comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mtrax constitutum dilationis dien commu¬
nioni uitae non reddiderunt quomodo toto
illo temipore auobis alienati baptizare potueri
quomodo cumhis quos extra communionem
ur̃am bapti zauerum non expatiatis aliobapti¬
⁊itismate redierunt in quofacto non uos rep̃¬
hendimus quod baptis mum xp̃i nequaquam
sacrileguon &iami inchismate acrilego cogno¬
iustis quod hominum peruersitate correcia
illud quod&iam inperuerns restum fuerat
ad probartis quodhumana uitia cum diuinis
signaculis non confudistis quod dona ecclesia
qua preter ettleslam quoque haberi &dari ad
habentium &accipientium spplicium poui¬
eruit nec indamnatis daminanda necire¬
centis niutanda cennustis nec illud reprȩ¬
hendimus quod eordem ipids famon crimi¬
nis reos & postrenentum diinationis ipsaꝵ
& post dilationis diem alus constitutum tam
propter populos insirmos quieis ad haserunt
recordantes credopatris samilias solicitudint̃

Expanded text:
intra constitutum dilationis diem commuintra constitutum dilationis diem communioni uestrae non se reddiderunt, quomodo toto illo tempore a uobis alienati baptizare potuerunt? quomodo cum his. quos extra communionem uestram baptizauerunt, non expiatis alio baptismate redierunt? in quo facto non uos reprehendimus, quod baptismum Christi nequaquam sacrilegum etiam in schismate sacrilego cognouistis, quod hominum peruersitate correcta illud, quod etiam in peruersis rectum fuerat, adprobastis, quod humana uitia cum diuinis signaculis non confudistis, quod dona ecclesiae, quae praeter ecclesiam quoque haberi et dari ad habentium et accipientium supplicium potuerunt, nec in damnatis damnanda nec in receptis mutanda censuistis. Nec illud reprehendimus, quod eosdem ipsos famosi criminis reos et post sententiam damnationis ipsorum et post dilationis diem aliis constitutum tamen propter populos infirmos, qui eis adhaeserunt, recordantes credo patris familias sollicitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
ustua in notescer& potestati consortium sacer¬
dotum ius sisti utgesta testatur exploso omni
contrdictionis effectu sacraissimis sacerdo¬
tibus a profanis mentib ecclesias uindicatas
oportere restitui uides nempe usque ad huius
postulationis diemabillo praestiutae dilationis
quo diriumfera mensum tempus effluxerit
producitur aũt iste conflictus quantum exgestis
proconsularibus & municipalibus indagare potu¬
imus usque ad theodorum proconsulem hoc est
usque anni alterius diem xiłrł ianuar̃ quo die
clerici & seniores gentes subrogato ep̃o qui in lo¬
cum damnati praetextati ad suritani fuerat sub¬
rogatus allegauerunt memorati proconsulis
iussionem cunadforis erant acommunione
usa &eiusdem conimunionis urte iminici iniud¬
cus publicir arguebantur & expellendi delocis
dõ summo consecratis tamquim sacrilegi p&e¬
bantur ex quo lib& ergonumero fuerim
quam quam satis appareat ex quo flicrim qui

Expanded text:
tis tuae innotesceret potestati consortium sacertis tuae innotesceret potestati consortium sacerdotum, jussisti, ut gesta testantur, exploso omni contradictionis effectu, sacratissimis sacerdotibus a profanis mentibus Ecclesias vindicatas oportere rpostulationis diem ab illo praestitutae dilationis quod trium fere mensum tempus effluxerit. producitur autem iste conflictus, quantum ex gestis proconsularibus et municipalibus indagare potuimus. usque. ad Theodorum proconsulem, hoc est usque anni alterius diem XI Kl Ian, quo die clerici et seniores agentes sub Rogato episcopo, qui in locum damnati Praetextati Adsuritani fuerat subrogatus, allegauerunt memorati proconsulis iussionem, cum a foris erant a communione stra et eiusdem communionis uestrae inimici in iudiciis publicis arguebantur et expellendi de locis deo summo consecratis tamquam sacrilegi petebantur. Ex quolibet ergo numero fuerint — quamquam satis appareat ex quo fuerint —, qui
Abbreviated transcription (Latin):
srum maximiam cuiusdim uenena polluc¬
nent multorum cous antistitum inunũ
do conspirante collectus hominem uel potius
pestem quae supernae displicun maiestaui
ciani purementis propria coercitione dãna
ur cosquoque quos aliaene presumptionis err
traxerat portu primo propostto penitendi
sircucru cuperent intratempus adreligio¬
nis iremite destnum pariunoris ad monitio
compescuit sedilus institutis miquitas delectatur
& semi& ipiam non deserit semel pracipitata cor¬
ruerit idemnamque maximianus coeptam
nutrit audatiam & alios sibim& consotiat ad fũ¬
rorem interquos &iam felicianus quidam qui
primo recta sectatus de prauationis huius atami¬
natione fuscatur inmustizana positus ciurate
dõ omniporenti pari&es consecrirtos & ecde¬
siam ueneruendam quañ quadam obsessione
credidit retinendam hunc &iam praeiextatus
inassuriranis partib imitatur sed cum xquita¬

Expanded text:
situm, Maximiani cujusdam venena polluesitum, Maximiani cujusdam venena polluerent; multorum coetus antistitum in unum Deo conspirante collectus, hominem vel potius pestem, quae supernae displicuit majestati, etiam purae mentis propria coercitione damnavit. « Eos quoque, quos alienae praesumptionis error attraxerat, portu primo proposito poenitendi, si reverti cuperent intra tempus ad religionis tramitem praestitutum, pari vigoris admonitione compescuit. Sed suis institutis iniquitas delectatur, et semetipsam non deserit, cum semel praecipitata corruerit. Idem namque Maximianus coeptam nutrit audaciam, et alios sibimet consociat ad furorem. « Inter quos etiam Felicianus quidam, qui primo recta sectatus, depravationis hujus attaminatione fuscatus, in Mustitana positus civitate, Deo omnipotenti parietes consecratos, et Ecclesiam venerandam quasi quadam obsidione credidit retinendam. « Hunc etiam Praetextatus in Assuritanis partibus imitatur. Sed cum aequita
Abbreviated transcription (Latin):
uoluum adhuc accipe unde uehememtius &utinã
cumaliquo fructu correctionis erubescamt in me¬
morato concilio baaiensi dies & consul adscrip¬
iusest nonsolum quadecr&um concilii conditũ :
uerum &iam ipsius dilationis ergo adie uniha¬
darum maiarum post coniulatu theo dosii¬
iugustier &abundantius quidies est concilu
baguensis usque ad uin halendas ioniur quidies
dilitionis occomenses sermenumertentur
inuenitur aut̃ postulatio apudherodem pro¬
consulem uide quanto postdicta aduersus
felicianum & pra&extatum demus titanis
locis exdudendos cuius pauca subiunxi post
&semores ecclesir mustitane &adiiriane
regionis tale desiderium prosequuntur cum
etdesia catholice sĩ tateuir memorie uene¬
rbilis aberrore persidie donatus ad serere
meius nomen &cultum mundipaene torius
obseruantia nutrita coluit sedcumeis redi¬
sionis laudandum mirandumque propo¬

Expanded text:
noluunt, adhuc accipe, unde uehementius et utinam noluunt, adhuc accipe, unde uehementius et utinam cum aliquo fructu correctionis erubescant. In memorato concilio Bagaiensi dies et consul adscriptus est non solum qua decretum concilii -conditum est, uerum etiam ipsius dilationis. ergo a die VIII Kalendarum Maiarum post consulatum TheodosiiAugusti ter et Abundantii, qui dies est concilii Bagaiensis, usque ad VIII Kalendas Ian, qui dies est dilationis, octo menses ferme numerantur. inuenitur autem postulatio apud Herodem proconsulem uide quanto post dicta aduersus Felicianum et Praetextatum de Mustitanis et Adsuritanis locis excludendos, cuius pauca subiunxi: post et seniores Ecclesiae Mustitanae regionis tale desiderium prosequuntur. Cum Ecclesiae catholicae sanctitatem vir memoriae venerabilis ab errore perfidiae Donatus assereret; in ejus nomen et cultum, mundi pene totius observantia nutrita coaluit. Sed cum ejus religionis laudandum mirandumque propo
Abbreviated transcription (Latin):
quam ingredi nequiuerit pigra segnitia sciat sibi
adomnes ueniales aditus sua uoluntate uiam esre
subductam manebit enim circaeos dicta sententia
& post praestiiutum diem redeuntibus fixa paeni
tentia certaim perspicisuus disertissime millos
tepotius a quibus audistimendatium omnia r&or¬
quere debere que innostamquam mentiti dehac
refuerimus dicenda arbitratus es cerie perspicis
illos duos dequibus gimius exeorumesse numero
qui cum maximiano duodecim sinedilatione clam¬
natisunt non exeorum quibus redeundi tempus
indultum ÷ cerie liqu& clar& enim & concerni
obscurari obtezi nullo modo potest quod tanta
eloquentia ir a quosentemia illa dicta÷ discreunt
ilustrauit expresstt curuerba adhucdantur
cur comr lucidissima inueritatem proma¬
nifesto errore conditur curhomines seipsos
decipiunt silaqueos diaboli quos resoluere atque
abrumpe deberent constrictius implicamt & ob¬

Expanded text:
quam ingredi nequiuerit pigra segnitia, sciat sibi quam ingredi nequiuerit pigra segnitia, sciat sibi ad omnes ueniales aditus sua uoluntate uiam esse subductam. manebit enim circa eos dicta sententia et post praestitutum diem redeuntibus fixa paententia. Certe iam perspicis, uir disertissime, in illos te potius, a quibus audisti mendacium, omnia retorquere debere, quae in nos, tamquam mentiti de hac re fuerimus. dicenda arbitratus es. certe perspicis illos duos, de quibus agimus, ex eorum esse numero, qui cum Maximiano duodecim sine dilatione damnati sunt, non ex eorum, quibus redeundi tempus indultum est. certe liquet claret eminet, concerni obscurari obtegi nullo modo potest, quod tanta eloquentia is a quo sententia illa dicta est discreuit inlustrauit expressit. cur uerba adhuc dantur? cur contra lucidissimam ueritatem pro manifesto errore contenditur? cur homines se ipsos decipiunt? si laqueos diaboli, quos resoluere atque abrumpere deberent, constrictius implicant et ob
Abbreviated transcription (Latin):
certui lenocinium praebuerunt dĩ praesidentis
arbitrio uniuersalis concilii ore ueridico dimnatos
esse cognoscite quid plenius quidmanifestius quid
expiaesius dicipotest audiam quibus dilatio tem¬
poris imperitasit utuideas eos esse qui non inter¬
fuerunt quando maximiano cumordinar& ur
manius in pontae sunt eos aũt inquit quos racrilegis
surculi non polluere plantaria idest quimaximi¬
ani capite proprias manus uerecundo pudore
fidari r&raxerunt achnatrem ecclesiam redire
permisimus hosternis que madmodion non
dicantesse clamnatos sed tunc eadem daminatio¬
nis sententias r&mendos sit transacto die con¬
tituto redire uoluerint uel noluerint quemdiẽ
ia constiuunt ac neargustum inquit redeun¬
tib tempus ipem ralutis artatae diei praesura
subducat agnostentib quib lic& manentibus
praecedentib statutis uniuernis usque indiem
octabu hcł ianuariarum proxime futura rum
anitionis pandius ianuam ut integri honoris
ac fidei regressi habeant fundamenta quamsiquis¬

Expanded text:
nocinium praebuerunt, dei praesidentis arbitrio uniuersalis concilii ore ueridico damnatos esse cognoscite. quid planius, quid manifestius, quid expressius dici potest? Audi iam quibus dilatio temporis impertita sit, ut uideas eos esse qui non interfuerunt, quando Maximiano, cum ordinaretur, manus inpositae sunt: eos autem, inquit, quos sacrilegi surculi non polluere plantaria, id est qui a Maximiani capite proprias manus ufidei retraxerunt, ad matrem Ecclesiam redire permisimus. Hos cernis quemadmodum non dicant esse damnatos, sed tunc eadem damnationis sententia retinendos, si transacto die constituto, redire noluerint. Quem diem ita constituunt: Ac ne angustum, inquit, redeuntibus tempus spem salutis artatae diei pressura subducat, agnoscentibus quibus licet, manentibus praecedentibus statutis, uniuersis usque in diem octauum Kt Ianuariarum proxime futurarum agnitionis pandimus ianuam, ut integri honoris ac fidei regressi habeant fundamenta. quam si quis
Abbreviated transcription (Latin):
nomina uit eos ia conelusit qued amnatos famosi
ergo inquit criminis reos uictorianum cartabi
anensem maruanum sullect inum beianum
beianensem saluium ausa fensem theodorum
usulensem donatum sabsatensem miz genem
defantariensem praetextatum ad suiritanum salbium
membresttanum ualerium uelitanum felicianum
mustitanum & martialem pertusesem qui funesto
opere perditionis uaspordidum collecta fueculentia
glutinarunt sed&clericos aliquando ecclesia car

Expanded text:
nominauit eos ita conclusitque damnatos: famosi nominauit eos ita conclusitque damnatos: famosi ergo, inquit, criminis reos Uictanensem, Martianum Sullectinum, Beianum Baianensem, Salvium Ausaphensem, Theodorum Usulensem, Donatum Sabratensem, Miggenem ephantariensem, Praetextatum Assuritanum, Salvium Membressitanum, Valerium Melzitanum, Felicianum Mustitanum, et Martialem Pertusensem, qui funesto opere, perditionis vas sordidum collecta faeculentia glutinarunt : sed et clericos aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
necenitate curlacrunt quando agebant aduersus cos
ut debasilicis pellerentur siccerte mcipite a semtentia
cuonini potentisdĩ &xp̃i eius uoluntate mecle¬
sia bazaiensi concilium gereremus gamalius primi
anus ponius secundianus ianuarianus saturninus
felix pegasius rusinus foriunius crispinus floren¬
tius optatus donatus donatianus & c&eriniero
trecenti decem placuit spũi sco qui innobis est pacẽ
firmare perp&uam & schismata resecare sacri¬
ueritatis adulterum acdesiae matris mimicum
dathaecore & abiron ministrum depacis gremio
sententiae flumen excussit uides ut arbitror maxi¬
mianum sineulla dubitatione damnatum deinde
post pauca sed plane grauissima quaemeum libun
declamare adiugens ordiatores eius & cumeo
sinedilatione daminans nec solum hunc inquid
sceleris suu mors iusta condemnat tralii &iam
ad consortium criminis plurimos catena sacri
legii deinde cirn&iam impsorum exag geran¬
dum scelus quaputauit declamanda fudiss&

Expanded text:
necessitate curarunt, quando agebant aduersus eos, necessitate curarunt, quando agebant aduersus eos, ut de basilicis pellerentur. Sic certe incipit ea sententia: cum omnipotentis dei et Christi eius uoluntate in ecclesia Bagaiensi coanus Pontius Secundianus Ianuarianus Saturninus Felix Pegasius Rufinus Fortunius Crispinus Florentius Optatus Donatus Donatianus et ceteri numero trecenti decem, placuit spiritui sancto qui in nobis est pacem firmare perpetuam et schismata resecare sacriueritatis adulterum, ecclesiae matris inimicum, Dathae, Corae et Abiron ministrum de pacis gremio sententiae fulmen excussit. uides, ut arbitror, Maximianum sine ulla dubitatione damnatum. deinde post pauca sed plane grauissima, quae in eum libuit declamare, adiungens ordinatores eius et cum eo sine dilatione damnansceleris sui mors iusta condemnat; trahit etiam ad consortium criminis plurimos catena saclegii. deinde cum etiam in ipsorum exaggerandum scelus quae putauit declamanda fudisset,
Abbreviated transcription (Latin):
sentium manibus ordinatustit apertissime osten¬
dant dilationem aũt̃ redeundi ad communionem
uestruem illiesse concessam quicuon essent in com¬
munionem maximiani primianumque damnas¬
sent tamen quando maximianus ordinatus est
non inter fuerunt neque cnim omnes interesse
potuerunt aut exmore debuerunt plurimum
miror quo modo tefalli nescio quomentiente
permiseris cui uerba ipra quae obstura non sunt
nec acutum ingenium quodiscutiantur sed tantũ
animum quo aduertantur exposcunt neabeo
fallereris recitare potiusti sed quia feri potest
ut non eam legeris & simplici affectu tamquam
cpiscopo uel episcopis aliudtibi msinuantibus
facile crederis accipe cim & lege & quinubiame
uerundicatur attende neque enimpossunt
eon tegendi mendatusui caura ut libitum fueri¬
tamendare inimo faliare quam iudicio publico
apud proconsulem allegauerunt quam toriens
gestis municipalib inserendam prostae cause

Expanded text:
sentium manibus ordinatus est, apertissime ostensentium manibus ordinatus est, apertissime ostendant, dilationem autem redeundi ad communionem uestram illis esse concessam, qui, cum essent in communione Maximiani Primianumque damnassent, tamen, quando Maximianus ordinatus est. non interfuerunt — neque enim omnes interesse potuerunt ant «K more debuerunt —, plurimum miror, quomodo te falli nescio quo mentiente permiseris, cui uerba ipsa, quae obscure non sunt nec acutum ingenium quo discutiantur, sed tantum animum quo aduertantur exposcunt, ne ab eo fallereris, recitare potuisti. sed quia fieri potest, ut non eam legeris et simplici affectu tamquam episcopo uel episcopis aliud tibi insinuantibus facile credideris, accipe eam et lege et quam tibi a me uerum dicatur adtende. neque enim possunt eam tegendi mendacii sui causa ut libitum fuerit emendare, immo falsare, quam iudicio publico apud proconsulem allegauerunt, quam totiens gestis municipalibus inserendam pro suae causae
Abbreviated transcription (Latin):
humanitati congruus caritati ut nec totum quod po¬
iestatis est exeratur & ieo quodexeritur dilectio
non amii iatur ineo aut̃ quod non exeritur mansue¬
iudo monstr&ur ubi uero nulla exdiuinis humani¬
suȩ lezibus potestas conceditur nihil improbe atque
mprudenter audeitur audi iam demaximia nensib
quod paulo ante distuleram ut & iuos episcopos no¬
ueris tibi esse menttos &nonsolum quod pertin&
ad baptismi quaestionem uel adalienor peccatorum
mecclesia sine propria contaminatione tolerantia
uerum &iam quod ad persecutionis inuidiam inqua
quidem uestri innos omnia romana iura & praesi¬
dia superxxrunt in hac una maxinuanensium causam¬
noueris terminari namsi concilii bggiensis episco¬
porum uestrorum trecentorum & decem memorebi¬
lem illam dequa superius quodsatis esie uidebatur
inserui nontepguit legere sententiam cumilla uerba
dimnatos cummaximiano duodecim quorum prae¬

Expanded text:
humanitati, congruus caritati, ut nec totum quod pohumanitati, congruus caritati, ut nec totum quod potestatis est exeratur et in eo quod exeritur dilectio non amittatur, in eo autem quod non exeritur mansuetudo monstretur. ubi uero nulla ex diuinis humanisue legibus potestas conceditur, nihil inprobe atque inprudenter audeatur. Audi iam de Maximianensibus quod paulo ante distuleram, ut et tuos episcopos noueris tibi esse mentitos et non solum quod pertinet ad baptismi quaestionem uel ad alienorum peccatorum in ecclesia sine propria contaminatione tolerantiam, uerum etiam quod ad persecutionis inuidiam, in qua quidem uestri in nos omnia Romana iura et praesidia superarunt, in hac una Maximianensium causanoueris terminari. nam si concilii Bagaiensis episcoporum uestrorum trecentorum et decem memorabilem illam, de qua superius quod satis esse uidebatur inserui, non te piguit legere sententiam, cum illa uerba damnatos cum Maximiano duodecim, quorum prae
Abbreviated transcription (Latin):
enim rezes sicut eis diuinitus p̃cipitur dõ seruiunt
h quantum regessunt si insuoregnobona iube¬
ant mala prohibeant nonsolum quae pertinent
adhumanam soci&atem uerum &iam quȩ ad di¬
uinam religionem frustrex dicis relinquar
libero arbitrio curenim non in homicidis &nistrupris
& inquibusque aliis facinoribus &flagitus liberote arbi¬
trio dimittendum esse proclamas quaetamen omnia
iustis legibus conprimi utilissimum ac ia luberrinium :
dedit quidem dis̃ homini libeilxxm uoluntatem sediec
bonam infrutuosam necmalamesse uoluit inpunitam
uerum dicis sedsinon hoc millo persequitur quod xp̃o ÷
mimicum neque enimdñs inseruo pater infilio mari¬
tus inconiuzem cunsunt ut rique xp̃iani non debent
persequi uitia xp̃ĩanae contraria ueriati anuero
si non persequantur non rei neglegentir merito tene¬
buntur sed inomnibus tenendus est modus aptus

Expanded text:
enim reges, sicut eis diuiuitus praecipitur, deo seruiunt enim reges, sicut eis diuiuitus praecipitur, deo seruiunt in quantum reges sunt, si in suo regno bona iubeant, mala prohibeant, non solum quae pertinent ad humanam societatem, uerum etiam quae ad diuinam religionem. Frustra dicis: relinquar libero arbitrio. cur enim non in homicidiis et in stupris et in quibusque aliis facinoribus et flagitiis libero te arbitrio dimittendum esse proclamas? quae tamen omnia iustis legibus conprimi utilissimum ac saluberrimum est. dedit quidem deus homini liberam uoluntatem, sed nec bonam infructuosam nec malam esse uoluit inpunitam. t inimicus. uerum dicis, sed si non hoc in illo persequitur quod Christo est inimicum. neque enim dominus in seruo, pater in filio, maritus in coniuge, cum sunt utrique christiani, non debent persequi uitia christianae contraria ueritati. an uero, si non persequantur, non rei neglegentiae merito tenebuntur? sed in omnibus tenendus est modus aptus
Abbreviated transcription (Latin):
cuius lib& molestus libido ulciscendi malum
promalo r&eribuat adꝓbamus multo amplius
d&estantes si ex occasione uelut prounitate co¬
nandi concupit aquisq auferri aliena non illa
quȩ sub nomine ecclesiae non debent abher&icis
possideri sed quorumq priuata haec omnia dis¬
plicentbonis & ea prohibent & cohibent quantũ
possunt quantum aut̃ non possunt ferunt & sicur
dixi propace laudabiliter tolerant non ea lau¬
dabilia seddam nabilia iudicantes sed propter
domum magnam xp̃i nec propter piscesmalos
r&ia xp̃i derelinq unt regescum inerrore sunt
proipso errore lezes contra ueri
ferunt cum inueriiatesum similiter contite
errorem proipsa ueritate decernunt ita & legib
malis probantꝰ boni & legibus bonis emendantur
mali rexnabuchodo nosor peruersus legem seuã
dedit ut simulacrum adorar&ur idem correc¬
tus sae ueram neds̃ uerus blasfemar&ur in hoc

Expanded text:
cuiuslibet molestiis libido ulciscendi malum cuiuslibet molestiis libido ulciscendi malum pro malo retribuat, adprobamus, multo amplius detestantes, si ex occasione uelut pro unitate conandi concupita quisque auferat aliena, non illa quae sub nomine ecclesiae non debent ab haereticis possideri, sed quorumque priuata. haec omnia displicent bonis et ea prohibent et cohibent quantum possunt, quantum autem non possunt ferunt et sicut dixi pro pace laudabiliter tolerant. non ea laudabilia, sed damnabilia iudicantes, et nec propter domum magnam Christi nec propter pisces malos retia Christi derelinquunt. Reges cum in errore sunt, pro ipso errore leges contra ueritatem ferunt; cum in ueritate sunt, similiter contra errorem pro ipsa ueritate decernunt: ita et legibus malis probantur boni et legibus bonis emendantur mali. rex Nabuchodonosor peruersus legem saeuam dedit, ut simulacrum adoraretur. idem correctus seueram, ne deus uerus blasphemaretur. in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quo d&iã uoluntarias mortes quas ipsi sibi
ingerunt in nosmentiendo transfertis nam
demasculo quod seipse praecipitauerint audiui
quod profecto ÷ credibilius num quam hoc ali¬
quam potestatem romanam iubere potuis se
romanis legibus nimis insolitum cum hoc
malum intertor haereses subxp̃iano uocabulo
errantes
pro priumsit haeresis uĩ e unde
quid pro dest quod concilus sius hoc ur̃i
epĩ prohibiuss& & damnasse iactant sicut ipse
cominemorasti cumtorrupes & abrupta
saxorum & marculiano illo magisterio coti¬
die funestentur dixi ergo quid demarculo au¬
dierim &unde hoc credibilius possit uideri
quid a ut̃ uerumsit ds̃nouerit dealus aut trib
quorum mortes parner obiecisti quiđł quo¬
modo factumsit abeis quos nosse existimo fa¬
ieor non quesiui nullis tambonis incatholica
hoc plac& siusq: ad mortem inquemquã lic&¬
har&icum reuiatur neque uero slonge amorte

Expanded text:
quod etiam uoluntarias mortes, quas ipsi. sibi quod etiam uoluntarias mortes, quas ipsi. sibi ingerunt. in nos mentiendo transfertis. nam de Marculo quod se ipse praecipitauerit audiui. quod profecto est credibilius quam hoc aliquam potestatem Romanam iubere potuisse Romanis legibus nimis insolitum, cum hoc malum inter tot haereses sub christiano uocabulo errantes proprium sit haeresis uestrae. unde quid prodest, quod conciliis suis hoc uestri episcopi prohibuisse et damnasse se iactant, sicut ipse commemorasti, cum tot rupes et abrupta saxorum ex Marculiano illo magisterio cotidie funestentur? dixi ergo, quid de Marculo audierim et unde hoc credibilius possit uideri, quid autem uerum sit deus nouerit. de aliis autem tribus, quorum mortes pariter obiecisti, quid uel quomodo factum sit, ab eis quos nosse existimo, fateor, non quaesiui. Nullis tamen bonis in catholica hoc placet, si usque ad mortem in quemquam lichaereticum saeuiatur. neque uero, si longe a morte
Abbreviated transcription (Latin):
perlatum quidres ponderit que mad modum
ad inquirenda causa dissimulauerit nostraem¬
que intentionẽ dolosius eludendam post&iam
non respondendo putauerit satis eadem gesta
testantur nuncuero quid anos a uobis derici
transierunt quanta patiantur aur̃is quando
nar ixere sufficimus deniq: non quicũ que ad nos
indeueniunt ueritatem persec utione derelin¬
quunt sed multi adnos inde nonueniunt quia
persecutionem a ur̃is proueritate perp&ime¬
tuunt auferitaq: demedio suꝑuacuas inuidias
molestiarum quas regalib iussis prour̃o
errore patimini perparuas & ꝓpenullas ꝓmagno
furore uestrorum inputantes &iam nobis quaeab
ipsis terrenis potestatibus ut urorum impectus
a sua salute depellant necessitates fiunt nonuolun¬
tate neque si quadraginta illiquipaulum aposto¬
lum interficere coniurxuerant marmatus
aquib deducebatur mrussent poenas que sum¬
sissent paulo ista fuerent inputanda omitio

Expanded text:
perlatum. quid responderit, quemadmodum perlatum. quid responderit, quemadmodum ab inquirenda causa dissimulauerit nostramque intentionem dolosius eludendam post etiam non respondendo putauerit, satis eadem gesta testantur. nunc uero qui ad nos a uobis clerici transierunt quanta patiantur a uestris, quando narrare sufficimus? denique non quicumque ad nos inde ueniunt ueritatem persecutione derelinquunt, sed multi ad nos inde non ueniunt, quia persecutionem a uestris pro ueritate perpeti metuunt. Aufer itaque de medio superuacuas inuidias molestiarum, quas regalibus iussis pro uestro errore patimini perparuas et prope nullas pro magno furore uestrorum, inputantes etiam nobis, quae ab ipsis terrenis potestatibus, ut uestrorum impetus a sua salute depellant, necessitate fiunt, non uoluntate. neque enim si quadraginta illi, qui Paulum apostolum interficere coniurauerant, in armatos a quibus deducebatur inruissent poenasque sumpsissent, Paulo ista fuerant inputanda. omitto
Abbreviated transcription (Latin):
latam recusare sententiam appellare ad eius
filios cuius lege sem r&itum uidebat excitar&
uniuersae partidonati quod solus perp&i nec
uolebat nec cozebatur quam unius sui praesbi¬
teri audacissimum & inuidio sissimum facinus
sola degrixdatione punire restitutus quidam
inregione iopponiensi uester praesbiter fuit
quicum adcatholicam pacem ante quamistis¬
imperialibus iegibus iuber&ur ueritatis ractione
permotus manifesta uolum atetrxensiss& de
domosua raptus est aclericis & circum cellionib
ur̃is luce palam in castellum proximum ductus
& multi tudine expectante nihilque resistere
audente adfurentum arbi trium fustibus
caesus in lacona lutulenta uolutatus amictu
auit indeductus ad alium locum quo nemo nõror
audebat accedere duo detimo uixdie dimissus:
hoc epis copo ur̃o in pponiensi proculiano ipse
sesum quaestus gestis sanemunici palib nesi
quid agere ess& necesse hoc adse negar& fiusse

Expanded text:
latam recusare sententiam, appellare ad eius latam recusare sententiam, appellare ad eius filios, cuius lege se inretitum uidebat, excitare uniuersae parti Donati, quod solus perpeti nec uolebat nec cogebatur, quam unius sui presbyteri audacissimum et inuidiosissimum facinus sola degradatione punire. Restitutus quidam in regione Hipponiensi uester presbyter fuit. qui cum ad catholicam pacem, antequam istisimperialibus legibus iuberetur, ueritatis ratione permotus manifesta uoluntate transisset, de domo sua raptus est a clericis et circumcellionibus uestris, luce palam in castellum proximum ductus et multitudine spectante nihilque resistere audente ad furentum arbitrium fustibus caesus, in lacuna lutulenta uolutatus, amictu auit, inde ductus ad alium locum, quo nemo nostrorum audebat accedere, duodecimo uix die dimissus est. hoc episcopo uestro Hipponiensi Proculiano ipse sum questus gestis sane municipalibus, ne. si quid agere esset necesse. hoc ad se negaret fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
nec port imperiale rescriptum aurum illud
fisco crispinus expenderit indulgentiam illi
catholicis episcopis imp&rantibus & nunc iter
ipsas &iamirecentis imas leges proscribtionem
uris ep̃is comminantes inrepropria securus
sedeat & catholici clerici intermanus circum
cellionum clericorumq ur̃orum domos uictũ
saluiem acluen corporis pendat haec quifaci¬
unt quide quodicam latronibus piratis trucu¬
lento alicuigeneri barbarorum quando necipsi
omnium crudelitatum magistro diabolo con¬
partendisunt illescm̃uirum iob omnib eius
rebus ablatis grauissimo uulnere a capne usque
ad pedes percussit & tamen fuit illic miegris
integer luminibus locus nec oculos eius extinxit
cuius totum in potestatem corpus accepit ueit
haec uidelic& non perferuntur ad uestros cum
crispinus maluerit carthaginem pergere
propria pertinatia superxeri mansu&udinis
epis copalis intercessione mitissimam insepro¬

Expanded text:
nec post imperiale rescriptum aurum illud nec post imperiale rescriptum aurum illud fisco Crispinus expenderit, indulgentiam illi catholicis episcopis impetrantibus; et nunc inter ipsas etiam recentissimas leges proscriptionem vestris episcopis comminantes in re propria securus sedeat, et catholici clerici inter manus Circumcellionum clericorumque uestrorum domos, uictum, salutem ac lumen corporis pendant. Haec qui faciunt quid aequos dicam latronibus, piratis, truculento alicui generi barbarorum, quando nec ipsi omnium crudelitatum magistro diabolo conparandi sunt? ille sanctum uirum Iob omnibus eius rebus ablatis grauissimo uulnere a capite usque ad pedes percussit; et tamen fuit illic integris integer luminibus locus, noc oculos eius extinxit cuius totum in potestatem corpus accepit. uerum haec uidelicet non perferuntur ad uestros, cum Crispinus maluerit Carthaginem pergere, propria pertinacia superari, mansuetudinis episcopalis intercessione mitissimam in se pro
Abbreviated transcription (Latin):
haer&icam praesumtionem priuato furore cir¬
cum cellionib saeuientibus sed secundum pro¬
ph&icam ueritatem uigo dñi dĩ subditis regib
ex hbitus igitur crispinus & quod se esse procon¬
suli querenti regnauerat facillime conuictus
haer&icus decem tamen libras auri quam multã
momines haer&icos imperator maior theodo¬
sius constitueret muercedente possidio non :
compulsus ex soluere quamitissima sententia
non contentus nescio quo consilio quod displicu¬
isse uestris omnib dicebatur ad eiusdem theo¬
dosu filios prouocandum putauit acceptum est
scriptumest quid aliud nisi quod pars donati iani
scir& sedadillam poenam austrriam cum e&e¬
non deputat non seideo iac& iustam quia ea poe¬
na coerc&ur quacoerceri&eas haereses uid&
quas concedit iniurtas & tandem intellegat quod
xpĩ uirtirem non facit poena sed causa nosaũ
us que ad eos sruos persecutores esse arguat ut

Expanded text:
haereticam praesumptionem priuato furore cirhaereticam praesumptionem priuato furore circumcellionibus saeuientibus, sed secundum propheticam ueritatem iugo domini dei subditis regibus. exhibitus igitur Crispinus et, quod se esse proconsuli quaerenti negauerat. facillime conuictus haereticus decem tamen libras auri, quam multam in omnes haereticos imperator maior Theodosius constituerat. intercedente Possidio non est conpulsus exsoluere. qua mitissima sententia non contentus nescio quo consilio, quod displicuisse uestris omnibus dicebatur, ad eiusdem Theodosii filios prouocandum putauit. acceptatum est. rescriptum est, quid aliud, nisi quod pars Donati iam sciret se ad illam poenam aurariam cum cetenon deputat, non se ideo jactet justam, quia ea poena coercetur, qua coerceri et eas haereses videt quas concedit injustas: et tandem intelligat quod Christi martyrem non facit poena, sed causa: nos autem usque adeo saevos persecutores esse arguat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ne yriruius seuirent miercessn ipse crispinus
uelut alus rogantibus flexis quorum nontam
uidebatur mirxesua curere deprecationem
quam infacinore testimonium formidare haec
postea quam nota factasunt moppido calam̃si
ex pectabatur crispinus uester epistopus quem¬
ad modum insuum praes biterum uindicar&
accessit &iam potestatio municipa libus gestis
expressa cuius ueltimore uel pudore coger& ur
eccles iastica exercere uindictam quod cmominino
contemner& tantus que fier& nostrorum tumul¬
tis ut ueritati praedicandae cui respondere non
poterant it inera clausuri putarentur immo u̾
iam &iam cernerentur leges que nonde erent
sed quasi deessent innr̃is manibus quiescebant
magis ut nostrix mans u&udo demonstrar&
quani ut illorum punir&ur audatia neque enim alit̃
innotes cer& quid adiutorio xp̃i ecclesia catholica
insuos mimicos posr& &noll& non secundum

Expanded text:
ubi ne grauius saeuirent, intercessit ipse Crispinus ubi ne grauius saeuirent, intercessit ipse Crispinus uelut aliis rogantibus flexus. quorum non tam uidebatur in ira sua curare deprecationem quam in facinore testimonium formidare. Haec posteaquam nota facta sunt in oppido Calamensi, expectabatur Crispinus uester episcopus quemadmodum in suum preabyterum uindicaret. accessit etiam protestatio municipalibus gestis expressa, cuius uel timore uel pudore cogeretur ecclesiasticam exercere uindictam. quod cum omnino contemneret tantusque fieret uestrorum tumultus, ut ueritati praedicandae. cui respondere non poterant, itinera clausuri putarentur, immo uero iam etiam cernerentur, leges quae non deerant, sed quasi deessent in nostris manibus quiescebant: motae sunt. magis ut nostra mansuetudo demonstraretur quam ut illorum puniretur audacia. neque enim aliter innotesceret, quid adiutorio Christi ecclesia catholica in suos inimicos posset et nollet, non secundum
Abbreviated transcription (Latin):
torum in quas pene iamnoster indiderx i
nisieis prospectis atquenuntiatis adquendam
fundum figiens deueruss& ubi illenihil aude¬
r& uel non preualer& uel siquid &iamficiss&
nezare non poss& quo con perto continuo
consecutus est tanta cacus insania utiam la¬
tere turpe arbitraer&ur tum domum in qua
cumsuis sepossidius incluseret sȩpire ar¬
matis lapidibus circum tundere ambire flã¬
mis aditum ex omniparte moliri quaeuero
aderat incolentium multitudo memor
periculis uisi meo loco ad gressum tantum facinus
impler&ur partimillum de precabatur ut par¬
cer& quemresistendo non audebat offendere par¬
um uerornes suppositos extinguebar cumille
nihilo segnius coeptis feruidus atque inexorius
instare cessit aliquando ictibus ianua igressis
sauciatis quecȩde iumentis quae in inferiore donꝵ
par te conpererant desuperiobus episcopum
deposuerunt ad ficientes plagis & contum eliis

Expanded text:
torum, in quas paene iam noster inciderat, torum, in quas paene iam noster inciderat, nisi eis prospectis atque nuntiatis ad quondam fundum fugiens deuertisset, ubi ille nihil auderet uel non praeualeret uel. si quid etiam fecisset, negare non posset. quo conperto continuo consecutus est tanta caecus: insania. at iam latere turpe arbitraretur. tam domum. in qua cam suis se Possidius incluserat, saepire armatis. lapidibus circumtundere. ambire flammis. aditum ex omni parte moliri. quae uero aderat incolentium multitudo memor periculi sui. si in eo loco adgressum tantum facinus impleretur. partim illum deprecabatur at parceret. quem resistendo non audebat offendere. partim uero ignes subpositos extinguebat. cum ille nihilo segnius coeptis feruidus atque inexoratus instaret. cessit aliquando ictibus ianua, ingressi sunt sauciatisque caede iumentis. quae in inferiore domus parte conspexerant, de superioribus episcopum deposuerunt adficientes plagis et contumeliis.
Abbreviated transcription (Latin):
spondere minime auder& & maures in pruden¬
us nollesealiquid dicere quanialiqđ secr&um fue¬
rat in prudentis auribus temere commis surds
cumea quedicer& multi possent prudentes au¬
uis in prudentibus loquebatur & nollese nosse
uias impiorum quasiuias suas eum docere uelleit
quos impios putabat ac non potius ipse sitener&
uias dĩ &iaimpios docere deber& sicut scripiũ est
doceam miquos uiastuas &impii adte conuertentꝰ
Cumergoista responsio amultis intellezer& ur
multis &iam demonstrirr&ur quaminanis
esse quantum attinebat ad causam quam uero
amara & maledica quod non pertinebat ad cau¬
sam at queita eius sicut apuduos hab&ur doctis¬
sima adnositas haesterno contrrestante tiro¬
ne nihil aduersum ueritatem posse probar& ur
sider &ur subitoport paucos diesiteragenti
possidio alius crispinus eius presbiter &uitper¬
hib&ur propinquus tetendit insidias arma¬

Expanded text:
spondere minime auderet, et in aures inprudenspondere minime auderet, et in aures inprudentis nolle se aliquid dicere, quasi aliquod secretum fuerat inprudentis auribus temere commissurus, cum ea quae diceret multi possent prudentes au quamuis inprudentibus loquebatur, et nolle se nosse uias impiorum, quasi uias suas eum docere uellent, quos impios putabat, ac non potius ipse, si teneret uias dei, etiam impios docere deberet, sicut scriptum est: doceam iniquos uias tuas et impii ad te conuerten tur —: cum ergo ista responsio a multis intellegeretur, multis etiam demonstraretur quam inanis esset, quantum attinebat ad\' causam, quam uero amara et maledica, quod non pertinebat ad causam, atque ita eius, sicut apud uos habetur, doctissima annositas hesterno contra stante tirone nihil aduersum ueritatem posse probaretur rideretur, subito post paucos dies iter agenti Possidio alius Crispinus eius presbyter et ut perhibetur propinquus tetendit insidias arma
Abbreviated transcription (Latin):
ñx ess& agnoscisiaut̃ recus areni saltem diffidentia
eorum nonfrustra illis quihocanobis pꝰposcenrni
apparer & faccumest conuentisunt recusarunt
quibus uerbis quodolo maledictione amaritudi¬
ne plenis nunc lonzumest demonstrere in¬
ter ea crispinus calamensis uester ep̃s apossi¬
dio colle grixmeo meadem ciunate apud iacta
conuenius ad concilium uestrum primodistu¬
lerri pollicens cumcollezis suis ibi se uisurum
quidrespondere deber& deinde post non paruum
tempus rep&ita conuentione rursus apud acta
res pondit uerba uiri peccatoris n&imuris &i ters
maures in prudentis caue quidquam dixeris necũ
odierit mrideat sensatos sermones tuos postre¬
mo hancresponsionem meam patri archali
sermone definio recedantame impii inuus
eorum nosse nolo hanceius responsionem cum
docti indocti que ridirent quippehominis di¬
centis uerba uiri peccatoresse nontimere cuire¬

Expanded text:
nostra esset agnosci, si autem recusarent, saltem diffidentia nostra esset agnosci, si autem recusarent, saltem diffidentia eorum non frustra illis, qui hoc a nobis poposcerant, appareret. factum est, conuenti sunt, recusarunt; quibus uerbis, quo dolo maledictione amaritudine plenis, nunc longum est demonstrare. Interea Crispinus Calamensis uester episcopus a Possidio collega meo in eadem ciuitate apud acta conuentus ad concilium uestrum primo distulerat, pollicens cum collegis suis ibi se uisurum, quid respondere deberet. deinde post non paruum tempus repetita conuentione rursus apud acta respondit: \'uerba uiri peccatoris ne timueris, et iterum: in aures inprudentis caue quicquam dixeris, ne cum audierit inrideat sensatos sermones tuos. postremo hanc responsionem meam patriarchali sei-mone definio: recedant a me impii, uias eorum nosse nolo.\' hanc eius responsionem cum docti indoctique riderent — quippe hominis dicentis uerba uiri peccatoris se non timere, cui re
Abbreviated transcription (Latin):
crebrius & audatius circum cellionum uiolentus
turbisque flrentibus nos a praedicanda catholica
ueritate suaque fallatia conuncenda d&errere
coeperunt & quiamulti errores eorum laquais
implicati cum quibus ut inde liberterentur age¬
bamus respondebant nobis hoc nos cumepis copis
suis agere debere collationem quenostitem seue¬
hementer oprare ubi possent uidere quib ad se¬
rentibus supertor& ueritas falsitatem in car¬
thaginiensi utius africae concilio nobis placuir
ut adhibita &iampublicorum testificatione
gestorum quo possimus eis qui hoc flagitabant
probare desiderio eorum nos minime de fuisse
ur̃i pacifica conuenirentur epĩ quisque ab eo nr̃um
qui eodem loco inquoille consister& ut percon¬
lationem nĩ eem errore subla toxp̃iana & fraterna
soci&ate unitare caritate pace frueremur id
iniuentes quia si hoc fieri uellent a diuuante mi¬
sericordiadi facillime potertrt quidquid in causa

Expanded text:
crebrius et audacius circumcellionum uiolentiis crebrius et audacius circumcellionum uiolentiis turbisque furentibus nos a praedicanda catholica ueritate suaque fallacia conuincenda deterrere coeperunt. et quia multi erroris eorum laqueis implicati, cum quibus ut inde liberarentur agebamus, respondebant nobis hoc nos cum episcopis suis agere debere conlationemque nostram se uehementer optare, ubi possent uidere quibus adserentibus superaret ueritas falsitatem, in Carthaginiensi totius Africae concilio nobis placuit, ut adhibita etiam publicorum testificatione gestorum, quo possemus eis, qui hoc flagitabant, probare desiderio eorum nos minime defuisse, uestri pacifice conuenirentur episcopi, quisque ab eo nostrum, qui eodem loco in quo ille consisteret, ut per conlationem nostram errore sublato christiana et fraterna societate unitate caritate pace frueremur, id intuentes, quia, si hoc fieri uellent, adiuuante misericordia dei facillime poterat quidquid in causa
Abbreviated transcription (Latin):
uelipse cognouisaeua facta uestrorum quib ab mni¬
cio diuisionis uestrae usque adhociempus eccle¬
siam catholicam perse quucisunt siuelimre iexere
qua lingua quistilus quantum tempus otium¬
que sufficiat deoptato cumagerem euque hoc magis
excusare uoluisses quam purgare uoluisses dixisti
reos hinc uestitos esre nonposse quod ad eos uindi¬
candum nemopertulerit toi protertationes
nostrorum defuriosissimis uestrorum uiolen¬
ius archa publica citius impleuerunt quãullam¬
apuduos uindictam illam factameruerunt sed for
& hic dicatur potestationes quidem depositas sed
adipios uindicanda nulla perlata audiergo que¬
dam quaeipsesum expertus cum receptorum aur̃is
maximia nensium quos damnauerant causam
coznouissemus & eam quaquauersum potertem
feruenti diffama remus instantia illi reb tam
recentibus & tanta manifestatione darentibus
quidrespondere possent nouinuenientes solito

Expanded text:
uel ipse cognoui saeua facta uestrorum, quibus ab iniuel ipse cognoui saeua facta uestrorum, quibus ab initio diuisionis uestrae usque ad hoc tempus ecclesiam catholicam persecuti sunt, si uelim retexere, quae lingua, qui stilus, quantum tempus otiumque sufficiat? De Optato cum agerem tuque hoc magis excusare uoluisses quam purgare ualuisses. dixisti reos hinc uestros esse non posse, quod ad eos uindicandum nemo pertulerit. tot protestationes nostrorum de furiosissimis uestrorum uiolentiis archiua publica citius impleuerunt quam ullamapud uos uindictam illa facta meruerunt. sed forte et hic dicatur protestationes quidem depositas, sed ad ipsos uindicanda nulla perlata. audi ergo quaedam, quae ipse sum expertus. cum receptorum a uestris Maximianensium quos damnauerant causam cognouissemus et eam quaquauersum poteramus feruenti diffamaremus instantia, illi rebus tam recentibus et tanta manifestatione clarentibus quid respondere possent non inuenientes solito
Abbreviated transcription (Latin):
patere uider&ur & quia circum cellionum
urorum nobilis furor horrendum prȩbens
ur̃is clericis satellitium usquequa que odio¬
sissime in notiuii ingens inuos conflagrauit inui¬
dia at que indefactum eit ut prae ceritae om̃s
conturuos leges excitarentur &ista conderentꝰ
nouae quarum tamen uniuersai seueritas siur̃oi
mordinate ac sineulla lege grxssanti seuitia
conpar&ur muixlenitas appellanda est his enim
magis tanta potestate accepta mansu&udo catho¬
lica commendatur quam haer&ica immanitas
plectitur imouero innos cedes ixpinas in cen¬
dia caecitates excogitando minando exercendo auda¬
cius & mianius debacchatur haec enimezo com¬
me morixre uolui perquae factum ÷ ut his nr̃ is
temporibx aduersus uos ita imperialia statuta
ferrentur imo aduersus errorem uestrum
nan quid tam si sapiatis potest esse probabis ce¬
terum omnia quae uel anteriorum lit teris didici

Expanded text:
patere uideretur, et quia circumcellionum patere uideretur, et quia circumcellionum uestrorum nobilis furor horrendum praebens uestris clericis satellitium usque quaque odiosissime innotuit, ingens in uos conflagrauit inuidia atque inde factum est, ut et praeteritae omnes contra uos leges excitarentur et istae conderentur nouae. quarum tamen uniuersarum seueritas si uestrorum inordinatae ac sine ulla lege grassanti saeuitiae comparetur, mira lenitas appellanda est. his enim magis tanta potestate accepta mansuetudo catholica commendatur quam haeretica inmanitas plectitur, immo uero in nos caedes rapinas incendia caecitates excogitando minando exercendo audacius et insanius debacchatur. Haec enim ego commemorare uolui, per quae factum est, ut his nostris temporibus aduersus uos ista imperialia statuta ferrentur, immo aduersus errorem uestrum. nam quid tam, si sapiatis, potest esse pro uobis? ceterum omnia quae uel anteriorum litteris didici
Abbreviated transcription (Latin):
ainouit aut̃ cumpauidur suam conugem adcer¬
ser& quam procul uerecundia di mouerirt lu¬
cernam ferentem tunc eum anibper uexerunt
domum uel miseurndo uel aliquid &iam iucelli
spertendo cums iue uiuus seu mortuus collectus
tam nr̃is ostender&ur quid plunr inmnrbili
cunrtione senatus ÷ uiuit plures in eius corpore
cicatrices quam membra numenrntur hunc
adtrirns marinas ternes occisum autstris
fama nunciauerat &eius fatinoris imman¬
tas grauisque in dignacus quaqua uersum
audiri potuit dolorem horrondo cunta
comimouerat. quo postea quam ipse secutus :
recemtis sime cicatrices eius fama illud men¬
datium defenderunt namquem tunc inspici¬
enter uix crederent uiuum nontemere
illa iactasse uidebatur occisum hic cumillic
mueniss& collezam thubursicensem quem
paulo ante commemonrui & alios non nul¬
los similia uel non inulto inferiont ꝑ persos
nec eis ad propria reuertendi ulla faculias

Expanded text:
agnouit autem, cum pauidus suam coniugem adceragnouit autem, cum pauidus suam coniugem adcerseret. quam procul uerecundia dimouerat, lucernam ferentem. tunc eum ambo peruexerunt domum uel miserando uel aliquid etiam lucelli sperando, cum siue uiuus seu mortuus, collectus tamen nostris ostenderetur. quid plura? mirabili curatione sanatus est, uiuit, plures in eius corpore cicatrices quam membra numerantur. hunc ad transmarinas terras occisum a uestris fama nuntiauerat et eius facinoris inmanitas grauisque indignatus, quaquauersum audiri potuit, dolore horrendo cuncta commouerat. quo posteaquam ipse secutus est, recentissimae cicatrices eius famae illud mendacium defenderunt; nam quem tunc inspicientes uix crederent uiuum, non temere illa iactasse uidebatur occisum. hic cum illic inuenisset collegam Thubursicensem, quem paulo ante commemoraui, et alios nonnullos similia uel non multo inferiora perpessos, nec eis ad propria reuertendi ulla facultas
Abbreviated transcription (Latin):
dictas interpartes iudiciaria sententia bassi¬
lica fundi calui anensis euicertet quam ur̃i in li¬
cite aliquando usur pauerrent hanc cumiure
perspicuo r&ier& mea ipsa subaltari quo
confugerirt eodem supra sefracto eius que
lignis alusque fustibus ferro &iam crudeliter
caesus totum illum locum sangume oppleuit
acceperirt aut̃ & rande uulnus insanguine
unde cruore largius effluente continuo mo¬
rer &ur nisimaior eorum crudelitas per
occultam dĩ miseri cordiam profiuss& nam
cum membris eaparte nudatis semi uiuus
insuper pronusque traher&ur exundantis.
uenas latenter puluis obstrusit andenõr i
manib cum ferr&ur rursus illis. inruentib
uio lenter excortus ÷ gnrui usque mulcatus
& de excelsa turri noctu praecipitus subter
cinere stercoris molliter iacebat exceptus
sensu amisso uix extremum ip̃m tenens ibieũ.¬
tr onsiens quidam pauper muenit cum uentris
ex onenendi causa ad eum reuertiss& locum

Expanded text:
dicta inter partes iudiciaria sententia basidicta inter partes iudiciaria sententia basilicam fundi Caluianensis euicerat, quam uestri inlicite aliquando usurpauerant. hanc cum iure perspicuo retineret, in ea ipsa sub altari quo confugerat, eodem supra se fracto eiusque lignis aliisque fustibus, ferro etiam crudeliter caesus totum illum locum: sanguine obpleuit. acceperat autem et grande uulnus in inguine, unde cruore largius effluente continuo moreretur. nisi maior eorum crudelitas per occultam dei misericordiam profuisset. nam cum membris ex ea parte nudatis semiuiuus insuper pronusque traheretur. exundantes uenas latenter puluis obstrusit. inde nostrorum manibus cum ferretur; rursus illis inruentibus uiolenter extortus est grauiusque mulcatus et de excelsa turri noctu praecipitatus subter cinere stercoris molliter iacebat exceptus, sensu amisso uix extremum spiritum tenens. ibi eutransiens quidam pauper inuenit. cum uentris exonerandi causa ad eum deuertisset locum.