comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum : Peccator cum uenerit in ꝓfundum ma¬
sorum: contempnet. Illi descendunt in lacum.
ud etiam: Confessionem ꝑdunt: contra quod
Arꝰ ne coartet suꝑ ne puteus os suum. hano pro¬
sinditatem: lacum appellat plerumq scriptura.
In quam ꝓfunditatem cum uenerit peccator: cõ¬
dempuit. Quid est contempnit : lam nec ullam
puidentiam deputat: aut si deputat. ad eam se
ꝑtinere non putat. Proponit sibi peccandi licen¬
ciam sine spe ueniȩ: habonis iniquitatis effusis.
Non dicit reuertar ad dm̃ et reuertastur ad me.
nec audit conuertimim ad me et conuertar ad
uos: qm̃ ueniens in ꝓfundum maloꝵ contemp¬
int. A mortuo enim inquit tanquam si non sit:
ꝑit confessio. Ne ergo auertas faciem tuam a
me: et ero similis descendentib in lacum. Audi¬
tam fac michi mane miscdiam tuam: qm̃ in te
sꝑaui. Ecce in nocte sum: s in te sꝑaui donec
nocturna transeat iniquitas. Habemus enun ut

Expanded text:
cum? Peccator, cum venerit in profundum macum? Peccator, cum venerit in profundum malorum, contemnet» . Illi descendunt in lacum, qui etiam confessionem perdunt: contra quod dicitur, «Ne coarctet super me puteus os suum» . Hanc profunditatem lacum appellat plerumque Scriptura, in quam profunditatem cum venerit peccator, contemnit. Quid est, «contemnit?» Jam nec ullam providentiam deputat; aut si deputat, ad eam se pertinere non putat. Proponit sibi peccandi licentiam, sine spe veniae habenis iniquitatis effusis. Non dicit, Revertar ad Deum, ut revertatur ad me; nec audit, «Convertimini ad me, et revertar ad vos» : quoniam veniens in profundum malorum contemnit. «A mortuo» enim, inquit, «tanquam si non sit, perit confessio» . «Ne» ergo «avertas faciem tuam a me, et similis ero descendentibus in lacum.tam fac mihi mane misericordiam tuam; quoniam in te speravi.» Ecce in nocte sum; sed in te speravi, donec nocturna transeat iniquitas . «Habemus enim, ut
Abbreviated transcription (Latin):
transierunt. In sp̃u tuo uetera transierunt:
in sp̃n tuo noua facta sunt. Ne auertas faciẽ
tuam ame. Auertisti a suꝑbo. Et enim aliqͣn¬
do habundabam: et in habundantia mea ela¬
tus sum. Ego aut̃ dixi aliquando in habun¬
dantia mea: non mouebor in ȩternum. dixi
non mouebor inhabundantia mea. ignorans.
iusticiam tuam. et constituens meam: s tu
dñe in uoluntate tua prestitisti decori meo
iuitutem. Dixi inhabundantia mea: noti
mouebor in eternum. Uerum a te michi erat:
quioquid habundabam. Et ut hoc ꝓbares a
te michi fuisse. auertisti faciem tuam a me:
et factus sum conturbatus. Post hanc contur¬
bationem in qua factus sum. quia auertisti
faciem tuam post tedium sp̃s mei. post con¬
curbatum cor meum in me: ex eo quod auer¬
tisti faciem tuam iam factus sum sicut terra
sime aqua tibi. ħe auertas faciem tuam. Auer¬
asti asuꝑbo: redde humili. No auertas faciem
cuam ame: quia si auerteris. sinilis ero descen¬
dentib in lacum. Quid est descendentib in la¬

Expanded text:
u suo vetera transierunt, in spiritu tuo nova facta sunt . 13. «Ne avertas faciem tuam a me.» Avertisti a superbo. Etenim aliquando abundabam, et in abundantia mea elatus eram: «Ego» enim «dixi» aliquando «in abundantia mea, Non movebor in aeternum. Dixi, Non movebor, in abundantia mea,» ignorans justitiam tuam, et constituens meam; sed tu, «Domine, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem. Dixi in abundantia mea, Non movebor;» verum autem a te mihi erat quidquid abundabam. Et ut hoc probares a te mihi fuisse, «avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus» . Post hanc conturbationem in qua factus sum, quia avertisti faciem tuam; post taedium spiritus mei, post conturbatum cor meum in me, ex eo quod avertisti faciem tuam; jam factus sum sicut terra sine aqua tibi: «Ne avertas faciem tuam.» Avertisti a superbo, redde humili. «Ne avertas faciem tuam a me;» quia si averteris; «similis ero descendentibus in lacum.» Quid est, «descendentibus in la
Abbreviated transcription (Latin):
quare mori debeam. s ut sciant om̃s quia
uoluntatem inquit patris mei facio: surgite
eamus hinc. Ut moriar inquit: uoluntatem
patris mei facio. Non aut̃ morte sum dignus.
N ichil feci unde moriar: s facio ut moriar:
ut illi ꝑ innocentis mortem liberentur. qui
habebant quare morerentur. Collocauerunt
me in tenebrosis tanquam in infernis. tanꝙ
in sepulchro: tanquam in ipsa passione. uelut
mortuos scłi: eum qui diait. factus sum siout
homo sine aduitorio inter mortuos liber.
Quid est liber: Quare liber: Quia omis qui
facit peccatum: seruus est peccati. demiq nõ
solueret a uinoulis: nisi liber a iunculis. Ine
liber mortem occidit: uinculum innea it.
captiuitatem captiuauit. Et collocauerunt me
in tenebrosis tanquam mortuos scłi: et dediũ¬

Expanded text:
quare mori debeam. «Sed ut sciant omnes quia quare mori debeam. «Sed ut sciant omnes quia voluntatem,» inquit, «Patris mei facio, surgite, eamus hinc» . Ut moriar, inquit, voluntatem Patris mei facio, non autem morte sum dignus. Nihil feci unde moriar, sed facio ut moriar; ut illi per innocentis mortem liberentur, qui habebant quare morerentur. «Collocaverunt me in tenebrosis,» tanquam in infernis, tanquam in sepulcro, tanquam in ipsa passione; «velut mortuos saeculi,» eum qui dicit, «Factus sum sicut homo sine adjutorio, inter mortuos liber» . Quid est, «liber?» quare «liber?» Quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Denique non solveret a vinculis, nisi liber a vinculis. Ille liber mortem occidit, vinculum vinxit, captivitatem captivavit, et collocaverunt eum in tenebrosis tanquam mortuos saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
meam inimicus. Collocauerunt me in tenebro¬
sis: sieut mortuos scłi. Hoc a capite expeditius
auditis: expeditius hoc a capite agnoscitis. Ille
enim ꝓ nobis mortuus factus est: s non mortu¬
us scłi. Qui onim mortui sunt scłi: Et quomͦ
cedem recipientes iniquitatis. et mortem du¬
centes ea peccati ꝓpagine: ex illa uoce qua dr̃.
ego enim in iniquitate conceptus sum. et in
peccatis mater mea me in utero alut. Uenit
aut̃ ille ꝑ uirginem assumens carnem. non ini¬
quitatem carnis: assumens carnem mundam.
mundatricem. Illi aut̃ quem peccatorem pu¬
tabant: tanquam mortuum scł̃i deputabant.
A cile qui in alio psalmo diaxit que non rapiu
tunc ea soluebam: et qui dixxit in euangłio.
ecce uenit princeps midi. p̾positus mortis
oꝑis mali ꝑsuasor. supplicii exaccor. uemiet
inquit: et in me nichil inueniet. Quid est in
me nichil inueniet: Nullam culpam: iachil

Expanded text:
meam» inimicus. 8. «Collocaverunt me in tenebromeam» inimicus. 8. «Collocaverunt me in tenebrosis, sicut mortuos saeculi.» Hoc a capite expeditius auditis, et expeditius hoc in capite agnoscitis. Ille enim pro nobis mortuus factus est, sed non mortuus saeculi. Qui enim mortui sunt saeculi? et quomodo cedem recipientes iniquitatis, et mortem ducentes ex peccati propagine; ex illa voce qua dicitur: «Ego enim in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit» . Venit autem ille per virginem assumens carnem, non iniquitatem carnis, assumens carnem mundam mundatricem. Illi autem quem peccatorem putabant, tanquam mortuum saeculi deputabant. At ille qui in alio psalmo dixit, «Quae non rapui, tunc exsolvebam» ; et qui dixit in Evangelio, «Ecce venit princeps mundi,» praepositus mortis, operis mali persuasor, supplicii exactor; «Venit,» inquit, «et in me nihil inveniet.» Quid est, «in me nihil inveniet?» Nullam culpam, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
abolus manet: uidas aut̃ uidȩ suocedit. Hon
tamen deest de quo dicat et corpus: qm̃ ꝑsecutꝰ¬
ẽ iniicus animã mãm. humiliaũ ĩ t̾ra uitã meã humniliũ
ĩqͥt ĩ terra uitam meam. Alio loco dicitur: curua¬
uerunt animam meam. Quid enim nobiscum
agit quisquis ꝑsequitur. nisi ut relicta spe cę¬
lesti terram sapiamus: ꝑsecutori cedentes. ter¬
rena diligamus: Et illi quidem quantum in
ipsis est hoc agunt. Nobis aut̃ hoc non contin¬
gat. quib dicitur. si resurrexistis cum xp̃o que
sursum sunt sapite. ubi xp̃c est in deatera dĩ
sedens: que sursum sunt querite. non que suꝑ
terram. Mortui eium estis. lam non iustifica¬
bitur coram deo om̃is iuiuens. Illi ergo uł aꝑte
seuiendo. uł occulte insidiando: conantur ꝑ¬
ducere uitam nr̃am ad terram. Contra uigile¬
mus : ut dicere possimus. nr̃a enuim conuersa¬
tio in celis est. humiliauit inquit in terri uitã

Expanded text:
abolus manet; Judas autem Judae succedit. Non abolus manet; Judas autem Judae succedit. Non ergo deest de quo dicat et corpus, «Quest inimicus animam meam, humiliavit in terra vitam meam. Humiliavit,» inquit, «in terra vitam meam.» Alio loco dicitur: «Curvaverunt animam meam» . Quid enim nobiscum agit, quisquis persequitur, nisi ut relicta spe coelesti terram sapiamus, persecutori cedentes terrena diligamus? Et illi quidem, quantum in ipsis est, hoc agunt: nobis autem hoc non contingat, quibus dicitur, «Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt quaerite, non quae super terram: mortui enim estis» . Nam non justificabitur coram Deo omnis vivens. Illi ergo vel aperte saeviendo, vel occulte insidiando conantur perducere vitam nostram ad terram: contra hos vigilemus, ut dicere possimus, «Nostra enim conversatio in coelis est» . «Humiliavit,» inquit, «in terra vitam
Abbreviated transcription (Latin):
duces ouium. et precipua menbra pastoris. et
congregatores unuis gregis: ipsi didicerunt di¬
cereꝰ. dimitte nobis debita nr̃a sicut et nos di¬
mittimus debitorib nr̃is. Non dixerunt gras
tibi qui dunifisti nobis debita nr̃a sicut et nos
timus. Orabant aut̃ utiq iam fideles: utiq iã
apłi. Nam ista oratio dñicci: magis fidelib da¬
tur. Si debita illa tantum modo dicerentur.
que ꝑ baptismum dimittuntur : catecuminis
congrueret magis orare. dimitte nobis debita
nr̃a. Dicant ergo apłi dicant: dinuite nobis
debita nr̃a sicut et nos dimittimus debitorib
nr̃is. Et cum eis dictum fuerit quare hoc di¬
citis. que debita ur̃a: respondeant. Qm̃ non
ustificabitur in conspectu tuo om̃is uiuens.
caput nr̃m ꝓ nobis: qm̃ ꝑsecutus est inimicus
animam meam. Persecutus est plane et dia¬
bolus animam xp̃i : et uidas animam magistri.
Et nunc ad ꝑsecutionem corporis xp̃i idem di¬

Expanded text:
duces ovium, et praecipua membra Pastoris et duces ovium, et praecipua membra Pastoris et congregatoris unius gregis; ipsi didicerunt dicere: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Non dixerunt, Gratias tibi, qui dimisisti nobis debita nostra, sicut et ntimus.» Orabant autem utique jam fideles, utique jam Apostoli: nam ista oratio dominica magis fidelibus datur. Si debita illa tantummodo dicerentur quae per Baptismum dimittuntur, catechumenis congrueret magis orare, «Dimitte nobis debita nostra.» Dicant ergo Apostoli, dicant, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» Et cum eis dictum fuerit, Quare hoc dicitis? quae debita vestra? Respondeant, «Quoniam non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens.pro nobis: «Quoniam persecutus est inimicus animam meam.» Persecutus est plane et diabolus animam Christi, et Judas animam magistri: et nunc ad persecutionem corporis Christi idem di
Abbreviated transcription (Latin):
Ne intres in uidicium cum seruo tuo. Bene cũ
seruo tuo. Indignum est tibi in uidicium in¬
tuo : quia uobis dico amicis meis. Non diceres:
nisi ex seruis amicos tu ipse fecisses. Tu licet
dicas amicum: ego confitear seruum. Miscd̾ia
indigeo: fugitiuus redeo. Pacem quero: non
sum dignus uocari filius tuus. Ne intres in
iudicium cum seruo tuo: qm̃ non iustifica¬
bitur in conspectu tuo om̃is uiuens. Ante
mortem ne laudes hominem quenquam:
omnino om̃is uiuens. Quid ipsi arietes: Quid
ipsi apłi: de quoꝵ prole dicitur. afferte dño
filios arietum: Ex his est paulus: qui dicit
non se ẽẽ ꝑfectum. Non quia iam acceperim
inquit: aut iam ꝑfectus sim. deniq fr̃s ut
cito agnoscatis: ipsi didicerunt orare quod ora¬
mus. Ipsis data est regula postulandi: a uiris ꝑito
celesti. Sic orate inquit. Et cum quedam pre¬
misisset: posuit et hoc ut dicerent arietes nr̃i

Expanded text:
«Ne intres in judicium cum servo tuo.» Bene, «cum «Ne intres in judicium cum servo tuo.» Bene, «cum servo tuo.» Indignum est tibi cum servo tuo intuo: quia, «Vobis dico amicis meis» , non diceres, nisi ex servis amicos tu ipse fecisses. Tu licet dicas amicum, ego confiteor servum: misericordia indigeo, fugitivus redeo, pacem quaero; non sum dignus vocari filius tuus , «Ne intres in judicium cum servo tuo; quoniam non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens. Ante mortem ne laudes hominem quemquam» : omnino «omnis vivens.» Quid ipsi arietes, quid ipsi Apostoli, de quorum prole dicitur: «Afferte Domino filios arietum» ? Ex his Paulus est, qui dicit non se esse perfectum: «Non quia jam acceperim,» inquit, «aut jam perfectus sim» . Denique, fratres, ut cito agnoscatis, ipsi didicerunt orare quod oramus, ipsis data est regula postulandi, a Jurisperito coelesti: «Sic orate,» inquit, Et cum quaedam praemisisset, posuit et hoc ut dicerent arietes nostri,
Abbreviated transcription (Latin):
me dicit dñs. Quid uultis mecum in iudicio
intiare: et iustioias ur̃as commemorare. Com¬
memorate iusticias ur̃as: ego noui facinora
ura. Quomodo approbabo iusticiam: ubi dãp¬
nabo suꝑbiam: Merito iste humilis in corpo¬
re xp̃i. discens a capite qm̃ mitis est et humi¬
lis corde: ne intres inquit in uidicio cum
seruo tuo. Hon litigemus. Nolo tecum habe¬
re causam: ut ego proponam iusticiam meã.
tu conuincas iniquitatem meam. Non intres
in udicium cum seruo tuo. Quare hoc: Qua¬
re times: Qm̃ non ustificabitur coram te
om̃is uiuens. Om̃is iuuens: hic utiq uiuens.
In catne uiuens: moriturus uiuens. Natus
ram te quomodo: Coram se sibi placens tibi
displicens: coram te aut̃ non iustificabitur oĩs
uiuens. Noli ergo mecum intrare in iudicio
dñe meus. Quantum michi libet rectus mi¬
chi uidear: ꝓducis tu de thesauro tuo regu¬
lam. coaptas me ad eam. et prauus inuenior.

Expanded text:
me, dicit Dominus» . Quid vultis mecum in judicium me, dicit Dominus» . Quid vultis mecum in judicium intrare, et vestras justitias commemorare? Commemorate justitias vestras; ego novi facinora vestra. Quomodo approbabo justitiam, ubi damnabo superbiam? Merito iste humilis in corpore Christi, discens a capite quoniam mitis est et humilis corde , «Ne intres,» inquit, «in judicium cum servo tuo.» Non litigemus; nolo tecum habere causam, ut ego proponam justitiam meam, tu convincas iniquitatem meam: «Ne intres in judicium cum servo tuo.» Quare hoc? quare timet? «Quoniam non justificabitur coram te omnis vivens. Omnis vivens,» hic utique vivens, in carne vivens, moriturus vivens, natus ram te. Quomodo, coram se? Sibi placens, tibi displicens: «coram te» autem «non justificabitur omnis vivens.» Noli ergo mecum intrare in judicium, Domine, Deus meus. Quantumlibet rectus mihi videar, producis tu de thesauro tuo regulam, coaptas me ad eam, et pravus invenior.
Abbreviated transcription (Latin):
bene fecerint sibi imputant. quod male dõ:
omnino ꝑuersi. Deniq rocti erunt: cum
hoc ipsum conuerterint. Peruersus ideo: quia
quod male dõ. quod bene tibi. Rectus eris: qm̃
quod male feceris tibi. quod bene feceris dõ.
N on enim ea impio iuste uiuerss: nisi ab illo uis¬
tus factus qui iustificat impium. Ergo inquit
in ueritate tua exaudi me in tua iusticia.¬
H on in mea: ut inueniar in illo non habens
meam iusticiam que ea lege est. s eam que
enim cum respitio: nichil aliud meum quam
in uidicium: nisi qui ignorantes dĩ iusticiam
suam uolunt constituere: Quid est quod ietu¬
nauimus et non iudisti: defraudauimus animas
nr̃as et nescisti : tanquam dicentes. facunus qd̾
iusfisti: quare non reddis quod ꝓmisisti:
Respondet tibi as. Ut accipias quod ꝓmisi: ego
dedi ut faceres. Quare acciperes: ego dedi. de¬
niq suꝑbis talibus loquitut ꝓpħa. Q uid uultis¬
mecum udicio contendere: Om̃s dereliquistis

Expanded text:
bene fecerint, sibi imputant, quod male, Deo: bene fecerint, sibi imputant, quod male, Deo: omnino perversi. Denique recti erunt, cum hoc ipsum converterint. Perversus ideo, quia quod male, Deo; quod bene, tibi: rectus eris, quando quod male feceris, tibi; quod bene feceris, Deo. Non enim ex impio juste viveres, nisi ab illo justus factus, qui justificat impium . Ergo, inquit, «In veritate tua exaudi me, in tua justitia,» non in mea; ut «inveniar in illo non habens meam justitiam, quae ex lege est, sed eam quae enim cum respicio, nihil aliud meum quam in judicium, nisi qui ignorantes Dei justitiam, suam volunt constituere? «Quid est quod jejunavimus, et non vidisti, defraudavimus animas tras, et nescisti» ? tanquam dicentes: Fecimus quod jussisti; quare non reddis quod promisisti? Respondet tibi Deus: Ut accipias quod promisi, ego dabo; ut faceres, quare acciperes, ego dedi. Denique sumecum judicio contendere? Omnes dereliquistis
Abbreviated transcription (Latin):
OMNE exandi oratio¬
precem meam. Hoo est ex¬
audi: quod ꝑcipe aurib.
Repeticio: confirmatio ẽ
In ueritate tua: exraudi me
in tua iusticia. Ne ut cumq
accipiatis cum dicitur in tua iusticia: com¬
mendatio est enim gr̃ę. ne unusquisq nr̃m
iusticiam suam putet. Heo enim iusticia dĩ
est: quam ut habeas ds̃ dedit. Nam qui uo¬
quia zelum dĩ habent. De uidȩis loquens.
zelum inquit dĩ habent. s non scd̾m scienti¬
am. Quid est non scđm soientiam: Quam
enim tu commendas utilem scientiam: Nun¬
quid illa que cum sola fuerit inflat: que i¬
si bearitate fuerit comitata. non edificat:
Non utiq ipsam: s illam scientiam comitẽ
karitatis. magistram humilitatis. Uide si ipsa
est. Telum inquit habent dĩ: s non scdm sciẽ¬
tiam. Exponat quam dicat scientiam. Igno¬
rantes enim dĩ iusticiam. et suam uolentes
constituere : uisticie dĩ non sunt subiecti. Qui
ergo uolunt constituere iusticiam e Qui qd̾

Expanded text:
omine, exaudi oratioprecem meam.» Hoc est, «exaudi;» quod, «percipe auribus:» repetitio, confirmatio est. «In veritate tua exaudi me, in tua justitia.» Ne utcumque accipiatis, cum dicitur, «in tua justitia.» Commendatio est enim gratiae, ne unusquisque nostrum justitiam suam putet. Haec enim justitia Dei est, quam ut habeas Deus dedit. Nam qui voquia zelum Dei habent.» De Judaeis loquens, «Zelum Dei,» inquit, «habent, sed non secundum scientiam.» Quid est, «non secundum scientiam?» Quam enim tu commendas utilem scientiam? numquid illam quae cum sola fuerit inflat; quae nisi comitata fuerit charitate, non aedificat ? Non utique ipsam; sed illam scientiam comitem charitatis, magistram humilitatis. Vide si ipsa est: «Zelum,» inquit, «Dei habent, sed non secundum scientiam.» Exponat quam dicat scientiam: «Ignorantes Dei justitiam et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti» . Qui ergo volunt constituere justitiam suam? Qui quod
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ. Cito exaudi me dñe: defecit sp̃s meus.
Non differatur inopia mea. Abstulisti sp̃m meũ
ut deficerem. et in puluerem aneum conuer¬
terer: et dicerem tibi. anima mea uelut terra
sine aqua tibi. E ac quod in illo psalmo etiam¬
sequitur: emitte sp̃m tuum et creabuntur:¬

Expanded text:
terrae . «Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus:» terrae . «Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus:» non differatur inopia mea. Abstulisti spiritum meum, ut deficerem, et in pulverem meum converterer, et dicerem tibi, «Anima mea velut terra sine aqua tibi:» fac etiam quod in illo psalmo sequitur, «Emittes spiritum tuum, et creabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ruit arida anima mea. irriga eam. quia ue
mandam sitim meam pluiuam differebas:
ut hauriens inbiberem. non respuorem quod
infiueres. Si ergo idõ difforebas iam da: qm̃
anuina mea uelut terra sine aqua tibi. Cito eꝙ¬
audi me dñe: defecit sp̃s meus. Impleat me sp̃s
tuus: quia defecit sp̃s meus. Ipsa est causa ut eito
exaudias: quia. defecit sp̃s meus. factus sum iam
pauꝑ sp̃u : beatum me fac in regno cęlorum.
Eatoslitur contra dm̃: fiat in illo bene. quod alibi
scriptum est. Auferes sp̃m eoꝵ et deficient. et
in puluerem suum rõuertentur: ut confitentes
dicant. memento quia pulius sumus. Cum
aut̃ dixerint memento quia pulus sumus:
tunc dicant anima mea uelut terra sine aqͣ
tibi. Quid onim tam terra sicca. quam pulius:
S cito eraudi me dñe: complue me. confirma
me ne sim puluis. quem ꝓicit uentus a facie

Expanded text:
ruit arida anima mea; irriga eam, quia «veruit arida anima mea; irriga eam, quia «vemandam sitim meam? Pluviam differebas, ut hauriens imbiberem, non respuerem quod influeres. Si ergo ideo differebas, jam da; quoniam «anima mea velut terra sine aqua tibi. Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus.» Impleat me spiritus tuus, quia «defecit spiritus meus:» ipsa est causa ut cito exaudias, quia «defecit spiritus meus.» Factus sum jam pauper spiritu; beatum me fac in regno coelorum .iritu suo extollitur contra Deum. Fiat in illo bene quod alibi scriptum est, «Auferes spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum convertentur» ; ut confitentes dicant, «Memento quia pulvis sumus» . Cum autem dixerint, «Quia pulvis sumus tunc dicant, «Anima mea velut terra sine aqua tibi.» Quid enim tam terra sine aqua; quam pulvis? Sed «cito exaudi me, Domine:» complue me, confirma me, ne sim pulvis quem projicit ventus a facie
Abbreviated transcription (Latin):
tus sum. Uidi ergo. inspexi oꝑa tua: quia nicħ
boni in nobis eẽ potest. nisi abs te fiat qui
omne datum optimum. et omne donum
ꝑfectum desursum eẽ. descendens a patre lu¬
minum: apud quem non est transmutacio.
nec momenti obumbratio: Cum hoc uiderẽ
aduersus oꝑa mala quod feceram in me: ex¬
tendi manus meas ad te. Extendi inquit ma-¬
nus meas ad te: anima mea uelut terra sine
aqua tibi. Complue inquit me: ad faciendũ
fructum bonum. Dñs enim dabit benignita¬
tem: et tr̾a nr̃a det fructum suum. Eatendi
manus meas ad te: anina mea uelut terra
sine aqua. Non michi s tibi. Sitire tibi possũ:
me irrigare non possum. Anima mea uelut
terra sine aqua tibi. Quia sitiuit animamea
ad dm̃ uiuum: quando ueniam. nisi quando
uenerit: Sitiuit anima mea ad dm̃ uuum:
quia anima mea uelut terra sine aqua tibi
habundat mare. inundat. copiosum est. fluc¬
tuat: s amarum est. Disoreta est aqua: appa¬

Expanded text:
tus sum.» Vidi ergo, et inspexi opera tua; quia nihil tus sum.» Vidi ergo, et inspexi opera tua; quia nihil boni esse in nobis potest, nisi abs te fiat, quiomne datum optimum, et omne donum perfectum de sursum esse, descendens a Patre luminum, apud quem non est commutatio, nec momenti obumbratio ? Cum hoc viderem, aversus ab opere malo quod feceram in me, «extendi manus meas ad te. Extendi,» inquit, «manus meas ad te: anima mea velut terra sine aqua tibi.» Complue, inquit, me ad faciendum fructum bonum. Dominus enim dabit suavitatem, ut terra nostra det fructum suum . «Extendi manus meas ad te: anima mea velut terra sine aqua,» non mihi, sed «tibi.» Sitire tibi possum, me irrigare non possum. «Anima mea velut terra sine aqua tibi:» quia sitivit anima mea in Deum vivum . Quando veniam, nisi quando venerit? Sitivit anima mea in Deum vivum; quia «anima mea velut terra sine aqua tibi.» Abundat mare, inundat, copiosum est, fluctuat, sed amarum est. Discreta est aqua, appa
Abbreviated transcription (Latin):
mus plane. S uide quid sequitur. Ipsuis onm
sumus figmentum. Dixit: ipsius sumus figmẽ¬
tum. Forte naturam qua homines sumus: com¬
memorat᷑ uoluit hoc appellatam figmento.
Non plane: de oꝑibus loquebatur. Hon inquit
ipsius enim sumus figmentum: citati in ap̃o
iħu. in oꝑib bonis. Noli eigo putare te aliquid
oꝑari nisi in quantum malus es: auertere ab
oꝑe tuo ad opiis ulius. Qui fecit te ipse formet:
ipse quod formauerat et tu eaterminasti refor¬
met. Ut enim sis. ipse oꝑatus est: ut bonus sis.
si bonus es ipse oꝑatur. Cum tremore inquit
et timore: uiam ipsoꝵ salutem oꝑamiini. Si nos¬
tram ipsoꝵ salutem oꝑamur. quare cum timo¬
re. quare cum tremore: cum sit in potestate
uelle. et oꝑari: ꝓ bona uoluntate. Ergo oum
timore et tremore: ut delectet in conualle
oꝑari artificem nr̃m. Sic enim oꝑetur tanꝗ
in deiectis: qui uidicat in gentib. et replet
riunas. In facturis manuum tuarum medita¬

Expanded text:
mus plane; sed vide quid sequitur: «Ipsius enim mus plane; sed vide quid sequitur: «Ipsius enim sumus figmentum,» dixit. «Ipsius sumus figmentum:» forte naturam, qua homines sumus, commemorare voluit, hoc appellato figmento? Non plane; de operibus loquebatur: «Non,» inquit, «Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis» . Noli ergo putare te aliquid operari, nisi in quantum malus es. Averte ab opere tuo te, ad opus illius qui fecit te: ipse format; et ipse quod formaverat et tu exterminasti, reformet. Ut enim sis, ipse operatus est; ut bonus sis, si bonus es, ipse operatur. «Cum tremore,» inquit, «et timore vestram ipsorum salutem operamini.» Si nostram ipsorum salutem operamur, quare cum timore, quare cum tremore, velle et operari, pro bona voluntate» . Ergo cum timore et tremore, ut delectet in convalle operari artificem nostrum. Sic enim operatur tanquam in dejectis, qui judicat in gentibus, et replet ruinas. «In facturis manuum tuarum medita
Abbreviated transcription (Latin):
Q uare hoc: Ut quid hoc. nisi ut hoc intelligeret
quicquid boni inse eẽt ab illo factum ẽẽ. ne
ignorans iusticiam dĩ et suam uolens constitu¬
ere iusticie dĩ subiectus non eẽt: ut ei conue¬
niret uoa illa suꝑior. in ueritate tua. et iusti¬
cia tua: In omnib ergo dĩ oꝑib meditatio
omnium oꝑm dĩ gr̃am insinuat: gr̃am com¬
mendat. gr̃a se uenisse głatur: grã qua gratis
salui facti sumus. quia et gratis salui facti sumꝰ
Q uid głaris in tua iusticia: Quid te eatollis igno¬
rans dĩ iustioiam: Dedisti forte aliquid ut
saluus eẽs: quid dedisti ut homo eẽsͦ Rospice
ergo conditorem uitȩ tuę. substantie. et iusti¬
ciȩ. et salutis auctorem: meditare in facturis
manuum ouis: quia et iusticiam que inte est.
ad manum eius inuenies ꝑtinere. Audi apłm:
hoc te docentem. Non eax oꝑib inquit : noforte
quis eatollatur. Oꝑa bona non habemus : habe¬

Expanded text:
Quare hoc? utquid hoc, nisi ut hoc intelligeret, Quare hoc? utquid hoc, nisi ut hoc intelligeret, quidquid in se boni esset, ab illo factum esse; ne ignorans justitiam Dei, et suam volens constituere, justitiae Dei subjectus non ela superior, «In veritate tua et in justitia tua?» In omnibus ergo Dei operibus et meditatione omnium operum Dei gratiam insinuat, gratiam commendat, gratiam se invenisse gloriatur, gratiam qua gratis salvi facti sumus: quia et gratis salvi facti sumus. Quid gloriaris in tua justitia? quid te extollis, ignorans Dei justitiam? Dedisti forte aliquid, ut salvus esses: quid dedisti, ut homo esses? Respice ergo conditorem vitae tuae, substantiae et justitiae et salutis auctorem. «Meditare in facturis manuum ejus,» quia et justitiam quae in te est, ad manum ejus invenies pertinere. Audi Apostolum hoc te docentem: «Non ex operibus,» inquit, «ne forte quis extollatur.» Opera bona non habemus? Habe
Abbreviated transcription (Latin):
edium inquit passus est in me sp̃s meus. dgd¬
noscimus: cristis est anima mea usq ad mor¬
tem. S et illic nos eramus. T rans figurauit
enim in se corpus humilitatis nr̃e. conformans
corpori głe suȩ. Et uetus homo nr̃. confixus est
cruci cum ipso. In me conturbatum est eor meũ.
In me inquit: non in aliis. Illi enim me dese¬
ruerunt. et illi qui inheserant recesserunt:
et me ipsum quia mori uidebant aliud aliqͥd
putauerunt: et a latrone uicti sunt. qui tunc
quid memoratus est ille dierum antiquorum:
ꝓpter quem factus est dies: S loquitur corpꝰ
loquitur unusquisq illius gr̃a iustificatus. in¬
herens illi in hearitate et deuota in humilita¬
te loquitur. et dicit: memoratus sum dierũ
Nantiquoꝵ. Meditatus sum in om̃ib oꝑib tius.
Q uia utiq omnia bona tu fecisti: et nichil cõs¬
titissec quod a te constitutũ non eẽt. Oreatu¬
ra tua michi spectaoulum facta est. Quesiui
in oꝑe artificem: et inconditis om̃ib conditorẽ

Expanded text:
edium,» inquit, «passus est in me spiritus meus.» Agnoscimus, «Tristis est anima mea usque ad mortem.» Sed et illic nos eramus. Transfiguravit enim in se corpus humilitatis nostrae, conformans corpori gloriae suae ; et vetus homo noster confixus est cruci cum illo . «In me turbatum est cor meum. In me,» inquit, non in aliis. Illi enim me deseruerunt, et illi qui inhaeserant recesserunt, et me ipsum quia mori videbant, aliud aliquid putaverunt; et a latrone victi sunt, qui tunc quid memoratus est ille dierum antiquorum, per quem factus est omnis dies? Sed loquitur corpus, loquitur unusquisque illius gratia justificatus, inhaerens illi in charitate et devota humilitate; loquitur, et dicit, «Memoratus sum dierum antiquorum, meditatus sum in omnibus operibus tuis.» Quia utique omnia bona tu fecisti, et nihil constitisset quod a te constitutum non esset. Creatura tua spectaculum mihi facta est: quaesivi in opere artificem, et in conditis omnibus conditorem.
Abbreviated transcription (Latin):
imquitatem: in uiis eius ambulauerunt.
Ex quo uideri potest. qui ambulant ui uia
dñi id est in lege dm̃ scrutando testimonia
eus: in toto corde exquirendo eum. iam eẽ
posse inmaculatos. hoc est sine peccato. ꝑꝑ¬
ter uerba sequentia. Non enim qui oꝑant᷑
iniquitatem: in uiis eius ambulauerunt. Qui
aut̃ peccatum facit. et iniquitatem facit
ait beatus ioħs: et addidit. peccatum i¬
quitas est. S iam sermo iste claudendus
est: nec i angusto tanta questio coartãda.

Expanded text:
iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt.» iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt.» Ex quo videri potest, qui ambulant in via Domini, id est in lege Domini, scrutando testimonia ejus, et in toto corde exquirendo eum, jam esse posse immaculatos, hoc est sine peccato, propter verba sequentia: «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt. Qui» autem «peccatum facit, et iniquitatem facit,» ait beatus Joannes; et addidit, «Peccatum iniquitas est» . Sed jam sermo iste claudendus est, nec in angustum tanta quaestio coarctanda.
Abbreviated transcription (Latin):
et iniquos: quis uł impius dixcerit uł un¬
quod adest̃ quaindui mala patiuntur. s
propter qđ aderit : qm̃ ipsoꝵ est regnum
coloꝵ. Et beati qui esuriunt et sitiunt
iusticiam: non quia esuruint et sicuint. s
ꝓpter quod sequit᷑. qm̃ ipsi saturabuntur.
Ei t beati qui plorant: non quia plorant: sed
propter quod sequitur. quia ridebunt. Pro¬
inde beati qui serutantur testimonia eius:
in toto corde exquirunt eum. Non quia
scrutantur et exquirunt: s quia inuentu¬
ri sunt quod exquirunt. In toto enim
corde: non negligenter e&quirunt. Si gͦ
spe beati: fortassis etiam spe immaculati.
Nam ꝓfecto in hac uita licet in lege ddñi
ambulemus: licet serutemur testimonia
eius. et in toto corde requiramus eum: si
dixerimus quia peceatum non habemus
nos ipsos seducimus. et ueritas ui nobis
non est. S hoc diligentius inquirendũ ẽ.
Sequitur quippe. Non enim qui oꝑantur

Expanded text:
et iniquos, quis vel impius dixerit aut iniet iniquos, quis vel impius dixerit aut iniquod adest, quamdiu mala patiuntur; sed propter quod aderit, «quoniam ipsorum est regnum coelorum:» et «beati qui esuriunt et sitiunt justitiam;» non quia esuriunt et sitiunt, sed propter quod sequitur, «quoniam ipsi saturabuntur:» et «beati qui plorant;» non quia plorant, sed propter quod sequitur, «quia ridebunt» . Proinde, «Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirunt eum;» non quia scrutantur et exquirunt, sed quia inventuri sunt quod exquirunt: in toto enim corde, non negligenter exquirunt. Si ergo spe beati, fortassis etiam spe immaculati. Nam profecto in hac vita, licet in lege Domini ambulemus, licet scrutemur testimonia ejus, et in toto corde exquiramus eum, «si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est» . Sed hoc diligentius inquirendum est. Sequitur quippe, «Non enim qui operantur
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim uolunt ẽẽ sapientes in dĩ głam.
s uolunt uideri sapientes ꝑpter hominũ
głam. Quomodo enim sapientiam nõ ode¬
runt: que iubet et docet contempnendũ
eẽ quod diligunt: Proinde beati immacła¬
ti in uia qui ambulant in lege dñi: beati qͥ
serutantur testimonia eius. in toto corde ex¬
quirunt eum. Si enim serutando testimo¬
nia euis.aut in toto corde exquirunt eum
immaculati qui ambulant in lege dñi.
nunquid tamen ille non scrutabatur testi¬
monia eius. nec querebat eum qui dicebat
magist᷑ bone quid boni faciam uit uitam
acternam consequare s quomodo eum
in toto corde quesuut. cuis consilis diui¬
das suas pretulit: quo audito tristis absces¬
impuis uias suas. Querunt itaq dm̃ et im¬
pii et iniqui: ut eo inuento non sint i¬
pii. nec iniqui. Quomodo ergo iam bãti
cum adhuc testimonia eius serutantur et
exquirunt eum: cum hoc facere possent
et impii et iniqui: Beatos aut̃ ẽẽ impios

Expanded text:
Non enim volunt esse sapientes in Dei gloriam, Non enim volunt esse sapientes in Dei gloriam, sed volunt videri sapientes propter hominum gloriam. Quomodo enim sapientiam non oderunt, quae jubet et docet contemnendum esse quod diligunt? Proinde, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini. Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirunt eum.» Sic enim scrutando testimonia ejus, ut in toto corde exquirant eum, immaculati ambulant in lege Domini. Numquid tamen ille non scrutabatur testimonia ejus, nec quaerebat eum, qui dicebat, «Magister bone, quid boni faciam, ut vitam aeternam consequar?» Sed quomodo eum in toto corde quaesivit, cujus consilio divitias suas praetulit, quo audito tristis abscesiones suas» . 3. Quaerunt itaque Deum et impii et iniqui, ut eo invento non sint impii, nec iniqui. Quomodo ergo jam beati, cum adhuc testimonia ejus scrutantur et exquirunt eum, cum hoc facere possint et impii, possint et iniqui? Beatos autem esse impios
Abbreviated transcription (Latin):
hoc scrutari testimonia dĩ: non diligere qd̾
ostendunt: et nolle ꝑuenire quo ducantur.
id est ad dm̃. Nam alte si et ipsi scrucantur
testimonia dĩ. quamus non ut ipsum sed
aliud ex his inueniant et adquirant: cer¬
te non in toto corde exquirunt eum ⁊ quod
non utiq frustra hic additum cernimus. Sci¬
ens enim sp̃s qui hec dicit multos ꝓpter aliud
non ꝑpter quod constitutum est. scrutari tes¬
timonia eius : non tantum dixcit beati qui
scrutantur testunonia eius. s addidit in toto
corde exquirunt eum: tanquam docens
queniadmodum uł ꝑpter quid serutanda st̃
testimonia dñi. Doniq in libro sapientię lo¬
quens ipsa sapientia. querunt inquit me
mali: et non inuenient. Oderunt enim
sapientiam. Quod quid est aliud: quam
oderunt me : Querunt ergo me ait: et nõ
me inuenie̾nt. qui oderunt me. Quomodo
igitur dicuntur querere quod oderunt :
nisi quia non hoc s aliud ibi querunt. &¬

Expanded text:
hoc scrutari testimonia Dei, non diligere quod hoc scrutari testimonia Dei, non diligere quod ostendunt, nolle pervenire quo ducunt, id est ad Deum. Aut si et ipsi scrutantur testimonia Dei, quamvis non ut ipsum, sed ut aliud ex his inveniant et acquirant; certe non «in toto corde exquirunt eum,» quod non utique frustra hic additum cernimus. Sciens enim Spiritus qui haec dicit, multos propter aliud, non propter quod constitutum est, scrutari testimonia ejus, non tantum dixit, «Beati qui scrutantur testimonia ejus;» sed addidit, «in toto corde exquirunt eum,» tanquam docens quemadmodum, vel propter quid scrutanda sint testimonia Domini. Denique in libro Sapientiae loquens ipsa Sapientia: «Quaerunt,» inquit, «me mali, et non inveniunt; oderunt enim sapientiam» . Quod quid est aliud, quam, Oderunt me? Quaerunt ergo me, ait, et non me inveniunt qui oderunt me. Quomodo igitur dicuntur quaerere quod oderunt, nisi quia non hoc, sed aliud ibi quaerunt?
Abbreviated transcription (Latin):
na eiꝰ.⁊ ĩ toto cord̾ exqͥrẽtes eũ: ꝓfecto qͥ oꝑat᷑ iniqͥtatẽ
ñ scrutãt᷑ testimonia eiꝰ. Et tñ nouimꝰ oꝑarios iniqui¬
tatis ad hoc serutari testimonia dñi : quia
malunt docti ẽẽ quam iusti. Nouimus et
alios adhoc serutari testimonia dñi. non
quod iam recte uiuant : s ut sciant quem¬
admodum iuuere debeant. Tales eigo non¬
dum unmaculati ambulant in lege dñi:
ac ꝑ hoc nondum beati. Quomodo ergo
nes eius serutari testimonia non beatos.
quia non immaculatos: Ham scribȩ &e¬
ũpharisei cathedra Moysi sedentis: de qui¬
ib dñs ait: que dicunt facite. que aut̃
fadiunt facere nolite. dicunt enum et no
faciuntr utiq scrutabantur testimonia
dñi: ut haberent que dicerent bona quam¬
uis facerent mala. Et hos omittamus. Rec¬
te quippe respondebitur nobis: quod isti non
serutantur testunonia dĩ. Non erum quert̃
ipsa s aliud querunt ꝑ ipsa: id est ut glori¬
ficentur ab hominib uel ditentur. Non est

Expanded text:
toto corde exquirentes eum; profecto qui operantur iniquitatem, non scrutantur testimonia ejus. Et tamen novimus operarios iniquitatis ad hoc scrutari testimonia Domini, quia malunt docti esse quam justi: novimus et alios ad hoc scrutari testimonia Domini, non quod jam recte vivant, sed ut sciant quemadmodum vivere debeant. Tales ergo nondum immaculati ambulant in lege Domini, ac per hoc nondum beati. Quomodo ergo nes ejus scrutari testimonia non beatos, quia non immaculatos? Nam Scribae et Pharisaei super cathedram Moysi sedentes, de quibus Dominus ait, «Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt» ; utique scrutabantur testimonia Domini, ut haberent quae dicerent bona, quamvis facerent mala. Sed hos omittamus: recte quippe respondebitur nobis quod isti non scrutantur testimonia Domini. Non enim quaerunt ipsa, sed aliud quaerunt per ipsa, id est, ut glorificentur ab hominibus, vel ditentur. Non est
Abbreviated transcription (Latin):
lignitatem : qui non potestis relinquere be¬
atitudinis uoluntatem. Frustra tendendo
fatigamini: quo ꝑueniendo inquinamini
N on aut̃ beati inquinati in errore qui ambu
ro adiungat attendite. Beati qui scrutan¬
tur testimonia eius: in toto corde exquirut
eum. Non michi uidetur aliud his uerbis
cominemoratum beatoꝵ genus: quam illd
quod ante dictum est. Ham serutari testi¬
monia dñi et eum ex toto corde exquirere.
hoc est unmaculatum in uia in lege am̃i
ambulare. Deniq sequitur et dicit. Hora
enim qui oꝑantur iniquitatem. ĩ iss eiꝰ abula

Expanded text:
lignitatem, qui non potestis relinquere belignitatem, qui non potestis relinquere beatitudinis voluntatem. Frustra tendendo fatigamini, quo perveniendo inquinamini. Non autem beati inquinati in errore, qui amburo adjungat attendite: «Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirunt eum.» Non mihi videtur aliud his verbis commemoratum beatorum genus, quam illud quod ante dictum est. Nam scrutari testimonia Domini, et eum in toto corde exquirere, hoc est immaculatum in via, in lege Domini ambulare. Denique sequitur et dicit: «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambula
Abbreviated transcription (Latin):
rit: et se miserum putat quod ad suȩ con¬
oupiscentiȩ uoluntatem leticiamq non
ꝑuenit: beatum uero non dubitat iacta¬
re cum ꝑuenitꝰ Et quisquis auaricie fa¬
ciba finardescita: ad hoc congregat quo¬
cumq modo diuitias ut beatus sit. Ini¬
micorum sangilinem. fundere quicumq
desiderat⁊ dñationem: quisquis affectat
crudelitatom suam quisquis alienis cladi¬
b pascit: in om̃ib sceleribus beatitudinem
querit. hos igitur errantes. et uera museria
falsam beatitudinem requirentes: reuocat ad
uiam si audiatur uox ista diuina. Beati im¬
maculati in uia: qui ambulant in lege dñi.
Tanquam dicens. Quo itis: Peritis: et neseitis.
Hon illuc itur qua ꝑgitis. quo ꝑuenire desidera¬
tis. Nam utiq beati eẽ cupitis: s misera sunt
et ad maiorem miseriam ducunt itinera ista
que curritis. T̃am magnum bonum querere
ꝑ mala nolite. Si adhoc ꝑuenire uultis: huc
uenite. huc ite. Uie ꝑuersȩ reluiquite ma¬

Expanded text:
rit, et se miserum putat, cum ad suae conrit, et se miserum putat, cum ad suae concupiscentiae voluptatem laetitiamque non pervenit, beatum vero non dubitat jactare cum pervenit. Et quisquis avaritiae facibus inardescit, ad hoc congregat quocumque modo divitias, ut beatus sit: inimicorum sanguinem fundere quicumque desiderat, dominationem quisquis affectat, crudelitatem suam quisquis alienis cladibus pascit, in omnibus sceleribus beatitudinem quaerit. Hos igitur errantes, et vera miseria falsam beatitudinem requirentes, revocat ad viam, si audiatur, vox ista divina, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini:» tanquam dicens, Quo itis? Peritis, et nescitis. Non illac itur qua pergitis, quo pervenire desideratis: nam utique beati esse cupitis; sed misera sunt, et ad majorem miseriam ducunt itinera ista qua curritis. Tam magnum bonum quaerere per mala nolite: si ad illud pervenire vultis, huc venite, hac ite. Viae perversae relinquite ma
Abbreviated transcription (Latin):
lant in lege dñi. Tanꝗͣ
diceret. Seio quid uelis
beatitudinem queris.
Si ergo ẽẽ ius beatus.
esto iminaculatus. Iud̾
enim om̃s. hoc aut̃ pau¬
ci uolunt : sine quo non ꝑuenitur ad illud
quod om̃s uolunt. S ubi erit quisq uma¬
culatus: nisi in uia: In qua uia: nisi in
lege diũ : ac ꝑ hoc beati immaculati in uia
qui ambulant in lege dñi. non suꝑfluo
nobis dr̃: s exhortacio necessaria nr̃is mẽ¬
tib adhibetur. Quid eium boni sit ad qđ
multi pigri sunt .i. unmaculatos ambu¬
lait in uia que lex est dñi. sic ostenditur
cum beatos ẽẽ qui hoc faciunt indicatur:
ut ꝑpter illud quod om̃s uolunt. etiam
hoc fiat quod plurimi nolunt. Beatum
quippe ẽẽ tam magnum est bonum: ut
hoc et boni ueluit et mali. Nec mirum
est quod boni ꝑꝓterea sunt boni. S illd̾
est mrum. quod etiam mali propterea
sunt mali: ut sint beati. Ham quisquis
libidub̾deditus. ut luxuria stuprisq cor¬
rumpatur in hoc malo beatitudinem que¬

Expanded text:
lant in lege Domini.» Tanquam diceret: Scio quid velis, beatitudinem quaeris; si ergo vis esse beatus, esto immaculatus. Illud enim omnes, hoc autem pauci volunt, sine quo non pervenitur ad illud quod omnes volunt. Sed ubi erit quisque immaculatus, nisi in via? In qua via, nisi in lege Domini? Ac per hoc, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini,» non superfluo nobis dicitur, sed exhortatio necessaria nostris mentibus adhibetur. Quid enim boni sit ad quod multi pigri sunt, id est, immaculatos ambulare in via, quae lex est Domini, sic ostenditur, cum beatos esse qui hoc faciunt, indicatur, ut propter illud quod omnes volunt, etiam hoc fiat quod plurimi nolunt. Beatum quippe esse, tam magnum est bonum, ut hoc et boni velint et mali. Nec mirum est quod boni propterea sunt boni; sed illud est mirum, quod etiam mali propterea sunt mali, ut sint beati. Nam quisquis libidinibus deditus, luxuria stuprisque corrumpitur, in hoc malo beatitudinem quae
Abbreviated transcription (Latin):
est. et regni euis non erit finis: lpsa testimonia
dixcit in ȩternum eẽ fundata: quia id quod
ꝑea ds̃ ꝓmisit ȩternum ẽsam ꝑ se ipsa testi¬
monia cunc non erunt necessaria: quando
res ipsa uidebitur. ꝓpter quam credendã nic
testimonia requiruntur. Et ideo bene intelli¬
gitur dietum fundasti ea: quia in xp̃o uera
monstrantur. Fundamentum enuim aliud ne
quod est ap̃c iħc. Unde hoc ergo iste inicio
cognouit: nisi quia ȩccłia loquitur que terris
non defuit ab inicio gnis humani. cuius pri¬
mitiȩ abel sc̃s est immolatus: et ipse in testimo¬
nium futuri sanguinis mediatoris ab impio
fr̃e fundendi: Ham et illud ab uucio dictum
est: erunt duo in carne una. Quod magnũ
sacramentum apłs paulus excponens: ego in

Expanded text:
est, «Et regni ejus non erit finis» ; ipsa testimonia est, «Et regni ejus non erit finis» ; ipsa testimonia dixit in aeternum esse fundata, quia id quod per ea Deus promisit, aeternum est. Nam per se ipsa testimonia tunc non erunt necessaria, quando res ipsa videbitur, propter quam credendam nunc testimonia requiruntur. Et ideo bene intelligitur dictum, «fundasti ea,» quia in Christo vera monstrantur. Fundamentum enim aliud nemoquod est Christus Jesus . Unde hoc ergo iste initio cognovit, nisi quia Ecclesia loquitur, quae terris non defuit ab initio generis humani, cujus primitiae Abel sanctus est, immolatus et ipse in testimonium futuri sanguinis Mediatoris ab impio fratre fundendi? Nam et illud ab initio dictum est, «Erunt duo in carne una» : quod magnum sacramentum apostolus Paulus exponens, «Ego,» in
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui in iniciis interpretati sunt. S qui płalit̃
hoc dicere maluerunt: grecam locutionem
secuti sunt. Latinȩ aut̃ linguȩ illud potus
usitatum est. ut ab micio. uł in inicio dicatur.
quod catharcas grece quasi pluraliter. s aduer¬
bialiter dr̃: quale est apud nos cum dicimus.
alias hoc facio. Pluralem numerum feminn
gñs dicere uidemur: s aduerbium ẽ. et signi¬
ficat alio tp̃r. Quid est ergo ab inicio cognoui.
uł potius ut et nos aduerbialiter id dicamus.
inicio cognoui de testimoni is tuis quia in ęter¬
num fundasti ea: Testimonia dĩ in ęternum ab
illo dicit fundata: et hoc se ucio cognouisse
testatur: nec aliunde cognouisse quam de ipsi
utiq testimoni is. Que sunt ista testinonia.
nisi quib testatus est ds̃ daturum se regnum
suis filiis sempiternum : et quia in unigenito¬
hoc se daturum eẽ testatus est. de quo dicetum

Expanded text:
aliqui «in initiis» interpretati sunt. Sed qui pluraliter aliqui «in initiis» interpretati sunt. Sed qui pluraliter hoc dicere maluerunt, graecam locutionem secuti sunt. Latinae autem linguae illud potius usitatum est, ut «ab initio» vel «initio» dicatur, quod καταρχὰς graece quasi pluraliter, sed adverbialiter dicitur: quale est apud nos, cum dicimus, Alias hoc facio; pluralem numerum feminini generis dicere videmur, sed adverbium est, et significat Alio tempore. Quid est ergo, «Ad initio cognovi,» vel potius, ut et nos adverbialiter id dicamus, «Initio cognovi de testimoniis tuis, quia in aeternum fundasti ea?» Testimonia Domini in aeternum ab illo dicit esse fundata, et hoc se initio cognovisse testatur, nec aliunde cognovisse quam de ipsis utique testimoniis. Quae sunt ista testimonia, nisi quibus testatus est Deus daturum se regnum suis filiis sempiternum? Et quia hoc in Unigenito se daturum esse testatus est, de quo dictum
Abbreviated transcription (Latin):
quendis iustis: tanto longe facti sunt a uistioia
S quid nocuerunt eis quib ꝑsequendo ꝓpinqua¬
uerunt: quando interior est ꝓpinquatio ãn
eoꝵ. a quo nullatenus deseruntur: deniq sequitꝰ¬
P rope es tu dñe: et om̃s uiȩ tuę ueritas. Etiam
in tribulationib suis quod eas non immerito
patiuntur. tribuere ueritatem dõ: scõꝵ ẽ. usi¬
tata confessio. lta regnia hester. ita sc̃s daniel
ita tres uiri in camino: ita eoꝵ sc̃ĩtatis alii
socii confitentur. Queri aut̃ potest quomo¬
do hic dictum sit om̃s iuiȩ tuȩ ueritas: cũ
in alio psalmo legatur uniuersȩ uiȩ dm̃ mise
miscdia: et inmiserando id exhibet quod ꝓmi¬
sit. ne ueritas desit. Erga om̃s aut̃ et quos libe¬
ueritas : quia ubi non miseretur. uindicte ueri¬
tas exhibetur. Multos quippe unmeritos libe¬
in ȩternum fundasti ea. Quod grecus ait
catharcas: aliqui nr̃i ab inicio. aliqui inicio.

Expanded text:
quendis justis, tanto magis longe facti sunt a justitia. quendis justis, tanto magis longe facti sunt a justitia. Sed quid nocuerunt eis, quibus persequendo propinquaverunt; quando interior est propinquatio Domini eorum, a quo nullatenus deseruntur? 8. «Prope es tu, Domine, et omnes viae tuae veritas.» Etiam in tribulationibus suis, quod eas non immerito patiuntur, tribuere Deo veritatem, sanctorum est usitata confessio. Ita regina Esther , ita sanctus Daniel , ita tres viri in camino , ita eorum sanctitatis alii socii confitentur. Quaeri autem potest quomodo hic dictum sit, «Omnes viae tuae veritas;» cum in alio psalmisericordia; et in miserando id exhibet quod promisit, ne veritas desit. Erga omnes autem et quos libedia et veritas; quia ubi non miseretur, vindictae veritas exhibetur. Multos quippe immeritos libein aeternum fundasti ea.» Quod graecus ait, καταρχὰς, aliqui nostri «ab initio,» aliqui «initio,»