comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ion recto seruat legalia sabbata cultu: qͥ pieta¬
tis opꝰ credit ĩ hiis uetitũ. Nulla dies actus hõim
nõ dampnat iniquos. Omĩa cõueniũt tp̃ra iusti¬
ciẽ. Nec corrumpunt᷑ iurtutib ocia sc̃i. Tantũ a
pc̃tis libera corda uacent. Libertas nulla est me¬
lior maior ne potestas. Quam seriuire d̾o cui bene
seruit amor. Absq iugo posita est ditiõis amica
nolũtas. Que tuget affectu nõ gemit ĩꝑio. An¬

Expanded text:
on recto servat legalia sabbata cultu. Qui pietatis opus, credit in his vetitum. Nulla dies actus hominum non damnat iniquos. Omnia conveniunt tempora iustitie. Nec corrumpuntur virtutibus otia sancta, Tantum a peccatis libera corda vacent. lior, majorve potestas, Quam servire Deo, cui bene servit amor. Absque jugo posita est ditionis amica voluntas: Quae viget affectu, non gemit imperio.
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ f uidiciũ legis mori debetis. Dicto decreto ua¬
sio dat coͣr leto. Nõ .n. õs una coħcuit pena s sĩ¬
głis singła sũt gena mortis ꝓposita aliũ uidelic
ignis cremauit. alt̾ nero fertei pectinis unguib
lateratꝰ expirauit. aliũ mors queuis diu̾sa sũꝑ¬
nomen mutantes in hoc fc̃o cõticueĩt prorsus

Expanded text:
cto decreto, vario dat corpora leto. » Non enim omnes una coercuit poena, sed singulis singula sunt genera mortis proposita. Alium videlicet ignis cremavit, alter ferrei pectinis unguibus laceratus exspiravit, alium vero mors quaevis diversa consumpnomen mutantes, in hoc facto de Christo prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
tate subditorũ ĩ capło lites multiplicari. qr
ubi deest seueritas discipline. oriunt᷑ rixe lo
Adducũt oues et boues ĩcapło ut ubi habe¬
ri debet sermo de amimalib hẽatur cura debo
loquendi. Conq̃tit᷑ martha wndet maria. qr
nõ est qui respondeat pro ea. Ubi enim numia
simplicitas prelatoꝵ nõ seruat pacem claustra¬
liũ uel nõ increpat culpas ministrantiũ ibi
nec martha cõpescitur. nec marie silenitiũ cu¬
turbato fr̃i nõ respondeat. nisi qui scit ⁊ qd̾ de¬
beat et qd̾ deceat. In hiis trib ꝑsonis designa
toꝵ. In capło itaq ĩ quo discreti p̃ualet aut¬
toritas p̾lati nemo nisi iuissus loquit᷑. nͥ uel
clamet aliquẽ. uel de ordine q̃rat. uel culpã
dis summꝰ est medicus. ⁊ ꝑfecta medicina se

Expanded text:
tate subditorum, in capitulo lites multiplicari, quia ubi deest severitas disciplinae, oriuntur jurgiaadducunt oves et boves in capitulum, ut ubi haberi deberet sermo de animabus, habeatur cura de boloquendi. Conqueritur Martha, respondet Maria, quia non est qui respondeat pro ea. Ubi enim nimia simplicitas praelatorum non servat pacem claustralium, vel non increpat culpas ministrantium, ibi nec Martha compescitur, nec Mariae silentium cuturbato fratri non respondeat, nisi qui scit quid debet et quid deceat. In his tribus personis designartorum. In capitulo itaque, in quo discreti praevalet auctoritas praelati, nemo nisi jussus loquatur, nisi vel proclamet aliquem, vel de ordine quaerat, vel culpam dis summus est medicus et
Abbreviated transcription (Latin):
nõ atcendens dignitatẽ creatioĩs. casurus se¬
dem q̃siuit elationis. Sic quidã claustraliũ
dũ gen̾is nobilitate p̃eminẽt. dũ litt̾atum
ĩ qͣlibet artiũ ceteros fr̃es p̾cellunt. elationis
sedem petunt. ⁊ qui ex dono tanti numeris
humiliores ẽẽ deberent. cõtra debiliores ⁊ illit¬
teratores suꝑbi tument. Quidam ex data po
tñ obedixe p̾latis nolunt. Unde autẽ ꝓcessit
derectio indignitate unde malũ in angulo cũ¬

Expanded text:
non attendens dignitatem Creatoris, casurus sedem quaesivit elationis. Sic quidam claustralium dum generis nobilitate praeeminent, dum litterarum in qualibet artium caeteros fratres praecellunt, elationis sedem petunt et qui ex dono tanti muneris humiliores esse deberent, contra debiliores et illitteratos superbi tument. tamen obedire praelatis nolunt. Unde igitur processit dejectio, in dignitate; unde subjectio i
Abbreviated transcription (Latin):
ritats apostatasse. ostendit nobis d̾s exempla
quoꝵdam qui peccauerũt. nec desperauerunt.
s amnici dei fc̃i sunt An ignoras petri negatõ
pam dilexit mariã: Amat xp̃c cõfitentiũ
humilitatẽ. nõ suꝑboꝵ obstinationẽ. qui de¬
clinãt cor suũ ĩ uerba malicie. Solent ⁊ qñ

Expanded text:
ritatis apostatasse, ostendit nobis Deus exempla quorumdam, qui peccaverunt, nec desperaverunt, sed amici Dei facti sunt. An ignoras Petri negationpam dilexit Mariam? Amat Christus confitentium humilitatem, non superborum obstinationem, qui declinant cor suum in verba m
Abbreviated transcription (Latin):
quidã iussit emii lampredam. Empta est .xx. nũ
mis papiensib. cocta ⁊ apposita. Et ecce pauper
ad ianuam id marime dari sͥ postulat. qd̾ albĩ
appositũ erat. Mittit ei abbas integrũ ad huc pis¬
cem. Ilico pauꝑ cũ parapside ꝑlena pisce ĩ sublime
se extulit: ⁊ celum cunctis uidentib penetrauit. Et¬
ce ꝓbatio qd̃ illud qd̾ in sinu pauꝑis occultamꝰ. ĩ
celum reponinꝰ. Ep̃c quidam nampredã p̃parari
uissit. Cũq missam cantaret illecebroso gustu
euisdem piscis temptatꝰ est. Affectu erubuit ille
Expletaq missa. febreticũ piscem pauꝑi dari ius¬
sit. Quidam pat̾familias unũ solum nũmũ
hebat ĩ loculo ad emendũ aliqͥd qd̾ cũ pane come¬
deret. Interun pauꝑ aduenit: et mĩam postula¬
uit. Dat ei nũmũ illum. Redit domũ: panis qui¬
solebat apponitur. Et ecce uir quidã ignotꝰ ⁊ quẽ
cens ei a dño suo missos. Et tanqͣm qui expecta¬
retur mox recessit.

Expanded text:
quidam jussit emi lampredam; empta est una viginti quidam jussit emi lampredam; empta est una viginti nummis Papiensibus; coacta et apposita; et ecce pauper ad januam id maxime sibi dari postulat, quod abbati appositum erat. Mittit ei abbas integrum adhuc piscem. Illico pauper cum paropside plena pisce in sublime se extulit, et coelum cunctis videntibus penetravit. Ecce probatio, quod illud, quod in sinu pauperis occultamus, in coelum reponimus. Episcopus quidam lampredam praeparari jussit, cumque missam cantaret, illecebroso gustus ejusdem piscis tentatus est affectu. Erubuit ille, expletaque missa, febreticum piscem pauperi dari jussit. Quidam pater familias unum solum nummum habebat in loculo ad emendum aliquid, quod cum pane comederet. Interim pauper advenit, et misericordiam postulavit. Dat ei nummum illum. Redit domum, panis solitus ei apponitur. Et ecce vir quidam ignotus, et quem cens et a domino suo missos, et tanquam qui exspectaretur, mox recessit.
Abbreviated transcription (Latin):
iudam alienam suem furatꝰ est. Erat a̾
uir ille hospitalis ualde. Int̾ea adest dñs¬
isic in effigie pauꝑis: ⁊ tan qͣm ꝓlixo crine roga¬
bat tonsorem. Ille protinꝰ reuerenter assurgens.
assumptis forpicib eum tondere cepit. Q dum
fac̾e̾t: repperit ĩ occipitio eius duos oculos lati¬
tantes. Expauit ille: et inquisiuit quid hoc eẽt
sui ille. ego inqͥt ih̃c uocor qui undiq curicta
cõtemplor: ⁊ isti sũt oculi qͥb uidi suẽ quã ĩ cauea
cõclusisti. Moxq disparuit. Quidam ep̃c nali¬
de sitiens. uinũ sibi afferri p̾cepit. CCumq pin¬
cerna totũ qd̃ erat ĩ uasculo exhausiss ĩ poculum
⁊ ep̃o detuliss: eccepauꝑ ĩportinꝰ illd̾ sͥ dari popos¬
cit. dicens. qr si statim non biberet ꝓtinꝰ expiraret.
Precepit ep̃c illud pauꝑi dari. Cũq amplius siti¬
ret ep̃c qͣm ante. issit iterũ ĩ uas uinariũ ĩspici.
si forte aliqͥd suꝑẽẽt. et reꝑtũ est plenũ. A Ibas

Expanded text:
idam alienam suem furatus est. Erat autem vir ille hospitalis valde. Interea adest Jesus in effigie pauperis, et tanquam prolixo crine egebat tonsore. Ille protinus reverenter assurgens, assumptis forcipibus eum tondere coepit. Quod dum faceret, reperit in occipitio ejus duos oculos latitantes. Expavit ille, et inquisivit, quid hoc esset. Cui ille: « Ego, inquit, Jesus vocor, qui undique cuncta contemptor; et isti sunt oculi, quibus vidi suem, quam in cavea modo conclusisti, moxque disparuit. » Quidam episcopus valde sitiens, vinum sibi afferri praecepit, cumque pincerna totum quod erat vasculo exhausisset in poculum, et episcopo detulisset; ecce pauper importunus illud sibi dari poposcit, dicens, quod si statim non biberet protinus exspiraret. Praecepit episcopus illud pauperi dari; cumque amplius sitiret episcopus quam ante, jussit iterum vas vinarium inspici, si forte aliquid superesset, et repertum est plenum. Abbas
Abbreviated transcription (Latin):
dũ certatim illi cõtraria ĩperare contendũt ma¬
iestas atꝙ amor. Nempe urget ille inhibet illa
S int̾uenit dignatio tua qua hoc ip̃m nõ p̃cipis
fed petis. cũ p̃cipere magis te deceat. Cet̾m amor¬
dñm nescit agnoscit filiũ ⁊ infulis ꝑ se satis sb̾¬
iestus est. Obsequit᷑ sponte. gͣtis obtemperat. li¬
rũ patrem et diuitũ. In te hanc mutationem
fcãm ẽẽ cõfido ñ de te nec priori statui tuo pro¬

Expanded text:
dum certatim illi contraria imperare contendunt majestas, atque amor. Nempe urget ille, inhibet illa. Sed intervenit tua dignatio, qua hoc ipsunt non praecipis, sed petis, cum praecipere magis te deceat. Madominum nescit, agnoscit filium et in infulis. Per se satis subjectus est, obsequitur sponte, gratis obtemperat, lir spiritu es. In te hanc mutationem factam esse confido, non de te; nec priori statui tu
Abbreviated transcription (Latin):
ad tempꝰ qmͣ patiare trahi ab ip̃is ⁊ certe pau¬
latim duci quotu nõ ius. Queris quo: Ad cor
dutũ. Ne ꝑgas q̃rete quid illud. sit si nõ exꝑaui¬
sti tuũ est hoc. Solũ .n. est cor durũ qd̾ semet¬
ip̃m nõ exhorret. q nec sentit. Quid me int̾ro¬
gͥas: Int̾roga pharaonẽ. Quid est ergo cordurũ:
Ip̃m est qd̾ nec cõpunctiõe scinditur. nec pietate
mollit᷑. nec mouet᷑ p̾tib nimis ñ cedit flagellis
durat᷑. Ingratũ est ad heneficia. ad cõsilia ĩfidũ
dũ ad peritula in humanũ. ad humana. teme

Expanded text:
ad tempus, quam potiare trahi ab ipsis, et duci certe pauad tempus, quam potiare trahi ab ipsis, et duci certe paulatim quo tu non vis. Quaeris quo? Ad cor durum. Nec pergas quaerere, quid illud sit: si non expavisti, tuum hoc est. Solum est cor durum, quod semetipsum non exhorret, quia nec sentit. Quid me interrogas? Interroga Pharaonem. Nemo Ipsum est quod nec compunctione scinditur, nec pietate mollitur, nec movetur precibus: minis non cedit, flagellis duratur. Ingratum ad beneficia est, ad consilia infidum, d
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ obstupuit. ⁊ egcũ sese non sentientẽ periculo¬
illius qui datus est in reprobum sensũ. Ab hiis
sane cupio t̾ pacẽ. nõ cũ hiis. Nil tam fixũ aĩo
qd̃ neglectũ ⁊ tp̃re nõ absolescat. Wlueri uetu¬
sto ⁊ neglecto callus obducit᷑. ⁊ eo ĩsanabile quo
ĩsensibile fit. Deniq dolor continuus ⁊ acerbus
diucturnꝰ ẽẽ nõ patit̾r. Nam si ñ aliunde extun¬
ditur. ncc̃e est cedat uel sibi. Enĩu̾o cito aut de
temedio cõsolationẽ reciꝑet. aut de assiduitate
stuporẽ. Quid enim ñ inuertat cõsuetudo: Qd
ñ assiduitate duretur: Quid nõ usui cedat: Pri¬
mũ tͥ ĩportabile iidebitur aliqͥd processu tem¬
poris si assuescas iudicabis nõ ado̾ graue. pau¬
paulatim ĩ cordis duritiã iturꝰ. hinc prorsus
rẽ nõ sustinẽs periculo te irronabilit̾ despetatꝰ
ĩmergas. Uereor inquam ne ĩ mediis occupatio¬
nib qm̃ multe sũt. dũ diffidis finem. frontem
doloris. Multo peudentius te illis subtrahas. uł

Expanded text:
quod obstupuit; et aegrum sese non sentientem periculoillius, qui datus est in reprobum sensum. Ab his sane cupio tibi pacem, non cum his. quod neglectu et tempore non obsolescat. Vulneri vetusto et neglecto callus obducitur, et eo insanabile, quo insensibile fit. Denique dolor continuus, et acerbus, diuturnus esse non patitur. Nam si non aliunde extunditur, necesse est cedat vel sibi. Enimvero cito aut de remedio consolationem recipiet, aut de assiduitate stuporem. Quid non invertat consuetudo? quid non assiduitate duretur? quid non usui cedat? mum tibi importabile videbitur aliquid: processu temporis, si assuescas, judicabis non adeo grave; paupaulatim in cordis duritiam itur, rem non sustinens, periculo te irrevocabiliter desperatus immergas. Vereor, inquam, ne in mediis occupationibus, quoniam multae sunt, dum diffidis finem, frontem doloris. Multo prudentius te illis subtrahas vel
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ter solas iniurias nicħ oĩno nõ p̃terit p̾senti¬
um nicħ nõ perit futuroꝵ nulla nisi forte ad ul¬
ciscendũ prospestio seu p̃paratio ẽ. ⁊ ut ĩ breui
cuncta horribilis malimala cõplectar. ip̃m ẽ
qd̾ nec deũ timet nec hoĩem reueretur. En quo
trahere te hñt cctupationes. hee maledicte. si
tñ ꝑgis ut cepisti dare ita te totũ illis nil
tui tibi relinquens

Expanded text:
ter solas injurias, nihil omnino non praeterit; praesentium nihil non perit; futurorum nulla, nisi forte ad ulciscendum, prospectio seu praeparatio est. Et ut brevi cuncta horribilis mali mala complectar, ipsum est quod nec Deum timet, nec hominem reveretur. En quo trahere te habent hae occupationes maledictae: si tamen pergis, ut coepisti, ita dare te totum illis, nil tui tibi relinquens
Abbreviated transcription (Latin):
rardo gladiis ꝑempto gisleberto ã reni undis
submerso ceteroꝵ uix aliqͥs fugit qui nõ aut tru¬
cidaret᷑: aut caꝑetur. Hoc nũtio in fideles regis tor¬
de frangunt᷑ ⁊ ludouicus ab alsatia discedit. et
rex ⁊ fideles eiꝰ cũ ip̃o gratulant᷑. Eodẽ anno ade
marꝰ cluniacensis abbas substituit sibi abbẽm ma¬
iolũ. Guilłs. Hoc anno guilłs filiꝰ rollonis dux
normãnoꝵ dolo ĩ francia octisus est: ab akone
cognomẽto curto. Clauis ad eiꝰ cingulũ ĩuenti
est sete familiaris scrinii. ĩ quo ĩuenta sunt ĩ¬
dumenta monachalia q̃ sꝑ int̾ bella medita¬
bat᷑ se gestaturũ apud gunegiũ. Quẽ locum
a tp̃re hastingi desertũ ĩpe fruticosis sentib pͣ¬
gauerat et ad hũc statum qui mͦ est euexerat
Huiꝰ filius fuit richardꝰ.¬

Expanded text:
rardo, gladiis perempto, Gisleberto autem Rheni undis rardo, gladiis perempto, Gisleberto autem Rheni undis submerso, caeterorum vix aliquis fugit, qui non aut trucidaretur aut caperetur. Hoc nuntio infideles regis corde franguntur, et Ludowicus ab Alsatia discedit, et rex et fideles ejus cum ipso gratantur. Uxorem Gislemarus Cluniacensis abbas substituit sibi abbatem Majolum. GUILLELMUS. Hoc anno Guillelmus Rollonis filius dux Normanniae, dolo in Francia occisus est ab Alsone, cognomento Curto. Clavis ad ejus cingulum inventa est ferae familiaris scrinii, in quo inventa sunt indumenta monachilia, quae semper inter bella meditabatur se gestaturum apud Gimegium; quem locum a tempore Hastingi desertum ipse fruticosis sentibus purgaverat, et ad hunc statum qui modo est evexerat. Hujus filius fuit Richard
Abbreviated transcription (Latin):
strato uicta terga dederunt: henrico ĩ brachio
ĩsanabilit̾ uuluerato. Iodẽ anno ortadissẽ¬
sione filiis int̾ principes de uarietate legis u¬
trũ deberẽt annis suꝑstitib filii filioꝵ post pa¬
tres defunctos hereditare. an hereditatis fratru¬
elib deberet hereditas ad patruos redire. ex reg
othonis õĩmq principũ sñia cognitio uerita¬
tis cõmissa ẽ gladiatorio iudicio: cessitq uic¬
toria hiis qui censebant fr̃m filios debere cũ
dit brisagũ oppidũ alsacie: qd̾ ludouic̾ rex ꝑ
milites euerardi ⁊ gilleberti tenebat. In qua
obsidione suasu frederici maguntini ep̃i qui¬
aĩo iã ab imꝑatore defecerat. multi enĩ ab ĩꝑa¬
tore defecetũt eaq re aliis t̾ritis. solus rex inter¬
titꝰ manet. Interim fideles regis udo uidłe ⁊ cõ¬
radus frater hermãni sueuoꝵ ducis. euerardũ
⁊ gillebertũ p̾dando regno secure intentos. iuxͣ
renũ ĩopinate aggressi acerrime debellant. Eue¬

Expanded text:
t, Henrico in brachio insanabiliter vulnerato. Orta dissensione inter principes de varietate legis, utrum deberent avis superstitibus filii filiorum post patres defunctos hereditare, an exheredatis fratruelibus deberet hereditas ad patruos redire, ex regis Ottonis omniumque principum sententia cognitio veritatis commissa est gladiatorio judicio. Cessitque victoria his, qui censebant fratrum filios debere cum dit Brisagam oppidum Alsatiae, quod Ludowicus rex per milites Everardi et Gisleberti tenebat. In qua obsidione suasu Friderici Moguntini episcoo jam ab imperatore defecerat, multi ab imperatore defecerunt; eaque re aliis territis, solus rex interritus manet. Interim fideles regis, Udo videlicet et Conradus, frater Herimanni Suevorum ducis, Everardum et Gislebertum predando regno secure intentos, juxta Rhenum inopinato aggressi, acerrime debellant. Eve
Abbreviated transcription (Latin):
duo henricũ frẽm ĩꝑatoris obsessum capiũt
eũq pellicia sua ab imꝑatoris fidelitate se¬
iunctum factioni sue applicant: suggerentes
ei regnũ mag̾ cõpet̾e illi in pr̃is regno nato.
othoni añ regnũ nato. Inno ã othonis uͦ¬

Expanded text:
us Henricum fratrem imperatoris obsessum capiunt, eumque pellatia sua ab imperatoris fidelitate sejunctum factioni suae applicant, suggerentes ei, regnum magis competere illi in patris regno nato, quam Ottoni ante regnum nato. Ungari a Saxonibu
Abbreviated transcription (Latin):
plo cum xp̃o. Cantꝰ dyaboli cupiditas. pͥmi ho¬
minis noluptas. scd̃i caritas. In cantu dyabo¬
li sunt tres false uoces. ⁊ ĩ cantu pͥmi hoĩs tres
dissone ⁊ discordes. In cantu eteñ dyaboli pͥma
nox est elationis. scda. suggestionis. tercia des¬
peratioĩs similit̾ et in cantu pͥmi honũs pͥma
uox est delectatõ. scd̃a consensus. t̾cia excusatõ
Et hiis sex uocib constat discordie cantꝰ Mu¬
sica dyaboli ex altiori nece cantari cepit. in¬
choauit .n. ĩ celo antipham elationis di¬
cens. Ponam sedem meam ad aquilonem
Alius gͥ inchoauit qm debuit. S̾i .n. ñ excede¬
ret regulam subiectionis. cantaret cũ aliis ã¬
gelis canticũ perpetue felicitatis. Descendẽs
uero de celo inchoauit antipham suggestio¬
nis ĩ paradyso desꝑationis ĩ inferno. Dif¬

Expanded text:
loriam. Cantus diaboli cupiditas, cantus primi hominis voluptas, secundi charitas. In cantu diaboli sunt tres falsae voces, et in cantu primi hominis tres dissonae et discordes. In cantu etenim diaboli prima vox est elationis, secunda suggestionis, tertia desperationis. Similiter et in cantu primi hominis prima vox est delectatio, secunda consensus, tertia excusatio. Ex his sex vocibus constat discordiae cantus. Musica diaboli ab altiori voce cantare coepit; inchoavit enim in coelo antiphonam elationis, dicens: Ponam sedem meam ad aquilonemAltius igitur inchoavit quam debuit. Si enim non excederet regulam subjectionis cantaret cum aliis angelis canticum perpetuae felicitatis. Descendens vero de coelo inchoavit antiphonam suggestionis in paradiso, des
Abbreviated transcription (Latin):
plũ concordes ꝓximo. ꝑ uoluntatẽ deo. ꝑ õbe¬
dientiã magistro. Hec est cõcordia morum
S̾unt ⁊̃ tres species sonoꝵ q̃ fiũt pulsu fla¬
tu. et cantu. Ad cytharã ꝑtinet pulsus. ad
organũ flatus. ad uocem cantus. Assignatus
hec cõsonantia sonoꝵ cõcordie moꝵ si referat᷑
ad pulsum cythate manuũ oꝑatio. ad flatũ
organi mentis deuotio. ad cantũ uocis sermo¬
nis exhortatio. ꝑcute gͥ cordas cythare manu
bone oꝑationis ut cõcordes ꝓximo ꝑ exempl
mortificate carnis. Imple organũ cordis fla

Expanded text:
plum concordes proximo, et per voluntatem Deo, per obeplum concordes proximo, et per voluntatem Deo, per obedientiam magistro: haec est concordia morum. Sunt etiam tres species sonorum, quae fiunt pulsu, flatu et cantu. Ad citharam pertinet pulsus, ad organum flatus, et ad vocem cantus. Assignari potest haec consonantia sonorum, concordiae morum: si referatur ad pulsum citharae, manuum operatio; ad flatum organi, mentis devotio; ad cantum vocis sermonis exhortatio. Percute igitur chordas citharae manu bonae operationis, ut concordes proximo per exemplum mortificatae ca
Abbreviated transcription (Latin):
N ecc̃a cum ad opus dei uentũ fu̾it. humili¬
tatis honestas diligentius obseruetur. ne qͥ
ĩ etc̃a ante conspectũ dei cõuenimꝰ ibidem de¬
teriores simꝰ. Sunt .n. quidam qui mente
uagi attoniti oculis hĩtu dissoluti. plana pa¬
rretũ ꝓspicientes ꝑlustrant aliud cantant
et aliud cogitant. in choro sunt corpore. s in
sue modulatione gloriantur. nec tm̃ gaudẽt
ceant ppło magis qmͣ deo qui sic cantant nõ
cantant ĩ choro tũ maria sorore moysi s in
palatõ cũ herodiade. ut placeant discumben¬
delectantur. Nemo tñ altius cantat eo quem
dñs audire cõsueuit de monte sco suo. nemo
dulciꝰ quã cui inclinat dñs aurem suam. Uoce
Si sic cantas ut ab aliis laudẽ q̃ras uocẽ tuã
uendis. et facis eam nõ tuam. s suam. Caue
ne monasteriũ u̾tas ĩ theatrũ. Habes ĩ potesta¬
te tua uocẽ tuam. hẽto ⁊ animũ. frangis uo¬
cem. frange. et uoluntatẽ. Seruas cõsonã¬
tiam uocũ serua et concordiã moꝵ ut ꝑ exẽ¬

Expanded text:
n ecclesia cum ad opus Dei ventum fuerit, humilitatis honestas diligentius observetur, ut qui in ecclesiam ante conspectum Dei convenimus, ne ibidem deteriores simus. Sunt enim quidam, qui mente vagi, attoniti oculis, habitu dissoluti, plana parietum prospicientes perlustrant, aliud cantant, et aliud cogitant. In choro sunt corpore, sed in suae modulatione gloriantur: nec tantum gaudeceant populo, magis qcantant cum Maria sorore Moysi, sed in palatio cum Herodiade, ut placeant discumbenentis. Nemo tamen altius cantat eo, quem Dominus exaudire consuevit de monte sancto suo, nemo dulcius quam cui Dominus inclinat aurem suam. Voce Si sic cantas, ut ab aliis laudem quaeras, vocem tuam vendis, et facis eam non tuam sed ementi suam. Cave ne monasterium vertas in theatrum. Habes in potestate tua vocem tuam, habeto et animum, frangis vocem, frange et voluntatem, servas consonantiam vocum, serva et concordiam morum, ut per exem
Abbreviated transcription (Latin):
operari. Hac t̃ in remagna dedit omĩpotẽtis dis
pensatõ ⁊ qm sit multiplex agnosci: cuiꝰ iudicio
actũ est ut isdem uir paschasius et ip̃e ad aliqͣn¬
tũ tp̃ris reciperet qd̾ peccass. ⁊ tñ ante humanos
oculos mira ꝑ corpus sitũ post mortẽ fac̾e̾t qui añ
mortẽ eis quo cognoscentib pia oꝑa fecisset. ut ne¬
q hii qui bona eius uiderãt de elemosinaꝵ illiꝰ esti¬
matiõe fallerent᷑. neq ip̃i sine ultione laxaret᷑ cul¬
pa qm nec ẽẽ culpã credidit: ⁊ id̾o hanc fletib nõ
extinxit.

Expanded text:
operari. PETR. operari. PETR. dispensatio, et quam sit multiplex, agnosci, cujus judicio actum est, ut idem vir Paschasius et ipse intus aliquanto tempore reciperet, quod peccasset, et tamen ante humanos oculos mira per corpus suum post mortem faceret, qui ante mortem eis quoque cognoscentibus pia opera fecisset: ut nec hi, qui ejus bona viderant, de eleemosynarum illius aestimatione fallerentur, neque ipsi sine ultione laxaretur culpa, quam nec ipse culpam credidit, et idcirco hanc fletibus non exstinxit.
Abbreviated transcription (Latin):
symachi eẽt defunctꝰ eiꝰ dalmatitam feretro suppo¬
sitã demoniacꝰ tengit: statĩq saluatꝰ est. Post mul¬
si pro corporis salute dictauer̃t: ut ĩ angłanis tec¬
mis lauari debuiss. Qui ingressus easdem t̾mas.
p̃dictũ paschasiũ dyaconũ stantẽ ⁊ obsequentẽ ĩ
calorib inuenit. Quo uiso uehemẽt̾ extimuit:
⁊ quid illic tantꝰ uir fac̾et ĩqͥsiuit. Cui ille R̾ndit
Pro nulla causa alia ĩ hic penali loco deputatus.
sũ: nisi qr ĩ parte laurentii ꝯͣ symacũ sensi. Sed
q̃so te: pro me dñm dep̃care. Atq in hoc cognos¬
cens qd̾ exauditꝰ sis: si hic rediens me ñ ĩuene¬
tis. Qua de re uir dñi g̾manꝰ se ĩ p̃cib strinxit
et post paucos dies rediit: s iam p̾dictũ paschasi¬
ã inlcco eodem minime ĩuenit. Quia eũ nõ ma¬
licie s ignorantie errore peccauerat: purgart post
illa elemosinaꝵ suaꝵ largitate hoc obtinuit: ut
tũc potuisset ꝓmoueri ueniã. cũ iam nil posset

Expanded text:
set defunctus, ejus dalmaticam feretro suppositam daemoniacus tetigit, statimque salvatus est. Post mulci pro corporis salute dictaverant, ut in Angulanis thermis lavari debuisset. Qui ingressus easdem thermas, praedictum Paschasium diaconum stantem et obsequentem in caloribus invenit. Quo viso vehementer extimuit, et quid illic tantus vir faceret inquisivit. Cui ille respondit: Pro nulla 445 alia causa in hoc poenali loco deputatus sum, nisi quia in parte Laurentii contra Symmachum sensi. Sed quaeso te, pro me Dominum deprecare, atque in hoc cognosces quod exauditus sis, si huc rediens me non inveneris. Qua de re vir Domini Germanus se in precibus constrinxit, et post paucos dies rediit, sed jam dictum Paschasium in loco eodem minime invenit. Quia enim non malitia, sed ignorantiae errore peccaverat, purgari post illa eleemosynarum suarum largitate hoc obtinuit, ut tunc potuisset promereri veniam, cum jam nihil posset
Abbreviated transcription (Latin):
qr illic saltim de minimis nil quisq purgatioĩs
obtinebit. nisi bonis hoc actib in hac uita ad huc
positꝰ ut illic obtineat ꝓmereat᷑. Nam cũ ad huc¬
ui qd̾ paschasius huiꝰ apłice sedis dyaconꝰ cuiꝰ
apud nos rectissimi ⁊ luculenti de sc̃o sp̃u libri ex¬
tant mire scĩtatis uir fu̾it. elemosumaꝵ maxĩe
oꝑib uacans: cultor pauꝑmi ⁊ contemptor sui.
S hic ĩ ea cõtentiõe que mardescente ⁊elo fidelũ
int̾ symachũ atq laurentiũ fc̃a est: ad pontifica¬
tus ordinẽ laurentiũ elegit. Et õim post unani
tus ꝑstitit: illũ amando atq p̃ferendo quẽ ep̃oꝵ¬

Expanded text:
quia illic saltem de minimis nil quisque purgationis obtinebit, nisi bonis hoc actibus in hac vita adhuc positus ut illic obtineat promereatur. CAP. 80. - Quvi, quod Paschasius hujus apostolicae sedis diaconus, cujus apud nos rectissimi et luculenti de sancto Spiritu libri exstant, mirae sanctitatis vir fuerit, eleemosynarum maxime operibus vacans, cultor pauperum, et contemptor sui. Sed hic in ea contentione quae inardescente zelo fidelium inter Symmachum atque Laurentium facta est ad pontificatus ordinem Laurentium elegit; et omnium post unanimtus perstitit, illum amando atque praeferendo, quem ep
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ huiꝰ uisibilis creature
sp̃uales celestes q uirtutes deũ fecisse: que pro
hoc ip̃o qd̃ scirent se ad tantã bĩtudinis głam
beneficio creatoris ex nichilo fuisse ꝓductas ꝑ¬
petuas ei gr̃as referentes. indesinent᷑ ei laudib
in ħerent nemo fideliũ dubitat. Quas apłs ꝑ¬
ordinẽ dinumerãs ita describit. Quia in xp̃o cre
siue archangeli. siue throni. De istoꝵ itaq nu¬

Expanded text:
tionem huius uisibilis creaturae spiritales caelestesque uirtutes deum fecisse, quae pro hoc ipso quod scirent se ad tantam beatitudinis gloriam beneficio creatoris ez nihilo fuisse productas perpetuas ei gratias referentes indesinenter eius laudibus inhaererent, nemo fidelium dubitat. nec enim ordinem dinumerans ita describit: quia in Christo csine archangeli, sine throni siue do
Abbreviated transcription (Latin):
fauens genti sibi subdite tam ppło isrłi quã
natiõi ꝑsaꝵ uidebat᷑ ad u̾sus. Et hiis liquido
puidetur. Ꝙ discordias gentiũ ⁊ conflictus
ac simultates qͣs int̾se istis instigantib gerũt
⁊̃ contͣ se adu̾se ererteant potestates ⁊ illaꝵ uł
uictoria gaudeãt: uł dimiutione trucient᷑.
Et ob hoc nõ possũt int̾ se ẽẽ concordes. Dũ unus¬

Expanded text:
enti sibi subditae tam populo Israheli quam nationi Persarum uidebatur aduersus. ex quo liquido peruidetur, quod discordias gentium et conflictus ac simultates, quas inter se istis instigantibus gerunt, etiam contra se aduersae exerceant potestates et illarum uel uictoria gaudeant uel deminutione crucientur et ob hoc non possint inter se esse concordes, dum unus
Abbreviated transcription (Latin):
nũ appellatꝰ est cũ quilibet eoꝵ sanguiẽ fude¬
rit. Pulchre ẜ stoicos lictor dicit᷑ .q. legis ictor qr¬
ad eius spectat officiũ ferire quem lex iudicat
feriendũ. Unde ⁊ antiquit᷑ illi cuiꝰ manu uidex
innocẽs necentem punit cũ reo gladiꝰ ĩmineret
dicebatur obtemꝑa legis arbitrio uel legem im¬
ple. ut uł sic mansuetudo u̾boꝵ pumiendi rei
tristiciam mitigaret. Cũ gͦ milites sint manꝰ
corporis publice potestatis illius principis manꝰ
sangͥne plene sunt. cuiꝰ officiales et milites uł
ĩnocentiũ sanguinem fũdũt: uł ĩnocentes op¬
primũt. Huiꝰ gͦ principis or̃o nũqm exaudien-

Expanded text:
inum appellatus est, cum quilibet eorum sanguinem fudeinum appellatus est, cum quilibet eorum sanguinem fuderit. Pulchre autem secundum Stoicos lictor dicitur, quasi legis ictor; qad eius spectat officium ferire, quem lex iudicat feriendum. Unde et antiquitus illi, cuius manu iudex innocens innocentem punit, cum reo gladius immineret, dicebatur: obtempera legis arbitrio, vel legem imple, ut vel sic mansuetudo verborum puniendi rei tristitiam mitigaret. Cum ergo milites sint manus corporis publice potestatis, illius principis manus sanguine plene sunt, cuius officiales et milites vel innocentem sanguinem fundunt vel innocentes opprimunt. Huius ergo princ
Abbreviated transcription (Latin):
hominio dei qui ab om̃ib hõib suis exigit in¬
nocentiã. Cu ꝑiculo gͥ ĩnocentie nemo cuiqmͣ
debet fidem nec abb̃i monachus nec pr̃i filiꝰ. nec¬
dño seruus nec marito uxor. Est gͥ principis
puidere in pͥmis ne miles sius ꝑdat inuecentia
ꝑ defensione rei publice sine qua res publica sal¬
ua ẽẽ nõ pot̃. Solus .n. ułe prnceps bon᷑ est ⁊ iu-¬
dex incorruptꝰ. cuĩ snña ex contẽplatione assidua
ymnago est equitans Est .n. publice equitatis
undex ⁊ equitatis seruus ⁊ in eo ꝑsonam pu¬
blicam gerit. qd̾ oĩm inirias ⁊ dampna corri
Tuiꝰ officiũ est illis qui nimiũ possunt pluri¬
mũ prrodesse et qui nocere desiderãt aduersari
ferit ⁊ cum dimicat amaritudinẽ nullam re¬
cipit. Nam ut ait cicero orator egregiꝰ sicut lex
ꝑsequitur culpas sine edio ꝑsonaꝵ ita princeps
debet fac̾e. Dauid uir sangunũ dictus est. nõ
p̃p̃ bella ut ait augustinus s pp̃ uriam. Nam
nec samuel nec helyas nec phinees uir sangu¬

Expanded text:
dominio Dei, qui ab omnibus hominibus suis exigit innocentiam. Cum periculo ergo innocentiae nemo cuiquam debet fidem, nec abbati monachus, nec patri filius, domino servus, nec marito uxor. Est igitur principis providere in primis ne miles suam perdat innocentiam pro defensione rei publice, sine qua res publica salua esse non potest. Solus enim ille princeps bonus est et iudex incorruptus cuius sententia ex contemplatione assidua, imago est equitatis. Est enim publice equitatis iudex et equitatis servus et in ea personam publicam gerit, quod omnium iniurias et damna corrius officium est illis, qui nimirum possunt plurimum prodesse, et qui nocere desiderant, plurimum ferit; et cum dimicat, amaritudinem nullam recipit. Nam, ut ait Cicero orator egregius, « sicut lex persequitur culpas sine odio personarum, ita princeps facere debet. » David vir sanguinum dictus est, non propter bella, ut ait Augustinus, sed propter Uriam. Nam nec Samuel, nec Elias, nec Phinees vir sangu
Abbreviated transcription (Latin):
Mira res. Nich formidolosius hõi qmͣ crucẽ pati.
S qͣre timent hoĩes crucẽ: Quia latrones sunt
Crux equalance iudicat ⁊ remun̾at. Hinc nocẽ¬
tes. illinc ĩnocentes. Ideo impiis formidolosa: pi¬
is ã suꝑ omĩa ligna paradysi gratiosa. Nunqͥd
quid andreas : Inmo ⁊ optauit. Etultauit .n.
ut gygas ad currendã iuam: ⁊ desiderio inquit

Expanded text:
Mira res. Nihil formidolosius homini, quam crucem pati. Sed quare timent homines crucem? Quia latrones suntcrux aequa lance judicat et remunerat hinc nocentes, illinc innocentes. Ideo crux impiis formidolosa, piis autem super omnia ligna paradisi gratiosa est. Nunquid Andreas? Imo et optavit. Exsultavit enim ut gigas ad currendam viam . Et desiderio, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ collegit fructus eius. Cũ exaltatꝰ inquit fuero
feros. Traxit ad se pĩem qr clamor eiꝰ introiuit ĩ
aures etus: ⁊ cõtremuit t̾ra. ⁊ petre scisce sũt. et
monumenta aꝑta sũt quia uocem filii dei au¬
ris undiq colligebat quos ĩ corpus suũ traiciebat.
qr cõfluebant omĩa ad arborem uite q̃ erat in
medio paradysi. Restincta .n. erat framea: que
ruam int̾cluserat. Ois gͦ ampliꝰ crucẽ timeat:
Uere qui crucẽtumet: ip̃e sͥ testis ẽ qd̵ adhuc la¬
tro est. In cruce .n. pendet oĩs fructus uite: qr ip̃a
cõsolatio. esurientiũ refectio ꝑfectoꝵ gloriatõ. Cir¬
cuire possum dñe celum ⁊ terram mare et ari¬
dam: et nusquam te ĩueniã nisi tm̃ ĩ crucs Ibi
dorms ⁊ pascis: ibi cubas ĩ meridie. Crux .n. tua
fides est: cuiꝰ latitudo caritas. longitudo longa¬
nimitas. altitudo spes. profundũ timor. In hac
cruce te ĩuenit: quicũq te inuenit. In hac cru¬
ce aĩa suspendit᷑ a terra: ⁊ dulcia poma de ligno

Expanded text:
et collegit fructus ejus; cum exaltatus, inquit, fueroferos: traxit ad se Patrem, quia clamor ejus introivit in aures ejus: et contremuit terra, et petrae scissae sunt et monumenta aperta sunt, quia vocem Filii Dei auris undique colligebat, quos in corpus suum trajiciebat, quia confluebant omnia ad arborem vitae, quae erat in medio paradisi. Restincta enim erat framea quae viam intercluserat. Quis ergo amplius crucem timeat? Vere qui crucem timet, ipse sibi testis est quod adhuc latro est. In cruce enim pendet omnis fructus vitae, quia ipsa consolatio, esurientium refectio, perfectorum gloriatio. Circuire possum, Domine, coelum et terram, mare et aridam, et nusquam te inveniam nisi in cruce; ibi dormis, ibi pascis, ibi cubas in meridie. Crux enim tua fides est, cujus latitudo charitas, longitudo longanimitas, altitudo spes, profundum timor. In hac cruce te invenit quicunque te invenit. In hac cruce anima suspenditur a terra, et dulcia poma de ligno
Abbreviated transcription (Latin):
adrianꝰ pp̃ romane ecc̃e. xciiiꝰ. p̃sidet.
Hic ad repruendam rabiem hereticoꝵ yma¬
gines dei scõꝵq exetrantiũ nimis laborauit
ĩlibro adu̾sus eos edito. multis scripturaꝵ
ĩductionib roborato: eorum errores ĩfirma¬
uit. fidemq rectam solidauit. Hic in offerto¬
riis ⁊ offertorioꝵ u̾sib qd̾ geminatũ est gemi¬
nauit. Karolus rex ad saronicũ bellũ ĩter
ũ fanũ destruit. Ibiq siti laborante execcitu
subito ĩtorrente largissĩe aque effuse sunt di¬
uino nutu: uotiq compos karolus obsides ac¬
endas res ecc̃e karolum romã accersit. Quo per¬
gens papiam obsidet. Ibiq relicto exercitu romã
papiam cepit: tterũq romam rediit. Synodũ
cõstituit cũ adriano ppͣ. aliisq. cliii. religiosis
ep̃is ⁊ abb̃ib. in qua adrianus ppͣ cum uniu̾¬
sa synodo ded̾it ei ius eligendi pontificẽ ⁊ ordi¬
uincias ab eo inuestiturã acciꝑe definiuit
⁊ ut nͥ a rege laudetur ⁊ inuestiat᷑ ep̃c: a ne¬

Expanded text:
Adrianus 90u s Romanae aecclesiae presidet. Hic ad reprimendam rabiem hereticorum imagines Dei sanctorumque execrantium nimis laboravit; et libro adversus eos edito multis scripturarum inductionibus roborato, errores eorum infirmavit, fidemque rectam solidavit. Hic in offertoriis et offertoriorum versibus, quod geminatum est, geminavit Karolus rex ad Saxonicum bellum animumul fanum destruit; ibique siti laborante exercitu, subito in torrente largissimae aquae effusae sunt divino nutu; votique compos Karolus obsides pacis acendas res aecclesiae Karolum Romam accersiit. Quo pergens, Papiam obsedit; ibique relicto exercitu, RomamPapiam cepit; iterumque Romam rediit, synodum constituit cum Adriano papa aliisque 153 religiosis episcopis et abbatibus, in qua Adrianus papa cum universa synodo dedit ei jus eligendi pontificem et ordivincias ab eo investituram accipere definivit: et ut, nisi a rege laudetur et investiatur episcopus, a ne
Abbreviated transcription (Latin):
casu suo subiectũ sͥ cimbalũ tinnre facie¬
qui ꝑ xii. fenestras cõpletis horis exibant
q̃ prius erant aꝑte claudebant. Et alia mł¬
ta erant ĩ horologio illo. suerũt ⁊̃ int̾ nun̾a
et duo candelabra ex auricalco. mire magni¬
tudinis ⁊ proceritati

Expanded text:
casu suo subiectum sibi cimbalum resonare faciecasu suo subiectum sibi cimbalum resonare facieri equitibus, qui per XII fenestras completis horis exibant quae prius erant apertae, claudebant; et alia multa erant in horologio illo. Fuerunt etiam inter munera et duo candelabra ex aurichalco mirae magnitudinis et proceritati
Abbreviated transcription (Latin):
nireus missus ab aaron ad excidendã
liciam. cũ ueniss mirreã nisus archã scĩ ni¬
cholai contere pro ea contrinit aliam ⁊ ꝓ teme¬
ritate p̾sũpta totam amisit classem tempe¬
state ĩeuitabili ꝑsequente. Pridie kł febꝵ lu
it eclipsis lune ⁊ apparuerunt acies ĩ eadem
nocte mire magnituduus ⁊ sol stetit ĩ xiͣ ꝑte
pisciũ et luna ĩ .xiͣ. ꝑte uirginis. Nam ⁊ stel¬
la mercurii .xuiͦ. kl̃ aprilis iusa est in sole.
dio centro eiꝰdem syderis q̃ a nobis octo dies
le ĩ uͣ ꝑte uirguus existẽte luna ĩ uͣ ꝑte pisci¬
um. Sicq ab anni suꝑioris septempri usq
ad septembrem p̃sentis luna ter obscurata
⁊ sol semel. Legatus regis ꝑsaꝵ noĩe abdella
detulit ĩꝑatori karolo munera papilionem
tudinis et pulchritudinis. Erant .n. oĩa bis¬
nica mirifice compositũ. ĩ quo xii. horaꝵ cur¬
sus ad clepsidiũ uertebant᷑ cũ totidem ereis
pilulis. q̃ ad cõpletionẽ horaꝵ decidebant et

Expanded text:
ireus missus ab Aaron ad exscidendam Lyciam, cum venisset Mirream, nisus arcam sancti Nicolai conterere, pro ea contrivit aliam; et pro temeritate praesumpta totam amisit classem, tempestate inevitabili persequente. Pridie Kalendas Feit eclipsis lunae, et apparuerunt acies in eanocte mirae magnitudinis, et sol stetit in undecima parte Piscium, et luna in undecima parte Virginis. Nam et stella Mercurii XVI. Kal. Aprilis visa est in sole dio centro ejusdem sideris, quae a nobis octo dies le in quinta parte Virginis existente, luna in quinta parte Piscium: sicque ab anni superioris Septembri usque ad Septembrem praesentis luna ter obscurata est, et sol semel. Legatus regis Persarum, nomine Abdella, detulit imperatori Carolo munera, pae magnitudinis et pulchritudinis. Erant enim omnia bisnica mirifice compositum, in quo XII horarum cursus ad clepsidram vertebatur, cum totidem aereis pilulis, qui ad completionem horarum decidebant et
Abbreviated transcription (Latin):
ut loquentis sit gestus modestus ⁊ humilis. sonꝰ
demissus et suauis. significatõ uerar ⁊ dulcis. Mo¬
destiam debet hr̃e gestus loq̃ñtis. ut nec ĩ ordinate
nec ĩpudice. nec turbulente int̾ leq̃ndum mebͣ
moueat: neq cculoꝵ nutib aut aliqͣ incedenti
cõformatione siue transformatiõe uultꝰ placorẽ
tu ⁊ ĩmoderata clamositate auditores aut t̾reat
amara efficit᷑. si aut sine rõne. aut sine discone

Expanded text:
ut loquentis sit gestus modestus et humilis, sonus demissus et suavis, significatio verax et dulcis. Modestiam debet habere gestus loquentis, ut nec inordinate, nec impudice, nec turbulenter inter loquendum membra moveat, neque oculorum nutibus, aut indecenti conformatione sive transtu, et immoderata clamositate auditores suos amara efficitur, si aut sine ratione, aut sine dile
Abbreviated transcription (Latin):
equit᷑ t̾cia discretio loq̃ndi ut cũ aliquid di¬
cere uolumꝰ pͥus ubi illud dici cõueniat cõ¬
fabulatiões induc̾e. neq ĩ illis locis ubi de disci¬
plina agendũ est. q̃ones aut cõtentiones u̾borũ
uentilare. neq ĩ illis ubi de ĩtelligẽtia diuinaꝵ
scripturaꝵ tractandũ est. ext̾iora admisc̾e debe¬

Expanded text:
equitur tertia discretio loquendi, ut cum aliquid dicere volumus, prius ubi illud dici conveniat confabulationes inducere, neque in illis locis ubi de disciplina agendum est, quaestiones aut contentiones verborum ventilare, neque in illis ubi de intelligentia divinarum Scripturarum tractandum est, exteriora ne
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis custodia uirtutũ euitat dampnũ
Diligentia ꝑiculũ. In hiis negligentia locum
nõ ht̃. Illos uero qui prouidentie oculos stulti¬
tie caligine cooꝑtos hñt. qui ab ex̾ticio boni-
oꝑis inhertes torpent qui ꝑ cupiditatẽ uolup¬
tuosam distrahunt᷑ ⁊ ꝑ suꝑbiam humilib ñ
cõdescendũt illos dico negligentia possidet et
eoꝵ dissoluit actiones. Perstulticiam intrat
negligentia ꝑ ĩhertiam manet cupitatis de¬
siderio pascitur ꝑ suꝑbiam regnat
udiat negligens pastor qͥd¬

Expanded text:
humilitatis custodia virtutum evitat damnum, humilitatis custodia virtutum evitat damnum, diligentia periculum. In his negligentia locum non habet. Illos vero qui providentiae oculos stultitiae caligine coopertos habent, qui ab exercitio boni operis inertes torpent, qui per cupiditatem ad voluptuosa distrahuntur, et per superbiam humilibus non condescendunt; illos, dico, negligentia possidet, et eorum dissolvit actiones. Per stultitiam intrat negligentia, per inertiam manet, ambitionis desiderio pascitur, per superbiam regnat. Audiat igitur negligens pastor, q
Abbreviated transcription (Latin):
nec possurt s uolunt quidã nesciũt nec possũt¬
nec uolũt. Scire et posse et uelle caritatis est
uel suꝑbie. Scire ⁊ posse et nolle humilitatis
uel ur hercie. nec scire nec posse et uelle cupidi¬
tatis et stulticie. nec scire nec posse nec uelle
discretionis ⁊ puidentie. Qͥ n scĩt et possũt
et uolũt p̾esse. si uelint ꝓdesse caritatis ẽ alio¬
humilitatis est qd̃ rennuũt ĩ hertie uͦ cũ sciãt
si oĩno desistunt. Qui ã nec scĩt nec possũt
ticie. si ueluit qd̾ nec sciũt nec possũt. Illi siqui¬
dem qui nestiũt. nec possũt nec uolũt prudent̾
agunt. Sũma ẽ .n. discretio nolle qd̾ nõ potes
et disccetio humilitas et caritas. ip̃am negli¬
gentiam et si nutrita fu̾it eliminãt. Ad ꝓuidẽ¬
tiam siquidẽ ꝑtinet consiliũ ad discretionem
iudicũr ad humilitatẽ eustodia. ad caritatẽ
diligentia. Consiliũ ꝓuidentie separat a bonis
mala iudiciũ discretioĩs eligit q̃ meliora sũt

Expanded text:
nec possunt, sed volunt; quidam qui nec sciunt, nec possunec volunt. Scire, et posse, et velle, charitatis est vel superbiae; scire, et posse, et nolle, humilitatis vel inertiae; nec scire, nec posse, sed velle, cupiditatis et stultitiae; nec scire, nec posse, nec velle, discretionis et providentiae. Qui enim sciunt, et possunt, et volunt praeesse, si velint prodesse, charitatis est, aliocum sciant si omnino desistunt. Qui autem nec sciunt, nec possunt, titiae, si velint, quod nec sciunt, nec possunt. Illi siquidem, qui nec sciunt, nec possunt, nec volunt, prudenter agunt. Summa est enim discretio, nolle quod non potes, ovidentia et discretio, humilitas et charitas, ipsam negligentiam, etiamsi nutrita fuerit, eliminant. Ad providentiam siquidem pertinet consilium, ad discretionem judicium, ad humilitatem custodia, ad charitatem diligentia. Consilium providentiae ligit quae meliora sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uodecim autẽ sũt abusiones claustri. qͥ¬
b tota religionis sũma corrũpit᷑. idest
p̾latus negligens discipulus in obediẽs. iuue¬
nis ociosus. senex obstinatꝰ. monachꝰ curialis.
rumor ĩ claustro. lis ĩ capitło. dissolutio ĩ choro.
irreuerẽtia cirta altare. Immorem᷑ gͥ in singu¬
lis ⁊ de singulis pauca disseramꝰ. Sunt quidã¬

Expanded text:
uodecim autem sunt abusiones claustri, quibus tota religionis summa turbatur, id est, praelatus negligens, discipulus inobediens, nis ociosus, senex obstinatus, monachus curialis, rumor in claustro, lis in capitulo, dissolutio in choro, irreverentia juxta altare. Immoremur igitur in singulis de singulis pauca disserentes. CA
Abbreviated transcription (Latin):
phꝰ ꝓut moris est scĩs uiris ꝓspera utare sini¬
stra ob custodiam si appet̾e ĩ hiis karissimũ
sui relinquens auitũ carne ab eis p̾sentia
in int̾iora secessit heremi cũ tñ ei ĩ extricabili¬
bus eẽt derunctus nexib animi. Itaq a ssũpto¬
secũ suo cõmilitone dauinero. cõseruoq itidem
gallo: pedem u̾tit in ꝑtes cenomãnice urbis
Tandẽ diu̾tit in locum ueterem uocabulo casa¬
gaiã nũtupatũ: sitũ in ꝑrochia labrocinensi

Expanded text:
fus prout moris est sanctis viris prospera vitare, sinistra ob custodiam sui appetere in iis charissimum sibi relinquens locis Avitum, carne ab ejus praesentia in interiora secessit eremi, cum tamen ei inextricabilibus esset devinctus nexibus animi. Nequsecum suo commilitone Daumero, conservoque itidem Gallo, pedem vertit in partes Cenomanicae urbis. Tandemque divertit in locum, veterum vocabulo Casa-Gayani nuncupatum, situm in parochia Labrocinensi
Abbreviated transcription (Latin):
on tempto dñe penetrare altitudinẽ
tuam: qr nullatenus comparo illi in¬
tellectum meum. Si desidero aliquatenꝰ in telli¬
g̾e ueritatem tuam: quam credit ⁊ amat cor
meũ. Neq enim q̃ro intellig̾e ut credã: s cre¬
do ut intelligam. Nam ⁊ hoc credo qr ñ credide
lectum: da michi ut quantũ scis expedire in¬
telligam. Quia es sicut credimꝰ et hoc es quod
credimus et quidem credinꝰ te ẽe aliquid quo
si oĩa nõ potes: Uel sinon potẽs cortumpi nec mẽ¬
tiri. nec facere uerũ ẽẽ falsum. ut qd̾ fcm̃ est nõ
ẽẽ fc̃m. et plura similia quo potes oĩa: An hoc
posse non est potentia: s impotentia: Nã qui hec
to magis pot̾ tanto magis adu̾sitas ⁊ ꝑu̾sitas
possũt in illum: ⁊ ip̃e minꝰ contͣ eas. Qui ergo
sic pot̾. nõ potentia pot̾: s ĩpotentia. Ergo dtie¬
d̾s inde uerus es omnipotens. qr nich potes ꝑ
ĩpotentiam: et nicħ pot̾ contra te. S ⁊ miseri

Expanded text:
on tento, domine, penetrare altitudinem tuam, quia nullatenus comparo illi intellectum meum; sed desidero aliquatenus intelligere veritatem tuam, quam credit et amat cor meum. Neque enim quaero intelligere ut credam, sed credo ut intelligam. Nam et hoc credo: quia " nisi crediderlectum, da mihi, ut quantum scis expedire intelligam, quia es sicut credimus, et hoc es quod credimus. Et quidem credimus te esse aliquid quo si non omnia potes? Aut si non potes corrumpi, nec mentiri, nec facere verum esse falsum: ut, quod factum est, non esse factum, et plura similiter: quomodo potes omnia? aut haec poto magis potest, tanto magis adversitas et perversitas possunt in illum, et ipse minus contra illas. Qui ergo sic potest, non potentia potest, sed impotentia. Sed Deus inde vere est omnipotens, quia nihil potest per impot
Abbreviated transcription (Latin):
nichil egerũt. Idem in scdo misit ennodiũ ep̃m et
peregrinũ ep̃m mesenensẽ. portantes epłas cõfor¬
tatorias fidei ⁊ cõtestationes secretas num .xix. ⁊
textũ libelli. In quo libello noluit consentire ana¬
luit itaq legatos ꝑ remunerationẽ corrũꝑe. lega¬
ti uero sedis apłice ꝯtempto anastasio augusto
nullatenꝰ cõsenserunt accipere pecunias nisi satis¬
factionẽ sedis apłice operaret᷑. Cunc ĩꝑator repletꝰ
furia eiecit eos ꝑ posterulã et imposuit eos ĩ nauẽ
anastasius cont ppͣm hormisdam int̾ alia sacra sua

Expanded text:
nihil egerunt. Iterum secundo misit Ennodium episcopum et Peregrinum episcopum portantes epistulas confortatorias fidei et contestationes secretas numero 19 et textum libelli. In quo libello noluit consentire Analens itaque legatos per remunerationem corrumpere, legati vero sedis apostolicae, contemto Anastasio augusto, nullatenus consenserunt accipere pecunias, nisi satisfactione sedis apostolicae operaretur. Tunc imperator repletus furia eiecit eos per pusterula et inposuit eos in nave Anastasius contra Hormisdam inter sacra sua, id
Abbreviated transcription (Latin):
sitꝰ p̃libauit: xp̃iq menbroꝵ p̃ciosissumũ desig¬
natus. actã cõpaginis ill̾ ꝑ qͥm̃ corpori eiꝰ uale¬
at copulari in hac carne possederit. unũ. dum¬
tarat desiderat. unũ faciẽs ad unũ õs nõ solũ
actus suos uerũ ⁊ cogitationes sꝑ intendẽs. ub
Alud qd̾ in ficturũ dicit᷑ de b̾ã couersatiõe scõꝵ
iam subarratũ teneat in p̾senti .i. ut sit deus

Expanded text:
situs praelibarit, Christique membrum pretiosissimum designatus arram conpaginis illius, per quam corpori eius ualeat copulari, in hac carne possederit, unum dumtaxat desiderans, unum sitiens, ad unum omnes non solum actus suos, uerum etiam cogitationes semper intendens, ut illud, quod in futurum dicitur de beata conuersatione sanctorum, iam subar
Abbreviated transcription (Latin):
set õmo uitare pcc̃m: si eis quẽadmodũ ad sug¬
gerendũ. ita ad cõpellend̃ facultas iolenta sup¬
peteret. Quãobrẽ sicut ĩ illis est ĩstigatioĩs co¬
pia: ita in nob̃ uirtꝰ respuendi siue acquiescen¬
di libertas est atcributa. Quoꝵ tñ potentiã ⁊ im¬
pugnationes si ꝑtimescimꝰ. ⁊̃ ꝓtectiones atq ad¬
ntoria dei econtrario cõferamus. Maior ẽ enim
sus nos illoꝵ multitudo cõfligit. Nam bonaꝵ re-¬
dyabolo decipi. nisi et qui p̃bere ei maluerit sue
uoliuitatis assensũ. Qd̃ ecc̃astes hiis u̾bis eiudẽ¬
ter exp̾ssit. Quia n. nõ fit cõtradictio ab hiis qͥ
faciũt malũ cito: id̾o repletũ est cor filioꝵ hõĩm ĩ
ip̃is ut faciãt mala. Ergo manifestũ est hinc u¬
nũquẽq delinq̃re: qd̾ ingruentib cogitationib

Expanded text:
e voluissent, si eis quemadmodum ad suggerendum, ita et ad compellendum facultas violenta suppeteret. Quamobrem sicut in illis est instigationis copia, ita et in nobis virtus respuendi sive acquiescendi libertas est attributa. Quorum tamen potentiam et impugnationes si pertimescimus, etiam protectiones atque adjutoria Dei econtrario conferamus, de quo diciturrsum nos eorum multitudo confligit. Nam bonarum rediabolo decipi, nisi illum qui praebere illi maluerit suae voluntatis assensum. Quod Ecclesiastes his verbis evidenter expressit: Quia enim non fit contradictio ab his qui faciunt malum cito, ideo repletum est cor filiorum hominis in ipsis ut faciant mala. ergo manifestum est hinc unumquemque delinquere, quod ingruentibus cogitationibus