comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuitas est hominũ multitudo societatis
uniculo adunata: dicta a curib id ẽ ab
ipsis incolis urbis: ꝓ eo quod plurimoꝵ con¬
sciscat & contineat uitas. Nam urbs ipsa me¬
nia sunt: cuntas aut̃ ñ saxa. s habitatores
uocant᷑. Tres autem sunt societates famili¬
arum. urbium. gentiũ. Urbs uocata abur¬
be. quod antiquȩ ciuitates in orbe fiebant :
uel ab urbo parte aratri qͦ muri designa
aret̃. Ubi arauerit : murũ faciat. Ubi por¬
tam uult eẽ. aratrum substollat. & porcet:
& portam uocet. Ideo aut̃ urbs aratro cir¬
cundabat᷑ dispari sexi iuuencoꝵ: ꝓpter
cõmixtionem familiarũ. & ymaginẽ seren¬
tis. fructumq reddentis. Urbs aut̃ aratro
quidam ab oppositione muroꝵ dixerunt.
Alii ab opib condendis:. eo qͦd sit munitũ.
A lii quod sͥ in eo conuentꝰ habitantiũ opemi
det mutuã contra hostem. Nam pͥmum bo¬
mines tanqͣm nudi & inhermes: nec contͣ
beluas presidia habebant. nec receptacula
frigoris & caloris. uec ipsi inter se homines

Expanded text:
ivitas est hominum multitudo societatis vinculo adunata, dicta a civibus, id est ab ipsis incolis urbis pro eo quod plurimorum consciscat et contineat vitas. Nam urbs ipsa moenia sunt, civitas autem non saxa, sed habitatores vocantur. Tres autem sunt societates: familiarum, urbium, gentium. Urbs vocata ab orbe, quod antiquae civitates in orbe fiebant; vel ab urbo parte aratri, quo muri designabarat; ubi araverit, murum facit; ubi portam vult esse, aratrum substollit et portat, et portam vocat.' Ideo autem urbs aratro circumdabatur, dispari sexu iuvencorum, propter commixtionem familiarum, et imaginem serentis fructumque reddentis. Urbs autem aratro quidam ab oppositione murorum dixerunt; alii ab opibus recondendis, eo quod sit munitum; alii quod sibi in eo conventus habitantium opem det mutuam contra hostem. Nam primum homines tamquam nudi et inermes nec contra beluas praesidia habebant, nec receptacula frigoris et caloris, nec ipsi inter se homines
Abbreviated transcription (Latin):
atq ut facti inuidiã demeret. fert᷑ ex reli¬
qua pecunia instituisse pͥmꝰ xenodochia.
susceptio nuncupat᷑. Ubi aut̃ egrotantes
de plateis colligunt᷑ mĩsocom̃on grece
dicit᷑: in quo consũpta languorib atq ine¬
diis miseroꝵ membra fouent᷑. De eclifici

Expanded text:
atque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliatque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliqua pecunia instituisse primus xenodochia, susceptio nuncupatur. Ubi autem aegrotantes de plateis colliguntur, νοσοκομεῖον Graece dicitur; in quo consumpta languoribus atque inediis miserorum membra foventur. De aedifici
Abbreviated transcription (Latin):
inliabitat : & iterum inde transiens migrat
Inde & metatum: quia mutat᷑. Unde legi¬
tur. & castra metatisunt : ꝓ mutauerunt.
N on enimllic ꝑmanet exercitus: s ꝑtransit.
Memanꝰ collega crassi inforo ꝓiecit materias.
ut essent loca in quib exspectantes insiste¬
rent: quȩ ex nomine eiꝰ mȩniana appella¬
ta sunt. Hȩc & solaria:. quia patent soli
Post hȩc alii lapide. alii materia ȩdificare
porticibus meniana & forib & domib adie¬
cerunt. Tabulata. olim ligneȩ domꝰ fiebaN:
inc̾e nomen ꝑmanet tabulatoꝵ. Ypogeũ
est constructum sub terris ȩdificium: qͦd
nos antrum. uel speluncã dicimꝰ. Solariũ
quod soli & auris pateat:. qualis fuit lo¬
cus in quo dauid bersabee lauantem as¬
pexit. & adamauit. Cum ierosolimã anti¬
ochus obsideret. hircanꝰ pͥnceps iudeoꝵ
reserato dauid sepulcro tria milia auri
talenta inde abstraxit: ex quib trecenta
autiocho dedit. ut obsidionem relinqͤret:

Expanded text:
inhabitat, et iterum inde transiens migrat. inhabitat, et iterum inde transiens migrat. Inde et metatum, quia mutatur. Unde et legitur: 'castra metati sunt,' pro mutaverunt; non enim illic permanet exercitus, sed pertransit. Moenius collega Crassi in foro proiecit materias, ut essent loca in quibus spectantes insisterent, quae ex nomine eius Moeniana appellata sunt. Haec et solaria, quia patent soli. Post haec alii lapide, alii materia aedificavere porticibus moeniana, et foribus et domibus adiecerunt. Tabulata olim ligneae domus fiebant. Inde nomen permanet tabulatorum. Hypogeum est constructum sub terris aedificium, quod nos antrum vel speluncam dicimus. Solarium, quod soli et auris pateat, qualis fuit locus in quo David Bethsabee lavantem aspexit et adamavit. Cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hyrcanus princeps Iudaeorum reserato David sepulcro, tria milia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut obsidionem relinqueret;
Abbreviated transcription (Latin):
in quib nubentes succetunt & incubant:
thalamũ nominant. Cenaculum dictũ. ã com¬
munione uescendi. Unde & cenobrũ congre¬
gatio. Antiqͥ enim publice. & in cõmuue. uescebant᷑
nec ullius conuiuiũ singulare erat ne in oc¬
culto deliciȩ luxuriam gignerent. Tricliui¬
um est cenacłm ã trib lectulis discumbenti¬
um dictum. Apud ueteres enim in loco ubi
conuiuii apparatus exponebat᷑. tres lectuli
strati erant: in quib discumbentes epulaban¬
tur. slynoũ enĩ grece lectus uel accubitus
dicit᷑: ex quo confectum. ẽ. ut tricliniũ dice¬
retur. sella dicta. qͦd nos occulat & celet su¬
biculum uͦ. quod eo cubamꝰ : ibiq dormien¬
tes quiescamꝰ. Cũbile aut̃: cubandi locus. ẽ.¬
Et secessus. quod sit locꝰ secretus. id est siue
accessu. Diuersorium dictũ: eo quod ex diuer¬
sis uiis ibi conueniat᷑. Ospicium grecꝰ sermo
est: ubi quis ad tempꝰ ospiciũ ospitali iure

Expanded text:
in quibus nubentes succedunt et cubant, in quibus nubentes succedunt et cubant, 'thalamum' nominant. Coenaculum dictum a communione vescendi; unde et coenobium congregatio. Antiqui enim publice et in commune vescebant, nec ullius convivium singulare erat, ne in occulto deliciae luxuriam gignerent. Triclinium est coenaculum, a tribus lectulis discumbentium dictum. Apud veteres enim in loco, ubi convivii apparatus exponebatur, tres lectuli strati erant, in quibus discumbentes epulabantur. Κλίνη enim Graece lectus vel adcubitus dicitur, ex quo confectum est ut triclinium diceretur. Cella dicta quod nos occultat et celat. Cubiculum vero, quod eo cubamus ibique dormientes requiescimus. Cubile autem cubandi locus est. Secessus, quod sit locus secretus, id est sine accessu. Diversorium dictum eo quod ex diversis viis ibi conveniatur. Hospitium sermo Graecus est, ubi quis ad tempus hospitali iure
Abbreviated transcription (Latin):
ni. Omne edificium autiqui edem appel¬
lauerunt. Alii edem ab edendo sumpsisse
nonien existimaut. dautes exemplũ de
plauto. Si uocassem uos in edem ad praudi¬
um. Huc & edificium: eo quod fuerit pͥꝰ
ad edendum factũ. Aula domꝰ regia: siue
speciosum habitacłm porticib quatuor
conclusum. Atrium magna edes est: siue
amplior & spaciosa dom᷑. E dictum est atͥ¬
um. eo quod addantur ei tres porticus
extrinsecus. Alii atrium quasi ab igne¬
& ligno atrum dixerunt. Atrum enim
fit ex fumo. Palatium ã pallante pͥnci¬
pe arcadum dictum: in ciuꝰ honore arca¬
des pallanteũ oppidum ꝯstruxerunt. & re¬
giam ipsius nomine conditam palatium uoca¬
ex quibus cum una aute alias specie nobilis
cũ magna omniũ admiratione raꝑetur:
thelamoni duci eam oraculo responsum est
cdari. Et qm̃ hȩ nuptiȩ feliciter cesserant:
institutũ est. ut in omnib nuptiis thalami
uomen iteret᷑. E gyptii quoq lingua sua loca

Expanded text:
ni. Omne aedificium antiqui aedem appelni. Omne aedificium antiqui aedem appellaverunt. Alii aedem ab edendo quiddam sumpsisse nomen existimant, dantes exemplum Plauto: Si vocassem vos in aedem ad prandium Hinc et aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum factum 3. Aula domus est regia, sive spatiosum habitaculum porticibus quatuor conclusum. 4. Atrium magna aedes est, sive amplior et spatiosa domus. Et dictum est atrium, eo quod addantur ei tres porticus extrinsecus. Alii atrium quasi ab igneet ligno atrum dixerunt: atrum enim fit ex sumo. Palatium a Palante principe Archadum dictum, in cuius honore Archades palanteum oppidum confluxerunt et regiam in ipsius nomine conditam palatium vocaex quibus cum una ante alias specie nobilis cum magna omnium admiratione raperetur, Thalamoni duci eam oraculo responsum est dari; et quoniam hae nuptiae feliciter cesserant, institutum est ut in omnibus nuptiis thalami nomen iteretur. Aegyptii quoque lingua sua loca,
Abbreviated transcription (Latin):
hic locus fam̃ tollat. Taberuȩ olim uocabant᷑
ediculȩ plebeioꝵ paruȩ & simplices in uiciꝰ:
axibus & tabulis clause. Unde & tab̾nariȩ:
quod ibi solebant consedere. Dicte autem
tab̾ne: quod ex tabulis lignisq erant con¬
structȩ. Quȩ nunc & si non speciem: nom̃
tamen pͥstinum recinent. Mlacellum dictũ.
quod ibi mactent᷑ pecora. que mercantib
uenundant᷑. Mercatum aut̃ ã cõmercio no¬
minatũ. Ibi enim res uendere uel emere
solitum est. Sicut & theloneum dicit᷑. ubi
merces nauiũ & nautarum emolimenta
reddunt᷑. ibi enim uectigalis exactor s & re¬
bus precium impositurus. & uicem aͥ mer¬
catoribus flagitans. Carcer est ã quo ꝓhi¬
beniur exire. Et dictus carcer a cohercen
ius locis qͣm coherceri carcere uiderent᷑.
uocata: ut habitare casas. Doniꝰ. er
familiȩ habitatio: sicut urbs uniꝰ popłi
sicut orbis domiciliũ totiꝰ generiꝰ huma¬

Expanded text:
hic locus famem tollat. Tabernae olim vocabantur hic locus famem tollat. Tabernae olim vocabantur aediculae plebeiorum parvae et simplices in vicis, axibus et tabulis clausae; unde et tabernariae, quod ibi solebant consedere. Dictae autem tabernae quod ex tabulis lignisque erant constructae, quae nunc et si non speciem, nomen tamen pristinum retinent. Macellum dictum quod ibi mactentur pecora quae mercantibus venundantur. Mercatum autem a conmercio nominatum. Ibi enim res vendere vel emere solitum est; sicut et teloneum dicitur ubi merces navium et nautarum emolumenta redduntur. Ibi enim vectigalis exactor sedet pretium rebus inpositurus, et voce a mercatoribus flagitans. Carcer est a quo prohibemur exire, et dictus carcer a coercendonis locis quam coerceri carcere viderentur.vocata, ut 'habitare casas' Virg. Eclfamiliae habitatio, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis huma
Abbreviated transcription (Latin):
faros dicunt. Nam fos lux est: oros uisio
dicit᷑. Unde & lucifer grece fõsfoios appel¬
lat᷑. Coclee sunt̃ altȩ & rotundȩ turres
Et dictȩ cocles. quasi cicleȩ. quod in eis
tanqͣm ꝑ circulũ orbemq conscendat᷑.
quał est romȩ. centũ septuaginita qͥnq
pedibus. Termas appellatas. qͦd caleant.
G reci enim tẽrmoñ calorem uocant. Balnes
uͦ nomen inditũ ã lauatione meroris. Nã
greci balamon dixeruut: qͦd anxietatem
animi tollat. Hȩc & giminasia dicunt᷑ : qͥa
ibi adhlete uncto corpore & ꝑfricato ma¬
nib exercitant᷑. Nam giminasiũ grece.
Apolethernim. ubi lauantiũ uestimenta po¬
nunt᷑ ⁊ ab exuendo scilicet dictum. Ap̃olẽ¬
therin enim grece exuere dictũ. Popina
grecus sermo est: quȩ apud nos corrup¬
te ꝓpina dicitur. Est aut̃ locus uxta bal¬
ueã publica: ubi post lauachrũ ã fame
& siti reficiunt᷑. Inde & ꝓpina ꝓpinare dici¬
tur. Pina enim grece famem significat eo qͦd

Expanded text:
 lux est, ὁρος visio dicitur. Unde et Lucifer Graece Φωσφόρος appellatur. Cocleae sunt altae et rotundae turres; et dictae cocleae quasi cycleae, quod in eis tamquam per circulum orbemque conscendatur; qualis est Romae centum septuaginta quinque pedibus. Thermas appellatas quod caleant; Graeci enim θερμὸν calorem vocant. Balneis vero nomen inditum a levatione maeroris; nam Graeci βαλανεῖον dixerunt, quod anxietatem animi tollat. Haec et gymnasia dicuntur, quia ibi athletae uncto corpore et perfricato manibus exercitantur; nam γυμνάσιον Graece, Apodyterium, ubi lavantium vestimenta ponuntur, ab exuendo scilicet dictum; ἀποδύειν enim Graece exuere dicitur. Propina Graecus sermo est, quae apud nos corrupte popina dicitur: est autem locus iuxta balnea publica, ubi post lavacrum a fame t siti reficiuntur. Unde et propina et propinare dicitur. Πείνα enim Graece famem significat, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
rum ad se attrahant. siue qͦd illad partim
auferant uenti. partim sol exsiccet: postre¬
mũ quod ꝑ occulta quȩdam terrȩ foramina
ꝑcolatum. & ad caput amniũ fontesq reuo¬
lutũ recurrat. Maris aut̃ certum eẽ colorẽ:
sꝓ uentoꝵ qualitate mutari. Nam mͦ flauũ
est. mͦ luculentũ : mͦ atrum. De occeano.
cceanum & greci & latini ideo noĩant:
eo qͦd in circuli modo ambiat orbem. fi¬
ue ã cȩleritate : eo quod ociꝰ currat. Etem:
quia ut cȩlum purpureo colore nitet. Occe¬
anus: quasi cianeus. Iste est qui horas ter¬
rarũ amplectitur: alternisq estibꝰ acce¬
dit. atq recedit. Respirantib enĩ in ꝓfun¬
dum uentis: aut remouet maria. aut
rescibet. Quiꝙ a ꝓximis regionil diũsa
uocabula sumpsit : ut gallicus. germanicꝰ.
scichicus. caspius. hircanus. adthlanticꝰ. gacli¬
tanꝰ. Nam gaditanũ frecũ a gadibus dictũ:

Expanded text:
rum ad se attrahant; sive quod illum partim rum ad se attrahant; sive quod illum partim auferant venti, partim sol exsiccet; postremum, quod per occulta quaedam terrae foramina percolatus, et ad caput amnium fontesque revolutus recurrat. Maris autem certum non esse colorem, sed pro qualitate ventorum mutari; nam modo flavum est, modo lutulentum, modo atrum. § 15 De oceano. Oceanum Graeci et Latini ideo nominant eo quod in circuli modum ambiat orbem. Sive a celeritate, eo quod ocius currat. Item quia ut caelum purpureo colore nitet: oceanus quasi κυάνεος. Iste est qui oras terrarum amplectitur, alternisque aestibus accedit atque recedit; respirantibus enim in profundum ventis aut revomit maria, aut resorbet. Quique a proximis regionibus diversa vocabula sumpsit: ut Gallicus, Germanicus, Scythicus, Caspius, Hyrcanus, Athlanticus, Gaditanus. Nam Gaditanum fretum a Gadibus dictum,
Abbreviated transcription (Latin):
re contacta excandescit ⁊ nec talis ab ougine
effluit. s ꝑmutat᷑ dum uenit. Sulphur
enim alumenq secum ferunt aquȩ utͣmq
materiã igne plenam:. minimisq motib
are est aquarũ generalis collectio.
Omuis enĩ congregatio aquar̃. siue sal¬
se sint. siue dulces abusiue maria nuncu¬
pant᷑. iuxta illud: & congregationes aquarũ
appellauit maria. ꝓprie aut̃ mare appellatũ:
eo quod aquȩ euis amarȩ sint. Equoi audem
uocatũ: quia ȩqualiter sursũ sunt eiꝰ aquȩ.¬
Et qͣmuis aquȩ fluctuantes uelut monteᷤ eri¬
gantur: sedatis rursũ tempestatibꝰ adeqͣnt᷑.
Altitudo enim maris diuersa est: indiscreta
tamen ctorsi ȩqualitas. Ideo autẽ mare incre¬
mentũ ñ caꝑe. cum omĩa flumina: omnesq
fontes recipiat: hec causa est. Partim quod
influeutes undas ipsa magnitudo eiꝰ ñ senti¬
at ⁊ deinde qͦd amara aqua dulce fluentum
consumat. uel quod ipse nubes multũ aqua¬

Expanded text:
re contacta excandescit; nec talis ab origine re contacta excandescit; nec talis ab origine effluit, sed permutatur dum venit. Sulphur enim, alumenque secum ferunt aquae, utramque materiam igne plenam, minimisque motibusari. 1. Mare est aquarum generalis collectio. Omnis enim congregatio aquarum, sive salsae sint, sive dulces, abusive maria nuncupantur, juxta illud: Et congregationes aquarum vocavit maria. Proprie autem mare appelautem vocatum quia aequaliter sursum est; et quamvis aquae fluctuantes velut montes erigantur, sedatis rursus tempestatibus adaequantur. Altitudo enim maris diversa est, indiscreta tamen dorsi eius aequalitas. Ideo autem mare incrementum non capere, cum omnia flumina, omnes fontes recipiat, haec causa est: partim quod influentes undas ipsa magnitudo eius non sentiat: deinde, quod amara aqua dulce fluentum consumat; vel quod ipsae nubes multum aqua
Abbreviated transcription (Latin):
lidat. Fons iob in idumea quater in anno co¬
lorem mutare dicit᷑. id est puluerulentũ.
sanguineũ. uiridem. & limpidũ. ternis m̃¬
sibus in anno tenens ex his unũ colorem
In trogoditis lacus est. ter in die fit amarꝰ:
& deinde tociens dulcis. Fons syloa ad radicẽ
montis syon ñ iugibus aquis. s inoercis ho¬
ris diebus ꝙ ebullit. In iudea quondam
riuus sabbatis omnib siccabat᷑. In sardinia
fontes calidi oculis mecdent᷑. fures arguint᷑.
Nam cecitate cdecegit᷑ eoꝵ facinus. In epyro
esse fontes in quofaces extingunt᷑ accense:
& accendunt᷑ extinc̾tȩ. Apud garamantes ẽẽ
fontẽ ita algentem die. ut ñ bibatur: ita
arcentem nocꝰte. ut ñ tangat᷑. In galliis¬
multis locis aquȩ manant ꝑpetim feruen¬
tes : tanta ui. ut balnea calefaciant. Quȩdã
enim terre sunt. que multũ sulphuris &
aluminis habent. Itaq cũ ꝑ uenas calentes
aqua frigida uenit. uicino sulphuris calo¬

Expanded text:
lidat. Fons Iob in Idumaea quater in anno colidat. Fons Iob in Idumaea quater in anno colorem mutare dicitur: id est pulverulentum, sanguineum, viridem et limpidum; ternis mensibus in anno tenens ex his unum colorem. In Trogodytis lacus est; ter in die fit amarus et deinde totiens dulcis. Fons Siloa ad radicem montis Sion non iugibus aquis, sed in certis horis diebusque ebullit. In Iudaea quondam rivus sabbatis omnibus siccabatur. In Sardinia fontes calidi oculis medentur, fures arguunt; nam caecitate detegitur eorum facinus. In Epiro esse fontem in quo faces extinguntur accensae et accenduntur extinctae. Apud Garamantes fontem esse ita algentem die ut non bibatur, ita ardentem nocte ut non tangatur. Iam vemultis locis aquae manant perpetim ferventes, tanta vi ut balnea calefaciant. Quaedam enim terrae sunt, quae multum sulphuris et aluminis habent; itaque cum per venas calentes aqua frigida venit, vicino sulphuris calo
Abbreviated transcription (Latin):
rigore durant᷑ in nube. ac solidant᷑ in
niuem: ruptoq aere soluunt᷑. Aix ã nube
lacus furialis est: de quo qui biberit. ardore
libidinis exardescit. In campania sunt aquȩ
ter fecundani sfersscm. facit. In thessalia sunt
duo flumina: ex uno bibentes oues iigras
fieri. ex altero albas. ex utroq uarias. Qlitum¬
nus lacus in umbria: maximos boues gignit
R eatinis paludis aquis iumentoꝵ ungulas in¬
durari. In asfaltidẽ lacu iidee : nichil mer¬
gi potest. quicqͥd animã habet. In indis syden
uocari stagnum. in quo nichil uunatat. s
omnia mergunt᷑. At contra in alce lacu ꝑ¬
porcidamũ omnia fluitant. & nichil mergit᷑.
Marsidȩ fons in frigia saxa gerit. In achaia aqͦ
ꝓfluit ex saxis. stix appellata: quod ilico po¬
tata interficit. Celonium stagnũ siciliȩ tetro
octore abigit ꝓximantes. Fons est in affrica
circa templũ ammonis. qui humoris nexibꝰ
humũ stringit: fauillas exiã in cespitem so¬

Expanded text:
rigore durantur in nube, ac solidantur in rigore durantur in nube, ac solidantur in nivem, ruptoque aere solvuntur. Nix a nublacus furialis est; de quo qui biberit, ardore libidinis exardescit. In Campania sunt aquae,ter fecundam sterilem facit. In Thessalia duo sunt flumina: ex uno bibentes oves nigras fieri, ex altero albas, ex utroque varias. Clitumnus lacus in Umbria maximos boves gignit. Reatinis paludis aquis iumentorum ungulas indurari. In Asphaltite lacu Iudaeae nihil mergi potest, quidquid animam habet. In Indis Siden vocari stagnum, in quo nihil innatat, sed omnia merguntur. At contra in Africae lacu Apuscidamo omnia fluitant, nihil mergitur. Marsidae fons in Phrygia saxa egerit. In Achaia aqua profluit e saxis Styx appellata, quae ilico potata interficit. Gelonium stagnum Siciliae tetro odore abigit proximantes. Fons est in Africa circa templum Ammonis, qui humoris nexibus humum stringit: favillas etiam in cespitem so
Abbreviated transcription (Latin):
Ircus celestis dictus a similitudine eur¬
uati arcus. Iris huic nom̃ ꝓprium. ẽ.
Et dictus iris. quasi aeris: id est qͦd ꝑ aera
ad terras descendat. Hic aut̃ ã sole resplen¬
det. dum cauȩ nubes ex aduerso radium
Tui uarios colores illa dat res: quia aqua
tenuis aer lucidꝰ. & nubes caligantes irra¬
diatȩ uarios creant colores. Pluuiȩ dicte.
quod fluant. quasi fluuiȩ. Nascuntur
enĩ de terra. & maris auhelitu. Que cum
altius eleuatȩ fuerint: aut solis calore
resolutȩ. aut ui uentoꝵ compressȩ stillan¬
tur in terris. Nimbꝰ est densitas nubis in¬
tempesta & obscura. & ind̾ nimbꝰ ã nube.
Sunt aut̃ nimbi repentine & p̾cipites plu¬
iuȩ. Nam pluuias uocamꝰ lentas & ugeᷤ.
quasi fluiies. quasi fluentes. Imbres au¬
tem & ad nubes & ad pluiuias ꝑtinent. Die¬
te greco uocabulo. qd terrã iebriant ad
germinandũ: ex his enĩ cuncta creantur
Grando appellata. qd̃ forma eiꝰ granoꝵ simi¬
litudiniem habeat. Hȩc autemꝰ uentoꝵ

Expanded text:
rcus caelestis dictus a similitudine curvati arcus. Iris huic nomen proprium est. Et dicitur iris quasi aeris, id est quod per aera ad terras descendat. Hic autem a sole resplendet, dum cavae nubes ex adverso radium cui varios colores illa dat res, quia aqua tenuis, aer lucidus, et nubes caligantes, inradiata ista varios creant colores. Pluviae dictae quod fluant, quasi fluviae; nascuntur enim de terrae et maris anhelitu. Quae cum altius elevatae fuerint, aut solis calore resolutae, aut vi ventorum conpressae, stillantur in terris. Nimbus est densitas nubis intempesta et obscura; et inde nimbus a nube. Sunt autem nimbi repentinae et praecipites pluviae. Nam pluvias vocamus lentas et iuges, quasi fluvias, quasi fluentes. Imbres autem et ad nubes et ad pluvias pertinent, dictae a Graeco vocabulo quod terram inebrient ad germinandum. Ex his enim cuncta creantur,Grando appellata quod forma eius granorum similitudinem habeat. Haec autem ventorum
Abbreviated transcription (Latin):
bi qui alibi appellatur lebbeus. figura
tum nom̃ habet ã corde÷ quod nos dimi¬
nutiue corculum possumus appellare.
Ipse in alio eugłista taddeus scribitur:.¬
quem eccłiastica hẏstoria missum ȩdissã
ucdas scariothes uel ã uicoi quo ortus
est. uel ex tribu ysachar uocabulũ sump¬
t̾. sit⁊ quodam presagio futuri in ꝯdempna¬
tionem sui. Ysachar enim interp̃tatur m̃¬
ces: ut significaretur preciũ ꝓditoris qͦ
uendidit dñm sicut scriptum est: & ac¬
ceꝑunt mercedem meã triginta argen¬
teos p̾cium quod appreciat᷑ sum ab eis
Mathyas qui inter apłos sine cognomine solus
habetur. interp̃tatur donatus: ut subaudiat᷑
ꝓ iuda. Ipse eium in locum eiꝰ electus est ab
apłis : cum ꝓ duobus sors mitterctur.
simi quod predicauit. Iucas ipse ꝯsurgeis.
siue ipse eleuans: eo quod eleuauerit predi

Expanded text:
, qui alibi apptum nomen 337 habet a corde, quod nos diminutive corculum possumus appellare: ipse in alio evangelista Thaddaeus scribituecclesiastica tradit Historia missum Edessam udas Iscariotes vel a vico in quo ortus est, vel ex tribu Issachar vocabulum sumpsit, quodam praesagio futuri in condemnationem sui. Issachar enim interpretatur merces, ut significaretur pretium proditoris quo vendidit Dominum, sicut scriptum est Maerunt mercedem meam, triginta argenteos, pretium quod adpretiatus sum ab eis.' Matthias, qui inter Apostolos sine cognomine solus habetur, interpretatur donatus, ut subaudiatur pro Iuda. Iste enim in locum eius electus est ab Apostolis, cum pro duobus sors mitteretur. simi, quod praedicavit. Lucas ipse consurgens, sive ipse elevans eo quod elevaverit praedi
Abbreviated transcription (Latin):
latronibus ut morerentur. & de ligno ante
sabbatum deponerent᷑. crura confracta sunt:
quia ligno suspensi cito mori ñ poterant. In
ipso quoq genere necis differt. Trudelius est
enim in aqua sp̃m extingui. ignibꝰ uri. frigo¬
re & fame necari: canibus & bestiis exponi.
N am ferro mori: etas quoq maiei optauit. Gla¬
dius enim sine grauiori cruciatu compendio¬
sa morte uitã finire nouit. Culleum est
paricidale uasculum ÷ ab occulendo id est clau¬
dendo dictum. E st autem uter ex corio factꝰ:
in quo paricidȩ cum symia & gallo & serpen¬
te inclusi in mari precipitantur. Omnium
autẽ istarum mortiũ genus. animaduersio
nominat᷑. Animaduersio enĩ est: qͣndo usdex
reum punit. E qr animaduert̾e : id est ani¬
mum illuc adu̾tere. Incendere utiq ad pu¬
nienctum reũ:. quia uidex est. Ideo aut̃ roma¬
ni aquam & ignẽ interdicebant quibꝰdã cdãp¬
natis: quia aer & aqua cunctis patet. omni¬

Expanded text:
latronibus, ut morerentur et de ligno ante latronibus, ut morerentur et de ligno ante sabbatum deponerentur, crura confracta sunt, quia ligno suspensi cito mori non poterant. In ipso quoque genere necis differt. Crudelius est enim in aqua spiritum torquentes extingui, ignibus uri, frigore et fame necari, canibus et bestiis exponi. Nam ferro mori aetas quoque maior optavit. Gladius enim sine graviore cruciatu conpendiosa morte vitam finire novit. Culleum est parricidale vasculum ab occulendo, id est claudendo dictum. Est autem uter ex corio factus, in quo parricidae cum simio et gallo et serpente inclusi in mare praecipitantur. Omnium autem istarum mortium genus animadversio nominatur. Animadversio enim est, quando iudex reum punit; et dicitur animadvertere, id est animum illuc advertere, intendere utique ad puniendum reum, quia iudex est. Ideo autem Romani aquam et ignem interdicebant quibusdam damnatis, quia aer et aqua cunctis patent et omni
Abbreviated transcription (Latin):
triȩ. Diuditur aut̃ exilium in religatis &
deportatis. Religatus est. quem botra sua
secunt᷑ : deportatus. quem ñ sequuntur:
Proscriptio exilii. ꝓcul cdampnatio: quasi por¬
ro scriptio. Item ꝓscriptꝰ: quasi palam scriptꝰ
Metallum est. ubi exules deputant᷑: ad eruen¬
dam uenam marmoraq secancda in crustis.
Seruitus a seruando uocata. Apud antiquos
enim qui in belloa morte seruabant᷑: ser¬
ui uocabant᷑. Hec est sola maloꝵ omnium
postrema quȩ liberis omni supplicio gra-¬
uior est. Nam ubi libertas perit : una ibi
ꝑierunt & omnia. M ortium uero diuersi
casus: ex quibꝰ crux uel patibulũ. in quo
homines appensi cruciant᷑. uel patiuntur.
Unde & nomina habent. Patibulum enim
uulgo fureacłr. quasi ferens caput. Sus¬
pensum enim & instrangulatũ ex eo exami¬
nat. S patibuli minor est pena qm crucis
Nam patibulum appensos statim gxaminat. Erixe
autem subfixos dui cruciat. Unde & in engłio

Expanded text:
triae. Dividitur autem exilium in relegatis et triae. Dividitur autem exilium in relegatis et deportatis. Relegatus est, quem bona sua sequuntur: deportatus, quem non sequuntur. Proscriptio exilii procul damnatio, quasi porro scriptio. Item proscriptus, quia palam scriptus. Metallum est ubi exules deportantur ad eruendam venam marmoraque secanda in crustis. Servitus a servando vocata. Apud antiquos enim qui in bello a morte servabantur, servi vocabantur. Haec est sola malorum omnium postrema, quae liberis omni supplicio gravior est; nam ubi libertas periit, una ibi perierunt et omnia. Mortium vero diversi casus, ex quibus crux vel patibulum, in quo homines adpensi cruciantur vel patiuntur; unde et nomina habent. Patibulum enim vulgo furca dicitur, quasi ferens caput. Suspensum enim et strangulatum ex eo exanimat; sed patibuli minor poena quam crucis. Nam patibulum adpensos statim exanimat, crux autem subfixos diu cruciat; unde et in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
minium eo quod desinat habere nom̃ hones¬
tatis: is qui in aliquocrimine dep̾henditur.
Dictum autẽ ignominiũ quasi sine nomine:
sicut ignarꝰ sine scientia. sicut ignobilis sine
nobilitate. Hec quoq & infamium:. quasi sine
bona fama. fama autem clic̾ta. quod fancdo
id est loquencdo ꝑuagatur: ꝑ traduces lingͣ¬
rum & aurium serpens. Est autem nomen
& bonarum rerũ & malarum. Nam fama
felicitatis interdũ est: ut illud. lllustris fa
gilius. Fama malum qͦ ñ aliud uelociꝰ ullum.
Eamȩ autem nom̃ certilocum ñ habet: quia
plurimum mendax est. adiciens multa uł
clemutans de ueritate. Quȩ tam diuuiuit:
qͣm cliu ñ ꝓbatur. At ubi ꝓbaueris. esse ces¬
sat: & ex inde res nominatur. ñ fama. Exi¬
lium dictum: quasi extra solum. Nã exul
łr. qui extra solum est. Unde post lumurũ
recleuntibꝰ. hoc est de exilio reducendis: qͥ
sint eiecti in inuiria. idest extra limen pa¬

Expanded text:
minium, eo quod desinat habere honesminium, eo quod desinat habere honestatis nomen is qui in aliquo crimine deprehenditur. Dictum est autem ignominium quasi sine nomine, sicut ignarus sine scientia, sicut ignobilis sine nobilitate. Hoc quoque et infamium, quasi sine bona fama. Fama autem dicta quia fando, id est loquendo, pervagatur per traduces linguarum et aurium serpens. Est autem nomen et bonarum rerum et malarum. Nam fama felicitatis interdum est, ut illud, 'inlustris famen. 4, 174: Fama, malum qua non aliud velocius ullum. Fama autem nomen certilocum non habet, quia plurimum mendax est, adiciens multa vel demutans de veritate: quae tamdiu vivit, quamdiu non probat. At ubi probaveris, esse cessat, et exinde res nominatur, non fama. Exilium dictum quasi extra solum. Nam exul dicitur qui extra solum est. Unde postliminium redeuntibus, hoc est de exilio reducendis, qui sunt eiecti in iniuria, id est extra limen pa
Abbreviated transcription (Latin):
arguendi. Quȩ si lenis fuerit: uirga est
Si certe nodosa uł aculeata scorpio rectissimo
nomine dr ÷ quia arcuato uulnere in corpꝰ
effigitur. Ictus ꝓprie flagelloꝵ sunt : ab agi¬
tando uocati. Ungule dictȩ quod effodiant
Hȩ & fidiculẽ : quia his rei in aculeo torqͣn¬
tur. ut ficdes inueniatur. Eculeus autem
dictus. quod extendat. Tormenta uero
quod torquendo mentem inueniant. Est &
lautumniũ supplicii genus ad uerberandũ
aptum inuentũ a tdiquinio suꝑbo ad pe¬
nas sceleratoꝵ. Iste enim pͥor latitumnia
tormenta. fustes metalla. atq exilia adinue¬
nit: & ipse prior regibus exilium meruit.
Talio est similitudo iuindictȩ : ut taliter
quis patiatur ut fecit. Hoc enim & natura
& lege est institutũ: ut ledentem sumilis
uindicta sequat᷑. Unde & illud est legis.
ñ solum ad inuriam referencda: s etiam
ꝓ beneficio reddendo ponitur. Ẽst eni com¬
muis sermo & miuriȩ & beneficientiȩ. Igno¬

Expanded text:
arguendi; quae si lenis fuerit, virga est; arguendi; quae si lenis fuerit, virga est; si certe nodosa vel aculeata, scorpio rectissimo nomine, quia arcuato vulnere in corpus infigitur. Ictus proprie flagellorum sunt, ab agitando vocati. Ungulae dictae quod effodiant. Haec et fidiculae, quia his rei in eculeo torquentur, ut fides inveniatur. Equuleus autem dictus quod extendat. Tormenta vero, quod torquendo mentem inveniant. Est et latomia supplicii genus ad verberandum aptum, inventum a Tarquinio Superbo ad poenam sceleratorum. Iste enim prior latomias, tormenta, fustes, metalla atque exilia adinvenit, et ipse prior regibus exilium meruit. Talio est similitudo vindictae, ut taliter quis patiatur ut fecit. Hoc enim et natura et lege est institutum, ut 'laedentem similis vindicta sequatur.' Unde et illud est legis non solum ad iniuriam referendam, sed etiam pro beneficio reddendo ponitur. Est enim communis sermo et iniuriae et beneficentiae. Igno
Abbreviated transcription (Latin):
torques dampnatoꝵ: quasi iugum in boue
Ex genere uinculoꝵ est. Carcer est in quo custo¬
diunt᷑ noxii. & dictus carcer: quod eo homi¬
nes coerceant᷑ includant᷑ q quasi arcer ab arcen¬
do scilicet. Locum aut̃ in quo seruant᷑ noxii
carcerem dicimꝰ: numero tantũ singulari.
Unde uero emittunt᷑ quadrige: carceres uoca¬
mus: numero tantum plurali. Uerbera dic¬
ta: quia cum agitant᷑. aerem uerberant.
Hinc flagra plage & flagella: quia cũ flatu
& strepitu in corpore sonant. Nã plage qͣsi flage
Sed plage & flagra pͥmȩ positionis sunt: flagel¬
la autem ꝑ diminutionẽ dicta. Anguilla est
qua coercentur in scolis pueri: quȩ uulgol
fossis stent. quos palos rustici uocant̃ uecteᷤ
dicti. quod manib uectentur. unde ostia sa¬
xaq uellunt᷑ : s hi ad penas legũ ñ ꝑtinent.
Uirge sunt summitates frondium. arboꝵ: dic¬
tȩ quod uirides sint. uel quod uim habeat̃

Expanded text:
torques damnatorum, quasi iugum in bove torques damnatorum, quasi iugum in bove ex genere vinculorum est. Carcer, in quo custodiuntur noxii. Et dictus carcer quod eo homines coerceantur includanturque, quasi arcer, ab arcendo scilcarcerem dicimus numero tantum singulari; unde vero emittuntur quadrigae carceres vocamus numero tantum plurali. 14. Verbera dicta, quia cum agitantur, aerem verberant. Hinc 214 flagra, et plagae, et flagella, quia cum flatu, et strepitu in corpore sonant. Nam plagae quasi flagae; sed plagae et flagra primae positionis sunt; flagella autem per diminutionem dicta. 15. Anguilla est, qua coercentur in scholis pueri, quae vulgo sfossis stent, quos palos rustici vocant. 17. Vectes dicti quod manibus vectentur, unde ostia saxaque velluntur; sed hi ad poenas legum non pertinent. Virgae sunt summitates frondium arborumque, dictae quod virides sint, vel quod vim habeant
Abbreviated transcription (Latin):
quoquo modo punit᷑: s qui ita dampnat᷑.
ut bona eius consecrentur: & in publicũ re¬
digantur. Nam supplicia dicebant᷑ supplicam̃ta
& supplicium łr. de cuiꝰ dampnatione delibat᷑
aliquid deõ Unde & supplicare. Octo genera
penarum in legibꝰ contineri tullius scribit:
id est dampnũ. uincula. uerbera. talionem.
ignominnam. exilium. seruitutẽ. & mortem.
His namq penis uindicat᷑ omne ꝑpetratum
peccatum. Dampnũ ã diminutione rei uo¬
catum. Uincula ã iinciendo. idest artando
dicta: eo quod constringant atq retineant.
uł quia ui ligant. Compedes dicti: qͥa conti¬
nent pecles. Pecluces sunt laquei quibꝰ pedeᷤᷤ
ilaqueant᷑: dictȩ ã pectib capiendis. Catenȩ
autẽ. quod capiendo teneant utraq uesti¬
gia: ne ꝓgrediant᷑. Item can̾etͤe quod se ca¬
piendo teneant plurimis nodis. Manicȩ
sunt uincula quib manus capiunt᷑: licet
sint & manicȩ tuiicarũ. Nerui boia est

Expanded text:
quoquo modo punitur, sed cum ita damnatur, quoquo modo punitur, sed cum ita damnatur, ut bona ejus consecrentur, et in publico redigantur; nam supplicia dicebantur supplicamenta. Et supplicium dicitur de cujus damnatione delibatur aliquid Deo, unde et supplicare. 4. Octo genera poenarum in legibus cid est damnum, vincula, verbera, talionem, ignominiam, exilium, servitutem et mortem. His namque poenis vindicatur omne perpetratum peccatum. Damnum a diminutione rei vocatum. Vincula a vinciendo, id est artando dicta, eo quod constringant atque retineant; vel quia vi ligant. Conpedes dicti quia continent pedes. Peducae sunt laquei quibus pedes inlaqueantur, dictae a pedibus capiendis. Catenae autem, quod capiendo teneant utraque vestigia, ne progrediantur. Item catenae, quod se capiendo teneant plurimis nodis. Manicae sunt vincula quibus manus capiuntur; licet et manicae tunicarum sunt. Nervi. Boia est
Abbreviated transcription (Latin):
tum rei publicȩ. sicut rei pͥuate. Nam il¬
le sic iudicatur ut sacrilegus : qͥfur est
sacroꝵ Repetundarũ accusator qͥ pecuniã¬
a sociis cepit. in hoc iudicio reus. si ante
moriat᷑. in bona eius iudiciũ reddit᷑. Incesti
iudiciũ in uirgines sacratas uel ꝓpinquas
sanguinẽ constitutũ est. Qui enim talibꝰ mis¬
cent᷑: incesti. id est incasti habent᷑. aiesta¬
tis reatu tenent᷑ hi qui regiam maiestatem
leserunt. uł uiolauerunt ⁊ uel qͥ rem pub¬
licam ꝓdiderunt. uel cũ hostibꝰ ꝯsenserunł
P iaculum clictum. ꝓ eo quod expiari potest.
Commissa sunt eniͣ quȩ erant quoquo ordine
homo facit: alterum qđ patit᷑. Quod facit
peccatum est: qͦd patit᷑ pęna. Malum autẽ
tunc plenum est: cum & preceritũ est. & im¬
pendit ut sit & dolor & metꝰ. Pena dicta qͦd
Pȩna carceris. pena exilii. pena mortis: & im¬
ples sensum. Supplicum ꝓprie dictũ. ñ qui

Expanded text:
tum rei publicae, sicut rei privatae. Nam iltum rei publicae, sicut rei privatae. Nam ille sic iudicatur ut sacrilegus, quia fur est sacrorum. Repetundarum accusatur, qui pecuniaa sociis cepit. In hoc iudicio reus si ante moriatur, in bona eius iudicium redditur. Incesti iudicium in virgines sacratas vel propinquas sanguine constitutum est. Qui enim talibus miscuntur incesti, id est incasti habentur. Maiestatis reatu tenentur hi qui regiam maiestatem laeserunt vel violaverunt, vel qui rempublicam prodiderunt, vel cum hostibus consenserunt. 27. Piaculum dictum, quod expiari potest; Commissa sunt enim quae erant quoquo ordine homo facit, alterum quod patitur. Quod facit, peccatum est, quod patitur poena. Malum autem tunc plenum est, cum et praeteritum est, et impendet, ut sit et dolor et metus. 2. Poena dicta quod poena carceris, poena exsilii, poena mortis, et imples sensum. 3. Supplicium proprie dicitur, non quo quis
Abbreviated transcription (Latin):
nificatio est: quasi quȩdã hominis enecatio.
N am p̃positionem int̾. ꝓ. e ponebant. Nenius
re: idest eluere. & ebibere. Furtum est rei
aliene clandestina contrectatio. a furuo id
est ã fusco uocatum:. quia in obscuro fit.
Furtum autem capitale crim̃ apud maiores
fuit ante penam quadrupli. Puasio est rei
alienȩ manifesta presumptio. furtũ autẽ
earuidem rerum fit. quȩ de loco in locũ
tranferri possunt: ꝑuasio aut̃ & earum qͤ
tͣnfferuntur & earum quȩ unmobiles sunł
Inficiatio est negatio debitȩ rei cũ a cdeposci¬
tur debitore. Idem & abturatio: id est rei
creditȩ abnegatio. Ambitus uidiciũ in eum
est qui largiorem honorẽ capit: & ambit
amissurꝰ dignitatem. quã munere inuadit.
Peculatus iudiciũ in eos daturz qui fraͥcdem
erario faciunt. pecuniamq publicã int̃¬
uertiuit. Nam ã pecunia peculatum est
dic̾tum uidiciũ Nonaut̃ sic udicat᷑ fur¬

Expanded text:
nificatio est, quasi quaedam hominis enectio. nificatio est, quasi quaedam hominis enectio. Nam praepositionem inter pro e ponebant. Naeviusre': id est, ebibere et eluere. Furtum est rei alienae clandestina contrectatio, a furvo, id est fusco vocaFurtum autem capitale crimen apud majores fuit ante poenam quadrupli. 20. Pervasio est rei alienae manifesta praesumptio. Furtum autem earum rerum fit, quae de loco in locum transferri possunt, pervasio autem et earum quae transferuntur, et earum quae immobilesInfitiatio est negatio debitae rei, cum a creditore deposcitur. Idem et abiuratio, id est rei creditae abnegatio. Ambitus iudicium in eum est, qui largitione honorem capit et ambit, amissurus dignitatem, quam munere invadit. Peculatus iudicium in eos datur qui fraudem aerario faciunt, pecuniamque publicam intervertunt. Nam a pecunia peculatum esse dictum. Non autem sic iudicatur fur
Abbreviated transcription (Latin):
dr dissensio ciuiũ quod seorsum alii alio¬
se iungunt. Nam hi maxime turbatio¬
ne perum & tumultu gaudent. Sacri¬
legium ꝓprie est sacrarum rerum furtum.
Postea & in ydoloꝵ cultum hesit hoc nomen.
Adulteriũ est illusio aliem ꝯiugii. Quod qͥa
alteriꝰ thoꝵ cõmaculauit: adulterii nomen
accepit. Stuprũ raptus est ꝓprie illicitus.
Coitus a corrumpendo dictꝰ. Unde & qui rap¬
to potit᷑. stupro fruit᷑. Homicidii uocabulũ
ꝯpositum est ex homine & cede. Qui enim
cedem in hominẽ fecisse cõꝑtus erat : homi¬
cidam ueteres uocabant. Parricidii actio ñ
solum in eum dabat᷑ qui parentẽ. id est qui
patrẽ uł matrem int̾emisset: s & in eum qͥ
parem occiderat. E dictum parricidiũ. qͥsi
parentis cedem. Internecium iudiciũ in ex̃
clabatur. qͥ falsum testimoniũ fecerat: & ob
io hominem occiderat. Accusatorem eiꝰ posses¬
sio bonoꝵ sequebatur. Interneciũ aut̃ sig¬

Expanded text:
dicitur dissensio civium, quod seorsum alii ad aliodicitur dissensio civium, quod seorsum alii ad alios eunt. Nam hi maxime turbatione rerum et tumultu gaudent. Sacrilegium proprie est sacrarum rerum furtum. Postea et in idolorum cultu haesit hoc nomen. Adulterium est inlusio alieni coniugii, quod, quia alterius torum commaculavit, adulterii nomen accepit. Stuprum. Raptus proprie est inlicitus coitus, a conrumpendo dictus; unde et qui 'rapto potitur,' stupro fruitur. Homicidii vocabulum conpositum est ex homine et caede. Qui enim caedem in hominem fecisse conpertus erat, homicidam veteres appellabant. Parricidii actio solum in eum dabatur qui parentem, id est, qui patrem, vel matrem interemisset, sed et in eum qui fratrem occiderat, et dictum parricidium, quasi parentis caedem. Internecivum iudicium in eum dabatur qui falsum testamentum fecerat et ob id hominem occiderat. Accusatorem eius possessio bonorum sequebatur. Internecivi autem sig
Abbreviated transcription (Latin):
redingrat᷑: quȩ ui potestatis ablata atq
extorta est. De criminib in lege ꝯscͥptis.
gitando corruptȩ iam libidinis q̃ noceat gͥ.
Hȩc sunt duo genera omnium peccatoꝵ. Uis
est uirtꝰ potestatis: ꝑ quam causa siue res
uel aufertur. uel extorquet᷑. Uis pͥuata ẽ.
si quis ante iudicium armatis hominibꝰ
queniqͣm a suo deiecerit. uł expugnauerit.
Uis publica est. si quis ciuem ante populum
uel uidicem uł regem appellauerit ⁊ neca¬
uerit. aut torserit. siue uerberauerit. uł
iunxerit. Dolus est m̃tis calliclitas: ab eo
quod deludat. Aliud enĩ agit. & aliud si¬
mulat. Petronius autem existimat dicens.
Quid est iudicis dolus: sumirum ubi aliqͥd
factumest quod legi dolet. Habetis dolũ:
accipite nunc malum. Calupnia est uir¬
gium alienȩ litis: a caluendo id est decipi¬
endo dicta. falsitas appellata a fando: aliud
qͣm uerum est. Inuiria est iniusticia.
det aliquid contra orclinem iuris. Seditio

Expanded text:
redintegratur, quae vi potestatis ablata atque redintegratur, quae vi potestatis ablata atque extorta est. De criminibus in lege conscriptis . gitando corruptelam libidinis, qua noceat sibi. Haec duo sunt genera omnium peccatorum. 4. Vis est virtus potestatis, per quam causa, sive res, vel aufertur, vel extorquetur. 5. Vis privata est, si quisquam ante judicium armatis hominibus quemquam a suo dejecerit vel expugnaverit. 6. Vis publica est, si quis civem ante populum, vel judicem, vel regem appellantem necaverit, aut torserit, sive verberaverit, vel vinxerit. 7. Dolus est mentis calliditas, ab eo quod deludat; aliud enim agit, et aliud simulat. Petronius aliter existimat dicen'Quid est, iudices, dolus? Nimirum ubi aliquid factum est quod legi dolet. Habetis dolum, accipite nunc malum.' Calumnia est iurgium alienae litis, a calvendo, id est decipiendo dicta. Falsitas appellata a fando aliud quam verum est. Iniuria est iniustitia. det aliquid contra ordinem iuris. Seditio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ continuationẽ iustȩ possessionis uł bieniui.
aut alicuiꝰ temporis. Mancipatio dicta est: qr
manu res capitur. Unde oportet eum qͥ man¬
cipium capit. comp̾hendere id ipsum qͦd ei
mancipio datur. Cessio est ꝓpriȩ rei concessio:
sicut est illud. Cedo iure ꝓpiquitatis. Ced̾e
enim dicimus quasi concedere: id est quȩ ꝓpͥa
ut cicero. Cessit inquit amplissimi uiri au¬
ctoritate uł potius paruit. Interdictum est
quod ã iudice ñ imꝑpetuũ. s ꝓ reformandomo¬
mento ad tempꝰ interĩ dicit᷑: salua positione
actionis eius. Precium uocatũ. eo quod pͥus
id damus: ut ꝓ eius uice rem qũa petimꝰ
possidere debeamꝰ. Cõmertium dictuni est ã
mercibus. Quo nomine res uenale̾ apellamꝰ.
Unle mercatꝰ dicit᷑. C etus multoꝵ hominũ
qui res uendere uł emere solent. Integͥ res¬
titutioest. causȩ uł rei reparatio. Causa redinite¬
gratur: quȩ ui potestatis expleta ñ . ẽ. Res

Expanded text:
per continuationem iustae possessionis, vel biennii per continuationem iustae possessionis, vel biennii aut alicuius temporis. Mancipatio dicta est quia manu res capitur. Unde oportet eum, qui mancipio accipit, conprehendere id ipsum, quod ei mancipio datur. Cessio est propriae rei concessio, sicut est illud: 'Cedo iure propinquitatis.' Cedere enim dicimus quasi concedere, id est, quae propria ut CiceroLigar. 7, 22: 'Cessit' inquit 'amplissimi viri auctoritati, vel potius paruit.' Interdictum est quod a iudice non in perpetuum, sed pro reformando momento ad tempus interim dicitur, salva propositione actionis eius. Pretium vocatum eo quod prius eum damus, ut pro eius vice rem, quam adpetimus, possidere debeamus. Commercium dictum a mercibus, quo nomine res venales appellamus. Unde mercatus dicitur coetus multorum hominum, qui res vendere vel emere solent. Integri restitutio est causae vel rei reparatio. Causa redintegratur, quae vi potestatis expleta non est. Res
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ficlucia est. cũ res aliqua sumencde
mutuę pecuniȩ gr̃a uel mancipat᷑. uel m
nire cedit᷑. Ipoteta est. cũ res cõmodatur
sine depositione pignoris: pacto uel sola cau¬
tione interuenente. Momentũ dictũ atẽ¬
poris breuitate : ut quani cito. qͣm statum.
saluo negotio reformet᷑. Nec in nuillam morã
ꝓchuici debeat quod repetit᷑ sicut nec ulla
moia est momienti: cuiꝰ tam breuis ẽ tem¬
poris punctꝰ ut in aliquam morã nullo mͦ
ꝓducat᷑. Instrumentum. ẽ und̾ aliquid con¬
struimꝰ: ut culter. calamꝰ. ascia. Instructũ.
quod ꝑ instrumentũ efficit᷑: ut baculus
codex. tabula. Usus. quo in re instructa uti¬
mur: ut in baculo inuiti. in codice legere.
in tabula ludere. S & ipse fructꝰ agroꝵ.
quia eo utim. usus uocatur. Hȩc sunt illa
tria. usus fructꝰ. Usus autẽ uocatꝰ: quia¬
in solo usu habetur eiꝰ fructꝰ. manente apd̃
alium iure. Usucapio est. ademptio dñii

Expanded text:
est. Fiducia est, cum res aliqua sumendae est. Fiducia est, cum res aliqua sumendae mutuae pecuniae gratia vel mancipatur vel in iure ceditur. Hypotheca est, cum res commodatur sine depositione pignoris, pacto vel cautione sola interveniente. Momentum dictum a temporis brevitate, ut quam cito quam statim salvo negotio reformetur, nec in ullam moram produci debeat quod repetitur; sicut nec ullum spatium est momenti, cuius tam brevis est temporis punctus ut in aliquam moram nullo modo producatur. Instrumentum est unde aliquid construimus, ut cultrus, calamus, ascia. Instructum, quod per instrumentum efficitur, ut baculus, codex, tabula. Usus, quem in re instructa utimur, ut in baculo innitere, in codice legere, in tabula iudere; sed et ipse fructus agrorum, quia eo utimur, usus vocatur. Haec sunt illa tria. Ususfructus autem vocatus quia solo usu habetur eius fructus, manente apud alium iure. Usucapio est adeptio dominii
Abbreviated transcription (Latin):
littera cõmutata. Mutuũ appellatũ est: qr
id quod ã me tibi datur. ex meo tuum fit
Depositum est pignꝰ cõmenclatum ad tempꝰ.
quasi dui positum. Deponere aut̃ quis ui¬
detur : cum aliquid metu furci incendii.
naufragii. apud alium custodiȩ causa depo¬
nitur. Inter est autem in loquendi usum
inter ꝑignꝰ &e arram. Nam ꝑignꝰ est quod
clatur ꝓpter rem crediturã: quȩ cdum reddi¬
tur. statim pignꝰ aufertur. Arra uero est quȩ
pͥmtm ꝓre bone fidei contractum enta.¬
& ex parte datur. & postea complet᷑. Est enĩ
arra complencda: ñ auferenda. Unde qui
habet arrã. non recddit sicut pignus: s de¬
siderat plenitudinem. & dicta arra a re
ꝓ qua traditur. Item inter pignꝰ. fiduciã.
& ypotetam. hoc interest. Pignus enun est.
quod ꝓpter rem creditam obligat᷑. cuuiꝰ rei
possessionem solam ad tempꝰ consequit᷑ cre¬
ditor. Cȩterum dominiũ penes debitorem

Expanded text:
littera commutata. Mutuum appellatum est quia littera commutata. Mutuum appellatum est quia id, quod a me tibi datur, ex meo tuum fit. Depositum est pignus commendatum ad tempus, quasi diu positum. Deponere autem quis videtur, cum aliquid metu furti, incendii, naufragii, apud alium custodiae causa deponit. Interest autem in loquendi usu inter pignus et arram. Nam pignus est quod datur propter rem creditam, quae dum redditur, statim pignus aufertur. Arra vero est, quae primum pro re bonae fidei contractu empta, ex parte datur, et postea conpletur. Est enim arra conplenda, non auferenda; unde qui habet arram non reddit sicut pignus, sed desiderat plenitudinem; et dicta arra a re, pro qua traditur. Item inter pignus, fiduciam et hypothecam hoc interest. Pignus enim est quod propter rem creditam obligatur, cuius rei possessionem solam ad tempus consequitur creditor. Ceterum dominium penes debitorem
Abbreviated transcription (Latin):
est. Quȩ actio iubet postulantibꝰ his arbitͥ¬
um cdari: cuiꝰ arbitratu res diuidat᷑. finũ
regencłoꝵ actiodicta: eo quod ꝑ eam regan¬
tur fines utriq ne dissipent᷑ : dum modo¬
ñ angustiore quinq pedum loco ea contro¬
uersia sit. Locatio est. res ad usum data
cum definitione mercedis. Conductio est res
in usum accepta: cum constituta mercede.
R es creclita est. quę in obligationẽ ita deluc¬
ta est: ut ex tempore quo contrahebat᷑ cer¬
tum sit eam deferre Usura est increm̃tum
fenoris : ab usu exis crediti nuncapata.
Commoctũ est id quod nr̃i uiris est. & ad
alterum temporaliter tͣnslatum ÷ cũ modo
temporis qͣm dni apud eum sit: unde et
cõmocham clictum est. Precarium est. dum
prece creditor rogatꝰ ꝑmittit debitorem in
possessione functi sibi obligati demorari. &
ex eo fructus caꝑe. Ex dictum precarium.
qͦd prece aditur quasi prece adium: r. ꝓ.d.

Expanded text:
est, quae actio iubet postulantibus his arbitrest, quae actio iubet postulantibus his arbitrum dari, cuius arbitratu res dividatur. Finium regundorum actio dicta eo quod per eam regantur fines utrique, ne dissipentur, dummodo non angustiore quinque pedum loco ea controversia sit. Locatio est res ad usum data cum definitione mercedis. Conductio est res in usum accepta cum constituta mercede. Res credita est quae in obligationem ita deducta est, ut ex tempore, quo contrahebatur, certum sit eam deberi. Usura est incrementum fenoris, ab usu aeris crediti nuncupata. Commodatum est id quod nostri iuris est et ad alterum temporaliter translatum est cum modo temporis, quamdiu apud eum sit, unde et commodatum dictum est. Precarium est dum prece creditor rogatus permittit debitorem in possessione fundi sibi obligati demorari, et ex eo fructus capere. Et dictum precarium quia prece aditur, quasi precadium, R pro D