comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lant lon aoꝑa etiam añ fidem iania sunt. nõt̾a
ne uires ⁊ cursuscełiiis p̾teriuam. nemo ergo cõ¬
puret u̾e bona oꝑa sua an̾fidem ubi fides ñ erat
bonu̾̃opus ñ erat. bonũ enim opus intentio facit.
intentionẽ fidesdirgit. Nõ ualde attẽdas quid ho¬
mo faciat. s quid cum faciarattẽdat quo laẽtosop

Expanded text:
dem inania sunt. Ita nae vires et cursus celerrimus praeter viam. Nemo ergo computet vere bona opera ante fidem, ubi fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit attendat, quo lacertos op
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑam̾uerunt nõ. uta sufficitad salutẽ. attẽde qd̾
ait credenti meum ñei ñ enĩ continuo qui credir
de ei aliud cred̾e illum. Nam ⁊ demones credebãt
er s ñ credebant meum. ⁊ nos credinus paulo cre¬
quid u̾o ẽ credere meum. credendo amare. credẽdo
dilig̃e. credendo ineum ire:⁊ eius m̃bris mar porari
ħẽ fides qͣm anob̾exigit d̾. ⁊ n̾inuenit quid exig¬
gat. isi donaũt qd̾ inueniat ꝑ hanefidẽ iustifica
piar ꝑdilectionẽ oꝑari. sa quippesola bona oꝑa di¬
cendasunt. q̃ funt ꝑdilectionem d̾i. ħ aut̃ necẽe¬

Expanded text:
meruerunt, et ita sufficit ad salutem. Attende quod ait credenti in eum, non ei. Non enim continuo qui credit ere ei, aliud credere illum. Nam et daemones credebant ei, sed non credebant in eum. Et nos credimus Paulo,Quid vero est credere in eum? credendo amare, credendo diligere, credendo in eum ire, et ejus membris incorporari. Haec est fides quam a nobis exigit Deus, et non invenit quid exigat, nisi donaverit quod inveniat. Per hanc fidem justificapiat operari. Ea quippe sola bona opera dicenda sunt, quae fiunt per dilectionem Dei. Haec autem nece
Abbreviated transcription (Latin):
pore:⁊ sisit. ⁊ intellig̾r hie ꝑmiquitates originale
pecratum .s. fomes pec̃ri qui dicitur concupiscẽtia.
uł concupiscibilitas. siuelex m̃broꝵ siuelanguor
cet in regen̾atisiam nõ deputetur inparatum. que¬
cumq tam̃ ꝓles nascitur. obligata ẽ origniali pec¬
cato. dinuttitur gͦ concupiscentia carnis mbãpmo
ñ ut nõ siti s ut nõ imputenir pectatum. hoc ẽ .i.
ñ hab̾e pec̃em. ñ ẽẽ reum peccati. Quomodo enim
alia peccata p̃t̾eant actu ⁊ remanẽt reatu ut homi¬
centia .i. ꝯcupiscibilitas p̾t̾eat reatu ⁊ maneat ac¬
tu. dehacita ait aug̃ maaͣnet quippe incorpore mo¬
tsbuius carnalis concupiscentia cuius inciosis

Expanded text:
inale peccatum, scilicet fomes peccati, qui dicitur concupiscentia, vel concupiscibilitas, sive lex membrorum, sive languor cet in regeneratis jam non deputetur in peccatum, quaecunque tamen proles nascitur, obligata est originali peccato. Din ut non sit, sed ut non imputetur in peccatum. Hoc est enim non habere peccatum, non esse reum peccati. Quomodo ergo alia peccata praetereunt actu, et remanent reatu, ut homiut concupiscibilitas praetereat reatu, et maneat actu. De hac ita ait Augustinus: Manet quippe in corpore mortis hujus carnalis concupiscentia, cujus vitiosis
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑarentur. qd̾ ergo bñe oꝑamuriam acceptagͣ¬
cia nõ nob̾s illi tribuẽdum ẽ qui ꝑgr̃am nos
iustificauit. nam ⁊ si debrram añ gram m̾cedẽ
uellet rectlere. penam rectleret pecĩorib debi¬
diai ex debito remim̾ationẽ d̾i deposc̾e. cumetiã ħ
ip̃m qd̾ ag̾ẽ aliquid possimius uł cogitare. uł ꝓloqͥ

Expanded text:
rentur. Quod ergo bene operamur jam accepta gratia, non nobis, sed illi tribuendum est, qui per gratiam nos justificavit. Nam si debitam ante gratiam mercedem vellet reddere, poenam redderet peccatoribus debidici ex debito remunerationem Dei deposcere, cum etiam hoc ipsum quod agere aliquid possumus,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ⁊ incõrmẽcie causa expetit. uł illedematͥmonio ł
illa ũsibi alt̾utrum negẽt: ne ꝑhocnicidant indãpnil¬
minis. exig̾e aũ ultra gen̾andi nec̃citarẽ culpe ẽ ueni¬
mulier potestatẽ sui cor¬
poris ħrergo nolite frau¬

Expanded text:
tatis et incontinentiae causa expetit, vel ille de matrimonio, vel illa non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est venimulier potestatem sui cort, ergo nolite frau
Abbreviated transcription (Latin):
aut quid ẽ testis ẽ d̾s uisiꝑ dñi : ecce dico caritati ur̃e
⁊ qui ꝑ lapidem iurat falsum ꝑ iurus e̾ qr creatorẽ
dm̃ adhib testem. nec facit apłus qui hic ⁊ alib sepe
uirauit contin dĩ mandatum. qui uolens iusticiam
ẽ ẽ. ñ ñ. qd̾ amplius ẽ amalo eꝰ. ibi enimphibuit do¬
tare unire. suasit uerum loqui. indulsit uiram̃tũ qd̃ ẽ

Expanded text:
aut quid est testis, est Deus, nisi per Deum? Ecce dico charitati vestrae, et qui per lapidem jurat falsum, perjurus est, quia creatorem Deum adhibet testem. Nec facit Apostolus qui hic et alibi saepe juravit, contra Domini mandatum, qui volens justitiamnon, non. Quod amplius est, a malo est . Ibi enim prohibuit Dotate jurare, suasit verum loqui: indulsit juramentum, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
facit. ⁊ qui n̾uingit cũ ha¬
beat porestatẽ sue uolũ¬
ratis melus facit qr ⁊ a¬
put dm̃ m̃itũ illi collo¬
catri a seculi sollicitudi
utitur aliquis bono continẽciam delicans d̾. malenti
uiꝰ malo concupisdẽtiam restringens cõnubio. Sicut gͦ
meluis ẽ bñuti bono qͣm bñe uti malo cum utrumq
sit bonũ. Ira quidat uirginẽsuam nuptui bñe facit. ⁊
qui nõ dat meluis facit. bonũ ẽ enĩ pudicicia cõuigalis

Expanded text:
jungit, cum habeat potestatem suae volutatis, melius facit, quia apud Deum meritum illi colloa saeculi sollicitudinutitur aliquis bono continentiam dedicans Deo. Male ut malo concupiscentiam restringens connubio. Sicut ergo melius est bene bono, quam bene uti malo, cum utrumque sit bonum, ita qui dat virginem suam nuptui bene facit; et qui non dat, melius facit. Bonum est enim pudicitia conjugalis
Abbreviated transcription (Latin):
seruihominum.
humanisse subicu̾it suꝑ¬
sticionib qd̾ conting̃ uob̾
sidicatis ego sũ pauli ego
appollo ⁊ huiꝰmodi. Unꝰ¬
it̾atuit plene cõmendet.
uocatus ẽ ñ aquo uocarus. qr nullus status nocet inquo a

Expanded text:
hominum. humanis se subjiciunt superstitionibus, quod contingit vobis si dicatis: Ego sum Pauli, ego Apollo, et hujusmodi. Unuat, ut plene vocatus est, non a quo vocatus est, quia nullus status nocet, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
qui insmulitudine carnis peccĩ incruce pepẽdit.
corpus peccati destiuaturꝰ ñ ita ut inip̃a uiuente carꝰ¬
ne. concupiscentia resꝑsa ⁊ ninata repente ab suma
pugnet. eamq adiuuante d̾o suꝑet.Si tam̃ nõ in
fabili creatoris ubilex peccati que ẽ inm̃bris pisus ex¬
ringatir. ⁊ ñsit. s ut quicquid mali ab hominẽ fa¬
ctimi dictum. cogiratum ẽ. cum eidem concupiscẽcie
subiectu menite siuret. totum aboleatur. ac uelut fs
uinculo quoꝑillam diabolus animam retinebat. ⁊
a suo o̾atore sepanabat. maneat inc̃tamine. quo corpꝰ
nr̃m castigamus ⁊ suituti subicinus. etustas itaq
ña pene⁊ culpe. q̃ ẽ exi aledicto pͥmi hominis: in
cruce xp̃i destiucta ẽ. qui nrãm mortalitatẽ suscepit
pec̾ti ⁊ mortis figum ⁊ moyses inħemo suplignũ ex¬
altauit serpentẽ. ꝑsuasionẽqrpe serpentis homo n
dampnationẽ mortis cecidit. Itaq spens ad significa¬
rionẽ ip̃rus mertis conuenient̃ inligno eualtatus e̾.

Expanded text:
nis peccati in cruce pependit, corpus peccati destruatur, non ita ut in ipsa vivente carne concupiscentia respersa et innata repente absumatupugnet, eamque adjuvante Deo superet, si tamen non in te miraculo ineffabili Creatoris, ut lex peccati, quae est in membris prorsus exstinguatur et non sit; sed ut quidquid mali ab homine factum, dictum, cogitatum est, cum eidem concupiscentiae subjecta mente serviret, totum aboleatur, ac velut facvinculo quo per illam diabolus animam retinebat et a suo Creatore separabat, maneat in certamine quo corpus nostrum castigamus, et servituti subjicimus. Vetustas itaque nostra poenae et culpae, quae est ex maledicto primi hominis in cruce Christi destructa est, qui nostram mortalitatem suscepitpeccati et mortis figura, etiam Moyses in eremo super lignum exaltavit serpentem . Persuasione quippe serpentis homo in damnationem mortis cecidit. Itaque serpens ad significationem ipsius mortis, convenienter in ligno exaltatus est:
Abbreviated transcription (Latin):
dimiserat uñ im̃dax dicebatum. qd̾ modo purgat ostẽ¬
densse ñleuit᷑ s exconsilio fecisse. ñ m̃titum eẽ. quia
ñ erat inintẽtione sua: cum illud dixit alit̾ fac̾e. ñ ẽ
enimiudicandus m̃dax qui dicit falsum qd̾ putat¬
um. quia qnͣtum niseest ñ fallit. s fallitur. e contin
m̃titur ille qui dicit u̾m qd̾ putat falsum. nec aleli

Expanded text:
mendax dicebatur, quod modo purgat, ostendens se non leviter, sed ex consilio fecisse, nec mentitum esse, quia non erat in intentione sua cum illud dixit aliter facere. Non est enim judicandus mverum, quia quantum in ipso est non fallit ipse sed fallitur ». « Econtra mentitur ille qui dicit verum quod putat falsum: nec ille
Abbreviated transcription (Latin):
liud⁊ igi ⁊ ꝓillis gnãs ag̃e. mie dicit
affectum suum airea illos
ostendit. ut suadeat illis
caritatẽ. ad hocautẽ dm̃ te¬
stem dat cui sit dicens:
sibi credatur qd̾ clieturus

Expanded text:
as agere, nunc dicit affectum suum circa illos ostendit, ut suadeat illis itatem. Ad hoc autem Deum testem dat cui servit, dicens: sibi credatur quod dicturus
Abbreviated transcription (Latin):
il apis ꝑpolitionẽ. politio aut̃ xp̃i passio fuit. qua
infirmitatis miseriam deposuit. xp̃c ego añ pas¬
sionẽ fuit petra sean dali qrua illo tempore scã¬
dali⁊ ati sut uid̾i irascenres undignantes ꝙ fi¬
politioue .i. inpassione qñ maxime offend̾unt
⁊ excecati sunt dm̃ ñ ẽẽcredentes q̃m mortuũ
uidebanti a qua offensione quordam lib̾at fi¬

Expanded text:
et lapis post politionem. Politio autem Christi, passio fuit, qua infirmitatis miseriam deposuit. Christus ergo ante passionem fuit petra scandali, quo tempore scadalizati sunt Judaei irascentes et indignantes, politione, id est in passione, quando maxime offenderunt, et excaecati sunt, Deum non esse credentes quem mortuum videbant, a qua offensione quosdam liberat fi
Abbreviated transcription (Latin):
una massa facti sumtre
me fecisti sics quia fign¬
massa aliud quidẽ uas
ihonore aliud incõtu
roincontum¬

Expanded text:
una massa facti sunt, rme fecisti sic, quia figueadem massa aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contum
Abbreviated transcription (Latin):
si d̾i nũe. qd̾ u̾o incõtumeliã. ñ iniquitatis d̾i que
penitus nalla eꝰ. s iudicio deputandum ẽ. bñ au̾
dispensauit dñs ut noc om̃s dampnaret. nec om̃s
largiretur quia ꝑculdubio qnͣtum ꝑtinet ad orignia¬
creuit. ibĩ gratuita ẽ dulgentia ubiiusta posset ẽe
uindicta. Necce exhiis iusticia d̾i apparet. ihiisqͥ¬

Expanded text:
diae. Quod vero in contumeliam, non iniquitati Dei, quae penitus nulla est, sed judicio deputandum est. Bene autem dispensavit Dominus, ut nec omnes damnaret, nec omnes largiretur, quia procul dubio, quantum pertinet ad originacrevit. Ibi gratuita est indulgentia, ubi justa posset esse vindicta. Ecce ex his justitia Dei apparet, in his
Abbreviated transcription (Latin):
dimintes ordinate dis¬
ꝑdari diũenim expex¬
tati mexcus abilesst̃.¬
nõ expẽctauit eos deus
cumsciret ñ credituros¬
uit uͭtatur illis qiͣ nĩ¬
strũto adsalutẽ bono

Expanded text:
durantes ordinate disperdat. Diu enim exspectati inexcusabiles suno exspectavit eos Deus, cum sciret non crediturout utatur illis quasi instrumento ad salutem bono
Abbreviated transcription (Latin):
lens qiͣ nõ eẽt miquus d̾s etiam sinil bom daretis
dicare statim qui sustinut ut conq̃rinõ possint
ꝑtrent quos psciuit ñ credituros. d̾e dico uoleno
głificabit cum uindictam sangninis eoꝵ suꝑma
los ex̃cebit. qui cum ante putaretur ñ iudicaturꝰ
qͥa uidissimulauitiudicando potens idebitur.
futio seiulo ostend̾et ꝑ comparationẽ reꝓboꝵ ĩ¬

Expanded text:
dicat: Non esset iniquus Deus, etiam si nil boni daret. Sed dicare statim, diu sustinuit ut conqueri non possint perirent, quos praescivit non credituros. Deus dico volens glorificabit, cum vindictam sanguinis eorum super malos exercebit, qui cum ante putaretur, non judicaturus quia diu dissimulavit, judicando potens videbitur. futuro saeculo ostenderet, per comparationem repro
Abbreviated transcription (Latin):
iuo. ¶ Cum ostensum sit qd̾ ex sola g̾ra sint filu
incipit ꝓbare ꝑ auctoritates ꝓpħarum qd̾ hii sunt
exutroq ppło. quasi illos qui sunt nasamĩe p̃parauit¬
eximamassa adedequa imnaliquisunt uasa ire.
cui debita erat dampnatõ tota quippe istamassa
uasa inhonorẽ scđłm gñam ñ scd̾m debitum. dĩri
ꝑuulis subuenit quoꝵ nulla m̾ita dicipossunt. et¬
marores p̾uenit ut hr̃e aliqriabona mita possint
quia destirpe mobedĩe ducitur ꝓpagopẽce atq
supplicii. ñ condit̾ione diuia s uoluntatis iniqui
qui nolunt recte un̾ie dicẽtes. quid nos fecimus qͣ
maleuiuinnus: cum gr̃am um̃ bñ uiuemus n̾ acce¬
pimus: ñ uenacit᷑ possut se excusare. si enĩ uasa
ire sunt quib debita ꝑdicio rectlitur. hoc sib ĩpri¬

Expanded text:
it. Cum ostensum sit quod ex sola gratia sint filii, incipit probare per auctoritates prophetarum quod hi sunt ex utroque populo. Quasi dicat: Illos qui sunt vasa miseriex una massa Adae, de qua et mali qui sunt vasa irae cui debita erat damnatio. Tota quippe ista massauasa in honorem secundum gratiam non secundum debitum, dum et paruulis subuenit. quorum nulla merita dicimajores praevenit, ut habere aliqua bona merita possint, quia stirpe inobedientiae ducitur propago peccati atque supplicii, non conditione divina, sed voluntatis iniquitqui nolunt recte vivere dicentes: Quid nos fecimus quod nos male vivimus, cum gratiam unde bene viveremus non accepimus? Non veraciter possunt se excusare. Si enim vasa irae sunt quibus debita perditio redditur, hoc sibi imput
Abbreviated transcription (Latin):
bñ uñ inalis. in quib¬
hunianã naturm̃ n̾
admaliciam creat. S¬
ꝑfert eos patient̃ quous¬
q scitopport̾e. nõ mani¬
t̾ s utens eis adãmoni

Expanded text:
ne uti malis, in quibhumanam naturam non ad malitiam creat, sfert eos patienter quousque scit oportere; non inaniter, sed utens eis ad admoni
Abbreviated transcription (Latin):
dicenus .i. inquo intel¬
loctu p̾dicta ꝓpħarum
u̾ba ẽe dicta i telligen
hoc utiq qd̾ gẽtes que ꝑ
oꝑalegis non sectaban¬
mebant iustificari. exle¬
galib obsuantiis aip̃hẽ¬
d̾unti qi subito i firmiter
s eam iusticiam que ex¬

Expanded text:
icemus? id est, quo intellectu praedicta prophetarum verba esse dicta intelligemus? hoc utique quod gentes quae per opera legis non sectabanmebant justificari, ex legalibus observantiis, apprehenderunt , quasi subito et firmiter, sed eam justitiam quae e
Abbreviated transcription (Latin):
i ħimus ẽẽ sub̾e. s differre opificis uoluntate. Ita ⁊
cuncti pecc̃ores alii misctur⁊ alt̾um despicit. ñ sine
iusticia. Infigło enim sola uoluntas e̾. ind̾o aut̃ uo¬
limtas cum insticia. sicut igitur uas qd̾ fir ñ inho
figulo. sietora massahumani gen̾s nõ exd̾o s ex
suo uicio iuste cormpra ⁊ lutuosa e̾. iõq si inde fit
quia hoc erat exnatum. ¶tota eminnatura im pl¬
saradice uiciata diuino iudicio debite dampne¬
tiomi ẽ subiecta m̃udo peccati. uniu̾sa dampna

Expanded text:
substantiae, sed differre opificis voluntate. Ita et cuncti peccatores, alii miseretur, et alterum despicit, non sine justitia. In figulo enim sola voluntas est; in Deo autem, voluntas cum justitia. Sicut igitur vas quod non fit in figulo; sic tota massa 47 humani generis, non ex Deo, sed suo vitio juste corrupta et lutosa est. Ideoque si inde vas quia hoc erat ex natura. Tota enim natura in ipsa radice vitiata divino judicio debitae damnationi est subjecta, et merito peccati universa damna
Abbreviated transcription (Latin):
bilem altitudmẽiudicioꝵ dei cogitare conantes
infabulas uanitatis abierit dicentes. quia anime
.AD
ꝓm̾itis dirigintur ⁊ dignissibi qͣi catrerib melue¬
duntur Iermithii tales ꝓꝰ cogitationessuas uiolẽ¬
tes cdisputare de d̾i ꝓfu̾ndo mersi sunt unpfundũ¬
nuł mali egisse: ꝓm̾itis adcor pora t̾rena detrusas
tentiam qua ait. cum ñdimnatieẽnt. aut aliquid
bomi uł maliegissent. Meliorẽ ergo fidelis ⁊ guoran¬
tia qͣm tem̾ana scia. ergo cuius iuilt miseretuo ge¬

Expanded text:
bilem altitudinem judiciorum Dei cogitare conantes in fabulas vanitatis abierunt, dicentes quia animae ad meritis diriguntur, et dignis sibi quasi carceribus includuntur. Ierunt hi tales post cogitationes suas, et volentes disputare de Dei profundo mali egisse, et pro meritis ad corpora terrena detrusas toli sententiam qua ait: Cum nondum nati essent, aut aliquid boni vel mali egissent. Melior ergo est fidelis ignorantia, quam temeraria scientia. Ergo cujus vult miseretur g
Abbreviated transcription (Latin):
tent᷑ ppno .i. nasci facio.
si paruo lapillo nõ cane
⁊ contristatẽ. lapis ergo¬
offensionis dicitur xp̃e¬
rit hie malie. petua sc̃ã¬
dali sołm qd̾ infuturo fa¬
enim diatur cum inuia
obex aliquis inuenitur qui gressus icedentis i¬
pediat. quia igitur hii qui erant insyon uias
ñ bonas incedentes. ut ꝑditionis ꝯcito pede cur

Expanded text:
tenter, pono, id est nasci facio, si parvo lapillo non caveaet contristantem. Lapis ergooffensionis dicitur Chriuit hic malis; petra scandali, secundum quod in futuro faenim dicitur cum in via obex aliquis invenitur qui gressus incedentis impediat, quia igitur hi qui erant in Sion viam non bonam incedentes, et iter perditionis concito pede cur
Abbreviated transcription (Latin):
chi hoc quid q̃ritur .i. quare inquiritur ħ ad hue .i.
pꝰquam constat exuolimtare d̾i e̾e obluntõnẽ. cur
inqͣm q̃titum im̃ aliussitboniis alus malus. nõ est
opus hoc inquiri qr taliserit quisq qualem uult
eum d̾s ẽe. uoluntat eñ eiꝰ qui nos obdunat quis
uat alum dampnat as quis q̃tirtus ab aliquoui
bñe faciat . cur uititur aiquis bñefac̃e adhue.s. pꝰ qm¬
uult: uoluntat enimelꝰ ꝙ. u¬
tate dei sit obduratõ Quid
e. si offendimus ad huc

Expanded text:
quare inquiritur? Adhuc, id est postquam constat ex voluntate Dei esse obdurationem, cur, inquam, quaeritur unde alius sit bonus, alius sit malus? non est opus hoc inquiri, quia talis erit quisque, qualem vult eum Deus esse. Voluntati enim ejus, qui nos obdurat, quisvat, alium damnat, vel, quid quaeritur ab aliquo ut benefaciat, id est cur nititur aliquis benefacere? Adhuvult. Voluntati enim ejutate sit obduratio, quid us si offendimus? Adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
nͣ largiendo bonũ. qd̾ facit equitate sua. sicut ex
ratur nisi graturta mĩa. ⁊ nullus dampnatur nͣ
equissima iusticia s curpocius heuł illum libe¬
dum iudicioꝵ d̾i uenintumen caueat p̃cipium¬
co. ñ scrutor insgrutabilia enim sunt iudicia eiue.
Spretea notandum ẽ qd obdiatõ d̾i tantũ tẽpo¬
ralis e obdurat enim temporał nõ ab et̾no. Repba¬
tõ uoalia ẽ ab et̾no alia temꝑalit̾. q̃ aũ tempoialit᷑

Expanded text:
n largiendo bonum. Quod facit aequitate sua, sicut ex ratur nisi gratuita maequissima justitia. Sed cur potius hunc quam dum judicium, verumtamen caveat praecipitnon scrutor. Inscrutabilia enim sunt judicia Dei. Praeterea notandum est vel obduratio Dei tantum temporalis est. Obdurat enim temporaliter, non ab aeterno. Reprobatio vero alia ab aeterno, alia temporaliter. Quae autem temporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
iuste eligat uł reꝓbet: magna indignitas ẽ.⁊ p̃
sumptõ horranẽ contradic̾e deo. miquũ iustoma¬
lum bono. inꝑrtum ꝑstõ. infirmũ fortissimo. mor¬
talem inmortali. seruum dño. caturam creatori.
smouetur aũ iniquus eo qd̾ de ead̾ massa creatos
recte fĩutitur ũbis ysaiea figm̃ni simulitudine
qd̾ adu̾susfigulum nõh̾t uocem conq̾rendi di¬
cens. nuniquid fign̾itum dicit ei qui se finxit .¬
cisti sie: quasi n pot̃ contra fuctorem opus cõque¬
risie i tuohomo fing̾is ad̾o. ⁊ iõ nequis adu̾sus
dm̃ causari quare focit te sicuł ñsie. si enimpe¬
cusloqui posset.⁊ dic̃et deo quare me pecudem
focisto cumiistumi fec̾i s homiẽ ñ iiste succense¬
resa dic̃es opocus. niquis
esqui respondeas d̾o: qr¬

Expanded text:
juste eligat vel reprobet? Magna indignitas est, et praesumptio hominem contradicere Deo, iniquum justo, malum bono, imperitum perfecto, infirmum firmissimo, mortalem immortali, servum domino, creaturam Creatori. Movetur autem iniquus eo quod de eadem massa creatosrecte fieri, utitur verbis Isaiae, et figmenti similitudine, quod adversus figulum non habet vocem conquerendi, dicens: Nunquid figmentum dicit ei qui se finxit,icat: Non potest contra factorum suum opus conqueri, sic et tu homo fingeris a Deo, et ideo nequis adversum Deum causari quare fecit te sic, vel non sic. Si enim pecus loqui posset et diceret Deo: Quare me pecudem fecisti, cum istum feceris hominem, non juste succense diceres: O pecus, tu quis es qui respondeas Deo? q
Abbreviated transcription (Latin):
sericordie ẽ uelle uł curere. exiudicio autẽ nõ exii¬
quitate ẽ. cͣcͣ. sicut apparet inparaone  dic̃ enĩ scͥptu
bona. quia ⁊ ea subtracta qd̾ quidẽ ẽ ꝑiusticiam fũit
mala. sic̃ apparet inpriraone. dic̃ enim. ⁊c̃. ułita cõti
qui nõ uult peccatum desere. pecco amplus contami¬
netur. sic̃ pharao qui nisissignis debuisset corgi s
det̾ior factus e incio suo nec hoc mutile fuir. s ux m
inimuisa t̾ra nota quia exemplum depharaone
qui iusto uidiciod̾. repbatus ẽ ꝑtinet adesau qui e
is. ułita Quia inhoc ip̃m exci¬
taui alii codicessichabẽt
in hoc ip̃m resuscitami. ẜ
pharao hoc dicit ei d̾e. cũ
tantis malis eẽt reus ur¬

Expanded text:
ex judicio autem non ex iniquitate; contra sicut apparet in Pharaone; dicit enim Scriptura, bona, quia et ea subtracta quod quidem est per justitiam, fiunt mala, sicut apparet in Pharaone. Dicit enim, etc. Vel ita contqui non vult peccatum deserere peccato amplius contaminetur, sicut Pharao qui visis signis debuisset corrigi, sed deterior factus est vitio suo. Nec hoc inutile fuit, sed ut, in in universa terra. Nota quia exemplum de Pharaone qui justo judicio Dei reprobatus est, pertinet ad Esau qui el ita: Quia in hoc ipsum extavi, alii codices sic habent, in hoc ipso resuscitavi vel Pharao. Hoc dicit ei Deus, cum tantis malis esset reus, u
Abbreviated transcription (Latin):
Qniequis ergo sobduratis e. se obduraium debite
⁊ quisqnis adiurus ẽ se adiitum gratis agnoseat.
misereturergo magna bonitate. ⁊ obdurat nulla
disc̾int aꝑditis quosi nim a ꝑditionis cong̃gauerat
massa aborignie ducta ꝑditõnis causa conmii
yniuisum quippe genus humanũ tamusdod̾i uidi
cio mapostatica radice dampnatũ s. ut etiam sinł¬
lus inde lisuretm nemorecte posset d̾i uituꝑare iu
sticiam. illis u̾o qui lib̾antur ostenditimpłib nõli

Expanded text:
Quisquis igitur obduratus est, se obduratum debite et quisquis adjutus, se adjutum gratis agnoscat. Miseretur ergo magna bonitate et obdurat nulla discernit a perditis, quos in una perditionis concreaverat massa ab origine ducta perditionis causa communis. Universum quippe genus humanum tam justo judicio Dei in apostatica radice damnatum est, ut etiam, si nullus inde liberaretur, nemo recte posset vituperare Dei justitiam. In illis vero qui
Abbreviated transcription (Latin):
nit repurans alios mũdos¬
alios minũdosmanduer
holus. hie mdigetassu
esu om̃is secta conatit.
infirmus ergo ẽ quicibos¬
disc̾nit eo ꝙ uid̾i ꝓhibiti
sunt ed̾e. hunc suo udi¬
cio relinq̃ndum dicit

Expanded text:
nit reputans alios mundoalios immundos, manducet olus. Hic indiget assuesu omnis secta consentit. Infirmus ergo est qui cibosdiscernit, eo quod Judaei prohibiti sunt edere, hunc suo judicit relinquendum Apost
Abbreviated transcription (Latin):
int̾romanos erat contemptõ. im̃ p̃cipit hic apłe tal¬
es assum̾eñ abice. s patiendo ad fidem erig̾e exẽ¬
plo ⁊ u̾bo ⁊ si incognitumẽ quo quis animo faciat
sti sitis ut dictum ẽ. infirmũ aũ infide.i. illũ quiñ¬
assimute adsaluand̾. sicut xp̃c egros assumpsit
ut eossanaret. assumite dico nõ in disceptatõib
cogitatõnũ i. ñita ut de occaltis uidicetis enꝰ rer
Non ẽ enim dampnandus cuius cogitatõ nõ est
aꝑta. uł dequo nescimus qualispost sit futurus.¬

Expanded text:
inter Romanos erat contentio. Unde praecipit hic Apostolus tales assumere, non abjicere; sed patiendo ad fidem erigere exemplo et verbo, etsi incognitum est quo quis animo faciat, sti sitis, ut dictum est. Infirmum autem in fide, Haiandum. August. Sicut Christus aegros assumpsit ut eos sanaret, assumite dico, non in disceptationibus cogitationum, id est non ita ut de occultis judicetis eum reum. Non est enim damnandus, cujus cogitatio non est aperta, vel de quo nescimus qualis post futurus
Abbreviated transcription (Latin):
dicina sriccimat. ꝙ p̾sto ẽ exconsołone mun̾um d̾
qui regnũ d̾i q̃rentib om̃ia adicienda ꝓmisit. siẽ
etẽ sacietatis ab indigẽtia tummisitur. inip̃o transiti
insidiatur laq̾us cõcupiscẽcie⁊ qim salus deb̾at c̃ẽ
c̃a edendi adiungit setamꝙͣ pedisecam ꝑiculosa iocũ¬
ditas ⁊ sepeconatur p̾rre ut eius ẽa fiat ꝙ salutis c̾a fa¬
ciendum eit. isepe mc̃tum fit. utrum adhueneccĩa
corpens cura subsi dium petat. anuoluptaria cupi

Expanded text:
dicina succurrat, quae praesto est ex consolatione munerum Dei, qui regnum Dei quaerentibus omnia aetem satietatis ab indigentia transitur in ipso transitu insidiatur laqueus concupiscentiae, et cum salus debeat esse causa edendi adjungit se tanquam pedissequa periculosa jucunditas, et saepe conatur praeire, ut ejus causa fiat quod salutis causa faciendum erat, et saepe incertum fit, utrum necessaria corporis cura subsidium petat, an voluptaria cupi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝙ iuutandũ e̾ uitamꝰ ignoscatur nobis ꝙ dehõibus
aliqn̾o mino assidue nõ uerasentimus. ħ enii ad
human ã temptatõem ꝑtinẽ. sine qua uita ista n᷑
ducitur: uñ apłe temptatio uos nõ apphendat in¬
sihumana. et si gͦ suspicationes uitare ñ possumꝰ
erratur inrebus ut recta sit imꝓbadõ iuicioꝵ uirtu¬
tumq aꝓbatio. ꝓfecto sierratur in hominib ueni¬

Expanded text:
itandum est vitamus, ignoscatur nobis qui de hominibus aliquando imo assidue non vera sentimus. Haec enim ad humanam tentationem pertinent, sine qua ista vita non ducitur. Unde Apostolus: Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Et si ergo suserratur in rebus ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque approbatio, profecto si erratur in hominibus, veni
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i donum. in ioccõnem dedenint gentib adsalu¬
tem. qui extollentiam repum uult. ut magissa¬
luti congaudeatur ñ infirmitati nsultetur. faci¬
leenim decipitur: qui gaudet aliems malts.u¬
u autẽ fide staᷤᷤ
noli altum sa¬
pere s time. si
enimdeus na¬
turalib ramis
non peꝑcit. ne
forte nec tibi
parcat. uide
ergobonitatẽ
iseu̾itatẽ dei.
In eosquidẽqͥ
cecid̾unt seũi¬
tatẽ inteaut̃¬

Expanded text:
Dei; unde et occasionem dederunt gentibus ad salutem. Quam extollentiam reprimi vult, ut magis saluti congaudeatur, non aegritudini insultetur; facile enim decipitur, qui gaudet alienis malis.u autem fide sta: noli altum sapere, sed time. si enim deus naturalibus ramis non pepercit, ne forte nec tibi parcat. uide ergo bonitatem et seueritatem dei: in eos quidem qui ceciderunt seueritatem, in te aut
Abbreviated transcription (Latin):
minisfiũ me¬
um honorifi¬
cabo. siquomͦ
ademuland̃
ꝓuocẽ carnẽ
meam. et sal¬
uosfaciama¬
liquosexillis.
Sienim amis¬
sio eorum re¬
conciliatõest
mundi. que
assumpt̃o nͥ
uita exmor¬
tuis: Quod si
delibatõ sc̃a ẽ
.i. indiuitias mundo multomagis bonĩ eoꝵ .ẜ. cum
doctnna iexeniplo. Inquo ostendit nec mutilẽ nec

Expanded text:
ministerium meum honorificabo, si quo modo ad aemulandum provocem carnem meam, et salvos faciam aliquos ex illis. Si enim amissio eorum, reconciliatio est mundi; quae assumptio, nisi vita ex mortuis? Quod si delibatio sancta est,  divitias mundi, multo magis bonum eorum, cum doctrina et exemplo. In quo ostendit nec inutilem, nec
Abbreviated transcription (Latin):
tis uos uñ coacti fratres
recurrunt adillos .i. adĩ¬
fideles. hoc redarguit in
eis apłe hyronice eis loq̃ns
cit. Adũecondiam uł¬
a nõ impero s memoro
ut u̾ecundemini.⁊ debe¬
tis erubesc̾e. quia nonẽ
int̾ uos quisquã sic .i. ad
fideles iudices eant. side¬
sunt sapientes. si ciqͣm¬

Expanded text:
fecistis. Unde coacti fratres recurrunt ad illos, id est ad infideles, hoc redarguit in eis Apostolus, ironice eis loquens, cit: Ad verecundiam Non impero, sed memoro, ut verecundemini, et debetis erubescere, quia non est inter vos quisquam sic, id est fideles judices catur, si desunt sapientes; sic
Abbreviated transcription (Latin):
iudicabunt scĩ melioris fcĩ comparatione qr exẽplo
fidi illoꝵ ꝑsilia huius mũdi dampnabr̃. Iudica¬
bũt etiam auctoritate. ⁊ potestate. ⁊ simrmdus iu
qui iudicab̾t. Indigniestis qui udicetis de istis
iudicabi etiam angłos apostatas qui cum eẽnt
c̃ati digni .i. indignitate. tam̃ lapsi sũr. cũisti fra¬
giles stent ⁊ õ etiam augłuudicabu̾tur. qr ĩpri¬
gnantes sch̃s uicti sũt abeis Et nescitis uos hoc .s¬

Expanded text:
abunt sancti meliores facti comparatione, quia exemplo fidei illorum, perfidia hujus mundi damnabitur. Judicabunt etiam auctoritate et potestate. Et si in vobisqui judicabunt, indigni estis qui judicetis de istis judicabimus etiam angelos apostatas, qui cum essent creati digni, id est in dignitate, tamen lapsi sunt, cum isti fragiles stent, et ideo etiam angeli judicabuntur, quia impugnantes sanctos, victi sunt ab eis. Et nescitis vos hoc, s
Abbreviated transcription (Latin):
repetitis ñ simpliciter
Iam quid̃ omĩõ delict̃
uidicia dehuiꝰ modi
agis quia pat̾is inuiri¬
ateremou̾i occurrit⁊
dñs aiti siquis uołu̾it tuicam tuã tolłe. ⁊ iudicio
decum cõtend̾e. dmutteer ⁊ pallim ⁊ alibi. qui ab¬

Expanded text:
repetitis non simpliciter. Jam quidem omnino delictum judicia hujusmodi  hoc agis, quia pateris injuria te removeri, occurrit et aDominus ait: Si quis voluerit tunicam tuam tollere, et judicio tecum contendere, dimitte ei et pallium .
Abbreviated transcription (Latin):
s tam̃ nõ repetam qr
nõ omĩa expediunt ad
cursum meumr. s imp¬
sam idem ostendit sub
repetam. quia cũ simli
.i. nolo redigi subpote¬
state uidicis uł nolo ẽẽ¬
sub dñio alicuius rei
ut c̃a eius frẽm offen

Expanded text:
ed tamen non repetam, quia non omnia expediunt ad rsum meum, sed impsam idem ostendit. repetam, quia cum sim liest nolo redigi sub potestate judicis, vel nolo sub dominio alicujus rei, ut causa ejus fratrem offen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃ oc̃cone huius udi¬
cĩ de quo supͣ tractau̾¬
incipit agẽ deiuidicus
inquib multis modis¬
ces adibantiuł stultos
iudices instituebant.
ilitigabant. ⁊ frauda

Expanded text:
udicii de quo supra tractincipit agere de judiciis in quibus multis modices adibant, vel stultos judices instituebant, et litigabant, frauda
Abbreviated transcription (Latin):
a aliquossapientes qui tam̃ sunt minoris m̾ti
apłi enim p̃dicando cͥcimi euntes talib ñ uacra
misudicare det̾minat qui ad huimodi nogocia
diffinienda sint constituendi .ẜ. contẽptibiles qui
sunt in eccłia maiores enim spũalib intẽd̾e de¬
bant. sapientes gͦ qui iulocis consistebant fidel

Expanded text:
 aliquos sapientes, qui tamen sunt minoris meriti. Apostoli enim praedicando circumeuntes talibus non vacamis judicare, determinat, qui ad hujusmodi negotia definienda sint constituendi, scilicet, contemptibiles qui sunt in Ecclesia. Majores enim spiritualibus intendere debent. Sapientes igitur qui in locis consistebant fidel
Abbreviated transcription (Latin):
acsidicat. nicħ atrinet
adme dehisiudicare.
s dehis qui intussunt¬
meccłia .s. ꝓfessione. et
nomĩe. Nonne uosui
tredo secanda e. Name¬
os qui forissunt d̾s tm̃¬
iudicabit. non uob̃ꝰ¬

Expanded text:
Nil attinet de his judicare. Sed his qui intus suntEcclesia professione et nomine, nonne vos tredo secanda est. Namos qui foris sunt Deus tjudicabit; non nob
Abbreviated transcription (Latin):
am dum conteditis. et
fraudatis dum iudices
corrumpitis donisci hoe
libet ñ possidebunt reg̃
d̾y ergo nec saludẽ. quia

Expanded text:
am, dum contenditis; et fraudatis, dum judices corrumpitis donis; et holibet non possidebunt regnum Dei? Ergo nec salutem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem ab hoĩe uidicari ex arbito suspicationis. uł
⁊̃ extra ordinario usur pato iudicio. s pocus exle¬
ge cĩ sedm ordinem eccłie siue ultro confessũ si
ħic intlłigi uoluit apłe. que fit inq̃mꝙͣ cum sẽtẽ¬
cã ordinẽ iudiciario atq integritate ꝓfertur. nã
si nominatõ quelib sufficit muilti dampnandis
innocentes. quia sepe falso in quoꝙ crimima noĩ¬

Expanded text:
hominem ab homine iudicari ex arbitrio suspicionis vel etiam extraordinario usurpato iudicio, sed potius ex lege Dei secundum ordinem aecclesiae sive ultro confessum si intelligi voluit quae fit in quemquam, cum sententia ordine judiciario atque integritate profertur? Nam si nominatio sufficit, multi damnandi sunt innocentes, quia saepe falso in quoquam crimine nomin
Abbreviated transcription (Latin):
gloriamur de
ihac parte. u
q̃madmodum
dixi paratisitis.
necũ uen̾intme¬
cũ macedones ⁊
iuen̾int uos ĩ¬
paratoserubes¬
camusnos. ut ñ
dicam uos ĩ bac
rium ergo existi¬
maui rogare fr¬
atres ut p̃ueni¬
parent reꝓmis¬
sam bñedc̃o nẽ¬
ne corinthioꝵ alie eccłie
dum audiũt illos prius
errorib implicatos pꝰea
risillos: ait. Misimꝰ
hoc hortẽtur s ut para¬
ti sitis q̃m admodum
totum euacuatur i bac
parte s. simparati fu̾itis
Iõ paratiẽe debetis nec̃
ueu̾int mecũ macedões

Expanded text:
gloriamur de in hac parte: ut, quemadmodum dixi, parati sitis; ne cum venerint mecum Macedones, et invenerint vos imparatos, erubescamus nos ut non dicam vos in hac rium ergo existimavi rogare fratres, ut praeveniaeparent repromissam benedictionene Corinthiorum aliae Ecclesiae, dum audiunt illos prius erroribus implicatos, postis illos? ait, misimus hoc hortentur, sed ut parati sitis, quemadmodum totum evacuetur in hac parte, scilicet si imparati fueritis. Ideo parati esse debetis, ne cum venerint mecum Macedones
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ ministeri¬
um huius offi¬
ciiñ solum su¬
pletea quede¬
sunt sanctis.
ẜetiam hab¬
undat ꝑ mul¬
tos gr̃arum
actionenido

Expanded text:
m ministerium huius officii non solum supplet ea quae desunt sanctis, sed etiam abundat per multas gratiarum actiones
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ siłitudo ñ ꝯtinuo niago nͨ equalitas. u̾bi gr̃a ĩ spo¬
culo ẽ imago. ⁊ siłitudo. ñ dũ equalitas. qi multa de¬
sunt imagini q̃ isũt illi rei dequa exp̃ssa e pot̃ eti¬
am aliq̃nẽe im ago i qͣsit equalitais ut inparentib
⁊ filiis inuenit᷑ imago. i siłitudo.⁊ equalitas excepto
tẽpore quo ꝓ̃ce dinit parente. qr de parente expͥmitur
siłitido filii ut recte imago dicatur. ⁊ pot̃ ẽe tanta
bus. xp̃c aut̃ ita dicitur imago patͥs ut nicħ hoꝵ de¬

Expanded text:
ontinuo imago, nec aequalitas. Verbi gratia, in speculo est imago et similitudo, non tamen aequalitas, quia multa desunt imagini quae insunt illi rei, de qua expressa est. Potest etiam aliquando esse imago in qua sit aequalitas, ut in parentibus et filiis invenitur 122 imago et similitudo et aequalitas, excepto tempore quo praecedunt parentes, quia de parente exprimit similitudo Filii, ut recte imago dicatur, et potest esse tanta ibus. Christus autem ita dicitur imago Patris, ut nihil horum de
Abbreviated transcription (Latin):
sumus ꝑ q̃m sumus. in quosurus. a quo discessimus
cui dissimiles fcĩ sumꝰ. a quo ꝑire nõ ꝑmissi sumus. pͥ
mus ⁊ smulitudinẽ eius ꝑ quam ad diuinitatẽre
formamur: ⁊ ꝑacẽ qua unitati adħemus. s dm̃ qͥ
cuit icõciliatumẽ auctorisuout nõ int̾iret qd̾ ab eo ꝑ¬
ma res ẽ ꝯmunis om̃ib fruentib ea. Si tñ res dici de¬
le nom̃ ꝙ tante excellentie conueniat mueniripo

Expanded text:
m sumus, in quo sumus: a quo discessimus, cui dissimiles facti sumus, a quo perire non permissi sumus: primus, et similitudinem ejus per quam ad unitatem formamur, et pacem qua unitati adhaeremus: Deum qucuit et conciliatum est auctori suo, ut non interiret quidquid ab eo ma res est, communisque omnibus fruentibus ea; si tamen res dici dele nomen, quod tantae excellentiae conveniat, inveni
Abbreviated transcription (Latin):
quo d̾s quẽq uocauit. nou
aquo ut .s. conuux cum
coniuge ꝑseuant᷑ mane¬
at. Nequis aũ forte dic̾er¬
aut qd̾ solis corintbus.⁊
nõ cet̾is fidelib hoc p̃dica

Expanded text:
quo Deus quemque vocavit, non a quo, ut scilicet conjux cum conjuge perseveranter maneat. Ne quis autem forte diceret quod solis Corinthiis, et non caeteris fidelibus hoc praedica
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtus pecei ñ tam̃etiam sicmala ẽ iataem sunt qͥb¬
dam noxia qͣmuis ñ sint mala. s cͥ ilex licet sine gr̃a
ñiuuificet. ñ tam̃ malaẽ. q̃ cum iubet qd̾ smne gr̃am
płi nõ pot̾. indicat homini qd̾ insumus ẽ ut demons¬
trata infirmitate q̾rat gr̃am. lex gͦ ducit ad fidem fi¬
des impetrat sp̃m largiorem qui ddiffundit caritatẽ¬
cupiditatib uncatur. lib̾um enim arbitrium. ⁊ ad
bonum ⁊ admalum faciendũ confidendũ ẽ nos hr̃e.
s minalo faciendo lib̾a quidẽ ẽ uoluntas. ad bonĩ aũ
ñ ẽ lib̾a. nisilib̾ata fin̾t ab illo qui dixit. si filiusnos
libau̾it u̾e lib̾i eritis.

Expanded text:
tus peccati, non tamen etiam sic, mala est. Multa enim sunt quibusdam noxia, quamvis non sint mala, sicut et lex licet sine gratia non vivificet, non tamen mala est. Quae cum jubet quod sine gratia impleri non potest, indicat homini quod infirmus est, ut demonstrata infirmitate quaerat gratiam. Lex ergo ducit ad fidem, fides impetrat spiritum largiorem, qui diffundit charitateitrium, et ad bonum et ad malum faciendum, confitendum est nos habere; sed in malo faciendo, libera quidem est voluntas; ad bonum autem non est libera, nisi liberata fuerit ab illo qui dixit: Si Filius vos liberaverit, vere liberi eritis .
Abbreviated transcription (Latin):
Głã uultus moysi figura erat ĩutatis que euacuatur
qr ueniente imꝑatoreymagines tolluntur demez
it moysi igła. ⁊ si hoc e̾ quomodo ministratõ sp̃c

Expanded text:
ria vultus Moysi figura erat veritatis quae evacuatur, quia veniente imperatore imagines tolluntur de medit Moysi in gloria, et si, hoc est, quomodo ministratio spiri
Abbreviated transcription (Latin):
tiomoris .i uet̾is legisque
morte puniebat pecran
iplendam. deforma¬
tab i. turpit̾ formata qr
formata. ploenescupta.

Expanded text:
id est veteris legis, quae orali puniebat peccantstitiam implendam. Deformata, id est turpiter formata, formata
Abbreviated transcription (Latin):
me ⁊uos contristau̾it:
Sufficit ram̃ illiquie
iusmodi ẽ. quitam gr̃¬
auit᷑ deliquit obiurga¬
tio ħ. quia talis facile
despareri sinimis asꝑe

Expanded text:
 vos contristaverit. Sufficit tamen illi qui id est qui tam graviter deliquit, objurgec, quia talis facile desperaret, si nimis aspe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ firmit᷑ scriptum ĩ cordi¬
attram̃ro scribitur faci
diffun ditur caritas incordib ur̃is. qui ineuñgłio
digius d̾i dicitur. hoc digito scripta ẽ lexuetus. S
distat. qi lexilla scripta ẽ intabulis lapid̾is nou a
fid̾i uiuificans dilectorẽ. Ibi ergo lex extrmsecus po¬
sitaẽ. qua miusti t̾rentur. h intrinsecus posita qua
iusti uiuificantur. Ibi intabulis lapid̾is digitusd̾i
opanis ẽ ut significaret᷑ duricia cordiura illuis ppłi hre
idem digitus incordib hominũ oꝑatus ẽut uoluntas
ꝓmpta. ⁊ intelligẽcia capax significetur: uñ subdit. i¬

Expanded text:
oc firmiter scriptum in cordatramento scribitur, facidiffunditur charitas in cordibus: qui in Evangelio digitus Dei dicitur . Hoc digito scripta est lex vetus, sed distat, quia lex illa scripta est in tabulis lapideis; nova fidei vivificans dilectorem. Ibi ergo lex extrinsecus posita est qua injusti terrerentur; hic intrinsecus posita, qua justificarentur. Ibi in tabulis lapideis digitus Dei operatus est, ut significaretur duritia cordium illius; hic idem digitus in cordibus hominum operatus est, ut voluntas prompta et intelligentia capax significaretur. Unde subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
ma epła fecerant qi su¬
am głam q̃reret. incipit¬
contra oppinionẽ illoꝵ
ostend̾e señ suam głamt¬
s d̾i q̃rere dicens. Incipi¬

Expanded text:
la fecerant, quasi suam gloriam quaereret: incipitcontra opinionem eorum ostendere se, non suam glord Dei quaerere, dicens: Incipi
Abbreviated transcription (Latin):
Muł. git qui corrupta doctrina ĩutatẽ uiolabant¬
t dequib ysaias ait. Caupones tui umo aqͣ¬
cione. ñ ꝓ questua sine admixtione cormptionis sic̃
didicimus exd̾o qui nos docuit.⁊ ħ facimus coram d̾o
.i. cã eius solum ut ei placeamus. ⁊ inxp̃o nũqͣm eum
excedentes ut faciunt illi qui deloge agunt legalia

Expanded text:
git: qui corrupta doctrina veritatem violabaquibus Isaias ait: Caupones tui vino aqione, non pro quaestu, et sine admistione corruptionis, sicut didicimus, ex Deo, qui nos docuit. Et hoc facimus coram Deo, id est causa ejus solum, ut ei placeamus, et in Christo, nunquam eum excedentes, ut faciunt qui de lege agunt legalia
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. ẜ ut n̾e cognoscaͭ
sum ex parte obedientiaᷤ¬
ur̃am. ⁊ cognoseam anĩ
om̃ib sitis obedientes
endum scripserim. ⁊ ꝓpt̾
hoc etiam scripsiut uos
⁊ donaredebetis. autẽ .i.
quia cui aliquiddonas¬

Expanded text:
tiam cognoscam sum in parte obedientiatram. Et cognoscam an in omnibus sitis obedientes endum scripserint, et hoc etiam scripsi, ut vo donare debetis, autem, id est quia cui aliquid donas
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾. quibi quasi tͥum¬
phator extiti. gr̃as ã
ago dõ qui semꝑtri¬
umphat nos .i. tump¬
fidia tropheum hãt fid¬
des dum exꝑfidis fiunt
fidele⁊ manfestat per¬

Expanded text:
ia ibi quasi triumphator exstiti. Gratias autem ago Deo qui semper triumphat nos, id est triumerfidia tropaeum habeat fiex perfidis fiunt fideles, et manifestat per
Abbreviated transcription (Latin):
nemo meletificat nisi
qui ꝯtristatur ex me se¬
psi uobis modo ut ñ cũ
uen̾o hab̾am de uobis
tristiciam q̃ sit de incor

Expanded text:
nemo me laetificat, nisi qui contristatur ex me, scripsi vobis modo nunc, non cum venero habeam, de vobis tristitiam, quae sit de incor
Abbreviated transcription (Latin):
rificatõ ẽ ppł scripsi di¬
co confidens moñubus
uobis ꝙultra nhabebo
eum gaudiũ̃ erit.⁊ uos
exmulta tribułone .i. ex
multis laborib . ẜ. iugi
lando puobieiorando.
⁊ mnt̾iori angustia cordis
.s. cura ⁊ dolore scripsi

Expanded text:
rificatio est populi. Scripsi dico, confidens in omnibus vobis, quod ultra non habebo mecum gaudium erit, et vos ex multa tribulatione, id est ex multis laboribus, scilicet vigilando pro vobis orando, et interiori angustia cordis, scilicet cura et dolore, scripsi
Abbreviated transcription (Latin):
dicatapłc litt̾am que occidit. cui uelut econtͣnio spr¬
ritum unuificandẽ ingerit. Ea ẽte ẽ decalogus inils̃
duab tabulisscͥptus. qilex subintrauit ut habun¬
daret delictum. po̾rro autẽ p̾cepta ista tam sinit
utilia facieuti qt̃isaliraid ut iisi quisea focit¬

Expanded text:
dicat litteram quae occidit, cui velut econtrario spiritum vivificantem ingerit. Ea certe est Decalogus in illis duabus tabulis scriptus, quia lex subintravit, ut abundaret delictum . Porro autem praecepta ista tam sunt utilia facienti et salubria, ut nisi quis ea fec
Abbreviated transcription (Latin):
uosblasphemat᷑ int̃ gentes. ⁊ nota qd̾ sue locurõuis
modumi sumit apłe auet̾i loge. cũ dicit bonus odor d̾oq
ut olim hosti a legalis dicebatur suauissimus odor d̾o:
ita modo p̃dicatio uera ⁊ sincera fama apłoꝵ. Iste bo¬
nus odor sum it᷑ nominatis quibdã aromatib et
unguentis. dic̾it emm dominea sponsa. pꝰt odorẽ um¬

Expanded text:
os inter gentes . Et nota quia suae locutionis modum sumit Apostolus a veteri lege cum dicit, bonus odor Deo, quia ut olim hostia legalis dicebatur suavissimus odor Deo, ita modo praedicatio vera et sincera fama apostolorum. 119 Iste bonus odor significatur nominatis quibusdam aromatibus et unguentis. Dicit enim Dominica sponsa: Post odorem u
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uitatẽ pdicamus. Mrromodo hoc fitiuut bono odore ⁊
boni uiuant. imali moriantur. quomodo aut̃ fiat.
qͣntum domuus inspirare dignetur uob̾ reuelareñne¬
gabo. apłe bñ agens bñe agens bn̾e uiuens iusticd
ubo p̃dicabat. ⁊ oꝑe demonstrabat. acbonani famam
usq quaq dissemiabat imitans doctorem ĩitatis xp̃m¬

Expanded text:
itatem praedicamus. Miro modo hoc fit, ut bono odore, et boni vivant, et mali moriantur. Quomodo tamen fiat, quantum Dominus inspirare dignabitur, vobis revelare non denegabo. Apostolus bene agens, bene vivens, justitiam verbo praedicabat, et opere demonstrabat, ac bonam famam quaqueusque disseminabat, imitans doctorem veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
ñiuit sicut dix̾at. nepu¬
tent se conrẽptos. ad qͦs
ire distulir. ut tẽ iret
cum iam ꝓpeom̃s em̃da¬
tos inueniret. his em̃lo¬
qͥtur nĩrequi uidebant᷑
ñ dabant ut id adimple¬

Expanded text:
n ivit sicut dixerat, ne putent se contemptos ad quos ire distulit, ut tunc iret cum jam prope omnes emendatos inveniret. His enim loquitur nunc qui videbantur non dabant ut imple
Abbreviated transcription (Latin):
cet. nisi qui cõ¬
tristatur ex me
thocip̃m scri¬
psiuob̾. ut nõ
cum uen̾õtris¬
ticiã suꝑ tristi¬
ciã habeam. de
quiboportue¬
rat me gaud̾e.
cõfidensinom¬
nib uob̾ quia

Expanded text:
t, nisi qui contristatur ex me? Et hoc ipsum scripsi vobis, ut non cum venero, tristitiam super tristitiam habeam, de quibus oportuerat me gaudere: confidens in omnibus vobis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
magis discipuli p̾cema¬
gistriidem fac̾edebent.
uit ratum ei cuidona¬
uit ostend̾et ap̃t dm̃:¬
agebat apłc. hoc aut̃ di¬
modi condonatioq̃fit
nimiam asꝑitatem. sepe emĩ sp̃ asꝑiores aĩadu̾¬
siones in desꝑationẽ infirmos p̃cipitat. ⁊ m̃ito

Expanded text:
magis discipuli prece magistri idem facere debent. ut ratum ei cui donavit ostenderet apudagebat Apostolus. Hoc autem dimodi condonatio, quae nimiam asperitatem. Saepe enim propter asperiores animadversiones in desperationem infirmos praecipitat
Abbreviated transcription (Latin):
iõq ñ sunt audiendi qui
ñ u̾m hoĩem filiu̾i d̾ i susce¬
pisse dñt. neq natum de
femina. s falsam carnẽ
quia timent ꝙ fiꝰ̾ ñ pot̃.¬

Expanded text:
oque non sunt audiendi, qui non verum hominem Filium Dei susceicunt, neque natum de femina, sed falsam carnem quia timent quod fieri non pot
Abbreviated transcription (Latin):
ture humane nature tiinta ⁊ tam excelsa ⁊ sũma
subuectio ut quo aitolletu᷑ ult̾ius nõ hab̾et. siẽ pro
nobrs ip̃a diunitas. quousq sedepou̾et. humilius ñ
habuit. qͣm suscepta natimi hominis cum infirmita¬
te carnisusq ad mortẽ crucis. deħ eodem aimoita

Expanded text:
ta humanae naturae tanta et tam celsa et summa subvectio, ut quo attolleretur, altius non haberet: sicut pro nobis ipsa divinitas, quousque se deponeret, humilius non habuit, quam suscepta natura hominis cum infirmitate carnis usque ad mortem crucis. Est etiam pra
Abbreviated transcription (Latin):
tantum nõ congrue nõ
se accepisse. nengͣtus
exist̾et gr̃e qua illi peccata
dimissa sunt.ut nemo au¬
deat dic̾e uite priorsm̃tisse a deu̾ngłium ẽẽ ꝑduct᷑¬

Expanded text:
t ideo congrue non se accepisse, ne ingratus existeret gratiae, qua illi peccata dimissa sunt, ut nemo audeat dicere vitae prioris meritis se ad Evangelium esse perduct
Abbreviated transcription (Latin):
uorat sũtruo̾ uocati qi dilecti ut sit sensuss eͥbit
ataut᷑ ut apłẽ dicat salutem ⁊⁊ compleatur nsitat᷑
ratia uobiset

Expanded text:
Et ideo vocati, quia dilecti, ut sit sensus, scribit at autem ut Apostolus dicat salutem et compleatur usitatum gratia sit
Abbreviated transcription (Latin):
iligeat aut angustias patiatur. s quia ĩpe nos monet
adorandum cum genitras ⁊ qd ip̃omonente nos faci¬
mus ip̃e fac̃e dictus ẽ. Ita ꝙͦ dictum e̾. sp̃e postulat nõ qd̾
alicuius reisp̾e sc̃ȩ sit indigens s quia nos postulare fa¬
cit. nob̾q int̾pelleͣndrigemendi inspirat affectum.
sp̃m fẽa ẽ innob̾ipa gemit ip̃a orat. ceͣ hanc aures
eland̾e ñ nouit qui illam dedit. Nõn eigo sic ẽ inte¬
lligendum qd̾ hic ait ut estimemus sp̃m sc̃m quiĩ
rimitare n ꝯmitabił ẽ d̾e cum patre ⁊ filio. ita int̾¬
pellare ꝓscĩs ramqͣm ałiq̾m qui nͥ sit d̾s. s dictum
quia gem̾e nos facit. hic gemitus columbe e. hoc mo
tropo diciti frigi spigrum qr pigros facit ⁊ diesle¬
tnsuł tristis. quialetos uł tristes facit similit̾ de diẽ
alla diatur fluis nõscire quia ñ facit nosscire. hoc

Expanded text:
s gemit, quasi indigeat, aut angustias patiatur, sed quia ipse nos movet ad orandum cum gemimus; et quod ipso movente nos facimus, ipse facere dictus est. Ita ergo dictum est, spiritus postulat, non quod alicujus rei Spiritus sanctus sit indigens, sed quia nos postulare facit, nobisque interpellandi et gemendi inspirat affectum.facta est in nobis, ipsa gemit, ipsa orat. Contra hanc aures claudere non novit, qui illam dedit. Non ergo sic est intelligendum quod hic ait, ut aestimemus Spiritum sanctum qui in Trinitate incommutabilis Deus est cum Patre et Filio, ita interpellare pro sanctis tanquam aliquem qui non sit Deus, sed dictum quia gemere nos facit. Hic gemitus columbae est. Hoc modtropo dicitur frigus pigrum, quia pigros facit; et dies laetus vel tristis, quia laetos vel tristes facit. Similiter de die illa dicitur Filius non scire, quia non facit nos scire. Hoc