comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ caput mulieris uir. caput iuri xp̃c
caput autem xp̃i ds̃. nulla fit comine
sibi conexa sunt numerari solet ipsa co¬
pensator plane salutis ẽt̃ne cum ceters
innumciabilib conseruis meis sum.
Quod si uolens facio. mercedem acipi¬
o. Si autem inuitus. tantum dispensa
iam hoc est etiam ẽẽ participẽ. Nan
si ꝑbonos non dispensaretur: non its¬
te apłs diceret. imitatores mei estote
sicut & ego .xͥ. Rursus. si ꝑ malos non
dispensaret᷑ ñ de aiubusdam dñ l
ceret. quȩ dicunt facite. que autem
faciunt facere nolitt. Dicunt enmm &

Expanded text:
: caput mulieris uir, caput uiri Christus, caput autem Christi deus, nulla fit commemosibi conexa sunt, numerari solet ipsa copensator plane salutis aeternae cum ceteris innumerabilibus conseruis meis sum. quod si uolens facio, mercedem habeo. si autem inuitus, tantum dispensatt sacramentum iam hoc est etiam esse participem. nam si per bonos non dispensaretur. non recte apostolus diceret: Imitatores mei estote sicut et ego Christi. rursus si per malos non dispensaretur: non de quibusdam dominus diceret: Quae dicunt, facite. quae autem faciunt, facere nolite; dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
mano die. S neq me ipsum uidico. Ni
chil michi conscuis sum. s non in hoc iꝰ¬
lificatus sum. Qui autẽ uidicat me do¬
minus ẽ. Non ideo bona est conscienti¬
a inca. quia uos illam laudatis. Quid
enim laudatis qđ ñ uidetis: Ille lau¬
dat qui uidet. ille etiam corrigit si qͥd
ibi uidet quod ocłos euis offendit qͥa
& nos non dicimus ꝑfecte nos sanos. s
tundimus pectus nrm & dicimꝰ deo ꝓ-¬
pitius esto ne peccem. tam̃ puto corã
illo enim loquor. nicha a uobis aliud qͦ¬

Expanded text:
dico. Nihil enim mihi conscius sum; sed non in hoc justificatus sum. Qui autem judicat me, Dominus est . Non ideo bona est conscientia mea, quia vos illam laudatis. Quid enim laudatis, quod non videtis? ille laudet, qui videt: ille etiam corrigat, si quid ibi videt quod ejus oculos offendit. Quia et nos non dicimus perfecte nos sanos: sed tundimus pectus nostrum, et dicimus Deo, Propitius esto, ne peccem. Tamen puto, coram illo enim loquor, nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ans c̃. U nusquisq enim ꝓse rationẽ
reddet. nec alieno testimonio quisquã
aduiuat᷑ apud dm̃. cui secreta cordis ap¬
parent. Q uix sibi quisq sufficit ut ei
testimonium ꝑhibeat conscientia sua.
Quis emm głabit᷑ mundum se habere
dic. Sed neq me ipsum udico. Qua¬
ꝓpter cum de se quisꝙ aut non om̃mno
aut uix ueram possit ferre sententiam
quomodo potest de alio uidicare cum
sciat nemo quid agatur in homine nͥ

Expanded text:
s. Unusquisque enim pro se rationem reddet, nec alieno testimonio quisquam adjuvatur apud Deum, cui secreta cordis apparent; et vix sibi quisque sufficit, ut ei testimonium perhibeat conscientia sua. Quis enim gloriabitur mundum se habere die, sed neque me ipsum judico: quapropter cum de se quisque aut non omnino aut vix possit veram ferre sententiam, quomodo potest de alio judicare, cum sciat nemo quid agatur in homine, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
lite głari & nolite loqui excelsa. neq
exeat magniloquiũ de ore ur̃o. qm̃
mo scit. Qm̃ qui putat se aliquid ẽe
cum nichil sit. se ipsum seducit. Hec
dicunt᷑ aduersariis ciuitatis d̃ĩ ad ba
& arbit̾ conscientiarũ. ibi uidens co¬
gitationes hominũ qm̃ uanȩ sunt.
Si hominum sunt. & ab illo non suit.¬

Expanded text:
i, et nolite loqui excelsa. Neque exeat magniloquium de ore vestro, qumo scit; quoniam qui putat se aliquid esse, cum nihil sit; seipsum seducit . Haec dicuntur adversariis civitatis Dei, ad Babet arbiter conscientiarum. Ibi videns cogitationes hominum quia vanae sunt . Si hominum sunt, et ab illo non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃m credere noluerunt. & in ip̃sa
oleȩ radice id est origine scõꝵ hebreoꝵ
rent participes pinguedmis olee. Qͦ¬
se redditum gaudet apł̃s qui inter
fractos ramos ꝑ incredulitatem fuit.
lnde se quippe lib̾atum dicit. cum se
catus est. In quem uenientem qui non
crediderunt fracti sunt inde. & qui cre¬
diderunt inscrti sunt ibi. Quib ne
suꝑbiant dicitur. Noli altum sapere
s time. Nam si d̾s naturalib ramis
non peꝑcit. neq tibi parcet. Sed ne de
ipsis fractis desperet᷑: paulopost dicit.¬
& ipsi si non ꝑmanserint in infedelita¬
te. inserentur. Potens enum ds est: inse
rere illos. Nam situ ex naturali incisus
oleastro & contra naturam insertus es
in bonam oluam. quantomagis illi qͥ¬
scđ̾m naturam sunt inserent᷑ suȩ oliuȩ.¬

Expanded text:
in Christum credere noluerunt; et in ipsa in Christum credere noluerunt; et in ipsa oleae radice, id est origine sanctorum Hebrrent participes pinguedinis oleae? se redditum gaudet apostolus, qui inter fractos ramos per incredulitatem fuit. inde se quippe liberatum dicit, cum se ore praedicatus est: in quem uenientem qui non crediderunt, fracti sunt inde; et qui crediderunt, inserti sunt ibi. quibus ne superbiant, dicitur: noli altum sapere, sed time; nam si deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. sed ne de ipsis fractis desperetur, paulo post dicit: et ipsi si non permanserint in infidelitate, inserentur; potens est etolus? «Si tu ex naturali incisus oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam; quanto magis qui secundum naturam sunt, inserentur suae oli
Abbreviated transcription (Latin):
las reprimit. Sienim tu inquit ex
naturali incisus olcastro insertus es
millis. noli głari aduersus ramos.
Nam si głaris. non tu radicem por¬
tas. s radix te. Ergo de radice patri¬
archarum dicit fractos quosdam ra-¬
mos ꝓpter infidelitatem. & insertũ
ibi oleastrum ut esset particeps pin-¬
guedinis oliuȩ. id est ȩccł̃iam ex gen¬
ilt uenientem. & quis inserit olea¬
strum in oliia. Ouua solet iñ oleas¬
tio: oleastrum in oliua numꝗͣ udi¬
mis. Nam auisquis fecerit. non in¬
uenet bacas nisi oleastri. Quod e¬
nim inseritur hoc crescit. & euis
surculi. Hoc ostendens apłs om̃ipo¬
tentia sua dm̃ fecisse ut oleaster in
radice oliuȩ insereret᷑ & non bacas sil¬
uestres s oliuam daret: ad om̃ipoten
sunt rami. ut inserar. Bñ. Propter in¬
credulitatem fracti sunt. tu autem fi¬
de sta. Noli altum sapere s time. Qd¬
re quia insertus es. s time ne frangaris.
ꝑ infidelitatem sicut illi fracti sunt.

Expanded text:
las reprimit: Si enim tu, inquit, ex las reprimit: Si enim tu, inquit, ex naturali incisus oleastro, insertus es in illis, noli gloriari adversus ramos. Nam si gloriaris: non tu radicem portas, sed radix te. Ergo de radice Patriarcharum dicit fractos quosdam ramos propter infidelitatem, et insertum ibi oleastrum, ut esset particeps pinguedinis olivae, id est, Ecclesiam ex Gentibus venientem. Et quis inserit oleastrum in oliva? Oliva solet in oleastro; oleastrum in oliva nunquam vidimus. Nam quisquis fecerit, non inveniet baccas nisi oleastri. Quod enim inseritur, hoc crescit, et ejussurculi. Hoc ostendens Apostolus omnipotentia sua Deum fecisse, ut oleaster in radicem olivae insereretur, et non baccas silvestres, sed olivam daret; ad omnipotentsunt rami, ut ego inserar. Bene; propter incredulitatem fracti sunt. Tu autem, fide sta; noli altum sapere, sed time . Dre, quia insertus es; sed time ne frangaris per infidelitatem, sicut illi fracti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ta est non ampitata. &e inde suids
mi fracti funt. Ipse est blaphemile
impius ppłs uuaconim. Manserns
qqnen ram boni & utiles. Nam inde
ql̵. & cum ibi rami utiles relicli es
lcaster gentium cui dicit apls. Tu au¬
tem cum esses olcaster: insertus es in
aus & particeps pinguedinis olee sac̃¬
cus es. Noli głari aduersus ramos. qd̃
s qlaris non tu radicem portas. sed
rasie te. Hȩc una arbor est pertineas
ad abraham. ysaac & iacob. & quod
plus est magis ad abraham saac &
iacob. oleaster inscrtus quam rami
confracti. Illi enim ꝑ fragmentũ iam
ibi non sunt. Oieaster non ibi erat. &
ibi est. Iili ꝑ suꝑbiam frangi meruert̃.
iste ꝑhumilitatem inseri meruit. Illi
amniserunt radicem. ille tenuit cam.
si superbire cupientes contra iudeos laxii.
sis ueniret alius paries occurrens in
angulo hoc est in ipso. xp̃o. de diuer¬
souenienti parieti p̃putii idest genti-¬
um. cum gͦ erigerent se gentes. sie il¬

Expanded text:
ta est, non amputata, et inde superbi rami fracti sunt; ipse est blasphemus et impius populus Judaeorum. Manserunt tamen rami boni et utiles; nam inde Apostoli. Et cum ibi rami utiles relicti essst et oleaster Gentium, cui dicit Apostolus: «Tu autem cum esses oleaster, insertus es in illis, et particeps pinguedinis olivae factus es. Noli gloriari adversus ramos: quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te» . Haec una arbor est pertinens ad Abraham et Isaac et Jacob; et quod plus est, magis ad Abraham et Isaac et Jacob oleaster insertus, quam rami confracti. Illi enim per fragmentum jam non ibi sunt; oleaster non ibi erat, et ibi est: illi per superbiam frangi meruerunt, iste per humilitatem inseri meruit; illi amiserunt radicem, iste tenuit eam. asi superbire cupientes contra Judaeos qui crpopulo venerit alius paries, occurrens in angulo, id est in ipso Christo, de diverso venienti parieti praeputii, id est Gentium: cum ergo erigerent se gentes, sic il
Abbreviated transcription (Latin):
ne arescant: & recumbent mquit cũ
abraham. ysaac. & iacob. In quo conu¬
uio: Ne forte non muites ad semp u
uendum. s ad multum bibendum. re¬
cumbent cum abraham . ysaac. & iacob
Ubi: in regno inquit celoꝵ. & quidi
rit de illis qui uenerunt de stirpe a¬
brahȩ. quid fit de ramis quib ar bor
plena erat: Quid: nisi precidantur.
rit isti inscrant᷑. Doce quia precident̃
filii autem regni ibunt in tenebras ꝙx

Expanded text:
ne arescant? Et recumbent, inquit, cum ne arescant? Et recumbent, inquit, cum Abraham, et Isaac, et Jacob. In quo convivio; ne forte non invites ad semper vivendum, sed ad multum bibendum? Recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob. Ubi? In regno, inquit, coelorum. Et quid erit de illis qui venerunt de stirpe Abrahae? quid fiet de ramis quibus arbor plena erat? Quid, nisi quia praecidentur, ut isti inserantur? Doce quia praecidentur: Filii autem regni ibunt in tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
gantur rami suꝑbi. humilis inserat᷑
oleaster. Maneat tamen radix: illis
p̃cisis. istis receptis. Ubi manet radix ⁊ Ipatarchĩ
ris radix. abraham. ysaac. iacob. patricxxx ii¬
archȩ sc̃i. & ubi isti: In requie apud
dm̃. in honore magno. Ut in abrahȩ
sinum aduitus ille pauꝑ pꝰ corꝑis exi¬
tum. lcuarctur. & in abrahȩ sinu de
longinquo a suꝑbo diuite inderetur.
Ergo radix manet. raqdix laudatur. S
rami suꝑbi & p̃cili & arescere meru-¬
erunt. Oleaster autem humilis illoꝵ
precisione inuenit locum. Audi gͦ qͣm¬
ad modum precidant᷑ rami natura¬
les. quemadmodũ inserat᷑ oleaster. E
ueni tantam fidem in ifrł. Proptera
dico uobis. quia multi ab oriente &¬
ab occidente. Quam late terram oe¬
cupauerit oleaster. Amara silua mun¬
intres. multi ab oriente & occidendent
uement. E tputa quia uenient: qͥb
de illis fiet: Si enim uenient. iamp̃¬
cisi sunt de silua. Ubi inserencdi sunt

Expanded text:
gantur superbi rami, humilis inseratur gantur superbi rami, humilis inseratur oleaster: maneat tamen radix, illis praecisis, istis receptis. Ubi manet radix? In Patriarchris radix, Abraham, Isaac, et Jacob, patriarchae sancti. Et ubi isti? In requie apud Deum, in honore magno: ut in Abrahae sinum adjutus ille pauper post corporis exitum levaretur, et in Abrahae sinu de longinquo a superbo divite videretur . Ergo radix manet, radix laudatur: sed rami superbi et praecidi et arescere meruerunt; oleaster autem humilis illorum praecisione invenit locum. 6. Audi ergo quemadmodum praecidantur rami naturales, quemadmodum inseratur oleaster, ex inveni tantam fidem in Israel: propterea dico vobis, quia multi ab oriente et occidente. Quam late terram occupaverat oleaster! Amara silva munintres, Multi ab oriente et occidente venient. Et puta quia venient: quid de illis fiet? Si enim venient, jam praecisi sunt de silva: ubi inserendi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
płs. Si quomodo emulari potero car¬
nem meam. & saluos faciam aliqͦs
ex illis. Sed etiam tales medici qͣuis
non de suo curent. quia nec medici
corꝑis curant de suo. tamen quantũ¬
libet ꝑfidele ministerium opitulen¬
tur saluti. uniences curare possunt.
non mortuos excitare de quib dictũ :
nuquid mortuis facies mirabilia.
Nuis cnim occulta i gr̃a. ẽ. qua ho-¬
minum mentes quodammͦ reunusc̃t
ut possint a quibuslibet eius minis¬
tris precepta sanitatis audire: quam
gr̃aꝰ cominendat in eugl̃io dicens. ne¬
mo potest uenire. ad me nisi pat̃ qui mi¬
sit me traxerit eum quantumlibet
gͦ excellentes uerbi predicatores & ue¬
ritatis etiam per miracła suasores tã¬
quam magni medici agant cum ho¬
minib si mortui sunt. & tua gr̃a ñ
reuixerunt. numquid mortuis facies
mirabilia Aut medici suscitabunt.
ꝙ hi quos exsuscitabunt confitebunt᷑
tibi .d Hec enim confessio indicat
uiuos. Nam sicut alibi scͥptum est a
mortuo uelut qui non sit ꝑit confes

Expanded text:
s: «Si quo modo aemulari potero carnem meam, ut salvos faciam aliquos ex illis» . Sed etiam tales medici, quamvis non de suo curent, quia nec medici corporis curant de suo; tamen quantumlibet per fidele ministerium opitulentur saluti, viventes curare possunt, non mortuos excitare: de quibus dictum est, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Nimis enim occulta Dei gratia est, qua hominum mentes quodam modo reviviscunt, ut possint a quibuslibet ejus ministris praecepta sanitatis audire. Quam gratiam commendat in Evangelio dicens, «Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum:» etergo excellentes verbi praedicatores, et veritatis etiam per miracula suasores, tanquam magni medici, agant cum hominibus; si mortui sunt et tua gratia non revixerunt, «Numquid mortuis facies mirabilia; aut medici exsuscitabunt, et» hi quos exsuscitabunt, «confitebuntur tibi?» Haec enim confessio indicat vivos: non sicut alibi scriptum est, «A mortuo, velut qui non sit, perit confes
Abbreviated transcription (Latin):
spectat spem repositã sibi in cęlo: ma-¬
xime si p̃mittat thesaurum suum. quo
sequatur cor eus. At uero qui futurȩ
untȩ spem non intelligunt. iam excccati
de inferiorib cogitant. & hoc est habere
dorsum curuum. a quo morbo dñs mu¬
lierem libaint illam. Alligauerat enim
tam sathanas annis decem ꝙ ocło. &
cam curatam erexit. Sed illorũ de¬

Expanded text:
spectat spem repositam sibi in coelo; maspectat spem repositam sibi in coelo; maxime si praemittat thesaurum suum, quo sequatur cor ejus . At vero qui futurae vitae spem non intelligunt jam excaecati, de inferioribus cogitant: et hoc est habere dorsum curvum; a quo morbo Dominus mulierem illam liberavit. Alligaverat enim eam satanas annis decem et octo; et eam curvatam erexit, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
ualet p̃sumptio. ut coram ipsis inml¬
scipła sit. & incidant in eam. Obsar
non uidere. Fiat mensa eorum cua
ipsis in muscipłam. C oram ipsis sa
in muscipłam non optantis est s ꝓ¬
tantis. Non ut fiat. s quia fict. fa s¬
Nes pocest aliter: nisi ut talib islais
hȩc intelligamus. ut nos talia aul¬
mus. Hoc enim nobis ꝓdest insel¬
gcro: & ex inuicis prosicere. fiat illis
in retributionem & in scandalum.
est. Quare : Qm̃ in retributionem.
Non enim illis aliquid accidit quod ñ
habeatur in retributionẽ. Fiat & in
scandalum. quia & ipsi sibi sunt scabeł¬
lum. Obscurent᷑ ocłi corũ ne uideant
& dorsum eorum semꝑ incurua. Hoc
consequens est. Nam quorum fuerunt
ocui obscurati ne uideant: sequit᷑ ut &¬
ddosum corũ incuruet᷑. Unde hoce Qm̃
cumn cessauerint suꝑna cognoscere: ne¬
cesse est de inferiorib cogitent. Quibñ
audiunt sursum cor: curuum dorsum
non habent. Crecta quippe statura ex¬

Expanded text:
animi praesumptio, ut et coram ipsis muanimi praesumptio, ut et coram ipsis muscipula sit, et incidant in eam. Obscurnon videre. Fiat ergo mensa eorum coram ipsis in muscipulam. Coram ipsis fiat in muscipulam, non optantis est, tando: non ut fiat, sed quia fiet. Nec potest aliter haec intelligamus, ut nos talia devitemus: hoc enim nobis prodest intelligere, et ex inimicis proficere. Fiat ergo illis, et in retributionem, et in scandalum. est. Quare? Quoniam in retributionem: non enim aliquid illis accideret quod non debebatur. In retributionem fit, et in scandalum, quia ipsi sibi sunt scandalum. 8. Obscurentur oculi eorum, ne videant; et dorsum illorum semper incurva. Hoc consequens est. Nam quorum oculi fuerint obscurati, ne videant, sequitur ut dorsum illorum incurvetur. Unde hoc? Quia cum cessaverint superna cognoscere, necesse est ut de inferioribus cogitent. Qui bene audit, Sursum cor, curvum dorsum non habet. Erecta quippe statura ex
Abbreviated transcription (Latin):
misit enim plebem suam. domum is¬
ad hanc ꝑtinebitis quam uocauit.
illa carebitis quam dimisit. Lux qͥp¬
pe dñi in qua ambulant gentes illac̃
de qua idem ꝓpħa dicit. Dedi te in lu¬
cem gentium: ut sis salus mea usq in
fines terrȩ. Cui dictum est nisi xp̃oꝰ
De quo impletum. ẽ. nisi de xp̃o. Non
est ista lux in uobis. de quib item dic̃¬
tum est. Dedit illis ds spm compuncti¬
onis. ocłos ut non iudeant. & aures
ut non audiant usq in hodier num
diem. Non est inquam in uobis heo
lux. idco minia cecitate lapidem rep¬
batis. qui factus est in caput anguli.
Ergo accedite ad cum & illuminamim
Quid est accedite nisi crediteꝰ S ici¬
bam & acetum accepi. id est fidem il
exhibuerunt dando michi talem po¬
tum: talis muscipłã illis sit. Quare
gͦ coram ipsis: sufficeret: fiat mensa
eorum in muscipłam. Sunt tales qu
iniquitatem suam nouerunt. & mea
ꝑtinacissime ꝑseuerant coram isil

Expanded text:
mi sit enim plebem suam, domum Ismi sit enim plebem suam, domum Isad hanc pertinebitis, quam vocavit; illa carebitis, quam dimisit. Lux quippe Domini, in qua ambulant gentes, illa est de qua idem propheta dicit, Dedi te in lucem gentium, ut sis salus mea usque in fines terrae . Cui hoc dictum est, nisi Christo? de quo impletum est, nisi de Christo? Non est ista lux in vobis, de quibus identidem dictum est: Dedit illis Deus spiritum compunctionis; oculos, ut non videant; et aures, ut non audiant, usque in hodiernum diem . Non est, inquam, in vobis haec lux: ideo nimia caecitate lapidem reprobatis, qui factus est in caput anguli. Ergo, Accedite ad eum, et illuminamini . Quid est, Accedite; nisi, credite? ebam, et acetum accepi; id est fidem illexhibuerunt, dando mihi talem potum, talis muscipula illis sit. Quare ergo, coram ipsis? Sufficeret, Fiat mensa eorum in muscipulam. Sunt tales qui iniquitatem suam noverunt, et in ea pertinacissime perseverant: coram ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ incurua. Ecce miscdĩa & iudi¬
cium. Misccłia in electionem quȩ con¬
secuta est iustitiam di. iudicium uͦ in
ceteros qui excecati sunt. & tamen illi
quia uoluerunt crediderunt. illi qͥa
noluerunt non crediderunt. Miscdia ei
igit᷑ & iudicium in ipsis uoluntatibꝰ
facta sunt. Clectio quippe ista gr̃s. ẽ.
non utiq meritorũ. Suꝑnus enim dix¬
erat. Sic gͦ & in hoc temꝑe reliquiȩ ꝑ
electionem gr̃ç salus facte sunt. Si au¬
tem gr̃a iam non ex oꝑibꝰ. alioquin:
gr̃a iam non est gr̃a. Gratis gͦ consecu-¬
ta est. quod consecuta est electio. ħ̃
precessit corum aliquia quod priores
darent ꝙ retribueretur cis. Pro m-¬
chilo saluos fecit illos. Ceteris autem
qui execcati sunt sicut ibi non tacitũ:
in recributionem factum est. Iniuer¬
gabiles autem sunt uiȩ eius. Inuesti¬
gabiles igitur sunt. & miscdĩa qua
gratis liberat. & ueritas qua iuste ui¬
pħa cum dicit. & nunc tu domus
lacob. uenite ambulemus in lucem¬

Expanded text:
Ecce misericordia et judicium: misericordia in electionem quae consecuta est justitiam Dei; judicium vero in caeteros qui excaecati sunt: et tamen illi quia voluerunt, crediderunt; illi quia noluerunt, non crediderunt. Misericordia igitur et judicium in ipsis voluntatibus facta sunt. Electio quippe ista gratiae est, non utique meritorum. Superius enim dixerat, Sic ergo et in hoc tempore, reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia . Gratis ergo consecuta est, quod consecuta est electio: non praecessit eorum aliquid, quod priores darent, et retribueretur illis: pro nihilo salvos fecit eos. Caeteris autem qui excaecati sunt, sicut ibi non tacitum est, in retributione factum est. Univergabiles autem sunt viae ipsius . Investigabiles igitur sunt, misericordia, qua gratis liberat, et veritas qua juste jua sic dicit: Et nunc tu, -domus Iacob, uenite, ambulemus in lucem
Abbreviated transcription (Latin):
ci legunt. Quos agnoscimus ꝓpter ħ
testimonium. quod nob̃ inuiti ꝑhibẽt.
cosdem codices habendo atq seruan¬
do ꝑ om̃s gentes etiam ipsos esse disꝑ-¬
sos quaquauersum. xp̃i eccła dilatat᷑.
Nam ꝓpħia in psalmis quos legunt. e¬
tiam de hac re premissa est. ubi scͥp¬
tum est. D̃s meus misccdia cius pre-¬
ueniet me. Ds̃ m̃s demonstrauit mͥ
immicis mcis. ne occidis eos. ne quan-¬
do obliuiscant᷑ legem meam. Disꝑge¬

Expanded text:
eruntur, quos agnoscimus propter hoc testimonium, quod nobis inuiti perhibent eosdem codices habendo adque seruando, per omnes gentes etiam ipsos esse dispersos, quaqua uersum Christi ecclesia dilatatur. Nam prophetia in psalmis, quos legunt etiam, de hac re praemissa est, ubi scriptum est: Deus meus, misericordia eius praeueniet me; Deus meus demonstrauit mihi in inimicis meis, ne occideris eos, ne quando obliuiscantur legem tuam; dis
Abbreviated transcription (Latin):
Iudci qui cum occiderunt. & in eum
credere noluerunt. quia oportebat e¬
um mori & resurgere. uastati infeliciꝰ
a romanis. funditusq a suo regno ubi
lam eis alieingene dominabant᷑ eracdica¬
A. dispsiq ꝑ terras. quando quidem u¬
biq non defunt. ꝑscripturas suas tes¬
linonio nobis funt  ꝓpħas¬
non suxise de xp̃o. Quas plu¬
tum corum consideran tes. & ante
passionem. & maxime post eus re¬
sirecdionem creddiderunt in eum. de
auib yaictum est. Si fuerit numerꝰ
lloui iseł sicut arena maris: teliqͥs¬
salue fient. ceteri uͦ excccati funt. De
quib p̃dictum est. fiat mensa eoꝵ¬

Expanded text:
 qui eum occiderunt et in eum credere noluerunt, quia oportebat eum mori et resurgere, uastati infelicius a Romanis funditusque a suo regno, ubi iam eis alienigenae dominabantur, eradicati dispersique per terras quando quidem ubique non desunt per scripturas suas testimonio nobis sunt pnon finxisse de Christo; quas plurimi eorum considerantes et ante passionem et maxime post eius resurrectionem crediderunt in eum, de quibus praedictum est: Si fuerit numerus filiorum Israel sicut harena maris, reliqusaluae fient. Ceteri uero excaecati sunt, de quibus praedictum est: Fiat mensa eo
Abbreviated transcription (Latin):
taria. quia nullis precedentib oꝑib
mitis. gratis datur. Si enim gr̃a ñ ex¬
oꝑib. alioquin: gr̃ã iam non est gr̃a.
pluuia uoluntaria. Uloluntarie qͥppe
gemut nos uerbo ucritatis. Hec ẽ
pluua uoluntaria. Inde alibi dicit᷑.
S cuto bonȩ uoluntatis tuȩ coronasti
nos.¬

Expanded text:
taria, quia nullis praecedentibus operum meritis gratis datur. Si enim graoperibus: alioquin gratia jam non est gratia . pluvia voluntaria. Voluntarie quippe genuit nos verbo veritatis . Haec pluvia voluntaria. Inde alibi dicitur: Scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos
Abbreviated transcription (Latin):
miscd̾iȩ suȩ. qm̃ sicut dicit apłs de¬
lictum illorũ salus gentib. & ideo ñ
eos occidit. non in eis ꝑdidit quod st̃
udei. quamuis a romanis fuerint
dcuicti & oppressi ne obliti legem dei.
ad hoc de quo agimus testimonium
nil ualerent. Ideo parum fuit ut di¬
cerit ne occidas cos. ne quando obli¬
iuscantur legem tuã. nisi adderet e¬
tiam disꝑge illos. Qm̃ si cum hoc tes¬
timonio scripturarum in sua tantũmͦ
terra non ubiꝰ essent. ꝓfecto excł̃ia que
missa sunt. testes inom̃ib gentibꝰ ha-¬

Expanded text:
cut dicit apostolus, delictum illorum salus gentibus; et ideo non eos occidit, id est non in eis perdidit quod sunt Iudaei, quamuis a Romanis fuerint deuicti et obpressi, ne obliti legem Dei ad hoc, de quo agimus, testimonium nihil ualerent. Ideo parum fuit, ut diceret: Ne occideris eos, ne quando obliuiscantur legem tuam, nisi adderet etiam: Disperge eos; quoniam si cum isto testimonio scripturarum in sua tantummodo terra, non ubique essent, profecto ecclesia, quae missae sunt, testes in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum gr̃a non subuemente ad norndum
ualeret. etiam ipsam legem qua prohibatu para¬
cum. non dubitauit dicere urtutem preeti ss
Aculeus inquit mortis peccatum estiitus t
peccati lex. Uerissune omiino. Auget mumuo¬
hibitio desiderium operis illiciti quando us hini
non sic diligitur: ut peccandi cupiditas eur ib¬
tatione uincatur. ut autem diligatur a bist
michi factum est mnors: Absit Sed pecatums
appareat peccatum perboniu uuch operas
est mortem ut fiat fuper mod̾u pecato. uss
libidire etiam lex ipsa contempintur us

Expanded text:
peccatum, gratia non subveniente, ad nocendum valeret, etiam ipsam legem qua prohibetur peccatum, non dubitavit dicere virtutem esse peccati. Aculeus, inquit, mortis est peccatum; virtus autem peccati, lex . Verissime omnino. Auget enim prohibitio desiderium operis illiciti, quando justitia non sic diligitur, ut peccandi cupiditas ejus delectatione vincatur. Ut autem diligatur et delemihi factum est mors? Absit. Sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem, ut fiat supra modum peccator aut libidine etiam lex ipsa contemnitur.
Abbreviated transcription (Latin):
homo ł animalis uocatur. Carnalis.
quia carnalia sectatur. Animalis autẽ
quia fertur dissoluta lasciua animȩ
sus quam non regit sp̃s neq coher¬
cet intra metas naturalis ordinis. qͥa
& ipse non subdit regendum dõ. Q
autem sp̃u anmam regit. & ꝑ anmã
corpus quod facere non potest nisi dm̃
habcat & ip̃se rectorem. qm̃ sicut ca
ist: uocatur sp̃alis. Que uita cum a¬
liqua molestia nunc agitur. post au¬
tem nullam patictur. Hunc sp̃m erserm̃ de

Expanded text:
homo vel animalis vocatur: carnalis, quia carnalia sectatur; animalis autem, quia fertur dissoluta lascivia animae suae, quam non regit spiritus, neque coercet intra metas naturalis ordinis, quia et ipse non se subdit regendum Deo. Qui autem spiritu animam regit, et per animam corpus, quod facere non potest, nisi Dominum habeat et ipse rectorem: quoniam sicut non s , vocatur spiritualis. Quae vita cum aliqua molestia nunc agitur, post autem nullam patietur. Et quoniam summi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ auget longanimitatẽ: & tu au
iniquitatem: Erit illius thesauri
in sempit̾na miscđia: s in eis qͥna
contempserunt miscł̃iam. Tuisi
tem thesaurꝰ in ira inueniet᷑. & q
ponis cotidie ꝑmodicũ: post ea i¬
sam inuenturus es. Minutatĩ pa
s cumulum inuenies. Noli attel¬
dere. inmuta peccata tua cotilla¬
na. De minutis guttis flumina iil¬

Expanded text:
go auget longanimitatem, et tu auges iniquitatem. Erit illius thesaurus in sempiterna misericordia in eos qui non contempserunt misericordiam; tuus autem thesaurus in ira invenietur, et quod ponis quotidie per modicum, postea massam inventurus es: minutatim ponis, sed cumulum invenies. Noli attendere minuta peccata tua quotidiana; de minutissimis guttis flumina i
Abbreviated transcription (Latin):
thesaurum boni quid colligant
unt: mali quid colligant nescnss
Bonus enimponit in thesauro
de thesauro suo certus. ẽ. quia ne¬
q aliquid a fure subripit᷑. neq ab
hoste inuadit᷑. neq. ab
inunico & imꝓbo & potenti quasi
euicto tollit᷑. s semꝑ manebit. qui¬
a a dño potentissimo custodit᷑. Si
enim homines pecunias fideli ser¬
uo commendant & securi sunt. mi¬
scłias suas commendant potenti

Expanded text:
tem boni quid colligant sciunt, mali quid colligant, nesciunt. Bonus enim ponit in thesauro de thesauro suo certus est, quia neque aliquid a fure subripitur, neque ab hoste invaditur, neque ab inimico et improbo et potente quasi e victo tollitur; sed semper manebit, quia a Domino potentissimo custoditur. Si enim pecunias homines fideli servo commendant, et securi sunt; misericordias suas commendant potenti
Abbreviated transcription (Latin):
& uehement̃ timendi sunt. Istos des¬
peratio necat: spes illos. Int spem & de¬
sꝑationem fluctuat animus. Metu¬
endum.ẽ. ne te occidat spes. & cum
multum sꝑas de miscłia incidas in
uidicium. Metuendum est rursus
ne te occidat desꝑatio. & cum putas
lam tibi ñ ignosci que grauia commni¬
sisti non agas penitentiam & incur¬
ras in iuidicem sapientiam. quȩ dicit
& ego ur̃e ꝑditioni suꝑridebo. Quid
gͦ ait ds cum ꝑiclitantib utroq in
morbo: Illis qui ꝑiclitant᷑ spe hoc di¬
cit. ne tardes conuerti ad dnm̃. neq
differas de die in diem. Subito enĩ
uenit ira eius & in temꝑe uindiẽtȩ
disꝑdet te. Illis qui desꝑatione ꝑicli-¬
tantur quid dicit: In quacumq di
e conuersus fuerit iniquus: om̃s i¬
niquitates eiꝰ obliuiscar. ꝓpter il¬
los gͦ qui desꝑatione ꝑiclitantur:
ꝓposuit indulgentie ꝓmissum. ꝓp¬
t̃ illos qui spe ꝑiclitant᷑ & dilatio¬
nib illuduntur. fecit diem mor¬

Expanded text:
et vehementer timendi sunt. Istos deset vehementer timendi sunt. Istos desperatio necat, spes illos. Inter spem et desperationem fluctuat animus. Metuendum est ne te occidat spes, et cum multum speras de misericordia, incidas in judicium: metuendum est rursus ne te occidat desperatio, et cum putas jam tibi non ignosci quae gravia commisisti, non agas poenitentiam, et incurras in judicem Sapientiam, quae dicit, Et ego vestrae perditioni superridebo . Quid ergo agit Dominus cum periclitantibus utroque morbo? Illis qui spe periclitantur, hoc dicit: Ne tardes converti ad Dominum, neque differas de die in diem; subito enim veniet ira illius, et in tempore vindictae disperdet te . Illis qui desperatione periclitantur, quid dicit? In quacumque die iniquus conversus fuerit, omnes iniquitates ejus obliviscar . Propter illos ergo qui desperatione periclitantur, proposuit indulgentiae portum: propter illos qui spe periclitantur et dilationibus illuduntur, fecit diem mor
Abbreviated transcription (Latin):
minus & uerax dñs. largit᷑ tͥ spatiũ cor¬
rectionis: s tu plus amas dilectionem
quam emendationẽ. Malus fiusti heri
hodie bonus esto. & hodiernũ diem in
malitia ꝑegisti. uel cras mutare. Semꝑ
expectas. & de miscdia d̃ĩ tibi plurimũ
polliceris. quasi ille qui tͥ ꝑ patientiam
pmisit indulgentiã. ꝓmisit etiam tibi
ꝓlixiorem uitam. Unde scis qͥd pariat
riis reb contrariis affectionib. Sꝑando
decipitur. qui dicit. Bonꝰ est ds miseri¬
cors est d̾s: faciam quod mͥ placet. qd̾
libet. laxem habenas cupiditatibus
meis impleam desideria animȩ meȩ.
Quare hoc: Quia misericors ẽ d̾s. bo
derint in grauia peccata putantes si¬
bi non posse iam ignosci penitentib
& statuentes se ad dampnationem si¬
ne dubio destinatos dicunt apud se¬
ipsos. Iam dampnandi sumus. quare
non quod uolumus faciamus animo
gladiatoꝵ festinatoꝵs: Ideo molesti st̃
desꝑati. Iam enim timeant ñ habent.

Expanded text:
minus, et verax Dominus. Largitur tibi spatium correctionis: sed tu plus amas dilationem quam emendationem. Malus fuisti heri? hodie bonus esto. Et hodiernum diem in malitia peregisti? vel cras mutare. Semper exspectas, et de misericordia Dei tibi plurimum polliceris: quasi ille qui tibi per poenitentiam promisit indulgentiam, promiserit tibi etiam prolixiorem vitam. Unde scis quid pariat riis rebus, contrariis affectionibus. Sperando qui decipitur? Qui dicit, Bonus est Deus, misericors est Deus, faciam quod mihi placet, quod libet; laxem habenas cupiditatibus meis, impleam desideria animae meae. Quare hoc? Quia misericors est Deus, btem, qui cum inciderint in gravia peccata, putantes sibi non posse jam ignosci poenitentibus, et statuentes se ad damnationem sine dubio destinatos, dicunt apud seipsos, Jam damnandi sumus, quare non quod volumus facimus? animo gladiatorum ferro destinatorum. Ideo molesti sunt desperati: jam enim quod timeant non habent,
Abbreviated transcription (Latin):
parcit: putas quia places ei. Hec fecisti in¬
quit & tacui. Suspicatus es iniquitatem:
quod ero tui similis. Non michi placent
peccata:. s longanimitate quere recta
facta. Si punirem peccatores: non inue¬
nirem confessores. Ergo te dds longani¬
mitate sua parcendo ad penitentiam
adducit. Tu autẽ cum cotidie dicis. fi¬
nitur hodiernus dies. & sic ero & cras¬
tino die non enim cras erit ultimꝰ: &
t̾cio die. &e subito uenit ira cius. fr̃s ñ
tendant gͦ qui amant in dño mansue¬
tudinem: & timeant ueritatem. Q enĩ
dulcis & rectus dñs. Amas quod dulcis
ẽ. time quod rectus ẽ. Tamquã mansue¬
tus dixit. tacui. Sed tamꝗͣ iustus: nũqͥd
semꝑ tacebo: Miserator & misericors
d̾s. Ita plane. Adde adhuc longanimis.
adde adhuc. & multũ misericors. Sed
time quod est in nouissimo. & uerax.
Quod enim mͦ sustinet peccantes: uidi¬
caturꝰ es contempnentes. An diuitias
longanimitatis & mansuetudinis eius

Expanded text:
parcit, putas quia places ei? «Haec fecisti,» inparcit, putas quia places ei? «Haec fecisti,» inquit, «et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis» . Non mihi placent peccata, sed longanimitate quaero recte facta. Si punirem peccatores, non invenirem confessores. Ergo te Deus longanimitate sua parcendo ad poenitentiam adducit: tu autem cum quotidie dicis, Finitur hodiernus dies, et sic ero et crastino die, non enim cras erit ultimus; et tertio die: et subito venit ira ejus.tendant ergo qui amant in Domino mansuetudinem, et timeant veritatem. Etenim dulcis et rectus Dominus . Amas quod dulcis est, time quod rectus est. Tanquam mansuetus dixit, Tacui: sed tanquam justus, Numquid semper tacebo ? Misericors et miserator Dominus. Ita plane. Adhuc adde, longanimis; adhuc adde, et multum misericors: sed time quod est in novissimo, et verax . Quos enim modo sustinet peccantes, judicaturus est contemnentes. An divitias longanimitatis et mansuetudinis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
duriciã cordis tui & cor impenitens thes-¬
aurrias tibi iram in die irȩ & reuelatio¬
nis iusti iudicii dĩ. qui reddet uniciiq
um cantabo tͥ dñe. Sed minatꝰ. ẽ. de
iudicio. Numqͥd ideo iudiciũ ddi tantũ¬
modo formidandũ. ẽ. & non amandũ:
formidandũ malis ꝓpt̾ penam. amandũ
bonis ꝓpt̾ coronam. Quid tam longũ¬
quid tam multum in miscłia: Peccatur
& iiuitur. Accedunt pecc̃a. auget᷑ uita.
Blasphemat᷑ cotidie: & facit solem suũ
oriri suꝑ bonos & malos. Nocat undiq
ad correctionẽ: uocat undiq ad penitẽ¬
tiam. Nocat bñficiis creature: uocat ĩꝑ¬
tiendo tempꝰ uiuendi. Hocat ꝑ lectorem.
uocat ꝑ tractatorem. uocat ꝑ intimam
cogitationẽ. Nocat ꝑ flagellũ correctio¬
nis. uocat ꝑmiscłiam consolationis.
le utendo tu tͥ thesaurrias quod ait apo¬
stolꝰ iram in die ire. Nam hoc ait apłs.
An diuitias bonitatis & longanimitatis
enis contempnis: Ignoras qm̃ patientia
dei ad penitentiam te adducit: Qd tͥ

Expanded text:
thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique um cantabo tibi, Domine.» Sed minatus est de judicio: numquid ideo judicium Dei tantummodo formidandum est, et non amandum? Formidandum malis propter poenam, amandum bonis propter coronam. Quia ergquid tam multum in misericordia? Peccatur et vivitur; accedunt peccata, augetur vita: blasphematur quotidie, et facit solem suum oriri super bonos et malos . Vocat undique ad correctionem, vocat undique ad poenitentiam, vocat beneficiis creaturae, vocat impertiendo tempus vivendi, vocat per lectorem, vocat per tractatorem, vocat per intimam cogitationem, vocat per flagellum correptionis, vocat per misericordiam consolationis: le utendo, tu tibi thesaurizes, quod ait Apostolus, iram in die irae. Nam hoc ait Apostolus: «An divitias benignitatis et longanimitatis ejus contemnis, ignorans quia patientia Dei ad poenitent
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisti. Ergo opus est ut conuer¬
taris. ne differendo subito moria¬
ris: & ommnino nichil inueniat᷑ qd̾
in p̃senti habeas & in futuro posside¬
quorũ peccata omĩa dimittunt᷑. &¬
quem accipit ȩccła ut cui dimiserit
peccata dimittant᷑ ei uerbum ual¬
de malum & nimis impiũ. siue co-¬
gitatione siue etiam lingua sua di¬
cit. Quem patientia di cum ad pe¬
nitentiam adducit ipse scđd̾m du¬
ritiam cordis sui & cor impenitens
thesaurizat sibi iram in die irȩ &
reuelationis iusti iudicii d̃i. qui red
inpenitentia. sic enim uno aliquo
nomine possumꝰ utcumq appellare.
blaphemiam & uerbum contra sp̃m
scm̃ quod remissionẽ ñ habet in et̃¬
num: hȩc inquam inpenitentia con-¬
tra quã clamabant & preco & iudex
dicentes. penitentiam agite appropin¬
quabit enim regnũ cęloꝵ. contra qͣm¬
os euuangłicȩ dñs p̃dicationis aꝑu¬
it. & contra quam ipsum euuangłiũ
in toto orbe p̾dicandũ esse p̃dixit uͥ

Expanded text:
voluisti. Ergo opus est ut convervoluisti. Ergo opus est ut convertaris, ne differendo subito moriaris, et omnino nihil inveniatur quod in praesenti habeas, et in futuro possidequorum peccata omnium dimittuntur, et quem accipit Ecclesia, ut cui dimiserint peccata dimittantur ei. Verbum valde malum et nimis impium, sive cogitatione, sive etiam lingua sua dicit: Quem patientia Dei cum ad poenitentiam adducit, ipse secundum duritiam cordis sui et cor impoenitens thesaurizat sibi iram in die irae et revelationis justiimpoenitentia, sic enim uno aliquo nomine possumus utcunque appel lare blasphemiam et verbum contra Spiritum sanctum, quod remissionem non habet in aeternum: haec, inquam, impoenitentia contra quam clamabat et praeco et judex dicentes: « Poenitentiam agite: appropinquabit enim regnorum coelorum ; » contra qos evangelicae praedicationis aperuit, et contra quam ipsum Evangelium in toto orbe praedicandum esse praedixit, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
seruat᷑ quicquid mali faciunt: nes¬
ciunt. Ubi uenerit d̾s nr̃ manifes¬
tus & non silebit conuocabit ad se
om̃s gentes sicut dicit euuangłiũ.
& seꝑabit quosdam ponens ad dex-¬
teram quosdam ad sinistrã. Ꝙ in-¬
cipit iam tractare thesauros utro¬
rumq quid quisq posuit ut inue¬
sera & infructuosa penitentia. O si
possemus iterum uiuere: & quod con¬
tempsimꝰ audire & facere. Sed is¬
lis. Uis habere utiłe penitentiam.
Modo habe. Sienim modo habue¬
ris. corrigeris. Cum correctus fueris
fundet᷑ ille thesaurus tuus. ubi col¬
ligebant᷑ mala oꝑa tua. & implebi¬
tur alius thesaurus tuus. uͥ bona o¬
ꝑa tua colligant᷑. Sed forte conuer¬
sus ad dm̃: statim morieris. Oꝑa tu¬
a nulla forte inueniunt᷑ in illo thes¬
auro. Plane inuenies ibi oꝑa tua:
quia scriptum. ẽ: pax in t̾ra homi¬
nib bonȩ uoluntatis. Ns ñ anno¬
tat facultatẽ: s coronat uoluntatẽ.
Scit quia uoluisti: & non potuisti.
Sic te annotat quasi feceris quod

Expanded text:
servatur quidquid mali faciunt, et nesciunt: ubi venerit Deus noster manifestus, et non silebit, convocabit ad se omnes gentes, sicut dicit in Evangelio, et separabit, quosdam ponens ad dexteram, quosdam ad sinistram: et incipiet jam tractare thesauros utrorumque, quid quisque posuit ut invesera et infructuosa poenitentia: O si possemus iterum vivere; et quod contempsimus, audire et facere! Tulis. Vis habere utilem poenitentiam? Modo habe. Si enim modo habueris, corrigeris: cum correctus fueris, fundetur ille thesaurus tuus, ubi colligebantur mala opera tua, et implebitur alius thesaurus tuus, ubi bona opera tua colligantur. Sed forte conversus ad Deum, statim morieris, opera tua nulla forte invenientur in illo thesauro? Plane ibi invenies opera tua, quia scriptum est, Pax in terra hominibus bonae voluntatis . Deus non annotat facultatem, sed coronat voluntatem. Scit quia voluisti, et non potuisti; sic te annotat, quasi feceris quod
Abbreviated transcription (Latin):
quia impetrat remissionem in hoc
scło. quȩ ualeat in futuro. Sed ista
impenitentia uel cor impenitens¬
quamdiu quisq in hac carne uiuit.
ñ potest iudicari. De nullo enim des¬
sꝑandum. ẽ. quamdiu patientia dei
ad penitentiam adducit. Nec de hac
uita rapit impium. quiñ uult mor¬
tem impii. quantum reuertat᷑ & ui

Expanded text:
ia impetrat remissionem in hoc saeculo, quae ualeat in futuro. Sed ista impaenitentia uel cor impaenitensquamdiu quisque in hac carne uiuit non potest iudicari. de nullo enim desperandum est, quamdiu patientia dei ad paenitentiam adducit nec de hac uita rapit impium; qui non uult mortem impii, quantum reuertatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequint᷑. ut sitis filii patris ur̃i qͥ in ce¬
malos. Hac indulgentia & lenitate di¬
uina multos abiiti ad ꝑniciem suam
qͥs nesciat: Quos arguens apłs & gra-¬
uit̾ increpans dicit. Existimas o ho¬
mo om̃is qui iudicas eos qui talia aguit¬
& eadem facis. qm̃ tu effugies iudicium
dei: An diuitias benignitatis & patien-

Expanded text:
persequuntur, ut sitis filii patris uestri, qui in caepersequuntur, ut sitis filii patris uestri, qui in caetos. hac indulgentia et lenitate diuina multos abuti ad perniciem suam quis nesciat? quos arguens apostolus et grauiter increpans dicit: Existimas autem, o homo omnis, qui iudicas eos, qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies iudicium dei?
Abbreviated transcription (Latin):
qui iudicat siue qui non iudicat. qͥa
& ipsa ignorantia in eis qui intellige¬
re noluerunt sine dubitatione pecca¬
tum. est. meis autem qui non potuer̃t
pena peccati. Ergo in utrisq ñ est ni¬
sta excusatio. s iusta dampnatio Scͥp¬
tum est de hereticis quod a semetipsis
dampnati sunt. Qͥd gͦ & illi non a
semetipsis dampnati sunt quib dic¬
tum. ẽ. In quo enim alterũ iudicas te¬
metipsũ condemynas. His autem dic̃
apłs. qui p̃dicas non furandum fura¬
ris. & cetera. Deys apud quem nul¬
la. ẽ. inquitas. cuiꝰ sumina potestas. ẽ.
qñ tantum qualis quisq sit uidet: ue¬
rumetiã qualis futurꝰ sit p̾uidet. qui
solus potest in iudicando non labi. qͥa
in cognoscendo ñ potest falli: facit tam̃
sic̃ euuangłium loquit᷑ solem suum ori¬
ri suꝑ bonos & malos. & pluit suꝑ ius¬
tos & iniustos. Cuiꝰ mirabilis bonita¬
te eis qui uos odunt. & orate ꝓ eis qͥuos

Expanded text:
qui iudicat sine qui non iudicat, quia qui iudicat sine qui non iudicat, quia et ipsa ignorantia in eis. qui intellegere noluerunt. sine dubitatione peccatum est, in eis autem, qui non potuerunt, poena peccati. ergo in utrisque non est iusta excusatio sed iusta damnatiotum est de haereticis quod a semet ipsis damnati sunt.\' quid ergo? et illi non a semet ipsis damnati sunt quibus dictum est: in quo enim alterum iudicas temet ipsum condemnas? his autem dicit apostolus: qui praedicas non furandum furare, cum deus, apud quem nulla est iniquitas, cuius summa potestas est, qui non tantum, qualis quisque sit, uidet, uerum etiam, qualis futurus sit, praeuidet, qui solus potest in iudin cognoscendo non potest falli, facit tamen, sicut euangelium loquitur, solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. cuius mirabilis bonitate eis, qui uos oderunt, et orate pro eis, qui uos
Abbreviated transcription (Latin):
uirib liberi arbitrii excusatam
se putat: quando ignorantiȩ ñ
uoluntatis uidet᷑ esse quod peccat.
Scđm hanc excusationem: in ex¬
cusabiles dicit scriptura diuina
quoscumq scientes peccare con¬
uincit. Di autem iustum iudiciũ
nec illis parcit qui ñ audiert̃. Qͥ¬
cumq enim sine lege peccauerui:
sine lege ꝑibunt. Q quamius se
ipsi excusare uideantur. ñ admit¬
tit hanc excusationem qui scit se
fecisse hominẽ rectum: eiq obedi¬
entiȩ dedisse p̃ceptũ. nec nsi eius qͦ
male usus. ẽ. libero uoluntatis arbi¬
trio etiam quod transiret in poste¬
ros manasse peccatum. Neq enim
dampnant᷑ qui ñ peccauerunt. quã¬
doquidem illud ex uno in om̃s per-¬
transiit. in qͦ ante ꝓpria in singłis qͥ¬
busq peccata om̃s communit̃ pec¬
cauerunt. ac ꝑ hoc mexcusabilis est
om̃is peccator. uel reatu originis. ł¬
aditamento etiam ꝓpriȩ uoluntatis.
siue qui nouit siue qui ignorat. siue

Expanded text:
viribus liberi arbitrii excusatam viribus liberi arbitrii excusatam se putat, quando ignorantiae, non voluntatis, videtur quod peccat. Secundum hanc excusationem inexcusabiles dicit scriptura diuina. quoscumque scientes peccare conuincit. dei tamen iustum iudicium nec illis parcit. qui non audierunt; quicumque enim sine lege peccauerunt, sine lege peribunt. et quamuis se ipsi excusare uideantur. non admittit hanc excusationem, qui scit se fecisse hominem rectum eique oboedientiae dedisse praeceptum nec nisi eius, quo male usus est. libero uoluntatis arbitrio, etiam quod transiret in posteros. manasse peccatum. neque enim damnantur, qui non peccauerunt, quando quidem illud ex uno in omnes pertransiit, in quo ante propria in singulis quibusque peccata omnes communiter peccauerunt. ac per hoc inexcusabilis est omnis peccator uel reatu originis uadditamento etiam propriae uoluntatis. siue qui nouit siue qui ignorat siue
Abbreviated transcription (Latin):
sabiles dicit: quos non latet ueri¬
tus: & in eis ꝑseuerat iniquitas.
Reuelabitur enim ira d̾i de celo
ait apłs. suꝑ omnem impietatem
& iniusticiam hominum: eorum
qui ueritatem d̃ĩ in iniquitate
detinent: quia qd̾ notum ẽ. dei.
manifestum ẽ. in illis. Ds enim
illis manifestauit. Inuisibilia
enim eius a creatura mundi.
ꝑ ea que facta sunt intellecta con¬
spiciuntur. Sempiterna quoq
uirtus eiꝰ ac diuinitas: ut sint
sabiles dicit. qui iniusibilia eius
ꝑ ea que facta sunt intellecta con¬
spicere potuerunt. nec obediert̃
tamen ueritati. s iniqui ce impii
ꝑmanserunt: quantomagis in¬
excusabiles sunt. qui ex lege eiꝰ
instructi. confidunt seipsos du
ñ docent. Qui p̃dicãtes non
furandum furantur: & cet̾a que
de ipsis apłs loquitur. Cis qͥppe
dicit. Propt̾ea in excusabilis es
o homo omĩs qui iudicas. In quo
enim alium iudicas: temetipsũ
condempnas. E adem enĩ. agis
que iudicas. Humana enum su¬
ꝑbia. tamquã presumens de

Expanded text:
sabiles dicit, quos non latet ueritas et in eis perseuerat iniquitas. reuelatur enim ira dei de caelo, ait apostolus, super omnem impietatem et iniustitiam hominum eorum, qui ueritatem in iniquitate detinent, quia, quod notum est dei, manifestum est in illis: deus enim illis manifestauit. inuisibilia enim eius a creatura mundi per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur sempiterna quoque uirtus eius ac diuinitassabiles dicit, qui invisibilia ejus per ea quae facta sunt intellecta conspicere potuerunt, nec obedierunt tamen veritati, sed iniqui et impii permanserunt, quanto magis inexcusabiles sunt, qui ex lege ejus instructi, confidunt seipsos ducnon docent, qui praedicant non furandum, furantur, et caetera, quae de ipsis Apostolus loquitur, eis in quippe dicit, propterea inexcusabilis es, o homo, omnis qui judicas. In quo enim alium judicas, teipsum condemnas, eadem enim agis quae judicas. Humana quippe superbia tanquam praesumens de
Abbreviated transcription (Latin):
inueniret quos ꝑuidicium coronar
Est enim miscdiȩ tempꝰ. quando pan¬
tia di ad penitentiã adducit pecu¬
o homo om̃is qͥuidicas eos qui faci
ea. & eadem agis: qm̃ tu effugies ui¬
cium dei : Intendite. Nidebat enini
uiuere. nichil mali sibi contingeri
putabat aut dormire dm̃: aut resl
manas ñ attendere. aut amare facda
hominũ mala. Tollit istã cogitations
de corde: s bñ intelligentib. Qͥd gͦl¬
Existimas o homo qui iudicas eos quia¬
lia agunt & facis ea: qm̃ tu effugies il¬
dĩcium dĩ : & quasi diceret. Quares
cio tanta mala cotidie: & nichil mͥ o
tingit: Seciitus ostendit illi tempꝰ il
illũ sollicitum. Ignoras inquit qm̃ l
ingnitas dĩ ad penitentiam te adducit:
Ecce tempꝰ miscđie. Nc autem hoc ille
semꝑ putaret futurum quomͦ secutꝰ eũ
t̾ruit: su autem iam tempꝰ iudicii audi.

Expanded text:
inveniret quos per judicium coronaret. Est ergo misericordiae tempus, quando patientia Dei ad poenitentiam adducit pecco homo qui judicas eos qui faciunt ea, et eadem agis, quoniam tu effugies judicium Dei?» Intendite. Videbat enim vivere, nihil mali sibi contingere; et putabat aut dormire Deum, aut res humanas non attendere, aut amare facta hominum mala. Tollit istam cogitationem de corde, sed bene intelligentibus. Quid qui judicas eos qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies judicium Dei?» Et quasi diceret, Quare facio tanta mala quotidie, et nihil mali mihi contingit? secutus ostendit illi tempus miillum sollicitum. «Ignoras,» inquit, «quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit» Ecce tempus misericordiae. Ne autem hoc ille semper putaret futurum, quomodo secutus eum terruit? «Tu autem» jam tempus judicii audi;
Abbreviated transcription (Latin):
sas tͥ iram in die ire & reuelationis
sti iudicii dĩ. qui reddet unicuic
nequitia ꝑseuerant: ideo ds in sua p¬
tientia non ꝑseuerat: ꝑpauca in har
seculo puniens. ne diuina ꝓuidenti
ñ ẽẽ credat᷑: & multa seruans ultimo
amini. ut futurũ udicium cõmends¬
minus male sibi conscius dum uiden
sibi nulła penam pati credit quia n
iudicet ds: cum abuti patientia da
& non intelligere parcentis benigit¬
tem. iam sit magna dampnatio. ¶¬

Expanded text:
reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet unicuique nequitia perseuerant, ideo deus in sua patientia non perseuerat perpauca in hoc saeculo puniens, ne diuina prouidentia non esse credatur, et multa seruans ultimo examini, ut futurum iudicium commendmus male sibi conscius dum videtur sibi nullam poenam pati, credit quia non judicet Deus: cum abuti patientia Dei, et non intelligere parcentis benignitatem, jam sit magna damnatio.