comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sandi facultas pt̾ maritu
⁊patrem conced̾. Nam⁊ po
sexaginta dies .iiii.menseᷤ
exͣneis dant᷑⁊ ip̃itiles Si
aũt extraneus institit ac¬
cusatom. an suꝑuenientemao¬
rito ꝑmittatur accusatõ. q
soluta sit mułr exneo accu¬
santetm̃ marito debet per¬
mitti restaurare acc̃atom.
siydoneas causas allega¬
repossit ꝗb impeditus nõ
instituit accusatõm.
est. cum a ꝑtelegeiulia de
adultiis cohoendis canea¬
tur.si ꝗdem indua sit decu¬
ius adult̾io agetur. acc̃ator
lib̾m arbitrium ħt adul¬
terum an adultampͥus
accusare malit. siu̾o nup¬
tasit ut priusadulterum
ꝑ agat tune mulrem.

Expanded text:
t maritum et patrem conceditur: nam post sexaginta dies quattuor menses extraneis dantur et ipsi utiles. Si ante extraneus instituerit accusationem, an supervenienti marito permittatur accusatio, qusoluta sit mulier extraneo accusante, tamen marito debet permitti restaurare accusationem, si idoneas causas allegare possit, quibus impeditus non instituit accusationem. est, cum aperte lege Iulia de adulteriis coercendis caueatur, si quidem uidua sit, de cuius adulterio agetur, ut accusator liberum arbitrium habeat, adulterum an adulteram prius accusare malit: si vero nupta sit, ut prius adulterum peragat, tunc mulierem.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmodo accolentium mu¬
niendesunt. hoc tmñ uire
utimur. ut pretor excã i
extimet an hanc excepti¬
onem dare debeat. plerũq
enm utilitas suadet exe¬
eptioẽm istam dari. s ⁊si
aliq̃ utilitas ut sat̾ eius
qd̃ quid influminepubl¬
ico fec pone emin grande
dampnum flum̃ ei dare
solicum. predia eius depo¬
pulari s forte agge̾s uł q̃
alia miniitionem adbi¬
bint utagrum suum te
plerosq scio prorsus flui¬
mina aduertisse alueos
mutasse dum predus su¬
is consulint. oportet enĩ
inhĩ reb ntilitatem faci¬

Expanded text:
modo accolentium muniendae sunt. hoc tamen iure utimur, ut praetor ex causa aestimet, an hanc exceptionem dare debeat: plerumque enim utilitas suadet exceptionem istam dari.Sed et si alia utilitas uertatur eius, qui quid in flumine publico fecit pone enim grande damnum flumen ei dare solitum, praedia eius depopulari, si forte aggeres uel quam aliam munitionem adhibuit, ut agrum suum tueplerosque scio prorsus flumina auertisse alueosque mutasse, dum praediis suis consulunt. oportet enim in huiusmodi rebus utilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
igͥ itã factumẽ ꝑhoc inte̾¬
dictum restituctur. Mid
ne id fi a prospiciatur sup¬
eriore interdicto eĩt uten¬
dum. ⁊ siquid post interr¬
dictum redditum fuerit
fcm colrcebr. Inhoc inter¬
dco restitutorio nõ est mmi¬
quum ut labeo ait uemẽ
quo minus ẜeres ut ĩfliue¬

Expanded text:
hoc interdictum restituetur: si quid ne fiat prospicitur, superiore interdicto erit utendum, et si quid post interdictum redditum fuerit factum, coercebitur.In hoc interdicto restitutorio non est iniquum, ut Lab‹e›o ait, uenire quo minus haberes. UT IN FLU
Abbreviated transcription (Latin):
comprebendi quia sempẽ
cerciorest. naturalis cursuꝰ
flumimis etrte pocius qͣm
reme nec adinstanteme¬
statem s ad priorem hoc it̾¬
dictum refertur quia illi¬
siquidem forte estate intẽ¬
dicetur proxima suꝑior e¬
stas ei̾t intuenda. suio ye¬
me. tẽ nõ proxima hyezi
estas s suꝑiorerit inspici
sus omnes uerum aduẽ¬
sus cum quidenega uta¬
lit̾. aq̃ fluera cum ius nõ
hrdes competit. De inde p̃¬
blico ripaueeius mimus¬

Expanded text:
comprehendisse, quia semper certior est naturalis cursus fluminum aestate potius quam hieme. nec ad instantem aestatem, sed ad priorem interdictum hoc refertur, quia illisi forte aestate interdicetur, proxima superior aestas erit intuenda: si uero hieme, tunc non proxima hieme aestas, sed superior erit inspicieaduersus omnes, uerum aduersus eum, qui deneget, ut aliter aqua flueret, cum ius non heredes competit.Deinde aiblico ripaue eius fac
Abbreviated transcription (Latin):
itademum int̾ dc̃o que
tm̃ simutetur. aq̃ cursus
phoc qd̾ factum est dum
uł depressor uł altior fia
aqͣ ac phoc rapidior sit ꝙr
incommodum actolen¬
tium. ⁊ siquid aliud ini¬
i.acole exfco eius qd̾ cõ¬
uenitur sentient in t̃ dc̃o¬

Expanded text:
ita demum interdicto quem teneri, si mutetur aquae cursus per hoc quod factum est, dum uel depressior uel artior fiat aqua ac per hoc rapidior fit cum incommodo accolentium: et si quod aliud uitii accolae ex facto eius qui conuenitur sentient, in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsonas ex plorandum retu
cepti ẽẽt incarcerem ꝯstiꝑan¬
mt ut ruptis iniculis ⁊ effi¬
acto carcere euadant ãpli
disunt eos uoqui conspirati¬
onem eorum detexernt reue¬
landos. U Eracius

Expanded text:
sonas explorandum rettucepti essent in carcerem, conspirauerint, ut ruptis uinculis et effracto carcere euadant, amplidi sunt: eos uero, qui conspirationem eorum detexerint, releuandos. 14 Herennius
Abbreviated transcription (Latin):
afficiendos milites ꝗb custo¬
die euasint siculpa eorum:
nimia dep̾hendatur alioqn
ꝓmodo culpe meos statuend̾¬
est salino quoq legato aqui¬
tame idem pͥnceps rꝑsit in
eum qui custodiam dimisit.
aut ita sciens hĩnt. ut possĩt
custodiam euade ammautẽ¬
dum. si tm̃ ꝓucrum aut de¬
sidiam custodis ideuen̾it ca¬
tigandum eum⁊ in detiorẽ
miliciam dare si u̾o fortin¬
tuendum. si pagams eua

Expanded text:
icio milites, quibus custodiae euaserint, si culpa eorum nimia deprehendatur: alioquin pro modo culpae in eos statuendum. Saluio quoque legato Aquitaniae idem princeps re scripsit in eum, qui custodiam dimisit aut ita sciens habuit, ut possit custodia euadere, animaduertendum: si tamen per uinum aut desidiam custodis id euenerit, castigandum eum et in deteriorem militiam dar‹i›: si uero fortuituendum. Si p
Abbreviated transcription (Latin):
arci prepositus si pcio corm¬
ptus sine inunculis age
custodiam uł fenum uel ue¬
ienum irem carcerem i fer
Npassum est. offõ iudicis.
pumendus est.sinescitob
negligenciam remouend
sinecausa dimittat mãda¬
tis cauetur ita. si quos ex
bis qui incinitatib sunt ce¬
lenter etsinecausa solutos a
magrãtib cognoi̾ne umo¬

Expanded text:
io corruptus sine uinculis agere custodiam uel ferrum uenenumue in carcerem inferri passus est, officio iudicis puniendus est: si nescit, ob neglegentiam remouendsine causa dimittat, mandatis ita cavetur: "si quos ex his, qui in civitatibus sunt, celeriter et sine causa solutos a magistratibus cognove
Abbreviated transcription (Latin):
castigati restituunt᷑. siam ⁊¬
si misatõne custodiam quis
dimiẜit miliciam mutatifra¬
udulent̾ aut si fint usatus ĩ
dimittenda custodia uł capi¬
te puniturułm extremum
gaudium milicie daturant᷑¬
dumuema eidatur. Nlamcũ
custodia cum alt̾o custodie si¬
mulfugiss altinema data ẽ.
Ssise custodia int̾fec̾it uil p̾api¬
tau̾t militis culpe a scribitu
idẽm castigabitur. Qaiodsi ꝓp¬
se custos custodiam int̾fecit ł¬
p̾cipitaint homicidii reus est.
ergo si casicustodia defuncta
dicatur testatomb id ꝓban¬
dum est. ⁊ sic uenia dabitur.
solz pretea fi amissa culpa cuᷤᷤ¬
todia est. si tñ int̾sit eam app̾¬
hendit. tp̃e causa oognita mi¬
litidan ad eam requirendã

Expanded text:
castigati restituuntur. nam si miseratione custodiam quis dimiserit, militiam mutat: fraudulenter autem si fuerit uersatus in dimittenda custodia, uel capite punitur uel in extremum gradum militiae datur. interdum uenia datur: nam cum custodia cum altero custode simul fugisset, alteri uenia data est. Sed si se custodia interfecerit uel praecipitauerit, militi culpae adscribitur, id est castigabitur. Quod si ipse custos custodiam interfecerit, homicidii reus est: Ergo si casu custodia defuncta dicatur, testationibus id probandum est et sic uenia dabitur. Solet praeterea amissa culpa custodia, si tamen intersit eam adprehendi, tempus causa cognita militi dari ad eam requirendam,
Abbreviated transcription (Latin):
laudandumeuan sipani
prudent̾non ex quisitis ar¬
gumentis simplicit denota¬
re nimichem mimuis retuli¬
se.S siquid maligneinter¬
rogasse aut ñdicta re intu¬

Expanded text:
laudandum eum: si parum prudenter non exquisitis argumentis, simpliciter denotare irenarchen minus rettulisse: sed si quid maligne interrogasse aut non dicta re
Abbreviated transcription (Latin):
usam alt̾ius criminis ꝙãt
admissum est Rei ñ recipuit
ex senatus ꝯsulto ꝙ in pͥua¬
subfidenissore factis obẜua¬
turisi exhoc tꝑralis actõm
ꝑiculum cadat. N Lp̃.¬

Expanded text:
usam, alterius criminis, quod ante admissum est, rei non recipiuntur ex senatus consulto. quod in priuasub fideiussore factis obseruatur, nisi ex hoc temporalis actio in periculum cadat. 3 Ulp
Abbreviated transcription (Latin):
ens qii accusatur facesolet
li crimine postuletur legepi¬
dicat. Soletitaq tractanan
postea dño ꝑmittendum fit
oblata satisclatione ẜuũ fuũ
unnculis lib̾are dubitatom
auget edictum domiciam qͦ
cau̾tum est ab oblitiones ex
senatus ꝯsulto factas ad bi
deeo iudicetur. s hec int̾pret¬
est in eo cuius dñs absens fu
derelictus recte dicip̃t qui do¬
minum p̾sentem non hĩnt
uł habiit paratum defend̾e

Expanded text:
eius qui accusatur facere solli crimine postuletur, lege pudicat. Solet itaque tractari, an postea domino permittendum sit oblata satisdatione servum suum vinculis liberare. dubitationem auget edictum Domitiani, quo cautum est abolitiones ex senatus consulto factas ad huide eo iudicetur. sed haec interpretest in eo, cuius dominus absens fuit derelictus recte dici potest, qui domi‹n›um praesentem non habuit uel habuit paratum defende
Abbreviated transcription (Latin):
fideiussorem dare paraty
est. insi tam graue scelus:
sam carcis penam an sup¬
plicium sustinere. HDe.
sa est. ac ne consuetudo ostẽ¬
ditur que c̾tam formã hat
p̾ses de mõ pecume que ĩfer
are Ouus adrianus iuli
natos ad p̾sidem remiẜunt.
Item deyrenarchis p̾ceptum
gia scribe comꝑtum est. S⁊
capud mandatorũ extat ꝙ
diuus pius cum ꝓiunciesy¬
Ne p̾paratus edicto ꝓposuit.¬
ut yrenarche cum apprehen¬
dent latrones eos int̾rogẽt
de sociis ⁊ receptatorib ⁊ in¬
t̾rogatõnes litis melusis a¬
q obligatas ad cognitõmi
magr̃atus mittant. Igitur
qui cum eo elogio mittunt᷑
ex in tegro audiendi sunt⁊
si ꝑlitt̾as missi fu̾int uletiã
ꝑirenarchas ꝑclucti. Sic et
rt qui ein arguat. ⁊ideo

Expanded text:
fideiussores dare paratus est, nisi si tam graue scelus asam carceris poenam ante supplicium sustinere. 4 Idemsa est, ac ne‹c› consuetudo ostenditur, quae certam formam habet, praeses de modo pecuniae, quae inferri Diuus Hadrianus Iulionatos ad praesidem remiserint. idem de irenarchis praeceptum gia scribere compertum est.Sed et caput mandatorum exstat, quo‹d› diuus Pius, cum prouinciae Asiae praeerat, sub edicto proposuitenderint latrones, interrogent eos de sociis et receptatoribus et interrogationes litteris inclusas atque obsignatas ad cognitionem magistratus mittant. igitur qui cum elogio mittuntur, ex integro audiendi sunt, etsi per litteras missi fuerint uel etiam per irenarchas perducti. sic et requi
Abbreviated transcription (Latin):
arc̾. SOlentpresidempiũ¬
cie in quib delictum est son¬
be ad collegas suos ubi fa¬
torem age dicimtur. et den¬
derare ut eum ꝓ secutorib
adse remittanturet id qͦ¬

Expanded text:
.Solent praesides prouinciarum, in quibus delictum est, scribere ad collegas suos, ubi factores agere dicuntur, et desiderare, ut cum prosecutoribus ad se remittantur: et id q
Abbreviated transcription (Latin):
sit utputa hr̃oitas iae¬
bat postea adiit hr̃dita
mine qd añ aditam hr¬
dicatem factum sit yec
referre labeo ait qd̾ nõ
scierit qui hrdes futurri
ẽent. hoc enm posse quẽ
cãu ⁊ post aditam hrdi¬
tatem nec illud quide
obstare labeo ait ꝙ ne¬
erit. nam ⁊ sepulcro ne

Expanded text:
sit: ut puta hereditas iacebat, postea adiit hereditaquod ante aditam hereditatem factum sit, nec referre Labeo ait, quod non scierit, qui heredes futuri essent: hoc enim posse quem causari etiam post aditam hereditatem. ne illud quidem obstare Labeo ait, qerit: nam et sepulchri ne
Abbreviated transcription (Latin):
rit hocerit dicendum. ut
nus malieno inuenerit
utrum prodomium par¬
tib. ansemper equis adqͥ¬
traditur. qr ⁊ thesamrus i¬
donum fortune c̾clitur sci
łut ꝑs que inuentori ced̾

Expanded text:
rit dicendum, ut,uus in alieno inuenerit, utrum pro dominii partibus an semper aequis adqutraditur, quia et thensaurus donum fortunae creditur, scilicet ut pars, quae inuentori cedit,
Abbreviated transcription (Latin):
muenit. deꝑte que soli do¬
mino semꝑcelit non ẽ
lubium quin soluis do¬
nini p̃disit. ueruman
aliquid exꝑte fera alius
socius indendum ẽ anun¬
quidsinile sit atq cum sti¬
płatur sernus iussu umiꝰ
donim. aut ꝑtraditoẽm¬

Expanded text:
uenit, de parte, quae soli domino sem per cedit, non est dubium, quin solius domini praedii sit: uerum an aliquid ex parte ferat alter socius, uidendum est, et numquid simile sit, atque cum stipulatur seruus iussu unius do
Abbreviated transcription (Latin):
us fructus alienus ẽ my¬
em̃t in eiꝰ locum ꝗ seruum
pprumi ht̃. an totum ullĩ
ei adquirat anuo fructu¬
ario. inspectio ẽ millo nũ
fingetram fodientem in¬
copositum ich̾ agens i
s alit̾ ambulans mueĩt
proprietatis domim sit.
¶Ego nec illius ad fructu¬
arium ptine̾ ptem arbit¬
ror. Nemo enim ẜuorum
oꝑa thesaurumquertnec
ea pp̃ tc̃ t̾ram fodiebat set¬
at ⁊ fortima aliud declit.
itaq simipius fructuar¬
i agro muemt puro par¬
tem solam ut agri dñm
hĩturum alt̾am ad cum
cuius inseruo pprietas ẽ
ptim. ¶Qd̾ sicrecditor in¬
inalieno urdeb̾r muenis
seꝑtem itaq sibi ꝑtem
debitori prestat nec rece¬
pta pecuma restitit qd̾
uire mnuentoris nõ c̾clit¬
oris exthesauzro ap̃cum

Expanded text:
tus alienus est, inuenerit in eius locum, qui seruum proprium habet, an totum illius eidem adquirat an uero fructuario? inspectio in illo est, finge terram fodientem inco positum nihil agens, sed aliter ambulans inuenit, proprietatis domini sit. ego nec illius ad fructuarium pertinere partem arbitror: nemo enim seruorum opera thensaurum quaerit nec ea propter tunc terram fodiebat, seet fortuna aliud dedit. itaque si in ipsius fructuarii agro inuenerit, puto partem solam ut agri dominum habiturum, alteram ad eum, cuius in seruo proprietas est, pertinere.Quod si creditor inalieno uidebitur inuenisse: partem itaque sibi, partem debitori praestabit, nec recepta pecunia restituet, quod iure inuentoris, non creditoris ex thensauro apud
Abbreviated transcription (Latin):
remansit. Quecum ita
an solutam pecumam to¬
tum tenebis ¶Oblato uõ¬
to quia uinu̾sa prantur
atq ut insim plici pigno¬
re reuocantur restituideb¬
ebit s proptesola quiadi¬
midium muentori semꝑ
placa relinqui.

Expanded text:
remansit. quae cum ita ante solutam pecuniam totum tenebit. oblato uuoniam uniuersa praestantur atque in simplici petitore reuocantur, restitui debebit, sed pro parte sola, quia dimidium inuentori semper placet relinqui.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Quire sibi ꝯmod̾¬
ta uł apud se deposita usꝰ
est ałr. itaq accepit. si exi¬
stimabat se ñ minto dño
id fac̾e furti non teneti
s nec depoiti ullo mõ ten̾¬
br. comodati an teneatꝰ
minu ꝑmissurum. ¶ Si
quis alteri furtum fecit. ⁊
id ꝙ sumpuit alius ab e¬
o sumpuit cum postĩore
fure dns eiꝰ rei fum agere
saluũ eẽt ħ quintus mu¬
tius refert au̾a sur. nã lic
int̾ sĩt funs rem saluaz es¬
se qr condiccone tenetur

Expanded text:
m. Qui re sibi commodata uel apud se deposita usus est aliter atque accepit, si existimauit se non inuito domino id facere, furti non tenetur. sed nec depositi ullo modo tenebitur: commodati an teneaturminum permissurum. Si quis alteri furtum fecerit et id quod subripuit alius ab eo subripuit, cum posteriore fure dominus eius rei furti agere saluum esset. haec Quintus Mucius refert et uera sunt: nam licet intersit furis rem saluam esse, quia condictione t
Abbreviated transcription (Latin):
omp. Si is qui simula¬
bat se procuratore ẽẽ ef¬
fic̾et ut uł sibi uł cui me
delegauit ꝓmit̾em fui¬
ticu eo agͣere nõ possũ ꝙ̃¬

Expanded text:
m. Si is, qui simulabat se procuratorem esse, effecisset, ut uel sibi uel cui me delegauit promitterem, furti cum eo agere non possu
Abbreviated transcription (Latin):
dere qurdem sñam su¬
am precedentem p̃to¬
rem non posse reliqua
at que ad consequen¬
tiã qurdemiam statu¬
torum ꝑtinent priori
cũm sententie desunt.
circa ꝯdempnandum
rezum łabsoluen dñ
debere supplere scilies
codem die.

Expanded text:
dere quidem sententiam suam praecedentem praetorem non posse, reliqua autem, quae ad consequentiam quidem iam statutorum pertinent, priori tamen sententiae desunt, circa condemnandum reum uel absoluendum debere supplere, scilicet eodem die.
Abbreviated transcription (Latin):
dscribsium expluribus
iudicb deliberaliea co¬
gnoscenti dere nõliq̾at
ceti aũt consentiant si
is uiramͣt sibi nõlique̾
eoquiescente cet̾os qui
consentiant siñam pro¬
ferre. qui ⁊ sidissentira

Expanded text:
si uni ex pluribus iudicibus de liberali causa cognoscenti de re non liqueat, ceteri autem consentiant, si is iurauerit sibi non liquere, eo quiescente ceteros, qui consentiant, sententiam proferre, quia, etsi dissentiret,
Abbreviated transcription (Latin):
Aul. Pesemuius apol¬
lmaris site donaturu
mͣ delegauero crolitoi
sum putes. siñ credito
nmeo s ei cuidonare i¬
uolebam te delegauero
Et quiddeeo qui ꝓmul
tin licet is quidelegat
ẽ pot̾it uti aduersus eñ
cuus nommne promi¬
sit. cuisimtilis est in aĩ¬
te matrimomo peeta
ita qei cinnon donainit
insolidum ꝯdepnatũ¬
fundum quis donan
siño restitua ut quim
possessor dampnande

Expanded text:
um Nesennius Apollinaris: si te donaturum mihi delegavero creditori sum putes, si non creditori meo, sed ei, cui donare volebam, te delegavero? et quid de eo, qui pro  licet is, qui ei delegatus est, poterit uti aduersus eum, cuius nomine promisit: cui similis est marite matrimonio petatita et ei, cui non donauit, in solidum condemnatur.Fundum quis donauit: si non restituat, ut quiuis posse
Abbreviated transcription (Latin):
dicum tp̃c adeũ exhibend̃
dand̾. q̃m pret̾iti fcĩ pena
pranda e ¶Creditori nõ
ꝯpet̾ int̾dictum ut debi¬
tor exhire̾tur nec enim
debitorem latitantemi
exhibe̾ quisqm cogitur
s inbona eĩ exedc̃o preto¬
ris itur
Delib̾is exibẽdis

Expanded text:
dicum tempus ad eum exhibendum dandum, quoniam praeteriti facti poena praestanda est. Creditori non competit interdictum, ut debitor exhiberetur: nec enim debitorem latitantem exhibere quisquam cogitur, sed in bona eius ex edicto praetoris itur. DE LIBERIS EXHIBENDIS
Abbreviated transcription (Latin):
uerum ẽ. Ergo sipostm
diem addictionem fea
fudus precario tlitus
sit putem embtorem ĩt¬
dictum qd̾ uiaut clam
hrẽ. Suio aut nondy
traditio fcã ẽ aut ⁊̃ fcã
ẽ procarii rogatio nõ p̃u¬
to dubitandum quin
uenditor int̾clictum hẽ

Expanded text:
uerum est. Ego, si post in diem addictionem factam fundus precario traditus sit, putem emptorem interdictum quod ui aut clam habere. si uero aut nondum traditio facta est aut etiam facta est precarii rogatio, non puto dubitandum, quin ue
Abbreviated transcription (Latin):
nomine seruus unus li¬
ber iussus nõ ꝓpareat qui
sit. nullus liber ẽ.
doq suta scriptum
sit.stichus usq ad anos
.x. lib̾esto temporis adie¬
ctio suꝑ uacua est.

Expanded text:
nomine servis unus liber iussus non appareat qui sit, nullus liber est. si ita scriptum sit "Stichus usque ad annos decem liber esto", temporis adiectio supervacua est.
Abbreviated transcription (Latin):
siprelio ⁊ pugna adusꝰ
naue ⁊ ratem aliquidi
rapit siue expugnet sũ
predonib expregnanti¬
b rapiat. labeo scribit.
equum fusse ut siue de
domo siue muilla expu¬
gnata aliquid arimpi¬
atur huic edco locõ sit. nͥ
enĩ manus in man qm̃
in uilla per latrumculos
inquieramur uel infe¬
stari possimius ñ tñ au¬
tem qui rapuit uerum
his quoq qui receꝑit ex
causis sub prescrpns te¬
necur quia receptores
nõ minus delinquunt
quem aggssores s enĩ ⁊ł¬
dicum est. dolo malo
quia ñ om̃is eet quire¬
cipit. statum ã delinqͣt
s qui dolo malo recipit
quid enĩ si ignarus rece¬
pit aut quis dices siad.
yoc recipit ut cistocliret
saluaque facet ei qui a
amouit. uel dampnu
dedit nel recepit hac acti¬
one tenentur. Mud ant̃
eẽ raꝑi. aliud amom̃n pa¬
lam ẽ siquidem amoũi

Expanded text:
si proelio et pugna aduersus nauem et ratem aliquid rapit, siue expugnet siue praedonibus expugnantibus rapiat. Labeo scribit aequum fuisse, ut, siue de domo siue in uilla expugnatis aliquid rapiatur, huic edicto locus sit: nec enim minus in mari quam in uilla per latrunculos inquietamur uel infestari possumus. Non tantum autem qui rapuit, uerum is quoque, qui recepit ex causis supra scriptis, tenetur, quia receptores non minus delinquunt quam adgressores. sed enim additum est 'dolo malo', quia non omnis qui recepit statim etiam delinquit, sed qui dolo malo recipit. quid enim, si ignarus recipit? aut quid, si ad hoc recepit, ut custodiret saluaque faceret ei qui amtulit uel amouit uel damnum dedit uel recepit, hac actione tenetur. Aliud esse autem rapi, aliud amoueri palam est, si quidem amoueri
Abbreviated transcription (Latin):
auił. E inon expeclierit
Inpiohrditatem par¬
entis retine̾ precor bona
definicti uenire pmiccit
ut qd̾ suꝑant pupilloi
restitu.atur. sipupulus
stinert aliquid gesserit
seruandum ẽ utiq sibo¬
na fide gessit. Q uid erg
osiquibusdam cͥclitori¬
b soluit. de inde bonaye¬
merint si queraturan re¬
petitiosit exca idstatuẽ¬
dum uił ait ne alteriis
aut negligentia aut cu

Expanded text:
um. Si non expedierit pupillo hereditatem parentis retinere, praetor bona defuncti uenire permittit, ut quod superauerit pupillo restituatur. Si pupillus, t, aliquid gesserit, seruandum est, utique si bona fide gessit. Quid ergo, si quibusdam creditoribus soluit, deinde bona uenierint? si quaeratur, an repetitio sit, ex causa id statuendum Iulianus ait, ne alterius aut neglegentia aut cu
Abbreviated transcription (Latin):
perit contractum aut¬
quo negocium gestui
sit. set quo soluenda est
anis is h̃rs lib̾q futu¬
rus sit nõ ẽ iniquumi
postulantib cͥclitorib
ica dec̃ni ut si añc̾cum¬

Expanded text:
erit. contractum autquo negotium gestum sit, sed quo soluenda est an is heres liberque futurus sit, non est iniquum postulantibus creditoribus ita decerni, ut, si ante cer
Abbreviated transcription (Latin):
unittẽ mortalitatis nec¬
cẽitateł bonorum publi¬
catioe ad alterum ẜuum
ꝑduxit mag̾ oppinor cõ¬
stitutionibꝰ eẽ locum ne
detior conditio fidi cõmi¬
selib̾tatis fiat. nam ⁊ cu
quidam rogatus ẽẽt cum
ciens quis lib̾tatem acce¬
piet fid̾i ꝯmissariam si a¬
baliquo qm quiera roga

Expanded text:
rtalitatis necessitate uel bonorum publicatione ad alium seruum perduxit, magis opinor constitutionibus esse locum, ne deterior condicio fideicommissae libertatis fiat. nam et cum quidam rogatus esset, cumtiens quis libertatem accepit fideicommissariam, si ab alio quam qui erat rogatus
Abbreviated transcription (Latin):
gnori obligauãt dimisso
anumittinoluiss ⁊ hr̾di¬
b e̾ditorem nõ lib̾antib
infantes qui postea erant
ne pueriregenuutatẽ de¬
stinata frandarent᷑ p̃tio
emptori restituto p̃ m̃ eo
ingenuos fore acsimatri
coꝵ suo tpr manumissafr¬
Sip̾tqnqmum mortis
medio tp̃r editus sit ne fõ¬
tuitamora ẜintutem pa.¬

Expanded text:
bligauerat, dimisso anumitti uoluisset et heredibus creditorem non liberantibus infantes, qui postea erant ne pueri ingenuitate destinata fraudarentur, pretio emptori restituto perinde eos ingenuos fore, ac si mater eorum suo tempore manumissa fuuinquennium mortis medio tempore editus sit, ne fortuita mora seruitutem pa
Abbreviated transcription (Latin):
sus fuiss qm fidei ꝯmissi
lib̾tatib fauor exibi nec
it̃ cidẽ solet destinata fid̾i¬
commissa lib̾tas. Quod
enim ea donatus ẽ mpõe
fideicõmissis lib̾tatib ñ
inrẽmora fc̃a eẽ indeatur
ciexlie quidem quolib̾tã
peci potuit. matri tradẽtũ

Expanded text:
m fideicommissis libertatibus fauor exhibetur nec intercidere solet destinata fideicommissa libertas: qui enim ea donatus est, in pfideicommissis libertatibus, ut in re mora facta esse his uideatur et ex die quidem, quo libertas peti potuit, matri tradere‹n›tur
Abbreviated transcription (Latin):
nus petitur uł intotum ñ
Qd̾ igitur defendimus ita
detminandum ẽ ut inge¬
nin ꝗd̾ exeo die nascantur
ex quomoralib̾tati fcã est
manumitti ãt partũ dici
debeat exquo petilib̾tas po¬
tint. qͣmins nõ sit petita.

Expanded text:
rius petitur uel in totum non pdebet. quod igitur defendimus, ita determinandum est, ut ingenui quidem exinde nascantur, ex quo mora libertati facta est, manumitti autem partum dici debeat, ex quo peti libertas potuit, quamuis non sit petita.
Abbreviated transcription (Latin):
supra scriptas cessare.
serit emptor at̃exta auel
let seruus defuctilib̾tus
cẽ nõ emptoris nõ eum ee
andiẽcdum ualens scrips¬

Expanded text:
supra scriptas cessare. serit, emptor autem extet et uelit seruus defuncti libertus esse, non emptoris, non esse eum audiendum Ualens scrips
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Aliam cãm cenora ⁊¬
tionis uoluntarie aliam
iuidicio accepto multa erꝰ¬
empla ostendunt perut pͦ¬
inlegunn docis ⁊tutele si
p̾̃t diuortium dos inscipy¬
lationem declucatum ył
post pub̾tatem tutele ac¬
tio nouetur. si id spałr ac
tecontestãtan emm de¬
teriorem cãm facimus &¬

Expanded text:
um. Aliam causam esse nouationis uoluntariae, aliam iudicii accepti multa exempla ostendunt. perit priuilegium dotis et tutelae, si post diuortium dos in stipulationem deducatur uel post pubertatem tutelae actio nouetur, si id specialitte contestata: neque enim deteriorem causam
Abbreviated transcription (Latin):
oris debiti in aua.
atq translatio hẽcum
exprccedenti cã ita nora
consticuatur ut prior
perimatur. nouatioen
sit obło utr̾ naturał an
ciuilis. an honoraria. ⁊
utrum uerbis anre. an
consensu. Qualcumq
sit nouari uerbis pot̾. dỹ¬
moscquens obło aut ci¬
uilit̾ teneat ant natura¬
lit᷑ ut puta sipupillus ĩ¬
sine tutoris. aũcte ꝓmisit
D. Omnes res transire i
nouanipot̾ ⁊ transire in

Expanded text:
oris debiti in aliamatque translatio, hoc est cum ex praecedenti causa ita noua constituatur, ut prior perematur. nouatio ensit obligatio, utrum naturalis an ciuilis an honoraria, et utrum uerbis an re an consensu: qualiscumqsit, nouari uerbis potest, dummodo sequens obligatio aut ciuiliter teneat aut naturaliter: ut puta si pupillus sine tutoris au. Omnes res transire innouari potest et transire in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mmmore quicircum¬
scriptus delegatur qd̃ siꝰ
circum uemtur diuersũ
uersus primum cclitoe
Id̾o ãt denegantur erce¬
torem qr inpriuatis ꝯͣcti

Expanded text:
 minore, qui circumscriptus delegatur, quia, si circumvenitur: diversum, versus priorem creditorem. ideo autem denegantur excetorem, quia in pri
Abbreviated transcription (Latin):
uariait. eoq iurc utiniũ
Idem celsus ait iudicatr̃
solui stipłoe actioẽm iud¬
icatino nouari.mito qr
hoc solum agitur ea scip

Expanded text:
eoque iure utimur. Idem Celsus ait iudicatum solvi stipulatione actionem iudicati non novari, merito, quia hoc solum agitur ea stipu
Abbreviated transcription (Latin):
n pot⁊ priusquam dies
aduen̾it. Egenerali t̃ cõ¬
stat exstipillatioe̾m ĩdi¬
em fcam nouatioẽm ꝯti¬
gere. S nõ statim exea
stiplõe agi posse. ante ꝙ̃¬
hoc agitur ut nouetur.i
Cum pecumam mutu¬
am dedit qd̃ sinc stipłce¬

Expanded text:
 et prius quam dies advenerit. et generaliter constat et stipulatione in diem facta novationem contingere, sed non statim ex ea stipulatione agi posse, antehoc agitur, ut novetur. Cum pecuniam mutuam dedit quis sine stipu
Abbreviated transcription (Latin):
legãt creditori suo cõ¬
munem debitorem isq
abeostipsatus frñt anͣt
mułr fund um usserit
dotipromittẽ prouiro xł
nuptam ip̃am doci ein
promiserit nam debitor
abutroq lib̾ab̾r.¬

Expanded text:
erit creditori suo communem debitorem isque ab eo stipulatus fuerit? aut mulier fundum iusserit doti promittere viro, vel nuptura ipsi doti eum promiserit? nam debitor ab utroque liber
Abbreviated transcription (Latin):
nõ. s pecunia debetur. It¬
q sireus ꝑmitendi fun¬
tor exprim a contest afor̃
Demq meliore uł detiore
fcõ sine culpa debitoris po¬
stea fundo presens extim¬
atio fundo petito rectecõ

Expanded text:
fundus, sed pecunia debetur. itaque si reus promittendi funtor ex prima contestetur. denique meliore uel deteriore facto sine culpa debitoris postea fundo praesens aestimat
Abbreviated transcription (Latin):
ebitore ꝗ debitore de¬
legano creclitori excepto
locdum non hebit. s con¬
clicio aduersus eum qui
delegauit competltͣ.
betur nõuandi ca subꝯ
ditione promittitur. nõ
statim fit nouatio set tẽ
demum cum olitio exit¬
uatio conting quia nõ
ẽ res eo tp̃r quo oditio ii¬
pletur. Unde marcellus ⁊
asi post moram stichus
deductus sit. pirgarime¬
ream nec inscquentem
uandi cã stipłetur nec
minc statim nouat lico
pua scipło aliquid egis¬
se uideatim. s timc nora¬
bit cum extitit conditio
⁊ enm existens ꝯclitio p̾¬
tit. omissamq insedazi
transfeit.⁊ ido si forte pe¬
cunia ꝓmissoris pendẽ¬
te ꝯdictionem fuerit de¬
portata marcelł scribis
nec quidem existente cõ¬
litione nllam otingere
utnouationem qm nẽ¬

Expanded text:
ebitorem quasi debitorem delegauero creditori meo, exceptio locum non habebit, sed condictio aduersus eum qui delegauit competit. 1betur, nouandi causa sub condicione promittitur, non statim fit nouatio, sed tunc demum, cum condicio extituatio continget, quia non subest res eo tempore, quo condicio impletur. unde Marcellus et si post moram Stichus deductus sit, purgari moram nec in sequentem uandi causa stipuletur, nec nunc quidem statim nouat, licet pura stipulatio aliquid egisse uideatur, sed tunc nouabit, cum exstiterit condicio: etenim existens condicio prtit commissamque in secunda‹m› transfert. et ideo si forte persona promissoris pendente condicione fuerit deportata, Marcellus scribit ne quidem existente condicione ullam contingere nouationem, quon
Abbreviated transcription (Latin):
S̾. Sipupillus sinctrt¬
oris ancce reyii saniami
fore stipł. itlis pubes fes
ratam stipłonem hĩrĩt
nouandi cãtollr tutele
actio.si no hm̃ntratum¬

Expanded text:
Si pupillus sine tutoris auctoritate rem salvam fore stipulatus pubes factus ratam stipulationem habuerit novandi causa, tollitur tutelae actio. si non habuerit
Abbreviated transcription (Latin):
proquo .x. soluẽ uelit.S¬
i abalio pmissam sibi i¬
dotem. maritus ab uxoẽ
dotis nomine stipłatus
nõ dupłari dotems fieri
nouatioem placa. Si hoc
accumẽ quidem enmĩt᷑¬
ẽ ipa an alius quilib p¬
mitta. Qd̾ enim ego deb¬
eosi aliꝰ ꝓmitta libare
me pot̾ ñ nonatiomis cã
hoc fiet. si ãt no nouãcdi
animo hoc int̾uenit ut̾q

Expanded text:
pro quo decem soluere uelit. Si ab alio promissam sibi dotem maritus ab uxore dotis nomine stipulatus sit, non duplari dotem, sed fieri nouationem placet, si hoc actum est: quid enim interest, ipsa an alius quilibet promittat? quod enim ego debeo si alius promittat, liberare me potest, si nouationis causa hoc fiat: si autem non nouandi animo hoc interuenit, uterque
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Siususfruct̾ debito¬
rem meum delegauero
qm ius exceptione doli
ł infactum tutꝰ debeat
eẽ aduersus meis qdem
legatus funit mo solum
donec manet ciususf.
eritum eius uidebimii
.qr ⁊̃ hoc incomimodum

Expanded text:
. Si usus fructus debitorem meum delegauero quamuis exceptione doli uel in factum tutus debeat esse aduersus me is qui delegatus fuerit, et non solum donec manet ei usus feritum eius: uidebimus quia etiam hoc incommodum
Abbreviated transcription (Latin):
quia ro agitm ut sola sti¬
pło teneatgmagis inpl¬
endestipłonis grã nume¬
ratio intelligenda ẽ fi̾.¬
lp. Sistichum daristipr¬
latus fuero ⁊ cum inmo¬
ram promissor eẽt quo
minus dara nirsus eniꝰ¬
dem stipsatus fuero desi¬
int piculum ad pmisso¬
rem ꝑtinẽ qi mora pur¬
siquidem pire rindier
fuint legata statim. Siz
uoͣ sb̾con̾ditione. nõ staĩ
s siconditio extitĩt. na
⁊alias qd̾ indiem scipr¬
latur statim nouat si hoc
accumcum cͥtum sitdiẽ¬
sb̃ conditione stipłatus
nõstatim nonat ñ ꝯcli¬
tio extit̾it. ¶ Siqis ita
stipłatus aseiositqd̃ ac
tio stipłatus fuero dane
spondes. an si posteatitius
stipłatus sit. fiar nouaio
solusq teneatur seius. ⁊
ait celsus nonatioem fiꝰ¬

Expanded text:
quia id agitur, ut sola stipulatio teneat, et magis implendae stipulationis gratia numeratio intellegenda est fiSi Stichum dari stipulatus fuerim et, cum in mora promissor esset, quo minus daret, rursus eundem stipulatus fuero, desinit periculum ad promissorem pertinere quasi mora pursi quidem pure uel in diem fuerint relicta, statim, si uero sub condicione, non statim, sed ubi condicio extiterit. nam et alias qui in diem stipulatur, statim nouat, si hoc actum est, cum certum sit diesub condicione stipulatur, non statim novat, nisi condicio extiterit. Si quis ita stipulatus a Seio sit: "quod a Titio stipulatus fuero, dare spondes?", an, si postea a Titio stipulatus sim, fiat novatio solusque teneatur Seius? et ait Celsus novationem fi
Abbreviated transcription (Latin):
siã meliorem suam̃ oclit¬
ionem eom̃o faciunt. nã¬
sialium iubeant scipłari
int ẽ utrum donandi.a¬
ue negocium gerant qͥre
nõie admandati actiod
peculio. adquiritur. ¶Ag¬
natum furiosi ant ꝓdig̾
icuaratorem. nouandiiꝰ
br̃e mimime dubitand̃
ẽ si hoc furioso uł ꝓdigo

Expanded text:
si etiam meliorem suam condicionem eosi alium iubeant stipulari, interest, utrum donandi aue negotium gerat: quo nomine etiam mandati actio peculio adquiritur. Adgnatum furiosi aut prodigi curatorem nouandi ius habere minime dubitandum est, si hoc furioso uel prodigo
Abbreviated transcription (Latin):
nouatioq̃q fiet. ¶Si duo
rei stipłandisint. an aut̃
ius nouandi ht queritr
q sibi adquisierit fere ay
conuenit ⁊ un recte soi
i qunium urdicio petẽ¬
tem totam rem in lice
deducẽ. Item uius acce¬
p̾tilatione pemit utris¬
q obłonem exquib col¬
ligitur uium quẽq per¬
inde sibi acquisiuit acsi
solus stipłatus eẽt exce¬
pto eo qd q̃ fc̃o eius cum

Expanded text:
nouatio quoque fiet. Si duo rei stipulandi sint, an alter ius nouandi habeat, quaeritur que sibi adquisierit. fere autem conuenit et uni recte solui et unum iudicium petentem totam rem in litem deducere, item unius acceptilatione peremi utrisque obligationem: ex quibus colligitur unumquemque perinde sibi adquisisse, ac si solus stipulatus esset, excepto eo quod etiam facto eius, cum
Abbreviated transcription (Latin):
abeo qd ortatus ẽ fideuis¬
sorem accipẽ possit. in qb̾
cisibilla rõ impeclit fide¬
uissorem obligariqr sci¬
lic⁊ mnullam ronem ⁊¬
ad habitur fideuissor cuiã
flagitiose societas rei cor¬
ta nullam uim lit.
ius ꝓuilio polside aulio
rufu pecumam mutuã
accipientibꝰ ita ut duo
rei eui foem debiti fu̾int
ap̃ aurelumi palmam
mandator extitit. Iulu
bona ad fiscum uenert
similtr ⁊ creditori fiscus
successerat᷑ mandaton
cͥclitori qͣm debitori suc¬
cesserat. ⁊quidem sumꝰ
debitor fuiss non dubi
ditor debitori. ułuti soło¬
nis iure sublata oblone
quis mandatoreẽ s cũ
duo repromitrendist. ⁊
alti hr̃s extitit e̾clitor in¬
sta dubitatio e utrumi
alt̾ qqͣ lib̾atus ẽ ac si solu¬
ta fuiss pecuma. an ꝑsoã
tantum exempta ofusa
obligõe. ⁊puto aditione
brditatis confusioẽ obl¬
accessiones exeius ꝑscã
obligatieẽ. ut quem adi¬
modum incipe auas nõ
possunt ita nec remane

Expanded text:
ab eo qui hortatus est fideiussorem accipere possit. in quibus casibus illa ratio impedit fideiussorem obligari, quia scilicet in nullam rationem adhibetur fideiussor, cum flagitiosae rei societas coita nullam uim habetinus pro Iulio Pollione et Iulio Rufo pecuniam mutuam accipientibus, ita ut duo rei eiusdem debiti fuerint, apud Aurelium Palmam mandator exstit‹it›: Iulii bona ad fiscum uen‹e›runt: similiter et creditori fiscus screditori quam debitori successerat. et quidem si unus debitor fuisset, non dubiteditor debitori, veluti solutionis iure sublata obligatione quis mandator esse. sed cum duo rei promittendi sint et alteri heres sta dubitatio est, utrum alter quoque liberatus est, ac si soluta fuisset pecunia, an persona tantum exempta confusa obligatione. et puto aditione hereditatis confusione oblaccessiones ex eius persona obligati esse, ut quemadmodum incipere alias non possunt, ita nec remanea
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m q̃siunus ab aliqro
stipletur nonationequo
liberare euimm ab alt̾o pote¬
rit cum id spãlit᷑ agit. eo
mn. ig̃is cum castipiõe si¬
existememus alioquin
quid dicemus siumis i¬

Expanded text:
si unus ab aliquo stipuletur, novatione quoque liberare eum ab altero poterit, cum id specialiter agit, eo magis cum eam stipulationem siexistimemus. alioquin quid dicemus, si unus
Abbreviated transcription (Latin):
societas uł inꝑtem si socu
fumt posse ceditorem a¬
ge. Qd̾ sicrelitor fi deuis¬
sori h̾rs fu̾it. ł fideuisior
creclitori puto conuenire
ri reum. Siponamus u¬
nus exrcis promittendi
pactum ẽẽ ne ase pet̾entũ
.deinde mandatorem soi¬
uisse mandati iud icio cõ¬
uenire pot̾it ⁊̃ eum cum
quo pactus ẽ. nõ emm pa¬
ctum e̾ditoris tollit alie¬
nam obłonem. Place
mandatorem tm̃ ⁊ sifen

Expanded text:
tem, si socii fuerunt, posse creditorem agere. quod si creditor fideiussori heres fuerit vel fideiussor creditori, puto convenire ri reum. Si ponamus unum ex reis promittendi pactum esse, ne a se peteretur, deinde mandatorem solvisse: mandati iudicio convenire potuit etiam eum, cum quo pactum est: non enim pactum creditoris tollit alienam actionem. Placet mandatorem ten
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾conditicẽ obligato si
ione acceptolatum fuĩt
⁊ is fideuissor adbuc pen¬
dente conditione mortu¬
us fuĩt ofestim areo pe

Expanded text:
sub condicione obligato "siione acceptum latum fuerit et is fideiussor adhuc pendente condicione mortuus fuerit: confestim
Abbreviated transcription (Latin):
uł. Siseruus auenus
protitio fideuisserit. et
solult lib̾atur titius si
dominus mandati ꝯtͣ
eum age̾ instituit. nã ꝙ
mandati agit ratahre
sołoem iudetur.

Expanded text:
um Si servus alienus pro Titio fideiussit et solvit, liberatur Titius, si dominus mandati contra eum agere instituit: nam qui mandati agit, ratam habere solutionem videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuenit ut initalia sol¬
uẽtur ⁊ intelligẽcdum¬
ẽ mandatorem quoq
toridenun tiaũt ut de¬
bitores adsoluẽ daz pe¬
distraher⁊ idq cessaue¬
rit an possit eum fide¬
uissor doli malierccpii
q̃ mutua ded̾it ut prmmꝰ
petita fuissent nõsolie¬
rentur ornam̃ta pig̾n
data int̃ certum tp̃e sice¬
retei uendẽ. qsiquom
mus uenissent qua¬
qd̾sortis ł uẜarim no

Expanded text:
uenit, ut in Italia solueretur, intellegendum mandatorem quoquetori denuntiauerit, ut debitorem ad soluendam pedistraheret, isque cessaueritiussor doli mali exceptiquae mutua dederit, ubi primum petita fuissent, non solverentur, ornamenta pignori data intra certum tempus liceret ei vendere et si quo minoris venissent, quodque sortis vel usurarum no
Abbreviated transcription (Latin):
lorent᷑. S ernus nec pec¬
nuarem quidem obloe
cit᷑ uolim tatem domii¬
in nouare pot̾. s adic̾ po¬
cius obłonem quam pri
nutu uͥ fari nõ pot̾ debi¬
torem suuniquis pot᷑.¬

Expanded text:
onum. Seruus nec peculiarem quidem obligationem citra uoluntatem domini nouare potest, sed adicit poligationem quam prisnutu, ubi fari non potest, debitorem suum quis pot
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. usus fructus ꝑs Rei
sit an ꝓprium qͥddam
s cum usus fructus fũ¬
sorem exsua ꝓmissiore
nõtrn. ¶Ad eo aseruo
pot̾ fide iuissor accipi ut
sibi debetur fide iussore
abeo recte accipiat. qm
fide ussorem ⁊̃ abeo ip̃o
seruo introgarinch in¬
podit. ¶S ĩ furioso stipr¬
latus serins non posser
te fideuissorem accipere
igitur. Qd si profurioso
iure obligato fideuisso¬
rem accepero. tenctur fi¬
deuissor. ¶Id qd̾ uuulgo
dictume maleficiorum
fide uissorem accipeͣ nõ
posse riosic intelligi d
ut inpena firti is c̾ fur¬
tum fansit. fideuissore
accipẽ non possit. nam
ui magnaro suadet. s
ita poius ut quicum a
lio furcum admisit. in
partem qͣm exfurtos̾ re¬
stitui desidera. fideuisso¬
rem obligare nõ potꝰ. q̃
qui alieno ortatu ad fũ¬
tum faciendum puec¬

Expanded text:
e, usus fructus pars rei sit an proprium quiddam: sed cum usus fructus funsorem ex sua promissione non teneri. Adeo a servo potest fideiussor accipi, ut sibi debetur, fideiussorem ab eo recte accipiat: quem fideiussorem etiam ab eo ipso servo interrogari nihil impedit. Si a furioso stipulatus fueris, non posse te fideiussorem accipere egitur. quod si pro furioso iure obligato fideiussorem accepero, tenetur fideiussor. Id quod volgo dictum est maleficiorum fideiussorem accipi non posse non sic intellegi debet, ut in poenam furti is, cui furtum factum est, fideiussorem ai magna ratio suadet, sed ita potius, ut qui cum alio cum quo furtum admisit, in partem, quam ex furto sibi restitui desiderat, fideiussorem obligare non possit, et qui alieno hortatu ad furtum faciendum p
Abbreviated transcription (Latin):
amus pecuniam optu¬
lit. qipublico loco me
signatam deposuit. ꝯfe
cipalis nõ alias quam si
desua pecuma promicta
obligatm ita fide uissore
nõ alias tencatur qua¬

Expanded text:
s pecuniam optulit et in publico loco metu in nsignatam deposuit, confcipalis non alias, quam si de sua persona promittat, obligatur, ita fideiussores non alias tenentur
Abbreviated transcription (Latin):
triusq olitio extiterit si¬
ne alterutra indeatur ꝓ¬
prcherroi cum reus non
alit̾ teneatur. quam si
cominums extitit aut
ig̾ nullo modo tenebitꝰ
fideuissor aut qd̾ magit
c̃ ita teneb̾r s̃i prius exti¬
terit comimums. ¶Srl
cliuersis quoq ꝯlictioĩ¬
bo si fuerint int̾rogati. ĩ¬
trã ẽ uͣtr earum priorer¬
titit sireo conumeta ten

Expanded text:
triusque condicio extiterit siue alterutra, uideatur adprehendi, cum reus non aliter teneatur, quam si communis exstiterit: aut igitur nullo modo tenebitur fideiussor, aut, quod magis est, tenebitur, si prius extiterit communis. Sub diuersis quoque condicionibus si fuerint interrogati, interest, utra eorum prior extiterit. si reo iniuncta, ten
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ obligatus soluit se au¬
ctore pupillo qrreo pro¬
mittendi lib̾ato. ⁊ ip̃e tu¬
tor idemq fide uissor lib¬
erab̾r qd̃ sua aũcte effice̾¬
liber⁊ hẽbit cum eomã
dati actionem.
one fuero stipłatus pot¬
ero frdeuissorem in harc
⁊ inaliam olitionem¬

Expanded text:
est obligatus, soluit se auctore pupillo, quia reo promittendi liberato et ipse tutor idemque fideiussor liberabitur, quod sua auctoritate efficeliberet, habebit cum eo mandati actionem. one fuero stipulatus, potero fideiussorem et in hanc et in aliam condicionem
Abbreviated transcription (Latin):
romulo gductore uecti¬
gał .c. annua pronis th¬
allus ⁊ aln fioeusserant
Bona romuli fiscus ut
obligata sibi occirpan̾at
Etconuemebat fide ius¬
sores tam insortem qͣm
musuras ꝗd deprecabã¬
tur lecta sb̃scriptioe fide¬
c̾uit fideuissores in uẜã
nõ tm̃. s quicquid exbo¬
ns fuiss redactum. pri
musuras cedẽ reliquum
insortem. ⁊ita in ioqd̾ õ¬
funss fide uissores ꝯnen¬
iendos. Exemplo pigio¬
rum accitore distracto¬
rum ¶Non possunt ore¬
niri fideuissores lib̾ato
reo tran sactice̾. g̃¬
tutele iudicio eo nomie
teneb̾r. Item hrs eiꝰ qu
cum eo obtutelam non
exfideuissioẽ agitur. ⁊ q̃¬

Expanded text:
Romulo conductore vectigalis centum annua Petronius Thallus et alii fideiusserant: bona Romuli fiscus ut obligata sibi occupaverat et conveniebat fideiussores tam in sortem quam in usuras: qui deprecabantur. lecta subscriptione fidecrevit fideiussores in usuras non teneri, sed quidquid ex bonis fuisset redactum, prius in usuras cedere, reliquum in sortem, et ita in id quod defuisset fideiussores conveniendos exemplo pignorum a creditore distractorum. Non possunt conveniri fideiussores liberato reo transactione. tutelae iudicio eo nomine tenebitur, item heres eius, quia cum eo ob tutelam, non ex fideiussione agitur. et q
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Si dolo malo
eius qui lib̾ ẽẽ ins¬
sus erit post mortẽ
dñu ante aditam b̾rdita¬
tem in bonis que eiꝰ fue¬
runt qui eum libum ẽẽ
minꝰ exhus bonis ad he¬
redem aliquid ꝑueniret ⁊
in eũ intra annũ utilẽ di¬
pliidiciũ datur. ¶Hec ã
accõ ut lab̾o scripsit natu¬
ralem pocius in seqmcun
h̾t equitate/ siquidem ci¬
ił deficit accõ s natura e¬
quũ ẽ ñ eẽ impunit eum
qui hac spe audatõr fo̾s ẽ
tis libratis n ut libum⁊
dapnar quia hrditati fur¬
tum fec̃ hoc ẽ dño ⁊ dñs do
mina ue ñ possunt hr̃e fũ¬
uis postea ad lib̾tatem ꝑ
tur duplicatone cobrcere.
quem sidolo quid dissips¬
se ꝓponatur culpa an neg¬
ligentia que ẜuipꝰ liben¬
tatem excusata c̃. S culp̃
dolo prima dolum rep̾sẽ¬
tat pinde si quid dãpin de¬
derit sine dolo cessabit is¬
ta accio quamius alia aqͥ¬

Expanded text:
 Si dolo malo eius, qui liber esse iussus erit, post mortem domini ante aditam hereditatem in bonis, quae eius fuerunt, qui eum liberum esse minus ex his bonis ad heredem aliquid perveniret: in eum intra annum utilem dupli iudicium datur. Haec autem actio, ut Labeo scripsit, naturalem potius in sbet aequitatem, si quidem ciuilis deficit actio: sed natura aequum est non esse impunitum eum, qui hac spe audacior factus etis libertatis, neque ut liberum damnari, quia hereditati furtum fecit, hoc est dominae, dominaue non possunt habere fuuis postea ad libertatem ptur, dupli a‹c›tione coercere. quam si dolo quid dissipasse pro ponatur. culpa autem neglegentiaque serui post libertatem excusata est, sed culpa dolo proxima dolum repraesentat. proinde si quid damni dedit sine dolo, cessabit ista actio, quamuis alias Aqu
Abbreviated transcription (Latin):
prohibitus fec̾ qm his
qui quominus phite¬
puta adu̾sario denunti¬
ante ant ianua puta ꝑ¬
quolib phibentis actu
erełmanum opponẽtrꝰ
lapillum ueiactantis
ꝓbibentis gr̃a. tam liu
at uim fac̾ proibitus q̃¬
duires res łeodem statu
pmanebit. nam si pea
conuennt cum aduersa¬
no desunt iuini face̾. Itẽ
si prohibitihr̃s. łhis q
abeo ei̾it ignorans cã
p̾̃cedentem fecĩt dicen¬
dum eẽ pom̃pait. non
incidẽ eum int̃lictum
qualib re ułamplissi¬
ma mobili tm nõ ꝯtrix¬
tur hoc int dc̃o. Siuem¬

Expanded text:
prohibitus fecit quam is qui, quo minus prohibeputa aduersario denuntia‹to› aut ianua puta pquolibet prohibentis actu,el manum opponentis lapillumue iactantis prohibendi gratia.Tamdiu autem ui facit prohibitus, quamdiu res in eodem statu permanebit: nam si postea conuenerit cum aduersario, desinit vi facere. Item si prohibiti heres vel is, qui ab eo emerit, ignorans causam praecedentem fecerit, dicendum esse Pomponius ait non incidere eum in interdictum. qualibet re vel amplissima, mobili tamen, non continetur hoc interdicto. Sive
Abbreviated transcription (Latin):
gendistudniz. qiartem ex̃¬
cerent. equos de gregibꝰł
boles te arm̃tis. abdͥucẽces
cecͥum si quis bouẽ oberrã¬
tem uł equo insolitudie
reliccos. abdncent. ñ est am¬
bigens. s fur poctus. set et
quipor cimiuł capram ĩnie¬
cem abduxerint. nõ tam g̃¬
uiter quam qui maiora a¬
minalia ambigunt plecti
debent ad hanc penam ꝑti¬
nere. set aut relegandi erñt
aut amouendi ordine. Sa
ate faciebant otrouersiam
abegit. ut saturminis quid̾
seribit adexaminacionem
demm ꝓband ẽ s siñ color
ambigeatꝰ quesitꝰ ẽ s ne.

Expanded text:
gendi studium quasi artem exercent, equos de gregibus uel boues de armentis abducentes. ceterum si quis bouem aberrantem uel equos in solitudine relictos abduxerit, non est abigeus, sed fur potius. Sed et qui porcum vel capram vel verbecem abducunt, non tam graviter ut hi qui maiora animalia abigunt plecti debent ad hanc poenam pertinere, sed aut relegandi erunt aut mouendi ordine. sanate faciebat controuersiam, abegit, ut Saturninus quidem scribit, ad examinationem demum probandum est, si non color abigeatus quaesitus est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si aduocato p̾uaricaciois
crim̃ intendatur publicum
iu dicium nͥ ẽ. nec interẽ pu¬
blicoan prinato i clicõyͥn¬
aricatꝰ dicati. ¶Si iõ quis
accusetin ꝙ dicatur. crimẽ
incharpublici. destitinsse i

Expanded text:
 si aduocato praeuaricationis crimen intendatur, publicum iudicium non est: nec interest, publico, an priuato iudicio praeuaricatus dicatur.Si ideo quis accusetur, quod dicatur crimen iudicii publici destituisse, i
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eq sb̾uemendum eĩt
pexceptionem. pari mõ
suudicatum fuerit non
ec̃ eum impot᷑astate et si
perininriam indicaum
sit agenti hoc int̾dc̃o obi
ta sit uelit abduce̾ uł ex¬
ib̃i sͥ desidẽt an aduersũ
int̾ dictum excepto dan¬
dasit.siforte pr concor¬
dans mm̾n forte ⁊ lib̾is
sb̃mxũ uelit dissoluere
ꝯcto uire utimur neb̃n
ocordantia mia irepaͥe¬
potestatis curbẽtur ꝙ tiñ
sic eĩt adbibend̾ utpri ꝑ¬
suadeatur ne acerbe patͥ

Expanded text:
ndum ei erit per exceptionem.Pari modo si iudicatum fuerit non esse eum in potestate, etsi per iniuriam iudicatum sit, agenti hoc interdicto obta sit, uelit abducere uel exhiberi sibi desideret, an aduersus interdictum exceptio danda sit, si forte pater concordans matrimonium, forte et liberis subnixum, velit dissolvere? et certo iure utimur, ne bene concordantia matrpotestatis turbentur. quod tamen sic erit adhibendum, ut patri persuadeatur, ne acerbe patri