comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dimenta cõpescunt. qr ⁊ płuiq egros quos for¬
tis pigiientoꝵ pocõ curare nou ualuit ad sa¬
lutem p̾stinam cepens aqua reuocauit. et nõ¬
ulsa uulnera que curari incisione nequeuut
fomentis olei sanantur. et durus adamas
incisionẽ ferri minine recipit. S leui hyrcoꝵ¬
corrigrnis si in ip̃a rre sue cõmocõne declina¬
uus. ꝑturbati quippe qui audiãt ignorant. S
ad se reducti tanto libentius exortacõiis uerba
laudabilit̾ tacuit ꝙͣ digesto uino laudabilit̾ drait

Expanded text:
dimenta compescunt; quia et plerumque aegros, quos fortis pigmentorum potio curare non valuit, ad salutem pristinam tepens aqua revocavit; et nonnulla vulnera quae curari incisione nequeunt, fomentis olei sanantur. Et durus adamas incisionem ferri minime recipit, sed leni hircocorrigimus, si in ipsa irae suae commotione declinamus. Perturbati quippe quid audiant ignorant, sed ad se reducti tanto liberius exhortationis verba laudabiliter tacuit, quam digesto vino laudabiliter dixit
Abbreviated transcription (Latin):
im iudicii ĩnisti n requie quosdam iustos con¬
spiciũt ur eos uidentes in gaudio non solia
de sus supplicio s ⁊ de llorum bono cruciẽtur.
Iusti uero in toraientis. semp nituentur in¬
iustos. ut lime eoꝵ gaudiũ crescat qr malum
ꝯspiciũt ꝙ mificordit᷑ euaserũt. tanto ꝑ maio

Expanded text:
remi iudicii iniusti in requie quosdam iustos aspiciunt, ut eos videntes in gaudio, non solum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Iusti vero in tormentis semper intuentur iniustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia mala conspiciunt, quae misericorditer evaserunt, tantoque maio
Abbreviated transcription (Latin):
canis ipĩs ossa efringit sic ⁊ homo. et qd̾
non possũt priores precedere illis tradũt
ut ꝯfringalit hii pro longitudine ⁊ rotũdi¬
cate coslinuelli uocantur ulcum dũr mola¬
res que concrita ⁊ ꝯcisa a p̃ ousib ⁊ ꝯfracta

Expanded text:
canis ipsis ossa frangit, sic et homo; quod non possunt priores incidere illis tradunt ut confringant; hii pro longitudine et rotunditate columnelli vocantur. Ultimi dicuntur molares, qui contrita et concisa a prioribus et confracta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ non onnĩa que dũr ẽẽ ex deo: ⁊ de ip̃o esse
ea. nou tũ de ip̃o. quia non est de sua sb̾̃a. Sic̃
si aliquis homo gn̾at filiũ. ⁊ faciat doniũ.
ex ip̃o est filius. ex ip̃o est domus. s filius
de ip̃o. domus uero de t̾ra ⁊ de ligno. nõ de ip̃o.¬

Expanded text:
quod non omnia quae dicuntur esse ex Deo, etiam de ipso esse ea; non autem de ipso, quia non de substantia sua. Sicut si aliquis homo gignat filium, et faciat domum, ex ipso filius, ex ipso domus; sed filius de ipso, domus de
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ est iudiciũ. ⁊ el qd est deus. uł quia in
cõnis exhibuit. dum reꝑta eorum falsitate
susannam ab int̾itu libauit. uł qr dĩ uisioues
uł sõpma sagaci mente disc̾ncns aꝑuit. hic
⁊ desid̾ioꝵ mr dcũs est. quia panẽ desid̾ii nõ
manducauit ⁊ uinũ concupĩe non bibit.
Et declinatur hic damel damelis ⁊ indeli

Expanded text:
iudicium et El quod est Deus, vel quia in onis exibuit dum, reperta eorum falsitate, Susannam ab interitu liberavit, vel quia Dei visiones et somnia sagaci mente discernens aperuit; et hic et desideriorum vir dictus est quia panem desiderii non manducavit et vinum concupiscentie non bibit. Et declinatur Daniel -lis et indecli
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuus symors. s malus ⁊ frandulentꝰ. Et
incerpretatur dauus. quasi deinis. quia fa¬
ciebat symonem demiare. uł daris mã. Nã
eius consilis omĩa agebat paniphilꝰ uł daus
uania. sicut faciebat symom. modo aũt pro
quolz seruo fiadulento ⁊ caslido poĩt᷑ dams.

Expanded text:
s fuit, sed malus et fraudulentus. Et interpretatur Davus quasi devius , quod faciebat Symonem deviare; vel dans viam, nam eius consilio omnia agebat Pamphilus; vel dans vana, sicut faciebat Symoni. Modo pro quolibet servo et fraudulento et callido ponit
Abbreviated transcription (Latin):
iũ. Primꝰ dicitur pollex quia inter cet̾os
posset uircute ⁊ potestate ⁊ grossitudĩe. scd̃s
q probri in sectacio expͥmitur. Idem et uer¬
pus auerrendo podicẽ ꝑcussit .n. deus. Inde¬
ad ĩ post̾iora ⁊ obprobriũ sempit̾uũ dedit ill
ugmn singłis aunnis in cuicifirione dm̃ emit

Expanded text:
. Primus dicitur pollex, quia inter ceteros pollet virtute et potestate et grossitudine. Secundus eum probri insectatio exprimitur; idem et verpus a verrendo podicem. ‘ Percussit enim Deus Iudeos in posteriora et opprobrium sempiternum dedit illis’: nam singulis annis in c
Abbreviated transcription (Latin):
cutis .i. pellis. S pellis dicitur. quia ert̾uas
munias corꝑis cegendo pellat. pellis uero
detracta iam̃ dicitur corium a carue quã te¬
git. S hoc brutis ałib est ꝓprium. Cutis uero
dicitur quia pͥmam incisionẽ paciatur ẜm¬
prima est dcã ꝙ corpori supposita incisionem
pͥma paciatur. cutis enĩ grece incisio dr̃. ead̾¬

Expanded text:
cutis, idest pellis, sed pellis dicitur quia externas iniurias corporis tegendo pellat; pellis vero detracta etiam dicitur corium a carne quam tegit, sed hoc brutis animalibus est proprium; cutis vero dicitur quia primam incisionem patiaturpsa corpori superposita incisionem prima patiatur. Cutis enim Graece incisio d
Abbreviated transcription (Latin):
ul ꝑtransire unde ħ decursus. sus. sui. Item
ro. ris .l. contra currẽ. unde occursus. sus. su
⁊ onrĩa etus ꝯposita faciunt p̾t̾itum in
curꝑi. ⁊ supinũ incursũ. Item curro gonũ¬
at pͥmami silsam inp̾t̾ito. ut cucurri. Sed
posita sunt neutra. p̾curro tũ pro p̾uenire
⁊ transcurro pro ꝑtransire possunt esse actĩa

Expanded text:
vel pertransire, unde decursus -sus -sui et decrro -ris, idest contra currere, unde occursus -sus -suiet omnia ab eo composita faciunt preteritum in curri et supinum in cursum. Item curro geminat primam sillabam in preterito, ut cucurri, sed posita sunt neutra; precurro tamen pro prevenire et transcurrere pro pertransire possunt esse
Abbreviated transcription (Latin):
tenebre siluaꝵ sepantur uł dicitur dy̾ma
.i. duana quia ip̃a est luua ⁊ luna die ac
nocte. apparet ip̃a est ⁊ luciua quia luceat.
uł quia luceui p̾beat nascentib eadem et
t̾ina. quia tres habet uias .i. potestates.
uude ⁊ trihus fingitur figuris est ennu
dyana in silius luna in celo proserpina

Expanded text:
separantur; vel dicitur Diana, quasi durana, quia ipsa est luna et luna die et nocte apparet. Ipsa est et Lucina, quia luceat vel quia lucem prebeat nascentibus. Eadem dicitur Trivia quia tres habeat potestates, unde tribus fingitur figuris: est enim Diana in silvis, Luna in celo, Proserpina
Abbreviated transcription (Latin):
aicus .ci. quidam ppłs. ⁊ dicitur dacꝰ. qͣsi
dagus quia de gothoꝵ gn̾e dur fuisse creati
dati. ⁊ decł̾iatur hic dacus .ci. ꝓ ppło. uł hoĩe
illius t̾re. Et ħ daca .ce. pro feĩa. Et dacꝰ.ca.¬
⁊ que designant ꝓfessionem. ut gramatitꝰ.
mobłia ꝑ tria gn̾a in trib uocib. ut dacus
.ca. cum. siue in duab ut parisiensis. se. lz¬
suum declinacõnẽ mobilit̾. sic dĩis de oĩb
adiectinis innentis gn̾e sõantine positis
ut albũ currit. Certe puer d declinare hoc
nomen sic positũ moblr .s. albꝰ. ba.bũ. Et¬

Expanded text:
ACUS, quidam populus. Et dicitur Dacus quasi Dagius quia de Gotorum gente dicuntur fuisse creati Daci, et declinatur hic Dacus -ci pro populo vel homine illius terre et hec Daca -ce pro femina, undque designant professionem, ut grammaticusmobilia per tria genera in tribus vocibus ut dacus -a -um, sive in duabus ut parisiensis -se, lsuam declinationem mobilem, sicut dicimus de omnibus adiectivis in neutro genere substantive positis, ut ‘album currit’. Certe puer debet declinare hoc nomen sic positum mobiliter, scilicet albus
Abbreviated transcription (Latin):
ticem dare. uł aufferre. Et cõponitur decortico
.cas. discortico. cas. excortico. cas. in eodẽ sen¬
su .i. cortices auffere. in cortico. cas. incorticẽ
Ortina. a coriu. ħ cortina . ne. qr pͥus
ex corus ⁊ ex pellib fi̾nuit fc̃e. ut in tab̾uacło.
dabantur responsa. uł pocius mensa ĩ templo
appossuus. suꝑ quã stabat phebas que dicebat
oracula. et dicebatur cortuia. qr corio phetomis
erat tecta. uł cortina qiͣ c̃tina. quia ibi certa
dabantur responsa. uł cortina quasi cordici¬
na. quia ibi hoĩm tenebãtur corda. acortina¬
.xii. qui cortinas excendit. uel ẜuat. uł facit.
Et ħ cortinaria.rie. in eodem sensu. Et corti¬

Expanded text:
ticem dare vel auferre; et componitur decortico -as, discortico -as, excortico -as, in eodem sensu, idest corticem auferre; incortico -as, in corticem Item a corio hec cortina -e, quia prius exdabantur responsa, vel potius mensa in templo Apollinis super quam stabat Phebas que dicebat oracula, et dicebatur cortina quia corio Phytonis erat tecta; vel cortina quasi certina, quia ibi certa dabantur responsa; vel cortina quasi corditina, quia ibi hominum tenebantur corda; vel di qui cortinas extendit vel servat vel facit; et hec cortinaria, in eodem sensu; et corti
Abbreviated transcription (Latin):
cirositatis inciũ. que dum cuiust mentẽ
adimestigãdam intam ꝓycimi ext̾ius du¬
cit. semꝑ ei sua intima abscondit ut aliena
sciens se nesciat. ⁊ curiosi animꝰ qnͣto ꝑitꝰ
fu̾nt aliem m̾iti tanto ficit ignarꝰ sui. Ideo¬

Expanded text:
iositatis vitium, quae, dum cuiuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens se nesciat, et curiosi animus, quanto peritus fuerit alieni meriti, tanto fiet ignarus sui. E
Abbreviated transcription (Latin):
yabolus. bolus componitur a dỹa qd̾ est
duo. ⁊ dicitur dyabolus quasi duplex morsellus
mordet .ii. aĩam ⁊ corpus uł dỹabolus ebraice
dicitur deorsum fluens quia sr̃bie pondere
deorsum corruẽs cecidit. S grece dr̃ cͥ̃ator

Expanded text:
 bolus componitur cum dia, quod est duo, et dicitur diabolus, quasi duplex morsellus; mordet enim animam et corpus, vel diabolus ebrayce dicitur deorsum fluens, quia superbie pondere deorsum corruens cecidit, sed grece dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
accessit pp̃ diuacõnem fc̃am agutture. dr
eñ curcislio quasi gurgulio agutture. Et
hinc fc̃a trauslacõne curculio dr̃ pãp.
Cum enĩ est inflatus est fiłis illi uii. tot
eĩ iudetur ꝯstare in gutture. Et fere nch̾

Expanded text:
accessit propter derivationem factam a gutture: dicitur enim curculio quasi gurgulio a gutture; et hinc, facta translatione, curculio dicitur priapus: cum enim est inflatus, est similis illi vermi, totus enim videtur constare in gutture et fere nil
Abbreviated transcription (Latin):
hĩtans cauerius. uł dicitur cumcłus quasi
cauicłus. quia canũ in dagine capiatur. et
pelles. Item a cuniculus dicitur hic cunicu¬
urbes capiendas inuentu. uł castrum sub t̾ca
fcm̃ instar cimoꝵ. Unde et uolũt ip̃m inde d̾mati.
in ea fc̃a. Nam huiꝰ fonee subt̾ranee sepe fiũt
ad capiendum oppida.ccti¬

Expanded text:
us quasi caniculus quia canum indagine capiatur; et pelles. Item a cuniculus dicitur hic cunicuurbes capiendas vel castrum sub terram factum ad instar cunarum, unde et volunt ipsum derivari; in ea facta: nam huiusmodi fosse subterranee sepe fiunt ad capienda oppida. It
Abbreviated transcription (Latin):
sti. Et ꝯponitur concrusto. stas. Itẽ de crusto.
stas. idest ualde crustare. uł crustas auferre
qd ⁊ discrutare dr̃. Et exciusto. stas. in eodem
sensu. Item in crusto. stas .i. crustis liuire. cu¬
stas apponere. Item recrusto. as .i. crustas
Et est actĩm crusto cim omib siuis ꝯpoĩtis.

Expanded text:
Et componitur concrusto -as et decrusto -as, idest valde crustare vel crustas auferre, quod et discrustare dicitur, et et excrusto in eodem sensu; incrusto -as, idest crustis linere, crustas apponere, unde Et est activum crusto cum omnibus suis compositis.
Abbreviated transcription (Latin):
dedidi. deditum .i. redd̾e se uictũ uł unaicere¬
dũ bostib uictorib tradere. Unde ħ dedicio.
oms. talisreddicõ ⁊ dedicius. cia.uiii. qui
sic se tradidit. ⁊ deditus ⁊ dicitur qui de sui
ꝓunicia ad aliam se trdidit. Inuenitur ⁊
dedere prodare siue amare ⁊ protradere ẜm¬

Expanded text:
dedidi -ditum, idest reddere se victum vel vincendum hostibus victoribus, unde deditio -onis, talis redditio, et dediticius -a -um, qui sic se tradit; dediticius etiam dicitur qui de sua provincia ad aliam se tradit. Invenitur etiam dedere pro dare sive donare et pro tradere
Abbreviated transcription (Latin):
collecta in unũ militũ uł peditũ młtitudo. uñ
qr in unũ coit: dicitur cuneꝰ qiͣ cõneꝰ. quia ĩ
unũ coeant ⁊ cogantur om̃s. Cuneꝰ ⁊ dicitur
quoddã instiumentũ ligueũ ad finoendũ li¬
gna. ⁊ ad firmandũ stilũ infermmento aliqͦͤ¬

Expanded text:
collecta in unum militum sive peditum multitudo, unde, quia in unum coit, dicitur cuneus, quasi couneus, quia in unum coeant et cogantur omnes; cuneus dicitur etiam quoddam instrumentum ligneum ad scindendum ligna et ad firmandum stilum in fer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcresco. scis .i. coalesc̾e. coagulari. cõmisceri. conge¬
uł tedium ingerere. Item recresco. scis .i. decrescere.
uł it̾m crescere. qd dec̾ueuit. Item succresco. succre
scis .i. paꝵ crescere. uł post crescere. uł aposteuori
ꝑte crescere. uł latenter. uł a susum crescere. Cresco
⁊ omĩa eius ꝯpoĩta uentra suit. et onĩa faci¬
unt p̾t̾itũ in.crem. et supinũ in.cretũ. sicut et

Expanded text:
ncresco -scis, idest coalescere, coagulari, commisceri, congel tedium ingerere; recresco -scis, idest decrescere vel iterum crescere quod decreverat; succresco -scis, idest parum crescere vel post crescere vel a posteriori parte crescere vel latenter vel a sub susum crescere. Cresco et omnia eius composita neutra sunt et omnia faciunt preteritum in -crevi et supinum in -cretum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Rocodulus. dili. qd̾dam anmal q̃ drupes.¬
est plerumq in longitudiue. x. cubitorĩ.
denciũ ⁊ unginũ ĩmanitate armatꝰ. añ
reꝑcussus non senciat. Nocte in aquis ⁊ die
hium requiescit Solus ex aninalib suꝑio¬

Expanded text:
rocodillus, quoddam animal quadrupes,est plerumque longitudine XX cubitorum, dentium et unguium immanitate armatus et tum tergo repercussus non sentiat; nocte in aquis, die humi requiescit, solus ex animalibus superio
Abbreviated transcription (Latin):
Crepo cõponitur concrepo. pas .i. cousonare. discre¬
po. pas .i. dissonare. discordare. dictare. Increpo põ.
.i. redarguere. rep̾hendere. intuꝑare. Et ab istis
freqũcia. concrepito. tas. discrepito. in crepito.
Sedem cõpõnes inueniũtur cũ crepo. ꝑis. crepo.
pas. et crepo ꝓis. et compoĩta ab hiis omĩa sunt

Expanded text:
Crepo componitur concrepo -as, idest consonare; discrepo -as, idest dissonare, discordare, distare; increpo -as, idest redarguere, reprehendere, vituperare; et ab istis frequentativa concrepito -as, discrepito -as, increpito -as. Eedem compositiones inveniuntur cum crepo -pis. Crepo -as et crepo -is et composita
Abbreviated transcription (Latin):
cubantes in castris. Prima dr̃ conticimũ ĩ que
oñis suns iugilant. Seciuuda uero iuntempestũ
inqua adolescentes. Certia gallicimũ in q̃ uiri.
Quarta añ lucanũ in qua senes. has dñs aliis
noĩb nomĩauit sero au media nocte. augalli

Expanded text:
cubantes in castris. Prima dicitur conticinium, in qua omnes simul vigilant; secunda intempestum, in qua adolescentes; tertia gallicinium, in qua viri; quarta antelucanum, in qua senes. Has Dominus aliis nominibus vocavit sero, an media nocte, an galli
Abbreviated transcription (Latin):
nter se luctantes. Luctantes silr̾ sunt ꝑtes
edificioꝵ. sic dcĩ quia erecti iincem se tene¬
aut more luitancim.
Dm acor. dicitur hec cura.re. solicitudo.
annetas. Ꝙ aũt dicitur cura quali cor edẽs
uł quasi or urens. uł quasi a corde ruens.
as. Differt tũ cura a solicitudiue. quia soli¬
citudo mod̾ata est ⁊ cemꝑalis. S cura siue
moderanũe est. Item cura .i. medicina. uñ

Expanded text:
nter se luctantes; luctantes similiter sunt partes edificiorum, sic dicti quia erecti invicem se teneant more luctantium.Item a cor hec cura sollicitudo, anxietas; quod autem dicitur cura quasi cor edens vel quasi cor urens vel quasi a corde ruens, -is; differt tamen cura a sollicitudine, quia sollicitudo moderata est et temperabilis, sed cura est sine moder
Abbreviated transcription (Latin):
leuit arguendi sunt. quia si asꝑius increpã¬
tur fuͣguntur pocius ꝙͣ enĩdantur. ac etra
mentes asꝑe at impudentes si increpator
leuit fu̾nit ad maiores culpas ip̃a leuitate
gorius. tanta d ẽẽ discrecõ ut nec disciplina
pa dimittitur. is qui est culpabilis in reatu gra¬
mus astringatur. Et rursum si culpa ĩmodera¬
te resecetur canto qui corrigitur dec̾ior fiat.¬

Expanded text:
leniter arguendae sunt, quia si asperius increpentur, franguntur potius quam erudiantur. At contra mentes asperae atque impudentes, si increpatae leniter fuerint, ad majores culpas ipsa lenitate ippe debet esse discretio, ut nec disciplina pa dimittitur, is qui est culpabilis, in reatu gravius astringatur; et rursus, si culpa immoderate retinetur, tanto qui corrigitur deterior fiat
Abbreviated transcription (Latin):
qui semꝑ uł facile credit. unde ħ credulitas. tatis.
Et cõponitur incredulus. qui nũꝙͣ uł uix credit
.i. seren inuile. qiͣ creamentũ. unde iosephus.
in pͥmo. crementũ ad libidiẽ suo pocius mitri¬
ulit ex corpore. Item crementũ dr̃ acresco. scis. Et

Expanded text:
qui semper facile credit, unde hec credulitas -tis, et componitur incredulus, qui numquam vel ti, semen virile, quasi creamentum; unde Iosephus in primo ‘crementum ad libidinem suo potius nutrivit in corpore’; item crementum dicitur a cresco et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ discingue. aibimꝰ honores ⁊ dignitates.
cupimꝰ alias res mũdanas. desideramꝰ
celestia. Item cupimꝰ ⁊ p̾sencia ⁊ absẽcia.
desid̾amus tm̃ absencia petimꝰ cupitum.
inquinmꝰ de quid dubitamꝰ in difficili q̃dne.
que solui uolumꝰ. S int̾rogamꝰ qd rendi uolu

Expanded text:
t distingue: ambimus honores et dignitates, cupimus alias res mundanas, desideramus celestia. Item cupimus et presentia et absentia, desideramus tantum absentia; petimus cupitum; inquirimus de quibus dubitamus in difficili questione quam solvi vol
Abbreviated transcription (Latin):
hic dactilus .li. fructus palmaꝵ. quia digito
siłitudinẽ muitari in¬
decur. Et hic dactilus.li. quidam pes ad mo
constat ex daccilis. uł in quo daccilus magis
dñatur. Daccilus ⁊̃ inuenitur pro digito et

Expanded text:
hic dactilus -li, fructus palmarum, quia digitorum similitudinem imitari videtur, et dactilus -li, quidam pes qui adconstat ex dactilis, vel in quo dactilus magis dominatur. Dactilus etiam invenitur pro digito et
Abbreviated transcription (Latin):
uuis. nui. in eodem sensu. ¶ Et uota ꝙ cor¬
uua uocantur eetreme ꝑtes autenuaꝵ per
tropũ ab ammali. Item corma uocantur
ertremitates excitus. qr incorte sũt ad mod
corniuũ aĩalis. S in hac sigͣcõne ꝓprie in¬
uenitur hic cornus. nuis. iiiii. et pro cormu u¬
litis similr̃. S cormu in singulari et corima
IX

Expanded text:
-nus -nui in eodem sensu. Et nota quod cornua vocantur extreme partes antemnarum per tropum ab animali. Item cornua vocantur extremitates exercitus quia intorte sint ad modum cornuum animalis, sed in hac significatione proprie invenitur hic cornus -nus -nui, et pro cornu militis similiter, sed cornu in singulari et cornua in
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Osto. costas. qd̾ non est in usu .i. costas.
ponitur decosto. stas. discosto. stas. ex costo.
stas. in eodem sensu .i. costas extrahere. Itẽ
incosto. stas. ĩmnitere costas. recosto. stas .i. ex¬
costare. uł it̾m costare. Et sunt actina oĩa
compoĩta a costo costas.

Expanded text:
osto -stas, quod non est in usu, idest costas ponitur decosto -stas, discosto -stas, excosto -stas in eodem sensu, idest costas extrahere; incosto -stas, immittere costas; recosto -stas, excostare vel iterum costare; et sunt activa et composita a costo -stas.
Abbreviated transcription (Latin):
ole. dum. Et corrigiatus .ta. tum .i. corrigiis
ligatus. ⁊ corrigio. as .i. corugias facere. uł
corrigiis ligare. Et componitur de corrigio.
. as. discorigio .as. excorrigio . as in eodem sẽ
su.a. dissoluere. incorrigio. gias. corrigiis ligare.
uł ornare. ⁊ aptare. et est actĩm cum omib sis¬

Expanded text:
inutivum; et corigiatus -a -um, idest corigiis ligatus; et corigio -as, idest corigias facere vel corigiis ligare. Et componitur decorigio -as, discorigio -as, excorigio -as, in eodem sensu, idest dissolvere; incorigio -as, idest corigiis ligare vel ornare et aptare; et est acti
Abbreviated transcription (Latin):
.s. pharetra. Unde ouidius. cristium. In qui¬
b est nemo qui non cornichon ⁊ archimi. Co¬
runthon accĩm grecũ protulit pro cornichum.
Inuenitur ⁊ hic cornichus nomien ciuitatis.
unde cornichus. ta. cum. ad coriitinos scribit

Expanded text:
m, scilicet faretra, unde Ovidius, Tristium ‘in quibus est nemo qui non corinthon et arcum’: corinthon accusativum grecum protulit pro corinthum. Item invenitur hec Corinthus -thi, nomen civitatis, unde corinthius -a -um; ad Corinthios scribit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ollibium. bii. dicitur a collibeo. bes. Et d̃
collibium ꝑiuim mnumuscłi uł fructus. Ut
poniũ. mices. cicer. fiyeum. una. passa. quod et
beslarium dicitur. ⁊ añpomentũ. Et dicitur
fercula fructus solent diligi ꝑ se u̾o tm̃. unde

Expanded text:
COLLIBIUM dicitur a Collibeo, es, et dicitur Collibium, parvum munusculum, vel fructus, ut pomum, nuces, cicer, frixum, uva passa, quod et Bellarium dicitur et Antepomentum: et dicitur fercula fructus solent diligi per se non tantum.+
Abbreviated transcription (Latin):
declinacio. Et dicitur a conungo. gas. quia p
consonantes cõnigatas .i. affiries et e sumles
apud grecos cõnigacio distintur. Et ħ racõ ad
gretos spectat uł dicitur declinacio u̾bi fut quia
płima uerba comũgantur in ea .i. sub eadẽ¬

Expanded text:
declinatio, et dicitur a coniugo -as quia per consonantes coniugatas, idest affines et consimiles, apud Grecos coniugatio discernitur: et hec ratio ad Grecos spectat; vel dicitur declinatio verbi sic quia plurima verba co
Abbreviated transcription (Latin):
Item conficere Qre ꝑficere. Et conficere .i. de¬
qui multa cõmsEt ad faciendas suas con¬
feccões. ⁊ confic̾e. Lncere ut uulgo dr̃ iste cõ¬
a p̾cedenti. ubi emuust hostiũ confectio ubi mł¬
torum ⁊ mixcio. Item /nficere .i. tingere. Sicut er¬
go conficere in sex mtur significacõnib. ita

Expanded text:
onficere idequi multa commiscent ad faciendas suas confectiones; et conficere, vincere, unde vulgo dicitur ‘iste contracta a precedenti: ubi enim est hostium confectio, ibi multorum commixtio; item conficere idest ungere ; sic ergo conficere i
Abbreviated transcription (Latin):
ita sub onna pesle nulpinam ꝯscĩam abscon¬
debani. uulpina plane ꝯscĩa est tepida ꝯu̾sa¬
cio. et aĩalis cogitacio. et ficta confessio. breuis
⁊ rara epunctõ. obediencia sine deuecõne. or̃o
sine intencõne. lc̃ĩo sine edificacõne. Emo sine¬

Expanded text:
ita sub ovina pelle vulpinam conscientiam conservabam. Vulpina plane conscientia est tepida conversatio, animalis cogitatio, ficta confessio, brevis et rara compunctio; obedientia sine devotione, oratio sine intentione, lectio sine aedificatione,
Abbreviated transcription (Latin):
unde et conferre dicitur pugnare disputare nã
qui pugnant brachia conferiuit sicut qui dis¬
putant uerba. Et est conferre. quasi ꝯꝑare con¬
gregare. et est conferre simul erogare. S boua
conteruntur mala uero inferuntur.

Expanded text:
unde et conferre dicitur pugnare et disputare: nam qui pugnant brachia conferunt sicut qui disputant verba; et conferre idest comparare, congregare; et conferre idest erogare: bona confe
Abbreviated transcription (Latin):
ce
condilomaticus. ca. cum .i. nodosus pustulosus uñ
coudilomatica passio dicitur inaunũ nodositas
.i. uodus. et precipue qui apparet in articłis di¬
gitorum pugno clauso. quo solemꝰ qñ capita
pu̾orum ludendo ꝑcute̾ ⁊ maxiuã inferre lesi¬
onem uñ. max. capella Ictibus crebris u̾ticem cõ
plicatisq in condiolos digitis uułuabat

Expanded text:
e condilomaticus -a -um, idest nodosus, pustulosus: inde condilomatica passio dicitur manuum nodositasi, nodus, et precipue qui apparet in articulis digitorum pugno clauso, quo solemus quandoque capita puerorum ludendo percutere, et maximam infert lesionem, unde Martianus Capellplicatisque in condylos digitis uulnerabat
Abbreviated transcription (Latin):
conuocare. Et prod̾. peul. concitũ. qñ ueuit
cduciliũ .i. pistis. qui latitat in conca. de cui
sangiũe tingitur lana. et fit purpura. uñ
que comquinant et tuigñt ⁊ inficiũt ad mo¬
diun illius tuicture. Qũ pro inqͥuacis et sor¬
didis et tuctis. tunctum uicioꝵ. uude Inuenał¬
silia uł locus in quo multi hoĩes sũt sui iuris.
uingere sociare. tnͣslatuie quasi cilia comũge.
Et uoca ꝙ maiorib mĩores conciliantur. et
deo qũ pͥmo agentilitate ꝯu̾timur. reconciliamꝰ
qũ post pcc̃m peĩtendo regreduuur. Et est ꝯcilio
¶ Onciliũ . lii. ꝯponitur ex con et ciliũ. quadã
sili̾tudĩe cilioꝵ. quia sicut cilia nĩgũtur cũ oculi
ꝑe eĩ quo cẽ agebantur ꝯueniebant om̃s ĩ unũ
⁊ conuĩ intencõne tractabant. uude ⁊ conciliũ a

Expanded text:
in lium, idest piscis qui latitat in conca, de cuius sanguine tingitur lana et fit purpura, undeque inquinant et tingunt et inficiunt ad modum illius tincture, quandoque pro inquinatis et sordidis et tinctis tinctura vitiorum, unde Iuvenasilia vel locus in quo multi homines sunt sui iuris; iungere, sociare, translatare, quasi cilia coniungere, et nota quod maioribus minores conciliantur et nDeo quando primum a gentilitate convertimur, reconciliamur quando post peccatum penitendo regredimur; et est concilio oncilium -lii componitur a con et cilium quadam similitudine ciliorum, quia, sicut cilia iunguntur cum oculi pore enim quo cause agebantur, conveniebant omnes in unum et communi intentione tractabant, unde et con
Abbreviated transcription (Latin):
COmpler a complico. cas. dicitur hic et hec
complex. complicis .i. in malo ꝯsencieus. al¬
t̾ius dolo sumul ꝯsenciens ꝓprie quid̾ cõpler¬
est qui aliquo pccõ uł crimine est alti impli¬
citus. ad malum semꝑ ad bonũ nũꝙͣ dicimꝰ

Expanded text:
hoc complex -cis, in malo consentiens, alterius dolo simul consentiens, et proprie quidem complex qui aliquo peccato vel crimine est alteri applicitus: ad malum semper, ad bonum nunquam dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i ꝓuinciaꝵ. Et in medio erat ẏmago rome
teneus pomũ aureũ in manii. ut pote dña et
regina oĩu. Et eram̃ ibi dũpoĩte arte nigconiã
cie ꝙ qũ aliqua ꝓuincia uolebat in surg̾e ꝯtca
romanos statimi ymago rome obũtebat dor
illuc eẽcitum. et ꝓuinciã illam sibi subiuga¬
baut. Et tali arte romani qiͣ totũ mũdũ sibi¬

Expanded text:
ovinciarum, et in medio erat ymago Rome tenens pomum aureum in manu utpote domina et regina omnium; et erant disposite arte nigromantica quod quando aliqua provincia volebat insurgere contra Romanos statim ymago Rome obvertebat dorsilluc exercitum et provinciam illam sibi subiugabant. Tali arte Romani totum mundum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Omedia. oda ꝙ ess cantus uł laus. oponit᷑
cũ comos ꝙ est uilla. et dicitur ħ comedia .i. mł
lanus cantus uł mllana laus. quia tractat de
reb rusticanis. et affinis cotidiane locucõm. ꝙr
cura uillas fiebat et recitabatur. uł dr̃ comedia
a comessacõne. Solebant enĩ post cibum hoĩes
ad audiend̾ eam ꝯuenire. Et diffeit a tragedia

Expanded text:
m oda quod est cantus vel laus componitur cum comos quod est villa et dicitur hec comedia, idest villanus cantus vel villana laus, quia tractat de rebus rusticanis et affinis est cotidiane locutioni quia circa villas fiebat et recitabatur. Vel comedia a comessatione: solebant enim post cibum homines ad audiendam eam venire. E
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pactum ꝯiunctim. consertim.tit
gis .i. enuctio. Et ħ compago. guus. similẽ
enuictio. Compagines ⁊ uł ꝯpages dicũtur
capita ossium. quia ꝯpactu ĩuus uelut quodã
glutino sibi adheant. Et hinic ⁊ pagnieus.

Expanded text:
tim; et t coniunctio, et hec compago -nis, similiter coniunctio. Compagines etiam vel compages dicuntur capita ossium, quia compacta nervis velut quodam glutino sibi adhereant; et hinc compagineus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ liouu precepto debentur. uidetur ꝙ cõsue¬
lisdo contrerria a culpa liberet non soluentes. uͭ¬
dOusul. a consulo lis. dicitur hic consul.
luc i ħ consularis. ⁊ hoc. re. dignus ꝯsulatu.
Et p ꝯpõnem proconsul.lis. soco consulis
poitus. ex consul. lis. exca consulatũ poĩtꝰ.¬

Expanded text:
sed hominum precepto debentur, videtur quod consuetudo contraria a culpa liberet non solventes. consulo consilium dans’; unde hic consul  consularis -re, dignus consulatu, et per compositionem proconsul -lis, loco consulis positus, et exconsul -lis, extra consulatum posit
Abbreviated transcription (Latin):
uł comicialis morbus dr̃ .i. caducus. uł passi¬
nus. quia in comicus illi qui paciebantur re¬
pulsas pro pudore morbum caducũ intͣrebãt.
quidam ⁊̃ pro timore repulse .S. tuentes re¬
pulsi. et comicio. cias .i. comiciũ celebrare uel
eligere. uł intronizare. uł incõmicio et quentu
loqui. Et ꝑ cõpõnem incomicio. cias. in eodem
placitũ qd multi comites faciũt. Uñ plantus.
Ibo intro ut de capite meo faciant comicia. Et¬

Expanded text:
vel comitialis morbus dicitur, idest caducus vel passivus, quia in comitiis illi qui patiebantur repulsam pro pudore morbum caducum incurrebant, quidam etiam pro timore repulse, scilicet timentes repelli; et comitio -as, idest comitium celebrare, vel eligere, vel intronizare, vel in comitio et conventu loqui, et per compositionem incomitio -as in eodem placitum quod multi comites faciunt; unde Plautus ‘ibo’ inquit ‘intro ut de capite meo fiant comitia’.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Entima.ne. fe. ge. ucentũ homĩes in remilitari.¬
poetria. Centurie semoꝵ agitant exꝑcia frugis.
et centumia dẽ ducenta iugem m agiis. sic̃ ager
ducentoꝵ iugerũ qui antiquitus a centĩl ing̾ib
centuria nocabatur. s post duplicata est men¬
sura et nomen pristinũ recunut in nũo em̃ cẽ¬
turie ułtiplicate sũt. S nom̃ nutare nõ pot̾ũt¬

Expanded text:
a -e, centum homines in re militar‘centurie seniorum agitant expertia frugis’; et centuria dicitur ducenta iugera in agris sicut ager ducentorum iugerum, qui antiquitus a centum iugeribus centuria vocabatur, sed postea duplicata est mensura et nomen pristinum retinuit; in numero enim centurie multiplicate sunt, sed nomen mutare non potu
Abbreviated transcription (Latin):
dilculus. a calco. cas. hic calculus.li. lapis le¬
ius ꝑuus rotundus ⁊ durissimꝰ dcũs sic. quia
breuitate sui sine molestia calcetur. cui contra¬
rius est scmpus lapillus nuimitus et asꝑ qui
siniciderit incalciamentũ uocet. ⁊ est molestus¬

Expanded text:
Item a calco hic calculus -li, lapis levis, parvus, rotundus et durissimus, dictus sic quia brevitate sui sine molestia calcetur, cui contrarius est scrupulus, lapillus minutus et asper, qui si inciderit in calciamentum nocet et molest
Abbreviated transcription (Latin):
Item ꝑ tnͣssacõnem a codex uł caudex dr̃ hic co¬
dex liber quidam in quo cõtinentur diuersa
p̾cepta iusticie. sicut in codice tiunco ꝯtinent᷑
diu̾si rami. Et applłacio ista mõ ampliata
est. Ut ⁊̃ quil liber dicatur codex. dẽnt tñ codex
et liber. quia codex est ꝓprie mulcoꝵ librorum
quia tanꝙͣ ramios contineat in semultos
hbros. S liber est uinus uoluins.¬
testamentũ alicinꝰ mortui extra cuitatẽ. uł
in ꝑeguinacõne que postea mittebatur ad ro¬

Expanded text:
Item per translationem a codex vel a caudex dicitur hic Codex, liber quidam in quo continentur diversa precepta iustitie, sicut in codice trunco continentur diversi rami, et appellatio ista modo ampliata est ut etiam quilibet liber dicatur codex; differunt tamen codex et liber, quia codex proprie est multorum librorum, quia tamquam ramos contineat in se multos libros, sed liber est unius volutestamentum alicuius mortui extra civitatem vel in peregrinatione, que postea mittebatur ad Ro
Abbreviated transcription (Latin):
quia aguati dicũtur qui ꝑ uuilem sexũ descẽ¬
dirat. S cognatidicũtur qui ꝑ femineũ. Et di¬
cuntur agnati quia accediut ꝑronatis. et sus¬
cedunt loco natoꝵ dum desunt filu. Se coguati
dicũtur qr sũt de eodem genere nati. uł qr sũt
ꝓpuquitate cõgnacõnis cõmucti. Qui ideo post
agnatos hũtur. quia et ꝑ feminei sexus ꝑso¬
nãs uenunt. Et acognatus dẽ ħ cognacõ. onis.¬
Et ab agnatus. ħ agnacio. cionis .i. pencela

Expanded text:
quia agnati dicuntur qui per virilem sexum descendunt, sed cognati dicuntur qui per femineum. Et dicuntur agnati quia accedunt pro natis et succedunt loco natorum dum desunt filii; sed cognati dicuntur quia sunt de eodem genere nati, vel quia sint propinquitate cognationis coniuncti, qui ideo post agnatos habentur quia per feminini sexus personas veniunt. Et a cognatus cognatio -nis, ab agnatus
Abbreviated transcription (Latin):
maꝵ regimine alaꝵq remigio midatos circũ¬
stans soboles ciconia penuis ꝓpriis fouet. Et
quid dicam collato cibo pascit. qũ eciam ip̃a
reparat nature dispendia. ut huic atq inde sb¬
leucaites seuẽ fulcro alaꝵ suaꝵ aduoland̾ exer¬
ceant et in pristinos usus desueta: Iam reuocent
pouat. ꝙ in ip̃a hystoria iux credibile hẽtur. qͥs
ut pus sit. non ħ simł mand obsequiũ. at u̾o

Expanded text:
m tegmine alarumque remigio nudatos circumstans soboles pennis propriis fovet. Et quid dicam, collatitio cibo pascit, quando etiam ipsa reparat naturae dispendia, ut hinc atque inde sublevantes senem fulcro alarum suarum ad volandum exerceant, et in pristinos usus desueta jam revocent pponat, quod in ipsa historia vix credibile habetur? Quis ut pius sit, non hoc
Abbreviated transcription (Latin):
stere.ris. qd ⁊ hoc clisternu inuenitur .s.
instrumentũ medicoꝵ quo stertus infirim
in uentre ꝑduratũ faciũt exire. sic dictum.
ip̃m colatur stertus exstrinsecus. uł dr̃ sic.
acdeo. des. ꝙ est indinari. et stertus. quiã
C

Expanded text:
et hoc clisterium invenitur, scilicet instrumentum medicorum quo stercus infirmi in ventre perduratum faciunt exire, sic dictum qipsum colatur stercus extrinsecus; vel dicitur sic a cleo, quod est inclinari, et stercus, quia C
Abbreviated transcription (Latin):
peu̾s. pei .i. scutum. s scutũ est militũ. cli¬
peus pedicũ. Et dr̃ clipeus qiͣ clupeus. qr
defendat ab ictib. uł dicitur a cdepo. pis. q
est furari. quasi cdeꝑeus. quia furatur co:¬
pora nra ictib. ꝙ aũt dicitur clipeus quasi

Expanded text:
peus, idest scutum; sed scutum est militum, clipeus peditum, et dicitur clipeus quasi clupeus, quod defendat ab ictibus vel, ut diximus, a clepo; sed qclipeus, quasi clepeus, quia furatur corpora nostra ictibus; quod autem dicitur clipeus quasi
Abbreviated transcription (Latin):
sũuutas enũ capitis est emmencia inentis. de¬
uudacõ capitis est reuelacio mentis. Cłicus eĩ
secretoꝵ dei non ignanus esse d. Et ex ꝑte¬
us ad reuelacõnem sensĩ .s. oculoꝵ ⁊ autiũ¬
precidenda ue ad audiendum et intlsigendũ
ubumi dei p̾pediant. pro quo seruato reddetur

Expanded text:
Summitas enim capitis est eminentia mentis. Denudatio capitis est revelatio mentis. Clericus enim secretorum Dei non ignarus esse debetusque ad revelationem sensuum, praecidenda, ne ad audiendum et intelligendum verbum Dei praepediatur mens, pro quo servato reddetur
Abbreviated transcription (Latin):
le eligendi sunt clerici qui digne ꝑossut dmũca
sacramenta cͣcͣtare. Melius est enĩ dnĩ sacdoti
pancos hr̃e inuistros qui possint digne opus
dei exc̃cete ꝙͣ multos mutiles qui ordinatori
et tĩĩ simplex frater. Ideo se saũ pucet. si nnch̾
nou̾it nec ꝑitus et eloq̃us in lingna extunet
scĩtatem. multoq melus est eduob ĩ ꝑfcĩs
rusticitatem hr̃e scãm ꝙͣ eloqnciam peccati¬

Expanded text:
le eligendi sunt clerici, qui digne possint dominica sacramenta tractare. Melius est enim episcopo paucos habere ministros qui possint digne opus Dei exercere, quam multos inutiles, qui ordinatori en et simplex frater ideo se sanctum putet si nihil noverit, nec peritus et eloquens lingua aestimet sanctitatem: multoque melius est e duobus imperfectis rusticitatem habere sanctam quam eloquentiam peccatri
Abbreviated transcription (Latin):
Ichira rethorica lingua. pegus dicitur und
h cithara. re. dc̃a sit quia mũcio creditur fuisse
silis hũano pectori. ut sicut a pectore. ⁊ta ex ip̃a
cautus edentur. S postea paulatĩ fu̾it plures¬
spẽs eius. Et a cithara cicharistes. gretũ. unde
citharista qui cum ea cauit. Cicharstes.tis. ma.¬
rũ canticũ miseriar suaꝵ semꝑ cantare ne i¬
rum eadem paciatur. dicũt .n. haue esse mu¬
sicc iͫi. si letuni iuei̾it leciorem facit si tristẽ

Expanded text:
ITHARA -e dorica lingua pectus dicitur; unde hec cithara dicta sic quia in initio creditur fuisse similis humano pectori, ut sicut e pectore ita ex ipsa cantus ederetur, sed postea paulatim fuerunt plures eius citharista qui vel que cum ea canit. Hic Citharistes -eam canticum miseriarum suarum semper cantare, ne iterum eadem patiatur. Dicunt enim hanc esse musicae naturam: si laetum invenerit, laetiorem facit; si tristem,
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ lr̃aturã omĩa ꝯpoĩta a clando uł cludo
dolent. Compouitur claudo uł cludo. ꝯcludo. du¬
condusi ꝯdusum. Item discludo. dis. apirelu¬
surã aufre. Item decludo. dis .i. ualde uł deoru
claud̾e uł disclude. Item excludo. dis. ex tra clia

Expanded text:
 omnia composita a claudo vel cludo redolent. Componitur enim claudo vel cludo concludo -dis -sum; discludo -dis, aperire, clausuram auferre; decludo -dis, idest valde vel deorsum claudere vel discludere; excludo -dis, extra cla
Abbreviated transcription (Latin):
unde clepsedrari dur illi qui ꝑ ill d boras cõl
plũ ad dimeci endam qnͣtitatem. uñ marcialis
in sua astrologia. monstratum est omĩa signa
paria spacia continere multiplici appõne clepse¬
drarum.

Expanded text:
unde clepsedrarii dicuntur qui per illud horas colliphilosophi ad dimetiendam quantitatem, unde Martianus in sua Astrologia 8, 847: ‘monstratum est omnia signa paria spatia continere multiplici appositione clepsedrarum’.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tam uulites ꝙͣ plebei onr dasses. Cuu eiñ¬
ronnilus rem publicam insticiusset romianos in
duas ꝑtes diuisit. s. in nobiles ⁊ ignobiles. ⁊ uttã
ꝑtem classem appellauit a quib dam classitis. qr
tam isti ꝙͣ illi suũ classitũ .i. suũ signũ babebant.
s illi .s. nobiles dicebantur pͥma classis ignobiles

Expanded text:
 tam milites quam plebei dicuntur classes. Cum enRomulus rem publicam instituisset, Romanos in duas partes divisit, scilicet nobiles et ignobiles et utramque partem classem appellavit a quibusdam classicis, quia tam isti quam illi suum classicum, idest suum signum habebant, sed illi
Abbreviated transcription (Latin):
calibꝰ .i. ferreus. quia fit de feio. Et clanus dr̃
uestis purpurea qua ucebãtur senatores qr
q̾busdami clanis aureis uł de alia man̾a eratͥ
oruata ⁊ uariata et in cli ueste sepe denotatur
digintas. damus ⁊ dicitur guberizaculũ naiuis

Expanded text:
idest ferreus, quia sit de ferro, et clavus dicitur vestis purpurea qua utebantur senatores, quia quibusdam clavis aureis vel de alia materia erat ornata et variata, et in tali veste sepe denotatur dignitas; clavus etiam dicitur gubernaculum navis
Abbreviated transcription (Latin):
ra i apta uoce. Et p̃t esse u̾bale a clarigo gas
.i.clarigacionẽ facere .i. causas belli ex pou̾e.
Et est sumptũ a romana consuetudine. Cũ
pat̾ pactus ad fines hostiũ ꝓfiscistebatur et
clara uoce exponebãt quib de caĩs bellum ni¬
diceret. Que causaꝵ ex posicõ clarigacio dice¬
batur. quia clara uoce fi̾et. Expoĩtis aũt cau¬
sis hasta emissa in fines hostiũ iudicabat
pugue p̾ncipium.t¬

Expanded text:
ra et aperta voce, et potest esse verbale a clarigo -as, idest clarigationem facere, idest causas belli exponere, et est sumptum de romana consuetudine; cum pater patratus ad fines hostium proficiscebatur et clara voce exponebat quibus de causis bellum indiceret, que causarum expositio clarigatio dicebatur, quia clara voce fieret; expositis autem causis, hasta emissa in fines hostium indicabat pugne principium.
Abbreviated transcription (Latin):
¶colus. colos ilł colon dñt g̾ai fel uł aliud in¬
destinũ. Et u̾titur in latinam forͣm. Et dr̃ hͣ
colus . li. aꝑdr nos. unde colicus .ca. cum. ut
collica passio quo sit in illo menibro. Et
colitus homo qui infirimitatẽ coli patitur.
colicis cum melle medetur. Item inueĩtur

Expanded text:
 COLON dicunt Greci fel vel aliud intestinum et vertitur in latinam formam et dicitur hic colus -li apud nos. Unde colicus -a -um ut ‘colica passio’, que fit in illo membro, et ‘colicus homo’, qui infirmitatem coli patitur; colicis cum melle medetur’. Item invenitur
Abbreviated transcription (Latin):
ponitur ⁊centurio. rias .i. coordiuare. uel ad¬
imare et succenturio. rias .l. succurtere uł po¬
cius in succunum primoꝵ post illos ordinare.
ꝓprie enĩ succentuari dicũtur qui post pͥmam
aciem sũt ordinati. ut ei succuirant si nc̃ce fu̾̃it.

Expanded text:
ponitur concenturio -as idest coordinare vel adiuvare, et succenturio -as idest succurrere, vel potius in succursus primorum post illos ordinare; proprie enim succenturiati dicuntur qui post primam aciem sunt ordinati, ut eis succurrant si necesse fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
cohorcis. afreqñcia cohortacõns. Et est cobors
multitudo rusticoꝵ. casciai multitudo militu.
Cobors maior contin et quingentos. Cohors
quia cociteat cunta int̾iora .i. concludat. uel
quia coerceat ꝯbiectu suo ex̾neos et ire ꝓhib¬

Expanded text:
-tis, a frequentia cohortationis, et est cohors multitudo rusticorum, castra, multitudo militum; cohors maior continet quingentos, cohors quia coherceat cuncta interiora, idest concludat, vel quia coherceat obiectu suo extraneos et adire prohib
Abbreviated transcription (Latin):
tunti uł ciuedi molles et effemĩati et ĩuiũdi
sicut canes. qui et publice coeũt. et ad uonutũ
redeunt. uł dicũtur sic satirici et rep̾hensores
qr rep̾hensione ledũt si cut caius morsu. Iuue
quidã philosopbi hetici dc̃i sunt cunci qui pu¬
blice et in pacło cum ueorib concũbebant p̾di¬
cantes publice eẽ concũbend cum uxorib in
uas et platcis ad modum camĩ. quia ⁊uigñ
iustum est. Et prod. płt. cinedꝰ. s ciuicus eã coꝵ.¬

Expanded text:
edi molles et effeminati vel immundi sicut canes, qui publice coeunt et ad vomitum redeunt, vel dicuntur sic satirici et reprehensores quia reprehensione ledunt sicut canis morsu. Iuvequidam philosophi dicti sunt Cinici, qui publice et in propatulo cum uxoribus concumbebant predicantes publice esse concumbendum cum uxoribus in vicis et plateis ad modum canum, quia coniugium iustum est. Item
Abbreviated transcription (Latin):
bescunt reuerendi seius mẽbra portare. est enĩ
ueu̾it. Nam romanoꝵ usu pia auis uocatur.
Et ꝙ uix uni imꝑatori consulto senatus delatum
iste decerca patrum ac ꝓprie in signe clemencie.
ꝑios enĩ filios pr̃m prius oportuit ĩ do̾ p̃dicari.

Expanded text:
bescunt reuerendi senis membra portare. est enim sit; nam Romanorum usu pia auis uocatur et quod uix uno imperatori consulto senatus delatum istae decreta patrum ad propriae insigne clementiae; pios enim filios patrum prius oportuit iudicio praedicari.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Icoma .nie. dr᷑ a sono quo crepitat. quasi
cicana. quia sonus poꝰ est oris quam uocis.
quia eum quaciente rostro faciunt. unde et
ciconiã quod ẽ et ciconiũ dicitur uocãt hẏspa¬
ua lignũ longum quo inortis hauriũt aquã.
quia mutatur ñz illis aus leuantis et depouẽ¬
tis rostra dum clangit. eand: ortolani telouani

Expanded text:
IA -e dicitur a sono quo crepitat quasi cicania, qui sonus potius est oris quam vocis, quia cum quatiente rostro faciunt, unde et ciconiam, quod et ciconium dicitur, vocant Yspa lignum longum quo in ortis hauriunt aquam, quia imitatur naturam illius avis levantis et deponentis rostrum dum clangit; eundem ortulani telonem
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur ceston .q. caston. quia in fenmus mari¬
tatis signũ casticatis fit. unde ponitur qñq ꝑ
legituna copula et maritłi concordia uł castit
sti .i. coriũ cum plũbo infuso. quo manꝰ suas
pugiles mumiũt. Et se muicẽ cedunt. cestus ⁊̃
dicitur baculus pugilũ qui corio et corgnis
dicuntur cestꝰ. unde uidetur dici cesticulus. cłi
cutulus incapite cum aliꝙͣ portatur.

Expanded text:
dicitur ceston quasi caston quia in feminis maritatis signum castitatis sit, unde ponitur quandoque pro legitima copula et maritali concordia vel castit-tui corium cum plumbo infuso, quo manus suas pugiles muniunt et se invicem cedunt; cestus etiam dicitur baculus pugilis qui corio et corigiisdicuntur cestus; unde videtur dici hic cesticulus, idest circulus in capite cum aliquid portatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ solet intssigi. Sapientes uero huiꝰ secu¬
li auice u̾itatis exclus quasi umibras quas¬
dam de u̾itatis inquisicõne tenere conati sũt.
unde cocciton flumũ curcere apud in feros pu¬
tau̾nt. Uidel designantes ꝙ hii qui digua
dolorib oꝑa facĩt in infcaũ ad luctũ decur¬
runt. s nos despiciamus unibram carnal
sapĩe. qui iam deu̾itate lucem tenemus. et
luctum infirianciũ dici. ¶ Et scias qr papi

Expanded text:
igi. Sapientes hujus saeculi a luce veritatis exclusi, quasi umbras quasdam de veritatis inquisitione tenere conati sunt. Unde Cocytum fluvium currere apud inferos putaverunt, videlicet designantes quod hi qui digna doloribus opera faciunt, in infernum ad luctum decurrunt. Sed nos despiciamus umbram carnalis sapientiae, qui jam de veritate lucem tenemus et luctum infirmantium dici. Scriptum quippe
Abbreviated transcription (Latin):
unde antiqui sumpserũt nomẽ patriũ. hic ec
ħ ceretis et hoc cerete. peustuna ꝓducta. s pꝰ¬
ea romam autiqui cã drĩe ad primitiuũ corru¬
perunt d̾matunĩ mutantes .e. penłt᷑. in .I. et
dix̾unt hic ⁊ hec ceritis et hoc cerite. sinulr̃ peust̃.¬
tes . ti. silłami ꝑ sincopaui. et dix̾iuit hic et hec ceres.
iueĩtur in isto noĩe correpta apud auctores. Cum
ꝓprie pouitur sola poetica liccucia. uide ⁊ inceritis.¬

Expanded text:
 hic et hec ceretis et hoc -te, penultima producta, sed postea idem antiqui causa differentie ad primitivum corruperunt derivatum mutantes e penultimam in i, et dixerunt hic et hec ceritis et hoc -te, similiter penulttes ti sillabam per sincopam, et dixerunt hic et hec ceres eultima invenitur in isto nomine correpta apud auctores; cum mproprie ponitur sola poetica licentia. C 145 Hi
Abbreviated transcription (Latin):
dicũtur saxa promũentia in mari. iustar cormũ¬
latine dicitur fulmẽ. Et inde hee cerame. maꝵ. uites
uł ume. quia rubeant ut igius. et ħ ceranina. que¬
dam gema sic dc̃a. quia alibi nõ inuenitur insi
ui loco fulimne icto. Et hoc ceraninũ .iiii. Nota
sit fc̃a. Et ponitur qũ multi u̾sus improbãtur
nec ꝑ siungulos obelantur. et ħ c̾amna. morum
prerpte sũmitates monciũ dur a crebra fulimi¬
liacõne. Qd cõpouitur cũ acros qd est mons. et
duos utus fulmim.
creos ⁊ baros agros ꝙ est tractus. dicitur enim
carnes uorare. S ossa reseruare. et eis incubare.
qd nich est alid insi qd̾ cerberus est terin que
carnes mortuor ꝯ siuunt. S ossa cõsuuere
non p̃t. Unde et sarcofagus dicitur sepulcrũ

Expanded text:
saxa prominentia in mari ad instar cornulatine dicitur fulmen, et inde hee ceraunie vites vel uve quia rubeant ut ignis, et hec ceraunia -e quedam gemma sic dicta quia alibi non invenitur nisi in loco fulmine icto; et hoc ceraunium -nii, nota sic facta: †; et ponitur quando multi versus improbantur nec per singulos obelantur, et hec ceraunia -orum prerupte summitates montium dicuntur a crebra fulminatione, quod componitur cum acros quod est mons et duos iactus fulminum. creos boros, idest carnes vorans: dicitur enim carnes vorare sed ossa reservare et eis incubare, quod nichil aliud est nisi quod Cerberus est terra que carnes mortuorum consumit sed ossa consumere non potest; unde et sarcophagus dicitur sepulcrum
Abbreviated transcription (Latin):
rinũ orbem .i. unsi ocłm hr̃e in media fronte ꝓr
bebantur. hii et agnofagite dicũtur. quia solas
fulĩa enis inechua monte sicilie. Uñ cidopeꝰ¬
cidopes in antro. et theod. fulmina ciclopes io¬
us imꝑio fabricantes. Et ut dicũt quidam

Expanded text:
num orbem, idest unum oculum, in media fronte habere perhibentur; hii agriophagite dicuntur quia solas fulmina eius in EthCyclopes in antro", et Theodolus: "Fulmina Cyclopedes Iouis imperio fabricantes". Sed siue Cadm