comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cito nemini imposuieris. neq com¬
municaueris peccatis alienis: Ut
enĩ hȩc eadem peccata quanta solli¬
citudine ꝑqͥrenda essent ostendoe:
interposita contra infirmitatis mo¬
lestiã. discretionis ad monitione.
p̃tinꝰ intulit. qđ in aliis patẽsce¬¬
rent. in aliis laterent dicens: quo¬
rũdam hominũ peccata manife¬
sta sunt p̃cedentia ad iudicium:
quosdam autẽ & subsequunt᷑. Sic̃
ergo ꝑ hanc sententiã paulus non
eisdem uerbis congruit. quibꝰ eam
loquens de timothei infirmitate
subiungit: sed ad aliud rediit. qđ
suꝑiꝰ intermittendo narrauit: ita
hoc loco eliphaz cũ de electis dice¬
r&. qui reliqui fuerint auferent᷑
ex eis: ilico adiungens. morient᷑. &
non in sapientia: ad illud ꝓtinꝰ re¬
currit. qđ suꝑiꝰ de reꝓbis ꝓtulit
dicens: & quia nullus intelligit.
electos despiciunt: qđ ad uitã in¬
uisibilem. ꝑ uisibilem mortẽ ten¬
dunt. De quibus bene nẽ dicit᷑:

Expanded text:
cito manus imposueris, neque comcito manus imposueris, neque communicaveris peccatis alienis. Ut enim haec eadem peccata quanta sollicitudine perquirenda essent ostenderet, interposita contra infirmitatis molestiam discretionis admonitione, protinus intulit, quod in aliis patescerent in aliis laterent, dicens: Quorumdam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium, quorumdam autem et subsequuntur. Sicut ergo per hanc sententiam Paulus non eisdem verbis congruit, quibus eam loquens de Timothei infirmitate subjunxit; sed ad illud rediit, quod superius intermittendo narravit; ita hoc loco Eliphaz cum de electis diceret: Qui reliqui fuerint, auferentur ex eis, illico adjungens: Morientur, et non in sapientia, ad illud protinus recurrit, quod superius de reprobis protulit, dicens: Et quia nullus intelligit, electos despiciunt, quod ad vitam invisibilem per visibilem mortem tendunt. De quibus bene nunc dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
morem sacri eloquii. meliꝰ osten¬
dimꝰ: si ex eõ aliquã huiꝰ rei simi¬
litudinẽ ꝓferamus. Paulus nanq
apłs. cũ dilectũ discipłm de insti¬
tuendis ȩccłȩ officiis ad moner&.
nequos forte ad saeros ordines in¬
ordinate ꝓueher&: dixit. Manꝰ
cito nemini imposueris: neq cõ¬
municaueris peccatis alienis. Te.
ipsum castũ custodi. Qui ad infir.¬
nitatẽ eius corporis ꝓtinꝰ uerba
conuertens: ait. Noli adhuc aquã
bibere. secd uino modico utere. ꝓ¬
pt̾ stomachũ tuũ. & frequentes
tuas infirmitates. Stat̾iq subiun¬
git dicens. Quorundã hominum
peccata manifesta sunt. p̃cedentia
ad iudiciũ: quosdam autẽ & sub
sequunt᷑. Quid gͦ ad illud ꝑtin&
quod ab infirmo bibi aquã ꝓhibu¬
it. hoc quod de peccatis abscondi¬
tis quoꝵdam hominũ manifestiᷤq
subiunxit: nͥ qđ interposita de eius
infirmitate sententia. ad hoc in ex¬
tremo rediit quod suꝑiꝰ dix̃: manꝰ

Expanded text:
morem sacri eloquii melius ostenmorem sacri eloquii melius ostendemus, si ex eo aliquam hujus rei similitudinem proferamus. Paulus namque apostolus cum dilectum discipulum de instituendis Ecclesiae officiis admoneret, ne quos forte ad sacros ordines inordinate proveheret, dixit: Manus cito nemini imposueris, neque communicaveris peccatis alienis, te ipsum castum custodi . Qui ad infirmitatem ejus corporis protinus verba convertens ait: Noli adhuc aquam bibere, sed modico vino utere propter stomachum tuum, et frequentes tuas infirmitates . Statimque subjungit, dicens: Quorumdam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium, quorumsequuntur . Quid ergo ad illud pertinet quod ab infirmo bibi aquam prohibuit, hoc quod de peccatis absconditis quorumdam hominum manifestisque subjunxit, nisi quod interposita de ejus infirmitate sententia ad hoc in extremo rediit quod superius dixit: Nemini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtulit dicens. qͥa nullus intelligit
in ȩt̾nũ ꝑibunt : & de electis dei
ilico adiunxit. qui reliqͥ fuerint
auferent᷑ ex eis: & hoc ꝓtinꝰ qđ
eisdem electis ñ conueniat subdit
dicens: morient᷑. & ñ in sapientia:
Si enĩ a reprobis diuinitus aufe¬
runt᷑᷑ quo pacto mori ñ in sapien¬
tia dicunt᷑: Sed nimirũ sacrȩ scri.¬
pturȩ consuetudo. ẽ. ut cũ aliqͥd
narrat. interposita alteriꝰ causȩ
sententia. ad suꝑiora ꝓtinꝰ redeat
Nam postquã dix̃. & quia nullꝰ
est qͥ intelligat in ȩt̾nũ ꝑibunt:
electoꝵ mox sortẽ subintulit di¬
cens: qui reliqui fuerint aufe-¬
rent᷑ ex eis. E rursũ sententiae
suȩ oculũ in eũ quẽ p̃dixerat in.¬
teritũ reproboꝵ mitcens: subito
adiungit. Morientur & non in
sipientia. Ac si dicer&. Hi qͦs dixi
quia non intelligentes in ȩternũ
peunt: ꝓculdibio non in sapientia
morientur. Sed hunc esse ñ nũquã

Expanded text:
protulit, dicens: Quia nullus intelligit, protulit, dicens: Quia nullus intelligit, in aeternum peribunt; et de electis Dei illico adjunxit: Qui reliqui fuerint, auferentur ex eis; et hoc protinus, quod eisdem electis non conveniat, subdit dicens: Morientur, et non in sapientia? Si enim a reprobis divinitus auferuntur, quo pacto mori non in sapientia dicuntur? Sed nimirum sacrae Scripturae consuetudo est, ut cum aliquid narrat, interposita alterius causae sententia, ad superiora protinus redeat. Nam postquam dixit: Et quia nullus est qui intelligat, in aeternum peribunt, electorum mox sortem subintulit, dicens: Qui autem reliqui fuerint, auferentur ex eis. Et rursum sententiae suae oculum in eum, quem praedixerat, interitum reproborum mittens, subito adjunxit: Morientur, 174 et non in sapientia. Ac si diceret: Hi quos dixi quia non intelligentes in aeternum peribunt, procul dubio non in sapientia morientur. Sed hunc esse nonnunquam
Abbreviated transcription (Latin):
presentis seculi. peccati sui nigredi¬
ne oꝑtꝰ. sȩpe ab eodẽ scło. infirmꝰ. des¬
rere ualeat. sed fractus aduersitã¬
te torpescat. Sed hunc
dauid inuenit: quia redeptor
Qñr ueracit̾ manu fortis. ñnuq
quos despectos a mundi gła re¬
peritꝰ in suũ amorẽ conuertit
Cibo pascit: quia uerbi scientia
reficit. Ducem itineris eligit
qͥa suũ etiã p̾dicatorẽ facit. Et
qui amalechitã sequi ñ ualuit:
dux dauid efficitur: quia is quẽ
indignũ mundus deseruit: ñ so¬
lũ conuersus in sua mente dñm
recipit: sed p̃dicando hc̃ etiã usqꝙ
ad aliena corda ꝑdiicit. Quo ui¬
delic& duce. dauid a malechitã¬
conuiuantẽ inuenit. & extinguit:
quia ipsis xp̃c p̃dicantibus mun¬
di leticiã destruit: quos mund̾
cõmites habere despexit. Quia
gͥ plerũq quos mundus relinqͥt
dñs eligit: recte nc̃ dr̃: qͥ reliqͥ
fuerint auferent᷑ ex eis. Sequit᷑¬
est quod suꝑiꝰ reꝓboꝵ interitũ

Expanded text:
praesentis saeculi peccati sui nigredipraesentis saeculi peccati sui nigredine opertus, saepe ab eodem saeculo infirmus desaquam valeat, sed fractus adversitate toDavid invenit, quia Redemptor noster veraciter manu fortis, nonnunquam quos despectos a mundi gloria reperit, hos in suo amore convertit. Cibo pascit, quia verbi scientia reficit. Ducem itineris eligit, quia suum etiam praedicatorem facit. Et qui Amalecitas sequi non valuit, dux David efficitur: quia is quem velut indignum mundus deseruit, non solum conversus in sua mente Deum recipit, sed praedicando hunc etiam usque ad aliena corda perducit. Quo videlicet duce, Daconvivantem invenit et exstinguit: quia ipsis Christum praedicantibus, mundi laetitiam descomites habere despexit. Quia igitur plerumque quos mundus relinquit, Dominus eligit, recte nunc dicitur: Qui reliqui fuerint, auferentur ex eis. Sequitest quod superius reproborum interitum
Abbreviated transcription (Latin):
tã stulto desidio ꝓtinus ad lam̃¬
tũ uertant: & tanto ualentius
ȩt̾na desident : quantõ se stultius
laborasse ꝓ temporalibꝰ dolent
Unde bene descriptis repbis sub¬
mundi despectos accipimꝰ: quos
dũ p̾̃sens scłm ad nullius głȩ usũ
eligit: quasi minimos. indignosq
derelinqͥt: Sed mundi reliquos
scłi. eligere dignat᷑: paulo atte¬
stante qui ait. Non multi sapien¬
tes scd̾m carnẽ: ñ multi poten¬
tes: non multi nobiles: sed quȩ
stulta mundi sunt. elegit ds̃. ut
confundat sapientes: atq infirma
mundi el egit ds̃: ut confundat for¬
tia. Qđ bene in libro regũ. egiptio
puero in uia lassescente signat᷑: quẽ
amalechita in itinere egrotũ deserit:
dauid uͦ inuenit᷑: cibo reficit᷑: ducẽ
sui ttineris facit: amalechitã ꝑseqͥt᷑:
ȩpulant̾ẽ reꝑit: & funditꝰ extinguit
Quid. ẽ. enĩ qđ egiptiꝰ a malechitȩ
puer in itinere lassat᷑ nͥ qđ amator

Expanded text:
tam stulto desiderio protinus ad lametam stulto desiderio protinus ad lamentum vertant; et tanto valentius aeterna desiderent, quanto se stultius laborasse pro temporalibus dolent. Unde bene descriptis reprobis submundi despectos accipimus? Quos dum praesens saeculum ad nullius gloriae usum eligit, quasi minimos indignosque derelinquit. Sed mundi reliquos saeculi eligere dignatur, Paulo attestante qui ait: Non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multstulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes; et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia . Quod bene in libris Regum Aegyptio puero in via lassescente signatur, quem Amalecita aegrotum in itinere deserit, David vero invenit, cibo reficit, ducem sui itineris facit; Amalecitam persequitur, epulantem reperit, et funditus exstinguit . Quid est enim quod Aegyptius Amalecitae puer in itinere lassatur, nisi quod amator
Abbreviated transcription (Latin):
tendere ꝑmittat᷑: sunt nonnulli
qui p̾sentis uitȩ oblectamenta des¬
piciunt. etiã cũ ad sunt. Transitoria
esse considerant: atq hȩc ex amore
ȩt̾nitatis calcant. Cumq in hoc pͥ¬
mo gradu. iudicii gressum ponus
uegetatiores ad altiora ꝑueniunt:
ut cuncta temporalia. ñ solũ qͥa
citiꝰ sunt amittenda despiciant:
sed his inhȩrere non appetant. etiã
si ęt̾na. eẽ. potuissent. E a pulchre
conditis amorẽ subtrahunt: quia in
ipsum auctorem pulchritudinis.
cordis passibꝰ tendunt. Et st̃ ñnul¬
li qui bona uitȩ p̃sentis diligunt:
sedtam̃ hȩc nullatenꝰ assequunt᷑:
qͥ rebus tẽporalibꝰ totis desideriis
inhiant: mundi głam quęrt̃:
sed adipisci nequaquã possunt
Hos ut ita dixerĩ. cor ad mun¬
dum ꝑtrabit : mundus ad cor
repellit. Nam sepe contingit ut
ipsis suis aduersitatibus fracti.
ad mentẽ redeant: & in sem& ip¬
sis reuersi consident. quam sint
inania quȩ querebant: seseq ꝓ

Expanded text:
tendere permittatur, sunt nonnulli tendere permittatur, sunt nonnulli qui praesentis vitae oblectamentum despiciunt, etiam cum adsunt, transitoria esse considerant, atque haec ex amore aeternitatis calcant. Cumque in hoc primo gradu judicii gressum ponunt, vegetiores ad altiora perveniunt, ut cuncta temporalia non solum quia citius sunt amittenda, despiciant, sed his inhaerere non appetant, etiam si aeterna esse potuissent; et a pulchre conditis amorem subtrahunt, quia in ipsum auctorem pulchritudinis cordis passibus tendunt. Et sunt nonnulli qui bona vitae praesentis diligunt, sed tamen haec nullatenus assequuntur: qui rebus temporalibus totis desideriis inhiant, mundi gloriam quaerunt, sed adipisci nequaquam possunt. Hos, ut ita dixerim, cor ad mundum 173 pertrahit, mundus ad cor repellit. Nam saepe contingit ut ipsis suis adversitatibus fracti ad mentem redeant, et in semetipsis reversi considinania quae quaerebant, seseque pro
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Unde alias scriptũ. ẽ. Iustus
pit & nemo. ẽ. qui recõgit& in cor¬
de suo: & uiri misccdiȩ colligunt᷑:
qͥa ñ . ẽ. qͥ intelligat. Iniqͥ gͦ dũ sola
tpr̃alia appetunt. & q̃ bona electis in
ȩt̃nũ maneant. scire contẽpnt: dũ rꝰtoꝵ
afflictionẽ conspiciunt. sed q̃ sit af¬
flictionis retributio nͦ agnosct: ac¬
tionis suȩ pedẽ in profundo por¬
rigt̃: quia a luce intelligentiae
sponte sua oculos claudunt. Stul¬
tis enĩ uoluptatibus decepti. dũ
quȩ uident temporalit̾ diliguis :
a sem& ipsis alienati non uident.
ubi in ȩt̾nũ ruunt. Potest etiã ma-¬
ne. ꝓsperitas: uesꝑa. huiꝰ mundi
aduersitas designari. De mane gͦusq
ad uesperã reꝓbi succidunt᷑: quia¬
& ꝓspera lasciuientes depereunt:
& ꝑ aduersa impatientes. ad insa¬
niã exurgunt. Quos de mane.
succidet: si uel ꝓspera. fomentum
credent: uel aduersa. sectionẽ sui
quaquã sic humani generis multi¬
tudo deserit᷑. ut cuncta ad intẽritũ

Expanded text:
ustus perit, et nemo est, qui recogitet in corde suo: et viri misericordiae colliguntur, quia non est qui intelligat. » Iniqui ergo dum sola temporalia appetunt, et quae bona electos in aeternum maneant, scire contemnunt, dum justorum afflictionem conspiciunt, et quae sit afflictionis retributio non agnoscunt actionis suae pedem in profundum porrigunt, quia a luce intelligentiae sponte sua oculos claudunt. Stultis enim voluptatibus decepti, dum quae vident, temporaliter diligunt, a semetipsis alienati non vident ubi in aeternum ruunt. Potest etiam mane prosperitas, vespere hujus mundi adversitas designari. De mane ergo usque ad vesperum re et per prospera lascivientes depereunt, et per adversa impatientes ad insaniam exsurgunt. Quos de mane succideret, si vel prospera fomentum crederent, vel adversa sectionem sui quaquam sic humani generis multitudo deseritur, ut cuncta ad interitum
Abbreviated transcription (Latin):
iure ꝑtimescimꝰ: quȩ nos fortia e¬
gisse putabamus. Ducta nanq ad
int̾nam regulam nr̃a rectitudo: si
districtũ iudicium inuenit: mul¬¬
tis tortitudinum suaru̾ sinibus
in intimam rectitudinẽ impingit
Unde bene paulus. cum & uirtu¬
tũ ossa habere se cerner&: & ta-¬
men sub districto examine hȩc
eadem eius ossa trepidarent: ait:
Michi ꝓ minimo. ẽ. ut a uob̃ iu.¬
dicer. aut ab humano die: sed
neq meipsum iudico. Nicħ enĩ¬
mͥ conscius sum. Sed quia auditiᷤ

Expanded text:
jure pertimescimus, quae nos fortia ejure pertimescimus, quae nos fortia egisse putabamus. Ducta namque ad internam regulam nostra rectitudo, si 165 districtum judicium invenit, multis tortitudinum suarum sinibus in intimam rectitudinem impingit. Unde bene Paulus cum et virtutum ossa habere se cerneret, et tamen sub districto examine haec eadem ejus ossa trepidarent, ait: Mihi pro minimo est, ut a vobis judicer, aut ab humano die. Sed neque me ipsum judico; nihil enim
Abbreviated transcription (Latin):
tia credidi. tua consideratione con¬
tremiscunt. Hinc. ẽ. enĩ qd̾ manue
uiso angelo ꝑtimescens dicit. Mor¬
te moriem᷑: quia uidimꝰ dnm. Quẽ
uxor ꝓtinus consolat᷑ dicens. Si
dñs nos uell& occĩdere: de manibꝰ
nr̃is holocaustũ. & libamenta ñ
suscȩpiss&. Quid. ẽ. autẽ qđ ad ui¬
sionẽ angłi. uir fuit timidus. &
mulier audax: nisi quod nobis qͦti¬
ens celestia demonstrant᷑. sp̃c qͥdem
pauore ᷤs concutit: sed tam̃ spes p̃su¬
mit: Inde nanq spes ad maiora
audenda se erigit: unde turbat᷑
toꝵ celestiũ. subleuata mens conspi¬
cit. cuncta humanarũ uiriũ soli¬
ditas contremiscit: recte nc̃ dicit᷑.
Pauor tenuit me. & tremor: &
om̃ia ossa mea ꝑterrita sunt. Ac
si aꝑte diceretur. Subtilitatis inti-¬
mȩ archana ꝑcipiens. unde me
apud me fortem credidi: ante con-¬
spectũ iudicis inde titubaui. Dis.¬
trictionẽ quippe diuinȩ iusticiȩ
contemplantes. etiã de ipsis oꝑibus

Expanded text:
tia credidi, tua consideratione contia credidi, tua consideratione contremiscunt. Hinc est quod Manue, viso angelo pertimescens, dicit: Morte moriemur, quia vidimus Dominum . Quem uxor protinus consolatur, dicens: Si Dominus nos vellet occidere, de holocaustum et libamenta non suscepisset . Quid est autem quod ad visionem angeli vir fit timidus, et mulier audax, nisi quod nobis quoties coelestia demonstrantur, spiritus quidem pavore se concutit, sed tamen spes praesumit? Inde namque spes ad majora audenda sese erigit, unde turbatur torum coelestium sublevata mens conspicit, cuncta humanarum virium soliditas contremiscit, recte nunc dicitur: Pavor tenuit me, et tremor, et omnia ossa mea perterrita sunt. Ac si aperte diceretur: Subtilitatis intimae arcana percipiens, unde me apud me fortem credidi, ante conspectum judicis inde titubavi. Districtionem quippe divinae justitiae contemplantes, etiam de ipsis operibus
Abbreviated transcription (Latin):
nus animꝰ. quadam suȩ contẽplati-¬
onis machina subleuatus. quo suꝑ
se altiora conspicit: eo in semoe¬
ipso t̾ribiliꝰ contremis. cit. Unde &
tia acta signãt᷑. De qͥbꝰ & ꝑ propħam
dict . Dñs custodit omĩa ossa eorũ
Et sȩpe quȩ agunt homines esse
alicuius momenti ȩstimant: quia
astrictionis intimȩ quã sit subtile
iudiciũ ignorant. Sed cũ ꝑ contẽ¬
plationem rapti. suꝑna conspicius:
ab ipsa aliquo modo p̾sumptionis
suȩ securitate liquefiunt: & tan.¬
tõmagis in diuino conspectu tre.¬
pidant: quantõ nec bona sua dig.¬
na eius examini. quẽ conspiciuss
pensant. Hinc. ẽ. enĩ qđ is qui for-¬
tia operando ꝓfęcerat: ꝑ spm̃ sub¬¬
leuatus clamabat. O mĩa ossa mea
dicent. Dñe: quis similis tͥ: Ac
si dicer&. Carnes meȩ uerbũ non
habent: quia infirma mea apud
te funditus silent. Ossa autẽ mea.
tuȩ magnitudinis laudẽ dicunt:
quia ipsa quoq quȩ esse in me for¬

Expanded text:
nus animus quadam suae contemplatinus animus quadam suae contemplationis machina sublevatus, quo super se altiora conspicit, eo in semetipso terribilius contremiscit. Unde et tia acta signantur? De quibus et per Prophetam dicitur: Dominus custodit omnia ossa eorum . Et saepe ea quae agunt homines, esse alicujus momenti aestimant, quia districtionis intimae quam sit subtile judicium ignorant. Sed cum per contemplationem rapti superna conspiciunt, ab ipsa aliquo modo praesumptionis suae securitate liquefiunt; et tanto magis in divino conspectu trepidant, quanto nec bona sua digna ejus examine, quem conspiciunt, pensant. Hinc est etenim quod is qui fortia operando profecerat, per spiritum sublevatus clamabat: Omnia ossa mea dicent: Domine, quis similis tibi ? Ac si diceret: Carnes meae verba non habent, quia infirma mea apud te funditus silent; ossa autem mea tuae magnitudinis laudem dicunt, quia ipsa quoque, quae esse in me for
Abbreviated transcription (Latin):
parcendo. a ꝑfectione languescat:
Agit hȩc : & ab huiꝰ mundi inqui¬
eta concupiscentia. se pęnitus sub¬
trahit: ac terrenarũ actionũ stre¬
pitũ deserit: & ꝑ quietis studiũ
uirtutibus intenta. uigilans dor.¬
mit. Neq enĩ ad contemplanda in¬
t̾na ꝑdicit᷑: nisi ab his quȩ exteriꝰ
implicant. studiose subtrahatur:
Hinc. ẽ. enĩ quod ꝑ sem& ipsam ue¬
ritas dicit. Nemo potest duobus
dominis seruire. Hinc paulus ait
Nemo militans deo. implicat se ne¬
gociis scłaribus: ut ei placeat cui
se ꝓbauit. Hinc ꝑ propħam dñs
admonens dicit. Uacate & uidete:
terna implicatione cesset᷑: recte nẽ
uerbi absconditi. & diuini susurrii
tempus exprimit᷑. dum dr̃: in hor¬
rore uisionis nocturnȩ. quando so.¬
le sopor occupare homines: quia
nimirũ mens nr̃a nullomͦ ad uim
intimȩ contemplationis rapitur.
nisi studiose priꝰ a terrenoꝵ desidi¬
Quꝰ tumultu sopiat᷑. Sed huma.¬

Expanded text:
parcendo, a perfectione languescat. parcendo, a perfectione languescat. Agit haec, et ab hujus mundi inquieta concupiscentia se penitus subtrahit, ac terrenarum actionum strepitum deserit, et per quietis studium virtutibus intenta, vigilans dormit. Neque enim ad contemplanda interna perducitur, nisi ab his quae exterius implicant studiose subtrahatur. Hinc est enim quod per semetipsam Veritas dicit: Nemo potest duobus dominis servire . Hinc Paulus ait: Nemo militans Deo, implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat, cui se probavit . Hinc per Prophetam Dominus aterna implicatione cessetur. Hinc verbi absconditi et divini susurrii tempus exprimitur, cum dicitur: in horrore visionis nocturnae, quando solet sopor occupare homines, quia nimirum mens nostra nullo modo ad vim intimae contemplationis rapitur, nisi studiose prius a terrenorum desideriorum tumultu sopiatur. Sed huma
Abbreviated transcription (Latin):
tius inmundȩ in se cogitationis
strepitũ ꝑ otium congerant. Unde
sub iudeȩ specie ꝑ propħam torpen
otio anima defletur: cũ dicit᷑. Ui¬
derunt eam hostes: & deriser̃ sabba¬
ta eius Precepto & enĩ legis ab ex¬
teriorũ oꝑe in sabbato cessatur. Ho¬
stes gͦ sabbata uidentes irrident:
cũ maligni sp̃e. ipsa uacationis otia
ad cogitationes illicitas ꝑtrahuntꝰ
ut unaquȩq anima. quo remota
ab externis actionibus dõ seruire
creditur: eo magis eoꝵ tyrannidi
illicita cogitando famulet᷑. Sci aũt
uiri qui a mundi oꝑibus ñ torpo¬
re. sed uirtute sopiunt᷑: laboriosꝰ
dormiunt. quã uigilare potuer̾.
quia in eo quod actiones huius
scłi deserentes suꝑant: robusto con¬
flictu cotidie cum se m& ipsis pug¬
nant: ne mens ꝑ negligentiã torͦ¬
peat: ne subacta otio ad desideria
immunda frigescat: ne in ipsis bo¬
nis desideriis p̾lus iusto inferueatꝰ
ne sub discretionis specie sibimet

Expanded text:
tius immundae in se cogitationis tius immundae in se cogitationis strepitum populorum congregant. Unde sub Judaeae specie per prophetam torpente otio anima defletur, cum dicitur: Viderunt eam hostes, et deriserunt sabbata ejus . Praecepto enim legis ab exteriore opere in Sabbato cessatur. Hostes ergo sabbata videntes irrident, cum maligni spiritus ipsa vocationis otia ad cogitationes illicitas pertrahunt, ut unaquaeque anima quo remota ab externis actionibus Deo servire creditur, eo magis eorum tyrannidi illicita cogitando famuletur. Sancti autem viri quia mundi operibus non torpore, sed virtute sopiuntur, laboriosius dormiunt, quam vigilare potuerunt. quia in eo quod actiones hujus saeculi deserentes superant, robusto conflictu quotidie contra semetipsos pugnant, ne mens per negligentiam torpeat, ne subacta otio ad desideria immunda frigescat, ne in ipsis bonis desideriis plus justo inferveat, ne sub 164 discretionis specie sibimet
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ sem&ipsos inhȩreant: uł qͣnta
compassione caritatis. nr̃is infirmi-¬
tatibus condescendant. Et notan-¬
dũ ualde. ẽ. quod ille dormiens an-¬
gelos conspicit. qui in lapide ca-¬
put ponit: quia nimirũ ipse ab
exterioribus oꝑibus cessans. int̾na
penetrat: qui intenta mente. quȩ
principale. ẽ. hominis. imitationẽ
sui redemptoris obseruat. Caput
quippe in lapide ponere. ẽ: m̃te
xp̃o inherere. Qui enĩ ap̃sentis ui-¬
tȩ actione remoti sunt. sed ad suꝑ¬
na nullo amore rapiunt᷑: dormire
possunt: sed uidere angelos neq̃uĩ:
quia caput in lapide tenere con-¬
tempnunt. Sunt nãq ñnulli qͥ
mundi qͥdem actiones fugiunt: s
nullis uirtutibus exercent᷑. Hi ni¬
mirũ torpore non studio dormi¬
unt: & iccirco int̾na ñ conspici¬
unt: quia caput non in lapide sed
in terra posuer᷑. Quibus plerunq con-¬
tingit. ut quanto securius ab ex¬
ternis actionibus cessant: tanto la-¬

Expanded text:
per semetipsos inhaereant, vel quanta per semetipsos inhaereant, vel quanta compassione charitatis nostris infirmitatibus condescendant. Et notandum valde est quod ille dormiens angelos conspicit, qui in lapidem caput ponit, quia nimirum ipsi, qui ab exterioribus operibus cessant, interna penetrant, qui intenta mente, quae principale est hominis, imitationem sui Redemptoris observant. Caput quippe in lapide ponere, est mente Christo inhaerere. Qui enim a praesentis vitae actione remoti sunt, sed ad superna nullo amore rapiuntur, dormire possunt, sed videre angelos nequeunt, quia caput in lapide tenere contemnunt. Sunt namque nonnulli qui mundi quidem actiones fugiunt, sed nullis virtutibus exercentur. Hi nimirum torpore, non studio, dormiunt; et idcirco interna non conspiciunt, quia caput non in lapide, sed in terra posuerunt. Quibus plerumque contingit, ut quanto securius ab externis actionibus cessant, tanto la
Abbreviated transcription (Latin):
ab exteriori in quietudine occul¬
tat. Quod bene iacob in itinere
dormiente. figurat᷑: qui ad caput
lapidem posuit. & obdormiuit: a
terra scalam cęlo inherentẽ. innixũ
scalȩ: dñm. ascendentes quoq & des¬
cendentes angelos uidit. In ttinere
quippe dormire. ẽ: in hoc p̃sentis
uitȩ transitu a rerũ temporalium
amore quiescere. In itinere dormi¬
re. ẽ: in dierũ labentium cursu
ab appetitu uisibiliũ. mentis ocu-¬
los claudere: quos pͥmis hominibꝰ
seductor aperuit qui dix̃. Scit
enĩ deus qđ in qͦcũq die comeditis
ex eo: aꝑient᷑ oculi ur̃i. Unde &
paulo post subdit᷑. Tulit quoq de
fructu illiꝰ & comedit: & dedit ui
ro suo. Qui comedit: & aꝑti suis
oculi amboꝵ. Culpa quippe oculoᷤ
concupiscentiȩ aperuit: quos in no-¬
centia clausos tenebat. Angelos uͦ
ascendentes. & descendentes cerne.¬
re. ẽ: ciues suꝑnȩ patriȩ contempla¬
riꝰ uel quanto amore auctori suo¬

Expanded text:
ab exteriori inquietudine occulab exteriori inquietudine occultat. Quod bene per Jacob in itinere dormientem figuratur , qui ad caput lapidem posuit, et obdormivit: a terra scalam coelo inhaerentem, innixum scalae Dominum, ascendentes quoque et descendentes angelos vidit. In itinere quippe dormire, est in hoc praesentis vitae transitu a rerum temporalium amore quiescere. In itinere dormire, est in dierum labentium cursu ab appetitu visibilium mentis oculos claudere: quos primis hominibus seductor aperuit, qui dixit: Scit enim Deus quod in quocunque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri . Unde et paulo post subdfructu illius, et comedit, deditque viro suo, qui comedit; et aperti sunt oculi amborum. Culpa quippe oculos concupiscentiae aperuit, quos innocentia clausos tenebat. Angelos vero ascendentes et descendentes cernere, est cives supernae patriae contemplari; vel quanto amore suo auctori su
Abbreviated transcription (Latin):
mines. Quisquis ea quȩ mundist̃
agere ap̃petit. quasi uigilat: qͥs¬
quis uͦ int̾nam quietẽ quęrens.
huiꝰ mundi strepitũ fugit. uelut
obdormiscit. Sed priꝰ sciendũ. ẽ:
quia in scriptura sacra figurate po¬
situs tribus modis somnus accipit᷑
Aliquando enĩ sõno mors carnis:
aliquando torpor negligentiȩ:
aliquando uͦ expͥmitur calcatis
terrenis desideriis quies uitȩ. Sõ¬
ni nanq. uel dormitionis nomine
& deus eos qui dormier̃. ꝑ iħm ad¬
duc&e cũ eo. Somno rursum tor-¬
por negligentiȩ designat᷑: sicut ab
eodem paulo dr̃. Hora. ẽ. iam nos
de somno surgere. Et rursũ. Eui¬
gilate iusti: & nolite peccare. Sõno
quoq calcatis carnis desideriis. qͥes
uitȩ figurat᷑: sicut sponsȩ uoce in¬
canticoꝵ cantico dicit᷑. Ego dor-¬
mio: & cor meũ uigilat. Quia ui-¬
delic& scã mens quo se ab strepitu
temporalis concupiscentiȩ cõprimit:
eo uerius int̾na cognoscit: & tanto
alacriꝰ ad intima uigilat: qͣnto se

Expanded text:
itur. --Quisquis ea quae mundi sunt agere appetit, quasi vigilat; quisquis vero internam quietem quaerens, hujus mundi strepitum fugit, velut obdormiscit. Sed prius sciendum est quia in Scriptura sacra figurate positus tribus modis somnus accipitur. Aliquando enim somno mors carnis, alaliquando vero exprimitur, calcatis terrenis desideriis, quies vitae. Somni namque vel dormitionis nomine et Deus eos qui dormierunt per Jesum, adducet cum eo . » Somno rursum torpor negligentiae designatur, sicut ab eodem Paulo dicitur: « Hora est jam nos de somno surgere ; » et rursum: « Evigilate, justi, et nolite peccare . » Somno quoque, calcatis carnis desideriis, quies vitae signatur, sicut hic sponsae voce canticorum Cantico dicitur: Ego dormio, et cor meum vigilat ; quia videlicet sancta mens quo se ab strepitu temporalis concupiscentiae comprimit, eo verius interna cognoscit; et tanto alacrius ad intima vigilat, quanto se
Abbreviated transcription (Latin):
alter alterũ non appetitꝰ. qͣsi mor¬
tuũ mortuus ñ atcendit. Quia
gͥ nec paulus mundi głam quȩre¬
bat: nec a mundi gła ipse quere-¬
bat᷑: & se mundo. & mundũ sibi
crucifixũ. eẽ. głat᷑. Quod qͥa mul¬
ti appetunt÷ sedtam̾ usq ad culm̃
extinctionis omnimodȩ ñ assur-¬
gunt: recte gementes dicunt. Qua-¬
re data. ẽ. misero lux. & uita his
qͥ in amaritudine ãnimȩ sunt :
Uita quippe amaricatis dat᷑: cum
huiꝰ mundi gła. tristibus gementibꝰq
tribiit᷑. In qua nimirũ uita. pę¬
na se ualidissimi timoris afficiunt:
quia & si ipsi mundũ ñ tenent:
adhuc tam̃ tales se esse mȩtuunt. qͥ
a mundo teneant᷑: quia nͥ ei qͣntulũ¬
cunq uiuerent᷑: hos ad usum suũ
ꝓculdubio non amar&. Mare enĩ
uiua corpora in sem& ipso retinet:
nã mortua extra se ꝓtinus expellit¬

Expanded text:
alter alterum non appetit, quasi moralter alterum non appetit, quasi mortuum mortuus non attendit. Quia igitur Paulus nec mundi gloriam quaerebat, nec a mundi gloria ipse quaerebatur, et se mundo, et mundum sibi crucifixum esse gloriatur. Quod quia multi appetunt, sed tamen usque ad culmen exstinctionis 141 omni modo non assurgunt, recte gementes dicunt: Quare data est misero lux, et vita his qui in amaritudine animae sunt? Vita quippe amaricatis datur, cum hujus mundi gloria tristibus gementibusque tribuitur. In qua nimirum vita poena se validissimi timoris afficiunt, quia etsi ipsi mundum adhuc tamen tales se esse metuunt qui a mundo teneantur: quia nisi ei quantulumcunque viverent, hos ad usum suum procul dubio non amaret. Mare enim viva corpora in semetipso retinet, nam mortua extra se protinus expellit
Abbreviated transcription (Latin):
alio intentũ. in suis actionibꝰ ra¬
pere contendit. Unde bene paulꝰ
cũ & ipse scłm ꝑfecte despiceret:¬
& talem se factum uider& quẽ iã
hoc scłm concupiscere omnino ñ
poss&: ruptis huiꝰ uitȩ uinculis. li.¬
berdicit. Michi mundus crucifi¬
xuis. ẽ: & ego mundo. Mundus sibi¬
quippe crucifixus fuerat: quia
hunc cordi suo iam mortuũ non
amabat÷ sed & seipsum mundo cru.¬
cifixerat: qͥa talem se ei exhibere
studuitꝰ ut ab eo quasi mortuus
concupisci ñ poss&. Si enĩ uno in
loco sint mortuus. & uiuens: &¬
si mortuus uiuũ ñ uid&: uiuus
tam̃ mortuũ uid& si uͦ utriq
sint mortui: alter alterũ. nequaꝗͣ
uid&. Ita qͥ iã mundũ ñ amatꝰ
sedtam̃ ab illo uel ñ uolens amat᷑:
& si ipse uelut mortuus mundũ
non uid&: hẽ tam̃ mundus adhuc
ñ mortuus uid&. Si uͦ nec ipse in
amore mundũ rẽtin&. nec rursũ
a mundi amore retinet᷑: uicissim
sibi utriq extincti sunt: quia dũ

Expanded text:
alio intentum in suis actibus raalio intentum in suis actibus rapere contendit. Unde bene Paulus, cum et ipse saeculum perfecte despiceret, et talem se factum videret, quem jam hoc saeculum concupiscere omnino non posset, ruptis hujus vitae vinculis liber dicit: Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Mundus quippe ei crucifixus fuerat, quia hunc cordi suo jam mortuum non amabat. Sed et se ipsum mundo crucifixerat, quia talem se ei exhibere studuit, ut ab eo quasi mortuus concupisci non posset. Si enim uno in loco sint mortuus et vivens; etsi mortuus vivum non videt, vivus tamen mortuum videt; si vero utrique sint mortui, alter alterum nequaquam videt. Ita qui jam mundum non amat, sed tamen ab illo vel non volens amatur, etsi ipse velut mortuus mundum non videt, hunc tamen mundus adhuc non mortuus videt. Si vero nec ipse in amore mundum retinet, nec rursum a mundi amore retinetur, vicissim sibi utrique exstincti sunt; quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓboꝵ: quia ipsis etiã prauis suis
desideriis affligunt᷑: sed eandẽ ama-¬
ritudinẽ nesciunt: qͥa pensare qđ
tolerant. sponte sua excecati. ñ
possunt. At contra cor bonoꝵ ama-¬
ritudinẽ suã nouit: quia erũpnã
exiliĩ in qua ꝓiectũ lacerat᷑ intelli¬
git: & quã sint tranquilla quȩ ꝑ¬
didit. quã confusa in quibꝰ cecidit.
sentit. Sed hoc amaricatũ cor. ad
gaudiũ suũ quandoq reducitur
atq in eiꝰ gaudio extraneus ñ mis¬
cetur: quia is qͥ nẽ ab hoc merore
remanebit. Hi itaq qͥ in amaritu.¬
dine animȩ sunt. mori mundo
funditus concupiscunt: ut sic̃ in
scło ipsi nichil appetunt: ita iã a
scło nulla obligatione teneantur:
Et plerũq contingit. ut iã homo
mundũ mente non teneat: sedtam̃
mundis hominẽ occupationibus
astringat: & ipse qͥdem mundo iã
mortuus. ẽ. sed ipsi mundus adhuc
mortuus ñ. ẽ. Quasi enĩ uiuus ad¬
huc mundus eũ conspicit: dum

Expanded text:
reproborum, quia ipsis etiam pravis suis reproborum, quia ipsis etiam pravis suis desideriis affliguntur; sed eamdem amaritudinem nesciunt, quia pensare quod tolerant, sponte sua excaecati non possunt. At contra cor bonorum amaritudinem suam novit, quia aerumnam exsilii, in qua projectum laceratur, intelligit; et quam sint tranquilla quae perdidit, quam confusa in quibus cecidit, sentit. Sed hoc amaricatum cor ad gaudium suum quandoque reducitur, atque in ejus gaudio extraneus non miscetur; quia is qui nunc ab hoc moerolemnitate remanebit. Hi itaque qui in amaritudine animae sunt, mori mundo funditus concusaeculo ipsi nihil appetunt, ita jam a saeculo nulla obligatione teneantur. Et plerumque contingit ut jam homo mundum mente non teneat, sed tamen mundus hominem occupationibus astringat: et ipse quidem mundo jam mortuus est, sed ipsi mundus adhuc mortuus non est. Quasi enim adhuc vivus mundus eum conspicit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
triã redeunt: tolerare insuꝑ honoris
onera cõpellunt᷑. Amor eos ȩt̾noꝵ
conterit: & gła de temporalibꝰ ar¬
rid&. Qui dum cõgitant quȩ sint
quȩ in infimis tenent: & quȩ sint
quȩ de sullimibus ñ uident: q̃ sint
quȩ se in terra fulciunt. q̃ autẽ de
cȩlestibus ꝑdider̃: ꝓsperitatis suae
merore mordent᷑: quia & si uident.
nequaquã se ab ea funditꝰ oppͥmi.
pensant tam̃ sollicite cogitationẽ
suã. in amorẽ dñi. & in eius dispen-¬
sationẽ partiri. Unde bene cũ di¬
cit. quare data. ẽ. misero lux: p̃ti¬
ritudine animȩ sunt: In a maritu¬
dinȩ qͥppe animȩ sunt om̃s electi:
qͥa uel punire flendo ñ desinunt
quȩ deliquer̃: uel graui se merore
afficiunt: qͥa longe̾ huc a facie con¬
ditoris ꝓiecti. adhuc in ęt̾nę pa¬
triȩ gaudiis non sunt. De quoꝵ
in gaudio illiꝰ ñ miscebit᷑ extraneuᷤ.
In amaritudine nanq sunt. & corda

Expanded text:
triam redeunt, tolerare insuper honoris triam redeunt, tolerare insuper honoris onera compelluntur. Amor eos aeternorum conterit, et gloria de temporalibus arridet. Qui dum cogitant 140 quae sint quae in infimis tenent, et quae sint quae de sublimibus non vident; quae sint quae in terra fulciunt, quae autem de coelestibus perdiderunt, prosperitatis suae moerore mordentur; quia etsi vident nequaquam se ab ea funditus opprimi, pensant tamen sollicite cogitationem suam in amore Domini et in ejus dispensatione partiri. Unde bene cum dicit: Quare data est misero lux? protiritudine animae sunt? - In amaritudine quippe animae sunt omnes electi, quia punire flendo non desinunt quae deliquerunt, vel gravi se moerore afficiunt, quia longe huc a facie Conditoris projecti, adhuc in aeternae patriae gaudiis non sunt. De quorunimae suae, in gaudio illius non miscebitur extraneus . In amaritudine namque sunt et corda
Abbreviated transcription (Latin):
ibi sunt. & seruus liber a dño suo:
ilico adiungit. Quare data. ẽ. mise¬
ro lux: In scriptura sacra ñnunqͣm
lucis appellatione ꝓsꝑitas: noctis
designat᷑. Unde & ꝑ psalmistam dr̃
Sic̃ tenebrȩ eiꝰ: ita & lum̃ eiꝰ. Quia
enĩ scĩ uiri ita ꝓsperitatẽ scħdespici¬
entes calcant: sic̃ & aduersitatẽ eiꝰ
calcantes tolerant: ꝑ magnã mentis
celsit udinẽ. mundi sibi & aduersa.
& ꝓsꝑa substernentes dicunt. Sicut
tenebre eius: ita & lum̃ eius. Ac si
aꝑtiꝰ dicant. Sic̃ intentionis nr̃ȩ for¬
titudinẽ. eius tristia ñ p̾munt: ita
hanc nec blanda corrũpunt. Sed qͥa
se in huiꝰ exilii eru̾pna miseros ag¬
noscunt: clarescere in eiꝰ ꝓsꝑitate
re data. ẽ. misero lux : Lux enĩ mi¬
seris dat᷑: quando hi qͥ sullimia con¬
templantes. ẽẽ. se in hac ꝑegrinatio¬
ne miseros agnoscunt: claritatem
transitoriȩ ꝓsperitatis accipiunt. E
cũ ualde defleant. qͥa tarde ad pa-¬

Expanded text:
ibi sunt, et servus liber a Domino suo. ibi sunt, et servus liber a Domino suo. Illico adjungit: Quare data est misero lux? - In Scriptura sacra nonnunquam lucis appellatione prosperitas, noctis designatur. Unde et per Psalmistam dicitur: « Sicut tenebrae ejus, ita et lumen ejus. Quia enim sancti viri ita prosperitatem saeculi despicientes calcant, sicut adversitatem ejus calcantes tolerant, per magnam mentis celsitudinem, mundi sibi et adversa et prospera substernentes dicunt: Sicut tenebrae ejus, ila et lumen ejus. Ac si apertius dicant: Sicut intentionis nostrae fortitudinem ejus tristia non premunt, ita hanc nec blanda corrumpunt. CAse in hujus exsilii aerumna miseros agnoscunt, clarescere in ejus prosperitate re data est misero lux ? Lux enim miseris datur, quando hi qui sublimia contemplantes esse se in hac peregrinatione miseros agnotransitoriae prosperitatis accipiunt. Et cum valde defleant quia tarde ad pa
Abbreviated transcription (Latin):
cũ homo exteriꝰ p̃mit᷑ꝰ ad concupis¬
cencda quȩ intus sunt. liberior rela¬
xatur: ꝑ illam uͦ animꝰ dũ multis
parere cõgit᷑. adesiderii sui cursu
retinet᷑. Unde fit: ut scĩ uiri magi¬
i hoc magis in hoc mundo ꝓspera.
quã aduersa formident. Sciunt nãq
quia mens dũ blanda occupatione
p̾mit᷑: aliquando libens ad exteriora
deruat᷑. Sciunt qͥa sepe sic hanc clan¬
destina cogitatio decipit: ut qͦmͦ
ꝑmutet᷑ ignor&. Pensant autẽ q̃
sint ȩt̾na quȩ cũpiunt: & cognos.¬
cunt quã nichil sit. om̃e qđ blandũ
temporalit̾ arrid&. Cunctaq huiꝰ¬
mundi ꝓsꝑa mens eoꝵ eo ȩgre tole-¬
rat: quo suꝑnȩ fęlicitatis. ẽ. amore
sauciata: tantoq magis in p̾sentis
dulcedinis asꝑnatione erigit᷑. qͣnto
hanc conspicit. qͥa furtiue sibi in
ȩt̃nȩ głȩ despectu blandit᷑. Unde¬
beatus iob cũ suꝑnã requiẽ contẽ¬
platus dicer&. paruus & magnus

Expanded text:
cum homo exterius premitur, ad concupiscum homo exterius premitur, ad concupiscenda quae intus sunt, liberius relaxatur. Per illam vero animus, dum multis parere cogitur, a desiderii sui cursu retinetur. Unde fit ut sancti viri magis in hoc mundo prospera quam adversa formident. Sciunt namque quia mens dum blanda occupatione premitur, aliquando libens ad exteriora derivatur. Sciunt quia saepe sic hanc clandestina cogitatio decipit, ut quomodo permutetur ignoret. Pensant autem quae sint aeterna bona quae cupiunt, et cognoscunt quam nihil sit omne quod blandum temporaliter arrida mens eorum eo aegre tolerat, quo supernae felicitatis est amore sauciata. Tantoque magis in praesentis dulcedinis aspernatione erigitur, quanto hanc conspicit quia furtive sibi in aeternae gloriae despectu blandituenim Job cum supernam requiem contemplatus diceret, Parvus et magnus
Abbreviated transcription (Latin):
diuina iudicia. graui incertitudi¬
nis suȩ caligine humana mens prȩ-¬
mit᷑: scĩ uiri cũ sibi suppetere ꝓsꝑa
huiꝰ mundi conspiciunt: pauida¬
suspicione turbant᷑. Timent enĩ
ne hic laboꝵ suoꝵ fructus recipi¬
ant: timent ne quod diuina iusti.¬
cia latens in eis uulnus aspiciat:
& exterioribus eos muneribꝰ cumu¬
lans: ab intimis repellat. Cum uͦ
taciti cogitant. quod nec bona a¬
gant. nisi ut soli dõ placeant᷑: nec
in ipsa affluentia suę ꝓsꝑitatis ex¬
ultant: minus qͥdemꝰ de ꝓsperis
occulta contra se iudicia mȩtuuñ:
sed tam̃ eadem ꝓsꝑa. qͥa se ab intima
intentione p̃pediunt. egre feruã:
& moleste p̾sentis uitȩ blandim̃ta
tolerant: quia ꝑ hȩc se utcu̾q tar¬
dari in int̾no desicdio ñ ignorant
Plus enĩ in hoc mundo honor quã
despectio occupat: & magis ꝓsꝑita¬
tis sullimitas. quã necessitatis aduer¬
sitas grauat. Per hanc nanq ñ nuꝗͣ

Expanded text:
divina judicia gravi incertitudidivina judicia gravi incertitudinis suae caligine humana mens premitur, sancti viri cum sibi suppetere prospera hujus mundi conspiciunt, pasuspicione turbantur; timent enim ne hic laborum suorum fructus recipiant, timent ne quod divina justitia latens in eis vulnus aspiciat, et exterioribus eos muneriblans, ab intimis repellat. Cum vero taciti cogitant quod nec bona agunt, nisi ut soli Domino placeant, nec in ipsa affluentia suae prosperitatis exsultant, minus quidem de prosperis occulta contra se judicia metuunt, sed tamen eadem prospera, quia se ab intima intentione praepediunt, aegre ferunt; et moleste praesentis vitae blandimenta tolerant, quia per haec se utcunque tardari in interno desiderio non ignorant. Plus enim in hoc mundo honor quam despectio occupat, et magis prosperitatis sublimitas quam necessitatis adversitas gravat. Per hanc namque nonnunquam
Abbreviated transcription (Latin):
occulta sint diuina iudicia. cũ in
hac uita ñnunquã bonis male sit.
malis bene: tẽ occultiora sunt. cũ
& honis hic bene. ẽ. & malis male
Flam cũ bonis male. ẽ. malis bene.
hoc fortasse dep̃hendit᷑. quia &
boni. siqua deliquer̃ hic recipiuñ:
ut ab ȩt̾na plenius dampnatione
liberent᷑: & mali bona quȩ ꝓ hac
uita faciunt. hic inueniunt᷑: ut
ad sola in posterũ tormenta ꝑthan-¬
tur. Unde & ardenti in inferno
diuiti dr̃. Memento fili qͥa recepi¬
sti bona in uita tua: & lazarus si¬
milit̾ mala. At cũ bonis hic bene
est. & malis male: incertũ ualde
fit. utrũ bon iccirco bona recipi¬
ant: ut ꝓuocati ad aliqͥd melius
crescant: an iusto latentiq i udicio.
ant: ut a p̾miis uitȩ sequentis in-¬
anescant: & utrũ malos iocirco ad¬
uersa feriant: ut ab ęt̾nis suppli¬
ciis corrigentia defendant: an hic
eoꝵ pena incipiat: ut quandoq
complenda. eos ad ultima gehen
nȩ tormenta ꝑducat. Quiã gͦ int̾

Expanded text:
occulta sint divina judicia, quibus in hac vita nonnunquam bonis male sit, malis bene, tunc occultiora sunt, cum et bonis hic bene est, et malis male . Nam cum bonis male est, malis bene, hoc fortasse deprehenditur, quia et boni si qua deliquerunt, hic recipiunt, ut ab aeterna plenius damnatione liberentur, et mali bona, quae pro hac vita faciunt, hic inveniunt, ut ad sola in posterum tormenta pertrahantur. Unde et ardenti in inferno diviti dicitur: Memento, fili, quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala . At cum bonis hic bene est, et malis male, incertum valde fit utrum boni idcirco bona accipiant, ut provocati ad aliquid melius crescant; an justo latentique judicio ant, ut a praemiis vitae sequentis inanescant; et utrum malos idcirco adversa feriant, ut ab aeternis suppliciis corrigentia defendant; an hic eorum poena incipiat, ut quandoque complenda eos ad ultima gehennae 139 tormenta perducat. Quia ergo inter
Abbreviated transcription (Latin):
men eius magnitudinis inhorres¬
cit: & magis mȩtuit. qͥa ipsis con-¬
templationis eius uestigiis. se im¬
parem sentit: atq ad se relapsa.
eum artius diligit: cuiꝰ mirã dul¬
celinẽ ferre nonꝰ ualens. uix hanc
sub incerta uisione gustauit. Sed
quia ad huiꝰ subleuationis culm̃
minime ꝑtingit᷑ nisi priꝰ desidĩoꝵ
carnalium importune ꝑ̃strepens
turba repͥmat᷑: recte subiungit᷑.¬

Expanded text:
men ejus magnitudinis inhorresmen ejus magnitudinis inhorrescit, et magis metuit, quia ipsis contemplationis ejus vestigiis se imparem sentit, atque ad se relapsa, eum arctius diligit, cujus miram dulcedinem ferre non valens, vix hanc sub incerta visione gustavit. Sed quia ad hujus sublevationis culmen minime pertingitur, nisi prius desideriorum carnalium importune perstrepens turba reprimatur, recte subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
illo lumine discrepasse qđ suꝑ se
intermicat conspicit: sicq fit. ut il¬
luminata plus mȩtuat: qͥa magis
aspicit a ueritatis regula ꝑ qͣnta
discordat: eamq graui formidine
siuis ipse ꝓuectus quatiat: quȩ priꝰ
quasi securius nichil uidebat: quã¬
uis quantalib& uircute ꝓfecerit:
non iam manifestum aliquid de
eternitate comp̃hendit: sed adhuc
sub cuiꝰdam caligine imaginatio¬
nis conspicit. Unde & hȩc eadem
nocturna uisio dicit᷑. In nocte qͥp¬
pe sic̃ & suꝑiꝰ diximꝰ dubie: indie
autẽ constant̃ uidemus. Quia gͥ
ad contemplandum int̾ni solisra¬
diĩ. nubes sese nr̃ȩ corruptiõnis
interserit:. nec ad infirmos mentiᷤᷤ
nr̃ȩ oculos. illud sicut. ẽ. incõmu¬
tabile lum̃ erũpit: adhuc deum
quasi in nocturna uisione cerni-¬
mus: cum ꝓculdubio sub incerta
contemplatione caligamꝰ. S quã¬
uis extremũ de illo aliquid mens
concȩperit: in consideratione ta¬

Expanded text:
illo lumine discrepasse quod super se illo lumine discrepasse quod super se intermicat conspicit; sicque fit ut illuminata plus metuat, quia magis aspicit a veritatis regula per quanta discordat; eamque gravi formidine suus ipse profectus quatit, quae prius quasi securius nihil videbat. Quamvis quantalibet virtute profecerit, non jam manifestum aliquid de aeternitate comprehendit, sed adhuc sub cujusdam caligine imaginationis conspicit. Unde et haec eadem, nocturna visio dicitur. In nocte quippe, sicut et superius diximus, dubie; in die autem constanter videmus. Quia igitur ad contemplandum interni solis radium, nubes sese nostrae corruptionis interserit, nec ad infirmos nostrae mentis oculos illud, sicut est, incommutabile lumen erumpit; adhuc Deum quasi in nocturna visione cernimus, cum procul dubio sub incerta contemplatione caligamus. Sed quamvis extremum de illo aliquid mens conceperit, in consideratione ta
Abbreviated transcription (Latin):
nat. quod lat& in occulto. Quasi
enĩ ꝑ quendã ad nos sonitũ erũ¬
pit : dum consideranda nobis sua
oꝑa ostendit: quo sem& ipsum ut¬
cunq indicat: dum quã sit incõp¬
hensibilis manifestat. Quia gͥ on¬
siderare eum digne non possum.
nec eius uocẽ. sed uix susurrium
audimus: plene enĩ perpendẽ neq
ipsa quȩ sunt creata sufficimꝰ: rec¬
te dicitur: quasi furtiue suscȩpit
auris mea uenas susurrii eius. Pro¬
iecti quippe a paradisi gaudiis.
& oecitatis pęna multatiꝰ: uix su¬
surrii uenas app̾hendimꝰ: qͥa ipsa
quoq mira eius oꝑa rapt̾i. tenut̃q
uirtutẽ illius. mens subleuata con-¬
siderat: tanto eius rectitudinem
repressa formidat. Unde & recte
turnȩ. Horror nocturnȩ uisionis
est: pauor occultȩ contemplati¬
onis. Humana & enĩ mens qͦ altꝰ
eleuata quȩ sint ȩt̾na considerat:
eo de factis temporalibus grauius
tremefacta formidat: quia tantõ
se ream ueriꝰ cernit: quantõ se ab

Expanded text:
nat, quod latet in occulto. Quasi nat, quod latet in occulto. Quasi enim per quemdam ad nos sonitum erumpit, dum consideranda nobis sua opera ostendit, in quo semetipsum utcunque indicat, dum quam sit incomprehensibilis manifestat. Quia igitur considerare eum digne non possumus, non ejus vocem, sed vix susurrium audimus. Plene enim quia perpendere neque ipsa quae sunt creata sufficimus, recte dicitur: Quasi furtive suscepit auris mea venas susurrii ejus. Projecti quippe a paradisi gaudiis, et caecitatis poena multati, vix susurrii venas apprehendimus, quia ipse quoque mira ejus opera raptim tenuiterque virtutem illius mens sublevata considerat, tanto ejus rectitudinem repressa formidat. Unde et recte sionis, est pavor occultae contemplationis. Humana etenim mens quo altius elevata, quae sint aeterna considerat, eo de factis temporalibus gravius tremefacta formidat; quia tanto se ream verius cernit, quanto se ab
Abbreviated transcription (Latin):
ne non intimat quiddam tam̃ de
se humane menti manifestat. Tẽ
autẽ nequaquã iam susurrat. sed
loquit᷑: cũ eius nobis species cer-¬
ta reuelat᷑. Hinc. ẽ. enĩ quod in
eugłio ueritas dicit. Palam de pa¬
tre annunciabo uobis. Hinc ioħs
ait. Uidebimꝰ eum sicuti. ẽ. Hinc
paulus dicit. Tunc cognoscã. sic̃ &
cognitus sum. Nunc autẽ diuinũ
susurriũ. tot ad nos uenas hab&:
quot creatis oꝑibus ipsa diuinitas
presid&. Dum enĩ q̃ st̃ cuncta ere¬
ata cernimꝰ: in creatoris ad mira¬
tione subleuamur. Fam sic̃ aqua
leniter fluens. rimata ꝑ uenas que¬
ritur. ut augeat᷑: tantoq se uã¬
stius fundit. quanto uenas aꝑtio¬
res inuenerit: ita nos dũ studiose
diuinitatis noticiã ex creaturȩ eꝰ
consideratione colligimꝰ: quasi su¬
surrii illiꝰ uenas ad nos aperimus:
quia ꝑ hoc quod factũ cernimꝰ: uir¬
tutẽ factoris ad miram᷑: & ꝑ ea quȩ
sunt in publico: illud ad nos emã¬

Expanded text:
ne non intimat, quiddam tamen de ne non intimat, quiddam tamen de se humanae menti manifestat. Tunc autem nequaquam jam susurrat, sed loquitur, cum ejus nobis species certa revelatur. Hinc est enim quod in Evangelio Veritas dicit: Palam de Patre annuntiabo vobis . Hinc Joannes ait: Videbimus eum sicuti est . Hinc Paulus dicit: Tunc cognoscam, sicut et cognitus sum . Nunc autem divinum susurrium tot ad nos venas habet, quot creatis operibus ipsa divinitas praesidet. Dum enim quae sunt cuncta creata cernimus, in creatoris admiratione sublevamur. Nam sicut aqua leniter fluens, rimata per venas quaeritur, ut augeatur, tantoque se vastius fundit, quanto venas apertiores invenerit; ita nos dum studiose divinitatis 162 notitiam ex creaturae ejus consideratione colligimus, quasi susurrii illius ad nos venas aperimus; quia per hoc quod factum cernimus, virtutem factoris admiramur; et per ea quae sunt in publico, illud ad nos ema