comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ rectȩ : nouissima aut̃e earũ respici¬
Est enĩ iustꝰ qͥ pereat in iustitia sua.
pitur ut cognoscant iusticiã. ħ iubet᷑
terea autẽ p̾cipio. ait. uob̾ ut disca¬
tis uistitiã. qͥa ablatus ẽ impiꝰ. ⁊ reg¬
nũ illiꝰ destructũ ẽ. Q qͣmdiu regna¬
bat in t̃ra. iustitiã seire ñ pot̾at. nec
in t̾ra u̾itatẽ ñ facit impiꝰ auferet᷑.
Non enĩ meret᷑ dñm uide regnantẽ.
Dñe ex altet᷑ manꝰ tua: ut nͨ uideant.
Uideant ⁊ confundant᷑ delantes popłi¬
& ignis hostes tuos deuoret. Lxx
Dñe excelsum brachiũ tuũ ⁊ nesciebañ.
scientes autẽ confundant᷑. Tel appre.¬
hendet popłm ineruditũ: ⁊ nc̃ ignis
adu̾sarios comedet. Hoc qͦd supra di¬
xerat.⁊ ñ uidebit głam dñi. pot ⁊ sic
intelligi Postulas õ ꝓpħa ut ñ mise¬
rear impio. ne si misertus eiꝰ fuero.
incipiat nescire iustitiã qͥ in t̃ra scõri
iniq̃ gessit. Egoq tͥ respondeo. E rgo
me debet uide regnantẽ. ut sciat᷑

Expanded text:
tur rectae; novissima autem earum respiciEst enim justus qui pereat in justitia sua ;pitur ut cognoscant justitiam, hoc jubetterea autem praecipio, ait, vobis ut discatis justitiam, quia ablatus est impius; et regnum illius detructum est, qui quamdiu regnabat in terra, justitiam scire non poterat, nec in terra veritatem non facit impius, auferetur: non enim meretur Dominum videre regnantem. . Domine, exaltetur manus tua, et non videant: videantostes tuos devoret. LXX: Domine, excelsum est brachium tuum, et nesciebant, scientes autem confundentur: zelus apprehendet populum ineruditum, et nunc ignis adversarios comedet. Hoc quod supra dixerat: et non videbit gloriam Domini, potest sic intelligi: Postulas, o Propheta, ut non miserear impio, ne si misertus ejus fuero, incipiat nescire justitiam, qui in terra sanctorum inique gessit; ego tibi respondeo, ergoneme debet videre regnantem, ut sciat
Abbreviated transcription (Latin):
ria quȩ desicdat anima nr̃a. Adhuc
conculcabit eã pes pedis pauꝑis. hui
gͦ iusti semita recta ẽ. siue ut u̾bũ
nouũ fingã rectitudines. qs greci uo¬
timꝰ possumꝰ apƿellare: dr̃q hebraice
messaRm. In una gͥ xp̃i semita om̃s
iustitiȩ re ꝑiunt᷑. Et ꝓpterea eã suo
calcauit ⁊ triuit pede. ut quicũq ꝑ
eã uoluerit ambulare. cursu ambu¬
let inoffenso. In hac semita iudicioꝵ
dñi sustinuert eũ scĩ ⁊ sꝑauer̃t in eo
qͥa spes ñ confundit:. & nom̃ illiꝰ me¬
moriale habuert in desidio anime
dicentes. Concupiuit anima mea
desidare iudicia tua in om̃i tẽpore:
& it̃um. Desid̾at anima mea: ⁊ defe¬
eit in salutari tuo. Qͥ autẽ nom̃ dñi ha¬
bet in ddefidio.: aliud ñ desicłat: & hoc no¬
tandũ qͦd desidiũ di ñ in carne sit. s
in anima: iuxta illud qͦd in alio psal¬
mo legimꝰ. Sitiuit anima mea ad dñm¬

Expanded text:
ima nostra. Adhuc Conculcabit eam pes, pedes pauperis. Hujus ergo justi semita recta est, sive, ut verbum novum fingam, rectitudines, quas Graeci votinius possumus appellare, dicunturque Hebraice MESSARIM . In una igitur Christi semita omnes justitiae reperiuntur, et propterea eam suo calcavit et trivit pede, ut quicumque per eam voluerit ambulare, cursu ambulet inoffenso. In hac semita judiciorum Domini, sustinuerunt eum sancti, et speraverunt in eo, quia spes non confundit. Et nomen illius et memoriale habuerunt in desiderio animae, dicentes: Concupivit anima mea desiderare judicia tua in omni tempore ; et iterum: Desiderat anima mea, et defecit in salutari tuo . Qui autem nomen Domini habet in desiderio, aliud non desiderat. Et hoc notandum, quod desiderium Domini non in carne sit, sed in anima, juxta illud quod in alio psalmo legimus: Sitivit anima mea ad D
Abbreviated transcription (Latin):
li hominis in celo. ⁊ planxerint se
om̃s tribꝰ t̃rȩ ⁊ uid̾int filiũ hominis
uenientẽ cũ nubib celi. in uirtute
⁊ gła multa. Didicimꝰ subũ fionẽ t̃¬
gationẽ regũ ⁊ pͥncipũ. in unũ fascẽ.

Expanded text:
lii hominis in coelo, et planxerint se lii hominis in coelo, et planxerint se omnes tribus terrae, et viderint Filium hominis venientem cum nubibus coeli, in virtute et gloria multa . Didicimus subversionem tegationem regum et principum in unum fas
Abbreviated transcription (Latin):
pęnitentiã: qͦd multa pꝰ tẽpora a
dño iusitentur. S consident qͦd
ñ dixit aꝑte scͥptura diuina. uisi¬
tabunt᷑ a dño. uł uisitabuntur ab
angłis. s absolute uisitabuntur
Ex qua ambiguitate uerbi ⁊ re¬
mediũ pot̃ intelligi ⁊ correptio.
qͦd pꝰqͣm iusti p̃mia receꝑint. illi
in penis ꝑpetuis uisitentur. Et
tam̃ sciendũ qͦd iudiciũ dĩ huma¬
na ñ pofsit scire fragilitas: nec de pe-¬
na rũ magnitudineꝰ atq mensura fer¬
re sententiã. q̃ dñi arbitrio derelicta
e Iẽ erubescet luna. & confundetur
sol: iuxta illud qͦd ait apłs ⁊i enĩ cre
atura ipsa congemiscit. ⁊ parturit.
cernens homines qͥ suo fruebantur
lumine. nicħ dignũ di bonitate fe¬
suibiei cruciatib. ⁊ nequaqͣm sua um¬
plesse p̃cepta. De hoc eodẽ loco pleniꝰ
Saluator in eugłio docet. Sol obscura¬
bit᷑ ⁊ luna ñ dabit lum̃ suũ. ⁊ stelle
cadent de celo. ⁊ turtutes celorũ mo¬
uebunt᷑: qndo apparuerit signũ fi¬

Expanded text:
ora a Domino visitentur. Sed considerent quod non dixerit aperte Scriptura divina: Visitabuntur a Domino, vel visitabuntur ab Angelis, sed absolute, visitabuntur. Ex qua ambiguitate verbi et remedium potest intelligi, et correptio, quod postquam justi praemia receperint, illi in poenis perpetuis visitentur. Est tamen sciendum, quod judicium Dei humana non possit scire fragilitas, nec de poenarum magnitudine atque mensura ferre sententiam, quae Domini arbitrio derelicta est. Tunc erubescet luna, et confundetur sol, juxta illud quod Aatura ipsa congemiscit et parturit , cernens homines qui suo fruebantur lumine, nihil dignum Dei bonitate fesubjici cruciatibus, et nequaquam sua implesse praecepta. De hoc eodem loco plenius Salvator in Evangelio docet: Sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de coelo, et virtutes coelorum movebuntur, quando apparuerit signum Fi
Abbreviated transcription (Latin):
lyra. & tympanũ. & tybia. & uinum in
conuiuiis ur̃is: & opꝰ dñi ñ respicitis. nec
oꝑa manuũ eiꝰ considatis P ro ebrieta¬
te qũa aquila int̾pretatus ẽ. & Symma¬
chuis. lxx. ipsum hebraicũ posuer̃t sicerã:
qđ omnẽ significat potionẽ q̃ inebria¬
re potest. & statũ m̃itis euertere. Arguit
autẽ iuxta conseq̃ntiam cepte explana-¬
tionis agͥcolas uineȩqͥ ĩminente sterilita¬
te & uicino incendio. quo uepres & spinȩ
st̃ cõburende. luxuriȩ se & uoluptatib
tradid̾unt: ñ solũ in uescendo. & bibendo.
s in aurim̃ qͦq oblectatione & in diu̾sis
musice artis gen̾ib. Qͥ cũ ista faciant. o¬
pꝰ dñi ñ resꝑiciunt. nec considant q̃ uen¬
tura sint. Abutamur hoc testimonio
adu̾sum principes eccłiȩ: qͥ de mane con¬
surgunt ad sectandũ sicerã. & bibendũ
usqͣ ad uesꝑam. De quib in alio loco dicit᷑
Ue tͥ ciuitas euiꝰ rex iuuenis. & pͥncipes

Expanded text:
 tympanum, et libia, vinum in conviviis vestris: et opus Domini non respicitis, nec opera manuum ejus consideratis. Pro ebrietate, quam Aquila est interpretatus et Symmachus, LXX ipsum Hebraicum posuerunt SICERAM , quod omnem significat potionem, quae inebriare potest, et statum mentis evertere. Arguit autem juxta consequentiam coeptae explanationis agricolas vineae, qui imminente sterilitate, et vicino incendio, quo vepres et spinae sunt comburendae, luxuriae se et voluptatibus tradideruntn aurium quoque oblectatione, et in diversis musicae artis generibus. Qui cum ista faciunt, opus Domini non respiciunt, nec considerant quae ventura sint. Abutamur hoc testimonio adversum principes Ecclesiae, qui de mane consurgunt ad sectandam siceram, et bibendum usque ad vesperam: de quibus in alio loco dicitur: Vae tibi civitas, cujus rex juveni
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si suꝑbierit isrł audiens se ẽẽ pͥmoge¬
nitũ: intelligat pͥmogenitũ iccuro se dici.
qr sedĩ filii signĩficent᷑ ex gentib. Non
enĩ appellat᷑ unigenitꝰ qͥ excludat fr̃s cet̾os:
s pͥmogenitus ut monstret & alios secti¬
turos: & tam̃ uixta myst̾ia scͥpturarum.
ñ pͥmogeniti accipiunt heditatẽ. s scdi.
Primogenitus fuit cayn: s mun̾a abel pla¬
cuert̃ do. Primogenitus ismahel: s ysaac
accepit hereditatẽ. Primogenitus esau: s
benedictionẽ patris ia cob supplantator e¬
ripuit. Primogenitus ruben: s tam̃ bene¬
dictio seminis xꝑi tͣnsfertur ad iudã. Itaq
illi iuxta uocationis ordinẽ pͥmi fuert̃. et
appellabant᷑ caput: nos scd̃i qui dicebamũr
cauda. uersi sumꝰ incaput. & dĩ appellam᷑
filii. Quotqͦt enĩ susceꝑunt eũ: dedit eis
potestatẽ filios dĩ fieri. Nec accepimꝰ sp̃m ser¬
uitutis in timore. s spm adoptionis in quo

Expanded text:
Quod si superbierit Israel, audiens se esse primogeQuod si superbierit Israel, audiens se esse primogenitum: intelligat primogenitum idcirco se dici, quia secundi filii significentur ex gentibus. Non enim appellatur unigenitus, qui excludat fratres caeteros; sed primogenitus, ut monstret et alios secuturos: et tamen juxta mysteria Scripturarum, non primogeniti accipiunt haereditatem, sed secundi. Primogenitus fuit Cain, sed Abel munera placuerunt Deo. Primogenitus Ismael, sed Isaac accepit haereditatem. Primogenitus Esau, sed benedictionem patris Jacob supplantator eripuit. Primogenitus Ruben, sed tamen benedictio seminis Christi transfertur ad Judam. Itaque illi juxta vocationis ordinem primi fuerunt, et appellabantur caput: nos secundi qui dicebamur cauda, versi sumus in caput, et Dei appellamur filii. Quotquot enim receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Nec accepimus spiritum servitutis in timore, sed spiritum adoptionis, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipe. Ea eiũ quȩ excelsa st̃. maiorẽ habñt
intelligentiã: quȩ humiliora. t̾renis sen¬
sib inuoluunt᷑. Unde & saluator in eu̾¬
głio. qui habet in quit aures audiendi
audiat. Si quis gͥ celũ est & habet mu¬
incipatũ in celestib audiat mystice quȩ
dicunt᷑. Si qͥs t̾renꝰ simplicẽ sequat᷑ hẏsto¬
riam. Illud quoq animadu̾tendũ qđ ñ di¬
xerit. audi celũ & aurib ꝑcipe t̾ra qͥd uob̾
locutus sit dñs. s qͥd locutus ⁊ mͥ: ut qđ e
go audiui in spũ uob̾ referã. qͥ ipsũ loqñtẽ
audire ñ meremini. Qͥdã celũ & t̾ram qͣ¬
si animantia ad audiendũ ꝓuocari pu¬
tant. uixta illud qđ de t̾ra in alio loco dr̃
qͥ respicit t̾ram. & facit eã tremere: eũ hoc
potestatis dĩ sit. ñ terrenȩ intelligentiȩ.
Filios genui ⁊ exaltaui ipsi autẽ me sp̃ueĩt
Pro quo syminachꝰ & theodotio.ita u̾te¬
rt̃. filios enutriui. & exaltaui ab hoo lo

Expanded text:
 habent  habent intelligentiam: quae humiliora, terrenis sensibus involvuntur. Unde et Salvator in Evangelio: Qui habet, inquit, aures audiendi, audiat . Si quis igitur coelum est, et habet municipatum in coelestibus, audiat mystice quae dicuntur. Si quis terrenus, simplicem sequatur historiam. Illud quoque animadvertendum, quod non dixerit: Audi, coelum, et auribus percipe, terra, quid vobis locutus sit Dominus; sed quid locutus sit mihi, ut quod ego audivi in spiritu, vobis referam, qui ipsum loquentem audire non meremini. Quidam coelum et terram quasi animantia ad audiendum provocari putant, juxta illud, quod de terra in alio loco dicitur: Qui respicit terram, et facit eam tremere : cum hoc potestatis Dei sit, non terrenae intelligensi autem spreverunt me. Pro quo Symmachus et Theodotio ita verterunt: Filios enutrivi, et exaltavi . Ab hoc loc
Abbreviated transcription (Latin):
d̾it. titulo demonstratũ ẽ : ñc cęlũ ⁊ t̾rã ad
audiendũ ꝓuocat. in celo suꝑnas sigñi¬
fieans angͣlicasq uirtutes. in terrã
mortaliũ genꝰ. metonomicos ab his q̃ conti
testes uocauerat dñs celũ & terrã dans popło
ifrł legem suã. & dixerat. attende celũ & lo¬
quar. audiat t̾ra u̾ba oris meiͭ pꝰ p̃uaricati¬
one popłi eosdẽ rursus in testimoniũ uocat:¬
ut cuncta elem̃ta cognoscant. iuste dñm in
ultione mandator suoꝵ ad iracundiam cos¬
citatũ. Pro celo hebraicũ sam̃aim sonat cę¬
los plurali num̾o: maxime cũ audite dix̾it.
id ẽ semũ. qđ plurali effertar num̾o ñ sin¬
głari. S quidã uolunt pluralit̾ quidẽ di¬
ci celos. s singłarit̾ intelligi: iuxta illud
qd singłas ciuitates thebas & atbenas uo-¬
cãmꝰ. Estq hebraici caractiris idioma. ut
om̃ia q̃ sillaba finiunt᷑. in. masculina sint¬
& pluralia. ut cherubin & seraphin: & q̃
in.oth. feminina pluralia ut sabaoth. & hoc

Expanded text:
onstratum est, nunc coelum et terram ad audiendum provocat, in coelo supernas significans angelicasque virtutes, in terra mortalium genus, metonymic ωs ab his quae contintestes vocaverat Dominus coelum et terram dans populo Israel legem suam, et dixerat: Attende, coelum, et loquar; audiat terra verba oris mei, » post praevaricationem populi eosdem rursus in testimonium ut cuncta elementa cognoscant, juste Deum in ultionem mandatorum suorum ad iracundiam concitatum. Pro coelo Hebraicum coelos sonat plurali numero, maxime cum audire, dixerit, id est, quod plurali effertur numero, non singulari. Sed quidam volunt pluraliter quidem dici coelos, sed singulariter intelligi, juxta illud quod singulas civitates Thebas et Athenas vocamus. Estque Hebraici characteris idioma, ut omnia quae in syllaba im finiuntur, in masculina sint et pluralia, ut cherubim et seraphim. Et quae in oth, feminina pluralia, ut sabaoth. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ut faceret iudiciũ. & ecce iniquitas: et
iustitiã. & ecce clamor. Siue ut lxx.
tͣnstuler̃t. expectauit ut fac̃et iudicium:
& fecit iniquitat̾ẽ. & ñ iustitiã. s clamorẽ.
Uolum latinis in sinuare aurib qđ ab
hebreis didicimꝰ. Iudiciũ apud eos appel¬
lat᷑ mesphat. Iniquitas siue dissipatio ut
int̾p̃tatus ẽ aquila. uocat᷑ mesphaa. Rursũ
ta litt̾a uł mutata. sic u̾borũ similitudinẽ
tẽꝑauit. ut ꝑ mesphat diceret mesphaa.
& ꝓ sadaca poneret Saaca. & elegantem
structurã sonumq u̾borũ iuxta hebrẽa
linguam redderet. Expectauit aute d̃s
ut popłs iudeorũ faceret iudiciũ. id ẽ
uuas: & fecit iniquitatẽ. id ẽ labruscas:

Expanded text:
ut faceret judicium, et ecce iniquitas: et ut faceret judicium, et ecce iniquitas: et justitiam, et ecce clamor, sive ut LXX transtulerunt, Exspectavi ut faceret judicium, et fecit iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem. Volumus Latinis insinuare auribus quod ab Hebraeis didicimus: Judicium, apud eos appellatur MESPHAT : iniquitas, sive dissipatio, ut interpretatus est Aquila, MESPHAA . Rursum ta littera, vel mutata, sic verborum similitudinem temperavit, ut pro MESPHAT, MESPHAA: et pro SADACA poneret SAACA, et elegantem structuram sonumque verborum, juxta Hebraeam linguam redderet. Exspectavit autem Deus, ut populus Judaeorum faceret judicium, id est, uvas: et fecit iniquitatem, id e
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. & postea regnante dauid suꝑ tri
bũ uida. & Roboã filio salomonis suꝑ
duas tribꝰ iudã & beniamin. hi qͥ erant
in samaria hoc ẽ decẽ tribꝰ uocabantur
isrł: & quib regnabant de gen̾e dauid
colebant᷑ in dan & in bethel. ꝓpt̾ea ab
assyriis pͥmum ẽ capta samaria: et
multo p̾ tẽpore iudas a chaldȩis du¬
ctus ẽ in babylonẽ. qͥa minora pecca¬
uetpint. Unde & in hierechiel ad utriq
popli peccata purganda. ifrł insini¬
hoc dico ut comparatione isrł idẽ deoẽ
tribuũ amabilẽ atq dilectũ ostendã iu¬
dã in qͦ erant sacerdotes & leuite. & di re¬
ligio u̾sabat᷑ eo tẽpore quo ꝓph̃a ysaias
loq̃batur ad popłm. & pulchre isrł hoc :
totus popłs. domꝰ ẽ: uidas autẽ qͥ separa¬
tis tribub postea pullulauit. nouellũ dr̃
delectabile.S & hoc notandũ qđ iuxta
rã dicta sunt uł ꝑ parabolã. postea expo¬
nunt᷑ manifesti: qđ uinea & nouella
plantatio isrł & iuda sit. Expectaui

Expanded text:
ante Davide super Iudam, et Roboam filio Salomonis super duabus tribus Iudam et Beniamin, ii qui erant in Samaria, hoc est, decem tribus vocabantur Israel: et qui regnabant de genere David, colebantur in Dan, et in Bethel, propterea ab Assyriis primum est capta Samaria; et multo post tempore Judas a Chaldaeis ductus est in Babylonem, quia minora peccaverant. Unde et in Ezechiele ad utriusque populi peccata purganda, Israel in siniHoc dico, ut comparatione Israel, id est, decem tribuum, amabilem atque dilectum ostendam Judam, in quo erant sacerdotes et levitae, et Dei religio versabatur eo tempore, quo propheta Isaias loquebatur ad populum. Et pulchre Israel, hoc est, totus populus, domus est: Judas autem, qui separatis tribubus postea pullulavit, novellum dicitur delectabile. Sed et hoc notandum, quod juxta ram dicta sunt, vel per parabolam, postea exponuntur manifestius: quod vinea et novella plantatio, Israel et Judas sit. Et exspectavi
Abbreviated transcription (Latin):
edificauit domũ suã suꝑ harenam.
Descendit pluuia. uener̃t flumina. fla¬
uert̃ uenti. & impegert̃ in domũ illã: &
cecidit. & fuit ruina domꝰ illiꝰ magna
Tamdiu autẽ q̃runt heretici noua ue¬
t̾ib iungere. & eadẽ recentiorib ĩmu¬
tare: donec & sensus humauꝰ & sermo
deficiat. INaurib meis st̃ hȩc dñi
exercituũ. Nisi domꝰ multe deserte
fuerint. grandes & pulchrȩ. absq ha¬
bitatore. Pro eo qđ nos iuxta hebra
icũ u̾timꝰ. in aurib meis sunt hec dñi
exercituũ. id ẽ u̾ba q̃ locutus ẽ dñs
ad huc resonant in aurib meis. Lxx tͣn¬
stuler̃t. audita st̃ hȩc in aurib dñi sa
cturus ẽ: cũ conseq̃ntius sit intelligere
autẽ locutus ẽ. qđ pꝰ captiuitatẽ domꝰ
magnȩ atq pulcherrimȩ desertȩ futu¬
rȩ sint. ñ habentes habitatorẽ. Decem
enĩ uigera uinearum facient laguncu¬
lã unã: & .xxx. modii sem̃tis facient mo¬

Expanded text:
aedificavit domum suam super arenam. aedificavit domum suam super arenam. Descendit pluvia, venerunt flumina, flaverunt venti et impegerunt in domum illam, et cecidit: et fuit ruina domus illius magna . Tamdiu autem quaerunt haeretici nova veteribus jungere, et eadem recentioribus immutare, donec et sensus humanus et sermo deficiat. In auribus meis sunt haec Domini exercituum: Nisi domus multae desertae fuerint, grandes et pulchrae absque habiticum vertimus, In auribus meis sunt haec Domini exercituum, id est, verba quae locutus est Dominus, adhuc resonant in auribus meis: LXX transtulerunt, Audita sunt haec in auribus Domini sabcturus est: cum consequentius sit intelligere,autem locutus est, quod post captivitatem, domus magnae atque pulcherrimae desertae futurae sint, non habentes habitatorem. Decem enim jugera vinearum facient lagunculam unam, et triginta modii sementis facient mo
Abbreviated transcription (Latin):
ad serendas fruges habere debeant.: te
hab̾e cuꝑe in quib cunctis habitare
ñ possis. & q̃ colere ñ sufficias. alt̾iusq
necessitatẽ tuã facere uoluptatẽ: Iux¬
ta tropologiã contͣ hereticos qͥdã hoc di¬
ctum arbitrant᷑. Qͥ cũ mouerint pedes
suos de oriente. ueniunt in cãpũ senna-¬
ar qͥ int̾pretatur excussio dentiũ: & edi¬
ficant ciuitat̃e confusionis turrimq
suꝑbiȩ. & audiunt sub u̾bis aliis. Au¬
dite hȩc duces domꝰ ia cob. & residui do¬
mꝰ isrł: qͥ abhominamini iudicium.
& omĩa recta ꝑu̾titis: qͥ edificatis syon
in sanguinib & hierłm in iniquitate.
Isti domꝰ domib id ẽ dogmata coniun¬
aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos : econ¬
tͣrio edificent ligna. fenũ. stipulã. qͦ¬
rũ finis incendium ẽ. De huiuscemo¬
di domib saluator in eugłio loquit᷑.
Om̃is qui audierit uerba mea & ñ
fecerit ea: assimilabit᷑ uiro stulto. qui

Expanded text:
ad serendas fruges haberi videantur, ea ad serendas fruges haberi videantur, ea habere cupere, quibus conjunctis habitare non possis, et quae colere non sufficias: alterius quoque necessitatem tuam facere voluntatem? Juxta tropologiam, contra haereticos quidam hoc dictum arbitrantur. Qui cum moverint pedes suos de oriente, veniunt in campum Sennaar, qui interpretatur excussio dentium, et aedificant civitatem confusionis, turrimque superbiae, et audiunt sub verbis aliis: Audite haec, duces domus Jacob, et residui domus Israel, qui abominamini judicium, et omnia recta pervertitis, qui aedificatis Sion in sanguinibus, et Jerusalem in iniquitate . Isti domos domibus, id est, dogmata conjunaurum, argentum, lapides pretiosos: econtrario aedificent ligna, fenum, stipulam, quorum finis incendium est. De hujuscemodi domibus Salvator in Evangelio loquitur: Omnis qui audierit verba mea, et non fecerit ea, assimilabitur viro stulto, qui
Abbreviated transcription (Latin):
& clamauit diceus. Tolle tolle. eruei fi¬
ge talẽ. Unde & paulꝰ apłs scͥpsit. Omĩs
ira. & elamor. & blasphemia auferatur
a uob̾ cũ om̃i malicia. Uel certe qm̃ iusti
sanguinẽ inuisti fudant. & sanguis do¬
minicȩ passionis clamabat ad din: ꝓpt̾ca
cla morem ꝓ iustitia reddidunt. iuxta il¬
lud qđ in genesi legimꝰ. Uox sanguinis a¬
bel fr̃is tui clamat ad me. Ue qui coniun¬
gitis domũ ad domũ. & agrũ ad agrũ co¬
pulatis usq ad t̾minũ loci. Nunqͥd ha¬
bitabitis soli suꝑ t̾ram. Pro eo qđ nos
diximꝰ usq ad t̾minũ loculxx. tͣnstule¬
r̃t. ut auferatis ꝓximo. Syminachꝰ & the¬
odotio donec deficiat. uł ñ sit locus: ut
deficiente t̾ra. neqͣ qͣm saturet᷑ auaritia.
nich satis ẽ dictum puto: & specialiter
contͣ uineã dñi. q̃ pro uus fecit labrus¬
cas: id ẽ ꝓ iudicio iniquitat̃e. & ꝓ iusti¬
tia elamorem. Quȩ ẽ enĩ rabies cũ te¬
cta alii ad depellendos ymbres. & agͦs

Expanded text:
amavit, dicens: Tolle, tolle, crucifige talem . Unde et Paulus apostolus scribit: Omnis ira et clamor, et blasphemia auferatur a vobis cum omni malitia . Vel certe quoniam justi sanguinem fuderant, sanguis Dominicae passionis clamabat ad Dominum: propterea clamorem pro justitia reddiderunt, juxta illud quod in Genesi legimus, Vox sanguinis Abel fratris tui clamat ad me . Vae qui conjungitis domum ad domum, et agrum agro copulatis usque ad tram? Pro eo quod nos diximus, usque ad terminum loci, LXX transtulerunt, aut auferatis proximo: Symmachus et Theodotio: donec deficiat, vel non sit locus; ut deficiente terra, nequaquam saturetur avaritia. nihil satis est, dictumcontra vineam Domini, quae pro uvis fecit labruscas, id est, pro judicio iniquitatem, pro justitia clamorem. Quae enim est rabies, cum tecta in agris ad depellendos imbres et
Abbreviated transcription (Latin):
qͥn romanos. & om̃s italie gallorũq & his¬
paniȩ popłos. qͥ sub uespasiano & adria¬
uo romano imꝑio subiacebant. Unde &
italia ab eo qđ ibi hesꝑus occidatolim
hesꝑia dicebat᷑: & hoc ueniente ꝑcusstis
ẽ. & om̃s udee montes turbati st̃. ut int̾¬
p̃tatus ẽ theodotio & Symmachꝰ uł cõmo¬
tiut aquila posuit: uł exacerbati ut lxx
tͣnstulert: ut impetu hostiũ replerentur¬
om̃s platee eadau̾ib mortuorũ. Desebit
gͦ sermo diuinus uelocitate uenientis
exercitus: qͥ ñ sua s dñi uen̾it uoliuita¬
te. ĩ mo attractus sit. & sibilo illiꝰ ꝓuoca¬
tus: qđ ñ defecerit nec tanto itinere la¬
borau̾it. & cupilitate p̃dandi somnũ
oculis ñ admiserit. calciam̃ta quoq illi
ñ sint attͥta. Sagittariorũ multitudinẽ.
eqͥtum turmas. curruũ qͣdrigarũq fer¬
uorẽ: qđ ustar leonis ñ tam ad pugnan¬
dũ qͣm ad p̃dandũ & uorandũ uenit.:
& ululatus uincentis exercitꝰ marinis

Expanded text:
omanos, et omnes Italiae, Galliarumque et Hispaniae populos, qui sub Vespasiano et Adriano, Romano imperio subjacebant. Unde et Italia ab eo quod ibi Hesperus occidat, olim Hesperia dicebatur. Et hoc veniente percussus est, et omnes Judaeae montes turbati sunt, ut interpretatus est Theodotio et Symmachus, vel commoti, ut Aquila posuit, vel acerbati, ut LXX transtulerunt, ut impetu hostium omnes replerentur plateae cadaveribus mortuorum. Describit ergo sermo divinus velocitatem venientis exercitus, qui non sua, sed Domini venerit voluntate; immo attractus sit, et sibilo illius provocatus, quod non defecerit, nec tanto itinere laboraverit, et cupiditate praedandi, somnum oculis non admiserit, calciamenta quoque illius non sint attrita, sagittariorum multitudinem, equitum turmas, curruum quadrigarumque fervorem, quod instar leonis, non tam ad pugnandum, quam ad praedandum, et vorandum venerit, et ululatus vincentis exercitus, marinis
Abbreviated transcription (Latin):
etus sit in uideã. & hierłm tẽplũq sub¬
u̾tit. Nos autẽ seq̃ntes ordinẽ. & sequen¬
tia suꝑiorib copulantes: ido signũ in na¬
se dñm. uł traxisse eos de finib t̾re: qm̃ ab
iecert legẽ eũgłii. & sermonẽ scm̃ blasphe¬
mauert᷑. Si enĩ de babyloniis eẽt sermo.
iuxta consuetudinẽ ꝓpħalem dixisset. uo¬
cabo eũ qui ab aquilone ẽ. eo qͦd iuxta iudee
sitũ assyrii atq chaldei in septẽtrionali pla¬
ga sint: uł certe aꝑtiꝰ babylonios assyriosq
deseberet. Nc̃ uͦ dicendo leuabit signũ in
nationib ꝓcul. & sibilabit ad eũ de fi¬

Expanded text:
us sit in Judaeam et Jerusalem, templumque subverterit. Nos autem sequentes ordinem, et sequentia superioribus copulantes, ideo signum in nase Dominum, vel traxisse eos de finibus terrae; quoniam abjecerunt legem Evangelii, et sermonem sanctum blasphemaverunt. Si enim de Babyloniis esset sermo, juxta consuetudinem prophetalem dixisset: Vocabo eum qui ab Aquilone est, eo quod juxta Judaeae situm, Assyrii atque Chaldaei in Septentrionali plaga sint. Vel certe apertius Babylonios Assyriosque describeret. Nunc vero dicendo: Levabit signum in nationibus procul, et sibilabit ad eum de fi
Abbreviated transcription (Latin):
homine cuiꝰ sp̃e in narib ei. quia excel¬
sus reputatus ẽ ipse Hoc p̃t̃misere .lxx.
& in grecis exemplarib ab origene suba¬
steR iscis de editione aqͥle additum ẽ. Qđ
in hebreo ita legit᷑. hẽdãl. lãchẽm. m̃en. lã¬
dãm. eser. nãsam̃a. bããt. foc̃i bãma nesa
phũ. Ubi nos diximꝰ. excelsus reputatus ẽ
ipse: aquila int̃pretatus ẽ. in qͦ reputatus
ẽ iste. Uerbũ hebraicũ bama uł ipsoma

Expanded text:
itus in naribus ejus: quia excelsus reputatus est ipse. Hoc praetermisere LXX, et in Graecis exemplaribus ab Origene sub asteriscis de editione Aquilae additum est, quod in Hebraeo ita legitur: HEDALU LACHEM MEN AADAM ASER NASAMA BAAPHPHO CHI BAMA NESAB HU. Ubi nos diximus, excelsus reputatus est ipse: Aquila interpretatus est, in quo reputatus est iste. Verbum Hebrai
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝑierint in p̃lio. & meruerint luxe¬
rintq porte eiꝰ. & ipsa fuerit desolata:
ob nmiã hominũ raritatẽ. int̾fectis bel¬
latorib. septem mulieres ap̃phendent
unũ uirũ. cupientes hab̾e sem̃ in syon.
& domesticos in hierłm: cibũ & uesti¬
m̃tum se hab̾e dicentes. tantũ ne absq
marito ẽẽ uideant᷑. & subiacere illi
maledicto qđ scͥptum ẽ. Maledic̃ta
sterilis. & q̃ ñ facit sem̃ in isrł. ⁊acha¬
rias quoq huic congruit sensui. In
dieb illis app̃hendent decẽ homines ex
om̃ib linguis gentiũ. fimbriã uiri u¬
dei dicentes. Ibimꝰ uob̃̾cũ. Audiuimꝰ enĩ¬
qm̃ ds̃ uob̾cum ẽ. Septenariꝰ & dena¬
rius numerꝰ ꝓpt̃ sabbatũ & dec̃e p̃cẽpta
legis. iudeis familiaris ẽ: & ido hoc fre¬
quent̾ abutunt᷑. licet iuxta hebrei ser¬
monis ambiguitatẽ uerbũ saba. nunc
septem. nẽ plures. nc̃ iuram̃tũ int̃prete:¬

Expanded text:
tes perierint in praelio; et moeruerint, luxetes perierint in praelio; et moeruerint, luxerintque portae ejus; et ipsa fuerit desolata ob nimiam hominum raritatem, interfectis bellatoribus, septem mulieres apprehendent unum virum, cupientes habere semen in Sion, et domesticos in Jerusalem: cibum et vestimentum se habere dicentes: tantum ne absque marito esse videantur, et subjacere illi maledicto, quod scriptum est: Maledicta sterilis, et quae non facit semen in Israel . Zacharias quoque huic congruit sensui: In diebus illis apprehendent decem homines ex omnibus linguis gentium fimbriam viri Judaei dicentes: Ibim . Septenarius et denarius numerus propter sabbatum, et decem praecepta legis, Judaeis familiaris est: et ideo hoc frequenter abutuntur: licet juxta Hebraei sermonis ambiguitatem, qui verbum SABA , nunc septem, nunc plures, nunc juramentum interpret
Abbreviated transcription (Latin):
aberrau̾it. Sin autẽ seqͦmur hystoriã.
ex his sermonib docebim᷑ ñ de muli¬
erib ꝓpħe ẽẽ sermonẽ. qͣrũ uiri in p̃lio
corruert̃: s de urbib iudeȩ. qͣs filias
syon appellauit. & qͣrũ bellatores ce¬
oidunt in certamine. Deniq de eadẽ
syon sequens uͥsiculus loquitur. Et
merebunt atq lugebt̃ portȩ eiꝰ. & ip¬
sa urbs desolata sedebit in terra.
Qđ usq hodie ocłis cernimꝰ. facilis
scđm tropologiã int̾p̃tatio ẽ: qđ
qͥcũq locũ dedit diabolo. & ñ om̃i
custodia seruau̾it cor suũ lugeant
porte eiꝰ. & absente sponso semꝑ in
luctu sit. ac de excelsis corruens
in terre puluere sedeat. Et appre.¬
hendent septem mulieres uirũ unũ
in die illa. dicentes. Pauẽ ur̃m come-
demꝰ. & uestim̃tis nr̃is oꝑiemur: tan¬
tũmͦ inuocet᷑ nom tuũ suꝑ nos: aufer
opꝓbrium nr̃m. Cũ pulcherrimi
urbis iherłm gladio cecidint. & for¬

Expanded text:
aberraverit . Sin autem sequamur historiam, aberraverit . Sin autem sequamur historiam, ex his sermonibus docebimur, non de mulieribus prophetae esse sermonem, quarum viri in praelio corruerunt; sed de urbibus Judaeae, quas filias Sion appellavit, et quarum bellatores ceciderunt in certamine. Denique de eadem Sion sequens versiculus loquitur. Et maerebunt atque lugebunt portae ejus, et ipsa urbs desolata sedebit in terra. Quod usque hodie oculis cernimus. Facilis secundum tropologiam interpretatio est, quod quicumque locum dederit diabolo, et non omni custodia servaverit cor suum, lugeant portae ejus: et absente sponso, semper in luctu sit, ac de excelsis corruens, in terrae pulvere sedeat. Cap. IV Et apprehendent septem mulieres virum unum in die illa, dicentes: Panedemus, et vestimentis nostris operiemur, tantummodo invocetur nomen tuum super nos: aufer opprobrium nostrum. Cum pulcherrimi urbis Jerusalem gladio ceciderint, et for
Abbreviated transcription (Latin):
exhibe cupit apłs xp̃o. qͣm diu ñ cor¬
rũpit᷑ in egypto. nec frangunt᷑ in am¬
mille eiꝰ q̃ pectorali fascia colligate
sunt. Iungit᷑ sponso: & cũ eotidĩe uir¬
tutũ filios genuerit: nequaqͣm uir¬
go ẽẽ desistit. Qđ si aliqͥndo diuari¬
cau̾it pedes om̃i tͣnseunti. & secuta
fuerit amatores suos. & iuxta osee
uaticiniũ sepserit dñs uias eiꝰ. & int̾¬
clauserit semitas: reu̾tet᷑ ad uirũ su¬
ũ pͥorem. & audiet. Exuere uestĩm¬
tis luctus: & induere uestib głȩ
tue. Pulcherrimi quoq uiri tui
gladio cadent: & fortes tui in p̃lio.
Pro pulcherrimis uiris. lxx. int̃p̃¬
tati sunt. & filius tuus pulcherrimꝰ
que diligis gladio cadet. Qđ si de
animȩ statu intelligimꝰ q̃ pꝰ uirtutes
peccau̾it: pulcherrimũ filiũ eiꝰ. bona ac¬
cipimꝰ oꝑa q̃ hostili gladio concidunt:
E fortes quosq ꝑisse in p̃lio. qͥa iusti¬
tia iusti ñ libabit eũ in quacũq die

Expanded text:
exhibere nos cupit Apexhibere nos cupit Aprumpitur in Aegypto, nec franguntur mamillae ejus, quae pectorali fascia colligatae sunt, jungitur sponso: et cum quotidie virtutum filios generet, nequaquam virgo esse desistit. Quod si aliquando divaricaverit pedes omni transuenti, et secuta fuerit amatores suos: et juxta Osee vaticinium, sepserit Dominus vias ejus, et intercluserit semitas, revertetur ad virum suum priorem, et audiet: Exue te vestimentis luctus, et induere vestibus gloriae tuae . Pulcherrimi quoque viri tui gladio cadent: et fortes tui in praelio. Pro pulcherrimis viris, LXX interpretati sunt, et filius tuus pulcherrimus, quem diligis, gladio cadet. Quod si de animae statu intelligimus, quae post virtutes peccaverit, pulcherrimum filium ejus, bona accipiamus opera, quae hostili gladio conciderunt: et fortes quoque periisse in praelio, quia justitia justi non liberabit eum in quacumque die
Abbreviated transcription (Latin):
apłs p̃cipit dicens. State succineti lũ¬
bos ur̃os in u̾itate. Et de peccatore le¬
gimꝰ funib peccatorũ suorũ unꝰqͥsq
constringit᷑. Igit᷑ ꝓ bono odore uirtutũ
filiȩ syon habebunt putredinẽ pecca¬
torũ: & ꝓ cingulis u̾itatis. m̃dacii funi¬
culis ligabuntur. qͦs habuer̃t suꝑ capi¬
ta. qui cũ pannis & sordib uitam re¬
gis syriȩ p̃cabantur. Et ꝓ fascia pe¬
ctorali cyliciũ. Pro fascia pectorali
qũa int̾pretatus ẽ Syminachus: Lxx.
puram tͣnstuler̃t. Qđ aquila cingulũ
exultationis exp̃ssit: theodotio ipsũ
u̾bum hebraicũ pħitigil posuit: qđ ge¬
nꝰ ornam̃ti mulieris ẽ fãs cia pectus
tegit: & eũ possidet locũ possidet in
feminis. quẽ rationale in pontificib.
De hac fascia pectorali & hieremias
mystico sermone dicebat. Si obliuisci¬
potest sponsa ornatus sui. aut uirgo
fasci& pectoralis sue. & ego obliuis¬
car tui dicit dñs. Uirgo qualẽ nos¬

Expanded text:
Apostolus praecepit, dicens: State accincti lumApostolus praecepit, dicens: State accincti lumbos vestros in veritate . Et de peccatore legimus: Funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur . Igitur pro bono odore virtutum, filiae Sion habebunt putredinem peccatorum: et pro cingulo veritatis, mendacii funiculis ligabuntur, quos habuerunt super capita qui cum pannis et sordibus vitam a rege Syriae precabantur. Et pro fascia pectorali cilicium. Pro fascia pectorali, quam interpretatus est Symmachus, LXX pura transtulerunt: quod Aquila cingulum exultationis expressit. Theodotio ipsum verbum Hebraicum PHTHIGIL posuit, quod genus ornamenti muliebris est. Fascia pectus tegit, et eum possidet locum in feminis, quem Rationale in Pontificibus. De hac fascia pectorali, et Jeremias mystico sermone dicebat: Si obliviscpotest sponsa ornatus sui, aut virgo fasciae pectoralis suae, et ego obliviscar tui, dicit Dominus . Virgo, qualem
Abbreviated transcription (Latin):
arabie & mesopotamie oꝑiunt᷑ femi¬
ne. Quȩ hebraice dicunt᷑ ardidim̃. g̃¬
ẽ in estate & caumate corpora ꝓtegañ
feminarũ. Hiliȩ gͦ sẏon ꝓpter suꝑbi¬
am suã ꝑdiderunt᷑ acus: quib omĩum
pceptorũ regule striugebant᷑. Plidert
specula. q̃ obtulerunt in exodo manen¬
tes in forib tabnaculi mulieres ad lu¬
terẽ dñi fabricandũ: de quib & apłs
paulꝰ loq̃batur. Uidemꝰ autẽ nẽ ꝑ spe¬
culũ inenigmate. Amisert syndones
& uittas. quib oꝑiebant humeros: &
fluentẽ huc atq illuo animũ constͥn¬
gebant. & theristra: quo tutissimo
in estib tegebant᷑ umbraculo. Hec dici¬
mꝰ. ne omino tropologiã huiꝰ loci fug̾e
uid eam᷑. Cet̾um laboris ẽ maximi ui
singłis immorari: & latã exp̾lanatio¬
ñe querere. Et erit ꝓsuaui odore fȩ¬
tor: & pro zona funiculus. Eecerẽ
peccata. penitens loquit᷑. Put uerunt
& corruptȩ st̃ cycatrices meȩ. a facie
insipientie mee. Tona accingi lumbos

Expanded text:
 feminae: quae Hebraice dicuntur ARDIDIM, Grest, in aestate et caumate corpora protegant feminarum. Filiae ergo Sion propter superbiam suam perdiderunt acus, quibus omnium praeceptorum regula stringebatur. Perdiderunt specula, quae obtulerunt in Exodo manentes in foribus tabernaculi mulieres ad luterem Domini fabricandum : de quibus et apostolus Paulus loquebatur: Videmus autem nunc per speculum in aenigmate . Amiserunt sindones et vittas, quibus operiebant humeros, et fluentem huc atque illuc animum constringebant: et theristra, quo tutissimo in aestibus tegebantur umbraculo. Haec dicimus ne omnino tropologiam hujus loci fugere videamur. Caeterum laboris est maximi in singulis immorari, et latam explanationem quaerere. Et erit pro suavi odore, foetor: et pro zona, funiculus. Foetere peccata poenitens loquitur: Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae a facie insipientiae meae . Zona accingi lumbos,
Abbreviated transcription (Latin):
sub babyloniis accidisse. Qđ & nos ex
parte factũ negare ñ possumꝰ. S qͥa
sequit᷑ & nubib mandabo ne pluant
suꝑ eã ymbre. hoc in illa captiuita te
intelligi ñ potest. Siquidẽ & hieremias
capta iã urbe ꝓpħauit in poplo: & hie¬
dechiel. danihel quoq & tres pueri uł¬
ꝓphasse uł mirabilia signa etiã in cap¬
tiuitate fecisse narrant᷑. & postea ag¬
geus & zacharias futura dixerunt.
in consolationẽ popli seruientis. Tolli¬
tur autẽ dĩ auxiliũ ab his qͥ indig̃ni
st̃: ut quia ñ senserant dm̃ ꝑ beueficia.
sentiant ꝑ supplicia. Uel ido truculen¬
ta q̃dã & asꝑa cõminat᷑: ut conu̾si ad
penitentiã imminentia dorm̃ta deui¬
tent. Uerbũ hebraicũ saith. om̃s uoce
simili spinas int̃pretati ft̃. Si gͦ sarch
in p̃senti loco spine dieunt᷑ iuxta aqͥ¬
lam & theodotionẽ. & lxx: respondeant
quomͦ supͣ. Bũsim ñ labruscas s spinas

Expanded text:
 nos ex parte factum negare non possumus. Sed quia sequitur: Et nubibus mandabo, ne pluant super eam imbrem, hoc in illa captivitate intelligi non potest. Siquidem et Jeremias capta jam urbe prophetavit in populo: et Ezechiel, Daniel quoque et tres pueriasse, vel mirabilia signa etiam in captivitate fecisse narrantur: et postea Aggaeus et Zacharias futura dixerunt in consolationem populi servientis. Tollitur autem Dei auxilium ab his qui indigni sunt: ut quia non senserant Deum per beneficia, sentiant per supplicia. Vel ideo truculenta quaedam et aspera comminatur, ut conversi ad poenitentiam, imminentia tormenta devitent. Verbum Hebraicum SAITH omnes voce simili spinas interpretati sunt. Si ergo Saith in praesenti loco spinae dicuntur juxta Aquilam et Theodotionem et LXX, respondeant quomodo supra Busim non labruscas, sed spin
Abbreviated transcription (Latin):
dñm coronauer̃t. Illo enĩ expectante ut
uindemiȩ tẽpore deferrent uuas ad tor¬
cularia. ꝓ quib octauus. & octogesimꝰ.¬
& lxxx.iii. psalmꝰ habent titulosꝰ isti se
curis & uiciis scłi dem̾gentes q̃ in euglio
spiue int̃pretant᷑. blasphemiarũ stimulos
obtuleit. Puto autẽ meliꝰ ẽẽ busim la¬
bruscas qͣm spinas intelligi ut ceptȩ
tͣnslationis similitudo seruet᷑. Unde &
saluator dicit in eugłio. N unqͥd colli

Expanded text:
Dominum coronaverunt. Illo enim exspectante, ut Dominum coronaverunt. Illo enim exspectante, ut vindemiae tempore deferrent uvas ad torcularia, pro quibus octavus et octogesimus tertius psalmus habent titulos, isti se curis et vitiis saeculi demergentes, quae in Evangelio spinae interpretantur, blasphemiarum stimulos obtulerunt. Puto autem melius esse, Busim labruscas, quam spinas intelligi, ut coeptae translationis similitudo servetur. Unde et Salvator dicit in Evangelio:
Abbreviated transcription (Latin):
cherrimos fructus uert̾e possumꝰ. Edifi¬
canit quoq turrĩ in medio eiꝰ. tem̃plũ
uidelicet in media ciuitate & toreular
struxit ui ea. Q đ quidã altare signifi¬
care putant. Sic̃ enĩ ad torcular om̃s u¬
ue cõportant᷑ atq calcant᷑. ut ex eis ex pͥ¬
mat᷑ uinũ sic altare om̃is popłi suscip¬
fructus. & ĩ molatas hostias deuorat᷑ iu
bit escas. Tuncta q̃ dicunt᷑ de uinea pos¬
sumꝰ & ad animȩ humanȩ referre statũ:
q̃ a do plantata in bonũ ñ uuas at̃tule¬
rit s labruscas: & postea sit tradita be
stiis conculcanda. nec diuinũ imbr̃e sus¬
ceꝑit doctrinarũ. qͥa p̃terita dona con¬
tẽpserit. Et expectaui ut facet uuas:
& fecit labruscas. Pro labruscis quas
nos u̾timꝰ. in hebreo scriptũ ẽ bũsim. qd
aqͥla int̃p̃tatus ẽ SapRias. id ẽ fructus
pessimos. Sẏminachꝰ acean. hoc ẽ imꝑfe¬
ctos: lxx. & theodotio spinas: quib iudĩ

Expanded text:
cherrimos fructus vertere possumus. Aedificherrimos fructus vertere possumus. Aedificavit quoque turrim in medio ejus, templum videlicet in media civitate: et torcular exstruxit in ea, quod quidam altare significari putant. Sicut enim ad torcular omnes uvae comportantur atque calcantur, ut ex eis exprimatur vinufructus, et immolatas hostias devorat juxtbit escas . Cuncta, quae dicuntur de vinea, possunt et ad animae humanae referri statum, quae a Deo plantata in bonum, non uvam attulerit, sed labruscas, stiis conculcanda, nec divinum imbrem susceperit doctrinarum: quia praeterita dona contempserit. Et exspectavi, ut faceret uvas, et fecit labruscas. Pro labruscis, quas nos vertimus, in Hebraeo scriptum est BUSIM : quod Aquila interpretatus est, σαπρίας, id est, fructus pessimos: Symmachus ἀτελῆ, hoc est, imperfectos: LXX et Theodotio spinas: quibus Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
dauid pueri sui. & in te inimicos nr̃os
cornua .iiiͦi. potentissima regna demos¬
strant. Hebrei hc̃ locũ ita edisserunt.
Uinea xp̃o plantata ẽ. in cornũ: id ẽ
in forti loco atq sublimi. qui appella¬
tur filiꝰ olei. uł qđ indigeat di miscdia
ut eiꝰ sustentet᷑ auxilio: uł qđ cunctis
gentib clarũ dĩ notitiȩ lum̃ p̃buerit.
Et sepsit eã & lapides elegit ex illa.
& plautauit uineã sorech. & edifica¬
uit turrĩ in medio eiꝰ. & torcular ex tro¬
xit in ea Per metaphorã ut pͥus di¬
ximꝰ uinee. describit popłm iudeorũ
quẽ sepsit angłorũ auxilio: & lapĩdes
elegit ex eo. uł idola. uł omĩa q̃ di cul¬
tum pot̾ant impedire. & planta uit
eã uineã sorech. Quã solꝰ sẏmmachus
electã int̃pretatus ẽ: ñ u̾bũ ẽ uerbo
ut mͥ uidet᷑ ex pͥmens. s sensũ qui te¬
net᷑ in u̾bo. Aunt enĩ hebrei sorech
genꝰ eẽ uitis optimȩ: qđ ub̃es fructꝰ
faciat atq ꝑpetuos. Beniq sorech a qͥbꝰ¬

Expanded text:
id pueri sui . Et, In te inimicos nostros cornua quatuor potentissima regna demonstrant . Hebraei hunc locum ita edisserunt: Vinea Christo plantata est in cornu, id est, in forti loco atque sublimi, qui appellatur filius olei, vel quod indigeat Dei misericordia, et ejus sustentetur auxilio: vel quod cunctis gentibus clados elegit ex illa, et plantavit vineam Sorec, et aedificavit turrim in medio ejus, et torcular exstruxit in ea. Per metaphoram, ut prius diximus, vineae, describit populum Judaeorum, quem sepsit Angelorum auxilio. Et lapides elegit ex eo, vel idola, vel omnia quae Dei cultum poterant impedire. Et plantavit eam vineam Sorec, quam solus Symmachus electam interpretatus est, non verbum e verbo, ut mihi videtur, exprimens, sed sensum qui tenetur in verbo. Aiunt entimae, quod uberes fructus faciat atque perpetuos. Denique Sorec a quibu
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑit. uit̾ scorta quoq in fornicib spe¬
ctaculorũ pueri starent publice libi dĩni
expositi: donec sub constantino imꝑato
uniũsarũ gñtiũ & turpitudo deleca
ẽ. Porro. lxx. conuiges eorũ iuolatas eẽ
significant: ut de filiis alienis iudeis
genent. Symmachus qͦdã circuitu

Expanded text:
acceperit. Inter scorta quoque in fornicibus speacceperit. Inter scorta quoque in fornicibus spectaculorum pueri steterint publicae libidini expositi: donec sub Constantino imperatuniversarum gentium, et turpitudo deleta est. Porro LXX conjuges eorum violatas esse significant, dum filios alienos Judaeis generant. Symmachus quodam circui
Abbreviated transcription (Latin):
exercitus: & eiectis iu¬
deis ha¬
bitauerint in uidea a¬
lienigene qͥ de toto orbe diu̾sarũ gñ¬
tiũ accolȩ st̃ adducti a tito & uespa¬
siano. & adriano. cȩt̾isq pͥncipib. Alii
autẽ putant hoc ñ ꝑtiñe ad roma¬
na tempora. s ad suꝑiora pͥusqͣm a
babyloniis uastarent᷑. qđ hec sub impi¬
is regib fecisse narrent᷑. & ido a dño
derelicti sint. Et pueris alienis ãd¬
heserunt. Pro quo lxx. tͣnstulerunt.¬
& filii multi alieuigene nati st̃ eis. Sỹ¬
machꝰ. & cũ filiis alieius applauser̃t.
ꝓ quo scͥptum ẽ in hebraico. ies ficũ. ꝗd
timꝰ adhesert̃: ut uiciorũ in gentẽ iu¬
deã turpitudo monstret᷑. In tantũ au¬
tẽ greci & romani boc qͦndã uicio la¬
borauert̃. ut & clarissimi phylosopho¬
rum grecie haberent publice concu¬
binos: & adriauꝰ phylosophie aitib ẽ¬
ruditus. antinoũ consecrarłt in dm̃. tẽ¬
plũq ei ac uictimas & sac̃dotes institu¬
eret. & exeo egypti ciuitas ac regio nom̃

Expanded text:
s; et ejectis Judaeis, habitaverint in Judaea alienigenae, qui de toto orbe diversarum gentium accolae sunt, adducti a Tito, et Vespasiano, et Hadriano, caeterisque principibus. Alii autem putant hoc non pertinere ad Romana tempora, sed ad superiora, priusquam a Babyloniis vastarentur, quod sub impiis regibus fuisse narrantur, et a Domino derelicti sunt. Et pueris alienis adhaeserunt. Pro quo LXX transtulerunt: Et filii multi alienigenae nati sunt eis. Symmachus: Et cum filiis alienis applauserunt. Pro quo scriptum est in Hebraico JESPHICU , quod rtimus, adhaeserunt, ut vitiorum in gente Judaea turpitudo monstretur. Intantum autem Graeci, et Romani hoc quondam vitio laboraverunt, ut et clarissimi philosophorum Graeciae haberent publice concubinos: et Adrianus philosophiae artibus eruditus, Antinoum consecrarit in Deum, templumque ei ac victimas, et sacerdotes instituerit, et ex eo Aegypti civitas ac regio nomen
Abbreviated transcription (Latin):
in libro ihesu ꝑ singłas tribꝰ ponunt᷑ no¬
mina ciuitatũ: & postea descͥbunt᷑ uille
atq castella. & filiȩ nuncupantur:
Alii scd̾m tropologiã. mulieres ãnimas
arbitrant᷑. Que si extento collo ambu¬
lauerint. & se erexerint insuꝑbiã. &
ñ uirilẽ duritiã. s dissolutionẽ secta¬
de fuerint feminarũ: corripientur ã¬
sermone ꝓphico. & omĩa ꝑdent orna¬
m̃ta uirtutũ. q̃ sub lunulis. torquib¬
q & monilibatq armillis. mitris.
& discͥminalib. & cęt̾is huius cemodi
deseͥbunt᷑. Abutendũ ẽ hoc testimonio.
& adu̾sum eccłie feminas q̃ ambulant¬
collo ertento. & nutib loquunt᷑ ocło¬
rũ. & plauidunt tã manib qͣm pedib:
& ut cõposito incedant gradu. ñ natu¬
rã sequunt᷑ ducẽ. s hystriones redimuns
p̃ceptores: Decaluabit dñs u̾tic̃e fi¬
liarũ syon. & cͥñẽ earũ nudabit: & ꝓ
ornatu erit ignominia. Hoc & nobis
accidet quorum peccata celant᷑: eũ im¬

Expanded text:
esu per singulas tribus ponuntur nomina civitatum , et postea describuntur villae atque castella, et filiae nuncupantur. Alii secundum tropologiam, mulieres animas arbitrantur, quae si extento collo ambulaverint, et se erexerint in superbiam, et non virilem duritiam, sed dissolutionem sectatae fuerint feminarum, corripiantur asermone prophetico, et omnia perdant ornamenta virtutum, quae sub lunulis torquibusque et monilibus atque armillis, mitris et discriminalibus caeterisque hujusmodi, describuntur. Abutendum est hoc testimonio et adversum Ecccollo extento, et nutibus loquuntur oculorum, et plaudunt tam manibus quam pedibus, et ut composito incedant gradu, non naturam sequuntur ducem, sed histriones redimunt praeceptores. Decalvabit Dominus verticem filiarum Sion, et crinem earum nudabit, et pro ornatu erit ignominia. Hoc et nobis accidet quorum peccata celantur, cum im
Abbreviated transcription (Latin):
meã: rapina pauꝑis in domo ur̃a. Qre
atteritis popłm meũ. & facies pauꝑũ
cõmolitis. siue conteritis: & ut .lxx. in¬
t̾p̃tati st̃ confunditis. Seruat consu¬
etudinẽ ꝓph̾alem: ut mutet repente ꝑ¬
sonas. Supra enĩ ipse dñs dixerat. popłs
m̃s qͥ beatũ te dicunt. ipsi te decipiuns:
& postea ꝓph̾a subiecerat. stat ad iudi¬
candũ dñs. dñs ad iudicandũ ueniet.
uenerat cũ senib popłi sui & pͥncipib

Expanded text:
re atteritis populum meum, et facies pauperum commollitis, sive conteritis, et ut LXX interpretati sunt, confunditis. Servat consuetudinem prophetalem, ut mutet repente personas: supra enim ipse Dominus dixerat: Popule meus, qui beatum te dicunt, ipsi te decipiunt: et postea Propheta subjecerat: Stat ad judicandum Dominus: Dominus ad judicium veniet. venerat c
Abbreviated transcription (Latin):
& cor aliud. Eractores aut̃e ꝑ u̾ter̃t. atq
turbauert uiã dñi. ut habentes cla¬
uẽ scientiȩ. nec ipsi intrarent nec popłor
intrare paterent᷑:. s facerent eos ꝑdere
uiã u̾itatis. q̃ loquit᷑ in eugłio. E go sũ

Expanded text:
et cor aliud . Exactores autem perverterunt atque et cor aliud . Exactores autem perverterunt atque turbaverunt viam Domini: ut habentes clavem scientiae, nec ipsi intrarent, nec populum intrare paterentur; sed facerent eos perdere viam veritatis, quae loquitur in Evangelio: Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
excecant ocłos etiam sapieutũ. ñ solum
peccatores in popło ñ corripiebant: s ꝓ
diuitiis atq cõpendiis efferebant laudi¬
b. beatos uocantes. & colunas domꝰ di.
& cȩt̾a q̃ solent ad ulatores dic̾e. Ille ẽ gͦ
doctor eccliasticus qͥ lacͥmas ñ risũ mõ¬
uet. qͥ corripit peccatores. qͥ nullũ beatũ.
nullũ dicit ẽẽ felic̃e. nec p̃uenit sentũtiã
iudicis sui. dicente scͥptura sc̃a. Ne be¬
atũ dicas quẽqͣm hominẽ ante mortẽ.
S & in alio loco legimꝰ. Qui benedieit
amico mane grandi uoce: maledicenti
nil differt. Unde sꝑnentes hominum
iudicia. nec laudib eorũ ex¬
tollamͣ: uec obtrectationi¬
b contͥstem᷑ S ingredia¬
mͣ rectã uiã. & tritas a
scĩs ꝓpħis semitas: audia
gate semitas dñi sempit̾nas.
q̃ sit bona uia: E ambulate in ea. Qđ si
qͣnͣdo errauimꝰ. & qͣsi homines ꝑu̾so iti¬
nere ꝑreximꝰ: dnĩ ꝑ hiexechiel expecte¬
mꝰ ꝓmissa dicentis. Dabo eis uiã alt̾am.

Expanded text:
excaecant oculos etiam sapientium, non solum peccatores in populo non corripiebant, sed pro divitiis atque compendiis efferebant laudibus: beatos vocantes, et columnas domus Dei, et caetera quae solent adulatores dicere. Ille est ergo doctor Ecclesiasticus, qui lacrymas, non risum, movet, qui corripit peccatores, qui nullum beatum, nullum dicit esse felicem: nec praevenit sententiam judicis sui, dicente Scriptura sancta : Ne beatum dicas quemquam hominem ante mortem. Sed et in alio loco legimus ; Qui benedicit amico mane grandi voce, a maledicente nihil differt. Unde spernentes hominum judicia, nec laudibus eorum extollamur, nec obtrectationibus contristemur: sed ingrediamur rectam viam, et tritas a sanctis prophetis semitas: audiamgate semitas Domini sempiternas, quae sit via bona: et ambulate in ea . Quod si quando erraverimus, et quasi homines perverso itinere perrexerimus, Domini per Ezechiel exspectemus promissa dicentis: Dabo eis viam alteram,