comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Haec sarcina premit & mergit: Ecce audistis quia cumess& dñsihs xp̃s hieroso¬
ma in pascha in die festo: multi crediderunt in nomine eius uidentessignaquae fo¬
ciebat Multicrediderunt in nomineeius : & quid sequitur  Ipseautemihs
uon credebat sem& ipsum eis : quid si biergo hocuult illi credebant iu nomineeius
& ipseihs non credebat sem&ipsumeis : An foste non credebant & fingebant se
credidisse : Et propterea ihs non secredebat eis sed nondicer& euangelista
multi crediderunt in nomineeius : nisi uerum illis testimonium perhiber&:
bus: proce sestim quia filiusdĩ est : utiq uolens passus ẽ: & sinoll& pui¬
quam pater&ur: quisinoll& neonascer&ur : Si autem hoc solum uell&
ut nascer&ur tantum & non morer&ur & quicquiduell& facer& :
quia omni potentis patrisfilius omnipotens ẽ ⁊ipsirebus probemus:
quicum uoluissent eum tenere : discessitab ei sutloquitur euangelium : &cũ

Expanded text:
haec sarcina; premit, et mergit. 2. Ecce audistis quia cum esset Dominus Jeslymis in Pascha in die festo, multi crediderunt in nomine ejus, videntes signa ejus quae faciebat. Multi crediderunt in nomine ejus: et quid sequitur? Ipse autem Jesus non credebat semetipsum eis. Quid sibi ergo hoc vult, Illi credebant in nomine ejus; et, Ipse Jesus non credebat semetipsum eis? An forte non crediderant ei, et fingebant se credidisse, et propterea Jesus non se credebat eis; Sed non diceret Evangelista, Multi crediderunt in nomine ejus, nisi verum illis testimonium perhiberet.nibus. Praesertim quia Filius Dei est, utique volens passus est; et si nollet, nunquam pateretur; qui si nollet, nec nasceretur: si autut nasceretur tantum, et non moreretur, et quidquid vellet, faceret; quia omnipotentis Patris Filius omnipotens est. Ex ipsis rebus probemus. Quia cum voluissent eum tenere, discessit ab eis; loquitur Evangelium: Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
cunens inmare: & uae quiceciderit quia in mare troch&ur. Ergo tenere
debemus omnes affectus a talibus concupiscentiis fuctresiei quitalia quaerunt.
uendunt. Nam & symonille ideo uolebat emere sp̃mscm̃ quiaue dere
d&emploflagello eiecit : Talis enimipseerat: & quoduender& e mere
uolebat: De illis erat qui columbas uendunt & enimin columbaapparuit

Expanded text:
currunt in mare? Et vae qui cecidericurrunt in mare? Et vae qui cecideridebemus omnes affectus a talibus concupiscentiis. Fratres mei, qui talia quaerunt, vendunt. Nam et Symon ille ideo volebat emere Spiritum sanctum, quide templo flagello eiecit. Talis enim ipse erat, et quod venderet emere volebat; de illis erat, qui columbas vendebant. Etenim in columba apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
meflagella &
corrigaris : pcinfinedicatur. ligate illimanus & pedes & proicite umintenebits
exteriores : Criniculis enimpeccatorũ suorũ unusquisq constringitur Illud dñs
dicit : Vudaliascriptura dicit. Sed utrumq dñidicit : De peccatissus ligantur
homines & mitaintur intenebras exteriores: Qui sunt tamen quiuendunt boues
ut infigura qua eramus mrsterium facq: Qui sunt quiboues uendunt & colũbas
ipsi sunt quisuaquaerunt in ecclesia nonqua eihũ xp̃i : uenalehabent totum quia
noluntredimi : Eminolunt & uendere uolunt. Bonumẽ enimeis ut re
dimantur sanguinexp̃i. ut perueniant ad pacem xp̃i. Quid enim prodest
adquirere in hocsaeculo quod lib&tem poile & trronsitorium siue sit pecunia
siue sit uoluptasuentris &gutturis si ue sithonor in laude humana: nonne
omnia fumus &uentus  non neomnia transeum currunt. Quaehis qui hae¬
erint tran seuntibus quia simultiaonseunt Non peminia fluuius proceceps

Expanded text:
m flagellaris, corrigaris; ne in fine dicatur, Ligate illi pedes et manus, et projicite eum in tenebras exteriores . Criniculis enim peccatorum suorum unusquisque constringitur . Illud Dominus dicit, illud alia Scriptura dicit; sed utrumque Dominus dicit. De peccatis suis ligantur homines, et mittuntur in tenebras exteriores. 6. Qui sunt tamen qui vendunt boves? ut in figura quaeramus mysterium facti. Qui sunt qui oves vendunt et columbas? Ipsi sunt qui sua quaerunt in Ecclesia, non quae Jesu Christi . Venale habent totum, qui nolunt redimi: emi nolunt, et vendere volunt. Bonum dimantur sanguine Christi, ut perveniant ad pacem Christi. Quid enim prodest acquirere in hoc saeculo quodlibet temporale et transitorium, sive sit pecunia, sive sit voluptas ventris et gutturis, sive sit honor in laude humana? Nonne omnia fumus et ventus? Nonne omnia transeunt, et currunt? Et vae his qui haeserint transitoriis, qui simul transeunt! Nonne omnia, ut fluvius praeceps,
Abbreviated transcription (Latin):
penes ipsumsit : Nonde prosperitate aliquahuius saeculi inflemur sed
nouerimus felicitatem nostram non esse nisi cumista traensierint. modogau¬
diumnostrum fr̃s mei inspesit: Nemo gaudeat quasunre procesenti nein¬
eatinuia : Tocumgaudium despefuturo sit Totum desideriumunae
adcernaesit. Omnia suspiria xp̃o anhelent: Illeunus pulderrimus qui
& foedos dilexit ut pulchros facer& : Desider&ur adillumunum cumtur
illũn gemiscatur : & dicant semper magnific&urdñs qui uolunt pagem

Expanded text:
penes ipsum sit. Non de prosperitate aliqua hujus saeculi inflemur, sed penes ipsum sit. Non de prosperitate aliqua hujus saeculi inflemur, sed noverimus felicitatem nostram non esse nisi cum ista transierint. Modo gaudium nostrum, fratres mei, in spe sit: nemo gaudeat quasi in re praesenti, ne haereat in via. Totum gaudium de spe futura sit, totum desiderium vitae aeternae sit. Omnia suspiria Christo anhelent: ille unus pulcherrimus, qui et foedos dilexit ut pulchros faceret, desideretur; ad illum unum curratur, illi ingemiscatur; et dicunt semper, Magnificetur Dominus, qui volunt pacem
Abbreviated transcription (Latin):
Num quiddixit soluite cemplum quod triduo pater resuscite: Sed quo¬
mo documpater suscrtat & filius suscitat siccumfilius suscitat & pater¬
Hab & anim adam alfa mra : quodẽ aunum : Hab& &delta quod sunt quatiuor
habes .xLVI : Haec fr̃smei &iam ab interioribus maioribus nostris dicta sunt &
iuentus ẽ iste numerus inlitteris xLvi.: & quia dñs noster ihs xp̃s deadam
corpus accepit: nondeadam peccatum tixit : templum corporeum in de
sumpsit: non iniquitatem quaed &emplopellenda ẽ : Ipsa mautem carnem
uam troxit deadam maria enim deadam & dñi caro demaria: Iuda ei
cruci fixerunt : & illere suscitaturus erat ipsa mcarnem triduo quam illi incruce
erocntoccisuri : Illi soluerunt templum xlvi. annis aedificatum & ille
triduo resuscitauit illud : Benedicimus dñodo nostroqui ad la&itiam spiritalem¬
congregauitnos : simus in humilitate cordis semper : & gaudium nostrun

Expanded text:
Numquid dixit, Solvite templum, quod triduo Pater resuscitet? Sed quoNumquid dixit, Solvite templum, quod triduo Pater resuscitet? Sed quomodo cum Pater suscitat, et Filius suscitat; sic cum Filius suscitat, ehabet enim Adam alpha, quod est unum; habet et delta, quod sunt quattuor:habes XLVI. haec, fratres mei, etiam ab anterioribus maioribus nostris dicta sunt et inuentus est iste numerus in litteris XLVI. et quia dominus noster Iesus Christus de Adam corpus accepit, non de Adam peccatum traxit, templum corporeum inde sumsit, non iniquitatem, quae de templo pellenda est. ipsam autem carnem, quam traxit de Adam — Maria enim de Adam et domini caro de Maria — Iudaei crucifixerunt; et ille resuscitaturus erat ipsam carnem triduo, quam illi in cruce erant occisuri. illi soluerunt templum XLVI annis aedificatum, et ille triduo resuscitauit illud. HOC EX LIBRO congregavit nos. Simus in humilitate cordis semper, et gaudium nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus fr̃s : Diximus lamnisi fallor hesternodie ad a munum hominẽ fuisse & ipsũ
sus colligitur & quasi conflatur in unum soci &ate atq: concordia spiritab : & gemit
unus paupermodo ipseadam sedin xp̃oinnouatur. quia s inepeccato uenitadam
ut peccatũ idam soluere in carnesua : &utre integrar& sibi a daminimaginẽ dĩ:
ad amergo caroxp̃i : Dea da mergo templum quod destruxer̃ iudaei & resus¬
tauit dñ striduo resuscitauit enim carnẽ sua : uid &equiad serat aequalis
factusinquit oboediens patriusq ad mostem moflem autem crucis propt̃ quod
Renuratas & exabatus ẽ dñs resuscitauit eumquis p̾ater s: Cuidic̃inpsil¬
iis Excitame & reddamillis : Ergo pater eum resuscitauit ponseipse:
quia et ipseds̃ erat : Scluite templum hoc & tribus diebus excitaboillud

Expanded text:
dicimus. Fratres, diximus jam, nisi fallor, hesterno die, Adam unum hominem fuisse, et ipsum dicimus. Fratres, diximus jam, nisi fallor, hesterno die, Adam unum hominem fuisse, et ipsum sus colligitur, et quasi conflatur in unum societate atque concordia spirituali. Et gemit unus pauper modo ipse Adam, sed in Christo innovatur: quia sine peccato venit Adam, ut peccatum Adam solveret in carne sua, et ut redintegraret sibi Adam imaginem Dei. De Adam ergo caro Christi: de Adam ergo templum quod destruxerunt Judaei, et resuscitavit Dominus triduo. Resuscitavit enim carnem suam: videte, quia Deus erat aequalis Factus, » inquit, « obediens usque ad mortem, mortem autem crucis: propter quodResuscitatus et exaltatus est Dominus. Resuscitavit eum, quis? Pater, cui dixit in Psalmis, Excita me, et reddam illis. . Ergo Pater eum resuscitavit. Non se ipse? quia et ipse Deus erat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud.
Abbreviated transcription (Latin):
in locisscĩs quod nusquam dec& : prohibe quospotes. tenequospotes: terrae
quospotes quibus potesblandire : Nolitamen quiescere : Amicus ẽ : ad¬
moneaturlenit̃ : Vxor ẽ: seuerissime refren&ur : Ancilla ẽ Cum
ierberib: conpescatur : facquicquid potes propersona quã postas. & persi
telus domustua e comeditie : Si aut̃ fueris frigidus marcidus ad tesolum
exspestans & quasitibi sufficiens & dice sin cord&uo: quid mihi ẽ cunare aliena
peccata sufficitmihi animamea Ipsaminte grã seruemdo : Eia non tibiuenit
inmente seruusille quiabscondittalentum & poluit erogare: Numauid
enimaccusatus ẽ quia perdidit. & non quia sinelucro seruauit: siergo a udite
fr̃s meiut nonquies catis ego uobis consilium daturussu d&cille auu
multa quaehi nedi cipossint : sed quod breuit̃ dicipotest & facile intellegihocinteri

Expanded text:
in locis sanctis, quod nusquam decet? prohibe quos potes, tene quos potes, terre in locis sanctis, quod nusquam decet? prohibe quos potes, tene quos potes, terre quos potes, quibus potes blandire; noli tamen quiescere. Amicus est? admoneatur leniter. Uxor est? severissime refrenetur. Ancilla est? etiam verberibus compescatur. Fac quidquid potes, pro persona quam portas; et perficis, Zelus domus tuae comedit me. Si autem fueris frigidus, marcidus, ad te solum spectans, et quasi tibi sufficiens, et dicens in eo de tuo, Quid mihi est curare aliena peccata? sufficit mihi anima mea; ipsam integram servem Deo: eia, non tibi venit in mentem servus ille qui abscondit talentum, et noluit erogare? Numquid enim accusatus est quia perdidit, et non quia sine lucro servavit ? Sic ergo audite, fratres mei, ut non quiescatis. Ego vobis consilium daturus sum: det ille multa quae hinc dici possint; sed quod breviter dici potest et facile intelligi, hoc interim
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit sepana tãtuante horreũ si granũ es poliexcurtidearea: neprius ab auibus collega¬
ris quã in horreũ congregeris : Aues enĩ caeli aereae potestates exspectant aliquia
ncpere dearea: & non rapiunt nisi quodinde fuerit excussum : Ergo telus domusdĩ
comedatte : unũ quemq: xpianũ telus domusdĩ comedat in quado mođimembrum ẽ
Non enĩmagis ẽ domustua quã doniu subi habessalutẽ sempit᷑ nam : Domumtuam
intraespropt̃ requiẽ temporolẽ : Domũdi in tracs propt̃ requiem sempiternam
i enĩ indomotua nequid peruersum fiat̃ satagi s indomodĩ ubi salus pposita e
& requies sinefine debespati quantuminte ẽ siquid foste peruersum uideris
uerbi gractia : uides fuccrem dirrere adtheatrum prohibe mone contristare :
elusdomusdĩ comeditte : uides alioscurrere & in ebriari uelle. & hocuelle

Expanded text:
fuerit separata. Tu ante horreum, si granum es, noli excuti de area; ne prius ab avibus colligafuerit separata. Tu ante horreum, si granum es, noli excuti de area; ne prius ab avibus colligaris, quam in horreum congregeris. Aves enim coeli aeriae potestates exspectant aliquid rapere de area, et non rapiunt nisi quod inde fuerit excussum. Ergo zelus domus Dei comedat te: unumquemque christianum zelus domus Dei comedat, in qua domo Dei membrum est. Non enim magis est domus tua, quam domus ubi habes salutem sempiternam. Domum tuam intras propter requiem temporalem; domum Dei intras propter requiem sempiternam. Si ergo in domo tua ne quid perversum fiat satagis; in domo Dei ubi salus proposita est et requies sine fine, debes pati quantum in te est, si quid forte perversum videris? Verbi gratia, vides fratrem currere ad theatrum? prohibe, mone, contristare, si zelus domus Dei comedit te. Vides alios currere et inebriari velle, et hoc velle
Abbreviated transcription (Latin):
udicant qui uolunt pacem serui eius : Ipsius populipsius serui: uoxẽ ille
uidens quamin lamentationibus audistisinpsalmo. & moue baminicumau dir&is :
quia inde estis: quod cantabatur ab unõ deomnibus cordibus resonabat: felices:
qui s e in illis uocibus tamquam inspeculo cognoscebant : Quiergo uolunt pacem
seruieius. pacempopulieius : pacemunius illius quamdicit unicam & quã uult
eruialeone eruedemanucanis uni camm eam: Qui dicunt semper magni fi¬
c&urdñs. Ergoboues ill dñmmagnificauerunt nonse. uid &ebouem
agnificantem dñmsuum : qui aagno uitbos possessorem suum. Adtendite
bouem timen tem ñ ede ieratur possessor bouis & inbouem proce sumatur:
uamodo expauescit eos quiuolunt in illo ponerespem Numquid paulus pro
uobis crucifixus ẽ. Aut hn nomine paulibaptitatiestis quod dedinonegodedi:
rus accepistis columbadecaelo descendit: Ego inquit plantaui apollo¬
tigaat. sed ds̃ incrementum dedit: Neq quiplantat .ẽ. aliquid peq qui

Expanded text:
dicant? Qui volunt pacem servi ejus. Ipsius populi, ipsius servi vox est illa evidens, quam in lamentationibus audistis in Psalmo, et movebamini cum audiretis, quia inde estis. Quod cantabatur ab uno, de omnibus cordibus resonabat. Felices qui se in illis vocibus tanquam in speculo cognoscebant. Qui ergo volunt pacem servi ejus, pacem populi ejus, pacem unius quam dicit unicam, et quam vult erui a leone, Erue de manu canis unicam meam ? Qui dicunt semper, Magnificetur Dominus. Ergo boves illi Dominum magnificaverunt, non se. Videte bovem magnificantem Dominum suum, quia agnovit bos possessorem suum : attendite bovem timentem ne deseratur possessor bovis, et in bove praesumatur; quomodo expavescit eos qui volunt in illo ponere spem: « Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis » ? Quod dedi, non ego dedi: gratis accepistis, columba de coelo descendit. rigauit, sed deus incrementum dedit. neque qui plantat est aliquid neque qui
Abbreviated transcription (Latin):
patruus erot loth & dicti sunt froctres : unde nisi quia cognati. Itemi
labansrrum habebat auunculum: frater enimerat labanmatris lacob: Id est
rebeccȩ uxorisisaac : legescriptunam & inuenies quia froctres dicantuur
auunculus & sororis filius qua regula cognita inueniutlim

Expanded text:
patruus erat Lot , et dicti sunt fratres. Unde, nisi quia cognati? Item Jacob patruus erat Lot , et dicti sunt fratres. Unde, nisi quia cognati? Item Jacob Laban Syrum habebat avunculum: frater enim erat Laban matris Jacob, id est Rebeccae uxoris Isaac . Lege Scripturam, et invenies quia fratres dicuntur avunculus et sororis filius . Qua regula cognita, invenies om
Abbreviated transcription (Latin):
non eossolos appella re consueuit quinascuntur ex eodemuiro & femina aut ex
eodem utero aut ex eodem patre: quamuis diuersis matribus autoe
ex eodem gradu uelut compatrueles aut amsobrinos: Non solum hos fr̃s
nouit dicere scriptura nostroc quomodoloquitur : sic intellegenda ẽ : hab&
linguam suan quicumq: hanclinguamnesait. turbatur &dicit: Vnde fr̃s
dñi : Non enimmarialterum peperit : absit : Indecoepit dignitas uirgini
Illa feminamater esse potuit : mulier esse non potuit : Dicta ẽ autem
mulier secundum femineum sexum : non secundum corruptionem in tegritatis:
& hoc ex lingua ipsius scriptunae: Nam & eua statim factadelatere uiri sui
nondum contacta auiro suo nostis quiamulier appellataẽ: & formauit
eamin mulierem: undeergo fiatres cognatimariae fratres dñi quo¬
lib& gradu cognati ÷ unde probamus: exipsa scriptura frater abrahae dienis¬
ẽ. loth: filiu serat frxtris ipsius: Lege & inuenies quia abrocham

Expanded text:
non eos solos appellare consuevit, qui nascuntur ex eodem viro et femina, aut ex eodem utero, aut ex eodem patre, quamvis diversis matribus; aut certe ex eodem gradu, velut compatrueles aut consobrinos: non solum hos fratres novit dicere Scriptura nostra. Quomodo loquitur, sic intelligenda est. Habet linguam suam: quicumque hanc linguam nescit, turbatur, et dicit, Unde fratres Domino? Num enim Maria iterum peperit? Absit. Inde coepit dignitas virginum. Illa femina mater esse potuit, mulier esse non potuit. Dicta est autem mulier secundum femineum sexum, non secundum corruptionem integritatis: et hoc ex lingua ipsius Scripturae. Nam et Eva statim facta de latere viri sui, nondum contacta a viro suo, nostis quia mulier appellata est: Et formavit eam in mulierem . Unde ergo fratres? Cognati Mariae fratres Domini, de quolibet gradu cognati. Unde probamus? Ex ipsa Scriptura. Frater Abrahae diest Lot ; filius erat fratris ipsius. Lege, et invenies quia Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
omnes gentes pestin& ꝓph&ia : uolo enim alium sensũ ostendere in eo quod dictũ
apientes m&r&asbina sulternas : Ad omne s inquã gentes pestin& prophe
Moio tom me inorocuimus de monstractum inadam quiẽ forma futuri: qui saut̃
orbis temarum pastes pergrecas appellationes de monstrantur
udadicantur orien s occidens. aquilo meridies : sicut ea plerisq locisscã scrip¬
cura comimemorat : Incapiab uerborũ inuenis ad amdicunturenim grece

Expanded text:
omnes gentes pertinet prophetia: volo enim alium sensum ostendere in eo quod dictum est, omnes gentes pertinet prophetia: volo enim alium sensum ostendere in eo quod dictum est, Capientes metretas binas vel ternas: ad omnes, inquam, gentes pertinet prophetia; modo commemoravimus demonstratum in Adam, qui est forma futuri. Quis autemorbis terrarum partes per graecas appellationes demonstrantur? Si enim graece dicantur, Oriens, Occidens, Aquilo, Meridies, sicut eas plerisque locis sancta Scriptura commemorat; in capitibus verborum invenis Adam: dicuntur enim graece
Abbreviated transcription (Latin):
Sed proculdubio hydria prima implebatur proph&ia illius temporis defu
arca orbis teracrum: Quare eniminarca Indusa sunt omniaanimalia:
nisiut significarentur omnesgentes
quaerit nonxp̃i : non hab& uestem nuptialem : Nonenimuolunt cor¬
sonare uociillius qui amicus eroct sponsi: &ait: hic est quibaptitat:
nec inmerito illi quinon habebat uestem nuptialem: hoc perincrepationem
iectum ẽ quod non eroot: Amicequidhuc uenisti: & sicut ille obmutuit.
It & isti : quid enim prodest strepitus orismuto corde: Nouerunt quippelntus
apud semaipsos non sehabere quoddicant : Intusobmutuerunt: foris perstre¬
int ÷ audiunt. uelint: nolint &iamapud secantari : Surged s̃iudicaten aom
qñin tubereditaberis In omnibus gentibus : & non communi cando omnibi gentib:
quidaliud quam exheredatosse esse cagnoscunt : quodergo dicebã fr̃s quia ad

Expanded text:
Sed procul dubio hydria prima implebatur: prophetia illius temporis de fuSed procul dubio hydria prima implebatur: prophetia illius temporis de fu in Noe, et in illa arca orbis terrarum. Quare enim in arca inclusa sunt omnia animalia , nisi ut significarentur omnes gentesquaerit, non Christi, non habet vestem nuptialem: non enim volunt consonare voci illius qui amicus erat sponsi, et ait, Hic est qui baptizat . Nec immerito illi qui non habebat vestem nuptialem, hoc per increpationem objectum est, quod non erat: Amice quid huc venisti? Et sicut ille obmutuit , ita et isti. Quid enim prodest strepitus oris, muto corde? Noverunt quippe intus apud semetipsos non se habere quod dicant. Intus obmutuerunt, foris perstrepunt. Audiunt, velint nolint, etiam apud se cantari, Surge, Deus, judica terram; quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus: et non communicando omnibus gentibus, quid aliud quam se exhaeredatos esse cognoscunt? 14. Quod ergo dicebam, fratres, quia ad
Abbreviated transcription (Latin):
magnumin xp̃o & inecclesia. Iamlic& nobis ubiq xp̃m quaerere : & deomnibus
hrđriis uinum postare : Dormitada mutfiat eua moritur xp̃sut fiat ecdesa
Sormientiadam fit eua delatere: mostuox p̃olancea percutitur latus ut pri¬
fluant sacramenta quibus formeur eedesia: Cuinon appareat quia in
illis tuno factis futura figurata sunt. quando quidemdicit apostolus ipium
adam formam futuri esse : qui ẽ inquit forma futuri. Puce figuiba
omnia mystice : Neq enimuere non poterat dsuigilanti costam edu
feminamq formare: Anfoste ped olere latus quando costadei
propterhocopostebat ut illedormir&: quis est quisi cdormit ut ei
non euigilanti euellantur: An quiads̃ euellebat propterea homonm ser¬
tiebat : Poteratergo &uigilanti sine dolore euellere : qui potuit dormienq

Expanded text:
magnum in Christo et in Ecclesia; jam licet nobis ubique Christum quaerere, et de omnibus magnum in Christo et in Ecclesia; jam licet nobis ubique Christum quaerere, et de omnibus hydriis vinum potare. Dormit Adam ut fiat Eva: moritur Christus ut fiat Ecclesia. Dormienti Adae fit Eva de latere : mortuo Christo lancea percutitur latus , ut profluant sacramenta, quibus formetur Ecclesia. Cui non appareat quia in illis tunc factis futura figurata sunt, quandoquidem dicit Apostolus ipsum Adam formam futuri esse? Qui est, inquit, forma futuri . Praefigurabantur omnia mystice. Neque enim vere non poterat Deus vigilanti costam educere, feminamque formare. An forte ne doleret latus quando costa detracta est, propter hoc oportebat ut ille dormiret? Quis est qui sic dormiat, ut ei ossa non evigilanti evellantur? An quia Deus evellebat, propterea homo non sentiebat? Poterat ergo et vigilanti sine dolore evellere, qui potuit dormienti.
Abbreviated transcription (Latin):
ultus eract In quobenedicuntur omnes gentes sicut promissũm
lithie dicentedño¬
ente dño In semin &uo benedicentur omnes gentes:
ondum autemintelle gebatur¬
ir quia nonduma qua conuersa erot
puinum domnibus gentihus dispensabatur proph&ia:
quodut locundius emineat de singulis axatibus tamquam de singulis
protempore quaedam cominemoremus: Inipso exordio
inipso exordio
adam & eua arentes omnium gentium erant. Non antum modo
odicampotissinim
forina apparuit hominibus in qua ae qualis ẽ patri : quo modo relinquit
matrem: relinquendo srnagogam iuda eorum dequa secundum carnem natus ẽ
& inherendo ecclesiae quam ex omnibus gentibus congregauit: Ergo
& prima hi dria habebat proph&iam dexp̃o : Sed quando ista quae loqu
non prcedicabantur in populis adhuca qua erat In uinum mutata nondum
qua ereremus in ipsauna sententia Erunt duo in carneuna : sac roementum

Expanded text:
cti . Itaque in eo quod dicuntur binae, non exprimitur, sed hae dicente Domino, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Nondum autem intelligebatur, quia nondum aqua conversa erat in vinum. Ergo omnibus gentibus dispensabatur prophetia. emineat jucundius, de singulis aetatibus, tanquam de singulis pro tempore quaedam commemoremus. 10. In ipso exordio Adam et Eva parentes omnium gentium erant, non tantummodo quidem populum Israel missus est Moyses, et ei soli populo per eum Lex data forma apparuit hominibus in qua aequalis est Patri. Quomodo reliquit matrem? Relinquendo synagogam Judaeorum, de qua secundum carnem natus est; et inhaerendo Ecclesiae, quam ex omnibus gentibus congregavit. Ergo et prima hydria habebat prophetiam de Christo: sed quando ista quae loquor non praedicabantur in populis, adhuc aqua erat, in vinum mutata nondum quaereremus in ipsa una sententia, Erunt duo in carne una; sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
upsalmoaud istis gemitum pauperis cuiu sinembra pestotam teinam tribulationes
patiuntur usqunfinem scłi Satis agite froctres mei esse in his membris:
& dehis membris : Nam tribulatio tota transituroc ẽ. Vaegaudentibus
ueritasdicit : Beatilugentes qñmipsi consolabuntur. Ds̃ homo factus es
quid futurus ẽ homo propter quemds factus ẽ. homo: haec spesconsol&ur
nos inomni tribulatione & temptatione huiusuitae. Non enimcessat Ini¬
micus persequi÷ & sinonapestesaeuit. In insidiisagit. quid artenim:
& superiram dolosae agebant : In dedictus ẽ. leo &dicco: s
quid dicitur xp̃o : & conculcabis leonem & draconem: leo propter
a pestamiurm. Draccopropter occulta sinsidias : Droccociecit
demipse leo persequutus est eclesiam  Dicente

Expanded text:
Psalmo audistis gemitum pauperis, cujus membra per totam terram tribulationes patiuntur usque in finem saeculi. Satis agite, fratres mei, esse in his membris et de his membris: nam tribulatio tota transitura est. Vae gaudentibus ! Veritas dicit: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Deus homo factus est: quid futurus est homo, propter quem Deus factus est homo? Haec spes consoletur nos in omni tribulatione et tentatione hujus vitae. Non enim cessat inimicus persequi; et si non aperte saevit, insidiis agit. Quid enim agit? Et super iram dolose agebant . Inde dictus est leo et draco. Sed quid dicitur Christo? Et conculcabis leonem et draconem . Leo propter apertam iram, draco propter occultas insidias. Draco ejecit Adam de paradiso, idem ipse leo persecutus est Ecclesiam, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
pesdnentem adomnes gentes : siue in duobus generibus hominum Idẽ iudeis
grecis sicut saepe a postolus comiemorat: siue in tribus proptor tresfi¬
noe significatos. figurata ẽ enimproph&ia. pefuingens usq: adomnes
gentes : Namin eo quod pestingit dicta ẽ m&r&a sicut dicit apostolus:
ccepimus mensunampeftingendiusq: aduos gentibus enimeuangelitans hoc

Expanded text:
pertinentem ad omnes gentes, sive in duobus generibus hominum, id est, Judaeis et Graecis, sicut saepe Apostolus commemorat ; sive in tribus, propter Noe tres filios, significatas. Figurata est enim prophetia pertingens usque ad omnes gentes. Nam in eo quod pertingit, dicta est metreta, sicut dicit Apostolus, Accepimus mensuram pertingendi usque ad vos . Gentibus enim evangelizans, ho
Abbreviated transcription (Latin):
istis suscitare filios abrochae. Nosipsos in terrogemus &uidemus uia sa¬
tum ẽ : Nosenim degentibus uenimus: De gentibus autem non ueni remus
nisids̃ de lapidibus suscitass& filios ab rochae: facti sumus filii ab rochae: immi¬
tando fidem non nascendoper carnem : sicut enimilli de genenando exhereo¬
tati : sic nos imitando ad optati: Ergo frxctres. ad omnes gentes pertinebac
&iam ista sextae hrdria e proph&ia. &lde

Expanded text:
istis suscitare filios Abrahae? Nos ipsos interrogemus, et videmus quia faistis suscitare filios Abrahae? Nos ipsos interrogemus, et videmus quia factum est. Nos enim de gentibus venimus; de gentibus autem non veniremus, nisi Deus de lapidibus suscitasset filios Abrahae. Facti sumus filii Abrahae imitando fidem, non nascendo per carnem. Sicut enim illi degenerando exhaeredati; sic nos imitando adoptati. Ergo, fratres, ad omnes gentes pertinebat etiam ista sextae hydriae prophetia; e
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo &x ipseostendit qui a omnibus gentib: missus ẽ xp̃s : quan doluda eiuencrunt
ad eumutbaptitarentur & ne superbirent de namineabucha : Ceneratio
inquit ui perrũ quis ostendit uobis fugere abirfutura. facite ergo inquit¬
ructum dignum paenitentiae : Id ẽ humiles estote superbis enĩ loquebatur
Vnde aut̃ erant suꝑbi degenere carnis non de fructu, Imitatonis patris abroham:
quid eis ait : nolite dicere patrem habemus ab rocham: potens ẽ enim ds̃ decapidib:
istis suscitare filios abrochae : Lapi des dicens omnes gentes. Non propte
firmitatem sicut lapis dictus ẽ quem reprobauerunt aedificantes sed propter
stoliditatem &duritiam stulatiae quia eis quos ad orabant similes facta eraent :
rint homines dm̃ ad orore : quidaudiunt : ut sitis filui patris ur̃i quiincaelis ẽ¬
qui facit solem suum oriri superbonos & malos. & pluit super iustos & iniustos
qua propter siei fit homosimilis quem ad orat quid ẽ potensẽ ds̃ delapidi

Expanded text:
Quomodo et ipse ostendit, quia omnibus gentibus missus est Christus? Quando Judaei venerunt ad eum ut baptizarentur, et ne superbirent de nomine Abraham, Generatio, inquit, viperarum, quis ostendit vobis fugere ab ira ventura? facite ergo fructum dignum poenitentiae; id est, humiles estote: superbis enim loquebatur. Unde autem erant superbi? De genere carnis, non de fructu imitationis patris Abraham. Quid eis ait? Nolite dicere, Patrem habemus Abraham: potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Lapides dicens omnes gentes, non propter firmitatem, sicut lapis dictus est quem reprobaverunt aedificantes; sed propter stoliditatem et duritiam stultitiae, quia eis quos adorabant similes facti erant: perint homines Deum adorare, quid audiunt? Ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est, qui solem suum facit oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Quapropter si ei fit homo similis quem adorat; quid est, Potens est Deus de lapidibus
Abbreviated transcription (Latin):
debemus &iam mundi odia sustinere : Necesse e enim ut nosoderit quoscernit
rolequod diligit sed plurimum nos deseipso dñs consolatur: quicum dexissec
sed& totius mundi : totusergo mundus ecdesia est : & totus mnundus odit eddeso
nundus igitur odit mundum in imicus reconciliatum. damnatus sa
Inquinatus mundatum s edistemundus quemd s̃ in xp̃o reconciliat sib as
Inimico damnato contaminato: ex ea quippe massa quae ota in ado
quem mundus odit. ex eadem massa pestinens aduasa inrequa s
sunt ad perditionem Deniq cum dixissa sidemundo essa u¬

Expanded text:
debemus etiam odia mundi sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit debemus etiam odia mundi sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle quod diligit. Sed plurimum nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset; trorum, sed etiam totius mundi . » Totus ergo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum: sed iste mundus, quem Deus in Christo reconciliat sibi, eest inimico, damnato, contaminato. Ex ea quippe massa quae tota in Adaquem mundus odit, ex eadem massa pertinens ad « vasa irae, quae perfecta sunt ad perditionem . » Denique cum dixisset, « Si de mundo ess
Abbreviated transcription (Latin):
cormendare frustum sps uolla : acapite hotposuit : frustus inquid sp̃s taritas ẽ :
acde inde c& enirtamquam ex isto capite e osta & religata contexuit : quae sunt.
gaudium pax. longanimitas benignitas bonitus fides mansueuuido continen¬
a : quis iutem benegaud& quibonum nondiligit : unde gaud& quis pacem
irrmnisicumillo potost habere quemuentcit̃ diligit :  quis ẽ. longammi
in bono ꝑ seuenent̃ manendo nisi ferueat diligendo  quis .ẽ benignus nisidiligat
ciuopitulatur : quis bonus nisi diligendo efficiatur : quis salubrit fidelis -Nis
moder&ur : quis ab eo contin& undestir patur nisidiligat unde honestatur
morito itaq: magist bonus dilestionem sic sepe commendat. tam quam sola prire¬
cipienda st  sinequa nom possunt ꝓdesso c&enebona & qua e nom potese haberi
ec&eris bonis quibus homo efficitur bonus: ꝓhac autem dilestione p̃atio

Expanded text:
commendare fructum spiritus vellet, a capite hoc posuit, Fructus, inquit, spiritus charitas est: commendare fructum spiritus vellet, a capite hoc posuit, Fructus, inquit, spiritus charitas est: ac deinde caetera tanquam ex isto capite exorta et religata contexuit, quae sunt, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia . Quis autem bene gaudet, qui bonum non diligit unde gaudet? Quis pacem veram, nisi cum illo potest habere quem veraciter diligit? Quis est longanimis in bono perseveranter manendo, nisi ferveat diligendo? Quis est benignus, nisi diligat cui opitulatur? Quis bonus, nisi diligendo efficiatur? Quis salubriter fidelis, nimoderetur? Quis ab eo continet unde turpatur, nisi diligat unde honestatur? Merito itaque magister bonus dilectionem sic saepe commendat, tanquam sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae non potest haberisine caeteris bonis, quibus homo efficitur bonus. Pro hac autem dilectione patienter
Abbreviated transcription (Latin):
dugists sedego elegiios & posuiuos ut eatis & frustum asfenitis a frustus
ueter minent : Vtquod cumq paui eritis patrem in nomine meo de cuobis :
deuibus uerbis samnos quoddedit dns disseruisse ieminisas: hic autem dicit
sequonti scilic& lectione quam modo cum recitir&ur audistis. Haec mando
adis utdiligatis inuicem: acꝑ hoc intellegere debertus: hunc esse frustum nostrã
lquodit Egouo selegiut eactis & frustum ad feurtis & frustus uest maneat: & qđ
umcit ut quodeumq p&ieritis patrom in nominemco decuobis : Tuncitiu
it nabis sidiligamus inuicem cum & hocipsum ipsed ederit nobis quinoselagit
i tiuicem diligamus quem frustum sine illo habere nom possumus:
g di: diligit enim unus quisq ꝓximum tamquam seipsum : sidiligit dm̃ :
olasa ꝓpsi&ae : hic .o. fructus nt : Defrustuitaque nobis mandans : haec m¬
u itqtit uobis utdiligatis inuicem : Lindȩ & a postolus paulus cũ contutopera carnis

Expanded text:
fructus vester maneat: ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. De quibus verbis jam nos quod Dominus dedit, disseruisse meministis. Hic autem dicit, sequenti scilicet lectione, quam modo cum recitaretur, audistis: Haec mando vobis, ut diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait, Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegmus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus,  diligentes Deum Diligit enim unusquisque proximum tanquam seipsum, si diligit Deum: et Prophetae : hic est fructus noster. De fructu itaque nobis mandans, Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis invicem. Unde et apostolus Paulus, cum contra opera carnis
Abbreviated transcription (Latin):
lus autem animarũ merces ẽ fidei. Quis dubit& infide quae ꝑ dilectionemope¬
ratur peragendumdiem atq infinediei recipiendam ẽe mercedem non solũ
redemptionem corporis nr̃i dequadicit a postolus paulus uerum &iam salu¬
tem animarum nostrarum dequadicit a postolus p&rus utriusq enim rei
felicitas istotempore atq inista mortalitate inspepotius hab&ur quã
in reten&ur: Verũ hoc inter ẽ : quod exterior noster homo id est conpus
adhuccorrumpitur. Interior autem id est anima lamrenouatur dedic
indiem. Itaq: sicut in mostalitatem carnis & salutem animarum futura
expestamus. quam uis iampignore accepto salui fasti esse dicamur :
ltaomnium notitiam. quȩ cumq unigenitus audiuit a patre futurũ spe¬
rare debemus : quãuis hoc seiam fecisse dixerit xp̃s : Nonuos meele¬
gistis inquit sedego elegiuos : Haec ẽ illa in effabilis gratia : quidenim

Expanded text:
lus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per dilectionem opelus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per dilectionem operatur , peragendum diem, atque in fine dici recipiendam esse mercedem, non solum redemptionem corporis nostri, de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam salutem animarum nostrarum, de qua dicit Apostolus Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore atque in hac mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exterior noster homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaque sicut immortalitatem carnis et salutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti esse dicamur; ita omnium notitiam quaecumque Unigenitus audivit a Patre, futuram sperare debemus, quamvis hoc jam se fecisse dixerit Christus. 2. Non vos me elegistis, i
Abbreviated transcription (Latin):
ante passionem ad discipulos habuit multa in quit habeo uobis dicere sed non
potestis illa postaremodo. quoigitur pasto intelbecturi sumus omnia eũ
nota fecisse discipulis qua ecumq: audiuit a patre Cum propterea quae¬
dam multa non dicant qui a scit eos modo postare non posse: sed nimqrũ
quodfacturus ẽ fecisse sedicit: quie aquae futura sunt fecit : sicut enimdi
tunc autem cognoscam sicut & cognitus sum & nunc perspȩculũ¬
nosdicit eẽ factos perlaua crum regenerationis. Qui tamen alioloco
inquit saliu fastisumus. spes autem quae uid&ur non ẽ. spes Qquod autem
d&quis quid sperat. Si autẽ quod non uidemus speramus perpatientiam
expectamus unde &iã eius coapostolus p&rus. in quẽ modo inquit non uidentescrȩ¬
ditis quẽ cum uideritis ex ultabitis gaudio inen arrabili & honorato : percipien¬
tes mercedem fidei salutemanimarũ uestrarũ. Siergo nunc tempus ẽ fideisa¬

Expanded text:
ante passionem ad discipulos habuit, Multa, inquit, habeo vobis dicere; sed non ante passionem ad discipulos habuit, Multa, inquit, habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo ? Quo igitur pacto intellecturi sumus omnia eum nota fecisse discipulis, quaecumque audivit a Patre, cum propterea quaedam multa non dicat, quia scit eos modo portare non posse? Sed nimirum quod facturus est, fecisse se dicit, qui ea quae futura sunt fecit . Sicut enim diparte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum; et nunc per speculunos dicit factos per lavacrum regenerationis , qui tamen alio loco: Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes. Quod enim videt quis, quid sperat? Si aUnde etiam ejus coapostolus Petrus: In quem modo, inquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei, salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus est fidei, sa
Abbreviated transcription (Latin):
cum se ipse deceperit quia sic gloriatur quasi non acceperit : Nos autẽ ca¬
rissimi ut amicidñi eẽ possimus Quid noster dñs faciat sciamus : non so¬
lum enimhomines uerum &iam iustos ipse facit nos & non ipsinos : & ut hoc
sciamus quis nisi ipse facit : Non enim s pm̃ huius mundi accepimus sed sp̃m
quiexdõ ẽ ut sciamus quae adõ donata sunt nobis. ab ipso quid quidboni ẽ.
donatur. Ergo quia & hoc bonum ẽ ab ipso utiq donatur ut sciatur a quo
Quoduero sequitur Vos autem dixi amicos. qui a omnia quaecumq audi¬
ui a patremeo nota feciuobis Ita ẽ. profundum ut nullo modosit istoser¬
more co astandum sed in alium differendum
PE IERITIS PATREM IN NO MINE MECNU¬
apit quo modo audiat̃ a patre ullum uerbũ cumipsesit patris unicust
uerbũ: quod quod aliquanto postin hoc ipsotamen sermone quem post cenã

Expanded text:
cum se ipse deceperit, quia sic gloriatur, quasi non acceperit . Nos autem, chacum se ipse deceperit, quia sic gloriatur, quasi non acceperit . Nos autem, charissimi, ut amici Domini esse possimus, quid noster Dominus faciat sciamus. Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Non enim spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur. Ergo quia et hoc bonum est, ab ipso utique donatur ut sciatur a quo lorietur Id I, 31. Quod vero sequitur, Vos autem dixi amicos; quia omnia quaecumque audivi a Patre meo, nota feci vobis, ita est profundum, ut nullo modo sit isto sermone coarctandum, sed in alium differendum. petieritis Patrem in nomine meapit, quomodo a Patre audiat ullum verbum, cum ipse sit Patris unicum Verbum? Quid, quod aliquanto post, in hoc ipso tamen sermone, quem post coenam
Abbreviated transcription (Latin):
alius timor castus permanens in saeculum saeculi: illumtimorem qui
non .ẽ. in caritate ad tendebat apostolus cum dicebat. None
tum ad tendebat cum dicebat: nolialtũ sapere sedtime in illotimore
quemforas caritas mittit ⁊ Est &iam seruitus simulforas cu
more mittenda : Utrũq enim iunxit a postolus. hoc est si
ras a caritate mittendum de quoa libi dicit⁊ seruus non man& indo
a&ernum filius autem man& in aernum. Qnm̃ itaq: dedit noba
testatemfilios dĩ fieri non serui sedfiliisimus: ut miro quoda me
effabili sed tamenuero modo serui nonserui. eẽ possimus : seruise
ui autem timore foras mittendo adquem ꝑtin& seruus non manens indo¬
moina &ernum : Vt autem tales serui non seruisimus dñmfacere scimus
extollitur quasi hoc ipse faciat non dñs eius: & inse non in dño gloriatur

Expanded text:
alius timor castus permanens in saeculum saeculi . Illum timorem qui alius timor castus permanens in saeculum saeculi . Illum timorem qui non est in charitate, attendebat Apostolus cum dicebat: Non etum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda. Utrumque enim junxit Apostolus, hoc est servitutem foras a charitate mittendum, de quo alibi dicit: Servus non manet in domo in aeternum; filius autem manet in aeternum . Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , non servi, sed filii simus: ut miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi non servi esse possimus; servi scilicet n servi autem timore foras mittendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, Dominum facere sciamus. extollitur quasi hoc ipse faciat, non Dominus ejus; et in se, non in Domino gloriatur,
Abbreviated transcription (Latin):
doboniserui fuerimus & quis potest contra dicere ueritati quae ait.
amnon dico uosseruos: & quur hoc dixerit doc& : qui a seruus in o
cit quid faciat dñs eius : numquidnam seruobono & probato dñs eius non &i¬
amsua secr&a committit quid ẽ. ergo quod ait seruus nescit quid faciat
dñs eius : uerum. ẽ mescit quid faciat : num quid nescit &iam qui praeci¬
piat: Nam si ec hocnescit quomodo seruit: aut quo modo seruusiẽ
qui non seruit: & tamen dñs loquitur ⁊ uos amicimei estissifeceri¬
tis quae ego praecipio uobis: lam non dicouos seruos : Orem mirabilẽ
cum seruire non possumus nisi praecepta dñi fecerimus : qui
praecepta faciendo serui nonerimus  siseruus nonero praecepta faci¬
endo : nisi praecepta fecero seruire non potero. Ergoseruiendo
genera seruorum : Esttimor quem perfecta caritas forasmittit : & ẽ.

Expanded text:
do boni servi fuerimus? Et quis contradicere potest veritati quae ait, do boni servi fuerimus? Et quis contradicere potest veritati quae ait, Jam non dico vos servos? Et cur hoc dixerit, docet: Quia servus, inquit, nescit quid faciat dominus ejus. Numquidnam servo bono et probato dominus ejus non etiam secreta sua committit? Quid est ergo quod ait, Servus nescit quid faciat dominus ejus? Verum, esto, nescit quid faciat; numquid nescit etiam quid praecipiat? Nam et si hoc nescit, quomodo servit? Aut quomodo servus est, qui non servit? Et tamen Dominus loquitur, Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Jam non dico vos servos. O rem mirabilem! Cum servire non possimus, nisi praecepta Domini fecerimus, quomodo praecepta faciendo servi non erimus? Si servus non ero praecepta faciendo, et nisi praecepta fecero, servire non potero; ergo serviendogenera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit , et est
Abbreviated transcription (Latin):
um dñs ihs̃ commendas s& caritatem quam ex hibuit nobis morien¬
do pronobis atq dixiss& : maiorem hac dilectionẽ ne mohab&
ut animam suam ponat quis pro amicissuis : uos inquit amicimei estis
itis quae ego praecipio uobis magna dignatio cum seruus
rgodicitis inquit dñe iussa faciendo quid dicatis ostendite: Nonne
do oboedienti ipsedicturus .ẽ  Euge seruebone qñm in paucis fide
ti supermultate constituam in train gaudium dñitui: Potesti¬
tur eẽ seruus & amicus qui seruus ẽ bonus: sed quod sequitur adtenda¬
inus: lamnon dicouos seruos quia seruus nescit quid faciat dñs eius
odo ergo intellesturi sumus & seruum & amicum. eẽ seruumbon
Cum dicat lamnon dico uos seruos quia seruus nescit quidfaciat dñs eius.
ta nomen constituit amici ut auferat serui : Non ut in uno utrumq: mane
iut alterum altero decedente succedat : Quid .ẽ. hoc ita necũp¬
cepta dñi fecerimus serui nonerimus. Itanetunc serui nonerimus quon¬

Expanded text:
us Jesus commendasset charitatem quam exhibuit nobis moriendo pro nobis, atque dixisset, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: Vos, inquit, amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio! cum servusquae dico ? Cum ergo dicitis, inquit, Domine, jussa faciendo quid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est: Euge, serve bone, quoniam in paucis fidelis fuisti, super multa te constituam: intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse et servus, et amicus, quia servus bonus. Sed quod sequitur attendamus: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejusm et amicum esse servum bonum, cum dicat, Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus? Ita nomen constituit amici, ut auferat servi; non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero decedente succedat. Quid est hoc? Itane cum praecepta Domini fecerimus, servi non erimus? Itane tunc servi non erimus, quan
Abbreviated transcription (Latin):
udum dñ tui: sed hae comnia in quit facient uobis ꝓpt̃ nomen meum quia nesci
eum quimisitme : qua eomnia facient nisi quaedixit odio habebunt: scilic& & per
odissent eos neque ꝑsequerentur : uel &iam sio dissent : nestamen ꝑsequere¬
aliud dicere quamme in uobis odio habebunt . mein uobis persequentur. & sermonẽ
estrum q̃uia meus ĩ deo non seruabunt : Haec enimomnia facient uobis ꝓpr
nonien meum : Nonuestrum sed meum tanto igitur miseriores qui ꝓpt̃ hoc
no menista faciunt : quan tobeatiores qui ꝓpt̃ hoc nomeni sta patiuntur : sicut ipse
uel ꝓpt̃ nomen meum, quia sicut apostolus doc& : fastus ẽ nob̵ sapientia a dõ & iusti¬
tiã & sc̃ificatio &redemptio : ut quemad modum soriptum .ẽ quigloriatur in
dñogloriaur : faciunt quippeista malimalis. sed non ꝓpt̃ iustitiam : & ideo miseri
utriq & qui faciunt & qui patiuntur : faciunt & bonimalifũbi &si faciunt isti ꝓpt̃

Expanded text:
intra in gaudium domini tui . Sed haec omnia, inquit, facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui me misit. Quae omnia facient, nisi quae dixit: odio habebunt, scilicet, et podissent eos, neque persequerentur; vel etiam si odissent, nec tamen persequeremeum. Quid est aliud dicere, quam, Me in vobis odio habebunt; me in vobis persequentur; et sermonem vestrum, quia meus est, ideo non servabunt? Haec enim omnia facient vobis propter nomen meum; non vestrum, sed meum. Tanto igitur miseriores, qui propter hoc nomen ista faciunt, quanto beatiores, qui propter hoc nomen ista patiuntur; sicut ipse aDeo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio; ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Faciunt quippe ista mali malis; sed non propter justitiam: et ideo miseri utrique, et qui faciunt, et qui patiuntur. Faciunt et boni malis: ubi etsi faciunt isti propter
Abbreviated transcription (Latin):
a postolus parus Xp̃s ꝓnobis passus ẽ. relinquens nobis exemplum ut sequa¬
muruestigia eius quod utique si facimus ipsoa diuuante facimus quidixit :
nenihil potestis facere : Deniq quibusiam dixerat : sio dit uos mui
scuote quia mepriorom uobis odio habuit & nunc in eo quod audistiscum lege¬
r&ur euangelium memen totȩ inquit sermonisiei quemego dixiuob: Non

Expanded text:
Christus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Quod utique si facimus, ipso adjuvante facimus, qui dixit, Sine me nihil potestis facere. Denique quibus jam dixerat, Si odit vos mundus, scitote quia me priorem vobis odio habuit: et nunc in eo quod audistis, cum legeretur Evangelium, Mementote, inquit, sermonis mei quem ego dixi vobis, Non
Abbreviated transcription (Latin):
consolationes Vitium quippe in illo diligere ꝓhibemur iubemurque
diligere naturrm cumipse insediligat uitium oderitq natunirmn ut nos
eum &diligamus & oderimus reste cum seipsediligat oderitq ꝑuersun¬

Expanded text:
consolationes. Vitium quippe in illo diligere prohibemur, jubemurque consolationes. Vitium quippe in illo diligere prohibemur, jubemurque diligere naturam, cum ipse in se diligat vitium, oderitque naturam: ut nos eum et diligamus et oderimus recte, cum se ipse diligat oderitque