comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nus. & ad adtientũ mariti expoliare
faciẽ. gressũ frangere. simulare blau¬
clitias Illa hoc agit ut turpior pa¬
reat. & nature bonũ infuscet in iuria.
hȩc ad speculũ pingit᷑. & in contu¬
meliã artificis conat᷑ pulchrior ee̾.
qͣ nata est. Inde infantes garriunt.
familia ꝑstrepit. liberi ab ocłis. li
beri ab ore dependent. Cõputant᷑
sumptꝰ. impendia p̾ꝑant᷑. hinc coqͦr̾
accincta manꝰ carnes terit. hinc te¬
xtricii turba cõmurmurat. Nun¬
ciat᷑ interim uir uenisse cͥ socus.
Iua ad hyrundinis modũ. lustrat
riniuersalia penetralia. si thor rige¬
at. si pauimita uerrerint. si ordina¬
ta sint pocula. si prandui p̾ꝑatum.
Responde queso. inter ista ubi sit
dei cogitatio. Et hȩ felices doniꝰ. Ce¬
terũ uͥ tympana sonant. tybia cla¬
mitat. lyra garrit. crmbalum con¬
crepat quis ibi dei timorͣ Parasitꝰ in
contumeliis głat᷑. ingrediunt᷑ exposi¬
te pbidinum uictimȩ. & tenuitate
uestium nudȩ impudicis ocłis ingerum¬

Expanded text:
niis; et ad adventum mariti expolire faciem, gressum frangere, simulare blanditias? Illa hoc agit, ut turpior appareat, et naturae bonum infuscet injuria. Haec ad speculum pingitur, et in contumeliam artificis conatur pulchrior esse quam nata est. Inde infantes garriunt, familia perstrepit, liberi ab osculis et ab ore dependent, computantur sumptus, impendia praeparantur. Hinc cocorum accincta manus carnes terit, hinc textricum turba commurmurat: nuntiatur interim vir venisse cum sociis. Illa ad hirundinis modum lustrat universa penetralia, si torus rigeat, si pavimenta verrerint, si ornata sint pocula, si prandium praeparatum. Responde, quaeso, inter ista ubi sit Dei cogitatio? Et hae felices domus? Caeterum ubi tympana sonant, tibia clamitat, lyra garrit, cymbalum concrepat, quis ibi Dei timor? Parasitus in contumeliis gloriatur: ingrediuntur expositae libidinum victimae, et tenuitate vestium nudae impudicis oculis ingerun
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Quis te oro ante hanc blasphenriã no¬
ueratͦ Quis dipondio sub putabat. Conse¬
cutꝰ es qđ uolebas. nobilis es factꝰ in scelere.
Ego ipse qui contra te scribo. cũ in eał urbe
tecũ consistam: alb ut auint ater ne sis nes¬
cio. Preternitto uitia sermonis. qͥb omis liber
tuus scatet. Iacco ridicłm exordrii. o tempo¬
ra. o mores. Non quero ȩloquentiã. quã ⁊¬
pse ñ habens in fr̃e carterio reqͥsisti. Nonm
ꝗͣ flagito tinguę nitorẽ. anime quero pieca¬
te. Apuo xp̃ianos enim soloecismꝰ ẽ magnꝰ &
uitui. turpe qͥd uł narrare ł facere. Ad cal¬
cẽ uenio. & te cornuta interrogatione con¬
cludo. Sicq tecii agã. qͣsi suꝑiꝰ nichil egerim.
in eod mͦ dictos eẽ. frs dni. qͦ ioseph dictꝰ ẽ. par̾.¬

Expanded text:
r. Quis, te oro, ante hanc blasphemiam noverat, quis dupondii supputabat? Consecutus es quod volebas, nobilis es factus in scelere. Ego ipse qui contra te scribo, cum in eadem tecum Urbe consistam albus, ut aiunt, aterve sis, nescio. Praetermitto vitia sermonis, quibus omnis liber tuus scatet. Taceo ridiculum exordium. O tempora! o mores! Non quaero eloquentiam; quam ipse non habens, in fratre Craterio requisisti. Non, inquam, flagito linguae nitorem, animae quaero puritatem. Apud Christianos enim soloecismus est magnus et vitium, turpe quid vel narrare, vel facere. Ad calcem venio, et te cornuta interrogatione concludo, sicque tecum agam, quasi superius nihil egerim: Eodem modo dictos esse fratres Domini, quo Joseph dictus est pa
Abbreviated transcription (Latin):
aux om̃em cqͥtatũ soclomorũ. & loch fre̾m su¬
um reuocaun. S ufficiebant hec ad ea quȩ dix¬
nꝰ appbanda. Sed ne in aliqͦ cauilleris. & ce qͥ¬
si iubricꝰ anguis euoluas: testimonior striu¬
gendus es uincłis. ne queruluᷤ sibiles. & iȩ
dicas magis argum̃tationib tortuosis. qua
cripturau̾ĩ ueritate suꝑatũ. Iacob rsaac
fuiꝰ & rebecce. cũ fris insidias metuens me¬
sopotamiã ꝑrexisset : accessit & deuoluit
lapidiẽ de ore putei. & ad aqͥuit oues laban
fris matris suę. Et oscłatꝰ est iacob rachel.¬

Expanded text:
 omnem equitatum Sodomorum, et Lot fratrem suum revocavit . Sufficiebant haec ad ea quae diximus approbanda. Sed ne in aliquo cavilleris, et te quasi lubricus anguis evolvas, testimoniorum stringendus es vinculis, ne querulus sibiles, et dicas, te magis argumentationibus tortuosis, quam Scripturarum veritate superatum. Jacob, Isaac filius ac Rebeccae, cum fratris insidias metuens, Mesopotamiam perrexisset, accessit et devolvit lapidem ab ore putei, et adaquavit oves Laban fratris matris suae . Et osculatus est
Abbreviated transcription (Latin):
cognatione fr̃s uocant᷑ qui st̃ de una fami¬
lia idẽ. patria. qͦs latini paternitates int̾¬
p̃tant᷑ : eũ ex una radice multa generis tͦla
diffundit᷑. ut in genesi. Dix aut̃ abrã ad lod¬
Et elegit sibi loch regionẽ iordanis. a elesi¬
uit loch ab oriente : & discesserunt nũqs
a fre̾ suo. Et certe loch ñ ẽ. fr̾ abralis s.s
liꝰ frĩs eiꝰ arant. Tara qͥppe genuit ab iaã
&ꝰ nacbor & aram: & aram genuit lorł.
rursĩ. Abraam aut̃ erat annor irriͥ. cii¬

Expanded text:
cognatione fratres vocantur, qui sunt de una familia, id est patria; quas Latini paternitates interpretantur, cum ex una radice multa generis turba diffunditur. Et in Genesi dixit Abraham ad Loet elegit sibi Lot regionem Jordanis, et elevavit Lot ab Oriente, et discesserunt unusquisque a fratre suo . Et certe Lot non est frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. Thara quippe genuit Abraham et Nachor et Aram: et Aram genuit Lot. Et rursum: Abraham autem erat annorum
Abbreviated transcription (Latin):
Nimqͥd ñ possũ ł totã ueterũ scriptoꝵ gre¬
cia cõmouere. ignatiũ. policarpũ. hyrene¬
ũ iustinũ marcẏres. multosq alios apłics
& eloquentes uiros. qͥ adu̾sus hebionẽ & the
odotũ. ualentinũ hec ead̃ sentientes plena
sapientie uolumina conscripsert. Que si
ꝑando disert eẽ. uoliusti. Risimꝰ in te ꝓuer¬
biũ. camelii uidimꝰ saltantẽ. Dicis. Nunqͥd¬
nͥ meliores ft̃̾ uirgines ab raam ysaac & iaadb
qui habuere coningia. Nunqͥd ñ cotidie dei
manib paruuli finguat᷑ in uentrib ut
merito erubescere debeamꝰ mariã nupsisse
post partu: Qđ si boc illis turpe uidet᷑.
suꝑest ut ñ credant eciã dm̃ ꝑ genitali¬
a uirginis natũ. Turpiꝰ ẽ enim uxta eos
dm̃ ꝑ uirginis pudenda genitũ quã un¬
gunrem uiro suo npsisse post partum.
Iunge si libet alias nature contumeliã
nouẽ mensib uterũ insolescentem. fasu¬

Expanded text:
Numquid non possum tibi totam veterum Scriptorum seNumquid non possum tibi totam veterum Scriptorum seriem commovere: Ignatium, Polycarpum, Irenaeum, Justinum Martyrem, multosque alios apostolicos et eloquentes viros, qui adversus um, Valentinum, haec eadem sentientes, plena sapientiae volumina conscripserunt? Quae si parando, disertus esse voluisti. Risimus in te proverbium, Camelum vidimus saltitantem. Dicis: « Numquid meliores sunt virgines Abraham, Isaac, et Jacob, qui habuere conjugia? Numquid non quotidie Dei manibus, parvuli finguntur in ventribus, ut merito erubescere debeamus, Mariam nupsisse post partum? Quod si hoc illis turpe videtur, superest ut non credant, etiam Deum per genitalia virginis natum. Turpius est enim juxta eos, Deum per virginis pudenda genitum, quam virginem suo viro nupsisse post partum. » Junge si libet et alias naturae contumelias, novem mensibus uterum insolescentem, fast
Abbreviated transcription (Latin):
tes suꝑ his quȩ dicebant᷑ de eo. Q his simili¬
a. quȩ iã enumerauimꝰ. in qͥb parentes uocan¬
t᷑. Ac ne forte de exemplariori uarietate cau¬
seris. qua tͥ stultissime ꝑsuasisti grecos coticẽ
eẽ falsatos. ad ioħis euangłium uenio. in qͦ
planissime scribit᷑. Inuenit phylippꝰ natha¬
nael & ait illi. Quẽ scripsit moyses in lege
reth. Certe hoc in tuo codice continet᷑. Res
uis sis hebes dicere ñ audeb̾: An putabat᷑.  Codͥ¬
oratio: pandenda ft̃ u̾ela. a in epilogos illi
irruendũ. in qͥb sciolus sibi uisus tertullia¬
nii in testimonui uocat. & iuctorini pictabi¬
onensis ep̃i uerba ꝑponit. Et de terculliano
quide nichil ampłiꝰ dico. quã eccłiȩ hominẽ
ñ fuisse. De uictorino uͦ io assero. qđ & de
uanglistis. frs eum airisse diii. ñ filios maris
fr̃s ant̾ eo sensu quẽ fuꝑi exposuimꝰ. ꝓpinq¬
tate ñ matre. Herũ nugas terimꝰ. & fonte ne¬
ritatis omisso. opimionũ riuiulos consectam.

Expanded text:
tes super his quae dicebantur de eo , et his similia, quae jam enumeravimus, in quibus parentes vocantur. Ac ne forte de exemplariorum varietate causeris, quia tibi stultissime persuasisti Graecos codices esse falsatos, ad Joannis Evangelium venio, in quo planissime scribitur: Invenit Philippus Nathanael, et ait illi: Quem scripsit Moyses in Lege, reth . Certe 225 hoc in tuo codice continetur. Resmvis sis hebes, dicere non audebis? An putabatur? Eodoratio, pandenda sunt vela, et in epilogos illius irruendum, in quibus sciolus sibi visus, Tertullianum in testimonium vocat, et Victorini Petabionensis episcopi verba proponit. Et de Tertulliano quidem nihil amplius dico, quam Ecclesiae hominem non fuisse. De Victorino vero id assero, quod et de Evangelistis, fratres eum dixisse Domini, non filios Mariae. Fratres autem eo sensu, quem superius exposuimus, propinquitate, non natura. Verum nugas terimus, et fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectamur.
Abbreviated transcription (Latin):
amisa ẽ. mulier & urgo. que ñe mipea
cogitat que ft̾ dei ut sea fit corpore
& spu. nͥã quȩ nupta est. cogitat
que st̃ mundi. qͦmͦ placeat uiro. qͥd ob¬
latras. quid repugnas. Nas electionis
hec loqt᷑. Diuisa est dicens mulier &
uirgo. Hide qͥntȩ felicitatis sit. que
&̾ nom̃ serus amiserit. Uirgo iam mu¬
lier ñ uocat᷑. Quȩ n est nupta. cogitat¬

Expanded text:
a est mulier, et virgo: quae non est cogitat quae sunt Dei, ut sit sancta corpore et spiritu. Nam quae nupta est, cogitat, quae sunt mundi, quomodo placeat viro . Quid oblatras? quid repugnas? Vas electionis haec loquitur, 228 Divisa est, dicens, mulier, et virgo. Vide quantae felicitatis sit, quae et nomen sexus amiserit. Virgo jam mulier n
Abbreviated transcription (Latin):
filiã conuge supserit. c̾ in pͥmis hominib
ppter aurũi sc̃itatt̃ id ipsũ scriptura ñ no¬
minet. malens intelligi ꝗͣ ꝓferri. & ds lege
sui: turpitudinẽ sororis suc deter̾ : peccatu
suũ accipient᷑ Impitissime hominũ ista n
legeras. & toto scripturar̾ pelago de relicco
ad iniuriã uirginis tuã rabiẽ contulist. in
ȩxemplũ eiꝰ quẽ fabule fert̃. cũ uulgo cet.
ignotꝰ &̾ nil boni posset faci noris excogica¬
re qͦ nobił fieret. dians incendisse tẽplũ.
nullo ꝓdente saclegui fert᷑ ipse in mediu
sciscitantib ephesi pͥncipib quã ob causã
hoc facere uoluisset respondisse. ut qr bene
non poterã. male om̃ib in nocescerõ: Et
hoc quidẽ greca narrat hystoria. Tu uͦ tẽ
nasti sacrariũ sps̃ scĩ. ex qͦ uis qͥ drigam
fr̃um & sororum ꝓcessisse congeriẽ. Dem¬
q cũ uideis uoce sociata dicis. Nonne hice.
fabri filiꝰ. Nonne mat̾ eiꝰ dr̃ maria. & fr̃s¬

Expanded text:
filiam conjugem sumpserit, cum in primis hominibus filiam conjugem sumpserit, cum in primis hominibus propter aurium sanctitatem idipsum Scriptura non nominet, malens intelligi, quam proferri; et Deus lege sui. Turpitudinem sororis suae detexit, peccatum suum recipiet . 16. Imperitissime hominum, ista non legeras, et toto Scripturarum pelago derelicto, ad injuriam Virginis tuam rabiem contulisti, in exemplum ejus quem fabulae ferunt, cum vulgo esset ignotus, et nihil boni posset facinoris excogitare, quo nobilis fieret, Dianae incendisse templum; et nullo prodente sacrilegium, fertur ipse in medium sciscitantibus Ephesi principibus, quam ob causam hoc facere voluisset, respondisse: Ut quia bene non poteram, male omnibus innotescerem. Et hoc quidem Graeca narrat historia. Tu vero tenasti sanctuarium Spiritus Sancti, ex quo vis quadrigam fratrum, et sororum processisse congeriem. Denique cum Judaeis voce sociata, dicis: Nonne hic est fabri filius? Nonne mater ejus dicitur Maria, et fr
Abbreviated transcription (Latin):
tera his similia. Int̾rogo nõ uirta quẽ admo¬
dũ fr̃s dnĩ in euangłio intelligas appellari:
Iurta natura. Sed scriptura ñ dicit. nec ma¬
rie cos uocats suios nec ioseph. Iuxra gente:
S absurdũ ẽ. ut pauci ex iudeis uocati sint
Fis. cũ om̃s qͥ ibi erant hat lege uidei frs po¬
tuerut appellari. Iurta affectũ humam ui¬
ris ac sp̃s : Uerũ sic qui magis fr̃s quã apłi
qͦs docebat intrinsceꝰ. qͦs matres uocabat &e
fris: Aut si om̃s qr homines fr̃s.: stultũ fu¬
it nuntiari qͥsi ꝓpͥum. ecce fis tui quert̃ te.¬
cũ generaliter om̃s homines hoc iure surc
fr̃s. restat gͥ ut uirta suꝑiorẽ erpositionẽ
fr̃s cos intelligas appellatos cognatione n
affectu. ñ gentis pͥulegio ñ natura. qͦmͦ loth
qͦmͦ & ipse abraam sarã sororẽ suã habuit
uxore. Et enim ait. uere soror mea ẽ. de pi¬
tre s ñ de matre. idẽ. fr̃is ẽ. filia ñ sororis.
Alioqͥn qͥle ẽ. ut abraam uir iustꝰ patͥs sui

Expanded text:
ogo nunc, juxta quem modum fratres Domini in Evangelio intelligas appellari. Juxta naturam? Sed Scriptura non dicit, nec Mariae eos vocans filios, nec Joseph. Juxta gentem? Sed absurdum est, ut pauci ex Judaeis vocati sint fratres, quum omnes qui ibi erant hac lege Judaei, fratres potuerint appellari. Juxta affectum humani juris ac spiritus? Verum si sic, qui magis fratres quam Apostoli, quos docebat intrinsecus, quos matres vocabat et fratres? Aut si omnes quia homines, fratres, 223 stultum fuit nuntiari quasi proprium Ecce fratres tui quaerenteter omnes homines hoc jure sint fratres. Restat igitur, ut juxta superiorem expositionem fratres eos intelligas appellatos, cognatione, non affectu; non gentis privilegio, non natura. Quomodo Lot quomodo et Abraham ipse Saram sororem suam habuit uxorem. Etenim ait, Vere soror mea est de patre, sed non de matre , id est, fratris est filia, non sororis. Alioqui quale est, ut Abraham vir justus, patris sui
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ hoc boni cẽ. ꝓpt̾ instante necessi¬
tatẽ. qr bonũ e. horuni sic ẽc̃. Que
est illa nocessitas. Ule pregnantib a
nutrientib in illa die. Ideo silua suc¬
crescit: ut postea recidat᷑. Idco ager
serit᷑ : ut metat᷑. Iam plenꝰ ẽ orbis. tra
nos non capit. Cotidic bella secant.
morbi subtrahunt. naufragia ab sorbim
&e melnonunꝰ de terminis litigamꝰ.
audco exponere. ne heluiduis calimni¬
et᷑. Qd aut ais. qͣsdam e̾ẽ. uirgines ta¬
bllarias. ego tͥ plus uindico eͥe̾. in his
& adulteras. Et qđ magis mueris:
clericos ee caupones. & monachos impu¬
dicos. S qͥs non statim intelligat nec
tabernaria uirginẽ. nec adulterũ mo¬
nachum. noc clẽricũ posse cr̃. caupone:
lator uirginitatis. in crinine e. Igo
certe ut ꝑsonis alus p̾termissis. ad iur¬
ginẽ ueniã quę institutorias exercet
artes. uescio an corpore. qd̃ scio. spu
in more declamatoꝵ paululũ lusimꝰ.
solent enim hoc & muliercłe facere.

Expanded text:
necessitatem; quia bonum est homini sic esse. Quae est ista necessitas? Vae praegnantibus et nutrientibus in illa die . Ideo silva succrescit, ut postea recidatur. Ideo ager seritur, ut metatur. Jam plenus est orbis, terra nos non capit. Quotidie bella 230 nos secant, morbi subtrahunt, naufragia absorbent, et nihilominus de terminis litigamus? audeo exponere, ne Helvidius calumnietur. Quod autem ais quasdam esse virgines tabernarias; ego tibi plus dico, esse in his et adulteras, et, quo magis mireris, clericos esse caupones, et monachos impudicos. Sed quis non statim intelligat, nec tabernariam virginem, nec adulterum monachum, nec clericum posse esse cauponem? Al. virginicerte, ut aliis personis praetermissis ad Virginem veniam: quae institorias exercet artes, nescio an corpore, quod scio, spiritu in morem declamatorum, paululum lusimus. solent enim hoc et mulierculae facere,
Abbreviated transcription (Latin):
mente dormitas. & ꝓfundissimo nͥ tam
sono stertis ꝗͣ lechargo. Inter ceceras qͥp¬
pe blasphemias quas ore saerilego ꝓ¬
tuilisti: ausus es dicere montẽ de qͦ abs¬
cisus ẽ. in daniele lapis sine manib ee.
diabolum. & lapidem xp̃m. Qui qͥa¬
corp̃ supsit adã qͥ diabblo. ante ꝑ utcia
coheserat : natu ẽẽ. de uirgine. ut a mon¬
te hocẽ. a di abolo homine̾ seꝑaret. O
p̃cidendã linguã. ac ꝑ partes & frusta
tat᷑. & tanto piacło totiꝰ orb̾ aures ma¬
culat. Si interp̾tationẽ tuã qͥsꝗͣ non¬

Expanded text:
mente dormitas, et profundissimo non tam somno stertis, quam lethargo. Inter caeteras quippe blasphemias, quas ore sacrilego protulisti, ausus es dicere, Montem de quo abscissus est in Daniele lapis sine manibus , esse diabolum; et lapidem Christum, qui qcorpus ex Adam, qui diabolo ante per vitia cohaeserat, natum esse de Virgine: ut a monte, hoc est, a diabolo hominem separaret. O praecidendam linguam, ac per partes et frusta etatur, et tanto piaculo totius orbis aures maculat? Si interpretationem tuam al.
Abbreviated transcription (Latin):
pta renumiꝰ. Natii dm̃ eẽ de urgine
credimꝰ qr legimꝰ. Maria nupsisse pꝰ
partiĩ non eredimi. qr ñ leginĩ. Nec
hoc ideo cicimꝰ qͦ nuptias condenemꝰ
ipsa quippe uirginitas fructꝰ ẽ nup¬
tiarũ: s qđ nob̾ de scis uiris cȩmere
estimare nichil liceat. Lossumꝰ eni hac
estimationis possibilitate contende.
plures qͦ uxores habuisse ioseph. q
buerit iacob a̾ de his eẽ. irorib frs
ci temeritate confingunt. Iu dicis¬
mariã uirginẽ ñ ꝑmansisse. ego mͥ
plus uiͣndico etiã ipsũ ioseph uirginẽ
fuisse. ꝑ mariã : ut ex uirginali con¬
iugio uirgo filiꝰ nasceret ᷑ . Si enim
in uirũ sem fornicatio ñ cadit. & a¬
liã eũ uxorẽ habuisse ñ scribit᷑. ma¬
riş aut̃ quã putatꝰ est babuisse: cus¬
nẽ eũ mansisse c̃ maria. qͥ pat̾ dñi
meruit appellari. Et qͥa de conꝑa¬
tione uirgitatis & nuptiar̃ sũ ali¬
qͣ dicturꝰ.: obsecro lecturos ne me puteñ
nuptiis decrarisse in uirginũ laude.

Expanded text:
. Natum Deum esse de Virgine 227 credimus, quia legimus. Mariam nupsisse post partum, non credimus, quia non legimus. Nec hoc ideo dicimus, quo nuptias condemnemus, ipsa quippe virginitas fructus est nuptiarum: sed quod nobis de sanctis viris temere aestimare nihil liceat. Possumus enim hac aestimatione possibilitatis contendere, plures quoque uxores habuisse Joseph, quia buerit Jacob; et de his esse uxoribus fraci temeritate confingunt. Mariam uirginem non mansisse, ego michi plus uendico etiam ipsum Ioseph uirginem fuisse per Mariam, ut ex uirginali coniugio uirgo filius nasceretur. Si enimum fornicatio non cadit, et aliam eum uxorem habuisse non scribitur: Mariae autem, quam putatus est habuisse, cusnem eum mansisse cum Maria, qui pater Domini meruit appellari. 20. Et quia de comparatione virginitatis et nuptiarum sum aliqua dicturus, obsecro lecturos ne me putent nuptiis detraxisse in virginum laude,
Abbreviated transcription (Latin):
diñ: magis eam ut in om̃ib locis matre il¬
lius appellasset : & nͥ alior dicendo matrẽ
alteri uoluisset intelligi. Ulerũ in hac parie
contentiosũ fune ũ traho. Alia fuerit mari
doophe. alia maria lacobi & iosetis. dii mͦ
constet ñ eanqd mariã iacobi &̾ iosetii. ecͥ
÷ͥ matrẽ dnĩ. Et unde ais fr̃s dñi ddicti
st̃ qͥ ñ erant fr̃s. Iam nuno docebis. qͥtu¬
or modis in script᷑is diuinis fr̃s dici.
Natura. gente. affectu. coguatione. Nlatu
ra ut esau &ꝰ iacob: duodecim patͥarche.
andreas & petr̃. lacob: a̾ ioħs. Gente. qͥ¬

Expanded text:
Domini, magis eam, ut in omnibus locis, matrem ilDomini, magis eam, ut in omnibus locis, matrem illius appellasset, et non aliorum dicendo matrem, alterius voluisset intelligi. Verum in hac parte contentiosum funem non traho, alia fuerit Maria Cleophae, alia Maria Jacobi et Josetis, dummodo constet, non eamdem Mariam Jacobi et Josetis esse, quam matrem Domini. Et unde, ais, fratres Domini dicti sunt, qui non erant fratres? Jam nunc doceberis, quatuor modis in Scripturis divinis fratres dici, natura, gente, cognatione, affectu. Natura, Esau, Jacob, duodecim Patriarchae, Andreas et Petrus, Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
ioħs ęuanglista cognominat. a patre suie¬
a gentilitate familiȩ. aut qͥcũq alia causa
mat̾. & hic maria cleophe: disce scripturȩ
consuecudinẽ. eundẽ hominẽ diu̾sis nomini¬
b: appellari. Raguhel socer morsi & iechro
dr̃. Gedeon ñ nulł causis ĩnurtandi nõis ante
pͥmissis subito ieroboal legit᷑. Ozias rexiui¬
da uicissim azarias tiocat᷑. Mons thabor
thabiriũ dr̃. Rursũ hermon phenices cogno¬
minant samor: & amorreꝰ cognominat eũ
sanir. Ead̃ geli plaga trib nominib appel¬
lat᷑. nageb. theman. dar. om lege ezechiel.
scripturis lector poterit congregare. Nunc
lent᷑ filui matercerȩ eiꝰ marię. qͥ antea ñ cre¬
dentes postea credidert̃. licet fieri potuerit.
ut umno statim credente alii dui increduli
fuerint. & hanc ẽc. matre iacobi & iosecis.
idest mariã cleophȩ uxorẽ alphei. hanc ai¬
ctã mariã iacobi minoris. Quȩ si mat̾ e̾e.

Expanded text:
Joannes Evangelista cognominat, sive a patre, sivJoannes Evangelista cognominat, sive a patre, sive gentilitate familiae aut quacumque alia causa mater: et hic Maria Cleophae Al. Cleophe: disce Scripturae consuetudinem, eumdem hominem diversis nominibus nuncupari. Raguel socer Moysi, et Jethro dicitur. Gedeon, nullis causis immutati nominis ante praemissis, subito Jerobaal legitur. Ozias rex Juda, vicissim Azarias vocatur. Mons Thabor, Itabyrium dicitur. Rursum Hermon Phoenices cognominant Sanior, et Amorraeus cognominat eum Sanir. Eadem coeli plaga tribus nominibus appellatur, Nageb, Theman, Darom, lege Ezechiel. Scripturis lector poterit congregare. 14. Nlentur filii materterae ejus, Mariae, qui antea non credentes, postea crediderunt. Licet fieri potuerit, ut uno statim credente, alii diu increduli fuerint, et hanc fuisse matrem Jacobi et Josetis, id est, Mariam Cleophae uxorem Alphaei, et hanc dictam Mariam Jacobi minoris. Quae si esset mater
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd dicat. Scabant aut̃ turca cruce iħu
mater eiꝰ. & soror matris eiꝰ maria cleo¬
phe & maria magalenȩ. Nulli dubiũ ẽ
duos fuisse apsos. iacobi uocabulo nuncu¬
patos: iacobum ⁊ebedei & iacobũ alphei.
Istum nescio quẽ minore iacobii. que marie
filũ. nec tam niatris ani scriptura cõme¬
morat. apłm uis eẽ. an non᷑ Si apłs est al¬
phei filius erit & credet in iħm. & nͨ erit de
ter tres s inter auos solent p̾bere distantiã.
trienniũ ueni ierosolimã uid̾e petrũ. & man¬
si apud illũ dieb qͥndecim. aliũ aut̃ apłor
udi nemine̾ nisi iacobũ fre̾m dni . Et in ead̾
epła. Et cognita gr̃a quȩ data ẽ .mͥ. petrꝰ &
iacob & ioħs qui uidebant᷑ colune e̾e̾. Ne autͥ
hunc iacobũ putes filiũ Zebedei : lege accꝰ a¬
postoloꝵ iã ab herode fuerat interemptꝰ.
Restat conclusio. ut maria ista quȩ iacobi
minoris scͥbit᷑ mat̾. fuerit riror alphei. &
soror marie matͥs dm. qua mariã cleophe

Expanded text:
quid dicat: Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae, et Maria Magdalene . Nulli dubium est, 219 duos fuisse Apostolos Jacobi vocabulo nuncupatos, Jacobum Zebedaei, et Jacobum Alphaei. Istum, nescio quem minorem Jacobum, quem Mariae filium, nec tamen matris Domini Scriptura commemorat, Apostolum vis esse, an non? Si Apostolus est, Alphaei filius erit; et credet in Jesum; et non erit de ter tres, sed inter duos soleant praebere distantiam; triennium veni Jerusalem videre Petrum, et mansi apud illum diebus quindecim. Alium autem Apostolorum vidi neminem, nisi Jacobum fratrem Domini ? Et in eadem Epistola: Et cognita gratia, quae data est mihi, Petrus et Jacobus et Joannes, qui videbantur columnae esse . Ne autem hunc putes Jacobum filium Zebedaei, lege Actus Apostolorum. Jam ab Herode fuerat interemptus. Restat conclusio, ut Maria ista quae Jacobi minoris scribitur mater, fuerit uxor Alphaei, et soror Mariae matris Domini, quam Mariam Cleophae
Abbreviated transcription (Latin):
num̃tũ. Et utiq ait. quã miserũ erit &
impiũ de maria hoc sentire. ut c̃ aliȩ fe¬
minȩ curã sepulturȩ iħu habuerint. ma¬
trẽ eiꝰ dicamꝰ absentẽ. aut alterã eẽ. mari¬
ã nescio quã confingamꝰ. p̃sertim cũ euan¬
głium ioħis testet᷑ eam illic p̾sentẽ fuisse.¬

Expanded text:
numentum. Et utique ait: Quam miserum erit et numentum. Et utique ait: Quam miserum erit et impium de Maria hoc sentire, ut cum aliae feminae curam sepulturae Jesu habuerint, matrem ejus dicamus absentem: aut alteram esse Mariam, nescio quam, confingamus: praesertim cum Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
ait. hȩc eadẽ uocabula ab euangłistis in
lios mariȩ. Matheus loqͥt᷑. Erant aut̃
ibi haud dubiũ qͥn ante crucẽ dñi etiam
mulieres multȩ a longe expectantes. quȩ
secute fuerant iħm a galilea ministran¬
tes illi. Int̾ qͣs erant mraaia magdalene aͥ
longe aspicientes: int̾ qͥs erat maria ma¬
gaalene & maria iacobi minoris & ioseci
mat̾. & salome. Ibiq post modicũ. It aliȩ
multȩ quȩ ascend̾ant cum eo in ierłm. Nec¬
clamitet ea quȩ ꝓ se faciant a nob̾ eẽ. sub¬
tracta. & sententiã suã ñ testimoniis scri¬
pturarũ s lubrica disputatione conuul¬
sam. Ecce inqͥt iacob & ioseph filii marie¬
cobi minoris & iosetis mat̾. Minoris aut
iacobi ad distinctionẽ maioris qui erat filiꝰ
zebedei: sicut & in alio loco marcꝰ ponit.
Maria aut̃ magdalenȩ & maria iacobi &
iosetis uiq̾unt uͥ poneret᷑. & transacco sab¬
bato emert̾ aroniata : & uenerunt ad mo¬

Expanded text:
ait: Haec eadem vocabula ab Evangelistis in ait: Haec eadem vocabula ab Evangelistis in lios Mariae. » Matthaeus loquitur: Erant autem ibi haud dubium quin ante crucem Domini et mulieres multae a longe spectantes, quae secutae fuerant Jesum a Galilaea, ministrantes illi. Inter quas erant Maria Magdalene, et longe aspicientes, inter quas erant Maria Magdalene, et Maria Jacobi minoris, et Joseph et Salome : ibique post modicum: Et aliae multae quae ascenderant cum eo in Jerusalem. Necclamitet, ea quae pro se faciant, a nobis esse subtracta, et sententiam suam, non testimoniis Scripturarum, sed lubrica disputatione convulsam. « Ecce, inquit, Jacobus et Joseph filii Maricobi minoris et Josetis mater. Minoris autem Jacobi, ad distinctionem majoris, 218 qui erat filius Zebedaei, sicut et in alio loco Marcus ponit: Maria autem Magdalene, et Maria Jacobi, et Josetis, viderunt ubi poneretur: et transacto sabbato, emerunt aromata, et venerunt ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
hanne desuꝑ inferente. Neq enim fr̃s eiꝰ
tẽ credebant in eum. Itẽ mareꝰ atq matheꝰ.
Et docebat eos in synagoga eorui in patͥa.
sua. ita ut stuperent & dicerent. Unde
huic hȩc om̃is sapientia & uirtutes. Non¬
ne hic ẽ. fabri filius. Nonne mat̾ eiꝰ dr̃
maria. & fr̃s eiꝰ iacob & ioseph & symon
& uidas & sorores eiꝰ om̃s apudnos ft̃ͦ Lucãᷤ
qͦ in actib apłoꝵ ita refert. Hi om̃s erañ
instantes unanimes orationi cũ mulieri¬
b & maria matre iłu : & fr̃ib ipsius.
Nec non & paulus apłs in eand̾ hẏstoriȩ
ueritatẽ pari uoce concordat. Ascendi
aut̾ scdm reuelationẽ. & neminẽ iudi nͥ
petrũ & iacobũ fr̃em dñi. Et rursũ in
alio loco. Nunqͥd ñ habemꝰ potestatẽ man¬
ducandi & bibendiͦ. Nunqͥd ñ habenꝰ po¬
testatẽ uxores circunducendi sic̃ & ceceri
qͥs iudcoꝵ testimoniũ ñ admitteret. qͥe
tiã nomina fr̾m illiꝰ edider̾t. simili eos

Expanded text:
anne desuper inferente: Neque enim fratres ejus anne desuper inferente: Neque enim fratres ejus tunc credebant in eum . Item Marcus et Matthaeus: Et docebat eos in synagoga eorum in patria sua, ita ut stuperent, et dicerent: Unde huic omnis haec sapientia et virtutes? Nonne hic est fabri filius? nonnes ejus Jacobus et Joseph, et Simon et Judas, et sorores ejus omnes apud nos sunt ? Lucas quoque in Actibus Apostolorum ita refert: Hi omnes erant instantes unanimes in oratione cum mulieribus et Maria matre Jesu, et fratribus ipsius . Necnon et Paulus Apostolus in eadem historiae veritate pari voce concordat: Ascendi autem secundum revelationem, et neminem vidi, nisi Petrum et Jacobum fratrem Domini . Et rursum in alio loco: 217 Numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? Numquid non habemus potestatem uxores circumducendi, sicut et caetquis Judaeorum testimonium non admitteret, qui etiam nomina fratrum illius ediderunt, simili eos
Abbreviated transcription (Latin):
thronii eiꝰ. usq ad pͥmogenitũ captuię
quȩ ẽ. ad lacũ. & om̃e pͥmogenitũ peccor
Responde mͥ qͥ tc̾ ab ext̾minatore fueriꝰ
interempti. pͥmogeniti an & unigeniti.
Si pͥmogeniti tantũ illi uocant᷑ qͥ fr̃s ha¬
bent: gͦ ab int̾necione unigeniti lib̾ati
st̃. Si aut̃. e̾ uingeniti cesi st̃. contra sen¬
tentiã factũ ẽ : ut int̾ pͥmogenitos & um¬
geniti morerent᷑. Aut unigẽnitos ubabis
a pęna & ridiculus eris. aut si confitebe¬
ris interfectos ingratꝰ. obtinebimꝰ & uni¬
genitos pͥmogenitos appellari. Ertrenia
uoluerit ostendere. fr̃s ani in euangłus
nominari ut ibi. Ecce mater eiꝰ & fr̃s eiꝰ
stabant foris. querentes loqui ẽ eo. Et ali¬
bi. Post hec ascendit capharnaũ : ipse & ma¬
ad eum. kansi hinͨ hinc & uade in u¬
deam: ut & discipłi tui udeant oꝑa tua
que facis. Nemo enim aliqͥd in occulto
faciens: querit ipse in palã ẽẽ.Si hec
facis. manifesta te ipsũ huic mundo. Io¬

Expanded text:
usque ad primogenitum captivae, quae est ad lacum, et omne primogenitum pecoris . Responde mihi, Qui tunc ab exterminatore fuerant interempti, primogeniti fuerunt an et unigeniti? Si primogeniti tantum illi vocantur, qui fratres habent, ergo ab internecione unigeniti liberati sunt. Si autem ut unigeniti caesi sunt, contra sententiam factum est, et inter primogenitos et unigeniti morerentur. Aut unigenitos liberabis a poena, et ridiculus eris: aut si confiteberis interfectos, ingratis obtinebimus, et unigenitos primogenitos appellari. 11. Helvivoluerit ostendere, fratres Domini in Evangeliis nominari, ut ibi: Ecce mater ejus et fratres ejus stabant foris, quaerentes loqui cum eo . Et alibi: Post haec descendit Capharnaum, ipse et maad eum: Transi hinc, et vade in Judaeam, ut et discipuli tui videant opera tua quae facis. Nemo enim aliquid in occulto faciens, quaerit ipse in palam esse. Si haec facis, manifesta teipsum mundo . Jo
Abbreviated transcription (Latin):
brens. uł que ẽ. hebrea. seruiet tͥ sex au¬
nis. & septimo anno dinites eũ lib̾um abi
te. Et in eod constituendo. Constitues suꝑ
te pͥncipe quẽ elegerit dñs ds̃ tiuis. eũ ͥ
ex fr̃ib tuis sit. Non enim potueris cons
uł oue eiꝰ errantib ꝑ uiaͦ negligas ea
Reuersione reduce̾ ea fr̃i tuo. & reddes¬
neq noueris en: colliges ea intra domiitu¬
am. & erunt tecũ donec querat ea fr̃ tuuꝰ
&̃ reddes ei. Itẽ apłs paulus apłs. Optabã

Expanded text:
 quae est Hebraea, serviet tibi sex annis: et septimo anno dimittes eum liberum abs te . Et in eodem: Constituendo constitues super te principem, quem elegerit Dominus Deus tuus, eum qui ex fratribus tuis sit. Non enim poteris constivel ove ejus errantibus per viam, negligas ea: Reversione reduces ea fratri tuo. neque noveris eum, colliges ea intra domum tuam: et erunt tecum donec quaerat ea frater tuus, et reddes ei . Et Apostolus Paulus, Opta
Abbreviated transcription (Latin):
cepit uxorẽ suã &̾ ñ cognoscebat eã do¬
In qͦ pͥmũ aduersariꝰ suꝑfluo labore de¬
sudat. cognoscendi uerbũ ad coitũ magiꝰ
quã ad sc̃ientiã eẽ. referendũ: qͥsi hoc qͥs¬
qͣ negauerit. & eas ineptias quas redar¬
guit. aliqͥndo pruden̾ quisꝗͣ potuerit
suspicari. Deinde uult docere qđ donec
siue usq adu̾biũ certũ tempꝰ significet.
qͦ cõpleco fiat id qđ usq ad illud tẽporis qͥ

Expanded text:
em suam, et non cognoscebat eam, doIn quo primum adversarius superfluo labore desudat, cognoscendi verbum ad coitum magis, quam ad scientiam referendum: quasi hoc quisquam negaverit, et eas ineptias quas redarguit, aliquando prudens quispiam potuerit suspicari. Deinde vult docere, quod donec, sive usque, adverbium, certum tempus significet: quo completo fiat id, quod usque ad illud temporis
Abbreviated transcription (Latin):
cum ibi e̾ent. impleti st̃ dies ut pareret.
& peꝑit filiũ suũ pͥmogenitũ. nitit᷑ app¬
bare pͥmogenitũ: ñ posse dici nͥ eũ qui
habeat fr̃s. sicut unigenitꝰ ille uocet᷑ qͥ
nimꝰ. Om̃is unigenitꝰ est pͥmogenitꝰ. ñ oĩs
pͥmogenitꝰ ẽ. unuigenitꝰ. Primogenitũ¬

Expanded text:
t peperit filium suum primogenitum : nititur approbare primogenitum non posse dici, nisi eum qui habeat et fratres: sicut unigenitus ille vocatur, qui nimus: Omnis unigenitus est primogenitus: non omnis primogenitus est unigenitus. Primogenitu
Abbreviated transcription (Latin):
dicis ioħi discipło ob uiduitatẽ & solitu¬
dinẽ cõmendatã quasi iuxta te ñ ħab̾et
quattuor filios & innumeras filias : qͣr
consortio frueret᷑. Niduã qͦ nominas. qđ
scriptura ñ loqͥt᷑. Et cũ omĩa euangłistar᷑
exempla ꝓponas.: solius tͥ ioħis uerba ñ cõ
placent. Dicis trtansitoriȩ ad crucẽ dñi eã
fuisse p̾sentẽ. ne consulto p̾terisse iudere¬
ris. & tam̃ quẽ cũ illa mulieres fuerint

Expanded text:
s Joanni discipulo ob viduitatem et solitudinem commendatam: quasi juxta te non haberet quatuor filios, et innumeras filias, quarum consortio frueretur? Viduam quoque nominas, quod Scriptura non loquitur. Et cum omnia Evangelistarum exempla proponas, solius tibi Joannis verba non placent. Dicis transitorie, ad crucem Domini eam fuisse praesentem, ne consulto praeterisse videaris: et tamen quae cum illa mulieres fueri
Abbreviated transcription (Latin):
ut hoc de matre saluatoris. & uiro iusto
sit estimandũ. Nulla ibi obsteerir. nulla
muliercłarũ sedulitas int̾cessit. Ipsa pan¬
nis inuoluit infantẽ. ipsa mater & obste¬
trix fuit. Et collocauit eum inqͥt in pse¬
pio. quia ñ erat ei locus in diuersorio. Qe
sententia & apocriphorũ deliramta conum¬
cit. du maria ipsa pannis inuoluit infan¬
te. & heluidii explere ñ patit᷑ uoluntatẽ.
dum in diuersorio locꝰ ñ fuit nuptiarum
ad id qđ ꝓposuerat anteꝗͣ conuenirent. &
ñ cognouit eã donec peꝑit filtum: ad tercia
ueniendũ ẽ. questionẽ. ut uixta disputati¬
onis eiꝰ ordine. etiam nr̃e responsionis or¬
do ꝓcedat. Nult enĩ alios qͦsq filios maai¬
am ꝓcreasse. & ex eo qd scriptũ ẽ. ascendit
autẽ & ioseph in ciuitate dd̃ ut ꝓfiteret᷑ cͣ¬

Expanded text:
ut hoc de matre Salvatoris et viro justo ut hoc de matre Salvatoris et viro justo sit aestimandum. Nulla ibi obstetrix: nulla muliercularum sedulitas intercessit. Ipsa pannis involvit infantem, ipsa et mater et obstetrix fuit. Et collocavit eum, inquit, in praesepio, quia non erat ei locus in diversorio . Quae sententia et apocryphorum deliramenta convincit, dum Maria ipsa pannis involvit infantem; et Helvidii expleri non patitur voluptatem, dum in diversorio locus non fuit nuptiarum.ad id quod proposuerat, Antequam convenirent, et Non cognovit eam, donec peperit filium, ad tertiam veniendum est quaestionem, ut juxta disputationis ejus ordinem, etiam nostrae responsionis ordo procedat. Vult enim alios quoque filios Mariam procreasse; et ex eo quod scriptum est: Ascendit autem
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ais apud nie nugę sunt: & argum̃tati¬
ones suꝑflue. & disputatio magis curiosa
quã uera. Nunqͥd ñ potuit scriptura dic̃e.
s accepit uxore suã. & ñ fuit ampli ausirs
contingere eã. sic̃ de thamar dix & uidaᷤ
aut defuert̾ matheo uerba. qͥb: id qđ uo¬
lebat intelligi posset effari : Non cognouit
inqͥteeam. donec peꝑit filium. Post par¬
nc tua mente suꝑabis. Nolo mͥ aliqđ int̾
partũ & coitu tempꝰ int̾seras. Nolo dicas.
secessionis & purgationis suȩ ĩmunda erit.
& occauo die circuncidet carnẽ p̃putu eiꝰ
puro. & om̃e scm ñ tanget &̃ reliqͣ. Stati
eã inuadat ioseph statim audiat ꝑ iere¬
mia. E qui insanientes infeminas facti st̃
mͥ. unꝰqͥsq ad urorẽ ꝓrimi sui hinniebat.
Alioqͥn qͦm stare poterit n cognouit ea do¬
nec peꝑit filũ. si purgationis tempꝰ er¬
pectat. si quadraginta rursu dieb tanto
tempore dilata libido differt᷑  Polluat᷑ cru
nuptiȩ. ne ȩuangłista intitꝰ sit. S. absit

Expanded text:
ec, ais, apud me nugae sunt. et argumentationes superfluae, et disputatio magis curiosa, quam vera. Numquid non potuit Scriptura dicere: Et accepit uxorem suam, et non fuit amplius ausus contingere eam : sicut de Thamar dixit et Juda? Aut defuerunt Matthaeo verba quibus id quod intelligi volebat, posset effari? Non cognovit, inquit, eam donec peperit filium Matnunc tua mente superaberis. Nolo mihi aliquod inter partum et coitum tempus interseras. 214 Nolo dicas: secessionis et purgationis suae immundata erit: et octavo die circumcidet carnem praeputii epuro, et omne sanctum non tanget, et reliqua . Statim eam invadat Joseph: statim audiat per Jeremiam: Equi insanientes in feminas facti sunt mihi, unusquisque ad uxorem proximi sui hinniebat . Alioqui quomodo stare poterit, Non cognovit eam, donec peperit filium: si post purgationis tempus exspectat: si quadraginta rursum diebus tanto tempore dilata libido differtur? Polluatur cruonuptiae, ne Evangelista mentitus sit. Sed absit,
Abbreviated transcription (Latin):
ut multo magis intelligeremꝰ cognita ñ
fuisse post partũ. a qua tẽ se abstinuit
cu adhuc de uisione poterat fuictuare
Ad suma. illud reqͥro. qͥre se abstinuerit
ioseph usq ad partꝰ die. Respondebit
utiq qr angłm audierit dicentẽ. qđ enĩ
ine natũ ẽ. de spi sc̃o est. Ad qđ
nos inferumꝰ. Et certe audierat. Ioseph fili
dauid ne tuneas acciꝑe mariã urore tuã.
ł hibitũ ei fuerat ne relinqueret. ne ad¬
ultera estimaret urorẽ. Nunqͥd &̾ a con¬
gressu conuigis seꝑatꝰ fuerat. cũ utsq
ne seꝑaret᷑ magis fuisset admonitꝰ. Et
audebat inqͥt uir iustꝰ. dei in utero audi¬
ens filiũ. de uroris coitu cogitare: P ulchre
Qui gͦ somnio tantũ credidit ut urorẽ
ñ auet attingere. is postꝗͣ pastoꝵ uo¬
ce cognouerat angłm añi uenisse de cȩł
& dixisse ad eos. nolite timere . euangłi¬
zo uob̾ gauduĩ magnũ qd erit om̃i po¬

Expanded text:
ut multo magis intelligeremus cognitam non ut multo magis intelligeremus cognitam non fuisse post partum, a qua tunc se abstinuit, cum adhuc de visione poterat fluctuare. 8. Ad summam, illud requiro, quare se abstinuerit Joseph usque ad partus diem. Respondebit utique, quia Angelum audierit dicentem: Quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est . Ad quod nos inferimus, et certe audierat, Joseph, fili David, ne timeas accipere Mariam uxorem tuam . Prohibitum ei fuerat, ne relinqueret, ne adulteram existimaret uxorem. Numquid et a congressu conjugis separatus fuerat, cum utique ne separaretur magis fuisset admonitus? Et audebat, inquit, vir justus, Dei in utero audiens filium, de uxoris coitu cogitare? Pulchre. Qui ergo somnio tantum credidit, ut uxorem non 213 auderet attingere: is postquam pastorum voce cognoverat, Angelum Domini venisse de coelis, et dixisse ad eos: Nolite timere; ecce evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni po
Abbreviated transcription (Latin):
hoc querit᷑ ut id qđ dictu ẽ. usq in die istu¬
ad illam referait᷑ etate. qͥ libri eliti siue
conscripti ft̃. Doceat gͥ post illa diẽ tot
iã annoꝵ usq ad nos uoluminib ȩracais
aut idola quę sub therebinto conatca fu¬
erant repta. aut moysi tumulũ inuestia
q obnixe asserit post donec & usq. ee. inci¬
pere. qđ tam cluin fuit qua aui & usq eom¬
pleret᷑ & donec. Quin potiꝰ amiatluereat scͥ¬
pture sce ichioma. & nobiscii in qͦ hesitabat
intelligat. Intelligat ea de quib. posset am¬
bigi si ñ fuissent scripta signari. excera uͦ
nĩre intelligentię derelinq. Si enim ahuc
ircenti tempore uiuentib his qui uidant
moysen scpulchitũ eiꝰ potuit ignorari: muu¬
comagis tot scłis preceuntib. Iuxta qđ &
illud intelligit᷑ de ioseph ęuangłista id in¬
dicasse de quo scandaui poterat mortri
ñ ea cognitã eẽ. a uiro suo usq ad partũ.

Expanded text:
hoc quaeritur, an id qhoc quaeritur, an id qibri editi sive conscripti sunt. Doceat igitur post illam diem tot jam annorum usque ad nos voluminibus exactis, aut idola, quae sub terebintho condita fuerant, reperta, aut Moysi tumulum investigatum, quia obnixe asserit, post donec et usque, esse incipere, quod tamdiu non fuit quamdiu usque compleretur et donec. Quin potius animadvertat Scripturae sanctae idioma, et nobiscum, in quo haesitabat, intelligat ea, de quibus posset ambigi, si non fuissent scripta, signari, caetera vero nostrae intelligentiae derelinqui. Si enim adhuc recenti tempore, viventibus his qui viderant Moysen, sepulcrum ejus potuit ignorari, multo magis tot saeculis praetereuntibus. Juxta quod et illud intelligitur de Joseph, Evangelistam id indicasse, de quo scandalum poterat moveri, non eam cognitam esse a vito suo usque ad partum,
Abbreviated transcription (Latin):
miscłia ocłos torquebit ad terras. qͥ in alio
loeo dicit. ocłi mei defecert in salutare cui.
& in uerbũ iusticiȩ tuę : Potera suꝑ hoc in¬
numerabilia exempla congerere. & omẽm
lacescentis ꝓcacitatẽ testimonioꝵ nube ce¬
lare. Herũ adhuc pauca subiciã. ut hissi¬
milia ipse sibi leccor inueniat. Loqͥt in
gẽnesi sermo diuinꝰ. Et tradiderc̃ iacob doõ
alienos qui erant in manib eoar. & in an¬
res quȩ erant in auricłis eor. & abscondit
cos iacob subtꝰ therebintu quȩ e. in sycuni.
&̾ ꝑdidit pos usq in hodiernii diẽ. Itẽ in¬
fine deuteronomu. Et defunct e moyses
seruus dni in terra moab ꝑ uerbu ani. i
sepeliert eũ in gech. ꝓpe domii pł egor ꝙ̃
nemo scit sepulchrũ eiꝰ usq in die istũ. Cen¬
te hodiernꝰ dies. illiꝰ temporis estimand e
qͦ hẏstoria ipsa conterta est. Siue moysen
dicere uolueris auctorẽ pentatenci. siue
⁊ram eiꝰqͣ instauratore oꝑis: n recuso. Ne

Expanded text:
Qui in alio loco dicit: Oculi mei defecerunt in salutare tuum, et in verbum justitiae tuae . Poteram super hoc innumerabilia exempla congerere, et omnem lacessentis procacitatem, testimoniorum nube celare; verum adhuc pauca subjiciam, ut his similia ipse sibi lector inveniat. 7. Loquitur in Genesi sermo divinus: Et tradiderunt Jacob deos alienos, qui erant in manibus eorum, et inaures quae erant in auriculis eorum. Et abscondit ea Jacob subter terebinthum, quae est in Sichimis, et perdidit ea usque in hodiernefunctus est Moyses servus Domini in terra Moab per verbum Domini, et sepelierunt eum in Geth, prope domum Phegor, et nemo scit sepulcrum ejus usque in diem istum . Certe hodiernus dies illius temporis aestimandus est, quo historia ipsa contexta est, sive Moysen dicere volueris auctorem Pentateuchi, sive Ezram ejusdem instauratorem operis, non recuso. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ret inqͥt cognitã ẽẽ. postꝰ partu : cuiꝰ cogni¬
tione filii tantũ generatio differebat. Et
ad hoc ꝓbandũ. congerit de scripturis exẽ¬
pla plurima. more andabatarii gladiui
in tenebris uentilans. & linguę somi ad
confodienda sui tantũ corporis mebra con¬
gnoscebat & usq sermonẽ in scripturis scis¬
dupliciter intelligi. A de co qͥde qđ scriptũ
est cognoscebat. ad coitiĩ qͦ e̾e. referendũ ipse
disseruit. nullo dubitante qͥn ad scientiã se¬
pe referat᷑. Ut ibi. Remansit puer iħs in ie
est ostendendĩ ut qͦm᷑ ibi consuecudine̾ scri¬
pturȩ secutꝰ e. sic ecia donec in eiusd script᷑e
auctoritate fiͥngat᷑. que sepe certii tempꝰ sic̃
ipse disseruit in eiꝰ assumptione significat
ego sum. Nunqd postꝗ illi senuerint. ds e̾ẽ
desistet & i aluator in euangłio ad apłos.¬

Expanded text:
cognitam esse post partum, cujus cognitionem filii tantum differebat generatio. Et ad hoc approbandum congerit de Scripturis exempla quamplurima, more Andabatarum gladium in tenebris ventilans, et linguae sonum ad confodienda sui tantum corporis membra concebat, et usque, sermonem, in Scripturis sancdupliciter intelligi. Et de eo quidem quod scriptum est, cognoscebat, ad coitum esse referendum, ipse disseruit: nullo dubitante, quin ad scientiam saepe referatur, ut ibi: Remansit puer Jesus in Jest ostendendum, ut quomodo ibi consuetudinem Scripturae secutus est, sic etiam in donec, ejusdem Scripturae auctoritate frangatur, quae saepe certum tempus ut ipse disseruit in ejus assumptione significat, ego sum . Numquid postquam illi senuerint, Deus esse desistet? Et Salvator in Evangelio ad Apos
Abbreviated transcription (Latin):
De sabbato quod queris utrum ieuinandũ
fit: & de eucharistia an accipienda cotidie
qđ romana eccłia & hẏspaniȩ obseruare p¬
hẏbent᷑. scripsit quid & yppolitꝰ uir disertiᷤ¬
torib edidere. Sed ego illud breuiter te adme¬
nendũ puto. traditiones ȩccłiasticas psertim
quę fidei ñ ossiciant. tta obseruandas ut a
maiorib tradite st̃. nec alioꝵ consuetudinẽ
alior contͣrio more subuti. Atq irtma omi
tepore ieuinare possimꝰ. qđ in act᷑ͣsb apłeꝵ di¬
debueri sp̃uali. eucharistiam qͦ absq condẽ¬
natione nr̃i & pͣsungente conscientia semꝑ
acciꝑe. & psalmista audire dicenẽ. gustate
& indece qua suauis ẽ. dns. & c̃ eo canere

Expanded text:
De sabbato quod quaeris, utrum ieiunandum De sabbato quod quaeris, utrum ieiunandum sit, et de eucharistia, an accipienda cotidie, quod Romana ecclesia et Hispaniae obseruare perhibentur, scripsit quidem et Hippolytus, uir disertistoribus edidere-, sed ego illud breuiter te admonendum puto, traditiones ecclesiasticas — praesertim quae fidei non officiunt - ita obseruandas, ut a maioribus traditae sunt, nec aliarum consuetudinem aliarum contrario more subuerti. atque utinam omni tempore ieiunare possimus, quod in Actibus apdebuerit spiritali -, eucharistiam quoque absque condemnatione nostri et pungente conscientia semper accipere et psalmistam audire dicentem: gustate et uidete, quam suauis est dominus, et cum eo caner
Abbreviated transcription (Latin):
debes imputare. sed tuis. & imꝑitiȩ nota¬
riou librarioꝵq incurie. qͥ scribunt ñ
qđ inuenunt s qd intelligunt. & dũ a¬
es lienos errores enidare nitunt᷑: ostend t̃
suos. Porro iosephi libros & scõꝵ papiȩ &
policarpi uolumina. falsus rumor ad ce ꝑ¬
tulit a me ẽẽ translata. qꝑ nec otii nec ui¬
rui ẽ. tantas res eał in alterã linguã expͥ¬
mere uenustate. Origenis & scĩ didimi
pauca transtulimꝰ. uolentes nr̃is ex par¬
te ostendẽ qͥd greca docirina retineret.
Canonẽ hebraice ueritatis excepto octaten¬
co que nuinmanib habeo. pueris tuis &̾ no¬
tarus describendũ dedi. Septuaginta int̾¬
pretii edicionẽ & te hab̾e ñ dubito: & ante
annos plurimos diligentissime enĩdatã
stucdiosis tradidi. Nouũ testam̃tũ grece¬
reddidi auctoritati. Ut enim ueterii libro¬
rĩ fides de hebreis uoluminib eraminan¬
aa est. ita nouor greci sermonis notinã desicd̾at

Expanded text:
debes inputare, sed tuis et inperitiae notadebes inputare, sed tuis et inperitiae notariorum librariorumque incuriae, qui scribunt non, quod inueniunt, sed, quod intellegunt, et, dum alienos errores emendare nituntur, ostendunt suos. porro Iosephi libros et sanctorum Papiae et Polycarpi uolumina falsus ad te rumor pertulit a me esse translata, quia nec otii nec uirium est tantas res eadem in alteram linguam exprimere uenustate. Origenis et Didymi pauca transtulimus uolentes nostris ex parte ostendere, quid Graeca doctrina retineret. canonem Hebraicae ueritatis excepto octateucho, quem nunc in manibus habeo, pueris tuis et notariis describendum dedi-septuaginta interpretum editionem et te habere non dubito — et ante annos plurimos diligentissime emendatum studiosis tradidi. nouum testamentum Graereddidi auctoritati. ut enim ueterum librorum fides de Hebraeis uoluminibus examinanda est, ita nouorum Graeci sermonis normam desiderat.
Abbreviated transcription (Latin):
Loa imꝰ. redẽptio amimȩ uiri. ꝓpͥe diuitie
Sossumꝰ qͥdẽ ꝓ pͥas diuitias intelligere: que
s̃ de aueno. ñ de rapinis st̃: iuxta silud. ho¬
nera dm̃ de tuuis iustis laborib. Sed melior
est illa intelligentia. ut diuitias ꝓpͥas co¬
gnoscamꝰ thesauros absconditos quos nec
fur possit suffode: nec latro uiolentꝰ eripͥe.
Opuscła mea que ñ sui merico s bonitate
tua ddesidł̾are te dicis. ad describendũ homi¬
nib tiu̾ dedi. & descripta uidi in lartace¬
is codicib. ac frequent̾ amoniu ut confer¬
rent diligentiꝰ & emendarent. Ego emi
tanta uolumina p̾ frequentia cõmeantiũ
& ꝑegrinoꝵ turb relegereꝰ potui. & ut i¬
psi ꝓbauere p̾sentes. longo tentꝰ in cõmo¬
do nir dieb quadragesimȩ quib ipsi ꝓ¬
ficiscebant᷑ respirare cepi. Unde si para¬
gramata reꝑeris. uł minꝰ aliqͦ descripta
st̾: quȩ sensũ legentis impediant: ñ mͥ

Expanded text:
legimus: redemptio animae uiri propriae diuitiae. legimus: redemptio animae uiri propriae diuitiae. possumus quidem diuitias proprias intellegere, quae non de alieno, non de rapinis sunt, iuxta illud: honora dominum de tuis iustis laboribus, sed melior est illa intellegentia, ut diuitias proprias cognoscamus thesauros absconditos, quos nec fur possit suffodere nec latro uiolentus eripere. Opuscula mea, quae non sui merito, sed bonitate tua desiderare te dicis, ad describendum hominibus tuis dedi et descripta uidi in chartaceis codicibus ac frequenter admonui, ut conferrent diligentius et emendarent. ego enim tanta uolumina prae frequentia commeantium et peregrinorum turbis relegere non potui et, ut ipsi probauere praesentes, longo tentus incommodo uix diebus quadragesimae, quibus ipsi proficiscebantur, respirare coepi. unde, si paragrammata reppereris uel minus aliqua descripta sunt, quae sensum legentis inpediant, non mihi