comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionis: apłs dñicam indu¬
cit resurrectioñe. Itaq sic̃ ex illa
certi sumus de nr̃a. millascrute¬
mur qualis erit nr̃a. Nimirum
sicut apłica auctoritas. c̾tos nos
facit. qd̃ sixp̃c resurrexit: et nos re¬
surgemus: ita iu̾tas rei asserere
rectio. nr̃e sit non causa solum:
uerum qͣ et exemplũ. Nemo ẽ
qui audeat faterr aliud corpus
alia ue membra. seu alit̾ ordina¬
ta qͣm añ mortem: xp̃m suscepis¬
se ꝑ resurrectionem. Crucifixus
enim obiit. Is sepultus ẽ. Idem
resurrex̃. eandem oĩo quantum
ad carñe resumens subam: alt̾ã¬
tam aũ qͣntũ ad głam. Quis ide
neget futͣm. in his qͦ qͦs in igne
ultimo constat morituros. ⁊ ita
ut aunt ut dum obuiam xꝑo
inaera rapient᷑: in xͦ raptu ipso
moriant᷑ ⁊ resurgant: Nonne
g id maxime decet. ut qd̾ ĩplerũ
est in capite: implendumq sꝑetur
in non modica parte membroꝵ. ide
omnib assignetur ut omnes parit᷑

Expanded text:
surrectionis Apostolus Dominicam indusurrectionis Apostolus Dominicam inducit resurrectionem. Itaque sicut ex illa certi sumus de nostra, in illa scrutemur qualis erit nostra. Nimirum sicut apostolica auctoritas certos nos facit quod si Christus resurrexit, et nos resurgemus , ita veritas rei asserere rectio nostrae sit non causa solum, verum quoque et exemplum. Nemo est qui audeat fateri aliud corpus aliave membra, seu aliter ordinata, quam ante mortem Christum suscepisse per resurrectionem. Crucifixus enim obiit, is sepultus est, idem resurrexit, eamdem omnino quantum ad carnem resumens substantiam, alteratam autem quantum ad gloriam. Quis neget idem futurum in his quoque quos in igne ultimo constat morituros, et ita, ut aiunt, ut, dum obviam Christo in aera rapientur, in ipso actu moriantur et resurgant? Nonne ergo id maxime decet, ut quod impletum est in capite, implendumque speretur in non modica parte membrorum, idem omnibus assignetur, ut omnes pariter
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ qua parte sui magis ꝓ dño labo¬
rant:in ea a dño maioiem coronã
expectant. Itaq prima merces est
mentis. scd̃a corporis. Absit gͦ ut
qd̃ m est lingua in fitturo sit ocu¬
lus.ne alter usurpet debitum.
neut̃q qd̃ suum est optineat. Sin¬
gła gͥ membra aut ad sua redib̃t
nomina: aut alienis p̃remiũ per¬
soluentur nõib. S m̃bra: sua mi¬
nime amutent nomina. Iobna¬
q de deo dicit. Quem iusurꝰ sum
ego ip̃e et non alius.⁊ oculi mei
conspecturi sunt. Ego ip̃e: eadem
anima. ecclem corpore. Et ñ alius:
ñ tͣnspositione membroꝵ. ñ ꝯfusi¬
one diuersus. Qd̃ in parte osten
Nuid est oculi mei conspecturi st̃.
nͥ hii quos nunc habeo oculos t̃c
conspicient: Itaq qd̃ est ħͥ ocłs.
ibi qͦ idem ⁊ non aliud: erit oculꝰ.
Uñ similitudinis argur̃to sseqͥ¬
tur qd reliqua ꝙͦ m̃bra ꝓͥpa resumes
nomina. Sixp̃e resurrexit: et nos
resurgemus. In certitudine nr̃e re¬

Expanded text:
sancti qua parte sui magis pro Domino labosancti qua parte sui magis pro Domino laborant, in ea a Domino majorem coronam exspectant. Itaque prima merces est mentis, secunda corporis. Absit ergo ut quod modo est lingua, in futuro sit oculus, ne alter usurpet debitum, neuterque quod suum est obtineat! Singula igitur membra, aut ad sua redibunt nomina, aut alienis, in praemium, persolventur nominibus. Sed membra sua minima amittent nomina; Job namque de Deo dicit: Quem visurus sum ego ipse, et non alius, et oculi mei conspecturi sunt . Ego ipse, eadem anima, eodem corpore. Et non alius, non transpositione membrorum, non confusione diversus; quod in parte ostendcturi sunt. Quid est oculi mei conspecturi sunt, nisi ii quos nunc habeo oculos, tunc conspicient? Itaque quod est hic oculus, ibi quoque idem, et non aliud, erit oculus. Unde similitudinis argumento consequitur, quod renomina. Si Christus resurrexit et nos resurgemus. In certitudinem nostrae re
Abbreviated transcription (Latin):
creauit ex nicħo: neq eñi uult mͦ
corpora nisi ex aliquo: ip̃e ex m̃bre
⁊ his uiciniorib que sunt. formet
ea que non sunt. ita sapierit ⁊ po¬
tent̃. ut exeo qd̃ erat id fiat qd̾ ñ ei¬
rat. ⁊ t̾n post factum id: uñ ẽ factũ
ꝓpriam recuꝑet qͣititatẽ. Ita dñs
post sublatã de lat̾e ade costã: re¬
pleuit carñe ꝓea. Sapiens itaq d̾e
non qͣi nesciuis cadauerũ minuci¬
as qͣntumlibet disꝑsas ꝯfuse ac sñ
ordine recolligens alias aliis ap¬
plicat corporib atq membris. Poi¬
tens ds. ñ qͣi inualidus. id qd̾ hic
mutilum deformaꝙ ẽ:tale sinet
ꝑman̾e. Lingͣ diuitis q̃ hic serui¬
erat gule comitiq eiꝰ loqͣcitati: in
inferno cruciat᷑ incendio fłame.
in membro cruciandus est apd̃ inferos.
quo precipue membro d̃m offendit
apud suꝑos: Itaq singula membra
qd̾ apud nos delinquunt: id eadem
in inferno luunt. Et econtͣ fortasse

Expanded text:
creavit ex nihilo neque enim vult modo creavit ex nihilo neque enim vult modo corpora nisi ex aliquo, ipse 270 ex membris et his vicinioribus quae sunt, formet ea quae non sunt; ita sapienter et potenter, ut ex eo quod erat, id fiat quod non erat, et tamen post factum, id unde est factum, propriam recuperet quantitatem. Ita Dominus post sublatam de latere Adae costam, replevit carnem pro ea. Sapiens itaque Deus, non quasi nescius, cadaverum minutias quantumlibet dispersas confuse ac sine ordine recolligens, alias aliis applicat corporibus atque membris; potens Deus, non quasi invalidus, id quod hic mutilum deformeque est, tale sine permanere. Lingua divitis quae hic servierat gulae, comitique ejus loquacitati, in inferno cruciatur incendio flammae. in membro cruciandus est apud inferos, quo praecipue membro Deum offendit apud superos? Itaque singula membra quod apud nos delinquunt, id eadem in inferno luunt. E contra fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃ gͦ ꝑ se ĩmutant᷑ ingłificatioñe.
parit̃ cum malis resurgunt:incor¬
poris integritatem.⁊ m̃broꝵ pleña
restitutionẽ. Siue eñi defectu nat᷑e
seu qualibet mundi occasione qͥp¬
piam humane defu̾it qͣntitati:
resuscitatoris om̃ipotentia totum
restaurabit. Duo nimirũ faciet re¬
surrectio. Que uiuentib defuerañs.
supplebit. que post mortem qͦlibet
mͦ dissipata sunt: reddet. ita ut ocłs
ad ccłum. pes ad pedem. singła deni¬
ꝙ m̃bra que in hoc mortali statu
existunt: ad se tunc redeant. Er̃tq
eodem in ordine: ⁊ eadem parnum
suarum absolutione. Siqͥd tam̃
uiciosum inm̃bris hicẽ: ibi uti cor¬
rigetur. quicqͥd uero nat᷑e consonai
tunc solidabit᷑. Qd̃ uͦ deformitate cu¬
iuspiam mbri aut absentia ⁊ na¬
t᷑a deficiens nunc decolorat: gr̃a prt¬
culdubio tunc reformabit. Qd̃ deest
reꝑatio. aut ex solitis corꝑum excri¬
mentis. aut qd̃ stabilius certuisꝙ
estimo: ex adiunctis. Ut qͥ omnia

Expanded text:
 per se immutantur in glorificationem; pariter cum malis resurgunt, in corporis integritatem et membrorum plenam restitutionem, sive enim defectu naturae, seu qualibet mundi occasione, quidpiam humanae defuerit quantitati, resuscitatoris omnipotentia totum restaurabit. Duo nimirum faciet resurrectio: quae viventibus defuerant, supplebit; quae post mortem quolibet modo dissipata sunt, restituet; ita ut oculus ad oculum, pes ad pedem, singula denique membra quae in hoc mortali statu existunt, ad se tunc redeant, eruntque eodem in ordine, et eadem partium suarum absolutione. Si quid tamen vitiosum in membris hic est, ibi utique corrigetur; quidquid vero naturae consonat, tunc solidabitur; quod vero deformitate cujuspiam membri aut absentia, natura deficiens nunc decolorat, gratia procul dubio tunc reformabit, quod deest reparato, aut ex solitis corporum excrementis, aut, quod stabilius certiusque existimo, ex adjunctis; ut qui omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Et mutabunt᷑. qm̃ mittata neqͣ¬
qͣm denuo mutabunt᷑. Talis aũ
erit innouatio mundi: qualis
innouato congruat homini.
tam di durabit: qͣm diu
fidelium purgationi opusent.
illum qui tunc uenturꝰ est iudicare
uiuos et mortuos: mortui resurgent.
Iuxta illud. Omnes qͥde resurgemꝰ.
Quales: Audi qd̾ paulo pꝰ sequitur.
Mortu resurgent incorrupti. Om̃s
quidem resurgemus. qm et qui iu
reꝑientur: migne morient᷑. Et post

Expanded text:
Et mutabuntur , quoniam mutata nequEt mutabuntur , quoniam mutata nequaquam denuo mutabuntur. Talis autem erit innovatio mundi qualis innovato congruat homini. tandiu durabit quandiu fidelium purgationi opus erit. illum qui tunc venturus est judicare vivos et mortuos, mortui resurgent, juxta illud: Omnes quidem resurgemus . Quales? audi quod paulo post sequitur: Mortui resurgent incorrupti. Omnes quidem resurgemus , quoniam et qui vivi reperientur
Abbreviated transcription (Latin):
detur. Ip̃i ꝑibunt. Precedit enim:
⁊tum pͥncipio dñe t̾ram fundasti:
et oꝑa manuũ tuarum sunt celi.
Qui t̾ram ĩmotam fundauit ip̃e
nanib sus qͣi dignus qui celos
ist oꝑatus. Et qui sunt t̃ra: dig¬
niores. nisi suꝑiores: De ip̃is tam̃
sequitur. Ip̃iꝑibunt. Qr aũt ꝑi¬
bunt: Fortasse q̃m et ibi iniqui¬
tas fuit. ⁊ totum in meliꝰ mundũ
ĩmutari oportebit. Mutabilis or¬
bis. mutabilem ꝑꝑ hĩem creatus
est. Immuitationem quoꝙ homis:
ĩmutatio sequitur orbis. Usq adeo:
ut t̃ra et aer siue solus:sie cũ celo
ꝑeat .i. formam nobis notam amit¬
tat: iuxta illud: initio tu cbñe ter¬
ram fundasti. oꝑa manuũ tuarũ
surt cel. ip̃i ꝑibunt: tandem eqͥ
Transeunt: qm̃ dñs ait. Celum ⁊
t̾ra tͥnsibunt. In nouitatẽ: qm̃ sqͥ
tum est. Uidi celum ⁊ nouũ. ⁊ ter¬
ram nouam. Uñ ꝓpha. Et sic̃ oper¬
torium mutab̾ eos. Nunirũ oꝑ¬
toriũ dũ mutat᷑: innouat᷑. Seqͥt᷑.

Expanded text:
bunt; praecedit enim, et in principio, Domine, terram fundasti, et opera manuum tuarum sunt coeli. Qui terram immotam fundavit, ipse suis manibus, quasi dignius quid, coelos est operatus. Et qui sunt terra digniores, nisi superiores? de ipsis tamen sequitur, Ipsi peribunt; quare autem peribunt? Fortasse quoniam et ibi iniquitas fuit, et totum in melius mundum immutari oportebat. Mutabilis orbis mutabilem propter hominem creatus est; immutationem quoque hominis immutatio sequitur orbis; usque adeo ut terra et aer, sive solus, sive cum coelo pereat: id est formam nobis notam amittat, juxta illud: Initio tu, Domine, terram fundasti, et opera manuum tuarum sunt coeli; ipsi peribunt, tandem equitranseunt, quoniam Dominus ait: Coelum et terra transibunt ; in novitatem, quoniam scriptum est: Vidi coelum novum et terram novam . Unde Propheta; et sicut opertorium mutabis eos ; nimirum opertorium dum mutatur, innovatur. Sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
contineri. p̃confusione sonitꝰ ma¬
tis et fluctuum. Mare eñ cũ fluc¬
ib habit᷑m: sonum efficiet ꝯfusũ.
De celouñ aues celinon dubrũ qͥn
liluno ꝑierint: et igne ꝑtti sunt.
Iñ tantũ aiunt ignem in aereas¬
censurũ qͣntum ascendit diluni¬
um. De suꝑiorib aũt ceł celorum:
questio tñ apud quoscł̃a ẽ an igne
ꝑtti. S siue igne siue ałr: ꝑtti ui

Expanded text:
contineri: Prae confusione sonitus macontineri: Prae confusione sonitus maris et fluctuum , mare enim cum fluctibus abiturum, sonum efficiet confusum de coelo. Unde aves coeli non dubium quin diluvio perierint, et igne periturae sint. Unde tantum aiunt ignem in aere ascensurum, quantum ascendit diluvium. De superioribus autem coeli coelorum, quaestio apud quosdam est an igne perituri? sed sive igne sive
Abbreviated transcription (Latin):
hunc et aliter exponant:ignis:
idicii ut putatur precedet. Eil
postqͣm apparuerit in conspectui
presentiaq eius: idem ignis exq¬
descet:quo unmiersum muncd
germen: uniuersa t̾re edificiai
cum anmalib incinierem conu̾¬
tentur. Tunc fluenta aquarui
qui diuersis mundi partibui
sine hominum usuz siue telli¬
ris irrigation discurrunt: qͥ¬
escent. Nñ illũd. Mare iam ñ
est. Tunc qͦ ignis iste nr. nr̃is:
subseruiens necessitatib: nuł¬
lus erit. Uñ et illud. Lux lucoi¬
ne non lucebit tͥ ampliꝰ. Reũ
tñ ignis remanebit. Uerum
hoc in loco: neq hoc in officio.
Ita et aqua alibi: ⁊ ob aliud. G¬
stat autem exceptione hac hab:¬
ta: ignem atq aquam extremo
ardors omnino iuxta scriptura
dissoluendos. reliqua autem:
in meliorem esse mutanda forn¬
licente petro. Elementa calore soluen¬
uir. Duo ut meliꝰ sint: un uidi ce¬
lũ nouum ⁊ terram nouam. duo
at oĩo non sint: ut ignis et aqua.
N̾ aqua sit habitura: ⁊ ibi auint

Expanded text:
hunc aliter explicant. Ignis Judicii, ut putatur, praecedet; et postquam apparuerit in conspectu praesentiaque ejus, idem ignis exardescet, quo universum mundi germen et universa terrae aedificia cum animalibus in cinerem convertentur. Tunc fluenta aquarum, quae diversis mundi partibus, sive hominum usui, sive telluris irrigationi discurrunt, quiescent; unde illud: Mare jam non est . Tunc quoque ignis iste noster nostris subserviens necessitatibus, nullus erit, unde et illud: Lux lucernae non lucebit tibi amplius . Revera tamen ignis remanebit, verum non hoc in loco, neque hoc in officio. Ita et aqua alibi, et ob aliud. Constat autem, exceptione hac habita, ignem atque aquam extremo ardore omnino, juxta Scripturas, 269 dissolvendos; reliqua autem in meliorem esse mutanda forura ore Petri: Elementa calore solventur ; duo ut melius sint, unde: Vidi coelum novum et terram novam ; duo ut omnino non sint, ut ignis et aqua. Quod aqua sit abitura et ibi aiunt
Abbreviated transcription (Latin):
culpam. Item suꝑ baptiratos descñ¬
dit:⁊ ꝯdonat penam. Cateriatio
nãq metur ueniã: s ñdũ euacu¬
at pena. sic̃ ꝯfessio pura:culpam
quidem tollit: s satisfactionẽ reqͥ¬
rit. Baptisma uero qm̃ uenia poc¬
cati ĩa antea habetur: satisfacti¬
onem de pecc̃o condonat. sic̃ marty¬
riũ dimissis om̃ib peccatis: om¬
nem ⁊ molestiam post se de habita¬
culo suo eliminat. Nñ cum tͥcesimꝰ
sexagesimꝰꝙ fruclus optineat le¬
uam: centesimus qui martyriũ
ẽ tͣnsitum facit ad dexteram. Qxͦ
Qm̃ merces martyrũ ñ differtur

Expanded text:
baptizatos descendit et condonat poenam, catechizatio namque meretur veniam, sed nondum evacuat poenam; sicut confessio pura culpam quidem tollit, sed satisfactionem requirit. Baptisma vero, quoniam venia peccati jam antea habetur, satisfactionem de peccato condonat, sicut martyrium, dimissis omnibus peccatis, omnem etiam molestiam post se de habitaculo suo eliminat. Unde cum tricesimus sexagesimusque fructus obtineat laevam, centesimus qui martyrium est, transitum facit ad dexteram. Quare? quoniam merces martyrum non differtur
Abbreviated transcription (Latin):
mus.⁊ inquiramꝰ qͥd sit qd̃
baptiratis aꝑunt᷑ celi. Nonne ea
ratione celu reserat᷑ ut baptiratis
patere introitum loci illiꝰ intelligat᷑:
S ad quid patet. siintrare non licet:
Siquis baptiratur. et ꝑꝑ anteactã
feditatem qͦ ad penitentialem com¬
pleu̾it satisfactionem ab ingͦssu
celi detinetur:ñne ei ianua ẽ clau¬
sa dum artet᷑ abea: Qd̃ si uirtu¬
te baptismi statim celos intͦeunt.
hii qui paulo ante incarne com¬
morantes flagitiosissum extite¬
runt. qͦmͦ nullũ pecc̃m impuni¬
Sine penitentia sunt dona l̃i.
Qd̃ expositor: ita explanat. Gr̃a
dĩ in baptismate ñ reqͥrit gemi¬
tum: uel planctũ. uł opꝰ aliqd̃:
nisi solam fidem. ⁊ om̃ia gratis
condonat. Donagͦ i .i. remissio¬
peccõꝵ in baptismo fc̃a: ñ reqͥr̃t
penitentiam .i. pͣgatoriã penã pꝰ
remissionẽ. Nimirũ cor contͥcũ
qd̃ baptisma p̃uenit.⁊ humili¬
atum qd̃ sacram̃to obedientem
submitut. ita reum purgat: tit
pro pena sufficiat. Tanti apud

Expanded text:
mus, et inquiramus quid sit, quod baptizatis aperiuntur coeli. Nonne ea ratione coelum reseratur, ut baptizatis patere introitum loci illius intelligatur? Sed ad quid patet, si intrare non licet? si quis baptizatur et propter anteactam foeditatem, quoad poenitentialem compleverit satisfactionem, ab ingressu coeli detinetur, nonne ei janua est clausa dum arcetur ab ea? quod si virtute baptismi statim coelos introeunt ii qui paulo ante in carne commemorantes flagitiosissimi exstiterunt, quomodo nullum peccatum impuniSine poenitentia enim sunt dona Dei . Quod expositor ita explanat: Gratia Dei in baptismate non requirit gemitum vel planctum, vel opus aliquod, nisi solum fidem, et omnia gratis condonat. Dona ergo Dei, iin baptismo facta, non requirit poenitentiam, id est purgatoriam poenam post remissionem. Nimirum cor contritum quod baptisma praevenit, et humiliatum quod sacramento obedientem submittit, ita reum purgat, ut pro poena sufficiat. Tanti apud
Abbreviated transcription (Latin):
datum. non solum de scientia:
uerũ etiam de urtutib atq
pecuma. omni demũ de com¬
modo hominis tã int̾ioris qͣm
ext̾ioris. S si cui multũ datũ est:
multum queret᷑ ab eo. ñne cui
minꝰ datũest minus qͦ q̃retur

Expanded text:
datum, non solum de scientia: verum etiam de virtutibus atque pecunia, omni demum de commodo hominis, tam interioris quam exterioris. Sed si cui multum datum est, multum quaeretur ab eo, nonne cui minus datum est, minus quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
stĩo angłorum qui cum tuba
mittendi sunt fiet: Congrega¬
buntur ad iudicium elesti. a
uii. climatib mundi. oriente.
occidente. aquilone. et austro. Unde
ꝓph̾a ad angelos ait. Congregate
illi scõs euis. Officium qͦ angłoꝵ
in uidicio erit: malos in infernũ
ꝯgregare. Uñ dñs ait. In osum¬
matione scł̃i exibunt anglĩ. Nũ
ꝑse. an ussu dñi. Inmo mitter
filius hominis angłos suos. Ad
quid mutet: Colligent de regno
eius omnia scandala. Quid est hoc:
Seꝑabunt malos de medio iusto¬
rum. Quid ampliꝰ: Et mittent
eos in caminum ignis. Quid pas¬
suros: Ibi erit fletus et stridor
dentium. ꝑ fletum quid ẽ ocł̃o¬
rum. ⁊ stridorem dentium: nota
ueram resurrectionem mortuo¬
rum. Dentes strident: qui hic
de eclacitate gaudebant. Ocul fleñ:
qui ꝑ concupiscentias uagaban¬
tur. Ergo illis in membris qͥsq
primetur: ubi deliquit. ut per
qͣm sui partem quisq deliquit:
eiusdem delicti meadem parte pe¬

Expanded text:
sterio angelorum, qui cum tuba sterio angelorum, qui cum tuba mittendi sunt, fiet? Congregabuntur ad judicium electi a quatuor climatibus mundi, oriente, occidente, aquilone, et austro. Unde Propheta ad angelos ait: Congregate illi sanctos ejus . Officium quoque angelorum in judicio erit, malos in infernum congregare; unde Dominus ait: In consummatione saeculi exibunt angeli . Num per se, an jussu Domini? Imo: Mittet Filius hominis angelos suos. Ad quid mittet? Colligent de regno ejus omnia scandala. Quid est hoc? Separabunt malos de medio Justorum. Quid amplius? Quod mittent eos in caminum ignis. Quid passuros? Ibi erit fletus et stridor dentium. Per fletum quidem oculorum, et stridorem dentium nota veram resurrectionem corporum. Dentes strident qui hic de edacitate gaudebant. Oculi flent qui per concupiscentias vagabantur. Ergo illis in membris quisque punietur ubi deliquit, ut per quam sui partem deliquit ejusdem delicti in eadem parte poe
Abbreviated transcription (Latin):
bib celi cum uirtute magna
⁊ maiestate.⁊ mittet angłos su¬
o. cum tuba et uoce magna. et
congregabunt electi a .iiͦii. uen¬
tis. Nimir̃ post signa: non t̃n
statim. q̃m prius udetur orbis
infłamandus: tunc parebit sig¬
num filii hominis incelo .i. in
dere signum crucis. ut uideant
inquem tͣnsfixerunt: in uexillũ
uictorie triumphantis. Et tunc
plangent se omnes trib terre.
sem accusante ꝯscientia. Nec mi¬
rum sise plangent:quia uide¬
bunt filium hominis uenien¬
dem adiudicandum in nubib
scdo ueniet cum nirtute magna
et maiestate. Et mittet. siue pꝰ¬
tuba missorum resurrecturi ñ
uidentur uisuri dñm in nubi
b uenientem. s iam añ uenis¬
se: mittet in qͣm angłos suos.
cum tuba et uoce magna tam
apta et tam intensa: que ubiꝙ
amortuis audiet᷑ qͣm apłs tu
bam clĩ et uocem archangłi ait.
Cum hac uoce angłos suos mit¬
tet aut fortasse illam ꝑ eos effi¬
ciet. Uñ nonnulli eam uocẽ an¬
głorum dic̃t. Quid uero mini¬

Expanded text:
e magna et majestate. Et mittet angelos suos cum tuba et voce magna et congregabuntur electi a quatuor ventis . Nimirum post signa, non tamen statim; quoniam prius videtur orbis inflammandus. Tunc parebit signum Filii hominis in coelo, id est in aere signum crucis, ut videant in quem transfixerunt, in vexillum victoriae triumphantis. Et tunc plangent se omnes tribus terrae, sero accusante conscientia. Nec mirum si se plangent, quia videbunt Filium hominis venientem ad judicandum in nubibussecundo veniet cum virtute magna et majestate. Et mittet, sive potuba missorum resurrecturi, non videntur visuri Dominum in nubibus 281 venientem, sed jam ante venisse; mittet, inquam, angelos suos cum tuba et voce magna tam aperta, et tam intensa quae ubique a mortuis audietur, quam Apostolus tubam Dei et vocem archangeli ait. Cum hac voce angelos suos mittet, aut fortasse illam per eos efficiet: unde nonnulli eam vocem angelorum dicunt. Quid vero mini
Abbreviated transcription (Latin):
ma reficit. gr̃a redemptoris. Mag¬
na ex parte etiam post fidem re¬
manent. s iam nichilnocent. Im¬
mo ⁊ paganissimo quid nocent:
Scio quidem qd̃ nocent ut pene.
Binquiro noceant ne ut culpe.
Culpa aũt om̃is. aut originał¬
ẽ: aut actualis. Originalẽ tͣhit
homo pͥmo de preuaricatione.
actualem ex se. S ignorantia
siue infirmitas: im̃ mͦ agimꝰ
ñ fit homini ex se: uerũ ex ne¬
cessitate nat᷑e. Quare aut cul¬
pa non ẽ. aut originalis ẽ. S
siculpa originalis ẽ: imputat᷑
pagano. ꝯdonat᷑ xp̃iano. Uere
qd̾ sit originalis: satis scio.s an
⁊̃ sit culpa: uestigo. Hõ priudñs.
utilium cognitor. fortis eorũdẽ
executor creatus: preuaricatus
est. Qui peccauit ex se: puntꝰ
est in se. In auctorem intumu¬
it.ab auctore data amisit.
Abusus ẽ scientia: mulctat᷑
ignorantia. Abusus in malo
uirib. in bono ẽ debilitatus.
Hõgͦ qd non oportuit ip̃e pecca¬
uit. uidex qd oportuit penam
irrogauit. Culpa non nͥ ex hõie:

Expanded text:
ma reficit gratia Redemptoris, magna ex parte, etiam post fidem, remanent, sed jam nihil nocent, imo et paganismo quid nocerent? Scio quidem quod nocent ut poenae, sed inquiro noceantne ut culpa: culpa autem omnis aut originalis aut actualis est. Originalem trahit homo primo de praevaricatore, actualem ex se. Sed ignorantia sive infirmitas, unde modo agimus, non fit homini ex se, verum ex necessitate naturae: quare aut culpa non est, aut originalis est. Sed si culpa originalis est, imputatur pagano, condonatur Christiano. Vere quod sit originalis satis scio, sed an etiam sit culpa, vestigo. Homo prudens, utilium cognitor, fortis eorumdem exsecutor creatus, praevaricatus est. Qui peccavit ex se, punitus est in se, in auctorem intumuit, ab auctore data amisit, abusus est scientia, multatur ignorantia, abusus in malo viribus, in bono est debilitatus. Homo ergo quod non oportuit ipse peccavit. Judex quod oportuit poenam irrogavit. Culpa nonnisi ex homine,
Abbreviated transcription (Latin):
dum ex ꝑdendis gr̃am salu¬
tis confert:plane uiro corda¬
to declarat. qd̃ alum̃ ⁊ ñ ab eo
causa ꝑdinonis emanat. Itaq
q̃m sunt occulta: dies iucdicii
reddet manifesta. Nñ et apls. No
lite ait añ tempꝰ idicare. quo¬
adusq ueniat dñs. qui ⁊ illu¬
minabit absc̃. tenebͣ: ⁊ manifꝰ¬
ꝯsił. cord̾. Tempꝰ enĩ iudicii: tem¬
pꝰ erit iudicandi. qñdñs indi¬
care ueniet. Qui et illumina¬
bit abscondita tenebrarum.
Illuminabit: quia tunc om̃ia
omnib nota. et ꝑ hoc poterunt
de se et aliis iudicare. Absconcdi¬
ta tenebrarum: q̃m tunc gesta
⁊ cogitata maloꝵ fient aꝑta. Coz¬
silia qͦ cordium .i. cogitationes
bonas sc̃orum: uidex manife¬
stabit. Et tunc laus erit uni¬
cuiq ad̃o. Tunc laus bñ cogi¬
tanti. uel agenti. hic nescitur:
quis sit laude dignus. Uniꝰ¬

Expanded text:
dum et perdendis gratiam saludum et perdendis gratiam salutis confert, plane viro cordato declarat, quod aliunde et non ab eo causa perditionis emanat. Itaque quae modo sunt occulta, dies judicii reddet manifesta. Unde et Apostolus ait: Nolite ante tempus judicare quoadusque veniat Dominus qui et illuminabit abscia cordium . Tempus enim judicii tempus erit judicandi, quando Dominus judicare veniet. Qui et illuminabit abscondita tenebrarum; illuminabit, quia tunc omnia omnibus nota, et per hoc poterunt 284 de se et aliis judicare; abscondita tenebrarum, quoniam tunc gesta et cogitata malorum fient aperta. Consilia quoque cordium, id est cogitationes bonas sanctorum judex manifestabit. Et tunc laus erit unicuique a Deo. Tunc laus bene cogitanti vel agenti. Hic nescitur quis sit laude dignus.
Abbreviated transcription (Latin):
peccata ꝑ penitenciam. et quoꝵ
bona oꝑa.finali malicia decolo¬
rentur. in iidicio debeant sub
silentio sicut caritura m̾cede
reticeri: Põt utiq recte uideri.
uicia scõꝵ etiam satisfactone
deleta. ⁊ abip̃is quib tc̃ obli¬
uio minime uidetur compe¬
tere memorit̃ recolenda: et ab
aliis quib tc̃non ora. s con¬
scientia omniũ loquetur in¬
telligenda. Ut enim urtꝰ
et benignitas liberatoris li¬
beratis. ĩmo et aliis ad di lau
dem gr̃arũq actionẽ appare¬
at: ut constet scos iuicia debel¬
lasse. illecebras praue consue¬
tudinis dirupisse. ip̃is ad dig¬
nitatem. indignis qm̃ sumi¬
lit non egerunt ad accusationẽ:
minime uidetur absonũ: iniu
ĩmo nec bona maloꝵ gesta: in
iudicio uidentur celanda. Ut in¬
ꝑbona suscepta non ꝑuener̃t
adult̾iora. ñ suꝑauerunt ma¬
la. uirib acceptis subcubue¬
re malis. ut scĩ gaudeant. qd̃
exemplo deficientium minime
defecerunt. ut dñs laudet᷑ qui

Expanded text:
peccata per poenitentiam, et quorum peccata per poenitentiam, et quorum bona opera finali malitia decolorantur in judicio debeant sub silentio, sicut caritura mercede, reticeri? potest utique recte videri vitia sanctorum, etiam satisfactione deleta, et ab ipsis, quibus tunc oblivio minime videtur competere, memoriter recolenda, et ab aliis, quibus tunc non ora sed conscientia omnium loquatur, intelligenda. Ut enim virtus et benignitas Liberatoris liberatis, imo et aliis ad laudem Dei gratiarumque actionem appareat, ut constet sanctos vitia debellasse, illecebras pravae consuetudinis dirupisse, ipsis ad dignitatem; indignis, quoniam similiter non egerunt, ad accusationem minime videtur absonum in judimo nec bona malorum gesta in judicio videntur celanda, ut inper bona suscepta non pervenerunt ad ulteriora, non superaverunt mala. Viribus acceptis succubuere malis. Ut sancti gaudeant, quod exemplo deficientium minime defecerunt, ut Dominus laudetur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
na fut᷑a prout tantillum reiexi¬
omnib. quatinꝰ gen̾ali oĩum
iudicio: omnes iudicent᷑. sci ad
salutem: mali autẽ ad ꝑditionẽ.
reuelabitur. et occultum: qd̃
non scietur. Cum gͦ deus udi¬
cabit occulta hominũ. nequitie
nich mͦ oꝑtum est: qd̃ tunc ñ
occultum: qd̃ tunc non sciet᷑.
latet. lat̾e in fut᷑o sinit. Nũ io
usq adeo uniuer salit̃ intelli¬
gendum ẽ. ut scĩs quib dabi¬
tur noticia tͥnitatis. nicħ ꝓr¬
sus negetur noscendũ in crea¬
turis. quatinus comprehen¬
dant rerum omnium tam na¬
turas qͣm euentꝰ: Utiq facil¬
limum puto. pꝰ noticiam d̃i
posse noticiam hr̃e sita opus ẽ
cuiꝰq rei. Qͣmͣqͣm enim interim
etiam in celo dum minus hñt.
minus qͦ sciuit: tandem tñ ple¬
ne beandi. plene qͦ sꝑant doceri.
Constat aũt omnium oꝑum
tam bonoꝵ qͣm maloꝵ. omnib
ut dictũ ẽ fut᷑am esse resur rec¬
tione. Utrũ aũt quoꝵ tectast̃

Expanded text:
na futura, prout tantillum rei exina futura, prout tantillum rei exiomnibus, quatenus generali omnium judicio omnes judicentur; sancti ad salutem, mali autem ad perditionem. revelabitur, et occultum quod non scietur . Cum ergo Dominus judicabit occulta hominum, nequitiae nihil modo opertum est quod tunc non occultum quod tulatet, latere in futuro sinit. Num id usque adeo universaliter intelligendum est, ut sanctis quibus dabitur notitia Trinitatis nihil prorsus negetur noscendum in creaturis; quatenus comprehendant rerum omnium tam naturas quam eventus? Utique facillimum puto post notitiam Dei posse notitiam habere, si ita opus est, cujusque rei. Quanquam enim interim etiam in coelo dum minus habent, minusque sciunt, tandem tamen plene beandi, plene quoque sperant doceri. Constat autem omnium operum tam bonorum quam malorum omnibus, ut dictum est, futuram esse reserationem. Utrum autem quorum tecta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
reuocandus. Infirmum infide
assume. Tribulatione aliqua
seucarcere tristicie oppresso: sub¬
uen: cõpatiendo. uel consolando.
Omnib demum modis. cuiq
adnitendum ẽ: ut ꝓ cõpetentia
ꝑsone sue satagat ꝯfr̃ib in qͦ
ualet proficere. Uniciuq eni
data est manifestatio sp̃s: ad
utilitatem. Puttas namq ad
omnia utilis est:ꝓmissionem
hñs uite que ñc est et future.
Qui enim saluti om̃ium studet:
iñ et hic bonis habundat sp̃u¬
alib. et in futuro celestib. Qp¬
pe omnis sũma discipline nr̃e:
silubricũ patit᷑: uapulabit.
Siquis aũt non solum ex̾citi¬
um corꝑis hũit:perhennes pe¬
nas pauetur. Ergo consilium
apli apłis sequens: exerce te ip¬
sum ad pietatem. Nam corpora¬
lis exercitatõ: ad modicũ utił
ẽ Uigilare enĩ. ieiunare. oꝑari.
aliis ue mod̾ se fatigare: que ẽ cor¬
poralis exercitatio: ad hoc ualet
tantũm ut frenum libidini im¬
ponatur. peccatum puniat. coro¬

Expanded text:
revocandus; infirmum in fide revocandus; infirmum in fide assume ; tribulatione aliqua seu carcere tristitiae oppresso subveni compatiendo, vel consolando; omnibus demum modis cuique adnitendum est ut pro competentia personae suae satagat confratribus in quo valet, proficere. Unicuique enim data est manifestatio Spiritus ad utilitatem . Pietas namque ad omnia utilis est, promissionem habens vitae quae nunc est, et futurae . Qui enim saluti omnium studet, inde et hic bonis abundat spiritualibus, et in futuro coelestibus; quippe omnis summa disciplinae nostrsi lubricum patitur, vapulabit. Si quis autem nec solum exercitium corporis habuerit, perennes poenas patietur. Ergo consilium Apostoli sequens exerce te ipsum ad pietatem, Nam corporalis exercitatio ad modicum utilis est . Vigilare enim, jejunare, operari, aliisve modis se fatigare quae est corporalis exercitatio, ad hoc valet tantummodo ut frenum libidini imponatur, peccatum puniatur, coro
Abbreviated transcription (Latin):
plices inbeantudine. hedos aũ
a sinistris .i. petuleos ⁊ pͣuitate
olidos: in et̃na miseria. Quo m̾i¬
tofiet tanta seꝑatio: Qma bii
in membris xp̃m esurientẽ et
sitientem refecerunt. hospitem
collegerunt. nudum cooꝑuer̃t.
lia non curauerunt.Qd̃ si hii
ꝑeunt qui bona moligentib
ñ fecerunt. quid de illis fiet.
qui mala proximis indesinen¬
ter inferunt: Et quid est de
his qui res mundi hñt: huius¬
mͦ rõ inquiritur: ut pret cu¬
ram ꝓprie uite intendant fr̃m
indigentie. Cõmunit̃ aũt ab
omnib exigit᷑: ut iuxta sp̃ua¬
lium copiam facultarũ. mopi¬
am suppleant alii alioꝵ. Iuxta
illud. Alt̾ alt̾ius. oña portate.
Magnum ẽ corporalit̃ opp̃ssio.
qͦlibet mͦ subuenire. Longe ma¬
ius estispũalib liberalem esse
necessitatib. Ibi caritatis est in¬
choatio: hic aũt consummatio.
Erggo esuriens ⁊ sitiens iustici¬
am: pane uerbi est reficiendus.
potuq sapientie refrig̾andus.
Errans: in domum matris eccłie

Expanded text:
plices in beatitudine, haedos autem a sinistris, id est petulcos et pravitate olidos in aeterna miseria. Quo merito fiet tanta separatio? Quia ii in membris Christum esurientem et sitientem refecerunt, hospitem collegerunt, nudum cooperuerunlia non curaverunt. Quod si ii pereunt qui bona indigentibus non fecerunt, quid de illis fiet qui magna proximis indesinenter inferunt? Et quidem de his qui res mundi habent, hujusmodi ratio inquiritur, ut praeter curam propriae vitae, intendant fratrum indigentiae. Communiter autem ab omnibus exigitur, ut juxta spiritualium copiam facultatum, inopiam suppleant alii aliorum, juxta illud: Alter alterius onera portate . Magnum est corporaliter oppresso quolibet modo subvenire, longe majus est spiritualibus liberalem esse necessitatibus. Ibi charitatis est inchoatio, hic autem consummatio. Ergo esuriens et sitiens justitiam pane verbi est reficiendus, potuque sapientiae refrigerandus, 283 errans in domum matris Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Nam ⁊ abraham uir sc̃is¬
simꝰ saram hũit uxorẽ: agar ꝯ¬
cubinam. S iussu dñe: hesit
ancille. Uñ illam a se eadem iu¬
bente amouit. Nepos qͦ eiꝰ iacob
duas sortitus ẽ uxores. liam atq
rachelem. Duas ꝙͦ concubinas
uxoꝵ pedisseqͣs. utens famula¬
b: ut osentiret dñab. Totus
mundꝰ ydolatrie deditus tunc
erat.sola familia abrahe: unz
⁊ uero dõ cultum exhibebat.
Iudeos atq gentiles religio atq
suꝑsticio disiungebat. usq a¬
do: ut hii illos fere uigidiscor¬
dia belloq in finito insectari
non cessarent. Illi relo cłi leges
pat̾nas defendentes: do suos
milites protegente inuincibi¬
les. ĩmo qͦ uictores ꝑseũabañ.
nisi qd̃ plerumq cum do suo
cultũ debitum detraxerunt:
abhostib suꝑari contingebar.
quatinus probarent: tam quid

Expanded text:
nam et Abraham vir sanctissimus Saram habuit uxorem, Agar concubinam. Sed jussu dominae haesit ancillae, unde illam a se eadem jubente amovit. Nepos quoque ejus Jacob duas sortitus est uxores, Liam atque Rachelem; duas quoque concubinas uxorum pedissequas, utens famulabus ut consentiret dominabus. Totus mundus idololatriae deditus tunc erat, sola familia Abrahae uni et vero Deo cultum exibebat; Judaeos atque gentiles religio atque superstitio disjungebat usque adeo, ut ii illos ferre jugi discordia belloque infinito insectari non cessarent; illi zelo Dei leges paternas defendentes, Deo suos milites protegente, invincibiles, imo quoque victores perseverabant, nisi quod plerumque cum Deo suo cultum debitum detraxerunt, ab hostibus superari contingebat, quatenus probarent tam quid
Abbreviated transcription (Latin):
ministri. husurpatores ministii.¬
Ministri uere forent: sieos eccl̃ia no¬
uisset. Tales: ininistri eccłie nũqͣm

Expanded text:
ministri, sed usurpatores ministMinistri vere forent, si eos Ecclesia novisset. Tales ministri Ecclesiae nunq
Abbreviated transcription (Latin):
Monstrat᷑ ⁊̃ eccłiam duob eg̾e gladiis. luii.¬
Et quib ip̃ideputent᷑. Et qͦmͦ int̾ eos
debeant diuidi. Et ad qũe debeant
tendere fiñe. Et miuirias ÷ͥ illatas
ꝯsiderare. Et qd̾̃ iustita ñ ẽ uendenda.
Et qͦmͦ utͣq potestas se hãt aduuicẽ.
Adiungit᷑ qͣm agendũ sit cũ egͦ.. h¬
qͥ securos facit illos qͥ uelunũ in
se uelmalio: non cessant fou̾e pectm̃.
Et quid his sit consulendum. Et q̃
peccã a p̃br̃o. q̃ sint curanda ab ep̃o.
me sit ꝓcuranł a sacerdote.
homo: ut adurtam ꝑse mou̾ non
possit ⁊ũ amalo se subͣtͣhar. et
qͣlis sit qͥ a morte peccati ad nitã
redit.⁊ qd̾ iustitie restitutꝰ: ad uã
i̾tatis sacerdotali ꝯfessione p̃ꝑa

Expanded text:
Monstratur etiam Ecclesia duobus egere gladiis. Et quibus ipsi deputentur. Et quomodo inter eos debeant dividi. Et ad quem debeant tendere finem. Et injurias sibi illatas considerare. Et quod justitia non est vendenda. Et quomodo utraque potestas se habeat adinvicem.Adjungitur quomodo agendum sit cum aegro, qqui securos facit illos, qui vel unum in se vel in alio, non cessant fovere peccatum. Et quid his sit consulendum. Et quae peccata a presbytero, quae sint curanda ab episcopo. me sit procurandum a sacerdote. homo ut ad vitam per se moveri non possit, et unde a malo se subtrahat. Et qualis sit qui a morte peccati ad vitam redit, et quod justitiae restitutus, ad viam veritatis sac
Abbreviated transcription (Latin):
placet: dñm in tuba descen¬
dentem. ignem inducere.
et in eo mortuos resuscitatos
subleuare.
Quantum etiam ultimus ig¬
nis durabit. dicitur: et quid
oporteat esse. si anime tunc
ut nunc extra corpora sunt
purgande. et quid si in corpo¬
ribus luent: quod in corpo¬
ribus deliquerunt. et quid
potius est tenendum. si e¬
mundatorum et mundando¬
rum simul erit resurrectio.
et quod dominus in aere
usq dum sui congregent᷑
ad se expectabit. et si cuiqͣm
id absurdum uidetur. quid
de iudicio dicet: qͣr. et ponr̃.
et quod obesse iudetur.
cendii et iudicii lateart su¬
bicitur certum esse repenti¬
num super uenturum inte¬
ritum. et q̃r. et quod sol et lu¬
na priuabuntur lumine. et
quertiir. et de hoc quod dici¬
tur. erunt signa in sole et

Expanded text:
placet, Dominum in tuba descendentem, ignem inducere, et in eo mortuos resuscitatos sublevare. CAP. XXI. Quantum etiam ultimus ignis durabit, dicitur, et quid oporteat esse, si animae tunc ut nunc extra corpora sunt purgandae, et quid hi in corporibus luent, quod in corporibus deliquerunt, et quid potius est tenendum, si emundatorum et mundandorum simul erit resurrectio, et quod Dominus in aere usque dum sui congregentur ad se, exspectabit, et si cuiquam id absurdum videtur, quid de judicio dicet, quare et ponitur, et quod obesse videtur. cendii et judicii lateant, subjicitur certum esse repentinum superventurum interitum, et quare, et quod sol et luna privabuntur lumine, et quare et de hoc quod dicitur, erunt signa in sole et
Abbreviated transcription (Latin):
cum xp̃o. alta ab ip̃o pascenda:
altera ip̃m pastura. Miser int̾im
lararus extra torpet.⁊ fecet in

Expanded text:
Christo, altera ab ipso pascenda, altera ipsum pastura. Miser interim Lazarus extra torpet, et fetet in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ pot᷑.⁊ qd̾ ꝯiuiges nullatenꝰ fa¬
ciant qͥn filios suscipiant. ⁊ qd̃
fides qñꝙ ẽ sine sacramento: ⁊ sacra¬
mentum absq fide. Et de his qͥtals
animo ꝯueniunt: ut undiq for
qͥ bonis conuigii. sua ꝑꝑ desicłia.
uoluntate cłi pret̾missa: ꝯsentit
Et de illo qui legem cłi attendit:
s nich̾ominus carnalem uolup¬
tatẽ affectat. ⁊ ꝗ dũ conunx uz¬
uit. oĩa cum ea sint toleranda.
et de libertate suꝑstitis post mor¬
tem alterius. Incipiunt p̃no

Expanded text:
 conjuges nullatenus faciant, quin filios suscipiant, et quod fides quandoque est sine sacramento, et sacramentum absque fide. Et de his qui tali animo conveniunt, ut undique forqui bonis conjugii, sua propter desideria, voluntate Dei praetermissa consentit. Et de illo qui legem Dei attendit; sed nihilominus carnalem voluptatem affectat, et quod dum conjux vivit, omnia cum ea sint toleranda, et de libertate superstitis post mortem alterius. INCIPIUNT P
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ possunt simul ẽẽ ⁊ etiã seꝑari.
Et de ꝯiuigio liberi et ancille. etꝰ
non ualentis debtiũ redd̾e
de. ⁊ quid boni qͥd ue mali secũ
ferant: dr᷑. Et q̃ cause int̾clũ occ᷑¬
rant in ꝯuigio. q̃ deo ꝑualde dis¬

Expanded text:
 possunt simul esse, et etiam separari. Et de conjugio liberi et ancillae, et invalentis debitum redderedae, et quid boni quidve mali secum ferant, dicitur. Et quae causae interdum occurrant in conjugio, quae Deo
Abbreviated transcription (Latin):
Et qd̃ nemo delinquat ut alt̾iuis
scandalũ caneat. ⁊ de iuram̃to qd̾
fieri non pot᷑. sñ pecc̃o. neq dunit¬
ti: sñ scandalo. Et de sponsione
conuigii: uiramento aut fide ful¬
ta. ⁊ matͥmonio aliũn interum
contracto.

Expanded text:
uit ut alterius scandalum caveat, et de juramento quod fieri non potest sine peccato, neque dimitti sine scandalo. Et de sponsione conjugii, juramento autem fide fulta, et matrimonio aliunde interim contracto.
Abbreviated transcription (Latin):
ħ uͦ due excipiant᷑ fornicatõnes.
Quod ⁊ post coniugium
multa contingunt ut eius usꝰ
stare non possit: nec ĩn ip̃m desistat.
subdit᷑. Et qd̃ multa in ꝯiugio.
uel añ fiunt: q̃r ip̃m ñ sit uel ẽe
desistat. ⁊ que sint illa.⁊ ꝙ. dñs¬

Expanded text:
 duae excipiantur fornicationes. Quod etiam post conjugium multa contingunt ut ejus usus stare non possit, nec tamen ipsum desistat, subditur. Et quod multa in conjugio vel ante fiunt, quare ipsum non sit vel esse desistat, et quae sint illa, et
Abbreviated transcription (Latin):
Quos ⁊̃ statuta eccł̃ie a conugioar xxxui.¬
ceant: subdr. ⁊ de ꝯnexione bapti¬
rantis ⁊ baptirau. ⁊ cͣ talis sit mo¬
dus baptismi. ⁊ de affinitate uiri
⁊ femine.⁊ quid fiet sicause ille
que preuemendo conuigiũ ĩpe¬
diunt: pꝰ fc̃m accidunt: xxxuii.
Sequit᷑ aũt de eo ꝗ quis fide int̾po

Expanded text:
Quos etiam statuta Ecclesiae a conjugio arceant, subditur; et de connexione baptizantis et baptizati, et cur talis sit modus baptismi: et de affinitate viri et feminae, 26 et quid fiet, si causae illae quae praeveniendo conjugium impediunt, post factum accidunt. CAP. XXXVII. Sequitur autem de eo quod quis fid
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m ꝑiclitetur. Si aur̾e ꝑiculum sa¬
cramenti nicħ nocet anime. q̃n ip̃am
fides sincera integͤ curat: nec corru¬
ptio anime corrumpat sacramentũ.
q̃n et ip̃m sua absolutione ꝑfictt᷑.
Quid gͦ si balneantes iocando sese
baptrant: Siquis balneans in par¬
iuilis ioco sacramentum baptismi
compleat: nentrũ eis audeo nega¬
re. neq satramentũ: neq sacmen¬
ti fructum. Qd̃ gͦ concedo paruul.
qͦmͦ negem adultis: Et licet illos
q̃m irreuerent suscipiunt. nu̾to
ab alienes a baptismate: Tantũ
gͦ tunc neges baptiratos: q̃n qd̃
suum et propͥum ẽ baptismi id
unqͣm defu̾it xͦ. quippe ex sp̃u con¬
cepto: uerũnt in baptiratos sp̃s
sci designetur aduentus. cuiꝰ in
designatione baptismati solet
ut sicut aqua lauat carne: sp̃s sc̃s

Expanded text:
ipsum periclitetur. Si autem periculum saipsum periclitetur. Si autem periculum sacramenti nihil nocet animae, quando ipsam fides sincera integre curat, nec corruptio animae corrumpat sacramentum, quando et ipsum sua absolutione perficitur. Quid ergo si balneantes se baptizent? Si quis balneans in parvulis loco 155 sacramentum baptismi compleat, neutrum eis audeo negare neque sacramentum, neque sacramenti fructum. Quod ergo concedo parvulis, quomodo negem adultis? Et licet illos, quoniam irreverenter suscipiunt, merito abalienes a baptismate? Tantum ergo tunc neges baptizatos, quando quod suum et proprium est baptismi, id unquam defuerit Christo, quippe ex Spiritu concepto, verum ut in baptizatos Spiritus sancti designetur adventus cujus in designatione baptismati solet ut sicut aqua lavat carnem, Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ sacramentũ tollere neqͥd̃
Baptiratꝰ gͦ. ñ mundatꝰ uidet᷑.
Siclicet quis coniugium qͣi ludo
ctio ꝯiugium initũ seꝑabit. Sic gͦ
huic in tota baptismi actio irriso¬
rie agit᷑. tm̃ ordo sacramentirite te¬
neatur: cur ea que ꝑse sacramento
nicħ officiunt. ꝯuincta extinguał :
Aliud nimirum est sacͣmentum
ip̃m uide: aliud quid sacram̃to
agat᷑ inspicere. Sacram̃iũ oculis
se offert. res ip̃a mente uestigat᷑.
Sacramentũ fit in corpore: uirtꝰ
autem sacͣmenti in mente. Corpꝰ
demũ aqua lauat᷑: aĩa uͦ spiritu
baptismi qd̃ totũ extͥnsecus
agitur. integr̃a sui optinens na¬
turam. nullũ omnino nidetur
susciꝑe detͥmentum: qͥ cqͥd irrisi¬
onis cuiuslibet ue erroris in m̃te
uersetur.aut baptirantis aut
baptisma suscipientis. Mundi
error. nec alienꝰ s propriꝰ: iure no¬
ceat. Sic si exi̾ius mactione sa¬
cram̃ti errat᷑: tt demũ sacͣmtũ¬

Expanded text:
tamen sacramentum tollere nequit? tamen sacramentum tollere nequit? baptizatus ergo non mundatus videtur. Sic licet quis conjugium quasi ludo ctio conjugium initum separabit. Sic ergo hinc inde tota baptismi actio irrisorie agitur, tantum ordo sacramenti rite teneatur, cur ea quae per se sacramento nihil officiunt, conjuncta exstinguant? Aliud nimirum est sacramentum ipsum videre; aliud quid sacramento agatur inspicere. Sacramentum oculis se offert, res ipsa mente vestigatur. Sacramentum fit in corpore, virtus autem sacramenti in mente. Corpus demum aqua lavatur, anima vero Spiritu baptismi, quod totum extrinsecus agitur, integram sui obtinens naturam, nullum omnino videtur suscipere detrimentum, quidquid irrisionis cujuslibetve erroris in mente versetur, aut baptizantis aut baptisma suscipientis. Munditerror, nec alienus sed proprius jure noceat. Sic si exterius in actione sacramenti erratur, tunc demum sacramentu
Abbreviated transcription (Latin):
aut baptiratus estimatus:. qͥ
iyxta hanc traditioñs aut bap¬
tirat aut baptiratur. Nec obest qͥc¬
qͣm. quo minꝰ baptisma dicatur:
aut lauantis ꝑuersita faut lot.
Lotꝰ nlłomͦ nocet᷑ culpa aliena: ali
qͦm propria. Non quidem ut non
bapuretur: uerũ ut baptirando
ñ emundet᷑. Quid gͦ: Ioco atq
risorie unꝰ baptirat: alt̃ baptirat᷑.
nunquid huimͦs dicemus bap¬
tiratum: Si dum ille ioco bapti¬
rat iste serio baptiratur: quid
in ꝑdit: Nonne qd̃ a̾seꝑtinet
facit dum more eccłiastico la¬
uachrum suscipit. licet ille in
hoc offendat qd̃ irrisorie lauat.
cũ tñ regulam baptirandi ñ
exceclat: Sic siquis peccata con¬
fitentẽ sacerdos irrideat: nicħ¬
lominꝰ tam̃. irriso recte consu¬
lat: reus discrete confitens di¬
ligent̃q satisfaciens. a reatu
nicħominꝰ absoluit᷑. Econtra
siquis catholice ꝑ omĩa bapti¬
rat. baptirandus autẽ irriso¬
rio aĩo accedat. ñne irrisio sic̃
fictio rem sacram̃ti tollit. ip̃m

Expanded text:
aut baptizatus aestimatur, qui juxta hanc traditionem, aut baptizat, aut baptizatur. Nec obest quidquam quominus baptisma dicatur, aut lavantis perversitas aut loti. Lotus nullomodo nocetur aliena, aliquo modo propria; non quidem ut non baptizetur, verum ut baptizando non emundetur. Quid ergo? Joco atque risorie unus baptizat, alter baptizatur, nunquid hujusmodi dicemus baptizatum? Sed dum ille joco baptizat, iste serio baptizatur, quid inde perdit? Nonne quod ad se pertinet facit, dum more ecclesiastico lavacrum suscipit, licet ille in hoc offendat quod irrisorie lavat, cum tamen regulam baptizandi non excedat. Sic si quis peccata confitentem sacerdos irrideat, nihilominus tamen irriso recte consulat, reus discrete confitens diligenterque satisfaciens a reatu nihilominus absolvitur. Contra si quis catholice per omnia baptizat, baptizandus autem irrisorio animo accedat, nonne irrisio sicut fictio rem sacramenti tollit; ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
archangłorum subcli pu¬
to ordinem angłoꝵ: sic̃ sacer¬
dotib cet̾os uidemꝰ esse sub¬
iectos. Habentq hi duo ordi¬
nes licet ñ nũiqͣm sic̃ ⁊ alii õs
agant: seꝑatim t̃n officia sͥ
ꝓpria ninciandi. hii sub a¬
luis: hi suꝑ alios. Cet̾i uͦ ordi

Expanded text:
archangelorum subdi puto ordinem angelorum, sicut sacerdotibus caeteros videmus esse subjectos, habentque ii duo ordines licet nonnunquam sicut et alii omnes, agant separatim tamen, officia sibi propria nuntiandi, hi sub aliis, hi su
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qd̃ p̃br̃i crebruis debeant par¬
ticipare. ⁊ qd̃ quisq caueat: ut
obnixe accedat.
post ea dicit᷑. ⁊ qd̾ agebat id ꝙ. su¬
es acturos decreuerat. ⁊ qͣm uiuant
qui solitariam eligunt uitam.
qͦmͦ nero qͥ de celo᷑ ad locũ migͣnt.
⁊ qd̃ nullum hominum genus
scẽ se habenti noceat. et quod
exemplo dñi etiam int̃
malos conuersari de¬
bemus ut eis prodesse possimus. et
qd̃ mutandus est locus ubi ñ potes
mortem anime effugere.

Expanded text:
ri crebrius debeant participare, et quod quisque caveat, ut obnixe accedat.postea dicitur, et quod agebat id quos suos acturos decreverat, et quomodo vivant qui solitariam eligunt vitam, quomodo vero qui de loco ad locum migrant, et quod nullum hominum genus sancte se habenti noceat. Et quod exemplo Domini etiam inter malos conversari debemus, ut eis prodesse possimus, et quod mutandus est locus ubi non potes mortem animae effugere.
Abbreviated transcription (Latin):
dr refectione corporis et sangui¬
nis sui xp̃m patri suo mundũ
reconciliare. ⁊ cͤid ħ mͦ maluit
dit᷑ ⁊ cur ꝯficit᷑ corpꝰ ⁊ sangius.
⁊cur ibi multa gͣna conuenuunt ⁊
qd̃ hunc panem comedendo: dño
conuingunt᷑. ⁊ qd̾ corpꝰ carnẽ. sangͥs
animam rec̾at. ⁊ q̃r. ⁊ de efficatia

Expanded text:
r refectione corporis et sanguinis sui Christum Patri suo mundum reconciliare, et cur id hoc modo maluit ditur, et cur conficitur corpus et sanguis, et cur ibi multa grana conveniunt, et quod hunc panem comedendo, Domino conjunguntur, et quod corpus carnem, sanguis animam recreat, et quare, et de efficacia
Abbreviated transcription (Latin):
adest: pat̾ succurrat. si nec ip̃e
presto est: nemo assistens dubi¬
tet. qͥn potius sacramtũ impo¬
nat: qͣm homo ꝑeat. Nec paren¬
tes cum necessitas extrema: cogit
ea causa a succͣrendo retardent:
qͣi societatem thori ex hoc illici¬
tam dissociari oporteat. Nam
sicut quisquis discidiũ ꝯingii
querens malo dolo ad ꝓlis sue
ita qui saluti que aliter deꝑiret
ꝯsulens: pio animo baptisma
natis suis celebrat. is ñ tali ꝓcã
lum malit deꝑire qͣm ꝯiuigem
amittẽ. Lex caritati deseruens:
id sanxit: ut nemo eam ducat.¬
ĩmo nec cum ea dormiat. cuius
filium aut filiam de fonte bap.¬
tism suscepit. repitans huiꝰmͦi

Expanded text:
adest, pater succurrat; si nec ipse adest, pater succurrat; si nec ipse praesto est, nemo assistens dubitet, quin potius sacramentum imponat quam homo pereat. Nec parentes cum necessitas extrema cogit, ea causa a succurrendo retardentur, quasi societatem tori ex hoc illicitam dissociari oporteat. Nam, sicut quisquis dissidium conjugii quaerens, malo dolo ad prolis suae ita qui saluti, quae aliter deperiret consulens, pio animo baptisma natis suis celebrat, is pro tali causlum malit perire quam conjugem amittere. Lex charitati deserviens id sanxit ut nemo eam ducat, nec cum ea dormiat cujus filium aut filiam de fonte baptismi suscepit, reputans hu