comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum regere non neglegit quodcrea¬
uit quod bene creauit utiq beneregit
quia quod pie condidit impie non dis¬
ponit: Et quinecdum facta curauit
utessent. quae sunt facta non deserit
quia ergo prresens. ẽ. in regimine qui aue¬
tor extiat increatione. curam nostri
non pra&erit. Cnde & apte subiun¬
conscium. sp̃m illius ei pla¬
TUM ADSETRAHIT
Curuum corest cum ima app&it. di¬
rigitur cumad superna subleuatur
Siergo homo corsuum ad dnm dirigit.
sp̃m & flatum illius dñs ad setrahit
Sp̃muidelic& prointernis cogitationib
flatum uero qui percorpus trahitur.
proexternis actionib: ponit Dõ ergo
sp̃mhominis & flatum ad setrochere
est. ad conuersationem sui desi derii
& interiora nr̃r & exteriora cominuta¬
re: Vt nihil iammenti exterius libe¬
at. Nihil caro inferius uelsi app&it
adipisci con&uredomne quodho¬
moẽ : ad eumuidelicet a quo est: &
interius desiderando ferueat: & exte-¬

Expanded text:
ipsum regere non negligit quod creaipsum regere non negligit quod creavit, quod bene creavit utique bene regit, quia quod pie condidit impie non disponit; et qui necdum facta curavit ut essent, quae sunt facta non deserit. Quia ergo praesens est in regimine qui auctor exstitit in creatione, ideo curam nostri non praeterit. Unde et apte subjuncor suum, spiritum illius et flatum ad se trahit. - Curvum cor est, cum ima appetit, dirigitur cum ad superna sublevatur. Si ergo homo cor suum ad Dominum dirigit, spiritum et flatum illius Dominus ad se trahit: spiritum videlicet pro internis cogitationibus; flatum vero quo corpus trahitur, pro externis actionibus ponit. Deum ergo spiritum hominis et flatum ad se trahere est, ad conversionem sui desiderii, et interiora nostra et exteriora commutare, ut nihil jam menti exterius libeat, nihil caro inferius vel si appetit, adipisci conetur. Sed omne quod homo est, ad eum videlicet a quo est et interius desiderando ferveat, et exte
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus eum. ut affligerem eum
frustra: heliuautem dicit. quia
non condemnauit dñs frustra Quod
utiq discordare dictis ueritatis credi¬
tur nisi suptili consideratione
pensetur: Aliud namq: est damna¬
re. aliud affligere Affligit ergo
iuxta aliquid frustra. sed frustra nor
damnat. Annon iuxta aliquid frus¬
traiobafflixerat. cum non delebat
uitium. sed meritum augebat. o
frustra enim condemnare non potest:
quia damnatio fieri non expaste ad ali¬
quid potest: Quaeuidelic& in extre¬
mopunit. omne quodhicquisque im¬
que commiserit . Nec omnipotens
subuestit iudicium. quia & siminus
recte uidentur. eẽ. quaepatimur rec¬
to tamen in occultis examine decernun¬
tur
Sequitur
QUEM CONSTIIUIT ALIUM
SUPER TERRAM.AUTQUEM
posun super orbem quem
se quippe mundum regit. quemperse
condidit. Nec eget alienis adiutoriis
ad regendum quin oneguit ad faciendũ
Sedhaec idcirco colliguntur. ut liquido
indic& quia omnipotens ds̃ si persem&¬

Expanded text:
adversus eum, ut afflgerem eum adversus eum, ut afflgerem eum frustra . Eliu autem dicit: Quia non condemnabit Dominus frustra. Quod utique discordare dictis Veritatis creditur, nisi subtili consideratione pensetur. Aliud namque est damnare, aliud affligere. Affligit ergo juxta aliquid frustra, sed frustra non damnat. An non juxta aliquid frustra Job afflixerat, cum non delebatur vitium, sed meritum augebatur? Frustra enim condemnare non potest, quia damnatio fieri non ex parte ad aliquid potest, quae videlicet in extremo punit omne quod hic quisque inique commiserit. Nec omnipotens Deus subvertit judicium, quia etsi minus recta videntur esse quae patimur, recte tamen in occulto examine decernuntur. SequiturQuem constituit alium super terram, aut quem posuit super orbem, quemse quippe mundum regit, quem per se condidit; nec eget alienis adjutoriis ad regendum, qui non eguit ad faciendum. Sed haec idcirco colliguntur, ut liquido indicet quia omnipotens Deus, si per semet
Abbreviated transcription (Latin):
& sunt impii quiita securisunt. ac
siiustorum facta habeant. Quod
nimirum omni potens ds̃ inaestima¬
bili pi&ate dispensat. ut &iustos
flagella cruciant neo pera extollant.
& iniusti saltemn sine poena hanc uitã
peragant: quia ad tormenta quae
sine fine sunt male agendo festinant
Nam quia aliquando iusti nequaquam
iuxta opera flagellantur. hac ip¬
sa historia quam tnactamus ostendi¬
tur. Neque enimisdem beatus
iob proculpa fuerat flagellatus.
quiante flagellistimulum ipso iudi¬
ce attestante laudatus est. Ve¬
rius ergo heliu dicer& sidixiss & quia
in omni potente dõ impi&as atq:
iniquitas non est. & iam cumiux¬
tauias proprias hominibus redde¬
re nonuid&ur. Nam & quod a no¬
bis non intellegitur. ex occulti iudi¬
cii non in iusta lance profestur¬
Quia uero priredicatores arrogantes
dummulta in ania spargunt. &iam sae¬
peuera acsolida proferunt. Helu
recte subiungit
NIPOTENS SUBUER TIT
IUDI CIUM
Addiabolum dñs dixit. commouistime

Expanded text:
et sunt impii qui ita securi sunt, ac et sunt impii qui ita securi sunt, ac si justorum facta habeant . Quod nimirum omnipotens Deus inaestimabili pietate dispensat, ut et justos flagella crucient, ne opera extollant; et injusti saltem sine poena hanc vitam peragant, quia ad tormenta quae sine fine sunt male agendo festinant. Nam quia aliquando justi nequaquam juxta opera flagellantur, hac ipsa historia quam tractamus ostenditur. Neque enim idem beatus Job pro culpa fuerat flagellatus, qui ante flagelli stimulum ipso judice attestante laudatus est. Verius ergo Eliu diceret, si dixisset: Quia in omnipotente Deo impietas atque iniquitas non est, etiam cum juxta vias proprias hominibus reddere non videtur. Nam et quod a nobis non intelligitur, ex occulti judicii non injusta lance proferturQuia vero praedicatores arrogantes, dum multa inania spargunt, etiam saepe vera ac solida proferunt, Eliu recte subjungit:nipotens subvertet judiciumAd diabolum Dominus dicit: Commovisti me
Abbreviated transcription (Latin):
siin altero fingit. quod reprehendat. o¬
Quomodo enim ueritati cohereat inuer¬
bis increpationis. quem intrasem&¬
ipsum longe ab eadem ueritate dirimit
tumormentis & Sequitur
TE ME
Ecce iterum fastu superbiae inflatur.
eos tantum modo quiquasi digne intel¬
legendo se ad sequi ualeant quaerit:¬
& sic quod sentiebat erũpit dicens
OMUIPOIENTE IN QUIIAS¬
OPUS ENIM HOMINIS RED¬
DIIEI. ETIUXIA UIASSIN¬
GULORŨ RESTIIUEI CIS
Benedixit . quia in omnipotente dõ ini¬
quitas uel impi&as non est. In hac
uita nequaquam semperhoc agitur
quod subiunxit. quia iuxta opus
suum singulis. & iuxtauias proprias
reddit: Nam & multos inlicita ac
peruersa perpanentes gratuito
prareuenit. Atq adopera scã con¬
uertit Et non nullos rectisactib¬
deditos flagello interueniente corri¬
pit. Ac sic placentes quasi displiceant
affligit Salomone ad testante qui
ait: Sunt iusti quibus multa eue.¬
niunt quasi opera egerint impiorũ.

Expanded text:
si in altero fingit quod reprehendat? si in altero fingit quod reprehendat? Quomodo enim veritati cohaereat in verbis increpationis, quem intra semetipsum longe ab eadem veritate dirimit tumor mentis? Sequitur:te me. Ecce iterum fastu superbiae inflatus, eos tantummodo, qui quasi digne intelligendo, se assequi valeant quaerit, et sic quod sentiebat erumpit, dicensOmnipotente iniquiopus enim hominis redde ei, et juxta vias singulorum restituet ei. - Benedixit, quia in omnipotente Deo iniquitas vel impietas non est, in hac vita nequaquam hoc semper agitur quod subjungit, quia juxta opus suum singulis et juxta vias reddet. Nam et multos illicita ac perversa perpetrantes gratuito praevenit, atque ad opera sancta convertit. Et nonnullos rectis actibdeditos flagello interveniente corripit, ac sic placentes quasi displiceant affligit, Salomone attestante, qui ait: Sunt justi quibus multa eveniunt, quasi opera egerint impiorum;
Abbreviated transcription (Latin):
delinquentium reatus inueniunt. sci¬
unt modo seuere corripere: modo
humiliter deprecari Sed cum arro¬
gantes uiri eos imitari app&unt. sumunt
ab eis aspera uerba correptionis. & su¬
mere ab eis uera citernesciunt preces
humilitatis. Magis enim terribiles
possunt eẽ . quammites. & id circo
discunt unde seerigant: & discere
neglegunt ut animũm submittant.
Cumque ammonere delinquentes placi¬
denesciunt. Nimio rigoris usu perin¬
uectionis i racundiam. &iam contra rec¬
te agentes effrenantur. Quorum
isteheliu speciem tenens. beatumi ob
non refou&. sed obiurgat dicens
Quis est uirut est iob. c quibibit sub¬
sannationem quasi aquam. quigradi
tur cumoperantibus inquitatem: &
ambulat cum uiris impiis: Et quia
aliena semper est aueritate superbia.
mox & ad falsa prorumpit dicens
CEBIT UIRDO ETIAMU
CUCURRERIT CUM EO
quis quis beatii ob uerba legit agnoscit
Sedquiid arco loquitur. ut sem& ipsũ
ostendendo superbiat quid mirum

Expanded text:
delinquentium reatus inveniunt, scidelinquentium reatus inveniunt, sciunt modo severe corripere, modo humiliter deprecari. Sed cum arrogantes viri eos imitari appetunt, sumunt ab eis aspera verba correptionis, et sumere ab eis veraciter nesciunt preces humilitatis. Magis enim terribiles possunt esse quam mites; et idcirco discunt unde se erigant, et discere negligunt, ut animum submittant. Cumque admonere delinquentes placide nesciunt, nimio rigoris usu per invectionis iracundiam, etiam contra recte agentes effrenantur. Quorum iste Eliu speciem tenens, beatum Job non refovet, sed objurgat, dicens: Quis est vir, ut est Job, qui bibit subsannationem quastur cum operantibus iniquitatem et ambulat cum viris impiis? aliena semper est a veritate superbia, mox et ad falsa prorumpit, dicenscebit vir Deo, etiamsi cucurrerit cum eo.quisquis beati Job verba legit agnoscit. Sed qui idcirco loquitur, ut semetipsum ostendendo superbiat, quid mirum
Abbreviated transcription (Latin):
rursum cum se humiliant extrinse¬
cus remissiNuia & indisciplina
humilitatem custodiunt. & in humi¬
litate disciplinam. Paulus discipli
nam tenuit. cum chorinthiis diceret
Cum enim sit in teruos telus & conten¬
tio nonne carnales estis: & secundum
hominem ambulatis. & sed humili¬
tatem indisciplina non perdidit: qua
deprecando praemisit dicens : Ob¬
secro uos fratres permis ericordiam
dĩ. ut idipsum dicatis omnes. & non
sint in uobis scismata Rursum
humilitatem tenuit. cum eis demcho¬
rinthus loquens. paulo latius fortasse
quam uoluerat sem & ipsum reprehen¬
dit dicensFactussum insipiens
Sed disciplinam in hac humilitate non ꝑ¬
didit: quia ilico adiunxit. Cos
me coegistis Exemplum magnae
humilitatis exhibuit. cum discipulis
dixit Non enim nos m& ipsos prre¬
Sedin hac humilitate disciplinae ius¬
titiam nonamisit. qui eisdem delin
prredicatores scĩ utroq moderamine
artem magisterir temperare: & cũ

Expanded text:
rursum cum se humiliant extrinserursum cum se humiliant extrinsecus remissi, quia et in disciplina humilitatem custodiunt, et in humilitate disciplinam. Paulus discnam tenuit, cum Corinthiis diceret: Cum enim sit inter vos zelus et contentio: nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis? Sed hanc humilitatem in disciplina non perdidit, quia deprecando praemisit, dicens: Obsecro vos, fratres, per misericordiam Dei, ut idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata . Rursum humilitatem tenuit, cum eisdem Corinthiis loquens paulo latius fortasse quam voluerat, semetipsum reprehendit, dicens: Factus sum insipiens . Sed disciplinam in hac humilitate non perdidit, quia illico adjunxit: Vos me coegistis. Exemplum magnae humilitatis exhibuit, cum discipulis dixit: Non enim nosmetipsos praeSed in hac humilitate disciplinae justitiam non amisit, qui eisdem delinqpraedicatores sancti utroque moderamine artem magisterii temperare, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
iustirigide feriunt. sed aliud est
cumiustitiastimulat. Aliud cum suꝑ¬
bia inflat. Iusti cum se uere corri¬
gunt internae dulcedinis grrtiam
non amittunt Nam saepe proin¬
qui &udine refrenanda praruorum du¬
ritiam districtiuigoris ad sumunt.
sedintus caritatis igne lique fiunt at¬
que eorum amore ardent in quos.
aspera correptione saeuiunt: Seq
&iam eis intrinsecus insecreto cordis
humiliant. quos duris foris anim¬
aduersionum stimulis quasi despici¬
endo castigant.. Plerumq autem
& non despiciendo despiciunt. & non
desperando desperant:ttanto
eos celerius culpae pauescere ac resili¬
re faciant. quanto iam quasi uicinus
mostis foueam ostentant. Sȩpe&iã
quodam decentimoderamine suas cul¬
pas coram discipulis indicant ut illi
audientes discant. quomodo sem& ipsos
desuis actionibus suptiliter reprehen¬
dantTanta autem dispensatione
se temperant. ut neque cumse eri¬
gunt intrinsecus rigidi sint Neque

Expanded text:
justi rigide feriunt; sed aliud est justi rigide feriunt; sed aliud est cum justitia stimulat; aliud cum superbia inflat. Justi cum severe corrigunt, internae dulcedinis gratiam non amittunt. Nam saepe pro inquietudine refrenanda pravorum, duritiam districti vigoris assumunt, sed intus charitatis igne liquefiunt, atque eorum amore ardent, in quos aspera correptione saeviunt; seque etiam eis intrinsecus in secreto cordis humiliant, quos foris duris animadversionum stimulis quasi despiciendo castigant. Plerumque autem et non despiciendo despiciunt, et non desperando desperant, ut tanto eos celerius a culpa pavescere ac resilire faciant, quanto jam quasi vicinius mortis foveam ostentant. Saepe etiam quodam decenti moderamine 781 suas culpas coram discipulis indicant, ut illi audientes discant quomodo semetipsos de suis actionibus subtiliter reprehendant. Tanta autem dispensatione se temperant, ut neque cum se erigunt intrinsecus rigidi sint, neque
Abbreviated transcription (Latin):
mihi deuobis fractresmei abhisqui
sunt cloes. quia contentiones in¬
teruossunt. De quibus contentio¬
nibus paulo post subdidit. dicens
Cum enimsit interuos telus & con¬
tentio. nonne carnales estis : & secun¬
dum hominem ambulatis .o. ecce
quo e laudibus adapesta correptionis
uerba descendit ecce in corde audi¬
entium quamblanda fauoris manu
uiam districtae increpationis ape¬
ruit Prius namq superborum
brachia studuit perblandimentorũ
uincla religare Qut post modum
potuiss& uulnus superbiȩ ferro cor¬
reptionis incidere. Erant profec¬
to incorinthiis & quaelaudari debuis¬
sent. erant & qua eargui. Peritus
itaq medicus prius sana membrae quae
circa uulnus erant laudando palpauit.
& postmodum putridum sinum uulneris
feriendo traensfixit: Hab & ergo in
scis pracedicatoribus adutraq aptum
doctrinae regula pondussuum. ut &
recta fauentes nutriant. & peruersa
anim aduertentes abscidant: Non¬
num quam uero &iam prredicatores

Expanded text:
mihi de vobis, fratres mei, ab his qui mihi de vobis, fratres mei, ab his qui sunt Chloes, quia contentiones inter vos sunt. . De quibus contentionibus paulo post subdidit, dicens: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Ecce quibus laudibus ad aperta correptionis verba descendit; ecce in corde audientium quam blanda favoris manu viam districtae increpationis aperuit. Prius namque superborum brachia studuit per blandimentorum vincula religare, ut postmodum potuisset vulnus superbiae ferro correptionis incidere. Erant profecto in Corinthiis et quae laudari debuissent, erant et quae argui. Peritus itaque medicus prius sana membra, quae circa vulnus erant, laudando palpavit, et postmodum putridum sinum vulneris feriendo transfixit. Habet ergo in sanctis praedicatoribus ad utraque aptum doctrinae regula pondus suum, ut et recta faventes nutriant, et perversa animadvertentes abscindant. nunquam vero etiam praedicatores
Abbreviated transcription (Latin):
Et rursum cumchorinthiis dicer&. cũ
enim sit in teruos telus & contentio
nonne carnales estis . & secundum ho¬
minem ambulatis.& Sed necesse
ẽ : ut caute uideamus pracedicatores
iusti in ipsis quos corrigunt. cum ȩx
paste alia fortasse aliquidbonae ope¬
rationis inueniunt. Ad eadem obiur¬
gationis uerba cum quanta dispensa¬
tione descendant. Ecce paulus
chorinthios docens. eosq: inculpa diuisio¬
nis aspiciens exorsus .ẽ. dicens Cra¬
tias ago dõmeo semper prouobis. ingra¬
tia dĩ quaedata . ẽ. uobis inxp̃o ihũ.
quia in omnibus diuites factiestis in illõ
Multum profecto laudauit. quos in xp̃o
diuites in omnibus dixit: Et ecce
adhuc blandimenta multiplicat dicens¬
sInomni uerbo &i nomniscientia.
sicut testimonium xp̃i confirma
si opere peregissent. quod doctrina
didicerant: Et mox in laudis con¬
Ssummatione subiunxit. It autni¬
Chil uobisdesit mulla gratia. expec
Quaeso te paule istis tot fauoribus. iam
quotendas insinua. Et ecce paulop̾

Expanded text:
hiis diceret: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Sed necesse est ut caute videamus quia praedicatores justi in ipsis quos corrigunt, cum ex parte alia fortasse aliquid bonae operationis inveniunt, ad eadem objurgationis verba cum quanta dispensatione descendunt. Ecce Paulus Corinthios docens, eosque in culpa divisionis aspiciens exorsus est, dicens: Gratias ago Deo meo semper pro vobis, in gratia Dei, quae data est vobis in Christo Jesu, quia in omnibus divites facti estis in illo . Multum profecto laudavit quos in Christo divites in omnibus dixit. Et ecce adhuc blandimenta multiplicat, dicensomni verbo et in omni scientia, sicut testimonium Christi confirmasi opere peregissent quod doctrina didicerant. Et mox in laudis consummatione subjunxit: Ita ut nihil vobis desit in ulla gratia, exspecQuaeso te, Paule, istis tot favoribus jam quo tendas insinues. Et ecce paulo post
Abbreviated transcription (Latin):
onus aestimatur: Nam cui esse nun
iudicem lib&. huic uidere tunc iudicẽ
non lib&. Numerari enim culpae
nequeunt. quae habendae potestats¬
incamore perp&rantur. Tunc solũ
uero potestas bene geritur. cum
nonamando. sed timendo r&in&ur
Qquae ut minis trari recte ualeat. opor¬
tet primum ut hanc noncupiditas.
sed necessita simponat. Percepta
autem nec proformidine deb& deseri.
nec exlibidine amplecq. neaut peius
quis quasi ex humilitate superbiat. si
diuinae dispensationis ordinem fugi¬
endo contemnat: Aut eoiugum super¬
nirectoris abiciat. quo eum super c&e¬
ros priuatum regimen delectat. Po¬
testas ergo cumpercipitur. non ex libi¬
dine amanda est. sed exlonganimita¬
te toleranda ut indetunc adiudi¬
cium salubriter leuissit. Vnde nunc
adminis terium pacienter grauis
in notescit
LIBER

Expanded text:
onus aestimatur. Nam cui esse nunc onus aestimatur. Nam cui esse nunc judiciem libet, huic videre tunc judicem non libet. Numerari enim culpae nequeunt, quae habendae potestatis amore perpetrantur. Tunc solum vero 787 potestas bene geritur, cum non amando, sed timendo retinetur. Quae ut ministrari recte valeat, oportet primum ut hanc non cupiditas, sed necessitas imponat. Percepta autem nec pro formidine debet deseri, nec ex libidine amplecti; ne aut pejus quis quasi ex humilitate superbiat, si divinae dispensationis ordinem fugiendo contemnat; aut eo jugum 788 superni rectoris abjiciat, quo eum super caeteros privatum regimen delectat. Potestas ergo cum percipitur, non ex libidine amanda est, sed ex longanimitate toleranda, ut inde tunc ad judicium salubriter levis sit, unde nunc ad ministerium patienter gravis innotescit. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
regiminis adculpam prorumpitur
elationis. atq apud districtum iudicẽ
ipsa elatio impi&as aestimatur. be¬
ne dedño perheliu dicitur quiuocat
duces impios. Deipso quippe ducadi
dum superbiunt. exemplosuo subd¬
tos adimpi& atem trahunt. Vnde
gendis hominibus praefestur.
Apud se intrasecre tarium mentis
incathedra praesi deat humilitatis
Cumque iudicanti ei ac&eris foris ad¬
sistitur. uigilanti oculo incessanter
aspiciat: cui quandoq: iudiciipse
de his iudicandus existat:t quan¬
tonunc ante eum quem non uid& solli¬
citus trepidat. tanto eum cum uide¬
dici desua tantum modo anima for¬
tasse uix sufficit. & quot regendis
subditis presto est: reddendae apu
eum rationis tempore ut ita dicam tor
solus animas hab&. Quae nimirũ
cogiartio sias sidue mentem ex coquen
omnem superbiae tum orem pnremit:
Et rector prouidus tanto iam neq rex
apostata neq dux impius uocabitur.
quanto ei cogitatione sollicita potes¬
tas quae accepta est. Non honor. sed

Expanded text:
regiminis ad culpam prorumpitur regiminis ad culpam prorumpitur elationis, atque apud districtum judicem ipsa elatio impietas aestimatur, bene de Domino per Eliu dicitur: Qui vocat duces impios. De ipso quippe ducatu dum superbiunt, exemplo suo subditos ad impietatem trahunt. 55. gendis hominibus praefertur, apud se intra secretarium mentis in cathedra praesideat humilitatis. Cumque judicanti ei a caeteris foris assistitur, vigilanti oculo incessanter aspiciat, cui quandoque judici ipse de his judicandus assistat, ut quanto nunc ante eum quem non videt, sollicitius trepidat, tanto eum cum videdici de sua tantummodo anima fortasse vix sufficit, quia quot regendis subditis praeest, reddendae apud eum rationis tempore, ut ita dicam, tot solus animas habet. Quae nimirum cogitatio, si assidue mentem excoquit, omnem superbiae tumorem premit. Et rector providus tanto jam neque rex apostata, neque dux impius vocabitur, quanto ei cogitatione sollicita potestas quae accepta est, non honor, sed
Abbreviated transcription (Latin):
impi&atis dux perofficium pi&atis
existat Uon autem deb& hominũ¬
ducatum suscipere. quinescit homines
bene uiuendo praeirenequi ad
hoc eligitur ut aliorum culpas corri¬
gat quod resecare debuit ipse cõ¬
mittat. Hincinde se ergo qui prae
tis uiuant Vt bonum quod faciunt
& intra sinum mentis abscondant.¬
& tamen exeo ad profectum sequen¬
tium exempla rectȩ operationis inper¬
tiant. Vt subditorum culpas anim¬
aduertentes corrigant Nec tamen
peruim eiusdem anim aduersionis in¬
tumescant t quae damleniter
correpta tolerent. Nec tamendiscipli¬
nae uincula eademlenitate dissoluant :
Vt quaedam tolerando dissimulent.
nec tamen ea crescere dissimulando
permittant. Laboriosa sunt ista.
& nisi diuina gractia fulciat ad custo
diendum difficilia Recte uerode
aduentu districti iudicis. persapien¬
tiae librum dicitur. Horrendo &ci¬
to apparebit. qnm̃ iudicium durissi¬
mum his qui prae sunt fiet. Quia
ergo plerumq perpotestatem

Expanded text:
impietatis dux per officium pietatis impietatis dux per officium pietatis existat. Non autem debet hominuducatum suscipere, qui nescit homines bene vivendo praeire, ne qui ad hoc eligitur ut aliorum culpas corrigat, quod resecare debuit ipse committat. Hinc inde se ergo qui praestis vivant, ut bonum quod faciunt, et intra sinum mentis abscondant, et eo ad provectum sequentium exempla rectae operationis impertiant, ut subditorum culpas animadvertentes corrigant, nec tamen per vim ejusdem animadversionis intumescant, ut quaedam leniter correpta tolerent, nec tamen disciplinae vincula eadem lenitate dissolvant, ut quaedam tolerando dissimulent, nec tamen ea crescere dissimulando permittant. Laboriosa sunt ista, et nisi divina gratia fulciat, ad custdiendum difficilia. Recte vero de adventu districti judicis per Sapientiae librum dicitur: Horrende et cito apparebit, quoniam judicium durissimum his qui praesunt fiet . Quia ergo plerumque per potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
Dux autem est impius quiatramite ueri¬
tatis exorbitat. & dumipse in preceps
ruit: ad abrupta sequentes inuitat
Dux est impius. qui pertumoris exempla
uiam ostendit erroris. Paulus duxim
celsitudinem reprimebat dicens. Nec
quaerentes ab hominibus gloriam ne
sumus paruuli inmedio uestrum
Paruulus inmedio eorum factus fuerat.
quia timebat ne inter discipulos si ho¬
norem suae celsitudinis uindicaret.
exempla elationis ostenderet. lime¬
bat nimirum nedum ipse sibi potesta
tempastoralis potentiae quaerer&.
& adimpi&atem sequentes duceret:
quipi&atis officium suscepiss& VN¬
de necesse ẽ : ut is qui prae ẽ qusex¬
empla subditis prebeat sollerter ad¬
tendat. & tantisse sciat uiuere.
quantis pnceesseAcuigilanter
inspiciat. ne in eo quod prelatus est
intumescat neiura debita potes¬
tatis inmoderatius exigat: nedisci¬
Et unde a peruersitate subditos restrin¬
gere poterat. Inde magis intuentiũ
corda peruertat : Ne ut dictum est

Expanded text:
 Rec. XV. Dux autem est impius, qui a tramite veri Rec. XV. Dux autem est impius, qui a tramite veritatis exorbitat; et dum ipse in praeceps ruit, ad abrupta sequentes invitat. Dux est impius, qui per tumoris exempla viam ostendit erroris. Paulus dux escelsitudinem reprimebat, dicens: Nec qusumus paruuli in medio uestrumParvulus in medio eorum factus fuerat, quia timebat ne si inter discipulos honorem suae celsitudinis vindicaret, exempla elationis ostenderet. Timebat nimirum ne dum ipse sibi pottem pastoralis potentiae quaereret, et ad impietatem sequentes duceret, qui pietatis officium suscepisset. Unde necesse est ut is qui praeest, quae exempla subditis praebeat solerter attendat, et tantis se sciat vivere, quantis praeesse, ac vigilanter inspiciat ne in eo quod praelatus est intumescat, ne jura debitae potestatis immoderatius exigat, ne disciet unde a perversitate subditos restringere poterat, inde magis intuentium corda pervertat, ne ut dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ut regiapostata Vnusquisq enim
superbus rector totiens adculpam a pos¬
tassae dilabitur. quotiens prae. eẽ. ho¬
minibus delectatur honoris sui singu¬
laritate la&atur. Subquo enim sit
non considerat. & quoda equalibus
quasi nonsit aequalis exultat. Vnde
autem haec uitiorum radix pullulat
in corde regentium. Nisi eximitatio¬
ne illius quidespectis angelorum socie¬
tatibus dixit. Ascendam superal¬
titudinem nubium & similis ero altis¬
simo: Quia ergo unus quisq rector
quotiens extollitur in eo quodce teros
regit totiens perla psum superbiae
a summirectoris seruitio separatur.
& cumaequales sibi subditos despicit.
eius super se dominium subquo omnes
aequales sunt non agnoscit. recte
dicitur. quidicit regi apostata
Quia uerodum dominando praẽsunt . ex¬
emplo suae superbiae subditos adim¬
pi&atem trirhunt. Apte subiungitur ssxu
quiuocat duces impios Aduiamnamq
piatis ducerent. si subditorum oculis
humilitatis exempla monstrarent

Expanded text:
cit regi: Apostata. Unusquisque enim cit regi: Apostata. Unusquisque enim superbus rector totietasiae dilabitur, quoties, praeesse hominibus delectatus, honoris sui singularitate laetatur. Sub quo enim sit non considerat, et quod aequalibus quasi non sit aequalis exsultat. Unde autem haec vitiorum radix pullulat in corde regentium, nisi ex imitatione illius qui, despectis angelorum societatibus, dixit: Ascendam super altitudinem nubium, et similis ero Altissimo ? Quia ergo unusquisque rector quoties extollitur in eo quod caeteros regit, toties per lapsum superbiae a summi rectoris servitio separatur; et cum aequales sibi subditos despicit, ejus super se dominium sub quo omnes aequales sunt non agnoscit, recte dicitur: Qui dicit regi, apostataQuia vero cum dominando praesunt, exemplo suae superbiae subditos ad impietatem trahunt, apte subjungitur. Qui vocat duces impios. Ad viam namque pietatis ducerent, si subditorum oculis humilitatis exempla monstrarent.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in ordinatum sibim &um a sub
ditis exigunt. & non tam propter
dnm. quam prodño uenerari uolunt
Intus enim setumore cordis extol¬
lunt. cunctosq subditos insui compasta
despiciunt. Nec condescendendo con¬
sulunt: sed dominando premunt.
Quia uidelic& alta cogitatione se eri¬
gunt. & aequales se illis quibus eos
prae. eẽ. contigit nonagnoscunt
Contra hunctumorem. perecclesiasti¬
cum librum dicitur. Ducem te
constituerunt. noli extolli. sedesto
in illis quasi unus exillis Hunc tumo
rem perproph&am dñs inpastorib
increpans. ait. Vos autem cum auste¬
ritate imperabatis eis. & cum potentiã
Ipsa enimbona quae subditis dicunt. do¬
minando potius quam consulendo pro¬
ferunt. quia uidelicet quicquam eis
quasi exaequo dicere. sem& ipsos exis¬
timant deiecisse Singularitate enĩ
gaudent culminis. & nonaequalitate
conditionis Sed quia haec tumen¬
tia corda rectorum suptiliter dñs
pensat. bene contra eos dicitur: quidi

Expanded text:
sunt inorsunt inorditis exigunt, et non tam propter Dominum quam pro Domino venerari volunt. Intus enim se tumore cordis extollunt, cunctosque subditos in sui comparatione despiciunt, nec condescendendo consulunt, sed dominando premunt, quia videlicet alta cogitatione se erigunt, et aequales se illis quibus eos praeesse contingit non agnoscunt. Contra hunc tumorem per Ecclesiasticum librum dicitur: Ducem te constituerunt; noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hunc tumorem Dominus per prophetam in pastoribus increpans ait: Vos autem cum austeritate imperabatis eis, et cum potentia . Ipsa enim bona quae subditis dicunt dominando potius quam consulendo proferunt, quia videlicet quidquam eis quasi ex aequo dicere semetipsos existimant dejecisse. Singularitate enim gaudent culminis, et non aequalitate conditionis. Sed quia haec tumentia corda rectorum subtiliter Dominus pensat, bene con
Abbreviated transcription (Latin):
Bonam quidem sententiam protulit:
sedbeato iob proferenda non fuit
Inomne enim quod dicitur. summope¬
re intuendum est quid dicatur. cui
dicatur. quando dicatur. quomodo
dicatur. Heliu autem adtendit
quod dicer&. sed cui diceret non ad¬
tendit. Beatus quippe iob amabat
iudicium quia causas suas cum dño pen¬
sare suptili ternouerat. Nec con¬
demnauerat eum quiiustus est.
sed cur sine peccato percussus fuerat.
indolore positus cumhumilitate re
qui rebat. Amat iudicium quisquis
uias suas suptiliter discutit. & secre¬
tarium cordis ingressus quid dñs ipsi¬
tribuat. quid ipse dño debeat pensat
Quodbeatus iob quomodo non fecerat.
quitam crebra sacrificia in expiatio¬
ne filiorum &iam procogitationib:
offerebat.o quia ergo heliudixit.
quod is qui iudicium nonamat sanari
non possit. Arguens beatum iob quod
iudicium nonamaret . & qui eum qui
iustus ẽ. condemnass&. llico eius dẽ
iusti id ẽ. dñi iustitiam subdidit dicens
Saepe nouimus quod plerique qui prae¬

Expanded text:
Bonam quidem sententiam protulit, sed beato Job proferenda non fuit. In omni enim quod dicitur summopere intuendum est quid dicatur, cui dicatur, quando dicatur, quomodo dicatur. Eliu autem attendit quid diceret, sed cui diceret non attendit. Beatus quippe Job amabat judicium, 785 quia causas suas cum Domino pensare subtiliter noverat. Nec condemnaverat eum qui justus est, sed cur sine peccato percussus fuerat in dolore pquirebat. Amat judicium quisquis vias suas subtiliter discutit, et secretarium cordis ingressus, quid Dtribuat, quid ipse Domino debeat pensat. Quod beatus Job quomodo non fecerat, qui tam crebra sacrificia in expiatione filiorum etiam pro cogitationibus offerebat? Quia ergo Eliu dixit quod is qui judicium non amat sanari non possit, arguens beatum Job quod judicium non amaret, et quia eum qui justus est condemnasset, illico ejusdem justi, id est Domini, justitiam subdit, dice- Saepe novimus quod plerique qui prae
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur
QUIA DIXISINOB IUSTUS
SUM. ET DS̃. SUBUER III¬
IUDiUIUM MEum. INIU¬
DI CANDO ENM ME MEN
DACIUM EST. EIUIOLEN¬
tamen quia minime dixerit. requisi
ta sacriare historiae uerba testantur
Sed quiiudicium aeque quaesierat. ex
culpa quam finxit protinus sententi¬
am promulgat Nam sequitur

Expanded text:
SequiturSequiturquia dixit Iob iustus sum et Deus subvertiiudicium meum in iudicando endacium est; et violentamen quia minita sacrae historiae verba testantur. Sed qui judicium aeque quaesierat, ex culpa quam finxit protinus sententiam promulgat; nam sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
testis ea quae fuerint dicta cognosce
re Videamus igitur quantũ tume¬
at. qui uerba sua non nisi a sapientib:
audiri decenter existimat Ve¬
rus autem sapientiae praredicator
sdicit. sapientibus & insipientibus
debitorsum at contror arrogans
in priredicationesua aures tantum¬
modo sapientium expectat. quia
nonideo praredicat ut possit quosli¬
b& sapientes efficere: sedideo sapi¬
entes quaerit ut possit quod sense¬
rit superbiendo monstrare. Sic̃
enim superius dictum . ẽ: non illos
ap̃p&it erudire. sed se ostendere.
Nec intu&ur quamiusti quiaudiunt
fiant. sed ipse quam doctus cumau
dicationem arrogantium nullus ad¬
mitter&. sinon & aliquid dehumilita¬
tis imagine permiscerent. bene
heliu post quam pertumida uerba
se extulit: rursum quasi ad aequa¬
litatis concordiam condescendit dicñs
BIS. EIINTERNOS UIDEA¬
Mus quidsITMelius¬
Sedutrum hociudicium exhumili
corde quaesierit facile cognoscimꝰ:.
si subsequentia eius uerba pensemus

Expanded text:
testis ea quae fuetestis ea quae fuere. Videamus igitur quantum tumeat, qui verba sua non nisi a sapientibus audiri decenter existimat. Verus autem sapientiae praedicator dicit: Sapientibus et insipientibus debitor sum . At contra arrogans in praedicatione sua aures tantummodo sapientium exspectat, quia non ideo praedicat ut possit quoslibet sapientes efficere, sed ideo sapientes quaerit, ut possit quod senserit superbiendo monstrare. Sicut enim superius dictum est, non illos appetit erudire, sed se ostendere; nec intuetur quam justi qui audiunt fiant, sed ipse quam doctus , cum a dicationem arrogantium nullus admitteret, si non et aliquid de humilitatis imagine permiscerent, bene Eliu postquam per tumida verba se extulit, rursum quasi ad aequalitatis concordiam condescendit, dicensbis, et inter nos videamus quid- Sed utrum hoc judicium et humili corde quaesierit, facile cognoscimus si subsequentia ejus verba pensemus.
Abbreviated transcription (Latin):
uerba sua non compatiendo sed uix de¬
dignando largiuntur. Longe quip¬
pe se in altum positos a estimant.
& super eosdem auditores suos qua¬
si procedentis doctrinae respectum
uix desummo dignanter inclinant
At contra uerba iustorum exradice
ueniunt humilitatis. ut fructum
ualeant ferre pi&atis  Et quic¬
quid salubre potuerint. Nontumen¬
do sed compatiendo subminis trant
Ui quippe caritatis uel se in auditori¬
bussuis.: uel auditores suos inseita
trans formant. Ac si &illi peristos
hoc quodaudiunt doceant. & istiper
illos hoc quod docendo proferunt dis¬
cant Heliuergo trpum arrogan¬
tium tenens & cum pronuntiationis
ostentatione inchoans. quid di¬
BAMEA. ETERUDITI AU¬
SCUL IATE ME AURIS EÑ
CERBA PROBAT. EIGUIIUR
ESCAS GUSTU DIUDICAT
Acsidicer&: Sicut nec auris escas.
nec guttur uerba cognoscit. Ita
nec stultus quisq sententiam sapi¬
entis intellegit. Sapientesergo
atq eruditi audite quoddico. quipo¬

Expanded text:
verba sua non compatiendo, sed vix deverba sua non compatiendo, sed vix dedignando largiuntur. Longe quippe se in altum positos aestimant, et super eosdem auditores suos quasi praecedentes doctrinae respectum vix de summo dignanter inclinant. At contra verba justorum ex radice veniunt humilitatis, ut fructum valeant ferre pietatis: et quidquid salubre potuerint, non tumendo, sed compatiendo subministrant. Per verba quippe charitatis vel se in auditoribus suis, vel auditores suos in se ita transformant, ac si et illi per istos hoc quod audiunt doceant, et isti per illos hoc quod docendo proferunt discant. Eliu ergo typum arrogantium tenens, et cum pronuntiationis ostentatione inchoans, quid diba mea, et eruditi, auscultate me. Auris enim verba probat, et guttur escas gustu dijudicat. - Ac si diceret: Sicut nec auris escas, nec guttur verba cognoscit, ita nec stultus quisque sententiam sapientis intelligit. Sapientes ergo atque eruditi, audite quod dico, qui po
Abbreviated transcription (Latin):
sed mox celari non potuit hoc quod
altum tumebat conscientia Nã
repente subiunxit. Iace & doce¬
bote sapientim quia uero arro¬
gantes omnes in eo quod proferunt
trposuperbiae inflantur . & uelut in
alto positi sic doctorum speciem su¬
munt ac si eorum uerba dignatione
quadam super in dignos homines cae¬
litus effundantur. bene abscrip¬
tore huius historiae uersus interpo¬
uocabulum . Nisi inflatio elationis
ostenditur . o ut uerba quae de al¬
ta superbiae radice ueniebant. cum
quadam quasi altitudine & diftine¬
tione procederent. Ita uidelic& pmt¬
dicare omnes arrogantes solent
Cum quodam enim fastu proferunt
hoc quod singulariter intellexisse
se credunt Et fostasse tunc
humilitatem prredicant: cum per
elationis trpum exempla superbiae
ostentant: Vnde fit ut eorum prȩ¬
dicatio concors sibi manere non pos¬
sit. quia id quod rectum loquentes
seminant. peruerse tumente simpu¬
nant: Humilibus namq auditorib

Expanded text:
sed mox celare non potuit hoc quod sed mox celare non potuit hoc quod altum tumebat conscientia. Nam repente subjunxit: Tace, et docebo te sapientiam. Quia vero arrogantes omnes in eo quod proferunt typho superbiae inflantur, et, velut in alto positi sic doctorum speciem sumunt ac si eorum verba dignatione quadam super indignos homines coelitus effundantur, bene a scriptore hujus historiae versus interpovocabulum, nisi inflatio elationis ostenditur, ut verba, quae de alta superbiae radice veniebant, cum quadam quasi altitudine et distinctione procederent. Ita videlicet praedicare omnes arrogantes solent? Cum quodam enim fastu proferunt hoc quod singulariter intellexisse se credunt; et fortasse tunc humilitatem praedicant, cum per elationis typhum exempla superbiae ostentant. Unde fit ut eorum praedicatio concors sibi manere non possit, quia id quod rectum loquentes seminant, perverse tumentes impugnant. Humilibus namque auditoribus
Abbreviated transcription (Latin):
uit Namilico subiunxit. Quod
si non habes audime. tace & docebo
te sapientiam¬
quaerunt audire quodiustum . ẽ.
aequanimiter expectant audire
quod quaerunt. Heliu autem
qui ueraciter requisitionis uerba non
protulit. dici quod quaesierat ñ
permisited mox quidintrinse¬
cus gestabat erũpit. qualemq se
in oculissuis habebat ostendit dicens
Tace & docebote sapientiam Ar¬
rogantes enim uiri quando aliquid
humilitersonant. diu in eiusdem
humilitatis specie non perdurant.
Cum fostasse quaerunt ut audiant.
mox loquendo obuiant nedoceantur¬
Quia superficiem uocis quam protule¬
rant . citius ostentationis intentio con
primit. quae exradice cordis exsur¬
git Atq eandem humilitatis
formam specietenus sumptam. eo
celerius probant quia aliena est. quo
illam diutius tenere non possunt:
Ecce heliu iustitiam cum requirit ut
discat. promittit quia doceat. Ec¬
ce quasi requirendo quodiustum .ẽ:
aliquid planum sonuerat lingua.

Expanded text:
vit. Nam illico subjunxit: Quod vit. Nam illico subjunxit: Quod si non habes, audi me; tace, et docebo te sapientiamquaerunt audire quod justum est, aequanimiter exspectant audire quod quaerunt. Eliu autem qui veraciter requisitionis verba non protulit, dici quod quaesierat non permisit; sed mox quae intrinsecus gestavit, erupit, qualemque se in oculis suis habebat ostendit, dicens: Tace, et docebo te sapientiam. Arrogantes enim viri, quando aliquid humiliter sonant, diu in ejusdem specie humilitatis non perdurant, cum fortasse quaerunt ut audiant, mox loquendo obquia superficiem vocis quam protulerant citius ostentationis intentio 778 comprimit, quae ex radice cordis exsurgit, atque eamdem humilitatis formam specie tenus sumptam eo celerius probant quia aliena est, quo illam diutius tenere non possunt. Ecce Eliu justitiam cum requirit ut discat, promittit quia doceat. Ecce quasi requirendo quod justum est aliquid planum sonuerat lingua;
Abbreviated transcription (Latin):
Qualem se apud se habeat: hacloquu¬
tione manifestat quadicit: Ad¬
tende iob & audime. & tace dum
ego loquor In mensa enim super¬
bia est. a seniore sibi reuerentiam ex¬
igere & silentium imperari melio
dumquos lib& corripiunt. saepe per
humilitatis gratiam ad cogitationũ
suarum intima reuestuntur. atq
in eo ipso quod corripiunt nequid for¬
tasse fallantur exquirunt correp¬
tisq: licentiã tribuunt ut siquid pro
se ipsi iustius sentiunt fateantur.
hoc nonnumquam &iam arro gan¬
tes imitari app&unt Paulis per
enim in uerbis elatione post posita.
quasi eorum quos corripiunt si for¬
te repperiri potuerint iustitiam
quaerunt. Non quia ita sentiunt:
sed quia ornari perhumilitatis spe¬
ciem concupiscunt M&uunt
enim ne superbi ac tumidi. quia sunt
.eẽ uideantur. Vnde heliu sta¬
tim subdidit dicens Si autem ha¬
bes quod loquaris. responde mihi. uo
lo enim te apparere iustum Sed
haec quia excorde non protulit. Au¬
dire quod quae sierat non ex pecta¬

Expanded text:
Qualem se apud se habeat hac locutione manifestat, qua dicit: Attende, Job, et audi me, et tace dum ego loquor. Immensa enim superbia est, a seniore sibi reverentiam exigere, et silentium imperare meliordum quoslibet corripiunt, saepe per humilitatis gratiam ad cogitationum suarum intima revertuntur, atque in eo ipso quod corripiunt, ne quid fortasse fallantur exquirunt, correptisque licentiam tribuunt ut si quid pro seipsis justius sentiant fateantur, hoc nonnunquam etiam arrogantes imitari appetunt. Paulisper enim in verbis elatione postposita, quasi eorum quos corripiunt, si forte reperire potuerint, justitiam quaerunt, non quia ita sentiunt, sed quia ornari per humilitatis speciem concupiscunt. Metuunt enim ne superbi ac tumidi, quia sunt, esse videantur. Unde Eliu statim subdidit, dicens: Si autem habes quod loquaris, responde mihi; loquere, volo enim te apparere justum. Sed quia haec ex corde non protulit, audire quod quaesierat non exspecta
Abbreviated transcription (Latin):
tat paulis perergo elatio in prẽ¬
cordiis crescit. & cumse uastius ex¬
tenderit. oppressae mentis oculum
funditus claudit. uitcaptiuus ani¬
mus elationis trpum & patipossit.
& tamen id quod patitur uidere non
possit. Sed quia arrogantes uiri
aliquando ut diximus recta non rec¬
te sentiunt. & bona inuenire nouer̃.
sed haec bene proferre contẽnunt.
heliu postelationis trpum quodixerat.
si habes intellectum. audi quod dicitur
subdidit dicens

Expanded text:
tat. Paulisper ergo elatio in praetat. Paulisper ergo elatio in praecordiis crescit, et cum se vastius extenderit, oppressae mentis oculum funditus claudit; ut captivus animus elationis typum et pati possi tamen id quod patitur videre non possit. Sed quia arrogantes viri aliquando, ut diximus, recta non recte sentiunt, et bona invenire noverunt, sed haec bene proferre contemnunt, Eliu post elationis typum, quo dixerat: Si habes intellectum, audi quod dicitur, subdit dicens
Abbreviated transcription (Latin):
ait. si habes intellectum audi quoddicit:
Acsia pestedicat. Audime. si tamendig¬
nus poteris. eẽ. quiaudias Istisunt
cotidiani defectus qui in cordibus repro¬
borum fiunt. quibus indesinenter ad
d&eriora descendunt:ina dum
minora in caute neglegunt. ad maio¬
raperniciose prorumpunt: Iam
& hoc desuperbia fuerat. quodbeatũ
iob id quodiustum .ẽ. loqui posse dubi¬
tabat᷑ Seddum hanc in sein& ipso
considerare neglegit. adnequiora per¬
uenit. ut non solum posse ab eo dici
quodiustum .ẽ. dubitet sed &iam
dicentem se iusta ab eo intellegipos¬
se desper& Vnde uitium super¬
biae ab ipsamox radice secandũ .ẽ.:
utcum latenter oritur. tuncuigilant̃
abscidatur ne prouectu igeat:
neusu robor&ur Dificile enim
in sequisq: in u&eratam superbiã
deprehendit. quia nimirum hoc
uitium quanto magis patimur tan¬
tominus uidemus: Sic quippe iN
mente superbia. sicut in oculis caligo
generaturque Iuose latius di¬

Expanded text:
ait: Si habes intellectum, audi quod dicitur. ait: Si habes intellectum, audi quod dicitur. Ac si aperte dicat: Audi me, si tamen dignus poteris esse qui audias. Isti sunt quotidiani defectus, qui in cordibus reproborum fiunt, quibus indesinenter ad deteriora descendunt, quia dum minora incaute negligunt, ad majora perniciose prorumpunt. Jam t hoc de superbia fuerat, quod beatum Job id quod justum est loqui posse dubitabat. Sed dum hanc in semetipso considerare negligit, ad nequiora pervenit, ut non solum posse ab eo dici quod justum est dubitet, sed etiam dicentem se justa ab eo intelligi posse desperet. Unde vitium superbiae ab ipsa mox radice secandum est, ut cum latenter oritur, tunc vigilanter abscidatur, ne provectu ne usu roboretur. Difficile enim in se quisque inveteratam superbiam deprehendit, quia nimirum hoc vitium quanto magis patimur, tanto minus videmus. Sic quippe in mente superbia sicut in oculis caligo generatur, quo se haec latius di
Abbreviated transcription (Latin):
Habent hoc proprium omnes arro¬
gantes. ut cumfortasse acutum ali¬
quid sentiunt indemox aduitium ela¬
tionis erumpant. sensusq omnium
insui comparatione despiciant. seq
in suo iudicio aliorum meritis ante po¬
nant: Quibus contigit miseris. ut plus
uidendo tenebrescant. quia dumsup¬
tilia adtendunt. sem& ipsos intueri
nesciunt:Et quo intellegentiam acu¬
tus percipiunt. eo persuperbiam
d&eriuscadunt. Quibene quidem sup¬
tilia conspicerent. siin eo quod profer̃
seuiderent. Superiusnamq heliu
dixerat. si habes quod loquaris responde
inihi loquere. uolo enimte apparere iustũ.
nunc autemait. si habes intellectũ . au¬
di quoddicitur. Ecce quomodo pau¬
lisper elatio peruerborum incrementa
proficit. Superius dubitauit sipos¬
s& beatus iob proferre quodiustum. ẽ:
nunc uero discutit si hoc quoddicit:
saltim posset audire Ibidixit. si
habes quod loquaris responde mihi
Acsidiceret:. Dic aliquid sitamendig¬
nus poteris. eẽ . quidicas Hic autem

Expanded text:
Habent hoc proprium omnes arrogantes, ut cum fortasse acutum aliquid sentiunt, inde mox ad vitium elationis erumpant, sensusque omnium in sui comparatione despiciant, seque in suo judicio aliorum meritis anteponant. Quibus contingit miseris ut plus videndo tenebrescant, quia dum subtilia attendunt, semetipsos intueri nesciunt; et quo intelligentiam acutius percipiunt, eo per superbiam deterius cadunt. Qui bene quidem subtilia conspicerent, si in eo quod proferunt se viderent. Superius namque Eliu dixerat: Si habes quod loquaris, responde mihi: loquere, volo enim te apparere justum . Nunc autem ait: Si habes intellectum, audi quod dicitur. Ecce quomodo paulisper elatio per verborum incrementa proficit. Superius dubitavit si posset beatus Job proferre quod justum est; nunc vero discutit si hoc quod dicitur saltem possit audire. Ibi dixit: Si habes quod loquaris, responde mihi. Ac si diceret: Dic aliquid, si tamen dignus poteris esse qui dicas. Hic autem
Abbreviated transcription (Latin):
sed perconsiderationem prruorum ho¬
minum postse oculos tendunt Rec¬
tiuideri app&unt. sed adinueni en¬
dos se tostam regulam sumunt. Si eñ
sem& ipsos quales sunt cognoscere appe¬
tunt. Nond&eriorum conspicere.
sed meliorum exempla debuerunt
d circo ergo peccatores se. eẽ. non in¬
tellegunt. quia homines non adten¬
dunt Nam si homines adtenderent
quantum peccando distarent abonis
hominibus inuenirent᷑ .. De hoc er¬
gõ paenitente quiid circobonorum
exempla considerat. ut sibim& ipsi
quantum ab ono recessit innotescat.

Expanded text:
sed per considerationem pravorum hosed per considerationem pravorum hominum post se oculos tendunt. Recti videri appetunt, sed ad inveniendos se tortam regulam sumunt. Si enim semetipsos quales sunt cognoscere appetunt, non deteriorum conspicere, sed meliorum exempla debuerant. Idcirco ergo peccatores se esse non intelligunt, quia homines non attendunt. Nam si homines attenderent quantum 770 peccando distarent a bonis hominibus, invenirent. De hoc ergo poenitente qui idcirco bonorum exempla considerat ut sibimetipsi quantum a bono recessit innotescat
Abbreviated transcription (Latin):
tia animalia alarum percussione se
tangunt . ut eo aduolatum se altius
excitent. quo humilius alter in alte¬
ro quodammir&ur uid&ꝰ Hinc
itaq: colligendum ẽ : quanta debemꝰ.
sollicitudine meliorum uitam con¬
spicere nos qui in infimis iacemus.
si & hi qui iam tanta sc̃ĩtate subli¬
messunt uit perhumilitatis gressũ
admaiora proficiant. Adhuc quae¬
runt in aliis quodimitantes ammi¬
rentur: Sed haec reprobinesci
unt. quia mentis oculos semper
in infimis prȩmunt Qui & si
quando inuia dñiueniunt: nonadme¬
lorum uestigia. sed adintuenda semꝑ
d&eriorum exempla uestuntur
Neque enim eorum untam conside¬
nent quibus se humiliando post¬
ponant. sed quibus superbiendo se
pracefenarnt D&eriores namque res¬
piciunt. quibus melioresse esse glo
liore non possunt. quia hoc sibi suffi¬
cere aestimant. quod pessimos ante¬
cedunt. Omiseri. uiam pergunt.
& intergo respiciunt Perspemqui¬
dem quasi ante se pedem proferunt.

Expanded text:
tia animalia alarum percussione se tia animalia alarum percussione se tangunt, ut eo ad volatum se altius excitent, quo humilius alter in altero quod admiretur videt? Hinc itaque colligendum est quanta debemus sollicitudine meliorum vitam conspicere nos, qui in infimis jacemus, si et hi qui jam tanta sanctitate sublimes sunt, ut per humilitatis gressum ad majora proficiant, adhuc quaerunt in aliis quod imitantes admirentunt, quia mentis oculos semper in infimis premunt, qui et si quando in viam Domini veniunt, non ad meliorum vestigia, sed ad intuenda semper deteriorum exempla vertuntur. Neque enim eorum vitam considerant, quibus se humiliando postponant, sed quibus superbiendo se praeferant. Deteriores namque respiciunliora non possunt, quia hoc sibi sufficere aestimant, quod pessimos antecedunt. O miseri, viam pergunt, et in terga respiciunt. Per spem quidem, quasi ante se pedem proferunt,