comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
teritu liberat. idest in ȩccłia sua: hunc
quinquagenarium remissionis nume¬
renussionẽ peccatoꝵ donasset credenti¬
bus: non fuisset ꝑorbem terre eccłiȩ lati¬
tudo diffusa. Triginta aut̃ altitudinis
numerus: simile ut trecenti continet sa¬
cramentũ. Qd enĩ ibi centeni: hoc hic
deni tercio multiplicati faciunt. Ad unũ
aut̃ tocius constructionis numerũ sũma
reuocat᷑: quia unꝰ ds̃ pat̃. ex quo omĩa :
et unus dñs. & una ȩccłȩ fides est: unũ¬

Expanded text:
rne sua, id est in Ecclesia sua, hunc quinquagenarium numeremissionem peccatorum donasset credentibus, non fuisset per orbem terrarum Ecclesiae latitudo diffusa. Triginta autem altitudinis numerus simile ut CCC continet sacramentum. Quod autem ibi centeni, hoc hic deni tertio multiplicati faciunt. Ad unum autem totius constructionis numerum summa vocatur, quia unus Deus Pater, ex quo omnia, et unus D
Abbreviated transcription (Latin):
potuit tã conueniens et congrua arcͥȩ
species dari. quã ut esũmo uelut etecto
deret imbrium ruinas: & ima inaquis
quadrata stabilitate consistens. nec im¬
pulsu uentoꝵ. nec impetu fluctuum.
nec inquietudine animalium que in¬
trinsecus erant. aut inclinari possit aut

Expanded text:
potuit tam conveniens et congrua arcae species dari, quam ut summo velut e tecto deret imbrium ruinas, quadrata stabilitate consistens nec impulsu ventorum, nec impetu fluctuum, nec inquietudine animalium quae intrinsecus erant, aut inclinari possit aut
Abbreviated transcription (Latin):
perierant. Hic ergo centenarius tocius
creaturȩ rationabilis numerus. qm̃ ñ
ex semetipso subsistit s extrinitate des¬
cendit. & longitudinẽ uitȩ hoc ẽ inmor¬
talitatis gr̃am. ex patre ꝑfiliũ ac sc̃m¬
rantiam lapsus. ꝑ agnitionẽ trinitatis
restituat᷑ intrecentis. Latitudo quinqua¬
genarium numerũ tenet: qui numerꝰ
remissioni et indulgentiȩ consecrarus ẽ:
Scd̃m legẽ enĩ quinquagesimo anno

Expanded text:
perierat. Hic vero centenarius totius creaturae rationabilis numerus, quando non ex semetipso subsistit, sed ex trinitate, descendit, et longitudinem vitae, hoc est immortalitatis gratiam, ex Patre per Filium lapsi sumus, per agnitionem trinitatis restituamur in trecentos. Latitudo quinquagenarium numerum tenet, qui numerus remissioni et indulgentiae consecratus est. Secundum legem enim quinquagesimo anno
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi: quã ego puto. quantũ ex his quȩ
describunt᷑ apparet: quatuor angulis
eximo consurgentẽ. eisdemq paulatim
usq ad sũmũ in angustũ ad tractis. in
spacium unius cubiti fuisse collectã. Sic
enĩ refertur qđ infundam̃tis eiꝰ trecenti
cubiti in longitudine: in latitudine uͦ
quinquaginta st̃ positi: triginta autẽ
in altitudine ȩdificati: s collecta in cacũ¬
men angustũ: ita ut cubitũ sit latitudi¬

Expanded text:
nes: « Ego puto quantum ex his quae describuntur apparet, quatuor angulis ex imo consurgentem eisdemque paulatim usque ad summum in augustum attractis in spatium unius cubiti fuisse coenim refertur quod in fundamentis illius trecenti cubiti in longitudine, in latitudine vero quinquaginta sunt positi, triginta autem in altitudine, sed collecta in cacumen angustum, ita ut cubitum sit latitudi
Abbreviated transcription (Latin):
Tradunt aut̃ etiam ostium qđ ex latere
factũ dr̃. eoloco fuisse. ut inferiora quȩ
dixit bicamerata infrase haberet:
et quȩ dix̃ tricamerata suꝑiora. aloco
ostii suꝑiora appellata sint: & inde in¬
gressa uniuersa animalia ꝑsua queq
loca. scđm quȩ supradiximꝰ congrua
discretione dirempta sint. Uerũ ostii¬

Expanded text:
Tradunt enim etiam ostium quod ex latere factum dicitur, eo loco fuisse, ut inferiora, quae dixit bicamerata, infra se haberet, et quae dixit tricamerata superiora a loco ostii appellata sunt. Et inde ingressa animalia per sua quaeque loca secundum quae supra diximus, congrua discretione divisa sunt. Sed fort
Abbreviated transcription (Latin):
sed in munda. S munda qͥdem ani¬
malia: facile possumꝰ dicere. qđ memo¬
riȩ eruditio. intellectus examinatio.
et inditium eoꝵ quȩ legimꝰ. aliaq his
similia intelligi possunt. De inmundis
uero ꝓnunciare difficue est: quȩ et hi-

Expanded text:
et immunda. Sed munda quidem animalia facile possimus dicere, quod memoria, eruditio, intellectus, examinatio, et judicium illorum quae legimus, aliaque his similia intelligunt. De immundis vero pronuntiare difficile est. Puto tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ad hanc ꝑuenient beatitudinis sũmamꝰ
beati qui ad ista conscenderint fastigia
meritors: & benedictus ds̃ nr̃. qui hec
misit diligentibus se. Hi sunt ipsi uen
sacris numeris numerati apud deune
immo ipsi sunt quoꝵ etiam capilli cas¬

Expanded text:
ad hanc pervenient beatitudinem summam. ad hanc pervenient beatitudinem summam. Beati qui ad ista conscenderint fastigia meritorum. Et benedictus Deus noster, qui haec promisit diligentibus se. Hi sunt ipsi vere sacris numeris numerati apud Deum: imo ipsi sunt quorum etiam capilli cap
Abbreviated transcription (Latin):
sit dei templum: Quis ita beatus est in
ibi cies festos agat. ubi altare diuinun
ꝑpetuis ignibus adoletur: Quis itabei¬
tus est. qui sacrificium suum et incensi
suauitatis supra illum ignem ponat. de
quo dicebat saluator. ignem ueni mitt̾e¬
in terram: Quis ita beatus est. qui ibi
semꝑ agat pascha. in loco quẽ elegit dñs¬
ds̃ suus: ibi pentecostes diem gerat. et
festiuitatem reꝓpitiationis. et tab̾nacłoꝵ
sollempnitatem. non iam ꝑumbram sed¬
ꝑ ipsam speciem rerumq ueritatem:
Quis nr̃m dignus habebitur tambeate
sortis electione. cum diuidere ds̃ ceꝑit
filios nouissimi adam. non cui dicat en
suꝑ quinq ciuitates potestatem habens i
cui dicat intra ingaudium dñi tuis sel
cui dicat. sedete et uos mecũ suꝑ duode¬
cim thronos. iudicantes et uos duodeci
tribus isrł. et de quibus dicat pater uo
regum. Uolo et istos habere dñationem-
ut ego sim dñs dominantium. Beati qui

Expanded text:
sit Dei templum? Quis ita beatus est, ut sit Dei templum? Quis ita beatus est, ut ibi dies festos agat ubi altare divinum perpetuis ignibus adoletur? Quis ita beatus est qui sacrificium suum et incensum suavitatis supra illum ignem ponat de quo dicebat Salvator, Ignem veni mittere? Quis ita beatus est, qui ibi semper agat Pascha, in loco quem elegerit Dominus suus; ibi Pentecostes diem gerat, et festivitatem repropitiationis, et tabernaculorum solemnitatem, non jam per umbram, sed ipsam speciem rerumque veritatem? Quis nostrum dignus habebitur cum beatae sortis electione, cum dividere Deus coeperit filios novissimi Adam, cui dicat: Eris super quinque civitates potestatemcui dicat, « Intra in gaudium Domini Dei tui, » sed cui dicat, « Sedete et vos mecum super duodecim thronos judicantes et vos duodecim tribus Israel . » Et de quibus dicat: « Pater,regum, volo et istos habere dominationem, ut et ego sum Dominus dominantium. Beati qui
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestium. Erit gͦ ut diximꝰ o ibi aliqua
ciuitas refugii⁊ & erit alia indeserto: sic̃
bosor in hereditate ruben. ciuitas ẽẽ dicit᷑
geret filios adam statuit fines gentium
scđm numerũ angłonum dei. uel ut in
aliis exemplariis leginus. scđm numerũ
filioꝵ isrł. ininicio mundi: ꝙ ita dispersi
sunt filii illius adam. sicut uel illoꝵ meri¬
tum uel ipsius adę contemplatio postula¬
bat: quid dicemus futurum: cũ nouissi¬
mus adam qui non in animã uiuentẽ s
in sp̃m uiuificantẽ. factus est. ceperit fi¬
lios non dispergere sed dispensare diuina
dignatione non ininitio sed in fine mun-¬
di: et non ut illos qui inadam oifines
mortui sunt. sed ut eos qui in xp̃o uiui
diuisio et distributio talis. quȩ non solũ
nouissimi adam in quo om̃s uiuificandi
dicunt᷑. contemplatione pensanda sit.S
quis nr̃m talis est. ut adhuius modi di:¬
ubi templum dei est. immo ut et ipse

Expanded text:
coelestium. Erit ergo, ut diximus, et ibi aliqua coelestium. Erit ergo, ut diximus, et ibi aliqua civitas refugii, et erit alia in deserto, sicut Bosor in haereditate Ruben. Ruben civitas esse in rgeret filios Adam, statuit fines gentium secundum numerum angelorum Dei, » vel ut in aliis exemplaribus legimus, « secundum numerum filiorum Israel » in initio mundi, et ita dispersi sunt filii illius Adam sicut vel illorum merita vel ipsius Adae contemplatio postulabat: quid dicemus futurum, cum novissimi Adam, qui non in animam viventem, sed in spiritu vivificantem factus est, coeperit filios non dispergere, sed dispensare atque dignatio, non in initio, sed in fine mundi; et non ut illos qui in Adam omnes mortui sunt, sed ut eos qui in Christo omdivisio et distributio talis, quae non solum novissimi Adam, in quo omnes vivificandi dicuntur, contemplatione pensanda sit. Sed quis nostrum talis est, ut ab hujusmodi diubi templum Dei est, imo et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspeciem habemꝰ & in enigmate. tunc aut̃
facie ad faciem: qͥ tam̃ merebunt᷑. conuer-¬
sationẽ habebunt in cęlis. Si gͦ ꝑconsequen-¬
tiam rerũ et reꝓmissionũ fidem. transferri
nos de terris oportet ad cęlũ: puto qd in
meritoꝵ sorte unũquẽq in illa uel in illa
cęli parte habitatione constituat. S sicut¬
ẽ. multa differentia in terris uerbi gracia
habitare in locis fȩcundis et copiosis. ac
bonis om̃ibus abundantibus. ubi et aeris
temperies et eruditio hominũ. ac liber
instituta ñ desunt. et longe aliud ẽ. habita¬
re aut in locis infecundis. et rerũ penu-¬
ria squalidis. aut estu torridis. aut frigo¬
re geluq torpentibus: uel certe ubi mille
leges. sed immanis et fera barbaries. ubi
bella semꝑ. et nunquã quies. & hȩc ñ sine
occulta quadã dei dispensatione. & iudi-¬
cii eius iusticia. unicuiq decernunt᷑: ita
et in illis locis erit aliquid tale. ut in nul¬
lis prorsus in anis habeat terris. umbra

Expanded text:
speculum et in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, qui tamen merebuntur, conversationem habebunt in coelis. Si ergo per consequentiam rerum et promissionum foedere transferri nos de terris oportet ad coelum, puto quod in in illa coeli parte et habitatione constituat. Sed sicut multa est differentia in terris, verbi gratia, habitare in locis fecundis et copiosis ac bonis omnibus abundantibus, ubi et aeris temperies et eruditio hominum ac liberalia instituta non desunt; et longe aliud est habitare aut in locis infecundis et rerum penuria squalidis, aut aestu torridis, aut frigore geluque torpentibus, vel certe ubi nullae leges, sed immanis et fera barbaries, ubi bella semper et nunquam requies. Et haec non sine occulta quadam Dei dispensatione, et judicii ejus justitia unicuique decernuntur: et ita in illis locis erit aliquid tale, et in nullo prorsus inanis habeatur in terris umbra
Abbreviated transcription (Latin):
mus. si tam̃ mundi inueniam᷑. et alieni ab
his peccatis quȩ uoluntate cõmissa st̃ ob
hoc secernunt᷑ quȩdã ciuitates adrefugiũ.
Uidet᷑ quibusdã qd̾ singuloꝵ quoꝵꝙ side¬
rum positio. et cętus. ciuitas dĩ. uel haberi
possit in cȩlo: qd̾ ego qͥdem definire ñ audeo
Uideo enĩ omnẽ creaturã in spe qͥdem ꝓpt̃
lib̾tatẽ in redemptione filioꝵ dei. sine du-¬
bio et preclarius ac sublimius oꝑiri. Sic
gͦ ut diximꝰ umbrã habet lex futurorũ
bonoꝵ. et exemplari et umbre deseruiuñ
cȩlestium qui in lege deseruiunt. & ꝑspeculũ¬

Expanded text:
mus, si tamen mundi inveniamur ab mus, si tamen mundi inveniamur ab his peccatis quae voluntate commissa sunt. Et ob hoc secernuntur quaedam civitates refugii.Videtur quibusdam quod singulorum quorumque siderum positio, et coetus, civitas dici vel haberi possit in coelo. Quod ego quidem definire non audeo. Video enim omnem creaturam in spe quidem propter libertatem in redemptionem filiorum Israel sine dubio et praeclarius aliquid ac sublimius operari. Si ergo, ut diximus, umbram habet lex futurorum bonorum, et exemplari et umbrae deserviunt, coelestium qui in lege deserviunt,
Abbreviated transcription (Latin):
t non intra iordanem. sed extra eum sor¬
tm hereditatis acciꝑe: alius uero qui
remendatione uitȩ et conuersatione ꝓ-¬
positi. talem reddiderit. ut scđ̾m quas
slus ds̃ nouit rationes aut intribu iu-¬
ll. aut etiam in tribu beniamin. qua
isa ierłm. et templũ dei. atq altare con-¬
irrum scripta referunt᷑. ad umbratio quȩ-¬
hereditatem ut diximus capient regni
uloꝵs. Ibi credo diligenter obseruabunt᷑
lam ista quȩ hic ad umbrant᷑ pͥuilegia
scerdotũ: quibus uicina quęq urbibꝰ
lia. et ipsis menbus iuncta. segregari
ant non om̃s homicidȩ. s qui ignoranter
homicidiũ commisert̃. Sunt enĩ fortassis a¬
liqua peccata. quȩ si ꝓposito ac uoluntate cõ¬
inittimus: homicidas nos faciunt. Et sunt
alia quȩ si ignorant̃ admittimꝰ. discernit᷑
nob̾ credo & preparat᷑ ex precepto dei aliqͥs
locus. ubi ad certũ tempus habitare debe¬
amus. Siqui ñ uoluntarie peccata cõmist¬

Expanded text:
et non intra Jordanem, sed extra eum soret non intra Jordanem, sed extra eum sortem haereditatis accipere. Alius vero qui se emendatione vitae et conversione propositi talem reddiderit, ut secundum quas solus Deus novit rationes, aut in tribu Juda, aut in tribu Benjamin, in qua ipsa Jerusalem et templum Dei atque altare consirorum scripta referuntur, adumbratio quaeem nostrum haereditatem, ut diximus, capiant regni coelorum. Ibi, credo, diligenter observabuntur etiam ista, quae hic adumbrantur, privilegia sacerdotum, quibus vicina quaeque urbibus loca et ipsis moenibus juncta, segregari unt non omnes homicidae, sed qui ignoranter homicidium commiserunt. Sunt enim aliqua peccata, quae si proposito ac voluntate committimus, homicidas nos faciunt, et sunt alia quae nos, si ignoranter admittimus, decernitur nobis, credo, et praeparatur ex praecepto Dei aliquis locus, ubi ad certum tempus habitare debeamus, si qui non voluntaria peccata commisi
Abbreviated transcription (Latin):
ri non potest. rerũ ꝓsequam᷑ indaginen
Describitur gͦ uerbis dei in lege diuma
terra bona: & hȩc referri debere dicit᷑ a
imaginem cȩlestium. In cęlis aut̃ euidet
sunt etiam aliȩ ciuitates circa ierusata
terrenã sitȩ. et uici. et diuerse quȩq si¬
cuntates et uicos. diuersasq regiones. in
quibus popłs dei. et uerus isrł. ꝑ iħm ue-
num cuius ille iħs naue. ferebat imaginẽ.
cllocandus est. quandoq et hereditatem
sutis distributione. idest meritoꝵ contem¬
platione capturus sit. Sic gͦ nunc dñs di¬
ut in distributione terrȩ: uerbi grã ter¬
minos tribus illius esse istos. et alterius
alios: ne forte qm̃ diuersa erunt merita
ioꝵ. qui hereditatẽ consecuturi sunt reg¬
ni celoꝵ. iccirco etiam in his tribubus
bseruanter dirimi iubetur ista distinctio
it ꝓfide qͥdẽ sua mereat᷑ haberi inter filios
ins ꝓ negligentia uero uitȩ gestorũq
iesidia. in tribu ruben. aut gad. aut
dimidia tribi manasse debeat reputari:

Expanded text:
ine. Describitur ergo verbum Dei in lege divina terrae Judaeae et haec referri debent ad imaginem coelestium. In coelis autem evidenut aliae civitates circa Jerusalem terrenam sitae, et vici, et diversae quaeque recivitates et vicos, diversasque regiones, in quibus populus Dei et verus Israel per Jesum verum, cujus ille Jesus Nave ferebat imaginem, collocandus est, quando et haereditatem sortis distributione, id est meritorum contemplatione, est capturus. Si ergo nunc Dominus dicit in distributione terrae, verbi gratia, terminos tribus illius esse istos, et alterius alios, ne forte quoniam diversa erant merita eorum qui haereditatem consecuti sunt regni coelorum. Idcirco in his tribubus observantes, dirimi jubetur ista distinctio ut pro fide quidem sua mereatur haberi inter filios Israel, pro negligentia vero vitae gestorum desidia, in tribu Ruben aut Gad, aut dimidia tribu Manasse debeat reputari,
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩa. om̃is locus. om̃is mons. om̃is cuirtas
et uicus. certis quibusq uocabulis desig¬
netur: nec ẽ. ullus om̃ino sine nomine
locus. s propriis singula queq appellatio¬
nibus designant᷑: uerbi gr̃a. quibus aut
hebrei nominarunt. Ita gͦ scđ̾m sententiã
pauli qua umbrã et exemplar cȩlestiũ
dicit ẽẽ terrena: fortasse et in cȩlestibus
regionibꝰ erunt locoꝵ differentiȩ ñ mini¬

Expanded text:
Judaea omnis locus, omnis mons, omnis civitas et vicus, certis quibusque vocabulis designetur: nec est ullus omnino sine nomine locus, sed propriis singula quaeque appellationibus designata: verbi gratia, quibus aut Hebraei nominarentur. Ita ergo secundum sententiam Pauli, qui umbram et exemplar coelestium dicit esse terrena, fortasse in coelestibus regionibus erunt locorum differentiae nomin
Abbreviated transcription (Latin):
nificat. Quicũq enĩ se consecraue¬
rit deo: extra terrã. extra mundũ
uidebit᷑. Potest enĩ et ipse dicere:
suꝑ terrã ambulantes. conuersa¬
tionẽ in celis habemꝰ. Salomon¬

Expanded text:
. Quicunque enim se consecraverit, merito extra terram et extra mundum videbitur. Potest enim et ipse dicere, super terram ambulantes conversationem in coelis habemus. Et m
Abbreviated transcription (Latin):
indesertũ syna. Sina ipse qͥdem locus ẽ¬
deserti: quẽ supra sin memoraui. S hic ma¬
gis locus montis qͥ in ipso ẽ deserto appellat᷑:
qui et ipse ex uocabulo deserti syna appellat᷑.
Postꝗͣ gͦ laudabilis iudicii facta ẽ anima. et
rectum cepit habere iudicium: tunc eilex
datur adeo cũ capax eẽ ceꝑit secretorum¬

Expanded text:
in desertum Sina. Sina quidem locus deserti est, quae supra Sin nominavit: sed hic magis locus montis, qui in ipso deserto est, appellatur, qui ex vocabulo deserti Sina dicitur. Postquam ergo laudabilis judicii facta est anima, et rectum coepit habere judicium, datur ei lex a Deo, quia capax est divinorum secretorum
Abbreviated transcription (Latin):
ne moriam᷑. Non uult dñs auditores
nos fieri. & discipłos demonũ: neq uult
ut si quid uolumꝰ discere. discamꝰ ade¬
monibꝰ. Melius est enĩ ignorare. quam
rere. Diuinatio eñi non ut qͥdam pu¬
tant diuinitus datur: s magis ut mͥ
uidet᷑ ꝑ antifrasin id est excontrario
nom̃ accepit. quasi quȩ ꝑhomines de¬
mone repletos fiat. S gentiliũ ritũs
diinũ credidit: om̃e qđ ꝑ qualẽcũq
spm̃ ꝓfertur. Nos tam̃ nichil abhis dis¬
cere ds̃ iubet. ne efficiam᷑ consortes
ipsoꝵ. & incurramꝰ in ea quȩ ysaias
dicit. & humiliabunt᷑ in terra uerba
tua. & sermones tui sub terra demer-

Expanded text:
er . Non vult Deus auditores nos fieri et discipulos daemonum. Neque vult, ut si quid volumus discere, discamus a daemonibus. Melius est enim ignorare quam irere. Divinatio enim, ut quidam putant, divinitus datur, sed magis ut mihi videtur per antiphrasim, id est, ex contrario, nomen accepit, quasi quae per homines daemone repletos fiat. Sed gentilium ritus divinum credit omne quod qualicunque spiritu profertur. Nos tamen nihil ab his discere Deus jubet, ne efficia mur consortes ipsorum, et incurramus in ea quae Isaias dicit: Et humiliantur in terram verba tua: et sermones tui sub terra
Abbreviated transcription (Latin):
&e in comprehensibili bonitate ie
& suꝑ regnũ. ut auferã eos eadsidn
et si conuertat᷑ gens illa amalircis su
penitebor de omĩb malis quȩ iogitaus
facere eis: & infinem loquar supgenst¬
& si fecerint mala in conspectu mont
ñ audiant uocẽ meã. penitebit ne l
om̃ĩb bonis quȩ locutus fuerã ut farẽ
eis. Quomͦ gͦ possumꝰ his quȩ absdlite¬
ꝑ iheremiã dicta st̃. preferre ila quȩ
suspense ꝑ balaam dicunt᷑: nͥ qͥa nagl¬
gentib et contẽptorib illa confirmn¬
da. hȩc uͦ a ꝑfectiorib secretius adur-¬
tenda st̃: S post hȩc balaam. ece uͥt
ad benedicendũ assũptus sũ: benaliuã
et ñ auertã eam. Ad benedicendũ est¬
balaam assũptus. ñ abalac. s: exdõ qu
iniecit uerbũ in os eiꝰ. quo ppłm bere¬
diceret: & hanc benedictionẽ ñ auent
Non enĩ potest etiã si uelit uerbu a
humana lingua conuertere. Posthe¬
qͥ hanc uitã sine labore & dolore nues¬
currat: Nec si petrus aliqͥs aut si pul

Expanded text:
 incomprehensibili bonitate sua Deus et super regnum, ut auferam eos, et disperdam; et si convertatur gens illa a malitiis suis, poenitebo de omnibus malis quae cogitavi facere eis. Et in finem loquar super gentet si fecerint mala in conspectu meo, ut non audiant vocem meam, poenitebit me de omnibus bonis, quae locutus fueram, ut facerem eisper Jeremiam dicta sunt praeferre illa quae suspensive per Balaam dicuntur, nisi quia negligentibus et contemptoribus illa confirmanda: haec vero perfectioribus secretius advertenda sunt. Sed post haec Balaam: Ecce, inquit, ad benedicendum assumptus sum: benedicam et non avertam eum. Ad benedicendum Balaam assumptus est Balac, sed a Deo, qui injecit verbum in os ejus quo populum benediceret. Et hanc benedictionem non avertit, nec enim potest etiam si vellet, verbum Dei humana lingua convertere. Post ha hanc vitam sine labore et dolore transcurrat? Nec si Petrus sit aliquis, aut si Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
uim patit᷑. & ium facientes dirpi
lia ꝓnunciat dicens. Butirũ biunit
lac ouium cũ adipe agnoꝵ & aritui sio¬
uitis uera. discipłi uͦ palmites: pat ait̃
agricola ẽ. qͥ purgat eos. ut fruitũ plu¬
rimũ afferant. Tu gͦ es uerus ppos̃ sl qͥ¬
seis sanguinẽ bibere. & simul nosti a¬
nẽ uerbi dĩ comedẽ. et sanguinẽ uerbi
uera uite et ex illis palmitibꝰ quos patr
purgat haurire. Iuoꝵ palmitũ frutꝰ.
uulneratoꝵ sanguis merito dr̃. qũ ex
uerb eoꝵ &e doctrina bibimꝰ. si tam̃ firis

Expanded text:
ur, et vim facientes diripiunt milia pronuntiat dicens: Butyrum boum ac lac ovium, cum adipe agnorum et arietum, fivitis vera, discipuli vero palmites. Pater autem agricola est , qui purgat eos, ut fructum plurimum afferant. Tu ergo es verus populosti carnem verbi Dei comedere, et sanguinem verbi vera vite, et ex illis palmitibus, quos Pater purgat, haurire. Quorum palmitum fructus, vulneratorum sanguis merito dicetur: quem ex verbis eorum et doctrina bibimus, si tamen simus
Abbreviated transcription (Latin):
huc tanquã nuꝑ geniti infantes ratio-¬
nabiles. & sine dolo lac concupiscit. Leo
aut̃ exultans: cũ uir effectus. quȩ par-¬
uuli erant deposuit. Non dormiet do-¬
nec comedat predã: & sanguinẽ uul¬
neratoꝵ bibat. In his uerb̾ qͥs ita erit histo¬
sus. immo qͥs ita brutus inueniat᷑. qui non
horrescens sonũ litterȩ. ad allegoriȩ dulce¬
dinẽ ipsa necessitudine confugiat: Quomͦ
enĩ iste ppłs tam laudabilis. tã magnificus.
de quo tanta preconia sermo diuinꝰ dinu-¬
merat. in hoc ueniet ut sanguinẽ uulne¬¬
ratoꝵ bibat. cũ tã ualidis preceptis cibus
sanguinis interdicat᷑ adõ. ut etiã nos qui
ex gentib uocati sumꝰ necessario iubeam᷑
abstinere nos sicut abhis quȩ ydolis immo¬
lant᷑. ita & a sanguine: Dicant gͦ nob̃ qͥs est.
iste ppłs qͥ inusu habet sanguinẽ bibere:
Hec erant quȩ in euangłio audientes hi qui
ex iudeis dñm sequebant᷑: scandalitati st̃ et
dixert̃. Qs potest manducare carnes. & bi

Expanded text:
fantes, rationabile et sine dolo lac concupiunt. Leo autem exsultans, cum vir effectus, quae parvuli erant deposuit. Non dormiet donec comedat praedam, et sanguinem vulneratorum bibat. In his verbis, quis ita erit histor, imo quis ita brutus invenietur, qui non horrescens sonum litterae, ad allegoriae dulcedinem ipsa necessitate confugiat? Quomodo enim iste populus tam laudabilis, tam magnificus, de quo tanta praeconia sermo dinumerat, in hoc veniet, ut sanguinem vulneratorum bibat, cum tam validis praeceptis, cibus sanguinis interdicatur, adeo ut etiam nos qui ex gentibus vocati sumus, necessario videamur abstinere, sicut ab his quae idolis immolantur, ita et a saiste populus, qui in usu habent sanguinem bibere. Haec erant quae in Evangelio audientes hi qui ex Judaeis Dominum sequebantur, scandalizati sunt et dixerunt: Quis potest manducare carnes, et sa
Abbreviated transcription (Latin):
&e sicut leo exultabit. Ex surrecturũ
dicit ppłm. utiq qͥ futurus erat. Nam
si de eo diceret quẽ uidebat. dixisset
sine dubio. ecce ppĩs sicut catulus leo¬
nis exurrexit. S certũ est. qͥa de il-¬
lo ppło dicebat. de quo ce in aliis scͥp¬

Expanded text:
et sicut leo exsultabit. Exsurrecturum et sicut leo exsultabit. Exsurrecturum dicit populum, utique qui futurus erat. Nam si de eo diceret quem videbat, dixisset sine dubio: Ecce populus sicut catulus leonis exsurrexit. Sed certum est, quia de illo populo dicat, de quo et in ali
Abbreviated transcription (Latin):
his mͥ uidetur confidentiã ppłi describe.
credentis in xp̃o: c libertatẽ quã habet
infide. & exultationẽ quã gerit in spe.
Comparat᷑ enĩ catulo leonis dũi tendit ad
ꝑfectionẽ letus. et uelox. leoni uͦ confert᷑
cũ iam optinet quȩ ꝑfecta st̃. Sicut eñi¬
leo et catulus leonis. nullũ animal. nul¬
lam bestiã timent. sed sunt eis omĩa sub¬
iecta: ita & ꝑfecto xp̃iano qͥ tollit crucẽ
suã et sequitur xp̃m. qͥ potest dicere.
mͥ enĩ mundus crucifixus est. & egomun¬
do. cuncta subiecta st̃. cuncta calcant᷑:
Despicit enĩ et contempnit omia. quȩ
in hoc mundo sunt: & imitatur eũ qui
leo de tribu uida. & catulus leonis dr:
qͥa sicut ipse lux est mundi. & discipłis
suis dedit ut et ipsi essent lux mundi:
ita et eũ ipse sit leo et catulus leonis
li leonis ascribit. Uide aut̃ qͥa euident̃
ñ de illo qui tunc erat ppło: s de hoc
qͥ futurus erat ista dicunt᷑. Ait enim:
Eece ppłs sicut catulus leonis exurget:

Expanded text:
his mihi videtur confidentiam populi describere credentis in Christo, et libertatem quam habet in fide, et exsultationem quam gerit in spe. Comparatur catulo leonis dum tendit ad perfectionem laetus et velox. Leoni vero confertur, cum jam ol catulus leonis nullum animal, nullam bestiam timent, sed sunt eis cuncta subjecta, ita et perfecto Christiano, qui tollit crucem suam, et sequitur Christum: qui potest dicere: Mihi mundus crucifixus est et ego mundo , cuncta subjecta sunt, cuncta calcantur. Despicit enim et contemnit omnia quae in hoc mundo sunt, et imitatur eum qui leo de tribu Juda et catulus leonis dicitur. Quia sicut ipse lux est mundi, et discipulis suis dedit ut et ipsi essent lux mundi, ita et cum ipse sit leo et catulus leonis,li leonis ascribit. Vide autem quia evidenter non de illo qui tunc praeerat populo, sed de hoc qui futurus erat ista dicuntur. Ait enim: Ecce populus sicut catulus leonis exsurget,
Abbreviated transcription (Latin):
loquunt᷑: aut irati enĩ loquunt᷑. ꝙ ira
cessante frustra loquutist: aut metus
aut cupiditatis. aut iactantiȩ gũ
aliisꝙ hoꝵ similibꝰ⁊ & utiꝙ feusti
erit. et uanũ omẽ quicquid ura
dñante locuti sunt. Ds̃ aut inaio
nulla est. passio. nulla ẽ. fraglidio
om̃e qđ dixerit ꝓcausarũ mertsa

Expanded text:
loquuntur. Aut enim irati loquuntur, et ira loquuntur. Aut enim irati loquuntur, et ira cessante frustra locuti sunt, aut metu aut cupiditatis aut jactantiae gratia, aliisque horum similibus. Et utique frustra erit et vanum omne quidquid vitio dominante locuti sunt. Deus autem in quo nulla est passio, nulla fragilitas, omne quod dixerit pro causarum meritis
Abbreviated transcription (Latin):
in uerb balaam. Uideamꝰ gͦ pͥmo hoc
ipsũ qd̃ ait. Exsurge balac. & audi.
Si enĩ in suꝑiorib ñ dixisset qͥa staret
iuxta holocaustũ suũ: ñ uidet᷑ mag-¬
noꝑe reqͥrendũ. cur dixerit exsurge
balac. Nunc aut̃ cũ exhortat᷑ exsurge-¬
re eum quẽ nuꝑ dixerat stare: non
stare. Stabat enĩ in ydolatria sua po¬
situs. & stabat quasi inimicus dĩ: quod
magis eẽt non stare s cadere. Iuasi gͦ
qͥ de illo statu cade debuerit. immo &
qͥ ceciderit: ita nunc intellectu ꝓpħico¬
cidisse. Exurgat gͦ qͥ talis est: exurgat
animo. exurgat fide. & efficiat᷑ testis:
manet infidelis. ut sit testis condemp¬
nationis suȩ. S qͥd est. qđ ei annunciet.
audiamꝰ. Non sicut homo inquit. deus
frustratur: neq sicut filius hominis ter¬
retur ipse. Non habeas inquit hanc de¬
dõ opinionẽ. ut putes eum eẽ sicut ho¬
ininẽ. qui in his quȩ loquit᷑ frustrari
possit. Homines enĩ multis occasionib
et uiciis impediunt᷑. ne uerũ sit qđ

Expanded text:
in verbis Balaam. Videamus ergo primo hoc ipsum quod ait, Exsurge, Balac, et audi. Si enim in superioribus non dixisset, quia staret juxta holocaustum suum, non videretur magnopere requirendum, cur dixerit, Exsurge, Balac. Nunc autem cum hortetur exsurgere eum quem nuper dixerat stare, non stare. Stabat enim in idololatria positus, et stabat quasi inimicus Dei: quod magis est non stare, sed cadere. Quasi ergo qui de illo statu cadere docuerat, imo et qui ceciderit, ita nunc intellectu procidisset. Exsurgat, qui talis est: exsurgat animo, exsurgat fide, et efficiatur testis manet infidelis, ut sit testis condemnationis suae. Sed quid est quod ei annuntiat audiamus. Non sicut homo, inquit, Deus frustratur, neque sicut filius hominis terretur ipse. Non habeas, inquit, hanc opinionem de Deo, ut putes eum esse sicut hominem, qui in his quae loquitur frustrari possit. Homines enim multis occasionibus et vitiis impediuntur ne verum sit quod
Abbreviated transcription (Latin):
baret eum. Hȩc gͦ omĩa idẽ siue augu¬
riatio. siue extispicium. siue quelibet
immolatio. siue etiã sorticio. aut qͥcũq
motus auium. uel pecudũ. et inspectio
quȩcũq fibrarũ. aut aliud aliqͥd qđ de
futuris uideat᷑ ostendere. in oꝑatione
demonũ fieri ñ dubito. dirigentiũ uel
auium. uel pecudũ. uel fibrarũ. motꝰ
aut sortium. scd̃m ea signa quȩ docu-¬
erint idem demones obseruari. abhis
qͥse artibus huiꝰ scientiȩ tradidert̃. Aqͥbꝰ
om̃ib is qͥ homo dĩ est. & inportione
dĩ numerat᷑. penitus debet eẽ alienus.
nec aliquid in his habere cõmune. quȩ
occultis machinam̃tis demones oꝑant᷑:
ne forte rursus ꝑhec demonib sotiet᷑.
atq eoꝵ spu et uirtute repleat᷑. & ad
ydoloꝵ cultũ denuo reparet᷑. Hȩc enĩ¬
om̃a religio hȩc nr̃a diuina et cȩlestis
abiurat: in leuitico qͥdem aꝑta lege
designans et dicens. Non diuinabitis.
neq auguriabimini. & post pauca
Hon sequemini inquit uentriloquos.

Expanded text:
aret eum. Haec ergo omnia, id est sive auguratio, sive auspicium, sive quaelibet immolatio, sive etiam sortitio, aut quicunque motus avium, vel pecudum, et inspectio quaecunque fibrarum, aut aliquid quod de futuris videatur ostendere, in operatione daemonum fieri non dubito, dirigentium vel avium, vel pecudum, vel si fibrarum motus, aut sortium secundum ea signa, quae docuerunt iidem daemones observari ab his quibus artis hujus scientiam, tradiderunt: a quibus omnibus is, qui homo Dei est, et in portione Dei numeratur, penitus debet esse alienus: nec aliquid in his habere commune, quae occultis machinis daemones operantur, ne forte rursus per haec daemonibus societur, atque eorum spiritu et virtute repleatur, et ad idolorum cultum denuo reparetur. Post omnia, religio nostra divina et coelestis, abjurat. In Levitico quidem aperta lege designat dicens: Non divinabitis neque augurabimini. Et post pauca: Non sequamini, inquit, ventriloquos:
Abbreviated transcription (Latin):
nlara pͥncipũ. potestas ẽ. principatꝰ
se pͥncipatu suo uel pellendi. uel
in forte depulsist̃. et in locũ ac pͥn-¬
iatũ eoꝵ introducendi hi qͥuere isra¬
atȩ sunt: preclara illa om̃ia quȩ ha-¬
uert incȩlis illi pͥncipes. qͥ ñ seruaue-¬
ant suũ principatũ. s dereliquert̃¬

Expanded text:
lara principum, potestas est principatus et de principatu suo vel pellendi, vel jam forte depulsi sunt, et in locum ac principatum eorum introducendi hi qui vere Israelitae sunt, praeclara illa omnia quae habuerunt in coelis, illi principes qui non servaverunt suum principatum, sed derelinquer
Abbreviated transcription (Latin):
ooñs s ad eos qͥ tantũ meritis iacob
pi fuerint referet᷑. ut fuit ille pauꝑ¬
urus qͥ presentẽ qͥdem uitã in labore
hore trans egit. Ibi aut̃ dr̃ ad diui-
Mem̃to fili qͥa tu recepisti bona
iita tua: &e lazarus similiter mala:
nc aut̃ hic requiescit: tu uͦ cruciariͦ.

Expanded text:
omnes, sed ad eos tantum qui meritis Jacob et Israel fuerint refertur: ut fuit et ille Lazarus, qui praesentem quidem vitam in labore et dolore transegit. Ibi autem dicitur ad divitem: Memento, fili, quia tu recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic
Abbreviated transcription (Latin):
Et extendit angłs dñi manũ suam in
ierłm. ut corrũꝑet eam: & dep̃catus
ẽ. dñs suꝑ maliciã: & ait ad angłm qͥ
exterminabat ppłm. Satis est: retrahe
manũ tuã. Obserua gͦ quomͦ nec in his
tribꝰ cõminationib ds̃ inuenit᷑ dixisse.
de morte trium dierũ. In uerbis enim
gath positũ est. ñ in mandatis dñi: & ñ
deo dicta suscipiunt᷑. Deniq et ꝑ moysen
multa ualde quidẽ locutus ẽ: aliqua
tam̃ et moyses ꝓpͥa auctoritate mandauit.
Qđ dñs in euangłiis euidentiori distin¬
ctione secernit. cũ dicit de repudio mu¬
lieris interrogatus. qͥa adduriciã cordis
ur̃i scripsit uob hȩc moyses: abinitio aut̃

Expanded text:
ni manum suam in Jerusalem, ut corrumperet eam. Et deprecatus est Dominus super malitiam, et ait ad angelum, qui exterminabat populum: Satis est, remitte manum tuam. Observa ergo quomodo nec in his tribus comminationibus Deus invenitur dixisse de morte dierum trium. In verbo enim Gad positum est, non in mandatis Domini; et non Deo dicta suscipiantur. Denique per Moysen multa quidem locutus est Deus, aliqua tamen et Moyses propria auctoritate mandavit: quod Dominus in Evangeliis evidenti distinctione secernit, cum dicit de repudio mulieris interrogatus: Quia ad duritiam cordis vestri scripsit vobis haec Moyses, ab initio autem
Abbreviated transcription (Latin):
Uides & hic dm̃ qͥdem ñ precepisse neq
fieri uoluisse diuortium: moysen ꝓpter
duriciã cordis iudeoꝵ scripsisse dandũ
esse repudiũ. Ostendit et hȩc paulus in
litteris suis. cũ dicit de quibusdã: dñs
dicit. et ñ ego. & de aliis. Hec ego dico. ñ
dñs. & iterũ in aliis. Preceptũ dñi non
habeo: s consiliũ do. & iterũ. Quȩ loqͦr.
ñ loquor scđ̾m dm̃. Unde similit̃ &e in
ceteris ꝓpħis alia qͥdem dñs est. locutꝰ.¬
mutat in melius. S magis arbitror ab¬
solutionẽ priorẽ totius seriptuxs¬

Expanded text:
et hic Deum quidem non praecepisse, nec fieri voluisse divortium; Moysen vero propter duritiam cordis Judaeorum scripsisse dandum esse repudium. Ostendit haec et Paulus in litteris suis, cum dicit de quibusdam: Dominus dicit, et non ego . Et de aliis: Haec autem ego dico, non Dominus . Et iterum in aliis: Praeceptum Domini non habeo, sed consilium do . Et iterum: Quae loquor, non loquor secundum Dominum . Unde similiter etiam in caeteris prophetis aliqua quidem Dominus locutmutat in melius. Sed magis arbitror, absolutionem priorem totius Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ꝓemendatione conterret. Post hu
ait. Ipse cũ dixerit. ñ faciet: Loqũ
et ñ ꝑmanebit: Sic legendus ẽ lacbla
quasi interrogantis affectu dica
ipse hoc ẽ. ds̃. qđ dicit nonne eth
ciet: & quȩ locutus fuerit: nolll¬
ꝑmanebit in eis: Cũ utiq homid
infaciant ea quȩ dicunt: & uicio
manȩ fragilitatis in his ñ ꝑmane¬
ir quȩ loquunt᷑. Mutabilis ẽ enĩ
omo: immutabilis uero ds̃. S potest
iqiuis occurrere et dicere. Quomͦ gͦ
ppłm. et intra unũ diem usq ad
nm prandii cessauit: & uidebitur
nassis qͥa hȩc quȩ ꝑ interrogationẽ
unt᷑. ñ penitus ꝓfinito accipienda
s talis quȩdã figura uerbi sit quȩ
aiiũ aliquid uidetur ostendere: ñ
nn definitȩ et irreuocabilis senten¬
i declaret affectũ. quo temperatius
aquid dictũ uideatur in eo qđ scrip
nest. ipse cũ dixerit nonne faciet:
iusi scriptũ eẽt. ipse cũ dixerit om¬
modis faciet. S recenseamꝰ etiã ipsa¬
ni scripturȩ. quȩ uel in iona uel in

Expanded text:
 emendatione conterret. Post haec ait: Ipse cum dixerit non faciet? Loquetur et non permanebit? Sic legendus est locus, quasi interrogantis affectu dicat. Ipse, hoc est, Deus. Quod dicit nonne et faciet? Et quae locutus fuerit non permanebit ex eis? Ciant quae dicunt vitio humanae fragilitatis, et his non permaneant quae loquuntur. Mutabilis enim est homo, immutabilis vero Deus. Sed potest aliquis occurrere et dicere: Quomodo epopulum, et intra unam diem usque ad horam prandii cessavit? Et videbitur fortassis, quia haec quae per interrogationem dicuntur, non penitus pro definito accipienda sint, sed talis quaedam figura verbi sit, quae medium aliquid videatur ostendere, non tam definite et irretiae declaret affectum: quo temperantius aliquid dictum videatur, in eo quod scriptum est: Ipse cum dixerit, non faciet? quam si scriptum esset: Ipse cum dixerit, omnimodis faciet. Sed recenseamus et ipsa Scripturae loca, quae vel in Jona, vel in
Abbreviated transcription (Latin):
iuerbũ dñi ad ionã scd̃o dicens. Surge
predica inea scd̃m p̃dicationẽ quam
golocutus sũ adte. Et ionas qͥdem pre-¬
lcauit. & dixit. Adhuc tres dies. uł ut
ebrei scͥptũ hab̾e se dicunt. adhuc
quadraginta dies: & niniue subuertet᷑.
Uiri aut̃ niniuitȩ credidert̃ dõ. &e pre¬
dicauert̃ ieiuniũ. et induert̃ se ciliciiꝰ.¬

Expanded text:
verbum Domini ad Jonam secundo, dicens: Surge, praedica in ea secundum praedicationem quam ego locutus sum ad te . Et Jonas quidem praedicavit, et dixit: Adhuc tres dies, vel ut Hebraei scriptum habere se dicunt: Adhuc quadraginta dies, et Ninive destruetur. Viri autem Ninivitae crediderunt Deo, et praedicaverunt jejuniu
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc tres dies et niniue destruetur:
ut sermo iste qͥ dictus ẽ. et ñ est factus.
abiona potius quã adeo ꝓlatus esse
uideatur. S etiã de scdo regnoꝵ libro
ꝓferamꝰ quȩ scripta st̃: ubi cũ dauid¬
dñi ad gath ꝓpħam uidentẽ dicens. Ua¬
de et loquere ad dauid. Hȩc dicit dñs:
Tria ego leuabo suꝑ te: elige tibi unũ
ex his qd̃ faciã tibi. & introuit gath
ad dauid: et nuntiauit ei dicens. Aut
ueniet tibi tribꝰ annis fames suꝑ terrã ⁊¬
aut trib mensib ut fugias inunicos

Expanded text:
adhuc tres dies et Ninive subvertetur, ut sermo iste, qui dictus est, et non est factus, a Jona potius quam a Deo prolatus esse videatur. Sed et de secundo Regum libro proferamus quae scripta sunt, ubi cum DaDomini ad Gad prophetam videntem, dicens: Vade, et loquere ad David: Haec dicit Dominus: Tria ego levabo super te; elige tibi unum ex his, quod faciam tibi. Et introivit Gad ad David, et denuntiavit ei, dicens: Aut veniet tibi tribus annis fames suaut tribus mensibus fugere a facie
Abbreviated transcription (Latin):
et om̃s pͥncipes moab cũ ipso. & dixit
ei balac. Qd locutus ẽ. dñs: Res qͥdẽ
ꝓphanis sacrificiis. gerebat᷑: & diuina¬
tio magica arte ꝑquirit᷑. Uolens tam̃
ds̃ ibi abundare gr̃am. ubi suꝑabun-¬
dauit peccatũ. adesse dignatur: nec
rebant᷑. Adest. aut̃ non sacͥficiis s in oc-¬
cursũ uenienti: & ibi dat uerbũ suũ.
atq ibi mysteria ꝓfutura p̃nunciat.
ubi maxime fides et admiratio gen¬
tilium pendet: ut qͥ nr̃is nolunt cre¬
dere ꝓpħis. credant diuinis et uatib
suis. & assumens inquit parabolã suã.
dixit. ꝑ parabolã gͦ dicit balaã. Surge
phor. Nonsicut homo ds̃ frustrat᷑: neq
sicut filius hominis terret᷑. Ipse cum
ixerit ñ faciet: Loquet᷑ & ñ ꝑmane-¬
bit: Ecce adbenedicendũ assũptus
sũ: benedicã et ñ auertã eum. Non
erit labor in iacob: neq uidebit᷑ dolor
inisrł. Dñs ds̃ suus cũ ipso: preclara
pͥncipũ cũ ipso sunt. Ds̃ eduxit eum

Expanded text:
et omnes principes Moab cum ipso: Et dixit et omnes principes Moab cum ipso: Et dixit ei Balac: Quid locutus est Dominus? Res quidem profani sacrificii gerebatur, et divinatio arte magica quaerebatur. Volens tamen Deus ibi abundare gratiam, ubi superabundavit peccatum, adesse dignatur nec . Adest autem non sacrificiis, sed in occursum venienti, et ibi dat verbum suum, atque ibi mysteria futura praenuntiavit, ubi maxime fides et admiratio gentilium pendet, ut qui nostris nolunt credere prophetis, credant divinis et vatibus suis. Adixit. Per parabolam ergo dicit Balaam: Surge, phor. Non sicut homo Deus frustratur, neque sicut filius hominis terretur. Ipse cum dixerit, nonne faciet? Loquetur et non permanebit? Ecce ad benedicendum assumptus sum: benedicam et non avertam eum. Non erit labor in Jacob, nec videtur dolor in Israel. Dominus Deus suus cum ipso, praeclara principum cum ipso sunt. D
Abbreviated transcription (Latin):
uandit ei ille. cui uerbũ ds̃ in ore po-¬
urat: Nonne quȩcũq inquit in iece
t as̃ mos meũ. hȩc obseruabo loqui:
dhec balac putans qͥa ꝑterritus esset
llaam ppłi isrłitici multitudine. et
uirco non fuisset ausus ꝓferre male¬
ita: mutationẽ sibi loci credidit pro¬
uturã: et ait ad eũ. Ueni adhuc mecũ
locũ alium. de quo ñ uideas eũ. sed
rtẽ eiꝰ aliquã uideas. om̃s aut̃ non
eas. & maledic eũ mͥ inde: demens¬
stl̃iticã gr̃am. loci obiectione credet
isse celari: & qͥ nesciret qͥa ñ potest
ssandi ciuitas suꝑ montẽ posita. Et
assumpsit inquit eum in speculã agri
inuerticẽ montis excelsi: & contruxit
ibi septẽ aras. et imposuit ibi uitulũ.
et arietẽ suꝑ aram: & dixit balaam ad
balac. Adsiste adsacrificiũ tuũ. ego uͦ¬
ꝑgam ꝑcunctari dm̃. & occurrit deus
& dixit sine dubio ds̃. Conuertere ad
balac: & hȩc loqueris. At ille. hoc est
balac. stabat iuxta holocaustomata sua:

Expanded text:
verbum Deus in ore posuerat. Nonne quaecunque, inquit, injecerit Deus in os meum, haec observabo loqui? Ad haec Balac putans quia perterritus esset populi Israelitici Balaam multitudine, et idcirco non fuisset ausus proferre maledicta, immutationem sibi loci reddidit profuturam, et ait ad eum: Veni adhuc mecum in locum altum, de quo non videas eum totum: sed partem aliquam ejus videas, omnes autem non videas, et maledic am gratiam loci objectione crederet posse celari, et qui nesciret quia non potest abscondi civitas super montem posita . Et assumpsit eum, inquit, in speculam agri, in vertice montis caesi; et construxit ibi septem aras, et imposuit vitulum et arietem super aram. Et dixit Balaam ad Balac: Siste ad sacrificium: ego vero pergam percontari Deum. Et occurrit Deus et dixit, sine dubio Deus: Convertere ad Balac et haec loqueris. At ille, hoc est, Balac, stabat juxta holocaustomata sua,
Abbreviated transcription (Latin):
uessis artibus et demonũ inuocatio¬
is gestiunt futura prenoscere: nichil
io faciunt nisi ea cupiunt discere. quȩ
sire non expedit. Iacob aut̃ in his
intelligendus est. om̃is cui luctam̃
suersus principatus & potestates. ad
sũ mundi huiꝰ rectores. &isrłem in¬

Expanded text:
versis artibus et daemonum invocantibus gestiunt futura praenoscere, nihil aliud faciunt, nisi ea cupiunt discere, quae sibi scire non expedit. Jacob autem in his dici intelligendus est omnis cui luctamen est adversus principatus et potestates, et adversum mundi hujus rectores; et Israelem in
Abbreviated transcription (Latin):
bit corpꝰ humilitatis nr̃e. conforme cor-¬
pori głȩ suȩ. Non erit auguratio in ia¬
cob: neq diuinatio inisrł. In tẽpore di¬
cetur ad iacob: & isrł qͥd ꝑficiet ds̃. Igit᷑
qm̃ iuuisũ est. iam nob diligentiꝰ de singuł
quibusq discutere: ñ uidet᷑ absurdũ si
etiã quid sit auguriatio uel diuinatio.
qñiqͥdem placuit scripturȩ cõmemorare
de his: ne quis forte ignoranter in hȩc
incidat. requiramꝰ. Uidet᷑ gͦ mͥ futuroꝵ
prescientia quantũ ad ipsam rem spec-¬
tat. meddiũ quoddã esse. id est neq ꝓpͥe
bonũ. neq ꝓpͥe malũ: quandoqͥdem po-¬
test interdũ etiã aparte diaboli ad ho-¬
minũ noticiã. futuroꝵ uenire prescientia
Sine dubio aut̃ cũ tempꝰ et oportunitas
poscit. & uoluntas dei fuerit. datur etiã
a deo ꝑpropħas hominib prescientia. Et
ideo diximꝰ qͥa neq ꝓpͥe bonũ dici potest
qđ aliquando amalo uenit: neq ꝓprie

Expanded text:
bit corpus humilitatis nostrae, conforme corbit corpus humilitatis nostrae, conforme corpori gloriae suae, non erit auguratio in Jacob, neque divinatio in Israel. In tempore dicetur ad Jacob et Israel quid perficiat Deus. Igitur quoniam visum est etiam diligentius de singulis quibusque discutere, non absurdum si etiam quid sit auguratio vel divinatio, quam quidem placuit Scripturae commemorare, de his ne quis forte ignoranter in haec incidat, requiramus. Videtur ergo mihi futurorum praescientia quantum ad ipsam rem spectat, medium quiddam esse, id est, neque proprie bonum, neque proprie malum: quandoquidem potest interdum etiam a parte diaboli ad hominum notitiam, futurorum venire praescientia. Sine dubio autem cum tempus et opportunitas poscit, et voluntas Dei fuerit, datur etiam a Deo et prophetia, hominibus praescientia. Et ideo diximus, quia neque proprie bonum dici potest quod aliquando a malo venit, neque proprie
Abbreviated transcription (Latin):
omnis eiꝰ. Eductus ẽ. ille qͥdem isrł
regipto ista terrena: hic aut̃ sp̃alis
qͥdem fertur eẽ animal eo habitu forma¬
tũ. quo nominis ipsius designat indiciũ.
Qđ tam̃ animal frequent̃ inscripturis
diuinis positũ legimꝰ: s precipue apud
iob dei ipsius uocib potentia eiꝰ & uirtꝰ¬
exponitur. In quib ut in quãplurimis
xp̃s intelligit᷑ designari . &. inscͥpturis
diuinis cornua ꝓregno posita sepe rep¬
perimus: sicut &e ꝓpħa dicit. Quatuor
aut̃ cornua: quatuor st̃ regna. Sub no.¬
mine itaq unicornis. in xp̃o hoc uidet᷑
ostendi: quia om̃e qđ est. unũ. eiꝰ cornu
est: hoc est. unũ eius regnũ. Om̃a enĩ
pater subiecit sub pedibus eiꝰ. usq quo. et
noussimus inimicus destruat᷑ mors: &
tanquã unicornis unũ om̃iũ regnum
in euangłio dñs dicit. Pater da eis. ut sicut
ego et tu unũ sumꝰ: ita ce isti in nob̾unũ
sint. & ideo similis gła dabit᷑ isrł. sicut
ẽ. gła unicornis: maxime cũ tranfforma¬

Expanded text:
ornis ejus. Eductus est ille quidem Israel de Aegypto ista terrena: hic autem spiritalis quidem fertur esse animal eo habitu formatum, quo nominis ipsius designatur indicium: quod animal frequenter in Scripturis divinis positum legimus, sed praecipue apud Job Dei vocibus potentia ejus et virtt in quamplurimis Christus intelligitur designari. Et in divinis Scripturis cornu pro regno positum saepe reperimus: sicut et propheta dicit: Quatuor autem cornua, quatuor regna sunt . Sub nomine utique unicornis, in Christo hoc videtur ostendi, quia omne quod est unum, ejus cornu est; hoc est, unum regnum ejus. Omnia euim Pater subjecit pedibus ejus, usque quo et novissimus inimicus destruatur mors, et tanquam unicornis, unum omnium regnum in Evangelio Dominus dicit: Pater, da eis, ut sicut et ego et tu unum sumus, ita et isti in nobis unum sint . Et ideo similis gloria dabitur Israeli, sicut est gloria unicornis. Maxime cum transforma
Abbreviated transcription (Latin):
plicemꝰ. Igit᷑ balac rex ueluti atto¬
tis et ꝑcussus ex his quȩ contra spem
ni uidebat abalaam. benedictiones
ꝓmaledictionib audiebat: ultra ñ
rens interrupit uerba eiꝰ. &. ait. Ꝙd
rsti mͥe Ad maledicendos inimicos medͦ
raui te: & ecce benedixisti benedictio
Non tulit rex amarus. benedictio¬
ũ dulcedinẽ: s maledicta querit. ma¬
uicta deposcit. Est enĩ ex cognatione
us: adquẽ dixit dñs. Maledictus tu

Expanded text:
c. Igitur Balac rex veluti attonitus et percussus ex his quae contra spem dici videbat ad Balaam benedictiones enim pro maledictionibus audiebat, ultra non ferens interrupit verba ejus et ait: Quid fecisti mihi? Ad maledicendum inimicos meos vocavi te, et ecce benedixisti benedictionem. Non tulit rex amarus benedictionem dulcedinis, sed maledicta quaerit, maledicta deposcit. Etenim ex cogitatione illius ad quem dixi
Abbreviated transcription (Latin):
monũ oꝑatio. quȩ artibus quibisli
his qͥ se demonib mancipauert̃ coslig̃.¬
& nunc ꝑ eas quas sortes nominas il
ex contẽplatione fibrarũ quȩ extisa¬
edficauerit ut scriptura dicit. al-
om̃i exercitui cęli. inutraq domo
hunc aut̃ ẽẽ arbitror exercitum
isartibus deceptionis ẽẽt et erro
non puto tanti uiri filiũ in lege
i educatũ. in illas impietates posse
miere. quȩ in quarto regnoꝵ libro
mscripta referunt᷑. Ait eñĩ. Et sor¬

Expanded text:
monum, quae artibus quibusdam ab his qui se daemonibus mancipaverunt colligitur, nunc per eas quas sortes nominant, nex contemplatione librarum, quae extispaedificaverit ut Scriptura dicit, altare omni exercitui coeli, in utraque domo Domini . Hunc autem arbitror exercitum his artibus deceptionis esset et erroris, non puto tanti viri filium, in lege Domini educatum, in illas impietates potuisse corruere, quae in quarto regnorum libro de eo scriptae referantur. Haec enim o
Abbreviated transcription (Latin):
plarib diximꝰ lectũ. hoc est. neq sicit
filius hominis terret: illud uidebt᷑
dici. qđ homines qͥdem interdũ pro
iactantia terrores faciunt. & minas.
ds̃ aut̃ non ita terret homines quas
qͥ punire ñ possit: s si terret. ratione
terret. Terret enĩ ut corripiat homi¬
nem. in auditione tribulationis: ut
uerbo cõminationis de territus emen¬
det se de his quȩ male egit: ne per¬
ueniat ad eũ ipsa undicta gestoꝵ

Expanded text:
plaribus diximus lectum, hoc est neque filius hominis terret, illud videbitur dici, quod homines quidem pro jactantia interdum terrores faciunt et minas Deus autem non ita terret homines, quasi qui punire non possit, sed et si terret, ratione terret. Terret enim ut corripiat hominem in auditionis tribulatione, et verbo comminationis deterritus, emendet se, qui male agit, ne perveniat ad eum ipsa vindicta male gestorum