comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ostentaturus. Necessarium reos ut primo ipsum terrarũ quẽ in habitat
humanum genus. sicut est amaioribus trifarium distributum. deinde
regionibus prouincusq determinatum expediam. quo facilius cũ locales
bellorũ morborumq. clades ostentabuntur. studiosi quiq non solũ rerum
ac temporũ¬
emporũ. sed &iam locorum conscientiam consequantus¬
AIORES nostri orbem totius terrae oceani limbo circum septumo cane¬
quadrum statuere. euisq tres partes. asiam. europam & africam uoca ue¬
funtr. Quamuis aliqui duas hoc est asiam. ac deinde africam in europam
accipiendam putauerunt : Asia tribus partibus ꝯceano circũ cincta. per
totam transuersi plagam orientis extenditur. Hȩc occasum uersus ad
dexteram sui sub axe septentrionis. incipientẽ contingit europam. a
sinist e autem africam dimittit. Sub aegrpto uero & siria. mare
nostrũ quod magnũ generaliter dicimus hab&. Europa incipit ut

Expanded text:
ostentaturus necessarium reor, ut primum ipsum terrarum orbem quem inhabitat ostentaturus necessarium reor, ut primum ipsum terrarum orbem quem inhabitat humanum genus, sicut est a maioribus trifariam distributus deinde regionibus prouinciisque determinatus, expediam; quo facilius, cum locales bellorum morborumque clades ostentabuntur, studiosi quique non solum rerum ac temporum sed etiam locorum scientiam consequantuores nostri orbem totius terrae, oceani limbo circum saeptum, triquetrum statuere eiusque tres partes ASIAM EVROPAM ET AFRICAM uocauerunt, quamuis aliqui duas hoc est Asiam ac deinde Africam in Europam accipiendam putarint. ASIA tribus partibus oceano circumcincta per totam transuersi plagam orientis extenditur. haec occasum uersus a dextra sui sub axe septentrionis incipientem contingit Europam, a sinistra autem Africam dimittit, sub Aegypto uero et Syria mare nostrum quod Magnum generaliter dicimus habet. EVROPA incipit ut
Abbreviated transcription (Latin):
&iam isti de mediis temporibus inchoantes. quamuis supernorũ nusquam
meminerint. nihil nisi bella dadesq desoripserint. quae bella quid
aliud dicenda sunt. fusi uergentia in alterutrũ mala. Mala autem
huius modi quȩ tunc erant. sicut & nunc sunt inquantũ sunt. sine dubio
aut manifesta peccata sunt. aut occultȩ punitiones peccatorũ. Quid
impedimenti est nos eius rei caput pandere. cuius illi corpus expresse¬
rint : Et priora illa sȩculaquȩ multo numorosiora monstrauimus. uel
tenuissimo testari relatu. similes miserias pertulisse.
IC TURUS igitur aborbe condito usque adurbem conditam. dehino
usque ad caesaris principatũ Natiuitatemq xp̃i. ex quo sub potestate
urbis. orbis mansit imperium. ueletiam usq ad dies nostros inquantũ ad
cognitionẽ uocare suffecero. conflictationes generis humani. & ueluta
per diuersas partes ardentẽ mundum face cupiditatis. incensum specula

Expanded text:
etiam isti de mediis temporibus inchoantes, quamuis superiorum nusquam etiam isti de mediis temporibus inchoantes, quamuis superiorum nusquam meminerint, nihil nisi bella cladesque descripserint — quae bella quid aliud dicenda sunt, nisi uergentia in alterutrum mala; mala autem huiusmodi quae tunc erant, sicut et nunc sunt in quantum sunt, sine dubio aut manifesta peccata sunt aut occultae punitiones peccatorum —: quid impedimenti est nos eius rei caput pandere, cuius illi corpus expresserint, et priora illa saecula, quae multo numerosiora monstramus, uel tenuissimo testari relatu similes miserias pertulisse? Dicturus igitur ab orbe condito usque ad Vrbem conditam, dehinc usque ad Caesaris principatum natiuitatemque Christi ex quo sub potestate Vrbis orbis mansit imperium, uel etiam usque ad dies nostros, in quantum ad cognitionem uocare suffecero, conflictationes generis humani et ueluti per diuersas partes ardentem malis mundum face cupiditatis incensum e specula
Abbreviated transcription (Latin):
resque omnium ꝑotia negotiaque triuerunt. Qua propter res ipsa
exigit. Nexbislibris quã breuissime uel pauca contingere. qui originẽ
mundi loqͣuentes preteritorum fidem annuntiatione futurorum &
post subsequa probatione fecerunt. Non quod auctoritatem eorũ cuiquã
uideamur ingerere. sed quod opere pretium sit de opinione uulgatiqui
Nobis cum omnibus communis sit commonere. primum quasi diuina pro¬
uidentia quae sicut pia ita & iusta est. agitur hic mundus & homo
Hominem autem qui conuertibilitate naturȩ. & qui libertate licentiae &
infirmus & contumax est. sicut pie gubernari egenum opis oport&. ita
iuste corripi immoderatum libertatis necesse est. Iure ab initio hominis
per bona malaq alternantia: exerceri huno mundum sentit. quisquis per
se atque inse humanũ genus uid&. Deinde cum abipso primo homine
peccatũ punitionemq peccati coepisse doreamur. porro autẽ cum

Expanded text:
resque omnium otia negotiaque triuerunt. quapropter res ipsa resque omnium otia negotiaque triuerunt. quapropter res ipsa exigit ex his libris quam breuissime uel pauca contingere, qui originem mundi loquentes praeteritorum fidem adnuntiatione futurorum et post subsequa probatione fecerunt: non quo auctoritatem eorum cuiquam uideamur ingerere, sed quo operae pretium sit de opinione uulgata quae nobis cum omnibus communis est commonere. primum quia si diuina prouidentia, quae sicut bona ita et iusta est, agitur mundus et homo, hominem autem, qui conuertibilitate naturae et libertate licentiae et infirmus et contumax est, sicut pie gubernari egenum opis oportet ita iuste corripi inmoderatum libertatis necesse est, iure ab initio hominis per bona malaque alternantia, exerceri hunc mundum sentit quisquis per se atque in se humanum genus uidet; deinde cum ab ipso primo homine peccatum punitionemque peccati coepisse doceamur; porro autem cum
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis propagauerunt. in itium scribendi a nino beli filio rege assr¬
riorum fecere. qui cum opinione cȩta mundi originem creaturtmq
hominum sine initio credi uelint. coepisse tamen abhoc regna bellaq.
definiunt. quasi uero eatenus humanum genus ritu pecudũ auxerit.
& tunc primum ueluti ad nouam prudentiam cuncussum suscitatumq.
euigilarit : ego initsum miseriae hominum ab initio peccati primi ho¬
minis docere institui. paucis dum taxat hisdemq breiuterricini roi
NI autem ab adam primo homine. usque ad ninum magnũ ut dicunt
regem quando natus est abraham. anni tria milia .c. lxxx.iui. qui
uel ab abraham usque ad caesarem augustum. id est usque ad natiuitatem
xp̃i quae fuit anno imperio caesaris quadragesimo secundo. cum facta
pace cum parthis iani portae clausae suntꝰ. & bella toto orbe cessa¬
runt. colliguntur anni duo milia .xu. inquib se auctores scripto¬

Expanded text:
uerbis propagauerunt, initium scribendi a Nino Beli filio, rege Assyuerbis propagauerunt, initium scribendi a Nino Beli filio, rege Assyriorum, fecere — qui cum opinione caeca mundi originem creaturamque hominum sine initio credi uelint, coepisse tamen ab hoc regna bellaque definiunt, quasi uero eatenus humaet tunc primum veluti ad novam providentiam concussum suscitatumque evigilarit: ego initium miseriae hominum ab initio peccantis hominis ducere institui, paucis 7 dumtaxat, iisdemque breviter delibatis. Sunt autem ab Adam, primo homine, usque ad Ninum, magnum ut dicunt regem, quando natus est Abraham, anni tria millia centum octoginta vel Abraham usque ad Caesarem Augustum, id est, usque ad Nativitatem Christi, quae fuit anno imperii Caesaris quadragesimo space cum Parthis Iani portae clausae sunt et bella toto orbe cessarunt, colliguntur anni n xv in quibus se inter actores scripto
Abbreviated transcription (Latin):
dies non solum aeque ut hos graues. uerum &iam tanto atrocius miseri¬
ores. quanto longius aremedio uerae religionis alienos : ut merito hac
scrutatione claruerit regnasse mortem auidam sanguinis. dũ ignorat᷑
religio quae prohberte a sanguine. Ista inlucescente. illã constipuisse.
illam concludi. cum ista iam prȩualer&. Illam penitus nullam futuram
cum hȩc sola regnauerit Exceptis uidelio& se motisq illis diebus no¬
uissimis sub fine saeculi. & sub apparitione anti xp̃i. uel &iam sub cori¬
clusione iudicii. quibus futuras angustias quales ante non fuerint
secundum ipsum quidem qui & nunc est & sẽper modum uerum. aper¬
tiore ac grauiore discrimine per intolerabiles tribulationes temporũ
illorum. scõs probatio. impios perditio consequatur. Et qm̃ omnes
prope modum tam apud gretos quã apud latinos studiosi ad scribendũ
uiri. qui res gestas regum populorumq obdiuturnam memoriam

Expanded text:
dies non solum aeque ut hos graues, uerum etiam tanto atrocius miserdies non solum aeque ut hos graues, uerum etiam tanto atrocius miseros quanto longius a. remedio uerae religionis alienos: ut merito hac scrutatione claruerit regnasse mortem auidam sanguinis, dum ignoratur religio quae prohiberet a sanguine; ista inlucescente, illam constupuisse; illam concludi, cum ista iam praeualet; illam penitus nullam futuram, cum haec sola regnabit: exceptis uidelicet semotisque illis diebus nouissimis sub fine saeculi et sub apparitione Antichristi uel etiam sub conclusione iudicii, quibus futuras angustias, quales ante non fuerint,secundum ipsum quidem qui et nunc et semper est modum uerum apertiore ac grauiore discrimine, per intolerabiles tribulationes temporum illorum sanctos probatio. impios perditio consequetur. et quoniam omnes propemodum tam apud Graecos quam apud Latinos studiosi ad scribendum uiri, qui res gestas regum populorumque ob diuturnam memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
annalium fastis i. quȩ cumq aut bellis grauia. aut corrupta mnriusio
anta fuine ⁊ tristiai: aut tessarumn motibus terribilia. aut iundationi¬
hus sinsu insosata u fuptionibus igsiums metliendab sasla de tibus
fulininum plagisq grandinum sȩua. aut &iam parricidus flagitusq
uoseminis eratui es plicarem Maxime cum reuerentiam tuã ꝑficiende
aduersus hos ipsos paganos undecimo libro insistentem. quorum iam decem
orientes radii mox ut despetulo aecclesiasticȩ claritatis elati sunt. toto orbe
fulserunt. leui opusculo occupari non oporter&. & sc̃s filius tuus iulianus
cartaginensis seruus dĩ. satis fieri super hac re petitionis suae eadem
fidutia qua poposcisti exiger&. dedi operam. & me ipsum inprimis con¬
fusione pressi. cui plerumq reputanti supramodum ex aestuasse prae¬
sentium clades temporum uidebantur. Na ctus sum enim preteritos

Expanded text:
annalium fastis, quaecumque aut bellis grauia aut corrupta morbis annalium fastis, quaecumque aut bellis grauia aut corrupta morbis aut fame tristia aut terrarum motibus terribilia aut inundationibus aquarum insolita aut eruptionibus ignium metuenda aut ictibus fulminum plagisque grandinum saeua uel etiam parricidiis flagitiisque uoluminis textu explicarem. maxime cum reuerentiam tuam perficiendo aduersum hos ipsos paganos undecimo libro insistentem — quorum iam decem orientes radii mox ut de specula ecclesia- sticae claritatis elati sunt toto orbe fulserunt - leui opusculo occupari non oporteret et sanctus filius tuus, Iulianus Carthaginiensis, seruus Dei, satisfieri super hac re petitioni suae eadem fiducia qua poposcit exigeret: dedi operam et me ipsum in primis confusione pressi. cui plerumque reputanti super modum exaestuauisse praesentium clades temporum uidebantur. nanctus sum enim praeteritos
Abbreviated transcription (Latin):
amant telant : Et amantes dnm ao domum. Nionquasi ex natura
apti corporis iugilant . sed ex conscientia solliciti a moris inuigilante
Unde cuiam intstico sacramento in cuangelus legaturia quod onerub
micas catuli sub mensa dominorum suorum. Et chananca pionerubunt
dicertas & cdns non sastiduit audure: Seatus &iam i tobias dicẽ angelũ
sequens. canem conttem huabere non fpreuit leitur general amo ritec t
sorueas amoren conexus i uoluntati tuue uolens parui nam cuon sibiectio
adte perast mii suti soriberem aduersus uaniloquari prauitatem eorum
qui uliens acuiitate did ex locorũ agrestium competisi e pagis maga nu
uocaater suengentiles qui terrena sipiunt: Qui cum fitura nom qae¬
ranstr ipre terita aut obliuscuntur aut nesciunt lpralien ud cpdetus
tem port ueluti malis extra solitũ infestissima. eb hoc solum qđ crelitus
efgo ce ienoninibus quaet haberi ad presens possunt. brstori a rũ dãq ue

Expanded text:
amant zelant, et amantes dominum ac domum noni quasi ex natura amant zelant, et amantes dominum ac domum noni quasi ex natura apti corporis uigilant, sed ex conscientia solliciti amoris inuigilant. unde etiam mystico sacramento in Euangeliis, quod edant micas catelli sub mensa dominorum, et Chananaea non erubuit dicere et Dominus non fastidiuit audire. beatus etiam Tobias, ducem angelum sequens, canem comitem habere non spreuit. igitur generali amori tuo speciali amore conexus uoluntati tuae uolens parui. nam cum subiectio Praeceperas mihi, uti aduersus uaniloquam prauitatem eorum, qui alieni a ciuitate Dei ex locorum agrestium conpitis et pagis pagani uocantur siue gentiles quia terrena sapiunt, qui cum futura non quaerant, praeterita autem aut obliuiscantur aut nesciant, praesentia tamen tempora ueluti malis extra alitum infestatissima ob hoc solum quod credituergo, ut ex omnibus qui haberi ad praesens possunt historiarum atque
Abbreviated transcription (Latin):
pater agustine. atq utinã tam efficatter. quã libent̃
Quam quam ergo muquemuis partẽ paruum deexpli¬
cito mouear. rectene ansetus egerim  Tueni iamisto
uidicio labortesti. utrumne hoc quod p̃ceperes possim
E go autem solius oboedientiȩ sitamen eam uoluntatẽ
conatuq decortui: testimonio contentus sum. Nam
& in magna magni pat̾ris familias domo. cum sint multa
Idiuersi generis animalia. adiumento familiaris rer¬
scommoda. non est tamen canum cura postrema Quibus solisgotur an
insitum est  uoluntarie ad id quod preparantur urgeri. & perui¬
genitam quandam oboedientiae formulam. sola disciplina stenores
Ex pectatione suspendi. donec ad per agendi licentiam autu si e nomeb
mittantur Habent enim proprios ap̃petitus. quantũ brittis animali¬
bus excellentiorbs xtantum rrationabiibus propinqu anter ahoc est
auisceꝵ nesenamare. seuire. Nam dscernentes inter domiinos
atque extraneos. tion eos quos insectantur oderunt. sed prohas quos

Expanded text:
pater Augustine; atque utinam tam efficaciter quam libenter. quamquam ego in utramuis partem parum de explicito mouear, rectene an secus egerim. tu enim iam isto iudicio laborasti, utrumne hoc, quod praeciperes, possem: ego autem solius oboedientiae, si tamen sam uoluntate conatuque decoraui, testimonio contentus sum. am et in magna magni patrisfamilias domo cum sint multa diuersi generis animalia adiumento rei familiaris commoda, non est tamen canum cura postrema; quibus solis natura insitum est, uoluntarie ad id quod praeparantur urgueri et per ingenitam quandam oboedientiae formulam sola disciplinati timoris exspectatione suspendi, donec ad peragendi licentiam nutu signoue mittantur. habent enim proprios appetitus, quantum brutis excellentiores tantum rationabilibus propinquantes, hoc est discernere amare seruire. nam discernentes inter dominos atque extraneos non eos quos insectantur oderunt sed iis quos
Abbreviated transcription (Latin):
nel poena filii. uel romanis uiribis perpetrauit. Sed romani quan¬
ta mala per. ccxliuii. annos continua illa regũ dominatione per¬
tulerint. non solum unius regis expulsio. uerum & iam & iuratio
regis nominis & potestatis ostendit. Nam si unius tan¬
tum superbia fuiss& inculpa. ipsum solum oportuisset
expelli. seruata regia dignitate: Melioribus igitu
regibus
urbe propulsis. romani consulendũ sibi quam cuiquã

Expanded text:
uel poena filii uel Romanis uiribus perpetrauit. sed Romani quanuel poena filii uel Romanis uiribus perpetrauit. sed Romani quanta mala per CCCLIII annos continua illa regum dominatione pertulerint, non sregii nominis et potestatis, ostendit. Nam si unius tantum superbia fuisset in culpa, ipsum solum oportuisset expelli, servata regia dignitate melioribus. Igitur regibus Urbe propulsis, Romani consulendum sibi quam cuiqua
Abbreviated transcription (Latin):
fiducia bene exertitatȩ iuuentutis albanis intulisse bellum. & diualtrinse¬
cus spe incerta certaq clade. tandem pessimos exitus & dubios tuentus.
compendiosa ter geminarũ populorum congressione finisse. Rursus pace
disrupta. ethium suffoetium fede nato bello. meditata &iam proditiorie
suspensum. curribus indiuersa raptantib. duplbis animi noxam poena
diuisi corporis exp̾en disse. Latinos ancomartio duce sepe congressos.
aliquando superatos: Tarquinium priscum om̃s finitimos & potentes tunc
tusciȩ duodecim populis. in numeris concidisse conflictibus. uebientes
scelere assuptum. habita inciues crudelitate detentũ. flagitio
adulteratae lucretiae ad missum. & inter domestica uitia uirtutesq
forinsecus emicantes. id est oppida ualida in latio per eum capta. ardea
oriculum. suessa pumq. & quic quid uel ingabios uel fraude propria.

Expanded text:
fiducia bene exercitae iuuentutis Albanis intulisse bellum et diu altrinsefiducia bene exercitae iuuentutis Albanis intulisse bellum et diu altrinsecus spe incerta, certa compendiosa Tergeminorum congresdisrupta Mettum Fufetium Fidenate bello, meditata etiam proditione suspensum, curribus in diuersa raptantibus duplicis animi noxam poena diuisi corporis expendisse: Latinos Anco Marcio duce saepe congressos, aliquando superatos: Tarquinium Priscum omnes finitimos et potentes tunc Tusciae duodecim populos innumeris concidisse conflictibus: Veientes scelere adsumptum, habita in ciues crudelitate detentum, flagitio adulteratae Lucretiae amissum, et inter domestica uitia uirtutesque forinsecus emicantes, id est oppida ualida in Latio per eum capta Ardeam Oricolum Suessam Pometiamque et quidquid in Gabios uel fraude propria
Abbreviated transcription (Latin):
fratris. templũ soceri sanguine dedicauit. sceleratorũ manum promissa
impunitate collegit. Primus illi campus adbellũ forum urbis fuit. mixta
simul externa ciuiliaq bella numquã de futura significans Sabinorũ
quas fordere ludisq pellex erat feminas. tam in honeste presũpsit. quam
ne farie defendit Ducem eorum titum tatium senẽ. honestis pietatis
causis insistentem. diu armis propulsatũ. mox ut insocietatẽ regni assũp¬
sit occidit Cum uehientibus copiis proeliũ adhuc paruo pomine.
iam magnis uiribus agitatũ. cirinensium captum est ac dirutũ oppidum.
assumptis semel armis numquã fuit quies. quippe quibus egestas turpis
atq obscena fam es domi timerentur. si umquã paci ad quiẽ uissent
Iam hinc incessabilia cercamina. & iuxta quantitatẽ uirium semꝑ grauia
quã breuissime strinxerim. Tullium hostiliũ militaris rei institutorem.

Expanded text:
fratris, templum soceri sanguine dedicauit; sceleratorum manum promissa fratris, templum soceri sanguine dedicauit; sceleratorum manum promissa inpunitate collegit. primus illi campus ad bellum forum Vrbis fuit, mixta simul externa ciuiliaque bella numquam defutura significans. Sabinorum, quos foedere ludisque pellexerat, feminas tam inhoneste praesumpsit quam nefarie defendit. ducem eorum Titum Tatium, senem honestis pietatis causis insistentem, diu armis propulsatum, mox, ut in societatem regni adsumpsit, occidit. cum Veientibus proelium adhuc paruo nomine, iam magnis uiribus, agitatum. Caeninensium captum ac dirutum oppidum. adsumptis semel armis numquam quies, quippe quibus egestas turpis atque obscena fames domi timerentur, si umquam paci adquieuissent. iam hinc incessabilia certamina et iuxta quantitatem uirium semper grauia quam breuissime strinxerim: Tnllum Hostilium militaris rei institutorem
Abbreviated transcription (Latin):
quam habent uti. & hoc quoq. inpunitũ habent si aliquando desistant
Uetolant sane mecũ maiorũ suorum tẽpora. bellis inquictissima. scelerib
execrabilia. dissentionibus fȩda. miseris continuatissima. quȩ &
merito possunt horreri quã fuerunt. & necessario debent ro gare
rie sint. Cum sane rogare solumdm̃ qui & tuno occulta
iustitia permisit ut fier&. ut nunc aperta prest&
ut non sint. Quaemodo ame plenius ab ipso dirbis exor
reuolutis per ordinem hrstoris proferentur
Nno post euersionem troiae. ccce.xiiii. olimpiade autem sexta.
quȩ quinta demum anno quattuor in medos expletis apud eliden
greciȩ ciuitatem. agone & ludis exerceri sol&. urbs roma in italia
romulo & remo geminis auctoribus condita est. Cuius regnum
cruore dotauit. Itaq romulus interfecto primum auo numitore. dehinc
remo fratre. arri puit imperiũ. urbemq constituit. Regnũ aui. inuros

Expanded text:
quam habent, uti et hoc quoque inpunitum habeant, si aliquando desistant. quam habent, uti et hoc quoque inpunitum habeant, si aliquando desistant. recolant sane mecum maiorum suorum tempora, bellis inquietissima, sceleribus exsecrabilia, dissensionibus foeda, miseriis continuatissima, quae et merito possunt horrere, quia fuerunt, et necessario debent rogare, ne sint: eum sane rogare solum Deum, qui et tunc occulta iustitia permisit, ut fierent, et nunc aperta misericordia praestat, ut non sint. quae modo a me plenius ab ipso Vrbis exordio, reuolutis per ordinem historiis, proferentur. Anno post euquae quinto demum anno, quatuor in medio expletis, apud Elidem, Graeciae civitatem, agone et ludis exerceri solet, urbs Roma in Italia Romulo et Remo geminis auctoribus condita est. cuius regnum cruore dotauit. itaque Romulus, interfecto primum auo Numitore dehinc Remo fratre, arripuit imperium Vrbemque constituit; regnum aui, muros
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ disposuisse tempora. & in principio babslonis. & in fine romanis. illi¬
us clementiȩ esse quod uiuimus. Quod autem misere uiuimus. intempe¬
rantiae nostrae. Eccesimilis babẏloniae ortus &romae. similis poten¬
tia. similis magnitudo. similia tempora. similia bona. similia mala.
tamen non similis exitus. similisue defectus. Illa enim regnũ amisit.
hȩc retin&. Illa interfectiane regis orbata. hȩc in colomu peratore
secura est. Et hoc quare: Qm̃ ibi in rege libidinũ turpitudo pri¬
nita. hic xp̃ianȩ religionis continentissima aequitas inrege seruata ẽ.
bi absq religionis reuerentia. auiditatem uo luptatis licentia furoris im¬
pleuit. hic & xp̃iani fuere qui parcerent. & xp̃iani quibus parcerent.
& xp̃iani proter quorũ memoriam & inquorũ memoria partere tur
Qua propter desinant religionẽ lacerare. & lacescere potentiam dĩ. pront̃

Expanded text:
Deum disposuisse tempora et in principio Babyloniis et in fine Romanis, illiDeum disposuisse tempora et in principio Babyloniis et in fine Romanis, illius clementiae esse, quod uiuimus, quod autem misere uiuimus, intemperantiae nostrae. ecce similis Babyloniae ortus et Romae, similis potentia, similis magnitudo, similia tempora, similia bona, similia mala; tamen non similis exitus similisue defectus. illa enim regnum amisit, haec retinet; illa interfectione regis orbata, haec incolumi imperatore secura est et hoc quare? quoniam ibi in rege libidinum turpitudo punita, hic Christianae religionis continentissima aequitas in rege seruata est; ibi absque religionis reuerentia auiditatem uoluptatis licentia furoris impleuit, hic et Christiani fuere, qui parcerent, et Christiani, quibus parcerent, et Christiani, propter quorum memoriam et in quorum memoria parceretur. quapropter desinant religionem lacerare et lacessere patientiam Dei propter
Abbreviated transcription (Latin):
ninus rex annis. Lii : Cui successit ut dixi uxor sua samiramis. Quaecũ
& ipsa quadraginta & duobus annis regnauerit. medio imperii sui tempore
babylonẽ caput regni condidit. Ita babylon post annos mille .c.lx.
prefecto autem suo spoliata opibus & regno. atq ipso rege priuata est
ipsa tamen postea aliquamdiu mansit incolomis. Similiter & roma
eorum. comite autẽ suo irrupta & opibus spoliata non regno. man& adhuc
& regnat in colemis. Quamuis intantũ archanis statutis inter utramque
urbem conuenientiae totius ordo seruatus sit. ut & ibi praefectus eius ar¬
batus regnum inuaserit. & hic prefectus huius athalus regnare tẽptario.
tam & si apud hanc solam merito xp̃i ant honorii imperatoris ad tẽptatio
profana uacuata sit. Itaque hec obhoc precipue cõmemoranda credidi.
ut tanto archano in effabilium iudiciorũ dĩ exparte pate facto. intelli¬
gant hi qui insipienter undiq de temporibus xp̃ianis murmurant. unum

Expanded text:
inta duobus. Cui successit ut dixi uxor sua Semiramis; quae cum et ipsa quadraginta et duobus annis regnaret, medio imperii sui tempore Babylonem, caput regni, condidit. Ita Babylon post annos mille centum praefecto autem suo, spoliata opibus et regno, atque ipso rege privata est: ipsa tamen postea aliquamdiu mansit incolumis. Similiter et Roma eorum, comite autem suo, irrupta et opibus spoliata, non regno, manet adhuc, et regnat incolumis: quamvis in tantum arcanis statutis inter utramque urbem convenientiae totius ordo servatus sit, ut et ibi praefectus ejus Arbatus regnum invaserit, et hic praefectus hujus Attalus regnare tentaverit: tametsi apud hanc solam merito Christiani impeprofana uacuata sit. Itaque haec ob hoc praecipue commemoranda credidi, ut tanto arcano ineffabilium iudiciorum Dei ex parte patefacto intellegant hi, qui insipienter utique de temporibus Christianis murmurant, unum
Abbreviated transcription (Latin):
statuerentur. Occisi sunt iussu cȩsaris maior antonii filius & puplius
canidius infestissimus quidem semꝑ cȩsari. sed & antonio infidus. &
cassius palmensis  ultina uiolati patris cȩsaris uictima. & quintus
ouinnus ob eam maxime notam. quod obscenissime carnifex lanificio

Expanded text:
statuerentur. Occisi sunt jussu Caesaris major Antonii filius et P. statuerentur. Occisi sunt jussu Caesaris major Antonii filius et P. Canidius, infestissimus quidem semper Caesari, sed Antonio infidus, et Cassius Parmensis, ultima violatae partis  Al., violati patris Caesaris victima, et Quintinus Ovinius, ob eam maxime notam, quod obscenissime lanificio
Abbreviated transcription (Latin):
prima luce antonius cũ ad instruendam classem inportũ descender&
subito uniuersae naues ad cȩsarẽ transierunt. Cumq unico prȩsidio
spoliatus ess&e. trepidus secũ paucos recepit in regiam. Deuide im
minente cȩsare turbata ciuitate. idem antonius sese ferro trans uer¬
berauit. ac semianimis ad cleo patram in monumentũ inquo sese
illa mori certa condiderat perlatus est. Cleopatra postquã sẽ seruari
ad triumphum intellexit. uoluntariam mortẽ petens. serpentis ut putat᷑
morsu in sinistro tacta bracho. exanimis inuenta est. frustra caesare
psillos ad mouente. qui uenena serpentũ e uulneribus hominũ haustu
rẽuocare atq exu gere solent. Cesar alexandria urbe omniũ lange
opulentissima & maxima. uictor potitus est. Nam & roma intantumꝰ
opibus eius aucta est. ut propter habundantiam pecuniarũ. duplicia
quam usq ad idfuerant possessionũ aliarumq rerum uenalium p̃tia

Expanded text:
prima luce Antonius cum ad instruendam classem in portum descenderet, prima luce Antonius cum ad instruendam classem in portum descenderet, subito uniuersae naues ad Caesarem transierunt; cumque unico praesidio spoliatus esset, trepidus se cum paucis minente Caesare, turbataque civitate, idem Antonius sese ferro transverberavit, ac semianimis ad Cleopatram, in monumentum, in quod illa morituram certa condiderat, perlatus est. ad triumphum intellexit, voluntariam mortem petens, serpentis, ut putatur, morsu, in sinistro tacta brachPsyllos admouente. qui uenena serpentum e uulneribus hominum haustu reuocare atque exsugere solent. Caesar Alexandria, urbe omnium longe opulentissima et maxima, uictor potitus est. nam operibus ejus aucta est, ut, propter abundantiam pecuniarum, duplicia quam usque ad id fuerant, possessionum aliarumque rerum venalium pretia
Abbreviated transcription (Latin):
inlucescente iam die uictoriam cesar consũmauit. Ex uictis .xii.¬
intercurandũ defecerunt : Antonius & cleopatra communes libros
cum parte regiȩ gazȩ. ad rubrũ mare prȩmittendos censuerunt
psi prȩsidus tarta diu egrpti cornua pelusium parrethoniumq dis
positis. cdassem & copias instaurando bello parauerunt. Cȩsar
sexto imperator apellatus. & quarto ipse cum marco licinio & trasso
consulibus brundisium uenit. Ibi orbis terrarum prȩsidia diuisis legi
onibus composuit Inde frriam profectus. mox pelusium adut. ub
ab antonianis presidis ultro susceptus est: Interea cornelius gallus
praemissus acȩsare. quattuor legiones quas antonius apud cirenas
prȩsidu loco constituerat suscepitꝰ infidem. atq inde pare thoniũ
primam aegypti alibie parte ciuitatẽ uictam coepit Antonium
ipsumq continuo apud pharum uicit. Antonius equestre aduersus
der&. in eo quoq miserabiliter uictus aufugit. Kalendis sextilib

Expanded text:
inlucescente iam die uictoriam Caesar consummauit. ex uictis duodeinter curandum defecerunt. Antonius et Cleopatra communes liberos cum parte regiae gazae ad Rubrum mare praemittendos censuerunt. 439 Ipsi praesidiis circa duo Aegypti cornua, Pelusium Parpositis classem et copias instaurando bello parauerunt. Caesar sexto imperator appellatus et quartum ipse cum M. Licinio Crasso consul Brundisium uenit; ibi orbis terrarum praesidia diuonibus, composuit. Inde in Syriam profectus, mox Pelusium adiit; ubi ab Antonianis praesidiis ultro susceptus est. Interea Cornelius Gallus, praemissus a Caesare, quatuor legiones, quas Antonius apud Cyrenas praesidii loco constituerat, suscepit in fidem: atque inde Paraetonium, primam Aegypti a Libyae parte civitatem, victo cepit Antonio, ipsumque continuo apud Pharum vicit: Antonius equestre adversus  in eo quoque miserabiliter uictus aufugit. kalendis Sextilibus
Abbreviated transcription (Latin):
mnopia precipuas sui partes auctionabatur. ipsum arbem consider&
tune tempora sua. Cum quasi in explebilis uenter cuncta consumens
& semper esuriens. eunctis urbibus quas miseras faciebat ipsa miserior
nihil relinquens. nihil habebat. & stimulo domesticȩ famis. ad continuatio¬
nem bellicae inquietudinis trudebatur. Hisdem temporibus rex sothimus
cum magnis thacũ auxilus greciam ingressus. cunctos macedoniae fines¬
depopulatus estTandemoͦ. agabio sentio prȩtore superatus
redire inpegnum coactus est:
rino ab urbe condita. dc lxii. nondũ finito sociali bello rome.
daticum & siminus infamȩ. non tamen minus graue cęptũ est. Equi¬
dem de metrida tici belli spacio uarie traditũ est. utrum abhinc
primum coeperit. an tunc precipue exarserit. maxime cum alii .xxx
alii .xl. annis gestum ferant. Sed quamuis hisdem gesta tempori¬
bus perplexis coaceruata malis exarserint. ame tamen speciatim.

Expanded text:
inopia praecipuas suas partes auctionabatur. Quam ob rem consideret inopia praecipuas suas partes auctionabatur. Quam ob rem consideret tunc tempora sua, cum quasi inexplebilis venter cuncta consumens, et semper esuriens, cunctis urbibus, quas miseras faciebat, ipsa miserior, nihil relinquens, nihil habebat, et stimulo domesticae famis ad continuationem bellicae inquietudinis trudebatur. Iisdem temporibus rex Sothimus cum magnis Thracum auxiliis Graeciam ingressus, cunctos fines Macedoniae depopulatus est, tandemque a C. Sentio praetore superatus redire in regnum suum coactus est. Anno ab Urbe condita 662, nondum finito sociali bello, quod daticum bellum, etsi minus infame, non tamen minus grave coeptum est. Et quidem de Mithridatici belli spatio varie traditum est, utrum abhinc primum coeperit, an tunc prnta alii quadraginta annos gestum ferant. sed quamuis isdem gesta temporibus perplexis coaceruata malis exarserint, a me tamen speciatim,
Abbreviated transcription (Latin):
theanum. horribili proelio oppressi & occisi sunt. Pompeius asculũ
ingressus. prefectos centuriones cunctosq principes eorũ uirgis
cicidit securiq percussit. seruos prȩdamq oninem sub hasta uen¬
didit. Reliquos liberos quidem. sed nudos & xgentes abire p̃cepn
Et dum dehac preda opitulationẽ aliquam in usu stipendu publici
senatus fore sperar&. iuhil tamen pompeius exea peragenti aerario contu¬
lit. Namq eodem tempore cum penitus exhaustum ess& arartum
& ad stipendium deess& frumenti expensa loca puplica quȩ incircuitu
capitolii pontificibus decem uiris & flaminibus inpossessionem tradita
erant : eogente in opia uendita sunt & sufficiens pecuniȩ modus qui
ad teripus iopiae subsidio ess& acceptus est. Et quidemꝰ tunc insinu
ipsius cuutatis. euersarum omnium urbium nudatarumq terrarum.
abmsaeundiq opes congerebantur : Cum ipsa roma turpi adigente

Expanded text:
Teanum horribili proelio oppressi et occisi sunt. Pompeius Asculum Teanum horribili proelio oppressi et occisi sunt. Pompeius Asculum ingressus praefectos centuriones cunctosque principes eorum uirgis cecidit securique percussit, seruos praedamque omnem sub hasta uendidit, reliquos liberos quidem sed nudos et egentes abire praecepit; et cum de hac praeda opitulationem aliquam in usum stipendii publici senatus fore speraret, nihil tamen Pompeius ex ea egenti aerario contulit. namque eodem tempore cum penitus exhaustum esset aerarium et ad stipendium frumenti deesset expensa, loca publica quae in circuitu Capitolii pontificibus auguribus decemuiris erant, cogente inopia, vendita sunt, et sufficiens pecuniae modus, qui ad tempus inopiae subsidio esset, acceptus est. Et quidem tunc in sinum ipsius civitatis eversarum omnium urbium nudatarumque terrarum abrasae undique opes congerebantur, cum ipsa Roma turpi adigente
Abbreviated transcription (Latin):
romanus iss& exercitus. & postumitu Albinus uir consularis tunc lucu
scillae legatus. in tolerabili superbia omniũ inse militum odia suscitass&.
lapidibus occisus est. Silla consul ciuilem cruorem. non nisi hostili san¬
uine expiari posse testatus est. Cuius rei conscientia periotus
exercitus ita in pugnam exortus est. ut sibi unus quisq pere undum
uider&. nisi uiciss&. Decem & nouẽ milia samnitium illo proelio
caesa sunt Iuuentium quoq. italicum ducem. & magnũ ipsius populũ
persecutus occidit. Portius cato consul marianas copias habens. cum
aliquanta stennue gessiss&. gloriatus est gaium marium non maiora
fecisse. & obhoc cum ad locum fonicum contra marsos bellũ gerer&
afilio gaumarii intumultu belli. quasi ab incerto auctore prostratus. ẽ
Cal binuis legatus. in expugnatione hostilium castrorũ interfectus est
Marrucini uestiniq sulpicio legato pompei persequente uastati sunt
Popedius & obsidius italici imperatores. ab eodem sulpicio apud flumen

Expanded text:
Romanus isset exercitus et Postumius Albinus uir consularis, tunc L. Sullae legatus, intolerabili superbia omnium in se militum odia suscitasset, lapidibus occisus est. Sulla consul ciuilem cruorem non nisi hostili sanguine expiari posse testatus est: cuius rei conscientia permotus exercitus ita pugnam adortus est, ut sibi unusquisque pereundum uideret nisi uicisset. decem et octo milia Samnitium illo proelio caesa sunt; Iuuentium quoque, Italicum ducem, et magnum ipsius populum persecutus occidit. Porcius Cato consul Marianas copias habens cum aliquanta strenue gessisset, gloriatus est, C. Marium non maiora fecisse, et ob hoc, cum ad lacum Fucinum contra Marsos bellum gereret, a filio C. Marii in tumultu belli quasi ab incerto auctore prostratus est. C. Gabinius legatus in expugnatione hostilium castrorum interfectus est. Marrucini Vestinique Sulpicio legato Pompei persequente uastati sunt. Popaedius et Obsidius, Italici imperatores, ab eodem Sulpicio apud flumen
Abbreviated transcription (Latin):
ROSIIS prȩsbiter hispanus genere. uir eloquens hystoriarum
agnitor. scripsit aduersum quȩ rulos & infamatores xp̃i ani
Fiõmunis. qui dicunt defectum romanae rei puplicae xp̃i doctrina
inuectum. libros septem. In quibus totius pene mundi tẽporis
cuiam tates & miserias. ac bellorum inquietudines replicans. ostendit
romana adhuc durar&. & pace culturae dĩ pacatum retiner&
imperium Sane inprimis descripsit positionem orbis. oceani maris¬
effusionẽ. & tanai limitibus intercisum. situm locorum. Nomina¬
& riumena moresq gentium. qualitates regionum. in itia bellorũ.
& trrannidis exordiã finitimo sanguine dedicata. Hic est orosuis
qui ab augustino missus pro discenda animae ratione adhieronimũ.
redie s reliquias scĩ stephani primi martyris tunc nuper inuenti

Expanded text:
ROSIUS presbyter, Hispanus genere, vir eloquens et historiarum cognitor, scripsit adversum querulos et infamatores Christiani nominis qui dicunt defectum Romanae reipublicae Christi doctrina invectum, libros septem; in quibus pene totius mundi temporis calamitates et miserias, ac bellorum inquietudines replicans, ostendit Romana adhuc duraret, et pace culturae Dei pacatum retineret imperium. Sane in primo libro describit positionem orbis, Oceani interfusione, et Tanais limitibus intercisam, situm locorum, nomina, numerum, moresque gentium, qualitates regionum, initia bellorum, et tyrannidis exordia finitimorum sanguine dedicata. Hic est Orosius, idem Orosius pro discenda animae ratione ad Hieronymum presbyterum, reliquias beati Stephani tunc nuper inventas rediens
Abbreviated transcription (Latin):
praedam . quantũ in ex saturabili crudelitate ipsam cadem amar&
incȩde. Et hic iam sinu receptus italiȩ. romam eproximo tre
mentem terrore quassabat. Itaq sihuic ultionis potestas permitte¬
retur. quem romani ob hoc precipue timendũ arbitrabantur. quia
fauorem dõrum sacrificiorũ obsequus inuitar&. in moderatior
caedes sine fructu emendationis arsiss&. & error nouissimus peior
priore creuiss&. quandoquidem in pagani & idolatrȩ manus inci¬
dissent. non solum paganis residius de instaurando cultu idolorũ ess&
indubitata ꝑ suasio. sed&iam xp̃ianis periculosa confusio. cum & hi
terrerentur prae iudicio. & illi confirmarentur exemplo. Quam¬
obrem iustissimus dispensator humani generis ds̃. perire paginũ
hostem uoluit. &xp̃ĩanum preualere permisit. ut pagani blasphe¬
mantesq romani & illo confunderentur perdito. & hoc punrentur
in misso: maxime cum imperatoris honorii ammiranda in rege

Expanded text:
praedam quantum inexsaturabili crudelitate ipsam caedem amaret praedam quantum inexsaturabili crudelitate ipsam caedem amaret in caede: et hic jam sinu receptus Italimentem terrore quassabat. itaque si huic ultionis potestas permitteretur, quem Romani ob hoc praecipue timendum arbitrabantur, quia fauorem deorum sacrificiorum obsequiis inuitaret, et immoderatior caedes sine fructu emendationis arsisset et error nouissimus peior priore creuisset; quandoquidem in pagani et idololatrae manus incidisse, non solum paganis residuis de instaurando cultu idolorum esset indubitata persuasio sed etiam Christianis periculosa confusio, cum et hi terrerentur praeiudicio et illi confirmarentur exemplo. quamobrem iustus dispensator humani generis Deus perire paganum hostem uoluit et Christianum praeualere permisit, ut pagani blasphemantesque Romani et illo confunderentur perdito et hoc punirentur immisso; maxime cum imperatoris Honorii admiranda in rege
Abbreviated transcription (Latin):
paganorum in urbe concursus. hostem esse cum utiq copia uiriũ.
tum maxime praesidio deorũ potentem. Urbem autẽ ideo desti¬
tutam & mature perituram. quia deos & sacra perdiderit. magnis
quaerelis ubiq agitur. & continuo de repetendis sacris celebrandisq
tractatur. Feruent tota urbe blasphemiȩ. uulgo nomen xp̃i
tam quã lues aliqua. prȩsentium temporũ obprobriis ingrauatur.
taq in effabili iudicio dĩ factũ est. uti quoniam inpermixto populo
pis gratia. poena impis debebatur. oportebatq permixti hostes
co arguerent : non tamen eos qui indiscrete cunctos intẽperata
cȩde delerent. Duo tunc populi cum duob potentissimis regib
suis . per romanas prouincias bachabantur. quorum unus xp̃i anus
propriorq romano. & ut res̃ docuit timare dĩ mitis incędes. aliu
paganus barbarus & uere scitha. qui non tantũ gloriãm aut

Expanded text:
paganorum in Urbe concursus, Hostem adesse cum utique virium copia, paganorum in Urbe concursus, Hostem adesse cum utique virium copia, tum maxime praesidio deorum potentem: Urbem autem ideo destitutam et mature perituram, quia deos et sacra perdiderit. Magnis querelis ubique agitur, et continuo de repetendis sacris celebrandisque tractatur. Fervent tota Urbe blasphemiae, vulgo nomen Christi tamquam lues aliqua praesentium temporum opprobriis gravatur. Itaque ineffabili judicio Dei factum est, uti, quoniam in permixto populo piis gratia, impiis poena debebatur, oportebatque permitti hostes, coarguerent, non tamen eos qui indiscrete evectos intemperata caede delerent, duo tunc suis per Romanas prouincias bacchabantur: quorum unns Christianus propiorque Romano et, ut res docuit, timore Dei mitis in caede, aliupaganus, barbarus, et vere Scytha, qui non tantum gloriam aut
Abbreviated transcription (Latin):
demfelicib illis apud pollentiam gestis. cum barbaro & pagano duci¬
bus hoc est sauli belli summa commissa est. Cuius improbitate
ut pugnar& exortum est. Cum quidem ostendente inbreui iudiciodĩ.
& quid fauor eius possit. & quid ultio exiger&. pugnantes uicti sumus.
iuctores uicti sinus. Taceo de ipsorũ interse barbarorũ crebris de¬
lacerationibus. cum sẽ inuicem gothorum cunei duo deinde halani
atqhuni. uarus caedibus populabantur. Redagasus omniũ anti¬
quo rum prȩsentiumq hostium longe immanissimus. repentino
impetii totam inundauit italiam. Nam fuisse in populo eius . cc.
milia gathorum ferunt. Hic suprahanc incredibilem multitudinem
indomitamq uirtutem paganus & scitha erat. qui ut mos est barbaris
eisdem gentibus. omnẽ romani generis sanguinem dussuis propinare
deuouerat. Hoc igitur romanis arcibus imminente. fit omnium

Expanded text:
de infelicibus illis apud Pollentiam gestis, cum barbaro et pagano ducide infelicibus illis apud Pollentiam gestis, cum barbaro et pagano duci, hoc est Sauli, belli summa commissa est, cuius inprobitate ut pugnaret, extortum est: cum quidem, ostendente in breui indicio Dei et quid fauor eius possit et quid-ultio exigeret, pugnantes uicimus, uictores uicti sumus. taceo de ipsorum inter se barbarorum crebris dilacerationibus, cum se inuicem Gothorum cunei duo, deinde Alani atque Huni uariis caedibus populabantur. Radagaisus, omnium antiquorum praesentiumque hostium longe immanissimus, repentino impetu totam inundauit Italiam. nam fuisse in populo eius plus quam ducenta milia Gothorum ferunt. hic supra hanc incredibilem multitudinem indomitamque uirtutem paganus et Scytha erat: qui, ut mos est barbaris huiusmodi gentibus, omnem Romani devoverat. Hoc igitur Romanis arcibus imminente, fit omnium
Abbreviated transcription (Latin):
temerare ausus est. atq exea non dubitauit extrahere. Secuta
est poena sacrilega. N am hisdem superstitibus atq insultacͥtibus
quos sub aecclesia ad põenam protraxerat. post aliquantũ tempus
solus ipse punitus est . Probauitq inse uno adutrumq diuinum
uigilare iudicium. quando &cum sperauit adutus. &cum cori¬
tempsit occisus est. Interea cum atheodosio seniore singulis po¬
tissimis infantũ cura & disciplina utriusq palatu commissa ess&.
hoc est rufiuo orientalis aulae. stiliconi occidentalis imperii. quid
uterq egerit. quidue agere conatus sit. exitus ut riusq docuit.
cum alius sibi.alius filio suo effectans regale fastigium. ut rebus
repente turbatis necessitas rei puplicȩ scelus ambitus teger&.
barbaras gentes ille immisit. hc fouit. Iaceo de alarico rege
cum gothissius sȩpe uicto. sepe concluso. semperq. dimisso. taceo

Expanded text:
temerare ausus est atque ex ea quosdam non dubitauit extrahere. secuta temerare ausus est atque ex ea quosdam non dubitauit extrahere. secuta est poena sacrilegum. nam isdem superstitibus atque insultantibus, quos ab ecclesia ad poenam protraxerat, post aliquantum tempus solus ipse punitus est probauitque in se uno, ad utrumque semper diuinum uigilare iudicium, quando et, cum sperauit, adiutus et, cum contempsit, occisus est. Interea cum a Theodosio imperatore seniore singulis potissimis infantum cura et disciplina utriusque palatii commissa esset, hoc est Rufino orientalis aulae, Stiliconi occidentalis imperii, quid uterque egerit, quidue agere conatus sit, exitus utriusque docuit, cum alius sibi, alius filio suo affectans regale fastigium, ut rebus repente turbatis necessitas reipublicae scelus ambitus tegeret, barbaras gentes ille inmisit, hic fouit. taceo de Alarico rege cum Gothis suis saepe uicto, saepe concluso semperque dimisso. taceo
Abbreviated transcription (Latin):
cohortes. deditionem iam fieri priorũ aestimantes. certatim
sese ad mascerhelem signis tradidere conuersis. Parbari quorum
magnam multitudinem gildo ad bellũ deduxerat. defectu militũ
destituti. indiuersa fugerunt Ciledo & ipse fugam molitus. ar¬
repta naui in altum prouectus. Ac deinde reuocatus in afriram.
post aliquot dies strangulatus interut. Periclitaremur subtan¬
torum miraculorũ reuelatu. quasi praesuntpta mentiendi inpudentia.
Nisi adhuc uocem nostrã conscientia eorum qui in terfuere prae¬
currer&. Nullae aguntur insidiȩ. nulla correptio. septuaginta
milia hostium uincuntur. pene sine pugna fugit uictus ad tempus.
ne plus audeat. Uictus iratus transportatur indiuersum locum.
ut nesciat frater occidi. qui uindicatur occisione. Sane idem
mascerhel elatus rerũ secundarum insolentia. post habito scõrum
consortio. cum quibus antea dõ militans uicerat. &iam aecclesiam

Expanded text:
cohortes deditionem iam fieri priorum existimantes certatim cohortes deditionem iam fieri priorum existimantes certatim sese ad Mascezelem signis tradidere conuersis. barbari, quorum magnam multitudinem Gildo ad bellum deduxerat, defectu militum destituti in diuersa fugerunt. Gildo et ipse fugam molitus arrepta naui ut in altum prouectus ac deinde reuocatus in Africam est, post aliquot dies strangulatus interiit. periclitaremnr sub tantorum miraculoram relatu quasi praesumpta mentiendi inpudentia, nisi adhuc uocem nostram conscientia eorum, qui interfuere, praecurreret. nullae aguntur insidiae, nulla corruptio; septuaginta milia hostium uincuntur paene sine pugna; fugit uictus ad tempus, ne plus audeat uictor iratus; transportatur in diuersum locum, ut nesciat frater occidi, quo uindicatur occiso. sane idem Mascezei elatus rerum secundarum insolentia, posthabito sanctorum consortio, cum quibus antea Deo militans uicerat, etiam ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est cum quinq milibus ut aiunt militũ. contra septuaginta
milia hostium castra metatus. Cum interiecta mora excedere
loco. oppositasq praeiacentȩs ualles angustas trans gredi uelit.
insistente nocte beatum ambrosium episcopũ mediolanii paulo ante
de functum. per somnium sibi uidere uisus est significantem manu. &
inpacto adhumũ tabernaculo dicentem. hic. hic. hic. Quod ille
prudenti coniectura intellexit. merito annuntiantis fidem uictoraȩ
uerbo locum. numero diem significari. substitit. ac tertio demumꝰ
die post noctem orationibus hrmnisq periugilem. ab ipsis
caelestium sacramentorũ mysteriis. in hostem circum fusum
procedit. Et cum ad eos qui primi occurrerant pia pacis uerba
iactar&. signiferum quendam insolenter obsistentem. & iam iamq
pugnam excitantẽ gladio percussit in brachio: eumq manu debilẽ
ipso uulnere coegitꝰ pronum inclinare uexillũ. Quo iuso reliquȩ

Expanded text:
hoc est cum quinque milibus ut aiunt militum, contra septuaginta hoc est cum quinque milibus ut aiunt militum, contra septuaginta milia hostium castra metatus, cum interiecta mora excedere loco oppositasque praeiacentis uallis angustias transgredi uellet: incurrente nocte beatum Ambrosium episcopum Mediolani paulo ante defunctum per somnium sibi uidere uisus est significantem manu et inpacto ad humum ter baculo dicentem: hic, hic, hic. quod ille prudenti coniectura intellexit merito adnuntiantis fidem uictoriae, uerbo locum, numero diem significare. snbstitit ac tertio demum die post noctem orationibus hymnisque peruigilem ab ipsis caelestium sacramentorum mysteriis in hostem circumfusum processit; et cum ad eoe, qui primi occurrerant, pia pacis uerba iactaret, signiferum quendam insolenter obsistentem et iamiamque pugnam excitantem gladio percussit in bracchio eumque manu debilem ipso uulnere coegit pronum inclinare uexillum. quo uiso reliquae