comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Anima antẽ mea inquit exultabit in
ossa mea dicent. dñe quis similis tͥ
Et hoc est ad pedes nĩu cadere. ecũ suꝑ
om̃s singulariter magnũ pia side fateri
Quia filia unca erat illi fere annoruii
duodecĩ. & hȩc moriebat᷑. Ipsa sinagoga
que sola legali institutione composita
quasi unica moysi nata erat quasi duo¬
decimo etatis anno hoc est tempore
pub̾tatis apppinquante moriebat᷑. quia
nobilit̃ a ꝓphetis educata postquã ad
intelligibiles annos uenerat. postquam
sp̃uales do fructus gignere debebat.
subito errorũ languore consternata
spũales uitȩ uias ingredi desperabilit̾̃
omisit. Et si non a xp̃o succurreret᷑.
horrendã ꝑ om̃a corruisset in mortẽ
Et contigit dũ iret a turba cõprimebat᷑
Ad puellã pergens sanandã dñs a t᷑ba
comprimit᷑. quia genti ndȩae salutaria
monita prębens quibus egram uitus eiꝰ
conscientiã erigeret. nexia carnalium
popłoꝵ est consuetudine grauatus. Et
mulier quędã erat in fluxu sanguinis

Expanded text:
 exsultabit in ossa mea dicent, Domine, quis similis tibi ? Et hoc est ad pedes Jesu cadere, eum super omnes singulariter magnum pia fide fateri. Quia filia unica erat illi, fere annorum duodecim, et haec moriebatur. Ipsa Synagoga, quae sola legali institutione composita, quasi unica Moysi nata erat, quasi duodecimo aetatis anno, hoc est, tempore pubertatis appropinquante moriebatur; quia nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles annos pervenerat, postquam spiritales Deo fructus gignere debebat, subito errorum languore consternata, spiritalis vitae vias ingredi desperabiliter omisit. Et si non a Christo succurreretur, horrendam per omnia corruisset in mortem. Et contigit, dum iret, a turba comprimebatur. Ad puellam pergens sanandam Dominus, a turba comprimitur, quia genti Judaeae salutarmonita praebens quibus aegram intus ejus conscientiam erigeret, noxia carnalium populorum est consuetudine gravatus. Et mulier quaedam erat in fluxu sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
quia a dõ destitutũ synagoge statum
uident. ut restaurari posse ñ credant̃
ideoq ꝑ resuscitatione illius supplicandũ
esse non estiment. Sed quȩ ĩpossibilia st̃
apud homines: possibilia sunt apud dm̃

Expanded text:
qui adeo destitutum synagogae statum vident, ut restaurari posse non credant; ideoque pro resuscitatione illius supplicandum esse non aestiment. Sed quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum ;
Abbreviated transcription (Latin):
de abiectione synagogę fideq
deccłȩ atq iterũ instauratione synagogȩ
sum interpretati. consequenter archisina¬
gogi filia moriens subiungit᷑. Quam
Fitq ut post ueniens prior salute po¬
tiatur. Ethiopia enĩ preueniet manus
enis đo. Et cum intrauerit plenitudo
gentiũ : tunc om̃is isrł saluus fiet
Princeps itaq sinagogȩ nullus melius
quam ipse moyses intelligit᷑. Vnde
bene iairus idest illuminans siue illu¬
minat᷑ uocat᷑. quia qui accipit uerba
uitȩ dare nobis. & per hec cęteros
illuminat: & ipse a sp̃u sc̃o qͦ uitalia
monita scribere uel docere possit
tio qua terrã nr̃ȩ mortalitatiᷤ teti¬
git accipiendi sunt. Cecidit igitur
ardnsinagogus ad pedes itiu. quia
legis lator cũ tota patrũ ꝓgenie. xp̃m
in carne. apparentẽ longesibi
dignitatis gła prȩferendũ esse. cogno¬
uit. illud apłi sedula deuotione ꝓtes¬
tans. qͥa qđ infirmũ est dĩ. fortiuᷤᷤ

Expanded text:
de abjectione Synagogae fideque Ecclesiae, atque iterum instauratione Synagogae sumus interpretati, consequenter archisynagogi filia moriens subjungitur, quam fitque ut praeveniens prior salute potiatur. Aethiopia enim praeveniet manus ejus Deo . Et cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet. Princeps itaque Synagogae nullus melius quam ipse Moyses intelligitur. Unde bene Jairus, id est, illuminans, sive illuminatus vocatur, quia qui accipit verba vitae dare nobis, et per haec caeteros illuminat, et ipse a Spiritu sancto, quo vitalia monita scribere vel docere possit,tio, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi sunt. Cecidit igitur archisynagogus ad pedes Jesu, quia legislator cum tota patrum progenie Christum in carne apparentem longe sibi dignitatis gloria praeferendum esse cognovit, illud Apostoli sedula devotione protestans: Quia quod infirmum est
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ. quomͦ cognoscit᷑ uxoris plena
dilectio: Uxor neminẽ debet sapien¬
tiorẽ putare quã uirũ suũ Et si sit
alter sapientior : tam̃ illa sapientiorẽ
intelligere non debet alterũ fortiorẽ
U xor neminẽ debet formosiorẽ putare
quã uirũ suũ. Et si sit alter formosior:
debet apparere. Perfectũ enĩ odiũ &
utputa si ꝑfecte odias aliquẽ qualiacũq

Expanded text:
ei. Quomodo cognoscitur uxoris plena dilectio? Uxor neminem debet sapientiorem putare quam virum suum, etsi sit alter sapientior; neminem fortiorem, intelligere non debet alterum fortiorem. uxor neminem debet putare formosiorem, quam virum suum; etsi alter sit formosior, bi apparere; perfectum enim odium et nt. nam si perfecte hodias aliquem, qualiacumque
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiam amplius diligit. Timere enĩ
seruoꝵ est. diligere filioꝵ Timor sub
necessitate est. dilectio in lib̾tate. Qui
in timore seruit đõ: pęnã quidẽ euadit.
facit bonũ ꝓpter timorẽ. Non uult gͦ
ds̃ ut timeatur ab hominib sed ut dili¬
gat᷑ quasi pat̾. quia adoptionis sp̃m
donauit hominibus. Nam si consideramꝰ¬

Expanded text:
et Deum, non eum diligit. Timere enim servorum est, diligere autem filiorum; timor sub necessitate est, dilectio in libertate. Qui in timore servit Deo, poenam quidem evadit, facit bonum propter timorem. Non vult ergo Deus, ut timeatur ab hominibus quasi Dominus, sed ut diligatur quasi Pater, qui adoptionis spiritum donat hominibus. Quid est diliger
Abbreviated transcription (Latin):
trahunt. qm̃ uerasm est trabit sũa quẽq
uoluptas: non trahit reuelatꝰ xp̃s a patre.
Quid enĩ fortius desiderat anima quam ue¬
ritatẽ: Quo auidas fauces habere debet
unde optare ut sanũ sitͥ intus palatum
uera iudicandi. nisi ut manducet et bi¬
bat sapientiã. iustitiã. ueritatẽ. etermpdtẽ
Ubi autem hoc: Ibi meliuis. uerius ibi. ple¬
nius ibi. Nam hic facilius possumꝰ esurire hoc
sibonã spem habemꝰ. quã saciari. Beati enĩ
inquit qui esuriunt & sitiunt iustitiam hic¬

Expanded text:
trahunt; quoniam verum est, « Trahit sua quemque trahunt; quoniam verum est, « Trahit sua quemque voluptas; » non trahit revelatus Christus a Patre? Quid enim fortius desiderat anima quam veritatem? Quo avidas fauces habere debet, unde optare ut sanum sit intus palatum vera judicandi, nisi ut manducet et bibat sapientiam, justitiam, veritatem, aeternitatem? 6. Ubi autem hoc? Ibi melius, verius ibi, plenius ibi. Nam hic facilius possumus esurire, et hoc si bonam spem habemus, quam satiari: Beati enim, inquit, qui esuriunt et sitiunt justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum trahit pater ad filiũ Arrius credidit
creaturã. Non eũ traxit pater. quia non
considerat patrẽ. qui filiũ non credit ȩqualẽ
Aliud cogitas. non est ipse filius. Hec a
patre traheris. nec ad siliũ traberis: Aliud
est enĩ silius. aliud quod tu dicis fotinus
dixit. Nomo filius est. xp̃s non est & ds̃
Qui sic credit. non pater eũ traxit. Quem
sicut aliquis magnus iustus. sed sicut unicꝰ.
sicut ȩqualis. Tu es xp̃c silius dĩ uini uide
qua tractus est: & a patre tractus est
Beat᷑ es symon bariona. qm̃ non tibi reue¬
lauit caro & sanguis. sed pater m̃s qui in
cęlis est. Ista reuelatio ipsa est attractio
Ramũ uiridẽ ostendis oui. & trahis illam
Nuces puero demonstrant᷑ & trahit᷑. & quo
currit trahitur. Amando trabitur. sine
lesione corporis trabit᷑. cordis uinculo tra¬
hitur. Si ergo ista quȩ inter delicias
uoluptatesq terrenas reuelant᷑ amantib

Expanded text:
ipsum trahit Pater ad Filium. Arius credidit ipsum trahit Pater ad Filium. Arius credidit creaturam, non eum traxit Pater; quia non considerat Patrem, qui Filium non credit aequalem. liud cogitas, non est ipse Filius; nec a Patre traheris, nec ad Filium traheris: aliud est enim Filius, aliud quod tu dicis. Photinus dixit: Homo solum est Christus, non est et Deus. Qui sic credit, non Pater eum traxit. Quem sicut aliquis magnus justus; sed sicut unicus, sicut aequalis, tu es Christus Filius Dei vivi. Vide quia tractus est, et a Patre tractus est. Beatus es Simon Bar-Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Ista revelatio, ipsa est attractio. Ramum viridem ostendis ovi, et trahis illam. Nuces puero demonstrantur, et trahitur: et quo currit trahitur, amando trahitur, sine laesione corporis trahitur, cordis vinculo trahitur. Si ergo ista quae inter delicias et voluptates terrenas revelantur amantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
debemus trabi hominẽ ad xp̃m qui delec¬
tatur ueritate. delectatur beatitudine.
delectatur iustitia. delectat᷑ sempiterna
uita. qđ totum xp̃c est: An uero habent
corporis sensus uoluptates suas. & animuᷤ
deseritur uoluptatibus suis: Si anim̾ꝰ non
habet uoluptates suas. unde dicit᷑. silu
hominũ sub tegniie alarũ tuarũ spera¬
bunt. in ebriabunt᷑ ab ub̾tate domꝰ tuae
& torrente uoluptatis tuȩ potabis eos.
qm̃ apud te est fons uitȩ. & in lumine
tuo uidebim̾ lumen: Da amantẽ & sentit
qđ dico da desiderantẽ. da feruentem.
da in ista solitudine peregrinantem atq
sitientẽ. & fontem ȩternȩ patriȩ suspiran¬
tem. da talẽ & scit quid dicã. Si autem
frigido loquor. quid loquor: Tales erant
isti. qui inuicẽ murmurabant. Pat̾ inquit
quȩdã quȩ diligit Post odorem ungentorũ
tuorũ curremus. Sed quid intelligi uoluit¬
nat equalem esse patri eũ in quẽ credidit

Expanded text:
debemus trahi hominem ad Christum, qui delecdebemus trahi hominem ad Christum, qui delectatur veritate, delectatur beatitudine, delectatur justitia, delectatur sempiterna vita, quod totum Christus est? An vero habent corporis sensus voluptates suas, et animus deseritur a voluptatibus suis? Si animus non habet voluptates suas, unde dicitur, Filii autem hominum, sub tegmine alarum tuarum sperabunt: inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos; quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen ? Da amantem, et sentit quod dico. Da desiderantem, da esurientem, da in ista solitudine peregrinantem atque sitientem, et fontem aeternae patriae suspirantem: da talem, et scit quid dicam. Si autem frigido loquor, nescit quid loquor. Tales erant isti qui invicem murmurabant. Pater, inquit,quaedam quae diligit, Post odorem unguentorum tuorum curremus . Sed quid intelligi voluitaequalem esse Patri eum in quem credidit,
Abbreviated transcription (Latin):
Interra non tangelat stantẽ. quo modo
tangeret ad patrem ascendentẽ: Sic tam̃
sic se tangi uoluit. sic tangit᷑ ab eis a quibuᷤ
bene tangitur. Ascendens ad patrẽ. manens
cum patre. aequalis patri Inde & hic si
aduertitis nemo uenit ad me nisi quem
pater attraxerit. nolite cogitare inuitũ
trahi Inuitꝰ trahitur animꝰ. sed amore
Nec timere debemꝰ. ne ab hominibus qui
uerba perpendunt. & a rebus maxime.
diuinis intelligendis longe remoti sunt.
in hoc scripturarũ sanctarũ euangelico
uerbo forsitan reprehendam᷑ & dicatur
nobis. Quomodo uoluntate credo. si tra¬
hor : Ego dico. Parũ est uoluntate. etiam
uoluptate tiaheris. Quid est trami uolup¬
tate: Delectare in dño. & dabit tͥ petiti¬
ones cordis tui. Est quȩdã uoluptas cordis.
cui panis dulcis est ille cęlestis. Porro si po¬
etȩ dicere licuit. trahit sua queq uoluptaᷤᷤ.
non necessitas sed uoluptas. non obligatio
sed delectatio: quanto fortius nos dicere

Expanded text:
In terra non tangebat stantem, quomodo In terra non tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem ascendentem? Sic tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens ad Patrem, manens cum Patre, aequalis Patri. 4. Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit. Noli te cogitare invitum trahi: trahitur animus et amore. Nec timere debemus ne ab hominibus qui verba perpendunt, et a rebus maxime divinis intelligendis longe remoti sunt, in hoc Scripturarum sanctarum evangelico verbo forsitan reprehendamur, et dicatur nobis, Quomodo voluntate credo, si trahor? Ego dico: parum est voluntate, etiam voluptate traheris. Quid est trahi voluptate? Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Est quaedam voluptas cordis, cui panis dulcis est ille coelestis. Porro si poetae dicere licuit, « Trahit sua quemque voluptas » ; non necessitas, sed voluptas; non obligatio, sed delectatio: quanto fortius nos dicere
Abbreviated transcription (Latin):
questionẽ. nemo uenit ad me nisi pater
qui misit me traxerit eum: Si tralitur
ait aliquis. inuitꝰ uenit. Sunuit᷑ uenit:
neccredit. Si non credit: nec uenit. Non
enĩ ad xp̃m ambulando currimꝰ sed cre¬
dendo. nec motu corporis sed uoluntate
cordis accedimꝰ Ideo illa mulier quȩ sim¬
briã tetigit: magis tetigit. quam turba
quȩ prassit Ideo dñs dixit. Quis me teti¬
git. Et mirantes discipuli dixerunt:
Turba te cõprimit. & dicis quis me tetigit
Et ille repetunt. tetigit me aliquis. Illa
tangit. turba ꝓremit. Quid est tetigit.
nisi credidit: Unde & mulieri illi dixit¬
post resurrectionẽ uolenti se nittere ad
pedes eius. Noli me tangere. nondum
enim ascendi ad patrẽ meũ. Quod uides
hoc solũ putas me esse. noli me tangere
Quid est hoc : Solũ me putas esse quod tibi
appareo. noli sic credere. hoc est noli me
tangere. Nondũ enĩ ascendi ad patrem¬
Tibi non ascendi. nam inde numquã recessi

Expanded text:
quaestionem, Nemo venit ad me nisi Pater quaestionem, Nemo venit ad me nisi Pater qui misit me, traxerit eum? 3. Si trahitur, ait aliquis, invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam tetigit, magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dominus dixit, Quis me tetigit? . Et mirantes discipuli, dixerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit, turba premit. Quid est tetigit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, hoc solum me esse putas; noli me tangere. Quid est? Hoc solum me esse putas quod tibi appareo, noli sic credere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patremtibi non ascendi, nam inde nunquam recessi.
Abbreviated transcription (Latin):
aona gr̃ȩ commendatio. Nemo
uenit: nisi tractus. Quem trahat
quẽ non trahat. quare illũ trahat & illum
non trahat: noli uelle iudicare. si non uis
errare. Semel accipe & intellige Non tra¬
heris. ora ut traharis. Quid hic dicimꝰ fr̃s:¬
Si trahim᷑ ad xp̃m: ergo inuiti credimus.
ergo uiolentia adibetur. non uoluntas
excitatur. Intrare quisquã eccłam potest
nolens. accedere potest ad altare nolens.
crederet᷑. fieret in nolentibus. Sed non in¬
corpore creditur. Apłm audi. Corde cre¬
ditur ad iustitiãd Et quid sequit᷑ : Ore
autem confessio fit ad salutem. De radice
cordis surgit ista confessio Aliquando au¬
dis confitentẽ & nescis credentẽ. sed nec
debes uocare consitentẽ. quem iudicas
non credentẽ Hoc enĩ confiteri. dicere
qđ habes in corde. Si autẽ aliud in corde
habes. aliud dicis: loqueris non confiteris
Cum ergo in xp̃m corde credat᷑ quod nemo
utiq facit inuitus. qui autẽ trahit᷑ quasi
inuitꝰ cogi uidet᷑. quomͦ istã soluimus

Expanded text:
agna gratiae commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, quare illum trahanon trahat, noli uelle iudicare, si non uis errare. Semel accipe et intellige, si non traheris, ora ut traharis. Iterum idem go inviti credimus; ergo violentia adhibetur, non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; loqueris, non confiteris. Cum ergo in Christum corde credatur, quod nemo utique facit invitus, qui autem trahitur, tanquam invitus cogi videtur; quomodo istam solvimus
Abbreviated transcription (Latin):
statĩ audiunt. sed adhuc eis dicit᷑ Amen
amen dico uobis nisi manducaueritiᷤᷤ car¬
nem filii hominis & biberitis eiꝰ sanguinẽ:¬
non habebitis uitã in uobis. Quomͦ quidẽ
det᷑ & quisnã modꝰ sit
manducandi istũ panẽ.
ignoratis. Uerũtamen
nisi manducaueritis car¬
nem silii hominis & bibe¬
ritis eius sanguinem: non
habebitis uitã in uobis. Hȩc non utiq
cadaueribus sed uiuentibus loquebat ur
Unde ne istã uitã intelligentes & de hac re
litigarent: sequutꝰ adiuneit Qui mandu¬
cat meã carnẽ & bibit meum sanguinẽ.
habet uitã ȩternã Hanc ergo non habet
qui istũ panẽ non manducat. nec istum
sanguinẽ bibit. Nam temporalem uitã
sine illo habere homines possunt. ęternã
uero om̃ino non possunt. Qui ergo non
manducat eius carnẽ nec bibit eiꝰ sanguinẽ:
non habet inse uitã. Et qui manducat eiꝰ
carnẽ & bibit eius sanguinẽ: habet uitã

Expanded text:
statim edunt  Aug., audiunt, sed adhuc eis dicitur: Amen statim edunt  Aug., audiunt, sed adhuc eis dicitur: Amen amen dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinenon habebitis vitam in vobis. Quomodo quidem edatur, et quisnam modus sit manducandi istum panem, ignoratis; verumtamen nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis. Haec non utique cadaveribus, sed viventibus loquebatur. Unde, ne istam vitam intelligentes et de hac re litigarent, secutus adjunxit, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. Hanc ergo non habet, qui istum panem non manducat, nec istum sanguinem bibit: nam temporalem vitam sine illo habere homines possunt, aeternam vero omnino non possunt. Qui ergo non manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, non habet in se vitam: et qui manducat ejus carnem, et bibit ejus sanguinem, habet vitam.
Abbreviated transcription (Latin):
panẽ. unꝰ panis inquit unũ corpͦ multi sum̾
sacramentũ pretatis. o signum unitatis.
o uinculũ caritatis. Qui uult uiuere
habet ubi uiuat. habet unde uiuat. Acce¬
dat. credat. incorporet᷑ ut uiuificetur
Non abhorreat a cõpage menbroꝵ. Non sit
putre menbrũ quod resecari mereatur
non sit distortũ de quo erubescatur
Sit pulchrũ. sit aptũ. sit sanũ. hereat cor¬
pori. uiuat dõ De dõ nunc laboret in
terra. ut postea regnet in cęlo.
Litigabant ergo iudei adinuicẽ dicentes
Quomͦ potest hic nobis carnẽ suã dare ad
manducandũ : Litigabant utiq ad inuicẽ.
qm̃ panẽ concordiȩ non intelligebant.
nec sumere uolebant. Nã qui manducant
talẽ panẽ : non litigant adinucem. qm̃
uns panis unũ corpus multi sumus. Et
per hunc facit d̾s unius moris modo¬
habitare in domo. Quod autẽ adinucẽ
litigantes quęrunt quomͦ possit dns car¬
nem suã dare ad manducandum: non

Expanded text:
panem, Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . panem, Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O Sacramentum pietatis! o signum unitatis! o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, credat,; incorporetur, ut vivificetur. Non abhoreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelLitigabant ergo Judaei ad invicem dicentes: Quomodo potest hic nobis carnem suam dare ad manducandum? « Litigabant utique ad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant: nam qui manducant talem panem, non litigant ad invicem; quoniam unus panis unum corpus multi sumus, et per hunc facit Deus unius moris habitare in domo . Quod autem ad invicem litigantes quaerunt, quomodo possit Dominus carnem suam dare ad manducandum, non
Abbreviated transcription (Latin):
qui premit dente. Ego sũ panis uinus. qui
de cęlo descendi. Ideo uiuus. quia de caelo
descendi. De cęlo descendit & manna. sed
manna umbra erat. iste ueritas est. Siqͥs
pro mundi uita. Hoc quando caperet
caro. qđ dixit panẽ carnẽ: Uocat᷑ caro
qđ non capit caro Hoc enĩ exborruerunt.
posse fieri putauerunt. Caro mea est in¬
quit pro mundi uita. Norunt fideleᷤᷤ corpꝰ
xp̃i. si corpus xp̃i esse non negligant. fiant
corpus xp̃i. si uolunt uiuere de sp̃u xp̃i
anima uocat᷑. quia constat quod homo es
onstas enĩ ex anima & corpore. Habes itaq
spm inuisibilẽ. corpus uisibile. Dic mibi
quid ex quo uiuat. Sp̃s tuns uiuit ex
corpore tuo. ancorpus tuũ a spũ tuo:
Respondet om̃ĩs qui uiuit Qm autẽ non
potest hoc respondere : nescio si uiuit
Quid respondet om̃is qͥ uiuit. Corpus utiq
meũ uiuit de spũ meo. Uisergo et tu
Numquid enĩ corpus meũ uiuit de sp̃u meo:
Meum uiuit de sp̃u meo. & tuum de tuo

Expanded text:
qui premit dente. 13. Ego sum panis vivus, qui qui premit dente. 13. Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi. Ideo vivus, quia de coelo descendi. De coelo descendit et manna: sed manna umbra erat, iste ver pro mundi vita. Hoc quando caperet caro, quod dixit, panem, carnem, vocatur caro quia vocatur caro. Hoc enim exhorruerunt, posse fieri putaverunt. Caro mea est, inquit, pro mundi vita. Norunt fideles corpus Christi, si corpus Christi esse non negligunt. Fiant corpus Christi, si volunt vivere de spianima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit: quid respondet omnis qui vivit? Corpus utique meum vivit de spiritu meo. Vis ergo et tu Numquid enim corpus meum vivit de spiritu tuo? Meum vivit de spiritu meo, et tuum de tuo.
Abbreviated transcription (Latin):
A płm audi. Nolo enĩ uos inquit ignorare
fr̃s. qm̃ patres nr̃i om̃s sub nube fuerunt.
baptitati sunt in nube & mari. Et om̃s
eandẽ escã spũalem manducanerunt. spi¬
ritualẽ utiq eandẽ Nam corporalẽ alterã.
quia illi manna. nos aliud. Spiritualẽ
quã nos. sed patres nr̃i. non patres illorũ
Quib nos similes sumꝰ. non quib illi sumles
potũ spiritualẽ biberunt. Aliud illi. aliud
nos. sed specie uisibili. qđ tãmen hoc idem
significaret uirtute spũali. Quomͦ emm
eundẽ potũ ⁊ Bibebant inquit de spũali
sequente petra. petra autẽ erat xp̃c Inde¬
panis. inde potus. petra est xp̃s in signum
Gemina percussio duo ligna crucis significat.
Hic est ergo panis de cęlo descendens. ut si qͥs
manducauerit ex ipso non moriat᷑. Sed qđ
ꝑtinet ad uirtutẽ sacramenti non qđ ꝑtinet
ad iusibile sacramentũ. Qui manducat intꝰ¬
& non foris. qui manducat in corde. non

Expanded text:
Apostolum audi: Nolo enim vos, inquit, ignorare, Apostolum audi: Nolo enim vos, inquit, ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, s eamdem escam spiritualem manducaverunt . Spiritualem utique, non corporalem. Alteram illi, quia manna, nos aliud; spiritualem vero eamdem quam nos, sed patres nostri, non patres illorum, quibus nos similes sumus, non quibus illi similes potum spiritualem biberunt. Aliud illi, aliud nos, sed specie visibili: quod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodo enim, eumdem potum? Bibebant, inquit, de spirituali sequente petra: petra autem erat Cpanis, inde potus. Petra Christus in signo, : gemina percussio, duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de coelo descendens, ut si quis manducaverit ex ipso, non moriatur. Sed quod pertinet ad virtutem Sacramenti, non quod pertinet ad visibile Sacramentum: qui manducat intus, non foris; qui manducat in corde, non
Abbreviated transcription (Latin):
quotquot uenerunt dixi utiq prȩter me
Recolamꝰ ergo. ante aduentũ dñi uenerunt
ꝓphetȩ. Numquid fures & latrones suerunt:
bsit Non prȩter illũ uenerunt. quia cũ illo
uenerunt. Uenturus prȩcones mittebat.
sed eoꝵ corda quos miserat possidebat
Uultis nosse quia cũ illo uenerunt: Quis est ipse:
Semꝑ Carnem quippe accepit ex tempore
Quis est ergo semꝑ: In principio erat uerbũ
Cum illo ergo uenerunt. qui cũ uerbodi ueneit̃
Ego sum inquit uia. & ueritas & uita Si ipse
est uerita: cũ illo uenerunt qͥ ueraceᷤᷤ fuerunt
Quotquot ergo prȩter illũ: fures & latroneᷤᷤ
idest ad furandũ & occidendũ. Sed non
audierunt eos oues. Maior hȩc questio est
precesserunt iusti. sic in eũ credentes uen¬
turũ. quomodo nos credimꝰ in eũ qͥ uenit
Tempora uariata sunt non fides. Quia et
ipsa uerba ꝓ tempore uariantur: cum
uarietate dedinant᷑. Alium enim sonum
habet uenturus est. aliũ sonũ habet uenit

Expanded text:
quotquot venerunt dixi, utique praeter me. quotquot venerunt dixi, utique praeter me. Recolamus ergo. Ante adventum ipsius venerunt Prophetae; numquid fures et latrones fuerunt? Absit. Non praeter illum venerunt, quia cum illo venerunt. Venturus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Vultis nosse quia cum illo venerunt, qui est ipse semper? Carnem quippe accepit ex tempore. Quid est ergo semper? In principio erat Verbum . Cum illo ergo venerunt, qui cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inquit, via et veritas et vita . Si ipse est veritas, cum illo venerunt qui veraces fuerunt. Quotquot ergo praeter illum, fures et latrones; id est, ad furandum et occidendum. 9. Sed non audierunt eos oves. Major haec quaestio est,praecesserunt justi, sic in eum credentes venturum, quomodo nos credimus in eum qui venit. Tempora variata sunt, non fides. Quia et ipsa verba pro tempore variantur, cum varie declinantur: alium sonum habet, Venturus est; alium sonum habet, Venit:
Abbreviated transcription (Latin):
persistat. Ille uero adhuc audiat. nisi cre¬
dideritis non uitelligitis. Quare ista com¬
mendo: Quia etiam cum uerba hȩc ob¬
scura sicut possũ exposuero. aut quia ualde
abdita ueleox ego non apprehendero intelli¬
gentiã. uel explicandi quod intelligo non
habuero facultatẽ. uel tã suerit quisq
tardus ut etiam exponentẽ non sequatur.
non de se desperet Maneat in fide. ãbul&
in uia. audiat apłm dicentẽ Et siquid
aliter sapitis: hoc quoq uobis d̾s reuelauit
Uerũtamen in qđ peruenimꝰ in eo ambulemꝰ
Incipiamꝰ ergo audire exponentẽ qu̾e audi¬
uimus ꝓponentẽ Dirit ergo eis iterũ if̃c
Amen amen dico nobis. qͥa ego sũ ostiũ ouiñ
Ecce ipsum ostiũ quod clansum posuerat
aperuit. ipse est ostiũ Agnouimꝰ. intremus.
aut nos intrasse gaudeamus. Om̃s quotqͦt
uenerunt fures st̃ & latrones. Quid est
hoc dñe. om̃s quotquot uenerunt. Quid
enĩ. tu non uenisti: Sed intellige. om̃s

Expanded text:
persistat; ille vero adhuc audit, Nisi crepersistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero, aut quia valde sunt abdita, vel ego eorum non apprehendero intelligentiam, vel explicandi quod intelligo non habuero facultatem, vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem non sequatur; non de se desperet: maneat in fide, ambulet in via, audiat Apostolum dicentem, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit: verumtamen in quod pervenimus, inqui audivimus proponentem. Dicit ergo eis iterum Jesus: Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. Ecce ipsum ostium, quod clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium. Agnovimus, intremus, ut nos intrasse gaudeamus. Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Domine, Omnes quotquot venerunt? Quid enim? tu non venisti? Sed intellige: Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
habundantius habeant. Uidetur enĩ mibi
dixisse ut uitã habeant ingredientes. &
habundantius habeant egredientes. Non
nisi per ostium ipsum hoc est per eumdẽ
xp̃m in eccłam eius qđ est ouile eius intra¬
uerit ad uitã temporalẽ quȩ est in fide
deo ait. ego ueni ut uitã habeant. hoc est
fidem quȩ per dilectionẽ operat᷑. ꝑ quã
fidẽ in ouile ingrediunt᷑ ut uiuant. quia
iustus ex fide uiuit. & habundantius ha¬
bundantiusq habeant. qui ꝑseuerando usq
in finẽ ꝑ illud ostiũ idest per fidẽ ap̃i
egrediuntur. qm̃ uiri fideles moriuntur.
& habundantius habebunt uitã ueniendo
quo pastor ille ꝓcessit. ubi numquã deinde
moriant᷑. Quamuis ergo & hic in ipso oui¬
li non desunt pascua. qm̃ ad utrũq possumꝰ
intelligere quod dictum est & pascua inue¬
nient id est & ad ingressum & ad egressũ:
tamen tunc uere pascua inuenient ubi
saturentur qui esuriunt & sitiunt iustitiã

Expanded text:
abundantius habeant. » Videtur enim mihi abundantius habeant. » Videtur enim mihi dixisse, Ut vitam habeant ingredientes, et abundantius habeant egredientes. Non nisi per ipsum ostium, hoc est per eumdem Christum in Ecclesiam ejus, quod est ovile ejus, intraverit ad vitam temporalem, quae est in fide. Ideo ait, fidem, quae per dilectionem operatur, per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant, quia justus ex fide vivit. Hoc donum bundantius habeant, » quia perseverando usque in finem per illud ostium, id est per fidem Christi egrediuntur, quoniam viri fideles moriuntur et abundantius habebunt vitam veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desint pascua, quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est: « Et pascua inveniet, » id est, ad ingressum et ad egressum, tamen tunc vera pascua invenient, ubi saturentur « qui esuriunt et sitiunt justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
recte accipiunt᷑ hȩc uerba ita dixit. Sicut
misit me pater & ego uiuo propter patrẽ.
& qͥ manducat me. & ipse uiuet ꝓpter me
Acsi diceret. Ut ego uiuã propter patrem
idest ad illum tamquã maiorẽ referam
uitã meã exinanitio mea fecit in qua me
misit. ut autẽ quisq uiuat ꝓpter me par¬
ticipatio facit qua manducat me. Ego
itaq humiliat᷑ uiuo ꝓpter patrem. ille
erectus uiuet ꝓpter me Si autem ita
dictũ est uiuo propter patrẽ quia ipse de
illo non ille de ipso est: sine detrimento
e qualitatis dictum est. Nec tam̃ dicendo
& qͥ manducat me & ipse uiu& ꝓpter
me. eandẽ nr̃am & suam ȩqualitatem¬

Expanded text:
recte accipiuntur haec verba, ita dixit, Sicut recte accipiuntur haec verba, ita dixit, Sicut me misit vivens Pater, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me: ac si diceret, Ut ego vivam propter Patrem, id est, ad illum tanquam majorem referam vitam meam, exinanitio mea fecit, in qua me misit; ut autem quisque vivat propter me, participatio facit qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Si autem ita dictum est, Vivo propter Patrem, quia ipse de illo, non ille de ipso est; sine detrimento aequalitatis dictum est. Nec tamen dicendo, et qui manducat me, et ipse vivet propter me, eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
manduco patrem & ego uiuo ꝓpter patrẽ
Et qui manducat me & ipse uiuet ꝓpt me
Non enĩ filuis participatione patris sit melior.
qui est nat᷑ ȩqualis. sicut participatio filii
per unitatem corporis enis & sanguinis
qđ illa manducatio potatioq significat
nos efficit meliores. Uiiumꝰ ergo nos ꝓpter
ipsũ manducantes eũ id est ipsũ accipien¬
tes ȩternã uitã. quã non habebamus ex
nobis. Uunt autẽ ipse ꝓpter patrem
missus ab illo. quia semetipsũ exinaniuit
formã serui accipiens usq ad mortẽ crucis
Si enim scđ̾m id accipimꝰ uiuo ꝓpter patrẽ
qd alibi ait. pater maior me est sicut & noꝰ
uiuimꝰ propter ipsũ quia maior est nobis:
hoc exeo qđ missus est factũ est. Missio qͥppe
eius exinanitio suimetipsius est. & formae
seruilis acceptio. Qnod recte intelligitur
seruata etiã filii cum patre ęqualitate
naturȩ. Maior est enĩ pater hominis filio
sed ȩqualiter habet dm̃ silium. cum idem

Expanded text:
opter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me. Non enim Filius participatione Patris fit melior, qui est natus aequalis; sicut participatione Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, nos efficimur meliores. Vivimus ergo nos propter ipsum, manducantes eum; id est, ipsum accipientes aeternam vitam, quam non habebamus ex nobis: vivit autem ipse propter Patrem, missus ab eo; quia semetipsum exinanivit, factus obediens usque ad mortem crucis . Si enim secundum id accipimus, Vivo propter Patrem, quod alibi ait, Pater major me est ; sicut et nos vivimus propter ipsum, qui major est nobis: hoc ex eo quod missus est, factum est. Missio quippe ejus exinanitio suimetipsius est, et formae servilis acceptio: quod recte intelligitur, servata etiam Filii cum Patre aequalitate naturae. Major enim est Pater homine filio, sed aequalem habet Deum Filium: cum idem
Abbreviated transcription (Latin):
manducauerunt inquit patres ur̃i man¬
na & mortui sunt. Qui manducat hunc
panẽ. uiuet inȩternũ. Quod ergo illi
mortui sunt. ita uult intelligi ut non
uiuant in ȩternũ. Nam temporaliter
& hu ꝓfecto morient᷑ qui xp̃m mandu¬
cant᷑. sed iuuunt in ęternũ. quia xp̃c

Expanded text:
anducaverunt patres vestri manna, et mortui sunt: qui manducat hunc panem, vivet in aeternum. Quod ergo illi mortui sunt, ita vult intelligi, ut non vivant in aeternum. Nam temporaliter et hi profecto morientur, qui Christum manducant: sed vivunt in aeternum, quia Christus
Abbreviated transcription (Latin):
& iustificatis & glorificatis scĩs & fidelibũ
eius. quorũ primũ iam factũ est idest
predestinatio. scdm & tertiũ factum est
& fit & fiet. idest uocatio & iustificatio
Quartũ autem in spe est in re autẽ futurũ
est. idest glorificatio. Huius rei sacramen¬
tum idest unitatis corporis & sanguinis
xp̃i. alicubi cotidie alicubi certis inter¬
uallis dierũ in dñica mensa preparat᷑.
& de mensa dñica sumitur. quibusdã
ad uitã. quibusdã ad exitiũ. Res uero
ipsa cuius sacramentum
est om̃i homini ad
uitã nulli ad exitiũ.
quicũq eius particeps
fuerit. Ne autem
putarent sic inisto cibo et
potu ꝓmitti uitã ȩternã ut qui eã
sumẽrent iã nec corpore morerentur:
huic cogitationi est dignatꝰ occurrere
Nam cũ dixisset qui manducat meã carnẽ
& bibit meu̾ sanguinẽ habet uitã ȩternã:
continuo subiecit. Et ego resuscitabo eũ

Expanded text:
 fidelibus ejus. Quorum primum jam factum est, id est, praedestinatio: secundum et tertium factum est, et fit, et fiet, id est, vocatio et justificatio: quartum vero nunc in spe est, in re autem futurum est, id est, glorificatio. Hujus rei Sacramentum, id est, unitatis corporis et sanguinis Christi alicubi quotidie, alicubi certis intervallis dierum in dominica mensa praeparatur, et de mensa dominica sumitur; quibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium: res vero ipsa cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad exitium, quicumque ejus particeps fuerit. 16. Ne autem putarent sic in isto cibo et potu promitti vitam aeternam, ut qui eam sumerent, jam nec corpore morerentur; huic cogitationi dignatus est occurrere. Nam cum dixisset, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam; continuo subjecit, Et ego resuscitab
Abbreviated transcription (Latin):
& quid si t manducare corpus eius & sangui¬
nem bibere. Qui manducat meã carnem
& bibito meñ sanguinẽ: in me manet. et
ego in illo. Hoc est ergo manducare illam
non manet in xp̃o & in quo non manet
xp̃c: ꝓculdubio non manducat eiꝰ carnẽ¬
& non bibit eiꝰ sanguinẽ. etiãsi tantę rei
sacramentũ ad iudiciũ sibi manducat et

Expanded text:
 quid sit manducare corpus ejus et sanguinem bibere. Qui manducat carnem meam et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo. Hoc est ergo manducare illam non manet in Christo, et in quo non manet Christus, procul dubio non manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, etiam si tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducet
Abbreviated transcription (Latin):
Caro enĩ mea uere est cibꝰ. & sanguis meus
uere est pot᷑. Cum enĩ cibo & potu id
appetant ut non esuriant neq sitiant:
hoc ueraciter non prestat nisi iste cibus &
potus qui eos a quib sumit᷑ immortales &
incorruptibiles facit. id est societas ipsa
scõꝵ ubi pax erit & unitas plena atq ꝑfecta
ropterea quippe sicut etiã ante nos hoc in¬
tellexerunt homines dĩ dñs nr̃ iric xp̃c cor

Expanded text:
vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Cum enim cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant, neque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos hoc intellexerunt homines Dei, Dominus noster Jesus Chr
Abbreviated transcription (Latin):
errat & onis est: Uocẽ alien audiuit.
certe non audierunt eos oues. Deinde mͦ
multi colligunt᷑ ad oule xp̃i & ex here¬
ticis fiunt catholici. a furibus tolluntur.
pastori reddunt᷑. Et aliquando murmu¬
rant. tediũ patiuntur a reuocante. et
non intelligunt ingulantẽ. Uerũ tamen
etiam cũ renitentes ueneruit: quȩ oues

Expanded text:
 Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde modo multi colliguntur ad ovile Christi, et ex haereticis fiunt catholici; a furibus tolluntur, pastori redduntur: et aliquando murmurant, taedium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt jugulantem; verumtamen etiam cum renitentes vene
Abbreviated transcription (Latin):
non dixerit in ista lectione quȩ hodie reci¬
tata est tamen in ea quȩ sequit᷑ apertissime
dicit. Ego sum pastor bonus. Quod & si non
diceret: quem aliũ prȩter ipsũ intelligere
deberemꝰ meis uerbis ubi ait. qui intrat per
ostiũ pastor est oniũ. huic ostiarius aperit.
& oues uocẽ eius andiunt. &. ꝓprias oues
uocat nominatĩ & educit eãs. & cũ ꝓpriaᷤᷤ
oues emiserit ante eas uadit. & ones eum
sequunt᷑ quia sciunt nocẽ eius: Quis enĩ
alns ꝓprias oues uocat nominatĩ. & educit
eas hinc aduitã ȩternã. nisi qui nouit
nomina prȩdestinatorũ: Unde ait disci¬
pulis suis. Gandete. qm̃ nomina ur̃a scripta
sunt in cęlo. Hinc enĩ eas uocat nominatĩ
Et quis alius eas emittet. nisi qͥ earũ peccata
dimittet. ut eũ sequi duris liberate uincu¬
lis possint : Et quis eas prȩcessit quo eum
sequunt᷑. nisi qui surgens a mortuis iam
non morit᷑. & mors ei ultra non dñabitur:

Expanded text:
non dixerit in ista lectione quae hodie recinon dixerit in ista lectione quae hodie recitata est, tamen in ea quae sequitur apertissime dicit: Ego sum pastor bonus. Quod etsi non diceret, quem alium praeter ipsum intelligere deberemus in eis verbis, ubi ait: « Qui intrat per ostium, pastor est ovium. Huic ostiarius aperit: et oves vocem ejus audiunt; et proprias oves vocat nominatim, et educit eas. Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit: et oves eum sequuntur, quia sciunt vocem ejus? » Quis enim alius oves proprias vocat nominatim, et educit eas hinc ad vitam aeternam, nisi qui novit nomina praedestinatorum? Unde ait discipulis suis, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo : hinc enim vocat eas nominatim. Et quis alius eas emittit, nisi qui earum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possint! Et quis eas praecessit quo eum sequantur, nisi qui surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur :
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est in ista mortali uita. Sed quid dicit:
Concorda cum aduersario tuo cito. dum es
cum eo in uia. Audisti. credidisti. concordasti
Si aduersaris: concorda. Si tibi prestituni
est concordare: noli ulterius litigare
Quando enĩ siniatur uia nescis. sed tamen
scit ille si ouis es. & si ꝑseueraueris usq in
sinem. saluns eris. Ac per hoc istam uocẽ
non contẽpnunt sui. non audiunt alieni
Ut potui. ut ipse donauit. prosundã multũ
questionẽ aut exposui uobis. aut tractaui
uobiscũ. Si qui minus intellexerunt.
maneat pietas. & reuclabit᷑ ueritas. Qui
autẽ intellexerunt: non se extollant quasi
celeriores suꝑ tardiores. ne extollendo se
exorbitent. & facilius ꝑueniant tardio¬
res. Om̃s autẽ ꝑducat cui dicimꝰ. deduc
me dñe in uia tua. & ãbulẽ in ueritate tua
er hoc autẽ quod exposuit dñs: quia ipse
est ostiũ intremꝰ ad ea quȩ ꝓposuit nec
exposuit. Et pastor quidẽ quisnã sit qũauiᷤᷤ

Expanded text:
hoc est in ista mortali vita. Sed quid dicit? « hoc est in ista mortali vita. Sed quid dicit? « Concorda cum adversario tuo cito, dum es cum eo in via . » Audisti, credidisti, concordasti. Si adversabaris concorda. Si tibi praestitum est concordare, noli ulterius litigare. Quando enim finiatur via nescis, sed tamen scit ille. Si ovis es, et si perseveraveris usque in finem, salvus eris: ac per hoc istam vocem non contemnunt sui, non audiUt potui, ut ipse donavit, profundam multum quaestionem aut exposui vobis, aut tractavi vobiscum. Si qui minus intellexerunt, maneat pietas, et revelabitur veritas: qui autem intellexerunt, non se extollant quasi celeriores super tardiores, ne extollendo se exorbitent, et facilius perveniant tardiores. Omnes autem perducat cui dicimus: Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . 14. Per hoc ergo quod exposuit Dominus, quia ipse est ostium, intremus ad ea quae proposuit, nec exposuit. Et pastor quidem quisnam sit, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
sana om̃a. inter quȩ om̃a est & illa uer
qui ꝑseuerauerit usq in finẽ hic salu̾erit
stam qui audierit: ouis est. Sed audiebat
illã nescio quis. & desipuit. refriguit. au¬
dinit alienã. Si prȩdestinat᷑ est: ad tempꝰ
errauit. in ȩternum non perut. redit ut
audiat qđ neglerit. faciat qđ andiuit
Si enĩ de hs est qui prȩdestinati sunt & er¬
rorem ipsius ds pręsciuit. & conuersionem¬
ipsius futurã. Si aberrauit: redit ut audiat
uocẽ illã pastoris. & sequatur dicentem
Qui ꝑseuerauerit usq insinẽ hic saluus erit
Bona uox fr̃s̃. uera. pastoralis. ipsa est uox
salutis in tab̃naculis iustorũ. Nam facile est
audire. xp̃m. facile est laudare euangeliũ.
facile est acdamare disputanti. Persenerare
usq insinẽ hoc est ounum pastoris uocem¬
andientiũ. Temptatio accidit. ꝑseuera
usq in finem. Usq in quẽ finẽ ꝑseuerabis:
Quousq finias uiã. Quãdin enim non
audis xp̃m: aduersarius tuus est in uia.

Expanded text:
sana omnia, inter quae omnia est et illa vox: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Istam qui audierit ovis est. Sed audiebat illam nescio quis et desipuit, refriguit, audivit alienam: si praedestinatus est, ad tempus erravit, in aeternum non periit; redit ut audiat quod neglexit, faciat quod audivit. Si enim de his est qui praedestinati sunt, et errorem ipsius Deus praescivit, et conversionem futuram; si aberravit, redit, ut audivit vocem illam pastoris, et sequatur dicentem: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Bona vox, fratres, vera, pastoralis ipsa est: « Vox salutis in tabernaculis justorum . » Nam facile est audire Christum, facile est laudare Evangelium, facile est acclamare disputatori; perseverare usque in finem, hoc est ovium vocem pastoris audientium. Tentatio accidit, persevera usque in finem. Usque in quem finem perseverabis? Quousque finias viam. Quandiu enim non audis Christum, adversarius tuus est in ista via,
Abbreviated transcription (Latin):
tiantibus : oues erant & xp̃m crediderunt
Non aliã uocẽ. sed ipsius audierunt. luder
fuerat in prȩcone. quia & quando iudex
loquit᷑ ꝑ prȩconẽ: exceptor non facit.
prȩcodixit. sed iudex dixit. Alii sunt ergo
quos non audierunt oues. in quib non erat

Expanded text:
tiantibus, oves erant, et Christum audierunt: non alienam vocem, sed ipsius audierunt. Judex fuerat in praecone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt
Abbreviated transcription (Latin):
Legamꝰ ergo quia uenturꝰ est ad ea uerba
in quibus nobis aliqua quȩ dixit dignet᷑
exponere. ex quorũ expositione dabit
nobis fortasse etiã illa quȩ non exposuit
intelligere:. Pascit enĩ manifestis. exercet
Sobscuris. Qui non intrat per ostiũ in ouile
Souiũ sed ascendit aliunde: ue misero quia
casurus est. Sit ergo humilis. ꝑ ostiũ intret.
plano pede ueniat. & non offendit Ille in¬
quit sur est & latro Oues suas uult dicere
alienas. Ad hoc sua idest furto ablatas. non
ut saluet sed occidat. Ergo fur est. quia
qđ alienũ est suũ dicit. Catro. quia & qđ
Sest furatus occidit. Qui autẽ intrat ꝑ ostiũ.
pastor est ouiũ. huic ostiarius aperit. De
ostiario isto tunc quęramꝰ. quando ab ipso
dño audierimꝰ. quod sit ostiũ. & quis sit
pastor Et oues uocẽ eius audiunt. & ꝓpriaᷤ
oues uocat nominatĩ. Habet enĩ nomina

Expanded text:
Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit, intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae misero, quia casurus est! Sit ergo humilis, per ostium intret: plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro. Oves suas vult dicere oves alienas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quia quod alienum est, suum dicit: latro, quia et quod est furatus, occidit. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pastor. Et oves vocem ejus audiunt, et proprias oves vocat nominatim. H
Abbreviated transcription (Latin):
fingit. non qualẽ ueritas dicit. Nomen
habet. rem non habet. Alicuius rei nomen
est. xp̃s: Tene ipsã rem: si uis prodesse tibi
nomen. Alius nescio unde sit. sicut fotinꝰ.
xp̃c homo est in quit. ds non est. Nec ipse
Et quid opus est multa ꝑcurrere. & multa
uana heresium enumerare: Hoc tenete.
uult intrare ad onile: per ostiũ intret.
xp̃m uerũ prędicet. Non solum xp̃m
uerũ predic et. sed ap̃i głam quęrat non
suam. Nam multi quęrendo głam suam.
oues xp̃i sparserunt. potius quã congrega¬
uerunt. Humilis est enĩ ianua: xp̃s dñs
Qui intrat per hanc iantã. opor tet
humiliet se. ut sano capitepossit
intrare. Qui autẽ se non humiliat sed
extollit. ꝑ maceriã uult ascendere. Qui
autem ꝑ maceriã ascendit: ido exaltatur
ut cadat. Recte tamen adhuc loquitur
dñs itĩc. nondũ intelligitur Nominat
ostium. nominat ouile. nominat oues
Cõmendat hȩc om̃a. sed nondum exponit

Expanded text:
fingit, non qualem veritas dicit. Nomen fingit, non qualem veritas dicit. Nomen habes, rem non habes. Alicujus rei nomen est Christus: tene ipsam rem, si vis prodesse tibi nomen. Alius nescio unde, sicut Photinus: Christus homo est, inquit; Deus non est. Nec ipse Et quid opus est multa percurrere, et multa vana haeresum enumerare? Hoc tenete, umque vult intrare ad ovile, per ostium intret, Christum verum praedicet. Non solum Christum verum praedicet, sed Christi gloriam quaerat, non suam: nam multi quaerendo gloriam suam, oves Christi sparserunt potius quam congregaverunt. Humilis est enim janua Christus Dominus: qui intrat per hanc januam, oportet humiliet se, ut sano capite possit intrare. Qui autem se non humiliat, sed extollit, per maceriam vult ascendere: qui autem per maceriam ascendit, ideo exaltatur ut cadat. 6. Tecte tamen adhuc loquitur Dominus Jesus, nondum intelligitur: nominat ostium, nominat ovile, nominat oves; commendat haec omnia, sed nondum exponit.