comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in baculo transierat cum trib turmis
gregum in patriam regreditur. Apl̃i
toto orbe ꝑegrini. non es in zona. ñ uir¬
gam in manu. ñ caligas habuere in pe¬
dib: ⁊ tamen dicere poterant. nichil ha¬
bentes ⁊ om̃ĩa possidentes: & argentum &
ambula. Non enum erant diitiarum
sarcina pregrauati: & ideo cum helya
stantes in foramine petrȩ. ꝑ angusti¬
as acus transire poterant. & posteriora
dñi contemplari. Nos uero ardemus
auaritia & contra pecunias disputan¬
tes auro sinum aꝑimus: nichilq nob
satis ẽ. Ꝙ illud qd de megarensib dicit᷑
uire miseris cociptari potest. edificant qͦsi
semꝑ uicturi: uiuunt quasi die altera
morituri. & hȩc facimus. quia domini
uerbis non credimus : quia ętas optata
cunctis. non uicinam mortis que debe¬
tur mortalib lege nature. s cassa spe
annoꝵ spatia nobis pollicetur. Nemo e¬
num tam frac̾tis uirib & sic decrepite
senectutis ẽ: ut non se putet unum

Expanded text:
in baculo transierat, cum tribus turmis in baculo transierat, cum tribus turmis gregum in patriam reuertitur. apostoli toto orbe peregrini non aes in zona, non uirgam in manu, non gallicas habuere in pedibus et tamen dicere poterant: nihil habentes et omnia possidentes et: argentum et urge et ambula. non enim erant diuitiarum sarcina praegrauati et ideo stantes cum Helia in foramine petrae per angustias acus transire poterant et posteriora domini contemplari. nos uero ardemus auaritia et contra pecunias disputantes auro sinum expandimus nihilque nobis satis est et illud, quod de Megarensibus dicitur, iure miseris coaptari potest: aedificant quasi semper uicturi, uiuunt quasi altera die morituri. et haec facimus, quia domini uerbis non credimus, quia aetas optata cunctis non uiciniam mortis, quae debetur mortalibus lege naturae, sed cassa spe annorum nobis spatia pollicetur. nemo enim tam fractis uiribus et sic decrepitae senectutis est, ut non se putet. unum
Abbreviated transcription (Latin):
unũ aut alterum. s totam eccłam.
nec sororem uidebo nec fr̃em. Melius ẽ
rem familiarem minui. quã animȩ sa¬
lutem ꝑire: quod uelimus nolimus
aliquando periturum ẽ: quã id a¬
mittere pro quo omĩa dimitunda st̃.
Quis nr̃m non dicam cubitum qđ enor¬
me est: s unius unciole decimã partẽ
addicere potest ad staturam suam:
Et solliciti sumus quid manducemꝰ
aut quid bibamus.ꝰ Ne cogitamus
gͦ de crastino. Sufficit d̾ei malicia
sua. Iacob fugiens frẽm suũ magnis
in patris domo ditutiis derelictis. md
titudinis sue preberet exemplũ. lapi¬
de capiti subposito. itdit scalam ad
cęlum usq subreptam. q dñm inniten¬
tem suꝑ eam ꝑ quã ascendebant an¬
geli ⁊ descendebant: ut nec peccator des¬
peret salutem. nec uistus in sua uirtute
securus sit. Atq ut multa preteream.
neq enĩ tempus ẽ ut assumpti testimo¬
nii om̃ia disseram: post annos .xx. diues
dñs. & pater ditior. qui dudum iordanen

Expanded text:
unum et alterum sed totam ecclesiam, unum et alterum sed totam ecclesiam, nec sororem uidebo nec fratrem. melius est rem familiarem minui quam animae salutem, perire, quod — uelimus nolimus — aliquando periturum est, quam id amittere, pro quo omnia dimittenda sunt. quis nostrum non dicam cubitum, quod enorme est, sed unius unciunculae decimam partem adicere potest ad staturam suam ? et solliciti sumus, quid manducemus aut quid bibamus ? ne cogitemus ergo de crastino: sufficit diei malitia sua. Iacob fratrem fugiens magnis in patris domo diuitiis derelictis nudutitudinis suae praeberet exemplum, lapide capiti subposito uidet scalam ad caelum usque subrectam et dominum innitentem super eam; per quam ascendebant angeli et descendebant, ut nec peccator desperet salutem nec iustus in sua uirtute securus sit. atque, ut multa praeteream — neque enim tempus est, ut adsumptis testimoniis omnia disseram — post annos uiginti diues dominus et pater ditior, qui dudum Iordanen
Abbreviated transcription (Latin):
centib. ne his adhereas ꝓpter quos apł̃s
concedit scđa matrimonia : & sustine¬
as in media tranquillitate naufragi¬
um. Si timotheo dr̃ adolescentiores
uiduas deuita. &. iterum anus ut ma¬
tres adolescentulas ut sorores. cũ om̃i
castitate: quare tu me commonentem
ñ audias. S fuge ꝑsonas in quib ma
lȩ conuersationis potest esse suspicio:
nec paratum habeas illud de truio.
Sufficit mͥ conscientia mea: non curo
quid de me loquantur homines. Et cer¬
te apłs ꝓuidebat bona non solum co¬
ram deo. s etiam coram hominibus:
ne ꝑ illum nomen di blasphemaretur in
gentib. Habebat utiq potestatem soro¬
res mulieres circumduoendi. s nolebat
se uidicari ab aiena conscientia. Et cũ
posset de euangelio uiuere. dieb ac noc¬
tib laborabat manib siuis. ne quẽ gra¬
uaret credentium. Si scandalirat inqͥt
ducabo carnem. Dicamus ⁊ nos. si scan¬
dalirat soror illa aut frater ille: non

Expanded text:
centulis: ne his adhaereas, propter quas Apostolus centulis: ne his adhaereas, propter quas Apostolus concedit secunda matrimonia, et sustineas in media tranquillitate naufragium. Si Timotheo dicitur: Adolescentiores viduas devita: Et iterum: Ama anus, ut matres: adolescentulas, ut sorores cum omni castitate; quare tu me commonentem non audias? Fuge personas, in quibus potest malae conversationis esse suspicio, nec paratum habeas illud e trivio: Sufficit mihi conscientia mea: non curo quid de me loquantur homines. Et cer prouidebat bona non solum coram deo sed et coram hominibus, ne per illum nomen dei blasphemaretur in gentibus. habebat utique potestatem sorores mulieres circumducendi, sed nolebat se iudicari ab infideli conscientia. et, cum posset de euangelio uiuere, diebus ac noctibus laborabat manibus suis, ne quem grauaret credentium. si scandalizat, inquim in aeternum. dicamus et nos: si scandalizat soror illa uel frater non
Abbreviated transcription (Latin):
& nisi cum seruulis tuis ipsa seruieris.
familiȩ tuȩ imꝑare ñ poteris. Aiua tua¬
⁊ mater ⁊ amita. nonne auctoritatis
pristinȩ honorisq maioris sunt : dum
eas ⁊ tota ꝓuincia. & eccł̃arum pͥnci¬
pes suspiciunt. Ergo milites ⁊ pere¬
grinantes sine uxorib sua hospiciola
non regunt: & nec inuitant ad con¬
uitria. nec inuitantur. Quasi ñ possis
ꝓbate ętatis habere famulos uł liberoᷤ.
in quoꝵ nutrita es manib: qͥ p̃sint
domui. uel ad publica respondeant. tri¬
buta ꝑsoluant: qui te suscipiant ut
patronam. diligant ut alumnam. ue¬
nerentur ut scãm. Quere primũ reg¬
num dei: & hec omia adicientur tibi.
Si de ueste cogitaueris: lila tibi de ȩuan¬
gelio ꝓponuntur. Si de cybo: remitte¬
re ad aues que non serunt neq me¬
tunt: ⁊ pater tuus cȩlestis pascit illas.
Quante uirgines ⁊ uiduȩ. absq ulla
sorde rumoris. suam substantiolã gu¬
bernarunt. Caue ne uingaris adoles

Expanded text:
et, nisi cum seruulis tuis ipsa seruieris, et, nisi cum seruulis tuis ipsa seruieris, familiae tuae imperare non poteris. auia tua, mater et amita nonne auctoritatis pristinae honorisque maioris sunt, dum eas et tota prouincia et ecclesiarum principes suscipiunt? ergo milites et peregrinantes sine uxoribus sua hospitiola non regunt et nec inuitant ad conuiuia nec inuitantur? quasi non possis probatae aetatis habere famulos uel libertos, in quorum nutrita es manibus, qui praesint domui, qui ad publicum respondeant, tributa persoluant, qui te suspiciant ut patronam, diligant ut alumnam, uenerentur ut sanctam. quaere primum regnum dei et haec omnia adponentur tibi. si de ueste cogitaueris, lilia tibi de euangelio proponentur; si de cibo, remittere ad aues, quae non serunt nec metunt et pater tuus caelestis pascit illas. quantae uirgines et uiduae absque ulla sorde rumoris suam substantiolam gubernarunt? Caue, ne i
Abbreviated transcription (Latin):
situs terrarum ostendere uolui: ut ad¬
alias ꝑgam questiunculas. quarũ pͥma
de anne consilio ẽ. Solane ꝑpetua me¬
rens carꝑe uiuenta. nec dulces natos.
ueneris nec p̾mia noris. id cinerem
aut manes credis cirare sepultos: Cui
lacrimis euicta meis. tu prima furentẽ.
his germana malis oneras. atq obicis
hosti: non licuit talams exꝑtem sine
crunine uitam. degere moreferȩ ta¬
les nec tangere curasꝰ Non seruata fi¬
des cineri ꝓmissa sicheo. Proponis mͥ
gaudia nuptiarũ: ego tibi opponam
pyram ⁊⁊ gladium ⁊ incendiũ. Non
tantũ boni ẽ in nuptiis qd̃ sꝑamꝰ.
quantũ mali qđ accidere potest. & timen¬
dum ẽ. Libido enĩ transacta. semper sui
relinquit penitudinem. numqͣmiq sacia¬
tur. ⁊ extincta reaccenditur. usu crescit¬
⁊ deficit. nec rationi paret. quȩ impetu
ducitur. S dicis. Ample opes. dispensa¬
tiones rei familiaris. egent auctoritate
uiri. Scilicet ꝑierunt domus celibum:

Expanded text:
os terrarum situs ostendere uolui, ut peos terrarum situs ostendere uolui, ut pergam ad alias quaestiunculas, quarum prima de Annae consilio est: solane perpetua maerens carpere iuuenta nec dulces natos Veneris nec praemia noris? id cinerem aut manes credis curare sepult o s? cust: tu lacrimis euicta meis, tu prima furentem his, germana, malis oneras atque obicis hosti. non licuit thalami expertem sine crimine uitam degere more ferae tales nec tangere curas. non seruata fides cineri promissa Sychaeo. proponis mihi gaudia nuptiarum; ego tibi opponam pyram, gladium, incendium. non tantum boni est in nuptiis, quod speramus, quantum mali, quod accidere potest et timendum est. libido transacta semper sui relinquit paenitudinem numquamque satiatur et extincta redaccenditur. usu crescit et deficit nec rationi paret, quae impetu ducitur. sed dicis: \'amplae opes et dispensatio rei familiaris egent auctoritate uiri\'. scilicet perierunt domus caelibum
Abbreviated transcription (Latin):
pientib oculis ⁊ rachel quam iacob a¬
mabat plurimũ. sẏnagogam ȩccłamq
testantur. Unde ⁊ anna pͥus sterilis.
fenenne ubertate fecundicr ẽ. Licet¬
⁊ monogamia nos in ysaac rebeccaq
p̃cesserit. cuiꝰ solus partiis dñi reuelatio
ẽ: nec ulla alia feminarũ dm̃ ꝑ seipsã
consuluit. Quid loquar de thamar qͦ
erom ⁊ phares geminos effudit infan¬
tes. in quoꝵ natuuitate duuisa maceri¬
a duos popłos separauit. ⁊ ligata ma¬
nu coccino conscientiam udeoꝵ iã
tunc xp̃i passione resꝑsit: ac de scorto
ꝓphetico cuiꝰ similitudo uel eccłam sig¬
nificat de gentib congregatam. uł qd̃
ipsi magis loco conuenit sẏnagogam
pͥmum assumptam de idolatris ꝑ abra¬
tempore sine altari. sacerdotib as ꝑ¬
phetis. & uiri pristini consortium pres¬
tolantes: ut postquã subintrauerit ple¬
nitudo gentium. tunc om̃is isrł saluuᷤ
fiat: Quasi in breui tabella latissimes¬

Expanded text:
pientibus oculis, et Rachel, quam Jacob apientibus oculis, et Rachel, quam Jacob amabat plurimum , Synagogam Ecclesiamque testantur. Unde et Anna prius sterilis, Fenn monogamia nos in Isaac Rebeccaque praecesserit, cuius solius partus domini reuelatio est. nec ulla alia feminarum deum per se ipsam consuluit. quid loquar de Thamar, quae Zaram et Phares geminos fudit infantes — in quorum natiuitate diuisa maceria duos populos separauit et ligata manus coccino conscientiam Iudaeorum iam tunc Christi passione respersit —, ac de scorto prophetico, cuius similitudo uel ecclesiam significat de gentibus congregatam uel—quod ipsi magis loco conuenit - synagogam primum adsumptam de idolatris per Abratempore sine altari, sacerdotibus ac prophetis et uiri pristini consortium praestolantem, ut, postquam subintrauerit plenitudo gentium, tunc omnis Israhel saluus fiat? Quasi in breui tabella latissim
Abbreviated transcription (Latin):
mensȩ tuȩ. ⁊ uideas filios filioꝵ tuoꝵ:
nc̃ de continentib dicitur. qui abhe¬
ret dño unus sp̃c est: & adhesit anumna
mea post te. me suscepit dextera tua.
Tunc oculum ꝓoculo: nunc uerberan¬
ti maxillam. prebemus ⁊ alteram. Illo
tempore bellatorib dicebatur accinge¬
re gladio tuo suꝑ femur tuum po¬
tentissimȩ: modo audit petrus conde
gladium tuũ in uaginam suam. Q
enĩ gladio ꝑcusserint: gladio morien¬
tur. Hec dicimus. ñ sꝑentes legem &
eugłium. ut marcion calumniatur:
s unum atq eundem suscipientes
d̾m qui pro uarietate temꝑm atq cau¬
sarum pͥncipium ⁊ finis erit: ut metat.
planter. ut habeat quod succidat. iacit
fundamentũ. ut edificio consũmato.¬
scło culmen imponat. Alioquin si a
sacramenta ueniamus ⁊ futurorum
typos: non nr̃o arbitrio. s apło disse¬
rente. agar ⁊ sara mons syon ⁊ syna
duo instrumenta significant. Lia lip

Expanded text:
mensae tuae et: uideas filios filiorum tuorum; mensae tuae et: uideas filios filiorum tuorum; nunc de continentibus dicitur: qui adhaeret domino, unus spiritus est et: adhaesit anima mea post te; me suscepit deTunc oculum pro oculo, nunc verberanti maxillam prebemus et alteram. Illo tempore bellatoribus dicebatur: 'Accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime'; modo audit Petrus: 'Conde gladium tuum in vaginam suam. Qui enim percusserit gladio, gladio morietur'. hec dicimus non separantes legem et euangelium, ut Martion calumpniatur, sed unum atque eundem suscipientes deum, qui pro uarietate temporum atque causarum principio et fini serit, ut metat, plantat, ut habeat, quod succidat, iacit fundamentum, ut aedificio consummato culmen inponat. alioquin, si ad sacramenta ueniamus et futurorum typos, non nostro arbitrio, sed apostolo disserente Agar et Sarra, montes Sina et Sion duo instrumenta sign
Abbreviated transcription (Latin):
nas. & in exemplum sodomoꝵ. ⁊ gomor¬
re. ab ultima die deprehendamur uen¬
dentes ⁊ ementes. nubentes ⁊ nuptũi tra¬
dentes. & tunc sit finis conuigii. quan¬
do terminus uite. Qđ ⁊ si post diluui¬
um ⁊ ante diluuium uiguit illa sen¬
tentia. crescite ⁊ multiplicamini ⁊ re¬
plete terram: quid ad nos in quos fi¬
nes scłoꝵ decucurrerunt. Quib dr̃
Tempus breue ẽ: & iam securis ad radi¬
cem arborũ posita ẽ: quȩ siluam legil
⁊ nuptiarum ȩuangelica castitate suc¬
cidat. c̃ empus amplexandi: & tempuis
longe fieri ab amplexib. Hieremias pro¬
pħa captiuitate ꝓpinqua uxorem ꝓhibe¬
tur accipere. E rechiel in babylone. mor¬
tua est inquit uxor mea: & aꝑtum est¬
inquit os meum. Nec dicturus uxorem.
nec ille qui dixerat duxerat: possunt in
oꝑe conuigali libere ꝓphetare. Olim gle
erat illum audire uersiculum. filii tui
sicut nouelle oliuarum in circuitu

Expanded text:
nas et in exemplum Sodomae et Gomornas et in exemplum Sodomae et Gomorrae ab ultima die deprehendamur uendentes et ementes, nubentes et nuptum tradentes, ut tunc sit finis coniugii, quando terminus uitae. quodsi et post diluuium et ante diluuium uiguit illa sententia: crescite et multiplicamini et replete terram, quid ad nos, in quos fines saecu 1 orum decucurrerunt, quibus dicitur: tempus breue est et: iam securis ad radices arborum posita est, quae siluam legis et nuptiarum euangelica castitate succidat? tempus amplexandi et tempus longe fieri ab amplexibus. Hieremias captiuitate propinqua uxorem prohibetur accipere. Hiezechiel in Babylone: mortua e s t, inquit, uxor mea et apertum est os meum. nec ducturus uxorem nec ille, qui duxerat, possunt in opere coniugali libere prophetare. olim gloria erat illum audire uersiculum: filii tui sicut nouella oliuarum in circuitu
Abbreviated transcription (Latin):
quam petrus apłs sub tẏpo interpre¬
tatur ȩccłȩ. noȩ cum tͥb filiis singu¬
las ñ binas uxores introduxit: etiam
de iminundis animalib bina sumun¬
tur. masculus ⁊ femina: ut ne in besti¬
is quidem. serpentib corcodrillis. acla¬
certis. digamia habeat locum. Quod
si de mundis septena ponuntur. id ẽ
imparia: & in hoc uirginitatis ac pu¬
diticiȩ palma monstratur. E gressus
enim de archa noe deo uictunas in¬
molauit. non utiq de pari. s impari
numero: quia alterum fetib atq
conuigio. alterum sacrificio prepara¬
tum ẽ. S patriarche ñ singulas habu¬
erunt uxores. immo ⁊ concubinas ha¬
buerunt plurimas. Et ne hoc parum
sit: dauid multas. salomon innumera¬
biles. Iudas ad thamar quasi ad scortũ
ingreditur: & uixta occidentem litterã
osee ꝓpħa non solum meretrici. s &.
adulterȩ copulatur. Quod ⁊ si nobis iure
conceditur. adhiniamus ad om̃s femi

Expanded text:
quam Petrus Apostolus sub typo interprequam Petrus Apostolus sub typo interpretatur Ecclesiae , Noe cum tribus filiis, singulas, non binas uxores introduxit . Etiam de immundis animalibus bina sumuntur, masculus, et femina: ut ne in bestiis quidem, serpentibusque, crocodilis, ac lacertis, digamia habeat locum. Quod si de mundis septena ponuntur, id est, imparia: et in hoc virginitatis ac pudicitiae palma monstratur. Egressus enim de Arca Noe, Deo victimas immolavit: non utique de pari, sed de impari numero, quia alterum foetibus atque conjugio, alterum sacrificio praeparate: Patriarche non singulas uxores, immo et concubinas habuere plurimas et, ne hoc parum sit, David multas, Salemon innumerabiles. Iudas ad Thamar quasi ad scortum ingreditur et iuxta occidentem litteram Osee propheta non solum meretrici, sed adulterae copulatur. Quodsi vobis iure conceditur: adhi
Abbreviated transcription (Latin):
res nuptias refutare. Unus adam. et
una eua: unmo una ex eo costa seꝑat᷑.
in feminam. Rursumq qđ diuisum
fuerat. nuptus copulatur: dicente scrip¬
tura. Frunt duo in carne una: non
in duas nec in tres. ꝓpter quod relin¬
quet homo patrem ⁊ matrem. & ad¬
herebit uxori suȩ: certe non uxoribuis.
Qd̃ testimi̾niũ paulus edisserens. ad xp̃m
refert ⁊⁊ ad ęccłam: ut & primus adam
in carne. ꝙ sod̃s in spũ monogamus sit.¬
Sit una eua mater cunctoꝵ iuuentiũ:
.&. una ȩcclesia parens omniũ xp̃anoꝵ
Sicut illam maledictus lamech in du¬
as diuisit uxores: sic hanc heretici iN
plures ȩccłas lacerant. Quȩ uixta apo¬
calypsim ioħis sẏnagoge magis dia¬
boli appellande sunt: quam xp̃i con¬
ciliabula. Legimus in carminũ libro.
lescentule quarum ꝑon ẽ numerus.
Una ẽ columba mea. ꝑfecta mea. una
ẽ matri suȩ electa genitrici sue. Ad
lecte dñe ⁊ natis eitis. Sed & in archam

Expanded text:
res nuptias refutare. unus Adam et res nuptias refutare. unus Adam et una Eua — immo una ex eo costa — separatur in feminam rursumque, quod diuisum fuerat, nuptiis copulatur dicente scriptura: erunt duo in carne una — non in duas nec in tres-; propter quod relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae, certe non uxoribus. quod testimonium Paulus edisserens ad Christum refert et ad ecclesiam, ut et primus Adam in carne et secundus in spiritu monogamus sit. una Eua mater cunctorum uiuentium et una ecclesia parens omnium Christianorum. sicut illam maledictus Lamech in duas diuisit uxores, sic hanc heretici in plures ecclesias lacerant, quae iuxta Apocalypsin Iohannis synagogae magis diaboli appellandae sunt quam Christi conciliabula. legimus in carminum libro: centulae, quarum non est numerus. Una est columba mea, perfecta mea: una est matri suae, electa genitrici suae . Ad lectae dominae, et filiis ejus . Sed et in Arcam
Abbreviated transcription (Latin):
tibi abundans imitatio atq doctrina
⁊ p̾cepta uuendi. norma uirtutum ẽ.
Si enu multaȩ in comugio iuuenti¬
b aduc iuris. intelligunt illud apłi.
om̃ia licent. s non omĩa expeduint.¬
& castrant se ꝓpter regnum cęlorũ.
uel a scđa natuuitate post lauacrum
ex consensu. uł post nuptias ex ardore
fidei: cur uidua quȩ udicio dñi ui¬
rum habere desiuit. non illud letabun¬
da congeminet. dñs dedit dñs abstulit:
qr oblatam occasionem arripiat liber¬
tatis. ut sui corporis habeat potestatẽ.
ne rursus ancilla fiat hominis. E
certe multo laborrasius ẽ non frui eo qd
habeas: quam desiderare quod amiseris.
Unde ⁊ uirginitas in eo felicior est quod
carnis incentiua ñ nouit. & iuduitas
in illo sollicitior. quod p̾teritas ani¬
mo recolit uoluptates. maxime si se putet
urum ꝑdidisse non p̾misisse: quoꝵ
alterum doloris. alterum gaudii ẽ. Pri¬
ina hominis creatio. nos doceat plu¬

Expanded text:
tibi abundans imitatio atque doctrina tibi abundans imitatio atque doctrina et praecepta uiuendi norma uirtutum est. si enim multae in coniugio uiuentibus adhuc uiris intellegunt illud apostoli: omnia licent, sed non omnia expediunt, et castrant se propter regna caelorum uel a secunda natiuitate post lauacrum ex consensu uel post nuptias ex ardore fidei, cur uidua, quae iudicio domini uirum habere desiuit, non illud laetabunda congeminet: dominus dedit, dominus abstuli et oblatam occasionem arripiat libertatis, ut sui corporis habeat potestatem, ne rursum ancilla fiat hominis ? et certe multo laboriosius est non frui eo, quod habeas, quam desiderare, quod amiseris. unde et uirginitas in eo felicior est, quod carnis incentiua non nouit, et uiduitas in illo sollicitior, quod praeteritas animo recolit uoluptates, maxime si se uirum putet perdidisse, non praemisisse, quorum alterum doloris, alterum gaudii est. Prima hominis creatura nos doceat plu
Abbreviated transcription (Latin):
in cartis ȩcclesiasticis uiuarem dama¬
sum romanȩ urbis ep̃m. ⁊ orientis
atq occidentis synodicis consultatio¬
nib. responderem: uidi duo suilissimo
ram quȩ uicesimũ scd̾m habuisset
maritum: extremo sibi ut ipsi puta¬
bant matrimonio copulatos. Summa expectatio
omniũ urorum pariter ac feminarũ
post tantas rudes quis quem pͥmus ef¬
ferret. Uicit maritus. & totius urbis
popło confluente coronatus ⁊ palmam
tes uxores. multinube ferettum p̾cedebant.
Quid dicimus tali mudieri: Nempe il
giosa filia. ut testimonia ista non no¬
ueris quib incontinentib & miseris
subuenitur: s illa potius lectites quib
puditicia coronatur. Sufficiat tibi qd̃
ꝑdidisti pͥmum uirginitatis gradum. &
ꝑ tercium uenisti ad scdm: id ẽ ꝑ offici
conuigale ad uiduitatis continentiam.
Extrema unmo abiecta ne cogites: nec
aliena & longe posita exempla ꝑquiras.
Habes auiam matrem. amitam: quaꝵ.

Expanded text:
in chartis ecclesiasticis iuuarem Damain chartis ecclesiasticis iuuarem Damasum, Romanae urbis episcopum, et orientis atque occidentis synodicis consultationibus responderem, uidi duo inter se param, quae uicesimum secundum habuisset maritum, extremo sibi, ut ipsi putabant, matrimonio copulatos. summa omnium expectatio uirorum pariter ac feminarum: \'post tantas rudes quis quem primus efferet?\' uicit maritus et totius urbis populo confluente coronatus et palmam tes uxoris multinubae feretrum praecedebat. quid dicimus tali mulieri? nempe illn Christo filia, ut testimonia ista non noueris, quibus incontinentibus et miseris subuenitur, sed illa potius lectites, quibus pudicitia coronatur. sufficit tibi, quod perdidisti primum uirginitatis gradum et per tertium uenisti ad secundum, id est per officium coniugale ad uiduitatis continentiam. extrema, immo abiecta ne cogites nec aliena et longe posita exempla perquiras. habes auiam, matrem, amitam, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
non solum munda. s ⁊ inmunda fue¬
runt animalia. Habuit homines: ha¬
buit ⁊ serpentes. In magna quoq do¬
mo uasa diuersa sunt: alia in honorẽ
alia in contumeliam. Est ⁊ cratera
ad bibendum: est ⁊ matula ad secrecio¬
ra naturȩ. Lsam cum sementem t̾rȩ
bone centesimum ⁊ tricesimũ & sexa¬
gesimũ fructum eugłia doceant. et
centenarius ꝓ uirginitatis corona pri¬
mum gradum teneat. sexagenarius
pro labore iuduarum in scd̃o sit nume¬
ro. tricenarius federa nuptiarũ ipsa
digutoꝵ conuinctione testetur: diga¬
mia inquo erit numero: Inmo extra
numerũ. Certe in bona terra non ori¬
tur. s in ueprib & spinetis uulpium
que herodi impussimo comparantur.
ut in eo se putet laudabilem esse. si
scortis melior sit: si publicarum libi¬
dinum uictimas suꝑet. si uni sit ꝓ¬
stituta ñ plurib. Rem dicturus sũ¬
incredibilem: quem multoꝵ testimo¬
niis approbo. Ante annos plurimos cũ

Expanded text:
non solum munda, sed et immunda fuenon solum munda, sed et immunda fuerunt animalia. Habuit homines, habuit et serpentes. In domo quoque magna, vasa diversa sunt; alia in honorem, alia in contumeliam . Est crater ad bibendum; est et matula ad secretiora naturae. nam cum in semente terrae bonae centesimum et sexagesimum et tricesimum fructum euangelia doceant et centenarius pro uirginitatis corona primum gradum teneat, sexagenarius pro labore uiduarum in secundo sit numero, tricenarius foedera nuptiarum ipsa digitorum coniunctione testetur, digamia in quo erit numero ? immo extra numerum. certe in bona terra non oritur, sed in uepribus et in spinetis uulpium, quae Herodi inpiissimo conparantur, ut in eo se putet esse laudabilem, si scortis melior sit, si publicarum libidinum uictimas superet, si uni sit prostituta, non pluribus. Rem dicturus incredibilem multorum testimoniis adprobabo. ante annos plurimos, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tium traderentur. Quod cum ñ impe¬
trarent. submouente eas lictore:cesis par¬
uulis liberis. mane mortue reꝑte sunt:
suffocatis laqueo faucib. & mutuis com¬
plexib se tenentes. Quod gͥ barbare cas¬
titati ñ potuit inferre captiuitas. Hoc
matrona nobilis faciat. Ꝙ experietur
alterum iurum. quȩ priorem aut bo¬
num ꝑdidit. aut malum experta ẽ:
ut rursum contra dei uidicium facere
nitatur: Qd̃ si statim scd̃m ꝑdiderit.¬
in quartũ qͥntumq ꝓcedet: ut sit ni
chil quo a meretricib differat. s Omiri
ratione uidue ꝓuidendum est: ne casti¬
tatis pͥmos excedat limites. Quos si exces¬
serit. & uerecundiam superet matro¬
nalem. in omnem debachabitur lu¬
xuriam: ita ut ꝓpħam mereatur
audire dicentem᷑. facies meretricis
facta ẽ tibi impudorata es tu. Quid gͥ:
Damnamus scd̃a matͥmonia: Mini¬
me s pͥma laudamus. Abicimus de
eccła digamios: Absit: s monoganios ad
continentiam ꝓuogamus. In archa noe

Expanded text:
tium traderentur. quod cum non inpetium traderentur. quod cum non inpetrarent submouente eas lictore, caesis paruulis liberis mane mortuae sunt repertae suffocatis laqueo faucibus et mutuis conplexibus se tenentes. Quod igitur barbarae castitati non potuit inferre captiuitas, hoc matrona nobilis faciet et experietur alterum uirum, quae priorem aut bonum perdidit aut malum experta est, ut rursum contra iudicium dei facere nitatur in quartum quintumque procedet, ut nihil 907 sit quo a meretricibus differat? Omni ratione viduae providendum est, ne castitatis primos excedat limites. Quos si excesserit, et verecundiam ruperit matronalem, in omnem debacchabitur luxuriam, ita ut Prophetam mereatur audire dicentem: Facies meretricis facta est tibi: Impudorata es tu . Quid igitur? Damnamus secunda matrimonia? Minime; sed prima laudamus. Abjicimus de Ecclesia digamos? Absit: sed monogamos ad continentiam provocamus. In Arca Noe
Abbreviated transcription (Latin):
carthaginis. quȩ magis ardere uolu¬
it. quam iarbe regi nubere: & hasdru¬
balis uxorem. quȩ apprehensis utraq
manu liberis in subiectum p̾cipita¬
uit incendium. ne puditicie damna
sentiret: ꝙ lucretiam. quȩ amissa
gła castitatis. noluit pollute conscien¬
tiȩ suꝑiuuere. Ac ne multa longo
sermonȩ contexam. quȩ potes de pri¬
mo contra iouinianũ uolumine in
edificationem tuam sumere: unum
tantum qđ in patria tua gestum ẽ
reppetam. ut scias puditiciam etiam
barbaris esse ac feris ꝙ sanguinariis
gentib esse uenerabilem. Gens theuto¬
num ex ultimis occeani atq germa¬
nie ꝓfecta lictorib. om̃s gallias in¬
undauit: sepuisq cesis romanis exer¬
citib. aput aquas sextias orario pug¬
nante superata ẽ. Quoꝵ trecente ma¬
trone cum aliis se uiris captiuitatis
conditione tradendas eẽ didicissent:
primum consulem deprecatȩ sunt. ut¬
in templo cereris ac ueneris in serui¬

Expanded text:
Carthaginis, quae magis ardere uoluCarthaginis, quae magis ardere uoluit quam Iarbae regi nubere, et Hasdrubalis uxorem, quae adprehensis utraque manu liberis in subiectum se praecipitauit incendium, ne pudicitiae damna sentiret, et Lucretiam, quae amissa gloria castitatis noluit pollutae conscientiae superuiuere. ac ne multa longo sermone contexam, quae potes de primo contra Iouinianum uolumine in aedificationem tuam sumere, unum tantum, quod in patria tua gestum est, repetam, ut scias pudicitiam etiam barbaris ac feris et sanguinariis gentibus esse uenerabilem. gens Teutonum ex ultimis oceani atque Germaniae profecta litoribus omnes Gallias inundauit saepiusque caesis Romanis exercitibus apud Aquas Sextias Mario oppugnante superata est. quorum trecentae matronae, cum aliis se uiris captiuitatis condicione tradendas esse didicissent, primo consulem deprecatae sunt, ut templo Cereris ac Ueneris in serui
Abbreviated transcription (Latin):
riora cupientib: non apłi s nr̃am
facimus uoluntatem. Legimus in
ueteri testamento pontifices semel ma¬
ritos. &. filias sacerdotũ si uidue fue¬
rint uesci debere de sacerdotalib cy¬
bis: mortiusq sicut patri ⁊ matri. sic
exhibendũ inferiarum officium. S in
aut̃ alios uiros acceꝑint. alienas eas &¬
a patre ⁊ a sacrificiis fieri: & inter ex¬
ternas debere reputari. Quod quidẽ
obseruat & gentilitas. in condemna¬
tionem nr̃i: si hoc non exibeat ueri¬
tas xp̃o quod tribuit mendacium di¬
abolo: qui & castitatem repperit per¬
ditricem. Hierophanta apud athenas
eiurat uirum: & ȩterna debilitate
fit castus. Flamen unuis uxoris ad
sacerdotutm admititur. flaminica
quęq unius mariti uxor eligitur. ad
tauri egyptiᷤᷤ emel maritus assumit᷑.
Ut omitam uirgines ueste. apollinis.
iunonisq achuie ⁊ dianȩ. ac minerue.
quȩ ꝑpetua sacerdocii uirginitate mar-¬
cescunt: stringam breuiter reginam

Expanded text:
riora cupientibus, non apostoli sed nostram riora cupientibus, non apostoli sed nostram facimus uoluntatem. legimus in ueteri testamento pontifices semel maritos et filias sacerdotum, si uiduae fuerint, uesci debere de sacerdotalibus cibis mortuisque sicut patri et matri sic exhibendum inferiarum officium, sin autem alios uiros acceperint, alienas et a patre et a sacrificiis fieri et inter externas debere reputari. Quod quidem obseruat et gentilitas in condemnationem nostri, si hoc non exhibeat ueritas Christo, quod tribuit mendacium diabolo, qui et castitatem repperit perditricem. hierophanta apud Athenas eiurat uirum et aeterna debilitate fit castus, flamen unius uxoris ad sacerdotium admittitur, flaminica quoque unius mariti uxor eligitur, ad tauri Aegyptii sacra semel maritus adsumitur, ut omittam uirgines Uestae et Apollinis Iunonisque Achiuae et Dianae ac Mineruae, quae perpetua sacerdotii uirginitate marcescunt. stringam breuiter reginam
Abbreviated transcription (Latin):
solutos nequaquã alligari ultra. sed
si labentes ꝑ incontinentiam ad bara¬
trum stupri uiderit ꝑuenire. digami¬
e porrigit manum: ut cum una ma¬
gis quam cum plurib uoluptentur.
Qd̃ nequaquã amare dic̾tum. ⁊ contra
apłicam regulam: sod̃s nuptiator ex¬
audiat. Duȩ enĩ sunt apłi uoluntates.
Una qua p̾cipit. dico aut̃ innuptis &.
uiduis. bonum ẽ illis si sic ꝑmanserĩt
sicut ⁊ ego: altera qua indulget. si au
ñ se continent nubant. Melius ẽ enĩ
nubere. quã uri. Primum quid uelit.
deinde quid cogatur uelle demonstrat.
Uult nos ꝑmanere post nuptias sicut
seipsum: & ꝓpositȩ beatitudinis apłi
ponit exemplũ. Si aut̃ nos uiderit
nollȩ quod ipse uult: incontinentiȩ
nr̃e tribuit indulgentiam. Quã ma¬
mali comparatione fit leuiꝰ: & quodãmͦ
nec bonũ est quia p̾fertur malo: Er¬
go si eligimus qd̃ apłs non uult s uel¬
le compellitur. immo adquiescit dete¬

Expanded text:
solutos nequaquam ultra alligari. sed, solutos nequaquam ultra alligari. sed, si labentes per incontinentiam ad baratrum stupri uiderit peruenire, digamiae porrigit manum, ut cum una magis quam cum pluribus uolutentur. quod nequaquam amare dictum et contra apostoli regulam secundus nuptiator exaudiat. duae emm sunt apostoli uoluntates: una, qua praecipit: dico autem innuptis et uiduis: bonum est illis, si sic permanserint sicut ego, altera, qua indulget: si autem non se continent, nubant; melius est enim nubere quam uri. primum, quid uelit, deinde, quid cogatur uelle, demonstrat. uult nos permanere post nuptias sicut se ipsum et propositae beatitudinis apostoli ponit exemplum. sin autem nos uiderit nolle, quod ipse uult, incontinentiae nostrae tribuit indulgentiam. quam e duamali conparatione fit leuius et quodam modo nec bonum est, quia praefertur malo? ergo, qui eligimus, quod apostolus non uult, sed uelle conpellitur, immo adquiescit dete
Abbreviated transcription (Latin):
anus uiduas sustentare: qua excusati¬
one utitur. quȩ opib mundi fluit. qͦ
potest etiam alus ministrare. ⁊ de ini¬
quo mammona facere sibi amicos. qͥ
nisi unius uiri uxor: ⁊ nos putabamꝰ
sacerdotũ hoc tantum ẽẽ pͥuilegium.
ut non admittatur ad altare. nisi qͥ
unam habuerit uxorem. Non solũ
enĩ ab officio sacerdotii digamus exclu¬
ditur: s & ab elemosina ȩccłe. dum in¬
digna putatur stipe. quȩ ad scd̃a con¬
iugia deuoluta ẽ. Quamqͣm in lege sa¬
cerdotali teneatur n laicus: qui talem
se prebere debet ut possit eligi in sacer¬
dotiũ. Non enim eligitur. si digamꝰ
fuerit. Porro eliguntur ex laicis sacer¬
dotes. Ergo ⁊ laicus tenetur a manda¬
to: ꝑ quod ad sacerdotium ꝑuenit.
Aliud est quod uult apłs. aliud quod
cogitur uelle: ut concedat scđ̃a matͥ¬
monia. Meȩ est incontinentie: non il¬
lius uoluntatis. uult om̃s esse sicut
se ipsum. ⁊ ea cogitare quȩ dei sunt. &¬

Expanded text:
anus uiduas sustentare, qua excusatianus uiduas sustentare, qua excusatione utitur, quae opibus mundi affluit, quae potest etiam aliis ministrare et de iniquo mamona facere sibi amicos, quinisi unius uiri uxor. et nos putabamus sacerdotum hoc tantum esse priuilegium, ut non admittatur ad altare, nisi qui unam habuerit uxorem. non solum enim ab officio sacerdotali digamus excluditur, sed et ab elemosyna ecclesiae, dum indigna putatur stipe, quae ad secunda coniugia deuoluta est. quamquam in lege sacerdotali teneatur et laicus, qui talem se praebere debet, ut possit eligi in sacerdotium. non enim eligitur, si digamus fuerit, porro eliguntur ex laicis sacerdotes: ergo et laicus tenetur mandato, per quod ad sacerdotium peruenit. Aliud est, quod uult apostolus, aliud, quod cogitur uelle. ut concedat secunda matrimonia, meae est incontinentiae, non illius uoluntatis. uult esse omnes sicut se ipsum et ea cogitare, quae dei sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
munere accipitur: ut est illud. Orbri
duplici honore digni habeantur. maxi¬
me qui laborant in uerbo ⁊ doctrina:
⁊ in eugłio dñs dixerit mandatum le¬
gis in quo dicitur. honora patrem tu¬
um ⁊ matrem tuam. non in uerboꝵ
sono qui inopia parentũ causa pot̾
adulatione frustrari. s in uictus ne¬
cessariis ministrandis debere intelli¬
gi. Iubente enim deo ut filii alerert
parentes pauꝑes. ⁊ redderent beneficia
senib quȩ paruuli acceperant: scribe
⁊ pharisei econtrario docebant filios
ut parentib responderent corban. hoc ẽ
donum quod altari pollicitus sum. &
in templi dona promisi. si tu a me ac¬
ceꝑis cybos uertetur in tuum refrige¬
rium. Atq ita fiebat. ut egentib patre
⁊ matre. sacrificium offerrent filii. qd̾
sacerdotes scribeq consumerent. Si gͦ
adolescentulȩ st̃. & nulla debilitate car¬
nis franguntur. cogit suis manib la¬
borare ut non grauetur eccła. ⁊ possit

Expanded text:
munere accipitur, ut est illud: presbyteri munere accipitur, ut est illud: presbyteri duplici honore dignis habeantur, maxime, qui laborant in uerbo et doctrina. et in euangelio dominus disserit mandatum legis, in quo dicitur: honora patrem tuum et matrem tua m, non in uerborum sono, qui inopiam parentum cassa potest adulatione frustrari, sed in uictus necessariis ministrandis debere intellegi. iubente enim deo, ut filii alerent parentes pauperes et redderent beneficia senibus, quae paruuli acceperant, scribae et pharisaei e contrario docebant filios, ut parentibus responderent: \'corban, hoc est donum, quod altari pollicitus sum et in templi dona promisi, si tu a me acceperis cibos, uertetur in tuum refrigerium\'. atque ita fiebat, ut egentibus patre et matre sacrificium offerrent filii, quod sacerdotes scribaeque consumerent. si ergadulescentulae sunt et nulla debilitate franguntur – cogit suis manibus laborare, ne grauetur ecclesia et possit
Abbreviated transcription (Latin):
mat: ut non indulgens homo fragi¬
puellarum debet uidua blandiri: qd
ñ minus quam sexagenariam ȩlecti¬
onem: p̾cepit. Neq enim innuptas uł
uiuenculas cogit ut nubant: qui de
nuptis quoq loquitur. Tempus breue
putat que suorum nutriuntur ali¬
mentis. que filioꝵ ac nepotum cerui¬
cib imponuntur: quib imꝑat ut dis¬
cant regere domum suam. ⁊ remu¬
nerari parentes. sufficienter eis tribu¬
ere. ut non grauetur ȩccła: ⁊ possit cer¬
tis horis uduis ministrare. de quib
scriptũ est. houora uiduas. quȩ uere ui¬
due sunt. hoc ẽ quȩ omĩ auxilio suor¬
destitute: quȩ manib laborare ñ posst̃.
quas pauꝑtas debilitat. etasq conficit.
quib d̾s sꝑes ẽ & om̃e opus oratio. Ex
quo intelligi datur. adolescentulas uidu¬
as exceptis his quas excusat infirmitas.
uł suo labori. uł liberoꝵ ac ꝓpinquoꝵ
ministerio delegari. Honoe autẽ in¬
p̾sentiarum. uel pro elemosina. uel ꝓ

Expanded text:
mat, ut non indulgens homo fragimat, ut non indulgens homo fragipuellarium debet uidua blandiri, quod non minus sexagenariae electionem praecipit. neque enim innuptas uel iuuenculas cogit, ut nubant, qui de nuptis quoque loquitur: t e mpus breuputat, quae suorum nutriuntur alimentis, quae filiorum et nepotum ceruicibus inponuntur. quibus imperat, ut discant domum suam colere et remunerari parentes et sufficienter eis tribuere, ut non grauetur ecclesia et possit certis uiduis ministrare, de quibus scriptum est: honora uiduas, quae uere uiduae sunt, hoc est, quae omni destitutae, quae manibus suis laborare non possunt, quas paupertas debilitat, aetasque conficit, quibus Deus spes est et omne opus oratio. Ex quo datur intelligi adolescentulas viduas excepuel suo labori uel liberorum ac propinquorum ministerio deligari. honor autem inpraesentiarum uel pro elemosyna uel pro
Abbreviated transcription (Latin):
ro. mulier alligata est: & mortuo so¬
luta. Ergo matrimoniũ uinculum
ẽ: ⁊ uidutas solutio. Uxor alligata ẽ
iuro. & uir alligatus ẽ uxori: in tan¬
tum ut sui corꝑis non habeant po¬
testatem. & alterutrũ debitum red¬
dant: nec possunt habere pudicitie
nupriarũ. Qd̃q addidit tantũ ĩ dño.
amputat ethuicoꝵ conuigia: de qͥb
n in alio loco dixerat. nolite uigũ
duc̾e cũ infidelib Quȩ enĩ participa¬
cio iusticiȩ cũ iniquitates Aut que
societas luci ad tenebras: Quȩ conuentio
xp̃i ad belialꝰ Aut quȩ pars fideli cũ
infidele: Qui consensus templo dei cum
idolis: Ne scilicet aremus in boue simul¬
⁊ asino. ne tunica nuptialis. uario sit
texta subteginine: extimploq tollit
quod concesserat. ꝙ quasi peniteat qd̵¬
eum sententiȩ sue retrahit. Beatior
erit. si sic ꝑmanserit: suiq hoc magis
ẽẽ dicit consilii. Qd ne contemnatur.
ut hominis. sp̃c sc̃i auctoritate confir¬

Expanded text:
ro mulier alligata est et mortuo soro mulier alligata est et mortuo soluta. ergo matrimonium uinculum est et uiduitas solutio. uxor alligata est uiro et uir alligatus uxori in tantum, ut sui corporis non habeant potestatem et alterutrum debitum reddant nec possint habere pudicitiae nuptiarum. quodque addidit: tantum in domino, amputat ethnicorum coniugia, de quibus et in alio loco dixerat: nolite iugum ducere cum infidelibus. quae enim participatio iustitiae cum iniquitate aut quae societas luci cum tenebris? quae conuentio Christi ad Belial aut quae pars fideli cum infidele? qui consensus templo dei cum idolis? ne scilicet aremus in boue et asino, ne tunica nuptialis uario sit texta subtemine. extemploque tollit, quod concesserat et, quasi paeniteat eum sententiae suae, retrahit: b e a tior erit, si sic permanserit, suique hoc magis dicit esse consilii. quod, ne contemnatur ut hominis, spiritus sancti auctoritate confir
Abbreviated transcription (Latin):
breui sermone concluderet: cur hoc
p̃cepisset ostendit. dicens. Iam enim
quedam abierunt retro post sacha¬
nan. Ideo gͦ scda ⁊ si necesse ẽ tercia
incontinentib aperit matrimonia. ut
a sathana subtrahat: ut magis mulie¬
rem qualicũq uiro uinctam. faciat ẽẽ.
quam diabolo. S ⁊ ad cornichios tale
aliquid loquitur. Dico aut̃ innuptis
⁊ iudius: bonum ẽ illis si sie ꝑmanseri¬
ẽ uri. Alioquin absolutum bonum ẽ.
& sine comparatione peioris. ẽẽ quod
apłs ẽ: id est solutum non ligarum.
nec seruum s liberum: cogitantem
ea que dei sunt. non ea que st̃ uxoris.
& ꝑtinus in consequentib mulier in¬
qͤuit alligata ẽ uiro: quãdui iur eiꝰ
riuut. Qd̾ si dormierit uir eius lib̾a
ẽ: cui uult nubat. tantum in domi¬
no. ħ eatior aut̃ erit si sic ꝑmanserit:
scd̃m meum consilium. Puto autem
qd̃ ⁊ ego sp̃m dei habeam. E in hoc ẽ¬
idem sensus: quia idem sp̃c. Diuerse

Expanded text:
breui sermone concluderet, cur hoc breui sermone concluderet, cur hoc praecepisset, ostendit dicens: iam enim quaedam abierunt retro post satanan. ideo ergo secunda et, si necesse est, tertia incontinentibus aperit matrimonia, ut a satana abstrahat, ut magis mulierem qualicumque uiro iunctam faciat esse . quam diabolo. sed et ad Corinthios tale quid loquitur: dico autem innuptis et uiduis: bonum est illis, si sic permanseri quia peius est uri. Alioquin absolutum bonum est et sine conparatione peioris esse, quod apostolus est, id est solutum, non ligatum, nec seruum sed liberum, cogitantem ea, quae dei sunt, non ea, quae uxoris. et protinus in consequentibus: mulier, inquit, alligata est uiro, quamdiu uiuit uir eius. quodsi dormierit uir eius, libera est: cui uult, nubat, tantum in domino. beatior autem erit, si sic permanserit secundum meum consilium. puto autem, quod et ego spiritum dei habeam. et in hoc idem sensus, quia idem et spiritus; d
Abbreviated transcription (Latin):
terum matrimonum. preferens di¬
gamiam fornicationi. scđ̃m indulgen¬
tiam. dumntaxat. ñ scom imꝑium.
Simulq uerba testimoni singula trac¬
tancda sunt. Uolo inquit adolescentulas
nubere. Cur queso.: Quia nolo adoles¬
centulas fornicari. ꝓcreare filios. Quã
ob causam: Ne metu partus ⁊ adul¬
terui filios necare cogantur. Matres
familias esse. Quare obsecro: Quia mul¬
to tolerabilius ẽ digamium ẽẽ. quã
scortum: scdm habere uirum. quam
plures adulteros. In altero enim mi¬
seriarum consolatio: in altero peoca
ti ẽ. Sequitur. Nullam occasionem
deire aduersario. maledic̾ti gr̃a. In qͦ
breui accinctoq p̾cepto. multa simul
monita continentur. Ne propositum
uiduȩ exquisitior cultus infamet.
ne oculoꝵ nutib & hilaritate uultꝰ.
uiuenum post se greges trahat: ne a¬
liud uerbo. aliud habitu polliceatur.
& conueniat ei uersiculus ille uulga¬
tus. risit & arguto qͥuddam promisit
ocello. Atq ut om̃s nubendi causas

Expanded text:
terum matrimonium praeferens diterum matrimonium praeferens digamiam fornicationi, secundum indulgentiam dumtaxat, non secundum imperium. Simulque singula testimonii uerba tractanda sunt. uolo, inquit, adulescentulas nubere: cur, quaeso? quia nolo adulescentulas fornicari. procreare filios: quam ob causam? ne metu partus ex adulterio filios necare cogantur. matres familias esse: quare, obsecro ? quia multo tolerabilius est digamum esse quam scortum, secundum habere uirum quam plures adulteros. in altero enim miseriarum consolatio est, in altero poena peccati. sequitur: nullam occasionem dare aduersario maledicti gratia. in quo breui accinctoque praecepto multa simul monita continentur: ne propositum uiduae exquisitior cultus infamet, ne oculorum nutibus et hilaritate uultus iuuenum post se greges trahat, ne aliud uerbo, aliud habitu polliceatur et conueniat ei uersiculus ille uulgatus: risit et arguto quiddam promisit ocello. atque ut omnes nubendi causas
Abbreviated transcription (Latin):
matres familias ẽẽ. nullam occasionẽ
dare aduersario maledicti gr̃a. iam
enĩ quedam abierunt retro post sa¬
thanam: oportet pͥmum sensum tͣctare
p̃cepti. & omnem loci huuis continen¬
tiam discutere: atq ita apłicis uesti¬
guis insistentem. ne transuersũ quidẽ
ut dici solet unguem. in partem alte¬
ram dedinare. Supͣ scripserat qualis
uidua esse deberet. unius uiri uxor.
oꝑib habuit testimoniũ. quȩ tribu¬
lantib de sua substantiola subminiᷤ¬
trauit: cuiꝰ spes d̾s ẽ: & que ꝑmanet
in obsecratione ⁊ orationib nocte ac
die: postq iingit contͣria. Que aut̃
in delitiis ẽ: uiuens mortua est. Sta¬
tunq infert. ut discipłm suũ om̃i
muniat arte doctrine. Adolescentio¬
res aut̃ uiduas deuita. Quȩ cum luxu¬
habentes dampnationem qd̵ pͥmam fi¬
dem irritam fecert. Propt̃ has gͥ quȩ
fornicate sunt in iniuriam uiri sui
grecus sermo sgnificat: uult apłs al¬

Expanded text:
matres familias esse, nullam occasionem matres familias esse, nullam occasionem dare aduersario maledicti gratia; iam enim quaedam abierunt retro post satanan, oportet primum sensum tractare praecepti et omnem loci huius continentiam discutere atque ita apostolicis uestigiis insistentem ne. transuersum quidem, ut dici solet, unguem in partem alteram declinare. supra scripserat, qualis uidua esse deberet: unius uiri uxor, operibus habuit testimonium, suae tribulatis de sua substantiola subministravit ; cujus spes Deus est, et quae permanet in obsecratione, et orationibus nocte ac die . Post quae jungit contraria: Quae autem iu deliciis est, vivens mortua est. Statimque infert, ut discipulum suum muniat omni arte doctrinae: Adolescentiores autem viduas devita, quae cum lhabentes - damnationem, quod primam fidem irritam fecerunt. propter has igitur, quae fornicatae sunt in iniuriam uiri sui ν Graecus sermo significat — uult apostolus al
Abbreviated transcription (Latin):
tam laudandam esse si tribuat. qͣm
om̃ib execrandam si negare temp¬
tauerit. presertim cum postumiuis
eiꝰ simplicius nomen patͥs referat.¬
& nulla sit excusatio deserte ac sine
herede domus. sub quoꝵ patrocinio
int̾dum sibi libido blanditur: ut qd̵
ꝓpter intẽꝑantiam suam faciunt.
udeant᷑ facere desiderio liberoꝵ Sed
qͥd ego quasi ad retractantẽ loquor: cũ
audiam eam multos palatii procos. ec¬
clesiȩ uitare p̾sidio: Quos certatim
diabolus inflãmat. ut uiduȩ nr̃e cas¬
titatem ꝓbent. quam ⁊ nobilitas .⁊ for¬
nia. ⁊ etas & opes. faciunt cunctis appe¬
tibilem: ut quanto plura sunt que im¬
pugnant puditiciam. tanto uictricis
maiora sint p̾mia: E quia nobis de
portu egredientib quasi quidam sco¬
pulus opponitur. ne possimus ad pela¬
gi tuta decurrere. & apłi pauli scribe¬
ntis ad timotheum ꝓfertur auctori¬
tas. in qua de uiduis disputans ait. uo¬
lo aut̃ uniores nubere. filios ꝓcreare.

Expanded text:
tam laudandam esse, si tribuat, quam tam laudandam esse, si tribuat, quam omnibus exsecrandam, si negare temptauerit, praesertim cum postumus eius Simplicius nomen patris referat et nulla sit excusatio desertae ac sine herede domus, sub quorum patrocinio interdum sibi libido blanditur, ut, quod propter intemperantiam suam faciunt, uideantur facere desiderio liberorum. sed quid ego quasi ad retractantem loquor, cum audiam eam multos palatii procos ecclesiae uitare praesidio, quos certatim diabolus inflammat, ut uiduae nostrae castitatem probet, quam et nobilitas et forma et aetas et opes faciunt cunctis appetibilem, ut, quanto plura sunt, quae inpugnant pudicitiam, tanto uictricis maiora sint praemia ? Et quia nobis de portu egredientibus quasi quidam scopulus opponitur, ne possimus ad pelagi tuta decurrere, et apostoli Pauli scribentis ad Timotheum profertur auctoritas, in qua de uiduis disputans ait: uolo autem iuniores nubere, filios procreare,
Abbreviated transcription (Latin):
hieronimꝰ ad Geruchiant de monagamia
N ueteri uia nouam semitam quȩ¬
rimus: & in antiqua detritaq materi¬
a. rudem artis excogitamus eleganti¬
am: ut nec eadem sint. Unum iter.
& ꝑueniendi quo cupias multa com¬
pendia. Sepe ad uiduas scripsimus.
& in exortationem earum multa de
scripturis sc̃is exempla repetentes. ua¬
rios testimonioꝵ flores in unam pu¬
dicitie coronam texiumus. Nunc ad
aggeruchiam nobis sermo ẽ: quȩ qͦdã
uaticinno futuroꝵ. ac dei presidentis
auxilio nomen accepit. Quam auiȩ.
matris. amiteq ꝓbatarum in xp̃o fe¬
minarum: nobilis turbet circumstat.
fanuelis de ȩugłio retulit. Benigna
mater quartũ ⁊ decimum implens
uiduitatis annum: centenario uirgi¬
num choro cingitur. Soror celerini
patris geruntiȩ. quȩ paruulam nutͥ¬
uit infantem. & in suo natam suscepit
gremio. ꝑ annos iuginti mariti solatro
destituta. erudit neptem . quod amare
didicit. Hȩc breui sermone ꝑstrinxi.
ut ostendam adolescentulam meam

Expanded text:
II. AD GERUCHIAM DE MONOGAMIA. In ueteri uia nouam semitam quaerimus et in antiqua detritaque materia rudem artis excogitamus elegantiam, ut nec eadem sint et eadem sint. unum iter et perueniendi, quo cupias, multa conpendia. saepe ad uiduas scripsimus et in exhortatione earum multa de scripturis sanctis exempla repetentes uarios testimoniorum flores in unam pudicitiae coronam texuimus. nunc ad Geruchiam nobis sermo est, quae quodam uaticinio futurorum ac dei praesidentis auxilio nomen accepit, quam auiae et matris amitaeque, probatarum in Christo feminarum, nobilis turba circumstat: Fanuhelis, de euangelio retulit, Benigna mater quartum et decimum inplens uiduitatis annum centenario uirginum choro cingitur, soror Celerini, patris Geruchiae, quae paruulam nutriuit infantem et in suo natam suscepit gremio, per annos uiginti mariti solacio destituta erudit neptem, quod a matre didicit. Haec breui sermone perstrinxi, ut ostendam adulescentulam meam