comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am̃m am̃ tuũ Petro aut̃ dixit: significans
qui morte clarificaturus eẽt dm̃: Cũ esses ui¬
no cingebas te. & ibas quo uolebas: cũ atĩt se¬
neris. alter te cinget. & feret quo tu non uis:
ustis ex pressit non a se ipso. sed abalio debere
aidi: qui tiestigia sequit᷑ xp̃i Cũ gͦ causȩ
atculus uenerit ut hȩc conditio ꝓponat᷑. aut
suandũ et̃ contra dei p̃ceptum. aut ex hac ui
a ngrandũ: quoꝵ duoꝵ. homo cogat᷑ alte¬
ñ digre cõminante mortẽ ꝑseciitore: ibi eli¬
gu do dilecto emori. quã offenso iuuere:
noderit in hoc mundo animã suã ut in uitã
surnã custodiat eam: Siquis mͥ ministrat:
ne sequat᷑. Quid est me sequat᷑. insi me
prus: nob̾ relinquens exemplũ ut sequam᷑
ussigia eiꝰ: Ecce quod dictũ est: siquis mͥ
nnistrat: me sequat᷑. Quo fructu: Qua
mercede : Quo premio: Et ubi sum inquit
qo: illic & minist̃ meus erit Gratis amet᷑:
tpis quo ministrat᷑ illi preciũ sit. ẽẽ cũ illo

Expanded text:
s qua morte glorificaturus erat Deum: Cum esses junior, cingebas te, et ibas quo volebas; cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui vestigia sequitur Christi. Cum ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid est, me sequatur; nisi, me tolus Petrus, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce quod dictum est. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu, qua mercede, quo prego, illic et minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi, pretium sit esse cum illo.
Abbreviated transcription (Latin):
ne igit᷑ istor gentiliũ qui eũ uidere sipe¬
bant. ad nuntiat futurã plenttudin a
ficationis suȩ. qua facta in cęlis. gini
fuerant crediture: Unde p̃dicatũ est f¬
dinẽ glorificationis oportuit ut p̃ceden
humilitas passionis: ideo secutus ad uit
Am̃ am̃ dico uob: nͥ granũ frum̃ti cadens it
ra mortuũ fuerit. ipsũ solũ manet Si ati¬

Expanded text:
ne igitur istorum gentilium, qui eum videre cupiebant, annuntiat futuram plenitudinem glorificationis suae, qua facta in coelis, gentes fuerant crediturae. Unde praedictum est: Edinem glorificationis oportuit ut praecederet humilitas passionis, ideo secutus adjunxit: « Amen, amen dico vobis, nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet. Si a
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ Et qui odit animã suã in hoc mu¬
do: in uitã et̾nam custodit eam Ergs
supra dictũ est. qui amat subintelligal
in hoc mundo: ipse itaq perdet: Quis
odit utiq in hoc mundo: inuitã strus¬
ipse custodit. Magna & mira sentintia

Expanded text:
 Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vita aeterna custodit eam. Ergo quod supra dictum est, qui amat subintelligitur in hoc mundo, ipse itaque perdet. Qui autem odit utique in hoc mundo, in vita aeterna custodit eam. Magna et mira sententia!
Abbreviated transcription (Latin):
eũ pater eius. honore illo magno. ut sit
cũ filio eius: nec uinquã deficiat felicitas
tantũmodo bonos episcopos & clericos cogi¬
tare: etiã uos ꝓ modulo ur̃o ministrate xp̃o
bene uiuendo⁊ elemosinas faciendo: nomen
doctrinãq eiꝰ quib potueritis predicando:
ut unusquisq etiã pater familias hoc nomi¬
moneat. doceat: hortet᷑. corripiat: un¬
pendat beniuolentiã: exerceat discipli¬
nam: Ita in domũ suam eccłasticũ. & quodã¬
modo episcopale implebit officiũ: ministrãs
xp̃o. ut in eternũ sit cũ ipso. Nam & illam
maximã passionis ministrationẽ multi ex
neq clerici. iuuenes & uirgines senes cum
iunioribꝰ. multi coniugati & coniuigate.
multi patres matresq familias. ministran¬
tes xp̃o etiã animas suas in eiꝰ martyrio
posuerunt: & honorificante patre coro¬
nas gloriosissimas receperunt fuĩ sermo¬

Expanded text:
Pater ejus, honore illo magno, ut sit Pater ejus, honore illo magno, ut sit cum Filio ejus, nec unquam deficiat felicitas tantummodo bonos episcopos et clericos cogitare. Etiam vos pro modo vestro ministrate Christo, bene vivendo, eleemosynas faciendo, nomen doctrinamque ejus quibus potueritis praedicando; ut unusquisque etiam paterfamilias hoc nomiadmoneat, doceat, hortetur, corripiat; impendat benevolentiam, exerceat disciplinam: ita in domo sua ecclesiasticum et quodammodo episcopale implebit officium, ministrans Christo ut in aeternum sit cum ipso. Nam et illam maximam passionis ministrationem multcopi, clerici, juvenes et virgines, senes cum junioribus. Multi conjugati et conjugatae, multi patres matresque familias, ministrantes Christo, etiam animas suas in ejus martyrio posuerunt, et honorificante Patre coronas gloriosissimas receperunt. 414 De
Abbreviated transcription (Latin):
meas non suas sic̃ alibi seriptũ ẽ. Qui se dic̃
in xp̃o manere : debet sic̃ ille ambulauit.
& ipse ambulare. Debet etiã si porrigit
esurienti panẽ. de miscda facere. ñ de ia¬
ctantia : non aliud ibi querere quã opus
bonũ: nesciente sinistra quid faciat dexte¬
ra : id est ut alienet᷑ intentio cupiditatis.
ab oꝑe caritatis. Qui sic ministrat. xp̃o
ministrat: recteq illi dicitur Cũ uni
ex minimis meis fecisti: mͥ fecisti Nec
ea tantũ quȩ ad misericordiã ꝑtinent cor
ens. tunc enĩ erunt bona. qm̃ finis legis
xp̃c ad iusticiã om̃i credenti. minister
qd̾ est animã suã ꝓ frĩb ponere. Hoc est
dicturus est: cũ ꝓ istis fecisti. ꝓ me fecisti: De
tali quippe oꝑe etiã se ministrũ facere & ap¬
pellare dignatꝰ est: ubi ait: sic̃ filius homi¬
nis ñ uenit ministrari sed ministrare: ani¬
mã suam ponere ꝓmultis: Hinc gͦ est u

Expanded text:
meas, non suas: sicut alibi scriptum est, Qui se dicit meas, non suas: sicut alibi scriptum est, Qui se dicit in Christo manere, debet sicut ambulavit ille, et ipse ambulare . Debet etiam, si porrigit esurienti panem, de misericordia facere, non de jactantia; non aliud ibi quaerere quam opus bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera , id est, ut alienetur intentio cupiditatis ab opere charitaministrat, recteque illi dicetur: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Nec ea tantum quae ad misericordiam pertinent coens. Tunc enim erunt bona; quoniam finis legis Christus ad justitiam omni credenti minister Hoc est dicturus est: Cum pro istis, pro me 413 fecisti. De tali quippe opere etiam se ministrum facere et appellare dignatus est, ubi ait: Sicut filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam ponere pro multis. Hinc ergo est
Abbreviated transcription (Latin):
ran. dit cenanti etbum qioquiere
uel apponere. ciel poculũ cdare. potũq miscere:
fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in corpore
loculos ipse habebat: & quãuis ex eis quȩ
inettebantur. sceleratissime furaret᷑: ꝑ illũ
tam̃ etiã necessaria parabant᷑ Hinc est
illud qđ cũ eidiceret dñs qđ facis fac cele¬
rit̾ : arbitrati sunt quidã. qđ eũ usserit
ꝓpt̃ diem festũ necessaria preparare. uel
in digentibus aliquid dare Nullomodo
igitur de huuiꝰcemodi ministris diceret dñs.
ubi sũ ego. ibi erit & minister m̃s: & siqͥs
mͥ ministrauerit. honorificabit eũ pater
meus: qm̃ uidam talia ministrantẽ reꝑ¬
batũ potius quã honoratũ uidemꝰ. Vt qͥd
gͦ alibi querimꝰ quid sit ministrare xp̃o : &
non potiꝰ in istis ipsis uerbis agnoscimus e
Cũ enĩ dixit. siquis mͥ ministiat me sequat᷑:
hoc inrtelligi uobait ac si diceret: Si quis
me non sequit᷑: non mͥ ministrat. Ministrãt

Expanded text:
re, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare potumque miscere; fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in corpore nam et loculos ipse habebat: et quamvis ex eis quae mittebantur sceleratamen etiam necessaria 412 parabantur. Hinc est illud quod cum ei diceret Dominus: Quod facis fac velociter, arbitrati sunt quidam quod eum jusserit propter diem festum necessaria praeparare, vel indigentibus aliquid dare . Nullo modo igitur de hujuscemodi ministris diceret Dominus, Ubi sum ego, ibi erit et minister meus; et, Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus: quoniam Judam talia ministrantem, reprobatum potius quam honoratum videmus. Utquid ergo alibi quaerimus quid sit ministrare Christo, et non potius in istis ipsis verbis agnoscimus? Cum enim dixit, Si quis mihi ministrat, me sequatur; hoc intelligi voluit, ac si diceret, Si quis me non sequitur, non mihi ministrat. Ministrant
Abbreviated transcription (Latin):
runt eũ hoc fecisse signũ Pharisei gͦ: dixe¬
runt apud semet ipsos Uidetis. quia nicbil
ꝓficitis Ecce mundus totus post eũ abiit.
Turba turbauit turbã: Quid aut̃ iniudes
cera turba qͥa post eũ it mundus. ꝑ quem
factus est mundus: Erant aut̃ gentiles
quidã ex his qui ascenderant: ut ad orarent
in die festo: Hii gͦ accessertnt ad philippũ
qui erat abetsaida galileȩ: & rogabant eũ
nit philippus. & dicit anctree: Andreas
rursũ & philippus : dicunt iħti Audiamꝰ
quid dñs ad ista responderit Ecce uolunt
eũ iudei occidere: gentiles uidere S etiã
illi ex iudeis erant: qui clamabant. bene¬
dictus qui uenit in nomine dñi rex isrł:
Ecce illi ex circũcisione. & illi ex p̃putio: uelut
parietes de diuerso uenientes. & in unam
fidem xp̃i. paris osculo concurrentes: Au¬
diamꝰ gͦ uocẽ lapidis angularis Iħc aũt
inquit : respondit eis dicens Uenit hora:
ut clarificet᷑ filius hominis: Hic quisqͣm

Expanded text:
Pharisaei ergo dixerunt ad semetipsos: « Videtis quia nihil proficimus? Ecce mundus totus post eum abiit . » Turba turbavit turbam. Quid autem invides, caeca turba, quia post eum vadit mundus, per quem factus est mundus? « Erant autem gentiles quidam ex iis qui ascenderant ut adorarent in die festo. Hi ergo accesserunt ad Philbant eum, nit Philippus, et dicit Andreae: Andreas rursum et Philippus dicunt Jesu. » Audiamus quid Dominus ad ista responderit. Ecce volunt eum Judaei occidere, Gentiles videre: sed etiam illi ex Judaeis erant qui clamabant, Benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel. Ecce illi ex circumcisione, illi ex praeputio, velut parietes duo de diverso venientes, et in unam fidem Christi pacis osculo concurrentes: audiamus ergo vocem lapidis angularis. Jesus autem, inquit, respondit eis dicens: Venit hora ut glorifice
Abbreviated transcription (Latin):
& noli trepidare cũ patit᷑: qͥa ille sanguis
funditur : ꝑ quẽ tuũ deliciũ deleatur:
& utta redimatur: Sed pullũ asinȩ in qͦ¬
nemo sederat. hoc enĩ apud alios ȩxigłistas in¬
uenit᷑ n intelligimꝰ popłm gentiũ: qui legẽ
dñi non acceperat: A sinam uͦ qͥa utrũq
umentũ dño ad ductũ est. plebem eiꝰ que ue¬
niebat ex popło isrł: non in domitã pla¬
ne. s quȩ p̃sepe dñi agnouit: Hec ñ cogno¬
uerunt discipłi eiꝰ primũ: s quando glo¬
rificatus est iħc. id est qn uirtutẽ suȩ resur¬
rectionis ostendit: tunc recordati st̃ quia
hȩc erant scripta de eo: & hȩc fecertint eir id est
non alia fecerunt ei. quã illa quȩ erant scrip¬
ta de eo: Recolentes qͥppe scdm scripturã quȩ

Expanded text:
et noli trepidare cum patitur; quia ille sanguis et noli trepidare cum patitur; quia ille sanguis funditur, per quem tuum delictum deleatur, et vita reddatur. Sed pullum asinae in qnemo sederat hoc enim apud alios evangelistas invenitur intelligimus populum Gentium, qui Legem Domini non acceperat. Asinam vero quia utrumque jumentum Domino adductum est plebem ejus quae veniebat ex populo Israel, non indomitam plane, sed quae praesepe Domini agnovit. 6. Haec non cognoverunt discipuli ejus primum: sed quando glorificatus est Jesus, id est, quando virtutem suae resurrectionis ostendit: tunc recordati sunt quia haec scripta erant de eo, et haec fecerunt ei, id est, non alia fecerunt ei, quam illa quae erant scripta de eo. Recolentes quippe secundum Scripturam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
iħc asellum : & sedit suꝑ eũ Hic breuiter
dictũ est: Nam quẽ ad modũ sit factũ: apud
alios eugłistas plenissime legitur Ad hi¬
betur enĩ huic facto ꝓpheticũ testimoniũ:
ut appareret qđ maligni principes uideoꝵ eũ
non intelligebant : in quo implebant᷑ quȩ
legebant: Inuenit gͦ iħ̾s asellũ: & sedit suꝑ¬
eũ sic̃ scriptũ est Noli timere filia syon:
ecce rex tuus uenit sedens suꝑ pullũ asine:
In illo gͦ popło. erat filia syon Ipsa est ibe¬
rusalem: quȩ syon. In illo inquã popło
reꝓbo & ceco erat tam̃ filia syon: cui diceret᷑:
Noli timere: ecce rex tuus uenit. sedens suꝑ
pullũ asine Hec filia syon. cui diuinitus
ista dicunt᷑. in illis erat ouibus quȩ uocem
pastoris atidiebant n in illa erat multitudi¬
ne. que dñm uenientẽ tanta deuotione lau¬
dabat. tanto agmine ducebat: eiq dictũ ẽ:
Noli timere Illũ agnosce qui a te laudatur:

Expanded text:
 asellum, et sedit super eum. Hic breviter  asellum, et sedit super eum. Hic breviter dictum est; nam quemadmodum sit factum, apud alios evangelistas plenissime legitur. Adhibetur autem huic facto propheticum testimonium, ut appareret quod maligni principes Judaeorum eum non intelligebant, in quo implebantur quae legebant: Invenit ergo Jesus asellum, et sedit su scriptum est, Noli timere, filia Sion: ecce rex tuus venit sedens super pullum asinae. In illo ergo populo erat filia Sion: ipsa est Jerusalem quae Sion. In illo, inquam, populo reprobo et caeco, erat tamen filia Sion, cui diceretur, Noli timere: ecce rex tuus venit sedens super pullum asinae. Haec filia Sion cui divinitus ista dicuntur, in illis erat ovibus quae vocem pastoris audiebant; in illa erat multitudine quae Dominum venientem tanta devotione laudabat, tanto agmine deducebat. Ei dictum est, Noli timere: illum agnosce qui a te laudatur,
Abbreviated transcription (Latin):
qist̃ est xep̃c ⁊ qui humiliauit semet ipsũ
fitus obediens usq ad mortẽ: mortẽ aut̃
ucis Non utiq amittit diuinitatem:
qlando nos docet humilitatẽ In illa pa¬
mi ot qualis: in hac nob̃ similis: ꝑ qdꝰ
patri est ȩqualis. nos ut essemus creauit: per
qđ nob̃ est similis. ne periremus redemit:
Has ei laudes turba dicebat O sanna bene¬
dictus qui uenit in nomine dni: rex ifrł
Quã crucẽ mentis inuidentia principũ iuideoꝵ
dño regẽ ẽẽ isrł : Qtud magnũ fuit regi
scłor. regẽ fieri hominũ: Non enĩ rex isrł
armandũ. hostesq uisibiles debellandos: s
rex isrł. qđ mentes regat. qđ in ȩt̃num con¬
sulat : qd in regnũ cęlor credentes. speran¬
tes. amantesq ꝑducat Dĩ gͦ filius equialis
patri. uerbũ ꝑ qd facta sunt omĩa: qd̾ rex
miserationis indiciũ est non potestatis aug¬
mentũ Qui enĩ appellatus est in t̾ra rex
iudeor: in cęlis ẽ dñs angłori. Et inuenit¬

Expanded text:
iavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Non itaque amittit divinitatem, quando nos docet humilitatem. In illa Patri est aequalis, in hac nobis similis. Per quod Patri est aequalis, nos ut essemus creavit. Per quod nobis est similis, ne periremus redemit. Has ei laudes turba dicebat: Hosanna, benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Quam vocem mentis invidentia principes JudaeoruDomino Regem esse Israel, qui magnum fuit Regi saeculorum, Regem fieri hominum? Non enim Rex Israearmandum, hostesque debellandos, sed Rex Israel, quod mentem regat, quod in aeternum consulat, quod in regnum coelorum credentes, sperantes, amantesque perducat. Dei ergo Filius aequalis Patri, Verbum per quod facta sunt omnia, quod rexmiserationis indicium est, non potestatis augmentum. Qui enim appellatus est in terra Rex Judaeorum, in coelis est Dominus angelorum. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
discubutt in domo cũ recũbente laas
qui fuerat mortuus suseitatus. post il¬
guentũ diffusũ suꝑ pedes eiꝰ. unde ua
ociore cõpleta est. postea quiã uanã smib
e stuitissimũ & dementissimũ selus ul
etiã de occidendo lararo corde ꝑdto a¬
perunt :i dequib omĩsꝰ et potunul s

Expanded text:
ente Lazaro, qui fuerat mortuus suscitatus, post unguentum effusum super pedes ejus, unde domus odore completa est; posteaquam vanam saevitiam, et stultissimum et dementissimum scelus Judaei etiam de occidendo Lazaro corde perdito conceperunt; de quibus omnibus ut potuimus
Abbreviated transcription (Latin):
sinit obuiã ei. & clamabant. osanna bene¬
autus qui uenit in nomine dnĩ: rex isrł:
Ium̃ palmarũ laudes sunt significantes ui¬
iisia: qͥa erat dñs mortẽ moriendo suꝑatu¬
ras & tropheo crucis de diabolo mortis pͥn¬
qs iriũpbaturꝰ: Uox aut̃ obsecrantis est
osuinia: sic̃ nonnulli dicunt qui hebreã
iqũ nouerunt. magis affectũ indicans.
qu̾rem aliquã significans: sic̃ st̃ in lin¬
qu latina quas int̾iectiones uocant. uelut
n dsentes diciniꝰ heu: uel cũ delectamur
damꝰ ua: uel cũ miram᷑ dicimꝰ orem mag¬
um Tunc enĩ o nichil significat: nͥ mi
mitis affectũ: Quod ideo credendũ est ita
is: qͥa neq grecus neq latinꝰ hoc int̾̃pretari
ptuitꝰ sic̃ illud qui dixerit fr̃i suo racha
llĩs hec int̾iectio eẽ ꝑhibetur: affectũ indig¬
untis ostendens: Benedictꝰ aut̃ qui uenit
n nomine dñi rex isrł: sic potiꝰ accipien¬

Expanded text:
nt obviam ei, et clamabant, Hosanna, benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel. Rami palmarum laudes sunt, significantes victoriam; quia erat Dominus mortem moriendo superaturus, et tropaeo crucis de diabolo mortis principe triumphaturus. Vox autem obsecrantis est, Hosanna, sicut nonnulli dicunt qui hebraeam linguam noverunt, magis affectum indicans, quam rem aliquam significans: sicut sunt in lingua latina quas interjectiones vocant, velut cum dolentes dicimus, Heu! vel cum delectamur, Vah! dicimus; vel cum miramur, dicimus, O rem magnam! tunc enim, O, nihil significat, nisi mirantis affectum. Quod ideo credendum est ita esse, quia neque Graecus, neque Latinus hoc interpretari potuit: sicut illud, Qui dixerit fratri suo, Racha . Nam et haec interjectio esse perhibetur, affectum indignantis ostendens. 3. Benedictus autem qui venit in nomine Domini, rex Israel, sic potius accipien
Abbreviated transcription (Latin):
cere formidabimꝰ: qr de nob̾ tantũ ut efficiam᷑
conformes imaguus eiꝰ. hoc dixisse uideatur
apłs: Quasi uͦ quisquã regulã fidei fidelit
intuens. filiũ dĩ negaturus ẽ predestinatũ:
qui eũ negare hominẽ ñ potest. Recte quippe
dicit᷑ ñ p̃destinatus: scdm id qd ẽ uerbũ deu
ds̃ apud dm̃. Ut quid enĩ p̃destinaret᷑. cũ ĩã
eẽt qđ erat : sine initio. sine t̾mino sẽpit̾nus:
Illud aut̃ p̃destinandũ erat qđ nondũ erat: ut
sic suo tempore fieret. quẽ ad modũ ante omĩa
tẽpora p̃destinatũ erat ut fieret. Quisqͥs igit᷑
dĩ filiũ p̃destinatũ negat: bunc eundem fili¬
um hoĩs negat. Sed ꝓpter contentiosos. etiã
hinc audiamꝰ apłm : in suaꝵ exordio litteraꝵt.

Expanded text:
cere formidabimus, quia de nobis tantum, ut efficiamur, cere formidabimus, quia de nobis tantum, ut efficiamur, conformes imaginis ejus, hoc dixisse videtur Apostolus. Quasi vero quisquam regulam fidei fideliter intuens, Filium Dei negaturus est praedestinatum, qui eum negare hominem non potest. Recte quippe dicitur non praedestinatus secundum id quod est Verbum Dei, Deus apud Deum. Utquid enim praedestinaretur, cum jam esset quod erat, sine initio, sine termino sempiternus? Illud autem praedestinandum erat, quod nondum erat, ut sic suo tempore fieret, quemadmodum ante omnia tempora praedestinatum erat ut fieret. Quisquis igitur Dei Filium praedestinatum negat, hunc eumdem filium hominis negat. Sed propter contentiosos etiam hinc audiamus Apostolum in suarum exordio Litterarum.
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. sic̃ elegit nos in ipso ante mundi con¬
stitutionẽ : cur ab horrere putat᷑ a uero. si
tunc pat̾ caput nr̃m glorificauit. qnͣdo nos
in ipso ut m̃bra eiꝰ essemꝰ elegit: Sic enĩ nos
electi. quomͦ ipse clarificatꝰ : qr prtus quã
mundus eẽt. nec nos eramus ÷ nec ipse media
ipsum in quantũ uerbũ eiꝰ est etiã quȩ futura
sunt fecit. & uocat ea que ñ st̃ tanquã sunit: pro¬
fecto scłm id qd mediator dĩ et hominũ homo ẽ.
ante mundi constitutionẽ ꝓ nob̾ ds̃ pater glori¬
ficauit ipsum: sic̃ tunc elegit etiã nos in ipso.
Quid enĩ dic̃ apłs. sicimus aut̃ qm̃ diligentibus
dm̃ omĩa cooꝑantur in bonũ his qui scdm ꝓpo¬
sitũ uocati st̃. quos enĩ p̃sciut. & p̃destinauit
conformes fieri imaguus filii eiꝰ. ut sit primo¬
genitꝰ in multis fr̃ib. quos aut̃ p̃destinauit.
illos et uocauit. nisi forte ipsũ p̃destinatũ di¬

Expanded text:
Apostolus: Sicut elegit nos in ipso ante mundi conApostolus: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem , cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, ut membra ejus essemus, elegit? Sic enim nos electi, quomodo ipse clarificatus, quia priusquam mundus esset, nec nos eramus, nec ipse Mediatui per ipsum, in quantum verbum ejus est, etiam quae futura sunt fecit, et vocat ea quae non sunt tanquam sint , profecto secundum id, quod Mediator Dei et hominum homo est, ante mundi constitutionem pro nobis Deus Pater glorificavit ipsum, sicut tunc elegit etiam nos in ipso. Quid enim dicit Apostolus? Scimus autem quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, iis qui secundum propositum vocati sunt. Quos enim praescivit et praedestinavit, conformes fieri imaginis Filii ejus, ut sit primogenitus in multis fratribus. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Nisi forte ipsum praedestinatum di
Abbreviated transcription (Latin):
humana quȩ suscepta ẽ auerbo. conuerteretur
in uerbũ : & homo mutaretur in dm̃: un mo
si diligentius qđ opinati st̃ cogitemꝰ. homo pe¬
riret in dõ. Non enĩ quisquã ex ista mutatione
hominis. uel duplicari dĩ uerbũ dicturus est
uel augeri : ut aut duo sint qđ unũ fuit raut
ampluis sit qđ minus fuit. Porro si natura
huimana in uerbũ mutata atq conuersa. uer¬
bũ dĩ quantũ erat & qđ erat hoc erit: ubi ẽ
homo sinon periit: Sed ad hanc opinionẽ
quã ueritati po prorsus ñ uideo conuenire:
nichil nos urget. si filio dicente. & nẽ clari¬
fica me tu pater apud temet ipsũ. claritate
quã habu prius quã mundus eẽt apud te:
intelligamꝰ p̃destinationẽ claritatis humanȩ
quȩ in illo est nature. ex mortali immnortalis
a pud patrẽ futurȩ : & hoc iam p̃destinando
factũ fuisse ante quã mundus eẽt: qđ in mun¬
do etiã suo tẽpore fieret. Si enĩ de nob̾ dixit

Expanded text:
humana, quae suscepta est a Verbo, converteretur humana, quae suscepta est a Verbo, converteretur in Verbum, et homo mutaretur in Deum, imo si diligentius quod opinati sunt cogitemus, homo periret in Deo. Non enim quisquam ex ista mutatione hominis vel duplicari Dei Verbum dicturus est, vel augeri, ut aut duo sint quod unum fuit, aut amplius sit quod minus fuit. Porro si natura humana in Verbum mutata atque conversa Verbum Dei quantum erat, et quod erat? Hoc erit: ubi est homo, si non periit? Sed ad hanc opinionem, quam veritati prorsus non video convenire, nihil nos urget, si Filio dicente: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum claritate quam habui priusquam mundus esset apud te, intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam, si toto tempore fieret. Si enim de nobis dixit
Abbreviated transcription (Latin):
satrẽ larificauit suꝑ terrã. eũ gentib p̃dican¬
d: pater uͦ ipsũ. apud semet ipsũ. ad suam
crterã collocando. Sed ideo postea de clari¬
luando de patre ubi ait. ego te clarificaui. uer¬
bũ preteriti temporis ponere maluit: ut mon¬
straret in p̃destinatione iã factũ. & ꝓ iam facto
habendũ qđ certissime fuerat futurũ: idest
ut a patre a pud patrẽ glorificatꝰ. patrẽ super
terã glorificaret & filius. Sed hanc p̃destina¬
tinẽ. in sua clarificatione manifestius ap eruit
qua eũ clarificauit pater: in eo qđ ad uinxit cda¬
ritate quã habui. priꝰ quã mundus eẽt apud te.
Ordo uerboꝵ est: quã habui apud te priꝰ quã
mundus eẽt. Ad hoc ualet qd ait. & nẽ clarifica
me hoc est sic̃ tunc ita & nunc: sic̃ tunc p̃destina¬
tione. tta & nunc ꝑfectione. fac in mundo quod
apud te iam fuerat ante mundũ: fac in suo tẽ¬
pore: qđ ante omĩa tẽpora statusti. Hoc sic qͥdã
intelligendũ putauerunt: tanquã natura

Expanded text:
larificavit super terram, eum gentibus praedicando. Pater vero ipsum apud semetipsum, ad suam dexteram collocando. Sed ideo postea de clarificando Patre, ubi ait: Ego te clarificavi, verbum praeteriti temporis ponere maluit, ut monstraret in praedestinatione jam factum, et pro jam facto habendum quod certissime fuerat futurum; id est, ut a Patre apud Patrem glorificatus, Patrem super terram glorificaret et Filius. Sed hanc praedestinationem in sua clarificatione manifestius aperuit, qua eum clarificavit Pater, in eo, quod adjunxit: Claritate quam habui priusquam mundus esset apud te. Ordo verborum est quam habui apud te priusquam mundus esset. Ad hoc valet quod ait: Et nunc clarifica me. Hoc est, sicut tunc, ita et nunc. Sicut tunc praedestinatione ita et nunc perfectione fac in mundo, quod apud te jam fuerat ante mundum. Fac in suo tempore quod ante omnia tempora statuisti. Hoc quidam sic intelligendum putaverunt tanquam natura
Abbreviated transcription (Latin):
drqiȩ futura erat ponamꝰ etiã futuri tẽporis
unũ. ubi ꝓ tempore fitturo posuit ipse p̃teritũ:
illi sententiȩ remanebit obscuritas: uelut si
heisset. ego te clarificabo suꝑ t̾ram. opus consũ¬
hibo qd dedisti mͥ ut faciam: & nc̃ clarifica me
upat̃ apud temet ipsũ. Nempe ita planũ est
i dictus ẽ eiꝰdem clarificationis modus. ibi
ãt tacitus. tanquã illud isto exponeretur eis
nos poterat ꝑmouere. quomͦ pater filium. &
uxime quomͦ patrẽ clarificaret & filius. Di¬
indo enĩ clarificari a se patrẽ suꝑ terrã: seaut̃¬

Expanded text:
de re quae futura erat ponamus etiam futuri temporis de re quae futura erat ponamus etiam futuri temporis verbum, ubi pro tempore futuro posuit ipse praeteritum, nulla sententiae remanebit obscuritas, velut si dixisset: Ego te clarificabo super terram; opus consummabo, quod dedisti mihi ut faciam, et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum. Nempec dictus est ejusdem clarificationis modus, ibi autem tacitus; tanquam illud isto exponeretur eis quos poterat permovere, quomodo Pater Filium, et maxime quomodo Patrem clarificaret et Filius. Dicendo eni
Abbreviated transcription (Latin):
qut. Ego te clarificaui suꝑ terã: opus consum¬
qi. qd dedisti mͥ ut faciã: & nunc clarifica me.
anquã prior ipse patrẽ clarificauerit. a quo de¬
qde ut clarificet᷑ exposeit. Ergo intelligendũ
itroq uerbo suꝑius usum. scd̾m id qđ futurũ¬
iest. clarifica filiũ ut te clarificet filius: modo
lisum fuisse uerbo p̃tertti temporis de re futu
nibi ait: ego te clarificaui suꝑ terrã: opus con¬
ĩnaui. qcł dedisti mͥ ut faciam. Deinde dicendo.
ñ elarifica me tu pater apud temet ipsũ. quasi
pstriꝰ eẽt clarificandus a patre. quã priꝰ ipse cla¬
nauerat: quid ostendit nisi suꝑius ubi ait.
yte clarificaui suꝑ terrã. ita locitũ se fuisse. tan
idͥ fecisset qđ facturus eẽt: hic aut̃ poposcisse
i pater faceret. ꝑ qđ illud filiꝰ facturus eẽt. id ẽ
int pater clarificaret filiũ. ꝑ quã filii clarificatio
Uͥciũ filius eẽt clarisicaturus patrẽ: Deniq si

Expanded text:
dicit: Ego te clarificavi super terram; opus consumdicit: Ego te clarificavi super terram; opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam: et nunc clarifica me; tanquam prior ipse Patrem clarificaverit, a quo deinde ut clarificetur exposcit. Ergo intelligendum est utroque verbo superius usum secundum id quod futuruerat, Clarifica Filium, ut te clarificet Filius: modo vero usum fuisse verbo praeteriti temporis de re futura, ubi ait, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam. Deinde dicendo, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, quasi posterius esset clarificandus a Patre, quem prius ipse clarificaverat; quid ostendit, nisi superius ubi ait, Ego te clarificavi super terram, itquam fecisset quod facturus esset; hic autem poposcisse ut Pater faceret, per quod illud Filius facturus esset, id est, ut Pater clarificaret Filium, per quam Filii clarificationem etiam Filius esset clarificaturus Patrem? Denique si
Abbreviated transcription (Latin):
certissime nouit. si c̃ longe ante in ꝓphetia pr¬
teriti tẽporis usus ẽ uerbis. qnͣdo post annos
plurimos futurũ fuerat qđ dicebat: fode r inqͥ
manꝰ meas & pedes meos. dinumerauert̃ omĩa
ossa mea: Non ait fodient & dinumerabunt.
Et in hoc ipso eugłio. omĩa inquit que audiui
a patre meo nota feci uob̾: quib ait postea. Ad¬
huc multa habeo uob̾ dicere: s ñ potestis potus
modo. Qui enĩ certis & immittabilib causis
omĩa futura p̃destinauit: quicquid facturus
est fecit. Nã et ꝑ ꝓpħam dictũ de illo ẽ : quisail
quȩ futura sunt. Sedm boc etiã qđ sequtal
dicit. & nunc clarifica me tu pat̾ apuo ains
qũmn. daritate quã habu prius qͣm mundus eẽt
guoce: nam supra dixit. Pater uenit hora. clari¬
sasilũ tuũ: ut filius tuus clarifiet te. In quo uer¬
ser ordie ostenderat. prius a patre clarificandũ
dui: it patrẽ clarificar &e filius. Modo aut̃

Expanded text:
certissime novit? Sicut longe ante in prophetia prcertissime novit? Sicut longe ante in prophetia praeteriti temporis usus est verbis, quando post annos plurimos futurum fuerat quod dicebat: Foderunt, inquit, manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea ; non ait, Fodient et dinumerabunt. Et in hoc ipso Evangelio, Omnia, inquit, quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : quibus ait postea, Adhuc multa habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo . Qui enim certis et immutabilibus causis omnia futura praedestinavit, quidquid facturus est fecit: nam et per prophetam dictum de illo est, Qui fecit quae futura sunt . 5. Secundum hoc etiam quod sequitur dicit: Et nunum, claritate quam habui prius quam mundus esset apud te. Nam supra dixit: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. In quo verborum ordine ostenderat prius a Patre clarificandum Filium, ut Patrem clarificaret et Filius. Modo autem
Abbreviated transcription (Latin):
bitur qͣndo ipse uidebit᷑ : Propt̃ qđ scriptũs
B eati qui habitant in domo tua: in scła scłoꝵ
laudabunt te. Ibi erit dĩ sine fine laudatio:
ubi erit dĩ plena cognitio. Et qi plena cogutui.
ideo clarificatio uel glorificatio. Sed hic prius
clarificatur ds̃. dũ annuntiatus. hominibus
in notescit: & ꝑ fidem credentib p̃dicatur. Pupt᷑
qđ dicit. Ego te clarificaui suꝑ terrã: opus
consũmaui qđ declisti mͥ ut faciã. Non ait usi¬
sti s dedisti: ubi cõmencdat᷑ euidens gr̃a. Quid
enĩ habet qđ ñ accepit etiã in unigenito huma¬
na natura: An non accepit ut nichil mali. s
bona faceret omĩa: qnͣdo in unitatẽ ꝑsonȩ suis¬
cepta ẽ a uerbo ꝑ qd facta st̃ omĩa: S quomͦ
consũmauit opus qd accepit ut faciat: cum
restat ad huc passionis exꝑim̃tum. ubi marty¬
rib suis maxime p̃buit qđ sequerent᷑ exẽpsũ.
unde ait apłs petrus. xp̃c ꝓ nob̃ passus ẽ. nob
nisi qi consũmasse sedicit. qđ se consũmaturũ

Expanded text:
bitur, quando ipse videbitur? Propter quod scriptum est: Beati qui habitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te . Ibi erit Dei sine fine laudatio, ubi erit Dei plena cognitio; et quia plena cognitio, ideo clarificatio, vel glorificatio. Sed prius hic hic clarificatur Deus, dum annuntiatus hominibus innotescit, et per fidem credentium praedicatur. Propter quod dicit, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam. Non ait, jussisti; sed, dedisti: ubi commendatur evidens gratia. Quid enim habet quod non accepit, etiam in Unigenito humana natura? An non accepit, ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem personae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consummavit opus quod accepit ut faciat, cum restet adhuc passionis experimentum, ubi martyribus suis maxime praebuit quod sequerentur exemplum; unde ait apostolus Petrus, Christus passus est pro nobis se consummaturum esse
Abbreviated transcription (Latin):
te faciat omĩ carni quã dedisti ei. Sic enĩ de¬
disti: ut omẽ quod declisti ei det eis uitã et̾nã.
Hec ẽ aut̃ uita ȩterna in quit. ut cognoscant
te solum uerũ dm̃: & quẽ misisti iħm xpm̃.
Ordo uerbori est: ut te & quẽ misisti iħm xp̃m.¬

Expanded text:
te faciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dete faciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam. Haec est autem vita aeterna, inquit, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum. Ordo verborum est: ut te, et quem misisti
Abbreviated transcription (Latin):
clarificat patrem. Hoc quippe aperit: ordo ipse
uerbors. Clarifica inquit filiũ tuũ: ut filiꝰ tuus
clarificet te. Tanquã diceret. Resuscita me:
ut innotescas toto orbe ꝑ me. Deinde magis ma¬
gisq pandens quomͦ clarificet patrẽ filius: sic̃
de disti inquit ei potestatẽ omĩs carnis: ut omẽ
qđ declisti ei. det eis uitã eternã. Omnẽ carnẽ
dixit omnẽ animã. a parte totũ significans:
quẽ admodum rursus a parte supiore significa¬
tus est homo totus. ubi ait apłs. O mĩs ani¬
ma potestatibus sublimioribus subdita sit
Quid enĩ dixit omĩs anima. nisi omĩs homo:
Hoc aut̃ qł potestas xxp̃o apatre data ẽ omĩs
carnis: scđm hominẽ intelligendũ est. N ã
scd̃m dm̃. omĩa ꝑ ipsum facta sunt: & in ipso
condita st̃ omĩa in cęlo & interra. uisibilia & in¬
trsibilia. Sic̃ ergo dedisti ei potestatẽ inquit
omĩs carnis: ita te glorificet filius: id est notũ

Expanded text:
clarificet Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse clarificet Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum. Clarifica, inquit, Filium tuum ut Filius tuus clarificet te, tanquam diceret: Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. Deinde magis magisque pandens, quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnem carnem, dixit omnem animam, a parte totum significans, quemadmodum rursus a parte superiore significatus est homo totus, ubi ait Apostolus: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Quid enim dixit omnis anima, nisi, omnis homo? Hoc autem, quod potestas Christo a Patre data est omnis carnis, secundum hominem intelligendum est; nam secundum Deum omnia per ipsum facta sunt, et in ipso condita sunt omnia in coelo et in terra, visibilia et invisibilia . Sicut ergo dedisti ei potestatem, inquit, omnis carnis, ita te glorificet Filius, id est, notum
Abbreviated transcription (Latin):
orificatũ apatre filiũ scdm for¬
mam serui quã pater suscitauit
a mortuis. & ad suã dexterã collo¬
cauit. res ipsa indicat: & nullus
ambigit xcp̃ianus. S ed qm̃ ñ
tantũ dixit. pater clarifica filiũ tuũ. s ad di¬
dit etiã. ut filius tuus clarificet te: merito
queritur quomͦ patre clarificauerit filiꝰ: cũ
sempit̾na claritas patris. nec diminuta fuerit
in forma humana. nec augeri potuerit in sua
ꝑfectione diuina. Sed in se ipsa claritas pa¬
tris. nec minui nec augeri potest: apud homi¬
nes aut̃ ꝓcul dubio minor erat: quando in
iudȩa tantũmͦ ds̃ notus erat. Nondũ a solis
ortu usq ad occasum: laudabant pueri nom̃
filiũ u pat̾ in notesceret gentibus: ꝓfecto
patrẽ clarificauit & filius. Si aut̃ tantũ mͦ
mortuus fuisset filius nec resurrexisset: pro¬
culdubio nec a patre clarificatus esset. nec
patrẽ clarificasset. Nunc aut̾ resurrectione clari¬
ficatus a patre: resurrectionis sue p̃dicatione

Expanded text:
catum a Patre Filium secundum formam servi, quam Pater suscitavit a mortuis, et ad suam dexteram collocavit, res ipsa indicat, et nullus ambigit christianus. Sed quoniam non tantum dixit, Pater, clarifica Filium tuum, sed addidit etiam, ut Filius tuus clarificet te; merito quaeritur quomodo Patrem clarificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest; apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tantummodo Deus notus erat : nondum a solis ortu usque ad occasum laudabant pueri nomen ater innotesceret gentibus, profecto Patrem clarificavit et Filium. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset. Nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione
Abbreviated transcription (Latin):
destinatione iã factum: orauit dicens. Et nc̃
clarifica me tu pat̾ a pud temet ipsũ: clarita¬
te qmͣ habui priꝰ quã mundus eẽt a pud te.
Tanquã diceret. Claritate quã habui apuot
id est illam claritatẽ quã habui apud te i pi¬
destinatione tua: tẽpus est ut habeam ea qu¬

Expanded text:
ravit dicens, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te: tanquam diceret, Claritatem quam habui apud te, id est, illam claritatem quam habui apud te in praedestinatione tua, tempus est ut apud te
Abbreviated transcription (Latin):
qm ñ duo dii. pater & filius: nec tres dii. pater &
rus ds̃. Nec idem pater qui filiꝰ. nec idem filius
qui pater: nec idem sp̃c sc̃s. qui pat̾ aut filius:
tas unus est ds̃. Si gͦ eo modo te glorificat filiꝰ.
sic̃ declisti ei potestatẽ omĩs carnis: & sic dedisti.
ut om̃e qđ dedisti ei det eis uitã eternã. & hec
est uita et̾̃na ut cognoscant te: sic te gͥ filius
glorificat ut om̃ib quos dedisti ei te cognitũ
faciat. Porro si cognitio dĩ est uita ȩt̾na̾ tanto
magis uiuere tendamꝰ: quantomagis in hac
cognitione ꝓficimus. Non aut̃ moriem᷑ in uita¬
eterna. Tunc gͦ dei cognitio ꝑfecta erit: q̃ do
nulla morꝰ erit. Sũma tunc dĩclarisieato.¬

Expanded text:
non duo dii, Pater et Filius; nec tres dii, Pater etrus Deus. Nec idem tamen Pater, qui Filius; nec idem Filius, qui Pater; nec idem Spiritus sanctus, qui Pater aut Filius: tas unus est Deus. Si ergo eo modo te glorificat Filius sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, et sic dedisti, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam, et, haec est vita aeterna, ut cognoscant te; sic te igitur Filius glorificat, ut omnibus quos dedisti ei, te cognitum faciat. Porro si cognitio Dei est vita aeterna, tanto magis vivere tendimus, quanto magis in hac cognitione proficimus. Non autem moriemur in vita aeterna: tunc ergo Dei cognitio perfecta erit, quando nulla mors erit. Summa tunc Dei clarificat
Abbreviated transcription (Latin):
qͥequid dicebat. huic testimoniũ ꝑhibebat:
Plucernã. ueniamꝰ ad diem Ioħs nullũ signũ
fecit: Omĩa aũt quecũq dixit ioħ̾s de hoc:
uera erant: Ecce qui prenderunt: Non quomͦ
isti ꝑmanẽtem Deniq quid sequit᷑ : Et multi

Expanded text:
bat. Per lucernam veniamus ad diem. Joannes nullum signum fecit. Omnia enim quaecunque dixit Joannes de hoc, vera erant. Ecce quid apprehenderunt, non quomodisti permanentem. Denique quid sequitur? Et multi
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est hoc. nemo rapit de manu meã ⁊ nemo rapit
de manu patris mei: Utrũ una manus est
patris & filii. an neforte ipse filiꝰ: nanus ẽ pa.¬
tris suie Si manũ intelligamꝰ potestatẽ: una ẽ
patris & filii potestas. qͥa una diuinitas: Si
aut̃ manũ intelligamꝰ sic̃ dictũ est ꝑ ꝓpħam.
& brachiũ dñi cui reuelatũ est: manus patris.
est ipse filus Quod non ita dictũ est. tamquã
lent & hões dice re manꝰ suas eẽ & alios homi
nes : ꝑ quos facuint qđ uolunt: Aliquando
& ipsũ opus hominis manus hominis dicit᷑.
qđ fit ꝑ manũ : sic̃ dicit᷑ quisq agnoscere
manũ suã. cũ id qd scriptũ sit agnoscit:
Cũ gͦ multis modis etiã hominis dicat᷑ manꝰ.
qti ꝓprie iauũ habet in sui corpons moto
quan tomagis non uno modo uitallg less e¬

Expanded text:
quid est hoc, Nemo rapit de manu mea, et, Nemo rapit quid est hoc, Nemo rapit de manu mea, et, Nemo rapit de manu Patris mei? Utrum una manus est Patris et Filii, an forte ipse Filius manus est Patris sui? Si manum intelligamus potestatem, una est Patris et Filii potestas; quia unautem manum intelligimus sicut dictum est per prophetam, et brachium Domini cui revelatum est , manus Patris ipse est Filius. Quod non ita dictum est, tanquam lent homines dicere manus suas enes, per quos faciunt quod volunt. Aliquando et ipsum opus hominis, manus hominis dicitur quod fit per manum: sicut dicitur quisque agnoscere manum suam, cum id quod scripsit agnoscit. Cum ergo multis modis etiam hominis dicatur manus, qui proprie manum habet in sui corporis membris; quanto magis non uno modo intell
Abbreviated transcription (Latin):
do transit. sed nascendo manet: Sic habet
saꝑientiã. ut ipse sit sapientia: faciatq sapi¬
entes: sic habet uitã ut ipse uita sit. faciatq
uuentes: Hoc est qđ maius est omĩbus
Attendit ioħs ipse eugłista cęlũ & terram:
uolens dicere de filio dĩ Attendit: & trans¬
cendit: Cogitauit supra celũ milia. & exer¬
citus angłoꝵ ÷ cogitauit & transcendit uni-¬
uersam sic̃ aqͥla nubes. sic sua mente crea-¬
turã: transcendit magna omĩa: ꝑuenit
ad illud qđ maius est omĩbus : de dixit: In
principio erat uerbũ: S ed qͥa ill x cuius est
uerbũ. non est de uerbo: uerbũ aut̃ de illo
cuus est uerbũ: ideo ait qđ dedit mͥ pater
id est ut sim uerbũ eiꝰ⁊ ut sim unigenitꝰ filius
eiꝰ. ut sim splendor lucis eiꝰ: maius ẽ omĩbus
I deo nemo rapit inquit oues meas: de manu
mea: Nemo potest rapere: de manu patris
mei: De manu mea: & de manu patris mei

Expanded text:
do transit, sed nascendo manet. Sic habet do transit, sed nascendo manet. Sic habet sapientiam, ut ipse sit sapientia, faciatque sapientes; sic habet vitam, ut sit ipse vita, faciatque viventes. Hoc est quod majus est omnibus. Attendit Joannes ipse evangelista coelum et terram, volens dicere de Filio Dei; attendit, et transcendit. Cogitavit supra coelum millia exercitus Angelorum, cogitavit et transcendit universam, sicut aquila nubes, sic sua mente creaturam: transcendit magna omnia, pervenit ad illud quod majus est omnibus; et dixit, In principio erat Verbum . Sed quia ille cujus est Verbum non est de Verbo, Verbum autem de illo est cujus est Verbum; ideo ait, Quod dedit mihi Pater, id est, ut sim Verbum ejus, ut sim unigenitus Filius ejus, ut sim splendor lucis ejus, majus est omnibus. Ideo, Nemo rapit, inquit, oves meas de manu mea. Nemo potest rapere de manu Patris mei. 7. De manu mea, et de manu Patris mei:
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ uerbũ: & quia uerbũ. idõ filius Semꝑ
gͦ filius: & semꝑ equalis: Non enĩ credendo.
sed nascendo equalis est: qui semꝑ natus est
de patre filius: de dõ ds̃: de eterno coe¬
ternus Pater aũt non de filio ds̃: filius
de patre ds̃: Ideo pater filio giguendo de¬
dit ut ut ds̃ eẽt : gignendo dedit ut sibi
coȩt̾nus esset : gignen do. dedit ut eqͣlis
esset Hoc est qđ maius est omĩb: Quo mͦ
uita filius. & habens cutã filius: Qđ habet:
hoc est: Tu aliud es: aliuid habes: Nerbi
grã Habes sapientiam: Nũqͥd tu es ipsa
sapientia. Peeanꝙ qͥa non es tu ipse quos
habes : si ad miseris qd habes. reddis ut non
habeas: & aliquando resumis. aliquando amit-¬
mitis Quomͦ oculus nr̃ non in se ipso habet
in separabiliter lucẽ r aꝑitur & capit. claudit᷑¬
& amittit: non sic est ds̃. dĩ filius: non sic est
uerbũ patris: non sic est uerbũ. qđ non sonan¬

Expanded text:
semper Verbum: et quia Verbum, ideo Filius. Semper semper Verbum: et quia Verbum, ideo Filius. Semper ergo Filius, et semper aequalis. Non enim crescendo, sed nascendo aequalis est, qui semper natus est de Patre Filius, de Deo Deus, de aeterno coaeternus. Pater autem non de Filio Deus: Filius de Patre Deus; ideo Pater Filio gignendo dedit ut Deus esset, gignendo dedit ut sibi coaeternus esset, gignendo dedit ut aequalis esset. Hoc est quod majus est omnibus. Quomodo vita Filius, et habens vitam Filius? Quod habet hoc est: tu aliud es, aliud habes. Verbi gratia, habes sapientiam; numquid tu es ipsa sapientia? Denique quia non es tu ipse quod habes, si amiseris quod habes, redis ut non habeas: et aliquando resumis, aliquando amittis. Quomodo oculus noster non in seipso habet inseparabiliter lucem; aperitur et capit, clauditur et amittit. Non sic est Deus Dei Filius, non sic est Verbum Patris; non sic est Verbum quod non sonan
Abbreviated transcription (Latin):
tos De illis aut̃ ouib de quib dicit apłs.¬
& uocauit. quos aut̃ uocauit ipsos & iusti¬
ficauit: quos aũt iustificauit ipsos & glorifi¬
cauit: de ouib istis nec lupus rapit. nec fur
tollit. nec latro interficit Securus est de nu¬
mero earũ: qui ꝓ eis nouit qđ dedit Et hoc
est quod ait: non rapiet eas quisquã de ma¬
nu mea: & iterũ ad patrẽ: Pater meus qđ
dedit mͥ maius omibus est Quid dedit
filio pater mauis omĩbus. ͥ ansi ut ipse illi
eẽt unigenitꝰ filius: Quid est gͦ dedit. Iam
erat cui daret. angignendo dedit: N am
dici potest Aliqndo filii hominũ eramus:
filii dĩ non eramꝰ: Nos enĩ filios dĩ gr̃a fecit:
illũ natura qr ita natꝰ est: Et non est ut di¬
cas ñ erat ante quã natus erat: nũquã enĩ
non natus erat. qui patri coęt̾nus erat: Qui
saꝑit capit: qui non capit credat: Nutria¬
tur: & capiet. Uerbũ dĩ semꝑ cũ patre. &

Expanded text:
tos. De illis autem ovibus, de quibus dicit Aposttos. De illis autem ovibus, de quibus dicit Apostit; quos autem vocavit, illos et justificavit; quos autem justificavit, ipsos et glorificavit : de ovibus istis nec lupus rapit, nec fur tollit, nec latro interficit. Securus est de numero earum, qui pro eis novit quod dedit. Et hoc est quod ait, Non rapiet eas quisquam de manu mea: et item ad Patrem, Pater meus quod dedit mihi, majus est omnibus. Quid dedit Filio Pater majus omnibus? Ut ipse illi esset unigenitus Filius. Quid est ergo, dedit? jam erat cui daret, an gignendo dedit? Nam dici potest: aliquando filii hominum eramus, filii Dei non eramus. Nos enim filios Dei gratia fecit, illum natura, quia ita natus est. Et non est ut dicas, Non erat antequam natus erat: nunquam enim non natus erat, qui Patri coaeternus erat. Qui sapit capiat; qui non capit credat, nutriatur, et capiet. Verbum Dei semper cum Patre, et
Abbreviated transcription (Latin):
nis: ereundo & pascua inueniendo st̃ oues:¬
lumꝰ gͦ istis dixit non estis ex ouibus meis:
qui uidebat eos ad sempit̾nũ interitũ p̃desti¬
utos: non ad uitã et̃nam sui sanguinis pre¬
uo õparatos: Oues mee uocẽ meã audiuntn
ega cognosco eas: & secunt᷑ me. & ego uttam
prnã doeis: Ecce st̃ ꝑascua si recolitis: Su¬
prus dixerat & in gredietur & egredietur:
hiscua inueniet: In gressi sumus creden¬
. gredim᷑ moriendo: Sed quomͦ ꝑ ostium
ilei in gressi sumꝰ : sic fideles de corpore
suamꝰ Sic enĩ ꝑ ipsũ ostiũ ingredimur:
it palcua inuenire possimꝰ: BSona p ascua:
lita ȩterna dicitur: Ibi nulla herba arescit:
nũ uiret. totũ uiget: Solet quedã herba
da. semꝑ uiuit: ibi solũ uere inuenitur:
dum eternam inqͥt dabo eis ouibus meis:
snti cogitatis: Ee non peribunt in et̾num:
lib audis tanquã eis dixerit uos peribitis
ueteriũ: qͥa non estis ex ouib meis: Non
rapiet eas quisquã de manu mea: Intentius

Expanded text:
sunt exeundo, et pascua inveniendo. Quomodo ergo istis dixit: « Non estis ex ovibus meis? » Quia videbat eos ad sempiternam futuros perditionem, non ad vitam aeternam sui sanguinis pretio comparatos. 5. Oves meae vocem meam audiunt, et cognosco eas, et sequuntur me: et ego vitam aeternam do eis. Ecce sunt pascua. Si recolitis, superius dixerat, Et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Ingressi sumus credendo, egredimur moriendo. Sed quomodo per ostium fidei ingressi sumus, sic fideles de corpore exeamus: sic enim per ipsum ostium egredimur, ut pascua invenire possimus. Bona pascua, vita aeterna dicitur: ibi nulla herba arescit, totum viret, totum viget. Solet quaedam herba dici semper viva: ibi solum vivere invenitur. Vitam aeternam, inquit, dabo eis, ovibus meis. s meis, « et non peribunt in aeternum. » Subaudis, tanquam eis dixerit: Vos peribitis in aeternum, quia non estis ex ovibus meis. « rapiet eas quisquam de manu mea. » Intentiu