comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scriptis: cõfugimꝰ ad apłm paulũ: lie unde
habet: Confugimꝰ ad esaiam Esaias unde:
Audi unde: Rigans montes desuꝑiorib
suis: Modo si ad nos uenerit gentilis. homo¬
incircũcisus. crediturus xp̃o: damꝰ ei baptis¬
mũ: nec reuocamꝰ ad illa opera legis Et si nos
ĩter roget iudeus. quare ita faciamꝰ: sonamꝰ
de petia: dicimꝰ hoc fecit paulus: hoc fecit pe¬
trus: De medio petrarũ damꝰ uocẽ nrãm Iila
aut̃ petra. ipse petrus mons magnus. quando
orabat. & ilũ uisum uidebat: de superioribus
rigabatur: Paulus apłs ait gentilibꝰ Si circũ¬
cidamini: xp̃e uobis nichil ꝓderit Dicit
hoc paulus taniquam mons: inde nos dicimus:
sonantes de petra Riget dĩs ipsã petrã de
supiorib suis Nam cũ ad huc ista petra eẽt in
infidelitate asꝑa: uolens eam rigare de suꝑi¬
orib suis. ut conflueret in conualle: clamauit:
Saule saule: quid me ꝑsequeris: Non ei legit

Expanded text:
Scripturis, confugimus ad apostolum Paulum. Ille unde Scripturis, confugimus ad apostolum Paulum. Ille unde habet? Confugimus ad Isaiam. Isaias unde? Audi unde: «Rigans montes de superioribus suis.» Modo si ad nos venerit homo gentilis incircumcisus, crediturus Christo, damus ei Baptismum, nec revocamus ad illa opera Legis. Et si nos interroget Judaeus quare ita faciamus, sonamus de petra, dicimus, Hoc fecit Petrus, hoc fecit Paulus: de medio petrarum damus vocem nostram. Illa autem petra, ipse Petrus mons magnus, quando orabat et illum visum videbat, de superioribus rigabatur. Paulus apostolus dicit Gentibus: «Si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit» . Dicit hoc Paulus, tanquam mons: inde nos dicimus, sonantes de petra. Riget Dominus ipsam petram de superioribus suis. Nam cum ista petra adhuc esset in infidelitate aspera, volens eam rigare de superioribus suis ut flueret aqua in convalle, clamavit: «Saule, Saule quid me persequeris?» Non ei legit
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ plato: hoc dix̃ pithagoras: quis ur̃m̃ ñ irride¬
bit me: Ero enĩ auis: quȩ ñ de petra emito uocẽ
meam: Quid mͥ unusquisq ur̃m debet dicere:
Quid debet dicere ille qui sic instructus ẽ. Siqͥs
uobis euagłizauerit p̃t̃ quã quod accepistis: ana¬
thema sit: Quid mͥ dicis de platone. & de cycer¬
one. & de uirgilio: Fabes ante te petras mon¬
tium: De medio petrarũ mͥ da uocem tuam
De medio petrarũ dabunt uocem suam Audi¬
antur quia petrȩ audiunt᷑: audiant᷑. quia &
in illis multis petris. petra audit᷑: Petra enumn
rum dantes uocem suã Nichil suauius: tali
uoce alitum: Illȩ sonant: & petre resonant.
Sonant illi. disputant spiritales: Resonant
petre testimonia: respondent scripturȩ: Cc̃ce in¬
de uolatilia. de medio petrarum dant uocem
suam: habitant enĩ in montibꝰ Ipsi montes. &ͥ.
ille petre: inde habent uocem Ut enĩ rigemur

Expanded text:
dixit Plato, hoc dixit Pythagoras; quis vestrum non irridedixit Plato, hoc dixit Pythagoras; quis vestrum non irridebit me? Ero enim avis, quae non de petra emitto vocem meam. Quid mihi unusquisque vestrum debet dicere? quid debet dicere ille qui sic instructus est? «Si quis vobis evangelizaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit» . Quid mihi dicis de Platone, et de Cicerone, et de Virgilio? Habes ante te petras montium, de medio petrarum mihi da vocem tuam. «De medio petrarum dabunt vocem suam.» Audiantur qui a petra audiunt: audiantur, quia et in illis multis petris petra auditur: «Petra enimrum dantes vocem suam, Nihil suavius tali voce alitum. Illae sonant, et petrae resonant: sonant illae, disputant spirituales; resonant petrae, testimonia respondent Scripturae. Ecce inde volatilia de medio petrarum dant vocem suam; habitant enim in montibus. 7.illae petrae unde habent vocem? Ut enim rigemur
Abbreviated transcription (Latin):
& tales: ueniet caminus. incendet ligna. fenũ.
stipulam Ipse aut̃ inquit saluus erit: sic tamen
tainquam ꝑignem: Hoc aget caminus: Alios in
sinistram seꝑabit: alios in dexteram quodã modo
eliquabit: Aues aut̃ ñ diuisit: Sed aues uideant. si
aues tales sunt: quȩ suꝑ montes in habitant: Nos
debent sequi altitudinem cordis sui De talibus
dicit᷑: posuerunt in celũ os suũ: Ne auentis tol¬
lant᷑: in montib requiescant: Habent auctoritatẽ
scõꝵ: requiescant inmontib: in apłis. in ꝓphetis:
lllic in habitent tales aues: quia in montib pe¬
tras inueniunt: firmamenta quedam p̾ceptoꝵ
de aues ibi habitantes: Suꝑ illos. uolatilia celi in¬
babitabunt: Sed noli putare. quia ista uolatilia
celi: auctoritatẽ suã sequunt᷑: Uide quid dicat
psalmꝰ. Ie medio petrarũ dabunt uocem suã¬
Modo si dicam credite: hoc enĩ dic̃ eicero: hoc

Expanded text:
et tales: veniet caminus, incendet ligna, fenum, et tales: veniet caminus, incendet ligna, fenum, stipulam: «Ipse autem,» inquit, «salvus erit, sic tamen quasi per ignem» . Hoc aget caminus; alios in sinistram separabit, alios in dextram quodammodo eliquabit. «Aves autem non divisit.» Sed aves videant, si aves tales sunt quae super montes illos inhabitent; non debent sequi altitudinem cordis sui, de qualibus dicitur: «Posuerunt in coelum os suum» . Ne a ventis tollantur, in montibus requiescant. Habent auctoritatem sanctorum, requiescant in montibus, in Apostolis, in Prophetis: illic inhabitent tales aves, quia in montibus petras inveniunt, firmamenta quaedam praeceptorum. de aves ibi habitantes: «Super illos volatilia coeli inhabitabunt.» 6. Sed noli putare quia ista volatilia coeli auctoritatem suam sequuntur; vide quid dicat Psalmus: «De medio petrarum dabunt vocem suaModo si dicam vobis, Credite, hoc enim dixit Cicero, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
carnales diudunt᷑: Adiungit: Cũ enĩ dicit unus¬
quisq ur̃m. ego sũ pauli. ÷ ego aut̃ apollo: ego
ucephẽ: ñne carnales estis: & scđ̾m hominẽ am¬
bulatis: Rogo uos fr̃s: audite & ꝑficite. ereu¬
tite uos de loco carnali: ꝑgite inturturem &
columbam: Aues enĩ non diuisit. Sed quic̃q
talis ꝓmanserit. & scđm quencdam modũ uitȩ
aptum carnalib. & de gremio eccłȩ ñ recesserit:
& nonfuerit seductus ab hereticis. ut ex contraria
parte diuidat᷑: ueniet caminus. & addex teram
ponet᷑: Sine camino. ñ poterit: Sed si caminum
pati ñ uult: pergat inturturem & columbam:
Qui potest caꝑe capiat: Si aut̃ ñ sic erit. & edi¬
ficauerit suꝑ fundamentũ ligna: fenũ. stipulã:
id ẽ amores seculares fundamentũ fidei suȩ
suꝑ edificauerit: tam̃ si infundam̃to sit xp̃e.
ut pͥmũ locũ ipse habeat in corde: & ei nichilom¬
nino anteponat᷑: portant᷑ & tales. tolerantur

Expanded text:
ususquisque vestrum, Ego sum Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cephae; nonne carnalis estis, et secundum hominem ambulatis?» Rogo vos, fratres, audite, et proficite; excutite vos de loco carnali, pergite in turturem et columbam: «Aves» enim «non divisit.» Sed quicumque talis permanserit, et secundum quemdam modum vitae aptum carnalibus, et de gremio Ecclesiae non recesserit, et non fuerit seductus ab haereticis, ut ex contraria parte dividatur; veniet caminus, et ad dextram poni sine camino non poterit. Sed si caminum pati non vult, pergat in turturem et columbam. Qui potest capere, capiat. Si autem non sic erit, et «aedificaverit super fundamentum ligna, fenum, stipulam,» id est, amores saeculares fundamento fidei suae superaedificaverit; tamen si in fundamento sit Christus, ut primum locum ipse habeat in corde, et ei nihil omnino anteponatur; portantur et tales, tolerantur
Abbreviated transcription (Latin):
tũ possunt. Ubi in aliis deficiunt: inse tenent
Sierit ibi inquit filius pacis: requiescet suꝑ eum
pax ur̃a Si quominus ad uos reuertet᷑: Non ẽ faliꝰ
pacis: diuidi uoluit: reuertet᷑ adte pax tua:
Quia aues non diuisit: ueniet & caminus: Nam
cũ sedit ibi habrahã usq aduesꝑam: & uenit mag¬
nus terror diei uidicii: Uesꝑa enĩ illa finis scłi:
& caminus ille ueniens dies uidicis Duuisit inter
media illa quȩ diuisa erant: etiam caminus:
Si int̾ media transiit caminus: alia in dexterã.
alia insinistram p̃parauit: Sunt gͦ quidam car¬
nales. & tamen eccłe gremio continent᷑: uiuentes
scđm quendam modum suũ: Q uib tunemus:
ne seducant᷑ abhereticis: Quãmdui enĩ carnales
sunt: duusibiles sunt: Aues quippe ñ diuisit: car¬
nales diuidunt᷑: Non potui uobis loqui quasi spi¬
ritalib.: sed quasi carnalib Et quomͦ ꝓbatur qe¬

Expanded text:
tum possunt; ubi in aliis deficiunt, in se tenent. tum possunt; ubi in aliis deficiunt, in se tenent. «Si erit ibi,» inquit, «filius pacis, requiescet super eum pax vestra; si quo minus, ad vos revertetur» . Non est filius pacis, dividi voluit, revertetur ad te pax tua; quia aves non divisit. Veniet et caminus: nam consedit ibi Abraham usque ad vesperam, et venit magnus terror diei judicii. Vespera enim illa finis est saeculi; et caminus ille, veniens dies judicii. Divisit inter media illa quae divisa erant, etiam caminus . Si inter media transiit caminus, alia in dextram, alia in sinistram separavit. Sunt ergo quidam carnales, et tamen Ecclesiae gremio continentur, viventes secundum quemdam modum suum, quibus timemus ne seducantur ab haereticis: quamdiu enim carnales sunt, divisibiles sunt. «Aves» quippe «non divisit;» carnales dividuntur. «Non potui loqui vobis quasi spirit
Abbreviated transcription (Latin):
poralis ꝓpterea tacet᷑. quia eterna muls
et transgrediunt᷑ desiderio & intellectu omĩa tẽpo¬
ralia: spiritales uiri. qͥ de omĩb iudicant. & a nemi¬
ne uidicant᷑: ltaq ipsi soli non duudunt᷑ in here¬
ses & scismata: In ariete. intelligunt᷑ p̃positi: du¬
cunt eñ greges: In uacca. intelligit᷑ plebs iudeoꝵ
habuit enĩ uigũ legis: sub quo laborabat: In capͣ:
intelligit᷑ eccła de gentibꝰ Iuibudam enĩ liberis
saltib insultabat: & amaro pascebat᷑ oleastro:
Trima sunt dicta hȩc animalia: quia tercio
tẽꝑe gratia reuelata ẽ: Nã pͥmũ fuit ante legẽ:
scđm ex quo lex data ẽ: terciũ quod nunc ẽ
ex quo regnũ celoꝵ p̃dicat᷑ Quid gͦ diciinus.
meassent: Diuidunt᷑ duces. & diuidunt᷑ plebes:
ut cecus cecũ sequat᷑: & simul infoueam cadant:
Ponunt᷑ aduersus se inuicem: Aues aut̃ ñ diuisit:
Spiritales ñ habent diuisionem: ñ cogitant scis¬
mata Pax ẽ in eis: custodiunt eam inceteris quan¬

Expanded text:
poralis propterea tacetur, quia aeterna meditantur, et transgrediuntur desiderio et intellectu omnia temporalia? Spirituales viri qui de omnibus judicant, et a nemine judicantur : itaque ipsi soli non dividuntur in haereses et schismata. In ariete intelliguntur praepositi; ducunt enim greges: in vacca plebs intelligitur Judaeorum; habuit enim jugum Legis, sub quo laborabat: in capra inteligitur Ecclesia de Gentibus; quibusdam enim liberis saltibus insultabat, et amaro pascebatur oleastro. Trima sunt dicta haec animalia, quia tertio tempore gratia revelata est. Nam primum fuit ante Legem; secundum, ex quo Lex data est; tertium, quod nunc est, ex quo regnum coelorum praedicatur. Quid ergo dicimus, meassent. Dividuntur duces, dividuntur et plebes, ut caecus caecum sequatur, et simul in foveam cadant : ponuntur adversus invicem. «Aves autem non divisit.» Spirituales non habent divisionem, non cogitant schismata: pax est in eis, custodiunt eam in caeteris quan
Abbreviated transcription (Latin):
os ñ infrenabis: ꝓducens inquit fenũ umentis
Et quasi hoc exponens addidit: & herbã serui¬
tuti hominum: Ne non intelligeres qd̃ dictũ
est ꝓducens fenũ uim̃tis: repetitione exposuit
qd p̃misit Qd̃ enĩ dix̃ supͣ. fenum: postea herbã
nominauit: Quod aut̃ dixerat iumentis: serui¬
tuti hominũ. dixit: Sͦ seruituti: & non liberta¬
ti Ubi gͦ est. uos un libertate uocati estis: Sed
audi eundẽ ipsum: Cũ enĩ liber sim ex omib:
omiũ me seruũ feci: ut plures lucrifaciam:
Et quibus dixit. in libertatẽ uocati estis: et qͥd
adiuixit:: Tantum ne libertatem in occasionẽ
carns detis: sed ꝑ caritatẽ seruite inuicem: qͦs
liberos fecerat. seruos fecit: ñ condicione seruili.¬

Expanded text:
os non infrenabis. Producens,» inquit, «fenum jumentis;» os non infrenabis. Producens,» inquit, «fenum jumentis;» et quasi hoc exponens adjecit, «Et herbam servituti hominum:» ne non intelligeres quod dictum est, «Producens fenum jumentis,» repetitione exposuit quod praemisit. Quod enim dixit supra «fenum,» postea «herbam» nominavit; quod autem dixerat «jumentis,» hoc «servituti hominum» dixit. Ergo servituti, et non libertati. Ubi ergo est, «Vos in libertatem vocati estis?» Sed audi eumdem ipsum: «Cum enim liber sim ex omnibus, omnium servum me feci, ut plures lucrifacerem» . Et quibus dixit, «In libertatem vocati estis?» et quid adjunxit? «Tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem» . Quos liberos fecerat, ser
Abbreviated transcription (Latin):
nauuimꝰ: magnũ ẽ si carnalia ur̃ã metas
Hoc apłs dixi: talis annunciators tãlo¬
osus: tã impiger: tam exercitatus: ut ps
fenum donaret terre Ego inquit. nuliꝰ b
usus sum. Ostendit sibi deberi. & non acceis
accipientes mereedem suam: ille tam̃ a
que ꝓducit fenũ tumentis De fructu opum
quo inquit saciabit̾ terra: ꝓducens fenũ uim̃¬
to si noli eẽ sterilis: ꝓduc fenũ iumentis. Si
noluit uinita fenum tuũ: ñ te tam̃ sterilẽ inue¬
noant: Accipis spiritalia: redde carnalia: Debita
suiit insiti: militi reddes. Prouincialis xp̃i es
Quis militat suis stipendiis umquã: quis plan¬
cauit uincam: & de fructu eiꝰ non edit: Quis
piset gregẽ: & de lacte eoꝵ ñ percipit: Non ideo
dio: ut ista fiant in me: r̃uit quidam milesqͥ
&iã ꝓ uinciali donaret annonam: sed tamen
redidat ꝓruncialis annonam Ut aut̃ hinc di¬
am pocus quia ium̃ta sunt. boui trituranti

Expanded text:
navimus, magnum est si carnalia vestra metamus?» Hoc Apostolus dixit, talis annuntiator tam laboriosus, tam impiger, tam exercitatus, ut ipsum fenum donaret terrae. «Ego,» inquit, «nullius horum usus sum.» Ostendit sibi deberi, et non accepinon accipientes mercedem suam: ille tamen equae producit fenum jumentis. «De fructu operum tuorum,» inquit, «satiatibur terra: producens fenum jumentis.» Tu noli esse sterilis, produc fenum jumentis: si nolunt jumenta fenum tuum, non te tamen sterilem inveniant. Accipis spiritualia, redde carnalia: debita sunt militi, militi reddis; provincialis Christi es. «Quis militat suis stipendiis unquam? quis plantat vineam, et de fructu ejus non edit? quis pascit gregem, et de lacte ejus non percipit?» Non ideo dico, ut ista fiant in me. Fuit quidam miles qui etiam provinciali donaret annonam: sed tamen reddat provincialis annonam. Ut autem hinc dicam potius; jumenta sunt: «Bovi trituranti
Abbreviated transcription (Latin):
qd̵ & lepus bibas Et si acceperis uxorem: no
peccasti Dicipłi aut̃ cũ audirent dictũ adño¬
ñ licere ullomodo p̃ter catisam fornicationis
disiungi coniugia: si talis ẽ inquiuñ causa
Icũ uxore: ñ expedit ducere: Et dñs: Non
soli onagri bibituri sunt: Non om̃s capuin
bũ hoc: multi capiunt: Et qui sunt qͥ capa
Suscipiunt onagri in sitĩ suã: Quid ẽ susoq¬
iste dirigit᷑: int̾ mediũ montiũ ꝑtransibut¬

Expanded text:
quod et lepus bibas: et si acceperis uxorem, non quod et lepus bibas: et si acceperis uxorem, non peccasti. Discipuli autem cum audirent dictum a Domino, non licere ullo modo praeter causam fornicationis disjungi conjugia: «Si talis est,» inquiunt, «causa cum uxore, non expedit ducere.» Et Dominus: «Nonsoli onagri bibituri sunt? Non omnes capiunt verbum hoc, multi non capiunt. Et qui sunt qui capiunt? «Suscipient onagri in sitim suam.» Quid esiste dirigitur: «Inter medium montium pertransibu
Abbreviated transcription (Latin):
fluentis. ut animal timidũ. ñ audeat accedere
& bibere: Cui sonuit. in principio fecit ds̃ celum
& terram .&. ñ ausus ẽ bibere: cui sonet psalmus. &
dicet multũ ẽ ad me Ecce mͦ qd̃ sonat psalmꝰ.
certe occulta sunt mysteria Lamen ita sonat.
ut & pueros audire delectet: & imperiti accedaNT
ad bibendum: & satiati ructent in psallendo:
bibunt gͦ minores bestię & maiores. sed capacius
maiores : quia suscipiunt onagri in sitĩ suam:
Bibat minor qđ scriptũ ẽ: Uiri diligite uxores
inicio mascłm & feminam fecit: Quod d̾s̃ coniux̃:
homo ñ sẽparet. Deinde addidit Qui dimiserit ux¬
orẽ suã excepta causa fornicationis: facit eam
mechari: Et si aliam duxerit: mechat᷑: Confirmauit
compedem: Hoc expediuit. colligato prius ag̾e:
ne ligaret᷑: Alligatus es uxori: ne quesieris so¬
lucionem: Solutꝰ es ab uxore: ne quesieris uxorẽ:
Sed ñ es onager: ñ es solutꝰ ab uxore: Habes ibi:

Expanded text:
fluentis, ut animal timidum non audeat accedere fluentis, ut animal timidum non audeat accedere et bibere. Cui sonuit, «In principio fecit Deus coelum et terram» , et non ausus est bibere? Cui sonat Psalmus et dicat: Multum est ad me? Ecce modo quod sonat Psalmus, certe occulta sunt mysteria; tamen ita sonat, ut et pueros audire delectet, et imperiti accedant ad bibendum, et satiati ructent in psallendo. Bibunt ergo minores bestiae et majores; sed capacius majores, quia «suscipient onagri in sitim suam.» Bibant minores quod dictum est: «Viri, diligite uxores initio masculum et feminam fecit? Quod Deus conjunxit, homo non separet.» Deinde addidit: «Qui dimiserit uxorem suam, excepta causa fornicationis, facit eam moechari; et si aliam duxerit, moechatur .» Confirmavit compedem: hoc expedit colligato; prius ageret ne ligaretur. «Alligatus es uxori? ne quaesieris solutionem. Solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem» . Si nondum es onager, et solutus ab uxore, habes ibi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ habebant gentes iugum legis: Uiuebant mul¬
te gentes morib suis: superba iactantia uagan¬
tes. tamquã in deserto Et om̃s quidẽ bestię ita:
sed onagri positi sunt ad significationẽ magni¬
tudinis: Potabunt & ipsi insitim suam ẜluunt
enĩ & illȩ aquę: inde bibit lepꝰ. inde onager: lepꝰ
paruus: & onager magnus: Lepus timidus: & o¬
nager ferus:. Uterq inde bibit: sed quisq in sitio
suam: Non dicit aqua. lepori sufficio. & repellit õ¬
nagrum: neq hoc dicit. onager accedat: lepus si
accesserit rapiat᷑. Tam fidelit̾ & temperate fluit:
ut sic onagrũ satiet. ne leporem terreat. Sonat stre¬
pitus uocis tullianȩ.: cicero legit᷑: aliquis liber ẽ:
dialogus eius ẽ: siue ipsius: siue platonis: siue
cuiꝰcũq taliũ: Audiunt imperiti: infirmi. mino¬
ris cordis: Quis audet illuc adspirare: Strepitus
aque: & forte turbate: Certe tam̃ tam rapaciter

Expanded text:
enim habebant Gentes jugum Legis; vivebant mulenim habebant Gentes jugum Legis; vivebant multae gentes moribus suis, superba jactantia vagantes, tanquam in deserto. Et omnes quidem bestiae ita, sed onagri positi sunt ad significationem magnitudinis. Potabunt et ipsi in sitim suam; fluunt enim et illis aquae. Inde bibit lepus, inde onager: lepus parvus, et onager magnus; lepus timidus, et onager ferus; uterque inde bibit, sed quisque «in sitim suam.» Non dicit aqua, Lepori sufficio, et repellit onagrum: neque hoc dicit, Onager accedat, lepus si accesserit, rapietur. Tam fideliter et temperate fluit, ut sic onagrum satiet, ne leporem terreat. Sonat strepitus vocis Tullianae, Cicero legitur, aliquis liber est, dialogus ejus est, sive ipsius, sive Platonis, seu cujuscumque talium: audiunt imperiti, infirmi minoris cordis; quis audet illuc aspirare? Strepitus aquae, et forte turbatae; certe tamen tam rapaciter
Abbreviated transcription (Latin):
mus: ibi contemplabim᷑ qđ semꝑ laudabimiis: Nec
illud deficiet quod nob̾ p̃sto est: nec nos qui
frium᷑: Nec fastidiet qui manducabit: nec defi¬
ciet qđ manducabit: Magna illa: & mira con¬
templatio erit: Et quis de illa digne dicit isto
tempore. cũ int̾ montes fluunt aquę.  lntim gͦ
fluant aquȩ int̾ montes: & ꝑtranseant: Cũ per¬
transeunt aquȩ bibit᷑ inꝑegrinatione: ne siti in
uia deficiamꝰ: Potabunt om̃s bestiȩ siluȩ Inde
uenistis: de silua collecti estis: Et qualis filua:
Nullus hominũ ibi transiebat: quia nullus ꝓ¬
pheta illuc missus erat Sed ad archam constru¬
endam: concisa sunt ligna de silius: Inde ligna:
inde bestie: inde uenistis: Cigo bibite: Potabunͣ
om̃s bestiȩ silue Suscipient onagri in siti
sua Onagros: quasdam magnas bestias dicit¬
Quis enĩ nesciat onagros dici agrestes asinos:
Magnos gͦ. quosdam dicit indomitos: Nullum

Expanded text:
mus, ibi contemplabimur quod semper laudabimus: nec mus, ibi contemplabimur quod semper laudabimus: nec illud deficiet quod nobis praesto est, nec nos qui fruimur; nec fastidiet qui manducabit, nec deficiet quod manducabit. Magna illa et mira contemplatio erit. Et quis de illa digne dicit isto tempore, cum inter montes fluunt aquae? Interim ergo fluant aquae inter montes, et pertranseant: cum pertranseunt aquae, bibitur in peregrinatione, ne siti in via deficiamus. «Potabunt omnes bestiae silvae.» Inde venistis, de silva collecti estis. Et quali silva? Nullus hominum ibi transibat, quia nullus propheta illuc missus erat. Sed ad arcam construendam concisa sunt ligna de silvis: inde ligna, inde bestiae, inde venistis. Ergo bibite. «Potabunt omnes bestiae silvae.» 4. «Suscipient onagri in sitim suam.» Onagros magnas quasdam bestias dicitQuis enim nesciat onagros dici agrestes asinos? Magnos ergo quosdam dicit indomitos. Nullum
Abbreviated transcription (Latin):
confirmatis uectib & clausa ciuitate. unde
ut iã pͥdẽ diximꝰ nemo exit amicus. & quo ne¬
mo intrat inimicus. Quod eodex nobis ibi legen¬
dus ẽ. aut tractandus ẽ sermo: quemadinodũ
uob̾ mͦ tractat᷑: Hdeo mͦ tractat᷑. ut ibi teneatur.
Idõ mͦ ꝑ syllabas diuidit᷑: ut ibi totus atq in¬
teger contemplet᷑: Non tͥ deerit uerbũ dĩ. sed
tam̃ ñ per litteras : ñ ꝑ sonos: ñ per codices:⁊ ñ
per lectorem: ñ ꝑ tractatorem:: Quomͦ ergo.
Sic̃ in pͥncipio erat uerbũ: & uerbũ erat aput
dm̃: & ds̃ erat uerbum: Non enĩ sic ad nos uenit.
ut inde discederet: quia in hoc mundo erat. &
mundus ꝑ ipsum factus ẽ: Tale uerbũ. contem¬
platuri sumus Apparebit enĩ ds̃ deor in syon
Sed hoc quando: Post peregrinationem finitȩ uie.
si tam̃ post fiuitam uiam ñ uidici trademurꝰ ut
udex mittat in carcerem: S si finita uia sicut
speramus & optamꝰ & studemꝰ. ad patrian ueneri¬

Expanded text:
confirmatis vectibus et clausa civitate, unde, confirmatis vectibus et clausa civitate, unde, ut jampridem diximus, nemo exit amicus, et quo nemo intrat inimicus; quod codex ibi nobis legendus est, aut tractandus sermo, quemadmodum vobis modo tractatur. Ideo modo tractatur, ut ibi teneatur; ideo modo per syllabas dividitur, ut ibi totus atque integer contempletur. Non ibi deerit verbum Dei; sed tamen non per litteras, non per sonos, non per codices, non per lectorem, non per tractatorem. Quomodo ergo? Sicut «in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Non enim sic ad nos venit, ut inde discederet; quia «in hoc mundo erat, et mundus per eum factus est» . Tale verbum contemplaturi sumus. «Apparebit» enim «Deus deorum in Sion» . Sed hoc quando? Post peregrinationem finita via; si tamen post finitam viam non judici tradamur, ut judex mittat in carcerem. Sed si finita via, sicut speramus, et optamus, et studemus, ad patriam veneri
Abbreviated transcription (Latin):
tium ꝑtransibunt: in illa doctrina aptica flu¬
ente inmedio: ꝓpt̃ concordiam communionis.
om̃s bestiȩ silue bibunt: Om̃s enĩ erant in area.
onĩs in disco: Om̃s mactat & manducat petrus.:
quia petrus petra: petra eccła: Quid ẽ. macta¬
re & manducare: Occidere in eis qł erant: &
insua uiscera assumere Dissuasisti pagano sa¬
erilegia: occidisti qđ erat: dato sacramnto xpi.
in corporasti eccłiȩs manducasti Ipse gͦ bestiȩ.
potant istas aquas ꝑtranseuntes: tamen non
manentes. sed pertransentes: Onũs enĩ doctrina
quȩ toto isto tempore dispensat᷑: transit: Inde
dicit apłs. & scientia destruet᷑: & ꝓphetia eua
euabit᷑ Quare euacuabunt᷑ ista : Ex parte enĩ
scimꝰ. & ex parte ꝓphetamꝰ. Cũ aut̃ uenerit qđ
perfectũ ẽ: qđ ex parte ẽ. euacuabit᷑: Nisi forte
putat caritas urã. quia in illa ciuitate cui di¬
qm̃ confortauit uectes portarum tuarũ: iam

Expanded text:
tium pertranseuntibus, in illa doctrina apostolica flutium pertranseuntibus, in illa doctrina apostolica fluente in medio propter concordiam communionis, omnes bestiae silvae bibunt. Omnes enim erant in arca, omnes in disco, omnes mactat et manducat Petrus; quia Petrus petra, petra Ecclesia. Quid est mactare et manducare? Occidere in eis quod erant, et in sua viscera assumere. Dissuasisti pagano sacrilegia, occidisti quod erat; dato sacramento Christi incorporasti Ecclesiae, manducasti. 3. Ipsae ergo bestiae potant istas aquas, pertranseuntes tamen: non manentes, sed pertranseuntes. Omnis enim doctrina quae toto isto tempore dispensatur, transit. Inde dicit Apostolus: «Et scientia dnim scimus, et ex parte prophetamus: cum autem venerit quod perfectum est, quod ex parte est evacuabitur» . Nisi forte putat Charitas Vestra quia in illa civitate cui dim confirmavit vectes portarum tuarum» , jam
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ inundauit: tu inmunda ne dixeris: hoc aut̃
factũ ẽ ter: & ablatus ẽ ille discus. qui demonstra¬
batur: Ter de celo sũmissus discus. qui quatuor li iii¬
neis continebat᷑: orbis terrarũ erat in quatuor par¬
tibus. Has quatuor partes. sepe seriptura cõmemo¬
rat: orientem & occidentemꝰ aquilonem. & meri¬
diem: Ideo quia totus orbis terrarum per euãgłin
uocabatur: quatuor euangłia conscripta sunt:
tis: duodenarius & iã numerus discipuloꝵ: Non
enĩ frustra. duodecim habere uoluit: Et ita nu¬
merus ille sacratꝰ ẽ: ut in locũ unius qui cecide¬
rat. non possit nisi alt̃ ordinari: Quare duode¬
cim apłi.: Qua enĩ quatuor sunt orbis partes
& totus orbis in euangłio loquebat᷑: unde quat¬
tuor euãglia conscripta sunt: & totus orbis in
nomine trinitatis uocatur. ut congregetur
eccła: Quatuor ter ducta: duodecim fiunt: &ͦ
ñ miremur si de illis aquis quȩ int̾̃mediũ mon¬

Expanded text:
Deus mundavit, tu immunda ne dixeris.» Hoc autem Deus mundavit, tu immunda ne dixeris.» Hoc autem factum est ter, et ablatus est ille discus qui demonstrabatur ter de coelo submissus . Discus qui quatuor lineis continebatur, orbis terrarum erat in quatuor partibus. Has quatuor partes saepe Scriptura commemorat, orientem et occidentem, aquilonem et meridiem. Ideo quia totus orbis per Evangelium vocabatur, quatuor Evangelia conscripta sunt. tis, duodenarius etiam numerus discipulorum. Non enim frustra duodecim habere voluit; et ita numerus ille sacratus est, ut in locum unius qui ceciderat, non posset nisi alter ordinari. Quare duodecim Apostoli? Quia enim quatuor sunt orbis partes, et totus orbis in Evangelio vocabatur, unde quatuor Evangelia conscripta sunt, et totus orbis in nomine Trinitatis vocatur, ut congregetur Ecclesia: quatuor ter ducta, duodecim fiunt. Ergo non miremur si de illis aquis inter medium mon
Abbreviated transcription (Latin):
animalia illa in archa includi: Nam pe
uenit tempus: iã enĩ debeinus & alteri
tissimum adiungere testimonium: Cu
tempus ut illud quod in archa erat p̃s¬
tum. iam in eccłiam complere tͥ petril¬
notũ ẽ: Illogͥ orante. facta ẽ illi mentis aliena¬
tio. quam greci extasin dicunt: idẽ auersa ẽ
mens eiꝰ. aconsuetudine temporali. ad uisum
quendam contẽplandum: alienata a p̃sentib
Tunc uidit uais quoddã ueluti linteum: qͣtu¬
or lineis submitti de cęlo: Ibi erant omĩa anima¬
lia: omĩs generis bestiȩ: & sonuit ei uox Petre
macta. & inanduca: Ille aut̃ qui in lege fuerat
eruditus: & in consuetudine iudaica creuerat:
p̃ceptũq per moysen dĩ famulum retinebat:
totãq uitam suã fidelit̾ custodierat. respondit
Absit ame dñe: numquam cominune aliquid in¬
trauit in õs meũ: Comune aut̃ & inmnundum
dici a uideis. & alege. bene nouerunt: qui eccłas¬
ticas litteras didicerunt: Et uox ad illum: Quȩ

Expanded text:
animalia illa in arca includi. Nam posteaquam venit tempus jam enim debemus et alterum evidentissimum adjungere testimonium: cum ergo venit tempus, ut illud quod in arca erat praefiguratum, jam in Ecclesia compleretur, Petrnotum est. Illo igitur orante facta est illi mentis alienatio, quam Graeci ecstasin dicunt: id est, aversa est mens ejus a consuetudine corporali ad visum quemdam contemplandum, alienata a praesentibus. Tunc vidit vas quoddam veluti linteum quatuor lineis submitti de coelo, ubi erant omnia animalia, omnis generis bestiae; et sonuit ei vox: «Petre, macta, et manduca.» Ille autem qui in Lege fuerat eruditus, et in consuetudine Judaica creverat, praeceptumque per Moysen Dei famulum retinebat, totamque vitam suam fideliter custodierat, respondit: «Absit a me, Domine; nunquam commune aliquid intravit in os meum.» Commune autem immundum dici a Judaeis et a Lege, bene noverunt qui ecclesiasticas litteras didicerunt. Et vox ad illum: «Quae
Abbreviated transcription (Latin):
huic simile creaturȩ: Suꝑ montes possum
celi in habitabunt: Uidemus aues istas ina
suꝑ montes: sed multȩ earũ habitant in ci
in ortis: ñ om̃s suꝑ montes: Sunt quedĩs
quasdam animas significat hoc nom̃
haberet. habitet perforat uolando:
habemꝰ aues: significantes aliquid spiriti
frustra dictum ẽ: renouabit᷑ sic̃ aquile¬
In illo sacrificio satis mistico. accepit tria¬
lia: arietẽ trimũ: uacam trimam: caprie
uisa uacca: sic etiã de ipsuis carne facłi
Et subiec̃ scriptura: Aues aut̃: non diuist
de dicit᷑. trimꝰ aries: trima uacea: triml

Expanded text:
huic simile creaturae. Super montes possunt coeli inhabitabunt. Videmus aves istas habitare super montes: sed multae earum habitantrtis, non omnes super montes. Sunt quaedam irituales quasdam animas significat hoc nomenaberret; habitet, perferat votando. Habemus aves significantes aliquid spirituale. Non frustra dictum est: «Renovabitur n illo sacrificio satis mystico accepit tria animalia; arietem trimum, vaccam trimam, capram divisa vacca, sic etiam de ipsius carne factum est: et subjecit Scriptura, «Aves autem non divisit.» Deinde dicitur trimus aries, trima
Abbreviated transcription (Latin):
dixi. ubi erat fixa pars crucis & non uideba¬
tur: inde surgebant quȩ uidebant᷑: Quid ẽ:
qd̃ occultum ẽ & non publicum in eccła: sacra¬
mentum baptisii. sacramentũ eucharisti e:
Oꝑa enĩ nr̃a bona. uident & pagani: sacra¬
menta uero. occultant᷑ illis: Sed abhis quȩ ñ
uident. surgunt illa quȩ i uident: sic̃ aꝓ
fundo crucis qđ in terra figit᷑. surgit tota
crux quȩ apparet & cernitur: Et quid postea
cũ hec dixisset apłs adiecit: Scire etiã suꝑ emi¬
nentem scientiam caritatis xp̃i. cũ iam dictũ
fuisset in caritate radicati & fundati Ama¬
tis enĩ xp̃m . & ideo incruce operamini: Sed
numquid amatis: quantum uos ille amauit:
Amando aũt quantũcũq amatis: uolatis
ad eũ. ut cognoscatis quẽ admodum us
mauerit. hoc ẽ ut sciatis super eminent
& uolatis quantũ potestis: sed ille ams
quamuis non uideamus apparitiono

Expanded text:
dixi, ubi fixa erat pars crucis, et non videbadixi, ubi fixa erat pars crucis, et non videbatur; inde surgebant quae videbantur. Quid est quod occultum est, et non publicum in Ecclesia? Sacramentum Baptismi, sacramentum Eucharistiae. Opera enim nostra bona vident et Pagani, Sacramenta vero occultantur illis: sed ab his quae non vident, surgunt illa quae vident; sicut a profundo crucis quod in terra figitur, surgit tota crux quae apparet et cernitur. Et quid postea? Cum hoc dixisset Apostolus, adjecit, «Scire etiam supereminentem scientiam charitatis Christi» ; cum jam dictum fuisset, «In charitate radicati et fundati.» Amatis enim Christum, et ideo in cruce operamini. Sed numquid amatis quantum vos ille amavit? Amando autem quantumcumque amatis, volatis ad ipsum, ut cognoscatis quemadmodum ipse vos amaverit; hoc est, ut sciatis supereminentiantum potestis, et volatis quantum potestis: sed ille ambulat im non videamus apparitionem
Abbreviated transcription (Latin):
scđ̾m interiorem hominem habitare xp̃m ꝑ
fidẽ in cordib uris.: ut in caritate radicati &
fundati: lam dat illis caritatem: iã dat illis
alas & pennas: ut possitis inquit comp̃hendẽ
que sit latitudo: altitudo: longitudo. & ꝓfun¬
dum: Fortassis crucem dni significat: Erat
enĩ latitudo: in qua porrecte sunt manus:
Longitudo. a terra surgens: in quã erat corpꝰ
infixum: Altitudo: ab illo diuexo ligno. sursũ
qđ eminet: Profundum. ubi fixa erat crux:
& ibi omĩs spes uitȩ nr̃e: Latitudo ẽ enĩ in bo¬
nis operib longitudo. inꝑseuerandum usq in
finem. Altitudo. ꝓpt̾ sursũ cor ut ꝑ omĩa bo¬
na oꝑa nr̃a in quib ꝑseueramus usq infinem.
habentes latitudinem qx bene operam: &
longitudinem qr ꝑseueramꝰ usq infinem: noi
faciamꝰ aliquid nisi spe celestĩor p̃mioꝵ: Ipsa
ẽ eñ altitudo. non hic querere mercedem s
sursũ: ne dicat᷑ de nobis: Am̃ dico uob: ꝑceꝑ¬
unt mercedem suam: Profundum aut̃ quod

Expanded text:
m interiorem hominem habitare Christum per fidem in cordibus vestris, ut in charitate radicati et fundati.» Jam dat illis charitatem, jam dat illis alas et pennas. «Ut possitis,» inquit, «comprehendere quae sit latitudo, longitudo, altitudo et profundum.» Fortassis crucem Domini significat. Erat enim latitudo, in qua porrectae sunt manus; longitudo a terra surgens, in qua erat corpus infixum; altitudo, ab illo devexo ligno sursum quod eminet; profundum, ubi fixa erat crux, et ibi omnis spes vitae nostrae. Latitudo enim est in bonis operibus, longitudo in perseverando usque in finem, altitudo propter Sursum cor, ut omnia bona opera nostra, in quibus perseveramus usque in finem, habentes latitudinem qua bene operamur, et longitudinem qua perseveramus usque in finem, non faciamus nisi spe coelestium praemiorum. Ipsa est enim altitudo, non hic quaerere mercedem, sed sursum; ne dicatur nobis: «Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam» . Profundum autem quod
Abbreviated transcription (Latin):
Sequit̾ enĩ: Potabant om̃s bestiȩ silue hi
tabant: Aquas per transeuntes inter mehi
tium: Quid potabunt: Fontes emissos in
libus: Et quę potabunt : Bestiȩ siluȩ. Uil
quidem hoc etiã in ista creatura: bestias
bere de fontib & de rius inter montes a¬
Sed iam qm̃ dõ placuit taliũ rerũ figun
condere. sapientiam suam: ñ auferre stu
sed claudere negligentib. aperire pulsi
Bestias silue. gentes intelligimꝰ: Et mut
locis scriptura testat᷑ sed tam̃ euidentis
duo occurrunt documenta: quod in an
in illa imitate compaginis om̃s gentes i¬
rentur: Nisi forte putamus. si omĩa tab¬

Expanded text:
Sequitur enim: «Potabunt omnes bestiae silvae.» Quid potabunt? Aquas pertranseuntes inter medium montium. Quid potabunt? Fontes emissos in convallibus. Et qui potabunt? Bestiae silvae. Videmus quidem hoc etiam in ista creatura, bestias silvae bibere de fontibus et de rivis inter montes sed jam quoniam Deo placuit talium rerum figuris abscondere sapientiam suam, non auferre studiosis, sed claudere negligentibus, aperire pulsanBestias silvae, Gentes intelligimus; et multis hoc locis Scriptura testatur. Sed tamen evidentis occurrunt documenta, quod in arca Noe, in illa unitate compaginis omnes gentes significarentur: nisi forte putamus, si omnia ta
Abbreviated transcription (Latin):
at angłs aluidꝰ euangłi⁊ ans: anathematixetur. Unde
hoc:Quia de priuato uult fluere : nõ de medio
Et hoc forte homo carnali nebula p̃peditus:
& fonte cõmuni ad ꝓpͥam suam falsitatem re¬
dactus: possit hoc facere: Numquid & angłs:
eẽt auditus: ñ p̃cipitaret᷑ in mortem: Media aqͣ
posita erat homĩb p̃ceptũ dĩ: aqua media: aqua
quodãmͦ publica sine fraude ualebat: Quid
diximꝰ caritati ur̃e : sine labe. sine ceno flue¬
bat: Si ipsa aqua sẽꝑ biberet᷑: sẽꝑ uiueret᷑ Uenit
angłs lapsus de celo factus serpens: quia insi¬
diose iã uenena spargere cupiebat: Emisit uene¬
num de ꝓpͥo: locutus ẽ de suo: quia qui loqͥtur
mendatiũ de suo loquit᷑: & miseri audiendo
dimiserunt qđ cõmune erat: unde beati erant:
& ad suũ ꝓpͥum redacti. cũ uolunt peruersi eẽ
diximꝰ caritati ur̃e. ꝓpt̾ fontes: ut fluant de
uobis: Conualles estote. & cũ om̃ib conferte

Expanded text:
at angelus aliud evangelizans anathemetur. Unde at angelus aliud evangelizans anathemetur. Unde hoc? Quia de privato vult fluere, non de medio. Et hoc forte homo carnali nebula praepeditus, et a fonte communi ad propriam suam falsitatem redactus, possit hoc facere; numquid et angeluesset auditus, non praecipitaremur in mortem. Media aqua posita erat hominibus, praeceptum Dei: aqua media, aqua quodam modo publica, sine fraude valebat, quod diximus Charitati vestrae, sine labe, sine coeno fluebat. Si ipsa aqua semper biberetur, semper viveretur. Venit angelus lapsus de coelo, factus serpens, quia insidiose jam venena spargere cupiebat: emisit venenum, de proprio locutus est, de suo; quia «qui loquitur mendacium, de suo loquitur:» et miseri audiendo dimiserunt quod commune erat, unde beati erant; et ad suum proprium redacti, cum volunt perverse esse diximus Charitati vestrae, propter fontes: ut fluant de vobis, convalles estote, et cum omnibus conferte
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ: Nulla de aquis discordia montiũ. sea
pax consentionis. & societas caritatis Si quis
aut̃ uelit aliud p̃dicare: iã de suo p̃dicaret:
non de medio Et audi quid de illo dicatur¬
ab ipso qui emisit fontes in conuallibꝰ. Qui loqͥ¬
t mendaciũ : de suo loquit᷑: Itaq ne acciperet᷑
aliquid mons. ñ de medio. sed de suo manans:
ait apłs Quis quis uobis euangłitauerit p̃ter¬
quã quod accepistis: anathema sit: Et uide quẽ¬
admodum noluerit de monte p̾sumi: ne forte
mons dicedat ab aquis ꝑ mediũ currentibus:
&. aliquid ꝓprium uelit influere Licet si nos
Et quantus mons dixit hoc: quam uberrime
fluebant aquȩ de conualle eiꝰ Tam̃ hoc uole¬
bat. ut meduis inter montes currer&: & ibi
Et tu paule potes aliquid alit̾̃ p̃dicare: De
paulo questio. Audi qđ sequit᷑: Licet si nos aut
angłs decelo annunciauerit uob̃ p̃t̃ quam
qđ accepistis: anathema sit Si ueniat mons
aliud euangłitans. anathematitetur: Si ueni¬

Expanded text:
ntium, sed pax consensionis, et societas charitatis: si quis autem vellet aliud praedicare, jam de suo praedicaret, non de medio. Et audi quid de illo dicaturab ipso qui emisit fontes in convallibus: «Qui loquitur mendacium, de suo loquitur» . Itaque ne acciperetur aliquis mons non de medio, sed de suo manans, ait Apostolus: «Quisquis vobis evangelizaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit.» Et vide quemadmodum noluerit de monte praesumi: ne forte mons discedat ab aquis per medium currentibus, et aliquid proprium velit influere. «Licet si nos» Et quantus mons dixit hoc! quam uberrime aqua fluebat de convalle ejus! Tamen hoc volebat ut medios inter montes curreret, et ibEt tu, Paule, potes aliquid aliter praedicare? de Paulo quaestio; audi quod sequitur: «Licet si nos, aut angelus de coelo annuntiaverit vobis praeterquam quod accepistis; anathema sit» . Si veniat mons aliud evangelizans, anathemetur; si veni
Abbreviated transcription (Latin):
nec tua Ut & mea sit & tua: inter mediũ mon¬
tiũ ꝑtransibunt aque Audi ipsũ montem ut
dixi : qx int̾ mediũ montiũ ꝑtransibunt aquȩ
Siue aut̃ ego siue illi: sic p̃dicamꝰ & sic credidis¬
tis Securꝰ dixit: siue ego. siue illi. sic p̃dicamus.

Expanded text:
nec tua, ut et tua sit et mea: «Inter medium monnec tua, ut et tua sit et mea: «Inter medium montium pertransibunt aquae.» Audi ipsum montem, ut dixi, quia «inter medium montium pertransibunt aquae. Sive autem ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidist
Abbreviated transcription (Latin):
Res comunis. unde om̃s equalit̃ iuuunt. media
ẽ. nec attinet ad me: sed nec ad te. nec ad me
Propterea loquimur & sic de aliquib hominib. ha¬
bent int̾ se pacem: habent int̾ se fidem: habent
int̾ se caritatem: sic certe dicimꝰ: Quid ẽ inter se:
in medio sui Quid ẽ in medio sui : Cõmune est
illis Audi aquas int̾ mediũ montiũ: quia cõ¬
munis illis fides erat: necquisq aquas quasi ꝓpͥas.
& suas habebat: Siĩ ñ sunt in medioꝰ quasi pͥ¬
uatȩ st̃: ñ publice fiuũt. & ego habeo meã: &
ille habet suam: Non ẽ in medio: qđ & ego.&.
ipse habeat: Sed talis. ñ ẽ pacifica p̃dicatio at uͦ
ut int̾ mediũ montium. fluant aquę audi uo¬
cem montis Ds̃ inquit pacis. det uob̾ id ipsũ sa¬
ꝑe inuiuicem Et̃ iterum Ut id ipsũ sapiatis om̃s:
& ñ sint in uob̾ scismata Quod sentio: sentis: In
medio fluit aqua: ñ habeo quasi pͥuatã meã.
nec tu priuatã tuã Ueritas ñ mea sit ꝓpria:

Expanded text:
Res communis, unde omnes aequaliter vivunt, media est, nec attinet ad me; sed nec attinet ad te, nec ad me. Propterea loquimur et sic de aliquibus hominibus: Habent inter se pacem, habent inter se fidem, habent inter se charitatem; sic certe dicimus. Quid est, inter se? In medio sui. Quid est, in medio sui? Commune est illis. Audi aquas inter medium montium. Quia communis illis fides erat, nec quisque aquas quasi proprias et suas habebat. Si enim non sunt in medio, quasi privatae sunt, non publice fluunt; et ego habeo meam, et ille habet suam, non est in medio quod et ego et ipse habeat; sed talis non est pacifica praedicatio. At vero ut inter medium montium fluant aquae, audi vocem montis: «Deus,» inquit, «pacis det vobis idipsum sapere in invicem» . Et iterum: «Ut idipsum sapiatis omnes, et non sint in vobis schismata» . Quod sentio, sentis; in medio fluit aqua: non habeo quasi privatum meum, nec tu privatum tuum. Veritas nec mea sit propria,
Abbreviated transcription (Latin):
usq a lectore ꝓnunciatus ẽ psalmus: huic usq ur̃ẽ
caritati sufficiatꝰ. Hoc dicimꝰ. & in nomine dĩ ser¬
monem terminabimꝰ: Quid ẽ int̾ mediũ ion¬
tium ꝑtransibunt aque : Audiuimꝰ qui sunt
montes magni: p̃dicatores uerbi: sublunes angłi
dĩ. Quãius adhuc in carne morttili. excelsi: non
sua uirtute: sed illiꝰ grã: Quantũ aut̃ attinet
adipsos. conualles sunt: humilit̃ emittunt fontes
Et int̾ inediũ mõtiũ inquit: ꝑtransibunt aquę
lutemꝰ hoc ita dictũ: int̾ mediũ apłoꝵ pertransi¬

Expanded text:
a Lectore pronuntiatus est Psalmus, huc usque Charitati vestrae sufficiat. Hoc dicemus, et in nomine Dei sermonem terminabimus. Quid est, «Inter medium montium pertransibunt aquae?» Audivimus qui sint montes, magni praedicatores verbi, sublimes angeli Dei, quamvis adhuc in carne mortali: excelsi non sua virtute, sed illius gratia; quantum autem ad ipsos attinet, convalles sunt, humiliter emittunt fontes. Et «inter medium montium,» inquit, «pertransibunt aquae.» Putemus hoc ita dictum, Inter Apo
Abbreviated transcription (Latin):
plena errat: Fecit lunam in tempora hic enim
temporalit̃ transit eccła: Non enĩ hic erit semꝑ
ista mortalitas Augeri & minui potest: aliqͣndo
ꝑtransibit: Intempore facta ẽ: Col agnouit
occasũ suũ Et hic qui sol. nisi sol ille iustitiȩ: quẽ
sibi ñ ortũ impii plangent indie uidicii. qͥ dic¬
turi sunt in illo die. Ergo errauimꝰ auia uerita¬
tis. & iustitię lum̃ ñ lux̃ nobis. & solñ ẽ ortas
nobis: Ei sol iste orit᷑: qui intelligit xp̃m Rece¬
dit aut̃ ab intellectu eiꝰ xp̃s: qͥ sie iratꝰ suerit frĩ
suo: ut teneat odium: Itaq irascimini: & nolite
peccare Karitas. & si irascit᷑ aliquando ut corri¬
gat: ñ tenet᷑ rea: quia noninuet̾auit ira. ut uer¬
teret᷑ in odium: Si aut̃ ira conuersa fuerit in odi
ido ñ nullis solem eẽ adorandum: qe sol in scrip¬
turis aliquando xp̃m significat: Talis ẽ enun
dementia hominũ: quasi adorandum aliquid

Expanded text:
luna errat? «Fecit lunam in tempora.» Hic enim luna errat? «Fecit lunam in tempora.» Hic enim temporaliter transit Ecclesia; non enim hic erit semper ista mortalitas: augeri et minui aliquando transibit; in tempora facta est. «Sol agnovit occasum suum.» Et hic quis sol, nisi sol ille justitiae, quem sibi non ortum impii plangent in die judicii? Qui dicturi sunt in illo die, «Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Ei sol iste oritur, qui intelligit Christum. Recedit autem ab intellectu ejus Christus, qui sic iratus fuerit fratri suo, ut teneat odium. Itaque «irascimini, et nolite peccare» . Charitas etsi irascitur aliquando, ut corrigat, non tenetur rea; quia non inveteravit ira, ut verteretur in odium. Si autem ira conversa fuerit in odiuideo nonnulis solem esse adorandum, quia sol in Scripturis aliquando Christum significat. Talis est enim dementia hominum; quasi adorandum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Ubiq utilis petra: et in montib ipsa utilis: Mon¬
tes sine petrȩ fundamento. ruerent inꝓfundũ:
Nonne iã dudum de montib dicebat᷑. illic uola¬
tilia celi inhabitabunt. de medio petrarũ dabutł
uoces suas : Ubiq gͦ petra refugiũ nr̃m: Siue
inmontib excelsa sit: siue in mari tundatur. fluc¬
tib ñ frangit᷑: siue int̾ra solidet᷑: ad illã cerui:
ad illã fulica: ad illam lepris. & ericius tundatł
pectora: Lepores & ericii confiteant᷑: Licet coo¬
perti sint minutis quidẽ cotidianisq peccatis.
ñ eis tam̃ deẽ petra quȩ illos docuit dicere.
Dimitte nob̃ debita nr̃a: sic̃ & nos dimittimus
eccłiam crescentem de minuno: & ista mortali¬
tate uitȩ quodãmͦ senescentem: sed ut ꝓpinqͣt
ad solem: Non istam lunam dico. uisibilem¬
ocłis. sed quȩ hoc nomine significat᷑: Quando obs¬
cura erat eccła: quando nondum apparebat:
na rectos corde: Modo quam cecus ẽ. qui luna

Expanded text:
Ubique utilis petra. Et in montibus ipsa utilis: monUbique utilis petra. Et in montibus ipsa utilis: montes sine petrae fundamento ruerent in profundum. Nonne jamdudum de montibus dicebatur: «Illic volatilia coeli inhabitabunt; de medio petrarum dabunt voces suas?» Ubique ergo petra refugium nostrum: sive in montibus excelsa sit, sive in mari tundatur fluctibus, non frangatur, sive in terra solidetur; ad illam cervi, ad illam fulica, ad illam lepus et ericius. Tundant pectora lepores, et ericii confiteantur peccata sua: licet cooperti sint minutis quidem quotidianisque peccatis; non eis tamen deest petra, quae illos docuit dicere, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus Ecclesiam crescentem de minimo, et ista mortalitate vitae quodammodo senescentem; sed ut propinquet ad solem. Non istam lunam dico visibilemoculis, sed quae hoc nomine significatur. Ista quando obscura erat Ecclesia, quando nondum apparebat, na rectos cord.» . Modo quam caecus est qui plena
Abbreviated transcription (Latin):
a cogitent: teneant ea quȩ multũ eminent in
scripturis: iustificent᷑ in sũnis: Cerui enĩ sunt: illis.
montes altissumi Quid de humilib bestiis: qͥ d
de lepore : quid de ericio: Lepus minutũ animal
& infirmũ: ericius etiã spinosum. minor eoꝵ¬
lllud animal timidum: illud animal spinis co¬
opertum: Spinȩ enĩ quid significant: nisi pec¬
catores: Qui peccat cotidiȩ: etiã si ñ magna pec¬
cata : minutissimis spinis coopertus ẽ: In eo quod
tunet lepus ẽ: in eo qđ minutis sunis peccatis oꝑ¬
itur ericius ẽ: & ñ potest tenere excelsa illa &
perfecta. p̃cepta: Illi enĩ montes altissim i: ceruis
Sic enĩ montes altissimi dati sunt ceruis: Ut
& his uideas quid sequatur: Petra refugiũ ericis
& leporib : quia factus ẽ dñs refugiũ pauperi:
Ponas petram illam in terra: refugium ẽ ericiis
& leporibꝰ. Ponas illam in inari: domus c̃ fulicȩ

Expanded text:
a cogitent, teneant ea quae multum eminent in a cogitent, teneant ea quae multum eminent in Scripturis, justificentur in summis: cervis enim sunt illi montes altissimi. Quid de humilibus bestiis? quid de lepore? quid de ericio? Lepus minutum animal et infirmum, ericius etiam spinosum: illud animal timidum, illud animal spinis coopertum. Spinae quid significant, nisi peccatores? Qui peccat quotidie, etiamsi non magna peccata, minutissimis spinis coopertus est. In eo quod timet, lepus est; in eo quod minutissimis peccatis operitur, ericius est: et non potest tenere excelsa illa et perfecta praecepta. Illi enim «montes altissimi cervis.» Sic enim «montes altissimi cervis,» ut et his videas quid sequatur: «Petra refugium ericiis et leporibus.» Quia factus est Dominus refugium pauperi . Ponas petram illam in terra, refugium est ericiis et leporibus: ponas illam in mari, domus est fulicae.