comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
offendas ad lapidem pedẽ tuũ. S: quia
humano generi ad imitandũ ꝓbant᷑
esse difficiles. idõ iuie dure sunt nuncu¬
pate. Qui uersꝰ figuram continet pa¬
renthesin. id ẽ int̃positionẽ. qm̃ in
sensu medio sicut dictũ ẽ. recipit u̾ba
quedam que ordinẽ sententiȩ uideant᷑
posse diuidere. Perfice gressꝰ meos
in semitis tius. ut non moueantur
uestigia mea. Perfice dixit. usq in fi¬
nem conserua. ubi ẽ meritoꝵ ac p̃mii
tota ꝑfectio. Inchoamꝰ enĩ. dum in
hoc mundo ꝓbabili conuersatione
degimꝰ. S ubi ad finem uenerit reli¬
giosa constantia. ibi ꝑficimur. ibi tota
integritate complem᷑. sicut ait euũgłm.
Qui ꝑseuerauerit usq in finẽ hic saluus
erit. Qressꝰ autem. humanas signifi¬
cat actiones quib in hoc mundo gradi¬
mur. & quasi qͥbdã passib ambulamꝰ.
In semitis. scilicet in mandatis tuis. ubi
reuera recte st̃ uiȩ. quas si deuoti seqͥm᷑.

Expanded text:
offendas ad lapidem pedem tuum ; sed quia offendas ad lapidem pedem tuum ; sed quia humano generi ad imitandum probantur esse difficiles, ideo viae durae sunt nuncupatae. Qui versus figuram continet parenthesin, id est interpositionem; quoniam in sensu medio, sicut dictum est, recipit verba quaedam quae ordinem sententiae videantur posse dividere. Vers. 6. Perfice gressus meos in semitis tuis, ut non moveantur vestigia mea. Perfice, dixit, usque in finem conserva: ubi est meritorum ac praemii tota perfectio. Inchoamus enim, dum in hoc mundo probabili conversatione degimus; sed ubi ad finem pervenerit religiosa constantia, ibi perficimur, ibi tota integritate complemur; sicut ait Evangelium: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Gressus autem humanas significat actiones, quibus in hoc mundo gradimur, et quasi quibusdam passibus ambulamus. 56 In semitis, scilicet in mandatis tuis: ubi revera rectae sunt viae, quas si devoti sequimur,
Abbreviated transcription (Latin):
tatem mundata reuocare. Dic gͦ & tͥbu¬
adustio ulla decoqueret. Pulchre aut̃
subunxit. ut ñ loquat᷑ os icũ. idẽ & si
ego taceam. tu me purũ. ẽẽ. ꝑpendis.
Quid enim opꝰ erat eũ de ꝓbitate moꝵ
suoꝵ aliquid loqui. dum certũ sit a
pat̾na maiestate cuncta cognosci: Hu
poscit iste uersicłs. Oꝑa hominũ. id :
uias duras ego custodiui. ꝓpt̾ uerba
labioꝵ tuoꝵ. Breuit̾ definita st̃ que
sint oꝑa hominũ. scilicet uiȩ dure. sic̃
beatꝰ iob dicit. Auis nascit᷑ ad uolatũ
& homo ad laborem. Nam cũ peccata
uitant᷑. ardius callis est: difficilisq sẽꝑ
ascensꝰ. Cũ uͦ ad uicia ꝓlabim᷑. lene it᷑
merito se dicit ꝓpt̾ mandata dñi duras
uias hominũ minaculatis pedib am¬
bulasse. ñ qd̾ ille dure. cẽ. poterant. de
qͦ in nonagesimo psalmo scriptũ est
Om̃ angłis suis mandanit de te. ut cus¬
todiant te in om̃ib uiis tuis. ne umꝗ̃.

Expanded text:
tatem mundata revocare. Sic ergo et tributatem mundata revocare. Sic ergo et tribuitas, quam adustio ulla decoqueret. Pulchre autem subjunxit: Ut non loquatur os meum, id est, etsi ego taceam, tu me purum esse perpendis. Quid enim opus erat eum de probitate morum suorum aliquid loqui, dum certum sit a paterna majestate cuncta cognosci? Humposcit iste versiculus: Opera hominum, id est vias duras ego custodivi propter verba labiorum tuorum. Breviter definita sunt, quae sint opera hominum, scilicet viae durae; sicut beatus Job dicit: Avis nascitur ad volatum, et homo ad laborem . Nam cum peccata vitantur, arduus callis est, difficilisque semper ascensus; cum vero ad vitia prolabimur, leve iter merito se dicit propter mandata Domini duras vias hominum immaculatis pedibus ambulasse. Non quod illi durae esse poterant: de quo in nonagesimo psalmo scriptum est: Quoniam angelis suis mandavit de te, ut custodiant te in omnibus viis tuis, ne unquam
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Sic & in suꝑiore psalmo iamdictũ
est.Prouidebam dñm in conspectu
meo semꝑ. qm̃ adextris ẽ mͥ nec cõmo¬
uear. Daspectum illum salutarem. o
purissimos ocłos. qui illam equitatem
uident. Nesciunt ꝓfecto huiꝰ mundi
tenebris obscurari. quia merent᷑ tanta
claritate compleri. Probasti cor incũ
& usitasti nocte. igne me examinasti¬
loquatur os meũ. Ordinem seruat
egregui. Priꝰ se dicit ꝓbatũ. deinde fu¬
isse u̾isitatum. S ꝓbatio significat passi¬
onem. usitatio resurrectionem. Ibi enĩ
ꝓbatꝰ est. ubi it̾ multas iudeoꝵ miqͥ¬
tates & ꝑiculi mortis. mirande pacien¬
tie docum̃ta monstrauit. Uisitatꝰ es ⁊
aut̃ nocte. quando anuna eiꝰ ñ ẽ in in¬
ferno derelicta. s ad illam mirabilem
resurrectionẽ et̃nę głe clarificatione
ꝑuenit. Igne me examinasti. & ñ est
inuenta in me iniquitas. Metafora
introducit᷑ fornatiũ igne flagrantiũ.
quȩ metalloꝵ uicia solet purgare. ac
decoctione consumere. & in nãture puri¬

Expanded text:
ori psalmo jam dictum est: Providebam Dominum in conspectu meo semper: quoniam a dextris est mihi ne commovear. O aspectum illum salutarem, o purissimos oculos, qui illam aequitatem vident! Nesciunt profecto hujus mundi tenebris obscurari, qui merentur tanta claritate compleri. Vers. 4. Probasti cor meum et visitasti nocte; igne me examinastiloquatur os meum. Ordinem servat egregium. Prius se dicit probatum, deinde fuisse visitatum, sed probatio significat passionem, visitatio resurrectionem. Ibi enim probatus est, ubi inter multas Judaeorum iniquitates et pericula mortis, mirandae patientiae documenta monstravit. Visitatus est autem nocte, quando anima ejus non est in inferno derelicta, sed ad illam mirabilem resurrectionem, aeternae gloriae clarificatione pervenit. Igne me examinasti, et non est inventa in me iniquitas. Metaphora introducitur fornacium igne flagrantium, quae metallorum vitia solent purgare, ac decoctione consumere, et in naturae puri
Abbreviated transcription (Latin):
pat. uł que palatꝰ gustat. uł nasꝰ odorat᷑
d̾o sola contemplationis uirtute notissi
ꝑus dixit. Perciꝑe est eium ñ transiti¬
rie aliquid sumere. s preces hominum
copiosa dignatione reciꝑe. Non in li¬
biis dolosis. Sicut a uideis manauit
falsa sententia. apud qͦs in nocens dãpni
est. & latro cognoscit᷑ ab solutꝰ. De uul
& nob̾ inusitata locutio ẽ. quia de mart
solet manare sententia. S hoc dño ꝑ
tropicas elocutiones decent̃ aptat᷑. qui
ille qd̾ iudicat uidet. dum testis ẽ exi¬
minis sui nec de facto alicuiꝰ testimons¬
um querit. qͥ solꝰ or̃ium ueracissims
secreta cognoscit. De uultu gͥ dicit. As
de aspectu tuo. scđm illa que in me res¬
picis atq cognoscis. Hoc aut̃ ille recte
petebat. qui se nouerat pollutionẽ non
habere peccati. Sequitur. Oculi mei
uideant equitatem. Hic equitatẽ ipsã

Expanded text:
pat, vel palatus gustat, vel nasus odoratur, pat, vel palatus gustat, vel nasus odoratur, Deo sola contemplationis virtute notissimperius dixit. Percipere est enim non transitorie aliquid sumere, sed preces hominum copiosa dignatione recipere. Non in labiis dolosis; sicut a Judaeis manavit falsa sententia, apud quos innocens damnatus est, et latro cognoscitur absolutus. Vers. et nobis inusitata locutio est, quia de mente solet manare sententia: sed hoc Domino per tropicas elocutiones decenter aptatur, quia ille quod judicat videt, dum testis est examinis sui; nec de facto alicujus testimonium quaerit, qui solus omnium veracissime secreta cognoscit. De vultu ergo dicit, id est de aspectu tuo, secundum illa quae in me respicis atque cognoscis. Hoc autem ille recte petebat, qui se noverat pollutionem non habere peccati. Sequitur: Oculi tui videant aequitatem. Hic aequitat
Abbreviated transcription (Latin):
dñm ad institutionem humani gene
tate. xp̃i in hoc psalmo deꝓmit᷑. Prima
est. ubi scłm iusticiam sũam sibi petit
debere restitui. Scdã. ut a iudeoꝵ insi¬
diis eiꝰ puritas lib̾etur. In tercia: resur¬
rectionem uelocissimã dep̃cat᷑. ne diam
insultare liceat ꝑuersõ popło iudeoꝵ.
Et ne aliquid de eiꝰ maiestate turba fide¬
lium haberet ambiguum. ꝓfitet᷑ se in
ȩt̾̃nam beatitudinẽ. ẽẽ. mansurum: Ps.¬
dep̾cationi meȩ. Apud dm̃ cert̃
est habere iusticiã uocem suam.
qui res tacitas intelligentie sue uirtute
cognoscit. Ipsiꝰ ẽ enuim oratio ꝑfecta. auꝰ
& causa clamat & lingua. actꝰ & sermo.
uita & cogitatio. Intende dep̾cationi mes
Non incassum dissonantib reb uerbasti
copulata sunt. Nam intendere ocłops
preces admittere. aurium. S ista uerbu
ido sociata sunt. ut ambaꝵ rerum unꝰ
intelligeret᷑ effectꝰ. Quicquid enĩ uel
auris audit. uł ocłs uidet. uł manꝰ pil¬

Expanded text:
m ad institutionem humani genertate Christi in hoc psalmo depromitur. Prima est, ubi secundum justitiam suam sibi petit debere restitui. Secunda, ut a Judaeorum insidiis ejus puritas liberetur. In tertia, resurrectionem velocissimam deprecatur, ne diutius insultare liceat perverso populo Judaeorum. Et ne aliquid de ejus majestate turba fidelium haberet ambiguum, profitetur se in aeterna beatitudine esse mansurum. Edeprecationi meae. Apud Deum certum est habere justitiam vocem suam, qui res tacitas intelligentiae suae virtute cognoscit. Ipsius est enim oratio perfecta, cujus et causa clamat et lingua, actus et sermo, vita et cogitatio. Intende deprecationi meae. Non incassum dissonantibus rebus verba ista copulata sunt; nam intendere oculorum est, preces admittere aurium. Sed ideo verba ista sociata sunt, ut ambarum rerum unus intelligeretur effectus. Quidquid enim vel auris audit, vel oculus videt, vel manus pal
Abbreviated transcription (Latin):
deamꝰ quia due nature ꝑ indiuiduam
unitatẽ inconfuse. atq inde nuitabilit᷑
inuicem sibi conueuerint. Caro nanq
caro ẽ & ñ deitas. licet dĩ facta sit caro. Si¬
milit̾ etiam uerbũ ds ẽ. & ñ caro. licet
dispensatorie ꝓpriam fecerit carnem.
Hec aut̃ sine offensione decurrit. qui nulla
sibi ꝓprii erroris ligam̃ta reppererit.
Nuiꝰ etiam psalmi numerũ & quantitas
ꝓpħalis ornauit. ut merito in hoc nume¬
ro incarnatio dñi relata. eẽ. uideat᷑. ubi
etiam ꝓpħalis chorꝰ conuenisse cognoscit᷑.

Expanded text:
demus quia duae naturae per individuam demus quia duae naturae per individuam unitatem inconfuse atque indemutabiliter invicem sibi convenerint. Caro namque caro est, et non Deitas, licet Dei facta sit caro. Similiter etiam Verbum Deus est, et non caro, licet dispensatorie propriam fecerit carnem. Haec autem sine offensione decurrit, qui nulla sibi proprii erroris ligamenta repererit. Hujus etiam psalmi numerum et quantitas prophetalis ornavit, ut merito in hoc numero incarnatio Domini relata esse videatur, ubi etiam prophetalis chorus convenisse cognoscitur.
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia. qm̃ eiꝰ uoluntates impleuerat.
quando mundũ ab interitu morus san¬
guinis sui effusione saluauit. Daciabor.
Sermo iste. aptissime uidet᷑ iteratꝰ. Suꝑrꝰ
enĩ iudeos dixit saturari porcina. id est
inmundicia sua. se aut̃ saturari de hu¬
mani generis credulitate suscepta. qͣndo
numerꝰ scõꝵ beata adunatione supplendꝰ
est. Patris aut̃ gła manifestat᷑ in iudicio
dñi siluatoris. cũ unꝰqͥsq recipiet ꝓactib
suis. sic̃ ipse dñs apłis dicit. In illa die cog¬
nosectis qr ego in patre. & pat̾ in me est.
sacramenta fidi nr̃e psalmꝰ iste com¬
plexus est. ut qͥ audit supplicantẽ hominẽ.
cundẽ & confitentem debeat aduertere crea¬
torem. Duas enim naturas inconfusas
atq incommutabiles qui in xp̃o dño ho¬
diq mauult credere. ñ potest aliqua deci¬
pi falsitate. Unde mirabilit̃ beatꝰ ꝙrillꝰ
in quodã loco breuit̾q disseruit dicens.¬
Aduertentes gͥ modum incarnationis. ui¬

Expanded text:
m ejus voluntatem impleverat, quando mundum ab interitu mortis sanguinis sui effusione salvavit. Satiabor: sermo iste aptissime videtur iteratus. Superius enim Judaeos dixit saturari porcina, id est immunditia sua; se autem saturari de humani generis credulitate suscepta, quando numerus sanctorum beata adunatione supplendus est. Patris autem gloria manifestabitur in judicio Domini Salvatoris, cum unusquisque recipiet pro actibus suis, sicut ipse Dominus apostolis dicit: In illa die cognoscetis quia ego in Patre, et Pater in me est .sacramenta fidei nostrae psalmus iste complexus est; ut qui audit supplicantem hominem, eumdem et confitendum debeat advertere Creatorem. Duas enim naturas inconfusas atque incommutabiles qui in Christo Domino hodieque mavult credere, non potest aliqua decipi falsitate. Unde mirabiliter beatus Cyrillus in quodam loco breviterque disseruit dicensAdvertentes igitur modum incarnationis, vi
Abbreviated transcription (Latin):
um multi psalmoꝵ
in textu suo habeant orationes. moue¬
re iudetur cur hic talem posuerit in¬
scriptionem. S quãuis alii cum reb
diuersisbre uit̾ mixtas contineais
dep̾cationes. iste tam̃ pene tota
sui contextione supplicatio est. Merito
gͦ sic p̃notatꝰ est. quando intentio erꝰ
ad precum studiũ tota porrigit᷑. Que
tamen sic oratio dicenda ẽ. ut psalmi
nom̃ debeat continere. quia nichil in
hoc libro positum repperimꝰ. qd̾ tali
non debeat nomine numcupari. max¬
une cũ legat᷑ liber psalmoꝵ. Oratio
aut̃. duob dicit᷑ inodis. Hec cum agit᷑
apud homines. oris ratio nuncupat᷑.
Cum maiestati fundit᷑. supplicatio ͤ salu¬
bris & uitalis humilitas. Et nota

Expanded text:
um multi psalmorum in textu suo habeant orationes, movere videtur cur hic talem posuerit inscriptionem? Sed quamvis alii cum rebus diversis breviter mixtas contineant deprecationes, iste tamen pene tota sui contextione supplicatio est. Merito ergo sic praenotatus est, quando intentio ejus ad precum studium tota porrigitur. Quae tamen sic oratio dicenda est, ut psalmi nomen debeat continere: quia nihil in hoc libro positum reperimus quod tali non debeat nomine nuncupari, maxime cum legatur liber Psalmorum. Oratio autem duobus dicitur modis: haec cum agitur 55 apud homines, oris ratio nuncupatur; cum majestati funditur, supplicatio est salubris et vitalis humilitas. Et nota
Abbreviated transcription (Latin):
tis fuisse positum: contra hunc dicit de re¬
surrectione. Precinxisti me leticia. Per¬
pende uerbum. Precunxisti. cingulum sig¬
nificat. qd̾ ad iuidicis ꝑtinet dignitatem:
Nam cuncta potestas. in ipso uocabulo nos¬
at᷑ constituta. Sic enim cinctum dicimus
iudicem. quando eiꝰ fasces honoresq declara¬
mus. Et uide quia non dicit cinxisti s pre¬
cinxisti. id ẽ supͣ omĩs potestates & uirtutes

Expanded text:
tis fuisse positum, contra hunc dicit de retis fuisse positum, contra hunc dicit de resurrectione: Praecinxisti me laetitia. Perpende verbum praecinxisti; cingulum significat quod ad judicis pertinet dignitatem. Nam cincta potestas in ipso vocabulo noscitur constituta. Sic enim cinctum dicimus judicem, quando ejus fasces honoresque declaramus. Et vide quia non dixit cinxisti, sed praecinxisti, id est, supra omnes potestates et vir
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. in qua iã de sua resurrectione
gaudens. et̾nȩ beatitudinis gratificationt
mulcetur. S quemadmodũ factꝰ sit adiu¬
tor. ipse consequent̾ exponit. Et iło nr̃
uerba non debent adici. ut curp̃ ipse dicdos
ꝓpria magis oxpositione declaretur. Hoc
schema dicit᷑. ephexegesis. latine explinmo.
ubi pͥora dicta uerbis subsequentib expo¬
nuntur. Conuertisti planctum mei
in gaudiũ mͥ. concidisti saccum meum &
p̾cinxisti me leticia. Plauictꝰ ad mortem
attinet. gaudiũ ad resurrectionẽ. qd̾ iam
utrũq constat impletum. Saccus uͭ c̃ texn¬
na grossissuma atq asꝑa in humanos usis
laboresq deputata. qui carni humanȩ
congruent̃ aptatur. Conscissꝰ ẽ gͦ sacals
id est corpꝰ ipsiꝰ. cũ ꝓ nobis ipse m̾ori digil
est. Ante eiꝰ quippe exitiũ mors nos tor¬
tuosis ligaminib ambibat. & uelud aliqͥd
frum̃tum insolubili carcere tenebar inclu¬
sum. S ut intelligas saccũ ꝓ tristicia mor¬

Expanded text:
tionem, in qua jam de sua resurrectione tionem, in qua jam de sua resurrectione gaudens, aeternae beatitudinis gratificatione mulcetur. Sed quamadmodum factus sit adjutor, ipse consequenter exponit; et ideo nostra verba non debent adjici, ut cursus ipse dictorum propria magis expositione declaretur. Hoc schema dicitur epexegesis, Latine explanatio, ubi priora dicta verbis subsequentibus exponuntur. Vein gaudium mihi: conscidisti saccum meum, et praecinxisti me laetitia. Planctus ad mortem attinet, gaudium ad resurrectionem; quod jam utrumque constat impletum. Saccus vero est textrina grossissima atque aspera, in humanos usos laboresque deputata, qui carni humanae congruenter aptatur. Conscissus est ergo saccus, id est corpus ipsius, cum pro nobis ipse mori dignatus est. Ante ejus quippe exitium, mors nos tortuosis ligaminibus ambiebat, et velut aliquod frumentum insolubili carcere tenebat inclusos. Sed ut intelligas saccum pro tristitia mor
Abbreviated transcription (Latin):
aut annuntubit ueritat̃ tuã. & luma¬
culata uerbi incarnatio ceptis precib
ꝑseuerat. Ab ipsa enĩ parte dicitur.
si descendero in corruptionẽ. id ẽ ad pu¬
trefactionẽ. cui lege generali cuncła cam
subiecta est. Qualis erit spes sidelium.
qui me sub triduana sceleritate resurgeri
crediderunt.  Petit gͦ ñ ut ñ moriat᷑
s ne caro ipsiꝰ corruptione resoluta. nul¬
lum signum ꝓmisse maiestatis ostendit.
uidere corruptionẽ. & incipiat ñ. ẽẽ. utli¬
tas mundi in salutifero sanguine dñice
passionis. Confessio uͦ hic laudem signifi¬
cat. quã utiq afferre ñ possunt. qͥ in pulue¬
rem cominuni morte soluunt᷑. Sequitur
aut annuntribit ueritatẽ tuam. illam
uidelicet quã pꝰ resurrectionẽ discipłis dỹ
ite p̾dicate hoc euũgłm om̃i creature. Et
qͥ crediderit & laptiratꝰ fuerit saluus erit
qui aut̃ ũ crediderit condempnabitur.
Audiuit dñs & misertꝰ est mei. dñs fictꝰ
est adiutor m̃s. Uenit ad terciam narui¬

Expanded text:
untiabit veritatem tuam? Immaculata Verbi incarnatio coeptis precibus perseverat. Ab ipsa enim parte dicitur: si descendero in corruptionem, id est ad putrefactionem, cui lege generali cuncta caro subjecta est; qualis erit spes fidelium, qui me sub triduana celeritate resurgere crediderunt? Petit ergo non ut non moriatur, sed ne caro ipsius corruptione resoluta nullum signum promissae majestatis ostendat, videre corruptionem ; et incipiat non esse utilitas mundi in salutifero sanguine dominicae passionis. Confessio vero hic laudem significat, quam utique offerre non possunt qui in pulverem communi morte solvuntur. Sequitur, aut annuntiabit veritatem tuam? Illam videlicet quam post resurrectionem discipulis dixit: Ite, praedicate hoc Evangelium omni creaturae: et qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit; qui autem non crediderit condertus est mei; Dominus factus est adjutor meus. Venit ad tertiam narra
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionis gr̃a dicit᷑. hic passio dn̾i
głosa memorat᷑. ut nulla tribulatio pas¬
sionis terreat. qͦs resurrectionis spesmag¬
na letificat. Et intuere ꝓpt̾ grãm noui¬
tatis hic ordinem fuisse conuersum. ut
inciperet a resurrectione. quam post
passionẽ dñi constat euenisse

Expanded text:
surrectionis gratia dicitur, hic passio Domini surrectionis gratia dicitur, hic passio Domini gloriosa memoratur; ut nulla tribulatio passionis terreat, quos resurrectionis spes magna laetificat. Et intuere propter gratiam novitatis hic ordinem fuisse conversum, ut inciperet a resurrectione, quam post passionem Domini constat evenisse.
Abbreviated transcription (Latin):
non compungar. dñe ds̃ m̃s in et̾nũ confite¬
bortͥ. De suꝑiorib pendet iste uersiculus.
ldo enĩ p̾̃cinctum se dicit. ẽẽ. leticia: ut hu-¬
manitas cantaret deitati. que ẽ ciꝰ gła. Can
quo audiuit. Hic est filiꝰ m̃s dilectꝰ. in quo
mͥ bene complacui. Et quia semel ꝓ mundi
siliuit compunctꝰ id ẽ crucifixus est: nulli se
ulteriꝰ subracere menorat passioni. qͥppe qͥ
res existere temporalẽ. in et̾num se confiteri
dicit. Confitebor autẽ hic accipiendũ est a
parte membroꝵ. quasi confabor. id ẽ cũ sc̃is
ectͣna te uoce laudabo. Qd̾ absolute credit᷑. ẽe.
uenturum. cũ illa ciitas ierłm fuerit dedica¬
ta. quando iustis om̃ib indeficiens ꝓmittit᷑
psilmodia. Sic enĩ frequent̃ ꝓmittit se facere
& illud. Confitebor tͥ dñe in eccłi magna.
in populo graui laudabo te Conclusio.
ne ubertate repletꝰ c̃: habens in uer¬
sib grãm breuitatis. & in sensib exten¬
sis om̃ino latitudines. Hic enim sc̃ȩ re¬

Expanded text:
ernum confitebor tibi. De superioribus pendet iste versiculus. Ideo enim praecinctum se dixit esse laetitia, ut humanitas cantaret Deitati, quae est ejus gloria. Cantquo audivit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Et quia semel pro mundi salute compunctus, id est crucifixus est, nulli se ulterius subjacere memorat passioni; quippe qures existere temporalem, in aeternum se confiteri dicit. Confitebor autem hic accipiendum est a parte membrorum, quasi confabor, id est, cum sanctis aeterna te voce laudabo. Quod absolute creditur esse venturum, cum illa civitas Jerusalem fuerit dedicata, quando justis omnibus indeficiens promittitur psalmodia. Sic enim frequenter promittit se facere et illud: Confitebor tibi, Domine, in ecclesia magna; in populo gravi laudabo te . Conclusiolestis doctrinae ubertate repletus est: habens in versibus gratiam brevitatis, et in sensibus extensas omnino latitudines. Hic enim sanctae re
Abbreviated transcription (Latin):
num. S ista inmaculata & sole clarior hu¬
manitatis pulchritudo copulata. uerbo
uirtutẽ accipit. qͥ miracula magna facie¬
bat. sic̃ in euũgło ipse testat᷑ dicens. Sicut
pater habet uĩtam in semetipsõ. sic dedit &
filio uitã habere in semetipso. Sequitur
ꝓbatio sententie suꝑioris. Auertisti faciẽ
tuam a me. & fictꝰ sum conturbatꝰ. Ac
si diceret. Tu mͥ dedisti scđ̾m carnẽ quȩ ba¬
beo. ut te auerso fuerim ꝯturbatꝰ. Hȩc aut̃
dicens ꝑniciosas hominũ elationes int̾cipit.
Nam quemadmodũ peccator de se audeat
p̃sumere. cũ inmaculata sc̃itas uirtutem Sc¬
sibi ac decorem adño p̾stitum fuisse fateat᷑.d
Hoc argumentũ in topicis dicit᷑ a ꝯseqͣntib
Nam cum auertit faciem suam diuinitas.
consequens erat ut carnis turbaret᷑ infir

Expanded text:
num . Sed ista immaculata et sole clarior hunum . Sed ista immaculata et sole clarior humanitatis pulchritudo, copulata Verbo virtutem accepit, qua miracula magna faciebat, sicut in Evangelio ipse testatur dicens: Sicut Pater habet vitam in semetipso, sic dedit et Filio habere vitam in semetipso . Sequitur probatio sententiae superioris: Avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus. Ac si diceret: Tu mihi dedisti secundum carnem quae habeo, ut te averso fuerim conturbatus. Haec autem dicens perniciosas hominum elationes intercipit. Nam quemadmodum peccator de se audeat praesumere, cum immaculata sanctitas virtutem sibi ac decorem a Domino praestitum fuisse fateatur? Hoc argumentum in topicis dicitur a consequentibus. Nam cum avertit faciem suam Divinitas, conseq
Abbreviated transcription (Latin):
sionis sue głossssimã causã. & que illo tẽ¬
pore secũ cogitauerit: pius doctor edicit.
Nunc uideamꝰ quȩ sit ista habundantia.
ꝑ quam se nullatenꝰ mouendum. ẽẽ. ꝓfi¬
tet᷑. Abundantia erat filio semꝑ uirginis
marie. qd uerbũ caro factum ẽ: &. habita¬
uit in nobis. Quid enim illa gra copiosiꝰ.
qua habere meruit plenitudine̾ deitatis.a
Sicut dicit apłs. in qͦ habitat om̃is pleni¬
tudo diuinitatis corporalit̾: idẽ uerissime
substantialit̾ atq ꝑfecte. Iure gͦ dicebat ĩ
et̾num se moueri ñ posse. cui sua maiestas
confidentiȩ dona prestabit. Drse in uo
luntate tua prestitisti decori meo uirtutẽ.
auertisti faciem tuam a me: & factꝰ sũ con¬
turbatꝰ. In hoc uersu euident̾ exponit.
unde illa fuerit abundantia quȩ ñ potuit
commoueri. Uirtutẽ quippe se de huma¬
na natura habere ñ dicit. s desuꝑ sibi as¬
serit contributã. Nam decorem ipsiꝰ ꝓbat
illud exemplũ. speciosꝰ forma p̃filiis homi¬

Expanded text:
quae illo tempore secum cogitaverit, pius doctor edicit. Nunc videamus quae sit ista abundantia, per quam se nullatenus movendum esse profitetur. Abundantia erat Filio semper virginis Mariae, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Quid enim illa gratia copiosius, quae habere meruit plenitudinem Deitatis? Sicut dicit Apostolus: In quo habitavit omnis plenitudo Divinitatis corporaliter , id est verissime, substantialiter atque perfecte. Jure ergo dicebat, in aeternum se moveri non posse, cui sua majestas confidentiae dona praestabat. Vers. 7. Dosti decori meo virtutem: avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus. In hoc versu evidenter exponit, unde illa fuerit abundantia, quae non potuit commoveri. Virtutem quippe se de humana natura habuisse non dicit, sed desuper sibi asserit contributam. Nam decorem ipsius probat illud exemplum: Speciosus forma prae filiis homi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uere demoratꝰ est fletꝰ. dũ ꝑ triduũ
fideliũ turba congemuit. & mundi istiꝰ
natura concussa est: ut & ipse orbis cum
humano genere dñi lugere uidẽt᷑ exitiũ.
Matutinũ uͦ dicimꝰ. quando discedentib
tenebris crepusculum ceperit elucere. Q
tempore resurrectio dñi euũgło teste iuil¬
gata est. de qua parte beatis creuisse ꝯstat
sine dubitatione leticiam. Sic in uno uer¬
su tantarũ rerũ ingens explicata ꝑfectio ẽ.¬

Expanded text:
ere demoratus est fletus, dum per triduum fidelium turba congemuit, et mundi ipsius natura concussa est, ut et ipse orbis cum humano genere Domini lugere videretur exitium. Matutinum vero dicimus, quando discedentibus tenebris crepusculum coeperit elucere. Quo tempore resurrectio Domini, Evangelio teste, vulgata est: de qua parte beatis crevisse constat sine dubitatione laetitiam. Sic in uno versu tantarum rerum ingens explicata perfectio e
Abbreviated transcription (Latin):
memores fiumꝰ qui nos creauit. s ille
nr̃i pociꝰ qͦs creauit. sicut ipse in enũgło
dicit. Non uos me elegistis. s ego elegiuos.
Et idõ confĩtenda & głorificanda ẽ me¬
moria sc̃itatis eiꝰ. que humanum genꝰ
in recordationẽ suam deducens. qd̾ nos
saluare potuisset effecit. Qm̃ ira in

Expanded text:
memores fuimus, qui nos creavit; sed ille memores fuimus, qui nos creavit; sed ille nostri potius, quos creavit; sicut ipse in Evangelio dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Et ideo confitenda et glorificanda est memoria sanctitatis ejus, quae humanum genus in recordationem suam deducens, quod nos salvare potuisset effecit. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
abstractam dicit. scilicet qm̃ claustris in¬
ferni disruptis. ad cȩlum usq ꝑducta ẽ.
Oescendentes uͦ in lacum sunt. qͥ in scłi
istiꝰ iniquitate uersantur. Et benedixit
descendentib quasi in ꝓfundũ euntib:
qͥ p̃ssi ponde̾ peccatoꝵ altissima ꝓfundita¬
te deuorant᷑. S quomͦ saluatꝰ est. quem
constat occisum. Saluatꝰ est utiq atalib.
idẽ ab eoꝵ cõmunione liberatꝰ ẽ. cũ re¬
surrexit a mortuis. & mors ei ultra no¬
confitemini memoriȩ sc̃itatis erꝰ. Post
resurrectionem suã conuenient̾ p̃cipit
sc̃s psallere. ut resurgente capite m̾bra
letarent᷑. maxime cum spes eoꝵ tali dis¬
pensatione firmata sit. qm̾ & ipsos con¬
stat in leticia resurgere. qͦs contigit eiꝰ p̃di¬
catione credidisse. Memorie sc̃itatis eiꝰ
dixit. qr nr̃i memor. ẽẽ. dignatꝰ est. qui
in umbra mortis quasi in densi peccatoꝵ
ciligine uersabam᷑. Non enĩ nos illius

Expanded text:
abstractam dicit; scilicet quoniam claustris inabstractam dicit; scilicet quoniam claustris inferni diruptis, ad coelum usque perducta est. Descendentes vero in lacum sunt qui in saeculi istius iniquitate versantur. Et bene dixit, descendentibus, quasi in profundum euntibus, qui pressi pondere peccatorum, altissima profunditate devorantur. Sed quomodo salvatus est, quem constat occisum? Salvatus est utique a talibus, id est ab eorum communione liberatus est, cum resurrexit a mortuis, et mors ei ultra noconfitemini memoriae sanctitatis ejus. Post resurrectionem suam convenienter praecipit sanctis psallere, ut resurgente capite membra laetarentur, maxime cum spes eorum tali dispensatione firmata sit: quoniam et ipsos constat in laetitia resurgere, quos contigit ejus praedicationi credidisse. Memoriae sanctitatis ejus dixit, quia nostri memor esse dignatus est, qui in umbra mortis, quasi in densa peccatorum caligine versabamur. Non enim nos illius
Abbreviated transcription (Latin):
sperauerant communẽ interitũ reppiss
Delectasti uͦ posuit. ꝓ delectari fecisti Que
sigura dicit᷑ exallage. quocies aut genus
aut uerbi declinatio commutatur. Suꝑ
me aut̃ dixit. pꝰ quã de hoc mundo tran¬
siuit. Iunc enĩ & inimici tristes effetisi
Quemadmodũ sanatꝰ ẽ. qui ñ legit᷑ egro¬
tasse.  S occulte ille egrotabat. quando
uniu̾sum hominẽ sua incarnatione susct¬
pit. qͥ erat obnoxiꝰ & morbis & mortib
S quia in illo sanati sumꝰ. sanatũ se ipse
do carnẽ fragilitatis nr̃e resurgendo in
et̾ne uite gaudia collocauit. & om̃s salu
facti sunt. qͥ in ipso fidelit̾ crediderunt
DÑe abstraxisti ab inferis animã meam.
saluasti me a descendentib in lacũ. Quid
dicimꝰ de illis qui dñm xp̃m animam
habuissẽ non credunt.  Ecce ipse tocies
damat se ad inferos sub humana lege ꝑ¬
ductum. exindeq animã suam potestate
sue diuinitatis abstractam. Et uide qr

Expanded text:
speraverunt 96 communem interitum reperisse. speraverunt 96 communem interitum reperisse. Delectasti vero posuit, pro delectare fecisti. Quae figura dicitur hypallage, quoties aut genus, aut verbi declinatio commutatur. Super me autem dixit, postquam de hoc mundo transivit; tunc enim et inimici tristes effecti sQuemadmodum sanatus est, qui non legitur aegrotasse? Sed occulte ille aegrotabat, quando universum hominem sua incarnatione suscepit, qui erat obnoxius et morbis et mortibus. Sed quia in illo sanati sumus, sanatum se ipse do carnem fragilitatis nostrae resurgendo in aeternae vitae gaudia collocavit; et omnes salvi facti sunt, qui in ipso fideliter credideruntti ab inferis animam meam; salvasti me a descendentibus in lacum. Quid dicimus de illis qui Dominum Christum animam habuisse non credunt? Ecce ipse toties clamat ad inferos se humana lege perductum, exindeque animam suam potestate suae divinitatis abstractam. Et vide quia
Abbreviated transcription (Latin):
Dĩs xp̃c patͥ gr̃as agit. ꝑ dispensa¬
tionem qua resurrexit a mortius. Nam ex¬
altabo dicit. laciꝰ innotescere facio. qd sc̃ã
uerbi incarnatione głosa resurrectione com¬
pletũ ẽ. Quanti enĩ ante hoc tempꝰ dñm
spiritalit̾ cognoscere potuerunt. nisi ei
aduentu ueritas ꝓmissa claruisset. oS
homo ido exaltare ualuit nom̃ altissimi
qm ab eodẽ ꝯstat assumptꝰ. Ham quem¬
admodũ potuisset aut occulta dĩ ꝓdere.
aut iudicia futura narrare nͥ uirtute
cȩlesti. qua p̾ualuit sua patrisq secreta re¬
uelare. A Sequit᷑ ñ nulla questio. nec de¬
lectasti inimicos meos suꝑ me. Quomti
ñ sunt delectati inimici erꝰ. quando eum
ante crucẽ dicebant. Uah qui destruit tẽ¬
plum. & in triduo reedificat illud. Queꝰ¬
admodum etiã ñ sunt delectati. quando
suꝑ uestim̃ta eiꝰ miserunt sortem.d S
hec fugitiua inanisq leticia in penitudi¬
nem illi s tristiciamq conu̾sa ẽ. dũ eum
post triduum uiderunt resurgere. que

Expanded text:
istus Patri gratias agit per dispensationem, qua resurrexit a mortuis. Nam exaltabo dicit, latius innotescere facio, quod sancta Verbi incarnatione gloriosaque resurrectione completum est. Quanti enim ante hoc tempus Dominum spiritualiter cognoscere potuerunt, nisi ejus adventu veritas promissa claruisset? Sed homo ideo exaltare valuit nomen Altissimi, quoniam ab eodem constat assumptus. Nam quemadmodum potuisset aut occulta Dei prodere, aut judicia Dei futura narrare, nisi virtute coelesti, qua praevaluit, sua Patrisque secreta revelare? Sequitur nonnulla quaestio: Nec delectasti inimicos meos super me. Quomodo enim non sunt delectati inimici ejus, quando eum ante crucem dicebant: Vah! qui destruit templum, et in triduo reaedificat illud ? Quemadmodum etiam non sunt delectati, quando super vestimenta ejus miserunt sortem? Sed haec fugitiva inanisque laetitia in poenitudinem illis tristitiamque conversa est; dum eum post triduum viderunt resurgere, quem
Abbreviated transcription (Latin):
hc̃ uersum. in qͦ maloꝵ retributionem.
iustoꝵ p̾mia. passionis sue tristiciam.
resurrectionis leta commemorat. Eoq
sit. ut cũ fuerint distincta nesciant con¬
fusionis inuiriã sustinere. S cum ira
nr̃a sicut legit᷑ mortẽ oꝑat᷑. in pͥmo cõ¬
mate ꝑ tropologiam hoc de dño dicit᷑.
quia reuera indignatio illiꝰ. mors est
utiq peccatoris. Dignatio enĩ c̃. quan¬
do nos clem̃ter suscipit. Indignatio. cũ
nos iratꝰ abiecerit. Non quia ille uas¬
cit᷑. s de eiꝰ auersione mors cuenit. quȩ
de ira humana ꝓcedit. Sequit᷑. Et uita
in uoluntate eiꝰ. Hichil potest dici p̃¬
stantiꝰ. Nam sicut in indignatione
mors. ita in uoluntate eiꝰ uita. eẽ. dinos¬
citur. Que tam̃ ñ in meritis nr̃is. s
in ipsiꝰ uoluntate consistit. Hoc argu

Expanded text:
c versum, in quo malorum retributionem, justorum praemia, passionis ejus tristitiam, resurrectionis laeta commemorat; eoque fit, ut cum fuerint distincta, nesciant confusionis injuriam. Sed cum ira nostra, sicut legitur, mortem operetur, in primo commate per tropologiam hoc de Domino dicitur, quia revera indignatio illius mors est utique peccatoris. Dignatio enim est, quando nos clementer suscipit; indignatio cum nos iratus abjicit; non quia ille irascitur, sed de ejus aversione mors evenit, quae de ira humana procedit. Sequitur, et vita in voluntate ejus. Nihil potest dici praestantius. Nam sicut in indignatione mors, ita in voluntate ejus vita esse dignoscitur; quae tamen non in meritis nostris, sed in ipsius voluntate consi
Abbreviated transcription (Latin):
psalmoꝵ quinq libris putauit debeat¬
esse diuidendam: quia in textu oꝑis num¬
huiꝰ quarto legitur. fiat. fiat. dũ hoc cupari¬
uerbo intercedente nonnulla se uide¬
atur apire diuisio. Nuic fauit assensa
posteritas. credo dum sibi consultum
iudicauit. qd̾ in multas partes curta¬
batur tediosa longinquitas. Hylariꝰ
aut̃ pictauensis ep̃c diuinarũ rerũ
cautissimus & ꝓfundissimꝰ inqͥsitor
congruentiꝰ librum estimabat dici
debere psalmoꝵ: quia in hebreo unũ
uolumen est. & maxime cũ in actib
tanta auctoritate firmatur .XIII. Quẽ¬
aamodũ in psalmis sit de xp̃o dño sentiendũ.

Expanded text:
psalmorum quinque libris putavit esse dividendam, quia in textu operis hujus quarto legitur: Fiat, fiat, dum hoc verbo intercedente, nonnulla se videatur aperire divisio. Huic favit assensa posteritas. Credo, dum sibi consultum judicavit: quod in multas partes curtabatur taediosa longinquitas. Hilarius autem Pictaviensis episcopus, divinarum rerum acutissimus et profundissimus exquisitor, congruentius librum aestimat dici debere psalmorum; quia in Hebraeo unum volumen est, et maxime, cum in Actibus tanta auctoritate firmatur. XIII. Quemadmodum in psalmis sit de Christo Domino sentiendum.
Abbreviated transcription (Latin):
qua maior est pater. Utrumq autẽ
simul non duo s unꝰ est xp̃c. ne sit
quat̾niras non trinitas ds: Ae ꝑ hoc
mortiferos uitamꝰ errores. Duusio.¬
uatuor membris psalmi hurꝰ spe
tercio. dicta sunt dñi saluatoris de om̃i¬
potenti regno & de menarrabili gene¬
ratione sua quantũ potest paruitas
humana reciꝑe. Quarto: ꝓpħa loqͥt᷑.
cõmonens popłos ut ad fidem xp̃ianã
agnita dñi maiestate conueniant.
scientes de uia iusta se. eẽ. perituros.
nͥ app̾henderint religionis catholicȩ
uerissimam disciplinam. qd̃ etiã alioꝵ¬

Expanded text:
qua major est Pater. Utrumque autem qua major est Pater. Utrumque autem simul non duo, sed unus est Christus, ne sit quaternitas, non Trinitas Deus: ac per mortiferos vitamus errores. » Iuatuor membris psalmus iste divTertio dicta sunt Domini Salvatoris de omnipotenti regno et de inenarrabili generatione sua, quantum potest parvitas humana recipere. Quarto propheta loquitur commonens populos ut ad fidem Christianam, agnita Domini majestate, conveniant: scientes de via justa se esse perituros, nisi apprehenderint religionis catholicae verissimam disciplinam; quod etiam alio
Abbreviated transcription (Latin):
congruent̃ apponitur. Sed qm̃ int̾¬
pretatio nominũ quemadinodum
prefati sumꝰ. res nob̾ secretiores in¬
dicare monstrat᷑. sicut interpretes
hebreoꝵ nominum tradere maluerunt.¬
I dauid significat manu fortis. siue deside¬
rabilis. Qd̾ nulli potest aptrꝰ conueni¬
re quam omĩpotenti xp̃o. qui est uera¬
at fortissimꝰ. & summo desid̾io requi¬
rendꝰ. Quappt̾ dauid hic intelligendꝰ
est xp̃c dñs. de cuiꝰ passione loquitur ꝓ¬
pheta. Et ipse dñs sua uerba dicturꝰ
est. qd̾ in subsequentib psalmis creber¬
rime repperitur. ut in appellatione da
hereticas contentiones xp̃iani animꝰ
fluctuet. quem oportet omia ueracit᷑
sixeq credere: nominis ipsiꝰ diffinitio¬
nem auctoritate patrum breui satisfac¬
tione concludimꝰ. Audiamꝰ gͦ beatũ
& doctissimũ augustinũ. in euũgłiste
ioħis expositione dicentem. Agnosc̃amꝰ
geminam substantiam xp̃i. diuinam
scilicet qua ȩqualis est patri. humanã

Expanded text:
congruenter apponitur. Sed quoniam intecongruenter apponitur. Sed quoniam interpretatio nominum, quemadmodum praefati sumus, res nobis secretiores indicare monstratur, sicut interpretes Hebraeorum nominum tradere maluerunt: David significat manu fortis, sive desiderabilis, quod nulli potest aptius convenire quam omnipotenti Christo, qui est veraciter fortissimus, et summo desiderio requirendus; quapropter David hic intelstus, de cujus passione loquitur propheta: et ipse Dominus sua verba dicturus est; quod in subsequentibus psalmis creberrime reperitur, ut in appellatione Davhaereticas contentiones Christiani animus fluctuet, quem oportet omnia veraciter fixeque credere, nominis ipsius definitionem auctoritate Patrum brevi satisfactione concludimus. Audiamus ergo beatum ac doctissimum Augustinum in evangelistae Joannis expgeminam substantiam Christi: divinam scilicet, qua aequalis est Patri; humanam,
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ si diligent̾ intendas. ñ uidetur
esse contrarium. Dicitur enĩ in pͥmo
psalmo positum. S qui ꝑ inscriptio¬
nem tituli pͥmꝰ habendꝰ est. ẽ enim
ipse atq idem secundꝰ in ordine. pͥm
i titulo. Quo exemplo quam pluri¬
ma dicta sunt. quȩ cum sibi ad litte¬
ram discrepent: diligentiꝰ inquisita
umum. eẽ. monstrantur. ut ẽ de con¬
Quappt̾ eccłiarũ cunctaꝵ ꝓbabili usu
receptum est. ut hinc magis inciprat
exordiũ tituloꝵ. quando inchoat ab
increpatione uideoꝵ. Et id̾o conse¬
quens fuit habere causam titulũ suũ.
qm̃ a pͥore textu noscitur segregata.
S qm̃ dictum est quare titulũ recip̃
ista diuisio. nunc de uerbis ipsiꝰ pres¬
tante dño disseramꝰ. Psalurꝰ est hym¬
nus alicuiꝰ metri lege compositꝰ. qͥ
ad similitudinem predicti organi
suꝑnam nobis cognoscitur indicare
uirtutẽ. Dauid aut̃ quamuis con¬
ditor hui uniuersi oꝑis inspiratiõe
diuina. eẽ. uideat᷑. certis tam̃ locis

Expanded text:
tamen si diligenter intendas, non videtur esse contrarium. Dicitur enim in primo psalmo positum, sed qui per inscriptionem tituli primus habendus est; est enim ipse 16 atque idem secundus in ordine, primus in titulo. Quo exemplo quamplurima dicta sunt, quae cum sibi ad litteram discrepent, diligentius inquisita, unum esse monstrantur, ut est de conQuapropter Ecclesiarum cunctarum probabili usu receptum est, ut hinc magis incipiat exordium titulorum, quando inchoat ab increpatione Judaeorum. Et ideo consequens fuit habere causam titulum suum, quoniam a priore textu noscitur segregata. Sed quoniam dictum est quare titulum receperit ista divisio, nunc de verbis ipsius, praestante Domino, disseramus. Psalmus est hymnus alicujus metri lege compositus, qui ad similitudinem praedicti organi supernam nobis cognoscitur indicare virtutem. David autem, quamvis conditor hujus universi operis inspiratione divina esse videatur, certis tamen locis
Abbreviated transcription (Latin):
ruus quidẽ psalmꝰ ẽ. s multis nosci¬
tur partib contineri. qui diuisionẽ
in ꝑsonis non habet. s in reb. Id̾oq nos
ñ diuisiones ut in aliis psalmis. s ęras
numeri ꝑ singłas quasq partes forsitan
competenter ad siximus.

Expanded text:
rvus quidem psalmus est, sed multis noscitur partibus contineri, qui divisionem in personis non habet, sed in rebus. Ideoque nos non divisiones, ut in aliis psalmis, sed certas numeri per singulas quasque partes forsitan competenter affiximus.
Abbreviated transcription (Latin):
tamquã alio dicente. aut de alio signi¬
ficat sumit & legit. s tamquã ipse de
semetipso loquens. sic huiꝰmodi uerla
ꝓfert. Et qualia sunt quȩ dicuntur.
talia uelud ipse agens ex seinetipso lo¬
quens. do uidetur offerre sermones.
Psalterii qͦ ꝓpriũ est. quod ꝑ id legis
diuinȩ sanctitas introitur. Non enim
tyrones inchoant a genesi. non ab apło.
ñ int̾ ipsa initia auctoritas ęuũgelica
scã pulsatur. Sed licet psalteriũ qͣrtꝰ
codex sĩt auctoritatis diuinȩ. pͥmum
tamen tyrones inchoantes scripturas
scãs. inde legendi faciunt decent̃ mitiũ:¬
uere sancta XUII. Laus eccłiȩ.

Expanded text:
tanquam alio dicente, aut de alio signitanquam alio dicente, aut de alio significante sumit et legit; sed tanquam ipse de semetipso loquens, sic hujusmodi verba profert; et qualia sunt quae dicuntur, talia velut ipse agens, ex semetipso loquens, Deo videtur offerre sermones. Psalterii quoque proprium est quod per ipsum legis divinae sanctitas introitur. Non enim tirones inchoant a Genesi, non ab Apostolo, non inter ipsa initia auctoritas evangelica sancta pulsatur; sed licet Psalterium quartus codex sit divinae auctoritatis, primum tamen tirones inchoantes Scripturas sanctas, inde legendi faciunt decenter initium. CAPUT XVII. Laus Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ciari. N ouit enĩ beneficio dñi triũ¬
phare. de suis cladib ingrauata. Per¬
secutionib siquidem ꝓficit. afflictiõib
semꝑ augetur. sanguine martyrum
rigatur. tristicia magis erigitur. an¬
gustia dilatatur. fletib pascit᷑. ieiuniis
reficitur. Et inde pocius crescit. un¬
de mundꝰ deficit. Quid enĩ in illo
libro non inuenies. unde se humanũ
genꝰ debeat suauit̾ consolari: thesan¬
rus in pectore mundo semꝑ excrescerᷤ
ꝯsolatio magna lugentium. spes beata
iustoꝵ. periclitantiũ utile suffragiũ.
Unde semꝑ qd̃ expedit tollitur. eiusq
fons indefecta ꝑhennitate seruatur.
Beatꝰ quoq anastasiꝰ alexandrine cuura¬
tis ep̃c. in libro quẽ marcelliuo suo
kin̾o destinauit. de ꝓprietate psalterii
ut uerbis ipsiꝰ utar: ita dicit. Qui¬
cumq psalmi uerba recitat. quasi ꝓ¬
pria uerba decantat. & tamqͣ. a semet¬
ipso conscripta unus psallit. & non

Expanded text:
ciari. Novit enim beneficio Domini triumciari. Novit enim beneficio Domini triumphare de suis cladibus ingravata; persecutionibus siquidem proficit, afflictionibus semper augetur, sanguine martyrum rigatur, tristitia magis erigitur, angustia dilatatur, fletibus pascitur, jejuniis reficitur, et inde potius crescit, unde mundus deficit. Quid enim in illo libro non invenies unde se humanum genus debeat suaviter consolari? Thesaurus in pectore mundo semper excrescens, consolatio magna lugentium, spes beata justorum, periclitantium utile suffugium, unde semper quod expedit tollitur, ejusque fons indefecta perennitate servatur. Beatus quoque Athanasius, Alexandrinae civitatis episcopus, in libro quem Marcellino suo charissimo destinavit de proprietate Psalterii, ut verbis ipsius utar, ita dicit: Quicunque Psalterii verba recitat, quasi propria verba decantat, et tanquam a semetipso conscripta unus psallit, et non
Abbreviated transcription (Latin):
quod ipsi tantum psalmi singłari
nomine uocitantur. qͦs nos adhibitis
huiꝰ lingue peritissimis cũ eoꝵ uolu¬
mine conferentes. seruato usu psal¬
lentium suis uersib estimauimꝰ. eẽ.
reddendos. ne se in presumptũ ordi¬
nem auctoritas ꝑmixta confunderet.
Deinde qd̾ nullum aliud opꝰ auctorita¬
tis diuinȩ centum quinquaginta sec¬
tionib continetur. Ubi enim tot
tituli diuersa leguntur uarietate con¬
scripti. Shic illud uotiuũ nom̃ alła
in supscriptionib inchoauit. H ic
cominemoratio hystoriȩ de regũ tracta
uolumine in ipso lunine posita. uirtu¬
tes noscitur indicare psalmoꝵ. Hic en¬
am diapsalma tantum interiecta mon¬
strantur. Hic psalmi scđm uirtutes
suas numerorũ ordines tenent. Laber
inchoans a beatitudine. xp̃i noui & ue¬
teris testamenti sacramenta ꝑcurrens.
laudib sacris & scã iubilatione condu¬
ditur. ut merito se tali munere con¬
soletur eccłia. quȩ hic multarũ cala¬
mitatum cognoscitur afflictionib sau¬

Expanded text:
quod ipsi tantum psalmi singulari numero vocitantur, quos nos adhibitis hujus linguae peritissimis cum eorum volumine conferentes, servato usu psallentium, suis versibus aestimavimus esse reddendos: ne se in praesumptum ordinem auctoritas permixta confunderet. Deinde quod nullum aliud opus auctoritatis divinae centum quinquaginta sectionibus continetur; ubi enim tot tituli diversa leguntur varietate conscripti? Hic illud votivum nomen alleluia in superscriptionibus inchoavit. Hic commemoratio historiae de Regum tracta volumine, in ipso limine posita virtutes noscitur indicare psalmorum. Hic etiam diapsalmata tantum interjecta monstrantur. Hic psalmi secundum virtutes suas numerorum ordines tenent. Liber inchoans a beatitudine Christi, Novi et Veteris Testamenti sacramenta percurrens, laudibus sacris et sancta jubilatione concluditur; ut merito se tali munere consoletur Ecclesia, quae hic multarum calamitatum cognoscitur afflictionibus sau
Abbreviated transcription (Latin):
dñm xpͣm possit referri. Filios autẽ
chore significare diximnꝰ xp̃ianos. ex
quoꝵ ꝑsona psalmꝰ iste cantatur.
Pro archanis uͦ aduentum dñi signi¬
ficat saluatoris. quem diuinitatis sue
mirabili secreto ꝓ hominum salute
disposuit. Diuisio psalmi.

Expanded text:
m possit referri. Filios autem Core significari dicimus Christianos, ex quorum persona psalmus iste cantatur. Pro arcanis vero, adventum Domini significat Salvatoris, quem divinitatis suae mirabili secreto pro hominum salute disposuit. Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
lari int̾ malignantes. neq emulatꝰ fue¬
ris facientes iniquitatem. qm̃ tamquã
fenum uelocit̾ arescent. & sicut olera
herbarum cito decident. cathegorici
sylogismi qualitate formatum ẽ ita:
Qui malignant᷑ & faciunt iniquita¬
tem. tamquã fęnũ uelocit̾ arescent.
& sicut olera herbaꝵ cito decident.
Onĩs qui tamꝙ̃. fenum uelocit᷑ aresceg̃
& sicut olera herbarũ cito decident. ñ
sunt emulandi. Non gͥ emulandũ ẽ
int̾ malignantes & facientes iniquita¬
tem. Per figurani ethopoeam ꝓhibet
nos scã mater eccłia ne maloꝵ actibus
delectati. eoꝵ caterius societate pestifera
misceamur. Nultos enim sollicitat
cohorsne fanda peccantiũ. & delecta¬
tione qͥdã decipim᷑. quando cũ pluri¬
mis delinquere festinamꝰ. Dein¬
de seqͥt᷑. ut nec singillatim imitem᷑
insanos. dum cos forsitan credimꝰ. ẽẽ.
felices. qͥ ad tempꝰ libertate criminum
ꝑfruunt᷑. emulari uͦ hic. significat
malos actꝰ imitari. cum se diẽs ꝑdidisse

Expanded text:
ulatus fueris facientes iniquitatem, quoniam tanquam fenum velociter arescent, et sicut olera herbarum cito decident, categorici syllogismi qualitate formatum est ita: Qui malignantur et faciunt iniquitatem, tanquam fenum velociter arescent, et sicut olera herbarum cito decident: omnes qui tanquam fenum velociter arescent, et sicut olera herbarum cito decident, non sunt aemulandi; non igitur aemulandum est inter malignantes et facientes iniquitatem. Per figuram ethopoeiam prohibet nos sancta mater Ecclesia, ne malorum actibus delectati, eorum catervis societate pestifera misceamur. Multos enim sollicitat cohors nefanda peccantium; et delectatione quadam decipimur, quando cum plurimis delinquere festinamus. Deinde sequitur, ut nec singillatim imitemur insanos, dum eos forsitan credimus esse felices, qui ad tempus libertate criminum perfruuntur. Aemulari vero hic significat malos actus imitari, cum se dies perdidisse
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ tendunt. quodin suo
loco dicendum ẽ Diuisio  psalmi.
er totum psalmum sic̃ dictũ ẽ:
eccłie uox introducit᷑. ad populũ
corrigendum. Prima positione cõmo¬
net. ne malignantes quispiam debeat
imitari. s quicquid boni sperandũ est
a dño postuletur. qui nouit & ꝓfutura
concedere. & ꝑhennit̾ mansura p̾stare.
In qua. hebrei alfabeti sex littere conti¬
nentur. Sscl̃a dicit peccatores maxiina
hic inuidiȩ cruciatione torqueri. qm̃
in suis actib nichil simile bonis se ha¬
bere cognoscunt. Hec habet litteras.uii.
Tercia ꝓfitetur numquam se iustũ ui¬
disse derelictum. maloꝵ penas & p̾nnia
bonoꝵ utillima commutatione ꝑmiscers.
Ista pars residuas habet litt̾as .uiir. Bs:¬

Expanded text:
numerum tendunt, quod suo numerum tendunt, quod suo loco dicendum est. Divisio psalmi. Per totum psalmum, sicut dictum est, Ecclesiae vox introducitur ad populum corrigendum. Prima positione commonet ne malignantes quisquam debeat imitari, sed quidquid boni sperandum est, a Domino postuletur, qui novit et profutura concedere, et perenniter mansura praestare: in qua Hebraei alphabeti sex litterae continentur. Secunda dicit peccatores maxima hic invidiae cruciatione torqueri, quoniam in suis actibus nihil simile boni se habere cognoscunt: haec habet litteras septem. Tertia profitetur nunquam se justum vidisse derelictum, malorum poenas et praemia bonorum utili commutatione permiscens; ista pars residuas habet litteras octo.