comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab biis sarciendum erit qui poꝰ
dictam sinam iudicatum soiĩ¬
c suꝑsedcrumt. nec aliud ruabr̾
inutis sumptibo si rõ litigandi
p̃ninꝰ ex lib̾is qui fidei cõmi ssũ
per̾e potuit ñ iocutominus ac¬
tionem in romi suis reliquisse
uisus ẽ quod urdem exͣneũn
sñ ub̃is decedens haouir. ¶ Si cre¬
ditor ab eoqui testm fecit dom̃
acceptamaurt pignorisu endi¬
dit contra tmp̃torẽ fideiꝯnus¬
sicã tam ⁊ siuoluntatem defũc

Expanded text:
endum erit, qui post dictam sententiam iudicatum soluere supersederunt. nec aliud seruabitur in litis sumptibus, si ratio litigandi premus ex liberis, qui fideicommissum petere potuit, non idcirco minus actionem in bonis suis reliquisse uisus est, quod heredem extrarium sine liberis decedens habuit. Si creditor ab eo qui testamentum fecit domum acceptam iure pignoris uendidit, contra emptorem fideicommissi causa, tametsi uoluntatem d
Abbreviated transcription (Latin):
Euiu uos pecuma accepta ite
⁊ orisp̾cii ẽ restituore. non ẽ aud¬
nien dus legatarnus legato pcepto
siuelit computare ¶ Pec em̃
equitas hoc ꝓbare patitur siꝙ
patrũũ eiuscohrdem eidem
decliss. ⁊ ab copetiss ut fumm
suum ꝓ unii porcõne. filiis suis
cohrdem fac̾et. si quid̾ minus
rettitas ht̃ nchi amplius peri

Expanded text:
it ioris pretii est, restituere, non est audiendus legatarius, legato percepto si uelit computare: non enim aequitas hoc probare patitur, si qpatruum eius coheredem ei dedisset et ab eo petisset, ut filium suum pro uirili portione filiis suis coheredem faceret: si quidem minus hereditas habuit, nihil amplius peti
Abbreviated transcription (Latin):
i pure uel suocondõne cares le¬
gita ẽ. ego q legatum ꝙ mͥ da¬
tum c̾ repudiem deinde ⁊ dõne
existente idq ẜuo inco legatu
ẽ uellem ad me ꝑtin̾e ꝑtem leg̃¬
ati defic̾c rensum c̃. insiꝗs du¬

Expanded text:
 pure uel sub condicione eadem gata est egoque legatum quod mihi datum est repudiem, deinde condicione exsistente id, quod seruo meo legatum est, uellem ad me pertinere, partem legati deficere responsum est: nisi si qu
Abbreviated transcription (Latin):
qmuis nemo alius ultior ex fa¬
mniua illa supsit. ¶ Si quidam
sunt postra ema cipati ctͣtari
põt. an hii quor recte fideis. pe¬
tant. ⁊ puto recte petituros.i¬

Expanded text:
muis nemo alius ulterior ex familia supersit. Si quidam sint postea emancipati, tractari potest, an hi quoque recte fideicommissum petant. et puto recte petituros
Abbreviated transcription (Latin):
ri qm̃ isqui dederat tutorem deb̾¬
at uł ⁊ tutorem fore aroitrãbat᷑
Idem incuratore impuõis uł m¬
tutor recte datus ũmo patrei
moriatur.air auquo priuisio
extusetur uł tutor cẽ non posit
tus. quib terte cãibo fidci ꝯmis¬
sum non mĩtiont quoel apup¬
uio datumuidetur. hacdemq
rõne placuit. atutore quaimch̾
accepit fidcia. pupiuo relinqui
ñ posse. qm̃ quoci ab eo rumqt᷑¬

Expanded text:
ri, quem is qui dabat tutorem dederat uel etiam tutorem fore arbitrabatur. idem in curatore impuberis uel mnterest, tutor recte datus uiuo patre moriatur uel aliquo priuilegio excusetur uel tutor esse non possit tus: quibus certe casibus fideicommiss‹um› non intercidit, quod a pupillo datum uidetur. hac denique ratione placuit a tutore, qui nihil accepit, fideicommissum pupillo relinqui non posse, quoniam quod ab eo r
Abbreviated transcription (Latin):
qui hr̃s menii extitit ꝑseu̾au̾¬
unt sicut ucemutua praibut᷑
actiones q̃ ei pr̃are potunt fo co¬
Dñs hr̃de frictuario scripto fũ¬
dum suocondõne iegauit. uol¬
untatis rõnon patitur ut hr̃s
neat diu̾sum mert̾n prediorũ
id̾ q testor. inte fec̾at legatum
ex testõ non debeatur. placuit fa¬
isam demonstracõm iegatatio
ñ ober̾. nec in totum fłm udĩ qd̾¬

Expanded text:
euii exstitit, perseuerauerunt, sicut uice mutua praestabuntur actiones, quae praestari potuerunt. Dominus herede fructuario scripto fundum sub condicione legauit. uoluntatis ratio non patitur, ut hereneat: diuersum in ceteris praediorum idemque testator ante fecerat, legatum ex testamento non debeatur, placuit falsam demonstrationem legatario non obesse, nec in totum falsum
Abbreviated transcription (Latin):
fidoirmisso ñ contm̃ quia ea
habiturti eẽt.⁊ aliohrde existen¬
te. plane nominatim marit
uroris fideicõmitre põt ut eis
iea restituat.

Expanded text:
icommisso non contineri, quia ea habitura esset etiam alio herede exsistente. plane nominatim maritus uxoris fidei committere potest, ut et ea restituat.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ placet faciet. qui uo carduis
uendidit. ciqui non uendidit ĩ
suꝑiorum ꝑtib̃ fecisse ꝑtem ĩ¬
telligitur. aut si nemo uendi¬
dĩt. ⁊ noiussimus sine lib̾is ui

Expanded text:
non faciet: qui uero tardius uendidit, ei qui non uendidit in superiorum partibus fecisse partem intellegitur. at si nemo uendiderit et nouissimus sine liberis ui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ de suo uid̾atur reliquisse. qr
q reliquid omnimo redde de¬
buit. ¶Itaq si qͦuc forte ex fami¬
ua tres eẽnt euis qui fid̃i cõnis¬
sũreuquit eodem uel dispari gͣ¬
du satisent imĩ reliquisse ¶a
post qm̃ paritum ẽ uoluntati
ceti condõne deficuiniss si in¬
o ex familia m̾de im̃ititũto ule
fimdus er̃n eo relictus ẽ ꝑiñ fi¬
tetur. acsi nemo exfamlia hr¬
res scriptus ẽ. iitionedoli excep¬

Expanded text:
 de suo uideatur reliquisse, qui quod relinquit omnimodo reddere debuit? Itaque si, cum forte tres ex familia essent eius, qui fideicommissum reliquit, eodem uel dispari gradu, satis erit uni reliquisse: nam postquam paritum est uoluntati, ceteri condicione deficiunt. Sed si uno ex familia herede instituto ille fundus extraneo relictus est, perinde fitetur, ac si nemo de familia herres scriptus est, ratione doli excep
Abbreviated transcription (Latin):
tente condõne ꝑs̃ eiisõ exutro¬
ie uidetur id egisse h̾rdem ut e
gati. si enim idem sub eadem
nere̾. n postea parte auenata
reuocari actionem semti extĩc¬
tam s si pãrs fundi simplicit̾
non ea que meuii fint lege¬
tur. solutio prior non p̾mini
alt̾am actom. atq ⁊̃ hanc e¬
andem ꝑtem aliquo m̾o su¬
mimu uir̾ intellectu ñdi¬
sione corꝑis optinent . n c̃ id̃
rendetur c̃ duobs testis gualr¬

Expanded text:
tente condicione pars eadem ex utroncredibile uidetur id egisse heredem, ut eagati: si enim idem sub eadem gere, neque postea parte alienata reuocari actionem semel extinctam. Sed si pars fundi simpliciter, non quae Maeuii fuit, legetur, solutio prior non peremit alteram actionem, atque etiam hanc eandem partem aliquo modo suminium iuris intellectu, non diuisione corporis optinent. Non idem respondetur, cum duobus testa
Abbreviated transcription (Latin):
incipiant desinantũt idẽ in
isam familiam suã suic certã
ueluti urcanani᷑ aut rusticam
legait. acpostea ẜnorum officia
uclminstĩamuta̾nt. cadem st̃¬
in lecticarus uł pedissequis le¬
gatis ¶ Quadrige legatume¬
quo postea mortuo pire quitã ĩ
crethunt siequusille decesẜit ꝙ
demonstra bat q̃drigam. sz sii

Expanded text:
desinant. idem in rsam familiam suam siue certam ueluti urbanam aut rusticam legauerit ac postea seruorum officia uel ministeria mutauerit. eadem sunt lecticariis aut pedisequis legatis. Quadrigae legatum equo postea mortuo perire quidam ita credunt, si equus ille decessit qui demonstrabat quadrigam: sed si
Abbreviated transcription (Latin):
gatum eẽt coq dotem suamfre¬
mag̃ qm̃ legatum malnut. utr̾
momines nrdes an meum som̃¬
a quo legatum ẽ actio ei dedõte da
noxbeat querit uilianus. in e¬
um primum aquo legatum
c̃ aut suo urre aut iudõ mar̾iti
⁊ tenta ẽẽ debeat equumẽccum
a quo ei maritus anquid ꝓdotele¬
gu̾iat. us ad qnͣtitatem legatu
honus eris aueni sustmere. reti¬
qua ꝑte dotis ad prdu ci pranda
erunt cãdem dicenda si heres in¬
stitutus ꝓdote omiẜit hrditatẽ
ut insu̾stitutum actio detir: ⁊̾
quem solum dotis actio dutur le¬
gita in regra exꝑsona suã deb̾at ꝑ¬
inde ac si omnes p̃rdes cotem pre¬
starent. in totem totam mere ali

Expanded text:
gatum esset eaque dotem suam ferre quam legatum maluit, utrum in omnes heredes, an in eum soquo legatum est, actio ei ‹de› dote dari debeat, quaeritur. Iulianus in eum primum, a quo legatum cum aut suo iure aut iudicio mariti contenta esse debeat, aequum esse eum, a quo ei maritus aliquid pro dote legauerat, usque ad quantitatem legati onus huius aeris alieni sustinere reliqua parte dotis erunt dicenda, si heres instituta pro dote omiserit hereditatem, ut in substitutum actio detur: et quem solum dotis actio detur, legata integra ex persona sua debeat, perinde ac si omnes heredes dotem praestarent, an dotem to
Abbreviated transcription (Latin):
tentus sis .c. aureis. ¶ Prediũ
ꝙ nomme famine relinquit᷑ si
non uoluntarioa facta sit aliena¬
cõ. si bona mrd̾is ueneant. tamdi¬
tor he debonis ñ uenditis. post
mortem eius nõ pabitus.ꝙ ⁊ exͣ¬

Expanded text:
contentus sis centum aureis'. Praedium, quod nomine familiae relinquitur, si non uoluntaria facta sit alienatio, sed bona heredis ueneant, tamditor haberet bonis non uenditis, post mortem eius non habiturus
Abbreviated transcription (Latin):
pet̾e possit. inus solus si mori¬
m locus qua cauetur non cõgẽ
alicins compandis ⁊ hon̾and¬
is boneradisbrdioo faciiores
uoluntatesq in hacspe non e¬
uen̾it cum dñ̾ium reisit ap̾hr¬
dem. ¶ Si omissa fideimis¬
si uerba sint ⁊ .c. que legantur
cum bus que scribi congrãt

Expanded text:
tere possit unus, si solus morii locus, qua cauetur non cogendualienis comparandis et onerandis heredibus faciliores uoluntates: quod in hac specie non euenit, cum dominium rei sit apud heredem. Si omissa fideicommissi uerba sint et cetera quae leguntur cum his, quae scribi debuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
alia muita huit eidem marito
legnuit uc quam diu uiu̾et
haberet. quero. in pp̃hec que codi¬
cilis ei extra dotem rencta sũmnt
post mortemgan seu ex cã fideiꝙ¬
missi peticio finie ⁊ h̾rditicie cõ¬
pett̃ ⁊ carum̃ rr̃ nomine quas
tñ nich̾ probibet ppͥuoluñtatẽ
testatricis post mor trmgau se¬
i fidei ꝯmissumpeti.

Expanded text:
alia multa huic eidem marito legauit, ut quamdiu uiueret haberet. quaero, an propter haec, quae codicillis ei extra dotem relicta sunt, possit post mortem Gaii Seii ex causa fideicommissi petitio filiae et heredi Titiae competere et earum rerum nomine, quas tamen nihil prohibet propter uoluntatem testatricis post mortem Gaii Seii fideicommissum peti.
Abbreviated transcription (Latin):
a que cessit ꝓporcone legati cui¬
q eorum quibo fundus scꝑati
legatus ẽ accrescat ¶a me pr̾de ĩ¬
stituto uxorimee ita legatum ẽ¬
ĩ quicquid pp̃ticam ad scumꝰ
dotis nommne puei̾nt tantmpt

Expanded text:
quae cessat pro portione legati cuique eorum, quibus fundus separatim legatus est, adcrescat. A me hered‹e› uxori meae ita legatum est: 'quidquid propter Titiam ad Seium dotis nomine peruenit, tantam
Abbreviated transcription (Latin):
dominus serui fideiꝯ missarilqi
testis affiũt. qro nnfitciomissiꝑ
secutionẽ acquisitam sibi ꝑser¬
uum eoꝙ int̾funt diuisioni a
nec ꝑdoli excepcõm sum mouet᷑
miñ cuident᷑. apparuit omitten¬
di cã sidei cõmissi roc eum fecis
ta sunt. inprimisscant prdesin

Expanded text:
dominus serui fideicommissarii quasi testis adfuit: quaero, an fideicommissi persecutionem adquisitam sibi per seruum eo, quod interfuit diuisioni, anec per doli exceptionem summouetur, nisi euidenter apparuerit omittendi fideicommissi causa hoc eum fecissta sunt: 'in primis sciant heredes
Abbreviated transcription (Latin):
p̾scribi coprdio possit aꝑteux
indomum seump̃toriumux¬
oris tefuncius tnͣstunit papia
ad eadem ꝑtin̾e uolu̾it incħ
aponicur uolmtiti ipuis
standum ũ sit. necce̾ igitur hc̃

Expanded text:
scribi coheredibus possit a parte uxin domum seu praetorium uxoris defunctus transtulit, praecipua ad eam pertinere uoluit, nihil proponi, cur uoluntate ipsius standum non sit. necesse igitur habet
Abbreviated transcription (Latin):
nomnatĩ fideir mittitur po¬
test ita demum dari uoluisse
legatum ẽ acerescit nprabit
legatum ꝙ uire antiquo captt
sit reip. galhas gaui canorum
iego in tutelamine reficiende
que ẽ incoloma corumusꝙ
adiuam. iureliam. ¶ Quesit̃
c̃ an hoc legatum ualẽat iubẽ
quia summa ascripta non ẽ
põt tñ uidi canta summaleg¬
ata qñta eirei suffic̾et si mõ
non apparcat aliam fuisse de¬
fucti uoluntatem.aut ex in

Expanded text:
nominatim fidei committitur, potest videri ita demum dari voluisse,legatum est, adcrescit, non praestabit legatum, quod iure antiquo capitsit: 'rei publicae Grauiscanorum lego in tutelam uiae reficiendae, quae est in colonia eorum usque ad uiam Aureliam': quaesitum est, an hoc legatum ualeat. Iuuentquia summa adscripta non est: potest tamen uideri tanta summa legata, quanta ei rei sufficeret: si modo non apparet aliam fuisse defuncti uoluntatem aut ex mag
Abbreviated transcription (Latin):
no petente iam euigenon põt q̃
det iudetur emm marcelius c̃
fid̾iꝯ missum ita relinq̃ret ex
u peticõm cum igr̃ominib ⁊¬
petat m̾ito notãtum̃ ẽ cum su¬
ꝑstiti soliputet dandum. nͥ forte
anceqm iustumͣ tp̃c p̾tereat qͦ
potuit clig̾c cui pocius offerat
fructuano instituto h̾rde aricͥ
cum ẜnum legauit ñ põt nr̃s
doli m. excepcone uti si legata¬
nus uendicare ẜuumucuet nͥ
renco hr̃di usuf.cius.

Expanded text:
no petente iam eligere non potest, cui det? uidetur enim Marcellus, cum fideicommissum ita relinquitur 'ex bus petitionem: cum igitur omnibus competat, merito notatus est, cur superstiti soli putet dandum, nisi forte antequam iustum tempus praetereat, quo potuit eligere cui potius offe‹r›afructuario herede instituto alicui eum seruum legauit. non potest heres doli mali exceptione uti, si legatarius uindicare seruum uellet non relicto heredi usu fructu.
Abbreviated transcription (Latin):
meisquib uoies marcciius pu¬
p̾ferre ⁊ si iti hns ꝙͦ dignospu¬
tau̾is petẽ posse ait cos qui ñ of¬
fend̾int / idem̃ aĩt sinemine cle¬
g̾it. ommes ad peticõm fidi ꝯmis¬

Expanded text:
meis, quibus uoles', Marcellus pupraeferre. at si ita: 'his quos dignos putaueris', petere posse ait eos qui non offenderint. idem ait, si neminem eligat, omnes ad petitionem fideicommis
Abbreviated transcription (Latin):
tas sit petumam legatam dare ꝯ¬
peuitur hr̃s siue de suo sũ de uen¬
dicionerr hrditiraarum siue
unde uolu̾it. ¶ Qut iegatum
cio ticiodato .x.cum incerta die
legitum c̃. ad hrdes legatarii le¬

Expanded text:
s pecuniam legatam dare compellitur siue de suo siue ex uenditione rerum hereditariarum siue unde uoluerit. Quod ita legatum cio Titio dato decem', cum incerta die legatum est, ad h
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc uiuat uł quia alia cã
suspendebat enis statum mag̃:
cum in c̾tum sit. an testariposstĩ
Cum igr̃ceꝑit cͣti status ẽe tũc
moitem qui exorphiciano
ad simam h̾roitatem admit¬
tuntur hanc bo pos. petẽ posst̃.¬

Expanded text:
adhuc uiuat uel quod alia causa suspendebat eius statum, magiscum incertum sit, an testari possit. cum igitur coeperit certi status esse, tunc ano, item qui ex Orphitiano ad legitimam hereditatem admittuntur, hanc bonorum poss
Abbreviated transcription (Latin):
to si certum sit tabulas ñextare
un. usturi signis signatãs un
pentum insi adoptiui fiunt. hii
cium ⁊ liborum nom̃ admiit¬
tunt post emancipa cõm s si nat᷑a¬

Expanded text:
to, si certum sit tabulas non extare septem testium signis signatas. parentium, nisi si adoptiui fuerint: hi enim et liberorum nomen amittunt post emancipationem. sed si natura
Abbreviated transcription (Latin):
ectĩ succo̾ris n hũit cumpͥor ex
⁊pͥa parte possõm acecpiss nec ad
remꝑtinuit ꝙ abstinendi facł¬
tatem obauxinum pietatis pͥor
cegnat᷑us accepãt idciroo fiscoua¬
cantia bona recte defcrripucut

Expanded text:
essorii non habuit, cum prior ex propria parte possessionem accepisset: nec ad rem pertinuit, quod abstinendi facultatem ob auxilium aetatis prior cognatus acc‹e›perat. igitur fisco uacantia bona recte deferr‹i› placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
emancipacõm ꝓcreai̾t itanato
si filius non fuiss ut ꝙ filus ha¬
uitus eẽt petita bonorum pos. toc
nepotio excosonsnatis non ⁊ re
pr̃ filium emancipau̾it nepote
retinũit deinde fums decesserit
eilis ro habeatur et to. pos. ab ĩ¬
testato ꝑrĩdetur. ut tm̃̃ ronã soͣ¬
rori que nettia nr̃s ꝑatri extitit
con ferre cegetur. anus qui peuz¬

Expanded text:
emancipationem procreauerit, ita nato si filius non fuisset, ut quod filius habiturus esset petita bonorum possessione, hoc nepotibus ex eo solis, non er filium emancipauerit, nepotem retinuerit, deinde filius decesserit: eius ratio habeatur et bonorum possessio intestato patris detur, ut tamen bona sorori, quae necessaria heres patri extitit, conferre cog‹a›tur auus, qui pe
Abbreviated transcription (Latin):
tus pr̃s ourat pr̃ditatem nepos
ex eo filio susceptĩis. auosinis ix¬
reserit n patrr indetatur obstit¬
isse cuiuspost mortem inna def¬
tur prditas nec dicipot heredem

Expanded text:
tus heres omis‹i›t hereditatem nepos ex illo filio susceptus auo suus heres erit neque pater uidebitur obstitisse, cuius post mortem legitima defertur hereditas. nec dici potest heredem
Abbreviated transcription (Latin):
sindno diuci iac̾ent. ⁊ c̃clito¬
eos succõmͣnt mat̾ius possint
c̾licores scire utr̃ hant c̃ quo in¬
grediant. anu̾otona uacancia fi¬
sco sint ceiata. mnpocus ao bo pos.¬

Expanded text:
ino diutius iacerent et creditoeos successionem, ut maturius possint creditores scire, utrum habeant, cum quo congrediantur, an uero bona uacantia fisco sint delata, an potius ad pos
Abbreviated transcription (Latin):
in sui pr̃dis iecum nõ
dib suus hr̃s cẽ desi¬
ert. id ommes cosus
ꝑtinentia quos supꝑlẽ¬
dos ingaui aquiuii sc̃¬
tentiam oixmnis nic
solumͣ sinepos uiuo
pr̃e deccdat. net sucit¬
dens ꝓnepos auo mõ¬
tuo rumpat. s ⁊ si su¬
ꝑuix̾it pr̃i ac deredat

Expanded text:
locum non edibus suus heres esse desierit' ad omnes casus pertinentia, quos supplendos in Galli Aquili sententia diximus: nec solum, si nepos uiuo patre decedat, nec succedens pronepos auo mortuo rumpat, sed et si superuixit patri ac decedat
Abbreviated transcription (Latin):
losophisunt in ea cã sunt ut te¬
stamenta cormnuaieant ꝙ̃ disti¬
nctionẽ in malicis quor testõ di¬
uus adri. dedit epłm ad pomp̃
falconem. ut siquid̃ ob ꝯsciam
delicti militaris mori maluit
irritum sit eius testm̃n.ꝙ si tedi¬

Expanded text:
testamenta eorum ualeant. quam distinctionem in militis quoque testamento diuus Hadrianus dedit epistula ad Pomponium Falconem, ut, si quidem ob conscientiam delicti militaris mori maluit, irritum sit eius testament
Abbreviated transcription (Latin):
Lum descendentes. id simiu¬
tudinem sinoꝵ nominãtĩ
exhrdandi sunt ne testm ag¬
noscendorum patur. ¶Post¬
umos a dicumis eosdũ¬
caxãt qui post mortem pa¬
rentis nascantur. s icum
mi qui post testm̃n fcm in
uita nascunt᷑ tm̃ demum

Expanded text:
um descendentes ad similitudinem filiorum nominatim exheredandi sunt, ne testamentum adgnascendo rumpant. Postumos autem dicimus eos dumtaxat, qui post mortem parentis nascuntur. sed et hi, qui post testamentum factum in uita nascuntur, ita demum
Abbreviated transcription (Latin):
aliud fetiss ⁊mrocomp̾hendis¬
s fideihrdis ꝯmitteut pores cab¬
ule ualerent omnimo prius cesta¬
m̃tum ruptum s̃ quo rupto põ
qͥri. anuce coclicilloꝵ iduałe deb̾¬

Expanded text:
aliud fecisset et in eo comprehendisset fidei heredis committere, ut priores tabulae ualerent, omnimodo prius testamentum ruptum est: quo rupto potest quaeri, an uice codicillorum id ualere deb
Abbreviated transcription (Latin):
qui ap̾ hostos ẽ subide¬
cedat unnepote certe⁊
prongote quorum fi
uoͣieredes instituan¬
tur institutionem nũ¬
qmͣ exigiusquia pos¬
sunt pretin ¶Nunc
de iegt᷑ uelleia indea¬
ius nobis natos silit
non rumpe testamen¬
tum ⁊udetur primũ

Expanded text:
qui apud hostes est, si ibi decedat et in nepote certe et pronepote, quorum si liberi heredes instituantur, institutionem numquam exigemus, quia possunt praeteriri. Nunc de lege Vellaea videaivis nobis natos similiter non rumpere testamentum. Et videtur primum
Abbreviated transcription (Latin):
nascatur uuo parre
suo deinde ere conci¬
deinde.mõnascatur.
in non potuit neres
in stitu quia pater ip¬
tũrͣ qui natus erit ex
set adoptatur ¶In oĩ¬

Expanded text:
uiuo patre suo, deinde ex eo concideinde auo nascatur, an non potuerit heres institui, quia pater ipetur, qui natus erit ex set, adoptatur. In o
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmonis exigims. hoc em̃ diuus
mart̾ didiouiuano ⁊ inuitoͣtes¬
te qui iatine ioqui ñ noũatrp¬
sit. nam si uł sen su papiat ꝗs
cuimi adhitus sit fuffit̾e. N si
detenti sint inuiti ioitestes.¬
ñ putat ualere testm.¬
diri possent mincupandi sũt
Licet ergo testanti uł hrdes muĩ
palamnĩsi utiq in publicum
s ut exan diri possit. ¶ Exaudi
audire. ¶Siquis post tͣestin¬

Expanded text:
monis exigimus: hoc enim diuus Marcus Didio Iuliano in teste, qui Latine non nouerat, rescripsit: nam si uel sensu percipiat quis, cui rei adhibitus sit, sufficere, Sed si detenti sint inuiti ibi testes, putant non ualere testdiri possunt, nuncupandi sint: licebit ergo testanti uel nuncupare palam? non utique in publicum, sed ut exaudiri possit: exaudiri audire. Si quid post fact
Abbreviated transcription (Latin):
poͬsie institu postumos ne¬
potes induxii. ii fuiũsmeus
uiuõme moriẽtur. tc̃ siqs
michi ex eonepos sũ nẽp¬
tis post mortem mcaͣm ĩ
fuiismeus moreretur. na¬
cus. nata ueerit nrdes sũp¬

Expanded text:
posse institui postumos nepotes induxit: 'Si filius meus uiuo me morietur, tunc si quis mihi ex eo nepos siue quae neptis post mortem meam in filius meus moreretur, natus nata erit, heredes su
Abbreviated transcription (Latin):
calsus labom suosalutem. aut nͥ
intelligo quidsit. de quome ꝯsũ¬
tis. ant uaidestruta c̃ cõnfulta cõ
tua. plus enim qm̃ricliculum
duoitare an aliquis uire trstis
adhĩtus sit. q̃m id̃ ⁊ cabiuas testĩ¬

Expanded text:
Celsus Labeoni suo salutem. non intellego quid sit, de quo me consulueris, aut valide stulta est consultatio tua: plus enim quam ridiculum est dubitare, an aliquis iure testis adhibitus sit, quoniam idem et tabulas test
Abbreviated transcription (Latin):
apͥmis exheredatus postuausa se¬
cundis p̾c̾itus fu̾t. si alit̾ ex insti¬
turis omisit qmͣuis postumus
excludatur. non tñimag̾ suosti¬
tutum. idmitut ¶ Q uulgõ¬

Expanded text:
a primis exheredatus postumus, a secundis praeteritus fuerit, si alter ex institutis omiserit, quamuis postumus excludatur, non tamen magis substitutum admitti. Quod uulgo
Abbreviated transcription (Latin):
sit. aut cxhrdatu siudẽ¬
des furrecanͣt possit ꝑ¬
interp̃tacionem ind¬
ucint ⁊ si filuim aps
postẽs harens ne potẽ
ex co n̾ dem instituas. ñ¬

Expanded text:
sit aut exheredatus. Uidenedes succedunt', possit interpretatione induci, ut, si filium apud hostes habens nepotem ex
Abbreviated transcription (Latin):
ergõ si filium uãs ⁊
nepotem ñ dum na¬
tum tñ ex cohrdem
instituas si filius dete¬
dat mox iuuo tene
non solum illud pri¬
mo capite notau̾it.
faciendi respicitum
Nam ⁊ si uau̾ua sunt

Expanded text:
rogo, si filium habeas et nepotem nondum natum tantum ex eo heredem instituas, filius decedat, mox uiuo te nenon solum illud primo capite notauerit,faciendi respici, cunam etsi ita uerba sunt
Abbreviated transcription (French):
insii prdis iocum succedendo q̃si
agnoscendo fu̾t pentib suibrdes
ut ecce si filum ⁊ exconcpocti.
neptem ue inpota te habcam. qr
funis ingradup̾cedit.is solus i

Expanded text:
in sui heredis locum succedendo quasi agnascendo fiunt parentibus sui heredes. ut ecce si filium et ex eo nepotem neptemue in potestate habeam, quia filius gradu praecedit, is solus i
Abbreviated transcription (Latin):
natus fu̾it sit institu¬
tuͣs si suus nascetirz
Si euis qui fuum he¬
at et ne potr̃m exco ĩ¬
stituat inius pregii¬
ans ab hostibus cap¬
ta sitibiq eo uinõ pa¬
rt.mox iie post mor¬
tempris atꝙ auĩ rede¬
at utrum bic casusad
legemueuciam respi¬
ciat. in adiusantiqu¬
um aptandus sit. pos¬
sit q uelexiurean ti¬
m̾tum abeonon rũ¬
trum exuntantiq
uo ex lege uelleia ex¬
cludat᷑m forsita ad¬

Expanded text:
natus fuerit' sit institutus, si suus nasceretur. Si eius, qui filium habeat et nepotem ex eo instituat, nurus praegnas ab hostibus capta sit ibique uiuo pariat, mox ille post mortem patris atque aui redeat, utrum hic casus ad legem Uelleam respiciat an ad ius antiquum aptandus sit, possitque uel ex iure antimentum ab eo non rumutrum ex iure antiquo an ex lege Uellea excludatur. Forsitan ad
Abbreviated transcription (Latin):
ceps rxpsit ad uteras p̾sidis ⁊ libel¬
lum̃ rei cumtitis missum ¶ni¬
si forte latro manifestus ił secti¬
cio p̾rupta factio qrtmentaui
ana iusta cã am̃mox p̾ses literis
extusauit moramñ irupiat. ñ
pene festinationes p̾uemendi¬

Expanded text:
pserit ad litteras praesidis et libellum rei cum litteris missum, nisi forte latro manifestus uel seditio praerupta factioque cruenta uel alia iusta causa, quam mox praeses litteris excusabit, moram non recipiant, non poenae festinatione,
Abbreviated transcription (Latin):
res non pr̃e testĩ factionẽ. sunt n
c̃ti stacus nec ip̃istatus de seit̾¬
im incercͣt. ¶ Quid tñ sinon ap¬
peuonem eins p̾ses ñ recepit seo
imp̃ri scribendo penam ẽ iememo
intus. puto hunc quor suum sta¬
tum int̾iretm̃ e. nec testm̃ ir¬
ritum fĩ. Nam ut t̃ orone di¬
iu marciexpressum. nam et¬
si ꝓuocmtis ueleusꝓquo ꝓuo

Expanded text:
nem: sunt enim certi status nec ipsi de se interim incerti. Quid tamen si appellationem eius praeses non recepit, sed imperatori scribendo poenam remoratus est? puto hunc quoque suum statum interim retinere nec testamentum irritum fieri: nam, ut est oratione diui Marci expressum, tametsi prouocantis uel eius pro quo
Abbreviated transcription (Latin):
Si si quis fint capite campnatꝰ
uł ad restias uł ad gladiumus¬
ad penam. anamque uitam adi¬
mrit testm̃euis irritum fiet.⁊
stabitur. qua rõne igitur dampn¬
um sit testari uaicat. an u̾o pena ir

Expanded text:
et si quis fuerit capite damnatus uel ad bestias uel ad gladium uel alia poena quae uitam adimit, testamentum eius irritum fiet, et estabitur. qua ratione igitur damnum sit testari, ualeat? an uero poena ir
Abbreviated transcription (Latin):
codem dic albesceñtr celo rures
sit enixa mcuia mascunm. an
institõ hr dis ualeat cum quo
temꝑe scritetur testĩmiameditꝰ¬
ponitur eadem dic quo testĩnfic
tum c̃ nepcrm it stõris anteqͣm
norante cestõre tñ insticõm u

Expanded text:
eodem die albescente caelo rure sit enixa Maeuia masculum, an institutio heredis ualeat, cum, quo tempore scriberetur testament proponitur, eadem die qua testamentum factum est neptis testatoris antequam ignorante testatore, tamen institu
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem apparet c̃ delibante in¬
stituto decessi ss s hec ita si mor¬
aui tempore mut̾oneposfũit
tet̾um si postea conceptus fuit.
marcellus scribitn ut suum n
ut nepotem aut egnatum ad he
qui mortis aui tempe inutero
fu̾it apud hostes neposerit iste
prem cadem eã decedente post
mortem aui succedendo testin
rumpit qr supra scripta ꝑsona
ei non obstat. nec tnim credit᷑
in rebohinnains fuisse cũin
ca cã decedat qm̃qm eap tunis¬

Expanded text:
liberante instituto decesserit. sed haec ita, si moaui tempore in utero nepos fuit. ceterum si postea conceptus est, Marcellus scribit neque ut suum neque ut nepotem aut cognatum ad her pater eius, qui mortis aui tempore in utero fuit, apud hostes erat, nepos iste patre in eadem causa decedente post mortem aui succedendo testamentum rumpet, quia supra scripta persona ei non obstat: nec enim creditur in rebus humanis fuisse, cum in ea causa decedat, quamquam capti
Abbreviated transcription (Latin):
casum concipẽt quid nsi
aque uignis interdictione
patenͣ. quid sinepos ex qͦ
ꝓ nepos institu̾etmr. ut ostẽ¬
dimũs emancipatus cĩt. hu
emm̃ cisus ⁊ omnes cequi¬

Expanded text:
casum conciperet? quid enim si aquae et ignis interdictione‹m› pateretur? quid si nepos, ex quo pronepos institueretur, ut ostendimus, emancipatus esset? hi enim casus et omnes, ex qui
Abbreviated transcription (Latin):
fuiris exhrs esto. prem ei adul
tuius nepos ex co sit siutnm mo¬
riatur filius. postinno non nacõ
nepotem tam pri quam auo
siumhrdem futum. ꝙ si nemo
sticutus sit. cuncqr eo tempe
quo is moritur certum ẽẽ m̾ci¬
pit nemin̾e ex cotestõ hr̃dem
fore. ip̃e fiuus in testato prĩ. x¬
res existet sicut euenirt sõlet
cum suo ea condon e que m¬

Expanded text:
filius exheres esto', patrem ei adulttutus nepos ex eo sit, si interim moriatur filius, postumo non nato nepotem tam patri quam auo suum heredem futurum. quod si nemostitutus sit, tunc quia eo tempore, quo is moriatur, certum esse incipit neminem ex eo testamento heredem fore, ipse filius intestato patri heres existet: sicut euenire solet, cum sub ea condicione, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ut.Nam si primo gradihr̾s m¬
stitutussit fims non debẽ eum
a substitutis ex hrdari. itccq si
filio ⁊ ticio hrdib mititutis. ti¬
cius ⁊m̃cuius sb̾stitutus sit. o

Expanded text:
t: nam si primo gradu heres institutus sit filius, non debere eum a substitutis exheredari: ideoque si filio et Titio heredibus institutis Titio Maeuius substitutus sit, o
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ aut rumpitur alio testõ
crequo nr̃s exist̾e pot̾it uei
agnaconc sui hrdis rump¬
itim aut irritum constitu¬
⁊tur non adicamrdimit.¬

Expanded text:
aut rumpitur alio testamento, ex quo heres existere poterit, uel adgnatione sui heredis: aut in irritum constituitur non adita heredit
Abbreviated transcription (Latin):
atinmoritur ad id temꝑus ref̾¬
utur quotestĩn destitint᷑. ñ quo
moritur. ¶ S si ex caͣ qmͣ nefass̾
ducerostum ur̃dem inititũono
ꝑatopcõm sororem fcãm hr̃im
poto postumũ ex ca brdem insti¬
tũc quia adopcone soluta possũ
ñoum natus ĩ hr̃s instituitur
siimc uiuo sũ mortuo natus fã
sus omissꝰ fuit. eocm̾i qui omis¬
suͦ  sit natusrumpit cestm̃. qr iͥ

Expanded text:
ato moritur' ad id tempus referuntur, quo testamentum destituitur, non quo moritur. Sed si ex ea, quam nefas sit ducere, postumum heredem instituero, non adoptionem sororem factam habeam, potero postumum ex ea heredem instituere, quia adoptione soluta possum nondum natus est ita heres instituitur: 'siue uiuo me siue mortuo natus fuersus omissus fuerit, eo casu qui omissus sit natus rumpit testamentum,
Abbreviated transcription (Latin):
lius succedendo ꝓhri
ꝑe qua qui iam natꝰ
capitt ut licrat insti¬
tui non dum natos
qui cum nasc̃cntur
ori cpite non ꝑut¬
tit institu s uecat rũ¬
pi neue ob eam rem
minus ititum cetͣ qd¬
si succedit. porro proce¬
cluob qiͣ capitib legĩs ton¬
gem ne rum pantur testã
scatur nep̃os iuuo pr̃e deĩ¬
de emancipetur si fortẽ adi¬
re possit hr̾ditacem quod
mag̃ ꝓrandum ẽ.Nam e¬
mancipacoc suus hr̃s fĩ ñ

Expanded text:
 succedendo prohiberi e quam qui iam natus capite ut liceat institui nondum natos, qui cum nascentur iore capite non permittit institui, sed uetat rumpi neue ob eam rem minus ratum esset, quod succedit. porro proceduobus quasi capitibus legis cogem, ne rumpantur testamescatur nepos uiuo patre suo, deinde emancipetur, sponte adire possit hereditatem. quod magis probandum est: nam emanci
Abbreviated transcription (Latin):
posse. Nam uixorem dũce ⁊ ato¬
ꝑtare põt. ¶ Opadonem̃ quor pꝰ¬
sẽ postumum hrdem scrit̾e. ⁊ la¬
teo ⁊ cassius scribunt. qm noc etãs
postumu posse institu̾e quo ĩe
ntumur ¶ Hermofroditusi
maxime si meo uirilia p̾uale¬
bunt postrauunh̾rtem instit

Expanded text:
 et uxorem ducere et a‹d›optare potest: spadonem quoque posse postumum heredem scribere et Labeo et Cassius scribunt: quoniam nec aheredem posse instituere, quo iure utimur. Hermaphroditus plane, si in eo uirilia praeualebunt, postumum heredem instit
Abbreviated transcription (Latin):
aiui Comiegẽquis intesta¬
bilis iutetur ec̃ eo ꝑtmnet ne
eius testimõim ircipiatta
coampluis ut quidam pritnĩt
neueip̾i dicatur testimõnim

Expanded text:
ale. Cum lege quis intestabilis iubetur esse, eo pertinet, ne eius testimonium recipiatur et eo amplius, ut quidam putant, neue ipsi dicatur testimonium.
Abbreviated transcription (Latin):
te hr̃s esto. ex reliqua ꝑte nxor
hr̃s esto. ⁊ filns ⁊ fiua nati etnt
dñdum ẽ. assem distriouendã
uxor duas. filia unam ꝑtem hãt
tis filius alt̾o tanto ampluis sx̃¬
bit qm̃ uxor⁊ temuxor altero
tanto rebit amplins qm̃ filia
ꝙͣͣ nato testor uoli̾nt uxorema
nne placuit. ¶ Negula ẽ iuris
cuutis qͣ constitutum ẽ hrdita¬
tem̃ adimi ẜuononposse pp̃ꝙͣ¬

Expanded text:
te heres esto: ex reliqua parte uxor heres esto', et filius et filia nati essent, dicendum est assem distribuendum uxor duas, filia unam partem habtis filius altero tanto amplius habebit quam uxor, item uxor altero tanto amplius quam filia: oque nato testator uoluerit uxorem aime placuit. Regula est iuris ciuilis, qua constitutum est hereditatem adimi non posse: p
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tum fat altius iti cã forte io¬
gatos ad testandu non et̃ ycon¬
ctͣ piacet ꝙ sic accipiend̾ ẽ ut l
ad auam rem sint regati ł coli¬
ecti si tñ ante testimõium c̾tio¬
rentur. ad testimonũ non esse
athitos posse tos id restimõm̃

Expanded text:
tum fiat, alterius rei causa forte rogatos ad testandum non esse idoneos placet. quod sic accipiendum est, ut, licet ad aliam rem sint rogati uel collecti, si tamen ante testimonium certiorentur ad testamentum se adhibitos, posse eos testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
dõnem̃ t̾istium tunc inspico
ccitinus c̃ signarent ñ mortis
tp̃r. si igitur it cumsignarent
taies fumit ut adhibi possint
incħ̾ nocet. si quid postra cis ⁊ tĩ¬
git᷑.¶Si i ip̃o testatore mulũ

Expanded text:
one‹m› testium tunc inspicere debemus, cum signarent, non mortis tempore: si igitur cum signarent, tales fuerint, ut adhiberi possint, nihil nocet, si quid postea eis contigerit. Si ab ipso testatore anulum
Abbreviated transcription (Latin):
tayit ex ticia q̃ tune pp̃teno¬
rem etatis uxorducin potu¬
er roͣsse. ⁊ gn̾aliter nato pꝰ
hrditattm in qualicq sta¬
tu testĩ faciendi temꝑe fu¬
it q̃ postea testo̾ri auiliter

Expanded text:
tabit ex Titia, quae tunc propter tenorem aetatis uxor duci non potuesse posse. et generaliter nato poshereditatem, in qualicumque statu testamenti faciendi tempore fuit quae postea testator‹i› ciuiliter
Abbreviated transcription (Latin):
c̾it.bona quor que tunc hũit cũ
campnaret̾ pubucabunͣt. aut si
uidantur lucrosa creditorib cõ¬
cedentur minsulam deportati in
ead cã sunt. ¶ S si relegati in in¬
suiam ⁊ quibr t̾ma ytauca ⁊ sua

Expanded text:
it: bona quoque, quae tunc habuit cum damnaretur, publicabuntur aut, si non uideantur lucrosa, creditoribus concedentur. In insulam deportati in eadem causa sunt: Sed relegati in insulam et quibus terra Italica et sua
Abbreviated transcription (Latin):
cun uł femme fac̾c possunt u¬
deamnis. ⁊uius ẽ in mascuns
quid̃ qrͣtum decim̃ antea sit¬
spectandum. in frmĩs u̾o duo¬
detimũ ꝯpletum. ¶ Utrum a
bitroꝵ  isi pridie kłarum fec̾it pꝰ
sextam horam nocͣtis ualere
testĩn. iam n complesse uide

Expanded text:
uel feminae facere possunt, uideamus. uerius est in masculis quidem quartum decimum annum spectandum, in feminis uero duodecimum completum. utrum autem bitror, etiamsi pridie kalendarum fecerit post sextam horam noctis, ualere testamentum: iam enim complesse uidet
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in possioue antẽhrdis insti¬
itõm exhrdatus abom̃ito
gradio sũmotus q̃ s ⁊ in ter
duos gradus ex hrdatus ab
se siprimus hr̃s nonent. scõsex
semisse hrs esto tercuis ex sem¬
isse. ino prs esto. suius crhrs¬

Expanded text:
possibile. Ante heredis institutionem exheredatus ab omnibus gradibus summotus est. Inter duos autem gradus exheredatus ab se. si Primus heres non erit, Secundus ex semisse heres esto. Tertius ex alio semisse heres esto. filius
Abbreviated transcription (Latin):
corpusmcum põĩtum fu̾it ibi
cosmorari intco ut ꝑ.absenti¬
am filiarimintar̾. id sarcoph¬
igum meum memoria mea
ni adh̾rdes accessit. n ad sepul¬
crummorariuoluit.mn alim̃ta

Expanded text:
corpus meum positum fuerit, ibi eos morari iubeo, ut per absentiam filiarum mearum ad sarcofagum meum memoriam meamneque ad heredes accesserit neque ad sepulchrum morari uoluerit, an alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
uetint dangaio seio si dari publi
rant ei sũme q̃ in eum coclicilł
clandio iustomoratiee̾nt his
ammnta iuestiariũ iegataesint
tñhanc fuisse defunete argitacõ
int̾ptor ut ⁊ post mortem iusti
nec̾citas alim̾tis pr̾andis ꝓpet̾uo
mancat ¶ It̾ consuitus de tali
scriptura ⁊ cet̾ sint semꝑuolo q̃¬
ro cũ manumi ssi abhrde c̃ eo
morati diu sint. s obgͣuiorẽ
ẜuitutem ab eo decessut. in
alim̃ita miisdebantur q̃ nega¬

Expanded text:
uetuit dari Gaio Seio, sed dari Publiorant ei summae, quae in eum codicillis Claudio Iusto morati essetis, alimenta et uestiarium legata sint, tamen hanc fuisse defunctae cogitationem interpretor, ut et post mortem Iusti necessitas alimentis praestandis perpetuo maneat.Item consultus de tali scriptura 'et tecum sint semper uolo': quaero, cum manumissi ab herede cum eo morati diu sint, sed ob grauiorem seruitutem ab eo discesserint, an alimenta his debeantur, quae nega
Abbreviated transcription (Latin):
eruos ad custecham templire¬
uquerat ⁊nus abhr̃de lega¬
u̾at hnsuerbis peto fideiq tue
ꝯmitto ut des p̾stes in memoriã
templi reunqui singuus men¬
struacibaria ⁊ annua uestiaria
dum cẽt extructumex die mor¬
tis anu̾o ex eo tempe quo tern¬
plum ex pictum fu̾it ꝑciꝑe ẜuite

Expanded text:
eruos ad custodiam templi reliquerat et his ab herede legauerat his uerbis: 'peto fideique tuae committo, ut des praestes in memoriam templi reliqui, singulis menstrua cibaria et annua uestiaria ndum esset extructum, ex die mortis an uero ex eo tempore, quo templum explicitum fuerit, percipe
Abbreviated transcription (Latin):
ant q̃itum ẽ. in siqũto inmores
rettlitus ꝑuen̾int qmͣ c̃ qntitas
cibariorum ⁊ uestiariorũ ñdes
ad supplendam eam honari ñde¬
teant uł si alio anno excesfint
debin exeo quod postra p̾dia
hus pignorisiure testor oblig¬
meuount. ut ex rectrituroru
amñta ꝑciꝑent ⁊ minuisse eũ
ꝑauxisse ca q̃ reliq̾rat uidi.¬

Expanded text:
aesitum est, an, si quan‹d›o minores reditus peruenerint, quam est quantitas cibariorum et uestiariorum, heredes ad supplendam eam onerari non debeant, uel, si alio anno excesserindeberi, neque ex eo, quod postea, praedia his pignoris iure testator obligare uoluit, ut ex reditu eorum alimenta perciperent, minuisse eum uel auxisse ea quae reliquerat uid
Abbreviated transcription (Latin):
tefuncti prima facie refragari.
sicet̾os h̃rces suos euitãnt ⁊ qe
qui maluit. ⁊ ĩo ab ominb hr¬
dun hrd̃is alim̃nta prabunt᷑.¬
ucruis fid̾im̃issi puremau¬
misso pt̾iti quor tp̃ris alim̃ta
retidenda st̃ qm̃uis q tardius
lb̾tatem recupauit. nec heres
moram ub̾tati fet̾it tẽ emmex¬
ꝯmissis. ¶ alim̾tis un bom ar¬

Expanded text:
efuncti prima facie refragari, si ceteros heredes suos euitauit et ququi maluit? et ideo ab omnibus heredibus heredis alimenta praestabuntur.Uerbis fideicommissi pure manumisso praeteriti quoque temporis alimenta reddenda sunt, quamuis tardius libertatem reciperauerit nec heres moram libertati fecerit: tunc enim exmmissi
Abbreviated transcription (Latin):
ut alim̃ta ita a qmͣ quo. ꝑfideis¬
missum reliq̾rat ꝯsulabat ꝓͣ fid̃¬
ꝯmisso t̃ incaregione. affrice
ł forte egepti res agiꝓponetatur
co quis aqmͣ sibi eẽt compatus
nec uid̾i mnutile ẽt fidciomiss¬
qui uicinus nonẽ m̃utuit᷑ re

Expanded text:
ut alimenta, ita aquam quoque per fideicommissum rel‹i›querat: consul‹e›bar de fideicommisso. cum in ea regione Africae uel forte Aegypti res agi proponebatur, nto quis aquam sibi esset comparaturus. nec uideri inutile esse fideicommissqui uicinus non est, inutiliter re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑq̾m almmta pr̃entur aut exuo¬
iuntate defunctiaut arbitrio
suo ut rescripta supiecta osten¬
dunt. ¶ Exemplum lirclli da
timͥ aułertis filii mifi uobis
sciens ad ex emplumistamre
ducunt᷑ cumples N̾rdes ceꝑunt
ꝑ succoonem ex istere quã de cã
puto uos recte facturos si ꝯuo¬
ꝓcuratorim corum constitucri¬
tis auia cet̾ndar debeat petum¬
a excuuis usuris auñita pr̃aren¬
t᷑. deccebit &is qui actipiet can̾e
eis qui dabunt rectlit᷑um se
ut quisquis ex lib̾tis occessit.
soluendo eẽ desierint ñ pͣtin̾e ad

Expanded text:
m alimenta praestentur, aut ex uoluntate defuncti aut arbitrio suo, ut rescripta subiecta ostendunt: 'exemplum libelli dati mihi a libertis Silii misi uobis, sciens ad exemplum istam reerducuntur, cum plures heredes coeperunt per successiones existere. qua de causa puto uos recte facturos, si conuoocuratoribusue eorum constitueritis, cui a ceteris dari debeat pecunia, ex cuius usuris alimenta praestentur. debebit autem is qui accipiet cauere eis qui dabunt redditurum se, ut quisque ex libertis decesserit asoluendo esse desierint, non pertinere ad
Abbreviated transcription (Latin):
nãnt siginficationẽ utr̃ ex p̾di¬
atur mrectitib qmͣ ẽ in qnͣtita¬
tr cibariorum mestiariorum
an ad hrdem pr̃onẽ ꝑtinet. at ⁊¬
simortui aliqui ex lib̾tis sint ã
ꝑs corum ad fidiꝯmissarios
sr̃ stites ꝑtinet ⁊ an oie cedente
fidriomissi morientium u ber¬
torum portiones ad h̃rdes eorũ

Expanded text:
ant significationem, utrum ut ex praediatur in reditibus, quam est in quantitate cibariorum et uestiariorum, an ad heredem patronae pertinet? et si mortui aliqui ex libertis sint, an pars eorum ad fideicommissarios superstites pertinet? et an die cedente fideicommissi morientium libertorum portiones ad heredes eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tutum. si incapitoliuz ascendit
ꝙ si non ascendiss iegatum ei
datum. eumq anteꝙͣ ascend̾et
mortem obisse̾ de quo i.ẜ̾uiꝰ ꝯ
ente eo dicin legati cesfisse̾.

Expanded text:
tutum, si in Capitolium ascenderit, quod si non ascendisset, legatum ei datum, eumque antequam ascenderet mortem obisse: de quo respondit Sente eo legati diem cessisse.
Abbreviated transcription (Latin):
tͥmonii deb̾antur. s ⁊ si fu̾it ab¬
iectumumbom arbitratu
h̾ seq̾mur ut ꝓ portione prĩ¬
do hrois fiat. quid suta peni¬
ombquas putau̾at legatariꝰ
antotum pet̾t possit uitcaꝰ
⁊puto totum ñpetend̃ simł
sicut imn hrois electione. ¶ Fi
n pensiones debe testõr uoi¬
uit qnͣtitates dimitaxat pen¬
sionum marbito prdas aut
legitarii contutit. ¶ S si ita
sit legatum nr̃s incũs titio
.x. t̾ma dic dato utrum pensi¬
ombr anuo post triemnũ de¬
beantur. ⁊ putosic actipiendũ¬

Expanded text:
si fuerit adiectum "viri boni arbitratu", hoc sequemur, ut pro positione patrido heredis fiat. Quid si ita "pensionibus, quas putaverit legatarius?" an totum petere possit, videamus. et puto totum non petendum simul, sicut et in heredis electione. fieri enim pensiones debere testator voluit, quantitates dumtaxat pensionum in arbitrio heredis aut legatarii contulit. Sed si ita sit legatum "heres meus Titio decem trima die dato", utrum pensionibus an vero post triennium debeatur? et puto sic accipiendu
Abbreviated transcription (Latin):
debitumpetãt. ¶Largui s enripi¬
anus ꝯsuuũt alumpno cͥtam
iegasse deq eare testõita cauis.¬
se pecumam qmͣ ticio lib̾to ⁊ al¬
umpnomcoiegaui uolo penes
insumptum ei statuend̾ sit
opubli meni cumpr̾is affectum
ci prare debas estimabis Quesitu
e anhrdes a publio meuio sat¬

Expanded text:
ant.Largius Eurippianus consuluit alumno certam legasse deque ea re testamento ita cauisse: 'pecuniam, quam Titio liberto et alumno meo legaui, esse uolo penes in sumptum ei statuendum sit, tu, Publi Maeui, cum patris affectum ei praestare debeas, aestimabis'. quaesitum est, an heredes a Publio Maeui
Abbreviated transcription (Latin):
uendum qnͣtum c̾ ẽt̃ ꝙ falcidie
nomine fiius deduxiss semis¬
sem fac̾et ¶õ quesiit anꝙ int̾
stuctus quormedii temporis
nouea ei restitũe dełet . sꝑ. ẜ ea q̃¬

Expanded text:
uendum, quantum cum eo, quod Falcidiae nomine filius deduxisset, semissem faceret. idem quaesiit, an, quod fructus quoque medii temporis nouerca ei restituere deberet. re
Abbreviated transcription (Latin):
tur intelligitur testõr quasi cũ
tutore locu̾tus ut tp̃r quo tute¬
la restituendã ẽ hec que ꝓ. inniu¬
ispr̾ari uississ papiendis fruc¬
tib finiant᷑. s cum maior frat᷑

Expanded text:
tur intellegitur testator quasi cum tutore locutus, ut tempore, quo tutela restituenda est, haec, quae pro annuis praestari iussisset percipiendisque fructibus, finiantur: sed cum maior frater
Abbreviated transcription (Latin):
d̾tarat scribentis neserunt᷑ nec
sint sitemrdem solum institua
ationem ca scriptura recipit. s
nam sũ tesolum cumpnau̾o
uti momuntu facias conr̃s

Expanded text:
dumtaxat scribentis referuntur nec sunt. si te heredem solum instituam ationem ea scriptura recipit, sednam siue te solum damnauero, uti monumentum facias, coheres
Abbreviated transcription (Latin):
lo.ñ iteomurimus antiua seio
ꝓꝑte brditana niuenͣtis fiuc de¬
b̾i placuit ꝙ ex tribfiiis ticie
ouo aliis heredibrinstitutis ni¬
ta decesẜit. cum tam labor ꝙͣ
pecuma diuisionem recipent
Medico semꝑnio qͥuiua praba

Expanded text:
lo". non ideo minus annua Seio pro parte hereditaria viventis filiae deberi placuit, quod ex tribus filiis Titiae duo aliis heredibus institutis vita decesserunt, cum tam labor quam pecunia divisionem reciperent. "Medico Sempronio quae viva
Abbreviated transcription (Latin):
ta dełt oari actionem. nam mag̾¬
tratin si tanta fuit negłia ut om¬
ẽ dr̃i eumlocofideuissorisut ⁊
tunt uydonei fu̾nt ⁊ postra desie¬
nint sicut ⁊ p̃e mag̾ratus ꝓͧe¬

Expanded text:
ta debere dari actionem: nam magistratus si tanta fuit neglegentia, ut omest haberi eum loco fideiussoris, ut et tunc idonei fuerunt et postea desierunt, sicut et ipse mag
Abbreviated transcription (Latin):
cxegit ydoneus tñ tutor eotp̃re
ut toccat fideuissores soluendon
fuisse ilim accipentur. s mag̃¬
tratib ut doctant eos solũedo.
cct̾is creditorim ꝑtem h̃turus ẽ¬

Expanded text:
exegit, idoneus tamen tutor eo tempore ut doceat fideiussores soluendo non fuisse cum acciperentur, sed magistratibus, ut doceant eos soluendo fceteris creditoribus partem habiturus e
Abbreviated transcription (Latin):
cautione ñ exacta quorum ait̾um
inopem decessisse. aitum in soud̃
⁊uentum sacispupillo fecisse. ⁊ q̃¬
itbatur. an tutoriste adu̾sus mag̃¬
tratum mumcipalem hre possit
aliqm̃ actionem c̾saret a contu¬
tore suo satisnon ẽe exactum dice¬
bam c̃ anitore sat̃ pupillofrm sit
n pupillum ad magrãtus redire
posse. n tutorem t̾minq̃ turor
adu̾sus magratus hãt actõmͣ. sen¬
atus a ꝯ sultum pupillo subue
pusetur ꝙ satis a contucore nõ
oxigit ur suspectumñ fecit si scit
ut ꝓponit̾ magr̃atibo eum non
cauisse.
uacet non ent in iquũ a dũsus
nec hr̃s tutoris negligentiẽ noĩe
tenentur nam magrãtus quidĩ
omne piculum succedĩt nr̃s ip̃iꝰ
dolo ꝓxineculpe fuccecuncus ẽ.¬

Expanded text:
cautione non exacta, quorum alterum inopem decessisse, alterum in solidum conuentum satis pupillo fecisse, et quaerebatur, an tutor iste aduersus magistratum municipalem habere possit aliquam actionem, cum sciret a contutore suo satis non esse exactum. dicebam, cum a tutore satis pupillo factum sit, neque pupillum ad magistratus redire posse neque tutorem, cum numquam tutor aduersus magistratus habeat actionem: senatus enim consultum pupillo subueputetur, quod satis a contutore non exegit uel suspectum non fecit, si scit, ut proponitur, magistratibus eum non cauisse. uacet, non erit iniquum aduersus nec heres tutoris neglegentiae nomine tenetur. nam magistratus quidem in omne periculum succedit, heres ipsius dolo proximae culpae succedaneus e
Abbreviated transcription (Latin):
ad cosꝑtinebit ¶ Magr̃atibo imp¬
utatur ⁊̃ si ominno iucoruł cura¬
tordatus nonsit. s ira demu tine¬
t᷑.simonit̃i non dełint. io campñ
ꝙ impub̾es uł adolescentes medi¬
o tempore passi sunt. i deosmag¬
tratus ꝑtin̾e ñ ambigitar.qr nu¬
inmandato ñ paruerunt sciend̃¬

Expanded text:
ad eos pertinebit. Magistratibus imputatur etiam, si omnino tutor vel curator datus non sit: sed ita demum tenentur, si moniti non dederint. ideo damnum, quod impuberes vel adulescentes medio tempore passi sunt, ad eos magistratus pertinere non ambigitur, qui munere mandato non paruerunt. Sciend
Abbreviated transcription (Latin):
negã pupilli grrere ꝑseu̾au̾it᷑.
an in archa tutoris pupislipet¬
it uł campecuã qm̃tutor sti¬
puatin fint ereg̾it. tu tele iudõ
eum rem suo nomine. Nam cũ
doloͣ iurare inlitem. apparet eũ
ind̾o tutele tem̃ ex dolopprio.¬
sores a tutoribnominati si pre¬
sentes fucrunt ⁊ non cont̃dixunt
⁊ no la sua ꝑferi in acti publica

Expanded text:
pilli gerere perseveraverit aut in arca tutoris pupilli pecerit vel eam pecuniam quam tutor stipulatus fuerat exegerit, tutelae iudicio eum teneri suo nomine: nam cum dolo iurari in litem, apparet eum iudicio tutelae teneri ex dolo prossores a tutoribus nominati si praesentes fuerunt et non contradixerunt et nomina sua referri in acta publica