comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
canter & uere fateor in sequentib: quia tunc
uiri. & sic sensi: nec tamen tutam preterusse uł
sensũ. Sc̃io tam̃ quis dixerit: quia in hoc erra¬
mus quod mortem ꝓspiccinus. Magna pars etꝰ.
iam preternt. Qmioquidetatis retro est. mors
tenet. Sed cerce si ei semel fuisset uita e iapsa:
aut hoc ot̃ino non diceret. aut diceret redui¬
uuis. Non est ergo necesse p̃terusse quicqͥd pre¬
teriti temporis significatur u̾bo. et licet p̃desti¬
nati suit multi. uonideo qua p̃electi st̃ preterin
predestinatio. Et quamiuis non predestinati esse
possint: poterit aliquid quod preteritũ sit. ne
preterierit teruocari. Nota siquidẽ p̃destinatiõis
quocũq abi casti utaris. quantũ in eo est. futu¬
tũ quam preteritũ potiꝰ signat: & eũ de quodi¬
cit᷑. nisi iam forte euaserit. indicat esse saluan¬
dũ. Est enĩ ut dici solet. u̾bũ fecundũ. & in se
semꝑ uͥbi alteriꝰ intelligentiam elaudit. Non

Expanded text:
ganter et vere fateor in sequentibus, quia tunc ganter et vere fateor in sequentibus, quia tunc vixi, et sic sensi, nec tamen vitam praeteriisse vel sensum. Scio tamen quis dixerit, quia in hoc erramus, quod mortem non prospicimus. Magna pars ejus jam praeteriit. Quidquid aetatis retro est, mors tenet. Sed certe si ei semel fuisset vita elapsa, aut hoc omnino non diceret, aut diceret redivivus. Non est ergo necesse praeteriisse quidquid praeteriti temporis significatur verbo, et licet praedestinati sint multi, non ideo quia electi sunt, praeteriit praedestinatio. Et quamvis non praedestinati esse possint, poterit aliquid quod praeteritum sit, ne praeterierit revocari. Nota siquidem praedestinationis, quocunque verbi casu utaris, quantum in eo est, futurum quam praeteritum potius signat, et eum de quo dicitur, nisi jam fore evaserit, indicat esse salvandum. Est enim, ut dici solet, verbum fecundum, et in se semper verbi alterius intelligentiam claudit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
hat tempus: sed quia qui uniu̾so tempore natura
prior ẽ. suus om̃ia semꝑ comp̃hendat aspectus.
Eius ergo ꝓuidentia insui dispositione ñ faluit᷑.
quia eam semꝑ sequela oꝑis comitatur. S nec
falli potest: quia nec ex mutabilitate rerũ. nec
ex temporis fuga aut u̾sibilitate. potest aliquid
absconditũ esse ab oculis eius. hominis uͦ fauĩ
potest & fallitur dispositio: quia res cuiꝰ apud se
p̃figurauit sp̃em. ꝓcessu temporis aut omnino ñ
euenit. aut in alia sp̃e inpublicũ ꝓcedit. Nec ta¬
men quecunq preteriti uerbi significationem
clauduntur: reb sunt aggreganda preteritis
Nec si me uixisse ꝓfitear florente ꝓipatetico ꝑa¬
latino: ideo michi uitã elapsam aut preteritã
esse confiteor. Aut si ab artianus eugetuo pldenite¬
disseni. non ob preceriti temporis grãm a fidei et
confessionis illiuis integritate diuerti. Cẽterum
quia s̃oq uetũ fuit drcece. ñc uiuo. sic sentio. ele¬

Expanded text:
hat tempus, sed, quia qui universo tempore natura hat tempus, sed, quia qui universo tempore natura prior est, suus omnia semper comprehendat aspectus. Ejus ergo providentia in sui dispositione non fallitur, quia eam semper sequela operis comitatur. Sed nec falli potest, qui nec ex mutabilitate rerum, nec ex temporis fuga, aut versibilitate, potest aliquid absconditum esse ab oculis ejus. Hominis vero falli potest, et fallitur dispositio, quia res, cujus apud se praefiguravit speciem, processu temporis aut omnino non evenit, aut in alia specie in publicum procedit. Nec tamen quaecunque praeteriti verbi significatione clauduntur, rebus sunt aggreganda praeteritis. Nec si me vixisse profitear, florente peripatetico Palatino, ideo mihi vitam elapsam, aut praeteritam esse confiteor. Aut si ab Arianis, Eugenio praesidedissensi, non ob praeteriti temporis gratiam a fidei et confessionis illius integritate diverti. Caeterum, quia quandoque verum fuit dicere: Nunc vivo, sic sentio, ele
Abbreviated transcription (Latin):
est. ñ mota ñ fuisse non potest. Porro diuine sĩ¬
plicitatis status: longe alia conditio est. Ea si qui¬
dem uno simplici &e indiuiduo aspectus ut pre¬
dictũ est. que st̃ que fuert̃. & que futura sunt
omia contemplatur. nulloq rerũ mutabiliũ
lapsu mouetur.s in seipsa semel e simui con¬
tuens uniu̾sa subsistit inuariabilis. stabilisq
manens dat cuncta moueri: & licet ei interdũ
preteriti temporis aut futuri uerba aptentur.
non ei quiequã ex hoc subtrahi uel impendere.
s rerũ subiectarũ mutabilitas siquid proprie
dicit᷑. ueracit̾ indicatur. Cũ ergo ipsũ aliquid
p̃nouissime audimus. minime intelligimꝰ fuxu
tẽporis eius preteriisse scientiam. sed si uerborũ
naturã sequim᷑. precessisse tempus quo ueracit᷑
credatur. etus quod futurũ erat habuisse noticiã.
Sic utiq eum abeterno certũ est om̃ia ꝑuidisse:
non quod usui eius motũ suo quiequam subtra¬

Expanded text:
est, non mota non fuisse non potest. Porro divinae simest, non mota non fuisse non potest. Porro divinae simplicitatis status, longe alia conditio est. Ea siquidem uno simplici et individuo aspectu, ut praedictum est, quae sunt, quae fuerunt, et quae ventura sunt, omnia contemplatur, nulloque rerum mutabilium lapsu movetur: sed in se ipsa semel et simul contuens universa, subsistit invariabilis, . . . Stabilisque manens dat cuncta moveri. Et licet interdum ei praeteriti temporis aut futuri verba aptentur, non ei quidquam ex hoc subtrahi vel impendere, sed rerum subjectarum mutabilitas, si quid proprie dicitur, veraciter indicatur. Cum ergo ipsum aliquid praenovisse audimus, minime intelligimus fluxu temporis ejus praeteriisse scientiam; sed si verborum naturam sequimur, praecessisse tempus, quo veraciter credatur, ejus, quod futurum erat, habuisse notitiam. Sic utique eum ab aeterno certum est omnia praevidisse, non quod visui ejus motu suo quidquam subtra
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eternitatis statũ nullus omnoao motus attingat.
& creatura quelibet accessu uel decessti accidenti¬
um moueatur. Homo siquidem si quid prouidet
futuroꝵ: statim mentẽ eiꝰ quidã motus aggredit᷑.
ut animꝰ quadam applicatione sui. ad aliud apud
se futuri oꝑis sp̃em prefiguret. Candemq płmq
nunc quasi in archiuis memoriȩ depositã reponit.
nc̃ quasi in speculo natiue puritatis replicat et
reuoluit. Faciliꝰ enĩ est motũ hunc ab animoom¬
nino deficere: quã contemplatione iugi animo
inherere. Et quidem hic motus si non ꝓuidentia
est: aut ꝓuidentiã parit. aut ei cuiꝰcũq federis
noticia incinatur. Cũ uͦ motus p̃cedens & ex eo
concepta sp̃es futuri oꝑis sequela frustratur.
inanis ẽ agitatio mentis. & quasi umbra in som̃¬
nis. sine ueritatis corpore euanescit. Motus tam̃
quia re ipsa fuit in anima. ñ post ñ fuisse in
anima: &e anima que motus agitatione mota

Expanded text:
cum aeternitatis statum nullus omnino motus attingat, cum aeternitatis statum nullus omnino motus attingat, et creatura quaelibet accessu, vel decessu accidentium moveatur. Homo siquidem si quid providet futurorum, statim mentem ejus quidam motus aggreditur, ut animus quadam applicatione sui, ad aliud apud se futuri operis speciem praefiguret, eamdemque plerumque nunc quasi in archivis memoriae depositam, reponit, nunc quasi in speculo nativae puritatis replicat et revolvit. Facilius enim est motum hunc ab animo omnino deficere, quam contemplatione jugi animo inhaerere. Et quidem hic motus, si non providentia est, aut providentiam parit, aut ei cujuscunque foederis notitia vicinatur. Cum vero motus praecedens, et ex ea concepta species, futuri operis sequela frustratur, inanis est agitatio mentis, et quasi umbra in somnis, sine veritatis corpore evanescit. Motus tamen, quia reipsa fuit in anima, non potest non fuisse in anima, et anima quae motus agitatione mota
Abbreviated transcription (Latin):
cant. ad quiescendũ censeo: me potiꝰ aliqua fai¬
latie nube deceptũ ueri similiter opinabor. Hac
gͦ uia tendiculas tuas egredior. ut dicam proui¬
dentia falli non posse: rem tamen que p̃uisa
est. posse non euenire. Sed quid inferre osueue¬
ris scio. Ergo possibile est. eam non esse p̃uisam.
Esto inquam. Quo ultra ꝓgrederis: Ergo inqͥs
possibile est non fuisse: & que iam pret̾ierunt.
reuocari possunt ne fuerint. Equidem infini¬
tam potentiam dei scientiolȩ & ratuincłe mee
legib non coarto: nec ei finem quẽ ñ ht̃ impono.
Scio enĩ quia omĩa potest. sed tamen qͥa mendose
colligis. patent̾ iudeo. Primo quia diuinȩ maie¬
statis immensitatẽ. paruitatis humane modu¬
lo circũ scribis: & eternitatis immutabelẽ statũ
labentiũ rerũ imagine. & succendentiũ sibi
tempũ uarietate distingns. Sed longe secus
esse lnc atq in his ex precedentib oportinit ocipi:

Expanded text:
cant, acquiescendum censeo, me potius, aliqua falcant, acquiescendum censeo, me potius, aliqua fallaciae nube deceptum, verosimiliter opinabor. Hac ergo via tendiculas tuas egredior, ut dicam providentiam falli non posse, rem tamen quae provisa est, posse non evenire. Sed quid inferre consueveris, scio. Ergo possibile est, eam non esse praevisam. Esto, inquam. Quo ultra progredieris? Ergo, inquipossibile est non fuisse, et quae jam praeterierunt, revocari possunt ne fuerint. Et quidem infinitam potentiam Dei, scientiolae et ratiunculae meae legibus non coarcto; nec ei finem, quae non habet, impono. Scio enim quia omnia potest; sed tamen quia mendose colligis patenter video. Primo quia divinae majestatis immensitatem, parvitatis humanae modulo circumscribis, et aeternitatis immutabilem statum, labentium rerum imagine, et succedentium sibi temporum varietate distinguis. Sed longe secus esse hic, atque in his ex praecedentibus oportuit concipi,
Abbreviated transcription (Latin):
demicis si tñ alia uia non pateat de singulis du¬
bitare. quam ꝑnitiosa simulatione scientiȩ qd̾
ignotũ uel absconditũ est temere diffinire. p̃ser¬
tim in quo assertioni meȩ fere totus adu̾sabit᷑
mundus. Eoq libentiꝰ a cademicos audio: qd̾ eor
que noui nichil auferunt. & in multis faciũt
cautiorem magnoꝵ iuroꝵ auctoritate sufful¬
ti.cũ ad eos etiam in senectute transierit ule.
in quo latinitas nr̃a solo inuenit quicqͥd in solẽ¬
ti gretie eleganter opponit aut p̃fert. Ciceronẽ
loquor romani auctorẽ eloquii. quẽ ad eos quasi
in calce uitȩ diu̾tisse liber de natura deori in¬
scriptus docet. Efferant stoici in opinabiles sen¬
tentias suas. quas paradoxas uocant. ueras qui¬
dem. preclaras & admirabiles: nos pingui ut
dr̃ minerua a gentes. nichil eoꝵ approbamus.
que om̃ib aut płib aut sapientib singulis in
facultate sua ꝓbabiliorib faisa ẽẽ udent᷑. Nec si

Expanded text:
demicis, si tamen alia via non pateat, de singulis dudemicis, si tamen alia via non pateat, de singulis dubitare, quam perniciosa simulatione scientiae, quod ignotum vel absconditum est, temere diffinire, praesertim in quo assertioni meae fere totus adversabitur mundus. Eoque libentius academicos audio, quod eorum quae novi, nihil auferunt, et in multis faciunt cautiorem, magnorum virorum auctoritate suffulti; cum ad eos etiam in senectute transierit ille, in quo Latinitas nostra solo invenit, quidquid insolenti Graeciae eleganter opponit, aut praefert, Ciceronem loquor, Romani auctorem eloquii, quem ad eos, quasi in calce vitae, divertisse, liber De natura deorum inscriptus, docet. Efferant stoici inopinabiles sententias suas, quas paradoxas vocant, veras quidem, praeclaras, et admirabiles: nos pingui, ut dicitur, Minerva agentes, nihil eorum approbamus, quae omnibus, aut pluribus, aut sapientibus singulis in facultate sua probabilioribus falsa esse videntur. Nec si
Abbreviated transcription (Latin):
impie uersari in deũ. si utrũgutare ñ possũ:
absonus malo uideri quã ꝑfidus. Nondũ & enĩ
om̃ib ꝑsuasũ est. qd̾ expossibili impossibile non
sequatur. Nam hoc non nulli recipiunt. Sed an
recte: uideruit ipsi & iudicent. At ut ex uero
falsum sequatur: nemosapiens adqtuescit. Ue¬
rum siquidẽ ex falso sequitur e uero. s ex uero
non nisi uerũ. Expossibili quoq & impossibili.
interdum possibile sequitur. Non tamen ex quo¬
uis impossibili omĩa impossibilia. nisi forte aliud
tibi ꝑsciaserint illi. qtioꝵ. si omia uera st̃. ex uno
impossibili sequuntur omĩa impossibilia. & ex
quoius falsoquelibet falsa. Si uero obtinuisses
ex uero falsũ: ure & ex sententia omniũ quere¬
rer me a semita ueritatis abductũ. Non tamen
his importunitatib eatenus p̃mor: ut qd̾ in opi¬
nabile est. licet inueniam consortes erroris. pro¬
pria temeritate tueri contendam. Malo cũ a ca¬

Expanded text:
impie versari in Deum, si utrumque vitare non possum, impie versari in Deum, si utrumque vitare non possum, absonus malo videri, quam perfidus. Nondum etenim omnibus persuasum est, quod ex possibili impossibile non sequatur. Nam hoc nonnulli recipiunt; sed an recte, viderint ipsi et judicent. At ut ex vero falsum sequatur, nemo sapiens acquiescit. Verum siquidem ex falso sequitur et vero, sed ex vero, non nisi verum. Ex possibili quoque et impossibili, interdum possibile sequitur: non tamen ex quovis impossibili omnia impossibilia. Nisi forte aliud tibi persuaserint illi, quorum si omnia vera sunt, ex uno impossibili, sequuntur omnia impossibilia, et ex quovis falso, quaelibet falsa. Si vero obtinuisses ex vero falsum, jure et ex sententia omnium quererer me a semita veritatis abductum. Non tamen his importunitatibus eatenus premor, ut quod inopinabile est, licet inveniam consortes erroris, propria temeritate tueri contendam. Malo cum aca
Abbreviated transcription (Latin):
sit labilitas subiectoꝵ. qd̾ factũ est. in eo uita
erat. ꝑ quẽ facta st̃ uniuersa. Eius itaq disposi¬
tio tanta sue stabilitatis incolumitate uget &
uiuit: ut nullo rerũ motu concuti. nulla possit
temporis aut casus mutabitate conuelli xxii.
nstas tam̃ dicens nisi euenerit aliquid qd̾ preui¬
dit illud certa significatione complectetis forte
lapidem recasurũ in terram: fallit᷑ dispositio.
Quia gͦ lapis non recidere pocest. iubes me de
duob eligere. quoꝵ neutrũ cõm̾iter approbat᷑.
ut uel fatear ꝓuidentiam posse falli qd̾ fides ab¬
horret : uel quod absonũ est expossibili ĩpossibile
consecutione uera consentiam euenire. Angu¬
stiȩ quidẽ st̃ undiq. hinc ne diuinã minuam
maiestatẽ.: inde ne multori. clamorib & sententiȩ
que iam fere om̃ib ꝑsuasa ẽ contradioam. Sed
quia meliꝰ ẽ incidere in linguas hominũ. quã

Expanded text:
sit labilitas subjectorum; quod factum est in eo vita sit labilitas subjectorum; quod factum est in eo vita erat, per quem facta sunt universa. Ejus itaque dispositio tanta suae stabilitatis incolumitate viget et vivit, ut nullo rerum motu concuti, nulla possit temporis, aut casus mutabilitate convelli.nstas tamen dicens, nisi evenerit aliquid quod praevidit, illud certa significatione complectens, forte lapidem recasurum in terram, fallitur dispositio. Quia ergo lapis non recidere potest, jubes me de duobus eligere, quorum neutrum communiter approbatur, ut vel fatear providentiam posse falli, quod fides abhorret, vel, quod absonum est, ex possibili impossibile consecutione vera consentiam evenire. Angustiae quidem sunt undique. Hinc, ne divinam minuam majestatem; inde, ne multorum clamoribus et sententiae, quae jam fere omnibus persuasa est, contradicam. Sed quia melius est incidere in linguas hominum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa sortiantur. quatenus bona sunt. Alias au¬
tẽ non forme existendi imaginẽ gerunt. sed defe¬
ctũ illius enormitatis sue utcio ꝓtestantur. Pre¬
scientia ergo reb causa euemendi nonẽ. aut euen¬
tus rerũ ei causa est p̃sciendi. ne aut tẽꝑalium
motus eterne ꝓuidentie causa sit. aut purissimo
fonte bonitatis maloꝵ ꝓfluant riuuli. Deus uero
bonoꝵ diuntaxat auctor ẽ. Quod uͦ in compitis
uulgo obicitur. quia necessario si quid prescitur
eueniet. nullo ueritatis robore subtxũ est. nͥ
forte reb ab om̃i necessitate absolutis modũ com¬
plexioni quis tribuat: ut potiꝰ necessitate conse¬
quendi quã consequentis ꝓpositȩ enuitiationis
ueritas constet. Nec me artabis ut licet disposita¬
rũ recũ mutabilem fatear esse n̾aturam iscien¬
tiam disponentis ob hoc dicam ẽẽ mutabilẽ. cũ
scd̾m ipsius ueritatis archanũ iohannẽ filiũ
tonitrui loquor. fidei constet. quia quantac̃q

Expanded text:
omnia sortiantur, quatenus bona sunt. Alias auomnia sortiantur, quatenus bona sunt. Alias autem non formae existendi imaginem gerunt, sed defectum illius, enormitatis suae vitio protestantur. Praescientia ergo rebus causa eveniendi non est, aut eventus rerum ei causa est praesciendi, ne aut temporalium motus aeternae providentiae causa sit, aut a purissimo fonte bonitatis malorum profluant rivuli. Deus vero bonorum duntaxat auctor est. Quod vero in topicis vulgo objicitur, quia necessario, si quid praescitur eveniet, nullo veritatis robore subnixum est, nisi forte rebus ab omni necessitate absolutis, modum complexioni quis tribuat, ut potius necessitate consequendi, quam consequentis propositae enuntiationis veritas constet. Nec me arctabis, ut licet dispositarum rerum, mutabilem fatear esse naturam, scientiam disponentis ob hoc dicam esse mutabilem; cum secundum ipsius veritatis arcanum Joannem filium tonitrui loquor fidei constet, quia quantacunque
Abbreviated transcription (Latin):
lapidem uel sagictam quã in nubes iaculatus
sum. exigente natura recasurã in terrã inqua
feruntur om̃ia nutu suo pondera: nec tamen sm¬
plicit̾ recidẽ in t̾rã. aut quia noui. recid̾e neces¬
se ẽ. Potest enĩ recid̾e & ñ recid̾e. Alt̾m tamen
&e si non necessario. uerũ tamen est. Illuduti¬
ꝙ. qd scio futurũ. Sieiũ futurũ non est & si
forte putetur. non scitur tamen. qm̃ illius qͥuod
nonest. non scientia sed opinio est. Cetcrũ ce si
non esse possit. nich il impedit esse scientiam. q̃
non necessarioꝵ tm̃. sed quoꝵ libet existentiũ
est: nisi forte &e tu cũ stoicis existentia censeas
necessariis compatanda. Sic & que ille p̃no¬
uit: omĩa ꝓculdubio implebuntur. Contingen¬
tia tñ om̃ia e non euenire p̾ossibile est. Ad eo qͥ¬
dem ut ad uenrendũ res quas cũ eo futuras pre¬
nouimus. non magis ipsius quã nr̃ iusus astrin¬
gat. licet ab illiꝰ dispositione subsistendi formam

Expanded text:
lapidem vel sagittam, quam in nubes jaculatus lapidem vel sagittam, quam in nubes jaculatus sum, exigente natura recasuram in terram, in quam feruntur omnia nutu suo pondera, nec tamen simpliciter recidere in terram, aut quia novi, recidere necesse est. Potest enim recidere et non recidesi non necessario, verum tamen est. Illud utique quod scio futurum: si enim futurum non est, etsi fore putetur, non scitur tamen, quoniam illius quod non est, non scientia, sed opinio est. Caeterum etsi non esse possit, nihil impedit esse scientiam, quae non necessariorum tantum, sed quorumlibet existentium est, nisi forte et tu cum stoicis existentia censeas necessariis comparanda. Sic et quae ille praenovit, omnia procul dubio implebuntur. Contingentia tamen omnia et non evenire possibile est. Adeo quidem ut ad eveniendum res, quas cum eo futuras praenovimus, non magis ipsius, quam noster visus abstringat, licet ab illius dispositione subsistendi formam
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa necessaria credit: timens euacuari posse
scientiã ĩmutabilẽ. Econtra epicurus. eoꝵ que
eueniunt nichil ꝓuidentie ratione dispositum.
ne forte uecessitatẽ mutabilib reb inducat.
opinatur. Pari gͦ errore desipiunt. cũ alter ca¬
sui. alt̾ necessitati uniũsa subiciat. Mutabiliũ
igit᷑ rerũ dispositio ĩ mutabilis est. & et̾ne pro¬
uidentie ĩmutabilis status. omniũ mutabiliũ
continet cursum. Citm uero ipsa ab etertutatiᷤᷤ
sue statu moueri ñ possit: contingentiũ seriem
om̃i nexu necessitatis ab soluit. Et licet lux iae¬
cessibilis sapientiȩ dei humane scĩe tenebras in¬
cõparabiliter antecedat: est tam̃ in quo claritati
illiꝰ caliginis nr̃e oculus qd ad aliquid coequatur.
Sicut enĩ qd̾ uideo ĩminere nulla ex eo qͥa uidet᷑
necessitate ꝓueniet: sic & qd̾ illiꝰ ocusus contemi¬
platur non est necessariũ euenire. Scio eqͥdẽ

Expanded text:
omnia necessaria credit, timens evacuari posse omnia necessaria credit, timens evacuari posse scientiam immutabilem. Econtra Epicurus, eorum quae eveniunt nihil providentiae ratione dispositum, ne forte necessitatem mutabilibus rebus inducat, opinatur. Pari ergo errore desipiunt, cum alter casui, alter necessitati universa subjiciat. Mutabilium igitur rerum dispositio immutabilis est; et aeternae providentiae immutabilis status, omnium mutabilium continet cursum. Cum vero ipsa ab aeternitatis suae statu moveri non possit, contingentium seriem ab omni nexu necessitatis absolvit. Et licet lux inacessibilis sapientiae Dei humanae scientiae tenebras incomparabiliter antecedat, est tamen in quo claritati illius, caliginis nostrae oculus quoad aliquid coaequatur. Sicut enim quod video imminere, nulla ex eo quia videtur, necessitate proveniet, sic et quod illius oculus contemplatur, non est necessarium evenire. Scio equidem
Abbreviated transcription (Latin):
nuntur. alterũ semꝑ ex necessitate sit uerum.
Tanta gͦ numerositate semel & simul ueroꝵ excre¬
uit. aut potius extitit numerꝰ. ut om̃ino minui
nequeant uel augeri: & usq quaq in euũ mane¬
at infinitus. nisi apud infinitã sapientiam dei.
Indeficiens gͦ scientia ẽ. eui nichil eoꝵ elabitur. &
om̃ino augm̃tũ non recipit. que ea omia cõpre¬
hendit. Rationẽ uero eoꝵ que ds̃ ab eterno in sapi¬
entia .i. in unigetuto u̾bo disposuit creans ibi om̃ia
simul. quã postmodũ consequent̾ ꝓducit in oꝑa.
scd̾m ꝓuisũ ordinẽ singula traducens a generatio¬
ne qua incipiuint esse. ꝑsortẽ qua fluctuare uiden¬
tur casib ad corruptionẽ. que quasi existendi filũ
p̃scidens retrudit ad ñ esse. parcas uel fata anti¬
quis placuit appellari: eo qd̾ constitutiones ꝓuidẽ¬
tie dei qͥn effectui mancipent᷑. nemini parcant.
& a u̾bo dei quo eternalit̾ omĩa dixit & facta st̃.
executionis firmamentũ accipiant. Uñ stoicus

Expanded text:
um semper ex necessitate sit verum. Tanta ergo numerositate semel et simul verorum excrevit, aut potius exstitit numerus, ut omnino minui nequeat vel augeri, et usquequaque in aevum maneat infinitus, nisi apud infinitam sapientiam Dei. Indeficiens ergo scientia est, cui nihil eorum elabitur, et omnino augmentum non recipit, quae ea omnia comprehendit. Rationem vero eorum, quae Deus ab aeterno in sapientia, id est in unigenito verbo disposuit, creans ibi omnia simul, quam postmodum consequenter producit in opera, secundum provisum ordinem singula traducens a generatione, qua incipiunt esse per sortem, qua fluctuare videntur casibus ad corruptionem, quae quasi existendi filum praescindens, retrudit ad non esse, Parcas vel Fata, antiquis placuit appellari, eo quod constitutiones providentiae Dei, quin effectui mancipentur, nemini parcant, et a verbo Dei, quo aeternaliter omnia dixit, et facta sunt, exsecutionis firmamentum accipiant. Unde stoicus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuidentia. & predestinatio nominatur. Sed scĩa
existentiũ. p̃scientia futuroꝵ. dispositio facien¬
dorũ: puidentia gubernandoꝵ predestinatio
saiuandoꝵ ẽ. Et est p̃destinatio ab eterno gr̃e¬

Expanded text:
providentia, et praedestinatio nominantur. Sed scientia providentia, et praedestinatio nominantur. Sed scientia existentium, praescientia futurorum, dispositio faciendorum, providentia gubernandorum, praedestinatio salvandorum est. Et est praedestinatio ab aeterno gr
Abbreviated transcription (Latin):
aniam. facitq scientem. Hic ergo habitus rec¬
tissime sc̃ĩa appellatur: licet &e res subiecte inter¬
duĩ sc̃ĩe noie censeantur. Uñ ce uicissim nomi¬
nib mutuatis qd̾ untꝰ est transit ad alterũ. Sic
utiq & scieutia dr̃ multa: cũ tamen multitudo.
rerum potius quã scĩȩ sit. Si ergo sapientie dei
ĩmensitas. & simplicitas aitendatur: una est
simplex. &e indiuidua. di subiacentiũ multitu¬
do: multiplex ẽ. &. multiformis. Sic etiam si
substantiam uolentis aut potentis qua uult
aut potest attendas: ⁊ina est uoluntas & pote¬
stas: si que uult &e que potest. infuictus omniũ
numerus est. iuxta illud ꝓpħicũ. Magnꝰ dñs
& magna uirtus eiꝰ. & sapientie eiꝰ ñ ẽ nutt̃i.
Quis loquet᷑ potentias dni: Hec autẽ res uni¬
formis &̾ uaria licet tociꝰ uarictatis ignara sit.
uarus tam̃ nominib appellatur. sed ex uarus
causis. Scientia siquidem &e p̃scia. dispositio.

Expanded text:
animam, faciatque scientem. Hic ergo habitus, recanimam, faciatque scientem. Hic ergo habitus, rectissime scientia appellatur, licet et res subjectae interdum scientiae nomine censeantur. Unde et vicissim nominibus mutuatis, quod unius est, transit ad alterum. Sic utique et scientia dicitur multa, cum tamen multitudo, rerum potius quam scientiae sit. Si ergo sapientiae Dei immensitas et simplicitas attendatur, una est simplex et individua. Si subjacentium multitudo, multiplex est et multiformis. Sic etiam si substantiam volentis aut potentis qua vult, aut potest, attendas, una est voluntas et potestas. Si quae vult et quae potest, infinitus omnium numerus est; juxta illud propheticum: Magnus Dominus et magna virtQuis loquetur potentias Domini? Haec autem res uniformis et varia, licet totius varietatis ignara sit, variis tamen nominibus appellatur, sed ex variis causis. Scientia siquidem et praescientia, dispositio,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ &e in nobis mutabiliũ motũ & festinantiũ
cursũ aliquatentis quiescens cõprehendat as¬
pectus. Incellectus quoq rem magnam si ne
distensione & sine contratione sui rem modicã
contemplatur. nec loco indiget ut localia clau¬
dat. aut spacioꝵ intersticus ut distantia cõple¬
ctatur. in eoq patrem luminũ sequitur: sed ñ
passib equis: cũ hic multis ille uero omnino nul¬
li motui obnoxius sit. Cũ uero diuine simpliei¬
tatis aspectus in numerabilia claudat.: ⁊una ta
men ẽ& in diuidua substantia prescientis eiꝙ
essentialitet una: cũ sibi sit icdem esse ce sapientẽ
esse. Alioquim. fingat qui potest quis hec du̾¬
sa comunxerit. nec prima rerũ omniũ causa
erit:. que ut sit. coniunctionis ad miniculo eget.
Cteature uero scientia longe disparis conditionis
est. Spũi si quidẽ & amme non ẽ idem eẽ & scien¬
nature conuelli non possit. habitu suo informat

Expanded text:
cum et in nobis mutabilium motum et festinantium cum et in nobis mutabilium motum et festinantium cursum aliquatenus quiescens comprehendat aspectus. Intellectus quoque rem magnam sine distensione, et sine contractione sui rem modicam contemplatur, nec loco indiget ut localia claudat, aut spatiorum interstitiis ut distantia complectatur, in eoque Patrem luminum sequitur, sed non passibus aequis, cum hic multis, ille vero omnino nulli motui obnoxius sit. Cum vero divinae simplicitatis aspectus innumerabilia claudat, una tantum est, et individua substantia praescientis, eique essentialiter una, cum sibi sit idem esse, et sapientem esse. Alioquin fingat qui potest, quis haec diversa conjunxerit, nec prima rerum omnium causa erit, quae ut sit, conjunctionis adminiculo eget. Creaturae vero scientia, longe disparis conditionis est. Spiritui siquidem et animae non est idem esse, et sciennaturae convelli non possit, habitu suo informat
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ipsa quoq possibilitas eueniendi ñ leuita¬
ti illius qui ñ mouetur: sed rerũ facilitati q̃
natura non indignãte moueri possunt conteni¬
enter ascribitur. Manet itaq usq quaq ĩ mo¬
bilis integritas scientie dei. & si quid uarietati
alicui in est. ñ tam scientis quã seitoꝵ muta¬
bilitas est. Licet enĩ que scientia dei comple¬
ctitur mutabilitati suibiaceant: ipsa tamen
alterationis uices ignorat. & uno singulari as¬
pectu & indiuiduo. omniũ quedici aut quo¬
cumq sensu ex cogitari possunt uniu̾sitatẽ
claudit & continet: adeo equidem sine motu.
ut localia sine loco. nascentia sine uutio. dece¬
dentia sine fine. fluctuantia sine alteratione.
temporauia sine mutabilitate & mora. sic uni¬
formit̾ comp̃hendit. ut ei nec p̃teritã transeas.
nec futura succedant. Nec mirũ hoc in eternita¬
tis statu. nisi quia quicquid ibi ẽ mirabile est:

Expanded text:
Haec ipsa quoque possibilitas eveniendi, non levitaHaec ipsa quoque possibilitas eveniendi, non levitati ipsius, qui non movetur, sed rerum facilitati, quae natura non indignante moveri possunt, convenienter ascribitur. Manet itaque usquequaque immobilis integritas scientiae Dei, et si quid varietatis alicui inest, non tam scientis quam scitorum mutabilitas est. Licet enim quae scientia Dei complectitur, mutabilitati subjaceant, ipsa tamen alterationis vices ignorat, et uno singulari aspectu et individuo, omnium quae dici, aut quocunque sensu excogitari possunt, universitatem claudit, et continet: adeo quidem sine motu ut localia sine loco, nascentia sine initio, decedentia sine fine, fluctuantia sine alteratione, temporalia sine mutabilitate, et mora, sic uniformiter comprehendit, ut ei nec praeterita transeant, nec futura succedant. Nec mirum hoc in aeternitatis statu, nisi quia quidquid ibi est, mirabile est,
Abbreviated transcription (Latin):
eam om̃ib uenerandã. & usq quaq illicitam
a celestib pretexiri. Mentes namq celestium
obluio ñ contuigit. Nunquidergo fides recipiet
quodde deo uel ipsa ꝑfidia abhorret. Constat aut̃
apudotũs quia dleus scit illud non esse futurum:
& si płiq non recipiant illũ posse scire aut non
posse scire hoc esse futurũ: ne eũ mutabilitatis¬
nota uel impotentie inurere uideantur. Sed
esto ut deus. qm̃ hoc pleriq recipint possit dũ
tam̃ si fieri potest positione atit coniunctione
ñ pecces scrre qd̾ ñ scit. non ob hoc esse eũ muta¬
bilem. quis coninncit. cuiꝰ scientiẽ ñ decedit
aliqͥd uel accedit: eũ illud solũ in rerũ natura
uerũ esse contingat. qd̾ ille ab untio stabilita¬
tis sue puncto prefixit. Oũ tamen hoc recipi¬
tur. exactissima diligentia precauendũ. est.
ne cognatio modorũ terbi. quam appollonius
inducit. quicquã ꝑfidie ingerat aut falsitatĩ

Expanded text:
eam omnibus venerandam, et usquequaque illicitam eam omnibus venerandam, et usquequaque illicitam a coelestibus praeteriri. Mentes namque coelestium oblivio non contingit. Nunquid ergo fides recipiet quod de Deo vel ipsa perfidia abhorret? Constat autem apud omnes, quia Deus scit illud non esse futurum, etsi plerique non recipiant illum posse scire, aut non posse scire hoc esse futurum, ne ei mutabilitatis vel impotentiae notam inurere videantur. Sed esto ut Deus, quoniam hoc plerique recipiunt, possit, dum tamen si fieri potest positione, aut conjunctione non pecces, scire quod non scit, non ob hoc eum esse mutabilem quis convincit, cujus scientiae non decedit aliquid vel accedit, cum illud solum in rerum natura verum esse contingat, quod ille ab initio stabilitatis suae puncto praefixit. Dum tamen hoc recipitur, exactissima diligentia praecavendum est, ne cognatio modorum verbi quam Apollonius inducit, quidquam perfidiae ingerat aut falsitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
subcrescunt cornua. & quocumq
me uertam: errore uideor inuolutꝰ
Si enĩ que ñ st̃ nͦ ert̃ esse possunt. ꝓfecto et
deus potest scire qd̾ ñ scit. aut eo ignorante
potest aliqͥd euenire. Bellũ namq nauale qd̾
ñ erit. sicut egeri. sic & a gerentib sciri pot̃.
Qd̾ utiq & eẽ & sciri pot᷑ ab homine: nunquid
ad eo sciri ñ potest᷑ Siergo potest deus scire qd̾
nonscit. potest utiq ce ñ scite quod scit. eo quod
contra iacentiũ simul nulla possit ẽẽ scientia
cũ alterũ eor semꝑ eo qd̃ ueritatis substantia
careat. sit obuoxiũ falsitati. Porro mendatioꝵ
nulla scientia est. Quomodo ergo scientia ĩmuca¬
bilis est. cui decessus rerũ potest fieri & aoces¬
sus: que potest ignorare qd̾ scit. aut scire qd̾
nescit. Quod si eam uariabilem eẽ recipimꝰ:
iacobo reclamante iam apud eũ est uariatio
& uicissitudinis obumbratio. & pat̾ luminũ
esse desistit. si elabitur quod prenouit. Hoc
equidem nec gentiliũ error circa sua nontam

Expanded text:
cunt cornua, et quocunque me vertam, in errorem videor involutus. Si enim quae non sunt, nec erunt, esse possunt, profecto et Deus potest scire quod non scit, aut eo ignorante potest aliquid evenire. Bellum namque navale quod non erit, sicut et geri, sic et a gerentibus sciri potest. Quod utique et esse et sciri potest ab homine, nunquid sciri a Deo non potest? Si ergo potest Deus scire quod non scit, potest utique et non scire quod scit, eo quod contrajacentium simul nulla possit esse scientia, cum alterum eorum semper, eo quod veritatis substantia careat, sit obnoxium falsitati. Porro mendaciorum nulla est scientia. Quomodo ergo scientia immutabilis est, cui decessus rerum potest fieri et accessus, quae potest ignorare quod non scit, aut scire quod nescit? Quod si eam variabilem esse recipimus, Jacobo reclamante, jam apud eum est variatio, et vicissitudinis obumbratio, et Pater luminum esse desistit, si elabitur quod praenovit. Hoc equidem nec gentilium error circa sua non tam
Abbreviated transcription (Latin):
quia in iusticiȩ frena laxauit arbitrii. sic in eo
oppressus & obrutus iacet: ut iusto dei iudicio
quia tunc noluit abstinere a peccato eũ potuit.
modo nequeat abstinere cũ uelit. In eo tamen
solo adhuc ei lib̾m uiget arbitriũ. ut sibi ad opꝰ
iniquitatis sufficiat. & si ad bonũ ñ nisi a gr̃a
preuentus & aduitus assurgat. Dic iusticiam
ꝑse deserens traductꝰ ẽ in regnũ peccati et
mortis: ut iugo seruitutis pressus. necessitati
delinquendi & moriendi subiaceat: quamuis ħi
ñ fatoꝵ series. sed p̃uaricationis merctũ intro¬
ducat. Auoqum hominẽ nulla iusticia condem¬
pnabit cũ culpa ñ in eũ. sed in ipsius retorque¬
atur auctorem. Possibilia itaq ft̃ q̃ nunquã
futura st̃: que si qͥa ñ ert̃ euenire ñ possent.
nequaquã possibilia dicerentur. Nauale siqͥdẽ

Expanded text:
quia in injustitia frena laxavit arbitrii, sic in ea quia in injustitia frena laxavit arbitrii, sic in ea oppressus et obrutus jacet, ut justo Dei judicio, quia tunc noluit a peccato abstinere cum potuit, modo nequeat abstinere cum velit. In eo tamen solo adhuc ei liberum viget arbitrium, ut sibi ad opus iniquitatis sufficiat, etsi ad bonum non nisi a gratia praeventus et adjutus assurgat. Sic justitiam per se deserens, traductus est in regnum peccati, et mortis, ut jugo servitutis pressus necessitati delinquendi et moriendi subjaceat, quamvis hoc non fatorum series, sed praevaricationis meritum introducat. Alioquin hominem nulla justitia condemnabit, cum culpa non in eum, sed in ipsius retorqueatur auctorem. Possibilia itaque sunt, quae nunquam futura sunt; quae si, quia non erunt, evenire non possent, nequaquam possibilia dicerentur
Abbreviated transcription (Latin):
in contumeliam ꝓhibentis. Uerũ sicut series
rerũ dei ꝓuidentiã ñ immutat: sic & eterna
dispositio rerũ naturã ñ ꝑimit. Nleq enĩ ho¬
mo ñ peccare ñ poterat. quia eũ ds p̃nou̾at
peccaturũ : aut qua ille ñ peccare poterat.
eũ peccaturũ dñs ignorabat. Neq non mori¬
posse nesciebat. eo qd̾ erat peccati merito moriturꝰ
factus est igitur quodãmodo immort̾alis ꝓcul
nature conditio non inuexit. Esset q ab ea ĩ mor¬
talitate qua non mori poterat in eam quã mori
ñ posset transferendus: nisi culpa in obedientie
p̃cisa uisticie semita tante głe aditũ ꝓ tempore
p̃clusisset. Itaq peccare & ñ peccare potuit. me¬
rapreditus libertate arbitrii. qͥui nulla disposi¬
tionus miolentia. nullo fatorũ impulsu. nullo
conditionis stimulo. nullo adhuc nature defectu
urgebat᷑ ad culpam: que indubitata parens pe¬
ue hominẽ sponte lapsũ impegit in mortẽ. Uerũ

Expanded text:
in contumeliam prohibentis. Verum sicut series in contumeliam prohibentis. Verum sicut series rerum Dei providentiam non immutat, sic et aeterna dispositio rerum naturam non perimit. Neque enim homo non peccare non poterat, quia eum Deus praenoverat peccaturum, aut quia ille non peccare poterat, eum peccaturum Dominus ignorabat. Neque non morposse nesciebat, eo quod erat peccati merito moriturusFactus est igitur quodammodo immortalis, moritnaturae conditio non invexit. Essetque ab ea immortalitate qua non mori poterat, in eam qua mori non posset, transferendus; nisi culpa inobedientiae, praecisa justitiae semita, tantae gloriae aditum pro tempore praeclusisset. Itaque peccare et non peccare potuit mera praeditus libertate arbitrii, qui nulla dispositionis violentia, nullo fatorum impulsu, nullo conditionis stimulo, nullo adhuc naturae defectu urgebatur ad culpam, quae indubitata parens pene hominem sponte lapsum impegit in mortem. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
robabilia quidem st̃ hec que xx.¬
pponunt. sed tamen uenenuĩ hic sub mel¬
le latet. Fatalem et enĩ quandam ne¬
cessitatẽ rebus imponunt sub p̃textu humilita¬
tis & reuerentie dei. tim̃tes ne forte ipsiꝰ euacue¬
tur dispositio. nisi rerũ euentus necessitas comi¬
tetur. Preterea pruuilegiũ diuine maiestatis ir¬
rumpunt. scĩam uendicantes qua tempora p̃¬
uideant. & momenta. q̃ filii testimonio patris
reseruata st̃ potestati: A deo quidem ut abscon¬
dita suit ab oculis eoꝵ: quib dei filius quecũ¬
q apatre audierat patefecit. Deĩ mentes ho¬
minũ tumore. elationis extollunt. aut despe¬
rationis pusulanimitate ꝓsternunt. dũ uł uitã
diuturnam aut mundi ꝓsꝑa deiciendis ꝓmitũt.
łecontra ĩminentia fata. aut scłi aduersa mi¬
nantur erigendis. Certe suꝑiorem timoris uł
inferiorẽ spei molam quib fidelis anima in area
mundi terit᷑. tollere prohibent᷑. Tollunt tam̃
tam in suam &e clientele sue ꝑnitiem: quam

Expanded text:
robabilia quidem sunt haec, quae proponunt, sed tamen venenum hic sub melle latet. Fatalem etenim quamdam necessitatem rebus imponunt sub praetextu humilitatis et reverentiae Dei, timentes ne forte ipsius evacuetur dispositio, nisi rerum eventus necessitas comitetur. Praeterea privilegium divinae majestatis irrumpunt, scientiam vindicantes, qua tempora praevideant et momenta, quae Filii testimonio, Patris reservata sunt potestati, adeo quidem ut abscondita sint ab oculis eorum quibus Dei Filius quaecunque audierat a Patre patefecit. Deinde mentes hominum tumore elationis extollunt, aut desperationis pusillanimitate prosternunt, dum vel vitam diuturnam, aut mundi prospera dejiciendis promittunt, vel econtra imminentia fata, aut saeculi adversa minantur erigendis. Certe superiorem timoris, vel inferiorem spei molam, quibus fidelis anima in area mundi teritur, tollere prohibentur. Tollunt tamen tam in suam, et clientelae suae perniciem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
bitur celũ nouũ. &. ter̾ra noua. Sentiat unusquis¬
q quod ei fides uel ratio ꝑsuadet: ego sine p̃iudicio
sententiȩ melioris uera modis om̃ib arbitro infi¬
nita. cũ in om̃ib que st̃ & quẽ ñ st̃ ab initio esse

Expanded text:
bitur coelum novum et terra nova. Sentiat unusquisbitur coelum novum et terra nova. Sentiat unusquisque quod Dei fides vel ratio persuadet; ego sine praejudicio sententiae melioris, vera modis in omnibus arbitror infinita: cum in omnibus quae sunt et quae n
Abbreviated transcription (Latin):
uit. hos & iustificauit. hos et glorificauit. Et
alius apud te ẽ inquit fons uite. & inlumitie
tuo uidebimꝰ lumen.Ut ergo reuerenti qua¬
dam audatia scientia dei que finẽ nescit. uel ser¬
snonẽ finem inuetuat scientia dei est omn̾iũ
que st̃ fuerunt. & futura st̃. uera cõprehensio
&e plena noticia. Om̃ia si quidem uexa nouit
& sola; nullamq dignatur aguoscere falsita¬
tẽ. Eam tam̃ ditudicat ce condempnat. Est igit᷑
necessario infinita que uniuersa uera cõplecti¬
tur: quoꝵ utiq non est numerus. aut ad eoin¬
finitus. ut finem non inueniat nisi in sapien¬
tia dei. que sola seipsam quatita sit nouit. Ni¬
chil igitur eoꝵ que noui̾t qm̃ uera st̃ euanes¬
cit. omniũq dispositorũ presentia sint. prete¬
rita anfutura. initiut̃ & causa uerttas est.
Psalmista siquidemait. Principiũ u̾boꝵ tuoꝵ ue¬
ritas que nullo defectu sui tr̾ansibunt. Transibt̃
tuc utiq cũ deformitate mundi purgata reforma¬

Expanded text:
utem justificavit, hos et magnificavit . Et alius: Apud te est, inquit, fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Ut ergo reverenti quadam audacia scientia Dei quae finem nescit, vel sermone finem inveniat: scientia Dei est omnium quae sunt, fuerunt, et futura sunt, vera comprehensio, et plena notitia. Omnia siquidem vera novit, et sola, nullamque dignatur agnoscere falsitatem. Eam tamen dijudicat et condemnat. Est igitur necessario infinita, quae universa vera complectitur, quorum utique non est numerus, aut adeo infinitus, ut finem non inveniat, nisi in sapientia Dei, quae sola se ipsam quanta sit, novit. Nihil igitur eorum quae novit, quoniam vera sunt, evanescit, omniumque dispositorum, praesentia sint; praeterea, an futura, initium et causa veritas est. Psalmista siquidem ait: Principium verborum tuorum veritas , quae nullo defectu sui transibunt. Transibunttunc utique cum deformitate mundi purgata, reforma
Abbreviated transcription (Latin):
os autẽ qui nocentiara prestigia artes¬
q magicas et uarias species mathema¬
tice reprobate exertent. iam pridem sancti pa¬
tres ab aula usserunt: eoquod om̃ia hec artifi¬
cia. uel potius maleficia expestifera quadam
familiaritate demonũ &e hominum nouerint
ꝓfluxisse: uerumq ꝑ sepe proferunt sola inten¬
tione fallendi. a quibus animam fidelem dñs
arcens ait. Si dixerint uobis et ita euenerit:
ne credatis eis. Prestigium uero mercurius
dicitur inuenisse: quod ex eo sic dicitur. quod
aciem prestringat oculorũ. Fuitq magorũ
ꝑitissimus: ut quascũq res uellet inuisibues
faceret. aut ut uidebatur in alias species tns¬
nultimam extendis figmenta. ad magicam
referuntur. cuiꝰ plume spẽs st̃ et diuerse.

Expanded text:
os autem qui nocentiora praestigia, artesque magicas et varias species mathematicae reprobatae exercent, jam pridem sancti Patres ab aula amoveri jusserunt, eo quod omnia haec artificia, vel potius maleficia, ex pestifera quadam familiaritate daemonum et hominum, noverint profluxisse, verumque persaepe proferunt sola intentione fallendi, a quibus animam fidelem Dominus arcens, ait: « Si dixerint vobis, et ita evenerit, ne credatis eis. » Praestigium vero Mercurius dicitur invenisse, quod ex eo sic dicitur, quod aciem praestringat oculorum, fuitque magorum peritissimus, ut quascunque res vellet invisibiles faceret, aut ut videbatur, in alias species transnultimam extendis, figmenta, ad magicam referuntur, cujus plurimae species sunt et diversae.
Abbreviated transcription (Latin):
Nter omiia que uiris solent obesse prin¬
cipibus. nichil pernitiosius esse arbitror.
quam quod eis fortune blandientis illece¬
bra aspectũ subtrahit ueritatis: dũ diui¬
tias suas et delicias congerit mundus. qui¬
bus delicati sensus pruriginẽ uicissim
refouet et accendit: ut animus multipli¬
ci lenociniorũ fraude captus. quadã alie¬
natione sui ab interiore bono deficiens.
ꝑexteriora mendacia uariis concupiscentiᷤᷤ
euagetur. Nouerca siquidem uirtutis ꝓ¬
speritas. beatulis scus sic applaudit ut no¬
ceat: et infelici sucessu sic in uia fortuna

Expanded text:
nter omnia quae viris solent obesse principibus, nihil perniciosius esse arbitror, quam quod eis fortunae blandientis illecebra aspectum subtrahit veritatis, dum divitias suas et delicias congerit mundus, quibus delicati sensus pruriginem vicissim refovet, et accendit, ut animus multiplici lenociniorum fraude captus, quadam alienatione sui, ab interiore bono deficiens, per exteriora mendacia variis concupiscentiis evagetur. Noverca siquidem virtutis prosperitas, beatulis suis sic applaudit, ut noceat: et infelici successu sic in via fortuna
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃s. quod ei postinodũ paulo predicante con¬
uersionis dedit occationẽ. Scio tñ płes alit̃
ones. Sunt autem signa płmq non modo uiniuer¬
salia set̃ et g̾eneraliã. sicut ulud quod deo moriente
est aut minus uiuersale. capacitatem generis
temporis perpetuitate compensat. Mors et enun
illa moysi faciem detexit. unuitesis ꝑpetuã duri¬
ciam scidit: et resurrectionis primitias in eternã
leticiam introduxit. Illa quoq que diem iudicii p̃¬
uenire dicuntur ꝑdies. xu. sitam̃ futura sunt.
qm̃ de scriptura canonica firmamentũ non hñt.
nature legibus minime subiacebunt: dũ tamen
naturam hic ut in locis quam plutibus dicamus
solitũ cursũ rerũ aut causas occultas euentuũ
quarũ ratio reddi potest.

Expanded text:
tempus. Quod ei postmodum Paulo praedicante, contempus. Quod ei postmodum Paulo praedicante, conversionis dedit occasionem. Scio tamen plures aliter ones. Sunt autem signa plerumque non modo universalia, sed et generalia, sicut illud quod, Deo moriente,est, aut minus universale, capacitatem generis, temporis perpetuitate compensat. Mors etenim illa, Moysi faciem detexit universis, perpetuam duritiam scidit, et resurrectionis primitias in aeternam laetitiam introduxit. Illa quoque quae diem judicii praevenire dicuntur, per dies XV, si tamen futura sunt, quoniam de Scriptura Canonica firmamentum non habent, naturae legibus minime subjacebunt, dum tamen naturam hic, ut in locis quam pluribus, dicamus solitum cursum rerum, aut causas occultas eventuum quarum ratio reddi potest.
Abbreviated transcription (Latin):
sine p̃iudicio sententie melioris eaintelligenda
arbitror. que inhis contra naturam fiunt.: qͣle
est quod in passione dñi sol obscuratus est. ue¬
lum scissum:. petre rupte. aꝑta monumenta:
Naturalis et enim erlipsis esse non potuit. q̃
lunaris corporis obiectu contingit. cũ ostet
pridie lunam. xiiii. extitisse: nisi forte qui de
indaica ꝑfidia incredulitatis sue solatium
mutuetur: asserens cũ eis uenerem tune
in ecliptiea linea soli fuisse oppositam. que
quidẽ magna est: et ut astrologi tradunt
sola. de .u. siderib de nocte umbram de se
emitcit ut luna. Quod quia nec rõprobat
nec auctoritas aut fides approbat: repudi¬
atur ut futile. Si enim adeo luminosum
est ueneris corpus: quomodo tantas parit
tenebras: Dionisius ariopagita in epistola
ad policarpũ scribit se et płes alios ꝓpħan¬
tes tunc uidisse lunam soli incidentem. et
quidem contra naturam. Non enĩ erat coitꝰ

Expanded text:
sine praejudicio sententiae melioris, ea intelligenda sine praejudicio sententiae melioris, ea intelligenda arbitror, quae in his contra naturam fiunt; quale est quod in passione Domini sol obscuratus est, velum scissum, petrae ruptae, aperta monumenta, Naturalis etenim eclipsis esse non potuit, quae lunaris corporis objectu contingit, cum constet pridie lunam XIV exstitisse, nisi forte quis de Judaica perfidia incredulitatis suae solatium mutuetur; asserens cum eis Venerem tunc in ecliptica linea soli fuisse oppositam, quae quidem magna est, et ut astrologi tradunt, sola de quinque sideribus de nocte umbram de se emittit, ut luna. Quod quia nec ratio probat, nec auctoritas, aut fides approbat, repudiatur ut futile. Si enim adeo luminosum est Veneris corpus, quomodo tantas parit tenebras? Dionysius Areopagita in Epistola ad Polycarpum scribit, se et plures alios philosophantes tunc vidisse lunam soli incidentem. Et quidem contra naturam, non enim erat coitus
Abbreviated transcription (Latin):
tremq titi. ierosolimoꝵ piissimi euer¬
Csoris. ut quibusdam scriptorib placuit.
miraculoꝵ signis ad faciendam uindictam dei
digitus excitauit. Ip̃m namq nec dum impe¬
ratorẽ quidam e plebe luminibus orbatus ctẽ¬
q alius claudus crure debilis. sedentem ꝓtri¬
bunali parit̾ a dierunt. orantes opem ualitu¬
dini. eo quod sibi foret in quiete monstratum.
oculos restituendos si eos ille inspiceret. & erus
debili roborandum: si illud dignaretur calce
contingere. Orantib amicis inuitus licet u¬
trũ q temptauit: nec defuit euentus. Impe¬
riũ quoq eius & interitus. uitellii & ottonis
qui fedo neroni successerant plurib celestiũ
signus prenuntiatũ est: et ꝓparte stupendis.
digna inhis contingunt plerũq sig¬
na esse non ambigit. quis quis euange¬
lice p̃romissionis fideliter menunit. cũ scrip¬
tũ sit. erunt signa in sole et luna. et stellis¬
et cetera. Ea tamen que his p̃nuntiantur.

Expanded text:
tremque Titi, Hierosolymorum piissimi evertremque Titi, Hierosolymorum piissimi eversoris, ut quibusdam scriptoribus placuit, miraculorum, signis ad faciendam vindictam in nationibus, Dei digitus excitavit. Ipsum namque necdum imperatorem; quidam e plebe luminibus orbatus, itemque alius claudus crure debilis, sedentem pro tribunali pariter adierunt, orantes opem valetudini, eo quod sibi foret in quiete monstratum, oculos restituendos, si eos ille inspiceret, et crus debili roborandum, si illud dignaretur calce contingere. Orantibus amicis, invitus licet, utrumque tentavit; nec defuit eventus. Imperium quoque ejus et interitus Vitellii et Othonis, qui foedo Neroni successerant, pluribus coelestium signis praenuntiatum est, et pro parte stupendis. digna in his contingunt, plerumque signa esse non ambigit, quisquis evangelicae promissionis fideliter meminit, cum scriptum sit: Erunt signa in sole, et luna, et stellis, etc. . Ea tamen quae hic praenuntiantur,