comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uultis lique fieri sicut cera. et ꝑire a facie dei.
Suꝑcecidit enim ignis iste: et solem non uide¬
bitis. Quem solem: Non istum quem tecum ui¬
dent et pecora. et muscȩ. et boni et mali. qũe
quem facit deus oriri suꝑ bonos et malos. Est et aliꝰ
sol. de quo dicturi sunt illi. et sol non est ortus nob:
transierunt om̃ia tamquam umbra. Ergo erra
uimus auia ueritatis et iusticiȩ lumen non lu¬
xit nobis: et sol non est ortus nobis. Quare. nisi qr
suꝑ cecidit ignis: et non uiderunt solem: Uicit
illos concupiscentia carnis. Et ista concupiscentia
unde uenit adtendite. De traduce natus es cum
eo: quod uincas. Noli tibi hostes addere: uince cũ
quo natus es. Ad stadium uitȩ huius cum illo ue¬
nisti: ctingredere cum eo qui tecum ꝓcessit. Ipso
non uictor quare ꝓuocas cateruas concupiscen¬
tiarum: Delectatio enim carnalis fr̃s: cum ho¬
mine nascitur. Sed qui bene eruditur. cito ui¬

Expanded text:
vultis liquefieri sicut cera, et perire a facie Dei. vultis liquefieri sicut cera, et perire a facie Dei. Supercadit enim ignis iste, et solem non videbitis. Quem solem? Non istum quem tecum vident et pecora, et muscae, et boni et mali; quia facit solem suum oriri super bonos et malos . Sed est alius sol, de quo dicturi sunt illi, Et sol non ortus est nobis; transierunt omnia illa tanquam umbvimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non est ortus nosupercecidit ignis, et non viderunt solem? Vicit illos concupiscentia carnis. Et ista concupiscentia unde venit? Attendite. De traduce natus es cum eo quod vincas: noli tibi hostes addere, vince cum quo natus es. Ad stadium vitae hujus cum illo venisti, congredere cum eo qui tecum processit. Ipso non victo, quare provocas catervas concupiscentiarum? Delectatio enim carnalis, fratres, cum homine nascitur. Sed qui bene eruditur, cito vi
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes. quia a se habere dicebant quod
a cdõ acceꝑant. Aut si cognouerunt a quo
acceꝑunt: non eum glorificauerunt a quo
se accepisse cognouerunt. Hoc est dicentes
se esse sapientes. Et ubi statim pena subsecu¬
ta est: stulti factisunt. Et obscuratum est
IIinsipiens cor eorum. Dicentes se esse sapien¬
tes: stulti facti sunt. Parua ista pena est: Ut
de ista sola loquamur: obscuratio cordis.
excecatio mentis. parua pena est: Si quis
furtum faciens. statim ocłm ꝑdidisset. om̃s
dicerent dm̃ presentem uindicasse. Oclin
cordis amisit: et ipsi peꝑcisse putatur dĩ:
Sicut cera liquesacta auferentur. Suꝑ ce¬
cidit ignis: et non uiderunt solem. Uide¬
tis quomodo dicit: quanidam penam
obscurationis. Ignis suꝑ cecidit. Ignis suꝑ¬
biȩ ignis fumosus: ignis concupiscentiȩ.
ignis iracundiȩ. Quantus ignis est: Suꝑ quem
ceciderit: non uidebit solem. Ideo dictum est:
non occidat sol. suꝑ iracundiam ur̃am. Ergo
fr̃s ignem malȩ concupiscentiȩ timete: si non

Expanded text:
sunt . Quia a se habere dicebant quod a Deo acceperant; aut si cognoverunt a quo acceperunt, non eum glorificaverunt a quo se accepisse cognoverunt; hoc est, Dicentes se esse sapientes. Et ibi statim poena secuta est: Stulti facti sunt, et obscuratum est insipiens cor eorum. Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Parva ista poena est? Ut de ista sola loquamur, obscuratio cordis, excaecatio mentis parva est poena? Si quis furtum faciens, statim oculum perdidisset, omnes dicerent Deum praesentem vindicasse. Oculum cordis amisit, et ei pepercisse putatur Deus! Sicut cera liquefacta auferentur. 19. Supercecidit ignis, et non viderunt solem. Videtis quomodo dicit quamdam poenam obscurationis. Ignis supercecidit: ignis superbiae, ignis fumosus, ignis concupiscentiae, ignis iracundiae. Quantus ignis est? Super quem ceciderit, non videbit solem. Ideo dictum est: Non occidat sol super iracundiam vestram . Ergo, fratres, ignem malae concupiscentiae timete, si non
Abbreviated transcription (Latin):
nas patientur illi qui dicturi sunt li
quos aliquando habiumus in derise
Spinas compunctionis penitentiȩ:
penalis est. Nonuis illas pati spinalbe
pungere spinis penitentiȩ: ut facias o
dictum est. Conuersus sum in erumns

Expanded text:
spinas patientur illi qui dicturi sunt: Hi sunt spinas patientur illi qui dicturi sunt: Hi sunt quos aliquando habuimus in risum ? Spinas compunctionis poenitentiae,poenalis est. Non vis illas pati spinas? Hic compungere spinis poenitentiae, ut facias quod dictum
Abbreviated transcription (Latin):
solem ¶rius quam ꝓclucat spinas ur̃as ramnꝰ:
tamquam uiuentes. tamquam in ira combibet
eos. Quid est ramnus: Spinarum genus est.
Densissimȩ quetlam spinȩ licuntur. Pruo her¬
ba est. Cum herba est: mollis et pulchra est. Ibi
sunt camen spinȩ postea ꝓcessurȩ. Modo ergo
delectant peccata: et quasi non comp¬
gunt. Herba est ramnus: et modo tan
est pena. Prius quam ꝓclucat spinas a¬
nus. Prius quam miserarum delectatis
et uoluptatum manifesta tormenta
dant: interrogent se qui aliquicl ami
cruciantur desiderio: et cum ꝑuenera
ad id quod illicite desicłant. ad tenclan
si non cruciantur timore. Uileant en
hic penas suas ante quam ueniat ila
surrectio: cum in carne resurgentes n¬
cominutabuntur. Om̃s enim resurgen
sed non om̃s immutabimur. Habebor
quippe corruptionem carnis in quado¬
ant: non in qua moriantur. Alioqun
et illi dolores finirentur. Tunc spinȩ isi
ramni idest om̃s clolores et compunta¬
nes tormentorum ꝓducentur. Qualis

Expanded text:
 Priusquam producat spinas vestras rhamnus, tanquam viventes tanquam in ira combibet eos. Quid est rhamnus? Spinarum genus est, densissimae quaedam spinae esse dicuntur. Primo herba est; et cum herba est, mollis et pulchra est: ibi sunt tamen spinae postea processurae. Modo ergo delectant peccata, et quasi non compungunt. Herba est rhamnus, et modo tamen est spina. Priusquam producat spinas rhamnus: priusquam miserarum delectationum et voluptatum manifesta tormenta procedant. Interrogent se qui aliquid amantant si non cruciantur desiderio: et cum pervenerint ad id quod illicite desiderant, attendant si non cruciantur timore. Videant ergo hic poenas suas, antequam veniat illa resurrectio, cum in carne resurgentes non immutabuntur. Omnes enim resurgemus, sed non omnes immutabimur . Habebunt quippe corruptionem carnis in qua doleant, non in qua moriantur; alioqui et illi dolores finirentur. Tunc spinae illius rhamni, id est, dolores omnes et compunctiones tormentorum producentur. Quales
Abbreviated transcription (Latin):
ea agunt: digni sunt morte. Quȩ: Quȩ su¬
ꝑius enumerauit in penis esse. slam tradi¬
dit illos cleus dixit in concupiscentias cor¬
dis eorum: ut faciant quȩ non conueniunt.
Ut adulter sit: iam pena est. Ut mendax.
ut auarus. ut fraucdulentus. ut homicida:
iam penȩ sunt. Cuius peccati pene: Prioris
apostasiȩ illius suꝑbiȩ: quia initium om̃is¬
peccati suꝑbia apostatare a dõ. et uutium
om̃is peccati suꝑbia: ꝓpterea ipsum pecea¬

Expanded text:
ea agunt digni sunt morte: quae? Quae superius enumeravit in poenis esse: nam tradidit illos Deus, dixit, in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt. Ut adulter sit, jam poena est; ut mendax, ut avarus, ut fraudulentus, ut homicida, jam poenae sunt. Cujus peccati poenae? Prioris apostasiae, illius superbiae: Initium peccati hominis apostatare a Deo; et initium omnis peccati su
Abbreviated transcription (Latin):
quatur. Necesse est inquam falsa loqual
qui aut concipi noluit. aut quem conus
mater excussit. Inde heretici clamant l¬
tra euglium: ut de his potius loquamus
dolemus ȩxcussos. Recitamus eis. Ecce ap
gere tertia die. Agnosco ibi caput nol
Agnosco sponsum nr̃in: agnosee et cas
cun sponsam. Uicde quid sequitur. Predica
tum nomine eius penitentiam et remissi

Expanded text:
loquatur: necesse est, inquam, falsa loquatur, loquatur: necesse est, inquam, falsa loquatur, qui aut concipi noluit, aut quem conceptum mater excussit. Inde haeretici clamant contra Evangelium: ut de his potius loquamur quos dolemus excussos. Recitamus eis: Ecce Chrgere tertia die. Agnosco ibi caput nostrum, agnosco ibi sponsum nostrum: agnosce et tu mecum sponsam, vide quid sequitur: Praedicari in nomine ejus
Abbreviated transcription (Latin):
es. Eo ipso quod accepisti nomen xp̃r sacu¬
mento quodam natus es in uisceribus ma
Non enim ex usceribus tantum nascitur¬
homo: sed et in iusceribus. Prius nascitur
uisceribus: ut possit nasci de uisceribus l¬
terea clictum est et mariȩ: quod enun nat
est in te. de sp̃u sc̃õ est. Nondum de illa ni¬
tum erat: sed iam in illa natum erat. frgi
nascuntur intra uiscera eccłȩ quidam pa¬
uuli: et bonum est ut formati exeant. nes
ortu labantur. Generet te mater: non abe¬
at. Si patiens fueris usquequo formerisno
quo in te certa sit doctrina ueritatis comi¬
re te debent materna uiscera. Si enimi¬
tientia tua concusserit latera matris to
dolore quidem te excutit foras: sed mag
tuo malo quam suo. Alienati sunt ped¬
res auulua: errauerunt a uentre. locii
falsa. Ideo ergo errauerunt auentre. qul
cuti sunt falsar an potius inde locitti sus
tre ȩccłȩ separatus fuerit: necesse est fal

Expanded text:
es: eo ipso quo accepisti nomen Christi, sacres: eo ipso quo accepisti nomen Christi, sacramento quodam natus es in visceribus matris. Non enim ex visceribus tantum homo nascitur, sed et in visceribus. Prius nascitur in visceribus, ut possit nasci de visceribus. Propterea dictum est de Maria: Quod enim natum est in ea, de Spiritu sancto est . Nondum de illa natum erat, sed jam in illa natum erat. Ergo nascuntur intra viscera Ecclesiae quidam parvuli; et bonum est ut formati exeant, ne abortu labantur. Generet te mater, non abortiat. Si patiens fueris, usquequo formeris, usquequo in te certa sit doctrina veritatis, continere te debent materna viscera. Si autem impatientia tua concusseris latera matris, cum dolore quidem te excutit foras, sed magis tuo malo quam suo. 6. Alienati sunt peccatores a vulva, erraverunt a ventre, locuti sunt falsa. Ideo ergo erraverunt a ventre, quia locuti sunt falsa? An potius ideo locuti sunt ventre Ecclesiae separatus fuerit, necesse est falsa
Abbreviated transcription (Latin):
aliud in corde obtegunt. Alienati sunt
peccatores a uulua. Quid est hoc: Quera¬
mus diligentius. fortassis enim aliud dicit: i¬
quia cdeus precognouit omnes peccatores
in uteris matrum. Nam unde cum adhuc
pregnans esset rebecca. et geminos in ute¬
ro portaret: dictum est. iacob dilexi. esau
autem odio habiu: Dictum est enim: ma¬
ior seruiet minori. Occultum ibi iudicium
dei: sed tamen a uulua. idest ab ipsa origine
alienati sunt peccatores. Unde alienati: A
ueritate. Unde alienati: A patria beata: a
uita beata. An forte alienati ab ipsa uul¬
ua: Et qui peccatores alienati sunt a uul¬
ua: Qui enim nascerentur: si non ibi te¬
nerentur: Aut qui hodie uiuerent. et
hȩc sine causa audirent: nisi nascerenture
forte enum a quadam uulua alienatisun
peccatores: in qua dolores patiebatur can
Ii donec xp̃c formetur in uobis. Expecta eigi
formari: noli tibi tribuere iudicium quos
forte non nosti. Carnalis es alhuc. Concep

Expanded text:
aliud in corde obtegunt. Alienati sunt aliud in corde obtegunt. Alienati sunt peccatores a vulva: Quid est hoc? Quaeramus diligentius: fortassis enim illud dicit quia Deus praecognovit homines peccatores etiam in uteris matrum. Nam unde cum adhuc praegnans esset Rebecca, et geminos in utero portaret, dictum est: Jacob dilexi, Esaü autem odio habui ? Dictum est enim: Major serviet minori. Occultum ibi judicium Dei; sed tamen a vulva, id est, ab ipsa origine alienati sunt peccatores. Unde alienati? A veritate. Unde alienati? A patria beata, a vita beata. An forte alienati ab ipsa vulva? Et qui peccatores alienati sunt a vulva? Qui enim nascerentur, si non ibi tenerentur? Aut qui hodie viverent, ut haec sine causa audirent, nisi nascerentur? Forte ergo a quadam vulva alienati sunt peccatores, in qua dolores patiebatur char, donec Christus formetur in vobis . Exspecta ergo; formare. Noli tibi tribuere judicium quod forte non nosti. Carnalis es adhuc, conceptus
Abbreviated transcription (Latin):
dñs male uersantes in templo. Nagello de
resticulis facto exclusit. Sed non uis modo
dirumpi uincula tua: quia non sentis uin¬
cula tuar et iam cdelectant te et uoluptati
sunt: senties in finem cum dicetur. Ligate
illi manus et pedes. et ꝓicite eum in tene¬
bras exteriores: ibi erit fletus et stridor den¬
tium. Exhorrescis times pectus tundis: di¬
cis mala esse peccata: bonam esse iusticiam.
Si uere ergo iusticiam loquimini: recta iu¬
dicate filii hominum. In uita ur̃a: inueni¬
antur uerba ur̃a. In factis ur̃is: cognoscan¬
tur labia ur̃a. Nolite ergo conectere iniqͥ¬
tatem: quia uobis alligatura adhibebitur.
Quicquid conectitis: non audiunt. Non om̃s
tamen. Et qͥ ũ audiunt: precogniti sunt.
Nlienati sunt peccatores a uulua: errauerunt
auentre. locuti sunt falsa. Et cum iniquita¬
tem locuntur. falsa locuntur: quia fallax
est iniquitas. Et cum iusticiam locuntur.
falsa locuntur: quia aliud ore ꝓferunt.

Expanded text:
Dominus male versantes in templo flagello de Dominus male versantes in templo flagello de resticulis facto exclusit . Sed non vis modo disrumpi vincula tua, quia non sentis vincula tua; etiam delectant te, et voluptati sunt: senties in fine, cum dicetur, Ligate illi manus et pedes, et projicite illum in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium . Exhorrescis, times, pectus tundis; dicis mala esse peccata, bonam esse justitiam. Si vere ergo justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. In vita vestra inveniantur verba vestra; in factis vestris cognoscantur labia vestra. Nolite ergo connectere iniquitatem; quia vobis ad alligaturam adhibebitur quidquid connectitis. Non audiunt; non omnes tamen: et qui non audiunt praecogniti sunt.lienati sunt peccatores a vulva, erraverunt a ventre, locuti sunt falsa. Et cum iniquitatem loquuntur, falsa loquuntur; quia fallax est iniquitas: et cum justitiam loquuntur, falsa loquuntur; quia aliud ore proferunt,
Abbreviated transcription (Latin):
respondit aruspex non se posse expiare.
Malefi cus queritur. Et quis omnia possit
enumerare quȩ conectuntur peccata pec¬
catis: Iniquitates manus uestrȩ conectunt.
Quamdiu conectis: ligas peccatum pecca¬
to. Te solue a peccatis. Sed non possum in¬
quit. Ciama ad illum. Infelix ego homo:
quis me liberabit de corpore mortis huius:
Ueniet enim gr̃a dei. ut delectet te iusticia
sicut delectabat iniquitas: et homo qui ex
uinculis resolutus es. exclamabis ad deum.
Dirupisti uincula mea. Quid est dirupisti
uincła mea: nisi remisisti peccata mea:
dudi quia uincła sunt. Respondet scrip¬
tura. Eriniculis peccatorum suorum unus¬
quisq constringitur. Non solum uincula:
sed et crinicłi sunt. Criniculi sunt uel qui
fiunt intorquendo. hoc est quod peccatis
peccata conectebas. Ue his qui trahunt pecca¬
quam ue his quorum manus conectunt
iniquitatem: Et quia unus quisq peccatis
suis constringitur. sicut et peccatis suis cedit̾:

Expanded text:
respondet aruspex non se posse expiare; respondet aruspex non se posse expiare; maleficus quaeritur. Et quis omnia possit numerare quae connectuntur peccata peccatis? Iniquitates manus vestrae connectunt. Quamdiu connectis, ligas peccatum peccato: te solve a peccatis. Sed non possum, inquis. Clama ad illum: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus . Veniet enim gratia Dei, ut delectet te justitia, sicut delectabat iniquitas; et homo qui ex vinculis resolutus es, exclamabis ad Deum: Disrupisti vincula mea . Quid est, disrupisti vincula mea, nisi, remisisti peccata mea? Audi quia vincula sunt: respondet Scriptura, Criniculis peccatorum suorum unusquisque constringitur . Non solum vincula, sed et criniculi sunt. Criniculi sunt, qui fiunt intorquendo: hoc est quod peccatis peccata connectebas. Vae his qui trahunt peccaquam vae his quorum manus connectunt iniquitatem? Et quia unusquisque peccatis suis constringitur, sicut et peccatis suis caeditur,
Abbreviated transcription (Latin):
autem quid facitis: Quare ista uobis dico:
Et enum in corde iniquitates oꝑamini in ter¬
ta Iniquitatem forte in corde solo: Audi
quid sequitur. Et cor suum secuntur ma¬
nus et cordi suo famulantur manus. Co¬¬
giatur et fit. Aut non ideo non sit. non qr
nolumus: sed quia non possumtis. Quic¬
Quidius et non potes: factum deus com¬
pura Et enim in corde iniquitates oꝑa¬
im m terra. Quici cleuncle. Iniquitates
manus ur̃e conectunt. Quid est conectunt:
De peccato peccatum: et ad peccatum pec¬
catum. ꝓpter peccatum. Quid est hoc: furtũ
facit: peccatum est. Uisus est. Occidere querit
a quo uisus est. Conexum est peccatum pec¬
cato. Permiserit deus occulto iudicio occicłe
eum: quem uoluit occidere. Sentit sciri: que¬
rit et alterum occidere: conexuit tercium.
Dum ea molitur forte ne inueniatur. aut
quia fecit ne conuincatur: consulit mathe.¬
mathicum. Additum est quartum. Rẽspon¬
dit forte aliqua clura et mala mathema.¬
thicus. Curritur ad aruspicem ut expietur:

Expanded text:
autem quid facitis? Quare ista vobis dico? Etenim in corde iniquitates operamini in terra. Iniquitates forte in corde solo? Audi quid sequitur: et cor suum sequuntur manus, et cordi suo famulantur manus, cogitatur et fit; aut ideo non fit, non quia nolumus, sed quia non possumus. Quidquid vis, et non potes, factum Deus computat. Etenim in corde iniquitates operamini in terra. Quid deinde? Iniquitates manus vestrae connectunt. Quid est, connectunt? De peccato peccatum, et ad peccatum peccatum, propter peccatum. Quid est hoc? Furtum fecit, peccatum est: visus est, occidere quaerit eum a quo visus est; connexum est peccatum peccato. Permiserit Deus occulto judicio occidere eum quem voluit occidere; sentit sciri, quaerit et alterum occidere; connexuit tertium. Dum ea molitur, forte ne inveniatur, aut quia fecit ne convincatur, consulit mathematicum; additum est quartum. Respondet forte aliqua dura et mala mathematicus; curritur ad aruspicem ut expietur:
Abbreviated transcription (Latin):
rat petro: indicauit .⁊ aꝑuit illis om̃ia
quomodo credidit cornelius: quia prus¬
quam baptiraretur homo gentilis. suꝑue¬
nit suꝑ eum sp̃s sc̃s. Hȩc cum audissent
tacuerunt: et magnificauerunt dm̃ d.¬
centes: utiq et gentibus ds̃ ad uitam pen
tentiam dedit. Ecce audiuit et iocunde¬
ta est syon: et exultauerunt filiȩ iudẽ
non est psnarum acceptor cis. Namꝙ ipse pe¬
cus cum uidisset cornelium centurionem
it cos qui cum illo erant a dimpletos spũ sc̃o:
relamauit et ait. In ueritate comprehendo:
quia non est psonarum acceptor ds̃. Ergo
exustauerunt filiȩ uicdȩ: ꝓpter iuicdicia tua

Expanded text:
rat Petro, indicavit, aperuit illis omnia, rat Petro, indicavit, aperuit illis omnia, quomodo credidit Cornelius, quia priusquam baptizaretur homo gentilis, venit super eum Spiritus sanctus. Haec cum audissent, tacuerunt, et magnificaverunt Deum, dicentes: «Utique et Gentibus Deus poenitentiam ad vitam dedit» . Ecce, «Audivit, et jucundata est Sion; et exsultaverunt filiae Judaeae, non est personarum acceptor Deus. Namque ipse Petrus cum vidisset Cornelium centurionem, et eos qui cum illo erant, adimpletos Spiritu sancto, exclamavit, et ait, «In veritate comprehendo quia non est personarum acceptor Deus.» Ergo, «Exsultaverunt filiae Judaeae, propter judicia tua,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ erat in iudea ꝓprie hic nominata
bum dĩ. Non illud dixit iste psalimis. di¬
nuntiauerunt cȩli iusticiam eius: et uet¬
runt om̃s ppłi głam eius. Et quia geres
crediderunt. a quibus colebantur i dob
secutus ait. Confundantur om̃s qui adi¬
rant sculptilia: et qui gł antur in simls¬
cris suis. Audiuit et iocundata est syon
et exultauerunt filiȩ iucdȩ. Postea quai
de cireumcisis calumpniari uoluerint
petro: et dixerunt illi. Quare intrasti ad
gentiles et incircumeisos⁊ et manducasti
cum eis: Ille autem reddidit eis rationen.
quomodo cum or aret demonstratus esta
ille discus. pendens quatuor lineis. Uisas
ille qui habebat om̃ia animalia: significa¬
bat om̃s gentes. Ideo quatuor lineis pen¬
debat: quia quatuor sunt partes orbisan.¬
de futuri ppłi erant. Et ideo quatuo tm¬
głia precdicant xp̃m: ut gr̾a ipsius ad om̃s
quatuor partes orbis ꝑtinere intelligat᷑.
Quia ergo tale insum demonstratum fue.¬

Expanded text:
quae erat in Judaea, proprie hic nominata quae erat in Judaea, proprie hic nominata rbum Dei.» Ubi illud dixit iste psalmus? «Annuntiaverunt coeli justitiam ejus, et viderunt omnes populi gloriam ejus.» Et quia Gentes crediderunt, a quibus colebantur idola; secutus ait: «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis. Audivit, et jucundata est Sion; et exsultaverunt filiae Judaeae.» Postea quidam de circumcisis calumniari voluerunt Petro, et dixerunt illi: «Quare intrasti ad Gentiles incircumcisos, et manducasti cum eis?» Ille autem reddidit eis rationem, quomodo cum oraret demonstratus est illi discus pendens quatuor lineis. Discus ille qui habebat omnia animalia, significabat omnes Gentes. Ideo autem quatuor lineis pendebat, quia quatuor partes sunt orbis, unde futuri populi erant: et ideo quatuor Evangelia praedicant Christum, ut gratia ipsius ad omnes quatuor partes orbis pertinere intelligatur. Quia ergo tale visum demonstratum fue
Abbreviated transcription (Latin):
lium: et quia de gentibus erat corneliꝰ:
et ipse et qui cum eo erant non erant
circumcisi. Ne dubitarent ergo illi tradere
euglłium non circumcisis: ante quam bap-¬
tizaretur ipse cornelius. et illi qui cum
eo erant. uenit sp̃s sc̃s et impleuit illos:
et ceꝑunt loqui linguis. In nullum autem
ceciderat sp̃s sc̃s: iisi qui fuerat baptira¬
tus. In istos autem: ante baptismum ceci¬
dit. Posset enim petrus dubitare. utrum
incircumcisos baptiraret: uenit sp̃s sc̃s:
inuisibile: et tulit dubitationem de sacra.¬
mento uisibili: baptizati sunt om̃s. Et ha¬
bes ibi scriptum. Audierunt autem apłi
et qui erant in iudea fr̃s: quoniam et gen-¬
tes receꝑunt uerbum. et benedicebant
dm̃. Hoc est quod hic cominemorat. au¬
diuit et iocundata est syon: et exultaue.¬
runt filiȩ iudȩ. Quid audiuit et iocun¬
data est syon: Quia receꝑunt et gentes
uerbum dĩ. Unus paries uenerat: sed an¬
gulus nondum erat. Syon: ipsa eccła

Expanded text:
lium. Et quia de Gentibus erat Cornelius, lium. Et quia de Gentibus erat Cornelius, et ipse et qui cum illo erant, non erant circumcisi: ne dubitarent ergo illi tradere Evangelium non circumcisis; antequam baptizaretur ipse Cornelius et illi qui cum illo erant, venit Spiritus sanctus, et implevit illos, et coeperunt loqui linguis. In nullum autem ceciderat Spiritus sanctus, nisi qui fuerat baptizatus: in istos autem ante Baptismum cecidit. Posset enim Petrus dubitare utrum incircumcisos baptizaret: venit Spiritus sainvisibile, et tulit dubitationem de Sacramento visibili; baptizati sunt omnes. Et habes ibi scriptum: «Audierunt autem Apostoli, et qui erant in Judaea fratres, quoniam et Gentes receperunt verbum Dei, et benedicebant Deum.» Hoc est quod hic commemorat: «Audivit, et jucundata est Sion; et exsultaverunt filiae Judaeae» . Quid «audivit, et jucundata est Sion? Quia receperunt Gentes verbum Dei.» Unus paries venerat, sed angelus nondum erat. Sion ipsa Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
adoratur. Adorate eum om̃s angłi eius. Ad¬
oret angłs ille: qui missus est ad cornelium.
Nam eum adorans cornelius: misit ad petru.
uit syon: Quia acdorant eum om̃s angli eiꝰ.
Quid audiuit syon: Ecce quod audiuit.
Annuntiauerunt cęli iusticiam eius: et ui¬
derunt om̃s ppłi głam eius. Confuncdant᷑
om̃s qui adorant sculptilia: et qui głant᷑
in simulaeris suis. Et enim eccła iam erat
in gentibus: in iudea ereliderat ex ucleis.
et putabant ipsi iudei qui crediderant so¬¬
losi s ꝑtinere ad xp̃m. Missi sunt apłi ad
gentes: predicatum est cornelio: credidit
cornelius: baꝑtizatus est: baptirati sunt
et illi qui cum cornelio erant. Sed ut bap.¬
tirarentur: quid est factum scitis. Non
quidem huc usq ꝑuenit lector: secd tam̃
aliqui recorclantur. Et qui non recorcdan¬
tur: auhant a me breuiter. Alissus est
angłs ad cornelium: angłs cornelium
misit ad petrum. Petrus uenit ad corne.¬

Expanded text:
adoratur. «Adorate eum omnes Angeli ejus.» Adadoratur. «Adorate eum omnes Angeli ejus.» Adoret angelus ille qui missus est ad Cornelium; nam eum adorans, Cornelium misit ad Petrum vit Sion? Quia adorant eum omnes Angeli ejus. Quid audivit Sion? ecce quid audivit: «Annuntiaverunt coeli justitiam ejus, et viderunt omnes populi gloriam ejus: confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis.» Etenim Ecclesia necdum erat in Gentibus; in Judaea crediderant ex Judaeis, et putabant ipsi Judaei qui crediderant solos se pertinere ad Christum: missi sunt Apostoli ad Gentes, praedicatum est Cornelio; credidit Cornelius, baptizatus est, baptizati sunt et illi qui cum Cornelio erant. Sed ut baptizarentur, quid factum est, scitis: non quidem huc usque pervenit Lector, sed tamen aliqui recordantur; et qui non recordantur, audiant a me breviter. Missus est angelus ad Cornelium, angelus Cornelium misit ad Petrum, Petrus venit ad Corne
Abbreviated transcription (Latin):
crescit seges xp̃ianorum: Quando irasceris
seruo tuo nequissimo. hoc nomen illi impo¬
nis sathanas: diabole hoc illi dicis. fortasse
in hoc erras quia homini hoc dieis: et im¬
moderata ira raꝑeris. ad conuicianclam
imaginem dĩ. Camen hoc eligis quod ei di-¬
cas: quod ualde detestaris. Si posset ille
non se uindicaret: Sed non ꝑmittitur:
et tantum facit quantum ꝑmittitur. Nam
et iob temptare uoluit: et non nisi potesta¬
tem quesiuit .i et nichil faceret nisi potesta¬
tem accepisset. Quare non ergo securus eũ
adoras: quo nolente nemo tibi nocet. et
quo ꝑmittente emendaris. non euerteris:
Si enim placuerit dño dõ tuo ꝑmittere.¬
emendans emenclabit me dñs: sed morti
non tradidit me. Ergo confundantur
om̃s qui adorant sculꝑtilia: et qui głan.¬
tur in simulacris suis. Edorate eum
om̃s angłi eius. Disc ant pagani adorare
dm̃. Angłos uolunt adorare: angłos imi¬
tentur⁊ et illum adorent qui ab angłis

Expanded text:
crescit seges Christianorum? Quando irasceris crescit seges Christianorum? Quando irasceris nequissimo servo tuo, hoc nomen illi imponis: Satanas, diabole; hoc illi dicis. Fortasse in hoc erras, quia homini hoc dicis, et immoderata ira raperis ad conviciandam imaginem Dei: et tamen hoc eligis quod ei dicas, quod valde detestaris. Si posset ille, non se vindicaret? Sed non permittitur: et tantum facit, quantum permittitur. Nam et Job tentare voluit, et nonnisi potestatem quaesivit ; et nihil faceret, nisi potestatem accepisset. Quare non ergo securus Deum adoras, quo nolente nemo tibi nocet, et quo permittente emendaris, non everteris? Si enim placuerit Domino Deo tuo permittere«Emendans emendavit me Dominus, sed morti non tradidit me» . Ergo, «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis. Adorate» «eum omnes Angeli ejus.» Discant Pagani adorare Deum. Angelos volunt adorare; Angelos imitentur, et illum adorent qui ab Angelis
Abbreviated transcription (Latin):
angłm doctorem. Docebat quendam disei¬
płm xp̃i: et ostendebat illi multa miracła
in apocalypsi ioħis. Ille autem quodam si¬
bi demonstrato miracło uisionis expauit:
et misit se ad pedes angłi. Et ille angłs qui
non querebat nisi głam dñi sui: surge quid
facis inquit: illum adora. Namꝰ ego conser¬
uus tuus sum et frm tuorum. Quid ergo
fũs mei : Nemo dicat timeo ne iraseatur
michi angli: si non illum colo ꝓ lõ meo.
Tunc tibi irascitur: quando illum colere
uolueris. Bonus est enim: et dm̃ amat. Quo¬
modo demones irascuntur si non coluntur:
sic angłi indignantur si ꝓ dõ colantur.
Sedd ne forte dicat sibi cor infirmum. cor
trepiclum: ergo si irascuntur demonia. quia
non coluntur demoma: cuneo offendere
demonia. Quid tibi facturus est uel prin¬
ceps ipsorum diabolus: Si posset aliquid.
mullus nr̃m remaneret. Nonne cotidie tan¬
ta in illum dicuntur ore &xp̾ianorum. et

Expanded text:
angelum doctorem. Docebat quemdam disciangelum doctorem. Docebat quemdam discipulum Christi, et ostendebat illi multa miracula in Apocalypsi Joannis: ille autem quodam sibi demonstrato miraculo visionis expavit, et misit se ad pedes Angeli; et ille angelus qui non quaerebat nisi gloriam Domini sui, «Surge, quid facis?» inquit, «illum adora; nam et ego conservus tuus sum, et fratrum tuorum» . Quid ergo, fratres mei? Nemo dicat: Timeo ne irascatur mihi angelus, si non illum colo pro deo meo. Tunc tibi irascitur, quando ipsum colere volueris: bonus est enim, et Deum amat. Quomodo daemones irascuntur, si non colantur; sic Angeli indignantur, si pro Deo colantur. Sed ne forte dicat sibi cor infirmum, cor trepidum: Ergo si irascuntur daemonia quia non coluntur, timeo offendere daemonia. Quid tibi facturus est vel princeps ipsorum diabolus? Si posset aliquid, nullus nostrum remaneret. Nonne quotidie tanta in illum dicuntur ore Christianorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
et uolunt potius ut ds̃ unus colatur. ds uꝰ
adoretur. dõ uni sacrificium offeratur non
sibi: sic et om̃s scĩ angłi illius głam quets
quem diligunt. Ad eius cultum. ad ens
adorationem. ad eius contemplationem.
om̃s quos diligunt raꝑe. et inflammare
student. Ipsum illis annuntiant non se: qu
angłi sunt. Et quia milites sunt: non i¬
runt głam querere. nisi imꝑatoris siuid
aitem głam suam quesierint. tyranni lamp.¬
nantur. Talis extitit diabolus et demonia:
Idest angłi eius. Arrogauit sibi bonorem di-¬
unum et om̃ibus demoniis: et impleuit tem¬
pla paganorum. et ꝑsuasit simulacrat psua¬
st illa sacrificia sibi offerri. Nonne melius
erat ut angłos scõs quam ut demones cole.¬
rent: Respondent. Non colimus mala de.¬
monia: angłos quos dicitis ipsos et nos coli¬
mus: iuitutes dĩ magni. et mysteria dĩ
magni. Utinam ipsos colere uelletis: facile
ab ipsis disceretis non ipsos colere. Audite

Expanded text:
et volunt potius ut Deus unus colatur, Deus unus et volunt potius ut Deus unus colatur, Deus unus adoretur, Deo uni sacrificium offeratur, non sibi: sic et omnes sancti Angeli, illius gloriam quaerunt, quem diligunt; ad ejus cultum, ad ejus adorationem, ad ejus contemplationem omnes quos diligunt rapere et inflammare student; ipsum illis annuntiant, non se, quoniam Angeli sunt: et quia milites sunt, non norunt gloriam quaerere nisi Imperatoris sui; si autem suam gloriam quaesierint, ut tyranni damnantur. Talis exstitit diabolus et daemonia, id est angeli ejus: arrogavit sibi honorem divinum et omnibus daemoniis; et implevit templa Paganorum, et persuasit simulacra, et persuasit illa sacrificia offerri sibi. Nonne melius erat ut Angelos sanctos, quam ut daemones colerent? Respondent: Non colimus mala daemonia; Angelos quos dicitis, ipsos et nos colimus, virtutes Dei magni et ministeria Dei magni. Utinam ipsos colere velletis: facile ab ipsis disceretis non illos colere. Audite
Abbreviated transcription (Latin):
inueneris hominem aliquem scm̃ seru
dĩ: si uolueris illum colere et acdorar
dõ: ꝓhibet te. Non uult sibi arrogare
honorem dĩ non uult tibi esse ꝓco : ia
tecum esse sub clõ. fecerunt hoc apli sã.
paulus et barnabas: preclicabant uersis
in hycaonia. Mirabilia eum fecisent hate
ciues eiusdem regionis adduxerunt uiti.¬
mas: et uoluerunt illis sacrificarer dieuts
barnabam iouem: et paulum mercurium.
Illi non sunt delectati. An forte idõ sibi
immolari noluerunt : quia demonibus se
comparari execrati sunt : Non. sed qua
honorem diuinum exhiberi hominibus
horruerunt. Uerba ipsorum indicant: non
suspicamur. Sequitur enim lectio eiusden
et dicit: quomodo moti sunt. Cunc pauluis
et barnabas: consciderunt uestimenta siu.
et dixerunt. Uiri fr̃s quid facitis: Et nis
homines sumus passibiles similes uobis Iiten¬
dite. Quomodo ergo homines boni ꝓhibent
eos qui illos uoluerant colere tanquam dos

Expanded text:
inveneris hominem aliquem sanctum servum inveneris hominem aliquem sanctum servum Dei, si volueris illum colere et adorare pro Deo, prohibet te: non vult sibi arrogare honorem Dei, non vult tibi esse pro Deo, tecum esse sub Deo. Fecerunt hoc apostoli sancti Paulus et Barnabas. Praedicabant verbum Dei in Lycaonia. Mirabilia cum fecissent Lycaoniae, cives ejusdem regionis adduxerunt victimas, et voluerunt illis sacrificare, dicentes Barnabam Jovem, et Paulum Mercurium: illi non sunt delectati. An forte ideo sibi immolari noluerunt, quia daemonibus se comparari exsecrati sunt? Non, sed quia honorem divinum exhiberi hominibus horruerunt. Verba ipsorum indicant, non suspicamur. Sequitur enim lectio libri ejusdem, et dicit quomodo moti sunt: «Tunc Paulus et Barnabas consciderunt vestimenta sua, et dixerunt, Viri» «fratres, quid facitis? Et nos homines sumus passibiles, similes vobis» . Intendite. Quomodo ergo homines boni prohibent eos qui illos voluerant colere tanquam deos,
Abbreviated transcription (Latin):
moriatur: non se minus moriturum di-¬
cens:i sel solatium habet malum alterius.
Talis est diabolus. Selucere uult illos:
qui cum illo puniantur. Et quia non po-¬
test fallere iudicem dm̃s non enim nomi.¬
nat apud illum innocentem. uera crimi¬
na uolens habere quȩ obiciat: peccata ꝑ.¬
sequatur. Cum enim dixisset confundant᷑
qui adorant sculptilia. et qui głantur in
simulacris suis: ne existerent quasi redden.¬
tes rationem de simulacris et dicerent: ñ
lapides sed numina colimus. Quȩ nu-¬
mina colis: Dic michi. Demonia colis: an
sp̃s bonos. quales sunt angłi : Sunt enim
angłi seĩ: et sunt sp̃s maligni. Ego dico
quia in templis tuis non coluntur nisi sp̃s
maligni: qui sibi exigunt suꝑbe sacrificiũ:
et uolunt se coli tanquam cleos. Maligni
sunt: suꝑbi suit. Tales sunt etiam homns
non boni qui suam głam querint. nui¬
głam contempnunt. Homies autem et
attendite: qui sunt similes angus. Qu

Expanded text:
moriatur, non se minus moriturum dimoriatur, non se minus moriturum dicens, sed solatium habet malum alterius. Talis est diabolus; seducere vult illos qui cum illo puniantur: et quia non potest fallere judicem Deum non enim nominat apud illum innocentem, vera crimina volens habere quae objiciat, peccata persequatur. Cum enim dixisset, «Confundantur omnes qui adorant sculptilia», «qui gloriantur in simulacris suis:» ne existerent quasi reddentes rationem de simulacris, et dicerent, Non lapides, sed numina colimus; Quae numina colis? dic mihi, daemonia colis, an spiritus bonos, quales sunt Angeli? Sunt enim Angeli sancti, et sunt spiritus maligni. Ego dico quia in templis tuis non coluntur nisi spiritus maligni: qui sibi exigunt superbe sacrificium, et volunt se coli tanquam Deos, maligni sunt, superbi sunt. Tales sunt etiam homines non boni, qui suam gloriam quaerunt, am contemnunt. Homines autem sanctos attendite, qui sunt similes Angelis. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit. nolo uos socios fieri demoniorum. Non
ergo hinc se excusent: quia quasi idolis in-¬
sensatis dediti non sint. Demoniis magis
dediti sunt: quod est ꝑiculosius. Nam si
tantum idola colerent: sicut eos non adiu.¬
uarent. ita illis nichil nocerent. Si autẽ
adores et seruias demonibus: erunt dĩ
tui. Et qui erunt cdm̃ cui: In uidi tui.
Libertati tuȩ necesse est inuideant. Semꝑ
te uelint possidere: semꝑ talem facere.
qualem possunt secum trahere. Est eium
insita maliuolentia quȩdam et ꝑnicies
nocendi: istis malis spiritibus. Gaulent
de malo hominum. et de fallacia nr̃a si
nos fefellerint pascuntur. Et quid querunt:
Non quibus in ęternum dominentur: sed
cum quibus in ȩternum dampuentur: quo¬
modo solet maliuolus latro dominari in¬
nocentem. Nunquid si si fuerit uiuus incen¬
sus. minus ardet si duo ardeant⁊ minus mo.¬
ritur si duo moriantur: Pena illi non mi¬
nuitur: sed maliuolentia pascitur. Mecum

Expanded text:
dixit, «Nolo vos fieri socios daemoniorum.» Non dixit, «Nolo vos fieri socios daemoniorum.» Non ergo hinc se excusent, quia quasi idolis insensatis dediti non sunt; daemoniis magis dediti sunt, quod est periculosius. Nam si tantum idola colerent, sicut eos non adjuvarent, ita illis nihil nocerent; si autem adores et servias daemonibus, erunt domini tui. Et qui erunt domini tui? Invidi tui: libertati tuae necesse est invideant, semper te velint possidere, semper talem facere, qualem possint secum trahere. Est enim insita malevolentia quaedam et pernicies nocendi istis malis spiritibus: gaudent de malo hominum; et de fallacia nostra, si nos fefellerint, pascuntur. Et quid quaerunt? Non quibus in aeternum dominentur, sed cum quibus in aeternum damnentur; quomodo solet malevolus latro nominare innocentem. Numquid si fuerit vivus incensus, minus ardet, si duo ardeant? minus moritur, si duo moriantur? Poena illi non minuitur, sed malevolentia pascitur. Mecum
Abbreviated transcription (Latin):
qui głantur in simulacris suis. Sed exis.¬
tit nescio quis disputator. qui doccus
sibi uidebatur: et ait. Non ego illum la-¬
pidem colo: nec illud simulaerum quod
est sine sensu. Non enum ꝓpħa uester potu.¬
it nosse quia ocłos habent et non uident:
et ego nescio quia illud simiilacrum nec
animam habet: nec uidet ocłis: nec audit.
Non ergo illud colo. sed adoro quod uideo:
et seruio ei quem non uideo. Quis est iste:
Numen quodclam inquit inuisibile: quod
presidet illi simulacro. Hoc modo retdden¬
do rationem de simulacris suis. deserci
sibi uidentur. quia non colunt idola: et
colunt demonia. Et enim fr̃s sicut dicit
apłs. quȩ immolant gentes demoniis im-¬
molant: et non dõ. Nolo uos inquit socios
fieri demoniorum. Nam scimus quia ni.¬
chil est idolum. Ipse hoc dixit apłs. Scimꝰ
quia nichil est idolum: sed quȩ inimolant
gentes demoniis immolantii et non dõ.

Expanded text:
qui gloriantur in simulacris suis.» Sed exisqui gloriantur in simulacris suis.» Sed existit nescio quis disputator qui doctus sibi videbatur et ait: Non ego illum lapidem colo, nec illud simulacrum quod est sine sensu; non enim Propheta vester potuit nosse quia oculos habent et non vident , et ego nescio quia illud simulacrum nec animam habet, nec videt oculis, nec audit auribus: non ego illud colo; sed adoro quod video, et servio ei quem non video. Quis est iste? Numen quoddam, inquit, invisibile quod praesidet illi simulacro. Hoc modo reddendo rationem de simulacris suis, diserti sibi videntur, quia non colunt idola, et colunt daemonia. Etenim, fratres, sicut dicit Apostolus, «Quae immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo. Nolo vos,» inquit, «socios fieri daemoniorum» : nam «scimus quia nihil est idolum» . Ipse hoc dixit Apostolus, «Scimus quia nihil est idolum, sed quae immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo:»
Abbreviated transcription (Latin):
usticiam eius: et uiderunt om̃s ppłi głam¬
eius  Onfundantur om̃s qui adorant
sculptilia. Nonne factum est: Nonne con¬
susi sunt: None cotidie confunduntur:
Sculptilia enim sunt manu facta idola.
Quare iam confunduntur om̃s qui adorãt
sculptilia: Quia iuderunt om̃s ppłi głam
euis. Iam om̃s ppli głam xxp̃i confitentur:
erubescant qui adorant sculptiliat lapidesa
quia lapides illi mortui erant. Nos uiuũ
lapidem inuenimus: umnmo lapides illi
nimnquam uixerunt: ut nec mortui dican.¬
tur. Lapis autem noster uiuus est. et sem¬
ꝑ uxit apud patrem⁊ et ꝓ nobis mortu¬
us reuixit. et modo uiuit: et mors ei ul¬
tra non dñabitur. Hanc głam ipsius cog.¬
nouerunt ppłi: dimittunt templa: cur¬
runt acl ȩccłas: confundantur om̃s qui
adorant sculptilia. Adhuc querunt ad.¬
orare sculptilia: noluerunt deserere
idola÷ deserti sunt ab idolis. Confun¬
lantur om̃s qui adorant sculptilia: et¬

Expanded text:
justitiam ejus, et viderunt omnes populi gjustitiam ejus, et viderunt omnes populi g Confundantur omnes qui adorant sculptilia.» Nonne factum est? Nonne confusi sunt? Nonne quotidie confunduntur? Sculptilia enim sunt manu facta idola. Quare jam confunduntur omnes qui adorant sculptilia? Quia viderunt omnes populi gloriam ejus. Jam omnes populi gloriam Christi confitentur: erubescant qui adorant lapides. Quia lapides illi mortui erant, nos vivum lapidem invenimus: imo lapides illi nunquam vixerunt, ut nec mortui dicantur; lapis autem noster vivus est, et semper vixit apud Patrem, et pro nobis mortuus revixit, et modo vivit, et mors ei ultra non dominabitur . Hanc gloriam ipsius cognoverunt populi; dimittunt templa, currunt ad ecclesias. «Confundantur omnes qui adorant sculptilia.» Adhuc quaerunt adorare sculptilia? Noluerunt deserere idola; deserti sunt ab idolis. «Confundantur omnes qui adorant sculptilia,
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo tota eccła predicat xp̃m. et annundi¬
ant cęli iusticiam eius: quia om̃s fideles qu¬
bus curȩ est lucrari dõ eos qui non eredidł¬
runt. et faciunt hoc ex caritate⁊ cęli sunsti
Intonat de illis ds iudicii sui terroreniꝰ
et tremuit qui infidelis erat .i et paueseit et
erecit. Ostendite hominibus quid pocuit
ep̃c ꝑ totum orbem terrarum loquendo eis:
et adducendo adamanclum xp̃m eos. Quan¬
a enim hodie adduxerunt amicos suos ad
pantominium aut ael choraulam: Quare
nsi amando illum: Et uos amate xp̃m.
sinta enim expectacła prebuit: in quo ne.¬
mo potest dicere aliquici se reprebensionis
nuenire. illum qui uicit scłm. Nam et
aliquando quem amat quisꝙ in theatro
iuncitur in illo: nemo iuncitur in xp̃o.
Non est de quo erubescere. Arripiten addu.¬
cite: attrahite quos potestis: securi estote.
atd eum adducitis qui non displicet uiden¬
tibus et rogate illum ut illuminet eos:
et bene spectent. Annuntiauerunt cȩli

Expanded text:
Ergo tota Ecclesia praedicat Christum, et annuntiant coeli justitiam ipsius; quia omnes fideles quibus cura est lucrari Deo eos qui nondum crediderunt, et faciunt hoc ex charitate, coeli sunt. Intonat de illis Deus judicii sui terrorem; et tremit qui infidelis erat, et pavescit, et credit. Ostendite hominibus quid potuit Christus per totum orbem terrarum, loquendo eis, et adducendo eos ad amandum Christum. Quanti enim hodie adduxerunt amicos suos, aut ad pantomimum, aut ad choraulam? Quare, nisi amando illum? Et vos amate Christum. Tanta enim spectacula praebuit, in quo nemo potest dicere aliquid se reprehensionis invenire, ille qui vicit saeculum. Nam et aliquando quem amat quisque in theatro, vincitur in illo. Nemo vero vincitur in Christo: non est de quo erubescere. Arripite, adducite, attrahite quos potestis: securi estote, ad eum adducitis, qui non displicet vindetibus; et rogate illum ut illuminet eos, et bene spectent. «Annuntiaverunt coeli
Abbreviated transcription (Latin):
retur: ait tibi. Aitter non impetrabis. Amen enim di¬
co uobis: quia si dimiseritis hominibis peccata eorum:
dimittentur et ur̃a uobis. Si autem non dimiseritis
peccata hominibus: neq pater ur̃ dimitet uobis. Qͥs
hoc dicit: Qui scit quid ibi agatur: qui scit quod tu
astans petis. Uide quid uoluit esse ipse aduocatus cu¬
us: ipse urisꝑitus tuusꝰ ipse asseso̾r patris. Ipse uidex
tuus dixit: aliter non accipies. Quid facturus es:
Non accepturus: si non dicturus. Non accepturus:
si falsum dieturus. Ergo aut facturus et clicturus. aut
quod petis non ꝓmereris: quia qui hoc non facint
in usuris illis malis sunt. Sint ibi illi qui adhuc iei
aut adorant aut querunt: noli tu plebs xp̃i na
plebs dei: noli tu plebs illius capitis. Acttende n¬
cłm pacis tuȩ: adtende ꝓmissum uite tuȩ. Que¬

Expanded text:
retur, ait tibi, Aliter non impetrabis. Amen enim diretur, ait tibi, Aliter non impetrabis. Amen enim dico vobis, quia si dimiseritis peccata hominibus, dimittentur vobis; si autem non dimiseritis peccata hominibus, neque Pater vester dimittet vobis . Quis hoc dicit? Qui scit quid ibi agatur, quod tu adstans petis. Vide quod voluit esse ipse advocatus tuus: ipse jurisperitus tuus, ipse assessor Patris, ipse judex tuus dixit, Aliter non accipies. Quid facturus es? Non accepturus, si non dicturus; non accepturus, si falsum dicturus. Ergo aut facturus et dicturus, aut quod petis non promeriturus; quia qui hoc non faciunt, in usuris illis sunt malis. Sint ibi illi qui adhuc idola aut adorant, aut quaerunt; noli tu, plebs Dei, noli, plebs Christi, noli, corpus illius capitis. Attende vinculum pacis tuae, attende promissum
Abbreviated transcription (Latin):
tibi debetur: et turbatur ocłs in illo uersu orationis
dimitte nobis debita nr̃a. Quid enim ibi facturus
es. quando oraturus es. et ad ipsum uersum uenturꝰ:
Uerbum contumeliosum audisti: uis exigere clamp¬
nationis supplicium. Uel tantum exige: quantum de¬
disti feneratori. Imuriarum pugno ꝑcussus es: interfe¬
ctionem queris. Usura mala: qua iturus es in oratio¬
ne: Si reliqueris orationem: qua circumiturus ad
dñm: Ecce dices. Pater noster qui esin celis scĩficetur
nomen tuum: adueniat regnum tuum: fiat uolun¬
tas tua sicut in celo et in terra. Dices. Panem nr̃m co¬
tidianum da nobis hodie. Uenies ad dimite nobis
debita nr̃a: sicut et nos dimittimus debitoribus nr̃is.
Uel in ciuitate illa mala abundent usurȩ istȩ: non
intrent parietes istos ubi pectus tunditur. Quid faci¬
es quia ibi tu et ille uersus in medio estis: Preces tibi
compossuit celestis iurisꝑitus: qui nouerat quid ibi age¬

Expanded text:
tibi debetur; et turbatur oculus in illo versu orationis, tibi debetur; et turbatur oculus in illo versu orationis, Dimitte nobis debita nostra. Quid enim ibi facturus es, quando oraturus es et ad ipsum versum venturus? Verbum contumeliosum audisti: vis exigere damnationis supplicium. Vel tantum exige quantum dedisti, fenerator injuriarum. Pugno percussus es, interfectionem quaeris. Usura mala. Qua iturus es in orationem? Si reliqueris orationem, qua circumiturus es ad Dominum? Ecce dices: Pater noster, qui es in coelis: sanctificetur nomen tuum. Veniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. Dices: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Venies ad, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Vel in civitate illa mala abundent usurae istae, non intrent parietes istos ubi pectus tunditur. Quid facies, quia ibi tu et ille versus in medio estis? Preces tibi composuit coelestis jurisperitus: qui noverat quid ibi age
Abbreviated transcription (Latin):
bor ibi: quia iniquitas ibi. Quia iniusticia ibi: ideo
labor ibi. Secl audiant extendentem manus. Uenite
ad me omnes qui laboratis. Uos clamatis: uos contra¬
clicitis: uos conuitiamini. Ille econtra. Uenite ad me
omnes qui laboratis in suꝑbia ut̃a: et requiescetis in
humilitate mea. Discite ame inquit quoniam mitis
sum et humilis corde: et inuenietis requiem animab
ur̃is. Unde enim illi labora nt nisi quia non sunt¬
mites et humiles corde: Deus humilis factus est: erubescat
et dolus. Usura et dolus non absconduntur saltem qr
mala sunt: sed publice fiunt. Et enim qui in clomo
aliquid mali facit: uel de malo suo erubescit. In plate¬
is eius: usura et dolus. fẽnus et ꝓfessionem habet. fenus
et ars: uocatur corpus. Dicitur corpus quasi necessari¬
um ciuitati: et de ꝓfessione sua uectigal impendit.
Usꝙ aleo implatea ẽ: quod saltem abscondendum
erat. Est et alia usura peior: quando non dimittis quod

Expanded text:
bor ibi, quia iniquitas ibi: quia injustitia ibi, ideo et bor ibi, quia iniquitas ibi: quia injustitia ibi, ideo et labor ibi. Sed audiant extendentem manus: Venite ad me omnes qui laboratis. Vos clamatis, vos contradicitis, vos conviciamini: ille e contra, Venite ad me omnes qui laboratis in superbia vestra, et requiescetis in humilitate mea. Discite a me, inquit, quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Unde enim illi laborant, nisi quia non suntmites et humiles corde? Deus humilis factus est, erubescat et dolus. Usura et dolus non absconduntur saltem quia mala sunt, sed publice saeviunt. Etenim qui in domo aliquid mali facit, vel de malo suo erubescit: In plateis ejus usura et dolus. Fenus et professionem habet, fenus et ars vocatur: corpus dicitur, corpus quasi necessarium civitati, et de professione sua vectigal impendit: usque adeo in platea est quod saltem abscondendum erat. Est et alia usura pejor, quando non dimittis quod