comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis ex amine. ad suã uoluntatẽ animos iudi¬
cũ detorquere posse arbitrabant᷑. nͥ forte
furiosa & poculo erroris atq corruptio¬
nis ebria multitudo. uera incecilianum
crimina diceret. ubi septuaginta ep̃i sic̃
de felice autũnitano c̃stitit. absentes & ĩ¬
nocentes collegas tã insana temeritate
dãpnart̃. Quali enĩ turbȩ illi consense¬
rant. ut adu̾sus innocentes ñ int̾roga¬
tos ꝓferrent sententias. a tali t᷑ba etiã
rursus accusari cecilianũ uolebant.
S plane tales inuen̾ant uidices. qͥb ilła
clem̃tiã ꝑsuaderent. Potestis enĩ. ꝓ ur̃a
prudentia & illoꝵ ꝑuersitatẽ illic at
tendere. & udicũ grauitatẽ: quẽ admo¬
du ad extremũ ꝑsuadere ñ possent. ut
aplebe partis maiorini que certã ꝑso¬
nã ñ habebat argueret᷑ cecilianꝰ. & reqͥ¬
siti ab eis eẽnt uł accusatores uł testes: uł
qͦqͦmͦ causȩ necessarii. qͥ simul cũ eis ex

Expanded text:
tis examine ad suam uoluntatem animos iuditis examine ad suam uoluntatem animos iudicum detorquere posse arbitrabantur, nisi forte furiosa et poculo erroris atque corruptionis ebria multitudo uera in Caecilianum crimina diceret ubi septuaginta episcopi, sicut de Felice Aptungitano constitit, absentes et innocentes collegas tam insana temeritate damnarunt. quali enim turbae illi consenserant, ut aduersus innocentes non interrogatos proferrent sententias, a tali turba etiam rursus accusari Caecilianum uolebant. sed plane tales inuenerant iudices, quibus illam dementiam persuaderent! Potestis enim pro uestra prudentia et illorum peruersitatem tendere, et judicum gravitatem, quemadmodum ad extremum persuaderi non possent, ut a plebe partis Majorini, quae certam personam non habebat, argueretur Caecilianus et requisiti ab eis essent uel accusatores uel testes uel quoquo modo causae necessarii, qui simul cum eis ex
Abbreviated transcription (Latin):
dit fuerat t̾minatũ: Quid. qđ nec ipse
usurpauit: Rogatus quippe ĩꝑator iudi¬
ces misit epos qui cũ eo sederent. & de
tota illa causa qͦd iustũ uideret᷑ statue¬
erent. Hoc ꝓbamꝰ & donatistarũ p̃cib.
& u̾bis ipsius ĩꝑatoris. Utraq enĩ uobis
lecta meministis. & inspiciendi ac descri¬
bendi licentiã nẽ haberis. Legite. & con¬
sid̾ate oĩa. Nidete quanta cura pacis atq
unitatis c̃seruande uł restituendȩ cunc¬
ta discussa sint. quẽ admodu accusatoꝵ ꝑ
sona tractata. & quoꝵda eoꝵ qͥb maculis
ĩꝓbata sit. p̃sentiãiq uocib liqͥdo c̃stite¬
rit. nichil eos habuisse qͦd incecilianũ di¬
cerent.s totã causã inplebem de parte
maiorini. hoc ẽ sediciosã & ab eccłȩ pace
alienatã multitudinẽ transferre uoluis¬
se: ut ab ea uidelicet t᷑ba cecilianꝰ accusa¬
ret᷑. qͣm solis tumultuosis clamorib nul¬
la docum̃toꝵ artestatione. nullo uerita¬

Expanded text:
dit, fuerat terminatum? quid, quod nec ipse dit, fuerat terminatum? quid, quod nec ipse usurpauit? rogatus quippe imperator iudices misit episcopos, qui cum eo sederent et de tota illa causa, quod iustum uideretur, statuerent. hoc probamus et Donatistarum precibus et uerbis ipsius imperatoris; utraque enim uobis lecta meministis et inspiciendi ac describendi licentiam nunc habetis. legite et considerate omnia. uidete, quanta cura pacis atque unitatis conseruandae uel restituendae cuncta discussa sint, quem ad modum accusatorum persona tractata et quorundam eorum quibus maculis inprobata sit praesentiumque uocibus liquido constiterit nihil eos habuisse, quod in Caecilianum dicerent, sed totam causam in plebem de parte Maiorini, hoc est seditiosam et ab ecclesiae pace alienatam multitudinem transferre uoluisse, ut ab ea uidelicet turba Caecilianus accusaretur, quam solis tumultuosis clamoribus nulla documentorum adtestatione, nullo uerita
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑator. Q uendã etiã suspensum eculeo in
causa felicis ep̃i. amicꝰ ille uoluit crimina¬
ri. ut qͥd etiã ungulis uexaret᷑. Nũ qͥd pote¬
rat felix contradicere ne tanta diligenti¬
a uł seueritate quereret᷑. cũ eiꝰ causam in¬
ueniendã cognitor agitaret : Quid enim
erat illud nolle sic queri. quã de crumine
confiteriꝰ & tam̃ ille ipse ꝓconsul int̾ p̃¬
conũ terribiles uoces. & cruentas carnifi¬
cũ manus. nũquã collegã dapnaret ab¬
sentẽ. qͥ uidicio eiꝰ se p̃sentare noluisser.
cũ haberet aliud qd posset audiri: aut
si dãpnaret. certe etiã ipsis scłarib legi¬
b penas uistas & debitas lueret. ꝙ si
gesta ꝓconsularia displicent. eccłasticis
cedite. Omnia uob̃ ordine recitata sunt.
olnñ forte debuit romanȩ eccłȩ meltia¬
ddes ep̃c cũ collegis transmarinis epĩs
illud sibi usurpare iudiciũ. qd ab afris
septuaginta ubi primas tigisitanꝰ p̃se¬

Expanded text:
imperator. quendam etiam suspensum eculeo in imperator. quendam etiam suspensum eculeo in causa Felicis episcopi amicus ille uoluit criminari, ut quis etiam ungulis uexaretur. numquid poterat Felix contradicere, ne tanta diligentia uel seueritate quaereretur, cum eius causam inueniendam cognitor agitaret? quid enim erat aliud nolle sic quaeri quam de crimine confiteri? et tamen ille ipse pro consule inter praeconum terribiles uoces et cruentas carnificum manus numquam collegam damnaret absentem, qui iudicio eius se praesentare noluisset, cum haberet aliud, quod posset audiri, aut si damnaret, certe etiam ipsis saecularibus legibus poenas iustas et debitas lueret. Quod si gesta proconsularia displicent, ecclesiasticis cedite. omnia uobis ordine recitata sunt. an forte non debuit Romanae ecclesiae Melchiades episcopus cum collegis transmarinis episcopis illud sibi usurpare iudicium, quod ab Afris septuaginta, ubi primas Tigisitanus praese
Abbreviated transcription (Latin):
uentus ẽ in nocens. in quẽ multo im ma¬
nius seuiert : An forte sic̃ quidã dixit.
qd quidẽ cũ nob̾ diceret᷑ displicuit. s
tam̃ pret̾mittendi ñ ẽ : Ait enĩ qͥdã.
Non debuit ep̃e ꝓconsulari iudicio pur¬
gari. Quasi uero ipse sibi hoc cõꝑaraue¬
rit. ac ñ imꝑator ita queri usserit. ad cu¬
uis curã de qͣ rationẽ dõ reddnurus ẽẽt.
res illa maxime ꝑtinebat. Arbitrũ enĩ
& udicẽ causa traditionis ꝙ scismatis
illi eũ fecerant. qͥ ad eũ etiã p̾ces mse¬
rãt ad quẽ postea ꝓuocart̃. & tam̃ uidi¬
cio eiꝰ acqͥescere noluert̃. Itaq si culpan¬
dꝰ ẽ quẽ uidex t̾renꝰ absoluit. cũ ipse si¬
bi hoc ñ poposcisset. qͣntomagis culpan¬
di st̃ qͥ t̾renũ regem suȩ cause ulidicem
ẽẽ uoluert̃: Si aut̃ criminis nonẽ ꝓuo¬
care ad ĩꝑatorẽ. ñ ẽ criminis audiri ab
ĩpatore: gͦ nec ab illo eui causa delegaut

Expanded text:
uentus est innocens, in quem multo immauentus est innocens, in quem multo immanius saeuiemnt! An forte, sicut quidam dixit, quod quidem cum uobis diceretur, displicuit, sed tamen praetermittendum non est, — ait enim quidam: \'Non debuit episcopus proconsulari iudicio purgari.\' quasi uero ipse sibi hoc comparauerit ac non imperator ita quaeri iusserit, ad cuius curam, de qua rationem deo redditurus esset, res illa maxime pertinebat. arbitrum enim et iudicem causae traditionis et schismatis illi eum. fecerant, qui ad eum etiam preces miserant, ad quem postea prouocarunt et tamen iudicio eius adquiescere noluerunt. itaque si culpandus est, quem iudex terrenus absoluit, cum ipse sibi hoc non poposcisset, quanto magis culpandi sunt, qui terrenum regem suae causae iudicem esse uoluerunt! si autem criminis non est prouocare ad imperatorem, non est criminis audiri ab imperatore, ergo nec ab illo, cui causam delegauerit
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s uoluit. qͣnto sceleratius ñ uituꝑati
aut correpti. s omnino dãpnati sunt. qͥ
de suis criminib nichil absentes int̾roga¬
ri potuert̃ : S tam̃ isti. qͥ licet ab se⁊ itiumm
& nequaquã iudiciũ deserentiũ qr nũqͣm
affuerunt. & semꝑ sibi cuneũ illũ suspec̾tũ
ẽẽ declarauert. tam̃ cognita crimina dãp¬
nasse dicunt. queso uos fr̃s mei qͦmͦ cog¬
nouert̃: Respondetis nescimꝰ. qͣndoqui¬
de ipsa cognitio in illis gestis explicata
ñ ẽ. S ego uob̃ offendã qͦuomͦ cognouert̃.
Attendite causã felicis autũnitani &
primo legite quã uehement iores in eum
fuert̃. Sic gͦ & ceteroꝵ causã nouerãt.
sic̃ huiꝰ. qͥ postea innocentissimꝰ diligen¬
ti & t̾ribili inqͥsitione ꝓbatus ẽ. Quan¬
to itaq iustuis tucius & eicius innocen¬
tes eos existimare debenius quoꝵ crimi¬
na abistis leuius accusata sunt. & partio¬
re rep̃hensione dãpnata. quando ille in¬

Expanded text:
sanctus uoluit, quanto sceleratius non uituperati sanctus uoluit, quanto sceleratius non uituperati aut correpti, sed omnino damnati sunt, qui de suis criminibus nihil absentes interrogari potuerunt! Sed tamen isti, qui licet absentium et nequaquam iudicium deserentium, quia numquam adfuerunt et semper sibi cuneum illum suspectum esse declarauerunt, tamen cognita crimina damnasse dicunt, quaeso uos, fratres mei, quo modo cognouerunt? respondetis: Nescimus, quando quidem ipsa cognitio in illis gestis explicata non est.\' sed ego uobis ostendam, quo modo cognouerunt. adtendite causam Felicis Aptungitani et primo legite, quam uehementiores in eum fuerunt. sic ergo et ceterorum causam nouerant, sicut huius, qui postea innocentissimus diligenti et terribili inquisitione probatus est. quanto itaque iustius et tutius et citius innocentes eos existimare debemus, quorum crimina ab istis leuius accusata sunt et parciore reprehensione damnata, quando ille in
Abbreviated transcription (Latin):
pe accipit ueniã. cuiꝰ culpa cerrissima ẽ.
Quanto gͦ in maniores & ceciores fuerunt.
qͥ ea se putauert̃ posse dãpnare. que in¬
cognita nec donare potuissent: S illic
cognita dimissa st̃ d̃o. nealia quererent᷑.
hic incognita dãpnata st̃. ut illa regeren¬
tur: S dicit aliqͥs. Cognouer̃t. Iqđ &. sic con¬
cedã: etiã sic absentib utiq parci oporte¬
bat. Neq enĩ iudiciũ dese ruerant. ubi
nũquã omnino c̃stiterant. nec in illis solis
ep̃is afris erat eccła. ut omne iudicium
eccłasticũ. inarenuderent᷑. qͥ se iudicio
eoꝵ p̾sentatr holuissent. Alilia qͥppe col¬
legarũ trausmarina testabant. ubi ap¬
parebat eõs udicari posse qͥ uidebant᷑
afros uł numidãs collegas habere sus¬
pectos. Ubi ẽ enĩ qđ scriptura clamat.
anteqͣm int̾roges ne uituperes quẽquã.
& cũ int̾rogaueris corripe uiste: Si gͦnec
uituꝑari. nec corripi nͥ intͥ rogatũ sp̃c

Expanded text:
pe accipit ueniam, cuius culpa certissima est. pe accipit ueniam, cuius culpa certissima est. quanto ergo immaniores et caeciores fuerunt, qui ea se putauerunt posse damnare, quae incognita nec donare potuissent! sed illic cognita dimissa sunt deo, ne alia quaererentur; hic incognita damnata sunt, ut illa tegerentur. sed dicet aliquis: Cognouerunt. quod etsi concedam, etiam sic absentibus utique parci oportebat. neque enim iudicium deseruerant, ubi numquam omnino constiterant, nec in illis solis episcopis Afris erat ecclesia, ut omne iudicium ecclesiasticum uitasse uiderentur, qui se iudicio eorum praesentare noluissent. milia quippe collegarum transmarina restabant, ubi apparebat eos iudicari posse, qui uidebantur Afros uel Numidas collegas habere suspectos. ubi est enim, quod scriptura clamat: Antequam interroges, ne uituperes quemquam et, cum interrogaueris, corripe iuste? si ergo nec uituperari nec corripi nisi interrogatum spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
sionem qua possent alios falsa criminatio¬
ne perfundere. & conu̾sas meos lincͣs
hominũ inquisitione criminũ suoꝵ
hoc modo declinare. Alioquin fi fieri ñ
posset ut quisq mala que ipse cõmitte
in alio iudicaret. ñ dicerent quib d̾a pau¬
lus apłs. Propt̾ea in excusabilis es ohomo.¬
omnis qui uidicas. In quo enĩ aliũ iudicas.
temetipm̃ cõdepnas. eade enĩ agis que
uidicas. Qd illi omnino fecert̃. ut hec u̾¬
ba apłica integre in eos apteq conueni¬
ant. Non gͦ tẽ scd̾s qͣndo eoꝵ crimitia
do dimisit. paci unitatiq consuluit. ali¬
oquin magis hoc apud cart̾aginẽ ꝓui¬
deret ne scisma fieret. ubi nullus aderat
cui c̃fessio crimen donare cogeret᷑. sed
qd erat facillimũ tota conseruatio pa¬
cis eẽt. absentes nolle dãpnare. Itaq in¬
uiriam facerent innocentib. etiã si eis
ñ conuictis neq confessis. neq omnino
p̃sentib ignoscere uoluissent. Ille quip¬

Expanded text:
sionem, qua possent alios falsa criminatiosionem, qua possent alios falsa criminatione perfundere et conuersas in eos linguas hominum inquisitione criminum suorum hoc modo declinare. alioquin, si fieri non posset, ut quisque mala, quae ipse committeret, in alio iudicaret, non diceret quibusdam Paulus apostolus: Propterea inexcusabilis es, o homo, qui iudicas. in quo enim alium iudicas, temet ipsum condemnas; eadem enim agis, quae iudicas. quod illi omnino fecerunt, ut haec uerba apostolica integre in eos apteque conueniant. Non ergo tunc Secundus, quando eorum crimina deo dimisit, paci unitatique consuluit; alioquin magis hoc apud Carthaginem prouideret, ne schisma fieret, ubi nullus aderat, cui confesso crimen donare cogeretur, sed, quod erat facillimum, tota conseruatio pacis esset absentes nolle damnare. itaque iniuriam facerent innocentibus, etiam si eis non conuictis neque confessis neque omnino praesentibus ignoscere uoluissent. ille quip
Abbreviated transcription (Latin):
qr si id facere temptauissent. ad eent si¬
bi cecilianus & cet̾i. & suã causam adu̾¬
sus fallaces criminatores apud transma¬
rinos eccłasticos iudices diligentissima
discussione purgarent. Itaq c̃siliũ illd̃
peru̾sũ atq nefariũ. maxime ut credi¬
t᷑ traditoꝵ fuit. qͥb confessis scd̾s tigi¬
sitanꝰ ignouerat: ut qm de tradicione
fama crebruerat. in famatis aliis a se
au̾terent suspicionẽ. ut cũ homines ꝑ
affricã totã credentes ep̃is falsa de in¬
nocentib loquerent᷑. qđ dãpnati eenͣt
apud carthaginẽ traditores. tanquã ĩ
nebula m̃dacissimi rumoris ipsi qͥ uere
tradiderant latitarent᷑. Unde uidetis
lm̃i fieri porusse. qđ ueri simile ñ eẽ qͥ¬
da ur̃m dicebant. ut qͥ eẽnt de sua tradi¬
cione ẽfessi. causãq suã ĩperranissent. do
dimitti oportere. idem uidices dãpnato¬
resq tanquã traditor absentiũ postea
consedissent. Magis enĩ ampleri st̃ occa¬

Expanded text:
quia, si id facere temptauissent, adessent siquia, si id facere temptauissent, adessent sibi Caecilianus et ceteri et suam causam aduersus fallaces criminatores apud transmarinos ecclesiasticos iudices diligentissima discussione purgarent. Itaque consilium illud peruersum atque nefarium maxime, ut creditur, traditorum fuit, quibus confessis Secundus Tigisitanus ignouerat, ut, quoniam de traditione fama crebruerat, infamatis aliis a se auerterent suspicionem et, cum homines per Africam totam credentes episcopis falsa de innocentibus loquerentur, quod damnati essent apud Carthaginem traditores, tamquam in nebula mendacissimi rumoris ipsi, qui uere tradiderant, latitarent. unde uidetis, carissimi, fieri potuisse, quod uerisimile non esse quidam uestrum dicebant, ut, qui essent de sua traditione confessi causamque suam impetrauissent deo dimitti oportere, idem iudices damnatoresque tamquam traditorum absentium postea consedissent. magis enim amplexi sunt occa
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ orbem tͥrarũ qͥ ei ꝑ ignorantiã cõmu¬
nicat. altare alterũ erigere audeamꝰ. Niuc
tã sano rectoq ẽsilio quisquis in frenis ob¬
temperare noluisset quid eẽt facturus. aut
qͦmͦ aliquẽ absentiũ collegarũ eẽt dãpna¬
turus. cũ inpotestate acta concilii ñ habe¬
ret. contradicente primate: Q. uod si tan¬
ta & adu̾sus primã sedem sedicio nasceret᷑.
ut ñ nulli dãpnare iã uellent qͦs uolebãt
illi differre. quanto melius atalib inqͥe¬
ta & ĩpacata molientib. quã atocius or¬
be cõmunione dissentiretur: S qr ñ erant
que incecilianũ & ordinatores eius trans¬
marino uidicio ꝓbarent᷑. ꝓt̾ea nec pri¬
us quẽ ineũ sententias dicerent differ¬
re uoluert. nec postea quã dixert̃. ꝑseue.¬
rant̾ id egere:. ut eccłȩ transmarinȩ ĩ
noticiã ꝑferret᷑. quoꝵ traditoꝵ in affri¬
ca dãpnatoꝵ cõmunionẽ uttare deberet:

Expanded text:
contra orbem terrarum, qui ei per ignorantiam commucontra orbem terrarum, qui ei per ignorantiam communicat, altare alterum erigere audeamus.\' Huic tam sano rectoque consilio quisquis infrenis obtemperare noluisset, quid esset facturus aut quo modo aliquem absentium collegarum esset damnaturus, cum in potestate acta concilii non haberet contradicente primate? quod si tanta et aduersus primam sedem seditio nasceretur, ut nonnulli damnare iam uellent, quos uolebat ille differri, quanto melius a talibus inquieta et inpacata molientibus quam a totius orbis communione dissentiretur! sed quia non erant. quae in Caecilianum et ordinatores eius transmarino iudicio probarentur, propterea nec, priusquam in eum sententias dicerent, differre noluerunt nec, postea quam dixerunt. perseueranter id agere, ut ecclesiae transmarinae in notitiam uitare deberent,
Abbreviated transcription (Latin):
legarũ afroꝵ male sibi conscii uenire no¬
luert᷑. aut inde illis denunciet᷑ ut ueni¬
ant. ibiq obiectis respondeant. Id si ñ fe¬
cerint. ibi etiã eoꝵ prauitas & ꝑuersitas
innotescet. missaq tractatoria suꝑ eoꝵ
nomine. ꝑ totũ orbem t̾rarũ quacũq¬
iã xp̃i eccła dilatata ẽ. ab omnib eccłis
eoꝵ cõmunio p̃cidet᷑. ne aliquis error
in cathedra eccłȩ carthaginis oriatur:
Tum demũ securi ep̃m aliũ plebi cartha¬
ginis ordinabimꝰ. cũ a tota eccła isti fue-¬
rint segregati. ne forte cũ alius modo
fuerit ordinatꝰ. ñ ei cõmunicet᷑ ab ȩccła
transmarina. qr iste ab honore depositꝰ
ñ uidebit᷑. quẽ iã ordinatũ fama celebra¬
uit .& ad eũ cõmeare cõmunicatorias li¬
teras fecit. atq itamagnũ scandału scis¬
matis in unitate xp̃i iã pacatis tẽꝑib
re sentencias. & ñ contͣ cecilianũ sed

Expanded text:
legarum Afrorum male sibi conscii venire nolegarum Afrorum male sibi conscii venire noluerunt, aut illis denuncietur, ut veniant ibique obiectis respondeant. Quod si non fecerint, ibi eorum etiam pravitas et perversitas innotescet, missaque tractatoria super eorum nominibus per totum orbem terrarum, quacunqiam Christi ecclesia dilatata est, ab omnibus ecclesiis eorum communio praecidetur, ne aliquis error in cathedra ecclesiae Carthaginis oriatur. tum demum securi episcopum alium plebi Carthaginis ordinabimus, cum a tota ecclesia isti fuerint separati, ne forte, cum alius modo fuerit ordinatus, non ei communicetur ab ecclesia transmarina, quia iste ab honore depositus non uidebitur, quem iam ordinatum fama celebrauit et ad eum commeare communicatorias litteras fecit, atque ita magnum scandalum schismatis in unitate Christi iam pacatis temporibus re sententias, et non contra Caecilianum sed
Abbreviated transcription (Latin):
causã suã integrã reseruare. ubi contͣ
eos sententiȩ dictȩ in absentes nullomͦ᷑
aliqͥd ualerent: qͣndo eoꝵ uidiciũ ñ
pͥmo aditũ postea deseruert̃. s suspec¬
tum semper habitũ nũquã adire uolue¬
r̃t.Nec res maxime sollicitare debuit se¬
cundu. qui tc̃ erat primas: si ꝓpt̾ea conci¬
liũ regebat. ut paci consuleret. facile enĩ
fortassis rabida in absentem ora. placata
uł frerata cõprimeret: si diceret. Nidetiᷤᷤ
fr̃s post tantam stragen ꝑsecutionis.
micdia di a principib scłi pacẽ ẽẽ conces¬
quas clades turbulentissimi temꝑis infli¬
xit hodie ȩccłȩ. di iudici dimittamus
aut si aliqui in uobis st̃ qͥ racerta istoꝵ
crimina tta nouerint ut ea facile uale¬
ant edocere. negantesq conuincere: &
talib cõmunicare formidant. ꝑ gant ad¬
rũ ep̃os. & ibi prius de istoꝵ factis & contu¬
matia conquerantur. qđ ad iudiciũ col¬

Expanded text:
causam suam integram reseruare, ubi contra causam suam integram reseruare, ubi contra eos sententiae dictae in absentes nullo modo aliquid ualerent, quando eorum iudicium non primo aditum postea deseruerunt, sed suspectum semper habitum numquam adire uoluerunt. Haec res maxime sollicitare debuit Secundum, qui tunc erat primas, si propterea concilium regebat, ut paci consuleret; facile enim fortassis rabida in absentem ora placata uel frenata comprimeret, si diceret: Videtis, fratres, post tantam stragem persecutionis misericordia dei a principibus saeculi pacem esse concesquas clades turbulentissimi temporis inflixit ecclesiae, deo iudici dimittamus aut, si aliqui in uobis sunt, qui certa istorum crimina ita nouerint, ut ea facile ualeant edocere negantesque conuincere, et talibus corum episcopos et ibi prius de istorum factis et contumacia conquerantur, quod ad iudicium col
Abbreviated transcription (Latin):
b. & fama celeberrima nobilis: unde ñ
mediocris utiq auctoritatis habebat
ep̃m. qͥ posset ñ curare c̃spirante multi¬
tudinem inunicoꝵ. cũ se uideret & ro¬
uiguit pͥncipatus. & cet̾is t̾ris unde
eu głm ad ipsam affricã uenit ꝑ cõmu¬
nicatorias litt̾as ẽẽ c̃iunctũ. ubi parat᷑
eẽt causã suã dicere.si adu̾sarii eiꝰ ab
eo illas eccłas alienare conarentur:
Quia gͦ uenire noluit ad ospiciũ colle¬
garũ. quos asuis inimicis contͣ uerita¬
tẽ suȩ cause ꝑuersos ẽẽ sentiebat. uel
suspicabat᷑. uł ut ipsi asserunt simula¬
bat. tanto magis scd̾s si uere pacis eus¬
tos ẽẽ uoluisset. cauere debuit ne dãp¬
narent᷑ absentes. qͥ uidicio eoꝵ om̃ino
uit̾ẽe noluer̃t. Neq enĩ de pbris. aut
diaconis. aut ĩferioris ordinis clericis .s
de collegis agebat᷑. qͥ possent alioꝵ colle¬
garũ uidicio p̃sertum apłicarũ ȩccłaꝵ

Expanded text:
bus et fama celeberrima nobilis. unde non bus et fama celeberrima nobilis. unde non mediocris utique auctoritatis habebat episcopum, qui posset non curare conspirantem multitudinem inimicorum, cum se uideret et Rouiguit principatus, et ceteris tenis, unde euangelium ad ipsam Africam uenit, per communicatorias litteras esse coniunctum, ubi paratum esset causam suam dicere, si aduersarii eius ab eo illas ecclesias alienare conarentur. quia ergo uenire noluit ad hospitium collegarum, quos a suis inimicis contra ueritatem suae causae peruersos esse sentiebat uel suspicabatur uel, ut ipsi adserunt, simulabat, tanto magis Secundus, si uerae pacis custos esse uoluisset, cauere debuit, ne damnarentur absentes, qui iudicio eorum omnino interesse noluerunt. neque enim de presbyteris aut diaconis aut inferioris ordinis clericis sed de collegis agebatur, qui possent aliorum collegarum iudicio praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
liniatensis: qͦd etiã ipse cũ detentꝰ eẽt
acuratore & ordine ut scripturas trade¬
ret. dimissus ẽ: utiq ñ frustra. nͥ ꝙ tra¬
didit: aut tradi aliqͥd ussit. El anc ille
suspicionẽ satis ꝓbabiłe metuenẜ ac¬
cepto consilio a minore scdo c̃sanguineo
suo. c̃sultisq cet̾is qͥ cũ eo erant ep̃is. ma¬
nifeffissima crimina dõ uidicanda dimi¬
sit: atq ita paci ꝓspexisse uisus ẽ. qđ fal¬
sũ erat. cũ sibi ꝓspexerit. Nã si ieis cor¬
de cogitacio pacis habitaret. ñ apud car¬
thaginẽ postea cũtraditorib qͦs p̃sentes
atq confessos ao dimiserat. dãpnaret cri¬
mine traditionis. qͦs absentes apud eũ
nemo c̃uicerat. Tautomagis enĩ timere
debuit ne pax iitatis uiolaret᷑. qͣnto e¬
rat carthago ciuitas ampla & illustris:
unde se ꝑ totũ affricȩ corpꝰ małui qđ̃ ibi
eẽt exortũ. tanquã a uertice effunderet.
Erat et iã transmarinis iuicina regioni¬

Expanded text:
Liniatensis, quod etiam ipse, cum detentus esset Liniatensis, quod etiam ipse, cum detentus esset a curatore et ordine, ut scripturas traderet, dimissus est utique non frustra, nisi quia tradidit aut tradi aliquid iussit. hanc ille suspicionem satis probabilem metuens accepto consilio a minore Secundo consanguineo suo consultisque ceteris, qui cum eo erant, episcopis manifestissima crimina deo iudicanda dimisit atque ita paci prospexisse uisus est, quod falsum erat, cum sibi prospexerit. Nam si in eius corde cogitatio pacis habitaret, non apud Carthaginem postea cum traditoribus, quos praesentes atque confessos deo dimiserat, damnaret crimine traditionis, quos absentes apud eum nemo conuicerat. tanto magis enim timere debuit, ne pax unitatis uiolaretur, quanto erat Carthago ciuitas ampla et inlustris, unde se per totum Africae corpus malum, quod ibi esset exortum, tamquam a uertice effunderet. erat etiam transmarinis uicina regioni
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃as. Expergiscimini aliquando.Nlon in
aliqͣ obscura questione uersam᷑. ñ recondi¬
ta secreta rimam᷑. qͥb penetrandis uł nui¬
la uł rara humana corda sufficiunt. Res ĩ
aꝑto ẽ. Iuid eminet clarius. qͥd cernit᷑ ei¬
tius: Dicimꝰ temerario concilio qͣmlibet
numerosissimo. innocentes ab sentesq fu¬
isse dãnatos. ł bamꝰ hoc ꝓconsularib gestiᷤ.
qͥb ab omni traditionis crimine. alienũ
udicatꝰ ẽ. ille quẽ maxime criminosum
a ur̃is ꝓlata conciliis gesta sonuer̃t. Dici¬
mꝰ a traditorib confessis. in eos qͥ tradi¬
tores dicerent᷑ dic̾tas fuisse sententias.
.ꝓbamꝰ hoc in eccłasticis gestis. ubi nomi¬
natĩ declarant᷑. in qͥb sed̾s tigisitanus
ea que cognouit. uelut contuitu pacis
ignouit. & cũ qͥb postea ñ cognouit.
discissa pace dãpnauit᷑. Unde apparuit.
eũ etiã p̃rimo ñ paci c̃suluisse: s sibi
tuuisse. Obiecerat ei nãq purpurrss

Expanded text:
uestras. expergiscimini aliquando! non in uestras. expergiscimini aliquando! non in aliqua obscura quaestione uersamur, non recondita secreta rimamur, quibus penetrandis uel nulla uel rara humana corda sufficiant. res in aperto est. quid eminet clarius? quid cernitur citius? dicimus temerario concilio quamlibet numerosissimo innocentes absentesque fuisse damnatos. probamus hoc proconsularibus gestis, quibus ab omni traditionis crimine alienus iudicatus est ille, quem maxime criminosum a uestris prolata concilii. gesta sonuerunt. dicimus a traditoribus confessis in eos, qui traditores dicerentur, dictas fuisse sententias. probamus hoc ecclesiasticis gestis, ubi nominatim declarantur, in quibus Secundus Tigisitanus ea, quae cognouit, uelut contuitu pacis ignouit et, cum quibus postea non cognouit, discissa pace damnauit. unde apparuit eum etiam primo non paci consuluisse, sed sibi timuisse. obiecerat ei namque Pufpurius
Abbreviated transcription (Latin):
atq ut nostis quantũ tempꝰ admisit.
uno die recitata sunt. Primo ubi scd̾s
tigisitanꝰ confessos traditores acolle¬
gio suo remouere ñ ausus ẽ. cũ qͥb
postea ñ c̃fessũ s absentẽ cecilianũ
aliosq suos collegas dãpnare ausus ẽ. Demd̃
gesta ꝓc̃sularia ubi felix diligentissimo
examine ꝓbatus ẽ in nocens: Nec ante me¬
ridiem uõbis lecta ẽẽ meministis. Lost me¬
ridiem uͦ recitauimꝰ p̃ces eoꝵ ad constanti¬
nũ. datisq ab eo iudicib gesta eccłastica ĩ
romana urbe habita qͥb illi ĩpbati sunt.
cecilianꝰ aũ in episcopali honore firmatus.
Prostremo constantini ĩꝑatoris litt̾as. qͥb
oĩa multo maxime testatissima claruert.
uid uultis amplius homines. qͥd uultis
ãpluis: Non de auro & argento ur̃o agit᷑. ñ
terra ñ p̃dia. ñ deniq salus ur̃i corporis ĩ
discrim̃ uocat᷑. de adipiscenda uita et̾na
& fugienda morte et̾na cõpellamꝰ animas

Expanded text:
atque ut nostis, quantum tempus admisit, atque ut nostis, quantum tempus admisit, uno die recitata sunt vobis. Primo ubi Secundus Tigisitanus confessos traditores a collegio suo removere non ausus est, cum quibus postea non confessum et absentem Caecilianum aliosque suos collegas damnare ausus est: deinde Gesta proconsularia, ubi Felix diligenexamine probatus est innocens. haec ante meridiem uobis lecta esse meministis; post meridiem uero recitauimus preces eorum ad Constantinum datisque ab eo iudicibus gesta ecclesiastica in Romana urbe habita, quibus illi inprobati sunt, Caecilianus autem in episcopali honore firmatus, postremo Constantini imperatoris litteras, quibus omnia multo maxime testatissima claruerunt. Quid uultis amplius, homines? quid uultis amplius? non de auro et argento uestro agitur; non terra, non praedia, non denique salus uestri corporis in discrimen uocatur: de adipiscenda uita aeterna et fugienda morte aeterna compellamus animas
Abbreviated transcription (Latin):
tũ qͥ adu̾sus eũ tc̃ aderat ĩꝓbatũ. Iuib
ꝑactis reb cũ illi om̃s in ꝑtinatia scelestissi¬
mi scismatis ꝑmanerent. post apud arela¬
teni memoratũ ĩꝑatorẽ eande causã dili¬
gentius examinand̾a tͥmin andaq curasse.
illos uͦ ab eccłastieo iudicio ꝓuocasse. ut cau¬
sã constantinus audiret. Euo postea quã
uentũ ẽ. utraq parte assistente. innocen¬
tẽ cecilianũ fuisse iudicatũ: atq illos re¬
cessisse suꝑatos. & inead̾e tam̃ ꝑuersitate
mansisse. nec de felicis autũnitani causa¬
negligentiã consecutã. s ad eiꝰdẽ pͥnci¬
pis uissionẽ ꝓconsularib gestis. etiã ip̃m
fuisse purgatũ. S qr hec omnia dice¬
bamus tantũ. ñ etiã legebamꝰ. minus ꝓ¬
fecto uob̾agere uidebam᷑. quã de nr̃a
sꝑabatis instatia. Id ubi sensimꝰ. ad ea
que leggenda ꝓmiseramꝰ. ñ distulimꝰ mit¬
tere. que omnia du excurrimꝰ ad ȩccłam
ri. bidui ñ pleni int̾missioni uenert̃:

Expanded text:
sus eum tunc aderat, inprobatum. quibus peractis rebus cum illi omnes in pertinacia scelestissimi schismatis permanerent, post apud Arelatum memoratum imperatorem eandem causam diligentius examinandam terminandamque curasse, illos uero ab ecclesiastico iudicio prouocasse, ut causam Constantinus audiret. quo postea quam uentum est, utraque parte adsistente innocentem Caecilianum fuisse iudicatum atque illos recessisse superatos et in eadem tamen peruersitate mansisse. nec de Felicis Aptunnegligentiam consecutam, sed ad ejusdem principis jussionem proconsularibus Gestis etiam ipsum fuisse purgatum . 5. Sed quia haec omnia dicebamus tantum, non etiam legebamus, minus profecto vobis agere videbamur, quam de nostra exspectabatis instantia. Quod ubi sensimus, ad ea quae legenda promiseramus, non distulimus mittere. Quae omnia, dum excurrimus ad Ecclesiam ri, bidui non pleni intermissione venerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
b aũ displicent. et eos em̃dare ñ posst̃.
neq aute tempꝰ messis audent zizania
eradicare. ne simul eradicent & triticũ
non factis eoꝵ. s altari. xp̃i cõmunicant.
ita ut ñ sołu ñ ab eis maculent᷑. s etiã
diuinis uerbis laudari p̃dicariq mere
ta blasphemet᷑. ꝓbono unitatis tolerãt.
qͦd ꝓbono equitatis odert̃. Si habent au¬
res. audiant qͥd sp̃c dicat eccłiis. Sic enĩ
in apocalipsi ioħis legit᷑. Angelo inqͥt
eccłȩ ephesi scribe. Hec dicit qui tenet

Expanded text:
bus autem displicent et eos emendare non possunt bus autem displicent et eos emendare non possunt neque ante tempus messis audent zizania eradicare, ne simul eradicent et triticum, non factis eorum sed altari Christi communicant, ita ut non solum non ab eis maculentur, sed etiam diuinis uerbis laudari praedicarique meta blasphemetur, pro bono unitatis tolerant, quod pro bono aequitatis oderunt. Si habent aures, audiant, quid spiritus dicat ecclesiis. sic enim in Apocalypsi Iohannis legitur: Angelo, inquit, ecclesiae Ephesi s
Abbreviated transcription (Latin):
se ista ꝑ ordinarias humanas potestates
flagellis temporalib emendari. ne in et̾¬
nas pęnas ꝓ tantis sacrilegiis destinentur.
Nos eis obicimꝰ furorẽ scismatis. rebapti¬
zationis insaniã. ab hereditate. xp̃i que
ꝑ om̃s gentes diffusa ẽ. nefariã seꝑatio¬
nem. de codicib ñ tantũ nr̃is. s etiã eoꝵ
recitamus eccłas. quarũ nomina hodie
legunt. & quib hodie ñ cõmunicant.
Que cũ recitant᷑ in conuenticulis eoꝵ.
lectorib suis dicunt pax tecũ: & cũ ip¬
sis plebib qͥb illȩ litrr̾ȩ scripte sunt pa¬
cẽ ñ habent. & ipsi nob̾ obiciunt uł falsa
crimina mortuoꝵ. uł etiã si uera tam̃ ali¬
ena. ñ intelligentes inhis que nos eis obi¬
cimꝰ om̃s illos teneri inhis uͦ que nobis
obiciunt paleã uł zizania messis dñicȩ
rep̾hendi. ad frum̃ta aũ crim̃ ñ ꝑtine¬
re. neq consid̾antes qi qͥb malis placent
in unitate. ipsi cõmiucant malis. Qui¬

Expanded text:
se ista per ordinarias humanas potestates se ista per ordinarias humanas potestates flagellis temporalibus emendari, ne in aeternas poenas pro tantis sacrilegiis destinentur. nos eis obicimus furorem schismatis, rebaptizationis insaniam, ab hereditate Christi, quae per omnes gentes diffusa est, nefariam separationem. de codicibus non tantum nostris sed etiam eorum recitamus ecclesias, quarum nomina hodie legunt et quibus hodie non communicant. quae cum recitantur in conuenticulis eorum, lectoribus suis dicunt: Tax tecum,\' et cum ipsis plebibus, quibus illae litterae scriptae sunt, pacem non. habent. et ipsi nobis obiciunt uel falsa crimina mortuorum uel etiam si uera tamen aliena non intellegentes in his, quae nos eis obicimus, omnes illos teneri, in his uero, quae nobis obiciunt, paleam uel zizania messis dominicae reprehendi, ad frumenta autem crimen non pertinere neque considerantes, quia, quibus mali placent in unitate, ipsi communicant malis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
romã occurrerent. Quo cũ cecilianus nes¬
cio qua causa ñ occurrisset. int̾pellatus
ab eis. p̾cepit ut mediolanũ sequerentur.:
Tc̃ se aliqui eoꝵ subtrahere cȩꝑant. fortas¬
se indignati qr ñ ẽ eos unitatus constantinꝰ.
ut iã statim atq uelociter cecilianñ dãpna¬
ret absentem . Q uod ubi cognouit ꝓuid̃
ĩꝑator. reliquos ab officialib custoditos
fecit mediolanũ ꝑuenire. Iuo cũ etiã ce¬
cilianus uenisset. ip̃m quoq sic̃ scripsit
exhibuit. cognitaq causa. qua diligen¬
tia. qͣ cautela. qͣ ꝓuisione sic̃ eiꝰ indicant
litt̾ȩ. cecilianũ innocentissimũ. illos p̃p¬
bissimos iudicauit. Et ad huc baptizant
extra eccłam. & si possint rebaptirant
ȩccłam. sacrificant in dissensione & scis¬
mate. & pacis nomine ppłos salutant. qͦs
apace salutis ext̾minant. Conscinditur
unitas. xp̃i. blasphemat᷑ hereditas. xp̃i.
ex sufflatur baptisma. xp̃l. & nolunt in

Expanded text:
Romam occurrerent. quo cum Caecilianus nesRomam occurrerent. quo cum Caecilianus nescio qua causa non occurrisset, interpellatus ab eis praecepit, ut Mediolanium sequerentur. tunc se aliqui eorum subtrahere coeperant fortasse indignati, quia non est eos imitatus Constantinus, ut iam statim atque uelociter Caecilianum damnaret absentem. quod ubi cognouit prouidus imperator, reliquos ab officialibus custoditos fecit Mediolanium peruenire. quo cum etiam Caecilianus uenisset, ipsum quoque, sicut scripsit, exhibuit cognitaque causa qua diligentia, qua cautela, qua prouisione, sicut eius indicant litterae, Caecilianum innocentissimum, illos inprobissimos iudicauit. Et adhuc baptizant extra ecclesiam et, si possint, rebaptizant ecclesiam; sacrificant in dissensione et schismate et pacis nomine populos salutant, quos a pace salutis exterminant. conscinditur unitas Christi, blasphematur hereditas Christi, exsufflatur baptisma Christi et nolunt in
Abbreviated transcription (Latin):
tas declarata ẽ. ñ apud alios collegas.s
apud ĩꝑatorẽ accusare ausi sunt. qđ ma¬
le udicaruit. Dedit ille aliud arelatense
necesse erat. s eoꝵ ꝑuersitatib cedens.
& om̃ino cupiens tantã ĩpudentiã cohi
susciꝑe. ut de iudicio ep̃oꝵ qͥ romȩ se¬
derant ipse iudicaret. s alios ut dixi
epõs dedit. a quib tam̃ illi ad ip̃m rur¬
sum ĩperatorem ꝓuocauer̃t̃ maluerunt.
Qua inre illos quẽ adinoułu detestet᷑ au¬
distis: atq utinã saltẽ ipsuis iudicio in¬
sanissimis animositatib suis finẽ posius¬
sent. atq ut eis ipse cessit. ut de illa causa
post ep̃os iudicaret. a sc̃ĩs antistitib poste¬
a ueniã petiturus: dũ tam̃ illi qͥd ult̾rs
dicerent ñ haberent. si eiꝰ sententiȩ ñ ob¬
tẽꝑarent. ad quẽ ipsi ꝓuocauer̃t. sic &
illi aliqͣndo cederent ueritati. Iussit
enĩ ille. ut ei partes ad agendã causam

Expanded text:
tas declarata est, non apud alios collegas sed tas declarata est, non apud alios collegas sed apud imperatorem accusare ausi sunt, quod male iudicarint. dedit ille aliud Arelatense necesse erat, sed eorum peruersitatibus cedens et omni modo cupiens tantam inpudentiam cohibsuscipere, ut de iudicio episcoporum, qui Romae sederant, ipse iudicaret, sed alios, ut dixi, episcopos dedit. a quibus tamen illi ad ipsum rursum imperatorem prouocare maluerunt. qua in re illos quem ad modum detestetur, audistis. atque utinam saltem ipsius iudicio insanissimis animositatibus suis finem posuissent atque, ut eis ipse cessit, ut de illa causa post episcopos iudicaret a sanctis antistitibus postea ueniam petiturus. dum tamen illi, quod ulterius dicerent, non haberent, si eius sententiae non obtemperarent, ad quem ipsi prouocauerunt, sic et illi aliquando cederent ueritati! iussit enim ille, ut ei partes ad agendam causam
Abbreviated transcription (Latin):
dem quide puersitate manerent.
S iã tam̃ quasi haberent qđ dicerent. ma
los iudices se ẽẽ ꝑpessos. que uox ẽ omniũ
maloꝵ litigatoꝵ. cũ fuerint etiã manises¬
tissima ueritate suꝑati. quasi ñ eis ad hoc
dici posse & iustissime dici. ecce putemus
illos ep̃os qui romȩ iudicarunt. ñ bonos
iudices suisse: plenariũ restabat ad huc
eccłe uniuersalis iudiciũ conciliũ. ubi etiã
cũ ipsis iudicib causa posset agi tari:
ut si male uidicasse conuicti eẽnt. eoꝵ
sententiȩ soluerent᷑. Iuod utrũ fecerĩt
ꝓbent. Nos enĩ c̃ ẽẽ factũ facile. ꝓbamꝰ.
ex eo qđ totus orbis eis ñ cõmunicat.
Aut si factũ ẽ. etiã ibi st̃ uicti. qͦd ipsa
eoꝵ seꝑatio manifestat. S tamen quid
postea fecerint. imꝑatoris litt̾is suffici¬
entissime ostenditur. Iudices enĩ ecclas¬
ticos tantȩ auctoritatis ep̃os. quoꝵ u
dicio & ceciliani innocentia & eoꝵ ĩꝓbi¬

Expanded text:
dem quidem peruersitate durarent, dem quidem peruersitate durarent, sed iam tamen quasi haberent, quodpessos; quae vox est omnium malorum litigatorum, cum fuerint etiam manifestissima veritate superati: quasi non eis ad hoc dici posset et justissime dici, Ecce putemus illos episcopos, qui Romae judicarunt, non bonos judices fuisse; restabat adhuce uniuersae concilium, ubi etiam cum ipsis iudicibus causa posset agitari, ut, si male iudicasse conuicti essent, eorum sententiae soluerentur. quod utrum fecerint, probent; nos enim non esse factum facile probamus ex eo, quod totus orbis non eis communicat; aut, si factum est, etiam ibi sunt uicti, quod ipsa eorum separatio manifestat. Sed tamen quid postea fecerint, imperatoris litteris sufficientissime ostenditur. iudices enim ecclesiasticos tantae auctoritatis episcopos, quorum iudicio et Caeciliani innocentia et eorum inprobi
Abbreviated transcription (Latin):
dendu ẽ dãpnato prius sicut libuit
ceciliano. quasi securi sibi uidebant᷑.
p̃sidentes numero suo. nec audentes
alibi cõmouere causam tã mała ubi
nulla corruptione operante posset ue¬
ritas inueniri. S postea quã ipsis reb
experti st̃. cũ ceciliano ꝑmanere cõmu¬
nionẽ orbis t̾rarũ. & ad eũ atransma¬
rinis eccłiis cõmunicatorias litt̾as mit¬
ti.ñ ad ilłu quem ipsi scelerate ordina¬
uerant puduit eos semꝑ tacere. quia
posset eis obici.cur paterent᷑ ignarũ
ꝑ tot gentes eccłam cõmunicare dãp¬
natis. & cur se ipsi ab innocentis orbis
t̾rarũ cõmunione p̾ciderent. cũ tacen¬
do sinerent ep̃o quẽ carthaginensib
ordinassent. a toto orbe ñ cõmunicari:
causam cũ ceciliano apud ȩccłas trans¬
marinas. parati ad utrũq ut si eũ po¬
tiussent quacũq uersittia falsȩ crimi¬
nationis eiuincere. saciarent plenissime
cupiditatẽ suã. si aũ ñ possent. ĩ ea¬

Expanded text:
dendum est, damnato prius, sicut libuit, dendum est, damnato prius, sicut libuit, Caeciliano quasi securi sibi uidebantur praefidentes numero suo nec audentes alibi commouere causam tam malam, ubi nulla corruptione operante posset ueritas inueniri. Sed postea quam ipsis rebus experti sunt cum Caeciliano permanere communionem orbis terrarum et ad eum a transmarinis ecclesiis communicatorias litteras mitti, non ad illum, quem ipsi scelerate ordinauerant, puduit eos semper tacere, quia posset eis obici, cur paterentur ignaram per tot gentes ecclesiam communicare damnatis et cur se ipsi ab innocentis orbis terrarum communione praeciderent, cum tacendo sinerent episcopo, quem Carthaginiensibus ordinassent, a toto orbe non communicari. causam cum Caeciliano apud ecclesias transmarinas parati ad utrumque. ut, si eum potuissent quacumque uersutia falsae criminationis euincere, satiarent plenissime cupiditatem. suam, si autem non possent, in ea
Abbreviated transcription (Latin):
licta ȩccła iret in domũ priuatam ñ
collegarũ discuciendꝰ ex amine. s factio¬
nis cuneo & odiis muliebrib trucidandꝰ.
cũ sibi p̃sertĩ uideret apud ȩccłam tͣus¬
marmã. priuatis in imiciciis ꝙ abut᷑ꝙͣ
parte dissensionis alienã. in corruptũ &.
integrũ examen suȩ causȩ remanere.
ubi si nichil aduersarii agere uellent. ip¬
si se ab orbis t̾rarũ innocentissima cõmu¬
nione p̾ciderent: si aũ illic eũ accusare
temptassent. tc̃ sibi adeẽt. tẽ in nocentiã
aduersus eoꝵ machinam̃ta defenderet.
sicut postea factum eẽ didicistis. cũ ta¬
m̃ illi nimis sero quesissent iudicium
transmarinũ. iã scismatis rei. iã leuati
altaris horendo sce lere macit¬
lati: Primo enĩ face rent. siue¬
ritate niterentur: s falsis rumorib
remporis diuturnitate firmatis. qͣsi
uetustafama p̃dicante ad iudicium
uenire noluert᷑. aut qđ magis cre¬

Expanded text:
licta ecclesia iret in domum priuatam non licta ecclesia iret in domum priuatam non collegarum discutiendus examine sed factionis cuneo et odiis muliebribus trucidandus, cum sibi praesertim uideret apud ecclesiam transmarinam priuatis inimicitiis et ab utraque parte dissensionis alienam incorruptum et integrum examen suae causae remanere? ubi si nihil aduersarii agere uellent, ipsi se ab orbis terrarum innocentissima communione praeciderent; si autem illic eum accusare temptassent, tunc sibi adesset, tunc innocentiam suam aduersus eorum machinamenta defenderet, sicut postea factum esse didicistis, cum tamen illi nimis sero quaesissent iudicium transmarinum iam schismatis rei, iam leuati altaris horrendo scelere maculati. primo enim facerent, si ueritate niterentur; sed falsis rumoribus temporis diuturnitate firmatis quasi uetusta fama praeiudicante ad iudicium uenire uoluerunt aut, quod magis cre
Abbreviated transcription (Latin):
curabant quãus ui eis eẽt malor aucto¬
ritas. ꝓpter ipsius scdi societatẽ qͥ eis
peꝑcerat t̾ritis. cet̾i aũ lucillȩ pecunia
maxime adu̾sus cecilianũ empti & iusti¬
gati ꝑhibent᷑. exstant gesta apud eenophi¬
lum consularẽ N bi iunainarius quidã
diaconus a siluano cirtensi ep̃o. quantũ
ipsis gestis intelligit᷑ degradatus. cũ ei
conatus eẽtꝰ. multa patefecit iratus.
& in uidiciũ publieũ ꝓtulit. Int̾ que
id qͦq cõmemoratũ legit᷑. qđ lucillȩ pe¬
cunia corruptis ep̃is. in carthaginen¬
si eccła. in affrice capite. altare contra
altare leuatũ ẽ. Scio qđ hec gesta uo¬
b̾ ñ legerimꝰ. s tempꝰ ñ fuisse memuustis.
Inerat etiã ñ nullus dolor animi de tipo
suꝑbiȩ uenienᷤ. qđ ñ ipsi ordinauerant
carthagini ep̃m. Iuib omnib reb cũ
eos ñ ueros iudices. s inimicos atq cor¬
ruptos cecilianꝰ couenisse cognosceret:
quando fieri posset ut uł ipse uellet.

Expanded text:
is esset maior auctoritas propter ipsius Secundi societatem, qui eis pepercerat territus. ceteri autem Lucillae pecunia maxime aduersus Caecilianum empti et instigati perhibentur. extant gesta apud Zenophilum consularem, ubi Nundinarius quidam diaconus a Siluano Cirtensi episcopo, quantum ipsis gestis intellegitur, degradatus cum eis conatus esset, multa patefecit iratus et in iudicium publicum protulit. inter quae id quoque commemoratum legitur, quod Lucillae pecunia. corruptis episcopis in Carthaginiensi ecclesia, in Africae capite. altare contra altare leuatum est. scio, quod haec gesta uobis non legerimus, sed tempus non fuisse meministis. inerat etiam nonnullus dolor animi de typho superbiae ueniens, quod non ipsi ordinauerant Carthagini episcopum. Quibus omnibus rebus cum eos non ueros iudices sed inimieos atque corruptos Caecilianus conuenisse cognosceret, quando fieri posset, ut uel ipse uellet
Abbreviated transcription (Latin):
carnalem suꝑatis affectũ: & amicici¬
as hominũ que in indicio di nichil ꝓ¬
dert̃ ꝓ deuitandis sempit̾nis pȩnis ñ ti¬
meatis offend̾e. Ecce ite. consulire. qͥd
contͣ hec nr̃a possint respondere cog¬
noscite. Si ꝓfert cartas. ꝓferunꝰ carͣ¬
tas. si falsas nr̃as ẽẽ dicunt. hoc nos de
suis dicere ñ indignent᷑. Nemo delet de
cȩlo constitucionẽ dĩ. nemo delet de t̾ra
eccłam di. Ille totũ orbem ꝓmisit. ista
totũ orbem repleuit. ⁊ malos habet &
bonoᷤ. s nec ĩt̾ris amittit nͥ malos. nec
in cȩłu admittit nͥ bonos. Erit aũ uob̾
hic sermo quẽ de munere di nouit ipse
qͣnta & pacis & ur̃a dilectione de ꝓmpsi¬
mꝰ correctio si ueltris: testis uͦ ⁊ si nolitis.

Expanded text:
carnalem superetis affectum et amiciticarnalem superetis affectum et amicitias hominum, quae in iudicio dei nihil proderunt, pro deuitandis sempiternis poenis non timeatis offendere. ecce ite, consulite; quid contra haec nostra possint respondere, cognoscite. si proferunt chartas, proferimus chartas; si falsas nostras esse \'dicunt, hoc nos de suis dicere non indignentur. nemo delet de caelo constitutionem dei. nemo delet de terra ecclesiam dei; ille totum orbem promisit, ista totum orbem repleuit et malos habet et bonos, sed nec in terris amittit nisi malos nec in caelum admittit nisi bonos. erit autem uobis hic sermo, quem de munere dei nouit ipse quanta et pacis et uestra dilectione deprompsimus, correctio, si uelitis, testis uero, etsi nolitis.
Abbreviated transcription (Latin):
cupio: Multũ quide int̾ẽ & incõꝑabiliter
distat. uł auctoritate ł numo affricana
ȩccła si cũ cet̾is orb̾ partib c̃ferat᷑ & lon¬
geminor ẽ etiã si unitas hic eẽt. longe
om̃ino minor ẽ. cõꝑata ceteris xp̃ianis
omnib gentib. quã pars inaxiniani.
cõꝑata parti primiani. Peto tam̃ ꝙ. iustũ
ẽẽ arbitror. ut tantũ ualeat ẽciliũ sci
tigisitani qđ lucilla conflauit adu̾sus ab¬
sentẽ cecilianũ. &. apłicã sedem. totũꝙ
orbẽ ceciliano cõmunicantẽ. quantũ ẽci¬
liũ maximianensiũ. qđ simmilit̃ femi¬
na nescio que c̃flauit adu̾sus absentẽ.
pͥmianũ &. ceterã ꝑ affricã multitudinẽ
pͥmiano cõmunicantẽ. Iuid aꝑ Itiuis
cernit᷑. qͥd equius postulat᷑: Ni oetis
hec oĩa. &. nostis.&. gemitis. ꝙ tam̃ ui¬
det & ds. qͦd & uos intã pestifera & sa¬
crilega p̾cisione nulla res cogit rema¬
nere. si ꝓ adipiscendo spiritali regno

Expanded text:
cupio? multum quidem interest et incomparabiliter cupio? multum quidem interest et incomparabiliter distat uel auctoritate uel numero Africana ecclesia, si cum ceteris orbis partibus conferatur, et longe minor est, etiam si unitas hic esset, longe omnino minor est comparata ceteris Christianis omnibus gentibus quam pars Maximiani comparata parti Primiani. peto tamen et iustum esse arbitror, ut tantum ualeat concilium Secundi Tigisitani, quod Lucilla conflauit aduersus absentem Caecilianum et apostolicas sedes totumque orbem Caeciliano communicantem, quantum ualet concilium Maximianensium, quod similiter femina nescio quae conflauit aduersus absentem Primianum et ceteram per Africam multitudinem Primiano communicantem. etis haec omnia et nostis et gemitis; et tamen uidet et deus, quod uos in tam pestifera et sacrilega praecisione nulla res cogit remanere, si pro adipiscendo spiritali regno
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑ questio. ubi h̾editas ista ꝓmissa ẽ. Ille
gͦ credat᷑ testamentũ tradidisse flãmis qͥ
contͣ uoluntatẽ litigat testatoris. Iuid tͥ
fecit o pars donati. qͥd tͥ fecit ȩccła corin¬
thioꝵ᷑ Ed̃ aũ de ista dico. de om̃ib talib
& tã longe positis intelligi uolo. Iuid uo¬
bis fecert̃. que nec om̃ino qͥd feceritis. nec
qͦs in famaueritis nosse potuert :. An qͥa
lucilła cecilianꝰ in affrica lesit. lucẽ. xp̃i or¬
bis amisit : Tande sentiant qͦd fecert̃.
Merito certe annoꝵ ĩtuallo. in oculos eoꝵ
absentẽ. & contͣ eũ ep̃c ordinatꝰ ẽ. Anforte
qͦd acet̾is afris suȩ cõmunionis ep̃is contra
factionẽ maximiani pͥmianꝰ purgatus ẽ.
ualere uultis. & qͦd a transmarinis ep̃is
adu̾sus factionẽ maiorini cecilianꝰ pur¬
gatꝰ ẽ. ualere ñ uultis: Rogo fr̃s mei quid
magnũ peto. qͥd difficile auob̃ intelligi

Expanded text:
rtitur quaestio, ubi hereditas ista promissa est. ille rtitur quaestio, ubi hereditas ista promissa est. ille ergo credatur testamentum tradidisse flammis, qui contra uoluntatem litigat testatoris. quid tibi fecit, o pars Donati, quid tibi fecit ecclesia Corinthiorum? quod autem de ista dico, de omnibus talibus et tam longe positis intellegi uolo. quid uobis fecerunt, quae nec omnino, quid feceritis, nec, quos infamaueritis, nosse potuerunt? an quia Lucillam Caecilianus in Africa laesit, lucem Christi orbis amisit? ITandem sentiant, quod fecerunt; merito certo annorum interuallo in oculos eoruabsentem et contra eum episcopus ordinatus est. an forte, quod a ceteris Afris suae communionis episcopis contra factionem Maximiani Primianus purgatus est, ualere uultis et, quod a transmarinis unitatis episcopis aduersus factionem Maiorini Caecilianus purgatus est, ualere non uultis? rogo, fratres mei, quid magnum peto? quid difficile a uobis intellegi