comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acqͥsisti. Uis uidere qͥd ꝑdideris: Nec naufragio tͥ
posset auferri. Nã aliqͣndo ꝑdunt homines om̃ia
in mari: et nudi exeunt Multinaufragauer̃ cũ pau-¬
lo: amatores huiꝰ scłi. Passis naufragiũ. et nucdi om̃s
exier. Illi et qđ foris habebant amiser̃. et domũ cor¬
dis sui inanẽ inuener̃: paulus autẽ in corde ferebat
patrimoniũ fidei suȩ. Nullis fluctibꝰ nullis cẽpestati-¬
b̾ potut auferri Nudus exut et diues exut. Iales
diuitias querere debemꝰ. Sed ñ eas uideo dicis michi.
Stulta anima. ñ eas uides oculis carnis tuȩ: habeto
oculũ cordis. et uides eas. Sed ñ uides fidẽ. Iuare illã
uides in altero. et quare clamas qͣndo tͥ frangit᷑. si ñ
eã uides: Si frangit tͥ aliqͥs fidẽ: clamas. Uisgͦ tͥ exhi-¬
beri: et tunc uides. Cũ petit᷑ ut exhibeas: tunc ñ
uides. Quod clamas aliũ ñ habere erga te: plange
te ñ habere erga aliũ. Et uide qr peccatũ qđ facis

Expanded text:
acquisisti. Vis videre quid perdideris? Nec naufragio tibi acquisisti. Vis videre quid perdideris? Nec naufragio tibi posset auferri. Nam aliquando perdunt omnia in mari, nudi exeunt. Multi naufragaverunt cum Paulo : amatores hujus saeculi passi sunt naufragium, et nudi omnes exierunt; illi et quod foris habebant amiserunt, et domum cordis sui invenerunt inanem: Paulus autem in corde ferebat patrimonium fidei suae; nullis fluctibus, nullis tempestatibus potuit auferri; nudus exiit, et dives exiit. Tales divitias quaerere debemus. Sed non eas video, dicis mihi. Stulta anima, non eas vides oculis carnis tuae; habeto oculum cordis, et vides eas. Sed non vides fidem. Quare illam vides in altero? Quare clamas quando tibi frangitur, si non eam vides? Frangat tibi aliquis fidem; clamas. Vis ergo tibi exhiberi, et tunc vides; cum petitur, ut exhibeas, tunc non vides? Quod clamas alium non habere erga te, plange te non habere erga alium. Et vide quia peccatum quod facis,
Abbreviated transcription (Latin):
peccata sua: uideant si habent substantiã ipsa peccata.
Propt̃ qͥd irricauit dñm peccator: Si ñ uides peccatũ
tuũ antequã facias: uel iã factũ considera. Dulcedo
huiꝰ scłi ad tẽpꝰ fauces indulcat: in magnã amaritudi-¬
nẽ postea conũtet᷑. Ecce peccasti: et lucrũ fecisti. Qͥd ẽ
qđ fecisti : Lucrũ. Ut lucrũ faceres: offendisti dm̃. Ut
augeres pecuniã : fides diminuta ẽ. et aurũ crescit
Qͥd ꝑdidisti. et qͥd acqͥsisti: Qđ acqͥsisti aurũ uocat᷑.
d ꝑdidisti fides uocat᷑. Cõpara fidẽ auro. Si uenalis
esset in nundinis fides. haberet p̃ciũ: Lucra tua cogi.¬
tas: dãpna tua ñ cogitas. De archa gaudes: de corde
ñ plangis. Abundat nescio qͥd in archatua: sed ui-¬
de qͥd diminutũ sit in corde tuo. Cũ aꝑueris archã:
ñ erat. Attende archã cordis. Erat ibi fides: et ñ. ẽ. Si
hac gaudes. quare hac ñ plangis: Pis ꝑdidisti: quã

Expanded text:
peccata sua, videant si habent substantiam ipsa peccata. peccata sua, videant si habent substantiam ipsa peccata. Propter quid irritavit Deum peccator ? Si non vides peccatum tuum antequam facias, vel jam cum fecisti considera. Dulcedo hujus saeculi ad tempus fauces indulcat; in magnam amaritudinem postea convertetur. Ecce peccasti, et lucrum fecisti: quid est, quod fecisti lucrum? Ut lucrum faceres, Deum offendisti, ut augeres pecuniam, fides deminuta est, et aurum crevit. Quid perdidisti, et quid acquisisti? Quod acquisisti, aurum vocatur, quod perdidisti, fides vocatur: compara fidem auro; si venalis esset in nundinis fides, haberet pretium? Lucra tua cogitas, damna tua non cogitas? De arca gaudes, de corde non plangis? Abundat nescio quid in arca tua; sed vide quid imminutum sit in corde tuo. Cum aperueris arcam, uod ibi non erat. Attende arcam cordis; erat ibi fides, et non est. Si hac gaudes, quare hac non plangis? Plus perdidisti quam
Abbreviated transcription (Latin):
in magnis discriminibꝰ fuer: Omĩno sie pressisunt.
ut pene unu conentorent ut pene uuu absorberent᷑.
Iãgͦ euadentes uã securi sedipsi ꝑiculi magutudinẽ
recordantes putas inqͥunt ꝑtransit anima nr̃a aquã
sine substantia: Quȩ ẽ aqua sine substantia nisi aqͣ
pecatoꝵ sine substantia: Recata enĩñ habent sub¬
stantiã Inopiã habent: ñ substantiã. Egestacẽ habent:
ñ substantiã in ista aqua sine substantia. ꝑdidit ille
minor fili cotã substanciã suã. Nostis enĩ qr minor filiꝰ
ꝑegrinatꝰ ẽ. et dix̃ patri. Damͥ portionẽ substantiȩ:
quȩ me contingit. Qͥ d tͥ uis: Meliꝰ apud patrẽ serua¬
quã uiuens ꝓdige cũ meretricibꝰ ꝑ didit totã substan-¬
tiã Egens remansit: porcos pauit. In egestate sua: pa-¬
tris diuitias recordat᷑. Nisi enĩ eũ egestas pulsasset:
illã satietatẽ ñ desideraret. Considerent gͦ homines

Expanded text:
in magnis discriminibus fuerunt; omnino sic pressi sunt, in magnis discriminibus fuerunt; omnino sic pressi sunt, ut pene vivi consentirent, ut pene vivi absorberentur: jam ergo evadentes, jam securi, sed ipsius periculi magnitudinem recordantes, Putas, inquiunt, «pertransiit anima nostra aquam sine substantia?» 9. Quae est aqua sine substantia, nisi aqua peccatorum sine substantia? Peccata enim non habent substantiam: inopiam habent, non substantiam; egestatem habent, non substantiam. In ista aqua sine substantia, perdidit ille minor filius totam substantiam suam. Nostis enim quia minor filius peregrinatus est, et dixit patri: «Da mihi portionem substantiae quae me contingit.» Quid tibi vis? Melius apud patrem servaquam vivens prodige cum meretricibus, perdidit totam substantiam: egens remansit, porcos pavit; in egestate sua patris divitias recordatur . Nisi eum egestas pulsasset, illam satietatem non desideraret. Considerent ergo omnes
Abbreviated transcription (Latin):
greci dicunt ara. Sic enĩ habent greca exẽplaria
ara: qr dubitantis ũbũ. ẽ. Exp̃ssũ qͥdẽ dubitatio.¬
nis ũbũ qd ẽ. fortasse: sed ñ om̃ino hoc ẽ Possumꝰ
illud ũbo dicere minꝰ qͥdẽ latine coniuncto: sed
apto ad intelligentias ur̃as. Id purici dicunt
iar. ñ lignũ. sed qͣndo dubitant: hoc greci ari. hac
latini possunt uel solent dicere putas. cũ ita lo¬
qunt᷑. Eutas euasi hoc: Si gͦ dicat᷑ forsitan euasi
uidetis q ñ hoc sonat sed qđ dixi puitas. Usitate
dr̃. latine ñ ita dr̃. Et potu illud dicere cũ tra-¬
cto uob̾. Sepe enĩ et ũba ñ latina dico: ut uos
intelligatis. In scriptura autẽ ñ potuit hoc poni:
qd̃ latinũ ñ esset. Et deficiente latinitate: positũ
ẽ ꝓ eo qđ ñ hoc sonaret. Sic tam̃ intelligite diei.
Putas ꝑtransut anima nrã aquã sine substantia.
Et quare dicunt putas: Quia magnitudo ꝑieuli
uix facit eredibile qđ euasit. Magnã necẽ ꝑtuler̃

Expanded text:
habent exemplaria, ἄρα: quia dubitantis verbum est, expressum est quidem dubitationis verbo, quod est «fortasse;» sed non omnino hoc est. Possumus illud verbo dicere minus quidem latine conjuncto, sed apto ad intelligentias vestras. Quod Punici dicunt, «iar,» non lignum, sed quando dubitant; hoc Graeci, ἄρα: hoc Latini possunt vel solent dicere, Putas, cum ita loquuntur: Putas, evasi hoc? Si ergo dicatur, Forsitan evasi, videtis quia non hoc sonat: sed quod dixi, Putas, usitate dicitur; latine non ita dicitur. Et potui illud dicere, cum tracte vobis; saepe enim et verba non latina dico, ut vos intelligatis. In Scriptura autem non potuit hoc poni, quod latinum non esset; et deficiente latinitate, positum est pro eo, quod non hoc sonaret. Sic tamen intelligite dici: Putas, «pertransiit anima nostra aquam sine substantia?» Et quare dicunt, Putas? Quia magnitudo periculi vix facit credibile quod evasit. Magnam necem pertulerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sorbent᷑ in qͥbꝰ ñ ẽ. dñs. hi s̃ qͥ uiui sorbent᷑: qͥ sciunt
malũ. ẽẽ. et lingua consentiunt. Surrexer̃ enĩ qͥdã
ꝑsecutores: et dixer̃ honunibꝰ. Thurificate. Si ñ fe-¬
ceritis: occidemꝰ uos. Illi amauer̃ hanc uitã: et dulce¬
do uiţ huiꝰ tenuit eos. Non plus dilexet̃ ea quȩ ꝓmi
Plures retinentes ea quȩ uidebant: excluser̃ de cor-¬
dibꝰ dñm. Et qr ñ erat in eis dñs: iuui absortis. Qͥd ẽ.
uiui absortis : Turificando idolis: scientes qi nichil
ẽ. idolũ. Nã si aliquid putarent. eẽ idolũ: mortui ab¬
sorberent᷑. Cũ autẽ putant nichil ae̾e̾. idolũ. et no¬
uer̃ om̃ia illa gentiliũ uana. eẽ: iiuunt. Iam̃ cũ fa-¬
ciunt qđ uolunt ꝑsecutores: uiui absorbent᷑. Sed
ideo uiui absorbent᷑: qi ñ in eis ẽ. dñs. In qͥbꝰ autẽ in est

Expanded text:
absorbentur, in quibus non est Dominus. Hi sunt qui vivi absorbentur, qui sciunt absorbentur, in quibus non est Dominus. Hi sunt qui vivi absorbentur, qui sciunt malum esse, et lingua consentiunt. Surrexerunt enim quidam persecutores, et dixerunt hominibus: Thurificate; si non feceritis, occidimus vos. Illi amaverunt hanc vitam, et dulcedo vitae hujus tenuit eos. Non plus dilexerunt ea quae prPlus retinentes ea quae videbant, excluserunt de cordibus Dominum; et quia non erat in eis Dominus, vivi absorpti sunt. Quid est, vivi absorpti sunt? Thurificando idolis, scientes quia nihil est idolum. Nam si aliquid putarent esse idolum, mortui absorberentur: cum autem putant nihil esse idolum, et noverunt omnia illa Gentilium vana esse, vivunt; et tamen cum faciunt quod volunt persecutores, vivi absorbentur. Sed ideo vivi ab
Abbreviated transcription (Latin):
et m anducat. et qͦmͦ isti qͥ insurrexer̃ suꝑ nos forsi¬
tan uiuos absorbuissent nos. nisi qr dñs erat in no-¬
bis: Quia in ȩccłiȩ corpꝰ nemo intrat. nisi priꝰ occi¬
sus. Morit᷑ qđ fuit: ut sit qđ ñ fuit. Alioqͥn: q̃ non
occidit᷑ et ñ manducat᷑ ab ȩccłia eẽ in numero ppłi
pocest qͥ uidet᷑ oculis humanis: in numero autẽ ppli
e̾ẽ nisi manducatꝰ: nec manducari ꝓoterit. nisi pͥmo
mactatꝰ. Uenit paganꝰ adhuc in illo idolatria uiuit.
Inserendus ẽ m̃bris xp̃i. Ut insenit᷑: necesse ẽ ut man-¬
ducet᷑. Sed ñ potest manducari ab eccłia: nisi primo
mactatꝰ. Renunciet scło. Tunc mactat᷑. Credat in dm̃:
cunc manducat᷑. Quomͦ gͦ illi uiuos absorbiissent
nos nisiqr dñs erat in nob̾: Surrexer̃ enĩ multi ꝑse-¬
cutores aliqͣndo: et nunc ñ des: Singulatĩ insurgt̃:
et aliqͣndo uiuos absorbent: sed in qͥbꝰ ñ. ẽ. dñs. Ideo
ante om̃ia illi dixer̃. nisi qr dñs erat in nob: qr multi

Expanded text:
at? et quomodo isti qui exsurrexerunt super nos, «forsitan vivos absorbuissent nos, nisi quia Dominus erat in nobis?» Quia in Ecclesiae corpus nemo intrat, nisi prius occisus. Moritur quod fuit, ut sit quod non fuit. Alioquin, qui non occiditur et non manducatur ab Ecclesia, esse in numero populi potest, qui videtur oculis humaniesse nisi manducatus, nec manducari poterit, nisi primo mactatus. Venit paganus, adhuc in illo idololatria vivit; inserendus est membris Christi: ut inseratur, necesse est manducetur; sed non potest manducari ab Ecclesia, nisi primo mactatus. Renuntiet saeculo, tunc mactatur; credat in Deum, tunc manducatur. Quomodo ergo illi «vivos absorbuissent nos, nisi quia Dominus erat in nobis?» Surrexerunt enim multi persecutores aliquando, et nunc non desunt. Singillatim insurgunt, et aliquando vivos absorbent, sed in quibus non est Dominus. Ideo ante omnia illi dixerunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis;» quia multi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑspetiẽ. Quigͦ ꝑegrinat᷑ et ꝑ fidẽ ambulat: ñdũ ẽ
in patria. sed iã. ẽ. in uia. Iui autẽ nec credit: nec in
patria nec in uia ẽ. Sic gͦ ambulemꝰ tanquã in uia
simꝰ: qr ipse rex patriȩ factꝰ ẽ uia. Rex patriȩ nr̃ȩ dñs
tatẽ. Qua imꝰ: ꝑfidẽ. Iuo imꝰ: Ad xp̃m. Iua imꝰ: Per

Expanded text:
 speciem» . Qui ergo peregrinatur, et per fidem ambulat, nondum est in patria, sed jam est in via; qui autem non credit, nec in patria est, nec in via. Sic ergo ambulemus, tanquam in via simus; quia ipse Rex patriae factus est via. Rex patriae nostrae, Dotatem. Qua imus? Per fidem. Quo imus? Ad Christum. Qua imus? Per
Abbreviated transcription (Latin):
salmꝰ tractatꝰ ẽ: et qͣntũ dñs adiuuare dignatꝰ ẽ.
ut puto expositꝰ. Crastino etiã die sermonẽ deberi
caritati ur̃ȩ: optime nostis. Adestote: et adiuuate
nosorationibꝰ ur̃is. Pollicitationis enĩ niȩ meminis¬
se debetis. Nec dicerẽ qͥd essẽ tractaturus: nisi ad-¬
iuuari uolens studio fidei et orationũ ur̃aruo.
Meministis enĩ me ꝓmisisse uob̃ de hoc tactare
gẽ. et dicere. ꝙ ds̃ illã ñ dedit. Exponenduse qͦ
locus iste: ut cognoscat᷑ qr et legẽ ds̃ dedit. et lox
ꝑ moysen data ẽ. ñ ut saluaret. łpt̃ certã ea sa
ñ saluauit lex: ut lator legis ipse imꝑator deside¬

Expanded text:
salmus tractatus est, et quantum Dominus adjuvare dignatus est, ut puto, expositus. Crastino etiam die sermonem deberi Charitati vestrae optime nostis; adestote, et adjuvate nos orationibus vestris. Pollicitationis enim nostrae meminisse debetis; nec dicerem quid essem tractaturus, nisi adjuvari volens studio fidei et orationum vestrarum. Meministis enim me promisisse vobis de hoc tractare gem, et dicere quia Deus illam non dedit. Exponendus est enim locus iste, ut cognoscatur quia et Legem Deus dedit, et Lex per Moysen data est; ut non salvaret, propter certam causam. Non salva
Abbreviated transcription (Latin):
miscdia ñ ex mericis nr̃is sed forte ꝓ merito desiderii
ur̃i nq ex ficultatibꝰ nr̃is. sed ex abundantia do-¬
noꝵ suoes. ut sic tractet᷑ res satis necessaria homi¬
nibꝰ postis in nouo testam̃to. ut om̃ino nullas la¬¬
tebras inueniat inimicus. ubi se occultet ad deci-¬
piendos fideles.:

Expanded text:
dia, non ex meritis nostris, sed forte pro merito desiderii vestri; neque ex facultatibus nostris, sed ex abundantia donorum suorum: ut sic tractetur res satis necessaria hominibus positis in novo testamento, ut omnino nullas latebras inveniat inimicus, ubi se occultet ad decipiendos fideles.
Abbreviated transcription (Latin):
ut seduceret: minat᷑ ut t̾reat. Sed si dñs ẽ. in te. et
et carbones desolatorios uicisti linguas dolosas id ẽ.
ꝑ ũba dei qͥbꝰ transfixũ erat cortuũ. et ꝑ exẽpla
iustoꝵ qͥ de mortuis uiuificati de peccatoribꝰ fa¬
ctis iusti. qͦmͦ carbones de morte reuuuscunt: qͦmͦ
gͦ illos uicisti sagittis et carbonibꝰ desolatoriis dolo¬
se blandientes et blandiendo seducentes: sic istos
uinces iã irascendo cõminantes. qr blandiendo se¬
ducere neqͥuer̃. Uictis cũ blandirent᷑: uincant᷑ et

Expanded text:
ut seduceret, minatur ut terreat. Sed si Dominus est in te, et ut seduceret, minatur ut terreat. Sed si Dominus est in te, et et carbones desolatorios vicisti linguas dolosas , id est, per verba Dei quibus transfixum erat cor tuum, et per exempla justorum qui de mortuis vivificati sunt, de peccatoribus facti sunt justi, quomodo carbones de morte revivescunt: quomodo ergo illos vicisti sagittis et carbonibus desolatoriis, dolose blandientes et blandiendo seducentes; sic istos vinces jam irascendo comminantes, quia blandiendo seducere nequiverunt. Victi sunt cum blandirentur, vincantur et
Abbreviated transcription (Latin):
et iuuunt.: iui absorbent᷑. absorti moriunt᷑. Isti au¬
tẽ qͥ passi s. et ñ consenser̃ tribulationibꝰ: ex ultant
et dicunt. Dicat nc̃ isrł. Dicat exultans. dicat secu-¬
rus. Nisi qr dñs erat in nob̾: cũ insurgerent homines
suꝑ nos. forsitan uiuos absorbuissent nos. Cũ iras¬
ceret᷑ furor eoꝵ suꝑ nos. Nostis fr̃s in aliqͦ de suꝑi-¬
oribꝰ psalmis. in ipso initio canticoꝵ graduũ. contra
linguã subdolã petisse auxiliũ quendã qͥ ascendit:
et ascendere: in ipso exordio ascensionis linguas
dolosas patit᷑: blandas ad ꝑniciẽ blandas ad malam
suasionẽ. Quid facis: quare hoc facis: Alit̃ iuiuere ñ
blanda et dolosa lingua qͥd dic̃ : Ecce illi potuer̃:
forte cuñ poteris. Aggrederis deficies. Et meliꝰ erat ñ
inciꝑe: quã cepisse et defecisse. Lingua dolosa adhuc
blandit᷑. Si ꝑseueraueris. uincit᷑ lingua dolosablan-¬
diens: et incipit. eẽ. aꝑte seuiens. Et quȩ blandiebat᷑

Expanded text:
unt, vivi absorbentur, absorpti moriuntur. Isti autem qui passi sunt, et non cesserunt tribulationibus, exsultant et dicunt, «Dicat nunc Israel;» dicat exsultans, dicat securus, «Nisi quia Dominus erat in nobis, cum insurgerent homines super nos, forsitan vivos absorbuissent nos.» 6. «Cum irasceretur furor eorum super nos.» Nostis, fratres, in aliquo de superioribus psalmis, in ipso initio canticorum graduum contra linguam subdolam petisse auxilium quemdam, qui coepit aet proficere, in ipso exordio ascensionis, linguas dolosas patitur, blandas ad perniciem, blandas ad malam suasionem: Quid facis? quare hoc facis? Aliter enim vivi blanda et dolosa lingua quid dicit? Ecce illi potuerunt; forte tu non poteris. Aggrederis; deficies: et melius erat non incipere, quam coepisse et defecisse. Lingua dolosa adhuc blanditur. Si perseveraveris, vincitur lingua dolosa et blandiens, incipit esse aperte saeviens; et quae blandiebatur
Abbreviated transcription (Latin):
dñserat in nob̃. Quando: Cũ insurgerent ho¬
mines suꝑ tios. Noligͦ mirari. Uictis. Homines enĩ
erant. Dñs autẽ erat in nob̃: ñ homo erat in nobis.
potuer oppͥmi. ñ homo esset sed dñs. Ergo nisi qr
dñserat in nob̾. cũ insurgerent homines suꝑ nos.
Qͥd enĩ facerent uob̾ ohomines: Exultatis et canta¬
tis: et securi tenetis beatitudinẽ sẽpit̾nã. Qͥd uob̃ fa¬
cerent homines insurgentes in uos. nisi dñs esset inuo¬
bis: Qͥd facerent: Forsitan uiuos absorbuissers
nos. Uiuos absorbuisent nos. Non priꝰ occidissent:
et sic arsorbuissent. Dimmnanes. o crudeles. Non sic
sorbet ȩccłia. Petro dictũ ẽ macta et manduca: non¬

Expanded text:
insurgerent hoinsurgerent homines super nos.» Noli ergo mirari: victi sunt; homines enim erant: Dominus autem erat in nobis, non homo erat in nobis; potuerunt opprimi, non homo esset, sed Dominus. 5. Ergo, «Nisi quia Dominus erat in nobis, cum insurgerent homines super nos.» Quid enim facerent vobis homines, exsultantibus et cantantibus, et secure tenentibus beatitudinem sempiternam? quid vobis facerent homines insurgentes in vos, nisi Dominus esset in vobis? quid facerent? «Forsitan vivos absorbuissent nos. Vivos absorbuissent;» non prius occidissent, et sic absorbuissent. O immanes! o crudeles! Non sic absorbet Ecclesia: Petro, «Macta et manduca»
Abbreviated transcription (Latin):
tanta ꝑueniendi spes. ut adhuc in uia positi et la-¬
borantes iã sibi illic constituti uiderent᷑: sic et nunc
ponamꝰ nos in illo triũpho qđ erit in futuro scło.
quando insultabimꝰ morti iã finitȩ. iã consumptȩ:
qͣndo dicemꝰ. ubi ẽ mors contentiotua. ubi ẽ mors
aculeus tuus: iã coniuncti angelis. et exultantes cũ
rege nr̃o qͥ pͥmꝰ resurgere uoluit quãuis ñ pͥor mori
uoluerit: multi enĩ ante illũ mortuis. sed nemo ante
illũ resurrex̃ in et̾̃nũ: exultantes autẽ cũ illo. et iã
ibispe et corde constituti: qi euasimꝰ. cogitemꝰ qͥd e-¬
uasimꝰ: quȩ scandala. quas tribulationes mundi. qͦs
ꝑsecutiones om̃iũ paganoꝵ. qͦs dolos om̃iũ hereti-¬
coꝵ quas suggestiones diaboli: quas cupiditatũ con-¬
flictationes. Om̃ia ista qͥs euaderet. nisiqr dñs erat
in nobis: Dicat nunc isrł: securus enĩ dic̃. nisi quia

Expanded text:
tanta perveniendi spes, ut adhuc in via positi et latanta perveniendi spes, ut adhuc in via positi et laborantes, jam sibi illic constituti viderentur. Sic et nunc ponamus nos in illo triumpho qui erit in futuro saeculo, quando insultabimus morti jam finitae, jam consumptae; quando dicemus, «Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus» ? jam conjuncti Angelis, et exsultantes cum Rege nostro, qui primus resurgere voluit, quamvis prior mori noluerit. Multi enim ante illum mortui sunt, sed nemo ante illum resurrexit in aeternum. Exsultantes autem cum illo, etiam ibi spe et corde constituti, quia evasimus, cogitemus quid evasimus, quae scandala, quas tribulationes mundi, quas persecutiones omnium Paganorum, quos dolos omnium haereticorum, quas suggestiones diaboli, quas cupiditatum conflictationes. Omnia ista quis evaderet, «nisi quia Dominus erat in nobis? Dicat nunc Israel;» securus enim dicit Isra
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo siue illi iã in re. siue nos in spe. conungentes
affectũ coronis eoꝵ. et desiderantes calẽ uitã qualẽ
dñserat in nobis. Respexer̃ enĩ quidã tribulationis
quas passi s̃.: et considerauer̃ in eoloco et inbeattu¬
dine et in securitate iã constituti qua transieriut.
quo uenerint: et qi difficile erat inde liberi msi ae¬
esset manꝰ lib̾antis. et in gaudio dixer. Nisi q dĩs
unde euaser̃ : tanta exultatio. ẽ. Hisi qi dñs erit
in nob. Dicat nc̃ isrł̃ nisi qi dñs erat in nobis.
Nunc dicat qua euasit. fuadentes em̃ id ẽ cos qͥ iao
euaser̃ constiuit intuendos psalmꝰ iste. Constitua¬
nꝰ illos et nos in corde. iã triũphantes: et tanqꝗ̃ ibi
et nossimꝰ sic̃ in suꝑiore psalmo dictũ ẽ. stantes e¬
rant pedes nr̃i in atris iersm: ñdũ ibi erant. sed in
ia erant: tanta autẽ lecitia erat festinantiũ. et

Expanded text:
Ergo, sive illi jam in re, sive nos in spe conjungentes Ergo, sive illi jam in re, sive nos in spe conjungentes affectum coronis eorum, et desiderantes talem vitam qualem isi quia Dominus erat in nobis.» Respexerunt enim quasdam tribulationes quas passi sunt, et consideraverunt in eo jam loco et in beatitudine et in securitate constituti, qua transierint, quo venerint; et quia difficile erat inde liberari, nisi adesset manus liberantis, in gaudio dixerunt, «Nisi quiaunde evaserint; tanta exsultatio est: «Nisi quia Dominus erat in nobis.» 4. «Dicat nunc Israel: Nisi quia Dominus erat in nobis.» Nunc dicat, quia jam evasit. Evadentes enim, id est, eos, qui jam evaserunt, constituit intuendos psalmus iste. Constituamus illos et nos in corde jam triumphantes; et tanquam ibi et nos simus, sicut in superiore psalmo dictum est, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Nondum ibi erant, sed in via erant: tanta autem laetitia erat festinantium, et
Abbreviated transcription (Latin):
ad xp̃mnatũ de deo. dm̃ apud dm̃. Exultantes can-
istũ psalmũ. Et qͥs hicexultat nisi in spe sic̃ dixi : et
nob̾ certa sit ipsa spes: et exultando cantemꝰ. Non enĩ
qͥ cantant aliem s̃a nob̾: aut ñ in hoc psalmo uox nũ
ẽ. Sic audite: tanꝗͣ uosipsos audiatis. Sic audite tanꝙ̃
in speculo scripturarũ uos ipsos attendaris. Cũ enio
tanꝗͣ speculũ attendis scripturas: exhilarat᷑ faciestua.
Cũ similẽ te inuenies exultatione spei m̃bris xpisti
et cantabis ista. Curgͦ ista cantant exultando: Iiua
euaser̃: Prgo spes ẽ. in qua cantant. Cũ enĩ bic sumꝰ et
ꝑegrinam̃: ñdũ euasimꝰ. Precesser̃ qͥdẽ m̃bra quȩdã di
corpore illo de qͦ et nos sumꝰ: quȩ possunt in ueritat
cantare. Et hoc cantauer̃ martires scĩ. Iã enĩ euaser̃
et in exultatione cũ xp̃o sunt: recepturi corpora iã
incorrupta. eadẽ ipsa quȩ priꝰ erant corrupcibilia:
in qͥbꝰ passis penas. Inde illis fient ornam̃ta iustitiȩ.

Expanded text:
 natum de Deo, Deum apud Deum. 3. Exsultantes cantapsalmum istum. Et quis hic exsultat, nisi in spe, sicut dixi? Et nobis certa sit ipsa spes, et exsultando cantemus. Non enim qui cantant alieni sunt a nobis, aut non in hoc psalmo vox nostra est. Sic audite, tanquam vos ipsos audiatis; sic audite, tanquam in speculo Scripturarum vos ipsos attendatis. Cum enim tanquam speculum attendis Scripturas, exhilaratur facies tua: cum similem te invenies exsultatione spei, membris quibuet cantabis ista. Cur ergo isti cantant ista exsultando? Quia evaserunt. Ergo spes est in qua cantant. Cum enim hic sumus et peregrinamur, nondum evasimus. Praecesserunt quidem membra quaedam de corpore illo de quo et nos sumus, quae possunt in veritate cantare. Et hoc cantarunt martyres sancti: jam enim evaserunt, et in exsultatione cum Christo sunt, recepturi corpora jam incorrupta, eadem ipsa quae primo erant corruptibilia, in quibus passi sunt poenas; inde illis fient ornamenta justitiae.
Abbreviated transcription (Latin):
quare: Adiutoriũ nr̃m in nomine dñ qͥ ftcit
celũ et tr̃ã. Nã si adiutoriũ hoc ñ esset. ñ qͥdẽ g̃na
maneret muscipula. sed cũ captꝰ ee̾t. contereretur
passer. Nã uita ista transitura ẽ. Et qͥ dulcedine eiꝰ
capti fuerint. et ꝑ hanc dulcedinẽ offenderint
dm̃: cũ ista uita trinsibunt. Nã conteret᷑ muscipu¬
la. certi estote. Om̃ĩs dulcedo uitȩ huiꝰ p̃sentis ñ
erit: impleta sorte loci sui. Sed opꝰ ẽ ñ herere: ut
quando conteret᷑ muscipula. tunc exultes et dicas.
Muscipula contrita ẽ: et nos erutisumꝰ. Sed ne
putes uiribꝰ tius hoc posse: attende cuiꝰ ẽ. Esto pus

Expanded text:
Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit coelum et terram.» Nam si adjutorium hoc non esset, non quidem aeterna maneret muscipula; sed cum captus esset, contereretur passer. Nam vita ista transitura est; et qui dulcedine ejus capti fuerint, et per hanc dulcedinem offenderint Deum, cum ista vita transibunt. Nam conteretur muscipula; certi estote: omnis dulcedo vitae istius praesentis non erit, impleta sorte loci sui; sed opus est non haerere, ut quando conteretur muscipula, tunc exsultes et dicas, «Muscipula contrita est, et nos eruti sumus.» Sed ne putes hoc viribus tuis te posse, attende cujus es
Abbreviated transcription (Latin):
nascendo et moriendo currit: correns ẽ hinc ꝑsciti¬
ones de isto torrente. hincbibit ille pͥmꝰ. caput nrm
de qͦdictũ ẽ in psalmo. De torrente inuia bibit De
torrente aqua illa: quȩ significat ppłm ꝑsecucorem
Inde bibit ille: qͥ dix̃ discipulis. Potestis bibere calicẽ
quẽ ego bibitur sũ : De torrente in uiabibit. Qͥd ẽ
in uia bibit: Transiens bibit: ñ hesit. In uiabibit.: qi
de illo forte dictũ ẽ. Inuia peccatoꝵ ñ stecit. Transiens
bibit. Et qͥd inde dictũ ẽ : ꝓptẽa exaltauit caput. De
torrente in qͥt in uiabibit: ꝓptẽa exaltauit caput.
Exaltatũ ẽ enĩ iã caput nr̃m: qr de torrente in uia
bibit. Passus ẽ enĩ dñs nr̃. Si gͦ iã exaltatũ ẽ caput
nrm qͥd timet corpꝰ torrentẽ : Sine dubioq capt̾
exaltatũ ẽ: et corpꝰ dicet postea. orrentẽ ꝑtran.¬
siuit anima nr̃a. Fortasse ꝑtransut arma nr̃a

Expanded text:
nascendo et moriendo currit, torrens est: hinc persecutinascendo et moriendo currit, torrens est: hinc persecutiones, de isto torrente. Hinc bibit ille primus caput nostrum, de quo dictum est in psalmo: «De torrente in via bibit.» De torrente, aqua illa quae significat populum persecutorem, inde bibit ille qui dixit discipulis: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? «De torrente in via bibit.» Quid est, «in via bibit?» Transiens bibit, non haesit. In via bibit; quia de illo forte dictum est, «Et in via peccatorum non stetit» . Transiens bibit. Et quid inde dictum est? «Propterea exaltabit caput» . «De torrente,» inquit, «in via bibit, propterea exaltabit caput.» Exaltatum est enim jam caput nostrum, quia de torrente in via bibit; passus est enim Dominus noster. Si ergo jam exaltatum est caput nostrum, quid timet corpus torrentem? Sine dubio, quia caput exaltatum est, et corpus dicet postea, «Torrentem pertransiit anima
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ creaturã. qi u̾bũ dis̃ ẽ. apud dm̃: quare uic̃.
nisi ut te cioceret et cũ diabolo dimicare: Et tam̃
iã doctus es. Nisi inte sit ille qͥ priortͥ uicit: uinceris
Nisi qr dñserat in nob̾: dũ insurgerent homines st̃
nos forsitan uiuos absorbuissent nos. Dũ irasceret᷑
furor eoꝵ suꝑ nos. lã irascunt᷑. iã aꝑte seuiunt.
Forsitan aqua demersisset nos. Aquã dic̃ ppłos
peccatores. Et uidebimꝰ qualẽ aquã. in consequen¬
tibꝰ. Quicũq autẽ consensisset illis: aqua illũ co-¬
oꝑuisset. Moreret᷑ enĩ morte egiptioꝵ: ñ transi-
ẽ ista aqua: Torrens ẽ. fluit cũ impetu: sed tran-¬
situra ẽ. Torrentes enĩ dicunt᷑ fluuii: qͥ repentinis
imbribꝰ erescunt. Magnũ habent impetũ. Quisqͥs
incurterit trabit᷑ sed in qͦ cdñs ñ ẽ. In quo autẽ anses
transit correntẽ anima ipsiꝰ Adhc fluit torrens sed
iã transut anima martirũ. Adhuc quã diu sełm hoc

Expanded text:
bum Deus est apud Deum? Quare vicit, nisi ut te doceret cum diabolo dimicare? Et tamen jam doctus, nisi in te sit ille qui prior tibi vicit, vinceris. «Nisi quia Dominus erat in nobis, dum insurgerent homines super nos, forsitan vivos absorbuissent nos. Dum irasceretur furor ipsorum super nos:» jam irascuntur, jam aperte saeviunt: «forsitan aqua demersisset nos.» Aquam dicit populos peccatores; et videbimus qualem aquam in consequentibus. Quicumque autem consensisset illis, aqua illum operuisset. Moreretur enim morte Aegyptiorum, non transireest ista aqua? Torrens est, fluit cum impetu, sed transitura est. Torrentes enim dicuntur fluvii qui repentinis imbribus crescunt: magnum habent impetum; quisquis incurrerit trahitur, sed in quo Dominus non est; in quo autem Dominus est, transit torrentem anima ipsius. Adhuc fluit torrens, sed jam transiit anima martyrum. Adhuc quamdiu saeculum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tente ueritate. Ueritas enĩ nec falli potest: nec fallere.
Bonũ ẽ ut hereamꝰ illi. Illa nos lib̾at: sed si manseri.¬
⁊mꝰ in ũbo eiꝰ. Modo enĩ credimꝰ: tunc uidebimꝰ. Cũ cre¬
dimꝰ spes. ẽ in isto scło. Cũ uidebimꝰ: res erit infutu
ro scło. Uidebimꝰ autẽ facie ad faciẽ. Tunc autẽ uide¬
bimꝰ facie ad faciẽ: cũ habuerimꝰ corda mundata.
beati enĩ mundo corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Unde
autẽ corda mundant᷑ nisi ꝑ fidẽ. sic̃ petrus ait in
autẽ corda nr̃a ꝑfidẽ: ut possint. eẽ. idonea caꝑe
spetiẽ. Ambulamꝰ enĩ nunc ꝑfidẽ ñdũ ꝑspetiẽ sic̃

Expanded text:
tente Veritate. Veritas enim nec falli potest, nec fallere: tente Veritate. Veritas enim nec falli potest, nec fallere: bonum est ut haereamus illi; illa nos liberat, sed si manserimus in verbo ejus. Modo enim credimus, tunc videbimus: cum credimus, spes est in isto saeculo; cum ro saeculo. Videbimus autem facie ad faciem : tunc autem videbimus facie ad faciem, cum hahuerimus corda mundata. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Unde autem corda mundantur, nisi per fidem, sicut Petrus ait in autem corda nostra per fidem, ut possint esse idonea capere sp
Abbreviated transcription (Latin):
eũ xp̃o unũ faciunt Et hoꝵs om̃iũ m̃broꝵ caput in cȩ¬
lo ẽ Corpꝰ autẽ etiã silaborat in t̾ra: ñ ẽ precisũ a ca¬
pite suo. Desuꝑ emĩ capiit ꝓspicit: et consulit corpori.
Nã siñ consuleret ñ diceret ili ꝑsecutori adhuc saulo
ñdũ paulo. Saule saule qͥd me ꝑsequeris: Et hec op¬
time nostis. et usitatas uob̃̾. Non autẽ cũ fastidio cõ-¬
memorent᷑ eis qͥbꝰ ñ excider: ut ꝑ eoꝵ patientiã rede¬
ant in cor etiã eoꝵ qͥbꝰ exciderant. Salubria enĩ s̃:
et sepiꝰ dicenda. Siue gͦ unꝰ cantet. siue multi cantent
tant: hȩc m̃bra xp̃i qͥd cantant: Amant enĩ: et a¬
mando cantant: desidando cantant. Aliqͣndo eũ
tribulatione cantant: et aliqͣndo exultando cantans.
cũ in spe cantant. Tribulatio enĩ nr̃a in p̃senti scło.
spes nr̃a de futuro seło Et nisi in tribulatione p̃sen-¬
certa ẽ. quasi iã res ꝑfecta sit. Neq enĩ timemꝰ ꝓmit¬

Expanded text:
et horum omnium membrorum caput in coelo est. Corpus autem etiamsi laborat in terra, non est praecisum a capite suo. Desuper enim caput prospicit, et consulit corpori. Nam si non consuleret, non diceret illi persecutori adhuc Saulo, nondum Paulo: «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Et haec optime nostis, et usitata sunt vobis. Non autem cum fastidio commemorentur eis quibus non exciderunt, ut per eorum patientiam redeant in cor etiam eorum quibus exciderant; salubria sunt enim, et saepius dicenda. Sive ergo unus cantet, sive multi cantent;tant? haec membra Christi quid cantant? Amant enim, et amando cantant, desiderando cantant. Aliquando cum tribulatione cantant, et aliquando exsultando cantant, cum in spe cantant. Tribulatio enim nostra in praesenti saeculo, spes vero nostra de futuro saeculo: et nisi in tribulatione praesencerta est, quasi jam res perfecta sit: neque enim timemus promit
Abbreviated transcription (Latin):
cancicũ ascensionis nr̃e : eandẽq ascensionẽ
ñ corporis pedibꝰ fieri. sed cordis affectibꝰ Hoc
sepissime insinuauimꝰ uob̃. Nec eadẽ sepiꝰ re-¬
petendas: ut sit locus dicendi quȩ ñdũ dictas. Et iste
gͦ psalmꝰ quẽ nunc uobis cantatũ audistis: canticũ gra-¬
duũ suꝑseribit᷑: Ipse ẽ titulus eiꝰ. Cantant gͦ ascenden¬

Expanded text:
canticum ascensionis nostrae, eamdemque ascensionem non corporis pedibus fieri, sed cordis affectibus. Hoc saepissime insinuavimus vobis; nec eadem saepius repetenda sunt, ut sit locus dicendi quae nondum dicta sunt. Et iste ergo psalmus, quem nunc vobis cantatum audistis, «Canticum graduum» super
Abbreviated transcription (Latin):
Oꝑa quȩ hic agis. Qui s̃ filu filioꝵ fructꝰ oꝑũ tuoꝵ
facis elemosinas: filii tui s̃. cłpt̃ elemosinas accipis
uitã ȩt̃nã. Filii filioꝵ cuoꝵ s̃. Uideas filios filia tu¬
oꝵ. Et erit qd̃ sequit᷑. qͦ coneludit᷑. Ax suꝑ i
hȩc pax uob̾ p̃dicat᷑ a nobis. ipsa amat᷑ a nobis
ipsa ut a uob̾ amet᷑ optamꝰ. Ad illã pacẽ ꝑuem¬
unt. qͥ et hic pacifici fuer᷑. Illi s ẽt hic pacsid.¬
qͥcurtũcunt m̃sa cdm̃ tanꝗ̃ nouellatio oliuarũ ut
ñ sit sterilis arbor. qualis fuit illa ficulnea. ubi
fructũ ñ inuenit esuriens dñs. Et uidetis qͥd ei con-¬
tigerit. Folia sola habebat.: fructũ ñ habebat. Sic
factabona esurit dñs. Pascamꝰ illũ bene uiuendo:
et pascet nos in ȩt̾nũ nobis uiuere donando:

Expanded text:
e hic agis. Qui sunt filii filiorum? Fructus operum tuorum. Facis eleemosynas, filii tui sunt: propter eleemosynas accipis vitam aeternam, filii filiorum tuorum sunt. «Videas filios filiorum tuorum;» et erit quod sequitur, quo concluditec pax vobis praedicatur a nobis, ipsa amatur a nobis, ipsa ut a vobis ametur, optamus. Ad illam pacem perveniunt qui et hic pacifici fuerint. Illi sunt et hic pacicircumeunt mensam Domini tanquam novellatio olivarum, ut non sit sterilis arbor, qualis fuit illa ficulnea ubi fructum non invenit esuriens Dominus. Et videtis quid ei contigerit. Folia sola habebat, fructum non habebat : sic facta bona esurit Dominus. Pascamus illum bene vivendo, et pascet nos in aeternum nobis vivere donando.
Abbreviated transcription (Latin):
fidã. instabilẽ. mutabilẽ. incertã. Nec talis pax
qualẽ secũ habet ipse unꝰ homo : Diximꝰ erĩ qr et
secũ pugnat homo: usq qͦ domet om̃s cupidita¬
tes. adhuc pugnat. Qualis gͦ par: Quã oculus ñ
uidit: nec auris audiuit. Iualis pax: De ierłm: qr¬

Expanded text:
fidam, instabilem, mutabilem, incertam; nec pax talis fidam, instabilem, mutabilem, incertam; nec pax talis qualem secum habet ipse unus homo. Diximus enim quia et secum pugnat homo; usquequo domet omnes cupiditates, adhuc pugnat. Qualis ergo pax? Quam «oculus non vidit, nec auris audivit.» Qualis pax? De Jer
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ Cũ gͦ uiuificata fuerint m̃bra nr̃a mortau
iã nichil resistet spũi nr̃o. Non fames erit ñ sitis
erit: qr de corruptione corporis ista nascuntur.
Ideo reficis: qr in te aliqͥd deficit. Concupiscentie
delectationũ carnaliũ: contra nos pugnant. Mor¬
tẽ portamꝰ: infirmitate corporis. Sed cũ mors ip¬
sa conũsa fuerit in illã incõmutabilitatẽ. et cor¬
ruptibile hoc induerit incorruptionẽ. et morta.¬
le hoc induerit immortalitatẽ: qͥd audiet cunc
mors: Ubi. ẽ mors contentio tua : Ubi ẽ. mors acu¬
leustuus: Et forte morit᷑ et dicet᷑. Restant aliqͥ
inimici. ñ hoc sequit᷑ nouissima mors inimica.
Cũ hȩc destructa fuerit: immortalitas succedit.
Si nullus erit inimicus: quasi nouissima destru-¬
et᷑ mors. Bonũ nr̃m cui suspiramꝰ: pax erit. Ecce
bonũ fr̃s. magnũ bonũ pax uocat᷑. Querebatis
qͥd uocat᷑: aurũ an argentũ. an fundus. anuestis.
Pax ẽ. Non pax qualẽ int̃ se habent homines in.¬

Expanded text:
vobis» . Cum ergo vivificata fuerint membra nostra mortalia, jam nihil resistet spiritui nostro. Non fames erit, non sitis erit, quia de corruptione corporis ista nascuntur. Ideo reficis, quia a te aliquid deficit. Concupiscentiae delectationum carnalium contra nos pugnant. Mortem portamus infirmitate corporis: sed cum mors ipsa conversa fuerit in illam incommutabilitatem, et corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem, quid audiet tunc mors? «Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus?» Et forte moritur, et dicetur: Restant aliqui inimici? Non; sequitur «novissima inimica mors.» Cum haec destructa fuerit, immortalitas succedet. Si nullus erit inimicus, quasi «novissima destruetur mors» . Bonum nostrum cui suspiramus, pax erit. Ecce bonum, fratres, magnum bonum pax vocatur. Quaerebatis quid vocaretur: Aurum est, argentum est, an fundus, an vestis? Pax est: non pax qualem inter se habent homines, in
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ hic dic̃. qͥ manducatis panẽ doloris. Alio lo¬
co dic̃ amans iste.: cuiꝰ uocẽ in psalmo plerumq
agnoscimꝰ. Factȩ s̃mͥ lacrimȩ meȩ panis: die ac
nocte. Unde factes lacrimȩ panis: Dũ dr̃ mͥ qͦti
die ubi .ẽ. ds̃ tuus. Antequã enĩ uideamꝰ eũ qui
nos dilex̃. qͥ nob̃ pignꝰ dedit. eui desponsati sumꝰ:
insultant nob̾ pagani et dicunt. Ubiẽ qđ co-¬
lunt xp̃iani: Ostendant nob̾ quẽ colunt. Ecce
ego ostendã illi dm̃ meũ: et ipse ostendat mͥ de¬
ũ suũ. Cũ tͥ hoc dic̃ paganꝰ: ñ inuenis qđ illi o-¬
stendas qr ñ ẽ. cui ostendas. Redis gͦ et plangis
ad dm̃: qr illi suspiras anteꝗ̃ uideas et desiderio
ipsiꝰ gemis. Et qr in ipsiꝰ desiderio ploras: dulces

Expanded text:
de quo hic dicit, «Qui manducatis panem doloris.» Alio lode quo hic dicit, «Qui manducatis panem doloris.» Alio loco dicit amans iste, cujus vocem in Psalmo plerumque agnoscimus: «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte.» Unde factae sunt lacrymae panis? «Dum diAntequam enim videamus eum qui nos dilexit, qui nobis pignus dedit, cui desponsati sumus, insultant nobis Pagani, et dicunt: Ubi est quod colunt Christiani? Ostendant nobis quem colunt. Ecce ego ostendo illis Deum meum, et ipsi ostendant mihi Deum suum. Cum tibi hoc dicit paganus, non invenis quod illi ostendas; quia non est cui ostendas. Redis ergo, et plangis ad Deum; quia illi suspiras, antequam videas, et desiderio ipsius gemis; et quia in ipsius desiderio ploras, dulces
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ euntes ibant et flebant. mittentes semina sua.
Quanto iocundius manducabunt fructꝰ laboꝵ
qͥ uenientes uenient in exultatione portantes ma-¬
nipulos suos: Et ut noueritis fr̃sqr manducatur
labor iste: in suꝑiori psalmo audistis dictũ suꝑb̃.
qͥ ante lucẽ uolebant surgere id ẽ. ante xp̃m: ñ ꝑ¬
humilitatẽ qua surrex̃ xp̃s. Dictũ ẽ illis. Surgite:
postea quã sedistis. Id ẽ. humilianun. et inde sur¬
gite: qi et ille humiliari uenit qͥ exaltatꝰ ẽ ꝓpt̃
uos. Et qͥd dictũ ẽ : Qui manducatis panẽ doloris.
Iste ẽ. labor fructuũ: panis doloris. Nisi enĩ man-¬
ducaret᷑: ñ diceret᷑ panis. Nisi enĩ haberet aliquã
suauitatẽ panis iste: nemo illũ manducaret cũ
tanta suauitate. Plorat in gemitu: qͥ orat. Dulcio¬
res s̃ lacrimȩ orantiũ: quã gaudia theatroꝵ. Et
audi flãmã desiderii. qua manducat᷑ ipse panis

Expanded text:
qui «euntes ibant et flebant, mittentes semina sua:» qui «euntes ibant et flebant, mittentes semina sua:» quanto jucundius manducabunt fructus laborum, qui «venientes venient cum exsultatione, portantes manipulos suos» ? Et ut noveritis, fratres, quia manducatur labor iste, in superiore psalmo audistis dictum superbis, qui ante lucem volebant surgere, id est ante humilitatem, qua surrexit Christus; dictum est illis, «Surgite posteaquam sedistis» : id est, humiliamini, et inde surgite; quia et ille humiliari venit, qui exaltatus est propter vos. Et quid dictum est? «Qui manducatis panem doloris.» Iste est labor fructuum, panis doloris. Nisi enim manducaretur, non diceretur panis: nisi autem haberet aliquam suavitatem panis iste, nemo illum manducaret. Cum quanta suavitate plorat in gemitu, qui orat? Dulciores sunt lacrymae orantium, quam gaudia theatrorum. Et audi flammam desiderii, qua manducatur ipse panis,
Abbreviated transcription (Latin):
timueritis: nec inuidebitis felicitatibꝰ tr̃enis et illã
felicitatẽ uerã sꝑabitis: et eritis in eiꝰ corpore cui
siñ intelligit᷑. Debuit enĩ dicere. fructũ laboꝵ tu¬
oꝵ manducabis. Multi enĩ manducant fructũ
laboꝵ suoꝵ. Laborant in uinea: ipsũ laborẽ ñ
manducant: sed qđ de labore ipsoꝵ nascit᷑ man-¬
ducant. Laborant circa arbores pomiferas. Iuis
manducet labores: Sed qđ illȩ arbores atcule-¬
rint. fructꝰ ẽ laboris: et ipse iocundat agricolã.
Quid sibi uult labores fructuũ tuoꝵ manduca¬
bis: Modo labores habemꝰ: postea fructꝰ erit. Sed
qr et ipsi labores ñ s̃sine gaudio ꝓpt̃ spẽ de qua
paulo ante diximꝰ spe gaudentes in tribulatione
patientes: modo nos ipsi labores nr̃i iocundant: et
lecos nos faciunt de spe. Si gͦ labor nr̃ potuit man-¬
ducari. et potuit iocundare manducatꝰ fructus
ipsiꝰ laboris qualis erit: Manducant labores suos:

Expanded text:
timueritis, nec invidebitis felicitatibus terrenis, et illam timueritis, nec invidebitis felicitatibus terrenis, et illam felicitatem veram sperabitis, et eritis in ejus corpore cui non intelligentibus: debuit enim dicere, Fructum laborum tuorum manducabis. Multi enim manducant fructum laborum suorum. Laborant in vinea, ipsum laborem non manducant; sed quod de labore ipsorum nascitur, manducant. Laborant circa arbores pomiferas; quis manducet labores? Sed quod illae arbores attulerint, fructus laboris, ipse jucundat agricolam. Quid sibi vult, «Labores fructuum tuorum manducabis?» Modo labores habemus, fructus postea erit. Sed quia et ipsi labores non sunt sine gaudio, propter spem, de qua paulo ante diximus, «Spe gaudentes, in tribulatione patientes;» modo nos ipsi labores nostri jucundant, et laetos nos faciunt de spe. Si ergo labor noster potuit manducari, et potuit jucundare; manducatus fructus ipsius laboris qualis erit? Manducabant labores suos,
Abbreviated transcription (Latin):
nunquã uidebis: ecce om̃i ita t̾rena felicitate. om̃ibꝰ
rebꝰ abundabis. cutũ fluent te bona tẽporalia. ñ illa
amitcis ñ illa deseris. qͥd uis ampliꝰ: Fleret qͥdẽ. geme¬
ret timor castꝰ. et diceret. Immo tollant᷑ om̃ia: et
faciẽ tuã uideã. Timorcastus exclamaret de psal¬
mo: et diceret. Ds̃ uirtutũ conũte nos: et ostende
faciẽ tuã et salui erimꝰ. Timor castꝰ ex clamaret de
psalmo: et diceret. U̾nã petu a dño. Uide qͦmͦ ardeat
timor iste castꝰ amor uerus amor sincerus. Unã pe-¬
tu adño. hanc reqͥrã. Quid: Ut in habitẽ in domo
dñi. om̃s dies uitȩ meȩ. Quid si ꝓpt̃ trenã felicitatẽ:
Audi qͥd seqͥt᷑. Ut contẽpler delectationẽ dñi: et ꝓ¬
tegi cẽplũ eiꝰ. id ẽ. eẽ. tẽplũ eiꝰ. et ꝓtegi ab eo. hanc
unã petuta dño. Hanc unã si petieritis. ad hanc
unã sicor urm exercueritis et hoc solũ amittere

Expanded text:
nunquam videbis: ecce omni ista terrena felicitate, omnibus nunquam videbis: ecce omni ista terrena felicitate, omnibus rebus abundabis, circumfluent te bona temporalia; non illa amittis, non illa deseris; quid vis amplius? Fleret quidem et gemeret timor castus, et diceret: Imo tollantur omnia, et faciem tuam videam. Timor castus exclamaret de psalmo, et em tuam, et salvi erimus» . Timor castus exclamaret de psalmo, et diceret: «Unam petii a Domino.» Vide quomodo ardeat timor iste castus, amor verus, amor sincerus . «Unam petii a Domino, hanc requiram.» Quid? «Ut inhabitem in domo domini omnes dies vitae meae.» Quid si propter terrenam felicitatem? Audi quid sequitur: «Ut contempler delectationem Domini, et protegar templum ejus» ; id est, esse templum ejus, et protegi ab eo, hanc unam petii a Domino. Hanc unam si petieritis, ad hanc unam si cor vestrum exercueritis, et hoc solum amittere
Abbreviated transcription (Latin):
mitendi illud bonũ: sed timore patiendi illud ma-¬
lũ. Nontunet ne ꝑcdat amplexis pulcherrimi spon¬
si sed timet ne mattat᷑ in gehennã. Bonꝰ ẽ. iste cimor.
int̾rogetis. Si ds̃ ueniens uoce ꝓpria loqueret᷑ nob̾.
quanquã ñ taceat loqͥ ꝑ literas suas et diceret homi-¬
ni peccare uis pecca fac qͥcqͥd te delectat. qͥcqͥd ama¬
ueris in t̾ra tuũ fiat. cui fueris iratꝰ intereat. quem
rapere uolueris rapiat᷑. quẽ cȩdere cȩdat᷑. quẽ dãp-¬
nare dãpnet᷑. quẽ possidere possideas. nemo tͥ resi-¬
stat. nemo tͥ dicat qͥd facis nemo noli facere. nemo
quare fecisti. abundent tͥ ista om̃ia t̾rena quȩ concu¬
pisti. et uiue in illis usq ad tẽpꝰ sed semꝑ faciẽ tan-¬
tũ meã nunquã uidebis. fr̃s mei unde ingemiustis.
nisi qr iã natꝰ ẽ timor castꝰ ꝑmanens in scłm seculi:
Quare ꝑcussũ ẽ cor ur̃m : Si diceret dis̃ faciẽ meã

Expanded text:
mittendi bonum illud, sed timore patiendi illud mamittendi bonum illud, sed timore patiendi illud malum. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi sponsi, sed timet ne mittatur in gehennam. Bonus est iste timor, interrogetis. Si Deus veniens voce propria loqueretur nobis quanquam non taceat loqui per Litteras suas, et diceret homini: Peccare vis, pecca; fac quidquid te delectat; quidquid amaveris in terra, tuum fiat; cui fueris iratus, intereat; quem rapere volueris, rapiatur; quem caedere, caedatur; quem damnare, damnetur; quem possidere, possideas: nemo tibi resistat, nemo tibi dicat, Quid facis? nemo, Noli facere; nemo, Quare fecisti? Abundent tibi omnia ista terrena quae concupisti, et vive in illis, non usque ad tempus, sed semper: faciem tantum meam nunquam videbis. Fratres mei, unde ingemuimor castus, permanens in saeculum saeculi? Quare percussum est cor vestrum? Si diceret Deus: Faciem meam
Abbreviated transcription (Latin):
co et ꝓbabis. Absens ẽ sponsus nr̃ Introga consei¬
entiã cuã. Uis ut ueniat. an adhuc ius ut tardet :¬
Udete fr̃ĩ. Ego pulsaui ad hostia pectoꝵ ur̃oꝵ: uocẽ
in habitantiũ ille audiuit. Qͥd singuloꝵ quoꝵq
mͦ conseientiȩ dixerint: ad aures meas. qr homo sũ
ꝑuenire ñ potuit. Ille qͥ absens ẽ p̃sentia corporis.
p̃sens ẽ. uigore maiestatis: audiuit nos. Quã milti
si dicat᷑ illis ecce iã xp̃s cras diesiudicis. ñ dicunt.
utinã ueniat. Qui enĩ dicunt: mulcũ amant. Et
si dicat᷑ illis cardabit: timnent ne tardet. qr tinor
castꝰ ẽ. Quomꝰ autẽ nunc timet᷑ ne cardet: siecũ
uenerit timebit᷑ ne discedat. Erit autẽ cat il
timor qr trinqͥllus et securus. Noneñ destams
ab eo cũ inuenerit nos: quando quesiuit nos anteꝗ̃
quereremꝰ eũ. Castꝰ gͦ cimor fr̃s mei hoc habet. Uenit
de amore. Ile autẽ timor ñdũ castus. p̃sentiã et pe-¬
nas timet. limore fac̃: qͥeqͥd boni fac̃. Non timore a-¬

Expanded text:
co, et probabit. Absens est sponsus noster; interroga conscientiam tuam: vis ut veniat, an adhuc vis ut tardet? Videte, fratres: ego pulsavi ad ostia pectorum vestrorum; vocem inhabitantium ille audivit. Quid singulorum quorumque modo conscientiae dixerint, ad aures meas, quia homo sum, pervenire non potuit: ille qui absens est praesentia corporis, sed praesens est vigore majestatis, audivit vos. Quam multi, si dicatur illis, Ecce jam Christus, cras dies judicii; non dicunt, Utinam veniat! Qui enim dicunt, multum amant: et si dicatur illis, Tardabit; timent ne tardet, quia timor castus est. Quomodo autem nunc timetur ne tardet, sic cum venerit, timebitur ne discedat. Erit autem castus iste timor, quia tranquillus et securus. Non enim deseremur ab eo, cum invenerit nos, quando quaesivit nos antequam quaereremus eum. Castus ergo timor, fratres mei, hoc habet; venit de amore. Ille autem timor nondum castus, praesentiam et poenas timet. Timore facit quidquid boni facit; non timore a
Abbreviated transcription (Latin):
udes. Non enĩ quando exis de corpore moreris.
Perseuerat uita tua. Corpꝰ morit᷑. sed uita et¬
sp̃s ꝑseuerat. Oculi ñ uident: qr discessit qͥ ꝑ o-
culos udebat. Ubicũq ẽ: qͥ ꝑ oculos uidebat.
Uidet aliqͥd. Non enĩ mortuus erat diues ille:
qͥ in t̾ra induebat᷑ purpura et bisso. Si mortu¬
usesset: apud inferos ñ torqueret᷑. Optandũ illi
forte erat ut moreret᷑: sed malo suo uix̃ apud
inferos. Torquebat᷑ enĩ: et ñ uidebat bona illa
quȩ in t̾ra dimiserat. Ecce erat uita ipsiꝰ talis: et
bona illa ñ uidebat. Tugͦ talia bona desidera.
quȩ uideas om̃s dies uitȩ tuȩ: id. ẽ. ut cũ ipsis
tendite. Dici possunt bona ista : Aurũ. ẽ : argen-¬
tũ ẽ: fundus amenꝰ ẽ: Marmorati parietes s̃:
Tecta laqueata s: Absit. Ista abundantiꝰ pauꝑes
habent in hacuita. Plus ẽ enĩ pauꝑi uidere cȩ¬
lũ stellatũ: quã diuiti rectũ inauratũ : Qͥd . ẽ. gͦ

Expanded text:
vides: non enim quando exis de corpore, moreris. Perseverat vita tua: corpus moritur, sed vita spiritus perseverat. Oculi non vident, quia discessit qui per oculos videbat. Ubicumque est qui per oculos videbat, videt aliquid. Non enim mortuus erat dives ille qui in terra induebatur purpura et bysso; si mortuus esset, apud inferos non torqueretur . Optandum illi forte erat ut moreretur, sed malo suo vixit apud inferos. Torquebatur enim, et non videbat bona illa quae in terra dimiserat: ecce erat vita ipsius talis, et bona illa non videbat. Ergo tu talia desidera bona quae videas «omnes dies vitae tuae,» id est, ut cum ipstendite. Dici possunt bona ista: Aurum est, argentum est, fundus amoenus est, marmorati parietes sunt, tecta laqueata sunt? Absit. Ista abundantius pauperes habent in hac vita. Plus est enim pauperi videre coelum stellatum, quam diviti tectum inaur
Abbreviated transcription (Latin):
gaudendũ ẽ ad filios cũ qͥbꝰ ꝑmanebimꝰ. et ad illũ
patrẽ cui nati sumꝰ ñ moriturũ. sed ut noscũ il¬
lo sẽꝑ uiuamꝰ : Ipsa s̃ bona ierłm: qr ipsa s̃ Bene-¬

Expanded text:
gaudendum est ad filios cum quibus permanebimus, et ad illum gaudendum est ad filios cum quibus permanebimus, et ad illum patrem cui nati sumus non moriturum, sed ut nos cum illo semper vivamus? Ipsa sunt bona Jerusalem, quia ipsa sun