comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siue iusti di. & qͥ intp̃r erroris um¬
u̾si isrł custodier̃t cerimonias scũ¬
arii mei ipsi accedent ad me. ut mi¬
instrent mͥ. & stent inconspectu
meo. & offerant mͥ adipem hoc ẽ
pinguissimã hostiam & sangumẽ.
uiuã scilicet & placentẽ hostiã do:
& ipsi ingͥdient᷑ scĩiariũ meũ. &
accedent adm̃sam meã. ut accen¬
dant thimiama mͥ. & onnĩe ritũ
sacͥficioꝵ custodiant. Sin aũt hoc
ita ẽ. ut qͥ intp̃r erroris & ꝑsecutio¬
nis ydolast̃ secuti quȩ de suo corde
confinxerant. & ñ solum uoce s &

Expanded text:
sive justi Dei, et qui in tempore erroris universi Israel « custodierunt caeremonias sanctuarii mei, ipsi accedent ad me ut ministrent mihi, et stent in conspectu meo, » et offerant mihi adipem, hoc est pinguissimam hostiam, et sanguinem, vivam scilicet et placentem hostiam Deo; « et ipsi ingredientur sanctuarium meum, et accedent ad mensam meam, » ut accendant thymiama mihi, et omnem ritum sacrificii custodiant. Sin autem hoc ita est, ut qui in tempore erroris et persecutionis idola sunt secuti, quae de suo corde confinxerant
Abbreviated transcription (Latin):
ut subaudiat᷑. ñ mͥ & ẽ sensus. qͥuo
bis in carnalib seruiant ac minis¬
trent. & obur̃a refrigeria meũ pol¬
aliengena incͥcuincisus corde & in¬
cͥcũcisus carne ñ ing̾diet᷑ scũariũ

Expanded text:
ut subaudiatur non mihi. Et est sensus: Qui vobis in carnalibus serviant ac ministrent, et ob vestra refrigeria meum polalienigena incircumcisus corde et incircumcisus carne
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ. Postqͣm aũ sac̾dos fuerit
emundatꝰ purificatioĩs ordine qͤ
inmossayca lege conscͥpta ẽ. septẽ
dies numerabunt᷑ ei. uł ꝑfectus
numerꝰ penitudinis. uł post con¬
sũmationẽ mũdi qn aduerã tͣnsi¬
niꝰ õgdoadem. ut introeat in sc̃a
possit ministrare inscũario. &
semꝑ offerre ꝓpeccato conscientiȩ
uictimã: uec ullũ tempꝰ sit qͦ ñ re¬
cordet᷑ macłatũ se fuisse sr̃ patre
& matre. filio & filta. fr̃e & sorore.

Expanded text:
potestatem. Postquam autem sacerdos fuerit potestatem. Postquam autem sacerdos fuerit emundatus purificationis ordine, quae in Mosaica lege conscripta est, septem dies numerabuntur ei, vel perfectus numerus poenitudinis, vel post consummationem mundi, quando ad veram transimus ogdoadem, ut introeat sancta possit ministrare in sanctuario et semper offerre pro peccato conscientiae victimam: nec ullum tempus sit quo non recordetur maculatum se fuisse super patre et matre, filio
Abbreviated transcription (Latin):
uiciis dep̾cat᷑. ipse ad altare mũdꝰ
accedat. De qͥbꝰ mortuis & saluator
loquit᷑ in euangłio. Dimit te mor¬
tuos. ut sepeliant mortuos suos.
Isti contaminant᷑ in patre mortuo.
qͣndo relinquunt c̾atorem suũ:
& in matre mortua. de eccłia rece¬
dentes: infilio quoq & filia. qd̃
aliud ad cogitationes. aliud ad oꝑa
si portaueruit mortuũ contami¬
nat᷑ in eo. ita dumtaxat si soror
uirgo ꝑmanserit. nec ulliꝰ uiri
fuerit maculata cõplexu: ex qͥb
intelligimꝰ pͥuilegiũ uͥginale. qd̾
cuiꝰlibet uiri contactus ꝑfectã au¬
ferat puritatẽ. Que utrũ recte ꝑpe¬
ramne dicta sint. Lectoris arbitͥo
relinquamꝰ. Naturȩ qͦ suꝑ hoc ꝓ¬
bat᷑ affectus: ut ordine caritatis
iuxta qd̾ scͥptũ ẽ. ordinate mine
caritatẽ. ptꝰ rerum parente dĩn.
carnis qͦ pat̾ diligat᷑ & mat̾. filius
& filia. fr̃ & soror. ita dĩitaxat si de
domo ñ exierit. nͨ malt̾ius tͣnͣsierit

Expanded text:
vitiis deprecatur, ipse ad altare mundus vitiis deprecatur, ipse ad altare mundus accedat. De quibus mortuis et Salvator loquitur in Evangelio: Dimitte mortuos ut sepeliant mortuos 554 suos . Isti contaminantur in patre mortuo, quando relinquunt Creatorem suum: et in matre mortua, de Ecclesia recedentes: in filio quoque et filia, quod aliud ad cogitationes, aliud ad opersi putaverit mortuum, contaminatur in eo: ita dumtaxat si soror virgo permanserit, nec ullius viri fuerit maculata complexu. Ex quibus intelligimus privilegium virginale, quod cujuslibet viri contactus, perfectam auferat puritatem, quae utrum recte, perperam ne dicta sint, lectoris arbitrio relinquamus. Naturae quoque super hoc probatur affectus, ut ordine charitatis juxta quod scriptum est: Ordinate in me charitatem , post rerum parentem Deum, carnis quoque pater diligatur et mater; filius et filia; frater et soror; ita dumtaxat si de domo non exierit, nec in alterius transierit
Abbreviated transcription (Latin):
culpa sunt: ñ sabb̃m di. s sabbm
littę. sabb̃m iudeoꝵ qd̾ recte ui¬
olant qͥ st̃ genus electũ regale. sac̾¬
dotale. Porro sabb̃m qd̃ scĩficatum
ẽillud intelligamꝰ quod & apłs do¬
cet relictũ ẽẽ ppło dĩ: de quo dr. si
iitͣbt inreqͥem meã. qd hebraice
sabb̃m noĩat᷑. Scificat aut̃ sabb̾mi
ałi qͥ ñ portat onus peccati in sabbo:
nec dicit. sic̃ onꝰ gͣue grauate st̃ sr̃
me. Qͥ talis ẽ. ñ colligit ligna in
sabb̃o. nec sr̃ edificat fundam̃to
iñu xp̃i ligna. fenũ. stipulã. nec
accendit igne. qui mutiłe consu¬
inat mat̾iã : & die sabb̃i inuno ꝑ¬
manet loco. nec foras eg̾ditur. s
qͣsi columna intemplo di positus
ꝑmanet: sr̃ quo ioħs seͥbit in apo¬
calypsi. Quicerit faciam illũ co¬
liuram intẽplodĩ mei: & foras ñ
egdiet᷑ ampliꝰ. Qdq sequit᷑ & ad¬
mortuũ hoĩem ñ ut̃ g̾dient᷑ ne
polluant᷑: ꝓpͥe sac̾dotalis officii ẽ
morticina ñ tangere: ut qͥ palioꝵ

Expanded text:
n sabbatum Dei, sed sabbatum litterae, sabbatum Judaeorum, quod recte violant, qui sunt genus electum, regale, sacerdotale. Porro sabbatum quod sanctificatum est, illud intelligamus quod et Apostolus docet relictum esse populo Dei, de quo dicitur: Si intrabunt in requiem meam , » quod Hebraice sabbatum nominatur. Sanctificat autem sabbatum Dei, qui non portat onus peccati in sabbato; nec dicit: « Sicut onus grave gravatae sunt super me . » Qui talis est non colligit ligna in sabbato, nec superaedificat fundamento Jesu Christi , ligna, fenum, stipulam: nec accendit ignem qui inutilem consumat materiam, et die sabbati in uno permanet loco. Nec foras egreditur, sed quasi columna in templo Dei positus permanet, super quo Joannes scribit in Apocalypsi: « Qui vicerit, faciam illum columnam in templo Dei mei, et foras non egredietur amplius . » Quodque sequitmortuum hominem non ingredientur, ne polluantur: proprie sacerdotalis officii est, morticina non tangere, ut qui pro aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
habitat ĩꝑpetuum. ñ scđ̾m tem¬
plum salomonis ad tempus. &
pedes eiꝰ: Et pulchre dixit. stete¬
runt. inȩccłia eñi stant pedes
dñi: insynagoga ambulant &
p̾tereunt. Ut autem sciamꝰ hoc
dici de ȩccłia: iungitur.Et non
polluent ultͣ domꝰ isrł nomen

Expanded text:
habitat in perpetuum, non secundum temhabitat in perpetuum, non secundum templum Salomonis ad tempus? Etpedes ejus . » Et pulchre dixit, steterunt, in Ecclesia enim stant pedes Domini. In Synagoga ambulant et praetereunt. Ut autem sciamus hoc dici de Ecclesia, jungitur, « Et non polluent ultra domus Israel nomen
Abbreviated transcription (Latin):
p̾terire & fluere: quȩ qui conside¬
rauerit. cadet suꝑ faciem suam.
intelligens qmꝓcul sit a maiesta¬
te di: & flectet g̾enua ad patrem
corriussem: maiestas dm̃ ing̾ssa
ẽ templum ꝑuiam portȩ quȩ
respiciebat adorientem: statinq¬
eleuauit me sp̃e. ipse eñi iacens
ꝑgere ñ ualebã. & introduxit
me inatͥum int̾rs. foris eñi ceci¬
deram: & ecce qͥpͥus conspexeram
głam dĩ isrł uenientem ꝑuiam
orientalem. udi repletam gł a
lo¬
quentis audiui: quȩ
quid
sit locuta scͥptura ñ narrat: nͥ forte
illud apłi. & audiui u̾ba ineffa¬
bilia quȩ ñ licet homini loqui.
Uir autẽ inquit ille qui stabat
iuxta ꝓpħam. dixit adeum: quẽ
ꝑspicue dũm intelligimꝰ. Cui em̃
alii poterit conuenire qđ seqͥtur.
fili hominis locus solii mei & lo¬
cus uestigioꝵ pedum meoꝵ. uͥ
habito inmedio filioꝵ isrł iet̾nũ:
nͥ illi qui habitat ineccłia. inme¬
dio filioꝵ isił cernentiũ dm̃. &

Expanded text:
praeterire et fluere. Quae qui considepraeterire et fluere. Quae qui consideraverit, cadet super faciem suam, intelligens quam procul sit a majestate Dei et flectet genua ad Patrem corruissem, majestas Domini ingressa est templum per viam portae, quae respiciebat ad orientem, statimqelevavit spiritus ipse enim jacens pergere non valebam; et introduxit me in atrium exterius. » Foris enim cecideram. Et ecce, qui prius conspexeram gloriam Dei Israel venientem per viam orientalem, vidi repletam gloriloquentis audivi. Quae quid sit locuta, Scriptura non narrat, nisi forte illud Apostoli: « Et audivi verba ineffabilia, quae non licet homini loqui . » Vir autem, inquit ille, qui stabat juxta prophetam, dixit ad eum, quem perspicue Dominum intelligimus. Cui enim alii poterit convenire, quod sequitur: « Fili hominis, locus solii mei, et locus vestigiorum pedum meorum, ubi habito in medio illi, qui habitat in Ecclesia, in medio filiorum Israel cernentium Dominum, et
Abbreviated transcription (Latin):
tatem: cũ iuxta hebraicum ꝑspicu¬
um sit. iuxta .lxx. plurimã obscu¬
ritatẽ ht. qͦmͦ ierechiel ing̾ssus sit ut
ungeret ciuitatẽ. adcuiꝰ ꝓpħiam
com¬
minationẽq conci-¬
derit.
nͥ forte illud dicamꝰ.¬
quod correptio ꝓpħȩ sit
unctio ciuitatis. & unctio olei ex¬
ultationis sacerdotalis & regii. qd̾
qui libent̾ receꝑint. & aud ire uo¬
luerint. efficiuntur uncti dñi.
de quib scͥptum ẽ. Nolite tangere
xp̃os in eos: & inꝓpħis meis nolite
malignari. Ille aut̃e potest iuxta
anagõgen ungere ciuitatem. deqͣ
scͥptum ẽ. głosa dicta sunt dete
ciuitas di. qui uidit uisionem
currus & mist̾ioꝵ dĩ: quam intuitꝰ
ẽ ierechiel suꝑfluuium chobar.
qui onus pondusq sig̾eat. Quid
em̃ grauius fluminibus babylo¬
nis: suꝑ que dauid sedit & fleuit
cum recordaretur syon. Dequib
scͥptum ẽ. Preterit eñi figura huiꝰ
mundi. Nichilq puto in scłi huiꝰ
confusione ẽẽ ꝑpetuum. s omĩa¬

Expanded text:
tatem, cum juxta Hebraicum perspicuum sit; juxta Septuaginta plurimam obscuritatem habet: quomodo Ezechiel ingressus sit ut ungeret civitatem; ad cujus prophetiam comminationemque ceciderit: nisi forte illud dicamquod correptio prophetae, sit unctio civitatis, et unctio olei exsultationis sacerdotalis, et regii, quod qui libenter receperint, et audire voluerint, efficiuntur uncti Domini, de quibus scriptum est: Nolite tangere Christos meos: et in prophetis meis nolite malignari . Ille autem potest juxta anagogen ungere civitatem, de qua scriptum est: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei ; qui vidit visionem currus et mysteriorum Dei, quam intuitus est Ezechiel super fluvium Chobar, qui onus pondusque significat. Quid enim gravius fluminibus Babyloniis, super quae David sedit et flevit cum recordaretur Sion? De quibus scriptum est: Praeterit enim figura hujus mundi . Nihilque puto in saeculi hujus confusione e
Abbreviated transcription (Latin):
sub audiat᷑. calamoꝵ: sicuti qͣrto
supͣdictũ: adorientalem uentũ
& adaquilonẽ & adaustrum &
adinare qͥngentenis calamis mu¬
rum partium singulaꝵ ab eo qͥ
tenebat calamĩ. fuisse dim̃sum.
Qngentesimꝰ aut̃ numerꝰ qͥuicinꝰ
ẽ quinqͣ genario. qd̃ ad remissio¬
nẽ ꝑtineat omĩum peccatoꝵ: ñ
solum uetus scͥptura. s & salua¬
toris ineuangłio u̾ba demonstrãt

Expanded text:
calamorum, sicuti quarto supra dictum est ad orientalem ventum et ad aquilonem, et ad austrum, et ad mare quingentis calamis murum partium singularum ab eo qui tenebat calamum fuisse dimensum. Quingentesimus autem numerus, qui vicinus est quinquagenario, quod ad remissionem pertineat omnium peccatorum, non solum vetus Scriptura, sed et Salvatoris in Evangelio verba demonstr
Abbreviated transcription (Latin):
siueuias tẽpli cerimoniarũ ordiĩe
a pͥparatio ꝓpħȩ ad intelligenda
quȩ postea suꝑ tẽpli ordine cogni¬
turꝰ ẽ. Et hoc notandũ qd̾ inmun-¬
di huiꝰ plaga qui in maligno positꝰ
ẽ. & in aqͥlonis frigore constitutus:
cȩlestium nob̾ cerimoniarũ ordo
monstrat᷑. Et dices ad exasꝑantẽ
me domũ isrł. Hȩc dic̃ dñsds. Suf¬

Expanded text:
Sive per vias templi, ceremoniarum ordinem Sive per vias templi, ceremoniarum ordinem aeparatio prophetae ad intelligenda quae postea super templi ordine cogniturus est. Et hoc notandum quod in mundi hujus plaga qui in maligno positus est, et in aquilonis frigore constitutus, coelestis nobis caeremoniarum ordo monstratur. « Et dices ad exasperantem me domum Israel: Haec dic
Abbreviated transcription (Latin):
structionẽ pͥoris głe abolitionẽ pu¬
temꝰ: s sic sentiendũ qd postqͣm
uenerit qd̾ ꝑfectũ ẽ. id qd̃ exparte
fuerat destruat᷑: uelut si solis radiis
lampadem cõpares. aut lampadi
lum̃ lucernule. Quã obrem & de
ioħe baptista di. ille erat lucerna
lucens iudomo: postꝗͣ. aũt uenit
sol iusticie. lucernȩ lum̃ abscon¬
ditũ ẽ. dicente ipso ꝓpħa atq bap¬
tista. Illũ oportet crescere: me aũt
minui. Cecidit aũ infaciem suã
ꝓpħa: ne dũ plus cernere cupit qͣm
pot̃ humana fragilitas intueri.
etiam ipsũ ocłoꝵ lum̃ amitteret.
Un familiariꝰ eũ uocat dñs filium
hoĩs p̾cipitq ut ponat corsuũ. &
uideat ocłis. & aurib audiat. Pri
ocłos tuos & uide stellas cęli: t̾cio
his aurib audiendũ deqͥbꝰ salua¬
tor ait. Qhabet aures audiendi au¬
diat: ut possit cunctas tẽpli ceri¬
monias & legituna eiꝰ intelligere:
& adextremũ ponere cor suũ in iu¬
is tẽpli. qr diu̾si ad eũ intͦitus sunt.

Expanded text:
nem putemus: sed sentiendum quod postquam venerit quod perfectum est, id quod ex parte fuerat destruetur. Velut si solis radiis lampadem compares, aut lampadis lumen lucernulae. Quamobrem et de Joanne Baptista dicitur: « Ille erat lucerna lucens in domo . » Postquam autem venit sol justitiae, lucernae lumen absconditum est, dicente ipso propheta atque Baptista: Illum oportet crescere, me autem minui . Cecidit autem in faciem suam propheta, ne dum plus cernere cupit quam potest humana fragilitas intueri, etiam ipsum oculorum lumen amitteret. Unde familiarius eum vocat Dominus, filium hominis; praecipitque ut ponat cor suum, et videat oculis, et auribus audiat. Primoculos tuos, et vide stellas coeli ; tertio, his auribus audiendum, de quibus Salvator ait: Qui habet aures audiendi, audiat ; ut possit cunctas templi ceremonias et legitima ejus intelligere, et ad extremum ponere cor suum in viis templi; quia diversi ad Deum introitus sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dño: & ꝑuiam uestibuli portȩ in¬
ista portaẽ que semꝑ clausa ẽ. &
solus dñs. ds isrł ingͥ̾dietur ꝑeac
Nem pe illa de qua saluator loqͥt᷑
ineuangłio. Ue uob scͥbe & phari¬
sei hẏpocrite: & uob̾ legis doctori¬
b ue. qui tollitis clauẽ scientiȩ: &¬
ipsi ñ egͥdimim. & intrantes ꝓhi¬
betis. De hac sub nomine libri scbit
& ysaias. E runt u̾ba librristius
ris homini nescienti litteras & dix¬
eris ei lege. respondebit tͥ nesciolit¬
teras: & dabunt illum homim sci¬
enti litt̾as. dicentes lege. & dicet. ñ
possum legere. quia signatus est.
Iste autẽ liber ẽ cuiꝰ nemo potest
soluere & aꝑire signacula. neq
in cȩlo neq int̾ra. neq subt̾ia n
ille dequo inapocalypsi iołns dr.
Ecce uicit leo detribu iuda. radix
& gemis dauid: ut aꝑiat librum
&e soluat signacula eiꝰ. Prius em̃i qͣm
saluator humanũ corpus assume¬
iet. & humiliaret se formani serui
accipiens. clausa erat lex & ꝓpħe. &

Expanded text:
Et per viam vestibuli portae inista porta est quae semper clausa est, et solus Dominus Deus Israel ingreditur per eam? nempe illa de qua Salvator loquitur in Evangelio: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, et vae vobis doctoribus legis, qui tollitis clavem scientiae: ipsi non ingredimini, et intrantes prohibetis . De hac sub nomine libri scribit et Isaias: Erunt verba libri istius,ris homini nescienti litteras, et dixeris ei, Lege: et respondebit tibi, nescio litteras. Et dabunt illum homini scienti litteras, dicentes: Lege; et dicet: Non possum legere, quia signatus est . Iste autem liber est, cujus nemo potest solvere et aperire signacula, neque in coelo, neque in terra, neque sub terra, ille de quo in Apocalypsi Joannis dicitur: Ecce vicit leo de tribu Juda, radix et genus David: ut aperiat librum et solvat signacula ejus . Prius enim quam Salvator humanum corpus assumeret, et humiliaret se, formam servi accipiens , clausa erat Lex et Prophet
Abbreviated transcription (Latin):
stulerunt: illd̾ sig̾cat quod ipsius
qͦ altaris ꝓcuiꝰ expiatione offertur
sacͥficium. dona⁊ cõplendasint.
hoc eñi plene significant manus.
tͣnsacto sabbato uemant ad diem
resurrectionis octariã. & dicant cũ
rant ꝓnobis holocausta. siue ꝓpa

Expanded text:
stulerunt, illud significat quod ipsius stulerunt, illud significat quod ipsius quoque altaris, pro cujus expiatione offertur sacrificium, dona complenda sint, hoc enim plene significant manus, transacto sabbato veniant ad diem resurrectionis octavam, et dicant cum rant pro nobis holocausta, sive quae
Abbreviated transcription (Latin):
qui anuuntiabãt ei quȩ ierosoli¬
mis passurus ẽẽt. Expiato aut̃e
altari septẽ dieb. offert᷑ hyrcus si¬
ue hedus ꝓpeccato cotidie. & uitu¬
lus de aim̃to. & aries de pecorib im
sabbatismꝰ ostendit᷑. qͥ iuxta apłm¬
ppło d̾m̃ reseruat᷑. in quib ȩt̾nam
ueramq sꝑamꝰ requiem. & neqͣqͣm
seruile opus facimꝰ peccatoꝵ. Inhyr¬
co autẽ & uitulo & ariete tria gene¬
ralia delicta ẽẽ monstͣnͣtur: qͥbꝰ om¬
ne mortaliũ subiacet genꝰ. Aut
cogitationib. aut sermone. aux
oꝑe peccamꝰ. Cogitatio refert᷑ ada¬
rietẽ. quȩ pͥma ẽ omiũ peccatoꝵ:
& exqua alia duo peccata nascunt᷑.
heduis em̃ siue hẏrcus adeloqͥũ
atq sermonẽ. qui semꝑ de excelsio¬
deputant᷑. qui uomeri & labori
& t̾renis oꝑib mancipatus ẽ. Hec
gͥ ĩmacłata ꝑsepte dies ueri sabbati
atq ꝑfecti dõ offerre debemꝰ. & expi¬
are altare: ut oratio nr̃a mundaꝑ
mundabt illd̃ & ĩplebunt manũ

Expanded text:
qui annuntiabant ei quod Hierosolymis passurus esset. Expiato autem altari septem diebus offertur hircus sive haedus pro peccato quotidie, et vitulus de armento et aries de pecoribus imsabbatismus ostenditur, qui juxta Appulo Domini reservatur, in quibus aeternam veramque speramus requiem, et nequaquam servile opus faciemus peccatorum. In hirco autem et vitulo et ariete, tria generalia delicta monstrantur, quibus omne mortalium subjacet genus. Aut enim cogitationibus, aut sermone, aut opere, peccamus. Cogitatio refertur ad arietem, quia prima est omnium peccatorum, et ex qua alia duo peccata nascuntur. Haedus, autem sive hircus ad eloquium atque sermonem, qui semper de excelsiodeputantur, quo vomeri et labori et terrenis operibus mancipatus est. Haec igitur immaculata per septem dies veri sabbati atque perfecti Deo offerre debemus, et expiare altare, ut oratio nostra munda mundabunt illud et implebunt manum
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ lauat pedes. ut mundis pur¬
gatisq uestigiis scandant regna
rint eos excutiant pedum suoꝵ
puluerẽ: quoscilicet nichil mune¬
rum t̾renorũ abeis apud se mane¬
re paciant᷑. Non solum autẽ paui¬
m̃tũ stratum erat lapide: s & por¬
ticꝰ erat iuncta porticui tͥplici. una
porticus ab imbre & estu ꝓtegens
sac̃dotes. & iuncta porticiu t̾plici.
Demons trat mys¬
terium tͥnitatis: quod
cum inpatris & filii &

Expanded text:
Apostolorum lavat pedes , ut mundatis purApostolorum lavat pedes , ut mundatis purgatisque vestigiis scandant regna rint eos, excutiant pedum suorum pulverem : quo scilicet nihil munerum terrenorum ab eis apud se remanere patiantur. Non solum autem pavimentum stratum erat lapide: sed et porticus erat juncta porticui triplici. Una Porticus ab imbre et aestu protegens sacerdotes, et juncta porticui triplici demonstrat mysterium Trinitatis, quod cum Patris et Filii,
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ portȩ atrii int̾ioris: hc̃ habet
sensum. qd̃
ext̾ioris
atrii centenarius & qͥnqͣ¬
genariꝰ uumerus. eandem
ium habeat quã uicenariꝰ
atrii int̾ioris. Si eñi quatuor qͥnqͥes
supputes: innumero uicenario
utrumq re ꝑies testam̃tum : ut¬
& lex teneat᷑ in euanglio: & euange¬
uum de legis radice nascat᷑. Froquo
numero .lxx. similitudinẽ atrii in¬
t̾ioris. int̾pretati sunt: forsitan for¬
midantes uicenarium numerum
inquo offerunt᷑ esau munera. in
atrio int̾iori ponere. Sequit᷑. Et
contra pauim̃tũ stratũ lapide. a¬
trii ext̾ioris. uͥ erat porticus uincta
porticii a tͥplici ꝓ qͦ .lxx. tͣnstu¬
leĩt. et sic̃ columne atͥii ext̾ioris
ꝑ ordinem positȩ. contͣ faciem por¬
ticuũ tͥplicium. Sig̾cat autẽ qͦd paui¬
iñtũ atͥi ext̾ioris uiuo fuerit stratũ
lapide.: ut nec estatis puluere. nec
luto hyemis sac̾dotũ uestigia pol¬
luant᷑. Uñ & dñs ascensur᷑ ad patrẽ.

Expanded text:
sicuti portae atrii interioris, hunc habet sicuti portae atrii interioris, hunc habet sensum: quod exterioris atrii centenarius et quinquagenarius numerus, eamdem vim habeat, quam vicenarius atrii interioris. Si enim quatuor quinquies supputes, in numero vicenario, utrumque reperies Testamentum: ut et Lex teneatur in Evangelio et Evangelium de Legis radice nascatur. Pro quo numero LXX, simulitudinem atrii interioris, interpretati sunt, forsitan formidantes vicenarium numerum, in quo offeruntur Esau munera, in atrio interiori ponere. Sequitur: Et contra pavimentum stratum lapide atrii exterioris: ubi erat porticus, juncta porticuli triplici; pro quo LXX transtulerunt: Et sicut columnae atrii exterioris per ordinem positae, contra faciem porticuum triplicium. Significat autem, quod pavimentum atrii exterioris, vivo fuerit stratum lapide: ut nec aestatis pulvere, nec luto hyemis, sacerdotum vestigia polluantur. Unde et Dominus ascensurus ad Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
philatio exẽdrãs.u. inhebraico non
habet᷑. Qd̃ garophilatium erat contͣ
separatũ edificium de quo supra
diximꝰ garera: separatum autẽ. eos
suscipiens qui abaquilone uenie¬
bant: & erat contra edem uergente
adaquilonẽ. id ẽ respicientẽ quide
aquilonis partes. s ñ in aquilone
positum: ut facilior eẽt tͣnfitus hns
qui aquilonis frigora relinquebãt.
a quo exardescunt mala suꝑt̾ram.
Legimus innumeroꝵ libro. tͥbus
dan &neptalim & aser filiorũ ba-¬
lac & zelphȩ ancillarũ rachel & lye.
ad aquilonis plagam castra temi¬
isse: nunc quoq infacie longitu¬
dinis ostii aquilonis .c. fuisse cu
decadis quadrangulus numerus
atq ꝑfectus. & ex septẽ ebdomadi¬
bus qui remissionis ẽ numerꝰ. &
inpͥncipiũ unionis id ẽ ogdoadis
erumpit. sac̾dotalia intemplo dĩ
spacia monstrarent᷑. Illudq quod
nixta hebraicum iungit᷑. contra
.xx. cubitos atrii int̾ioris. ꝓquo.
lxx. tͣnstulerunt. descͥpta erant

Expanded text:
phylacio exedras quinque, in Hebraico non habetur; quod gazophylacium erat contra separatum aedificium, de quo supra diximus, gazera: separatum autem erat eos suscipiens qui ab aquilone veniebant, et erat contra aedem vergentem ad Aquilonem, id est, respicientem quidem Aquilonis partes, sed non in Aquilone positum, ut facilior esset transitus his, qui Aquilonis frigora relinquebant, a quo exardescunt mala super terram . Legimus in Numerorum libro, tribus Dan et Nephtalim, et Aser filiorum Balae et Zelphae ancillarum Rachelis et Liae, ad Aquilonis plagas castra tenuisse. Nunc quoque in facie longitudinis ostii Aquilonis centum fuisse cubdecadis, quadrangulus numerus atque perfectus, et ex septem hebdomadibus, qui remissionis est numerus, et in principium unionis, id est, ogdoadis erumpit, sacerdotalia in templo Dei spatia monstrarentur. Illudque quod 511 juxta Hebraicum jungitur, contra viginti cubitos atrii interioris, pro quo LXX transtulerunt, descripta erant
Abbreviated transcription (Latin):
iezechiel qͣsi sac̾dos uitulũ uibe¬
t᷑ assumere. & holocaustũ facere.
& sangiinẽ eiꝰ incircuitu asꝑge¬
re tam altaris quã anguloꝵ & co
alios sac̾dotes hoc facere demon¬
strant. de quib dictũ ẽ & dabis si¬
c̾dotib leui qͥ sunt desemine sa¬
doch qͥ accedunt adme. Cũq
cõpleueris expians illd̾. offeres ui¬
tulũ dearm̃to ĩ maculatũ & arietẽ
degrege ĩ macłatũ. & offeres eos
inconspectu dñi: & mittent sac̾¬
dotes suꝑ eos sal. & offerent eos
holocaustũ dño. uͣnͣ. dieb. facies
hẏrcũ ꝓpeccato cotidie: & uitulũ
deariñto & arietem depecorib ĩ¬
macłatos offerent. Seꝑtem diebꝰ
expiab̃t altare. & mundabt̃ illo:
& impleb̃t manũ eiꝰ. Expletis aũ

Expanded text:
Ezechiel quasi sacerdos vitulum jubetur assumere, et holocaustum facere, et sanguinem ejus in circuitu aspergere tam altaris quam angulorum et alios sacerdotes hoc facere demonstrant, de quibus dictum est: « Dabis sacerdotibus Levi qui sunt ex semine Sadoc, qui accedunt ad me.: « Cumque compleveris expians illud, offeres vitulum de armento immaculatum, et arietem de grege immaculatum. Et offeres eos in conspectu Domini; et mittent sacerdotes super eos sal, et offerent eos holocaustum Domino. Septem diebus facies hircum pro peccato quotidie: et vitulum de armento, et arietem de pecoribus, immaculatos offerent. Septem diebus expiabunt altare, et mundabunt illud: et implebunt manum ejus. Exp
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dos qͣndo ing̾ssurus ẽ atͥum in¬
t̾ius. uinũ ñbibat: ꝑspicuũ ẽ ebri¬
etate & sicera statiu m̃tis eu̾ti &
ñ plene nos saꝑe qͣndo uino & sa¬
tietate animꝰ occupat᷑. Ebrietas
aũt ñ solũ inpotione iuimi. s in

Expanded text:
sacerdos, quando ingressurus est atrium insacerdos, quando ingressurus est atrium interius, vinum non bibat; » perspicuum est ebrietate et sicera statum mentis everti, et non plene nos sapere, quando vino et satietate animus occupatur. Ebrietas autem non solum in potione vini, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ mȩt̾na sc̃itate ꝑmansit. Et ma¬
nue obtulit samson filiũ: s scĩfica¬
tionẽ capilloꝵ eiꝰ dalyle libido tur¬
bauit. Deniq dñs recessit ab eo. &
cecitate daninatus ẽ : nͥ qd̾ pꝰtea
crescentib capillis pͥstinũ robur
accepit: & intẏpo xp̃i multo plu¬
res aliemgenarũ mortuus quã
uiuus occidit. Uult aũ dñs sacͥ¬
dotes suos capillos sc̃ificationis
hab̾e ꝑpetuos. & oꝑir capita eoꝵ
ñ aliquo extͥnseciis uelam̃to. sed
sua nat᷑aliq cesarie:ñ adornatum¬
atq liixiriã s adonestatẽ. Un &
capilli capitis apłoꝵ numerati st̃
dicente saluatore. ur̃i aũi & capilli
capitis numerati sunt. illiꝰ capitis.
& ut italoquar. radit nouacła. &
aufeit eiꝰ pulcͥtudinẽ: qd̾ & filii a¬
mon fecert his qͦs dauid legatos mi¬
serat. Sin aũ legis p̾uaricatio in
honorat dm̃. conseqͣnter qͥ legis p̾¬
cepta conseruat. honorat eũ: ut
impleat᷑ qd̾ scͥptum ẽ. ut om̃s ho¬
norificent filiũ sic̃ honorificant

Expanded text:
qui in aeterna sanctitate permansit; et Manue obtulit Samson filium , sed sanctificationem capillorum ejus Dalilae libido turpavit; denique Dominus recessit ab eo, et caecitate damnatus est, nisi quod postea crescentibus capillis pristinum robur accepit: et in typo Christi multo plures alienigenarum mortuus quam vivus occidit. Vult autem Dominus sacerdotes suos capillos sanctificationis habere perpetuos, et operiri capita eorum, non aliquo extrinsecus velamento, sed sua, naturalique caesarie, non ad ornatumatque luxuriam, sed ad honestatem. Unde et capilli capitis apostolorum numerati sunt, dicente Salvatore: Vestri autem capilli capitis numerati sunt . Illius capitis, et ut ita loquar, radit novacula, et aufert ejus pulchritudinem. Quod et filii Ammon fecerunt his quos David legatos miserat . Sin autem legis prahonorat Deum, consequenter qui legis praecepta conservat, honorat eum, ut impleatur quod scriptum est: Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant
Abbreviated transcription (Latin):
paulus. sp̃u feruentes. in sp̃alem
& tenuem sub̃am conu̾tantur.
Uolumꝰ scire aꝑtius qͥ sit uitulus
dearm̃to ĩmacłatus. & aries de oui¬
bus purissimo uellere: intelliga¬
mꝰ moysen & helyam. quor pͥorman¬
suetissimꝰ fuit int̾ om̃s homines
qͥu̾sabant᷑ in t̾ra: alter ardore fidi
similis moysi. unde & audebat
dic̾e. ego relictus sum solus. Qd̃
autẽ inhebraico scͥptũ ẽ. offeres

Expanded text:
m et tenuem substantiam convertantur. Volumus scire apertius qui sit vitulus de armento immaculatus, et aries de ovibus purissimo vellere intelligamus Moysen et Eliam, quorum prior mansuetissimus fuit inter omnes homines qui versabantur in terra ; alter ardore fidei similis Moysi, unde et audebat dicere: « Ego relictus sum solus . » Quod autem in Hebraico scriptum est, « offeres
Abbreviated transcription (Latin):
ficium ciuitatis uergentis ad aus¬
titu: nulli dribiũ ẽ. qͥndecem &
uouem arnis. nouemꝙ mensibꝰ
& quinq diebus aum ucesumi
completis. om̃is illius ꝓpħia con¬
texta sit. Qd̃ si iuxta theo dotionẽ.
qui in eoloco ubi nos posuimꝰ. ii
exordio anm. int̾p̃tatus ẽ. in no¬
uo anno. decuna mensis. nouus
autẽ anuus apud hebreos uocat᷑
m̃sis septimus. qui apud eos uo¬
cabulũ ther̃. ut kalendis insis
septum sit tubarum clangor. &
nȩ orbis expletur. dies scenophe¬
giaꝵ: dat᷑ intelligi. qd̃ .xͣ. die placa¬
tionis dñicȩ. monstratũ fuerit ie¬
rechieli edificiũ ciuitatis. Et qͦmͦ
restitutionẽ ppłi mimo uiuificati¬
oñẽ. mossib campi suhresurrecti¬
onis imagine demonstraint: sic
nc̃ instaurationẽ urbis que baby¬
lonio fuerat ante annos quatuor¬
decim igne deleta. sub descͥptione
eiꝰ dñs pollicet᷑: ut sic̃ captiuitatẽ
& eu̾sionẽ. ollȩ succense afacie aqͥ¬
lonis monstrauerat typus. & ꝓphe

Expanded text:
tis ad Austrum, nulli dubium est, quin decem et novem annis, novemque mensibus et quinque diebus anni vicesimi completis, omnis illius prophetia contexta sit. Quod si juxta Theodotionem, qui in eo loco ubi nos posuimus, in exordio anni, interpretatus est, in novo anno, decima mensis novus autem annus apud Hebraeomensis septimus, qui apud eos vocabulum habet theri, ut Kalendis mensis septimi sit tubarum clangor, etuando totus lunae orbis expletur dies scenopegiarum datur intelligi, quod decima die placationis Dominicae monstratum fuerat Ezechieli aedificium civitatis, et quomodo restitutionem populi, immo vivificationem in ossibus campi sub resurrectionis imagine demonstravit: sic nunc instaurationem urbis quae Babylonio fuerat ante annos quatuordecim igne deleta, sub descriptione ejus Dominus pollicetur, ut sicut captivitatem et eversionem, ollae succensae a facie Aquilonis mon
Abbreviated transcription (Latin):
lib positus ẽ. continent᷑: suꝑiora
aute & ad crepidinẽ siue ꝑpicia¬
corium ꝑuementia. que theodo¬
tio ipso hebraico nomine appella¬
uit azãrã. uniꝰ cubiti hñt latitu¬
dinem:ut dualis mimerus tnse¬
at adsolitariũ. & bonũ nuptiax
qd̾ inferiꝰ est. ad unionis ꝑue n¬

Expanded text:
libus positus est continentur. Superiora libus positus est continentur. Superiora autem et ad crepidinem sive propitiatorium pervenientia, quod Theodotio ipso Hebraico nomine appellavit azara, unius cubiti habent latitudinem, ut dualis numerus transeat ad solitarium et bonum nuptiarum quod inferius est ad unionis proven
Abbreviated transcription (Latin):
& spacia altaris que in latitudine
demonstrant᷑. uno cubito fimrent᷑.
Qd̾ autẽ sequit᷑. & definitio usq ad
labium eiꝰ. ꝑquo aquila. symina¬
chus. & theodotio posuert t̾minũ.
sum scire rationẽ. nec cuiꝰ lingue
sit. dicere confident̾ nͥ hoc admo¬
nere lectorem. qd̾ uͥ nẽ definitione
int̾pretatus sum. supͣ coronam
tͣnstalerim. Iiud q breuit̾ demon¬
stratur. qd̃ incircuitu ipsius alta¬
ris idẽ inmargine & circulo re¬
pandum fuerit labium & qͣsi
corona inmodum lilii. Habens
maspectu plurimã uenustatẽ:
quȩ diffinicio siue gysũs ꝑcir¬
toĩ. latitudine tendebat᷑. fouea
autẽ altaris siue ꝓfundum & alti¬
tudo. ꝓ qua inhebraico ponit᷑ gra¬
ber. desimi t̾re usq ad crepiduĩe
noiussima. uł usq ad ꝓpiciatoriũ
maximũ. duob cubitis erat.: & la
titudo eiꝰ cubiti umꝰ. Inferiora em̃
& ꝓfunda & t̾re coherentia duali
uumero qui &ĩmundis anima¬

Expanded text:
et spatia altaris, quae in latitudine et spatia altaris, quae in latitudine demonstrantur, uno cubito finirentur. Quod autem sequitur: « Et definitio usque ad labium ejus, » pro quo Aquila, Symmachus, et Theodotio posuerunt terminusum scire rationem, nec cujus linguae sit dicere confidenter, nisi hoc admonere lectorem, quod ubi nunc definitionem interpretatus sum supra coronam transtulerim. Illudque breviter demonstratur, quod in circuitu ipsius altaris, id est, in margine, et circulo repandum fuerit labium, et quasi corona in modum lilii, habens in aspectu plurimam venustatem. Quae definitio, sive gisus per cirιστῆς latitudine tendebatur. Fovea autem altaris, sive profundum et altitudo, pro qua in Hebraico ponitur GAB , de sinu terrae usque ad crepidinem novissimam, vel usque ad propitiatorium maximum, duobus ctitudo ejus cubiti unius. Inferiora enim et profunda et terrae cohaerentia duali numero, qui et in immundis anima
Abbreviated transcription (Latin):
inlatitudine. ꝑ qͣtuor partes eiꝰ.
Et gysus eiꝰ ꝑcircuitum gyrans
illud dimidio cubito: & circuitꝰ
eiꝰ cubito ꝑgyrum: & gradus eiꝰ
respicientes adorientem. Scrip¬
tumẽ. abyssum & sapientĩum¬
tiã
quis inuestigabit : & õꝑfundum
sapientie & scientiȩ di: cuiꝰ alta ꝓ¬
funditas & quis inueniet eã: Mul¬
tum ẽ si uoluerimꝰ templũ salomo
nis huic templo. & om̃s partes eiꝰ
& tab̾nacła comꝑare: quod quia
difficillimũ ẽ: interim inp̾sentiaꝵ
altare qd̾ ierechieli ostensũ ẽ alta¬
ri qd̾ inexodo legimus exparte mo¬
dica conferamꝰ. Ibi altare.u. in¬
gulum. & trium cubitoꝵ inalti¬
tudine descͥbitur: hic uͦ recedens ã
sensib qͥnq tendit adunionem.
inquo cubitus ꝑfectus siue ue¬
rissimꝰ ponit᷑. cui iungit᷑ palmus.
mus. hñis partẽ cubiti. In sinui aũ
eiꝰ hoc ẽ altaris. erat cubitus qui
scilicet ea que igne consumebant᷑
suc̾ipiebat: & inlatitudine eiꝰ alius
cubitus: ut & int̾iora hoc ẽ secreta.

Expanded text:
in latitudine per quatuor partes ejus: et gisus ejus per circuitum gyrans illud dimidio cubito: et circuitus ejus cubito: per gyrum et gradus ejus respicientes ad Orientem. Scriptum est: Abyssum et sapientiam quis investigabit ? Et: O profundum sapientiae et scientiae Dei : » cujus alta profunditas, et quis inveniet eam? Multum est si voluerimus templum Snis huic templo et omnes partes ejus et tabernacula comparare. Quod quia difficillimum est interim in praesentiarum altare quod Ezechieli ostensum est, altari quod in Exodo legimus , ex parte modica conferamus. Ibi altare quigulum, et trium cubitorum in altitudine describitur. Hic vero recedens a sensibus quinque tendit ad unionem, in quo cubitus perfectus sive verissimus ponitur. Cui jungitur palmus, mus, habens partem cubiti. In sinu autem ejus, hoc est altaris, erat cubitus qui scilicet ea quae igne consumebantur suscipiebat, et in latitudine ejus alius cubitus, ut et interiora, hoc est, secreta
Abbreviated transcription (Latin):
odotio iniutroq ãzar̃a tnͣstulit:
illud ẽ intelligendam. qd̾ ꝓpici¬
atoriũ mints lapis sit excisus
demonte sine manib: & ꝓpicia¬
toriũ magnũ ipse lapis quicre¬
uit inmontẽ magnũ. & impleuit
uniu̾sũ orbem. Siue unta altũ
sensum ꝓpiciatoriũ minus ẽ qͣñ
exinamuit se formã serui accipi¬
recepit głam quam habuit apud
patrẽ anteqm mundus fieret. Pri¬
us eñi huimiliora xp̃i cognoscimꝰ:
&e sic ad liuinitatis eiꝰ altitudiẽ
ꝑuenimꝰ. Et tam̃ utͥusq naturȩ
ꝓpiciatoriũ hoc ẽ imnoris atq ma¬
ioris: adumiꝰ altaris ꝑtinet sacͣm̃tũ.
Int̾ duo aut̃ẽ ꝓpiciatoria minus
atq maius. quatuor erant cubita.
quatuor mundi elem̃ta signantia:
quȩ & ipsa ꝑueniunt adumꝰ cubiti
latitudinẽ. Et hoc ammadu̾tendũ
qd̾ nim̃sura altaris pͥmus cubitus
mlatitudine nulli copulatur. s
suo nomine ꝑfectus ẽ. scd̾s autẽ la¬
titudinis cubitus post duos cubi¬
tos crescit adsuminũ. & t̾cius cubitꝰ

Expanded text:
odotio in utroque azara, transtulit, illud est intelligendum, quod propitiatorium minus, lapis sit excisus de monte sine manibus, et propitiatorium majus, ipse lapis, qui crevit in montem magnum et implevit universum orbem. Sive juxta alterum sensum, propitiatorium minus est, quando « exinanivit se, formam servi accipirecepit gloriam, quam habuit apud Patrem, antequam mundus fieret . Prius enim Christi humiliora cognoscimus, et sic ad divinitatis ejus altitudinem pervenimus: et tamen utriusque natpitiatorium, hoc est, minoris atque majoris, ad unius altaris pertinet sacramentum. Inter duo autem propitiatoria, minus atque majus, quatuor erant cubita, quatuor mundi elementa signantia, quae et ipsa perveniunt ad unius cubiti altitudinem. Et hoc animadvertendum quod in mensura altaris primus cubitus in latitudine nulli copulatur, sed sua unione perfectus est: secundus autem latitudinis cubitus, post duos cubitos crescit ad summum, et tertius cubitus,
Abbreviated transcription (Latin):
scondi suꝑ montem posita. &. flu¬
minis ĩpetus letificat ciuitatem
di: quȩ ꝑspicue refertur ad dei¬
ȩccłiam. & sita ẽ ineomonte qui
inu̾tice omĩum montiũ ẽ. & a quo
sunt. In illa domo hoc ẽ intab̾na¬
cło quod fabricatus ẽ moyses. &
intemplo quod asalomone con-¬
structum ẽ. int̾iora tantum ubi
erant cħerubm̃. & ꝓpiciatoriũ
& archa testamenti. & m̃sa thy¬
miamatis. appellabant᷑ sca scõꝵ:¬

Expanded text:
scondi super montem posita . Et: Fluscondi super montem posita . Et: Fluminis impetus laetifDei; quae perspicue refertur ad Ecclesiam, et sita est in eo monte qui in vertice omnium montium est, et a quo nctorum sunt. In illa domo, hoc est, in tabernaculo quod fabricatus est Moyses, et in templo quod a Salomone constructum est, interiora tantum, ubi erant cherubim, et propitiatorium et arca testamenti et mensa thymiamatis appellabantur sanc
Abbreviated transcription (Latin):
mus: exitus autẽ eoꝵ qui egredi¬
unt᷑ ad eos qui foris sunt. & int̾itꝰ
eoꝵ qui magistroꝵ discipluian
adint̾iora penetrant. Et omñe
inquit descͥptionẽ eiꝰ. siue sub¬
stantiã. ut .lxx. tͣnstulerunt. que
ñtam ad naturam domꝰ. quam
ad suppellectilem ꝑtinet atq di¬
uitias: & uniu̾sa p̾cepta. cunctũ¬
q ordinem. & om̃s leges templi
ostendes eis qui portauerunt
torm̃tum iniquitatũ suarũ. &
cessauerunt siue confusi sunt sr̃
his queante gesserant. lecirco aut̃ẽ
ostende eis: ut custodiant oĩa quȩ
p̾cepta sunt. Nichil eñi ꝓdest sci¬
re descͥptionẽ domꝰ & om̃s distribu¬
tiones eiꝰ. dequibus scͥptũ ẽ multe
mansiones apud patrem meum.
& it̾um. statuit t̾minos gentium.
scłm nunerũ filioꝵ isił. siue an¬
geloꝵ dĩ: nͥ feceris quȩ p̾cepta sunt.
Domis autẽ & lex omniũ p̾ceptoꝵ
di. & urbs quȩ in summitate mon¬
tis ẽ constituta. illa credenda. de
qua scͥptum ẽ. ñ potest ciuitas ab¬

Expanded text:
tem eorum qui egrediuntur ad eos qui foris sunt, et introitus eorum qui per magistrorum disciplinam ad interiora penetrant. Et omnem, inquit, descriptionem ejus sive substantiam, ut LXX transtulerunt. Quae non tam ad naturam domus, quam ad suppellectilem pertinet atque divitias. Et universa praecepta cunctumque ordinem, et omnes leges templi ostendes eis, qui portaverunt tormentum iniquitatum suarum, et cessaverunt, sive confusi sunt super his, quae ante gesserant. Idcirco autem ostende eis ut custodiant omnia quae praecepta sunt. Nihil enim prodest scire descriptionem domus et omnes distributiones ejus, de quibus scriptum est: Multae mansiones apud Patrem meum . Et iterum: Statuit terminos gentium secundum numerum filiorum Israel, sive angelorum Dei , nisi feceris quae praecepta sunt. Domus autem et lex omnium praeceptorum Dei, et urbs quae in summitate montis est constituta, illa credenda est, de qua scriptum est: Non potest civitas ab
Abbreviated transcription (Latin):
ant domũ eiꝰ. Si eñi hoc fecerintap¬
tabit᷑ illis qd̾ seqͥt᷑. Et offertis panes
meos. panes uidelicet ꝓpositionis.
incunctis eccłiis & mn orbe t̾raꝵ deu¬
no pane pullulantes. & ñsolũ pa¬
pe frum̃ti saturauit eos: & sangui¬
nẽ qͥ in xp̃i passione esfusus ẽ. Legeu¬
dũiq ita. & sic lectionis ordo redden¬
aus. Cũ filios aliengenas incͥcũci¬
sos corde & corꝑe inducatis inscũari¬
ũ meũ. & polluatis domũ meã: au¬
detis offerre panes & adipẽ & sangui¬
nẽ mistica sacͣm̃ta: & ñ intelligitis
qd solueritis & p̾tergͥssi sitis pactũ
meũ in omib scelerib & ĩpietatib
ur̃is. & ñ seruaueritis p̾cepta sc̃uarii
mei: neq posueritis custodes ceri¬
moniaꝵ meaꝵ in scũario meo. Oĩs
auadu̾sus eos ẽ cõminatio qͥ ñ au¬
dier̃t apłm p̾monentẽ: manꝰ crto¬

Expanded text:
ant domum ejus. Si enim hoc fecerint, apant domum ejus. Si enim hoc fecerint, aptabitur illis quod sequitur: « Et offertis panes meos, » panes videlicet propositionis in cunctis ecclesiis et in orbe terrarum, de uno pane pullulantes. Et non solum pape frumenti saturavit eos , et sanguinem qui in Christi passione effusus est. Legendumque ita, et sic lectionis ordo reddendus: Cum filios alienigenas incircumcisos corde et corpore inducatis in sanctuarium meum, et polluatis domum meam, audetis offerre panes et adipem et sanguinem, mystica sacramenta, et non intelligitis quod solveritis, et praetergressi sitis pactum meum in omnibus sceleribus et impietatibus vestris, et non servaveritis praecepta sanctuarii mei, neque posueritis custodes ceremoniarum mearum in sanctuario meo. Omnis autem adversus eos est comminatio, qui non audierunt Apostolum praemonentem:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis istiꝰ sustentacłm cuicta faciamꝰ.
Qbibit uinũ modicũ ꝓpt̾ stomacũ
& freqñtes infirmitates. & odit ebrie¬
tatẽ: cͥciuncidit carnẽ suã. Qdorint
qͣntũ nat᷑a patit᷑: audiet asalomone.
Si sederis absq timore eris: si dormie¬
ris suauit̾ dormies. & ñ timebis pa¬
uorẽ suꝑuenientẽ tͥ: neq impetꝰ
ĩpioꝵ suꝑ uenientes. Et qͥ fugit
formcationẽ. & uxori debitũ reddit.¬
ad id reu̾itens adipsũ netẽptet eũ satha¬
nas: audiet cũ ppło isrł. in hacdie ab¬
stuli opꝓbriũ egypti a uob̃. Uestibꝰ
qͦ utit᷑ quȩ frigus repellant. neq te¬
nuitate sui corꝑa nuda demonstrent:
attenuata ieiuniis caro. & cͥcũcisa
continentia fugit opꝓbrũ egyptioꝵ.
uoluerimꝰ intẽplũ dĩ. cͥcumcidamꝰ
aures eoꝵ & labia & cor. & omne car¬
ñe. ocłosq & gustum & odoratũ: ut
oĩa cũ ditimore & ratione faciamꝰ.
enos incͥcumcisos corde. & incͥcũcisos
carne: ne sint inscũario di. & pollu¬

Expanded text:
is istius sustentaculum cuncta faciamus. Qui bibit vinum modicum propter stomachum et frequentes infirmitates , et odit ebrietatem, circumcidit carnem suam. Qui dormit quantum natura patitur, audiet a Salomone: « Si sederis, absque timore eris; si dormieris, suaviter dormies, et non timebis pavorem supervenientem tibi neque impetus impiorum supervenientes . » Et qui fugit fornicationem, et uxori debitum reddit, revertens ad idipsum, ne tentet eum Satanas, audiet cum populo Israel, « in hac die abstuli opprobrium Aegypti a vobis. » Vestibus quoque utetur quae frigus repellant, non quae tenuitate sui corpora nuda demonstrent. Attenuata jejuniis caro et circumcisa continentia fugit opprobrium Aegyptiorum voluerimus in templo Dei, circumcidamus aures eorum, et labia, et cor, et omnem carnem, oculosque, gustum et odoratum, ut omnia cum Dei timore et ratione faciamus. enos incircumcisos corde, et incircumcisos carne, ne sint in sanctuario Dei, et pollu
Abbreviated transcription (Latin):
diximus: & tam̃ clemens dñs rur¬
sum ꝓpħȩ p̃cipit ut iubeat eis
ꝓcul a se remouere formcationes
pͥstinas. & ruinas regum suoꝵ ac
pͥncipum derelinquere. & repel¬
lere non tam ãse quã ã deo: &
boni oꝑis statim p̾mia pollicet᷑
dicens. & habitabo inmedio eoꝵ
de quo & meuangłio dr. medius

Expanded text:
diximus. Et tamen clemens Dominus rurdiximus. Et tamen clemens Dominus rursum prophetae praecipit, ut jubeat eis procul a se removere fornicationes pristinas, et ruinas regum suorum ac principum derelinquere et repellere non tam a se quam a Deo. Et boni operis statim praemia pollicetur, dicens: « Et habitabo in medio eorum. » De quo et in Evangelio d
Abbreviated transcription (Latin):
grauius faceret quod dicebat:
sequentẽ iungit u̾siculũ. Et mu¬
rus erat inter me & eos fut sacer¬
dotalia sacrificia. & loca sacͣmen¬
toꝵ corꝑis & sanguinis xp̃i. breuis¬
sinus murus diuideret. Et pol¬
luer̃t inquit nom̃ scm̃ meũ in
abominationibꝰ quas fecerunt.
Quid ꝓdest habitationis uicina.
& medius int̾ cellulam nr̃am &
altare dñi paries: cũ in his quȩ
secreto facimꝰ. & quȩ turpe ẽ etĩã
dicere. contaminet᷑ & polluatur
nomen dm̃e Egohoc arbitror. qd̃
non polluat nom̃ dñi: nͥ ille qui
uisus ẽ nomini eiꝰ credere. & ex
illius censeri uocabulo. Et qͣm
tollit mbra xp̃i & facit m̃bra mere¬
tricis. qui pͥus xp̃o credidit: sic ille
polluit nom̃ d̃i qui pͥus nominis
eiꝰ fidem susceꝑit. Alioquin ethni¬
cus & iudeus cum sut polluti &
contaminati. immo contamina¬
tio ipsa atq pollutio. nom̃ di pol¬
luere & contaminare non possunt:
cos mnira mea. quia hȩc fecere quȩ

Expanded text:
gravius faceret quod dicebat, gravius faceret quod dicebat, sequentem jungit versiculum: Et murus erat inter me et eos; ut sacerdotalia sacrificia et loca sacramentorum corporis et sanguinis Christi, brevissimus murus divideret. Et polluerunt, inbominationibus quas fecerunt. » Quid prodest habitationis vicinia et medius inter cellulam nostram et altare Domini paries, cum in his, quae secreto facimus, et quae turpe est etiam dicere, contaminetur et polluatur nomen Domini? Ego hoc arbitror, quod non polluat nomen Dei, nisi ille, qui visus est nomini ejus credere, et ex illius censeri vocabulo, et quomodo tollit membra Christi et facit membra meretricis, qui prius Christo credidit: sic ille polluit nomen Dei, qui prius nominis ejus fidem susceperit. Alioquin ethnicus et Judaeus cum sint polluti et contaminati, imo contaminatio ipsa atque pollutio nomen Dei polluere et contaminare non possunt, eos in ira mea, » quia haec fecere quae
Abbreviated transcription (Latin):
dotes. infornicationib suis quib
a deo foruicati sunt: & nriuims
regum suoꝵ: qui frustra sibi ꝑsu
ꝑbiam regiũ nom̃ assumunt.
deniq sequit᷑. Et in excelsis. Ar¬
rogans eñi mens offendit dĩni
humilis admiscdiam ꝓuocat.
qui post suꝑbiam inimo ꝑsuꝑ¬
biam fabricati sunt limen suũ
iuxta limen dĩ. & postes suos uix¬
ta postes illiꝰ. Audiant hec iuxta
litt̾am mulierculȩ honerate pec¬
catis. quȩ circũferunt᷑ om̃i uento
doctrinȩ. semꝑ discentes & nĩiqͣm¬
adscientiã u̾itatis ꝑuemientes. m̃¬
tem iunctam dõ ñ uicinitate eccłi¬
arum & habitatione ꝓximandĩ
inse ꝓuocare clem̃tiam: qͥn potius
indignationẽ di cõmoueri. qͣndo
inconsecratis dõ locis indignus
habitator ẽ. Fabricati sunt in qͥt
lim̃ suũ uxta lim̃ meum. ut ni¬
& postes suos uirta postes meos:
ut unus laicoꝵ & sac̾dotum eẽt
introitus. Unde & apłs di ꝯcit.
Probet se autẽ homo: & sic accedat
ad corpus & sanguinẽ dñ. Et ut

Expanded text:
nibus suis, quibus a Deo fornicati sunt, et in ruinis regum suorum, » qui frustra sibi per superbiam regium nomen assumunt. Denique sequitur: « Et in excelsis; » arrogans enim mens offendit Deum, humilis ad misericordiam provocat. Qui post superbiam, imo per superbiam fabricati sunt limen suum juxta limen Dei, et postes suos juxta postes illius. Audiant haec juxta litteram mulierculae oneratae peccatis, quae circumferuntur omni vento doctrinntes: mentem junctam Deo, non vicinitatem ecclesiarum, et habitationem proximam Dei in se provocare clementiam, quin potius indignationem Domini commoveri, quando in consecratis Deo locis indignus habitator est. « Fabricati sunt, inquit, limen suum juxta limen meum, ut niet postes suos juxta postes meos, ut unus laicorum et sacerdotum esset introitus. Unde et Apostolus dicit: Probet autem se homo, et sic accedat ad corpus et sanguinem Domini . Et ut
Abbreviated transcription (Latin):
ad tristegã id ẽ t̾cia cenacła &̃ tͣhel:
uidet᷑ mͥ obȩlo p̾notandũ. Qd em̃
necesse ẽ dubia & ñ scͥpta disserere:
cũ inea quȩ hebreoꝵ tenent᷑ libris.
debeamꝰ incũbere: Sequit᷑. Et ui¬
di indomo altitudinẽ ꝑ circuitũ.
fundata latera. adm̃surã calami
sex cubitoꝵ spatio. & latitudñe ꝑ
parietẽ lateris forinseciis. qͥnq cu¬
bitoꝵ: & int̾ gadophilatia que sym¬
machꝰ ex̃edr̃as uocat. latitudinem
do hoc & det̾renis sensibꝰ. & deduali
duarũ decadarũ numero qui re
quod ꝑ sex dies conditionis ñe.
templi: & t̾renã humilitatẽ scn¬
sumq litterȩ relinquentes. tnͣsie¬
rimꝰ ad sũmitatẽ eccłie. sp̃cq sc̃i con

Expanded text:
ristega, id est, tertia coenacula et Thrael, videtur mihi obelo praenotandum. Quid enim necesse est dubia, et non scripta disserere: cum in ea quae Hebraeorum tenentur libris debeamus incumbere? Sequitur: « Et vidi in domo altitudinem per circuitum fundata 499 latera ad mensuram calami, separietem lateris forinsecus quinque cubitorum. Et inter gazophylacia quae Symmachus exedras vocat latitudinem do hoc et de terrenis sensibus, et de duali duarum decadarum numero, qui requod per sex dies conditionis nostrtempli, et terrenam humilitatem, sensumque litterae relinquentes, transierimus ad summi
Abbreviated transcription (Latin):
demonstiat᷑. quȩ cingit & uallat
omĩa: & habitatores templi sui
archa noe habet longitudinẽ.
e.xxx. cubitorũ altitudiem:
que consũmat᷑ inuno cubito. Qd̃
dine: remissionis ut sepe diximꝰ.
amoꝵ uenit adbaptismũ: & hic
ipse ꝓpħa inpͥncipio uoluminis
sui. annũ ponit tricesimũ. Qͥ tre
qd̾ ꝑsimplicitatẽ int̾pretationis
dum parũ attendimꝰ celeritate dic̃
murũ eiꝰ undiq ꝑcͥcuitum lon¬
gitudine qͥngentoꝵ cubitoꝵ. &

Expanded text:
eat, quae cingit et vallat omnia, et habitatores templi sui ubitorum arca Noe habet longitudinem, et triginta cubitorum altitudinem, quae consummatur in uno cubito: quoddine remissionis, ut saepe diximus, m venit ad baptismum . Et hic ipse propheta in principio voluminis sui annum ponit tricesimum, qui triquod per simplicitatem interpretationis, dum parum attendimus celeritate dictamurum ejus undique per circuitum longitudine quingentorum cubitorum, et