comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Unꝰ itaq excipsa multitudine: subito arreptus
spũ inmundo clamare cep̃ ita torqueri eos ut
ipse torquebat᷑. Qui negarent martẏres. uł qͥ
ñ crederent intrinitatis unitatẽ quã doc& am.¬
brosuis. At illi hac uoce confusi qͥ conũti debue.¬
rant. & dignã tali c̃fessione agere penitentiã
inpiscina dimersũ hominẽ necauer̾. ꝑfidie ho¬
micidiũ ungentes. Deduẽ enĩ illos adł inc
finẽ. digna necessitas. Sc̃s uͦ ambrosius ep̃s ma¬
iores humilitatis uir factꝰ donata sibi adno

Expanded text:
Unus itaque ex ipsa multitudine subito arreptus a spiritu immundo, clamare coepit ita torqueri eos, ut ipse torquebatur, qui negarent martyres, vel qui non crederent in Trinitatis unitatem, quam docet Ambrosius. At illi hac voce confusi, qui converti debuerant, et dignam tali confessione agere poenitentiam, in piscinam demersum hominem necaverunt, perfidiae homicidium adjungentes; deduxit enim illos ad hunc finem digna necessitas. Sanctus vero Ambrosius episcopus majoris humilitatis vir fa
Abbreviated transcription (Latin):
Quo illo coginto. egresus ab ȩccła: tribunal sibi
parari fecit. Qiuippe mox futurꝰ ep̃s: altiora
conscendit. Tunc cont᷑ consuetudine̾ siã.
tormenta ꝑsonis uissit adhibere. Qđ cũ facera.
ppłs nichil omitiꝰ acclamabat. peccatũ tiiũ suꝑ

Expanded text:
Quo ille cognito, egressus Ecclesiam, tribunal sibi parari fecit; quippe mox futurus episcopus, altiora conscendit: tunc contra consuetudinem suam tormenta jussit personis adhiberi. Quod cum faceret, populus nihilominus acclamab
Abbreviated transcription (Latin):
expectabat tamen patrio affectii. quo fine
illud miaculũ clauderetur. At ille post aliquan.¬
dui euolantes. intanta aeris altitudint̾ suble.¬
uate sunt: ut humanis oculis minune uiderent᷑
Quo facto: territꝰ pat̾ ait. Si uixerit infantulꝰ
iste: aliquid magni erit. Oꝑabat᷑ eni iã tunc
dñis in seruuli sui infantia: ut impleret᷑ qđ scrip¬
tir ẽ. fauus mellis sermones boni. Illud enĩ exa¬
men apũ scriptoꝵ ipsius nob̾ generabat fauos.
qui cęlestia dona annantiarent. & mentes ho¬
minũ de t̾reius acl celũ erigerent. P ostea uero
cũ matre uidua. & sorore quȩ uirginitatem
iã furiat ꝓfessa. conute alia uirgine. cuiꝰ uir¬
ginis soror candida. & ipsa ẽ eiꝰdẽ ꝓfessionis.
que nunc cartagine degit ia anꝰ. cũ uidera sa¬
cerdotis adomestica sororis uł matris manus
osculari. ipse ludens offercbat dextera dicens.
& sibi id ab eis fieri oportere. Si quidẽ qm̃
u̾it idolescente & neseuente qͥd dicera&. res

Expanded text:
exspectabat patrio affectu, quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquamdiu evolantes, in tantam aeris altitudinem sublevatae sunt, ut humanis oculis minime viderentur. Quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magni erit. Operabatur enim jam tunc Dominus in servuli sui infantia, ut impleretur quod dictum est: Favi mellis sermones boni ; illud enim examen apum scriptorum ipsius nobis generabat favos, qui coelestia dona annuntiarent, et mentes hominum de terrenis ad coelum erigerent. 4. Postea vero cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candida, et ipsa ejusdem professionis, quae nunc Carthagine degit jam anus; cum videret sacerdotibus a domestica, sorore, vel matre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram, dicens et sibi id ab ea fieri oportere, siquidem episcopum vero ut adolescentem et nescientem quid diceret, res
Abbreviated transcription (Latin):
domo clarissimi quondã uiri decenti. & qđ
mine admodũ pariuilis. cũ spũ ininundo la¬
borar&. frequenti oratione & inpositione ma¬
de religiosa & plena fide ac timore dĩ. ablato
illo de suꝑiori parte domꝰ adinferiora descen¬
dit. atq inlecto sac̾dotis ipso absente cõposuit
Quẽ cũ reuertens sac̾dos inlecto inueniss&. erat
enĩ illo intẽpore exetra domũ positꝰ. Miseratꝰ

Expanded text:
domo clarissimi quondam viri Decentis, et qdomo clarissimi quondam viri Decentis, et qmine, admodum parvulus, cum spiritu immundo laboraret, frequenti oratione et impositione made religiosa, et plena fide ac timore Dei, ablato illo de superiore parte domus, ad inferiora descendit, ac in lecto Sacerdotis, ipso absente, composuit. Quem cum revertens Sacerdos in lectulo invenisset, erat enim illo in tempore extra domu
Abbreviated transcription (Latin):
timanꝰ augustȩ memorie. adhuc inuniorib
animis constitutꝰ petentib denegauerat. oblitꝰ
fidei suȩ concessit. Hoc ubi agnouit sacerdos
derelicta ciuitate mediolanensi ad quã ille fe.¬
stinato ueniebat. Ad bononiensc̾ cuutatẽ mi
usq descendit. declinans magis aspectũ sacri
legi uiri. ñ formidans imperantis iniuriam.
N ã & epłam ad eundẽ dedit. in qua conuenit
conscientiã illiꝰ. De qua pauca emultis ponenda
duoci. & si imꝑatoria potestas magna sit: tam̃
considera imꝑator quantꝰ sit d̾s. Corda om̃iu̾
uidet. conscientiã interiorẽ int̾rogat. nouit
omĩa antequã fiant. nouit interna pectoris tui
ipsi falli uos ñ patimini & dm̃ uultis celare:
Non cecidit in animũ cuũ qͥcquã. si illi agebart
cã ꝑseuerant᷑. Nonne cuũ fuit imperator ꝓ
di submni. & uteri &e uui ueneratione ꝑuersanib¬
mines cencor aliud mͥ ñ licere intellexi: alius
Insupradicta itaq ciuitate fiorentinoꝵ cũ iN

Expanded text:
c in junioribus annis constitutus, petentibus denegaverat, oblitus fidei suae concessit. 27. Hoc ubi cognovit Sacerdos, derelicta civitate Mediolanensi, ad quam ille festinato veniebat, ad Bononiensem civitatem emusque descendit, declinans magis sacrilegi viri aspectum, non formidans imperantis injuriam; nam et epistolam ad eumdem dedit , in qua convenit conscientiam illius, de qua pauca de multis ponenda duxi. Et si imperatoria potestas magna sit, tamen considera, Imperator, quantus sit Deus, Corda hominum videt, conscientiam interiorem interrogat, novit omnia antequam fiant, novit interna pectoris tui. Ipsi falli vos non patimini, et Deum vultis celare? Non cecidit in animum tuum quidquam? Si illi agebant tam perseveranter, nonne tuum fuit, Imperator, pro Dei summi et veri et vivi veneratione persmines teneor: aliud mihi non licere intellexi, aliud bi. 28. In supradicta itaque civitate Florentinorum, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
rib socians. tenta aburbano pfecto & in ecũ¬
leo cruciata. deide ferro onusta. & in carcerẽ
ẽ. trusa. ibiq unrtute dĩ omĩa iuncula difrupta
sunt. Post hec saxo alligata. inmare mersa ẽ
s mex in columis littorib reddita bestiis in ani

Expanded text:
ia socians, tenta ab Urbano praefecto, et in equuleo cruciata, deinde ferro onerata et in carcerem em trusa, ubi virtute Dei omnia vincula ejus disrupta sunt. Post haec saxo alligata, in mare mersa est; sed mox incolumis littoribus reddita, bestiis in amph
Abbreviated transcription (Latin):
sed iniqͥtas eiꝰ inuerticẽ ipsius descendit. Post
annũ eodẽ dic quo illũ rapere sẽ arbitrabat᷑
in eodẽ carpento. Impositꝰ de eadẽ domo ipse
ad exilũ destinatꝰ ẽ. reputans sibi iusto udicio
dĩ id inse eẽ. conusũ. ut ur eodẽ carpento diri.¬
geret᷑ adexiliũ qđ ipse parauerat sacerdoti. Cui
ñ minimũ solatii sac̃dos p̃buit. dando sumptꝰ.
ł alia quȩ erant necessaria. Sed hȩc confessio
hominis nec mulieris furorẽ. nec uoces sonoꝵ
arrianoꝵ dementiã rep̾ssit. Maiaro ai accensi
Aem aniti uasdicã portianã inuadere nitebant᷑
Exercitꝰ etiã armatꝰ ad eusto diendas fores ecde
est directꝰ. ut nemo auder& cathollłã ȩccłam
munumntũ milttii corda conũtit. Ut aduersis scu.¬
cis eccłe fores seruarent. nec egredi dimitter ent.
s. ingredi eccłim plebẽ catholicã mimime ꝓh¬
berent. Sed nec hoc satis erat missis militib
nisi etiã ꝓcatholica fide cũ plebe parit̾ acclam¬

Expanded text:
Sed iniquitas ejus in verticem ipsius descendit ; post annum etenim eodem die quo illum rapere se arbitrabatur, in eodem carpento impositus, de eadem domo ipse ad exsilium destinatus est, reputans sibi justo judicio Dei id in se esse conversum; ut in eo carpento dirigeretur ad exsilium, quod ipse paraverat Sacerdoti. Cui non minimum solatii Sacerdos praebuit, dando sumptus, vel alia quae erant necessaria. 13. Sed haec confessio hominis nec mulieris furorem, nec vaesanorum Arianorum dementiam repressit; majore etenim accensi amentia, basilicam Portianam invadere nitebantur: exercitus etiam armatus ad custodiendas fores ecclesiae est directus, ut nemo auderet catholicam ecclesiam munimentum militum corda convertit; ut aversis scutis ecclesiae fores servarent, nec egredi dimitterent, sed ingredi ecclesiam plebem catholicam minime prohiberent. Sed nec hoc satis erat missis militibus, nisi etiam pro catholica fide cum plebe pariter acclama
Abbreviated transcription (Latin):
iacebat. Cũ cognouiss& ibidẽ ẽẽ dñi sac̃do.¬
tẽ. in sellula se adeande̾ domũ adquã ille
inuitatꝰ aduenerat portari fec̃. atq oranti
& imponenti manꝰ uestimenta attigit. Quȩ
cũ oscularet᷑. statĩ sanitate reiepta ãhulare
cep̃. Ut impleret᷑ illud dnĩcũ qđ dictũ .ẽ. ad
apłos. & iã maiora his faciecis credentes ĩn
nomine meo. Qđ tam̃ signũ sanitatis ut mi¬

Expanded text:
jacebat, cum cognovisset ibidem esse Domini Sacerdojacebat, cum cognovisset ibidem esse Domini Sacerdotem, in sellula se ad eamdem domum, ad quam ille invitatus venerat, portari fecit, atque orantis et imponentis manus vestimenta attigit. Quae cum exoscularetur, statim sanitate recepta, ambulare coepit; ut impleretur illud Dominicum dictum ad apostolos: Etiam majora his facietis, credentes in nomine meo . Quod tamen signum sanitatis ut mi
Abbreviated transcription (Latin):
one a atẽ fuga parauit tq: inposesione
cuidã lcontii clarissimi turi auqa re sioe¬
lront: Sed ubi relationi responue. i¬
lcontio tditur. Preceptii eni en icare
sibi cũ uellet implere. ꝓposito edicto conuenit
om̃s. ut si uellent sibi consulere reb ꝙ suis ꝓde.¬
rent uirũ. ꝓduictꝰ itaq & adductꝰ mediolanũ.
cũ intelligere circa se di uoluntatẽ. nec se diuti
posse resistere: postulauit ñ se nisi acatholico
epõ debere baptizari. sollicitã enĩ habebat ꝑ¬
fidiã arrianoꝵ. Baptitatꝰ itaq fert᷑ omĩa ȩccła.¬
de qua supͣ memorauimꝰ cui manũ offerre so¬
litꝰ erat. In domo ꝓpͥa cũ germana sic̃ relique¬
rat inuenit. iã matre defuncta. Atq cũ illa
dexterã illiꝰ oscu aret᷑. subridens ait illi. Ecce
ut dicebã tibi  otis manũ oscularis. ꝑ idẽ
tẽpꝰ cũ trans tiberĩ apud quanda̾ cdarissimam
inuitatꝰ ẽẽt ut sacrificiũ in domo offerret.
quȩdã balneatria atq paralitica in lecto

Expanded text:
one, iterum fugam paravit, atque in possessione cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum ur; praeceptum enim erat vicario sibi cum vellet implere, proposito edicto, convenit omnes, ut si vellent sibi consulere, rebusque suis, proderent virum. Proditus itaque et adductus Mediolanum, cum intelligeret circa se Dei voluntatem, nec se diutius posse resistere, postulavit non se nisi a catholico episcopo baptizari; sollicite enim cavebat perfidiam Arianorum. Baptizatus itaque fertur omnia eccleside qua supra memoravimus, cui manum offerre solitus erat, in domo propria cum germana, sicut reliquerat, invenit, jam matre defuncta. Atque cum illa dexteram illius oscularetur, subridens ait illi: Ecce ut dicebam tibi, sacerdotis manum oscularis. 10. Per idem tempus cum trans Tiberim apud quamdam clarissimam invitatus, sacrificium in domo offerret, quaedam balneatrix quae paralytica in lecto
Abbreviated transcription (Latin):
post alapas & carcerem. post ęquuleũ
&e torciones. post mamillarũ abscisio¬
nem. s adnõ sanacionẽ. post uoluta¬
tionem intestulis & carbonib tandẽ
incarcere consũmata ẽ Uiennȩ beati
epĩ. cuiꝰ fide & industria atq. admira¬
bili doctrina tempore gundobaldi re¬
gis ab infestacione arrianȩ hereseos gal¬
uȩ defensȩ sunt:¬

Expanded text:
post alapas, carcerem, post equuleum et torsiones, post mamillarum abscissionem, sed a Domino sanationem, post volutationem in testulis et carbonibus, tandem in carcere consummata est. Et ipi, cujus fide et industria atque admirabili doctrina, tempore Gundobaldi regis, ab infestatione Arianae haereseos Galliae defensae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
eductꝰ de carcere cũ sociii largo & smaragdo
& crescentiano ꝑ carpasiũ uicariũ nice reliquata
carcere in catasta extensus ac tractꝰ neriuis. & fu
truncatꝰ. ẽ. cũ largo & smaragdo. & aliis acqͣ
scriptũ ingestis marcelli pape. Ipso tẽpore ina¬

Expanded text:
eductus est de carcere cum sociis Largo, et Smaragdo, et Crescentiano, per Carpasium vicarium, et pice reliquata carcere in catasta extentus ac tractus, nervis et futruncatus est cum Largo, et Smaragdo, et aliis viginti. Scriptum in gestis Marcelli papae. Ipso tempore
Abbreviated transcription (Latin):
carceris macerationẽ. quã submaximiano ꝑtulit
cũ sisimnio con diacono suo & smaragdo & largo.
post multa facta miracula in quib filiã diode.¬
ciam artemiã ipsius rogatu a demonio curauit
ac baptizauit. Filiã quoq saboris regis ꝑsarũ
iobiã missus illo adiodeciano ꝓhoc eque lib̾aũ
ademonio ac baptizauit cũ ipso rege. & aliis

Expanded text:
carceris macerationem, quam sub Maximiano pertulit cum Sisinnio condiacono suo, et Largo et Smaragdo, post multa facta miracula, in quibus filiam Diocletiani Artemiam ipsius rogatu a daemonio curavit ac baptizavit; filiam quoque Saporis regis Persarum Jobiam, missus illo a Diocletiano pro hoc, aeque liberavit a daemonio, ac baptizavit cum ipso rege, et aliis
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ꝙ die altero eadẽ urnerabit femina adcellã ꝓpͥã
recessiss&: uir di admonasterĩ reduit. Cũ ec̃e
post criduũ incella consistens. eleuatis in aera ołis:
uidit eidẽ sororis suȩ animã de eiꝰ corpore egressã.
incolũbȩ specie cȩli secreta penetrare. Qui tantȩ erꝰ

Expanded text:
ue die altero eadem venerabilis femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit: et ecce cum post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis, vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columbae specie coeli secreta pen
Abbreviated transcription (Latin):
patre ꝓcedat & filio. cur se filiꝰ recessurꝰ dieit ut
ille ueniat. quia filio nũquã recedit: Sed qr
discipłi in carne dnm̃ cernentes corporeis hunc
sẽꝑ oculis uidere sitiebant: recte eis dicitur.
nisi ego abiero: paraditꝰ ñ ueniet. Acsi aꝑte
diceret᷑. Si corpꝰ ñ subtraho. quis sit amor
sp̃s ñ ostendo. Et nisi me desieritis corporalit̃
cernere : nũquã me discetis spũalit̃ amar&
ettã. Plac& qđ dicis. GRG̃. Aliquantulũ iã
alocutione cessandũ. ẽ: ut si ad alioꝵ miracula
enarranda tendimꝰ. loquendi uires interĩ ꝑ

Expanded text:
procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hunc oculis semper videre sitiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. Gregor. Aliquantum jam a locutione cessandum est, ut si ad aliorum miracula enarranda tendimus, loquendi vires interim per
Abbreviated transcription (Latin):
ulla teniussae. Quȩ omĩ uite suȩ tẽpore: in
eadẽ quã acceperat salute ꝑmansit. Pe t r̃.
maiora signa faciant. ubi minime ꝑsemet ip.¬
sos iacent: GR̃. Ubi insuis corporib scĩ
martẏres iacent: dubiũ petre ñ. ẽ. qđ multa
ualeant signa monstrare. sic̃ & faciunt: &
pura mente querentib inuumera miracula os.¬
tendunt. Sed q abinfirmis mentib potest du.¬
bitari utrũ ne ad ex audiendũ ibi p̃sentessit.
ubi constat. qr in suis corporib ñ sint. Ibi eos¬
necesse .ẽ. maiora signa ostendere: ubi de eoꝵ
p̾sentia potest mens infirma dubitare. Quoꝵ
uͦ mens in dõ fixa. ẽ : tanto magis hab& fides
meritũ. quanto illic eos nouit. & ñ iacere cor¬
pore. & tam̃ ñ de eẽ ab exauditione. Vnde
ipsa quoꝙ ueritas. ut fidẽ salitis discipłis au¬
gere. dixit. Siñ abiero : paracdit᷑ ñ ueni& ad
uos. Cũ enĩ constat ꝙ paraclit sp̃s semꝑ eax¬

Expanded text:
ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit. Petr. Quimajora signa faciunt, ubi minime per semetipsos jacent? Gregor. Ubi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa demonstrare, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmia potest mentibus dubitari, utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos . Cum enim constet
Abbreviated transcription (Latin):
uerent in quisuit. Illi autẽ: se nescire ꝓfessi s̃
Quib ipse ait. Hȩc. ẽ. uia: qua dilectꝰ dni cȩlum
benedictꝰ ascendit. Tunc itaq scĩ uiri obitũ
sic̃ p̃sentes discipłi uider̃: ita absentes ex signo
qđ eis p̃dictũ fuerat agnouer̃. Sepultꝰ uͦ est
moratorio beati baptistȩ ioħis: qđ destructa
ara apollinis ipse construaẽ. Qui & in eo specu
in quo pͥs sublatꝰ habitauit. nunc usq si pe.¬
tentiũ fides exigat. miraculis choruscat
acccx uiii. DEINSANA MOLIERE. PTIUS SEEC
uꝑ nãq est res gesta quã narro. quia quȩdã mu.¬
lier mente capta. dũ sensũ funditꝰ ꝑdidiss&.
ꝑmontes & ualles. siluas & cãpos. die noctuq
uagabat᷑. Ibiq tantũmͦ quiescebat: ubihane
qui escere lassitudo coegiss&. Quadã uͦ dre
dũ uaga nimiũ errar& : adbeati uiri bene¬
dicti patris specũ deuenit : ibiq nesciens it ⁊¬
gressa mansit. Facto autẽ mane. ita sanato
sensi egressa. ẽ: ac si cã nũquã insania capitis

Expanded text:
lli autem se nescire professi sunt. Quibus ipse ait: Haec est via qua dilectus Domino coelum Benedictus ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraculis coruscatXXXVIII. De insana muliere in ejus specu namque est res gesta quam narro; quia quaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis
Abbreviated transcription (Latin):
ut suꝑior excistat mundo. Fit uͦ ipsa uidentis
anima : & iã suꝑ sem& ipsã. Cũq indĩ lumine
rapitur. suꝑ se ininteriorib ampliat᷑. Etdũ subse
conspicit : excaltata cõp̃hendit. quã breue sit qđ
lumine poterat. Quid itaq mirũ si mundum
ante se collectũ uidit. qͥ subleuatꝰ inmentis lu-¬
mine extra mundũ fuit: Qđ autẽ collectus
mundus ante eiꝰ oculos dicit᷑. ñ cęlũ & terra
contracta. ẽ. sed uidentis animꝰ dilatat᷑. qͥN
dõ raptꝰ uidere sine difficultate potuit. omẽ
qđ ꝯ fra dm̃. ẽ. Inilla gͦ luce quȩ exterioribus
oculis fulsit. lux interior inmente fuit: quȩ
uidentis animũ qr ad suꝑiora rapuit. ei quã an¬
gusta eẽnt omĩa inferiora monstrauit PETR:
U ideor michi ñ utilit̾ intellexisse quȩ dixeras: ꝗdo
extarditate mea. tantũ ereuit expositio tua:
Sed quia hȩc liquide meis sensib infudisti: queso
ut adnarrationis ordine̾ redeas. XXUi.¬

Expanded text:
ut superior existat mundo: fit vero ipsa videntis ut superior existat mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. In illa ergo luce quae exterioribus oculis fulsit, lux interior in mente fuit, quae videntis animum cum ad superiora rapuit, ei quam angusta essent omnia inferiora monstravit. Petr. Videor mihi utiliter non intellexisse quae dixeras, quando ex tarditate mea tantum crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensibus infudisti, quaeso ut ad narrationis ordinem redeas.
Abbreviated transcription (Latin):
gesta narrauit. Scatĩq incasinũ castrũ religioso
iuro cheoprobo mandauit. Ut adcapuanã ur¬
bẽ subeadr nocte transmitter&e. & quid de ger¬
mano epõ ageret᷑ agnoscer&. & indicarae. Fac.¬
tũq est ut reuerentissimũ unirũ germanũ epm̃.
is qui missus fuerat: iã defunctũ repperir&e¬
& requirens subtilit̃. agnouit eodẽ momento su¬
use illius obitũ: quo ur dñi eiꝰ cognouit ascen¬
sũ. PETRUS. Mira res ualde. & uehementer
stupenda. Sed hoc qđ dictũ . ẽ. qr ante oculos
ipsuis quasi subrno solis radio. colletꝰ omnis
mundus adductꝰ. ẽ: sicut nũquã exꝑtꝰ ni. ita
nec conicere scio: quo nãq ordine fieri potest. ut
mundus omis ab homine uno uideat᷑. GRs G̃
Fiacũ tene petre qđ loquor. qr animȩ uidentis crea¬
torẽ : angusta.ẽ. omĩs creatura. Quã lib& & enĩ
parũ de luce creatoris aspexerit: breue ei fit
omẽ qđ creatũ. ẽ. quia ipse luce uisionis intime
mentis laxat᷑ sinꝰ. tantũq exxpandit᷑ in deo

Expanded text:
gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur. Gregor. Fixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
corã suꝑbis mori dignaret᷑ : corã humilib re¬
surgere. quatinꝰ & illi uiderent qđ contẽpne¬
rent. & isti qđ uenerantes amare debuissent
Paquo itusterio actũ ẽ. ut dũ suꝑbi aspiciunt
despectũ mortis. humiles contra mortẽ accipe¬
rent glam potestatis. Pttã. Quoso te posthec
adque loca ur sđs migrauerit: uł si aliquas

Expanded text:
coram superbis mori dignaretur, coram humilibus recoram superbis mori dignaretur, coram humilibus resurgere: quatenus et illi viderent quod contemnerent, et isti quod venerantes amare debuissent. Ex quo mysterio actum est, ut dum superbi aspiciunt despectum mortis, humiles contra mortem acciperent gloriam potestatis. Petr. Quaeso te post haec, ad quae loca vir sanctus migraverit, vel si
Abbreviated transcription (Latin):
innnicꝰ occubuit : uł quia de inimici morte dis¬
cipulus excultauit. Qua de re factiĩ. ẽ. ut eidẽ
quoq discipło penitentiã indicer&e. qđ mandans
talia : gaudere de iimici interitu p̃si ipsissoe.
PER. Miranda sunt. & ualde stupenda quȩ
dicis. Nã in aqua expetra ꝓdicta. moysen. In
ferro uero qđ exꝓfundo aquȩ rediit: heliseũ.
In aque itinere. pediũ lncoriti ohedientia: heliã.
I n luctu autẽ mortis inumici: datid. Uideo &
oRõ. Uir dnĩ benedict᷑ꝰ pecre unũ som̃ habuit.
qui ꝑ concesse redẽptionis grãm electoꝵ cordaim
pleuit. De quo ioh̾s dicit. E rat lux uera: quȩ
inluminat omnẽ hominẽ uenientẽ inhunc mum¬
dũ. Et de quo rursus scriptũ ẽ. Et de plentu¬
dine eus: nos om̃s accepimꝰ. Nã sc̃ĩ di bomines
potuer̾ ad nõ uirtutes habere: ñ etiã aliis tra¬
dere. Ille autẽ signa uirtutis dedit subdicis.
qui sẽ daturũ signũ ione ꝓmisit inmicis. Ut

Expanded text:
inimicus occubuit, vel quia de inimici morte disinimicus occubuit, vel quia de inimici morte discipulus exsultavit. Qua de re factum est, ut eidem quoque discipulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia, gaudere de inimici interitu praesumpsisset. Petr. Mira sunt et multum stupenda quae dicis. Nam in aqua ex petra producta, Moysen ; in ferro vero, quod ex profundo aquae rediit, Elisaeum ; in aquae itinere, Petrum ; in corvi obedientia, Eliam ; in luctu autem mortis inimici, David video . Gregor. Vir Dei Benedqui per concessae redemptionis gratiam electorum corda omnium implevit, de quo Joannes dicit: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . De quo rursus scriptum est: De plenitudine ejus nos omnes accepimus . Nam sancti Dei homines potuerunt a Domino virtutes habere, non etiam aliis tradere. Ille autem signa virtutis dedit subditis, qui se daturum signum Jonae promisit inimicis : ut
Abbreviated transcription (Latin):
huc inteneriorib discipłis ꝑtimescens. idq pro
sua soliꝰ fieri ꝑsecutione ꝑtractans. inuidiȩ locũ¬
locũ dedit: atq oratoria cuncta quȩ construre.
substatutis p̃positis adiunctis frĩb ordinauit. &¬
paucis secũ monachis ablatis. habitationẽ mutauit
loci. Moxq uir dĩ eiꝰ odia humilit̃ dedinauit: s¬
hunc omp̃s ds̃ t̾ribilit̾ ꝑcussit. Nã cũ p̃dictꝰ prbt
stans in solario. benedictũ discessisse cognosceret
& exultar&. ꝑ durante ĩmobilit̾ tota domꝰ fabrica
hoc ipsũ in quo stabat solariũ cecidit. & benedicti
hostẽ conterens exetinocit. Qđ uir dĩ discipulus
maurus uomine. statĩ uenerabili patribenedicto
qͥ alhuc aloco eodẽ uix decẽ milib aberat. esti.¬
mauit. eẽ. nuntiandũ dicens. Reũtere. qr prb̃t
qͥ te ꝑsequebat᷑ exctinctꝰ. ẽ. Qđ uir dĩ benedictus
audiens. sese ingrauib lamentis dedit. uł quia

Expanded text:
huc tenerioribus discipulis pertimescens, idque pro huc tenerioribus discipulis pertimescens, idque pro sua solius persecutione fieri pertractans, invidiae locum dedit, atque oratoria cuncta quae construxerat, substitutis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, et paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus terribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter stans in solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri Dei discipulus, Maurus nomine, statim venerabili Patri Benedicto qui adhuc a loco eodem vix decem millibus aberat, aestimavit esse nuntiandum, dicens: Revertere, quia presbyter qui te persequebatur, exstinctus est. Quod vir Dei Benedictus audiens, sese in gravibus lamentationibus dedit, vel quia
Abbreviated transcription (Latin):
tolle hunc panẽ. & tali eũ inio. auco: ubi a
nullo homine possit inueniri. Timc corius aꝑto
ore. expansis alis: circa eunde pane̾ cepit discitr.¬
rere atq gracitare. acsi aꝑte dicer&. & obe.¬
dire se uelle. & cam̃ iussa implere ñ posse. Cui
Quẽ diu demoratꝰ. quandoq couius momordit :
leuaiit & recessit. Post triũ uͦ horarũ spatium
abiecto pane redut. & de manu hominis dei
annonã quã consueuerat accep̃. Uen erabilis
autẽ pat cont᷑ uitã suã mardescere sac̃dotis ani.¬
mũ uidens. illi magis quã sibi doluit. Sed pre.¬
dictꝰ florentiꝰ quia magistri corpus necare ñ poi¬
tuit se ad eoccinguendas discipłoꝵ animas aden.¬
dit. ita ut morto celle cui benedictꝰ inerat ante
eoꝵ oculos nudas septẽ puellas miter&. quȩ
corã eis se inuicẽ ꝓanꝰ cenentes & diutiꝰ ladentes.¬
ut illor maes ad ꝑuersitare̾ libidinis inflãma¬
rer. Eđ sci uir de celsa conspiciens. lapsũq ad¬

Expanded text:
tolle hunc panem, et tali eum in loco projice, ubi a nullo hominum possit inveniri. Tunc corvus aperto ore, expansis alis circa eumdem panem coepit discurrere, crocitare, ac si aperte diceret, et obedire se velle, et tamen jussa implere non posse. CuiQuem diu demoratus, quandoque corvus momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia magistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenentes, et diutius ludentes, illorum mentes ad perr sanctus de cella conspiciens, lapsumque ad
Abbreviated transcription (Latin):
tegerent: absentib indicans. qđ uł quale eis
signũ fier& : quando a anima de corpore eair&.
Ante sextũ uͦ Gaexitꝰ diẽ: aperiri sibi sepulturã
ub&. Qui mox correptꝰ febrib acri cepit ar.
r&. seato die portari se in oratoriũ adiscipulis fe.¬
cit. ibiq exitũ suui dñici corporis & sanguinis
ꝑceptione munuut: atq int̾ discipłoꝵ manus
in becillia m̃bra sustentans. erectis incęlũ manib

Expanded text:
ans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardoet, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbeci
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepit. Qur̃ adse reductũ ut atante crudelitatis
insania quiescere deber&. admonuit. Qui fract
recedens nichil ulteriꝰ petere arustico p̃sũpsit.
quẽ uir dĩ ñ tangendo s respiciendo solurrat.
Fcce est petre qđ dixi: quia hi qͥ omĩpotenti dõ
familiariꝰ seruiunt aliquando mira facere et ia
expotestate possunt. Qui enĩ ferocitatẽ gothi
terribilis sedens rep̃ssit: lora uͦ nodosq ligature
quȩ innocentis brachia astrinacerat oculis dissol¬
uit. ipsa miraculi celeritate indicat. qr expote¬
state acceperat habere qđ fecit. Rursũ quoq
quale quantũq miraculũ orando ualuit ob¬
SUSCITATO
uadã die cũ fr̾ib adagri oꝑa fuerat egressꝰ.
Quidã uͦ rusticꝰ defuncti filii corpꝰ mulnis
portans orbitatis luctu estuans. ad monasteriu
uenit: benedictũ patre̾ quesiuit. Cui cũ dicꝑa
ẽet. quia idẽ pat̾ cũ fr̃ĩb mnagro morargie

Expanded text:
praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini non tangendo, sed respiciendo solverat. Ecce est, Petre, quod dixi: quia hi qui omnipotenti Deo familiarius serviunt, aliquando mira facere etiam ex potestate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens repressit, lora vero nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere quod fecit. Rursum quoque quale quantumque miraculum orando voluit obsuscitato. Quodam die cum fratribus ad agri opera fuerat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro morare
Abbreviated transcription (Latin):
ante ingressũ cellȩ solũ sedentẽ repperit & le
sence. Sule aite sod se uant escturena eale
rutre Meis ornslo s douia e aubonelieue¬
pat̃. Qui dũ ferudo spũ en pndor ̃. benedictus
ftuss& uituit᷑. eo t̾rore quo coie mntis in sama¬
se existimans. magnis cep̃ uocso e  ẽturũ
Surge surge. & res isti rusici reqde.  dicens
st. A dcuꝰ uocẽ uir dĩ ꝓtiuꝰ oculos lela. cep
tione. eũq intutꝰ. mox etiã rusticũ qͥligis en¬
batꝰ attendit.: A deuiꝰ brachia dũ oculos defii¬
orisa: miro moclo caula se celeritate  mli
ette nulla hominũ festinatione portussent. Qn.
is qͥ ligatꝰ uenerat cepiss&: subito astare solutus:
adtante potestatis ium treine factꝰ ⁊alla adt̾ram
corrut. & ceruicẽ crudelitatis rigide adeiꝰ uesti¬
gia undinans: orationib se illiꝰ com̃dauit. Uir
autẽ sẽs alectione minime surrexe: s uocatis
frib eũ trorsus tolli. ut benedictionẽ accipera

Expanded text:
ante ingressum cellae solum sedentem reperit et leante ingressum cellae solum sedentem reperit et leautem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Qui filii Dei ex potestate sunt, quid mirum si signa facere ex potestate valeant? Quia enim utroque modo miracula exhibeant, testatur Petrus , qui Thabitham mortuam orando suscitavit, Ananiam vero et Sapphiram mentientes morti increpando tradidit. Neque enim orasse in eorum exstinctione legitur, sed solummodo ox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos deflexisset, miro modo tanta se celeritate coepei tam concite nulla hominum festinatione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia inclinans, se orationibus illius commendavit. Vir autem sanctus a lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictionem acciperet,
Abbreviated transcription (Latin):
DELIGATO RUSTICO ET SOLO EIUS USU SOLUTO:
Sothoꝵs quidã zalla nomine ꝑfidiȩ fuit arria¬
nȩ qui tothilȩ regis regis eoꝵ tẽporib contra
catholicȩ ȩccłȩ religiosos uiros. ardore inmanis.¬
sime crudelitatis exarsit: ita ut quisquis ei clericꝰ¬
uł monachiis ante faciẽ sua adueniss&. ab eiꝰ ma.¬
sue esti succensus. in rapinã rerũ inhians. dum
quẽquã rusticũ tormentis erudelib affuger&.
eũq ꝑ supplicia diũsa laniar&: uictꝰ penis rusticꝰ
sese ressuas benedicto dĩ famulo cõmendasse ꝓ¬
fessus ẽ. ut dũ hoc a corquente credit᷑. suspensa
interĩ crudelitate adiutã hore raperent᷑. Iuuc
idẽ zalla cessauit rusticũ tormentis afflgere: sed
eiꝰ brachia loris fortib astringens. ante equũ suũ
cep̃ impellere. ut quis eẽt benedictꝰ qͥ eiꝰ res suscipe.¬
r& demonstrar&. Quẽ ligatis brachiis rusticus
ante cedens : duocit ad scĩ uiri monasteriũ. eũq

Expanded text:
Quadam die dum ad beati Joannis oratorium, quod othorum quidam Zalla nomine pertidiae fuit Arrianae, qui Totilae regis eorum temporibus contra catholicae ecclesiae religiosos viros ardore inmanissimae crudelitatis exarsit, ita ut, quisquis ei clericus monachusve ante faciem venisset, ab eius masuae aestu succensus, in rapinam rerum inhians, dum quemdam rusticum tormentis crudelibus affligeret, eumque per supplicia diversa laniaret, victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto Dei famulo commendasse professus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla cessavit rusticum tormentis affligere, sed ejus brachia loris fortibus astringens, ante equum suum coepit impellere, ut quis esset Benedictus qui ejus res susceperat demonstraret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monasterium, eumque
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce te rogaui. & audire me nolusti: rogaui
dnm meũ. & audiuit me. Modo gͦ si potes egre¬
dere: & me dimissã admonasteriũ recede
Ipse aute̾ exire eat᷑ tectũ ñ ualens: qͥ remanere
sponte noluit. in loco mansit inuitꝰ: Sicq fac¬
tũ ẽ. ut totã nocte̾ ꝑuigilẽ ducerent: atq ꝑ
sacra spũalis utȩ colloqͥa. sese uicaria relatione
satiarent. Qua dere dixi eũ uoluisse aliquid.
s minime potuisse: quia si uenerabilis uiri m̃tẽ
aspicimꝰ. dubiũ ñ. ẽ. qđ eandr̾ serenitatẽ uo¬
luerit: in qua descenderat ꝑmanere. S c̃tra
hoc qđ uoluit. inuirtute omĩpotentis di. ex
femine pectorȩ miraculũ inuenit. Nec mirũ
qđ plus illo femina. quȩ chiu fr̃ẽm uidere cu¬
piebat: ieodẽ tẽpore ualuit. Quia enĩ iuata io¬
hamus uoce̾ dẽ caritas ẽ: iusto ualde iudicio illa
plus potuit. quȩ ampliꝰ amauit: Ettã: Fateor mul¬

Expanded text:
Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanere sponte noluit, in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervigilem ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. Qua de re dixi eum voluisse aliquid, sed minime potuisse: quia si venerabilis viri mentem aspicimus, dubium non est quod eamdem serenitatem voluerit in qua descenderat permanere; sed contra hoc quod voluit, in virtute omnipotentis Dei ex feminae pectore miraculum invenit. Nec mirum quod plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, in eodem tempore valuit: quia enim juxta Joannis vocem, Deus charitas est , justo valde judicio illa plus potuit, quae amplius amavit. Petr. Fateor, mul
Abbreviated transcription (Latin):
diss&. insertas digitis manꝰ suꝑ m̃sa posuit. &¬
caput inmanib omĩpotente̾ dñm rogatura de
ruscationis & tonitrui uirtus. tantaq inundatio
pluinȩ erupit: ut neque uenerabilis benedictus
neq fr̃s qͥ cũ eo aderant. exetra loci limen quo con¬
sederant. pedẽ mouere potuissent. Scĩmoniał
qͥppe femina caput inmanib declinans. lacrimar̃
fluuios inmensã fuderat: ꝑ quas serenitate̾ aeris
adpluuã trax̃. Nec tamen paulo tardius: post
orationẽ inundatio illa secuta. ẽ. Sed tanta fuit
conuenientia orationis. & inundationis: ut de
mensa caput iã cũ tonitruo leuar&. quatinus
unũ idẽq ẽẽt momentũ. & leuare caput: &
pluuã deponere. Tunc uir dĩ int̾ coruscos & to¬
nitruos atq ingentis pluuie inundatione̾. ui¬
dens se admonasteriũ ñ posse remeare : cepit
conqueri contristatꝰ dicens. Parcat tibi omp̃s
ds̃ soror. Quid ẽ. qđ fecisti : Ci illa resp̾dit.

Expanded text:
disset, insertas digitis manus super mensam posuit, et disset, insertas digitis manus super mensam posuit, et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura decruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pulviae erupit, ut neque venerabilis Benedictus, neque fratres qui cum eo aderant, extra loci limen quo consederant, pedem movere potuissent. Sanctimonialis quippe femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: quatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
benedicto narrẽ. qr fuit quidã qđ uoluit: s
ñ ualuit implere. Soror nãq eiꝰ scolastica nomẽ
omĩpotenti dnõ ab ipso infantię tẽpore dicata.
ad eũ sem̾el ꝑ annũ uenire consueuerat. ad quã
iur dĩ ñ longe extra ianuã: inpossessioue mona¬
sterii descendebat. Quadã uͦ die uenit eaxmore.
atq ad eã cũ disciplis uerierabił eiꝰ descendit
fr̃. Qiucotũ dir̃ indĩ laudib sacrisq colloquus
ducentes. incũbentib iã noctis tenebris. simul
acceper̃ cibos. Cũq adhuc admensã sederent :¬
& int̾ sacra colloquia tardior se hora ꝓtraher&.
eadẽ scimonialis femina soror eiꝰ. eũ rogauit dic̃s.
Queso te ne ista nocte me deseras. ut usq mane¬
aliquid de cęlestis uite gaudiis loquam᷑. Cui
ille resp̾dit. Quid .ẽ. qđ loqueris soror : manere
extra cellã nullatenꝰ possũ. Tanta uero erat cȩli
serenitas. ut nulla maere nubes apparer&. Scĩ¬
monialis autẽ femina. cũ uerba fris negantis au.¬

Expanded text:
enedicto narrem, quia fuit quiddam quod voluit, sed non valuit implere. Soror namque ejus. Scholastica nomine, omnipotenti Domino ab ipso infantiae tempore dedicata, ad eum semel per annum venire consueverat. Ad quam vir Dei non longe extra januam in possessione monasterii descendebat. Quadam vero die venit ex more, atque ad eam cum discipulis venerabilis ejus descendit frater: qui totum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis au
Abbreviated transcription (Latin):
frĩb inueniri potuissent. Cu̾q eos uenerabił
pat̾ contristatos cernere. eoꝵ pusillanimitatẽ
studuit modesta in crepatione corrigere: &
rursũ ꝓmissione subleuare dicens. Quare de
panis in opia uester animꝰ contristat᷑: hodie
quidẽ minꝰ ẽ: sed die crastina habundant̾
habebitis. Sequenti autẽ die: cucenti farinȩ
modi it faros cellȩ in saccis incienti sñt.
quos omp̃d ds quib dertrentib transmisiss&
nunc usq man& in cognitũ. Iđ cũ fr̾s ter

Expanded text:
fratribus inveniri potuissent. Cumque eos venerabilis fratribus inveniri potuissent. Cumque eos venerabilis Pater contristatos cerneret, eorum pusillanimitatem studuit modesta increpatione corrigere, et rursum promissione sublevare, dicens: Quare de panis inopia vester animus contristatur? Hodie quidem minus est, sed die crastina abundanter habebitis. Sequenti autem die ducenti farinae modii ante fores cellae in saccis inventi sunt, quos omnipotens Deus quibus deferentibus transmisisset, nunc usque manet incognitum. Quod cum fr
Abbreviated transcription (Latin):
uir di eder&. po se autẽ cũ lucernȩ ministerio
uoluere. & ꝑ cogitationẽ dicere. Quis ẽ. hic cui
edo manducanti assisto. lucernã teneo. seruitiuẽ
inpendo: Iuis sũ ego ut isti seriuã: Ad quẽ
ur dĩ stati conũsus: uehem̃t̃ eũ cep̃ in crepare
dicens. Signa cor tuũ fr̃. Quid ẽ. qđ loqueris:
recedere: & sibi hora eadẽ quietũ residere.
Qui requisitꝰ afr̃ib quid habuerit incorde. por
chinẽ narrauit quanto suꝑbiȩ spũ intumuerat
& quȩ contra uirũ dĩ uerba ꝑ cogiationẽ tacitꝰ
dicebat. Iunc liquido om̃ib patuit qđ tcne.¬
rabilẽ benedictũ latere nichil posse. uauus
DEDUCENTIS PARINE MODIIS FAMIS TT̃BORE ANPA
Uincubiterat: magnaq om̃s alimentoꝵ indi¬
gentia coangustabat. Iãq in benedicti mona¬
sterio : triticũ de erat. Panes uͦ pene om̃s consu̾pti
fuerant. ut ñ plus quã qͥnq ad refectionis horã

Expanded text:
vir Dei ederet, ipse autem cum lucernae ministerio vir Dei ederet, ipse autem cum lucernae ministerio volvere, et per cogitationem dicere: Quis est hic cui ego manducanti assisto, lucernam teneo, servitium impendo? Quis sum ego, ut isti serviam? Ad quem vir Dei statim conversus, vehementer coepit eum increpare, dicens: Signa cor tuum, frater, quid est quod loqueris? recedere, et sibi hora eadem quietum sedere. Qui requisitus a fratribus quid habuerit in corde, per ordinem narravit quanto superbiae spiritu intumuerat, et quae contra virum Dei verba per cogitationem tacitus dicebat. Tunc liquido omnibus patuit quod venerabilem Benedictum latere nil posset, in cujus De ducentis farinae modiis famis tempore ante incubuerat, magnaque omnes alimentorum indigentia coangustabat. Jamque in Benedicti monasterio triticum deerat: panes vero pene omnes consumpti fuerant, ut non plus quam quinque ad refectionis horam
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s suos mittere benedictꝰ dĩ famulus curabat.
Q uadã uͦ die misit exmore: s is qͥ missus fuerat
monachus post admonitionẽ factã ascĩsmonia¬
lib feminis rogatꝰ : mappulas accep̃. sibiq eas
abscondit insinu. Qui mox ut reu̾sus. ẽ: eũ uir
dĩ uehem̃tissima amaritudine cępit increpare di.¬
cens. Quomͦ ingressa. ẽ. iniquitas in sinũ tuũ.
At ille obstupuit. & qͥd egise. ablitꝰc corripi.¬
ebat᷑ ignorabat. Cui ait. Nũquid ego illic pre¬
sens ñ erã. quando ab ancillis dĩ mappulas acce.¬
pisti. tibiq eas insinũ nusisti: Qui mox eiꝰ uesti.¬
gis ꝓuolutꝰ. stulte se egisse penituit: & eas quas
insini ab sconderat mappulas ꝓiecit: aex:¬
Quadã quoq die dũ uenerabił pat̃ uesꝑcina¬
iã hora corporis ali menta ꝑciper&
ei monachus cuiusda defensoris filius fu.¬
erat: qͥei ante mensam lucernã tenebat. Cuꝙ

Expanded text:
fratres suos mittere Benedictus Dei famulus curabat. fratres suos mittere Benedictus Dei famulus curabat. Quadam vero die misit ex more; sed is qui missus fuerat monachus, post admonitionem factam, a sanctimonialibus feminis rogatus mappulas accepit. sibique eas abscondit in sinu. Qui mox ut reversus est, eum vir Dei vehementissima amaritudine coepit increpare, dicens: Quomodo ingressa est iniquitas in sinum tuum? At ille obstupuit, et quid egisset oblitus, unde corripiebatur ignorabat. Cui ait: Nunquid ego illic praesens non eram quando ab ancillis Dei mappulas accepisti, tibique eas in sinum misisti? Qui mox ejus vestigiis provolutus, stulte se egisse poenituit, et eas quas in sinu absconderat, mappulas projecit. Quadam quoque die dum venerabilis Pater vesjam hora corporis alimenta perciperet, ejus monachus cujusdam defensoris filius fuerat, qui ei ante mensam lucernam tenebat. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
suo fuerat. Ut dĩ uiro inmonasteriu̾ uno ple.¬
na duo lignea uascula quȩ uulgo flascones
uocant᷑ de ferra&e. Qui unu̾ detulit. alteruii
ꝑgens initinere abscondit. Uir autẽ dniquẽ
facta absentia latere ñ poterant. unũ cum
grãrũ accione suscep̃: & discedentẽ puerum
monut dic̾s. Uide fili de illo fiascone quem
abscondisti iã ñ bibes. sed melina illũ caute. & in.¬
uenies quid intꝰ habet. Qui confusiis ualde: a
dei homine excuit. E reu̾sus. Uolens hoc ꝓbare
qđ audierat. cũ flasconẽ inclinass&: de eo ꝓtinꝰ
serpens egressus. ẽ. Iunc p̾dictꝰ exhilaratꝰ puer.
ꝑ hoc qđ inumo repperit. expauit malũ qđ
Ion longe autẽ amonasterio uicus erat: in qͦ¬
ñ minima multitudo hominũ adfide̾ dĩ ab
idoloꝵ cultu benedicti fuerat ecortatione
conuersa. Ibi quoque quȩdã scęmoniales feminȩ
inerant. & crebro illuc ꝓ exchortandis animab

Expanded text:
suo fuerat, ut Dei viro in monasterium vino plesuo fuerat, ut Dei viro in monasterium vino plena duo lignea vascula quae vulgo flascones vocantur, deferret: qui unum detulit, alterum vero pergens in itinere abscondit. Vir autem Domini, quem facta absentia latere non poterant, unum cum gratiarum actione suscepit, et discedentem puerum monuit, dicens: Vide, fili, ne de illo flascone quem abscondisti bibas, sed inclina illum caute, et invenies quid intus habet. Qui confusus valde a Dei homine exivit. Et reversus volens adhuc probare quod audierat, cum flasconem inclinasset, de eo protinus serpens egressus est. Tunc praedictus Exhilaratus puer, per hoc quod in vino reperit, expavit malum quod on longe autem a monasterio vicus erat in qunon minima multitudo hominum ad fidem Dei ab idolorum cultu Benedicti fuerat exhortatione conversa. Ibi quoque quaedam sanctimoniales feminae inerant, et crebro illuc pro exhortandis animabus