũ quippe qd̃ dicitis. ho¬
mini p̃ceptũ ẽ. Non te laudet os
tuum: s laudec te os ꝓximi tui.
Periculosũ est enĩ sibi placere: cui
cauendũ ẽ suꝑbire. Ille autẽ qui

Expanded text:
itur: Scitis quid fecerim vobis. Nunc est ut beato Petro reddatur illa promissio; dilatus enim fuerat, quod expavescenti et dicenti: Non lavabis mihi pedes in aeternum, responsum est ei: Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea. Ecce est ipsum postea jam tempus, ut dicatur quod paulo ante dilatum est. Memor itaque Dominus se promisisse jamdudum scientiam facti sui, tam inopinati, tam admirabilis, tam expavescendi, et nisi vehementer ipse terruisset, nullo modo sinendi, ut magister non tantum ipsorum, sed rerum omnium, lavaret petanti facti quoniam promiserat scientiam, dicens Scies postea, quid sit quod fecit, docere nunc incipit. Vos, inquit, vocatis me Magister et Domine, et bene dicitis, sum et enim. Bene dicitis, quia verum dicitis, sum quippe quod dicitis. Homini praeceptum est: Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Periculosum est enim sibi placere, cui cavendum est superbire. Ille autem qui
Abbreviated transcription (Latin):
piens ueritatẽ enĩ dico. Neq enĩ
in seipso. s in ipsa ueritate que
suꝑior ẽ ipso. & humilit̾ & ueraci¬
ter gloriaret᷑: qm̃ et ipse p̃cepit
ut qui gloriatur in dño głetur.
Itane non cueret insipientiȩ si

Expanded text:
ns, veritatem enim dico . Neque enim in seipso, sed in ipsa Veritate, quae superior est ipso, et humiliter et veraciter gloriaretur, quoniam et ipse praecipit ut qui gloriatur in Domino glorietur . Ita ne non timeret insipientiam, si
Abbreviated transcription (Latin):
Q ͣ manducauerit indigne: iudiciũ
sibi manducat et bibit. Iudicium
sibi. non tibi. Si udicium sibi ñ tibi.
tolera malũ bonus. ut uenias ad
p̃mium bonoꝵ: ne mictaris in pe¬
nam maloꝵ. Exemplũ dñi accipi¬
te: conuersantis in terra. Quare
habuit loculos cui angłi minis
habitura erat: quare furẽ admi¬
sit: nisi ut eiꝰ eccła fures cũ pati¬
tur toleret:Sed ille. qui consue¬
uerat de loculis pecuniam tollere:
non oubitauit accepta pecuniã
ipsũ dñm uendẽ. Uideamꝰ qͥd
ad ista dñs respondeat. Nidete
fratres. Non illi dixit. ꝓpt̃ furta
tua dicis ista. furẽ nouerat ñ ꝓde¬
bat. s potius colerabat: et ad ꝑfe¬
rendos in eccła malos nob̃ exẽplũ
patientie demonstrabat. Dixit gͦ
iħc. Sine illã: ut in die sepulture
mee seruet illud. Moriturũ se de¬
nunciauit. Sed qͥd ẽ quod seqͥtur.
pauꝑes enĩ semꝑ habetis uob̃cum:
me autẽ non semꝑ habebitis: In

Expanded text:
Qui enim manducaverit indigne, judicium Qui enim manducaverit indigne, judicium sibi manducat et bibit : judicium sibi, non tibi. Si judicium sibi, non tibi; tolera malum bonus, ut venias ad praemia bonorum, ne mittaris in poenam malorum. 11. Exemplum Domini accipite conversantis in terra. Quare habuit loculos cui Angeli minishabitura erat? Quare furem admisit, nisi ut ejus Ecclesia fures patienter toleret? Sed ille qui consueverat de loculis pecuniam tollere, non dubitavit accepta pecunia ipsum Dominum vendere. Videamus quid ad ista Dominus respondeat. Videte, fratres: non illi ait, Propter furta tua dicis ista. Furem noverat, nec prodebat; sed potius tolerabat, et ad perferendos malos in Ecclesia nobis exemplum patientiae demonstrabat. Dixit ergo ei Jesus: Sine illam, ut in diem sepulturae meae servet illud. Moriturum se denuntiavit. 12. Sed quid est quod sequitur? Pauperes enim semper habebitis vobiscum, me autem non se
Abbreviated transcription (Latin):
quo decedente et alio succedente.
et suppleta ẽ apłica ueritas. & nu¬
meri mansit integritas. Qͥd ergo
unũ ꝑditũ inter duodecim hab̃e
uoluit: nisi ut malos toleremus.
ne corpus xp̃i diuidamꝰ: ecce int̃
ẽ. Non qualiscũq fur loculoꝵ. s.
dominicoꝵ loculoꝵ. s sacroꝵ. Si
crimina discernunt᷑ in foro qua¬
liscũq furti. et peculatus. pecu¬
latus enĩ d̾r de republica furtũ.
et non sic iudicatur furtũ rei pͥ¬
uate quomodo publice: quanto
uehem̃tius iudicandꝰ est sacrile¬
gus fur. non undecũq tollere.
de eccła furatur: uide ꝓditori cõ¬
paratur. Talis erat iste iuidas: &
intrabat et exibat. Ad ipsã cenã
dnĩcam parit̃ accessit: conu̾sari
cũ eis potuit. eos inquinare
non potuit. De uno pane & pe
enim accepit ad uitã: uidas admor¬
tem. Quomodo enim ille odor bo¬
nus: sic et ille cibus bonus. Sicut
gͦ odor bonus. ita et cibus bonus:
bonos uiuificat. malos mortificat.

Expanded text:
quo decedente, et alio succedente, quo decedente, et alio succedente, et suppleta est apostolica veritas, et numeri permansit integritas . Quid ergo unum perditum inter duodecim habere voluit, nisi ut malos toleremus, ne corpus Christi dividamus? Ecce inter , non qualiscunque fur loculorum, sed fur dominicorum loculorum et sacrorum. Sic crimina discernuntur in foro qualiscunque furti et peculatus. Peculatus est enim furtum de re publica, et non sic iudicatur furtum rei privatae, quomodo publicae. Quanto vehementius iudicandus est sacrilegus fur? Non undecunque tollere, de Ecclesia furatur, Judae perdito comparatur. Talis erat iste Judas, et intrabat et exibat. Ad ipsam dominicam coenam pariter accessit: conversari cum eis potuit, eos inquinare non potuit. De uno pane et Peenim accepit ad vitam, Judas ad mortem. Quomodo enim ille odor bonus, sic ille cibus bonus. Sicut ergo odor bonus, ita et cibus bonus, bonos vivificat, malos mortificat.
Abbreviated transcription (Latin):
bonꝰ in mortẽ. Postea quã hoc fec̃
religiosa maria ad dñi obsequiũ:
continuo unus ex discipłis eiꝰ ui¬
das scariothes qui erat eum tra¬
diturus dixit. Quare hoc ungen¬
tũ non ueniit trecentis denariis:
et datũ est egenis: ue tͥ miser:
bonus odor te occidit. Quare enĩ
hoc dixerit: eugłista sc̃s aperuit.
Putaremꝰ enĩ et nos si mens ipsius
perũ cura hoc illũ dicere pocuiᷤ¬
se. Non ita ẽ. Sed quid: ᷤ a udi cestẽ
uerac̃e. Bixit aut̃e hoc. ñ quia de
egenis ꝑtinebat ad eum: s qr fur
erat. et loculos habens ea que mi¬
ttebantur absportabat. Portabat:
an exportabat: Seo ministerio
portabat: furto exportabat. Ecce
audite: qr iudas iste non cẽ ꝑuer
incuriosi eugłii. existimant tunc
ꝑisse iudam: quando accepit aui¬
deis pecuniam ut dñm traderet.
ꝑditus sequebatur: qr non coede
s corpore sequebatur. Quodenari
płicam beatitudinẽ non habebat.
Ad ymaginẽ fuerat duodecimus:

Expanded text:
bonus in mortem. Posteaquam hoc fecit bonus in mortem. Posteaquam hoc fecit religiosa Maria ad Domini obsequium, continuo unus ex discipulis ejus, Judas Iscariotes, qui eum erat traditurus, dixit: Quare hoc unguentum non veniit trecentis denariis, et datum est egenis? Vae tibi, miser! bonus odor occidit te. Quare enim hoc dixerit, Evangelista sanctus aperuit. Putaremus autem et nos, si mens ipsius etur, pauperum cura hoc illum dicere potuisse. Non ita est. Sed quid? Audi testem veracem: Dixit autem hoc, non quia de egenis pertinebat ad illum; sed quia fur erat, et loculos habens, et ea quae mittebantur portabat. Portabat, an exportabat? Sed ministerio portabat, furto exportabat . 10. Ecce audite quia Judas iste non tunc perversincuriosi Evangelii, existimant tunc periisse Judam, quando accepit a Judaeis pecuniam ut Dominum traderet. ominum perditus sequebatur; quia non corde, sed corpore sequebatur. Duodenariu apostolicam beatitudinem non habebat, ad imaginem fuerat duodecimus:
Abbreviated transcription (Latin):
Paulũ apłm bene agent̾e. bene
uiuent̾e. iusticiam uerbo p̃dican¬
tem. oꝑe demonstrante. doctorẽ
mirabilem. fidelem dispensatore.
fama usq quaq disseminabat.
Qͥdam diligebant: quidam inui¬
debant. Nam ipse quodã loco a¬
it de quibusdã: quod ñ caste
rent: existimantes in quit tri¬
bulationẽ suscitari uinculiᷤᷤ me¬
is. Sed qͥd ait : Siue occasione.
siue ueritate. xp̃c annuncietur.
Annunciant qui bene amant:
annunciant qui mͥ inuident.
Illi bono odore uiuunt: illi bo¬
no odore moriunt᷑. Tam̃ ab u¬
trisq p̃dicantib nom̃ xp̃i an¬
nuncietur: odore optimo mun¬
dus impleatur. Amasti bene a¬
gentẽ: uixisti bono odore. Inui¬
disti bene agenti: mortuus es
bono odore. Nũqͥd qr mori uo¬
luisti: illũ odorẽ malũ ẽẽ fecis¬
ti: noli inuidere: et ñ te occid̾
bonꝰ odor. Deniq audie hic ex
unguento isto quomodo aliis e¬
rat odor bonus in uitã. aliis odor

Expanded text:
Paulum apostolum bene agentem, bene Paulum apostolum bene agentem, bene viventem, justitiam verbo praedicantem, opere demonstrantem, doctorem mirabilem, fidelem dispensatorem, fama usquequaque disseminabat: quidam diligebant, quidam invidebant. Nam ipse quodam loco ait de quibusdam, quod non caste, rent; existimantes, inquit, tribulationem suscitare vinculis meis. Sed quid ait? Sive occasione, sive veritate Christus annuntietur . Annuntiant qui me amant, annuntiant qui mihi invident; illi bono odore vivunt, et illi bono odore moriuntur: tamen utrisque praedicantibus nomen Christi annuntietur, odore optimo mundus impleatur. Amasti bene agentem, vixisti bono odore: invidisti bene agenti, mortuus es bono odore. Numquid quia mori voluisti, ideo odorem illum malum esse fecisti? Noli invidere, et non te occidet bonus odor. 9. Denique audi et hic ex unguento isto, quomodo aliis erat odor bonus in vitam, aliis odor
Abbreviated transcription (Latin):
uos hec audire idonei estis: nos
quidem idonei ñ sumꝰ: s idone¬
us ẽ ille qui ꝑ nos dignet᷑ dicere.
qd̃ uob̃ ꝓsit audire. Coce apls
bonꝰ odor ẽ sicut dicit ip̃se. Sed
ipse bonꝰ odor. aliis ẽ odor uite
in uitã. aliis odor mortis in mor¬
tem: tam̃ bonus odor. Nũquid
enĩ ait aliis sumꝰ bonus odor in
uitã: aliis malus odor ad mortẽ:
bonũ odorem se dixit ñ malum:
et eundẽ bonũ odorem aliis dix̃¬
ad uitã. aliis ad mort̾e. felices qͥ
bono odore uiuunt. Qͥd auc̃e in¬
feliciꝰ illis: qui bono odore mori¬
unt᷑: & qͥs est ait aliqͥs: quẽ bonꝰ
odor occidit: hoc ẽ qd̾ ait apłs.
E ad hec qͥs idoneus: quomodo
emͣm facit d̾s miris modis ut bo¬
no odore et boni uiuant. & ma¬
li moriant᷑ quomͦ sit quantũ
dñs inspirare. dignat᷑ dissero.¬
Nam fortassis licet ibi lateat mnͣtel¬
lectus.qui a me non potest pene¬
trari: tam̃ quousq penetrare po¬
tuero. uob̃ non debet denegari.

Expanded text:
vos audire haec idonei estis? Nos vos audire haec idonei estis? Nos quidem idonei non sumus; sed idoneus est ille qui per nos dignetur dicere quod vobis prosit audire. Ecce Apostolus bonus odor est, sicut dicit ipse: sed ipse bonus odor aliis est odor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem; tamen bonus odor. Numquid enim ait, Aliis sumus bonus odor ad vitam, aliis malus odor ad mortem? Bonum odorem se dixit, non malum; et eumdem bonum odorem aliis ad vitam dixit, aliis ad mortem. Felices qui bono odore vivunt: quid autem infelicius illis qui bono odore moriuntur? 8. Et quis est, ait aliquis, quem bonus odor occilit? Hoc est quod ait Apostolus, Et ad haec quis idoneus? Quomodo ea facit Deus miris modis, ut bono odore et boni vivant, et mali moriantur; quomodo sit, quantum Dominus inspirare dignatur nam fortasse ibi lateat altior intellectus, qui a me non potest penetrari; tamen quo usque penetrare potui, vobis non debet denegari.