comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta tenebraru: & manifestabit
consilia cordium. Illa itaq ciui.¬
tas quȩ sua uicissim singulis cor.¬
da manifestat: ex auro dicit᷑ sim
le uitro mundo: ut designẽt᷑ auro
clara: uitro ꝑspicua. Sed quãus
in ea scĩ om̃s tanta claritate fulgi.¬
ant: tanta ꝑspicuitate tranoliie.¬
ant: ei tam̃ sapientiȩ de cuiꝰ imagi.¬
ne habent omne quod sunt. ȩqui.¬
ri non possunt. Bene gͦ dicit᷑: non
adȩquabitur ei aurũ uel uitrum
Ad hoc enĩ scĩ om̃s ad illa gaudu
ȩt̾na ꝑueniunt᷑ ut esse deo simi.¬
les possint: sic ut scriptũ est. Cũ
apparuerit similes ei erimꝰ: qm̃
uidebimus eum sicuti est. Et̾ tam̃
Et tterũ. Aut quis similis erttidꝰ
inter filios dei: Unde gͦ similes &
unde non similes: nisi quia hius
sapientiȩ & similes erunt ad ina¬
ginẽ. & tam̃ non erunt similes
ad equalitatẽ: Aspiciendo qppe
et̾nitatẽ cdei: fit eis ut ȩt̃mi sĩ
Et dum uisionis eius donũ ꝑci¬¬

Expanded text:
ta tenebrarum, et manifestabit ta tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Illa itaque civitas quae sua vicissim singulis corda manifestat, ex auro dicitur simili vitro mundo, ut designetur auro clara, vitro perspicua. Sed quamvis in ea sancti omnes tanta claritate fulgeant, tanta perspicuitate transluceant, ei tamen sapientiae de cujus imagine habent omne quod sunt, aequari non possunt. Bene ergo dicitur: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Ad hoc enim sancti omnes ad illa gaudia aeterna perveniunt, ut esse Deo similes possint, sicut scriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est ? Et tamenEt iterum: Aut quis erit similis Deo inter filios Dei? Unde ergo similes, et unde non similes, nisi quia huic sapientiae et similes erunt ad imaginem et tamen non erunt ad aequalitatem? Aspiciendo quippe aeternitatem Dei, fit eis ut aeterni sint; et dum visionis ejus donum perci
Abbreviated transcription (Latin):
habemꝰ domũ non manufactã et̃¬
nã in cȩlis. In hac itaq terrestrido¬
mo quousq uiuimus: ipsum ut
ita dicam corruptionis nr̃ȩ parie-¬
tem. mentis oculo nullatenus pe¬
netramꝰ: & uicissim in aliis occul
ta uidere non possumus. Unde
scã eccła sponsi sui speciẽ uidere in
diuinitate desiderans. nec tamen
ualens: quia ȩt̾nitatis illius for-¬
ma quã intueri concupiuerat.
ab eius oculis assumpta humani¬
tas abscondebat: in canticoꝵ can¬
ticis merens dicit. En ipse stat p̾
parietẽ nr̃m. Ac si aꝑte dicat.ẜ.¬
go hunc indiuinitatis suȩ specie¬
iam uidere desidero: sed adhuc a
uisione illiꝰ. ꝑ assumptȩ carnis pa¬
rietẽ excludor. Quousq itaq
in hac corruptibili carne uiuimꝰ
cogitationes nr̃as in alterutrũ ñ
uidemus. Unde rursum ꝑ eundẽ
paulum dicit᷑. Quis scit hominũ
quȩ sunt hominis: nisi sp̃c homins
qui in ipso est: Et rursum. Noli.¬
niat dñs & illuminabit abscondi.¬

Expanded text:
habemus, domum non manufactam aetehabemus, domum non manufactam aeternam in coelis . In hac itaque terrestri domo quousque vivimus, ipsum, ut ita dicam, corruptionis nostrae parietem mentis oculis nullatenus penetramus, et vicissim in aliis videre occulta non possumus. Unde sancta Ecclesia sponsi sui speciem videre in divinitate desiderans, nec tamen valens, quia aeternitatis illius formam quam intueri concupiverat ab ejus oculis assumpta humanitas abscondebat, in Canticis canticorum moerens dicit: En ipse stat post parietem nostrum . Ac si aperte dicat: Ego hunc in divinitatis suae jam specie videre desidero, sed adhuc a visione illius per assumptae carnis parietem excludor. Quousque itaque in hac corruptibili carne vivimus, cogitationes nostras in alterutrum non videPaulum dicitur: Quis scit hominum, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est ? Et rursum: Nolii et illuminabit abscondi
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enĩ scĩ omnes sũma in ẽa
beatitudinis claritate fulgebt̃:
nis cordibus pat&: & cũ unꝰcuiꝰq
uultus attendit᷑. simul & consci¬
entia penetrat᷑: hoc ipsũ aurũ
uitro mundo simile. ẽẽ. memorat᷑
Ibi quippe uniꝰcuiꝰq mentẽ. ab
alterius oculis. membroꝵ corpu.¬
lentia non abscondit: sed pate¬
bit animus: patebit corporalibꝰ
oculis ipsa etiã corporis armonia.
dicq uniꝰcuiꝰq tunc erit conspi¬
cabilis alteri: sicut nunc. ẽẽ. non
potest conspicabilis sibi. Nunc
uita sumus: quia ab altero in
alterũ uideri non possunt: non
intra uitrea. sed intra litea uas¬
cula concludunt᷑. Oui scilic& lu¬
to ꝑ passionẽ mentis inherere
ꝓpheta formidabat: cũ dicer&:
Eripe me de luto ut non inhereã.
Quod nimirũ habitaculũ corpoꝵ.
paulus domũ terrestre nominat:
dicens. Scimus qm̃ si terrestris do¬
mus nr̃a huiꝰ habitationis dissol.¬
uatur: quod ȩdificationẽ ex dõ

Expanded text:
Quia enim sancti omnes summa in ea Quia enim sancti omnes summa in ea beatitudinis claritate fulgebunt, rnis cordibus patet, et cum uniuscujusque vuitus attenditur, simul et conscientia penetratur, 594 hoc ipsum aurum vitro mundo simile esse memoratur. Ibi quippe uniuscujusque mentem ab alterius oculis, membrorum corpulentia non abscondet, sed patebit animus, patebit corporalibus oculis ipsa etiam corporis harmonia, sicque unusquisque tunc erit conspicabilis alteri, sicut nunc esse non potest conspicabilis sibi. Vet.vita sumus, quia ab altero in alterum videri non possunt, non intra vitrea, sed intra lutea vascula concluduntur, cui scilicet luto per passionem mentis inhaerere Propheta formidabat, cum diceret: Eripe me de luto, ut non inhaeream . Quod nimirum habitaculum corporum Paulus domum terrestrem nominat, dicens: Scimus quoniam si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo
Abbreviated transcription (Latin):
sentire dignetur: Nitrũ qͥppe
ut suꝑiꝰ diximus: auro longe. ẽ.
quod aurum huic sapientiȩ non
ȩquatur : adhuc quasi crescendo
subiungit᷑:. quod ei quoq nec
uitrũ possit ȩquari. Sed ipsa nos
lit tera ab historico intellectu de.¬
ficiens: ad indagandum allegoriȩ
metallum. nõuimus potiori me.¬
tallis om̃ibus claritate fulgere:
uitri uero natura. ẽ. ut extrin.¬
secus uisum. pura intrinsecꝰ ꝑspi.¬
cuitate ꝑluceat. In alio metallo
quicquid intrinsecus continet᷑
ab scondit᷑: in uitro uͦ qͥliba li¬
quor qualis continetur interiꝰ.
talis exterius demonstrat᷑ atq
Quid gͦ aliud in auro uel ui.¬
tro accipimus. nisi illam suꝑnam
patriã. illam beatoꝵ ciuiũ socie.¬
tatẽ: quoꝵ corda sibi inuice̾ &
claritate fulgent. & puritate
translicent: Quã iohannes in
a pocalipsi. ꝓspexerat. cũ dicelit¬
Et erat structura muri eiꝰ ex la¬¬
pide iaspide: ipsa uͦ ciuitas au.¬
ro mundo simile uitro mundo:

Expanded text:
sentire dignetur? Vitrum quippe, sentire dignetur? Vitrum quippe, ut superius diximus, auro longe est quod aurum huic sapientiae non aequatur, adhuc quasi crescendo subiungitur, quod ei quoque neque vitrum possit aequari. Sed ipsa nos litera ab historico intellectu ad indagandum allegoriae metallum novimus potiori metallis omnibus claritate fulgere. Vitri vero natura est, ut extrinsecus visum, pura intrinsecus perspicuitate perluceat. In alio metallo quidquid intrinsecus continetur, absconditur; in vitro vero quilibet liquor qualis continetur interius, talis exterius demonstratur, atque, id ergo aliud in auro vel vitro accipimus, nisi illam supernam patriam, illam beatorum civium societatem, quorum corda sibi invicem, et claritate fulgent, et puritate translucent? Quam Jocum dicebatEt erat structura muri ejus ex lapide jaspide; ipsa vero civilas aurum mundum similis, vitro mundo .
Abbreviated transcription (Latin):
uero qui aerii est coloris. testam̃ti
noui congrue p̾dicatores accipi¬
mus: qui carnalis ꝓpaginis desi.¬
deria postponentes: cȩlestia sola
sectati sunt. Unde & ꝓpha conspi.¬
ciens. cuncta carnis desideria scõs
apłos spiritali ardore transcen¬
dere: admiratus ait. Qui sunt
isti qui ut nubes uolant: Ac si
aꝑte dicat. Nos ꝑ terrã grãdimꝰ.
qui adhuc coniugiis implicam̃:
& ꝓpagandȩ sõboli oꝑam carnis
imͣpendimus: isti uͦ in terrã non
ambulant: sed ut nubes uolant:
qui dum clestia appetunt: de
terrenis desideriis nichil tan.¬
gunt. Ait ergo: quia dei sapi¬
entia sardonico uel saphiro la.¬
pidi non confert᷑. Ac si patent̃
insinu& dicens. Ei qui homo in¬
ter homines cernitur. nec in an¬
tiquis quisquã nec in nouis pa.¬
tribus ȩquatur: quia ex deitate
hab&e: quod in humanitate quẽ¬
quã similem non hab&e. Unde
adhuc subditur. Non adȩquã¬
hoc sanũ sapiens iuxta litterã

Expanded text:
vero, qui aerei est coloris, testamenti vero, qui aerei est coloris, testamenti novi congrue praedicatores accipimus, qui carnalis propaginis desideria postponentes, coelestia sola sectati sunt. Unde et propheta, conspiciens cuncta carnis desideria sanctos apostolos spiritali ardore transcendere, admiratus ait: Qui sunt hi qui ut nubes volant ? Ac si aperte dicat: Nos per terram gradimur, qui adhuc conjugiis implicamur, et propagandae soboli opera carnis impendimus; isti vero in terra non ambulant, sed ut nubes volant, qui dum coelestia appetunt, de terrenis desideriis nihil tangunt. Ait ergo quia Dei sapientia sardonycho, vel sapphiro lapidi non confertur, ac si patenter insinuet, dicens: Ei qui homo inter homines cernitur, nec in antiquis quisquam, nec in novis patribus aequatur, quia ex Deitate habet quod in humanitate quemquam similem non habet. Unde adhuc subditur: CAPUhoc sanum sapiens juxta litteram
Abbreviated transcription (Latin):
homines: in saphiro autẽ ꝑ aeri
uisionem. angeli designari. Ni
cum terrȩ rubrȩ speciem lapis
sardonicus habeat: ñ immera
hominẽ signat: quia & adam
qui pͥmus est conditus. latino ser¬
mone terra rubra nominat᷑. Qͥd
est ergo quod dicit᷑ quia hȩc sa.¬
pientia lapidi sardonico uel sa¬
phyro non confertur: nisi quod
is qui . ẽ. dei uirtus & dei sapien¬¬
tudine excellat omĩa: ut ei nec
in terra pͥmi homines. nec in cȩlo
angeli comparentur: Unde &
ꝑ psalmistam dicit᷑. Quis in nu-¬
bibus ȩquabitur dnoꝰ aut qͥs simi¬
lis erit dño inter filios dei: Pos
sunt tamen ꝑ sardonicũ lapidẽ.
patres testamenti ueteris: ꝑ saphi¬
rũ uero predicatores exprimi te-¬
stamenti noui. Illi quippe quãuis
carnali tamen ꝓpagini seruiebuñ:
Quia igit᷑ constat quod quȩdam
terrena agerent: non immerito
ꝑ sardonicum lapidem. qui ut
prediximꝰ terrȩ rubrȩ ten& spẽ-¬
ciem. designantur. Per saphyrum

Expanded text:
homines, in sapphiro autem per aeream homines, in sapphiro autem per aeream visionem angeli designari. Nam cum terrae rubrae speciem lapis Sardonicus habeat, non immerito hominem significat, quia et Adam, qui primus est conditus, Latino sermone terra rubra nominatur. Quid est ergo quod dicitur, quia haec sapientia lapidi Sardonico vel sapphiro non confertur, nisi quod is qui est « Dei virtus et Dei sapiennta magnitudine excellat omnia, ut ei nec in terra primi homines, nec in coelo angeli comparentur? Unde et per Psalmistam dicitur: « Quis in nubibus aequabitur Domino, aut quis similis erit Deo inter filisunt autem per sardonychum lapidem patres veteris testamenti per sapphirum vero praedicatores exprimi testamenti novi. Illi quippe, scilicecarnali tamen propagini serviebant. Quia igitur constat, quod quaedam terrena agerent, non immerito per sardonychum lapidem qui, ut praediximus, terrae rubrae tenet speciem, designantur. Per sapphirum
Abbreviated transcription (Latin):
confertur tinctis indiȩ coloribis
quia dum fucata eloquentiȩ or.¬
namenta non hab&: quasi uestis
sine tinctura plac&. Quã fuca.¬
tionem tincturȩ bene paulus
despexerat: cum dicebat. Qu
& loquim᷑ non indoctis huma¬
nȩ sapientiȩ uerbis: sed in doc¬
trina sp̃c. Malebat quippe ha
sapientiam sola puritate ueria¬
tis ostendere: non aute eloqui¬
intinctione fucare. Sequitur:
rũ: lapides p̃ciosos non esse quis
nesciat: Et dum multi alii p̾ci.¬
osi sint lapides. qui longe istos
estimatione magnitudinis ante.¬
cellantꝰ cur saphirus uel sardon.¬
cus potissimũ p̃ciosus nominatꝰ
est. cum uterq lapis sit aliorũ
lapidum comparatione uilissimꝰ
nisi ut eos lapides qui p̃ciosi de.¬
scribuntur. dum preciosos non
esse cognoscimus: in eoꝵ intelli.¬
gentia aliud exqͥramꝰ: Sardon.¬
cus quippe lapis. terrȩ rubre
similitudinem ten&: saphirus
uero aeriam hab& speciem. Post̃
ergo in sardonico. ꝑ terrã rubri

Expanded text:
confertur tinctis Indiae coloribus, confertur tinctis Indiae coloribus, quia dum fucata eloquentiae ornamenta non habet, quasi vestis sine tinctura placet. Quam fucationem tincturae bene Paulus despexerat, cum dicebat: Quae et loquimur non in doctis humanae saplentiae verbis, sed in doctrina spiritus . Malebat quippe hanc sapientiam sola puritate veritatis ostendere, non autem eloquii tinctione fucare. Sequitur: rum, lapides pretiosos non esse quis nesciat? Et dum multi alii pretiosi sint lapides, qui longe istos aestimatione magnitudinis antecellant, cur sapphirus vel sardonychus potissimum pretiosus nominatus est, cum uterque lapis iste aliorum lapidum comparatione vilissimus sit? nisi ut eos lapides qui pretiosi describuntur, dum pretiosos non esse cognoscimus, in eorum intelligentia aliud exquiramus. Sardonychus quippe terrae rubrae similitudinem tenet, sapphirus vero aeream habet specieergo in Sardonico, per terram rubram
Abbreviated transcription (Latin):
sunt indiȩ. huiꝰ mundi sapientes:
qui quãuis ꝑ infidelitatẽ & ple-¬
rũq ꝑ actionem fȩdi suit. ante
humanos tam̃ oculos suꝑ ducto
honestatis colore fucant᷑. Sed co.¬
ȩterna dei sapientia tinctis indiȩ
coloribus non confert᷑: qͥa qͥsqͥs
hanc ueracit̃ intelligit ab his
hominibus quos mundus sapi.¬
entes coluit. quã longe dist& ag-¬
noscit: ipsaq eius mandatoꝵ uer¬
ba. ab huiꝰ mundi sapientibus
differunt: quia dũ intendunt
el oquentiȩ. eoꝵ dicta quasi pul¬
chra apparent specie & fucatio¬
tite careant: aliud se esse quã
sunt. uerboꝵ compositionibus
quasi suꝑductis coloribus menti.¬
pientiȩ. & p̃dicatione pulchra ẽ:
& pura ueritãte conspicua. Ne
aliud se ꝑ fallaciã pretendit
exteriꝰ: & aliud se seruat interꝰ.
Neq in dictis suis pulchra uid¬
ri appetit nitore sermonis: ses
integritate ueritatis. In mandi¬
tis ig̾itur suis dei sapientia non

Expanded text:
sunt Indiae, hujus mundi sapientes; sunt Indiae, hujus mundi sapientes; qui quamvis per infidelitatem, et plerumque per actionem foedi sint, ante humanos tamen oculos superductae honestatis colore fucantur. Sed coaeterna Dei sapientia tinctis Indiae coloribus non confertur, quia quisquis hanc veraciter intelligit, ab his hominibus quos mundus sapientes coluit quam longe distet agnoscit. Ipsaque ejus mandatorum verba ab hujus mundi sapientibus differunt, qui dum intendunt eloquentiae, eorum dicta quasi pulchra apparent specie, et fucatiotutsunt, verborum compositionibus, quasi superductis coloribus, mentipientiae et praedicatione pulchra est et pura veritate conspicua, nec aliud se per fallaciam praetendit exterius, et aliud reservat interius; neque in dictis suis pulchra videri appetit nitore sermonis, sed integritate veritatis. In mandatis igitur suis Dei sapientia non
Abbreviated transcription (Latin):
totũ mundum iacens languidũ
genus humanũ: ut transmissis
priꝰ p̃dicatoribus quasi qͥbusdã
uisitatoribus: tanto postmodũ
maior ueniret potentia medici:
quantomagis morbus creuissoe
egroti. Quia uͦ nullus uice eius
ad saluandos nos mittit᷑: dicatur
recte. nec appendet᷑ argentũ in
cõmutatione eius: qm̃ uita iu¬
stoꝵ p̾dicantiũ. quantalib& sc̃i.¬
tatis luce polleat: aduentũ nob̾
suꝑnȩ sapientiȩ. ꝑ suã p̃sentiam
non cõmiitat. Sed fuerunt mul.¬
ti gentilium. qui mundi huius
sap̾ientũ disciplinis dediti: ea
quȩ sunt inter homines hone.¬
sta seruarent: & saluandos ser-¬
uata honestate se crederent: ne
iam mediatorẽ dei & hominum
quererent: cum quasi sufficientẽ
sibi philosophoꝵ doctrinã te¬
nerent. In quoꝵ despectu mox
indiȩ coloribus. Quid enĩ ꝑ indi.¬
am quȩ nigrũ populũ mittit.
nisi hic mundus accipitur: in qͦ
uita hominũ ꝑ culpam obseura
generatur: Tincti autẽ colores

Expanded text:
totum mundum jacens languidum totum mundum jacens languidum genus humanum, ut transmissis prius praedicatoribus, quasi quibusdam visitatoribus, tanto postmodum major veniret potentia medici, quanto magis morbus crevisset aegroti. Quia vero nullus vice ejus ad salvandos nos mittitur, dicatur recte: Nec appendetur argentum in commutatione ejus, quoniam vita justorum praedicantium quantalibet sanctitatis luce poileat, adventum nobis supernae 592 sapientiae per suam praesentiam non commutat. Sed fuere multi gentilium qui, mundi hujus sapientum disciplinis dediti, ea quae sunt inter homines honesta servarent, et salvandos servata honestate se crederent, nec jam mediatorem Dei et hominum quaererent, cum quasi sufficientem sibi philosophorum doctrinam tenerent. In quorum despectu mox Indiae coloribus. Quid enim per Indiam, quae nigrum populum nutrit, nisi hic mundus accipitur, in quo vita hominum per culpam obscura generatur? Tincti autem colores
Abbreviated transcription (Latin):
to sepe eloquia diuina signant᷑:
possunt argenti uocabulo. etiã eiꝰ¬
dem eloquii scriptores intelligi:
quoꝵ uita inter turbas hominũ
resplenduit luce uirtutũ. Sed
quia lex peccata indicare potuit
non auferre: non quisquã uete.¬
rũ patrũ: non legis lator moy.¬
ses. humani generis redemptor
extitit. Argentũ gͦ in comiu-¬
tatione huius sapientiȩ non ap¬
pendit᷑: qͥa qͥlib& scĩ esse potuer̃:
in comparatione unigeniti filii
nullius meriti fuisse pensantur:
Qui nisi huiꝰ sapientiȩ seruos se co
gnoscerent: sancti nullatenꝰ fuis.¬
sent. Ad hoc quippe illi missi st̃.
ut in cordibus hominu. uiã huic
sapientiȩ p̃dicando prepararent :
neq ut ꝓ ea sed ꝑ eam subiectos
populos regerent. Quia enĩ cer-¬
tum erat quod ꝑ accessum tempo¬
rũ. deficientis scłi languores ex¬
crescerent: actum. ẽ. ut ȩtͣ̃na dei
sapientia in fine scłoꝵ ꝑ sem& ipsã
uenir&. ad grandem hunc & ni.¬
miȩ infirmitatis egrotũ: id .ẽ. ꝑ

Expanded text:
to saepe eloquia divina designantur possunt argenti vocabulo etiam ejusdem eloquii scriptores intelligi, quorum vita inter turbas hominum resplenduit luce virtutum. Sed quia lex peccata indicare potuit, non auferre, non quisquam veterum patrum, non legislator Moyses humani generis redemptor exstitit. Argentum ergo in commutatione hujus sapientiae non appenditur, quia quilibet sancti esse potuerunt, in comparatione unigeniti Filii Dei nullius meriti fuisse pensantur, qui nisi hujus sapientiae servos se esse cognoscerent, sancti nullatenus fuissent. Ad hoc quippe illi missi sunt, ut in cordibus hominum viam huic sapientiae praedicando praepararent, neque ut pro ea, sed per eam subjectos populos regerent. Quia enim certum erat quod per accessum temporum deficientis saeculi languores excrescerent, actum est ut aeterna Dei sapientia in fine saeculorum per semetipsam veniret ad grandem hunc et nimiae infirmitatis aegrotum, id est per
Abbreviated transcription (Latin):
diunt ciuitatẽ. nisi pͥores patreᷤᷤ
uel ꝓphas accipimꝰ: qui studuer̃
ad custodiam nr̃am. scȩ p̃dicatio¬
nis uoce uigilare : Sed cũ redẽ¬
ptorẽ suum ȩccła querer&: in
ipsis antiquis p̃dicatoribus. spem
figere noluit quȩ dicit. Paulu¬
lum cũ ꝑtransissem eos: inueni
quẽ diligit anima mea. Illum
quippe inuenire non possce: si
istos ꝑtransire noluiss&e. In istis
se custodibus infideles fixerant:
qui xp̃m dei filiũ. unũ queli¬
b& esse illoꝵ credebant. Uoce gͥ
ac fide petri. inuentos uigiles
dnm̃. unũ quemlib& ex ꝓpħis
credere contempsit. Dicatur gͦ.
nec cõmutabunt᷑ ꝓ ea uasa auri
excelsa & eminentia: qͥa electi
ex sublimitate: & tam̃ non sus¬
cipiunt ad errorẽ. Quos enim
puros esse homines sciunt: deo
homini omnino non conferunt:
Unde adhuc subdit᷑. Nec cõme.¬
enĩ suꝑnȩ patriȩ electi᷑: scĩ qͥdem
& iusti sunt: sed participatione
sapientiȩ: non cõparatione. Qͥd
enĩ sunt homines. dõ cõparati :

Expanded text:
 nisi priores Patres vel prophetas accipimus, qui studuerunt ad custodiam nostram sanctae praedicationis voce vigilare? Sed cum Redemptorem suum Ecclesia quaereret, in ipsis antiquis praedicatoribus spem figere noluit, quae dicit: Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea . Illum quippe invenire non posset si istos pertransire noluisset. In istis se custodibus infideles fixerant, qui Christum Dei Filium unum quemlibet esse illorum credebant. Voce igitur ac fide Petri inventos vigiles Dominum unum quemlibet ex prophetis credere contempsit. Dicatur ergo: Nec commutabuntur pro ea vasa auri excelsa et eminentia, quia electi ex sublimitate, et tamen non suscipiunt ad errorem. Quos enim puros homines esse sciunt, Deo homini omnino non conferunt. Unde adhuc subditur: Cenim supernae patriae electi, sancti quidem et justi sunt; sed participatione sapientiae, non comparatione. Quid enim sunt homines Deo comparati?
Abbreviated transcription (Latin):
est inspirauit in faciem eiꝰ. & fa.¬
ctus. ẽ. homo in animã uiuentẽ
Sapientia uͦ hab& essentiã ͥ habe
uitam: sed hoc quod hab& ipsa ͥ
Proinde incõmutabilit̃ uiuit: qͥi
non ex accidenti. sed essencialit̃
uiuit. Sola gͦ cum patre & scõ
spũ ueraciter. ẽ: cuius essentię
comparatum. ẽẽ. nr̃m. non. ẽẽ. ẽ.¬

Expanded text:
est: Inspiraest: Inspiractus est homo in animam viventem . Sapientia vero habet essentiam, habet vitam; sed hoc quod habet, ipsa est. Proinde incommutabiliter vivit, quia non ex accidenti, sed essentialiter vivit. Sola ergo cum Patre et sancto Spiritu veraciter est, cujus essentiae comparatum e
Abbreviated transcription (Latin):
entia: iusticia serui sapientiȩ nun¬
cupant᷑: sed illa iusticia iustifi.¬
cans: isti iusticia iustificata. De
deo quippe qui sapientia. ẽ. dicit᷑.
ut sit ipse iustus & iustificans. Isti
uero dicunt : ut nos efficerem᷑
iusticia dei in ipso. Aliter ergo
uenerandum est lumen illumi¬
nans: aliter lumen illuminatũ:
alit̃ iusticia iustificans aliter
& aliud sapere. Serui autẽ sa¬
pientiȩ. eẽ. quidem sapientes
possunt: nec tam̃ hoc habent et
quod sapere. Nam &. eẽ. posite
& sapientes non esse. Hab& ui¬
tã sapientia: sed non aliud ha¬
b&. aliud. ẽ: quippe cui hoc.ẽ
.eẽ. quod uiuere. Serui autẽ sa¬
pientiȩ. cũ habent uitã: aliua
sunt. & aliud habent: quippe
quibus non . ẽ. hoc. eẽ. quod ui¬
uere. Nam possunt iuxta ali.¬
quid. eẽ: nec uiuere. Aliud qͥpo¬
pe illis. ẽ. ẽẽ: aliud uiuere: qui
in ipso parente pͥmo: essentiam
habuere ꝑ mnitium: uitã ꝑ ai¬
cessum: qm priꝰ de terra factusl
homoꝰ & postinodũ ut scriptũ

Expanded text:
entia, justitia et servi sapientiae nuncupantur; sed illa justitia justificans, isti autem justitia justificata. De Deo quippe, qui sapientia est, dicitur: Ut sit ipse justus et justificans ; isti vero dicunt: Ut nos efficeremur justitia Dei in ipso . Aliter ergo venerandum est lumen illuminans, aliter lumen illuminatum; aliter justitia justificans, aliter aliud sapere; servi autem sapientiae esse quidem sapientes possunt, nec tamen hoc habent esse quod sapere; nam esse possunt, et sapientes non esse. Habet vitam sapientia, sed non aliud habet, et aliud est, quippe cui hoc est esse quod vivere. Servi autem sapientiae cum habent vitam, aliud sunt, et aliud habent, quippe quibus non est hoc ipsum esse quod vivere; nam possunt juxta aliquid esse, nec vivere. Aliud quippe illis est esse, aliud vivere, quia in ipso parente primo essentiam habuere per initium, vitam per accessum; quoniam prius de terra factus est homo, et postmodum, sicut scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
sam sapientia manifestabitur:
ut humanũ genus a culpa redi.¬
matur. Nullus uice enis angelus
mittit᷑: quia per creatore necesse
est ut creatura liberet᷑. Unde &
in eugl̃io dñs dicit. Si uos filius
liberauerit: uere liberi eritis. Sed
uir sanctus sp̃u eiusdem sapientiȩ
repletus. quoscdam in iudea p̾uidit
non esse defutiiros. qui spem in le¬
gis latorẽ ponerent᷑: & suȩ salu¬
tis auctorem moysen putarent:
seit & eudam sanato. maleticen¬¬
tes dicunt: tu sis discipuliis eiꝰ:
nos enĩ moysi discipuli sumꝰ. Un¬
de adhuc congrue subinfertur

Expanded text:
sam sapientia manifestabitur, sam sapientia manifestabitur, ut humanum genus a culpa redimatur. Nullus vice ejus angelus mittitur, quia per creatorem necesse est ut creatura liberetur. Unde et in Evangelio Dominus dicit: Si vos filius liberaverit, vere liberi eritis . Sed vir sanctus, spiritu ejusdem sapientiae repletus, quosdam in Judaea praevidit non esse defuturos qui spem in legislatore ponerent, et suae salutis auctorem Moysen putarent, sicut et cuidam sanato maledicentes dicunt: Tu discipulus sis ejus, nos enim Moysi discipuli sumus . Unde adhuc congrue subi
Abbreviated transcription (Latin):
in hac carne corruptibili morti.¬
lit̃ uiuunt᷑: aurũ qͥdem esse ps¬
sunt. obrizũ omnino non posst̾
quia corpus qđ corrupit᷑ aggl¬
uat animã: & deprimit terrena
inubitatio sensum multa cogitan-
tem. Nam quãuis in hac uita ex
magna iusticiȩ claritate resplen-¬
deant: nequaquã tam̃ adpurum
mus quia peccatũ non habemus
nosipsos seducimus. & ueritas in
nobis non est: affirmante iacobo
offendimus om̃s: ꝓpħa etiã dep̃-¬
cante qui ait. ne intres in iudicio
cũ seruo tuo: quia non iustifica¬
bitur in conspectu tuo omnis ui.¬
uens. Aurum gͦ obrizũ illi nũ
cupant᷑: qui in ea in qua sunt
conditi innocentia ꝑdurantes. &
fulgent claritate iusticiȩ: & nul-¬
lis uel minimis maculant᷑ sor dibꝰ
mani generis mittendus fuit:
nequis spem in his quos in adiutõ.¬
rio hominũ sepius apparuisse di¬
dicimus angelis poner&: dictũ. ẽ.
non dabitur aurũ obrizũ ꝓ ea:
Ac si aꝑte diceretur. Per sem& ip.¬

Expanded text:
in hac carne corruptibili mortain hac carne corruptibili mortaliter vivunt, aurum quippe esse possunt, obrizum omnino esse non possunt, quia « Corpus quod corrumpitur aggravat animam, et terrena inhabitatio deprimti quamvis in hac vita ex magna justitiae claritate resplendeant, nequaquam tamen ad purumus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est. Affirmat id quoqueoffendimus omnes . Propheta etiam deprecante, qui ait: Ne intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Aum, qui in ea quae sunt conditi innocentia perdurantes, et fulgent claritate justitiae, et nullis vel minimis maculantur sordibusmani generis mittendus fuit, ne quis spem in his, quos in adjutorium hominum saepe apparuisse didicimus, angelis poneret, dictum est: Non dabitur aurum obryzum pro ea. Ac si aperte diceretur: Per semetip
Abbreviated transcription (Latin):
teriora ꝑueniunt. Itaq agaꝰ
ut aliud intrinsecus uoto: aliuꝰ
extrinsecus teneatur. officio
& hac sapientia ñ ĩa turbulem
atq confusa. sed tranquilla a¬
da repleant᷑. Bene gͦ de ea dic
quia abyssus dicit non. ẽ. in ni
& mare loquit᷑ non. ẽ. mecun
Ac si aꝑte diceret᷑. Perturba
mentes scłariũ eo ipso clamant
quod auera sapientia longe di.¬
uisȩ sunt: quo quiete non sunt
Quia uͦ hȩc dei sapientia mantis
cũ patre ante scła. incarnandi
erat in fine scłoꝵ: ut ad redime¬
dũ genus humanũ. non scõs an¬
gelos. non iustos homines mita¬
r&. sed in manifestatione uisio.¬
nis ꝑ sem& ipsam uenirae: recte
subiungit᷑. Non dabit᷑ aurũ ob.¬
rizũ ꝓ ea. Quid nanq ꝑ aurũ
obrizũ : nisi sci angeli designatꝰ
Qui recte & aurum uocantur&
obrizũ. Aurũ. quia fulgent eli¬
ritate iusticiȩ: obrizum. quia nl¬
lum habuerunt unquã contagi
culpȩ. Homines uͦ iusti. qu̾adu

Expanded text:
teriora perveniunt. Itaque agitur teriora perveniunt. Itaque agitur ut aliud intrinsecus voto, aliud extrinsecus teneatur officio; et hac sapientia non jam turbulenta atqua confusa, sed tranquilla corda repleantur. Bene ergo de ea dicitur quia Abyssus dicit: Non est in me, et mare loquitur: Non est mecum. Ac si aperte diceretur: Perturbatae mentes saecularium eo ipso clamant, quoniam a vera sapientia longe divisae sunt, quo quietae non sunt. Quia vero haec Dei sapientia manens cum Patre ante saecula incarnanda erat in fine saeculorum, ut ad redimendum genus humanum non sanctos angelos, non justos homines mitteret, sed in manifestatione visionS. 15. Non dabitur aurum obrizum pro ea. - Quod namque per aurum obrizum, nisi sancti angeli designantur, qui recte et aurum vocantur, et obrizum? Aurum, quia fulgent claritate justitiae; obrizum, quia nullum habuerunt unquam contagium culpae. Homines vero justi, quandiu
Abbreviated transcription (Latin):
tio: & tranquillo moderamine
ea quȩ circa se minus sunt tran¬
quilla disponit. Sicut enĩ iugor
mentis. frenandis preest motibꝰ
carnis: sic sȩpe suꝑimpositos tu.¬
multus occupatiõnis. bene regit
amor quietis: quia exterioresꝰ
curȩ si ꝑuerso amore non appe¬
tuntur: non confuso sed ordina¬
to animo ministrari queunt. Sc̃i
& enĩ uiri nequaquã eas appecuÑ:
sed occulto ordine sibi suꝑimpo.¬
sitas. gemunt. Et quãuis illas ꝑ
meliorem intentione̾ fugiant:
tamen ꝑ subditam mentẽ por¬
tant. Quas quidem sũmoꝑe si
liceat uitare festinant: sed tim̃¬
tes occultas dispensationes dei.
tenent quod fuigiunt: exereen
quod uitant. Intrant enĩ adeo
suum: & ibi consulunt qͥd uelt
occulta dei uoluntas: seseq sibs¬
tos debere esse sũmis ordinats¬
nibus cognoscentes: humiluas
ceruicem cordis iugo diuinę
dispensationis. Quisquis uͦ talis
est: quilib& tumultus uersetꝰ
extrinsecus: nunquã ad euis n¬

Expanded text:
tio, et tranquillo moderamine tio, et tranquillo moderamine ea quae circa se minus sunt tranquilla disponit. Sicut enim vigor mentis frenandis praeest motibus carnis, sic saepe superimpositos tumultus occupationis bene regit amor quietis, quia exteriores curae si perverso amore non appetuntur, non confuso, sed ordinato animo ministrari queunt. Sancti etenim viri nequaquam eas appetunt, sed occulto ordine sibi superimpositas gemunt; et quamvis illas per meliorem intentionem fugiant, tamen per subditam mentem portant. Quas quidem summopere, si liceat, vitare festinant; sed timentes occultas dispensationes Dei, tenent quod fugiunt, et exercent quod vitant. Intrant enim ad cor suum, et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei; seseque subditos debere esse summis ordinationibus cognoscentes, humiliant cervicem cordis jugo divinae dispensationis. Quisquis vero talis est, quilibet tumultus versentur extrinsecus, nunquam ad ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
do contingit: ut qui solam cȩle¬
stem patriam diligunt. terrenȩ
patriȩ curis subiacere uideantur:
quoꝵ tam̃ ministeriũ a prauoꝵ¬
operibus plerunq in actu. non.¬
nunquã uero ante suꝑnũ iudicem
in sola cogitatione discernit᷑. Pleni
qͥppe suꝑna sapientia. discernuĩ
qualiter debeant & ad aliud ua¬
care intrinsecus: & ad aliud ex.¬
trinsecus occupari: ut si forte oc.¬
culta dei ordinatione aliqͥd eis
non appetentibus de huiꝰ scłi cu.¬
ris imponit᷑᷑: cedant deo quẽ dili¬
gunt: & pre amore eius intrinsecꝰ
solam illius desiderent uisionem:
pre timore uͦ eiꝰ. impositã sibi ex¬
trinsecus humiliter expleant
accionẽ: ut & uacare deo appe¬
tant ex grã dilectionis: & rursũ
curas suꝑͦimpositas. ex conditione
expleant seruitiitis. Cũq occu¬
pationes extrinsecus ꝑstrepunt:
intrinsecus in amore pacatissima
quies tenetur: atq occupationũ
tumultus exteriꝰ ꝑstrepentes: dis-¬
pensat interiꝰ presidens. iudex rã-¬

Expanded text:
do contingit ut qui solam coelestem patriam diligunt, terrenae patriae curis subjacere videantur. Quorum tamen ministerium a pravooperibus plerumque in actu, nonnunquam vero ante supernum judicem in sola cogitatione discernitur. Pleni quippe superna sapientia discernunt qualiter debeant et ad aliud vacare intrinsecus, et ad aliud extrinsecus occupari ut si forte occulta Dei ordinatione aliquid eis non appetentibus de hujus saeculi curis imponitur, cedant Deo quem diligunt, et prae amore ejus intrinsecus solam illius desiderent visionem; prae timore vero ejus impositam sibi extrinsecus humiliter expleant actionem, ut et vacare Deo appetant ex gratia dilectionis, et rursum curas superimpositas ex conditione expleant servitutis. Cumque occupationes extrinsecus perstrepunt, intrinsecus in amore pacatissima quies tenetur; atque occupationum tumultus exterius perstrepentes dispensat interius praesidens judex ra
Abbreviated transcription (Latin):
rent hominẽ. Unde & ab ẽo scĩs
discipulis dicit᷑. Quẽ dicunt
homines esse filiũ hominis: Tui
cũ ꝓtinus responderent. alii
iohannẽ baptistã: alii autẽ he¬
lyam: alii uero iheremiã aut
unũ ex ꝓpħis: de suo mox sen-¬
su reqͥrunt᷑. Nos autẽ quẽ me
.ẽẽ. dicitis: Cui petrus totius
eccłȩ uoce respondens ait. Tu es
xp̃c filius deiurui. Quia igit᷑
iuxta pauli uocẽ. xp̃m nouimꝰ
dei uirtutẽ & dei sapientiam:
petrus ꝓ hac sapientia. uasa au¬
ri excelsa & eminentia cõmuta¬
re noluit: qui de illa non aliud
quã erat intellex̃. Magnum
quippe ut dictũ. ẽ. uas auri io.¬
hannes: magnu uas auri helias
uel iheremias fuit. Sed quisqͥs
eundem deũ quemlib& eorũ
esse credidit: uas auri excelsum
& eminens. ꝓ sapientia cõmuta.¬
uit. Eccła uero ꝓ hac sapientia
uasa auri excelsa ac eminentia ñ
non unũ esse ꝓpħarũ. sed unũ ꝓ.¬
pħarũ dñm. credit. Ipsam qͥppe
ad se uenisse sapientiã uidens:

Expanded text:
Unde ab eo sanctis discipulis dicitur: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Cui cum protinus responderent: alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis; de suo mox sensu requiruntur: Vos autem quem me esse dicitis? Cui Petrus totius Ecclesiae voce respondens, ait: Tu es Christus Filius Dei vivi . Quia igitur juxta Pauli vocem, Christum novimus Dei virtutem et Dei Sapientiam; Petrus pro hac Sapientia vasa auri excelsa et eminentia commutare noluit, qui de illa, non aliud quam erat, intellexit. Magnum quippe, ut dictum est, vas auri Joannes, magnum vas auri Elias vel Jeremias fuit; sed quisquis eumdem Dominum quemlibet eorum esse credidit, vas auri excelsum et eminens pro Sapientia commutavit. Ecclesia vero pro hac Sapientiaelsa et eminentia non Dei non unum esse prophetarum, sed unum prophetarum Dominum credit. Ipsam quippe ad se venisse sapientiam videns,
Abbreviated transcription (Latin):
noluit. quẽ ꝑ ꝓphetiam p̃dix̃:
nisi lapis caliginis fuit: Quia
& crudelitate durus extitit:¬
& infidelitate nebulosus. Qui
alio quoq uocabulo. umbra
mortis dicit᷑. Umbra quippe
talis ex pͥmit᷑: qualia eius rei de
qua trahit᷑ fuerint liniam̃ta
Quis aute mortis nomine: nͥ dia¬
bolus uocatur: De quo ꝑ quan.¬
dam ministri sui significationẽ
dicit᷑. Et nom̃ illi mors. Cuiꝰ ille
populus umbra extitit: qͥa ini¬
quitatẽ illiꝰ sequens: eius in se i.¬
maginẽ expressit. Quid uͦ tor¬
rent᷑is nõmine: nisi ille a conspe.¬
ctu tremendi iudicis ꝑ ultimũ
examen egrediens. atq electos
& reprobos diuidens. ignis. uoca¬
tur : Vnde ꝑ propħam dicit᷑.
Fluuius igneus rapidusq egre¬
in hoc mundo ꝑegrinat᷑ popłs:
nisi qui ad sortẽ electoꝵ currens
habere se patriã nouit in cęle¬
stibus: & tantõmagis illic sꝑat
inuenire se ꝓpria. quanto hic
cuncta quȩ pretereunt esse a

Expanded text:
noluit, quem per prophetam praedixit, noluit, quem per prophetam praedixit, nisi lapis caliginis fuit? quia et crudelitate durus fuit, et infidelitate nebulosus. Qui alio quoque vocabulo, umbra mortis dicitur. Umbra quippe alis exprimitur, qualia ejus rei de qua trahitur fuerint lineamenta. Quis autem mortis nomine, nisi diabolus vocatur? De quo per quamdam ministri sui significationem dicitur: « Nomen illi mors . » Cujus ille populus umbra exstitit, quia iniquitatem illius sequens, ejus in se imaginem expressit. Quid vero torrentis nomine, nisi ille a conspectu tremendi judicis per ultimum examen egrediens, atque electos et reprobos dividens, ignis vocatur? Unde per prophetam dicitur: « Fluvius igneus rapidus, in hoc mundo perigrinatur populus, nisi qui ad sortem electorum currens, habere se patriam novit in coelestibus, et tanto magis illic sperat invenire se propria, quanto hic cuncta quae praetereunt esse a
Abbreviated transcription (Latin):
atq intuetur electoꝵ t̾minũ:
quod ex malo mutentur ad bo.¬
nũ: intuetur etiã reꝓboꝵ finẽ:
quo de malo oꝑe dignũ trahant᷑
ad supplicium. Uidit finẽ ꝑse¬
quentis sauli: quo ꝓstratus dice¬
r&. Dñe quid me uis facere: Ui.¬
dit finẽ quasi obsequentis discipłi:
qđ ꝓ cõmisso scelere guttur lã.¬
queo stringer&: seq & peocantẽ
punir&: & deteriꝰ puniendo de¬
ciper&. Nidit niniuitas delin¬
quentes: sed considerauit finem
delinquentiũ: pęnitentiã corre¬
ctoꝵ. Uidit quoq sodomã delin¬
quentẽ : sed considerauit finem
ardoris luxuriȩ: igne̾ gehennȩ:
Nidit gentilitatis fin̾e: quo pos¬
sessa iniquitatũ tenebris: qͣndoq
fidei luce clarescer&e. Nidit etiã¬
iudeȩ terminũ. quod ab ẽa luce
fidei quã tenebat: obduratȩ ꝑ¬
fidiȩ se tenebris cecarae. Inde¬
pidem quoq caliginis. & um.¬
brã mortis: diuidit torrens a
populo ꝑegrinante. Quid du

Expanded text:
Atque intuetur electorum terminum, Atque intuetur electorum terminum, quod ex malo mutentur ad bonum; intuetur etiam reproborum finem, quod de malo opere dignum retrahantur ad supplicium. Videt finem persequentis Sauli quo prostratus diceret: Domine, quid me jubes facere , vidit finem quasi obsequentis Discipuli quod pro commisso scelere guttur laqueo stringeret , seque et peccantem puniret, et deterius puniendo deciperet; vidit Ninivitas delinquentes , sed consideravit finem delinquentium poenitentiam correctorum . Vidit quoque Sodomam delinquentem , sed consideravit finem ardoris luxuriae ignem gehennae . Vidit gentilitatis finem, quod, possessa iniquitatum tenebris, quandoque fidei luce claresceret. Vidit etiaJudaeae terminum, quod, ab ea luce fidei quam tenebat, obduratae perfidiae se tenebris caecaret. + Spidem quoque caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante. - Quid d
Abbreviated transcription (Latin):
subditur. Iempus posuit te¬
nebris: & uniuersoꝵ fiñe ipse
considerat. Tempus posuit te¬
nebris: iniquis uidelic& modũ:
quo iniqui esse desistant. Unde
nebre: nc̃ autẽ lux in dño: sic̃
aliis quoq discipulis isdem do.¬
ctor egregius dicit. Nox p̃ces¬¬
sit: dies autẽ appropinqͣuit.
Abiciamus gͦ oꝑa tenebrarũ:
& induamus nos arma lucis:
sicut in die honeste ambulemꝰ:
Unde & in canticis canticorũ.
eccłȩ uenienti dicit᷑. Quȩ est
ista quȩ ꝓgreditur quasi auro.¬
ra consurgens: Apte enĩ ȩccła
aurorȩ comparata deseribitur.
quȩ ꝑ cognitionẽ fidei. a pec¬
catoꝵ suoꝵ tenebris. in clara
luce iusticiȩ cõmutat᷑. Tempꝰ gͦ
posuit tenebris: & uniuersoꝵ
finẽ ipse considerat. Uniuersoꝵ
nomine: & electos uoluit & re-¬
probos comprehendi. Nam bona
faciens & ordinans deus. mala uͦ
non faciens. sed ab iniquis facta
ne inordinate eueniant ipse dis¬
ponens. considerat uniuersoꝵ
fine̾: & patient᷑ tolerat omnia:

Expanded text:
ait:  Tempus posuit tenebris, et universorum finem ipse considerat, ipse tempus posuit tenebris , iniquis videlicet modum quo iniqui esse desistant. Unde nebrae, nunc autem lux in Domino . Sicut aliis quoque discipulis isdem doctor egregius dicit: Nox praecessit, dies autem appropinquavit, abjiciamus ergo opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis, sicut in die honeste ambulemus . Unde et in Canticis canticorum, Ecclesia veniente dicitur: Quae est ista quae progreditur quasi aurora consurgens ? Apte enim Ecclesia aurorae comparata describitur, quae per cognitionem fidei a peccatorum suorum tenebris in clara luce justitiae commutatur. Tempus ergo posuit tenebris, et universorum finem ipse considerat. Universnomine et electos voluit et reprobos comprehendi. Nam bona faciens et ordinans Deus, mala vero non faciens, sed ab iniquis facta, ne inordinate eveniant ipse disponens, considerat universorum finem, et patienter tolerat omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dicer&. Dum sumus in corp¬
re: ꝑegrinam᷑ a dño. Per fidem
enĩ ambulamus: & non ꝑ specũ
Iouius ꝑegrinationis erũpnas
satagebat euadere cũ dicebat.
Desiderium habens dissolur &
r&. Heu me qđ incolatꝰ meus
ꝓlongatus est: habitaui cũhi.¬
bitantibus cedar: multũ incola
fuit anima mea.. Ab hac eripi
quantõciꝰ anhelabat: cũ suꝑnis
desideriis flagrans dicer&. Si.¬
tiuit anima mea ad dm̃ uiuũ.
quando ueniã. & apparebo ante
faciem dei: Sed hoc desideriũ
nesciunt: qui cor in terrenis uo¬
luptatibus defigunt. Dum enim
sola quȩ sunt uisibilia diliguntꝰ
ꝓfecto inuisibilia uel si credunt.
esse non diligunt: quia dũ ni.¬
mis se exterius sequunt᷑: etiam
mente carnales fiunt. Si mul
enĩ in hac uita utqͣ popłs cur-¬
ritꝰ sed non simulad ꝑpetuã ꝑ.¬
uenit: quia lapidẽ caliginis &
umbr̃a mortis. diuidit torrens
a popło ꝑegrinante. Ac si aꝑte
dicat. Ros quos mͦ uel infidelitis
excẽcat. uel crudelitas obdurat

Expanded text:
us in corpore, peregrinamur a Domino. Per fidem enim ambulamus, et non per speciem . Hujus peregrinationis aerumnas satagebat evadere, cum dicebat: Desiderium habens dissolvi, et ret: Heu me! quia incolatus meus prolongatus est: habitavi cum habitantibus Cedar, multum incola fuit anima mea . Ab hac eripi quantocius anhelabat, cum supernis desideriis flagrans diceret; Sitivit anima mea ad Deum vivum; quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Sed hoc desiderium nesciunt qui cor in terrenis voluptatibus defigunt. Dum enim sola quae sunt visibilia diligunt, profecto invisibilia, vel si credunt esse, non diligunt, quia dum nimis se exterius sequuntur, etiam mente carnales fiunt. Simul enim in hac vita uterque populus currit, sed non simul ad perpetuam pervenit, quia Lapidem caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante. Ac si aperte dicat: Eos quos modo vel infidelitas excaecat, vel crudelitas obdurat,
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Quid ꝑditionis & mortis
nomine. nͥ maligni sp̃c designant᷑:
qui inuentores mortis & ꝑditio.¬
nis extiterunt: Sicut de ipso
eoꝵ principe: sub ministri eius
specie. ꝑ iohannẽ dicit᷑. Et nom̃
illi mors. Cui subiecti om̃s suꝑbi
spc̃: de hac sapientia quȩ deus. ẽ.
dicunt. Auribus nr̃is audiuimꝰ
famã eius: quia nimirũ uisionẽ¬

Expanded text:
 Qui perditionis et mortis nomine nisi maligni spiritus designantur? qui inventores mortis et perditionis exstiterunt, sicut de ipso eorum principe sub ministri ejus specie per Joannem dicitur: Et nomen illi mors . Cui subjecti omnes superbiae spiritus de hac sapientia quae Deus est 605 dicunt: Auribus nostris audivimus famam ejus
Abbreviated transcription (Latin):
maris nomine. nͥ seculariũ men.¬
tiũ amara inqͥetudo signatur:
Quȩ dum se uicissim inimicies
impetunt: quasi aduersantes
se undȩ collidunt. Recte &en
ꝓcellosis actionũ motibꝰ conci¬
tatur: ab int̃nȩ sapientiȩ qͥto
atq stabilitate disiungit᷑. Qu

Expanded text:
maris nomine nisi saecularium mentium amara inquietudo signatur? Quae dum se vicissim inimicitiis impetunt, quasi adversantes se undae collidunt. Recte eten, quia dum procellosis actionum motibus concitatur, ab internae sapientiae quiete atque stabilitate disjungitur. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
rosq antiquoꝵ patrũ nouimus.
hanc sapientiam & intrinsecus
uiuaciter tenuisse: & curas mun¬
di extrinsecus sollempnit̃ mini¬
strasse: An ꝑceptione huiꝰ sapi¬
entiȩ ioseph priuatũ dicimꝰ: qui
famis tempore totiꝰ egipti euras
suscipiens. non solum egiptiis ali¬
menta p̾buit: sed uitam quoq
exteroꝵ aduenientium. ministe.¬
rii sui arte seruauit: An ab hac
sapientia danihel alienus extitit:
qui .a. chaldeoꝵ rege in babylo.¬
nia princeps magistratuũ effectꝰ.
tanto maioribus curis occupatus
est. quanto & sublimiori dignita¬
te om̃ibus prelatus: Gum igit᷑
constae plerũq etiã bonos ñ ter¬
reno studio terrenis curis impli¬
cari: patent᷑ agnoscimus. qͥa sic
nonnunquã ciues ihrłm angarias
soluunt babyloniȩ sicut & sepe
ciues babyloniȩ impendunt an¬
garias ihrłm. Nam sunt non nul¬
li qͥ uerbũ uitȩ ꝓ sapientiȩ osten¬
tatione p̾dicant᷑: elemosinarum
opem ꝓ appetitu uane głȩ sub¬¬

Expanded text:
rosque antiquorum patrum novimus hanc sapientiam et intrinsecus vivaciter tenuisse, et curas mundi extrinsecus solemniter ministrasse ? An perceptione hujus sapientiae Joseph privatum dicimus, qui famis tempore totius Aegypti curas suscipiens, non solum Aegyptiis alimenta praebuit, sed vitam quoque exterorum advenientium ministerii sui arte servavit? An ab hac sapientia Daniel alienus exstitit, qui a Chaldaeorum rege in Babylonia princeps magistratuum effectus, tanto majoribus curis occupatus est, quanto et sublimiori dignitate omnibus praelatus ? Cum igitur constet plerumque etiam bonos non terreno studio terrenis curis implicari, patenter agnoscimus quia sic nonnunquam cives Jerusalem angarias solvunt Babyloniae, sicut saepe cives Babyloniae impendunt angarias Jerusalem. Nam sunt nonnulli qui verbum vitae pro sola sapientiae ostentatione praedicant, eleemosynarum opem pro appetitu van
Abbreviated transcription (Latin):
quã in solentes curȩ deside e
carnaliũ designantur: Unde
aias dr̃ Muscȩ morientes ꝑdt̃
suauitat̾ẽ unguenti: quia cogi.¬
cationes suꝑfluȩ quȩ assidue in
animo carnalia cogitante & nas.¬
cunt᷑ & deficiunt : eam suauita.¬
ctoqua unusquisq intrinsecus

Expanded text:
insolentes curae desideriorum carnalium designantur? Unde alias dicitur: Muscae morientes perdunt suavitatem unguenti , quia cogitationes superfluae, quae assidue in animo carnalia cogitante et nascuntur et deficiunt, eam suavitatem qua unusquisque intrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
fluctibus. habitare sapientum
non posse cognoscens: ait. Et ma-¬
re loquitur: non. ẽ. mecũ. Nul¬
lis quippe eam plene recipit. nͥ
qui ab om̃i se abstrahere actionỹ
carnalium fluctuatione conten
dit. Unde alias dicit᷑. Sapientiã
scribe in tempore ocii: & qͥ mi¬
noratur actu. ipse ꝑcipi& eam:¬

Expanded text:
fluctibus habitare sapientiam fluctibus habitare sapientiam non posse cognoscens, ait: Et mare loquitur: Non est mecum. Nullus quippe eam plene recipit, nisi qui ab omni se abstrahere actionum carnalium fluctuatione contedit. Unde alias dicitur: « Sapientiam scriba in tempore otii, et qui minoratur actu, ipse percipit eam
Abbreviated transcription (Latin):
tunt. Egiptus uero muscis ꝑcii-¬
ait᷑: quia eoꝵ corda qͥ terrenam
uitã diligunt. desiderioꝵ suoꝵ
in quietiadinibus feriunt᷑: turbiꝰq¬
ogitationũ carnaliũ ad ima de-¬
pressa sunt: ut ad quietis intimȩ
desideriũ non leuent᷑. Unde cũ
mira ope pietatis ad cor ueritas
uenit: priꝰ ab eo cogitationum
carnalium ȩstus eicit: & post
meo uirtitũ dona disponit. Qđ
bene nobis sacra eugłii hẏstoria
innuit: in qua dum ad resusci.¬
tandam filiam principis inuitatꝰ
dñs duceret᷑  ꝓtinꝰ addit᷑. Et cũ
eiecta essae turba: intrauit &
tenuit manũ eius: & surrexit
puella. Foras ergo turba eicit᷑
ut puella suscitetur : quia si ñ
prius a secretioribus cordis expel.¬
litur: importina secularium
multitudo eurarũ: anima quȩ
intrinsecus iac& mortua non
resurgit. Nam dum se ꝑ innu-¬
meras terrenoru desideriorum
cogitationes spargit: ad consi.¬
derationẽ sui sese nullatenꝰ col¬
ligit. In his itaq inqͥetiidinum

Expanded text:
gyptus ergo muscis percutitur, quia eorum corda qui terrenam vitam diligunt, dum desideriorum suorum inquietudinibus feriuntur, turbis cogitationum carnalium ad ima depressa sunt, ut ad quietis intimae desiderium non leventur. Unde cum mira ope pietatis ad cor veritas venit, prius ab eo cogitationum carnalium aestus ejicit, et post in eo virtutum dona disponit. Quod bene nobis sacra Evangelii historia innuit, in qua dum ad resuscitandam filiam principis invitatus Dominus duceretur, protinus additur: Et cum ejecta esset turba, intravit, et tenuit manum ejus, et surrexit puella . Foras ergo turba ejicitur, ut puella suscitetur, quia si non prius a secretioribus cordis expellitur importuna saecularium multitudo curarum, anima quae intrinsecus jacet mortua non resurgit. Nam dum se per innumeras terrenorum desideriorum cogitationes spargit, ad considerationem sui sese nullatenus colligit. In his itaque inquietudinum