comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab to mutuo ut domi habetet exemplar. tec facile in uulgo
proderet. Res ita anno & sex mensib transiit: donit supradi¬
eta interpretatio de scriniis cius nouo prestigio hitrosolimã
commigrauit. Nam quidam pseudo monachus uel accepta pec¬
cunia ut perspicut intelligi datur: uel gratuita malitia ut in¬
cassum corruptor nititur persuadere. compilatis cartio &
sumptibo: iudas factus est preditor. deditq aduersaris occasic.
latrandi contra meꝰ ut inter peritos contionentur me falsati¬
um int uerbum non expressisse de uerbo. pto honorabili di¬
xisse carissimum. & maligna interpretatione qđ nephas di
noluisse transferre. Hatc &
istius modi nuge ctimina mea sunt. Ac primum anteqm̃ de
translatione respondeam: uolo interrogare tos qui malitiam
prudentiam uocant. Unde apud uos exemplar epłe: quis de¬
dit: Qua fronit profetis: Quo scelere redemistis: Quid apud homines

Expanded text:
ab eo mutuo, ut domi haberet exemplar: nec facile in vulgus ab eo mutuo, ut domi haberet exemplar: nec facile in vulgus proderet. Res ita anno et sex mensibus transiit: donec supradicta interpretatio de scriniis ejus novo praestigio Jerosolymam commigravit. Nam quidem Pseudomonachus, vel accepta pecunia, ut perspicue intelligi datur, vel gratuita malitia, ut incassum corruptor nititur persuadere, compilatis chartis ejus et sumptibus, Judas factus est proditor: deditque adversariis latrandi contra me occasionem, ut inter imperitos concionentur, me falsarium, me verbum non expressisse de verbo: pro honorabili dixisse carissimum, et maligna interpretatione, quod nefas dinoluisse transferre. haec et istius modi nugae crimina mea sunt. Ac primum, antequam de translatione respondeam, uolo interrogare eos, qui malitiam prudentiam uocant: unde apud uos exemplar epistulae? quis dedit? qua fronte profertis, quod scelere redemistis? quid apud homines
Abbreviated transcription (Latin):
mare dignantur:rei ordinem doceat.Ante hoc ferme biennu
miserat iohanni epõ suptadictus: cpiphanius lrãs. arguens tũ
in quibusdam dogmatib: Sed postea clementer ad poenitẽ¬
tiam prouocans. H arum exemplatta certatim palestinę rapi¬
ebantur. uel ob auctoris metitum. url ob elegantiam scriptio¬
iuis. Etat in monastertolo nostro ur apud suos haud igno¬
bilis Eusebius cremonensis qui cum haec epła per multor
ora uolitatit. Et miratentur tam ꝑto doctrina & puritate
sermonis docti pariter & indocti. Ecepit nanq ame obnixe
petete ut sibi eam in latinum uerterem. Et propter intelligen¬
di facilitarem apertius teplicarem: grarti enim eloquii pe¬
nitus ignarus erat. Feci quod uoluitꝰ accitoq notario: raptĩ
celeriterq dictaui. ex latere in pagina brtiuter ad notans quẽ
intrinsecus sensum capitula quatq continerent. siquidem
& hoc ut sibi soli fatetem: opido flagitauerat. Postulauiq

Expanded text:
mare dignantur, rei ordinem doceamare dignantur, rei ordinem doceamiserat Joanni Episcopo supradictus Papa Epiphanius litteras, arguens eum in quibusdam dogmatibus, et postea clementer ad poenitentiam provocans. Harum exemplaria 306 certatim Palaestinae rapiebantur, vel ob auctoris meritum, vel ob elegantiam scriptionis. Erat in monasterio nostro vir apud suos haud ignobilis, Eusebius Cremonensis, qui cum haec Epistola per multorum ora volitaret, et mirarentur eam pro doctrina et puritate sermonis, docti pariter et indocti, coepit a me obnixe petere, ut sibi eam in Latinum verterem, et propter intelligendi facilitatem apertius explicarem: Graeci enim eloquii penitus ignarus erat. Feci quod voluit; accitoque Notario, raptim celeriterque dictavi: ex latere in pagina breviter adnotans, quem intrinsecus sensum singula capitula continerent. Siquidem et hoc ut sibi soli facerem, oppido flagitarat; postulavique
Abbreviated transcription (Latin):
AU TUS PRESENTE AGRI¬
pa regeide crimĩbus responsurus:quo possit intelli¬
gere qui auditurus erat: securus de causa uictoriae:
statim in principio gratulatur dicens.De omnibus
quibus accusor a udeis rex agrippa: ex̾timo mebtm̃
cum apud te sim holie defendendus. qui prarcipue nosti cũ¬
tas quat uideis sunt consuetudines & questiones. legerat enĩ
illud Isaie. Bcatus qui in aures loquitur audientis. Et nouerat
tantum oratoris uerba proficete. quantum uidicis pr̃ouidẽtia
cognouisset. Unde & tgo beatum me in hoc duntaxat negotio
uidico. qͥui apud eruditas autes impetitae linguae responsurꝰ
sum: quar obͥicit mihi uel ignorantiam uel mendatium: Si aut
nes cui alienas lrãs uere interpretari: aut nolui. quorũ alteꝵ
error. alterum crimen est.Ac ne forsitan accusator meus facili¬
tate qua cuncta loquitur. & impunitate qua sibi licere omnia
putat. me quoq apud uos argueret: ut papam cpiphanium c¬
minatus est: hanc eplam misi que te & pecte alios qui nos a¬

Expanded text:
us praesente Agrippa rege de criminibus responsurus, quae posset intellegere, qui auditurus erat, securus de causae uictoria statim in principio gratulatur dicens: de omnibus, quibus accusor a Iudaeis, o rex Agrippa, aestimo me beatum, cum apud te sim hodie defendendus, quipraecipuenosticunctas, quaeinludaeis sunt, consuetudines et quaestiones. legerat enim illud Esaiae: beatus, qui in aures loquitur audientis, et nouerat tantum oratoris uerba proficere, quantum iudicis prudentia cognouisset. unde et ego beatum me in hoc dumtaxat negotio iudico, quod apud eruditas aures inperitae linguae responsurus sum, quae obicit mihi uel ignorantiam uel mendacium, si aut nesciui alienas litteras uere interpretari aut nolui: quorum alterum error, alterum crimen est. ac ne forsitan accusator meus facilitate, qua cuncta loquitur, et inpunitate, qua sibi licere omnia putat, me quoque apud uos argueret, ut papam Epiphanium criminatus est, hanc epistulam misi, quae te et per te alios, qui nos a
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarum: sensum quefisse tiot uerba. nec magnopete de
ordine sermonibq curasse. tum intelletui tes paterent. Lu¬
cas uit apostolicus & euuangelista scribit Sitphanum p̾¬
mum christi martirem in iudaica contentione nartantem
est ipse & patres nostri. & translati sunt in sichem & positi
sunt in sepulchro. quod emit abraam pretio argenti. a filiis
cmor filii sichem. Hic locus in genesi multo aliter inuenitur.
Quod scilicet abraam emeritꝰ ab effron aetheo filio seor iux¬
ta ebroti quadringents dragmis argenti speluncã duplicẽ
& agtum ciita eam sipełierit q in ea saram uxorem suam. Atq
in todem libto postea legimus ireuertentem de mesopotamta
iacob cum irxoribus & filiis suis posuisse thabernaculũ ante
salin urbem siccimotum quat est in terra chanaao & habitas¬
scib. & emisse partem agti in quo habebat temoria: ab tmoꝵ
patte sichem centum agnis. & statuisse ibi altate. & inuocas¬

Expanded text:
scripturarum sensum quaesisse, non uerba, nec magnopere de scripturarum sensum quaesisse, non uerba, nec magnopere de ordinatione sermonibusque curasse, cum intellectui res paterent.\' Lucas, uir apostolicus et euangelista, scribit Stephanum, primum Christi martyrem, in Iudaica contentione narrantem:est ipse etpatresnostri et translati sunt in Sychem; et positi sunt in sepulchro, quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emmor, filii Sychem. hic locua in Genesi multo aliter inuenitur, quod scilicet Abraham emerit ab Efron Chetheo, filio Saar, iuxta Chebron quadringentis didragmis argenti speluncam duplicem et agrum circa eam sepelieritque in ea Sarram, uxorem suam. atque in eodem libro postea legimus reuertentem de Mesopotamia Iacob cum uxoribus et filiis suis posuisse tabernaculum ante Salem, urbem Sicimorum, quae est in terra Chanaan, et habitasse ibi et emisse partem agri, in quo habebat tentoria, ab Emmor, patre Sychem, centum agnis et statuisse ibi altare et inuocas
Abbreviated transcription (Latin):
sumptum sit: Cum in isaia urxta hebraicum ita legitur.A sedo
non audierunt. ntq auribus perceperunt. oculus non uidit
deus absq te. quae pręparasti expectantib te. Hoc septuaginta
multo aliter transtulerunt. Aseculo non audinimus. ne¬
q oculi nostti uiderunt deum absq te. & opera tua uera. &
faces exprttantib te misericordiam. Intlligimus unde sũ¬
ptum testimonium:Et tamen apłus non uerbum eapressit e
uerbo. sed
indicauit. In epistola ad romanos idem apostolus exemplum
de isata propheta sumens:Ecte inquit ponam in sion lapidẽ
offensionis. &petram scandali Discordat cua translatione
ueteri: Et tamen cum hebratca ueritate concordat. In septu¬
aginta enim contrarius sensus est. non ut lapidi offensioĩs
occurcetis: neque ut petrȩ ruinae. cum apostolus quoq petro
hebracis paulo que consentiens:ita posuerit. Intredulis aũt
lapis offensionis. Et petra scandali. Ex quibus unuiersis per¬
spuuum est apłos & euuangelistas in interpretatione ueteꝵ

Expanded text:
sumptum sit, cum in Isaia iuxta Hebraicum ita legatur: a saeculo non audierunt neque auribus perceperunt. oculus non uidit, deus, absque te, quae praeparasti expectantibus te. hoc Septuaginta multo aliter transtulerunt: a saeculo non audiuimus neque oculi nostri uiderunt deum absque te et opera tua uera et facies expectantibus te misericordiam. intellegimus, unde sumpsit testimonium, et tamen apostolus non uerbum expressit e uerbo, sed liis sermonibus indicauit. in epistula ad Komanos idem beatus apostolus exemplum de Isaia propheta sumens: ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis et petram scandali. discordat a translatione ueteri et tamen cum Hebraica ueritate concordat. in Septuaginta enim conoccurretis, nec ut petrae ruinae, cum apostolus quoque Petrus Hebraeis Pauloque conslapis offensionis et petra scandali. ex quibus uniuersis perspicuum est apostolos et euangelistas in interpretatione ueterum
Abbreviated transcription (Latin):
bit ad Chorinthios.Si enim cognouissent nunqm̃ dominum
gloria crucifrcissent. Sed sicut scriptum est. Quod oculus nõ
uidit. nec auris audiuit. nec in cor hominis ascendit. quae pta

Expanded text:
bit ad Corinthios: « Si enim cognovissent Dominum bit ad Corinthios: « Si enim cognovissent Dominum gloriae, non crucifixissent. Sed sicut scriptum est: Quod oculus non vidit, n
Abbreviated transcription (Latin):
pręꝓatabit uiam tuam. Uoxꝰ clamantis in deserto parate uiam
domini.rectas fatite semitas eius. Hoc exemplum e duobus
prophetis compositum est de malachia uidelicet & isaia. Nam
fertur: uox clamantis in deserto & cattera: in isaia. legimus.Et
quomodo marcus statim in principio uoluminis sui posuit: Si¬
cut scriptum est in isaia propheta: Ecce muto angłm ineũ. qđ
non scribitur in isaia ut diximus:std in malachia nouissimo
duodecim prophetarum: Soluat hanc quesliunuilam imperita
pracsumptio: Et ego ettoris ueniam dipttahor. Idem marcus ĩdu
riseos saluatorem loquentem. nunqmͣ legistis quid fecerit da¬
panes propositionis comedit: quibus non licebat uesci nisi sacerdo¬
tibus: legamus samuelem siue ut in coĩ habetur ti tulo regnos
libros. ibiq reperiemus non abiathar esse scriptum. sed abime¬
saule iubente percussus est. Pergamus ad apłm paulum. Scri¬

Expanded text:
praeparabit uiam tuam. uox clamantis in deserto: parate uiam praeparabit uiam tuam. uox clamantis in deserto: parate uiam domini, rectas facite semitas eius. hoc exemplum de duobus prophetis conpositum est, de Malachia uidelicet et Isaia. nam fertur: uox clamantis in deserto et cetera, in Isaia legimus. et quomodo Marcus statim in principio uoluminis sui posuit: sicut scriptum est in Isaia propheta: ecce mitto angelum meum, quod non scribitur in Isaia, ut diximus, sed in Malachia, in nouissimo duodecim prophetarum? soluat hanc quaestiunculam inperita praesumptio, et ego erroris ueniam deprecabor. idem Marcus inducit adpharisaeossaluatoremloquentem: numquam legistis, quid fecerit Dapanes propositionis comedit, quibus non licebat vesci, nisi solis Sacerdotibus? » . Legamus Samuelem: sive ut in communi titulo habetur Regnorum libros, ibique reperiemus non Abiathar scriptum esse, sed AbimeSaul jubente, percussus est. Pergamus ad Apostolum Paulum. Scri
Abbreviated transcription (Latin):
legitur modicus es ut sis in milibo uida: in hebtaro. Patuulul es
inmilibus uida sensusq contratius: Septuaginta sihi in hoc dũ¬
taxat loco & hebraico concordante. Enuangelista enim dixil
quod non sit paruulus in ducibus uida: cum etegione sit positum
paruulus quidem es & modicus. sed tamen inihi de te paruo
& modico egredictur dux in israel sccundum illud apostoli Ele¬
git infirma mundi deus. ut confundat fortia. Potro quod seꝗt̾
qͦui regat uel qui pascat populum meum istael: alitet in prophe¬
ta esse perspicuum est. perspicuum est Haec tepeto non ut eu¬
uangelistas arguam falsitatis. hoc quippe impiorum est.celsi. por¬
phirii & uiliani. sed ut reptehensores meos arguam imperitiae.
& unpettem ab tis ueniam ut concedant mihi in simplici epła:
funt. Marcus discipuluis petri:ita suum orditur eauangeliũ
Principium euuangelii hiesit christi sicut scriptum est inꝰ isaia
propheta.Ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam qui

Expanded text:
Hebraeo \'paruulus es in milibus Iuda\' sensusque contrarius Septuaginta sibi in hoc dumtaxat loco et Hebraico concordante. euangelista enim dixit, quod non sit paruulus in ducibus luda, cum e regione sit positum: \'paruulus quidem es et modicus; sed tamen de te mihi paruulo et modico egredietur dux Israhel secundum illud apostoli: elegit infirma mundi deus, ut confundat fortia\'. porro, quod sequitur: qui regat — uel \'qui pascat\' — populum meum Israhel, aliter in propheta esse perspicuum est. Haec replico, non ut euangelistas arguam falsitatis — hoc quippe impiorum est, Celsi, Porphyrii, Iet impetrem ab eis veniam, ut concedant mihi in simplici epistola, sunt. Marcus, discipulus Petri, ita suum orditur euangelium: principium euangelii Iesu Christi, sicut scriptum est in Isaia propheta: ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui
Abbreviated transcription (Latin):
& criminum rei diserti sint. & cruentos gladios philosophor
uoluminibus & non arborum truncis occulant. Excessi mẽ¬
suram epłae. sed non excessi doloris modum:nam ꝗͥ falsarius
uocor: & inter muliercularum radios & textrina dilanior cõ¬
tentus sum crimen abnuere:non referre. Unde arbitrio tuo
cuncta permuto. ut legas ipam̃ epłam tam graecam qm̃ latinã
& illico intelligas accusatorum meorum nenias & obprobrio¬
sas querelas. Porro mihi sufficit amicum instriuisse carissimũ
& incellula latitantem dum tantum expectare uidicii. Opto q
si ficri potist & si aduecsarii non siuerint: potius cominentari
os sctiptutarum: qm̃ demosthenis & tulii philipitaᷤᷤ scuibere: Hiero ny mi

Expanded text:
 et diversorum criminum rei, diserti sint: et cruentos gladios, Philosophorum  et diversorum criminum rei, diserti sint: et cruentos gladios, Philosophorum voluminibus, ac non arborum truncis occulant. 13. Excessi mensuram epistolae, sed non excessi doloris modum. Nam qui falsarius vocor; et inter muliercularum radios et textrina dilanior, contentus sum crimen abnuere, non referre. Unde arbitrio tuo cuncta permitto; ut legas ipsam epistolam, tam Graecam quam Latinam: et illico intelliges accusatorum meorum naenias, et probrosas querelas. Porro mihi sufficit amicum instruxisse carissimum: et in cellula latitantem diem tantum exspectare judicii. Optoque, si fieri potest, et si adversarii siverint, Commentarios potius Scripturarum, quam Demosthen
Abbreviated transcription (Latin):
Dehueras inquit dicere: Oporiebat nos dilecte non existima¬
tione clericorum ferri. Haet est plautina elouentia. Hic le¬
pos atticus. & musarum ut dicũt eloquio comparandus.
Completur in me tritum uulgi sermone prouerbium. Ole¬
um perdit & impensas. qui boues mutit ad ceroma. Haẽc nõ
est illius culpa. sub cuuis persona alius agit tragediam: Sed
runt.Nec iepithendo in quolibet xpiano sermonis imperitiã
atq utinam socraticum illud haberemus. Scio quod nescio.
fuit non uerbosa rusticitas: sed sancta simplicitas. Qui in se¬
mone imitari se:dicit apostolos:prius imitrtur iurtutes &u
tam illorum in quibus loquendi simplicitatẽ excusabat sc̃ĩ¬
moniae magnitudo. & Silogismos aristotelis contottaq cri¬
sippi accumina resurgeno mortiuis ꝯftitabat. Caeterum¬
ridiculum si quis e nobis manens inter cręsi opes & sardana¬
pali delitias: de sola rusticitate se iactet. Quasi omnes latroẽs

Expanded text:
Debueras, inquit, dicere: « Oportebat nos, dilecte, non aestimaDebueras, inquit, dicere: « Oportebat nos, dilecte, non aestimatione Clericorum ferri. » Haec est Plautina eloquentia, hic lepos Atticus, et Musarum, ut dicunt, eloquio comparandus. Completur in me tritum vulgi sermone proverbium: Oleum perdit et impensas, qui bovem mittit ad ceroma. Haec non est illius culpa, cujus sub persona alius agit Tragoediam; sedrunt. Nec reprehendo in quolibet Christiano sermonis imperitiam: atque utinam Socraticum illud haberemus: Scio, quod nescio;fuit non verbosa rusticitas, sed sancta simplicitas. Qui in sermone imitari 318 se dicit Apostolus, prius imitetur virtutes in vita illorum, in quibus loquendi simplicitatem excusabat sanctimoniae magnitudo; et syllogismos Aristotelis, contortaque Chrysippi acumina, resurgens mortuus confutabat. Caeterumridiculum, si quis e nobis manens inter Croesi opes, et Sardanapali delicias, de sola rusticitate se jactet: QUASI OMNES latrones,
Abbreviated transcription (Latin):
hebraei nõ solũ hñt
lingua non iecipit. Nuius tei exemplum ex nrõ sermone
capert possumus. Quanta enim apud graccos bñ dicuntur
quȩ si ad uerbum transferamus. in latino non resonant. &ctegiẽ
quae apud nos placent: si uertantur uixta ordinem apud Alos
displicbunt.Sod ut infinita practeream: & ostendam tibi uts
omniuim nobilium christianissime & christianorum nobilis siẽ
ipsius epłȩ ponam cum graeco sermone principium.ut ex unc
crimine intelligantur & cartera.
ex̾timatio diciturinon superbia. Non
enim dixit
quorum alterum tͥimorẽ
alterum arhurium sonat. totumq quod sequitur clericatus
ptoribus sententiam fers: Ergo frustra tanto tempore studu¬
mus. & saepe manum ferulat subduximus:Egredientes de
portu slatim impegimus. Igitur & qͥuia errasse humanum ẽ
& confiteri errotem prudentis:Lu quicunq reptchensor es:tu
me obsecto emenda pracceptor. & uerbum de uerbo exprime

Expanded text:
Hebraei non solum habenHebraei non solum habenlingua non recipit? huius rei exemplum ex nostro sermone capere possumus. quanta eiHm apud Graecos bene dicuntur, quae, si ad uerbum transferamus, in Latino non resonant, et e regione, quae apud nos placent, si uertantur iuxta ordinem, apud illos displicebunt! Sed ut infinita praeteream et ostendam tibi, uir omnium nobilium Christianissime, Christianorum nobilissime, ipsius epistulae ponam cum Graeco sermone principium, ut ex uno crimine intellegantur et cetera: e οἴησις aestimatio\' dicitur, non superbia\' — non enim dixitquorum alterum tumorem\', alterum arbitrium\' sonat -; totumque, quod sequitur, clericatusptoribus sententiam feras? ergo frustra tanto tempore studuimus et saepe manum ferulae portu, statim impegimus. Igitur quia et errasse humanum est; et confiteri errorem, prudentis: tu quicumque reprehensor es, tu me obsecro emenda praeceptor, et verbum de verbo exprime.
Abbreviated transcription (Latin):
audierint.: necnon in amos post descriptionem luxtitia: stã¬
tia putauerunt haec & non fugientia. Reuera sensus rheto¬
ricus & delamatio tuliana. Sed quid faciemus ad auten¬
ticos libros. in quibus hate non fuerunt ascripta & cactera
his simili&: quae si proferte nĩtamur: infinitis libris opus ẽ.
Porto quanta dimiserint: uel asterici ut diximus testes st̃
uel nostra interpretatio. si a diligent lectote translationi ueteri
conferatur: & tamen uires sepeu aginta editio obtinuit in ec¬
clesiis uil quia prima est. & ante xpĩ fertur aduentum. uel
quia ab apostolis in quibus tamen ab hebraco non discrepãt
usurpata. Aquila autem proselitus & contentiosus inter¬
pres: quia non solum uerba sed ȩthimologias uerboꝵ trãs¬
ferre conatus est:iure proicitura nobis. Quis enim pro fru¬
mento uino & oleo possit uel legerenel intellegete
dicere fusionem pomationemq & splendentiam. Aut quia

Expanded text:
audierint, nec non et in Amos post descriptionem luxuriae: stanaudierint, nec non et in Amos post descriptionem luxuriae: stantia putauerunt haec et non fugientia. re uera sensus rhetoricus et declamatio Tulliana; sed quid faciemus ad authenticos libros, in quibus haec non feruntur adscripta et cetera his similia? quae si proferre nitamur, infinitis libris opus est. porro, quanta dimiserint, uel asterisci, ut dixi, testes sunt uel nostra interpretatio, si a diligenti lectore translationi ueteri conferatur: et tamen iure Septuaginta editio obtinuit in ecclesiis, uel quia prima est et ante Christi fertur aduentum uel quia ab apostolis, in quibus tamen ab Hebraico non discrepat, usurpata. Aquila autem, proselytus et contentiosus interpres, qui non solum uerba, sed etymologias uerborum transferre conatus est, iure proicitur a nobis. quis enim pro frumento et uino et oleo possit uel legpre uel intellegeredicere \'fusionem\' \'pomationem\'que et \'splendentiam\', aut, quia
Abbreviated transcription (Latin):
est emptus ab abraam. sed a ia cob. Differo solutionem huius
questunculae ut obtrectatores mei quęxant & intelligant tiõ
uerba in scripturis consideranda sed sensum. Uecesimi primi p̃s
uixta hebraeos idipm̃ exordium est quod dominus locutus ẽ¬
in cruce heli heli lama zabatani. quod interpretatur deus meus
deus meus respite in me quare mederdiquisti.Reddant tauiõ
cur septuaginta translatores interposuetunt respice in me. Ita enĩ
uerterunt. Deus meus respict in me quare me dereliquistaRe¬
spondebũt utiq nihil in sensu damni esse.si duo uerba sunt ad¬
dita. Audiant & a me non periditari ecclesiarum statum. si cele¬
ritate dictantis aliqua uerba omiserim. Longum est nunc euol¬
uete quantum septuaginta de suo ad diderunt. quanta õmi¬
serunt.quat in exemplarib eclesiae obellis astericis q distincta sũt.
Illud enim quod legimus in isaia: beatus qui habet semen
in sion & domesticos in hierusalem: solent hebrei deridere cũ

Expanded text:
est emptus ab Abraham, sed a Iacob. differo solutionem et istius quaestiunculae, ut obtrectatores mei quaerant et intellegant non uerba in scripturis consideranda, sed sensum. uicesimi primi psalmi iuxta Hebraeos id ipsum exordium est, quod dominus est locutus in cruce: heli heli lama zabtani, quod interpretatur: deus, deus meus, quare me dereliquisti? reddant rationem, cur septuaginta translatores interposuerint: \'respice me\'. ita enim uerterunt: deus, deus meus, respice me, quare me dereliquisti? respondebunt utique nihil in sensu damni esse, si duo uerba sunt addita. audiant et a me non periclitari ecclesiarum statum, si celeritate dictantis aliqua uerba dimiserim. Longum est nunc euoluere, quanta Septuaginta de suo addiderint, quanta dimiserint, quae in exemplaribus ecclesiae obelis asteriscisque distincta sunt. illud enim, quod legimus in Isaia: beatus, qui habet semen in Sion et domesticos in Hierusalem, solent Hebraei ridere, cum
Abbreviated transcription (Latin):
đo adis erumpit. Uerum ne longius sermo protedat. huc¬
usq super hoc̃ locutum esse sufficiat. quia & ex his qua
respersimꝰ ingentem tibi disputationis siluam poteris ipẽ
conficere.sciens origenem duodecimum & tertium decim̃
in genesilibrum de hac tantum questione dictasse.Cur
deus loquitur ad abraam: quod quarta progenie fili isrł
essẽt de aegipto reutrsuri. et postea moyses sctibit. quin¬
ta autem progenie ascenderunt filii israrlde terra aegi
ꝑti. quod utiq nisi exponatur: uidetur esse contrariui:
Hoc uero probleuma cum legissem: coepi metum tacitus
aestuare. & euestigio genesim exodumq percurrens.¬

Expanded text:
toadis erumpit. Verum ne longius sermo procedat, huctoadis erumpit. Verum ne longius sermo procedat, hucusque super hoc locutum esse sufficiat, quia et ex his quae reperimus ingentem tibi disputationis silvam poteris ipsi conficere, sciens Origenem duodecimum et tertiodecimum in Genesi librum de hac tantum quaestione dictasse.Deus loquitur ad Abraham, quod quarta progenie filii Israel essent de Aegypto reversuri, et postea Moyses scribit: Quinta autepti? quod utique nisi exponatur, uidetur esse contrarium. Hoc uero problema cum legissem, coepi mecum tacitus aestuare et e uestigio Genesim Exodumque percurrens
Abbreviated transcription (Latin):
qui de tuuangelio interrogationem petri ieplicent. Dnẽ
quotiens peccabit in mefrater mets: & dimittam ei us¬
q septies. Dicit ei hiesiis. Non dico tibi usq septies: Sed us¬
q septuagies septies.Et putant mortem atq pͥeccatũ in
septima progenie sabͥatizasse.quando enoch raptus est:
& non inueniebatur. quia transtulit illum deus. De se¬
ptuaginta autem & septem illam expositionem secunt᷑.
in aduentu xp̃i mortis atq peccati atuleum esse ꝯftactũ
Ponam & aliam opinionem.ne quid uidear pretergressꝰ.
Quidam septimum annum remissionis: & quinquage¬
simum iubilei: & quad ringentesimum & non agesimũ¬
& quod uolunt intelligi septuagies septus. multis inglis
interpretantur. asserentes obhãc causam quin quagesimi
& quingentisimi numeri satrate in eunangelio positũ
debitorem: & quinquagesimum psalmum poenitentia.
qui septem conficitur septimanis. & in principium og¬

Expanded text:
qui et de euangelio interrogationem Petri replicent: domine, qui et de euangelio interrogationem Petri replicent: domine, quotiens peccabit in me frater meus et dimittam ei? usque septies? dicit ei Iesus: non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies. et putant mortem atque peccatum in septima progenie sabbatizasse, quando Enoch raptus est et non inueniebatur, quia transtulit illum deus. de septuaginta autem et septem illam expositionem secuntur: in aduentu Christi mortis atque peccati aculeum esse confractum. Ponam et aliam opinionem, ne quid uidear\' praetergressus. quidam septimum annum remissionis et quinquagesimum iobelei et quadringentesimum nonagesimum, quod uolunt intinterpretantur, asserentes ob hanc causam quinquagesimi et quingentesimi numeri sacrati in Evangelio positum debitorem, et quinquagesimum psalmum poenitentiae, qui septem conficitur septimanis, et in principio oc
Abbreviated transcription (Latin):
tum: quod intecfecerit.Quintum: quod protacit̾ negaue¬
rit. nescio. nunquid custos fratris mei sum: Sextum:
qͥ scipĩ damnauerit dicens. maior est culpa meaͥ qm
ut dimittar. Septimum: quia nec dum damnatus ege¬
nt poenitentiam: situndum niniuitas & trechiam re¬
gem uida. qui imminentem mortem lachrimis dist¬
lerunt suͣt qui damnati fuerant non perirent sed agẽteͣs
pot̃nĩtentiam impetrarent misericordiam dei nam a ttã
dũt. Et dicũt illum a dementissimo deo ideo usq ad septẽ
generationes fuisse dilatum: ut saltem malis ipsis & lon¬
geuitatis merote compulsus:poenitentiam ageret. ut me.¬
retur absolui. Nonnulli septenarium numerũ plenum
& perfectum interpretantur de multis scripturatum lo
cis testimonia contrahentes. & hunc esse sensum quẽ
supͣ ꝑstrĩximus. quod qui intersecerit cayn: e̾um ab ingẽti
& omnia supplicia transtunte liberet poena. Sunt autem

Expanded text:
tum, quod interfecerit; quintum, quod procaciter negauetum, quod interfecerit; quintum, quod procaciter negauerit: nescio; numquid custos fratquod se ipsum damnaverit, dicens: « Major culpa mea est, quam ut dimittar » . Septimum, quia nec damnatus egerit poenitentiam, secundum Ninivitas, et Ezechiam regem Juda: qui imminentem mortem lacrymis sustulerunt ut qui damnati fuerant, non perirent, sed agentes poenitentiam, impetrarent misericet dicunt illum a clementissimo Deo ideo usque ad septimam generationem fuisse delatum, ut saltem malis ipsis et longaevitatis moerore compulsus poenitentiam ageret, ut mereretur absolvi. Nonnulli septenarium numerum plenum et perfectum interpcis testimonia contrahentes et hunc esse sensum, quem supra perstrinximus, quod, qui interfecerit Cain, ab ingenti eum et omnia supplicia transeunte liberet poena. Sunt autem,
Abbreviated transcription (Latin):
dissolutum: non enim uindicabit deus bis inidipsum.
& qui semel recepit mala in uita sua: non eosdem trucia¬
tus patietur in morte: quos est passus in uitaita & la¬
mech peccatum id est totuis mundi. aq̃ et sanguinis ꝗ
effusus est xpi soluitur aduentu. qui tollit mundi pͥec¬
cata. qui lauit amictum sium in sanguine uuȩ. & tor¬
cular caltauit solus. qui de edom ad caclum rubicun¬
dus ascendens: Ne clamantib angelis miraculũ ptae¬
buit. Eleuate pottas principes uesttas: & introibit tex
gloriae Referebat mihi quidam hebracus: in apocrypho
diluuio deletat sunt. & in hoc numero de lamech facta
esse uindictam. quod genus ipsus usq ad cathacdisiũ
perseuerauerit. AN de septem uindictis cayn uaria suspi¬
cantur. Primum cuis asserunt fuisse peccatum: quod ñ
recte diuiserit. Secundum. quod inuiderit fratti. Tertiũ
quod dolost egerit dicens.transtamus in campum. Quar¬

Expanded text:
dissolutum, non enim vindicabit Deus bis in idipsum, dissolutum, non enim vindicabit Deus bis in idipsum, et qui semel recepit mala in vita sua, non eosdem cruciatus patietur in morte, quos est passus in vita: ita et Lamech peccatum, id est, totius mundi atque sanguinis, qui effusus est, Christi solveretur adventu: qui tulit mundi peccata, qui lavit amictum suum sanguine uvae, et torcular calcavit solus: qui de Edom ad coelum rubicundus ascendens , clamantibus angelis miraculum praebuit: « Elevate portas, principes, vestras, et introibit rex ra. referebat mihi quidam Hebraeus in apocryphordiluuio deletae sint, et in hoc numero de Lamech factam esse uindictam, quod genus ipsius usque ad cataclysmum perseuerarit. Alii de septem uindictis Cain uaria suspicantur et primum eius adserunt fuisse peccatum, quod non recte diuiserit; secundum, quod inuiderit fratri; tertium, quod dolose egerit dicens: transeamus in campum; quar
Abbreviated transcription (Latin):
cayn. Adam quippe genuit cam: cayn genuit enoch: e¬
noch genuit irad: ira& aynan genuit mamael: mamael¬
behel genuit matusael: matusael genuit lamech. ꝗ
septimus ab adam: non sponte ut in quodam hebrȩo uo¬
lumine scribitur interfecit cayn. ut ipe posita ⁊ suetur.
quia uitum occidi in uulnere meo: & uiuenẽ in liuore
meo. quoniam septies uindicabitur de Cayn. de lamech
autẽ septuagies septies Hic quidem de cayn quod in se¬
ptima generatione interfectus sit: & uixta aliam aedit¬
onem poenam suis scelerib dederit. qͣuod tot generationi¬
bus gemens & tremens iuiueret super t̾ramͣ nihil obscuri
dum aliud agimus irrepsit. quae sint septuaginta septẽ
uindictae quae in lamech exoluendat sint.Aiuint ab a¬
dam usq ad xpm̃ generationes Septuaginta septem
lege lucam euuangelistam: & inuenies ita esse ut dici¬
mus. Sicut ergo septĩa generatione pͥeccatum cͥamn est

Expanded text:
Cain. Adam quippe genuit Cain, Cain genuit Enoch, ECain. Adam quippe genuit Cain, Cain genuit Enoch, Enoch genuit Irad, Irad genuit Maviael, Maviael genuit Mathusala, Mathusala genuit Lamech, qui septimus ab Adam, non sponte ut in quodam hebraeo volumine scribitur interfecit Cain: ut ipse postea confitetur, « quia virum occidi in vulnere meo, et juvenem in livore meo: quoniam septies vindicabitur de Cain: de Lamech autem septuagies septies » . Hoc quidem de Cain, quod in septima generatione a Lamech interfectus sit, et juxta aliam editionem, poenam sui sceleris dederit: quod tot generationibus gemens et tremens viveret super terram, nihil obscuri dum aliud agimus, irrepsit. Quae sint septuaginta septem vindictae, quae in Lamech exsolvendae sint. Aiunt, ab Adam usque ad Christum generationes septuaginta septem. Lege Lucam Evangelistam, et invenies ita esse, ut dicimus. Sicut ergo septima generatione Cain peccatum est
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiam aut in septima generatione:aut septimo
te liberet truciatu. Nõ quod ipse qui occiderit cayn se¬
ptem ultionib subiciendus sit: sed quod septem uindi¬
ctas quat in capn tanto temport cucurrerunt soluat in¬
terfecto: occidens tum qui uitae fuerat derelictus ad pot¬
nam. Ut autem quod dicimus manifestuis fiat: cottidi¬
anç consuetudinis ponamus exemplum. Loquatur inter
uerbeta seruus aid dominum: quia incendi domũ tuam.
& unuersam substattiam tuam dissipaui. interfice me.
Dominusq respondeat. Non ut uis morieris. & finies mõ¬
te supplicia. uerum longo tempore custodieris ad uitam
&tam infoeliciter in hac luce uersaberis: ut quicunq te
occiderit: bñficium prestet occiso: dum te detam multis
it septempliciter: & Symachus ebdomadas: siue septimꝯ
ulciscetur: maiorum nosttorum ista sententia est. quod
putant in septima generatione a lamech interfectum

Expanded text:
intelligentiam, aut in septima generatione, aut septimo intelligentiam, aut in septima generatione, aut septimo te liberet cruciatu. Non quod ipse qui occiderit Cain, septem ultionibus subjiciendus sit: sed quod septem vindictas, quae in Cain tanto tempore cucurrerunt, solvat interfector, occidens eum qui vitae fuerat derelictus ad poenam. 3. Ut autem quod dicimus manifestius fiat, quotidianae consuetudinis ponamus everbera servus ad dominum: Quia incendi domum tuam, et universam substantiam dissipavi, interfice me; dominusque respondeat: Non ut tu vis, morieris, et finies mortem supplicio; verum longo tempore cuet tam infeliciter in hac luce versaberis, ut quicumque te occiderit, beneficium praestet occiso: dum te de tam multis it, septempliciter: et Symmachus, hebdomas sive septimus ulciscetur, majorum nostrorum ista sententia est, quod putant in septima generatione a Lamech interfectum
Abbreviated transcription (Latin):
uit nephas:cui adomino non possit ignosci. Deniq respon¬
dit domino. Maior causa mea esti quꝰam ut dimittar.
idest plus pitcaui qm ut merear absolui. Ecce eitis me
hodie a facie terrae. &a facie tua abscondar. & ero gemẽs
& tremens super tertam. Et omnis qui inuenetit me. dc¬
cidet me. Eicior inquit a conspectu tuo. & conscientia sce¬
leris lucem ipsam ferie non sustinẽs: abscondar ut latitẽ
Eritq omnis qui inuenerit me occidet me. dum ex tre¬¬
mort corporis & furiatę mentis agitatu: eum esse intel¬
ligit: qui mertatur interfici.Uerum deus nolens eũ con¬
pendiosȩ mortis finire ctuciatu: nec tradens paenȩ quar
se ipẽ damnauerat:ait. Non sic. id est nõ ut tu estimas mo¬
rieris: & mortem pro remedio accipies. Uerum uiues usq
ad septimam generationem. & conscientia tuae igne tor¬
queberis. ita utꝰ quitunq te occiderit: secundum duplicẽ

Expanded text:
vit nefas, cui a Domino non posset ignosci. Denique responvit nefas, cui a Domino non posset ignosci. Denique respondit Domino: « Major mea causa est, quam ut dimittar, » id est, plus peccavi, quam ut merear absolvi. « Ecce ejicis me hodie a facie terrae, et a facie tua abscondar, et ero gemens et tremens super terram: et erit, omnis qui invenerit me, occidet me. » Ejicior, inquit, a conspectu tuo, et conscientia sceleris, lucem ipsam ferre non sustinens, abscondar ut latitem. « Eritque, omnis qui invenerit me, occidet me: » dum ex tremore corporis et furiatae mentis agitatu, eum esse intelligit, qui mereatur interfici. Verum Deus nolens eum compendio mortis finire cruciatus, nec tradens poenae, qua se ipse damnaverat, ait. « Non sic, » id est, non ut aestimas, morieris, et mortem pro remedio accipies: verum vives usque ad septimam generationem, et conscientiae tuae igne torqueberis, ita ut quicumque te occiderit, secundum duplicem
Abbreviated transcription (Latin):
ctas exoluet.Anteqm̃ de questione aliquid dicamus: rectũ
uiditur ut atditiones interpretum singulorum cum hebrai
co conferentes sermone digeramus: quo facilius sensus scri
pturac possit intelligi. Uayo merlo adonay lochen colo teccam
sobothayn iochamo.Aquila. Et dixit ei dominus.Propterea
omnis qui occiderit cayn:septempliciter ulciscetur.Sỹmachꝰ.
Et dixit ei dominus.Non sic:s omnis qui occiderit cayn ebdo¬
madas septem suuie sep̃ties uindicabitur. Septuaginta &
Theodotion. Et dixit ei dominus. Non sic:sed omnis ꝗ occi¬
derit cayn. septem uindictas exoluet. Postqm̃ cayn occide¬
rat frem: interrogatus est a domino: ubi est abel frater tuu:
contumeliose responcerat nestio: nunquid custos fratris
me sum: Quam ob rem maleclictionẽ damnatus: ut ge¬
mens & tremens uiueret super tertam: noluit ueniai
deprecari. sed peccatis peccata congeminãs: tantum puta

Expanded text:
ctas exsoluet? Antequam de quaestione dicamus, rectum ctas exsoluet? Antequam de quaestione dicamus, rectum uidetur, ut editiones inco conferentes sermone, digeramus, quo facilius Scripturae sensus possit intelligi. VAIOMER LO ADONAI LOCHEN CHOL OREC CAIN SOBATHAIM JOCCAMO. Aquila. « Et dixit ei Dominus: Propterea omnis qui occiderit Cain, septempliciter ulcisceretur. » Symmachus: « et dixit ei dominus: non sic, sed omnis, qui occiderit Cain, ebdomatos siue septimus uindicabitur; Septuaginta et Theodotion: et dixit ei dominus: non sic, sed omnis, qui occiderit Cain, septem uindictas exsoluet. postquam Cain occiderat fratrem, interrogatus a domino: ubi est Abel, frater tuus? contumeliose responderat: nescio: numquid custos fratris mei sum? quam ob rem maledictione damnatus, ut gemens et tremens uiueret super terram, noluit ueniam deprecari, sed peccatis p
Abbreviated transcription (Latin):
afferre.sit latius disputandum. Certe expecto quid placeat
utrum ne epistolari breuitate sententias tibi uelis digeri:aut
singulorum libros consici.Nam & origenes in quarto pauli
ad romanos thomo de circuncisione magnifite disputauit:
&de mundis atq immundis animalib in leuitio plura
disseruit.ut si ipse inuenire nihil possem de rius. fontibus
mutuarer: ut uerus loquar:Didimi de spiritu sancto libs
in manibus habeo.quem translatum tibi cupio dedicare
ne mt extimes tantum modo dormitate:qui lectionẽ sine
stilo somnum putas.Antelatis itaq probleum atib: quat
epłae tuat subieceras:quid mihi uideretur annexui.ueniã
postulans & festinationis ꝑiter & morarum. Festinatiois
qui ad unam lucubratiunculã dictare uoluerim multoR
opus dierum. Tarditatis: quia alio te opere detentus. non
statim ad interrogata rescripsi. Quid sibi uult quod in ge
nesi scriptum est.Omnis qui occiderit cayn:septem uindi¬

Expanded text:
adferre, sit latius disputandum. certe expecto, quid placeat: adferre, sit latius disputandum. certe expecto, quid placeat: utrumne epistolari breuitate sententias tibi uelis digeri aut singulorum libros confici. nam et Origenes in quarto Pauli ad Romanos la/jTiquaiuiv tomo de circumcisione magnifice disputauit et de mundis atque inmundis animalibus in Leuitico plura disseruit, ut, si ipse inuenire nihil possem, de eius tamen fontibus mutuarem. et ut uerius loquar, Didymi de spiritu sancto librum in manibus habeo, quem translatum tibi cupio dedicare, ne me aestimes tantummodo dormitare, qui lectionem sine stilo somnum putas. antelatis itaque problematibus, quae epistulae tuae subieceras, quid mihi uideretur, adnexui ueniam postulans et festinationis pariter et morarum: festinationis, quia ad unam lucubratiunculam dictare uopus dierum; tarditatis, quia alio opere detentus, non statim ad internesi scriptum est: omnis, qui occiderit Cain, septem uindi
Abbreviated transcription (Latin):
EATIS STMO PAPAE DA¬
maso hirtonymus. Postqmͣ epłam tuat sctĩ¬
tatis accepi: confestim accito notatio: ut excipe¬
eret imperaui. Quo ad officium praepatato: qđ
eram uoce prompturus: ante mihi cogitatione pingebam
Interim iamem &ego linguam: & ille articulum mouebam ꝯ
cum subito hebrȩus interuenit: deferens non pauca uolu¬
mina. quae de synagoga quasi lecturus acceperat. Et illico
habes inquit quod postulaueras. Meq dubium & quid fa¬
cerem nescientem ita festinus exterruit: ut omibus pͥrarter¬
missis ad scribendum transuolarem. quod quides usq ad
praesens facio. Uerum quia etherio diacono ad me misso.ut
putas epłam:ut ego sentio commentarium te expectate di¬
xisti. breuem responsionem ad ea desiderans:quat.singula
questuculis p̃termissis: non quo non potuerim ad illas et aliquid re¬
spondere:sed quodab eloquentissimis uiris Tectuliano scilic&. et
nouatiano latino sermone sint aeditae. & si noua uoluetim

Expanded text:
eatissimo papae Damaso Hieronymus. Postquam epistulam tuae sanctitatis accepi, confestim accito notario, ut exciperet, imperaui; quo ad officium praeparato, quod eram uoce prompturus, ante mihi cogitatione pingebam. interim iam et ego linguam et ille articulum mouebamus, cum subito Hebraeus interuenit deferens non pauca uolumina, quae de synagoga quasi lecturus acceperat. et ilico habes\', inquit, \'quod postulaueras\' meque dubium et, quid facerem, nescientem ita festinus exterruit, ut omnibus praetermissis ad scribendum transuolarem; quod quidem usque ad praesens facio. uerum, quia heri diacono ad me misso, ut tu putas, epistulam, ut ego sentio, commentarium te expectare dixisti breuem responsionem ad ea desiderans, quae singula m quaestiunculis praetermissis, non quo non potuerim et ad illas aliquid respondere, sed quod ab eloquentissimis uiris, Tertulliano nostro scilicet et Nouatiano, Latino sermone sint editae et, si noua uoluerimus
Abbreviated transcription (Latin):
ptimo psalmo quem uixta euuagelistam
Matheum et pecsona domini dictum credimꝰ
detem plagatum in argipto & egressionis ifrael
in solitudmem narratur hystoria. Eunq nulli dubium sit
facta esse qua scripta sunt: quasi aliud lra sonet: aluid
spiritus clausum tentat: aperiam inquit in parabola os
meum. loquar propositiones ab mitio. Quanta auduumus
&uidimus: & patits nostri nattauerunt nobis Unde & apo¬
stolus usdem ueibis quia todem & spiritu: hȩc autem ait oiã
in figura ꝯtingebant illis. Sccipta sunt autem ad commo¬
nitionem nr̃am in quos fines seculorum deuenerũt. Et no¬
lo uos ignorare frẽs: quod prẽs nostri omnes sub nube fuert̃:
et omnes mare transierũt. & omnes in moyse baptizati

Expanded text:
ptimo psalmo, quem iuxta euangelistam Matheum ex persona domini dictum credimus, decem plagarum in Aegypto et egressionis Israhel in solitudinem narratur historia. cumque nulli dubium sit facta esse, quae scripta sunt, quasi aliud littera sonet, aliud spiritus clausum teneat: aperiam, inquit, in parabola os meum; loquar propositiones ab initio. quanta audiuimus et uidimus et patres nostri narrauerunt nobis. unde et apostolus isdem uerbis, quia eodem et spiritu: haec autem, ait, omnia in figura contingebant illis; scripta sunt autem ad commonitionem nostram, in quos fines saeculorum deuenerunt. et: nolo uos ignorare, fratres, quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt et omnes mare \\| transierunt et omnes in Mo
Abbreviated transcription (Latin):
nec fauendo hȩcetius hereticos nos docemus. Peccunias ñ¬
noc habemus: nec hrẽ cupimus. Habentes uictum Q ue¬
stitum his ꝯtenti sumus illud de astensore montis domi¬
nici uigutr decantantes. Qui pecuniam suam non dedit
ad usuram. & munera supẽr innocentes non accepit.
Qui facit haec non cõmouebitur in eternum. Eigo qui

Expanded text:
nec favendo haereticis, haereticos nos docemus. Pecunias nnec favendo haereticis, haereticos nos docemus. Pecunias nec habemus, nec habere volumus: Habentes victum et vestitum, his contenti sumus : illud de ascensore montis Dominici jugiter decantantes: Qui pecuniam suam non dedit ad usuram, et munera super innocentem non accepit. Qui facit haec, non moveb
Abbreviated transcription (Latin):
in xpõ tesurgete. atq istius modi sacerdotes in etcdesiis rẽ
nonnullos: Ciu bteui sermone respondeo. Habet libellũ qũ
in crimene uocat. illi tespondeat. & hũc sua disputaticẽ
subuertat. & scripta scriptis arguat. Quid austeritale frõ¬
tis & contractis rugatisq narib concãua uerba iutina¬
tur. & sanctitatẽ apud uulgus ignobilessimulato rigor̾
mentitur: Audiat nos iterum ꝑcoclamantes. urterẽ adam
in lauatro totum moti. & nouum cum xpõ in haptisma¬
te suscitari. petire cochicum & nascit super celestem. Hacc
dicimus non quo ipsi propitio chrõ hac questione teneamur
sed interrogati a fraitibus quid nobis uideretur. Respondi¬
mus. nulliꝰ praciudicanies sequi quad uelit. nec alteritis
laterdotium qui latemus in cellulis nec humilitate da¬
mnata episcopatuin auto redimere festinamus nec elt¬
ctum pontificem a dro tebelli cupimus menit iugulare.

Expanded text:
in Christo resurgere: atque istiusmodi Sacerdotes in Ecclesiis esse in Christo resurgere: atque istiusmodi Sacerdotes in Ecclesiis esse nonnullos. Cui 489 brevi sermone respondebo: habent libellum , quem in crimen vocant: ille respondeat, hunc sua disputatione subvertat, et scripta scriptis arguat. Quid austeritate frontis, et contractis rugatisque naribus, concava verba trutinatur, et sanctitatem apud vulgus ignobile simulato rigore mentitur? Audiat nos iterum proclamantes, Veterem Adam in lavacro totum mori, et novum cum Christo in baptismate suscitari: perire choicum, et nasci supercoelestem. Haec dicimus, non quod ipsi, propitio Christo, hac quaestione teneamur, sed interrogati a fratribus, quid nobis videretur, respondimus, nulli praejudicantes sequi quod velit, 490 nec alterius mbimus sacerdotium, qui latemus in cellulis; nec humilitate damnata, episcopatum auro redimere festinamus; nec electum pontificem a Deo, rebelli cupimus mente jugulare:
Abbreviated transcription (Latin):
cabas. & catholicum in omnꝰib fatebaris. Postqm̾ non a¬
gnoui laudes tuas: & me indignum tanti uiti preconi
uidicaui: illico uertisti stilum. Et omnia pruis laudata
uituperas. De eodem ore: dulce proferens & amarum
Sentis ne quod taceam. quod estuanu prctom uerba nõ
cõmodem. Et cum psalmista loquat: Pont domint custo¬
diam oti meo & hostium cutunstantiat labiis meis. Ne
dedines cor ieum in uerba malitiat. Et alibi. Cum con¬
sisteret aduersum ine pitcator obmutui. & humiliatus
sum. & silui de bonis. Et tursum. Factus sum sicut hom
non audiens & non hñs in oit suo redargutionts. Scd
pro me tibi ultor dominus respondebit. Quia dicit per pro
Sedens aduersus frem̃ tuum loquebaris. & ad uersus
filium matris tuae ponebas scandalum. haec fecisti &
tacui. Existimasti inique quod eto tui similis: atguam
te & statuam contra faciem tuam ut in te uideas condẽ¬
uniuersa pectata dimitti & mortuo bimarito nouũ uiq

Expanded text:
cabas, et catholicum in omnibus fatebaris. Postquam non acabas, et catholicum in omnibus fatebaris. Postquam non agnovi laudes tuas, et me indignum tanti viri praeconio judicavi, illico vertis stylum, et omnia laudata prius vituperas, de eodem ore et dulce proferens et amarum. Sentisne quid taceam, quod aestuanti pectori verba non commodem? et cum Psalmista loquar: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium munitum labiis meis. Non declines cor meum in verba malitiae . Et alibi: Cum consisteret adversum me peccator, obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis . Et rursus: Factus sum quasi homo non audiens, nec habens in ore suo increpationes ? Sed pro me ultor tibi Dominus respondebit, qui dicit per PropSedens adversus fratrem tuum loquebaris, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum. Haec fecisti et tacui: existimasti, inique, quod ero tui similis; arguam te, et statuam contra faciem tuam ; ut in te videas condemuniversa peccata dimitti, et mortuo bimarito, novum virum
Abbreviated transcription (Latin):
tam habes curiositatẽ ineorum actuum: ut quicquid dor¬
miens fecerim dixerim ue discutias. Pretermito que dtra
me loquens tuum propositum deturpasti.quae in depopu¬
lationem omnium christianorum & uerbo & optc fccis.
Hocunum denuntio. & reprtens iterum iterumq mone¬
bo. Cornutam bestiam petis. Et nisi tauerem illud apłi:
Maledici regnum dei non possidebint. & mordentes in¬
uicem consumpti estis ab inuicẽ. iam nunc sentires de par¬
uula subdolaq concordia magnam in mundo ortã esse
discordiam. Quid tibi prodest apud notos pariter & igno¬
tos in nos maledicta congerete. An quia origenistȩ non
sumus: Et in caclo nos peccasse nescimus: in terris argui¬
mur peccatores. & ideo in concordiam rediuimꝰ: ut mihi
loqui contra hereticos non licetit: ne si ulos descripsero tu
te apptutum putes: Qm̃dui non rennuebam laudationẽ
tuam. stquibaris me ut ingrm̃. fratrem & collegam uo¬

Expanded text:
tam habes curiositatem meorum actuum, ut quid dortam habes curiositatem meorum actuum, ut quid dormiens fecerim, dixerimve, discutias. Praetermitto, quae contra me loquens, propositum tuum deturpasti: quae in depompationem omnium Christianorum, et verbis et opere feceris. Hoc unum denuntio, et repetens iterum iterumque monebo. Cornutam bestiam petis: et nisi caverem illud Apostoli, Maledici regnum Dei non possidebunt ; et, Mordentes invicem consumpti estis ab invicem , jam nunc sentires de parvula subdolaque concordia, magnam in mundo ortam esse discordiam. Quid tibi prodest, apud notos pariter et ignotos in nos maledicta congerere? An quia Origenistae non sumus, et in coelo nos peccasse nescimus, in terris arguimur peccatores? Et ideo in concordiam redivimus, ut mihi loqui contra haereticos non liceret, ne, si illos descripsero, tu te appetitum putes? Quamdiu non renuebam laudationem tuam, sequebaris me ut magistrum, fratrem et collegam vo