comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ał. stare munitꝰ ꝑ fidẽ ⁊ iusticiã pot̃: qͣuiᷤᷤ
ornatꝰ uirtutũ altitudine minime esse
menia. s munctiones st̃: que si habere
negligimꝰ. hostiũ insidiis patemus. De
qr nͦ spem fidẽ atq caritatẽ ꝓpt̾ eiꝰ duri¬
tiã auferre ꝑmisit: munitiones eiꝰ dissi¬
pare studuit᷑. Rectus uͦ ordo seruatus ẽ.
ut priꝰ menia. ⁊ pꝰ mungtiones dissiꝑate
dicerent᷑: qr cũ peccat᷑xaĩa relinquit᷑. priꝰ

Expanded text:
at, stare munitus per fidem et justitiam potest: quamvis ornatus virtutum altitudine minime esse moenia, sed munitiones sunt, quas si habere negligimus, hostium insidiis patemus. De quia vero spem, fidem et charitatem propter ejus duritiam auferre permisit, munitiones ejus dissipare studuit. Rectus vero ordo servatus est, ut prius moenia et post munitiones dissipatae dicerentur: quia cum peccatrix anima rel
Abbreviated transcription (Latin):
puericiã. puericia ad adolescentiã. ado¬
lescentia ad iuuentutẽ. iuuentꝰ ad senec¬
lutẽ. senectꝰ transit ad mortẽ: ĩ cur su
uite p̃sentis. ipsis sius augm̃tis ad cle¬
trim̃ta impellit᷑: ⁊ inde semꝑ defic̃. umñ
seꝓficere in spaciũ ute credit. Fixum
reñ statũ hic habere ñ possumꝰ: ubi
transituri uenimꝰ. Atq hocipsũ nr̃m
uiuere: cotidie auita transire ẽ. Quẽ

Expanded text:
pueritiam, pueritia ad adolescentiam, adolescentia ad juventutem, juventus ad senectutem, senectus transit ad mortem, in cursu vitae praesentis, ipsis suis augmentis ad detrimenta impellitur, et inde semper deficit, unde se proficere in spatium vitae credit. Fixum etenim statum hic habere non possumus, ubi transituri venimus atque hoc ipsum nostrum vivere, quotidie a vit
Abbreviated transcription (Latin):
tute sua se peccasse ñ inuenit: adolescẽ¬
tie feã ꝑtimescit. S sciendũ est. qr sicut
in corꝑe: ita st̃ etiã increm̃ta etatis in m̃¬
re. Prima qͥppe hoĩs etas infantia est: qͥ
⁊si mocent̾ iuuit: nescit tñ fateri ĩncenti¬
in qua ualet dicere qd̾ uult. Cin suoced̾

Expanded text:
tute sua se peccasse non invenit, adolescentute sua se peccasse non invenit, adolescentiae facta pertimescit. Sed sciendum est quia sicut in corpore, ita sunt etiam incrementa aetatis in mente. Prima quippe hominis aetas infantia est, cum etsi innocenter vivit, nescit tamen fari innocentiin qua jam valet dicere quod vult; cui succedit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseq̃ris. Acsi aꝑte deploret dic̃s. Cur tan¬
ta rectitudine impetis eũ: quẽ sic infirm̃
ẽẽ in dẽpratione cognoscis: Sequit᷑. Scri¬
loquimͣ transit. qd̃ uͦ scribimꝰ manet: ds̃
ñ loqui. s scribere amaritudines dr̃. cũ
diusuꝑ nos eiꝰ flagella ꝑdurant. Semel
qͥppe peccanti homini ẽ. Lerra es: ⁊ in t̾¬
ram ibis. Et sepe apparentes angłi hoĩbꝰ
p̃cepta deder̃t. Mloyses legis lator ꝑ distͥe¬
tionẽ peccã oohercuit᷑: ipse uinigenitꝰ sũm
paiͥs ad nos redim̃dos uenit: moriendo
mortẽ absorbuit: uitã ꝑpetuã deñtiauit
nob̾. ꝗͣ ostendit in se. S tũ illa q̃ in para¬
dyso data ẽ de morte cariiꝰ nr̃e sententia.
ab ipso micio generis humani. usq ad
iudebit mortẽ: Qd̃ bene rursũ psalmista
homini irat᷑. semel de mortalitate carnis
nr̃e sententiã fixit: q̃ ⁊ nrnc ⁊ usq ad ul¬
timũ mutari nullo mͦ ualebit. Dicat gͦ.
Scribis ꝯtra me amaritudines. Ubi ad¬

Expanded text:
est. Ac si aperte deploret dicens: Cur tanta rectitudine impetis eum, quem sic infirmum esse in tentatione cognoscis? Sequiturloquimur transit, quod vero scribimus manet, Deus non loqui, sed scribere amaritudines dicitur, cum diu super nos ejus flagella perdurant. Semel quippe peccanti homini dictum est: Terra es, et in terram ibis . Et saepe apparentes angeli hominibus praecepta dederunt. Moyses legislator per districtionem peccata coercuit. 388 Ipse Unigenitus summi Patris ad nos redimendos venit, moriendo mortem absorbuit; vitam perpetuam denuntiavit nobis, quam ostendit in se. Sed tamen illa quae in paradiso data est de morte carnis nostrae sententia ab ipso initio generis humani usque ad videbit mortem ? Quod bene rursum Psalmista homini iratus semel de mortalitate carnis nostrae sententiam fixit, quae nunc et usque ad ultimum mutari nullo modo valebit. Dicat ergo: Scribis contra me amaritudines. Unde ad
Abbreviated transcription (Latin):
citiꝰ cognoscunt᷑: qͣnto exteriꝰ iudent᷑. Lecc̃ã
uͦ cogitõnis eo ad intelligendũ clifficilia st̃:
qͦ muisibilit̾ ꝑpetrant᷑. Quisqͥs gͥ et̾nitatis
desid̾io anxius apparere uenturo iudici de¬
siclerat mundꝰ: tanto se subtiliꝰ nc̃ examuinat.
qͣnto nimirũ cogitat. ut t̃ẽ terrori illiꝰ liber
assistat: ⁊ ostendi sͥ exorat ribi displicet. ut
hoc in se ꝑpenitentiã puniat̾. seq hic di¬
iudicans. iniidicabilis fiat. S int̾ hec in¬
tueri necẽe est. qͣnta ꝑegͥnationis nr̃e pe¬
na nos ꝑculit: qͥ in eã cecitatẽ uenimꝰ. it
nosinetipsos ignoremꝰ. ꝑꝑetramꝰ mala: ñ
tñ hec celeriꝰ dep̃hendimꝰ. ł ꝑpetrata. Exclu¬
sa qͥppe aĩa aluce u̾itatis: mluise nͥ tene¬
bras inuenit. ⁊ plerũq in peccĩ foueam
pedẽ porrigit: ⁊ nescit. Qd̃ iiinirũ de so

Expanded text:
citius cognoscuntur, quanto exterius videntur. Peccata vero cogitationis eo ad intelligendum difficilia sunt, quo invisibiliter perpetrantur. Quisquis, aeternitatis desiderio anxius, apparere venturo Judici desiderat mundus, tanto se subtilius nunc examinat, quanto nimirum cogitat ut tunc terrori illius liber assistat, et ostendi sibi exorat ubi displicet, ut hoc in se per poenitentiam puniat, seque hic dijudicans intueri necesse est quanta peregrinationis nostrae poena nos perculit, qui in eam caecitatem venimus, ut nosmetipsos ignoremus. Perpetramus mala, nec tamen haec celerius deprehendimus, vel perpetrata. Exclusa quippe anima a luce veritatis nihil in se nisi tenebras invenit, et plerumque in peccati foveam pedem porrigi
Abbreviated transcription (Latin):
et sup uos. Poc qd in abscondito acepi
asserit faciẽ dĩ: duobꝰ modis ualet intelłi.
St nãq ñnulli. qͥ ⁊ ueritatẽ in corde senti¬
unt: ⁊ tñ que falsa st̃ de cdo foris loquunt᷑
se i. tunci uideant᷑. ⁊ conoscunt ueritatẽ
Tautomagis de falsitate apud eũ estis rep̃¬
hensibiles: qͣnto ⁊ ap̃ uosmetipsos qd̾ ue¬
rũ est uidetis. Et sunt ñnulli qͥ qͣndo acd
mentẽ redeunt. dĩ iusticiã ⁊ rectitudinẽ
s postͣ ꝯtẽplationis hora tͣnsierit. sic au¬
daces ad mniqͥtates redeunt: acsi pꝰ cdorsũ
eiꝰ positi. a iusticie lumine minime uideas.
Hi itaq ap̃ se in abscondito qͣsi corꝑalit̾
uidentẽ accipiunt faciẽ dĩ: qi ei ⁊ cũ p̃sen¬
tes fiunt. blandunt᷑ fletibꝰ: ⁊ cũ quasi a
ꝯspectu eiꝰ recedt̃. moribꝰ detrahunt. Qui
nature incõmutabilis omp̃e ds̃: in ira
iulicii ꝑturbabił non ẽ: s humano u̾bo
motꝰ dĩ dr̃. ipsa rectitudins eiꝰ districtio.
qua humana pͣuitas ferit᷑. Iusti ã uiri

Expanded text:
 quod in abscondito accipi asserit faciem Dei, duobus modis valet intelligi. Sunt namque nonnulli qui et veritatem in corde sentiunt, et tamen quae falsa sunt de Deo foris loquuntur. Ne enim vinci videantur, et cognoscunt veritatem Tanto magis de falsitate apud eum estis reprehensibiles, quanto et apud vosmetipsos quod verum est videtis. Et sunt nonnulli qui quando ad mentem redeunt, Dei justitiam et rectitudinem sed postquam contemplationis hora transierit, sic audaces ad iniquitates redeunt ac si, post dorsum ejus positi, a justitiae ejus lumine minime videantur. Hi itaque apud se in abscondito quasi corporaliter videntem accipiunt faciem Dei, quia ei et cum praesentes fiunt blandiuntur fletibus, et cum quasi a conspectu illius recedunt moribus detrahunt. Qui naturae incommutabilis omnipotens Deus, in ira judicii perturbabilis non est. Sed humano verbo motus Dei dicitur ipsa rectitudinis ejus districtio, qua humana pravitas feritur. Justi autem viri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpiciꝰ irrogaret. Uñ bene ñe dicit. Quare
lacero carnes meas dentibꝰ meisͦ Acsi pa¬
tent̾ dicat. Cur mi̾nis sensibꝰ carnalia si
qua fuerint in me fc̃a discutio: si meis
expectatoribꝰ ꝓdeẽ ñ possũͦ Ubi apte sub¬
dicur. Daĩam meã porto in manibꝰ meis.

Expanded text:
pitius irrogaret. Unde bene nunc dicit: Quare lacero carnes meas dentibus meis? Ac si aperte dicat: Cur internis sensibus carnalia, si qua fuerint in me facta, discutio, si meis spectatoribus prodesse non possum? Ubi et apte subditur: Et animam meam porto in manibus meis.
Abbreviated transcription (Latin):
est a hõ nͥ foliũ: Q itdeł in paradyso ab ar¬
bore cecidit. Qd est nͥ foliũ: qͥ tẽprationis
uento rapit᷑. ⁊ desid̾ioꝵ flatibꝰ leuat᷑: Mens
qͥppe humana qͦt tẽptõnes patit᷑: qͣsi tot
flatibꝰ mouet᷑. Hanc ⁊ enĩ plerũq ira per¬
turbat. Cũ recedit ira: succedit inepta le
ticia. Luxurie stimulis urget᷑: estu auari¬
cie longe lateꝙ ad ambienda q̃ t̾rena sinri
tendit᷑. Aliq̃n hanc suꝑbia eleuat: aliq̃u
uͦ mordinatus timor in infimis deponir.
Egͦ tot tẽptationũ flatibꝰ eleuat᷑ ⁊ ducit᷑:
recte folio hõ cõparat᷑. Uñ bene quoq
ꝑ ysaiã d̃r. Cecidimꝰ qͣsi foliũ urguersi:
⁊ iniqͥtates nr̃e qͣsi uentꝰ abstuler̃t nos.
Quasi uentꝰ quippe nos iniqͥtas abstulit:
qr nullo fixos uirtutis pond̾e in nanam
elationẽ leuauit. Bene ã post foliũ: etiã
stipłã appellat᷑ hõ. Qͥ .i. arbor fuit in ꝯdi¬
tione. foliũ a semetipso factꝰ est in tẽpta¬

Expanded text:
enim homo nisi folium, quod in paradiso ab arbore cecidit? Quid est nisi folium, qui tentationis vento rapitur et desideriorum flatibus elevatur? Mens quippe humana quot tentationes patitur, quasi tot flatibus movetur. Hanc enim plerumque ira perturbat. Cum titia. Luxuriae stimulis urgetur, aestu avaritiae longe lateque ad ambienda quae terrena sunt tenditur. Aliquando hanc superbia elevat; aliquando vero inordinatus timor in infimis deponit. Quia ergo tot tentationum flatibus elevatur et ducitur, recte folio homo comparatur. Unde bene quoque per Isaiam dicitur: Cecidimus quasi folium universi, et iniquitates nostrae quasi ventus abstulerunt nos . Quasi ventus quippe nos iniquitas abstulit, quia nullo fixos virtutis pondere in vanam elationem levavit. Bene autem post folium etiam stipula appellatur homo. Qui enim arbor fuit in conditione, folium a semetipso factus est in tenta
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑante: ut neq ocłs audiat. neq auiris
uicdeat. neq ocłs olfaciat. neq nares gri¬
stent. neq manꝰ odorent᷑. Icũ ꝑ unũ sen¬
sũ cerebri oĩa disponant᷑: qͥlib tñ hoꝵ
sensꝰ aluid facere ñ potest. pret̾ id qd̾ di¬

Expanded text:
t, ut neque oculus audiat, neque auris videat, neque os olfaciat, neque naris gustet, neque manus odorentur. Et cum uno sensu cerebri omnia disponantur, quilibet tamen horum sensus aliud facere non potest, praeter id quod ex di
Abbreviated transcription (Latin):
re ⁊ respond̾e intesł̃i ⁊ alit̾ possit. Uoca¬
re i. dĩ est: nos amando ⁊ eligendo re¬
spicere. Respond̾e ã nr̃m est: amorulliꝰ
bonis oꝑibꝰ parere. Ubi apte aqddit᷑. Atit
certe loquar: ⁊ tu responde mͥ. Loquim᷑
nãꝙ. cũ eiꝰ faciẽ ꝑ desideriũ postulamus.
Respondet gͦ d̾s loguentibꝰ: cũ nobis se
amantibꝰ apparet. S qr quisqͥs et̾nitatiᷤᷤ
desid̾io anhelar. semecipsũ subtilit̾ repre¬
hendens fc̃a sua discutit: & neqͥd in illo
sit in qͦ autoris sui faciẽ offendat. querit:
recte subiungit. Quantas habeo iniqͥtateᷤᷤ
n peccã: scelera mea ⁊ delicta ostende mͥ.
Iste in hac uita iustoꝵ labor ẽ: ut semetipsoᷤᷤ

Expanded text:
re ac respondere intelligi et aliter possit. Vocare enim Dei est nos amando et eligendo respicere. Respondere autem nostrum est amori illius bonis operibus parere. Ubi apte additur: Aut certe loquar, et tu responde mihi. Loquimur namque cum ejus faciem per desiderium postulamus. Respondet vero Deus loquentibus cum nobis se amantibus apparet. Sed quia quisquis aeternitatis desiderio anhelat, semetipsum subtiliter reprehendens, facta sua discutit, et ne quid in illo sit in quo auctoris sui faciem offendat quaerit, recte subjungit: Quantas habeo iniquitates et peccata, scelera mea et delicta ostende mihi. Iste in hac vita justorum labor est u
Abbreviated transcription (Latin):
frandulentuis: Frandẽ dõ heretici exibent
qr ea astriuunt. q̃ nequaꝗͣ ipsi ꝓ qͦ loquunt᷑
placent: eũq dũ qͣsi cdefend̾e nitiuit᷑ offen¬
dunt. dũ in adu̾sitate eiꝰ corriuit cui iu¬
dent ex p̃dicatione famulari. Uñ ⁊ ꝑ psal¬
mistã dr̃. Ut destruias inimicũ ⁊ de¬
fensorẽ. Omĩs qͥppe hereticꝰ omĩpotenti
fend̾e uitit᷑. inde u̾itati illiꝰ adũsat᷑. Qr aũ
latere dm̃ nil potest: hoc in eis iudicat qd̾
uitꝰ sentiunt. non qd̾ famulari foris uideq

Expanded text:
exhibent, quia ea astruunt quae nequaquam ipsi pro quo loquuntur placent; eumque dum quasi defendere nituntur offendunt, dum in adversitate ejus corruunt cui videntur ex praedicatione famulari. Unde et per Psalmistam dicitur: Ut destruas inimicum et defensorem . Omnis quippe haereticus omnipotenti fendere nititur, inde veritati illius adversatur. Quia autem latere Deum nihil potest, hoc in eis judicat quod intus sentiunt, non quod famulari foris vident
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ea que secut᷑a erant uidebat assisten¬
tia: cui nec fut᷑a ueniunt. nec p̃terita di¬
scedunit: s cuncta fimul añ eiꝰ ocłos assi¬
stunt. ⁊qr ea ipsa q̃ uentura erant. alia
ẽẽ uidit in oꝑibꝰ. alia in dictis: recte sub
intellexi singła. Cũ .i. aliqͥd ostendit᷑. uł
audit᷑. si intellectꝰ ñ tribuit᷑ ppħia mini

Expanded text:
enim ea quae secutura erant videbat assistentia, cui nec futura veniunt, nec pscedunt, sed cuncta simul ante ejus oculos assistunt. Et quia ea ipsa quae ventura erant, alia esse vidit in operibus, alia in dictis, recte subintellexi singula. » Cum enim aliquid ostenditur, vel auditur, si intell
Abbreviated transcription (Latin):
tioꝵ fc̃a redarguunt: semꝑ sue infirmita¬
tis ꝯscii. eos. ⁊si ext̾iuis semendo. tñ interiꝰ
cõpatiendo rep̃hendt: qr illiꝰ soliꝰ est pecc̃a
hominiũ sine cõpassione discut̾e. qͥex nat᷑e
sue õĩpotentia ignorat peccare. E gͥ ami

Expanded text:
vorum facta redarguunt, semper suae infirmitatis conscii, eos etsi exterius saeviendo, tamen interius compatiendo reprehendunt, quia illius solius est peccata hominum sine compassione discutere, qui ex naturae suae omnipotentia i
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ disputare cũ dõ cupio. Cũ õĩpotente loqͥm᷑:
dũ eiꝰ miscd̾am dep̃camͣ. Cũ eo uͦ disputamꝰ:
dũ nos illiꝰ tusticie ꝯiungentes. fc̃a nr̃a subti¬
li inclagatiõe discutimꝰ. Uel certe cũ dõ dis¬
putare ẽ. eũ qͥ hic eiꝰ p̃ceptis paruit. cũ illo
pꝰmodũ ad iudicandos ppłos iudicẽ uenire:
sic̃ cuncta relinq̃ntibꝰ p̃dicatoribꝰ dr. Nos qͥ

Expanded text:
te loquimur dum ejus misericordiam deprecamur; cum eo vero disputamus dum, nos illius justitiae conjungentes, facta nostra subtili indagatione discutimus. Vel certe 379 cum Deo disputare est eum qui hic ejus praeceptis paruit cum illo postmodum ad judicandos populos judicem venire, sicut cuncta relinquentibus praedicatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
huc cred̾e signa reqͥrebant. cũ dicerent.
Qd̃ gͦ tu facis signũ ut iudeamꝰ ⁊ credamꝰ
tibi: Qͥd oꝑaris: Bene itaꝙ dr̃. palpabt̃
qͣsi in tenebris. ⁊ ñ in luce. Qui it. int̾ tot
aꝑta miracła trepidat. qͣsi int̾enebͥs palpat
qr qd tangit ñ iudet. Omĩs uͦ qui errat:¬

Expanded text:
huc signa quaerebant, cum dicerent: Quod ergo 378 tu facis signum, ut videamus et credamus tibi? quid operaris ? Bene itaque dicitur: Palpabunt quasi in tenebris, et non in luce. Qui enim inter tot erta miracula trepidat, quasi in tenebris palpat, quia quod tangit non videt. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
gitatio m̃tes hominũ latet: atꝙ ꝑ hoc qd̃
nescit᷑ ampliꝰ p̾tialet. Qmbra gͣ mortis in
lucẽ ꝓducit᷑: dũ scõꝵ m̃tibꝰ maligna oꝑatio
antiqui hostis ut destrui possit aꝑit᷑. Seq̃r.
nalet. qm̃ gentes dñs multiplicat ⁊ ꝑdit.
qr nascunt᷑ cotidie ⁊ moruint᷑: ⁊ subuersas
in integrũ restituit. ꝙr resugent qͥ fuerant¬

Expanded text:
d nescitur amplius praevalet. Umbra ergo in lucem producitur, dum sanctorum mentibus maligna operatio antiqui hostis ut destrui possit aperitur. Sequvalet, quoniam gentes Dominus multiplicat et perdit, quia nascuntur quotidie morituri. Et subversas in integru
Abbreviated transcription (Latin):
rint: pecc̃m ⁊ iusticia. S sc̃s uir sͥ iniqͥta¬
tẽ tribuens. ⁊ õipotenti dõ purgationem
suã: ⁊ pecc̃orẽ se cognoscit ex se. ⁊ iustũ se
factũ ñ ignorat ex mun̾e: qͥ in recto qͦq
oꝑe positus. ex abundanti grã mernit
flagella sustin̾e: iãq se in iudicio iustum
imeniri gaudet: qi ante iudiciũ ꝑcussũ
tudet. Uñ ⁊ cũ post longe dicat. signasti
qͣsi in sacculo delicta mea: statĩ subdidit.
flagellatũ negat: ꝙͣuis in flagello eiꝰ dñs
ita se in oꝑibꝰ siuis dõ autore custodiunt:
cũspiciunt. ut si fieri ualeat semꝑ irrep̃¬
hensibiles urt̾m iudicis ocłis assistant:
s qͣntũ agere posst̃ ne exteriꝰ labant᷑ in¬

Expanded text:
ustitia. Sed sanctus vir sibi iniquitatem tribuens, et omnipotenti Domino purgationem suam, et peccatorem se cognoscit ex se, et justum se factum non ignorat ex munere. Qui in recto quoque opere positus ex abundanti gratia meruit flagella sustinere. Jamque se in judicio justum inveniri gaudet, qui se ante judicium percussum vidit. Unde et cum longe post dicat: Signasti quasi in sacculo deflagellatum negat, quamvis in flagello ejus Dominus ita se in operibus suis, Deo auctore, custodiunt, cumspiciunt, ut, si fieri valeat, semper irreprehensibiles interni judicis oculis assistant. Sed quantum agere possunt, ne exteri
Abbreviated transcription (Latin):
re eos facit qͣsi ebrios. Cor .u. pͥncipũ t̾re
ĩutatũ est: cũ in iudea sũmi sacerclotes
⁊ semiores ppłi illi suo ꝯfilio conabant᷑ u. ob¬
sistere. q̃ priꝰ uenturñ ẽẽ p̃dicabant. Cũq
eiꝰ nom̃ ꝑseq̃ndo molirent᷑ extinguere: de¬
cepti sua malicia inced̾e ꝑ inuiũ frustra co¬

Expanded text:
 Cor enim principum terrae immutatum est, cum in Judaea summi sacerdotes et seniores populi illi suo consilio conabantur obsistere, quem prius venturum esse praedicabant. Cumque ejus nomen persequendo molirentur exstinguere, decepti sua malitia incedere per invicem frustra co
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. totosq se in u̾bis ꝓximoꝵ funduus:
⁊ scõs se ẽẽ estimant. qr sic se hab̾i ab ho¬
minibꝰ pensant. Cũq m̃tẽ ꝑu̾ba sue lau¬
dis sparserint. nũꝗͣ hanc ad cognitionẽ
reducunt culpe: nũꝗͣ ꝯsid̾ant ubiint̾nũ
iudicẽ offendant. Hil de eiꝰ districtione
metuunt: q sic se placuisse ei sic̃ hõibus
credunt. Qͥ si terorẽ eiꝰ ad m̃tẽ redud̾ent:
hocipsũ qd̃ in mala intentiõe positi pla¬
cent hõibꝰ. plus timerent. Bene itaq cłr̃.
m̃tem suã discutiens semetipsũ in ꝯspectu
diũi poneret. ꝓfecto iã hẏpoc̾ta non esset.
minat: siguratas se hab̾e locutiones de¬
monstrat. Uñ apte qͦ uoce fidelis popłi

Expanded text:
ximorum fundunt, et sanctos se esse aestimant, quia sic se haberi ab hominibus pensant. Cumque mentem per verba suae laudis sparserint, nunquam hanc ad cognitionem reducunt culpae, nunquam considerant ubi internum judicem offendant, nihil de ejus districtione metuunt, quia sic se placuisse ei sicut hominibus credunt. Qui si terrorem ejus ad mentem reducerent, hoc ipsum quod in mala intentione positi placent hominibus plus timerent. Bene itaque dicitmentem suam discutiens, semetipsum in conspectu Dei poneret, profecto jam hypocrita non esset. minat, figuratas se habere locutiones demonstrat. Unde apte quoque voce fidelis populi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e qd̾ agunt: ñ solũ ꝓfectũ suũ. s etiã
primoꝵ edificationẽ qͦuerant. ⁊ aliqͣndo
in qͥbꝰcdã semetipsos duudicant. ut pigros
auditores ad ꝯsid̾andos semetipsos reuo¬
cent: aliq̃n uͦ bona oꝑa ostend̃t. ut specta¬
tores eoꝵ erubescant nõ unitari qd̃ iudess.
Nã scriptũ ẽ. Uideant ur̃a oꝑabona: ⁊ glo¬
ficent patrẽ ur̃m qͥ in celis ẽ. Qu gͥ inten
tionẽ suã ꝑ oꝑa insinnat: aĩam suam in
primoꝵ ꝓficit: ꝑ hoc qd̃ egerit ad uerba
doloris reclit. Uñ recte d̃r̃. Quare lacero car¬
nes meas cdentibꝰ meis: & aĩam meã porto
in manibꝰ meisͤ Id ẽ cur ł me districte
corã hoĩbꝰ diiudico. ł qͥd appetã in opere
ostendo: si utilitati pximoꝵ nec mala i¬
dicando. nec bona ostendendo proficioᷤ. S
tñ iusti ⁊̃ cũ hec dicunt: nũqͣ ad prebenda
primis bona exẽpla deficiunt. Uñ adhuc
corã amicis suis b̃s̃ iob iurtutẽ patientie

Expanded text:
n solum provectum suum, sed etiam proximorum aedificationem quaerant. Et aliquando in quibusdam semetipsos dijudicant, ut pigros auditores ad considerandos semetipsos revocent. Aliquando bona opera ostendunt, ut spectatores eorum erubescant non imitari quod vident. Nam scriptum est: Videant vestra bona opera, et glorificent tionem suam per opera insinuat, animam suam in proximorum proficit, per hoc quod egerit, ad verba doloris redit. Unde recte nunc dicitur: Quare lacero carnes meas dentibus meis, et animam meam porto in manibus meis? Id est, cur me vel districte coram hominibus dijudico, vel quid appetam in opere ostendo, si utilitati proximorum nec mala dijudicando, nec bona ostendendo proficio? Sed tamen justi etiam, cum haec dicunt, nunquam a praebendo proximis bono exemplo deficiunt. Unde adhuc coram amicis suis beatus Job virtutem pati
Abbreviated transcription (Latin):
reuelant᷑: Qñ ipsa ꝙͦ ueritas discipłis in
parabolis loq̃ns ait. Qd̃ dico uobis in
tenebris: dicite in lumie. Cũ i mysti¬
cos allegoriaꝵ nodos ꝑ explanationem
solumꝰ: in lumine dicimꝰ. qd̃ in tenebris
audiuimꝰ. Nmibra ã mortis erat legis au¬
ritia: q̃ unũquẽq peccantẽ morte coꝵis
punire sanccibat. S postꝗͣ redẽptor mr
asꝑitatẽ legalis sanctionis ꝑ manstietuai¬
nẽ tẽꝑanit᷑: & ñ iam ꝓ culpa mortẽ caruis
inferri ꝯstituit. s mois sp̃e quatũ tim̃cia

Expanded text:
 Veritas discipulis in parabolis loquens, ait: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine . Cum enim mysticos allegoriarum nodos per explanationem solvimus, in lumine dicimus quod in tenebris audivimus. Umbra aritia, quae unumquemque peccantem morte corporis punire sanciebat. Sed postquam Redemptor noster asperitatem legalis sanctionis per mansuetudinem temperavit, non jam pro culpa mortem carnis inferni constituit, sed mors qu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hendit: &e ñ nouit. qi h̾c in sue sapien¬
tie specie ñ recognoscit: sicut de neraci b¬
libet uiro dr̃. qr falsitatẽ nesciat: ñ qr p
cũ ab aliis falsũ dr̃. hoc rep̾hend̾e ignorit
s eandẽ ipsã fallaciã ⁊ scit in examine.
rumq ut ĩmulli insidiis uacantes ali¬
ene uite ꝑu̾sitatis sue laqueos dendant:
⁊ cũ qͥs nesciens eisclẽ laqueis capi ospi¬
cit᷑: utrũ hec diuinitꝰ uideant᷑ fortasse
dubitat᷑. Mirant᷑ꝙ hões: si hoc ds̃ iucle

Expanded text:
ientiae specie non recognoscit: sicut de veraci quolibet viro dicitur quia falsitatem nesciat, non quia cum vel ab aliis falsum dicitur, hoc reprehendere ignorat, sed eamdem ipsam fallaciam et scit in examine, rumque ut nonnulli insidiis vacantes alienae vitae perversitatis suae laqueos tendant; et cum quis nesciens eisdem laqueis capi conspicitur, utrum haec divinitus videantur fortasse dubitatur; miranturque homines si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Intueam᷑ i. qualia in sepulcris iacent cdli¬
uitũ cadau̾a: q̃ illa in extincta carne sit
imago mortis. q̃ tabescir in corruptione.
Et certe ipsierant qͥ extollebant᷑ honoribꝰ:
habitis rebꝰ tumebant. Despiciebant ce¬
teros. ⁊ qͣsi solos se ẽẽ gaudebant: ⁊ dũ ñ
ꝑpend̾ent qͦ tendebant. nesciebant quid
erant. S in lutũ ceruix redacta ẽ: q de¬
specti iacent in putredine. qͥ tumebant
in uanitate. In lutũ ceruix redigit᷑: qr
qͣntũ carnis potentia ualeat. tabes cor¬

Expanded text:
Intueamur enim qualia in sepulcris jaceant diIntueamur enim qualia in sepulcris jaceant divitum cadavera; quae illa in exstincta carne sit imago mortis; quae tabes corruptionis. Et ipsi certe erant qui extollebantur honoribus, habitis rebteros, et quasi solos se esse gaudebant; et dum non perpenderent quo tendebant, nesciebant quid erant. Sed in lutum cervix redacta est, quia despecti jacent in putredine, qui tumebant in vanitate. In lutum cervix redigitur, quia quantum carnis potentia valeat, tabes cor
Abbreviated transcription (Latin):
huic scło ꝯformant᷑: ꝑ om̃e qd̃ ag̃t. huic
mundo relinq̃re sui memoriã conantur.
Alii belloꝵ titulis. alii altis edificioꝵ me¬
nibꝰ. alii disertis doctrinaꝵ scł̃ariũ libris
instant̾ elaborant: sibiq memorie nom̃
edificant. S cũ ipsa ad finẽ celeriꝰ uta
ꝑcurrat: qͥd in ea firrũ stabit. qͣndo ⁊ ip̃a
celerit̾ mobilis ꝑtransit: Aura ⁊em̃ ciie¬
rẽ rapit: sicut sc̾riptũ est. N sic impii nõ
sic: s tanꝗͣ puluis ꝙ̃ proicit uentꝰ a facie t̾¬
re. Recte gͦ stultoꝵ memoria cineri cõꝑat᷑:
elaboret: memoriã suã qͣsi cinerẽ posuit:
qr hanc citiꝰ uentꝰ mortalitatis rapit. Quo
ꝯtra de iusto scriptũ ẽ. In memoria et̾na
erit iustꝰ. Eoipso .r. qͦ facta sua soluis dĩ
ocłis impͥmit: nom̃ sue memorie in et̾ni¬
uicẽ solet suꝑbia designari. Cerux itaq
in lutũ redigit᷑: cũ suꝑbꝰ qsq humiliat᷑ in
morte. ⁊ elata caro tabescit in putredine.

Expanded text:
huic saeculo conformantur per omne quod agunt huic mundo relinquere sui memoriam conantur. Alii bellorum titulis, alii altis aedificiorum moenibus, alii disertis doctrinarum saecularium libris instanter elaborant, sibique memoriae nomen aedificant. Sed cum ipsa ad finem celerius vita percurrat, quid in ea fixum stabit, quando et ipsa celeriter mobilis pertransit? Aura etenim cinerem rapit, sicut scriptum est: Non sic impii, non sic, sed tanquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae . Recte ergo stultorum memoria cineri comparatur, ui nominis elaboret, memoriam suam quasi cinerem posuit, quia hanc citius ventus mortalitatis rapit. Quo contra de justo scriptum est: In memoria aeterna erit justus . Eo ipso enim, quo facta sua solius Dei oculis imprimit, nomen suae memoriae in aeternivicem solet superbia designari. Cervix itaque in lutum redigitur, cum superbus quisque humiliatur in morte, et elata caro t
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itatis usꝙ quaq. ꝑpendit nãꝙ quod
omp̃c d̃s ueritatis uerbũ facientibꝰ tͥbuit:
⁊ ñ facientibꝰ tollit. Eꝑ gͦ hoc de ore suo¬
ñ auferri petiit: qͥd aliud ꝗͣ gr̃am bone
oꝑationis q̃siuitͦ Aesi aꝑte dic̾et. A bo¬
no oꝑe errare me ñ sinas: ne dũ amitto
ordinẽ bene iuuendi. rectitudinẽ ꝑclam
loq̃ndi. ⁊ plerũo doctor qͥ doc̾e au̾det.
qd negligit agere: cũ desierit bona loqͥ
que oꝑari ꝯtempsit. doce incipit subiec

Expanded text:
ue . Perpendit namque quod omnipotens Deus veritatis verbum facientibus tribuit, et non facientibus tollit. Qui ergo hoc de ore suo non auferri petiit, quid aliud quam gratiam bonae operationis quaesivit? Ac si aperte diceret: A bono opere errare me non sinas, ne, dum amitto ordinem bene vivendi, rectitudinem perdam loquendi. Plerumque doctor qui docere audet quod negligit agere, cum desierit bona loqui quae operari contempsit, docere subjec
Abbreviated transcription (Latin):
eñ ompc ds̃ pietatis sue mysterio homo
factꝰ. pͥus mansuetudinis doctrinã ꝓtrilit.
⁊ pꝰmodũ in iudicio qͣnte sit fortitudĩs
ostendit: recte suꝑiꝰ sapĩa ante fortitudi¬
nẽ memorat᷑. cũ de patris uigenito di
ceret᷑. ap̃ ip̃m est sapĩa ⁊ fortitudo. Eꝑuͦ¬
tutis apparebit. ⁊ repulsis repbis. electis
siuns in regno ꝑpetuo. qualiter sit sapĩa
patͥs indicabit᷑: recte in subseq̃nti senten¬

Expanded text:
eus, cum pietatis suae mysterio homo factus est, prius mansuetudinis doctrinam protulit, et postmodum in judicio quantae sit fortitudinis ostendit, recte superius sapientia ante fortitudinem memoratur, cum de Patris Unigenito 373 dicitur: Apud ipsum est sapientia et fortitudo. Qututis apparebit, et repulsis reprobis, electis suis in regno perpetuo qualiter sit sapientia Patris indicavit; recte in subsequenti senten
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c data sunt. ⁊ pꝰmodũ spei. ficlei atq ca¬
ritatis funclam̃ta destriuint᷑. E cuncta
dñs a ꝑfidis ablata gentilitati tribuit:
atq ex his q̃ infidelibus abstulit. menteᷤᷤ
fideliũ ornauit. Uñ ⁊ scriptũ ẽ. Et spẽs

Expanded text:
s data sunt, et postmodum spei, fidei atque charitatis fundamenta destruuntur. Quae cuncta Dominus a perfidis ablata, gentilitati tribuit, atque ex his quae infidelibus abstulit mentes fidelium ornavit. Unde scriptum est: Et speciei
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudo ⁊ sapĩa. luce clariꝰ demonstrat.
qd̃ priꝰ in indicio ꝑ uirtutẽ repbos destru¬
et: ⁊ pꝰmodũ electoꝵ m̃tibꝰ eterm regni ꝑ¬
fecto lumine infulget. S qr ante extͥmi
diẽ iudicui iudicare cotidie occultis dispo¬
sitionibꝰ fc̃a mortaliũ ñ desistit: ad hoc qd̾

Expanded text:
demonstrat, quod prius in judicio per virtutem reprobos destruit, et postmodum electorum mentibus aeterni regni perfecto lumine infulget. Sed quia ante extremi diem judicii judicare quotidie occultis dispositionibus facta mortalium non desistit, ad hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
noceat adhuc: ⁊ qͥ in sordibꝰ ẽ sordescat
adhuc. Houit qͦ ⁊ eũ qͥ decipit᷑: qi sepe
cõmitint hoẽs mala q̃ scrunt: ⁊ iocco
ꝑnitunt᷑ decipi ut cadant ⁊̃ in mala
que nesciunt: qd̃ tñ deceptis aliq̃n ad
purgationẽ. aliq̃n uͦ ad ultionis intiũ

Expanded text:
scat adhuc . Novit quoque et eum qui decipitur, quia saepe committunt homines mala quae sciunt, et idcirco permittuntur decipi, ut cadant in mala etiam quae nesciunt. Quod tamen deceptis aliquando ad purgationem, aliquando vero ad ultionis initium
Abbreviated transcription (Latin):
est qͥ aꝑiat: q sicut nemo obsistit largitati
uocantis. ita nullus obuiat iusticie ram¬
quentis. Includ̾e itaq dĩ est: clausis ñ ape¬
rire. Uñ ⁊ ad moysen ds̃ de pharaõe. Ego
dr: quando cor reꝓbũ ꝑ gr̃am ñ emollit.
quẽ pat̾ noluit dñs reꝓbanit: & quẽ dñs
uolinit. pat̾ etiã nolendo bñdixit: ut qr iã
pͥmogenita fr̃i ꝓ esca tiendid̾at. pͥmogeni¬
toꝵ benedictionẽ ñ accipet. ꝗͣ ex cupidine
culpe gule reliq̃rat. Q t̾rena ambiens.
fugitina sequens: hereditare cupiens bñ¬
dictionẽ reꝓbatꝰ est. Non .n inuenit pe¬
nitentie locũ. quãꝗͣ cũ lacͥmis inqͥsisset
eũ: qr uideł fructũ ñ habent lam̃ta. que
stucdent cũ gemitu desid̾are ꝑitͣa. Aꝑire
itaq ysaac nec filio potuit: quẽ d̃s omp̃e
iusto iudicio in sue malicie carc̾e melusit.

Expanded text:
t. Quia sicut nemo obsistit largitati vocantis, ita nullus obviat justitiae relinquentis. Includere itaque est Dei clausis non aperire. Unde et ad Moysem dicitur de Pharaone: « Ego  quando cor reprobum per gratiam non emollit. quem pater voluit Dominus reprobavit, et quem Dominus voluit pater etiam nolendo benedixit , ut qui jam primogenita fratri pro esca vendiderat primogenitorum benedictionem non acciperet, quam ex cupidine gulae reliquisset: qui terrena ambiens, fugitiva sequens, haereditare cupiens benedictionem, reprobatus est. Non enim invenit poenitentiae locum, quanquam cum lacrymis inquisisset eam, quia videlicet fructum non habent lamenta, quae student cum gemitu desiderare peritura. Aperire itaque Isaac nec filio potuit, quem Deus omnipotens justo judicio in suae carcere malitiae inclusit.
Abbreviated transcription (Latin):
ab illa sua ꝓtinꝰ crudelitate mutatus
est: ⁊ pꝰmodũ plagas ꝓ xp̃o accepit quas
nemiebat inferre xp̃ianis: ce qͥ priꝰ carna¬
lit̾ uiiuens. in morte conabat᷑ scõs dm̃ tͣ¬
dere. gaudet pꝰmodũ ꝓ uita scõꝵ. uitã

Expanded text:
ab illa sua protinus crudelitate mutatus est; et postmodum plagas pro Christo accepit, quas veniebat inferre Christianis; et qui prius carnaliter vivens, in mortem conabatur sanctos Domini tradere, gaudet postmodum pro vita sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
Acsi aꝑte dicat. Siue sensu tardiores.
sen sublimia sapientes. siune t̾renis actibꝰ
deditos. seu hꝰ mundi occupatos inqͥsitionibꝰ
reqͥras: cuucta hec creatorẽ omĩiũ dm̃ fa¬
tent᷑. ⁊ de potestate eiꝰ ꝯcordit̾ sengunt:
quisq ⁊̃ uiuendo loquit᷑: hoc inustus
plerũq de dõ ł sola uoce cõpellit᷑ fateri:
fitq ut mali dõ autori õiũ eu oꝑibꝰ resi¬
stunt. attestatiõe famulent᷑: qi quẽ im¬
solam speciẽ litt̾e utilit̾ potest: qr omĩs
respecta creatura qͣsi dat uocẽ atresta¬
tionis ꝓprie ipsã ꝗͣ habet speciẽ suam.
Ium̃ta nel uolatilia. terrã. ł pisces reqͥri¬
mus: dũ ꝯsid̾amꝰ. Que nobił ꝯcordit̾ re¬
sponcdent qd̾ cmuicta d̃s fecerit: qr cdum
nr̃is ocłis suas species inger̃t. se a semet¬
ipsis ñ ẽẽ. testant᷑. Eoipso ił. qd̃ creat᷑a
sunt. ꝑ ostensã sp̃ẽm creatori suo quasi¬
uocẽ ꝯfessionis redlunt. Q qi omnia
ꝯdidit: qualit̾ debeant ⁊̃ adininistrari

Expanded text:
Ac si aperte dicat: Sive sensu tardiores, seu sublimia sapientes, sive terrenis actibus deditos, seu hujus mundi occupatos inquisitionibus requiras, cuncta haec creatorem omnium Deum fatentur, et de potestate ejus concorditer sentiunt, quisque etiam vivendo loquitur, hoc injustus plerumque de Deo vel sola voce compellitur fateri; fitque ut mali, auctori omnium, cui operibus resistunt, attestatione famulentur, quia quem imsolam speciem litterae utiliter potest, quia omnis respecta creatura quasi dat vocem attestationis propriae, ipsam quam habet speciem suam. Jumenta, vel volatilia, terram, vel pisces requirimus, dum consideramus quae nobis concorditer respondent, quod cuncta Dominus fecerit; quia dum nostris oculis suas species ingerunt, se a semetipsis non esse testantur. Eo ipso enim quod creata sunt, per ostensam speciem creatori suo quasivocem confessionis reddunt, qui quia omnia condidit, qualiter etiam debeant administrari
Abbreviated transcription (Latin):
ud qd̃ iratꝰ hab̾e sut. Nã qd̃ ꝑuerse
p̃dones faciunt. hoc dispensator equis¬
simꝰ fieri ñ nͥ iuste ꝑmitrit: ut ris qͥ ra¬
pere sunt᷑. cecatꝰ m̃te culpã augeat: us
qui rapinã patit᷑. iã in eiꝰdẽ rapine cdãno.
ꝑ alia ꝗͣ ante ꝑpetrauit culpa feriat᷑. Ftre
enĩ qͥdã in montis fauce ꝯstitutꝰ insicdat᷑
itin̾antibꝰ: s is qͥ iter agit iniqͣ fortasse
diatoris manibꝰ tradens. ł spoliari rebus.
ł etiã interiri ꝑmictit. Qd̃ gͦ p̃do ĩitiste
appetiit. hoc equissimꝰ uidex iuste fieri

Expanded text:
ud quod iratus habere sinit. Nam quod perverse praedones faciunt, hoc dispensator aequissimus fieri non nisi juste permittit; ut et is qui rapere sinitur caecatus mente culpam augeat, et is qui rapinam patitur jam in ejusdem rapinae damno pro alia quam ante perpetravit culpa feriatur. Ecce enim quidam in montis fauce constitutus insidiatur itinerantibus; sed is qui iter agit iniqua fortasse diatoris manibus tradit et eum spoliari rebus vel etiam interire permittit.Quod ergo predo iniuste fecit, equissimus Iudex iuste fieri
Abbreviated transcription (Latin):
tinet᷑ cuncta siccant᷑: qr si scientia p̃dica¬
toꝵ subtrahit᷑. eoꝵ qͥ iuridesc̾e in spe et̾na
poterant corda ꝓtinꝰ arefrunt: ut in de¬
sꝑata siccitate remaneant. dũ fugitura
diligentes nesciunt sꝑare mansura. Sin

Expanded text:
ntur; quia si scientia praedicatorum subtrahitur, eorum qui viridescere in spe aeterna poterant, corda protinus arefiunt; ut in desperata siccitate remaneant, dum, fugitiva diligentes, nesciunt sperare mansura. Sin
Abbreviated transcription (Latin):
n iste grauiꝰ quandoꝙ feriat᷑. ꝑ ctuꝰ neqͥs¬
simã uoluntatẽ. culpã omp̃c d̃s in alt¬
rũ iuste r̃dicanit. Ille purgat᷑ qͥ oppri¬
mit᷑᷑ in isto ã reatꝰ augetur qui oppͥmit:
ut ł de ꝓfundo neqͥtie q̃nq ad peniten¬
tiã redeat: ł ñ reu̾tens tanto grauiꝰ eter¬
na clãnatione feriat᷑: qͣnto dru ẽ in sua
iniqͥtate toleratꝰ. Cũ illo gͦ misod̾it agitͦ.
ut peccm̃ finiat: cũ isto distͥcte ut multi¬
plicet. nͥ ad penitentiã recurrat. In illo
mala purgant᷑ dñ rum sustinet: in isto
cumnulantur dũ facit. Omp̃e itaꝙ d̾s qd̃
fieri ꝓhibet. iustũ est ut fieri sinat: ut uñ
bernacła p̃donũ. ⁊ audact᷑ ꝑuocant dm̃
cũ ipse dederit oĩa in manibꝰ eoꝵ: qr qd̃
iniqu. eis hoc ipse clac. qͥ illis ad rapinã
poss obsist̾e̾. si misereri uoluiss. Qd̃ cũ¬

Expanded text:
te gravius quandoque feriatur, per cujus nequissimam voluntatem culpam omnipotens Deus in alterum juste vindicavit. Ille purgatur qui opprimitur; in isto reatus augetur, qui opprimit, ut vel de profundo nequitiae quandoque ad poenitentiam redeat, vel non revertens tanto gravius aeterna damnatione feriatur, quanto diu est in sua iniquitate toleratus. Cum illo ergo misericorditut peccatum finiat: cum isto districte ut multiplicet, nisi ad poenitentiam recurrat. In illo mala purgantur dum vim sustinet: in isto cumulantur, dum facit. Omnipotens itaque Deus quod fieri prohibet, justum est ut fieri sinat: ut undebernacula praedonum et audacter provocant Deum, cum ipse dederit omnia in manibus eorum: quidquid nt, eis hoc ipse dat, qui illis ad rapinam posset obsistere, si misereri voluisset.
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis in pro¬
lixo oꝑe ẽẽ cul¬
pabilis stili mu¬
tabilitas ñ deb.
meqͥs tñ me ex
locutionis mee ĩmutatione rep̃hen¬
dat: in epła libris p̃missa causas reddi¬
di. cur terciã hꝰ opis partẽ. ad aliauisꝙꝓ
similitudinẽ minime em̃dando ꝑduxi.
Qͥbꝰ scilicet exclusis. hoc qͦ addit᷑. qd̃ ab eo
uersu qͦ dr. abuncdant tab̾nacła p̃donũ.
eiꝰdẽ parcis expositio incipit: ⁊ usq ad ħ
qd̾ scriptũ est. dulcedo eoꝵ u̾mis ddisserẽ¬
do ꝑtingit. Que mingrũ tã multa sunt.
ut in uno corꝑe cõp̃hendiñ possent: nͥ
sub magna breuitate dicerent᷑. Qͥ gͦ ab
aliis actibꝰ uacat: legat cet̾a mrultiplicit᷑
dicta. Cũ uͦ ad studiose legendũ ñ uacat¬
ħ partis partis ei breuitas placeat: in qͣ
ñ tam q̃ sentimꝰ dicimꝰ. ꝗͣ ea q̃ sunt dicen¬
da signamꝰ. Igit᷑ q̃m in ea multa sic̃ me
loq̃nte excerpta sunt ita dereliqͥ: ĩmu¬
tationẽ stili lector nĩs equaniit̃ accipe:

Expanded text:
uamvis in prolixo opere esse culpabilis styli mutabilitas non debeat, ne quis tamen me ex locutionis meae immutatione reprehendat, in epistola libris praemissa causam reddidi cur tertiam hujus operis partem ad aliarum usque similitudinem minime emendando perduxi. Quibus scilicet exclusis, hoc quoque additur, quod ab eo versu, quo dicitur: Abundant tabernacula praedonum, ejusdem partis expositio incipit, et usque ad hoc, quod scriptum est: Dulcedo eorum vermis; disserendo pertingit. Quae nimirum tam multa sunt, ut in uno corpore comprehendi non possent, nisi sub magna brevitate dicerentur. Qui ergo ab aliis actibus vacat, legat caetera multipliciter dicta. Cui vero ad studiose legendum non vacat, hujus partis ei brevitas placeat, in qua non tam quae sentimus dicimus quam ea quae sunt dicenda signamus. Igitur quoniam in ea multa, sicut me loquente excepta sunt, ita dereliqui, immutationem styli lector meus aequanimiter accipe,
Abbreviated transcription (Latin):
quando tarcdiꝰ delinq̃ntes ꝑcutit: non qi
inquoꝵ culpa ñ ꝯspicit᷑: s ut clãnatioĩs
eoꝵ sententia q̃ pro agenda penitentia
hoc apud oĩpotentẽ dm̃ ante scła in ꝯsilio
relinqͥt: edificat dũ replet. Neq .n. hu¬
manã mentẽ debellando destruit. sed
recedendo: qi ad ꝑditionẽ suã sufficit sͥ
dimissa. Uñ plerũꝙ fit ut cũ aulientis
cor exigentibꝰ culpis õĩpotentis dĩ gr̃a nõ
repletͣ. incassũ ext̾ius a p̃dicatore moneat:
qr mutũ est os om̃e qd̾ loquit᷑. sulle int̾ris
in corde ñ clamet. qͥ aspiret u̾ba q̃ audi¬
unt᷑. Hinc ꝓpħa ait. Nisi dñs edificau̾t¬

Expanded text:
do tardius delinquentes percutit, non quia iniquorum culpa non conspicitur, sed ut damnationis eorum sententia, quae pro agenda poenitentia hoc apud omnipotentem Dominum ante saecula in consilio relinquit, aedificat dum replet. Neque enim humanam mentem debellando destruit, sed recedendo, quia ad perditionem suam sufficit sibi dimissa. Unde plerumque fit ut cum audientis cor exigentibus culpis omnipotentis Dei gratia non repletur, incassum exterius a praedicatore moneatur, quia mutum est os omne quod loquitur, si ille interius in corde non clamet, qui aspirat verba quae audiunt
Abbreviated transcription (Latin):
uiuendi ⁊̃ actuũ exꝑĩto ñ ꝯualescunt.
S qr multis ⁊ longior uita tͥbuit᷑. ⁊ sapi¬
entie gr̃a ñ ꝯfert᷑: recte adhuc in cuiꝰ i¬
cipimus: ut ip̃m ẽẽ di sapĩam ⁊ fortitu¬
dinẽ sentiamꝰ. Nã pauluꝰ qͣ nr̃o intel¬
lectu atcestat᷑ diõs. Xp̃m dĩ uircitẽ i di¬

Expanded text:
 actuum experimento convalescunt. Sed quia multis et longior vita tribuitur, et sapientiae gratia non confertur, recte adhuc in cujus jucipimus, ut ipsum esse Dei sapientiam et fortitudinem sentiamus. Nam Paulus quoque nostro intellectui attestatur, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eoꝵ qͥ de doct᷑na sapĩe inflant᷑. arrogas¬
tiã reꝓbat: qr aliud ẽ de dõ aliq̾d scire᷑.
aliud uͦ hoc qd̃ cognoscit᷑ fauce intelli¬
gentie gustare. Recte gͦ nẽ dr: nonne
auris u̾ba diudicat: ce fauces comeden¬
tis saporẽ: Acsi aꝑte arrogantibꝰ dic̾et᷑
Doctrine u̾ba q̃ uob̾ usq ad aurẽ uen¬

Expanded text:
et eorum qui de doctrina sapientiae inflantur arrogantiam reprobat, quia aliud est de Deo aliquid scire, aliud vero hoc quod cognoscitur fauce intelligentiae gustare. Recte ergo dicitur: Nonne auris verba dijudicat, et fauces comedentis, saporem? Ac si aperte arrogantibus diceretur: Doctrinae verba, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfiliarios p̃dicatores accipimꝰ: qͥ sius audi¬
toribꝰ ꝯsiliũ uite p̃bent. S cũ p̃dicator
qͥsꝙ icleo et̾na p̾cdicat. ut temꝑalia lucra
ꝯsequat᷑: ꝓfecto in stultũ finẽ cdeducit᷑: qr
illo ꝑ laborẽ tendit. uñ ꝑ m̃tis rectaudinẽ
moribꝰ p̾sunt. recte iudice uocant᷑. s cũis
siu p̃est subiectoꝵ uitã nequaqͣ sollicite
discutit. nec q̃ qualit̾ iorrrigat agnoscit.
instuporẽ iudex deduct ist: qr iudicare
male acta debuit. nequaꝗ̃ ea q̃ uidicãda
st̃ dep̃hendit. Sequit᷑. Balteñ regũ dissol

Expanded text:
dicatores accipimus, qui suis auditoribus consilium vitae praebent. Sed cum praedicator quisque ideo aeterna praedicat, ut temporalia lucra consequatur, profecto in stultum finem deducitur, quia illo per laborem tendit, unde per mentis rectitudinem moribus praesunt, recte judices vocantur. Sed cum is qui praeest subjectorum vitam nequaquam sollicite discutit, neque qualiter corrigat agnoscit, in stuporem judex deductus est, quia qui judicare mala acta debuit, nequaquam ea quae judicanda sunt, deprehendit. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
subditoꝵ suoꝵ moribꝰ. p̾dicõnis studio
ñ exquir̃t. Bene ã subdit᷑. ⁊ optuateᷤᷤ
supplantat: qr cũ mentẽ regentiũ iu¬
sto iudicio deserit. hec internũ recͥbutio¬
nis p̃miũ ñ reqͥrit: ⁊ in eo supplantat᷑
qͦ fallit᷑: ut ꝓ eterna gła. de pͥncipatu
demꝑali gratulet᷑. Supplantat gͦ opti¬
mates: qr dũ fut᷑a celestis patrie p̃mia¬

Expanded text:
nis studio non exquirunt. Bene autem dicitur: Et optimates supplantat, quia cum mentem regentium justo judicio deserit, haec internum retributionis praemium non requirit; et in eo supplantatur quo fallitur, ut pro aeterna gloria de principatu temporali gratuletur. Supplantantur igitur optimates, quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra es ⁊ in terrã ibis Manet itaq t̾ra
ĩmobilis. cũ p̃ceptis dñicis pecc̃or obe¬
dire ꝯtẽnit: cũ cernicẽ suꝑbie erigit: atꝙ
au̾itatis lumine ocłos m̃tis elaudit. S
or scriptũ ẽ. pedes eiꝰ stecer̃t ⁊ mota est
terra: qr cũ ueritas in corde figit᷑. m̃tis
mun̾e uixta uocẽ p̃dicantis infimditur.
statĩ terra subũtitur: qr peccatͥtis m̃tis
cis flendo subiciat. qͣntũ suꝑbiendo pͥ
ꝯtra dñm ceruicẽ cordis erigebat. Uide¬
as namq qd̃ aqua t̾ra cordis humani
dixiim munieris infusa. pꝰ libent̾ inuiriaᷤ
toleratꝰ. qͣs priꝰ dement̃ irrogabat: post̃
sua tͥbuat. que prĩ ⁊ aliena rapiebat: pꝰ
carnẽ abstinendo cruciet. que priꝰ satie¬
tate carnis ꝑ mortifera turpituchnũ
oblectam̃ta defluebat: pꝰ etiã ꝑsecutores
nere infusa. ꝯtra hoc qd̃ ꝯsueu̾at agere
ceꝑit. t̾ra subu̾sa ẽ: qi ⁊ deorsũ missa ẽ.
q̃ priꝰ eminebat: & sursũ leuata ẽ facies

Expanded text:
ra immobilis, cum praeceptis dominicis peccator obedire contemnit; cum cervicem superbiae erigit, atque a veritatis lumine oculos mentis claudit. Sed quia scriptum est: Pedes ejus steterunt, et mota est terra , quia cum veritas in corde figitur, mentis munere juxta vocem praedicantis infunditur, statim terra subvertitur, quia peccatricis mentis cis flendo subjiciat, quantum superbiendo prius contra Dominum cervicem cordis erigebat. Videas namque quod terra cordis humani, aqua divini muneris infusa, post libenter injurias toleret, quas prius vehementer irrogabat; post etiam sua tribuat, quae prius et aliena rapiebat; post carnem abstinendo cruciet, quae prius satietate carnis per mortifera turpitudinum oblectamenta defluebat; post etiam persecutores nere infusa, contra hoc quod consueverat agere coeperit, terra subversa est, quia deorsum missa est, quae prius eminebat, et su
Abbreviated transcription (Latin):
ritiꝰ: qui ñ reu̾sat᷑. Panis nãꝙ subcineritiꝰ suꝑ
se cinerẽ portans. partẽ mundiorẽ deorsũ pre¬
mit: partẽq suꝑiorẽ tanto sordidiorẽ hab.
qͣnto in ea cinerẽ tolerat. Alens itaꝙ que
t̾rena cogirat: qͥd suꝑ se aliud ꝗͣ ciñis molẽ
portat : S reu̾sari uoluerit. mundã faciẽ
quã deorsũ p̾sserat suꝑiꝰ reducit: cũ cinerẽ
q̃ portabat excusserit. Sigͥ t̾renaꝵ cogitõ¬
num cinere a m̃te excutumis. ꝙͣsi panen
subci̾ttiũ reu̾samꝰ: ut illa nr̃a intentio iã
postponi debeat. ꝗͣ priꝰ cogitõnis infime
cinis p̃mebat: ⁊ munda facies ad stiꝑiora ue¬
mat: ut recta nr̃a intentio mole iã terrem
desiderii ñ p̃mat᷑. Qd̃ nequaꝗͣ ag̾e posstmꝰ¬

Expanded text:
is, qui non reversatur . Panis namque subcinericius super se cinerem portans, partem mundiorem deorsum premit, partemque superiorem tanto sordidiorem habet, quanto in ea cinerem tolerat. Mens itaque quae terrena cogitat quid super se aliud quam cineris molem portat? Sed si reversari voluerit, mundam faciem quam deorsum presserat superius reducit, cum cinerem quem portabat excusserit. Si igitur terrenarum cogitationum cinerem a mente excutimus, quasi panem subcinericium reversamus, ut illa nostra intentio jam postponi debeat, quam prius cogitationis infimae cinis premebat; et munda facies ad superiora veniat, ut recta nostra intentio mole jam terreni desiderii non prematur. Quod nequaquam agere possum
Abbreviated transcription (Latin):
Nec tñ ꝑ cuncta q̃ loquunt᷑ a ueritatis
cognitioe desiprunt: s plerũq ⁊ stultis
prudentia. ⁊ fictis riera ꝑmiscent: ut dũ
ex u̾ntare aliqͥd p̾rogant. facile ad falsi¬
tatẽ trahant. Uñ amici qͦ bĩ iob modo
despicabilia. mͦ ã mira st̃ que loquunt᷑.
aliqñ nͦ approbando suscipit: atq ad u¬
sũ rectitudinis ꝑtrahit etiã que ab eis
recta. s ñ recte ꝓferunt᷑. Itaq inopiã
suã despicientes clespicit: adq in sterqui¬
luio corꝑe positꝰ. in qͣnto uirtutũ cuilmi¬
ne ap̃ se sedeat ostenit: cũ nil ẽẽ p̃sentiᷤᷤ
uite diuitias memorat. qͣs abundare
⁊ reꝓbis narrat. dic̃s. Abundant tab̾¬

Expanded text:
men per cuncta quae loquuntur a veritatis cognitione desipiunt, sed plerumque et stultis prudentia, et fictis vera permiscent, ut dum ex veritate aliquid praerogant, facile ad falsitatem trahant. Unde amici quoque beati Job modo despicabilia, modo autem mira sunt quae loquuntur; aliquando vero approbando suscipit, atque ad usum rectitudinis pertrahit etiam quae ab eis recta, sed non recte proferuntur. Itaque inopiam suam despicientes despicit, atque in sterquilinio corpore positus, in quanto virtutum culmine apud se sedeat ostendit, cum nil esse praesentis vitae divitias memorat, quos abundare et reprobis narrat, dicens: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
audiat᷑: dũ ñnmꝗͣ ipse qͦ dñs in his q̃
loquit᷑. resistentiũ moribꝰ impugnat᷑. Hĩc
est .it. qd̃ cam ⁊ dixiina uoce admoneri
potuit. ⁊ mutari ñ potuit:qr exigente
culpa malicie iã int̾ d̃s cor reliquerat:
cui foris ad testimoniũ u̾ba faciebat.
Bene ã subclit᷑. si ꝯͥcluserit bõẽm. nemo¬
accuset: Ꝙ cũ indicante dõ in maliciesme
cecitate relinquit᷑. qͣsi intra semeip̃m clau¬
dit᷑: ne euadendi locũ ñ urueniat. q̃ inue¬
nire minime meret᷑. Nã sepe ñnulli ea¬
re a prauis actibꝰ cupiunt: s qi eoꝵdem
actuũ ponde p̃munt᷑. in male ꝯsuetudĩs
carcere inclusi. a semecipsis exire ñ posst̃.
Et quidã culpas ꝓpͥas punire cupientes.
hoc qd̾ se recte agere estimant. in gramors
ycccĩs uertunt. suꝙ mͦ miserabili. ut qd̃
eritũ putabant. hoc uclusionẽ inueniai.
peccm̃ intulit. ad et̾ne mutis suppliciũ

Expanded text:
 ipse quoque Dominus in his quae loquitur resistentium moribus impugnatur. Hinc est enim quod Cain et divina voce admoneri potuit, et mutari non potuit, quia exigente culpa malitiae, jam intus Deus cor reliquerat, cui foris ad testimonium verba faciebat. Bene autem subditur: Si incluserit hoaccuset? Qui cum judicante Deo in malitiae suae caecitate relinquitur, quasi intra semetipsum clauditur ne evadendi locum inveniat, quem invenire minime meretur. Nam saepe nonnulli a pravis actibus exire cupiunt; sed quia eorumdem actuum pondere premuntur, in malae consuetudinis carcere inclusi, a semetipsis exire non possunt. Et quidam culpas proprias punire cupientes, hoc quod recte se agere aestimant, in graviores culpas vertunt; fitque modo miserabili ut quod exitum putant, hoc inclusionem inveniant. peccatum int
Abbreviated transcription (Latin):
uoce subtrahit᷑: arescit ꝑtinꝰ intellectus.
q iam ꝑspem uiridesce̾re in audiente
pluralitatis appellatione ad septiformẽ
donoꝵ spũaliũ gr̃am recurrit: qi quasi
tot aqͥs unꝰquisq infundit᷑. qͦt donis re¬
pletͣ. De qͥbus apte subningit᷑. Si emi¬
serit eas: subu̾tent terrã. Qͥd n. terra.

Expanded text:
mente subtrahitur, arescit protinus intellectus, qui jam per spem viridescere in audiente pluralitatis appellatione, ad septiformem donorum spiritalium gratiam recurrit, quia quasi tot aquis unusquisque infunditur, quot donis repletur. De quibus apte subjungitur: Si emiserit eas, subvertent