comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te: purior auri metallo refulgebat.
Non enĩ in uerb̃ unꝰ cuiꝰq fides. sȩd
in exiliis et carceribus ꝓbatur: quia
non honori erat catholicũ e̾e s pene:
p̃cipue apud alexandriã. ubi ne se-¬
peliendis quidẽ corporib mortuoꝵ
lib̾a facultas fidelib erat Que dum
luciꝰ omini arrogantia et seuitia
gereret ::¬
auuia saracenoꝵ gentis regina.
uehementi bello palestini et ara¬
bici limitis oppida atq urbes cate¬
re uicinasq simul uastare ꝓuincias
cȩpit. Cumq frequentib bellis ro¬
manum attriuisset exercitũ. et plu¬
rimis ꝑemptis reliquos uertisset
infugan.orata pace ñ alit̾ se ample¬
xuram ꝓmitit. nisi moses quidã
nomine monachus genti sue ordi¬
naretur ep̃c: qui in heremo partib
suis ꝓpinqua uitã solitariã ducens.
meritis et uirtutib ac signis quȩ
faciebat ds ꝑ illũ magnifi  in notue¬
rat. Peticio eiꝰ pͥncipi indicata roma¬
no sine ulla dilatione iuibet᷑ imple¬

Expanded text:
te purior auri metallo refulgebat. te purior auri metallo refulgebat. Non enim in verbis uniuscujusque fides, sed in exsiliis et carceribus probatunon honori erat catholicum esse, sed poenae: praecipue apud Alexandriam, ubi ne sepeliendis quidem corporibus mortuorum libera facultas fidelibus erat. Quae dum Lucius omni arrogantia et saevitia gereret, Mauvia Sarracenorum gentis Regina, vehementi bello Palaestini et Arabici limitis oppida atque urbes quatere, vicinasque simul vastare provincias coepit. Cumque frequentibus bellis Romanum attrivisset exercitum, et plurimis peremptis, reliquos vertisset in fugam, orata pacem, non aliter se amplexuram promittit, nisi Moyses quidam nomine, monachus, genti suae ordinaretur Episcopus. Qui in eremo partibus suis propinqua vitam solitariam ducens, meritis et virtutibus ac signis quae faciebat Deus per illum, magnifice innotuerat. Petitio ejus Principi indicata Romano, sine ulla dilatione jubetur imple
Abbreviated transcription (Latin):
Uidet tam̃ freq̃ntiorẽ sub ito ppłm
tendere ad locũ: currere p̃cipites et
domii suam ꝓrũꝑe. ut nec claude
ostium. nec oꝑiri ut mulierũ habi¬
tum decet. diligentiꝰ potuisset. infan-¬
dem quoq paruulum secum tra¬
hentem: cursuq rapido in rupto
etiam officii agmine festinantem.
Tum ille ultra non ferens: app̾hen¬
dice inquit mulierẽ et huc deduci¬
te. Cumq fuisset ad ducta. quo inqͥt
Ad campũ ait. quo catholicorum
ppłs conuenit. Et ñ inqͥt audisti.
festino ut ibi inueniar. Et quo inqͥt
paruulũ istum trahis: Ut et ipse ait
martiriũ consequi uideat᷑ Que cum
audisset uir moderatissimꝰ redire offi¬
cium et conu̾ti uehicłm ad palatiũ
iubet. et ingressus ait. Imꝑator subi¬
re mortẽ si iubeas paratus sũ: opus uͦ
qđ p̃cipif implere ñ possum. Cumq
edociusset cuncta de muliere: rep̃ssit
imꝑatoris in saniam ꝑidem tempus¬
ȩccła uelut ꝑsecutionis igne conflan¬

Expanded text:
Videt tamen frequentiorem solito populum Videt tamen frequentiorem solito populum tendere ad locum, currere praecipites et domo sua prorumpere, ut nec clauderet ostium, nec operire se, ut mulierum habitum decet, diligentius potuisset, infantem quoque parvulum secum trahentem, cursuque rapido, irrupto etiam Officii agmine, festinantem. Tum ille ultra non ferens: Apprehendite, inquit, mulierem, et huc deducite Cumque fuisset adducta: Quo, inquiAd campum, ait, quo catholicorum populus convenit. Et non, 275 inquit, audisti, festino, ut ibi inveniar. Et quo, inquit, parvulum istum trahis? Ut et ipse, ait, martyrium consequi mereatur. Quae cum audisset vir moderatissimus, redire Officium et converti vehiculum ad palatium jubet. Et ingressus ait, Imperator, subire mortem si jubeas paratus sum. Opus vero quod praecipis, implere non possumus. Cumque edocuisset cuncta de muliere, repressit Imperatoris insaniam. Ecclesia velut persecutionis igni conflagran
Abbreviated transcription (Latin):
alexandrie nuntiatũ. ueritꝰ luciꝰ ne
forte suoꝵ etiam in cum odia iusta
consurgerent. qui aꝑte iam bellum
ñ hominib s deo indiceret: occulte
eos reuorari. ⁊ in heremũ remicti iu¬
bet. Dum hec in egipto gerunt᷑. nec
in aliis quidem locis ꝑsequutionis
flamma cessabat.
fideliũ ppłoꝵ ẽ. thome apłi reli¬
quiis de corata Ubi cum imꝑator
po habere conuenticłm. tanta dicit᷑
iracundia accensus. ut p̃fectũ suum
pugno ꝑcuteret: eur ñ fuissent inde
quoq sic̃ usserat decurbati At ille
licet eet paganus et inuriis ab im¬
ꝑatore fuisset affectus. cam̃ considera¬
tione humanitatis altera die ad ua¬
standũ ppłm ꝓcessurus facit hoc
ipsũ ciuib ꝑ occulta indicia clares¬
cere: quo scilicet cauere se possent
ne inuenirent᷑ in loco: Mane ꝓcessurꝰ.
terrorem subito maiorẽ ꝑ officium
mouet: agitq omĩa quo qͣm mini¬
mi uł si fieri posset nulli ꝑielicarent᷑.

Expanded text:
Alexandriae nunciatum, veritus Lucius, ne Alexandriae nunciatum, veritus Lucius, ne forte etiam suorum in eum odia justa consurgerent, 274 qui aperte jam bellum non hominibus, sed Deo indiceret, occulte eos revocari, et in eremum remitti jubet. Dum haec in Aegypto geruntur, ne in aliis quidem locis persecutionis flamma cessabat. fidelium populorum est, Thomae Apostoli Reliquiis decorata. Ubi cum per se Ipo habere conventiculum, tanta dicitur iracundia accensus, ut praefectum suum pugno percuteret, cur non fuissent inde quoque, sicut jusserat, deturbati. At ille licet esset Paganus, et injuriis ab Imperatore fuisset affectus, tamen consideratione humanitatis, altera die ad vastandum populum processurus, facit hoc ipsum civibus per occulta indicia clarescere, quo scilicet cavere sibi  Al. se possent, ne invenirentur in loco Mane processurus, terrorem solito majorem per Officium movet, agitque omnia, quo quam minimi, vel si fieri posset, nulli periclitarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
dirotat.is. stridens huc atq illuc
rabida ora uibrare Cumq ad specta¬
culum tam ingentis monstri. maxi¬
me cum cẽt sacerdotis filia qui in ho¬
nore p̾cipuo apud illos erat popłi
conuenissent: ꝑ auras eam raptã. se¬
quentes. ꝑueniunt usq ad nauicłam
senum: ibi uero ꝓiecta eoꝵ. pedibus
et ꝓstrata clamare cepit. Quid ue¬
nistis huc serui summi dĩ. antiqͥs
nos et ueternosis euoluere domiciliis.
In hoc loco depulsi undiq latebamꝰ.
Quomͦ uos neq̃quam latere potuimꝰ
cedimus: antiquis sedib ppłos ur̃os
t̾rasq recipite Cum hec dicet un¬
crepatus ab eis erroris sp̃s effugat᷑:
et puella sana cum parentib suis
iacebat ad pedes nr̃is temporibus
apłoꝵ. Qui talibus exordiis p̃di
in tantam conuersionẽ repente eos
et ȩccłam confestumn edificarent: Nec
ad deb̾andũ spatiti temporis egeruit:
quib fidem rerũ fecerant non uer¬
ba sed uirtus. Sed hoc cum fuisset

Expanded text:
rotatus, stridens huc atque illuc rotatus, stridens huc atque illuc rabida ora vibrare. Cumque ad spectaculum tam ingentis monstri, maxime quod esset sacerdotis filia qui in honore praecipuo apud illos erat populi convenissent, per auras eam raptam sequentes, perveniunt usque ad naviculam senum. Ibi vero projecta eorum pedibus et prostrata clamare coepit: Quid venistis huc, o servi Dei summi, antiquis nos et veternosis evolvere domiciliis? In hoc loco depulsi undique latebamus, quomodo vos nequaquam latere potuimus? Cedimus antiquis sedibus, populos vestros terrasque recipite. Cum haec diceret, increpatus ab eis erroris spiritus effugatur. Et puella sana una cum parentibus suis jacebat ad pedes nostri temporis Apostolorum. Qui talibus exordiis praedin tantam conversionem repente eos et Ecclesiam confestim aedificarent. Nec ad deliberandum spatio temporis eguerunt, quibus fidem rerum fecerant, non verba, sed virtus. Sed hoc cum fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓducit. atq ante pedes ponit: At ille
cum intellexisset ꝓcecitate catuloꝵ
bestiam supplicare: rogauit dnm̃
ut eis redadet uisum. Quo recepto
matrẽ seq̃ntes redeunt ad speluncã:
et paulo post ipsa cũ caculis egͥdiens.
yelles ouium lanatas plurimas
uelut inunꝰ ꝓsuscepta gr̃a ad senẽ
defert. morsu oris euectas: ⁊ ante
fores eiꝰ depositis abscedit. Uerum
si singłoꝵ mirabiliũ gesta ꝓsequi
uelimꝰ. excludem᷑ apposita breuita¬
rentie uircutũ mirabilib detulit:
quin immo iubet patres ipsos ab¬
latos agrege suo clam raptos in iu¬
sulam qͣndam egipti paludũ de¬
portari. inqua cõꝑerat neminem
solatiis uł absq consuetis actibus
uiuerent senes Igit᷑ cum duobus
solis pedissequis noctu ad insulam
deducunt᷑: inqua erat templum
quoddã sũma ueneratione a loci in¬
oram soli illiꝰ contigisset: ecce subito
sac̾dotis templi illiꝰ uirgo filia cor¬
rupta sp̃u. cũ in genti uociferatio¬

Expanded text:
producit, et ante pedes ejus ponit. At ille producit, et ante pedes ejus ponit. At ille cum intellexisset pro caecitate catulorum bestiam supplicare, rogavit Dominum ut eis redderet visum. Quo recepto, matrem sequentes redeunt ad speluncam. Et paulo post ipsam cum catulis suis regrediens, pelles ovium lanatas plurimas, velut munus pro suscepta gratia ad senem defert, morsu oris evectas, et ante fores ejus depositis, abscedit. Verum si singulorum mirabilium gesta prosequi velimus, excludimur a proposita brevitarentiae virtutum mirabilibus detulit; quinimo jubet patres ipsos ablatos a grege suo 273 imo clam raptos, in insulam quandam Aegypti paludium deportari, in qua compererat neminem solatiis, vel absque consuetis actibus viverent. Senes igitur cum duobus solis pedissequis noctu ad insulam deducuntur, in qua erat templum quoddam summa veneratione a loci inula senum oram soli illius contigisset, ecce subito sacerdotis templi illius virgo filia correpta spiritu, cum ingenti vociferatio
Abbreviated transcription (Latin):
uere in eis erat as Ante aliqͣntu¬
lum uͦ temꝑis cecus quidã rogaũ.
deduci se ad cellulam macharii
quȩ erat indesertum itinere dierũ:
quo postea qͣm cecus multo auc¬
tandium labore ꝑuenit machariũ
ñ repꝑit domi Contristatus ualde
nullatenus mitigare mesticiã po-¬
deycor inquit ad eos qui deduxe¬
rant applicate me ad illam partẽ
parietis ubi cubare senior solet.
Et cũ fuisset admotus: parum luti
aridi. unde paries oblitus uidebat᷑
gat etlam ut aqͣm deputeo ex quo
bibere solebat haurirent: quo hu¬
more resoluens glebulã. eodẽq luto
ocłos suos suꝑ ungens. et lauans de
usum. ita ut nullo indigens ãmi¬
nicło rediret ad sua. S ne scđm leꝓ¬
sos illos ageret quos a se curatos in
eugłiis ingratos dñs notat: cum
referens. rem ut gesta fuerat indica¬
uit Idem ipse machariꝰ lcene spelun¬
cam habuit cellulȩ suȩ uicinã x qͣdã
die catulos suos cecos ad eum blua

Expanded text:
vere erat in eis Deus. Ante aliquantuvere erat in eis Deus. Ante aliquantulum vero temporis caecus quidam rogabat deduci se ad cellulam Macarii, quae 272 erat in deserto, itinere trium dierum. Quo posteaquam caecus multo ductantium labore pervenit, Macarium non reperit domi. Contristatus valde, nullatenus mitigare moestitiam poDeprecor, inquit ad eos qui deduxerant, applicate me ad illam partem parietis, ubi cubare senior solet. Et cum fuisset admotus, parum luti aridi, unde paries oblitus videbatur, gat etiam ut aquam de puteo, ex quo bibere solebat, haurirent. Quo humore resolvens glebulam, eodemque luto oculos suos superungens, et lavans de visum, ita ut nullo indigens adminiculo rediret ad sua. Sed ne secundum leprosos illos ageret, quos a se curatos in Evangeliis ingratos Dominus notat, cum referens, rem ut gesta fuerat indicavit. Idem ipse Macarius leenae speluncam habuit cellulae vicinam. Et quadam die catulos suos caecos ad eum bellua
Abbreviated transcription (Latin):
eR idem tempus monachoꝵ¬
patres et uite et antiquicatis
merito macharius et ysidorus. aliꝰq
macharius. atq heraclides et pambo
antonii discipłi. ꝑ egiptum et maxi¬
ine innitrie deserti partib habe¬
bant᷑. uiri qui consortiũ uite et
actuum non cum ceteris mortali¬
mortalib. s cũ suꝑnis angłis hab̾e
credebant᷑. Quȩ p̾sens uidi locor.
et eoꝵ gesta refero. quoꝵ in passioni¬
bus sociꝰ ẽẽ ꝓmerui. Hii ducebant
exercitũ dni mortalib non morta¬
libus celis. s fide religionis arma¬
tum. exercitũ moriendo uincentẽ:
pectarent int̾fectores suos: delatus
est ad eos homo olim menbris õib
et p̾cipue pedibus aridus: S cũ ab
eis in nomine dnĩ oleo fuisset ꝑunc¬
cus. statim confirmate sunt plante
eiꝰ: et dicentib eis in nomine iħu
xp̃i quẽ lucius ꝑsequitur. surge ⁊
sta in pedib tuis. et redi ad domũ
cuam. continuo exurgens & exili¬
ens benedicebat dm̃. ostendens qͥa

Expanded text:
er idem tempus patres monachorum vitae et antiquitatis merito, Macarius et Isidorus, aliusque Macarius, atque Heraclides, et Pambus Antonii discipuli per Aegyptum, et maxime in Nitriae deserti partibus habebantur viri, qui consortium vitae et actuum, non cum caeteris mortalibus, sed cum supernis angelis habere credebantur. Quae praesens vidi loquor: et eorum gesta refero, quorum in passionibus socius esse promerui. Hi ducebant exercitum Domini, non mortalibus telis, sed fide religionis armatum, exercitum moriendo vincentem, pectarent interfectores suos, delatus est ad eos homo olim membris omnibus, et praecipue pedibus, aridus. Sed cum ab eis in nomine Domini oleo fuisset petunctus, statim confirmatae sunt plantae ejus. Et dicentibus eis, in nomine Jesu Christi, quem Lucius persequitur, surge, et sta in pedibus tuis, et redi in domum tuam, continuo exsurgens et exiliens, benedicebat Deum, ostendens quia
Abbreviated transcription (Latin):
pplos ꝓfusius effundet᷑ dignatio diui¬
na pͥmꝰ corneliꝰ apd̃ cesareã palestine
urbẽ maximã. cũ oĩ domo sua ad fidẽ
xp̃i petro ministrante ꝑducit᷑. lam
inde qͣm plurimi et alii ex gentibꝰ ap̃
anthiochiã ad fidẽ ueniunt: eoꝵ p̃di¬
cacione ꝑtracti. qͦs ꝓseditione adu̾sũ
stephanũ cõmota. disseminatos ẽ̾e ꝑ¬
omnẽ locũ suꝑiꝰ edocuimꝰ: ꝑ qͦs ⁊ ap̃
antiochiã florentissua ꝯgͥgat᷑ ȩccłã.
inqua erant etiã ꝓphetici ordiis uiri
qͣm pluruni. cũ quibꝰ et barnabas et
paulus. quib omibꝰ parit̾ in gr̃a dĩ &
unanumnitate de gentibꝰ. ibi pͥmũ discipłi¬

Expanded text:
los profusius cum effunderetur divina dignatio, primus apud Caesaream Palaestinae urbem Cornelius cum omni domo sua ad fidem Christi, Petro ministrante, perducitur. Jam inde quamplurimi et alii ex gentibus apud Antiochiam ad fidem veniunt eorum praedicatione pertracti, quos, proditione adversus Stephanum coomnem locum superius edocuimus, per quos et apud Antiochiam florentissima congregatur Ecclesia. In qua erant etiam prophetici ordinis viri quamplurimi cum quibus et Barnabas et Paulus, quibus omnibus pariter in gratia Dei et unanimitate degentibus, ibi primum discip
Abbreviated transcription (Latin):
uod ꝓfecto dunna ꝓuidencia
ita tuuc cesaris sensib ingessit.
uti absq ullo obstacło in ipsis dum¬
taxat initiis eugłii sermo usq̃quaq
ꝑcurreret. Unde et factũ ẽ. ut repen¬
te qͣsi celitꝰ lum̃ ostensũ aut radius
qͥdã solis erũpens totũ orbẽ claritate
suꝑni luminis illustraret: ut cõple¬
ret᷑ et illa ꝓpħia. que dixerat. In omnẽ
t̾ram exiuit sonꝰ eoꝵ. euangelistarum
dũ taxat et apłoꝵ: et infines orbis
t̾re u̾ba eoꝵ. Ex quo et ꝑ õs ciuitateᷤᷤ ac
uicos. in mense multitudines uelut
messiũ tp̃r frum̃ta adareas: ita ad ec-¬
clesias ppłi cong̾gebant᷑. Quicũq illic
aparentibꝰ tradite sibi morbide suꝑsti¬
cionis uincłis tenebant᷑. ꝑ docꝰtrinã
xp̃i simul et ꝑuͥtutũ in iracła q̃ fieri
uidebant recepta ueri cĩ noticia tãꝙͣ¬

Expanded text:
uod profecto divina providentia ita tunc Caesaris sensibus ingessit, ut absque ullo obstaculo in ipsis duntaxat initiis Evangelii sermo usquequaque percurreret. Unde et factum est ut repente quasi coelitus lumen ostensum, aut radius quidam solis erumpens, totum orbem claritate superni luminis illustraret, ut compleretur et illa prophetia quae dixerat: In omnem terram exivit sonus eorum, evangelistarum duntaxat et apostolorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Ex quo et per omnes civitates ac vicos immensae mulmessium tempore frumenta ad areas, ita ad ecclesias populi congregabantur. Quicunque illi a parentibus traditae sibi morbidae superstitionis vinculis tenebantur, per doctrinam Christi simul et virtutum miracula, quae fieri videbant
Abbreviated transcription (Latin):
sophia pͥmꝰ int̾ pͥmos habebat᷑ Hic aũt
genere quidẽ apauis hebreus: apud
alexandriã uͦ in oĩbꝰ claris ⁊ nobilib
uiris clarior ac nobilior. erat. Indiuinis
aut̃ legibꝰ et patriis institutis. quantꝰ
qualis ue fuerit: ex his q̃ nob̾ libroꝵ suoꝵ
tradidit monim̃tis oĩbꝰ clarũ ẽ. Quis
eiũ digne ualeat explicare qͣnta eiꝰ in
lib̾alibꝰ litt̾is fuerit institutio qͣnta in
philosophicis. qͣntꝰq mnarime inplato¬
nicis ꝯ phitagorie is fuerit disciplinis. utq
õs qͥ secum fioruerant pene et qui p̃ces¬
serant suꝑaret.::

Expanded text:
habebatur. Hic autem genere quidem a proavis Hebraeis, apud Alexandriam vero omnibus claris et nobilibus viris clarior ac nobilior erat. In divinis autem legibus et patriis institutis quantus qualisque fuerit, ex his quae nobis liberorum suorum tradidit monumentis, omnibus clarum est. Quis enim digne valeat explicare quanta ei in liberalibus litteris fuerit institutio, quanta in philosophicis, quantusque maxime in Platonicis et Pythagoricis fuerit disciplinis, ut omnes qui secum floruerant, pene et qui praecesserant, superaret.
Abbreviated transcription (Latin):
fert tantũ fiduciȩ ⁊ magnanunta¬
tis ꝑ dei grãm datũ. ut cum ad eos
qui in carcere tenebant᷑ fr̃s. nemo
ꝓrsus humanitatis et ministerii
causa ꝑmitteret᷑ accedere. isti tam̃¬
indesinent̾ reuiserent. et necessar ia
ministrarent: Et cũ ꝑ dies singłos
p̃sidis furor cresceret: iugłando ali¬
os. alios in suppliciis & du̾sis cru¬
ciatirum gen̾ib affligendo:. sq̃lore
carceris et cathenaꝵ ponđib e necan¬
do. & suꝑ omĩa p̃cipiendo nequis
adeos ꝓrsus acced̾et. ut et media
quasi aliua torm̃ti genus adhibe¬
ret᷑ concessit tam̃ ds sup̃dictis dia¬

Expanded text:
 tantum fiduciae et magnanimitatis per Dei gratiam datum est, ut cum ad eos qui in carcere tenebantur fratres nemo prorsus humanitatis et ministerii causa permitteretur accedere, iste indesinenter et reviseret, et necessaria ministraret. Et cum per dies singulos praesidis furor cresceret, jugulando alios, alios suppliciis et diversis cruciatuum generibus affligendo, squalore carceris et catenarum ponderibus enecando, et super omnia praecipiendo ne quis ad eos prorsus accederet, ut et inedia quasi aliud tormenti genus adhiberetur; concessit tamen Deus huic dia
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ deos neq adorare debere: in castrũ
qͦddam deserti qđ cefro appellatur.
inexilium tͣditur: ad hoc precipue
electũ qđ loci in cole gentiles erant
& idoloꝵ suꝑsticionib satis dediti.
Quiq exulem dionisiũ pͥmũ ho¬
stili animo & satis auersa mente
suscipiunt: postmodũ uero eum
paulatĩ ꝑ dñi grãm uerbũ dei
his seminare cepisset.: pars maxima
trucis ⁊ barbari popłi relictis idoł. con¬
tum ac pene habitatoribus uacinmi
et tanquam odore pastoris recepto.
grex letior et constantior agonib red-¬
ederetur rursũ missis cũ centur ione
militarib uiris. ipsũ dionisiũ et cũ
co gaiũ et petrũ cathenis constrictos.
et diu̾sis cruciatib afflictos. in deser¬
tum qͦddam lybie ꝑtraxerunt ibiq
eos in loco squalidissimo et omĩ usu
humanitatis carente. aparẽtonio
triũ dierũ itinere in desertũ ꝑtento.
nexos uincłis reliquerunt. hec in di

Expanded text:
e deos, neque adorari debere; in castrum quoddam deserti, quod Cefro appellatur, in exsilium truditur, ob hoc praecipue electum quod loci incolae gentiles erant, et idolorum superstitionibus satis dediti. Qui exsulem Dionysium primo hostili animo et satis adversa mente suscipiunt; post vero cum paulatim per Domini gratiam verbum Dei his seminare coepisset, pars maxima trucis et barbari populi, relictis idolis, contum, ac pene habitatoribus vacuum tet tanquam pastore recepto grex laetior et constantior agonibus redderetur, rursum missis cum centurione militaribus viris, ipsum Dionysium, et cum eo Gaium et Petrum catenis constrictos, et diversis cruciatibus afflictos, in desertum quoddam Libyae pertraxerunt, ibique eos in loco squallidissimo, et omni usu humanitatis carente, a Paraetonio trium dierum itinere in desertum protento, nexos vinculis reliquerunt. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
mirandũ ẽ quomͦ supͣ cet̾os qͥ ante
se fuerunt hic et humanꝰ ⁊ benignus
extitit erga famulos di. ita ut inini¬
tiis multo tp̃r etiã illis benignior
uideret᷑ qui noĩe saltim xp̃iam di¬
cebant᷑. In tantũ uenerabat᷑ seruos dñi:

Expanded text:
iano, quomodo supra caeteros qui ante se fuerunt, hic et humanus et benignus exstiterit in famulos Dei, ita ut in initiis multo etiam illis benignior videretur qui nomine saltem Christiani dicebantur. In tantum verebatur servos Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
in uiriis quidẽ stemꝑabant. Ad ulti¬
mum certã ei diem statuentes denun¬
tiant: aiit ut ipse arrium susciꝑet.
aut si reniteret᷑ se eccła pulso. et in
exilium truso. ab alio eũ suscipien¬
dum sciret. Tum ille nocte quȩ ad¬
consticutam int̾erat diẽ sub altari
iacens. atq in oratione & lacrimis
totam ꝑuigilem ducens: excłȩ causã
dño cõmendabat Cumq lux fuisset
ex horta. nec tam̃ alexander ab oratio
ne cessaret. eusebius cũ suis omĩb
uelut heretici belli signifer. domũ
arrii matutinus ascendit eũq ꝓꝑe
sequi ad eccłam iubet: ꝓtestatuis qđ
alexander nͥ p̃sens ac quiesceret. ex¬
pulsus cederet loco.::¬

Expanded text:
injuriis quidem ejus temperabant. Ad ultiinjuriis quidem ejus temperabant. Ad ultimum certam ei diem statuentes denuntiant, ut aut ipse Arium susciperet, aut si reniteretur, se Ecclesia pulso et in exilium truso, ab alio eum suscipiendum sciret. Tum ille nocte Al. constitutam intererat diem, sub altari jacens, atque in oratione et lacrymis totam pervigilem ducens, Ecclesiae caussam Domino commendabat. Cumque lux fuisset exorta, nec tamen ab oratione Alexander cessaret, Eusebius cum suis omnibus velut haeretici belli signifer, domum Arii matutinus ascendit, eumque propere sequi ad Ecclesiam jubet, protestatus quod Alexander, nisi praesens adquiesceret, expulsus cederet loco.
Abbreviated transcription (Latin):
integreq mansere Cum uͦ constan¬
cius affuisset: depositum pb̃r resti¬
tuit. Cuiꝰ beneficii gr̃a imꝑator
regni cupidus ita ei deuictus est:
ut qui iꝑare cunctis ambierat.
ab illo sibi uꝑari equanimit̾ pate
arrii restitutione sugerere: et nolen¬
tes ad qͥeseere sac̾dotes uti cogeret ꝑ
alexander in iherosolimis
maximus confessor. ap̃ ꝯstantinopo¬
lim ȩque alexander: ut ex athanasii
scriptis comꝑimꝰ sacdocio fungebatt᷑.
S eusebius qui ap̃ nicomediã erat
de cuiꝰ simulatione in subscͥbendo
supͣdiximꝰ amplã temporis nactus
et yͥncipiper pb̃rum familiaris effec¬
tus. reuoluere om̃ia. atq mirritũ reuocare
concilii gesta molit᷑: arriũ nequam
iinꝑialibus edictis concilium denuo
constantinꝯpolim conuocari: quo
conuenere illi maxime qui arriũ
atq eusebiũ sectabant᷑: quiq sepe cũ
alexandro congressi uti arriũ susci¬
peret. nec tam̃ aliqͥd ꝓfligantes ne ab

Expanded text:
integraeque remansere. Cum vero Constanintegraeque remansere. Cum vero Constantius affuisset, depositum presbyter restituit. Cujus beneficii gratia Imperator regni cupidus, ita ei devinctus est, ut qui imperare cunctis ambierit, ab illo sibi imperari aequanimiter paterde Arii restitutione suggerere, et nolentes adquiescere sacerdotes, uti cogeret, pAlexander, in Jerosolymis Maximus confessor, apud Constantinopolim aeque Alexander, ut ex Athanasii scriptis comperimus, sacerdotio fungebantur. Sed Eusebius qui apud Nicomediam erat, de cujus simulatione 239 in subscribendo supra diximus, amplam temporis nactuset Principi per presbyterum familiaris effectus, revolvere omnia, atque in irritum revocare Concilii gesta molitur. Arium nequicqImperialibus edictis concilium denuo Constantinopolim convocari. Quo convenere illi maxime, qui Arium atque Eusebium sectabantur, quique saepe cum Alexandro congressi, ut Arium susciperet, nec tamen aliquid profligantes, ab
Abbreviated transcription (Latin):
ibi om̃e eiꝰ frustrat᷑ in ceptũ: qm̃qͥdẽ
dolis ap̃ ignorantes locus ẽ: scienti¬
bus uerũ dolũ intendere. ñ aliud
ẽ qm risum mouere. Int̾ea dũ hȩc
ap̃ alexandriã frustra agitantur.
uenerabilis augustꝰ constantinus
in suburbana uilla nicomediȩ
tricesumo et pͥmo imꝑi sui anno
die defunctus ẽ: liberis de successio¬
ne romani orbis cestamento heredib
scriptis: Quo in tempore qm̃quidẽ
constantiꝰ cui orientis regnũ decreue¬
rat p̾sens non erat. aicit᷑ secreto ac¬
cersiens prb̃m quẽ a sorore cõmenda¬
tum sup̃ diximꝰ. et ex inde familiarit̾
habitũ tradidisse ei testam̃tũ quod sc̃p¬
serat: ⁊ obtestatus sub sacraiñto ne
ulli nͥ constantio cum uenisset in
manus traderet. Cui etiã qđ eunuchi
qui erant in palatio fauebant: arte
inditio de imꝑatoris morte supp̾sso.
usq ad constantii p̾sentiam multis
noua temptantib opp̾sis res tute

Expanded text:
ibi omne ejus frustratur inceptum: quoniam quidem ibi omne ejus frustratur inceptum: quoniam quidem dolis apud ignorantes locus est, scientibus vero, dolum intendere, non aliud est quam risum movere. Interea dum haec apud Alexandriam frustra agitantur, venerabilis Augustus Constantinus 238 in suburbana villa Nicomediae trigesimo et primo imperii sui anno diem functus est, liberis de successione Romani orbis testamento haeredibus scriptis. Quo in tempore quoniam quidem Constantius, cui Orientis regnum decreverat, praesens non erat, dicitur secreto accersiens presbyterum, quem a sorore commendatum supra diximus, et exinde familiariter habitum, tradidisse ei testamentum quod scripserat, et obtestatus sub sacramento, ne ulli nisi Constantio cum venisset, in manus traderet. Cui etiam quod eunuchi qui erant in Palatio favebant, arte indicio de Imperatoris morte suppresso usque ad Constantii praesentiam, multis nova tentantibus oppressis, res tutae
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a continere ꝓfessionemq uidet᷑:
Miratus quidem ẽ imꝑator. et pu¬
tauit unam eandemq in ipsius et
concilii dudum gesti. ex positionẽ
sendentiam contineri. Tam̃ in nul¬
lo relaxat animi uigorem. s rursꝰ
eũ adconcilii remittit examen. qm̃
quidẽ ad dedicationẽ iherosolimoꝵ
ex om̃i orbe coire sacerdotes in uita¬
bant᷑: hec ad eos de nomine eius
scribens. ut si exposicionẽ fidei eiꝰ
ꝓbarent et eum uł ꝑinuidiã ut asse¬
rebant. tunc circũuentũ dinosereit.
uł nunc ab errore correptũ. clem̃ti
erga ipsũ iuditio uterent᷑: quando¬
quidẽ tanta fuerit concilii mode¬
ratio. ut non inꝑsonã eiꝰ. s̃ in dogina¬
tum prauitatẽ fuerit lata sententia.
si tam̃ et ep̃i eiꝰ alexandri cõmoda¬
ret᷑ assensus. S ab his quidẽ qui
pͥmo ceptis eus fauentes. cũ simu¬
latione subscripserant: facile recep¬
tus ẽ. Cum uͦ alexandriã ꝑrexisset.

Expanded text:
nostra continere professionemque videretur. nostra continere professionemque videretur. Miratus quidem est Imperator, et putavit unam eandemque in ipsius et Concilii dudum gesti expositione sententiam contineri: tamen in nullo relaxat animi vigorem, sed rursus eum ad concilii remittit examen: quoniam quidem ad dedicationem Jerosolymorum ex omni orbe coire sacerdotes invitabantur, haec ad eos de nomine ejus scribens, ut si expositionem fidei ejus probarent, et eum vel per invidiam, ut asserebat, tunc circumventum dinoscerent, vel nunc ab errore correctum, clementi erga ipsum judicio uterentur quandoquidem tanta fuerit Concilii moderatio, ut non in personam ejus, sed in dogmatum pravitatem fuerit lata sententia si tamen et Episcopi ejus Alexandri accommodaretur assensus. Sed et ab his quidem qui primo coeptis ejus faventes, cum simulatione subscripserant, facile receptus est. Cum vero Alexandriam perrexisset,
Abbreviated transcription (Latin):
nire in noticiam latent̾ partibus
arrii fauentem: s is primo nicħ omnino
de his ap̃ sororem pͥncipis aꝑire.
Ubi uero multa familiaritas copiã
tribuit paulatim sermonẽ cȩpit¬
ad sꝑgere. intudiã dicenf arrio gene
arrius aỹ plebem satis carus hab̾et᷑.
Hec atq huiꝰ modi alia frequentius
subgerens: anmos constantie suos
leretur: extremã dr̃ ab eo grãm po¬
poscisse. ut prb̃m in familiaritatẽ
reciꝑet᷑. et que sibi ab eo ꝓ spe et sa¬
lute suggererent᷑ audiret: se quidẽ
iam ex luce discedentẽ nicħ curare.
ꝑ frĩs uͦ statu ẽe sollicitam. ne forte
ꝑ innocentiũ penis regni sui pate¬
ret᷑. excidiũ. Quib ille monitis a
sorore susceptis. et fidelem pro se ger
mane sollicitudinem credens. ac¬
cõmodauit aurem prb̃o. et interĩ
accersiri de ex ilio arrium iubet:
ut quẽ admodũ de fide sentiret ex¬
poneret: Tum ille fidem conscͥpsit.
que ñ quidem sensum nr̃m. tam̃ u̾ba

Expanded text:
nire in notitiam, latenter partibus nire in notitiam, latenter partibus Ariani faventem, sed is primo nihil omnino de his apud sororem principis aperiret. Ubi vero multa familiaritas copiam tribuit, paulatim coepit sermonem aspergere, invidiam dicens Ario generArius apud plebem satis charus haberetur. Haec atque hujuscemodi alia frequentius suggerens, animos Constantiae suoslaretur, extremam dicitur ab eo gratiam poposcisse ut presbyterum in familiaritatem reciperet, et quae sibi ab eo pro spe et salute suggererentur audiret. Se quidem jam ex luce discedentem nihil curare, pro fratris vero statu esse sollicitam, ne forte pro innocentum poenis regni sui pateretur excidium. Quibus ille monitis a sorore sumanae sollicitudinem credens, accommodavit aurem presbytero: et interim accersiri de exilio Arium jubet, ut quemadmodum de fide sentiret, exponeret. Tum ille fidem conscripsit, quae non quidem sensum nostrum, tamen verba
Abbreviated transcription (Latin):
tanta facilitate suspensus ẽ: ut om̃s
quȩ suꝑfuerant ipsa die locarentur:
Postea uero qͣm çccła magnificȩ con¬
structa ẽ. et ppłi fidem dei maiore
ardore sitiebant. caꝑtiue monitis.
mittitur: res gesta exponit᷑ sacerdo¬
tes mutere exoratur. qui ceptũ erga
se dei munus implerent. Quibus
ille cum omĩ gaudio et honore
transmissis: multo amplius ex hoc
letatus ẽ. quam si in cognita romano
imꝑio gentes et regna ignota uinxis¬
sent. Hec nob̾ ita gesta fidelissimus
uir bacarius gentis ipsius rex et
apud nos domesticoꝵ comes. cui
siũma erat cura et religionis et ue¬
ritatis ex posuit. cum nobiscũ pa¬
lestini tunc limitis dux in iheroso¬
lunis satis unanimit̾ degeret: s ad
in cepcum redeamus.xii
mater helena sũmis romani
regni honorib affecta. ex hac luce
discessit: constantia tunc licinii de¬
relicꝰta frĩs augusti solatiis utebat᷑
Huic accidit pƀrum quendã ue¬

Expanded text:
tanta facilitate suspensus est, ut omnes tanta facilitate suspensus est, ut omnes quae superfuerant, ipsa die locarentur. Postea vero quam Ecclesia magnifice constructa est, et populi fidem Dei majore ardore sitiebant, captivae 236 monitis amittitur: res gesta exponitur: sacerdotes mittere oratur, qui caeptum erga se Dei munus explerent. Quibus ille cum omni gaudio et honore transmissis, multo amplius ex hoc laetatus est, quam si incognitas Romano imperio gentes et regna ignota junxisset. Haec nobis ita gesta, fidelissimus vir Bacurius, gentis ipsius rex, et apud nos Domesticorum Comes cui summa erat cura et religionis et veritatis exposuit, cum nobiscum Palaestini tunc limitis Dux, in Jerosolymis satis unanimiter degeret. Sed ad coeptum redeamus. mater Helena, summis Romani regni honoribus affecta, ex hac luce discessit, Constantia tunc Licinii derelicta fratris Augusti solatiis utebatur. Huic accidit presbyterum quemdam ve
Abbreviated transcription (Latin):
et tercio ac sepus uiribus.
ne loco quidẽ inoueri attritis om̃ĩbꝰ
potuit. Ammiratio erat tocius ppłi.
rigis animositas hebescebat: quid fie¬
ri deberet om̃s simul latebat. Sed
cum int̾uentu noctis om̃s abcessis¬
sent. cunctiq mortales. et ipsa oꝑa
cessarent: captiua sola in oratione ꝑ¬
noctans mansit intrinsecus: Cũ ecce
matutinus et anxius cum suis oĩb
ingͥdiens rex uidit columpnã. quam
tot machine aut tot ppłi mouere ñ
quiuerant erectam et supͣ basim suã
libratim suspensam. nec tam̃ suꝑ po¬
sitam: s quantũ unius pedis spatio
in aere pendentem: Tum uͦ omnes
popłi contuentes & magnificantes
dm̃: ueram eẽ regis fidem. n⁊captiue
religionem. p̃sentis miracłi testimo¬
nio phibebant. Et ecce in irantibus
ad huc et stupentib cunctis: in o¬
culis eoꝵ sensim supͣ basim suam
contingente columpna deposita sũ¬
ma cum liberatione consedit. Post
hoc reliquus numerus colũnarũ

Expanded text:
et tertio ac saepius viribus, et tertio ac saepius viribus, ne loco quidem moveri attritis omnibus potuit. Admiratio erat totius populi, regis animositas hebescebat: quid fieri deberet, omnes simul latebat. Sed cum interventu noctis omnes abscessissent, cunctique mortales et ipsa opera cessarent, captiva sola in oratione pernoctans mansit intrinsecus: cum Al. cumque ecce matutinus et anxius cum suis omnibus ingrediens rex, videt columnam, quam tot machinae ac tot populi movere non quiverant, erectam, et supra basim suam librate suspensam, nec tamen superpositam, sed quantum unius pedis spatio in aere pendentem. Tunc vero omnes populi contuentes et magnificantes Deum, veram esse regis fidem, et captivae religionem praesentis miraculi testimonio perhibebant. Et ecce mirantibus adhuc et stupentibus cunctis, in oculis eorum sensim supra basim suam, nullo contingente, columna deposita, summa cum libratione consedit. Post ho
Abbreviated transcription (Latin):
ex hoc o missis omnib coleret. Ilico
ut hec nondũ uerbo s sola mente
deuouerat. reddita mundo dies re¬
gem adurbem ꝑducit incolumen᷑.
quiq regine rem ꝓtinus ut gesta
ẽ pandit: & uocari iam iamq capti¬
uam & colendi ritum ut sibi tͣdat
xpm ueneraturũ ee̾ confirmat. Ad¬
est captuia edocet dm̃. xp̃m suppli¬
in quantũ de his aꝑire femine fas
erat pandit. fabricari ȩccłam monet
foriamq describit. Igitur rex totius
gentis popło conuocato. rem abinitio
quȩ erga se ac reginam gesta fuerart
ex ponit. fidemq edocet: et nondum
mitiatus in sacris fit sue gentis apłs.
Credunt uiri ꝑregem. femine ꝑre¬
ginam. cunctisq idem uolentibus
erat quo columpne collocari debe¬
rent Cumq erepta pͥma uł scda
uentum fuisset ad t̾eiam. consũptis
omnib machins et boum hominũq
uirib. cum media iam in obliquũ
fuisset erepta et pars reliqua nul¬
lis machinis crigeretur. repetitis scđo

Expanded text:
ex hoc omissis omnibus coleret. Illico ex hoc omissis omnibus coleret. Illico ut haec nondum verbo, sed sola mente devoverat, reddita mundo dies, regem ad urbem perducit incolumem. Quique reginae rem protinus ut gesta est pandit. Evocari jam jamque captivam, et colendi ritum ut sibi tradat, Christum veneraturum esse confirmat. Adest captiva, edocet Deum Christum: suppliinquantum de his 235 aperire feminae fas erat, pandit. Fabricari tamen Ecclesiam monet, formamque describit. Igitur rex, totius gentis populo convocato, rem ab initio quae erga se ac reginam gesta fuerat, exponit, fidemque edocet, et nondum initiatus in sacris, fit suae gentis Apostolus. Credunt viri per regem, feminae per reginam: cunctisque idem volentibus erat quo columnae collocari deberent. Cumque erecta prima vel secunda, ventum fuisset ad tertiam, consumtis omnibus machinis, et boum hominumque viribus, cum media jam in obliquum fuisset erecta, et pars reliqua nullis machinis erigeretur, repetitis secundo
Abbreviated transcription (Latin):
net inuocandum: ipsũ uãq ẽẽ qͥ
et regib regna distribuat: ⁊ morta¬
libus uitam At illa oũ letieia do¬
mum reg̾ssa marico ꝑcontanti cau¬
sam tam subite sanitati aꝑuit: qͥq
cũ ꝓsalute conuigis letus mulieri
munera deferri iuberet. illa horũ
inqͥt o rex nicħ captiua dignatur.
aurũ despicit. argentũ respuit. ie-¬
uinio quasi cibo pascit᷑: hoc solum
ei muneris dabimꝰ si eũ qͥ me illa
inuocante salnauit xp̃m dm̃ cola¬
mus. Ad hoc t̾ẽ rex segnior fuit et
interim distulit. sepuis licet ab uxo¬
re cõmonitus: donec accidit quadã
dienuenante eo in siluis cũ comitib
suis obscurari densissimis cenebris
diem et ꝑtetre noctis orrorem luce
subducta cecis it gͥsibus denegari.¬
& alius alio diuersi excomitib ob¬
erant. ipse solus densissima obscuri¬
tate circiundatꝰ. quid ageret quo se
uerteret nesciebat: cum repente auxi¬
os salutis desꝑatione animos cogitatio

Expanded text:
net invocandum. Ipsum namque esse, qui net invocandum. Ipsum namque esse, qui et regibus regna distribuat, et mortalibus vitam. At illa cum laetitia domum regressa, marito percontanti caussam tam subitae sanitatis aperuit, quique cum pro salute conjugis laetus, et mulieri munera deferri juberet, illa: Horum, inquit, o rex, nihil captiva dignatur: aurum despicit, argentum respuit, jejunio quasi cibo pascitur: hoc solum ei muneris dabimus, si eum, qui me, illa invocante, sanavit, Christum Deum colamus. Ad hoc tunc rex segnior fuit, et interim distulit, saepius licet ab uxore commonitus, donec accidit quadam die venante eo in silvis cum comitibus suis, obscurari densissimis tenebris diem, et per tetrae noctis horrorem luce subducta, caecis iter gressibus denegari. Alius alio diversi ex comitibus oberrant, ipse solus densissima obscuritate circumdatus, quid ageret, quo se verteret nesciebat: cum repente anxios salutis desperatione animos cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
cunctas domos lustrando cepisset:
uenit etiam ad captiuã ut siquid
sciret ostenderet. Illa se humani qͥdẽ
remedii nicħ scire testatur: am̃ tam̃
suũ xp̃m quẽ colebat dare ei desꝑatam
ab hominib salutem posse confirmat.
Cũq cilitio suo paruulũ suꝑ posuisset.
atq ipsa de suꝑ orationem fudisset
ad dnm̃: sanũ matri reddidit infan¬
tem: Sermo defertur ad plures facti¬
q fama magnifici usq ad aures re¬
gine ꝑlabitur: quȩ dolore quodam
grauissimo corporis affucta in desꝑa¬
tione inaxima erat Rogat ad se cap¬
tiuam deduci: illa ire abnuit ne
p̃sumere amplius aliqͥd qͣm sexus
sineret uideretur. Ipsa se regina
deferri ad captiue cellulam iubet.
Quam similit̾ supͣ ciliciũ suũ posi¬
tam. inuocato xp̃i nomine ꝯtinuo
pꝰ p̾cem sanam & hilarem fecit ex
filium qui salutẽ hanc contulerat
docet. eumq quẽ sibi auctorẽ suȩ
sciret ee in columitatis n uite cõmo¬

Expanded text:
cunctas domos lustrando, caepisset, cunctas domos lustrando, caepisset, venit etiam ad captivam, ut si quid sciret, ostenderet. Illa se humani quidem remedii nihil scire testatur, Deum tamen suum Christum quem colebat, dare ei desperatam ab hominibus posse salutem, confirmat. Cumque cilicio suo parvulum superposuisset, atque ipsa desuper orationem fudisset ad Dominum, sanum matri reddidit infantem. Sermo defertur ad plures, factique fama magnifici usque ad aures reginae perlabitur. Quae dolore quodam gravissimo corporis afflicta, in desperatione maxima erat. Rogat ad se captivam deduci. Illa ire abnuit, ne praesumere amplius aliquid quam sexus sineret, videretur. Ipsam se regina 234 deferri ad captivae cellulam jubet. Quam similiter supra cilicium suum positam, invocato Christi nomine, continuo post precem, sanam et alacrem fecit exs summi Filium, qui salutem hanc contulerit, docet: eumque quem sibi auctorem suae sciret esse incolumitatis et vitae, commo
Abbreviated transcription (Latin):
eR idem tempus etiam
hiberorum gens que sub
axe pontico iacet: uerbi
dei federa et fidem futuri suscipit
regni. S huiꝰ tanti boni p̾stitit cau¬
sam mulier quȩdã captiua. quȩ ap̃
cos reꝑta cum fidelem satis n sobriã
ac pudicam duceret uitã: totisq die¬
b ac noctib obsecrationes deo ꝑuigiles
ex hib̾et: in ammiratione ẽe rei ipsa
nouitas barbaris cepit: Et quid hoc
sibi uelit curiosius ꝑquirebant: illa
ut res erat simplicit̾ xp̃m se deum
hoc ritu colere fatebatur Nichil ex
hoc amplius barbari p̾ter nouitatẽ
nominis mirabant᷑: uerũ ut fieri
solet ipsa ꝑseuerantia curiositatem
quãdã muliercuł inferebat siquia
emolumenti ex tanta deuotione ca¬
peret᷑. Moris ap̃ eos ẽẽ dicit᷑. ut si
paruulus egrotet circumferatur
amatre ꝑsingłas domos quo scilicet
siquid exꝑti aliquid remedis noue¬
rit conferat laboranti. Cumq muli¬
er quȩdã paruulũ suũ ꝑ om̃s cireũ¬
tulisset ex more. nec aliquid remedii

Expanded text:
er idem tempus etiam Iberorum gens, quae sub axe Pontico jacet, verbi Dei foedera, et fidem futuri susceperat regni. Sed hujus tanti boni praestitit caussam mulier quaedam captiva, quae apud eos reperta, cum fidelem et sobriam satis ac pudicam duceret vitam, totisque diebus ac noctibus obsecrationes Deo pervigiles exhiberet, in admiratione esse ipsa rei novitas Barbaris caepit, et quid hoc sibi velit, curiosius perquirebant. Illa, ut res erat. simpliciter Christum se Deum hoc ritu colere fatebatur. Nihil ex hoc amplius Barbari praeter novitatem nominis mirabantur. Verum ut fieri solet ipsa perseverantia curiositatem quandam mulierculis inferebat, si quid emolumenti ex tanta devotione caperetur. Moris apud eos esse dicitur, ut si parvulus aegrotet, circumferatur a matre per singulas domos, quo scilicet si quis experti aliquid remedii noverit, conferat laboranti. Cumque mulier quaedam parvulum suum per omnes circumtulisset ex more, nec aliquid remedii,
Abbreviated transcription (Latin):
omittere. incerto estuat animꝰ dũ
delib̾are ñ ualet. qͥd teneat qͥd omit¬
tat: et ideo pauca nos quȩ ad rem
ꝑtinent memorabimiꝰ. Reliqua eiꝰ
fama narrabit sine dubio minora
nuntiatura:. nã nicħ qđ ad dere
possit inueniet:¬

Expanded text:
omittere, incertus aestuat animus, dum omittere, incertus aestuat animus, dum deliberare non valet quid teneat, quid omittat. Et ideo pauca nos quae ad rem pertinent memorabimus, reliqua ejus fama narrabit sine dubio minora vero nuntiatura. Nam nihil quod addere possit, inveniet
Abbreviated transcription (Latin):
rio indegre ⁊ aragͣmmatico sufficient̃
athanasus fuisset instructus. continuo
tanqͣ̃m fidele dnĩ cõmendatũ aparen¬
tib resticuit᷑ sacerdoti. ac uelut sa¬
muhel quidem intemplo dñi nutri¬
tur: et ab eo ꝑgente ad patres in senec¬
tute bona ad portandũ post se ephoch
sac̾dotale deligitur. S huiꝰ tanti
in ȩccła ꝑfidei integritate agones
fuerunt᷑: ut etiam de hoc uideatur
dictum ẽe illud qđ scͥptum ẽ. ego
enĩ ostendam ei quanta eũ pati opor¬
teat ꝓnomine meo. In huiꝰ ⁊ enim
ꝑsequutiones uniuersus conuirauit
orbis: n cõmoti sunt yͥncipes t̾rę. gen¬
tes. regna. exercitus coierunt adu̾sus
uabat eloquiũ dicens: Si consistant ad¬
uersũ me castra. ñ timebit cormeum:
si insurgant in me p̃lium. in hoc ego
sꝑabo. Uerum qm̃ tanta ac talia eius
gesta sunt. ut magnitudo quidem
rerum nicħ me p̃terire patiat᷑. mul¬
ticudo uͦ gestoꝵ qͣm plurima cogat

Expanded text:
rio integre, et a grammatico sufficienter rio integre, et a grammatico sufficienter Athanasius fuisset instructus, continuo tanquam fidele Domini commendatum, a parentibus, restituitur sacerdoti, ac velut Samuel quidam in templo Domini nutritur, et ab eo pergente ad patres in senectute bona, ad portandum post se ephod sacerdotale deligitur. Sed hujus tanti in Ecclesia pro fidei integritate agones fuerunt, ut etiam de hoc videatur dictum esse illud quod scriptum est: Ego enim ostendam ei, quanta eum pati oporteat pro nomine meo . In hujus etenim persecutiones universus conjuratus orbis, et commoti sunt principes terrae: gentes, regna, exercitus coierunt Al. coivabat eloquium, dicens: Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum: si insurgat in me praelium, in hoc ego sperabo . Verum quoniam tanta ac talia ejus gesta sunt, ut magnitudo quidem rerum nihil me praeterire patiatur: multitudo vero gestorum quam plurima cogat
Abbreviated transcription (Latin):
tiora i mystica Pturbatꝰ ilico uo¬
cari ad se clericos iubet: atq eis
quid eminꝰ ipse uid̾ẽt ostendit.
Cum abire eos et cõp̃hensos ad se ꝑ¬
ducere om̃s pueros imꝑat Cumq
ad eeñt: quis eis ludus. et qͥd egis¬
sent uł quomodo ꝑcontat᷑. Illi ut
talis habet etas pauidi negare pri¬
mo. dean rem gestam ꝑordinem
pandunt: et baptizatos a se ẽe qͦs dã
cathec uminos confitent᷑ ꝑathanasiũ
sum ille diligent̾ abhis inquirens qͥ
baptizati dicebant᷑. qͥd int̾rogati fue¬
rint. qͥd ue responderint. simul et ab
eo qͥa int̾rogauerat᷑. ubi uidet scđ̾m
religionis nr̃e ritum cuncta consta¬
re. conlocutus consilio clericoꝵ statu
fusa. iterari baptismũ ñ debere. sed
ad impleri ea que a saceraotib mos ẽ:
achanasium uͦ atq cos quos ludus
ille uł pb̃ros habere uisus fuerat uł
ministros. conuocatis parentib sub dei
obtestatione tradita ȩccłȩ nutriendos.

Expanded text:
tiora et mystica. Perturbatus illico, votiora et mystica. Perturbatus illico, vocari ad se clericos jubet, atque eis quid eminus ipse videret, ostendit. Tum abire eos, et comprehensos ad se perducere omnes pueros imperat. Cumque adessent, quis eis ludus, et quid egissent, vel quomodo percunctatur. Illi, ut talis habet aetas, pavidi, negare primo, deinde rem gestam per ordinem pandunt, et bapcatechumenos confitentur, per Athanasium, Tum ille diligenter inquirens ab his qui baptizati dicebantur, quid interrogati fuerint, quidve responderint, simul et ab eo qui interrogaverat: ubi videt, secundum religionis nostrae ritum cuncta constare. collocutus cum concilio clericorum statuifusa, iterari baptismum non debere, sed adimpleri ea quae a sacerdotibus mos est. Athanasium vero atque eos quos ludus iste vel presbyteros visus fuerat vel ministros, convocatis parentibus, sub Dei obtestatione eos tradit Ecclesiae nutriendos.
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur apud alexandriam defunc¬
do alexandro. athanasiuis susceꝑat
sedem. Quod uͦ eẽt idem uir acris
ingenii et in eccłasticis negociis ad¬
prime uigłans. satis iam tx̃ hereti¬
cis in notuerat. cũ ad conciliũ niccã
cum ep̃o suo sene alexandro uenerat:
cuiꝰ suggestionib hereticoꝵ doli ac
tia ꝑ illius sollicitudinẽ ñ facile
p̃cessura. oĩb modis q̃rere adu̾sum
eum machinas deceptionũ parabatt̃:
Uerum ñ mͥ absq ordine uidetur
pauca de huiꝰ uiri origine supͣ re¬
petere et cuiꝰ apuero institutionis fu¬
erit: sicuti ab his qui cũ ipso uitã
duxerant accepimꝰ inemorare. Tp̃r
quo apud alexandriam petri mr̃is
pleta solbempnia conuenturtiꝰ ad ꝯ¬
uiuium suũ clericos expectaret
in loco mari uicino: uidet eminꝰ
pueroꝵ suꝑ oram maris ludũ imi¬
tantium ut fieri solet ep̃m. atq
ea quȩ in eccłiis geri mos ẽ: S cũ
intentu duitino pueros inspectaret:
uidet ab his geri quedã etiã secre¬

Expanded text:
gitur apud Alexandriam, defuncto Alexandro, Athanasius susceperat sedem. Quod vero esset idem vir acris ingenii, et in ecclesiasticis negotiis apprime vigilans, satis jam tunc haereticis 241 innotuerat, cum ad Concilium Nicaenum cum Episcopo suo sene Alexandro venerat, cujus suggestionibus haereticorum doli ac tia per illius sollicitudinem non facile processura, omnibus modis quaerere adversus eum machinas deceptionum parabant. Verum non mihi absque ordine videtur, pauca de hujus viri origine supra repetere, et cujus a puero institutionis fuerit, sicuti ab his qui cum ipso vitam duxerant, accepimus, memorare. Tempore quo apud Alexandriam Petri martyris pleta solemnia conventurus ad convivium suum clericos exspectaret, in loco mari vicino, videt eminus puerorum supra oram maris ludum imitantium, ut fieri solet, Episcopum atque ea quae in Ecclesiis geri mos est. Sed cum intentius diutine pueros inspectaret, videt ab his geri quaedam etiam secre
Abbreviated transcription (Latin):
UFINUS
aquileiensis ȩccłȩ
pb̃r. non minima
de greco in latinũ.
elegans ingenium
habuit. Denĩq maximã partem
grecoꝵ bibliothece. latinis exhibu¬
it: basilii scilicet cesariensis capa¬
dociȩ ep̃i. gregorii natanzeni elo¬
quentissimi hominis. clementis
romani recognitionũ libros:. eusebii
cesariensis palestinȩ ȩccłasticam
historiã. sixti sententias. euagrii
sũ mathemathicos Horũ om¬
niũ quecũq p̾missis ꝓlogis a la¬
tinis legunt᷑. a rufino int̾ptata
sunt: que aut sine ꝓlogo. abalio
translata sunt qui ꝓlogũ facere
noluit: origenis aut̃ ñ omĩa. qͥa
hieronimꝰ tranffudit aliqua que
suo ꝓlogo decernunt᷑. Sprio aũt
idẽ rufinus symbolum ut in eiꝰ
com iratione ane¬

Expanded text:
Rufinus Aquilejensis Ecclesiae Presbyter, non minima de Graeco in Latinum elegans ingenium habuit. Denique maximam partem Graecorum bibliothecae Latinis exhibuit: Basilii scilicet Caesariensis Cappadociae Episcopi, Gregorii Nazianzeni eloquentissimi hominis, Clementis Romani Recognitionum libros, Eusebii Caesariensis Palaestinae Ecclesiasticam historiam, Xisti sententias, Evagrii sum Mathematicos. Horum omnium quaecumque praemissis prologis, a Latinis leguntur, a Rufino interpretata sunt, quae autem sine prologo, ab alio translata sunt, qui prologum facere noluit. Origenis autem non omnia, quid et Hieronymus transtulit aliquanta, quae sub prologo discernuntur. Proprio autem idem Rufinus Symbolum, ut in ejus comparatione a