comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ retribuit mͥ. ꝓ quo in hebrai co lau¬
des dñi continent᷑: signa intelligamꝰ
atq mirabilia: ꝓ quibꝰ ponunt᷑ sepe
uirtutes ut ibiꝰ. Głam meã alteri ñ
ddabo: nec uirtutes meas sculptilibꝰ.
Et alibi. Uirtutes eiꝰ in insubis nim¬
tiabunt uel gentibꝰ dociꝰ mundiꝰ uł
eccłiis quȩ firma mole fundate
Int̾dum uirtus nequa qͣm ꝓ forticu¬
dine accipit᷑atq miraculis. s ꝓ cont̾i¬
nistrate inscientia ur̃a uirtutẽ: ⁊ pao¬
li. si qua uirtus. & siqua laus: iuxta qͦd
in alio loco dicit᷑. Melior ẽ sterelitas cũ
uirtute. Prior uirtutis intelligentia
dõ. scda hominibꝰ conuenit. Pro eo au¬
tẽ qͦd nos int̃pretati sumꝰ. suꝑ omibꝰ q
reddidit nob̃ dñs. qͦd pot̃ in bonã ⁊ in

Expanded text:
quo in Hebraico, laudes Domini, continentur, signa intelligamus atque miracula, pro quibus ponuntur saepe virtutes, ut ibi: Gloriam meam alteri non dabo, nec virtutes meas sculptilibus . Et alibi: Virtutes ejus in insulis nuntiabunt, vel gentibus totius mundi, vel Ecclesiis quae firma mole fundatae Interdum virtus nequaquam pro fortitudine 751 accipitur atque miraculis: sed pro convernistrate in scientia vestra virtutem ; et Pauli: Si qua virtus, et si qua laus . Juxta quod et in alio loco dicitur: Melior est sterilitas cum virtute. Prior virtutis intelligentia Deo: secunda hominibus convenit. Pro eo autem quod nos interpretati sumus: Super omnibus quae reddidit nobis Dominus, quod potest et in
Abbreviated transcription (Latin):
ultͣ uidit eunuchꝰ: an suꝑ angło debe¬
fecisse testent᷑. Manifesta ꝑcurriosꝰ:
ut in obscurioribꝰ ĩmoremur. At¬
tende de celo: & uide de habitacło
sc̃o tuo & głȩ tuȩ. Ubi ẽ relus tuus
U& fortitudo tua. Multitudo uisce¬

Expanded text:
eum ultra eunuchus : an super Angelo debefecisse testentur. Manifesta percurrimus, ut in obscurioribus immoremur. Attende de coelo, et vide de habitaculo sancto tuo, et gloriae tuae. Ubi est zelus tuus et fortitudo tua? multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
bella uit eos: ipse recordatꝰ ẽ antiquoꝵ
dierũ. qͣndo ꝓ eis moyses in heremo
dep̃catus ẽ dicens. aut dimitte eis
hanc noxã aut si ñ facis. dele me
de libro tuo qũe seripsisti. Heteris
gͥ i saias recordatꝰ historie dicit.l
bi ẽ ille moyses qͥ eduxit eos de
Ubi ille qui cũ ceteris pastoribꝰ g̃¬
gis dñi laborauit: qͥ imꝑanit. ⁊ po¬
suit spm dĩ oratione ⁊ p̃cibꝰ suis
in grege dñi. : Aut certẽ ita intel¬
ligendum ẽ. Ubi ẽ illa clementia
d̃ni qua quondã misertus ẽ popło
suo. ut sp̃s quoq scĩ eis gr̃am tri¬
bueret: qui eduxit in dexterã par¬
tẽ ñ in sinistr̃ã moysẽn seruũ
suũ in brachio maiestatis suȩ
qͥ seidit aquas ante eũ ut face

Expanded text:
bellavit eos: ipse recordatus est antiquorum dierum, quando pro eis Moyses in eremo deprecatus est, dicens: Aut dimitte eis hanc noxam: aut si non facis, dele me de libro quem scripsisti . Veteris igitur Isaias recordatus historiae, dicit: Ubi est ille Moyses qui eduxit eos de Ubi ille qui cum caeteris pastoribus gregis Domini laboravit? Qui impetravit, et posuit Spiritum Dei oratione et precibus suis, in grege Domini? Aut certe ita intelligendum: ubi est illa clementia Domini, qua quondam misertus est populo suo, ut Spiritus quoque sancti eis gratiam tribueret: Qui eduxit in dexteram partem, non in sinistram, Moysen servum suum brachio majestatis suae: qui scidit aquas ante e
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd iuxta scͥpture sc̃ẽ consuetudinẽ.
int̾dum ꝓ ultione atq suppliciis
ponit᷑ peccatoꝵ: int̾dum in con¬
gregatione nouors fructuũ. Fro pe¬
nis ponit᷑ atq torm̃tis: qͣndo ieremi¬
as in lam̃tationibꝰ plangens ẽusio¬
nẽ ierłm loquit᷑. Torcular calca¬
uit dñs uirgini filie uida: ido ego
ploro. In bon̾am partẽ. scribuntur
psalmi ꝓ torcularibꝰ. octanus. ⁊ octo¬
gesimꝰ tercus. De quibꝰ in suis locis
siuita comes fuerit. dño p̃bente dicet᷑.
Hoc torcular in quo & malis sup¬
plicia.⁊ bonis p̃mia a saluatore cal¬
cant᷑. solꝰ ipse calcauit: nullũq habu¬
it adiutorem. Neq enĩ angłs. aut ar¬
changłs. throni. dominationes. aut
ullus cęlestiũ potestatũ humanũ
corpꝰ assũpsit. et ꝓ nobis passus ẽ.⁊
conculcauit aduersarias fortitudi¬
nes atq contriuit: nͥ ille qͥ loquit᷑
in psalmo. Saluũ me fac dñe qm̃ de

Expanded text:
quod juxta Scripturae sanctae consuetudinem interdum pro ultione atque suppliciis ponitur peccatorum, interdum in congregatione novorum fructuum: pro poenis ponitur atque tormentis, quando Jeremias in lamentationibus plangens eversionem Jerusalem loquitur: Torcular calcavit Dominus virgini filiae Juda, ideo ego ploro . In bonam partem inscribuntur psalmi pro torcularibus octavus et octogesimus tertius. De quibus in suis locis, si vita comes fuerit, Domino praebente, dicetur. Hoc torcular, in quo et malis supplicia, et bonis praemia a Salvatore calcantur, solus ipse calcavit, nullumque habuit adjutorem. Neque enim Angelus, aut Archangelus, Throni, Dominationes, aut ulla coelestium potestatum, humanum corpus assumpsit, et pro nobis passus est, et conculcavit adversarias fortitudines, atque contrivit: nisi ille qui loquitur in psalmo: Salvum me fac, Domine
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ dorcular calcaui iolus. int̃pre¬
t̃ati sc̃. plenũ conculcatũ: qͦd magis
suꝑiori capitulo uingendum ẽ. quã
ut sit sequentis principiũ. Cet̃a sic
transtuler̃t. Et de gentibꝰ uir ñ
ẽ mecũ. Et conculcaui eos in furore
meo. ⁊ confregi eos quasi tram: et
deduxi sanguinẽ eoꝵ in t̾ram: et
omĩa uestuta mea inquinaui. di¬
es enĩ retributionis uenit eis: & an¬
nus redẽptionis adest. Aspexi ⁊ ñ
erat auxiliator: confid̾aui. ⁊ nullus
qui p̃beret auxiliũ. Et eruit eos
brachiũ meũi: & furor m̃s aduenit.
Et conculcaui eos in ira mea: & dedu-¬
xi in t̾ram sanguinẽ eorum. Pro
torculari qͦd hebraice dicit᷑. gẽch:¬

Expanded text:
calcavi solus, interpretati sunt, plenum conculcatum, quod magis cum superiori capitulo legendum est, quam ut sit sequentis principium. Caetera sic transtulerunt. Et de gentibus vir non est mecum, et conculcavi eos in furore meo, et confregi eos quasi terram, et deduxi sanguinem eorum in terram, et omnia vestimenta mea inquinavi. Dies enim retributionis venit eis, et annus redemptionis adest. Aspexi, et non erat auxiliator: consideravi, et nullus qui praeberet auxilium; et eruit eos brachium meum, et furor meus advenit, et conculcavi eos in ira mea, et deduxi in terram sanguinem eorum. Pro torculari quod Hebraice dicitur GE
Abbreviated transcription (Latin):
dant labores manuũ suarũ. ⁊ dñm
et̾na laude sustollant: & bibant ui¬
nũ in atriis sc̃is eiꝰ. Qͦd uł multas apud
patrẽ intelligimꝰ mansiones. si de fu¬
tura in regno celor accipimꝰ beatitu¬
dine: uł certe eccłias in toto orbe diui¬
sas. in quibꝰ plantati. postea in domo
dñi florebimꝰ. Quando autẽ dicit ne¬
quaqͣm ultra dabo triticũ tuũ ini¬
micis tuis. ⁊ uinũ tuũ alienigene ñ
bibent in quo laborasti: ostendit labo¬
rem ante uideor. ⁊ omnĩa oꝑa eors
a demonibꝰ fuisse possessa. quando int̾
dm̃ & idola fluctuabant: quando eis
dicebat helias. Usquequo daudicatis
utroq pede. Si dñs est ds̃ seqͥmini
illũ. Et iuxta tẏpicã historiã quȩ in
uidicũ libro narrat᷑. uenlebant ma¬
dianite. & usq ad garam fructus
illiꝰ deuastabant. tta ut eibꝰ hominũ
in escas brucors ammantiũ uerte¬
retur. hoc ẽ autẽ triticũ &. hoc iii¬

Expanded text:
dant labores manuum suarum, et Dominum dant labores manuum suarum, et Dominum aeterna laude sustollant, et bibant vinum in atriis sanctis ejus. Quod vel multas apud Patrem intelligimus mansiones, si de futura in regno coelorum accipimus beatitudine, vel certe Ecclesias in toto orbe divisas, in quibus plantati, postea in domo Domini florebimus. Quando autem dicit: Nequaquam ultra dabo triticum tuum inimicis tuis: et vinum tuum alienigenae non bibent, in quo laborasti, ostendit laborem antea Judaeorum, et omnia opera eorum a daemonibus fuisse possessa, quando inter Deum et idola fluctuabant, quando eis dicebat Elias: Usquequo claudicatis utroque pede? si Dominus est Deus, sequimini illum . Et juxta typicam historiam, quae in Judicum libro narratur, veniebant Madianitae, et usque ad Gazam fructus ejus devastabant, ita ut cibus hominum in escas brutorum animantium verteretur . Hoc est autem triticum, et hoc vi
Abbreviated transcription (Latin):
bunt dñm: & qui cõportant illud bi¬
urauit dñs ꝑ dexteram suã. & ꝑfor¬
titudinẽ brachii sui si ultra dedero tri¬
ticum meũ ut sit cibꝰ inmicis tuis: &
si ultra biberint filii alien uinũ tu¬
ũ in quo laborasti. S qui congrega¬
uerint comedent ea ⁊ laudabt̃ dñm:
& qͥ congregauerint bibent ea in a-¬
triis scĩs meis. Omp̃s ds̃ qui dixe¬
rat ad eccłiam. suꝑ muros tuos consti.¬
tui eustodes qui ꝑpetuo ñ tacebunt.
quibꝰq p̃cipiam ut nnqͣm orare de¬
sistant. nisi impetrauerint qͦd p̃cant᷑
nẽ uirat ꝑ dexterã suã. E brachiũ
fortitudinis sue de qͦ crebro diximꝰ¬
qͦd sit dñs ñratq saluator qͥ iuxta
apłm dĩ uirtus ẽ. dĩq sapientia. Iu¬
rat autẽ qͦd triticũ & uinũ iersm
nequaqͣm cedat in hostiũ cibos: nec
alienigene labore illiꝰ ꝑfruantur:
s quicũq in lacrimis seuerint. in
gaudio metant: & qui messuerint
abiectisq paleis purum frum̃tum
in horrea congregauerint. ipsi come¬

Expanded text:
ant illud, biuravit Dominus per dexteram suam, et per fortitudinem brachii sui, si ultra dedero triticum meum ut sit in cibum inimicis tuis, et si ultra biberint filii alieni vinum tuum in quo laborasti: sed qui congregaverint, comedent ea, et laudabunt Dominum; et qui congregaverint, bibent ea in atriis sanctis meis. Omnipotens Deus, qui dixerat ad Ecclesiam, Super muros tuos constitui custodes, qui perpetuo non tacebunt, quibusque praecipiam, ut numquam orare desistant, nisi impetraverint quod precantur, nunc jurat per dexteram suam et brachium fortitudinis suae. De quo crebro diximlvator, qui juxta Apostolum, Dei virtus est Deique sapientia . Jurat autem quod triticum et vinum Jerusalem nequaquam cedat in hostium cibos, nec alienigenae labore illius pertruantur; sed quicumque in lacrymis seminaverint, in gaudio metant, et qui messuerint, abjectisque paleis, purum frumentum in horrea congregaverint, ipsi come
Abbreviated transcription (Latin):
fugeret. ĩmo dnm negaret. Qͦdq
seqiritur. & asꝑsus ẽ sanguis eoꝵ su¬
ꝑ uestim̃ta mea. E omĩa indum̃ta
mea pollui: nequaqͣm sic intelligen¬
dum. ut demones ⁊ adu̾sarias ꝓote¬
states sanguinẽ hab̾e credamꝰ s tro¬
pologice accipienda st̃ omĩ a ⁊ qͣndo
clementissimꝰ ds̃ ad eruendum
uinculis lib̾andum. hostis fieri cõpel

Expanded text:
t, immo Dominum negarit . Quodque sequitur: Et aspersus est sanguis eorum super vestimenta mea, et omnia indumenta mea pollui, nequaquam sic intelligendum, ut daemones et adversarias potestates sanguinem habere credamus: sed tropologice accipienda sunt omnia, quando clementissimus Deus ad erudiendum vinculis
Abbreviated transcription (Latin):
ligo id ẽ basar. Qͦd u̾bum si carnẽ si¬
gnificaret: scriberet᷑ ꝑ mediã litterã
sin Nẽ autẽ ꝑ sade scribitur & int̃p̃¬
te circũdata. in qua passus ẽ dñs Hel
de inferno. de quo in quinquagesi-
monono. & centesimo septimo psal-¬
mo scͥptum ẽ. Quis deducet me in ei¬
uitatẽ munitã.  in qua clause st̃ ani¬
mȩ mottuors: ⁊ circũdata ẽ fortissi¬
mis custodiis. Sciendũq qͦd iuixta hi¬
stõsiã bosra ñ sit in edom. s in moab.
Sequit᷑ Sic formosꝰ in stola sua: gra¬
diens in multitudine fortitudinis
sue dequo & quadragesimꝰ quartꝰ¬

Expanded text:
ligi: id est, BASAR , quod verbum si carnem siligi: id est, BASAR , quod verbum si carnem significaret, scriberetur per mediam litteram SIN, nunc autem per SADE scribitur, et interprete circumdata, in qua passus est Dominus; vel de inferno, de quo in quinquagesimo nono et in centesimo septimo psalmo scriptum est: Quis deducet me in civitatem munitam ? in qua clausae sunt animae mortuorum, et circumdata est firmissimis custodiis. Sciendum quoque quod juxta historiam BOSRA non sit in Edom, sed in Moab. Sequitur: Sic formosus in stola sua, gradiens in multitudine fortitudinis suae. De quo et quadragesimus quart
Abbreviated transcription (Latin):
limi. asinam suã lauabit uino sto¬
lã suã: & sanguine uuȩ palliũ su-¬
ũ. Iste ẽ quẽ angłicȩ potestates ui¬
dentes ad patrem ascendere cruen¬
tum: imꝑant cȩteris angłis. ⁊ ab eis
audiunt. Leuate portas pͥncipes
ur̃as & eleuamini portȩ et̾nales
& introibit rex głȩ. Quis ẽ iste
rex głȩ Dñs fortis & potens:
dñs potens in pͣlio. Et iterum.
dñs uirtutũ ipse ẽ rex głȩ. Hec p̃mi¬
simus: ut cũ aliis testimoniis etiam
p̃sens capitulũ congruere faciamꝰ. Un¬
de & in cantico dicit᷑ canticoꝵ. fra¬
truelis m̃s rubicundꝰ & candidus. R¬
bicundꝰ in passione: candidꝰ i resurrectiõe.
Introgant gͥ angłi rei nouitate ꝑt̃ri.¬
ti Misterium enĩ passionis & resurre¬
retro generationibꝰ fuerat ignoratũ.
Quis iste ẽ qui de t̃ra cruentus ad¬
uenit Edom quippe in lingua nr̃a
& t̾renus & cruentus expͥmitur. Tm¬
ctis uestibꝰ de bosra: quod multi pio
errore lapsi. putant de carne dñi intel¬

Expanded text:
 lavabit vino stolam suam, et sanguine uvae pallium suum . Iste est quem Angelicae potestates videntes ad Patrem ascendere cruentum, imperant caeteris Angelis, et ab eis audiunt: Levate portas, principes, vestras, et elevamini portae aeternales, et introibit rex gloriae. Quis est iste rex gloriae? Dominus fortis et potens, Dominus fortis in praelio . Et iterum: Dominus virtutum, ipse est rex gloriae Haec praemisimus, ut cum aliis testimoniis etiam praesens capitulum congruere doceamus. Unde et in Cantico dicitur Canticorum: Fratruelis meus rubicundubicundus in passione; candidus in resurrectione. Interrogant igitur Angeli, rei novitate perterriti Mysterium enim passionis et resurreretro generationibus fuerat ignoratum. Quis est iste qui de terra Edom cruentus advenit? EDOM quippe in linguam nostram et terrenus et cruentus exprimitur. Tinctis vestibus de Bosra? Quod multi pio errore lapsi, putant de carne Domini intel
Abbreviated transcription (Latin):
missus a ddo: cui nom̃ erat iohes.
hio uenit ut p̃beret testimo.¬
nium lucrut om̃s crederent ꝑ eũ.
Nec statim in culpa ẽ si plures crede
noluer̃t: s uoluntas uenientis hec
fuit. ut om̃s crederent & saluarent᷑.
Sin autẽ. qui exasꝑau̾it. & afflixerit

Expanded text:
o, cui nomen erat Joannes: hic venit, ut praeberet testimonium luci, ut omnes crederent per eum . Nec statim in culpa est, si plures credere noluerunt, sed voluntas venientis haec fuit, ut omnes crederent et salvarentur. Sin autem qui exasperaverit et afflixerit
Abbreviated transcription (Latin):
mũ orta ẽ ex iudeis. de qua dicit᷑
in cantico canticoꝵ Fllii matris
meȩ pugnauer̃t adu̾sum meiul
certe propterea filia. qr a d̃o nom̃
adoptionis accepit. Qͦt qͦt enĩ susce¬
ꝑunt eũ dedit eis potestatẽ ut fi¬
iii cdi fierent. Qd ẽ autẽ qͦd iuben

Expanded text:
mum orta est ex Judaeis, de qua dicit mum orta est ex Judaeis, de qua dicit in Cantico Canticorum: Filii matris meae pugnaverunt adversum me ; vel certe propterea filia, quia a Deo adoptionis nomen accepit. Quotquot enim susceperunt eum, dedit eis potestatem ut filii Dei f
Abbreviated transcription (Latin):
in primo aduentu intelligere.
ut ingrediantur & transeant ꝑ por-¬
tas quibꝰ infernꝰ ñ preualet: et omĩa
tollant impedim̃ta de uia. ut absq
aliquo scandalo popłs eccłiam salua¬
toris introeat. Inde & ioh̾es clama-¬
bat in heremo. Ego sum uox claman¬
tis in deserto: sic̃ dixit isaias. Para¬
te uiã dñi rectas facite semitas eiꝰ.
Om̃is uallis implebit᷑. & om̃ĩs mons
& collis humiliabit᷑. Aliisq ũbis.
nẽ idem sensꝰ dicit᷑. Eligit lapides
eccłiasticus uir. cũ omñe emollit
de credentiũ corde duriciã: de qb
idem baptista dicebat. Potens ẽ
tibꝰ separat. Qͦd ne putarent iu-¬
dei de se dici. iungitur. Leuate fig¬
num in gentes. et ad popłos nati¬
onũ. ut nequaqͣm uniꝰ terre iu¬
dee ad salutẽ ꝓuocentur angustiȩ
s auditũ fiat in extremis t̾rȩ. ut pas¬
sionẽ creatoris totus mundꝰ audi¬
at. Dicite inquit filiȩ syon. Quȩ
uł ideo appellat᷑ filia syon qr pri¬

Expanded text:
in primo adventu intelligere, in primo adventu intelligere, ut ingrediantur et transeant per portas quibus infernus non praevalet, et omnia tollant impedimenta de via, ut absque aliquo scandalo populus Ecclesiam Salvatoris introeat. Unde et Joannes clamabat in eremo. Ego sum vox clamantis in deserto, sicut Isaias dixit: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus: omnisollis humiliabitur . Aliisque verbis nunc idem sensus dicitur, Elegit lapides vir Ecclesiasticus, qui omnem emollit de credentium corde duritiam. De quibus idem Baptista dicebat: Potens esttibus separat. Quod ne putarent Judaei de se dici, jungitur: Levate signum in gentes, et ad populos nationum, ut nequaquam unius terrae Judaeae ad salutem provocentur angustiae, sed auditum fiat in extremis terrae, ut passionem omnium Creatoris totus mundus exaudiat. Dicite, inquit, filiae Sion. Quae vel ideo appellatur filia Sion, quia pri
Abbreviated transcription (Latin):
pulo meo: & lapides de uia ꝓicite.
Leuate signũ in gentes: Ecce enĩ
dñs fecit auditum usq ad extre¬
mũ t̃re. Dicite filiȩ sion. Eoce sal¬
uatortuus uenit. habens mercedẽ
suã secũ: & opꝰ suũ ande faciem suã.
Et uocabit eum popłm scm redẽp¬
tum a dño. Ti autẽ uocaberis re¬
quisita eiuitas. ⁊ ñ derelicta. P re¬
cipit custodibꝰ muroꝵs ierłm. quibꝰ
ante p̃ceꝑat ne tacerent. ne aliqͣn¬
do orare desisterent: ut transean
pulo. Qd semi iudei in ultimo
tẽpore. qͣndo pꝰ plenitudinẽ gñ¬
tum saluandus ẽ isrł. ⁊ ad d̾nm
rediturus. futurũ ẽe contendt̃.
alii uͦ in regno. celors explen¬
dum putant. qͣndo erit uera leti¬
cia ⁊ unꝰquisq recipiet scđ̃m me¬
ritũ suũ: ut nequaqͣm dñm in hy¬
militate conspiciant. s in habitu
sentiant iudicantis. qͣndo ueniet
suꝑ nubes cũ angłor multitu¬
dine. ut reddat unicuiq scdm
opꝰ suũ. Hos autẽ scõm ceptã
explanationẽ possumꝰ hȩc et

Expanded text:
pulo meo et lapides de uia proicite. Levate signum in gentes: ecce enim Dominus fecit auditum usque ad extremum terrae. Dicite filiae Sion: Ecce Salvator tuus venit, habens mercedem suam secum, et opus suum ante faciem suam: et vocabit eum populum sanctum, redemptum a Domino. Tu autem vocaberis requisita civitas, et non de elicta. Praecepit custodibus murorum Jerusalem, quibus ante praeceperat ne tacerent, ne aliquando orare desisterent, ut transeantpulo. Quod semijudaei in ultimo tempore, quando post plenitudinem gentium salvandus est Israel, et ad Dominum rediturus, futurum esse contendunt. Alii vero in regno coelorum explendum putant, quando erit vera laetitia, et unusquisque recipiet secundum meritum suum, ac nequaquam Dominum in humilitate conspiciant, sed in habitu sentiant judicantis, quando veniet super nubes cum Angelorum multitudine, ut reddat unicuique secundum opus suum. Nos autem secundum coeptam explanationem possumus haec et
Abbreviated transcription (Latin):
Inde & ad eosdẽ custodes atq docto¬
res sermo dirigit᷑. O uos qͥ recordami¬
ni dñi eiꝰq clementiã die ac nocte p̃̾cib
fatigatis: cauete ne umqͣm moreur̃o
sileat oratio. ne detis silentiũ el. fub audit᷑
dño: s semꝑ molesti sitis oportune. im¬
portune. & imitemini int̃pellatricem
duruiudicis. Si enĩ ille mentis ferociã
assidua imp̃catione deposuit: qͣnto
magis pat̃ celestis bona dabit peten¬
tibꝰ se: Tamdiu autẽ rogare debetis.
exẽplum ẽ atq maledictũ. in tociꝰ or¬
bis t̾rarum laude u̾setur. Mirorq

Expanded text:
Unde et ad eosdem custodes atque doctoUnde et ad eosdem custodes atque doctores sermo dirigitur: O vos qui recordamini Domini, ejusque clementiam die ac nocte precibus fatigatis, cavete ne umquam in ore vestro sileat oratio. Ne detis silentium ei, subauditur, Domino; sed semper molesti sitis, opportune, importune, et imitemini interpella tricem duri judicis. Si enim ille mentis ferociam assidua imprecatione deposuit, quanto magis Pater coelestis bona dabit petentibus se? Tamdiu autem rogare debetis, exemplum est atque maledictum, in totius orbis terrarum laude versetur. Mirorque
Abbreviated transcription (Latin):
stabiliat. & doneo ponat ierłm lay¬
muros tuos ierłm constitui eustodes
tota die & tota nocte: qui numqͣm
tacebunt recordantes dñi Non est e¬
nim ur̃i similis si correxerit: & faciet
ierłm gaudium suꝑ t̾ram. Proph̾a
dixerat᷑. ꝓpt̃ sion ñ tacebo. & ꝓpter
ierłm ñ quiescams & cet̾a. usq ad e¬
um locum tibi nc̃ capitulũ tminatũ
ẽ. gaudebit sponsꝰ suꝑ sponsam. gau¬
debit suꝑ te ds̃ tuus : Seq ꝓmiserat
diebꝰ ac noctibꝰ rogaturũ. ut saluator
⁊ iustus qͥ ꝓmissus fuerat adueniret¬
& instar lampadis totum illustraret
orbẽ. Post quȩ introducit᷑ ꝑsona dñi
loquentis ad ierłm. id ẽ eccliam pͥmi¬
tiuors: ⁊ eam q̃ in apłis ac ꝑ apłos ȩdi
ficata ẽ. Suꝑ muros tuos constitui cu¬
sariuis ñr diabolꝰ. qui quasi leo rugiens
circũit & querit quomodo possit in¬
trare. occasionẽ accipiat ad gregem
dñi deuastandũ. Qui custodes nec di
custodiantur. & uallent᷑ eiꝰ auxilio.

Expanded text:
ec ponat Jerusalem laumuros tuos, Jerusalem, constitui custodes, tota die et tota nocte qui numquam tacebunt, recordantes Domini: non est enim vestri similis si correxerit, et faciet Jerusalem gaudium super terram. Propheta dixerat: Propter Sion non tacebo, et propter Jerusalem non quiescam, et caetera usque ad eum locum, ubi nunc capitulum terminatum est: Gaudebit sponsus super sponsa: gaudebit super te Deus tuus. Seque promiserat diebus ac noctibus rogaturum, ut Salvator et Justus qui promissus fuerat, adveniret, et instar lampadis totum illustraret orbem. Post quae introducitur persona Dei loquentis ad Jerusalem, id est, Ecclesiam primitivorum, et eam quae in Aficata est: Super muros tuos constitui cursarius noster diabolus, qui quasi leo rugiens circuit, et quaerit quomodo possit intrare , occasionem accipiat ad gregem Domini devastandum. Qui custodes nec diecustodiantur et vallentur ejus auxilio.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ bibam de genimine uitis huiꝰ.
doneo illud bibã nouũ in regnopa¬
tris mei. Que ex parte cõplentur
in ȩccłia: quando dicit dñs discipłis
suis. Bibite amici mei ⁊ inebriami¬
ni frẽs. Qͦd uinũ letificat cor homi¬
num. & inplena luce atq meri¬
die bibitur ab ioseph cũ fr̃ibꝰ suis.
Et cõplebit᷑ pleniꝰ qͣndo in ebria¬
bitur t̾ra benedictionibꝰ dñi. Tri¬
ticum quoq de quo panis cele¬
stis efficitur illud ẽ de quo loqͥt᷑
dñs Caro mea uere ẽ cibꝰ Rursuꝙ
de uino. Et sanguis m̃s uere ẽ potꝰ.
Transite transite ꝑ portas: p̃para¬
te uiã popło meo. Planũ facite iter:¬
& eligite lapides. Eleuate signũ

Expanded text:
n bibam de genimine vitis hujus, donec illud bibam novum in regno Patris mei . Quae ex parte complentur in Ecclesia, quando dicit Dominus discipulis suis: Bibite, amici mei, et inebriamini, fratres, quod vinum laetificat cor hominis . Et in plena luce atque meridie bibitur a Joseph cum fratribus suis . Et complebitur plenius, quando inebriabitur terra benedictionibus Domini. Triticum quoque de quo panis coelestis efficitur, illud est, de quo loquitur Dominus: Caro mea vere est cibus. Rursumque de vino: Et sanguis meus vere est potus . Transite, transite per portas, praeparate viam populo, planum facite iter, e
Abbreviated transcription (Latin):
mo. cuiꝰ exordium ẽ. qua bonꝰ isrł ds̃
his qͥ recto st̃ corde: loquit᷑ ꝓpħa ex ꝑso¬
na eoꝵ. qui dĩ iudiciis ꝑturbantur.
Mei aute pene moti st̃ pedes: pene effu¬
si fc̃ gressus mei pac̃e peccatoꝵ uidens:
⁊ cȩt̾a usq ad finẽ psalmi. Unde ⁊ apłs

Expanded text:
ordium est: Quam bonus Israel Deus, his qui recto sunt corde, loquitur propheta ex persona eorum, qui Dei judiciis perturbantur: Mei autem pene moti sunt pedes: pene effusi sunt gressus mei, pacem peccatorum videns, et caetera, usque ad finem psalmi. Unde apos
Abbreviated transcription (Latin):
suisset exemplũ. propt̃ hoc relin¬
quet homo patrẽ  matrẽ. ⁊ adhere¬
bit uxori sue. ⁊ erunt duo in car¬
ne una: intulit. Sacram̃tum hoc
magnum ẽ. Ego autem dico in xp̃o
⁊ in eccłia. Si ergo propt̃ breuitatẽ
tẽporis qͦd in arco ẽ. sic debent ui¬
ri habere uxores fuas quasi ñ habe¬
ant: quantomagis int̃ sponsum ⁊ spos¬
sam erit sca coniunctio. Iste ẽ spon¬
fus. de quo in duodeuricesimo psalmo
canitur. Et ipse quasi sponsꝰ ꝓcedens
de thalamo suo. Et ista sponsã. quȩ
crebriꝰ in cantico scribit᷑ canticoꝵ q̃
ñ habet rugam nec maculã: quam
paulus desiderat offerre uni uiro
a dextris tiis in uestitu deaurato.
circũdata uarietate. Sic̃ gͦ sponsꝰ
gaudet in sponsa. uitienisq cũ uir¬
gine. in quibꝰ exemplis sca coniun¬
ctio ẽ. sic dñs letabitur in ea. cuiꝰ no¬
Imina fuerint immutata. Super
muros tuos ierłm constitu custo.¬
des tota die ⁊ tota nocte ꝑpetuo ñ
Itacebt̃. Qͥ reminiscimini dñi neta

Expanded text:
uisset exemplum: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una, intulit, Sacramentum hoc magnum est: ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Si ergo propter brevitatem temporis, quod in arcto est, sic debent viri habere uxores suas, quasi non habeant: quanto magis inter sponsum et sponsam erit sancta conjunctio? Iste est sponsus de quo in duodevicesimo psalmo canitur: Et ipse tamquam sponsus procedens de thalamo suo . Et ista sponsa quae crebrius in Cantico scribitur Canticorum, quae non habet rugam nec maculam . Quam Paulus desiderat offerre uni viro a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate . Sicut igitur sponsus gaudet in sponsa, juvenisque cum virgine, in quibus exemplis sancta conjunctio est: sic Dominus laetabitur in ea, cujus nomina fuerint immutata. Super muros tuos, Jerusalem, constitui custodes: tota die et tota nocte perpetuo non tacebunt: qui reminiscimini Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & gabrihel ad ioseph. Et
uocabis inquit nom̃ eiꝰ iħm ip¬
se enĩ saluum faciet popłm suũ
a peccatis eorum. Qͥ saluator cre¬
dentium. ludex ẽ omĩum. ut reddat
unicuiq scdm oꝑa sua: iustis p̃mia.
peccatoribꝰ et̃na supplicia. Et uocabit
Ipsa quoq cruitas nequaqͣm appel-¬
labit᷑ derelicta. ut priꝰ uocata fue¬
rat. uł in iudeis ꝓpter negationẽ.
uł in gentibꝰ propt̃ idolatriã: s re¬
quisita. ut hebraice dicit᷑ dRura

Expanded text:
oseph: Et vocabis, inquit, nomen ejus Jesum, ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Qui Salvator, credentium judex est omnium, ut reddat unicuique secundum opera sua: justis praemia; peccatoribus aeterna supplicia . Et vocabit, Ipsa quoque civitas nequaquam appellabitur derelicta, ut prius vocata fuerat, vel in Judaeis, propter negotiationem? vel in gentibus, propter idololatriam, sed requisita, ut Hebraice dici
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ uocabaris relicta. qͦd hebraice dr̃¬
tatur uoluntas mea in ea. Et terra
tua q̃ priꝰ uocabat᷑ semma. desolata
siue deserta: postea uocabit᷑ Bula. qͦd
aquila int̃pretatus ẽ. es ꝑemene. Sim¬
machꝰ & theodotio. Sinoseis Mene. lxx.¬
Sessamq significant. Hoc ẽ autẽ hebra¬
icȩ consuetudinis. tit ex rebꝰ uocabula
semꝑ imponant: fic̃ abrã qͥ priꝰ di¬
cebat᷑ pat̾ excelsus. quando audiuit
repinissionẽ. ⁊ in semine tuo benedicen¬
t᷑ om̃s gentes: appellatus ẽ pat̃ mul¬
tarũ gentiũ id est abraham. Et dño
saluatori supra nom̃ imponit᷑ cito
spolia detrahe. uelocit p̃dare. filii qͦq
tebedei. quoꝵs unꝰ uocẽ tonitrui emit¬
tere poterat. in principio erat u̾bum.
⁊ u̾bum erat apud dm. ⁊ d̾s erat u̾bũ:
appellati st̃. banerehem. qͦd int̃preta

Expanded text:
prius vocabaris relicta, quod Hebraice dicprius vocabaris relicta, quod Hebraice dictatur voluntas mea in ea; et terra tua quae prius vocabatur SEMEMA , desolata sive deserta, postea vocabitur BULA , quod Aquila interpretatus est ἐσχημένη; Symmachus et Theodotiosessamque significant. Hoc est autem Hebraicae consuetudinis, ut ex eventu rebus vocabula semper imponant: sicut Abram, qui prius dicebatur, pater excelsus: quando audivit repromissionem: Et in semine tuo benedicentur omnes gentes appellatus est pater multarum gentium, id est, Abraham. Et Domino Salvatori supra nomen imponitur: Cito spolia detrahe, velociter praedare . Filii quoque Zebedaei, quorum unus vocem tonitrui emittere poterat : In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , appellati sunt BANEREEM
Abbreviated transcription (Latin):
bunt adu̾sꝰ eã. Quȩ uocabulũ a nomi¬
ne dñi diriuauit ut dicat᷑ dm̃icũ: Et po¬
pulꝰ eiꝰ nequaqͣm ueteri nomine appel
quasi corona decoris in manu dñi ⁊
quasi diadema regni inmanu di sui:
quando eã coronauerit turba credñ¬
tiũ. & diadema imꝑii qͦd martyres
gẽmarũ suarũ uarietate distinxeriii.¬
eũ fuerit in manu di ᷑ ut filiũ suũ eo¬
rum coronet uictoriis. Inde ⁊ apłs par¬
lus loquebat᷑ ad sc̃os: gaudiũ & corona
mea. Non uocaberis ultra derelicta:
& t̾ra tua ñ uocabit᷑ ampliꝰ desolata.
S uocaberis uoluntas mea in ea: &
t̾ra tua inhabitata. qr cõplacuit dño in
te: & terra tua inhabitabitur. Hoca.
Et nequaqͣm ultra uocaberis dere¬
licta: ⁊ t̾̃ra tua ñ uocabit᷑ adhuc de¬
serta. Uocaberis enĩ uoluntas mea:
& t̃ra tua habitata. Pro syon et
ierłm. uocaberis eccłia ⁊ dñicum: Pro
iudeis appellabunt᷑ xp̃iam. Nec hoc
eris uocabuloꝵs fine contenta: s que

Expanded text:
unt adversus eam . Quod vocabulum a nomine Domini derivavit, ut dicatur Dominicum. Et populus illius nequaquam veteri nomine appellquasi corona decoris in manu Domini, et quasi diadema regni in manu Dei sui, quando eam coronaverit turba credentium, et diadema imperii, quod Martyres gemmarum suarum varietate distinxerint, fuerit in manu Dei ut filium suum eorum coronet victoriis. Unde et apostolus Paulus loquebatur ad Sanctos: Gaudium et corona mea. Non vocaberis ultra derelicta, et terra tua non vocabitur amplius desolata: sed vocaberis voluntas mea in terra tua habitata, quia complacuit Domino in te: et terra tua inhabitabitur. LXX: Et nequaquam ultra vocaberis derelicta, et terra tua non vocabitur adhuc deserta. Vocaberis enim voluntas mea, et terra tua habitata. Pro Sion et Jerusalem vocaberis Ecclesia, et Dominicum: pro Judaeis appellabuntur Christiani. Nec hoc eris vocabulorum fine contenta; sed quae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ salus omĩum in tuo sit iudicio oo¬
stituta: Nc̃ scire uolumꝰ quare uesti¬
menta tua sint ueluti musto tin¬
cta aut quid cause extiterit. ut tu¬
tca q̃ desuꝑ texta ẽ & scindi ñ pot̃
& de ut̃o uirginali tantũ candorẽ ha¬
buit quantũ nullꝰ fullonũ possit facere su¬
ꝑ t̾ram. sanguine cruentata sit.
Magis tͥ enĩ clem̃tia conuenit qͣm
crudelitas: magis candor qͣm cru¬
or Qłbꝰ respondit dñs. ñ uno u̾ficu¬
lo ut priꝰ s multis ũbis. ut om̃ĩa
doceat ignorantes ne rursũque¬
tere cõpeslant᷑ Torcular calca¬
u solus: ⁊ de gentibꝰ ñ ẽ uir mecũ.
Calcani eos in furore meo & concul

Expanded text:
et salus omnium in tuo sit judicio coet salus omnium in tuo sit judicio constituta. Nunc scire volumus, quare vestimenta tua sint velut musto tincta, aut quid causae exstiterit, ut tunicam quae desuper texta est, et scindi non potest, et de utero virginali tantum candorem habuit, quantum nullus fullonum possit facere super terram, sanguine cruentares? Magis enim tibi clementia convenit, quam crudelitas: magis candor, quam cruor. Quibus respondit Dominus, non uno versiculo, ut prius, sed multis verbis: ut omnia doceat ignorantes, ne rursum quaerere compellantur. Torcular calcavi solus, et de gentibus non est vir mecum. Calcavi eos in furore
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Septuaginta. Ego qui loqͦr
iusticiam: & iudiciũ saluatoris:
Respondit dñs int̾rogantibꝰ angłis
Queritis qͥsim qui ad cȩlos cruentꝰ
ascendã: & sanguis quo asꝑsus sum.
ñ mͥ deformitatẽ tribuerit. s deco¬
rem. Ego sum. cui pat̾ tradidit om̃e
iudicium: de quo & psalmista dicebat.
Ds̃ iudicium tuũ regi da: & iusticiã
tuã filio regis. Qͥ loquor iusticiam:
ut malis mala. E bonis retribuã
bona. Q ueni pugnare contra adu̾¬
sarias potestates: & captiuis p̾dicare
remissionẽ. & uinctos de carcere libe¬
rare. ut ⁊ adu̾sarii penas & captini
sentiant lib̾tate. Quare gͦ rubrum
Sẽ indum̃tum tiur᷑ & nestim̃ta tua
Quare rubra st̃ uestim̃ta tua: et
indum̃ta tua sic̃ calcantis toreular
plenum & conculcatum Ubi ñe di¬
cit᷑ rubrũ: in hebreo legit᷑ edom. Ergo
& supͣ. ubi scribit᷑ edom. ñ loci uocabu¬
lum ẽ. s nom̃ sanguinis. Rursum au¬
tẽ angłi sciscitantur. & dicunt. didi¬
cimꝰ quod tu sis qͥ loqueris iusticiam.

Expanded text:
loquor justitiam, et judicium salutaris. Respondit Dominus interrogantibus Angelis: Quaeritis qui sim, qui ad coelos cruentus ascendam, et sanguis quo aspersus sum, non mihi deformitatem tribuerit, sed decorem? Ego sum cui Pater tradidit omne judicium . De quo et Psalmista dicebat: Deus judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis . Qui loquor justitiam: ut malis mala, et bonis retribuam bona; qui veni pugnare contra adversarias potestates, et captivis praedicare remissionem, et vinctos de carcere liberare, ut et adversarii poenas, et captivi sentiant libertatem. Quare ergo rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua Quare rubra sunt vestimenta tua, et indumenta tua sicut calcantium torcular, plenum conculcatum? Ubi nunc dicitur, rubrum, in Hebraeo legitur EDOM . Ergo et supra ubi scribitur Edom, non loci vocabulum est, sed nomen sanguinis. Rursum autem Angeli sciscitantur et dicunt: Didicimus quod tu sis, qui loqueris justitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ei donec stabiliat & ponat ierłm lau¬
dem in t̾ra. dicere. cuiꝰ sensꝰ in suꝑio¬
ribꝰ ñ coheret. ñ ẽ enĩ uob̃ similis si corri¬
gat & faciat ierłm gaudium suꝑ t̃¬
ram: Nisi forte hoc artifici eloquio
coaptemꝰ. ut dicatur ad custodes eccłiȩ.
nullũ eoꝵ similẽ fore. qͥ p̃dicatione
sua fecerit ut corrigatur ⁊ fiat ierłm
gaudium om̃is t̾rȩ. Iurauit dñs in
dextera sua: & in brachio fortitudinis
suȩ si dedero triticũ tuũ ultra cibũ

Expanded text:
iat et ponat Jerusalem laudem in terra, dicere, cujus sensus in superioribus non cohaeret: Non est enim vobis similis, si corrigat, et faciat Jerusalem gaudium super terram. Nisi forte hoc artifici eloquio coaptemus, ut dicatur ad custodes Ecclesiae, nullum eorum similem fore qui praedicatione sua fecerint, ut corrigatur, et fiat Jerusalem gaudium omnis terrae. Juravit Dominus in dextera sua et brachio fortitudinis suae. Si dedero triticum tuum ult
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ tunicã iusticie qͥ factus ẽ nob
sci̾tas iusticia. ⁊ redẽptio. Ponitq si¬
militudinẽ duor in eccłia agminũ:
ꝑfectors atq incipientium. Pfectos.
sponsi cõparat pulchritudim Incipi¬
entes sponsȩ assimilat ornatui. ꝑ fe¬
ctus erat paulꝰ. qui quasi sponsꝰ de¬
coratus corona atq decorandꝰ. siue
phanon. quod in lingua nr̃a dicit᷑. sa¬
cerdocii portans coronã: loquentis in
se xp̃i auctoritate dicebat. Certam̃
bonum certaui cursũ consũmaui.
fidem seruaui. de cẽto reposita ẽ mͥ
corona iusticie. Et in alio loco. Quot¬
quot gͦ ꝑfecti: hoc sapiamꝰ. Incipiens
autẽ erat cõparatione plenitudinis.
qͣndo ex ꝑsona incipientiũ loq̃batur.
uulus. sic̃ paruulꝰ sapiebã. siõ paruu¬
łꝰ cogitabã. Et iterum. Ex parte iunde¬
mꝰ. ⁊ ex parte cognoscim: donec ueniat
qͦd ꝑfectum ẽ. Et ideo sponsȩ assimi¬
latur ornatui. q̃ ornat᷑ mundo mulie¬
bri: siue ut cȩteri tͣnstuler̃t. uasis

Expanded text:
bemus tunicam justitiae: qui factus est nobis sanctitas, justitia, et redemptio . Ponitque similitudinem duorum in Ecclesia agminum, perfectorum atque incipientium . Perfectos sponsi comparat pulchritudini; incipientes sponsae assimilat ornatui. Perfectus erat Paulus, qui quasi sponsus decoratus corona atque coronandus, sive,  quod in lingua nostra dicitur, sacerdoti portans coronam, loquentis in se Christi auctoritate dicebat: Certamen bonum certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero reposita est mihi corona justitiae . Et in alio loco: Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus . Incipiens autem erat comparatione plenitudinis, quando ex persona incipientium loquebatur: uebar, sicut parvulus sapiebam, sicut parvulus cogitabam . Et iterum: Ex parte videmus, et ex parte cognoscimus, donec veniat quod perfectum est . Et ideo sponsae assimilatur ornatui, quae ornatur mundo muliebri, sive ut caeteri transtulerunt, vasis,
Abbreviated transcription (Latin):
Et uidebunt gentes iusticiã tuã:
& om̃s reges głam tuã. Et uocaui
uit. & eris corona decoris in manu
dni: ⁊ diadema regni in manu dĩ tui.
eum locum ubi scrĩptum ẽ: om̃is qͥ
uiderit eos cognoscet qr isti fc̃ sem
cui benedixit ds̃. Post quã reꝓmis¬

Expanded text:
entes justitiam tuam, et omnes reges gloriam tuam, et vocabit bit. Et eris corona decoris in manu Domini, et diadema regni in manu Dei tui. eum locum ubi scriptum est: Omnes qui viderint eos, cognoscent, quia isti sunt semen cui benedixit D
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur. Celum & t̾ra ꝑtransibt̃:
u̾ba autem mea ñ p̃teribunt. Et
tẽ sciet᷑ in gentibꝰ sem̃ apłicum: et
om̃s futurȩ generationes suscipi¬
ent sem̃t̾e doctrinȩ dĩ: nequa qͣm
illud dicentes in quo popłs priꝰ
circũcisionis errabat dicens. Qͥ d
enĩ aliud nͥ sem̃ querit ds: Omĩs
qui uiderit eos: prima fronte co¬
gnoscet qr sem̃ sit cui benedixit
dñs. Quis enĩ ex ordine uitȩ. mati¬
suetudine. continentia. hospitali¬
tate. cunctisq uirtutibꝰ ñ intelli¬
gat popłm dĩ. Et quis ñ econtrio
detestetur cruentas isrłis manus. a¬
adu̾sum quos imp̃catur ꝓpħa di¬
cens: imple dñe facies eors igno¬
minia. Gaudens gaudebo in dño:¬

Expanded text:
tus: Coelum et terra pertransibunt, tus: Coelum et terra pertransibunt, verba autem mea non praeteribunt . Et tunc scietur in gentibus semen Apostolicum, et omnes futurae generationes suscipient sementem doctrinae Dei: nequaquam illud dicentes, in quo populus prius circumcisionis errabat dicens: Quid enim aliud, nisi semen quaerit Deus? Omnis qui viderit eos, prima fronte cognoscet, quia semen sit cui benedixerit Dominus. Quis enim ex ordine vitae, mansuetudine, continentia, hospitalitate, cunctisque virtutibus non intelligat populum Dei? Et quis non e contrario detestetur cruentas Israelis manus, adversum quos imprecatur Propheta, dicens: Imple, Domine, facies eorum ignominia . Gaudens gaudebo in Do
Abbreviated transcription (Latin):
& odio habet rapinã in holocausto.
fro quo .lxx. transttiler̃t rapinas
de iniquitate: quasi aliqua sit ra¬
pina que ñ ex iniquitate consi
uitum munera q̃ de rapinis st̃
et̃ iniquitate. Et dabo opus eorũ
inueritate: & fedꝰ ꝑpetuum feriã
Et dabo laborem eorum iustis: et
testam̃tum et̃num ponã cum eis.
Et sciet᷑ in gentibꝰ sem̃ eorum: et ne.¬
potes eoꝵ in medio popłoꝵ. Omnis
qui uiderit eos cognoscet illos: qr .i.
sti sunt sem̃ benedictum a do. Ds̃
qui diligit iusticiam atq iudici¬
um. & decestatur holocausta uio¬
lenta quicqͥd enĩ de rapinis ẽ.
quasi mercedem scorti reputat:⁊
derint t̃ram. & quos duplici letici¬
a coronauerit laborem dabit iu¬
stis: siue ut meliꝰ habet᷑ in hebrai¬
co. in ueritate: ut nequa qͣm siẽ
in lege. umbra ueritatis. s ipsa sit
ueritas. Et pactum feriet sempi¬
t̃num: Non quale moy si dederat
qͦd p̃teriit. s pactum eugłii de quo

Expanded text:
et odio habet rapinam in holocausto. et odio habet rapinam in holocausto. Pro quo Septuaginta transtulerunt, rapinam de iniquitate: quasi aliqua sit rapina quae non ex iniquitate consism divitum munera, quae de rapinis sunt et iniquitate. Et dabo opus eorum in veritate, et foedus perpetuum feriam Et dabo laborem eorum justis, et testamentum aeternum ponam cum eis. Et scietur in gentibus semen eorum, et nepotes eorum in medio populorum. Omnis qui viderit eos, cognoscet illos, quia isti sunt semen benedictum a Deo. Deus qui diligit justitiam atque judicium, et delenta quidquid enim de rapinis est, quasi mercedem scorti reputat, ederint terram, et quos duplici laetitia coronarit, laborem dabit justis, sive ut melius habetur in Hebraico, in veritate: ut nequaquam sicut in Lege umbra veritatis, sed ipsa sit veritas. Et pactum feriet sempiternum, non quale Moysi dederat, quod praeteriit; sed pactum Evangelii, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
cecoeᷤ. idẽ purpura uestiemini. ut
insigne regii decoris ostenderet.
Qaq sequitur. ꝓ confusione duplici
uidetur. Pro eo qͦd duplice habebatis
confusionẽ. tam fuꝑ popło iudeors
qui a do recesserat. qũa suꝑ nationibꝰ
q̃ idolis seruiebant. indebitis eos con¬
nersos ad timorem dr̃ laudare par¬
tẽ fuam: Hauddubium quin dñm.
de quo loquebat᷑ & sc̃s. Pars mea dñs.
Hoc autẽ nemo potest dicere. nͥ qui
aliã partẽ ñ habet. Qa gͥ uos suꝑ eis
duplice habuistis conttisi onẽ & ru-¬
borem peccati eoꝵs suꝑ quo ipsi ñ eru¬
bescebant. ꝓpterea in t̃ra sua id ẽ in
tra inttitim atq inuentiũ duplicia
possidebunt. cũ & p̃sentibꝰ credid̾int
sederant t̾ram in uideȩ angustissimis
finsbꝰ. postea uniu̾stim orbem possi¬
deant. De qua tra pat̃ loquitur sal¬
uatori Postala a me & dabo tͥ gen¬
tes hereditatẽ tuã: & possesfioneo
tuã t̃minos t̃re. hoc aut̃e p̃stitit
dñs qui diligit iudicii ueritate:

Expanded text:
est, purpura vestiemini; ut insigne regii decoris ostenderet. Quodque sequitur: Pro confusione duplici,ihi explanandum videtur. Pro eo quod duplicem habebatis confusionem, tam super populo Judaeorum, qui a Deo recesserat, quam super nationibus, quae idolis serviebant, videbitis eos conversos ad timorem Dei, laudare partem suam. Haud dubium quin Dominum, de quo loquebatur et sanctus: Pars mea Dominus . Hoc autem nemo potest dicere, nisi qui aliam partem non habet. Quia igitur vos super eis duplicem habuistis confusionem et ruborem peccati eorum, super quo ipsi non erubescebant, propterea in terra sua, id est, in terra mitium atque viventium, duplicia possidebunt: cum et praesentibus crediderint, sederant terram in Judaeae angustissimis finibus, postea universum orbem possideant. De qua terra Pater loquitur Salvatori: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Hoc autem praestitit Dominus, qui diligit judicii veritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
Dula: qm̃ cõplacuerit sibi dñs in sy¬
on. Et t̾ram ipsi habitabilẽ fecerit.
q̃ priꝰ iudaico errore fuerat deserta.
Siue hoc ipsum referamꝰ ad eccłiam.
q̃ possessa priꝰ abydolis. deserta fu¬
erat adoHabitabit enĩ uiue¬
nis cũ uirgine: & habitabt̃ in te
filii tui. Et gaudebit sponsꝰ suꝑ
sponsam: gaudebit suꝑ te ds̃ tũ¬
uenis cũ uͥgie: sic habitabt filii tui. Et
erit quomͦ lȩtatur sponsꝰ suꝑ spos¬
sam: sic letabit᷑ suꝑ te dñs. Dicit
& apłs. Hiri diligite uxores ur̃as. si

Expanded text:
it sibi Dominus in Sion, et terram ipsius habitabilem fecerit, quae prius Judaico fuerat errore deserta. Sive hoc ipsum referamus ad Ecclesiam, quae possessa prius ab idolis, deserta fuerat a Deo. Habitabit enim juvenis cum virgine, et habitabunt in te filii tui. Et gaudebit sponsus super sponsa, gaudebit super te Deus tuvenis cum virgine, sic habitabunt filii tui. Et erit quomodo laetatur sponsus super sponsa, sic laetabitur super te Dominus. Dicit et Apostolus: Viri, diligite uxores vestras, si
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ t̃ra ꝓfert germ̃ suũ ⁊ celestibꝰ
pluiuiis irrigatur:. ⁊ sic̃ ortus sem̃
suũ germinat qͥ fontiũ atq fluui¬
ors aquas desiderat: sic inqͥt dñs
germinabit iusticiã atq leticiam
coram cunctis gentibꝰ. Nequa qͣm
coram isrłe. ut suꝑciliũ decutiat
iudeors: s cunctis gentibꝰ que in ec¬
clesia cong̃gantur. Propt̾ syon

Expanded text:
rmen suum, et coelestibus pluviis irrigatur: et sicut hortus semen suum germinat, qui fontium atque fluviorum aquas desiderat: sic, inquit, Dominus germinabit justitiam atque laetitiam coram cunctis gentibus: nequaquam coram Israel, ut supercilium decutiat Judaeorum; sed cunctis gentibus, quae in Eccl
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quiescã. diebꝰ inquit ac noctibꝰ o¬
ra ñ claudã. nec mea umqͣm or̾a¬
p̃cibꝰ iungã p̃ces donec ueniat qͥ
ꝓmissus ẽ. ⁊ splendore suo cunctũ
orbẽ illuminet. Qs sit iste quẽ
querit. quẽ uenire desiderat.
ponit manifestius: donec egrediat᷑
ut splendor iustus eiꝰ & saluãtor eiꝰ
ut lampas accendat᷑: Siue iuxta .lxx.
donec exeat sic̃ lux iusticia eius ꝙ salu¬
tare illiꝰ sic̃ lampas ardeat: q̃ dicebat
in eugło. ego lux sum mundi. Que
cum in sion. & ierłm fuerit aecensa:
nequaqͣm in sola splendebit iudea.
sum ẽ. qͦd egressum ex patre in tius
cepit ardere finibꝰ. om̃nes gentes illu¬
minabit. Et cuncti reges uidebunt
inclitum tuũ õ ierłm & syon. qͥ de
tua stirpe generatus ẽ: qͥ in te exal¬
tatus patibulo om̃s traxit ad se. ita
ut gentes uideant iustĩciã eiꝰ. qua cun¬
ctors creator misertus ẽ gentibꝰ. E re¬
ges głam illiꝰ qua glorificatꝰ in cruce
est. & omĩa suo imꝑio regna fubiecit.

Expanded text:
n quiescam. Diebus, inquit, ac noctibus ora non claudam, nec mea umquam reprecibus jungam preces, donec veniat qui promissus est, et splendore suo cunctum orbem illuminet. Quis sit iste quem quaerit, quem venire desiderat, ponit manifestius: Donec egrediatur ut splendor justus ejus, et salvator ejus ut lampas accendatur. Sive juxta LXX: Donec exeat sicut lux justitia ejus, et salutare illius sicut lampas ardeat. Quae dicebat in Evangelio: Ego sum lux mundi : quae cum in Sion et in Jerusalem fuerit accensa, nequaquam in sola splendebit Judaea, sum est; quod egressum est ex Patre, in tuis coepit ardere finibus, et omnes gentes illuminabit . Et cuncti reges videbunt inclytum tuum, o Jerusalem et Sion: qui de tua stirpe generatus est, qui in te exaltatus patibulo, omnes traxit ad se: ita ut gentes videant justitiam ejus, qua cunctorum Creator misertus est gentibus: et reges gloriam illius, qua glorificatus in cruce est, et omnia suo imperio regna subjecit.
Abbreviated transcription (Latin):
solum deisrł. s ⁊ de gentium popła.
Qũẽ significantius loquebat᷑. Et
alias oues habeo q̃ ñ sunt de grege
isto. & illas oportet me congregare.
ut fiat unꝰ grex & unꝰ pastor. Hoc
autem subito faciet: ut qͣndo omĩa
fcierint desꝑata. te ingentẽ fortis¬
simam congregent᷑. Quȩ licet ex par¬
te in eccłia cotidie uideamꝰ explen:
tam̃ in mundi confũmatione pleni
cõplebuntur. & in scdo saluatoris ad¬

Expanded text:
solum de Israel, sed et de gentium populo, quem significans loquebatur: Et alias oves habeo quae non sunt de grege isto, et illas oportet me congregare, ut fiat unus grex, et unus pastor . Hoc autem subito faciet, ut quando omnia fuerint desperata, tunc in gentem fortissimam congregentur. Quae licet ex parte in Ecclesia quotidie videamus expleri, tamen in mundi consummatione plenius complebuntur, et in secundo Salvatoris ad
Abbreviated transcription (Latin):
tus enĩ quisq eccłiarum princeps ẽ
de iudeis & ñ de aliengenis atq
ext̃narum gentiũ hominibꝰ: qͥ ante
idolis seruientes & alieni a testam̃¬
to dĩ. ac peregrini aꝓmissionibꝰ illiꝰ
spem ñ habentes. & sine d̾o in scło.
nẽ p̃sunt eccłiis & dura corda gen¬
tiliũ priꝰq indomita. ad fructus
referendos aratro fidi edomant. ut
sementẽ doctrinȩ dñi. bonorp oꝑuon
ubtate multiplicent.Uos aut̃e
sacerdotes dñi uocabiminr᷑ mini¬
stri dĩ nr̃i dicet᷑ uobis. fortitu dinẽ

Expanded text:
enim quisque Ecclesiarum princeps est de Judaeis, et non de alienigenis, atque externarum gentium hominibus? qui ante idolis servientes, et alieni a testamento Dei, ac peregrini a promissionibus illius, spem non habentes; et sine Deo in saeculo, nunc praesunt Ecclesiis, et dura corda gentilium, priusque indomita, ad fructus ferendos aratro fidei edomant; ut sementem doctrinae Domini, bonorum operum ubertate multiplicent. Vos autem sacerdotes Domini vocabimini, minis
Abbreviated transcription (Latin):
tes dĩ Isti fortitudinẽ gentiũ come¬
dent. & in diciitiis earum ammira¬
biles erunt. Corona enĩ patrum.
gła liberorp: & ꝓfectus ppłi. epulȩ
sacerdotum. deĩstiꝰ modi duciis pay¬
lus scribebat ad corinthios. Gr̃as a¬
diuites facti estis in illo. in om̃i u̾¬
bo. & in om̃i seientia. sic̃ testimo¬
niũ xp̃i confirmatum ẽ in uob̾:
ut in nullo indigeatis in ulla gr̃a.
fortitudo autẽ gentiũ. triũphus
ẽ martirum. Et nos in eorũ gła suꝑ¬

Expanded text:
tes Dei . Isti fortitudinem gentium cometes Dei . Isti fortitudinem gentium comedent, et in divitiis earum admirabiles erunt. Corona enim patrum gloria liberorum, et profectus populi, epulae sacerdotum . De istiusmodi divitiis Paulus scribebat ad Corinthios: Gratias ati estis in eo, in omni verbo, et in omni scientia, sicut testimonium Christi confirmatum est in vobis, ut in nullo indigeatis in ulla gratia . Fortitudo autem gentium triumphus est Martyrum: et nos in eorum gloria sup