comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illis etiam diuinȩ uindictȩ offeis
catus est. uerũ tam̃ si & hoc ñ miseradit
sed crudelit̃ fecisset. &ĩa sic innordit ut̃o
esset. Neq eni quẽquã suorũ ia nocentũ
& obȩdientiũ si ad hostis cuneũ difrum¬
pendũ missus fuissec & captiuat ullo modo
eũ postea siuicisset ipse dãnaret. qđ faca¬
rus ẽ. ds̃ iste desua parte quã config
globo quia obȩdiuit iubenti. quia in
les cuneos. ꝓsalute regni eiꝰ. ꝓpostta
morte processit. Sed in hac inquit si
seculorũ ĩa malis ꝑmixta atq concreta
non obtẽperauit p̃ceptis. queramꝰ quare.
Si propͥa uoluntate: uera culpa & iusta
pena. Sediam si uoluntas est rea: nullat̃
adpeccandũ natura conto

Expanded text:
llis etiam diuinae uindictae offerens deprecatus est. uerumtamen si et hoc non misericorditer, sed crudeliter fecisset. etiam sic melior deo uestro esset. neque enim quemquam suorum innocentium et oboedientium, si ad hostis cuneum disrumpendum missus fuisset et captiuatus, ullo modo eum postea. si uicisset, ipse damnaret: quod facturus est deus iste de sua parte, quam configet in globo, quia oboediuit iubenti, quia in hostiles cuneos pro salute regni eius proposita sua morte «processit. sed in hac, inquit, serie saeculorum iam malis permixta atque concreta non obtemperauit praeceptis. quaeramus, quare. si propria uoluntate, uera culpa et iusta poena; sed iam si uoluntas est rea, nulla est ad peccandum natura cont
Abbreviated transcription (Latin):
lebem meã plebem meã. & non dilectã
Vestam. Et erit̃ in loco ubidictũ est eis non
poulus m̃s uos ibi uocubuntur filiidi uius.
Noc rgo degentibus ꝓphetatum paulus os¬
teidit. Vnde & petrus scribens ad gentes ꝓphe¬
ta quidẽ ipso non nominato. ꝓpheciã tam̃ eiꝰ
uerbs suis inserit. dicens. uos aut̃ genꝰ electũ.
regule sacertiũ gens scã popłs ad quisiti¬
onis. quo uirtutes eiꝰ ad nuntietis qui detenebris
uos uocauit in illud admirabile lumen suum.
Qui ali quandañ poołs. muinc aut̃ popłs dĩ. uoꝵ

Expanded text:
lebem meam plebem meam" et "non dilectam dilectam" et erit in loco, ubi dictum est eis: non populus meus uos, ibi uocabuntur filii dei uiui. hoc ergo de gentibus prophetatum Paulus ostendit. unde et Petrus scribens ad gentes propheta quidem ipso non nominato prophetiam tamen eius uerbis suis inserit dicens: uos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus adquisitionis, quo uirtutes eius adnuntietis, qui de tenebris uos uocauit in illud admirabile lumen suum: qui aliquando non populus, nunc autem populus dei; quorum
Abbreviated transcription (Latin):
aꝓ iubimersit. ut quid &
orpus inuitulo id est homines in omnibus
nntibus quibus ad hȩc sacrilegia caput
hoc est auctor est diabolus. aureum prop¬
terta. quia uidenter idolutriȩ ritus uelut
a supientibus infatuti. dequib dicit apłs.¬

Expanded text:
 submersit, ut quid etcorpus in uitulo, id est homines in omnibus gentibus, quibus ad haec sacrilegia caput, hoc est auctor, est diabolus, aureum propterea, quia uidentur idolatriae ritus uelut a sapientibus instituti. de quibus dicit apos
Abbreviated transcription (Latin):
trum. non ẽ quid inde boni coniecta
us. Nectumen nihil arbitror signifi
oset aut̃ propheta non a me opus est diciqr
illa iussio factumue signific&. qđ dixit dñs ad
oset uude & accipe tibi uxorẽ fornica ionẽ.
& fac filios defornicatione. cũ satis hoc ipsa
scriptura demonstret. unde & quare sit dictũ
Sequitur enĩ. qm̃ fornicans fornicabit᷑ terra
ad nõ & abiit & accepit gomerfiliam dahalẽ.
& concepit & peperit filium. & dixit donlꝰ

Expanded text:
deos earum, non est, quid inde boni coniectare deos earum, non est, quid inde boni coniectare possimus. nec tamen nihil arbitror significOsee autem propheta non a me opus est dici. quid illa iussio factumue significet, quod dixit dominus ad Osee: uade et accipe tibi uxorem fornicationis et fac filios de fornicatione, cum satis hoc ipsa scriptura demonstret, unde et quare sit dictum. sequitur enim: quoniam fornicans fornicabitur terra a domino. et abiit et accepit Gomer filiam Debeleim; et concepit et peperit ei filium. et di
Abbreviated transcription (Latin):
i conceplatione tianis condint̃ aten
calcantẽ. Et inchoatacum illa primȩ conuen¬
tionis noticia. post abea pęnitus separatum
diabolum occidit. etmq sibi ꝑpetuo copulauit.
conubio. Oderimus ergopeccatũ. sed prophe¬
tiam non extinguamus. Amemus illũ dauid
quantum amandus est qui nos adiabolo per
misericordiam lib̃auit. a memus & istum dauid.
qui tum graue in se uulnus iniquitatis pęni¬
tentiȩ humilitate sunauit Iam desalomone
quid dicam. quẽ uehem̃ter arguit scã scriptu¬
ra atq condẽnat. nihilq de pęnitentia eius
ł in eum indulgentia dei ommino cõmemorat.
nec mi hi prorsus occurrit quid saltẽ in alle¬
goria boni signific& hȩc eius flenda submer¬
sio: nisi forte quis dicat mulieres alieni genas
quarum amore exurserat significure ȩccle¬
sias electus degentib Posset hoc fortusse ñ
absurge intelligi. si ille propter salomonẽ de¬
sererent deos suos. & colerent dm̃ eius. Cũ uero
se ꝓpter illas offendit dm̃ suum. & coluit

Expanded text:
i contemplatione transcendentem atque calcantem, et inchoata cum illa primae conuentionis notitia post ab ea penitus separatum diabolum occidit eamque sibi perpetuo conubio copulauit. oderimus ergo peccatum, sed prophetiam non extinguamus; amemus illum Dauid, quantum amandus est, qui nos a diabolo per misericordiam liberauit; amemus et istum Dauid, qui tam graue in se uulnus iniquitatis paenitentiae humilitate sanauit. Iam de Salomone quid dicam ? quem uehementer arguit sancta scriptura atque condemnat nihilque de paenitentia eius uel in eum indulgentia dei omnino commemorat. nec mihi prorsus occurrit, quid saltem in allegoria boni significet haec eius flenda submersio, nisi forte quis dicat mulieres alienigenas, quarum amore exarserat, significare ecclesias electas - de gentibus. posset hoc fortasse non absurde intellegi, si illae propter Salomonem desererent deos suos et colerent deum eius. cum uero ipse propter illas offendit deum suum et coluit
Abbreviated transcription (Latin):
oturam euidenter apenat. cũq
i testamenti predicaone cestentur.
est qui audeat dicxe non ꝓpterea iussũ
uctũ. propter quod se uississe & prophetã
sitisse ipse in scẽ litteris qui iussit exponit:
Nit enĩ apłs paulus Vt notas faceret diuitias
glore suȩ inuasa misericordiȩ quȩ p̃parauit¬

Expanded text:
turam euidenter aperiat cumquein noui testamenti praedicatione testentur: quis est, qui audeat dicere non propterea iussum et factum, propter quod se iussisse et prophetam fecisse ipse in sanctis litteris qui iussit exponit? ait enim apostolus Paulus: ut notas faceret diuitias gloriae suae in uasa misericordiae, quae p
Abbreviated transcription (Latin):
teram arcim isrł maullem ieruher et
concit ad huc & peperit filiam. & dixit
eidñs Voca nom̃ eius absq: miseri cordia.
quia non addam ultra misereri isrł. sed
obliuione obliuiscar eorũ & domui iuda
miserebor. Et saluabo eos indño dõ suo.
& non saluabo eos in arcũ .&. sludio & in

Expanded text:
 ualle Iezrahel. et concepit adhuc et peperit filiam. et dixit ei dominus: uoca nomen eius "absque misericordia," quia non addam ultra misereri Israhel, sed obliuione obliuiscar eorum; et domui Iuda miserebor et saluabo eos in domino deo suo, et non saluabo eos in arcu et in gladio et in
Abbreviated transcription (Latin):
Illa ergo meretrix dequa hominẽ dei aude¬
tis arguere deus ur̃ esset: etiam si non eset
in melius casto coniugio commutata. Qut
si non uultis. particulam certe dei uĩ licet
minimã. non negatis illam animani mere¬
tricis. Hoc ergo iam inelior deo ur̃o: quoni¬
am ipsa una meretrix esset. ille aut̃ condi¬
tione suȩ illius cõmixtionis. uniuerso ge¬
neri tenebrarũ. in omnib: meretricib pro¬
ftituitur. In om̃ib deniq maribus ac fe¬
minis late uarieq fornicantib & sese cor¬
rum pentib: uolutatur: soluit᷑ inligatur:
rursus in eorum fetib uolutandus soluen¬
dus ligandus. donec adultimũ globũ pars
in mundissima dei ur̃i tãquã in expiabi¬
lis meretrix ꝑducatur. Hat scilic& mala.
has turpitudines. haec dedecora a menbris
suis ds̃ ur̃ amouere non potuit: & hostis
n manis necessitecte conpulsus. ad ista ꝑ¬
uenit. Neq enĩ potuit interimere in iuri
anto ergo ille melior. qui occiso
fratremꝰ defendit inlȩsũ quem

Expanded text:
illa ergo meretrix, de qua hominem dei audetis arguere, deus uester esset, etiamsi non esset in melius casto coniugio commutata; aut si non uultis, particulam certe dei uestri, licet minimam, non negatis illam animam meretricis. hoc ergo iam melior deo uestro, quoniam ipsa una meretrix esset, ille autem condicione suae illius commixtionis uniuerso generi tenebrarum in omnibus meretricibus prostituitur, in omnibus denique maribus ac feminis late uarieque fornicantibus et sese corrumpentibus uolutatur, soluitur, inligatur, rursus in eorum fetibus uolutandus, soluendus, ligandus, donec ad ultimum globum pars inmundissima dei uestri tamquam inexpiabilis meretrix perducatur. haec scilicet mala, has turpitudines, haec dedecora a membris suis deus uester amouere non potuit et hostis inmanis necessitate conpulsus ad ista peruenit; neque enim potuit interimere iniurios partibus saluis. quanto ergo ille melior, qui occiso Aegyptio fratrem defendit inlaesum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
erentur: siue hoc ergo siue illud
Aiud hinc fuerit figuratum
ipso openeq fausto respurge
tum sacris pra suscepto negeci
obi cere moxsi. ł inimici harau
Sed quia noui quid maxine & inuidiose iacta¬
re consueuerint. idõ ipse hoc ĩmemoraui supe¬
riusq defendi: nec quic quã in eo facto esse
criminis ł ipsi manibhei qui corrigi uellenti
ł quisquã alius imperitorũ aut impioru mi¬
turet. Nunc aut̃ quid &iã ꝓpheticȩ simis:¬
tionis habuerit. requirendum est. Q
multos qui sibi absente ipso idolũ fab: aui¬
runt. sine ulla cuiusquã necessitudinis astin¬
tione iussit interimi : facile est ut intellgat᷑
hominũ illorũ interemptionẽ significare
uitiorũ talium qualib illi ad eandẽ idola¬
triam defluxerunt. In talia quippo atia nos¬
seui re iubet psalmꝰ cũ dicit Rascimini: &
nolite peccare. Intalia uitia seuire nos iub&

Expanded text:
 de Aegypto liberentur: siue hoc ergo siue illud  de Aegypto liberentur: siue hoc ergo siue illud siue aliquid aliud hinc fuerit figuratum, ipso opere. quo Fausto respondeo, quantum satis pro suscepto negotio obicere Moysi uel inimici harum  et fecerit. sed quia noui, quid maxime et inuidiose iactare consueuerint, ideo ipse hoc commemoraui superiusque defendi. ne quicquam in eo facto esse criminis uel ipsi Manichaei. qui corrigi uellent, uel quisquam alius inperitorum aut inpiorum putaret. nunc autem quid etiam propheticae significationis habuerit, requirendum est, quod ex eis multos, qui sibi absente ipso idolum fabricauerunt, sine ulla cuiusquam necessitudinis distinctione iussit interimi. facile est, ut intellegatur hominum illorum interemptionem significare uitiorum talium, qualibus illi ad eandem idolatriam defluxerunt. in talia quippe uitia saeuire nos iubet psalmus, cum dicit: irascimini et nolite peccare. in talia uitia saeuire nos iubet
Abbreviated transcription (Latin):
ede grinatione diuholun adño xp̃
aefensis occidi Quod uero in aren
obruit interemptum: manifestum est eius
iam morticinam presentiã meis latere. qui
non habent stubile fundamentum. Vnde
aecł̃am dñs super petram aedificut: & eos
qui audiunt uerbũ eiꝰ & faciunt. comparat
prudenti uiro qui ȩdificat domũ suã super
petram. ne temptationib: cȩdat & corruat:
illos aut̃ qui audiunt & non fuciunt cõparat
stulto aedificunti super arenã. cuius temp¬
tata domus ruina fit magna. Quod uero
expoliauit aegyptios iussu dñi dei. nihil
nisi iustissime iubentis: quid prefigurauerit.
iam in quibusdam libris quos dedoctrina
xp̃iana prenotaui. quantum mihi tunc
occurrit me recolo posuisse. qđ auro ar
gento & ueste aegyptiorũ significatȩ sint
quȩdum doctrinȩ. quȩ in ipsa consuetudi
gentium. non in utili studio discantur. Sed
siue hoc signific&. siue illud quod exipsis
ntibus animȩ pretiose tamquam uasu

Expanded text:
sunt, inde ecclesiae, de quibus ad Galatas dicit: efensis occidi. quod uero in arena obruit interemptum, manifestum est eius iam morticinam praesentiam in eis latere, qui pellatum dominum sic interpretatur. quod duos parietes in ecclesiam dominus super petram aedificat et eos, qui audiunt uerbum eius et faciunt, conparat prudenti uiro, qui aedificat domum suam super petram, ne temptationibus cedat et corruat; illos autem, qui audiunt et non faciunt, conparat stulto aedificanti super arenam, cuius temptata domus ruina fit magna. Quod uero expoliauit Aegyptios iussu domini dei sui, nihil nisi iustissime iubentis, quid praefigurauerit, iam in quibusdam libris, quos de doctrina christiana praenotaui, quantum mihi tunc occurrit, me recolo posuisse, quod auro et argento et ueste Aegyptiorum significatae sint quaedam doctrinae , quae in ipsa consuetudine gentium non inutili studio discantur. sed siue hoc significet siue illud, quod ex ipsis gentibus animae pretiosae tamquam uasa aurea
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid figuratȩ significare uł credantur uł
intelligantur. aut utrũq potius quã neutrũ.
dũ tamen & ipsa quȩ figuratȩ dicta. uł facta
intelligguntur ad eosdem mores bonos
pietatemq: referuntur. Ac perhoc etiam
 manicheis uł quibq aliis dehis figuris
im gesturum noster displicet intel

Expanded text:
aliquid figurate significare uel credantur uel aliquid figurate significare uel credantur uel intellegantur aut utrumque potius quam neutrum; dum tamen et ipsa, quae figurate dicta uel facta intelleguntur, ad eosdem mores bonos pietatemque referantur. ac per hoc etiam si Manichaeis uel quibusque aliis de his figuris rerum gestarum noster displicet intell
Abbreviated transcription (Latin):
miseri manifestatione eiꝰ suus fauces optu¬
ruri. quã suauitate pectus impleri. Xp̃m
igitur sonant haec om̃a. Caput illud quod
ascendit incęlum. & hoc corpus eius quod
usq infinem laborat in terra. Scribenti
litteras uere sacras omnis parturiuit int¬
tio. nec esse quiꝰquam credendum est
propheticorũ contextione narra
non signific& aliquid futurorũ
prophetico spu deliguntur. ut aliquidiam
sonant significatione futurorũ. autsi nihil
tale significant. adhoc interponunt᷑ ut si
unde illa significantia tamquam sonantia
conectuntur. Has aut̃ rerum gestarũ allego¬
ricas narrationes si nolunt heretici sicut
a nobis exponunt᷑ accipere ł &ĩa nihil eas
nisi quod propriȩ sonant significare con¬
tendunt. non est luctandũ cum hominib
qui dicunt. non sapit palato meo qđ sapere
dicis tuo. dum tamen ea quȩdiuinitus pre¬
cipiuntur aut mores piecatẽq: formare aut

Expanded text:
miseri manifestatione eius suas fauces obtumiseri manifestatione eius suas fauces obturari quam suauitate pectus inpleri! Christum igitur sonant haec omnia; caput illud, quod iam ascendit in caelum, et hoc corpus eius, quod usque in finem laborat in terra, scribentium litteras uere sacras omnis parturiuit intentio, nec esse quicquam credendum est librorum propheticorum contextione narratum, quod non significet aliquid futurorum,prophetico spiritu deliguntur, aut aliquid iam sonant significatione futurorum aut, si nihil tale significant, ad hoc interponuntur, ut sit, unde illa significantia tamquam sonantia conectantur. Has autem rerum gestarum allegoricas narrationes si nolunt haeretici, sicut a nobis exponuntur, accipere uel etiam nihil eas, nisi quod proprie sonant, significare contendunt, non est luctandum cum hominibus, qui dicunt: "non sapit palato meo, quod sapere dicis tuo", dum tamen ea, quae diuinitus praecipiuntur, aut mores pietatemque formare aut
Abbreviated transcription (Latin):
diuerua gloriam incorruptibilis dei in
similitu ẽ imaginis corruptibilis homi¬
nis & uolunm. & quadrupedium & ser¬
pentium. Pac quasi sapientia. iste uitulus
uireus. quai solebant aetgyptiorum etiam
ipsi primates timquã docti homines ad¬
orare figment oc ergo uitulo significa¬
tum est omne chus id est omnis sotietas
gentibi¬
hittrũ. Hanc sacri¬
hissabelitarum petro deipsis gentibus dictum est.
macta & manduca. Si macta & manduca. quare
non &iam concide & bibe: itallle uitulus per
ignem teli. & aciem uerbi. & aquã baptismi.
ab eis potius quos absorbere conabatur absortus
est Si ergo haec quoq loca scripturarũ dequib
eisdem scripturis calumpniantur heretici ꝑ¬
scrutata & quodã modo interrogata. quanto
uidentur obscuriora tanto mirabiliores in se
mysteriorum thesauros latere respondent.
quanto magis impiorũ blasphema ora om¬
mitiscere omnino debent. cum oppilantur
aꝑtissima ueritate : contra quã prȩfocato
spũ quid mussitent. non inueniunt. Et malunt

Expanded text:
tibilis dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. ex hac quasi sapientia iste uitulus aureus, qualia solebant Aegyptiorum etiam ipsi primates et tamquam docti homines adorare figmenta. hoc ergo uitulo significatum est omne corpus, id est omnis societas gentiditorum. hanc sacriIsrahelitarum Petro de ipsis gentibus dictum est: macta et manduca. si macta et manduca, quare non etiam: concide et bibe ? ita ille uitulus per ignem zeli et aciem uerbi et aquam baptismi ab eis potius, quos absorbere conabatur, absorptus est. Si ergo haec quoque loca scripturarum, de quibus eisdem scripturis calumniantur haeretici, perscrutata et quodam modo interrogata, quanto uidentur obscuriora, tanto mirabiliores in se mysteriorum thesauros latere respondent: quanto magis inpiorum blasphema ora obmutescere omnino debent, cum oppilantur apertissima ueritate, contra quam praefocato spiritu quid mussitent non inueniunt et malunt
Abbreviated transcription (Latin):
ts nr̃i patriarchȩ atq ꝓphetȩ
qulo tu ilustre testimonũ scĩtitis atq pi¬
etiais ea scriptura ꝑ hib&. quã saluti generis
humani duinitus dispensatã non negati nisi
quis quis aut et̃ nescit. aut omñe sensũ rati¬
onalis ionsiderationis amisit. etiã si libi¬
łpotius furor accusat. nonne etiam
on ho electis eorũ sed ipso etiã deo
na quã esse sincerissim̃a lucẽ & miscendose
tenebris inquinari : Ecce homo a uariciȩ ̃¬
aiuentris cuusa uxorẽ suam sororẽmentre
maliorũ concubitũ uendidit. Quanto ille
gratis eis polluendã corrũ pendamq sub¬
uent: ã cũ filitb qui &iã scienf concubu

Expanded text:
tri Patriarchae atque Prophetae quibus tam illustre testimonium sanctitatis atque pietatis ea Scriptura perhibet, quam saluti generis humani divinitus dispensatam non negat, nisi quisquis aut eam nescit, aut omnem sensum rationalis considerationis amisit, etiamsi libiorum error uel potius furor accusat: nonne etiam sic non dico electis eorum, sed ipso etiam deo na quam esse sincerissimam lucem et miscendo se tenebris inquinari? ecce homo auaritiae ac uentris causa uxorem suam sororem mentitus in aliorum concubitum uendidit: quanto ille gratis eis polluendam corrumpendamque subiecit! iam cum filiabus qui etiam sciens concubu
Abbreviated transcription (Latin):
tobiȩ quoq scriptura testitur. Ad xluiiii.
aut̃ qđ est septies septeni unũ additur: quo
unitas cõmendatur. In hac ratione uiuit illa¬
apostolica sententia sufferentes inuicem in
dilectione. studentes seruare unitatẽ sp̃s
inuinculo pacis. Dono ituq spirituali hocẽ.
septenurio facta est aeccła puteus satietatis.
quia factus est in ea fons aquȩ. salientis in
uitam aeternã. Quẽ qui habuerit: non sitiet
in aeternũ. lam uero qui fuerit maritꝰ eius.
quid aliud quã diabolũ nominis huius in ter¬
pretatione significat: huiꝰ erant pessimo co¬
iugio delegati om̃s quos grã dei liberat. ut
letur. Uria nãq: interpretatur lux

Expanded text:
Tobiae quoque scriptura testatur. ad XLVIIII Tobiae quoque scriptura testatur. ad XLVIIII autem, quod est septies septeni, unum additur, quo unitas commendatur. in hac ratione uiuit apostolica illa sententia: sufferentes inuicem, in dilectione studentes seruare unitatem spiritus, in uinculo pacis. dono itaque spiritali, hoc est septenario, facta est ecclesia puteus satietatis, quia factus est in ea fons aquae salientis in uitam aeternam, quem qui habuerit, non sitiet in aeternum. iam uero qui fuerit maritus eius, quid aliud quam diabolum nominis huius interpretatione significat? huius erant pessimo coniugio deligati omnes, quos gratia dei liberat, ut copuletur. Uria namque interpretatur "lux
Abbreviated transcription (Latin):
nis amaritudo. P ostuero iã publicis signis
anuli monilis & uirgȩ : uicit temere iudi¬
untes iudeos quorũ iam ꝑsonã iudas ipse
subat. qui hodieq dicunt non hunc esse
popłm xp̃i. nec habere nos semen habrahȩ.
Sed ꝓlutis certissimis documentis nr̃ȩ uocu¬
tionis. iustificationis. Iori ficationis. sine
dobio confundentun & nos magis quã sẽ
iustificitos esse fatebunt᷑. Et nucletius
hat & menbratim quodam modo artiila¬
tmq scrutarer atq dissererem. quantũ
intentionẽ meã dñs adiuuar&: nisi me ab
hac luboriosiore diligentia. finiendihuius
operis qđ thistum̃ uellẽ iam ꝓlixum est
cura
in id qđ dicere intendimus adsumamꝰ. satis
congruit. Nã & incunticis canticoꝵ sponsa
illa atła est: quȩ uocatur puttus aquȩ uiuȩ.
& huic puteo septenarii numeri nom̃ inspũ scĩ
significatione coniungit᷑. propt̃ rationem
pente costes. quo die decȩlo missus sp̃s scs uenit.
Deseptimanis enĩ constare eundẽ festũ diem.

Expanded text:
nis amaritudo. post uero iam publicis signis anuli, monilis et uirgae uicit temere iudicantes Iudaeos, quorum iam personam ludas ipse gestabat, qui hodieque dicunt non hunc esse populum Christi nec habere nos semen Abrahae; sed prolatis certissimis documentis nostrae uocationis, iustificationis, glorificationis dubio confundentur et nos magis quam se iustificatos esse fatebuntur. enucleatius haec et membratim quodam modo articulatimque scrutarer atque dissererem, quantum intentionem meam dominus adiuuaret, nisi me ab hac laboriosiore diligentia finiendi huius operis, quod plus quam uellem iam prolixum est, curain id, quod dicere intendimus, adsumamus, satis congruit. nam et in canticis canticorum sponsa illa ecclesia est, quae uocatur puteus aquae uiuae. et huic puteo septenarii numeri nomen in spiritus sancti significatione coniungitur propter rationem pentecostes, quo die de caelo missus spiritus sanctus uenit. de septimanis enim constare eundem festum diem
Abbreviated transcription (Latin):
eum non exꝓpria nacura sedex nra motali¬
tate suscepca hominẽ diceremꝰ: Sic enĩ qudã
dñ credendo xpm̃ & hominẽ negan do
errauerunt . s rursus quidã hominem
putando & dm̃ negando aut contẽpserunt. Isaias¬
aut in homine spem suam ponentes. in illud
maledictum inciderunt. Hic gͦ iste
gentilis si turbaretur & dicer& contrafidẽ
nram̃ istum ꝓpħam locutũ fuisse . qr nosseđ m¬

Expanded text:
natura, sed ex nostra mortalitate suscepta hominem diceremus. sic enim quidam deum credendo Christum et hominem negando errauerunt; et rursus quidam hominem putando et deum negando aut contempserunt aut in hmaledictum inciderunt. Hic ergo iste gentilis si turbaretur, diceret contra fidem nostram istum prophetam locutum fuisse: quia nos
Abbreviated transcription (Latin):
aꝓphetis predictum eẽ discer&. audira hieremia
dicente . sic dicetis illis. di i quicȩlum & terrã non
fectrunt pereant a terra s desubcȩlo Itẽ alio
loco cum eundẽ ꝓpham dicentẽ audirs. dnẽ
fortitudo mea & adiutorium meũ & refugium
indie maloꝵ adte gentes uenient ab extrenio
t̾rȩ &dicent. quam falsa posseder̃ patres
nrĩ simulacra ⁊ non ÷ in eis utilicas. si facis
homo deos & ipsi non sunt dii ꝓpterea erce
ego ostendam illis intempore illo manũ meã.
inuniũsa t̾ra. quid dicã quẽ ad modũ moueret᷑

Expanded text:
phetis praedictum esse disceret: audiret Jeremiam dicentem, Sic dicetis illis: Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant a terra, et de sub coelo . Item alio loco cum eumdem prophetam dicentem audiret, Domine, fortitudo mea, et adjutorium meum, et refugium meum in die malorum: ad te gentes venient ab extremo terrae, et dicent, Quam falsa possederunt patres nostri simulacra, et non est in eis utilitas! si faciet homo deos et ipsi non sunt dii. Propterea ecce ego ostendam illis in tempore illo; manum meam in universa terra, quid dicam quemadmodum moveretur
Abbreviated transcription (Latin):
ne ab ali quo ince tiu. & ille cam seruuis¬
o lbros quib illi erudiant᷑.
ipse honeret¬
uor ipo ꝑeorum e uippe codices proba
mnmta conscripta. sed olim in illo reg.
munlcata atq seruata. nunc aut̃ mani¬
icta ci impleta. Inquib & ea quȩ ibi
anus ꝑspicua sunt ꝗr infigura contingebads
millis. scriita sunt᷑ ꝓpt̃ nos in quos finis scłoꝵ

Expanded text:
ne ab aliquo interficiatur, et ille Cham seruusndo libros, quibus illi erudiantur, ipse oneretur. per eorum quippe codices probamista esse conscripta, sed olim in illo regno praedicta atque seruata, nunc autem manifestata et inpleta: in quibus et ea, quae ibi minus perspicua sunt, quia in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter nos
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓphurum ex uoce paruuloꝵ nteu breuiter
responderim interqr
Ant ipsum depu¬
tauerim. dum tam
non i prehendam
uitã sanctoꝵ  quorũ. qiamsi non¬
in telligam Tm mistice inxerint. Quoꝵ

Expanded text:
rum ex uoce paruulorum nostrorum breuiter responderim: inter quos et me ipsum deputauerim. dum tamen non reprehendam uitam sanctorum antiquorum. etiam intellegam. quam mystice uixerin
Abbreviated transcription (Latin):
spossessionẽ am t̾minos t̾rę. quod
genti udeo: inqͤ regnauit đđ non eẽ¬
concessum ꝓpĩ aut̃ nomine longe lateque
om̃s genas occupante nemo dubitat cõplecũ
iuentes. ⁊ legeret᷑ ei depsalmo tui
ante prȩdictũ. ad orabt̃ eum om̃s re
terrȩ om̃s genas seruent ei Iotum

Expanded text:
possessionem tuam terminos terrae: quod genti Iudaeorum, in qua regnauit Dauid, non econcessum, Christi autem nomine longe lateque omnes gentes occupante nemo dubitat esse conpletum seruientes et legeretur ei de psalmo tanto ante praedictum: adorabunt eum omnes reges, terrae, omnes gentes seruient ei totum
Abbreviated transcription (Latin):
luneis & inscissuris peuris es in cauerseie
terre a facie timoris dni q amarestate irtu¬
tis eiꝰ cum surrexerit coringere tertim.
Illa guĩ die pici&s homo abhrnnationes aurei
s argenteas quȩ fecer̃ ut adcarent super¬
uacanea & noxia & forte istegintilis quẽ
catecitamꝰ. quẽ dix̃ faustꝰ cum risudicturũ
non credo ꝓpħis hebreis aliqua manu fabrioa¬
ta idola abscondit inspelunca aut in
fundo suo scit factũ eẽ a facie timoris dñi
qi ꝑ reges terrȩ scđm eandẽ ꝓphetiã um
ibi seruientes seque ad orantes seueris
gib cerrã confringit iđ t̃rema¬

Expanded text:
issuris petrarum et in cauernis terrae a facie timoris domini et a maiestate uirtutis eius, cum surrexerit confringere terram. illa enim die proiciet homo abominationes aureas et argenteas, quas fecerunt, ut adorarent superuacanea et noxia. et forte iste gentilis, quem catechizamus, quem dixit Faustus cum risu dicturum: "non credo prophetis Hebraeis," aliqua manu fabrita idola abscondit in spelunca, aut infundo suo scit factum esse a facie timoris Domini, qui per reges terrae, secundum eamdem prophetiam, jam sibi servientes seque adorantes, severissimis legibus terram confringit, id e
Abbreviated transcription (Latin):
quos hebream ꝓphetia¬
ritatis habere arbi tran intalem
xpm̃ credunt qualis perha eos p̃r¬
tiatus est. acipiendo scilic& lm¬
nde ꝓpħa isaias dicit Erit radi uesse.
qͥ exsurg& regnare ingentib ineũ gente
sperabunt. & ecce uirgo concipia &ue
filium. & uocabunt nom̃ eius em

Expanded text:
quos Hebraeam prooritatis habere arbitramini, in um credunt, qualis per Hebraeos praenuntiatus est; accipiendo scilicet Eunde propheta Esaias dicit: erit radix Iesse, qui exsurget regnare in gentibus; in eum gentes sperabunt, et: ecce uirgo concipiet et pariet filium, et uocabunt nomen eius Em
Abbreviated transcription (Latin):
dolent᷑ labores antiquarioꝵ  sacelli miser
& panis deceptoꝵ Si ergo neci ⁊ masũ
auctoritatis antiquitas. nec miracini
asferit. abite confusi. & redite confessi iplam
eẽ p̃m om̃iũ inse credentium saluatorem
cuiꝰ nomen & cuiꝰ ȩccłam ita exlbent p̃sa
cẽpora icut preterita nuntiar̃. ñ ꝑqui
quadã gente & quodam regno adli

Expanded text:
dolentur labores antiquariorum et saccelli miserorum et panis deceptorum. si ergo nec scripturarum auctoritatis antiquitas nec miraculoruadserit. abite confusi et redite confessi ipsum esse Christum omnium in se credentium saluatorem: cuius nomen et cuius ecclesiam ita exhibent praesentia tempora, sicut praeterita nuntiarunt. non pequadam gente et quodam regno ad ho
Abbreviated transcription (Latin):
famȩ xp̃ĩ contradicitis : ea quippe clarior.
ea prȩpollentior aures & mentes & linguas
om̃iũ gentiũ ten&: quȩ xp̃o exsemine dđ
scedłm scripturas hȩbreas disseminata mnpl&.
qđ ibi scriptum ÷ ꝓmissum abrali

Expanded text:
famae Christi contradicitis. ea quippe clarior, famae Christi contradicitis. ea quippe clarior, ea praepollentior, aures et mentes et linguas omnium gentium tenet, quae Christo ex semine Dauid secundum scripturas Hebraeas disseminato inplet, quod ibi scriptum est promissum Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
ihau: uic uos de xp̃o quari redidistis.:
quĩ am̃ testem p  sui apłatus adduxit.
omenq ips ÷ xpĩ qđ non samus nisi in regno
udeoꝵ cerdotib & regib insticutũ ut̃
no cum ille aut ille homo seduniuersa ipsa
uit: qui ꝓphis hȩbreis uos uitat credere
it uos falsi xpĩ fallaces discpłos falsus &
allax apłs facut: postremo nediceret᷑¬
se testes uocabit : Non opinor homines
abi&. sed libros aperi&. quos nen ꝑsi ir
crediistis. hoc eñĩ s stiustus magnis angustiis
eo artitus transeunt̃ attigit. nescilic& aut eos
libros ꝓferre cogeretur quorum auctoricas
nulla ÷. aut adeosligaretur quoꝵ auctoritas
ei contraria ÷ : ergosi de xp̃o famȩ credidistis.
uidete utrũ idonea testis sit. diligent̃ c̃siderate
quo uos p̃cipitetis Mala enĩ multa de uobis
fama disseminat. cui credi non uultis Quȩ
igit᷑ ratio ẽ hanc de xp̃o uelle uerac̃e. quam
deuob uultis eẽ mendacẽ : Quid qđ qiam

Expanded text:
huic uos de Christo quare credidistis? quemnam testem uobis sui apostolatus adduxit? nomenque ipsum Christi, quod non scimus nisi in regno Iudaeorum in sacerdotibus et regibus institutum. ut solum ille aut ille homo, sed uniuersa ipsa uit. qui prophetis Hebraeis uos - uetat credere, ut uos falsi Christi fallaces discipulos falsus et apostolus faciat? postremo ne dicerets nostros pro se testes uocabit? non, opinor, homines producet. sed libros aperiet: quos non pro se. credidistis — hoc enim et Faustus magnis angustiis coartatus transeunter adtigit, ne scilicet aut eos libros proferre cogeretur, quorum auctoritas nulla est, aut ad eos ligaretur, quorum auctoritas ei contraria est - ergo si de Christo famae credidistis, uidete utrum idonea testis sit, diligenter considerate. quo uos praecipitetis. mala enim multa de uobis fama disseminat, cui credi non uultis. quae igitur ratio est hanc de Christo uelle ueracem. quam de uobis uultis esse mendacem? quid? quod etiam
Abbreviated transcription (Latin):
F soeepostitio gertiũ Alligans adiuneã
pullum suum. & citio pillum asine
Lauabit inuino tolam siim. & in sangiune
uuȩ amicium. E ilgentes occuli eius
auino. y ntes candidiones lacte F alsa st̃ postio
ista. gurasint ista: si nom nxp̃o eui¬
deeissima luce claruerint non eũ
laudant fr̃s eius apłi ⁊ om̃s coheredes
eiꝰ non suam glam querentes sed ipsius.
uoniunt manꝰ eiꝰ suꝑ dorsa in imico eiꝰ
uon deprimunt᷑ atq curuant᷑ ad t̾ram
escentib popłis xpĩanis. quicũq illi
Ohuc aduersant᷑. Sinon eũ acora uer̃

Expanded text:
 expectatio gentium alligans ad uineam pullum suum et cilicio pullum asinae; lauabit in uino stolam suam et in sanguine uuae amictum suum; fulgentes oculi eius a uino et dentes candidiores lacte. falsa sint ista. obscura sint ista, si non in Christo euidentissima luce claruerunt, si non eum laudant fratres eius apostoli et omnes coheredes eius, non suam gloriam quaerentes, sed ipsius; si non sunt manus eius super dorsa inimicorum eius; si non deprimuntur atque curuantur ad terram crescentibus populis christianis, quicumque illi adhuc aduersantur; si non eum adorauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrite. Quȩ nunc ame nec om̃ia cõmemorara
possunt qi̾ nimium ẽ. Nec multa quia longum ẽ.
N ec pauca uellem nesola exis timent᷑ ab eis qui ill
ñ legunt: & ne fidelis acdiligens lector m
reprehendit. cum plum euidentiora. ꝓpe¬
rerit : quod ista potissimũ posueris que
mihi occurrere in p̃sentia poto
Inueni¬
etis enĩ multa quȩ om̃ino nectas il tem indige¬
ant amonitione. quali mͦ gs sum in uerbis
iacob Quis enĩ iam quer expositorẽ dum
legit. uelut ouis ad ix tim̃a ductus est
Som̃ia quȩ illic mytiplicit̃ & euidenter
dñr. Quialiuore eiꝰ sanatisumꝰ qr peccata
nra ipse portaait: Quis nonquasi euugłm
cartir irligret᷑. foderunt manꝰ meas ⁊ pedes.¬

Expanded text:
redite, quae nunc a me nec omnia commemorari possunt, quia nimium est, nec multa, quia longum est, nec pauca uellem. ne sola existimentur ab eis. qui illa non legunt, et ne fidelis ac diligens lector me reprehendat, cum plura euidentiora reppererit, quod ista potissimum posuerim, quae mihi occurrere in praesentia potuerunt; inuenietis enim multa, quae omnino nec tali saltem indigeant admonitione, quali modo usus sum in uerbis Iacob. quis enim iam quaerat expositorem, dum legit: uelut ouis ad uictimam ductus est, et omnia, quae illic multipliciter et euidenter dicuntur: quia liuore eius sanati sumus, quia peccata nostra ipse portauit? quis non quasi euangelium cantari arbitretur: io derunt manus meas et pedes
Abbreviated transcription (Latin):
postea sumus ad ip̃ianismũ conũsi. Nante
effecti uidȩi ut merito hebraicoꝵ ꝓpharum
sequeremur fidem euntes ad xp̃ianis mũ. sed
sola excra fama & uirtutũ opinione atq sapientia
liberatoris nr̃ĩ iħu. Unde si mihi ad huc in pac̃¬
ptinus dementẽ putarem. qui gentili mihi
Slonge alterius religionis homini. demagie
dubiis dubia conaretur astruere. Quid qͣ
opus erat nisi ut ante ꝓpħis mihi credendũ

Expanded text:
postea sumus ad Christianismum conversi: non ante effecti Judaei, ut merito Hebraicorum Prophetarum sequeremur fidem, euntes ad Christianismum, sed sola exciti fama, et virtutum opinione, atque sapientia Liberatoris nostri Christi Jesu. Unde si mihi adhuc in pateprotinus dementem putarem, qui Gentili mihi, et longe alterius religionis homini, de magis dubiis dubia conaretur astruere. Quid ergo opus erat, nisi ut ante Prophetis mihi credendum
Abbreviated transcription (Latin):
S ed uidelic& uetat nos faustus deuero xp̃o
xp̃o. ꝑsarum errorib. credidit. Uerũ disci¬
plina catholica ꝓpt̃ea simplici fide pͥus
nutriri oportere doc& mentẽ xp̃ĩanam
ut eam capacem faciat ad intelligenda
ipsa est simplex fides. qua credimꝰ ante quã
cognoscamꝰ suꝑeminentẽ scientiã caritatis
xp̃i. ut impleamur in om̃em plenitudinẽ
dei. non sine causa dispensationẽ humilitatis
eiꝰ qua liumanitꝰ natus ⁊ passus ÷ aꝓphetis

Expanded text:
sed uidelicet uetat nos Faustus de uero ChriChristo Persarum erroribus credidit. Uerum disciplina catholica propterea simplici fide prius nutriri oportere docet mentem christianam. ut eam capacem faciat ad intellegenda ipsa est simplex fides, qua credimus, antequam cognoscamus supereminentem scientiam caritatis Christi, ut inpleamur in omnem plenitudinem dei, non sine causa dispensationem humilitatis eius, qua humanitus natus et passus est,
Abbreviated transcription (Latin):
heremas dicit nimirũ desipiea
tradidit illam iacob puero suo. &is ꝑ
electo suo. Posthiȩc interris uisus est
sicũ hominib conuersatꝰ est Quis
non rundẽ saluatorem agnoscat
apud clanthelem. cum antiquo dier
offert᷑ filius hominis croccipit ieti
sine fine ut seruiant ei om̃s gentu
iam uero silocum illum quẽ irinor¬
uit dñs rceiusdem danis¬

Expanded text:
eremias dicit nimirum de sapientia: tradidit illam Iacob puero suo et Israhel electo suo; post haec in terris uisus est, et cum hominibus conuersatus est? Quis non eundem saluatorem agnoscat apud Danihelem, cum antiquo dierum offertur filius hominis et accipit regnum sine fine. ut seruiant ei omnes gentes? iam uero si locum illum, quem commemorauit dominus ex eiusdem Dani
Abbreviated transcription (Latin):
ln
uiuere iudicare ios potestis. quoꝵr iustitia ÷
potius sucurrendũ eẽ meloni non sentienti
ut eunr uos manducetis. quã mendico esurien.¬
ti ut ninducandũ aliquid detis : catholicis
parulis. antequã sciant quȩ sitimȩ
humnȩ ꝑfectauist a & quantũ int̃sit
intempsam cui staspirat᷑ & istam qua hic uiuit.
suffici deillis uiris hoc ex mare qđ con¬
mendat aplice doctrinȩ sanitas. qui stꝰ
eefide uiuit. Credidit aut̃ ab ͣͫdõ.

Expanded text:
le uiuere, iudicare uos potestis, quorum iustitia est potius succurrendum esse meloni non sentienti, ut eum uos manducetis. quam mendico esurienti ut manducandum aliquid detis? catholicis autem paruulis, antequam sciant, quae sit animae humanae perfecta iustitia, et quantum intersit inter ipsam, cui suspiratur, et istam, qua hic uiuitur, sufficit de illis uiris hoc existimare, quod commendat apostolicae doctrinae sanitas. quia iustus ex fide uiuit. credidit autem Abraham deo
Abbreviated transcription (Latin):
imple tarum. aliis prȩsagiis ꝓphꝑͦ¬
aꝑtis manifestisq feriet᷑: Siaiti ÷ il
in semine tuo benedicent᷑ oms gentes. I
dictum ÷ adabraham. hoc adisaac. hoc
ad iacob. Unde non in merito dicit. ego sum
ds̃ abraham. ⁊ ds̃ isaac. ⁊ dĩ iacob cõplete¬

Expanded text:
impletarum, aliis praesagiis propertis manifestisque ferietur, sicuti est illud: in semine tuo benedicentur omnes gentes. hoc dictum est ad Abraham. hoc ad Isaac, hoc ad Iacob. unde non inmerito dicit: ego sum deus Abraham et deus Isaac et deus Iacob. conplet
Abbreviated transcription (Latin):
biumari generis saluator aptarint nec tam̃
cogerent: e corpus humanũ ÷ utiq t homi¬
inarebȩ latere factum ÷ : om̃is anumani
ingenii couecꝰtura defecit Ualiqo
nmirum si ostio noo miuento. sic errauit:¬

Expanded text:
tamen cogerent, quia corpus humanum est utique et homiin arcae latere factum est, omnis humani ingenii coniectura defecit. ut tamnon mirum. si ostio non inuento sic errauit
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ ꝑhibent deme sicrederetis morsi.
crederetis & mihi Deme enimille scripsit
huc existis. unde confidistis: scripturas tanta
auc toritate firmatas cõmendatasq respuitis.
miracula non facitis. Quȩ si faceretis &iã ipsa
in uob̾ caueremꝰ. pręstruente nos dnio &
dicente. exurgent multi pseudo xp̃i ipseudo

Expanded text:
hibent de me, et: si crederetis Moysi. crederetis et mihi; de me enim ille scripsit, huc existis? unde confiditis? scripturas tanta auctoritate firmatas commendatasque respuitis, miracula non facitis: quae si faceretis. etiam ipsa in uobis caueremus praeinstruente nos domino et dicente: exurgent multi pseudochristi et pse
Abbreviated transcription (Latin):
ingentilitate uatũ. hȩc nos aliquanto ad fidẽ
iuuare poter: qui exgentib. efficimꝰ xp̃iani t apłm
Hebreorum uͦ testimonia. nob &iam sisia
uera. ante fidem inutilia sunt pꝰ fidem ⁊
suꝑior tam ꝓlixa responsio: Puto eñi iã qui
illã legerit. ridet istũ talia delirantem.

Expanded text:
d fidem iuuare poterunt, qui ex gentibus efficimur christiani ; Hebraeorum uero testimonia nobis, etiamsi sint uera, ante fidem inutilia sunt, post fidemperior tam prolixa responsio. puto enim iam qui illam legerit, ridet istum talia delirantem e
Abbreviated transcription (Latin):
Quodsi iterũ atq iterũ dicant. nosterũ atq
iterũ possumꝰ docum̃ta ꝓferre. adiuuante illo
qͥ tadtã copiam p̃buit ad uersus calũpnias
erroris hnuimani. ut ea quȩ iam cõme moraumꝰ
ñ repitams sam porro aliam fausti c̃giũsationẽ
tuã credo cum & ipie p̃clarissima ꝓphetiȩ luce
ꝑcuteri: callidissimã se inuenisse arbitratꝰ :
&iam refellere pig& : ne ꝓpt̾ea putet᷑ aliquid
dixisse quia ei responden dignũ habitum ẽ:
Quis enĩ dementissimꝰ dicer&. eneruis eẽ fidei
deapõ sint teste non credere : uellẽ mihusti
responderent. cui nam dexpõ isti credidisita
An illam uocẽ decelo audier. hic ÷̃ filius m̃s.

Expanded text:
quod si iterum atque iterum dicant, nos iterum atque iterum possumus documenta proferre adiuuante illo, qui tantam copiam praebuit aduersus calumnias erroris humani, ut ea, quae iam commemorauimus, non repetamus. Iam porro aliam Fausti tergiuersationem, quam credo cum et ipse praeclarissima prophetiae luce percuteretur, callidissimam se inuenisse arbitratus est. etiam refellere piget, ne propterea putetur aliquid dixisse, quia ei responderi dignum habitum est. quis enim dementissimus diceret eneruis esse fidei de Christo sine teste non credere ? uellem mihi isti responderent, cuinam de Christo ipsi credidissent; an illam uocem de caelo audierunt: hic est filius meus?
Abbreviated transcription (Latin):
Drnon tam̃ illos apices aliquid signiss¬
es clubitar& : ita pͥus illa omĩa quȩ
numero. septena demundis bina deinmunchis
acditũ adarcham fieri: necessitas utiq febat
Inlatere aut̃ fieri. uł etiã memxie cõmendari
ꝑlitons. quid cogebat. ẜime iolare filiũ iube tͥ
abraluam hussus ho fuerit. ut eiꝰ obedientia
trli siã exapine ꝓbata poferis in notescer&
Conuenientiꝰ ligna portauerit filiꝰ. ne pat̃ senexq¬
ñ portar Honsit postea filiũ ferire ꝑmissꝰ. Ne
oibitate grauissima se ferir&. Num quid etiã¬
sinullo effusos anguine rediret᷑. minꝰ ecs ꝓbatꝰ

Expanded text:
ualeret, non tamen illos apices aliquid significare dubitaret? ita prius illa omnia. quae numero septena de mundis, bina de inmundis? aditum ad arcam fieri necessitas utique cogebat; in latere autem fieri uel etiam memoriae commendari per litteras quid cogebat? immolare filium iubetur Abraham: iussus hoc fuerit, ut eius oboedientia tali etiam examine probata posteris innotesceret; conuenientius ligna portauerit filius, ne pater senexque portaret; non sit postea filium ferire permissus, ne orbitate grauissima se feriret: numquid etiamsi nullo effuso sanguine rediretur, minus esset probatus
Abbreviated transcription (Latin):
reseruauit. Melius quidem sine giuis nu
nanerit quan sine iure matrimonsiinatr
fieret. Longetamen alia intentione pecca¬
uit. quod slis suis patrem ꝓuidit socerum
suim. quam si eum sibi concupiuis set ad ulte¬
run. Denique cum iussueius prode deretur
ad nortem et uirgam monile at que anulum
proulis set dicens ab eo se grauidatam cuius
pigiera illa essent ubi ea quae dederat ille
cogiouit. i stam magis quamse iusti ficatam
esse es pondit. quod eifilium suum mintum
coniuigere noluisset. quad estitutio ne
compulsa illo modo potius quam nullomo do
posteritatem non aliunde quam ab etdem
stirpe conquireret. In quasententia ñ eam
stificatam sed eam magis quamse iustifica¬
tan dicens nec ipsam laudauit sed in sui
compratione p̃posuit. Desideriũ scilicet
habenlȩ prolis quoducta illa se socero sub¬
posuerat . minus cul pans quam libidinosi
concubitus ardorem. quo ipse uelut ad mere¬
iustificasts abi de¬

Expanded text:
reseruauit. melius quidem sine filiis maneret quam sine iure matrimonii mater fieret; longe tamen alia intentione peccauit, quod filiis suis patrem prouidit socerum suum, quam si eum sibi concupisset adulterum. denique cum iussu eius produceretur ad mortem et uirgam, monile atque anulum protulisset dicens ab eo se grauidatam, cuius pignora illa essent, ubi ea, quae dederat, ille cognouit, istam magis quam se iustificatam esse respondit, quod ei filium suum maritum coniungere noluisset, qua destitutione conpulsa illo modo potius quam nullo modo posteritatem non aliunde quam ab eadem stirpe conquireret. in qua sententia non eam iustificatam, sed eam magis quam se iustificatam dicens nec ipsam laudauit, sed in sui conparatione praeposuit, desiderium scilicet habendae prolis, quo ducta illa se socero subposuerat, minus culpans quam libidinosi concubitus ardorem, quo ipse uelut ad mereiustificastis Sod
Abbreviated transcription (Latin):
minatio paterni lectult appa
bidine carnalis uoluptatir
caturus erat ad nuptias bonos & malos. eti am
nasci uoluit debonis & malis. ut ꝓphetiã pas chȩ
qua p̃ceptus est manducari agnus acceptus ex
ouib: et capris. tan quam iustis & in iustis ad se
p̃figurandũ p̃cessis sefirmaret. Nocumenta
quippedi & hominis ubiq: conseruans. paren¬
tes & bonos & malos. propter conuenientiã hu¬
manitatis nonspreuit. partum autem uirgi¬
nis. propter miraculum diuinitatis elegit
Inaniter ergo faustus in se ipsum potius dente
sacrilego sȩuiens scãm scripturam quã totus
iam mundus merito ueneratur accusat.
quae ut supra dixi. tanquã speculi fidelis

Expanded text:
taria contaminatio paterni lectuli adpartaria contaminatio paterni lectuli adparquam si sola libidine carnalis uoluptatis caturus erat ad nuptias bonos et malos. etiam nasci uoluit de bonis et malis, ut prophetiam paschae. qua praeceptus est manducari agnus acceptus ex ouibus et capris tamquam iustis et iniustis, ad se praefigurandum praecessisse firmaret. documenta quippe dei et hominis ubique conseruans parentes et bonos et malos propter conuenientiam humanitatis non spreuit, partum autem uirginis propter miraculum diuinitatis elegit. Inaniter ergo Faustus in se ipsum potius dente sacrilego saeuiens sanctam scripturam, quam totus iam mundus merito ueneratur, accusat: quae, ut supra dixi, tamquam speculi fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
non ad ipsum sed ad xp̃m qui ex eius tribu prenun¬
tiabatur in carne uenturus. illam ꝑtinere
prophetiam. Et ideo magis flagitium eius
diuina scriptura tacere non debuit . sicut nonta¬
cuit : ut in uerbis patris eius. quibus post illud
de decus ita lauclatur. quia ipse non agnoscitur.
alius dẽ quiratur. Quanquam faustus dente
maledico hoc ipsum intellegatur mordere
uoluis se. quod xp̃s a nobis ex eius tribu uenisse
p̃dicatur maxime quia in generationib: patrũ
eius quas matheus euangelista commemorat.
etiam tara quemtha mar ipsa ex illo conceptu
peperit inuenitur. Nam sistirpemia cob non
xp̃i geserationem uellet rep̃hendere. habe¬
bat magis primitium ruben qui paternum
torum ne farialibidine uio lauit. Qualem
fornicationem a postolus nec ingentib: dicit
auditam. Qdod factum : etiam ipse pat̃ iacob
cum as benediceret suꝑ capuđ eius accusand
et de testando non tacuit. Hoc ergo cri mer
potius faustus obiceret ubi non error
tu meretricio sed omnino uolu

Expanded text:
non ad ipsum, sed ad Christum, qui ex eius tribu praenuntiabatur in carne uenturus, illam pertinere prophetiam, et ideo magis flagitium eius diuina scriptura tacere non debuit, sicut non tacuit, ut in uerbis patris eius, quibus post illud dedecus ita laudatur, quia ipse non agnoscitur, alius requiratur. Quamquam Faustus dente maledico hoc ipsum intellegatur mordere uoluisse, quod Christus a nobis ex eius tribu uenisse praedicatur, maxime quia in generationibus patrum eius, quas Matthaeus euangelista commemorat, etiam Zara. quem Thamar ipsa ex illo conceptu peperit, inuenitur. nam si. stirpem Iacob, non Christi generationem uellet reprehendere, habebat magis primitiuum Ruben, qui paternum torum nefaria libidine uiolauit: qualem fornicationem apostolus nec in gentibus dicit auditam. quod factum etiam ipse pater Iacob. cum eos benediceret, super caput eius accusando et detestando non tacuit. hoc ergo crimen potius Faustus obiceret, ubi non error ex habitu meretricio, sed omnino uolun
Abbreviated transcription (Latin):
stio sstobis in illius scripture uenera¬
sum. is uoq p̃ conui. uitia homiũ quae illa
tmorat neces sesit ap probat. Quin
potius necesse est ut quanto illa meligiosi¬
us accipimꝰ tanto fidentius illa clpemus
quae ꝑ eius ueritatem certiuscul pnla didi¬
cimus. Ibi enim fornicatio & om̃is llicitus
concubitus. diuino iure damnatur. lo ꝑ hoc
cumtalia quorum dam facta comme iorat.
dequibus eo loco suamtaceat sententiaudican¬
da nobis ꝑmittit non laudanda p̃senbit.
Quis enimꝰ nr̃m in ipso eu uangelio non detestat᷑
herodis cruclelitatem. cumdexp̃i natiuitate
sollicitus. tot in fantesius sit occidi At hoc
factũ   inuituperatur. sed tantũ narratur.
Sed ne hoc manicher ueranae it:pudentia fal sum
cẽ contn dant. quia & ipsam x p̃i natiuitatẽ
qua huodes ꝑturbatus est negant ip so
retur non uitupereta: & tamen abomnib:
de stettr. Sid inouiia. Iste iudas quicum

Expanded text:
si nobis in illius scripturae ueneratione dignoque praeconio uitia hominum, quae illa commemorat, necesse sit adprobare; quin potius necesse est, ut, quanto illam religiosius accipimus, tanto fidentius illa culpemus, quae per eius ueritatem certius culpanda didicimus. ibi enim fornicatio et omnis inlicitus concubitus diuino iure damnatur. ac per hoc, cum talia quorundam facta commemorat, de quibus eo loco suam taceat sententiam, iudicanda nobis permittit, non laudanda praescribit. quis enim nostrum in ipso euangelio non detestatur Herodis crudelitatem, cum de Christi natiuitate sollicitus tot infantes iussit occidi? at hoc factum ibi non uituperatur, sed tantum narratur. sed ne hoc Manichaei uesana inpudentia falsum esse contendant, quia et ipsam Christi natiuitatem, qua Herodes perturbatus est, negant, ipsorretur, non uituperetur, et tamen ab omnibus detestetur. Sed, inquiunt, iste ludas, qui cum