comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ppter multiplicẽ significationẽ ex paulo
ꝓlirius ꝓsecuti sumꝰ: nc̃ autẽ ad quartam
carcunstantiã id est locũ uertamꝰ sermonem:
Loca significant. Unde dñs in certis & de¬
terminatis locis certa negocia geri uoluit
ꝓpter significationẽ. Ut uerbi gr̃a. Filii isił
descendentes in egiptũ cogente fame oppres
terrã ꝓmissionis: quȩ locata est inter babylo¬
nem & egyptũ. & utͣq gens. id est egyptii.
& assyrii captiuauer̃t eos: s priꝰ egyptii.
sta omĩa significationi apta st̃. Egyptus
quȩ est terra uoluptuosa & deliciis affluens:
mundũ significat. ñ machinã istã s uolup¬
tates mundi & secularia desideria. Desertum
significat uitã religiosam. ꝑquã quasi repa¬
trantes. ieuinamꝰ auiciis & cõcupiscentiis hu¬
uis seculi. Babylon ad aquilonẽ posita est.
ubi frigus ꝑpetuũ & obscuritas est. cũ nun¬
quã pars illa sole contingat᷑. Passyrios gͥ id
est babylonios. demones cõpecent̾ designant᷑.

Expanded text:
propter multiplicem significationem eorum, paulo prolixius prosecuti sumus. Nunc autem ad quartam circumstantiam, id est locum, vertamus sermonem. Loca significant, unde Dominus in certis et determinatis locis certa negotia geri voluit, propter significationem: ut verbi gratia, filii Israel descendentes in Aegyptum, cogente fame, oppresterram promissionis, quae sita est inter Babylonem et Aegyptum. Et utraque gens, id est Aegyptii et Assyrii captivaverunt eos; sed prius Aegyptii: ista omnia significationi apta sunt. Aegyptus, quae est terra voluptuosa et deliciis affluens, mundum significat, non machinam istam, sed voluptates mundi et secularia desideria. Desertum significat vitam religiosam, per quam quasi repatriantes jejunamus a vitiis et concupiscentiis hujus saeculi. Babylon ad aquilonem posita est, ubi frigus perpetuum et obscuritas est, cum nunquam pars illa a sole contingatur. Per Assyrios igitur, id est Babylonios, daemones competenter designantur,
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet legem quȩ ꝑ moysen data est. Sed
quia ds̃ non poterat mori. & testamentũ mor¬
te testatoris confirmandũ erat: interfectus ẽ
ꝓeo agnus mysticus. cuius sanguine resꝑsꝰ
est liber. & totus populus incõfirmatione pro¬
delicet. incuius confirmatione. ñ agnus ille
antiquus occiditur. s ipse quia homo erat. &
mori potuit. mortem subiit. E sicut d̾s̃ ad uetꝰ
testamentũ dandũ uocauerat testes. aaron scili
aplõs uidelicet & martyres. uetus dicitur
testam̃tum primũ. uel quia priꝰ datũ. uel
nouis loquitur. Propheta tripliciter dicitur.
Officio. gr̃a. missione. Officio. sicut qͣndo
eligebatur aliquis qui imminẽte bello de
dubiis consuleret dñm. suie per assũptum
ephod. siue alio quolibet mͦ. Gr̃a sicut ille
cui dñs per internã inspirationẽ dabat no

Expanded text:
. Sed quia Deus non poterat mori, et testamentum morte testatoris confirmandum erat, interfectus est pro eo agnus mysticus, cujus sanguine respersus est liber et totus populus, in confirmationem prodelicet. In cujus confirmationem non agnus ille antiquus occiditur; sed ipse quia homo erat et mori potuit mortem subiit. Et sicut Deus ad Vetus Testamentum dandum vocaverat testes, Aaron scilicapostolos, videlicet et martyres. Vetus dicitur Testamentum primum, vel quia prius datum, vel novis loquitur. Propheta tripliciter dicitur, officio, gratia, missione. Officio, sicut quando eligebatur aliquis qui imminente bello de dubiis consuleret Dominum, sive per assumptum ephot; sive alio quolibet modo. Gratia, sicut ille cui Dominus per internam i
Abbreviated transcription (Latin):
quio significat. ut iacob qui hereditatem
patris accepit: ip̃m. uel popłm̃ geutilẽ Ae¬
signat. ysaac qui filium benedixit: dm̃
patrẽ significat. Numerꝰ quoq significat
uerbi gr̃a. ut senarius ꝑfectionẽ. Unde

Expanded text:
quio significat, ut Jacob, qui haereditatem quio significat, ut Jacob, qui haereditatem patris accepit, Christum vel populum gentilem designat; Isaac, qui filium benedixit, Deum patrem figurat. Numerus quoque significat, ut, verbi gratia; senarius perfectionem. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
exteriorem formã significat. Sub exteriori
forma figurȩ rerũ & colores continentur:
quȩ uisu ꝑcipimꝰ. Ad interiorẽ naturam
ꝑtinẽt aliȩ rerũ ꝓprietates. quas ceteris
sensib cõprehendimꝰ: ut est dulcedo in sa¬
pore. quã ꝑcipimꝰ gustu. fraglantia in odo¬
re: quã ꝑcipimꝰ olfactu: melos insono: quẽ
ꝑcipimꝰ auditu. lenitas siue asperitas in cor¬
pore: & cet̾a huiꝰmodi quȩ ꝑcipimꝰ tactu.
Prima illa circũstantia. id ẽ res quȩ in
hoc loco strictȩ accipit᷑: duplicit̾ significał.
uerbi gra. Nix int̾iori natura. scilicet fri¬
giditatt: extinctionem feruoris libidimꝑi.
& exeriori forma uidelicet candore. mundi¬
ciam operũ designat. Persona ẽ rationalis
substantie indiuidua essentia. Persons sunt
que insatra sccptura cõmemorant᷑: inquib
scd̃m euentꝰ & opera &e alio q̃libet mͦ. rerilm¬
qfuiticatio p̃parat᷑. Persona gͥ insacro elo¬

Expanded text:
exteriorem formam significat. Sub exteriori exteriorem formam significat. Sub exteriori forma figurae rerum et colores continentur; quae visu percipimus. Ad interiorem naturam pertinent aliae rerum proprietates, quas caeteris sensibus comprehendimus, ut est dulcedo in sapore, quam percipimus gustu; fragrantia in odore, quam percipimus olfactu; melos in sono, quod et quem percipimus auditu; lenitas sive asperitas in corpore et caetera hujusmodi, quae percipimus tactu. Prima illa circumstantia, id est res, quae in hoc loco stricte accipitur, dupliciter significat; verbi gratia. Nix interiori natura, scilicet frigiditate, exstinctionem fervoris libidinum; et exteriori forma, videlicet candore, munditiam operum designat. Persona est rationalis substantiae individua essentia. Personae sunt, quae in sacra Scriptura commemorantur, in quibus secundum eventus et opera et alio quolibet modo rerficatio praeparatur. Persona igitur in sacro elo
Abbreviated transcription (Latin):
test essr insignificatione aliarũ rerũ. quot in
se ꝓprietates uisibiles aut inuisibiles habet
cõmunes aliis rebus. Hȩ autẽ res prime ꝑ
uoces significatȩ. & res scd̃as significantes:
sex circunstantiis discrete considerant᷑. que st̃
he. uidelicet. res. persona. numerꝰ. locus.
tempus. gestum. In his eium sex. significõ
rerũ primarũ ad scdas considerat᷑. Reᷤ autẽ
in hoc loco intelligimꝰ. in materia quacunq
uel substantia in aĩata. cȩlestium siue ter¬
restrium constitutas. ut st̃ lapides. ligna.
herbȩ. & cetera huiusmodi quȩ in elementis.
uel ex elementis st̃. Omnis autem res que ad
significandum ꝓponitur inscriptura
sacra. aut sedm̃ exceriorẽ formã: aut scdm
interiorem naturã significat. Rem autẽ
large hic accipimꝰ. supͣdicta sex contiunentẽ.
subqua & res continet᷑. id est materia quam
res aut scd̃m int̾iorem naturã aut scd̃m

Expanded text:
test esse in significatione aliarum rerum, quot in test esse in significatione aliarum rerum, quot in se proprietates visibiles aut invisibiles habet communes aliis rebus. Hae autem res primae per voces significatae, et res secundas significantes, sex circumstantiis discretae considerantur: quae sunt hae, videlicet res, persona, numerus, locus, tempus, gestum. In his enim significatio rerum primarum ad secundas consideratur. Res autem in hoc loco intelligimus in materia quacunque, vel substantia inanimata coelestium sive terrestrium, constitutas: ut sunt lapides, ligna, herbae, et caetera hujusmodi, quae in elementis vel ex elementis sunt. Omnis autem res quae ad significandum proponitur in Scriptura sacra, aut secundum exteriorem formam, aut secundum interiorem naturam significat. Rem autem large hic accipimus supradicta sex continentem, sub qua et res continetur, id est materia, quamres aut secundum interiorem naturam, aut secundum
Abbreviated transcription (Latin):
uocum. quadruuium ad rerum significonẽ
respicit. Grãmatica recte loqui. & cõpetent̾
ꝓnunciare uoces docet. Dialetica. ad distin¬
utrunq spectat. Phisica ad interiores rerum
naturas. mathematica. exteriores figuras &
numeros docet.
significationes nequaquã negligere de¬
bet. quia sicut ꝑ uoces primarũ rerũ noti¬
cia acquintur. ita ꝑ significationem rerum
Phylosophus in aliis scripturis solã uocum
nouit significationẽ. s in sacra pagina ex¬
cellentior ualde est rerum significanio quã
uocum. quia hanc usus instituit. illam na¬
tura dictauit. Hȩc hominum uox ẽ. illa dĩ
ad homines. Significatio uocũ ẽ explacito
hominum. significatio rerum naturalis est:¬
& ex operatione creatoris uolentis quasdã res
ꝑ alias significari. Est eciam uald̾e multipli¬
cior significatio rerũ quã uocum. Nã pauce
uoces plusquã duas uel tres significationes
habent. res autẽ quęlibet tam multiplex po¬

Expanded text:
vocum. Quadrivium ad rerum significationem vocum. Quadrivium ad rerum significationem respicit. Grammatica recte loqui et competenter pronuntiare voces docet. Dialectica ad distinutrumque spectat. Physica interiores rerum naturas, mathematica exteriores figuras et numeros docet. significationes nequaquam negligere debet, quia sicut per voces primarum rerum notitia acquiritur, ita per significationem rerum r. Philosophus in aliis scripturis solam vocum novit significationem; sed in sacra pagina excellentior valde est rerum significatio quam vocum: quia hanc usus instituit, illam natura dictavit. Haec hominum vox est, illa Dei ad homines. Significatio vocum est ex placito hominum: significatio rerum naturalis est, et ex operatione Creatoris volentis quasdam res per alias significari. Est etiam longe multiplicior significatio rerum quam vocum. Nam paucae voces plusquam duas aut tres significationes habent; res autem quaelibet tam multiplex po
Abbreviated transcription (Latin):
apocriphũ est: id est dubii auctoris. In ca¬
none tam̃ cõfirmatus est auctoritate fideli
sẏnagoge. Item ecclesiasticum. liber sapientie
salomonis: & duo libri machabeoꝵ. tobia.
udith. & liber ihesu filii sirach: apocriphi
sunt. legunt᷑ tam̃: & aduetus testam̃tum
ꝑtinent: si non st̃ confirmati in canone.
uisquis ad diuinam lectionem accesse¬
rit. primũ qualis sit fructꝰ eiꝰ agnoscat.
Nichil enĩ sine causa appeti debet. nec de¬
siderium trahit. qd̾ ucilitatem non ꝓmictit
Geminus est diuine lectionis fructus. qͥ a
mentẽ uel scientia erudit. uł morib ornat.
docet qd̾ scire delectet. & qd̵ imitari expebiat.
Quox alterum. id est. scientia magis ad
hẏstoriam. & allegoriam. alterum. id est
instructio mox. ad tropologiam magis res¬
picit. Omĩs diuina scriptura refertur ad
hunc finẽ. Septem liberales artes huic sci¬
entie subseruiunt. Truiium ad significationẽ

Expanded text:
apocryphus est, quia dubii auctoris; in caapocryphus est, quia dubii auctoris; in canone tamen confirmatus est auctoritate fidelis synagogae. Item Ecclesiasticus, liber Sapientiae Salomonis et duo libri Machabaeorum, Tobias, Judith, et liber Jesu filii Sirach apocryphi sunt; leguntur tamen et ad Vetus Testamentum pertinent, sed non sunt confirmati in canone. ctionis. Quisquis ad divinam lectionem accesserit, primum qualis sit fructus ejus agnoscat. Nihil enim sine causa appeti debet; nec desiderium trahit, quod utilitatem non promittit. Geminus est divinae lectionis fructus: quia mentem vel scientia erudit, vel moribus ornat. Docet quod scire delectat, et quod imitari expediat. Quorum alterum, id est scientia magis ad historiam et allegoriam, alterum, id est instructio morum, ad tropologiam magis respicit. Omnis divina Scriptura refertur ad hunc finem. Septem liberales artes huic scientiae subserviunt. Trivium ad significationem
Abbreviated transcription (Latin):
habere poterat. s sola gr̃a. sicut dauid. & da¬
niel. & iob. Missione. sicut ille quẽ mittebat
dñs ad p̃dicandum ea que ei inspirauerat. ut
ionas. S tam̃ sicut in istis dieb non dicunt᷑
ep̃i nisi qui officii dignitatẽ & pocestatem
habent. licet meritũ habeãt huius nominis
dicebant᷑. nisi qui officio aut missione ꝓphẽ
essent. unde dauid. iob. daniel. licet cõtineant
ꝓphetias in libris suis: inter agyographos ta¬
numerant᷑. Querit᷑ etiam cur nouem tantũ
dicant᷑ agyographi. id est scĩ scriptores: cum
hoc nom̃ cõueniat om̃ib sacre scripture auc¬
toribꝰ. Ad quod respondendum. qͥa qđ nullã
habet specialem ꝓprietatẽ qua distinguatur
aceteris: cõmune nomen quasi ꝓpriũ obti¬
net: ñ ex prerogariua aliqua. s potius qͣsi
ex quadã ĩdignitate respectu alioꝵ: sicut in
nouẽ ordinib angeloꝵ. minimꝰ simpliciter
muni assensu fidelis synagogȩ uł excłiȩ ñ
est receptus & cõfirmatus: & si etiã nichil

Expanded text:
poterat sed sola gratia, sicut David et Daniel et Job. Missione, sicut ille quem mittebat Dominus ad praedicandum ea quae ei inspiraverat, ut Jonas. Sed tamen sicut in istis diebus non dicuntur episcopi, nisi qui officii dignitatem et potestatem habent, licet meritum habeant et virtutem hudicebantur, nisi qui officio aut missione prophetae essent. Unde David, Job, Daniel, licet contineant prophetias in libris suis: inter agiographos tanumerantur. Quaeritur etiam, cur novem tantum dicantur agiographi, id est sancti scriptores, cum hoc nomen conveniat omnibus sacrae Scripturae auctoribus? Ad quod respondendum, quia quod nullam habet specialem proprietatem qua distinguatur a caeteris, commune nomen quasi proprium obtinet, non ex praerogativa, sed potius quasi ex quadam indignitate respectu aliorum; sicut in novem ordinibus angelorum minimus simpliciter muni assensu fidelis synagogae vel ecclesiae non est receptus et confirmatus, etsi etiam nihil
Abbreviated transcription (Latin):
i sunt scriptores sacroꝵ libroꝵ qui per
spm̃ scm̃ loquentes ad eruditionẽ nr̃am
precepta uiuendi regulamq: conscripserunt.
Pieter hec alia uolumina a pocripha nomi
quia indubium ueniũt. Est enĩ eoꝵ origo
oeculta. nec patet scĩs patrib a quib edita
sint. In quib & si aliqua ueritas. drñ ꝓpter¬
multa falsa nulla est in eis canonica auete
cis ꝓferunt᷑: que omia sub norue apocri

Expanded text:
i sunt scriptores sacrorum librorum, qui per Spiritum sanctum loquentes, ad eruditionem nostram praecepta vivendi regulamque conscripserunt. Praeter haec, alia volumina apocrypha nominquia in dubium veniunt. Est enim eorum origo occulta, nec patet sanctis Patribus a quibus edita sint. In quibus etsi aliqua veritas, multa falsa, nulla est in eis canonica auctorcis proferuntur, quae omnia sub nomine apocri
Abbreviated transcription (Latin):
ibliotheca agreco nom̃ accepit. eo qd¬
Dibi libri recondant᷑. Nam biblio libroꝵ
theca repositio interp̃tatur. Codex multoꝵ
libroꝵ est liber uniꝰ uoluminis. & dictꝰ code
ꝑ transiationẽ a candicib arboꝵ siue iugũ
quasi caudex. qđ ex se multitudmem ubroꝵ
quasi ramoꝵ contineat. uolumen dicitur
a uoluendo. Liber est interior cortex arboris.
in quo antiqui ante usum menbrane solebãt
scribere. Unde scriptores librarios uocabãt. inde
dictus est liber uolumen. Tractatꝰ est unius
rei mulciplex expositio. Testamentum dicitur
sacra scriptura. humana consuetudine dante
occasionẽ. Antiquitus enim qui carebant libe¬
ris. adoptabant sibi filios. & cum cõstituebãt
illos heredes. uocabãt testes. & scribebãt cyro¬
graphum. nou erat tam̃ ita ratũ quin pos¬
set mutari nisi mortuo testatore. Similit̾
ds̃ unum solũ habens filiũ ex natura. mul¬
tos uoluit adoptare ex gr̃a. E primitꝰ unũ
elegit abraham. cui p̃cepit exire decognatio¬

Expanded text:
ibliotheca a graeco nomen accepit, eo quod ibi libri recondantur. Nam biblion librorum, theca repositio interpretatur. Codex multorum librorum est, liber unius voluminis, et dictus codex per translationem a caudicibus arborum sive vitium, quasi caudex quod in se multitudinem librorum quasi ramorum contineat. Volumen dicitur a volvendo. Liber est interior cortex arboris, in quo antiqui, ante usum membranae, solebant scribere, unde scriptores librarios vocabant, inde dictus est liber volumen. Tractatus est unius rei multiplex expositio. Testamentum dicitur sacra Scriptura, humana consuetudine dante occasionem: antiquitus enim qui carebant liberis adoptabant sibi filios, et cum constituebant illos haeredes, vocabant testes et scribebant chirographum, non erat tamen ita ratum quin posset mutari, nisi mortuo testatore. Similiter Deus unum solum Filium habens ex natura, multos voluit adoptare ex gratia. Et primitus unum elegit Abraham; cui praecepit exire de cognatio
Abbreviated transcription (Latin):
Mari. I. uce. Ioħis. ad similitudinẽ quatuor
Eiuminũ paradysi. &. quatuor uechĩ arche.
&e quatuor animaliũ in iherechiele. Prinius
matheus eugłm suum scripsit hebraice. Dcds
marcus grece scripsit. Ter cius lucas inter om̃s
euglistas ꝯreci sermonis eruditissimus eugłm
sii scripsit theophilo archiep̃o. ad quẽ etiam
actus apłoꝵ scripsit. Quartꝰ & ultimus ioh̃es

Expanded text:
s, ad similitudinem quatuor fluminum paradisi, et quatuor vectium arcae, et quatuor animalium in Ezechiele . Primus Matthaeus Evangelium suum scripsit hebraice. Secundus Marcus, graece scripsit. Tertius Lucas, inter omnes Evangelistas graeci sermonis eruditissimus, Evangelium suum scripsit, Theophilo archiepiscopo, ad quem etiam Actus apostolorum scripsit. Quartus et ultimus Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
iccirco eccłia xp̃i ꝑ uniuersã latinitatẽ ꝑre
ceteris om̃ib translationib quas uiciosa int̾¬
p̃tatio. siue prima de hebreo ingrecũ. siue
sedã de greco inlatinũ facta cormꝑat. hanc
solam legendã & in auctoritate habendã in¬
stituit. Usu autẽ primo inualescente. qui
ñ nunquã solita magis quã uera appetit.
factũ est ut diuersas diuersis sequentib
translationes. ita tandem omnia confusa
sunt : ut pene nunc quid cui adtribuen¬

Expanded text:
i per universam latinitatem prae caeteris omnibus translationibus, quas vitiosa interpretatio, sive prima de hebraeo in graecum, sive secunda de graeco in latinum facta, corruperat, hanc solam legendam et in auctoritate habendam constituit. Usu autem pravo primo invalescente, qui nonnunquam solita magis quam vera appetit, factum est, ut diversas diversis sequentibus translationes ita tandem omnia confusa sint, ut pene nunc cui tribuen
Abbreviated transcription (Latin):
asinã & cetera. Bechania dr᷑ domꝰ obedientie
ald obedientt̃ tautũ uenit xp̃e: ⁊t resuscitet
larlrum. idest animã prius mortuiã inꝑee¬
catis. Cum itaq sex sint circũstantiȩ que di¬
cunt᷑ significare. quȩcũq earũ significet. aut
factũ significat factũ & est allegoria. aut
factũ faciendũ significat: & est moralitas.
Inhis duob qd cognitionẽ ueritatis id est
integritatẽ fidei. & ad amorẽ bonitatis so ẽ
ad ꝓfectionẽ bonoꝵ oꝑum instrium᷑. Propter
quȩ duo legenda ẽ diuina scriptura: scilicet
uit credamus sincere & bene operemur.

Expanded text:
edientiae. Ad obedientem tantum venit Christus, ut resuscitaret Lazarum, id est animam prius mortuam in peccatis. Cum itaque sex sint circumstantiae, quae dicuntur significare, quaecunque earum significet, aut factum significat factum et est allegoria; aut factum faciendum significat, et est moralitas. In his duobus ad cognitionem veritatis, id est integritatem fidei, et ad amorem bonitatis, id est ad perfectionem bonorum operum, instruimur. Propter quae duo legenda est divina Scriptura, scilicet ut credamus sincere, et bene operemur.
Abbreviated transcription (Latin):
simmachus. theodotion. quoꝵ primꝰ. id est
aquila. iudeus. Sĩ machus uero. & theodo¬
tion. hebionite heretici fuer̃t᷑. Obcinuit tñ
usus ut post.lxxͣ. interpretes: ecclie grecoꝵ
eoꝵ reciperẽt ȩremplaria & legerẽt᷑. Polt
hec accessit quinta que uulgaris dicitur:
quę quodã tp̃re in iherico reꝑta est. S qͥs
auctor eus fuerit: usq hodie ignoratur. Sex¬
tam & septimnã origenes fecit: cuius codices
eusebius & pamphilus uulgauert̃. Octauo
loco iheronimꝰ accesit: ñ iam de hebreo in
ingrecũ sicut priores. s de hebreo inlatinũ

Expanded text:
Symmachus, Theodotion. Quorum primus videlicet Symmachus, Theodotion. Quorum primus videlicet Aquila, Judaeus; Symmachus vero et Theodotion Hebionitae haeretici fuerunt. Obtinuit tamen usus, ut post Septuaginta interpretes Ecclesiae graecorum eorum reciperent exemplaria et legerent. Post haec accessit quinta, quae Vulgaris dicitur; quae quodam tempore in Jericho reperta est. Sed quis auctor ejus fuerit, usque hodie ignoratur. Sextam et septimam Origenes fecit, cujus codices Eusebius et Pamphilus vulgaverunt. Octavo loco Hieronymus accessit, non jam de hebraeo in graecum sicut priores
Abbreviated transcription (Latin):
ibliothecam ueteris testamenti esdras
scriba post incensam legem a chaldeis dũ
iudei ingressi st̃ iniherł̃m. diuino afflatus
rum uolumina que fuerãt a gentib cor¬
in lege. quot habebantur & littere.
lingua editam constat. Post hec tempore¬
ab eleararo pontifice acceꝑat. bibliothecam
ueteris testam̃ti in grecã linguã ex hebrea int̾¬
pretari fecit. E ut aiunt quidã ne posset de¬
cipi ab eis falsitate translationis diuisit eos. ut
in unius codice inuentũ esset. qd̾ in alteriuᷤ
similiter ñ inueniret᷑. ꝓpter qd̃ una ẽ eoꝵ
interpretatio. S iheronimus dicti. hiuc rei
nͣ ee adhibendã fidem. Post ascensionẽ ueto
satio in gentib reperta est: & scdm̃ hãc ab ec¬
celesii xp̃i primũ sacrę scripture legi cepe¬
runt. postea uero quia eidem trans lationi
quodã deesse ꝓbata sunt. que in hebraica ue¬
&e alii sacram scriptin᷑̃ de hebrea lingua
in grecũ ⁊ aniferre sermonẽ. Ded̾am gͥ &¬

Expanded text:
ibliothecam Veteris Testamenti Esdras scriba, post incensam legem a Chaldaeis, dum Judaei ingressi sunt Jerusalem divino afflatus arum volumina, quae fuerant a gentibus corin lege quot habentur et litterae. lingua editam constat. Postea Pab Eleazaro pontifice acceperat, bibliothecam Veteris Testamenti in graecam linguam ex hebraea interpretari fecit. Et, ut aiunt quidam, ne posset decipi ab eis falsitate translationis, divisit eos, ut in unius codice inventum esset, quod in alterius similiter non inveniretur. Propter quod una est eorum interpretatio. Sed Hieronymus dicit, huic rei non esse adhibendam fidem. Post ascensionem vero latio in gentibus reperta est, et secundum hanc ab Ecclesiis Christi primum sacrae Scripturae legi coeperunt. Postea vero, quia eidem translationi quaedam deesse probata sunt, quae in hebraica veet alii sacram Scripturam de hebraica lingua in graecum transferre sermonem. Secundam igi
Abbreviated transcription (Latin):
datt᷑ ab uũa sacerdotũ uł leuitarũ sic̃ cecera m̃bra
s cũ ed̃ adherentia ie̾cori. &e pedes. & intestina loca
aqua tungebant᷑. Qux quatuor unꝰ sacerdotum
eleuabat. & ponebat in altari. Alii octo sacridoteᷤ
reliqͣ menbra. Nouiẽ u̾o sacerdotes offerebãt m̃¬
bra holocausti omia bene lota aqua. duo uero
alii offerebãt sanguinẽ. ut om̃s simul e̾e̾nt .xii.
Becebat autẽ ut illa quȩ incultu di ĩmolata er̃ã.¬

Expanded text:
atur ab uno sacerdotum vel levitarum, sicut caetera membra; sed cum eo adhaerentia jecori, et pede, et intestina lota aqua jungebantur. Quae quatuor unus sacerdotum elevabat, et ponebat in altare. Alii octo sacerdotes reliqua membra. Novem vero sacerdotes offerebant membra holocausti omnia bene lota aqua. Duo vero alii offerebant sanguinem, ut omnes simul essent duodecim. Decebat autem, ut illa, quae in cultu Dei immolata era
Abbreviated transcription (Latin):
inliquidisi accipimus. ut pote inuino & oleo.¬
Hunc. gͥ quia o̾sterdoimꝰ differentam eorum
quȩ offerunt᷑. consequẽs ẽ ut distinguamꝰ etã
ꝑsonas aquib offerunt᷑. hoc ẽ uł eos qui offert̃
dona. uł eos qui ꝓ ministerio offert̃ sacrificia.
utriq enĩ offerre dicunt᷑. siue uidel. qui dãt.
siue ꝑ quos dãt. Sacerdotũ ẽ sacrificia offerre.
ñ uniꝰ specialiter. ne si uni cotidie necessitas sacͥ¬
ficandi indiceret᷑. a copula carnalis cõmercii ꝓ hi¬
beri uideret᷑. sclm̃ illud qd̾ uir aquo exit sem̃
cotus. scã ingredi uł tangere ꝓhibeturs ce ĩmũ¬
uis usq ad uesꝑam ee̾. decernit᷑. Cotidiana uero¬

Expanded text:
in liquidis accipimus, upote in oleoin liquidis accipimus, upote in oleour, quia ostendimus differentiam eorum, quae offeruntur, consequens est ut distinguamus etiam personas a quibus offerantur: hoc est vel eos qui offerunt dona, vel eos qui pro ministerio offerunt sacrificia. Utrique enim offerre dicuntur, sive videlicet qui dant, sive per quos dant. Sacerdotum est sacrificia offerre; non unius specialiter, ne si uni quotidie necessitas sacrificandi indicetur, a copula carnalis commercii prohiberi videretur, secundum illud quod vir a quo exit semen coitus, sancta ingredi vel tangere prohibetur et immundus usque ad vesperam esse decernitur. Quotidiana
Abbreviated transcription (Latin):
quia ieis pars in sacrificiis dñi cremabat᷑. parᷤ
sacerdotib cedebat. reliquũ offerentium erat:
Pacifica autẽ uł ꝓ gr̃arũ actione offerebant᷑. iu
delicet cũ aliqͥs de ꝑiculo liberatꝰ ingr̃arũ actione
spontanea uoluntate offerer
uando uero oblatio. fiebat. aut de simila
.i. de subtili farina illã e̾ẽ oportuit. aut
de panib coctis inclibano: aut de patella sine
fuxura: aut de sartagine. cum frirura. Similȩ
suꝑfunbebat᷑ oleũ : ee thus suꝑponebatͦ. reliqua
oleo ꝑfundebant᷑. sine thure. Mel autẽ & ferm̃¬
tum unuersaliter ab oblacionib dñi remouent᷑.
uã & qͣndo pͥmitiȩ hoꝵ offerebant᷑ sic̃ aliarum
rerũ. ñ tam̃ suꝑ altare ponebant᷑. neq aliqͥd ex
eis in igne altaris cremabat᷑. s eleuata tantũ corã
dño. post asacerdotib. suscipiebant᷑. Sal u̾o om̃ib
sacrificiis misceri p̃cipit᷑ .i. oblationib Libationẽ

Expanded text:
quia in eis pars in sacrificiis Domini cremabatur, pars quia in eis pars in sacrificiis Domini cremabatur, pars sacerdotibus cedebat: reliquum offerentium erat. Pacifica autem vel pro gratiarum actione offerebantur, cum videlicet aliquis de periculo liberatus in gratiarum actione spontanea voluntate offerens. Quando vero oblatio fiebat, aut de simila, id est subtili farina, illam esse oportuit; aut de panibus coctis in clibano; aut de patella sine rixura; aut de sartagine cum frixura. Similae super fundebatur oleum, et thus super ponebatur: reliqua oleo superfundebantur sine thure. Mel autem et fermentum universaliter ab oblationibus Domini removetur. Nam, et quando primitiae horum offerebantur, sicut aliarum rerum, non tamen super altare ponebantur, neque aliquid ex eis in igne altaris cremabatur, sed elevata tantum coram Domino, post a sacerdotibus suscipiebantur. Sal vero omnibus sacrificiis misceri praecipitur, id est oblationibus. Libationem
Abbreviated transcription (Latin):
intrinsecã. & duos renes cũ adipe quo tegunt᷑
ilia. &e reticulũ iecoris cũ renũculis . & si dẽ oui¬
b foret᷑ caudã etiã cũ renib & uniuersa uita¬
lia: ignis altaris consũpsit. pectusculũ & armũ
dextrũ. sacerdos habuit. reliquũ totũ his qui
hostiã pacificã obtulerãt remansit. Item in ho¬
locausto qͣndo de arm̃tis uł pecorib ĩ molatio
fiebat mascłina tantũ offerri iussa sc̃. In sacri¬
ficiis autem ꝓ peceato. atq delicto siue anpaci¬
ficis tam femimna qͣmt mascłia potelat ĩmno¬
lari. co uidelicet oidine. quolea lex moysi immo¬
lari p̃cepĩt. ut uidelicer insãciisaqo ꝓpeccato
cũ quis depopło peccauerit ꝑ ignorantiã caprã
nibct᷑ offerre. Inpacificis autẽ marẽ uł. feminã
ꝓ uoto offerenqũ. quia gratuita erat oblatio qͥs¬
q: offerie poterat. Porro pacisica dicła sc̃. siue ꝓ
feccit᷑ ex om̃i parte unicuiq qd̾ suũ ẽ tribuentes.

Expanded text:
cam, et duos renes cum adipe quo teguntur ilia, et reticulum jecoris cum renunculis; et sic de quibus foret, caudam etiam cum renibus, et universa vitalia ignis altaris consumpsit; pectusculum, et armum dexterum sacerdos habuit; reliquum totum iis qui hostiam pacificam obtulerant remansit. Item in holocausto, quando de armentis vel pecoribus immolatio fiebat, masculina tantum offerri jussa sunt. In sacrificiis autem, pro peccato atque delicto, sive in pacificis, tam femina quam masculina poterant immolari: eo videlicet ordine, quo ea lex immolari praecepit, ut videlicet in sacrificio pro peccato, cum quis de populo peccaverit per ignorantiam, capram jubeatur offerre; in pacificis autem marem vel feminam, pro voto offerentium quia gratuita erat oblatio quisque offerre poterat. Porro pacifica dicta sunt sive prfecerunt ex omni parte, unicuique, quod suum est tribuentes;
Abbreviated transcription (Latin):
fuert̃. Erat sacrifiqũ qd̾ cotidianũ dicebat᷑. ꝓpier¬
ea quia illud cotidie offerri oportebat. Singulis
nãq dieb duos agnos ds̃ ĩmolaxi p̃ceperat in ho¬
locaustũ. unĩt mane. & alcerũ uesꝑe. D hoc coti¬
dianũ & iuge. ac sempiternũ sacrisigũ uocabat.
S ingłis u̾o sabbatio duos alios in holocaustum
adici. p̃ter holocaustũ cocidianũ ut e̾e̾nt simł
quatuior sancitũ fuerat. P orro inkalendis .i. in
metiissin głorum m̃siũ cottioiano sacficio aode¬
qui menfes noudꝵ ditituri preter agaum pascha¬

Expanded text:
Erat enim sacrificium quod quotidianum dicebatur, propterea quod illud quotidie offerri oportebat. Singulis namque diebus duos agnos Deus immolari praeceperat in holocaustum, unum mane, et alterum vespere: et hoc quotidianum et juge ac sempiternum sacrificium vocabatur. Singulis vero Sabbatis duos alios in holocaustum adjici, praeter holocaustum quotidianum, ut essent simul quatuor, sancitum fuerat. Porro in Kalendis, id est in initiis singulorum mensium, quotidiano sacrificio addequi mensis novorum dicitur, praeter agnum pasca
Abbreviated transcription (Latin):
utebant᷑. uin. tumin. dicte st̃. Erãt caratteres
inscripti diuersis sit̾ceris. quib ꝓiectis ex̃ uinc¬
tura luterarũ desuꝑ apparentũ qͥd faciendum
siue uitandũ foret. uero iudieio monstrabatur.
Pones in rationali iudicii doctrinã & ueritatem.
hȩc noĩa .s. scripta in textura. Incõspectu dñi
semꝑ. in solitis horis qͣndo ministrabat dño. Fa

Expanded text:
utebantur, urim tumim dictae sunt. Erantque characteres utebantur, urim tumim dictae sunt. Erantque characteres inscripti diversis litteris; quibus projectis ex junctura litterarum de super apparentium quid faciendum sive vitandum foret vero indicio monstrabatur: Pones in rationali judicii doctrinam et veritatem, haec nomina scilicet in textura. In conspectu Domini semper. In solitis horis, quando ministrabatur cora
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ad modũ ꝑ anulos eiꝰ uectib insertis alta¬
re portaret᷑. siue etiã quomͦ sub illa arula in¬
teriori anuli craticlẽ ponerent᷑. sacis patere pocest.
facies in rationali eathenas sibi inuicẽ coheren¬
tes. Non sic accipiendũ ẽ qd dicit sibi inuicẽ¬
coherentes. quasi una cathena alteri coh̾eret.
s facturã cathenȩ exprimit. in qua cicculi cũ
circulis eoherẽt. uł fila cũ filis contorquentur.
Unde ꝓ eo qd̾ nos dicims coherentes. hebreus¬
habet etpressius plexas oꝑe plero & spisso. Dcdm
caldaicũ sonat. termiatas il. in horis. siie margi¬
nalib angulis. qͣsi int̾imno .i. fiue rationalis
posita sc̃. Pones autẽ in rationali. iudicii doctͥ¬
nã & ueritatẽ. Pro doctrina & uer̾itate in he¬
breo habet᷑. uric̃. tumin. Nã urim doctrina
siue iudiciũ interp̃tatur. tunin ueritas. Hĩc
& sortes quib antiquitꝰ. ad ĩudiqũ ueritatis

Expanded text:
quemadmodum per annulos ejus vectibus insertis altaquemadmodum per annulos ejus vectibus insertis altare portaretur, sive etiam quomodo sub illa arula interiori annuli craticulae ponerentur, satis patere potest. Facies in rationali catenas sibi invicem cohaerentes. Non sic accipiendum quod dicit sibi cohaerentes, quasi una catena alteri cohaereat, sed facturam catenae exprimit, in qua circuli cum circulis cohaerent, vel fila cum filis contorquentur. uod nos dicimus cohaerentes, Hebraeus expressius habet: plexas opere plexo et spisso. Secundum Chaldaicum sonat terminatas, id est in oris sive marginalibus angulis, quasi in termino, id est fine rationalis positas. Pones autem in rationali judicii doctrinam et veritatem. Pro doctrina et veritate in Hebraeo habetur urim tumim . Nam urim doctrina sive judicium interpretatur; tumim veritas. Hinc et sortes quibus antiquitus ad indicium veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ positos terra repleri. scdm qd̾ dicit altare
de terra facictis mͥ. & in eiꝰ archa suꝑiori ignẽ
cõstrui ubi holocausta imposita cremabantur.
Fucĩt egã qui assererẽt int̾ parieces altaris cͣti¬
cula posita. & usq ad mediũ abtituoinis eiꝰ erec¬
ta. sub ipsa cͤcicula arula parua formata. in
eadem ignem extrui ꝑ ostium ad orientalem
altaris parietẽ patens. & sic carnes craticłe suꝑ¬
positas introrsũ crenari. fumo ꝑ os altaris de¬
suꝑ apertũ egrediente: & ne forte deligneis intͦr¬
sum altaris parietib igne uicino cõburendis
aliqͣ suspiratio nasceret᷑. eadẽ ligna incõbustibi¬
lia asseuerãt. S si hȩc ligna talia fuisse pu¬
tanda st̃. ut uel aqua uł igne om̃ino corrũpi
ñ possent: quid opꝰ fuerit ȩneis lãminis extrĩ¬
secus tegi. ñ uidet᷑. S nec qͣliter introrsum
ipsa craticłã uectib suis apte collocaret᷑. aut

Expanded text:
 tantum positos terra repleri. Secundum quod dicit: Altare  tantum positos terra repleri. Secundum quod dicit: Altare de terra facietis mihi, et in ejus arca superiori ignem construi, ubi holocausta imposita cremabantur. Fuerunt etiam qui assererent inter parietes altaris craticula posita, et usque ad medium altitudinis ejus, erecta sub ipsa craticula arula parva formata; in eadem ignem exstrui per ostium ad orientalem altaris parietem patens, et sic carnes craticulae superpositas introrsum cremari fumo per os altaris desuper apertum egrediente, et ne forte de ligneis introrsum altaris parietibus igne vicino comburentis aliqua suspicio nasceretur, eadem ligna incombustibilia asseverant. Sed si haec ligna talia fuisse putanda sunt, ut vel aqua vel igne omnino corrumpi non possent; quid opus fuerit aeneis laminis extrinsecus, tegi non videtur. Sed nec qualiter introrsum ipsa craticula vectibus suis apte collocaretur, aut
Abbreviated transcription (Latin):
sonare. cui assandȩ carnes suꝑponerent᷑. s opꝰ
qͣdrangulũ ꝓpter leuitatẽ undiq ꝑforatũ in
similitudine uasis factũ. in quo qͣsi sedere alta¬
re uidet᷑. cui parietũ altitudo altare ambienᷤ
usq ad mediũ altaris eleuata e̾et. in cuiꝰ .iiͦii.
angulis sursũ . iiͦii. anuli pendebãt. per quos
uectib insertis altare ipsi insicens portaretur.
Alcare enũ alios anulos ñ legit᷑ habuisse quib
portart᷑ p̃ter anulos retis. S hoc rete utrim
seorsũ ꝑse ab altari diuisũ & separabile suisset.¬
& suo fundo inferiorẽ parcẽ altaris cõtineret.
&e sic parieb siuis altaris parietes ambiẽs ĩ elu¬
debat. andeorsũ inferiori margini parietum
oꝑe fusili cohereret. & aliqͦ int̾uallo lacitudins
fundo suo incireuitu. a parictib remotum. sic
tandẽ parietes suos usq ad mediũ altaris erige¬
ret. ñ satis patet. nisi qd̾ sequẽs disgositio cõrie¬
nientior uidet᷑. Quidã hoc altare nec tectum de

Expanded text:
onerentur, sed opus quadrangulum propter levitatem undique perforatum in similitudinem vasis factum, in quo quasi sedere altare videtur, cui parietum altitudo altare ambiens usque ad medium altaris elevata esset, in cujus quatuor angulis sursum quatuor annuli pendebant, per quos vectibus insertis altare ipsi insidens portaretur. Altare enim alios annulos non legitur habuisse, quibus portaretur praeter annulos retis. Sed hoc rete utrum seorsum per se ab altari divisum, et separabile esset, et suo fundo inferiorem partem altaris contineret, et sic parietibus suis altaris parietes ambiens includeret: an deorsum inferiori margini parietum opere fusili cohaereret, et aliquo intervallo latitudinis fundo suo in circuitu a parietibus remotum sic tandem parietes suos usque ad medium altaris erigeret; non satis patet, nisi quod sequens dispositio convenientior videtur. Quidam hoc altare nec tectum des
Abbreviated transcription (Latin):
die quo sacrificabat summꝰ sacerdos. utebatur
aureis uestid. s quando intraba landa sancta
ntieb at tantũ linea. Iurta hũc ncũ saniet ta¬
bernaculũ .i. idem façie de tabertialo testusori¬

Expanded text:
die quo sacrificabat summus sacerdos, utebatur die quo sacrificabat summus sacerdos, utebatur aureis vestimentis; sed quando intrabat sancta sanctorum retinebat tantum linea. Juxta hunc ritum faciet tabernaculo; id est, idem faciet in taber
Abbreviated transcription (Latin):
.i. agnꝰ qui cotidie & mane &e uesꝑe offerebat᷑.
sic ꝙ completis hostiis ꝓ peccato. & holocaustis
pacificis descendit. Non descendit de gradib.
quia ꝓhibitũ erat ne gradib ad altare ascen¬
deret᷑. s de aliquo forte eminertiori loco in q̃
ad horam stabat ut apte ministrare posset. ne
altitudo altaris impedim̃to e̾e̾t. Quicqͥd ambu¬
lat quidẽ suꝑ .iiͦii. pedes s habet longiora retͦ
uolucrib hic agit᷑. Aquarũ congregatio mũda
erit. Quicqͥd in eã cadat ñ potest immunda
fieri. sicut nec fons. Duos passeres quos uesci
licitum est. Non dicit ad differentiã alioꝵ
passerũ. s aliarũ auiũ. quib uesci licitũ ñ
est. Purificatꝰ ingrediet᷑ castra. ñ tam̃ eodem
die rasurȩ & purificationis suȩ. s post illũ
diem expectabit adim .iiii. dies extra castra sui
naculũ. ñ tam̃ qd̵ liceat ei interim intrare
in tabernacłã alioꝵ. Accingetur zona linea.¬
cidarim lineam imponet capiti. ⁊ c̾. Orani

Expanded text:
 agno, qui quotidie, et mane, et vespere offerebatur. Sicque completis hostiis pro peccato, et holocaustis pacificis descendit. Non descendit de gradibus, quia prohibitum erat ne gradibus ad altare ascenderetur; sed de aliquo forte eminentiori loco in quo ad oram stabat ut apte ministrare posset, ne altitudo altaris impedimento esset. Quidquid ambulat quidem super quatuor pedes, sed habet longiora retro volucribus hic agitur. Omnis aquarum congregotio munda erit; quidquid in eam cadat, ipsa non potest immunda fieri, sicut nec fons. Duos passeres vivos pro se: quos vesci licitum est. Non dicit ad differentiam aliorum passerum, sed aliarum avium, quibus vesci licitum non est. Purificatus ingredietur castra, non tamen eodem die rasurae, et purificationis suae; sed post illum diem exspectabit adhuc septem dies extra castra sui rnaculum: non tamen ita liceat ei interim intrare in tabernacula aliocydarim lineam imponet capiti, etc. Omni
Abbreviated transcription (Latin):
inculerãt. Coquite carnes ante sores taberncłi.
Sicut laici faciebãt de carnib pacificoꝵ quȩ
offerebant. oportebat aaron & filios eiꝰ tan
in hac eoꝵ oblatione. & moyses tantũ inde acci¬
piebat. qͣntũ aaron postea acȩteris accepturꝰ
erat. Sicut factũ ẽ in p̃sentiarũ. Quasi dicat.
Sic̃ mͦ insticuit᷑ & scĩficat᷑ aaron: eodem mͦ
sequaces eiꝰ instituent᷑. Dicit q aaron. Tolle
de armento uitulum ꝓpeceato. Huips carnes
quia ꝓ peecato saceidotis fuit. cum pelle ertra
cõburebant᷑. aries similiter in holoc austum
oblatus totus cremabat᷑. ꝓ peccato autẽ popłi
matauit hẏrtũ. uitulũ & agnũ in holocauᷤᷤ¬
tum. bouẽ & arietẽ hostias pacificas. Nec est

Expanded text:
intulerunt. Coquite carnes ante fores tabernaculi. intulerunt. Coquite carnes ante fores tabernaculi. Sicut laici faciebant de carnibus pacificorum quae offerebant, ita oportebat Aaron et filios ejus facere in hac eorum oblatione. Et Moyses tantum inde accipiebat, quantum Aaron postea a caeteris accepturus erat. Sicut factum est in praesentiarum. Quasi dicat: Sicut modo instituitur et sanctificatur Aaron, eodem modo sequaces ejus instituentur. Dixitque ad Aaron, tolle de armento vitulum pro peccato. Hujus carnes, quia pro peccato sacerdotis oblatus fuit, cum pelle extra castra comburebantur; aries similiter in holocaustum oblatus totus cremabatur. Pro peccato autem populi mactavit hircum, vitulum et agnum; in holocaustum bovem et arietem, hostias
Abbreviated transcription (Latin):
lutã. & postea subiũgit. aĩa quȩ tetigerit in¬
munditiã hoĩs. de ꝓpria ĩmũditia intelligi
uult. & aliena inqͥnatã. Hȩc ẽ unctio aaron.
isrł. dicit᷑ esse tiꝰ unctio in hoc data. Adipẽ u̾o
& caudã. Septẽ dieb quib scĩficatꝰ est aaron
& instructꝰ insacerdonum immolauit moyses
quasi suminꝰ sacerdos. & accepit ab aaron &
filiis eiꝰ ea quȩ postea accepturꝰ erat aaron
a cȩtero poplõ offerente. & sacrificauit super
altare holocausti cotidie qd̃ uuxit in pͥmo illoꝵ
septẽ dierũ qui fuer̾̃t infine pͥmi anni. tta
qd octauꝰ quo aaron cepit sacrificare. pͥmꝰ fuit
dies scd̃i anni. & eo die egressus ad ño ignis cõ¬
bussit holocaustũ aaron. Nam moyses ͥ p̃ce¬
dentib dieb igne terreno sacrificauerat. Eodẽ
uiͦii. die nadab & abiu st̃ cõsũpti igne uindictȩ
qͥa post celestẽ ignẽ missũ adño alienũ ignẽ

Expanded text:
lutam, et postea subjunxit: Anima quae tetigerit imlutam, et postea subjunxit: Anima quae tetigerit immunditiam hominis: de propria immunditia intelligi vult, et aliena inquinatam. Haec est unctio Aaron. Israel, dicitur esse ejus unctio in hoc data. A dipem vero, et caudam septem diebus quibus sanctificatus est Aaron, et instructus in sacerdotium immolavit Moyses quasi summus sacerdos, et accepit ab Aaron, et filiis ejus ea quae postea accepturus erat Aaron a caetero populo offerente, et sacrificavit super altare holocausti quotidie, quod unxit in primo illorum septem dierum, qui fuerunt in fine primi anni. Ita quod octavus quo Aaron coepit sacrificare, fuit primus dies secundi anni; et eo die egressus a Domino ignis combussit holocaustum Aaron. Nam Moyses septem praecedentibus diebus igne terreno sacrificaverat. Eodem octavo die Nadab, et Abiu sunt consumpti igne vindictae, quia post coelestem ignem missum a Domino alienum ignem
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit. cũctis filiis aaror ȩqua m̃sura diuide¬
tur ꝑ singłos. uel erit sacerdotis. qͥa ad usu
laicoꝵ ñ ꝑuenit sicut inpacificis. s filiis
aaron ȩqualit̾ diuidit᷑. Ex quib unꝰ ꝓ pͥmi¬
tiis offert᷑ dño. In sacrificio pacificox. qͣtuor
diu̾sitates panũ offerebant᷑. & de unoquoq
gen̾e unꝰ offerebat᷑ sacerdoti. ita ꝓprius sic̃
primitiȩ. Reliquos autem habebat homo qui
offerebat defiliis isrł. & comedebat in atrio.
Caro qu terigerit aliqͥd ĩ mundũ ñ comedet᷑.
s. cõburet᷑ igni. Qui fuerit ĩ mundꝰ uescetur
exea. In hebreo sic habet᷑. Caro quȩ tetigerit
om̃e pollutũ ñ comedet᷑. s cõburet᷑ igni t caro.
om̃is ĩmundꝰ comedet carnẽ. Qd̾ sic incelligi
dit᷑ polluta ñ est. om̃is qͥ comedet illã carnẽ
muridꝰ est. Anima polluta quȩ ederit de car¬
nib hostiȩ pacificoꝵ. Qd hic dicit aĩam pol¬

Expanded text:
fuerit, cuncta filiis Aaron aequa mensura dividefuerit, cuncta filiis Aaron aequa mensura dividetur per singulos. Vel erit sacerdotis, quia ad usum laicorum non pervenit, sicut in pacificis; sed filiis Aaron aequaliter dividitur. Ex quibus unus pro primitiis offertur Domino. In sacrificio pacificorum quatuor diversitatum panes offerebantur, et de unoquoque genere unus offerebatur sacerdoti ita proprius, sicut primitiae. Reliquos autem habebat homo, qui offerebat de filiis Israel, et comedebat in atrio. Caro quae tetigerit aliquid immundum, non comedetur, sed comburetur igni. Qui fuerit immundus, vescetur ex ea. In Hebraeo sic habetur: Caro quae tetigerit omne pollutum, non comedetur; sed comburetur igni, et caro. Omnis immundus comedet carnem, quod sic intelligi i pollutam non comedet illam carnem, mundus est. Anima polluta, quae ederit de carnibus hostiae pacificorum, etc. Quod hic dicit animam pol
Abbreviated transcription (Latin):
le dãpnũ. Ucrobiq enĩ in eodem gen̾e peccat᷑.
quãius diuersis modis. ut uerbi grã ibi tollen¬
do ce usurpando illicite scã. hic illicite contii¬
gendo. Unde sequit᷑. qui scił sacerdos orabit ꝓ
eo qd̾ nescieus fecerit. & dimittet᷑ ei. quia per
errorẽ deliquit in dño. In hebreo sic habetur.
Remissionẽ faciet suꝑ eũ sacerdos ꝓ errore qͦ
errauit. & nesciuit. & dimittet᷑ ei culpa illa.
qua peccans peccauit in dm̃. Similiter & in
cunt᷑ arietis ĩmolatione expiari iubet᷑. quia
in eadem estimatione dictũ est cũ supͣdictis.
Cremabit᷑ in altari tota nocte usq mane.
De cotidiano interidit holocausto. nec ẽ que¬
rendũ quare hic p̃termittat de uesꝑtino cũ
ante in exodo p̃miserit de matutino. Q uicqͥd̃
in craticula uł insartagine p̃parat᷑. erit sa¬
cerdotis a quo offert᷑. Hic distingue ut subin¬
feras. alia oblatio. siue oleo cõspersa. siue arida

Expanded text:
le damnum. Utrobique enim in eodem genere peccatur, le damnum. Utrobique enim in eodem genere peccatur, quamvis diversis modis. Ut verbi gratia ibi tollendo, et usurpando illicite sancta; hic illicite contingendo, unde sequitur: Qui, scilicet sacerdos, orabit pro eo, quia nesciens fecerit: et dimittetur ei, quia per errorem deliquit in Domino. In Hebraeo sic habetur: Remissionem faciet super cum sacerdos pro errore quo erravit, et nescivit: et dimittitur ei culpa illa qua peccans peccavit in Deum. Similiter in quuntur, arietis immolatione expiari jubetur; quia in eadem aestimatione dictum est cum supradictis: Cremabitur in altari tota nocte usque mane. De quotidiano intendit holocausto, nec est quaerendum: quare hic praetermittat de vespertino, cum ante in Exodo praemiserit de matutino. Quidquid in craticula, vel in sartagine praeparatur, erit sacerdotis a quo offertur. Hic distingue, ut subinferas; alia oblatio, sive oleo conspersa, sive arida
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnq: siclis emptũ offerre. Anima quȩ peccauer̃
ꝓhibent᷑. & peccati rea intellexerit iniquitatem
suã. offeret arietẽ ĩmacłatum degregib sacer¬
doti uixta mensurã ęstimationẽ q peccati..
Hoc mandatũ ab eo qd̃ suꝑius dixit animã de
popło terrȩ ꝑ ignorantiã peccantẽ ꝓ expiatio¬
ne sua caprã debere offerre. in eo distare uidet᷑:
qd ibi p̃uaricans in mandatis dñi offendisse drͦ.
hic autẽ ñ solũ in mandatis dñi. s etiã in dño
deliquisse memoratur. Unde conuenienter in
infert᷑ & peccatũ cõmittit᷑. ꝓptereaq dãpnũ
cũ qͥnita parte addita restaurari. & peccatũ ꝑ
arictis immolationẽ expiari iubet᷑. hic autẽ qͥ a
dãpnũ illatũ ñ est. solũ peccatũ arietis immo¬
latione purgat᷑. Qui uidel aries offerri iubet᷑
scd̃m mensurã & estimationẽ peccati.s. prece¬
dentis. quia idẽ hic ẽ peccatũ. quãuis ñ simi¬

Expanded text:
quinque siclis emptum offerre. Anima quae peccaveritquinque siclis emptum offerre. Anima quae peccaveritlege prohibentur, et peccati rea intellexerit iniquitatem suam, offeret arietem immaculatum de gregibus sacerdoti, juxta mensuram aestimationemque peccati. Hoc mandatum ab eo quod superius dixit. Animam de populo terrae per ignorantiam peccantem pro expiatione sua capram debere offerre: in eo distare videtur quod ibi praevaricans in mandatis Domini offendisse dicitur. Hic autem non solum in mandatis Domini, sed etiam in Domino deliquisse memoratur. Unde convenienter intinfertur, et peccatum committitur; proptereaque damnum cum quinta parte addita restaurari, et peccatum per arietis immolationem expiari jubetur: hic autem, quia damnum illatum non est, solum peccatum arietis immolatione purgatur. Qui videlicet aries offerri jubetur secundum mensuram, et aestimationem peccati scilicet praecedentis; quia idem hic est peccatum, quamvis non simi
Abbreviated transcription (Latin):
.s. ñ impleuit qd̾ iurauit. aut forte qd̾ male iu¬
rauit: agat pęnitenhã ꝓ peccato. Quidam hic
qd̃ postea cum intelligit᷑ em̃dari p̃cipit᷑. ꝗͣuis
tam̃ ñ ꝓprie dicat᷑ oblita eiꝰ qd ñ nouit. Quod
autẽ sequit᷑ offeret de gregib agnã siue ca¬
pram. ñ huiꝰ soluis delicti expiatio intelligen¬
da ẽ. s & p̃cedentiũ triũ. Qui pͥmum offerẽs
ꝓ peccatõ. ubi nos habemꝰ ꝓpeccato: in hebreo¬
est ꝓ erpiatione. Uerbum enim athrat ꝓexpia¬
tiorie sonat. Anuna si p̃uaricans cerimonias per
errorẽ in his quȩ dño st̃ sanctificata peceauerit.
offeret ꝓ delicto suo arietẽ. Hic peccatũ intelli¬
gi uult. cũ qͥs ea que scĩficata fuerãt dño in uł
ꝓprios redegerit. seu de hostiis. dequib solis sa¬
cerdotib uesci licebat manducauerit. ubi & qd̾
intulit dampnũ restituere iubet᷑. & qͥntã partẽ
suꝑ addere. ꝓ delicto autẽ suo arietẽ inmacłatũ

Expanded text:
n implevit, quod juravit, aut forte quod male juravit: agat poenitentiam pro peccato. Quidam hic quod postea cum intelligitur, emendari praecipitur, quamvis tamen non proprie dicatur oblita ejus, quod non novit. Quod autem sequitur: Offerat de gregibus agnum, sive capram, non hujus solius delicti expiatio intelligenda est; sed et praecedentium trium. Qui primum offerens pro peccato. Ubi nos habemus pro peccato, in Hebraeoest pro expiatione. Verbum enim hatrat, pro expiatione sonat. Anima si praevaricans caeremonias per errorem, in iis, quae Domino sunt sanctificata, peccaverit; offeret pro delicto suo arietem Hic peccatum intelligi vult, cum quis ea, quae sanctificata fuerant Domino, in usus proprios redegerit, seu de hostiis, de quibus solis sacerdotibus vesci licebat, manducaverit. Ubi et quod intulit damnum, restituere jubetur, et quintam partem superaddere: Pro delicto autem suo arietem immaculatum