comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mulatores m̃daces. rapaces. Et ad hec qͥdẽ utia nos inqͥt nature nr̃e ꝓpel-¬
lit instinctꝰ. s utile ÷ nos auiahac in ꝗ̃ ferim᷑ abscedere. neq consistere illic:
alhibito decedendi ex ea ñ moroso recursu. Et iccirco heatꝰ uir. ẽ qͥ in uia
peccatoꝵ ñ stetit: natura qͥdẽ inuiã hanc ferente. s ex iua hac fidei religi¬
one referente. Nũqͥ distũ putabimꝰ accus acorẽ fuisse nacurȩ ꝗ̃ condiditꝰ
d̃s: ñ utiq N enĩ dubitabat hõ catholicꝰ humanã dei opꝰ. eẽ nacurã. s ꝓ¬
fecto uitia cũ qͥb nascim᷑ accusauit: apłicũ illud tenens sũmꝰ enĩet nos
natura filu irȩ: sic̃ ⁊ ceteri. Uerũtam̃ hec ũha quȩ de sermone scĩ hilarii po¬
sui si mea eẽnc qͣnta in me diceres. manacheoꝵq nom̃ ⁊ crum̃ qͣncobucca¬
rũ strepitu uentilares: Nẽ gͦ netuistorachi follis indigesta maledictoꝵ

Expanded text:
mulatores, mmulatores, mlit instinctus; sed utile est, nos uia hac, ad quam ferimur, abscedere, neque consistere illic, adhibito decedendi ex ea peccatorum non stetit: » natura quidem in viam hanc ferente, sed ex via hac fidei religione referente . Numquidnam istum putabimus accusatorem fuisse naturae, quam condidit Deus? Non utique: non enim dubitabat homo catholicus, humanam Dei opus esse naturam; sed profecto vitia cum quibus nascimur accusavit, apostolicum illud tenens, Fuimus enim et nos natura filii irae, sicut et caeteri . Verumtamen haec verba, quae de sermone sancti Hilarii posui, si mea essent, quanta in me diceres, Manichaeorumque nomen et crimen quanto buccarum strepitu ventilares? Nunc ergo ne tui stomachi follis indigesta maledictorum
Abbreviated transcription (Latin):
ma bor om̃iũ subrepentia intentiua repͥmunt᷑ emundam᷑ a peccato ꝑ huiꝰ ui¬
ctoriegłam. Dictu erĩita ẽ. Aut qͦm se enundabit natꝰ ex muliere: qi ñ extan¬
de hoste. neri bellũ. Cessante deinde bello: inctoria deerit. Collidentiũ aũ ad¬
ũsũ nos uitcioꝵ uictoria ñ adepta ñ erit emundatio ulla uitioꝵ: qi his insidi¬
is corporis nr̃i pirata ineto colluctartiũ aclũsũ nos passionũ concertatione
teriẽ ꝑ qͣ polluti ⁊ sordidi nchil in nob̾ mundũ nichil innocens obtinemꝰ:
gaudeamꝰ nob eẽ hostẽ in euiꝰ concertatione qͦdã concertationis nr̃e bello
dimicemꝰ In expositione aũ pͥmi psalmi idẽ doctor ñ dubitat dioere. natu¬
iã nramutiq istã quȩ cde morbo morbũ trabit ad peccandũ ferri: ae sie
ne peccem᷑ adũsus eã nos qͦdã mͦ fidei religione pugnare. Plures eñĩs̃ inqͥt qͥ
eccłie disciplinã ñ tenentes: ut auari ebriosi. tumultuosi ꝓcaces. suꝑbi. si¬

Expanded text:
epentia incentiva reprimuntur, emundamur a peccato per hujus victoriae gloriam. Dictum enim ita est: Aut quomodo se emundabit natus ex muliere » ? « Quia non exstante hoste, non erit bellum; cessante deinde bello, victoria deerit. Collidentium autem adversus nos vitiorum victoria non adepta, non erit emundatio ulla vitiorum: quia his insidiis corporis nostri pirata victo, colluctantium adversus nos passionum concertatione teriem, per quam polluti et sordidi nihil in nobis mundum, nihil innocens obtinemus, gaudeamus nobis esse hostem, in cujus concertatione quodam concertationis nostrae bello dimicemus. » 28. In Expositione autem primi Psalmi idem doctor non dubitat dicere, naturam nostram, utique istam quae de morbo morbum trahit, ad peccandum ferri, ac sic ne peccemus, adversus eam nos quodam modo fidei religione pugnare. Plures enim sunt, inquitEcclesiae disciplinam non tenentes, ut avari, ebriosi, tumultuosi, procaces, superbi, si
Abbreviated transcription (Latin):
istũ qr pelagiũ celestiũq dãpnauit. illũ qr in oriente cont̃ pelagiũ cacholi¬
cã sidẽ pia intentione defendit. S lege quȩ dicat in laudebeatissimipanȩ
innocentu pelagiꝰ: ⁊ uide utrũ tales faele possis udices inuerare. De illo aũ
tholicã multũ in latina lingua multis ⁊ necessarus litteris adinaret: ñ solet
pelagiꝰactitare nͥ qđ ei tanqͣ emulo inuiderit. S nolo ut ex hoctͥ uideat᷑ de
istoꝵ numero uidicũ retrahendus. Nerĩ eiꝰ sententiã posui qͣ tẽpore inimi¬
citiarũ cont̾ ur̃m tenuit ⁊ defendit errore: s ꝗͣ posuit inseriptis s̃ liber
ab om̃istudio partiũ. añ ꝗ̃ ur̃a dãpnabilia cdogmata pullul arent. Dere¬
liqͥs saneñ habes om̃ino qđ dicas. Nũqͥd hireneus. ⁊ cipanꝰ ⁊ reticiꝰ ⁊ olim

Expanded text:
damnavit; illum, quia in Oriente contra Pelagium catholicam fidem pia intentione defendit. Sed lege quae dicat in laudem beatissimi papae Innocentii Pelagius, et vide utrum tales facile possis judices invenire. De illo autetholicam multum in latina lingua multis et necessariis litteris adjuvaret, non solet Pelagius jactitare, nisi « quod ei tanquam aemulo inviderit. » Sed nolo ex hoc tibi videatur de istorum numero judicum retrahendus. Non enim ejus sententiam posui, quam tempore inimicitiarum contra vestrum tenuit et defendit errorem: sed quam posuit in scriptis suis, liber ab omni studio partium, antequam vestra damnabilia dogmata pullularent. 37. De reliquis sane non habes omnino quod dicas. Numquid Irenaeus, et Cyprianus, et Reticius, et Olym
Abbreviated transcription (Latin):
rediuiuas plerũq resurgere uobaptates: luctandũ nob ẽẽ. adũsuscarne actusus
ꝗͣ luctatꝰẽ paulus qñ dicebat: iudeo aliã legẽ in mr̃ebris raeis repugnantẽ legimentis¬

Expanded text:
redivivas plerumque resurgere voluptates: luctandum nobis esse adversus carnem, adversus redivivas plerumque resurgere voluptates: luctandum nobis esse adversus carnem, adversus quam luctatus est Paulus quando dicebat, Video aliam legem in membris
Abbreviated transcription (Latin):
plebit᷑ refurrectione morcuoꝵ: in hac aũ uita humanã iustitiã in q̃ dlãmilitia et¬
bello constituit. ñ solũ adũsus emulas aerias potestatess adũsus ipsas nr̃as cupidi¬
tates ꝑ quas ⁊ illi ext̾iores inimici nos deicere uel penetrare moliunt᷑. In hoc bello:
⁊ ipsã carnẽ adũsariã grauẽ diẽ. Cuiꝰ utiq natura sic̃ pͥmit̾ conditaẽ nob̾cũ concor¬
clissima ꝑmaneret: nͥ pͥmi hõis p̃uaricatione uitiata suo nob̾eũ languore conflige¬
ret. In hocbello ille uir sc̃s monet nos scłm effugere: ⁊ in ea fuga qͣnta sit difficultas
immo impossibilitas nͥ deigr̃a opituilet᷑ ostendit. Dic̃ mortua qͥdẽ uitia ꝑremissio¬
nẽ inbapcismate om̃iũ peccatoꝵ: s eoꝵ nos curare debere qͦdã mͦ sepulturã. Et in
hocipso oꝑe talẽ describit cũ uitus mortius nos habere conflctũ. ut ñ qđ uolumꝰ
agamꝰ s qł odiohabemꝰ hoc faciamꝰ: multa in nob̾ peccatã reluctaritib nob̾ opari

Expanded text:
mortuorum; in hac autem vita humanam justitiam in quadam militia belloque constituit, non solum adversus aemulas aerias potestates, sed adversus ipsas nostras cupiditates, per quas et illi exteriores inimici nos dejicere, vel penetrare moliuntur. In hoc bello et ipsam carnem adversariam gravem dicit, cujus utique natura sicut primitus condita est, nobiscum concordissima permaneret, nisi primi hominis praevaricatione vitiata, suo nobiscum languore confligeret. In hoc bello ille vir sanctus monet nos saeculum effugere, et in ea fuga quanta sit difficultas, imo impossibilitas, nisi Dei gr nos curare debere quodam modo sepulturam. Et in hoc ipso opere talem describit cum vitiis mortuis nos habere conflictum, ut non quod volumus agamus; sed quod odio habemus, hoc faciamus: multa in nobis peccatum nobis reluctantibus operari,
Abbreviated transcription (Latin):
coruieis ⁊ aristotelicis ⁊ renonicis alusq huiꝰeemodiuel grecis uł latiis quanꝗͣ ⁊
istis aliqͦs eoꝵ uerũ õs sacris litteris eruditos nominatĩ sic̃ oportebat exp̃ssi. eoꝵq
sententias qͣntũ suffccre indebat᷑ sine ulla editas ãbiguitate digessi: ut in eis time¬
as ñ tpsos s alũ qͥ sibi eosittilia uasa formauit: ⁊ scã tẽpla construx̃: qͥtẽ de ista
causa uidicauer̃. qn ẽos nemo potest cdicere ꝑperã cuiꝗ̃ uł adũsariuł fauere po¬
cuisse. Nctũ enĩ exciteracis: cont᷑ quos fusciꝑemꝰ de hac questione conflictũ. Ndũ
eratis qͥ diceretis qđ in libris tuis poris qr de uob̾ muldicudini m̃titi fuerimꝰ.⁊⁊
qđ celestianoꝵuł pelagianoꝵ nõie hoĩes t̃reamꝰ: ⁊ qđ t̾rore abhõib extorquea¬
mꝰ assensũ. Cerce ipse ddixisti: qđ õs iudices ab octio amicitia inimicitia ira ua¬
cuos. ẽẽ. deceat. Paucitales pocuer̃ iueniri: s ãbrosrũ aliosq collegas eiꝰ qͦs

Expanded text:
 Zenonicis aliisque hujuscemodi, vel graecis vel latinis, quanquam et istis aliquos eorum, verum omnes sacris Litteris eruditos, nominatim sicut oportebat expressi; eorumque sententias, quantum sufficere videbatur, sine ulla editas ambiguitate digessi, ut in eis timeas, non ipsos, sed illum qui sibi eos utilia vasa formavit, et sancta templa construxit; qui tunc de ista causa judicaverunt, quando eos nemo potest dicere perperam cuiquam vel adversari vel favere potuisse. Nondum enim exstiteratis, contra quos susciperemus de hac quaestione conflictum: nondum eratis, qui diceretis quod in libris tuis ponis, Quia de vobis multitudini mentiti fuerimus, et quod Coelestianorum vel Pelagianorum nomine homines terreamus, et quod terrore ab hominibus extorqueamus assensum. Certe ipse dixisti, quod omnes judices ab odio, amicitia, inimicitia, ira vacuos esse deceat. Pauci tales potuerunt inveniri: sed Ambrosium aliosque collegas ejus
Abbreviated transcription (Latin):
hac lege peccati quȩ alio mͦ etiã peccatũ uocat᷑ q̃ repugnat legim̃tis. de qua
plurimi. Qui gͦ generat᷑ in adã regenerandus inxp̃o. morturis in adã uiuĩ.¬
⁊ ipse teneret᷑ nͥ renascendo liberret᷑: N÷ hoc malũmateries dei ereantis.
s uulnꝰ diaboli eandẽ materiẽ uitiancis. N: hoc malũnuptiarũ: s pͥmoꝵ ho¬
minũ peccatũ in posteros ꝓpagatione traiectũ: etiã huiꝰ mali reat᷑ baptam̃a¬
tis sẽificatione remitcit᷑. Ds aũiustꝰ si tanta paruulis mala qͦnta nẽ dicere ñ
sufficio nichil peccati trahentib ir rogaret: magis appareret in iustꝰ. Iustitiȩ
uͦ ꝑfecta capacitas hõis ñnegat᷑: qr nec uitioꝵ om̃iũ plenissima sanitas sub
om̃ipotente medico desꝑatur. Propt̃ ꝗ̃ catholicã ueritatẽ sẽĩ ac beati ⁊ in
diuinoꝵ eloquioꝵ ꝑtractatione clarissimi saẽdotes hireneus cipͥanꝰ retitiꝰ olĩ

Expanded text:
hac lege peccati, quae alio modo etiam peccatum vocatur, quae repugnat legi mentis, de qua hac lege peccati, quae alio modo etiam peccatum vocatur, quae repugnat legi mentis, de qua plurimi. Qui ergo generatur in Adam, regenerandus in Christo, mortuus in Adam, viviet ipse teneretur, nisi renascendo liberaretur? Non est hoc malum materies Dei creantis, sed vulnus diaboli eamdem materiem vitiantis. Non est hoc malum nuptiarum, sed primorum hominum peccatum, in posteros propagatione trajectum. Etiam hujus mali reatus, Baptismatis sanctificatione remittitur. Deus autem justus, si tanta parvulis mala, quanta nunc dicere non sufficio, nihil peccati trahentibus irrogaret, magis appareret injustus. Justitiae vero perfecta capacitas hominis non negatur, quia nec vitiorum omnium plenissima sanitas sub omnipotenti medico desperatur. Propter quam catholicam veritatem sancti ac beati et in divinorum eloquior
Abbreviated transcription (Latin):
pulture ꝑfectione sanet᷑ rebellat ⁊ mortuũ: ꝗͣuis iã ñ eõ mͦ appellet᷑ peccat e
fac̃ reũ. s qͦ sit reatupͥmi hõis factũ: ⁊ qđ rebellando nos trahere nitit᷑ adrea
tũ rebellet. ut uincendo reuiuiscat ⁊ regnet: In hoc bellolaborantes q¬
seritientib nob̃. Quantũ enĩ ad nos atcinet sine peccato sẽꝑ eẽmꝰ donee sana¬
ret᷑ hoc malũ: si einunꝗͣ consentiremꝰ ad malũ. S in qͥb ab illo rebellante
⁊ si ñletalit̾ s uenialit̃ tam̃ iuncim᷑ in his contrahimꝰ ũ qͦtidie dicamꝰ di¬
micte nob̾ debitanr̃a: sic̃ coniuges qñ modũ gn̾ationi necessariũ causaso¬
liꝰ uoluptacis excedunt: sic̃ continentes qn in talib cogitationib cũ aliqua
delectatione remorant᷑. ñ qͥdẽ gerentes decernentis flagitiũ: s intentionẽ m̃¬
tis ñ sic̃ oporcet ne illo ineidat iñ aũtentes. aut si nciderit iñ rapientes. De

Expanded text:
mortuum? Quamvis jam non eo modo appelletur peccatum, quo facit reum; sed quod sit reatu primi hominis factum, et quod rebellando nos trahere nititur ad retum rebellet, ut vincendo reviviscat et regnet. CAPUT X. 33. In hoc bello laborantes, qsentientibus nobis quantum enim ad nos attinet, sine peccato semper essemus, donec sanaretur hoc malum, si ei nunquam consentiremus ad malum; sed in quibus ab illo rebellante, etsi non lethaliter, sed venialiter, tamen vincimur, in his contrahimus unde quotidie dicamus, Dimitte nobis debita nostra . Sicut conjuges quando modum generationi necessarium causa solius voluptatis excedunt: sicut continentes, quando in talibus cogitationibus cum aliqua delectatione remorantur, non quidem decernentes flagitium, sed intentionem mentis, non sicut oportet, ne illo incidat, inde avertentes, aut si inciderit inde rapientes. De
Abbreviated transcription (Latin):
licã defender̃ ur̃a argum̃ta confringere:  qͥb dicitis S icłs hõiescreat:
ñ poss̃ cũ aliqͦ malo nasci.Sinuptiȩbonũ s: niahil ex eis oritur mali. Simbap¬
tismate peccata omĩa remictunt᷑: ñ poss nati de renatis cabere originale pec¬
catũ.Si tustꝰ ÷ ds̃: ñ potest in filiis parentũ dãpnare peccata cũ ipsis paren¬
tib dimictat ⁊ ꝓpͥa. Si ꝑfectȩ iusticiȩ capax÷ humananatura: hab̾e ñ pocest

Expanded text:
 defenderunt; vestra argumenta confringere, quibus dicitis: Si Deus homines creat, non possunt cum aliquo malo nasci. Si nuptiae bonum sunt, nihil ex eis oritur mali. Si in Baptismate peccata omnia remittuntur, non possunt nati de renatis trahere originale peccatum. Si justus est Deus, non potest in filiis parentum damnare peccata, cum ipsis parentibus dimittat et propria. Si perfectae justitiae capax est humana nat
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m clucerent: ppsãq concupiscentiã tanꝗ̃ legẽ peccati in corpore mortis huiꝰ
legim̃tis usq adeorepugnare. ut adũsus eã ñ solũ qͥcũq boni fideles s apłicȩ eci¬
ã uirtutis magnitudo pugnauerit: ad hoc ut ꝑ xp̃i grãm caro animȩ subiuga¬
ta in concorciã reuoort᷑. Quoꝵ duoꝵ quȩ pͥmitꝰ sine peccato ereatas: ex pͥmi ho¬
minis transgressione facta ddiscordia. ẽ. Et qͥs hec dicit: homodei catholicus. ⁊ ca¬
tholiceueritatis aclĩsus hereticos usq ad piculũ sanguinis defensor acerrimꝰ: sic tui
doctoris testimorio p̃clicatꝰ ut dicerẽt qđ eiꝰ fidẽ ⁊ inseripturis purissimũ sensũ ne
inimicus qͥdẽ ausus : rep̃hendere: qͥcreatorẽ deũ ñ solũ animarũ uerũetiã corpoꝵ¬

Expanded text:
spiritum ducerent. Ipsamque concupiscentiam tanquam legem peccati in corpore mortis hujus, spiritum ducerent. Ipsamque concupiscentiam tanquam legem peccati in corpore mortis hujus, legi mentis usque adeo repugnare, ut adversus eam, non solum quicumque boni fideles, sed apostolicae etiam virtutis magnitudo pugnaverit, ad hoc ut per Christi gratiam caro animae subjugata, in concordiam revocetur: quorum duorum, quae primitus sine peccato creata sunt, ex primi hominis transgressione facta discordia est Et quis haec dicit? Homo Dei, catholicus, et catholicae veritatis adversus haereticos usque ad periculum sanguinis defensor acerrimus, sic tui doctoris testimonio praedicatus, ut diceretur, quod ejus fidem et in Scripturis purissimum sensum ne inimicus quidem ausus est reprehendere. Qui creatorem Deum non solum animarum, verum etia
Abbreviated transcription (Latin):
uiri scdm catholicã fidẽ quȩ antiquitꝰ toto orbediffundit᷑ ⁊ hoc ⁊ illa uera
eeconfirmant: ut urã fragilis ⁊ quasi argutula nouitas sola auctoritate con.
m̃ sauciati. dũ tales hoĩes deisic in fide catholica errare potuisse ñ creditis ut
aliqͥd dicerent un eẽt consequens deũ ñ. eẽ hominũ cõnditorẽ. nupcias. eẽ. dã¬
pnancias in baptismo ñ om̃iũ remissionẽ fieri peecatoꝵ. cdeũ. eẽ. iniustũ. nul
nari: ausus p̃cipites refrenetis: ⁊ tanꝗͣ ex furore resipiscentes incipiatis in qͦ
nutritiestis recolere ⁊ adũcere ⁊ resumere ueritatẽ.
ieit beatꝰ ambrosius uinũ solti hominẽ mediatorẽ dei ⁊ hominũ eo qđ sit
natꝰ ex iurpne nec senserit nascendo peccatũ. gn̾ationis obnoxiȩ iunculis
ñ teneri: om̃s auhoĩes sub peccato nasci. quoꝵ ipse ortus in uitio. ẽ qr concupis¬
centiȩ uoluptate concreti priꝰ subirent contagia delictoꝵ. ꝗ̃ uitalẽ dehoc aere

Expanded text:
holicam fidem, quae antiquitus toto orbe diffunditur, et hoc, et illa vera esse confirmant; ut vestra fragilis, et quasi argutula novitas sola auctoritate contemodo sauciati, dum tales homines Dei sic in fide catholica errare potuisse non creditis, ut aliquid dicerent, unde esset consequens, Deum non esse hominum creatorem, nuptias esse damnandas, in Banari: ausus praecipites refrenetis, et tanquam ex furore resipiscentes, incipiatis in qua nutriti estis, recolere et advertere et resumere veritatem. 32. Dicit beatus Ambrosius, unum solum hominem mediatorem Dei et hominum, eo quod sit natus ex virgine, nec senserit nascendo peccatum, generationis obnoxiae vinculis non teneri. Omnes autem homines sub peccato nasci, quorum ipse ortus in vitio est: quia concupiscentiae voluptate concreti, prius subirent contagia delictorum, quam vitalem de hoc aere
Abbreviated transcription (Latin):
cantiã docuit nos in hoc t̃reni ⁊ morticini corporis habitaeulo mundos
ẽẽ ñ posse. nͥ ꝑ ablutionẽ cȩlestis mĩe emundationẽ conseqͥm᷑: pꝰ demuta.¬
tionẽ resurrectionis t̾ren corporis nr̃i effecta głosiore natura. Rursus in
deesse tam̃ malitiã ꝑ conditionẽ cõmunis nob̾originis docuit: dicens.
Siuoscũ sitis mali nostis bonadata dare filus ur̃is. Uides quẽ ad modũ ue¬
nerabilis catholicus disputator nec in hac uita mundationẽ nrãm neget.
⁊ tam̃ humanã ꝑfectionẽ sꝑet. id ÷ ꝑfectioris mundationis in ultimã
quẽ admodũ ipsiꝰ diaboli adũsũ nos indesinens bellũ ex hoc fieri asserat.
cũ ea mala quȩ in nob̃s excitat cont᷑nos: qđ in nr̃am fieri utilitate iuut
docere. conũtente scilicet diuina mĩa malitiã diabosi ad purgationẽ
ama sim abcineremere am᷑ Teenĩ diabolus imindens noeuit: nc̃ aũ cũ nocere niti.

Expanded text:
cantiam docuit nos in hoc terreni et morticini corporis habitaculo mundos esse non posse, nisi per ablutionem caelestis emundationem consequamur, post demutationem resurrectiodeesse tamen malitiam, per conditionem communis nobis originis, docuit dicens, Si vos cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris » . Vides quemadmodum venerabilis catholicus disputator, nec in hac vita mundationem nostram neget; et tamen humanam perfectiorem speret, id est perfectioris mundationis, in ultima quemadmodum ipsius diaboli adversus nos indesinens bellum ex hoc fieri asserat, cum ea mala quae in nobis sunt, excitat contra nos; quod in nostram fieri utilitatem vult docere, convertente scilicet divina misericordia malitiam diaboli ad purgationem amisimus, obtinere mereamur. Tunc enim diabolus invidens nocuit; nunc autem cum nocere
Abbreviated transcription (Latin):
redẽptio sac̾m̃ti necessãria ẽ. aĩe pariuili: magna q̃stio ẽ. aliãq disputationẽ cdesidãt. eo tñ qͣntũ
arbitr mocł̾amine tẽꝑata. ut magis inqͥsitio cauta laulet᷑. ꝗ̃ p̃cipitata rep̃hendat᷑ assertio.
uͭ ede re obscurissima disputat᷑ ñ adiuiuantib diuinarũ scͥpt᷑arũ certisclarisq docum̃tis cohib̾e
strari ⁊ epplicari possit ignorẽ. lud tũ crelo q dẽ hinc dliumnoꝵ eloqͥoꝵ clarissima auetoritas
eẽt. si hõ iel sine dispendio pͥmisse salictis ignorare ñ posset. habes laboratũ. titinã tã cõmodũ

Expanded text:
arvuli: magna quaestio est, aliamque disputationem desiderat, eo tamen, quantum arvuli: magna quaestio est, aliamque disputationem desiderat, eo tamen, quantum arbitror, moderamine temperatam, ut magis inquisitio cauta laudetur, quam praecipitata reprehendatur assertio. Ubi enim de re obscurissima disputatur, non adjuvantibus divinarum auctoritatum certis clarisque documentis, cohibere um eloquiorum clarissima auctoritas esset, si homo id sine dispendio promissae salutis ignorare non posset. Habes elaboratum, utinam tam commodum
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eisor. es̃ etemi st̃. Auo qͥpe u̾bo & iã ipsi de xp̃ian᷑ erulitiõe deꝑinto. nicħ̾ aliudoĩno dixert̃.
tioe csapitauteñ &ẽ his qͥ diuina scͥpta fidelit̃ legunt. fidelit̃ audiunt. siclelit̾ tenent. qd ab illa carne
De aiã nꝰ utrũ⁊ ipsa codẽ m ꝓpagatareatu qͥei dimittat᷑ obstricta sit: neq etũ possumꝰ dice̾ solã
carnẽ pariuili ñ &̃ animã ĩdligere saluatoris ⁊ redẽptoris auxilio. alienãq eẽ ab ea grãrũ actione
q̃ ĩ psalmise. ũ leginꝰ ⁊dicimꝰ benedic: aĩa mea cdnm. ⁊ noli obluiisci õs retbutiõẽs eiꝰ qͥ ppiti fit
oĩb iniqͥtatib ttuis qͥsanat oslangore ᷤ tuoᷤ qͥ redimit decorruptiõe uitã tuã. anetiã ñ ꝓpagata
Mipso qͥcarni pecẽi addgͣuanda miscet᷑: iã ipsi pecc̃ĩ remissioẽ ⁊ redẽptione opꝰ hat dõ ꝑsũmã¬
p̾scientiã uidicante. qͥ paruuli abisto reatu ñ mereant᷑ ab solui aẽ qͥ ñ dũ nati nicħ alicubi ꝓpͥa

Expanded text:
 eruditione deprompto, nihil aliud omnino dixerunt. Nec dubitandum est eis qui divina scripta fideliter legunt, fideliter audiunt, fideliter tenent, quod ab illa carne,De anima vero, utrum et ipsa eodem modo propagata, reatu qui ei dimittatur obstricta sit neque enim possumus dicere solam carnem parvuli, non etiam animam indigere salvatoris et redemptoris auxilio, alienamque esse ab ea gratiarum actione quae in psalmis est, ubi legimus et dicimus: Benedic, anima mea, Domino, et noli oblomnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione uitam tuam —, an etiam non propagata eo ipso, quo carni peccati aggrauanda miscetur, iam ipsius peccati remissione et sua redemptione opus habeascientiam iudicante, qui paruulorum ab isto reatu non mereantur absolui, etiam qui nondum nati nihil alicubi propria
Abbreviated transcription (Latin):
pon̾e. Neqͣqs qͥ ĩ morte ꝑtustitia subeunda ł c̃tẽpnenda laudaret᷑ p̃cipue patientia. simortis ñeẽt
magnamultũq dura molestia: cuiꝰ timorẽ qͥuinẽ ex fide magnã ipsiꝰ fidĩ cõꝑat głam. iustãq mer¬
ñ tũ in illa uita meruert᷑ add paracdisũ reuocari. sic ⁊ caropecci &̃ si remissis pec̃is hõ in ea
uiste uixerit. ñ ẽtinuio m̾et᷑ cͥa mortẽ ñ ꝑperi ꝗͣ trax̃ de ꝓpagine peccati. Lale aliqͥd nob̾ ĩ sinu-¬
atũ ẽ. de patriareha eł in libro regnoꝵ: acdquẽ ꝓpħa cũ missꝰ eẽt. eiq ꝑꝑ perc̃m qd ahuserat
flagitiũ facinq remissũsit: ⁊tñ c̃secuta st̃ q̃ ds̃ fuerat cõminatꝰ ut sic humiliaret᷑ afilio. Q re¬
si dictũ fuert. respondebit᷑ remissionẽ illã pecẽi factã. ne hõ a ꝑcipienda uita ĩpediret᷑
eria. Subsocutũ s illiꝰ cõminatioĩs effectũ: ut pietas hõis urillahumilitate exerc̾e̾t᷑ att ꝓ.¬

Expanded text:
 igitur, in morte pro justitia subeunda vel contemnenda, laudaretur praecipua patientia, si mortis non esset magna multumque dura molestia; cujus timorem qui vincit ex fide, magnam ipsius fidei comparat gloriam, justamque mernon tamen in illa uita meruerunt ad paradisum reuocari, sic et caro peccati, etiamsi remissis peccatis homo in ea iuste uixerit, non continuo meretur eam mortem non perpeti, quam traxit de propagine peccati. Tale aliquid nobis insinuatum flagitium facinusque remissum sit; et tamen consecuta sunt quae deus fuerat comminatus, ut sic humiliaretur a filio. quaresi dictum fuerit, respondebitur remissionem illam peccati factam, ne homo a percipienda uita inpediretur aeterna, subsecutum uero illius comminationis effectum, ut pietas hominis in illa humilitate exerceretur atque pr
Abbreviated transcription (Latin):
it er iuro a mnliere. id÷ ꝑillã aoꝑum cõmixcionẽ nemo uideat᷑ expers eẽ delicti.
uis aui eipers delicli. expers etiã huiꝰ modi conceptionis. Icẽ cũ expoñet eugłiũ sccdm
ans il i quiteriene contagia corruptelȩ in maculati partꝰ nouitate ñ senserit :
scelesti maiestate de pulerte. his camen uerbis hominis dei quẽ tanto p̃conio ipse
iaudauit: pela.giꝰ contͣdic̃. & dic̃. sic̃ sine uirtute ita nos sine uitio ꝓcreari. Od
igͥ restat nisi autt istũd pelaguis suũ dãpnet errorẽ. aut eũ stc ambrosium
laudasse peniteat: s quia ista sccłm catholicã fidẽ beatꝰ ambrosius ut ep̃s eacho
catholice ȩccłe sit ait̾toritate dãpnatꝰ. nisi eũ non ambrostũ laudasse.s ꝯtͣ abro¬
fiũ sensisse peniteat. Scio uos ea quȩ ad edificationẽ tił confirmationẽ fidei cõs-

Expanded text:
iere, id est per illam corporum commixtionem nemo uideatur expers esse delicti. qui autem expers delicti, expers etiam huius modi conceptionis\'. item cum exponeret euangelium secundum anctus dominus Iesus, qui terrenae contagia corruptelae inmaculati partus nouitate non senserit et caelesti maiestate depulerit.\' His tamen uerbis hominis dei, quem tanto praeconio ipse laudauit Pelagius, contradicit et dicit <sicut sine uirtute ita nos sine uitio procreari\'. quid igitur restat, nisi <ut aut istum Pelagius suum damnet errorem aut eum sic Ambrosium laudasse paeniteat? sed quia ista secundum catholicam fidem beatus Ambrosius ut episcopus ccatholicae ecclesiae sit auctoritate damnatus, nisi eum non Ambrosium laudasse, sed contra Ambrosium sensisse paeni
Abbreviated transcription (Latin):
aus m regti ru mnã fidẽ pdicat. sic̃ de gra fecimꝰ. ita & de pec̃os enigmali. inq̃ delendo
qrla gri esudema comendat᷑ calũpni ose istoꝵ loquacitatͥ responde faciamꝰ Inco
ope qđ sccapsit de resurectione ses ambrosius. Lapsus sũ inquit in adõ. de paradaso
pie etussũ in adã mortius madã. quẽ reuocat. nisi me in adã in uenerit. ut
milo eutpe abnoria mnor.ti debitũ ita i ap̃o iustificatũ: Itẽ seribens ct
nouatianos: ait. Oñis homines suꝑ pecc̃o nascimutr. quoꝵ ipse ortꝰ in uitio est.
sic̃ habes lectũ: dicente dd. Ecce in iniquitatib conceptꝰ fũ : & in delictis pepteme
mat̾ mã. Ideo pauli caro corpꝰ mortis erat: fic̃ ipse ait. Iuis me liberabit de corꝑe
mortis buiꝰ: xp̃i aicc̃ caro dãp̃nauit pecẽm. qͥ nascendo nonsensit. q̃ moriendo cru-
ut in carne niã cẽt. tustificatio ꝑ grãm. ubi erat ante collutuo ꝑ culpã. Itẽ idem¬

Expanded text:
delendo ipsa gratia euidentius commendatur, calumniosae istorum loquacitati respondere faciamus. in eo opere quod scripsit de resurrectione sanctus Ambrosius \'lapsus sum\', inquit, \'in Adam, de paradiso eiectus sum in Adam, mortuus in Adam: quomodo reuocat nisi me in Adam inuenerit ut in illo culpae obnoxium, morti debitum, ita in Christo iustificatum?1 item scribens contra Nouatianos ait: omnes homines sub peccato nascimur, quorum ipse ortus in uitio est, sicut habes lectum dicente Dauid: ecce in iniquitatibus conceptus sum et in delictis peperit me mater mea. ideo Pauli caro corpus mortis erat, sicut ipse ait: quis me liberabit de corpore mortis huius? Christi autem caro damnauit put in carne nostra esset justificatio per gratiam, ubi erat ante colluvio per culpam. 14.
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑am. s ꝓpt̾ in munditiã suã. quã non ex oꝑe diumo. s ex humana uoluntate ueniea¬
tem inonginis labe contrax̃. cũ & ipse sp̃s in mundus bomĩ sit qđ sp̃s: malũ qđ ĩmũ¬
dus. Illud quippe ÷ ex dĩ oꝑe. hoc exꝓpria. uoluntate. Nat᷑a ieaq fortior id÷ angłica:
in feriorẽ nat̾am. id est. humanã. uitii societate subditã tenet. idõ mediator. angłis
trrte te qui suꝑ filios hominuis an g̃ica fortitudine głat᷑ a filio dĩ fuscepta bu

Expanded text:
naturam, sed propter inmunditiam suam, quam non ex opere diuino, sed ex humana uoluntate ueniennaturam, sed propter inmunditiam suam, quam non ex opere diuino, sed ex humana uoluntate uenientem in originis labe contraxit, cum et ipse spiritus inmundus bonum sit, quod spiritus, malum, quod inmundus? illud quippe est ex dei opere, hoc ex propria uoluntate. natura itaque fortior, id est angelica inferiorem naturam, id est humanam uitii societate subditam tenet. ideo mediator angelis truitur, ut qui super filios hominis angelica fortitudine gloriatur, a filio dei
Abbreviated transcription (Latin):
it.Quã benedictionẽ nat᷑ȩ laudabili. culpa dãpnabilis non ademit. Iuelicet ꝓ dĩpu¬
nientis tusticiã ualuerit ut homines cũ pecõo origmalis uitio nascerent᷑. ñ tam̃ ualiit
ut homines non nascerent᷑. fic̃ in tpsis ȩtatȩ maiorib quȩ libet uitia pecc̃oꝵ. ñ er hoĩe
honiinẽ tollunt. s ꝑ manet dĩ opus bonũ in quantisc̃q malis oꝑib impioꝵ. Nã & si hõ¬
lentiȩ est. in cõꝑatione peccoris homo: ut uitiũ hominis: nat᷑a fit peocoris. Hac tam̃
ideo natura hominis: in nat᷑am uertit᷑ peccoris. Ac ꝑ hoc ds̃ hominẽ dap̃nat ꝓpt̃ uiciũ
quo nat᷑a de honestat᷑. non ꝓpt̃ nat᷑am: quȩ uitio non aufertur. B estias uͭ absit ut opi¬
eẽ participes. Quod gͦ mirũ ÷ uł miquũ. ut in mundo fpui subdat᷑ homo. ñ ppt̾

Expanded text:
it. quam benedictionem naturae laudabili culpa damnabilis non ademit, quae licet per dei puit. quam benedictionem naturae laudabili culpa damnabilis non ademit, quae licet per dei punientis iustitiam ualuerit, ut homines cum peccati originalis uitio nascerentur, non tamen ualuit, ut homines non nascerentur, sicut in ipsis aetate maioribus quaelibet uitia peccatorum non ex homine hominem tollunt, sed permanet dei opus bonum in quantiscumque malis inpiorum olentiae est in comparatione pecoris homo, ut uitium hominis natura sit pecoris, nec tamen ideo natura hominis in naturam uertitur pecoris. ac per hoc deus hominem damnat propter uitium, quo natura dehonestatur, non propter naturam, quae uitio non aufertur; bestias uero absit ut opiesse participes. quid ergo mirum est uel iniquum, ut inmundo spiritui subdatur homo non propter
Abbreviated transcription (Latin):
& exsuflat᷑ potestas contraria cui etiã uerbis eoꝵ a quib portant᷑ se renunciat᷑
respondent. Quib om̃ib rerũ occultarũ sacratis & euidentib signis a capciuatore
pessinio ad obtimũ transire redẽptorẽ monstrantui: qui ꝓnobis infirmitate fułcep¬
ta alligauit fortẽ ut uasa eiꝰ eriꝑet. quia inftrmũ dĩ. ñ sobũ ÷ hõib fortiꝰ. uerũ eciã
angłis. Liberans itaq des̃ pufillos cũ magnis. in uterisq ostendit quod locuta ꝑ apłm
brarũ ut tranfferat in regñ filii clarteatis suȩ. Nec quis quã miretur & dicat. Cite
hoc creat bonitas dei. quodpossideat malignicas diaboli: hoc suȩ creat̾e semimib
ex illa bonitate largit᷑. qua eciã fac̃ solẽ fuũ orm suꝑ bonos & malos. & pluit fuꝑi̾cos¬
& in tustor. hac quippe bonttate etiã ipsa semina benedix. uł benedicendo constiu¬

Expanded text:
et exsufflatur potestas contraria, cui etiam uerbis eorum a quibus portantur se renuntiare et exsufflatur potestas contraria, cui etiam uerbis eorum a quibus portantur se renuntiare respondent. quibus omnibus rerum occultarum sacratis et euidentibus signis a captiuatore pessimo ad optimum redemptorem transire monstrantur, qui pro nobis infirmitate suscepta alligauit fortem, ut uasa eius eriperet, quia infirmum dei non solum est hominibus, uerum et angelis brarum, ut transferat in regnum Filii charitatis suae . 46. Nec quisquam miretur, et dicat, « Cur hoc creat bonitas Dei, quod possideat malignitas diaboli? » Hoc enim suae creaturae seminibus ex illa bonitate largitur, qua etiam facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit set iniustos. hac quippe bonitate etiam ipsa semina benedixit uel benedicendo constitu
Abbreviated transcription (Latin):
scda non lib̾at. Tenet gͦ diabolus: liberat. xp̃c. T̃ enet deceptor etȩ uberat.
filiꝰ mariȩ. tenet qui ꝑ coniugẽ ꝑuenit ad utrũ. lib̾at qui de conruge natꝰ est:
quȩ non ꝑtulit uirũ. Tenee qui causã libidins intulit femine: liberat qui sine
libidme est conceptꝰ iniurgine. Om̃s ille ꝓrsiis punũ tenere poctit: nec abeido
minacioẽ liberat. nisi unꝰ quẽ ten̾e non potuit. dema apsarec elȩ sacrant al. que
tã prisce tͣdicionis auctoritate concelebrat: ut ea isti quãuił in paruudus
existiment simulatoriȩ potiꝰ quã ueracit᷑ fieri: ñtam̃ audean aper ipbatiõe
respuere : ipsa inquã scȩ ȩccłȩ sacram̃ta. satu indicant pariuilos apait ueciam
recentissimos ꝑ grãm xpĩ de diaboli laqueis liberar. Excepes enĩ quo a in pecc̃on¬
remisionẽ non fillaci s fideli misteno babtitant᷑. etiã prĩ eror cidant̃ it cis

Expanded text:
secunda non liberat. tenet ergo diabolus, liberat Christus; tenet deceptor Euae, liberat secunda non liberat. tenet ergo diabolus, liberat Christus; tenet deceptor Euae, liberat filius Mariae; tenet qui per coniugem uenit ad uirum, liberat qui de coniuge natus est, quae non pertulit uirum; tenet qui causam libidinis intulit feminae, liberat qui sine libidine est conceptus in femina. omnes ille prorsus per unum tenere potuit nec ab eius dominatione liberat nisi unus, quem tenere non potuit. denique ipsa ecclesiae sacramenta, quae tam priscae traditionis auctoritexistiment simulatorie potius quam veraciter fieri, non tamen audeant aperta improbatione respuere: ipsa, inquam, sanctae Ecclesiae Sacramenta satis indicant, parvulos a partu etiam recentissimos per grationem non fallaci, sed fideli mysterio baptizantur, etiam prius exorcizatur in eis
Abbreviated transcription (Latin):
impsa carne in corrubtibilit̾ refurgente. pecc̃oꝵ oĩũ incitam̃ta sanent᷑.
S ea salus adhuc inspe facta÷: non tenetur in re. Neq possidet᷑ ꝑ p̃sentiam
mbabtismo. quȩ reos faciunt dũ desideriis uitiofis atq peccat᷑. uerũ etiã
ipsa desideria utciosa quib si ñ consentit᷑ nullus pec̃ci reatꝰ contrahit᷑ quȩ
non mista s in alia uita nulla erunt. eodẽ lanacro babtismatis uniuersa
purgantur. Reatꝰ itaq huiꝰ uiti de quo loquimͣ. in regen̾atoꝵ ꝑle carnali
tã diu manebit. donec &eillic lauatro regen̾ationis abluat᷑. Regen̾atꝰ qͥppe
non regenerat filios carnis. s gen̾at. ac ꝑ hoc in eos non qđ regenerat᷑ henatꝰ:
ut̾q s reos: quo modo nonsolũ oleastri.s etiã olee semina. non oleas gesiane
s oleastros. Sic ttaq in dãpnatione hominẽ prima natiutas tenet. i̾ nisi

Expanded text:
in ipsa carne incorruptibiliter resurgente peccatorum omnium incitamenta sanentur. in ipsa carne incorruptibiliter resurgente peccatorum omnium incitamenta sanentur. Sed ea salus adhuc in spe facta est, non tenetur in re; neque possidetur per praesentiam, iam ipsa desideria uitiosa, quibus si non consentitur, nullus peccati reatus contrahitur, quae non in ista, sed in alia uita nulla erunt, eodem lauacro baptismatis uniuersa purgantur. Reatus itaque uitii eius, de quo loquimur, in regeneratorum prole carnali tamdiu manebit, donec et illic lauacro regenerationis abluatur. regeneratus quippe non regenerat filios carnis, sed generat ac per hoc in eos non quod regeneratus, sed uterque, sed reos, quomodo non solum oleastri, sed etiam oleae semina non oleas generant,- sed oleastros. sic itaque in damnatione hominem prima natiuitas tenet, unde nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ñsupat᷑ ad malũ. Ob eẽt ista carnis concupiscentia etiã tantũ modo q̃ meẽt
nisi pecc̃oꝵ remissio fic prodesset ut quȩ in eis ÷ & nato nronato: nato qui dẽ
& in eẽ & obeẽ. renato aut̃ in eẽ quidem s non obeẽ possit. I tantũ enĩ ob est.
natis. ut nisi renascantur. nichil possit ꝓdeẽ si natisunt de renatis. Manet
quippe inple.ita ut reã facia originis uiciũ eciã simparente reatꝰ eiꝰdẽ ui¬
tii remissione ablutꝰ ÷ pec̃coꝵ donec om̃e uitiũ cui consentiendo peccaturre-¬
gen̾atione nouissima consumat᷑. id÷ etiã ipsius renouatione carnis quȩ in
etus refurectiõẽ fut᷑a ꝓmittit᷑. ubi non solũ nulla pecc̃a faciamꝰ. s habeamus
ulla desideria uitiosa. quib consentiendo peccemꝰ. Adꝙͣ beatã ꝑfectionem.
huiꝰ qͥ nẽ dat᷑ scĩ lauacri grã ꝑuenit᷑. Iua enĩ regen̾atione sp̃s mͤ fit ue pecõa

Expanded text:
non superatur ad malum. Obesset ista carnis concupiscentia etiam tantummodo quod inesset, non superatur ad malum. Obesset ista carnis concupiscentia etiam tantummodo quod inesset, nisi peccatorum remissio sic prodesset, ut quae in eis est, et nato et renato, nato quidem et inesse et obesse, renato autem inesse quidem, sed non obesse possit. in tantum autem obest natis, ut, nisi renascantur, nihil possit prodesse, si nati sunt de renatis. manet quippe in prole, ita ut ream faciat originis uitium, etiam si in parente reatus eiusdem uitii remissione ablutus est peccatorum, donec omne uitium, cui consentiendo peccatur, regeneratione nouissima consumatur, id est ipsius etiam renouatione carnis, quae in eius resurrectione futura promittitur, ubi non solum nulla peccata faciamus, sed nec habeamus ulla desideria uitiosa, quibus consentiendo peccemus, ad quam beatam perfectionem huius quod nunc datur sancti lauacri gratia peruenitur. qua enim regeneratione spiritus modo fit, ut peccata
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ culdubio ista ꝓpt̾ remissionẽ peccoꝵ quȩ in eis facta ÷ non nocebit: nisic̃ea
male ucunt᷑. non solũ inoĩb illicitiseor ruptelis. uerũ etiã in tpsis coni¬
qñ ñ ꝓpagandi uoluntate.oꝑam creandis filiis impendunt. s lascuuendi uo-¬
sirotare er satuiande cupidim inseruiunt. Idđꝑpt̃ uttandas fornicationes
maritis & uxorib ne fraudent in uicẽ nisi ex consensu ad cẽpꝰ ut orationib
uacent. seđ̃m uemiã non sccłm inꝑtũ concedie apłs. Eui denter quippe aumꝰ¬
tribint ueniã : de notat culpã. Nuptialis aut̃ concubitꝰ. quẽ matrimoniales
quoq indicant tabule. causa ꝓcreandoꝵ filioꝵ. fieri ꝑseipsũ ꝓrfus non inꝯ¬
penouatũ. sine quodã betiali motu de quo nat᷑a erubesere humana non
potest. fieri. tam̃ ipse concubitꝰ non÷ pecc̃m. ubi ratio libidit utit᷑ adboñ

Expanded text:
procul dubio ista propter remissionem peccatoruprocul dubio ista propter remissionem peccatorumale utuntur non solum in omnibus inlicitis corruptelis, uerum etiam in ipsis coniando non propagandi uoluntate operam creandis filiis inpendunt, sed lasciuiendi uoluptate exsaturandae cupidini inseruiunt. quod propter uitandas fornicationes maritis et uxoribus ne fraudent inuicem nisi ex consensu ad tempus, ut orationibus uacent, secundum ueniam, non secundum imperium concedit apostolutribuit veniam, denotat culpam. Nuptialis autem concubitus, quem matrimoniales quoque indicant tabulae, causa procreandorum fieri filiorum, per se irenouatum, sine quodam bestiali motu, de quo natura erubescit humana, non potest fieri, tamen ipse concubitus non est peccatum, ubi ratio libidine utitur ad bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpagatio filioꝵ. ubi adhuiꝰ modi opꝰ uenitur. secreta quęrunt᷑. arbitri
licet. ut non neglegant occultare qͥd dedecet. hinc ÷ etiã qđ infances qui
peccare nonpossunt. non tam̃ fine pecc̃i contagione nascunt᷑. non ex eoq
licet s ex eo qł dedecet Nã ex hoc qͣd licet: nat᷑a nascit᷑: ex illo q declecet
uitiũ. Hat̾e nascentis ÷ actor ds̃. qui hoiẽm condidit. & qui uitũ acfemi-¬
nam. nuptiali uire coniunx̃. uitii uͦ auctor: diaboli decipientis callidi-¬
tas. & hõis consencientis uoluntas. Ubi nichil ds̃ fec̃.nisi qui hominem
uoluntate peccantẽ iusto uiditio. c̃ stirpe dãpnauit. & idõ ibi qͥc qͥt
etiã non dũ erat natũ. merito ẽ inpreuaricatric̃e radice dãpnatũ. Inqͦ¬
stirpe. dãpnata tenet hominẽ gen̾atio carnalis: um̃ sola lib̾a regene.¬
ratio spũalis. Ideo regeneratis parentib sitam̃ in eadẽ grã ꝑseuera uerint

Expanded text:
propagatio filiorum, ubi ad huius modi opus uenitur, secreta quaeruntur, arbitri propagatio filiorum, ubi ad huius modi opus uenitur, secreta quaeruntur, arbitri licet, ut non neglegant occultare quod dedecet. hinc est, quod infantes etiam qui peccare non possunt, non tamen sine peccati contagione na nascitur, ex illo quod dedecet uitium. naturae nascentis est auctor deus, qui hominem condidit et qui uirum ac feminam nuptiali iure coniunxit, uitii uero auctor est diaboli decipientis calliditas et hominis consentientis uoluntas. Vbi nihil deus fecit, nisi quod hominem uoluntate peccantem iusto iudicio cum stirpe damnauit, et ideo ibi quicquid etiam nondum erat natum mestirpe damnata tenet hominem generatio carnalis, unde sola liberat regeneratio spiritualis. Ideo regeneratis parentibus, si tamen in eadem gratia perseveraverint,
Abbreviated transcription (Latin):
uelandũq senfissent: quia nisi prensec facmꝰ. quod i obedientia ÷ ausa cõ-¬
intet̾e. non sequeret᷑ dedeꝰ. quod uerecundiauellet abscondere. Clarũ÷ gͣhoc
non eẽ nuptiis imputandũ. quod & sinon eẽc. nuptię tam̃ eẽnt. quarum
bonũ ñ aufert᷑ isto malo. s ab eis & hoc malũ in usũ uercit᷑ borũ. Uerũ quia
ista iam condicione mortaliũ. nc̃ fimul aguntur: concubitꝰ & libido. eo fit
ut cũ libido reprehendit᷑: etiã nupcialis concubit᷑ licitꝰ. & honestus rẽp̾hen
dif̃ ab eis qui nolunt discerñe ista uł nesciuint. Nec attendt̃ illud esse
nuptiarũ bonuĩ. uñ głant᷑. mptiȩ. idẽ. proles. pudicicia. sacram̃tũ. illud
aut̃ non eẽ iptiarũ. s carnalis concupiscentiȩ malũ. de quo erubescũt.
&e nuptiȩ. S quia fine illo malo fieri non potest nupciarũ bonũ hoc ÷

Expanded text:
uelandumque sensissent, quia nisi praeisset facinus, quod inoboedientia est ausa commuelandumque sensissent, quia nisi praeisset facinus, quod inoboedientia est ausa committere, non sequeretur dedecus, quod uerecundia uellet abscondere. Clarum est igitur hoc non esse nuptiis inputandum, quod etsi non esset, nuptiae tamen essent, quarum bonum non aufertur isto malo, sed ab eis et hoc malum in usum uertitur bonum. uerum quia iam ista conditione mortalium nunc simul aguntur concubitus et libido, eo fit, ut cum libido reprehenditur, etiam nuptialis concubitus licitus et honestus reprehendi putetur ab eis, qui nolunt discernere ista uel nesciunt. nec attendunt illud esse nuptiarum bonum, unde gloriantur nuptiae, id est proles, pudicitia, sacramentum, illud autem non esse nuptiarum, sed carnalis concupiscentiae malum, de quo erubescunt et nuptiae. sed quia sine illo malo fieri non potest nuptiarum bonum, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
arbitriũ. quales nuptię ꝑ seuerassent si pecc̃i non inc̾ueniss oprobriũ. nẽ ostẽ¬
di non potest.s. ex his.qua diuina auctoritate conscripta su̾ns non in m̾ito
credi pocest. Sic enĩ modo non inuenio sine pruriente libidine concũbentẽ
ftẽ non inuenio sine dolore & gemita parcurientẽ. sine fut᷑a morte nascentẽ.
& tam̃ scdm seript᷑arũ scãrũ ueritatẽ. gemitꝰ parturiẽtis. & mors homiras
non fuiłsent: si pecẽm non precessisset. Sic nec illud unde erubuerunt qui-
membra illa texerunt. qr & hoc mneisoẽ sc̃is lict̾is precedente pecco seripeũ:
consecutũ. Mẽbra quippe illa. nisi in decens motus. occłis eoꝵ. non utiq
clausis. s in hȩc non aꝑtuꝰ. hoc est non ad centis animaduertenda nuncias-¬
set. nichil insuo cor pore. qđ utiq cocũ d̾s̃ laudabile fecerat pudendum

Expanded text:
arbitrium — quales nuptiae perseuerassent, si peccati non interuenisset obprobrium — nunc ostenarbitrium — quales nuptiae perseuerassent, si peccati non interuenisset obprobrium — nunc ostendi non potest, sed ex his quae diuina auctoritate conscripta sunt non immerito credi potest. sic enim modo non inuenio sine pruriente libidine concumbentem; sicut non inuenio sine dolore et gemitu parturientem, sine futura morte nascentem, et tamen secundum scripturarum sanctarum ueritatem gemitus parturientis et mors hominis non fuissent, si peccatum non praecessisset; sic nec illud unde erubuerunt, qui membra illa texerunt, quia et hoc in eisdem sanctis litteris praecedente peccato scriptum est consecutum. membra quippe illa nisi indecens motus oculis eorum non utique clausis, sed in hoc non apertis, hoc est non attentis, animaduertenda nuntiasset, nihil in suo corpore, quod utique totum deus laudabile fecerat, pudendum
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ ad oꝑancdũ linga adloquendũ. s estu libims m̃bra gentcalia mouerent᷑.
Nec fic̃ nc̃ fit uirgmitatis integritas ad concipiendos foetꝰ ui tbidi uiciaret᷑
ardoris: s obsequeret᷑ imꝑio tͣnquillissimȩ caritatis. & eo modo non eẽt dolor
&e cnuor uirgiis concũbentis. quo modo non eẽt etiã matris gemit᷑ parientis.
Hec idõ non tredunt᷑. quia in ista mortaltcis conditciõe in erꝑtafunt. In dec̾tus qͥupe
uitio mutata natura. non in uenit primȩ illius purcatis exẽplũ. S fidesib
loquim᷑ qui nouerunt credeie. diuinis eloquiis. etiã nullis adhibtas erꝑte
factum eiq delat̾e coningẽ &̾ tam̃ quod ocełs iã non inuenit. fides credit̃.
Sic gͥ & pͥmarũ nupciarũ fine libidinis paffione tranqͥllitas. & mot̾ genicaliũ
fiẽ alioꝵ membroꝵ. non ad eff renati caloriᷤ in eicam̃tũ. s ad uoluntati e

Expanded text:
us ad operandum, lingua ad loquendum, sed aestu libidinis membra genitalia mouerentur us ad operandum, lingua ad loquendum, sed aestu libidinis membra genitalia mouerentur nec, sicut nunc fit, uirginitatis integritas ad concipiendos fetus ui turbidi uitiaretur ardoris, sed obsequeretur imperio tranquillissimae caritatis et eo modo non esset dolor et cruor uirginis concumbentis, quomodo non esset etiam matris gemitus parientis. haec ideo non creduntur, quia in ista mortalitatis conditione inexperta sunt. in deterius quippe uitio mutata natura non inuenit primae illius puritatis exemplum. sed fidelibus loquimur, qui nouerunt credere diuinis eloquiis etiam nullis adhibitis experfactum eique de suo latere coniugem? et tamen quod oculus iam non inuenit, fides credit. Sic ergo et primarum nuptiarum sine libidinis passione tranquillitas et motus genitalium sicut aliorum membrorum non ad effrenati caloris incitamentum, sed ad uoluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
debute. hõ de oꝑe dĩ: aut ullo modo fuerant creato erubescenda. q̃ institu¬
enda titsa ft̃: creatori. Itaq nec dõ. nec hoĩ illa sip̃lex nuditas displicebat.
qñ nichil erat pudendũ. quia nichil p̃cessetat puniendũ. Cent aut̃ ꝓculdu-¬
bio nupciȩ eciã non p̃cedente pecc̃o : quia neq ob aliã causã uto adiutoriũ
ñ alius uii. s femina facta ÷. & illa dĩ u̾ba crescite & multiplicammni non÷
dãpnandoꝵ predictio pecẽoꝵ. s fecundataꝵ⁊ benedictio nuptiarũ. hiseñ ds̃
in effabilib sius u̾bis. id÷ diuinis rationib in fuę sapientiȩ ꝑꝙͣ facta st̃ om̃ia
ueritate uiuentib. uĩ semininis indidit primis hominib Siaut̃ pecc̃o ñ eẽt
de onestata prima nat᷑a. absit ite opinem cales fut᷑as fuisse nuptias. in parada-¬
so. ut in eis adꝑlẽ seminandã non nat᷑a uoluntatis sic̃ pes ad ambrllanctũ. ma-¬

Expanded text:
debuit homo de opere dei aut ullo modo fuerant creato erubescenda, quae institudebuit homo de opere dei aut ullo modo fuerant creato erubescenda, quae instituenda uisa sunt creatori. itaque nec deo nec homini illa simplex nuditas displicebat, quando nihil erat pudendum, quia nihil praecesserat puniendum. Essent autem procul dubio nuptiae etiam non praecedente peccato, quia neque ob aliam causam uiro adiutorium non alius uir, sed femina facta est et illa dei uerba: crescite et multiplicamini, non est damnandorum praedictio peccatorum sed fecundatarum benedictio nuptiarum. his enim deus ineffabilibus suis uerbis, id est diuinis rationibus in suae sapientiae per quam facta sunt omnia ueritate uiuentibus uim seminis indidit primis hominibus. si autem peccato non fuisset dehonestata natura, absit ut opinemur tales futuras fuisse nuptias in paradiso, ut in eis ad prolem seminandam non nutu uoluntatis, sicut pes ad. ambulandum, man
Abbreviated transcription (Latin):
quã notat apłs repugnante legi m̃as. in obedientiũ lege m̃broꝵ. Ratio
aut̃ bene utens libidine ipsa÷ inlege nuptiarũ. Nã si nullũ de maloboñ
fieri poss nec ds̃ exadult̾ino concubitu hominẽ conderet. Sic̃ gͦ ad ulti dapna¬
bile malũ. qñ & inde homo nascit᷑ non imputat᷑ dõ. qui certe in oꝑe hominũ
malo. fac̃ tpse opus bonũ: ita quicquit ÷ pudendũ in m̃broꝵ in illa mobedi¬
entia de qua erubuert̃ qui post pecem foliis ficulneis eadẽ mẽbra texerunt.
non nuptiis ĩputat᷑ ꝑpt̃̾quas concubit᷑ coniugalis non solũ: licitꝰ. uerum cẽ
diens dõ. fua quoq fibi in obedienfia m̃bra sentiret: de quibus erubescens
qued ñ ad arbitriũ uoluntatis eiꝰ. s adlibidinis incentiuũ uelut arbit̾o
ꝓprio mouerent᷑. quȩ pudenda uidicauit opienda crtuuit. Ñ enĩ cõfundi

Expanded text:
quam notat apostolus repugnante legi mentis inoboedientium lege membrorum, ratio quam notat apostolus repugnante legi mentis inoboedientium lege membrorum, ratio uero bene utens libidine ipsa est in lege nuptiarum. nam si nullum de malo bonum fieri posset, nec deus ex adulterino concubitu hominem conderet. sicut ergo adulterii damnabile malum, quando et inde homo nascitur, non inputatur deo, qui certe in opere hominum malo facit ipse opus bonum, ita quicquid est pudendum in membrorum illa inoboedientia, de qua erubuerunt qui post peccatum foliis ficulneis eadem membra texerunt, non nuptiis inputatur, propter quas concubitus coniugalis non solum est licitus, uerum etiam diens deo sua quoque sibi inoboedientia membra sentiret. de quibus erubescens, quod non ad arbitrium uoluntatis eius, sed ad libidinis incentiuum uelut arbitrio proprio mouerentur, quae pudenda iudicauit, operienda curauit. non enim confundi