comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non dissoluat. Dei seruus dũ boñ
aliqd̃ opus ait: utr ei ad bonã
remuneratõm ꝓtineat q̃ fac̾ in¬
certus ẽ. ne forte discussõne cele¬
stis iudicis reus penset᷑ ⁊ in his
que dei sunt negligent̾ aut sebe.
aliquid oꝑatus fuisse mueniat᷑
doq ꝓ hcc ip̃o tristis merensꝙ.
efficitur. atq in definent̾ tursũ.
remiscens ꝓcł dubio scriptum
Se. Maledẽs qui fac̃ opus dei negli¬
gent᷑. Nam uacit̾ ꝯdempnamur.
sꝑ torporem ea q̃ bona st̃ aximus
Dei serũu leg̾e sñ int̾missione
m̃tẽ otio deditam sp̃e forncatoiᷤᷤ
subripiat. Cedit eĩ labori uolu¬
ptas: Aĩm a̾ uatantem cito p̾o¬
ccupat. Contuere salomonẽ ꝑo
tium młtis fornicatõib ĩuosutũ.
tria lapsum. de Monachis qui

Expanded text:
Dei servus dum bonum aliquod opus agit, utrum ei ad boni remunerationem pertineant quae facit, incertus est, ne forte discussione coelestis Judicis reus pensetur, et in his quae Dei sunt negligenter aut superbe aliquid operasse inveniatur. Ideoque pro hoc ipso tristis moerensque efficitur, atque indesinenter turbatur, reminiscens procul dubio scriptum esse: Maledictus qui facit opus Dei negligenter . Nam veraciter condemnamur, si per torporem ea quae bona sunt agimus. 5. Dei servum sine intermissione mentem otio deditam spiritus fornicationis subripiat. Cedit enim labori voluptas, animum autem vacantem cito praeoccupat. Contuere Salomonem per otium multis fornicationibus involutum, et triam lapsum. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
constat homo sccłm aĩam qdẽ
diigamus eos arguentes. et
cõmonentes ⁊ oĩ modo ad con¬
usionem eos ꝓuocantes Scb
corpus nero prestemus ens bñfi

Expanded text:
constat homo, secundum animam quidem diligamus, arguentes, et commonentes, et omni modo ad conversionem eos provocantes. Secundum corpus vero praestemus eis benefi
Abbreviated transcription (Latin):
letontagiũ nescuit: q̃ sicut in¬
fecũdi sẜ corꝑe. ita steriles manẽt
⁊m̃te oꝑis boti feqditate: qui
recte de iurgĩtate gaude̾nt di
aliis pͣius oꝑib ñ ĩ serurent
QLuise cõtinentẽ ꝓfitetur.

Expanded text:
lae contagium nesciunt, qui sicut infecundi sunt corpore, ita steriles manent et mente operis boni fecunditate; qui recte de virginitate gauderent, si aliis pravis operibus non inservirent. Qui se continentem profitetur,
Abbreviated transcription (Latin):
gelis dei effitiũt᷑ eqͣles. lmãda ẽ
pulc̾tudo castitatis: cꝰ de gustata
delectatõ dult̃or ĩue  qͣz carnis. Ca¬
stitas eĩ ẽ fructꝰ suauitatis: płe
tudo ĩ molata scõꝵ. Castitas set᷑i¬
tas m̃tis:. sanitas corꝑis. uñ ⁊
cuisse: ne uirtutẽ libidiae fran¬
g̾e̾rit. Luxͦiosa nã iuuta carnẽ ti¬
to debilitat: fractãq celerit̾ dric̾

Expanded text:
gelis Dei efficiantur aequales. Amanda est pulchritudo castitatis, cujus degustata delectatio, dulcior invenitur quam carnis. Castitas enim fructus suavitatis etudo inviolata sanctorum. Castitas securitas mentis, sanitas corporis; unde et cuisse, ne virtutem libidine frangerent. Luxuriosa namque vita carnem cito debilitat, fractamque celeriter ducit
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Tunc ã tribuitur.
satur. Prelatã e̾e. urgĩtatem
nuptiis. Illud eĩ boñ ħ optim̃ ẽ.
Coningiũ concessũ est u̾gĩtas
ad monita: qrminis excelsa. Ge¬

Expanded text:
tis . Tunc autem tribuitur, lsatur. 2. Praelatam virginitatem esse nuptiis. Illud enim bonum, hoc optimum. Conjugium concessum est , virginitas admonita, quia nimis excelsa.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ: crescit ad cumulũ seqñtiũ de¬
lictoꝵ Pleriq sac̾dotes sue mag̃
utilitatis tã qͣ ggis pͥesse deside¬
rant: nec ut ꝓsint pͥsules fi̾ cu¬
punit. s magis ut diuaites fiart
⁊honorentur. Suscipiũt eĩ sb̃li¬
mitatis culm̃i uo ꝓ pastorali re¬
ꝯimine s ꝓsoluis honoris ambi¬
tione: atqͣ abiecto oꝑe digͥtatis
solam appetunt nõis digͦtatẽ¬

Expanded text:
rescit ad cumulum sequentium delictorum. 5. Plerique sacerdotes suae magis utilitatis causa quam gregis praeesse desiderant, nec ut prosint praesules fieri cupiunt, sed magis ut divites fiant et honorentur. Suscipiunt enim sublimitatis culmen, non pro pastorali regimine, sed pro solius honoris ambitione, atque abjecto opere dignitatis, solam nominis appetunt dignitate
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotii ꝯtendit appet̾e. Ante
ĩse discutiat si uita honori sit
congrua. Qd̃ si ñ discrepat i
humułr ad id ad qd̾ uocat᷑ accedat.
quis ꝯculpa ad sac̃dotale culm̃ as¬
pirat. Heu me miseꝵ: ĩ explicabi¬
ne det̾ior sit culpa susceptũ gͥgeni
reluriq̃re. amplius reformido. un¬
diq miser metuo ⁊ ĩ tanto reidi¬
stͥmine. qͥd seqriar ignoro. uniꝰcͦ

Expanded text:
sacerdotii contendit appetere, ante in se discutiat, si vita honori sit congrua. Quod si non discrepat, humiliter ad id ad quod vocatur accedat. quisque cum culpa ad sacerdotale culmen aspirat. Heu! me miserum inexplicabine deterior sit culpa susceptum gregem relinquere, amplius reformido: undique miser metuo, et in tanto rei discrimine quid sequar ignoro. 323
Abbreviated transcription (Latin):
itaq in nr̃a ẽ potestate ł ar¬
bitrio positum ⁊ incertũ ẽ.
non oportet de his uidicare
tanqͣm de hus q̃ ignorantur
qui illuminabit absꝯdita
tenebraꝵ ⁊ manifestabit cõ¬
silia cordium. Dei añt uidi¬
tia iudicare om̃imodis nccͣi¬
um ẽ. ne forte ⁊ nos simili nra
absorbeamur si quiescimus
erga peccantes ⁊ silemus. Nisi
forde quis ead̾ faciens fiduciã
ñ h̃at arguendi neq auctori¬
tatemudicandi fre̾m. dñodi¬
cente. Eice pͥmũ traben de o¬
tulotuo: ⁊ turc uidebis eice
festuram de oculo fr̃is tm.

Expanded text:
itaque in nostra potestate vel arbitrio positum et insertum est, non oportet de his judicare tanquam de his quae ignorantur: qui illustrabit occulta tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Dei autem judicia vindicare omni modo necessarium est; ne forte et nos simili ira absorbeamur, si quid sciamus erga peccantes et sileamus. Nisi forte quis eadem faciens, fiduciam non habeat arguendi, neque auctoritatem judicandi fratrem, Domino dicente: Ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui
Abbreviated transcription (Latin):
¶Aterim excommrunicari
forte compunctus agnoscat:
qnͣtis ⁊ qualib bonis semet¬
ip̃m insipierter defraudet ⁊
ita conu̾sus recipiat grãmi
i dei. ⁊ delectatus sum. Qd̾ si
ꝑmanserit ĩ stultitia. ñ ĩtelli¬
gens grãm abscidatur tanqͣ
putrestm̃ m̃brum a corpore
Scriptum ẽ enim qr expedit
ut ꝑeat unũ m̃brorum tuo¬
rum ⁊ ñ om̃e corpus tuum
mittatur ingehxnniã. Int̾ro
iud ÷ nolite uidicare ut ñ
sudicemini. nolite ꝯdera
tum iuditium iuditate: nõ
Hibuit facultatem. s differẽ¬
tiam iuidicii nosse nos decet:
ut sciamus in quib oporte¬
at nos uidicare ⁊ ĩ quib non
De hec a̾ manifeste nob̾ epłs
tradidit. dicens de hiis causis
q̃ in untuscuiusq arbitrio.
ẽe. debent Tu aũt quare iu¬
dicas frẽm tuum: Et itm. Nõ
ergonirutem iudicemus. In

Expanded text:
terim excommunicari forte compunctus agnoscat quantis et qualibus bonis semetipsum insipienter defraudet, et ita conversus recipiat gratiami Dei, et delectatus sum . Quod si permanserit in stultitia, non intelligens gratiam, abscindatur tanquam putrefactum membrum a corpore. Scriptum est enim: Quia expedit ut pereat unum membrorum tuorum, et non omne corpus tuum mittatur in gehennam . IN Nolite judicare, ut non judicemini; nolite condemtum judicium judicate ; non dicandi facultatem; sed differentiam judicii nosse nos docet, ut sciamus in quibus oporteat non judicare et in quibus non. De hoc autem manifeste nobis Apostolus tradidit, dicens de his causis quae uniuscujusque arbitrio esse debent: Tu autem quare judicas fratrem tuum ? Et iterum: Non ergo invicem judicemus . In
Abbreviated transcription (Latin):
dum uent̾ indulget᷑ ꝑiclitant᷑. ⁊ de cra-¬
pula. ⁊ ebrietate scit dñs Uidete ne forte
suꝑnemat in nos dies repentina. Ebri¬
etas est parens litiũ. furoris mat̾. petu¬
lantie. deformit̾ est in agistͣ. Hanc qui
ht̃. se nõ ht̃. hauc qui ht̃. homo non est.
Rabies uoluntaria. ille cebrosa honesta¬
tis. ⁊ pudoris miutria. hanc nłłs mnou̾it
xp̃iamis. ¶ Qmnta penna est t̾actꝰ scĩ¬
monia pec̾ci sordes ne contrectet mamis
xp̃iani. nchil ĩrundũ tangat caro eiꝰ.
Ettetig̾it ĩmunda erit. Si singła qͦq
menbra in officuis. mandatoꝵ d̾i deser¬
uiant. munda dicenda sunt Si nͦ ult
p̾scripturas sine diuuntꝰ datas. luxuri¬

Expanded text:
dum ventri indulgetur, periclitantur. De crapula et ebrietate Dominus ait: Videte ne forte superveniat in vos dies repentina . Ebrietas est parens litium, furoris mater, et petulantiae deformis est magistra. Hanc qui habet, se non habet; hanc qui habet, homo non est; rabies voluntaria, illecebrosa honestatis et pudoris injuria. Hanc nullus noverit Christianus. Quinta penna est tactus sanctimonia. Peccati sordes ne contrectet manus Christiani, nihil immundum tangat caro ejus, si tetigerit, immunda erit. Si singula membra in officiis mandatorum Dei deserviant, munda dicenda sunt, si vero ultra praescriptas sive divinitus datas l
Abbreviated transcription (Latin):
estpecci abrenũtiatõ que iamiam clai¬
dit᷑ diaboło. pecc̃is aremuitiare ẽ a malo
declinare. Declina inquit a mab a guo
malo iniquitatis. a mał malisitatis.
A mgło impaetatis. Non sedimanit psal¬
mista cũ concilio uamtatis ⁊ cũ iinqua
uanitas in se reciptat᷑ Imquitas reflictit᷑
in ꝓximũ. Maliguitas in fre̾m retorq̃t᷑
Impietas in deũ extendit᷑ uanis ⁊ uecorsẽ
in multitudĩe diuitiaꝵ suaꝵ glorret᷑ Que¬

Expanded text:
est peccati abrenuntiatio, quae januam claudit diabolo. Peccatis abrenuntiare, est a malo declinare. Declina, inquit, a malo , a quo malo iniquitatis, a malo malignitatis, a malo impietatis. Non sedi, inquit Psalmista cum consilio vanitatis, et cum iniqua ietatem. Vanitas in se reciprocatur, iniquitas reflectitur in proximum, malignitas in fratrem retorquetur, impietas in Deum extenditur. Vanus et vecors est, in multitudine divitia
Abbreviated transcription (Latin):
pumgit. ⁊ pungendo pecc̃m expellit. Uñ¬
ħ turcus timort expuisiua Hant p̾ stat
⁊ corroborat. Spes confortatiua. uanꝰ em̃
timor est quẽ nõ fidutia format Tim̃ti¬
b denm nͥ deest. Si spes defu̾t nichil bom
nisi a spe fu̾it ꝓpmata. Eat gͥ contͥcio
cordis extimore fructus aũ laboris
ex spe. Q unde spei us confortata Ex ꝓ¬
in se. Item. Beati qui confidunt in eo.
Sigͥ times ut ꝯpungaris sꝑa in dño ut
et reconcilieris. Si tiies d̾m qm potest
ꝑd̾e in geheunam. sꝑa in eo qm̃ nõ ult
mortem pecc̃oris Q ut magis ꝯu̾tat᷑¬

Expanded text:
pungit, et pungendo peccatum expellit. Unde haec timori virtus expulsiva? hanc praestat et corroborat spes confortativa. Vanus enim timor est quem non fiducia firmat. Timentibus Deum nihil deest; si spes defuerit, nihil boni nisi a spe fuerit propinata. Est igitur contritio cordis ex timore, fructus autem laboris ex spe. Sed unde spei virtus confortativa? Ex pin se . Item: Beati omnes qui confidunt in eo. . Si ergo times ut compungaris, spera in Domino ut ei reconcilieris. Si times Deum quia potest perdere in gehennam, spera in eo, quoniam non vult mortem peccatoris, sed ut convertatu
Abbreviated transcription (Latin):
altud est arbor q abiud est fructꝰ sic ali¬
lrm est. Qñ nult ergo imꝓbas. t dap̃nas
la tua. fructꝰ pm̃e habes. Si dispłicet tͥ
tet. Si in correctõe inior est afflictõ
qm in culpa fuit delectatio ñ est dignꝰ
semꝑ penitere. Satis fat̾e potes. Nn¬
m̾ns fat̾e nõ potes. Melius est uͭ ptus
facias qm̃ mis. Icdirco sallititꝰ est
Satage da oꝑam. Sctudiũ impende
Ut cusꝑa sit cum fine Deuotõ sine fine. tñ
ut aliqñ peccatrix consdia consoletin positꝰ

Expanded text:
aliud est arbor, et aliud fructus ejus: sic alilum est. Quando ergo improbas et damnas la tua, fructus poenitentiae habes. Si displicet tibfacere oportet. Si in correctione minor est afflictio quam in culpa fuit delectatio, non est dignsemper poenitere. Satisfacere potes, nimis facere non potes. Melius est ut plus facias quam minus. Idcirco sollicitus esto, satage, da operam, studium impende, ut culpa sit cum fine, devotio sine fine. Tamen ut aliquando peccatrix conscientia consoletur, positus
Abbreviated transcription (Latin):
in conditõe. ditat᷑. cet̾aq bona que condi¬
distctum iudicem ostendit supplicior mi¬
nas incutit penarũ horrore animum
ferit pudore ꝯfundit motꝰ illicitos in¬
crepat. ⁊ quietem noxie securitatis tur

Expanded text:
cordihaec judicem ostendit, suppliciorum minas incutit, pavore animum ferit, pudore confundit, motus illicitos increpat, quietem noxiae securitatis tur
Abbreviated transcription (Latin):
ant. nichil obscenũ recipuit. S ab om̃i
sceno corruptõis au̾se sut. ¶ Tertia
penna est olfatus modestia. Si qͥs odorẽ
tis. requirit. huis modestia ẽ odoratõ
Qu u pͥmis unguentis delibut᷑ ĩcedit.
himis odoratꝰ nõ uͥtutis.  fetoris spirat
odorem. Hinus em̃ suaintatis odor ĩma¬
nissimi. uitii fetor est ¶ Qrta penna. ẽ
gustꝰ temꝑantia. Hec gule q ebetatis
subruit ĩmod̾antiam. Ue illis quoꝵ ds̃
uent̾ est. ⁊ głia eoꝵ in confusione eoꝵ¬

Expanded text:
ant, nil obscenum recipiunt, sed ab omni ant, nil obscenum recipiunt, sed ab omni coeno corruptionis aversae sunt. Tertia penna est olfactus modestia. Si quis odorem irit, hujus modesta est odoratio. Qui vero primis unguentis delibutus incedit, hujus odoratus non virtutis, sed fetoris spirat odorem; hujus enim suavitatis odor, immanissimi vitii fetor est. Quarta penna est gustus temperantia. Haec gulae et ebrietatis subruit immoderantiam. Vae illis, quorum deus venter est, et gloria in confusione eo
Abbreviated transcription (Latin):
Denna soda est lacͥmaꝵ effusio. hec pecc̃oꝵ
uuln̾a lauat  mũdificat. ¶ Tercia pena
est caris mac̾atõ. hec lota mniln̾a tergit
⁊ siccat. ¶ Qrͣta penna est elemosmaꝵ lar¬
gitõ. hec alligat. contͥta. fracta cõsolidat¬
⁊ om̃ia sanat. ¶Quinta penna est orõ¬
nis deuotõ. hec sanata conseruat. iii
ercia ala est carnis mũdicia. Ala.¬
Caro mũda est. qmͣ nulla coinqͥnat.
luxuria. Luxuria om̃im uͥtutũ eraditat
puditicia. Hec petulantiam excludit. Ps
circoncidit oculum ne cõcupiscat aliemĩ
ne tideat ad concupiscendã mulierem.
Quiꝰ em̃ erga femĩaꝵ formas lascunis
⁊ curiosus oberrat aspeatꝰ iste etiã m̃te
est impudicꝰ. ¶Pennia scd̾a est auditus
castimonia. Caste sunt aures que uocẽ
nõ accipnint detractantis maledici et
blasphemi. U̾ba nõ audtunt falsis cͥmi¬
natoi̾b. mendatõ irritatõi. in pudicis
canticis ⁊ theat᷑lily nõ patent. opi lant᷑
⁊ clause sunt ne iuditiũ sangiu̾s audi¬

Expanded text:
penna est lacrymarum effusio. Haec peccatorum vulnera lavat et mundificat. Tertia penna est carnis maceratio. Haec vulnera lota tergit et siccat. Quarta penna est eleemosynarum largitio. Haec alligat contrita, fracta consolidatia sanat. Quinta penna est orationis devotio. Haec sanata conservat. Ala tertia. Tertia ala est carnis munditia. Caro munda est, quam nulla coinquinat luxuria: luxuria omnium virtutum eradicat pudicitia. Haec petulantiam excludit. Haec circumcidit oculum, ne concupiscat alienum, ne videat ad concupiscendam mulierem. Cujus enim erga feminarum formas lascivus et curiosus oberrat aspectus, iste et mente est impudicus. Secunda penna est auditus castimonia. Castae sunt aures quae vocem non recipiunt obtrectantis, maledici et blasphemi verba non audiunt, falsis criminationibus, mendacio, irritationi, impudicis cantilenis, et theatralibus non opitulantur, et clausae sunt, ne judicium sanguinis audi
Abbreviated transcription (Latin):
amarissimam. Dum enini peccata
deseris: ad huc gemis. Eit autẽ aqua
potablis: imposito ligno crucis. Cũ
enim ad memoriam passio xp̃t redu¬
citur: dulcescit antinus dum et de
morte saluatoris peccati remissio ꝓ¬
mtitatur. Adhuc bella sustines et
contͣditiones ⁊ ne transeas adhuc ol¬
las. carnnum suspiras. Cũ autem
aꝑpinquas t̾ram ꝓmissionis. bibis
aquam flumiuis. aqm iordanis.
aqnam dulcem. nõ tam̃ cũ silentio
currentẽ. Dum autẽ ex aqͥs syloe
que cum silentio currunt oculos.
lauas nt uideas. tunc appropinquas
ad montem uistonis cum quo edifi¬
tii tui fundamenta ponas. Non gͥ
hec facis sub moyse. S sub salomone.
Nec ettam pͥmo regni sut anno. sed
in quarto. Anni. menses dies. ⁊ noc
raliter annos. men ses. dies. ac noctes.
quib suas designet actiones. Primꝰ
igitur annus regis salomonis suꝑi
isrł est abrectio sui. secundus sub ⁊¬
iectio sur. tertius eiectio diaboli
quartus dilectio ꝓximi. In primo

Expanded text:
amarissimam . Dum enim peccata amarissimam . Dum enim peccata deseris, adhuc gemis; fit autem aqua potabilis imposito ligno crucis. Cum enim ad memoriam passio Christi reducitur, dulcescit animus dum eidem morte Domini Salvatoris peccati remissio promittitur. Adhuc bella sustines et contradictiones, ne transeas; adhuc ollas carnium suspiras . Cum vero appropinquas ad terram promissionis, bibis aquam fluminis, aquam Jordanis, aquam dulcem, non tamen cum silentio currentem . Dum autem ex aquis Siloe, quae cum silentio currunt , oculos levas ut videas, tunc appropinquas ad montem visionis, in quo aedificii tui fundamenta ponas. Non igitur hoc facis sub Moyse, sed sub Salomone. Non etiam primo regni sui anno, sed in quarto. Anni, menses, dies et noctma moraliter annos, menses, dies, noctes, quibus designat suas actiones. Primus igitur annus regis Salomonis super Israel, est abjectio sui, secundus subjectio mundi, tertius ejectio diaboli, quartus dilectio proximi. In primo
Abbreviated transcription (Latin):
tes in choro. In timpano cantant.
qui carnen mnortifieant. In choro
cantant:qui concordiã moꝵ seruãt.
Dorro bibli. i p̾parauerunt ligna et
lapides. Biblos ciuitas est fenicis
pro qua in hebreo gobel siue gebal.
continetur. qd̾ difiniens siue de ter¬
minans interp̾tatur. Qui enim
tium. nolunt instruere: tales debẽt
esse ut quid faciendum sit uł quid
reitiendum sciant difinire. ut sci¬
ant terrenis adherentes a mundo
abstrahere abstractos ĩstruere Qł
enim opus templi spũał pparant:
necesse est ut ꝓuideant qͣs uirtites
in fundamento hunulitatis prius
imo.  octogesimo anno ẽgressi¬
onis. filioꝵ isrł de terra egypti in
anno quarto menseZio. ipse est
filioꝵ isrł de t̾ra egypti: postut sa¬
lomon fundamenta templi. Non
habens in se colorem sangumis et
cõmotionem turbationis. Ad huc
entm turbaris. ⁊ adhuc głiaris
In pate autem debesesse ⁊ i hĩplitate.
In deserto autem prius reꝑis aꝙͣ: Sed

Expanded text:
tes in choro . In tympano cantant, tes in choro . In tympano cantant, qui carnem mortificant. In choro cantant, qui concordiam morum servant. Porro Biblii praeparaverunt ligna et lapides. Biblos civitas est Phoeniciae, pro qua in Hebraeo Gobel sive Gebal continetur, quod definiens sive determinans interpretatur. Qui enim le aedificium volunt instruere, tales debent esse, ut quid faciendum sit, quid rejiciendum, sciant definire, terrenis adhaerentes a mundo abstrahere, abstractos instruere. Qui enim opus templi spiritualis praeparant, necesse est ut provideant, quas virtutes in fundamento humilitatis prius imo et octogesimo anno egressionis filiorum Israel de terra Aegypti, in anno quarto, mense zio ipse est filiorum Israel de terra Aegypti, posuit Salomon fundamentum templi. Non habens in se colorem sanguinis, et commotionem turbationis. Adhuc enim turbaris, adhuc et gloriaris. In pace autem debes esse, et in humilitate. In deserto autem prius reperis aquam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sto conditori adhorentes disponũt᷑.
Prius tamen debent lapides q̃drari.
E sit in fundamento poni. Quadra¬
bilitas electoꝵ. Electi siquidem qua¬
drantur dum inter quatuor uir¬
tutes. prudentiam scilicet: ⁊ temꝑan¬
tiam. fortitudinem ⁊ usticiã con¬
stituuntur. Tunc eirtm quocumq
uertatur electus firmus manet. ne
ad ignaniam prudentia ad delectatõ¬
nem temꝑantia. fortitudo ad timorẽ.
iusticia ad amorem. sese mclinet.
Habet quadratus lapis set sr̃ficies.
inferius scilicet ⁊ suꝑtus añ ⁊ retro.
prospera ⁊ adu̾sa. Si igitur fu̾is
lauerint cementarii hyram et ce¬
mentarii salomonis. Acem̃tariis
salomonis:⁊ a cementariis hyram.
lapides p̾ciosi dolantur. non entm
ab alits. nisi ab hiis qui pacẽ teuent.
et mortificant darnem electoꝵ inta
quadratur. Si enim stricte iiuas ⁊
pacem non teneas. ⁊ ł si pacẽ teneas.
⁊ dissolute uiuas: non bene lapidem
dolas. Sic canta in tympano: ut cau¬

Expanded text:
suo Conditori adhaerentes disponuntur. suo Conditori adhaerentes disponuntur. Prius tamen debent lapides quadrari, et sic in fundamento poni. Quadrabilitas electorum. Electi siquidem quadrantur, dum inter quatuor virtutes, prudentiam scilicet et temperantiam, fortitudinem et justitiam constituuntur. Tunc enim quocunque vertatur electus, firmus manet, ne ad ignaviam prudentia, ad delectationem temperantia, fortitudo ad timorem, justitia ad amorem se inclinet. Habent etiam quadrati lapides sex superficies, inferius, videlicet et superius, ante et retro, prospera et adversa. Si igitur quadralaverunt caementarii Hiram, et caementarii Salomonis. A coementariis Salomonis, et a caementariis Hiram lapides pretiosi dolantur. Non enim ab aliis, nisi ab iis qui pacem tenent et mortificant carnem, electorum vita quadratur. Si enim districte vivas, et pacem non teneas, vel si pacem teneas, et dissolute vivas, non bene lapidem dolas. Sic canta in tympano, ut can
Abbreviated transcription (Latin):
in eccłra cotidie solet fieri. ut qui¬
in seculo fuerant instabiles disso¬
luti: incong̾gatione etiam int̾
ꝑfectos fr̃s stabiles inueniantur
ci firmi. Potest etiam moraliter
cementum intelligi concordia.
moꝵ. St autem qtii opꝰ faciunt:
lapides in cementum ponunt. et sicut¬
partes lapidum sine cemento ĩ altũ.
non potest erigi: sic ⁊⁊ paries uͥtutũ
ter debeamus portare honera nostra¬
stios docere. contemptores corrigere.
de quib apłs dicit. Corripite ingui¬
etos. consollanuni pusillanimes sus-¬
cipite infirmos. pacientes estote ad
omnes. Precepitꝙ rex ut tollerent
lapiaes grandes. p̾ciosos in fitudamen¬
tum templi. ⁊ qͣdrarent eos. In edi¬
ficanda domo dñi. in pͥmis funda¬
mentrrm ponitur. qd̾ nõ nͥ euer¬
sa ⁊ ciecta terra firmum reꝑit᷑. ne
edificemus suꝑ t̾ram sed sr̃ petrã.
petra autem erat xp̃c. In quo fun¬
damento lapides p̾ciosi ⁊ grandes.
tolluntur .i. uita gͣnͣdes et fama

Expanded text:
in Ecclesia quotidie solet fieri, ut in Ecclesia quotidie solet fieri, ut in saeculo qui fuerant instabiles, et dissoluti, in congregatione etiam inter perfectos fratres stabiles inveniantur et firmi. Potest etiam caementum moraliter intelligi concordia morum. Hi autem, qui opus faciunt, lapides in caementum ponunt. Et sicut lapis sine caemento non potest in altum erigi, sic et paries virtutum ter debeamus onera portanscios docere, contemptores corrigere. De quibus Apostolus dicit: Corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes . Praecepitque rex, ut tollerent lapides grandes pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos . In aedificanda domo Domini in primis fundamentum ponitur, quod nonnisi eversa et ejecta terra firmum reperitur, ne aedificemus super terram, sed supra petram. Petra autem erat Christus . In quo fundamento lapides pretiosi et grandes tolluntur, id est, vita grandes et fama,
Abbreviated transcription (Latin):
milia eoꝵ qui portarent honera. et¬
octoginta milia latomoꝵ in mõte
absꝙ p̾positis qui p̾erant singulis
operib numero trium miliũ tre¬
centoꝵ p̾tipientium ppło ⁊ his qui
faciebant opus. Habitisti suꝑius
cesores lignoꝵ. habes ⁊ nunc cesores
lapidum. Latomi et eñi. cesores.
lapidum solent appellari. Sñt ⁊ alii
qui honera portant. qui alios sustẽ¬
tant. Portant . N. humilitas ligna.
pacientia. lapides. stabilitas sabulum.
mansuetudo calcem. contrnentia:
aquã. Portant . N. de monte sr̃bie.
ad edificium spũale humiles elatos.
patientes duros. st abiles leuntati de¬
ditos. mansueti igne tracundie di¬
ssolutos. continentes in lapsuposi¬
tos. Andis ꝓceritatem lignoꝵ. duri¬
iam lapidum. Lernitatem sabuli.
ardorem calcis. effluentiã aque. Cũ
aqua cum calce ⁊ sabulo miscetur:
iam altud qmͣ essent efficitur Eit
enim cementum: unde lapides in e
in ip̃a conunnictione aliquantulum
gis induratur.⁊ sic qͣndoꝙ fit. ut

Expanded text:
millia eorum, qui portarent onera, octo millia latomorum in monte, absque praepositis qui praeerant singulis operibus numero trium millium trecentorum praecipientium populo, et iis qui faciebant opus . Habuisti superius caesores lignorum, habes et nunc caesores lapidum. Latomi etenim caesores lapidum solent appellari. Sunt et alii qui onera portant, quia alios sustentant. Portat enim humilitas ligna, patientia lapides, stabilitas sabulum seu arenas, mansuetudo calcem, continentia aquam. Portant enim de monte superbiae ad aedificium spirituale humiles elatos, patientes duros, stabiles levitati deditos, mansueti igne iracundiae dissolutos, continentes in lapsu positos. Audis proceritatem lignorum, duritiam lapidum, levitatem sabuli, ardorem calcis, effluentiam aquae. Cum autem aqua cum calce et sabulo miscetur, jam aliud quam prius esset efficitur, fit enim caementum, unde lapides in aein ipsa conjunctione aliquantulum gis induratur, et sic quandoque fit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
In qua collatione. quia quedam
spetialiter placuisse fr̾ibus scio:
ea potissimum stilo cõmendare
uolui. non tm̃ ideo qd̾ ea digna
scribi existimem: quam ictireo
quod quibdam prius in audita¬
et ob hoc quodam modo mag̾ gra¬
ta esse cognoni.
rimo igitur demonstrãdũ
est. unde in corde hominis¬
t̾anta nicissitudo oriatur.
ac demde quomodo ad pacem sta¬
bilem mens humana reduci.
qualiterq in eadem stabilitate
sua conseruari possit. insinuã¬
dum. Et licet hoc ꝓprium diui¬
ne gratie opus esse indubitem.
⁊ non tm̃ hnana industria ꝙͣ
diuino munere ⁊ sp̃c scĩ aspiratõ

Expanded text:
In collatione autem, quia quaedam In collatione autem, quia quaedam specialiter placuisse fratribus scio, ea potissimum stylo commendare volui, non tantum ideo quod ea digna scribi existimem, sed quia quaedam ibi prius inaudita quodammodo magis grata esse cognovi. Primo igitur demonstrandum est, unde tanta in corde hominis vicissitudo oriatur, ac deinceps quomodo ad pacem stabilem mens humana reduci, qualiterque in eadem stabilitate sua conservari possit insinuandum. Et licet hoc proprium divinae gratiae opus esse non dubitem, et non tam humana industria, quam divino munere, et s
Abbreviated transcription (Latin):
pura ⁊ tͣnquilla ne qͥcqm cõmodi
temporał postuilet. Nec tranqͥlli¬
tatem orationis. curiosita
conturbet. Si igitur talis.ẽe.
desideras: ad illud clanstrum non
manu factum quod est in celis
ꝑuentre festinas. Ex plicit.¬
Uin sederem alqͣnͣ¬
Do inconuentu.
fratrum et illis
int̾rogantibus
meꝙ respondente
multa ĩ medium
plata fuissent:ad hoc tandem pro¬
lata sunt uerba. ut de humani po¬
tissimum cordis instabilitate. et
in quietudrne admirari simul
omnes ⁊ suspirare inciperemus.
Cumq magno qͥdam desiderio ex¬
poscerent demonstrari sibi que cã
in corde hominis tantas cogitatõ¬
nimi ageret fluctuationes: ac
deinde si qua arte siue laboris cu¬
tuslib extitatione huic tanto
malo obiuiari posset. sum moꝑe
doceri flagitassent: nos quantũ
deo aspirante ualuimus. ĩ utꝰ q
caritati fr̃m satiffacere uolen¬
tes: ntriusq questionis nodum.
ductis tam ex auctoritate ꝙͣ. ex
ratione firmamentis solmmus.

Expanded text:
pura et tranquilla, nec quidquam commodi pura et tranquilla, nec quidquam commodi temporalis oratio postulet, nec tranquillitatem orationis curiositas conturbet. Si igitur talis esse desideras, ad illud claustrum non manufactum, quod est in coelis, pervenire festinas. LIum sederem aliquando in conventu fratrum, et illis interrogantibus, meque respondente, multa in medium prolata fuissent, ad hoc tandem deducta sunt verba, ut de humani potissimum cordis instabilitate et inquietudine admirari omnes simul, et suspirare inciperemus; cumque magno quidem desiderio exposcerent, demonstrari sibi quae causa in corde hominis tantas cogitationum fluctuationes ageret, ac deinde si qua arte, sive laboris cujuslibet exercitatione huic tanto malo obviam iri posset, summopere doceri flagitarent; nos quantum Deo inspirante valuimus, in utroque charitati fratrum satisfacere volentes, utriusque quaestionis nodum ductis tam ex auctoritate quam ex ratione firmamentis solvimus.
Abbreviated transcription (Latin):
finidit autem deus odori suauitatẽ
sapori dulcedinem. amori delecta¬
tionem. ut sit odor suauis gustus
dulcis. amor delectabilis. Hec om̃ia
debent esse inconu̾sione. hec mini¬
strantur a sacerdotib ⁊ leuitis in
templo conu̾sionis. Si aũt oracul¬
um. intrare desideras: intͣ in scũa¬
rium dei tit intelligas in nouissi¬
ꝓpt̾ iniquitatem suam. ⁊ eoꝵ qͦꝵ
mors p̾ciosa est in conspectu domini.
Ibi N. intelliges ⁊ p̾tma iustorũ.
penas dãpnatoꝵ In hoc oraculo
posirit salomon archam fedeyis ⁊
in ea tabulas legis. Est antẽ ora¬
culum diuine reuelationis secͤ¬
tum. ibi salomon archã posint.
⁊ ibidem qui pacem desiderat mẽ¬
tem ponit. In ea sunt tabule legis.
solus intrat pontifex. Sunt enm
pauci quibus reueletur secretum¬
consilii diuini. Hic solus oras si so¬
litarius eẽ. desideras. si suauitatẽ
quietis amas. Attende gͥ ut oratõ
appetit diligat: nichil altum sa¬
piens humilia concupiscat Sit

Expanded text:
fundit autem Deus odori suavitatem, fundit autem Deus odori suavitatem, sapori dulcedinem, amori dilectionem, ut sit odor suavis, gustus dulcis, amor delectabilis. Haec omnia debent esse in conversione. Haec ministrantur a sacerdotibus et levitis in templo conversionis. Si autem oraculum intrare desideras, intra in sanctuarium Dei, ut intelligas in novissipropter iniquitatem suam, et eorum quorum mors pretiosa est in conspectu Domini . Ibi enim intelliges et praemia justorum, et poenas damnatorum. In hoc oraculo posuit Salomon arcam foederis, et in ea tabulas legis. Est autem oraculum divinae revelationis secretum. Ibi Salomon arcam posuit, et ibidem qui pacem desiderat, mentem ponit. In ea sunt tabulae legis,solus pontifex intrat. Sunt enim pauci, quibus revelatur consilii divini secretum. Hic solus ores, si solitarius esse desideras, si suavitatem quietis amas. Attende ergo ut oratiappetit diligat, nihil altum sapiens humilia concupiscat. Sit
Abbreviated transcription (Latin):
Banes sunt apłi siue eoꝵ succes¬
sores ex quoꝵ actib tanquam ex
panib refictuntur fideliũ men¬
tes. Qui panes ꝓpositionis conne¬
nienter possunt appellari. quia
ad imitandum ꝓponunt᷑ imiu̾so
orbi. Decem candelabra. sunt.
decem legis p̾cepta. lucerne ⁊itm̃
doctrne. Possant hec ⁊ alit̾ dici
Eit gͥ altare dilectio. mensa lcõ
candelabra meditatio. Puritas
auri in alcart est antmꝰ ꝑfectꝰ
in dilectione. puritas auri in
mensa: sanus intellectus ĩ lec¬
tione. puritas auri in candelabris.
purtis affectus in meditatione. rit
nichil carnale querat dilectio. ni¬
altari accenduntur tẏmiamatha.
in mensa ponitutur panes. in cande¬
labris lucerne. thymiamata orati.¬
onis panes refectionis. lucerne cog¬
nitionis. Querendo desiderat᷑. gu¬
status dulcesait cognitꝰ amatur.
Habent itaꝙ thymiamata. odo¬
rem. panes saporem cognitio amo¬
reni. Oratio siquidem redolet dm̃.
panes saptunt. cognitio ditigit. In¬

Expanded text:
panes sunt apostoli sive eorum succespanes sunt apostoli sive eorum successores, ex quorum actibus tanquam ex panibus reficiuntur fidelium mentes. Qui panes propositionis convenienter possunt appellari, quia ad imitandum proponuntur universo orbi. Decem candelabra, sunt decem legis praecepta; lucernae lumen doctrinae. Possunt et haec aliter dici. Sit igitur altare dilectio, mensa lectio, candelabra meditatio. Puritas auri in altari, est animus perfectus in dilectione. Puritas auri in mensa, sanus intellectus in lectione. Puritas auri in candelabris, purus affectus in meditatione, ut nihil carnale quaerat dilectio, nialtari accenduntur thymiamata, in mensa ponuntur panes, in candelabris lucernae; thymiamata orationis, panes refectionis, lucernae cognitionis. status dulcescit, cognitus amatur. Habent thymiamata odorem, panes saporem, cognitio amorem. Oratio siquidem redolet Deum, panes sapiunt, cognitio diligit. In
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Erat amplum. quia ptures
sunt qui cartus concupiscentias
deflent. quã qui puritate celestis
desiderii gandent. Erat eneum qͥa
multi sunt qui dicunt: mente s̾¬
uiuimus legi dei. carne autẽ legi
pecc̃i. Erat ante fores templi posi¬
tum: quta panci sunt qui renim¬
tiant omnib que possident. ut ad
hostium porticus appropinquent.
Porticus siquidem templi est ut
Suꝑiꝰ diximus. renuntiatio mũ¬
di. In hac porticu due erigunitur
columpne. una castitatis. altera
sobrietatis: ut qui mundo renũ¬
Sequitur templam recte conu̾¬
sationis In hoc tẽplo. ẽ. altare
aureum. est mensa ꝓpositõmis
aurea: sunt ⁊ candelabra de auro
purissimo fc̃a. In altari accendũ¬
tur thimiamata. in mensa pone
bantur panes: in candelabris luc̃¬
ne. Altare aureum sunt corda elec¬
toꝵ. thymiamata bona oꝑa. odor
thymtamatum: boni oꝑis exem¬
orationis que ex affectu cordis ad
desideranda celestia tendit. Men¬
sa uͦ aurea est diuina scriptura.

Expanded text:
t enim amplum, quia plures sunt, qui carnis concupiscentias deflent, quam qui puritate coelesti desiderii gaudent. Erat etiam aeneum, quia multi sunt, qui dicunt: Mente servimus legi Dei, carne autem legi peccati . Erat ante fores templi porticus, quia pauci sunt, qui renuntient omnibus, quae possident, ut ad ostium porticus appropinquent. Porticus siquidem templi est, ut superius diximus, renuntiatio mundi. In hac porticu duae eriguntur columnae, una castitatis, altera sobrietatis, ut qui mundo renunsequitur templum rectae conversationis. In hoc templo est altare aureum, est mensa propositionis aurea, sunt et candelabra de auro purissimo facta. In altari accendebantur thymiamata, in mensa panes ponebantur, in candelabris lucernae. Altare aureum, sunt corda electorum; thymiamata, bona opera: ordo thymiamatum, boni operis exemorationis, quae ex affectu cordis ad desideranda coelestia tendit. Mensa vero aurea est divina Scriptura;
Abbreviated transcription (Latin):
tatione: securim tenemus labo¬
rantes in predicatione. Hic cedi¬
mus ligna .i. uitia. sbi ferram̃ta
acuunus .i. ingenia. illic cibum
capimus exempla gustando mo¬
ralia. Hi sunt metises morales.
Hi ꝓprie ꝑtinent ad claustͣies.
Hi sunt enim oꝑarii templi.
de quib dicitur. ⁊ ad omĩa erat
suꝑ huius modi inditõe. Per ado¬
niram qui dñs m̃s excelsus int̾¬
p̾tatur: ille dñs excelsus qͥ hñilta
respicit ueraciter designatur Ipe
atq huitsmodi oꝑariis p̾ponit.
dum ꝑ eum quib horis lectõni
uacent. quib meditatõi. uel

Expanded text:
tatione, securim tenemus labotatione, securim tenemus laborantes in praedicatione. Hic caedimus ligna, id est, vitia; ibi ferramenta acuimus, id est ingenia; illic cibum capimus. exemplo gustando moralia. Hi sunt menses morales, hi proprie pertinent ad claustrales, hi sunt operarii templi, de quibus dicitur: Adoniram erat super hujuscemodi indictione . Per Adoniram, qui Dominus meus excelsus interpretatur, ille Dominus excelsus, qui humilia respicit, veraciter designatur. Ipse itaque hujusmodi operariis praeponitur, dum per eum quibus oris lectioni vacent, quibus meditationi,
Abbreviated transcription (Latin):
in confessione uere fidei cogni¬
tionem. Decem enͣngłici denarii
remuuerãtionem. tritim uero
mensium que singłis lignoꝵ ceso¬
rib erat attributa distinctio sũt
mistice tres uirtutes enͣn għice. in¬
delicet elemosina. ieintum ⁊ or̃o.
Unus antẽ mensis inguo ad ce¬
denda ligna templi egredimur.ẽ.
elemostna. in qua ꝑ oꝑa miserccoꝵ¬
die. in cura ꝓpxtini laboramtis
Duo uͦ sunt reliqui menses qͥb
in domib suis morantur oꝑarii.
sunt ienintum. ⁊ or̃o. inquibus
quilibet spũales castigando car¬
nem. intꝰ cont̾isi ad dñm uacãt
sibi. Possunt ettam moralit̾ isti
tres menses tres designare uirtu
tes .i. lectionem. meditationem.
⁊ p̾dicationem. Mensis timis
quo ligna cedimus: est p̾dicatio
ditatio. In uno itaq foris lalora¬
mus. in duob reliquis domi si¬
mus quiescimuis. reficim᷑. ferra¬
menta paramus. Suꝑ mensam
etum scripture reficimut iu lectõ¬
ne. ferramenta acitimꝰ inmedi¬

Expanded text:
in confessione verae fidei cogniin confessione verae fidei cognitionem; decem evangelici denarii remunerationem. Trium vero mensium, quae singulis lignorum caesionibus erat attributa, distinctio, sunt mystice tres virtutes evangelicae, videlicet eleemosyna, jejunium et oratio. Unus autem mensis, in quo ad caedenda ligna templi egredimur, est eleemosyna, in qua per opera misericordiae in cura proximi laboramus. Duo vero reliqui menses, quibus in domibus suis morantur operarii sunt jejunium et oratio, in quibus quilibet spirituales castigando carnem intus conversi ad Dominum vacant sibi. Possunt etiam moraliter isti tres menses tres virtutes designare, id est, lectionem, meditationem et praedicationem. Mensis unus, quo ligna caedimus, est praedicatio; lectio. In uno itaque foris laboramus, in duobus reliquis domi sumus, quiescimus, reficimur, ferramenta paramus. Super mensam enim Scripturae reficimur in lectione, ferramenta acuimus in medi
Abbreviated transcription (Latin):
tenere. Hoc etiani est qd̾ superitis
diximus. ut qui uolunt sibi spũ¬
ale templum construere ex ipĩs
qui excelse uiuunt. aliqͦs secum
saltĩ ꝑ exemplum uelint habere.
Don est inquit in ppło meo qui
Sydonii int̾p̾tantur uenatores.
qui bestiarum uestigia indigare
norunt .i. actiones occultas hom̃
ꝑ comecturas. ⁊ signa conscientie
prudenter discunt. Ituentas uero
bestias ꝑcutiunt sagntis. qͥa facta
carnalium antiquoꝵ patrũ dap̃¬
nant auctoritatib ⁊ dictis. Cales
dico cotidie occidunt. ⁊ eosdem ĩ
cibum suunt. qͥa carnales quosꝙ
mundo mortuos in corpꝰ ecclesie
p̾dicando conu̾tunt Unde ⁊ petͦ
dictum est. macta ⁊ manduca. ⁊
lia uiroꝵ: mittebat ꝙ eos ĩ liba¬
num. decem inflia per singulos
menses. ita ut duob mensib essẽt.
in domib sins. Num̾us trigin¬
ta miltum continet in se terna¬
rium atꝙ denarium Trignita
enim ter decem sunt. Tria si qui¬
dem denuntiant sc̃e trinitatis

Expanded text:
tenere. Hoc etiam est, quod superius tenere. Hoc etiam est, quod superius diximus, ut qui sibi volunt spirituale templum construere, ex illis, qui excelse vivunt, aliquos secum saltem per exemplum velint habere. Non est, inquit, in populo meo vir qui Sidonii interpretantur venatores. qui bestiarum vestigia indagare norunt, id est, actiones occultas hominum per conjecturas, et signa conscientiae prudenter discunt, inventas vero bestias percutiunt sagittis, quia facta carnalium antiquorum Patrum damnant auctoritatibus et dictis. Tales dico quotidie occidunt, et eosdem in cibum sumunt, quia carnales quosque mundo mortuos, in corpus Ecclesiae praedicando convertunt. Unde et Petro dictum est: Macta et manduca . llia virorum, mittebatque eos in Libanum decem millia per singulos menses , ita ut duobus mensibus essent in domibus suis. Numerus triginta continet in se ternarium atque denarium. Triginta enim, ter decem sunt. Tria siquidem denuntiant sanctae Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
pientie reddant eqͣles ⁊ politos .i.
iracundos ⁊ in corrigibiles fratres
arte discipline faciuint mansuetos.
⁊ mittes. Cedrinas tabulas suꝑpo¬
nunt marmort sub linea tũgen¬
tes equatitatis: dum coartãt fr̃s
sub equalitate frat̾ne societatis.⁊
Sculpunt etiam eas disciplina: pĩ¬
gunt doctrina. Misit ⁊ aurũ
et olei choros in cibum domui sue
singłis annis prebebat. Accipiũt
gͥ un de uiuant ⁊ unde uideant.
Reciprunt triticum. partem ut¬
delicet fructuũ bone oꝑationis qͦs
in illis seminarant. ꝑ exercitium
discipline. ⁊ ꝑ uerbimi p̾dicatoĩs.
Recipiunt et oleum. Qui enĩ
aliis ꝓdesse cupiunt. exhoc maio¬
ris ꝓnudentie ⁊ discretionis lum̃
adquirunt. Net est pretereim
dum quod ad hẏram salomõ dicit.
p̾cipe tnquit ut p̾cidant m̃ tedros
de libano ⁊ serun mei sint cum ser¬
ligna p̾cidant: serui salomonis uͭ
mensuras ponant. Ligna cedere ĩ
ras ponere in corrigendo. modum

Expanded text:
pientiae reddant aequales et politos, id pientiae reddant aequales et politos, id est, iracundos et incorrigibiles fratres, arte disciplinae faciunt mansuetos et mites. Cedrinas tabulas superponunt marmori, sub linea jungentes aequalitatis, dum coarctant fratres sub aequalitate fraternae societatis. Sculpunt eas disciplina, pingunt doctrina. Misit et aurum, et olei coros in cibum domus suae singulis annis praebebat . Accipiant igitur unde vivant, et unde videant. Recipiunt enim triticum, partem videlicet fructuum bonae operationis, quos in illa seminaverant per exercitium disciplinae, et per verbum praedicationis. Recipiunt et oleum; qui enim aliis praeesse cupiunt, ex hoc providentiae et discretionis lumen acquirunt. Nec praetereundum est quod ad Hiram Salomon dicit: Praecipe, inquit, ut praecidant mihi cedros de Libano, et servi mei sint cum serligna praecidant, servi Salomonis ut mensuram ponant. Ligna caedere, eras ponere, in corrigendo modum
Abbreviated transcription (Latin):
uiam. que ducit ad uitam ad emi¬
nentiam uirtutum conscendunt.
Ni sunt qui habitant in montib
isrł. unde ueniet auxilium nodis.
Qui sic uiuunt. Ligna de libano
cedrma uerbo p̾dicationis succi¬
sa transmittunt. Ligna de libano
sunt hi qui subltmes ⁊ gloriosi fu¬
erunt. in mundo. Cũ N. uidemꝰ
eos qui fu̾ant in seculo diuites.
i monasterio fiert pauperes. no¬
biles sertitre.  esse humiles po¬
tentes subditos. sapientes uictu ⁊ ha¬
bitit despectos. nõne isti ꝑ exemplũ
bone oꝑationis pouuntur in edifi¬
tio templi spũał. Tranfferiitur
itaꝙ de monte suꝑbie ad montem
iusticie de silua tortuose scłaritatis
fices. quia de claustris excelse uiuen¬
tium ad alia clanstra mittuntur
qnͣdoq religiosi frẽs. quia arte re¬
gendi ⁊ disciplina discretionis edi¬
ficantes domum dñi suꝑ inducunt
ibidem formam uore religionis qͥ
lapides de monte cesos sed ad huc ĩ¬
equales ⁊ asperos. artificio uere sa¬

Expanded text:
viam, quae ducit ad vitam, ad emiviam, quae ducit ad vitam, ad eminentiam virtutum conscendunt. Hi sunt, qui habitant in montibus Israel, unde veniet auxilium nobis . Qui igitur sic vivunt, ligna de Libano cedrina verbo praedicationis succisa transmittunt. Ligna de Libano sunt hi qui sublimes et gloriosi fuerunt in mundo. Cum enim videmus eos, qui fuerant in saeculo divites, in monasterio fieri pauperes, nobiles servire, et esse humiles, potentes subditos, sapientes vultu et habitu despectos, nonne isti per exemplum bonae operationis ponuntur in aedificio templi spiritualis? Transferuntur itaque de monte superbiae ad montem justitiae, de silva tortuosae saecularitatis fices, quia de claustris excelse viventium ad alia claustra mittuntur quandoque religiosi fratres, qui arte regendi et disciplina discretionis aedificantes domum Domini superinducant ibidem formam verae religionis, qui lapides de monte caesos, sed adhuc inaequales et asperos, artificio verae sa
Abbreviated transcription (Latin):
spatiosum ualde marmore porio. ce¬
drinis tabulis ⁊ auro purissimo de¬
coratum. Potest itaq hoc templũ.
referri ad ipm̃ xp̃m mediatorem dei
ꝙ⁊ hominum. qui ait. solirite tẽplũ
hoc ⁊ in trib dieb excitabo illud. Di¬
cebat enim de templo corporis sui.
ꝑtinet etiam ad ipsam ecclesiam. uł
quomodo ꝑ assũptam carnem fc̃s
est nobis templum: ecce qͣliter nos
illi ꝑ inhabitantem sp̃m. est ergo
unus quisq ur̃m spñale templum.
Hoc antẽ templum salomon edificat
qui int̾p̾tatur pacificus. animꝰ uide¬
licet uacans sibi. liber aforensi cura.
se ip̃m possidens. tranqͥllus ⁊ qͥetus.
Nefert hystoria qd̾ salomon edifica¬
turus templum dño quesierit aux¬
ilium ab hyram rege tyri. qͥ erat
amicus dauid omni tẽpore. miserit¬
ꝙ hẏram sibi artifices. ligna ⁊ aurũ.
Uyram int̾pretatur excelse uiuẽs
Excelse uiuunt qui remoti a pla¬
no uoluiptatis. ꝑ arctam ⁊ arduã

Expanded text:
speciosum valde, marmoreum, cespeciosum valde, marmoreum, cedrinis tabulis, et auro purissimo decoratum . Potest itaque hoc templum referri ad ipsum Christum mediatorem Dei et hominum, qui ait: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud, dicebat enim de templo corporis sui . Pertinet etiam ad ipsam Ecclesiam, velquomodo per assumptam carnem factus est nobis templum, ecce quomodo nos illi per inhabitantem Spiritum. Est ergo unusquisque nostrum spirituale templum. Hoc autem templum Salomon aedificavit, qui interpretatur pacificus, animus videlicet vacans sibi, liber a forensi cura, seipsum possidens, tranquillus et quietus. Refert historia quod Salomon aedificaturus templum Domino quaesierit auxilium ab Hiram rege Tyri, qui erat amicus David omni tempore, miseritque Hiram ipsi artifices, ligna et aurum . Hiram interpretatur excelse vivens: excelse vivunt, qui remoti a plano voluptatum, per arctam et arduam
Abbreviated transcription (Latin):
atireum. ibi sc̃a scõꝵ. In altari en eo
ĩmolantur carnes. in aureo thimi¬
amata. in sc̃a scõꝵ sũt tabule legis.
Immola gͥ carnes. si apud te ad huc a¬
liquas habes. accende thymiamata.
intende legi dei. In immolatione cͣrnis
intelligitur carnalium desideriorum
mortificatio. in odore thymiamatis
oratõ in tabulis legis diuine sap̃ie
contemplatio. Hic siquidẽ habes
quem et ubi ⁊ pro quib ores. idest
pro delictis misere carnis in ara cor
qm̃ de templo mentionem fetimins:
q nos ip̃i tit ait apłs: templum det
suuins. Placet forsitan tibt km̃e¬
tt de rp̃o templo mat̾iali exponendo.
altanam diceremus. nt hec que fc̃a
sunt in tempło mat̾iali assignare
xliis. ubi. uel quando. quantũ. et
quale. factum fu̾it hoc templum.
breuiter edisseramus. Fundatir
est euimi a salomone hyram. rege
tyri auxiliante in monte moria
in arcam ornam iebusei. quadrin¬
sionis filioꝵ isrł. de terra egyptu

Expanded text:
aureum, ibi Sancta sanctorum. In altari aeneo aureum, ibi Sancta sanctorum. In altari aeneo immolantur carnes, in aureo thymiamata, in Sancta sanctorum sunt tabulae legis. Immola igitur carnes, si apud te adhuc aliquas habeas; accende thymiamata; intende legi Dei. In immolatione carnis intelligitur carnalium desideriorum mortificatio; in odore thymiamatis oratio, in tabulis legis divinae sapientiae contemplatio. Hic quidem habes, quem, et ubi, et pro quibus ores, id est, pro delictis miserae carnis, in ara corquoniam de templo mentionem fecimus, et nos ipsi, ut ait Apostolus, templum Dei sumus , placeret forsitan tibt de ipso templo materiali exponendo aliquid diceremus, ut haec, quae facta sunt in templo materiali, assignarexiliis, ubi, et quando, quantum, et quale factum fuerit hoc templum, ut breviter edisseramus. Fundatum est enim a Salomone, Hiram rege Tyri auxiliante, in monte Moria, in area Ornam Jebusaei, 480 anis filiorum Israel de terra Aegypti,
Abbreviated transcription (Latin):
non consentit. De his etiã pedibus
ꝓph̾a dicit. Mei antẽ pene motist̾
pedes. pene effusi sunt gressus mer:
S tu domine tenustimanũ dext̾ã
meam ⁊ inuoluntate tua deduxisti.
⁊ cum głia suscepisti me. Que autẽ
maior głia potest esse homini qmͣ
ip̃m hominem cum uerbo tiniriͦ
Que maior głia serno ꝙͣ cũ nesti¬
atur seruus ⁊ filius ex eodem panno.
Ecce nidemus filium sedentẽ ad dext̾¬
am. patris. cooꝑtum pallio nr̃e crnis.
Ecce suꝑ angłicam creaturam indemꝰ
exaltari nrãm. Hec est gͥ glorra mea.
hec est exaltatio capttis mei. Quidgͥ
michi est in celo. ⁊ a te quid uolui sr̃
terram: Nichil alind nisi adherere
deo. ⁊ ponere in dño deo spem meam.
rio pure deuotionis. Nexo geni obe¬
dientie. elenatis bonoꝵ oꝑum. ma¬
nib. humiliata uertice mentis nõ
differas. & accelera. Piscurre per al¬
taria templi. ingredere sc̃a sanctorũ.
Ibi est eni altare eneum. ibi altare

Expanded text:
non consentit. De his etiam pedibus non consentit. De his etiam pedibus Propheta dicit: Mei autem pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei. Sed tu, Domine, tenuisti manum dexteram meam, et in voluntate tua deduxisti me, et cum gloria suscepisti me . Quae autem major gloria potest esse homini, quam ipsum hominem cum verbo uniri? Quae major gloria servo, quam ut vestiatur servus et filius ex eodem panno? Ecce videmus Filium sedentem ad dexteram Patris coopertum pallio nostrae carnis. Ecce super angelicam naturam videmus exaltari nostram. Haec est gloriatio mea, haec est exaltatio capitis mei. Quid ergo mihi est in coelo, et a te quid volui super terram? Nihil aliud adhaerere Deo, et ponere in Domino Deo spem meam .rio purae devotionis, flexo genu obedientiae, elevatis bonorum operum manibus, humiliato vertice mentis, non differas, sed accelera, discurre per altaria templi, ingredere Sancta sanctorum. Ibi est enim altare aeneum, ibi est altare