comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hune uon supee stratus mossitiem qua numquã
ame uietutibus esarus. non magni pendbut ser¬
monis oruatum.  Icisicet quia erat in eo aniad
uouis oniitita unrtutibus simul et signoruꝵ qri¬
tia quȩ ei a domino iesu christo fuerat concessa: au¬
gens cotidie predicationem uerbi dei, et salutaria
semina regni cęlorum per omnem terram latius
serens. Mox quidem in tantum ad emendoudum
populum iudeorum uetustis infectum uenenis pro¬
fecit. Ut quasi nouellam lucem ueritatis sibi aspi-¬
cere uiderentur. Et cum religionis doctor, multa
quidem uerbis plura tamen doceret exemplis, nec
uiderent ab eo discipulis imperari quod non prius
ipse fecisset. Nullum sine mora absque bapt ismi
gratia in Urle sibi celitus tradita iudeum habita¬
re permisit. Fam cum pro eorum conuersione do-¬
minum iugiter precaretur, ac doceret eos per ba-¬
ptisinum habere peccatorum remissionem: et non
ailiter posse eos intrare in regnum dei:. quasi ueri

Expanded text:
hunc non supra strati mollitiem, qua nunquam uti hunc non supra strati mollitiem, qua nunquam uti mae virtutibus clarus, non magnipendebat sermonis ornatum, scilicet quia in eo erat anima divinis ornata virtutibus, simul et signorum gratia, quae ei a Domino Jesu Christo fuerat concessa, augens quotidie praedicationem verbi Dei, et salutaria semina regni coelorum per omnem terram latius serens. 14. Mox quidem intantum ad emendandum populum Judaeorum vetustis infectum venenis profecit, ut quasi novellam lucem veritatis sibi aspicere viderentur. Et cum religionis doctor multa quidem verbis, plura tamen doceret exemplis, nec viderent ab eo discipulis imperari quod non prius ipse fecerit, nullum sine mora absque baptismi gratia in urbe sibi coelitus tradita Judaeum habitare permisit. Nam cum pro eorum conversione Dominum jugiter precaretur, ac doceret eos per baptismum habere peccatorum remissionem, et non aliter eos posse intrare in regnum Dei; quasi veri
Abbreviated transcription (Latin):
reuocabat: quod lalore et oratione sua euru puiso
ante de mortis traxerat precipitio. Tandem celẽ¬
ti indulaentia princeps altius ore traxit consi-¬
liuni: cupiditatisque represso ueneno spretĩc ona¬
lorum suasionibus. sine dilatione iiit imple
mino procurante: episcopiłis apicis eineruit pbi¬
mam aquitanie sedem. Dei enim fuit uolunta¬
tis. Ut dinersantes iiter se populos et anĩmos dis¬
sidentes ad amorem pontificis uelox conuiersio re¬
nocaret: et iubito in uno consensu federaret.
buit non honori. Factus est denique omnibus
omuia non querens que sibi utilia essent isedq̃
smuit us salui fierent: et subito uelut lampan¬
deni quandam : Iacerdotem suuim dominus accendere pro¬
perasi Inteare etenum uir featus tradidit semietip¬
sum in abstinentia plurima: in ĩeĩunũs indsien¬
tibus in uigulus pene iugibus. ita utsi quando pa¬
rii aliquid sontni nccesitas naturalis exigeret

Expanded text:
revocabat, quo labore, oratione sua eum paulo revocabat, quo labore, oratione sua eum paulo ante de mortis traxerat praecipitio. Tandem coelesti indulgentia princeps altius ore traxit consilium, cupiditatisque represso veneno, spretis malorum suasionibus, sine dilatione jussit implmino procurante episcopalis apicis meruit primam Aquitaniae sedem. Dei enim fuit voluntatis, ut diversantes inter se populos et animos dissidentes ad amorem pontificis velox conversio revocaret, et subito in uno consensu foederaret. oneri succubuit non honori; factus est denique omnia omnibus, non quaerens quae sibi utilia essent, sed quae multis, ut salvi fierent. Et subito velut lampadem quamdam sacerdotem suum Dominus accendere properat. Integre etenim vir beatus tradidit semetipsum in abstinentia plurima, jejuniis indesinentibus, in vigiliis pene jugibus; ita ut si quando parum aliquid somni necessitas naturalis exigeret,
Abbreviated transcription (Latin):
ones intulissent regi consensum: ut secundum il¬
lam sacrilegam infandi symonis sectam, cȩlestẽ
gratiam contra ius fasque preriperent. Nostri
uero quibus saluator loquitur: nolit timere pu-¬
sillus grex. quia complacuit patri uestro dare uo-¬
bis regnum ab inmortali christo deo beatum ui-¬
rum sibi poscerent sacerdotem fore. Nichilominus
tenuem compaucis uerbis legationis formulani
mittunt. et per unum de quibus dicitur beatĩ pau¬
peres spiritu quoniam ipsorum est reqnum celo¬
rum: regis auribus pate fiunt. Cumnque ĩs ut
solet plerumq humana cupiditas. ueueno infe¬
ctus ad copiosam inlatam pecuniam, animu
haberet inflexum: Uxor cius amore succensa di¬
uino. uirum suum monebat dignum iustumq
clamitans fore post tanti uiri excessum hunc suq
premittere sedi: qui pari merito et miraculorum
siquis et uirtutum gratia esset decore suuili ful¬
tus. Et illud mulier ꝯloriosa ad uiri memoriã

Expanded text:
ones intulissent regis ad consensum, ut, secundum ilones intulissent regis ad consensum, ut, secundum illam sacrilegam infandi Simonis sectam, coelestem gratiam contra jus fasque praeriperent; nostri vero, quibus Salvator loquitur: Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum ab immortali Christo Deoque perfecto, beatum virum sibi poscerent sacerdotem fore; nihilominus tenuem cum paucis verbis legationis formulam mittunt et per unum de quibus dicitur: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsum est regnum coelorum , regis auribus patefaciunt. Cumque is ut solet plerumque humanae cupiditatis veneno infectus, ad copiosam illatam pecuniam animum haberet inflexum, uxor ejus, amore succensa divino, virum suum monebat, dignum justumque clamitans fore, post talis tantique viri excessum hunc suae permittere sedi, qui pari merito ac miraculorum signis et virtutum gratia, esset decore simili fultus. Et illud mulier gloriosa ad viri memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
aasi conuiuio magnis honoribus euocatur. rat
quippe per hoc c̾arus omnibus et acceptus. Ea
stiso digessimus: nunc a nostri temporis parte quã
iispeximus. parte uero a condiscĩpulis nostris no¬
bis tindita sumamus exordium et ad posterita¬
tis memoriam relinquamus .exx Nuin igitr
de eius uirtutum floribus, et gratia signorum, atq
genuis aula regis pulchro decore ueruaret: et ue-¬
lut splendor quidem luminis mundo huie effulsis¬
set, et odoris sui fragrantia longe lateque conples¬
set: factum est ut episcopus sacer cuius paulo
superius fecimus mentionem glorioso excessu mi-¬
graret ad dominum. Et cum uniuersus ecelesie
populus pro episcopo eligendo conuenisset in unumi
atque alius de alio Ut fieri solet cum talibus con-¬
clamaret, et pars quedam uit sanioris uulgi cliẽti
fauore, in quibusdam de primoribus consensum
preberent: et per mortalem proteruumque prefectũ
cum infinitis ponderibus auri argentique relati¬

Expanded text:
gali convivio magnis honoribus evocatur. Erat gali convivio magnis honoribus evocatur. Erat quippe per hoc charus omnibus et acceptus. 11.stylo digessimus, nunc a nostri temporis parte quam inspeximus, parte vero a condiscipulis nostris nobis tradita sumamus exordium, et ad posteritatis memoriam relinquamus. 12. Cum igitur de virtutum ejus floribus et gratia signorum atque gemmis aula regis pulchro decore vernaret, et velut splendor quidam luminis mundo huic effulsisset et odoris sui fragrantiam longe lateque complesset, factum est ut episcopus sacer cujus paulo superius fecimus mentionem glorioso excessu migraret ad Dominum. Et cum universus Ecclesiae populus pro episcopo eligendo convenisset in unum, atque alius de alio ut fieri solet cum talibus  Al., in talibus, conclamaret, et pars quaedam insanionis vulgi clientis favore in quibusdam de primoribus consensum praeberent, et per mortalem protervumque praefectum cum infinitis ponderibus auri argentique relati
Abbreviated transcription (Latin):
nipotente deo consistebat: irrigat fletibus
uultum/ ac pectore tunso eara suspiria pro-¬
trahit; uigilias ieiuniaque se continuat, iu-¬
giter fundit preces pro egro. Peractis diebꝰ
quinque. rex inagis magisque procliuis ad mor¬
tem delabitur. Tum a consodalibus sacerdos ro-¬
gatur. Ut nimiam obtemperandam in ediam ci-¬
borum capiat parcitatem. Non comedam inquil.
donec sospitatem principis obtinere queam: a chri¬
sto domino cui seruio. Hi uero cum eum iamspĩ¬
ritu deficiente, et pene exanimi lõgeua inedĩa
frustra corpus insontem clainitarent affligere
ille cuius salus in deo fortiter perdurabat: polliꝰ¬
cetur diebus septem expletis principem pristino
recepto uigore cum codem ceterisque sodalibus ei¬
bum esse sumpturum. ytaque dies adest uotis omi¬
nium expectata: sacerdotis promissa conplentuu
principi uesox medela tribuitur. Ommum ma¬
nibus qlorioso triumpho sacerdos attollitur: et re¬

Expanded text:
nipotente Deo consistebat, irrigat fletibus nipotente Deo consistebat, irrigat fletibus vultum, ac, pectore tunso, aegra suspiria protrahit, vigilias jejuniaque continuat, jugiter fundit preces pro aegro. Peractis diebus quinque rex magis magisque proclivius ad mortem dilabitur. Tum a consodalibus sacerdos rogatur, ut nimiam ob temperandam inediam ciborum capiat parcitatem. Non comedam, inquit, donec sospitatem principis obtinere queam a Christo Domino, cui servio. Hi vero cum eum principe jam spiritu deficiente et pene exanimi, longaeva inedia frustra corpus insons clamitarent affligere, ille cujus salus in Deo fortiter perdurabat, pollicetur, diebus septem expletis, principem, pristino recepto vigore, cum eodem caeterisque sodalibus cibum esse sumpturum. Itaque dies adest votis omnium exspectata: sacerdotis promissa complentur, principi velox medela tribuitur, omnium manibus glorioso triumpho sacerdos attollitur, et re
Abbreviated transcription (Latin):
figite saluatore: regnum eius primum querite
et iusticiam: et omnia apponentur uobis. Re¬
cordamini illud propheticum: inquirentes au¬
tem dominum. non deficient omni bono. Auui¬
rum tanta ei subito a fidelibus ciborum opulẽ¬
tia mittebatur. ut non absurde illud centupli¬
catum fenus, quod suis discipulis retributor fi¬
delis promiserat, absque humana ꝯloria se
accepisse gauderet. Tandem euolutis diebus
paucis: rex crudeli afficitur morbo: et uiro
diffuso per artus, prȩceps ad mortem festinat.
Interea regina repentino luctu perculsa. moni-¬
lia proiicit, uestimenta disrumpit; crines ge¬
nasque dilacerat, et iam ammissum quasi
coniugem deflet. Turbatur domus: iungũtꝰ
planctibus domine lacrime famularum.
Ad beatissimum etenim uirum concurrũt:
aeuibus adherent sanctis, lacrimis pedes rigãt,
ut regia pro salute pius sacerdos orationen
domĩno funderet. Is autem cuius spes in om-¬

Expanded text:
figite Salvatore. Regnum ejus primum quaerite figite Salvatore. Regnum ejus primum quaerite et justitiam ejus, et omnia apponentur vobis. Recordamini illud propheticum: Inquirentes autem Dominum non deficient omni bono . Nimirum tanta ei subito a fidelibus ciborum opulentia mittebatur, ut non absurde illud centuplicarum fenus quod suis discipulis Retributor fidelis promiserat absque humana gloria se accepisse gauderet. 10. Tandem, evolutis diebus paucis, rex crudeli afficitur morbo, et virus diffusum  Pro diffuso per artus praeceps ad mortem festinat. Interea regina, repentino luctu percussa, monilia projicit, vestimenta dirupit, crines genasque dilacerat, et jam amissum quasi conjugem deflet. Turbatur domus, junguntur planctibus dominae lacrymae famularum. Ad beatissimum etenim virum concurrunt, genibus adhaerent, sanctis lacrymis pedes rigant, ut regia pro salute pius sacerdos orationem Domino funderet. Is autem, cujus spes in om
Abbreviated transcription (Latin):
nitur occidentis peragrans euolasset: poscente
Austregisillo bithurige urbis episcopo/ a theodo¬
rico princͥpe. ut sibi licentia daretur participa¬
tionem docendi ei in ecclesia tradere. eo quod ad
ipsum doctrine gratia multitudines cõuolarent.
Nec mora regia de fertur auctoritas; ut decisa
cosarie clericatus susciperet onuis. Et succedentibꝰ
gradibus, anno et eo amplius prepositus ceteris
leuitice sortis adeptus officium, ecclesie mini¬
strauit. nterea magis magisque
signorum gratia cingebatur. Et cum a fide¬
libus Flothario principi fuisset suasum: ilico
ab episcopo poscit ut pro salute sua/ ac exerci¬
tus sui licentia daretur: Ut uir beatus in su-¬
is castris abbatis officio potiretur. Denique
cum in suis suorumque omnium sumptibus
ministratio fieret: triduana sufficientia uni¬
us diei seruata, reliqua indigentibus erogabat.
Luinque sui metu necessitatis musitarent.
oculum ĩquit mentis uestrȩ o filii in domino

Expanded text:
nitur Occidentis peragrans evolasset, poscente nitur Occidentis peragrans evolasset, poscente Austregisilo Bituricae urbis episcopo a Theoderico principe, ut sibi licentia daretur participationem docendi ei in ecclesia tradere, eo quod ad ipsum doctrinae gratia multitudines convolarent; nec mora, regia defertur auctoritas ut, decisa caesarie, clericatus susciperet onus. Et succedentibus gradibus, anno et eo amplius praepositus caeteris, Leviticae sortis indeptus officium, ecclesiae ministravit. 9. Interea magis magisque signorum gratia cingebatur; et cum a fidelibus Clotario principi fuisset suasum, illico ab episcopo poscit ut pro salute sua ac exercitus sui licentia daretur, ut vir beatus in suis castris abbatis officio fungeretur. Denique cum in suis suorumque omnium sumptibus ministratio fieret triduana, sufficientia unius diei servata, reliqua indigentibus erogabat. Cumque sui metu necessitatis mussitarent: Oculos, inquit, mentis vestrae, o filii, in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
huc positus habitu, oratione curabat: et demones
uerbo fugabat. Cotis uiribus christi athleta de¬
sudans. ut a sancto proposito nuinquam discede-¬
ret. quod humanum fauorem latere cupiebat:
nequa seculi huius aura fauoris erumperet:
et aures suas arrogantie pollutione macularet.
Fgitur cum hec ab eodem gererentur, et per ge-¬
storum bonitatem, tacita predicatione dei nostri
ueritas nosceretur: cumque plerumque ut as-¬
solet, alios pie credentes splendor lucis accenderet:
alios impie deregantes, perfidie nebulose tetra
caligo suffunderet: ita ut completum uideret᷑
quod scriptum est in genesi. quia egiptiis erant
tenebre crasse et palpabiles, filiis autem israel
erat lux in omnibus suis: pergit nichilominꝰ
deus noster magnificari in sancto suo, et cepte
uirtutis opus prosperioribus successibus propa¬
gare. Cumque repente de eo fama longe lateq
respersa: et precipue in partem. que sub axe po-¬

Expanded text:
huc positus habitu oratione curabat, et daemones huc positus habitu oratione curabat, et daemones verbo fugabat totis viribus Christi athleta, desudans ut a sancto proposito nunquam discederet. Quod humanum favorem latere cupiebat, ne qua saeculi hujus aura favoris erumperet, et aures suas arrogantiae pollutione macularet. Igitur cum haec ab eodem gererentur, et per gestorum bonitatem tacita quadam praedicatione Dei nostri veritas nosceretur; cumque plerumque ut assolet alios pie credentes splendor lucis accenderet, alios impie derogantes perfidiae nebulosae tetra caligo suffunderet, ita ut completum videretur quod scriptum est in Genesi, quia Aegyptiis erant tenebrae crassae et palpabiles, filiis autem Israel erat lux in omnibus suis , pergit nihilominus Deus noster magnificari in sancto suo, et coeptae virtutis opus prosperioribus successibus propagare. 8. Cumque repente fama de eo longe lateque respersa, et praecipue in partem quae sub axe po
Abbreviated transcription (Latin):
duobus pueris uigilante atque in oratione pro¬
uius incumbente cum mentis in profundioribus
tota dependeret delectatio: spiritus duo teterrimi
imanes sethiopum uultiu similes; apprehẽsos
singuli pueros ab ecclesia uiolenter trahere nite¬
bantur. Tandem uir dei. post tergum magnis
clamoribus eiulantes repperit suos. intuetur te-¬
tros: manum eleuat contra aduersarios, iamque
pueros ui abstrahentes cum foras egressum prexi¬
perent: dei sacer uexillum deprimit crucis. Flico
tetris cruentisque elapsis: pueri sospites reman-¬
serunt. Ex eo iaitur tempore ille totius bonita¬
tis emulus, et ueritatis inimicus; salutisque
humane hostis: omnia molimina contra dei mi¬
litem uersans: quem mente corrumpere non ua-¬
luit minis fatasticis nititur deterrere. De quo
si quis exploratius discere uult; breuiter post
pauea in suis ostendemus locis. R
Clarescere interea signis et uirtutum cepit mi-¬
raculis adornari: nam etxegros in seculari ad¬

Expanded text:
oratione pronius incumbente, cum mentis in profundioribus tota dependeret delectatio, spiritus duo teterrimi immanes, Aethiopum vultui similes, apprehensos singuli pueros ab ecclesia violenter trahere nitebantur. Tandem vir Dei post tergum magnis clamoribus ejulantes reperit suos. Intuetur tetros, manum elevat contra adversarios, jamque pueros vi abstrahentes cum foras egressum praeriperent, Dei sacer vexillum depromit crucis. Illico tetris cruentisque elapsis, pueri sospites remanserunt. Ex eo igitur tempore ille totius bonitatis aemulus et veritatis inimicus, salutisque humanae hostis, omnia molimina contra Dei militem versans, quem mente corrumpere non valuit, minis phantasticis nititur deterrere. De quo si quis exploratius discere vult, breviter post pauca in suis ostendemus locis. 7. Clarescere interea signis et virtutum coepit miraculis adornari. Nam et aegros in saeculari ad
Abbreviated transcription (Latin):
arerat. Ut ita dicam, si persecutionis tempus nõ
defuisset, periculis se sponte preceps ingereret.
Hic iam lectionibus cepit diuinorum uolumi¬
num mancipari: et in eruditĩonibus fidei se¬
metipsum insigniter exercere. Denique pro
iuuenilibus reprimendis cupiditatibus, et sa-¬
pientie profectibus adipiscendis: orationibus se
et abstinentie freuis constringebat. Et ita ei
ab ipsis cunabulis, ecclesiastica regula in obser¬
uantia honorabilis fuit: ut multorum iuue-¬
num ac senum ad eum confluentium turbas:
de fidei nostrȩ religione sciscitantes. non solum
ad fidem conuerteret; uerumetiam perfecte uite
iustitutionibus informaret. Manifeste autẽ
aderat diuina gratĩa: per quam innumerabiles
ad imitationem sui infide dei prouocabat. Aute om-¬
nia precepta euangelica, et uocem saluatoris. sũ-¬
mo amore et studio impleida esse censebat. Iam
et si iuuenilis quidem. et minus perfecti sensus for-¬
tasse uideretur: sed perfectissime castitatis inditiũ

Expanded text:
arserat, ut ita dicam si persecutionis tempus non defuisset, periculis se sponte praeceps ingereret. Hinc jam lectionibus coepit divinorum voluminum mancipari, et in eruditionibus fidei semetipsum insegniter exercere. Denique pro juvenilibus reprimendis cupiditatibus et sapientiae profectibus adipiscendis, orationibus se et abstinentiae frenis constringebat; et ita ei ab ipsis cunabulis ecclesiastica regula in observantia honorabilis fuit, ut multorum juvenum ac senum ad eum confluentium turbas de fidei nostrae religione sciscitantes, non solum ad fidem converteret, verum etiam perfectae vitae institutionibus informaret. 3. Manifeste autem ei aderat divina gratia, per quam innumerabiles ad imitationem sui in fide Dei provocabat. Ante omnia, praecepta evangelica et vocem Salvatoris summo amore et studio implenda esse censebat. Nam etsi juvenilis quidem et minus perfecti sensus fortasse videretur, sed perfectissimae castitatis indicium
Abbreviated transcription (Latin):
er. Eepouiua robio cõstãtie
nec nobit copla bauti sio¬
monit osti / ande pubauims aliis
nisi his solit qui oculit suit
Inbuebãtur / bidibie rriedibi :¬
lia Nuuc ad illa que poiui
Ide miraculorũ ꝯastit / qui
sibi Runcto participi/ dedu¬
cexi celibus aꝯerit . pauca
pore quodã unur de scels ⁊¬
uatis bt pots Iu digãtibut ꝭ

Expanded text:
et exponere robur constantiae, nec nobis copia tanti sermonis est, nec putamus aliis, nisi his solis qui oculis suis intuebantur videri credibilia; nunc ad illa quae prius de miraculorum gestis, quae sibi juncto participe deinceps coelitus egerit, pauca pore quodam unus de sceleratis
Abbreviated transcription (Latin):
clarissinia refulsis. et
nisi basilica iese aua¬
qus ex parle ampliata
fuisstr. rapocitate
sua / Iufiomãtiũ anulti¬
quiuissor Es si domimi

Expanded text:
clarissima refulsisset. Et nisi basilica ipsa magna ex parte ampliata fuisset, capacitate sua infirmantium multiquivisset. Et si Deum
Abbreviated transcription (Latin):
rõfluxir pastorã tãtusq
psanꝯẽtiũ alinatis booibus
iueroe puit ẜragoo bf puba⁊¬
uaebur auduõtiũ tioribile
esse tonitruũ : hoc folũ / bocet
oĩꝰ cõ clamabamt/ puit par¬
stor subueni qucegi / quĩ uss
nunt / pastorali fouisti ꝯssce:¬
a lupo. quã uabido laceuat

Expanded text:
xit pastorem, tantusque plangentium elevatis vocibus increpuit fragor, ut putaretur audientium terribile esse tonitruum. Hoc solum voces omnium conclamabant: Pie pastor, subveni gregi, quem usque nunc pastorali fovisti affeca lupo quem rabido lacerat
Abbreviated transcription (Latin):
litbũ uñi lachoiuis oceꝯali
osq fastigio / pauitudiuẽ
ꝯarẽ / libeulido Impleraet
quis a tauto saccedotis/ ꝑer
Disripulum fuerãt tubimata
Ioscriplio uesciudilino Impis
Palini tribuilur populo. et
uõlut post niuiam bampigta¬
rodditut fuissier. paris

Expanded text:
is, regali absque fastigio poenitudinem gerens, libenter impleret quae a tanto sacerdote per discipulum fuerant intimata.descriptio rescinditur impia, salus tribuitur populo; et velut post nimiam tempestaredditus fuisset, pace
Abbreviated transcription (Latin):
so triũxho sarcodos atloliluo
et uazali nõuiuio naquis
honoribus duocaluo B̾re
quippe ꝑ hoc charus oĩbi⁊
ordino / a fide ut ad non
ꝓn cuit stilo digessimutꝰ.
Irnt a noi tir̃porisꝰ parta
a nõdiscipulit np̃it nobit le¬

Expanded text:
so triumpho sacerdos attollitur, et regali convivio magnis honoribus evocatur. Erat quippe per hoc charus omnibusdicimus ea fide ut ad nos pervenerunt, stylo digessimus, nunc a nostri temporis parte a condiscipulis nostris nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Seactis diebunꝰ quinq oꝵ¬
sm delabitur Tum a rõsoda ⁊¬
nmiam obtampeoãdõ stuedĩ
bou capiat parcitat Nõ
comidã iuquid / donde sospiba:¬
lem principis obtinaoe quoħ¬

Expanded text:
Peractis diebus quinque reem dilabitur. Tum a consodanimiam ob temperandam inediam ciborum capiat parcitatem. Non comedam, inquit, donec sospitatem principis obtinere qu
Abbreviated transcription (Latin):
et aiuret suas aoooꝯãtus
pollubio ne macularor
bouibatiẽ cacita quadam
um̃q dos assolet: alios pie
acõe deaer: aliosil mpi et
deriosãte ⁊ fidio pebu losi¬

Expanded text:
 suas arrogantiae pollutione macularet. bonitatem tacita quadam rumque ut assolet alios pie accenderet, alios impie derogantes perfidiae nebulosa
Abbreviated transcription (Latin):
pasa. at procuipue in parte
quet sub axe pouiliro occi¬
dõt is ꝑaꝯraus cuolassiet
pose c̃te austregisilo bituo g
Ioobis uii copo/ a theodorico
poiuripe be sibi lirãtia de¬
petuo paotiripat onio do¬
pe. ooquod ad ipsũ doctoine
ꝯratia anulłiludinet cõuola¬

Expanded text:
persa, et praecipue in partem quae sub axe ponitur Occidentis peragrans evolasset, poscente Austregisilo Bituricae urbis episcopo a Theoderico principe, ut sibi licentia daretur participationem dore, eo quod ad ipsum doctrinae gratia multitudines convola
Abbreviated transcription (Latin):
et ul sui muserorslur ꝙer at
qui preaat douini: qunt
Iuquid fũmo studio sub testi.¬
monio xp̃i tibi ⁊ õmou do
enobat / ad hibiturũ se dilligõ̃ ⁊¬
liam pollicetur Et dũ fuc
alꝰ Illre occupationibus
uariis fanuieeuo: paulo
oexit qui sroiꝯore iucediaq

Expanded text:
rat. qui praeerat domui: Hunc, inquit, summo studio sub testimonio Christi tibi commendo. piebat adhibiturum se diligentiam pollicetur: et dum huc atque illuc occupationibus variis teneretur, paulo coepit. Qui frigo
Abbreviated transcription (Latin):
decisa cesarie clericus effectus, et subdiaconus
ordinatus est. Regressus inde uenil ad memo¬
ratu Retheriũ / qui iã episcopatu accepto Eugdunes e¬
ecclesiee eũ cũ ineffabili gandio recepih et presby¬

Expanded text:
decisa cesarie, clericus effectus et subdiaconus decisa cesarie, clericus effectus et subdiaconus ordinatus est. Begressus inde ad memoratum Aetherium, ille, iam episcopatum acceptum, benignissime eum cum ineffabili gaudio recepit, presbi
Abbreviated transcription (Latin):
bethelenus diuinã ultioe punitus. Ille uerõ non
gandens de interitu mimici gratias sgat deo ꝙ ab
eius sanguine, impollutas dñs suas manus seruasser
memorans illũ uersitulũ psalmi Dñe respexisti
humilitatem meam, et saluam fecisti de necessi¬
talibut amma meam nec conclusistiͣm mamib
mimici sei fedelem famulũ tñu seruasti illesum
Post her capit ipse austregisillus in amore et dilechioe
insistere, sed et clericatus gradũ inhianter desiderare
prestantissimus Etherius nomine uir prudentissimꝰ
et singulari cantelee deditus cui rex oĩa tractatus
sui aresana precipuẽ pandebat Qui dignus ĩa¬
episcopatu postea lugduno hallie nobelissima᷑ ciuitati
episcopus ordinatus est, quiq memoratũ famulũ
dei singulariter diligebat. Hũc exgo austregisillus
roganir ul regis permissu peteret se ad clericatꝰ
omis uenire debere. Qui suggessis et impetrauii
autisiororũ ciuitatem, ibiq a beato Ranario episcop

Expanded text:
Bethelenus, divina ultione punitus'. Ille vero non Bethelenus, divina ultione punitus'. Ille vero non gaudens interitum inimici, sed gratias agens Deo, quod ab eius sanguine inpollutas Dominus suas servasset manus, memorans illum versiculum psalmi: Domine, respexisti humilitatem meam efi salvam fecisti de necessitatibus animam meam, nec conclusisti me in manus inimici, et fidelem famulum tuum servasti inlesumctione oficere et in clericati honus inianter desiderare;prestantissimus Aetherius nomine, vir prudentissimus et singulari cautele deditus, cui rex omnia tractatus sui precipua archana pandebat; qui tunc dignus episcopatu, postea Lugduno Galleae nobilissima civitate episcopus ordinatus est, qui memoratum famulum Dei singulariter diligebat. Quem Austrigisilus rogavit, ut regis permissu peteret, se ad clericati honus venire deberet. Qui suggessit et impetravit. Autisiodoro civitate, ibique a beato Aunechario episcopo,
Abbreviated transcription (Latin):
ecce quidam ex ministris bethelem anhelabudus et
tuus belhelenus hesterno ad palatiu tuũ õ Rex mãsi
sub bariato. et hodie cũ illucescerer dies, Iussit sibi
parari equũ mansuetissimũ. Quo ascenso tãꝙͣ
lemis caltaribus ꝑforaret / exiliens suma ueloci¬
tate , cepit ingenti impetu in diuersa flectere mẽbra
caput Ingere pedibuta pedes posteriores in sublime
excutere et tandiu memoratũ dehelem uentilare
atq cõcutere . donec uelui precisa arbor, aut ab
impetu turbinis enulsa ab alto preceps in terrã
rueret. Et nec hoc satis fuit, fe equus ille
Iuctis pedibus percussit eñ in cerebro / ita ui
cruor per aures et nares proruperer. usq adeo
ui anteꝙ leuaretur a terra. exalarer spiritũ
C upletũ est in eo quod scriptu est. Perdes eos
qui loquul᷑ mendatiũ, E t testis falsus non
erit impunitus. Hoc audito Reex accersiuit ad se
Anstregi sillu, et ait ei Pugnauit pro te dominꝰ
cuiꝰ auxiliũ fidelitepoposcisti Mortuus est en

Expanded text:
ens quidam ex ministris tuus Bethelenus hesterno ad placitum, mansit sub Anriaco. Et hodie cnm inlucesceret dies, iussit sibi parare equum mansnetissininm. Quo ascenso, tamqnam ribus latera perforaret, exsiliens summa velocitate, ingenti impetu coepit in diversa flectere membra, caput iungere pedibus, pedes posteriores in sublime excutere. Tam diu memoratum Bethelenum ventilavit atque concussit, donec tamquam precisa arbor aut ab inipetu turbinis evulsa, ab alto preceps in terram rueret. Et nec hoc satis fuit: vertens se equus ille, iunctis pedibus, percussit eum in cerebro, ita ut cruor per nares et aures prorumperet, usque adeo ut, antequam levaretur a terra, exalaret spiritum. Completum est in eo quod scriptum est: Perdes eos qui locuntur mendacium; et: Testis falsus non erit inpunitus'. Hoc audito, rex arcessivit ad se Austrigisilum et ait ei: Tugnavit pro te Dominus, cuius auxilium fideliter proposuisti'. 'Mortuus est', inquid,
Abbreviated transcription (Latin):
uobe ad sacerdotiu ganth rano Reege fauente peligilꝰ
ħia cũ multi munera offerrent : hec lex episco¬
patũ que entibus fertur respondisse Non es principatꝰ
nr̃i consuetudo sacerdotiũ uenũdare sub ꝑrecio Shed
nec uestrũ eũ pramis cõparare. ne a nos tuirpis
lucri infaiia notent᷑ : et uos simoni mago cõpare¬
nim, Sed Iuxta dei p̃scientiam sulpicius nobis
erit episcopes. Et sit ad clericatũ deductut epis¬
copatum ecclesia suꝑradicta suscepit. Es euĩ uir
ualde nobelis/ et de primis senatoribus halliarũ
in litteris bene eeuditus Resetoritis, in metriris uer
Siis fadurcinis fieri cõmonuit e interfuit etiam

Expanded text:
urbe ad sacerdotium, Guntchramno rege favente, praeeligitur. Nam cum multi munera offerrent, haec rex episcopatum quaerentibus respondisse fertur: Non est principatus nostri consuetudo, sacerdotium venundare sub pretio, sed nec vestrum eum praemiis comparare: ne et nos turpis lucri infamia notemur, et vos Mago Simoni comparemini. Sed juxta Dei praescientiam Sulpicius vobis erit episcopus. Et sic ad clericatum deductus, episcopatum ecclesiae supradictae suscepit. Est enim vir valde nobilis, et de primis senatoribus Galliarum, in litteris bene eruditus rethoricis, in metricis vero chiis Cadurcinis fi
Abbreviated transcription (Latin):
In xp̃i nomine E qo Gũtrãnus rex uolo notũ esse
fidelibus cũctis p̃sentibus et futuris beneficia
que mihi oĩpotent deus est largiri dignatus¬
sancts maria dei genitricis meritis et intercessiõit
filius enm mens a demonio inuasus. multo tepe
misi eu ad multa sanctoꝵ luuinai ut eoꝵ Inter¬
cessionibus exiperet eñ bens al ipsa pena.
Eixea nõ tribuit illi dens per trĩ anoꝵ spatia
Candem quũ Ia in desperationis foueã cecidissem
respexit me dei clementia: Fuitq mihi reuelatu
admonitione diuina I ut mitterem eñ bituris ad
sancta sparioe de salis sacratissimũ templũ et
ibi reciperei pristinat sanitatis perfertissimie bene¬
ficiũ. Cx quo eys latissimus effectus misie
ut potui citiũs. Qui statim ut ad locũ ꝑueni.
intercessionibus intemerate dei genitrites saria
tactuq sanctaꝵ reliquiaꝵ / qua in loco illo sui
et de rebus mers plurima dare. ut sermentes
in eo dño nullã constricti penuria. famulel

Expanded text:
isti nomine. Ego Guntrannus rex volo notum esse fidelibus cunctis presentibus et futuris beneficia, que mihi omnipotens Deus est largiri dignatusanctae Mariae Dei genitricis meritis et intercessionibus. Filius enim meus a demonio invasus multo tempore misi eum ad multa sanctorum limina, ut eorum intercessionibus eriperet eum Deus ab ipsa pena, quod non tribuit illi Deus per trium annorum spacia. Tandem, cum iam in desperationis foveam cecideram, respexit me Dei clementia fuitque mihi revelatum revelatione divina, ut mitterem eum Bituris ad sanctae Mariae de Sallis sacratissimum templum et ibi reciperet pristinae sanitatis perfectissimum beneficium. Ex quo ego laetissimus effectus misi eum ut potui citius, qui, statim ut ad locum pervenit, intercessionibus intemeratae Dei genitricis Mariae tactuque sanctarum reliquiarum, que in loco illo sunt, et de rebus meis plurima dare, ut servientes in eo Domino nulla constricti penuria famulentur
Abbreviated transcription (Latin):
Catus igitur Austregisillus natus Augmo
patre/ bituriga ciuitatis indigena fuit pa-¬
rentu quid̃ clarã prgenie, tamen opulen¬
tia rerũ nec multũ diues : nec indigens, sed suf¬
ficiens erat ex uibus rerũ iubstantia. Qũq a
pueritiã sacris literis fuisse instructus et a mi¬
nore usq ad robustiorem transisser aetatem: in obse¬
quium gloriosi regis honthram deputatur a patre
Ubi nõ modico temporis spatio sub seculari disciplina
prudenter militauiꝵ Erat eni regi gratissimus
⁊ uniuersis comilitonibus amãtissimus intãtũ
ui liithei quo rex lotis mamibus tergere solebat
ipse proferrer et ob hoc suapparius uocaretur.
eleemosynis et uigiluis oratiombusq die ac nocte in¬
stantissime uacabat ad celestem patriam in effabili desi¬

Expanded text:
 Igitur Anstrigisilus natus Augino patre Bituricae civitatis indigena fuit. Parentum quidem clara proienies, tamen opulentia rerum nec multum dives nec indigens, sed sufficiens erat ex omnibus rerum substantia. Cumque in pueritia sacris litteris fuerat institutus et a minore ad robustiorem transisset etatem, in obsequio gloriosi regis Guntchramni deputatur a patre, ubi non modico temporis spatio sub seculari disciplina prudenter militavit. Erat regi gratissimus et universis commilitonibus amantissimus, in tantum ut linteo quod rex lotis manibus tergere solitus erat ipse proferret, et ob hoc mapparius vocabatur. elemosinis et vigiliis, orationibus die noctuque vigilantissime
Abbreviated transcription (Latin):
E adem nãq religiosissima femina habebat¬
austrigisillus et ꝓ benedictione tãꝙ eulogias trãsiuiseraꝵ¬
ipsumq benedictu panem ad hoc reseruabat ut si quis
uiderctur aliquo incõmodo affici , cũ integra fide su¬
mendu ei dare deberen pprehensu igitur memoratũ
õem amaritudinem qua uexabatur. et sanus effectꝰ¬
eo tempore nomine Ruenulphus, die duico, teme¬
rario spiritu uolens iuxta sus actis industriam
emendare molam / accepto ancipiti ferro/ quod
uulgus scotã uocat cepit eam terere. E xquo pẽt¬
cato adhasit manus eius ferri manubrio ader for

Expanded text:
a habebatAustrigisilus benedixerat et ei eulogias transmiserat. Quem illa ad hoc reservabat, ut, si quis videretur aliquo tedio affici, cum integra fide sumendi dare deberet. Eogavit memoratum omnem amaritudinem qua vexabatur, et sanus effecteo tempore nomine Monulfus, die dominico temerario spiritu volens iuxta sui industriam molam emendare, accepto ancipite ferro, quod vulgo Scotam vocant, coepit terere molam. Ex quo peccato adhesit manus eius manubrio ferri
Abbreviated transcription (Latin):
et referam tili sonium quod nñt diluculo de te
fragoris quasi psallentiũ uoces, et aio uiromeo
Marite quid est istud quod audio. Nũ aliqua
fesimitas hodie a sacerdotibus celebratur. ubi
per hanc plateam clerici in albis uestibus deferẽtes
ruces / et psalmos ex more procedentiũ cauentes
nullam nr̃i sexus conspexi adesse persoñã, nec
ubi est illa puella quã hospes nõ traonstregisillus¬
est accepturus: At ille none inquit / uides eam
in manibus eius. Et ego aspiciens . aluũ nõ
nibus: Tñc ille beatus intellexit iuxta suam
uisionem et sonium muliercule se dñi uocatione
ad sacerdotale officiũ prouocari. Deinde cũ in
palatiũ peruenisset , pulsanti sibi ostiũ bstiarius
apperuit. Et cũ introirei in domũ regis / subitõ
ipse rex responsu imposuit hoc ordine dicens: Posu
malitiae arlifeꝵ et inuidus, callidusq hostis humani
generis uidens eñ ingenti ardore beatam sentire
uitam caepit suis deceptionibus scandala parare

Expanded text:
et referam tibi somnium, quod nunc diluculo de te fragorem quasi psallentium voces et aio ospiti tue: „Homo, quid est istud quod audio? Num aliqua festivitas hodie a sacerdotibus celebratur, ubi terirent per hanc plateam clerici in albis vestibus, deferentes cruces et psalmos ex more procedentium canentes,nullam videbam nostri sexus adesse personam nec „Ubi est illa puella, quam ospes noster accepit?" At ille: „Nonne vides eam in manibus suis?" Et ego aspexi; aliut non uis". Tunc ille beatus intellexit iuxta suam visionem et somnium muliercule Domini vocatione ad sacerdotale officium se provocari. Cum in palatium pervenisset, pulsanti sibi hostium hostiarius aperuit. Et cum introiret in domum regis, solito ipse rex responsum inposuit his verbis et eo malitiae artifex et invidus callidusque hostis humani generis, cum videret eum ingenti ardore beatam sitire vitam aeternam, coepit suis deceptionibus scandala parari,
Abbreviated transcription (Latin):
picius Archidiaconus ab uĩbus electus. opere O
merito dignus , in ladem uibe successor eius effectꝰ
narius cuꝰ superius mentionem fecimꝰ / ã palatio
hosts antiquus cordi eius plantaueran exercere
oẽsq ĩbidem cõmanentes secũdũ eorũ personas tri¬
butarios facerer. At beatus sulpicius inuocato¬

Expanded text:
picius eius diaconus ab omnibus electus, opere et merito dignus in eadem urbe successor eius effectus, narius , cuius superius mentionem fecimus, palatio hostis antiquus cordi eius plantaverat, exercereomnesque ibidem commanentes secundum eorum personas tributarios faceret. Tunc beatus Sulpicius anxius apu
Abbreviated transcription (Latin):
Rex in furorem uersus Iussit rem diligentiũs exa¬
praecepil eos ambos in campo certare ut quis fal¬
lerer / iundicio dñi monstraretur. Itaq adueni¬
ente constituta die certandi / mane surgens Austre.¬
qisillus , clypeũ cũ Iaculo per pueros suos duexit
in campũ ubi Reex agonithetas expectare solitus
erat/ Iterea uerõ dũ ipse ad basilitam sancti
marcelli solito more orandi gr̃a pergerer, et quedã

Expanded text:
rex in furore versus iussit eos exc in campo certare, ut, quis falleret, Domini iudicio monstraretur. Iam advenerat dies institutus certandi. Mane surgens Austrigisilus, clypeum cum iaculo per pueros suos direxit in campum, ubi rex agonistas expectare solitus erat. Ipse ad basilicam sancti Marcelli solito more orandi gratia pergebat; habuit quendam
Abbreviated transcription (Latin):
incubens formulce obdormiret: Tũ ecce in uisu
astiterunt duo uiri ante d altare senes et dec
uultu: Et aĩt unus ad alterum. Quiꝰ filiam
hic Austregisillus sponsabit: At ille interrogãti
dixit Iguoras quia iam sponsaitir: Ait Cuiꝰ
filiam : Respondit Iusti Iudicis In hac¬

Expanded text:
incubuit formulae et obdormivit. Et ecce! in visu adstiterunt ei duo viri ante altare senes et decori vultu. Et ait unus ad alterum: 'Cuius filiam hic Austrigisilus sponsabit?' At ille interroganti dicit: 'Ignoras, quia iam sponsatus est?' Ait: 'Cuius filiam?' Respondit: 'Iusti iudicis'. In hac
Abbreviated transcription (Latin):
amore pudititiat captus et molestias nptiaꝵ deuitãs
differebat imptias diceus, In hac causa experienda
est dĩi uolũtas et potestas, quia dubiũ est utrũ bonã
an malam ducam uxorem, Si bonã, tueo perderez
si malam timeo ne possim carere. Quid me uultis¬
in dubiu uenire, et superflua sollicitudine que usib
mulierũ sunt implicari : quũ possim liber uiuere cur
me alterius mancipabo seruitio: Haec audientes
parentes eius, contristati ceperuꝰ cũ uehementius
urgere ut faceret eoꝵ in hac parte uoluntatem
Ille autem ne contristare eos uideretur quos pro
Quũ autem esset in ministerio dicti Reegis
capil secũ uoluere de hac causa. et quarere quis¬

Expanded text:
amore pudicitiae casus et molestias nuptiarum devitans, differebat nuptias, dicebat: 'In hac causa opperienda est Domini voluntas et potestas, quia dubium est, bonam an malam ducam. Si bonam, timeo perdere; si malam, timeo, non possim carere. Quid me in dubium venire et sub vacua sollicitudine quae husibus mulierum sunt inplicari? Cum possim liber vivere, cur me alterius mancipabo servitio?' Haec audientes parentes, contristari coeperunt et intentius eum urguere, ut faceret eorum in hac parte voluntate. Ille, ne contristare eos videretur, quos potius 3. Cum esset in ministerio antedicti regis, coepit secum volvere de hac causa, ut quereret, quid
Abbreviated transcription (Latin):
a pcm sanctoꝵ uirtus et pendentia landat᷑ cũ dicis¬
⁊ no/ magis exausta fuerut hoc acrins oes
incũbumꝰ generis lapsi sarcire ruinas
Hoc pater̾ beatissime in fronte epistolet p̃misisse
licuerit consideranti quãta prudentia. quanta
solicituoine titubantis ecclesis statũ firmare. eius¬
ruinas resarcire contenditis Ioc ut propricruta᷑
exemplis iucentibus. hoc mellifluis exhortati¬
oni sermonibus. hoc deniq gestis p̃cedentium
sanctoꝵ in mediu prolatis agere nõ cessatis. etcꝭ¬

Expanded text:
m sanctorum virtus et prudentia laudatur, cum dicit: Quo magis exhaustae fuerint, hoc acrius omnes Incumbunt generis lapsi sarcire ruinas Hoc, Pater beatissime, in fronte epistolae praemisisse licuerit, consideranti quanta prudentia, quanta sollicitudine titubantis Ecclesiae statum firmare, eruinas resarcire contenditis. Hoc in te proprie exemplis lucentibus, hoc mellifluis exhortantium sermonum verbis, hoc denique gestis praecedentium sanctorum in medium prolatis, agere non cessatis.
Abbreviated transcription (Latin):
luce resplendeant ut effugiant improbitatẽ actuũ
maledicoꝵ obloquia Ac testimoniu in se diuinum
implere contendany unde ait dñs it luceat lux¬
ur̃a cora hoĩb etcꝭ. Igitur authoritate canonica
bertas  tatum cũ auia. matre. sorore uel
nepte si necessitas fuerit Sabitent. Ite ut¬
aut certe diaconibus ingredi permittal Ite ut qͣui¬

Expanded text:
luce resplendeant, ut effugiant probitate actuum maledicorum obloquia: testimonium in se divinum implere contendant quod Dominus ait: Videntulieribus. Igitur auctoritate canonica bertas: et tantum cum avia, matre, sorore vel nepte, si necessitas tulerit, habitent: de aut certe diaconibus diaconis, ingredi permittatu
Abbreviated transcription (Latin):
hec de illo ꝓsequite: Post transitũ felicis bitu᷑¬
rigi ep̃i / quũ ad eius tumulũ quod marmore
lumen oculoꝵ fugatis tenebris recepisset: coqno¬
ad huc positũ obsistentibus mũdanis caligmibus qd
duitate, eius lnuina C penetrare. ed quomiã
t diximus sarcofagus marmorens uiliori lapide
obtectus erat : sagaritas ciuiu. et praesertim episcop
melieri sarcofagum opertorio texil idest ex mar¬
more heracleo. Amoto ergo uiliori laꝑĩde / pose
anue ferẽ duodecimũ inueneruꝵ corpus beati on¬
fessoris ita illesum : ut nulla dissolutio in cor¬
pore nulla putredo reperiretur in ueste. Sed
ita erant cũcta integra. ac si ul ita dixeri¬
eadem hora tumulo putarentur ingesta. Ssed
nec ibi quid̃ misericordia dñi defuĩt ut lapis
repulsus non remaneret inglorius: Ferũt enie
qamulti eraso potatoq ex eo puluerit modiro
tam a quartanis ꝙ tertianis seu quotidianis febribus

Expanded text:
 episcopo. 982 Post transitum autem Felicis Biturigi episcopi , cum ad ejus tumulum quod marmore lumen oculorum, fugatis tenebris, recepisset: cogno positum, obsistentibus mundanis caliginibus, cduitate ejus limina penetrare. Sed quoniam, ut diximus, sarcophagus marmoreus viliori lapide obtectus erat, sagacitas civium, et praesertim episcopi, meliori sarcophagum opertorio texit, id est ex marmore Heracleo. Amoto ergo viliore lapide, post annum fere duodecimum, invenerunt corpus beati Confessoris ita illaesum, ut nulla dissolutio in corpore, nulla putredo reperiretur in veste: sed ita erant cuncta integra, ac si, ut ita dixerim, ea hora tumulo putarentur ingesta. Sed nec ibi quidem misericordia Domini defuit, ut lapis repulsus non remaneret inglorius. Ferunt enim quod multi, eraso potoque ex eo pulveris modico, tam a quartanis quam tertianis sive quotidianis febribus
Abbreviated transcription (Latin):
ordinetur episcepus inisi quen populi ei clericoꝵ electio
plenissimã quasierit uolũtate nõ principis imperio
neꝙꝵꝭ per qualiber conditione cõtra metropolis uo¬
lũtatem / ep̃oꝵ cõprouicialiũ ingeratur. Quod sã per
ordinalionẽ regiam. Honoris istius culmen perua¬
dere aliquis nunia temeritate p̃sumpserit. A
cõprouicialious loci ipsius episcopus recipi nulla¬

Expanded text:
ordinetur episcopus, nisi quem populi et clericorum electio plenissima quaesierit voluntate. Non principis imperio, neque per quamlibet conditionem, contra metropolis voluntatem vel episcoporum comprovincialium ingeratur. Quod si per ordinationem regiam honoris istius culmen pervadere aliquis nimia temeritate praesumpserit, a comprovincialibus loci ipsius episcopis recipi nulla
Abbreviated transcription (Latin):
cutor cause ꝓeimaste eos clarã uoce cõtestaretur/
sublime elatis pedibus in aera excutitur ac illiso
capite in pauuimento, pene exanimis a crecũstanti
turba conspicitur Post duaꝵ sane horaꝵ spaciu¬
miser ille quĩ ad liquidũ putaretur spiritũ exha¬

Expanded text:
asse eos clara voce testatur. sublime pedibus, in aera excutitur, ac illiso capite in pavimento, pene exanimis a circumstanti turba conspicitur. Post duarum fere horarum spatium, cum ad liquidum putaretur spiritum exha
Abbreviated transcription (Latin):
probiamus quũ dubio Iam uilee penderet in fine. er
spem coualescende infantiee mors inuida parentibu
surripere festinarer: nec paruuli funus acerbũ
considerans/ nec desideria ngemiscentis senectutis
spectans / ainda quidquid inuenit extra sortem cõ¬
cludens, sola intercessione beati hpłarii resuti
moribũdo salutis occasio Ques probianũ franco
suus genitor ei periculosa mater , qua magis
douerso noie filii periclitabatur in nece/ ia quu
defũcti prameditantes exequias . eũ cũ ingenti
fletu/ in dei confessoris helarii tabernaculũ detu¬
lerun. Tñc sanctus hylarius ab auctore suo
secrela artes exhibens medicinam, consuetus de
dispendio funeris . reddere cõpendia sanitatis su
bito mẽbroꝵ fluentem fabricam. uerbo dei operãte
sursum erexir. O in statu ꝑristinũ statim ac
si ihil esset solubilo reformanis Mox parẽtu
lac rymas leticis mole fupeearite siccauit
genutus uoto succedente/ produxil ubi Ia per do¬
lorem non erat sed per gandiu ꝙͣ plorarent. Quas

Expanded text:
Probianus cum dubio iam vitae penderet in fine et spem convalescendae infantiae mors invida parentibus subripere festinaret, nec parvuli funus acerbum considerans nec desideria ingemiscentis senectutis spectans, avida quicquid invenit extra sortem concludens, sola intercessione beati Hilarii restiterat moribundo salutis occasio. 7 Quem Franco suus genitor et Periculosa mater, quae magis converso nomine filii periclitdefuncti praemeditantes exsequias, cum ingenti luctu et fletu in confessoris tabernaculum detulerunt. Tunc sanctus Hilarius ab auctore suo secretae artis exhibens medicinam, consuetus de dispendio funeris reddere compendia sanitatbito membrorum fluentem fabricam verbo operante subrexit et in statum pristinum tamquam si nihil fuisset solubile reformavit: mox parentum lacrimas laetitiae mole superveniente siccavit, gemitus voto succedente praeclusit, ubi iam per dolorem non erat sed per gaudia quod plorarent. 9 Quas
Abbreviated transcription (Latin):
Item laici secus altare quo scta mysteria celebrãtiti
intuelericos ta ad uigilias ꝙͣ ad missas stare penitut
nõ presumant: Sed pars illa, que ã cancellis uersus
altare diuiditur. choris tantũ psallentiu pateat
introire permittatᵗ Si abbas in hac parte aui
ppositus negligers apparuer. qui eam uiderit &
nõ stalim enceri. excoicetur. Ite nullus epoꝵ¬

Expanded text:
t laici secus altare, quo sancta mysteria celebrantur, inter clericos tam ad vigilias quam ad missas stare penitus non praesumant. Sed pars illa quae a cancellis versus altare dividitur, choris tantum psallentium pateat introire permittatur; si abbas in hac parte aut praepositus negligens apparuerit qui eam viderit, et non statim ejecerit, excommunicetur. » Concilium
Abbreviated transcription (Latin):
de prouicialibus ep̃is a metropolitano suo ad con-¬
ciliu intra suam prouinciam fueril enocatus
et p̃tir euidentem infirmitatem ad conciliu uenire
distulerit : atq de synodali cõuentu anteꝙ de
cũctis concludan sine cõmeatu concilii ipsius
discedere fortasse presupserit sicut ei p̃cedentibus
regulis statutiẽ est, seꝑ mensibus a missart

Expanded text:
comprovincialibus episcopis a metropolitano suo ad concilium intra suam provinciam fuerit evocatus, et praeter evidentem infirmitatem ad concilium venire distulerit, atque a synodali conventu antequam cuncta conveniant sine commeatu concilii ipsius discedere fortasse praesumpserit, sicut est praecedentibus regulis statutum sex mensibus a missarum
Abbreviated transcription (Latin):
et bobus et uehiculis itmerare nõ debere, neq
ullam reon ad uictũ proparare. uel ad rationem
domus uel hominis pertinentem nullatenꝰ Exercere
messione. excussione. uel epacto censuimꝰ abstir¬
nendum, quo facilius ad ecclesiam uenientes uacẽnt
supradictis que interdicta sunt Ie exertere.
qualitemendare debeas, nõ laici districtione
sed in sacerdotis castigatione consistat: et es quaᵈ¬

Expanded text:
et bubus, aut vehiculis itinera agi non debere: neque et bubus, aut vehiculis itinera agi non debere: neque ullam rem ad victum praeparare, vel ad nitorem domus vel hominis pertinentem ullatenus exercere, messis excussione exarto vel sepe censuimus abstinendum, quo fasupra scriptis, quae interdicta sunt, se exercere; qualiter emendari debeat non in Laici districtione, sed in sacerdotis castigatione consistat. Canon Au