comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad modum ille popłs in terram ꝓmissionis
duci non potuit. nisi prius ab egypto recedet.
S ficut ille non inde discessit nisi diuino libera¬
tus auxilio: sic nemo corde ab hoc scło auertit᷑.
illic semel prefiguratum est: hoc in isto fine
scłi. in hac sicut beatus ioħs apłs seribit hora
nouissima. quotidianis ȩccłiȩ fetib in uno qͦ
credente completur. Audite apłm doctorem
gentium: docentem et instruentem. Nolo enim
uos inquit ignorare fr̃s. quia om̃s patres nr̃i sub
nube fuerunt. et oñs ꝑ mare transierunt.
et om̃s in moysen baptizati sunt in nube et¬
in mari : et om̃s eundem cibum sp̃ualem mã¬
ducauerunt: et oñĩs eundem potum sp̃ualẽ
biberunt. Bibebant aut̃ de sp̃ali: sequenti¬
eospetra. Petra aut̃ erat xp̃o. S non in om̃ib
illis bene complacuit dõ. Prostrati enim sunt
in deserto. Hec aut̃ figure nr̃ȩ factȩ sunt. Quid
uultis amplius fr̃s dilecassimi : Certe manifes¬

Expanded text:
admodum ille populus in terram promissionis admodum ille populus in terram promissionis duci non potuit, nisi prius ab Aegypto recederet. Sed sicut ille non inde discessit, nisi divino liberatus auxilio; sic nemo corde ab hoc saeculo avertit. Quod enim illic semel praefiguratum est, hoc in isto fine saeculi, in hac, sicut beatus Joannes scribit, hora novissima , quotidianis Ecclesiae fetibus in unoquoque credente completur. Audite Apostolum doctorem Gentium docentem et instruentem: «Nolo enim vos,» inquit, «ignorare, fratres, quia omnes patres nostri sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omin mari: et omnes eumdem cibum spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus. Sed non in omnibus illis bene complacuit Deo: prostrati enim sunt in deserto. Haec autem figurae nostrae factae sunt» . Quid vultis amplius, fratres dilectissimi? Certe manifes
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. et benedicentur inte onĩs gentes. Hullus
itaq xp̃ianoꝵ: se a nomine isrł arbitretur ex¬
traneum. Illis enim qui crediderunt ex udeis
in quoꝵ numero principaliter apłos inuenimꝰ:
in angulari lapide copulamur. Hinc ait dñs
alio loco. Habeo alias oues que non sunt ex
hoc ouili : oportet me et eas adducere. ut sit
unus grex et unus pastor. Popłs enim xp̃ianus
magis isrł: et ipse potius domus ia cob Idem quip¬
pe ifrł. qui iacob. Illa uero turba uidȩorum que
merito ꝑfidie reprobata est. uoluptate carnali
uendidit primogenita sua: ut non ad iacob s
ad esau potius ꝑtineret. Scitis namq in hoc
inisterio dictum esse: quia maior seruiet nunori.
Aegyptus aut̃ quam interpretantur afflictionẽ.¬
dum est. ne simus uigum ducentes cũ infidelib.
Sic enim quisq iherłmꝰ cęlestis fit ciuisidoneus.
cum primum huic scło renuntiauerit: quem¬

Expanded text:
dicitur: «Et benedicentur in te omnes gentes» . Nullus dicitur: «Et benedicentur in te omnes gentes» . Nullus itaque Christianorum se a nomine Israel arbitretur extraneum. Illis enim qui crediderunt ex Judaeis, in quorum numero principaliter Apostolos invenimus, in angulari lapide copulamur. Hinc ait Dominus alio loco: «Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; oportet me et illas adducere, ut sit unus grex et unus pastor» . Populus ergo christianus magis Israel, et ipse potius domus Jacob. Idem quippe Israel qui Jacob. Illa vero turba Judaeorum, quae merito perfidiae reprobata est, voluptate carnali vendidit primogenita sua, ut non ad Jacob, sed ad Esau potius pertineret. Scitis namque in hoc mysterio dictum esse, «Quia major serviet minori» . 3. Aegyptus autem, quoniam interpretatur Afflictio, vdum est, ne simus jugum ducentes cum infidelibus . Sic enim quisque Jerusalem coelestis fit civis idoneus, cum primum huic saeculo renuntiaverit; quem
Abbreviated transcription (Latin):
Eademq rursus interrogat. Quid est mare quod
fugisti: aut tu iordanis quia conuersus es retror¬
sum: Montes quare gestistis ueluit arietes: et
colles uelut agni ouium : Attendamus ergo qͥd
ammoneamur: quia et illa facca figure nr̃e
fuerunt: et hec dicta ut nos ipsos recognoscamꝰ
hortantur. Si enim gr̃am dĩ que data est nob̾
firmo corde retinemus: nos sumus isrł semen
sione s in preputio deputata est abrahe fides
ad iusticiam. Et signum accepit circumcisionis
signaculum iusticie fidei que est in preputio. ut
deputetur et illi ad iusticiam: ut sit pater circũ¬
cisionis his qui non solum ex circumcisione
sunt. s et his qui secuntur uestigia fidei que
est in preputio patris nr̃i abrahȩ. Non enem
carnaliter circumcise genti tantum modo fac¬
tus est pater: cui dictum est patrem multarũ
gentium posui te. Multarum aut̃ non quorũ¬
dam s om̃ium : quod aꝑte dicitur cum ei

Expanded text:
eademque rursus interrogat, «Quid est tibi, mare, quod eademque rursus interrogat, «Quid est tibi, mare, quod fugisti; et tu, Jordanis, quia conversus es retrorsum? montes, quia gestiistis velut arietes; et colles, velut agni ovium?» 2. Attendamus ergo quid admoneamur; quia et illa facta figurae nostrae fuerunt, et haec dicta ut nos ipsos recognoscamus hortantur. Si enim gratiam Dei quae data est nobis firmo corde retinemus, nos sumus Israel semesione, sed in praeputio deputata est Abrahae fides ad justitiam, et signum accepit circumcisionis, signaculum justitiae fidei, quae est in praeputio ut deputetur et illis ad justitiam; ut sit pater circumcisionis his qui non solum ex circumcisione sunt, sed et his qui sequuntur vestigia fidei, quae est in praeputio patris nostri Abrahae.» Non enim carnaliter circumcisae genti tantummodo factus est pater, cui dictum est, «Patrem multarum gentium posui te. Multarum» autem, non quarumdam, sed omnium ; quod aperte dicitur, cum ei
Abbreviated transcription (Latin):
in illo popło fierent. presentia quidem s nõ
sine futurorum significacione gerebantur. Idõ¬
q ut ostenderet qui psallendo ista predicabat.
eadem se uerbis agere que illic factis agebant᷑.
uno eodemq sp̃ĩ oꝑante et illa facta et hec q̃¬
diceta sunt. ut id quod in fine scł̃oꝵ manifestã¬
dum reseruabatur. figuris rerum atq uerborũ
precurrentib nuntiaretur: non omĩno ea dixit
que ibi gesta sunt. s aliter quedam quam illic
lecta didicimus: ne uere putaretur transacta re¬
colere potius quam uentura preuidere. Primo .ti.
iordanem ipsum non reuersum eẽ retrosum.
s stetisse legimiis ab ea parte qua aquę desuꝑ
influebant cum popłs ille tranfiret: deinde
gestientes montes collesq non legimus: que sic
addidit ut etiam omĩa ista repeteret. Ham
cum dixisset mare uidit et fugit. iordanis
conuersus est retrorsum: contexuit. Montes ges¬
tierunt uelut arietes: et colles uelut agni ouiũ.

Expanded text:
in illo populo fierent, praesentia quidem, sed non in illo populo fierent, praesentia quidem, sed non sine futurorum significatione gerebantur. Ideoque ut ostenderet, qui psallendo ista praedicebat, eadem se verbis agere quae illic factis agebantur, uno eodemque Spiritu operante et illa facta et haec dicta, ut id quod in fine saeculorum manifestandum reservabatur, figuris rerum atque verborum praecurrentibus nuntiaretur; non omnino ea dixit quae ibi gesta sunt, sed aliter quaedam quam illic lecta didicimus: ne vere putaretur transacta recolere, potius quam ventura praedicere. Primo enim Jordanem ipsum non reversum esse retrorsum, sed stetisse legimus ab ea parte, qua aquae desuper influebant, cum populus ille transiret; deinde gestientes montes collesque non legimus: quae sic addidit, ut etiam omnia ista repeteret. Nam cum dixisset, «Mare vidit et fugit, Jordanis conversus est retrorsum;» contexuit, «Montes gestierunt velut arietes, et colles velut agni ovium:
Abbreviated transcription (Latin):
EGlMUS quidem notissimumqͦ
retinemus dilectissimi fr̃s. quod narrat᷑
in libro exodi. popłm isrł liberatum ab
iniqua dominatione egyptiorum. inter
diuisos fluctus maris transisse ꝑ siccum:
iordanem quoq fluuium cum
ꝑ eum in terram ꝓmissionis intrarent. tactũ
pedibus sacerdotum archam dm̃ portancium
stetisse desuꝑ infrenato lapsu: ab inferiore aut̃
parte de fluxisse quo currebat in mare: do¬
nec in sicco stantib sacer dotib transiret po¬
płs uniuersus. Nouimus hec: nec tamen arbi¬
trari nos oportet in hoc psalmo cui nunc alle¬
liua pronunciato cantatoq respondimus.
id agere sp̃m: ut preterita illa gesta recolen¬
tes. nequaquam futura talia cogitemus. Illa
in psalmo. in exitu isrł de egypto domus
iacob de popło barbaro. facta est iuidea sc̃ifi¬
catio eius isrł potestas eius. mare uidit et
fugit. iordanis conuersus est retrorsum: ne
arbitremini nobis narrari preterita. s potuis
futura predici: quia illa quoq miracula cũ

Expanded text:
egimus quidem, notissimumque retinemus, dilectissimi fratres, quod narratur in libro Exodi, populum Israel liberatum ab iniqua dominatione Aegyptiorum inter divisos fluctus maris transisse per siccum : Jordanem quoque fluvium, cum per eum in terram promissionis intrarent, tactum pedibus sacerdotum arcam Domini portantium, stetisse desuper infrenato lapsu; ab inferiore autem parte defluxisse, quod currebat in mare, donec in sicco stantibus sacerdotibus transiret populus universis : novimus haec, nec tamen arbitrari nos oportet in hoc psalmo, cui nunc «Alleluia» pronuntiato cantatoque respondimus, id agere Spiritum sanctum, ut praeterita illa gesta recolentes, nequaquam futura talia cogitemus. «Illa»in Psalmo, «In exitu Israel de Aegypto, domus Jacob de populo barbaro, facta est Judaea sanctificatio ejus, Israel potestas ejus; mare vidit et fugit, Jordanis conversus est retrorsum:» ne arbitremini nobis narrari praeterita, sed potius futura praedici; quia illa quoque miracula cum
Abbreviated transcription (Latin):
gine mundi: Respondebunt uobis hec omnia:
uosq ipsi respondebitis uobis: a facie dñ mo¬
ta est terra. a facie dñi dĩ iacob. Quid ẽ. a facie
dñi dĩ iacob. nsi eius presentia qui dixit: ecce
ego uobiscum sum usq ad consũmationem scłi:
C ominota est enim terra: s quia male pigra re-¬
manserat. Cõmota est: ut solidius firmaretur
aquarum: et rupes in fontes aquarum. Se ipsũ
enim et quandam suam duriciam liquefecit
adirrigandos fideles suos. ut fieret in eis fons
aque salientis in uitam ȩternam: quia prius
cum ignoraretur durus uidebatur. In de illi
turbati sunt : et non expectauerunt donec
scripturis aꝑtis influeret atq inundaret in eos
qui dixxerunt durus est hic sermo. quis potest
eum audire. Ista duricia. ista petra conuersa est
in stagna aquarum. et ista rupis in fontes aqua¬
rum : eum resurgens ex posuit eis incipiens a moy¬
se ꝑ om̃s ꝓpħas quia sic oportebat xp̃m pati:
et misit sp̃m sc̃m. de quo dicebat. siquis sitit

Expanded text:
 7. Respondebunt vobis haec omnia, vosque ipsi respondebitis vobis: «A facie Domini commota est terra, a facie Dei Jacob.» Quid est, «a facie Domini;» nisi ejus praesentia qui dixit: «Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi» ? Commota est enim terra; sed quia male pigra remanserat, commota est, ut solidius firmaretur  petram in stagna aquarum, et rupem in fontes aquarum.» Seipsum enim et quamdam suam duritiam liquefecit ad irrigandos fideles suos, ut fieret in eis fons aquae salientis in vitam aeternam ; quia prius, cum ignoraretur, durus videbatur. Inde illi turbati sunt, et non exspectaverunt donec Scripturis apertis influeret atque inundaret in eos, qui dixerunt, «Durus est hic sermo, quis potest eum audire» ? Ista petra, ista duritia conversa est in stagna aquarum, et ista rupes in fontes aquarum, cum resurgens exposuit eis, incipiens a Moyse per omnes Prophetas, quia sic oportebat Christum pati ; et misit Spiritum sanctum, de quo dicebat, «Si quis sitit,
Abbreviated transcription (Latin):
nis in cęlum: et tunc plangent om̃s trib ter¬
rȩ. et dicent ubi est ds̃ eorum. cum eis nõ adhuc
credendus predicatur: s iam tremendus osten
et lunam uident oꝑa dĩ que colunt: s in ce¬
lo sursum quod transgreditur omĩa corpora
celestia et terrestria. Nec sic est in cęlo d̾s nr̃
quasi subtracto cęlo riunam sine sede formi¬
det. In celis enim et in terra. omĩa quecumq
uoluit fecit. Nec indiget oꝑib sius. tanquã
in eis collocetur ut maneat : s in sua aet̾nita¬
te ꝑsistit: in qua manens om̃ia quecumq uo¬
luit fecit in celo et in terra. Neq enim iam
eum portabant ut ab eofieri possent: quan¬
do nisi fierent eum portare non possent. Er¬
go in quib est ipse tanquam indigentia cõ¬
tinet: non ab eis tanquam indigens contine¬
tur. Siue sic intelligatur in cęlis et in terra
omiã quecumq uoluit fecit. uł in suꝑiorib
uł in inferiorib popłi sui uoluntariam grãm
suam constituit. nequis de oꝑum meritis głet᷑

Expanded text:
it in coelo, et tunc plangent omnes tribus terrae, nec dicent, «Ubi est Deus eorum?» cum eis non adhuc credendus praedicatur, sed jam tremendus ostendet lunam vident, opera Dei quae colunt; sed «in coelo sursum,» quod transgreditur omnia corpora coelestia et terrestria. Nec sic est in coelo Deus noster, quasi subtracto coelo ruinam sine sede formidet. «In coelis et in terra omnia quaecumque voluit fecit.» Nec indiget operibus suis, tanquam in eis collocetur, ut maneat; sed in sua aeternitate persistit, in qua manens omnia quaecumque voluit fecit in coelis et in terra: neque enim jam eum portabant, ut ab eo fieri possent; quando, nisi fierent, eum portare non possent. Ergo in quibus est ipse, tanquam indigentia continet, non ab eis tanquam indigens continetur. Sive sic intelligatur, «In coelis et in terra omnia quaecumque voluit fecit,» vel in superioribus, vel in inferioribus populi sui voluntariam gratiam suam constituit, ne quis de operum meritis glorietur:
Abbreviated transcription (Latin):
ego uos genui. Hii sunt quib dr̃. non ut con¬
fundam uos hec scribo: s ut filios meos hearis¬
simos moneo. Hii sunt de quib dr̃: afferte
dño filios arietum. Attendite ꝑ om̃s terras
qui nostis ista mirari. et gaudete atq canta¬
te dño dõ ur̃o: attendite ista compleri per
om̃s gentes. que ante tam longa tempora fi¬
gurate gesta atq p̃dicta sunt: interrogate et
dicite. Quid est tibi mare quod fugisti: et
tu iordanis quare conuersus es retrorsum: Mon¬
tes quare gestistis uelut arietes: et colles uelus
agni ouium: Quid est o sc łm: quod tua impe¬
dimenta cesserunt: Quid est o tot milia toto
orbe fidelium huic muido renuntiantium:
quod ad ur̃m dñm conuertimini: Quid est
quod gaudetis: quib in fine dicetur. euge bo¬
ne serue qũi in paucis fidelis fiusti: su ꝓra multa
te consticuam: Quid est quod gaudetis: quib
in fine dicetur. uenite benedicti patris mneiͥ per

Expanded text:
ego vos genui:» hi sunt quibus dicitur, «Non ut confundam vos, haec scribo, sed ut filios meos charissimos moneo» : hi sunt de quibus dicitur, «Afferte Domino filios arietum» . Attendite per omnes terras, qui nostis ista mirari, et gaudere atque cantare Domino Deo vestro; attendite ista compleri per omnes gentes, quae ante tam longa tempora figurate gesta atque praedicta sunt. 9. Interrogate et dicite, «Quid est tibi, mare, quod fugisti; et tu, Jordanis, quia conversus es retrorsum? montes, quia gestiistis velut arietes; et colles, sicut agni ovium?» Quid est, o saeculum, quod tua impedimenta cesserunt? quid est, o tot millia toto orbe fidelium, huic mundo renuntiantium, quod ad vestrum Dominum convertimini? Quid est quod gaudetis, quibus in fine dicetur: «Euge, bone serve, quoniam in paucis fidelis fuisti, supra multa te constituam?» quid est quod gaudetis, quibus i
Abbreviated transcription (Latin):
ritas aduertite in scĩs scripturis: quam sibi sepe
iungantur. In sua quippe miscdia uocauit impi¬
os: et in ueritate uidicat eos qui uocati uenire
noluerunt. Nequando dicant gentes ubi est dr̃
eorum. In nouissimo enĩ apparebit miscdĩa eius

Expanded text:
ritatem, advertite in sanctis Scripturis quam sibi saepe jungantur. In sua quippe misericordia vocavit impios, et in veritate judicat eos qui vocati venire noluerunt. «Nequando dicant Gentes, Ubi est Deus eorum?» I
Abbreviated transcription (Latin):
peẽ: ꝑ apłica tibi scripta mandamꝰ atq p̾cipimꝰ.
quatinꝰ in his q̃ ad episcopale officiũ ꝑtinent. te¬
metipsũ satagas. laudabilit̾ ererce. Opꝰ fac ȩuan¬
gliste ministeriũ tuũ ĩple. subditos uͦ tuos pater¬
nis affectib dilige. ⁊ ut comissa tͥ a dõ ȩccłia sub
tua ꝓuidentia tã sp̾ualt̾. quã tẽꝑalt̾ augeat᷑ in

Expanded text:
per apostolica tibi scripta mandamus atque praecipimus, quatenus in his quae ad episcopale officium pertinent, temetipsum satagas laudabiliter exercere, opus fac evangelistae, ministerium tuum imple. Subditos vero tuos paternis affectibus dilige, et ut commissa tibi a Deo Ecclesia sub tua providentia tam spiritualiter quam temporaliter augeat
Abbreviated transcription (Latin):
et apłicam beñ. Uera obedientia humilitans socia.
cȩteras iurtutes menti inserit in sertasq custodit
Sola mamq est quȩ fidei meritum possidet. line qua
infidelis quis esse conurincitur. ȩtiam si fidelis ese moeuĩ
Ib̾oq quisqiuis prelatis mohediens esse presumpse¬
rit. in unitate sc̃e ȩccłe cum dõ partem habere
non poterit. E audendũ si quidem uobis est qm̃
sicut accepimus Uenaibili fr̃e nr̃o. W ep̃o ur̃o uiam¬
uituersę caris ingresso i donea ⁊ religiosa ꝑsona
uobis est in ep̃m a dͦoͦ collocata. Et qm̃ is aliis iure
ppotntur cuius utta ⁊ conu̾satio apd̾ dm̃ accepta¬

Expanded text:
edictionem. Vera obedientia humilitatis socia caeteras virtutes menti inserit, insertasque custodit. Sola namque est quae fidei meritum possidet, sine qua infidelis quis esse convincitur, etiamsi fidelis esse videatur; ideoque quisquis praelatus inobediens esse praesumpserit in unitate sanctae Ecclesiae, cum Deo partem habere non poterit. Gaudendum siquidem vobis est, quoniam, sicut accepimus, venerabili fratre nostro iversae carnis ingresso, idonea et religiosa persona vobis est in episcopum collocata, et quoniam is aliis jure praeponitur, cujus vita et conversatio apud Deum accepta
Abbreviated transcription (Latin):
ce ad dñm clamaui :
forte non frustra additũ
est mea. Multi enm̃ da¬
mant ad dmn : non uoce
sua. s uoce corporis sui. Homo ergo interior
non in strepitu labiorum s in affectu cordis
clamet ad dñm. Non ubi homo audit: ibi
ds̃ audit. Nisi uoce pulmonum. et laterum

Expanded text:
ce ad Dominum clamavi;» forte non frustra additum est, «mea.» Multi enim clamant ad Dominum, non voce sua, sed voce corporis sui. Homo ergo interior,non in strepitu labiorum, sed in affectu cordis clamet ad Dominum. Non ubi homo audit, ibi Deus audit: nisi voce pulmonum et laterum
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est. Maledictꝰ homo: qͥ fac̃ oꝑa dni negligenter.
Crescat in te cũ annis grã: crescat cũ etate iusticia. et fides
eo ꝑfectior uideat᷑ ẽẽ. quo senior est : quia oñs iħ̾s qͥ nobis
uiuendi relidͥo exemplũ. proficiebat nõ etate tantũ cor¬
porea. s i sapiencia et gr̾a spu̾ali. corã deo ⁊ hominibus.
m̾e tempus in qͦ te nõ meliorẽ senseris: hoc te estima ꝑdi¬
disse. Ceptũ uirging̃tatis ꝓpositũ ao finẽ usque conserua:
quia nõ inchoasse tantũ s ꝑfecisse uirtutis est: siẽ in euan¬
gelio ous̃ ant. ¶.ui ꝑseuerauerit usqi siuẽ hie siliues

Expanded text:
scriptum est: maledictus homo qui facit opera Domini neglegenter. scriptum est: maledictus homo qui facit opera Domini neglegenter. Crescat in tecum annis gratia, crescat cum aetate iustitia, et fides eo perfectior uideatur esse quo senior es, quia Iesus, qui nobis uiuendi reliquit exemplum, proficiebat non aetate tantum corporea, sed et sapientia et gratia spirituali coram Deo et hominibus. omne tempus in quo te non meliorem senseris, hoc te aestima perdidisse. Coeptum uirginitatis propositum ad finem usque conserua, quia non inchoasse tantum, sed perfecisse uirtutis est, sicut in euangelio Dominus ait: qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus
Abbreviated transcription (Latin):
eũ Rdiachi dolor et nimia corporis cõpellat infirmitas.
racundiam iuince: animositatẽ eohibe. Et qͥc qͥd illud. qo
post factũ penitenciam ingerit. ꝓ maximo cͥmine ꝓprii
cruinis ab hominatione declina. Satis tranqͥliam et qͥetã¬
reqͥescam aliũ nͥ suꝑ humilẽ et qͥetũ. et trementẽ uerba
mea : omĩum oꝑum et cogitacionũ tuarũ speculatorem
om̃ crede. et caue neqͥd qd̾ ouunis occłis indignũ sit. aut
opereris aut cogites. Cũ orationẽ celebrare desideras. talẽ
te erhibe. qͣsi que sis cũ dno̾ loquutura. Cũ spsalmũ dicis
cuiꝰ uerba loquaris agnosce. et in conpuc̃tione magis ani¬
mi quã in tinnule uocis dulcedine delectare. Lacrimas
psallentis os magisquã uocis grã̾m cõꝓbat: sic̃ ꝓpħ̾a dic̃.
Seruite onõ in tumore: et exultate ei cũ tremore. Ubi timor
et tremor est: nõ ibi uocis el acio est. s. animi flebilis et lac̾¬

Expanded text:
cum stomachi dolore nimio corporis compellat infirmitas. cum stomachi dolore nimio corporis compellat infirmitas. Iracundiam vince, animositatem cohibe, et quidquid illud est quod post factum poenitentiam ingerit pro maximo crimine, proximi criminis abominationem declina. Satis quietam et tranqurequiescam alium nisi super humilem et quietum et trementem uerba mea? Omnium operum et cogitationum tuarum speculatorem Deum crede, et caue ne quid, quod diuinis oculis indignum sit, aut opereris ant cogites. cum orationem celebrare desideras, talem te exhibe, quasi sis cum Domino locutura. cum psalmum dicis, cuius uerba dicis agnosce, et in conpunctione magis animi quam in tinnulae uocis dulcedine delectare. lacrimas enim psallentis Deus magis quam uocis gratiam comprobat, sicut Propheta dicit: seruite Domino in timore et exultate ei cum tremore. ubi timor et tremor est, ibi non uocis elatio est, sed animi flebilis et lacri
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ cõmoda. uide ut omĩa q̃cũq bene facisppt̃ om̃ facias:
sciens eiꝰ rei tantũ tea dño recepturã e̾e̾ mercedem. quã eiꝰ
timoris et dilectionis causa ꝑfeceris. Scã magis e̾e̾. quam
uideri stude.quia nichil ꝓdest estimari qd̾ nõ sis. Et dupli¬
cis peccati est. nõ habere qd̾ credit᷑: et qd nõ habeas simu¬
lare. In ieiuniis magis quã in epulis delectare. illius uidue
menior que nõ discedebat de templo ieuiniis ⁊ obsecrationib
seruiens deo die ac nocte. Et si uidua et qͥdem uidua talis
fuit. qualem nc̃ uirginẽ ẽe conuenit xpisᷤ diuine magis
iectionis conuiuũ dilige. et spũalib te saciari dapib con¬
cupisce. et illos potuis quere cibos. quib anima magis quã
corpꝰ reficitur. Carnus et uini species quasi coloris fom̃ta
et libidinis incitam̃ta fuge. et tẽ si forte uino eriguo utere.

Expanded text:
nem accommoda. uide ut omnia quaecumque bene facis pronem accommoda. uide ut omnia quaecumque bene facis prosciens ejus rei tantam te a Domino recepturam esse mercedem, quam ejus timoris et dilectionis causa perfeceris. Sancta magis esse quam videri stude; quia nihil prodest aestimari quod non sis, et duplicis peccati reatus est non habere quod creditur, et quod non habeas simulare. XVIII. In jejuniis magis quam in epulis delectare, illius viduae memor quae non discedebat de templo, jejuniis et orationibus Deo serviens die ac nocte. Et si vidua et quidem Judaea talis fuit, qualem nunc esse virginem convenit Christi? Divinae magis dilectionis convivium dilige, et spiritalibus te satiari dapibus concupisce. Illos potius require cibos quibus anima magis quam corpus reficitur. Carnis et vini species quasi caloris fomenta et libidinis incitamenta fuge. Et tunc, si forte, vino exiguo utere
Abbreviated transcription (Latin):
dicus: qui edificet semꝑ magis quã qui aliquando destruat.
exore ur̃o nõ ꝓcedat. S si quis bonus ͤad edificationem fidei:
ut det gra̾m audientib. ẜ reciosa deolinga ẽ: q̃ non nͥ de di¬
uinis reb nouit uerba construere: ⁊ scm os unde celestia
semꝑ eloquia ꝓferunt᷑. absentiũ obtrectatores quasi ma-¬
lignos scripture auctoritate deterre: quia etiã hoc inter
uirtutes ꝑfecti hominis ꝓpheta connumerat. Si ante cons¬
pectũ iusti malignꝰ ad nichilũ deducatur. qͥ contra ꝓximũ
nõ probanda protulerit. Hon licet eniͣ tibi alterius uitu¬
perationẽ pacienter audire. quia nec ab aliis optas recipi
tuam. Iniustuͣ qͥppe est: quicqͥd contra euangłiũ xp̃i ue¬
nit. si alteri qd̾ tͥ ab alio fieri molestũ est : paciaris infer.¬
ri. Semꝑ linguã tuã de bonis assuesce loqui: et auditũ
tuuͣ ad bonoꝵ magis laudẽ. quã ad maloꝵ uituperatio¬

Expanded text:
dicus, qui aedificet semper magis, quam aliquando destruat dicus, qui aedificet semper magis, quam aliquando destruat e ore vestro non procedat; sed si quis bonus est ad aedificationem fidei, ut det gratiam audientibus . Pretiosa Deo lingua est quae non nisi de divinis rebus novit verba construere, et sanctum os unde coelestia semper eloquia proferuntur. Absentium obtrectatores quasi malignos Scripturae auctoritate deterre; quia etiam uirtutes perfecti hominis Propheta commemorat, si ante conspectum iusti malignus ad nihilum deducatur qui contra proximum non probanda protulerit non licet enim tibi alterius uituperationem patienter audire. quia nec ah aliis optas recipi tuam. iniustum quippe est quicquid contra Christi euangelium uenit, si alteri quod tibi ab alteri quod fieri molestum est patiaris inferri. semper linguam tuam de bonis loqui adsuesce, et auditum tuum ad bonorum magis laudem quam ad malorum uituperatio
Abbreviated transcription (Latin):
sublimitas ornat. Hisi apud illos qͥ nõ putant humanis cȩ¬
lestis p̃ponenda: aut si putant quã uanũ est. ut se ulis i
minorib p̃ferant. qͦs sibi in maiorib pares censeant:. et qͣsi
infra se positos in cerra eristiment qͦs sibi eqͣles ineelestib.¬
uite głam fuge. ut eam que in futuro promutitur cons¬
quaris contentionũ uerba et animositatis causas euita.
Discoro iarũ qͦ et littiũ. occasiones subtersuge. Ham si uist̾a
aplĩ doctrinã. seruũ dni litigare nõ opportet: quantomagis
dei ancillã nõ expedit.: Cuiꝰ uerecundior est serus: animus
debet ẽẽ modestior. Lingã a maloloquio cohibe: et ori tuo frenos
legis impone. ut ic̃ si forte ioquaris quando tacere peccatũ
sit: caue ne qͥd qd̃ in rep̃hensionẽ ueniat dicas. Lapis emis-¬
sus est. sermo ꝓlatus. Quaꝓpt̾ diu antequã ꝓferatur cogi-¬
tandis est. Beata qͥppe labia sunt que nũquã qd reuocare
iterũ uelit emittunt. Pudice mentis etiã sermo debet e̾e̾ pu.¬

Expanded text:
sublimitas ornat, nisi apud illos, qui non putant humanis coelestia praeponenda: aut si putant, quam vanum est, ut se illis in minoribus praeferant, quos sibi in majoribus pares sciunt, et quasi infra se positos in terra existiment, quos sibi aequales in coelestibuitae gloriam fuge, ut eam quae in futuro promittitur consequaris. Contentionum uerba et animositatis causas deuita, discordiarum quoque et litium occasiones subterfuge. nam si iuxta Apostoli doctrinam seruum Domini litigare non oportet, quantDei ancillam? cujus quo verecundior est sexus, animus debet esse modestior. Linguam a maliloquio cohibe, et ori tuo frenum legis impone, ut tunc, si forte loquaris, quando tacere peccatum sit, cave ne quid quod in reprehensionem veniat dicas. Lapis emissus est sermo prolatus; quapropter diu antequam proferatur cogitandus est. Beata quippe labia sunt, quae nunquam quod revocare iterum velint emittunt. Pudicae mentis sermo etiam debet esse pu
Abbreviated transcription (Latin):
habeamꝰ : nõ eam tam̃ studio nr̃e uoluntatasn adiu-¬
uamꝰ et uincimꝰ. Qm̃ͣ nõ eam ĩ nobis senciendo. sed
ei cõsenciendo peccamꝰ. Nec ipsa statĩ ut nos pulsauerit
iuncit. s. si ientẽ nram̃ qd̾ absit de sublimitate ꝓpo¬
siti sui in cõsensũ peccati deiecerit
et omia uicia tũ fugata deꝑeat̃. si uirtutib cedant:

Expanded text:
habeamus, non eam tamen studio nostrae voluntatis adjuvhabeamus, non eam tamen studio nostrae voluntatis adjuvemus, et vincimus: quoniam non eam in nobis sentiendo, sed ei consentiendo, peccamus; nec ipsa statim ut nos pulsaverit vincit, sed si mentem nostram quod absit de sublimitate propositi sui in consensum peccati dejecerit. t omnia
Abbreviated transcription (Latin):
peccauimꝰ. nõ in nr̃a separata iã uita s in eiꝰ natura
in qua fiuimꝰ ille unꝰ. & corruptionẽ uelud de radice
suꝑbie. morbo corrupta c̃traximꝰ: et in ipsa corruptione
nr̃a. om̃s peccatoꝵ causas habemꝰ. qͥ nõ corruptibiles
esficimur qi̾ peccamꝰ. s qr corruptibiles sumꝰ omẽ
peccatũ ex ipsa corruptione nr̃a cõmittimꝰ. Primꝰ
atĩ homo nõ ideo peccauit. quia corruptibił fuit sed
cũ incorruptꝰ e̾e̾t. se ipsũ peocando corrupit. et corruptio¬
nem suã in nos ꝓpagatione transieẽ Et idcireo ibi a¬
nobis aufferenda ÷ tota mortalitas. omĩsq corruptio
q̃ facta ÷ ex peccato: uͥerimꝰ sine ullo peccato. hic uͦ
sistit. ipsa cõcupiscentia uiciosa nõ naturał: s nature
nr̃e i̾ndita penalit̾ et inserta q̃ peccato facta :: et pec¬
catũ si uicerit fac̃. Quam licet quamdui uiu imꝰ mortalit̃¬

Expanded text:
peccavimus, non in nostra separata jam vita, sed in ejus natura, peccavimus, non in nostra separata jam vita, sed in ejus natura, in qua fuimus, et corruptionem velut de radice superbiae morbo corruptae contraximus, et in ipsa corruptione nostra omnes peccatorum causas habemus: qui non corruptibiles efficimur quia peccamus; sed quia corruptibiles sumus, omne peccatum ex ipsa corruptione nostra committimus. Primus autem homo non ideo peccavit quia corruptibilis fuit, sed cum incorruptus esset, seipsum peccando corrupit, et corruptionem suam in nos propagatione transjecit; et idcirco ibi nobis auferenda est tota mortalitas, omnisque corruptio, quae facta est ex peccato, ubi erimus sine ullo peccato; hic versistit ipsa concupiscentia vitiosa, non naturalis, sed naturae nostrae indita poenaliter et inserta: quae peccato facta est, et peccatum, si vicerit, facit. Quam licet, quandiu mortalit
Abbreviated transcription (Latin):
mortalis effectꝰ. corruptibiles mortalesq generaret.
atq ita qd̃ in illo egerat punienda suꝑbia. in omĩbus
ex illo natis peccati fieret pęna. Et ꝓpterea nõ qͦmͦ ian
possumꝰ peccato resistere. sic̃ ille potuit. cu nichil aliud̾
fuit nõ peccare qͣm nolle. Nobis aũ in rep̃hensibiltter
iuuere uelle nõ suffic᷑: nͥ ipsũ uelle nrm qd̾ ianguida
possibilitate deficit᷑. diuina uirtꝰ adiuttauerit. Qquia
alũ ad nõ peccandũ eciã iuuare poterat adhuc sana
snatuia.
nos iam impedit uiciata. Et illũ peccare fecit sola
peccandi uoluntas: nos eciam cogit plerq̃ peccandi
iam facta necessitas. Propt̃ qd̾ dõ clamamꝰ et dicimus.
de necessitatib meis libera me At sic̃ ideo fortassis dic̃
scriptura diuina. iniciũ om̃is peccati suꝑbia. qd ipsa
p̾cessit in diabolo: et ꝑ ipsũ subuersus ÷ homo. de quo
in qͦ om̃s peccauert̃. Cecerũ nos qͥ pͥmo homine peccãte

Expanded text:
mortalis effectus, corruptibiles mortalesque generaret; mortalis effectus, corruptibiles mortalesque generaret; atque ita quod in illo egerat punienda superbia, in omnibus ex illo natis peccati fieret poena. Et propterea non eo modo jam possumus peccato resistere sicut ille potuit, cui nihil aliud fuit non peccare quam nolle. Nobis autem irreprehensibiliter vivere velle non sufficit, nisi ipsum velle nostrum, quod languida possibilitate deficit, divina virtus adjuverit. Quia illum ad non peccandum etiam juvare poterat adhuc sana natura, nos jam impedit vitiata; et illum peccare fecit sola peccandi voluntas, nos etiam cogit plerumque peccati jam facta necessitas. Propter quod Deo clamamus et dicimus: De necessitatibus meis libera me . Ac sic ideo fortassis dicit Scriptura divina, Initium omnis peccati superbia ; quod ipsa praecessit in diabolo, et per ipsum subversus est homo, de quo eccaverunt . 3. Caeterum nos, qui primo homine peccante,
Abbreviated transcription (Latin):
peccati suꝑbia. Qͥd potest aꝑcius qͥd ꝓbabilius dicie Ini¬
cium inqͥt nõ alicuiꝰ. s om̃is peccati suꝑbia. Ut euident᷑
ostenderet : qd̃ ipsa sit peccatoꝵ omĩum causa. Qũi non
solum peccatũ ÷ ipsa: s eciã nullũ pecoatũ fieri potus
potest. aut poterit sine ipsa. Si qͥdem nicħ aliud omẽ
peccatũ nͥ dei conteptꝰ ÷ : quo eiꝰ p̃cepta calcant᷑. Que con¬
tep̃cũ dei nulla res ꝑsuadet alia hominib nͥ suꝑbia.
q̃etiã in ipso diabolo ut diabolus ex angło fieret: ec̾ne
ꝑdicionis extitit causa. Deniq et ipse sciens se ꝑ suꝑbia
uiciũ ꝑsuasit. serpentina calliditate suꝑbie. certꝰ qꝰ
recepta suꝑbia q̃ est omiũ maloꝵ causa. facile iã pec¬
cata omĩa . q̃ nõ nͥ suꝑbo concipiũtur animo. ꝑpetraret.
Hinc ÷ qd̃ ioem pͥmꝰ hõ suꝑbi sp̃s elatione corruptus. onimn
posteritatẽ suam q̃ in illo radicalit᷑ fuit necessitate
corruptionis ac mortalitatis ad dix̃: ut corruptibilis et

Expanded text:
probabilius dici? Initium, inquit, non alicujus, sed omnis peccati superbia: ut evidenter ostenderet quod ipsa sit peccatorum omnium causa: quoniam non solum peccatum est ipsa, sed etiam nullum peccatum fieri potuit, potest, aut poterit sine ipsa. Siquidem nihil aliud omne peccatum, nisi Dei contemptus est, quo ejus praecepta calcantur. Quem contemptum Dei nulla res alia persuadet hominibus, nisi superbia; quae etiam in ipso diabolo, ut diabolus ex angelo fieret, aeternae perditionis exstitit causa . Denique et ipse sciens se per supervitium persuasit serpentina calliditate superbiae , certus quod recepta superbia, quae est malorum omnium causa, facile jam peccata omnia, quae non Hinc est quod idem primus homo superbi spiritus elatione corruptus, omnem posteritatem suam quae in illo radicaliter fuit, necessitati corruptionis ac mortalitatis addixit: ut corruptibilis et
Abbreviated transcription (Latin):
et alibi. dilata os tuũ ⁊ ego adimplebo illud. ea q̃ mͥ ut
homini impossibilia st̃. illuminante dnõ uel docente
possibilia fuit̃. Consideremꝰ gͦ que cause p̃cedant. qs
uicia subsequant᷑. Quod ut credibilius audiat᷑ non
hoc a me prudentia ur̃a Reqͥrat: s uob̾e ͥł uel omĩbus.¬

Expanded text:
et alibi, Dilata os tuum, et ego adimplebo illud : ea quae mihi ut homini impossibilia sunt, illuminante Domino, vel docente, possibilia fiunt. Consideremus ergo quae causae praecedant, quae vitia subsequantur. Quod ut credibilius videatur, non hoc a me prudentia vestra perquirat; sed vobis, et mi
Abbreviated transcription (Latin):
De negligentia sacerdotis qui doctrinȩ suȩ agendo ꝯtraria
ꝑsonã ñ pot̃ implere doctoriͤ.xii.

Expanded text:
nis officium. Nec incognita vobis, sed usitata debeo comprehendere, quae solemus inter nos mutua confabula
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aliud nichił sit errare ꝙ uerũ putare qđ
falsum: falsũq putare qđ uerũ est uel certũ
habere pro incerto. incertũ ue ꝓ certo. siue falsum. siue
sit uer̃. idq tam sit in animo deforme. atq in decens: qͣm
pulcrũ ⁊ decorũ e̾e̾ sentimus. uel in loquendo uel in
sera ista qua uiuimus. quod ei nõnũꝗͣ. ut nõ admit¬
tatur. error est necessarius Absit ut talis sit illa
uita. ubi anime nr̃e ipsa ueritas uita: ubi nemo
fallit. fallitur nemo hic aũ homines fallut atq fal¬
luntur: miserior esq st̃ cum mentiendo fallũt. ꝙ. cũ
mentientib credendo fallũtur: Usq adeo tamen ratio¬
nabilis natura refugit falsitatem.⁊ quantum po¬
cest deuitat errorẽ: ut falli noluit quiciunq amãt

Expanded text:
cum aliud nihil sit errare, quam verum putare quod falsum est, falsumque quod verum est; vel certum habere pro incerto, incertumve pro certo, sive falsum, sive sit verum; idque tam sit in animo deforme atque indecens, quam pulchrum et decorum esse sentimus, vel in loquendo, vel insera ista qua vivimus, quod ei nonnunquam, ut non amittatur, error est necessarius. Absit ut talis sit illa vita, ubi est animae nostrae ipsa veritas vita: ubi nemo fallit, fallitur nemo. Hic autem homines fallunt atque falluntur; miserioresque sunt cum mentiendo fallunt, quam cum mentientibus credendo falluntur. Usque adeo tamen rationalis natura refugit falsitatem, et quantum potest devitat errorem, ut falli nolint etiam quicumque amant
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ad erogandũ esurientib illis ꝓ qͥb sustentandis acci¬
piunt: totũ aut ꝓpe totũ. qd̾ acceperit᷑. in suas uoluptates
expendut. Et qd̾ est deteriꝰ int̾ munificos ac miscd̾es ha:
& hoꝵ similib longe diuersi sunt illi qͥ nõ se in oꝑib suis
s dm̃ cupiunt p̾dicari: quos ad opus bonũ spes future
remuneracionis adducit. et ipsũ solũ uolunt habere
sui oꝑis testẽ. a quo se recepturos credunt tota fidei fir¬
mitate mercedem:¬

Expanded text:
rit erogandum, esurientibus illis pro quibus sustentandis accirit erogandum, esurientibus illis pro quibus sustentandis accipiunt, totum, aut prope totum quod acceperint, in suas voluptates expendunt: et, quod est deterius, inter munificos ac misericordes et horum similibus, longe diversi sunt illi qui non se in operibus suis, sed Deum cupiunt praedicari; quos ad opus bonum spes futurae remunerationis adducit; et ipsum solum volunt habere sui operis testem, a quo se recepturos credunt tota fidei firmitate mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
beneficientie. Raritas. ⁊ cet̾a huiꝰmodi quib mul¬
tipliciter iuuari homines possunt. Liberalitas ẽ. q̃ etiam
in eos qͥ nichil indige̾re uident᷑ exuberat. in qua liberta ł
rei famili aris ponitur amplitudo. Beneficiencie mulsa
Ist̃ opera
quib necessitati laborantiũ miscd̾it᷑ subuenit᷑: et terreno
censu. regni cęlestis hereditas cõparatur: si modo absq ulla
ostentacione opus beneficiencie fiat. nec nosad miscd̃iam
faciendam turpis amor głe popularis impellat. Inuẽti
sũt quidã qui diuersis quide̾ diuersoꝵ necessitatib sub¬
uenirent. s aut appetitu cõparande opinionis impulsi
aut carnali pietate cõmoti. aut spe recipiendi quod oarẽt.
aut reddendi quod accepissent. necessitate constricti sunt.
Ali quos ad largiendũ aliqͥd in pauperes sola mouet uer.¬
suta cupiditas. qui ad hoc aliqua erogãt. ut maiora re-¬
cipiant. Et quicqͥd eis uelud pauperũ pastorib datũ fue¬

Expanded text:
 caetera ejusmodi, quibus multipliciter juvari homines possunt. Liberalitas est quae etiam in eos qui nihil indigere videntur, exuberat; in qua liberalitate rei familiaris ponitur amplitudo. Beneficentiae multa sunt opera, quibus necessitati laborantium misericorditer subvenitur, et de terreno censu regni coelestis haereditas comparatur, si modo absque ulla ostentatione opus beneficentiae fiat, nec nos ad misericordiam faciendam turpis amor gloriae popularis impellat. Inventi sunt quidam qui diversis quidem diversorum necessitatibus subvenirent; sed aut appetitu comparandae opinionis impulsi, aut carnali pietate commoti, aut spe recipiendi quod darent, aut reddendi quod accepissent necessitate constricti. 2. Sunt alii quos ad largiendum aliquid in pauperes sola movet versuta cupiditas; qui ad hoc aliqua erogant, ut hic majora recipiant; et quidquid eis velut pauperum pastoribus datum fue
Abbreviated transcription (Latin):
adam. a die eritꝰ de uentre mat̾s eoꝵ. usq ĩ diẽ sepulture
in matre omniũ: ut exiã paruulos uideamꝰ pꝰ lauaerũ
regenerationis diu̾soꝵ maloꝵ afflictione cruciari. ut
itelligamꝰ cocũ qd̃ a salutarib agit᷑ sacram̃tis magis
ad spẽ uenturoꝵ bonoꝵ. ꝗͣ ad redep̃cionẽ ł adopcionem
p̃sentiũ ꝑtinere. Alulta etiã hic uidentur ignosei. et

Expanded text:
 sepulturae in matrem omnium ; ut etiam parvulos videamus post lavacrum regenerationis diversorum malorum afflictione cruciari: ut intelligamus, totum quod salutaribus agitur Sacramentis, magis ad spem venturorum bonorum, quam ad retentionem vel adeptionem praesentium pertinere. Multa etiam hic videntur i
Abbreviated transcription (Latin):
agentib penitẽtiã scd̃m modũ sui cuiꝰq peccati:
In actione aũ penitẽtie uͥ tale cõmissũ ÷ ut is qui cõmisit
a.xp̃i etiam corpore separetur: nõ tam consideranda :
m̃sura tẽporis ꝗͣ. doloris. Cor enĩ cõcritũ ⁊ humiliatũ
ds̃ nõ sꝑuit. Uer̃ qr pler̃q dolor alteriꝰ cordis occultꝰ: al-¬
teri. nec ĩ alior noticia ꝑ uerba uel q̃c̃q alia signa pro-
tie. ut fiat satis etiã eccłie in quã remittunt᷑ ipsa pec-¬
ita ut qͥb climittũtur uitã cõsequant᷑ ecernam: Magis¬

Expanded text:
agentibus poenitentiam secundum modum cujusque peccati. In actione autem poenitentiae ubi tale commissum est ut is qui commisit a Christi etiam corpore separetur, non tam consideranda est mensura temporis quam doloris. Cor etiam contritum et humiliatum Deus non spernit . Verum quia plerumque dolor alterius cordis occultus est alteri, nec in aliorum notitiam per verba vel quaecunque alia signa procetiae, ut fiat satis Ecclesiae, in qua remittuntur ipsa pecita ut quibus dimittuntur, vitam consequantur aeternam. CA
Abbreviated transcription (Latin):
Hon solũ gͦ. qͥ dat esuriẽti cibũ. siciẽti potũ. nudo uestim̃tũ. ꝑegͥ-¬
nanti hospiciũ. fugiẽti latibulũ. egͦ ł ĩcluso uisitationẽ. capti¬
uo redep̃tionẽ. debili subuectionẽ. ceco deductionẽ. tͥsti cõsolatio¬
nẽ. nõ sano medelã. erranti uiã. deliranti cõsiliũ. ⁊ qł cũq
necessariũ ÷ ĩdigẽti. uer̾ ȩtiã qͥdat ueniã peccanti. elemosinã
dat. Et qͥ em̃dat uerbere in qͦ potestas dat᷑. ł cohereae aliqͣ discipli-¬
na. ⁊ tam̃ peccatũ eiꝰ qͦ ab illo lesus aut offensus : dimutit ex
corde. ł orat ut ei dimittat᷑. nõ solũ in eo qd̾ dimittit atq orat.
uer̾ etiam ĩ eo qđ corripit. ⁊ aliqͣ emĩdatoria pena plectit. ȩle-¬
mosinã dat qr miscd̾iã p̾̃stat. Multa enĩ bona p̾stãtur ĩuitis¬
qͣndo eoꝵ cõsulit᷑ utilitati. nõ uoluntati : qr ipsi sibi ĩueniũt᷑
eẽ inimici: Amici uͦ illoꝵ pociꝰ illi qͦsinimicos putant. et reo-¬

Expanded text:
on solum ergo qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, fugienti latibulum, aegro vel incluso visitationem, captivo redemptionem, debili subvectionem, caeco deductionem, tristi consolationem, non sano medelam, erranti viam, deliranti consilium, et quod cuique necessarium est indigenti; verum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat; et « qui emendat verbere, in quem potestas datur, vel coercet aliqua disciplina, et tamen peccatum suum, quo ab illo laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur, non solum etiam in eo quod dimittit atque orat, verum etiam in eo quod corripit, et alia emendatoria poena plectit, eleemosynam dat, quia misquando eorum consulitur utilitati non voluntati, quia ipsi sibi inveniuntur esse inimici, amici vero eorum potius illi quos inimicos putant, et red
Abbreviated transcription (Latin):
mulos: passuri sũt. nec doloris. S timor ille nõ quẽ
foras caritas mitit. s quem caritas nutrit. ideo for¬
tassis in seculũ seculi permanebit: quia in seculuort
ꝑmanebunt illa ad que timor ipse perdurerit¬

Expanded text:
mulos passuri sunt, nec doloris. Sed timor ille, non quem mulos passuri sunt, nec doloris. Sed timor ille, non quem caritas foras mittit, sed quem caritas nutrit, ideo fortassis in saeculum saeculi permanebit, quia in saeculum saeculi permanebunt illa ad quae timor ipse perduxer
Abbreviated transcription (Latin):
tis nobis uiee̾nt affectꝰ isti nũquã pler̾q dolendo
uel flendo eis crederemꝰ inuiti Sed idcirco eos
huic necessarios uite sentimꝰ: quia in hac mortalitate
sin e eis omnĩno recte nõ uiuimꝰ. Iuando si nõ timeat
qͥsq uei caueat aut ipse quãdui mortalit᷑ uiuitur. aut
alius quem in xp̃o diligit. a fide sua deficiat. Si nec de
suo. nec de ꝓreimi sui peccato contristet᷑ ⁊ doleat. de ꝓfi¬
tu letetur et gaudeat. si nichil boni uelit aut cupiat.
nõ solũ recte nõiuuit. s etiã sensum ipsius humanitatis
amittit. In illa aũ uita beata ad quã cõsumpta omni
fletus ullus potest ẽe̾ nec gemitus. Habebut̃ om̃s scĩ
amorẽ ꝑfectũ. timorẽ nullũ. gaudiũ sempiternum.
Ibi erit uoluntas recta: cupiditas nulla. Qmͣ fruendo
celestib bonis ad que ꝑuenire cupiebant: nichil eis
de̾erit quod ulterus concupiscant. Et alia regione ꝑpe¬
tue securitatis ac pacis ꝑfecte beati: nec cimoris sti¬

Expanded text:
tis nobis inessent affectus isti, nunquam plerumque dolendo, vel flendo eis cederemus inviti. Sed idcirco eos huic necessarios vitae sentimus, quia in hac mortalitate sine eis omnino recte non vivimus. Quando si non timeat quisque vel caveat, ne aut ipse quandiu mortaliter vivit, aut alius quem in Christo diligit, a fide sua deficiat; si nec de suo, nec de proximi sui peccato contristetur, nec doleat, de profectu laetetur aut gaudeat, si nihil boni velit aut cupiat; non solum recte non vivit, sed etiam sensum ipsius humanitatis amittit. In illa autem vita beata ad quam, consumpta omni fletus ullus potest esse, nec gemitus: habebunt omnes sancti amorem perfectum, timorem nullum, et gaudium sempiternum. Ibi eis erit voluntas recta, cupiditas nulla, quoniam fruendo coelestibus bonis, ad quae pervenire cupiebant, nihil eis deerit quod ulterius concupiscant, et in illa regione perpetuae securitatis ac pacis perfecte beati, nec timoris sti
Abbreviated transcription (Latin):
pensanda ⁊ fidelit̃ dispensat accepta: quia omia
sua aut reliqͥt. aut ecclesie reb adiunx̃. ⁊ se in numero
pauperũ pauꝑtatis amore constituit. ita ut unde
pauperib subministrat. inde ⁊ ipse tamꝗͣ. pauꝑ uo-¬
luntarius uiuat. Clerici qͦ qͦs pauperes aut uolũtas

Expanded text:
pensanda, et fideliter dispensat accepta, qui omnia sua aut reliquit, aut ecclesiae rebus adjunxit, et se in numero pauperum paupertatis amore constituit, ita ut, unde pauperibus subministrat, inde et ipse tanquam pauper voluntarius vivat; clerici quoque quos pauperes aut voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
luntas ẽẽ nũꝗͣ. potest: tãꝗͣ. si bonꝰ filius patrẽ uelles
quẽ dõ bona uolũtate uult mori. sx rursus fieri
potest. ut hoc uelit homo uolũtate mala qo dc̃ uult
bona: uelut si malus filius uelit mori patrẽ. uelit
tius cõsonat. ꝗͣ. uis alius uolẽtis. qͣ huiꝰ id ẽ uolentis
impietas. Cantũ int̾est qͥd uelle homini qͥo dõ cõgruat.
Nadquẽ finẽ suã qͥsq teferat uolũtatẽ: ut approbet᷑.

Expanded text:
 nunquam potest. Tanquam si bonus filius patrem velit quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala, quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori patrem, velit tius consonat, quamvis aliud volentis, quam hujus idem volentis impietas. Tantum interest quid velle homini, quid Deo congruat, et ad quem finem suam quisque referat voluntatem, ut aut approbetur
Abbreviated transcription (Latin):
mala ⁊ si nõ calia ĩ aꝑtam cõsuetudinẽ iam uenert̃.
Yt his nõ solũ excõmunicare aliquẽ laicũ nõ audeam.
s nec clericũ degͣdare. Unde cũ exponerẽ. ante aliqͦt annos.
epłam ad galathas. ĩ eo ipso loco uͥ ait apłs. timeo uos ne
forte sine causa laborauerĩ ĩ uob̾: exclamare cõpulsus sũ.
Ue peccatis hominũ q̃ sola ĩusitata exhorrescimus. Usitata
uͦ ꝓ qͥb abluẽdis filii dei sanguis effusus ÷. ꝗͣ uis tã magna
sint ut omino claudi cõtra se faciant regnũ dei: sepe
uiuendo omĩa colerare. sepe tolerãdo. nõnulla etiã face̾
cogimur. atq utinã ꝯ dñe nõ omĩa q̃ nõ potueruus ꝓhib̾i
pulserit dicere. hoc nẽ dicã qđ qͥdẽ ⁊ĩ aliis opuscłoꝵ meoꝵ loct
sepo iã dixi
Duab causis peccamus. aut nõdũ uidendo qͥd facere debeamꝰ:
aut nõ faciendo qđ debere fieri iã uidemꝰ quoꝵ duoꝵ illus
ignorantie malũ ÷ hoc ĩfirmitatis: cõtra ꝗͣ. qͥdem pugnare

Expanded text:
mala, etsi non talia, in apertam consuetudinem jam venerunt, ut pro his non solum excommunicare aliquem laicum non audeamus, sed nec clericum degradare. Unde cum exponerem ante aliquot annos Epistolam ad Galatas, in eo ipso loco ubi ait Apostolus: Timeo ne forte peccatis hominum, quae sola inusitata exhorrescimus, usitata vero pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe vivendo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur; atque utinam, o Domine, non omnia quae potuerimus prohibere pulerit dicere. Hoc nunc dicam, quod quidem et in aliis opusculorum meorum locis saepe jam dixi: Duabus ex causis peccamus, aut nondum videndo quid facere debeamus, aut non faciendo quod debere fieri jam videmus: quorum duorum illud ign
Abbreviated transcription (Latin):
preciosissimo pudicicie magarito choruscet. Probisso et serico.
muscdĩȩ et pietatis tũnica uestiatur: sed̾m quos seriptũ est.
Induite uos sic̃ electi dĩ. scĩ. et dilecti uiscera miscłie. benig

Expanded text:
pretiosissimo margarito pudicitiae coruscet: pro bysso et serico, pretiosissimo margarito pudicitiae coruscet: pro bysso et serico, misericordiae et pietatis tunica vestiatur, secundum quod scriptum est: Induite vos ergo sicut electi Dei, sancti et dilecti, viscera misericordiae, benig