comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec idem filius quipater. Nec
idem sp̃s sanctus qui pater
aut filius. Qm̃ tres sunt patꝰ
& filius & spiritus sc̃s sed ipsatri¬
nitas unus est ds̃ Egote clari
ut faciã Non ait iussisti s
dedisti. Ubi conmendat᷑ euide¬
ns gr̃ã. Quid enĩ habet qͥ
non laccepit etiã in uni ge¬
nito humana natura .e Annõ
accepit unicil mali s bonafaceret
omĩa. quando inunitate perso¬
nę insuscepta est a uerbo perquo
facta sunt omĩa.⁊ Ioe quomͦ ẽ¬
summauit opus q accepit ut
faciat. camrestet adhuc passio¬
nis exprimentũ. ubi martirib
suis mauximȩ p̾buit qd seque¬
rent᷑ exemplum Unde ait
sus est uobis relinquons exemplũ
ut sequamini uestigia cuis. ni-¬
si quia consũmasse se dicit. q se
consumaturũ esse certissime
nouit.e Sicut longeante
in ꝓfecia p̃teriti temporis usus
Fest uerbis quando post annos¬
ꝑ plurimos futurũ fuerat qͥ¬
E dicebat: foder̃ inquit manus
Frauer̃ omĩa ossa mea. & ni¬

Expanded text:
nec idem Filius qui Pater, nec nec idem Filius qui Pater, nec idem Spiritus sanctus qui Pater aut Filius, quoniam tres sunt, Pater, et Filius, et Spiritus sanctus, sed ipsa Trinitas unus est Deus. Si ut faciam. Non ait jussisti, sed dedisti, ubi commendatur evidens gratia. Quid enim habet, quod non accepit, etiam in unigenito humana natura? An non accepit ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem personae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consummavit opus, quod accepit ut faciat, cum restet adhuc passionis experimentum, ubi martyribus suis maxime praebuit quod sequerentur exemplum; unde ait sus est pro nobis relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus : nisi quia consummasse se dicit quod se consummaturum esse certissime novit? Sicut longe ante in prophetia praeteriti temporis usus est verbis, quando post annos plurimos futurum fuerat quod dicebat: Foderunt, inquit, manus raverunt omnia ossa mea ; n
Abbreviated transcription (Latin):
De inde magis magisq pandens
quomodo clarifice̾t patrem
filius Sed dedisti inquit ei
potestatẽ om̃is carnis: ut om¬
ne quod dedisti ei qͥet eis uitã
eternã. O m̾em carnem dix̃
omem hominẽ a parte totũ
significans quen ad modum
rursus apate superiore signi¬
ficatur homo totus ubi ait apłs
Om̃is anima potestatib sublimi.¬
oribus subditasit. Quid enĩ dr̃e
O m̃is anima. nisi om̃ĩs homo.
H oc autẽ quod potestas xꝑo apa:¬
tre data est om̃is carnis: scłm
hominẽ intelligendum est:
inquit om̃is carnis ita te glori¬
ficet filius id est notũ tefaciat
omni carni quam dedisti ei:
Sic enĩ dedisti ut om̃e qͥđisti
ei dec eis uitã eternã. Iec est
autẽ uita ȩterna inquit ut
cognoscant ͭ ͤ solũ uerũ deũ. &
tialis et consustãtialis amboꝵ
Qm̃ non duo dii pater &filius
nec tros dũ pater & filius &
spiritus sc̃s sed ipsa trinitas
unus solus uortis deus Nec
idem tamen pater qui filius

Expanded text:
2. Deinde magis magisque pandens 2. Deinde magis magisque pandens quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedispotestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnem carnem, dixit omnem animam, a parte totum significans, quemadmodum rursus a parte superiore significatus est homo totus, ubi ait Apostolus: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Quid enim dixit omnis anima, nisi, omnis homo? Hoc autem, quod potestas Christo a Patre data est omnis carnis, secundum hominem intelligendum est; inquit, omnis carnis, ita te glorificet Filius, id est, notum te faciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam. Haec est autem vita aeterna, inquit, ut cogntialis et consubstantialis amborum quoniam non duo dii Pater et Filius; nec tres dii Pater et Filius et Spiritus sanctus; sed ipsa Trinitas unus solus verus Deus. Nec idem tamen Pater qui Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
sed addidit etiã ut filius cuus clari-¬
fic& te: merito querit᷑ quomodo
patre clarificauerit filius: cũ sem¬
piterna claritas patris: nec diminu-¬
ta fuerit informa humana nec au¬
geri potuerit in sua ꝑfectione diui¬
na sed in se ipsa claritas patris:
nec. minui nec augeri pocest.
A pud homines autem ꝓ culclubro mi¬
nor erat. quando in uidea tantum¬
modo ds notus erat. Nondum aso¬
lis ortu ad occasum: laudabant pu¬
eri nomen dñi. Hoc autẽ quia
ꝑ aeuangelum. xp̃isti factii. est ut
ꝑ filium pater in notesceret᷑ gentib
ꝓ fecto patrem clarificauit ⁊ filius.
S i autẽ tantũ modo mortuus fussed
filius nec surrexisset: ꝓcul dubio
nec apatre: clarificatus eõe
Nec patrem
cłrificasset Nunc autẽ rexur¬
rectione darificatus apatre.
rexurrectionis sue predicationis
clarificat patrẽ. Hoc qui pe
aperit ordo ipse uerboꝵ.
Clarifica inquit filium dasi:
ut filius tuus clariicet te
Tanq. diceret. Re suscita me
ut innotescaris toto orbi ꝓme

Expanded text:
idit etiam, ut Filius tuus clarificet te; merito quaeritur quomodo Patrem clarificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest; apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tantummodo Deus notus erat : nondum a solis ortu usque ad occasum laudabant pueri nomen Domini . Hoc autem quia per Evangelium Christi factum est, ut per Filium Pater innotesceret gentibus; profecto Patrem clarificavit et Filius. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset: nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificat Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum: Clarifica, inquit, Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te; tanquam diceret, Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me.
Abbreviated transcription (Latin):
quã in unius corporis colore appa-¬
rentia: significant leprã tamquã ue-¬
ris falsisq coloreͥm locis humana cor¬
ꝑa uariantẽ atq maculantem:.
D autẽ tã iuitandi st̃ aeccłiȩ : ut si
fieri potest longius remoti. magno

Expanded text:
quam in unius corporis colore, apparentia significant lepram, tanquam veris falsisque colorum locis, humana corpora variantem atque maculantem. Hi autem tam vitandi sunt Ecclesiae, ut si fieri potest longius remoti magno
Abbreviated transcription (Latin):
sionem aut ob uirgationẽ. non odi-¬
um sed miscłia p̾cedat. Ut siue
ad correptionẽ euis ꝓpter quem id
facimꝰ. siue ad ꝑuersionẽ ualuerit
nam incercus ẽ. exitꝰ mentis nrãe.
simplicitate oculi nr̃i securi si mꝰ.
Si autem cogitantes nosmec ipsos in¬
ueniremus in eo uitio in quo est il¬
le quem reprehendere parabamꝰ:
non reprehendamͦ neq ob uirgemꝰ :
sed tamen conge miscamus et non
illũ obtemp erandum nobis sedad
pariter conandum in autemus
Raro gͦ et magna necessitate ob iur¬
gationes adhibende sunt: ita tam̃
ut & iam in his ipsis non nobis sed
dõ in seruientes instemꝰ: Ipse enĩ
finis: ut nichil duplici corde facia-¬
mus. auferentes trabem deoculo
nr̃o inuidentiȩ. uł malitiȩ. uelsimu.¬
lationis: ut uideamꝰ eicere festucã
deoculo fratris.. xl .uiiii.¬

Expanded text:
sionem aut objurgationem, non odisionem aut objurgationem, non odium, sed misericordia praecedat, ut sive ad correctionem ejus, propter quem id facimus, sive ad perversionem valuerit, nam incertus est exitus. Nos tamen de simplicitate oculi nostri securi simus. Si autem cogitantes nosmetipsos invenerimus in eo esse vitio, in quo est ille, quem reprehendere parabamus, non reprehendamus neque objurgemus, sed tamen congemiscamus, et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum invitemus. Raro ergo, et magna necessitate objurgationes adhibendae sunt, ita tamen ut etiam in his ipsis non nobis, sed Deo, ut serviamus instemus. Ipse est enim finis, ut nihil duplici corde faciamus. Auferentes trabem de oculo nostro invidentiae, vel malitiae, vel simulationis, ut valeamus ejicere festucam de oculo fratris
Abbreviated transcription (Latin):
tiam corrigi Si autẽ oderis homi-¬
nem nou potes eum uelle corrigere.
& ideo in possibile dicitur. ut festu¬
cã fratris oculo demat. qui suo tͣ.¬
bem gestat in oculo. Hypocrita: ei¬
ce pͥmũ trabem deoculo tuo. & tunc
ꝑ sp̃icia̾s ut educas festucam de oculo
fratris tui. Id est pͥmo abste ex pel-¬
le odium: ⁊ deinceps poteris iã eum
quem diligis emendare. Et est ue-¬
re multũ cauendum & molestum
hypocritarum id est simulatorum
genus. qui cum omĩum uttiorũ accu-¬
sationes. ocho. & liuore suscipiant. E¬
tiam consultores. uideri se uolunt.:
& idõ piȩ cauteq ugilandũ est. ut cũ
aliquem reprehendere. uł ob uirgare
necessitas coegerit. p̾rimũ cogitemus
utrũ tale sit uitum. q nũ quã habu¬
imus uł quo iã caruimꝰ. Q si num¬
quã habuimꝰ. cogitemꝰ & nos homines
.eẽ. et habere potuisse: Si uͦ habummꝰͦ
et non habemꝰ: tanguat memoriã cont¬
munis in firmitas. ut illam reprehen¬

Expanded text:
eum corrigi. Si autem oderis homieum corrigi. Si autem oderis hominem, non potes eum velle corrigere, et ideo impossibile dicitur, ut festucam fratris oculo demat, qui suo trabem gestat in oculo. Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc perspicies, ut educas festucam de oculo fratris tui. Id est, primo abs te expelle odium et deinceps poteris jam eum quem diligis emendare, et est vere multum cavendum et molestum hypocritarum, id est simulatorum genus, qui cum omnium vitiorum et accusationes odio et livore suscipiant, etiam consultores videri se volunt, et ideo pie cauteque vigilandum est, ut cum aliquem reprehendere vel objurgare necessitas coegerit, primo cogitemus utrum tale sit vitium, quod nunquam habuimus, vel quo caruimus, et si nunquam habuimus cogitemus, et nos homines esse, et habere potuisse. Si vero habuimus, et non habemus, tangat memoriam communis infirmitas, ut illam reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
picit. ubi cȩcum acȩco duci. id est
peccata apeccatore castigari non pos-¬
se p̃ monuit. Muiti enĩ suꝑbia uł
odio. filargiria. uelauaritia. uł alio
quo libet crimine p̃uenti. leuia hȩc
aut nulla iudicantes: acerrime corri-¬
punt eos quos subita uiderint ira
curbatos. oculum mentis a solito pu¬¬
ritatis statu festuca irruente mutas¬
se: atq in menores dominici p̃cepti
quo ait. nolite con dempnare. et
non condempnabiouni: magis amant
uituꝑ are. et dampnare: quam em̃-¬
dare. atq corrigere & quomodo po-¬
tes dicere fratri tuo frater sine ei¬
ciam festucam deoculo tuo ipse in
oculo tuo trabem non uides: Hex
cum fratre agis si uerbi gratia
quod ira ille peccauit: tu odio re-¬
prehendis. Quantum autem int̾
festucam ec trabem: quasi cancũ dis-
.ẽ. tra in uecerata. quasi quȩ uecusta¬
te ipsa tantum acceꝑit. ut merito
appellatur trabes Fieri autẽ po-¬
test. ut si trascaris homini: uelisȩ

Expanded text:
picit, ubi caecum a caeco duci, id est, picit, ubi caecum a caeco duci, id est, peccantem a peccatore castigari non posse praemonuit. Multi enim superbia, vel odio, philargyria, vel avaritia, vel alio quolibet crimine praeventi, laevia haec aut nulla judicantes, acerrime corripiunt eos quos subita viderint ira turbatos, oculum mentis a solito puritatis statu, quasi festuca irruente, mutasse, atque immemores dominici praecepti, quo ait: Nolite condemnare, et non condemnabimini , magis amant vituperare et damnare, quam emendare atque corrigere. Et quomodo potes dicere fratri tuo: Frater, sine, ejiciam festucam de oculooculo tuo trabem non videns. Haec cum fratre agis, si verbi gratia, quod ira ille peccavit, tu odio reprehendis. Quantum autem inter festucam et trabem, quasi tantum interenim ira inveterata, quasi quae vetustate ipsa tantum acceperit, ut merito appelletur trabes. Fieri autem potest, ut si irascaris homini, velis
Abbreviated transcription (Latin):
A dimittenda p̾cipitur: Site in qͥt
ira contra uiolentũ: & contra pecentẽ
filargiria ca ecauerit. Nũ quid tua
mente uitiata. uitium eius curare
poteris. Aut ille solus qui iniuri-¬
am fecit. & non tu &iam qui ferre
nesciebas reus deputaberis.A t si-
ce mitem tranquilliq pectori eius
in ꝓbitas in uenerit: & ille ad pęni-¬
tentiam mouebitur. & pacientiȩ p̃¬
nuo donaberis: quia cȩcum uidente
oculo hoc est corde sereno ducere
curabas adlumen. Non est disci-¬
pulus suꝑ magistrum. Perfectꝰ aũ
om̃is erit. si sit sicut magister etus.
Si magister qui utiq quasi deus potu¬
it non suas ulcisci in uirias. sed ip¬
sos maluit ꝑ secutores paciendo red¬
dere mitiores : eandeni necesse ẽ. dis¬
cipuli qui puri homines sunt. regu¬
lam ꝑ fectionis sequantur:. Quid au¬
tem uides festucam inoculo fratris
cui. Tr̃abẽ autem que mocutͦuo. ẽ. non
consideras. & hocad superiora res-¬

Expanded text:
a dimittenda praecipitur. Si te, inquit, a dimittenda praecipitur. Si te, inquit, ira contra violentum, et contra potentem philargyria caecaverit, nunquid tua mente vitiata vitium ejus curare poteris? Aut ille solus qui injuriam fecit, et non tu etiam qui ferre nesciebas reus deputaberis? At si mitem te, tranquillumque pectoris ejus improbitas invenerit, et ille ad poenitentiam movebitur, et tu patientiae praemio donaberis, quia caecum vidente oculo, hoc est, corde sereno ducere curabas ad lumen. Non est discipulus super magistrum, perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister ejus. Si magister qui utique quasi Deus potuit, non suas ultum ire injurias, sed ipsos maluit insecutores patiendo reddere mitiores, eamdem necesse est, discipuli qui puri homines sunt regulam perfectionis sequantur. Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem quae in oculo tuo est non consideras? Et hoc ad superiora res
Abbreviated transcription (Latin):
si recipiant uos in aecerna taberna¬¬
cula Non enim pauꝑes ipsi: sed
xp̃c mercedem his qui ȩlemosinam
faciunt redditurꝰ.ẽ. Quã tamen in
sinum dare dicunt᷑. quia ꝓmerende
illiꝰ occassionem dedere cum uel egen-¬
ces misereri. uł imꝓbe seuientes for¬
tiorum sunt collerati pacientia
et beneficiis sustantati. ⁊ ad ipsam a¬
liquotiens fidem dulci gratia ꝓ uoca-¬
ti Cadem quippe mensura qua men-¬
si fueritis: remeciecur uobis. Q apłs
adelemosinam chorinthios horcans:
parce seminat.: parce et mecec. Esqͥ
seminat inbenedictionibꝰ. debenedic̃¬
cionibꝰ & mecec. Potest autem & deom¬
nib que mente. manu. lingua gerimꝰ
accpi: quia cu reddes singulis inqͥt
scdm oꝑa eoꝵ. Dicebat autẽ illis.
ee similitudinem. Num quid po-¬
cest caccus caecum ducere  Nonne
ambo infoueam cadunt: Sensus huiꝰ
sententiȩ pendet eo superioribus:
ubi de danda aelemosina ⁊ in iuri¬

Expanded text:
si recipiant vos in aeterna tabernasi recipiant vos in aeterna tabernacula . Non enim pauperes ipsi, sed Christus mercedem his, qui eleemosynam fecere redditurus est, quam tamen in sinum dare dicuntur, quia promerendae illius occasionem dedere, cum vel egentes misere, vel improbe saevientes, fortiorum sunt et tolerati patientia, et beneficentia sustentati, et ad ipsam aliquoties fidem dulci gratia provocat. Eadem quippe mensura, qua mensi fueritis, remetietur vobis. Et Apostolus ad eleemosynam Corparce seminat, parce et metet, et qui seminat in benedictionibus de benedictionibus et metet. Potest autem de omnibus, quae mente, manu, lingua, gerimus accipi, quia tu reddes singulis, inquit, secundum opera eorum. Dicebat autem illis et similitudinem. Nunquid potest caecus caecum ducere? Nonne ambo in foveam cadent? Sensus hujuscemodi sententiae pendet ex superioribus, ubi de danda eleemosyna et injuri
Abbreviated transcription (Latin):
abscondita cenebrarum. et manifestec
cogitationes cordis. Sunt gͦ quȩdam
facta media quȩ ignoramus quo animo
fiant: quia & bono & malo fieri pos¬
sunt: Dequibꝰ cemerarium est tudi-¬
care : maxime ut condempnemꝰ. Hors
autem ueniet tempꝰ ut uidicentur.
cum dñs illuminabit abscondita tene¬
brarũ & manifestabit consilia cordi¬
um:. Puo sunt autem in quibꝰ teme¬
rarium uidicium cauere debemus
Cum in cercum .ẽ. quo animo quicqua
fit: uel cum incertum. est qualis futu¬
rus sit. qui nunc uel malus uelbonus
apparet:. Dimittite & dimictet᷑ uobis:
Date ec cdabitur uobis Dimittere nos
in uirias. dare benefitia iuibet: ut no
bis peocata dimittantur. & uita det᷑
aecerna. Qua sententia breui sed ex¬
imia: cunctaꝙ̃ latissime deconuersan.¬
do cum inimicis mandauerat: conp̃-¬
hendendo concludit. Men suram bo¬
nam & confercam & coagitatam ⁊ su¬
ꝑ affluentem: dabunt in sinũ ur̃m:
Huic simile est qd alibi dicit. ut & ip̃

Expanded text:
abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis . Sunt autem quaedam facta media, quae ignoramus quo animo fiant, quia et bono et malo fieri possunt, de quibus temerarium est judicare, maxime ut condemnemus. Horum autem veniet tempus ut judicentur, cum Dominus illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis. Duo sunt autem in quibus temerarium judicium cavere debemus, cum incertum est quo animo quidque factum sit, vel cum incertum est qualis futurus sit, qui nunc vel malus vel bonus apparet. Dimittite, et dimittemini; date, et dabitur vobis. Dimittere nos injurias, dare beneficia jubet, ut et nobis peccata dimittantur, et vita detur aeterna. Qua sententia brevi, sed eximia, cuncta quae latissime de conversando cum inimicis mandaverat, comprehendendo concludit: Mensuram bonam, confertam et coagitatam et supereffluentem dabunt in sinum vestrum. Huic simile est quod alibi
Abbreviated transcription (Latin):
uel ebrietates. ⁊ siqua sunt talia de-
qͥb nobis uidicare ꝑ mittit᷑. Degenere
autem cyborum quia possunt bono
animo ⁊ simplici corde sine uitio con¬
cupiscentiȩ qui cumq humani eybi
in differenter sumi. ꝓhibet apłs ui
dicar eos qui carnib uescebantur
⁊ uinum bibebant. abᷝͥ qui se᷑ huiꝰ¬
modi alimentis temꝑabant.. Qui
manducat inquit: manducantẽ non

Expanded text:
vel ebrietas, et si qua sunt talia, de quibus nobis judicare permittitur. De genere autem ciborum, quia possunt bono animo et simplici corde sine vitio concupiscentiae quicunque humani cibi indifferenter sumi, prohibet Apostolus judicari eos qui carnibus vescebantur, et vinum bibebant, ab eis qui se ab hujusmodi alimentis temperabant. Qui manducat, inquit, non manducantem non
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius grã sumꝰ redempti: qui nõ
ex quinq panibꝰ id. est ox qͥnq
libris morsi: sed e&x septem for-¬
mi gratia sp̃s sancti sumꝰ re-¬
pleti. sicut beatus ysaias ꝓphe-¬
tauerat dicens.. Sp̃s sapientiȩ
⁊ in tellectꝰ. Sp̃s consilii ⁊ forcitu¬
dinis: ⁊p̃s Noticiȩ. & pietatis. &¬

Expanded text:
ipsa gratia sumus redempti; qui non ipsa gratia sumus redempti; qui non ex quinque panibus, id est ex quinque libris Moysi, sed ex septiformi gratia Spiritus sancti sumus repleti, sicut beatus Isaias prophetaverat dicens: Spiritus sapientiae et intellectus, Spiritus consilii et fortitudinis,
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ⁊ replebit illũ spiritus ti-¬
moris dni: Ibi duodecĩ cophi¬
tem aeccłiȩ siuie septẽ candela-¬
bra aurea. Ibi duo pises. qdđ est an¬
O testamenta. siue unus liber om¬
dicatio. hic in diffinitus numerꝰ
ponitur quȩ sunt dona gr̃arum sic̃
ait apostolus. Alii datur ꝑ spm̃
sermo sapientiȩ. alii sermo sci¬
guarum: alii interp̃tacio sermo.¬
num: Omĩa uͦ hec oꝑatur unꝰ.
atq idem sp̃s Ibi suꝑ fenum
recunbunt . ⁊ hic super terrani.
Utrumq una con uersatio. una grã.
una inrtus. una deitas: Ibi super
foenum discũbunt. hoc. ẽ. morti¬
ficata oꝑa carnis: quia omĩs
caro foenum : ait ꝓpheca Hic
suꝑ t̾ram discunbunt : id. est ope-¬
ra terrena conculcauerunt: Ibi
quinq milia refecti. qͥ numerꝰ ꝑ-¬
tinet ad iudeos:. Nam post ascen¬¬
sionem dni: loquente sc̃o petro
quinq milia sunt baptigati Hic
quattuor nulia hoc. est decota terra
omnes gentes aquattuor cardinibꝰ
esse replecas in uitam a eternam:.

Expanded text:
t eum spiritus timoris Domini . Ibi duodecim cophitem ecclesiae, sive septem candelabra aurea. Ibi duo pisces, qui sunt duo Testamenta, sive unus liber omdicatio: hic indefinitus numerus ponitur, quae sunt dona gratiarum, sicut ait Aposermo sapientie, alii sermo sciguarum, alii interpretatio sermonum: omnia vero haec operatur unus atque idem Spiritus . Ibi super fenum recumbunt; et hic super terram. Utrimque una conversatio, una gratia, una virtus, una deitas. Ibi super fenum discumbunt, hoc est, mortificata opera carnis; quia, Omnis caro fenum, ait propheta : hic super terram discumbunt, id est, opera terrena conculcant. Ibi quinque millia refecti, qui numerus pertinet ad Judaeos; nam post ascensionem Domini, loquente sancto Petro, quinque millia sunt baptizati : hic autem quatuor millia, hoc est de tota terra omnes Gentes a quatuor cardinibus esse repletas in vitam aeternam.
Abbreviated transcription (Latin):
haberent qđ manducarent. Con uoca¬
huic:. Sed reqͥramus qđ ait suꝑiꝰ.
in illis diebꝰ cũ tͬba multa esset.
Suꝑiꝰ enim accesserunt uidei ad-
saluatorẽ accusantes discipulos eiꝰ
eo qđ non lotis manibꝰ manduca¬
rent : qđ dñs redarguit. qr ea
quȩ decorde mala ꝓ cedunt : ea po-¬
tius hominẽ comquinarent Ec
relictis illis uenit in finibꝰ genti¬
um ubi mulier chananea quȩ. ẽ.
mater gentiliũ ꝓ filia sua. id. ẽ.
aeccłia dominũ dep̃cat᷑. quȩ tã¬
dui. postulauit donec acciꝑet qđ
pecebat.. Post hȩc iterũ curauit
mutũ ⁊ surdũ. Ergo in his diebꝰ
cũ multitudo. ppłi concurrisseN
nec habere qđ manducarent.
spiritalit̃ debemꝰ in telligere: idõ
non habent qđ manducarent: qr
gentes non legẽ habebant: id est
quinq libros morsi. non ꝓphe-¬
cas. non p̃dicationẽ scĩ iohannis.
qi gentes non ꝑ legẽ sed ꝑ fidẽ¬

Expanded text:
haberent quod manducarent, convochuic. Sed requiramus quod ait superius, In illis diebus cum turba multa esset. Superius enim accesserunt Judaei ad Salvatorem, accusantes discipulos ejus, eo quod non lotis manibus manducarent. Quos Dominus redarguit, quia quae de corde mala procedunt, ea potius hominem coinquinarent. Et relictis illis, venit in finibus Gentium, ubi mulier Chananaea, quae est mater gentilium, pro filia sua, id est, Ecclesia, Dominum deprecatur: quae tamdiu postulavit, donec acciperet quod petebat. Post haec iterum curavit mutum et surdum . Ergo in his diebus cum multitudo populi concurrisset, nec haberent quod manducarent: spiritualiter debemus intelligere; quod ideo non habebant quod manducarent: quia Gentes Legem non habebant, id est, quinque libros Moysi, non Prophetas, non praedicationem sancti Joannis; quia Gentes non per Legem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
in teritu decerrecur:. Obduratur
in poenam. in suppliciũ cogit᷑.
fiec salutẽ in aliquo iammere¬
tur qͥ patrẽ salute spoliare cõ-¬
nitur:. Respice iam sçelestissi-¬
me hostis nefande: iam res-¬
pice parricida respice in quã
usquequaq inte cuncta conũti.
respice contrate ab ipsa rerũ
natura pugnari. Qͤ quã uis
cont᷑ te dimicet celũ : moueat᷑
t̾ra. ex ercitꝰ pugn&̾. camen ali-¬
ud te ignotum ⁊ inopinatum
sustinet bellũ. Aliud tibi iã pa¬
ratum est p̾lĩ : quod fugientem
excipiat: Properantem in terimat.
festinantem occidat. Non enĩ is¬
ti exercitus quos cernis qͦs cons-¬
picis. quos aut tuus furor con-¬
tra patrẽ armauit : aut patris¬
contrate necessitas ꝓ uocauit: qͥ
quã uis digne contrate exerant
gladios iubrent enses lanceas
torqueant. ut dolor lesi patris
tuo in teritu diluatur.. Tamen
te fugientem arbor excipi&. ra¬
mi iiteriment. ligna suspendent.

Expanded text:
interitu deterretur. Obduratur interitu deterretur. Obduratur in poenam, in supplicium cogitur, nec salutem jam in aliquo meretur, qui patrem salute spoliare conatur. IV. Respice jam scelestissime hostis; nefande, jam respice, parricida. Respice, inquam, usquequaque quasi in te cuncta converti. Respice contra te ab ipsa rerum natura pugnari, et quamvis contra te dimicet coelum, moveatur terra, exercitus pugnet, tamen aliud ignotum te et inopinatum sustinet bellum; aliud tibi jam paratum est praelium, quod fugientem excipiat, perpetrantem interimat, festinantem occidat. Non enim isti exercitus carnis quos conspicis, quos aut tuus furor contra patrem armavit, aut patriscontra te necessitas provocavit, qui quamvis digne contra te exerant gladios, vibrent enses, lanceas torqueant, ut dolor laesi patris tuo interitu diluatur, tamen te fugientem arbor excipiet, rami interiment, ligna suspendent.
Abbreviated transcription (Latin):
parricidiũ ante cõ plere quã
gerat : festinat patrem. ante in¬
terciꝑe quã occidat. Sitit sangui¬
nẽ patris. cruorẽ appetit geni¬
toris. timet differre uł modicũ.
ne aut ira remotata deficiat.
aut furia dilata languescat.
Disponit᷑ ꝓpe rebellũ acies diri-¬
gitur. pugna ꝑatur cognate
classes in sem& ardescuNt.
Inde particida exxer citum cont̾
patrẽ in flammat. hinc dauid ut
parcant filio ab euntes duces eo¬
orat : parcite in ꝗd filio meo ab-¬
bessalon.. Inde dementia contra
genitorẽ exxurgit. hinc dementia
ut parricidę parcatur ex poscit.
In de furor. hinc pietas oꝑatur:
Inde in sania. huic miscdia int̾¬
ponit᷑: Iude crudelitas. hine bo-¬
nitas ostentatur. Parricida non
lesus in sanit: dauid leditur
⁊ mitescit. Debellat᷑ ab impie-¬
tate piecas: Piec mouetur pie-¬
tas patris. nec gladio uincit᷑. nec
t̾rore multat᷑: Parricida. nec
ratione frangitur: nec ĩminenti

Expanded text:
parricidium ante complere quam parricidium ante complere quam agat; festinat patrem ante intercipere quam occidere; sui sanguinem patris, cruorem appetit genitoris; timet differre vel modicum, ne aut ira remorata deficiat, aut furia dilata languescat, disponitur prope bellum, acies dirigitur, pugna paratur, cognatae classes in semet ardescunt. Inde parricida exercitum contra patrem inflammat; hinc David ut parcatur filio abeuntes duces exorat: Parcite, inquit, filio meo Absalom; inde dementia contra genitorem insurgit, hinc clementia, ut parricidae parcatur, exposcit; inde furor, hinc pietas operatur; inde insania, hinc misericordia interponitur; inde crudelitas, hinc bonitas ostenditur. Parricida non laesus insanit, David laeditur et mitescit; debellatur ab impietate pietas; nec movetur pietas patris, nec gladio vincitur, nec terrore mutatur; parricida nec ratione frangitur, nec imminente
Abbreviated transcription (Latin):
serint parricidas. Aut quando
ext̾na tuta sunt. si domestica no-¬
bis ob sistunt: Bestie & mutę
pecudes. piecatis uira con seruant
⁊ quibꝰ natura denegat rationẽ
non camen denegat piecatẽ.
n nocentẽ perimere nefas. est pa-¬¬
trẽ occidere scelus. ꝓphecã u-¬
gulare facinus. in auditum &
ante hoc tẽpus mortalibꝰ cuncas
ignotũ.. Cessa iam ab isto scele¬
ni om̃s ex horreant ne audaces
exte qđ non nouerant discant:.
Cessa in quã ne qͥs postte tantũ
facinus ꝑ pecrarit: ceutat᷑ aucto¬
re.. Cur mundo Nouũ facinus
non nouit. Cur cupis qđ piecas
ipsa horrescit: Eur audes ꝑ fice-¬
re qđ nouo supplicio cogitatur
dñs uindicare. Interea parri-¬
cidȩ furor non minuit᷑. non re-¬
frenat᷑. ardescit in peius. in¬
maiꝰ accendit᷑. cupit facinus
siderat scelus dispositũ in stan¬
tissime ꝑ pecrare. Properanti¬
in nefas. carda sunt cuncta
festinanti ad facinus uidentur
rememorari disposita Cupit

Expanded text:
serint parricidas, aut quando serint parricidas, aut quando externa tuta sunt, si domestica nobis obsistunt. Bestiae et mutae pecudes pietatis jura conservant, et quibus natura denegat rationem, non tamen denegat pietatem. Innocentem perimere nefas est, patrem occidere scelus, prophetam jugulare facinus inauditum, et ante hoc tempus mortalibus cunctis ignotum. Sed cessa jam ab isto sceleni omnes exhorreant, ne audaces ex te, quod non noverint, discant; cessa, inquam, ne qui post te tantum facinus perpetrarit, te utatur auctore. Cur mundo novum facinus non novit? Cur cupis quod pietas ipsa horrescit? Cur audes perficere quod novo supplicio cogatur Dominus vindicare? III. Interea parricidae furor non minuitur, non refrenatur; ardescit, in pejus immanis accenditur. Cupit facinus siderat scelus dispositum instantissime perpetrare. Perpetranti nefas tarda sunt cuncta, festinanti ad facinus videntur remorari disposita. Cupit
Abbreviated transcription (Latin):
cessabit : qui ut audere ur̃ nu¬
merꝰ ꝓ uocauit. Cerce solus ꝑe-¬
at. qui naturȩ iuira debellat..
S olus concidat: qui piȩtatẽ patris
ini pugnat. Aut enĩ cessabit
dũ penit&. aut ꝑ seuerabit. &
peri&. Ego enim doleo reum.
doleo im pium. doleo nouo sup¬
plicio moriturum: Quisteͫ fa
cinus ꝓ silire parricida decer-¬
ri me docuit: quiste furor au-¬
dere tam in mane facinus ꝓ-¬
uocauit : si offendit pater est..
Si lesit : genitor. Quin im mo nec
offendit. nec lesit. Wincat furo-¬
rem piecas. affectus in samem
suꝑec: crudelitatem natura de-¬
bellet. Aut numquĩd te pat̾
quia non lesit offendit. Aut
id circo te offendit qr non le-¬
sit : qui forsitan uon offendere
si lesisset. Redde affectus. ea-¬
hibe pietatem.. Tibi parcis dũ
apatre manus auertis. quẽ de-¬
fendere deberes si qđ audes. al¬
terum audere cognouisses Ubi
iã solatiũ patres ubi p̃sidium
genitores in uenient. si filios sen¬

Expanded text:
cessabit, quem, ut auderet, vester nucessabit, quem, ut auderet, vester numerus provocavit. Certe solus pereat qui naturae vim debellat, solus concidat qui pietatem patris impugnat. Aut enim cessabit, dum poenitet, aut perseverabit et periet. Ego enim doleo reum, doleo impium, doleo novo supplicio moriturum. Quis te in hoc facinus prosilire, parricida teterrime, docuit? Quis te furor audere tam immane facinus provocavit? Si offendit, pater est, si laesit, genitor, quin imo nec offendit, nec laesit; vincat furorem pietas, affectus insaniam superet, crudelitatem natura debellet; aut nunquid te pater, quia non laesit, offendit, aut idcirco te offendit, quia non laesit, qui forsitan non offenderet si laesisset. Redde affectus, exhibe pietatem; tibi parcis, dum a patre manus avertis, quem defendere deberes, si quod audes, alterum audentem cognovisses. Ubi jam solatium patres, ubi praesidium genitores invenient, si filios sen
Abbreviated transcription (Latin):
tot dementes exercitꝰ. qr non de-¬
reliquit offendit.. Iot populoꝵs
rabiem. quia non lesit in cur¬
rat exercitus.. Armantur in
cedem patris funeste multors
manus : ꝓ uo cantur in in nocen-¬
tẽ ulcisci facinus alienum.. Uniꝰ
parricide furor: tot milia in¬
sanire com pellit.. U nius de¬
mentia dementes efficit mul-¬
cos. Offendit enĩ dauid filiũ:
parricidium Semꝑ enim scele¬¬
ra dũ non resecantur in crescu-¬
nt . & in augmenta facinorum
ꝓ silit᷑ : quotiens secura in punita¬
te peccat᷑. Dũ enĩ inabessalori
frĩs occisi facinꝰ non iundicat᷑.
in parricidium patris recidiuũ
facinus iterat᷑.. Uos in quã eocer¬
citꝰ. in felices am moneo. uos af¬¬
fectu piecatis ex horcor. Cue
u alienũ facinus ruitis: cur
furentis in saniã ad u uatis: cur
parricide similes ac dementes ex¬
istitis: Deserite quęso deserite re¬
um : deserite nouo supplicio mo-¬
ricurũ Forsitan enim siderͤtis

Expanded text:
tot dementes exercitus quia non tot dementes exercitus quia non reliquit offendit; tot populorum rabiem, quia non laesit, incurrat exercitus. Armantur in caedem patris funestae multorum manus; provocatur in innocentem ulcisci facinus alienum; unius parricidae furor, tot millia insanire compellit; unius dementia dementes efficit multos. II. Offendit enim David filium, parricidium. Semper enim scelera, dum non resecantur, increscunt, et in augmenta facinorum prosilitur, quoties sedatur impunitate peccatum. Dum enim in Absalom fratris occisi facinus non vindicatur, in parricidium patris recidivum facinus iteratur. Vos, vos, inquam, exercitus infelices, admoneo, vos affectu pietatis exhortor, cur in alienum facinus irruitis? Cur furentis insaniam adjuvatis? Cur parricidae similes ac dementes existitis? Deserite, quaeso, deserite reum, deserite novo supplicio moriturum. Forsitan enim si deseritis,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ : ꝑ didit sensum: amisit con¬
silum. in sectatur patrẽ fugat
in nocentẽ. in sequitur genitorem:
u surpat im ꝑium: potestatem ar-¬
ripit: regnũ in uadit: non ut
Ocum patre sociecatem regni in¬
Siret. sed ut totũ regnũ patris
sanguine possider& Per didit
in quã abessalon con siliũ: dũ
rium. Amisit sensũ: dum ꝑ
exitium patris con seqͥ deside-¬
rat regnũ. Festinat ꝓperat:
quęrit in nocentẽ oppͥmere re¬
us patre suꝑ stite moriturus.
At contra dauid humił ac mitis
cedit domo ꝑ sequentẽ fugit:
declinat hostem reliquid affec¬
tus ne aut parricide in teritꝰ
cio eiꝰ. reũ filium e& hiberet:
Nult furorem filii fugiendo con¬
pescere : desiderat declinando par¬
ricide seuitiam cemperare. sed
crudelitas mente concepta. tã
se dare non potuit. quã in ma-¬
nis seuitia ad ꝑficiendum faci-¬
nus ꝓ uocauit:. O in nocentia
quantum apud reos periculi sus¬
cipis: quantũ molestię ꝑ flagiti¬
osos in curris. Dauid scĩs simꝰ

Expanded text:
tem, perdidit sensum, amisit consilium; insectatur patrem, fugat innocentem; insequitur genitorem, usurpat imperium, potestatem corripit, regnum invadit, non ut cum patre societatem regni iniret, sed ut totum regnum patris sanguine possideret. Perdidit, inquam, Absalom consilium, dum rium; amisit sensum, dum per exitium patris consequi desiderat regnum. Festinat, properat, quaerit innocentem opprimere, reus patre superstite moriturus. At contra David humilis ac mitis cedit homini, persequentem fugit, declinat hostem, relinquit affectus ne aut parricidae interitus tio ejus reum filium exhiberet. Vult furorem filii fugiendo compescere, desiderat declinando parricidae saevitiam temperare. Sed crudelitas mente concepta tam sedari non potuit, quam immanis saevitia ad perficiendum facinus provocavit. O innocentia, quantum apud reos periculi suscipis, quantum molestiae per flagitiosos incurris! David sanctissimus
Abbreviated transcription (Latin):
si quattuor milia excepto mu¬
lieres & in fantes. O uircutes
quidẽ dĩ manifestessime credi-¬
mꝰ esse factas in p̃sente: sed¬
si aliqͥd lat& in misterio ipsa
grã donante: reqͥramus: In su¬
periore enim lectione. dequinq
panibꝰ ⁊ duobꝰ piscibꝰ quinq
milia hominũ saciauit. hic sep
H ic penitꝰ cacent discipuli: sed
ipse dr̃s ꝓ eis sollicitus. Ui
deamꝰ quare tacent qr nec dum
missi fuerant. p̃ dicare gentibꝰ
sed potius ad oues ꝑ ditas domꝰ
isrł.. Prior ergo illa ꝑabola ꝑ¬
tin& ad uidęos. ista uͦ ad gen¬
tes Ibi qͥnq panes fuerunt.¬
I hoc est quinq libri morsi:
N ic gͦ septem panes. qͥ sunt sep-¬
tem forme sp̃s dĩ. sicut ait
sẽs y saias ꝓpheta: Sp̃s sapi-¬
entiȩ & incellectꝰ. sp̃s consilii ec

Expanded text:
si quatuor millia, extra mulieres et infantes . Et virtutes quidem Domini manifestissime credimus esse factas in praesenti; sed quid lateat in mysterio ipsius gratia donante requiramus. In superiori enim lectione de quinque panibus et duobus piscibus quinque millia hominum satiavit: hic septHic penitus tacent discipuli; sed ipse Dominus pro eis sollicitus est. 672 Videamus quare tacent. Quia necdum missi fuerant praedicare gentibus, sed potius ad oves perditas domus Israel. Prior ergo illa parabola pertinet ad Judaeos; ista vero ad gentes. Ibi quinque panes fuerant, hoc est quinque libri Moysi; hic vero septem panes, qui sunt septiformis Spiritus dona, sicut ait S. Isaias propheta: Spiritus sapientiae et intellectus, Sp
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã autẽ ex eis delonge uener̾.
Longe enĩ erant gentes adõ. er-¬
rando ꝑ idola: ⁊ modo omĩs qͥ
peccat longe.ẽ. adõ. Dicunt dis¬
cipuli eius:. Uñ istos qͥs poterit
saturare panibꝰ in solitudine. Ad¬
huc apłos tenebat in credulitas do-¬
nec misteria reuelarent᷑:. Nec re-¬
cordabant᷑ ꝗd fecerat de quinq
panibꝰ ⁊ duobꝰ piscibꝰ. Q̾ int̾rogauit
cħc eos qt panes haberent : qui
dixerunt: septem & p̾cepit tur-¬
be ut discũberent suꝑ t̾ram
Et accipiens panẽ grãs egit. ⁊ de

Expanded text:
uidam autem ex his de longe venerunt. Longe enim erant gentes a Deo, errando per idola; et modo omnis qui peccat longe est a Deo. Dicunt discipuli ejus: Unde istos quis poterit saturare panibus in solitudine ? Adhuc apostolos tenebat incredulitas, donec mysteria revelarentur, nec recordabantur quod fecerat de quinque panibus et duobus piscibus. Et interrogavit eos Jesus quot panes haberent. Qui dixerunt, septem; et praecepit turbae ut discumberent super terram. Et accipiens panem, gratias egit et de
Abbreviated transcription (Latin):
qͥbꝰ parci scelesto mandasti: sed il-¬
la arbor illate ulta est. illa defen-¬
dit : illa legi patris in uiriã quę
te non audierat uindicauit:
Defensio tua securitatẽ patribꝰ at-¬
tulit : & parricidarũ audacia
reuocauit. Perte & in uiria na¬
turȩ de fensa est: ⁊ patrũ pie-¬
cas reuacata. Nono enũ supplicio
debuit in terire. qui scł̃m nouũ sce¬
lus ꝑ patris exitium uoluit in-¬
tulisse.

Expanded text:
quibus pro tam scelesto mandasti, sed ilquibus pro tam scelesto mandasti, sed illa arbor, illa te ulta est, illa defendit, illa laesi patris injuriam, quae te non audierat, vindicavit. Defensio tua securitatem patribus attulit, et parricidarum audaciam removit, per te injuria naturae defensa est, et paterna pietas revocata. Novo enim supplicio debuit interire, qui saeculo novum scelus patris exitium voluit intulisse.
Abbreviated transcription (Latin):
hostilis manus. non iaculaditis
ictus defendit : sed undicant li¬
gna. arbor ulciscitur. rami de¬
fendunt: Nec est ulla creatura
quȩ mota non fuerit. cũ ipsũ
dnm̃ senserit moueri auctorem.
git᷑ redeunt cuncti debello par¬
ricida auctore belli ꝓstrato.
cuiꝰ sanguine scęlus diluit᷑.
Quiꝰ supplicio in manis crudelitas
sepelitur. G audent om̃s cuncti
lȩcant᷑. solus dauid plangit fili¬
um. parricide lamentat᷑ in teri-¬
tum: Quid plangis gloriosȩ pa-¬
ter: Quid lamentaris. Quasi.
abessalon qđ ausus est conꝓba-¬
ris: Quid fles scelestium quasi
eũ ꝑ petrare uolueris parricidi¬
um. Frangit᷑ gła uictoris exer¬
citus. si flecur hostis interitus:
Nec lȩcicia esse poterit in uictori¬
a. si parricidae plangit᷑ poena.
Ille tuus non fuit filius. qͥ sic
uiolauit paternos affectꝰ. Ille cu¬
us dici non meruit : qui uis pa¬
tris scĩ ssimi uiolauit. Ie noN
contempserunt exercitꝰ. non duces

Expanded text:
hostilis manus, non jaculantis hostilis manus, non jaculantis ictus defendit, sed vindicant ligna, ulciscitur arbor, rami defendunt, nec est ulla creatura, quae mota non fuerit, cum ipsum Dominum senserit moveri auctorem. Ideo redeunt cuncti de bello, parricida auctore belli prostrato, cujus sanguine scelus diluitur, cujus supplicio immanis crudelitas sepelitur, Gaudent omnes, cuncti laetantur, solus David plangit filium, parricidae lamentatur interitum. Quid plangis, gloriose pater? Quid lamentatione quasi Absalom quod ausus est comprobaris? Quid fles scelestum, quasi eum perpetrare volueris parricidium. Frangitur gloria victoris exercitus, etiam fletur hostis interitus, nec laetitia esse poterit in victoria, dum parricidae plangitur poena. Ille tuus non fuit filius, qui sic violavit paternos affectus. Ille tuus dici non meruit, qui jus patris altissimi violavit. Te non contempserunt exercitus, non duces
Abbreviated transcription (Latin):
de fendat.. Ad est in quã arbor
quȩ nec patrem ut tibi partat᷑
implere contendit:. Nec poteris
hoc bellũ in punitus euadere : qͥ
genitori necem conatꝰ es in roga¬
re: Igitur commisso bello ꝓster¬
nuntur hostes. ad uersi cadunt.i¬
nimici uincunt᷑. nudatur hostis
deseritur parricida. iam suã in
sius conspicit poenã : iã supplici¬
ũ debitum sibi suors in teritu
recognoscit: iã tun&. iã formi¬
dat : iam ꝓprium meditat᷑ in¬
teritũ: Deniq animal petit : mu¬
lã con scendit dat se in fugã
p̃cipitẽ : ꝑatã ꝓpere festinat
ad arborem. cui traditꝰ ⁊ ictu
uiolento i missus. animali sub-¬
ducto. et subter in cãpo se lap-¬
Coin serit᷑ Ramis obligatur li¬
gnis. trans ficco gutture conligatꝰ.
ac pendens. iã mortuus ab om̃i¬
bꝰ in uenit᷑. Quẽ iã nec cęlũ
potuit uiuium conspicere : nec t̃¬
ra ulteriꝰ sustinere Onefandũ
meritum parricidȩ. in uiriam pa-¬
tris. non pugnantis gladiꝰ. non

Expanded text:
suspendent. Adest, inquam, arbor quae nec patrem, ut tibi parcatur implere contendit, nec poteris hoc bellum impunitus evadere, qui genitori necem conatus es irrogare. Igitur commisso bello prosternuntur hostes, adversi cadunt, inimici vincuntur, nudatur hostis, deseritur parricida, jam suam in suis concipit poenam, jam supplicium debitum sibi suorum interitu recognoscit, jam timet, jam formidat, jam proprium meditatur interitum. Denique animal petit, mulam conscendit, dat se in fugam praecipitem, paratam prope festinat ad arborem, cui traditur, et ictu violento immissus a sali sic subducto, et subter in campis elapso inseritur ramis, obligatur lignis, transfixo gutture colligatus ac pendens. Jam mortuus ab omnibus invenitur, quem jam nec coelum potuit vivum conspicere, nec terra ulterius sustinere. V. O nefandum meritum parricidae, injuriam patris non pugnantis gladius, non
Abbreviated transcription (Latin):
aliquos in publico miscere sermones..
Maria in domo sera: festina in publi¬
co. mansit apud cognatã suã tribꝰ
mensibꝰ. Ꝙ enim quȩ ꝓpter officiũ
uenerat in herebat offitio Mansit
mensibꝰ tribꝰ. Non qđ domus eam
delectar& aliena : sed qr frequentius
uideri in publico displicebat. Didi¬
cistis uirgines pudorẽ mariae :
dic̾ite humilitatẽ:. Uenit ꝓpͥqua
ad ꝓximã. uinior ad seniorẽ. nec so-¬
lum uenit. sed aeciam pͥor salutauit:
Decet enim ut quanto castior uirgo:
tanto humilior sit IIouerit de¬
ferre seniorisbꝰ. sit magiltra humili¬
taitis in qua. est ꝓfessio castitatis. Est
autem causa piecatis: est aeciã nor-¬
ma doctrinȩ. Contuendũ. ẽ. enim.
qr̃ superior uenit ad inferiorẽ: ut
inferior ad uuetur:. Maria ad he-¬
lisabet h: xp̃c ad iohannem. Deniq
aeciam postea ut sanctificaret bap¬
tismum ihohannis : dñs uenit ad
baptismũ. Cito quoq ad uentu ma-¬

Expanded text:
aliquos in publico miscere saliquos in publico miscere sMaria in domo seria, festina in publico, mansit apud cognatam 1289 suam tribus mensibus; etenim quae propter officium uenerat inhaerebat officio. mansit tribus mensibus, non quod domus eam delectaret aliena, sed quia frequentius uideri in publico displicebat. didicistis, uirgines, pudorem Mariae: discite humilitatem. uenit propinqua ad proximam, iunior ad seniorem nec solum uenit, sed etiam prior salutauit; decet enim ut quanto castior uirgo tanto humilior sit. nouerit deferre senioribus, sit magistra humilitatis, in qua est professio castitatis. est et causa pietatis, est etiam norma doctrinae. contuendum est enim quia superior uenit ad inferiorem, ut inferior adiuuetur, Maria ad Elisabet, Christus ad Iohannem, denique etiam postea, ut sanctificaret baptismum Iohannis, dominus uenit ad baptismum. cito quoque aduentus Ma
Abbreviated transcription (Latin):
in dtuitate tuda : ⁊ intrauit in domũ¬
oRALe est omnibꝰ ut qui fidem e¬
exigunt : fidẽ astruant: Ꝙ idõ an¬
gelus cum abscondita nuntiaret. ut
fides astrueret᷑ exemplo senioris fe-¬
minȩ sterilisq conceptũ uirgini ma-¬
riȩ nuntiauit: ut possibile deo om̃e
qđ ei placuerit assererce:. Ubi audi-¬
uit hoc maria non quasi incredula
deoraculo. nec qͣsi incerta denuntio.
nec quasi dubitans deexemplo: sedqͣ¬
si lacta ꝓ uoto: religiosa ꝓ officio. fes¬
tina ꝓ gaudio. in montana ꝑ rexit:
Quo enim iã dõ plena nsi ad superi¬
ora cum festinatione contenderet.
nescit tarda molimina: scĩ sp̃s grã:
libꝰ uersabatur: non a publico uirgi¬
nitatis pudor. non a studio asperitas
montium. non ab officio ꝓlixxitas iti¬
neris recardauit In montana uirgo
cũ festinatione: uirgo officii iemor.
in uiriȩ in memor: affectu uigente
non sexu. relicta ꝑ rexit domo:
Discite uirgines non circũ cursare ꝑali¬
enas edes. non demorari in plateis: nõ

Expanded text:
Iudae et intrauit in domuorale est omnibus, ut qui fidem exigunt fidem adstruant. et ideo angelus cum abscondita nuntiaret, ut fides adstrueretur exemplo, senioris feminae sterilisque conceptum uirgini Mariae nuntiauit, ut possibile deo omne quod ei placuerit adsereret. ubi audiuit hoc Maria, non quasi incredula de oraculo nec quasi incerta de nuntio nec quasi dubitans de exemplo, sed quasi laeta pro uoto, religiosa pro officio, festina pro gaudio in montana perrexit. quo enim iam deo plena nisi ad superiora cum festinatione contenderet? nescit tarda molimina sancti spiritus libus uersabatur, non a publico uirginitatis pudor, non ab studio asperitas montium, non ab officio prolixitas itineris retardauit in montana uirgo cum festinatione, uirgo officii memor, iniuriae inmemor, adfectu uigente, non sexu relicta perrexit domo. discite, uirgines, non circumcursare per alienas aedes, non demorari in plateis, non
Abbreviated transcription (Latin):
Ionusitata haec officia feminarũ
sunt. ut ueniat mat̾ dñi mei ad me.
Miraculum sentio: cognosco misteruimꝰ
mater dñi. uerbo foeta. dõ plena . ẽ.
Ecce enĩ ut facta ẽ. uox salutationis
tuȩ in auribꝰ meis: exultauit in¬
gaudio in fans inutero meo. ⁊ beata

Expanded text:
Non usitata haec officia feminarum Non usitata haec officia feminarum sunt: Ut veniat mater Domini mei ad me. Miraculum sentio, cognosco mysterium: mater Domini Verbo foeta, Deo plena est. Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit gaudio i
Abbreviated transcription (Latin):
fructus Nusi ille deqͦ scriptũ. ẽ.
ecce hȩreditas dnĩ filii merces fruc-¬
tus uentris. Haec. ẽ. hȩreditas dm̃:
Filii st̃ qui merces sunt: Fructus il¬
lius : qui demariȩ uentre ꝓcessit:
Ipse fructꝰ uentris. est. flos radicis.
dequo bene ꝓphecauit ysaias di-¬
cens:. Exiee uirga deradice iesse.
et flos deradice eius ascendit:.
Radix enim . ẽ. familia iudeorum:
uirgo maria.. Flos marię xp̃c. qui
ueluti bone arboris fructrus nr̃e
urtutis ꝓcessũ nunc flor&: nunc
fructificat in nobis. nunc redi ui¬
ua corꝑis resurrectione reparat᷑.
Q̾ unde hoc michi ut ueniat mat̾
dñi mei adme. Non quasi i
gnorans dicit. scit enĩ esse scĩ
ꝓphecȩ amatre dñi ad ꝓfectũ sui
mineris salutetur. Sed quasi non
humani hoc meriti. sed diuinȩ grẽ
mimus esse cognoscat : ita dicit.
Unde hoc michi : Noc .ẽ. quantum
borũ michi accidit ut mat̾ dñi mei
ueniat ad me. Non cognosco meũ:
tinde hoc michi. Qua uistitia.
Quibꝰ facts. Proqͥbus meritis:

Expanded text:
fructus nisi ille de quo dictum est: ecce hereditas domini fili, mercis fructus uentris? hoc est: hereditas domini fili sunt, qui mercis sunt fructus illius, qui de Mariae uentre processit. ipse fructus uentris est, flos radicis, de quo bene prophetauit Esaias dicens: exiet uirga ex radice Iessae et flos ex radice ascendet; radix enim est familia Iudaeorum, uirga Maria, flos Mariae Christus, qui ueluti bonae arboris fructus pro nostrae uirtutis processu nunc floret, nunc fructificat in nobis, nunc rediuiua corporis resurrectione reparatur. et unde hoc mihi, ut ueniat mater domini mei ad me? non quasi ignorans dicit; scit enim esse SpiriProphetae a matre Domini ad profectum sui pignoris salutetur: sed quasi non humani hoc meriti, sed divinae gratiae munus esse cognoscat, ita dicit: Unde hoc mihi? Hoc est, quantum bonum mihi accidit; ut mater Domini mei veniat ad me? Non cognosco meum. Unde hoc mihi, qua justitia, quibus factis, pro quibus meritis?
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ prior elisabech audiuit: sed
iohannes prior gratiȩ sensit Illa
naturȩ ordine audiuit: iste exulta¬
uit ratione misterli. Illa mariae:
iste dnĩ sensit aduentum. Remina
mulieris: & pignus pignoris. Istę
gram locuntur: illi intus oꝑ antur
piecatisq misterium : maternis ad¬
oriunt᷑ ꝓ fectibꝰ Duplici miraculo
ꝓphecant matres: spũ paruulors.
Exultauit infans: repleca. ẽ. mater.
Non prius mater repleca quã filius:
sed cum filius essec repletus spũ
scõ. repleuit ⁊ matrẽ: Exultauit
iohannes. exultauit ⁊ mariȩ sp̃s:
exultante iohanne repletur heli-
sabech.. Mariam tamen non reple-¬
ris spiritu : sed spm̃ ens exultare
cognoscimꝰ: in comp̃hensibilis enim:
in comp̃hensibiliter oꝑabat᷑ in ma-¬
tre:. & illa post conceptũ replet̃¬
ista ante concepcũ:. Benedicta cu in¬
cer mulieres: ⁊ benedictꝰ fructus uen-¬
cris tui. Ꝙunde hoc michi ut ue-¬
niat mater dñi mei ad me: No

Expanded text:
uocem prior Elisabet audiuit, sed Iohannes prior gratiam sensit: illa naturae ordine audiuit, iste exsultauit ratione mysterii, illa Mariae iste domini sensit aduentum, femina mulieris et pignus pignoris, istae gratiam loquuntur, illi intus operantur pietatisque mysterium maternis adoriuntur profectibus duplicique miraculo prophetant matres spiritu paruulorum. exsultauit infans, repleta mater est. non prius mater repleta quam filius, sed cum filius esset repletus spiritu sancto, repleuit et matrem. exsultauit Iohannes, exsultauit et Mariae spiritus. exsultante Iohzabeth: Mariam tamen non repleri Spiritu, sed spiritum ejus exsultare cognovimus; incomprehensibilis enim incomprehensibiliter operabatur in matre. Et illa post conceptum repletista ante conceptum. Benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus ventris tui. Et unde hoc mihi ut venia