comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xisti me: & posuisti suꝑ me manũ tuã
Mirificata ẽ. scientia tua ex me: inualut
ñ potero adillã. Ueluti posuisti suꝑ ne
manũ tuã. Mirꝰ mͥ factꝰ es : non te com¬
p̃bendo. cũ qͦ erã quã facilis mͥ erat ultꝰ
patris. qͣndo dixi: da mͥ substantiã meĩ
quȩ me contingit Ecce ꝓfecto in regione
longinqua & fame contrito. multũ mͥ ẽ.
& labor ẽ. ante me: non possũ ꝑciꝑe qd̾
dimisi: Mirificata ẽ enĩ inqͥt scientia tua
ex ine: Expeccato meo factũ ẽ. ut min¬
ficata mͥ eẽt : & in comp̃hensibilis mͥ enst¬
ret. Nã erat mͥ facilitas contẽpland te
qͣndo non suꝑbia reliquerã te Mirficati
ẽ scientia tua exme Inualuit: ñ poto
adillã. Subaudis ex me Non poter ad
illã ex me Cũ gͦ potero: ñ potero nͥ¬

Expanded text:
sti me, et posuisti super me manum tuam. Mirificata est scientia tua ex me: invaluit; non potero ad illam.» Veluti posuisti super me manum tuam: mirus mihi factus es; non te comprehendo cum quo eram. Quam facilis mihi erat vultus patris, quando dixi, «Da mihi substantiam meam, quae me contingit.» Ecce profecto in regionem longinquam et fame contrito , multum mihi est, et labor est ante me; non possum percipere quod dimisi. «Mirificata est» enim, inquit, «scientia tua ex me.» Ex peccato meo factum est ut mirificata mihi esset, et incomprehensibilis mihi existeret. Nam erat mihi facilitas contemplandi te, quando non superbia reliqueram te. «Mirificata est scientia tua ex me: invaluit; non potero ad illam:» sed subaudis, «ex me. Non potero ad illum ex me.» Cum ergo potero, non potero n
Abbreviated transcription (Latin):
scła scłoꝵ. Apłs hoc dic̃. qm̃ suꝑiꝰ dixerat:
cecitas exparte isrł facta ẽ. ut plenitudo
gentium intraret: & sic omĩs isrł saliuis fi¬
eret Excecati st̃ gͦ exparte iudȩi merito
suꝑbiȩ suȩ: qͥa se iustos dicebant: & excecati.
crucifixerunt dñm Posuit suꝑ eos manũ
suã. ne uiderent eũ donec transiret: scilicet
dehoc mundo ad patrẽ. Uideamꝰ si postea¬
quã transiit. uiderunt posteriora eiꝰ Re¬
surrex̃ dñs : apparuit discipłis suis & oĩbꝰ
qͥ in eũ iã crediderant. non eis aqͥb crucifixꝰ
erat: qͥa suꝑ illos manũ posuerat donec
transiret Ascendit aut̃ incelũ. quadraginta
dieb factis cũ discipulis suis: impleto die
pentecotes. misit eis sp̃m sc̃m. Repleti spũ
una nati erant: & unã solã didicerant
E xpauer̃ & exhorruer̃ tantũ miraculũ: milia
m eoꝵ qͥ crucifixerant dñm Compuncti
corde. tanto miraculo: quesierunt consiliũ
ato eis xp̃o quẽ incruce contẽpserant: quẽ

Expanded text:
s dixerat: «Caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret» . Excaecati sunt ergo ex parte Judaei, merito superbiae suae, quia se justos dicebant; et excaecati crucifixerunt Dominum. Posuit super eos manum suam, ne viderent eum, donec transiret, scilicet de hoc mundo ad Patrem. Videamus si posteaquam transiit, viderunt posteriora ejus. Resurrexit Dominus, apparuit discipulis suis et omnibus qui in eum jam crediderant; non eis a quibus crucifixus erat, quia super illos manum posuerat, donec transiret. Ascendit autem in coelum, quadraginta diebus factis cum discipulis suis. Impleto autem die Pentecostes, misit eis Spiritum sanctum. Repleti Spiritu una nati erant, et unam solam didicerant. Expaverunt, et exhorruerunt tantum miraculum, millia eorum qui crucifixerant Dominum: compuncti corde de tanto miraculo, quaesierunt consilium ato eis Christo, quem in cruce contempserant, quem
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑauerat: ante ocłos ipsoꝵ. tanta mirabi¬
lia fecerat: & tam̃ trspidauer̃ inpassione eiꝰ:
qͥsi amisissent eũ deqꝰ frustra p̃sũpserant.
S ꝑdiẽ errabt̃: & nemo iners Nemo prors.¬
nemo: nec ipse qͥ dexerat: tecũ ero usq
admortẽ Dexerat enĩ illis Ueniet hora ut
& ipse cũ patre: & in illo pat̾ & ipse inpa¬
tre: & ipse & pat̾ unũ: & illi timuert̃ cũ

Expanded text:
itaverat , ante oculos ipsorum tanta miracula fecerat; et tamen trepidaverunt in passione ejus, quasi amisissent eum de quo frustra praesumpserant. Sed «per diem errabunt» «et nemo in eis.» Nemo prorsus, nec ipse qui dixerat, «Tecum usque ad mortem.» Dixerat enim illis: «Veniet hora, ut et ipse cum Patre; et in illo Pater, et ipse in Patre; et ipse et Pater unum ; et illi timuerunt cum
Abbreviated transcription (Latin):
saluator sedens addexterã patris: qͥ etiam
ꝓpt̃ nos natꝰ deuirgine. & subpontio pilato
qualia nostis passus ẽ: fuso innocenti san¬
guine qđ ẽ. p̃ciũ nr̃m. redemit nocentes
h nob̃ delicta. & ipso p̃tio nr̃o sanguine
sio delens cyrograpbũ quo debitores tene¬

Expanded text:
salvator, sedens ad dexteram Patris; qui etiam propter nos natus de virgine, et sub Pontio Pilato, qualia nostis, passus est; fuso innocente sanguine, quod est pretium nostrum, redemit nocentes s nobis delicta, et ipso pretio nostro sanguine suo delens chirographum quo debitores tene
Abbreviated transcription (Latin):
me laborant: ꝓ qͥb laborantib m̃bris. cũ
a saulꝰ in sequeret᷑ clamauit decęlo: Saule
ẜ sti psalmi longe ante quã dñs demaria
lasceretur: ñ ante quã qͥñs ẽ Semꝑ enim
reator om̃iũ : aliqndo aut̃ & natꝰ excrea¬

Expanded text:
aborant: pro quibus laborantibus membris, cum ea Saulus insequeretur, clamavit de coelo, «Saule, sunt ipsi Psalmi longe antequam Dominus de Maria nasceretur, non antequam Dominus esset: semper enim Creator omnium; aliquando aut
Abbreviated transcription (Latin):
peccata ur̃a Eoce uider̃ posteriora eiꝰ: qs
faciẽ uidere non potuerunt: Manꝰ eñ es
erat suꝑ ocłos eoꝵ: non semꝑ: s done
transiret Postea quã transiit. abstulit
manũ ab ocłis eoꝵ: ablata manu abadis
suis: dicunt discipłis: Quid facienꝰ pͥno
seui: p̾ea pii: Primo irati: pꝰea ti midi
P rimo duri: pꝰeaflexi Primo ceci: pͥea ili¬
minati Puto qd agnoscamꝰ & in boc psal¬
mo uoces huiꝰmodi: etiã gentiũ raonlan

Expanded text:
posteriora ejus, cujus faciem videre non potuerunt. Manus enim ejus erat super oculos eorum; non semper, sed donec transiret. Posteaquam transiit, abstulit manum ab oculis eorum: ablata manu ab oculis suis, dicunt discipulis, «Quid faciemus?» Primo saevi, postea pii; primo irati, postea timidi; primo duri, postea flexi; primo caeci, postea illuminati. 9. Puto quod agnoscamus et in hoc psalmo voces hujusmodi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideret eiꝰ maiestatẽ & faciẽ. qͦmͦ dici potest
facies dĩ: ait illi Non potes uidere faciẽ meã.
Nemo enĩ uidit faciẽ meã: & utrit s ponam
te inspecula petrȩ. & transibo: & ponã suꝑ
te manũ meã: cũ aut̃ transiero. posteriora
mea uidebis Et ex his uerbis natũ ẽ alterũ¬
enigia: id ẽ obscura quedã figura rerum
Cũ transiero posteriora mea uidebis dicit ds̃:
qͥsi exalia parte habeat faciẽ. ex alia dorsũ
Absit a nob: tale aliqͥd. de illa maiestate sen¬
tire: Nam qͥ boc sentit dedõ: qͥd ei prodest
qͥa tẽpla dausa st̃ : idolũ incorde suo fabri¬
cat. Sunt ergo in illis uerbis. magna myste¬
ria. Loquebatur dñs ut dixi ꝑcreaturam :
qͦmͦ uellet famulo suo Intellecta ẽ. illic ꝑ¬

Expanded text:
ut videret ejus majestatem et faciem, quomodo dici potest ut videret ejus majestatem et faciem, quomodo dici potest facies Dei; ait illi: «Non potes videre faciem meam: nemo enim vidit faciem meam, et vixit. Sed ponam te in spelunca petrae, et transibo, et ponam super te manum meam; cum autem transiero, posterriora mea videbis» aenigma, id est obscura quaedam figura rerum. «Cum transiero, posteriora mea videbis,» dicit Deus; quasi ex alia parte habeat faciem, ex alia dorsum. Absit a nobis tale aliquid de illa Majestate sentire. Nam qui hoc sentit de Deo, quid ei prodest quod templa clausa sunt? Idolum in corde suo fabricat. Sunt ergo in illis verbis magna mysteria. Loquebatur Dominus, ut dixi, per creaturam, quomodo vellet famulo suo. Intellecta est illic p
Abbreviated transcription (Latin):
ilis ea & mutabunt᷑. tu aut̃ idẽ ipse es
ilo loco desapientia cũ scriptura diceret:
dipsa manens. ait innouat omĩa. Illa gͦ
huentia stans. sidici debeat uł stans. dr̃¬
ar̃ ꝓpt̃ in cõmutabilitatẽ. ñ ꝓpt̾ immobilita¬
: & eodẽ mͦ se semꝑ habens. nullo loco.
illo tp̃r uariata: nꝰͦquã alit̃ quã hic aut
: nũquã alit̾ quã ͤaut antea: ipsa ẽ lo¬
atio dĩ. Locutio uͦ illa quȩ fiebat admo¬
en: adhompnẽ fiebat ꝑsyllabas: ꝑtran¬
untes sonos. Non aut̃ fierent ista: nisi
Sassumeret talẽ creaturã ꝑquã huiꝰmodi
limonẽ & uoces emitteret. Moyses sc̃s no¬
lrat istã locutionẽ dĩ assũptis qͥbus dã
poreis creaturis fieri: & desiderauit &
iecupiuit uidere ipsã speciẽ dĩ: & loqͣnti
se cũ dõ dix̃. Si inueni grãm ante te: osten
de mͥ temet ipsum Cũ hoc uehement̃ concupis¬
ceret: & hoc qͣdã si dicendũ ẽ amica familia¬
ritate qͥa ipse dignatꝰ ẽ. extorquere uellet dõ.

Expanded text:
tabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es» : et alio loco de Sapientia cum Scriptura diceret: «In seipsa manens,» ait, «innovat omnia» . Illa ergo Sapientia stans si dici debet vel stans: dropter incommutabilitatem, non propter immobilitatem et eodem modo se semper habens, nullo loco, nullo tempore variata, nusquam aliter quam hic aut ibi, nunquam aliter quam nunc aut antea, ipsa est locutio Dei. Locutio vero illa quae fiebat ad Moysen, ad hominem fiebat per syllabas, per transeuntes sonos. Non autem fierent ista, nisi Deus assumeret talem creaturam, per quam hujusmodi sermonem et voces emitteret: Moyses sanctus noverat istam locutionem Dei assumptis quibusdam corporeis creaturis fieri; et desideravit et concupivit videre ipsam speciem Dei, et loquenti secum Deo dixit: «Si inveni de mihi temetipsum.» Cum hoc vehementer concupisceret, et hoc quadam, si dicendum est, amica familiaritate, qua ipse dignatus est, extorquere vellet Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest: uirtꝰ & sapientia dĩ uideri carneis
oculis potest: S qͥa erat dñs oportuno
tp̃r carnẽ suscepturꝰ: ut ocłis et̾iã carneis
ꝓpt̃ salubritatem curandȩ intꝰ m̃tis appa¬
reret. qͣndo ita apparere opꝰ eẽt: hoc p̃di¬
cens moysi figurate ait. Faciẽ meã uidere
non potes: posteriora mea uidebis: s cum
transiero Ut aut̃ ñ uideas faciẽ meã: manꝰ
mea erit suꝑ te Transire qͥd fuit dño. nͥ
ut transiret iħc dehoc mundo ad patrem:
Nam ipsũ transitũ. significat pascha. Quod
enĩ hebraico uerbo dr̃ pascha: latine tran¬
sitꝰ interp̃tat᷑ Quid ẽ. faciẽ meã ñ uide¬
bis : posteriora mea uidebis: Cuiꝰ ꝑsonam
gerebat ille moyses. qͣndo ei dictum ẽ faciẽ

Expanded text:
is carneis potest? Sed quia erat Dominus opportuno tempore carnem suscepturus, ut oculis etiam carneis propter salubritatem curandae intus mentis appareret, quando ita apparere opus esset; hoc praedicens Moysi figurate ait, «Faciem meam videre non potes; posteriora mea videbis,» sed «cum transiero:» ut autem non videas faciem meam, manus mea erit super te. Transire ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem» ? Nam ipsum transitum significat Pascha. Quod enim hebraico verbo dicitur Pascha, latine Transitus interpretatur. Quid est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis?» Cujus personam gereba
Abbreviated transcription (Latin):
limitẽ meũ : qͦ usq ꝑueni Senuitã meã e
limitẽ meũ in uestigasti. Limes ñs ille
longinquus: ñ fuit longe ab oculis tius
p̃uidisti eas: Et ꝑmisisti me inlabore ire ui¬
as meas: ut si nollẽ laborare. redire ĩuias
tuas  Qm̃ ñ ẽ dolꝰ inlingͥ mea. Quare
hoc dix̃: qi ecce fateor t: ambulaui semita
meã: factꝰ sũ longinquus ate. Discessi ate
cũ qͦ mͥ bene erat: & bono meo male mͥ
fuit sine tẽ: Nã si mͥ bene eẽt sine tẽ: nol¬
lẽ forsitan redire adte. Ergo iste confitens¬
& peccata sua dicens. corpꝰ xp̃i iustificatũ:
non inse s in illiꝰ grã: dix̃. ñ ẽ dolꝰ in lingͥ

Expanded text:
«limitem meum?» Quo usque perveni. «Semitam meam et limitem meum investigasti.» Limes meus ille longinquus non fuit longe ab oculis tuis: praevidisti eas; et permisisti me in labore ire vias meas, ut si nollem laborare, redirem in vias tuas. «Quoniam non est dolus in lingua mea.» Quare hoc dixit? Quia ecce fateor tibi; ambulavi semitam meam, factus sum longinquus a te; discessi a te, cum quo mihi bene erat, et bono meo male mihi fuit sine te. Nam si mihi bene esset sine te, nollem forsitan redire ad te. Ergo iste confitens peccata sua, dicens corpus Christi justificatum, non in se, sed in illius gratia, dixit, «Non est dolus in lingua
Abbreviated transcription (Latin):
Antiquũ peccatũ: qͣndo lapsi sumꝰ. Nouis¬
sima pęna: qͥndo in istã mortalitatem
si iã redire uoluerimꝰ. Est enĩ alia qbaa
qͥ p̾paratꝰ ẽ diabolo & angłis eiꝰ. Nos aut̃
uitȩ mortalitatẽ sufficiat labor nr̃: Rcior¬
qniit panẽ patrys nr̃i: recolamꝰ beatitudinẽ
amꝰ patris nr̃i: Nonnos delectent reliqͥe
h me: & posusti suꝑ me manũ tuã. F uoci¬
s ine Ubi : In ista mortalitate. iã ad labo¬
qs: ad qͦs om̃s nati sumꝰ. Non enĩ quisquã
usit̾. nͥ quẽ ds̃ finxerit inutero matris suę.
⁊ ulla creatura ẽ. cuiꝰ ñ ẽ. ille plasmator
aristi me in isto labore. & posiusti suꝑ
÷ manũ tuã: uindicẽ manũ. grauantẽ
pbũ: Ita enĩ salubrit̃ deicit elatũ: ut eri

Expanded text:
Antiquum peccatum, quando lapsi sumus; novissima poena, quando in istam mortalitatem si jam redire voluerimus. Est enim alia quibusdam t diabolo et angelis ejus» . Nos autem, vitae mortalitatem sufficiat labor noster. Recordemur panem Patris nostri, recolamus beatitudinem domus patris nostri; non nos delectent siliquae  me, et posuisti super me manum tuam. Finxisti me:» ubi? In ista mortalitate; jam ad labores, ad quos omnes nati sumus. Non enim quisquam nascitur, nisi quem Deus finxerit in utero matris suae; aut ulla creatura est cujus non est ille plasmator. Sed «finxisti me» in isto labore: «et posuisti super me manum tuam;» vindicem manum, gravantem superbum. Ita enim salubriter dejecit elatu
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ xp̃i : eccła degentib ueniens Ierat
qͥppe in longinquã regionẽ filiꝰ minor. Duoᷤ
enĩ filios habebat qͥdã pat̾. Filiꝰ maior non
longe ierat: s in agro oꝑabat᷑: & significat
scõs in lege. facientes oꝑa & p̃cepta legis
Genꝰ aut̃ humanũ qd̾ defluxerat in idoloꝵ
culturã: in longinqͦ fuerat ꝑegrinatũ. Quid
tã longe abeo qͥ fec̃ te. quã figm̃tũ. qd̾ tͥ
eẽ fecisti : ꝓ fectꝰ ẽ gͦ filiꝰ minor in regionem
longinquã: portans secũ substantiã suam:
& sic̃ nouimꝰ in eugłio dissipauit eã. uiuens
ꝓdige cũ meretricibꝰ Et fam̃ passꝰ. applicuit
se cuidã pͥncipi regionis illiꝰ: & ille eũ porcis
pascendis p̃posuit: Dequoꝵ reliqͥis cupiebat
saturari : & non poterat. Post laborẽ & tritu¬
rã & tribulationẽ. & egestatẽ. uenit pat̃ in

Expanded text:
Christi, Ecclesia de Gentibus veniens. Ierat quippe in longinquum filius minor. Duos enim filios habebat quidam paterfamilias: major non longe ierat, sed in agro operabatur, et significat sanctos in Lege facientes opera et praecepta Legis. Genus autem humanum quod deflexerat in idolorum culturam, in longinquo fuerat peregrinatum. Quid tam longe ab eo qui fecit te, quam figmentum quod tibi ipse fecisti? Profectus est ergo filius minor in regionem longinquam, portans secum substantiam suam, et sicut novimus in Evangelio, dissipavit eam vivens prodige cum meretricibus; et famem passus applicuit se cuidam principi regionis illius; et ille eum porcis pascendis praeposuit, de quorum siliquis cupiebat saturari, nec poterat. Post laborem, et trituram, et tribulationem, et egestatem, venit illi in
Abbreviated transcription (Latin):
illi pat̾ uenienti. Uere: qͥa intellexerat o¬
gitationes eiꝰ delonginquo Semuitã mei
& limitẽ meũ inuestigasti Semitã inquit
meã. Quã. nͥ malã : quã ille ambulauerat
ut patrẽ desereret: qͥsi occultꝰ eẽ posseto
culis undicantis Aut uͦ inilla egestate
contereret᷑: aut porcos pascere ponenꝰ.¬

Expanded text:
pater venienti» . Vere, quia intellexerat cogitationes ejus de longinquo. «Semitam meam et limitem meum investigasti. Semitam,» inquit, «meam:» quam, nisi malam, quam ille ambulaverat, ut patrem desereret, quasi occultus esse posset ab oculis vindicantis; aut vero in illa egestate contereretur, aut porcos pascere pone
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ nouerat : s qr notũ aliis fecerat. Pro
liat se. Sedit gͦ dñs inpassione: surrexit
in resurrectione. Tu inqͥt hoc cognouisti: id
ẽ. tu uoluisti: tu apꝓbasti: scđm uolunta¬
tẽ tuã factũ ẽ Si aut̃ uolueris acciꝑe uocẽ
capitis exꝑsona corporis: dicamꝰ & nos.
T u cognouisti sessionẽ meã: & resurrectionem
meam Sedet enĩ & homo qͣndo se humiliat
nitentes manducant: qͥ cantant in alio p̾sal
mo Facte st̃ mͥ lacrime meȩ. panes. die ac
nocte Quid ẽ gͦ surgite pꝰquã sedistis: nolite
exaltari : nͥ humiliati fueritis. Multi enĩ uo¬
lunt surgere : ante quã sederint Uolt̾ se i̾tos
uideri: ante quã peccatores se eẽ. confessi st̃.
Ergo si exꝑsona capitis nr̃i accipis: sic intel¬
lige. Iu cognouisti sessionẽ mea. & resurrec¬

Expanded text:
quia non noverat, sed quia notum aliis fecerat. «Proliat se. Sedit ergo Dominus in passione, surrexit in resurrectione. «Tu,» inquit, hoc «cognovisti:» id est, tu voluisti, tu approbasti; secundum voluntatem tuam factum est. Si autem volueris accipere vocem capitis ex persona corporis, dicamus et nos, «Tu cognovisti sessionem meam et resurrectionem meam.» Sedet enim homo, quando humiliat nitentes manducant, qui cantant in alio psalFactae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte» . Quid est ergo, «Surgite posteaquam sedistis?» Nolite exaltari, nisi humiliati fueritis. Multi enim volunt surgere, antequam sederint; volunt se justos videri, antequam peccatores se esse confessi sint. Ergo si ex persona capitis nostri accipis, sic intellige: «Tu cognovisti sessionem meam et resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
cognouerunt: Eoꝵ ꝑsonã gerebat moyses. qͣndo
ei dicebat᷑ faciẽ meã non potes uidere Unde
aut̃ non uiderunt dm̃ in carne positũ: quia
grauata erat suꝑ eos manꝰ dñi. Deillis enĩ
dixerat ysaias Incrassa cor ppłi huiꝰ. & ocłos
coꝵ graua. Et eoꝵ uox ẽ. in alio psalmo: qm̃
grauata ẽ. suꝑ me manꝰ tua Ut gͦ non cog¬
noscerent tunc diuinitatẽ xp̃i: si enim
redimeret orbẽ t̾rarũ: qͥd egit ds̃. nͥ qd̾

Expanded text:
cognoverunt. Eorum personam gerebat Moyses, quando ei dicebatur, «Faciem meam non potes videre.» Unde autem non viderunt Deum in carne positum. Quia gravata erat super eos manus Domini. De illis enim dixerat Isaias, «Incrassa cor populi hujus, et oculos ejus grava» : et eorum vox est in alio psalmo, «Quoniam gravata est super me manus tua» . Ut ergo non cognoscerent tunc divinitatem Christi si enim redimeret orbem terrarum, quid egit Deus, nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
sibi filio: Apłs dic̃. Iui cũ informa di eẽt:
ñ rapinã arbitratꝰ ẽ ẽẽ eqͣlis dõ Huic formę
pat̾ ẽ ds̃: eqͣli sibi formȩ : unigenito filio:
nato de substantia sua Propt̃ nos aut̃ ut
factꝰ ẽ. particeps mortalitatis nr̃e Id̾ de
illo ait apłs. ibi. ubi dixerat. qͥ cũ informa
semet ipsũ inqͥt exinauiuit. formã serui¬

Expanded text:
dicit: «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Huic formae Pater est Deus, aequali sibi formae, unigenito Filio nato de substantia sua. Propter nos autem, ut factus est particeps mortalitatis nostrae; quid de illo ait Apostolus ibi, ubi dixerat, «Qui cum in forma semetipsum,» inquit, «exinani
Abbreviated transcription (Latin):
fugiat abira dĩ Quis ẽ locꝰ. recepturꝰ
fugͥitiuũ dĩ: Homines qͥ suscipunt
itiuos. quert̃ abeis. a qͦ fugerint: & quẽ
figari Cũ aut̃ audierint dñm potentẽ:
ut ñ suscipiunt: aut cũ magno timore
ssipunt: S homo potens falli potest

Expanded text:
recepturus fugitivum Dei? Homines qui susciptum fugitivos, quaerunt ab eis, a quo fugerint; et quem vestigari. Cum autem audierint dominum potentem, aut non suscipiunt, aut cum magno timore suscipiunt: quia et homo potens falli potest.
Abbreviated transcription (Latin):
SALMUM nob breuẽ parauera¬
mꝰ quẽ mandaueramꝰ cantari
alectore: s ad orã qͣntũ uidetur
ꝑturbatꝰ: alterũ ꝑ altero legit
Maliumꝰ nos in errore lectoris
seqͥ uoluntatẽ dĩ: qͣm nr̃ãm in nr̃o ꝓposito.
Si gͦ uos in eiꝰ ꝓlixitate aliqͥndiu tenuen¬
mꝰ. nob̾ ñ imputetis : s credatis dm̃ nos ũ
infructuose laborare uoluisse Neq enim
frustra in pͥmo peccato nr̃o penã accepimus.
ut insudore uultꝰ nr̃i panẽ manducemus
T antũ si panis ẽ. attendite Panis: aut̃: sirpẽ¬

Expanded text:
salmum nobis brevem paraveramus, quem mandaveramus cantari a Lectore; sed ad horam, quantum videtur, perturbatus, alterum pro altero legit. Maluimus nos in errore Lectoris sequi voluntatem Dei, quam nostram in nostro proposito. Si ergo vos in ejus prolixitate aliquandiu tenuerimus, nobis non imputetis; sed credatis Deum nos non infructuose laborare voluisse. Neque enim frustra in primo peccato nostro poenam accepimus, ut in sudore vultus nostri panem manducemus . Tantum si panis est, attendite. Panis autem e
Abbreviated transcription (Latin):
udefutura eadẽ passione sua: sic dic̃ in
dio psalmo Ego dormiui & sõnũ cepi:
e exsurrexi qm̃ dñs suscipiet me Ergo
dormitio. intelligit᷑ passio Cua delatere
dormientis : eccła delatere patientis. Loqͥt᷑¬

Expanded text:
de futura eadem passione sua sic dicit in alio psalmo: «Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me» . Ergo dormitio intelligitur passio. Eva de latere dormientis, Ecclesia de latere patientis. Loq
Abbreviated transcription (Latin):
ua exme: inualuit: ñ potero ad illã. Ali¬
dine intelligit᷑. aduertentes audite. Mos
ibẽ: qͥa temporalit̃ loquens. utiq ꝑ assump¬
a ereaturã loquebat᷑ seruo suo: id ẽ non ꝑ
lsstantiã suã. s. ꝑ assumptã aliquã corpo
nle creaturã ꝑsuoces illȩ fierent: & humanis
q mortalib aurib ꝑsonarent: Sic enĩ lo¬
qubat᷑ tt̃ ds̃: non qͦmͦ loqͥt᷑ insubstantia
I Quomͦ enĩ loqͥt᷑ insubstantia sua ͤ locu¬

Expanded text:
aluit; non potero ad illam.» Alicedine intelligitur, advertentes audite. Moyses nubem, quia temporaliter loquens utique per assumptam creaturam loquebatur servo suo; id est, non per substantiam suam, sed per assumptam aliquam coer qnam voces illae fierent, et humanis atque mortalibus auribus personarent Sic enim loquebatur tunc Deus, non quomodo loquitur in substantia sua. Quomodo enim loquitur in substantia sua? Locu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb ñ tã crede. uerũ & iã intelligere diuina
donauit: qͥ ñdũ posst̃. s solã fide firmissi¬
mã tenent: tãquã infra cȩlos. trȩ nomine
figurant᷑. Et qr inbaptismo que acceper
in concussa credulitate consistunt: idõ dictũ
ẽ. firmauit t̾rã suꝑ aqͦs. Itẽ qr scriptum ẽ.

Expanded text:
lligere divina donavit: hoc qui nondum possunt, et solam fidem firmissimam tenent, tanquam infra coelos terrae nomine figurantur. Et quia in Baptismo quem acceperunt, inconcussa credulitate consistunt; ideo dictum est, «Firmavit terram super aquas.» Item quia scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
inmolant & non dõ: Nolo uos fieri socios
n causa potissimũ occurrit: ne isto nomi
homines adhoc edificarent᷑. ut ministe¬
nũ uł seruiu religionis quȩ grece liturgia.
ił latria dr̃. scĩs angłis exhiberent: quod
nio exhiberi abhominib uolt̾. nͥ illi deo
ngl̃i uocant᷑ ÷ qͥ latine nuntii nuncupant᷑:
it ꝑ nom̃ ñ substantiȩ s officii. satis intelli¬
gimꝰ. illũ dm̃ a nob eos coli uelle quem
lue incęlo siue int̾ra: quẽ admodũ st̃ di i

Expanded text:
os fieri daemonieos, ea mihi causa potissimum occurrit, ne isto nomine homines ad hoc aedificarentur, ut ministerium vel servitium religionis, quae graece liturgia, vel latria dicitur, sanctis Angelis exhiberent; quod nec ipsi exhiberi ab hominibus volunt, nisi illi Deo Angeli vocantur, qui latine nuntii nuncupantur; ut per nomen non substantiae, sed officii, satis intelligamus illum Deum a nobis eos coli velle, quem sive in coelo, sive in terra; quemadmodum sunt dii
Abbreviated transcription (Latin):
discretꝰ: Cũ gͦ qͦdã loco apłs concordant:¬
& grãꝵ dĩ u̾arietatẽ in hominib uellet
ostende: hȩc inpͥmis duo posuit dicens
Alii qͥdẽ dat̾ ꝑ sp̃m sermo sapientiȩ hoc ẽ
qd̾ dr̃. Alii fides in eodẽ spũ: alii curatio¬
nũ donatio in uno spũ: alii oꝑatio uirtu¬
tũ: alii ꝓpħia : alii diuidicatio spũumꝰ
alii genera linguaꝵ: alii intp̃tatio sermno¬

Expanded text:
 Cum ergo quodam loco Apostolus concordem gratiarum varietatem in hominibus Dei vellet ostendere, haec in primis duo posuit dicens, «Alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae;» hoc esse quod dicitur, «Alii fides in eodem Spiritu, alii curationum donatio in uno Spiritu, alii operationes virtutum, alii prophetia, alii dijudicatio spirituum, alii genera linguarum, alii int
Abbreviated transcription (Latin):
intelligimꝰ. sapientiã incognitionẽ & dletio¬
nẽ eiꝰ qđ sẽꝑ ẽ. atq in commutabilit mana
latinȩ expͥmat᷑. dĩ cultꝰ dici potest. dbostr¬
re aut̃ amalo qd̃ dix̃ eẽ scientiã. qͥd ẽ alins
quã in medio nationis tortuosȩ & ꝑuerse

Expanded text:
 sapientiam in cognitione et dilectione ejus quod semper est, atque incommutabiliter manet, latine exprimatur, Dei cultus dici potest. «Abstinere autem a malo,» quod dixit esse scientiam, quid est aliud, quam in m
Abbreviated transcription (Latin):
m̃÷ siue ita. siue alit̃ sit: habemꝰ qd̾ de ꝓri¬
ino intelligamꝰ:. Terra quȩ habitat᷑ ab homini¬
b & t̾restria continet animalia : quȩ alio mͦ
fundata aqͥs circumfluentib. suꝑ eminet
ita sub ea mare ẽ quẽ admodũ st̃ aque sub
speluncarũ cameris aut subnauib suꝑ na¬
maris suꝑ eminet. Sic dictꝰ ẽ. pharao exisse
suꝑ aquã. Ita enĩ habet grecꝰ: qd̾ qͥdã latini
habent ad aquã. Sic dñs suꝑ puteũ sedebat:

Expanded text:
ud ita, sive aliter sit, habemus quod de proximo intelligamus. Terra quae habitatur ab hominibus, et terrestria continet animalia, quae alio modo uod aquis circumfluita sub ea mare est, quemadmodum sunt aquae sub speluncarum cameris, aut sub navibus supernamari supereminet. Sic dictus est Pharao exisse super aquam; ita enim habet Graecus, quod quidam Latini habent, ad aquam . Sic Dominus super puteum sedebat
Abbreviated transcription (Latin):
gis credendi st̃ septuaginta diuino sp̃u in¬
tͣp̃tati: qͦ spũ & illa dicta st̃. que inhebreis
litteris st̃ Eoqͥẽ nãq oꝑante spñ. &iã hoc
dici oportuit qđ dictũ ẽ dii gentiũ demo¬
nia : ut intelligeremꝰ sic etiã inhebreo posi¬
tũ. dii gentiũ simulachra: ut demonia pot
aue st̃ simulachris significarent᷑ Nam qđ

Expanded text:
u intepretati, quo Spiritu et illa dicta sunt quae in hebraeis litteris sunt. Eodem namque operante Spiritu, etiam hoc dici oportuit quod dictum est, «Dii Gentium daemonia:» ut intelligeremus sic etiam in hebraeo positum, «Dii Gentium simulacra;» ut daemonia potius quae sunt in simulacris
Abbreviated transcription (Latin):
oaceruantẽ regẽ confusionisꝰ: quod int̾p̃tat᷑
lusan Quid enĩ coaceruat diabolꝰ. nͥ confu¬
bat. hereditatẽ semini abrahȩ : quod ẽ xp̃c
Quia inhumilitate. nr̃i memor fuit Ds̃.
singuine unigeniti sui: Et redemit nos
ibinimicis nr̃is: sanguiine unigeniti
su Qui dat escam omi carni: id est
oũ hominũ generi : non tantũ isrłitaꝵ.
. & gentiũ: deqͥ esca dr̃ Caro mea uera
e esca Confitemini dõ cęli : qm̃ inscłm

Expanded text:
et regem Confusionis, quod interpretatur Basan: quid enim coacervat diabolus, nisi confubat, haereditatem semini Abrahae, quod est Christus. «Quia in humilitate nostra memt redemit nos ab inimicis nostris:» sanguine Unigeniti sui. «Qui dat escam omni carni;» hoc est, omni hominum generi, non tantum Israelitarum, sed et Gentium: de qua esca dicitur, «Caro mea vere est esca» . «Confitemini Deo coeli, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs maximũ p̃miũ ꝓmittat᷑. eqͥlitas angłoꝵ
Et inscripturis qͥdẽ nescio utrũ uł possit
uł facile possit repperiri: aꝑte dictos angł̃os
dõs S cũ dedño dõ dictũ eẽt terribilis suꝑ
om̃s dõs: cur hoc dixerit. continuo uelud
exponendo coniunx̃: qm̃ om̃s dii gentiũ
demonia Suꝑ tales dõs. dix̃ dñm t̾ribilem

Expanded text:
mittatur aequalitas Angelorum. Et in Scripturis quidem nescio utrum vel possit, vel facile possit reperiri, aperte dictos Angelos deos; sed cum de Domino Deo dictum esset, «Terribilis super omnes deos,» cur hoc dixerit, continuo velut exponendo conjunxit, «Quoniam dii Gentium daemonia» . Super tales deos dixit Dominum terribile
Abbreviated transcription (Latin):
ista non er̃. Idõ inpotestate qͥppe ait. uł diei
uł noctis: ut potestas eẽt die lucere uel
nocdt Qđ insp̃alib donis sic intelligit᷑: qͥa
dedit potestatẽ filios dĩ fieri Iui ꝑcussit
egyptũ cũ pͥmogenitis eoꝵ. ꝑcussit & scł̃m:
cũ his quȩ p̃cipua putantur insłoui
fideles suos. demedio maloꝵ.nmanu
potenti. & brachio excelso. Quid potentiꝰ.
qͥd excellentiꝰ eo deqͦ dictũ ẽ. & bradiũ
dñi cui reuelatũ ẽ:ui diuisit mare
rubrũ indiuiones diuidit etiã baptismũ

Expanded text:
 noctis. In potestatem» quippe ait, vel «diei» vel «noctis,» ut potestas esset die lucere vel nocte; quod in spiritualibus donis sic intelligitur, quia dedit potestatem filios Dei fieri . «Qui percussit Aegyptum, cum primogenitis eorum.» Percussit et saeculum, cum his quae praecipua putantur in saeculfideles suos de medio malorum. «In manu potenti et brachio excelso.» Quid potentius, quid excelsius eo de quo dictum est: «Et brachium Domini cui revelatum est» ? «Qui divisit mare Rubrum in
Abbreviated transcription (Latin):
homines fec̃. Luminaria magna solꝰ. Quae
sint eadẽ luminaria: secutꝰ aꝑuit: Solem
inpotestatẽ diei: lunã & stellas inpotestatẽ
cũ pͥmogenitis eoꝵ & cetera uniuersa. Igit᷑
creaturã. ñ utiq ds̃ ꝑ aliquã creaturã. s
solꝰ fec̃. Cuiꝰ creaturȩ qͣsda partes excellenti¬
ores commemorauit. ex qͥb uniuersa cogita
narib totũ cȩleste corporeũ ut ab ipso factũ
accipemꝰ. ammonuit Quãquã id qd̃ ait qui
fec̃ cȩlos inintellectũ. uł sic̃ alii int̾p̃tati st̃ in
sapientia sic̃ alibi scriptũ ẽ. omĩa insapien¬
tia fecisti: eo mͦ insinuans. unigenitũ u̾bũ:
qͣri potest. S si ita ẽ. ut in suo intellectu acci
piamꝰ dm̃ fecise celos: cur tantũ de cęlis
hoc ait. cũ omĩa in eadẽ sapientia fecerit:
An tantũ ibi expͥm̃dũ fuit. ut inceteris &iã
tacitũ posset intelligi: ut iste. sensꝰ sit. qͥ
fec̃ celos in intellectu. qͥ fundauit t̾rã suꝑ

Expanded text:
i fecit luminaria magna solus;» quae sint eadem luminaria, secutus aperuit, «Solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem cum primogenitis eorum;» et caetera. Universam igitur creaturam, non utique Deus per aliquam creaturam, sed solus fecit. Cujus creaturae quasdam partes excellentiores commemoravit, ex quibus universa cogitarnaribus totum coeleste corporeum ut ab ipso factum acciperemus, admonuit. 6. Quanquam id quod ait, «Qui fecit coelos in intellectu,» vel, sicut alii interpretati sunt, «in Sapientia, sicut alibi scriptum est, «Omnia in Sapientia fecisti» , eo modo insinuans unigenitum Verbum, quaeri potest. Sed si ita est, ut in suo intellectu fecisse accipiamus Deum coelos, cur tantum de coelis hoc ait, cum omnia in eadem Sapientia fecerit? An ibi tantum exprimendum fuit, ut in caeteris etiam tacitum possfecit coelos in intellectu, Qui fundavit terram super
Abbreviated transcription (Latin):
s̃nũ mĩa eiꝰ: sic & om̃tũ capitib quãius
isit positũ sub audiendũ ẽ. confitemini. Qd̾
ngreco euidentiꝰ apparet. Appareret autẽ
inlatino: si eandẽ locutionẽ transferre
otuissent. int̾p̃tes nr̃i. Iđ qͥdẽ in isto uer¬
si possent. si dicerent facienti mirabilia:
ibi necessario confitemini sub audiret᷑. Atq
ltinã uł ꝓnom̃ adderent: ut dicerent ei
iñ teligeret᷑: confitemini cẽ. sub audiendum
N unc gͦ ita obscurũ factũ ẽ: ut qͥ codicẽ grecũ
suie nescierit inspicere siue neglexerit. possit
putare: Qui fec̃ celos. qͥ firmauit terrã.
cũ ad eiꝰ miscdiã illi ꝑtineant. quos demise¬
ria liberat: ñ aut̃ ut eiꝰ miscdiȩ fuisse intel¬
ligamꝰ facere cȩlũ & t̾rã & lumininaria.
cũ illud sit bonitas eiꝰ qͥ creauit omĩa bona
ualde. creauit aut̃ omĩa ut eẽnt : hoc uͦ¬

Expanded text:
 sic in omnium capitibus quamvis non sit positum, subaudiendum est, «Confitemini.» Quod in graeco evidentius apparet. Appareret autem et in latino, si eamdem locutionem transferre potuissent interpretes nostri. Quod quidem in isto versu possent, si dicerent, «facienti mirabilia:ubi necessario «Confitemini» subauditur. Atque utinam vel pronomen adderent, ut dicerent, Eiintelligeretur «Confitemini» esse subaudiendum. Nunc vero ita obscurum factum est, ut qui codicem graecum sive nescierit inspicere, sive neglexerit, possit putare, «Qui fecit coelos, Qui firmavit terram, cum ad ejus misericordiam illi pertineant, quos de miseria liberat; non autem ut ejus misericordiae fuisse intelligamus facere coelum et terram et luminaria, cum illud sit bonitatis ejus qui creavit omnia bona valde . Creavit autem, ut essent o
Abbreviated transcription (Latin):
appellati st̃ dii. Nam si ꝓptea qͥa boni eẽn
om̃s: non sic om̃s diuidicaret Cũ enĩ dixiset
d̃s̃ stetit insinagoga dõꝵ. ñ ait in medio
dõs & homines discernit: tãquã ostendens
quod int̾sit int̾ dõs & homines: s inmedio
inqͥt dõs discenit Deinde seqͥt᷑ Usq qͦ iundi¬
catis inqͥtatẽ : & cetera Iuȩ utiq non om̃ib¬

Expanded text:
ea quia boni essent omnes, non sic eos dijudicaret. Cum enim dixisset, «Deus stetit in synagoga deorum;» non ait, In medio deos et homines discernit, tanquam ostendens quid intersit inter deos et homines: sed, «In medio» inquit, «deos discernit.» Deinde sequitur, «Usquequo judicatis iniquitatem» ? et caetera: quae utique non omnib
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s & eccła. cũ omni illa nouitate: id ẽ. filioꝵ
Ergo filii seruor tuoꝵ inhabitabunt: Filii ser
oꝑa sua Quid igit᷑ ẽ. filii habitabunt: Nemo glo¬
rietur se habitaturum si dicit se seruũ dĩ: &
oꝑa non habet: Non enĩ habitabunt. nisi filii.
Quid. ẽ. gͦ. filii seruoꝵ tuoꝵ in habitabunt.
Serui ꝑ oꝑa sua in habitabunt: serui ꝑfilios
suos inhabitabunt: Noli gͦ cẽ sterilis Si uis
habitare. premite fetus quos sequaris: p̃mit¬
tendo non efferendo: Filii tui te deducant ad
terrã ꝓnussionis: terrã uiuentiũ. ñ morientiũ
Cũ hic uiuis in hac peregrinatione. illi antece̾¬
dant: suscipiant te ꝓpt᷑ refectionem carnalẽ:¬

Expanded text:
s et Ecclesia, cum omni illa novitate, id est filiorum. Ergo, «Filii servorum tuorum inhabitabunt. Filii servopera sua. Quid igitur est, et filii habitabunt? Nemo glorietur se habitaturum, si dicit se servum Dei, et opera non habet; non enim habitabunt nisi filii. Quid est ergo, «Filii servorum tuorum inhabitabunt?» Servi per opera sua inhabitabunt, servi per filios suos inhabitabunt. Noli ergo esse sterilis, si vis habitare; praemitte fetus quos sequaris, praemittendo, non efferendo. Filii tui te deducant ad terram promissionis, terram viventium, non morientium: cum hic vivis in hac peregrinatione, illi antecedant, suscipiant te. Propter refectionem carnale
Abbreviated transcription (Latin):
inquit seruoꝵ tuoꝵ: Metuendum ne non
ui dĩ simus: & filii nr̃i ibi futuri sit. sil
audacia tam infelix filioꝵ subnascentus
re centi successione gloriantiũ: quȩ auls
cere. nos ibi erimus apłi non erunt: A
apietate filioꝵ. absit a fide pariuiloriꝰ
ab intelligentia grandiũ. ibi erunta
tui: Et illi serui tui. & filii eoꝵ serui tui: &
istoꝵ filii nepotes illoꝵ Quid. nisi serui tui
om̃s: Compendio includeres: si diceres serui
tui inhabitabunt: Uideamus. quid nos uolu¬
erit admonere: Et enĩ quiddam gestũ priorib
scłis Per quadraginta annos filii isrł triti st̃
in heremo: nullus eoꝵ intrauit in terrã ꝓmis¬
sionis: sed filii eoꝵ intrauerunt: Sane quia
ita recordamur nisi fallor. duo: ceteri non in¬
trauerunt. de tot milib nisi duo: Laboratũ
ẽ cũ eis tantũ: sed dñs non laborat: Certe la¬
borauer̃. serui ipsius Quanta ꝑtulit: quan¬
ta audiuit moyses: ꝓhominib non intratu¬

Expanded text:
inquit, «servorum tuorum:» metuendum ne nos servi Dei simus, et filii nostri ibi futuri sint, non Quaenam tandem audacia tam infelix filiorum subnascentium, et recenti successione gloriantium, quae audeat dicere: Nos ibi erimus; Apostoli ibi non erunt? Absit hoc a pietate filiorum, absit a fide parvulorum, absit ab intelligentia grandium. Ibi erunt etui? Et illi servi tui, et filii eorum servi tui, et istorum filii nepotes illorum, quid, nisi servi tui? Omnes compendio includeres, si diceres: Servi tui inhabitabunt. Videamus quid nos voluerit admonere. Est enim quiddam gestum in prioribus saeculis. Per quadraginta annos filii Israel attriti sunt in eremo: nullus eorum intravit in terram promissionis, sed filii eorum; intrarunt sane, quia ita recordamur, nisi fallor, duo, caeteri non . Intrarunt de tot millibus duo. Laboratum est cum eis tantum: sed Deus non laborat; certe laboraverunt servi ipsius. Quanta pertulit, quanta audivit Moyses pro hominibus non intratu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanes: Si ergo scđ̾m corpus ꝑibunt. libi ergo
ressurrectio carnis: Ui exemplũ membroꝵ
qđ p̃cessit in capite : Ubi: Uis audire. muta¬
bit᷑. Noa tale erit. quale fuit: Audi apłm di¬
centem Et mortui resurgent incorrupti: &
nos ummutabim᷑: Quomͦ immutabimur: Se¬
minat᷑ corpꝰ animale. surget corpus spirituale:
Ergo seminat᷑ mortale: surget immortale.i
minat᷑ corruptibile: surget ineorruptibile.
tationem itaq expectamus: Ita peribunt
celi Et unde inquit michi ꝓbas. quia pori
diñ  usq adeo non accedit tibi: Glorificat
An non hoc dicit psalmus: Lege sequent
Et om̃s sic̃ uestimentũ ueterascent. Et
optoriũ mutabis eos & mutabunt᷑: tu ait
ipse es & anni tui non defficient: Uestẽ augͥ
cooꝑtoriũ audis. & aliud quã corpꝰ inteligi
Sꝑemus gͦ. etiã mutationem corporũ nr̃e
sed tamen ab illꝰ qͥ erat & ante nos. & mans
post nos: a quo sumus qđ sumus: antȩ qu
ueniemus cũ fuerimus immutati. Et qua¬

Expanded text:
m corpus peribunt, ubi ergo resurrectio carnis? ubi exemplum membrorum quod praecessit in capite? ubi? Vis audire? Mutabitur; non tale erit quale fuit. Audi Apostolum dicentem: «Et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur.» Quomodo immutabimur? «Seminatur corpus animale, surget corpus spirituale» . Ergo seminatur mortale, resurget immortale; seminatur corruptibile, resurget incorruptibile. Mutationem itaque exspectamus: ita peribunt coeli. Et unde, inquit, mihi probas quia portant Deum? Usque adeone excidit tibi, «Glorificate An non hoc dicit Psalmus? Lege sequentia: «Et omnes sicut vestimentum veterascent, et sicut opertorium mutabis eos, et mutabuntur; tu autestem audis, coopertorium audis, et aliud quam corpus intelligis? Speremus ergo etiam immutationem corporum nostrorum, sed tamen ab illo qui erat et ante nos, et manet post nos; a quo sumus quod sumus, ad quem veniemus cum fuerimus mutati; mut
Abbreviated transcription (Latin):
& noli querere quomͦ fecerit.Aultũ ẽ a te
comprehende. quomͦ fecerit cũ te ipsũ fecerit.
ut prius sis seruus obȩdiens: & postea fortasse
amicus intelligens: Ergo oꝑa manuũ tuarũ
sunt cęli: Ipsi peribunt : tu aut̃ permanes:
Aperte dix̃ hoc apłs petrus Cęli erant olim
de aqua & poquã constituti dĩ uerbo ꝑ qd¬

Expanded text:
 noli quaerere quomodo fecerit. Multum est ad te comprehendere quomodo fecerit, cum teipsum sic fecerit, ut prius sis servus obediens, et postea fortasse amicus intelligens. Ergo, «Opera manuum tuarum sunt coeli.» 13. «Ipsi peribunt; tu autem permanes.» Aperte dixit hoc apostolus Petrus: «Coeli erant olim de aqua et per aquam constituti Dei verbo;
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt: ipse mandauit. & creata sunt: Dictũ
ẽ enĩ hoc. cũ oꝑum eiꝰ cõmemoratio fieret: in
quib & angłi nominati st̃ Ergo er̃ cũ illo an¬
geli. & iã mundo igne flagrante: & erit incen¬
dium mundi non incendens scõs dĩ: Qđ fuit
caminus regis tribus pueris: hoc erit ardens
mundus. iustis intrinitate signatis Forte hic
celos & iã. non importune intelligimus ipsos
iustos & scõs dĩ: in quib manens d̾̃s intonuit
preceptis: coruscauit miraculis: ymbrificauit
terram sapientia ueritatis Celi enĩ enarrauer̃
gi̾am dĩ. S nuniquid etiã ipsi ꝑibunt :. In sedoo
quendam modũ. ipsi ꝑibt̃: Scđm quẽ modũ :

Expanded text:
ta sunt; ipse mandavit et creata sunt» . Dictum ta sunt; ipse mandavit et creata sunt» . Dictum est enim hoc, cum operum ejus commemoratio fieret, in quibus et Angeli nominati sunt. Erunt ergo cum illo Angeli, etiam mundo igne flagrante; et erit incendium mundi, non incendens sanctos Dei: quod fuit caminus regis tribus pueris , hoc erit ardens mundus justis in Trinitate signatis. 14. Forte hic coelos etiam non importune intelligimus ipsos justos, sanctos Dei, in quibus manens Deus intonuit praeceptis, coruscavit miraculis, imbrificavit terram sapientia veritatis; coeli enim enarraverunt gloriam Dei . Sed numquid etiam ipsi peribunt? An secundum quemdam m
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ mundus: aqua mundatus ꝑut: Ter¬
ra aut̃ & celi qui nunc sunt. eodẽ uerbo re¬
positi sunt: igni reseruati: lã gͦ dix̃. perisse ce¬
los ꝑdiluiuũ. Perisse aut̃ nouimꝰ eaelos. sed̾m
quantitatem. & spacia aeris huiꝰ. Exereuit
enĩ aqua. & totam istam capacitatẽ ubi aues
Sunt aut̃ & celi celoꝵ suꝑiores infirmamento:
sed utrũ & ipsi perituri suit igne. an hi soli
celi qui etiam diluuio perierunt: discepta¬
tio est aliquanto serupulosior inter doctos:
nec facile maxime in angustia temporis
explicari potest Dimittauiꝰ gͦ cã: uł diffe¬
ramus: Nouerimus enĩ ꝑire ista: dm̃ in ane¬
re: Et si marent quedam cũ dõ quȩ facta st̃
adõ. non manent inse sed in eo: non receden¬
do adõ. Quid enĩ dicturi sumus fr̃s : Qd̾ angłi
perituri sint igne quo incendet᷑ mundus.:
Absit Sed quid dicemus: Qo̾ angłos ds̃ ñ
fecerit: Absit: Sed quid diceremus. & unde
eẽnt. si ab illo facti non e̾e̾nt: Ipse dixit. & fac¬

Expanded text:
factus est mundus, aqua inundatus deperiit: terra autem et coeli qui nunc sunt, eodem verbo repositi sunt igni reservandi» . Jam ergo dixit perisse coelos per diluvium: perisse autem novimus coelos secundum quantitatem et spatia aeris hujus. Excrevit enim aqua, et totam istam capacitatem ubi aves Sunt autem et coeli coelorum superiores in firmamento: sed utrum et ipsi perituri sint igne, an hi soli coeli qui etiam diluvio perierunt, disceptatio est aliquanto scrupulosior inter doctos, nec facile, maxime in angustia temporis, explicari potest. Dimittamus ergo eam vel differamus; noverimus tamen perire ista, Deum manere. Et si manent quaedam cum Deo, quae facta sunt a Deo, non manent in se, sed in Deo, non recedendo a Deo. Quid enim? dicturi sumus, fratres, quod Angeli perituri sunt igne, quo incendetur mundus? Absit. Sed quid? dicemus quod Angelos Deus non fecerit? Absit. Sed quid dicemus? Et unde essent, si non ab illo facti essent? «Ipse dixit, et fac
Abbreviated transcription (Latin):
pondeam uerbosis. ut male garrulis. ut caluni¬
osis. susurrantib detractorb respondeam ⁊ Ido̾
michi annuncia exiguitatem dierũ ineorũ
& ne reuoces me in dimidio dierũ meoꝵ. ut
aute me auferas de terra quam totus orbis eu¬
glio repleat᷑ contra responsiobus dñi mĩ dicentis
Oportet predicari hoc eugłm. in toto orbe ter¬
rarum. in testimonium omnib gentib & tune
ueniet finis: Quid adhec fr̃s : Plana sunt mani¬
festa sunt: d̃s fundauit terrã. scimus oꝑa ma¬
nuũ eiꝰ sunt celi Neputetis enĩ quasi aliud am̃
facere manu: aliud uerbo Quod facit uerbo: hoc
facit manu: Non enĩ distinctus ẽ corporeis mẽ¬
bris: qͥ dixit. ego sum qui sũ: Et forte uerbũ
eiꝰ. ẽ manus eius: certe manus eius. ẽ uirtus eiꝰ

Expanded text:
verbosis, ut male garrulis, ut calumniverbosis, ut male garrulis, ut calumniosis, susurrantibus, detractoribus respondeam, ideo «mihi annuntia exiguitatem dierum meorum; et ne me revoces in dimidium dierum meorum,» ut ante me auferas de terra, quam totus orbis Evangelio repleatur, contra responsionem Domini mei, dicentis: «Oportet praedicari hoc Evangelium in toto orbe terrarum, in testimonium omnibus gentibus; et tunc veniet finis» . Quid ad haec, fratres? Plana sunt, manifesta sunt: Deus fundavit terram, scimus; opera manuum ejus sunt coeli. Ne putetis enim quasi aliud Deum facere manu, aliud verbo. Quod facit verbo, hoc facit manu; non enim distinctus est corporeis membris, qui dixit, «Ego sum qui sum.» Et forte verbum ejus est manus ejus. Certe manus ejus est virtus
Abbreviated transcription (Latin):
tabis eos. & mutabunt᷑: tu uero idẽ ipse es: Tu qͥ
es. idẽ ipse es tu: tu qui dixisti ego sumqui sũ.
idẽ ipse es St quamius etiam ipsa non essent
iisi exte. & ꝑte. & inte: tamen noi qđ ipse es
Nd̾ enĩ idẽ ipse es: & anni tui non deficientꝰ.
lli anni tui non deficient: illi auni teticcent
erunt ingeneratione generationũnon deficied
boaee gͦ sciens exiguitatẽ dierũ ineoor non quie¬
reremꝰ ate: nisi scirem om̃s dies seli ab inicio usq
infinem exiguos ẽẽ in comparatione et̃nitatis
tue: Noui gͦ. unde interrogauerim: Non se
extollant heretier. quasi exigui dies fuerint
eccłẽ toto orbe diffuse: Nam & usq infinem
cũ st̃ exigi st̃. Quare exigui sunt: qm̃ quan¬
doq fimendi sunt: Anni illi qui erunt inge¬
neratione generationũ: hi amandi: hi deside¬
randi: hi suspirandi: ꝓpt̃ hos. inunitate ꝑmas¬
nendum. ꝓpt̾ hos quic quid hereticor mnaliẽ
euitandum. ꝓpt̃ hos ꝑditis respondendũ. ꝓpt̃

Expanded text:
o idem ipse» «es.» Tu quis es? «Idem ipse es.» Tu qui dixisti, «Ego sum qui sum, idem ipse es.» Et quamvis etiam ipsa non essent nisi ex te, et per te, et in te, tamen non quod ipse es: «Tu» enim «idem ipse es. Et anni tui non deficient.» Illi anni tui non deficient, illi anni tui qui erunt in generatione generationum, non deficient. Haec ergo sciens, exiguitatem dierum meorum quaererem a te, nisi scirem omnes dies saeculi ab initio usque in finem exiguos esse in comparatione aeternitatis tuae. Novi ergo unde interrogaverim. Non se extollant haeretici, quasi exigui dies fuerint Ecclesiae, toto orbe diffusae; nam et usque in finem cum sint, exigui sunt. Quare exigui sunt? Quoniam quandoque finiendi sunt. Anni illi qui erunt «in generatione generationum,» hi amandi, hi desiderandi, his suspirandum; propter hos in unitate permanendum, propter hos quidquid haereticorum mali est devitandum, propter hos perditis respondendum, propter
Abbreviated transcription (Latin):
octonaria: solus unus peccator inuentꝰ ẽ. Acces¬
sit numerus suꝑiori generationi: deinde detrib
filiis noe tamꝗͣ trib mensuris farine imple¬
tus ẽ orbis: electus abrabam. isa ach. & ĩacob. scĩ
uiri patriarche: placuerunt dõ Dedit &. illa
generatio sequentes etam generiiete: de dei⁊
suras farine. quousq fermentet᷑ totũ. tẽp ora¬
lio in terra carnis illiꝰ. Fuer̃ apłi. fuerunt sc̃i:
Post illos alii. & nunc in nomine xp̃i quic̃q
sunt scĩ & post nos qui cũq erunł. &. usq. ẽ
finem scłi. quic̃q scĩ: de tot generationibus.
tionu̾ anni tui: idẽ eternitas illa. onlla grere
ratione erit. quȩ de omĩb generationibꝰ coli¬
git. & uiunũ redigit᷑ ipsa patices erit eteriu¬
taotis tue. Ceterȩ generationes im plendis tem¬
porib generant᷑: Ex quib: illa iueteentis tere¬
ratur. mutata uiuificabit. erit teonea porta¬

Expanded text:
octonaria solus unus peccator inventus est. Accesoctonaria solus unus peccator inventus est. Accessit numerus superiori generationi. Deinde de tribus filiis Noe, tanquam de tribus mensuris farinae, impletus est orbis. Electus est Abraham, Isaac, et Jacob; sancti viri, patriarchae, placuerunt Deo . Dedit et illa generatio sequentes etiam generantes, dederunt suras farinae, quousque fermentaretur totum . Temporibus in terra carnis illius fuerunt Apostoli, fuerunt sancti; post illos alii sancti: et nunc in nomine Christi quicumque sunt sancti, et post nos quicumque erunt, et usque in finem saeculi quicumque sancti. De tot generationibus tio generationibus colligitur, et in unam redigitur; ipsa particeps erit aeternitatis tuae. Caeterae generationes implendis temporibus generantur, ex quibus illa in aeternum regeneratur; mutata vivificabitur, erit idonea porta