comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis suasione cõmisimus: penae
nr̃ȩ ultione sentimus Huc eniͦ
lapsi: nichil extra deu̾ nisi quo
affligerem᷑ inuenimꝰ. & quia ꝑ
oculoꝵ uisum carne̾ secuti sumꝰ:
de ipsa carne quã p̃ceptis dei
quippe cotidie gemitũ. in ip¬
sa cruciatũ: in ipsa interitu pͥa-¬
tim᷑: ut hoc nobis mira disposito.
fecimꝰ culpam: nec aliunde essoe
interim censura supplicii. nͥ unde
fuerat causa peccati: ut eiꝰ carmᷤᷤ
amaritudine homo erudirẽtur
ad uita: cuiꝰ oblectatione suꝑbiȩ
ꝑuenit ad mort̾ẽ. Quia ergo mn¬
numeris humanũ genus carna-¬
lis uitȩ suppliciis p̾remebaturł
sed redemptore nr̃o ueniente. &
uicia corruptionis nr̃ȩ & torm̃¬
ta deleta sunt: dicatur de re-
dempto homine. Consumpta
est caro eius suppliciis: reuertat᷑
ad dies adolescentiȩ suȩ Ac si

Expanded text:
tis suasione commisimus, poenae tis suasione commisimus, poenae nostrae ultione sentimus. Hic enim lapsi, nihil extra Deum nisi quo affligeremur invenimus. Et quia per oculorum visum carnem secuti sumus, de ipsa carne quam praeceptis Dei quippe quotidie gemitum, in ipsa cruciatum, in ipsa interitum patimur, ut hoc nobis mira dispensatior quod fecimus culpam: nec aliunde esset interim censura supplicii, nisi unde fuerat causa peccati, ut ejus carnis amaritudine homo erudiretur ad vitam, cujus oblectatione superbiae pervenit ad mortem. Quia igitur innumeris humanum genus carnalis vitae suppliciis premebatur, sed Redemptore nostro veniente, et vitia corruptionis nostrae et tormenta deleta sunt; dicatur de hoc redempto homine: « Consumpta est caro a suppliciis, revertatur ad dies adolescentiae suae. » Ac
Abbreviated transcription (Latin):
tioni se ꝓpinquũ. ẽẽ. cognouit:
bene de eo dicit᷑. libera eum ut
non descendat in corruptionem:
oculos suos non auertit a culpa:
Quia uͦ nullus erat cuiꝰ meritis
nobis dñs ꝓpitiari debuiss&: uni¬
genitus p̾atris formã infirmita.¬
tis nr̃e suscipiens solus iustꝰ ap¬
paruit ꝓ peccatoribꝰ int̾cedens
Et ben̾e ꝓ redempto homine.
iste loquens angelus dicit: inue¬
ni in quo ei ꝓpitier Ac si aꝑte
mecdiator dei atq hominũ di¬
cat. Quia nullus hominũ fuit
qui corã deo int̾cessor iustus ꝓ
hominibus apparer&: memoeip¬
sum ad ꝓpitiandũ hominibꝰ ho
min̾e̾ fȩci. Et dũ me hominem
exhibui: in quo iustus homo ho¬
minibus iniustis ꝓpitiarer inue.¬
ni. Et quia infirmitat᷑e susci
eius suppłiciis: reuertat᷑ ad dies
adolescentiȩ suȩ. In illo quippe
primo homine a dño recedente.
repulsi a paradysi gaudiis: in¬
hac mortalis uitȩ erumpna ceci¬
dimꝰ: & quã grauẽ culpa serpen-¬

Expanded text:
tioni se propinquum esse cognovit, tioni se propinquum esse cognovit, bene de eo dicitur: « Libera eum, ut non descendat in corruptionem; oculos suos non avertit ad culpam. Quia vero nullus erat, cujus meritis nobis Dominus propitiari debuisset, Unigenitus Patris formam infirmitatis nostrae suscipiens solus justus apparuit pro peccatoribus intercedens. Et bene pro redemisto loquens angelus dicit: Inveni in quo propitier ei. Ac si aperte 763 Mediator Dei et hominum dicat: Quia nullus hominum fuit qui coram Deo intercessor justus pro hominibus appareret, memetipsum ad propitiandum minem feci; et dum me hominem exhibui, in quo justo homine hominibus propitiarer, inveni. Et quia infirmitatem nostraa suppliciis, revertatur ad dies adolescentiae suae. » In illo quippe primo homine a Domino recedente repulsi a paradhanc mortalis vitae aerumnam cecidimus, et quam gravem culpam serpen
Abbreviated transcription (Latin):
co ad corruptionis interitũ ñ
descendat. Ad corruptionem
enĩ iuste descender&: si suis uiribꝰ
longe se a corruptione. eẽ. iudi¬
ea miscdit᷑ liberari: ut eo contra
impugnantia uicia fortis sit. quo
se siuis meritis cognoscit infirmũ
Quisquis enĩ supra se extollit᷑
ipso elationis suȩ pondere gͣuat᷑:
& eo se in infimis mergit. quo in
suꝑbiȩ uicium ꝓruens. ab eo qui
uere excelsus est elongauit: atq
inde magis ima appetit. unde
Quo pulchrior es descende: et
dormi cũ incircũcisis. Om̃ĩs enĩ
qui feditatẽ infirmitatis suȩ con-¬
siderare negligit. sed ꝑ elationis
fastum. uirtutis suȩ głam atten¬
dit: unde pulchrior. ẽ. inde des-¬
cendit : quia extollendo se de suᷤ
meritis. inde in ima deteriꝰ corru.¬
it: unde głosum se. ẽẽ. iudicauit:
Qui descendens cũ incircu̾cisis
dormit: quia in ȩt̾nã mort̾e̾ cũ
cȩteris peccatoribus deficit. Qͥa
ergo homo iste humilit᷑ corrup¬

Expanded text:
co ad corruptionis interitum non co ad corruptionis interitum non descendat. Ad corruptionem enim juste descenderet, si suis viribus longe se a corruptione esse judiea misericorditer liberari, ut eo contra impugnantia vitia fortis sit, quo se suis meritis cognoscit infirmum. Quisquis enim supra se extollitur ipso elationis suae pondere gravatur, et eo sese in infimis mergit, quo in superbiae vitium proruens, ab eo, qui vere excelsus est, elongat, atque inde magis ima petit, unde Quo pulchrior es, ddormi cum incircumcisis . » Omnis enim, qui feditatem suae infirmitatis considerare negligit, sed per elatifastum virtutis suae gloriam attendit; unde pulchrior est, inde descendit; quia extollendo se de suis meritis, inde in animae interitum corruit, unde gloriosum se esse judicavit. Qui descendens, cum incircumcisis dormit, quia in aeternam mortem cum caeteris peccatoribus deficit. Quia ergo homo iste humiliter corrup
Abbreviated transcription (Latin):
quia nimiru alienȩ pollutionis
contagia non terger&: si ꝓpria¬
sustiner&. Bene gͦ dicit᷑: quia in
eo quod similis apparuit: ęquita¬
tem hominis annunciauit. Int̾ce
dulgentiã mereretur ostendit:
Libera eum: ut non descendat
in corruptionẽ. Inueni in qͦ ei ꝓ-¬
minis. quo formã hominis sũpsit :
qua misccłia redempto homine.
libera homine: naturã hominis
assumendo. liberã demonstrare
Ex ea quippe carne quã assũpsit:
etiã hanc ostendit libera quã re-¬
demit. Quȩ redempta uidelicoe
caro. nos sumꝰ. qui cognitione nr̃i
reatus astringim᷑: sed mediatoris
tanti ȩquitate liberam᷑: sic̃ ipse
art.Si uos filius liberauerit: uere
homine dicit᷑: non descendat in
corruptionem. Suꝑiꝰ enĩ dictũ fu-¬
erat. appropinquauit corruptio¬
ni anima euus: & postmodũ dicit᷑
non descendat in corruptionem:
Ac si diceros. Quia cognoscendo
infirmitat̾e suam. eẽ. se corrup¬
tioni ꝓximũ non ignorat: iocir¬

Expanded text:
quia nimirum alienae pollutionis quia nimirum alienae pollutionis contagia non tergeret, si sustineret. Bene ergo dicitur, quia in eo quod similis apparuit, aequitatem hominis annuntiavit. Intercedulgentiam mereretur, ostendit. Libera eum, ut non descendat in corruptionem; inveni in quo ei promini, quo formam hominis assumpsit. Qua misericordia redempto homine est Deo Patri, Libera hominem, naturam hominis assumendo liberam demoEx ea quippe carne, quam sumpsit, etiam hanc ostendit liberam, quam redemit. Quae redempta videlicet caro nos sumus, qui cognitione nostri reatus astringimur, sed mediatoris tanti aequitate liberamur, sicut ipse ait: Si vos Filius liberaverit, vere homine dicitur: « Non descendat in corruptionem. » Superius enim dictum fuerat: « Appropinquavit corruptioni anima ejus ; » postmodum dicitur, « non descendat in corruptionem. » Ac si diceret: Quia cognoscendo infirmitatem suam, esse se corruptioni proximum non ignorat; idcir
Abbreviated transcription (Latin):
tionibus suis immensa nos uircu¬
te transcendat: in uno tam̃ a
nobis id. ẽ. in formę ueritate non
discrepat. Per hoc ꝓ nobis patri
loquit᷑: ꝑ quod sem& ipsum nob̾
similem ostendit. Loqui qͥppe
ꝓ hominibꝰ hominẽ demonstrare
Et bene cũ dixerit unũ de simi¬
libus loquitur. ilico adiunxit:
ut annunci& hominis ȩquitatẽ:
quia nͥ ille hominibꝰ similis fier&:
ȩquus homo ante dm̃ ñ apparer&:
Inde quippe annunciat ȩquitatẽ
nr̃ãm: unde susciꝑe dignatus est
infirmitat̾e nrãm. Om̃s uidelicet
nos inimica illa ꝑsuasio. in culpȩ
contagio ab ipsa radice polluerat:
nullusq erat qui apud dm̃ ꝓ pec¬
catoribus loquens. a peccato liber
apparer&: quia ex eadem massa
editos. ȩque cunctos par reatus
inuoluerat. Proinde uenit ad nos
unigenitus patrisꝰ assũpsit ex no-¬
bis naturam: non ꝑpetrans culp̃a
Sine peccato qͥppe esse debuit: qͥ
ꝓ peccatoribus int̾uenire potuiss&:

Expanded text:
tionibus suis immensa nos virtutionibus suis immensa nos virtute transcendat, in uno tamen a nobis, id est in formae veritate non discrepat. Per hoc pro nobis Patri loquitur, per quod semetipsum nobis similem ostendit. Loqui quippese pro hominibus hominem demonstrare. Et bene cum dixit, « unum de similibus loquitur, » illico adjunxit, « ut annuntiet hominibus veritatem; » quia nisi ille hominibus similis fieret, aequus homo ante Deum non appareret. Inde quippe annuntiat aequitatem nostram, unde suscipere dignatus est infirmitatem nostram. Omnes videlicet nos inimica illa persuasio in culpae contagium ab ipsa radice polluerat, nullusque erat, qui apud Deum pro peccatoribus loquens a peccappareret, quia ex eadem massa editos aeque cunctos par reatus involverat . Proinde venit ad nos Unigenitus Patris, assumpsit ex nobis naturam, non perpetrans culpam. Sine peccato quippe 762 esse debuit, qui pro peccatoribus intervenire potuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
culpȩ: nulli ex necessitate subcu¬
buit penȩ. Sed quia culp̾a nr̃am
dominando subdidit: pęnam
nr̃am moriendo suscępit: sicut
ipseait. Potestatẽ habeo ponen¬
di animã meã: & potestatem ha-¬
beo iterũ sumendi eam. Q etiã
quia nr̃a resurrectio in scłi fine
dilata. ẽ. illius uͦ die t̾cia celebrã¬
ta: & nos quidem ꝑ illu̾ resurgi¬
mus: nã ipse ꝑ se. Eleq enĩ qui
deus erat. sicut nos ut ab alio
resuscitari potuiss&: indigebat.
In eo gͦ eius resurrectio distat a
nr̃a: quod non ꝑ nosin& ipsos re¬¬
surgimꝰ. sicut ipse. Pro eo enĩ qđ
simplicit̾ homines sumꝰ: suꝑiori
adiutorio ut resurgere ualeamꝰ
indigemꝰ. Ille autẽ eiusdem resur¬
rectionis uim cũ patre & sp̃u sc̃o
deus exhibuit: quã tam̃ solus
in humanitate suscepit. Quia gͥ
distat a nobis magnitudine po¬
tentiȩ sed sola concordat nobis
nobis iste angelus unũ de similibꝰ
loquit᷑. Cum enĩ in cunctis oꝑa¬

Expanded text:
culpae, nulli ex necessitate succuculpae, nulli ex necessitate succubuit poenae, sed quia culpam nostram dominando subdidit, poenam nostram miserando suscepit, sicut ipse ait: « Potestatem habeo ponendi animam meam; et potestatem habeo iterum sumendi eam . » Qui equia nostra resurrectio in fine saeculi dilata est, illius vero die tertio celebrata. Et nos quidem per illum resurgimus, nam ipse per se. Neque enim qui Deus erat sicut nos ab alio ut resuscitari potuisset indigebat. In eo ergo ejus resurrectio distat a nostra, quod non per nosmetipsos resurgimus, sicut ipse. Pro eo enim quod simpliciter homines sumus, superiori adjutorio ut resurgere valeamus indigemus. Ille autem ejusdem resurrectionis vim cum Patre et Spiritu sancto Deus exhibuit, quam tamen solus in humanitate percepit. Vet. IIdistat a nobis magnitudine potentiae, sed sola concordat nobisccitur, quia pro nobis iste angelus unum de similibus loquitur. Cum enim in cunctis opera
Abbreviated transcription (Latin):
mutar& uitã. Sed uideri ab ho¬
mine non poterat deus Homo gͦ¬
factus. ẽ : ut uideri potuisset:
lustus gͥ atq inuisibilis deus. ap¬
paruit nobis similis homo uisibi¬
lis: ut dũ uideret᷑ ex simili. cura¬
r& ex iusto: & dum ueritate ge¬
neris concordat conditioni: uir.¬
tute artis obuiar& egritudini
Quia gͦ ueniens in carne dñs ñ
culpã nrãm ex uicio. ñ pęnã ex
necessitate suscȩpit: nulla enim
labe peccati pollutꝰ. reatus nr̃i
teneri conditione non potuit.
atq idõ mort̾ẽ nr̃am om̃i necessi.¬
tate calcata. cũ uoluit sponte sus¬
cȩpit: recte dicit᷑. qđ ꝓ tẽptato
homine iste angelus unũ de simi¬
libus loquat᷑: quia nec ita natus
ut reliqui: nec ita mortuus: nec
ita resuscitatus. Non enĩ oꝑante¬
incorrupta seruauit. Rursum
nos om̃s cũ nolumꝰ morim᷑: qͥa
ad soluendum penȩ debitũ. cul¬
pȩ nr̃ȩ conditione coartamur:
Ille autẽ quia nulli ad mixtus. ẽ.

Expanded text:
mutaret vitam. Sed quia videri ab homutaret vitam. Sed quia videri ab homine non poterat Deus, homo factus est, ut videri potuisset. Justus igitur atque invisibilis Deus apparuit similis nobis homo visibilis, ut dum videtur ex simili, curaret ex justo. Et dum veritate generis concordat conditione, virtute artis obviaret aegritudini. Quia ergo veniens Dominus in carne, non culpam nostram ex vitio, non poenam ex necessitate suscepit, nulla enim labe peccati pollutus, reatus nostri teneri conditione noatque ideo mortem nostram omni necessitate calcata, cum voluit, sponte suscepit, recte dicitur quod pro tentato homine iste angelus unum de similibus loquitur, quia nec ita natus ut reliqui, nec ita mortuus, nec ita resuscitatus. Non enim incorrupta servavit. Rursum nos omnes, cum nolumus, morimur; quia ad solvendae poenae debitum, culpae nostrae conditione coarctamur. Ille autem, quia nulli admistus est
Abbreviated transcription (Latin):
iste. ẽ. angelus: nisi ille qͥ ꝑ pro¬
pħam dicit᷑ magni consilii angłs:
Quia eni gręca lingua eugłizare
denunciare dr̃: sem& ipsũ nobis
annuncians dñs. angelus uocat᷑:¬
& bene ait. si fuerit angelus ꝓ¬
eo loquens: quia sicut ait apłs.
etiã int̃pellat ꝓ nob̾. Sed quid
ꝓ nob̾ loquatur: audiamꝰ. Unum
de similibus. Mos medicinȩ. ẽ:
ut aliquando similia similibus:
aliquando contraria contrariis
cur&e. Nam sepe calida calidis:
frigida frigidis: sȩpe aute̾ frigi¬
da calidis. calida frigidis. sanare
consueuit. Ueniens ergo ad nos
desuꝑ medicus noster: tantisq
nos inueniens languoribꝰ pressos:
qͥddam nobis simile. & qͥddã con-¬
trariũ apposuit. Ad homines
qͥppe homo uenit: sed ad pecca¬
tores iustus. Concordauit nob̾
ueritate naturȩ: sed discrepa¬
uit a nobis uigore iusticiȩ. Uici¬
osus enĩ homo corrigi ñ poterat:
nisi ꝑ dm̃. Tideri autẽ debuit
qui corrigebat: ut p̃bendo imi-¬
tationis formã anteactȩ maliciȩ

Expanded text:
est iste angelus, nisi ille qui per prophetam dicitur: Magni consilii angelus ? Quia enim Graeca lingua evangelizare denuntiare dicitur, semetipsum nobis annuntians Dominus angelus vocatur. Et bene ait: Si fuerit pro eo angelus loquens, quia, sicut ait Apostolus, etiam interpellat pro nobis . Sed quid pro nobis loquatur, audiamus: Unum de similibus. Mos medicinae est ut aliquando similia similibus, aliquando contraria contrariis curet. Nam saepe calida calidis, frigida frigidis; saepe autem frigida calidis, calida consuevit. Veniens ergo ad nos desuper medicus noster, tantisque nos inveniens languoribus pressos, quoddam nobis simile, et quoddam contrarium opposuit. Ad homines quippe homo venit, sed ad peccatores justus. Concordavit nobis veritate naturae, sed discrepavit a nobis vigore justitiae. Vitiosus enim homo corrigi non poterat, nisi per Deum. Videri autem debuit, qui corrigebat; ut praebendo imitationis formam, anteactae malitiae
Abbreviated transcription (Latin):
bilis ei erit. Prius enĩ postulare
angelũ. & post modũ hominẽ
dicit: quia nisi ante ipse dñs ꝑ
patrẽ. uitam nram peter&: nũ.¬
quã se nr̃a insensibilitas ad postu¬
landa ea quȩ ȩt̾na sunt excttã¬
r&. Sed incarnationis eius p̃ces.¬
sit oratio: ut torporis nr̃i euigi-¬
sas a maritudines. menti nr̃ȩ in
occulto gaudio lux ueritatis e¬
rũpit: bene de hoc temptato
homine & dep̃cante subiungit᷑¬

Expanded text:
s accendit.---Prius enim postulare angelum, et postmodum hominem dicit, quia nisi ante ipse DominusPatrem, vitam nostram peteret, nunquam se insensibilitas nostra ad postulanda ea quae aeterna sunt excitaret. Sed incarnationis ejus praecessit oratio, ut torporis nostri evigisas amaritudines menti nostrae in occulto gaudio lux veritatis erumpit; bene de hoc tentato homine et deprecante subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
titis plenitudine confirmatur:
Ante igit᷑ in miraculis degustauit
quod appeter&e: postmodũ in la-¬
bore temptata est si custodire no¬
uerat quod gustass&e: ad extremũ
quoq plenius acciꝑe meruit: qđ
laboribus ꝓbata custodiuit. lta gͦ
uitã uniuscuiꝰq conuersi. & in-¬
chaitio blanda ꝑmulc&: & asꝑa¬

Expanded text:
tutis plenitudine confirmatur. tutis plenitudine confirmatur. Ante igitur in miraculis degustavit quid appeteret; postmodum in labore tentata est, si custodire noverat quod gustastet, ad extremum quoque plenius accipere meruit, quod laboribus probata custodivit. Ita ergo vitam uniuscujusque conversi, et inchoatio blanda
Abbreviated transcription (Latin):
quia ne securitatis negligentia
dissoluat᷑: impulsu temptatio¬
nis afficit᷑. Etquidem quisq
in ipso conuersionis initio. mag-¬
na plerunq excipit᷑ dulcedine
consolationis: sed durũ laborẽ
postmodũ ꝓbationis experit᷑. Tres
quippe modi sunt conuersoꝵ: in-¬
choatio: medietas. atq ꝑfectio. In
dimenta dulcedinis: in medio qͦq
tempore certamina temptationis:
unt quȩ consolent᷑: postmodum
amara quȩ exerceant: & t̃c demũ
suauia atq sublimia quȩ confir.¬
ment. Nam & sponsam suam uir
quisq priꝰ dulcibus blandi ꝓ m̃¬
tis fou&e: quã tam̃ iam coniunctã.
asperis increpationibꝰ ꝓbat: ꝓba¬¬
tam uͦ. securis cogitationibus pos¬
sid&. Unde & plebs isrłitica cum
sponsante se deo. ad sacramenti
nuptias ex egipto uocaret᷑: quasi
arrarũ uice. prius accępit blan-¬
dimenta signoꝵ: coniuncta autẽ.
pbationibus exercetur in heremo:
plita uͦ. in ꝓmissionis terrã. uir-¬

Expanded text:
curitatis negligentia curitatis negligentia dissolvatur, impulsu tentationis afficitur; et quidem quisque in ipso conversionis initio magna plerumque excipitur dulcedine consolationis, sed durum laborem postmodum probationis experitur. Tres quippe sunt modi conversorum: inchoatio, medietas atque perfectio. In dimenta dulcedinis, in medio quoque tempore certamina tentationis, aunt quae consolentur, postmodum amara quae exerceant; et tunc demum suavia atque sublimia quae confirment. Nam et sponsam suam vir quisque prius dulcibus blandimentis fovet, quam tamen jam conjunctam asperis increpationibus probat, probatam vero securis cogitationibus possidet. Unde et plebs Israelitica, cum spondente se Deo ad sacras mentis nuptias ex Aegypto vocaretur, quasi arrharum vice prius accepit blandimenta signorum; conjunprobationibus exercetur in eremo, probata vero, in promissionis terra vir
Abbreviated transcription (Latin):
tas negligentiam gener& : scrip.¬
tũ. ẽ. Eili: accedens ad seruitutẽ
dei. sta in iusticia & timore: & p̃.¬
para anim̃a tuã ad temptationẽ
Non enĩ ait ad requiẽ. sed ad tẽ¬
ptationẽ: quia hostis nr̃ adhuc
in hac uita nos positos. qͣntoma.¬
gis nos sibi rebellare conspicit:
tanto ampliꝰ expugnare conten¬¬
dit: Eos enĩ pulsare negligit: qͦs
quieto iure possidere se sentit. Con¬
tra nos uͦ eo uehementiꝰ incitat᷑
quo ex corde nr̃o quasi ex iure ꝓ.¬
priȩ habitationis expellit᷑. Hoc
enĩ in seipso dñs sub quadam dis.¬
pensatione figurauit : qui diabo¬
lũ non nisi post baptismũ se temp¬
tare ꝑmisit: ut signũ quoddã fu-¬
turȩ conuersationis innuer&.
quod membra eius postquã ad dm̃
ꝓficerent: tunc acriores tẽptatio¬
nũ insidias tolerarent. Post pͥmam
gͥ uicem meroris atq leticiȩ. quã
unusquisq ꝑ studiũ conuersatio¬
nis agnoscit: hȩc sedã suboritur:¬

Expanded text:
tas negligentiam generet, sic scriptas negligentiam generet, sic scriptum est: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Non enim ait, ad requiem, sed ad tentationem, quia hostis noster adhuc in hac vita nos positos, quanto magis nos sibi rebellare conspicit, tanto amplius expugnare contendit. Eos enim pulsare negligit, quos quieto jure possidere se sentit. Contra nos vero eo vehementius incitatur, quo ex corde nostro quasi ex jure propriae habitationis expellitur. Hoc enim in seipso Dominus sub quadam dispensatione figuravit , qui diabolum non nisi post baptisma se tentare permisit, ut signum nobis quoddam futurae conversionis innueret, quod membra ejus postquam ad Deum proficerent, tunc acriores tentationum insidias tolerarent. Post primam igitur vicem moeroris atque laetitiae, quam unusquisque per studium conversionis agnoscit, haec se
Abbreviated transcription (Latin):
cabilis ei erit. & uidebit faciem
eius in iubilo: uel cer te liberauit
animã suã ne ꝑger& in interitũ.¬
conuersus quisq iam scm̃. eẽ. se
credat: & que̾ pugna meroris
suꝑare non ualuit. ne ipsa postino.
dõ ꝑmittit᷑: ut post conuersionẽ
suam temptationũ stimulis fati¬
getur. lam qͥdem ꝑ conuersionem.
rubrũ mare transitũ. ẽ: sed ad hiic
in heremo uitȩ p̃sentis ante fa¬
ciem hostes occurrunt. Aam pec¬
cata p̃terita quasi extinctos egi.¬
ptios post terga relinquimꝰ: sed
adhuc nocentia uicia. quasi alii¬
hostes obuiant: ut ad terrã re.¬
ꝓmissionis ꝑgentibꝰ ceptũ iter
int̾clidant. Iam priores culpȩ
uelut insequentes aduersarii.
sola diuina uirciite ꝓstrati sunt:
sed temptationũ stimuli. quasi
hostes alii contra faciẽ ueniunt:
qui & cũ nr̃o labore superentur
Conuersio uidelic&: securitat᷑e
parit. Mater autẽ negligentiae.
sol&. eẽ. securitas. Ne ergo securi¬

Expanded text:
cabilis ei erit; et videbit faciem cabilis ei erit; et videbit faciem ejus in jubilo. Vel certe: Liberavit animaconversus quisque jam sanctum se esse credat, et quem pugna moeroris superare non valuit, ne ipsa postmodumDeo permittitur, ut post conversionem suam tentationum stimulis fatigetur. Jam quidem per conversionem rubrum mare transitum est, sed adhuc in eremo vitae praesentis ante faciem hostes occurrunt. Jam peccata praeterita velut exstinctos Aegyptios post terga relinquimus, sed adhuc nocentia vitia, quasi hostes alii obviant, ut ad terram repromissionis pergentibus coeptum iter intercludant. Jam priores culpae, velut insequentes adversarii, sola divina virtute prostratae sunt, sed tentationum stimuli quasi hostes alii, contra faciem veniunt, qui et cum nostro labore superentur. Conversio videlicet securitatem parit, mater autem negligentiae solet esse securitas. Ne ergo securi
Abbreviated transcription (Latin):
hinc amor nouȩ conuersationis
inuitat. hinc usus uet uste per-¬
uersitatis impugnat᷑: hinc de.¬
sicdio ad spiritalem patriã fla¬
grat. & hinc in sem& ipso carna¬
lem concupiscentiã tolerat: quȩ
eũ aliquo modo etiã inuitũ de.¬
lectat : Recte gͦ de hoc amares¬
cente homine dici potest. Ab¬
hominabilis ei fit in uita sua pa-¬
nis: & appropinquabit corrup.¬
tioni anima eiꝰ: & uita illiꝰ morti.¬
feris Sed quia diuina gr̃a diu
nos istis difficultatibus affici ñ
ꝑmittit: ruptis peccatoꝵ nr̃oꝵ
uinculis. citius nos ad libertatẽ
nouȩ conuersationis consolan¬¬
do ꝑdicit: & p̃cedentẽ tristiciã.
subsequens leticia refou&. ita
ut conuersi uniꝰcuiꝰq animꝰ. eo
magis ad uotũ suũ ꝑueniendo
gaudeat: quo magis se ꝓ illo me¬
minit laborando doluisse. Fit
cordi immensa leticia: quia ei
quẽ desiderat iam ꝑ spem securi¬
tatis ꝓpinquat: ut recte de hoc
dici debeat: de p̃cabit᷑ dm̃ & pla-¬

Expanded text:
hinc amor novae conversationis hinc amor novae conversationis invitat, hinc usus vetustae perversitatis impugnat; hinc desiderio ad coelestem patriam flagrat, et hinc in semetipso carnalem concupiscentiam tolerat, quae eum etiam aliquo modo invitum delectat? Recte ergo de hoc amarescente homine dici potest: Abominabilis ei fit in vita sua panis; et appropinquavit corruptioni anima ejus, et vita illius mortiferis. Sed quia divina gratia diu nos istis difficultatibus affici non permittit, ruptis peccatorum nostrorum vinculis citius nos ad libertatem novae conversationis consolando perducit, et praecedentem tristitiam subsequens laetitia refovet; ita ut conversi uniuscujusque animus eo magis ad votum suum perveniendo gaudeat, quo magis se pro illo meminit laborando doluisse. Fit cordi immensa laetitia, quia ei quem desiderat, jam per spem securitatis propinquat, ut recte de hoc dici debeat: Deprecabitur Deum, et pla
Abbreviated transcription (Latin):
afficit᷑: & post merorẽ ꝓtinꝰ ad
securitatẽ leticie reuocat᷑. Id em̃
suꝑiꝰ sicut iam dixi narrauerat:
quod & grauis priꝰ meror afficit:¬
& magna postmodũ leticia at¬
tollit. Igitur si uigilant᷑ intendi¬
mus: has tres uices meroris & le¬
ticiȩ. in uniuscuiꝰq electi animo.¬
istis alter nari modis inuenimus:
id. ẽ. conuersione. temptatione.
morte. In pͥma quippe quã di-¬
ximꝰ conuersionis uice. grauis
meror. ẽ: cũ sua unusquisq pec-¬
cata considerans. curarũ scłariũ
uult cõpedes rumꝑe: & uiã dei
ꝑ spaciũ securȩ conuersationis
ambulare: desideraoꝵ tempora-¬
liũ graue onus abicere: & lene
iugum dñi libera seruitutẽ por-¬
tare. Cogitanti enĩ ista. occurrit
illa familiaris sua carnalis dele-¬
ctatio: quȩ inueterata dudum.
quanto eũ diusustinuit. tanto
artiꝰ astringit: atq a se tardiꝰ
abire ꝑmittit. Et qͥs ibi meror¬
quȩ anxietas cordis: quando hinc
sp̃c uocat. hinc caro reuocat:

Expanded text:
tinus ad securitatem laetitiae revocatur. Id enim superius, sicut jam dixi, narraverat, quod et gravis prius moeror afficit, et magna postmodum laetitia attollit. Igitur si vigilanter intendimus, has tres vices moeroris et laetitiae in uniuscuistis alternari modis invenimus, id est conversatione, tentatione, morte. In prima quippe, quam diximus, conversationis vice, gravis moeror est, cum sua unusquisque peccata considerans, curarum secularium vult compedes rumpere, et viam Dei per spatium securae conversationis ambulare, desideriorum temporalium grave onus abjicere, et leve jugum Domini libera servitute portare. Cogitanti enim ista occurrit illa familiaris sua carnalis delectatio, quae inveterata dudum, quanto eum diutius tenuit, tanto arctius astringit, atque a se tardius abire permittit; et quis ibi moerorquae anxietas cordis, quando hinc spiritus vocat, hinc caro revocat,
Abbreviated transcription (Latin):
contemplat᷑ dñicȩ: & tunc demũ
temptari. ancilla interrogante.
ꝑmiteit᷑: ut ꝑ temptationẽ factꝰ
ubi ex infirmitate conscius. ad¬
illud flendo & amando recurrer&
quod uidiss&: & cũ eum timoris
unda in peccati pelagus raper&:
ess& suꝑioris dulcedinis anchora
quȩ retiner&. Sȩpe autẽ tã dui-¬
tina sunt temptationũ certa.¬
mina: quã longa inchoationũ
fuerant blandimenta. Sȩpe uͦ
magis datur in inchoatione dul¬
cedinis: minus autẽ in labore ꝓ.¬
ctio firmitatis: quia iuxta sum¬
mã certaminis. remunerat᷑ qͥsq
plenitudine ꝑfectionis. Plerũq
autẽ in eo quisq labit᷑ conuersus:¬

Expanded text:
contemplatur , et tunc demum tentari ancilla interrogante permittitur , ut per tentationem factus sibi ex infirmitate conscius, adillud flendo et amando recurreret quod vidisset; et cum eum timoris unda in peccati pelagus raperet , esset prioris dulcedinis anchora quae retineret. Saepe autem tam diutina sunt tentationum certamina, quam longa inchoationum fuerant blandimenta. Saepe vero majus datur in inchoatione dulcedinis, minus autem in labore prctio firmitatis, quia juxta summam certaminis remuneratur quisque plenitudine perfectionis. Plerumque autem in eo quisque conversus
Abbreviated transcription (Latin):
tudine atq inchoatione turbati:
ad hoc territi redeant qđ euaser̃:
Prius gͦ suauitatẽ securitatis sen-¬
tiunt prius pacis quiete nutriunt᷑:
post cognitã uͦ dulcedinẽ. tanto
iam tolerabilius temptationũ cer-¬
tamina sustinent: quanto altius

Expanded text:
tudine atque inchoatione turbati, tudine atque inchoatione turbati, ad hoc territi redeant quod evaserunt. Prius ergo suavitatem securitatis sentiunt, prius pacis quiete nutriuntur; post cognitam vero dulcedinem, tanto jam tolerabilius tentationum certamina sustinent, q
Abbreviated transcription (Latin):
si quiq: in ipso adhuc aditu incho¬
ationis suȩ: uel tranquillitatẽ
pacatissimã carnis. uel dona pro¬
phetiȩ. uel p̃dicamenta doctrinȩ.
uel signoꝵ miracula. uel curatio
nis grãm accipiunt. Post hȩc autẽ
duris temptationũ ꝓbationibus¬
fatigant᷑: a quibꝰ temptationibꝰ
adhuc cũ inciꝑent. ualde se lib̾os
esse credider̃. Quod diuinȩ grȩ
dispensatione agit᷑: ne in inchoa-¬
tione sua temptationũ asꝑitate
tangant᷑: quia si eoꝵ initia ama¬
ritudo temptationis exceperit:
tam facile ad ea quȩ reliquerant
redeunt: quã nec longiꝰ discesser̃:
Nam contemptis priꝰ uiciis: quasi
pulu̾: non eos dux̃ dñs ꝑ uiã terrȩ
philistum quȩ uicina est: reputanᷤ
ne forte peniter& eũ si uidiss& ad¬
uersum se bella consurgere: & re-¬¬
uerteret᷑ in egiptũ. Ex egipto
itaq exeuntibus. e uicino bella
subtrahunt᷑: quia derelinquenti.¬
bꝰ scłm quȩdam priꝰ tranquillitas
ostenditur: ne in ipsa sua teneri¬

Expanded text:
si quoque in ipso adhuc aditu inchoationis suae, vel tranquillitatem pacatissimam carnis, vel dona prophetiae, vel praedicamenta doctrinae, vel signorum miracula, vel gratiam curationis accipiunt: post haec autem duris tentationum ationibus adhuc, cum inciperent, valde liberos se esse crediderunt. Quod divinae gratiae dispensatione agitur, ne in inchoatione sua tentationum asperitate tangantur, quia si eorum initia amaritudo tentationis exciperet, tam facile ad ea quae reliquerant redirent quam nec longius discesserant; nam contemptis prius vitiis, quasi pulum, non eos duxit Dominus per viam terrae Philisthiim, quae vicina est, reputans ne forte poeniteret eum, si vidisset adversum se bella consurgere, et reverteretur in Aegyptum . Ex Aegypto itaque exeuntibus e vicino bello subtrahuntur, quia derelinquentibus saeculum qnaedam prius tranquillitas ostenditur, ne in ipsa sua teneri
Abbreviated transcription (Latin):
uiã ꝑgunt: & in tergo respici¬
unt. Per spem quidem quasi an-¬
te se pedem ꝓferunt: sed ꝑ con-¬
sideratione̾m prauoꝵ hominũ.
post se oculos tendunt. Rectiui.¬
deri appetunt: sed ad inuenien-¬
dosse. tort᷑ã regulam sumunt:
Si enĩ sem& ipsos quales sunt cog-¬
noscere appetunt: ñ deterioꝵ
conspicere. sed melioꝵ exempla
debuerant. Iccirco gͦ peccatõres
se. eẽ. non intelligunt: quia ho¬
mines non attendunt. Nam si
homines atcenderent: quantũ
peccando distarent a bonis ho-¬
minibus inuenirent. De hoc gͦ
pęnitente qui iccirco bonorum
exempla considerat: ut sibi m&¬
ipsi quantũ a bono recessit inno.¬
tescat: bene dicit᷑. Respiciet ho¬

Expanded text:
viam pergunt, et in terga respiciviam pergunt, et in terga respiciunt. Per spem quidem, quasi ante se pedem proferunt, sed per considerationem pravorum hominum post se oculos tendunt. Recti videri appetunt, sed ad inveniendos se tortam regulam sumunt. Si enim semetipsos quales sunt cognoscere appetunt, non deteriorum conspicere, sed meliorum exempla debuerant. Idcirco ergo peccatores se esse non intelligunt, quia homines non attendunt. Nam si homines attenderent quantum 770 peccando distarent a bonis hominibus, invenirent. De hoc ergo poenitente qui idcirco bonorum exempla considerat ut sibimetipsi quantum a bono recessit innotescat bene dicitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
sibi alios p̃ferunt. uolantia ani-¬
malia alarũ ꝑcussione se tanguis:
ut eo ad uolatũ se altius exciteq:
quo humilius alter in altero qđ
admiret᷑ uid&: Hinc itaq colli.¬
gendũ. ẽ. quanta debemꝰ sollicitii¬
dine melioꝵ uitã conspicere nos
qui in infimis iacemꝰ: si & hi qͥ iam
tanta sanctitate sublimes sunt.
ut ꝑ humilitatis gressum ad ma-¬
iora ꝓficiant: adhuc querunt
in aliis quod imitantes admirent᷑:¬
Sed hȩc reꝓbi nesciunt: qͥa men-¬
tis oculos semꝑ in infimis p̾munt:
Qui & siquando in uia dñi ueni¬
unt: non ad melioꝵ uestigia. sed
ad intuenda semꝑ deterioꝵ exẽ-¬
pla uertunt᷑. Neq enĩ eoꝵ uitã
considerant: quibus se humilian-¬
do post ponant: sed qͥbꝰ suꝑbiendo
se p̃ferant. Deteriores nanq
respiciunt: quibus meliores se
esse glorientur. Et iccirco ꝓfi¬
cere ad meliora non possunt᷑: qͥa
hoc sibi sufficere ȩstimant: quod
pessimos antecedunt. Omiseri:

Expanded text:
sibi alios praeferunt, volantia anisibi alios praeferunt, volantia animalia alarum percussione se tangunt, ut eo ad volatum se altius excitent, quo humilius alter in altero quod admiretur videt? Hinc itaque colligendum est quanta debemus sollicitudine meliorum vitam conspicere nos, qui in infimis jacemus, si et hi qui jam tanta sanctitate sublimes sunt, ut per humilitatis gressum ad majora proficiant, adhuc quaerunt in aliis quod imitantes admirentSed haec reprobi nesciunt, quia mentis oculos semper in infimis premunt, qui et si quando in viam Domini veniunt, non ad meliorum vestigia, sed ad intuenda semper deteriorum exempla vertuntur. Neque enim eorum vitam considerant, quibus se humiliando postponant, sed quibus superbiendo se praeferant. Deteriores namque respiciunt, quibus meliores se esse gloriantur; et idcirco proficere ad meliora non possunt, quia hoc sibi sufficere aestimant, quod pessimos antecedunt. O miseri,
Abbreviated transcription (Latin):
sanctitatis ꝓpriȩ me ad meliuᷤᷤ ac¬
cendit: & ala mea uicinũ animal
ferio: si aliquando alteri opꝰ bonũ
uitã significari istis animalibus
diximus: lib& in ipso uolatu a¬
nimaliũ. oculos mentis at tollere:
& quanta uicissim alarũ ꝑcussi¬
one se excitent: subtili considera-¬
tione pensare. Paulus nanq cũ
cȩteroꝵ scõrũ sollicitudinẽ in p̃¬
dicatione robustius labor ando
transcendẽt: ut ab elatione se
p̃mer&. & uires suas in humili¬¬
tatis gremio nut rir& crudeli¬
dei. Et tamen eoꝵ dem omnium
apłoꝵ primꝰ. quasi accepti prin-¬
cipatus oblitus: ac si minꝰ ipse ali¬
quid saper&: in paulo sapientiã
mirat᷑ dicens Sic̃ & Karissimus
frater nr̃ paulus sođm datã sibi sa-
pientiã scripsit uobis: sicut & in
om̃ibus epłis loquens in eisdem
in quibus sunt quȩdam difficilia
intellectu. Ecce paulus in apłis
mirat᷑ innocentiã: ecce apłoꝵ pͥn.

Expanded text:
sanctitatis propriae me ad melius acsanctitatis propriae me ad melius accendit. Et ala mea vicinum animal ferio, si aliquando alteri opus bonum itam significari istis animalibus diximus, libet in ipso volatu animalium oculos mentis attollere, et quanta vicissim alarum percussione se excitent, subtili consideratione pensare. Paulus namque, cum caeterorum sanctorum sollicitudinem in praedicatione robustius laborando transcenderet, ut ab elatione se premeret, et vires suas in humilitatis gremio nutriret, crudeliDei . Et tamen eorumdem omnium apostolorum primus, quasi accepti principatus oblitus, ac si minus ipse aliquid saperet, in Paulo sapientiam miratur, dicens: Sicut et charissimus frater noster Paulus siam scripsit vobis, sicut et in omnibus epistolis, loquens in eis de his in quibus sunt quaedam difficilia intellectu . Ecce Paulus in apostolis miratur innocentiam, ecce apostolorum prince
Abbreviated transcription (Latin):
illo respicit quod admiretur:
distincta bona. & ab altitudine
elationis reprimant: & ad stu-¬
diũ ꝓuectus accendant. Magna
nanq sollicitudine ad cur̃a nr̃ȩ
meliorationis accingim᷑: qͣndo
id uirtiitis in aliis cernimus:
quod non habemus. Unde & ie¬
zechiel ꝓpħa. cũ uolantia anima.¬
lia descripsiss&e: adiunx̃. Et au-¬
diui post me. uocẽ cõmotionis
magnȩ: benedicta gła dñi de
loco suo: & uocẽ alarum anima¬
liũ ꝑcutientiũ alterã ad alterã:
Quid nanq alas animaliũ: nisi
uirtutes debemus sentire scoꝵ:¬
Qui dum terrena despiciunt: ad
cȩlestia uolando subleuant᷑. Un¬
de recte etiã ꝑ isayam dicitur:
Qui confidunt in dño mutabt᷑
fortitudine̾: & assument pennas
ut aquilȩ. Uolantia itaq anima-¬
lia alis suis se uicissim feriunt:
quia scõꝵ mentes in eo qđ suꝑna
appetunt: consideratis inuicem
alternis uirtitibꝰ excitant᷑. Ala
enĩ sua me ꝑcutit: qui exemplo

Expanded text:
illo respicit quod admiretur, illo respicit quod admiretur, distincta bona et ab altitudine elationis reprimant, et ad studium profectus accendant. Magna namque sollicitudine ad curam nostrae meliorationis accingimur, quando id virtutis in aliis cernimus quod non habemus. Unde Ezechiel propheta, cum volantia animalia descripsisset, adjunxit: Et audivi post me vocem commotionis magnae: Benedicta gloria Domini de loco slium percutientium 769 alteram ad alteram . Quid namque alas animalium, nisi virtutes debemus sentire squi, dum terrena despiciunt, ad coelestia volando sublevantuetiam per Isaiam dicitur: Qui confidunt in Domino, mutabunt fortitudinem, assument pennas ut aquilae . Volantia itaque animalia alis suis se vicissim feriunt, quia sanctorum mentes in eo quod superna appetunt, consideratis invicem alternis virtutibus excitantur. Ala enim sua me percutit, qui exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝓpħiȩ sp̃m non hab&: quid
sequatur ignorat. Alius indigen¬
tibus multa iam ꝓpͥa largiri.
potest: secdtam̃ iniuste agentibus
obuiare libere non potest᷑. Alius
imuste agentibꝰ audact᷑ ꝓ dõ ob.¬
uiat: sedtam̃ indigentibus quȩ̨
hab& tribuere omnia recusat. Alꝰ
iam & ab otioso se sermone res.¬
tringens: linguȩ lasciuiã suꝑat:
sedtam̃ adhuc insurgentis ire sti¬
mulos ꝑfecte non calcat. Alius
insurgentẽ irã iam ꝑfecte edomat.
sedtam̾ adhuc lingua̾ in leticiã
relaxat. Quid. ẽ. hoc quod iste
eo bono indig& quo alius pollae:¬
& ille cũ multis polleat. habunde
aliis bonũ adesse considerat qđ
sibi deesse suspirat: nisi qđ mira
nobiscũ dispensatione agit᷑. ut
ꝑ hoc quod alter hab& & iste n᷑
hab&. unus alteri melior osten¬
datur: quatinꝰ tanto ardentius
ad humilitatẽ quisq ꝓfic iat: qͣn¬
to ex bonis quȩ non hab& infe-¬
riorẽ se habentibus pensat: Sicq
fit. ut dũ ille in isto. atq hic in

Expanded text:
iae spiritum non habet, quid sequatur ignorat. Alius indigentibus multa jam propria largiri potest, sed tamen injuste agentibus obviare libere non potest. Alius injuste agentibus audacter pro Deo obviat, sed tamen indigentibus, quae habet, tribuere omnia recusat. Alius jam et ab otioso se sermone restringens linguae lasciviam superat, sed tamen adhuc insurgentes irae stimulos perfecte non calcat. Alius insurgentem iram jam perfecte edomat, sed tamen adhuc linguam in laetitiam relaxat. Quid est hoc, quod iste eo bono indiget ille, cum multis polleat, abunde aliis bonum adesse considerat quod sibi deesse suspirat, nisi quod mira nobiscum dispensatione agitur, ut per hoc quod alter habet, et iste non habet, unus altero melior ostendatur, quatenus tanto ardentius ad humilitatem quisque proficiat, quanto ex bonis quae non habet inferiorem se habentibus pensat? Sicque fit ut dum ille in isto, atque hic in
Abbreviated transcription (Latin):
in iubilo: & liberauit animam
suam ne ꝑgera in interitũ. sed
uiuens lucem uider&. In his itaq
tam collectis coaceruatisq sen.¬
tentiis: & supra meror amari¬
tudinis. & infra subiuncta est
leticia securitatis: moxq post
hȩc dr̃ Hȩc om̃ia operat᷑ deus
tribus uicibus ꝑ singulos. Ac
si dicer&. Quod semel de uno
dixi: hoc tribus uicibus ꝑ singu-¬
los agit᷑. Sed sollert̾ intuendũ. ẽ:

Expanded text:
jubilo, et liberavit animam suam, ne pergeret in interitum, sed vivens lucem videret. In his itaque jam collectis coacervatisque sententiis, et supra moeror amaritudinis, et infra subjuncta est laetitia securitatis; moxque post haec dicitur: Haec omnia operatur Deus tribus vicibus per singulos. Ac si diceret: Quod semel de uno dixi, hoc tribus vicibus per singulos agitur. Sed solerter intuendum est
Abbreviated transcription (Latin):
lus & contentio non ne carnales
estis. & paulopost subdidit di¬
cens ñne homines estis: ñnũqͣm
tam̃ homines dicit eos quos a
bestiis ratione distinguit: id .ẽ.
quos non atteri bestiali passio¬
nũ motu demonstrat. Quibꝰ
estis: quia illos nimiru dñs pas¬
cit: quos uoluptas carnis. ium̃¬
toꝵ more non afficit. At contͣ
hi qui carnali affectione̾ subcũ¬
bunt: non iã homines sed ium̃¬
ta nominant᷑: sicut de qͥbꝰcdlam¬

Expanded text:
lus et contentio, nonne carnales lus et contentio, nonne carnales estis ? et paulo post subjicit, dicens: Nonne homines estis? nonnunquam tamen homines dicit eos quos a bestiis ratio distinguit, id est quos non atteri bestiali passionum motu demonstrat. Quibus homines estis , quia illos nimirum Dominus pascit, quos voluptas carnis jumentorum more non afficit. At contra hi qui carnali affectioni succumbunt, non jam homines, sed jumenta nominantur, sicut de quibusd
Abbreviated transcription (Latin):
caui. Sed peccatorẽ se non cognos¬
cer&: si iusticiã non haber&. Ne¬
mo quippe tortitudinẽ suã. nisi
cũ rectus. ẽẽ. cȩperit. dep̾hendit
Nam qui omnino ꝑuersus est:
neq hoc potest uidere quod est:
Qui uͦ peccatore̾ se intelligit᷑ ĩa
ex parte aliqua. ẽẽ. iustus incho¬
auit: atq id qđ iniustus fȩcerat:
ex eo quod iustus. ẽ. accisat. Qua
accusatione sua deo inherere in¬
choat: dum rectũ contra se iudi¬
ciũ ꝓferens: hoc in se qđ illi sen¬
tit displicere condempnat. Re-¬
cepta ergo iusticia sua. dicat
homo iste: peccaui. Et notan¬
dum qđ p̃mittit᷑. respiciet ho¬
mines: & tunc deinde subiun¬
git᷑: & dic&e. peccaui. ldeo enĩ
non nulli peccasse se nesciunt:
quia homines non attendunt
Nam si considerarent homines:
citius cognoscerent: quantũ
peccando infra homines ceci¬¬
dissent. Et quãuis scriptitra
sacra aliquando homines pone¬
re soleat humana sapientes. sic̃
ait apłs: cum enĩsit int᷑ uos ze¬

Expanded text:
Se peccatorem non cognosceret, si justitiam non haberet. Nemo quippe tortitudinem suam, nisi cum rectus esse coeperit, deprehendit. Nam qui omnino peneque hoc potest videre quod est; qui vero peccatorem se esse intelligit, jam ex parte aliqua esse justus inchoavit, atque id quod non justus fecerat, ex eo quod justus est accusat. Qua accusatione sua Deo inhaerere inchoat, dum rectum contra se judicium proferens, hoc in se quod illi sentit displicere condemnat. Recepta ergo justitia sua dicit homo iste: Peccavi. Et notandum quod praemittitur: Respicit homines; et tunc deinde subjungitur: Et dicet, Peccavi. Ideo enim nonnulli peccasse se nesciunt, quia homines non attendunt. Nam si considerarent homines, citius agnoscerent quantum peccando infra homines cecidissent. Et quamvis Scriptura sacra aliquando homines ponere soleat humana sapientes, sicut ait Apostolus: Cum enim sit inter vos ze
Abbreviated transcription (Latin):
in cinerẽ reuertet᷑. In peccato
enĩ quisq positus. mortalitatis
suȩ obliuiscit᷑ : & terrã se. eẽ. non
meminit: dum adhuc ꝑsuꝑbiã
inflatur. Post conuersionis gr̃am
cdatur. Iam in cinerẽ dauid re-¬
uersus fuerat: cũ dicebat. Mem̃
todñe quod puluis sumꝰ. Abra
ham in cinerẽ reuersus fuerat:
dicens. Loquar ad dñm meũ: cũ
sim puluis & cinis. E si uiuentẽ
carnẽ necdum in terrã mors sol¬
uerat: hoc tam̃ apud se erant:
quod se futuros absq dubitatio¬
ne p̾uidebant Ninc alias dicit᷑

Expanded text:
in cinerem revertetur. In peccato in cinerem revertetur. In peccato enim quisque positus mortalitatis suae obliviscitur, et terram se esse non meminit, dum adhuc per superbiam inflatur. Post conversionis vero sdatur? Jam in cinerem David reversus fuerat, cum dicebat: Memento, Domine, quod pulvis sreversus fuerat, dicens: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis . Et si viventem carnem necnon in terra mors solverat, hoc tamen apud se erant, quod se futuros absque dubitatione praevidebant. Hinc alias dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
rem reuertet᷑ Simul enĩ om̃is
caro deficit: quando ĩã nullis
suis motibꝰ seruit: quia p̾sidens
sp̾ccuncta eius fluxa restrin¬
git: & qͦdã districtionis suȩ
gladio. om̃e quod in illa male
uiuebat interficit. Hoc nimi¬
rũ disciplinȩ gladio. sem& ipsu̾
ieremias interfecerat: cũ dice.¬
bat. Postquã conuertisti me. egi
pęnitentiã: & postquã ostendi.¬
sti mͥ. ꝑcussi fȩmur meũ. Quid
enĩ in fȩmore: nisi uoluptas car.¬
nis accipitur : E quid est quod
ait postquã ostendisti mͥ ꝑcussi
fȩmur meu̾: nisi postquã suꝑna
spiritaltt̃ uidit. omne qđ inferiꝰ
in se carnalit᷑ uiuebat. extinxit.
ut quantomagis sũma patescer eñ.
tantomagis ima quȩ tenuerant
non liberent: Nam quanto inci¬
pit quisq suꝑiꝰ uiuere: tanto in-¬
choat inferius interire. luxta af¬
fectũ nanq carnalis oꝑationis. om̃iᷤᷤ
caro pauli simul interierat: cum
dicebat. Uiuo autẽ iam ñ ego: ui¬
in loco helii subdidit. Et homo

Expanded text:
em revertitur.---Simul enim omnis caro deficit, quando jam nullis suis moribus servit, quia praesidens spiritus cuncta ejus fluxa restringit, et quodam districtionis suae gladio omne quod in illa male vivebat, interficit. Hoc nimirum disciplinae gladio semetipsum Jeremias interfecerat, cum dicebat: Postquam convertisti me, egi poenitentiam; et postquam ostendisti mihi percussi femur meum . Quid enim in femore, nisi voluptas carnis accipitur? Et quid est quod ait: Postquam ostendisti mihi, percussi femur meum, nisi quod postquam superna spiritaliter vidit, omne quod in se ut quanto magis summa patescerent, tanto amplius ima quae tenuerant non liberent? Nam quanto magis incipit quisque superius vivere, tanto inchoat inferius interire. Juxta affectum namque carnalis operationis, omnis caro Pauli simul interierat cum dicebat: « Vivo autem jam non ego, viiu hoc loco subdidit: Et homo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hendamus nrãm. Illoꝵ uidelicae
species: quasi quȩdam forma no¬
bis imitanda ꝓponit᷑. Uiua lec¬
tio. ẽ: uita bonoꝵ. Unde & n᷑
imnierito iusti in sacro eloquio
libri nominant᷑: sicut scriptũ
est. Libri aꝑti sunt: & alius li¬
dicati sunt mortui ex his quȩ
scripta erant in libris. Liber
nanq uitȩ. ẽ. ipsa uisio adue¬
nientis iudicis: in quo quasi scri-¬
ptũ. ẽ. om̃e mandatũ: quia qͥs¬
quis eũ uiderit: mox teste con¬
scientia quicquid non sit intelli¬
git. Libri etiã aꝑti referuntur:
quia iustoꝵ tẽ uita conspicit᷑:
in quibus mandata cȩlestia oꝑe
impressa cernunt᷑. Et iudicati
sunt mortui ex his quȩ scripta
erant in libris: quia in ostensa
uita iustoꝵ. quasi in expansione
libroꝵ. legunt bonum qđ ipsi
agere noluer᷑: atq ex eoꝵ qui
fecer̃ comparatione dãpnant᷑.
Ne gͦ unusquisq t̾c̃ uidens eos
quod ñ fecit defleat: nc̃ in eis
qđ imitet᷑ attendat. Quod

Expanded text:
rehendamus nostram. Illorum videlicet rehendamus nostram. Illorum videlicet species quasi quaedam forma nobis imitanda proponitur. Viva lectio est vita bonorum. Unde et non immerito iidem justi in sacro eloquio libri nominantur, sicut scriptum est: Libri sunt aperti, et alius lidicati suscripta erant in libris . Liber namque vitae est ipsa visio advenientis Judicis, in quo quasi scriptum est omne mandatum, quia quisquis eum viderit, mox teste conscientia quidquid non fecit intelligit. Libri aperti referuntur, quia justorum tunc vita conspicitur, in quibus mandata coelestia opere impressa cernuntur. Et judicati sunt mortui ex his quae scripta erant in libris, quia in ostensa vita justorum, quasi in expansione librorum legunt bonum quod ipsi agere noluerunt, atque ex eorum qui fecerunt comparatione damnantur. Ne ergo unusquisque tunc videns eos, quod non fecit defleat, nunc in eis quod imitetur attendat; quod
Abbreviated transcription (Latin):
caui. Ac si dicatur. Scõꝵ ui¬
roꝵ exempla conspici&: atq
eoꝵ cd̃paratione se pensans: ini¬
quu se. ẽẽ. dep̃hend& Qui gͦ
plenissime intelligere appetit
qualis. ẽ. tales nimirũ debet
conspicere qualis non. ẽ: ut ex
bonoꝵ forma metiat᷑ quanto
ipse deserto bono deformis. ẽ:
Ex his quippe quibꝰ plenissime
bona ad sunt: ꝑpendit recte
quȩ sibi minꝰ sunt: atq in illoꝵ
pulchritudine conspicit fȩdi¬
tatẽ suam: quã in seipso & po¬
test ꝑpeti. & non potest sen
tire. Luce̾ nanq deb& conspi-¬
cere: qui uult de tenebris iu.¬
dicare: ut in illa uideat. quid
de tenebris estimo&: ꝑ quas ui-¬
dere p̃pedit᷑. Peccator nanq
incognita uita iustoꝵ. sem&¬
ipsumꝰ conspicit: & peccatorẽ se
nullatenꝰ comp̃hendit. Uidere
enĩ se non potest: quia fulgorẽ
lucis nesciens. cũ se moeipsũ con¬
spicit: quid aliud quã tenebras
attendit: Iustoꝵ gͦ debemus
uita conspicere: ut subtilit̾ de-¬

Expanded text:
 Ac si dicatur: Sanctorum virorum exempla conspicit, atque eorum comparatione se pensans, iniquum se esse deprehendit. Qui enim plenissime intelligere appetit qualis est, tales nimirum debet conspicere qualis non est ut ex bonorum forma metiatur, quanto ipse deserto bono deformis est. Ex his quippe quibus plenissime bona adsunt, perpendit recte, quae sibi minus sunt, atque in illorum pulchritudine conspicit foeditatem suam, quam in semetipso et potest. Lucem namque debet conspicere, qui vult de tenebris judicare; ut in illa videat quid de tenebris aestimat per quas videre praepeditur. Peccator namque incognita vita justorum si semetipsum conspicit, peccatorem se nullatenus comprehendit. Videre enim se non potest, quia fulgorem lucis nesciens, cum semetipsum conspicit, quid aliud quam tenebras attendit? Justorum ergo debemus vitam conspicere, ut subtiliter dep