comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est: erat enĩ docens. sic̃ potestatẽ habens. p sic
scribe & pharisei. Singularit namq ac pͥner¬
palit solus ex potestatẽ bona locut ẽ: qr infir¬
mitate. mala nulla cõmisit. Ex diunitatis
qͥppe potentia habuit: id qđ nob ꝑ humani¬
tatissue innocentiã ministrauit Nos enim
qr infirmi homines sum. cũ de dõ hominib
loqͥmur. debemꝰ primũ meminisse qͦd sum:
ut exppria infirmitate pensem. qͦ docendi
o dine infirinis fratrib consulamꝰ: Considere
inus gͥ.qr aut tales sumꝰ. quales non nullos
corrigimus aut tales aliquando fuimus. &
sidiuina gr̃a operante ñ sumꝰ: ut tanto tem¬
perantiũs corde humili corrigamꝰ: quanto
nos met ipsos uerius inhis quos em̃damꝰ ag¬
noscimꝰ. Si autẽ tales nec sumꝰ. nec fuimꝰ.
quales adhuc illi sunt quos em̃dare curam:
ne cornr̃m forte suꝑbiat. & de ipsa in noeen¬
tia peius ruat: quoꝵ mala corrigimus. alia

Expanded text:
Erat enim docens, sicut potestatem habens, non sicut Erat enim docens, sicut potestatem habens, non sicut Scribae et Pharisaei. Singulariter namque et principaliter solus ex potestate bona locutus est, quia ex infirmitate mala nulla commisit. Ex divinitatis quippe potentia habuit id quod nobis per humanitatis suae innocentiam ministravit. Nos enim, quia infirmi homines sumus, cum de Deo hominibus loquimur, debemus primum meminisse quod sumus, ut ex propria infirmitate pensemus quo docendi ordine infirmis fratribus consulamus. Consideremus igitur quia aut tales sumus quales nonnullos corrigimus, aut tales aliquando fuimus, etsi jam divina gratia operante non sumus; ut tanto temperantius corde humili corrigamus, qnosmetipsos verius in his quos emendamus agnoscimus. Si autem tales nec sumus, nec fuimus, quales adhuc illi sunt quos emendare curamus, ne cor nostrum forte superbiat, et de ipsa innocentia pejus ruat, quorum mala corrigimus, alia
Abbreviated transcription (Latin):
elatis morib prxdicet: quẽ in corde. audien¬
tiũ sacris sermonib insectat᷑. Humilitate
iamq quȩ magistra ẽ. om̃iũ. inat̾q. uircu¬
tũ. & loquendo dicere. & uuendo conantꝰ
ostendere: ut eã apud discipulos ueritatis.
plus moril: quã sermonib eloquant᷑. Unde
paulus tlies alonicensib loquens: quasi cul¬
minis propͥi apostolatꝰ oblitusait Facti sum
paruuli. in medio ur̃m. Unde petrus apłs
cendi asserut ẽẽ. seruandã. subdens: sed
cũ modestia & timo re. conscientiã haben¬
tes bonã.: Hoc aut̃ qđ discipło paulus ait.
p̃cipe hȩc & doce cũ om̃i inperio : ñ domin¬
tionẽ potentię. sed auctoritate suadet uite
Cũ imꝑio quippe docetꝰ: qđ prius agitꝰ quã
dicatur: Nam docerine subtrabit fiduciã
quando conscientia p̃pedit linguã. Hon gͦ ei
potestatẽ elatȩ locucionis: sed bone fidutia in¬
sinuauit actionis. Unde etiã de dño scriptũ

Expanded text:
elatis moribus praedicet, quem in corde audienelatis moribus praedicet, quem in corde audientium sacris sermonibus insectatur. Humilitatem namque, quae magistra est omnium materque virtutum, et eloquendo dicere, et vivendo conantur ostendere, ut eam apud discipulos veritatis plus moribus quam sermonibus eloquantur. Unde Paulus Thessalonicensibus loquens, quasi culminis proprii apostolatus oblitus, ait: Facti sumus parvuli in medio vestrum » Unde Petrus apostolus cendi asseruit esse servandam, subdens: « Sed cum modestia et timore conscientiam habentes bonam. » Hoc autem cipe haec et doce cum omni imperio ; » non dominationem potentiae, sed auctoritatem suadet vitae. « Cum imperio » quippe docetur, quod prius agitur, quam dicatur: nam doctrinae subtrahit fiduciam, quando conscientia praepedit linguam. Non ergo ei potestatem elatae locutionis, sed bonae fiduciam insinuavit action
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͦ. Qiis ita uł cũ naudit ignorat: Sed nimi¬
rũ hȩc sententia uilis creditur: si ñ ex ipsa in¬
tentionis suȩ radice pensetꝰ: Flagellato ude¬
licet loquebat̾: qͥ & ꝑcussionis uerbera accepe¬
rat. & causas uerberũ nesciebat Ide irco gͦ
intulit. respondebo tͥ qͦd maior sit ds̃ ħominȩ.
ut flagellatus homo considerans. qr maior ẽ.
pacit᷑ iustũ eredit. eciã si eidẽ iusticie causas ig¬
murando renicatꝰ: eo ipso iam iustus ẽẽ. inchoar.
quo ferientis iustitiã ñ accusat. Homo naq sul
dõ est conditꝰ. Et ad cogninionis ordine redic. q¬
do sibi equicatẽ udicis sui. etiã quã ñ intelligie¬

Expanded text:
aliquo, quis ita vel cum non audit ignorat? Sed nimialiquo, quis ita vel cum non audit ignorat? Sed nimirum haec scientia vilis creditur, si non ex ipsa intentionis suae radice pensetur. Flagellato videlicet loquebatur, qui et percussionis verbera acceperat, et causas verberum nesciebat. Idcirco ergo intulit: Respondebo tibi quod major sit Deus homine; ut flagellatus homo considerans quia illo majopatitur, justum credit, etiamsi ejusdem justitiae causas igmurando renitatur, eo ipso jam justior esse inchoat, quo ferientis justitiam non accusat. Homo namque sub Deo est conditus, et ad conditionis ordinem redit, quando sibi aequitatem Judicis sui, etiam quam non intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
miemorauit: sed heliu dũ cũ. iusteritace studiue
in crepare quę dicta sunt. m̃tiens addidit quȩ
dicta ñ sunt. Qui enĩ semꝑ increpare. appetunt:
ũnumꝗ fauore. multa plerumq increpando
intiunt̾. Nam ut arguere docde uideant᷑. fin¬
gunt ñnuquã quę redarguant: & cium ipsi
equino more. incursũ suę ostentationis in fer¬
ueant: in subiectorũ inuectionib exfictis suis
iniqͥtatib campũ parant. Sciendũ pretea ẽ
sic̃ & suꝑius dixi. qđ arrogantes iuri inflatis
sius sermonib sępe fortia dicta ꝑmiscent: nec
consideruit aliquando ꝗd uiuant. sed pensant
studiose qͥd doceant Quoꝵ nunc heliu spociẽ
tenet: qui n recte uiuere appetit. sed doc ere
Quia gͦ sciens. sed arrogans loquitꝰ: taceam ia
quod tiunadũ iuit: & udiamꝰ quod solidum
dicit. Post tot itaq elationis uerba. tande sci¬
entiã suã ostendere uichoans: ait Responde¬
hotͥ. qđ maio sit ds̃ homine dicat᷑ fortasse ab

Expanded text:
avit. Sed Eliu, dum cum austeritate studuit increpare quae dicta sunt, mentiens addidit quae dicta non sunt. Qui enim semper increpare appetunt, et nunquam fovere, multa plerumque increpando mentiuntur. Nam ut arguere docte videantur, fingunt nonnunquam quae redarguant; et cum ipsi equino more in cursum suae ostentationis inferveant, in subjectorum invectionibus ex fictis sibi iniquitatibus campum parant. Sciendum praeterea est, sicut et superius dixi , quod arrogantes viri inflatis suis sermonibus saepe fortia dicta permiscent, nec considerant aliquando quid vivant, sed pensant studiose quid doceant. Quorum nunc Eliu speciem tenet, qui non recte vivere appetit, sed docere. Quia ergo sciens sed arrogans loquitur, taceamus jam quid tumidum vivit, et audiamus quid solidum dicit. Post tot itaque elationis verba, tandem scientiam suam ostendere inchoans, ait: CAPbo tibi quod major sit Deus homine. - Dicatur fortasse ab
Abbreviated transcription (Latin):
conditionis agnoscit. & modũ recte locutionis
ignorat: quid ẽ qͥd sebeato iob & conditus exe¬
⁊uatue locuturus exaltat : nisi hoc qͥd arragan¬
tes om̃s cunetis quidẽ hominib oqualic e con¬
ditos meminert̃. sod ꝑfastũ scientie iudicores
suos equales sibi uł ẽe. uł eredere dedignant᷑.
eisq se ꝑ nature conditionẽ conferẽ. seo ꝑtumo¬
re scientie suꝑ ponunt: Equales quidẽ se uidi¬
caut extitisse nascendo. seo ñ equales remansissi
uiuendo: atq in eo quod equales quasi uiuendo
iam ñ sunt. illud adinauis miracuiluĩ ruocant.
qͥd equales nascendo fuerunt: Unde inflatus
heliu dicit. Eece & me sic̃ &e te fecit ds̃: & de erdẽ
lut ego quoq formatꝰ sũ. Uerũtam̃ miraculum
meũ nͥ te terreat: & eloquentia mea ñ sit tibi
gruuis. Habent hocetia airragantes ꝑprium.
Id priusq dicant. mirise dicere semꝑꝰ estimant:
& loctitionẽ suã ad mirando p̃ueniunt. quod ul
i acutis sensib ipsa elatio quanta sit fatuitas

Expanded text:
ditionis agnoscit, et modum rectae locutionis ignorat? Quid est, quod se beato Job et conditus exaequat, et locuturus exaltat, nisi hoc, quod arrogantes omnes cunctis quidem hominibus se aequaliter conditos meminerunt, sed per fastum scientiae auditores suos aequales sibi vel esse vel credere dedignantur, eisque se per naturae conditionem conferunt, sed per tumorem scientiae superponunt? Aequales quidem se judicant exstitisse nascendo, sed non aequales remansisse vivendo. Atque in eo quod aequales quasi vivendo jam non sunt, illud ad majus miraculum revocant, quod aequales nascendo fuerunt. Unde inflatus Eliu dicit: Ecce et me sicut et te fecit Deus, et de eodem luto ego quoque formatus sum. Verumtamen mmeum non te terreat, et eloquentia mea non sit tibi XVI. Habent hoc etiam arrogantes proprium, quod prius quam dicant, mira se dicere semper existimant, et locutionem suam admirando praeveniunt, quia vel in acutis sensibus ipsa elatio quanta sit fatuitas
Abbreviated transcription (Latin):
malũ quod cernit corrigat. sed bonũ qd sentir
ostendat. Unde helui quoq spũ elationis ex¬
tensus. & sese intra silentii claustra non capiens:
ait. Plenus sũ sermonib: coartat me sp̃s uteri
mei. En uent̾ m̃s quasi mustũ absq spira culo:
qͦd lagunculas nouas difrũpit Quod si intelli

Expanded text:
malum quod cernit corrigat, sed bonum quod sentit malum quod cernit corrigat, sed bonum quod sentit ostendat. Unde Eliu quoque spiritu elationis extensus, et sese intra silentii claustra non capiens, ait: Plenus sum sermonibus, et coaretat me spiritus uteri mei. En venter meus quasi mustum absque spiraculo, quod laguncula
Abbreviated transcription (Latin):
quia delectationis ardor ꝑ ammonitionẽ locu¬
tionis ex terius eindare recusauit. Ignis in medi¬
tatione cordis ex arsit: quia merepat̾io de linqu¬
ciũ Acorreptione oris infrixit Caritatis enĩ relus
consolatione admirabili augendo se temperat.
quando contrr iniquorũ opera. ꝑ uocẽ correptio¬
nis einana⁊: ut &e que corrigere ñ ualet. inerę¬
pare ñ desi nat: ne se parcicĩpẽ delurquentiũ
exconsensu taciturnitatis addicat: Sed quia
sepe ñ nulla uicia. uirtutes se ẽẽ. mentiuntur
parsimonia. & crudelitas aliquando iustitia
uult uideri: ita ut plerũq mentẽ adloquen¬
di impetũ uane głe anxietas. nequaꝗ se intra
silentiũ capiens. quasi relus caritatis inflam¬
mat. atq appetite ostensionis uis ad effrenatio¬
nẽ locutionis impellit: & quasi studio consulen¬
di. til ido erũpit aparendi. Non eni curatdoqͣn¬
do quid ꝑsit. sed quid appareat: nec studet ue

Expanded text:
quia dilectionis ejus ardor per admonitionem locuquia dilectionis ejus ardor per admonitionem locutionis exterius emanare recusavit. Ignis in meditatione cordis exarsit, quia increpatio delinquentium a correptione oris refrixit. Charitatis enim zelus consolatione admirabili augendo se temperat, quando contra iniquorum opera per vocem correptionis emanat, ut et quae corrigere non valet, increpare non desinat, ne se participem delinquentium ex consensu taciturnitatis addicat. Vet. XI. 19. Nonnulla vitia virtutes mentiunturparcimonia, et crudelitas aliquando justitia vult videri . Plerumque mentem ad loquendi impetum, vanae gloriae anxietas nequaquam se intra silentium capiens, quasi zelus charitatis inflammat, atque appetitae ostensionis nem locutionis impellit, et quasi sub studio consulendi libido erumpit apparendi. Non enim curat loquendo quid prosit, sed quid appareat; nec studet ut
Abbreviated transcription (Latin):
dicationis silentium indixiss&e: dicens. ñ recor¬
dabor eiꝰ. neq loquar ultra in nomine illius :
ilico adinxit: Et factus ẽ. in corde meo qͥsi
ignis exestuans. claususq in ossib ieis: & defe¬
ci. ferre ñ sustinens. Audiui enĩ contumelias
Multoꝵ. Pro eo enã qͦd se minime audiri conspe¬
xerit. silentiũ appetut: sed cum crescentia
mala cerneret. in eodem silentio ñ ꝑmansit
Quia enĩ foris tacuit ex tedio locutionis: uitus
ciunt acta malorũ: eorũq culpe se participeᷤ
credunt. qͦs in iniqͥtate crescere silendo ꝑmit¬
tunt. Qauid ꝓpħa posiꝗ sibi silentiũ indixe¬
rat dicens. posui ori meo eustodiã dũ consistit
peccator aduersũ me. obinutui &e humiliat
sũ. & silui abonis: in ipso suo silentio isto
celo caritatis ex arsit. qͥ ilico subdidit. & di lor ns
renouatꝰ est. Concaluit cormeii intrar ine. & inine
ditatione mea exardescet ignis. Intus eor concaluit:

Expanded text:
dicationis sibi silentium indixisset, dicens: Non recordicationis sibi silentium indixisset, dicens: Non recordabor ejus, neque loquar ultra in nomine illius; illico adjunxit: Et factus est in corde meo quasi ignis exaestuans, claususque in ossibus meis, et defeci, ferre non sustinens; audivi enim contumelias multorum . Pro eo enim quod se minime audiri conspexit, silentium appetiit; sed cum crescentia mala cerneret, in eodem silentio non permansit. Quia enim foris tacuit, ex taedio locutionis intus iciunt acta malorum, eorumque culpae se participes credunt quos in iniquitate crescere silendo permittunt. David propheta postquam sibi silentium indixerat, dicens: Posui ori meo custodiam, dum consisteret peccator adversum me; obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis , in ipso suo silentio, isto zelo charitatis exarsit, qui illico subdidit: Et dolor meus renovatus est, concaluit cor meum intra meditatione mea exardescet ignis . Intus ergo cor concaluit,
Abbreviated transcription (Latin):
Heli itaq q glam dum exterius quęrit. intra
uas oleum ñ h abet: dicit: respondebo & ego par¬
tẽ mea : de ostendã scientiã ineã: nde & hoc
ipsui. qͥd deferuore uane głę intus patitꝰ: uer¬
nibus: et eoartat me spiritus uteri mei:
Enuent̃ mñs quasi mustũ absq spiraculo: qͦd
la gunculas nouas disrumpit Loquar & res¬
pirabo paululũ: aperiã labia mea. & respon¬
scõs magna loqui. ac̃ ꝑ locutione sua uenera¬
ri conspiciunt. locutionis eorũ celsitudinem.
&ii ucilitatẽ intentionis imi tantur: neque¬
hominib ostenduntur: Nam sepe contingit.
ut sapientes uiri eũ se ñ audiri considerant.
ori suo silentiũ indicant: sed plerũq dũ cons¬
piciunt. qd iniquorũ facinorae ipsis cacentib
& ñ corripientib crescunt. ni quaudã sp̃s sui
sustinent: ut in locutione aꝑte correptionis
erũgant. Unde ꝓpha hieremias. cũ sibi pͥ¬

Expanded text:
Eliu itaque, quia gloriam dum exterius quaerit intra Eliu itaque, quia gloriam dum exterius quaerit intra vas oleum non habet, dicit: Respondebo et ego partem meam, et ostendam scientiam meam. Unde et hoc ipsum, quod de fervore vanae gnibus et coartat me spiritus uteri mei en venter meus quasi mustum absque spiraculo quod lagunculas novas disrumpit loquar et respirabo paululum aperiam labia mea et responsanctos magna loqui, ac pro locutione sua venerari conspiciunt, locutionis eorum celsitudinem, non utilitatem intentionis, imitantur. Nhominibus ostendantur. Nam saepe contingit ut sapientes viri cum se non audiri considerant, ori suo silentium indicant; sed plerumque dum conspiciunt quod iniquorum facinora ipsis tacentibus et non corripientibus crescunt, vim quamdam spiritus sui sustinent, ut in locutionem apertae correptionis erumpant. Unde propheta Jeremias cum prae
Abbreviated transcription (Latin):
do exeunt. ut gaudiũ mentis in ostensione
ponant disserte locutionis: sed bonũ scientię
incordis sccreto meditautꝰ. & ibi gaudent. ubi
hoc ꝑcipiunt. ñ ubi int̾ tot tẽptationũ laque¬
os in notescere cõpelluntꝰ: quãius eũ bonii qͦd
accipiunt innotescunt. media int̾̃ ueniente ca¬
ritate. exꝑ uectu audientiũ. & ñ expropria
ostensione gratulant᷑. Arrogantes eiũ cũ scien¬
tia accipiunt: nichil se accepisse estimant. si
hanc eos occultam habere contingat
Nusqua quupe suii gaudiũ. nisi in ore hominum
ponunt. Unde & fatuę uirgines. inuasis suis
oleu ñ sumꝑsisse referunt᷑ : qr arrogantes oines
cũ se ab aliquib fortasse uiciis continent. honum
le intra conscientias habere non possunt:
auase auitẽ ꝓprio sumpserat paulus oleũ. qui
dicebat. G̾la nĩa hec ẽ. testimoniũ conscientiȩ
nr̃e. In ane gͦ uasculũ ferre ẽ: intus corde ia¬
cuo. foras humani oris iudicium quęrere.

Expanded text:
do exeunt, ut gaudium mentis in ostensione do exeunt, ut gaudium mentis in ostensione ponant disertae locutionis, sed bonum scientiae in cordis secreto meditantur, et ibi gaudent ubi hoc percipiunt, non ubi inter tot tentationum laqueos innotescere compelluntur, quamvis cum bonum quod accipiunt innotescunt, media interveniente charitate, ex profectu audientium, et non ex propria ostensione gratulantur. Arrogantes enim cum scientiam accipiunt, nihil se accepisse aestimant, si hanc eos occultam habere contingat. Nusquam quippe suum gaudium, nisi in ore hominum ponunt. Unde et fatuae virgines in vasis suis oleum non sumpsisse referuntur , quia arrogantes omnes cum se ab aliquibus fortasse vitiis continent, bonum gloriae intra conscientias habere non possunt. In vase autem proprio sumpserat Paulus oleum, qui dicebat: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Inane ergo vasculum ferre est intus corde vacuo foris humani oris judicium quaerere.
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicat: quia uidelicet uir arrogans.
& formã in se arrogantiũ intentans. ñ aduer¬
sarioꝵ dicta superare. sed suã sapientiã osten¬
& ego partẽ meã: & ostendã scientiam meĩ
Hanc enĩ partẽ suã om̃is arrogans estimat. si
scientiã ñ tam habeat quã o̾stendat:qr nimi¬
rũ om̃s elati scientiã ñ habere appetut. sed
ostendere: Quo contri. bene ꝑ moysen dicitur.
Uas quod ñhabuerit oꝑculum. nec ligaturiiii
desuꝑ: in mundũ erit. Teginen qͥppe opculi
uł ligaturee ẽ. censure disciplinȩ : ꝗͣ quisqͥ:
ñ p̃m̃it᷑. quasi uas inmundũ postutũq repbat᷑
An non uas sine oꝑculo heliu fuerat: qui hanc ẽt
partẽ suã ęstinauerit. si ostendere scientiam
quã habebat: quasi enĩ uas sine oꝑculo uł liga¬
tura polluttur: qui ꝑstudiũ ostentationis pa¬
tens. nullo uelamine taciturnitatis operitur:
tus quide ipsi de sapientia. gaudeant. foris aut
alios al errore cõpescant: neq ase ita loquen¬

Expanded text:
multiplicat, patet quia vir arrogans et formam in se arrogantium intentans, non adversariorum dicta superare, sed sapientiam ostenet ego partem meam, et ostendam scientiam meam. Hanc enim partem suam omnis arrogans aestimat, si scientiam non tam habeat quam ostendat, quia nimirum omnes elati scientiam non habere appetunt, sed ostendere. Quo contra bene per Moysen dicitur: Vas quod non habuerit operculum, nec ligaturam desuper, immundum erit . Tegmen quippe operculi, vel ligatura, est censura disciplinae, qua quisquis non premitur, quasi vas immundum pollutumque reprobatur. An non vas sine operculo Eliu fuerat, qui hanc esse partem suam aestimaverat, si ostenderet scientiam quam habebat? Quasi enim vas sine operculo, vel ligatura, polluitur, qui per studium ostentationis patens, nullo velamine taciturnitatis operitur. tus quidem ipsi de sapientia sua gaudeant, foris autem alios ab errore compescant; neque a se ipsis ita loquen
Abbreviated transcription (Latin):
bainus labescit mens. stupent oculi: omne
quod prius prosperũ arridebat euanescit:
lux ipia fastidio est: solese in anuno tene¬
bre merors effundunt: nichil qđd delectet
aspicitur: triste ẽ. qͥcqͥd occurrit. Unde
derabilis: ae si aꝑte dicat Afflicta mens
sibi inamaritudine uerti considerat : qͥcqͥd
quando s ualis gr̃a. aliquando diuinę doc¬
trinę cruditio. aliquando hereticoꝵ p̃dica¬
tio. aliqͥndo subsidiũ uite p̾sentis. aliqͥndo
iocunditaĩ humanę delectationis accipi¬
tur In pane dns designatur: sicut ipse in
euangło dicit. ego sum panis uiuus. qui de
cȩlo descendi. Cursũ ꝑpanẽ.gra doni sp̃u¬

Expanded text:
bamus. Tabescit mens, stupent oculi, omne bamus. Tabescit mens, stupent oculi, omne quod prius prosperum arridebat evanescit; lux ipsa fastidio est, et solae se in animo tenebrae moeroris effundunt; nihil quod delectet aspicitur, triste est quidquid occurrit. Unde ectationis.---Ac si aperte dicat: Afflicta mens sibi in amaritudinem verti considerat quidquid quando spiritualis gratia, aliquando divinae doctrinae eruditio, aliquando haereticorum praedicatio, aliquando subsidium vitae praesentis, aliquando jucunditas humanae delectationis accipitur. In pane Dominus signatur, sicut ipse in Evangelio dicit: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Rursum
Abbreviated transcription (Latin):
munere & intemptatione cognoscim quid de
ꝓprus uiril sumus. Quę nos ꝓfecto tẽptato
adplenu raperet: nisi ꝑtectio suꝑna serua¬
ret. Sed pulsat nec frangit: inpellit nec ino¬
uet. quatit nec deicit. ut de nr̃a infirmatate
sentiamꝰ ee. quodꝰ atimꝰ: & de diuino munere
ẽẽ. qͦd stamus. & qr sepe anima alicui boni
sibi conscia. cĩ uirtutes suas sibi ad memo¬
ria reuocat. quada delectatione pascitur.
&. quasi gratulatione ꝓprie plenitudinis
inpinguatꝰ: benedicitur. quod tẽptatio¬
ne pulsante. marcescunt ossa: qr dũ pro¬
pria infirmitał teptatione iutrogante co¬
gnoscitur. oinis illa nrarũ iuriũ uelut pin¬
giuis uiridisq gratulatio. subito anxietatis
inero e siccatur. & qͥ nos alicui ee inomenti
bona nra pensando credidimus. pulsanti
paulo amplius perituros nos iamiãq formi¬
damus. Iunc om̃e bonorũ nr̃orũ gaudiũ : uer¬
titur in pauore pęnarũ:. Iune uquos nos
ee. dephendimus: qui scos paula uite erede¬

Expanded text:
munere, et in tentatione cognoscimus quid de propriis viribus sumus. Quae nos profecto tentatio ad plenum raperet, nisi protectio superna servaret. Sed pulsat, nec frangit; impellit, nec movet; quatit, nec dejicit, ut de nostra infirmitate sentiamus esse quod quatimur, et de divino munere esse quod stamus. Et quia saepe anima alicujus boni sibi conscia, cum virtutes suas sibi ad memoriam revocat, quadam delectatione pascitur, et quasi gratulatione propriae plenitudinis impinguatur, bene dicitur quod tentatione pulsante marcescunt ossa, quia dum propria infirmitas tentatione interrogante cognoscitur, omnis illa nostrarum virium, velut pinguis viridisque gratulatio, subito anxietatis moerore siccatur, et qui nos alicujus esse momenti bona nostra pensando credidimus, pulsati paulo amplius perituros nos jam jamque formidamus. Tunc omne bonorum nostrorum gaudium vertitur in pavorem poenarum. Tunc iniquos nos esse deprehendimus, qui sanctos paulo ante crede
Abbreviated transcription (Latin):
eloquiũ. Bene adheliu uerba. amnci iob extimu
fensores. quãius ordinẽ dicendi ñ teneant. tamer
aduersarios ipsa dictorũ uirtute ꝑturbant
tiũ solet: ut eo usq dicant. qͦ iduersariis silena¬
um imponant. Non eni eos ostendere: sed pruu
docentes copescere cupiunt Post quã uͦ de ami¬
cis iob dictũ ẽ. extimuer̃ nec responder ultra.
abstulert  ase eloquiũ : helui sul iungens at

Expanded text:
et. IX. Bene ad Eliu verba amici Job extimuiiae defensores, quamvis ordinem dicendi non teneant, tamen adversarios ipsa dictorum virtute perturbant. tium solet, ut eo usque dicant quo adversariis silentium imponant. Non enim se ostendere, sed prava docentes compescere cupiunt. Postquam vero de amicis Job dictum est: Extimuerunt, nec responderunt ultra, abstuleruntque a se eloquium; Eliu s
Abbreviated transcription (Latin):
piecit eũ ñ homo. Sepe heretici ꝑ hoc quod esse
hominib: despicabiles folent: cũ ac uncdis fere
gencib scam eccłam uenerari conspiciunt: opi¬
mionẽ et quib ualent ol trectationib lacerare
contendunt dicentes. Iacirco illi cuueta cem¬
poralia suppetunt: quia ei pͥmia eterno iun
muinerũ sub trahunt. Quorũ uocib ł eliui obiu¬
at dicens: ne force dicatis. inuenim sapientiam.¬

Expanded text:
ci per hoc quod esse et hominibus despicabiles solent, cum a cunctis fere gentibus sanctam Ecclesiam venerari conspiciunt, opinionem ejus quibus valent obtrectationibus lacerare contendunt, dicentes: Idcirco illi cuncta temporalia suppetunt, quia ei praemia aeternorum munerum subtrahuntur. Quorum voci Eliu obviat, dicens: Ne forte dicatis: In
Abbreviated transcription (Latin):
nisterio iungimꝰ subuno ac uero dño: qͥd nobis
Aliud nisi miucẽ serui sumus: cũ g is qͥ subest
seruit. id obsequiũ ÷ restat ꝓculdubio. ut is qͥ
pree. seruiat ad uerbũ: cum is qͥ sub ẽ iuissic
obtẽperat: oportet ut is qͥpre eꝰ. curã sollici¬
tuduus ac pietatis impendat: sicq fit. ut dũ
stiudiose uunc seruire nob inulce pcaritatẽ

Expanded text:
no, quid nobis no, quid nobis aliud 726 nisi invicem servi sumus? Cum igitur is qui subest servit ad obsequium, restat procul dubio ut is qui praeest serviat ad verbum. Cum is qui subest jussis obtemperat, oportet ut is qui praeest curam sollicitudinis ac pietatis impendat. Sicque fit ut dum studiose nunc servire nobis invicem per charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
stica cõmoda adusum corporis ꝑcipit: s ex¬
hortationis ministeriũ popło non mpendit:
Quid adhȩc nos pastores dicunꝰ. qͥ aduentum
districti iudicis p̃currentes. officiũ quidẽ
p̃ conis suscipimꝰ. sed alimta ecdesiastica mu¬
ti manducamus: Exigimus qͦd nr̃o debetur
copori: sed ñ impendimꝰ quod subditorum
debemꝰ cordi Ecce uir sẽs tot in hoc scło pi¬
gnorib obstrictus : int̃ occupationes innume¬
ris. liber adstudium predicationis fuit:
Iui fructus terre uumꝗͣ sine pecunia comedit
quia uimirũ subditis uerbũ bone admonitiõis red¬
didit: a quib fructũ corpore e seruitutis ac¬
cepit: Hoc namq debet om̃ipotenai dõ onũis
qui p̾est popło: hoc qͥ multis. hoc qͥ pauciorib
pre est: ut sic debita ministeria a subditis
exigat: quatinꝰ ipse etiã qͥd semꝑ ã monitioniᷤ
desieat sollicitus uradtendat: Om̃s namq qͥ
subdie pensitione condicoris uicario nobis mi

Expanded text:
stica commoda ad usum corporis percipit, sed exstica commoda ad usum corporis percipit, sed exhortationis ministerium populo non impendit. Quid ad haec nos pastores dicimus, qui adventum districti judicis praecurrentes, officium quidem praeconis suscipimus, sed alimenta ecclesiastica muti manducamus? Exigimus quod nostro debetur corpori, sed non impendimus quod subjectorum debemus cordi. Ecce vir sanctus tot in hoc saeculo pignoribus obstrictus, inter occupationes innumeras liber ad studium praedicationis fuit. Qui fructus terrae nunquam sine pecunia comedit, quia nimirum subditis verbum bonae admonitionis reddidit, a quibus fructus corporeae servitutis accepit. Hoc namque debet omnipotenti Deo omnis qui praeest populo, hoc qui multis, hoc qui paucioribus praeest, ut sic debita ministeria a subditis exigat, quatenus ipse etiam quid semper admonitionis debeat sollicitus attendat. Omnes namque qui sub dispensation
Abbreviated transcription (Latin):
& tacent Cum clamante gͦ terra sulco plan
gere ẽ ꝑhoc unde multitudo fideliũ iuste
contrae rectore quęrit᷑. uberioris uite homi¬
nes ad lam̃ta ꝑuenire. Sulci itaq &e ex t̾ra¬
sunt. & tam̃ aterix uocabulo distinguntur: qr
hiqͥ in scã eccła mentẽ suã labore sacre medita¬
tionis excolunt. eçteris fidelib tanto meliores
sunc : quanto ꝑ accepta semina fecundiores
oꝑm fruges reddunt W sunt ñ nulli. qͥ scĩs
plebib prelati. uite quidẽ stipendia ex eccle¬
siastica largitate consequuntur: sed exhorta¬
tionis ministeria debita non impendunt
Contrre quos exemplũ scĩ iuri recte sub iungi¬
tur: cũ ab eo ꝑtinꝰ sub infertꝰ: si fructus eius
absq pecunia comedere ẽ: ex eccła quidẽ sup
ris uoce dicitur: Oportuit te cõmittere pe¬
cuniã meã nũmulari is: & ueniens ego rece¬
pissẽ utiq qͦd meũ erat cũ usura: Terre igit̃
fruct absq pecunia comedit. qui ecclesia¬

Expanded text:
et tacent. Cum clamante et tacent. Cum clamante gere est, per hoc unde multitudo fidelium juste contra rectorem queritur, uberioris vitae homines ad lamenta sunt, et tamen a terrae vocabulo distinguuntur, quia hi qui in sancta Ecclesia mentem suam labore sanctae meditationis excolunt, caeteris fidelibus tanto meliores sunt, quanto per accepta semina fecundiores operum fruges reddunt. Et sunt nonnulli qui, sanctis plebibus praelati, vitae quidem stipendia ex ecclesiastica largitate consequuntur, sed exhortationis ministeria debita non impendunt. Contra quos adhuc exemplum sancti viri recte subjungitur, cum ab eo protinus subinfertur: CAPUT XXII absque pecunia comedere est, et Ecclesiae quidem sumptris voce dicitur: « Oportuit te committere pecuniam meam nummulariis, et veniens ego recepissem utique quod meum erat cum usura . Terrae igitur fructus absque pecunia comedit, qui ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi subicctis noceant: qͥ prodesse debuerunt
Que dũ rudes quiq conspiciunt. cõmoti contͣ
rectorẽ murmurant : nec tam̃ ualde ꝑximis
ꝑ cõpassionẽ dolent Cũ uͦ hi qͥ iam aruro lec¬
tionis ad triti sunt. atq ad frugẽ boni operis
exculti. grauari uł inminunis innocentes aspi¬
ciunt : ꝑ conpassionẽ ꝓturꝰ ad lam̃ta uertuntꝰ.
quia uelut sua plangunt ea. quȩ ꝓxiini inin¬
ste paciunt᷑: Perfecti namq cũ semꝑ de sp̃ua¬
lib moueantꝰ : tanto sciunt de alienis corpora¬
lib dampnis ingemiscere : quanto im edocti
sunt. ñ dolere de sius Om̃is gͦ qui p̃est. si ꝑuer¬
sa insubditis exereet. contra hunc t̾ra clamat¬
& sulci deflent : qr contra eiꝰ siusticiã. rudes
quidẽ popłi inmurmurationis uocib erum¬
punt: sed ꝑfecti quiq ꝓprauo eiꝰ opere. sese
inflecib affligunt: quodq imperiti clamani
& ñ dolent. hoc ꝓbatioris uite subiecti defler

Expanded text:
ipsi subjectis noceant qui prodesse debuerant. 725 ipsi subjectis noceant qui prodesse debuerant. 725 Quae dum rudes quique conspiciunt, commoti contra rectorem murmurant, nec tamen valde proximis per compassionem dolent. Cum vero hi qui jam aratro lectionis attriti sunt, atque ad frugem boni operis exculti, gravari vel in minimis innocentes aspiciunt, per compassionem protinus ad lamenta convertuntur, quia velut sua plangunt ea quae proximi injuste patiuntur. Perfecti namque cum semper de spiritalibus moveantur, tanto sciunt de alienis corporalibus damnis ingemiscere, quanto jam edocti sunt non dolere de suis. Omnis ergo qui praeest, si perversa in subditis exercet, contra hunc terra clamat, et sulci deflent, quia contra ejus injustitiam rudes quidem populi in murmurationis vocibus erumpunt, sed perfecti quique pro pravo ejus opere sese in fletibus affligunt, quodque imperiti clamant et non dolent, hoc probatioris vitae subjecti deflent
Abbreviated transcription (Latin):
cationis illi semine fecundetur. Sed t̾ra ẽcroe
possessorẽ clamat. si contrax eũ qui sibi preẽ
murat Clamare qͥppe terrã est : contra re
gentis iusticiã. racionabilit̾ sub iectos dolere
Ubi recte subiungit᷑: & cũ ea sulci eius deflent.
Ierroc enĩ etiã nullis oꝑib exculta. plerumq
adusũ hominũ aliquod alimtũ ꝑfert : exara¬
ta uero fruges ad sacietatẽ parit. Et sunt ñ¬
nulli. qui nullo lectionis. nullo exhortationis
uomere proscissi: quȩdã bona quãuis minima
tam̃ exsemet ipsis ꝑfert̃. quasi terroe nec dum
exarata Sunt uͦ non nulli. qͥ ad audiendũ se
atq retinendũ scĩs p̃dicationib ac meditatio¬
nib uitenti. apriore mas duricia quasi qͦdã
lingue uomere scissi. semina exortationis acci¬
piuit: & fruges boni oꝑis ꝑ sulcos uoluntariȩ
ifflictionis reddunt. Sępe uͦ contingit: ut hi
qui p̾sunt iniusta aliqua faciant: fitq ut

Expanded text:
cationis illius semine fecundetur. Sed terra contra cationis illius semine fecundetur. Sed terra contra possessorem suum clamat, si contra eum qui sibi praeest, murat. Clamare quippe terram est, cogentis injustitiam rationabiliter subjectos dolere. Ubi recte subjungitur: Et cum ea sulci ejus deflent. Terra enim, etiam nullis operibus exculta, plerumque ad usum hominis aliquod alimentum profert, exarata vero fruges ad satietatem parit. Et sunt nonnulli qui nullo lectionis, nullo exhortationis vomere proscissi, quaedam bona, quamvis minima, tamen ex semetipsis proferunt, quasi terra necdum exarata. Sunt vero nonnulli qui, ad audiendum semper atque retinendum sanctis praedicationibus ac meditationibus intenti, a priori mentis duritia, quasi quodam linguae vomere scissi, semina exhortationis accipiunt, et fruges boni operis per sulcos voluntariae afflictionis reddunt. Saepe vero contingit ut hi qui praesunt injusta aliqua faciant, fitque ut
Abbreviated transcription (Latin):
inare t̾ram. deflere sulcos: & fructus pprios
eindo comedere: Cui unquã necesse ẽ sũa emere :
Iius clamantẽ audiuit t̾raim: quis sulcos deflen¬
tes uidit: & cũ sulci t̾re semꝑ exterri sint.
quid ẽ. qͦd ꝓnuntiatione distiucta .& clamas¬
se terra. &e sulci es cũ ca deflesse denegantur:
Cũ enĩ inchil sit aliud sulcus t̾rę. quã terra: ma¬
que distinctionis ratione ũ caret. dũ subiungit
de cũ ea sulci ei deflent. Qua uidelicet inre. qr¬
ordo historie deficit: sese nob̾ intellectus misti¬
cus. quasi iꝑtis iam forib ostendit desi patent᷑
clamet. Quia rationẽ littere defecisse cogno¬
scitis: nimirũ restat. ut adine sine dubit̾atio¬
ne redeatis Om̃is enĩ qui uł priuato iure
nis in cõmissis sibi fidelib possidet: quid aliud
quã t̾ram incolendã tenet: Ad hoc qͥppe diui¬
na dispensacione cęteris unꝰquisq prę ponit᷑:
ut subiectorũ animꝰ. quasi substrata t̾ra p̃di¬

Expanded text:
mare terram, deflere sulcos, et fructus proprios emendo comedere? Cui unquam necesse est sua emere? Quis clamantem audivit terram? Quis sulcos deflentes vidit? Et cum sulci terrae semper ex terra sint, quid est quod pronuntiatione distincta et clamasse terra, et sulci ejus cum ea deflesse denegantur? Cum enim nihil sit aliud sulcus terrae quam terra, magnae distinctionis ratione non caret, dum subjungit: Et cum ea sulci eordo historiae deficit, sese nobis intellectus mysticus, quasi apertis jam floribus, ostendit. Ac si patenter clamet: Quia rationem litterae defecisse cognoscitis, nimirum restat, ut ad me sine dubitatione redeatis. Omnis enim, qui vel privato jure nis in commissis sibi fidelibus possidet, quid aliud quam terram incolendam tenet? Ad hoc quippe divina dispensatione caeteris unusquisque praeponitur, ut subjectorum animus quasi substratae terrae praedi
Abbreviated transcription (Latin):
crebro human animx labitur: ut id qͦd haber.
babere se singularit̃ glorietur: In qua tam̃. dia
quisqͥs bonũ so habere singulariter gaudet. quis¬
qͥs uideri sub limior eęteris querit: illũ uidelic et
imi tatꝰ. qui despecto bono societatis angelorũ
sedẽ sua ad aquilonẽ ponens. & altissimi s imili¬
tudinẽ suꝑbe appetens. ꝑ iniquũ desiderium.
quasi ad quoddã culin conatus ẽ. singularitatis
erũpere. Helui gͦ quãuis dari a dño sapientiã
confitetur: in hac cam̃ elationis specie labitur.
ut sapientiorẽ se ceteris gaudeat: & quaside
singulari bono sese in aniter extollat Quod
uerbis sequentib indicat dicens:. Non sunt lon¬

Expanded text:
crebro humanus animus labitur, ut id quod habet crebro humanus animus labitur, ut id quod habet habere se singulariter glorietur. In qua tamen simiquisquis bonum se habere singulariter gaudet, quisquis videri sublimior caeteris quaerit, illum videlicet imitatur, qui despecto bono societatis angelorum, sedem suam ad Aquilonem ponens, et Altissimi similitudinem superbe appetens, per iniquum desiderium quasi ad quoddam culmen conatus est singularitatis erumpere. Eliu ergo quamvis dari a Domino sapientiam confitetur, in hac tamen elationis specie labitur, ut sapientiorem se caeteris gaudeat, et quasi de singulari bono sese inaniter extollat. Quod verbis sequentibus indicat, dicens: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
&cexus. & nudus. Rursũ ñ nulli despectis ec¬
teris. uideri appetunt singularit bonũ habe
qͦd habent: Unde & phariseus ideireo de teplo
absꝗ uistificatione. descendit: ꝙr bonorũ oꝑm
merita sibi quasi singularit tribuens. oranti
publicano se p̾tulit. Sc̃i quoq apłi ab hec elati¬
onis uicio reuocant: qui de p̾dicati ne redeui¬
tes. cũ clati dicerent. dñe. innomine tuo eiam
demonia nob subiecta sunt: ne de hac miracu¬
lorũ singularitate gaudeͬnt ilico eis respondit
dñs dicẽns W id ebãm satanͣ quaũ fulgur de
celo cadentẽ: Ipse qͥppe singularit̾ elatus. dix.¬
rit. suꝑ astra celi exaltabõ soliũ meũ. sedelo
in monte testamti in laterib aquilonis. simił
ero altissimmo: & mire diĩs ut indiscipłoꝵ eordib
elationẽ p̃meret. mex iudiciũ ruins retulit.
ꝗd ipse magister elationis accepit: ut in aueto¬
re suꝑbie discerent. qͥd de elationis uicio rorii¬
darent. In hac itaq arrogantię quarta specie.

Expanded text:
us, et nudus . Rursum nonnulli, despectis caeteris, videri appetunt singulariter bonum habere quod habent. Unde et Pharisaeus idcirco de templo absque justificatione descendit , quia bonorum operum merita sibi quasi singulariter tribuens, oranti publicano se praetulit. Sancti quoque apostoli ab hoc elationis vitio revocantur, qui de praedicatione redeuntdaemonia nobis subjecta sunt : ne de hac miraculorum singularitate gauderent illico eis respondit Dominus, dicens: Videbam Satanam velut fulgur de coelo cadentem . Ipse quippe singulariter elatus dixerat: Super astra coeli exaltabo solium meum, sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis, similis ero Altissimo . Et mire Dominus, ut in discipulorum cordibus elationem premeret, mox judicium ruinae retulit, quod ipse magister elationis accepit, ut in auctore superbiae discerent quid de elationis vitio formidarent. In hac itaque arrogantiae quarta specie
Abbreviated transcription (Latin):
quib om̃is tumor arrogantiũ demonstrat:
cũ bonũ aut asemet ipsis habere se estimant.
auut dii si sibi datũ desuꝑ credunt. ꝑsuis se hoc
accepisse meritis putant: auc cer̃te eũ iac¬
tant se habere quod ñ habent: aut despectis
ceteris singularit̾ uideri appetunt. habere
qͦd habent. Asemet ipso enĩ bonũ se habere
iactabat : cui ꝑ apłm dicitꝰ. Quid autẽ ha¬
gloriaris quasi ñ accepis: Rursus ne dari no¬
bis bonũ gr̃e ꝑ nr̃is precedentib meritis erę¬
derem: is dẽm apłs ad monet dicens Grue
estis saluati ꝑfidem. & hoc non ex uobis:
Dei enĩ donũ est ñ ex operibꝰ: ut nequis glorie

Expanded text:
quibus omnis tumor arrogantium demonstratur, quibus omnis tumor arrogantium demonstratur, cum bonum aut a semetipsis habere se aestimant, autaccepisse meritis putant; aut certe cum jactant se habere quod non habent; aut, despectis caeteris, singulariter videri appetunt habere quod habent. A semetipso enim bonum se habere jactabat, cui per Apostolum dicitur: Quid autem hagloriaris quasi non acceperis ? Rursum ne dari nobis bonum gratiae pro nostris praecedentibus meritis crederemus, idem Apostolus admonet, dicens: Gratia estis salvati per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est, non ex operibus, ut ne quis glorie
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. uos aute anaiqͥores. ideirco deniso
tupite ueritus su indicare uob ieã sententia
Speraba eni qͥd ȩtas plixior loqueret᷑: & anno¬
ib eo ꝑtumorẽ suꝑbie ꝑferunt. cursim potius
pstringenda sunt. quã attentius exponenda.
ue eni s̃oliditate grauitatis carent: ex positi¬
onis subtilitate n indigent Sed solũ puco bre¬
uit̾ intimandũ: qͦdheliu quandui pętatis sue
respectu tacuit sapientior fuit: cũ uero in
iliis annorũ multitudinẽ semet ipsũ p̃ferens
despicit. quã puerilit desipiat ostendit
Nam contra ei sententia & etas plixior loquit᷑
& pannoꝵ multitudine. sapientia docetur
q & si longe uitas sensũ ñ prebet. usu tañĩ
uehement᷑ exercet Sequit᷑. Sed ut iudeo
intelligentiã sibi p̾ceteris non arrogarer
Neq enim parua condepnatio ẽ. ex eobono quod
comunit datur. priuate głari: scire boniui
unde accepit. & nescire quomͦ itti bonio debe

Expanded text:
tempore, vos autem antiquiores; idcirco demisso tempore, vos autem antiquiores; idcirco demisso capite veritus sum indicare vobis meam sententiam. Sperabam eniab eo per tumorem superbiae proferuntur, cursim potius perstringenda sunt quam attentius exponenda. Quae enim soliditate gravitatis carent, expositionis subtilitate non indigent. Sed solum puto breviter intimandum quod Eliu quandiu pro aetatis suae respectu tacuit, sapiealiis annorum multitudinem semetipsum praeferens despicit, quam pueriliter desipiat ostendit. Nam contra ejus sententiam et aetas prolixior loquitur, et per annorum multitudinem sapientia docetur, quia etsi longaevitas sensum non probet, usus tamen vehementer exercet. Sequitur: VERS. 8. intelligentiam sibi prae caeteris non arrogaret. Neque enim prava condemnatio est ex eo bono quod communiter datur private gloriari, scire bonum unde acceperit, et nescire quomodo bono uti debea
Abbreviated transcription (Latin):
uint. arrogant intumescunt : &e qđ pelatio¬
nis uiciũ pleriiq contingit. hisde acutis sen¬
sib quib hostem feriun. psternuntur : du
in his quȩ recte de dc̃ sentiunt. ñ dĩ sed suam
glam quert. Unde heliu quoq multa qͥdẽ
recta loquit᷑: & cam̃ diuina uoce. ic si ꝑuer¬
sa dixerit increpatꝰ. Cũ uͦ dicitꝰ. quia helui
expectauit iob loquentẽ. eo qͦd seniores eẽnt.
qui loquebantꝰ: aꝑte leato iob. n ꝑ sua. sed¬
ꝑ amicoꝵ reuerentia reseruasse monstratꝰ
quia uidelieet arrogantes intra positi. eande
scãm eccłam quã dẽfendunt despiciunt:
& plerũq contingit. ut plus ingenia male
sapientiũ. quã simplicẽ uitã innocentiũ ue
uerent᷑: plus reseruent lingius extra loqͥn¬
tiũ. quã meritis intra positoꝵ : quamniuis
utriusq ediuerso obiuent: cum & ab illis
rectitudinẽ sensiuũ. & a sc̃a eccła morũ pra¬
uitate discordent. Sequit᷑. Respondensq

Expanded text:
unt, arroganter intumescunt; et, quod per elatiount, arroganter intumescunt; et, quod per elationis vitium plerumque contingit, iisdem acutis sensibus quibus hostem feriunt, prosternuntur, dum in his quae recte de Deo sentiunt, non Dei, sed suam gloriam quaerunt. Unde Eliu quoque multa quidem recte loquitur, et tamen divina voce, ac si perversa dixerit, increpatur. Cum vero dicitur quia Eliu exspectavit Job loquentem, eo quod seniores essent qui loquebantur, apro amicorum reverentia se reservasse monstratur: quia videlicet arrogantes intra positi eamdem sanctam Ecclesiam quam defendunt despiciunt, et plerumque contingit ut plus ingenia male sapientium quam simplicem vitam innocentium venerentur, plus reservent linguis extra loquentium quam meritis intra positorum, quamvis utrisque ex diverso obvient, cum et ab illis rectitudine sensuum, et a sancta Ecclesia morum pravitate discordent. Sequitur: CAPUT V. VER
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ra sc̃am eccłam constituti. & aduersarios
pͥmunt dũ uera p̾dicant. & eidẽ scę ecclesie
inorib contradicint. dũ de ipsa predicatione
gloriantꝰ. Premunt aduersarios urtute dic¬
ti. p̃munt scam ecłam qualitate dicendi.
Illos p̃dicatione ueritatis: istã uicio elationis
iob loquentẽ: eo quod seniores eent. qͥ loquę¬
bantur. Cũ autẽ uidisset quod respondere
ñ possent: iratus ẽ. uehement. Quãuis scã ec¬
clesia sit ꝓculdubio aduersari is suis antiqui¬
o qr de illa ipsi. ñ autẽ exiit ipsa de illis. sic̃
nobis: recte tam eisde aduersariis. helui u¬
nior fuisse deseribit. qr nimirũ post exor¬
da hereticoꝵ bella eẽ. intra sc̃am eccłam fa¬
stu scientie in flati arrogantes ceperunt¬
Cum eii grauiora hostiũ ꝓdiere certamina:
tunc sunc ꝓ fecto sub tiliora sensuũ spieula
requisita: tunc argumentoꝵ obstacula:
tunc ꝑ plexior indago uerborũ. Quȩ sepe
uiri feruentes ingenio dũ congrue inueni¬

Expanded text:
adversarios premunt, dum vera praedicant, et ejusdem sanctae Ecclesiae moribus contradicunt, dum de ipsa praedicatione gloriantur. Premunt adversarios virtute dicti, premunt sanctam Ecclesiam qualitate dicendi. Illos praedicatione veritatis, istam vitio elationis Job loquentem eo quod seniores essent qui loquebantur. Cum autem vidisset quod tres respondere non possent, iratus est vehementer. - Quamvis sancta Ecclesia sit procul dubio adversariis suis antiquior, quia de illa ipsi, non autem exiit ipsa de illis, sicutnobis , » recte tamen eisdem adversariis Eliu junior fuisse describitur, quia nimirum post exorta haereticorum bella esse in sancta Ecclesia fastu scientiae inflati arrogantes cCum enim graviora hostium prodiere certamina, tunc sunt profecto subtiliora sensuum spicula requisita, tunc argumentorum obstacula, tunc perplexior indago verborum. Quae saepe viri ferventes ingenio, dum congrue inveni
Abbreviated transcription (Latin):
peccati. Neq enĩ illic habet qđ formidare
debeat de gladio sententię : quã hic post
emendationẽ suã pollutio ñ corruperit
culpę. Bene gͦ dicitꝰ: eruens animã eius de
corruptione. & uitã illius ut ñ transeat in
gladiũ: De corruptione namq ad gladium
transire ẽ: post pacta uicia ad toleranda sup¬
plicia peruenire. Sequit᷑: Increpat quoque¬

Expanded text:
peccati. Neque enim illic habet quod formidare peccati. Neque enim illic habet quod formidare debeat de gladio sententiae, quem hic post emendationem suam pollutio non corruperit culpae. Bene ergo dicitur: Eruens animam ejus de corruptione, et vitam illius, ut non transeat in gladium. De corruptione namque ad gladium transire est post peracta vitia ad toleranda supplicia pervenire. Sequitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia. Bene gͦ dicitꝰ: qr homo cũ abhis que
fecit auertit. de suꝑbia liberatꝰ. Contrae con¬
ditorẽ quippe suꝑbire ẽ. p̾cepta et peccando
transcendere: quia quasi ase iugũ domina¬
tionis eiꝰ excutit. cui ꝑ obędientiã sub esse con¬
cepnit. At contra qͥ id qđ fecit uitare appi¬
tit id qͦd adõ factus ẽ recognoscit: & ad con¬
dicionis suȩ ordinẽ humilit redit: dum suo
opera fugiens. talẽ se qualis adõ factus est
diligit. Quia uͥ ꝑhanc intelligentiã gloria
supna recipit. suplicia et̾nã uitantur: apte
ne: & iitam illius. ut ñ transeat in gladi¬
um. Oñis qͥppe peccator al hac corruptio¬
ne uiciorũ illuc ad gladiũ conpellit̾ transire
penarũ: ut unde hic iniq delectatus ẽ. inde
illic iuste crucietꝰ Notandũ ẽ. gͦ qͦd ds̃ nob
ꝑ somniũ loquens. prius nos acorruptione:
& post modũ agladio liberet : quia nimirũ
illi uicã. illic eripit abultione supplicii.
cuiꝰ hic mentẽ sub trahit adelectatione

Expanded text:
cum ab his quae fecit avertitur de superbia liberatur. Contra conditorem quippe superbire est praecepta ejus peccando transcendere, quia quasi a se jugum dominationis ejus excutit, cui per obedientiam subesse contemnit. At contra qui id quod fecit vitare appetit, id quod a Deo factus est recognoscit, et ad conditionis suae ordinem humiliter redit, dum sua opera fugiens, talem se qualis a Deo factus est diligit. Quia vero per hanc intelligentiam gloria sempiterna recipitur, supplicia aeterna vitantur, apte ne, et vitam illius, ut non transeat in gladium. - Omnis quippe peccator ab hac corruptione vitiorum illuc ad gladium compellitur transire poenarum, et unde hic inique delectatus est, inde illic juste crucietur. Notandum est ergo quod Deus nobis per somnium loquens, prius nos a corruptione, et postmodum a gladio liberat, quia nimirum illius vitam illic eripit ab ultione supplicii, cujus hic mentem subrahit a delectatione
Abbreviated transcription (Latin):
fuiblasphem &e ꝑsecutor. & contumeliosus :
sed miscđam consecut sũ Quil uerbis aꝑte
declarat. qͦd gr̃a ñ meritis cribuat: dumęx
se ipso docuit.&. qͥd de malicia meruit. oe
qͥd de boniuolentia accepit Rursũ ñ nulli
iactant se habere quod ñ habent. sic̃ diuina
uoce ꝑ propham de moab dicitꝰ. suꝑbiam ei
& arrogantiã eiꝰ ego noui. & qͦd ñ sit iuxta

Expanded text:
contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum . Quibus verbis aperte declarat quod gratia non pro meritis tribuatur, dum ex seipso docuit et quid de malitia meruit, et quid de benevolentia accepit. Rursum nonnulli jactant se habere quod non habent, sicut divina voce per prophetam de Moab dicitur: Superbiam ejus, et arrogantiam ejus ego novi, et quod non sit juxta
Abbreviated transcription (Latin):
ii inuenissent responsionẽ rationabilẽ. sed
cantũ inodo condepnassent iob Sollerter in¬
tuendu e. quod beatũ iob. ideo reprxhendit.
qͦd corã do iustũ se ce. dixerit: amicos uͦ ei:
ideo redarguit. quod condepnantes eũ. respon¬
sionẽ contra illu rationabilẽ non dederunt
stis namq indiciis iꝑte colligit᷑. qđ ꝑeũ spui¬
es amatorui uane glo ic designantur: lol qͥppe
de p̾supta iustitiã. amicos uero ei de stulta
responsione redarguit. Cuncti enĩ uaue głȩ
sectatores. dũ se in om̃ib prefert̃. alios qui¬
dẽ de fatius sensib. alios autẽ de indignis
meritis rep̾hendunt: id ẽ. alios censent ni¬
chil scire. alios ñ bene uiuere: & quamius
iuste oms extra ecclam positos praua sencire
redirguunt. tam etiã eos qui int̾ꝰ funt. ꝓuitę
despectu contẽpnunt: & contra illos ex magni¬
tudine recte senciendi. contra istos uero. quasi
ex merito bene uiuendi suꝑbiunt: Bene autem¬

Expanded text:
responsionem rationabilem, sed tantummodo condemnassent Job. - Solerter intuendum est, quod beatus Job ideo reprehendit, quod coram Deo justum esse se dixerit; amicos vero ejus ideo redarguit, quod condemnantes eum, responsionem contra illum rationabilem non dederunt. Istis namque indiciis aperte colligitur quod per eum species amatorum vanae gloriae designatur. Job quippe de praesumpta justitia, amicos vero ejus de stulta responsione redarguit. Cuncti enim vanae gloriae sectatores, dum se omnibus praeferunt, alios quidem de fatuis sensibus, alios autem de indignis meritis reprehendunt; id est, alios censent nihil scire, alios non bene vivere. Et quamvis juste omnes extra Ecclesiam positos prava sentire redarguant, tamen etiam eos qui intus sunt pro vitae despectu contemnunt, et contra illos ex magnitudine recte sentiendi, contra istos vero quasi ex merito bene vivendi superbiunt. Vet