comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
domus. uidcamus quia iam dedicatũ a.xuiiii.¬
ĩ capiit nr̃m. Iam sacta ẽ dedicatio in
capite. tamꝗ̃ dedicatio fundamenti. Ca-¬
put sin sum ẽ fundam̃tum inftrius. ne
fort ꝓpterea male dixerimꝰ fundamen¬
cũ eẽ xp̃m. culmen est potuis ascendit
in celum sedet ad dexteram patris. s
puto nos non errasse. Apłs enim di¬
xit. fundam̃tum aliud nemo potest
ponere pret̾ ia quod positum est qd̾¬
ẽ ap̃c iħc. Si quis autẽ suꝑedificaue¬
rit suꝑ fundam̃tum hoc aurum. ar¬
gentum. lapides p̃tiosos. qui uñ uiut
qui dm̃ honorant & laudant. qui pa-¬
tientes sunt in tribulationib. qui de¬
siderant patriam. ip̃si edificant au¬
rum argentũ. lapides p̃tiosos. Qui au¬
tem amant adhuc sccularia & nego¬
tiis terrenis implicati sunt. & dediti
sunt uincłis quibd̾a & affectionibus
damento. edificant quidem ipsi ligna
fenum. stipulam. Sed quid secutꝰ est.
Inuscuiusꝰ opus quale sit ignis pro¬
babit. Ignis tribulationis. Iste ignis

Expanded text:
omus, videamus quia jam dedicatum est caput nostrum: jam facta est dedicatio domus in capite, tanquam dedicatio fundamenti. Caput sursum est, fundamentum deorsum: ne forte propterea male dixerimus fundamentum esse Christum; culmen est potius, ascendit in coelum, sedet ad dexteram Patris. Sed puto nos non errasse. Apostolus enim dixit: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum est, qedificaverit supra fundamentum hoc, aurum, argentum, lapides pretiosos. Qui bene vivunt, qui Deum honorant et laudant, qui patientes sunt in tribulationibus, qui desiderant patriam, ipsi aedificant aurum, argentum, lapides pretiosos: qui autem amant adhuc saecularia, et negotiis terrenis implicati sunt, et dediti sunt vinculis quibusdam et affectibus damento; aedificant quidem ipsi ligna, fenum, stipulam: sed quid secutus est? Uniuscujusque opus quale sit ignis probabit: ignis tribulationis et tentationis. Iste ignis
Abbreviated transcription (Latin):
pertulit legibꝰ. quod non ꝑtulit mar¬
tyr in confessione. xp̃i Ista gͦ quȩ hic
sunt inulta faciliora sunt. & tamen
uidete quemadmodũ ea homines ne
patiant᷑ quicquid uisseris faciunt. Qnͣ¬
tomelius faciant quod iubet ds ne
illa grauiora patiantur. Ques au¬
tem non duuisit. Sp̃uales nͨ habent
diuisionẽs non cogitant scimata. Pax
est in cis custodiant cam in ceteris ꝙͣ¬
tum possunt. Ubi in aliis deficiunt
in setenent. Si erit ibi inquit filius
pacis. requiescet suꝑ eum pax ur̃a. Si
quominꝰ ad uos reuertet᷑. Non. ẽ. filiꝰ
pacis. diuidi uoluit. reuertet᷑ adte pax
tua quia aues non diuisit. Uenit &¬
caminus. Nam cum sedit ibi abrahã
usq ad uesꝑam uenit magnus terror
diei iudicii. Uesꝑa cnim illa. finis scłi.
& caminus ille. ueniens dies iudicii.
Diuisit int̾ media illa que diuisa erãt
etiam cammꝰ. Sed int̾ mediũ transiit
caminus. alia in dexterã alia in sinis¬

Expanded text:
pertulit legibus, quod non pertulit marpertulit legibus, quod non pertulit martyr in confessione Christi? Ista ergo quae hic sunt mala, multo faciliora sunt: et tamen videte quemadmodum ea homines ne patiantur, quidquid jusseris faciunt. Quanto melius faciunt quod jubet Deus, ne illa graviora patiantur? 4. tem non divisit.» Spirituales non habent divisionem, non cogitant schismata: pax est in eis, custodiunt eam in caeteris quantum possunt; ubi in aliis deficiunt, in se tenent. «Si erit ibi,» inquit, «filius pacis, requiescet super eum pax vestra; si quo minus, ad vos revertetur» . Non est filius pacis, dividi voluit, revertetur ad te pax tua; quia aves non divisit. Veniet et caminus: nam consedit ibi Abraham usque ad vesperam, et venit magnus terror diei judicii. Vespera enim illa finis est saeculi; et caminus ille, veniens dies judicii. Divisit inter media illa quae divisa erant, etiam caminus . Si inter media transiit caminus, alia in dextram, alia in sinis
Abbreviated transcription (Latin):
lis plangit & gemit. rogat. & dicit.
dñe ne in indignatione tua arguas
in ura tua emendes me. s in hac ui¬
la purges me. & talem me reddas.
cuiam emendatorius ignis non o¬
bus st. ꝓpt̃ illos qui salui erunt. sic
damen auasi ꝑignem. Quare: Nlisi
quia hic edificant suꝑ fundamen-¬
tum ligna. fenum. stipulam. Edisi-¬
carent autem aurum. argentũ. lapi¬
des pretiosos. & de utroq igne securi
essent non solum de illo et̃no qui ine-¬
ternum crutiaturus est impios. s eti¬
am de illo qui em̃dabit eos qui ꝑ ig¬
nem salui erunt. Dicit᷑ enim. Ipse
autem saluus erit. sic tamen quasi ꝑ
ignem. & quia dicitur saluus erit. c̃-¬
tempnitur ille ignis. Ita plane. quãuis
salui ꝑ ignem. Grauior tamen erit ille
ignis quam quicquid potest homo pa-¬
ti in hac uita. & nostis quanta hic pas-¬
si sunt mali quanta potuerunt pa-¬
ti & boni. Quid enim quisq malefi¬
cus latro. adult᷑. sceleratus. sacrilegꝰ.

Expanded text:
lis plangit et gemit, rogat et dicit: lis plangit et gemit, rogat et dicit: Domine, ne in indignatione tua arguas in ira tua emendes me, sed in hac vita me ure et seca, et talem me redde, cui emendatorius ignis npus sit, propter illos qui salvi erunt, sic tamen quasi per ignem. Quare; nisi quia hic aedificant supra fundamentum ligna, fenum, stipulam? Aedificarent autem aurum, argentum, lapides pretiosos, et de utroque igne securi essent; non solum de illo aeterno qui in aeternum cruciaturus est impios, sed etiam de illo qui emendabit eos qui per ignem salvi erunt. Dicitur enim, Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Et quia dicitur, salvus erit, contemnitur ille ignis. Ita plane quamvis salvi per ignem, gravior tamen erit ille ignis, quam quidquid potest homo pati in hac vita. Et nostis quanta hic passi sunt maliti et boni. Quid enim quisque maleficus, latro, adulter, sceleratus, sacrilegus
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ ciusmodi ignem dicunt᷑ ꝓpeti qͣm
non sentiant illi qui non habuerunt
caes mores. & amores in huius cor¬
pis uita. ut corum ligna & fenum
ꝙ stpula consumatur. alii uͦ sentiãt
qui ciusmodi secum edificia portaue¬
runt. siue ibi tantũ siuc & hic & ibi.
suc ideo hic ut ñ ibi. & scłaria qͣus
a dampnatione uenialia concitman-¬
tem ignem transitoriȩ tribulationis ĩ¬
ueniant: ñ redarguo. quia forsitan ue
tua arguas me. neq in ira tua emenUii.¬
desme. futurum est enim ut quidã ĩira
d̃i emendent᷑. & in indignatione argu¬
antur. & forte non om̃s qui arguent᷑
quib dicet. Esuriui. & non dedistiᷤ mͥ
manducare. & sitiui & non potastiᷤ me.
& cetera quȩ ibi ꝓsequens quandam in¬
humanitatẽ & sterilitatem increpat. di¬
cens. malis ad sinstram constitutis. ite¬
i ignem et̃num qui ꝑatus ẽ diabolo
ꝙangłis cius. Hȩc iste grauiora for¬
midans excepta uita ista incunus ma-¬

Expanded text:
torum ejusmodi ignem dicuntur perpeti quem torum ejusmodi ignem dicuntur perpeti quem non sentiant illi, qui non habuerunt tales mores, et amores in hujus corporis vita, ut eorum ligna et fenum, et stipula consumatur, alii vero sentiant, qui ejusmodi secum aedificia portaverunt, sive ibi tantum, sive et hic et ibi, sive ideo hic ut non ibi saecularia, quamvis a damnatione venialia concremantem ignem transitoriae tribulationis inveniant, non redarguo quia forsitan vetua arguas me, neque in ira tua emendes me. Futurum est enim ut quidam in ira Dei emendentur, et in indignatione arguantur. Et forte non omnes qui arguuntur quibus dicet, Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non potastis me: et caetera quae ibi prosequens, quamdam inhumanitatem et sterilitatem increpitat malis ad sinistram constitutis, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Haec iste graviora formidans, excepta vita ista, in cujus ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto non est ipse etermis ille iqus
In illum enim soli simstri nouisima
&ꝓpetua dampnatione mittent᷑. iste
tum. non exurat atq consumat. aliõ
autem alit̾ id est ut quod suꝑedisica¬
uerunt ardeat dampnumq inde pa¬
tiantur: salui fiant autem qm̃ xp̃m
caritate tenuerunt. Si autem salusi¬
ent. profecto & ad dexterã stabunt.
& cum ceteris audient. uenite bent¬
dicti patris mei possidete paratum
uobis regnum. non ad sinstrã ibul¬
li erunt qui salui non erunt. & ilb
audient discedite a me maledidiul
ignem et̃nũ. Nemo quippe ab iloss¬
ne saluabitur. quia in supplicĩ al¬
num ibunt illi om̃s. uͥ uermis oul̃
non moritur & ignis non ꝯtingus
quo crutiabunt᷑ die ac noete mll¬
scłoꝵ. Post istius sanc corpis mortẽ
donec ad illum uemiat᷑ qui post ie¬
suritctionen corporũ suturus: dãp-
nationis & remunerationis ultimus
dies. si hoc temꝑis int̾uallo sp̃s defunc̃¬

Expanded text:
profecto non est ipse aeternus ille ignis. profecto non est ipse aeternus ille ignis. In illum enim soli sinistri nouissima et perpetua damnatione mittentur, iste se constructum, non exurat adque consumat; alios autem aliter, id est, ut quod superaediifcauerunt ardeat damnumque inde patiantur, salui fiant autem, quoniam caritate tenuerunt. Si autem salui fient, profecto et ad dexteram stabunt et cum ceteris audient: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis reg num, non ad sinistram, ubi illi erunt, qui salui non erunt et ideo audient: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. Nemo quippe ab illo igne saluabitur, quia in supplicium aeternum ibunt illi omnes, ubi uermis eorum non moritur et ignis non exstinguitur, quo cruciabuntur die ac nocte . Post istius sane corporis mortem, donec ad illum veniatur qui post resurrectionem corporum futurus est, damnationis et remunerationis ultimus dies, si hoc temporis intervallo spiritus defunc
Abbreviated transcription (Latin):
est ignis qui nullum coꝵs dampnet.
s unum ditet alterum dampnificet.
ambos ꝓbet. Si autẽ illum igne̾ loco
hoc uolucrimus acciꝑo de quo dñs
dicit sinistris. disccdite ã mc malediẽ¬
li in ignẽ çc̃num. ut in eis etiam isti
ẽẽ credant᷑. qui edificant suꝑ funda¬
m̃tum lignum. fenum. stipułã. eosq
ex illo igne pꝰ tempus malis ꝓ meritis
imꝑtitum. liberet boni ineritũ funda¬
menti. quid arbitramur dextios qus
dicetur uenite benc dicti patis posi¬
dete patum uobis iegnum. nͥ coi qu
edificauerunt suꝑ fundam̃tũ alui
argentum. lapides preciosos q scon
gendus. utriq mittendi sunt e himi
bandi funt de quo dictum. ẽ hise¬
nim declarabit qm̃ in igne rencla¬
tur & umuscuiusq opus quale st i¬
nis ꝓbabit. Si gͦ utrumꝙ pbabtis¬
nis. ut si cuius opus ꝑmanserit. idef
non fuerit igne consũptum quod si¬
ꝑ edificauit m̾cedem accipiat. si cuis
autẽ opus arscrit dampnum patiat᷑.

Expanded text:
est ignis, qui nullum eorum damnet, est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum ditet, alterum damnificet, ambos probet. si autem ignem illum loco isto uoluerimus accipere, de quo dominus dicit sinistris: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, ut in eis etiam isti esse credantur qui aedificant super fundamentum ligna, faenum, stipulam, eosque ex illo igne post tempus pro malis meritis immentum; quid arbitramur dextros, quibus dicetur: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum , nisi eos qui aedificaverunt super fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos? sed in gendus, utrique mittendi sunt, et dexbandi sunt, de quo dictum est: Dies enim declarabit, quia in igne revelabitur, et uniuscuiusque opus quale sit, ignis probabit. Si ergo utrumque probabit ignis, ut, si cuius opus permanserit, id est non fuerit igne consumtum, quod superaedificauit mercedem accipiat; si cuius autem opus arserit, damnum patiatur:
Abbreviated transcription (Latin):
lium edificantem. lignum. fenum. stipu¬
lam. Qui autem matrimonio uinctus
est inquit. cogitat quȩ sunt mundi qͦ¬
modo placcat uxori. Uniusciuiꝰq opus
manisestabit᷑. Dics enim dñ declarabit
dies utiq tribulationis. qm̃ in igne in¬
quit rcuclabit᷑. Candem tribulationẽ
ignem uocat sicut alibi legitur uasa
siguli ꝓbat fornax. & homines iustos
temptatio tribulationis. & umusciuiꝰ¬
q opꝰ quale sit ignis ꝓbabit. Si cuius¬
opus ꝑmanserit ꝑmanet enĩ quod qͥsq
cogitat quȩ sunt dĩ quomͦ placeat d̾o.
quod suꝑedificauit. mercedẽ accipiet
idest unde cogitauit. hoc sumet. Si
cuius autẽ opus arserit dampnũ pati¬
etͣ. qm̃ qđ dilexcrat non habebit. Ipse
autem saluus erit. quia nulla eum tͥ¬
bulatio ab illius fundamenti stabilita¬
te semouit. sic tamen quasi ꝑ ignem.
Quod enim sinc illiciente amore non
habuit. sine urente dolore non ꝑdit
Ecce mͥ quantum uidetur inuentus

Expanded text:
lium aedificantem ligna, faenum, stipulium aedificantem ligna, faenum, stipulam: qui autem matrimonio iunctus est, inquit, cogitat ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori. uniuscuiusque opus manifestabitur; dies enim declarabit — dies utique tribulationis — quoniam in igni, inquit, reuelabitur. eandem tribulationem ignem uocat, sicut alibi legitur: uasa figuli probat fornax et homines iustos temtatio tribulationis. et uniuscuiusque opus quale sit ignis ermanet enim quod quisque cogitat quae sunt Dei, quo modo placeat Deo, quod superaedificauit mercedem accipiet id est, unde cogitauit, hoc sumet; si cuius autem opus arserit, damnum patietur quoniam quod dilexerat non habebit, ipse autem saluus erit quia nulla eum tribulatio ab illius fundamenti stabilitate semouit; sic tamen quasi per ignem quod enim sine inliciente amore non habuit, sine urente dolore non perdit. Ecce, quantum mihi uidetur, inu
Abbreviated transcription (Latin):
mo ꝑ apłm .xͦ. Potest gͦ & iste in funda¬
mento habere xp̃m. Si enim nichil
talis ei affectionis uoluptatisq p̃po¬
nat. quamuis suꝑedificet ligna. fenũ.
stipulam. xp̃c est fundam̃tũ. ꝓpter ħ
saluus crit ꝑ ignem. Delitias quippe
huiusmodi amoresq trenos ꝓpter c̃¬
iugalem quidem copulam non dãp¬
nabiles tribulationis ignis exuret.
Ad quem ꝑtinent ignem & orbitates
& quecumq calamitates quȩ aufert̃
hec. ac ꝑ hoc ei qui edificauit erit e¬
dificatio ista dampnosa quia ñ habe¬
bit quod suꝑedificauit. & eoꝵ amissio¬
ne crutiabit᷑ quib utiq fruendo leta¬
batur. Sed ꝑhunc ignem saluus erit
merito fundam̃ti. quia & si utrum id
habere mallit an xp̃m ã ꝑsecutore p̃po¬
neretur: illud xp̃o non p̃poneret᷑. Nide ĩ
apłi uerbis hominẽ edificantem suꝑ fun-¬
damentũ. aurum. argentũ. lapides p̃ci¬
osos. Qui sine uxore est inquit cogitat
quȩ sunt dĩ quomͦ placcat dõ. Nide a¬

Expanded text:
m Christus. potest ergo et iste in fundamento habere Christum. si enim nihil ei talis affectionis uoluptatisque praeponat, quamuis superaedificet ligna, faenum, stipulam, Christus est fundamentum; propter hoc saluus erit per ignem. delicias quippe huius modi amoresque terrenos propter coniugalem quidem copulam non damnabiles tribulationis ignis exuret. ad quem pertinent ignem et orbitates et quaecumque calamitates, quae auferunt haec. ac per hoc ei qui aedificauit erit aedificatio ista damnosa, quia non habebit quod superaedificauit, et eorum amissione cruciabitur, quibus fruendo utique laetabatur; sed per hunc ignem saluus erit merito fundamenti, quia, etsi utrum id habere mallet an Christum a persecutore proponeretur, illud Christo non praeponeretur. uide in apostoli uerbis hominem aedificantem super fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos: qui sine uxore est, inquit, cogitat quae sunt dei, quomodo placeat deo. uide a
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s ad homines in et̃nam uitam
regenerandos. & ñ est cis deus⁊ Immo
menbra templum cuis est. & utiq
subiectũ est templum illi: cui ẽ tẽpłũ
Quomͦ gͦ d̾s non est cui sunt menbra
di subiccta ⁊ ac ꝑ hoc & dñs ẽ templi
sui. Quis enim hoc neget: Quis ita
desipiat. ut dicat non ẽẽ aliquẽ do¬

Expanded text:
es in aeternam vitam regenerandos, et non est eis Deus! Imo membra templum ejus est. Et utique subjectum est templum illi cujus est templum: quomodo ergo Deus non est, cui sunt membra Dei subjecta? Ac per hoc et Dominus est templi sui: quis enim hoc neget, quis ita desipiat, ut dicat non esse aliquem do
Abbreviated transcription (Latin):
quisq ur̃m ego sum pauli. ego autem a¬
pollo. ego uͦ cephe: nonne carnales estis.
& scd̾m hominẽ ambulatis: Rogo uos
sr̃s audite & ꝓficite. Excutite uos de
loco carnali. ꝑgite in turturem & co¬
lumbã. aues enim non diuisit. Sed
quicumq talis ꝑmanserit. & scd̃m qm¬
dam modum uitȩ aptũ carnalib de gͦ¬
mio eccłie ñ recesserit & non fuerit se¬
ductus ab hereticis ut ex con trari-¬
a parte diuidat᷑: ueniet caminꝰ. & ad
dexteram ponit᷑. Sine camino non po-¬
terit. s qui caminũ pati non uult. per¬
gat in turturẽ & columbam. Qui po¬
test capere capiat. Si autem ñ sic e¬
rit & edificauerit suꝑ fundam̃tũ. lig¬
na fenũ stipulam. id est amores scłares
fundamento fidei suꝑ edificauerit tam̃ ĩtũda¬
mento sit. xp̃c. ut primum locũ ipse
habeat in corde. & in illo ei nichil om¬
nino anteponat᷑. portant᷑ & tales. to-¬
lerantur ꝙ tales. ueniet caminus in¬
cendet ligna fenum. stipulã. Ipse au¬

Expanded text:
que vestrum, Ego sum Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cephae; nonne carnalis estis, et secundum hominem ambulatis?» Rogo vos, fratres, audite, et proficite; excutite vos de loco carnali, pergite in turturem et columbam: «Aves» enim «non divisit.» Sed quicumque talis permanserit, et secundum quemdam modum vitae aptum carnalibus, et de gremio Ecclesiae non recesserit, et non fuerit seductus ab haereticis, ut ex contraria parte dividatur; veniet caminus, et ad dextram poni sine camino non poterit. Sed si caminum pati non vult, pergat in turturem et columbam. Qui potest capere, capiat. Si autem non sic erit, et «aedificaverit super fundamentum ligna, fenum, stipulam,» id est, amores saeculares fundamento fidei suae superaedificaverit; tamen si in fundamento sit Christus, ut primum locum ipse habeat in corde, et ei nihil omnino anteponatur; portantur et tales, tolerantur et tales: veniet caminus, incendet ligna, fenum, stipulam: «Ipse au
Abbreviated transcription (Latin):
ore loco habuit. cum in edificio prius
non sit aliquid in fundam̃to. Ignis enĩ
de quo eo loco. ẽ. locutus apls talis de¬
bet intelligi ut ambo ꝑcum tancat
ia est & qui edisicat suꝑ hoc findann¬
tum aurũ argentũ. lapides p̃roser
qui edificat ligna senum. supulan¬

Expanded text:
ore loco habuit, cum in aedificio prius ore loco habuit, cum in aedificio prius non sit aliquid fundamento. Ignis enim, de quo eo loco est locutus Apostolus, talis debet intelligi, ut ambo per eum transeant; id est, et qui aedificat super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, et qui aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
fert᷑. locum suũ querit. & aqua locũ
suum querit pondeic suo. lapis ima
petit. & tignum ł columpne & terra
unde edificat᷑ ista domus. De illo gͦ st̃
genere rerum: qua pondere suo deorsũ
feruntur. Maifestum. ẽ. gͦ ideo deor¬
sum accipere fundamentũ quia pon¬
dere suo deorsum uersus fertur. & nisi
sit quod sustincat totum cadit. Reb
damentũ. Eccłia uͦ di in imo posita.
tendit in celum. fundamentũ enun
& fenum & stipula non absurde acci-¬
pi possunt rerum scłarium quamiuis
licitę concessarum toles cupiditates.
ut amitti sine dolore animi non possĩt.
Cum enum iste dolor urit. si xp̃c in cor¬
de fundamenti habet locum. idest ut
nichil ei ante ponat᷑ & malit homo qͥ
tali dolore uritur reb quas ita diligit
magis carcre quam xp̃o: ꝑ ignem fit
saluus. Si autem res huiusmodi tem-¬
ꝑales ac scłares temꝑe temptationis
maluerit tenere quam. xp̃m. eum in
fundamento non habuit. qui hec pri-¬

Expanded text:
fertur, locum suum quaerit; et aqua locum fertur, locum suum quaerit; et aqua locum suum quaerit pondere suo. Lapis ima petit, et lignum, et columnae, et terra, unde aedificantur istae domus: de illo ergo sunt genere rerum, quae pondere suo deorsum feruntur. Manifestum est ergo ideo deorsum accipere fundamentum, quia pondere suo deorsum versus feruntur; et nisi sit quod sustineat, totum cadit, quia damentum: Ecclesia vero Dei in imo posita tendit in coelum. Fundamentum ergo et fenum et stipula non absurde accipi possunt rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum autem iste dolor urit, si Christus in corde fundamenti habet locum, id est, ut ei nihil anteponatur, et malit homo qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit magis carere quam Christo; per ignem fit salvus. Si autem res hujusmodi temporales ac saeculares tempore tentationis maluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec pri
Abbreviated transcription (Latin):
autem sursum. Intelligat scĩtas ur̃a
xp̃i. Pondera gemina sunt. Pondus
enim est impetus quidam cuiusq re¬
i. uelut conantis ad locum suum. Hoc
c̃ pondus. fers lapidem manu. pondꝰ
pateris. p̃mit manum tuam. quia lo¬
cum suũ querit. & uis uidere quid
querat: Subtrahe manum. uenit
ad terram: quiescit in terra. ꝑuenit
quo tendebat. inuenit locum suum
Pondus gͦ illud motus erat. quasi spõ¬
tancus sine anima. sine sensu. Sunt
alia quȩ sursum uersus petunt locũ.
Namq si aquam mittas suꝑ oleum
pondere suo in ima tendit. Locum eñ
suum querit. or dinari querit. quia
p̃ter ordinem est aqua suꝑ olcum. Do¬
nec gͦ ueniat ad ordinem suum inqui¬
etus motus est donec teneat locum
suum. Contia oleum funde sub aqua
uerbi gr̃ã quemadmodũ siuas olei ca-¬
dat in aquam in abysso. in mari. & fian¬
gatur non se patitur olcum suter: quo¬
mͦ aqua suꝑ oleum missa pondere suo¬
ad uma locum suum querit. Sic gͦ fr̃s
quo tendit ignis & aqua: Ignis suisũ

Expanded text:
autem sursum. Intelligat Sanctitas Vessti. Pondera gemina sunt. Pondus enim est impetus quidam cujusque rei, velut conantis ad locum suum: hoc est pondus. Fers lapidem manu, pateris pondus; premit manum tuam, quia locum suum quaerit. Et vis videre quid quaerat? Subtrahe manum, venit ad terram, quiescit in terra: pervenit quo tendebat, invenit locum suum. Pondus ergo illud motus erat quasi spontaneus, sine anima, sine sensu. Sunt alia quae sursum versus petunt locum. Namque si aquam mittas super oleum, pondere suo in ima tendit. Locum enim suum quaerit, ordinari quaerit: quia praeter ordinem est aqua super oleum. Donec ergo veniat ad ordinem suum, inquietus motus est, donec teneat locum suum. Contra, oleum funde sub aqua, verbi gratia, quemadmodum si vas olei cadat in aquam, in abyssum, in mare, et frangatur, non se patitur oleum subter. Quomodo aqua super oleum missa, pondere ad ima locum suum quaerit: sic oleum squo tendit ignis et aqua? Ignis sursum
Abbreviated transcription (Latin):
templum in uobis sp̃s sc̃i. c̃. ipse dix̃.
nescitis quia corꝑa ur̃a menbra sunt
ap̃iꝰ Itane uͦ cui de lignis & lapidibꝰ
salomon edificauit templum ds est.¬
& cui templum edisicat᷑ de menbris xͥ
hoc ẽ de m̃bris dĩ d̃s non est.. Cum
loquens de dco bcatissimus martyr
lephanus dixerit. salomon edificauit
ei domum. s fummꝰ non in manufac᷑¬
plum sunt sp̃s sc̃i quẽ constat uenis¬
se de celo. Istum negasso dm̃ quid ẽ¬

Expanded text:
templum in vobis Spiritus sacnti est? ipse dixit, Nescitis quia corpora vestra membra sunt Christi ? Itane vero cui de lignis et lapidibus Salomon aedificavit templum. Deus est, et cui templum aedificatur de membris Christi, hoc est, de membris Dei, Deus non est? cum loquens de Deo beatissimus martyr Stephanus dixerit: Salomon aedificavit ei domum; sed Summus non in manufacplum sunt Spiritus sancti, quem constat venisse de coelo. Istum negare Deum quid e
Abbreviated transcription (Latin):
itaq sic habet in corde. xp̃m. ut ci ter¬
rena & temꝑalia nec ca quȩ licita sunt
atq concessa p̃ponat. fundam̃tum ha-¬
bet. xp̃m. Si autem p̃ponit. & si uide¬
tomagis si salutaria p̾cepta contemp¬
nens committat illicita. ñ p̃posuisse. xͫ
buit imꝑantẽ. suie concedentẽ dum
contra cius imꝑata. siue concessa suam
ꝑ flagitia diligit explere libidinẽ: Siqͥs
itaq xp̃ianus diligit meretricẽ. ciq
adherens unum corpus efficit᷑. iam
in fundamento ñ habet. xp̃m. Si qͥs
autem diligit uxorem suam si scd̃m xͫ
quis ei dubitet in fundamento c̃ẽ
morbo concupiscentiarum cuam se¬

Expanded text:
itaque sic habet in corde Christum, ut ei teritaque sic habet in corde Christum, ut ei terrena et temporaria nec ea quae licita sunt atque concessa praeponat, fundamentum habet Christum; si autem praeponit, etsi uideto magis, si salutaria praecepta contemnens committat illicita, non praeposuisse Cbuit imperantem sive concedentem, dum contra ejus imperata sive concessa suam per flagitia delegit explere libidinem? Si quis itaque christianus diligit meretricem, eique adhaerens unum corpus efficitur , jam in fundamento non habet Christum. Si quis autem diligit uxorem suam, si secundum Christum , quis ei dubitet in fundamento esse morbo concupiscentiarum, s
Abbreviated transcription (Latin):
ni in fundamento xp̃m. a cuius uni uitate dĩ¬
tate non recesserunt. tam & si huic arri.¬
sundam̃to supedificauerunt quamli¬
bet pessimam uitam. uelut ligna. se-¬
num. stipulam. Recta itaq fides per
quam. xp̃c est fundam̃tum. quamius
gxurent᷑. tam̃ poterit eos quandoq ab
ilius ignis ꝓpetuitate saluare. Respon-¬
deat eis breuit apłs iacobus. Si quis
dicat se fidem habere oꝑa autem non
habeat. numquid poterit fides saluare
eum: & quis est inquiunt de quo di¬
cit apłs paulus ipse autem saluus erit
sic tamen quasi ꝑ ignẽ ⁊ Simul quis
iste sit inquiramus. hunc tam̃ non eẽ
das mittamus in rixam. si unus dicit.
etiam si mala oꝑa quis habuerit sal¬
uabit cum ꝑ ignem fides. alius autẽ
Nopa non habeat numqͥd poterit si¬
dis saluare cum e Inueniemus gͦ qͥs
possit saluari ꝑignem. si priuis inue¬
nermius quid sit habere in fundam̃
to. xp̃m. Quod ut de ipsa sumlitudine.
quantotius aduertamus. nichil in e¬
dificio p̃ponit᷑ fundamento. Quisqͥs

Expanded text:
i in fundamento Christum, a cuius unitate non recesserunt, tametsi huic fundamento superaedificauerunt quamlibet pessimam uitam uelut ligna, faenum, stipulam. recta itaque fides, per quam Christus . est fundamentum, quamuis exurentur, tamen poterit eos quandoque ab illius ignis perpetuitate saluare. Respondeat eis breuiter apostolus Iacobus: Si quis dicat se fidem habere, opera autem non habeat, numquid poterit fides saluare eum? Et quis est, inquiunt, de quo dicit apostolus Paulus: Ipse autem saluus erit, sic tamen quasi per ignem? Simul quis iste sit, inquiramus; hunc tamen non essorum sententias mittamus in rixam, si unus dicit: \'Etiamsi mala opera quis habuerit, saluabit eum per ignem fides\'; alius autem: Si opera non habeat, numquid poterit fides saluare eum? Inueniemus ergo quis possit saluari nerimus quid sit habere in fundamento Christum. quod ut de ipsa similitudine quantocius aduertamus, nihil in aedificio praeponitur fundamento. quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
putet sic a se portari dm̃. ut tentui de
si se subducat. Ue illi si se subtrgetrto d
quia ipse cadet. Nam cd̾s in se ꝑmais.
In quib nos habitamus ipsa nol soi¬
tinent. in quib ãs habitat iple sll¬
ñ sp̃s di habitat in uobis: Quod paull
dicere ideo dictum ec̃. qua in naul̃
derit ipsum ẽẽ dm̃ cui nos dixerat
plum d̃i. nisihabitaculum dei
hidisti ctiam tu consequent̃ c̃ẽ
am̃ nr̃m cuius sumꝰ templũ & noluis¬
ti aliud testimoniũ commemorare ꝙͣ¬
qđ ꝓtuli. nescitis quia corpus urm tẽ¬
plum in uobis sp̃s sc̃i ẽ quem habetiꝰ
Neq enim nisi esset ds haberet tc̃¬
plum. & templũ non manufactum
s edificatum de menbris dĩ. Ap̃c e¬

Expanded text:
putet sic a se portari Deum, ut terreat Deum, putet sic a se portari Deum, ut terreat Deum, si se subducat. Vae illi si se subtraxerit Deus; quia ipse cadit: nam Deus in se semper manet. In quibus nos habitamus, ipsa nos continent; in quibus Deus habitat, ipse illpiritus Dei habitat in vobis ? Quod proposuisti dicere ideo dictum esse, quia in nemine derit ipsum esse Deum, cujus nos dixerat plum Dei, nisi habitaculum Dei? Vidisti autem etiam tu consequenter esse Deum nostrum cujus sumus templum: et noluisti aliud testimonium commemorare quod protuli, Nescitis quia corpus vestrum templum in vobis Spiritus sancti est, quem habNeque enim, nisi esset Deus, haberet templum, et templum non manufactum, sed aedificatum de membris Dei: C
Abbreviated transcription (Latin):
bitat ds̃. iudentes cum facie ad fiũ
tates. sedes. dominationes. ihrłm sla
cȩlestis unde ꝑegrinando ingrmilan
& quam desiderando ingamiscimꝰ. Ii
habitat ds̃. illuc leuauit iste fiaem
illuc ascendit affectu desiderands. a
ipsum desiderium facit animam aeui¬
daro sordes peccatoꝵ & munddari aben¬
in labe. ut fiat & ipsa celum. quia lau¬
uit ocłos ad cum qui habitat in clo¬
erimꝰ ẽẽ habitationẽ dei. transitura est
habitatio dĩ. quia cclum & terra tra¬
siet. Dcinde anteꝗͣ faceret ds cesũ ꝙĩ
ram. ubi habitabat᷑. Sed dicit aliquis
& anteqͣ faceret d̾s scõs. ubi habitabat
In se habitat ds. Apud te habitat. &¬
apud se est. Ds & quando dignatur
habitaro in scĩs. non sic sunt sci domis
dĩ. ut ipsa subtracta cadat ds. Aliter t
num habitamus in deano: alit̃ ds̃ in sõ.
Tu habitas in domo. quȩ si subtracti fu¬
erit cadis. Ds autem sic habitat in sc̃s
ut si ipse d̾s discesserit. cacdant. Quĩs
gͦ sic portat dm̃ ut sit templum di. i

Expanded text:
bitat Deus, videntes eum facie ad faciem; tates, Sedes, Dominationes, Jerusalem illa coelestis unde peregrinando ingemiscimus, et quam desiderando oramus: ibi habitat Deus. Illuc levavit iste fidem, illuc ascendit affectu, desiderando: et ipsum desiderium facit animam desudare sordes peccatorum, et mundari ab omni labe, ut fiat et ipsa coelum; quia levavit ocerimus esse habitationem Dei; transitura est habitatio Dei, quia coelum et terra transient . Deinde antequam faceret Deus coelum et terram, ubi habitabat? Sed dicit aliquis: Et antequam faceret Deus sanctos, ubi habitabat? In se habitabat Deus, apud se habitabat, et apud se est Deus. Et quando dignatur habitare in sanctis, non sic sunt sancti domus Dei, ut ipsa subtracta cadat Deus. Aliter enim nos habitamus in domo, aliter Deus in sanctis: tu habitas in domo; si subtracta fuerit, cadis; Deus autem sic habitat in sanctis, ut si ipse discesserit, cadant. Quicumque ergo sic portat Deum, ut sit templum Dei; non
Abbreviated transcription (Latin):
pus exustum fuerit: dampnũ patit᷑
Ipse autem salius crit. sic tam̃ quas p
ignem. Non gͦ unius coꝵ s utrus
opus ignis ꝓbabit. Est quidam igus
temptatio tribulationis. de quo aptr¬
te alio loco dictum. ẽ. Uasa siguli po¬
bat fornax. & homines ustos temptatio
tribulationis. Iste ignis in hac inten
uita facit quod apłs dicit. Si accidat
duob fidelib uni scilicet cogitanti qͥ
sunt dĩ quomodo placeat᷑. hoc est car¬
ficanti suꝑ. xp̃i fundamentũ aurum.
argentum. lapides p̃tiosos. alteri au¬
tem cogitanti quȩ sunt mundi quomͦ
placeat uxori. id est edificanti suꝑ idc̃
fundamentum. ligna. fenũ stipulam:
illius enim opus non exurit᷑. quia ñ
ea dilexit quorũ amissione crutiet᷑. ex¬
uritur autem huius qm̃ sinc dolore
non ꝑeunt quȩ cum amore possessa
sunt. Sed qm̃ alterutra conditione ꝓ
xp̃m quamius doleat cum amiti.
saluus est quidem sic tamen qual ꝑ
ignem. quia urit eum dolor rerum
quas dilexerat amissarũ. s neq sibil¬

Expanded text:
damnum patietur: ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Non ergo unius eorum, sed utriusque opus ignis probabit. Est quidam ignis tentatio tribulationis, de quo aperte alio loco scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Iste ignis in hac interim vita facit quod Apostolus dixit, si accidat duobus fidelibus, uni scilicet cogitanti quae Dei sunt, quomodo placeat Deo, hoc est, aedificanti super Christum fundamentum, aurum argentum, lapides pretiosos; alteri autem cogitanti ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori , id est, aedificanti super idem fundamentum ligna, fenum, stipulam: illius enim opus non exuritur, quia non ea dilexit quorum amissione crucietur; exuritur autem hujus, quoniam sine dolore non pereunt, quae cum amore possessa sunt. Sed quoniam alterutra conditione prChristum, quamvis doleat cum amittit, salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem: quia urit eum rerum dolor, quas dilexerat, amissarum; sed non subve
Abbreviated transcription (Latin):
dis qm̃ unus est ds bñfacis. & demo¬
nes credunt & contremiscunt. Quid
brcins. uerus. uehementius dicit po¬
tuit. cum & in eugłio legamus hoc di¬
xisse demonia cum. xp̃m filium dei
confiterent᷑. & ab illo corriperent᷑. quod
in petri confessione laudatum ẽ: Qd
ꝓderit ait iacob fr̃s mei. si fidem di¬
cat se quis habere oꝑa autem ñ habe¬
at. Numquid poterit fides saluare e¬
um: Dicit etiam quia fides sine oꝑib
mortua est. Quousq igitur fallunt᷑
qui de fide mortua sibi uitam et̾̃nam
pauli illa sententia plane ad intelli¬
gendum difficilis. ubi ait. fundam̃¬
tum enim aliud nemo potest pone¬
re pret̾ id quod positum ẽ. quos et

Expanded text:
dis quoniam unus est deus? bene facis; et daemodis quoniam unus est deus? bene facis; et daemones credunt et contremescunt. quid breuius, uerius, uehementius dici potuit, cum et in euangelio legamus hoc dixisse daemonia, cum Christum filium dei confiterentur et ab illo corriperentur, quod in Petri confessioproderit, ait Jacobus, fratres mei, si fidem dicat se quis habere, opera autem non habeat? Numquid poterit fides salvare eum? Dicit etiam, quia fides sine operibus mortua est . Quousque ergo falluntur, qui de fide mortua sibi vitam perpetuaPauli illa sententia, plane ad intelligendum difficilis, ubi ait: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum est, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ. expectantes & ꝓpantes ad p̃senti¬
am dici dm̃ ꝑ quam cęli ardentes
soluentur. & elem̃ta ignis ardore de¬
coquent᷑. Nouos uͦ cȩlos & nouam tͣ¬
ram scdm̃ ꝓmissa ipsius expectamus
in quibus iustitia inhabitat. Qua¬
ꝓpter carissimi hȩc expectantes saita
gite iniuolati ot immacłati apud eũ
reperiri in pace. & dñi nr̃i patienti¬
am salutem existimate. ficut & dilec̃
ta est illi sapientiam. scͥpsit uob̾. ut
& in om̃ib epłis loquens. meis dehis
in quib sunt difficilia intellectu quȩ
indocti & instabiles ꝑuertunt. sicut
& ceteras scͥpturas ad ꝓprium suum ĩ¬
teritum. Hos igitur amantissimi pre¬
scientes cauete. ne infaustoꝵ errore
seducti decidatis a corroboratione ur̃a.
Crescite gͦ in gr̃a & intellectu dñi &¬
saluatoris ihu xͥ. Ipsi gła & nunc & in
diem et̃nitatis. Iacob autem tam uehe¬
ment̾ infensus est eis qui sapuint fid̃c
sine oꝑe ualcre ad salutem. ut illos eti¬
am demonibꝰ comparet dicens. Tucre¬

Expanded text:
tibus, expectantes et properantes ad praesentiam diei domini, per quam caeli ardentes soluentur et elementa ignis ardore decoquentur. nouos uero caelos et terram nouam secundum promissa ipsius expectamus, in quibus iustitia inhabitat. quapropter, carissimi, haec expectantes satis agite inuiolati et inmaculati apud eum reperiri in pace, et domini nostri patientiam salutem existimate, sicut et dilectam quae data est illi sapientiam scripsit uobis, ut et in omnibus epistulis loquens in eis de his, in quibus sunt difficilia intellectu, quae indocti et instabiles peruertunt sicut et ceteras scripturas ad proprium suum interitum. uos igitur, amantissimi, praescientes cauete, ne infaustorum errore seducti decidatis a corroboratione uestra, crescite uero in gratia et intellectu domisu Christi. ipsi gloria et nunc et in diem aeternitatis. Iacobus autem tam uehementer infestus est eis, qui sapiunt fidem sine operibus ualere ad salutem, ut illos etiam daemonibus conparet dicens: tu cre
Abbreviated transcription (Latin):
dixcris amo possessionem istam tine¬
o ne pereat & imminet dampnũ &
tu contristaris. non quidem p̃ponis
cam .xͦ. Nam si sic amas possessionẽ
istam ut si dicat᷑ tibi ipsam uis an
xp̃m. & si tristis eam ꝑdis plus tam̃
amplecteris. xp̃m quem posuisti m
fundam̃to: saluus eris tamqͣ pignẽ.
Audi aliud. Non potest tencit posil¬
sionem istam nisi dixeris falsũ testimo¬
mento ponere est. Ueritas enim dꝰ
Os quod mentit᷑ occidit animã. Ui¬
go si possessionẽ tuam diligis. non cu
ꝓpter illam facis rapinam. non ꝓpĩ
ilłã dicis falsũ testimoniũ. non ꝓpꝰ¬
illam facis hȩc: xpĩ habes in fimnd¬
mento. Si tam̃ quia diligis ilan
& trstaris ñ ꝑdis ilam: suꝑ fundam̃¬
amm posuisti non aurum. ł argentũ¬
au lapiles p̃tiosos. s ligna. fenum sti¬
pulam. Saluus gͦ cris cum ardere ꝙ¬
pit quod edificasti. sic tamen quasi per
igicm. Nemo enim suꝑ fundam̃tũ
hos edificet adulieria. blasphemias.

Expanded text:
dixeris: "amo possessionem istam, timedixeris: "amo possessionem istam, timeo ne pereat" et imminet damnum et tu contristaris, non quidem praeponis eam Christo. nam sic amas possessionem istam, ut, si dicatur tibi: "ipsam uis an Christum?" et si tristis eam perdis, plus tamen amplecteris Christum, quem posuisti in fundamento: saluus eris tamquam per ignem. audi aliud: non potes tenere possessionem istam, nisi dixeris falsum testimomento ponere est. ueritas enim dixit: os, quod mentitur, occidit animam. ergo si possessionem tuam diligis, non tamen propter illam facis rapinam, non propter illam dicis falsum testimonium, non pillam facis haec, Christum habes in fundamento; tamen quia diligis illam, et contristaris si perdas illam, super fundamentum posuisti, non aurum, argentum, lapides pretiosos, sed ligna, fenum, stipulam; salvus ergo eris, cum ardere coeperit quod aedificasti, sic tamen tanquam per ignem. Nemo enim super fundamentum hoc aedificans adulteria, blasphemias,
Abbreviated transcription (Latin):
a. & habet udicium cum frẽ suo. Ta-¬
lib enim dicitur. Iam quidẽ om̃i¬
no delictum ẽ in uobis. quia udici-¬
a habetis uobiscum. Uerum ipsa
idicia in eccłia iubet agi. non ad
forum trahi: tam̃ delicta eẽ dicit.
S ontendit enim xp̃ianus ꝓ reb tnt¬
nis amplius quam decct eum. a
missum ẽ regnũ cȩloꝵ. Non doum
cor suum sursũ leuat. s aliquan ei
partem trahit in terra. Denis slens¬
at temptatio ducendi margrii is
qui habent in fundam̃to xp̃m .e
tiosos. qui dicunt ex hac oportinti
alacres currunt aut nichil aut mo¬
dice. de t̾rena fragilitate contristant.
Illi autem amantes res ꝓprias. donsꝰ
ꝓprias grauit̾ conturbant᷑. fenum.
stipula. & lignum ardet. Habent ͦ
ligna. fenum. stipulam suꝑ fundamꝰ¬
tum. s rerum concessarũ. non ilicta¬
rum. Dico enim fr̃s. Possides fundan¬
tumꝰ Here cęlo. calca terram. Siti¬
lis es non edificas nisi aurum. ar¬
gentum. lapides p̃tiosos. Cum aut̃

Expanded text:
a et habet indicium cum fratre suo. taa et habet indicium cum fratre suo. talibus enim dicitur : iam quidem omnino delictum est, quia iudicia habetis uobiscum. uerum ipsa iudicia in ecclesia iubet agi, non ad forum trahi; tamen delicta esse dicit. contendit enim christianus pro rebus terrenis amplius quam decet eum cui promissum est regnum caelorum; non totum cor sursum leuat, sed aliquam eius partem trahit in terram. denique si ueniat temtatio ducendi martyrii, illi qui habent in fundamento Christupides pretiosos, qui dicunt ex hac opportunite cum Christo, alacres currunt, aut nihil aut modice de terrena fragilitate contristantur; illi autem amantes res proprias, domos proprias, grauiter conturbantur: faenum, stipula et lignum ardet. habent ergo ligna et faenum et stipulam super fundamentum, sed rerum concessarum, non inlicitarum. dico enim, fratres: possides fundamentum: haere caelo, calca terram. si talis es, non aedificas nisi aurum, argentum, lapides pretiosos; cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
regnum di non possidebunt. Si gͦ a
dextris non erunt: non restat nisi ut
sint a sinistris. Sinistris quid dicit᷑ ᷤ
ficant suꝑ fundam̃tũ quomͦ ñ pere¬
aut s salui fiant. sic tamen quasi ꝑ
ignem. Obscura quidem illa questio:
s ut possim breuit᷑ dicam. fr̃s sunt
homines om̃ino contemptores hꝰ¬
scłi. quib non est natum quicquid tẽ¬
ꝑalit̃ fluit. non herent dilectione aliqͣ
tͣrenis reb. sc̃i. casti. continentes. usti.
fortassis & omĩa sua uendentes. &
pauꝑib distribuentes. aut possiden-¬
tes tamꝗͣ non possidentes. aut uten-¬
tes hoc mundo tamꝗͣ ñ utentes. St̃
item alii qui reb infirmati concessis
inherent aliquantũ dilectione. non
rapit iuillam alienã. s sic amat suã
ut si ꝑdiderit conturbet᷑. Non appe-¬
tit uxorem alienã. s inheret suȩ. Sic
miscet᷑ suȩ. ut modum ibi teneat p̾-¬
scͥptum tabulis: liberoꝵ ꝓcreandoꝵ
causa. Non tollit aliena. s repetit su¬

Expanded text:
regnum Dei non possidebunt.» Si ergo a regnum Dei non possidebunt.» Si ergo a dextris non erunt, non restat nisi ut sint a sinistris: sinistris quid dicet? «Ificant super fundamentum, quomodo non pereant, sed salvi fiant; sic tamen quasi per ignem. Obscura quidem illa quaestio, sed, ut possum, breviter dico. Fratres, sunt homines omnino contemptores s, quibus non est gratum quidquid temporaliter fluit; non haerent dilectione aliqua terrenis operibus, sancti, casti, continentes, justi, fortassis et omnia sua vendentes et pauperibus distribuentes, aut possidentes tanquam non possidentes, et utentes hoc mundo tanquam non utentes . Sunt autem alii qui rebus infirmitati concessis inhaerent aliquantum dilectione. Non rapit villam alienam; sed sic amat suam, ut si perdiderit, conturbetur. Non appetit uxorem alienam; sed sic inhaeret suae, sic miscetur suae, ut modum non ibi teneat pscriptum tabulis liberorum procreandorum causa; non tollit aliena, sed repetit su
Abbreviated transcription (Latin):
tionis iusti iudiciĩ di. qui reddet uni¬
cuiq scđm oꝑa sua. Attende gͦ ipsũ
iudicem uenientem. Bñ. Do gr̃as. ñ
tacuit sententiã definitam. Non mi-¬
sit foras reos. & duxit rͥelum. Ante
uoluit prenuntiare. quod disposuit
facere. Nempe congregabunt᷑ ante e¬
os om̃s gentes. Quid de illis faciet.
Seꝑabit cos. & alios ponet ad dexte¬
ram. alios ad sinistram. Numquid me-¬
dius locus seruatus c̃: Quid dextris
dicturꝰ ẽ. Henite benedicti patris mei
ꝑcipite regnum. Quid sinistris: Ite
in ignem et̃nũ. qui paratus est diabo¬
lo & angłis eiꝰ. Si times mitti qͦ iude
cum quo. Si gͦ illa om̃ia oꝑa regnum
dĩ ñ possidebunt. immo non oꝑa s qͥ
talia agunt. nam oꝑa talia in igne ñ
erunt. nemo enim illo igne ardens
furat᷑us est & non adulteraty s qui
talia agunt regnum di non posside.¬
bunt. ñ gͦ erunt a dextris cum illis qͥ¬
b dicit᷑. uenite bñdicti patris mei ꝑ¬
cipite regnum. quia qui talia agunt.

Expanded text:
judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua. Attende ergo ipsum judicem venientem. Bene; Deo gratias: non tacuit sententiam definitivam, non misit foras reos et duxit velum. Ante voluit praenuntiare quod disposuit facere. Nempe «congregabuntur ante eum omnes gentes.» Quid de illis faciet? «Separabit eos; et alios ponet ad dexteram, alios ad sinistram.» Numquid medius locus servatus est? Quid dextris dicturus est? «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum.» Quid sinistris? «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Si non times mitti quo, cum quo. Si ergo opera illa omnia regnum Dei non possidebunt; imo non opera, sed qui talia agunt; nam opera talia in igne non erunt: non enim illo igne ardentes furaturi sunt et adulteraturi; sed «qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt:» non ergo erunt a dextris cum illis quibus dicetur, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum;» quia «qui talia agunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sione passi detrimentũ ꝑ ignem qual¬
dam doloris ꝑucmunt ad salut̃. A
quo dolore atꝙ detͥm̃to tanto est auls
sccurior. quanto ea ł minus amaull
ł tamq̃ non habens habutrit. Quiꝰ
ꝓpt̾ ila uel tenenda ł adipiscenai lo¬
micidium. adułterium. frincatonẽ
idolatam. & similia queq cõmucrit.

Expanded text:
sione passi detrimentum per ignem quensione passi detrimentum per ignem quendam doloris perueniunt ad salutem. a quo dolore atque detrimento tanto est quisque securior, quanto ea uel minus amauerit uel tamquam non habens habuerit. qui uero propter illa uel tenenda uel adipiscenda homicidium, adulterium, fornicationem, idololatriam et similia quaeque commiserit,
Abbreviated transcription (Latin):
lapides p̃tiosos. Non cnim cogtart
nisi que sunt dĩ quomͦ placcret lis
& he cogitationes sunt quantum ei¬
istimo aurum. argentum. lapides pͣti¬
osi. Porro si cuta diuitias fuas quo¬
dam carnali tencretur affectu quam¬
uis ex eis multas elemosinas faceret.
nec ad eas augendas fraudis aliquid
rapineq moliretur. aut carum mi¬
nuendarũ a amittendarũ metu ma
liquod facinus flagitiũue labcretur.
alioquin iam se isto modo ab illius fu̾¬
damenti stabilitate subtraheret. sed
ꝓpt̾ carnalem ut dixi quem in cis ha¬
bebat affcctum. quo talib bonis si¬
ne dolore carcrt non posset. edificare
suꝑ fundam̃tum illud. ligna. fenum.
stipulam. maxime si & uxorc̃ sic habe¬
ret. ut etiam ꝓpt̾ ipsam cogitaret ca
que sunt mundi. quomͦ placeret i¬
ri. Hec igit᷑ qm̃ affectu dilecta cana¬
li non sinc dolore amictunt᷑ ꝓptercaaͥ
ea sic habent cum habcant in funda¬
nem oꝑatur neq huic ista ulla iato¬
one ł cupiditate p̃ponant: in coꝵ ans¬

Expanded text:
s pretiosos; non enim cogitaret, nisi quae sunt dei, quomodo placeret deo. et hae cogitationes sunt, quantum existimo, aurum, argentum, lapides pretiosi. porro si circa diuitias suas quodam carnali teneretur affectu, quamuis ex eis multas elemosynas faceret nec ad eas augendas fraudis aliquid rapinaeque moliretur aut earum minuendarum uel amittendarum metu in aliquod facinus flagitiumue laberetur — alioquin iam se isto modo ab illius fundamenti stabilitate subtraheret —, sed propter carnalem, ut dixi, quem in eis habebat affectum, quo talibus bonis sine dolore carere non posset, aedificaret super fundamentum illud ligna, fenum, stipulam, maxime si et uxorem sic haberet, ut etiam propter ipsam cogitaret ea, quae sunt mundi, quomodo placeret uxori. haec igitur quoniam adfectu dilecta carnali non sine dolore amittuntur, propterea qui ea sic habent, ut habeant in fundanem operatur, neque huic ista ulla ratione uel cupiditate praeponunt, in eorum amis
Abbreviated transcription (Latin):
mentum uideat quod suꝑ edificat. Aliꝰ
enim suꝑ edificat aurum argentũ.
lapides p̃ciosos: alius ligna. fenum.
stipulam. unius cunisq opus qualc sit
ignis ꝓbabit. Dies enim dñ declara¬
bit: quia in igne reuelabit᷑. Si cunis
opus ꝑmanserit quod suꝑedificauit
mereedem accipiet. hoc c̃ quia super
sundam̃tum iusta oꝑa edificat. aurũ.
aigentum. lapides p̃tiosos. si autẽ pec¬
sata. ligna. fenum. stipulam. tamen
aꝓpter fundam̃tũ ipse saluuꝰ erit. sic
curitatem malam. Non dabo quod
ñ accipio. timens terreo. Securos uos
facercm si securus fierem. Ego ignẽ et̃¬
non extinguetur. & uermis eoꝵ non
morietur. Sed de impiis dixit aliquis¬
ait. non de me. qui quamuis peccator
sim. quamuis adult̃. quamius frau¬
dator. quamus raptor. quamuis ꝑ¬
iurus. habeo tamen in fundam̃to .xͫ.
ignem purgor. & ꝓpter fundam̃tum
non ꝑeo. Dic mͥ iterũ quid es. Xp̃ianꝰ
inquis. Interim transi. Quid aliud:

Expanded text:
mentum videat quid superaedificat. Alius mentum videat quid superaedificat. Alius enim superaedificat aurum, argentum, lapides pretiosos; alius ligna, fenum, stipulam: uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit; dies enim Domini declarabit, quia in igne revelabitur. Si cujus opus permanserit quod superaedificavit, mercedem accipiet:» hoc est, quia super fundamentum justa opera aedificavit; «aurum, argentum, lapides pretiosos.» Si autem peccata; «lignum, fenum, stipulam:» tamen propter fundamentum «ipse salvus erit; sic s dare securitatem malam. Non dabo quod non accipio, timens terreo: securos vos facerem, si securus fierem; ego ignem aetenon exstinguetur, et vermis eorum non morietur» . Sed de impiis dixit, ait aliquis, non de me; qui quamvis peccator sim, quamvis adulter, quamvis fraudator, quamvis raptor, quamvis perjurus; habeo tamen in fundamento Chriignem purgor, et propter fundamentum non pereo. Dic mihi iterum, Quid es? Christianus, inquis. Interim transi. Quid aliud?