comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri erant gesta. & dicturi uob̾. Nos instabamꝰ
ut causa ñ ageret᷑. illi instabant ut ageret᷑.
Uos expectatis uidere qͥd egerimꝰ. ecce legi¬
te ubi eos uicimꝰ. ut nichil ageremus. forte
ꝙ uos respond̾etis. sicor haberetis. Nichil gͦ
acturi ut qͥd istis. uł potus qͥ nichil eggistis.
ut qͥd redistis: Deniq postea quã ñ potuer̃t
efficere qđ conati sunt: idẽ ut causa ñ age¬
ret᷑. ipsa actio demonstrauit qͥd timuerint.
qͣndo in omnib uicti sunt. Confessi st̃ enĩ
cont᷑ eccłam catholicã que toto t̾rarũ orbe
diffunditur. nichil se habere qͥd dicerent.
qr diuinis sc̃arũ scripturarũ testimoniis
oppressi sunt. quib eccła designat᷑ incipi¬
ens ab ierim creuisse per loca inquibus
apłi p̃dicauert̃. & nomina eorund̾e locoꝵ
fundi ꝑ cet̾as gentes. Contra istã ȩccłam se
ñ habere causam. manifesta uoce ꝓfessi st̃.
Ubi ẽ eudentissima in nomine di nr̃i uic¬

Expanded text:
ri erant gesta et dicturi uobis: Nos instabamus, ri erant gesta et dicturi uobis: Nos instabamus, ut causa non ageretur, illi instabant, ut ageretur. uos expectatis uidere, quid egerimus; ecce legite, ubi eos uicimus, ut nihil ageremus. forte et uos responderetis, si cor haberetis: Nihil ergo acturi ut quid istis? uel potius, qui nihil egistis, ut quid redistis? Denique posteaquam non potuerunt efficere, quod conati sunt, id est ut causa non ageretur, ipsa actio demonstrauit, quid timuerint, quando in omnibus uicti sunt. confessi sunt enim contra ecclesiam catholicam, quae toto terrarum orbe diffunditur, nihil se habere, quod dicerent, quia diuinis sanctarum scripturarum testimoniis oppressi sunt, quibus ecclesia designatur incipiens ab Hierusalem creuisse per loca, in quibus apostoli praedicauerunt et nomina eorundem locorufundi per ceteras gentes. contra istam ecclesiam se non habere causam manifesta uoce professi sunt, ubi est euidentissima in nomine dei nostra uic
Abbreviated transcription (Latin):
remansit. Nimiũ dura nunũ diabolica cor¬
da sunt hominũ. que adhuc tantȩ manifesta¬
tioni ueritatis obsistunt. Ecce ep̃i partis ur̃e
quos om̃s elegerunt ut ꝓ omnib loquerent᷑.
conati st̃ quantũ potuer̃t ut omnino ipsa
causa ñ ageret᷑. ꝓpt̾ quã tantus numerus
ep̃oꝵ utriusq partis de unu̾sa affrica. &
de tã longinquis locis carthaginẽ uenerat.
Et cũ omnis anuma suspensa expectaret. ĩ
tanta collectione qͥd ageret᷑. illi uehem̃ter ĩ¬
stabant ut nichil ageretur. Quare hoc. nͥ qͥa
causam suã mała sciebant. & fucillime se pos¬
se uinci si ageret᷑. dubitare ñ poterant. Ip¬
se gͦ animus eoꝵ quo timebant ne causa age¬
retur. iã uictos eos eẽ monstrabat. Si enĩ ex¬
torquerent qͦd uolebant. ut iã collatio ipsa
ñ fieret. nec dispitationib nr̃is ueritas appa¬
reret. redeuntes a carthagine qͥd uobis erãt
responsuri. qͥd demonstraturi: Gredo platu¬

Expanded text:
remansit; nimium dura, nimium diabolica corremansit; nimium dura, nimium diabolica corda sunt hominum, quae adhuc tantae manifestationi ueritatis obsistunt. Ecce episcopi partis uestrae, quos omnes elegerunt, ut pro omnibus loquerentur, conati sunt, quantum potuerunt, ut omnino ipsa causa non ageretur, propter quam tantus numerus episcoporum utriusque partis de uniuersa Africa et de tam longinquis locis Carthaginem uenerat. et cum omnis anima suspensa expectaret, in tanta collectione quid ageretur, illi uehementer instabant, ut nihil ageretur. qua re hoc, nisi quia causam suam malam sciebant et facillime se posse uinci, si ageretur, dubitare non poterant? ipse ergo animus eorum, quo timebant, ne causa ageretur, iam uictos eos esse monstrabat. si enim extorquerent, quod uolebant, ut iam conlatio ipsa non fieret, nec disputationibus nostris ueritas appareret, redeuntes a Carthagine quid uobis erant responsuri? quid demonstraturi? credo, prolatu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ pro causa omniũ loquerent᷑. Electi atͣ
alii septẽ hinc. &. septẽ inde: cũ quib ubi
opiis erat consiliũ ꝑtractarẽt. Electi sunt
quatuor hinc. & quatuor inde: qͥ gestis con¬
scribendis eustodeseẽnt. ne infalsatũ aliqͥd
ab aliquo diceret᷑. Dati sunt etiã a nob̾ &
ab ipsis notarii. quatuor hinc. & quatuor
inde: ut bini cũ exceptorib uidices alter¬
narent. ne aliqͥs nr̃m se dixisse aliqͥd cau¬
saret᷑. qđ ñ fuisset exceptũ. Huic tantȩ di¬
ligentiȩ etiã illud ẽ additũ. ut et nos &
ipsi quẽadmodu ipse uidex uerbis nr̃is
sub seriberemus: neqͥsquã diceret in illis
gestis aliqͥd uł postea fuisse corruptum.
Cũ enĩ adhuc uiuentib eis qͥ subscripse¬
r̃t innotuert̃ eade gesta. omnib locis
inquib oportet ut innotescant: sic etiã ad
posteros c̃firmata ueritas ꝑdurabit. Nolitͤ gͦ eẽ
tiam uob̾ ministrata ẽ. Nulla ercusatio iã

Expanded text:
qui pro causa omnium loquerentur. Electi sunt qui pro causa omnium loquerentur. Electi sunt alii septem hinc, et septem inde, cum quibus, ubi opus erat, consilium pertractarent. Electi sunt quatuor hinc, et quatuor inde, qui Gestis conscribendis custodes essent, ne infalsatum aliquid ab aliquo diceretur. Dati sunt etiam a nobis et ab ipsis notarii quatuor hinc, et quatuor inde, ut bini cum exceptoribus judicis alternarent, ne aliquis nostrum se dixisse aliquid causaretur, quod non fuisset exceptum. Huic tantae diligentiae etiam illud est additum, ut et nos et ipsi quem ad modum ipse iudex uerbis nostris subscriberemus, ne quisquam diceret in illis gestis aliquid uel postea fuisse corruptum. cum enim adhuc uiuentibus eis, qui subscripserunt, innotuerint eadem gesta omnibus locis, in quibus oportet ut innotescant, sic etiam ad posteros confirmata ueritas perdurabit. nolite ergo esse tiam uobis ministrata est; nulla excusatio iam
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ. inter aliquoꝵ absentiũ nomina ȩtiã
mortui nom̃ insererent. & cũ quereret᷑ ubi
ec̃t. subita ꝑtͦbatione cecati. ipsi eũ confite¬
rent᷑ in itinere defecisse. & cũ int̾rogaren¬
t᷑ quomꝰ potuerit apud karthaginẽ subseri¬
bere qͥ initinere iã defecerat. uehem̃tius
ꝑtͦbati alio m̃dacio se obligauert̃. respon¬
dentes eũ a karthagine redeuntẽ fuisse
defunctũ: de quo metidatio exire om̃ino
minime potuer̃t. Ecce qͥb creditis uel
de antiqua tradicione. uł de cognitoris
corruptione. qͥ mandatũ snũ ubi nobis
obiecert̃ crim̃ traditionis ñ potuert̃
c̃seribere. sine crimine falsitatis. Pinde
que maxime necessaria credimꝰ. his litt̾is
tanquã breuiario collecta inseruimꝰ: ne
forte ad magna gestoꝵ uolumina uł non¬
ꝑuenire facile possitis. uł ea legere labori¬
osum putetis. Carthaginẽ uenimus & nos
nũ ẽẽ dicebant. in unũ c̃uenimꝰ. Electift᷑
ex nob̾ &. ex ipsis. septẽ hinc. & septẽ inde.

Expanded text:
liquorum absentium nomina etiam mortui nomen insererent et, cum quaereretur, ubi esset, subita perturbatione caecati ipsi eum confiterentur in itinere defecisse. et cum interrogarentur, quo modo potuerit apud Carthaginem subscribere, si in itinere iam defecerat, uehementius perturbati alio mendacio se obligauerunt respondentes eum a Carthagine redeuntem fuisse defunctum; de quo mendacio exire omnino minime potuerunt. ecce quibus creditis uel de antiqua traditione uel de cognitoris corruptione, qui mandatum suum, ubi nobis obiecerunt crimen traditionis, non potuerunt conscribere sine crimine falsitatis. proinde, quae maxime necessaria credidimus, his litteris tamquam breuiario collecta inseruimus, ne forte ad magna gestorum uolumina uel peruenire non facile possitis uel ea legere laboriosum putetis., Carthaginem uenimus et nos num esse dicebant, in unum convenimus. Electi sunt ex nobis et ex ipsis septem hinc, et septem inde,
Abbreviated transcription (Latin):
caperet & ꝓ ludibrio iaceret qͦ uellet. qui
iactũ & captũ. aliud fugitũ. cupitũ. sapi
tũ. c̃unceret. Que itẽ tria utrũ penulti¬
ma longa &s inflexa an graui breuiq pro¬
nuncianda sint. similit̾ nescio. Iuocauerĩ
te ad epłam longiorẽ: peto ut panlo diuti¬
us te legã. Nã ñ quero tantũ discere. qͣn¬
tũ uoluptati ẽ legere te. Ex plic̾ ad neb

Expanded text:
caperet et pro ludibrio iaceret, quo uellet, qui caperet et pro ludibrio iaceret, quo uellet, qui iactum et captum aliud, aliud fugitum, cupitum, sapitum esse conuinceret. quae item tria utrum paenultima longa et inflexa, an graui breuique pronuntianda sint, similiter nescio. prouocauerim te ad epistulam longiorem; peto, ut paulo diutius te legam. nam -non queo tantum dicere, quantum uolupe est legere te. IIII. NEB
Abbreviated transcription (Latin):
meo si ñ beatus. at certe quasi beatus uide¬
or. Nidear & mͥ Quid inde ꝑdo: aut cur
parcã bonȩ opinioni:. Hec mͥ dixi. Deinb̃
oraui ut solebã. atq dormun. Rec placu
agis. si nichil te qͦd inbuccã uenit cęlem:
& gaudeo ꝙ sie t placeo. apud quẽ gͥ
libentius ineptiam. quã cui displicere ñ pos¬
sũ: At si in potestate fortunȩ ẽ ut hominẽ
amet homo. uide quã beatus sim. qui de for¬
tuitis tã multũ gaudeo. & talia bona fate¬
or desidero mͥ ubertim accrecere. Fortunȩ
aũ bona uerissimi sapientes quos solos be¬
atos fas ẽ uocari. nec timere uoluert̃. nec
cupi. aut cupiri tu uideris. & uelle accidit.
Nã uolo me declinationis huiꝰ gnarũ faciaᷤ.
sũ adungo uerba similia. incertiorfio.
Nã ita ẽ cupio. ut fugio. ut sapio. ut iacio.
ut capio: s utrũ fugiri aut fugi. utrũ sapi¬
ri aut sapi. sit modꝰ infinituius ignoro. Pos¬
sem artend̾e iaci & capi: ni uererer ne me

Expanded text:
meo si non beatus, at certe quasi beatus uidemeo si non beatus, at certe quasi beatus uideor. uidear et mihi; quid inde perdo aut cur parcam bonae opinioni? haec mihi dixi; deinde oraui, ut solebam, atque dormiui. Haec placuiagis, si nihil te, quod in buccam uenerit, celem, et gaudeo, quia sic tibi placeo. apud quem igitur libentius ineptiam, quam cui displicere non possum? at si in potestate fortunae est, ut hominem amet homo, uide quam beatus sim, qui de fortuitis tam multum gaudeo et talia bona, fateor, desidero mihi ubertim adcrescere. fortunae autem bona uerissimi sapientes, quos solos beatos fas est uocari, nec timeri uoluerunt nec cupi — an cupiri? tu uideris. et belle accidit. nam uolo me declinationis huius gnarum facias. cum enim adiungo uerba similia, incertior fio. nam ita est cupio ut fugio, ut sapio, ut iacio, ut capio; sed utrum fugiri an fugi, utrum sapiri an sapi sit modus infinitus, ignoro. possem adtendere iaci et capi, ni uererer, ne me
Abbreviated transcription (Latin):
uera ẽ: Dnanimo scilicet. Animꝰ gͥ magis a¬
mandꝰ quã corpꝰ. S inqua parte animi ẽ
ista ueritas: Inmente atq ĩintelligentia.
Quid huic aduersat᷑: Sensus. Lesiftencłi ẽ¬
gͦ sensib totis animi uirib liquet. Iuid. si
sensibilia nuirũ delectant: fi̾at ut ñ de¬
lectent. Unde fit: Consuetudine his caren¬
di. appetendiq meliora. Quid si morit᷑ ani¬
mus ͤ Ergo morit᷑ ueritas. aut ñ ẽ intelligen¬
tia ueritas. aut intelligentia ñ ẽ in animo.
aut potest mori aliqͥd in qͦ aliqͥd ĩmortale ẽ.
Nichil aũ fieri hoꝵ posse soliloquia nr̃a iã
continent. satisq ꝑsuasũ ẽ. s nescio qua
consuetudine maloꝵ t̾ritam᷑ atq titubamꝰ.
Postremo etiã si morit᷑ animus. qđ nullomͦ
fieri posse uideo. ñ ẽẽ tam̃ beatã uitã in
leticia sensibiliũ. hoc ocio satis exploratũ
ẽ. blis reb fortasse atq talib nebridio

Expanded text:
uera est? in animo scilicet. animus igitur magis auera est? in animo scilicet. animus igitur magis amandus quam corpus. sed in qua parte animi. est ista ueritas? in mente atque intellegentia. quid huic aduersatur? sensus. resistendum ergo sensibus totis animi uiribus liquet. quid si sensibilia nimium delectant? fiat, ut non delectent. unde fit? consuetudine his carendi appetendique meliora. quid si moritur animus? ergo moritur ueritas aut non est intellegentia ueritas aut intellegentia non est in animo aut potest mori aliquid, in quo aliquid inmortale est. nihil autem horum fieri posse Soliloquia nostra iam continent satisque persuasum est; sed nescio qua consuetudine malorum territamur atque titubamus. postremo etiam si moritur animus, quod nullo modo fieri posse uideo, non esse tamen beatam uitam in laetitia sensibilium hoc otio satis exploratum est. his rebus fortasse atque talibus Nebridio
Abbreviated transcription (Latin):
Nã quãuis ingentia specula sint. ñ redat᷑
maiores imagines quã st̃ corꝑa etiã bre¬
iussima obiecta. In parus aũ speculis sicut
in pupillis oculoꝵ & si magna sese oppo¬
nat. breuissima imago ꝓ modulo speculi for¬
mat᷑. Ergo & imagines corpoꝵ minui licet.
si specula minuantur: augeri si augeant᷑ ñ
licet. Hic ꝓfecto aliqͥd latet: s nẽ aormiendũ
ẽ. Neq enĩ nebridio beatus querendo uide¬
or s fottasse aliqͥd inueniendo. Id aũt aliqͥd
quid ẽ : en illa raciotinatio. eui tanquã uni¬
cȩ meȩ blandiri soleo. & ea me nimis oblec¬
tare. unde c̃stamus. ex animo & corꝑe: Quid
horũ meluis: Nidelicet animꝰ. Suid laudat᷑
in corꝑe. Nichil aliud uideo quã puschri¬
tudinẽ. Quid ẽ corꝑis pulcritudo: songru¬
entia parciũ. cũ quadã coloris suauitate.
Nec forma. ubi uera melior. an ubi falsaᷤ
Qiuis dubitet. ubi uera ẽ. ẽẽ meliorẽ: Ibigͥ

Expanded text:
nam quamuis ingentia specula sint, non reddunt nam quamuis ingentia specula sint, non reddunt maiores imagines, quam sunt corpora etiam breuissima obiecta. in paruis autem specillis sicut in pupillis oculorum etsi magna facies sese opponat, breuissima imago pro modo speculi formatur. ergo et imagines corporum minui licet, si specula minuantur; augeri, si augeantur, non licet. hic profecto aliquid latet. sed nunc dormiendum est. neque enim Nebridio beatus quaerendo uideor, sed fortasse aliquid inueniendo. id autem aliquid quid est? an illa ratiocinatio, cui tamquam unicae meae blandiri soleo et ea me nimis oblectare? Unde constamus?. ex animo et corpore. quid horum melius? uidelicet animus. quid laudatur in corpore? nihil aliud uideo quam pulchritudinem. quid est corporis pulchritudo? congruentia partium cum quadam coloris suauitate. haec forma ubi uera melior, an ubi falsa? quis dubitet, ubi uera est, esse meliorem? ubi ergo
Abbreviated transcription (Latin):
in reb intelligibileb diuicias ponunt: in
sensibilib egestatem. Quid enĩ erũpniosis.
quã minus atq minus semꝑ posse fieriꝰ Iuid
dicius quã crescere quantũ uelis. ire quoue¬
lis. redire cũ uelis. quousq uelis: Et hoc mul¬
tũ amare. qđ minui ñ potest: Quisqͥs nãq in¬
telligit istos numeros: nichil sic amat ut mo¬
nadem Nec mirũ: cũ per eã fiat ut ceteri
ament᷑. S tam̃ cur tantus ẽ mundus: Pote¬
rat enĩ ẽẽ uł maior. uł breuior:. Nescio. Tale ẽ
etũ & cur hoc loco. potius quã illo. Nec in ea
re debet ẽẽ questio: ubi qͥcqͥd eẽt. questio eẽt.
Unũ illud multũ mouebat qdđ infinite corpo¬
ra secarent᷑: eui fortasse responsũ ẽ deui con¬
traria intelligibilis numeri. S expecta. ui¬
deamꝰ qͥd sit hoc. nescio. Suidͤ. Quod sugge¬
rit᷑ menti. certe sensibilis mundus. nescio
in imaginib uidemꝰ. que specula refert̃.

Expanded text:
in rebus intellegibilibus diuitias ponunt, in in rebus intellegibilibus diuitias ponunt, in sensibilibus egestatem. quid enim aerumnosius quam minus atque minus semper posse fieri? quid ditius quam crescere, quantum uelis, ire, quo uelis, redire, cum uelis, quousque uelis, et hoc multum amare, quod minui non potest? quisquis namque intellegit istos numeros, nihil sic amat ut monadem; nec mirum, cum per eam fiat, ut ceteri amentur. sed tamen cur tantus est mundus? poterat enim esse uel maior uel breuior. nescio; tale est enim. et cur hoc loco potius quam illo? nec in ea re debet esse quaestio: ubi quicquid esset, quaestio esset. unum illud multum mouebat, quod infinite corpora secarentur, cui fortasse responsum est de ui contraria intellegibilis numeri. Sed expecta; uideamus, quid sit hoc nescio quid, quod suggeritur menti. certe sensibilis mundus nescio in imaginibus uidemus, quas specula referunt;
Abbreviated transcription (Latin):
mediũ. E alia similia que si milit̾ nouimꝰ.
Nc̃ uͦ quomͦ uł qualiscũꝙ beatus sũ. qui
nescio cur tantus mundus sit. cũ rationes
figurarũ ꝑquas ẽ nichil ꝓhibeant eẽ. quan¬
to quis uoluerit ampliorem: aut ñ mͥ dice¬
retur. immo ñ cogerem᷑ confiteri corpora
in infinitũ secari. ut acerta uelut uasm
quantitatẽ certã. certus corpusculoꝵ suiͤ
geret: Quare cũ corpus nulłu ẽẽ minunũ
sinit᷑. quo pacto eẽ sinamus amplissimũ quo
amplus ẽẽ ñ possit. nͥ forte illud qđ alipio
aliquandu dixi occultissime habet mag¬
nã uim. ut qm̃ numerus ille intelligibilis
infinite crescit. ñ tam̃ infinite minuit᷑.
nã ñ eũ licet ultra monade resoluere ẽ
tra sensibilis. Nã qͥd ẽ aliud sensibilis mi¬
merus. nisi corporeoꝵ uł corpoꝵ quantitas
minui quidẽ infinite. s infinite crescere
nequeat: Et ido fortasse merito philosophi

Expanded text:
medium! et alia similia, quae similiter nouimus. medium! et alia similia, quae similiter nouimus. nunc uero quomodo uel qualiscumque beatus sum, qui nescio. cur tantus mundus sit, cum rationes figurarum, per quas est, nihil prohibeant esse, quanto quis uoluerit, ampliorem? aut non mihi diceretur, immo non cogeremur confiteri corpora in infinitum secari, ut a certa uelut basi in quantitatem certam certus corpusculorum numerus surgeret? quare cum corpus nullum esse minimum sinitur, quo pacto esse sinamus amplissimum, quo amplius esse non posset, nisi forte illud, $uo3 aliquando Alypio dixi occultissime, habet magnam uim, ut, quoniam numerus ille intellegibilis infinite crescit, non tamen infinite minuitur — nam non eum licet ultra monadem resoluere —, contra sensibilis- — nam quid est aliud sensibilis numerus nisi corporeorum uel corporum quantitas? — minui quidem infinite, sed infinite crescere nequeat. et ideo fortasse merito philosophi
Abbreviated transcription (Latin):
ulla miseria sit. quã ipsa stulticia. Unde
gͦ illi uisum ẽ: cn lectis illis libellis. etiam
sapientẽ me ausus ẽ credere: Non usq
adeo temeraria ẽ letitia gestiens. p̃sertim
hominis cuiꝰ quanti ponderis consid̾atio
sit. bene nouimꝰ. Illud gͥẽ. Seripsit qͦd nob̾
putauit aulcissimũ fore. quia & illi dulce
factũ ẽ. qͥcqͥd possumꝰ uullis litt̾is & scrip¬
sit gaudens. nec curauit qͥd cõmittendũ
gaudenti calamo eẽt. uid si soliloquia le¬
gisset: Leraret᷑ multo exundantius. nec ta¬
men reperiret plus aliqͥd qͦd me appellarer
quã beatũ. Cito gͦ summũ nom̃ essudit ĩ me:
nec sibi aliqͥd reseruauit. qͦd de me letior as¬
seueret. Nide. leticia qͥd faciat. S ubi ẽ ista
beata uita᷑ Ibi. ubi nam: O si ipsa eẽt. re¬
pelleret atomos epicuri. O si ipsa eẽt:sciret
nichil deorsum ẽẽ nisi mundũ. O si ipsa eẽt.
noss extrema sperȩ tardius rotari quam

Expanded text:
ulla miseria sit quam ipsa stultitia. unde ulla miseria sit quam ipsa stultitia. unde ergo illi uisum est? an lectis illis libellis etiam sapientem me ausus est credere? non usque adeo temeraria est laetitia gestiens praesertim hominis, cuius quanti ponderis consideratio sit, bene nouimus. illud igitur est: scripsit, quod nobis putauit dulcissimum fore, quia et illi dulce factum est, quicquid posuimus in illis litteris, et scripsit gaudens nec curauit, quid committendum gaudenti calamo esset. quid? si Soliloquia legisset? laetaretur multo exundantius nec tamen reperiret plus aliquid, quod me appellaret, quam beatum. cito ergo summum- nomen effudit in me + nec sibi aliquid reseruauit, quod de me laetior adseueret. uide, laetitia quid faciat. Sed ubi est ista beata uita? ubi? ubinam? o si ipsa esset repellere atomos Epicuri! o si ipsa esset scire nihil deorsum esse praeter mundum! o si ipsa esset nosse extrema sphaerae tardius rotari quam
Abbreviated transcription (Latin):
Ntrũ nescio quo ut ita dicam
blandiloquio tuo factũ putem. an uere ita
se res habeat: incertũ apud me ẽ. Nã repen¬
te accidit. nec satis deliberatũ ẽ. quatinus
debeat cõmitti fidei. Expectas quid istud
sit qdͣ censes. ꝓ pe ꝑsuasisti mͥ ñ quide bea¬
tũ eẽ me. nã id solius sapientis p̃diũ ẽ. s
certe quasi beatũ: ut dicimus hominẽ quasi
hominem. incõꝑatione hominis illius quẽ
plato cognouerat. aut quasi rotunda & qua¬
si quadra ea que uidemus. eũ longe ab eis
absint que paucoꝵ animꝰ uidet. Legi enĩ
litt̾as tuas ad lucernã iãcenatus. Exima
erat cubitio: s ñ etiã ĩta dormicio. Siuppe
diu mecũ inlecto situs cogitaui. atq has lo¬
quelas habui. augustinꝰ ipse cũ augustino.
Nonne uerũ ẽ qͦd nebridio placet. beatos noᷤᷤ
ẽẽ: Non utiq Nã stu̾tos adhuc eẽ. nec ipse
audet negare. Iuid si etiã stultis beata ui¬
ta contingit: Purũ quasi uͦ parua uł alla

Expanded text:
Utrum nescio quo, ut ita dicam, blandiloquio tuo factum putem, an uere ita se res habeat, incertum apud me est. nam repente accidit nec satis deliberatum est, quatenus debeat committi fidei. expectas, quid istuc sit. quid censes? prope persuasisti mihi non quidem beatum esse me, nam id solius sapientis praedium est, sed certe quasi beatum, ut dicimus hominem quasi hominem in comparatione hominis illius, quem Plato nouerat, aut quasi rotunda et quasi quadra ea, quae uidemus, cum longe ab eis absint, quae paucorum animus uidet. legi enim litteras tuas ad lucernam iam cenatus; proxime erat cubitio, sed non ita etiam dormitio; quippe diu mecum in lecto situs cogitaui atque has loquelas habui Augustinus ipse cum Augustino: Nonne uerum est, quod Nebridio placet, beatos nos esse? non utique; nam stultos adhuc esse nec ipse audet negare. quid, si etiam stultis beata uita contingit? durum! quasi uero parua uel alia
Abbreviated transcription (Latin):
ualentinus. aurelus. innocentius.
ceti ep̃i. de concilio cirtensi. ad donatistas.
Cũ in aurib nr̃is fama crebresceret. hoc
uob̾ ur̃os ep̃os dicere. cognitorẽ p̃mio fuis¬
se corruptũ. ut contra eos sententia ꝓfer¬
ret᷑. uos aũ ista facile credere. ac ꝓt̾ea mul¬
tos ur̃m adhuc nolle acquiescere ueritati:
placuit nob̾ cogente dñi karitate. ex con¬
cilio nr̃o hec aduos scripta dirigere. quib
prunitus ammoneremini illos uob̃ uictos
atq conuictos hec m̃datia iactare. qͥ eniã
in suo mandato qd ꝓ illa collatione fece¬
runt. & suis nominib atq subscriptionib

Expanded text:
LENTINUS, AURELIUS, INNOCENTIUS, T CETERI EPI- SCOPI DE CONCILIO ZERTENSI AD DONATISTAS. Cum in auribus nostris fama crebresceret hoc uobis uestros episcopos dicere, cognitorem praemio fuisse corruptum, ut contra eos sententia proferretur, uos autem ista facile credere ac propterea multos uestrum adhuc nolle adquiescere ueritati, placuit nobis cogente domini caritate ex concilio nostro haec ad uos scripta dirigere, quibus primitus admoneremini illos uobis uictos atque conuictos haec mendacia iactare. qui etiam in suo mandato, quod pro ipsa conlatione fecerunt et suis nominibus atque subscriptionibus
Abbreviated transcription (Latin):
orationes ad dnm̃ d̾m nr̃m. ut misereat᷑
nr̃i. Qd ipm ut scilicet eccłas ñ desererẽt
d̃i dono ñ nulli prudentes & sc̃ĩ uri. &
uelle & facere meruert. & ĩt dentes ob¬
trectantiũ a sui ꝓpositi intentione mi¬

Expanded text:
tiones ad dominum deum nostrum, ut misereatur nostri. quod ipsum, ut scilicet ecclesias non desererent, dei dono nonnulli prudentes et sancti uiri et uelle et facere meruerunt et inter dentes obtrectantium a sui propositi intentione mi
Abbreviated transcription (Latin):
dei quã uł tacere uł negare asserit᷑. aperti¬
ssime c̃fiteri. S utrũ ipse sit liber inquo
de spiritalib diuiciis illa uerba posuit.
uel utrũ ad urãm ꝑuenerit sc̃itatẽ: rescͥp¬
tis ur̃is petimꝰ nos dignemini fac̾e cerciores.

Expanded text:
Dei quam vel tacere vel negare asseritur, apertiDei quam vel tacere vel negare asseritur, apertissime confiteri. sed utrum ipse sit liber, in quo de spiritalibus diuitiis illa uerba posuit. uel utrum ad nestram peruenerit sanctitatem, rescriptis uestris petimus nos dignemini facere certiores.
Abbreviated transcription (Latin):
q partitũ. nec sola reuelatione scientiȩ nos
diuinitus adiuuari. ut pie iusteq uiuamus.
que sine karitate inflat. uerũ etiã inspirati¬
one karitatis ipsius que plenitudo legis ẽ.
& que cor nr̃m ut scientia ñ inflet. edificat.
potiumus inuenire. Maxime aũ hoc inisto
libro eẽ uellemus. ex quo descripta illa uer¬
ba posuimus. ubi uirginem xp̃i ita landats
tanquam spiritales dunicias nullus ei p̃ter
ipsam conferre possit. & tanquã nisi ex ipsa
eẽ ñ possint. ñ uult eã indũo głari. s sic gła¬
ri quasi ñ acceperit. In quo libro quãuis
nec ipsius nec tuȩ reuerentiȩ nomen exp̃sse¬
rit. tam̃ a matre uirginis ut. ad eam re¬
scriberet a se postulatũ eẽ cõmemorat. In
quada uͦ epła sua idem pelagus ubi & nomͣ
suũ aꝑtissime ponit. nec nomen sacrȩ uirgi
nis tacet: dicit ad eã se scripsisse. & eiusdem
sui operis testimonio ꝓbari nitit᷑. se grãm

Expanded text:
que partitum nec sola reuelatione scientiae nos que partitum nec sola reuelatione scientiae nos diuinitus adiuuari, ut pie iusteque uiuamus, quae sine caritate inflat, uerum etiam inspiratione caritatis ipsius. quae plenitudo legis est et quae cor nostrum. ut scientia non iuflet, aedificat. eris potuimus inuenire. Maxime autem hoc in isto libro esse uellemus, ex quo descripta illa uerba posuimus, ubi uirginem Christi ita laudans. tamquam spiritales diuitias nullus ei praeter ipsam conferre possit et tamquam nisi ex ipsa esse non possint. non uult eam in domino gloriari, sed sic gloriari, quasi non acceperit. in quo libro quamuis nec ipsius nec tuae reuerentiae nomen expresserit, tamen a matre uirginis, ut ad eam scriberet, a se postulatum esse commemorat. in quadam uero epistula sua idem Pelagius, ubi et nomen suum apertissime ponit nec nomen sacrae unis tacet, dicit ad eam se scripsisse, et ejusdem sui operis testimonio probare nititur se gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
desid̾abat qͥ potius ẽtinentiã ne pecca¬
ret optabat. uł quid faciendũ eẽt scire¬
peffer cupiebat. cũ iã se scire fateretur
cuuis eẽt hoc donũ. s utiq tantas uo¬
luntatis iures. tantũ dilectionis ardorẽ
uolebat. accipere sp̃u sapientiȩ: qͥ suffi¬
ceret ad ĩplendã magnitudinẽ continen¬
tiȩ. Si gͦ tale aliquid illic inuemire potueri¬
tis. uberrimas gr̃as agimus. si rescribendo insi¬
nuare dignemini. Satis enĩ diciꝰ potest. quan¬
tum cupiamus in eoꝵ hominũ scriptis. qui ꝓp¬
ter acrimoniã atq facundiã leguntur a plu¬
rimis. apertã c̃fessionẽ illius gr̃e repperiri.
quã uehement̃ cõmendat apłs: qui etiã ipsius
mensurã fidei sine qua impossibile ẽ deo pla-¬
cere. ex qua iustus uiuit que ꝑdilectionem
oꝑat᷑. ante quã & sine qua omnino nullacu¬
iusquã bona oꝑa existimanda sunt: qm̃ om̃e
quod ñ ẽ ex fide peccatũ ẽ: đm dicit unicui¬

Expanded text:
desiderabat, qui potius continentiam, ne peccadesiderabat, qui potius continentiam, ne peccaret, optabat, uel, quid faciendum esset, scire cupiebat. cum iam se scire fateretur, cuius esset hoc donum, sed utique tantas uoluntatis uires. tantum dilectionis ardorem uolebat accipere spiritu sapientiae, qui sufficeret ad implendam magnitudinem continentiae. si ergo tale aliquid illic inuenire potueritis, uberrimas gratias agimus, si rescribendo insinuare dignemini. \' Satis enim dici non potest, quantum cupiamus in eorum hominum scriptis, qui propter acrimoniam atque facundiam leguntur a plurimis, apertam confessionem illius gratiae reperiri, quam uehementer commendat apostolus, qui etiam ipsius mensuram fidei, sine qua impossibile est deo placere, ex qua iustus uiuit, quae per dilectiouem operatur, ante quam et sine qua omnino nulla cuiusquam bona opera existimanda sunt, quoniam omne, quod non est ex fide, peccatum est, deum dicit unicui
Abbreviated transcription (Latin):
quibus id qđ scimus faciamus. Et qđ no¬
bis in gr̃a uł ad uitorio di dicunt. dnm̃
xp̃m bene uiuendi ꝓpositũ exemplum
ad eandem doctrinam reuorant. quia
scilicet ineius exemplo discimus quẽ ad
modu uuere debeamus. Non aũ uolunt
ad hoc nos uiuari. ut quod discendocog¬
noscunus. etiã diligendo faciamus. Aut
certe in eode libro inuenite ali quid si
potestis. ubi excepta natura. excepto qd̾
ad eandem naturam ꝑtinet arbitrio
uoluntatis. ex cepta remissione peccatoꝵ.
& reuelatione doctrinȩ. tale qi ad¬
uitoriũ ẽfiteat᷑. quale confitet᷑ ille
qui dixit. Cũ scirem qui a nemo ẽẽ pot̃
continens nͥ d̾s det. & hoc ip̃m erat sa¬
pientiȩ sci re cuius eẽt hoc donũ. adii
dnm & dep̃catus sum illũ. Neq enĩ iste
aut naturam p̃cando uolebat acciꝑe ĩ
qua c̃ditus ẽrat. aut de naturali uolun¬
tatis. arbritrio satagebat cũ quo con¬
ditus erat. aut remissionẽ peccatoꝵ

Expanded text:
quibus id, quod discimus, faciamus. et quod noquibus id, quod discimus, faciamus. et quod nobis in gratia uel adiutorio dei dicunt dominum Christum bene uiuendi propositum exemplum, ad eandem doctrinam reuocant, quia scilicet in eius exemplo discimus, quem ad modum uiuere debeamus; non autem uolunt ad hoc nos iuuari, ut, quod discendo cognoscimus, etiam diligendo faciamus. Ant certe in eodem libro inuenite aliquid. si potestis. ubi excepta natura. excepto, quod ad eandem naturam pertinet. arbitrio uoluntatis. excepta remissione peccatorum et reuelatione doctrinae tale dei adiutorium confitetur, quale confitetur ille, qui dixit: Cum scirem. quia nemo esse potest continens, nisi deus det, et hoc ipsum erat sapientiae scire, cuius esset hoc donum, adii dominum et deprecatus sum illum. neque enim iste aut naturam precando uolebat accipere. in qua conditus erat, aut de naturali uoluntatis arbitrio satagebat, cum quo conditus erat, aut remissionem peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ negat eẽ exd̾o. nescimus eui faciat in u¬
riã nisi do. ac ꝑ hoc illi utriq trinttati.
Quod mału absit a uob̾ sic̃ ab eẽ credimꝰ.
absit omnino ut tale aliqͥd in animo nꝰ
dicimꝰ tuo. uł sacre uirginis filiȩ tuȩ.
s in euiusq extremi meriti famuli uel
famulȩ ur̃ȩ liber ille fecerit. ex quo nͣ¬
nulla uerba que facilius intelligi possẽt
ponenda credidimus. Si aut ailigentuis
intendatis enã illa que ibi udetur uelut
ꝓ gr̃a siue adiutorio di dicere. sic inuenie¬
tis ambigua. ut possint referri uel ad na¬
turã. uł ad doctrinã. ł ad remissionẽ pec¬
catoꝵ. Nã & qđ cogunt᷑ confiteri nos orare
debere. ne uitremus in temptationẽ: posst̃
ad hoc referre. ut hac̾tenus nos ad id re¬
spondeant ad iuuari. quatenus orantib
atq pulsantib nobis aꝑiat᷑ intelligentia
ueritatis. ubi discamus quid facere debe¬
amus. ñ ut uires accipiat uoluntas nr̃a.

Expanded text:
est, negat esse ex deo, nescimus, cui faciat iniuest, negat esse ex deo, nescimus, cui faciat iniuriam nisi deo ac per hoc illi utique trinitati, quod malum absit a uobis, sicut abesse credimus. absit omnino, ut tale aliquid in animo. non dicimus tuo uel sacrae uirginis filiae tuae sed in cuiusque extremi meriti famuli uel famulae uestrae liber ille fecerit, ei quo nonnulla uerba, quae facilius intellegi possent. ponenda credidimus. Si autem diligentias intendatis etiam illa, quae ibi uidetur uelut pro gratia siue adiutorio dei dicere. sic inuenietis ambigua, ut possint referri uel ad naturam uel ad doctrinam uel ad remissionem peccatorum. nam et quod coguntur confiteri orare nos debere, ne intremus in temptationem, possunt ad hoc referre, ut hactenus nos ad id respondeant adiuuari, quatenus orantibus atque pulsantibus nobis aperiatur intellegentia ueritatis. ubi discamus, quid facere debeamus, non ut uires accipiat uoluntas nostra,
Abbreviated transcription (Latin):
in ea głã salubrit̾ eius: cũ ds qͥ in illa est
ipse est gła eius. a quo habet omĩa bona qͥb
est bona. & habebit omuia quib melior erit.
inquantũ in hac uita melior ẽẽ poterit:
& quib ꝑfecta erit. quando fuerit diuina
gr̃a ñ humana laude ꝑfecta. In dño lauda¬
bit᷑ anima eiꝰ. qͥ saciauit inbonis desideriũ
eiꝰ: quia & hoc desideriũ ipse inspirauit. ne
uirgo eius sic inaliquo bono głetur quasi
ñ acceperit. De hoc gͦ eius affec̾tu. utrum ñ
fallamur: inde nos fac potius reseri. ben¬
do cerciores. Nã illud optime nouimus. cũ
omnib ur̃is cultores uos eẽ & fuisse
iudiiduȩ trinitatis. S nẽ hineso łu
error humaniis obrepit. ut aliquid secus
senciat᷑ de ĩdiuidua trinitate. Sunt enĩ
sc alia ĩ quib perniciosissime errat᷑. sicuti
hoc ẽ unde diucius fortasse quã satis eẽt.
ur̃ȩ fidei castȩq prudentiȩ in hac ȩpła
locuti sumus: quãquã quibonũ qđ ex do

Expanded text:
iter gloria eius, cum deus, qui in illa est, ipse est gloria eius. a quo habet omnia bona, quibus est bona, et habebit omnia, quibus melior erit, in quantum in hac uita melior esse poterit. et quibus perfecta erit, quando fuerit diuina gratia, non humana laude perfecta. in domino enim laudabitur anima eius, qui satiauit in bonis desiderium eius. quia et hoc desiderium ipse inspirauit, ne uirgo eius sic in aliquo bono --glorietur, quasi non acceperit. De hoc ergo eius atfectu utrum non fallamur, inde nos fac potius rescribendo certiores. nam illud optime nouimus cum omnibus uestris cultores uos esse et fuisse indiuiduae trinitatis. sed non hinc solum error humanus obrepit, ut aliquid secus sentiatur de indiuidua trinitate. sunt enim et alia, in quibus perniciosissime erratur, sicuti hoc est, unde diutius fortasse, quam satis esset uestrae fideli castaeque prudentiae, in hac epistula locuti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
alius aũ sic. Audiat etiã ipsum ñ tan¬
tum suũ. s uniu̾sȩ eccłȩ unicũ sponsũ.
tã magnũ bonũ atq p̃clarũ se potius
dõ & dño nr̃o grãs agere debere:. quã
cuiꝰ quã u̾ba qđ uelud ex seipsa idhabe¬
at: ut ñ dicamꝰ assentantis adulatoris.
ne de occultis hominũ temere iudica¬
re uideamꝰ. certe errantis laudatoris au¬
dire. Omne quippedatũ optimũ. & om̃e
donũ ꝑfectũ. sic̃ dic̃ etiã apłs iacobus.
desursum ẽ descendens a patre lumuiũ.
Hinc gͦ ꝙ. sc̃a uirginitas. qua te filia uolen¬
tem: gaudentẽq uicit. natu posterior. ac¬
tu prior. genere ex te. honore ante te. etate
subsequens. sc̃itate p̃cedens. in qua etiam
tuũ eẽ cȩpit. qđ in te ẽẽ ñ potuit. Illa quip¬
pe carnalit̾ ñ nupsit. ut ñ tantũ sibi. s etiã
sisti ut uasceret᷑. Hec di dona sunt. & ur̃a
quid̾e st̃: s ñ ex uob̃. Nabetis enĩ thesau¬

Expanded text:
alius autem sic . Audiat etiam ipsum, non tanalius autem sic . Audiat etiam ipsum, non tantum suum, sed universae Ecclesiae unicum sponsum, tam magnum bonum atque praeclarum, se potius deo et domino nostro gratias agere debere quam cuiusquam uerba, quod uelut ex se ipsa id habeat, ut non dicamus assentantis adulatoris, ne de occultis hominum temere iudicare uideamur, certe errantis laudatoris audire. omne quippe datum optimum et omne donum perfectum, sicut dicit etiam apostolus Iacobus, desursum est descendens a patre luminum. hinc ergo et sancta uirginitas. qua te filii uolentem gaudentemque uicit natu posterior. actu prior. genere ex te, honore ante te, aetate subsequens, sanctitate praecedens, in qua etiam tuum esse coepit, quod in te esse non potuit. illa quippe carnaliter non nupsit, ut non tantum sibi sed etiam sisti, ut nasceretur. haec dei dona sunt et uestra quidem sunt sed non ei uobis; habetis enim thesau
Abbreviated transcription (Latin):
nisi inte. optime & uerissime dictũ ẽ.
Iste plane eibus ẽ. Quod uͦ ait. ñ uͥexte.
hoc om̃ino uirusẽ. absit ut hec. liben
t̾ audiat uirgo xp̃i. que pie intelligit
ꝓpriã pauꝑtatem cordis humani: & id̾o
illic nͥ sponsi sui donis nescit ornari. Au¬
diat gͦ potius apłm dicentem. Despon¬
saui uos uni uiro. uirginẽ castã ex hibe¬
re xp̃o. Timeo aũ ne sic̃ serpens eua ni
seduxit inuersutia sua. sic & ur̃e m̃tes
eus. ñ istũ qͥ dicit nullus tͥ pͣtet᷑ te con¬
ferre potest. & nͥ ex te & inte eẽ ñ posst̃.
s illum audiat qui dicit. Habemus the¬
saurũ inuasis fictilib ut eminentia¬
sit uirtutis dĩ. &. ñex nob̃. De ipsa qͦq
sac ra continentia uirginali. quod ñ si¬
bi sit ex se ipsa. s sit di donũ. quãuis
credenti uolentiq collatũ. eundẽ audi¬
at ueracẽ piũq doctorẽ: qͥ cũ ageret
qͥsq ꝓpriũ donũ habet adeo. alius sic.

Expanded text:
nisi in te\', optime et uerissime dictum est: nisi in te\', optime et uerissime dictum est: iste plane cibus est; quod uero ait non nisi ex te\\ hoc omnino uirus est. absit, ut ter audiat uirgo Christi, quae pie intellegit propriam paupertatem cordis humani et ideo illic nisi sponsi sui donis nescit ornari. audiat ergo potius apostolum dicentem: Desponsaui uos uni uiro uirginem castam exhibere Christo. timeo autem, n e, sicut serpens Euam se-duxit in uersutia sua, sic et uestrae metiis non istum, qui dicit: Nullus tibi eas praeter te conferre potest\' et: \'Nisi ex te et in te esse non possunt, sed illum audiat. qui dicit: Habemus thesaurum istum in uasis fictilibus, ut eminentia uirtutis sit dei et non ex nobis. De ipsa quoque sacra continentia uirginali, quod non sibi sit ex se ipsa, sed sit dei donum quamuis credenti uolentique conlatum, eundem audiat ueracem piumque doctorem, qui, cum hinc ageret, que proprium donum habet a Deo, alius sic,
Abbreviated transcription (Latin):
muinib qͥsqͥs noudũ c̃fitet᷑. quantũ & quã
ex iciabiliter erret intelligis. Quomͦ gͦ a
uob̾ quib tantã dilectionem debemus
ammonendis. ut talia caueatis. dissimu¬
lare possemꝰ. cũ legissemꝰ librũ quẽ ad
scãm demetriadem quisnã scripserit uł
utrũ ad uos peruenerit. ur̃is potius re¬
scriptis nosse uolumus: Inquolibro si
fas ẽ xp̃i uirgo legat. unde credat uirgi¬
nałe suã sc̃itatẽ om̃sq spiritales diuicias.
ñ nͥ ex se ipsa sibi eẽ: atq ipsa prius quã sit
plenissime beata discat do ẽẽ qđ absit ĩgra¬
ta Uerba enĩ ad ilła scripta in eodem li¬
llã corporalis nobilitas atq opulentia.
tuoꝵ inrtelligunt᷑ ẽ. ñ tua. Spiritales uͦ
diuicias. nullus tͥ preterte conferre po¬
terit. In his gͦ uire laudanda. in his me¬
rito cȩteris preferendaes. que mͥ exte &
inte eẽ ũ possunt. Cernis nempe quanta
in his uerbis sit cauenda ꝑmeies. Nam
utiq qđ dictum ẽ: ñ possunt ẽẽ ista bona

Expanded text:
quantum et quam exitiabiliter erret, intellegis. Quo modo ergo a uobis. quibus tantam dilectionem debemus, admonendis, ut talia caueatis, dissimulare possemus, cum legissemus librum, quem ad sanctam Demetriadem quisnam scripserit uel, utrum ad uos peruenerit, uestris potius rescriptis nosse uolumus. in quo libro, si fas est, legat uirgo Christi, unde credat uirginalem suam sanctitatem omnesque spiritales diuitias non nisi ex se ipsa sibi esse, atque ita. priusquam sit plenissime beata, discat deo esse - quod absit! — ingrata. uerba enim ad illam scripta in eodem linam corporalis nobilitas atque otuorum intelliguntur esse, non tua. Spirituales vero divitias nullus tibi, praeter te, conferre poterit. in his ergo iure laudanda. in his merito ceteris praeferenda es, quae nisi ex te et in te esse non possunt\'. Cernis nempe. quanta in his uerbis sit cauenda pernicies. eam utique, quod dictum est: Non on possunt esse ista bona
Abbreviated transcription (Latin):
que p̾cellit omnẽ intellectũ. ñ ẽ utiq mi
nor intellectu nr̃o. ut cũ iste sit oculis
corporalib inuisibilis illa putet᷑ uisibi¬
lis. an aliud par dei. aliud splendor dei. ceũ
idem ipse sit unigenitus filius: cuius &
illa caritas que suꝑeminet scientiȩ cuiꝰ
cessibilis ẽ oculis carnis. quanto magis
illa huis incõꝑabilit̾ suꝑeminens: ac ꝑ
hoc cũ sit aliquid nr̃m usibile sicut hoc
corpus. aliqͥd uͦ muisibile sic̃ homo inte¬
rior. &. cũ optimũ nr̃m hoc ẽ mens atq
intelligencia inuisibile sit oculis corpo¬
ris. qͦ mͦ id qͦd ẽ melius optimo nr̃o. uisibi¬
leerit inferiori nr̃o. Arbitror iã te con¬
cedere his omnib consideratis recte dic¬
tũ eẽ. qͦd d̾s nec in loco uidet᷑. s mundo
corde. nec corporalib oculis queritur.
nec circũscribit᷑ uisu. nec tactu tenetur
nec audit᷑ affatu. nec sentit᷑ incessu&
si qͥd in his minus intelligimꝰ uel alit̾ sa¬
pimus. id quoꝙ nob̃ ds̃ reuelabit. siin qͥd

Expanded text:
quae praecellit omnem intellectum, non est utique minor nostro intellectu, ut cum iste sit oculis corporalibus invisibilis, illa putetur esse visibilis. An aliud pax Dei, aliud splendor Dei? cum idem ipse sit unigenitus Filius, cujus et illa charitas quae supereminet scientiae, cujus cessibilis est oculis carnis; quanto magis illa, huic incomparabiliter supereminens! ac per hoc cum sit aliquid nostrum visibile, sicut hoc corpus, aliquid vero invisibile, sicut homo interior et cum optimum nostrum, hoc est mens atque. intellegentia, inuisibile sit oculis corporis, quo modo id, quod est melius optimo nostro, uisibile erit inferiori nostro? Arbitror iam te concedere his omnibus consideratis recte dictum esse, quod deus nec in loco uidetur sed mundo corde nec corporalibus oculis quaeritur nec circnec auditur affatu, nec sentitur incessu, et si quid in his minus intelligimus vel aliter sapimus, id quoque nobis Deus revelabit, si in quod
Abbreviated transcription (Latin):
inquit & si potestas ñ ẽ uidendi. ẽ gr̃a ꝓme¬
rendi ut uidere possimus. Et ideoꝰ qui habu¬
it grãm. meruit copiã. Nos copiã ñ merem᷑.
quia dm̃ uidendi grãm ñ habemꝰ. His utiq¬

Expanded text:
n, etsi potestas non est uidendi, est gratia promen, etsi potestas non est uidendi, est gratia promerendi, ut uidere possimus. et ideo qui habuit gratiam meruit copiam; nos copiam non meremur, quia deum uidendi gratiam non habemus. et q
Abbreviated transcription (Latin):
nib corporũ: ideo dixit. Species uidet᷑.
urtus uero narrat᷑. Illa oculis ista men¬
te cõp̃hendit᷑. Pro inde narrante unige¬
nito qui ẽ ĩ sinu patris narratione in¬
effabili. creatura racionalis munda &
sc̃a ĩplet᷑ dĩ uisione ineffabili. Quã tẽ
consequem᷑. cũ equales angłis facti fueri¬
mus: quia sicut: ista uisibilia corporis
sensib nota. dm̃ nemo uidit unquã. qm̃
si aliquando eo modo usus ẽ. ñ sieut ista
natura uidetur. s uoluntate uisus ẽ specie
qua uoliit apparens. latente natura: atꝙ
inse incõmut abiliter permanente. Eo aũt
moddo quo uidetur sicutiẽ. nunc fortasse ui¬
det᷑ a quib dam angelis. A nob̾ aũ tẽ ita ui¬
debitur: eũ eis facti fuerimꝰ equales. Bend̾
cũ adddidisset. quia nec potestates celoꝵ sic̃
seraphin nͥ cũ uolunt & quemadmodum
uolunt uidentur: ut hino eriã coniceretur
quanta sit in uisibilitas trinitatis. tamen

Expanded text:
nibus corporum, ideo dixit: \'Species uidetur, nibus corporum, ideo dixit: \'Species uidetur, uirtus uero narratur; illa oculis, haec mente comprehenditur\'. proinde narrante unigenito, qui est in sinu patris, narratione ineffabili creatura rationalis munda et sancta impletur dei uisione ineffabili, quam tunc consequemur, cum aequales angelis facti fuerimus, quia, sicut uidentur ista uisibilia corporis sensibus nota, deum nemo uidit umquam, quoniam. si aliquando eo modo uisus est, non sicut ista natura uidetur, sed uoluntate uisus est specie, qua \'uoluit, apparens latente natura atque in se incommutabiliter permanente. eo autem modo, quo uidetur, sicuti est, nunc fortasse uidetur a quibusdam angelis, a nobis autem tunc ita uidebitur. cum eis facti. fuerimus aequales. ! Deinde cum addidisset, quia nec potestates caelorum sicut Seraphin, nisi cum uolunt et quem ad modum uolunt, uidentur, ut hinc etiam coniceretur, quanta sit inuisibilitas trinitatis: Tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
spectu eius erat ostend̾et ei semet ipsum.
Hoc enĩ nobis summũ premium uiresur.¬
rectione ꝓmittitur: quod erunus equa¬
les angelis dei. Ac per hoc sinec ipsi ui
dent qͦuemadmodum est. quomodo nos ita
iusuri sumus cũ eis equales in resurrec¬
tione facti fuerimus : S uide quid con¬
sequenter dicat nr̃ ambrosius. Beniq
inquit cũ additur uiugenitus filius ipse
enarrauit. mentiũ magis quã oculoꝵ ui¬
sio declaratur. Species enim uidetur:
uirtus uͦ narratur. Illa oculis. ista m̃te
sionẽ ad utrũq referendam. nc̃ eã non
tius inloquendo solemus oculis attri¬
buere uisionem: sicut speciem corpori.
pat inrebus que locis continentur. ua¬
rianturq colorib. S si nulla species eẽt
mente contuenda: ũ diceret ille. Speci¬
osus forma p̃ filiis hominũ. Neq enĩ
hoc scđm carnem dictum ẽ. & ñ scdm̃
ꝑtinens ad mentis obtutum. S quia usi¬
tatius incorporib dr̃ uel insimilitudi¬

Expanded text:
spectu ejus erat, ostenderet illi semetipsum . spectu ejus erat, ostenderet illi semetipsum . Hoc enim nobis summum praemium in resurrectione promittitur, quod erimus aequales angelis Dei. Ac per hoc si nec ipsi eum vident sicuti est, quomodo nos ita visuri sumus, cum eis aequales in resurrectione facti fuerimus? Sed vide quid consequenter dicat noster Ambrosius. Denique, ique cum additur: unigenitus filius ipse enarrrauit, mentium magis quam oculorum uisio declaratur; species enim uidetur, uirtus uero narratur; illa oculis, haec mente sionem ad utrumque referendam, nunc eam non tius in loquendo solemus oculis adtribuere uisionem sicut speciem corpori. patur in rebus, quae locis continentur, varianturque coloribus. Sed si nulla species esset mente contuenda, non diceretur ille « speciosus forma prae filiis hominum . » Neque enim hoc secundum carnem dictum est, et non secundum pertinens ad mentis obtutum; sed quia usitatius in corporibus dicitur uel in similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
nichil eius lateat uidentem. aut cuius
fines circumspici possunt: sicut te latet¬
nichil latet presentis uoluntatis tuȩ: Cir¬
cumspicere aũ potes fines anuli tui. Ex¬
empli gr̃a. duo posui. quoꝵ alterum ad
mentis obtutum. alterum ad corporales
oculos ꝑtinet. Hisus enĩ sicut ille ait.
ad utrumq referendus ẽ: idest & ad ocu¬
los. ⁊ad mentem. Porro si propterea dm̃
nemo uidit unquã. quia sicut ait disputa¬
tor cuus uerba consideramus plenitudi
nem diuiuitatis eius nemo conspexit.
nemo mente aut oculis cõprehendit. ui¬
dit enĩ ad utrumq referendum ẽ. restat
inquirere quomͦ angłi dm̃ uideant. ꝓpt̾
illud quod ex eugłio cõmemoraui. angłi
eoꝵ semꝑuident᷑ faciem patris mei. Sͦi
enĩ & ipsis ñ sicuti ẽ. s latente sua natu¬
ra. in specie qua uoluerit apparet. ma¬
gis magisq requirendum ẽ. quomͦ eũ
nos uidebimus sicuti ẽ. & sicut moyses
desiderauit cũ peteret ut ds qui incon¬

Expanded text:
nihil eius lateat uidentem, aut cuius nihil eius lateat uidentem, aut cuius fines circumspici possunt, sicut te nihil latet praesentis uoluntatis tuae, circumspicere autem potes finis anuli tui. exempli gratia duo posui, quorum alterum ad mentis obtutum, alterum ad corporales oculos pertinet; uisus enim, sicut ille ait, ad utrumque referendus est, id est et ad oculos et ad mentem. Porro si propterea deum nemo uidit umquam, quia, sicut ait disputator, cuius uerba consnem divinitatis ejus nemo conspexit, nemo mente aut oculis comprehendit. « Vidit » enim ad utrumque referendum est. Restat inquirere quomodo angeli Deum videant, propter illud quod ex Evangelio commemoravit: « Angeli eorum semper vident faciem Patris mei . » Si enim et ipsis non sicuti est, sed latente sua natura in specie qua voluerit, apparet, magis magisque requirendum est quomodo eum nos videbimus sicuti est, et sicut Moyses desideravit cum peteret ut Deus, qui in con
Abbreviated transcription (Latin):
responsum est moysi uerũ ẽ. quia nemo po¬
test faciem di uidere & uiuere. id est nemo
potest eũ inhac uita uiuens uid̾e sicuti ẽ.
Nã multi uiderunt. s quod uoluntas
elegit. ñ qd natura formauit. Et illud
qd̾ ĩoħs ait. si recte intelligitur. dilectissimi.
filii dei sumus. & nondum apparuit quid eri¬
mus. scimꝰ quia cum apparuerit similes ei eri¬
mus. qm̃ uidebimus eum sicuti ẽ. ñ sicut eũ
homines uiderunt quando uoluit. in spe¬
cie qua uoluit. ñ in natura qua in semet
ipso etiã cũ uideretur latuit. s sicut est.
quod ab eo petebatur cũ ei diceretur. offen¬
de mͥ temet ip̃m ab eo qui cũ illo facie ad
faciem loquebatur. ñ quia dĩ plenitudinẽ
quisquã ñ solum oculis corporis. s uel ip̃a
mente aliquando cõprehendit. Aliud est
enĩ uidere. aliud ẽ totũ uidendo cõprehen¬
dere: quando quidem id uidetur quod p̃¬
sens ut cumq sentitur. Totum autem com¬
p̃henditur uidendo. quod ita uitletur ut

Expanded text:
responsum est Moysi verum est, quia « nemo potest faciem Dei videre, et vivere ; » id est, nemo potest eum in hac vita vivens videre sicuti est. Nam multi viderunt, sed quod voluntas elegit, non quod natura formavit, et illud quod Joannes ait, si recte intelligitur: « Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quod erimus; scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est, non sicut eum homines uiderunt, quando uoluit, in specie, qua uoluit, non in natura, qua in semet ipso, etiam cum uideretur, latuit, sed sicut est, quod ab eo petebatur, cum ei diceretur: Ostende mihi temet ipsum ab eo, qui cum illo facie ad faciem loquebatur, non quia dei plenitudinem quisquam non solum oculis corporis sed uel ipsa mente aliquando comprehendit.\' Aliud est enim uidere, aliud est totum uidendo comprehendere, quando quidem id uidetur, quod praesens utcumque sentitur, totum autem comprehenditur uidendo, quod ita uidetur, ut