comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti cum prudentiũ facta conspici¬
unt: hȩc eis. eẽ. rep̃hensibilia ui¬
dent᷑: suęq imperitiȩ atq infir¬
mitatis obliti. tantõ intentiꝰ de
alienis uidicant᷑: quanto sua ꝓfun¬
dius ignorant. At contra iusti.
& cũ prauoꝵ facta redarguunt
semꝑ suȩ infirmitatis conscii. eos.
& si exteriꝰ sȩuiendo. tam̃ interiꝰ
compatiendo rep̾hendunt: quia
illiꝰ solius .ẽ. peccata hominũ sire
compassione discutere: qui ex na¬
turȩ suȩ om̃ipotentia. ignorat
peccare. Quia gͥ amici beati iob
ita eius facta rep̃henderant. ac si¬
inse. ipsi rep̃hensibile nicħ ha¬
berent: recte nc̃ dr̃. Nunquid
faciem eius accipitis: & ꝓ dõ iu¬
dicare nitimini᷑ faciem quippe
eius acciꝑe. ẽ auctoritatẽ illiꝰ in
iudicio sumere. Et quasi pro dõ
iudicare nitit᷑: qui cũ infirma q̃q
in altero reprehendit: apud se
introrsus ꝑ compassionẽ ñ infir
mat᷑. Sequitur. Aut placebit
ei quem celare nil potest: aut
decipietur ut homo. ur̃is frau¬

Expanded text:
prudentium facta conspiciunt, haec eis omnia esse reprehensibilia videntur, suaeque imperitiae atque infirmitatis obliti, tanto intentius de alienis judicant, quanto profundius sua ignorant. At contra justi, et cum pravorum facta redarguunt, semper suae infirmitatis conscii, eos, etsi exterius saeviendo tamen interius compatiendo, reprehendunt; quia illius solius est peccata hominum sine compassione discutere, qui ex naturae suae omnipotentia ignorat peccare. Quia igitur amici beati Job ita ejus facta repin se ipsi reprehensibile nihil haberent, recte nunc dicitur: Nunquid faciem ejus accipitis, et pro Deo judicare nitimini? Faciem quippe ejus accipere est auctoritatem illius in judicio sumere; et quasi pro Deo judicare nititur, qui, cum infirma quaeque in altero reprehendit, apud se introrsus per compaunt. Item: Aut placebit ei, quem celare nihil potest? Aut decipietur ut homo, vestris frau
Abbreviated transcription (Latin):
tent: qui ad uerba dei p̾sens scłm
ꝑfecte derelinquunt. Loqui gͦ ad
oratione̾: disputare ad iudiciũ ꝑ¬
tin&. Uir gͥ sanctus. mͦ ad om̃ipo¬
tentẽ loquitur. ut cũ om̃ĩpotente
postinodum disput&: quia illecũ
deo postmodũ uidex uenit: qͥ hic
ei mͦ in p̃ce familiaris extiterit
Sed scã ȩccła cuiꝰ sȩpe iam beatum
iob speciẽ tenere diximꝰ. non solũ
tc̃ de iniquis iudicat. cũ ultimi
iudicii dies aduenerit: sed nunc
etiã de cunctis praue agentibus.
uel stulte sentientibꝰ iudicare non
cessat. Unde & subdit: priꝰ. ⁊ios¬

Expanded text:
tent qui ad verba Dei praesens saeculum tent qui ad verba Dei praesens saeculum perfecte derelinquunt. Loqui ergo ad orationem, disputare ad judicium pertinet. Vir igitur sanctus, modo ad Omnipotentem loquitur, ut cum Omnipotente postmodum disputet, quia ille cum Deo postmodum judex venit, qui hic ei modo in prece jam beatum Job speciem tenere praediximus , non solum tunc de iniquis judicat, cum ultimi judicii dies advenerit, sed nunc etiam de cunctis prave agentibus, vel stulte sentientibus judicare non cessat. Unde et subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
tam sc̃e uiuendo transcenderat. Nã
& scdm eoꝵ scientiã. se nosse confir-¬
mat: qui sciendo cȩlestia. eoꝵ terre¬
nas cogitationes. ꝑ propħiȩ quoq¬
spm̃ transiebat. Sequit᷑. Secdtam̃
te loqͥm᷑: dũ eius miscđiam dep̃-¬
cam᷑. Cum eo uͦ disputamꝰ: dum
nos illius iusticiȩ coniungentes:
facta nr̃a subtili indagatione dis¬
citimꝰ. Nel certe cũ deo disputare
est. eum qui hic eius p̾ceptis pa¬
ruit. cũ illo postmodũ ad iudican¬
dos populos iudicẽ uenire: sicut
cuncta relinquentibꝰ p̾dicatoribus
dr̃. Uos qui sequuti estis me. in re¬
generatione cũ sederit filiꝰ hominiᷤᷤ
in sede maiestatis suȩ. sedebitis &
uos suꝑ duodeci thronos: iudican-¬
tes duodec̃i tribus isrł. Unde & ꝑ
isaiam dñs dicit. Eripite iniuriã
accipientẽ: iudicate pupillo: &
iustificate uiduam: & uenite dis¬
putemus. Rectũ quippe. ẽ. ut cũ
deo de populis in iudicio dispu¬

Expanded text:
tam sancte vivendo longe transcenderat. Nam tam sancte vivendo longe transcenderat. Nam et secundum eorum scientiam se nosse confirmat, qui sciendo coelestia eorum terrenas cogitationes per prophetiae spiritum transibat. Sequitur: VERS. te loquimur dum ejus misericordiam deprecamur; cum eo vero disputamus dum, nos illius justitiae conjungentes, facta nostra subtili indagatione discutimus. Vel certe 379 cum Deo disputare est eum qui hic ejus praeceptis paruit cum illo postmodum ad judicandos populos judicem venire, sicut cuncta relinquentibus praedicatoribus dicitur: Vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit Filius hominiis suae, sedebitis et vos super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel . Unde et per Isaiam Dominus dicit: Eripite injuriam accipientem, judicate pupillo, et justificate viduam, et venite, disputemus . Rectum quippe est ut cum Deo de pupillis in judicio dispu
Abbreviated transcription (Latin):
illo em̃ ea quȩ sequutura erant . ui¬
delut assistentia: cui nec fut ura ue¬
niunt. nec p̃terita discedunt: sed
cuncta simul ante eius oculos as-¬
sistunt. Et quia hȩc ipsa quȩ uen¬
tura erant. alia. ẽẽ. uidit in oꝑibꝰ
alia in dictis: recte subiungit. Et
ris mea. Sed utilitatẽ dicta non ha-¬
bent: si intellectu carent. Unde
Cum enĩ aliquid ostendit᷑ uel audi¬
tur. si intellectus non tribuitur:
ꝓphetia minime. ẽ. Uidit nãq pha-¬
rao per somniũ quȩ erant ȩgipto
uentura: sed quia neqͥuit intelli¬
it. Aspex̃ balthasar rex articulũ
manus scribentis in pariete. sed ꝓ¬
pħa non fuit: quia intellectũ rei
quã uiderat non accepit. Ut gͥ be
tur: non solũ uidisse se & audisse:
sed etiã intellexisse se omĩa asserit.
De quo intellectu quia ñ extolli¬
tur: subiuncta eius uerba testan.¬
& ego noui: nec inferior ur̃i sum
Quibus uidelic& dictis innotuit.
quante humilitatis fuit: qui se eis
inferiorem negat: quoꝵ longe ui-¬

Expanded text:
illo enim quae secutura erant videbat assistentia, cui nec futura veniunt, nec praeterita discedunt, sed cuncta simul ante ejus oculos assistunt. Et quia ea ipsa quae ventura erant, alia esse vidit in operibus, alia in dictis, recte subjungitur,--ris mea. Sed utilitatem dicta non habent, si intellectu carent. Unde Cum enim aliquid ostenditur, vel auditur, si intellectus non tribuitur, prophetia minime est. Vidit namque Pharao per somnium quae erant Aegypto ventura ; sed quia nequivit intelliit. Aspexit Balthasar rex articulos manus scribentis in pariete ; sed propheta non fuit, quia intellectum rei quam viderat non accepit. Ut igiturtur, non solum vidisse se et audisse sed etiam intellexisse omnia asserit. De quo intellectu quia non extollitur, subjuncta ejus verba testanet ego novi, nec inferior vestri sum. - Quibus videlicet dictis innotuit quantae humilitatis fuit, qui se eis inferiorem negat, quorum vi
Abbreviated transcription (Latin):
calce calcarent: ꝓtinꝰ addidit. Ni.¬
mis confortatus. ẽ. principatus
eoꝵ. Ac ne paucos. eẽ. crederemꝰ
quos ꝓficere usq ad sũmũ tantȩ
ꝑfectionis agnoscimus: ilico ad.¬
iunxit. Dinumerabo eos: & suꝑ
harenã multiplicabunt᷑. Quot
itaq nc̃ ꝓ amore ueritatis sese
libent᷑ ħumiliant: tot tc̾ inu¬
dicio lampades choruscant. Dicat᷑
gͥ recte. lampas contempta apud
cogitationes diuitũ. parata ad
tempꝰ stat itũ: qͥa uniꝰcuiꝰq uisti
anima uelut abiecta contẽpnit᷑.¬

Expanded text:
calce calcarent protinus addidit: Nicalce calcarent protinus addidit: Nimis confortatus est principatus eorum. Ac ne paucos esse crederemus, quos proficere usque ad summam tantae perfectionis agnoscimus, illico adjunxit: 364 Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur. Quot itaque nunc pro amore veritatis sese libenter humiliant, tot tunc in judicio lampades coruscant. Dicatur igitur recte: Lampas contempta apud cogitationes divitum, parata ad tempus statutum, quia uniuscujusque justi anima velut ab
Abbreviated transcription (Latin):
tes duodecĩ tribus isrł. Neq enĩ
plusquã duodeci iudices. illa int̃¬
ni consessus curia ñ habebit :
Sed nimirũ duodenario nume¬
ro quantitas uniuersitatis ex¬
pͥmit᷑ : quia quisquis stimulo di¬
uini amoris excitatus hic posses.¬
sa reliquerit: illiç ꝓculdubio
culmen iudiciariȩ potestatis ob¬
tinebit: ut simul tunc iudex eũ
iudice ueniat: qui nc̃ considera¬
tione iudicii. sese spontanea pau¬
ꝑtate castigat. Hinc. ẽ. enĩ qd̃
de scę eccłȩ sponso ꝑ salomonẽ
dr̃. Nobilis in portis uir eiꝰ: qͣndo
sederit cũ senatoribus t̾rȩ. Hinc
ysaias ait. Dñs ad iudiciũ ueni&
cũ senioribus populi sui. Hinc e¬
osdem senatores ueritas non iam
famulos. sed amicos denunciat di¬
cens. Iam non dicã uos seruos: sed
amicos meos. Quos nimirũ psal¬
mista intuensait. Michi autẽ ni¬
mis honorificati sunt amici tui
deus. Quoꝵ dũ celsitudin̾e cor¬
dis aspicer&: mundi głam qua

Expanded text:
tes duodecim tribus Israel . Neque enim tes duodecim tribus Israel . Neque enim plus quam duodecim judices illa interni consessus curia non habebit; sed nimirum duodenario numero quantitas universitatis exprimitur, quia quisquis, stimulo divini amoris excitatus, hic possessa reliquerit, illic procul dubio culmen judiciariae potestatis obtinebit, ut simul tunc judex cum judice veniat, qui nunc consideratione judicii sese spontanea paupertate castigat. Hinc est enim quod de sanctae Ecclesiae sponso per Salomonem dicitur: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . Hinc Isaias ait: Dominus ad judicium veniet cum senioribus populi sui . Hinc eosdem seniores Veritas non jam famulos, sed amicos denuntiat, dicens: Non jam dicam vos servos, sed amicos meos . Quos nimirum Psalmista intuens, ait: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus . Quorum dum celsitudinem cordis aspiceret, mundi gloriam qua
Abbreviated transcription (Latin):
Sed usq quo lampas ista contem¬
pnit᷑: usq quo despicabilis habe.¬
tur: Nunquidña fulgorẽ suũ
nullatenꝰ exerit & nunquã qͣnta
claritate candeat ostendit: Osten¬
dit plane. Nam cũ lampas con¬
tempta apud cogitationes diui-¬
tũ diceret᷑: ꝓtinus addit᷑. Pa
rata ad tempus statiitũ. Statu¬
tũ quippe contemptȩ lãpadis
tempus. ẽ: extremi iudicii p̃desti-¬
natus dies. quo iustus qͥsq qui
nc̃ despicit᷑: quanta potestate ful¬
geat demonstrat᷑. Tunc enĩ cũ dõ
iudices ueniunt. qui nẽ ꝓdõ in
iuste iudicant᷑. tc̃ eoꝵ lux tanto
latiꝰ emicat:. quanto eos nc̃ mariꝰ
ꝑsequentium duriꝰ angustat. Tc̃
reꝓboꝵ oculis patescit: qđ cȩle¬
sti potestate subnixi sunt. qui
terrena omĩa sponte reliquert᷑.
Unde electis suis ueritas dicit
Uos qui sequuti estis me. in rege¬
neratione cũ sederit filiꝰ hominis
in sede maiestatis suȩ: sedebitis
& uos suꝑ duodecĩ sedes. iudican¬

Expanded text:
Sed usquequo lampas ista contemSed usquequo lampas ista contemnitur? Usquequo despicabilis habetur? Nunquidnam fulgorem suum nullatenus exerit, et nunquam quanta claritate candeat ostendit? Ostendit plane. Nam cum lampas contempta apud cogitationes divitum diceretur, protinus additur: CArata ad tempus statutum. - Statutum quippe contemptae lampadis tempus est extremi judicii praedestinatus dies, quo justus quisque qui nunc despicitur, quanta potestate fulgeat, demonstratur. Tunc enim cum Deo judices veniunt, qui nunc pro Deo injuste judicantur. Tunc eorum lux tanto latius emicat, quanto eos nunc manus persequentium durius angustat. Tunc reproborum oculis patescet quod coelesti potestate subnixi sunt qui terrena omnia sponte reliquerunt. Unde electis suis Veritas dicit: Vos qui secuti estis me, in regeneratione, cum sederit  sedebitis et vos super duodecim sedes, judican
Abbreviated transcription (Latin):
ptibilis. Quẽ enĩ talia dicere posse
cognouerant: secũ cõmunit᷑ ui¬
uere ñ posse iudicabant. Cũq
eum & humilem uiuendo cerne¬
rent: & altũ sermone pensarent:
sua eos elatio cõpulit. ut quẽ ꝑ
scripta ti muerant: ꝑ p̾sentiae
uerba despicerent. Quid gͥ pau-¬
lus nisi contempta lampas apud
cogitationes diuitũ fuit: qͥ unde
magisteriũ humilitatis exhibuit:
inde a riidibus discipulis suꝑbiȩ
contumelias recepit: Horrendo
& enĩ modo. langor suꝑbientiũ.
unde detumescere debuit excre-¬
uit: dũ mens elata carnaliũ. hoc
quasi dedignabile reppulit: qđ
magister imitabile ostendit:
An contempta lãpas ñ erat: qui
tot uirtitibꝰ emicans. tanta a
ꝑsequutoribus aduersa tolera¬
bat: Legatione in cathena fun¬
gitur: eiusq uincula in om̃i p̃¬
torio manifestant᷑. Mirgis cedit᷑.
multisq ex genere & gentibꝰ peri¬
culis urgetur. kapidibꝰ listris
tunditur pedibus extra urbẽ
trahit᷑: quia extinctus existimat᷑

Expanded text:
talia dicere posse cognoverant, secum communiter vivere non posse judicabant. Cumque eum et humilem vivendo cernerent, et altum sermone pensarent, sua eos elatio compulit ut quem per scripta timuerant per praesentiae verba despicerent. Quid igitur Paulus, nisi contempta lampas apud cogitationes divitum fuit, qui unde magisterium humilitatis exhibuit, inde a rudibus discipulis superbiae contumelias recepit? Horrendo etenim modo languor superbientium unde detumescere debuit excrevit, dum mens elata carnalium hoc quasi dedignabile repulit, quod magister imitabile ostendit. An contempta lampas non erat, qui, tot virtutibus emicans, tanta a rsecutoribus adversa tolerabat ? Legatione in catena fungitur, ejusque vincula in omni praetorio manifestantur, virgis caeditur, multisque ex genere, ex gentibus, periculis urgetur , lapidibus Lystris tunditur, pedibus extra urbem trahitur, quia exstinctus aestimatur .
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic& uerbis aꝑte ostenditur:
qđ amici eius quasi ex hereticorũ
specie sc̃i uiri iudiciis aduersant᷑:
Liqu& enĩ. quia catholicoꝵ figii¬
ram ñ tẽneant: qui cultores ꝑuer-¬
soꝵ dogmatũ uocant᷑. Qua in re
hoc quoq oportae intendi: quod
mendaces. fabricatores dicuntur.
Sicut enĩ ȩdificiũ lapidibꝰ: ita m̃¬
daciũ sermonibus fabricat᷑. Ubi
enĩ non dolosa loquutio. sed sen¬
sus ueritatis. ẽ: quasi munita mo.¬
les non ex fabrica sed ex natura
consurgit. Sequit᷑. Atq ut inã¬

Expanded text:
videlicet verbis aperte ostenditur quod amici ejus quasi ex haereticorum specie sancti viri judiciis adversantur. Liquet enim quia catholicorum figuram non teneant qui cultores perversorum dogmatum vocantur. Qua in re hoc quoque oportet intendi quod mendacii fabricatores dicuntur. Sicut enim aedificium lapidibus, ita mendacium sermonibus fabricatur. Ubi enim non dolosa locutio, sed sensus veritatis est, quasi munita moles non ex fabrica, sed ex natura consurgit. Sequitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
eum & suscitare mortuos: & tam̃
esse mortalem. Quis non creder&
deũ : quẽ conspiciebant suscitare
mortuũ: Sed rursum cũ hc̃ mor¬
talẽ conspicerent: despiciebant
credere hc̃. ẽẽ. immortalẽ deu̾
ꝑhoc gͦ quod omp̃e deus. talem
se eoꝵ oculis exhibuit. qͥ possoe
diuina ostendere. & humana pa.¬
tiꝰ: errare eos quasi ebrios fȩcit: ut
eoꝵ suꝑbia quȩ incarnationis eiꝰ
mysteriũ despicere maluit quam
sequi: & contra humanitatẽ eius
se extoller&. & int̾ lucentẽ diui¬
nitatis eius potentiã miraret᷑.
Quȩ cuncta qͥa beati iob oculis p̃

Expanded text:
e suscitare cum mortuos, et tamen esse mortalem. Quis non crederet Deum quem conspiciebant suscitare mortuum? Sed rursum cum hunc mortalem conspicerent, despiciebant credere hunc esse Deum immortalem. Per hoc ergo quod omnipotens Deus talem se eorum ocdivina ostendere, et humana pati, errare eos quasi ebrios fecit, ut eorum superbia, quae incarnationis ejus mysterium despicere maluit quam sequi, et contra humanitatem ejus se extolleret, et intus lucentem Deitatis ejus potentiam miraretur. Quae cuncta quia beat
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ principu t̾rȩ ĩmutatũ ẽ: cũ
in iudȩa sũmi sacerdotes. & seniores
popłi. illi suo consilio conabant᷑ ob
malicia incedere ꝑ inuiũ frustra
patere uia non poterat. contͣ au¬
ctorẽ omniũ. Oiracula cernebas:
uirtite terrebant᷑: sed credere
renuentes. adhic signa require¬
bant. cũ dicerent. Quod gͦ tu fa¬
cis signũ. ut uideamꝰ. & credamꝰ
tibi: Quid oꝑaris: Bene itaq
dr̃. palpabunt quasi in tenebris.
& non in luce. Qui eñ inter tot
aꝑta miracula trepidat: quasi in
tẽnebris palpat: quia qđ tangit
ñ uid&. Om̃is uͦ qͥ errat: nẽ huc
nc̃ illuc ducit᷑. E quia aliquando
ostendebant᷑ credere cũ dicerent.
nisi. ẽẽt. hic a deo non poterat face¬
re quicquã: aliquando uͦ hc̃ a den¬

Expanded text:
enim principum terrae immutatum est, cum in Judaea summi sacerdotes et seniores populi illi suo consilio conabantur obmalitia incedere per invicem frustra patere via non poterat contra auctorem omnium, miracula cernebant, virtute terrebantur; sed, credere renuentes, adhuc signa quaerebant, cum dicerent: Quod ergo 378 tu facis signum, ut videamus et credamus tibi? quid operaris ? Bene itaque dicitur: Palpabunt quasi in tenebris, et non in luce. Qui enim inter tot aperta miracula trepidat, quasi in tenebris palpat, quia quod tangit non videt. Omnis vero qui errat, nunc huc, nunc illuc ducitur. Et quia aliquando ostendebantur credere, cum dicerent: Nisi esset hic a Deo, non poterat facere quidquam ; aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
brã mortis. Umbra enĩ mortis. ẽ.
praua oꝑatio: quȩ de imitatione
antiqui hostis quasi de corporis
liniam̃tis expͥmit᷑. De qͦ etiã sub
cuiusdam significatione dr̃. Et
nomen illi mors. Et plerũq eius
maligna cogitatio mentes homi¬
nũ latae: atq ꝑ hoc qđ nescitur
ampliꝰ p̃ual&. Umbra gͦ mortis
maligna oꝑatio antiqui hostis ut
destrui possit aꝑitur. Dequitur.¬

Expanded text:
bram mortis. Umbra enim mortis est bram mortis. Umbra enim mortis est prava operatio, quae de imitatione antiqui hostis, quasi de corporis lineamentis exprimitur. De quo etiam sub cujusdam significatione dicitur: Et nomen illi mors . Et plerumque ejus maligna cogitatio mentes hominum latet, atque per hoc quod nescitur amplius praevalet. Umbra ergo mortis maligna operatio antiqui hostis, ut destrui possit, aperitur. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
& nullus ex habita castitate suꝑ.¬
biat: quia effundit despectionẽ
suꝑ pͥncipes. Nullus ex uicioꝵ
suoꝵ depressione desper&: quia
eos qui oppressi fuerant releuat
E qm̃ cum hec agunt᷑. ex occultis
dei consiliis suꝑ unũquẽq senten¬
tia aꝑta ꝓdicit᷑: recte subi ungit᷑:
funda enim de tenebris dñs reue-¬
lat: quando aꝑtã sententiã ex
occultis suis consiliis indicat: ut
de unoquoq quȩ sentiat osten¬
dat. Quia & enĩ uid& nunc crea¬
tor om̃ia. & ipse in consiliis non
uidetur: recte de illo ꝑ psalmistã
dicit᷑. Posuit tenebras latibulũ suũ
Sed quasi de istis tenebris ad lu¬
men exit: quando quid de unius-¬
cuiꝰq actibus sentiat ostendit. &
quia cũ is qui peccatoꝵ suorum
ponde p̃mebatur ad rectitudinis
statũ ducit᷑. priꝰ ipsam mortẽ con¬
spicit. in qua & deficere consueue¬
rat : & hanc considerare nesciebat:
recte addit᷑. & ꝓducit in lucẽ um-¬

Expanded text:
et nullus ex habita castitate superet nullus ex habita castitate superbiat, quia effundit despectionem super principes. Nullus ex vitiorum suorum depressione desperet, quia eos qui oppressi fuerant relevat. Et quoniam cum haec aguntur ex occultis Dei consiliis super unumquemque sententia funda enim de tenebris Dominus revelat quando apertam sententiam ex occultis suis consiliis indicat, ut de unoquoque quae sentiat ostendat. Quia enim videt nunc Creator omnia, et ipse in consiliis non videtur, recte de illo per Psalmistam dicitur: Posuit tenebras latibulum suum . Sed quasi de istis tenebris ad lumen exit, quando quid de uniuscujusque actibus sentiat ostendit. Et quia cum is qui peccatorum suorum pondere premebatur ad rectitudinis statum ducitur, prius ipsam mortem conspicit, in qua et deficere consueverat, et hanc considerare nesciebat, recte additur: Et producit in lucem um
Abbreviated transcription (Latin):
in qua anima separat᷑ a deo. In lu¬
cem gͦ umbra mortis ꝓducit᷑: cũ
intellecta morte sp̃c. mors carnis
minime timetur. Quod tamen¬
intelligi & alit̾ potest. Principes
& enĩ non immerito uocant᷑. qui
stultos motus. potestate sapientiȩ
comprimunt. Sed sepe contingit.
ut in occulto animus. de ipsa sua¬
sua sapientia. in elationis fastũ
subleuet᷑: & sub eis uiciis corru¬
at. de quibus se uictore fuisse
gaudebat Recte gͦ dr̃. effundit
despectionẽ suꝑ principes. S qͥa
nonnunquã hi qui iacere in uici-¬
is uidentur. ad pęnitentiȩ lam̾¬
tũ currunt: seq contra culpas
quibus subiacebant erigunt: ap¬
te subungit᷑: & eos qui oppressi
fuerant releuat. Nonnulli enĩ
suꝑno illustrati minere. aspiciuñ
in quantis peccatoꝵ suoꝵ turpi¬
tudinibus iacent: factoꝵ maculaᷤᷤ
lacrimis lauant: & sub se postmo¬
dũ carnis suȩ motus deprimunt:
a quibus ante p̃mebantur. Quod

Expanded text:
in qua anima separatur a Deo. In luin qua anima separatur a Deo. In luce ergo umbra mortis producitur, cum intellecta morte spiritus mors carnis minime timetur. Aliteet aliter intelligi potest. Principes etenim non immerito vocantur qui que stultos motus potestate sapientiae comprimunt. Sed saepe contingit ut in occulto animus de ipsa sua sapientia in elationis fastum sublevetur, et sub eis vitiis corruat, de quibus se victorem fuisse gaudebat. Recte ergo dicitur: Effundit despectionem super principes. Sed quia nonnunquam hi qui in vitiis jacere videntur ad poenitentiae lamenta currunt, seque contra culpas quibus subjacebant erigunt, apte subjungitur: Et eos qui oppressi fuerant, relevans. Nonnulli enim superno illustrati munere, aspiciunt in quanta peccatorum suorum turpitudine jacent, factorum maculas lacrymis lavant, et sub se postmodum carnis suae motus deprimunt, a quibus ante premebantur. 377
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic& gestum. ẽ. cũ uerba dei.
& iudeoꝵ populus ad solam lit te¬
ram quȩ occidit acciper&: & con-¬
uersa gentilitas ꝑ spm̃ qui uiui¬
ficat penetrare. Unde mox sub
ca de occultis ꝓpħarũ uerbis a
credentibus agnoscunt᷑: qͥd ali¬
ud quã ꝓfunda de tenebris re-¬
tas discipulis in parabolis loquens
ait. Quod dico uobis in tenebris:
dicite in lumine. Cũ enĩ mysti¬
cos allegoriarũ nodos. ꝑ explana¬
tion̾e soluimus: in lumine dicimꝰ.
quod in tenebris audiuimꝰ. Um¬
bra autẽ mortis erat legis duri¬
cia: quȩ unumquẽq peccantem
morte corporis puniri sanctiebat
Sed postquã redemptor noster.
asperitatem legalis sanctionis. ꝑ
mansuetudinem temperauit : ñ
iam ꝓ culpa mortẽ carnis infer¬
ri constituit. sed mors sp̃c qͣntũ
timenda. ẽẽt. indicauit: in lucem
ꝓculdubio umbrã mortis ꝓdux̃
Istaᷤꝰ enĩ mors in qua caro separat᷑
ab anima: umbra illiꝰ mortis est.

Expanded text:
videlicet gestum est cum verba Dei videlicet gestum est cum verba Dei et Judaeorum populus ad solam litteram, quae occidit, acciperet, et conversa gentilitas per spiritum, qui vivificat, penetraret. Vau. « Et ca de occultis prophetarum verbis a credentibus agnoscuntur, quid aliud quam profunda de tenebris revtas discipulis in parabolis loquens, ait: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine . Cum enim mysticos allegoriarum nodos per explanationem solvimus, in lumine dicimus quod in tenebris audivimus. Umbra autem mortis erat legis duritia, quae unumquemque peccantem morte corporis puniri sanciebat. Sed postquam Redemptor noster asperimansuetudinem temperavit, non jam pro culpa mortem carnis inferni constituit, sed mors quantum timenda esset indicavit. In luce procul dubio umbram mortis produxit. Ista etenim mors in qua caro separatur ab anima; umbra illius mortis est,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ & fides & caritas. non nr̃a mȩ¬
nia. sed munitiones sunt: quȩ si
habere negligimꝰ: hostilibus insidi¬
is patemus. De iudea gͦ quia pro¬
phetiã. atq doctrinã. uel miraci¬
loꝵ signa abstulit. męnia p̃cipi¬
caritatẽ ꝓpt̾ eius duriciã aufer¬
ri ꝑmisit: munitiones eius disi¬
pare studuit. Rectus uͦ ordo
seruatus. ẽ. ut prius męnia &
post munitiones dissipatȩ dice¬
rent᷑: quia cũ pecatrix anima¬
relinquit᷑: prius ab ea uircuti
dona. quȩ ad manifestationẽ spẽ
data sunt. & postmodũ spei. fide.
atq caritatis fundamenta destru¬
untur. Quȩ cuncta dñs a ꝑ̃fidis
ablata gentilitati tribuit: atq
ex his quȩ infidelibus abstulit. m̃¬
tes fideliũ ornauit. Unde & scrip¬
tum. ẽ. E species domus diuidẽ
spolia. Cum enĩ uirtutũ spolia a
iudeis abstulit: domui cordis gen¬
tiliũ quã ꝑ fidem inhabitare dig.¬
natus. ẽ. speciẽ donoꝵ dedit. Qa̾

Expanded text:
vero, fides, et charitas non nostra moevero, fides, et charitas non nostra moenia, sed munitiones sunt; quae si habere negligimus, hostium insidiis patemus. De Judaea ergo quia prophetiam et doctrinam, vel miraculorum signa abstulit, moenia praecipicharitatem propter ejus duritiam auferre permisit, munitiones ejus auferre studuit. Rectus vero ordo servatus est, ut prius moenia, et post munitiones dissipatae dicerentur, quia cum pecrelinquitur, prius ab ea virtutum dona, quae ad manifestationem spiritus data sunt, postmodum fidei, et spei, atque charitatis fundamenta destruntur, quae cuncta Dominus, a perfidis ablata, gentilitati tribuit, atque ex his, quae infidelibus abstulit, mentes fidelium ornavit. Unde et scriptum est: Speciei domus dividere spolia. Cum enim virtutum spolia a Judaeis abstulit, domui cordis gentilium, quam per fidem inhabitare dignatus est, specie donorum dedit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ populus in legis mandata
ꝑmaner&: & cuncta gentilitas nul¬
la dei p̃cepta cognoscer&: & illi ꝑ
fidem principari uidebant᷑: &
isti in ꝓfundo pressi iacuer̾ ꝑ in¬
fidelitatẽ. Sed cũ in carnationis
dñicȩ mysteriũ iudea negauit: gen¬
tilitas credidit: & principes in de¬
spectionẽ cecider̃: & hi qui oppre̾¬
si in culpa ꝑfidiȩ fuerant: in ue¬
rȩ fidei libertatẽ leuati sunt. Hc̃ uͦ
isrłitarũ casum longe ante ihere¬
mias intuens: ait. factus. ẽ. dñs ue¬
lut inimicus: p̃cipitauit ifrł. p̃¬
cipitauit męnia eiꝰ : dissipauit mu¬
nitiones eius. Męnia autẽ in urbi
bus ornamento sunt: munitiones
uͦ in defensione. Et alia sunt dona
quȩ nos muniunt: alia quȩ ornaq̃
Prophetia quippe. doctrina. gene¬
ra linguarũ. curationũ uirtus
quasi quȩdam mȩnia mentis sunt.
quȩ & si quisq ñ habeat: stare
munitus ꝑ fidem. & iusticiã po¬
test: quãuis ornatꝰ uirtutũ alti¬
tudine minime. ẽẽ. uideat᷑. Ups

Expanded text:
Judaeorum populus in legis mandato permaneret, et cuncta gentilitas nulla Dei praecepta cognosceret, et illi per fidem principari videbantur, et isti in profundo pressi jacuerunt per infidelitatem. Sed cum incarnationis Dominicae mysterium Judaea negavit, gentilitas credidit, et principes in despectionem ceciderunt, et hi qui oppressi in culpa perfidiae fuerant in verae fidei libertatem levati sunt. Hunc vero Israelitarum casum longe ante Jeremias intuens ait: Factus est Dominus velut inimicus, praecipitavit Israel, praecipitavit omnia moenia ejus, dissipavit munitiones bus pro ornamento sunt, munitiones vero in defensionem; quia et alia sunt dona quae nos muniunt, alia quae ornant. Prophetiae quippe, doctrina, genera linguarum, curationum virtus, quasi quaedam mentis moenia sunt; quae si quisque non habeat, stare munitus per fidem et justitiam potest, quamvis ornatus virtutum altitudine minime esse videatur. Spes
Abbreviated transcription (Latin):
interius quoq homo patit᷑: dũ ad
meliora exurgere oꝑa conat᷑. Mens
ceenĩ mutabilitatis suȩ pondẽ ad
aliud semꝑ impellit᷑ quã. ẽ: & nisi
in statu suo arta custodia disciplinȩ
teneat᷑ : semꝑ in deteriora dilabit᷑.
Quȩ enĩ semꝑ stantẽ deseruit: sta¬
tũ quẽ habere potuit amisit
Unde nc̃ cũ ad meliora nitit᷑ qͣsi
contra ictum fluminis conat᷑. Cũ
uͦ ab intentione ascendendi resol
censu otium: intraturos ꝑ angu¬
stam porta. dñs am̃mon& dicens
Contendite intrare ꝑ angustã por¬
tam. Dicturus quippe angustae
portȩ introitum. p̾misit contendi¬
te : quia nͥ m̃tis contentio ferueat
unda mundi non uincit᷑: ꝑ quã
anima semꝑ ad ima reuocatur
Quia gͥ homo uelut flos nascit᷑.
& conterit᷑ : quia sicut umbra fu-¬
git. atq in statu suo nũqũa ꝑ̃ma¬
n&: quid in hac consideratione
subiungit audiamꝰ. Sequitua:

Expanded text:
terius quoque homo patitur, dum ad meliora opera exsurgere conatur. Mens etenim mutabilitatis suae pondere ad aliud semper impellitur quam est, et nisi in statu suo arcta custodiae disciplina teneatur, semper in deteriora dilabitur. Quae enim semper stantem deseruit, statum quem habere potuit amisit. Unde nunc cum ad meliora nititur, quasi contra ictum fluminis conatur. Cum vero ab intentione ascendendi resolvcensu otium, intraturos per angustam portam Dominus admonet, dicens: Contendite intrare per angustam portam . Dicturus quippe angustae portae introitum, praemisit, contendite, quia nisi mentis contentio ferveat, unda mundi non vincitur, per quam anima semper ad ima revocatur. Quia igitur homo velut flos nascitur et conteritur, quia sicut umbra fugit, atque in statu suo nunquam permanet, quid in hac consideratione subjungat audiamus. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ente ꝓmitcit᷑ qđ rediicat corda fi-¬
lioꝵ ad patres eoꝵ: ut doctri¬
na senũ. quȩ nc̃ a iudeoꝵ corde
ablata. ẽ. tunc miserante dño rede¬
atꝰ. quando hoc de dño intellige.¬
re cȩperint filii: quod p̾dicauer̃
patres. Si uͦ senes eosdem quoq
iudȩos accipimꝰ. qui suadente ꝑfi¬
dia. ueritatis uerbo contraire co¬
nati sunt. doctrina senu̾ ablata. ẽ:
postquã hanc ȩccła ex gentibꝰ ui¬
delic& iuuencula accepit: quȩ ꝑ
psalmistã dicit. Suꝑ seniores in¬
tellexi. Quã quia oꝑando tẽnu¬
it. qualit̾ suꝑ seniores intellexe¬
rit ostendit: dum ꝓtinꝰ subdit
dicens. Quia mandata tua ex qͥ¬
siui. Quia enĩ studuit oꝑando
implere quod didicit: accępit
intelligere quod docerae. Unde &¬

Expanded text:
ente, promittitur quod reducat corda filiorum ad patres eorum ut doctrina quae nunc a Judaeorum corde ablata est, tunc, miserante Domino, redeat, quando hoc de Domino intelligeo coeperint filii quod praedicaverunt patres. Sin vero senes eosdem quoque Judaeos accipimus, qui, suadente perfidia, Veritatis verbo contraire conati sunt, doctrina senum ablata est postquam hanc Ecclesia ex gentibus videlicet juvencula accepit, quae per Psalmistam dicit: Super seniores intellexi . Quam quia operando tenuit, qualiter super seniores intellexerit ostendit, dum protinus subdit, dicens: Quia mandata tua exquisivi. Quia enim studuit operando implere quod didicit, accepit intelligere quod doceret. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ. ẽ. aqua ꝓfunda uerba ex
ore uiri. & torrens redundans fonᷤ
sapientiȩ: cũ aqua continet᷑ cun¬
cta siccant᷑: quia si scientia p̾dica¬
toꝵ subtrahit᷑: eoꝵ qui uirides¬
cere in spe ȩt̃na poterant corda
ꝓtinus arefiunt: ut indesꝑata sic-¬
citate remãneant: dũ fugitiua
diligentes. nesciunt sperare man¬
sura. Sin uͦ aquȩ nomine. sci sp̃c¬

Expanded text:
criptum est: Aqua profunda, verba ex criptum est: Aqua profunda, verba ex ore viri et torrens redundans fons sapientiae , cum aqua continetur, cuncta siccantur; quia si scientia praedicatorum subtrahitur, eorum qui viridescere in spe aeterna poterant, corda protinus arefiunt; ut in desperata siccitate remaneant, dum, fugitiva diligentes, nesciunt sperare mansura. Sin vero aquae nomine sancti Sp
Abbreviated transcription (Latin):
Includere itaq dei. ẽ: clausis non
aꝑire. Unde & ad moysen dicit᷑
de pharaone. Ego obdurabo cor
eius. Obdurare quippe ꝑ iusticiã
emollit. Recludit itaq hominẽ:
quẽ in suoꝵ operũ tenebris relin
sionẽ isaac pͥmogenito filio uolu¬
it: cum hc fr̃i p̃ponere benedicen¬
do conatus. ẽ. Sed filiũ quẽ pat̾
uoluit. dñs reꝓbauit: & quẽ dñs
uoluit. pat̾ etiã nolendo benedix:
ut qui iam pͥmogenita fratri ꝓ
esca uendiderat: pͥmogenitorum
benediction̾ẽ non acciper&e. quã
ex cupidine gulȩ reliquiss&. Qui
terrena ambiens: fugitiua sequenᷤ.
hereditare cupiens benedictionẽ.
reꝓbatus. ẽ. Non enĩ inuenit pę¬
nitentiȩ locum. quanquã cũ la¬
crimis inqͥsisset eam: qͥa uideli¬
ce fructũ non habent lamenta: q̃
student cũ genitu desiderare pe¬
rititra. Aꝑire itaq isaac nec filio
potuit: quem deus omp̃c iusto iu¬
dicio in suȩ maliciȩ carcere inclusit

Expanded text:
Includere itaque Dei est clausis non Includere itaque Dei est clausis non aperire. Unde et ad Moysen dicitur de Pharaone: Ego obdurabo cor ejus . Obdurare quippe per justitiaemollit. Recludit itaque hominem quem in suorum operum tenebris relinqsionem Isaac primogenito filio voluit, cum hunc fratri praeponere benedicendo conatus est . Sed filium quem pater voluit Dominus reprobavit, et quem Dominus voluit pater etiam nolendo benedixit , ut qui jam primogenita fratri pro esca vendiderat primogenitorum benedictionem non acciperet, quam ex cupidine gulae reliquisset: qui terrena ambiens, fugitiva sequens, haereditare cupiens benedictionem, reprobatus est. Non enim invenit poenitentiae locum, quanquam cum lacrymis inquisisset eam, quia videlicet fructum non habent lamenta, quae student cum gemitu desiderare peritura. Aperire itaque Isaac nec filio potuit, quem Deus omnipotens justo judicio in suae carcere malitiae inclusit.
Abbreviated transcription (Latin):
uerba faciebat. Bene aut̃e subdit᷑.
si incliiserit hominẽ. nullus. ẽ. qͥ
aꝑiat: quia om̃is homo ꝑ id qđ
male agit. quid sibi aliud quam
conscientiȩ suȩ carcere facit: ut
hunc animȩ reatus p̃mat. etiã si
nemo exteriꝰ accusce: Qui cum
iudicante dõ in maliciȩ suȩ ceci¬
tate relinquit᷑: quasi intra sema
ipsum claudit᷑: ne euadendi locũ
inueniat. quẽ inuenire minime
meret᷑. Nam sepe non nulli exire
a prauis actibus cupiunt: sed quia
clusi a se m&eipsis exire ñ possunt:
Et qͥdam culpas ꝓprias punire
cupientes: hoc quod recte se agere
estimant: in grauioribus peccatis
ut quod exitum putant: hoc in¬
clusionẽ inueniant. Sic uidelicoe
repbus iudas cũ mort̾ẽ sibi contra
peccatũ intulit. ad ȩt̾nȩ mortis
supplicia ꝑuenit: & peius de pec¬
tur ergo. si incluserit hominem.
nullus ẽ. qui aperiat: qͥa sic̃ nemo
obsistit largitati uocantis: ita
nullus obuiat iusticiȩ relinq̃ntis:

Expanded text:
verba faciebat. Bene autem subditur: verba faciebat. Bene autem subditur: Si incluserit hominem, nullus est qui aperiat. Quia omnis homo per id quod male agit, quid sibi aliud quam conscientiae suae carcerem facit, ut hunc animi reatus premat, etiamsi nemo exterius accuset? Qui cum, judicante Deo, in malitiae suae caecitate relinquitur, qipsum clauditur, ne evadendi locum inveniat, quem invenire non meretur. Saepe enim nonnulli exire a pravis actionibus cupiunt, sed eorumclusi a semeet quidem culpas proprias punire cupientes, hoc quod recte se agere aestimant, in gravioribus peccatis ut quod exitum putant hoc inclusionem inveniant. Sic videlicet reprobus Judas, cum mortem sibi contra peccatum intulit , ad aeternae mortis supplicia pervenit, et pejus de pectur ergo: Si incluserit hominem, nullus est qui aperiat, quia sicut nemo obsistit largitati vocantis, ita nullus obviat justitiae relinquentis.
Abbreviated transcription (Latin):
deus humanũ cor destruit cũ re¬
linquit: edificat dum repl&e. Ne
enĩ humanã mentem debellando
destruit. sed recedendo: quia ad
ꝑditionẽ suã sufficit sibi dimissa.
Unde fit plerũq. ut cũ audientis
cor exigentibus culpis om̃ipoten¬
tis dei gͣra non replet᷑: in cassum
exteriꝰ a p̃dicatore moneat᷑: quia
mutũ. ẽ. os omne quod loquit᷑ si
ille interiꝰ in corde non cdamat. qͥ
aspirat uerba quȩ audiunt᷑. Hinc
ꝓpħa ait. Nisi dñs edificauerit do¬
mũ: in uanũ laborant qui ȩdificas
eam. Hinc salomon ait. Conside.¬
ra oꝑa dei: quod nemo possit cor¬
rigere. quẽ ille despexerit. Nec
mirũ si a corde rẽꝓbo p̾dicator
minime audit᷑: dum nonnũquã
ipse quoq dñs in his quȩ loquitꝰ
resistentiũ moribꝰ impugnatur:
Hine ẽ enim qđ cain & diuina
uat ammoneri potuit: & muta¬
n non potuit: quia exigente cul¬
pa maliciȩ. iam intus deus corre¬
liquerat: cui foris ad testimoniũ

Expanded text:
Deus humanum cor destruit cum reDeus humanum cor destruit cum relinquit, aedificat dum replet. Neque enim humanam mentem debellando destruit, sed recedendo, quia ad perditionem suam sufficit sibi dimissa. Unde plerumque fit ut cum audientis cor exigentibus culpis omnipotentis Dei gratia non repletur, incassum exterius a praedicatore moneatur, quia mutum est os omne quod loquitur, si ille interius in corde non clamet, qui aspirat verba quae audiuntur. Hinc Propheta ait: Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam . Hinc Salomon dicit: Considera opera Dei quod nemo possit corrigere quem ille despexerit . Nec mirum si a corde reprobo praedicator minime auditur, dum nonnunquam ipse quoque Dominus in his quae loquitur resistentium moribus impugnatur. Hinc est enim quod Cain et divina voce admoneri potuit, et mutari non potuit, quia exigente culpa malitiae, jam intus Deus cor reliquerat, cui foris ad testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
prudentia. Illa enĩ dicta in sapi¬
entiȩ radice solidata sunt: quȩ
ꝑ uiuendi usum. etiã actuũ ex¬
ꝑimento conualescunt. Sed quia
multis & longior uita tribuit᷑:
& sapientiȩ gra non confert᷑: re-¬
cte adhuc in cuiꝰ iudicio ipsa do¬
na pendeant demonstrat᷑. dum
grue de unigenito sũmi patris
accipimꝰ: ut ipsum. eẽ. dei sapien¬
tiam. & fortitudinẽ sentiamꝰ. Nã
paulus quoq nr̃o intellectui at¬
testat᷑ dicens. xp̃m dei uirtitem
& dei sapientiã: quȩ apud ipsum
semꝑ. ẽ: quia in pͥncipio erat uer¬
bum. & uerbũ erat apud dm̃: &
deus erat uerbũ. Hab& autẽ ds
consilium. & intelligentiã: consili¬
um uidelic&. quia disponit sua in
occulti iudicii mora signari: ut
qđ aliquando tardius delinquen¬
tes ꝑcutit: non quia iniquorum
culpa ñ conspicitur: sed ut dam¬
pnationis eoꝵ sententia quȩ pro
agenda penitentia differtur: quasi
tia indicat: hoc apud om̃ĩpoten¬
tẽ dnm. ante scła in consilio latẽ¬

Expanded text:
--Illa enim dicta in sapientiae radice solidata sunt, quae per vivendi usum etiam actuum experimento convalescunt. Sed quia multis et longior vita tribuitur, et sapientiae gratia non confertur, recte adhuc in cujus judicio ipsa dona pendeant demonstratur, dumgrue de Unigenito summi Patris accipimus, ut ipsum esse Dei sapientiam et fortitudinem sentiamus. Nam Paulus quoque nostro intellectui attestatur, dicens: Christum Dei virtutem et Dei sapientiam ; qui apud ipsum semper est, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Habet autem Deus consilium et intelligentiam: consilium videlicet, quia disponit sua; inocculti judicii mora signari, ut quod aliquando tardius delinquentes percutit, non quia iniquorum culpa non conspicitur, sed ut damnationis eorum sententia, quae pro agenda poenitentia differtur, quasi  sententia indicat, hoc apud omnipotentem Dominum ante saecula in consilio late
Abbreviated transcription (Latin):
dicandum ueniens. in terrore
suȩ uirtutis apparebitꝰ & repul¬
sis repbis. electis suis in regno ꝑ¬
petuo qualit̾ sit sapientia patriꝰᷤ
indicabit: recte in subsequenti sen
do. aperte indicat. quia hoc qđ
mansuetus edocuit. qualit̾ creden-¬
terribilis ostend&: in uerbis uero
subsequentibus quibus ait. apuđ
ipsum. ẽ. fortitudo & sapientia:
luce clarius demonstrat. quod
prius in iudicio ꝑ uirtutẽ reꝓ¬
bos destruae: & postmodũ electoꝵ
mentibus. ȩt̃ni regni ꝑfecto lumi¬
ne infulga. Sed quia ante extre-¬
mi diem iudicũ. iudicare cotidie
occultis dispositionibus facta mor¬
taliũ non desinit: ad hoc quod nc̃
agit᷑ reditur cũ subdit᷑. Ipse no-¬

Expanded text:
dicandum veniens in terrore dicandum veniens in terrore suae virtutis apparebit, et repulsis reprobis, electis suis in regno perpetuo, qualiter sit sapientia Patris indicabit, recte in subsequenti sentdo, aperte indicat, quia hoc quod mansuetus edocuit qualiter credenterribilis ostendet. In verbis vero subsequentibus, quibus ait: Apud ipsum est fortitudo et sapientia, luce clarius demonstrat, quod prius in judicio per virtutem reprobos destruit, et postmodum electorum mentibus aeterni regni perfecto lumine infulget. Sed quia ante extremi diem judicii judicare quotidie occultis dispositionibus facta mortalium non desistit, ad hoc quod nunc agitur reditur, cum subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
rena cogitatꝰ quid suꝑ se aliud
quã cineris molem portat: Sed
si reuersari uoluerit: mundã fa¬
ciem quã deorsum presserat suꝑiꝰ
reducit: cum cinerẽ quẽ portabut
excusserit. Si gͥ terrenarũ cogi¬
tationũ cinerem amente exciiti¬
mus: quasi pan̾e subcinericiũ reu̾-¬
samus: ut illa nr̃a intentio. iã post¬
põni debeat: quã priꝰ cogitationis
infimȩ cinis p̾mebat: & munda
facies ad suꝑiora ueniat: ut rec¬
ta nr̃a intentio. mole iam t̾reni
deus si aquas emiserit subuertent
terrã. Sequit᷑. Apud ipsum. ẽ.
periꝰ dictũ fuerat. apud ipsum. ẽ.
sapientia. & fortitudo: nc̃ autẽ
dicit᷑ apud ipsum. ẽ. fortitudo &
sapientia. Quia enĩ omp̾c deus
est. priꝰ mansuetudinis doctrinã
ꝓtulit: & postmodum in iudicio
quante sit fortitudinis ostendit:
recte suꝑiꝰ sapientia ante fortitu¬
dinẽ memoratur: cũ de patris u-¬
nigenito dr̃. apud ipsum. ẽ. sapi-¬
entia & fortitudo: quia uͦ ad iu¬

Expanded text:
rena cogitat quid super se aliud rena cogitat quid super se aliud quam cineris molem portat? Sed si reversari voluerit, mundam faciem quam deorsum presserat superius reducit, cum cinerem quem portabat excusserit. Si igitur terrenarum cogitationum cinerem a mente excutimus, quasi panem subcinericium reversamus, ut illa nostra intentio jam postponi debeat, quam prius cogitationis infimae cinis premebat; et munda facies ad superiora veniat, ut recta nostra intentio mole jam terreni Deus si aquas emiserit, subvertent terram. Sequitur: CAPUT XI  Vet.perius dictum fuerat: Apud ipsum est sapientia et fortitudo; nunc autem dicitur: Apud ipsum est fortitudo et sapientia. Quia enim omnipotens est, prius mansuetudinis doctrinam protulit, et postmodum in judicio quantae sit fortitudinis ostendit, recte superius sapientia ante fortitudinem memoratur, cum de Patris Unigenito 373 dicitur: Apud ipsum est sapientia et fortitudo. Quia vero ad ju
Abbreviated transcription (Latin):
unũ ex multis ad mediũ paulũ
sua ꝓtinus crudelitate mutatus
accȩpit. quas ueniebat inferre xp̃.¬
anis: & qui priꝰ carnalit̾ uiuens
in mortẽ conabat᷑ scõs dñi tradere:
gaud& postiodum ꝓ uita scorũ
litatis eius frigidȩ cogitationes.
uersȩ sunt in ardorẽ pietatis: &
qui prius fuit blasphemꝰ. & ꝑsecũ¬
tor: humilis post factus. ẽ. pusq
p̃dicator. E qui lucrũ maximum
putauit se in discipulis. xp̃m occi¬
dere: iam uitã suam. xp̃m ȩstimat.
& mori lucrũ. Emissa ergo aqua.
terra subuersa. ẽ: quia pauli menͦ
suȩ immobilitatis atq crudelita¬
tis immutauit. Quo contra ꝑ pro¬
pħam dñs contra effraim querit᷑
dicens. Effraim factus. ẽ. subcine¬
ricius: qui ñ reuersatur. Panis
nãq subcinericius suꝑ se cinerẽ
portans. partẽ mundiorẽ deorsum
p̃mit: partẽq suꝑiorẽ tantõ sor¬
didiorẽ habir: quanto in ea ci.¬
nerẽ tolerat. Mens itaq quȩ t̾.¬

Expanded text:
unum e multis ad medium Paulum unum e multis ad medium Paulum sua protinus crudelitate mutatus accepit quas veniebat inferre Christianis. Et qui prius carnaliter vivens in mortem conabatur sanctos Domini tradere, gaudet postmodum pro vita sanctorum litatis ejus frigidae cogitationes versae sunt in ardorem pietatis; et qui prius fuit blasphemus et persecutor, humilis post factus est piusque praedicator . Qui lucrum maximum putavit, se in discipulis Christum occidere, jam vitam suam Christum aestimat, et mori lucrum . Emissa ergo aqua terra subversa est, quia Pauli mens, suae immobilitatis atque crudelitatis immutavit. Quod contra per prophetam Dominus contra Ephraim queritur, dicens: Ephraim factus est subcinericius panis, qui non reversatur . Panis namque subcinericius super se cinerem portans, partem mundiorem deorsum premit, partemque superiorem tanto sordidiorem habet, quanto in ea cinerem tolerat. Mens itaque quae ter
Abbreviated transcription (Latin):
na quȩ loquit᷑: ei etiã sermo sub¬¬
trahitur. ne loqui audeat qđ ñ
oꝑatur: sicut ꝑ propħam dicit᷑
Peccatori autẽ dixit deus. Quare
tu enarras iusticias meas & assumi¬
etiã p̃catur dicens. Et ne auferas
de ore meo uerbũ ueritatis usq¬
quaq. Perpendit nanq qđ om̃ps¬
deus uerbum ueritatis facientibꝰ
tribuit: & non facientibus tollit
Qui gͦ hoc de ore suo non aufer¬
ri petiit᷑: quid aliud quã grãm
bonȩ oꝑationis quȩsiuit: Ae si
aperte dicer&. A bono oꝑe erra-
re me non sinas: nedum amitto or¬
dinẽ bene uiuendi: rectitudinẽ
ꝑdam loquendi. Et plerũq doc¬
tor qui docere aud& qđ negligit
agere: cũ desierit bona loqͥ quȩ
oꝑari contempsit. docere subiectos
incipit praua quȩ agit: ut ius¬
to omnipotentis dei iudicio. in
bono iam nec linguã habeat. qͥ
habere bonã uitã recusat: qͣtinꝰ
cũ menᷤ eiꝰ trenarũ rerũ amori inten

Expanded text:
na quae loquitur, ei etiam sermo subna quae loquitur, ei etiam sermo subtrahitur, ne loqui audeat quod non operatur, sicut per Prophetam dicitur: « Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias measecatur, dicens: Et ne auferas de ore meo verbum veritatis usquequaque. Perpendit namque quod omnipotens Deus veritatis verbum facientibus tribuit, et non facientibus tollit. Qui ergo hoc de ore suo non auferri petiit, quid aliud quam gratiam bonae operationis quaesivit? Ac si aperte diceret: A bono opere me errare non sinas, ne dum amitto ordinem bene vivendi, rectitudinem perdam loquendi. Et plerumque doctor qui docere audet quod negligit agere, cum desierit bona loqui, quae operari contempsit, docere subjectos incipit prava quae agit, ut justo omnipotentis Dei judicio in bono jam nec linguam habeat, qui habere bonam vitam recusat, quatenus cum mens ejus terrenarum rerum amore
Abbreviated transcription (Latin):
na sacerdotis gła. ẽ: rectitudo sub¬
ditoꝵ. Unde bene egregius p̃di-¬
cator: discipulis dicit. Quȩ .ẽ. enĩ¬
nr̃a spes aut gaudiũ. aut corona
gle: honne uos ante dnmꝰ S cũ
sacerdotes uitam discipuloꝵ negli-¬
gunt. & nullũ de eoꝵ ꝓuectibus
ante dñm fructũ ferunt: quid
aliud quã inglorii dicuntur:
Quia ante districtum uidice̾ ni¬
mirũ głam tẽ non inueniunt: qͣm
mͦ in subditoꝵ suoꝵ moribus. p̾dica¬
tionis studio non exquir. Bene
autẽ dr̃. & optimates supplantat:
quia cũ mentẽ regentium iusto iu¬
dicio deserit: hȩc in ȩternũ̃ retri¬
butionis p̃mium non requirit:
Et in eo supplantat᷑ quo fal¬
litur: ut ꝓ ȩterna gła de pͥn¬
cipatu temporali gratulet᷑ Sup¬
plantant᷑ igit᷑ optimates: qͥa dũ
uera cȩlestis patriȩ p̃mia negligt̃:
in suis hic uoluptatibus cadunt:
ueracium : & doctrinã senũ aufe-¬
rens. Cum sacerdos non agit bo¬

Expanded text:
na sacerdotis gloria est, rectitudo subna sacerdotis gloria est, rectitudo subditorum. Unde bene egregius praedicator discipulis dicit: « Quae est nostra spes, et gaudium aut corona gloriae? nonne vos ante Dominum ? Sed cum sacerdotes vitam discipulorum negligunt, et nullum de eorum provectibus ante Dominum fructum ferunt, quid aliud quam inglorii dicuntur? quia ante districtum judicem nimirum gloriam tunc non inveniunt, quam modo in subditorum suorum moribus praedicationis studio non exquirunt. Bene autem dicitur: Et optimates supplantat, quia cum mentem regentium justo judicio deserit, haec internum retributionis praemium non requirit; et in eo supplantatur quo fallitur, ut pro aeterna gloria de principatu temporali gratuletur. Supplantantur igitur optimates, quia dum vera coelestis patriae praemia negligunt, in suis hic voluptatibus cadunt. veracium, et doctrinam senum auferens. - Cum sacerdos non agit bo
Abbreviated transcription (Latin):
nes eoꝵ. Qui membroꝵ suorum
motus bene regere sciunt: ñ ĩme¬
rito reges uocant᷑. Sed cũ de ipsa
continentia elatione mens tan¬
git᷑: plerũq omp̃c deus. eius sup¬
biam deserens: hanc in ĩmundici
oꝑis cadere ꝑmittit. Regũ itaq
balteum dissoluit: quando in his
qui bene regere sua membra ui¬
debant᷑ ꝓpter elationis culpam
castitatis cingulũ destruit. Qd
uͦ in fune accipit᷑. nisi peccatum:
Bicut ꝑ salomonẽ dicit᷑. Iniquita¬
tes suȩ capiunt impiũ: & funibꝰ
peccatoꝵ suoꝵ constringit᷑. Et
quia in renibus carnis delectatio
principat᷑ districtus conscienti¬
arũ iudex. qui regũ balteũ dissol¬
uit. fune p̃cingit renes eoꝵ: qͣtinꝰ
dissolito castitatis cingulo. scilice¬
ut eoꝵ membris delectatio pecca¬
ti dominet᷑ : ut quos in occulto
suꝑbia inquinat: quã sint de testa¬
biles etiã in publico ostendat. De
quit᷑. Ducit sacerdotes inglorios:
& optimates supplantat. Mag-¬

Expanded text:
 --Qui membrorum suorum motus bene regere sciunt, non immerito reges vocantur. Sed cum de ipsa continentia elatione mens tangitur, plerumque omnipotens Deus ejus superbiam deserens, hanc in immunditiam operis cadere permittit. Regum itaque balteum dissolvit, quando in his qui bene regere sua membra videbantur, propter elationis culpam, castitatis in eis cingulum destruit. Quid vero in fune accipitur, nisi peccatum? Sicut per Salomonem dicitur: Iniquitates suae capiunt impium, et funibus peccatorum suorum constringitur . Et quia in renibus carnis delectatio principatur, districtus conscientiarum judex, qui regum balteum dissolvit, fune praecingit renes eorum, quatenus dissoluto castitatis cingulo, scilicet eorum membris delectatio peccati dominetur, ut quos in occulto superbia inquinat, quam sint detestabiles etiam in publico ostendat. Se. Ducit sacerdotes ingloriosos, et optimates supplantat. - Mag