comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ corruptibilis hominis.
& ut exp̾ssũ facerent sͥ simulacrũ.
mutauerũt ħ in similitudinem
imaginis :i. in simillimã imagniẽ
colentes creat᷑am loco creatoris. Priꝰ
in sumlitudine hominis. dehĩc in
similitudinẽ uolucrũ. postea in si¬
similitudinẽ serpentiũ. Mutauert
cultũ & religionẽ creatoris
gentiles sicut dictũ ÷: & qͥa
in intellecꝰtu suꝑbierũt. id̾o¬
ideo intellectu pͥuati sũt. ꝙ qͥa
creatorẽ respuert̃. In culc᷑a iterũ

Expanded text:
imaginem corruptibilis hominis. Et ut expressum facerent sibi simulacrum, mutaverunt hoc in similitudinem imaginis, id est in similem imaginem, colentes creaturam loco Creatoris. Prius in similitudinem hominis; dehinc in similitudinem volucrum; postea in sisimilitudinem serpentium mutaverunt cultum et religionem Creatoris gentiles. Sicut dictum est: Quia in intellectu superbierunt, ideo intellectu privati sunt. Quia iterum Creatorem respue
Abbreviated transcription (Latin):
test cognosci: creat᷑e. hãc gͦ uirtutẽ
suffecisset: & si illa nomina ⁊ filius
uirtus & diuinitas seu dilectio der
sabiles ex ħ. qͥa cũ cognouissent dm̃
colendo. Et honorando eũ. sicut
dm̃ aut gr̃as egerunt .i. bonum
cognitionis sue ñ gr̃e. dei. s sͥ attri¬
buunt. Beo quidẽ ñ egerunt gr̃as.
s in cogitationib suis se efferenteᷤᷤ
euanuerunt a similitudine fumi:
qͥ quinto plus ascendit tanto ampliꝰ
nichil fit. Et qͥa suꝑbiendo euanu¬
erunt: ideo cor .i. intelligentia eoꝵ
pͥus subtilis obscurata.ẽ. ꝓpter suꝑbi¬
am ã deo: ut fieret insipiens. E ua¬
nuerunt utiq. qͥa dixerũt se sapien¬
tes eẽ: i. ã se ipsis sine dono dei sapi¬
entiã suam eẽ. Et uere cor eoꝵ ob¬
scuratũ.ẽ. nã ħ dicentes. ꝙ ita g̃e cre¬
dentes facti sunt stulti: & sic d̾ suꝑ¬
bia in ignorantiã. de ignorantia in
stulticiã lapsi. Precipitati sunt a¬
deo qͥa mutauerũt głam incorrup¬
tibilis .i. inuariabilis dei: preter ꝗͣ.

Expanded text:
test cognosci. Hanc autem virtutem suffecisset, etsi illa nomina, id est Fvirtus et divinitas seu dilectio Dei,sabiles ex hoc, quia, cum cognovissent Deum, ificaverunt Deum, colendo et honorando eum sicut Deum, aut gratias egerunt, id est bona cogitationis suae, non gratiae Dei, sed sibi attribuerunt. Deo quidem non egerunt gratias, sed in cogitationibus suis se efferentes evanuerunt, a similitudine fumi, qui quanto plus ascendit, tanto amplius nihil fit, et quia superbiendo evanuerunt, ideo cor, id est intelligentia eorum prius subtilis obscurata est propter superbiam, adeo ut fieret insipiens. Evanuerunt utique. Nam dixerunt sapientes esse se, id est a seipsis, sine dono Dei, sapientiam suam esse. Et vere cor eorum obscuratum est: nam hoc dicentes, et ita esse credentes facti sunt stulti, et sic de superbia in ignorantiam, de ignorantia in stultitiam lapsi praecipitati sunt: adeo quod mutaverunt gloriam incorruptibilis, id est invariabilis Dei, praeter quem
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ causam huiꝰ ꝓhibicionis diligen¬
ter inqͥratis. uob̾ ꝓderit ad correcti¬
onẽ: dũ ꝓ peccato contencionis ur̃ȩ
me ȩȩ̃ prohibitũ intelligetis. ħ inqͥt
nolo uos ignorare: qͥa sepe ꝓposin
uenire ad uos. &. ꝓhibitus sũ uenire

Expanded text:
Si enim causam hujus prohibitionis diligenSi enim causam hujus prohibitionis diligenter inquiratis, vobis proderit ad correctionem, dum pro peccato contentionis vestrae me esse prohibitum intelligetis. Hoc inquam nolo vos ignorare quia saepe proposui venire ad
Abbreviated transcription (Latin):
in fide. fidẽ enĩ sanã accepistis : s ad
cõfirmandos uos .i. ad cõfirmandã fi¬
dẽ ur̃ãm in his q̃ fidẽ comitari de¬
bent ÷ scilicet ut unitatis habeatis.
nec alter alterũ digniorẽ seu ĩdig¬
niorẽ gr̃a dei iudicetis. hoc qͦd dico
ostendit se de errore eoꝵ doluisse.
libi ait simul : innuit qͦd ꝑ doctri¬
equanimiter debere tollerare qͣ lib&.
asperam increpationẽ pauli. cũ & ꝑ ħ
ꝯsolandi sint. Et cũ paulus de errore
eoꝵ doluerit. ut errorẽ ab eis auferat:
sollicitus sit. Consolari inqũa desid̾o:
in uob̾ ꝑ fidẽ ur̃am atq meã facꝰtã eã.
i talem quȩ est inuicem᷑ i. q̃ eandem¬
ascribit gr̃ȩ dei. sic ur̃a fiat. uł alit̾.
Consolari cupio ꝑ fidem meã factam
urãm ut om̃e bonum credatis esse
tri.ẽ. p̃cipiendo doceo: sic uos qͦd disci¬
płoꝵ est obediendo discatis. Ego utiq
desid̾arui uenire ad uos. s non potui:
qͥa ꝓhibitus sum ꝓhibitiones heȩ qñ¬

Expanded text:
 sanam accepistis, sed ad confirmandos vos, id est ad confirmandam fidem vestram in his quae fidem comitari debent, scilicet ut unitatem habeatis. Nec alter alterum digniorem, seu indigniorem gratia Dei judicetis. Hoc quod dico ostendit se de errore eorum doluisse; ubi ait simul, innuit quod per doctriequanimiter debere eos tolerare quamlibet asperam increpationem Pauli, cum et per hoc consolandi sint, et Paulus de errore eorum doluerit, utque errorem ab eis auferat sollicitus sit. Consolari, inquam, desidero in vobis per fidem vestram atque meam: factam eam, id est talem quae est invicem, id ascribit gratiae Dei, sic vestra faciat. Vel aliter: Consolari cupit per fidem meam factam vestram, ut omne bonum credatis esse tri est praecipiendo doceo, sic vos quod discipulorum est obediendo discatis. Ego utique desideravi venire ad vos, sed non potui, quia prohibitus sum. Prohibitiones hae quand
Abbreviated transcription (Latin):
se multociens ꝓhibitũ ẽȩ̃. Quasi dic̾et
Sicut sepe ꝓposui: sic sepe ꝓhibitꝰ
suris uenire inquã ꝓpostii ad uos
ideo. ut habeã in uob̃. qd̃ & habeo
in aliis aliquẽ fructũ .i. uł ut uos
me docente correcti fructificetis in
melius: uł ut ego fructũ mercedis
recipiam. quia laborauerĩ: ĩ uob̾. ha¬
beã dico in uob̾ sicut habeoim cet̾is
gentib .i. ut sicut alias gentes do¬
cui om̃i. a reserre gr̃e dei. sx &
uos edocti a me : idem faciatis. ħ a doc¬
trina ur̃a ꝙ aliaꝵ gentiũ cessare E.
Ẽgo enĩ debitor sũ. iex debito p̾dico.
it. Et in illis seu grecis seu barba¬
ris. debitor sum sapientib & insipi¬
entib : qͥa apud grecos sunt sapien¬
tes & insipientes. ꝙ sic apd̃ barbaros.
Et sicut aliis gentib debeo. sic debi¬
conuersis qui romȩ estis. Qͦd scilicet

Expanded text:
hibitum esse, quasi diceret: Sicut saepe proposui, sic saepe pro hibitus fui. Venire, inquam, proposui ad vos, ideo ut habeam in vobis, quod et habeo in aliis, aliquem fructum, id est, vel ut vos me docente correcti, fructificetis in melius; vel ut ego fructum mercedis recipiam, quia laboravi in vobis. Habeam, dico, in vobis, sicut habeo in caeteris gentibus, id est, ut sicut alias gentes docui omnia referre gratiae Dei, sic et vos edocti a me idem faciatis, nec a doctrina vestri et aliarum gentium cessare queo; ego enim debitor sum, id est ex debito praedico, it; et in illis seu Graecis, seu barbaris, debitor sum sapientibus et insipientibus; quia apud Graecos sunt sapientes et insipientes; et sic apud barbaros. Et sicut aliis gentibus debeo, sic debiconversis, qui Romae estis. Quod scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
si modo iudei uellent obic̃e se ñ deb̃e
subici paulo: cum gentiũ tantũ apłs
sit: errarent. Postquã enĩ inter gen¬
tes habicant. de apłatu euis funt cinꝰ¬
sunt & gentes: ut si mͦ qͥlibet alie¬
nigene ueniant inepiscopiũ aliqͦd.
eciam si nacione alieni sunt ÷ ꝓpt̾
habitationẽ. tamen cõputabunt᷑ de
enuis episcopio. Sic illi iudei qͥa ad
gentes se contulerant: in gentib
deputabant᷑. Paulus in quã talis tał¬
q dei scribit om̃ib qͥ sunt rome
It autẽ infideles excludat: subdit
Omnib dico dilectis dei .i. quos om̃s di¬
ligit : & ut sui sierent p̃elegit his
dico ex dilectione. & gr̃a dei uocatis
gr̃a .i. remissio peccatoꝵ: & paxi. ani¬

Expanded text:
si modo Judaei vellent objicere se non debere subjici Paulo, cum gentium tantum apostolus sit, errarent. Postquam enim inter gentes habitant, de apostolatu ejus sunt, cujus et gentes, ut si modo quilibet alienigenae veniant in episcopium aliquod, etiamsi natione alieni sunt, propter habitationem tamen computabuntur de ipso episcopio. Sic illi Judaei, quia ad gentes contulerant se, in gentibus deputabantur. Paulus, inquam, talis  Dei, scribit omnibus qui sunt Romae. Ut autem infideles excludat, subdit: omnibus dico dilectis Dei, id est quos Deus diligit, et ut sui fierent praeelegit. His dico ex dilectione et gratia Dei vocatis gratia, id est remissio peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
secũ: qͦd utiq in audicũ facere ñ
posset. nisi d̾s eẽt. Mortuoꝵ dico ñ
omĩum. s eoꝵ tantũ qui fuerunt ihũ¬
xp̃i dñi nr̃i. Non enĩ infideles resurg̃e
fecit. Un dicunt᷑ illi potissimũ cõsur¬
rexisse xp̃o. qͥ cum ab raham in ebreo
Ut melius humilitatẽ suãdeat. nom̃
humilitatis p̃ponit nomini dignita¬
tis. Accepimus etiam apłatũ in om̃i
um me consticuit: ubi ait. Segre
quã in gentib apłatũ ad obediendũ
fider .i. ad ħ ut predicaremꝰ fidẽ. ⁊
post acceptam fidẽ obediendũ ȩ̃ẽ
his quȩ ammonet fides. ñ supbi¬
endo derogare gr̃ȩ dei. hoc autẽ oebe¬
re fieri ꝓ nomine euis .÷. ad głam no¬
minis dei. In qͥbus ÷ inter qͥs gentes
estis uos romani. ꝙ gentiles ꝙ iudei

Expanded text:
secum, quod utique inauditum facere non secum, quod utique inauditum facere non posset, nisi Deus esset. Mortuorum dico non omnium, sed eorum tantum qui fuerunt isti. Non enim infideles secum resurgere fecit. Unde dicuntur illi potissimum consurrexisse Christo, qui cum Abraham in Ebron nem. Paulus, ut melius humilitatem suadeat, nomen humilitatis praeponit nomini dignitatis. Accepimus etiam apostolatum in oum me constituit, ubi ait: Segregquam, in gentibus apostolatum, ad obediendum fidei, id est ad hoc ut praedicaremus fidem, et post acceptam fidem, obediendum esse his quae admonet fides, non superendo derogare gratiae Dei; hoc autem debere fieri, pro nomine ejus, id est ad gloriam nominis Dei. In quibus, id est inter quas gentes, estis vos Romani, et gentiles, et Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
rant᷑. una diuina & altera humana
ꝓpter utͥusq sub̃ȩ in diuisam copłam.
dicitur plerũq de diuina qd̵ ꝓpͥum
est humanȩ. ut hic ubi dr᷑. Predesti¬
natus filius qͦd in nat᷑a deitatis ẽẽ ne¬
ait. Ea similitudine qͣ considerantẽ
in homine corpꝰ &. animã: plerumq¬
ꝓpt affintatẽ eoꝵ dicitur de anima.
qd̵ ꝓpriũ ẽ corꝑi. & econuerso. Iuod
gemis. dicendi in xp̃o ex p̃ssius cõuenit.
cum ibi homo deus ꝙ deus homo
dicat᷑. In homine uero corpꝰ anima. ł
anima corpus dic̃e non licet. Cum aut̃
referimus sic. qui xͤ. neutr᷑a nat᷑am
excludimus. s eũ ꝑ partes exseqͥmur:¬
ꝙ quod diuinȩ conuenit diuinȩ. ⁊ qͦd
humanȩ attͥbuamꝰ humanȩ: Xp̃s¬
dico sc̃ificationis. qui eũ scificauit
in utero matris: immunẽ factũ ã
peccatis. Quod xp̃c filius dei sit in
uirtute. apparet ex resurrectione
mortuoꝵ: ꝙ ꝑ hoc quia resurgens
ex mortuis. mortuos fecit resurg̃e

Expanded text:
rantur, altera divina, altera humana, rantur, altera divina, altera humana, propter utriusque substantiae indivisam copulam dicitur plerumque de divina quod proprium est humanae: ut hic, ubi dicitur praedestinatus Filius, quod in natura Deitatis esse nequit; ea similitudine qua, considerantes in homine corpus et animaem dicunt de anima quod proprium est corpori, et econverso: quod genus dicendi in Christo expressius convenit, cum ibi homo Deus, et Deus homo dicatur. In homine vero corpus animam, et animam corpus dicere non licet. Cum autem referimus, sic qui Christus, neutram naturam excludimus. Sed cum per partes exsequimur, quod divinae convenit divinae, quod humanae attribuamus humanae. Chrdico sanctificationis: qui eum sanctificavit in utero matris, immunem factum a peccatis. Quia Christus Filius Dei sit in virtute, apparet ex resurrectione mortuorum, per hoc quod resurgens a mortuis, mortuos fecit resurgere
Abbreviated transcription (Latin):
ei deo .i. ad manifestationẽ dei. Hisi enĩ
liter de salomone seu roboam natu̾
ẽx dici posset: s quia ad abraham &
dauid facte sunt reꝓmissiones de xp̃o.
ideo de altero eoꝵ. uel utroq natꝰ ẽẽ
dicit᷑ ubiq hic autem causa . ẽ. quare
sileat abrahã & ponat dauit. ꝑ abra¬
ham enĩ usti. qͥa iustus fuit. ꝑ dauid
accipiunt᷑. S hic ad peccaiores sermo
erat. ut qui peccatores se confiterent᷑:
paulũ intendebãt: & ideo dauid ĩ me¬
moriã peccatoꝵ hic posuit. Qui xp̃c
intemꝑe quidẽ fc̃s. ẽ s ab eterno p̾¬
destinatus .i. p̃ordinatus & dispositꝰ est
filius dei ex assumendo carnẽ. xp̃c di¬
co scd̃m qͦd̾ dei filius. ẽ. ꝑmanens in uir¬
tute .i. in eãdẽ diumitatis potentia:
semꝑ cũ patre. nec scd̾m deitatẽ p̃des¬
tinatus. s scd̃m solam humanitate.
Predestinare enĩ de re que ñ. ẽ dicit᷑.
filius autẽ dei sine pͥncipio semꝑ
fuit. S qͥa in xp̃o duȩ nat᷑ȩ conside¬

Expanded text:
id est ad manifestationem Dei Nisi enim liter de Salomone seu Roboan natus esse dici posset; sed quia ad Abraham et David factae sunt repromissiones de Christo, ideo de altero eorum, vel utroque natus esse dicitur ubique. Hic autem causa est quare sileat Abraham, et praeponat David. Per Abraham enim justi, quia justus fuit; per David accipiuntur. Sed hic ad peccatores sermo erat, utique se peccatores confiterentur, Paulus intendebat; et idcirco David in memoriam peccatorum hic posuit. Qui Christus in tempore quidem factus est; sed 7 ab aeterno praedestinatus, id est praeordinatus et dispositus est Filiuco secundum quod Filius Dei est permanens in virtute, id est in eadem divinitatis potentia semper cum Patre. Nec secundum Deitatem praedestinatus, sed secundum solam humanitatem. Praedestinare enim de re quae non est dicitur; Filius autem Dei in principio semper fuit. Sed quia in Christo duae naturae conside
Abbreviated transcription (Latin):
iniito uos. Posset quidẽ semel orare
in mense. ꝙ sic parũ eͣeͣt eos tũc inter¬
.i. omĩ die continuatis. Memoriã
ur̃i habeo ñ solũ orans. s etiã obse¬
crans :⁊. qͥbusdã sacramentis ⁊ coniu¬
rationib dm̃ obnixe postulans. si
exauditus habeã iter ueniendi ad
uos habeã dico qͦmodo .i. sub qͣcũq
difficultate ħ fieret: seu latͦnũ. seu
tẽpestatis non curarẽ. habeam hoc
tandem. In ħ ostendit se diu desid̾as¬
se. nec potuisse efficere. habeã it̾m
aliqͣndo .i. in quocũq tẽꝑe. seu hye¬
me: seu estate ħ fieret: ñ curarẽ.
Iter dico ꝓsꝑm in ħ. ut qͦd uolo effi¬
cerẽ. Et qͥa multe res effectũ habẽt
qͦ deo displicent. addit. in uoluntate
dei. hisi enĩ cłs ħ uellet: effectũ huiꝰ
rei potiꝰ nollẽ qͣm cuꝑem. Ideo uolui
uenire ad uos. qͥa desid̾o uidere uõ
ad ħ ut imꝑciar uob̾ aliqͥd gr̃e. Hos¬

Expanded text:
mitto vos. Posset quidem orare semel mitto vos. Posset quidem orare semel in mense, et sic parum esset eos tunc non interer, id est omni die continuatis, memoriam vestri habeo, non solum orans, sed etiam obsecrans, in quibusdam sacramentis et conjurationibus Deum obnixe postulans, si exauditus habeam iter veniendi ad vos. Habeam dico. Quomodo, id est sub quacunque difficultate hoc fieret, seu latronem, seu tempestatem non curarem. Habeam hoc tandem. In hoc ostendit se diu desiderasse, nec potuisse se efficere. Habeam iter aliquando, id est in quocunque tempore, seu hieme, seu aestate hoc fieret, non curarem. Item dico cerem, et quia multae res effectum habent, quae Deo displicent, addit: In voluntatem Dei. Nisi enim Deus hoc vellet, effectum hujus rei potius nollem quam cuperem. Ideo volui venire ad vos, quia desidero videre vos: ad hoc ut im
Abbreviated transcription (Latin):
se efferat: ait. ꝓ uob̾ romaniᷤᷤ seu
ascribo. Determinat unde grãs
agat. dicens. In his grãs deo resero
quia fides dei in uob̾. ẽ & ur̃a fideᷤ.
uobis solis ñ ꝓficit: s adnunciat᷑
in uniuerso mundo .i. toti mundo¬
punt eam cet̾i imitando capud sũ
onib meis memoriã ur̃i facio .i. ꝓ
bonis quȩ habituri estis dm̃ orans
sibi totum ascribo. Si enĩ bona post
fidem uenientia gr̃ȩ dei ascribuntur.¬
maxime ꝓ fide agende sunt gr̃ȩ
deo: qͥ hominẽ de solis peccatis
trahit ad iusticiã. Et qͦd memoriam
ur̃i facio. inde testis est mͥ d̾s: qͤm si
ad testificandũ qͦd falsũ ÷ ad uocarẽ.
falsitatis reum iudicarẽ. Fortassis di¬
ceret aliqͥs: qͥa dm̃ ñ curas. ideo leni¬
ter eũ falsȩ rei testem aduocas. Con¬
tra ħait: cui deo ego seruio. Sertiꝰ.
autẽ ad testimoniũ falsitatis dnũm
non uocaret. seruio utiq deo ĩ sp̃u
qd̾ in orationib meis facio memori¬
intermissione: qͥa nũquã orans utter¬

Expanded text:
rat, ait: pro vobis Romanis, seu ascribo. Determinat unde gratias agat, dicens: Inde gratias Deo refero, quia fides Dei in vobis est. Et vestra fides vobis solis non proficit, sed annuntiatur in universo mundo. Audpiunt eam caeteri, imitando caput suumonibus meis memoriam vestri facio, id est pro bonis quae habituri estis Deum orans ipsi totum ascribo. Si enim bona post fidem venientia, Dei gratiae ascribuntur,maxime pro fide agendae sunt gratiae Deo, quae hominem de solis peccatis trahit ad justitiam. Et quod memoriam vestri facio, mihi testis est Deus; quem si ad testificandum quod falsum est advocarem, falsitatis reum judicarem. Fortassis diceret aliquis: Quia Deum non curas, ideo leviter eum falsae rei testem advocas. Contra hoc ait: Cui Deo ego servio; servus autem ad testimonium falsitatis, Dominum non vocaret. Servio utique Deo in spiritu quod in orationibus meis facio memoriintermissione, quia nunquam orans inter
Abbreviated transcription (Latin):
magis sum sollicitꝰ: hoc scilicet gr̃as
ago deo. Grãs ag̃e deo est: totũ deo
atcͥbuere ⁊ & nichil homini. Unde
ait gr̃as ago deo: i. bona quȩ ĩa in
uobis uideo gr̃ȩ dei ascribo. ⁊ ñ nob̃̾.
Deo dico meoꝰ qui qͦdã speciali mͦ m̃s¬
est ꝑ ih̃m xp̃m. quẽ solũ medium
et ideo gr̃as dico deo ꝑ xp̃m: uobis
Et sic deo fortassis alceri uł nidei¬

Expanded text:
magis sum sollicitus: hoc scilicet, gratias ago Deo. Gratias agere Deo, est totum Deo attribuere, et nihil homini. Unde ait: Gratias ago Deo, id est bona quae jam in vobis video, gratiae Dei ascribo, et non vobis: Deo meo, qui quodaesum Christum, quem solum medium Et ideo gratias dico per Christum. Vobis et sic Deo. Fortassis putarent alte
Abbreviated transcription (Latin):
satis pͥus mirati fuerant. audi¬
entes paulũ p̾dicantẽ gentib qͣm
num quã uiderant. dederunt q pau¬
lo & barnabȩ dextras societatis. ap¬
probantes doctrinã eoꝵ. seq idem
predicare dicentes. Numqͥd paulũ
consecrarent apłm. quẽ ipse dñs
ꝯsecrauerat: s concordantes doct᷑¬
nam suaͣ. ut hii qui ꝑ eos cõuerte¬
rent᷑ uniꝰ & eiusdem fidei se eͣe cre¬
derent. Uel segregatus ã lege̾. quia
puis in lege eẽm. & głiȩ & conscien¬
tia. uidens eam non ualere ad salua¬
cionẽ: sꝑaui me ab ea. quod si ego qͥ
tantus eram in lege. legem deserui.
quanto magis & uos ab ea recedere
debetis: qui longe me inferiores in¬
lege estis. Hȩc ultima sententia id¬
trosq. hucusq cõmendauit ꝓpͥam
ꝑ sonã tum ꝑ humilitatẽ tũ ꝑ auc̃¬
toritatẽ: hic incipit cõmendare offi¬
cium suum dicens. Segregatus
inquã seu ã lege. seuãb̃ aliis apłis. ue¬

Expanded text:
satis prius mirati fuerant, audisatis prius mirati fuerant, audientes Paulum praedicantem gentibus, quem nunquam viderant, dederuntque Paulo et Barnabae dextras societatis , approbantes doctrinam eorum, seque idem praedicare dicentes: Non quod Paulum consecrarent apostolum, quem ipse Deus consecraverat, sed concordantes doctrinam ejus, ut hi qui per eos converterentur, unius et ejusdem fidei se esse crederent. Vel segregatus a lege; quia puis in lege essem, et genere et scientia, videns eam non valere ad salvationem, separavi me ab ea. Quia si ego qui tantus eram in lege, legem deserui, quanto magis vos ab ea recedere debetis, qui longe me inferiores estis? Haec ultima sententia mendavit propriam personam, tum per humilitatem, tum per auctoritatem. Hic incipit commendare praedicationem suam, dicens: Segregatus, inquam, seu a lege, seu ab apostolis aliis, ve
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃ib. quia iam om̃s cognouer̃t
me a deo consecratũ apłm. Unde mͥ
magis obediendũ est. Quȩ utraq
sentencia ualet ad utrũq popłm.
uideum seu gentilem cõprimen
dũ. Diuersis modis uocationes fi
unt. hic enĩ paulus uocatus est ꝑ
afflictionem corꝑis exterius: et ꝑ
uocem xp̃i dicentis. Saule quid
me ꝑsequeris. Et interiori inspira¬
tione. Paulus hic segregatus ñ
determinat ã quo. s in quid: sci¬
licet in eugłium. Segregatus inꝗͣ
uel ab aliis apłis. quia illi consti
gentium. Cum enĩ paulus ad fid ẽ
conuersus instructus esset ꝑ aliqͦt
dies ã discipłis qui erant damas¬
ci. continuo de xp̃o in sinagoga
docere cepit: quare p̾positus da¬
masci uoluit eũ comprehendere.
s a fratrib ꝑ murũ demissus. ẽ
in sporta: & sic euasit minas
enis. Et inde abiit u ara¬
biam: predicans ibi gentib
trib annis post quos rediit ĩ hiełm:
ibiq inuenit petrũ & iacobũ. qͥ

Expanded text:
ab omnibus, quia jam omnes cognoverunt ab omnibus, quia jam omnes cognoverunt me a Deo consecratum apostolum, unde magis mihi obediendum est. Quae utraque sententia valet ad utrumque populum, Judaeum sdis vocationes Dei fiunt. Hic autem Paulus vocatus est, et per afflictionem corporis exterius; et per vocem Christi dicentis: Saule, quid me persequeris? et interiori inspiratione. Paulus hic segregatus, non determinat a quo, sed in quid, scilicet in Evangelium. Segregatus, inquam, vel ab aliis apostolis; quia illi constitgo autem gentium. Cum enim Paulus ad fidem conversus, instructus esset per aliquot dies a discipulis qui erant Damasci , continuo de Christo in Synagoga docere coepit, quare praepositus Damasci voluit eum comprehendere, sed a fratribus 6 per murum demissus est in sporta, et sic evasit manus ejus, et inde abiit in Arabiam, praedicans ibi gentibus tribus annis, post quos rediit in Hierusalem, ibique invenit Petrum et Jacobum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tendunt. seu ex libero arbitrio. Pau¬
qui priꝰ saulus a saule. genus & nom̃
et seuiciã traxerat. hoc autẽ nomen
paulus in hebrea lingua sonat qͥetꝰ
Unde sicut ex auctoritate ħ nomeriꝰ apd̃
om̃s notũ & honorabile erat: fic etiam
ex int̾pretatione sua ualet ad intenci¬
onem. hic enim paulus ut quietos &
tranquillos redderet romanos in¬
tendit. Nel si paulus latus dicatur
quasi modicꝰ. iterũ bene ad rem. Ba-¬
borat enĩ ipse. ut romanos modi¬
cos .& humiles ꝑ epłam reddicos. su¬
militatẽ suadendã hic intendit: id̾o
nomimi dignitatis. nomen p̃posuit
humilitatis dicens. Paulus seruus
o saluare. Seruus etiam iħu .i. sal¬
uatoris: preter quem nemo salua¬
re sufficit. Sic et uos exemplo meo
nichil de uobis confidatis: s penitꝰ
subiciamini seruituti iħn xp̃i. Pau¬
grãm dei. ũ merito legis uel gen̾is.
s ꝑ solam gr̃am. ad ħ ut sit apłs.
cinus actoritati uos obedire bonũ

Expanded text:
tendunt, seu ex libero arbitrio. Etendunt, seu ex libero arbitrio. Equi prius Saulus a Saule et genus, et nomen, et saevitiam traxerat. Hoc autem nomen Paulus, Hebraea lingua sonat quietus. Unde sicut ex auctoritate, quia hoc nomen apud omnes notum et honorabile erat, sic etiam ex auctoritate sua valet ad intentionem. Hic enim Paulus ut quietos et tranquillos inter se redderet Romanos intendit; vel si Paulus Latine dicatur, quasi modicus, iterum bene ad rem. Hic enim laborat ut Romanos, modicos et humiles per epistolam redditos, sumilitatem suadendam hic intendit, ideo nomini dignitatis, nomen praeposuit humilitatis. Dicens: Paulus servus cio salvare. Servus etiam Jesu, id est Salvatoris, praeter quem nemo salvare sufficit: sic et vos exemplo meo nihil de vobis confidatis, sed penitus subjiciamini servituti Jesu Christi. Paugratiam Dei, non merito legis vel generis, sed per solam gratiam, ad hoc ut sit apostolus, cujus auctoritati vos obedire bonum
Abbreviated transcription (Latin):
entia. seu de libertate arbitrii. sic¬
q detrahendo grẽ. xp̃i. arbitrent᷑
se digniores in fide quibisubet qui
fidem susceꝑunt. cum ꝑ solã gr̃am
dei. fides & saluacio tribuatur. Si
enim de libero arbitrio se efferunt:
rint nat᷑alem scienciam. qua cognos¬
cere possent creatorem suum sine
om̃i docente: negligentes creatorẽ¬
aturas ad orauert̃
Et ceter
multa ad de pͥ¬
mendã
clacionem gen¬
tilium po¬
nit . In deprehen¬
sione air tem udeoꝵ quia eos
magis ob. stinacos sensit. quasiqͥ
plures causas obtenderent du¬
cius im. orat᷑ ꝓbans non esse suꝑ¬
biendum eis si legem et ꝓphas habue¬
rint. cum in quib deo placere debuis¬
sent: preuaricando semꝑ eum offen¬
derunt. hȩc & alia multa ad compes¬
cendos iudeos adducit. Eo fine sic
agit ut utrosq iudeos & gentiles
subiciat gr̃e dei. credentes nichil
ꝓuenire uideis ex genere. lege. ꝓpħis
neq gentilib ex ignorantia qua ob¬

Expanded text:
entia, seu de libertate arbitrii, sicentia, seu de libertate arbitrii, sicque detrahendo gratiae Christi, arbitrentur se digniores in fide quibuslibet qui fidem susceperint, cum per gratiam Dei solam fides et salvatio tribuatur. Si enim de libero arbitrio se efferunt, rint naturalem scientiam, qua cognoscere possent creatorem suum sine omni docente, negligentes Creatoreaturas adoraverunt, et caetera multa, ad deprimendam elationem gentilium ponit. In depressione autem Judaeorum, quia eos magis obstinatos sensit, quasi qui plures causas obtenderent, diutius immoratur, probans non esse superbiendum eis si legem et prophetas habuerunt, cum, in quibus placare Dominum debuissent, praevaricando semper offenderint Deum. Haec et alia multa ad compescendos Judaeos adducit, et eo fine sic agit ut utrosque, Judaeos et gentiles, subjiciat gratiae Dei, credentes nihil provenire Judaeis ex genere, lege vel prophetis; neque gentilibus ex ignorantia quam ob
Abbreviated transcription (Latin):
eos digne p̾ferendos gentib esse
in hac saluatione. Econtrario gen¬
tiles opponebant. ideo iudeos debere
iudicari indigniores. quia si d̾s tan¬
tam eoꝵ diligen tiam habuerat.
ut quȩ ꝓmissa il:lis tribueret
ipsi in om̃ib abusi fuerant bo¬
nis dei. preuaricando legem quã
dederat. contempnendo ꝓpħas qͦs
miserat. ad ultimũ saluatorẽ sibi
missum dãpnantes crucis patibło:
quare pocus in his depͥmi qͣm ex¬
altari deberent. S ipsi gentiles me¬
to audierunt uerbũ dei. fidẽ susce¬
perunt: & si ante ñ credid̾ant. quia
nec legem. nec ꝓpħas habuerant
excusabiles seasserebant. Qũa sedi¬
cionem quia discipłi quoꝵ p̃dicatio¬
ne conuersi fuerant sedare non suffi¬
ciebant. Miserunt ad paulum ut ꝑ
magistrum efficerent. ad quod auc¬
tortas eors insufficiens erat. Hac au¬
tem accep ta occasione paulus se̾bit
ad illos hanc epłam. in qua materiã
habet romanos. seu gentiles ad fidẽ
gentiles ne efferendo se seu de sapi¬

Expanded text:
eos digne praeferendos esse gentibus in hac salvatione. Econtrario gentiles opponebant, ideo Judaeos debere judicari indigniores, quia si Deus tantam eorum diligentiam habuerat, ut quae praemissa sunt illis tribueret, ipsi in omnibus abusi fuerant bonis Dei: praevaricando legem quam dederat: contemnendo prophetas quos miserat: ad ultimum Salvatorem sibi missum damnantes crucis patibulo; quare potius in his deprimi quam exaltari deberent; sed ipsi gentiles memum audierunt verbum Dei, fidem 4 susceperunt, et si ante non crediderant, quia nec legem nec prophetas habuerant, excusabiles sese asserebant. Quam seditionem quia discipuli, quorum praedicatione conversi fuerant, sedare non sufficiebant, miserunt ad Paulum, ut per magistrum id efficerent, ad quod auctoritas eorum insufficiens erat. Hac autem Paulus accepta occasione, scribit ad illos hanc epistolam, in qua materiam habes Romanos, seu gentiles, ad fidem gentiles, ne efferendo se, seu de sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ysen data.ẽ. iudeis. qua re
głium anteꝗͥ daretur ꝓmiserat
deus: ut ille qui datutꝰ erat. ꝓmit
dare potentes: p̃dixerũt. In ħ autẽ
qd̃ dixit dm̃ ħ ꝓmisisse ab eterno:
notat magnã diligentiã dei fuisse
Et quia fuerunt quidã phiconico
spũ uent᷑a predicentes. quidã etiam
diuinitus inspirati ꝓpbantes ut ba¬
laam. nec tm officiũ ħ a deo habentẽ:
decerminat ꝑ ꝓpħas suos. Qui ꝙ sci¬
entiam futuroꝵ. ꝙ ministerium
ꝓpħandi a deo acceꝑunt: & ut hȩc
ꝓphecia ꝑpetuo maneret: ꝓmissa :

Expanded text:
ysen data est Judaeis; quare gelium, ante quam daretur, promiserat Deus, ut ille qui daturus erat. Promittdare potentes, praedixerunt. In hoc autem quod ait Deum hoc promisisse ab aeterno, notat magnam diligentiam Dei fuisse Et quia fuerunt quidam pythonico spiritu futura praedicentes, quidam etiam divinitus inspirati prophetantes, ut Balaam, nec tamen officium hoc a Deo habentes, determinat prophetas suos, qui et scientiam futurorum, et ministerium prophetandi a Deo acceperunt. Et ut haec prophetia perpetuo maneret, promissa est
Abbreviated transcription (Latin):
cent oꝑant᷑. Hic ingredit᷑ cõmenda¬
tionem xpͣi. a qua ꝓmissa cõmendati¬
one eus se accepisse apłm apostolatũ
dicit. S̾cript᷑is dico habitis de filio.
Om̃is enĩ scriptura & si de patre stu de
Qina quecũq in script᷑is predicta fue¬
re. ꝑ filiũ ꝯsũmata sunt. De filio di¬
co non ad optuo. s suo .i. consub̾ali sͥ¬
ternꝰ factus sit in temꝑe: Contra
ħ dicit. Factus est dico ñ scd̾m dei¬
tatem. s scd̃m carnem. quã in se

Expanded text:
commendationem Christi, a quo praemissa commendatione, ejus se accepisse apostolatum dicit: Scripturis, dico, habitis de Filio. Omnis enim Scriptura, etsi de Patre seu de quia quaecunque in Scripturis praedicta fuere, per Filium consummata sunt. De Filio, dico, non adoptivo, sed suo, id est consubsternus factus sit in tempore? Contra hoc ait: Factus est dico, non secundum Deitatem, sed secundum carnem, quam in se
Abbreviated transcription (Latin):
aulus ñdum romanis ad¬
uenerat. s ꝑ quosdã disci¬
płos ibi p̾dicantes fidẽ
susceꝑant aliquot romant partĩ
gentiles. partim rͥomani. inter qͦs
erat inconueniens altercacio. Cer¬
tabant enĩ udei se debere p̾ferri
gentilib. et gentiles econt᷑ dignio¬
res uideis debere se fieri asserebarł.
Causa uideoꝵ hec erat quia reꝓmis¬
sio huiꝰ saluationis facta erat patͥb
eoꝵ. ut abra he. dauid. ꝙ cet̾is. quia

Expanded text:
Paulus nondum Romam venerat, sed per quosdam discipulos ibi praedicantes, fidem susceperant aliquot Romani, partim gentiles, partim Judaei, inter quos erat inconveniens altercatio. Certabant enim Judaei se debere praeferri gentilibus, et gentiles econtrario digniores Judaeis debere se fieri asserebant. Causa Judaeorum haec erat, quia repromissio hujus salvationis facta erat patribus eorum, ut Abraham, David et caeteris; quia
Abbreviated transcription (Latin):
mũ temꝑe credenti. In iudea enĩ cepit
eccłia xp̃i. credenti etum greco .i. gen¬
tib qͥa greci scd̾m scienciam capd̃
erant gentiũ: ideo ꝑ grecos qͦscumq
gentiles significat. Nel ita. Eugłm
salus est credenti iudeo & greco pͥmũ:
.i. maxime. qͥa sufficientẽ salutem
co eugło reuelat᷑ ꝙ cognicione &. ha¬
bitudine. ex fide .i. ꝑfidẽ ex eugłio¬

Expanded text:
in Judaea enim coepit Ecclesia Christi. Credenti etiam Graeco, id est gentibus, quia Graeci secundum scientiam caput erant gentium, ideo per Graecos quoscunque gentiles significat. Vel ita Evangelium salus est credenti Judaeo, et Graeco primum, id est maxime, quia sufficientem salutem eo Evangelio revelatur et cognitione et habitudine; ex fide, id est per fi
Abbreviated transcription (Latin):
seientiȩ boni & mali: quo noĩe signe¬
ficaret᷑ exꝑientiȩ consequentia .i. qͥd
telligunt᷑ ante malignã. diaboli ꝑlu¬
asione abstinuisse cibo uetico. atꝙ usi
fuisse concessis: & ꝑ hoc similit cẽtis
s p̃cipuo ligno uitȩ. Qͥd enĩ absurdi
qm ut credat᷑ ex ali̾is arborib alim̃ta
supsisse. non aut̃ etiã ex illo. qd̃ & si¬
milit̾ ꝑmissũ fuerat. & ut litatẽ p̃ci¬

Expanded text:
scientiae boni et mali, quo nomine significaretur experientiae consequentia, et quid telleguntur ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse cibo uetito atque usi fuisse concessis ac per hoc et ceteris et praecipue ligno uitae. quid enim absurdius, quam ut credantur ex aliis arboribus alimenta sumpsisse, non autem etiam ex illo, quod et similiter permissum fuerat et utilitate p
Abbreviated transcription (Latin):
custodiam huiꝰ aliȩ gr̃ȩ. oportune
eeͣt ut gr̾a unitatisꝰ ñ tam̃ decermi¬
nat qͣm gr̃am. qͥa ãministraret eis
omnẽ illã quã iud eret necessariam.
Imꝑciar dico aliqͥd gr̃ȩ ñ secłaris: ut
eẽt si confiliaret illos cũ qͥbissubet pͥn¬

Expanded text:
stodiam hujus, aliae gratiae opportunae essent, ut gratia unitatis, non tamen determinat quam gratiam; quia ministraret eis omnem illam quam videret necessariam. Impertiar dico aliquid gratiae, non saecularis, ut esset si conciliaret illos cum quibuslibet prin
Abbreviated transcription (Latin):
qui similiter & uult ꝙ potest.
Daulus multiplici & aspera incre¬
patione correctus. romanos ut be¬
nigne sustineant asꝑa quȩ dicꝰtu¬
rus est eis: eosq sibi reddat be¬
niuolos. predicit se gr̃as agentẽ
deo ꝓ bonis q̃ iam acceꝑunt: ꝙ
de his que adhuc necessaria sũt illis
om̃i sollicitudine. orare d̾m. Quasi di¬
c̾et. Ego multa de instructione ur̃i¬

Expanded text:
qui similiter et vult et potest. Paulus multiplici et aspera increpatione correcturus Romanos, ut benigne sustineant aspera quae dicturus est eis, eosque sibi reddat benivolos, praedicit se, gratias agentem Deo pro bonis quae jam acceperunt, et de his quae adhuc necessaria sunt illis omni sollicitudine orare Deum. Quasi diceret: Ego de instructione
Abbreviated transcription (Latin):
ficationẽ eius. id ÷ patientiã & ceteras uir¬
tuces: posicione quarũ suos scĩficat. Quȩ
ili obicere possuat dicentes. Qs potest pati
huiꝰ modi disciplinam. in qͣ semꝑ meror nũꝙͣ
gaudiũe Ipse idem ut soluat : obicit sibi
dicens. Ego quid̃ cõmendo uob̾ patientiã
disciplinȩ: s cam̃ confiteor qd̾ omĩs discipli¬
ua ĩ p̃senti tẽꝑe his qͥ suꝑficiem rei tactũ

Expanded text:
atientiam et caeteras virtutes, positione quarum suos sanctificat. Quia illi possent objicere, dicentes: Quis potest pati hujusmodi disciplinam, in qua semper moeror, nunquam gaudium? ipse idem ut solvat objicit sibi, dicens: Ego quidem commendo vobis patientiam disciplinae, sed tamen confiteor quod omnis disciplina in praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtestimonia scriptͣȩ debere eos
ꝑseuerare in disciplina: nunc rationil
humanȩ consuetudinis idem approbat. Qua
monia scͥpt᷑aꝵ : humane consuedinis rati¬
ones induco ad idẽ ꝓbandũ. Nos quid̃ ha¬
buimꝰ patres: ũ animaꝵ. s carnis nostrȩ.
lmean enĩ carnis ab ipsis cximꝰ: & carm nr̃ȩ
acarne parentũ diriuatȩ. deus animã cõ¬
tulit. Nos autẽ patres habuimꝰ eruditore᷑
q reuerabam᷑: id÷ honorẽ eis exhibendo
timebamus eos. Reuereri enĩ ẽ cũ timore
honorẽ impendere: Et si patres carnis re¬
uerebamur: nonne multo magis optẽꝑa¬
binus patri sp̃uum. id: deo quidat aĩas.
ionge corꝑe digniores. cui optẽꝑantes ui¬
uemꝰ in ecernũ. quod pat᷑s carnis nec sibi. nͤ
nobis conferre queunt: Patͥ utiq sp̃uũ
magis obtemꝑandũ est: qr aliqui carms
patres in temꝑe paucoꝵ dierũ erudiunt
nos scd̃m uoluntatẽ suam. hic ad gͣmaticã.

Expanded text:
testimonia Scripturae, debere eos perseverare in disciplina; nunc rationibus humanae consuetudinis idem approbat, quasmonia Scripturarum, humanae consuetudinis rationes induco, ad idem probandum. Nos quidem habuimus patres non animarum, sed carnis nostrae: lineam enim carnis ab ipsis traximus, et carni nostrae a carne parentum derivatae Deus animam contulit. Hos autem patres habuimus eruditores, et reverebamur, honorem eis exhibendo timebamus eos. Revereri enim est, cum timore honorem impendere. Et si patres carnis reverebamur, nonne multo magis obtemperabimus Patri spirituum, id est Deo qui dat animas longe corpore digniores? cui obtemperantes vivemus in aeternum quod patres carnis nec sibi nec nobis conferre queunt? Patri utique spirituum magis obtemperandum est quia illi quidem patres carnis in tempore paucorum dierum erudiebant nos
Abbreviated transcription (Latin):
licet fatigatꝰ eẽt animꝰ. Neficere ẽẽt. si ci¬
more tͥbulationũ fides negaret᷑. debetis
sine fatigatione ⁊ defectu sustiñe: qr &. si
dum sanguinẽ⁊ resticistis cam̃ repugnantẽ
aduersus peccatũ. Ita dicens in alt̾o laudat
eos. qr pugnauerũt: in alt̾o̾ ostendit se ad¬
huc posse ascende re⁊ scilicet ad effissionem
tire renuistis. contͣ peccatũ stecistis: qͥb si
cõsentientes cẽtis peccatũ statĩ locũ habere
in uob̾. Repugnastis olim adu̾sus peccatũ:¬
⁊ nc̃ quare oblitiestis consolationis. id est
diuinitatis in tͥbulatione uos consolantis
quȩ diuna consolatio loquit᷑ nob̾. ñ cãꝙͣ.
alienis. s tãquã filiis. qͦs fouere intendit.
dicens in salomone. Ocu fili mi noli neglig̾e
disciplinã: id÷ ꝑsecutiones. & u̾ba quȩ sũt
disciplina. In his enĩ homo addiscit qͣnta sit
nͥ ex ꝑmissione dei᷑ in ħ mundo p̃gare

Expanded text:
licet fatigatus esset animus. Deficerent, si tilicet fatigatus esset animus. Deficerent, si timore tribulationum fidem negarent, debetis utique sine fatigatione et defectu sustinere, quia et si dum sanguinem restitistis, vos tamen repugnantes adversus peccatum; ita dicens in altero laudat eos quia repugnaverunt. In altero ostendit adhuc posse ascendere, scilicet ad effusionem tire renuitis, contra peccatum statis, quibus si consentiretis, peccatum statim locum haberet in vobis. Repugnastis olim adversus peccatum, et nunc quare obliti estis consolationis, id est divinitatis vos in tribulatione consolantis? quae divina consolatio loquitur nobis non tanquam alienis, sed tanquam filiis, quos fovere intendit dicens in Salomone : O tu fili mi, noli negligere disciplinam, id est persecutiones et verbera quae sunt disciplina. In his enim homo addiscit quanta sit nisi ex permissione Dei, hoc modo purgare
Abbreviated transcription (Latin):
tulit iħc usq ad horã passionis: sign fi ͤ at
ħ ꝑ contradictionẽ. uł sihabetur. ita iun¬
gamꝰ. debemꝰ aspicere iħm sustinentẽ cru¬
id ÷ frequent̾ debetis mandare memoriȩ.
Q uod ita ait. Recogitate iħ̾m qͥ sustinitit
contͣoicꝰtionẽ talẽ: id: ad eo concẽptibilẽ.
difficilem. Quodq magis grauare potu¬
it. cũ ipse qui peccatũ non no uit. iłlatũ
sibi a peccatorib sustinuit: ñ adu̾sus pe.¬
crũ. uł qͣmlibet discipłoꝵ. s adu̾sus sem&¬
ipsũ. Recogitate inquã hanc contͣdictio¬
nẽ ad ħ. ut memores eius ñ fatigemini: id:
ne sitis fessi paciendo aduersallel si facige¬
mini corꝑe. uon facigemiini in aniis ur̃is:
s carne infirma. spu tamen ꝓniti sicis. Si
etiã tauta sit concdictio. ut fatigent᷑ ani¬
mi sicut idem paulus de se ait. gͣuati sumꝰ
supͣ modũ. ita ut cederet nos uiuere: tam̃
non deficientes. sicut nec paulus defecit:

Expanded text:
tulit Jesus usque ad horam passionis significat hic tulit Jesus usque ad horam passionis significat hic per contradictionem. Vel si habetur enim, ita jungatur. Debetis aspicere Jesum sustinentem cruid est frequenter debetis mandare memoriae. Quod ita ait: Recogitate Jesum qui sustinuit contradictionem talem, id est adeo contemptibilem et difficilem, quodque magis potuit gravare eum, ipse qui peccatum non novit, illatam sibi a peccatoribus sustinuit, non adversus Petrum, vel quemlibet discipulorum, sed adversus semetipsum. Recogitate, inquam, hanc contradictionem, ad hoc, ut memores ejus non fatigemini, id est ne sitis fessi patiendo adversa, vel si fatigamini corpore, ne fatigemini in animis vestris, sed carne infirma spiritus tamen prompti sint. Si enim tanta sit contradictio ut fatigentur animi, sicut idem Paulus de se ait: « Gravati sumus supra modum, ita ut taedeat nos vivere ; » non tamen deficientes, sicut nec Paulus defecit,
Abbreviated transcription (Latin):
uenientia mala. Nos etiam sicut illide¬
ponentes peccatũ ꝑ pȩnitentiã. om̃e pon¬
dus peccati qͦd ꝑpetrauimꝰ: deponentes
nẽ. ꝑpgnitentiã curramꝰ ñ flexi a bono
ramus inquã imitando aspicientes in iħm
auctorẽ fidei nr̃e : id: qui nos adducet ad¬
głam. si fides nr̃a ꝑdurat incegra. Qui ih̾c
sustinuit crucẽ. contẽpta non tantũ acerbi¬
tate: s etiam confusione .i. erubescentia de
ignominioso genere mortis. Sustinuit inꝗͣ
tatib ꝓpositis sibia crucifironb suis: si uel¬
let se: differri filiũ dei. Acq ideo. qr crucẽ
sustinuit. confusionẽ contẽpsit: sedet in dex¬
tera sedis. id÷ in equalitate sedentis dei
patris. Curramꝰ ad ꝓposicũ certamen imi¬
tantes ihmi qui contẽpta confusione sus¬
cinuit crucẽ. Eum inquã aspicite crucẽ
un morte sustinentẽ: recogitate etiã eund̃
ihm qui sustinuit contradictionẽ: ut sic̃
in morte. sic etiã imitamini eũ in patienda
contradicꝰtione. Quicqͥd aduersitatis

Expanded text:
uentia 407 mala. Nos etiam sicut illi deponentes per poenitentiam omne pondus peccati quod perpetravimus, deponentesnem per patientiam curramus, non reflexi a bono ramus, inquam, imitando aspicientes in Jesum auctorem fidei nostrae, id est qui nos ca, si fides nostra perduret integra. Qui Jesus sustinuit crucem, contempta non tantum acerbitate, sed etiam confusione, id est erubescentia de ignominioso genere mortis. Sustinuit, inquam, tatibus propositis sibi a crucifixoribus suis, si vellet se diffiteri Filium Dei. Atque ideo quia crucem sustinuit, confusionem contempsit, sedet in dextera sedis, id est in aequalitate sedentis Dei Patris. Curramus propositum certamen imitantes Jesum, qui contempta confusione sustinuit crucem; cum, inquam, aspicite crucem in morte sustinentem; recogitate etiam eumdem Jesum qui sustinuit contradictionem, ut sicut in morte, sic etiam imitemini eum in patienda contradictione. Quidquid adversitatis
Abbreviated transcription (Latin):
cum illo erant. Imontib. & in speluncis. ⁊ in
cauernis terre. Speluncȩ nat᷑ales foueȩ sũt:
cauernȩ arte cauatȩ: Hii omnes ꝓbati testi.¬
moniꝯ ͭ dei non acceꝑunt reꝓmissionẽ. id:
reꝓmissam heredicatẽ. deo ꝓuidente aliqͥd
meluis ꝓ nobis: scilicet ut pͥores scĩ non con¬
sine incarnato xp̃o acciꝑent illã ȩternã be¬

Expanded text:
n speluncis, et in cavernis terrae. Speluncae naturales foveae sunt. Cavernae, arte cavatae. Et hi omnes probati testimonio fidei, non acceperunt repromissionem, id est repromissam haereditatem, Deo providente aliquid melius pro nobis, scilicet ut priores sancti non consine
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsit ad moralẽ instrictionẽ. adhortans
eos in primis. ut puro corde integͥtatẽ fidei
teneant: & si incũbat ꝑsecutio. audacter
conficeant᷑ gaudentes pati ꝓ xp̃o:. E sic in
fide. & confessione firmã spem habeant.
Unde sic ait. Qua pontifex rp̃i semel offerẽs
scificat uet̾es: nec cottidianis sacrificiis
ꝓdesse possunt. Itaq frẽs nos habentes fi¬
duciam ĩ introitu. id÷ de introitu sc̃oꝵ:
scilicet quod nos sc̃a scõꝵ uere introibimꝰ
Habentes dico fiduciã in sanguine: xp̃i:
qũt semel offerens ꝓ emundatione nr̃a¬

Expanded text:
transit ad instructionem moralem, adhortans eos in primis ut puro corde integritatem fidei teneant; et si incumbat persequi, audacter confiteantur, gaudentes pati pro Christo, et sic in fide, et confessione firmam spem habeant. Unde sic ait: Quia pontifex Christus semel offerens sanctificat veteres, nec quotidianis sacrificiis 399 prodesse possunt. Itaque fratres, nos habentes fiduciam in introitu, id est de introitu sanctorum, scilicet quod nos Sancta sanctorum vere introibimus. Habentes, dico, fiduciam in sanguine Christi, quem semel offerens pro nostra emundatione
Abbreviated transcription (Latin):
Extiuxerunt impecũ ignis: ut tres puerii.
Effugarunt aciã gladii: ut uidas macha¬
beus. Conualuerunt de infirmitate⁊ ut ex¬
chias. fortes facti sunt in bello: qui plurt᷑
euerterunt castra exceroꝵ illis fugatis
heliam filiũ unicum. & sunamitis ꝑ heli¬
seum. Aliĩ aut̃ distenti sunt in ectileis. ut
septem machabei: ñ suscipientes redẽptio¬
nem. id÷ nolentes redimi tormentis: ut
m̃ito passionũ inuenirent meliorẽ. resur¬
rectionẽ. Quanto enĩ qͥs magis patit᷑i tan¬
an timore pȩnȩ desererent fidẽ. Mortus
sunt ur occlsione gladii. Circuierunt fu¬
giendo hac. illac in melocis. Melota est ut ai¬
unt uestimentũ de pilis cameloꝵ. Uł melus
animal est qd̃ dicit᷑ caxus: & a uelo melota
dicitur. Circiuerunt etiam in pellib capͥuĩ:
egentes temꝑalib. Angustiati animo. afflic¬
ti corꝑe: quib scĩs mundꝰ ñ erat dignꝰ. ut calẽ
baberet. Nel quib dignꝰ non erat mundꝰ. scd̾m

Expanded text:
exstinxerunt impetum ignis, ut tres pueri; exstinxerunt impetum ignis, ut tres pueri; effugarunt aciem gladii, ut Judas Machabaeus; convaluerunt de infirmitate, ut Ezechias; fortes facti sunt in bello complures; everterunt castra exterorum, illis fugatis;per Eliam filium unicum, et Sunanimitis per Elisaeum. Alii autem distenti sunt in eculeis, ut septem Machabaei, non suscipientes redemptionem, id est nolentes a tormentis redimi, ut merito passionum invenirent meliorem resurrectionem. Quanto enim magis quis patitur, tanan timore poenae negarent fidem; mortui sunt in occisione gladii; circumierunt fugiendo hac illac in melotis. Melota est ut aiunt vestimentum de pilis camelorum. Vel melus animal est quod dicitur taxo, et a melo melota dicitur. Circumierunt etiam in pellibus caprinis, egentes temporalibus, angustiati animo, afflicti corpore, quibus sanctis mundus non erat dignus, ut tales haberet, vel quibus dignus non erat mundus,
Abbreviated transcription (Latin):
sermonib dei. Idem mos ses celebrauit pascha:
effusione sanguinis agniꝑ fidẽ. Ideo nequi
uastabat pͥmogenica egipti. tangeret uid̃¬
os fidem habuit in sanguine agni: qd
prefigurabat. possent saluari. filii isrł
ꝑfidem tͣnsierunt mare rubrũ cãqͣm ꝑ
sunt. Muri iherico ꝑ fidẽ coirruerunt:
circuitu septẽ dierũ. Raab m̃etͥs excipreis
exploratores udeoꝵ. cũ pace ñ ꝑiit cñ incre¬
dulit ꝓpter fidẽ qua credidit: qd d̾s tͣo̾et
urbem in manꝰ udeoꝵ. Multa de laude. ftõs
dixi: & quid ampliꝰ dicã: Cempꝰ enĩ si exeqͦ¬
rer omnia de fide desinet .i. deseret me
narrantẽ de gedeon. qui uellus in area po¬
to filiam immolau̾it: de his quatuor in li¬
bris iudicum pleniꝰ ĩt ueniet᷑. Ne. dauid ite¬
rum qͥ multa ꝑ fidẽ. fecit. de samubl. & ali¬
is ꝓpħis qui uicert̃ regna. id: suꝑauerũt
reges ꝑ fidem: qͥ etiã oꝑati sunt uusticiã ꝑ

Expanded text:
sermonibus Dei. Idem Moyses celebravit Pascha sermonibus Dei. Idem Moyses celebravit Pascha effusione sanguinis agni per fidem, ideo, ne qui vastabat primogenita Aegypti tangeret Judaeos. Fidem habuit in sanguine agni, quohristi quem praefigurabat posset salvari. Filii Israel per fidem transierunt mare Rubrum tanquam per sunt. Muri Jericho per fidem corruerunt circuitu septem dierum. Raab meretrix excipiens exploratores Judaeorum cum pace, non periit cum incredulis, propter fidem qua credidit quod Deus traderet urbem in manus Judaeorum. Multa de laude fidei dixi, et quid adhuc amplius dicam? tempus enim si exsequar omnia de fide deficiet, id est deseret me enarrantem de Gedeon, qui vellus in area poto filiam immolaverit; de his quatuor in libro Judicum plenius invenitur; de David etiam, qui multa per fidem fecit, et de Samuele, et aliis prophetis, qui vicerunt regper fidem, qui etiam operati sunt justitiam per
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt de egipto. Et̃ hec temorans man¬
dauit de ossib suis ut deserrent᷑ ad
sepulturam abrahe: confidens & resurrecturo᷑
esse. Cum gͦ illos quib facta reꝓmissio: si cor¬
pora illa inuenirentur in terra reꝓmissionis.
Moyses natus ꝑ fidẽ: qi crediderunt parentẽ.
hunc magnum fut᷑um. uidentes eus elegan¬
ciam. Occultatus est tͥbus mensib a parenti¬
bus siuis. eo qͦd uidissent infantẽ elegantẽ:
et non tumuerunt edictum regis. qui om¬
nẽ mascłinũ in pueris hebreoꝵ iusserat
magis affligi cum popło dei. quã habere
mans esse diuicias maiores omni thesau¬
ro egiptioꝵ. Ideo sic estimans: qr aspicie¬
bat in remun̾ationẽ futa᷑m. ñ in laborẽ.
p̾̃sentem. uł iocunditatẽ. Moyses ꝑfidem re¬
liquit egiptũ. educens inde popłm uideoꝵ:
non ueritans anunositatẽ regis egiptioꝵ.
Ideo non ueritꝰ. quia sustinuit iriusibilẽ .i.
exspectauit d̾m quẽ uidere nͨ poterat. cã¬
quã corꝑalit̾ eum uidens: adhibens fidem

Expanded text:
ent de Aegypto, et hoc memorans, mandavit de ossibus suis, ut deferrentur ad sepulturam Abrahae, confidens et resurrecturos esse cum Christo illos quibus facta erat repromissio, si corpora eorum invenirentur in terra repromissionis. Moyses natus per fidem, quia crediderunt parentes hunc magnum futurum, videntes ejus elegantiam, occultatus est tribus mensibus a parentibus 405 suis, eo quod vidissent infantem elegantem, et non timuerunt edictum regis, qui omnem masculum in pueris Hebraeorum jusserat magis affligi cum populo Dei quam habere mans esse divitias majores omni thesauro Aegyptiorum. Ideo sic existimans quia aspiciebat in remunerationem futuram, non in laborem praesentem vel jucunditatem. Moyses per fidem reliquit Aegyptum, educens inde populum Judaeorum, non veritus animositatem regis Aegyptiorum. Ideo non veritus quia sustinuit invisibilem, id est exspepectavit Deum, quem videre non poterat, tanquam corporaliter eum videns, adhibens fidem
Abbreviated transcription (Latin):
locum alum quẽ merito fidei accept᷑us
erat in hereditatẽ. Obediuit inꝙͣ ⁊ exit
de terra nationis suȩ: nesciens quo iret.
Idem abraham ꝑ fide n moracus est in t̾ra
reꝓmissionis: camiꝗͣ. in aliena. habitaudo
ibidẽ in casulis. id: in tenebris eum ysaac:¬

Expanded text:
locum illum quem merito fidei accepturus locum illum quem merito fidei accepturus erat in haereditatem. Obedivit, inquam, et exiit de terra nationis suae, nesciens quo iret. Idem Abraham per fidem moratus est in terra repromissionis tanquam in aliena, habitando ibidem in casulis, id est in tentoriis cum Isaac