comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caritas sine timore sed casto. Nunqͣm sñ tu¬
ꝑitlitate : sed ordinata illam temꝑat. istam¬
tas legem serui: tum infundit deuotõnem.
Implet ⁊ mertennaris: cum ordiuat tupi¬
ilitatem. porro timor ꝑmixta deuotõ ip̃m
ñ adnullat : sed castificat. pena tam̃ tollit᷑
sine qua esse non potuit dum fuit serui¬
us ⁊ timor manot in seculum seculi castꝰ
⁊ filialis. Nam qd̾ legitur. Perfecta taritas
foras mittit timorem. Pena intelligenda:
que seruili ut diximus nunqͣm deesse ti¬
more illo silitet genere logutõnis quo se¬
pe causa ponitur pro effectu. Deinde cupi¬
ditas tunt recte a superueniente caritate
ordinatur cum mala quidem penitus res¬
puuntur : boni uero melora preferunt᷑.
nec bona propt̾ meliora appetuntur: quia
cum plane ꝑ dei gratiam assequtum fu̾it
diligetur corpus ⁊ uniuersa corꝑio bona
deum. słs autem propt̾ se ip̃m. Uerump¬
tam̃ quia carnales sumus ⁊ de carnis con¬
cupiscentia uatinior netesse est cupeditas¬

Expanded text:
charitas sine timore, sed casto; nunquam sine cupiditate, sed ordinata. Impletas legem servi, cum infundit devotionem; implet et mercenarii, cum ordinat cupiditatem. Porro timori permixta devotio ipsum non annullat, sed castificat. Poena tantum tollitur, sine qua esse non potuit dum fuit servilis; et timor manet in saeculum saeculi castus et filialis . Nam quod legitur, Perfecta charitas foras mittit timorem , poena intelligenda est, quae servili, ut diximus, nunquam deest timori, illo scilicet genere locutionis, quo saepe causa ponitur pro effectu. Deinde cupiditas tunc recte a superveniente charitate ordinatur, cum mala quidem penitus respuuntur, bonis vero meliora praeferuntur, nec bona nisi propter meliora appetuntur. Quod cum plene per Dei gratiam assecutum fuerit, diligetur corpus, et universa corporis bona Deum, Deus autem propter se ipsum. 8. Verumtamen quia carnales sumus, et de carnis concupiscentia nascimur, necesse est cupiditas
Abbreviated transcription (Latin):
ut rñq de se fatentem.⁊ ꝙ non sit sub lege
nec tam̃ sit sine lege. Enctus sum inquit ⁊
hiis trui sub lege erant tantrm si sub lege es¬
sem cum ip̃e non eẽm sub lege hiis qui si ne
lege erant tanq̃m sine essem cum sine lege
dicitur. Insti non hñt legem aut iusti non¬
st̃sine lege: sed iustis non est lex postta. hoc
est non tanqͣm inuitis posita: sed uoluntari¬
is eo liberaliter data quo suauiter inspira¬
ta. Unde ⁊ pulchre tominus. Tollite aũ iugũ
meum suꝑ uos. Acsi dic̾e̾t. Non impono ĩ ui¬
tio: sed uos tollite si uultis: alioqͥn non re¬
tuiem sed laborem inueniretis animab
uestris. Bona ita lox caritas ⁊ suauis que
non solum leuiter suauiter t portatur. sed

Expanded text:
utrumque de se fatentem, et quod non sit sub lege, utrumque de se fatentem, et quod non sit sub lege, nec tamen sit sine lege. Factus sum, inquit, his qui sub lege erant, quasi sub lege essem; cum ipse non essem sub lege: his qui sine lege erant, tanquam sine lege essem; cum sine lege dicitur, Justi non habent legem, aut, Justi sunt sine lege: sed, Justis non est lex posita; hoc est, non tanquam invitis imposita, sed voluntariis eo liberaliter data, quo suaviter inspirata. Unde et pulchre Dominus, Tollite, ait, jugum meum super vos : ac si diceret, Non impono invitis, sed vos tollite si vultis; alioquin non requiem, sed laborem invenietis animabus vestris. 38. Bona itaque lex charitas, et suavis: quae non solum leviter suaviterque portatur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ser uili timore cohertear ⁊ ne in tement¬
ria cupiditate illitear sed agar sꝑu tuo
spiritu lib̾tatis quo aguntur filii tui
qui testimonium redlant spiritiu meo
⁊ ego sum unus de filiis dum cadem
michi lex fuerit que ⁊ tibi. ⁊ sicut tu es
⁊ ipse sim in hoc mundo. Hii siguidem
qui hoc faciunt qd̾ ait apłs. Nemini trd¬
qͣm debeatis nisi ut inuicem diligatis. ꝓ
tul lubio sicut tłs ⁊ ipsi sunt ui ħ mũ¬
to. nec serui net mertennarii: sed filii.
Ita net filii sunt sine lege : nisi forte
aliquis aliter sentiat propt̾ hoc quod
scriptum est. iustis non est lex posita.
Sed sciendum ꝙ alia est lex promulga¬
ta a spiritu seruitutis in timore. Alia
a spir itu libertatis data in suauitate n
Sũb illa esse coguntur filii: nec sine ista
patiuntur. tus audire qr iustis non est
lex posita. Non accepistis ut sꝑm seruitu
me tastitatis lege non sunt : sed accepistis spi-
ritum adoptõnis falioꝵ. Deniq auli uistũ

Expanded text:
servili timore coercear, nec mercenaservili timore coercear, nec mercenaria cupiditate illiciar: sed agar spiritu tuo, spiritu libertatis, quo aguntur filii tui, qui testimonium reddat spiritui meo, quod et ego sim unus ex filiis , dum eadem mihi lex fuerit quae et tibi; et sicut tu es, ita et ipse sim in hoc mundo. Hi siquidem, qui hoc faciunt quod ait Apostolus, Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis ; procul dubio sicut Deus do; nec servi aut mercenarii 31 sunt, sed filii. Itaque nec filii sunt sine lege, nisi forte aliquis aliter sentiat propter hoc quod scriptum est: Justis non est lex posita . Sed sciendum quod alia est lex promulgata a spiritu servitutis in timore, alia a spiritu libertatis data in suavitate. Nec sub illa coguntur esse filii, nec sine ista patiuntur. Vis audire quia justis non est lex posita? Non accepistis, inquit, e charitatis non sint? Sed accepistis, inquit, spiritum adoptionis filiorum . Denique audi justum
Abbreviated transcription (Latin):
te corꝑe mortis huiꝰ tuo utiq premor ⁊
pene opp̾mor ita ut uis q dominus adiu¬
uit me paulominus hĩtasset in inf̾u̾o ani¬
ma mea. Sub hoc onere grauatus geniebat
qui clitebat. Qre me posuisti cc̃rium tͥ ⁊
factus mihimet ip̃i grauis. Ostendit ꝓr¬
fetisset. Ꝙ aũ deo loquens premisit. po¬
susti me contͣrium tibi. Certe se tasñ nonef¬
fugisse legem indicauit. Hoc triuppe ad et̾-¬
nam nistam q dei legem ꝑtinuit ut qͥa
deo noluit suauiter regi. penaliter a se¬
ip̃o reg̾ctur. Quiq sponte iugum sua¬
ue ad honus leue caritatis abiecit: ꝓpͥ̾e uo¬
luntatis honuo importabile sustineret ni¬
it subiẽctum. ttum uidelitet nec iusticie ꝓ
meritis legem euasit. nec tam̃ cum deo ĩ
sua luce. in sua requieuit gla̾. remansit
subiectus potestati. ⁊ submotus felicitati.
Dñe deus meus cur non tolli pec̾m meũ:
⁊ quore non aufers iniqͥtatem meam. uͭ
abiecta grauis artiua ꝓprie uoluntatis
sub leui honere cariratis respirem. nͨ iã

Expanded text:
 quo utique premor, et pene opprimor, ita ut nisi quia Dominus adjuvit me, paulo minus habitasset in inferno anima mea . Sub hoc onere gravatus gemebat qui dicebat: Quare me posuisti contrarium tibi, et factus sum mihimet ipsi gravis? Ubi fecisset. Quod autem loquens Deo, praemisit, Posuisti me contrarium tibi; Dei se tamen non effugisse legem indicavit. Hoc quippe ad aeternam justamque Dei legem pertinuit, ut qui a Deo noluit suaviter regi, poenaliter a seipso regeretur: quique sponte jugum suave et onus leve charitatis abjecit, propriae voluntatis onus importabile sustineret init subjectum: dum videlicet nec justitiae 600 pro meritis legem evasit; nec tamen cum Deo in sua luce, in sua requie, in sua gloria remansit, subjectus potestati, et submotus felicitati. Domine Deus meus, cur non tollis peccatum meum, et quare non aufers iniquitatem meam? ut abjecta gravi sarcina propriae voluntatis, sub levi onere charitatis respirem; nec jam
Abbreviated transcription (Latin):
num qualteatis: ħ̃ ÷ lex et̾na t̾atrix ⁊ gu¬
b̾natrix uniu̾steatio. Si quidem in pon¬
de ⁊ mensura ⁊ nu̾o ꝑ eam fc̃a sunt uni¬
sa. ⁊ nich̾ sine lege relinqr̃. tum ip̃a truo
lex om̃im sine lege non sit non tam̃ alia
runt. Ille clm non amando: iste plus amiꝰ¬
suam. slli tam̃ que tłm est suba̾m ⁊ quil̃
suam sibi legem qͥs fac̾e potu̾it. Tunc aũ

Expanded text:
num, qualitatis. Haec est lex aeterna, creatrix et gubernatrix universitatis. Siquidem in pondere, et mensura, et numero per eam facta sunt universa: et nihil sine lege relinquitur, cum ipsa quoque lex omnium sine lege non sit; non tamen alirunt, ille Deum non amando, iste plus aliusuam, illi tamen quae Domini est subjectam. Et quidem suam
Abbreviated transcription (Latin):
ta uł sensu c̾ce affcũ nat᷑ali ita ut abs his
nͨ ielint nͥ ualcant constima .i. Ita añ cõ¬
suminatõnem corpoꝵ non erit ille defc̃
ꝓfectu atime nec ponitur torꝰ nec resumitur.
Deniq p̾ciosa in tomspͤtu dm̃ mors sc̃oꝵ est tp¬

Expanded text:
ta vel sensu, certe affectu naturali, ita ut absque his nec velint, nec valeant consummari. Itaque ante restaurationem corporum non erit ille defectprofectu animae nec ponitur corpus, nec resumitur. Denique pretiosa in conspectu Domini mors sanct
Abbreviated transcription (Latin):
filius ⁊ deft̾ pr̃i. Ita ⁊ qͥ timet ⁊ trui cup̃¬
dcm. Lex dñi unmatulata conu̾tens aĩas.
Or sola uidelicet sit que ab amore sui et
iundi au̾tere posset aĩm: ⁊ in tlm̃ dilig̾e.
Nec timor truppe nͨ amor pͥuatus conu̾tit
animam. Mutant int̾dum uultũ uł actũ
affcm. nunqͣm facit rruidem ⁊̾ nunꝙͣ ser

Expanded text:
filius, et defert Patri. Itaque et qui timet, et qui cupdictum, Lex Domini immaculata, convertens animas ; quod sola videlicet sit, quae ab amore sui et mundi avertere possit animum, et in Deum dirigere. Nec timor quippe, nec amor privatus convertit animam. Mutant interdum vultum vel actum, affectum nunquam. Facit quidem etiam ser
Abbreviated transcription (Latin):
tate summam ⁊ ineffabilem illam confer¬
uat unitatem nͥ taritas lex est ÷ gͦ ⁊ lex do¬
mini caritas que tͥnitatem in unitate qͦ¬
dammodo cohibes ⁊ colligat in uintulo pa¬
tis. Nemo tam̃ mo existimet caritatem ħͥ
acciꝑe fͣlitatem uł aliqd̾ accidens alioqͥn i

Expanded text:
tate summam et ineffabilem illam conservat unitatem, nisi charitas? Lex est ergo, et lex Domini, charitas, quae Trinitatem in unitate quodammodo cohibet, et colligat in vinculo pacis. Nemo tamen me aestimet charitatem hic accipere qualitatem, vel aliquod acci
Abbreviated transcription (Latin):
iluritia ꝑtaan̾e̾ conuintit᷑: fatit ⁊ mer¬
cennarius. s qr non gratis ꝓpͥa trahi tupi¬
ilitate cognostit᷑. Porro uͥ ꝓpͥetas: ibi sin¬
głaritas. u̾ aũ singłaritas: ibi angłoulus.
u̾ u̾o anguluo: sbi sine d̃ubio sordes siue ⁊̾¬
rubigo. Sic ita seruo sua lex timor ipse qͦ
⁊ alesus. s nlła̾ haꝵ aut sine matula ÷: aut
aĩas conu̾tere pot̃. Caritas u̾o totu̾tit aĩas
quas facit ⁊ uoluntarias. Porro in eo eam
dixit immatulatam: qr na sibi de suo re¬
tin̾e consneuit. tui nempe de ꝓpͥo nil to

Expanded text:
convincitur. Facit et mercenarius; sed quia non gratis, propria trahi cupiditate cognoscitur. Porro ubi proprietas, ibi singularitas; ubi autem singularitas, ibi angulus; ubi vero angulus, ibi sine dubio sordes sive rubigo. Sit itaque servo sua lex timor ipse, quo  aut sine macula est, aut animas convertere potest. Charitas 30 vero convertit animas, quas facit et voluntarias. 4. Porro in eo eam dixerim immaculatam, quod nil sibi de suo retinere consuevit. Cui nempe de proprio
Abbreviated transcription (Latin):
ne fidus q tomes caro sꝑui bono qrue ipsim
uat exhon̾at: aut t̾ce iuuat ⁊ minime houe¬
rat. Pmus status labortosus: s fr uttnostis. Se¬
conilus ociosus: s minime fastidiosus. t̾tius
& głosus. Andi ⁊ sponsum in canticis ad pro¬
fcm̃ hunc tibi modum inuitantem. Comedi
centes ad potum inuitat. resumentes cor ⁊̃
Ut hii quidem qui in carne adh grauati ge
mandum. Porro p̾ utͥs m̾ito nominant᷑
b utiq cum gła resũptis tanto in dĩ fu̾nt᷑
amorem lib̾iores ⁊ alatͥores : qͣnto ⁊ de ꝓprio
nil iam residum est ꝙ eos aliqͣtinis sollicit
⁊ recredet. qd̾ quideni neutꝵ sibi reliquoꝵ sta¬
tuum uendicat tum ⁊ in pͥori corꝰ cum labo
comedit panem suũ: s heri in sudore uul¬
tus sui in carne quippe manens adhuc q̾p¬
bus est ut faciam uoluntatem prĩs mei.
De hinc carne exuta iam pane doloris non
cibatur: s uinum amoris tanqͣm post cy¬
buen plenius haurire ꝑmiititur. ñ puy

Expanded text:
ipsum vat, exonerat; aut certe juvat, et minime onerat. Primus status laboriosus, sed fructuosus: secundus otiosus, sed minime fastidiosus: tertius et gloriosus. Audi et sponsum in Canticis ad profectum hunc trimodum invitantem. Comeditcentes ad potum invitat: resumentes corporaut hi quidem qui in carne adhuc gravati gmandum. Porro prae utrisque merito nominanturporibus utique cum gloria resumptis, tanto in Dei feruntur amorem liberiores et alacriores, quanto et de proprio nil jam residuum est, quod eos aliquatenus sollicitet vel retardet. Quod quidem neuter sibi reliquorum statuum vindicat; cum et in priori corpus cum laborcomedit panem suum, sed heu! in sudore vultus sui. In carne quippe manens adhuc bus est, ut faciam voluntatem Patris mei . Dehinc carne exuta jam pane doloris non cibatur; sed vinum amoris, tanquam post cibum, plenius haurire permittitur, non purum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mortale constat ip̃i non meidiecͥter ualuisse.
O qͣm u̾e loqtitus ÷ qui dix̃. Diligentib tleuni
omia cooꝑari in bonum. ilm̃ diligenti ualet a se
corꝰ suum iuf̾m̾um ualet. ⁊ mortuũ ualet re
suscitatum. pͥmo quidem ad fructum pũie:¬

Expanded text:
e constat ipsi non mediocriter valuisse. O quam verum locutus est qui dixit, diligentibus Deum omnia cooperari in bonum . Valet Deum diligenti animae corpus suum infirmum, valet et mortuum, valet et resuscitatum: primo quidem ad fructum poe
Abbreviated transcription (Latin):
matur lnminis claritatem a deo ut non
tam illuminatus qͣm ip̃m lumen eẽ itidea¬
tur: sic om̃em tunc in scĩs humaiam af¬
fectõem quodam in effabili modo tict̃e erit
a seiip̃a liquescere at uidĩ penitus tnͣs¬
fundi uoluntatem. Alioqͥn quomodo oĩaĩ
om̃ib erit łs. siui homine de homine ꝙͥ¬
t̃m suꝑerit manebit quidem sub̾a. s in
alia forma alia gloria alra q potentia. qñ
hoc erit: Qͥ hic uidebit : Ꝙꝵ possidebit:
Ondo ueniam ⁊ apparebo ante fatiem
deie. Dñe tłs m̃s tibi tlixit tornmeũ: extͥsi

Expanded text:
matur luminis claritatem, adeo ut non matur luminis claritatem, adeo ut non tam illuminatus, quam ipsum lumen esse videatur: sic omnem tunc in sanctis humanam affectionem quodam ineffabili modo necesse erit a semetipsa liquescere, atque in Dei penitus transfundi voluntatem. Alioquin quomodo omnia in omnibus erit Deus, si in homine de homine quidquam supererit? Manebit quidem substantia, sed in alia forma, alia gloria, aliaque potentia. Quando hoc erit? quis hoc videbit? quis possidebit? Quando veniam, et apparebo ante faciem D
Abbreviated transcription (Latin):
tura loquitu dm̃ om̃ia fecisse p̃p̃ semzip¬
sum erit ꝓfc̃o ut fcura sese trñ conform
uoluit pp̃ semetip̃m. sit nos quo nec noc¬
ip̃os nec aliual o aliud fuisse uł ẽẽ uelimꝰ.¬
n eque pp̃ ip̃m ob solam uidelicet ip̃ius uo¬
luntaten: nou nr̃am uoluptatem. Delecta¬
bit saue non tam nĩa uł sop ita nc̃t̾itas uł.
sortita felicitas: qͣm ꝙ eiꝰ u nobis ⁊ de nob̾
uoluntas atlimplera uidebr̃ qd̾ ⁊ cotubie pꝰ¬
rulamus iti or̃one tum ilicimꝰ. Fiat uelim¬
tas tua sicut in telo ⁊ in t̾ra. O amor scũs ⁊
tastus. o dultis ⁊ suauis affectio. o ptira ⁊
deificara uitentio uoluntatis eo c̾ce defeca¬
tior ⁊ purior quo mea de ꝓpͥo niliam ad¬
mitum relinquitur eo suauior ⁊ dulci¬
or treo trcum iliuinum est qd̾ sentitur. qͦ
affici dificari est. Qũo stilla aũ modica ⁊
multo infusa uino defic̾e aiceto a se tota ur̃
dicm ⁊ saporem uini induit ⁊ colorem.⁊
quomodo fr̾um ignitum ⁊ candelis igni

Expanded text:
tura loquitur, Deum omnia fecisse propter semetipsum; erit profecto ut factura sese quandoque conformet voluit propter semetipsum, sic nos quoque nec nosipsos, nec aliud aliquid fuisse, eque propter ipsum, ob solam videlicet ipsius voluntatem, non nostram voluptatem. Delectabit sane non tam nostra, vel sopita necessitas, vel sortita felicitas, quam quod ejus in nobis, et de nobis voluntas adimpleta videbitur: quod et quotidie postulamus in oratione cum dicimus, Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra . O amor sanctus et castus! o dulcis et suavis affectio! o pura et defaecata intentio voluntatis! eo certe defaecatior et purior, quo in ea de proprio nil jam admistum relinquitur: eo suavior et dulcior, quo totum divinum est quod sentitur. Sic affici, deificari est. Quomodo stilla aquae modica, multo infusa vino, deficere a se tota videtur, dum et saporem vini induit, et colorem; et quomodo ferrum ignitum et candens, igni
Abbreviated transcription (Latin):
pretipr̃ colantes tandem reditĩs cor̾b in uita
immortali mełamur mira plenitudine exube¬
briam̃i post resurrectõem. saito iam kini qͥ¬
as agni introduti m̾e̾ntut edeutes ⁊ bibẽtes
sr̃ mensam illiꝰ in regno suo qñ sibi iam ex hi
uissimos suos : tunc torrente uoluptatr⁊
sue potat: fr̃ñtruidem in conplex u illo ortis¬
simo ⁊ castissimo sponsi ⁊ sponse fluminis
impetus lecificat tiuitatem dei. Qd̾ animo
aliud ẽẽ arbitror qͣm diu filium qͥ tñsienes
ministt̃ quemadm ip̃e ꝓmisit. Ut ex hoc iã
iusti epulentur ⁊ exultent in conspͨtu di⁊
delectentur in letitia. Hinc illa sacietas sine¬
fastidio hinc insatiabilis illa sine inqͥetudine tĩ¬
ositas. hnit et̾num illud at mexplebile desideri¬
um nesciens egestatem. Hinc deniq sobͥa illa e¬
betas u̾o non m̃o ingurgitans: non madems ui
p̾mium amantium se. p̾mium et̾num amã¬
cartusienses sͥpsisse epłam ac de hiis ip̃is in

Expanded text:
percipitur colantes: tandem redivivis corporibus in vita percipitur colantes: tandem redivivis corporibus in vita immortali inebriamur, mira plenitudine exubebriamini post resurrectionem. Merito jam cas Agni introduci merentur, edentes et bibentes super mensam illius in regno suo, quando sibi jam exhiberissimos suos, tunc torrente voluptatis suae potat : quoniam quidem in complexu illo arctissimo et castissimo sponsi et sponsae, flumicat civitatem Dei . Quod non aliud esse arbitror quam Dei Filium, qui transiens ministrat, quemadmodum ipse promisit : ut ex hoc jam justi epulentur et exsultent in conspectu Dei, et delectentur in laetitia . Hinc illa satietas sinefastidio: hinc insatiabilis illa sine inquietudine curiositas: hinc aeternum illud atque inexplicabile desiderium, nesciens egestatem: hinc denique sobria illa ebrietas, vero, non mero ingurgitans, non madens vinpraemium amantium se, praemium aeternum amanCartusienses scripsisse epistolam, ac de his ipsis in
Abbreviated transcription (Latin):
tis sc̃e pacata uino. s plane nutidũ us sid ebͥe¬
tatem tm̃ temꝑat int̾ii ardorem illum huiꝰ
lactio ꝑmixtio. eb̾etas deniq solet eu̾tere mẽ¬
tes at om̃ino recdłe memores sui at non exto¬
to sui oblita est que alhuc de ꝓpͥo corꝑe cogitat
suscitando. Cet̾m ħ adepto qd̾ solun ut iq deerat
qriud tam impedit a se ip̃a quodammodo abire
fĩ que deo simillimam effici donatur. Tum de¬
mum ad c̾a̾turam admissa sapĩe illam de qrua
legr̃ . R calix m̃s inebrians qm preclarus est.
Qͥ miꝵ si tam ineb̾atur ab ub̾tate domus di cũ
nlła mordente cã de ꝓpͥo secã bibit puꝵ ⁊ nomen
alud cum xꝑo in regno pr̃is eius. ¶ Hoc u̾o
in conuiuio corͣli ante tib qͣm potus ꝓponitur.
qm̃ ⁊ tali ortline natã reqͥrit: ita ⁊ hic pͥmo qͥ¬
dem aute mortem in carne mortali labores mat¬
mium nr̃aꝵ manducamꝰ cum labore ad glucien¬
dum est mastitantes. Post u̾o in uita spiritali
iam bibinus suauissima quadam facilitate tp

Expanded text:
tis potata vino, sed plane nondum usque ad ebrietatem: quoniam temperat interim ardorem illum hujus lactis permistio. Ebrietas denique solet evertere mentes, atque omnino reddere immemores sui. At non ex toto sui oblita est, quae adhuc de proprio corpore cogitat suscitando. Caeterum hoc adepto, quod solum utique deerat, quid jam impedit a se ipsa quodammodo abire,fieri, quo Deo simillimam effici donatur? Tum demum ad crateram admissa sapientiae, illam de qua legitur, Et calix meus 598 inebrians quam praeclarus est! quid mirum jam si inebriatur ab ubertate domus Dei, cum nulla mordente cura de proprio, secura bibit purum et novum illud cum Christo in regno Patris ejus? 33. Hoc vero cibus quam potus apponitur, quoniam et tali ordine natura requirit; ita et hic. Primo quidem ante mortem in carne mortali labores manuum nostrarum manducamus, cum labore quod glutiendum est masticantes: post mortem vero in vita spirituali jam bibimus, suavissima quadam facilitate quod
Abbreviated transcription (Latin):
Coro ⁊ sanguis uas lutuum. Trena inhĩca¬
tio qñ capit hoc trñ hꝰcemoili ex ꝑitur affec¬
tum in diuiuo ebriacus amore animus
oblitus fc̃s fui. qr sibi ip̃i tanqͣm uas ꝑdi¬
tum. Totus ꝑgat in ilm̃. ⁊ adhens deo uinᷤ
cum eo sꝑc fitt. ⁊ ilitat. Defecit taro mea ⁊
cor meum : ds cordis mĩ ⁊ pars mea tłs ĩ
in hc̃ mortali uita caro int̾ditm aut uł se¬
mel ⁊ hoc ip̃m raptum at uniꝰ uix mom̃¬
ti spacio exꝑiri donatum est te enmm gro¬
daminodo ꝑdere tantͣm qui non sis. ⁊om¬
nino non sentire te ip̃m ⁊ accĩn ip̃o ex¬
innari ⁊ pene aulłari. selestis est conu̾si¬
onts non humane affectõis ⁊ siquideme
mortalib quispiam ad illut iuptum int̾¬
ilum ut dc̃m est ⁊ ad mom̃tum adinitttt᷑ ᷑
subito inuidet secłm neqͣm ꝑturbat iliei
inalitia torꝰ mortis agͣuat. sollititat carnis nĩti¬
tas defcũs corruptõis non sustinet truodis
hiio iuolentius est fr̃na reuotat taritas

Expanded text:
nguis, vas luteum, terrena inhabitatio quando capit hoc? quando hujuscemodi experitur affectum, ut divino debriatus amore animus, oblitus sui, factusque sibi ipsi tanquam vas perditum, totus pergat in Deum, et adhaerens Deo unus cum eo spiritus fiat . et dicat: Defecit caro mea et cor meum, Deus cordin hac mortali vita raro interdum, aut vel semel, et hoc ipsum raptim, atque unius vix momenti spatio experiri donatum est. Te enim quodammodo perdere, tanquam qui non sis, et omnino non sentire teipsum, et a teipso exinaniri, et pene annullari, coelestis est conversationis, non humanae affectionis. Et si quidem e mortalibus quispiam ad illud raptim interdum ut dictum est et ad momentum admittitur, subito invidet saeculum nequam, perturbat diei malitia, corpus mortis aggravat, sollicitat carnis necessitas, defectus corruptionis non sustinet, quodque his violentius est, fraterna revocat charitas.
Abbreviated transcription (Latin):
trorsum rapuat que ita sua corͣ forio
expon̾e ⁊ torm̃ta contempn̾e ualuert
bare quid aũ iam solutas corb trrtt̾isas
ex coto credimus um̃so illi pelago: et̾¬
ni luminis ⁊ luminis ⁊ luminose et̾ni¬
tatis. S si quid non negatui uelunit sin
torͣ recepisse aut c̾te reciꝑe desid̾e̾nt et
sꝑent. Liq̃t ꝓcul dubio nec dum a sei¬
ip̃is penirus immutatas quib constat
ñ lum penicus decẽ de ꝓpͥo quo uł mõite
uitentõ reflectatur doñ gͦ absorta sit ⁊¬
mors i uictoria. ⁊ uoctis undiq t̾mĩos
lux ꝑhennis iuadit ⁊ occupet us trua

Expanded text:
trorsum rapuerat, qua ita sua corpora foris trorsum rapuerat, qua ita sua corpora foris exponere, et tormenta contemnere valuerunt.  Quid autem jam solutas corporibus? Immersas ex toto credimus immenso illi pelago aeterni luminis, et luminosae aeternitatis. Sed si quod non negatur velint sua corpora recepisse, aut certe recipere desiderent et sperent; liquet procul dubio necdum a seipsis penitus immutatas, quibus constat 597 necdum penitus deesse de proprio, quo vel modice intentio reflectatur. Donec ergo absorpta sit mors in victoria, et noctis undique terminos lux perennis invadat et occupet usquequaque,
Abbreviated transcription (Latin):
luid ililigis adñm cdm̃ tuũ ex toto torde et
ex tota anima ⁊ ex tota u̾tute rua quo
ip̃m tor cogitare iani non cogatur de co¬
pore ⁊ anima eidem in hoc statu uiui¬
fitando ⁊ sensificando uitend̾e desinat.
⁊ u̾tus aiusilem reuelata molestiis inda
potentia roboretur. Impossibile nam
est tota hec ex toto ad tłm collig̾e̾ ⁊ ali¬
uino infig̾e̾ uultui. ⁊ qͣm liu ea huit
fragili erumpnoso tor intenta ⁊ desfẽ¬
ta est nc̃taria subuenire. Itaz in corpore
sꝑuali ⁊ inimortali in corꝑe integro ⁊
placido placito q ⁊ ꝑ om̃ia subiecto spi¬
ritui speret se anima qͣntum app̾hen¬
dere amoris g̃lum. uł potius in ip̃o app̾¬
hendi. or ppe qd̾ cłi potentie eit daret
uult: non humane indintͥe asseq̾. Tunc
inqͥt sumnium optinebit facile gratłir
tum in gilum dm̃i sut ꝓmptissĩẽ ⁊ aui¬
dissime me festinantem ulła tam retar¬
dabit carnis illecebra. nlła molestia con¬
turbabit. Putamus ne hnͣc tam̃ gr̃am

Expanded text:
inum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua ; quousque ipsum cor cogitare jam non cogatur de corpore, et anima eidem in hoc statu vivificando et sensificando intendere desinat, et virtus ejusdem relevata molestiis, in Dei potentia roboretur. Impossibile namque est tota haec ex toto ad Deum colligere, et divino infigere vultui, quandiu ea huic fragili et aerumnoso corpori intenta et distenta necesse est subservire. Itaque in corpore spirituali et immortali, in corpore integro, placido, placitoque, et per omnia subjecto spiritui, speret se anima quartum apprehendere amoris gradum, vel potius in ipso apprehendi: quippe quod Dei potentiae est dare cui vult, non humanae industriae assequi. Tunc, inquam, summum obtinebit facile gradum, cum in gaudium Domini sui promptissime et avidissime festinantem nulla jam retardabit carnis illecebra, nulla molestia conturbabit. Putamusne tamen hanc gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Ubi speramus inuenire nos pos¬
se sccłm trinitatem ymaginem dei to¬
natus nostros illo ip̃o adiuuante quem
om̃ia sicut res ipse intlicant : ten etiam
sancta scriptura in mensura et nume¬
ro et pondere disposnisse testatur

Expanded text:
dere. Ubi speramus invenire nos posdere. Ubi speramus invenire nos posse secundum trinitatem imaginem Dei, conatus nostros illo ipso adjuvante, quem omnia, sicut res ipsae indicant, ita etiam sancta Scriptura in mensura et numero et pondere disposuisse testatur
Abbreviated transcription (Latin):
amunus pp̃ tluorum oculoꝵ numerũ
płmq unam rem geminata specie ui¬
deat: sicut sup̃ docuimus. ¶ In hiis er¬
go reb unde uisiones expͥmuntur: q̃¬
dam mensura est in ip̃is aũ uisionibus
numerus. Uoluntas u̾o que ista cõiun¬
git ⁊ ortdinat : ⁊ quatlam unitate copu¬
lat. nͨ sciendi aut cogitandi appetitum:
nͥ in hiis rebus unde uisiones formant᷑
adquiescens collocat: ponleri similis.
Qͣ ꝓpter hec tria mensuram. numer ũ.
ponlus. ⁊ in ceteris om̃ib reb at̃aduer¬
tenda prelibau̾un. ¶Nunc inter un
uoluntatem copulatͥrem rei uisibilis at
uisionis qi parentis ⁊ prolis: siue in
sentiendo. in cogitando nͨͦ parentem nͦ
ꝓlem dici posse: quomodo ualui ⁊ trui¬
b ualui clemonstraui. Unle tempus ad¬
monet hnͣc eandem trinitatem in int̾i¬
ore homine requtr̾e : atq ab isto de qͦ
tam diu loqutus sum animali atq car¬
nali qui ext̾ior clicitur introrsus ten¬

Expanded text:
am unus propter duorum oculorum numerum am unus propter duorum oculorum numerum plerumque unam rem geminata specie videat, sicut supra docuimus. In his ergo rebus unde visiones exprimuntur, quaedam mensura est: in ipsis autem visionibus, numerus. Voluntas vero quae ista conjungit et ordinat, et quadam unitate copulat, nec sentiendi aut cogitandi appetitum nisi in his rebus unde visiones formantur, acquiescens collocat, ponderi similis est. Quapropter haec tria, mensuram, numerum, pondus, etiam in caeteris omnibus rebus animadvertenda praelibaverim. Nunc interim voluntatem copulatricem rei visibilis atque visionis quasi parentis et prolis, sive in sentiendo, sive in cogitando, nec parentem nec prolem dici posse, quomodo valui et quibus valui demonstravi. Unde tempus admonet, hanc eamdem trinitatem in interiore homine requirere, atque ab isto de quo tamdiu locutus sum animali atque carnali, qui exterior dicitur, introrsus ten
Abbreviated transcription (Latin):
num̾t ratio remuntiet: quam nulla uisio
corporalia cogitantis app̾hendit. Eadem
ratõ docet minutisstina corpꝰcula etiã in¬
finite diuidi. tum tam̃ ad ens tenuitates
uł imutias ꝑuentum fu̾it. quas uisas
meminimus. exiliores minutõres q phã¬
tasias iam non possumus intueri: qͣnu¬
us ratio no lestuat ꝑ seqͥ. ac diuidẽ. Ita
nlła corͣlia nͥ aut ea que memĩmus: aut
ex hiis que mem̃imꝰ cogitamꝰ . c.
Ed qr mimerose cogitari possunt
que singillatin sunt imp̾ssa metnorie ur̃
ad memortam mensura. al uisionem u̾o
numerus ꝑtin̾e. Quia licet innum̾abil
sit multiplicitas talium uistonum: sĩgu¬
us tam̃ memoria prescͥptum est iui trans¬
gressibilis modus. Mensura gͥ in memo¬
ria: in uisionib iimerus apparet. Sit̃
m ip̃is corꝑib uisibilib mensura quedã
est cui num̾osissime coapptatur sensus ⁊¬
uidentium: ⁊ ex uno uisibili multorũ
t̾nentium formatur aspͤtus. ita ut eti¬

Expanded text:
numeri ratio renuntiet, quam nulla visio numeri ratio renuntiet, quam nulla visio corporalia cogitantis apprehendit. Eadem ratio docet minutissima etiam corpuscula infinite dividi; cum tamen ad eas tenuitates vel minutias perventum fuerit, quas visas meminimus, exiliores minutioresque phantasias jam non possumus intueri, quamvis ratio non desinat persequi ac dividere. Ita nulla corporalia, nisi aut ea quae meminimus, aut ex iied quia numerose cogitari possunt quae singillatim sunt impressa memoriae, videtur ad memoriam mensura, ad visionem vero numerus pertinere. Quia licet innumerabilis sit multiplicitas talium visionum, singulis tamen in memoria praescriptus est intransgressibilis modus. Mensura igitur in memoria, in visionibus numerus apparet: sicut in ipsis corporibus visibilibus mensura quaedam est, cui numerosissime coaptatur sensus videntium, et ex uno visibili multorum cernentium formatur aspectus: ita ut eti
Abbreviated transcription (Latin):
est enim illam figuium quam uidentlo cog¬
nouimus nigro colore ꝑfundere: quem nichꝰ¬
ominus in aliis corporib uidius. Et qina
utrimq sensinius: utrumq meminimꝰ.
Nec auem quadrupedem memini quam nõ
uidi: s phantastam talem fatillune ittuor.
dum alicui forme uolatili qualem uidi ÷ ad¬
uingo alios duos pecles quales tlen tudi
Quaꝓpter dum conuincta cogitamus que
singillatim sensa meminimus : iudemur
non it̃ qd meminimus cogitare. tum id
agamus moderante memoria unde sumi¬
mus om̃ia que multiplicit̾ ac uarie pro
nr̃a uoluntate componiinus. ¶ Nam ne¬
q ip̃as magnitudines corpoꝵ quas nunꝙͣ
uidimus: siue oꝑe memoi. ie cogitamus
Qͣ tum enim spacii solet occupare ꝑ mag¬
nitudinem inutdi nost̾ obtutus : in teu¬
tum extendimus quaslib eorporũ moles.
cum eas maxumas cogitamus. Et ratõ qͥ¬
dem ꝑgit in ampliora: s phantasia non se¬
guitur. Quippe tum infinitadem quoq

Expanded text:
est enim illam figuram, quam videndo cogest enim illam figuram, quam videndo cognovimus, nigro colore perfundere, quem nihilominus in aliis corporibus vidimus: et quia utrumque sensimus, utrumque meminimus. Nec avem quadrupedem memini, quia non vidi: sed phantasiam talem facillime intueor, dum alicui formae volatili qualem vidi, adjungo alios duos pedes quales itidem vidi . Quapropter, dum conjuncta cogitamus, quae singillatim sensa meminimus, videmur non id quod meminimus cogitare; cum id agamus moderante memoria, unde sumimus omnia quae multipliciter ac varie pro nostra voluntate componimus. Nam neque ipsas magnitudines corporum, quas nunquam vidimus, sine ope memoriae cogitamus. Quantum enim spatii solet occupare per magnitudinem mundi noster obtutus, in tantum extendimus quaslibet corporum moles, cum eas maximas cogitamus. Et ratio quidem pergit in ampliora, sed phantasia non sequitur. Quippe cum infinitatem quoque
Abbreviated transcription (Latin):
nolui: qͥa non ibi solec uisio tłict cummne¬
morie cominendatur forma que fit in
sensu t̾nentis. Ubiq tam̃ sensus uolun¬
tas non apparet : nisi copulatx truasi pa¬
rentis ⁊ ꝓlis. Et ido̾ undecunq proce¬
dat. nͨ parens nͨ ꝓles elici pot̾.¬
Tenim si non meminimus ii quod
sensimus : neq cogitanius nͥ quoti
meminimus : cur plerumq falsa cogiti¬
uintricen ac separatͥtem huiuscemotdi reꝵ
iam qnͣtum potui lemonstrare turati forn¬
dam cogitantis atiem ꝑ condita memorie lu¬
tit: ut libitum est et ad cogitanda ea que ñ
memuinimus. ex eis que menuuimus aud
hinc. aliud inde. ut sinnat: appellit que in
unam uisionem coeuntia faciunt aliqiid
quol iõ falsum dicatur. te uł non est foris
in rerum corꝑearum natura: uł non dleit
memoria uidetur. exp̾ssum. tum tale nich̾
nos sensisse menuntinus: ¶Quis enum ui¬
dit oignum nigrum: ⁊ ꝓptea nenio memi¬
nit. Cogitare tam̃ quis non potest: Fatile

Expanded text:
nolui, quia ibi non solet visio dici, cum menolui, quia ibi non solet visio dici, cum memoriae commendatur forma, quae fit in sensu cernentis. Ubique tamen voluntas non apparet, nisi copulatrix quasi parentis et prolis. Et ideo undecumque procedat, nec parens nec proles dici potAt enim si non meminimus nisi quod sensimus, neque cogitamus nisi quod meminimus; cur plerumqonjunctricem ac separatricem hujuscemodi rerum jam quantum potui demonstrare curavi, formandam cogitantis aciem per abscondita memoriae ducit ut libitum est, et ad cogitanda ea quae non meminimus, ex eis quae meminimus, aliud hinc, aliud inde, ut sumat impellit; quae in unam visionem coeuntia faciunt aliquid quod ideo falsum dicatur, quia vel non est foris in rerum corporearum natura, vel non de memoria videtur expressum, cum tale nihil nos sensisse meminimus? Quis enim vidit cycnum nigrum? et propterea nemo meminit: cogitare tamen quis non potest? Facile
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis quod cernitur. exoritur ea que fit
in sensu t̾nentis. ⁊ ab hac ea que fit in me¬
moria. ⁊ ab ea que fit in atie cogitantis. Q¬
propt̾ uoluntas qͣsi parentem cum probe
copulat ter. Primo spetiem corporis tũ
ea quam gninit in corꝑis sensu: ⁊ ipsan
rursus cum ea que ex illa fit in memoriã
atq istam quoq t̾cio cum ea que ex illapi¬
uitur in cogitantis intuitu. Sed media
copula que sicła est tum fit uitinior: non
tam similis est prime qͣm tercia. ¶ Nisu¬
nes enim due sunt. una sentientis: alta
cogitantis. Ut autem possit eẽ uisio cog¬
tantis: ileo fit memoria de uisione senti¬
tis simile aliuid quo se ita conu̾tat iuco¬
gitando acies animi. sic̃ se in cernendo
conu̾tit ad corpus aties oculoꝵ. Propt̾ea
tluns in hoc gen̾e̾ trinitates uolui com¬
menclare. Unam cũ uisto sentientis for¬
matur ex corꝑe. Aliam tum uisio cogtã¬
tis formatur ex memoria ¶ Mecliam ilo

Expanded text:
corporis quod cernitur, exoritur ea quae fit corporis quod cernitur, exoritur ea quae fit in sensu cernentis; et ab hac, ea quae fit in memoria; et ab hac, ea quae fit in acie cogitantis. Quapropter voluntas quasi parentem cum prole ter copulat: primo speciem corporis cum ea quam gignit in corporis sensu; et ipsam rursus cum ea quae fit ex illa in memoria; atque istam quoque tertio cum ea quae ex illa paritur in cogitantis intuitu. Sed media copula quae secunda est, cum sit vicinior, non tam similis est primae quam tertia. Visiones enim duae sunt; una, sentientis; altera, cogitantis: ut autem possit esse visio cogitantis, ideo fit in memoria de visione sentientis simile aliquid, quo se ita convertat in cogitando acies animi, sicut se in cernendo convertit ad corpus acies oculorum. Propterea duas in hoc genere trinitates volui commendare: unam, cum visio sentientis formatur ex corpore; aliam, cum visio cogitantis formatur ex memoria. Mediam vero
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ repetam. ¶In aliud qmippe intento n¬
nutu uoluntatis non sic est adhibita ẽ¬
memoria sensin corꝑts: quomodo ipse sen¬
sus adhibitus est litteris. Ita et ambulan¬
tes intenta in aliud uoluntate : uesciñt
qua transierint. Quod si ñ uidissent.
non ambulassent. Aut maiore intentione
palpando ambulassent : presertini si ꝑ cog¬
nita ꝑg̾ent. Sed qe facile ambulauerunt
utiq underunt. Quia u̾o non sicut sensus
oculoꝵ locis quaconq ꝑgebant ⁊ ita ip̃i sen¬
sui memoria uingebantur. Nullo modo ta
quod uiderunt etiam recentissimum mẽi¬
nisse potuerunt. Iam porro ab co quod in
memoria est animi aciem uelle au̾tere: uith
est aluid qͣm non tude cogitare. ci¬
hac gͥ clutributione cum incipimus
ab specie corꝑis: ⁊ ꝑ ueninus usq ad spẽm
que fit in contuitu cogitantis. Quatuor
speties reꝑiuntur qͣsi gradatim nate alta
ex altera. Setunda ex p̾ma. tertia de sec̃o¬
da: quarta de tercia ¶ Ab specie quippe

Expanded text:
 repetam. In aliud quippe intento  repetam. In aliud quippe intento nutu voluntatis, non sic est adhibita memoria sensui corporis, quomodo ipse sensus adhibitus est litteris. Ita et ambulantes intenta in aliud voluntate, nesciunt qua transierint: quod si non vidissent, non ambulassent, aut majore intentione palpando ambulassent, praesertim si per incognita pergerent: sed quia facile ambulaverunt, utique viderunt: quia vero non sicut sensus oculorum locis quacumque pergebant, ita ipsi sensui memoria jungebatur, nullo modo id quod viderunt etiam recentissimum meminisse potuerunt. Jam porro ab eo quod in memoria est, animi aciem velle avertere, nihil est aliud quam non inde cogitare. Chac igitur distributione cum incipimus a specie corporis, et pervenimus usque ad speciem quae fit in contuitu cogitantis, quatuor species reperiuntur quasi gradatim natae altera ex altera: secunda, de prima; tertia, de secunda; quarta, de tertia. A specie quippe
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid ex ore respuendo a saporibus ad¬
u̾samur. In tactu quoq uł subtrahimꝰ
corpus : ne tangamus quod uolunius. ł
si tangebamus abitimus aut repellimus.
Ita motu corꝑis agit uoluntas. nec sensus
corꝑis reb sensibilib copuletur : ⁊ agit
hoc qͣntum potest. Nam tum in hac acti¬
one ꝓpter conditõneni seruulis mortali¬
tatis difficultate patitur: crutiatus est
conseq̃ns ut uoluntati nicħ reliqui frat
nisi tollerantia. ¶ Memoriam u̾o a sensu
uoluntas auertit ÷ tum in aliud intenta
non ei fiuit iuhere presentia. Quod ani¬
madutere facile est. titn sepe cora logñ¬
tem uobis aliquem aliud cogitando nõ
audisse nobis iuideunit. Falsum est autẽ.
audiitimus entm: sed non meminimus
subinde ꝑ aurium sensum labentibus
nocib alienato nutu uoluntatis ꝑ quem
solent infigi memorie. Ueruis ita ilixeri¬
mus tum tale alitd accidit non menu¬
nimus quam non audiuimus. Nam et
gina uł epystola nestiam quid legert:¬

Expanded text:
aliquid ex ore respuendo a saporibus avaliquid ex ore respuendo a saporibus aversamur. In tactu quoque vel subtrahimus corpus ne tangamus quod nolumus, vel si jam tangebamus, abjicimus aut repellimus. Ita motu corporis agit voluntas, ne sensus corporis rebus sensibilibus copuletur. Et agit hoc quantum potest: nam cum in hac actione propter conditionem servilis mortalitatis difficultatem patitur, cruciatus est consequens, ut voluntati nihil reliqui fiat, nisi tolerantia. Memoriam vero a sensu voluntas avertit, cum in aliud intenta non ei sinit inhaerere praesentia. Quod animadvertere facile est, cum saepe coram loquentem nobis aliquem aliud cogitando non audisse nobis videmur. Falsum est autem: audivimus enim, sed non meminimus, subinde per aurium sensum labentibus vocibus alienato nutu voluntatis, per quem solent infigi memoriae. Verius itaque dixerimus, cum tale aliquid accidit, Non meminimus, quam, Non audivimus. Nam et gina vel epistola, nesciam quid legerim, et
Abbreviated transcription (Latin):
queni nunqͣm audiuit. nec saporem ꝙ̃
nunqͣm gustauit: nec odorem queni
nunqͣm olfecit. nec ullam contractatio¬
uem corꝑis quam nunqͣm sensit: põt
quisqrͣm om̃ino cogitare. At si pp̃a uẽo
aliquid corꝑale cogitat insi qod sensit: tf
nemo meminit corꝑale alignid nisi qł
sensit. sicut in corporib sentiendi: sic in me¬
moria est cogitandi modus. Seusus eñm
accipit spetiem ab eo corꝑe qtł sentimus:
et a sensu menoria. a memoria u̾o acies co¬
gitantis. Uoluntas porro sicut adiungit
sensum corpori: sic memoriam sensur sic
cogitantis atiem memorie. Que aũ consi¬
liat ista atq coniungit: ip̃a etiam disiũ¬
git at separat. ił est utoluntas. O a sẽti¬
endis corporib motu corꝑis separat cor¬
poris sensus. ne aliqͥil sentiamus: aut uͭ
sentire desinamus. Ueluti cum ocilloos
ab eo quol indere nolunius au̾timus:
uel claudimus sic aures a souis. sic na¬
res ab odorib: ita ⁊̾ uel os claudendo. ł

Expanded text:
quem nunquam audivit, nec saporem quem quem nunquam audivit, nec saporem quem nunquam gustavit, nec odorem quem nunquam olfecit, nec ullam contrectationem corporis quam nunquam sensit, potest quisquam omnino cogitare. At si propterea nemo aliquid corporale cogitat nisi quod sensit, quia nemo meminit corporale aliquid nisi quod sensit, sicut in corporibus sentiendi, sic in memoria est cogitandi modus. Sensus enim accipit speciem ab eo corpore quod sentimus, et a sensu memoria, a memoria vero acies cogitantis. 15. Voluntas porro sicut adjungit sensum corpori, sic memoriam sensui, sic cogitantis aciem memoriae. Quae autem conciliat ista atque conjungit, ipsa etiam disjungit ac separat, id est, voluntas. Sed a sentiendis corporibus motu corporis separat corporis sensus, ne aliquid sentiamus, aut ut sentire desinamus: veluti cum oculos, ab eo quod videre nolumus, avertimus, vel claudimus: sic aures a sonis, sic nares ab odoribus. Ita etiam vel os claudendo, vel
Abbreviated transcription (Latin):
s eas cogito corpoꝵ species quas narrãs
uerbis sonisq signifitat. quas utiq nõ
reniiniscens secl audieus cogito. ¶ Sed
si diligentius dsileremus: nec tunt ex¬
ciditur memorie modus. Neq enim uł
intellig̾e̾ possem narranten: si ea que
dicit. ⁊ si coutexta. tunt pͥmum audi¬
reni: non tanĩ generalit̾ singula memi¬
nissem. Qui enim michi narrat uerbi
gr̃a aliquem montem silua exutum. ⁊
oleis indutum : ei narrat qui memine¬
rim species ⁊ moutium ⁊ siluarum et
olearum. Que si oblitus eẽm quid ilice¬
ret: ominino nescirem. ⁊ ido̾ narratio
nem cogitare non possem Ita fit ut
oninis qui corꝑalia cogitat : siue ip̃e ali¬
quid fingat. siue audiat. siue legat. uel
pret̾ita narrautem. uł futura prenũ¬
tianteni. ad meinoriam suam recurrat.
et ibi reꝑtat modum atq mensurani
om̃ium formarum quas cogitaus in¬
tuetur. Nam neq colorem quem nunꝙͣ
uiderit. neq figuram corꝑis: nec sonũ

Expanded text:
sed eas cogito corporum species, quas narrans sed eas cogito corporum species, quas narrans verbis sonisque significat; quas utique non reminiscens, sed audiens cogito. Sed si diligentius consideremus, nec tunc exceditur memoriae modus. Neque enim vel intelligere possem narrantem, si ea quae dicit, et si contexta tunc primum audirem, non tamen generaliter singula meminissem. Qui enim mihi narrat, verbi gratia, aliquem montem silva exutum, et oleis indutum, ei narrat qui meminerim species et montium et silvarum et olearum; quas si oblitus essem, quid diceret omnino nescirem, et ideo narrationem illam cogitare non possem. Ita fit ut omnis qui corporalia cogitat, sive ipse aliquid confingat, sive audiat, aut legat vel praeterita narrantem, vel futura praenuntiantem, ad memoriam suam recurrat, et ibi reperiat modum atque mensuram omnium formarum quas cogitans intuetur. Nam neque colorem quem nunquam vidit, neque figuram corporis, nec sonum
Abbreviated transcription (Latin):
mnorem: ⁊ tta memiui ut uidi. Cogito
aũ sicut uolo turrentem: ⁊ uͥ uolo stan¬
tem. unde uolo ⁊ quo uolo uenientem.
⁊ iõ nec meminerim. at ut solem ⁊ ita
cũ eas opinatur eo modo foris ẽẽ quomͦ
intus cogitat. cum ul iam itierunt fo
de: s cogitandi uarietate formatur. Qrͣ
quam pessime sepissime tredanius etiã
uera narrantib que ip̃i sensibus perce¬
perunt. Que tum in auditu ipso qͣn¬
do narrantur cogitamus: non uidetur
atl memoriam retorqueri acies ut fi¬
ant uisiones cogitantium. Neq enun
ea nobis recordantib: sed alio nariũte
cogitamus. altq illa trinitas non h
iudetur expleri: que fit cuni species in
memoria latens ⁊ uisio recordatus: ter¬
tia uoluntate copulantur. Non enim qd̾
latebat in menioria mea: sed quod audi¬
o cogito cum aliqͥd michi narratur. Non
ipsas uoces loquentes dico. ne truisqͣm py¬
tet ui illani me exisse trinitatem que fo¬
ris in sensib et in sensibilibus agitur:

Expanded text:
minorem: et ita memini, ut vidi; cogito, minorem: et ita memini, ut vidi; cogito, autem sicut volo currentem, et ubi volo stantem, unde volo et quo volo venientem. et ideo nec meminerim: atque ut solem, ita ccum eas opinatur eo modo foris esse, quomodo intus cogitat, vel cum jam interierunt forde, sed cogitandi varietate formatur. 14. Quanquam saepissime credamus etiam vera narrantibus, quae ipsi sensibus perceperunt. Quae cum in ipso auditu quando narrantur cogitamus, non videtur ad memoriam retorqueri acies, ut fiant visiones cogitantium: neque enim ea nobis recordantibus, sed alio narrante cogitamus: atque illa trinitas non hic videtur expleri, quae fit cum species in memoria latens et visio recordantis tertia voluntate copulantur. Non enim quod latebat in memoria mea, sed quod audio, cogito, cum aliquid mihi narratur. Non ipsas voces loquentis dico, ne quisquam putet in illam me exisse trinitatem, quae foris in sensibilibus et in sensibus agitur:
Abbreviated transcription (Latin):
que ita finita sunt ut facultatem nume¬
rantis excelant. S hinc adu̾ti alitũ ma¬
nifestius poteit aliud ẽẽ quod reconditũ
memoria ten: ⁊ aliud qd̾ inde in cogitati¬
one recordantis ex pͥmitur. qnͣuis tum
fit utͥus copulatõ: unum idemq uideat᷑.
qr meminisse non possumꝰ corpoꝵ speties
nͥ tot quot sensimus: ⁊ qnͣtas sensimus.
⁊ sicut sensinius. Ex corͥs enin sensu: eas
iu memoria combibit aminus. Uisioned
tam̃ ille cogitantiũ ex hiis quidem reb
que sunt in memoria ⁊ s tñ mnunierabi¬
lit̾ at omnino infinite multiplicant᷑ at
uatiantur. Unum quippe solem mem̃i:
qr sicuti ÷ unum uidi. Si uolu̾o aũ duos
cogito: uł tres uł quotquot uolo. S ex
eadem memoria qua unum menitir. for¬
matur acies mnultos togitautis: ⁊ tan¬
tum memim qͣntum uidi. Si enini ma-¬
iorem uel minorem memim quem uidr
iam non memini quotl uidi.⁊ iõ nec me
uitli. Uel maiorem ꝓ uoluntate cogito ł

Expanded text:
quae ita finita sunt, ut facultatem numequae ita finita sunt, ut facultatem numerantis excedant. 13. Sed hinc adverti aliquanto manifestius potest, aliud esse quod reconditum memoria tenet, et aliud quod inde in cogitatione recordantis exprimitur, quamvis cum fit utriusque copulatio, unum idemque videatur: quia meminisse non possumus corporum species, nisi tot quot sensimus, et quantas sensimus, et sicut sensimus: ex corporis enim sensu eas in memoriam combibit animus: visiones tamen illae cogitantium ex iis quidem rebus quae sunt in memoria, sed tamen innumerabiliter atque omnino infinite multiplicantur atque variantur. Unum quippe solem memini, quia sicuti est, unum vidi: si voluero autem, duos cogito, vel tres, vel quotquot volo; sed ex eadem memoria qua unum memini formatur acies multos cogitantis. Et tantum memini, quantum vidi. Si enim majorem vel minorem memini, quam vidi, jamvidi, vel majorem tamen pro voluntate cogito, vel
Abbreviated transcription (Latin):
luntas ittͥmq coniungens ⁊ ex utroq
ac t̾cia se ip̃a unum aliq̃d oplens. An po
ita cognoscit᷑ una quedam in hoc gn̾e tri¬
nitatis : ut unum aliqͥd gu̾aliter dica¬
mus. quidqͥd corͣlium spẽꝵ in menoria
latet: ⁊ rur sum unum aliquil gn᷑alem
uisionem amini talia recordantis atq
cogitantis: quoꝵ duoꝵ copulatõi t̾cia cõ¬
iungr̃ copulatͥ uoluntas. ut sit hoc to¬
tum unum quictlani ex quibusclam tribuis.¬
acies auini simul om̃ia que in memori¬
a tenet uno aspectu contueri: alt̾nant uicislĩ
cedendo ac succedemlo tͥnitates cogitationĩ.
at ista fit ita innumerabiłi inuu merosa
tͥnitas: nec tñ infinita si numerus in memo¬
ria reconditaꝵ rerum non extedatur. Ex
quo enim tepit unusquis sentire corͣ quo¬
lib cors sensu ⁊ͥ si posset adiung̾e que obli¬
tus est: tͥtus ac detͥminatus ꝓfc̃o numeiꝰ
foret: qmuis inmimerabilis. Dicimus ciũ
innumerabilia non solum infinita: s ctiã

Expanded text:
ntas utrumque conjungens, et ex utroque ac tertia se ipsa unum aliquid complens. An potius ita cognoscitur una quaedam in hoc genere trinitas, ut unum aliquid generaliter dicamus quidquid corporalium specierum in memoria latet, et rursus unum aliquid generalem visionem animi talia recordantis atque cogitantis, quorum duorum copulationi tertia conjungitur copulatrix voluntas, ut sit hoc totum unum quiddam ex quibusdam tribusacies animi simul omnia quae memoria tenet, uno aspectu contueri, alternant vicissim cedendo ac succedendo trinitates cogitationum, atque ita fit ista innumerabiliter numerosissima trinitas: nec tamen infinita, si numerus in memoria reconditarum rerum non excedatur. Ex quo enim coepit unusquisque sentire corpora quolibet corporis sensutus est, certus ac determinatus profecto numerus foret, quamvis innumerabilis. Dicimus enim innumerabilia, non solum infinita, sed etiam