comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
negotiũ malȩ cupiditatis. ipsa tam̃ mala
cupiditas uitus ẽ hostis. Et quis corã deo
innocens inuenit᷑. qui uult fieri qđ uetat᷑.
si subtrahas quod timetur: Ae ꝑ hoc inip¬
sa uoluntate reus ẽ qͥ uult facere quod
ñ licet facere. s ideoñ facit qͥa ñ potest
impune fieri. Nã quantũ in ipso ẽ. mallet ñ
eẽ iusticiam᷑. quis dubitauerit qđ eã sipos
set auferret: Ac ꝑ hoc quomͦ uistus ẽ iusticiȩ
talis inunicus. ut ei si potestas detur p̃cipi¬
entem auferat. ne cõminantem uł iudican¬
tem ferat. Inimicus gͦ iusticiȩ ẽ qui penȩ
timore ñ peccat. amicus aũ erit. si eiuis amo¬
re ñ peccat. Tẽ enĩ uere timebit peccare.
Nã qui gehennas metuit. ñ peccare metu¬
it. s ardere. Ille aũ peccare metuit. qui
pecc̃m ip̃m si c̃ gehenuas odit. Ipse ẽ tunor
diũ castus. ꝑ manens in scłm scłi. Nã illeti¬
mor penȩ tormentũ habet. & ñẽ in kari¬
tate. eumq ꝑfecta karitas foras mittit.

Expanded text:
egotium malae cupiditatis, ipsa tamen mala cupiditas intus est hostis. et quis coram deo -innocens inuenitur, qui uult fieri, quod uetatur, si subtrahas, quod timetur? ac per hoc in ipsa uoluntate reus est, qui uult facere. quod non licet fieri, sed ideo non facit, quia impune non potest fieri. nam quantum in ipso est, mallet non eset, auferret? Ac per hoc quomodo justus est, justitiae talis inimicus, ut eam, si potestas detur, praecipientem auferat, ne comminantem vel judicantem ferat? Inimicus ergo justitiae est, qui poenae timore non peccat: amicus autem erit, si ejus amore non peccet; tunc enim vere timebit peccare. Nam qui gehennas metuit, non peccare metuit, sed ardere. Ille autem peccare metuit, qui peccatum ipsum, sicut gehennas odit. Ipse est timor Domini castus, permanens in saeculum saeculi . Nam ille timor poenae, tormentum habet, et non est in charitate, eumque perfecta charitas foras mittit . 5.
Abbreviated transcription (Latin):
datus ẽ nob̾: ut fiat qđ ide apłs dicit. ple¬
nitudo legis karitas. Ita bona ẽ lex: illi qͥ
ea legittune utit᷑. Utitur aũ legittime. qͥ
intelligens quare sit data. ꝑ euis cõminati¬
onem confugit ad grãm liberantẽ: H uic
gr̃e qua iustificatur ĩpuis. qͥsqͥs ingratus
uelut ad legem ĩplendã de suis uirib fidit.
ignorans di iusticiã & suã uolens c̃stituere.
iusticiȩ di ñ ẽ subiectus. Ac ꝑ hoc fit ei lex
ñ absolutionis aduitorium s uincułu cri¬
minis. ñ quia lex mału ẽ. s quia pece̾m sic̃
scriptũ ẽ ꝑ bonũ talib oꝑatur mortem.
ꝑ mandatum enĩ grauius delinquit. qͥ ꝑ

Expanded text:
datus est nobis , ut fiat quod idem apostolus dicit, Plenitudo legis charitas . Ita bona est lex illi qui ea legitime utitur : utitur autem legitime qui intelligens quare sit data, per ejus comminationem confugit ad gratiam liberantem. Huic gratiae qua justificatur impius, quisquis ingratus velut ad legem implendam de suis viribus fidit, ignorans Dei justitiam, et suam volens constituere, justitiae Dei non est subditus : ac per hoc fit ei lex non absolutionis adjutorium, sed vinculum criminis. Non quia lex malum est, sed quia peccatum, sicut scriptum est, per bonum talibus operatur mortem . Per mandatum enim gravius del
Abbreviated transcription (Latin):
mus scđm ilła salutem de qua dicit᷑. ñ est
opus sanis medicus. s male habentib. ne
nĩ ueni uocare iustos. s peccatores. Orate gͦ
ꝓ nob̾ ut iusti simꝰ:. qd quidem homo ñ potest.
nͥ norit & uelit. & erit ẽtinuo qͥ plene uolu¬
erit. S hoc ipm̃ un eo ñ erit: nͥ grͣa sp̃e sanet᷑.

Expanded text:
mus secundum illam salutem, de qua dicitur: Non est mus secundum illam salutem, de qua dicitur: Non est opus sanis medicus sed male habentibus; non ueni uocare iustos sed peccatores. orate ergo pro nobis, ut iusti simus, quod quidem homo non potest, nisi norit et uelit, et erit continuo, qui plene uoluerit; sed hoc ipsum in eo non erit, nisi gratia spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
litt̾as loqͥ tecũ: que cũ p̃sente ñ potui. et
hoc ñ ꝓpt̾ te qͥ ñ alta sapiens c̃sentis humilib.
s ꝓpter quosda qͥ nunium arrogant huma¬
nȩ uoluntati. quã lege data putant ad eã
ĩplendã sibi posse sufficere. nulla suꝑ doctri¬
uã legis gr̃a sc̃ȩ inspirationis ad iutam: per
quoꝵ disputationẽ infirmitati hominum
miserȩ atq indigȩ suadent᷑. ut nec orare de¬
beamus ne intremꝰ intemptationẽ. ñ qͥa hoc
audent aꝑte dicere. s eorũ sentenciã uelint
noluit. hoc utiq sequit᷑. Nã ut qͥd nob̾ dr:
iugilate & orate. ne intretis intemptacio¬
nem: Ut quid etiã scdm hanc exbortationẽ
cũ doceret orare p̃cepit ut dicamꝰ. ne nos
inferas intemptationẽ. si hoc ñ implet᷑ ex
ad uitorio diuinȩ gr̃e. s id totũ ẽ in arbitͥo
uoluntatis humanȩ: Q uid plura: Saluta
fr̃s qͥ tecũ sunt. & orate ꝓ nobis ut salui si¬

Expanded text:
litteras loqui tecum, quae cum praesente non potui, et litteras loqui tecum, quae cum praesente non potui, et hoc non propter te, qui non alta sapiens consentis humilibus, sed propter quosdam, qui nimium adrogant humanae uoluntati, quam lege data putant ad eam implendam sibi posse sufficere nulla super doctrinam legis gratia sanctae inspirationis adiutam. per quorum disputationem infirmitati hominum miserae atque indigae suadetur, ut nec orare debeamus, ne intrntiam, velint, nolint, hoc utique sequitur. Nam utquid nobis dicitur, Vigilate et orate ne intretis in tentationem ? utquid etiam secundum hanc exhortationem, cum doceret orare, praecepit ut dicamus, Ne nos inferas in tentationem ; si hoc non impletur ex adiutorio gratiae diuinae, sed id totum est in arbitrio uoluntatis humanae? quid plura? saluta fratres, qui tecum sunt, et orate pro nobis, ut salui si
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ iniquissimus quẽ nec penȩ corporales de¬
terrent ab inmundis oꝑib sordidȩ uolup¬
tatis. ita ille iustissimus qui nec pȩnarum
corꝑaliũ t̾rore reuocat᷑. a scĩs oꝑib lumino¬
sissimȩ caritatis. Iue liaritas dĩ qͦd ꝑpetua
cogitacione tenendũ ẽ diffuditur incor¬
karitatis qua lex uerissime implet᷑. pauꝑes
egentesq sentimꝰ: ñ de inopia nr̃a diuicias
eius exigere. s orando petere. querere
pulsare debemꝰ: ut illeapud quem ẽ fons
uitȩ. det nob̾ in ebriari ab ubertate domus
fue. &. uoluptatis suȩ potare torrentẽ: quo
mnundati atq uegetati. ñ solũ tristicia ñab
sorbeam᷑. uerũ etiã głem᷑ in tribulationib.
scientes quia tribulatio patientiã oꝑat᷑. pa¬
cientia ꝓbationẽ. ꝓbatio spem. spes uero ñ
c̃fundit. ñ qr ꝑ nos ipsos hoc possumus: s qm̃
karitas dĩ diffusa ẽ in cordib nr̃is. ꝑ sp̃m scm̃¬
qͥ datus ẽ nob̾. Delectauit me ista saltem ꝑ

Expanded text:
est iniquissimus, quem nec poenae corporales deterrent ab inmundis operibus sordidae uoluptatis, ita ille iustissimus, qui, nec poenarum corporalium terrore reuocatur a sanctis operibus luminosissimae caritatis. Quae caritas dei, quod perpetua cogitatione tenendum est, diffunditur in corcaritatis, qua lex ! uerissime impletur, pauperes egentesque sentimus, non de ! inopia nostra diuitias eius exigere sed orando petere, quaerere, pulsare debemus, ut ille, apud quem est fons uitae, det nobis inebriari ab ubertate domus suae et uoluptatis suae potare torrentem, quo inundati atque uegetati non solum tristitia non\', absorbeamur, uerum etiam gloriemur in tribulationibus\', scientes, quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes uero non confundit, non quia per nos ipsos hoc possumus, sed quoniam caritas! dei diffusa est in cordibus nostris per s datus est nobis. Delectauit me ista saltem per
Abbreviated transcription (Latin):
iuuere ꝑsecutionẽ patiuntur. & tanto
atnaruis. quanto interius: donec diluuiũ
transeat. ubi archa c̃tinet coruũ. & cołu¬
bam. S in here fr̃ illi a quo audisti. qͥ per-¬
seuauerit usq infinẽ. hic saluus erit.
Coniungere dño. ut crescat in nouissi¬
nus utta tua. Scio enĩ ñ deesse recreati¬
onẽ cordis. de fr̃ib bonis. Huic adiunge
ꝓmissiones fideles. magnas. certas. sempi¬
t̾nas. ipsuisq tolerantiȩ in ꝑturbabiłe
in effabiłeq merced̾e. & uide quã uerimi
dũo cantes. scd̾m multitudinẽ doloꝵ meoꝵ
in corde meo. ẽsolationes tuȩ iocundauer̃t
animã meã. Ante fr̃i firmo litt̾as nr̃as.
Sc̃itatem tuã & familie tuȩ di que tuo
ministerio gubernat᷑. fr̃e & sorores que
apud nos sunt. nobiscũ indño saliutant:
Et alia manu. Incolumes ꝓ nob̾ oretis dile¬
ctissimi & scĩ fr̃s. Ego alippius ĩpensissime
saluto sinceritatem tuã om̃sq tͥ in dño
meã deputes peto. Et si enĩ aliam ꝓpriam

Expanded text:
iuere, persecutionem patiuntur et tanto amarius quanto interius, donec diluuium transeat, ubi -area continet coruum et columbam. Sed inhaere, frater, illi, a quo audisti: Qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit; coniungere domino. ut crescat in nouissimis tua uita. scio enim non deesse recreationem cordis de fratribus bonis. huc adiunge promissiones dei fideles, magnas, certas. sempiternas ipsiusque tolerantiae inperturbabilem ineffabilemque mercedem et uide, quam uerum domino cantes: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo consolationes tuae iucundauerunt animam meam. mitte fratri Firmo litteras nostras. sanctitatem tuam et familiam dei, quae tuo ministerio gubernatur, fratres et sorores. quae apud nos sunt, nobiscum in domino resalutant. Et alia manu: i Incolumes pro nobis oretis, dilectissimi et sancti fratres. Ego Alypius inpensissime saluto sinceritatem tuam omnesque tibi in domino epistulam deputes, peto; etsi enim aliam propriam
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ etiã p̃cẽ danielis & uide quẽ ad mo¬
dũ in captiuitate positus pecc̃a ñ tan¬
tũ ppłi sui. uerũ etiã sua confiteatur:
& ꝓͥ hisdicat ꝑ iusticiã dei se ad illam
captiuitatis penã q obꝓbria ꝑuenisse.
Sic enĩ seriptum ẽ. Et dedi faciem meã
&. micd̾iam diligentib te. et seruantib
p̃cepta tua: peccauimꝰ. aduersus legẽ feci¬
mus. ĩ pie egimusꝰ & recessimus ꝙ declina¬
uimꝰ ap̃ceptis tuis. q a udiciis tuis: ꝙ ñ
exaudiuimus seruos tuos ꝓpħas qͥ loque
bant᷑ in nomine tuo ad reges nr̃os. & ad
omnẽ ppłm t̾rȩ. Tibi dũe iusticia: nob̾ aũ
c̃fusio factei. sic̃ dies hec: uiro iuda & ha

Expanded text:
tamen etiam precem Danihelis et uide, quem ad motamen etiam precem Danihelis et uide, quem ad modum in captiuitate positus peccata non tantum populi sui uerum etiam sua confiteatur et pro his dicat per iustitiam dei se ad illam captiuitatis poenam et opprobria peruenisse. sic enim scriptum est: Et dedi faciem meam et misericordiam diligentibus te et seruantibus praecepta tua, peccauimus, aduersus legem fecimus, impie egimus et recessimus et declinauimus a praeceptis tuis et a iudiciis tuis et non exaudiuimus seruos tuos prophetas, qui loque- . bantur in nomine tuo ad reges nostros et ad omnem populum terrae. tibi, domine, iustitia, nobis autem confusio faciei, sicut dies hic, uiro Iud
Abbreviated transcription (Latin):
intulisti nob̾ iudicio uero intulisti.& tradi¬
disti nos in manꝰ iniquoꝵ inimicissimoꝵ tͣns¬
fugarũ. & regi in uisto ꝙ pessimo ultra uui
perire os. Nere c̃fusio ⁊ obꝓbrilim factisu¬
mus seruis tuis: & eis qͥ te colunt. Ne tradi¬
ris micdĩam tuã a nob̾ ꝓpt̾ abrahã qͥ a te
dilectus ẽ. ⁊ ꝓpt̾ ysaac seruũ tuũ. ⁊ isrł¬
b ⁊ sumꝰ humiles hodie interra ꝓpt̾ pec¬
cata nr̃a. Uides certe fr̃ quales uiri. quã
scĩ. quã fortes in medio tribulationis. ubi
tam̃ eis parcebat᷑. et eos uere ipsa flãma
uerebatur. pecc̃a sua cͣfitebant᷑ ꝓ quib
se digne & iuste humiliari nouerant :
nec tacebant. Nũ qͥd etiã meliores esse
possumꝰ ipso daniele. de qͦ ꝑ herechielem
ꝓphãm dicit d̾s ad principem tiri. nũqͥd
Ostendit utiq in illis trib quasdam for¬
mas iustoꝵ: quos ita se liberaturũ dic̃.¬
ut nec filios suos secũ liberareat. s ipsi
soli liberarent᷑: noe. daniel. ⁊ iob. Lege

Expanded text:
o intulisti et tradidisti nos in manus iniquorum inimicissimorum transfugarum et regiis iniusto et pessimo ultra uniuperire os; uere confusio et opprobrium facti sumus seruis tuis et eis, qui te colunt. ne tradiris misericordiam tuam a nobis propter Abraham, qui a te dilectus est, et propter Isaac seruum tuum et Isrbus, et sumus humiles hodie in terra propter peccata nostra . Vides certe, frater, quales viri, quam sancti, quam fortes in medio tribulationis, ubi tamen eis parcebatur, et eos urere ipsa flamma verebatur, peccata sua confitebantur, pro quibus se digne et juste humiliari noverant, nec tacebant. 4. Numquid etiam meliores esse possumus ipso Daniele, de quo per Ezechielem prophetam dicit Deus ad principem Tyri: Numquid ostendens utique in illis tres quasdam formas justorum, quos ita se liberaturum dicut nec filios suos secum liberent, sed ipsi soli liberentur, Noe, Danihel et Iob? lege
Abbreviated transcription (Latin):
inierłm: sic̃ sa scriptũ ẽ in lege moysi. Om¬
nia mala hec uenerunt suꝑ nos. ꝙ ñ rogaui¬
mus dñm̃ dm̃ nr̃m ut auerteret a nobis de¬
licta nr̃a. &. ut intelligerenus omnẽ ue¬
ritatẽ: tuã. Et uigilauit dñs d̾s ad omnẽ
quẽ fecit. q ñ audiuimꝰ uocẽ eiꝰ. Et nunc
nu forti. q fecisti tͥ nom̃ sic̃ dies hec: delic¬
ta adu̾sus legẽ tuã fecimꝰ dũe. in omni mi¬
sericordia tua. Auertat᷑ itaq ĩpetus tuus.
& ira tua a ciuitate tua. Iherusalem & ppłr¬
tuus in c̃fusionẽ uenit. omnib qͥ circũ nos
sunt. Et nẽ ex audi iłs nr̃ p̃ces serui tui &
orationẽ eiꝰ: & ostende nobis faciem tuam
m̃s aur̃e tuã &s exaudi. aperi oculos tuos
ꝙ uide interitũ nr̃m et ciuitatis tuȩ ierłm:
suꝑ quã inuocatũ ẽ tiom̃ tuũ. qm ñ ĩ nr̃a¬

Expanded text:
em; sicut scriptum est in lege Moysi, omnia mala haec uenerunt ad nos et non rogauimus dominum deum nostrum, ut auerteret a nobis delicta nostra et ut intellegeremus omnem ueritatem tuam. et uigilauit dominus deus ad omnem quem fecit, et non audiuimus uocem eius. et nuncnu forti et fecisti tibi nomen, sicut dies hic, delicta aduersus legem tuam fecimus. domine, in omni misericordia tua auertatur itaque impetus tuus et ira tua a ciuitate tua Hierusalem tuus in confusionem uenit omnibus, qui circa nos sunt. et nunc exaudi, deus, preces serui tui et orationem eius et ostende nobis faciem tuam meus, aurem tuam et exaudi; aperi oculos tuos et uide interitum nostrum et ciuitatis tuae Hierusalem, ad quam inuocatum est nomen tuum
Abbreviated transcription (Latin):
cõpelli homines ad conuiuiũ salutis et¬
nȩ: postea quã dictum ẽ. factũ ẽ qđ ius¬
sisti. et ad huc locus ẽ: exi inquit inuias
& sepes. et cõpelle intrare. Qua ꝓpter si
ambulareritis quieti extra hoc conui¬
uiũ sc̃e unitatis ecłȩ. tanquã inuiis uoˢ
in ueniremꝰ. Nunc uͦ qr ꝑ multa mala.
et seua que in nr̃os cõmittitis. tanquã
spinis et asperitate pleni estis: uos tan¬
quã in sepib inuenimus. et intrare cõpel¬
limꝰ. Qui cõpellit᷑. quo ñ uult cogitur: s
eũ intrauerit. iã uolens pascitur. Cohi¬
be itaq iã iniquum et inpacatũ animũ:
ut in uera ȩccła xp̃i inuenias salutare
ño Deatissimo fr̃i et coep̃o euodio
augustins in dño salutem. Iuestio
let nos ut te latere ñ arbitror uehe¬
mentissime cõmouere. quomͦ illa uer¬
ba accipienda sint tanquã de inferis
dicta. Replico gͦ tͥ eandem questionem.
ut siue ipse potueris. siue aliquẽ qui

Expanded text:
compelli homines ad conuiuium salutis aetcompelli homines ad conuiuium salutis aeternae, posteaquam dictum est: Factum est, quod iussisti, et adhuc est locus, exi, inquit, in uias et saepes et compelle intrare. quapropter, si ambularetis quieti extra hoc conuiuium sanctae unitatis ecclesiae, tamquam in uiis uos inueniremus; nunc uero, quia per multa mala et saeua, quae in nostros committitis, tamquam spinis et asperitate pleni estis, uos tamquam in saepibus inuenimus et intrare compellimus. qui compellitur. quo non uult, cogitur, sed, cum intrauerit, iam uolens pascitur. cohibe itaque iam iniquum et inpacatum animum, ut in uera ecclesia Christi inuenias salutare NO BEATISSIMO FRATRI ET COEPISCOPO EVODIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quaestio,let nos, ut te latere non arbitror, uehementissime commouere, quo modo illa uerba accipienda sint tamquam de inferis \' dicta. replico ergo tibi eandem quaestionem, ut, siue ipse . potueris siue aliquem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
io germine pullulabat: nundũq in ea
fuerat cõpleta illa ꝓphetia. Et adorabt̃
maiore utitur eccła potestate. ut ñ so¬
lum inuitet. s eriã cogat ad bonũ. Hoc
tẽ dñs significare uolebat. qui quãuis
haberet magnã potestatem. prius tam̃
elegit cõmendare humilitatem. Noc &
in illa conuiui similitudine satis eui¬
denter ostendit. ubi misit ad inuitatos.
et uenire noluerunt: & ait seruo. Eri
in plateas et uicos ciuitatis. et paupe¬
res. et debiles. et cecos ⁊ claudos intro¬
duc huc. Etait seruus dño. fa̾ctũ ẽ ut
imperasti. et ad huclocus ẽ. Etait dñs ser
uo. Exi inuias & sepes & cõpelle intrare.
ut impleatur domus mea. Nide nẽ quẽ
ad modum de his qui prius uenerunt
dictũ ẽ. introduc eos. ñee dic̃tumẽ eompel¬
le Ita significata sunt eccłȩ primordia
adhuc crescentis. ut essent uires etiam
cõ pellendi. Prouide quia oportebat ers̃
iã uirib et magnitudine roborata. etiã

Expanded text:
lo germine pullulabat nondumque in ea lo germine pullulabat nondumque in ea fuerat completa illa prophetia: Et adorabuntmaiore utitur ecclesia potestate, ut non solum inuitet, sed etiam cogat ad bonum. hoc tunc dominus significare uolebat, qui quamuis haberet magnam potestatem, prius tamen elegit commendare humilitatem. hoc et in illa conuiuii similitudine satis euidenter ostendit, ubi misit ad inuitatos et uenire noluerunt; et ait seruo: Exi in plateas et uicos ciuitatis et pauperes et debiles et caecos et claudos introduc huc. et ait seruus domino: \'Factum est, ut imperasti, et adhuc locuuo: Exi in uias et saepes et compelle intrare, ut impleatur domus mea. uide nunc, quem ad modum de his, qui prius uenerunt, dictum est: Introduc eos, non dictum est \'compelle,\' ita significata sunt ecclesiae primordia adhuc crescentis, ut essent uires etiam compellendi. proinde, quia oportebat eius iam uiribus et magnitudine roborata etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cam sicut nos asserebamus in causa cebili¬
ani. Sed cetera lege.: cetera discute. uide
li probare potuerunt. Nide utrum non po¬
cuis etiã pro illo multa ergerint. & plurib
lectionib quas contra se contulerunt. et
recitauerunt. causam eius omnino bonã
firmauerunt. Bege ista. uel legantur tͥ.
Considera omnia. retracta omnia diligen¬
ter: et elige quid sequaris: utrũ nobiscũ
in xp̃i pace. in ȩccłe chatholicȩ unitate.
in fr̃na caritate gaudere: an pnefaria dis¬
sensione. ꝓ donati pace. ꝓ sacrilega diuisio¬
ne. in portunitatem nr̃ȩ circa te dilectio¬
nis. diucius sustinere: attendis enĩ et se¬
pe repetis sicut audio. qđ in euangelio
scriptum ẽ. recessisse a dño septuaginta
discipulos. et arbritrio suȩ malȩ atꝙ ĩ¬
piȩ nlissensionis fuisse permissos. ceteris¬
q duodecim qui remanserunt fuisse re¬
sponsum. Numquid et uos uultis abire:
Et ñ at tendis quia tẽ primũ eccła nouel¬

Expanded text:
cam, sicut nos adserebamus, a causa Caecilicam, sicut nos adserebamus, a causa Caeciliani. Sed cetera lege, cetera discute. uide, li probare potuerint. uide, utrum non potius etiam pro illo multa egerint et pluribus lectionibus, quas contra se protulerunt et recitauerunt, causam eius bonam omnino firmauerint. lege ista uel legantur tibi. considera omnia, retracta diligenter et elige, quid sequaris, utrum nobiscum in Christi pace, in ecclesiae catholicae unitate, in fraterna caritate gaudere an pro nefaria dissensione, pro Donati parte, pro sacrilega diuisione importunitatem nostrae circa te dilectionis diutius sustinere. Adtendis enim et saepe repetis, sicut audio, quod in euangelio scriptum est recessisse a domino septuaginta discipulos et arbitrio suae malae atque impiae discessionis fuisse permissos ceterisque duodecim, qui remanserant, fuisse responsum: Numquid et uos uultis ire? et non adtendis, quia tunc primum ecclesia nouel
Abbreviated transcription (Latin):
inuentũ. uniuersȩ unitati xp̃i. que ñ in
una iulla mutugenna concluditur: sed
toto terrarũ orbe diffunditur: S ecce fa¬
cimus qͦd uoluisti. Sic tecum agumus. ac si
ñ dixissent tui. nec causa causȩ. nec ꝑsona
personȩ p̃udicat. Tuinueni quid illic dice¬
re debueriit. cũ eis obiecta esset causa et
ꝑsona primiani. qui dampnatores su os
et danpnauit cũ ceteris et dampnatos
ae detestatos. in suo rursus honore suscepit.
et baptismũ quẽ mortui dederant. quia
de ipsis in illa p̃clara sententia dictum
erat. qͦa mortuoꝵ funerib plena sint lit¬
toraꝰ agnoscere potius et acceptare. quã
ex sufflare et rescindere maluit. totũq
dissoluit. quod male intelligentes dicere
soletis. Qui baptizatur a mortuo. & ite¬
Ueuis: Si gͦ ñ dicerent. nec causa cau¬
sȩ. nec persona personȩ. preiudicat. rei
tenereut᷑ incausa primiani. Cum aũ hocdi¬
xerunt immunemfecert ȩccłam catholi¬

Expanded text:
inuentum, uniuersae unitati Christi, quae non in inuentum, uniuersae unitati Christi, quae non in una uilla Mutugenna concluditur, sed toto terrarum orbe diffunditur! Sed ecce facimus, quod uoluisti; sic tecum agimus, ac si non dixerint uestri: Nec causa causae nec persona personae praeiudicat\\ tu inueni, quid illic dicere debuerint, cum eis obiecta esset causa et persona Primiani, qui damnatores suos et damnauit cum ceteris et damnatos ac detestatos in suo rursus honore suscepit et baptismum, quem mortui dederant. quia de ipsis in illa praeclara sententia dictum erat. quod mortuorum funeribus plena sint litora, agnoscere potius et acceptare quam exsufflare et rescindere maluit totumque dissoluit, quod male intellegentes dicere soletis, quia qui baptizatur a mortuo, eius? si ergo non dicerent: \'Nec causa causae nec persona personae praeiudicat\'. rei tenerentur in causa Primiani; cum autem hoc dixerunt. immunem fecerunt ecclesiam catholi
Abbreviated transcription (Latin):
& tunc elige qđ uolueris. Audiui quod dix¬
eris. posse te nobiseum de ipsis gestis aliqͥd
agere si omittamus uerba ep̃oꝵ ur̃oꝵ ubi
per eos nescientes ueritas ipsa locuta ẽ. S tu
dicturus es hie eos errasse. & infalsam senten¬
tiã incaueuis cecidisse. Nos aũ dicimus hoc
eos uerũ dixixse.& hoc perte ip̃m facile ꝓba¬
mꝰ. Si enĩ ep̃i ur̃i electi ab uniuersa parte
ddonati qui causam omnium sustinerent.
et si qͥd egisent. gratũ & acceptũ ceteri ha¬
berent: tam̃ in eo quod illos temere et non
recte dixisse arbitrabis. ñ uis ut tͥ p̃uidicent
in eo quod dixerunt. quia nec causa causȩ.
nec persona personȩ preiudicat. ibi debes
agnoscere. quia si persona tot ep̃oꝵ tuoꝵ
in illis septem constitutoꝵ non uis ut
preuidicet ꝑsonȩ donati mutugennensi
pb̃i. quantominus debet preiudicare cecili¬
ani persona. etiã si mali aliquiad in illo esset

Expanded text:
et tunc elige, quod uolueris. audiui, quod dixet tunc elige, quod uolueris. audiui, quod dixeris posse te nobiscum de ipsis gestis aliquid agere, si omittamus uerba episcoporum uestper eos nescientes ueritas ipsa locuta est. sed tu dicturus es hic eos errasse et in falsam sententiam incautius cecidisse; nos autem dicimus hoc eos uerum dixisse et hoc per te ipsum facillime probamus. si enim episcopi uestri electi ab uniuersa parte Donati, qui causam omnium sustinerent et, si quid egissent, gratum et acceptum ceteri haberent, tamen in eo, quod illos temere et non recte dixisse arbitraris, non uis ut tibi praeiudicent, uerum ergo dixerunt, quia <nec causa causae nec persona personae praeiudicat\'. et ibi debes agnoscere, quia, si persona tot episcoporum tuorum in illis septem constitutorum non uis ut praeiudicet personae Donati Mutugennensis presbyteri, quanto minus non debet praeiudicare Caeciliani persona, etiamsi mali aliquid in illo esset
Abbreviated transcription (Latin):
perire ñ sineris. & putas tͥ aliquid ꝓdesse
si te ipse p̃cipites in interitũ. eũ tͥ nichil
ꝓdesset etiã si alter te occideret caritatis
iuimicũ. foris aũ ab ȩccła constitutus. &.
separatus acõpage unitatis. ⁊ uinculo ca¬
caritatis. ȩt̾no supplicio punseris: etiã si
tionẽ. &. sobriã cogitationẽ. Attende dili¬
genter utrũ aderrorẽ & unpietatẽ uoce¬
ris & patere. ꝓueritate quas libet molestias.
Si aũ tu potius inerrore atq ĩ unpietate
uersaris. qͦ aũ uocaris ibi ẽ ueritas.&. pie¬
tas quia ibi xpͣiana unitas. & scĩ sp̃e caritaᷤ.
qͥd adhuc tͥ eẽ conaris ininicus: Ideo presti¬
tit miscdia dei. ut et nos & ep̃i ur̃i tã fre.¬
quenti numerosoq conuentu carthagi¬
nem ueniremꝰ. atq inter nos de ipsa dissen-¬
sione ordinatissime conferremus. Gesta
conscripta sunt: nr̃ȩ etiã subscriptiones
tenent᷑. lege. uł patere ut tͥlegantur.

Expanded text:
perire non sineris et putas tibi aliquid prodesse, perire non sineris et putas tibi aliquid prodesse, si te « ipse praecipites in interitum, cum tibi nihil prodesset, etiamsi alter te occideret caritatis inimicum. foris autem ab ecclesia constitutus et separatus a compage unitatis et uinculo carittionem et sobriam cogitationem; adtende diligenter, utrum ad errorem et impietatem uoceris, et patere pro ueritate quaslibet molestias. si autem tu potius in errore atque in impietate uersaris, quo autem uocaris, ibi est ueritas et pietas, quia ibi Christiana unitas et sancti spiritus caritas, quid adhuc tibi esse conaris inimicus? Ideo praestitit misericordia dei, ut et nos et episcopi uestri tam frequenti numerosoque conuentu Carthaginem ueniremus atque inter nos de ipsa dissensione ordinatissime conferremus. gesta conscripta sunt, nostrae etiam subscriptiones tenentur. lege uel patere. ut tibi legatur,
Abbreviated transcription (Latin):
suarũ distributio pauperib. Ideo tͥ uidet᷑
etiã hoc inter bona numerasse. ut sibi quisq
inserat mortem. S attende diligent̾ et cog¬
nosce quẽ admodũ dicat scriptura: qͦd tradat
quisꝙ suũ corpus ut ardeat. Lonuticqut
ipse se ungnem mittant. quando ꝑsequentẽ
patitur inunicũ .s quando ei proponitur ut
aut mali aliquid faciat. aut mali aliqͥd pati¬
at᷑ eligat ñ facere mala. quã ñ pati mala
atq ita corpus siũ tradat in potestatem int̾¬
fectoris. sicut tres illi uiri fecerunt. qui au¬
ream statuam cogebant᷑ adorare. et nisi fa¬
cerent. minabatur. eis ille qui cogebat.
caminũ ignis ardenteni. Idolum adorare
nolueriuit. ñ ipsi se ui ignem miserunt.
Et tam̃ de illissie scrip tũ ẽ. quod tradi¬
derunt corpora sua ut neq seruirent
um ut ardeam. Quod aũ sequit᷑ uide. Si
caritatẽ ñ habeã. nichil mͥ prodest. dd
istam caritatẽ uocaris. ab ista caritate

Expanded text:
suarum distributio pauperibus; ideo videtur tibi suarum distributio pauperibus; ideo videtur tibi etiam hoc inter bona numerasse, ut sibi quisque inferat mortem. Sed attende diligenter et agnosce quemadmodum dicat Scriptura, quod tradat quisque suum corpus ut ardeat. Non utique ut ipse se in ignem mittat, quando persequentem patitur inimicum; sed quando ei proponitur ut aut mali aliquid faciat, aut mali aliquid patiatur, eligat non facere mala quam non pati mala: atque ita corpus suum tradat in potestatem interfectoris, sicut tres illi viri fecerunt qui auream statuam cogebantur adorare, et nisi facerent, minabatur eis ille qui cogebat, caminum ignis ardentem. Idolum adorare noluerunt; non ipsi se in ignem miserunt: et tamen etiam de illis sic scriptum est, quod tradiderunt corpora sua, ut neque seorpus meum, ut ardeam. Quod autem sequitur, uide: Si caritatem non habeam, nihil mihi prodest. ad istam caritatem uocaris, ab ista caritate
Abbreviated transcription (Latin):
quantomagis illa spiratalis. in cuius de¬
sertione mors ȩterna metuitur: Quã¬
quã in ista morte quã t̾ tu ipse inferre
uoliusti. ñ solũ ad tempus. s etiã ineter¬
nũ morereris: quia & si ñ ad salutem.
tatem. non ad sc̃am & indiuiduã caritatẽ.
s ad mala aliqua congereris: nec sic tͥ ipse
mortem in ferre debiusti. Considera scrip¬
turas diunas. &. discute quantũ potes. et
uide utrũ hoc fecerit aliquis aliquando
iustoꝵ atq fidelium. cum ab eis tanta
mala perpessi sint. qui eos ad eternũ inte¬
ritum. ñ aduitã etͥnã quo tu cõpelleris
adigebant. Audiui quod dixeris apłm
paulum significasse hoc fieri debere. ubi
ait. Et si tradidero corpus meu̾ ut ardeam.
Quia uidelicet ominia bona dicebat. que
sine caritate nichil ꝓsunt. sicut sunt lin¬
guȩ hominũ et angłoꝵ. & omnia sacram̃ta.
& omnis scientia.⁊ om̃is ꝓphetia. ⁊ omĩs
fides. ita ut montes transferant᷑. & rerum

Expanded text:
quanto magis illa spiritalis, in cujus dequanto magis illa spiritalis, in cujus desertione mors aeterna metuitur? Quanquam et in ista morte, quam tibi tu ipse inferre voluisti, non solum ad tempus, sed etiam in aeternum morereris, quia, etsi non ad salutem, tatem, non ad sanctam et individuam charitatem, sed ad mala aliqua cogereris, nec sic tibi ipse mortem inferre debuisti. Considera scripturas divinas, et discute quantum uide, utrum hoc fecerit aliquis aliquando iustorum atque fidelium, cum ab eis tanta mala perpessi sint, qui eos ad aeternum interitum non ad uitam aeternam, quo tu compelleris, adigebant. audiui, quPaulum significasse hoc fieri debere, ubi ait, Etsi tradidero corpus meum ut ardeam ; quia videlicet omnia bona dicebat, quae sine charitate nihil prosunt, sicut sunt linguae hominum et Angelorum, et omnia sacramenta, et omnis scientia, et omnis prophetia, et omnis fides ita ut montes transferantur, et rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditos. Mleluis enĩ facunꝰ uoluntatẽ dñi mo¬
nentis. ut uos ad eiuis ouile cogamꝰ redire.
quã consentiamꝰ uoluntati ouiũ errantiũ.
ut perire uos ꝑmittamꝰ. Noligͦ iã dicere
qͦd te assidue audio dicere. sic uolo errare.
sic uolo perire. Delius enĩ hoc omnino ñ
pmittunꝰ quantũ possumꝰ. Nodo qͦa
te inputeũ ut morereris misisti. utiq li¬
bera uoluntate fecisti. S quã erudeles
essent serui dei si huic tuȩ malȩ uolunta¬
ti te ꝑmuterent. et ñ te de illa liberarẽt.
quis eoᷤ ñ merito culparet. quis ñ impios
recte iudicaret: Et tam̃ tu te uolens ĩ
aquã misisti ut morereris. illi te nolen¬
tem de aqua leua. uerunt ne morereriᷤ.
Tu fecisti scđm uoluntatẽ tuã. s in ꝑni¬
ciem tuã: illi contra uoluntatẽ tuam
s ꝓpter salu tem tuã. Si gͦ salus ista
corporalis sic custodienda ẽ ut etiam
in nolentib ab eis qͥ eos diligunt seruet᷑

Expanded text:
perditos; m�lius enim facimus uoluntatem domini moperditos; m�lius enim facimus uoluntatem domini monentis. ut uos ad eius ouile redire cogamus, quam consentimus uoluntati ouium errantium, ut perire uos permittamus. noli ergo iam dicere, quod te assidue audio dicere: \'Sic uolo errare. sic uolo perire\'; melius enim nos hoc omnino non permittimus. quantum possumus. Modo quod te in puteum, ut morereris, misisti, utique libera uoluntate fecisti. sed quam crudeles essent serui dei. si huic malae tuae uoluntati te permitterent et non te de illa morte liberarent! quia eos non merito culparet? quis non impios recte iudicaret? et tamen tu te uolens in aquam misisti, ut morereris, illi te nolentem de aqua leuauerunt, ne morereris; tu fecisti secundum uoluntatem tuam sed in perniciem tuam, illi contra uoluntatem tuam sed propter salutem tuam. si ergo salus ista corpin nolentibus ab eis, qui eos diligunt, servetur:
Abbreviated transcription (Latin):
quare paulus ñ ẽ permissus uti pessima uolun¬
tate qua ꝑ sequebatur ȩccłiam. s prostratus
ẽ ut ͤ cecaret᷑. excecatus ut mutaretur. mutats
ut mitteret᷑. missus ut qualia fecerat in erro.¬
re. talia ꝓueritate pateret᷑: Si uoluntas mala
semꝑ suȩ permittenda ẽ libertati. quare pat̾
in scripturis scĩs filium ñ solũ uerbis corripe¬
re. s etiã latera tundere. ut adbonã discipli¬
nã coactus ⁊ domitus dirigatur: Indeitem
dicit. Tu quidem percutis eũ uirga. animam
aũ eius liberas amorte. Si mala uoluntas
semper sue permittenda ẽ uoluntati quare
corripiuntur negligentes pastores. & dicit᷑
eiᷤᷤ. errantẽ ñ reuocastis. perditã ouem non
inquisistis: Et uos oues xp̃i estis. caractarẽ
dominicũ portatis. in sacramento qͥd acce¬
pistis. s erratis & peritis. Non ideo uob̾ displi¬
ceamꝰ quia reuocamꝰ errantes. & querimus

Expanded text:
quare Paulus non est permissus uti pessima uolunquare Paulus non est permissus uti pessima uoluntate, qua persequebatur ecclesiam, sed prostratus est, ut excaecaretur, excaecatus, ut mutaretur, mutatus, ut mitteretur, missus, ut, qualia fecerat in errore, talia pro ueritate pateretur? si uoluntas mala semper suae permittenda est libertati, quare monetur pater in scripturis sanctis filium durum non solum uerbis corripere sed etiam latera eius tundere, ut ad bonam disciplinam coactus et domitus dirigatur? unde idem dicit: Tu quidem percutis eum uirga, animam autem eius liberabis a morte. si mala uoluntas semper suae permittenda est libertati. quare corripiuntur neglegentes pastores et dicitur eis: Errantem ouem non reuocastis, perditam non inquisistis? et uos oues Christi estis; characterem dominicum portatis in sacramento, quod accepistis, sed errastis et peristis. non ideo uobis displiceamus, quia reuocamus errantes et quaerimus
Abbreviated transcription (Latin):
uobis inimici estis. trahendi estis. & perdu¬
cendi adueritatẽ. uel cognoscendam. uel
eligendam. ñ solũ ut honorem salubriter
habeatis. s etiã ne pessime pereatis : Dicis
dm dedisse liberũ arbitriũ. ideo ñ debere
cogi hominẽ nec adbonũ. Iuare gͦ illidẽ¬
quib supra dixi. cogunt᷑ adbonũ: Atten¬
de gͦ qͦd considerare non uis. Ideo uolun¬
tas bona misericordit̾ ĩpendit᷑. ut mala
uoluntas hominis dirigatur: Nã quis ne¬
sciat. nec dampnari hominẽ uͥ merito ma¬
lȩ uoluntatis. nec liberari nͥ bonã habuerit
uoluntem᷑ Non tam̃ ideo qͥ diligunt᷑. ma¬
lȩ suȩ uolunti ĩpune & crudeliter ꝑmut¬
tendi sunt: s ubi potestas dat᷑. et amalo
prohibendi. & ad bonũ eogendi. Nã si uolun¬
tasmala semꝑ suȩ ꝑmitteuda ẽ libertati.
quare israhelitȩ recusantes et murmuran¬
tes tã duris flagellis amalo ꝓhibebant᷑. et
ad terrã promissionis cõpellebantur: Si

Expanded text:
uobis inimici estis, trahendi estis et perduuobis inimici estis, trahendi estis et perducendi ad ueritatem uel cognoscendam uel eligendam, non solum ut honorem salubriter habeatis, sed etiam ne pessime pereatis! dicis deum dedisse liberum arbitrium, ideo non debere cogi hominem nec ad bonum. quare ergo illi, dquibus supra dixi, coguntur ad bonum? adtende ergo, quod considerare non uis. ideo uoluntas bona misericorditer inpenditur, ut mala uoluntas hominis dirigatur. nam quis nesciat nec damnari hominem nisi merito malae uoluntatis nec liberari, nisi bonam habuerit uoluntatem? non tamen ideo, qui diliguntur, malae suae uoluntati impune et crudeliter permittendi sunt, sed, ubi potestas datur, et a malo prohibendi et ad bonum cogendi. Nam si uoluntas mala semper suae permittenda est libertati, quare Israhelitae recusantes et murmurantes tam duris flagellis a malo prohibebantur et ad terram promissionis compellebantur? si
Abbreviated transcription (Latin):
dere dolorem cordis mei. & sollicitudinem
pro salute tua. fortassis misereris animȩ
tuȩ placens deo in audiendo uerbo ñ nr̃o. s
ipsuis. nec eiꝰ scripturas sic in memoria fi¬
geres: ut contra eas cor clauderes. Displi¬
cet tͥ quia traheris ad salutẽ. cũ tã mul¬
tos nr̃os ad ꝑniciem traxeritis. Quid enĩ
uolumꝰ nisi te cõprehendi. Ip̃sentari. et ser¬
es ipse tͥ fecisti. qui iumento tͥ mox admo¬
to uti noliusti. & te ad terram grauiter col¬
lisisti. Nã utiq alius qui adductus ẽ tecũ
collega tuus illesus uenit. quia talia sibi
ipse ñ fecit. S neq hoc putas tͥ fieri debu¬
isse. quia nemin em estinas cogendum ad
bonũ. Atrende qͥd apłs dixerit. Qui epis¬
copatũ desiderat: bonũ opus concupiscit.
Et tam̃ tã multi ut ep̃atum suscipiant.
teuent᷑ inuiti. ꝑducunt᷑. includuntur. custo¬
diunt᷑. paciuntur tanta que nolunt. do¬
nec eis assit uoluntas suscipiendi oꝑis boni.
Quanto magis nos aberrore pernicioso in qͦ

Expanded text:
dere dolorem cordis mei et sollicitudinem pro salute tua, fortasse miserereris animae tuae placens deo in audiendo uerbo non nostro sed ipsius nec eius scripturas sic in memoria tua figeres, ut contra eas cor clauderes. displicet tibi, quia traheris ad salutem, cum tam multos nostros ad perniciem traxeritis. quid enim uolumus, nisi te comprehendi et praesentari et seres, ipse tibi fecisti, qui iumento tibi mox admoto uti noluisti et te ad terram grauiter conlisisti. nam utique alius, qui adductus est tecum, collega tuus inlaesus uenit, quia talia sibi ipse non fecit. Sed neque hoc putas tibi fieri debuisse, quia neminem aestimas cogendum esse ad bonum. adtende, quid apostolus dixerit: Qui episcopatum desiderat, bonum opus concupiscit, et tamen tam multi, ut episcopatum suscipiant, tenentur inuiti, perducuntur, includuntur, custodiuntur, patiuntur tanta, quae nolunt, donec eis adsit uoluntas suscipiendi operis boni; quanto magis uos ab errore pernicioso, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
incipiat aboleri. Si ñ credis post discessũ
militũ me uelleagere: post discessum mi¬
litũ tu rescribe. Si enĩ ego pͣsente mulite
litteras meas legere ppło uoluero: ꝓlata
epła mea demonstrabit me fidei iuolato¬
rem. qͦd miscdia dñi auertat amorib atq
instituto meo: qͦd mͥ per iugũ suũ inspira¬
re dignatus est. Ep̃c nĩs benuiolentiȩ tuȩ
fortasse potius litteras misisset. si esset pre¬
sens. aut ego illo uel iubente. uel ꝑmitten¬
te seripsisem. Sed illo absente cũ dliaconi
rebaptizato recens ẽ aut eẽ dicit᷑. frigescere
actionem ipsam dilatione ñ passus sum. de
fr̃na & uera morte acerbissimi doloris acu¬
leis excitatus. Quẽ dolorẽ meũ aduiuante
pensatio lenitura ẽ. Ds et dñs nr̃ tͥ mentẽ

Expanded text:
incipiat aboleri. si non credis post discessum incipiat aboleri. si non credis post discessum militum me uelle agere, post discessum militum tu rescribe. si enim ego praesente milite litteras meas legere populo uoluero, prolata epistula mea demonstrabit me fidei uiolatorem. quod misericordia domini auertat a moribus atque instituto meo, quod mihi per iugum suum inspirare dignatus est. Episcopus meus beniuolentiae tuae fortasse potius litteras misisset, si esset praesens, aut ego illo uel iubente uel per- 15 mittente scripsissem. sed illo absente cum diaconi rebaptizatio recens aut est aut esse dicitur, frigescere actionem ipsam dilatione non passus sum de fraterna et uera morte acerbissimi doloris aculeis excitatus. quem dolorem meum adiuuante pensatio lenitura est. deus et dominus noster tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ut saltem diffidentia ur̃a cognita. rebap¬
tizari erubescant. Neq id agam cũ miles
p̃sens ẽ: ne quis ur̃m arbitretur tumul¬
tuosius me agere uoluisse quã ratio pa¬
cis desiderat. s post abscessum militis.
ut om̃s qui nos audiunt intelligant ñ
hoc eẽ ꝓpositi mei. ut inuiti homines ad
cuiusquã cõmunionẽ cogant᷑. s ut quie¬
tissime querentib ueritas in notescat.
Cessabit a nr̃is partib terror temporali¬
um potestatũ. cess etiã a ur̃is partib ter¬
ror congregatoꝵ circũcellionũ. Re agamꝰ
racione agamꝰ. diuinarũ scripturarũ au¬
ctori. tatib agamus. quieti atq tran¬
quili quantũ possumus petamus. quera¬
mus. pulsemꝰ. ut accipiamus. & inueniamꝰ.
et aperiat᷑ nobisꝰ. ne forte fieri possit. ut
adiuuante dño concordes conarus & ora¬
tiones nr̃as. tanta deformitas atq ĩpie¬
tas affricanarũ regionũ de nr̃is terris

Expanded text:
ut saltem diffidentia uestra cognita rebaput saltem diffidentia uestra cognita rebaptizari erubescant. Neque id agam, cum miles praesens est, ne quis uestrum arbitretur tumultuosius me agere uoluisse, quam ratio pacis desiderat, sed post abscessum militis, ut omnes, qui nos audiunt, intellegant non hoc esse propositi mei, ut inuiti homines ad cuiusquam communionem cogantur, sed ut quietissime quaerentibus ueritas innotescat. cessabit a nostris partibus terror temporalium potestatum; cesset etiam a uestris partibus terror congregatorum Circumcellionum. re agamus, ratione agamus, diuinarum scripturarum auctoritatibus agamus, quieti atque tranquilli, quantum possumus, petamus, quaeramus, pulsemus, ut accipiamus et inueniamus et aperiatur nobis, ne forte fiere possit, ut adiuuante domino concordes conatus et orationes nostras tanta deformitas atque impietas Africanarum regionum de nostris terris
Abbreviated transcription (Latin):
cipi pastoꝵ omniũ racionẽ de cõmissis ouib
redditurum. Si forte nolles ut hec tͥ scri¬
berẽ. oportet te fr̃ ignoscere tunori meo.
Nultũ enĩ timeo. ne me tacente.⁊ dissimu¬
lante. alii quoq rebaptirent᷑ a uob̾. Decre
u gͦ quantũ uires & facultatẽ dñs p̃bere
dignat᷑ causam istam sic agere. ut pacificiᷤᷤ
collationib nr̃is. om̃s qui nob̾ cõmunicar
nouerint ablieresib aut scismatib qͣntũ
eatholiea distet ȩcclia: & qͣntũ sit cauenda
pernicies. uel ziamoꝵ. uel p̾ciosoꝵ de uitȩ
dñ sarmentoꝵ. Iuã collationem mecũ sili¬
benti animo susceperis. ut concordib nob̾
amboꝵ litterȩ ppłis recitentent᷑. in effabili
exultabo leticia. Si aũ id equo animm. o non
accipis. quid faciam fr̃. nisi ut te quoq inui¬
to epłas nr̃as ppło catholico legam. quo esse
possit instructior: Quod si rescribere digna¬
tus ñ fueris. uel solas meas legere decreui.

Expanded text:
cipi pastorum omnium rationem de commissis ouibus cipi pastorum omnium rationem de commissis ouibus redditurum. si forte nolles, ut haec tibi scriberem, oportet te, frater, ignoscere timori meo; multum enim timeo, ne me tacente et + dissimulante alii quoque rebaptizentur a uobis. decreui ergo, quantum uires et facultatem dominus praebere dignatur, causam istam sic agere, ut pacificis conlationibus nostris omnes, qui nobis communicant, nouerint, ab haeresibus aut schismatibus quantum catholica distet ecclesia et quantum sit cauenda pernicies uel zizaniorum uel praecisorum de uite domini sarmentorum. quam conlationem mecum si libenti animo susceperis, ut concordibus nobis amborum litterae populis recitentur, ineffabili exultabo laetitia. si autem id aequo animo non accipis, quid faciam, frater, nisi ut te quoque inuito epistulas nostras populo catholico legam, quo esse possit instructior? quod si rescribere dignatus non fueris, uel meas solas legere decreui,
Abbreviated transcription (Latin):
ret dñs. ut adcetera menbra sanarda que
totã affricã tabefacta miserabiliter iacent.
a te proficiscat᷑ tã imitabile medicinȩ do¬
cumentũ: Quã uereor qm̃ cor meũ uidere
ñ potes: ne tͥ eũ insultatione potius. quã
cũ dilectione loqui uidear. S certe amplis
quid faciã ñ inuenio. nisi ut inspiciendũ
sermonẽ meũ tͥ offerã. animũ deo. Tollamiꝰ
de medio inania obiecta. que a partib ĩꝑi¬
tis iactari contra inuicem solent. nec tu ob¬
icias tempora macariana. nec ego seuiciam
circũcellionũ. Si hoc ad teꝰ pertinet. nec il¬
lud ad me. Area dñica nondũ uentilataẽ.
sine paleis eẽ ñ potest. Nos oremus ati aga¬
mus quautũ possumꝰ. ut fruchientũ simũ.
Ego rebaptizato diacono nr̃o silere ñ possũ.
Scio enĩ quod mͥ silentiũ perniciosum sit.
Non enĩ cogito in exclesiasticis honoribus
tempora uentosa transigere: s cogito pͥn¬

Expanded text:
ret dominus, ut ad cetera membra sananda, quae ret dominus, ut ad cetera membra sananda, quae per totam Africam tabefacta miserabiliter iacent, a te proficiscatur tam imitabile medicinae documentum? quam uereor, quoniam cor meum uidere non potes, ne tibi cum insultatione potius quam cum dilectione loqui uidear! sed certe, amplius quid faciam, non inuenio, nisi ut inspiciendum sermonem meum tibi offeram, animum deo. Tollamus de medio inania obiecta, quae a partibus inperitis iactari contra inuicem solent, nec tu obicias tempora Macariana nec ego saeuitiam Circumcellionum. si hoc ad te non pertinet, nec illud ad me. area dominica nondum uentilata est; sine paleis esse non potest. nos oremus atque agamus, quantum possumus, ut frumentum simus. ego rebaptizato diacono nostro silere non possum; scio enim, quam mihi silentium perniciosum sit. non enim cogito in ecclesiasticis honoribus tempora uentosa transigere, sed cogito me prin
Abbreviated transcription (Latin):
etiã cũ gaudio mͥ inde rescribe. Nulla te tuoꝵ
concilia fr̃ exerreant. Si enĩ hoc eis displicu¬
erit: ñ sunt digni qui te habeant. Si autem
placuerit: credimus de micdia dñi qui ti¬
mentes se displicere & conantes placere
nũquã deserit. qͦd inter uos & nos eito pax
erit: ne ꝓpter honores nostros de qua sar-¬
cina periculosa ratio reddit᷑. miserȩ ple-¬
bes credentes in xp̃m habeant indomib
suis cõmunes cibos. & mensam xp̃i cõmunem
habere ñ possint: Nonne in gemiscinus qͦd
uir et uxor ut fideliter conuingant corpo¬
ra sua iurant sibi plerũq per xp̃m. & ipsius
corpus xp̃i diuersa cõmunione dilaniant:
Hoc tantum scandalum. tantus daboli trium¬
phus. tanta pernicies animarũ. siper tuam
modestiã & prudentiã. & dilectionem quã de¬
bemꝰ ei qui ꝓ nob̃ suũ saciguinẽ suũ fudit.
ablata de medio inhis regionib fuerit.
quis explicet uerbis quã tibi palmã p̃pa¬

Expanded text:
etiam cum gaudio mihi inde rescribe. nulla te tuorum etiam cum gaudio mihi inde rescribe. nulla te tuorum concilia, frater, exterreant. si enim hoc eis displicuerit, non sunt digni, qui te habeant; si autem placuerit, credimus de misericordia domini, qui timentes sibi displicere et conantes placere numquam deserit, quod inter uos et nos cito pax erit, ne propter honores nostros, de qua sarcina periculosa ratio redditur, miserae plebes credentes in Christum habeant in domibus suis communes cibos et mensam Christi communem habere non possint. nonne ingemescimus, quod uir et uxor, ut fideliter coniungant corpora sua, iurant sibi plerumque per Christum et ipsius Christi corpus diuersa communione dilaniant? hoc tantum scandalum, tantus diaboli triumphus, tanta pernicies animarum si per tuam modestiam et prudentiam et dilectionem, quam debemus ei, qui pro nobis \\ suum sanguinem fudit, ablata de medio in his regionibus fuerit, quis explicet uerbis, quam tibi palmam praepa
Abbreviated transcription (Latin):
seruitus uigũ. nullus xp̃ianus eircũciditur
carne: sic tunc regnantib iustis cũ dño. damp¬
natisq ĩpiis nemo rebaptizabit᷑. s illud qđ is¬
ta p̃sigurant. idest circũcisio cordis. & munda¬
tio conscientiȩ: manebit ineternũ. Si gͦ illo
tempore iudeus eẽm et ueniret adme sama¬
ritanꝰ. uelletq illo errore derelicto quẽ etiã
circũciderant fieri iudeus. uacaretq certe ite¬
rationis audatia. & id qͦd apud heresem factũ
erat. quod p̃ceperat ds ñ repetere. s approba¬
re cogerem᷑. Quod si in carne incircũcisi homi¬
nis non inuenirẽ locũ ubi circũcisionẽ repe¬
terem quia unũ ẽ illud m̃brũ. multo minus
inuenitur locus in uno corde. ubi baptis¬
mũ xp̃i repetat᷑. Ideo qui duplicare bap¬
tismũ uultis. necesse ẽ omnino ut corda dupli¬
cia requiratis. Clama gͦ recte te facere sinon
rebaptizas.: & ñ solũ sine trepidatione. sed

Expanded text:
seruitutis iugum, nullus christianus circumciditur seruitutis iugum, nullus christianus circumciditur carne, sic tunc regnantibus iustis cum domino damnatisque impiis nemo baptizabitur, sed illud, quod ista praefigurant, id est circumcisio cordis et mundatio conscientiae manebit in aeternum. si ergo illo tempore Iudaeus essem et ueniret ad me Samaritanus uelletque illo errore derelicto, quem etiamcircumciderant, fieri Iudaeus, uacaret certe iterationis audacia et id, quod apud haeresem factum erat, quod praeceperat deus, non repetere sed adprobare cogeremur. quod si in carne circumcisi hominis non inuenirem locum, ubi circumcisionem repeterem, quia unum est illud membrum, multo minus inuenitur locus in uno corde, \'ubi baptismum Christi repetatur. ideo qui duplicare baptismum uultis, necesse est omnino, ut corda duplicia requiratis. Clama ergo recte te facere, si non rebaptizas, et non solum sine trepidatione sed