comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
une int̾im flã ut cepiꝰ¬
detegamus. Quid igit᷑
maiestatis pñt hr̃e simlãcra q̃
fuerunt in homũculi potestate.
E ut aliud fierent b oĩo nõ fie¬
rent. Idccͥo apud oracium pͥapꝰ
ita loquitur. Olim truncus erã
fitulnus mutile lignũ. Cum fa¬
ber nic̾tus stannũ face̾t ne pͥa¬
pum maluit esse deum. Deus
inde ego furum auĩq maxiã
formido. Quis non sit hoc tãto
custode securus. fures enim tã
stulti st̃. ut pͥapi tentiginem
timeant. cum aues ipẽ quas fui¬
re falcis aut ingiumis abit eri¬
stimant silãcris fabrefactis id
est homĩ plane similibꝰ insideant
et in dificent. Sed flacus ut sa¬
tiriti carminis scuiptor. derisit¬
honũ uar̾tatem. u̾m hii qui faci¬
unt seriam rem se facere opnia¬
tur. Deniq poeta maximus hõ
in ceteris prudens ni hoc solo
nõ poetite sed amlit̾ desipit. ñ
in illis emendatissis libris eciã
fieri hoc iubet. et custos furũ
atq auium: cũ falce saligia al
tutela puapi. Adorant gͦ mor¬

Expanded text:
unc interim falsa ut coepidetegamus. Quid igitur maiestatis possunt habere simulacra, quae fuerunt in homunculi potestate uel ut aliud fierent uel ut omnino ne fierent? idcirco aput Horatium Priapus ita loquitur: olim truncus eram ficulnus, inutile lignum cam faber incertus scamnum faceretne Priapum, maluit esse deum. deus inde ego, furum auiumque maxima formido. quis non sit hoc tanto custode securus? fures enim tam stulti sunt, ut Priapi tentiginem timeant, cum aues ipsae, quas terrore falcis aut inguinis abigi existimant, simulacris fabre factis id est hominum plane similibus insidant nidificent inquinent. sed Flaccus ut satirici carminis schominum vanitatem. Verum ii qui faciunt, seriam se facere rem opinantur. Denique poeta maximus, homo in caeteris prudens, in hoc solo non poetice, sed aniliter desipuit; cum in illis emendatissimis libris etiam fieri hoc jubet: Et custos furum atque avium, cum falce saligna, tutela Priapi. Adorant ergo mor
Abbreviated transcription (Latin):
futus. calliditas autẽ et astua
aii mutis qͦ aĩalibus st̃. uel cũ
isidiantur aliis et dolo capiũt
it deuorent. uel cũ insidias alioꝵ
bario gn̾e deludunt. Sapiencia
uero in hoĩem solũ cadit. Sapiã
est enim intelligencia uel ad bo¬
num rectũq faciend. uel absti¬
uencia delictoꝵ factoꝵq impro¬
loꝵ. lucro at̾ nũꝙͣ sapiens stu¬
det: qr bona hec teirena cõtem¬
pnit. nec quẽꝙ̃ falli patitur.
minũ corrigere eosqz in uiam
redut̾e. Si quid̃ socialis est ho¬
miis ac benefica natura. que

Expanded text:
stutus. calliditas autem et astutia stutus. calliditas autem et astutia in mutis quoque animalibus sunt, uel cum insidiantur aliis et dolo capiunt, ut deuorent, uel cum insidias aliorum uario genere deludunt, sapientia uero in hominem solum cadit. sapientia est enim intellegentia uel ad bonum rectumque faciendum uel ad abstinentiam dictorum factorumque inproborum. lucro autem numquam sapiens studet, quia bona haec terrena contemnit, nec quemquam falli patitur, es hominum corrigere eosque in uiam reducere, siquidem socialis est hominis ac benefica natura, quo
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluitur. Stulticia igitur e̾
in factis. dictisq ꝑ ignorancã
recti ac boni erracio. Ergostul¬
tus non est qui ne quid̾ sͥ par¬
cit: dũmodo non noceat alter.
qd̾ est malũ. qd̾ quid̾ nobis ⁊
rõ et u̾i̾tas ipã p̾stribit. Inõĩ¬
bus enim uidemus aĩalibus qr
sapiã carent. contiliatrite̾ su
eẽ naturã. Nocent igitur ahis
ut sͥ. prosint nestiuĩt enii
qr malũ est nocere. homo uo̾
quia stĩam bom ac mali habet
abstinet se anocendo etiã cum
comodo suo. qd̾ aĩal inrõnale
facere non potest. et ideo int̾
summas hominis uirtutes:i¬
nocencia nimeratur. Quibꝰ
rebus apparet sapiẽtem esse
qui manult ꝑire ne noceat.
ut id offm̃ quo anitis dister¬
intur fuet. Nam qui uenden¬
tis errorem non redarguit. ut
aurũ ꝑuo emat. aut qui nõ
profitetur fugitim sinũ. uel pe¬
stilentem se domũ uendere. lu¬
cro et comodo suo cõsulens. nõ
est ille sa piens. ut carneades
hiden uolebat. sed callidus et a¬

Expanded text:
dissoluitur. stultitia igitur est dissoluitur. stultitia igitur est in factis dictisque per ignorantiam recti ac boni erratio. ergo stultus non est qui ne sibi quidem parcit, dum ne noceat alteri, quod est malum. quod quidem nobis et ratio et ueritas ipsa praescribit. in omnibus enim uidemus animalibus, quia sapientia carent, conciliatricem sui esse naturam. nocent igitur aliis, ut sibi prosint: nesciunt enim quia malum est nocere. homo uero quia scientiam boni ac mali habet, abstinet se a nocendo etiam cum incommodo suo, quod animal inrationale facere non potest, et ideo inter summas hominis uirtutes innocentia numeratur. quibus rebus apparet sapientissimum esse qui mauult, perire ne noceat, ut id officium quo a mutis discernitur seruet. nam qui uendentis errorem non redarguit, ut aurum paruo emat, aut qui non profitetur fugitiuum seruum uel pestilentem se domum uendere lucro et commodo suo consulens, non est ille sapiens, ut Carneades uideri uolebat, sed callidus et a
Abbreviated transcription (Latin):
recipent: non utiq tamꝙͣ stul¬
tos. sed tamꝙͣ bonos et sapiẽtes
uiros. Itaq non uideo quare cũ
pro amicicia et fide mori sũma
riosum. Ergo stultissimi sunt
pro deo. cũ ip̃i eum qui pro ho¬
mine uoluit mori in celũ sũmiᷤ
laudibus tollant. Demq ut
concludam disputacionẽ: nõ
posse eund̾ iustum esse ac stul¬
tum. eund̾ sapientẽ et iniu¬
stũ docet ipsa racio. Qui em
stultus est quid sit iustũ ac boͫ.
nescit. et ideo semꝑ peccat duci¬
tur eniꝰ qiͣ captiuus a uiciis .nͨ.
ter facere non potest. ꝙͣ si ha¬
possit iustus esse: qui stultus
est. neqr sapiens qui fuerit
inuistus. C si est uerissim̃ ma¬
infestum est. eum qui aut¬
naufrago tabulam. aut equum
saucio non ademerit.stultum
non esse. qr hec fac̾e̾ patiñ est.
aquo sapiens abstinet. uideri
tñ et ipẽ confiteor ꝑ homĩ erro¬
rem ignoranciũ cuiꝰq rei ꝓpͥeta¬
tem. Itaqz omĩs hec questio nõ
tam argum̃tis ꝙͣ diffiicione

Expanded text:
reciperent, non utique tamquam stulreciperent, non utique tamquam stultos, sed tamquam bonos et sapientes uiros. itaque non uideo quare, cum pro amicitia et fide mori summa riosum. ergo stultissimi sunt pro deo, cum ipsi eum qui pro homine mori uoluit, in caelum summis laudibus tollant. denique, ut concludam disputationem, non posse eundem iustum esse ac stultum, eundem sapientem et iniustum docet ipsa ratio. qui enim stultus est, quid sit iustum ac bonum nescit et ideo semper peccat. ducitur enim quasi captiuus a uitiis nec ter facere non potest quam si hapossit iustus esse qui stultus est, neque sapiens qui fuerit iniustus. quod si est uerissimum, manifestum est eum qui autnaufrago tabulam aut ecum saucio non ademerit stultum non esse, quia haec facere peccatum est, a quo se sapiens abstinet. uideri tamen et ipse confiteor per hominum errorem ignorantium cuiusque rei proprietatem. itaque omnis haec quaestio non tam argumentis quam definitione
Abbreviated transcription (Latin):
uetur. Sed concedamus posse fĩ
faciet si nactus fu̾it aut in eqͦ
sauciũ. aut in tabula naufra¬
gum. Non murtus confiteor mo¬
rietur. pocius ꝙͣ occidet. Nec idõ
tñ iusticia qd̾ est singlãre hoĩs
bonũ. stulticie nomen accipiet.
Quid emꝰ melius quid carius ẽẽ
cie rõne minuatur. Stulticie
est inqͥt aliene aĩe ꝑtere: cum
ꝑnicie sue. Nam eciã pro aracia
pire stultũ iudicabitur. Quid
gͦ illi familiares pitagorei
laudantur a nobis. quoꝵ alt̾
se tirannio uadem mortis pro
alt̾o dedit. Alt̾ ad p̾stitutum
tempus cum iam sponsor eius
duceretur. p̾stanciam sui fecit:
eũq int̾uentu suo liberauit.
Quoꝵ uirtus in tanta gloria
non haberetur: cũ alter pro
amico. alt̾ profide mori boluit.
si stulti putarentur. demiq ob
hanc ipãm uirtutem tirannus
his graciam retulit. utiũq ser¬
uando et hoĩs crudelissim nat᷑a᷑
mutata est. Qͥu eciam dep̾catꝰ
ẽẽ dicitur. ut se t̾niũ in amiciciã

Expanded text:
uetur. sed concedamus posse fieruetur. sed concedamus posse fierd ergo iustus faciet, si nactus fuerit aut in equo saucium aut in tabula naufragum? non inuitus confiteor: morietur potius quam occidat. nec ideo tamen iustitia, quod est singulare hominis bonum, stultitiae nomen accipiet. quid enim melius, quid carius esse tiae ratione minuatur. stultitia est inquit alienae animae parcere cum pernicie suae. num etiam pro amicitia perire stultum iudicabis? quid ergo illi familiares Pythagorei laudantur a uobis, quorum alter se tyranno uadem mortis pro altero dedit, alter ad praestitutum tempus, cum iam sponsor eius duceretur, praesentiam sui fecit eumque interuentu suo liberauit? quorum uirtus in tanta gloria non haberetur, quod alter pro amico, alter etiam pro fide mori uoluit, si stulti putarentur. denique ob hanc ipsam uirtutem tyrannus iis gratiam rettulit utrumque seruando et hominis crudelissimi natura mutata est. quin etiam deprecatus esse dicitur ut se tertium in amicitiam
Abbreviated transcription (Latin):
ie non possunt. Nain cum et de
birtute disputant ꝙͣius intelli¬
fant erumpinis ac misenis eẽ
birtutem plane ad stulticiam
redigunt. Si quid tantos hꝰ
bitelabores frustra et maiit̾
sustipit. sed hec alio loco plemꝰ
interim deiusticia ut cepiius
cuius tanta uis est ut cum ocu¬
los in celũ sustulerit. adeo me¬
reatur omĩa. recte igitur flac¬
cie uim: ut ad tutelam sui non
egeat nec armis nec uiribus.
quatũq iter fecerit integer ui¬
te stelerisqz purus non eget
mauris iaculis. nec artu nec
uenenatis gr auida sagittis. fa¬
te. pharetra. siue ꝑ firtes iter
estuosas. suie facturus per in¬
hospitalem cancasum. uel que lo¬
ca sabulosus ambit hisdapes.
Non pt̾ gͦ fieri qͣn hoiẽm iustũ
inter discrimĩa tempestatum.
atqz belloꝵ. celestis tutella cu¬
stodiat. atqz non etiam si cum
paricidis et nocentibꝰ nauiget.
aut malis qͦ partatur. ut una
iusta et innocens aĩa libe̾tur.
aut c̾te ꝑeuntibus cet̾is sola ser¬

Expanded text:
re non possunt. nam et cum de re non possunt. nam et cum de uirtute disputant, quamuis intellegant aerumnis ac miseriis esse uirtutem plane ad stultitiam redigunt, siquidem tantos huius uitae labores frustra et inaniter suscipit sed haec alio loco plenius, interim de iustitia, ut coepimus: cuius tanta uis est, ut cum oculos in caelum sustulerit, a deo mereatur omnia. recte igitur Flactiae uim, ut ad tutelam sui non egeat nec armis nec uiribus, quacumque iter fecerit: integer uitae scelerisque purus non eget Mauris iaculis nec arcu nec uenenatis grauida sagittis, Fusce, pharetra, siue per Syrtis iter aestuosas siue facturus per inhospitalem Caucasum uel quae loca fabulosus lambit Hydaspes. non potest ergo fieri quin hominem iustum inter discrimina tempestatum atque bellorum caelestis tutela custodiat ac non, etiamsi cum parricidis et nocentibus nauiget, aut malis quoque parcatur, ut una iusta et innocens anima liberetur, aut certe pereuntibus ceteris sola ser
Abbreviated transcription (Latin):
aut tabulam naufrago non
adem̾it ut ipẽ ammã suam li¬
beret. stultus est pͥmũ om̃i ne¬
go ullo modo fieri posse ut hoĩ
qui quid̾ uere iustus sit eiusi
casus eueniat. qr iustus neq
ciuꝙͣ nato mumicus est. neq qͥ¬
ꝙͣ oĩo appetit aliemĩ. Cur em
nauiget. aut quid petat ex ali¬
ena terra: ciui sufficit sua. Cur
autẽ bellig̾et. ac se aliems fu¬
mano sanguẽ delectabitur: qͥ
nec lucrũ stiat appet̾e. cui suffi¬
cit uictus et nõ modo ipe crrdẽ
fac̾e̾: sed int̾esse facientibus
ac spectare ducat nephas. Sed
omicto ista qmĩ fieri potest bt
bel muitus ad hec subeunda co¬
gatur. Adeo ne gͦ iusticiã ofu¬
n uel pocius otarneade curis ẽ
illa omis orõ tam manem tã
supuatuã tamq contẽptam dõ
yutas: ut nichil possit. nichil¬
q hẽat in sese. qd̾ ad custodiã
sui ualeat. Sed uidelt̾ qui sacra¬
mentũ hoĩs ignorant ideoq
ad hñc temporalẽ uitam iefert̾
omnia: ꝙͣta sit uis iusticie sci¬

Expanded text:
aut tabulam naufrago non aut tabulam naufrago non ademerit, ut ipse animam suam liberet, stultus est. primum omnium nego ullo modo fieri posse ut homini, qui quidem uere iustus sit, eiusmodi casus eueniat, quia iustus neque cuiquam nato inimicus est neque quicquam omnino adpetit alienum. cur enim nauiget aut quid petat ex aliena terra cui sufficiat sua? cur autem belligeret ac se alienis fumano sanguine delectabitur qui nec lucrum sciat adpetere, cui sufficiat uictus, et non modo ipse caedem facere, sed interesse facientibus ac spectare ducat nefas. sed omitto ista, quoniam fieri potest ut uel inuitus ad haec subeunda cogatur. adeone ergo iustitiam, 0 Furi uel potius 0 Carneade, cuius est illa omnis oratio, tam inanem, tam superuacuam tamque contemptam deo putas, ut nihil possit nihilque habeat in sese quod ad custodiam sui ualeat? sed uidelicet qui sacramentum hominis ignorant ideoque ad hanc temporalem uitam referunt omnia, quanta sit uis iustitiae sci
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝙͣ hom ꝑsuadere potuerunt.
ut eoꝵ p̾scripto uiueret: quia
fundamentũ a celo distiphna il¬
la non habuit. Nrm opus t̾cius
sit nccͣe est quos deus docuit. Illi
em̾ depingebãt uerbis et ima¬
gmabantr iustitiã que in con¬
spectu non erat. nec pñtibus
exemplis conf̾mnare pot̾ant q̃
asẜebant. Responderi enim por
ab audientibus non posse ita
uiui. sicut illi sua disputacõe
p̾strib̾e̾nt. adeo ut nulli adhuc
extit̾int. qui id genus uite se¬
q̾rentur. Nos autẽ non modo¬
uerbis. sed eciam exemplis ex
uero petitis: uera esse q̃ anobis di¬
cuntur ostendimus. Sensit igr̃
carneades que sit nat᷑a᷑ iusticie nͥ
mente id fecent. Non emꝰ uere er¬
stimauit eũ stultũ esse qr iustꝰ
est. sed cũ stiret non esse et roẽm
decretũ distiphne sue tueretur.
cuius sũma sña est. nichil ꝑti¬
pi posse. uideannuis gͦ utium¬
ne iusticia fedus ali qd̾ habere
iustus in qͥt si aut equũ saucio

Expanded text:
cuiquam hominum persuadere potuerunt, cuiquam hominum persuadere potuerunt, ut eorum praescripto viveret, quia fundamentum a coelo disciplina illa non habuit. Nostrum opus certius sit necesse est, quos Deus docuit. Illi enim depingebant verbis, et imaginabantur justitiam, quae in conspectu non erat; nec praesentibus exemplis confirmare poterant, quae afferebant. Responderi enim posset ab audientibus, non posse ita vivi, sicut illi sua disputatione praescriberent; adeo ut nulli adhuc extiterint, qui id genus vitae sequerentur. Nos autem non verbis modo, sed etiam exemplis ex vero petitis, vera esse quae a nobis dicuntur ostCarneades quae sit natura iustitiae, nisi uideor qua mente id fecerit. non enim uere existimauit eum stultum esse qui iustus est, sed cum sciret non esse et rationem decretum disciplinae suae tueretur, cuius summa sententia est nihil percipi posse. uideamus ergo utrumne iustitia foedus aliquod habere iustus inquit si aut ecum saucio
Abbreviated transcription (Latin):
uod ad pñtem disputa¬
cionem ꝑtinebat ostẽdi
quomodo iusticia similitudinẽ
iusticie gerat. ut appareat non
sme tausa decipi eos qui putat̾
nr̃e religiomis homines stultos
esse. qui talia fac̾e bidentur. qͣ¬
lia ille ꝓposuit. Nu̾t manis a
me exigi sencio. ut ostendam¬
qͣre iusticiã deus stulticie specie cõ¬
uolutam ex oculis homĩ uoluerit
auferre: si pͥus furio rñdero qr
parũ plene respondit lelus: qͥ
profecto licet sapiens fuent ut
botabatur: patrotinari tñ uere
iusticie nullo modo poterat quia
caput ipm̃ fontemq iusticie ñ
tenebat. Nobis at̾ facilior est i¬
sta deffensio qͥbus celesti benefi¬
cio familiaris est. ac penitus
nota iusticia. quiq illam non
noĩe sed re nouimus. Nam plõ
et aristotiles honesta quid̃ uolũ¬
tate iusticiã defendere cupiert̃.
effecissemqz aliquid si conatus
eor bonos. si eloquentiã. si uir¬
tutem ingemi dñiarum qͦ reꝵ
doctͣͥna misset. Itaqz opus illoꝵ
mane atqz mutile iacuit. Nec

Expanded text:
uod ad praesentem disputationem pertinebat, ostendi quomodo justitia similitudinem stultitiae gerat; ut appareat non sine causa decipi eos, qui putant, nostrae religionis homines stultos esse, qui talia facere videantur, qualia ille proposuit. Nunc majus a me exigi sentio; ut ostendamuare justitiam Deus stultitiae specie convolutam, ex oculis hominum voluerit auferre, si prius Furio respondero, quia parum plene respondit Laelius: qui profecto licet sapiens fuerit, ut vocabatur, patrocinari tamen verae justitiae nullo modo poterat, qui caput ipsum fontemque justitiae non tenebat. Nobis autem facilior est ista defensio, quibus coelesti beneficio familiaris est ac penitus nota justitia, quique illam non nomine, sed re, novimus. Nam Plato et Aristoteles honesta quidem voluntate justitiam defendere cupierunt, effecissentque aliquid, si conatus eorum bonos, si eloquentiam, si virtutem ingenii, divinarum quoque rerum doctrina juvisset. Itaque opus illorum inane atque inutile jacuit; nec
Abbreviated transcription (Latin):
ppresso igitur orbe t̾re cũ
ad destruendã minẽsar
uiriũ tiramude̾ humane opes de¬
fec̾nt: si quid̾ capto mundo cũ
magnis latronũ ex̾citibus in¬
cubabit: dmño auxilio tanta illi
calamitas indigebit. Cõmotus
igitur deus et ꝑiculo ancipiti
et miẜanda cõploracione iustoꝵ.
mictet protimuis lib̾atorẽ. tunc
apietur celũ mediũ intempesta
et tenebrosa nocte. ut in orbe to¬
to lumen descendentis dei tamꝙͣ
fulgur appareat. Qd̾ sibilla hiis

Expanded text:
ppresso igitur orbe terrae cura ad destruendam inmensarum uirium tyrannidem humanae opes defecerint, siquidem capto mundo cum magnis latronum exercitibus incubabit, diuino auxilio tanta illa calamitas indigebit. commotus igitur deus et periculo ancipiti et miseranda conploratione iustorum mittet protinus liberatorem. tum aperietur caelum medium intempesta et tenebrosa nocte, ut in orbe toto lumen descendentis dei tamquam fulgur appareat; quod Sibylla his
Abbreviated transcription (Latin):
iũ suoꝵ luat penas. Sed et ceti
pͥncipes et tira̾m qui cõtriuert̃
orbem sil cũ eo uincti adducẽtur
ad regem: et increpabit eos et
coarguet. et exprobrabit ipsis
facniora ipõꝵ et damp̃bit eos
ac m̾itis cruciatibus tradet. Sͨ.
extincta malicia. et impietate¬
cõ p̾ssa: requiescet orbis. qui ꝑ
tot stlã subiectus errori ac stelĩ.
ne fandã ꝑtulit ẜuitute̾. Non co
puluinaribus suis deturbata si¬
mulacra igni dabuntur. et cũ
donis suis mirabilibus ardebunt.
Qd̾ eciã sibilla cũ ꝓphetis fut᷑m¬

Expanded text:
rum suorum luat poenas. sed et ceteri rum suorum luat poenas. sed et ceteri principes ac tyranni, qui contriuerunt orbem, simul cum eo uincti adducentur ad regem, et increpabit eos et coarguet et exprobrabit iis facinora ipsorum et damnabit eos ac mentis cruciatibus tradet. sic extincta malicompressa, requiescet orbis, qui per tot saecula subjectus errori ac sceleri nefandam pertulit servitutem. Non col templis, et pulvinaribus suis deturbata simulacra igni dabuntur, et cum donis suis mirabilibus ardebunt, quod etiam Sibylla cum Prophetis
Abbreviated transcription (Latin):
obstura. hec est nox que a nob̾
pp̾ aduentũ regis ac dei nrĩ ꝑ
iugil celebratur. Cuiꝰ noctis
dupplex rõ est. ꝙ in ea et uitam
tũ recepit. tum passus est. et
postea regnuĩ orbis t̾re recept̃is
est hic est em̃ libator et iudex
et ultor et rex. et deus quẽ nos
det hoc signũ dabit. Cadet repẽ¬
te gladius ecelo ut stiant iusti
ducem sancte milicie destensurũ:
et descendet comitantibus angel
in mediũ t̾re. et antecedet eum
flãma mextinguibił. et uirtus
anglõꝵ tradet in manus iustoꝵ
multitudinẽ illã q̃ montẽ circũ¬
sed̾it. et concidetur ab hora t̾na
usqz in uespum. et fluet sanguis
more torrentis. deletisq omĩbꝰ
copiis impius solus effugiet.
et ꝑibit ab eo untus sua. hic est
autẽ qui appellat᷑᷑ antixps̃. sed
seipm̃ esse xpm mencietur. et
cõtra u̾m dimicabit. et uictus ef¬
fugiet. et bellũ sepe renouabit.
et sepe uiicetur. donec quarto
p̾lio confectis om̃ibus impiis
debellatus et captus tande̾ stele¬

Expanded text:
. haec est nox quae a nobis propter aduentum regis ac dei nostri peruigilio celebratur: cuius noctis duplex ratio est, quod in ea et uitam tum recepit, cum passus est, et postea regnum orbis terrae recepturus est. hic est enim liberator et iudex et ultor et rex et deus, quem nos dat, hoc signum dabit. cadet repente gladius e caelo, ut sciant iusti ducem sanctae militiae descensurum, et descendet comitantibus angelis in medium terrae et ante-, cedet eum flamma inextinguibilis et uirtus angelorum tradet in manus iustorum multitudinem illam quae montem circumsederit et concidetur ab hora tertia usque in uesperum et Suet sanguis more torrentis: deletisque omnibus copiis inpius solus effugiet et peribit ab eo uirtus sua. hic est autem qui appellatur Antichristus, sed se ipse Christum mentietur et contra uerum dimicabit et uictus effugiet et bellum saepe renouabit et saepe uincetur, donec quarto proelio confectis omnibus impiis debellatus et captus tandem scele
Abbreviated transcription (Latin):
atur. uratur. miseris eciam modis
necetur. ꝑdet ne suũ p̾miũ uutꝰ.
an pocuis ꝑibit ipã. Mĩme. sed
et mercedem suam deo iudice acci¬
piet. et uiuet ac semꝑ uigebit.
Que si tollas. nichil pt̾ in uita
honĩ tam mutile. tam stultum
uidĩ esse. ꝙͣ uirtus cuius nat᷑al
bonitas et honestas doc̾e̾ nos pt̃
ammã nõ esse mortalẽ dñumq
idcco uirtutem ipãm deus sub ꝑsoͣ
stulticie uoluit celatam esse. ut
mĩst̾ium u̾itatis ac religionis
ones sapienciãqz t̾renam extollẽ¬
tem se alcius. sibiq multũ pla¬
centem. uanitatis enorisqz da̾¬
pnaret. ut ꝓposita demq fficul¬
tate ꝑ angustissimos tramites
ad ininortalitatis p̾miũ sublime

Expanded text:
atur uratur, miseris etiam modis atur uratur, miseris etiam modis necetur. perdetne suum praemium uirtus aut potius peribit ipsa? minime, sed et mercedem suam deo iudice accipiet et uiuet ac semper uigebit. quae si tollas, nihil potest in uita hominum tam inutile. tam stultum uideri esse quam uirtus: cuius naturalis bonitas et honestas docere nos potest animam non esse mortalem diuinumque idcirco uirtutem ipsam deus sub persona stultitiae uoluit esse celatam, ut mysterium ueritatis ac religionis ones sapientiamque terrenam extollentem se altius sibique multum placentem uanitatis errorisque damnaret, ut proposita denique difficultate angustissimus trames ad immortalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
cies. que imꝑia: que regna.
Qui ista putat humana sua
bona dĩna iudicat. Quis gͦ
te sapientem leli putet. cum ipẽ
loquaris contria. et paulo post
uirtuti adias que dedisti. S
bidelicet ignorancia ueri facit
iicertam labentemqz siñam. de¬
inde qd̾ adiungis. sed si aut in¬
grati uniu̾si. aut imudi młti
aut inimici potentes. suis uir¬
tutem pͥmis spoliantur: Oꝙͣ
fragilem.ꝙͣ manem birtutem
nniduxisti: si spoliari suo pͥmio
potest. Que si bona sua dñia
iudicat ut aiebas: qui pn̾t exist̾e
tam ingrati tam muidi. tam pa¬
tentes. qui u̾tutem spoliare huis
bonis que fuerunt in illa collata
dinitus: Ne illa se inqͥt multis¬
solaciis oblectat. maxiẽq suo de¬
core seipã sustentat. quibus sola¬
tus quo decore: cũ in cͥmen sepe
ueniat. et intͥmen decor ille uerta¬
tur: Quid emꝰ si ut furius dicebt.
rapiatur. uexetur. ext̾minetur. e¬
geat. auferantur ei manus. efo¬
diantur oculi. dampnetur. unici¬

Expanded text:
cies? quae imperia? quae regna? cies? quae imperia? quae regna? qui ista putat humana, sua bona diuina iudicat. quis ergo te sapientem, Laeli, putet, cum ipse tibi loquare contraria et paulo post uirtuti adimas quae dedisti? sed uidelicet ignorantia ueri facit incertam labantemque sententiam. deinde quid adiungis? sed si aut ingrati uniuersi aut inuidi multi aut inimici potentes suis uirtutem praemiis spoliant, — o quam fragilem, quam inanem uirtutem induxisti, si spoliari praemio suo potest! quae si bona sua diuina itam ingrati, tam invidi, tam potentes, qui virtutem spoliare valeant iis bonis, quae fuerint in eam collata divinitus? « Nae illa se, inqsolaciis oblectat maximeque suo decore se ipsa sustentat. quibus solaciis? quo decore? cum in crimen saepe ueniat et in poenam decor ille uertatur. quid enim, si, ut Furius dicebat, rapiatur uexetur exterminetur egeat, auferantur ei manus, effodiantur oculi, damnetur uinci
Abbreviated transcription (Latin):
ed minirũ hec tã efficit
ut stultus esse uideatur
qui egere aut mori malit ꝙͣ no¬
ceat uel enpiat aliqͥd alt̾i ꝙ ho¬
miem morte deleri putant. Ex
qua ꝑsuasione omues tum uul¬
gi. tum eciam pho̾ꝵ nastuntur
eirdres. Si eni post mortẽ ni¬
chil sumꝰ profecto stultissi hoĩs¬
est non huic uite consulere. ut
sit ꝙͣdiuturna et. comodis
onmibus plena. Qd si faciẽt
scedat. Si aut̾ suꝑest hoĩ uita
melior et longior. qd et phõꝵ
bus disciꝰ: hanc pn̾tem cum bo¬
nis suis contempnere sapientis
est. cuius omĩs natura miuor¬
talitate pensatur. Apud tic̾õnẽ
uult inqͣt plane uirtus honorẽ.
nec est uirtutis ulla alia m̾ces
Et plane quid uirtute dignissĩã
qmͣ tu leli nĩꝙͣ pot̾as suspicari.
Nichil enim dm̃aꝵ noueras lit¬
teraꝵ. Quam tñ illa inqͥt acci¬
pit facile. non exigit acerbe.
Eiras uehement̾ si putas ab
homine pͥrũ solui posse uirtuti.
cum ipse alio loco uerissime dixe¬
ris. hnuc tu uiro qͣs diuicias obi¬

Expanded text:
ed nimirum haec causa efficit ut stultus esse uideatur qui egere aut mori malit quam noceat uel eripiat aliquid alteri, quod hominem morte deleri putant. ex qua persuasione omnes cum uulgi tum etiam philosophorum nascuntur errores. si enim post mortem nihil sumus, profecto stultissimi est hominis non huic uitae consulere, ut sit quam diutina et commodis omnibus plena. quod qui faciet, se est. si autem superest homini uita melior et longior, quod et philbus discimus, hanc praesentem cum bonis suis contemnere sapientis est, cuius omnis iactura inmortalitate pensatur. aput Ciceronem uult inquit paene uirtus honorem nec est uirtutis ulla alia merces. est plane et quidem uirtute dignissima, quam tu, Laeli, numquam poteras suspicari: nihil enim diuinarum noueras litterarum. quam tamen illa inquit accipit facile, exigit non acerbe. erras uehementer, si putas ab homine praemium solui posse uirtuti, cum ipse alio loco uerissime dixeris: huic tu uiro quas diuitias obi
Abbreviated transcription (Latin):
non esse illũ patrem: sed tñmͦ
gn̾andi mĩstrũ. Quibus gͦ. sip¬
plicris dignus est deẜtor eius
qui et dñs berus et pat̾ est nͥ
que deus ipẽ constituit. qui spi¬
nitibus iniustis et̾mĩ parauit
ignem qd̾. ipẽ ꝑ uates suos im¬
pus ac rebellibus cõmniatur.

Expanded text:
non esse illum patrem, sed tantummodo non esse illum patrem, sed tantummodo generandi ministrum. Quibus ergo suppliciis dignus est desertor ejus, qui et dominus verus, et pater est, nisi quae Deus ipse constituit? qui spiritibus injustis aeternum paravit ignem; quod ipse per vates suos impiis ac rebellibus comminatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ apud stultos stultus hẽatur.¬
Nam cruciari atq interfici malle.
ꝙͣ thura tribus digittis comp̾hẽsa
in focum iacere:tam meptũ uide¬
tur ꝙͣ in ꝑiculo uite alterius am¬
mam magis curare ꝙͣ suam. ne¬
sciĩt emm ꝙͣtum sit nefas odora¬
re aliud p̾terꝙͣ deum qui condidit
celũ atq t̾ram. qui humanũ geꝰ
finxit. inspirauit. luce donauit.
et uniculis. et ergastulo et crice.
omiq malo dignissimꝰ iudicatur.
Et si filius eod̾ modo ꝑditus atꝑ
nupius existimatur. qui patrẽ
suũ d̾eliquit. ne illi obsequatur.
ob eamq cãm dignꝰ putatur. qͥ
sit exheres. et cuiꝰ nomꝰ in ꝑpetil
defamilia deleatur: ꝙͣtomagis
qui deũ deẜrit in ꝙ̃ duo uocabuli
diñ et patus eque uen̾anda cõi¬
munt. Nam ille qui ẜuũ p̾cio
comꝑat. quid in eum beneficii
confert. p̾ter alim̃ta que illi bti¬
litatis sue gracia submĩstrat.
et qui filiũ gn̾at non habet in
potestate ut concipiatur. ut na¬
statur. ut uniat. unde apparet

Expanded text:
r apud stultos stultus habeatur.Nam cruciari atque interfici malle, quam thura tribus digitis comprehensa in focum jactare, tam ineptum videtur, quam in periculo vitae, alterius animam magis curare quam suam. Nesciunt enim quantum sit nefas adorare aliud praeterquam Deum, qui condidit coelum atque terram; qui humanum genus finxit, inspiravit, luce donavit. et vinculis, et ergastulo, et cruce, et omni malo dignissimus judicatur; et si filius eodem modo perditus atque impius existimatur qui patrem suum derelinquit, ne illi obsequatur, ob eamque causam dignus putatur, qui sit exhaeres, et cujus nomen in perpetuum de familia deleatur: quanto magis qui Deum deserit, in quem duo vocabula domini et patris aeque veneranda conveniunt? Nam ille, qui servum pretio comparat, quid in eum beneficii confert, praeter alimenta, quae illi utilitatis suae gratia subministrat? Et qui filium generat, non habet in potestate ut concipiatur, ut nascatur, ut vivat. Unde apparet
Abbreviated transcription (Latin):
qui sũmam ipãm u̾itatis amisit.
semꝑ erret ncc̃e est. Si enim nõ
prouidencia sed fortutis allio.
contursionibus nastũtur omĩa
tu mĩꝙͣ fortiuto accidit sic corre
illa pͥntipia bt effic̾ent ammal
eiusmodi qd̾ uaribus potus au¬
diret. aut odoraretur oculie. aut¬
auribus t̾neret. Si em̾ pͥmor¬
dia nullũ genus posicionis ex¬
ꝑtum relinqũt: oportuit eius¬
modi quotidie monstra gn̾ari.
in qͥbus et menbrori ordo p̾po¬
sterus. et usus longe diu̾sus
existeret. Cum uero uniu̾sa ge¬
nera et uniu̾sa qͦ meubrale¬
ges suas et ordines et usus eͥ
attributos tueantur. manifestũ
est fortuito nch̃ esse fitm̃. qm̃¬

Expanded text:
qui summam ipsam ueritatis amisit, qui summam ipsam ueritatis amisit, semper erret necesse est. si enim non prouidentia, sed fortuitis atomorum concursionibus nascuntur omnia, cur numquam fortuito accidit sic coire illa principia, ut efficerent animal eiusmodi quod naribus potius audiret, odoraretur oculis, auribus cerneret? si enim primordia nullum genus positionis inexpertum relinquunt, oportuit eiusmodi cottidie monstra generari in quibus et membrorum ordo praeposterus et usus longe diuersus existeret. cum uero uniuersa genera et uniuersa in quoque membra leges suas et ordines et usus sibi attributos tueantur, manifestum est nihil fortuito esse factum, q
Abbreviated transcription (Latin):
ĩdebat igitu epicurus
in corponbus aĩaliũ dĩe
iõnis solertiam. sed ut effice̾t qd̾
ante imprudent᷑ assumpfrat.
adiecit aliud dehramẽtũ suꝑiori
cõgiuẽs. Dixit emꝰ neq oculos
ad uidend̾ esse natos neqz aures
endi. et auibulandi. sed hoꝵ oiã
officia ex natis extitisse: uereor
ue hiũoi portenta et ridicula re¬
futare nõ minus meptũ esse ui¬
deatur. Sed libet meptire qũ cũ
mepto aguꝰ. ne se ille nimis ar¬
gutũ putet. Quid ais epicure.
non st̃ ad uidend̾ oculi nati Cur
igitur uident: postea in qͥt usus
dere. Item menbra cet̾a ciuius rei
cã nata st̃ ipse usus ostendit.
qui utiq nullomõ posset existe.
nͥ eẽnt menbra omĩa tam ordi ͭ ͣ
tam puudent᷑ effecta: ut usum
possent habere. Quid si em̾ ditas
aues ad uoland̾ nõ esse natas.
neq feras ad seiuend̾. neq pi¬
stes ad natand̾. neq homines
ad sapiend̾: cũ appareat ei neͤ
officioq ẜnios aminãtes. ad qd̾
esst queqr etnata. Sed uidelt̃¬

Expanded text:
idebat igitur Epicurus in corporibus animalium diuinae rationis sollertiam, sed ut efficeret quod ante inprudenter adsumpserat, adiecit aliud deliramentum superiori congruens. dixit enim neque oculos ad uidendum esse natos neque auresendi et ambulandi, sed horum omnium officia ex natis extitisse. uereor ne huiusmodi portenta et deridicula refutare non minus ineptum esse uideatur, sed libet ineptire, quoniam cum inepto agimus, ne se ille nimis argutum putet. quid ais, Epicure? non sunt oculi ad uidendum nati? cur igitur uident? postea inquit eorum dere. item membra cetera cuius rei causa nata sint, ipse usus ostendit: qui utique nullo modo posset existere, nisi essent membra omnia tam ordinate, tam prouidenter effecta, ut usum possent habere. quid enim si dicas aues non ad uolandum esse natas neque feras ad saeuiendum neque pisces ad natan- . dumneque homines ad sapiendum, cum appareat ei naturae officioque seruire animantes ad quod est quaeque generata? seduidelic
Abbreviated transcription (Latin):
lapio medicina. uulcano fabrica.
Colamus igitur et illos qui fulo¬
intam sutimã uedocuerũt. Cur
at figuline reptori honos non
hetur. an qr isti diuites uasa sa¬
mia cõtempnũt. Dut᷑ et alie
artes qͣꝵ reppertores hũane ui¬
te płim profuerũt. Cur non et
illis attributa st̃ templa: Sed
mimiuẽ iiu̾ua est q̃ onnies rep¬
perit. ideoq illi opifices suppli¬
cant. qͦ ab his sordibus miñ¬
ua astendit in celẽ. An uero
cur quisꝙͣ deliquat eni qui
t̾ram cum ammãtibus. celum
cum astris et hũbus exorsus 
ut eam ueneretur que telam do¬
cuit ordiri. Quid ille qui uul¬
nera in corporibꝰ sanare docuit.
nõ ꝑt̾ esse p̾stancior ꝙͣ qui cor¬
pora ipã formauit: senciẽdi
ac uiuendi rõuem dedit. ħbas
demq ipãs et cet᷑a qͥbus me¬
deno ais constat encogitauit
atq protulit

Expanded text:
lapio medicina, Volcano fabrica. lapio medicina, Volcano fabrica. colamus igitur et illos qui fullonicam sutrinamue docuerunt. cur autem figulinae repertori honos non habetur? an quia isti diuites uasa Samia contemnunt? sunt et aliae artes quarum repertores humanae uitae plurimum profuerunt: cur non et illis adtributa sunt templa? sed nimirum Minerua est quae omnes repperit, ideoque illi opifices supplicant. ergo ab his sordibus Minerua ascendit in caelum. est uero cur quisquam derelinquat eum qui terram cum animantibus, caelum cum astris et luminibus exorsus est, ut eam ueneretur quae telam docuit ordiri. quid ille qui uulnera in corporibus sanare docuit? num potest esse praestantior quam qui corpora ipsa formauit, sentiendi ac uiuendi rationem dedit, herbas denique ipsas et cetera quibus medendi ars constat excogitauit ac protulit
Abbreviated transcription (Latin):
diinis. Nũ ꝑibit uirtus: quia
hoibus y homines senire nõ dabr̃.
ded isti qui en̾siones brbiũ pplõꝵ¬
q suẽmã glĩam cõputant. ocium
publicũ nõ ferent. rapient seui¬
ent. et iniurus insolent᷑ illatis.
hũane societatis fedus irrũpent.
ut hre̾ hostem possint. quẽ scele¬
racius deleant ꝙͣ lacesẜint. Nũc
ad reliqua ꝑganus. nom̃ deoꝵ
cit. possum dñns docere lrĩs uinũ
atq fiuges ante progenẽ celi¬
al cerens atq saturm fuisse ĩbsu
hom̃. Sedab his sane muenta
biden collegisse fiuges hisq fra¬
panẽ fac̾e docuisse. aut uuas de
uitibus lectas exp̾ssisse uinũq
fecisse: ꝙͣ fruges ipãs aut uites
quasse ac protulisse det̾ia. Reliq̾rit
hec sane deus humanis ingemis
eruendi: tñ fĩ nõ pt̾ qͥn ipiũs
sunt omĩa qui et sapienciã tribuit
hoĩ ut nueniret. et illa ipa̾ que
Artes qͦz iuentoribus suis mior¬
talitate pepisse dicuntur. ut estu¬

Expanded text:
dignus? num peribit uirtus, quia dignus? num peribit uirtus, quia hominibus in homines saeuire non dabitur? sed isti qui euersiones urbium populorumque summam gloriam conputant, otium publicum non ferent, rapient saeuient et iniuriis insolenter inlatis humanae societatis foedus inrumpent, ut habere hostem possint, quem non sceleratius deleant quam lacessierint. Nunc ad reliqua pergamus. nomen deorum cit. possum diuinis docere litteris uinum atque fruges ante progeniem Caeli atque Saturni fuisse in usu hominum, sed ab his sane inuenta uideri collegisse fruges iisque frapanem facere docuisse aut uuas de uitibus lectas expressisse uinumque fecisse quam fruges ipsas aut uites generasse ac protulisse de terra? reliquerit haec sane deus humanis ingeniis eruenda, tamen fieri non potest quin ipsius sint omnia, qui et sapientiam tribuit homini ut inueniret et illa ipsa quae artes quoque inuentoribus suis inmortalitatem peperisse dicuntur, ut Aescu
Abbreviated transcription (Latin):
fas putant. Ille at̾ qui infi̾ta
homĩ milia trucidarit. truore ta¬
pos mundauerit. flui̾a infec̾t
nõ modo in templuẽ se d̾ in celum
admictitur. Apud emini sie loqͦ
affritanus. si fas cedendo cele¬
extureit ac ꝑdidit. O in ꝙͣtis te¬
nebus affucane uersatus es.
uel potius o poeta. qui ꝑ tedes
⁊ sanciu̾em pat̾e hominibus
tati etiã citõ assensit. En uero in¬
quut affiitane. Nam et heituli ea¬
uen sta porta patuit.tamꝙͣ ipẽ
plane tu̾id fieret ianitor fuerit
iĩ celo E quidꝰ statuere nõ possum
asendiẽ ne potius an ridend̾ putẽ.
dum bideam graues et doctos et
ute uidentur sapientes uiros:
in tam missendis error fluctibꝰ
uolutari. Si hec est uirtus que
nos imnortales facit. mori qͥd̾
nimortalitas pari non potest nͣ
ysantfuiem: quid fiet si onnies
icontordiã cõsensnt. qd̾ c̾te fi
potest. si pnicioso et impio furore
proiecto nuocentes esse ac iusti
beliit: me̾ igitur nemo erit celo

Expanded text:
fas putant. ille autem qui infinita fas putant. ille autem qui infinita hominum milia trucidarit, cruore campos inundauerit, flumina infecerit, non modo in templum, sed etiam in caelum admittitur. aput Ennium sic loquitur Africanus: 25 si fas endo extinxit ac perdidit. O quantis in tenebris, Africane, versatus es! vel potius, o poeta, qui per caedes et sanguinem patere hominibus itati et Cicero assensit: Est vero, inquit, Africane: nam et Herculi eadem ista porta patuit. Tamquam ipse plane, cum id fieret, janitor fuerit in coelo. Equidem statuere non possum, dolendumne potius, an ridendum putem; cum videam graves et doctos, et, ut sibi videntur, sapientin tam miserandis errorum fluctibus uolutari. si haec est uirtus quae nos inmortales facit, mori equidem inmortalitas parari non potest nisi per sanguinem, quid fiet, si omnes in concordiam consenserint? quod certe fieri poterit, si pernicioso et impio furore proiecto innocentes esse ac iusti uelint. num igitur nemo erit caelo
Abbreviated transcription (Latin):
momimenta ꝑstarent. qͥ ob ne¬
cem bestiaꝵ deos fien credidis¬
sent. Sed hec fortasse grecoꝵ
culpa sit. qui res leuissimas pu
maxis semꝑ hũeiunt. Quid mi.
ñ sapienciores. qui athleticam
quid birtutẽ cõtempnũt. qr nichil
obest. sed regiã qr late solet noc̾e̾
sic admirant᷑. ut fortes ac bellice¬
sos duces in deoꝵ cetu locari arbi¬
trentur. nec esse ullam aliã adĩ¬
mortalitatẽ uiam.ꝙͣ ex̾citus du¬
cere. aliena uastare. delere urbes.
opida exaide̾. liberos pplõs aut
trunidare aut subicere ẜuituti: ui¬
delicet quoplr̃es homines afflixe¬
rint spoliarint. occid̾int. eo se no¬
biliores et clauores putant: et
manis glĩe spẽ capti. steleribus
sus nomꝰ uirtutis imporũt. Ia
malle̾ ut a feraꝵ cedibus deos s̃
fintfent.: ꝙͣ inmortalitatẽ tam
truenta probarent. Si quis uni
homime iugulau̾it pro cõtamĩã¬
to ac nephario hr̃ꝰ. nec ad f̾ienũ
hoc domicilũ deoꝵ admicti eum

Expanded text:
monumenta perstarent qui ob nemonumenta perstarent qui ob necem bestiarum deos fieri credidissent. sed haec fortasse Graecorum culpa sit, qui res leuissimas pro maximis semper habuerunt. quid nostri? num sapientiores? qui athleticam quidem uirtutem contemnunt, quia nihil obest, sed regiam, quia late solet nocere, sic admirantur, ut fortes ac bellicosos duces in deorum coetu locari arbitrentur; nec esse ullam aliam ad inmortalitatem uiam quam exercitus ducere, aliena uastare, delere urbes, oppida excindere, liberos populos aut trucidare aut subicere seruituti. uidelicet quo plures homines adflixerint spoliarint occiderint, eo se nobiliores et clariores putant et inanis gloriae specie capti sceleribus suis nomen uirtutis inponunt. iam mallem ut a ferarum caedibus deos sibi fingerent quam inmortalitatem tam cruentam probarent. si quis unum hominem iugulauerit, pro contaminato ac nefario habetur nec ad terrenum hoc domicilium deorum admitti eum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙaz non digna ppꝰ que homines
peeprabili se stelere cõtaminet̾.
hostesq uero deo fiant quo con¬
tempto mortuoꝵ sacra sustipiũt
ex singulis rebus ostendam. uir¬
tutẽ esse dicũt. que homine̾ tol¬
lat intelie̾. non illã dequa phĩ
disserunt. que posita est in boĩs
aminis. sed hanc corporalẽ que
dicitur fortitudo: que qmꝰ p̾ci¬
pua in hertule fuit. inmortali¬
tatem merulsse creditur. Quis
ta stultus et meptus est ut cor¬
poris bires dĩnum ł eciã hũa ͫ
bonẽ iudicet. cũ st et maio¬
res pectudibus attribute. et
uno morbo sepe frangantur l¬
corruant. Itaq ille id̾ cũ defor¬
mari ulteribus thoros suos cer¬
neret. nec sanari se uoluit nec
senẽ fieri. ne qnꝰ seipo̾ minor
aut de formior uid̾etur. hũc e
rocto quo uniũ se ipm cõbusẜ̾at.
astendisse in celũ putauerunt.
eaq ipã que stultissiẽ admira
ti st̃. similãcris et imagnubꝰ
expͥssa et cõsecinta posuerunt.
ut in ppetuũ uanitatis illoꝵ

Expanded text:
uamque non digna propter quae homines inexpiabili se scelere contaminent hostesque uero deo fiant, quo contempto mortuorum sacra suscipiunt, ex singulis rebus ostendam. uirtutem esse dicunt quae hominem tollat in caelum, non illam de qua philosophi disserunt, quae posita est in bonis animi, sed hanc corporalem quae dicitur fortitudo: quae quoniam praecipua in Hercule fuit, inmortalitatem meruisse creditur. quis tam stulte ineptus est, ut corporis uires diuinum uel etiam humanum bouum iudicet, cum sint et maiores pecudibus adtributae et uno morbo saepe frangantur corruant? itaque idem ille cum deformari ulceribus toros suos cerneret, nec sanari se uoluit nec senem fieri, ne quando se ipso minor aut deformior uideretur. hunc a rogo quo uiuum se ipse combusserat escendisse in caelum putauerunt eaque ipsa quae sts et imaginibus expressa et consecrata posuerunt, ut in perpetuum uanitatis illorum
Abbreviated transcription (Latin):
et nõ nullos ecclĩasticos stͥptores
grecos ꝑit̾ et latinos. ut bona eoꝵ
eligannus uitemus contͣria iuxta
Quis mͥ interdic̾e pt̃ ne legam
institucionũ eius libros qͥbus cõ¬
tra gentes stͥpsit fortissime: qui

Expanded text:
et nonnullos ecclesiasticos scriptores Graecos pariter et Latinos, ut bona eorum eligamus uitemusque contraria iuxta quis mihi interdicere potest, ne legam Institutionum eius libros, quibus contra gentes scripsit fortissime, qui
Abbreviated transcription (Latin):
id genus ysaias docet. apud ꝙ̃
ciam. et tenebo manũ tuã et
confmabo te. et dedi te in testa¬
mentũ gn̾is mei in luce̾ gen¬
cim aꝑire oculos cecoꝵ. produ¬
cere ex uinculis alligatos. et de
domo carteus sedentes in tene¬
bus. Cum igitur nos antea
tamꝙͣ ceci. et tamꝙͣ carc̾e̾ stul¬
ticie inclusi sede̾mus in tenebs
ignorantes deum et u̾itatem.
illuĩati ab eo sumꝰ qui nos in¬
testõ suo adoptauit. et libera¬
tos malis uinculis. atqz in lu¬
cem sapĩe productos: in here¬
ditatem regni celestis adscuit.

Expanded text:
id genus, Esaias docet, apud que te in iustitiam, et tenebo manum tuam et confirmabo te, et dedi te in testamentum generis mei, in lucem gentium, aperire oculos caecorum, producere ex uinculis alligatos et de domo carceris sedentes in tenebris. cum igitur nos antea tamquam caeci et tamquam carcere stultitiae inclusi sederemus in tenebris ignorantes deum et ueritatem, inluminati ab eo sumus, qui nos testamento suo adoptauit et liberatos malis uinculis atque in lucem sapientiae productos in hereditatem regni caelestis adsciuit.
Abbreviated transcription (Latin):
rofectus est gͦ in galileã
Noluit enm uideis se ostẽ¬
derẽ. ne adduc̾et eos ad peniten¬
tiam. atq impios resanaret. di¬
scipulis itm congregatis scripture¬

Expanded text:
rofectus ergo in Galilaeam — noluit enim se Iudaeis ostendere, ne adduceret eos in paenitentiam atque inpios resanaret —, discipulis iterum congregatis scriptur
Abbreviated transcription (Latin):
loco silr̃ ait. d̾eliqui domũ meã
dimisi h̾e̾ditatem meam in ma¬
nu mimicoꝵ eius. facta est he¬
ditas mea mͥ sicut leo in silua:
dedit ipã suꝑ me uocem suam.
ideo odiui eam. Cum sit h̃e ditas
eius celeste regnũ: non utiqz ip¬
sam h̾editate se dixit odisse. sed
hedes qui adu̾sũ eum ingrati
et impni extit̾unt. facta est in qͥt
h̾editas mea mͥ sicut leo .i. p̾da
et deuoracio factus sum h̃edibꝰ
meis qui me imolau̾unt sicut
peccus. de dit suꝑ me uotem suã
id est sni̾am adu̾sũ me. mortis
crucisq dr̾eunt. Nam qd̾ suꝑiꝰ
ait cõsũmatũ se donui iuda te¬
stam̃tũ nouũ. ostendit uetus
illud testamentũ qd̾ ꝑ moysen
datum est. non fuisse ꝑfectum.
cõsũmatum fore. domũ autem
iuda et istł non utiqz uideos si¬
gnificat quos abdicauit. sed
nos qui ab eo conuocati ex gen¬
tibus: in illoꝵ locũ adoptionẽ¬
qz successimus. et appellamur

Expanded text:
loco similiter ait: Dereliqui domum meam; loco similiter ait: Dereliqui domum meam; dimisi haereditatem meam in manus inimicorum ejus. Facta est haeriditas mea mihi, sicut leo in silva: dedit ipsa super me vocem suam; ideeius caeleste regnum, non utique ipsam hereditatem se dicit odisse, sed heredes, qui aduersus eum ingrati et inpii extiterunt. facta est inquit hereditas mea mihi sicut leo, id est praeda et deuoratio factus sum heredibus meis, qui me immolauerunt sicut pecus. dedit super me uocem suam, id est sententias aduersus me mortis crucisque dixerunt. nam quod superius ait consummaturum se domui Iuda testamentum nouum, ostendit uetus illut testamentum quod per Moysen datum est non fuisse perfectum, consummatum fore. domum autem Iuda et Israhel non utique Iudaeos significat, quos abdicauit, sed nos, qui ab eo conuocati ex gentibus in illorum locum adoptione successimus et appellamur
Abbreviated transcription (Latin):
modo pot̾ant. qr ipm̃ passionẽs
eius iudicabant. Idcͥo moises et
ndem ipĩ ꝓphete legem que iu¬
eo scriptum sit. qr clausum et
obsignatũ est. Itaq ñ xpristꝰ
mortem suscepisset: a piri testm̃
id est reuelari et intelligi misti¬
nũ dei non potuisset. ueriisy¬
tura onmnis in duo testamenta
diuisa est. illud qd̾ aduentũ dmñ
passionẽq xpĩ antecessit. id est
lex et prophẽ uetus dicitur. Ea
tĩ diu̾sa non sunt. qr nouũ uel̾is
admmplectio est. et in utroqz idem
testator est xpũs qui pro nobis
morte sustepta. nos hẽdes regni
et̾m facit. abdicato et exhedato
plõ iudeoꝵ sicut iheremias ꝓphe¬
ta testatur. cũ loqͥtur talia. Ecce
dies uemiũt dicit dn̾s. et cõsũma¬
bo domui isrl et domui iuda testa¬
mentũ nonũ non stdm̃ testm̃ qd̾¬
disposiu patribus eoꝵ in die qua
app̾hendi manũ eoꝵ. ut educ̾em
illos det̾ra egipti. qr ipĩ non ꝑse¬
u̾aueruĩt in testõ meo. et ego
neglexi eos dicit dñs. Item alio

Expanded text:
odo poterant. quia ipsum passionemque eius adnuntiabant. idcirco Moyses et idem ipsi prophetae legem quae Iueo scriptum sit, quia clausum et obsignatum est. itaque nisi Christus mortem suscepisset, aperiri testamentum id est reuelari et intellegi mysterium dei non potuisset uerum scriptura omnis in duo testamenta diuisa est illut quod aduentum passionemque Christi antecessit, id est lex et prophetae, uetus dicitur, ea tamen diuersa non sunt, quia nouum ueteris adinpletio est et in utroque idem testator est Christus, qui pro nobis morte suscepta nos heredes regni aeterni facit abdicato et exheredato populo Iudaeorum, sicut Hieremias propheta testatur, cum loquitur talia: ecce dies ueniunt, dicit dominus, et consummabo domui Israhel et domui Iuda testamentum nouum, non secundum test in die qua apprehendi manum eorum, ut educerem illos de terra Aegypti; quia ipsi non perseveraverunt in testamento meo et ego neglexi eos, dicit Dominus. Item alio
Abbreviated transcription (Latin):
nõ faciunt. Nam qͥcũq rõnem
hoĩs abiec̾it. et pñcia secutus ĩ
humũ sese prostrauerit. tamꝙͣ
deẜtor dñ et imꝑatoris et pat̾s
sui pumetur. intendamus gꝰ
iusticie q̃ nos in seꝑabilis comes
ad deũ sola ꝑducet: et dum spũs
hos regit artus. infatigabili
milicia deo militemus. stacioẽs
uigiliasqz celebrenis. congre¬
diamur cum hoste ꝙ̃ nouimus
fortit᷑. ut uictores ac deuicto ad¬
u̾sario t̾umphantes. p̾mnuĩ bit¬
tutis qd ip̃e promisit ad omino

Expanded text:
non faciunt. nam quicumque rationem non faciunt. nam quicumque rationem hominis abiecerit ac praesentia secutus in humum se ipse prostrauerit, tamquam desertor domini et imperatoris et patris sui punietur. intendamus ergo iustitiae, quae nos inseparabilis comes ad deum sola perducet, et dum spiritus hos regit artus, infatigabilem militiam deo militemus, stationes uigiliasque celebremus, congrediamur cum hoste quem nouimus fortiter, ut uictores ac deuicto aduersario triumphantes praemium uirtutis quod ipse promisit a domino