comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sufferunt. & in ipso conatu ul¬
ra uires ausa succunbunt. Den¬
q maiꝰ fuerit qđ dicendũ ẽ:
tratomagis obruit᷑. qͥ magnitu¬
dine reri uerid uerb ñ pot̾ explicare. Nepotianꝰ
lerabili dolore conficit. Quẽ heredẽ putauimꝰ.
funꝰ tenemꝰ. Cun iam meũ sudabit ingeniuiͦ Cui.
litterulȩ placere gestientͤ Ubi ẽ. ille nr̃ & cigneo
canore uor dulcior: Scupet animꝰ. piot tremit.
oaligant ocłi. lingua balbutit. Quicqͥd dixero. qi
ille ñ audit : mutũ uidet᷑. Stilus ipse qͦsi sentienꝰ
& cera subtristior. uł rubigine uł fitu obucit᷑.
Quotienscimq nitor in uerba ꝓruꝑe. & suꝑ tu¬
mubũ eiꝰ epitaphu huiꝰ flores spargere. totiens¬
i almis implent᷑ ocłi: & renonato dolore totꝰ in
funere su. Moris qͦndã fuit ut suꝑ cadauera de¬
functor. in contione ꝓstrati laudes liberi dic̾ent.¬
& instar lugubriñ carminũ ad fletꝰ & gemitũ
audientiũ pectora concitarent. En rerũ in nob̾

Expanded text:
nt , et in ipso conatu ultra vires ausa, succumbunt: quantoque majus fuerit, quod dicendum est, tanto magis obruitur, qui magnitudinem rei verbis non potest explicare. Nepotianuslerabili dolore confecit. quem heredem putauimus, fumis tenemus. cui iam meum sudabit ingenium? cui litterulae placere gestient? ubi est ille έργοδιώκης noster et cygneo canore nox dulcior? stupet animus, manus tremit, caligant oculi, lingua balbutit. quidquid dixero, quia ille non audiet, mutum uidetur. stilus ipse quasi sentiens et cera subtristior uel rubigine uel situ obducitur. quotienscumque nitor in uerba prorumpere et super tumulum eius epitaphii huius flores spargere, totiens inplentur oculi et renouato dolore totus in funere sum. mors quondam fuit, ut super cadauera defunctorum in contionė pro rostris laudes liberi dicerent et instar lugubrium carminum ad fletus et gemitus audientium pectora concitarent: en rerum in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
quanq confabuilatione iocundissimi mͥ con¬
sortu recorder. humilitatẽ admirer. uit¬
tutẽ efferam. p̾dicẽ caritatẽ. Uerũ tu qͥ
natura linces insitũ habent. ne pꝰ tergũ
respicientes meminerint pͥorũ. & mens
pdat qd ocłi uidẽ desiđant: ita nr̃s necessi¬
tudinis penitꝰ oblitꝰ illa epłam quã in cor¬
de rp̃ianoꝵ scriptã apłs refert. ñ par petͥ
ualitura. s. imis ut aiunt ceris erasisti. A¬
ilȩ qͥdẽ qͥs dirunꝰ fero sub frondente cap¬
tantes arboris ramo fugaces cap̾as. aut
tumidũ ceruos animal conp̾hendunt. cur¬
rentẽq frustra p̾dandũ hostẽ siui secũ ue¬
hit rabido desuꝑ ore dilaniant. & tã diu
meminere p̾dandi. qua dui uent̾ uaciis
siccũ famc guttur erasꝑat. Ubi uͦ sangunͤ
pasta feritas uiscera distenta cõpleuer
cũ saturitate succedit obliuio. tam diu
nescitura qͥd capiat. donec memoriã reuo¬
carie esuries. Iu nec dũ satiatꝰ e nob̾. cur finc̃
iungis exordio: Cur amittis anteqͥ teneas.

Expanded text:
consortii recorder, ut humilitatem admirer, uirtutem efferam, praedicem caritatem. uerum tu, quod natura lynces : insitum habent, ne postergum respicientes meminerint priorum et mens perdat, quod oculi uidere desielint, ita nostrae necessitudinis penitus oblitus illam epistulam, quam in corde Christianorum scriptam apostolus refert, non praepeti litura, sillae quidem, quas diximus, ferae, sub frondente captantes arboris ramo fugaces capreas, aut timidum, cervos, animal comprehendunt: currentemque frustra praedam, dum hostem suum secum verabido desuper ore dilaniant; et tamdiu meminere praedandi, 23 quamdiu venter vacuus siccum fame guttur exasperat. Ubi vero sanguine pasta feritas viscera distenta compleverit, cum saturitate succedit oblivio: tamdiu nescitura quid capiat, donec memoriam revocaverit esuries. Tu necdum satiatus e nobis, cur finem jungis exordio? cur amittis antequam teneas?
Abbreviated transcription (Latin):
dignitate disciplis. unii
app̾hendit pariuilui di¬
cens. Quicunq ur̾m ñ fuerit conuersus
sic̃ infans. ñ potest intͦire in regnũ celoꝵ.
Qđ ne tantu docere nec facere uidecꝰ. in¬
pleuit erẽplo. dũ discipłor pedes lauat.
dũ traditorẽ oscło ercipit. du loquit᷑ cũ sa¬
maritana. dum ad pedes sibi sedente maria
de celaꝵ disputat regno. dii ab inferis re¬
surgens pͥmĩ mulierclis appareseit. Satha
nisi ob contrariã humilitati setꝑbiã ruit.
Et uidaicꝰ popł pͥmas sibi cathedras & salu¬
tationes in foro iundicans. depitato amea
sit: qd̾ aduersariũ habet dm̃ͣ. Ob qd̾¬
& in euangłio & phariseus arrogans sꝑ¬

Expanded text:
tate discipuhs unum adprehendit e paruulis dicens: quicumque uestrum non fuerit conuersus sicut infans, non potest introire regnum caelorum. quod ne tantum docere nec facere uideretur, inpleuit exemplo, dum discipulorum pedes lauat, dum traditorem osculo excipit, dum loquitur cum Samaritana, dum ad pedes sibi sedente Maria de caelorum disputat regno, dum ab inferis resurgens primum mulierculis apparescit. satana causam nisi ob contrariam humilitati superbiam ruit. et Iudaicus populus primas sibi cathedras et salutationes in foro uindicans deputato antea sit, quod aduersarium habet deum. ob quod in euangelio et pharisaeus adrogans sp
Abbreviated transcription (Latin):
inter ceptã dissimilituoinẽ figͥi ego ue¬
nia deporr. II. expectat coronꝗ̃. Soror
mea. scĩ iuliam in xp̃o fruct̾ ẽ . Ille plan¬
tauit. uos rigate. dñs aut̾ inerenitu da
Huic ego ut ait gentił poeta. om̃ia ecia
tuta timeo. Sei tis ipsi iubricũ adolesceru
iter. in qͥ & ego lapsus sũ: & uos ñ sine timo¬
re transistis. Hoc ilła cu marime tnaree
om̃ui tultienoa e p̾ceptis oium sustẽni¬
Et solatiis. idȩ crebris ure sanccitudinis epłis
roboranda. Q qͥa caritas omia sustinet. ob¬
seero ut eciã a papa ualeriano ad eã con¬
fortandã litteris exigatis. Nostis puellares
animos in his reb plerumq solidari. si se
intelligant cure ẽẽ. maiorib. In mea enim

Expanded text:
uiter coeptam dissimilitudinem finiam; ego ueuiter coeptam dissimilitudinem finiam; ego ueniam deprecor, ille expectat coronam.- Soror mea sancti Iuliani in Christo fructus est: ille plantauit, uos rigate, dominus incrementum dahuic ego, ut ait gentilis poeta, omnia etiam tuta timeo. scitis ipsi lubricum adulescentiae iter, in quo et ego lapsus sunt et uos non sine timore transistis. hoc illa cum maxime ingrediens omnium fulcienda praeceptis, omnium estnda solatiis, id est, crebris vestrae sanctitudinis epistolis roboranda. Et quia caritas omnia sustinet: obsecro ut etiam a Papa Valeriano ad eam confortandam litteras exigatis. Nostis puellares animos his rebus plerumque solidari, si se intelligant curae esse majoribus. 5. In mea enim
Abbreviated transcription (Latin):
& scorpiones arentia quoq seccam᷑. Ille unm
calcat suꝑ colubri capit. nos serpenti terra
ex diuina sententia comedenti adhuc eyb.
sumꝰ. Ille iam potest sumũ gradiui faltũ
ascende. nobis adhuc in pͥmo ascensu frentib.
nescio an dicere aliqndo contingat. Leuaui
o. łos meos ad montes. unde ueniet auxiliu
ie hoc ẽ. occlis grenno sedens. ad ereplu iolat.
libru torte ia deuorat. Igo in sceleru mec
sepulchro iacens. & poccatoꝵ uincłis colli¬
gat. dicu de euangłio expecto clamore
Icronie. ueni foras. Bonosus inꝗ. qr scdin
cutraten trilit lumbrare siru. ubi illud in
foramine petre abscondens. ꝙ postea scrsin
inueniens acinit. Dñe tu possedisti rene
lone ide contusione mentis mee catenatu
dur. Ibi mͥ captiuitatis uigũ imposuit
ibi cirłm terri inneccens de canticis si¬
en cantare pcepit. Cin ego diri. Dñs soliui
cõpectitos. dns illuminat cecos. Et ut bre¬

Expanded text:
et scorpiones arentia quaeque sectamur. ille iam et scorpiones arentia quaeque sectamur. ille iam calcat super colubri caput, nos serpenti terram ex diuina sententia comedenti adhuc cibo sumus. ille iam potest summum graduum psalmum scandere, nobis adhuc in primo ascensu flentibus nescio an dicere aliquando contingat: leuaui oculos meos in montes, unde ueniat auxiliu hoc est, Ecclesiae gremio sedens, ad exemplum Joannis, librum forte jam devorat : ego in scelerum meorum sepulcro jacens , et peccatorum vinculis colligatus, Dominicum de Evangelio exspecto clamorem: Hieronyme, veni foras. Bonosus, inquam, ulit lumbare suum, ubi illud in foramine petrae abscondens , et postea scissum reperiens, cecinit: Domine, tu possedisti renes lonem, id est, confusionem mentis meae catenatum duxit; ibi mihi captiuitatis iugum inposuit, ibi ferri circulum innectens de canticis Sion cantare praecepit. cui ego dixi: dominus soluit conpeditos, dominus inluminat caecos; et, ut bre
Abbreviated transcription (Latin):
ogo hic nͥ sum. aut nos hic estis. Credite aio¬
ri uera diccnti. It ciĩ loc scrihem uos uide¬
lam. Quib hoc pͥmũ queror. eui tot int¬
iacentib spacus maris atq terrarũ tã pat
ua epłan miseriiis. nisi qđ tra merui. q uobꝰ
ut seribitis ante ñ scripsi. Carta defuisse i
pute. oypto ministrante cõmercia. Et si a¬
alicui ptolonieus maria dausisset. tam rei
attalus nibranas a ꝓgamo mserat. ut penu¬
ria carte pellib pensaret. unde ꝑgamenar¬
noiñ usq ad hanc die tradente sibi inuicr
festinasse. qua uis longe epłe una nor suis:
In uos aliqͥ occupatione decentos. Iluua
necessitas. maior ẽ. caritate. Restant duo.
ut aut uos piguerit. aut ego ñ meruerim
E qͥb malo uos incessere tarditati ꝗͥ me
condenare i meritii. Faciliꝰ enun neglegen¬
tia einoari potest ꝗ amor nasci. Bonosi
ut scripsistis qͣsi fili. xͥx e yoc. aqͦ sapiuri
Nos pͥstina contagione sordentes qͥsi reguli

Expanded text:
ego hic non sum aut uos hic estis. credite amoego hic non sum aut uos hic estis. credite amori uera dicenti: et cum has scriberem, uos uidebam. quibus hoc pnmum queror, cur tot interiacentibus spatiis marivam epistulam miseritis, nisi quod ita merui, qui vobis, ut scribitis, ante non scripsi. Chartam defuisse non puto Aegypto ministrante commercia. Et si aliqui Ptolomaeus maria clausisset, tamen rex Attalus membranas e Pergamo miserat, ut penuria chartae pellibus pensaretur; unde pergamenarum nomen ad hanc usque diem tradente sibi invicem festinasse? Quamvis longae epistulae una nox sufficit. An vos aliqua occupatione detentos? Nulla necessitas maior est caritate. Restant duo, ut aut vos pigucrit aut ege quibus malo uos incessere tarditatis, quam me condemnare non meriti. facilius enim neglegentia emendari potest, quam amor nasci. Bonosus, ut scribitis, quasi filius lyaco? aquosa petiit, nos pristina contagione sordentes quasi reguli
Abbreviated transcription (Latin):
oN debec carta diuide quos
amor mutiuis copulairit. nec
Dꝑ singulos officia mei fc̃ par¬
tienda sermonis. ei sic uos in
uice ametis: ut n nunꝰ tres
lsaritas iungat. ꝗͥ duos natura sociauit.
Quin potiꝰ si rei condicio pateret᷑. sub utio
litterule apice nomina in diuisa conclude.
uno tres e tres in uno. & in trib unu
putarẽ. Nam pꝰꝗͣ sc̃o ęuagrio transmit¬
tente in ea ad me leremi parte delate ft
quę int syrios sarracenosq uastũ ducit
limite: sic gauisus sũ ut illũ diẽ roma¬
ne folicitatis qͦ pͥmu marcelli apud nola
fr̾ sepe me uisitẽt. atq me ita ut sua in i p̃o
uiscera foueat tanĩ longo i me spatio se uinet.
non min mͥ reliqͥt abcundo desidiũ. ꝗ attule¬
rat ueniendo leticia. Nunc ÷ uris litceris ta¬
bulor. illas implexor. ille mecu loquunt.
ille hi tantu latine loqͥ sciunt. Hic eni aut
barbar semi sermo dicende: aut tacendũ
e. Quotienscunq carissimos mͥ uult note
manꝰ referiuit imp̾fsa uestigia. totiens aut

Expanded text:
on debet charta diuidere, \'quos amor mutuus copulauit, nec per singulos officia mei sunt partienda sermonis, cum sic inuicem uos ametis, ut non minus tres caritas iungat, quam duos natura sociauit. quin potius, si rei condicio pateretur, sub uno litterulae apice nomina indiuisa concludereuno tres et in tribus unum putarem. nam postquam sancto Euagrio transmittente in ea ad me heremi parte delatae sunt, quae inter Syros ac Sarracenos uastum limitem ducit, sic gauisus sum, ut illum diem Romanae felicitatis, quo primum Marcelli apud Nolam ictus frater saepe me uisitet atque ita ut sua in Christo uiscera foueat, tamen longo a me spatio seiunctus non minus mihi dereliquit abeundo desiderium, quam adtulerat ueniendo laetitiam. Nunc cum uestris litteris fabulor, illas amplexor, illae mecum loquuntur, illae hic tantum Latine sciunt. hic enim aut barbarus seni sermo discendus est aut tacendum est. quotienscumque carissimos mihi uultus notae manus referunt inpressa uestigia, totiens aut
Abbreviated transcription (Latin):
Scam illud qͦ de qͦ semel in uita crassu a it
risisse lucilliꝰ. similes habent labras lactu¬
cas asino carduosue comedenti. Ui delicet
ut ꝑforata naue debił: gub̾nator regat.
& cecꝰ cocos ducat in foueã. talisq sit rector
qͣles illi qui regunt᷑. Matrẽ cõmunẽ que
cũ uob̾ sc̃itate societ᷑. in eo uos p̃uenit. qr
tales genuit. cuiꝰ uere uent̾ aureus potest
dici. eo salutam honore qͦ nostis Una qͦq
suscipiendas cunccas sorores. quȩ seru uice¬
re cũ scło. que oleo ad lampadas largit̾ p̾¬
ꝑito sponsi oꝑiunt᷑ aduentũ. O beata domꝰ
in q morat anna uidua. urgines ꝓ ꝑbissȩ
gemin samuhel nutritꝰ n templo. Otecta
coronis cincta martyru matre. Nã licet co¬
tidie rpm fatcamini dũ eiꝰ p̾cepta seruati
arriam qͥndã dogmatis uirꝰ exclusũ e. En
miremmi forsitan. qđ in fine ia eple rur¬
ius erorsus sim. Quid facia. Uoce pectori
gare i ualeo. Epłe breuitas cogit tacere.

Expanded text:
m illud quoque, de quo semel in uita Crassum ait risisse Lucilius: \'similem habent labra lactucam asino cardus comedente\' —, uidelicet ut perforatam nauem debilis gubernator regat et caecus caecos ducat in foueam talisque sit rector, quales illi qui reguntur. Matrem communem, quae, cum uobis sanctitate societur, in eo uos praeuenit, quia tales genuit, cuius uere uenter aureus potest dici, eo salutamus honore, quo nostis; una quoque suspiciendas cunctis sorores, quae sexum uicere cum saeculo, quae oleo ad lampadas largiter praeparato sponsi opperiuntur aduentum. o beata domus, in qua morantur Anna uidua, uirgines prophetissae, geminus Samuhel nutritus in templo! o tecta m martyrum coronis cinctam martyrem matrem! nam licet cotidie Christum confiteamini, dum eius praecepta seruatis, Arriani quondam dogmatis uirus exclusum est. et miremini forsitan, quod in fine iam epistulae rursus exorsus sim. quid faciam? uocem pectori negare non ualeo. epistulae breuitas conpellit tacere,
Abbreviated transcription (Latin):
interrogemꝰ. respondeant: quid sit contra filiũ
hominis dicere. & in sp̃m scm blasphemare.
Ergo quippe assero uirta sensũ ulsĩ eos qui xp̃m
in ꝑsecutione negauerint contra filiũ hominis

Expanded text:
interrogemus, respondeat, quid sit contra Filium interrogemus, respondeat, quid sit contra Filium hominis dicere, et in Spiritum Sanctum blasphemare. Ego quippe assero juxta sensum illius, eos qui Christum in persecutione negaverint, contra Filium hominis
Abbreviated transcription (Latin):
rit manifestũ ẽ. iudeos qui eo temporẽ blas¬
phemabant peccato blasphemiȩ ñ teneri. qͥppe
qͥ impii coloni interfectis ꝓpħis de nece dñi co¬
gitabant. & in tantũ erant ꝑditi: ut ad sal¬
uandos cos se dei filiꝰ uenisse responderit. Ui
corm̃tis cõpulsi & uarus eiuscerati cruciacib
añm deniegassent. s his qui eum uideant in
nis ẽe iurtutẽ. & omĩa signa quȩ facta st̃ nͥ
Ad anuima magnificentiã. s ad diabolũ ꝑtinea¬
res. Nnoe & saluator toto responsionis sue hoc
agit argumto ut doceat ñ posse sachanan eiti¬
a saihana. Q regnũ eiꝰ inter se ñ etꝰ duissum.
Cũ enim diaboli studiũ sit dei lodere creatam
qͥm̃ eiꝰde eeͥ poterit uoluntatis sanare languer¬
tes. a se ipsum de obsessis fugare corporib
Pro bet itaq nouatianꝰ aliquẽ de his qui sa¬
erificare cõpuisi st̃ ante tribunal uidicis res¬
pondise. omia que inenangłio scrapta ft̃
sp̃m scm eẽ. blasphemiã. Ut aut̾ & acutiꝰ aliqͥd

Expanded text:
rit, manifestum est Iudaeos, qui eo tempore blasphemabant, peccato blasphemiae non teneri, quippe qui, inpii coloni, interfectis prophetis de nece domini cogitabant et in tantum erant perditi, ut ad saluandos eos se dei filius uenisse responderit. undtormentis conpulsi et uariis euiscerati cruciatibus dominum denegassent, sed his, qui, cum uideant in niad diuinam magnificentiam, sed ad diabolum pertinere. unde et saluator toto responsionis suae hoc agit argumento, ut doceat non posse a satana eici satanan et regnum eius inter se non esse diuisum. cum enim diaboli studium sit dei laedere creaturam, quomodo eiusdem esse poterit uoluntatis sanare languentes et se ipsum de obsessis fugare corporibus? probet itaque Nouatianus aliquem de his, qui sacrificare conpulsi sunt ante tribunal iudicis, respondisse omnia, qSanctum esse blasphemiam. 2. Ut autem et acutius aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudinẽ ꝗͥ paulus ñ habuerit dicens ex
urũ habuisse montanũ. Hec st̃ que coargutio¬
ne ñ indigent. ꝑficdiam eori exposuisse. suꝑasse
Dẽ. Nx necẽe ẽ ut singula deliram̃ta quȩ ꝓfert̾
breuior epłȩ sermo subuertat. cũ & tu ipsa scri¬
Opt̾as appͥme tenetis. ñ tam ad eorꝵ mota sis que¬
stionẽs. q qͥd sentirẽ a me uolueris sciscitari.

Expanded text:
plenitudinem, quam Paulus non habuerit dicens: explenitudinem, quam Paulus non habuerit dicens: exuirum habuisse Montanum. haec coargutione non indigent; perfidiam eorum exposuisse superasse -\'est, nec necesse est, ut singula deliramenta, quae proferunt, breuior epistulae sermo subuertat, cum et tu ipsa scripturas adprime tenens non tam ad eorum mota sis quaestiones, quam, quid sentirem, a me uolueris sciscitari.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ liceat. s qđ aliud sit necessłtate. quiuo uo¬
unitate munꝰ offerre. Apud nos apłoꝵ iocum
ep̃i tenent. apud eos ep̃s teriꝰ ẽ. Habent eni
de pepusa frigis pͥmos patriarchas. scđo qͦs
appellant cenonos: atq ita in terciũ ẽide. pe¬
ne ultimũ locũ ep̃i deuoluunt᷑. qͣsi ex inde am¬
bitiosior religio fiat. siqđ apud nos pͥmũ ẽ.
apud illos nouissimũ sit. Illi ad om̃e pene de¬
lictum eccłiȩ obseruant fores. nos cotidie le¬
gimꝰ. Malo pęnitentiã peccatoris ꝗͣ morte.
cata. qͣ si iusti. nos dum penitentiã agimꝰ.
faciliꝰ ueniã ꝓmerem᷑. Precermitto scelerita
miysteria quę dicunt᷑ de lactente puero as
de uicturo martyre confarrata. Maio inq̃
ñ crede. sit faisum om̃e qđ sanguinis ẽ.
Aꝑta ẽ. coniuncenda biasphemia. dientiul
Am̃ pͥmũ uoluisse in uet̾i testam̃to ꝙ moy sen
plere. corpꝰ sumpsisse de uirgine. & in ryo

Expanded text:
non liceat: sed quod aliud sit necessitate, aliud vonon liceat: sed quod aliud sit necessitate, aliud voluntate munus offerre. Apud nos Apostolorum locum Episcopi tenent: apud eos Episcopus tertius est. Habent enim primos de Pepusa Phrygiae Patriarchas: secundos, quos appellant Cenonas: atque ita in tertium, id est, pene ultimum locum Episcopi devolvuntur; quasi exinde ambitiosior religio fiat, si quod apud nos primum est apud illos novissimum sit. Illi ad omne pene delictum Ecclesiae obserant fores; nos quotidie legimus: « Malo poenitentiam peccatoris, quam mortem » ccata quasi iusti, nos, dum paenitentiam agimus, facilius ueniam promeremur. Praetermitto scelerata mysteria, quae dicuntur de lactante puero et de uicturo martyre confarrata. malo iniqua non credere; sit falsum omne, quod sanguinis est. aperta est conuincenda blasphemia dicentium deum primum uoluisse in ueteri testamento per Moysen plere, corpus. sumpsisse de uirgine et in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est qđ dictum ẽ ꝑ ꝓpħam i oͥel. In noius¬
sunis dieb. dic̃ dñs effunaam de spiu meo in om̃e
carnẽ: & ꝓpħabunt filii & filie eoꝵ &̾ iuue¬
nes uisiones uidebunt. & seniores sõnia sõnia¬
bunt & qͥdẽ in seruos meos & ancillas effundaᷤ
illo tempore cõplecam memorauit. qͣmͦ pos¬
sumꝰ nob̾ tẽpꝰ aliud uinacar᷑. Qđ si uolue¬
rint responde. & phylippi deinceps qͣttuor
apłm mutta de futuris heresib & de fine
ñ recipi. qͥ eum scripture ueteris & noue
auctoritati ñ congruunt. Primũ in fidei
sectantes. trinitatẽ in uniꝰ ꝑsonȩ angustuᷤ
cogunt. Nos scd̃as nuptias ñ tam appetimꝰ
q̃ concedimꝰ. paulo iubente ut uiduȩ adoles¬
centulȩ nubant: illi in tantũ putant scle
rata iterũ coniugia: ut qͥcunq hoc fecerit
adulter habeat᷑. Nos unã qͥdragesimã scđ̃m
traditionẽ apłor toto anno nob̾ congruo
simas. quasi tres passisint saluatores. Nonqͥ
& ꝑ totum annũ excepto pentecosten iexanar

Expanded text:
in nouissimis diebus, dicit dominus, effundam de spiritu meo in omnem carnem et prophetabunt filii etfiliae eorum etiuuenes uisiones uidebunt et seniores somnia somniabunt; et quidem in seruos meos et ancillas effundam illo tempore conpletam memorauit, quomodo possumus nobis tempus aliud uindicare? quodsi uoluerint respondere et Philippi deinceps quattuor Paulum multa de futuris heresibus et de fine non recipi, qui cum scripturae ueteris et nouae auctoritate non congruant. Primum in fidei sectantes trinitatem in unius personae angustias cogunt. nos secundas nuptias non tam adpetimus, quam concedimus Paulo iubente, ut uiduae adulescentulae nubant; illi in tantum scelerata putant iterata coniugia, ut, quicumque hoc fecerit, adulter habeatur. nos unam quadragesimam secundum traditionem apostolorum toto nobis orbe simas, quasi tres passi sint Salvatores. Non quod, et per totum annum, excepta Pentecoste, jejunare
Abbreviated transcription (Latin):
congregata xͥ qͥdã montani sectator ingessit
in qͥb saluator nr̃ se ad patrẽ iturũ missu¬
tumq paraclytũ pollicet᷑. Quȩ in qđ ꝓmis¬
sa sint tempꝰ. & quo copleta sint tempore.
Aapłor acta testant᷑. Decima die dix̃ pꝰ ascen
liuisas. ita ut unꝰqͥsq om̃iũ gentiũ sermo¬
ie loquerit᷑: qͣndo qͥdã adbuc parũ creden¬
tiũ eos musto hebrios asserebant. & secrꝰ stanꝰ
& om̃s qͥ habitatis in ierłm. hoc uob̾ notũ sit¬

Expanded text:
e tibi quidam Montani sectator ingessit, in quibus Salvator noster se ad Patrem iturum, missurumque Paracletum pollicetur. Quae in quod promissa sint tempus, et quo completa sint tempore, Apostolorum Acta testantur. Decima die dixit post ascdivisas, ita ut unusquisque omnium gentium sermone loqueretur: quando quidam adhuc parum credentium, musto eos ebrios asserebant, et Petrus stans et omnes qui habitatis in Jer
Abbreviated transcription (Latin):
abolũ dicere. sicut tͥ ipsa scriptura atõ eono¬
test attenti lecta pocerunt demonstrare. Fũe¬
qͥ ad nr̃m hospitiolũ conueneit p̾sentiã nr̃am
negare ñ possumꝰ. & ut tͥ ñ statim respondem
admocũ unsũ ẽ. arrogantis. latã disputatio¬
nẽ brreui sermone cõphenciimꝰ. ut ñ tam epłam
Q comentariolĩ dictaremꝰ. Ex pł epła dil¬

Expanded text:
abolum dicere, sicut tibi ipsa scriptura atque conabolum dicere, sicut tibi ipsa scriptura atque contextus adtentius lecta poterunt demonstrare. Fuequi ad nostrum hospitioltfm conuenerunt, praesentiam nostram negare non possumus et tibi non statim respondere admodum uisum est adrogantis. latam disputationem breui sermone conprehendimus, ut non tam epistulam quam commentariolum dictaremus. X
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ui scõ ñ fecit inuiriã. Si aut̾ rp̃m negando
negauit & sp̃m. edisserat herecicus qͦmͦ nͨ peccet
in sp̃u. qui filiũ hominis denegarit. Aut si
spm̃ scm̃ hoc loco intelligendũ patrẽ putat. pa¬
tris nulia ẽ. a negatore m̃tio facta. Cum negaret
petrus apli eo tempore qͦ ancille int̾rogatione
ꝑt̾ritꝰ. añm negauit. in filiũ hominis an inspra
hominẽ. ridicule uoluerit interp̾tari. ñ xp̃m
elim negasse s hominẽ. m̃dacẽ faciet saluatorẽ.
qui se hoc ẽ. filium dei negandũ eẽ. p̃duxerat.
Si aut̾ negauit filiũ dei. unde & amare fleutt
& trinã negationẽ trina postea confessione
a deuit : mãnitestum ẽ. pecatũ in sp̃m scm ideo¬
ñ posse dumitti qͣ habeat blasphemiã. ut cũ
uideas in uircurib dm̃ : beelzebub caluunnie¬
ris in factis. Doceat gͥ aliquẽ negatorẽ beel¬
zebub uocasse xp̃m. & uitro referã gradum.
negatoir ñ posse ueniam conseqͥ. Aliud ẽ. tor¬

Expanded text:
ui sancto non fecit iniuriam. si autem Christum negando negauit et spiritum, edisserat hereticus, quomodo non peccet in spiritum, qui filium hominis denegarit. aut si spiritum sanctum hoc loco intellegendum patrem putat, patris nulla est a negatore mentio facta, cum negaret. Petrus apostolus eo tempore, cum ancillae interrogatione perterritus dominum negauit, in filium hominis an in spirhominem, ridicule uoluerit interpretari non Christum eum negasse, sed hominem, mendacem faciet saluatorem, qui se, hoc est filium dei, negandum esse praedixerat. si autem negauit filium dei, unde et amare fleuit et trinam negationem trina postea confessione delenit, manifestum est peccatum in spiritum sanctum id non posse dimitti, quod habeat blasphemiam, ut, cum uideas in uirtutibus deum, Belzebub calumnieris in factis. doceat igitur aliquem negatorem Belzebub uocasse Christum, et ultro referam gradum negatorem non posse ueniam consequi. aliud est tor
Abbreviated transcription (Latin):
tentis ipsa redire non poterat uł nole¬
bat quęrit & inuenit. & inuenta suis hume¬
ris repoitat. Multũ enĩ eͥrando laborauerat.
Ut aute doceam in scos quoq cadere posse
in uidiam. & soli do᷑ purã clem̃tiã derelinqͥ:
filioꝵ Tebedei consideremꝰ exemplu᷑. ꝓquib
cum mat᷑ mota pietatis affectu nimis grau¬
dia postulasset: reliqui decem discipłi in¬
dignati sunt. Et iħe aduocans eos dixit.
Scitis qͥa pͥncipes gentiũ domiuat᷑ coꝵ. &
qui maiores sunt potestat᷑e exercent in eise
Non ita erit int̃ uos. S quicunq ur̃m uolue¬
hominis non uente ministrari s ministrare.
& dare animã suam redemptionẽ ꝓmultis
Nulli ꝑiculosũ. nulli uideat᷑. ee. blasphemũ.
quod ͤ in apłos inuidie malũ diximꝰ pocuisse
subriꝑe. cum etiã de angelis hoc pucemꝰ.
Sida quippe nͦ sunt munda in conspectu
eiꝰ. & contra angłos suos ꝑuersum qͥ intellex̃
Et in psalmis ar. nͨ iustificabit᷑ in conspec

Expanded text:
e ipsa non poterat uel nolebat, quaerit et inuenit et inuentam suis umeris reportat. multum enim errando laborauerat. Ut autem doceamur in sanctos quoque cadere posse inuidiam et soli deo puram clementiam derelinqui, filiorum Zebedei consideremus exemplum, pro quibus cum mater mota pietatis affectu nimis grandia postulasset, reliqui decem discipuli indignati sunt. et Iesus aduocans eos dixit: scitis, quia principes gentium dominantur eorum et, qui maiores sunt, potestatem exercent in eis. non ita erit inter uos, sed quicumque uestrum uoluehominis non uenit ministrari, sed ministrare et dare animam suam redemptionem pro multis. nulli periculosum, nulli uideatur esse blasphemum, quod et in apostolis inuidiae malum diximus potuisse subrepere, cum etiam de angelis hoc putemus. sidera quippe non sunt munda in conspectu eius et contra angelos suos peruersum quid intellexit et in
Abbreviated transcription (Latin):
nis spatia diuersa: ȩquale pͣmiũ libenter
accipiunt. In nouissimo tantũ oꝑario id. ẽ.
ingentiũ salute discordant. & dño in ni¬
riã faciunt. & sub om̃ibꝰ parabolis argu¬
unt᷑ in uidia. Non ambigo qͥn inculta tͥ
nr̃ȩ paruitatis uideatur oratio.S. sepe
causatꝰ sum ex coli non posse sermonẽ: nisi
quẽ ꝓpͥa manꝰ limauerit. Itaq ignosce
cłiasticis reb non quęxant᷑ uerba. s sensꝰ
id.ẽ. panib sit uita sustendanda. non sili¬

Expanded text:
nis\' spatia diuersa aequale praemium libenter nis\' spatia diuersa aequale praemium libenter accipiunt; in nouissimo tantum operario, id est in gentium salute, discordant et domino iniuriam faciunt et sub omnibus parabolis arguuntur inuidiae. Non ambigo, quin inculta tibi nostrae paruitatis uideatur oratio; sed saepe causatus sum excoli non posse sermonem, nisi quem propria manus limauerit. itaque ignosce lesiasticis rebus non quaerantur uerba, sed sensus, id est panibus sit uita sustentanda, non sili
Abbreviated transcription (Latin):
parabola quã nc̃ ꝓponimꝰ in iusticiam in¬
telligas conductoru : attende paulisper
Qui pͥma hora conductꝰ. ẽ : plus meret᷑ ab
eo qͥ hora t̾cia. ẽ. missus aduineã. Rursũ
horȩ terciȩ oꝑarius. sextȩ horȩ oꝑariu̾ an¬
cecedit. & sextȩ horȩ. none horȩ uincit
oꝑarium. Quomͦ gͥ nouissimo om̃s inui¬
dent ͤ eandẽ in se iusticiã non requirunt e
Tu qͥ hora nona conductꝰ es: cur inuides
ei qͥ undecima hora. ẽ. missus in uineamͤ
Quodcunq responderis. quã uis diu̾sum
asserueris labore̾. ut & p̾miu̾ maiꝰ indi¬
uerso labore merearis: eidt̃ apud sextũ
sententiȩ subiacebis. & tu qui hora sexta
conductꝰ nouissimo inuides. cur tecum denariu
id. ẽ. equalem consequat᷑ salutẽ. licet saltitis
ꝓlabore diuersa sit głia. eadem dece pocest
tciꝰ dicere. & dec̾cio rursum pͥmus. Uerum
ipsi int̾ se ob non ȩquale̾ laborẽ & uocatio¬

Expanded text:
parabola, quam nunc proposuimus, iniustitiam inparabola, quam nunc proposuimus, iniustitiam intellegas conductorum, adtende paulisper. qui prima hora conductus est, plus meretur ab eo, qui hora tertia est missus ad uineam; rursum horae tertiae operarius sextae horae operarium antecedit et sextae horae nonae horae uincit operarium. quomodo igitur nouissimo omnes inuident et eandem in se iustitiam non requirunt? tu, qui hora nona conductus es, cur inuides ei, qui undecima hora est missus in uineam? quodcumque responderis, quamuis diuersum adserueris laborem, ut et praemium maius in diuerso labore merearis, eidem apud sextum sententiae subiacebis. et tu, qui hora sexta conductus es, nouissimo inuides, cur tecum denarium, id est aequalem consequatur salutem, licet salutis pro labore diuersa sit gloria. eadem de te tertius potest dicere et de tertio rursum primus uerum ipsi inter se ob non aequalem laborem et uocatio
Abbreviated transcription (Latin):
ti facti sunt : ꝓpt᷑ quod cognoscimꝰ. quia no¬
uissima hora. ẽ. Si hȩc displicet int̾p̃tatio. se¬
quor quocunq duxeris. ita tamen ut eos
qui uocati sunt pͥmi. iustos.ee. fatearis.
Qd cum optinuero: illud infera. Et qͦmͦ iusti¬
murmurauerunt aduersun patreinfamilias
dicentes. hi nouissimi uenert᷑ & una hora fecert̃.¬
& ȩquales illos nob̾ fecisti. qͥ portauimꝰ pondꝰ
diei & ardorẽ : Uident᷑ quidẽ iuste dicere. nͣ
ȩqualẽ debere. ẽẽ. mercedẽ. eiꝰ qui apͥma ho¬
ta ad nocce usq sudauerat. & eiꝰ qui una
hora sit in labore uersatꝰ. S: ipsa iusticia ha¬
bet in se liuore. cur alceriꝰ in uideant felici¬
tati. Deniq & dñs ocłm in eis arguit inui¬
dentem dicens. Aut ocłs tuus nequã.ẽ. qͥa
ego bonꝰ sum: llnde & ab apłõ solus iustus.
solꝰ drͣ immortalis. Nonquo angłi in iusti
sint & mortales. s quo ipse sit ĩmorcalis
& iustus. eui collata uniuersa iusticia ini¬
quitas inuenit᷑. Ut aucem in hac eadem

Expanded text:
ti facti sunt, propter quod cognoscimus, quia nouissima hora est. si haec displicet interpretatio, sequor, quocumque duxeris, ita tamen, ut eos, qui uocati sunt primi, iustos esse fatearis. quod cum obtinuero, illud inferam: et quomodo iustimurmurauerunt aduersus patrem familias dicentes: hi, qui nouissimi uenerunt et una hora fecerunt, aequales illos nobis fecisti, qui portauimus pondus diei et ardorem? uidentur quidem iuste dicere non aequalem debere esse mercedem eius, qui a prima hora ad noctem usque sudauerit, et eius, qui una hora sit in labore uersatus, sed ipsa iustitia habet in se liuorem, cur alterius inuideat felicitati. denique et dominus oculum in eis arguit inuidentem dicens: aut oculus tuus nequam est, quia ego bonus eum? unde et ab apostolo solus iustus, solus dicitur inmortalis, non quo et angeli iniusti sint et mortales, sed quo ipse sit inmortalis et iustus, cui conlata uniuersa iustitia iniquitas inuenitur. Ut autem in hac eadem
Abbreviated transcription (Latin):
legenti scrupulus cõmoueat᷑. cur iustꝰ sa-¬
luti peccatoris in uideat. & in rancum ira¬
cundia repleat᷑. ut nec frĩs miscordia. nec
patris p̾cibus. nec tociꝰ domꝰ iocunditate se¬
ꝑcc̃. Ad qͦd breuit᷑ respondebimꝰ. omñe
mundi istiꝰ iusticiam. ad dĩ cõꝑationem
non. tẽ. iusticiam. Qͦmͦ enim expeccatis
icrłm sodoma iustificat᷑. non qͦ ipsa sit iusta.
s quo maiorib delictis fiant minora de
rat qͦt qͦt gͦ ꝑfecti hoc sapianꝰ: in alio loco
conficent᷑ & clamitat. Oꝓfundt᷑ diuitiarũ
sapientiȩ & scientiȩ dĩ. quã in sc̾utabilia¬
sunt iudicia eiꝰ & in uestigabiles uiȩ eius.

Expanded text:
legenti scrupulus commovetur, cur justus salegenti scrupulus commovetur, cur justus saluti peccatoris invideat: et in tantum iracundia repleatur, ut 85 nec fratris misericordia, nec patris precibus, nec totius domus jucunditate superetur. Ad quod breviter respondebimus: omnem mundi istius iustitiam ad dei conparationem non esse iustitiam. quomodo enim ex peccatis Hierusalem Sodoma iustificatur, non quo ipsa sit iusta, sed quo maioribus delictis fiant minora delrat: quotquot ergo perfecti, hoc sapimus, in alio loco confitetur et clamitat: o profundum diuitiarum sapientiae et scientiae dei, quam inscrutabilia iudicia eius et inuesti
Abbreviated transcription (Latin):
corinthios. Om̃ib in qͥt omĩa factꝰ sũ
ut om̃s lucrifacerem. Et ad philippen¬
ses. Om̃s enĩ quȩ sua sunt quȩx̃t. ñ ea
quȩ sunc xp̃i iħu. Quanquã nichil un-¬
quã illi negasse credendum sit. quẽ ad su-¬
um uitulũ hortat᷑ edendũ. E pulari nos
oportet & gaudere. qmͣ hic fr̃ tuus mor¬
tuus fuerat & reuix̃. perierat & inuentꝰ.ẽ.
Confidamꝰ gͥ & nos uiuere posse ꝑpęniten¬
ciã. qͥ fueramꝰ mortui ꝑdelicta. A hic quidẽ
ipse filiꝰ reu̾tit᷑. in suꝑioribꝰ uͦ inoue scilicet
& indragna qͦd errarat affert. & qͦd ꝑierat
in uenit᷑. & simili tres ꝑarabolȩ fine claudun¬
tur. dũ inista ponit̾. ꝑierat & inuentꝰ e: ut
intelligamꝰ diu̾sis similitudinib de eadẽ pecca¬
torũ susceptione signatũ. E bͥ s qͥdẽ echnici ꝑ
ta possit in celligi. Et de cęteris qui in
iusto conueniant nͨ ambigit᷑. Illud. ẽ. inqͦ

Expanded text:
Corinthios: omnibus, inquit, omnia factus sum, Corinthios: omnibus, inquit, omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem, et ad Philippenses: omnes enim, quae sua sunt, quaerunt, non ea, quae sunt Christi Iesu. quamquam nihil umquam illi negasse credendus sit, quem ad esum uituli cohortatur. Epulari nos oportet et gaudere, quoniam hic frater tuus mortuus fuerat et reuixit, perierat et inuentus est. confidamus igitur et nos uiuere posse per paenitentiam, qui fueramus mortui per delicta. et hic quidem ipse filius reuertitur; in superioribus uero, in oue scilicet et in dragma, quod errarat, adfertur et, quod perierat, inuenitur. et simili tres parabolae fine clauduntur, dum et in ista ponitur: perierat et inuentus est, ut intellegamus diuersis similitudinibus de eadem peccatorum susceptione signata possit intelligi. Et de caeteris quin justo conveniat, non ambigitur. Illud est, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
expleto uaticinio. Iu confregisti caput
draconis. dedisti eũ in escã popłis ethio¬
pum. Cũ autẽ filius cuus hic qui co¬
medit omẽm facultate suã uiuens cũ
merecricibꝰ uenit : occidisti ei uiculũ sagi¬
tum. Conficet᷑ & nc̃ isrł. saginatum ui¬
tulum fuisse qui cȩsus. ẽ. Incelligunt
uenisse xp̃m s torquent᷑ inuidia. & no¬
lunt fr̃e non ꝑeunte saluari. Ipse aute
dixͣ illi . fili. tu mecũ es semꝑ. & omĩa
mea tua sunt. Filiũ uocat. licet intra¬
re nolent᷑e. Quomͦ aute dĩ omĩa iu¬
deorum st̃: Nunqͥd angłi. throni.
dñationes. cȩterȩq uirtutes: Omiagͦ
intelligamꝰ. legem. ꝓpħas. eloquia
diuina. Hȩc ei dedit ut in lege eiꝰ me.¬
ditaret᷑ die ac nocte. sedm illud nom̃
quod sepe exposuimꝰ scripturarum
omĩa non ad totum referenda. eeͫ.s ad
part̾e maximã. ut ibi. Om̃s declina¬
uerunt simul in utiles facti sunt. ꝙ
alibi. Om̃s uenerͣt ante me fures
fuerunt & latrones. Et paulus ad

Expanded text:
eraret. Vers. 13. Tu confregisti caput draconis; dedisti eum in escam populo Aethiopum. Cum superius medit omnem facultatem suam uiuens cum meretricibus, uenit, et occidisti ei uitulum saginatum. confitetur et nunc Israhel saginatum uitulum fuisse, qui caesus est; intellegunt uenisse Christum, sed torquentur inuidia et nolunt fratre non pereunte saluari. Ipse autem dixit illi: fili, tu mecum es semper et omnia mea tua sunt. filium uocat, licet intrare nolentem. quomodo autem dei omnia Iudaeorum sunt? numquid angeli, throni, dominationes ceteraeque uirtutes? \'omnia\' ergo intellegamus legem, prophetas, eloquia diuina. haec ei dedit, ut in lege eius meditaretur die ac nocte, secundum illum canonem, quem saepe exposuimus, scripturarum \'omnia\' non ad totum referenda esse, sed ad partem maximam, ut ibi: omnes declinauerunt, simul inutiles facti sunt, et alibi: omnes, qui uenerunt ante me, fures fuerunt et latrones, et Paulus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ire conuiuͣ. Nunquã dedisti mͥ hedum.
Nunquã pat̾ ditiora dat inunera. Habes
uiculũ immolatũ. In gredẽ. manduca cũ
frẽ. Quid hedum quęxis. cui agnꝰ .ẽ. mis¬
susͦ Et ne simules te nescire qđ missus
ẽ: ioħes tͥ eũ in heremo demonstrauit.
Ecce agnꝰ di. ecce qui tollit peccata mun
di. Et pat᷑ quidẽ quasi clemens & pęni¬
tentiam tribuens te hortat᷑ ad uitulum.
non immolans bȩdum. que stare scit ad
sinstrã. Tu uͦ in fine scłi ipse tͥ es hȩdũ

Expanded text:
ire convivium. « Nunquam dedisti mihi haedum. ire convivium. « Nunquam dedisti mihi haedum. » Nunquam pater deteriora dat munera: habes vitulum immolatum: ingredere, manduca cum fratre. Quid haedum quaeris, cui agnus est missus? Et ne simules te nescire, quod missus est, Joannes tibi eum in eremo demonstravit: « Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi » . Et pater quidem quasi clemens, et poenitentiam tribuens, te hortatur ad vitulum, non immolans haedum, quem stare scit ad sinistram. Tu vero in fine saeculi, ipse tibi es haedum
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu tuo. & nuꝑ machabei qui
ꝓtua hȩreditate pugnabant conera fas sciꝰ¬
tatis hostium gladiis int̾empti sunc : &
nullus cruor nob̃ reddidit lib̃catẽ. Ecce
ad huc romano imꝑio subiacemꝰ. non ꝓ¬
płia. nͦ sacerdos. ñ iustus quisquã immo¬
latꝰ. ẽ. nob̃. & ꝓluxurioso filio id. ẽ. ꝓgen¬
tib. ꝓpeccatorib. totiꝰ creaturȩ glorio¬
sus sanguis effusus. ẽ. Cunq merentib
minora non dederis: immeritis maiora
tribuisti. Nunquã dedisti mͥ hedũ. ut cũ
amicis meis epularer. Erras isit. dic po¬
tius ut tecũ epularer. Auc pocist ibi. eẽ.¬
aliqua iocũditas. nili patre tecũ celebran¬
te conuiuiũ. Saltem exemplo docere p̾senti.
Reuerso filio iuniore. & pater lȩtat̾ & pue¬
ri. Manducemꝰ ait & epulem᷑. non man¬
ducate & epulamini. At tu ea mentt qua
in uides fr̃i. qua apatris recedis aspeccu
& semꝑ in agro es : ncͣ qͦq uis absente eom¬

Expanded text:
in conspectu tuo, et nuper Macchabaei, qui in conspectu tuo, et nuper Macchabaei, qui pro tua hereditate pugnabant, contra fas sanctitatis hostium gladiis interempti sunt, et nullus cruor nobis reddidit libertatem: ecce adhuc Romano imperio subiacemus. non propheta, non sacerdos, non iustus quisquam immolatus est nobis, et pro luxurioso filio, id est pro gentibus, pro peccatoribus totius creaturae gloriosus sanguis effusus est; cumque merentibus minora non dederis, inmeritis maiora tribuisti. numquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer\'. erras, Israhel; dic potius: \'ut tecum epularer\'. aut potest tibi aliqua esse iocunditas nisi patre tecum celebrante conuiuium? saltem exemplo docere praesenti. reuerso filio iuniore et pater laetatur et pueri. manducemus, ait, et epulemur, non \'manducate et epulamini\'. at tu ea mente, qua inuides fet semper in agro es, nunc quoque vis eo absente in
Abbreviated transcription (Latin):
ad extremum. sod̾m illud quod locutꝰ sũ ad
dauid. Si derelinquerine filii eiꝰ lege me¬
am. & in iudiciis meis non ambulauerit̃.
si iusticias meas ꝓphanauerint. & manda¬
ta mea nͨ custodierint. uisitabo in uirga
iniqͥtates eorum. & in flagellis in iustici¬
as eorũ. misericordiã aut̾e mea ñ atiferã
ab eis. Quo testimonio & id in quoᷤ filius
senior gloriat᷑ falsũ. eeͣ. conuincit᷑. dũ in
di iudiciis non ambulat. & eiꝰ mandata
uirga. & uisitato miscdia nͦ negatur :
Nec mirandũ patri euͦ ausc̃ faisse mͣtiri
qui fr̃i potuit in uidere. maxime cũ in
die udicii quidam impudentius mͣtiant᷑
Noune in nomine tuo comedimꝰ & bibimus.
entiꝰ explicabit᷑. Et nunquã dedisti mͥ he¬
dum ut cũ amicis meis epulerer. Tantꝰ¬
in qͥt isrł sanguis effusus .ẽ. tot hominũ
cȩsa st̾ milia. & nulus eorũ nr̃ȩ extitic sa¬
lutis redemptor. Ipse iosias qui placuit

Expanded text:
es ad extremum secundum illud, quod locutus sum ad es ad extremum secundum illud, quod locutus sum ad Dauid: si dereliquerint filii eius legem meam et in iudiciis meis non ambulauerint, si iustificationes meas profanauerint et mandata mea non custodierint, uisitabo in uirga iniquitates eorum et in flagellis iniustitias eorum; misericordiam autem meam non auferam ab eo\'. quo testimonio et id, in quo filius senior gloriatur, falsum esse conuincitur, dum in dei iudiciis non ambulauit et eius mandata uirga et uisitato misericordia non negatur. nec mirandum est patri eum ausum fuisse mentiri, qui fratri potuit.inuidere, maxime cum in die iudicii quidam inpudentius mentiantur: \'nonne in nomine tuo comedimus et bibimusentius explicabitur. Et numquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer. \'tantinquit Israhel, \'sanguis effusus est, tot hominum caesa sunt milia, et nullus eorum nostrae extitit salutis redemptor. ipse Iosias, qui placuit
Abbreviated transcription (Latin):
isrł uͦ seccando lege̾ iusticiȩ non ꝑuenit.
Quare: Quia ñ ex fide. s quasi ex oꝑibꝰ
legis. Potest gͦ & exeiꝰ ꝑsona dici qui iux¬
ta eunde̾ apłm in iusticia quȩ ex lege. ẽ.
sine rep̃hensione uersatꝰ sit. Licet michi
uideat᷑ magis se iactare iudeus quam
uera dicere. ad exemplum illiꝰ pharisei
ceteri homines. rapcores. in iusti. ad ulce¬
ri. sicut & hic publicanus. Orote. noti¬
ne tͥ uidet᷑ ea quȩ ille depublicano dixe¬
rat dicere iste de fre. hic .ẽ. qui comedit
omem substantiã uiuens cum meretrici¬
busͤ Ad id autẽ quod ait. mandatũ tu¬
um nunquã p̾teriui : patris sermo non
congruit. Non enĩ confirmauit uera
ẽẽ. que dixerat filiꝰ.s irascent̾ẽ aliara¬
tione cõpescuit. fili tu mec̾ es semper.¬
Nunquid ait. bene quidẽ dicis. & fecisti.
ꝙ in captiuitatibus erudiris. Mlecu es. Hon
qͥa mea p̃cepta cõpleueris. s quod cȩ in lon¬
gam regionẽ abire non po̾ssus sũ. Mecũ

Expanded text:
d legem iustitiae non peruenit. quare? quia non ex fide, sed quasi ex operibus legis. potest ergo et ex eius persona dici, qui iuxta eundem apostolum in iustitia, quae ex lege est, sine reprehensione uersatus sit, licet mihi uideatur magis se iactare Iudaeus quam uera dicere ad exemplum illius pharisaei: ceteri homines, raptores, iniusti, adulteri, et sicut hic publicanus. oro te, nonne tibi uidetur ea, quae ille de publicano dixerat, dicere iste de fratre: hic, qui comedit omnem substantiam suam uiuens cum meretricibus? ad id autem, quod ait: mandatum tuum numquam praeteriui, patris sermo non congruit; non enim confirmauit uera esse, quae dixerat filius, sed irascentem alia ratione conpescuit: fili, tu mecum es semper.it: lbene quidem dicis et fecisti cet in captiuitatibus erudiris; mecum es, non quia mea praecepta conpleueris, sed quod te in longam regionem abire non passus sim; mecum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbare. quȩ dũ legimꝰ ñ reꝓbamꝰ. Alioquin
se ꝑfectũ quẽ sciret de idolatitis manduca¬
re: Absit ut de ore xp̃iano sonec. iuppiter.
magis portenta quã numina. At nc̃ ętiam
sacerdotes dĩ omissis euangeliis & ꝓpħis
uidemꝰ comedias legere. amatoria bucolico¬
rum uersciũ uerba cantare. tenere uirgi¬
lium. & id qͦd inpueris necessitatis. ẽ: cri¬
men in se facere uoluptatis. Cauendũ gͥ
si captiuã uelimꝰ hab̃e uxort̃. ne in idolio re-¬
cumbamꝰ. Aut si certe fuerimꝰ eiꝰ amore de¬
cepti: mundemꝰ eam. & omĩ sordiũ errore
dolorum laude composita audierit ꝑsonare.
In se autẽ conu̾sus dix̃. Quanti mercennari ĩ
patris mei abundant pane. ego aute hic
fame ꝑeo: Mercennariꝰ sedm aliũd incellec¬
tum eos animaduertimꝰ ex iudeis. qui ob
psentia tantũ bona legis p̃cepta cꝰtodiunt.
Hi iusti sunt & misericordes. non ob ipsam

Expanded text:
probare, quae, dum legprobare, quae, dum legse perfectum, quem sciret de idolothytis manducare? Absit, ut de ore Christiano sonet, « Jupiter magis portenta, quam numina. At nunc etiam Sacerdotes Dei, omissis Evangeliis et Prophetis, videmus Comoedias legere, amatoria Bucolicorum versuum verba canere, tenere Virgilium: et id QUOD IN PUERIS necessitatis est, crimen in se facere voluptatis. Cavendum igitur, 77 si captivam velimus habere uxorem, ne in idolio recumbamus; aut si certe fuerimus ejus amore decepti, mundemus eam, et omni sordium errore dolorum laudem compIn se autem conuersus dixit: quanti mercennarii patris mei abundant pane, ego autem hic fame pereo! mercennarios secundum alium intellectum eos aduertimus ex Iudaeis, qui ob praesentia tantum bona legis praecepta custodiunt, id est iusti sunt et misericordes, non ob ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit uxorẽ : caluitiũ ei faciat. ungues¬
effecta: t̾c transeat in uictoris amplexus.
hȩc si scđ̾m litterã in celligimꝰ. nonne ridicła
sunt e ltaq & nos hoc facere solemꝰ quan syp̃
nr̃as libri ueniunt sapientię secłaris. Si qͥd
in eis utile reꝑimꝰ. ad nr̃m dogma conu̾ti¬
mus. si qͥd uͦ scꝑfluũ de idolis. de amore.
de cura seculariũ rerũ : hȩc radimꝰ. his cal-¬
uitiũ in ducimꝰ. hȩc unguestũ more ferro
inidolio qͥs recumbat dicens. Uidete aut̾e
ne hȩc licentia ur̃a offendicłi fiat infir.¬
mis. Si enim quis uiđit eũ qui habet scien¬
tiam inidolio recumbentẽ. nonne conscien¬
tia eiꝰ cũ sit infirma ȩdificabit᷑ ad manducan.¬
est: Nonne tͥ uidec᷑ sub aliis uerb̾ dicere e
Ne legas philosophos. oratores. poetas. nec
in eorum lectione reqͥescas: Nec nob̾ blandia¬
mur sim eis que sunt scripta ñ credimꝰ.
cũ aliorum conscientia uulueret᷑. & putem᷑

Expanded text:
uoluerit uxorem, caluitium ei faciat, unguesuoluerit uxorem, caluitium ei faciat, ungueseffecta, tunc transeat in uxoris amplexus. Haec si secundum litteram intelligimus, nonne ridicula sunt? Itaque et nos hoc facere solemus, hocque ftras libri ueniunt sapientiae saecularis: si quid in eis utile repperimus, ad nostrum dogma conuertimus, si quid uero superfluum, de idolis, de amore, de cura saecularium rerum, haec radimus, his caluitium indicimus, haec in unguium morem ferro in idolo quis recumbat, dicens: uidete autem, ne haee licentia uestra offendiculum fiat infirbus. si enim quis uiderit eum, qui habet scientiam, in idolio . recumbentem, nonne conscientia eius, cum sit infirma, aedificabitur ad manducanest? nonne tibi uidetur sub aliis uerbis dicere, ne legas philosophos, oratores, poetas, ne in eorum lectione requiescas? nec nobis blandiamur, si his, quae sunt scripta, non credimus, cum aliorum conscientia uulneretur et putemur
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ. panis miseria & egestate confectos.
hi sunt inquib ꝓphecicꝰ sermo cõplet᷑. Omĩb
meretricibus dant᷑ mercedes. tu autẽ dedisti
mercedes om̃ibꝰ amatorib tuis. & nͨ accepisti
mercedes. Possumꝰ autẽ & alit̃ siliquas int̾p̾ca¬
ri.Demonu̾ cibꝰ ẽ. carmina poetarũ. sȩcula-¬
ris sapientia. rechoricorum pompa u̾borum.
Hec sua om̃s suauitate delectant. & dũ aures
uersib dulci modulatione currentibꝰ capiunt:
animã quoq penetrant. & p̾etoris interna
deuincunt. Uerũ ubi cõsũmo studio fuerint.
ac labore ꝑlecta: nichil aliud nͥ in anem so¬
nũ & sermonu̾ strepitũ. suis leccorib tribu¬
unt. Nulla ibi saturitas uericatis. nulla
iusticiȩ refectio reꝑit᷑. Studiosi earũ. in fa-¬
me ueri & uirtutum penuria ꝑseuerant.
huiꝰ sapuntiȩ typus & in deuteronoiuo sub
mulieris captiuȩ sigura de srribit᷑. de qua
dituna uox p̾cepit ut si israhelites eã hab̾e

Expanded text:
uidemus pannis, miseria, egestate confectos. uidemus pannis, miseria, egestate confectos. hi sunt, in quibus propheticus sermo conpletur: omnibus meretricibus dantur mercedes, tu autem dedisti mercedes omnibus amatoribus tuis et non accepisti mercedes. possumus autem et aliter siliquas interpretari. daemonum cibus est cafmina poetarum, saecularis sapientia, rhetoricorum pompa uerborum. haec sua omnes suauitate delectant et, dum aures uersibus dulci modulatione currentibus Ijapiunt, animam quoque penetrant et pectoris interna deuinciunt. uerum ubi cum summo studio fuerint ac labore perlecta, nihil aliud nisi inanem sonum et sermonum strepitum suis lectoribus tribuunt: nulla ibi saturitas ueritatis, nulla iustitiae refectio repperitur. studiosi earum in fame ueri, in uirtutum penuria perseuerant. huius sapientiae typus et in Deuteronomio sub mulieris captiuae figura describitur, de qua diuina uox praecipit, ut, si Israhelites eam habere