comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
D Teruum quisb̾con¬
diticẽ legatus est int̾im
hr̃s manumittendolib
isit. ꝓquodominus penã
intulit int .x. annos ma¬
numitti. In hoctũ nõ tes¬
tam̃ti fcitempus s mor¬
manumissionoẽ. Siãt
ex fidei cominissi cã debẽt
lib̾tatemfuriosus dubit¬
acioms tolendum cã b
agnato tradendum ẜuu

Expanded text:
eruum, qui sub condicione legatus est, interim heres manumittendo libisit, pro quo dominus poenam intulit, intra decem annos manumitti. in hoc tamen non testamenti facti tempus, sed mormanumissio non est. si autem ex fideicommissi causa deberet libertatem furiosus, dubitationis tollendae causa ab adgnato tradendum seruu
Abbreviated transcription (Latin):
inatrinomo uerum si
manen te mmio dos ab
eo petatur suc currendỹ
utiq ẽ ut ne maioris sũ¬
me condempnetur qͣm¬
ocus dictum ẽ ut in quã¬
tum facere possunt con¬
dempnentur cã cognita
se facturum pretor edici¬
erit ut negañti se socui
ec aut exdoli el. insulao¬
ał S icum procuratoe
mariti de dote actum fue¬
rit. siquidem innomari¬
to condempnatio fiet ĩ
quantum face̾ pot̾ fiet
dampnatio.nam ⁊ defẽ¬
sor maritimid qd̾ facẽ i

Expanded text:
atrimonio: uerum si manente matrimonio dos ab eo petatur, succurrendum utique est, ut ne maioris summae condemnetur, qociis dictum est, ut et hi in quantum facere possint condemnentur, causa cognita se facturum praetor edicierit, ut neganti se socium esse aut ex doli clausula Si cum procuratore mariti de dote actum fuerit, si quidem vivo marito condemnatio fiet, in quantum facere potest fiet damnatio nam et defensor mariti in id quod i
Abbreviated transcription (Latin):
exeadeni cã debennur occi¬
pantis melior conditioẽ
nec deducitur qd̾ eiusde
oditionis hominib deb¬
etur sicuti fit mactioe de
peculio. nam ⁊ hic occup¬
antis melior ẽ cã. s asicũ
prẽ pr̃oneue agetur nõ
ẽ deducendum eis alien

Expanded text:
ex eadem causa debetur, occupantis melior condicio est nec deducitur, quod eiusdem condicionis hominibus debetur, sicuti fit in de ne: nam et hic occupantis melior est causa. sed et si cum patre patronoue agetur, non est deducendum aes alien
Abbreviated transcription (Latin):
tendi ⁊eadem condito pẽ¬
sonarum q̃ nisioia conc̃¬
runt aliares ẽ ¶Idem cõ¬
pus in lar excepticẽ non
utiq oĩ pristina qualita

Expanded text:
petendi et eadem condicio personarum: quae nisi omnia concurrunt, alia res est. idem corpus in hac exceptione non utique omni pristina qualita
Abbreviated transcription (Latin):
cum partem usus f. bret
totum petit si postea pr¬
tem acrescentem peta. ñ
summouetur exceptic̃e
qr usus .f. nõ portiomi set
hoĩ acrescit actiones inpẽ¬
sonam ab actionib mrẽ¬
in hoc cdifferunt. Ꝙ cu
cadem res ab eodemn mmi¬
chi debeatur singłas ob¬
ligones single cause seqͥ¬
uuntur nec ulla corumi
alt̾ius petitioe intiatu
at cum inrem ago ñex
p̃ssacã exquaremmea¬
eẽ clico os̃ cx̃e muna peti
tic̾e̾ ap̃hendentur. Nec
enim amplius qm sem
el res mea eẽ pot̾. scpiꝰ¬
agens nõ repellitur per
tas uertiti.¬
bacresc̃. il.s. d̾usufr̃.siticio inf. et.õ
el melu ⁊ ari daccep bet ꝑuis uiran.

Expanded text:
cum partem usus fructus haberet, totum petit, si postea partem adcrescentem petat, non summouetur exceptione, quia usus fructus non portioni, sed homini adcrescit. Actiones in personam ab actionibus in rem hoc differunt, quod, cum eadem res ab eodem mihi debeatur, singulas obligationes singulae causae sequuntur nec ulla earum alterius petitione uitiatur: at cum in rem agum partem usus fructus haberet, totum petit, si postea partem adcrescentem petat, non summouetur exceptione, quia usus fructus non portioni, sed homini adcrescit. Actiones in peragens non repellitur per tas uertituuntur nec ulla earum at cum in rem ago n
Abbreviated transcription (Latin):
talia ut statim fc̃osuoro¬
ceant. Quedam talia ut
corumpatim. hic ẽ adeun¬
dem ł agendum utcum
plena fiñt cliiosa fia uł
exmolli asꝑa ant angus¬
tior exlatione ant pãlus¬
tris exsicco. ¶Tractatimẽ
an promittedum sitspe
oportẽ enm decĩorem in¬
am face̾. ¶Hoc int̾clictu
reue .p. fcm immissumi
it det̾ius sit fiat restituas¬
hec eclictum exeadem cã ꝓ
ficiscitur exqͣ ⁊ superius q
tñ int̾ est. qd̾ hic restitut
pot̾ restituẽ qui factum
iimissumbt̃. hre eum
dicimus qui ntitur q mẽ¬

Expanded text:
talia, ut statim facto suo noceant, quaedam talia, ut corrumpatur, hoc est ad eundum uel agendum, ut, cum plane fuerit, cliuosa fiat uel ex molli aspera aut angustior ex latiore aut palustris ex sicca.Scio tractatum, an permittendum sit speoportere eum deteriorem uiam facere.Hoc interdictum reue publico factum immissum iter deterius sit fiat, restituas'.Hoc interdictum ex eadem causa proficiscitur, ex qua et superius: et tantum interest, quod hoc restitutopotest restituere, qui factum immissum habet.Habere eum dicimus, qui utitur e
Abbreviated transcription (Latin):
pẽ int̾clictum locum ha¬
beat hẽbit aduersus inc¬
mum tuum. si at necc̃e
no sit. no tm̃ incinumi
enim uideri factum hr̃e
qui usumeis aque ht
Idem nerua scribit si tecũ
int̾clicto agatur. nichil
ultra te facere cogendu
quamut arbitratu eius
quitecum expitur cumi
icmo expiaris. ceterum
alit̾ obseruantib futur¬
um ut teneais. ⁊siiam
bona fide cum incmo eg¬
eris. neq ptestet quoñ¬
nus ꝓbitrau actoris cu
uicino expiaris. ¶Id̾ ait
si odore soli locus pestilen¬
tiosus fia nõ eẽ abre de
ea int̾dicto uti hoc inter
ait pretor quo ea ma idq¬
ue iter det̾uis sit fia hoc
sine statim detior uiasit
siue postea adhor enimꝑ
tinent. hec uerbat sit fia¬
⁊ eaemin quedam sunt

Expanded text:
habebit aduersus uicinum tuum: si autem necesse non sit, non teneri uicinum enim uideri factum habere, qui usum eius aquae habeat. idem Nerua scribit, si tecum interdicto agatur, nihil ultra te facere cogendum, quam ut arbitratu eius ‹q›ui tecum experitur cum uicino experiaris: ceterum aliter obseruantibus futurum, ut tenearis etiam, si iam bona fide cum uicino egeris neque per te stet, quo minus arbitratu actoris cum uicino experiaris.Idem ait, si odore solo locus pestilentiosus fiat, non esse ab re de re ea interdicto uti.Hoc interdait praetor: 'quo ea uia idque iter deterius sit fiat'. hoc siue statim deterior uia sit, siue postea: ad hoc enim pertinent haec uerba 'sit fiat': etenim quaedam sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nõ unmitra aqͣm s nõ
recipit. nerua ãt meliꝰ
scribit utrumq tm̃ pla¬
nesifundus uiam pub¬
licam continga aexeo
aq̃ dermata detiorez m¬
am facia. q̃ tantam aq̃
exlucim fundo ĩtuu ue¬
mat. siquidem neccesse¬

Expanded text:
non immittat aquam, sed non recipit: Nerua autem melius scribit utrumque teneri. plane si fundus uiam publicam contingat et ex eo aqua deriuata deteriorem uiam faciat, quae tamen aqua ex uicini fundo in tuum ueniat: si quidem nec
Abbreviated transcription (Latin):
ius post ea ad eatur
m̃ cumip̃r mortis cõ¬
timatur¶mmquã
crescit ex post fc̃o: pre¬
ceriti delieti estimatõ¬

Expanded text:
amuis postea adeatur, tamen cum tempore mortis continuatur. Numquam crescit ex post facto praeteriti delicti aestimat
Abbreviated transcription (Latin):
desiderant. ẜuus int̾¬
uenire non pot¶uõ
debeo melioris ⁊di¬
ciomis eẽ. quam auc¬
tor meus aquoius

Expanded text:
desiderant, seruus interuenire non potest. Non debeo melioris condicionis esse, quam auctor meus, a quo ius
Abbreviated transcription (Latin):
ecuiꝙͣ. insiei quẽ in su¬
is P̃rdib eũ moritur
habuit. habics̃ue esset
simxisset¶ ui factum
quis cumphibetur fa¬
¶Q m̃testamẽto itast̾
scͥpta ut intelliginon
possint. ꝑindesunt ae
siseripta noneent nec
¶Nec paciscendonec le¬
gem dicendo necstip¬
ulando quisquã alteĩ

Expanded text:
cuiquam nisi ei, quem in suis heredibus cum moritur habuit habiturusue esset, si uixisset. Ui factum quis cum prohibetur, f testamento ita sunt scripta, ut intellegi non possint, perinde sunt, a‹c› si scripta non essent. Nec paciscendo nec legem dicendo nec stipulando quisquam alteri
Abbreviated transcription (Latin):
lutum ẽ quam debe¬
atur cuius pars nõ
muenitiu que repe¬
tipossit. totum eẽ in¬
debitumintelligitur
manente pristina o¬
bligatte ¶I natura
deb: quem uire gen¬
cũi dare oꝑtet. cuius
fidẽ secutisumus ¶gͦ¬

Expanded text:
lutum est quam debebatur, cuius pars non inuenitur quae repeti possit, totum esse indebitum intellegitur manente pristina obligatione. Is natura debet, quem iure gentium dare oportet, cuius fidem secuti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ .l .xiii. Lege uilia anno¬
na pena starinturaduerso
eumqui contra ãnonam
fecent: societatẽ ne quo¬
iecent. quoãnona canorf¬
iat ¶Eade lege continet
neqius nauem nautaue
retineat. aut dolomalo fa¬
cat quomagdtineatur.
Apirius iusto .l.i. Impri

Expanded text:
annona poena statuitur aduersus eum, qui contra annonam fecerit societatemue coierit, quo annona carior fiat. Eadem lege continetur, ne quis nauem nautamue retineat aut dolo malo faciat, quo magis detineatur, Papirius Iustus libro pri
Abbreviated transcription (Latin):
Ifiliis legatonepotes quoque
ex filiis ꝯtim̾ nͥ noluntas tes¬
tatoris alit̾ se habeat filii .ii. ꝓ¬
plloe sepe ⁊ nepotes acapimlit¬
faram place dius quoque

Expanded text:
filiis legato nepotes quoque ex filiis contineri, nisi uoluntas testatoris aliter habeat: filii enim appellatione saepe et nepotes accipi multifariam placere. Diuus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt cogincõm singłor no¬
minib utiułuti filii nepotis¬
ue qui exhis decendũ quo¬
çiens nõ oĩb quipost eos st̾
p̾stitũ uolu̾it. s solis hiis suc¬
sent. ait nbinõ ꝑsonis certis

Expanded text:
‹u›cunt cognationem singulorum nominibus uti ueluti filii, nepotisue qui ex his descendunt, quotiens non omnibus, qui post eos sunt, praestitum uoluerint, sed solis his sucrent. at ubi non personis certis
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ imꝑnim ꝑsona liberorũ
patris potestas ĩpsoa suido¬
miniñ accumagimus deno¬
xe deditoe cmeo qriẜmĩnon
defendit p̾sentis corporis copi¬
am facultatẽ q significam¶ s

Expanded text:
um: in persona liberorum patria potestas: in persona serui dominium. at cum agimus de noxae deditione cum eo qui seruum non defendit, praesentis corporis copiam facultatemque significamus
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Iinpubemm hoc
edictum made dicendũ
nonẽ ꝗuonam falsicun¬
MeiuIxpossit tem cumdo¬
lus malus meametatez
non cadit ¶Sieifilio qͦu
nus aprrd hostes ẽ ascripẜit
pater lecatum dicendnẽ
reu̾so eo incide inpenam
.s. consulti ꝙ si ibi decesẜit
Szasi emançipato filio aꝰ¬
cribat recte id faciet. It in¬

Expanded text:
um.Impuberem in hoc edictum incidere dicendum non est, quoniam falsi crimine uix possit teneri, cum dolus malus in eam aetatem non cadit.Si ei filio, qui apud hostes est, adscripserit pater legatum, dicendum est reuerso eo incidere in poenam senatus consulti: quod si ibi decesserit, et si emancipato filio adscrib
Abbreviated transcription (Latin):
qui conpendio suo nlło
modo prospexit eadem ⁊ de
filio post ea emancipato
dicipossunt. ¶Quicodi¬
cillos ante pestin factos in
quib legarum ei ascriptũ

Expanded text:
qui compendio suo nullo modo prospexerit. eadem et de filio postea emancipato dici potest.Qui codicillos ante testamentum factos, in quibus legatum ei adscriptum
Abbreviated transcription (Latin):
criptõ legis rer̾u pronũciatũ¬
est ⁊ eum qui contrasigun̾
suum. falsum prebint tes¬
timoniũ pena falsi tenerip¬
nunciatumẽ. De in pruden¬
cia eius quidiersa duob
testimonia p̾buit cuiusita
anceps fides uacillat ꝙ cri¬
mine falsiteatur. nec dubiꝰ¬
tand̾ ẽ. Qui se ꝓ milite ie¬
cit. łillicitis in signibus u¬
sus ẽ uł falso duplo mati
licate granissime punien

Expanded text:
criptio legis teneri pronuntiat.Et eum, qui contra signum suum falsum praebuit testimonium, poena falsi teneri pronuntiatum est. de inpudentia eius, qui diuersa duobus testimonia praebuit, cuius ita anceps fides uacillat, quod crimine falsi teneatur, nec dubitandum est.Qui se pro milite gessit uel illicitis insignibus usus est uel falso duplomate ulitate grauissime punien
Abbreviated transcription (Latin):
malieno testamento scribe
nonꝓhibemin¶ Qui se
filio testatoris impub̾i tu¬
torem ascripsit. ⁊ si suspecto¬
eẽ p̾sumitur ꝙ ultro tuteła
indebicinr affectasse tñ siydo¬
neus ee approbetur nonex
testamento s exdecreto tu¬
tor danous ẽ nec excusatõ
eius admititur qr conces¬
sisse indetur uolimtatiteᷤᷤ¬
tatoris
Ou falsam mo¬
netamꝑcusẜint sud totu
formare uoluerint suffragiꝰ
uiste penitencie ab solunt¬
¶ Actrisato suppositi partus
milla temꝑis pscriptonez
depllit nec interẽdecesẜit
necne ea que partum ẜdi¬
disse conçenditur
cetinr: qui adlitem instruẽ¬
dam  aduocacionetestibus
pectumam acceperunt ob¬
ligatõnem pactionẽ uefe¬
cer socieratem cogerunt aut
aliquid eorum fieiet ari¬

Expanded text:
in alieno testamento scribere non prohibemur. Qui se filio testatoris impuberi tutorem adscripserit, ut suspectesse praesumitur, quod ultro tutelam uidebitur affectasse, tamen, si idoneus esse adprobetur, non ex testamento, sed ex decreto tutor dandus est. nec excusatio eius admittetur, quia consensisse uidetur uoluntati testatorisfalsam monetam percusserint, si id totum formare noluerunt, suffragio iustae paenitentiae absoluuntur. Accusatio suppositi partus nulla temporis praescriptione depellitur, nec interest, decesserit nec ne ea quae partum subdidisse contenditurcentur et qui ad litem instruendam aduocatione testibus pecuniam acceperunt, obligationem pactionem fecerunt, societatem inierunt, ut aliquid eorum fieret
Abbreviated transcription (Latin):
d quentu debet aneque
sbͥsequendi necessitas ⁊ h¬
nesta extusato ẽ non faciẽ¬
tib ꝙ non sit concessum
scriptum eẽ tuendam tri¬
buendam leg̾ cornelie pl¬
acuit rõ infilia quedictã¬
te matre suaꝑignorancia¬

Expanded text:
tamen debet, an aeque subsequendi necessitas et honesta excusatio est non facientibus, quod non sit concessum.scriptum esset, uen‹i›am tribuendam legis Corneliae placuit.Idem in filiam, quae dictante matre sua
Abbreviated transcription (Latin):
isiio ascripsit. ut ẜnus
magno p̾cio rechiimnatur
ab eo ⁊ mamimittati¬
S ⁊ille quicum ticio fũ¬
Dus legareturadiecit su¬
a manucondicionem pe¬
cime sibi dande in nola¬

Expanded text:
nisi ideo adscripserit, ut seruus magno pretio redimatur ab eo et manumittatur.Sed et ille, qui, cum Titio fundus legaretur, adiecit sua manu condicionem pecuniae sibi dandae, in uol
Abbreviated transcription (Latin):
pena falsicoheitetur ¶or¬
dine decurionũ . x anniad.¬
uocatũ motum qui falsũ.
instimẽtum non cogno¬
cente p̾side recitauit. ꝑꝯ fine
tprĩs dignitatẽ. s di recupe¬
rare. Qm̃ in corneliam fal¬
sorecitato non frõ nõmaidͭ¬
.Eadẽ ratcẽ pledemi obea dẽ
causam exilio tẽporario ꝑ¬
unitũ decurice post redelit᷑
recte ueari

Expanded text:
ena falsi coercetur.Ordine decurionum decem annis aduocatum motum, qui falsum instrumentum cognoscente praeside recitauit, post finem temporis dignitatem respondi reciperare, quoniam in Corneliam falso recitato, non facto non incidit. eadem ratione plebeium ob eandem causam exilio temporario punitum decurionem post reditum recte creari
Abbreviated transcription (Latin):
sib ascripsit. Q uesitũ ẽ ꝗd
tauit: anio non denega¬
mus hic accione qm a
lii restiturus ẽ at quin eu
is qui s inssutestatoris legͣ¬
tum ascͥpsit ⁊̃ si fideisue. sili
iubente testatore comisiss
uti a lii restitũet .s. iussite¬
um nichominꝯ alegatose
remanere cum honore fi¬
di comimssi
edicto p̾cepit adiciendũ
inde teneaturac sicomisiᷤ¬
dicti se u̾itatẽ pretendant
scuibere aut sibi legatumui
anpotestate ħt dictonte teᷤ¬
tatore legato honoratur¬
¶plane costitutonib prin¬
cipalib cauet ut si cestator
spali subscriptõne sua de¬
claraiit dictasse ẜimo ali¬
ab hr̃dibus sius daretur
cionem testacoris ualere
adu̾sꝯ.s. cõsulti anctorita¬
tem.⁊ rdeolegatum ꝑ nõ
scripto habendun iquiã¬

Expanded text:
bi adscripsit. quaesitum est, quid tauit. an ideo non denegamus huic actiones, quoniam alii restituturus est? adquin cum is, qui sibi iussu testatoris legatum adscripsit, etiam si fidei suae, similiter iubente testatore, commisisset, ut ‹i›d alii restitueret, senatus iussit eum nihilo minus legato remanere cum onere fideicommissiedicto praecepit adiciendum inde teneatur ac si commisisdicti severitatem praetendant. scribere autem sibi legatum in potestatem habet, dictant‹e› testatore legato honoratur.Plane constitutionibus principalibus cauetur, ut, si testator specialiter subscriptione sua declarauerit dictasse seruo aliab heredibus suis daretur, tionem testatoris ualere aduersus senatus consulti auctoritatem et ideo legatum pro non scripto habendum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmissi mamimissus eẽt. i
Artificuliano senatus ꝯsyl¬
to cauetur ut inpuicus p̃¬
sides ꝓuincie cognoscãt lic
br̃s nõsiteius prountie
s sinõ br̃ditarium ẜuumi
quis rogatus sit manumit¬
to uintiano p̾td̾muntiatõ
nem puenit adlib̾tatem.
Siue uxͣ exeã abẽsiue lati¬
ta siue p̃sens nõuult man¬
mittẽ ꝓ ab sente eum hr̃a
diuus pĩ repsit emptorqq
ut manumittat eod̃ senit
ꝯsulto expressumẽ ⁊ p̃sens
cob̾rs pm̃n manumittat a
cepisset qd̾ ⁊ ĩpubis ꝑsona¬
cohris qui no erat rogatus
manimitte̾ eumidem prĩ¬
cipem rescripsisse relatume
s si matrimoni cãꝗs mar̃¬
mitte̾ rogatus ẽ nõ ẽ cogen¬
dus eam uxorem duce̾ s su
lienati sũt serm quib fiõi¬
ꝯmissaria lib̾tas ascripta
hr̃des subuemirecis posse.

Expanded text:
missi manumissus esset. Sed Articuleiano senatus consulto cauetur, ut in prouinciis praesides prouinciae cognoscant, licet heres non sit eius prouinciae. Sed si non hereditarium seruum quis rogatus fuerit manumitto Iunciano pnem peruenit ad libertatem. Siue iusta ex causa abest siue latitet siue praesens non uult manumittere, pro absente eum haberi diuus Pius rescripsit. Emptor quoque ut manumittat, eodem senatus consulto expressum est. Et praesens coheres perinde manumittat, ccepisset. qcoheredis, qui non erat rogatus manumittere, eundem principem rescripsisse relatum est. Sed si matrimonii causa quis manumittere rogatus est, non est cogendus eam uxorem ducere, sed lienati sunt servi, quibus fideicommissa libertas adscripta heredem subvenir
Abbreviated transcription (Latin):
nemo est. ꝙ et accession et
tas aũt uł marime fructibꝰ
augetur. actõnis u̾bum et
spãleest et gn̾ale. Nam om̃i
actio dicitur siem ꝑsona
siue in rem sit petitõ s ꝑlerũ¬
qz actões ꝑsonales solemu
dic̾epetitõis aut u̾bo ĩrem
actõnis significariudent᷑.
Psecuitõnis u̾bo ex̃ordinari¬
as ꝑsecutiones puto ꝯtim̾
ut puta fidiomissorũ ⁊ siq̾s
alie sũt que ñ hñt uiris or¬
dinarii executõm. ħ ubum
debuit om̃em oĩo actõm cõ¬
p̾ bende intelligitirsũ cunti
si furit ꝑ seclitõ. NDem.¬

Expanded text:
n est, quod et accessionem et tas autem uel maxime fructibus augetur. 'Actionis' uerbum et speciale est et generale. nam omnis actio dicitur, siue in personam siue in rem sit petitio: sed plerumque 'actiones' personales solemus dicere. 'petitionis' autem uerbo in rem action‹e›s significari uidentur. 'persecutionis' uerbo extraordinarias persecutiones puto contineri, ut puta fideicommissorum et si quae aliae sunt, quae non habent iuris ordinarii exsecutionem.Hoc uerbum 'debuit' omnem omnino actionem comprehendere intellegitur, siue ciuilis si fuit persec
Abbreviated transcription (Latin):
ditoe maniimissum res a¬
monete si scito ꝯdito exn¬
terit hac accone ꝯuenien¬
dum. furti adũsus nautas
caupones stabulanios

Expanded text:
ione manumissum res amouentem, si cito condicio extitit, hac actione conueniendum. FURTI ADUERSUS NAUTAS CAUPONES STABULARIOS
Abbreviated transcription (Latin):
tur. an uõ cum domimriꝰ
ratum hĩuss priore em̃¬
cau confestun posse con¬
dici procuratori ⁊ tẽ dem̃
extingui oditioem cumi
dominus ratum hñnss
postĩore tẽ demum nasci
dclitionem cum dominꝰ
ratum nõbĩnss. ¶Sicre¬
ditor cuius ignorantis
procuratori souitum nẽ
arrogandum se decłit sire
ratum bũit peteͣ debitor

Expanded text:
tur an uero cum dominus ratum habuisset: priore casu confestim posse condici procuratori et tunc demum extingui condictionem, cum dominus ratum habuisset, posteriore tunc demum nasci condictionem, cum dominus ratum non habuisset. Si creditor, cuius ignorantis procuratori solutum est, adrogandum se dederit, siue ratum habuit pater, rata
Abbreviated transcription (Latin):
agatur. s simel accũ sit
mel solm nõ pot̾. Item si
m auttitio scipłatus fu¬
ero dari de inde pecͣcumiar
amplius titras solin nõ
pot̾ quam ius ant utem
contestatam põssit. at

Expanded text:
 si semel actum sit mel solui non potest. Item si mihi aut Titio stipulatus fuero dari, deinde petam, amplius Titio solui non potest, quamuis ante litem contestatam posset. 58 I
Abbreviated transcription (Latin):
soluẽ. ⁊ si afilio familias
latris sim. pten posse ti
uelit dum enim adiec¬
tosoluitur michi solui
uidetim⁊i dõsi ĩ debitum
adiecto solutum sit scip¬
puta ut incħ̾ int̾sit iu¬
bente titio soluere. an ab

Expanded text:
soluere. et si a filio familias latus sim, patrem posse Tituelit: dum enim adiecto soluitur, mihi solui uidetur: et ideo si indebitum adiecto solutum sit, stipputat: ut nihil intersit, iube
Abbreviated transcription (Latin):
Tum uõ añ aditam̃ hr̃¬
dita tem pecumam acce¬
pit clispensatorsiquide
libantur debitores ip̃a so¬
iutione nõ ẽ debitum qn
de peculio idretinedu sit
qr incip̃ debẽ hic hrdiqi
negõrum gestorum łmã¬
dati acticẽSiuero non li¬
negorum gestorum ac¬
tione anutiit agam si
caueam te indẽpnem fi¬
turum. Ꝙ quidem ego
nõ pũto nam sb̾lata ẽ
negõrum gestorum ac¬
tio eo inꝙr ratum ñ ha¬
bui ⁊ phoc debitor michi
clitori meo ⁊tuame ⁊ ego
acclitore m̃o lib̾abor.

Expanded text:
cum uero ante aditam hereditatem pecuniam accedit dispensator, si quidem liberantur debitores ipsa solutione, non est dubium, quin de peculio id retinendum sit, quia incipit debere hic heredi quasi negotiorum gestorum uel mandati actione. si uero non linegotiorum gestorum actione, an utiliter agam, si caueam te indemnem futurum. quod quidem ego non puto: nam sublata est negotiorum gestorum actio eo, quod ratum non habui: et per hoc debitor mihiditori meo, et tu a me et ego a creditore meo liberor.
Abbreviated transcription (Latin):
nł. Quociens ⁊d qd̾ t̾ͥ deͣ¬
beam adteꝑuenit ⁊ tibi
meb̾ abͣscit nec qd̃ solu¬
tumẽ repeti possit. com
testoliberum ẽẽ iussi et
peculiu ei legaui is p̃t
mortem meam adebit¬
orib pecumam exeg̾an:
br̃s meus retiñe expeculi¬
o eĩ idqd̃ exeg̾ possit q̃ritũ
asiquidem post aditam t¬
hrditatem exeͣgit᷑ pecun¬
depecilio eo nomine re
rantur solone debitore s

Expanded text:
 quotiens id, quod tibi debeam, ad te peruenit et tibi nihil absit nec quod solutum est repeti possit, comptestamento liberum esse iussi et peculium ei legaui: is post mortem meam a debitoribus pecunias exegit: an heres meus retinere ex peculio eius quod exegit possit, quaeritur. et si quidem post aditam hereditatem exegerit pecunde peculio eo nomine retrantur solutione debitores
Abbreviated transcription (Latin):
manumittẽ.cogetur igͥ
lib̾tatem pr̃are is qd q̃ ꝑ
uenit legatum qr lib̾tas
fid̾i ꝯmissa nullum ĩped¬
tumẽ libertatib senat̾ ꝯ¬
sulto qd̃ factum ẽ tp̃rib
dun adriam rubrio gauo

Expanded text:
manumittere: cogetur igitur libertatem praestare is ad quem peruenit legatum, quia libertas fideicommissa nullum impedtum libertatibus est senatus consulto, quod factum est temporibus diui Traiani Rubrio
Abbreviated transcription (Latin):
qõnis ẽ anfid̾i cominissa¬
ria lib̾tas debet int̾cidere
⁊ an si sermis petat fideio¬
missam lib̾tatem abeor
penes q̃ remansiss pro ñ
scripto hĩtolegato qd̾ eãt
relictum ei quirogatus fr¬
erat manumitt̾e ł ipẽ ẜuꝰ

Expanded text:
onis est, num fideicommissa libertas debeat intercidere et an, si seruus petat fideicommissam libertatem ab eo, penes quem remansisset pro non scripto habito legato quod erat relictum ei qui eum rogatus fuerat manumittere, uel
Abbreviated transcription (Latin):
tui urogaiñt matipartr̃
tradẽdum ut abea ad libẽ¬
tatem ꝑducatur. Appari
ximus noluisse eos morã
lib̾tatis fortintam noce̾i
muo ĩpubẽ ꝑtum eclide¬
rit uł sipost tpc uł sub eõ¬
ditioẽm lib̾tatem accepe¬
rit ⁊ an diem łoditione¬

Expanded text:
tui irrogauerit, matri partum tradendum, ut ab ea ad libertatem perducatur. Apparetximus, noluisse eos moram libertati fortuitam nocere uiuo impubere partum ediderit, uel si post tempus uel sub condicione libertatem acceperit et an
Abbreviated transcription (Latin):
endum datus comꝑit in¬
chil deber. quesitum ẽ an
possit absoluere.R. posse
nicħ debeatur.nam si ob
sum fiñt non debẽ eum
ab solue̾ siũo quiatesta¬
tor forte soluendo nõ era
aut qd̃ hrs onne es solu¬
tum eẽ ap̃ pretorem dix¬
era ⁊cum controuersiaq
comput.ro̾ clifficilior es¬
set arbit̾ datus fiñt salro
offo eum absoluturum
has enim ꝑtes eis eẽ ñ
suncomputatione mel
iuemiatur possit absol

Expanded text:
tus comperit nihil deberi: quaesitum est, an possit absoluere. respondi posse nihil debeatur. nam si ob sum fuerit, non debere eum absoluer‹e›: si uero quia testator forte soluendo non erat aut quod heres omne solutum esse apud praetorem dixerat et, cum controuersia et conputatio difficilior esset, arbiter datus fuerit, saluo officio eum absoluturum: has enim partes eius esse, ut, si in computatione nihil inueniatur, possit absol
Abbreviated transcription (Latin):
atq si domini meifũ¬
dum eẽ promintiatu
eẽt. ⁊ si alia quacumq
actioneciuili.ł horaria
uł inter dc̃o exibitorio
ł restitutorio uł prohi¬
bitorio. dumiquis con¬
uenitur confiteatur di
inmarci debere. qui õe
omnino qd̾quis con¬
fessus ẽ proiudicator
h̾re dabr igitur exhis
actionib exquib dic
datur ad restituendam
rem confesso tp̃e adre¬
sticutionem ⁊ sino res¬
tituatur lis extima b
Siquis absente a du¬
sario ꝯfessus sit inden¬
cdum mnquid non d̾¬
beat proidicato hab̾i
quianee quinirat deo¬
peris obligatur nec so¬
leat quis ab senti con¬
dempnari. certe tuto¬
ratoremne presentes
eẽ sufficꝰ s an ⁊ ip̃os pro

Expanded text:
atque si dominii mei fundum esse pronuntiatum esset. et si alia quacumque actione ciuili uel honoraria uel interdicto exhibitorio uel restitutorio uel prohibitorio dum quis conuenitur, confiteatur, divi Marci debere et omne omnino, quod quis confessus est, pro iudicato habere. dabitur igitur ex his actionibus, ex quibus dies datur ad restituendam rem, confesso tempus ad restitutionem et, si non restituatur, lis aestimabitur. Si quis absente adversario confessus sit, videndum, numquid non debeat pro iudicato haberi, quia nec qui iurat de operis, obligatur nec soleat quis absenti condemnari. certe procuratoratoremve praesentem esse sufficit. Sed an et ipsos pro
Abbreviated transcription (Latin):
BLis qui bonis cessit
Nqd̾ postea ad quisierit
inquantum facere pot̃. ꝯ¬
uenitur Sabimus ⁊ca¬
sius putabant eum qbo
nns cessit nec quidem a¬
balus quib debet inqͥe

Expanded text:
m Is qui bonis cessit si quid postea adquisierit, in quantum facere potest convenitur. Sabinus et Cassius putabant eum qui bonis cessit ne quidem ab aliis, quibus debet, posse
Abbreviated transcription (Latin):
post bona suauendita al¬
quifierit. iterum bonar
eius nõ ueneunt.Unde
ergo modum hunc exti¬
mabinus utrum exq̃n¬
titate eius qd̾ adquisit̃
ẽ anuo exqualitate ⁊py
tem exquantitate ider¬
timandum cẽ eius qd̾ q̃¬
sut. dum modo illud sci¬
amus siquid mĩe cã ei

Expanded text:
post bona sua uendita adquisiuit, iterum bona eius non ueneunt. unde ergo modum hunc aestimabimus, utrum ex quantitate eius quod adquisitum est an uero ex qualitate? et putem ex quantitate id aestimandum esse eius quod quaesiit, dummodo illud sciamus, si quid miseri
Abbreviated transcription (Latin):
orauit mũi ĩ ignorauit.¬
Aul. Iulianu̾s aitcon¬
fessum certum se debẽi
legatum omnimõ dc̃p¬
nandum etiam furerũ
an̾a iamrecessit ita tã¬
tumut inextimatiõei
eius dam pnetin qua
confessus pro iudicao
habetur.
dem. Sibis cum quor
lege aquilia agitur set
rit. si tantum occisus ⁊¬
debere secon fesẜ est sũ
mortuus iam sticus e¬
rat siue post litis conte¬
stationem decesserit cõ¬
dempnandus ẽ.
rit. Siquis incertum
confiteatur ueluti si cõ¬
pus sit confessꝰ łsi stic̾
uł fundum dare se opõ¬
tẽ urgueri d ut c̾tum

Expanded text:
rrat, nisi ius ignoravit. Iulianus ait: Confessum se certum debere legatum omnino damnandum, et si in rerum a natura recessit, ita tamen ut in estimatione eius damnetur, quia confessus pro iudicato habetur. Idem si is cum quo lege Aquilia agitur, conrit, si tamen occisus debere se confessus est, siue mortuus iam Stichus erat siue post litis contestationem decesserit, condemnandus est. erit. Si quis incertum confiteatur vel corpus sit confessus Stichum vel fundum dare se oportere, urgueri debet, ut certum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ Creclitori quiobrest¬
itutionem edifficiorum
cclident priulegium e¬
traxerunt uerimiut pec¬
uina corum adpriores e¬
ditores ꝑuemiat in locu
eorum succeclunt.

Expanded text:
Creditori, qui ob restitutionem aedificiorum crediderit, priuilegium etraxerunt, uerum ut pecunia eorum ad priores creditores perueniat, in locum eorum succedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cotidiams. Ideme asius
fructus ei sit concessusl
legatus exquo tantum
percipitur quantum ei
alimtorum nõie sat̾ ẽ.

Expanded text:
cottidianis. idem et si usus fructus ei sit concessus vel legatus, ex quo tantum percipitur, quantum ei alimentorum nomine satis
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊̃ ea que anob sbire
possint ꝑunde eo statu
sint at que sinõ eẽnt
eius condiciomis ut
habere possint. ⁊ io q
fisco ꝙ sisdo obligamꝰ
⁊uendicare interdu
⁊ alienare i ẜiucute in
predio inponere poi¬

Expanded text:
ut etiam ea, quae nobis abire possint, proinde in eo statu sint, atque si non essent eius condicionis, ut abire possent. et ideo quod fisco obligamus, et vindicare interdum et alienare et servitutem in praedio imponere pos
Abbreviated transcription (Latin):
mo daminũ faẽnisi
quud fecit quod fa̾e̾¬
ius non habet¬
iuientimur ut quie¬
quid omnino ꝑuuz
aut in ns priuare eri¬
men incidat ¶ Siecit

Expanded text:
mo damnum facit, nisi qui fecit quod facere non habetiure utimur, ut quicquid omnino per aut in ius privatum crimen incidat. Deiecit
Abbreviated transcription (Latin):
beri puniunt. cumꝗs per
irmiab extaneo pulsatꝰ ẽ
Persona duplicit spectat᷑ eiꝰ
qui fec ⁊ eiꝰ qui passus ẽ alt̾
enĩ punirit ex bisoe facino¬
ribꝰẜui quam libis aliter¬
quiquidindũm pentẽne
in magistratum. uił inpͥua᷑
inhuꝰ rei consideiatde eta
uł capite luendul minore
suplicio ¶tempꝰ discerñe
festa. añ manifestis discemi
solent. lixa agrassaturis. ex¬
pilatones affintis. petulan¬
cia. nuolencia. Q dere maxiꝰ
apud grecos orator demoste¬

Expanded text:
beri. Puniuntur, quum quis per iram ab extraneo pulsatus est. § 3. Persona dupliciter spectatur, ejus qui fecit, et ejus qui passus est. Aliter enim puniuntur ex eisdem facinoribus servi, quam libqui quid in dominum parentemue in magistr‹at›um uel in priuatum. in eius rei consideratione aetatet capite luendum uel minore supplicio.Tempus discernit festa a nec manifestis discerni solent, rixae a grassaturis, expilationes a furtis, petulantia a uiolentia. qua de re maximus apud Graecos orator Demosthe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetuum in t̾dicunt. Nonnũ
terdici põt alicui. ne cet̾is
pemis ꝑsonis assit põt et
ita interdicicui ue apudtͥ¬
bunal p̾sidis postuletitẽ
apd̃ legatum. ułpcuratorẽ
non phibetur agͥere fitam̃
apud legatum phitus fu-¬
erit postulare. eredo ꝑcon¬

Expanded text:
petuum interdicunt, nonnumqterdici potest alicui, ne certis personis adsit. Potest et ita interdici cui, ne apud tribunal praesidis postulet, et tamen apud legatum vel procuratorem non prohibetur agere. Si tamen apud legatum prohibitus fuerit postulare, credo
Abbreviated transcription (Latin):
Omp. Inreficiendo cõi
pancte el potius faculta
ydonee reficẽ paretemi
uelit idemqr dicẽdume̾
reficiendo int̃duos plu¬
res queratur. os¬

Expanded text:
m.In reficiendo communi pariete ei potius facultas idonee reficere parietem uelit. idemque dicendum est reficiendo inter duos uel plures quaeratur.
Abbreviated transcription (Latin):
quicaueridampmi infec
minum querẽ. ¶ Damp¬
in infecti stipłolatius pa¬
tet ⁊ idõ ei qui supficiariã
insulam hãt utilis ẽ east
num datum fuerit. ⁊m
chominus ⁊soli dommo
utilis ẽ si solo dampnu
datum fu̾itut si tota suꝑ¬
ficies tolletur fraudabit᷑
enim dominus soli inpẽ¬
sicẽ ꝑcipienda ¶Alienonꝰ¬
omine scipłariital. ut qd̃
dampnum dominodatũ

Expanded text:
qui cauer‹i› damni infecti minum quaerere.Damni infecti stipulatio latius patet. et ideo et ei, qui superficiariam insulam habet, utilisnum datum fuerit, et nihilo minus et soli domino utilis est, si solo damnum datum fuerit, ut t‹o›ta superficies tolleretur: fraudabitur enim dominus soli in pensione percipienda.Alieno nomine stipulari ita licet, ut quod damnum domino da tum
Abbreviated transcription (Latin):
gnatio tota maliarum
eclium parietib sedebit
¶S qlab̾o inlibris posti¬
orum scribit binarume
clium dum ut̾sq porti¬
cum supposuisse miqi
ei aditu exalt̾is eclib da¬
to altas edes seruitutes
honeris porticus ẜuand
ĩposita uendidisse totã
porticum earum edium

Expanded text:
gnatio tota in aliarum aedium parietibus sedebit. sed et Labeo in libris posteriorum scribit binarum aedium dominum utrisque porticum superposuisse inque eam aditu ex alteris aedibus dato alteras aedes servitute oneris porticus servandae imposita vendidisse: totam porticum earum aedium
Abbreviated transcription (Latin):
Arc̾. Eiquis ad demol¬
iendum negociandi cã
uendisse domum ꝑtez¬
ue domius funit ꝯuictu
utemptor nenrditor sin¬
głi p̃cium quodomusi
distracta ẽ prestentcon¬
Estitutum ead opus ait
publicum sitransferat
marmora łcolumpnaᷤ
ncito iure facit. Deaqua¬

Expanded text:
bus.Si quis ad demoliendum negotiandi causa uendidisse domum partemue domus fuerit conuictus: ut emptor et uenditor singuli pretium, quo domus distracta est, praestent, constitutum est. ad opus autem publicum si transferat marmora uel columnas, licito iure facit. DE AQU
Abbreviated transcription (Latin):
intio edificu ⁊ infrrirt¬
ate fcm eẽt. debẽ pr̃ari.a
G si tanta ius uenti fu
demolientur dampniĩ¬
fecti uicino reꝑmisit ido¬
q stipłatus ẽ pẽa quam
paries sb̃latus eẽt hĩtato¬
res exlicins cenaculis
emigrassent ucimis a¬
beo m̾cedem quamhĩt¬
atores nõ reddẽnt pete
nult. q̃situm ẽ an recte
peta .R̾. nõ oportuisse ho¬
icarẽt int̾se repromit¬
tere n ullo modo alte¬
rum ab altõ cogipotinꝰ¬
se. S simaxime repro¬
mittent tñ nõ oportui¬
se amplius quamptis
dunidie. quo amplius
nec exneo quidẽ quisq̃ c̃¬

Expanded text:
itio aedificii et infirmitate factum esset, debere praestari: sed si tanta uis uenti fuidemoliret, damni infecti uicino repromisit adeoque restipulatus est: posteaquam paries sublatus esset ‹et› habitatores ex uicinis cenaculis emigrassent, uicinus ab eo mercedem, quam habitatores non redderent, petere uult: quaesitum est, an recte petet. respondit non oportuisse eoicarent, inter se repromittere neque ullo modo alterum ab altero cogi potuisse: sed si maxime repromitterent, tamen non oportuisse amplius quam partis dimidiae, quo amplius ne extrario quidem quisq
Abbreviated transcription (Latin):
ł inmodera tam extima¬
tionem fieri ut puta ob
tectoria ⁊ obpicturas. lc
ationem faciendam qri
honestus modus seruã¬
dusẽ nõ inmoderata cu¬
iusq luxͣria sb̾sequẽda¬
etis intio quid acccoit.
tiocontigit qd̃ siqr alter
eun presẜat onerauera
idc̾co dampnum ꝯtig̾it
ꝯsequens e dr̃e detruen¬
tum hoc qd̃ bñficio eiuss
siequalit̾ utriusq hone¬
rib p̃ssus decidit rectis¬
sime sabmus scripsit pa¬
remutriusq cãm eẽ. S¬
si alt̾ płes uł preciosiore
amiserit melius ẽdiceͣ.
qr ambohonera ĩposuer

Expanded text:
uel inmoderatam aestimationem fieri, ut puta ob tectoria et ob picturas: liceationem faciendam, quia honestus modus seruandus est, non immoderata cuiusque luxuria subsequendaietis uitio quid accidit, tio contigerit. quod si, quia alter eum presserat uel onerauerat, idcirco damnum contigit, consequens est dicere detrimentum hoc, quod beneficio eius si aequaliter utriusque oneribus pressus decidit, rectissime Sabinus scripsit, par‹em› utriusque causam esse. sed alter plures uel pretiosiores res amiserit, melius est dicere, quia ambo onera imposuer
Abbreviated transcription (Latin):
intiosaꝑte trahe̾ntur. at
ut indomib quoq maio¬
rib int̾dum cã cognita p̃¬
torstatuẽ debeat incunis
partis ponem is cui po ca¬
uetur mitti debeat ¶Dedia¬
cto uetis parietis precio. si
quid ampliris sit extima
nouum comectum sit de
mums sit eclificiorum no¬
mine q̃ quisq ꝓpria ht sti¬
pularidamꝑmꝰi infecti so

Expanded text:
tur, at ut in domibus quoque maioribus interdum causa cognita praetor statuere debeat, in cuius partis possessionem is, cui non caveatur, mitti debeat. Deducto veteris parietis pretio, si quid amplius sit, aestimari novum coniectum sit, demunis est, aedificiorum nomine, quae quisque propria habet, stipulari damni infecti so
Abbreviated transcription (Latin):
anisissentomine qd̃ det̾¬
feciss pratuum. Idemo¬
sulebat possit ne qd iobea
remdediss rursus repet¬
cino siqd obeam rem qd̾
dapimpndatum eẽt id re¬

Expanded text:
isissent, omne, quod detrfecisset, praestaturum.Idem consulebat, possetne, quod ob eam rem dedisset, rursus repeticino, si quid ob eam rem, quod damnum datum esset, id re
Abbreviated transcription (Latin):
Dampm infectisti¬
pło ꝑtinet⁊ siquid eius¬
Solet enimop̃ malieo
fieri cum ire seruitur
quam quis hẽt malieo
agro inpositam op̾ma
lic̾nofaciat. ntr ãt d̾ hoc
re debeat indeamus no¬
uet quimalieno fac̾ qri
uõ de alieno cauet.satis¬
dare d qui desuo repmi¬
ttẽ. Unde labeo putat eũ
quimodulorum autr
uili faciendi cã opus fa¬
ceret. ꝯsat dare debe̾. qui¬
a malieno solo facẽt. s
cum deopẽ qd̾ faciet exi¬
gatur scipło.conseques
erit dicere suffice̾ repro¬
emissionem. Quodam
qd̾ dictum ẽ aq̃ dicendea¬
cã exempligr̃ascriptũ est
cet̾um ad ommia opera

Expanded text:
Damni infecti stipertinet etiam, si quid eiussolet enim opus in alieno fieri, cum iure seruitutis, quam quis habet alieno agro impositam, opus in alieno faciat.Utrum autem de hocre debeat, uideamus. mouet, quod in alieno facit: qui autem de alieno cauet, satisdare debet, qui de suo, reprore. unde Labeo putabat qui modulorum aut riui faciendi causa opus faceret, etiam satisdare debere, quin alieno solo faceret. sed cum de opere, quod faciet, exigatur stipulatio, consequens erit dicere sufficere repromissionem: quodam et.Quod dictum est 'aquae ducendaa', exempli gratia scriptum est: ceterum ad omnia opera
Abbreviated transcription (Latin):
a dampnum sim passu
qr tardius exꝑir ceperint
at sicum pretor ubipro¬
mittens decreuiss ⁊ ceñ
promittente ire me in
eas edes pignori sibi ob¬
ligatas pͥsequmelit nõ¬

Expanded text:
a damnum sim passus, qui tardius experiri coeperim. at si cum praetor ut promitteres decreuisset et te non promittente ire me in eas aedes pignori sibi obligatas persequi
Abbreviated transcription (Latin):
sumptu. Si siquis re¬
it si forte u̾itatores migr¬
auerunt. aut nõ tamco¬
mode hĩtare possunt.im¬
putari idedificaori. pot̾.¬
um añ traditam sibi pos¬
turquia uenditor omnẽ
aberit. ueluti siprecario ⁊¬
emptorimhis elib ẽẽ pẽ¬
misit custodiamq ciabf¬

Expanded text:
sumptu. sed et si qui reit. si forte habitatores migrauerunt aut non tam commode habitare possunt, imputari id aedificatori potum ante traditam sibi postur, quia uenditor omnem aberit, ueluti si precario emptori in his aedibus esse pe‹rm›isit custodiamque ei af
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qnis quiemit suayo¬
limtate neg̾m gerit. idõ
diugentius auenditore
sͥcauẽ ⁊ possit ⁊ debea qd
nõ eq ⁊ deco cui dampĩ
infecti non promittat᷑
clici potest.
gotibiius nõ eẽ hr̃e. no
defendis adme po̾ trans¬
ferendaẽ. nõ quidem ũ ꝓ¬
tinus destruatur opus i¬
miquumemmẽut de¬
molitom ꝓtimus fiert¬
auł.Dcuratoris rei
domus adominoexttnã¬
tur. Domum sumptu.p.
extructam. si dominus
ad tp̃c pec̾ciam ĩ pensam¬
⁊ cum usuris restituiene

Expanded text:
 is qui emit sua uoluntate negotium gerat ideoque diligentius a uenditore sibi cauere et possit et debeat: quod non aeque et de eo, cui damni ‹i›nfecti non promittatur, dici potest. go tibi ius non esse habere: non defendis. ad me possessio transferenda est, non quidem ut protinus destruatur opus iniquum enim est demolitionem protinus fierAd curatoris rei domus a dominis extruantur. Domum sumptu publico extructam, si dominus ad tempus pecuniam impensam cum usuris restituere
Abbreviated transcription (Latin):
tuos ant parum bonusi
nouus paries sit restitut
qd̃ si fuerit idoneus pariẽ
quidemoltus ẽ. inactio¬
nem dampminfectine¬
nit id qͣnti int̾ fuit actio
eum parietem stare meri
to nam sino debuit d̾mo¬
liri restituẽ eumo ꝓprio

Expanded text:
tuose aut parum bonus novus paries sit restitutus. quod si fuerit idoneus paries, qui demolitus est, in actionem damni infecti venit id, quanti interfuit actoris eum to, nam si non debuit demoliri, restituere eum debet
Abbreviated transcription (Latin):
an det̾iuris an factum. pc̃a
cecidit. It indcannis qua¬
qd̃ int̾o edium. loci õpis
ta ĩdomo mea puteu ꝓe¬
no quo aꝑto uene puteip̃¬
cise sunt an tenearait tr¬
ebatius nõ tñi me damp¬
ni infectin enimestim¬
ariopis m̃i ce uito dam¬
pnum tibi dan mea re d
sum sitritam alte fodiam

Expanded text:
an deterius ante factum postea ceciderit.Item uideamus, quaquod uitio aedium loci operis ta in domo mea puteum aperio, quo aperto uenae putei praecisae sunt: an tenear? ait Trebatius non teneri me damni infecti: neque enim existimari operis mei vitio damnum tibi dari in ea sum. si tamen tam alte fodiam
Abbreviated transcription (Latin):
si dumpm infectiedium
merum nommnetibi ꝓ¬
misso deince edes intemp¬
estatis intra elificiaceci
forte ita uitio mec e des fu¬
erint ut qͣlib ł minimatẽ¬

Expanded text:
si damni infecti aedium mearum nomine tibi promisero, deinde hae aedes ui tempestatis in tua aedificia cecidforte ita uitiosae meae aedes fuerint, ut qualibet uel minima te
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. Qu mas publica
mununt sine dampõ
incinorum id facẽ debĩ¬
¶ Siotrou̾sia sit dominꝰ
sit nec neis aquo cantio
exig̾ sub exceptione sat̾¬
dare iubetur.
cime sint edes mee qt̾re
uet meqd ip̃e mͣeas ede̾
reficẽ possim ipensas

Expanded text:
ui uias publicas muniunt, sine damno uicinorum id facere debent.Si controuersia sit, dominus sit nec ne is, a quo cautio exigitur, sub exceptione satisdare iubetur.roximae sint aedes meae et tuae, uet me, quod ipse meas aedes reficere possim et impensas
Abbreviated transcription (Latin):
sione eisatfacereparus
fint: alioqum iusta retẽ¬
tiopignoris domino fieĩ
uidetur. s ⁊ siqua pignoã
retinerit ⁊ ea interierint.
ruma incinarumeliu
pot̾ dici ⁊ pignoraticia a¬
tione locatorem tm̃ si pot¬
erat easres in locum turi
eẽ pleriq dixerunt. si u¬
trarumq edium honeã
q̃ modo iur iponantur
communis ꝑies sustueͣ¬

Expanded text:
us fuit: alioquin iusta retentio pignoris domino fieri uideretur. sed et si quasi pignora retinuerit et ea interierint ruina uicinarum aedium, potest dici etiam pigneraticia actione locatorem teneri, si poterat eas res in locum tutioesse plerique dixerunt, ut utrarumque aedium onera, quae modo iure imponantur, communis paries sust
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ĩparietem incumbũt
edificiasua fulsit ¶ Iñ ea¬
pͣp emigrationem inqui¬
imorumm ꝙ exiustometr
factinne. aristo at̃ non
sius ut sum stus metusi
migrandi cãm prebin¬
it ita meiuis ꝑsona qui
fulsit eadem cassius di¬
cẽ debuiss suusto metu
riume fulcire coactus ẽ.¬

Expanded text:
 pa‹r›ietem incumbunt, aedificia sua fulsit. in eapropter emigrationem inquilinorum, quod ex iusto metu factum est.Aristo autem non sius, ut si iustus metus migran‹d›i causam praebuerit, ita in eius personam qui fulsit eadem Cassium dicere debuisse, si ‹i›usto metu nae fulcire coactus e
Abbreviated transcription (Latin):
nera ẽextimantis ut si
clumedificatur intradi
possim agẽ qr dp̃iim i¬
iam tẽcepinius cum pa¬
ries intiosus fẽs sit neci
quicquamobstar quo
minus ⁊̃ an quam deci¬
dat agipossit. ⁊suta con¬
cursa sitparies ut milla
roe refici possit idoq depo¬
nendus ẽ nonminoris
licem exstimandam ꝙ̃
si decidiss. ¶ Siincinas
edes heamis ⁊miicem

Expanded text:
 existimantis, ut, si, dum aedificatur intra dipossim agere, quia damnum iam tunc acceperim, cum paries uitiosus factus sit. nec quicquam obstare, quo minus etiam antequam decidat agi possit: et, si ita concussus sit paries, ut nulla ratione recipi possit ideoque deponendus est, non minoris litem aestimandam, quam si decidisset.Si uicinas aedes habeamus et inuicem
Abbreviated transcription (Latin):
stipło tc̃ commttitur. cr̃
intio oꝑis dampnum fa¬
ctum sit tm̃si opus fc̃m e
abeo q̃ promissor proibẽ
siquis promissoris nõie
fecit uleius proquo pro¬
missum ẽ alius ẽ quiꝓ
ibere potuit stipło istacõ¬
mittitur. ¶ Hretea si fiir¬
ni nomine dampm in¬
fecti fuit cautum. de ind̾
furnarii culpadatum da¬
inpnum fuit:non uen¬
ire inhancscipłoem ple¬
risq uidetur. Cassius qͦ

Expanded text:
stipulatio committitur, cum uitio operis damnum factum sit, tamen, si opus factum est ab eo, quem promissor prohibersi quis promissoris nomine fecerit uel eius pro quo promissum est aut alius, qui prohiberi potuerit, stipulatio ista committetur.Praeterea si furni nomine damni infecti fuerit cautum, deinde furnarii culpa damnum datum fuerit, non uenire in hanc stipulationem plerisque uidetur.Cassius quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ipius homis priet pori¬
etarius uõ quia usitata
quoꝵ casum porrigitim.
enim an filius fam non
uideatur dampnum pa¬
ti sires peculiares sint etͣ
trumq eorum in põcmi
mitti insi sie filius ꝯdu¬
rert ut euis piculo edes
erunt. Tunc enim qr soͫ¬
lus tenetur exlocato rec
dampno infecto reꝓmi¬
fiss uł forte aliquid pre¬
stitiss̾ aut ꝯ fructuarius
aliqurd p̃stit̾ iniquizẽ
alterum sme dampnor
utielib aut edes hre. et
si obtulerit ꝓprietarius
aliquro nõn ẽ fructuar¬
rietarius cogatur eicon¬
ferre ergo ⁊ solum retin¬
ebit fruetuarius siedes
cecid̾int donec pretur ei
uicinus missus in po̾em
id fructuarius hãt quid
dampnum io nicino sã¬
cut eadem er̾ ⁊ sił miipm
dampium detar. ¶la¬
tius si abeo quam dn eẽ
negare uellem sb̾ac exe¬
eptione si dominus nõ ẽ
sat dari abeo uõ quem
dñmẽẽ dicerem purere¬
promitti constitit nõ de¬
res debẽ me eligere aqro
uelim michicaueri.

Expanded text:
us non pertinet, proprietarius ideo, quia usitata quoque casum porrigitur. enim, an filius familias non uidetur damnum pati, si res peculiares sint et trumque eorum in possessionem mitti, nisi sic filius conduxerat, ut eius periculo aedes essent: tunc enim, quia solus tenetur ex locato, recdamno infecto repromississet uel forte aliquid praestitisset aut contra fructuarius aliquid praestitit, iniquum est alterum sine damno uti aedibus aut aedes habere. et si optulerit proprietarius aliqurietarius cogatur ei conferre. ergo et solum retinebit fructuarius, si aedes ceciderint, donec praestetur ei uicinus missus in possessionem, id fructuarius habeat, qui damnum uicino sarciit. eadem erunt et si minimum damnum detur.Plautius.Si ab eo, quem dominum esse negarem uellem sub hac exceptione 'si dominus non esset' satisdari, ab eo uero, quem dominum esse dicerem, pure rep‹r›omitti, constitit non dere, sed debere me eligere, a quo uelim mihi caueri.
Abbreviated transcription (Latin):
possim. receptinus ppar¬
te. qd̾ inpendermidi¬
cio societatis łcommiñ
tpositam cautionem ⁊¬
minus utilem futura
qr alia rõe dampnumit
possit sarcin. Et ẽplane
nr̃orum p̾ceptorum hec

Expanded text:
possim recepturus pro parte, quod impenderim, iudicio societatis aut communi rpositam cautionem minus utilem futuram, quia alia ratione damnum mihi posset sarciri. et est plane nostrorum praeceptorum haec
Abbreviated transcription (Latin):
one q̃ nõ solum adtotas
tinet ¶Uicium a edium
ilcc i ẽe lãbeo ait qd̃ aci¬
dens extrinsecus infirm¬
uitium ẽ ⁊ ido nec castipꝰ¬
ulatio int̃̾ponitur. nec it̾¬
posita cominitretur¶B¬

Expanded text:
e non solum ad totas ertinet. uitium autem aedium et loci esse Labeo ait, quod accidens extrinsecus infirmuitium est: et ideo nec ea stipulatio interponitur neque interposita committetur
Abbreviated transcription (Latin):
Inquilmo nõ datũ
dampmmi infecti acto.
Hina nõ possit exconduc¬
toagẽ sidominus eum
migrare proibẽt¬

Expanded text:
Inquilino no‹n› datur damni infecti actio, quia possit ex conducto agere, si dominus eum migrare prohibe