comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di: secutus exposuit Ait enĩ Hunc princeps
huius mundi eiciet᷑ foras: Audiuimꝰ quale dixe¬
rit esse iudicium: Non gͦ illud quod in fine uen¬
turũ est. ubi uiui & mortui iudicandi sunt. aliis
ad sinistram. aliis ad dexterã separatis: s iudi
cium quo princeps huiꝰ mundi eicietur foras:
Quomͦ gͦ intus erat. et quomͦ dixit eiciendum eũ
foras.: Nũqtudnã in mundo erat. & extra mũ¬
dũ missus est foras: Si enĩ de illo iudicio dice¬
ret qd̾ in fine uenturũ est: posset aliqͥs opina¬
ri ȩt̾̃num ignẽ quo mittendus est diabolus cũ
angłis suis. & omĩbus qui sunt ex parte entis:
ñ natura s uitio: non quia creauit aut genti¬
it ⁊ s quia ꝑ suasit et tenuit: Posset gͦ aliqu
opinari illum ignẽ ȩt̾num extͣ mundũ s.
&e hoc eẽ dictum eicietur foras Quia uiat
nc̃ uidicium est mundi. & ex ponens quis ai¬
rit. nc̃ inquit princeps huus mundi ilat

Expanded text:
di, secutus exposuit, ait enim: Nunc princeps di, secutus exposuit, ait enim: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. Audivimus quale dixerit esse judicium. Non ergo illud quod in fine venturum est, ubi vivi et mortui judicandi sunt, aliis ad sinistram, cium quo princeps hujus mundi ejicietur foras. Quomodo ergo intus erat, et quo eum ejiciendum dixit foras? Numquidnam in mundo erat, et extra mundum missus est foras? Si enim de illo judicio diceret, quod in fine venturum est, posset aliquis opinari ignem aeternum, quo mittendus est diabolus cum angelis suis, et omnibus qui sunt ex parte ejus; non natura, sed vitio; non quia creavit aut genuit, sed quia persuasit et tenuit: posset ergo aliquis opinari illum ignem aeternum extra mundum esse, et hoc esse dictum, ejicietur foras. Quia vero ait, Nunc judicium est mundi; et exponens quid dixerit, Nunc, inquit, princeps hujus mundi ejicietur
Abbreviated transcription (Latin):
cia tua sic̃ multa abyssus: Dicit etiã a płs O
altitudo diuitiaꝵ sapientiȩ et scientie dĩ: quam
inscrutabilia sunt iudicia eiꝰ Ex quib iudiciis
etiam hoc est quod hic ait. dñs. nc̃ iudiciũ ẽ mun¬
di: sertiato illo in fine iudicio. ubi nouissime uui
& mortui udicandi sunt: Possidebat gͦ diabolus
genus humanũ: et reos suppliciors tenebat cyro¬
grapho peccators Dominabat᷑ in cordib infideliũ:
ad creaturã colendam deserto creatore deceptos cap
tiuosq trahebat: Exp̃i aut̃ fidem quȩ morte eius
& resurrectione firmata est. ꝑ eius sanguinem
qui in remissionẽ fusus est peccators: milia cre¬
dentiũ a dominatu diaboli liberant᷑. & xp̃i cor¬
pori coptilant᷑ : & sub tanto capite uno eiꝰ sp̃u
hanc discretionẽ : hanc a suis redemptis diaboli
expulsionem: Deniq attende quid dicat: Quasi
quereremꝰ quid eẽt quod ait. nc̃ iudiciũ est mun¬

Expanded text:
s, O s, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus ! Ex quibus judiciis etiam hoc est quod hic ait Dominus, Nunc judicium est mundi; servato illo judicio in fine, ubi novissime vivi et mortui judicandi sunt. Possidebat ergo diabolus genus humanum, et reos suppliciorum tenebat chirographo peccatorum; dominabatur in cordibus infidelium, ad creaturam colendam, deserto Crtivosque trahebat: per Christi autem fidem quae morte ejus et resurrectione firmata est, per ejus sanguinem qui in remissionem fusus est peccatorum, millia credentium a dominatu diaboli liberantur, Christi corpori copulantur, et sub tanto capite uno ejus spirhanc discretionem, hanc a suis redemptis diaboli expulsionem. Denique attende, quid dicat, quasi quaereremus quid esset quod ait: Nunc judicium est mun
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat Tonitruũ factũ est Alii dicebant:
angłs ei locutus est Respondit iħe: & dixit.
Non ꝓpt̾ me hec uox uenit: s ꝓpt̾ uos Hic
ostendit illa uoce ñ sibi indicatũ qđ iã scie¬
bat: s eis inqͥbus indicari oportebat Siẽ
aũt̃ illa uox non ꝓpt̾ etĩ. sed ꝓpt̾ alios diui¬
nitate facta est: sic anima eiꝰ. ñ ꝓpt̾ eũ. sed
ꝓpt̃ alios uoluntate turbata est: Aitend te
cetera. Hunc inquid iudiciũ est mundi: Quid gͦ
expectandũ est in fine scłi: Sed in fine qd̃
expectatur udiciũ. erit iudicandoꝵ uiuoꝵ atq
mortuoꝵ : iudiciũ erit p̃miors pęnarũq ȩter¬
narum Quale gͦ nunc iudiciũ est. iam insuꝑio¬
ribus lectionib quantũ potui cõmontu kari¬
tatem ur̃am: dici etiã uidiciũ ñ dampnationis
s discrecionis: Unde scriptũ est Iudica me ds̃:
& discerne catisam meã de gente non scã. Multa
aut sunt iudicia dĩ: Unde dr̃ in psalmo: iudi

Expanded text:
 alii dicebant, Angelus ei locutus est. Respondit Jesus, et dixit: Non propter me haec vox venit, sed propter vos. Hic ostendit illa voce non sibi indicatum quod jam sciebat, sed eis quibus indicari oportebat. Sicut autem illa vox non propter eum, sed propter alios divinitate facta est; sic anima ejus, propter alios voluntate turbata est. 6. Attende aetera. Nunc, inquit, judicium est mundi. Quid ergo exspectandum est in fine saeculi? Sed in fine quod exspectatur judicium, erit judicandorum vivorum et mortuorum, judicium erit praemiorum poenarumque aeternarum. Quale ergo nunc judicium est? Jam in superioribus lectionibus quantum potui, commonui Charitatem vestram, dici etiam judicium non damnationis, sed discretionis: unde scriptum est, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Multa autem sunt judicia Dei:
Abbreviated transcription (Latin):
bus tenebrarũ harũ. i est hominũ impioꝵ: tan¬
quã tenebrȩ sub tenebris. Sed grãs dõ qͥ eruit
nos sic̃ dicit idem apłs. de potestate tenebrarũ:
& transtulit in regnũ fibis kartratis suȩ in qͦ pͥn¬
ceps huiꝰ mundi hoc est tenebrarũ harũ ñ habe¬
bat quicquã: qͥa neq cũ peccato as̃ tienerat. nec eiꝰ
carnem de peccati ꝓpagine. uirgo pepererat. Et
tanquã ei diceret᷑. cur gͦ moreris. si ñ habes pecca¬
tũ cui debeat᷑ mortis suppliciũ. continuo subiecit.
Sed ut cognoscat mundus q diligo patrẽ: & sic̃
mandatũ dedit mͥ pat̾ sic facio. Surgite eamꝰ hinc.
Discũbens enĩ discũbentib loquebatur. E amꝰ aut̃
dicit. Quo. nͥ ad illũ locum unde fuerat traden¬
dus ad mortẽ. qui nullũ habat meritũ mortis:
Sed habebat ut moreretur. mandatũ patris: tan¬
quã ille de quo p̃dictum erat. quȩ ñ rapui tunc
ex soluebam: mortem sine dubio soluturus. & nos

Expanded text:
bus tenebrarum harum, id est, hominum impiorum, tanbus tenebrarum harum, id est, hominum impiorum, tanquam tenebrae sub tenebris. Sed gratias Deo, qui eruit nos, sicut dicit idem Apostolus, de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii ceps hujus mundi, hoc est, tenebrarum harum, non habebat quidquam: quia neque cum peccato Deus venerat, nec ejus carnem de peccati propagine virgo pepererat. Et tanquam ei diceretur: Cur ergo morieris, si non habes peccatum, cui debebatur mortis supplicium? continuo subjecit: Sed ut cognoscat mundus, quia diligo Patrem, et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio. Surgite, eamus hinc. Discumbens enim discumbentibus loquebatur. Eamus autem dicit. Quo? nisi ad illum locum unde fuerat tradendus ad mortem, qui nullum habebat meritum mortis, sed habebat ut moreretur, mandatum Patris, tanquam ille de quo praedictum erat, Quae non rapui, tunc exsolvebam: mortem sine dubio soluturus, et nos
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. tanquã gerat uniuersi mtindi. id est celi &
t̃re atq omium quȩ in eis sunt principatũ: de quali
mundo dictũ est. cũ de xp̃o uerbo sermo eẽt÷ et
mtndus ꝑ eũ factus est. Uniuersus itaꝙ mundus.
a suĩm is oxii usc ad infimã t̾ram. ereatori c̃ sublitus.
ñ desertori : redẽptori. ñ interemptori : liberatori.
non captiuatori: doctori ñ deceptori. Quẽad modũ
arit sit intesligendris princeps mundi diabolus:
euidentius aꝑuit apłs patilus. Qui cã dixisset ñ ẽ
nobis conln etatio ad uersus carne &e sanguinẽ. id est
ad uersus homines: subiecit atq ait: s ad uersus
brarũ barũ. Sequenti em̃ uerbo exposuit ꝗtud dixis¬
set mundi. cũ sub iecit tenebrarũ harũ: nequisqm
mundi nomine intelligeret uniuersã creaturã:
cuiꝰ nullomͦ st̃ rectores angłi desertores. Tene¬
nunc aũt lux in dño. Om̃s gͦ fucrunt sub rectori¬

Expanded text:
mundi, tanquam gerat universi mundi, id est, coeli et mundi, tanquam gerat universi mundi, id est, coeli et terrae, atque omnium qui in eis sunt, principatum: de quali mundo dictum est, cum de Christo Verbo sermo esset, Et mundus per eum factus est . Universus itaque mundus, a summis coelis usque ad infimam terram Creatori est subditus, non desertori; Redemptori, non interemptori; liberatori, non captivatori; doctori, non deceptori. Quemadmodum autem sit intelligendus princeps mundi diabolus, evidentius aperuit apostolus Paulus, qui cum dixisset, Non est nobis colluctatio adversus carnem eait, sed adversus ebrarum harum . Sequenti enim verbo exposuit quid dixisset, mundi, cum subjecit, tenebrarum harum: ne quisquam mundi nomine intelligeret universam creaturam, cujus nullo modo sunt rectores angnunc autem lux in Domino . Omnes ergo fuerunt sub rectori
Abbreviated transcription (Latin):
ascendentẽ: quio uiso illud suerant credituri quod
arcisset. & p̃dicere ante quã faceret ⁊ credituri aũt
hoc ñ fide nouia s aucta: aut certe cũ mortuuis esset
defecta. cũ resurrȩxisset refecta. Neq enĩ eũ filium¬
cłi non &e ante credebant: s cũ millo factã esset qađ
ante p̃dixit. fides illa quȩ tunc qͣnͣdo illis loqueba¬
tur fuit parua. & cũ moreretur pene iam nulla: &
reuixit et creuit. Deinde quid dicit: Iam ñ multa
loquar uob̾eũ. uenit enĩ princeps mundi buius.
Quis nͥ diabolus: Et in me ñ babet qͥequã: nullum
scilicet onĩno peccatũ. Sic enĩ ostendit. ñ creatu¬
rarũ s peccatori principẽ diabolã: qͦs nc̃ nomine
mundi huiꝰ appellat. Et quociens cũq mundi nom̃
in mala significatione ponitur : ñ ostendit nͥ mun¬
di istius amatores: de qͥbus alibi scriptũ est. Qui¬
cãq uoluerit amicus eẽ scłi buiꝰ: inimicus dĩ cõsti¬
tuxtur. Absit gͦ tit sic intelligat᷑ diabolus princeps

Expanded text:
ascendentem: quo viso illud fuerant credituri, quoddixisset, et praedicere ante quam faceret: credituri autem hoc non fide nova, sed aucta; aut certe cum mortuus esset defecta, cum resurrexisset refecta Neque enim eum Dei Filium non et ante credebant; sed cum in illo factum esset quod ante praedixit, fides illa quae tunc quando illis loquebatur fuit parva, et cum moreretur pene jam nulla, et revixit et crevit. 2. Deinde quid dicit? Jam non multa loquar vobiscum: venit enim princepm scilicet omnino peccatum. Sic enim ostendit non creaturarum sed peccatorum principem diabolum, quos nunc nomine mundi hujus appellat. Et quotiescunque mundi nomen in mali significatione ponitur, non ostendit nisi mundi istius amatores, de quibus alibi scriptum est: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur . Absit ergo ut sic intelligatur diabolus princeps
Abbreviated transcription (Latin):
de pusillis istis nichil ꝑit: qr nͥ fueritis sic̃
pusillus iste: ñ intrabitis in regnũ celors:
O mẽ qđ dedit mͥ pat̾ ñ ꝑdam exeo: s resusci¬
tabo illũ in nouissimo die: Uidete. quẽ admo

Expanded text:
de pusillis nihil perit: quia nisi fueritis sicut de pusillis nihil perit: quia nisi fueritis sicut pusillus iste, non intrabilis in regnum coelorum, omne quod dedit mihi Pater, non perdam ex eo, sed resuscitabo ego illum in novi
Abbreviated transcription (Latin):
unde ñ eiciamini foras: qr descendi de cęlo. ñ
ut faciã uoluntatẽ meã. s uoluntatẽ eiꝰ qͥ mi¬
sit me: Humilitatẽ enĩ doceo: Ad me ueni¬
re ñ potest nͥ humilis Non mittit foras. nͥ
suꝑbia: Quomͦ exit foras qͥ seruat humilita¬
tẽ: & ñ labitur a ueritate: Dicta st̃ quanta
dici potuerunt: de ab seondito sensu. fr̃s:
Satis enĩ hic latet sensus: & nescio utrũ congru¬
is u̾bis a me sit de ꝓntus & sculptꝰ ⁊ quare
ideo ñ eiciat foras. qͥ uenit ad illũ: qr ñ uenit
facere uoluntatẽ suã s uoluntatẽ eiꝰ qͥ misit
patris: ut om̃e qđ dedit mͥ pat̃ ñ ꝑdam
exeo: Ipse illi datus est: qui seruat humi¬
litatẽ: Hoc accepit: Qui ñ seruat humili¬
tatẽ : longe ẽ a magistro humilitatis Ut
omẽ qđ dedit mͥ ñ ꝑdam ex eo Sic ñ ẽ uolun¬
tas in conspectu. patris ur̃i : ut ꝑeat unus
de pusillis istis De tum̃tib potest ꝑire:

Expanded text:
unde non ejiciamini foras: quia descendi de coelo, non unde non ejiciamini foras: quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me; humilitatem doceo, ad me venire non potest nisi humilis. Non mittit foras nisi superbia: quomodo exit foras qui servat humilitatem, et non labitur a veritate? Dicta sunt quanta dici potuerunt de abscondito sensu, fratres: satis enim hic latet sensus, et nescio utrum congruis verbis a me sit depromptus et exsculptus, quare ideo non ejiciat foras qui venit ad illum, quia non venit facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit Patris, ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo. Ipse illi datus est, qui servat humilitatem, hunc accipit. Qui non servat humilitatem, longe est a magistro humilitatis. Ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo. Sic non est voluntas in conspectu Patris vestri, ut pereat unus de pusillis istis . De tumentibus potest perire,
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ. & leticiã Quid ẽ auditui meo:
Audiendo te felix sũ: de uoce tua felixsũ.¬
intus bibendo felix sũ: Ideo ñ cado: ideo exulta¬
bunt ossa humiliata: Ideo amicus sponsi stat:
& audit eũ Ideo stat: qr audit: De interiore
fonte bibit: ideo stat: Illi qui noluert̃ de in¬
teriore bibere. ibi ceciderunt: expulsi st̃ nec
potuert̃ stare: Doctor itaq humilitatis. uenit
ñ facere uoluntatẽ suã: s uoluntatẽ eiꝰ qͥ mi¬
sit eũ Ueniamꝰ ad eũ ÷ intremꝰ ad eũ: in cor¬
porem᷑ ei. ut nec nos faciamꝰ uoluntatẽ nr̃am.
s uoluntatẽ dĩ: & non nos eitiet foras: quia
m̃bra eiꝰ sumꝰ: qͥ caput nr̃m eẽ uoluit. docen¬
do humilitatẽ: Ad extremũ ipsũ audite con¬
cionantẽ. U enite ad me : qͥ laboratis & one¬
rati estis: Tollite uigũ meũ suꝑ uos: & dis¬
cite a me. qr mitis sũ & humilis corde: Q cũ
didiceritis inuenietis reqͥem animab ur̃ĩs.

Expanded text:
tationem et laetitiam . Quid est, auditui meo? tationem et laetitiam . Quid est, auditui meo? Audiendo te felix sum, de voce tua felix suintus bibendo felix sum. Ideo non cado, ideo exsultabunt ossa humiliata: ideo amicus sponsi stat, et audit eum ; ideo stat, quia audit. De interiore fonte bibit, ideo stat. Illi qui noluerunt de interiore bibere, ibi ceciderunt; expulsi sunt, nec potuerunt stare. 18. Doctor itaque humilitatis venit non facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum. Veniamus ad eum, intremus ad eum, incorporemur ei, ut nec nos faciamus voluntatem nostram, sed voluntatem Dei: et non nos ejiciet foras, quia membra ejus sumus, quia caput nostrum esse voluit docendo humilitatem. Ad extremum, ipsum audite concionantem: Venite ad me, qui laboratis et onerati estis: tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde; et cum hoc didiceritis, invenietis requiem animabus vestris ,
Abbreviated transcription (Latin):
apud nos: Ideo intrare debemꝰ ut uiuamꝰ:
non quasi nob̃ sufficere ut ꝑeamꝰ: non quasi
de nr̃o uelle saciari ut arescamus: s os ad
ipsũ fontẽ ponere. ubi aqua ñ deficit: Quia
uoluit suo consilio uiuere adam: lapsus
est ꝑ eũ qui ante ceciderat ꝑ suꝑbiã⁊ qui
ei calicẽ ipsius suꝑbiȩ ꝓpinauit: Quia gͦ
apud te fon uitȩ. & in lumine tuo uidebimꝰ
lum̃ : intus uiuamꝰ: intus uideamꝰ: Quare
enĩ inde exitũ est: Audi quare Ñ ueni¬
at mͥ pes suꝑbie: Ergo ille exiit: cui ue¬
nit pes suꝑbie Ostende qͥa ideo exiit: Et
manus peccatoꝵ ñ moueat me: ꝓpt̃ pedem
suꝑbiȩ: Quare hoc dicis: ibi ceciderũt qͥ
suꝑbia: & expulsi st̃ nec potuert̃ stare Si
gͦ suꝑbia expulit eos qͥ non potuert̃ stare:
humilitas intromittit qͥ possint in ꝑpetuũ
stare: Ideo & enĩ ille qͥ dixit exultabt̃ ossa
humiliata: p̃dix̃ auditui meo dabis exul¬

Expanded text:
apud nos. Ideo intrare debemus ut vivamus, apud nos. Ideo intrare debemus ut vivamus, non quasi nobis sufficere ut pereamus, non quasi de nostro velle satiari ut arescamus: sed os ad ipsum fontem ponere, ubi aqua non deficit. Quia voluit suo consilio vivere Adam, et lapsus est per eum qui ante ceciderat per superbiam, qui ei calicem ipsius superbiae propinavit. Quia ergo apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen; intus bibamus, intus videamus. Quare enim inde exitum est? Audi quare: Non veniat mihi pes superbiae. Ergo ille exiit, cui venit pes superbiae. Ostende quia ideo exiit. Et manus peccatorum non moveant me: propter pedem superbiae. Quare hoc dicis? Ibi ceciderunt omnsuperbia. Expulsi sunt, nec potuerunt stare . Si ergo superbia expulit eos qui non potuerunt stare; humilitas intromittit, qui possint in perpetuum stare. Ideo etenim ille qui dixit, Exsultabunt ossa humiliata; praedixit, Auditui meo dabis exsul
Abbreviated transcription (Latin):
ure: Nuia telaui in peccatorib pacem
peccatoꝵ intuens: Ergo quib bonus est ds̃ ⁊
nͥ rectis corde: Nã mͥtorto corde displicuit ds̃
Quare displicuit: Quia dedit felicitatẽ ma¬
lis: & ideo nutarunt mͥ pedes: quasi sine
causa seruissem dõ: Ideo gͦ mei pene cõmo¬
ti sunt pedes: qͥa ñ fui rectus corde: Quid
ẽ gͦ rectꝰ corde: Sequens uolutatẽ dĩ Felix
est ille: laborat ille: Male uiuit & felix
est: ille iuste uiuit & laborat: Non in dig¬
netur iste uiuens & laborans: intus habet.
qd felix ille ñ habet: Non gͦ tristetur ⁊ non
maceret᷑: ñ deficiat: Felix ille. habet ipse
aurũ in archa: iste dm̃ in conscientiã: Cõ¬
para nunc aurũ & dm̃ : archam & conscientiã
Ille illud habet qđ ꝑit: & ibi habet unde
ꝑit : iste & eũ habet qui ꝑire ñ potest :⁊ & ibi
habet unde auferri ñ potest: s si sit rectꝰ
corde: Tunc enĩ intrat: & ñ exit Ideo ille
qͥd dicebat : qm̃ apud te est fons uite: non

Expanded text:
Quare? Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens . Ergo quibus bonus est Deus, nisi rectis corde? Nam mihi torto corde displicuit Deus. Quare displicuit? Quia dedit felicitatem malis: et ideo nutaverunt mihi pedes, quasi sine causa servissem Deo. Ideo ergo mei pene commoti sunt pedes, quia non fui rectus corde. Quid est ergo rectus corde? Sequens voluntatem Dei. Felix est ille, laborat ille: ille male vivit et felix est, ille juste vivit et laborat. Non indignetur juste vivens et laborans; intus habet quod felix ille non habet: non ergo tristetur, non maceretur, non deficiat. Felix ille habet ipse aurum in arca, iste Deum in conscientia. Compara nunc aurum et Deum, arcam et conscientiam. Ille illud habet quod perit, et ibi habet unde perit; iste Deum habet, qui perire non potest, et ibi habet unde auferri non potest: sed si sit rectus corde; tunc enim intrat, et non exit. Ideo ille quid dicebat? Quoniam apud te est fons vitae: non
Abbreviated transcription (Latin):
ri: Causa manente: morbus repetitur. Ue¬
bi gr̃a Exp̃ssitis hoc dicã Humor in cr¬
pore: scabiem uel ulcera gignit: In copis
fit magna febris: & non paruus dolor fi¬
hibent᷑ quedã medicam̃ta quȩ scabiem
pescant: & feruorẽ illũ ulceris sedent: si
adhibent᷑: & ꝓficiunt. Wides homine s
ulcerosus. & scabiosus: sanatũ S qr hunl
ille ñ eiectus est: rursus ad ulcus reditue
Cognoscens hoc medicus. purgat humouꝰ
detrahit causam: & nulla erunt ulceraꝰ
Unde habundat iniqͥtas: ꝑ suꝑbiã: Cua
suꝑbiã: nulla erit iniquitas Ut gͥ aul
omiũ morboꝵ curaret᷑. id est suꝑbu. el¬
endit: &s humilis factus est filius dĩ: Quid
sipdis homo: Ds̃ ꝓpt̾ te humilis factus ẽ:
bet te fortase imitari humilẽ hominẽ:
slem imitare humilẽ dm̃: Uenit filiꝰ dei
ihominẽ: & humilis factus est: Precipit᷑
pit sis humilis: non tͥ p̃cipit᷑ ut ex homine
sus pecus: Ille ds̃ factus ẽ homo: tu homo

Expanded text:
ri, causa manente morbus repetitur. Veri, causa manente morbus repetitur. Verbi gratia, expressius hoc dicam: humor in corpore scabiem vel ulcera gignit; in corpore fit magna febris, et non parvus dolor: exhibentur quaedam medicamenta quae scabiem compescant et fervorem illum ulceris sedent; et adhibentur et proficiunt: vides hominem qui fuit ulcerosus et scabiosus, sanatum; sed quia humor ille non ejectus est, rursus ad ulcus reditur. Cognoscens hoc medicus, purgat humorem, detrahit causam, et nulla erunt ulcera. Unde abundat iniquitas? Per superbiam. Cura superbiam, et nulla erit iniquitas. Ut ergo causa omnium morborum curaretur, id est superbia, descendit et humilis factus est Filius Dei. Qsuperbis homo? Deus propter te humilis factus est. Puderet te fortasse imitari humilem hominem, saltem imitare humilem Deum. Venit Filius Dei in homine, et humilis factus est. Praecipitur tibi ut sis humilis, non tibi praecipitur ut ex homine fias pecus. Ille Deus factus est homo, tu homo
Abbreviated transcription (Latin):
erat: Immo ñ dubito: Scriptũ ẽ enĩ Iu¬
tiũ omĩs peccati suꝑbia: & initiũ suꝑbie ho¬
minis a postatare a dõ Scriptũ ẽ: firmũ tͥ
uerũ est: Deinde quid de suꝑbo dicit᷑ mos¬
tali. accincto pannis carnis. p̃grauato pon¬
dere corporis corruptibilis: & tam̃ extollenti
se & obliuiscenti qr pelle uestitus sit: Quia
ei dicit scriptura: Quid suꝑbit t̾ra &cins
Quid suꝑbit: Dicat quid suꝑbit: Qm̃ inu
ta sua ꝓiecit intima sua Quid ẽ ꝓiecit in
porro eiecit: Hoc est exire foras Et enĩ mn¬
trare intro. appetere intima est: ꝓicere inti
foras exire est: Intima ꝓicit suꝑbus: intie
appetit humilis: Suꝑbia eiecti sumꝰ: hu¬
militate regrediam᷑: Capud omĩũ morlup
suꝑbia est: qr capud omĩũ peccators suꝑbu
Medicus qͣndo egritudinẽ discutit: si curt
qd ꝑ aliquã causam factũ ẽ e ipsam causã
qua factũ est ñ curet: ad tẽpus uidet᷑ medi¬

Expanded text:
erat; imo non dubito. Scriptum est enim, Inerat; imo non dubito. Scriptum est enim, Initium omnis peccati superbia; et, Initium superbiae hominis apostatare a Deo. Scriptum est, firmum est, verum est. Deinde quid de superbo dicitur mortali, accincto pannis carnis, praegravato pondere corporis corruptibilis, et tamen extollenti se, et obliviscenti qua pelle vestitus sit, quid ei dicit Scriptura? Quid superbit terra et cinis? Quid superbit? Dicat quid superbit. Quoniam in vita sua projecit intima sua . Quid est, projecit, nisi porro jecit? Hoc est exire foras. Etenim intrare intro, appetere intima; projicere intima, foras exire est. Intima projicit superbus, intima appetit humilis. Si superbia ejicimur, humilitate regredimur. 16. Caput omnium morborum superbia est, quia caput omnium peccatorum superbia. Medicus quando aegritudinem discutit, si curet quod per aliquam causam factum est, et ipsam causam qua factum est non curet, ad tempus videtur mede
Abbreviated transcription (Latin):
nit ad te ñ eities foras: qͥa descendisti de
cȩlo ñ facere uoluntatẽ tuã. s uoluntatẽ
eiꝰ qui te misit: Aagnũ sacram̃tũ. Obse¬
cro uos simul pulsemꝰ: exeat ad nos aliqͥd
qdđ nos pascat ⁊ scdm qđ nos delectauit
magnũ illud & dulce secretũ qui ueniet
ad me Attende & appende : qui ueniet ad
me. ñ ectiã foras Gͦ qͥ ueniet inqͥt: ñ eitiã fo¬
ras Qre : qr descendi de cęlo ñ ut faciã uolũtatẽ
meã: s uolũtatẽ eiꝰ qui misit me Ipsa ẽ gͦ cau¬
sa quare ñ eitias foras cum qui uenit ad ce. qi
non uoluntatẽ tuã facere descendisti de glo s
uoluntatẽ eiꝰ qui te misit: Ipsa: Quid quenis
utrũ ipsa sit: Ipsa est: ipse loquitur. Nonq̃
nob̾ fas est aliud suspicari: quã loquitꝰ
uenerit ad me: non eͥtiã foras Et quasi qui¬
reres quare: quia ñ ueni facere uoluntatem
meã. s uoluntatẽ eiꝰ qui misit me Timco i
foras ꝓpt̾ea exierit anima a dõ: quia supa

Expanded text:
ti de coelo, non facere voluntatem tuam, sed voluntatem ejus qui te misit? Magnum sacramentum! Obsecro vos, simul pulsemus; exeat ad nos aliquid quod nos pascat, secundum quod nos delectavit. Magnum illud et dulce secretum: Qui veniet ad me. Attende, attende, et appende: Qui veniet ad me, non ejiciam foras. Ergo, qui veniet, inquit, non ejiciam foras. Quare? Quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Ipsa est ergo causa quare non ejicias eum foras qui venit ad te, quia non voluntatem tuam facere descendisti de coelo, sed voluntatem ejus qui te misit? Ipsa. Quid quaerimus utrum ipsa sit? Ipsa est, ipse loquitur. Non enim nobis fas est aliud suspicari quam loquitur: Qui venerit ad me, non ejiciam foras. Et quasi quaereres, Quare? Quia non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Timeo ne foras propterea exierit anima a Deo, quia superba
Abbreviated transcription (Latin):
credenti: Ideo noluit discernere ab oꝑe fidẽ.
s ipsam fidẽ dixit eẽ opus: Ipsa est enĩ fides:
quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur Nec dixit hoc est
opus ur̃m: s hoc est opus dĩ. ut credatis in
cũ quẽ misit ille: ut qui głatur in dnõ głe¬
tur. Quia gͦ muͥtabat eos ad fidem: illi ad¬
hus querebant signa quib crederent: Ui¬
desi non uidei signa petunt: Dixerunt gͦ
 Qd̃ gͦ tu facis signũ ut uideamꝰ & creda¬
mus tibi: Quid oꝑaris : Parũne erat qđ de
no panib pasti sunt: Sciebant hoc qͥdẽ
enĩ ausus est moyses de se dicere qđ da¬
lt̃ oybũ: non qͥ ꝑit s qui ꝑmanet in uitã
trnã Aliquid plus iste ꝓmittebat.: quã
hapses. ꝑ moysen quippe ꝓmitebat᷑ reg¬
sĩ es terra fluens lac &e mel: tẽporalis pax.
habundantia filioꝵ. salus corporis: & cętera
omĩa tẽporalia. quidẽ infigura tam̃ spiritalia.
quȩ ueteri homini in uetere testam̃to ꝓmitte

Expanded text:
credenti . Ideo noluit discernere ab opere fidem, credenti . Ideo noluit discernere ab opere fidem, sed ipsam fidem dixit esse opus. Ipsa est enim fides quae per dilectionem operatur . Nec dixit, Hoc est opus vestrum; sed, Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille: ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Quia ergo invitabat eos ad fidem, illi adhuc quaerebant signa quibus crederent. Vide si non Judaei signa petunt. Dixerunt ergo ei, Quod ergo tu facis signum, ut videamus et credamus tibi? quid operaris? Parumne erat quod de quinque panibus pasti sunt? Sciebant hoc quidem, enim ausus est Moyses de se dicere quod daret cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Aliquid plus iste promittebat quam Moyses. Per Moysen quippe promittebatur regnum, et terra fluens lac et mel, temporalis pax, abundantia filiorum, salus corporis, et caetera omnia, temporalia quidem, in figura tamen spiritualia: quia veteri homini
Abbreviated transcription (Latin):
altã et̃nam: Sic enĩ filiꝰ hominis sũ. uit
Nim unus ex uob̾: sic sum filius hominis.
it pat̃ ds me signaret: Quid est signaret:
ꝓpriũ aliqͥd mͥ daret. qtio ñ confunderer cũ
gnere humano: s ꝑ me liberaret᷑ genus hu¬
manũ Dixerunt gͦ ad eũ: Quid faciemꝰ ut
opem oꝑa dĩ: Dixerat enĩ illis: O ꝑamini
iscam: ñ quȩ ꝑit s quȩ ꝑmanet in uitã eter¬
nam Quid faciemꝰ inqͥunt: qd obseruando.
hoc p̃ceptũ implere poterimus: Respondit
isi. & dixit eis: Hoc est opus dĩ: ut credatis
incũ quẽ misit ille: Hoc est gͦ manduea¬
r cybũ: ñ qui ꝑit s qͥ ꝑmanet in uitam
imam: Ut quid paras dentes & uentrem:
Endi: & manducasti Discernit᷑ quidẽ ab
opibus fides: sic̃ apłs dicit. iustificari homi
iũ ꝑfidem sine oꝑ ib legis: Et sunt oꝑa quȩ
uidentur: bona. sine fide xp̃i. & non sunt bo¬
na: qr non referunt᷑ ad eũ finẽ ex quo sunt
hona: finis enĩ legis xp̃c ad iusticiã: omni

Expanded text:
aeternam. Sic enim Filius hominis sum, ut non sim unus ex vobis. Sic sum Filius hominis, ut Deus Pater me signaret. Quid est signaret? Proprium aliquid mihi daret, quo non confunderer cum genere humano, sed per me liberaretur genus humanum. « Dixerunt ergo ad eum: Quid faciemus, ut operemur opera Dei? » Dixerat enim illis, Operamini escam non quae perit, sed quae permanet in vitam aeternam. Quid faciemus, inquiunt, quid observando, hoc praeceptum implere poterimus? « Respondit Jesus, et dixit eis: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille. Hoc est ergo manducare cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Utquid paras dentes et ventrem? crede, et manducasti. Discernitur quidem ab operibus fides, sicut Apostolus dicit, justificari hominem per fidem sine operibus Legis : et sunt opera quae videntur bona, sine fide Christi; et non sunt bona, quia non referuntur ad eum finem ex quo sunt bona: Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni
Abbreviated transcription (Latin):
hec ex pauescitis: Quid tunetis: Ego ista p̃¬
dixi: Ego facio: necesse est ut fiant. E go sũ
nolite timere: Uoluert̃ gͦ eũ acciꝑe in naui:
agnoscentes ac gaudentes securi facti: Et sta¬
tun fuit nauis ad t̾ram in qua ibant: factꝰ
est finis int̾ram. de humido ad solidũ ⁊ de
turbato ad firmũ: de itinere ad finem: Al
tera die turba quȩ stabat trans mare unde
illi uenerant: uidit qͥa nauicula ñ erat ibi
nͥ una : & qͥa non introisset cũ discipłis suiᷤ

Expanded text:
haec expavescitis? Quid timetis? Ego ista praehaec expavescitis? Quid timetis? Ego ista praedixi, ego facio, necesse est ut fiant. Ego sum, nolite timere. Voluerunt ergo eum accipere in navim, agnoscentes ac gaudentes, securi facti. Et statim fuit navis ad terram in quam ibant. Factus est finis ad terram: de humido ad solidum, de turbato ad firmum, de itinere ad finem. 8. Altera die turba quae stabat trans mare, unde illi venerant, vidit quia navicula non erat ibi nisi una, et quia non introisset cum discipulis suis
Abbreviated transcription (Latin):
ls habens: om̃s celsitudines scłi premens:
i agit᷑ quantũ ad ditur tẽpori. & quantũ
uidit etas sełi: augent᷑ in isto mundo tri¬
itiones: augent᷑ mala⁊ augentur contri¬
cones: er aggerant᷑ hec omĩa: Iħc transit cal¬
uis fluctus: & tam̃ tante st̃ tribulationes
srua ipsi qui hediderunt in iħ̃m &e qͥ conan¬
tur ꝑseuerare usq infinẽ. ex pauescant. ne defi¬
ciant: Xp̃o fluctus calcante. scli ambitiones
& altitudines deprim̃te: ex
Merito & iħu in fluctib ambulante timuer̃t:
quomͦ xp̃iani quãuis habentes spem infutu¬
ro scło: qnͣdo uider int deprimi altitudinẽ
qr hoc dñs facit: Deprimit celsitudines scłi.
ut ab humilib glorificet᷑: de quoꝵ altitudine
predictũ est: Ciuitates firmissimas destru-¬
es. & inimici defecerunt frameȩ in finẽ: &
ciuitates eoꝵ destruxisti: Quid gͦ timetis xp̃ia¬
ui : A p̃c loquitur: Ego sũ noltte timere Qo

Expanded text:
dibus habens, omnes celsitudines saeculi premens. dibus habens, omnes celsitudines saeculi premens. Hoc agitur quantum additur tempori, et quantum accedit aetas saeculi. Augentur in isto mundo tribulationes, augentur mala, augentur contritiones, exaggerantur haec omnia: Jesus transit, calcans fluctus. 7. Et tamen tantae sunt tribulationes, ut etiam ipsi qui crediderunt in Jesum, et qui conantur perseverare usque in finem, expavescant ne deficiant: Christo fluctus calcante, saeculi ambitiones et altitudines deprimente, exMerito et Jesu in fluctibus ambulante, timuerunt: quomodo Christiani quamvis habentes spem in futuro saeculo, quando viderint deprimi altitudinem quia hoc Dominus facit. Deprimit celsitudines saeculi, ut ab humilibus glorificetur. De quorum altitudine praedictum est, Civitates firmissimas destrues; et, Inimici defecerunt frameae in finem, et civitates destruxisti . Quid ergo timetis, Chrius loquitur: Ego sum, nolite timere. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
rant ñ affirmantis: Nũ qͥd ꝑiclitaret᷑ ue¬
ntas in estimante. si diceret stadia ferme
irgiita. aut stadia ferme uigintiquinq:
s guiginti qͥnq : fecit triginta: Queramus
nimerũ. uiginti qͥnq unde constant: unde
sunt: De qͥnario: Quinariꝰ ille numerus:
id legẽ ꝑtinet: Ipsi sunt qͥnq libri moysi:
psest̃ qͥnq porticus illȩ languidos continen¬
ts: ipsi qͥnq panes qͥnq milia hominũ pas¬
uentes: Ergo legẽ significat. numerus ui
quies quini. faciunt uiginti qͥnq quadra¬
ui quinariũ: S huic legi antequã eugłm
uenret: de erat ꝑfectio: Pfectio aitt̃ insena¬
nonumero cõprehendit᷑: Propt̾ea sex diebus
db̃iuindũ ꝑfecit: Et quinq ipsa per sex
muiltiplicent᷑. ut lex ꝑ eugłm ad impleatur:
ut fuant sexies quini triginta: Ad eos gͦ qui¬
mplent legem: uenit iħc & uenit quomͦ:
lcans fluctus: om̃s tumores mundi sub pe¬

Expanded text:
erat, non affirmantis. Numquid periclitaretur veerat, non affirmantis. Numquid periclitaretur veritas in aestimante, si diceret stadia ferme triginta, aut stadia ferme viginti quinque? Sed ex viginti quinque fecit triginta. Quaeramus numerum vigesimum quintum. Unde constat, unde fit? De quinario. Quinarius ille numerus ad Legem pertinet. Ipsi sunt quinque libri Moysi, ipsae sunt quinque porticus illae languidos continentes, ipsi quinque panes quinque millia hominum pascentes. Ergo Legem significat numerus vigequies quini, faciunt viginti quinque, quadratum quinarium. Sed huic Legi antequam Evangelium veniret, deerat perfectio. Perfectio autem in senario numero comprehenditur. Propterea sex diebus Deus mundum perfecit , et quinque ipsa per sex multiplicantur, ut Lex per Evangelium adimpleatur, ut fiant sexies quini triginta. Ad eos ergo qui implent Legem, venit Jesus. Et venit, quomodo? Calcans fluctus; omnes tumores mundi sub pe
Abbreviated transcription (Latin):
multors: Crescunt tenebre: & nondũ
nit iħc Crescentib tenebris. frigisaia
haritate. habundante iniqͥtate: ipsi st suas
nauẽ turbantes: Tempestates & uent: al¬
mores sunt maledicor: In de Naritas eesl¬
gescit: inde fluctus augent᷑. & turbauss
uis Uento magno flante mare srargls
tenebre crescebant: Intelligentia minid¬
tur: iniqͥtas augeba t̃: Cũ remigaste s
quasistidia uiginti quinq aut triginta: int̾ea
ñ pͥmoteret. uel soluta mergeret᷑: s int̾
Na omia mala ibat: Et enĩ qr habundabit
niqͥtas: refrigescet ħaritas multoꝵ: Cres¬
aut fluctus n augent᷑ tenebrȩ : seuit uentus:
stam̃ nauis ambulat: qui enĩ ꝑseuerauerit
aisq infinẽ. hic saluus erit: Nec ipse stadioꝵ
nunerus contẽpnendus ẽ Neq enĩ uere poᷤ¬
set nichil significare: qr qđ dictũ est qđ re¬
nigassent staclia uiginti quinq aut trigin¬
a. tunc ad eos uenit iħc. sufficeret uiginti qͥnq
suficeret triginta: maxime qͥa estimantis

Expanded text:
nondum venit Jesus. Crescentibus tenebris, refrigescente charitate, abundante iniquitate, ipsi sunt fluctus navem turbantes: tempestates et venti, clamores sunt maledicorum. Inde charitas refrigescit, inde fluctus augentur, et turbatur navis. 6. Vento magno flante mare exsurgebat. Tenebrae crescebant, intelligentia minuebatur, iniquitas augebatur. Cum remigassent ergo quasi stadia viginti quinque aut triginta. Intereanon promoveretur, vel soluta mergeretur: sed inter illa omnia mala ibat. Etenim quia abundavit iniquitas, et refrigescit charitas multorum, crescunt fluctus, augentur tenebrae, saevit ventus: sed tamen navis ambulat. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Nec ipse stadiorum numerus contemnendus est. Neque enim vere posset nihil significare quod dictum est, Cum remigassent stadia viginti quinque aut triginta, tunc ad eos venit Jesus. Sufficeret viginti quinque, sufficeret triginta, maxime quia aestimantis
Abbreviated transcription (Latin):
sitan postulasses abeo. & daret tibi a quã
uiuã: Cũ illa diceret unde tibi qnͣdo qͥ¬
dem ñ habes hauritoriũ. & puteus altus
est. samaritane respondit: si scires quis
a te petit bibere. tu petisses ab eo & daret
tibi a quã: unde qui biberit ampliꝰ non ssiet
Nam de hac aqua qui biberit: iterũ stut
Et gauisa est illa. & uoluit acciꝑe quisi
non passura sitim corporis: quȩ labore lui¬
encli fatigabat᷑: Et sic int̾ huiꝰcemodi sem¬
cinationes: ꝑuenit ad potũ spiritalẽ: On¬
nino isto mͦ & hic H unc gͦ ꝙybũ non quꝙ
rit. s qͥ ꝑmanet inuitã ȩt̾nam: quẽ filius

Expanded text:
sitan postulasses ab eo, et daret tibi aquam sitan postulasses ab eo, et daret tibi aquam vivam: cum illa diceret, Unde tibi, quandoquidem non habes hauritorium, et puteus altus est? Samaritanae respondit: Si scires qui a te petit bibere, tu petisses ab eo, et daret tibi aquam, unde qui biberit, amplius non sitiet: nam de hac aqua qui biberit, sitiet iterum. Et gavisa est illa, et voluit accipere, quasi non passura sitim corporis, quae labore hauriendi fatigabatur; et sic inter hujusmodi sermocinationes pervenit ad potum spiritualem : omnino isto modo et hic. 11. Hunc ergo cibum, non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam, que
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit iħc : & dixit: Am̃ am̃ dicouo¬
bis: queritis me. ñ qͥa uidistis signa. s quia
manducastis ex panib meis: Ppt̃ carnẽ me
queritis: non ꝑpt̃ spm̃ Quam multi non
querunt iħm : nͥ ut illis faciat bene scdm
tempus: Alius negotiũ habet: querit in¬
tercessionẽ clericors: alius p̃mitur a poten¬
tiore fugit ad eccł am: Alius uult ꝓse in¬
t̃ueniri apud eũ: apud quẽ parũ ualet:
Iile sic: ille sic Implet᷑ cotidie talib eccła:
ꝑ manet in uitã et̃nam: Queritis me ꝓp̃t
aliud: querite me ꝓp̃t me: Se ipsũ enĩ
insinuat istũ eybũ: qđ in consequentib
illucescit: Quẽ filius hominis dabit uob̃
Expectabas credo iterũ panes manducare:
iterũ discũbere ⁊ iterũ saginari S dixe¬
rat eybũ ñ qui ꝑit s qui ꝑmanet in uitã
ȩt̾nam : quomͦ dictũ fuerat illi mulieri
samaritanȩ. si scires qͥ petit a te bibere. for¬

Expanded text:
Respondit Jesus, et dixit, Amen amen dico voRespondit Jesus, et dixit, Amen amen dico vobis, Quaeritis me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis ex panibus meis. Propter carnem me quaeritis, non propter spiritum. Quam multi non quaerunt Jesum, nisi ut illis faciat bene secundum tempus! Alius negotium habet, quaerit intercessionem clericorum; alius premitur a potentiore, fugit ad Ecclesiam; alius vult pro se interveniri apud eum apud quem parum valet; ille sic, ille sic. Impletur quotidie talibus Ecclesia. permanet in vitam aeternam. Quaeritis me propter aliud, quaerite me propter me. Seipsum enim insinuat istum cibum, quod in consequentibus illucescit. Quem Filius hominis dabit vobis. Exspectabas, credo, iterum panes manducare, iterum discumbere, iterum saginari. Sed dixerat cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam: quomodo dictum fuerat mulieri illi Samaritanae, Si scires qui petit a te bibere, tu for
Abbreviated transcription (Latin):
ues uixta locũ illũ ubi manducauert̃ panẽ:
in quib eũ turbȩ secutȩ st̃ Cũ discipłis gͦ
ñ ascenderat : alia nauis illic ñ erat: Unde
subito trans mare factus est iħc. nͥ quia suꝑ
mare ambulauit. ut miracłm monstraret᷑:
Et cũ in uenissent eũ turbe: Ecce p̃sentat se¬
turbis a quib rapi tunuerat.: & in montẽ fu¬
gerat Omĩno confirmat & in sinuat nob̾ in
misteriodicta ẽẽ illa omĩa. & facta
in magno sacram̃to: ut aliquid sig¬
nificarent E cce est ille qͥ in montẽ fugerat
turbas Nonne cũ ipsis turbis loquitur:
Modo teneant: mͦ regẽ faciant: Et cũ inue¬
nissent eũ trans mare: dixerunt ei Rabbi.
qͣndo huc uenisti: Ille post miracłi sacra¬
m̃tũ. & sermonẽ in fert: ut si fieri potest qͥ
pasti st̃ pascant᷑ n & quori saciauit panibus
uentres: satiet sermonib mentes: s si capi¬
unt Et si ñ capiunt sumant qđ cupiunt:
ne fragm̃ta ꝑeant Loquat᷑ gͦ: & audiamꝰ:

Expanded text:
es juxta locum illum ubi manducaverant panem, in quibus eum turbae secutae sunt cum discipulis: ergo non ascenderat, alia navis illic non erat. Unde subito trans mare factus est Jesus, nisi quia super mare ambulavit, ut miraculum monstraret? Et cum invenissent eum turbae. Ecce praesentat seturbis, a quibus rapi timuerat, et in montem confugerat. Omnino confirmat et insinuat nobis in mysterio dicta esse illa omnia et facta in magno sacramento, ut aliquid significarent. Ecce ille qui in montem fugerat turbas, nonne cum ipsis turbis loquitur? Modo teneant, modo regem faciant. Et cum invenissent eum trans mare, dixerunt ei, Rabbi, quando huc venisti? Ille post miraculi sacramentum, et sermonem infert: ut si fieri potest, qui pasti sunt, pascantur: et quorum satiavit panibus ventrem, satiet sermonibus mentem, sed si capiunt; et si non capiunt, sumant quod capiunt, ne fragmenta pereant. Loquatur ergo, et audiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ad me uenerit: ñ eitiã foras: Quare : qͥa
ñueni facẽ uolu̾tatẽ m eã s uolũtatẽ eiꝰ qͥ misit me Hu¬
milis ueni: humilitatẽ docere ueni: magi¬
ster humililitatis ueni: Qui ad me uenit
iarporat᷑ mͥ: qͥ ad me uenit humilis fit:
llui mͥ adheret humilis erit: qͥa ñ faciet uo¬
iuntatẽ suã. s dĩ: Et ideo ñ eiciet᷑ foras.
qr cũ suꝑbus eẽt. ꝓiectus est foras: Nide il¬
la interiora cõm̃dari in psalmo filii aut̃
hominũ: in ꝓtectione alarũ tuarũ sꝑabut̃
Uide quid sit ire intro . uide quid sit ad illiuᷤ
ptectionẽ confugere: uide quid sit etiã sub
uerbera patris currere: Flagellat enĩomnẽ filiũ
quẽ recipit: Filii aut̃ hom mũ: sub tegini¬
ne alarũ tuarũ sꝑabunt: & quid ẽ intus:

Expanded text:
ad me venerit, non ejiciam foras. Quare? Quia non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Humilis veni, humilitatem docere veni, magister humilitatis veni: qui ad me venit, incorporatur mihi; qui ad me venit, humilis fit; qui mihi adhaeret, humilis erit; quia non facit voluntatem suam, sed Dei; et ideo non ejicietur foras, quia cum superbus esset, projectus est foras. 17. Vide illa interiora commendari in Psalmo: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt. Vide quid sit ire intro, vide quid sit ad illius protectionem confugere, vide quid sit etiam sub verbera patris currere: flagellat enim omnem filium quem recipit. Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Et quid
Abbreviated transcription (Latin):
mocinantes: & cũ gemitu quȩ gesta fuerant
conloquentes: Et apparens eis uelut incog¬
nitus cũ eoꝵ oculi tenerent᷑ ne ab eis agnos¬
ceret᷑: sermonẽ tractantib miscuit: At illi
narrantes ei unde sermocinarent᷑ꝰ dyxerant
qđ ille magnus ꝓpħa in factis & dictis occisus
eẽt a principib sacerdotũ: et nos inquiunt
sꝑabamꝰ. qr ipse eẽt redẽpturus isrł: Recte
sꝑabatis. uerũ sꝑabatis: in illo est redẽptio
isrł S quid festinatis : raꝑe uultis Illud
etiã indicat nob̃ hunc sensũ: qr cũ abeo que¬
rerent᷑ discipłi de fine dixerunt ei: Si i¬
hoc tẽpore p̃sentaberis :i & qnͣdo regnũ isrł:
Iam enĩ eẽ cupiebant: iã uolebant: Hoc est
raꝑe uelle: & regẽ facere: S ait discipłis: qr
ad huc solus ascensurus erat: Non est inqͥt¬

Expanded text:
mocinantes, et cum gemitu quae gesta fuerant mocinantes, et cum gemitu quae gesta fuerant colloquentes; et apparens eis velut incognitus, cum oculi eorum tenerentur ne ab eis agnosceretur, sermonem tractantibus miscuit: at illi narrantes ei unde sermocinarentur, dixerunt quia ille magnus propheta in factis et dictis occisus esset a principibus sacerdotum; Et nos, inquiunt, sperabamus quia ipse esset redempturus Israel . Recte sperabatis, verum sperabatis: in illo est redemptio Israel. Sed quid festinatis? Rapere vultis. Illud etiam indicat nobis hunc sensum, quia cum ab eo quaererent discipuli de fine, dixerunt ei: Si hoc in tempore praesentaberis, et quando regnum Israel? Jam enim esse cupiebant, jam volebant; hoc est rapere velle, et regem facere. Sed ait discipulis, quia adhuc solus ascensurus erat: Non, inq
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ. qđ modo colligit᷑. qđ modo cõꝑatur:
qd mͦ emit᷑ sanguine xp̃i Erit aliqnͣdo
manifestũ regnũ eiꝰ. quando erit aꝑta clari¬
tas scõꝵ eiꝰ. post udiciũ ab eo factũ : qđ u¬
dicium supra ipse dixit. qđ filiꝰ hominis
facturus sit: De quo regno etiã apłs dicit:
cũ tradiderit regnũ dõ & patri Unde
etiã ipse ait: U enite benedicti patris mei
ꝑ cipite regnũ: qđ uob̾ ꝑ aratũ est ab initio
mundi: Discipłi aut̃ & turbe credentes in
eũ : putauerunt illũ sic uenisse ut iã regna¬
ret Hoc est uelle raꝑe & regẽ facere. p̃uenire uelle
portune ꝓderet: & oportune in fine scłi de¬
clararet: Nam ut noueritis qr regẽ uolebant
facere. id est ante uenire. & iã habere ma¬
nifestũ xp̃i regnũ. quẽ primo oportebat ui¬
dicari. & de inde udicare: ubi crucifixus
est: & illi qui in eũ sꝑabant. spem resur¬
rectionis eiꝰ ꝑdiderant: resurgens a mortu¬
is inuenit inde duos cũ desꝑatione sibi ser¬

Expanded text:
modo colligitur, quod modo comparatur, quod modo emitur sanguine Christi: erit aliquando manifestum regnum, quando erit aperta claritas sanctorum ejus propter judicium ab eo factum, quod judicium supra ipse dixit quod Filius hominis facturus sit; de quo regno etiam Apostolus dicit, Cum tradiderit regnum Deo et Patri . Unde etiam ipse dicit, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Discipuli autem et turbae credentes in eum putaverunt illum sic venisse, ut jam regnaret. Hoc est velle rapere, et regem facere, praevenire velle pportune proderet, et opportune in fine saeculi declararet. 3. Nam ut noveritis quia regem cum volebant facere, id est, antevenire, et jam habere manifestum Christi regnum, quem primo oportebat judicari, et deinde judicare: ubi crucifixus est, et illi qui in eum sperabant, spem resurrectionis ejus perdiderant, resurgens a mortuis invenit inde duos cum desperatione sibi ser
Abbreviated transcription (Latin):
et: & qui credit in me ñ sitiet umquã: Qui
uenit ad me. hoc est qđ ait & qui credit in
me : & qđ dixit ñ esuriet. hoc intelligen¬
dũ est & ñ sitiet uinquã: Utroq enĩ signi¬
ficatur illa satietas ęt̃na: ubi nulla ẽ ege¬
stas Panẽ de cęlo desideratis: ante uos ha¬
betis. & ñ manducatis: S dixi uob̾: qͥa &
uidistis me. & non credidistis S ñ ideo
ego popłm ꝑdidi Nũquid enĩ infidelitas
ur̃a fidem dĩ euacuabit: Nide enĩ quod
sequit᷑ Omẽ qđ dat mͥ pat̾ ad me ueniet:
& eũ qui uenit ad me ñ eiciam foras Qua¬
le est illud intus. unde ñ exitur foras: Mag¬
nũ penetrale & dulce secretũ: O secretum
sine tedio: sine amaritudie malarũ cogi¬
tationã: sine interpellatione tẽptationũ
& doloꝵ: Nonne illud secretũ est. quo in¬
trabit ille cui dicturus ẽ dñs seruo bene
merito. intra in gaudiũ dnĩ tui: Et eũ

Expanded text:
et, et qui credit in me, et, et qui credit in me, venit ad me, hoc est, quod ait, et qui credit in me. Et quod dixit, non esuriet, hoc intelligendum est, et non sitiet unquam. Utroque enim illo significatur aeterna satietas, ubi nulla est egestas. Panem de coelo desideratis? Ante vos habetis, et non manducatis. Sed dixi vobis quia et vidistis me, et non credidistis. Sed non ideo ego populum perdidi. Nunquid enim infidelitas vestra fidem Dei evacuavit ? Vide enim quod sequitur: Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet; et eum qui venerit ad me, non ejiciam foras. Quale est intus illud, unde non exitur foras? Magnum penetrale, et dulce secretum. O secretum sine taedio, sine amaritudine malarum cogitationum, sine interpellatione tentationum et dolorum! Nonne illud secretum est quo intrabit ille, cui dicturus est Dominus servo bene merito, Intra in gaudium Domini tui ? 15. Et eum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ panis est qui de cęlo descendit: & dat
uitã mundo: Uerus gͦ panis ille est qui
dat uitã mundo: & ipse cybus est de quo
paulo ante locutus sũ: O ꝑ amini cybũ ñ
qui ꝑit : s qui ꝑmanet in uitã et̾̃nã Ergo
& illud manna hoc significabat. & illa omĩa
signa mea erant: Signa mea dilexistis.
qui significabat᷑ contẽpnitis: Non gͦ moy¬
ses dedit panẽ de cęlo: Ds̃ dat panẽ: Sed
quẽ panẽ : Forte manna: Non S panẽ
quẽ significauit manna: ipsũ scilicet dñm
iħm: Pater m̃s dat uob̾ panẽ uerũ: Panis
enĩ dĩ est qͥ descendit de cȩlo: & dat uitam
mundo Direrunt gͦ ad eũ. Dñe i semꝑ¬
da nobis panẽ huuc Quomͦ mulier illa
samarit̾ana. cui dictũ est qui biberit de
hac aqua non sitiet umquã continuo
illa scđm corpus accipiens. s tam̃ carere in¬
qua: sic & isti dir̃e da nob̃ panẽ hunc. qͥ
nos reficiat. nec deficiat: Dixit aut̃ eiꝰᷤ iħc
Ego sũ panis uite: Qui uenit ad me ñ esuri¬

Expanded text:
st qui de coelo descendit, et dat vitam mundo. Verus ergo ille panis est qui dat vitam mundo; et ipse cibus est de quo paulo ante locutus sum, Operamini cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Ergo et illud manna hoc significabat, et illa omnia signa mea erant. Signa mea dilexistis; qui significabatur, contemnitis? Non ergo Moyses dedit panem de coelo: Deus dat panem. Sed quem panem? forte manna? Non, sed panem quem significavit manna, ipsum scilicet Dominum Jesum. Pater meus dat vobis panem verum. Panis enim Dei est qui descendit de coelo, mundo. Dixerunt ergo ad eum: Domine, sempda nobis panem hunc. Quomodo mulier illa Samaritana, cui dictum est: Qui biberit de hac aqua, non sitiet unquam ; continuo illa secundum corpus accipiens, sed tamen carere inqua; sic et isti: Domine, da nobis panem hunc, qui nos reficiat, nec deficiat. Dixit ergo eis Jesus: Ego sum panis vitae; qui venit ad me, non esuri
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ significauit fugiendo Quid est fugit: ñ
potuit intelligi altitudo eiꝰ: Quicqͥd enĩ ñ
intellexeris: fugit me dicis Ergo fugit
iterũ in montẽ ipse solus pͥmogenitꝰ amor¬
tuis: ascend ens suꝑ om̃s cęlos & int̾pellans
ꝓ nobis Interea illo sursũ posito solo sacer¬

Expanded text:
ergo significavit fugiendo. Quid est, fugit? Non ergo significavit fugiendo. Quid est, fugit? Non potuit intelligi altitudo ejus. Quidquid enim non intellexeris, Fugit me, dicis. Ergo fugit iterum in montem ipse solus. Primogenitus a mortuis ascendens super omnes coelos, et interpellans pro nobis