comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Attende te ipsum. qui sis ad pauꝑem. te ipsũ. ñ qd̾
habes. Quid enim despicis frẽm: In uisceribꝰ matrũ
urarũ ambo nudi fuistis. Certe etiã cũ de ista uita
exieritis. et iste carnes exuta anima fuerit putrefa¬
cte. dinoscuntur ossa diuitis et pauꝑis : De conditi¬
oneloquor equali. de ipsa sorte generis humani in
qua om̃s nascuntur:. Et diues enim hic fit pauꝑ ñ
pauꝑ semꝑ hic erit Et sic̃ diues ñ uenit diues sic
nec diues abscedit. Idem ipse ẽ utriusq introitus
et par exitus: Addo qd̾ forte mutabitis uices: Iam
ubiq eũgłium p̃dicatur. Attende quendã paupem
ulcerosum qui iacebat ante ianuam diuitis. et cupi¬
ebat saturari de micis quȩ cadebant de mensa duii.¬
tis attendde et illum parem tuum. qui induebat par¬
pura et bisso. et epulabatur cotidie splendide son¬
tigit nempe mori inopem illũ. et afferri ab angis
in sinũ abrahȩ. Ille autẽ mortuus ẽ et sepultus ẽ.

Expanded text:
Attende teipsum, qui sis ad pauperem; teipsum, non quod Attende teipsum, qui sis ad pauperem; teipsum, non quod habes. Quid enim despicis fratrem? In visceribus matrum vestrarum ambo nudi fuistis. Certe etiam cum de ista vita exieritis, et istae carnes, exhalata anima, fuerint putrefactae, dignoscantur ossa divitis et pauperis! De conditione loquor aequali, de ipsa sorte generis humani in qua omnes nascuntur: et dives cum hic sit, et pauper, non semper hic erit; et sicut dives non venit dives, sic nec dives abscedit: idem ipse est utriusque introitus, et par exitus. Addo quod forte mutabitis vices. Jam ubique Evangelium praedicatur: attende quemdam pauperem ulcerosum qui jacebat ante januam divitis, et cupiebat saturari de micis quae cadebant de mensa divitis; attende et illum parem tuum qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Contigit nempe mori inopem illum, et auferri ab Angelis in sinum Abrahae: ille autem mortuus est, et sepultus est;
Abbreviated transcription (Latin):
ci uerũ dicentib iã sueti cõpalpari uerbis adulan¬
tium. aure molli. corde ñ sano: Quis dicat diuiti ma¬
le fecisti raꝑe res alienas: Aut forte si ausus fuerit
aliquis dicere. et talis ẽ. eui ñ possit ille resistere. qd̾
respondet totum in contemytu dĩ loquit᷑. Quare :
Quia suꝑbus ẽ. Quare: Quia pinguis ẽ. Quare :
Quia deuotus ad uictimam ẽ. Pdiit quasi ex adipe ini¬
quitas eoꝵ. Transierunt in dispositionẽ cordis. Ibi i-¬
tus transierunt. Quid ẽ transiert̃: Pretergressi sunt
uiã: Quid ẽ transierunt : Excesserunt metas hu-¬
homini fr̃ tuus ẽ iste pauꝑ. eosdẽ parentes habuistis
te circũstat familia. et si numerosum aurũ et argẽ¬
tum. et si domus marmorata continet. et si tecta
laqueata contegunt. simul uos et pauꝑem contegit
tectum mundi cȩlum. s diuersus es a pauꝑib reb
ñ tuis extrinsecus positis Te in illis uide. ñ illas inte.

Expanded text:
ci verum dicentibus, jam sueti compalpari verbis adulanci verum dicentibus, jam sueti compalpari verbis adulantium, aure molli, corde non sano. Quis dicat diviti: Male fecisti rapere res alienas? Aut forte si ausus fuerit aliquis dicere, et talis est cui non possit ille resistere, quid respondet? Totum in contemptum Dei loquitur. Quare? Quia superbus est. Quare? Quia pinguis est. Quare? Quia devotus ad victimam est. Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. 13. Transierunt in dispositionem cordis. Ibi intus transierunt. Quid est transierunt? Praetergressi sunt viam. Quid est transierunt? Excesserunt metas huhomini: Frater tuus est iste pauper; eosdem parentes habuistis,te circumstat familia, etsi numerosum aurum et argentum, etsi domus marmorata continet, etsi tecta laqueata contegunt, simul te et pauperem contegit tectum mundi coelum; sed diversus es a paupere rebus non tuis, extrinsecus appositis: te in illis vide, non illas in te.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdiit quasi ex adipe iniquitas eoꝵ. Sunt enĩ mal
s macie mali Icło mali. quuia maeri. id ẽ exiles exi¬
gustate quadam necessitatis affecti. et ipsi mali et
dampnandi f erenda ẽ enuim om̃is necessitas. qͦ ꝑpe¬
trancia aliqua iniquitas: Tamen aliud ẽ de necessita¬
te pcocais aliuid in abundantia: Pauꝑ menclicus fur¬
tum facit ꝙ macie ꝓcessit imquitas. Diues abundas
reb tantis quare diripit res alienas: Iilius iniqͥtas
ex macie hui ex adipe ꝓcessit: lało macro cũ dicis
quare hoc fecsti humiliter afflictus et abiectus
respondet necessitas coegit. Quare ñ timuisti dm:
Egestas cõpulit. Die diuiti quare hec facis. et ñ ti¬
mes dm̃ si tam̃ tantus es qui possis dicere. uide si uł
dignatur audire. uide si ñ etiam in te ipso ꝓdiet
iniquitas ex adipe eius: Iam enim p̃ceptorib et cor¬
rectorib suis inimicicias indicunt. et fiunt in imi¬

Expanded text:
Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. Sunt enim mali, Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. Sunt enim mali, sed macie mali; ideo mali, quia macri, id est exiles, exigui, tabe quadam necessitatis affecti: et ipsi mali, et damnandi; ferenda est enim magis omnis necessitas, quam perpetranda aliqua iniquitas. Tamen aliud est de necessitate peccare; aliud in abundantia. Pauper mendicus furtum facit; ex macie processit iniquitas: dives abundans rebus tantis, quare diripit res alienas? Illius iniquitas ex macie: hujus ex adipe processit. Ideo macro cum dicis: Quare hoc fecisti? Humiliter afflictus et abjectus respondet: Necessitas coegit me. Quare non timuisti Deum? Egestas compulit. Dic diviti: Quare haec facis, et non times Deum? si tamen tantus es qui possis dicere. Vide si vel dignatur audire; vide si non etiam in te ipso prodiet iniquitas ex adipe ejus. Jam enim praeceptoribus et correptoribus suis inimicitias indicunt; et fiunt inimi
Abbreviated transcription (Latin):
udentur: quia circũ amicti sunt nec uident᷑ inte¬
riora eoꝵ: Nam quisqͥs maloꝵ hominũ quasi felici¬
um scd̾m tempus interiora conspiceret. quisqͥs eoꝵ
uideret truces conscientias. quisquis eoꝵ animas pos¬
set inspicere diuerberari tantis ꝑturbationib cupi¬
ditatum et timoꝵ. uideret illos miseros. et quando
felices uocantur: S quia circũ amicti st̃ iniquitate
et impietate sua ñ uident. s nec uident᷑: Nouerat
illos sp̃c̃ qu de illis ista dicit. et eo ocło tales debemꝰ
inspicere. quo scimꝰ uidere si nobis aufertur ab o¬
culis tegumentum impietatis: Uideamus istoscu
felices sunt fugiamus et cũ felices sunt: Non imite.¬
mur nec a dno eło nr̃o talia nob ꝓ magno oꝑtemꝰ.
qualia accipt neruerunt qui illi ñ seruiunt: Aliud
painiquttas eoꝵ Nide si ñ taurus ille agnitus ẽ.
Audite fr̃s ñ quomꝰcunq tͣnseundum ẽ qd̵ dixit.

Expanded text:
videntur, quia circumamicti sunt, nec videntur intevidentur, quia circumamicti sunt, nec videntur interiora eorum. Nam quisquis malorum hominum, quasi felicium secundum tempus, interiora conspiceret; quisquis eorum videret truces censcientias, quisquis animas eorum posset inspicere diverberari tantis perturbationibus cupiditatum et timorum, videret illos miseros, et quando felices vocantur. Sed quia circumamicti sunt iniquitate et impietate sua, non vident; sed nec videntur. Noverat illos Spiritus qui de illis ista dicit; et eo oculo tales debemus inspicere, quo scimus videre, si nobis auferatur ab oculis tegumen impietatis, Videamus istos; et cum felices sunt, fugiamus; et cum felices sunt, non imitemur: nec a Domino Deo nostro talia nobis pro magno optemus, qualia accipere meruerunt qui illi non serviunt. Aliud pe iniquitas eorum. Vide si non taurus ille agnitus est. Audite, fratres: non quomodocumque transeundum est quod dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
firmũ in sempit̾nũ Ppter hȩc gͦ mala quȩ illic
ȩt̾ña futura sunt. mͦ quid : In laboribꝰ hominũ
ñ sunt. et cũ hõib ñ flagellabuntur Nunquid
et ipse diabolus cũ hominib ñ flagellatur. cui
dũ ñ flagellantur. dum ñ laborant cũ hominibꝰ:
Ideo inquit obtinuit eos superbia. Attende illos
suꝑbos. indisciplinatos. attende taurũ deuotum
uictimȩ: ꝑmissum errare libere. et uastare q̃ po¬
test usq ad diem occisionis: Iam bonĩi ẽ fr̃s in ipsis
ꝓphȩ uerbis audiamus hunc quasi taurũ de quo
dixi. Sic enim et alibi scͥptura cõmemorat. Ducit
eos tanquã ad uictimã p̃paratos. et parcit eis ad
malã libertatẽ. Ido dixit obtinuit eos suꝑbia. Qd
ẽ obtinuit eos suꝑbia: Circũamicti st̃ iniquitate
et impietate sua. Non dixit tecti. s circũ amictiun-¬
diq cooꝑti impietate sua. Merito miseri nec uideñ nec

Expanded text:
firmum in sempiternum. Propter haec ergo mala quae illis firmum in sempiternum. Propter haec ergo mala quae illis aeterna futura sunt, modo quid? In laboribus hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur. Numquid et ipse diabolus cum hominibus non flagellatur, cui dum non flagellantur, dum non laborant cum hominibus? Ideo, inquit, obtinuit eos superbia. Attende illos superbos, indisciplintos; attende taurum devotum victimae, permissum errare libere, et vastare quae potest, usque ad diem occisionis. Jam bonum est, fratres, in ipsis Prophetae verbis audiamus hunc quasi taurum de quo dixi. Sic enim illum et alibi Scriptura commemorat: dicit eos tanquam ad victimam praeparatos, et parci eis ad malam libertatem . Ideo, dixit, obtinuit eos superbia. Quid est, obtinuit eos superbia? Circumamicti sunt iniquitate et impietate sua. Non dixit, tecti; sed, circumamicti, undique cooperti impietate sua. Merito miseri nec vident, nec
Abbreviated transcription (Latin):
inquit in peccatorib. pacẽ peccatoꝵ intuens. Atten¬
di peccatores. uidi illos habere pacẽ. Quã pacem :
Temporalẽ. fluxã. caducam. atq t̾renã. s tam̃ talẽ
qualẽ et ego a do desid̃abam. Uidi illos habere qͥ
ñ seruiebant do qd̾ ego desidabam ut seruirẽ dõ.
& moti sunt pedes mei. et pene effusi st̃ gressus mei
ñ est declinatio mortis eoꝵ. et firmam̃tũ in flagel¬
lis eoꝵ. In laboribꝰ hominũ ñ sunt et cũ hominibꝰ ñ
flagellabuntur. Iam intellexi inquit quare illi ba-¬
bent pacẽ. et florent in t̾ra. quia mortiᷤᷤ eoꝵ non ẽ
declinatio. id.ẽ. quia certa mors et ȩt̃na eos manet:
quȩ nec declinat ab eis. nec ipsi declinare ab ea¬
possunt: Quia ñ ẽ declinatio mortis eoꝵ. et firma-¬
mentum in flagella eoꝵ Et est firmam̃tũ in fla¬
gella eoꝵ: Non ẽ enim tẽporale flagellũ eoꝵ .s

Expanded text:
inquit, in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Atteninquit, in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Attendi peccatores; vidi illos habere pacem. Quam pacem? Temporalem, fluxam, caducam atque terrenam; sed tamen talem qualem et ego a Deo desiderabam. Vidi illos habere qui non serviebant Deo, quod ego desiderabam ut servirem Deo; et moti sunt pedes mei, et pene effusi sunt gressus meinon est declinatio mortis eorum; et firmamentum in flagello eorum. In laboribus hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur. Jam intellexi, inquit, quare illi habent pacem, et florent in terra; quia morti eorum non est declinatio, id est, quia certa mors et aeterna eos manet, quae nec declinat ab eis, nec ipsi ab ea declinare possunt. Quia non est declinatio mortis eorum; et firmamentum in flagello eorum. Et est firmamentum in flagello eorum: non est enim temporale flagellum eorum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
fert illa a seruis suis: Intellexit enim qͥd d̾s serua¬
ret seruis suis. et recogitans seq castigans eru-¬
pit hoc modo.
ꝑuersus. Nunqͥd ullo mͦ ꝑuertatur ds: Absit. Qd̾
ẽ: est. Sed quẽadmodũ sol ocłos puros. sanos.
uegetos fortes habenti tranquillus apparet in o¬
ocłos autẽ lippos quasi tela asꝑa iaculat᷑. intuen¬
tem illũ uegetat. hunc excruciat. ñ mutat᷑. sed
bonis gaudiũ Hoc iste recolens quãbonꝰ inqͥt
ñ erat rectũ cor: Unde ñ erat rectũ core Audi
Paulominꝰ effusi sunt gressus mei: Qđ dixit pene
hoc dixit paulominꝰ. et qd̾ dixit pene cõmoti st̃
pedes: hoc dixit effusi sunt gressus. Pene mot
st̃ pedes. pene effusi st̃ gressus. Moti pedes. Sed
unde moti pedes esfusi gressus: Moti pedes ad
errandũ. effusi gressus ad lapsum: Non omĩno. sed
pene. Quid enim ẽ: Iam ibam in errorẽ. ñ ieram. Iã
cadebã. ñ cecideram: Sed quare et hoc: Quia ⁊elaui

Expanded text:
fert illa a servis suis. Intellexit enim quid Deus servafert illa a servis suis. Intellexit enim quid Deus servaret servis suis; et recogitans, seque castigans erupit hoc modo. perversus. Non quod ullo modo pervertatur Deus. Absit: quod est, est. Sed quemadmodum sol, oculos puros, sanos, vegetos fortes habenti, tranquillus apparet, in oculos autem lippos quasi tela aspera jaculatur; intuentem illum vegetat, hunc excruciat, non mutatus, sebonis gaudium. Hoc iste recolens, Quam bonus, innon erat rectum cor? Unde non erat rectum cor? Audi: Paulo minus effusi sunt gressus mei. Quod dixit, pene; hoc dixit, paulo minus: et quod dixit, pene moti sunt pedes; hoc dixit, effusi sunt gressus. Pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus. Moti pedes: sed unde, moti pedes, et effusi gressus? Moti pedes, ad errandum; effusi gressus, ad lapsum; non omnino, sed pene. Quid enim est? Jam ibam in errorem, non ieram: jam cadebam, non cecideram.
Abbreviated transcription (Latin):
bant. dm ñ laudabant Quomꝰ enim laudarent dđm.
quibꝰ quasi ꝑuersus uidebatur. dans impiis tantã
felicitatem: et auferens eã a seruientib sibi: Non
illis bonꝰ uidebatur ds Et quib ds bonꝰ ñ uideba¬
tur. ñ utiq ab eis laudabatur: A quib autẽ ds̃
ñ laudabatur: defecerunt in illis hymni Postea
uͦ ppłs iste intellexit quid eũ admoneret d̾s q̃re¬
re: cĩuista temporalia subtraħet seruis suis et do¬
naret ea inimicis sius. blasphemis. impiis Ad-¬
monitꝰ intellexit. quia p̃ om̃ib quȩ dat ds bonis
et malis. et aliꝗͣdo aufert et bonis et malis: p̃o̾ibꝰ
seruat aliqͥd bonis Quid ẽ seruat aliqͥd bonis :
Quid illis seruat: Se ipsum: Iam ꝗͣtũ arbitror
curritur in psalmo: intellectus ẽ in noĩe dñi
Audi recordantẽ et pęnitentẽ qui errauerat. pu¬
tando dm̃ ñ bonũ: qͥdat bona t̃rena malis. et au¬

Expanded text:
bant, Deum non laudabant. Quomodo enim laudarent Deum, bant, Deum non laudabant. Quomodo enim laudarent Deum, quibus quasi perversus videbatur, dans impiis tantam felicitatem, et auferens eam a servientibus sibi? Non illis bonus videbatur Deus: et quibus Deus bonus non videbatur, non utique ab eis laudabatur; a quibus autem Deus non laudabatur, defecerunt in illis hymni. Postea vero populus iste intellexit quid eum admoneret Deus quaerere, cum ista temporalia subtraheret servis suis, et donaret ea inimicis suis, blasphemis, impiis: admonitus intellexit quia prae omnibus quae dat Deus, et bonis, et malis, et aliquando aufert, et bonis, et malis, prae omnibus servat aliquid bonis. Quid est, servat aliquid bonis? quid illis servat? Seipsum. Jam quantum arbitror, curritur in Psalmo; intellectus est in nomine Domini. Audi recordantem et poenitentem qui erraverat, putando Deum non bonum qui dat bona terrena malis, et au
Abbreviated transcription (Latin):
Attendit et uidit quoslam pͥeccatores. impiosls¬
phemos seruos demonũ filios diaboli uiuntã
in magna nequitia et suꝑbia abundare reo elb̾
t̾renis. temporalib ꝓ qualib reb ipsa dõ serul¬
bat. et nata ẽ cogitatio pessima incorde. q̃ facai
nutare pedes. et ꝓpe labi acħ uia et ecceista cosi¬
tatio in ppło erat ueteris testam̃ti ut inã ñ sit in
carnalib fr̃ib nr̃is. cũ iã aꝑte p̃dlicatur felicitas
nouitestam̃ti: Quid enĩ dixit illa tc̃ sinagogaᷤ
qͥd ayxit ille ppło: Nos seruimus do̾. et corripim¬
et flagellamur: Sub ducunt᷑ nob̾ ea q̃ diliginul
et q̃ ꝓ magno a do acceꝑamꝰ. Illi autẽ scelerat bols
nequisim suꝑbi blasphemi inquieci abundeo¬
om̃ibitei pt quas nos do serunumꝰ Puto since
et ꝓpe labitur: ẽt cũ hẏmnus illis defecit quia in
talib cordib hymni deficiebant. Quid ẽ in talib
cordibꝰ hẏmni deficiebant: Quia iã talia cogita¬

Expanded text:
Attendit, et vidit quosdam peccatores, impios, blasAttendit, et vidit quosdam peccatores, impios, blasphemos, servos daemonum, filios diaboli, viventes in magna nequitia et superbia, abundare rebus talibus terrenis, temporalibus, pro qualibus rebus ipsa Deo serviebat: et nata est cogitatio pessima in corde, quae faceret nutare pedes, et prope labi a Dei via. Et ecce ista cogitatio in populo erat Veteris Testamenti: utinam non sit in carnalibus fratribus nostris, cum jam aperte praedicatur felicitas Novi Testamenti! Quid enim dixit illa tunc Synagoga? quid dixit ille populus? Nos servimus Deo, et corripimur, flagellamur; subducuntur nobis ea quae diligimus, et quae pro magno a Deo acceperamus; illi autem scelerati homines nequissimi, suopter quas nos Deo servimus: puto sine et prope labitur: et cum hymnis illis deficit, quia in talibus cordibus hymni deficiebant. Quid est, in talibus cordibus hymni deficiebant? Quia jam talia cogita
Abbreviated transcription (Latin):
ram: Si hoc eẽt: ñ eẽt figura s res Quia uͦ figura
et defectu suo cogeretur quȩrere qd nunꝗͣ defice¬
ret Synagoga gͦ. idẽ qui dm ibi pie colebant s
tam̃ ꝓpt̃ trenas res ꝓpt̾ ista p̃sentia Sunt enim
impii qui p̃sentia rerũ bona a demonib q̃rum̃
Hic aute ppłs iđo melior erat gentib qd̾ quin¬
uis p̃sentia bona et tẽporalia. tam̃ ab uno doꝙ
rebat. qui ẽ creator om̃iũ et spũ aliũ et corꝑalũ
sum gͦ illi pii sc̾m carnẽ attendent. id ẽ illa syn¬
res regni celestis et ȩt̾ni ergo illa synagoga ani¬
maduertit quȩ acceꝑit a do. et quȩ ꝓmiserit ds
ppło illi abundantiam rerũ t̾renarũ. patriã paẽ
felicitatẽ t̃renã Sed in his om̃ib figurȩ erant. et
ñ intelligens quid ibi lateret in reb figuratis.
putauit hoc ꝓ magno dare am. nec habere maiꝰ
qd dare possec diligentib se et seruientibꝰ sibi

Expanded text:
ram? Si hoc esset, non esset figura, sed res. Quia vero figura ram? Si hoc esset, non esset figura, sed res. Quia vero figura et defectu suo cogeretur quaerere quod nunquam deficeret. 6. Synagoga ergo, id est, qui Deum ibi pie colebant, sed tamen propter terrenas res, propter ista praesentia: sunt enim impii qui praesentium rerum bona a daemonibus quaerunt; hic autem populus ideo melior erat Gentibus, quod quamvis praesentia bona et temporalia, tamen ab uno Deo quaerebat, qui est creator omnium, et spiritualium, et corporalium: cum ergo illi pii secundum carnem attenderent, id est, illa Synores regni coelestis, aeterni; ergo illa Synagoga animadvertit quae acceperit a Deo, et quae promiserit Deus populo illi, abundantiam rerum terrenarum, patriam, pacem, felicitatem terrenam: sed in his omnibus figurae erant; et non intelligens quid ibi lateret in rebus figuratis, putavit hoc pro magno dare Deum, nec habere melius quod dare posset diligentibus se et servientibus sibi.
Abbreviated transcription (Latin):
baptismo: s insequunt᷑ a tergo. Quid ẽ insequun¬
tur a tergo: Ante faciem futura habemus: a t̃go
p̃terita Omĩa p̃terita peccata deleta st̃ in baptis¬
mo: Qiuibꝰ modo tẽptam̃ ñ a tergo insequuntur.
s in uia insidiantur Unde apłs ad huc in uia huiꝰ
heremi constitutꝰ q̃ retro inquit oblitus. in ea q̃
ante st̃ extentus. scđm intentionem sequor ad pal-¬
mam suꝑnȩ uocationis di: tanq̃ diceret ad patriam
suꝑne ꝓmissionis di. Et ibi ĩa fr̃s in heremo qͥeqͥd
passus ẽ ille ppłs. et qͥcquid eis ds largitus ẽ. q̃ cunꝙ
ula flagella fuerunt. quȩcunq dona: significatio¬
nes st̃ rerũ. quas in hac solitudine huiꝰ uitȩ ambu¬
lantes in xp̃o. quęrentes patͥam. et accipimꝰ ad con-¬
solationem. et patimur ad ꝓbationẽ: Non gͦ mirũ.
quia illud defecit qd̾ figurabat futurũ: Nã ꝑdu¬
ctus ẽ ppłs ad pat̾am ꝓmissionis: nunqͥd semꝑ statir¬

Expanded text:
Baptismo; sed insequentes a tergo. Quid est, insequenBaptismo; sed insequentes a tergo. Quid est, insequentes a tergo? Ante faciem futura habemus; a tergo praeterita: omnia praeterita peccata deleta sunt in Baptismo; quibus modo tentamur, non a tergo insequuntur, sed in via insidiantur. Unde Apostolus, adhuc in via hujus eremi constitutus, Quae retro, inquit, oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam supe. Et ibi jam, fratres, in eremo quidquid passus est ille populus, et quidquid eis Deus largitus est; quaecumque illa flagella fuerunt, quaecumque dona, significationes sunt rerum quas in hac solitudine hujus vitae, ambulantes in Christo, quaerentes patriam, et accipimus ad consolationem, et patimur ad probationem. Non ergo mirum quia illud defecit quod figurabat futurum. Nam perductus est populus ad patriam promissionis; numquid semper statu
Abbreviated transcription (Latin):
tus iadio et adhuc seruiens demonibꝰ et diabolo
pͥncipicor. Ece płs subiugatꝰ egyptiuis seruiens
pacentis fuis: Nonenim nisi ꝑ peccata nr̃a potest
diabolus adñari: Libatur ppłs ab egyptiis ꝑ mo¬
ylsen libatur ⁊płs a p̃terita uita peceatoꝵ ꝑ dñm¬
Baptismũ:. Moruintur in mari rubro om̃s inmi¬
i ppłi ilius moriunt᷑ in baptismo omĩa peccata
nĩa Intendite fr̃s. Post mare illud rubrũ ñ conti¬
nuo patria dat᷑: nec tanꝙͣ ia hostes desint. secure
triumphat᷑: S restat heremi solitudo: restant
hostes insidiantes in uia. Sic et pꝰ baptismũ re-¬
stat uita xp̃iana in tẽptationibꝰ. In heremo illa¬
suspirabatur pat̾e ꝓmissȩ Quid aliud xp̃iani sus¬
pirant ia abluti baptismo: Nũ qͥd iã regnant cũ
xp̃o: Nondũ uentũ ẽ ad t̾ram ꝓmissionis nr̃am: s
ñ defecturã: Non eiim ibi deficient hẏmni dauid
Hoc mͦ audiant om̃s fideles: sciant ubi sint. In he¬
remo sunt: patriȩ suspirant. Mortui st̃ hostes in

Expanded text:
tus jam Deo, et adhuc serviens daemonibus et diabolo principi eorum: ecce populus subjugatus Aegyptiis, serviens peccatis suis; non enim nisi per peccata nostra potest diabolus dominari. Liberatur populus ab Aegyptiis per Moysen; liberatur populus a praeterita vita peccatorumBaptismum. Moriuntur in mari Rubro omnes inimici populi illius ; moriuntur in Baptismo omnia peccata nostra. Intendite, fratres. Post mare illud Rubrum non continuo patria datur, nec tanquam jam hostes desint, secure triumphatur; sed restat eremi solitudo, restant hostes insidiantes in via: sic et post Baptismum restat vita christiana in tentationibus. In illa eremo suspirabatur patriae promissae; quid aliud Christiani suspirant jam abluti Baptismo? Numquid jam regnant cum Christo? Nondum ventum est ad terram promissionis nostram; sed non defecturam, non enim ibi deficient hymni David. Hoc modo audiant omnes fideles; sciant ubi sint: in eremo sunt; patriae suspirant. Mortui sunt hostes in
Abbreviated transcription (Latin):
tiuari. Ad extremũ euersa ẽ ipsa ciuitas : Tales
erant illȩ ꝓmissiones ñ ꝑseuerature. ꝑ quas tam̃
figurarent᷑ future ꝓmisiones ꝓseuerature iit
ille om̃is decursus temporaliũ ꝓmissionũ figura eẽt
et quedam ꝓpħia futuroꝵ: Itaq cũ illud regnum
deficeret. ubi regnauit dd filiꝰ iesse. phomo quidã¬

Expanded text:
tivari; ad extremum eversa est et ipsa civitas. Tales tivari; ad extremum eversa est et ipsa civitas. Tales erant et illae promissiones non perseveraturae, per quas tamen figurarentur futurae promissiones perseveraturae; ut ille omnis decursus temporalium promissionum figura esset, et quaedam prophetia futurorum. Itaque cum illud regnum deficeret, ubi regnavit David, filius Jesse, id
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si dẽ naturalib ramis ñ peꝑcit. neꝙ tͥ parcet
Et sequit᷑ bonꝰ locus et necessarius: et totꝰ audiend
Uides gͦ inquit bonitatẽ et seueritatẽ di. in eos
quidẽ qu fracti st̃ seueritatẽ: inte autẽ qͥ insertꝰ
es bonitatẽ. si ꝑmanseris in bonitate. Alioquin:
serint in infidelitate. inserent᷑ Tempore gͥ uete
carnali t̾renȩ erant et temporales: Promissũ est
regnũ t̾renũ. ꝓmissa ẽ t̾ra illa. inqua etiã indu-¬
eti sunt ab egypto liberati: ꝑ ibmnaue introdu¬
cti sunt in t̾ram ꝓmissionis. ubi etiã iherłm t̾re¬
na edificata ẽ ubi regnauit dauid. acceperunt
t̾ram lib̾ati ex egypto. transeuntes ꝑrubrũ ma¬
re. Finitis amfractib t̾rorib ꝙ solitudinũ. ae¬
ceperunt t̾ram: accepert̃ regnũ: Deinde pꝰ reg¬
num acceptũ. quia t̾rena acceꝑant ceperunt me¬
rito peccatoꝵ suoꝵ oppugnari expugnari cap¬

Expanded text:
Nam si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. Nam si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. Et sequitur bonus locus, et necessarius, et totus audiendus: Vides ergo, inquit, bonitatem et severitatem Dei: in eos quidem qui fracti sunt, severitatem; in te autem qui insertus es bonitatem, si permanseris in bonitate; alioquin, serint in infidelitate, inserentur . 3. Tempore igcarnali terrenae erant et temporales. Promissum est regnum terrenum; promissa est terra illa, in quam etiam inducti sunt ab Aegypto liberati: per Jesum Nave introducti sunt in terram promissionis, ubi etiam Jerusalem terrena aedificata est, ubi regnavit David. Acceperunt terram, liberati ex Aegypto, transeuntes per Rubrum mare; finitis anfractibus et erroribus solitudinum, acceperunt terram, acceperunt regnum: deinde post regnum acceptum, quia terrena acceperant, coeperunt merito peccatorum suorum oppugnari, expugnari, cap
Abbreviated transcription (Latin):
ris. ñ tu radicẽ portas s radix te: Ergo de radice pa-¬
triarcharum dicit fractos quosdã ramos ꝓp̃t̃ in-¬
fidelitatẽ. et insertũ ibi oleastrũ. ut ẽẽt particeps
pinguedinis oliuȩ: id ẽ. eccłam ex gentibꝰ ueni¬
entem Et quis inserit oleastrum in oliua: Oliua
solet inoleastro: oleastrũ in oliua nũꝗͣ uidimus:
Nam quisquis fecerit ñ inueniet bacas nisi oleastͥ.
Qd̾ enim inseritur hoc crescit: et eius rei fructus
inuenitur Inuenitur ñ radicis fructus. s sureu
se. ut oleaster in radicẽ oliuȩ insereretur. et ñ ba¬
cas siluestres s oluã daret: ad om̃ipotentiã di re-¬
uocans. hoc apłs ait: Si tu ex naturali incisus ole¬
astro. et contra naturã insertus es in oliuã. noli
głari inquit aduersus ramos: S dicis ait: fracti
sunt rami ut inserar: Bene. Propt̃ incredulitatẽ
fracti st̃. tu autẽ fide stas. Noli altũ saꝑe:.s time

Expanded text:
ris: non tu radicem portas, sed radix te. Ergo de radice Paris: non tu radicem portas, sed radix te. Ergo de radice Patriarcharum dicit fractos quosdam ramos propter infidelitatem, et insertum ibi oleastrum, ut esset particeps pinguedinis olivae, id est, Ecclesiam ex Gentibus venientem. Et quis inserit oleastrum in oliva? Oliva solet in oleastro; oleastrum in oliva nunquam vidimus. Nam quisquis fecerit, non inveniet baccas nisi oleastri. Quod enim inseritur, hoc crescit, et ejus rei fructus invenitur: invenitur non radicis fructus, sed surcuse, ut oleaster in radicem olivae insereretur, et non baccas silvestres, sed olivam daret; ad omnipotentiam Dei revocans hoc Apostolus ait: Si tu ex naturali incisus es oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam, noli gloriari, inquit, adversus ramos. Sed dicis, ait: Fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene; propter incredulitatem fracti sunt: tu autem fide s
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tum qd̾ in xp̃o ẽ pͥorib illis tẽporib occultũ
erat. solis ꝓpħis cognitũ. et paucissimis piis.: ñ erma¬
nifestatione p̃sentium. s ex reuelatiõe futurnum:
Nam quid sibi uult fr̃s. ut unũ qͥddã cõmemort.
qd̾ abrabam mittens seruũ suũ fidelẽ ad despon-¬
sandam uxorem unico filio suo. facit eũ iurare sib
et in uiramento dicit eiꝰ pone manũ sub femore
meo et iura: Quid erat in femore abrahȩ. ubi ille¬
iurans manum posuit: Quid ibi erat. ñ qd̾ et tc̃
ei ꝓmissum ẽ. in semine tuo benedicentur omnes
gentes: Femoris nomine. caro significatur: De car¬
ne abrahȩ ꝑ ysaac et iacob. et ne multa cõmemo
int̃rogemus. Gentes iam eredentes in xp̃m.s qͣl
cũ et de ipso ppło uenerit᷑ alius paries occurrens in
Si enĩ tu inquit ex natural incisus oleastro. inser-¬
tus es inillis: noli głari aduersus ramos Nã si gła¬

Expanded text:
Testamentum, quod in Christo est prioribus illis temporibus occultum Testamentum, quod in Christo est prioribus illis temporibus occultum erat, solis Prophetis cognitum, et paucissimis piis, non ex manifestatione praesentium, sed ex revelatione futurorum. Nam quid sibi vult, fratres, ut unum quiddam commemorem, quod Abraham mittens servum suum fidelem ad desponsandam uxorem unico filio suo, facit eum jurare sibi, et in juramento dicit ei: Pone manum sub femore meo, et jura ? Quid erat in femore Abrahae, ubi ille manum posuit jurans? Quid ibi erat, nisi quod et tunc ei promissum est: In semine tuo benedicentur omnes gentes . Femoris nomine caro significatur. De carne Abrahae, per Isaac et Jacob, et ne multa commemorinterrogemus. Gentes jam credentes in Christum, ecum et de ipso populo venerit alius paries, occurrens in Si enim tu, inquit, ex naturali incisus oleastro, insertus es in illis, noli gloriari adversus ramos. Nam si gloria
Abbreviated transcription (Latin):
eũ quẽ cantat: In laudem confitentis ẽ p̃dicatio
in cantico amantis affectio Defecerunt gͦ hẏmni
dauid ait: et addidit filii iesse: Erat enĩ dauid rep
isrł. filius iesse. tempore quodã ueteris testament
Quo tempore nouũ testam̃tũ occultũ ibi erat tanq̃
fructus in radice: Si enim quęras fructũ in radice:
ñ inuenies: Nec tam̃ inuenis in ramis fructũ: nisiqͥ
de radice ꝓcesserit: Illo ergo tẽpore ppło pͥmo ueni
tinens ad nouũ testam̃tũ ad semen abrahȩ ꝑtint
s iam sp̃ualit̃. Illi gͦ pͥmo ppło ad huc carnali ubi
pauci ꝓpħȩ intelligebant. et quid desid̾aretur ado
& ꝗͣdo haberet publice p̃dicari. p̃nunciauert̃ futura
dum ipse xp̃c scd̾m carnẽ nasciturus in radice erat
occultus. in semine patͥarcharũ. et qͦdã tempore re¬
uelandus tanꝗͣ fructu apparente sic̃ scriptũ est
florebit uirga de radice iesse. sic etiã ipsũ nouum

Expanded text:
eum quem cantat. In laude confitentis est praedicatio: eum quem cantat. In laude confitentis est praedicatio: in cantico amantis affectio. Defecerunt ergo hymni David, ait: et addidit, filii Jesse. Erat enim David rex Israel, filius Jesse , tempore quodam Veteris Testamenti; quo tempore Novum Testamentum occultatum ibi erat, tanquam fructus in radice. Si enim quaeras fructum in radice, non invenies; nec tamen invenies in ramis fructum, nisi qui de radice processerit. Illo ergo tempore, populo primo v secundus pertinens ad Novum Testamentum, ad semen Abrahae pertinet, sed jam spiritualiter: illi ergo populo primo adhuc carnali, ubi pauci prophetae intelligebant et quid desideraretur a Deo, et quando haberet publice praedicari, praenuntiaverunt futura us ipse secundum carnem nasciturus, in radice erat occultus in semine Patriarcharum, et quodam tempore revelandus tanquam fructu apparente, sicut scriptum est, Floruit virga de radice Jesse : sic etiam ipsum Novum
Abbreviated transcription (Latin):
tis in uanitates et insanias m̃daces: et qͥ
adhuc respicitis audite ne respiciatis. Psalmus
iste inscͥptionẽ habet id ẽ. titulũ. defecert̃ ymni
dauid filii iesse: psalmꝰ ipsi asaph Tot habemus
psalmos in quoꝵ titulis scriptũ ẽ nom̃ dauid nus
stra factum. neq inaniter. Ubiꝙ enĩ nob̵ in notu¬
it ds̃. et ad intellectũ uocat piũ studiũ caritatis.
Quid ẽ defecerunt hẏmni daiud filii iesse: Hym¬
ni laudes di st̃ cũ cantico. Hymni cantꝰ st̃ continen¬
tes laudem di Si sit laus. et ñ sit dĩ: ñ ẽ hymius
Si sit et laus. et di laus. et ñ cantetur. ñ ẽ hẏmꝰ
Oportet gͦ ut̾ sit hymnꝰ. habet hȩc tria. et laudẽ
et canticũ Quid ẽ gͦ defecerunt hymni: Defcce¬
runt laudes quȩ cantantur indm. Molestam rẽ
et quasi luctuosam uidetur nunciare: Quienim
cantat laudẽ. ñ solũ laudat: s etiã hẏlarit᷑ lau¬
dat: Qui cantat laudẽ ñ solũ cantat: s et amat

Expanded text:
tis in vanitates et insanias mendaces ; et qui adhuc respicitis, audite ne respiciatis. Psalmus iste inscriptionem habet, id est titulum, Defecerunt hymni David, filii Jesse: Psalmus ipsi Asaph. Tot habemus psalmos in quorum titulis scriptum est nomen David, nstra factum, neque inaniter: ubique enim nobis innuit Deus, et ad intellectum vocat pium studium charitatis. Quid est, Defecerunt hymni David, filii Jesse? Hymni laudes sunt Dei cum cantico: hymni cantus sunt continentes laudem Dei. Si sit laus, et non sit Dei, non est hymnus: si sit laus, et Dei laus, et non cantetur, non est hymnus. Oportet ergo ut, si sit hymnus, habeat haec tria: et laudem, et Dei, et canticum. Quid est ergo, Defecerunt hymni? Defecerunt laudes quae cantantur in Deum. Molestam rem et quasi luctuosam videtur nuntiare. Qui enim cantat laudem, non solum laudat, sed etiam hilariter laudat: qui cantat laudem, non solum cantat, sed et amat
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ elegit: Ecce qͥ longe se faciunt a te ꝑibt̃.
Iste gͦ recessit a do. s ñ longe. Quia quasi pecus fa.¬
ctus sum inquit. et ego semꝑ tecũ. Ill uͦ longe re¬
cesserunt. qͥa ñ solũ t̃rena desidauert̃. s ea a demo¬
nib et adiabolo petierunt: Qui longe se faciun
a te ꝑibt̃. Et quid ẽ longe ado fieri : Pdidist ou¬
nem qui fornicatur abste. Huic fornicationi con
ligit: Forte quomꝰ sibi eligunt hoĩes aut geneas
aut sponsos feminȩ eligunt forte diuitias. et auri
eius amat. et fundos. et argentũ. et pecuniã. et
equos. et familiã. et cȩtera: Ab sit. Iste ipsũ solum
amat. Gratis amat. quia in ipso habet omĩa. quia
ꝑ ipsum facta st̃ omĩa. ꝑ didisti inqͥt omnẽ qͥ fori¬

Expanded text:
rs. 27. Ecce qui longe se faciunt a te, peribunt. Iste ergo recessit a Deo, sed non longe: quia quasi pecus factus sum, inquit, et ego semper tecum. Illi vero longe recesserunt, quia non solum terrena desideraverunt, sed ea a daemonibus et a diabolo petierunt. Qui longe se faciunt a te, peribunt. Et quid est, longe a Deo fieri? Perdidisti omnem qui fornicatur abs te. Huic fornicationi contiligit? Forte quomodo sibi eligunt homines aut generos, aut sponsos feminae; eligit forte divitias, et aurum ejus amat, et fundos, et argentum, et pecuniam, et equos, et familiam, et caetera. Absit: iste ipsum solum amat, gratis amat; quia in ipso habet omnia, quia per ipsum facta sunt omnia . Perdidisti, inquit, omnem qui forni
Abbreviated transcription (Latin):
dauid filiꝰ iesse: Quia gͦ defecturũ erat illud reg¬
nũ ꝑ quod regnũ acceptũ laudabatur tc̃ d̾s a
carnalib hoc solũ enim ꝓ magno habebant. quia
lib̾ati erant temꝑalit̃ abhis a quibꝰ oppͥmebant᷑
et euaserant hostes ꝑsequentes ꝑ mare rubrũ. et
ducti erant ꝑ solitudinem. et inuenerant patͥam
et regnum: hinc solum laudabant dm̃: ñdũ intelli¬
gentes quid in illis figuris p̃signaret et ꝓmitteret
ds: Deficientib gͦ reb ꝓ quib laudabat dm ppłs car-¬
nalis cum regnauit ille dd defecerunt hẏmni dd ñ

Expanded text:
David, filius Jesse: quia ergo defecturum erat illud regnum, per quod regnum acceptum laudabatur tunc Deus a carnalibus; hoc solum enim pro magno habebant, quia liberati erant temporaliter ab his a quibus opprimebantur, et evaserant hostes persequentes per mare Rubrum, et ducti erant per solitudinem, et invenerant patriam et regnum; hinc solum laudabant Deum, nondum intelligentes quid in illis figuris praesignaret et promitteret Deus: deficientibus ergo rebus pro quibus laudabat Deum populus carnalis
Abbreviated transcription (Latin):
dies pleni inuenientur in eis: Quid ẽ dies pleni:
Cum autẽ uenit plenitudo tẽporis misit d̾s filiũ
suũ: Ipsa ẽ plenitudo tẽporis. ꝗͣdo uenit ille tẽpo¬
ralia docere contempni. ñ habere magnũ qͥcquid
male homines cupiunt. pati qͥcqͥd mali homines
metuunt: factus ẽ uia. reuocauit ad cogitationẽ
intimã. admonuit quid ad̾o quȩrendũ ẽẽt. Et
uide de qua cogitatioe reuerberata in se. et qͦdã¬
mͦ reuocante fluctus impetus sui. transitur ad ue¬
ra eligenda. Id̾o reuertetur ppłs m̃s huc. et dies

Expanded text:
dies pleni invenientur in eis. Quid est, dies pleni? dies pleni invenientur in eis. Quid est, dies pleni? Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Ipsa est plenitudo temporis, quando venit ille temporalia docere contemni, non habere magnum quidquid mali homines cupiunt; pati quidquid mali homines metuunt. Factus est via, revocavit ad cogitationem intimam, admonuit quid a Deo quaerendum esset. Et vide de qua cogitatione reverberata in se, et quodammodo revocante fluctus impetus sui, transitur ad vera eligenda. Ideo revertetur populus meus huc; et dies
Abbreviated transcription (Latin):
transeunt t̾rena omĩa. Quid est transire t̾rena om̃ias
Nonse cogitat hominẽ subito mori posse. cũ loquit᷑
quasi semꝑ iucturus minat᷑: Transcendit cogitatio il¬
lius t̃renã fragilitatẽ. nescit quali uase cooꝑtus ẽ.
nescit qd̾ scriptum ẽ alio loco de talib exiet sp̃c eiꝰ¬
et reu̾tetur in t̾ram suã. in illa die ꝑibt̃ om̃s cogi-¬
tationes eius. S isti ultimũ suũ diem ñ cogitantes
loquunt᷑ suꝑba. et in celũ ponunt os suũ. et tͣn¬
scendunt t̾ram. Si ultimũ diẽ suũ ñ cogitaret. id
ẽ iudicii suiultimũ diẽ latro missus in carcere.
nichil allo eẽt ĩmanius. et tam̃ posset effugere:
Quo fugis ne moriaris : Certus ẽ dies ille. Quid ẽ.
du quoduicturus es: Quantũ ẽ diu qd̾ habet fi¬
nem: Et si diu eẽt. huc accedit quia ñ ẽ. et ñ ẽ diu.
et incertũ ẽ ipsũ du qd̾ dicitur: Quare hoc non
cogitat: Quia posuit in cęlũ os suũ. et lingua eoꝵ
bundare iniquis. uidit suꝑbis. redit ad dm et

Expanded text:
transeunt terrena omnia. Quid est, transire terrena omnia? Non se cogitat hominem subito mori posse, cum loquitur: quasi semper victurus minatur: transcendit cogitatio illius terrenam fragilitatem; nescit quali vase coopertus est, nescit quod scriptum est alio loco de talibus: Exiet spirtetur in terram suam; in illa die peribunt omnes cogitationes ejus . Sed isti diem ultimum suum non cogitantes, loquuntur superbiam; et in coelum ponunt os suum, et trascendunt terram. Si ultimum suum diem non cogitaret, id est judicii sui ultimum diem, latro missus in carcerem, nihil illo esset immanius; et tamen posset effugere. Quo fugis ne moriaris? Certus erit ille dies. Quid est diu quod victurus es? Quantum est diu quod habet finem, etsi diu esset? Huc accedit quia non est: et non est diu, et incertum est ipsum quod dicitur diu. Quare hoc non cogitat? Quia posuit in coelum os suum, et lingua ejus bundare iniquis, vidit superbis: redit ad Deum, et
Abbreviated transcription (Latin):
diceretur. quid gͦ. parua tͥ uidet᷑ claritas eoꝵ.
parua tͥ uidetur pompa eoꝵ. parui tͥ uident᷑ titu¬
li. imagines. statuȩ. laudes. cunei clientũ. Dñe
ait in ciuitate tua imaginẽ eoꝵ ad nichilũ redi¬
ges. Itaq fr̃s mei libere loquens de hoc loco. uel
de quolibet. quia qͣdo uobis miscemur: magis uos
ferimus. ꝗͣ docenus: in nomine xp̃i. et intimore eiꝰ
exhortor uos. ut quicunq ista ñ habetis. ñ cupia¬
tis. quicunq habetis: ñ in eis p̃sumatis. Eece dixi
uobis. ñ dico dampnamini qͥ habetis. s dãpnami¬
ni si de talib p̃sumatis. si de talib inflamini. si
ꝓpt̾ talia magni uobis uideamini. si ꝓpt̾ talia pau¬
ꝑes non agnoscatis. si generis humani conditionẽ
cõmunẽ ꝓpt̃ excellentẽ uanitatẽ obliuiscam ini.
Tunc enĩ ds necẽe ẽ retͥbuat in nouissima. et inei¬
uitate sua imaginẽ taliũ ad nichilũ redigat. Qui

Expanded text:
diceretur: Quid ergo? parva tibi videtur claritas eorum, diceretur: Quid ergo? parva tibi videtur claritas eorum, parva tibi videtur pompa eorum, parvi tibi videntur tituli, imagines, statuae, laudes, cunei clientium? Domine, ait, in civitate tua imaginem illorum ad nihilum rediges. Itaque, fratres mei, libere loquens de hoc loco, vel unde licet; quia quando vobis miscemur, magis vos ferimus quam docemus: in nomine Christi et in timore ejus exhortor vos, ut quicumque ista non habetis, non cupiatis; quicumque habetis, non in eis praesumatis. Ecce dixi vobis: non dico, Damnamini, quia habetis; sed, damnamini, si de talibus praesumatis, si de talibus inflemini, si propter talia magni vobis videamini, si propter talia pauperes non agnoscatis, si generis humani conditionem communem propter excellentem vanitatem obliviscamini. Tunc enim Deus necesse est retribuat in novissima, et in civitate sua imaginem talium ad nihilum redigat. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dicet᷑ quid ꝓdest homini si totũ mundũ
lueretur. anime autẽ suȩ dãpnum patiatur.
Ergo quid illis contigit: ꝓ pt̃ dolositatẽ posuistieis.
Deiccisti eos dum alleuarent᷑. Non dix̃ deiecisti eos
quia elati sunt. ñ qͣsi postea q̃ elati sunt deiecisti eos.
S ineo ipso qd elati st̃ deiecti sunt Sic enim efferri
telligens in nouissima. Defecert̃ uere quomͦ fumus
um exurgentis. fac hominẽ in somnis uidere se.
inuenisse thesauros. diues ẽ. s donec euigilet: Ue¬
luti somniũ insurgentis sic defecert̃ quomͦ somni¬
um uigilantis. Queritur gͥ et ñ ẽ. Nichil in manibꝰ.
nisi in lecto. Pauꝑ dormierat in somnis diues fac¬
inuenit erunnã quã dimiserat dormiens Et isti
inuenient miseriam ꝗͣ sibi cõparauerant. cũ eugr¬
lauerint de hac uita Transit illud. qd̾ quasi in sõ¬
no tenebatur. ueluti somniũ insurgentis Et ne

Expanded text:
autem dicitur, Quid prodest homini, si totum mundum autem dicitur, Quid prodest homini, si totum mundum lucretur; animae autem suae damnum patiatur ? Ergo quid illis contigit? Propter dolositatem posuisti eis: dejecisti eos dum extollerentur. Non dixit, Dejecisti eos, quia elati sunt: non quasi posteaquam elati sunt, dejecisti illos; sed in eo ipso quod elati sunt, dejecti sunt. Sic enim efferri,telligens in novissima. Defecerunt: vere quomodo fumus, um exsurgentis. Fac hominem in somnis videre se invenisse thesauros: dives est, sed donec evigilet. Veluti somnium exsurgentis: sic defecerunt, quomodo somnium evigilantis. Quaeritur igitur, et non est: nihil in manibus, nihil in lecto. Pauinvenit aerumnam suam, quam dimiserat dormiens. Et istiinvenient miseriam quam sibi comparaverant: cum evigilaverint de hac vita, transit illud quod quasi in somno tenebatur, veluti somnium exsurgentis. Et ne
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ. p̃sentia transgredior. Totũ hoc qd̾ uocatur
humanũ genus. om̃is ista massa mortalitatis i
nita sunt merita singłoꝵ Et intelligam inquit
in nouissima. s ñ a me. Nam ante me labor est.
Unde intelligã in nouissima: Intrem in scũariũ
dĩ. Ii ergo intellexit. Et unde mͦ isti felices: Uerũ
id ẽ fraudulenti st̃ Quia dolosi st̃. dolos panur¬
tur. Quid ẽ hoc. quia fraudulenti st̃. fraudi pes¬
untur: Fraudẽ uolunt facere generi humand
in omnib nequitiis suis. fraudẽ et ipsi patunt̃
ut t̾rena bona eligant. et relinquant eterra : b̾
Qd̾ iã dudũ dixi fr̃s quale cor habet quis ut lucis¬
tur uestem. et ꝑdat fidẽ: Ille cui tulit uestẽ passꝰ
ẽ fraudem. an iste qui tanto dampno ꝑcutitur:
Si p̃ciosior ẽ uestis ꝗͣ fides. maiore dãpno ille affi¬
citur. si autẽ in cõparabilit fides excedit totun
mundũ. ille uidebitur dãpnũ uestis ꝑpeti. huic

Expanded text:
finem; praesentia transgredior. Totum hoc quod vocatur finem; praesentia transgredior. Totum hoc quod vocatur humanum genus, omnis ista massa mortalitatis venita sunt merita singulorum. Et intelligam, inquit, in novissima: sed non a me; nam ante me labor est. Unde intelligam in novissima? Intrem in sanctuarium Dei. Ibi ergo intellexit, et unde modo isti felices. 24. vid est fraudulenti; quia dolosi sunt, dolos patiuntur. Quid est hoc, quia fraudulenti sunt, fraudem patiuntur? Fraudem volunt facere generi humano in omnibus nequitiis suis; fraudem et ipsi patiuntur, ut terrena bona eligant, et relinquant aeterna. ErgQuod jamdudum dixi, fratres; quale cor habet, qui ut lucretur vestem, perdit fidem? Ille cui tulit vestem passus est fraudem, an iste qui tanto damno percutitur? Si pretiosior est vestis quam fides, majore damno ille afficitur: si autem incomparabiliter fides excedit totum mundum, ille videbitur damnum vestis perpeti; huic
Abbreviated transcription (Latin):
suscepi inquit cognoscere. hoc labor ẽ ante me. Ue¬
re magnus labor cognoscere quomͦ et ds curet res
humanas. et bene sit malis. et laborent boni. Mag¬
na uis questionis. ido hic labor ẽ ante me. Quasi
stat michi in facie murus quidã. S habes uocẽ psa
labor ñẽ. Fac te ante dm̃. ubi ñ ẽ labor. et nec tibi
erit labor &̾ facit hoc. Nam dicit quandui labor
ante se. Donec introeam in scũariũ dei. et intelli¬
gam in nouissima. Magna res fr̃s. Tãdiu laboro in¬
quit. et ante faciem meã laborem quendã quasi in¬
extricabilem uideo. ut cognoscam quomͦ et iustus
sit ds. et res humanas curet. et non sit iniquus qd̾
peccantes et scelera facientes felicitatẽ habent in
hac t̾ra. pii uͦ et do seruientes in tẽptationibꝰ ple¬
runq et in laborib fatigantur. Magna difticia
onem: Et intelligam inqͥt in nouissima. ñ in p̃¬
sentia: Ego inquit de scuario intendo oculũ it

Expanded text:
suscepi, inquit, cognoscere. Hoc labor est ante me. Vesuscepi, inquit, cognoscere. Hoc labor est ante me. Vere magnus labor, cognoscere quomodo et Deus curet res humanas, et bene sit malis, et laborent boni! Magna vis quaestionis! ideo, Hoc labor est ante me. Quasi stat mihi in facie murus quidam: sed habes vocem psaum non est labor: fac te ante Deum ubi non est labor, et nec tibi erit labor. Et fecit hoc; nam dicit quamdiu labor ante se: Donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima. Magna res, fratres. Jam diu laboro, inquit, et ante faciem meam laborem quemdam quasi inextricabilem video, ut cognoscam quomodo et justus sit Deus, et res humanas curet, et non sit iniquus, quod peccantes et scelera facientes felicitatem habent in hac terra; pii vero et Deo servientes in tentationibus plerumque et in laboribus fatigantur: magna difficultonem? Et intelligam, inquit, in novissima; non in praesentia. Ego, inquit, de sanctuario Dei intendo oculum in
Abbreviated transcription (Latin):
Interim fr̃s a magno lapsu reuocatur. ꝗͣdo non se iã
scientem p̃misit. s suscepit cognoscere qd̾ ñ sciebat.
Iam enĩ uolebat quasi sciens uideri et p̃dicari nullã
ẽẽ curã do in rebͦꝰ humanis. facta ẽ enĩ ista iniqͦr
neqͥssima et impia doctrina. Sciatis fr̃s multos
disputare et dicere. quia d̾s res humanas ñcurat.
quia casib reguntur omĩa. uł quia stellis subiectȩ
sunt uoluntates nr̃ȩ. quia unusquisq ñ ꝓ meritis
agitur. s necessitate stellarum suarũ. Doctrina ma¬
la. doctrina impia. In hȩc iste ibat. cuius pene cõ-¬
moti st̃ pedes. et cuiis paulominis effusi st̃ gresso.
in hunc ibat errorem: S quia ñ concinebat gene¬
rationi filioꝵ di. suscepit cognoscere. et dampna¬
uit scientiã. in qua iustis di ñ congruebat. Et qͥd
dicit audiamꝰ. Auia suscepit cognoscere et adiu¬
tus ẽ. et didicit aliquid et indicauit nobis: Et

Expanded text:
Interim, fratres, a magno lapsu revocatur, quando non se jam Interim, fratres, a magno lapsu revocatur, quando non se jam scientem praesumit, sed suscepit cognoscere quod nesciebat. Jam enim volebat quasi sciens videri, et praedicare nullam esse Deo curam de rebus humanis. Facta est enim ista iniquorum nequissima et impia doctrina. Sciatis, fratres, multos disputare, et dicere quia Deus res humanas non curat, quia casibus reguntur omnia, vel quia stellis subjectae sunt voluntates nostrae, quia unusquisque non pro meritis agitur, sed necessitate stellarum suarum: doctrina mala, doctrina impia! In haec iste ibat, cujus pene commoti sunt pedes, et cujus paulo minus effusi sunt gressus; in hunc ibat errorem: sed quia non concinebat generationi filiorum Dei, suscepit cognoscere; et damnavit scientiam in qua justis Dei non congruebat. Et quid dicat audiamus; quia suscepit cognoscere, et adjutus est, et didicit aliquid, et indicavit nobis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
.piũ. Ergo et iste uolens iam istam ꝓferre sententiã.
reuocat se: Et qͥd ait: Si dicebam narrabo sic. ecce
generationẽ filioꝵ tuoꝵ reꝓbaũi. Reꝓbaui generãti¬
onem filioꝵ tuoꝵ si narrabo sic: generationẽ iustoꝵ
rȩꝓbabo. sicut et quȩdam exemplaria habent. ecce
generationi filioꝵ tuoꝵ. Cu concinui. id ẽ. cui fili¬
oꝵ tuoꝵ concinui id ẽ. cui congrui. cui accõmodatꝰ
sum dissonui ab om̃ib si sic doceo. Concinit enĩ qui
consonat: Qui autẽ ñ consonat. ñ concinit. Alud
dicturꝰ sum ꝗͣ dixit abraham. quã dix̃ ysaac.
qũa dixit iacob. quã dixert̃ ꝓpħȩ. Illi enĩ
om̃s dixerunt. quia curat ds res humanas.
ego dicturus sum quia ñ curat: Maiorne in me
prudentia ꝗͣ in illis. maiorne in me intellectus quã
in illis: Saluberrima auctoritas reuocauit cogita¬
re. Suscepit cognoscere. ds illi adsit ut cognoscat

Expanded text:
mpium. Ergo et iste volens jam istam proferre sententiam, mpium. Ergo et iste volens jam istam proferre sententiam, revocat se. Et quid ait? Si dicebam, Narrabo sic: ecce generationem filiorum tuorum reprobavi. Reprobavi generationem filiorum tuorum, si narrabo sic: generationem justorum reprobabo. Sicut et quaedam habent exemplaria: Ecce generationi filiorum tuorum cui concinui? id est, cui filiorum tuorum concinui? id est, cui congrui, cui accommodatus sum? Dissonui ab omnibus, si sic doceo. Concinit enim qui consonat; qui autem non consonat, non concinit. Aliud dicturus sum quam dixit Abraham, quam dixit Isaac, quam dixit Jacob, quam dixerunt Prophetae? Illi enim omnes dixerunt quia curat Deus res humanas: ego dicturus sum quia non curat? Majorne in me prudentia, quam in illis? majorne intellectus in me quam in illis? Saluberrima auctoritas revocavit cogitare. Suscepit cognoscere: Deus illi adsit, ut cognoscat.