comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Getmaẽ. locus ignis & sulstais¬
que mappellari putant aualle
idolis coriscerata que mueta
murum hierusalem
Rcplora olim cadaueribusmor¬
tuoru Ibi emim ebrei filiossuos
inmolauerunt dacmonibus
u&c̃appellabatur locuis ipse
geennon futuri ergosubplicu
locus ibi peccator escruciandis̃ ocoto
huius lociuo cabulo designatur
Duplicem aũt esst geennãi digł¬
& ignis asrigoris ł¬
libris pimuenitur sed primum
asaluatort ponitur iqucramts
crgo quiest sermonis huiuisde ttus¬
casio I dolumbial fusseuit
bierusalem ad radices montis
moria inquibus silo a fut uoñᷤ
se mellegius hice ualle¬
x p̃ aru campiplantiesuge¬
secratus Intintm aũ populus
isrł dementiam uenerat ut
desessa cempli incima ibihestis
nis delicie uncerene filios¬
quesuos incilderet dqu¬
niuel intirent aappellibat
lipus ipse getimon idest uallis
hoc tegũ polimen apreli¬

Expanded text:
enna est locus ignis et sulphquem appellari putant a valle idolis consecrata, quae est iuxta murum Hierusalem, repleta olim cadaveribus mortuorum; ibi enim Hebraei filios suos inmolabant daemonibus, et appellabatur locus ipse Gehennon. Futuri ergo supplicii locus, ubi peccatores cruciandi sunt, huius loci vocabulo designatur. Duplicem autem esse Gehennam et ignis et frigorislibris non invenitur, sed primum a Salvatore ponitur. Quaeramus ergo quae sit sermonis hujus occasio. Idolum Baal fuisse juxta Hierusalem, ad radices montis Moria, in quibus Siloa fluit, non semel legimus. Haec vallis et parva campi planitiessecratus. In tantam autem populus Israel dementiam venerat, ut deserta templi vicinia, ibi hostias nis deliciae vincerent, filiosque suos incenderent daemoni vel initiarent, et appellabatur locus ille Gehennon, id est vallis Hoc Regum vol
Abbreviated transcription (Latin):
Fili can un decem ex quocanineo¬
sum decengentes quorum cerram
hisex pulsis iudacipossiderunt:
Quorum primogentis sidona quo
Nec sidon uocatur Secundus al.¬
gebusciquerim fut hicrusalem
Quastus amorrtus a quo amorei
Quntus gergescus aquo gereesẽi
Sextus cucus aquo cuci Ipsisunt᷑
gabaonite Aenitate gabaonqui
Septimus a naceus quoeas conꝰ¬
didit eppidum congratripolimꝰ
lnradicibus libani situm
Nõnus aradius a quo aradus unt
quiaradum insulam possiderunt
a gusto frecu a stnicis litore separa

Expanded text:
Filii Chanaam undecim, ex quo Chananaeorum decem gentes, quorum terram his expulsis Iudaei possiderunt. Quorum primogenitus Sidon, a quo hoenice Sidon vocatur. Secundus Iebusaei, quorum fuit Hierusalem. Quartus Amorrhaeus, a quo Amorrhaei. Quintus Gergesaeus, a quo Gergesaei. Sextus Hevaeus, a quo Hevaei. Ipsi sunt Gabaonitae, a civitate Gabaon, qui Septimus Aracaeus, qui Arcas condidit oppidum contra Tripolim in radicibus Libani situm. Nonus Aradius, a quo Aradii sunt, qui Aradum insulam possiderunt angusto fretu a Phoenicis litore separat
Abbreviated transcription (Latin):
sursum sint quib oculi stnint᷑ ite au
.Det que genua conprimat astgena
Inde est. quodbomines du agenua se
prosternunt istantum lacrimantur
Voluit eumeos natura uttrumater¬
numn rememorare ubi quasi intenbr ARe LOS
consedebant antequa ueoirent a d Cetig¬

Expanded text:
sursum sint, quibus oculi formantur uc. 14: Atque genua conprimit arta gena. Inde est quod homines dum ad genua se prosternunt, statim lacrimantur. Voluit enim eos natura uterum maternum rememorare, ubi quasi in tenebris consedebant antequam venirent ad
Abbreviated transcription (Latin):
us que hodie oppidum constat quae
prouintia ante non grande tempus
ex diusione presidum palestine sila¬
taris est dicta huius rei scrirtura a stis:
quȩ uit & habitauit ab raham irterra

Expanded text:
usque hodie oppidum est. Quae provincia ante non grande tempus, ex divisione praesidum Palaestinae, Salutaris est dicta. Hujus rei Scriptura testis est, quae ait: Et habitavit Abraham in terra
Abbreviated transcription (Latin):
tibus que mego tibi.dicam Difficili est
sdioma linguae hebreao in lacinum fr¬
uade interram excclsam Iin eireo ħiba
mora quod a quila cranstulis. leriha fine
hoc estlucidam Symmaseus eptasiae¬
hoc ÷ uisienis aunt ergo ebreihunerson¬
tem ce inquo postea templum condicumẽ
Inarea urm & iebusci sicut & in parali¬
pomeo nscriptum. st. E. coep runc di¬
ficare trmplum in mnense serundͥo. Insecun¬
da dicmensis in monte moria quia idereo
in luminans interpͥtatur elucens quiaibic̃
dabir. hocẽ braculium di & lex a spirttas

Expanded text:
. Difficile est idioma linguae Hebraeae in Latinum verVade in terram excelsam: in Hebraeo habet Moria quod Aquila transtulit τὴν καταφανῆ, hoc est lucidam. Symmachus o tibi. Aiunt ergo Hebraei hunc montem esse in quo postea templum conditum est, in Area Ornae Jebusaei, sicut in Paralipomenon scriptum est: Et coeperunt aedificare templum in mense secundo, in secundo die mensis, in monte Moria , qui idcirco illuminans interpretatur et lucens, quia ibi est dabir hoc est, oraculum Dei, et lex, et Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur ꝓpt̃ limũ quem trait
huiefficit fecuisditatem unde &
nilus dictus eit qu am
Nam antea nilus latine melo dicebat᷑ occli
A ꝓparee aut̃ innihi delałidequo uni
umeridiem uersus exc̃ipit᷑ur
Egrpto ubi aquilonis flatibus iicor¬
rtꝑcussus aquis raro luetantibus
intumeseit & imundationem acgeptifetꝰ¬

Expanded text:
vocatur propter limum, quem trahit, qui efficit fecunditatem. Unde et Nilus dictus est, quasi Nam antea Nilus Latine Melo dicebatur. Apparet autem in Nilide lacu, de quo in meridiem versus excipitur Aegypto, ubi aquilonis flatibus repercussus aquis retro luctantibus intumescit et inundationem Aegypti fac
Abbreviated transcription (Latin):
mentur in quitris corion stequen¬
tibus cagñ documentis inftimitus
est quilipe figio contrahostes
fiturm uiccoriam expedir&.
dequofituro experimento abimo¬
logum nominis sumpsit.

Expanded text:
mentum iniquitatis eorum. Frequentibus enim documentis informatus est quali praesagio contra hostes futuram victoriam expediret, ex quo futuro experimento etymologiam nominis sumpsit.
Abbreviated transcription (Latin):
greribus ueris a falsis disecrnite nd¬
ni difficultas est quppe cũmmiuentu
sit ex uero genere alterius in alia filsa
mins duccre ue sardonices que ternis
glimanturi gamiis Itut de p̃bendo

Expanded text:
generibus veras a falsis discernere magna difficultas est, quippe quum inventum sit ex vero genere alterius in alia falsa transducere; ut sardonyches, quae ternis glutinantur gemmis ita ut deprehendi
Abbreviated transcription (Latin):
cobir huas disc ipunt ars coroꝰ¬
tmanse lima enta in tͥ ualla mag¬
natudines a figure s. &x insignris diti¬
siones & numeros
SIONI
figure unt quedogitudin alaatu¬
uine contineraur que sunt unta
tlatonem rtumero quinque Nune¬
rabilis enagratudo est que nuincris
Arit macice diuidi potest megnicũ¬
dines rationales s̃ quorum mensurã
scurt̃ possumus Inrationales laero
querum menfure quantitas
cognita no habecur
DEEI GURIS
Quarum prima cir culus est figu¬
rãplana quae lio cãt ur eieumd &e¬
⁊ta cuius in meio puegtus. ẽn quocuro¬
Danatheto. Frammon figurap afio
Osto goni mulerr eetianguluma
xhaba angulum rectan
Ysopleros s. gura planaretca cons¬
Spheraes figura in rotundum
ti uga partibus cunctis
aequalis

Expanded text:
ciplinae ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras, et in figuris dimensiones et numeros.sione figurae sunt, quae longitudine et latitudine continentur, quae sunt iuxta Platonem numero quinque. Numerabilis magnitudo est, quae numeris arithmeticae dividi potest. Magnitudines rationales sunt, quorum mensuram scire possumus, inrationales vero, quorum mensurae quantitas cognita non habetur. De figurisquarum prima circulus estra plana, que vocatur circunducta, cuius in medio punctus est quo cuncDianatheton grammon figura plana, Orthogonium, id est rectiangulum et habet angulum rectum.o Isopleuros figura plana, recta et sSphaera est figura in rotundum formata, partibus cunctis aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
Garum est: liquor piseium
salsus quiolim consicicb
expisce quemgreci garet
uocabant & quamuis iunc infi¬
nito genert piscium fiat nomei
tamen pristinum retiet a quoin¬
itium sumpeit

Expanded text:
Garum est liquor piscium salsus, qui olim conficiebatur ex pisce quem Graeci γάρον vocabant; et quamvis nunc ex infinito genere piscium fiat, nomen tamen pristinum retinet a quo initium sumpsit
Abbreviated transcription (Latin):
DEINUENTORISUSGEOME¬
ITRIAE ETUOCABULOENS
eomorie disciplina. Primum
ab egirtus tepta dicunt᷑ quod
Inundante ilo & gminium possespo¬
tobus limo obdnctis initium terrat
diudende ꝓliicas emn ensuras nom̃:
asti dedit quedande lorguis dend̃¬
de sapientium prostcti a ngrs ⁊

Expanded text:
De inventoribus geometriae et vocabulo eius . Geometriae disciplina primum ab Aegyptiis reperta dicitur, quod, inundante Nilo et omnium possessionibus limo obductis, initium terrae dividendae per lineas et mensuras nomen arti dedit. Quae deinde longius acumine sapientium profecta et maris et
Abbreviated transcription (Latin):
ignis ab ãplo in cacũmen consurgit
igtas cñi apud grecos prrin
ippellatur
Dicut̃ aũ infra decem omnis c̃ umerus
lta insta bunc cireulum omnium figu¬
ratum condoditur ambitus pirima
aũt figurab uius astis punctus ẽ cuius
persrulla est secunda linca preter
latitodinem longitudo
Rectalir eaẽ quit exequo insuis pu̾ne ba
suca Supfices uero quod longr¬
suꝑficies uero fines lineae sunt
quorum fermo idco in superiobus
decem figuris posite non sunt quaeuia
intraeas inueniuntur. Numerus
iũ secundum gcom&riam itaqueris
Extrima quippe eius multiplicata
tantum ficiunt quantunt& media
multirlicata facumnt septuagies
miatiplicata tantundem faciunt¬

Expanded text:
ignis ab amplo in acumen consurgit. Ignis enim apud Graecos πῦρ appellatur. Sicut autem intra decem omnis est numerus, ita intra circulum omnium figurarum concluditur ambitus. Prima autem figura huius artis punctus est, cuius pars nulla est. Secunda linea, preter latitudinem longitudo. Recta linea est, que ex equo in suis punctis iacet. Superficies vero quod longSuperficiei vero fines linee sunt, quarum forme ideo in superioribus decem figuris posite non sunt, quia intra eas inveniuntur. Numeros autem secundum geometriam ita queris. Extrema quippe eius multiplicata tantum faciunt, quantum et media Multiplicata, faciunt septuagies multiplicata, tantumdem faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
equibus tos cadoitum quacpricipaᷤ¬
quods star giminitrans lucept
priciosi lapides idio diccisunt qua
t palen siue nt mnlibus discet¬
miposunt. scu quodrarisiort. ¶¬

Expanded text:
tum quae principalquod instar gummi transluceant. Pretiosi lapides ideo dicti sunt quia care valent, sive ut a vilibus discerni possint, seu quod rari sint.
Abbreviated transcription (Latin):
Secimndin diuersitatemucre
Sacliorsacies hominuna de colo¬
ies & corporum qua notates & animo
diuersicates existunt. Inde romines
aũt nationib: sua ciuq propriauestis
est ut partis atabart. Gallis linne
germanis renones his panis istronges
Dinos cuntur enm gentes. lta ab itu
sicut & lingua discordes Persebra¬
chia & crura limamentis caput ciart
tegunt. eminent apicibas fastigiatis
alaꝵ orrent & malt tecti cumlatra¬
torbus linguis scocti Sagatisunt
alamarm linteati lndi genati ꝑst
Serecatii seres fararati. armerer
Nore uulle eiam gentes non solumin
uestibus sede incorpore aliqua sibipros¬
pria qua sitnsignia undicant
Vt udemus cirros germanorum
Granos & cinerubar gotoium Stigni¬
Flabent capitibus in tectis gahe
Nitent alballi albentibus crimil ui¬
Miuros hab& terronex corporut¶
tiu graminis spcus inludit llthac ad
sui specimen cicatrices ferat pictis
artib maculo sa riobilitis haba tre¬
us institutan sꝑccitm babitus. dtm
iorum tons capilli. Inmulicribus t¬

Expanded text:
Secundum diversitatem enim caeli et facies hominum et colores et corporum quantitates et animorum diversitates existunt. Inde Romanos autem nationibus sua cuique propria vestis est, ut Parthis sarabarae, Gallis linnae, Germanis renones, Hispanis stringesDinoscuntur et gentes ita habitu sicut et lingua discordes. Persae brachia et crura lineamentis, caput tiara tegunt; eminent apicibus fastigiatis Alani; horrent et male tecti cum latratoribus linguis Scotti; sagati sunt Alamanni, linteati Indi, gemmati Persae, sericati Seres, pharetrati Armenii. Nonnullae etiam gentes non solum in vestibus sed et in corpore aliqua sibi propria quasi insignia vindicant: ut videmus cirros Germanorum, granos et cinnibar Gotorum, stigmaflavent capitibus intectis Getae, nitent AlbaMauros habet tetra nox corporum. ativi graminis succos includit, ut has ad sui speciem cicatrices ferat, pictis artubus maculosa nobilitas. Habet et sexus institutam speciem habitus; ut in viris tonsi capilli, in mulieribus re
Abbreviated transcription (Latin):
asitu. Ex cber ebrei pastimue¬
rotempors uaustate itammitata
sunt ut ute homines doccissimi
antiquissimas hrstorias pĩtrutan¬
tes nec omnum sed alii quaru
existis origines gentium potuert̾
qui uocabatur mesram.
Egritusunt oortiuulla
hciesonat origouocibuli Sicit
nec ghiopum qui dicuntur adeũ
silium kam ꝑtinert quious apꝰ¬
pellatus est.
Et siomnia conside gentur
plurima tamen gentium mitia
quan manentia uocabula appa¬
rent quibus postea nomitia
diuersa deditratio ltaque ꝑ¬

Expanded text:
Assyrii, ex Heber Hebraei: partim veAssyrii, ex Heber Hebraei: partim vero temporis vetustate ita mutata sunt, ut vix homines doctissimi antiquissimas historias perscrutantes, nec omnium, sed aliquarum ex istis origines gentium potuerunt qui vocatur Mesraim, Aegyptii sunt exorti, nulla hic resonat origo vocabuli, sicut nec Aethiopum, qui dicuntur ad eum filium Cham pertinere qui Chus appellatus est. Et si omnia considerentur, plura tamen gentium mutata quam manentia vocabula apparent; quibus postea nomina diversa dedit ratio. Namque
Abbreviated transcription (Latin):
a gotos traxisst origmnemi
Iuuan a quo iones quia grta
unde & mart iomum
Tubal aquoiberi qu e spen beat
quidam exeo oitalos sespicentur
mosoc ex quo capudoces uude a
ibs apud eosusque ad hodit
malccadictar liras ex quo tra¬
ces quotum nonsatis: imutatun
docabnlumest nasi tiraces
Fili gomer pepetes ũsith. asca¬
na iquos amate quos geci
filii luuancdisa a quibus grecis
disci quiuocantur colides Vrde
aelingua quinta grece colis appd¬
latur Tarsis a quo cilices ut iosip¬
quibus hodicque urbs citium nominet᷑
Dod anum a quo rodi. Huec sunt
gentes de stirpe lafeth. quatauro
monte ada quilonem mediam par¬
tem asie xonnem eurupam usque
ado ccanum brit tanicum possidea
Nomina & iocis & gentibus relia¬
quentes. Dcquibus postea Inmu¬
tata sunt plurima. c& cra ꝑma¬
nent ut fuerant. Nam multarus
gentum uocabula pastim manser̃
Itaut hodie que appartant unde
fuerunt diriuata sicut ex assi

Expanded text:
 Gothos traxisse originem. Iavan, a quo Iones, qui et Graeci. Unde et mare Ionium. Thubal, a quo Iberi, qui et Hispani; licet quidam ex eo et Italos suspicentur. Mosoch, ex quo Cappadoces. Unde et urbs apud eos usque hodie Mazaca dicitur. Thiras, ex quo Thraces; quorum non satis inmutatum vocabulum est, quasi Tiraces. Filii Gomer, nepotes Iaphet. Aschanaz, a quo Sarmatae, quos Graeci Filii Iavan Elisa, a quibus Graeci Elisaei, qui vocantur Aeolides. Unde et lingua quinta Graece Αἰολίς appellatur. Tharsis, a quo Cilices, ut Iosepquibus hodieque urbs Citium nominatur. Dodanim, a quo Rhodii. Haec sunt gentes de stirpe Iaphet, quae a Tauro monte ad aquilonem mediam partem Asiae et omnem Europam usque ad Oceanum Brittanicum possident, nomina et locis et gentibus relinquentes; de quibus postea inmutata sunt plurima, cetera permanent ut fuerunt. Nam multarum gentium vocabula partim manserunt, ita ut hodieque appareat unde fuerant derivata, sicut ex Assur
Abbreviated transcription (Latin):
Gatofilacium Arraest ubicolli¬
guntur intemplo aea quae ad indi¬
gentͥam pauperum mittuntur
thesaurun fllaciori grece custodia
inter practatur

Expanded text:
Gazophylacium arca est ubi colliguntur in templo ea quae ad indigentiam pauperum mittuntur.thesaurum, φυλάκιον Graece custodia interpretatur.
Abbreviated transcription (Latin):
matre hacpatre nascuntur & est¬
Oetmani Oceadem genarice ma¬
cnces nonut multidicunt deeo dem
gtrine quitantum ft̃s uocantur
Ergostis x codem fructuger miam ex
ndđem genetrice manantes

Expanded text:
uctu, id estde eadem genetrice manantes; non, ut multi dicunt, de eodem germine, qui tantum fratres vocantur. Ergo fratres ex eodem fructu, germani ex eadem genetrice manantes
Abbreviated transcription (Latin):
qunulgo uerbosus appel¬
later accedente lantiat
nec ualens nec uolins
teere sumtum nomoie
a graculis aibus quad
inportuna loquicitate
semper strepunt nec us t¬

Expanded text:
ulgo verbosus appellatur. Accedente laetitia nec valentes nec volentes tacere. Sumtum nomen a graculis avibus, qui inportuna loquacitate semper strepunt nec us
Abbreviated transcription (Latin):
ũinama corpora. Inmanes que mte a¬
quimorei ex ipsocadi rigore craxer
strocis animi & semꝑ indomiti
Raptu uenatu que uiuentes horum
plurime gentes. Varie armis disco¬
lores abitu ł inguis dissone & r  Deolo¬
nẽ uocabulorum incerte U tolora¬
te sanisi fari quaditur ungrimar co¬
man poibruteri cama siblangine tibaon¬
ces Quorum inmanitas barbariae
xiam inipsis uocabulis ororeiq uen¬
dim significat
Germauia Post scitiam instrio d .o¬
rem ad anubio interrenun flui
oceanum que conclusa cingitur
M septentrionem a occasuoccario
Abortu uero danubio. Anc ⁊ dic
reno fluuio dirimitur
Terra diues uiru ac populis riuine¬
rosis amninanibus Vnde & ꝓpter
secunditatem gignendorum. popu¬
loum germania dicta est gis
aues hprcamas quarumꝰ p̃intic
Nocte plucent Vi sontes quoque
feras x uros at que alcespasturit
Aitit & gemmnas cristallum & su¬
cinum Callaicum quoque uride
aceraunium candidum duesunt
auitin germane : superior iuxta
se ptencrio ulẽ occanu inferior

Expanded text:
inmania corpora inmanesque nationqui mores ex ipso caeli rigore traxerunt, ferocis animi et semper indomiti, raptu venatuque viventes. Horum plurimae gentes variae armis, discolores habitu, linguis dissonae, et origine vocabulorum incertae; ut Tolosates, Amsivari, Quadi, Tuungri, Marcomanni, Bruteri, Chamavi, Blangiani, Tubantes; quorum inmanitas barbariae etiam in ipsis vocabulis horrorem quendam significatGermania post Scythiam inferiorem a Danubio inter Rhenum fluvium Oceanumque conclusa cingitur a septentrione et occasu Oceano, ab ortu vero Danubio, a meridie Rheno flumine dirimitur. Terra dives virum ac populis numerosis et inmanibus; unde et propter fecunditatem gignendorum populorum Germania dicta est. Gignit aves Hyrcanias, quarum pinnae nocte perlucent; bisontes quoque feras et uros atque alces parturit. Mittit et gemmas, crystallum et sucinum, callaicum quoque viridem, et ceraunium candidum. Duae sunt autem Germaniae: superior iuxta septentrionalem Oceanum, inferior
Abbreviated transcription (Latin):
regniriplici forma ꝓdicum. fuerunt
enuncres frstante concordie ut cͥribus
orporbus quasi una anima esta. dic unt᷑
e ui honinum fabulosa postenta que non
unt sed ficta incausis rerum int̃ pretantur

Expanded text:
regem triplici forma proditum. Fuerunt enim tres fratres tantae concordiae ut in tribus corporibus quasi una anima esset. Gorgones  hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta in causis rerum interpretantur
Abbreviated transcription (Latin):
acitiana Nom̾ sunsit ut medici
nemorent ab inuentore radicibus aristo¬
locit similibus riascitur sub al pibus atq¬
Mentiles sunt Quismelegesunt ÷¬
& nondum erediderunt. dicti aũ gent iles
quia ita sunt ut fuerunt gerio Idest sicꝰ
de gentiles primitus runcupantur
Ipsidicuntur grece ghimei. ghnici. &
stecolnlatinum interpͥtintur gentiles
Ethnos cnimgrecegens dicitur
Post fidem aũt poondebert uõ cari gete¬
tis sue gentiles cos qui ex gentibiere¬

Expanded text:
Gentiana nomen sumpsit, ut medici memorant, ab inventore, radicibus aristolochiae similibus. Nascitur sub Alpibus atqGentiles sunt qui sine lege sunt, et nondum crediderunt. Dicti autem gentiles, quia ita sunt ut fuerunt geniti, id est, snde gentiles primitus nuncupantur: ipsi dicuntur Graece Ethnici. Ethnici ex Graeco in Latinum interpretantur gentiles. Ἔθνος enim Graece gens dicitur. Post fidem autem non debere vocari gentes sive gentiles eos qui ex gentib
Abbreviated transcription (Latin):
on Gecor Nomen haba conios
ignis ibi babeat᷑ sedem quimert¬
bro sub uolat pde sdoculos
crecros quosensus & membras
diffunditur acalore suo adst
secum ex cibo tractum uestit.
in songranem qlem adusimpas¬
ceridi nutrendi que singubis
membris pͥbe higecore aut̃
cotinait uoluptas econcupis

Expanded text:
 Jecur nomen habet eo, quod ignis ibi habeat sedem, qui in cerebrum subvolat: inde ad oculos, caeterosque sensus et membra diffunditur: et calore suo ad se succum in sanguinem, quem ad usum pascendi nutriendique singulis membris praebet. In jecore autem consistit voluptas et concupis
Abbreviated transcription (Latin):
meliorem uirgilius liuegata
Gatata Oppidum palestine core¬
diderunt euei in qua habitauer
cappadoces prist. niscultcrbus
interfectis. Vocata uitem
ga ta coquodibi cam¬
bises rexpersarum thesaurum
si ium posuit cumbellun aegrptus
tulissaȩ psarumen  liugua

Expanded text:
erat, Gazam oppidum Palaestinae condiderunt Hevaei, in qua habitaverunt Cappadoces pristinis cultoribus interfectis. Vocata autem Gaza, eo quod ibi Cambyses rex Persarum thesauros suos posuit, cum bellum Aegyptiis intulisset. Persarum enim lingua
Abbreviated transcription (Latin):
tues filius meus dilectus
ubi aquibusdam creditur.
illa una lingua et solaquae
fuit antequam esset lingua¬
rum diuersitas. indiuersis
autem gentibus creditur
quod eadem lingiu illis ds̃ lo¬
quatur. quam ipsi homines cic¬
utuntur ut ab eis intellegat᷑
oquitur aut̃ ds̃ hominibus
non ꝑ substantiam INuisibi¬
lem sed ꝑcreaturam corpoitr¬
lem perquam etiam et homini¬
bus apparere uoluit quando
locutus est
Sicitetum a postolus. si linguis
hominum loquar etangelo¬
rum ubiqueritur qualin gua
angeliloquantur. Non quod
ingelorum alique linguesint
sed hoc per exaggerationem i
dicitur. Itẽ queritur qualin¬
gua infuturum homines
loquantur nusquam reppe¬
ritur. namdicit a postolus
siue linguae cessabunt. Ideo
autẽ prius linguis acde inde
ocgentibus posuimus quia ex
linguis gentes. non exgentibꝰ
linguicꝰ exorte sunt
dentibus & uocalemeffic̃¬
quod fiat exorinalincis bei¬
tiae tempore indurita. est
enĩ sicut cc̃sucinum fulua ad tra¬

Expanded text:
'Tu es Filius meus dilectus'; 'Tu es Filius meus dilectus'; ubi a quibusdam creditur illa lingua una et sola, quae fuit antequam esset linguarum diversitas. In diversis quippe gentibus creditur quod eadem lingua illis Deus loquatur quam ipsi homines utuntur, ut ab eis intellegatur. Loquitur autem Deus hominibus non per substantiam invisibilem, sed per creaturam corporalem, per quam etiam et hominibus apparere voluit, quando locutus est. Dicit enim Apostolus: Si linguis hominum loquar et angelorum; ubi quaeritur qua lingua angeli loquantur. Non quod angelorum aliquae linguae sunt, sed hoc dicitur. Item quaeritur qua lingua in futurum homines loquantur, quod nusquam reperitur. Nam dicit Apostolus: Sive linguae cessabunt . Ideo autem prius de linguis, ac deinde de gentibus posuimus, quia ex linguis gentes, non ex gentibus linguae exortae suntdentibus et vocalem efficquod fiat ex urina lyncis bestiae tempore indurata; est autem, sicut et succinum, fulva, attra
Abbreviated transcription (Latin):
hebreo est insermone con¬
sonans inplerisque eclicte¬
rarumsono. Quidim autem
arbitrantur. linguam ipsam
eẽ caldeam quia abraham
decalde is fuit. Qđ si hoc p̃cipit᷑
quo modo indanihelo hebrei
pueri. linguã quã non noue¬
rant doceri iubentur
Omnem autem linguã unus¬
quisq hominũ siue grecam
si uelatinam siue ceterarum
gentiũ aut audiendo potest
tenere. aut legendo ex precep
cilissit cuiquã nemotamen
tam desidiosus est ut in sua
gente positus suae gentis
linguã nesciat. Nam quid
aliud putandus esset nisiani¬
malium brutorum deterios.
Illa enũ propriae uocis
clamorẽ exprimunt iste
deterior qui propriae
linguae caret noticiam
Cuius modi aũt lingua
locutus ẽ ds̃ in princi¬
pio mundi dum diceret
fiatlux. inuenire difficile ẽ.
nondum enĩ erant linguae.
item qua lingua in sonuit
postea ex teriorib hominũ
auribus: maxime ad primũ
hominem loquens uel ad
proph&as ułdum corpora¬
liter sonuit uoxdicentis dĩ

Expanded text:
Hebraeo est in sermone, conHebraeo est in sermone, consonans in plerisque et litterarum sono. Quidam autem arbitrantur linguam ipsam esse Chaldaeam, quia Abraham de Chaldaeis fuit. Quod si hoc recipitur, a quomodo in Danielo Hebraei pueri linguam, quam non noverant, doceri iubentur? Omnem autem linguam unusquisque hominum sive Graecam, sive Latinam, sive ceterarum gentium aut audiendo potest tenere, aut legendo ex praecepcilis sit cuiquam, nemo tamen tam desidiosus est ut in sua gente positus suae gentis linguam nesciat. Nam quid aliud putandus est nisi animalium brutorum deterior? Illa enim propriae vocis clamorem exprimunt, iste deterior qui propriae linguae caret notitiam. Cuiusmodi autem lingua locutus est Deus in principio mundi, dum diceret: 'Fiat lux,' inveniri difficile est. Nondum enim erant linguae. Item qua lingua insonuit postea exterioribus hominum auribus, maxime ad primum hominem loquens, vel ad prophetas, vel dum corporaliter sonuit vox dicentis Dei:
Abbreviated transcription (Latin):
certi diser imina sermoenim eonũ
itaest disꝑtitus. Latinas autemlin
Id est priscam. latinã. romanã
mixtam . I. Priscaest. quam
uetustissimi icaliae sũbino et satur¬
nosunt usi in condita ut sehabent
cirmina aliorum.
Latini. quim sublatino & regib:
tusciae ceteri. in litino sunt
loquuti. ex qua fuerunt duode¬
cim taibule scriptae.
Romina que post reges exac¬
tos a populo romano gestaest U
quam neuius. plautus ennius.
uirgilius poete exortatoribus
Graccus & cato & cicero
uel c& erieffuderunt¬
Mixtaque post imperium
latius promotum simulcumn
morib & hominib: antominã
ciuitatẽ in rupit integritatẽ
uerbi persolecis mos ebarba¬
rismos corrũpens.
Omnes autẽ orientis gentes
ingutture linguam et uerba
colligunt sicut hebrei et syri
Omnes medi t̾raneae geli¬
tes in palam sermonis fer
sicut greci& anani.
Omnes occidentis gentes
uerba indentib frangunt
sicut itali ethispani.
Persirius & caldeus uicinꝰ

Expanded text:
certa discrimina; sermo enim eorum certa discrimina; sermo enim eorum ita est dispertitus. Latinas autem linid est, priscam, Latinam, Romanam et mixtam: prisca est, quam uetustissimi Italiae sub Iano et Saturno sunt usi, incondita, ut se habent carmina Saliorum; Latina, quam sub Latino et regibus Tusci et ceteri in Latio sunt locuti, ex qua fuerunt duodecim tabulae scriptae; Romana, quae post reges exactos a populo Romano gesta est, quam Neuius, Plautus, Ennius, Vergilius, poetae, et ex oratoribus, Gracchus, et Cato, et Cicero, uel cMixta, quae post imperium latius promotum simul cum moribus et hominibus in Romanam civitatem inrupit, integritatem verbi per soloecismos et barbarismos corrumpens. Omnes autem Orientis gentes in gutture linguam et verba conlidunt, sicut Hebraei et Syri. Omnes mediterraneae gentes in palato sermones feriunt, sicut Graeci et Asiani. Omnes Occidentis gentes verba in dentibus frangunt, sicut Itali et Hispani. Syrus et Chaldaeus vicinus
Abbreviated transcription (Latin):
linguam funt genere locutionis
illo quohus quiefficit. ꝑid quodefficit᷑
nominatur sicut os dici sol& ꝓuerb. IIII
sicut manus prolitteris
Tres sunc autem lingie sacrtre
hebrea grecaeclatina que toto orbe
maxime precellunt. Hisenim
tribus linguis soꝑerucem dñi
apilato fuit causa eiusscripta unde
& propt̃ obscuritatem scĩrum
scripturarum. harumtrium
linguarum cognitio necessaru
est ut adilteram recurratur
dumsiqr am dubititionem nomi¬
nis uł int̃preationis sermorinius
lingue ad tulerit
¶Greca aũ lingua inc̃c& eras gen¬
tium clarior hab&ur. est enim
& latinis & omnib linguis sonan¬
tior. cuius uarietas inquinque
precibus discernitur. quarum pͥ¬
communis. qua momnes utuntur
Secunda attica uidelio& athenien¬
sis . qua usi sunt om̃s greciauctores
Pertu dorica quamhabentaegyp¬
tu et syri¬
uii. Quarti. ionica.
Quinta. Eolica quasi eo losti
locutos dixerunt. & sunt iob¬
seruitione grecelingue eius modi

Expanded text:
linguam fiunt, genere locutionis illo quo is qui efficit per id quod efficitur nominatur; sicut os dici solet pro verbis, sicut manus pro litteris. Tres sunt autem linguae sacrae: Hebraea, Graeca, Latina, quae toto orbe maxime excellunt. His enim tribus linguis super crucem Domini a Pilato fuit causa eius scripta. Unde et propter obscuritatem sanctarum Scripturarum harum trium linguarum cognitio necessaria est, ut ad alteram recurratur dum siquam dubitationem nominis vel interpretationis sermo unius linguae adtulerit. Graeca autem lingua inter ceteras gentium clarior habetur. Est enim et Latinis et omnibus linguis sonantior, cuius uarietas in quinque partibus discernitur. quarum, prcommunis, quam omnes utuntur; secunda Attica, uidelicet Atheniensis, quam usi sunt omnes Graeci auctores; tertia Dorica, quam habent Aegyptii et Syri; quarta Ionica, quinta Aeolica † quas αἰολιστί locutos dixerunt † et sunt in obseruatione Graecae linguae eiusmodi,
Abbreviated transcription (Latin):
in numeris unum. ubiautem
ixu meris ipsorumtria. ubiscri¬
bunt delta uocatur in numeris
ipsorum quat tuor. et sicom nes
litcere apud eos innumeros łbt
Lit iniautem numeros idlitteites
non computant sed isola uerba
componant excepto alique
quic numero figurim de mostrit
ut .c. procentum .d. proquin¬
genas .i pro uno .l. proquin¬
quaginta .t. promille .ai. ꝓquin¬
que .et lx. lit tera que infigura¬
cruoẽ significat et in numero dec̃ẽ
itilis trardidit. Carmentes aut̃
dicti quia carminib futura
canebat ceterum propriae
lit tera in omnibus gentibus
apperiat. nomina lictera
rum. gentes ex sono propriae
linguã e dederunt. notatis horis
sonis atq discretis. nampost quã
cis animaduerter̃ e nomina illis
afiguras in posuer. figura sautẽ
pirtim explicito partim ex sono
litterarum formauer̃ utputa
i& .o. quarumuni sicut exsilis
sonus itatenuis uirgula. alteri¬
us pinguissonus sic̃ ecplena figut¬
ra. Inter figurr lit cerar umeta uis¬

Expanded text:
in numeris in numeris in numeris ipsorum tria. ubi scribunt delta, uocatur iipsorum quatuor et sic omnes litere apud eos in numeris habentur. Latini autem numeros ad literas non computant, sed solo verbo componunt, exceptis aliquibus, que numeros figura demonstrant, ut C pro centum, D pro quingentis, I pro uno, L pro quinquaginta, M pro mille, V pro quinque et crucem significat et in numero decem dItalis tradidit. Carmentis autem dicta eo, quod carminibus futura canebat, caeterum proprie litera in omnibus gentibus aprum gentes ex sono propriae linguae dederunt notatis oris sonis atque discretis. Nam postquam eas animadverterunt, et nomina illis et figuras imposuerunt. Figuras autem partim ex placito, partim ex sono literarum formaverunt, utputa i et o quarum unius sicut exilis sonus est, ita tenuis virgula, alterius pinguis sonus, sicut et plena figura. Inter figuras literarum et a
Abbreviated transcription (Latin):
tumq deducens dequasic pres¬
sius uit. It cibiquesimius de¬
duxit licterarimos: Surgentẽ
dextromonstrarbit limite
callem Quinq autemesse apud
grecos misticas lit teras. prima
Y. quae humanam uitam significat
eandemlitteram tetam:
apponebsi ad eorum nomina
amorte unde & habet ꝑ medio
telum. iđ mortis signum. dequa
quidem. Omultum antealias
infelix litterat&a: Tercia
tau figuram de monstrans
dominice crucis. unde et ebraice
signum interp̃tatur. De quadictũ ÷
in etechielo angelo transiꝑ me¬
dium hierusalem et signatau
infrontes uirorum gementiũ
eidolentium reliquas uero
duas. summam et ultimam sibi
uindicat xp̃s ipse c̃enimprinci¬
pium ipsefinis dicens egosum
alfaetco. Concurrentib enim
insemuicem alfaaduo usque
deuoluitur etrursum. o ad al fa
replicatur ut ostenderet in sednĩs
et initi i cur sum ad finem et finis
componunt anumeros faciunt
nimalfalittera apud eos uocat᷑

Expanded text:
tumque deducens. De qua sic Pertumque deducens. De qua sic Persius ait3, 56: Et tibi qua Samios deduxit littera ramos, surgentem dextro monstravit limite callem. Quinque autem esse apud Graecos mysticas litteras. Prima Υ, quae humanam vitam significat,eandem litteram Θ adponebant ad eorum nomina,a morte. Unde et habet per medium telum, id est mortis signum. De qua quidam: O multum ante alias infelix littera theta. Tertia Τ figuram demonstrans Dominicae crucis, unde et Hebraice signum interpretatur. De qua dictum est in Ezechielo angelo9, 4: 'Transi per medium Ierusalem, et signa thau in frontes virorum gementium et dolentium.' Reliquas vero duas summam et ultimam sibi vendicat Christus. Ipse enim principium, ipse et finis, dicens: ego sum α et ω concurrentibus enim in se invicem, alpha ad omega usque devoluitur et rursus omega ad alpha replicatur; ut ostenderet in se dominus, et initii decursum ad finem, et finis componunt, et numeros faciunt. Nam α litera apud eos vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
latim enĩ inc̃utrãq linguam
progredientes uigintitria
helementa habent. hebreoꝵ
litteras alegecepisse ꝑmoysen
Syroꝵ aut̃ et caldeoꝵ ꝑ abra¬
ham unde et cumhebreis &
numero & sono concordant.
Solis caracterib: sis crepant
Aegyptioꝵ litteras. ysis
regina enacifilia degrecia
ueniens in aegyptum reppe¬
rit & aegyptiis tradidit
apuda egyptios aut̃ alias
habusse litteras sac̃ dotes
alias uulgus. sac̃ dotales
res grecarũ literarũ usum
primifenices inuener̃ unde¬
eclucinus. fenices primi
lictere in itium habuer̃. Cath
mus a genoris filius grecas
litteras efenice ingreciam
decim et septem primus attulit
plumuitat humanae pri¬
mus formauit cuũis uiri li
subterior primamactatem
significat. incertam quippe
et que adhuc se necuicus necuir¬
tutib dedit. Bibium auc̃ quod
suꝑ est ab adolesscentia incipit
cuius dextrar pars ardua est
sed adbextãuitam tendens. sinis¬
trafacilior sed adlabem interi¬

Expanded text:
Latini enim inter utramque linguam Latini enim inter utramque linguam progredientes viginti tria elementa habent. Hebraeorum litteras a Lege coepisse per Moysen: Syrorum autem et Chaldaeorum per Abraham. Unde et cum Hebraeis et numero et sono concordant, solis characteribus discrepant. Aegyptiorum litteras Isis regina, Inachis filia, de Graecia veniens in Aegyptum, repperit et Aegyptiis tradidit. Apud Aegyptios autem alias habuisse litteras sacerdotes, alias vulgus; sacerdotales res. Graecarum litterarum usum primi Phoenices invenerunLucanus: Fenices primi,lictere initium habuerunt, mus Agenoris filius, grecas literas a Phenicia in Greciam, decem et septem primus attulit,plum vite humane primus formavit, cuius virgula subterior primam, etatem signiet quae adhuc se nec vitiis nec virtutibus dedit. Bivium autem, quod superest, ab adolescentia incipit: cuius dextra pars ardua est, sed ad beatam vitam tendens: sinistra facilior, sed ad labem interi
Abbreviated transcription (Latin):
nes existunt quis librorii et cal¬
culatores secunt᷑ quarum disci¬
plina uelud quedam gram ma¬
tice artis infantia est. unde
et eam uarro litterationem
uocat. Lit tere autẽ sunt indi¬
cesrerum signa uerborum
quib tantauis est ut nobis dic¬
ti absentum sine uoce loquan¬
tur. uerba enim ꝑoculos
non peraures introducunt
Isus licterarum reppertus.
ꝓpt̃ memorim rerum.
nam neobliuione fugunt
litteris alligantur intanta
enim rerum uarieate nec di¬
ct audiendo poterant omnu
memorũ contineri.
iecere latine ecgreceabhe¬
breis uident᷑ exortae. apud
illos tnim prius dictum est
ueph deinde exsimilienun¬
tiatione apud grecos tric¬
tum est alta. inde ipudlic¬
nos. A. trans lator enim¬
exsĩ mili sono alterius linguȩ
licteram condidit᷑ nos se
poĩsinus linguã hebraicam
om̃ium linguarum elitte¬
rarum cẽ matrẽ sed hebrei
uigintidue elementalitte¬
rarum secundum ueteris
testim̃ti libros utuntur
Greciuer. uigintiquat tuor

Expanded text:
nes existunt, quas librarii et calnes existunt, quas librarii et calculatores sequuntur. Quarum disciplina velut quaedam grammaticae artis infantia est; unde et eam Varro litterationem vocat. Litterae autem sunt indices rerum, signa verborum, quibus tanta vis est, ut nobis dicta absentium sine voce loquantur. Verba enim per oculos non per aures introducunt. Usus litterarum repertus propter memoriam rerum. Nam ne oblivione fugiant, litteris alligantur. In tanta enim rerum varietate nec disci audiendo poterant omnia, nec memoria contineri. itere latine et grece ab Hebreis videntur exorte. Apud illos enim prius dictum est aleph. Deinde ex simili enunciatione apud Grecos tractum est alpha. Inde apud Latinos a. quare translator ex simili sono alterius lingue literam condidit, ut nosse possimus linguam hebream, omnium linguarum et literarum esse matrem. Sed viginti duo elementa litterarum secundum Veteris Testamenti libros utuntur; Graeci vero viginti quattuor.
Abbreviated transcription (Latin):
ratione a diectiest undea plerisq
aspiratione putatur esse non lictena
que proinde aspiritionis nota dr̃
quia uocemeleuat. aspiratio enim
est sonus uberius elatus cuius con
trariaest prosodia sonus aequaliter
flexus. H
littenr. saluius ludimagister
prius latinis adiecit ut in sõno
discrim̃ faceret duarũ lit terocrũ
C g que ideo suꝑuacuadicit᷑
quiã exceptis kalendis suꝑflua
iudicatur ꝑc. enim uniuersa
nonerat unde etipsa suꝑ uaiuã c̃
grociresorant nec hebrei ex ceo¬
tis enĩ litiiis hancnulla alialin¬
adaugusti tempus nondum
tui quod ꝑeum que crucis signũ
proca .c. as. scribebant unde
et duplexuocatur. quia proe.
& .s. ponitur hinc exeisdem lit̃¬
teris conpositum nom̃ habet
grecis aũ dias litteras usurpu¬
uit latinitis . Ye .t. propt᷑
nomina scilic& greca et haec
apudromanos usqiadaugusti
tempus non scribebantur
Sed pro t. duas . ss. ponebant.
ut hylarissat. prohylarizat
scribebant primordia gram¬
matice artis : Littere commu¬

Expanded text:
ratione posita est, unde a plerisque aspiratio putatur esse, non littera; quae proinde aspirationis nota dicitur, quia uocem eleuat. Aspiratio enim est sonus uberius elatus. 34. traria est prosodia, sonus aequaliter flexus. K litteram Salvius ludimagister primus Latinis adiecit, ut in sono discrimen faceret duarum litterarum C et Q; quae ideo supervacua dicitur, quia exceptis 'Kalendis' superflua iudicatur: per C enim universa non erat. Unde et ipsa supervacua est Graeci resonant, nec Hebraei. Exceptis enim Latinis hanc nulla alia linad Augusti tempus nondum tuit, quod per eam, quae crucis signum pro ea C et S scribebant, unde et duplex vocatur, quia pro C et S ponitur, unde et ex eisdem litteris conpositum nomen habet. A Graecis autem duas litteras mutuavit Latinitas, Y et Z, propter nomina scilicet Graeca, et haec aputempus non scribebantur. Sed pro z, duplex ss ponebant, ut hilarissat. Pro y vero i scribebantmaticae artis litterae commu
Abbreviated transcription (Latin):
libellum: arido modo pumice expo¬
litum MARCIS TERRINUS
VARRO Apud latinos innumerebiles
lbros seribsit Apud grecos quoque
ulonterus miris at tollitur laudibus
quod tintos libros ediderit quantos
propru uixpossit. De nr̃is quoque
pad grecos ougenis scripturarua
lbore tangrecos quimlatinos operum
nimus. sexmilia librorum logisse facte
horum tame nomniũstudia agistiñ
ingenio uelscientia suiuicit. Nmtan¬
ascripsit uedibus ac noctibus non so¬
lm seribere libros cias qris quam
sednec legere quidemoccarrat
ibc̃. corticis pars interior dictus
aliberato cortice idest ablato est
enm medium quidam int̃ lignum
& corticem

Expanded text:
libellum arido modo pumice expolibellum arido modo pumice expot. Marcus Terrentius Varro apud Latinos innumerabiles libros scripsit. Apud Grecos quoque Calciterus miris attollitur laudibus, quod tantos libros ediderit, quantos ia manu vix possit. De nostris quoque apud Grecos Origenes, in scripturarum labore, tam Grecos quam Latinos, operum isse fatetur. Horum tamen omnium studia Augustinus ingenio vel scientia sua vicit. Nam tanta scripsit ut diebus ac noctibus non solum scribere libros eius quisquam, sed nec legere quidem occurrat corticis pars interior, dictus a liberato cortice, id est ablato: est enim medium quiddam inter lignum et corticem
Abbreviated transcription (Latin):
furt id ese expelibus quide cecisis pecudib
deur hisolent cuius partes pagine dicuntur
bint antiqu sicat a netoristerra. asimnstite
enim adex tenr in primum deducebant
stilum de inde conuertebantur ad inferi
oua rursus a dextenra uersus quodet ho¬
die queruftia uer sosuoant. Scedi est
qđiduc emendatur e necdum in libris
redic tumest &ł nomen grecum sicut &¬
tmus. Quedim genene librorum a pad
gentiles certis modulis conficiebantur
breuiori formi. carmina atque epłie
Acuero historie mdieri modulo scri¬
bebintur a non solum in carta ułmem¬
bntnis sed etiam et momentis edefantinis
ttxtilibus quemalbarum folus atque
pilmarum cuius generis cinna sic meminit
flcctibi anrteis multum inuigilat¬
alicernis carmina quisignes nocumus
ticos leus maridulo malue descripta
lbelo. prisiaca uexi munene nauicu¬
lacrtumcidi librossicilie primuminerebi
iminitio pumicabantur unde & catu¬
lus uit Cunidoreo lepidum nouum

Expanded text:
fiunt, id est pellibus que de occisis pecudibus fiunt, id est pellibus que de occisis pecudibus detrahi solent. Cuius partes pagine dicuntur,bant antiqui sicut aratur terra: a sinistra enim ad dexteram primum ducebant stilum, deinde convertebora et rursum ad dexteram versus, quos hodieque rustici versus vocant. 8. Scheda est, quod adhuc emendatur, et necdum in libris redactum est, et est nomen Graecum, sicut s. Quaedam nomina librorum apud gentiles certis modulis conficiebantur. Breviori forma carmina atque epistolae. At vero historiae maiori modulo scribebantur, et non solum in carta vel membranis, sed etiam et in omentis elephantinis textilibusque malvarum foliis atque palmarum. Cuius generis Cinna sic meminit11: Haec tibi Arateis multum invigilata lucernis carmina, quis ignis novimus aerios, levis in aridulo malvae descripta libello Prusiaca vexi munera navicula. Circumcidi lbros Siciliae primum increbuit. Nam initio pumicabantur. Unde et Catullus ait1, 1: Cui dono lepidum novum
Abbreviated transcription (Latin):
coher&. li dr̃ in quo scribimus quna
anteusua carte ud membrarnarum
delibris arboium uolumina fiebant
id est conpiginaibantur unie &scriptites
alibris arborum libnarios uocauerint
Adictos librumenim grecibiblua
uocanit. libnrrii aut id ÷ etantiquarii
uocantur. sed librarisunt qu et no¬
ui scribunt & uetenr. Antiquiru
qui tantum modo uetera unde & nomꝰ
sumpserunt. Ab scribendo aũ scriba
nomen accepit. Officium exprimens
uocabuli quilitate strumenta scribe
calamus et penna. ex hisenim uerba
pagins infiguntur sed ccilamus
arboris ẽ penna auis cuius a cumen
indiale diuidicur in coco corpore uroitate
seruata credopropt̃ misteriũ ut in dueb
apicibus u&us et nouum testamentum¬
signarxur. quib exprimitur uer¬
bisicramentum saaguinepassionis
effusum. Dictus ccu calamus quodliarẽ
ponat unde et apud nautas calare
poneredicitur. pennatut̃ apenden¬
do uocata idẽ uolando estenim
cubrorum appellace siue ex similitu¬
dine feliium arborum seuquia exfolibus

Expanded text:
ber dicitur in quo scribimus, quia ante usum cartae vel membranarum de libris arborum volumina fiebant, id est conpaginabantur. Unde et scriptores a libris arborum librarios vocaverunt.dictos. Librum enim Graeci βίβλον vocant. Librarii autem iidem et antiquarii vocantur: sed librarii sunt qui et nova scribunt et vetera; antiquarii, qui tantummodo vetera, unde et nomen sumpserunt. Ab scribendo autem scriba nomen accepit, officium exprimens vocabuli qualitate. Instrumenta scribae calamus et pinna. Ex his enim verba paginis infiguntur; sed calamus arboris est, pinna avis; cuius acumen in dyade dividitur, in toto corpore unitate servata, credo propter mysterium, ut in duobus apicibus signaretur, quibus exprimitur verbi sacramentum sanguine Passionis effusum. Dictus autem calamus quod liquorem ponat. Unde et apud nautas calare ponere dicitur. Pinna autem a pendendo vocata, id est volando. Est enim, librorum appellata, sive ex similitudine foliorum arborum vel quia ex follibus
Abbreviated transcription (Latin):
calis nec consonans est̃ sine
dubionichilest Eadem eedi¬
gãmona grecis uocatur.
quandosibimec ealiis que
eocalib iungrur. que ideo digo¬
dicuntur proptereiquia interdum
in una sillaba postposite. aliis consonanti¬
bus deficiunt et a metro excludunt᷑
ex quibus due apudlatinos liques
liquescunt. ut mn. ..esteus. decem
et septem aut̃ latinis litteris uec
scriptura constabat unde e legiti¬
me nominantur illaratione scilic&
uel quod ab euocali incipiunt et inmu¬
tum sonum desinant ut sunt conso¬
nantes uel quoda suosono incipiant
et iuocales .e. desinant ut sunt mute¬
nomen quo modc uocetur. figurae.
quo caractere signctur. potestas
que uocalisq consonans habeatur

Expanded text:
calis, nec consonans est, sine calis, nec consonans est, sine dubio nihil est. Eadem et digammon a Graecis vocatur, quando sibimet aliisque vocalibus iungitur: quae ideo digadicuntur propterea, quia interdum in una syllaba postpositae aliis consonantibus deficiunt et a metro excluduntur. Ex quibus duae apud Latinos liquescliquescunt: ut 'Mnestheus'. Decem et septem autem Latinis litteris vetus scriptura constabat. Unde et legitimae nominantur illa ratione, scilicet vel quod ab e vocali incipiant et in mutum sonum desinant, ut sunt semivocales. Vel quod a suo sono incipiant et in vocalem e desinant, ut sunt mutenomen, quomodo vocetur; figura, quo caractere signetur; potestas, quae vocalis, quae consonans habeatur
Abbreviated transcription (Latin):
uociles aũt & semi uocales. &
mutas aueteribus sonas etsemi¬
sonas et in sonas dictas. inter uo¬
cales aut̃ .i. & .u. apud gramma¬
ticos uarias habent significati¬
ones. nam modo uocalessunt
modo semiuocales modo medie
sunt. ulocales ideosunt qui a sole
posite sillabas faciunt et aliiscon¬
sonantib: coniunguntur. Conso¬
nantes id eohabentur. quia in ter¬
dumhabent: pꝰt se uociles in his¬
dem syllabis consticutas. ut
ianus. uates habentur procon¬
sonantibus. Medie autem
idcir codicuntur qnm̃ natura¬
liter sole medium sonun habent.
ut. ilus. unus. Eoniunctae.¬
i. uͦ. propt̃ea int̃dum duplex dr̃
quia quotiens cumq in in & rd¬
int̾ ducis uocales inuenitur
ꝓduabi consonantibꝰ hab& ur
ut troia. geminatur enim
ibisonus eius. u. quoq lit cera
proinde in t̃dum nichilest
quia alicubi nec uocalis nec cen¬
sonans est utquis Voccilis
enĩ non est quia .i. sequitur
consonans non est quia que
p̾cedic ideoq quando nec lio¬

Expanded text:
Vocales autem et semivocales et Vocales autem et semivocales et mutas a veteribus sonas et semisonas et insonas dictas. Inter vocales autem I et U apud Grammaticos varias habent significationes. Nam modo vocales sunt, modo semivocales, modo mediae sunt. Vocales ideo sunt, quia solae positae syllabas faciunt et aliis consonantibus coniunguntur. Consonantes ideo habentur, quia interdum habent post se vocales in hisdem syllabis constitutas, ut 'Ianus', 'vates', et habentur pro consonantibus. Mediae autem idcirco dicuntur, quoniam naturaliter solae medium sonum habent, ut 'illius', 'unius'. ConiunctaeI vero propterea interdum duplex dicitur, quia quotienscumque inter duas vocales invenitur, pro duabus consonantibus habetur, ut 'Troia'. Geminatur enim ibi sonus eius. V quoque littera proinde interdum nihil est, quia alicubi nec vocalis nec consonans est, ut quis. Vocalis enim non est, quia I sequitur; consonans non est, quia Q praecedit. Ideoque quando nec vo