comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ homine uincis humanafelicitate: di-¬
abolũ autẽ uincis inimici dileccione. Eͦmͦ
Sedcura incorde seruare inimici dilectionẽ:
qua diabołũ uincis. Seuiat homo qͣntũ
potest: auferat qͥcqͥd pot̃. Si diligit᷑ aꝑte se¬
uiens: uictus ẽ. occulte seuiens. At iste coreur¬
batꝰ & contristatꝰ orabat: tã quã turbato
p̃tra ocłosuo. Ira uͦ fr̾is si fuerit inueterata:
iam odium ẽ. Ira turbat ocłm: Odiũ extmn¬
guit. lra festuca ẽ: Odiũ trabes. c̃. aliqͣndo
o disti. & corripusti irascente̾. Inte.ẽ. odrũ:
in illo ira quẽ corripis. Merito tibi dr̃ eice
r&e: s ne aliquẽ eoꝵ odiss&e. Hinc orat. hinc
pecit. Auoce inimici: & atribulatione
peccatoris. Qm̃ declinauert inme iniqͥ¬
tate̾: & mira adumbrabant me. Cor
meu̾ cont᷑batũ ẽ. in me. hoc ẽ illud alibi
mors odtũ ẽ. Cũceꝑit homo timere: ne o¬
derit qu̾e diligebat: mort̾e tim& Et

Expanded text:
enim hominem vincis humana felicitate, dienim hominem vincis humana felicitate, diabolum autem vincis inimici dilectione. Quomo unde vincitur. Sed cura in corde servare inimici dilectionem, qua diabolum vincis. Saeviat homo quantum potest, auferat quidquid potest; si diligitur aperte saeviens, victus est occulte saeviens. 7. At iste conturbatus et contristatus orabat, tanquam turbato prae ira oculo suo. Ira vero fratris si fuerit inveterata, jam odium est. Ira turbat oculum, odium exstinguit: ira festuca est, odium trabes est. Aliquando odisti et corripis irascentem; in te est odium, in illo ira quem corripis: merito tibi dicitur, ret, sed ne aliquem eorum odisset. Hinc orat, hinc petit. A voce inimici, et a tribulatione peccatoris: quoniam declinaverunt in me iniquitatem, et in ira adumbrabant me. Cor meum conturbatum est in me. Hoc est illud alibi mors odium est. Cum coeperit homo timere ne oderit quem diligebat, mortem timet; et
Abbreviated transcription (Latin):
diccũ ẽ. noli timere eos qͥ corpꝰ oceidunt. aniniã
autẽ ñ posst̃ occidere: quidẽ. gͦ ttiñdũ. qͣndo
pateris mimicũ : ne conturbet᷑ inte dilectio.
qr diligis inimicũ. Et enĩ ininucꝰ illȩ hõ caro
& sangitis: qđ uid& inte appecit. Aliꝰ aute
inimicꝰ occultꝰ. rector harũ tenebrarũ qͣstu
pateris incarne & sanguine. alterũ occul¬
tũ tuũ petit. thesauros tuos interiores dep̃da¬
ri & uastare molit᷑. Duos gͦ mimicos: con
homo illȩ hocẽ. qđ tu: scd̾m naturã huma¬
nã. Scđdm fidẽ aut̾e. & dilection̾e nũdũ qͥd
tu: s proterit. ce. qđ tu. Cũ gͦ sint duo:
unu uide alterũ intellige. Unu̾ dilige:
alterũ caue. Nãq & inimicꝰ illȩ qu̾e uides.
hoc inte uult humiliare : unde uinett᷑.
Uerbi gr̾a. Si diutius cius uincit᷑: pauꝑem
te uult facere. Si honore tuo uincit᷑: htimi¬
lẽ te uułt facere. Siutrib tuis uincit᷑: de¬
bilẽ te uult facere. ẜ a gͦ. attendit inte ut

Expanded text:
um est, Nolite timere eos qui corpus occidunt. animam autem non possunt occidere ? Quid est ergo timendum quando pateris inimicum? Ne conturbetur tibi dilectio qua diligis inimicum. Etenim inimicus ille homo, caro et sanguis, quod videt in te appetit. Alius autem inimicus occultus, rector harum tenebrarum quas tu pateris in carne et sanguine, alterum occultum tuum petit, thesauros tuos interiores depraedari et vastare molitur. Duos ergo inimicos constolum. Homo ille hoc est quod tu secundum naturam humanam, secundum fidem autem et dilectionem nondum quod tu, sed poterit esse quod tu. Cum ergo sint duo, unum vide, alterum intellige; unum dilige, alterum cave. Namque et inimicus ille quem vides, hoc in te vult humiliare unde vincitur. Verbi gratia, si divitiis tuis vincitur, pauperem te vult facere; si honore tuo vincitur, humilem te vult facere; si viribus tuis vincitur, debilem te vult facere: ea ergo attendit in te vel
Abbreviated transcription (Latin):
Quis hoc dicit: Quis scit qͥtl ibi agat᷑. quo
tu adstans petis : Uide qͥđd uotuit eẽ. ipsȩ
aduocatꝰ tuus ipsȩ urisperitꝰ tuus ipse
assessor patris. Ipsȩ iudex tuus dix̃ aliter
ñ accipies. Quid facturꝰ es: Non accepturꝰ si ñ
dicturꝰ. Non accepturꝰ. si falsũ dicturꝰ. Ergo.
aut facturꝰ & dicturꝰ: aut qđ petis ñ ꝓmeritu¬
rꝰ. Qa qͥ hoc ñ faciunt: in usuris illissunt
małis. Sint ibi illi qui adhuc idola aut ado.¬
rant: aut quȩr̃.: Noli tuplebs dĩ. noli tu plebs
xp̃i. tunoli corpꝰ illiꝰ capitis. Attende uincu.
Passus es malũ. ignosce ne duo sitis: & ñ defe
muras. & ferre ñ potes. contradictionẽ & ini¬
qͥtatẽ ciuitatis huiꝰ. Reqͥesce in his qͥtecũ
intꝰ sunt: & noli querere solitudine̾. Atidi
s& mͥ. Et qͥdẽ suꝑiꝰ contͣbatꝰ erat in exerti¬
tatione sua: auoce inimici & atribulatioe
peccatoris. fõrte inilla ciuitate. positꝰ. suꝑ¬

Expanded text:
Quis hoc dicit? Qui scit quid ibi agatur, quod Quis hoc dicit? Qui scit quid ibi agatur, quod tu adstans petis. Vide quod voluit esse ipse advocatus tuus: ipse jurisperitus tuus, ipse assessor Patris, ipse judex tuus dixit, Aliter non accipies. Quid facturus es? Non accepturus, si non dicturus; non accepturus, si falsum dicturus. Ergo aut facturus et dicturus, aut quod petis non promeriturus; quia qui hoc non faciunt, in usuris illis sunt malis. Sint ibi illi qui adhuc idola aut adorant, aut quaerunt; noli tu, plebs Dei, noli, plebs Christi, noli, corpus illius capitis. Attende vinculuPassus es malum, ignosce; ne duo sitis. Et non defmuras, haec ferre non potes, contradictionem et iniquitatem civitatis hujus. Requiesce in his qui tecum intus sunt, et noli quaerere solitudinem. Audi set mihi. Et quidem superius conturbatus erat in exercitatione sua a voce inimici et a tribulatione peccatoris, forte in illa civitate positus, super
Abbreviated transcription (Latin):
suppliciũ: Uel tantũ exige qͣntũ dedisti
feneratori. Iniuriarũ pugno ꝑcussus es. int̃¬
fection̾e quęris: Usura mala. Quo es iturꝰ
moratione: Si reliqueris orationẽ. qͦ ctrcu¬
iturꝰes ad dñm: Ecce dices. Pat̃ nr̃ qͥes incęlis
scĩficet᷑ nom̃ tuũ adueniat regnũ tuũ fiat
uoluntas tua sicut incelo & int̃ra. Dices. pa¬
nẽ nr̃m cotidianũ da nob̃ hodie. tienes ad
dimitte nob̃ debita nr̃a sicut & nos dimit¬
timꝰ debitorib nr̃is. Uel inciuitãte illa mã¬
la abundent. istȩ usurȩ ñ intrent parietes
istos. ubipectꝰ tundit᷑. Quid facies. qͥa ibi
tu illȩ ũsus in medio estis : p̃ cestͥ cõposuit
cȩlestis turis peritꝰ. Qui nouerat qͥd ibi age¬
ret᷑ ait tͥ: alit̃ ñ impetrabis. Amen enĩ dico
uob̃. qͥa si dimiseritis peccata hominibꝰ: cdi¬
mitcetit᷑ & uob̃. Si autẽ ñ dimiseritis pecca-¬
ta hominibꝰ: neq pat̃ ur̃ dimit& uob̃.¬

Expanded text:
supplicium. Vel tantum exige quantum dedisti, supplicium. Vel tantum exige quantum dedisti, fenerator injuriarum. Pugno percussus es, interfectionem quaeris. Usura mala. Qua iturus es in orationem? Si reliqueris orationem, qua circumiturus es ad Dominum? Ecce dices: Pater noster, qui es in coelis: sanctificetur nomen tuum. Veniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. Dices: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Venies ad, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Vel in civitate illa mala abundent usurae istae, non intrent parietes istos ubi pectus tunditur. Quid facies, quia ibi tu et ille versus in medio estis? Preces tibi composuit coelestis jurisperitus: qui noverat quid ibi ageretur, ait tibi, Aliter non impetrabis. Amen enim dico vobis, quia si dimiseritis peccata hominibus, dimittentur vobis; si autem non dimiseritis peccata hominibus, neque Pat
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥescetis in humilitate mea. Discite ame inqͥt.
qr mitis sũ & humilis corde: & inuenieris reqͥ¬
em animab uris. Unde enĩ illi laborant. nͥ
qͥa ñ sunt mites & humiles corde: D̾s hu¬
milis factꝰ ẽ: erubescat homo. eẽ. suꝑbꝰ. Non¬
defici& deplateis eiꝰ: usura & dolꝰ. Usura
& dolꝰ ñ abscondunt᷑ saltẽ qr mala sunt:
sed publice seuiunt. Et enĩ qui idomo ali¬
qͥd mali facit. uł demalo suo erubescit: in
plateis eiꝰ usura & dolꝰ. foenꝰ & ꝓfessione ha¬
b&. foenꝰ & ars uocat᷑ corpꝰ. Dr̃ corpꝰ quasi
necessariũ ciuitati: & de ꝓffessione sua uec¬
tigał impendit. usq adeo inplatea ẽ: qđ
saltẽ abscondendũ erat. Est & alia usura pe¬
ior qͣndo ñ dimiitis qđ tͥ debet᷑: & turbat᷑
oculꝰ in illo uersu orationis. dimitte nob de¬
bita nr̃a. Quid enĩ ibi faccurꝰ es. qͣndo ora¬
meliosũ audisti. Nis exigere dãpnatiois

Expanded text:
requiescetis in humilitate mea. Discite a me, inquit, requiescetis in humilitate mea. Discite a me, inquit, quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Unde enim illi laborant, nisi quia non sunt mites et humiles corde? Deus humilis factus est, erubescat homo edefecit de plateis ejus usura et dolus. Usura et dolus non absconduntur saltem quia mala sunt, sed publice saeviunt. Etenim qui in domo aliquid mali facit, vel de malo suo erubescit: In plateis ejus usura et dolus. Fenus et professionem habet, fenus et ars vocatur: corpus dicitur, corpus quasi necessarium civitati, et de professione sua vectigal impendit: usque adeo in platea est quod saltem abscondendum erat. Est et alia usura pejor, quando non dimittis quod tibi debetur; et turbatur oculus in illo versu orationis, Dimitte nobis debita nostra. Quid enim ibi facturus es, quando orameliosum audisti: vis exigere damnationis
Abbreviated transcription (Latin):
paganꝰ: Qđ gͦ nũdũ fiunt xp̃iani qͣsi muri
st̃ ciuitatis illiꝰ. muri cuutatis ñ credentis
s contradicentis. Quã diu isti muristabunt:
Non sẽꝑstabunt. Circuit archa: muros iheri¬
co. Ueni& tẽpꝰ septimo archȩ circuitu: ut
om̃s muri ciuitatis ñ credentis & contͣdicentis
cadant. Donec fiat: turbat᷑ iste inȩxercita¬
tione sua. Et ꝑferens reliqͥas contͣdicentiũ:
optat pennas auolatiõis. optat reqͥem deserci.
mino dur& int̾ cont᷑dicentes. ꝑferat minas.
bibat obꝓbria. expect& qͥ eũ saluũ faciat.
apusillant itrite. & tẽpestate. Intueat᷑ cap̃t
exemplũ uiȩ fuȩ. tranqͥllet᷑ inspe. & si cur¬
bat᷑ in re. Die & nocte cirtũdabit eã suꝑ mu¬
ros eiꝰ iniqͥtas. & labor in medio eiꝰ & in tusti¬
tia. Et ideo labor ibi: qr iniqͥtas ibi. Quia
extendentis manꝰ Uenite adme om̃s qͥ labo¬
contͣdicitis. Uos conuitiamtni: illȩ ẽ contra.
Uenite adie om̃s qͥ laboratis insuꝑbia ur̾a: &

Expanded text:
dum fiunt christiani, quasi muri sunt civitatis illius non credentis et contradicentis. Quamdiu isti muri stabunt? Non semper stabunt. Circuit arca muros Jericho: veniet tempus septimo arcae circuitu, ut omnes muri civitatis non credentis et contradicentis cadant . Donec fiat, turbatur iste in exercitatione sua; et perferens reliquias contradicentium, optat pennas avolationis, optat requiem deserti. Imo duret inter contradicentes, perferat minas, bibat opprobria, exspectet qui eum salvum faciat a pusillanimitate et tempestate: intueatur caput, exemplum vitae suae, tranquilletur in spe, etsi turbatur in re. Die ac nocte circumdabit eam super muros ejus iniquitas, et labor in medio ejus et injustitia. Et ideo labor ibi, quia extendentem manus: Venite ad me omnes qui labocontradicitis, vos conviciamini: ille e contra, Venite ad me omnes qui laboratis in superbia vestra, et
Abbreviated transcription (Latin):
lant᷑: harũ tenebrarũ st̃ illi rectores.
De ipsis gͦrectorib: habemꝰ det̾minatã scrip¬
turarũ sententiã. q̾d om̃tno inde reditꝰ
alicuiꝰ eoꝵ sꝑandus ñ. eẽt. At uͦ deipsis te¬
nebris quaru ipsi rectores st̃ ñ sum certi.
neforte qui erant cenebrȩ fiant lux. fĩde¬
cent bonos. Ecce enĩ breuit̾ audite: & intel¬
ligite. Sibonꝰ es: in imic̃i ñ habebis nͥ malũ. ñ¬

Expanded text:
lantur; harum tenebrarum sunt illi rectores. lantur; harum tenebrarum sunt illi rectores. De ipsis ergo rectoribus habemus determinatam Scripturarum sententiam, quod omnino inde reditus alicujus eorum sperandus non est. At vero de ipsis tenebris quarum illi rectores sunt, non sumus certi ne forte qui erant tenebrae, fiant lux. Fidecent bonos. Ecce enim breviter audite, et intelligite. Si bonus es, inimicum non habebis nisi malum.
Abbreviated transcription (Latin):
ut exerreant. ñ eos odertmꝰ: qͥa in eo qđ ma¬
sit ignoramꝰ. Et plerũq quẽ tͥ uideris odis¬
se mimicũ: fre̾m odisti & nescis. Diabolus
& angłi eiꝰ in scripturis scis manifestati ft̃:
nob̾: qđ ad ignẽ et̾nũ sint destinati. Ipsoꝵ
tantũ desperanda ẽ. correctio: contra quos
habemꝰ occultũ luctũ. Ad quã luctã. nos
armat apłs. dicens. Nonẽ. uob̃ conltictatio
aduersus carne̾ & sanguinẽ idẽ. ñ adu̾sus
homines qͦs tudetis. s adũsus pͥncipes &
potestates & rectores mundi tenebrarũ hars:
Neforte cũ dixisset mundi intelligeres demo¬
nes. eẽ. rectores cęli & t̃ȩ. Auuidi oixit: te¬
nebrarũ harũ. Mundi dixit: amatoꝵ mun-¬
di. Mundi dixit: impioꝵ & iniquor̾ui.
Mundi dixit: deqͦ dicit ȩuangłiũ. & mundꝰ
eũ ñ cognouit. Si enĩ mundꝰ ñ cognouit.
lucẽ. qr lux intenebris lric&: et tenebre eã
ñ cõp̃hendert̃. & ipsȩ tenebre quȩ ñ cõpre¬
hendert̾ lucẽ p̃sente̾ mundi nomine appel¬

Expanded text:
a in eo quod masit, ignoramus; et plerumque cum tibi videris odisse inimicum, fratrem odisti, et nescis. Diabolus et angeli ejus in Scripturis sanctis manifestati sunt nobis, quod ad ignem aeternum sint destinati. Ipsorum tantum desperanda est correctio: contra quos habemus occultam luctam, ad quam luctam nos armat Apostolus, dicens: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id est adversus homines quos videtis; sed adversus principes et potestates et rectores mundi, tenebrarum harum . Ne forte cum dixisset, mundi, intelligeres daemones esse rectores coeli et terrae; mundi dixit, tenebrarum harum; mundi dixit, amatorum mundi; mundi dixit, impiorum et iniquorum; mundi dixit, de quo dicit Evangelium: Et mundus eum non cognovit . Si enim mundus non cognovit lucem, quia lux in tenebris ipsae tenebrae quae non comprehenderunt lucem praesentem, mundi nomine appel
Abbreviated transcription (Latin):
dũ timuit. & mergi ceꝑat cont᷑batꝰ in exer¬
citatione suu. A qͦuento ualido: auoce
inimici. & atribulatione peccatoris. Ergo
dep̃cation̾e meam. & tie despȩxeris p̃ce̾ meã:
intende mͥ & exaudi me. Quare: quid eni̾
pateris: Qͥ d gemis: Contristatꝰ fũ in exerci¬
tatione mea. Exerceri me qͥdẽ int̃ malos po¬
siusti: s nimis exstirrȩxert̃ supͣ utres meas.
Tranqͥlla ꝑturbatũ: mant̾i extende mergenti.
Contristatꝰ sũ in exercitatione mea. & contur¬
batꝰ sũ auocȩ mimici: & atribulatione pec¬
catoris. Qm̃ declinauert̾ in me iriqͥtates:¬
& inira. adumbrabant me. Audistis fluctꝰ
& uentꝰ. tã quã humiliato insultabant: & sssȩ
orabat. Undiq illi strepitit insultationis
seuiebant. at illȩ intꝰ inuocabat. quẽ ñ ui¬

Expanded text:
coeperat, conturbatus in exercitatione sua. A quo vento valido? A voce inimici, et a tribulatione peccatoris. Ergo deprecationem meam, et ne despexeris precem meam: intende mihi, et exaudi me. Quare? quid enim pateris? quid gemis? Contristatus sum in exercitatione mea. Exerceri me quidem inter malos posuisti, sed nimis exsurrexerunt supra vires meas: tranquilla perturbatum, manum extende mergenti. Contristatus sum in exercitatione mea, et conturbatus sum a voce inimici, et a tribulatione peccatoris: qet in ira adumbrabant me. Audistis fluctus et ventos: tanquam humiliato insultabant, et ille orabat; undique illi strepitu insultationis saeviebant, at ille intus invocabat quem non vi
Abbreviated transcription (Latin):
miscdiam: qͥeqͥd ẽ. etiã unde tribulat᷑. Ad
hoc eni tribulat᷑: ne suꝑbiat. Ad hoc tri¬
bulat᷑: ut humilis cognoscat excelsũ: sugͦ
imimico tuo quẽ intolerabilit̾ pateris. qͥd
p̃stitisti si illȩ eũ hab& mimicũ. qͥ ei tanta
p̃stitit. & facit solẽ suũ oriri suꝑ bonos &
malos. & pluit suꝑ iustos & in iustos: tuqͥ
nec solem potes ortrifacere. nec siꝑ tras plue¬
fit tͥ pax int̾ra hominibone uolinitatis:
Ergo qm̾ hȩc tͥ dilectionis regła figit᷑. ut imi¬
tans patr̾e diligas iniicũ: diligite enĩ
in qͥt inunicos ur̃os: In hoc p̃cepto qͦmͦ exer¬
cereris sinullũ inimicũ patereris: Uides
t᷑ adhabendã miscdiam qͥa & tu forte fi
bonꝰ es exmalo factꝰ es bonꝰ. & si ds̃ ñ parcer&
malis nec tu qui gr̃as ageres appareres. Par¬
cat gͦ aliis: qͥ peꝑcit & tibi. Nonem̃ cũ trim¬
sieris: int̃cludenda ẽ. uu pietatis. Unde
gͦ iste orat positꝰ int̾ malos. quoꝵ intmici

Expanded text:
cordiam, quidquid est etiam unde tribulatur. Ad hoc enim tribulatur, ne superbiat; ad hoc tribulatur, ut humilis agnoscat excelsum. Tu ergo inimico tuo, quem intolerabiliter pateris, quid praestitisti? Si ille eum habet inimicum qui ei tanta praestitit, et facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos; tu qui nec solem potes oriri facere, nec super terras pluesit tibi pax in terra homini bonae voluntatis Ergo quoniam haec tibi dilectionis regula figitur, ut imitans Patrem diligas inimicum: Diligite enim, inquit, inimicos vestros : in hoc praecepto quomodo exercereris, si nullum inimicum patereris? Vides tibi ad habendam misericordiam; quia et tu forte si bonus es, ex malo factus es bonus; et si Deus non parceret malis, nec tu qui gratias ageres, appareres. Parcat ergo aliis qui pepercit et tibi. Non enim cum transieris, intercludenda est via pietatis. 5. Unde ergo iste o
Abbreviated transcription (Latin):
in qͥt mors suꝑ eos. & descendant ininfer¬
nũ uiuentes. Quid ẽ. uuentes: Scientes
qr percunt: & tam̃ pereuntes. Audiui¬
uentes pertre. & absorberi hyatu t̾rȩ idẽ.
deuoratione t̾renaru cupiditatũ absor¬
beri. Dicis homini. Qdpateris fr̃: fr̃s¬

Expanded text:
inquit, mors super eos, et descendant ad inferinquit, mors super eos, et descendant ad infernum viventes. Quid est, viventes? Scientes quia pereunt, et tamen pereuntes. Audi viventes perire et absorberi hiatu terrae, id est devoratione terrenarum cupiditatum absorberi. Dicis homini: Quid pateris, fr
Abbreviated transcription (Latin):
ubi te absconderes: int̃ illos qͥ intꝰ sunt. Nuic
autẽ uide. si ñ nichil aliud restat. nͥ ut soli¬
tudinẽ quęras. Tuuͦ in qͥt homo unanimis.
duxm̃s & notꝰ m̃s. forte aliqͣndo bonũ con¬
silium dedisti. forte aliqͣndo p̃cessisti me:
Qui ft̃ dulces cibi: Non om̃sqͥ ad sunt notier.
S ñ amaricent᷑ qͥ nouertuit. ut possint illis
qͥ adhuc ñ nouer̃ dicere: gustate & uidete:
qm dulcis ẽ. dñs. Quistmul mecũ dulces
capiebas cibos: indomo dĩ ambulaumꝰ
cũ consensti. Unde gͦdissensio: Quui intꝰ erat:
foris factꝰẽ. Ambulauit mecũ indomo di.
cũ consenfu. Aliam donũ erexit contͣ do¬
mũ dĩ. Quare illa relicta ẽ. ubi ambula.¬
deserta ẽ. ubi dulces simul capiebamꝰ ci
bos: V eniat mors suꝑ illos: & descen¬
dant in infernũ uiuentes. Quomͦ replica¬
utt & recolere nos fecit primũ illud scifma¬
ficare uoluert̃ : noua mors suꝑ eos uenit.
Aꝑuit se tr̃a: & uiuos absorbuit. Ueniat

Expanded text:
los qui intus sunt. Nunc autem vide, si non nihil aliud restat, nisi ut solitudinem quaeras. Tu vero, inquit, homo unanimis, dux meus et notus meus. Forte aliquando bonum consilium dedisti, forte aliquando praecessisti me, Qui sunt dulces cibi? Non omnes qui adsunt noverunt; sed non amaricent qui noverunt, ut possint illis qui adhuc non noverunt dicere: Gustate, et videte, quoniam dulcis est Dominus . Qui simul mecum dulces capiebas cibos. In domo Dei ambulavimus cum consensu. Unde ergo dissensio? Qui intus erat, foris factus est. Ambulavit mecum in domo Dei cum consensu: aliam domum erexit contra domum Dei. Quare illa relicta est, ubi ambuladeserta est, ubi dulces simul capiebamus ci Veniat mors super eos, et descendant ad infernum viventes. Quo modo replicavit et recolere nos fecit primum illud schismaficare voluerunt. Nova mors super eos venit: aperuit se terra, et vivos absorbuit . Veniat,
Abbreviated transcription (Latin):
guas. Uolunt incũ linguã: ueniant ad u¬
nã eccłiam. Quia & indtũsitate linguarũ
carnis: una ẽ. linguu infine cordis. Submer¬
ge dnẽ: diuide linguas eorũ. Qm̃ audi
ui iniqͥtatẽ. & contradictionẽ inciuitatẽ
M erito iste desertũ quęrebat: qm̃ uidit inqͥ¬
tatẽ & contradictionẽ inctuitate. Est q̃dã
cuutas turbulenta. Ipse erat: quȩ turrẽ
ȩdificauerat. Ipsa confusa ẽ: & appellata
babilonia. Ipsa ꝑ innumerabiles gentes dis¬
hoc fieri pot̾: Contͣdicis. Attende saltem
głam crucis ipfiꝰ. lam infronte. regũ crix
illa fixa ẽ. cui mimici insultauert᷑ effecti:
efficcꝰ. Probat untut̾e. Domiit orbẽ. ñferio
s ligno. Lignũ crucis: contumeliis u̾isũ ẽ. dngnũ
mimicis. Et unte ipsu̾ lignũ stantes capđ
agitabant: & dicebant. Si filiꝰ dĩ ẽ: descendat¬

Expanded text:
nam linguam, veniant ad Ecclesiam; quia et in diversitate linguarum carnis, una est lingua in fide cordis. Submerge, Domine, et divide linguas eorum. 12. Quoniam vidi iniquitatem et contradictionem in civitate. Merito iste desertum quaerebat, quoniam vidit iniquitatem et contradictionem in civitate. Est quaedam civitas turbulenta: ipsa erat quae turrem aedificaverat, ipsa confusa est, et appellata Babylonia, ipsa per innumerabiles gentes dishoc fieri potest, contradicis? Attende saltem gloriam crucis ipsius. Jam in fronte regum crux illa fixa est, cui inimici insultaverunt. Effectus probavit virtutem: domuit orbem, non ferro, sed ligno. Lignum crucis contumeliis dignum visum est inimicis, et ante ipsum lignum stantes caput agitabant, et dicebant: Si Fili
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ ita ut impler& uniuersã faciem tĩe. In ip¬
so monte magno adoremꝰ. si exaudiri uolitmꝰ.
Heretici ñ adorant in isto monte: qr mons istȩ im¬
pleuit uniuersã faciem tr̃ȩ. Hesert̾ in parte:
&e cotũ amisert᷑. Si agnoscant eccłiam catholi¬
cã: adombt᷑ in isto monte nob̾cũ. Et enĩ lapis
illȩ qͥ p̃cisus ÷ demonte fine manib. iã uide¬
mꝰ qͣtũ creuerit: & qͣntas tr̃ȩ regiones occupa

Expanded text:
nus, ita ut impleret universam faciem terrae» . In ipso monte magno adoremus, si exaudiri volumus. Haeretici non adorant in isto monte; quia mons iste implevit universam faciem terrae: haeserunt in parte, et totum amiserunt. Si agnoscant Ecclesiam catholicam, adorabunt in isto monte nobiscum. Etenim lapis ille qui praecisus est de monte sine manibus, jam videmus quantum creverit, et quantas t
Abbreviated transcription (Latin):
Sed̃ idõ ñ sibi displicent: qr ñ sẽ adtendunt: Ehiꝰ
nͨ sibi displic&. s sobrio displic&e. Dahominẽ
qͥ iã iocundat᷑: indo̾ uiuit. grauit̃ suspnrat.
i illã pace̾ ȩcñã: quã illi ꝓmisit ds̃. Et iude¬

Expanded text:
sed ideo non sibi displicent, quia non se attendunt. Ebrius sed ideo non sibi displicent, quia non se attendunt. Ebrius non sibi displicet, sed sobrio displicet. Da hominem qui jam jucundatur in Deo, vivit graviter, suspirat in illam pacem aeternam quam illi
Abbreviated transcription (Latin):
oremꝰ ꝓ ꝑsequentibꝰ nos. Et cũ hoc facit xxcłia:
ꝓpe finiti st̃ ꝑsecitores. Exaudita÷ enĩ cũ
hoc facer&: ⁊ exaudit᷑ cũ hoc facit. Preuale¬
bant malo suo: finiti st̾ bono suo. Quomͦ
em̃ finiti sunt uittis nosse: Manducati ft̃
ab eccłia. Queris illos inse: & ñ muenis. Quȩ.
re mea quȩ illos manducauit: & iniusce¬
rib ciꝰ inuenient᷑ Transeuntes enĩ ad
eccłiam: xp̃ĩami facti st̃. Periert̾ ꝑsecutores:
creuert̾ p̃cdicatores. Idõ ꝑdies festꝰ eoꝵ qr
uidemꝰ cos qͥ reliqui facti sunt insantre.
aahuc inuoluptatib suis malis & ꝑuer¬
sis: rogamꝰ ꝓillis adm̃. ut qͥ delectabilit̾ au¬
diunt organũ. delectabiliꝰ audiant uocẽ dĩ. ho
enĩ qđ sonat sine ratione delectat aiuẽ: & uerbũ
ddĩ ñ desectat or. S ideo ꝓillis oramꝰ. qͣndo dieb
illoꝵ festis nos ieumamꝰ. ut fiant sibi ipsi specta¬
culũ. Qndo enĩ uiderint: se: displicebunt: sibi

Expanded text:
oremus pro persequentibus nos : et cum hoc facit Ecclesia, prope finiti sunt persecutores. Exaudita est enim cum hoc faceret, et exauditur cum hoc facit: praevalebant malo suo, finiti sunt bono suo. Quomodo enim finiti sunt, vultis nosse? Manducati sunt ab Ecclesia. Quaeris illos in se, et non invenis; quaere in ea quae illos manducavit, et in visceribus ejus inveniuntur. Transeuntes enim ad Ecclesiam, christiani facti sunt; perierunt persecutores, creverunt praedicatores. Ideo per dies festos idemus eos qui reliqui facti sunt, insanire adhuc in voluptatibus suis malis et perversis, rogamus pro illis Deum, ut qui delectabiliter audiunt organum, delectabilius audiant vocem Dei. Non enim quod sonat sine ratione delectat aurem, et verbum Dei non delectat cor. Sed ideo pro illis oramus, quando diebus illorum festis non jejunamus, ut fiant sibi ipsi spectaculum. Quando enim viderint se, displicebunt sibi;
Abbreviated transcription (Latin):
irascentes ppłi ei qͥfactꝰ ÷ sedes li: Qui con¬
tra te seuiant adtendis. qui inte sedeat.
ñ adtendis: Celũ factꝰ es. & tram times:
Dicit enĩ alio loco script᷑a. dnm dm̃ nr̃m
plenitudinẽ scientiȩ ⁊ habendo caritatem
utiq sedes dĩ factꝰ es cęlũ factꝰ es. Non enim
hoc celũ qđ occłis his nr̃is suspicimꝰ. ualde
di mentes angłoꝵ sunt:: & om̃s mentes ser¬
uoꝵ eiꝰ. Ergo irascant᷑ ppłi: comoueat᷑ tra.
Quid facturi aut qͥd factura sedi dĩ. & celo

Expanded text:
irascentes populi ei qui factus est sedes Dei? Qui conirascentes populi ei qui factus est sedes Dei? Qui contra te saeviant, attendis; qui in te sedeat, non attendis. Coelum factus es, et terram times? Dicit enim alio loco Scriptura Dominum Deum plenitudinem scientiae, et habendo charitatem, utique sedes Dei factus es, coelum factus es. Non enim hoc coelum oculis his nostris quod suspicimus, valde Dei, mentes Angelorum sunt, et omnes mentes servorum ejus. Ergo «irascantur populi, commoveatur terra;» quid facturi, aut quid factura sedi Dei, et coelo
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ scientiȩ sedere dr̃. Sit inte gͦ plenitudo sei¬
nitie: & enis & tu sedes dĩ. S forte dictitrꝰ es. Et
qͣndo nine erit plenitudo scientie Et qͥs pot̃
plenitudoscientiȩ: ut nouerimꝰ aut qͦt sint
stelle. aut qͦt sint grana ñdico arene s tritici.
aut qͦt poma pendeant marbore: Ille noiit
omĩa. qi capilli nr̃i numerati st̾ adõ. S alia
÷ plenitudo scientiȩ. quã uoluit hominẽ
nosse. Ad legẽ cłi ꝑtin& scientia. quã te uoluit.
habere. Et qͥs potest forte dicas mͥ ꝑfecte nosse
lege̾. ut habeat in se plenitudinẽ scientiȩ
legis:. ꝓ possit. eẽ. sedes dĩ : Noli turbari. Bre¬
uit̃ tͥ dr̾. quid habeas: Si uis habere pleni¬
tudinẽ scientie. &. eẽ. secles dĩ. Ait enĩ apłs.
Plenitudo aut̃ legis: caritas. Quid ÷ gͦ: ꝑ di¬
disti tota excusationẽ. Introga cor titum:
iude utrũ habeat caritate̾. Si ÷ ibi caritas:
est ibi plenitudo legis. Iã inte habitat ds.
feles dĩ factꝰ es Irascant᷑ ppłi. Quid facient.

Expanded text:
dicitur. Sit in te ergo plenitudo scientiae, et eris et tu sedes Dei. Sed forte dicturus es: Et quando in me erit plenitudo scientiae? et quis poplenitudo scientiae, ut noverimus aut quot sint stellae, aut quot sint grana, non dico arenae, sed tritici, aut quot poma pendeant in arbore? Ille novit omnia; quia capilli nostri numerati sunt Deo . Sed alia est plenitudo scientiae quam voluit hominem nosse; ad legem Dei pertinet scientia quam te voluit habere. Et quis potest, forte dicas mihi, perfecte nosse Legem, ut habeat in se plenitudinem scientiae Legis, et possit esse sedes Dei? Noli turbari; breviter tibi dicitur quid habeas, si vis habere plenitudinem scientiae, et esse sedes Dei: ait enim Apostolus, «Plenitudo autem Legis charitas» . Quid ergo est? Perdidisti totam excusationem. Interroga cor tuum, vide utrum habeat charitatem. Si est ibi charitas, est ibi plenitudo Legis; jam in te habitat Deus, sedes Dei factus es. «Irascantur populi;» quid facient
Abbreviated transcription (Latin):
bariert edificantes. hic factꝰ: incapd anguli.
Lapis iste precisus demonte sine manib. confre.¬
git omĩã regna tr̃arĩ. Uidemꝰ confracta ab̃
illo lapide: omĩa regna tr̃ȩ. Quȩ erant regna
t̾rȩ: Regna idoloꝵ. regna demonioꝵ confrac¬
ta sunt. Regnabat saturnꝰ: inmuttis homi¬
nib Ubi ÷ regnũ eiꝰ: Regnabat mercuriꝰ nn
multis hominibꝰ. Ubi ÷ regnũ eiꝰ: fractum ÷
R edacti sunt illi inregnũ xp̃i in quibꝰ illȩ reg¬
nabat. Regnũ cȩlestis qualȩ erit cartagini.
ubi nẽ ÷ regnũ celestis: Lapis illȩ fregit omiã
regna tr̃arũ: lapis p̃cisus demonte sine mani¬
b. Quid÷ p̃tisus demonte sine manibꝰ: Natꝰ
degente iudeoꝵ: sine oꝑe hominũ. Oms

Expanded text:
robaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli» . Lapis iste praecisus de monte sine manibus, confregit omnia regna terrarum: videmus confracta ab illo lapide omnia regna terrae. Quae erant regna terrae? Regna idolorum, regna daemoniorum fracta sunt. Regnabat Saturnus in multis hominibus: ubi est regnum ejus? Regnabat Mercurius in multis hominibus: ubi est regnum ejus? Fractum est, redacti sunt illi in regnum Christi, in quibus ille regnabat. Regnum Coelestis quale erat Carthagini! ubi nunc est regnum Coelestis? Lapis ille fregit omnia regna terrarum, lapis praecisus de monte sine manibus. Quid est, praecisus de monte sine manibus? Natus de
Abbreviated transcription (Latin):
Qui auditis istis uerb̃ peior factꝰ fuerit ⁊ fpmas
depluuia generuerit ggnẽ sꝑ&. pluuiam
ñ accus&. Iui aut̃ melior factꝰ fuerit. ⁊ fruges
detm̃ bona genuerit: horieũ sꝑ&e. pluiuam
laud&. Aut quid sunt nubes. aut qͥd ÷ pluui¬
a nͥ di miscdĩa omĩa facientis. cira eos qͦs di¬
ligit. ⁊ quib donauit ut  ab eis dirigat᷑:¬

Expanded text:
s de pluvia generaverit, ignem speret, pluviam non accuset: qui autem melior factus fuerit, et fruges de bona terra genuerit, horreum speret, pluviam laudet. Aut quid sunt nubes, aut quid est pluvia, nisi Dei misericordia, omnia facientis circa eos quos diligit, et quibus donavit ut ab eis diligat
Abbreviated transcription (Latin):
exaltemꝰ illũ: qui bonꝰ ÷ Et cũ fecerit. qͦmͦ lau¬
dandus ÷ : qmͦ exaltandus ÷ ͤ łu potes hoc ex-¬
hibere filio tuo. & ds ñpotest: Nonenĩ bonꝰ es
qͣndo blandiris filio tuo: & malus cũ cectis
filium tutĩ. Et cũ blandiris pat̾ es: & cũ cedis
pat̃ es. Ideo blandiris ne deficiat: ideo eedis
nepereat. Exaltate dnm dm̃ nrm̃. E xado¬

Expanded text:
exaltamus illum: qui bonus est et cum ferit, quomodo laudandus est, quomodo exaltandus est? Tu potes hoc exhibere filio tuo, et Deus non potest? Non enim bonus es quando blandiris filio tuo, et malus cum caedis filium tuum. Et cum blandiris, pater es; et cum caedis, pater es: ideo blandiris, ne deficiat; ideo caedis, ne pereat. «Exaltate Dominum D
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ extrinsecus erant: quȩ patiebat᷑ amalis
ꝑsecutorib xp̃i. Incursus in me cotidianꝰ: sol¬
licitudo omĩum ȩccłiarũ. Et uide qualis sol¬
licitudo: quã patña. quã mat̾na. Uidete qͦm
cedebat᷑: ut uindicaret᷑ in om̃s affectiones eiꝰ.
Dicemꝰ ⁊ affectiones eiꝰ: in qͣs uindicabat ds. Qͥs

Expanded text:
quae extrinsecus erant, quae patiebatur a malis quae extrinsecus erant, quae patiebatur a malis persecutoribus Christi, «incursus in me quotidianus, sollicitudo omnium Ecclesiarum.» Et vide qualis sollicitudo, quam paterna, quam materna; videte quomodo caedebatur, ut vindicaretur in omnes affectiones ejus: dic
Abbreviated transcription (Latin):
tiaris: qui corꝑe integio int̾ malos uersars.
dbabitis qͥcũq ꝓfeceritis ꝓbabitis qͥ iã ꝓfecstis
Toleranda sunt gͦ ista. & forte hoc ꝑtin& acibus
Seruus qͥ scit uotuntatẽ dnĩ sui & ñ facit digni
plagis uapulabit multis. In multis enĩ qnͣ¬
tũ nob̾ innotesc̃it uoluntas di. etiaᷤ reatꝰ ur
innotescit nob̃. & qnͣto illȩ nob̾ innorescit. tan¬
to plus imꝰ. infletꝰ & lacrimas. Uidemꝰ enĩ qͣt
sit iustũ. qł denob̃ exigat ds̃: inqnͣta adhuc
inꝑfectione iaceamꝰ. & fit in nob̃ qđ dictũ ÷. Qui
apponit scientiam: apponit: dolorẽ. Fore habun¬
d it inte caritas: & plus dolebis peccantẽ. Qnͣ¬
to maior inte caritas ÷: tanto ampliꝰ te corqͦ¬
bit quẽ toleras. Non corquebit tãꝗͣ irascen¬
te illi: s taꝗͣ dolentẽ ꝓ illo. Uide paulũ apłi¬
inqͥd: quȩ extrinsecus funt. Dixit enĩ multa
quȩ patiebat᷑: & cepit dicere interiora. pret̃ ila

Expanded text:
tiaris, qui corpore integro inter malos versaris. tiaris, qui corpore integro inter malos versaris. Probabitis quicumque profeceritis, probatis qui jam profecistis. Toleranda sun«Servus qui novit voluntatem domini sui, et non» «facit digna, plagis vapulabit multis» . In multis enim quantum nobis innotescit voluntas Dei, etiam reatus noster innotescit nobis; et quanto ille nobis innotescit, tanto plus imus in fletus et lacrymas. Videmus enim quam sit justum quod de nobis exigat Deus, in quanta adhuc imperfectionapponit scientiam, apponit dolorem» . Ecce abundet in te charitas, plus dolebis peccantem. Quanto in te major charitas est, tanto amplius te torquebit quem toleras: non torquebit tanquam irascentem illi, sed tanquam dolentem pro illo. 13. Vide Paulum aextrinsecus sunt» dixit enim multa quae patiebatur, et coepit dicere interiora, praeter illa
Abbreviated transcription (Latin):
ferte uindictas. Cotidie patiebant᷑ ppłõs
contradicentis. cotidie patiebant᷑ iniq ui¬
uentes. ⁊ int̃ illos uiuere cogebant᷑: quoꝵ
uitã cotidie rep̃hendebant. Hȩc erat um¬
dicta. Nondũ ꝓficit: cui parua ÷ Tantũ te
enĩ torguet initicia aliena: qͣntũ recessisti
atua. Cũ enĩ fueris frum̃tũ id÷ bona herba.
re. tr̃ tͥ apparebunt erania. Cũ eñ creuiss&
herba. & fructũ feciss&. tc̾ apparuert̾ ⁊rua¬
nia. Cũ ceꝑint apparere ⁊uama. uidebis te
int̃ malos. Uelle habes quasi sep arare ate.
malos: & scꝑart abȩccłia om̃s malos. Respondebit
tͥ: dnĩ sententia. Sinite utraq crescere usq ad
messe᷑: neforte cũ uultis eradicare tirania. era¬
dicetis simul & triticũ. Exfententia dĩ necesse
erit parcere tiraniis. exronditione sertii. necesse.
erit utuere int̾ ⁊ urania. Separare ea ñ potes: do¬
lerare tͥ necesse ÷ Uide qͣntas plagas incorde pa¬

Expanded text:
ferte vindictas. Quotidie patiebantur populos ferte vindictas. Quotidie patiebantur populos contradicentes, quotidie patiebantur inique viventes; et inter illos vivere cogebantur, quorum vitam quotidie reprehendebant. Haec erat vindicta. Nondum proficit, cui parva est. Tantum te enim torquet injustitia aliena, quantum recesseris a tua. Cum enim fueris frumentum, id est herba  apparebunt zizania: «cum» enim «crevisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania.» Cum coeperint apparere zizania, videbis te inter malos. Velle habes quasi separare a te malos, et separare ab Ecclesia omnes malos; respondebit tibi Domini sententia: «Sinite utraque crescere usque ad messem, ne forte cum vultis eradicare zizania, eradicetis simul et triticum» . Ex sententia Domini necesse erit parcere zizaniis, ex conditione servi necesse erit vivere inter zizania: separare ea non potes, tolerare tibi necesse est. Vide quantas plagas in corde pa
Abbreviated transcription (Latin):
in regnt̃ celoꝵ magna illi pena erat: ad
tr̃am illã ñ uenire. quȩ ad tc̃pꝰ erat ꝓpmuissa
ut umbrã ostender& et transir&: Norne.
multi ꝑfidi intrarunt in illã t̃ram: Non¬
ne in illa tr̃a uiuentes multa mala feceit᷑.
⁊ dm̃ offendert̾: Nonne & idolatriã secuti
sunt mipsa tra: Magnũ erat ñ dedisse.
ipsã tr̃am moyfi᷑ S moysen uoluit gesta¬
re figurã eoꝵ qͥ sublege erant: qr ꝑ moysen
data ÷ lex. Et ostendit eos qui sublege. eẽ.
uellent. & sub gr̾a. eẽ. nollent: ñ intratu.¬
ros intram ꝓmissionis. Ergo illud qđ dic¬
tũ÷ moysi: sigura erat ñpena. Seni mors
quȩ pena: Non intrare in illã tr̃am quȩ.
pena. qͦ intrauert̾ indigni : De aaron aut̃
qͥd dictũ :: Mortuus ÷ & ipse senex. filĩ
sui successert̾ ei insacerdocio. Filiꝰ eiꝰ: postea
sacerdotium amminisitauit. Quomͦ & in
istũ uindicauit : Samuhel & ipse sc̃s senex¬
pati seruos dl. cotidie millos uindicaba¬
t. legite & uidete iundictas: & qui ꝓficitis

Expanded text:
intravit, magna illi poena erat ad terram illam non venire, quae ad tempus erat promissa, ut umbram ostenderet et transiret? Nonne multi perfidi intrarunt in illam terram? nonne in illa terra viventes multa mala fecerunt, et Deum offenderunt? nonne et idololatriam secuti sunt in ipsa terra? Magnum erat non dedisse terram istam Moysi? Sed Moysen voluit gestare figuram eorum qui sub Lege erant, quia per Moysen data est Lex: et ostendit eos qui sub Lege esse vellent, et sub gratia esse nollent, non intraturos in terram promissionis. Ergo illud quod dictum est Moysi, figura erat, non poena. Seni mors quae poena? Non intrare in illam terram quae poena, quo intraverunt indigni? De Aaron autem quid dictum est? Mortuus est et ipse senex, filii sui successerunt ei in sacerdotio; filius ejus postea sacerdotium administravit : quomodo et in istum vindicavit? Samuel et ipse spati servos Dei, quotidie in illos vindicabatur. Legite, et videte vindictas, et qui proficitis
Abbreviated transcription (Latin):
illud iã quasi ꝑfectũ. eẽ. ut ocłi eoꝵ ampliꝰ
nicħ desiderent. S aliud iudicat ocłs imꝑitꝰ.
aliud iudicat artificis regula. Sic & illi scĩ
uersabant᷑ ante ocłos di: tãꝗͣ sine culpa. tãꝗͣ
ꝑfecti tãꝗͣ anglĩ. Nouerat aute qͥd illis de eẽt.
qͥ uindicabat: i orñs affectiones eaꝵ. Uindica¬

Expanded text:
ud jam quasi perfectum esse, ut oculi eorum amplius nihil desiderent: sed aliud judicat oculus imperitus, aliud judicat artis regula. Sic et illi sancti versabantur ante oculos Dei, tanquam sine culpa, tanquam perfecti, tanquam angeli: noverat autem quid illis deesset, qui vindicabat in omnes affectiones e
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑficene ceptũ: ñ ut dãpnar& eiectu᷑. U̾m¬
dicans gͦ mom̃s affectiones eoꝵ: erat ds̃. Quomꝰ
uindicauit insamuhelem: Ubi ÷ uindicta
ipsa : Hoc dico: ut nouerint xp̃iani. qͥ iã hic
petũ suoꝵ. qsͦ ita diexit ꝓquib sanguinẽ
fudit. Nouerint qͦm uapulent. cũ multum
ꝓfecxrint. Querimꝰ uidictã in moysen: ꝓpe
nullã ht̃. nͥ qđ adextremũ ait illi ds̃. Ascen

Expanded text:
naret ejectum. Vindicans ergo in omnes affectiones eorum erat Deus. Quomodo vindicavit in Samuelem? ubi est vindicta ipsa? Hoc dico, ut noverint Christiani, qui jam pedum suorum, quos ita dilexit, pro quibus sanguinem fudit; noverint quomodo vapulent, cum multum profecerint. Quaerimus vindictam in Moyse; prope nullam habet, nisi quod ad extremum ait illi Deus: «Asce
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ tres istas ꝑsonas: moysen& aaroꝵ ⁊ samuhe¬
lẽ: & qͦmͦ meis uindicatũ sit. qr dix̃ undicans
iomꝰs affectiones eoꝵ. Utiq eas affectiones
hominũ: uersabant᷑ inmedio płebis dĩ. Sed
qͥd dicimꝰ qr moyses pͥmã uitã habuit fortas¬
se peccatrice̾ : Nam & ꝑcusso homine: fugit
deegipto. Habuit & aaron pͥmã uitã: quȩ
displicene dõ. Nã ipse msarnienti ppło & qͣ¬
renti idolũ ꝑmisit ut fiene: & factum : ppłõ
dł idolũ qđ ad orare. Samuhel qͥd fecit.
infans ad tẽplũ datꝰ: Om̃s etates suas intͣ
scã sacram̃ta cłi ꝑegit. Ab inetinte etate fa¬
mulus dĩ: nicħ umquã dictũ: desamuhele.
nicħ unquã abhominibꝰ. Houerat ibi forte.
detͣ hominibꝰ. illiꝰ ꝑfectiom adhuc inꝑfectũ :÷.
Pleraq factunt artifices: & ostendunt imꝑitis.
Et cũ iã iudicauerit imꝑiti. eẽ. ꝑfecta: expo¬
liunt illa artifices qͥnouert̾ adhuc qͥd illis
desit: ut mirent᷑ homines tantã expoliationẽ

Expanded text:
et Aaron, et Samuelem, et quomodo in eis vindicatum sit, quia dixit, «Vindicans in omnes affectiones eorum:» utique eas affectiones hominum versabantur in medio plebis Dei. Sed quid dicimus? quia Moyses habuit primam vitam fortasse peccatricem? Nam et percusso homine, fugit de Aegypto . Habuit et Aaron primam vitam quae displiceret Deo. Nam ipse insanienti populo et furenti idolum permisit ut fieret, et factum est populo Dei idolum quod adoraret . Samuel quid fecit, infans ad templum datus? Omnes aetates suas inter sancta sacramenta Dei peregit, ab ineunte aetate famulus Dei. Nihil unquam dictum est de Samuele, nihil ab hominibus. Noverat ibi forte detur hominibus, illi perfectioni adhuc imperfectum est. Pleraque faciunt artifices, et ostendunt imperitis; et cum jam judicaverint imperiti esse perfecta, expoliunt illa artifices, qui noverunt adhuc quid illis desit, ut mirentur homines tantam expolitionem
Abbreviated transcription (Latin):
in colũpna nubis loquebat᷑ adeos. Qui pͥmo
loquebat᷑ incolũpna nubis: inse nob̃ locutꝰ est
inscabello pecdũ suoꝵ. id ÷ int̾ra assĩpta car¬
pse denube loquebat᷑: qđ tunc ñ intelligeba¬
tͣ. Locutꝰ ÷ inscabello pedũ suoꝵ: & intellecta
Custodiebant testimonia eiꝰ: & p̃cepta eiꝰ q̃ dedit
eis Hoc dicit:: & negari ñ potest:. Hichilne ha¬
bebant peccati: Quomͦ qͣndo custodꝑebant p̃¬
cepta eiꝰ. custodiebant testimonia eiꝰ: Hidete
quales nos uelit formari. nequasi deꝑfecta tͦti¬
cia p̃sumamꝰ. Eece morses & aanꝵ insacerdotib
eiꝰ. & samuhel meos qui inuocant: nom̃ eiꝰ. Ad qͦs
decolũpna nubis loquebat᷑: iã aꝑte illos exaudi¬
ebat. qͥ custodiebant testimonia eiꝰ: tp̃cepta

Expanded text:
Qui primo loquebatur in columna nubis, ipse nobis locutus est in scabello pedum suorum; id est, in terra assumpta caranctus est. Ipse de nube loquebatur quod tunc non intelligebatur; locutus est in scabello pedum suorum, et intellecta «Custodiebant testimonia ejus, et praecepta ejus quae dedit eis.» Hoc dicit, et negari non potest. Nihilne habebant peccati? Quomodo? Quando custodiebant praecepta ejus, custodiebant testimonia ejus. Videte quales nos velit formari, ne quasi de perfecta justitia praesumamus. Ecce Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus, et Samuel in his qui invocant nomen ejus, ad quos de columna nubis loquebatur, tam aperte illos exaudiebat, qui custodiebant testimonia et praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
fustiilis. S a uindicans in om̃s asfectionet
donans peccata s etiã umndicans ꝑpitiꝰ fusti.
U idete fr̃s mei qͥdhic cõmendauit auertite.
Illi ds irascit᷑: quẽ peccante̾ ñ flagellat: Nã
cui uere ꝓpitiꝰ:: ñ solũ donat peccata nenoce

Expanded text:
fuisti illis, et vindicans in omnes affectiones donans peccata, sed etiam vindicans propitius fuisti. Videte, fratres mei, quid hic commendavit; advertite. Illi Deus irascitur, quem peccantem non flagellat: nam cui vere propitius est, non solum donat peccata, ne nocea
Abbreviated transcription (Latin):
& hic dicit adorae scabellũ pedũ eiꝰ: Exponens
aut mͥ qͥd sit scabsũ pedũ eiꝰ: dicit. łerra aut̃
scabellũ pecdũ noe. anceps factꝰ sũ. tueo
adorare tr̃am. ndĩpn& me qͥ fecit celũ ⁊ tr̃am.
Rurfus times ñ aͥpre seabeltũ pedũ dri mei:
qi psalmꝰ mͥ dii adonte scabellũ pedũ eiꝰ.¬
Quero qͥd sit scabp̃ pedũ eiꝰ ⁊ dicit mͥscript̾ã.
tr̃a scabellũ pameoꝵ. Fluctuans conuer
te adoret᷑ scali pedũ eiꝰ. Suscepit erĩ de.

Expanded text:
Et hic dicit, «Adorate scabellum pedum ejus;» exponens autem mihi quod sit scabellum pedum ejus, dicit, «Terra autem scabellum pedum meorum.» Anceps factus sum: timeo adorare terram, ne damnet me qui fecit coelum et terram; rursus timeo non adorare scabellum pedum Domini mei, quia PsalmQuero quid sit scabellum pedum eius, et dicit mihi Scriptura: Terra scabellum pedum meorum. Fluctuans conuertte adoretur scabellum pedum eius. Suscepit enim de
Abbreviated transcription (Latin):
hic sermo nt churi: ñ sermo. Etenĩ
& discerent abillo qđ illis discedentibꝰ qͥ remarse¬
it̾ didicert̃. Nã cũ remansissent: ctĩ illo discipli¬
duodeci᷑: illis recedentib suggessert̾ illi tãquã
dolentes illoꝵ mort̾e qd scandalizati st̃ inur¬

Expanded text:
i erant duri, non sermo. Etenim ut discerent ab illo, quod, illis discedentibus, qui remanserunt didicerunt. Nam cum remansissent duodecim discipuli, illis recedentibus, suggesserunt illi tanquam dolentes illorum mortem, quod scandalizati sin
Abbreviated transcription (Latin):
suia mouent dolorẽ nrm: & faciunt nos recor¬
dari quã miseri sunt adhuc. S qr uidemꝰ mu¬
tos inde liberatos. tibi & nos fuimꝰ. nec deillise
desꝑare debemꝰ. & si adhuc irascunt᷑: nos ortmꝰ.
Et si adhuc cõmouet᷑ particła tr̃ȩ quȩ remansit.
nos ꝑmaneamꝰ ingemitu ꝓ illis. ut & illis cl̃s
tribuat intellectũ: & nob̾cũ auliant uoces
mini tuo magno. Ipsi om̃s ppłi supra qͦs maglꝰ
es insioꝵ: iã confiteant᷑ nomir tuo magno.
Paruũ ñom̃ tuuĩ fũit. qnͣdo trascebant᷑ factũ:
magnũ. iã confiteant᷑. Quomͦ dicimꝰ parũꝰ fus¬

Expanded text:
sua admonent dolorem nostrum, et faciunt nos recordari quam miseri sint adhuc. Sed quia videmus multos inde liberatos, ubi et nos fuimus, nec de illis desperare debemus. Et si adhuc irascuntur, nos oremus; et si adhuc commovetur particula terrae quae remansit, nos permaneamus in gemitu pro ipsis, ut et illis Deus tribuat intellectum, et nobiscum audiant voces mini tuo magno.» Ips omnes populi, super quos magnus es in Sion, jam «confiteantur nomini tuo magno.» Parvum fuit nomen tuum, quando irascebantur: factum est magnum; jam confiteantur. Quomodo dicimus parvum fu
Abbreviated transcription (Latin):
In magnitudine inqͥt reuelationũ ne extollat
datꝰ ÷ mͥ stimulus cartus meẽ argłs sathanȩ
ut me colaphir&. Tam ꝑfectꝰ erat: ut tamen
timendiĩ eẽt. ne extolleret᷑: Nã ñ ponen& ds mo¬
dicam̃tũ: ubi uulnꝰ ñ. eẽt. Et rogauit ut tollꝰ¬
retͣ: eger ille rogauit. ut auferret᷑ medicani¬

Expanded text:
revelationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet.» Tam perfectus erat, ut tamen timendum esset ne extolleretur: nam non poneret Deus medicamentum, ubi vulnus non esset. Et rogavit ut tolleretur; aeger ille rogavit ut auferretur medica
Abbreviated transcription (Latin):
& uidicatitrꝰ: ut alios ponat adsinistrã. & alios
aldexterã. Etñ illud facit ipse qͦmͦ cũq ut eritẽ
forte in hominibꝰ: ut qͥ addexterã ponendus cast
ad sinstiã ponat᷑: aut qͥ adstnistra deb& cẽ. ertan¬
te do. adqͥexterã ponat᷑. Non potest errare ut ibi¬
mͦ: tunc qđ timeamꝰ ñ habebimꝰ. qm̃ t᷑ribilȩ &¬

Expanded text:
et judicaturus, ut alios ponat ad sinistram, alios ad dexteram . Et non illud facit ipse quomodocumque, ut erret forte in hominibus, ut qui ad dexteram ponendus est, ad sinistram ponatur; aut qui ad sinistram debet stare, errante Deo ad dexteram ponatur: non potest errare,modo, tunc quod timeamus non habebimus. «Quoniam terribile
Abbreviated transcription (Latin):
lȩ deungine natꝰ: sine manib natꝰ ÷ ꝑ
manꝰ enĩ: opꝰ humanũ significat᷑. Quomanꝰ
humane ñ accessert̾: ubi maritalis amplexus
ñ fint. fecꝰ tam̃ fuit. Natꝰ ÷ gͦ demonte sine.
manib lapis illȩ creuit. & crescendo fregit.
omĩa regna tr̃arũ. factꝰ: aut̃ mons magnꝰ:
& impleuit uniuersã faciem tr̃ȩ. Hec ÷ eccłia
catholica. cui uos cõmunicare gaudete. Illi

Expanded text:
 virgine natus, sine manibus natus est; per manus enim, opus humanum significatur: quo manus humanae non accesserunt, ubi maritalis amplexus non fuit, fetus tamen fuit. Natus est ergo de monte sine manibus lapis ille: crevit, et crescendo fregit omnia regna terrarum. Factus est autem mons magnus, et implevit universam faciem terrae. Haec est Ecclesia cathol
Abbreviated transcription (Latin):
istos qr meotiĩpna nubis adillos loquebat᷑
as̾. Quid ÷ in colũpna nuibis loquebat᷑: ꝑfi¬
guras. Sienĩ inquadã nubecula loquebat᷑
obscura: illa dicta nescio quẽ manfestũ p̃signa¬
bant. Illȩ aut̃ nescio qͥs: iã non ÷ Hescio qͥs. qr
sacerdotib eiꝰ. & samuhel int̾ eos qͥ inuocant: no

Expanded text:
istos, quia in columna nubis ad illos loquebatur Deus. Quid est, «in columna nubis?» Loquebatur per figuras. Si enim in quadam nubecula loquebatur; obscura illa dicta nescio quem manifestum praesignabant. Ille autem nescio quis, jam non est nescio quis; quia s
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ sacerdos dĩ. Demoyse ñ ibi dr̃: qđ sacerdlis
erat. S si hoc ñ erat qͥderat: Nũqͥd maior sa¬
cerdote. eẽ. poterat:: Exprimit psalmꝰ iste.
qr ⁊ ipse sacerdos erat. Moyses ⁊ aaron insacer¬
dotib eiꝰ. figo erant illi dĩ sacerdotes. Sa¬
muhel p̾ea iã inlibro regnoꝵ fuͣtt. Iste samubel¬
hẽ abtnitio etatis sue intẽplo creuit. mater ciꝰ
steribis fuit. Uolens habere filiũ orauit ad dim
cũ gemitu magno. & petens ut darox ei ds̃ filiũ
oftendit qr ñearnalit habere uoluit: quẽ natuꝰ
illi decdit. qui eũ. eẽ. uioluit. Uouit enĩ eum
dnõ dõ: & ait. Si mͥ masculis natꝰ fuerit. tẽ¬
plo cuo serui&e. Et ita fecit. Natꝰ sc̃s samuhel
fuit apł matiẽ tẽꝑe lactis. Mox ut eũ ablacda¬
uit: decdit intẽplu ut ibi crescer&. ibi robora

Expanded text:
 de Moyse non ibi dicitur quod sacerdos erat. Sed si hoc non erat, quid erat? numquid major sacerdote esse poterat? Exprimit psalmus iste quia et ipse sacerdos erat: «Moyses, et Aaron in sacerdotibus ejus.» Ergo erant illi Domini sacerdotes. Samuel postea jam in libro Regnouel ab initio aetatis suae in templo crevit. Mater ejus sterilis fuit: volens habere filium, oravit ad Dominum cum gemitu magno, et petens ut daret ei Deus filium, ostendit quia non carnaliter habere voluit, quem natum illi dedit, qui eum esse voluit. Vovit enim eum Domino Deo, et ait, «Si mihi masculus natus fuerit, templo tuo serviet:» et ita fecit. Natus sanctus Samuel fuit apud matrem tempore lactis; mox ut eum ablactavit, dedit in templum, ut ibi cresceret, ibi roborar
Abbreviated transcription (Latin):
usio & cont̾ẽplatio. Spculari enĩ ꝑspicere ÷: uł
conspicere. uł intendere ut uideas. Est aut̃ sion
omĩs anima: si intendit uidere lucẽ quȩ ui¬
denda÷. Nã si adsuã adtenderit: tenebrat᷑.
Si acdliicẽ eiꝰ adcenderit: illuminat᷑. Quia ta¬
menmanifestiũ: sioꝵ ciuitatẽ dĩ. cẽ. quȩ ÷ ci¬

Expanded text:
sio et contemplatio. Speculari enim prospicere est, vel conspicere, vel intendere, ut videas. Est autem Sion omnis anima, si intendit videre lucem quae videnda est. Nam si ad suam attenderit tenebratur; si ad lucem illius attenderit, illuminatur. Quia tamen manifestum est Sion civitatem Dei esse, quae est ci