comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositio maxima. nõis int̾pretatione rẽ declarari. Locꝰ a nota¬
tione. Conuigata st̃. que ab eodẽ nomine flectunt᷑: ut a ui¬
sticia iustꝰ. iuste. iustũ. Ab hoc ita capit᷑ argum̃tũ. ut si quera
an ridere gaudere sit: dicemꝰ. Si risus gaudiũ ẽ: & ridere
gaudere ẽ. Questio de accidenti. Maxima ꝓpositio. conui¬
gatoꝵ eandẽ eẽ naturã. Locus a conuigatis. Genus ẽ quod
de plurib specie differentib in eo qͦd quid sit p̃dicat᷑. Ab
hoc ita ducit᷑ argum̃tũ. ut si querat᷑ utrũ anima numerꝰ sit
sese ipsũ mouens. ut senocrati placuit: dicemꝰ. Anima sũb
Questio de diffinitione. Locꝰ a genere. Maxima ꝓpositio. quoꝵ
diusa sunt genera. ipsa q̃q ee diusa. Forma ẽ. qͥd de plurib
numero differentib in eo qd quid ẽ p̃dicat᷑. Ab hac fit argum̃¬
tatio hoc mͦ. ut si querat᷑ an color in subiecto sit: id apꝑbabimꝰ
eo q̃m albũ. nigrũ. in subiecto st̃: ab specie scił ad genus ducen¬

Expanded text:
positio: Nominis interpretatione rem declarari. Locus a notatione. Coniugata sunt quae ab eodem nomine flectuntur, ut a iustitia, iustum, iuste. Ab his ita capitur argumentum, ut si quaeratur an ridere gaudere sit. Dicemus, Si risus gaudium est, et ridere gaudere est. Quaestio de accidente. Maxima propositio: Coniugatorum eamdem esse naturam. Locus a coniugatis. Genus est quod de pluribus specie differentibus in eo quod quid praedicatur. Ab hoc ita ducitur argumentum, ut si quaeratur utrum anima numerus sit seipsum movens, ut Xenocrati placuit. Dicemus, Anima substQuaestio de diffinitione, locus a genere. Maxima propositio: Quorum diversa sunt genera, ipsa quoque esse diversa. Forma est quod de pluribus numero differentibus in eo quod quid sit praedicatur. Ab hac fit argumentum hoc modo, ut si quaeratur an color in subiecto sit, id approbabimus eo, quoniam album vel nigrum in subiecto sunt, a specie scilicet ad genus deducen
Abbreviated transcription (Latin):
locꝰ qͦq qui ex diuisione athemistio int̃ medios collocatꝰ est.
a cicerone in gen̾is tͣctatione ponat᷑. Ait enĩ tulliꝰ cũ de gen̾e
loqueret᷑ hoc mͦ. Si dolus malus ẽ. cũ aliud agit᷑ aliud simu¬
lat᷑ enumerare licet quib hic modis fiat. Dem̃ in eoꝵ aliquẽ
ia qͣd arguas dolo malo factũ includere. qͣd genꝰ argumenti
in pͥmis firmũ uideri solet. Anotationei tullii locꝰ est is qͥ
themistii a nõis int̃p̾tatione. A diugatis cõmunis ẽ locus.
eũ themistiꝰ int̾ medios collocauit. A gen̾e cicero. a toto¬

Expanded text:
locus qui ex divisione a Themistio inter medios collocatus est, locus qui ex divisione a Themistio inter medios collocatus est, a Cicerone in generis tractatione ponitur. Ait enim Tullius cum de genere quare, hoc modo: si dolus malus est, cum aliud agitur, aliud simulatur, enumerare licet quibus modis id fiat, deinde in eorum aliquem id quod arguas dolo malo factum, includere. Quod genus argumenti imprimis firmum videri solet. A notatione Tullii locus is est qui Themistii a nominis interpretatione. A coniugatis communis est locus, eum Themistius inter medios collocavit. A genere M.
Abbreviated transcription (Latin):
parit᷑ ordientes. inuicẽ sibimet clausas eẽ monstremꝰ. In quib
omnib & exemploꝵ & intelligentiȩ suꝑiꝰ expedite p̃sens esse
debet memoria. Disponamꝰ gͥ omnẽ themistii diuisionẽ. & posi
hanc subiciat᷑ tulliana partitio. ut ea que dicenda ft̃ aꝑtius
ocłis subiecta clarescant.
uib ita descriptis: nc̃ quẽ admodũ marei tullii diuisio par¬
titioni themistii conueniat explicemꝰ. Eũ gͥ locũ quẽ cicero
dixit a toto. a substantia themistiꝰ ẽẽ ꝓposuit. Uterq enĩ in
diffinitione ꝯsistit. siue illa substantialis sit siue descͥptio.
Apartiũ uͦ enumeratione locꝰ ex ciceronis topicis positꝰ. idẽ ẽ
qͥ in themistii diuisione int̃ medios a diuisione ẽ nominatus.
ties enĩ aliqͥd uel ẽẽ ł nonee monstrare ꝯtendimꝰ. si fidẽ a¬
partiũ enumeratione capiamꝰ: id ex diuisione necessario fa¬
ciendũ ẽ. Diuisio uͦ aut formarũ ꝓcessit aut partiũ. qͣmqͣ

Expanded text:
lausam esse monstremus, in quibus omnibus et exemplorum et intelligentiae superius expeditae praesens debet esse memoria. Disponamus igitur omnem Themistii divisionem, et post hanc subiiciatur Tulliana partitio, ut ea quae dicenda sunt apertius oculis subiecta clarescant.uibus ita descriptis, nunc quemadmodum Marci Tullii divisio Themistii partitioni conveniat explicemus. Locum igitur quem Cicero dixit a toto, a substantia Themistius esse proposuit. Uterque enim in diffinitione consistit, sive illa substantialis sit, sive descriptio. A partium enumeratione locus ex Ciceronis Topicis positus idem est qui in Themistii divisione inter medios a divisione nominatus est. Quoties enim aliquid epartium enumeratione capiamus, id ex divisione necessario faciendum est. Divisio vero aut formarum praecessit, aut partium, quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
osequentia. itẽq medios locos. int̾ affecta numerauit. In tã iͦ
uaria partitione necesse ẽ ut utreq sibi ñ eadẽ parte conueni¬
ant. Id uͦ in eunctis multiplicit̃ diuisis fieri potest. uelut si qͥs
diuidat tanguloꝵ formas sic. Trianguloꝵ alie st̃ equilatere
formȩ. aliȩ duo t̾m̃ latera habentes equalia. aliȩ uͦ totis inequa¬
lib laterib iunctȩ. Rursus sit ista diuisio. ut alias dicat re
trib acutis angulis contineri. quȩ st̃ oxigoniȩ. alias uͦ in obtu¬
sũ angulũ tencdi. que sunt ãpligonie. Necesse ẽ gͥ ut utͣq sibi¬

Expanded text:
meravit. In tam vero varia divisione necesse est ut utraeque sibi non eadem parte conveniant. Id vero in cunctis multipliciter divisis fieri potest, velut si quis dividat triangulorum formas sic: triangulorum aliae sunt aequilaterae formae, aliae duo tantum latera habentes aequalia, aliae vero totis inaequalibus lateribus junctae. Rursus sit ista divisio: ut alias dicat alitribus acutis angulis contineri, quae sunt oxygoniae, alias in obtusum angulum tendi, quae sunt ambligoniae. Necesse e
Abbreviated transcription (Latin):
differentiarũ uarietatẽ fiat etiã diu̾sitas diuisionũ. ut nu
meri. Nẽ eas colligimꝰ diffentias quod alii sint par es alii uͦ¬
impares. nunc uͦ qd alii pͥmi atq incõpositi. alii secundi atq
cõpositi. Trianguloꝵ etiã multis modis fieri partitionem.
geometͥce disciplinȩ tenor ostendit. Id tam̃ in om̃ib p̃uiden¬
dũ ẽ. si nichil extra in qualibet diuisionis forma relinquitur.
nichil ultͣ suꝑfluũ ac p̃ter ꝗͣ necesse ẽ aggregat᷑. Qua in re qͥd
mirũ uideri debet. si cũ antea scdm themistiũ locoꝵ diffentiaᷤᷤ
dederimꝰ: ñc̃ diu̾sas scdm marcũ tulliũ deꝓmamꝰ: Cuiꝰ ꝓposita
breuit partitione. eaq exemplis ꝯuenientib expedita: tunc
demũ quid ifferat ł qͦ congruat suꝑiꝰ digeste diuisioni. qͦmͦ
etiã alt̾a claudat alterã cõmemorabo. Nam cũ marcꝰ tullius

Expanded text:
differentiarum varietatem fiat diversitas etiam divisionum, ut et numeri nunc eas colligimus differentias, quod alii pares, alii impares, nunc vero quod alii primi atque incompositi, alii secundi atque compositi. Triangulorum etiam multis modis fieri partitionem geometricae disciplinae tenor ostendit. Id tamen in omnibus pervidendum est, ut nihil extra in qualibet divisionis forma relinquatur, nihil ultra superfluum ac praeterquam necesse est, aggregetur; quare quid mirum videri debet, si nc diversas secundum M. Tullium depromamus? Cujus proposita breviter partitione, atque exemplis convenientibus expedita, tum demum quo differat, vel quo congruat superius digestae divisioni, quo etiam altera claudat alteram commemorabo. Nam cum M. Tullius
Abbreviated transcription (Latin):
seq̃ntia substantiȩ nominatꝰ. Ab antecedentib & ꝯseq̃ntib
locꝰ plurifariã spargit᷑. Nã & diffinitio & descͥptio. & antece¬
dere rẽ & conseqͥ possunt. Itẽq nõis int̾p̾tationẽ species ante¬
cedit. genꝰ sequit᷑. Causa etiã efficiens antecedit & sequitur
effectũ: materiã uͦ antecedit effectꝰ. Cõmunit qͦq acciden¬
tia si inseparabilia sint: necesse ẽ ut osequant᷑. Coniugata

Expanded text:
nominatus. Ab antecedentibus et consequentibus locus multifariam spargitur. Nam et diffinitio et descriptio et antecedere rem et consequi possunt. Itemque nominis interpretatio: item species antecedit, genus consequitur. Causa etiam efficiens antecedit et sequitur effectus; materiam vero sequitur effectus. Communiter accidentia quoque si inseparabilia sint, necesse est ut consequantur. Coniugata
Abbreviated transcription (Latin):
ithegorias ab aristotile gͥco sermone editaᷤᷤ. & pꝰ ab augu
Quẽ iam u̾ba tenent rerũ ratione stupenda.
Im̃e quod in nr̃m pot̾it decurrere sensum
Astudeat tali exercere labore.
titulis uite data tẽpora honestis.
ustino placuit tranferre magist᷑

Expanded text:
tegorias ab Aristotele Graecorum sermone editas, et post ab AugQuae jam verba tenent, rerum ratione stupenda, Omne quod in nostrum poterit decurrere sensum. Atque suum studeat tali exercere labore, Exornans titulis vitae data tempora honestis. Hunc Augustino placuit transferre magist
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͥ participatione sunt bona: ipsa ꝑ se nullomͦ bo¬
na sunt. Non gͥ ad bonum tendunt. S concessum
est. Non gͥ participatione sunt bona. s substantia.
Quoꝵ uͦ substantia bona ẽ: id quod sunt bona sunt
Id quod sunt autẽ. habent ex eo quod ẽ ẽẽ. Esse ip
sorum gͥ bonum ẽ. Om̃ium gͥ rerum ipsum essẽ
bonum ẽ. S si ẽẽ bonum ẽ: ea quȩ sunt in eo qd
sunt bona sunt. Idemq ẽ illis eẽ. quod boni ẽ.
dubiũ quin substantialia cum sint bona pͥmo
sint bono similia. Ac ꝑ hoc ipsum bonum erunt.
Nichil enim illi p̃ter se ipsum simile ẽ. Ex quo fit
ut om̃ia quȩ sunt deus sit quod dictu nefas ẽ.
Non sunt gͥ substantialia bona. Ac ꝑ hoc ñ his ẽ
ẽẽ bonum. Non sunt gͥ in eo quod sunt bona. s
nec participant bonitate. Nullo enim mͦ ad bonũ
tenderent. Nullomͦ gͥ sunt bona. huic questioni
talis pot̾i̾t esse solutio.

Expanded text:
Si igitur participatione sunt bona, ipsa per se nullo modo boSi igitur participatione sunt bona, ipsa per se nullo modo bona sunt: non igitur ad bonum tendunt. Sed concessum est. Non igitur participatione sunt bona sed substantia. Quorum uero substantia bona est, id quod sunt bona sunt; id quod sunt autem habent ex eo quod est esse. Esse igitur ipsorum bonum est; omnium igitur rerum ipsum esse bonum est. Sed si esse bonum est, ea quae sunt in eo quod sunt bona sunt idemque illis est esse quod boni essedubium quin substantialia cum sint bona, primo sint bono similia ac per hoc hoc ipsum bonum erunt; nihil enim illi praeter se ipsum simile est. Ex quo fit ut omnia quae sunt deus sint, quod dictu nefas est. Non sunt igitur substantialia bona ac per hoc non in his est esse bonum; non sunt igitur in eo quod sunt bona. Sed nec participant bonitatem; nullo enim modo ad bonum tenderent. Nullo modo igitur sunt bona. Huic quaestioni talis poterit adhiberi solutio.
Abbreviated transcription (Latin):
ticipat eo quod est esse ut aliquid sit. Est uͦ ut par¬
ticipet aliqͦ quolibet. Om̃e simplex: esse suum ⁊ id
quod ẽ unum habet. Om̃i composito aliud ẽ ẽẽ.: a¬
luid ipsum ẽ. Om̃is diu̾sitas discors. Similitudo
uͦ appetenda ẽ. Ꝙ quod appetit aliud tale ipsum eẽ
naturaliter ostenditur. quale ẽ illud hoc ipsum qđ
appetit. Sufficiunt gͥ que p̃misimus. A prudente
uͦ rationis int̾ꝑrete. suis unũqđq aptabitur argum̃¬
tis. Questio uͦ huiusmͦi est:
a que sunt. bona sunt. Tenet enĩ cõmunis
sententia doctoꝵ. om̃e quod ẽ ad bonũ ten¬
derẽ. Oñe autẽ tendit ad simile. Que gͥ ad bonũ ten¬
dunt: bona ipsa sunt. S quemadmodũ bona sunt
inquirendũ est: utrum ne participatione an a sub-
stantia. Si participatione : ꝑ se ipsa nullomͦ bona
sunt. Nam quod ꝑticipatione album ẽ. ꝑ se in eo qd̵
ipsum ẽ albũ ñ ẽ: ⁊ de ceteris qualitatib eodem mͦ.

Expanded text:
ticipat eo quod est esse, ut sit; est vero, ut participat eo quod est esse, ut sit; est vero, ut participet alio quolibet. Omne simplex, esse suum, et id quod est unum habet. Omni composito aliud est esse, aliud ipsum est. Omnis diversitas discors, similitudo vero appetenda est; et quod appetit aliud, tale ipsum esse naturaliter ostenditur, quale est illud hoc ipsum quod appetit. Sufficiunt igitur quae praemisimus; a prudente vero rationis interprete suis unumquodque aptabitur argumentis. Quaestio vero hujusmodi est: Ea quae sunt, bona sunt; tenet enim communis sententia doctorum, omne quod est ad bonum tendere; omne autem tendit ad simile: quae igitur ad bonum tendunt, bona ipsa sunt; sed quemadmodum bona sint inquirendum est, utrumne particstantia? Si participatione, per se ipsa nullo modo bona sunt; nam quod participatione album est, per se in eo quod ipsum est album non est. Et de ceteris qualitatibus eodem modo.
Abbreviated transcription (Latin):
duob equalib equalia auferas. quȩ relinquunt᷑
equalia eẽ. nullus id intellectus negat. Alia uͦ ẽ
doctoꝵ tantum. quȩ tamen ex talib cõmunis a¬
nimi conceptionib uenit. ut est hoc. Quȩ incor¬
poralia sunt in loco ñ eẽ. ⁊ cetera quȩ ñ uulgus
s docti comꝓbant. Du̾sum ẽ esse ⁊ id quod est.
Ipsum uͦ eẽ nondum ẽ. At uͦ quod est: accepta es¬
sendi forma. est atq consistit. Quod ẽ: participa¬
re aliquo potest. S ipsum ẽẽ nullomͦ participat¬
ab aliquo. fit enim participatio: cum aliquid
iam ẽ. Est autem aliqͥd: cum ẽẽ susceꝑit. Id qđ
ẽ. habere aliquid p̾ter quam quod ipsum ẽ po¬
rest. Ipsum uͦ eẽ nichil aliud p̃ter se habet admix
est. Illic enim accidens: hic substantia significatur.
Om̃e quod ẽ participat eo quod ẽ esse: ut sit. Alio
uͦ participat ut aliquid sit. Ac ꝑ hoc id quod ẽ par¬

Expanded text:
duobus aequalibus aequalia auferas, quae relinquuntur duobus aequalibus aequalia auferas, quae relinquuntur aequalia esse; nullus id intelligens neget. Alia vero est doctorum tantum, quae tamen ex talibus communis animi conceptionibus venit, ut est: Quae incorporalia sunt, in loco non esse, et caetera, quae non vulgus, sed docti comprobant. Diversum est, esse, et id quod est: ipsum enim esse nondum est; at vero quod est, accepta essendi forma, est atque consistit. Quod est, participare aliquo potest; sed ipsum esse, nullo modo aliquo participat: fit enim participatio cum aliquid jam est; est autem aliquid, cum esse susceperit. Id quod est, habere aliquid praeterquam quod ipsum est, potest; ipsum vero esse, nihil aliud praeter se habet admixtest: illic enim accidens, hic substantia significatur. Omne quod est, participat eo quod est esse, ut sit; alio vero participat, ut aliquid sit: ac per hoc, id quod est, par
Abbreviated transcription (Latin):
modum quo substantiȩ in eo quod sut
bone sint: cum ñ sint substantialia bona. dige¬
ram Et postulas paulo euidentius monstrẽ. Id¬
q eo dicis faciendum eẽ. quod ñ sit om̃ib notũ
iter huiꝰmodi scͥptionum. Tuus uͦ ipse testis sũ.
quam hec iuuaciter fueris ante complexus. Eb¬
domadas uͭ ego ipse mͥ cõmentor. potiusq ad me¬
moriam mei speculatas conseruo: quã cuiquã
participo. Quoꝵ lasciuia ac petulantia nichil
a ioco risuq patitur ẽẽ coniunctũ. Prohinc tu
ne sis obscuritatib breuitatis adu̾sus. Quȩ cũ
sint archani fida custodia. tum id habent com¬
modi quod cum his solis qui digni sunt collocun¬
tur. Ut gͥ in mathematica fieri solet cet̾is q etiã
disciplinis: ĩposui t̾minos regulas q quib quȩ
secuntur cuncta efficiam. Communis animi con¬
ceptio ẽ enuntiatio: quã quisq ꝓbat auditã. Ha¬
rum duplex modus ẽ. Nam una ita cõmunis ẽ
ut om̃ium sit hõium. ueluti si hanc ꝓponas. Si

Expanded text:
modum quo substantiae in eo quod sint, bonae sint, cum non sint substantialia bona, digeram et paulo evidentius monstrem; idque eo dicis esse faciendum, quod non sit omnibus notum iter hujusmodi scriptionum. Tuus vero testis ipse sum, quam haec vivaciter fueris ante complexus. Hebdomadas vero ego mihi ipse commentor, potiusque ad memoriam meam speculata conservo, quam cuiquam participo, quorum lascivia ac petulantia nihil a joco risuque patitur esse disjunctum. Prohinc tu ne sis obscuritatibus brevitatis adversus, quae cum sint arcani fida custodia, tum id habent commodi, quod his solis, qui digni sunt, colloquuntur. Ut igitur in mathematica fieri solet, caeterisque etiam disciplinis, proposui terminos regulasque quibus cuncta quae sequuntur efficiam. Communis animi conceptio est enuntiatio, quam quisque probat auditam. Harum duplex modus est: nam ita una communis est, ut omnium hominum sit, velut si hanc proponas: Si
Abbreviated transcription (Latin):
thegoriis autẽ secutus docendi cõpendiũ. speciẽ ꝓge
nere .i. motũ ꝓ ĩmutatione ñ dubitauit assumere.
ut motui diceret quasi gen̾i sex species ẽẽ subiectas.
ran. metabolem. Hec nos latino sermone ortum dixi¬
mus. int̾itũ. augm̃tũ. ĩminutionẽ cõmutationẽ quali¬
tatis. transgressionẽ loci. He sex species om̃i a se ratio¬

Expanded text:
tegoriis autem, secutus docendi compendium, speciem pro tegoriis autem, secutus docendi compendium, speciem pro genere, id est motum pro immutatione non dubitauit assumere, ut motui diceret, quasi generi, sex species esse subiectas, pon metabolhvn haec nos latino sermone 'ortum' diximus, 'interitum', 'augmentum', 'imminutionem', 'commutationem qualitatis', 'transgressionem loci'. Cap
Abbreviated transcription (Latin):
substantiã sũministrat. Nullũq alt̾i aliud priꝰ ẽ. s si¬
mul om̃ia ab animali .i. ab uno gen̾e̾ orta nascun
modis trib. Aut ex ñ subiecto in subiectũ. ut ortꝰ¬
uł natiuitas. quã greci genesim uocant. Aut ex sub¬
iecto in ñ subiectum. ut ẽ int̾itus uł corruptio. quã
storan greci dicunt. Aut ex subiecto in subiectum
ut ẽ motus qui motꝰ kinesis dicit᷑. S ipse motus tre
species habet. increm̃tũ. ĩmutõnẽ. cõmutationẽ. qua¬
litatis siue loci. Hec a grecis. auxesis. meiosis. alyu¬
sis siue phoran dicta sunt. Nãq cõmutationẽ circa lo¬
cum phoran dici uołunt. quã nos qͦq transgressionẽ
maluimꝰ dicere secuti doctores. Uerum hunc ordinẽ
quẽ nos in p̃senti quasi discrepantes ab eo libro qͥ ca¬
thegoriarũ dicit᷑. diligenti examinatione digessimus
ipse qͦq aristotiles in naturaliũ libris exposuit. In ca¬

Expanded text:
substantiam subministrat, nullumque alteri aliud prius est, sed sisubstantiam subministrat, nullumque alteri aliud prius est, sed simul omnia ab animali id est ab uno genere orta nascuntmodis tribus: aut ex non subiecto in subiectum ut est ortusueluatiuitas quam Graeci gevnesin uocant, aut ex subiecto in non subiectum ut est interitus uel corruptio quam fqopavn Graeci dixerunt, aut ex subiecto in subiectum ut est motus qui graece kivnhsi" dicitur. Sed et ipse motus tres species habet, incrementum, imminutionem, commutationem qualitatis siue loci haec a Graecis auxhsi", meivwsi", ailloivwsi" siue forav dicta sunt; namque commutationem circa locum foravn dici uoluerunt, quam nos quoque 'transgressionem' maluimus dicere secuti doctores. Cap. 171. Verum hunc ordinem quem nos in praesenti, quasi discrepantes ab eo libro qui Categoriarum dicitur, diligenti examinatione digessimus, ipse quoque Aristoteles in naturalium libris exposuit, in Ca
Abbreviated transcription (Latin):
simul existunt uno tempore uł apparent. ut ita neu¬
trũ de duob. uł pͥus sit uł altu̾m consequat᷑: s utͥusq¬
ter simul sunt. nullũ tñ eoꝵ prestat alti ut sit. Ut u̾bi
gr̃a si simplũ ⁊ duplum ponamꝰ. necesse ẽ simuleẽ na¬
turaliter. S neq duplũ facit ut simplũ sit: neq sĩplũ
efficit duplum. Hoc loco confunde nos ñ oportet. ne qm̃
cum de adaliquid dictis tractaremꝰ. id eẽ ad aliqͥd dyximꝰ
qd̾ penderet ex altero: uideamur nunc contra suꝑi
diffinita tractare. Om̃ia nanq ad aliqͥd dicta dici ex
altero ñ ẽẽ ex altero disputauimꝰ. Neq ullus error ẽ
uident᷑ ẽẽ natura: s specie discernunt᷑. Neq enĩ
sibi in eo quod dicunt᷑ aliquid p̾stant. ur ẽ animal
idem ẽ genus: species longe discreta. Nec uͦ aut uo¬
latile quicquã pedestri tͥbuit ut sit : aut uolatili
pedestre. aut om̃ino aliud alteri i eo qđ est ullã

Expanded text:
simul exsistunt uno tempore vel apparent ita ut neusimul exsistunt uno tempore vel apparent ita ut neutrum de duobus vel prius sit vel alterum consequatur, sed utriusqter simul sunt, nullum tamen eorum praestat alteri, ut, uerbi gratia, si simplum et duplum ponamus, necesse est simul esse naturaliter, sed neque duplum facit ut simplum sit neque simplum efficit duplum. Hoc loco confundere nos non oportet ne, quoniam, cum de ad aliquid dictis tractaremus, id esse ad aliquid diximus quod penderet ex altero, uideamur nunc contra superius definita tractare; omnia namque ad aliquid dicta dici ex altero, non esse ex altero, disputauimus; nec ullus error est uidentur esse natura, sed specie discernuntur, neque uero sibi, in eo quod dicuntur, aliquid praestant; ut est animal, idem genus est sed species longe discreta. Nec uero aut uolatile quidquam pedestri tribuit ut sit aut uolatili pedestre aut omnino aliud alteri in eo quod est ullam
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝓbabilis. ⁊ ab ipso aristotile impbatꝰ exponitur
Ut fortuna meliores uł cautiores: pͥores uulgus assolet
dicere. S mea sententia uis huiꝰ pͥoris explosa est.
hi sunt quatuor eius qd̃ pͥus dicitur modi. S occiũ¬
tior quidã quintꝰ adiungit᷑. quotiens ex duob que ad
se inuicẽ conu̾tunt᷑. illud ẽ potius: quod ẽẽ alt̾um facu
Ut exempli gr̃a. Si est homo: recte eum dicimꝰ animal
rationale. mortale. risus capax. Et si uera ẽ ista homi¬
capax. ẽẽ hoĩem uerum. Ita utrũq in se conu̾tit᷑. hoc
ẽ ⁊ hominis uerã diffinitionẽ ẽẽ : ⁊ diffinitionis homi¬
nẽ uerũ. S qm̃ diffinitio uera eẽ ñ pot̾at. nisi prius
nat᷑a hominis appareret. iccirco ex his duob quȩ in
semet conu̾t diximus. homo pͥoris locum tenet: cuiꝰ
ẽẽ quedam dicimꝰ expͥmamus. Ratio enĩ uidet᷑
exige̾. ut post pͥoris tractatum de his disputet᷑ que simul

Expanded text:
tum probabilis et ab ipso Aristotele improbatus exponitur, tum probabilis et ab ipso Aristotele improbatus exponitur, ut fortuna meliores vel ditiores ʻprioresʼ vulgus assolet dicere. Sed, mea sententia, vis huius prioris explosa est. Hi sunt quattuor eius quod ʻpriusʼ dicitur modi; sed occultior quidam quintus adiungitur, quoties ex duobus quae in sut, exempli gratia, si est homo, recte eum dicimus animal rationale, mortale, risus capax; et, si uera est ista homie hominem verum. Ita utrumque in se convertitur, hoc est et hominis veram definitionem esse et definitionis hominem verum. Sed quoniam definitio vera esse non poterat nisi prius natura hominis appareret, idcirco ex his duobus, quae in semet converti diximus, homo prioris locum tenet cuius esse quaedam dicimus exprimamus. Ratio enim videtur exigere ut post ʻpriorisʼ tractatum de his disputetur quae simul
Abbreviated transcription (Latin):
reunte pͥus incolume ꝑseuerat: ut est unũ natu¬
raliter prius a duob. Ex eo enĩ nascunt᷑ duo. sed
sine uno duo eẽ ñ possunt. Sine duob status uniꝰ
manet. ⁊ duob exstantib unũ ẽẽ necesse ẽ. Hno
uͦ apparente. duo eẽ nulla necessitas cogit. Tertio
mͦ ordo quidẽ pͥus altĩ alt̾um facit ut in discipli¬
nis ⁊ artib lib̾alib inuenimꝰ. Namq ⁊ in grãma¬
tica pͥus ẽ singularũ discere formas ⁊ nõĩa litt̾aꝵ
deinde syllabaꝵ conuinctiones. agnosce̾: tũ u̾boꝵ
sumere notionẽ. Postremꝰ nob̃ orationis usus as¬
sumendus ꝓpter quẽ cuncta eius quasi p̃currentia
menbra cognoscimꝰ. Ꝙ in rethorica pͥoris locus simili¬
ter collocatur. Nam pͥus peniũ dicimꝰ. dehinc nar¬
rationẽ. post depulsionem. tunc confirmationẽ: po¬
stremꝰ epilogus ponit᷑. His gͥ expletis : t̾cium pͥoris mo¬
dum sufficiat demonstrasse. Quartus uͦ modus ñ mul¬

Expanded text:
reunte prius incolume perseverat, ut est unum prius natureunte prius incolume perseverat, ut est unum prius naturaliter a duobus ex eo enim nascuntur duo, sed sine uno duo esse non possunt, sine duobus status unius manet; et duobus exstantibus esse unum necesse est, uno vero apparente duo esse nulla necessitas cogit. Tertio modo ordo quidam prius alterum alteri facit, ut in disciplinis et artibus liberalibus invenimus; namque et in grammatica prius est singularum discere formas et nomina litterarum, dehinc syllabarum coniunctiones agnoscere, tunc verborum sumere notionem, postremus nobis est orationis usus assumendus propter quem cuncta eius, quasi praecurrentia, membra cognoscimus; et in rhetorica prioris locus similiter collocatur; nam prius prooemium dicimus, dehinc narrationem, post depulsionem, tunc confirmationem, postremus epilogus ponitur. His igitur exemplis tertium prioris modum sufficiat demonstrasse. Quartus vero modus non mul
Abbreviated transcription (Latin):
media bona sunt. ut est indigentia ⁊ redundantia
qđ greti. endian kei ꝑbolen. uocant. His enĩ duob
malis sibi oppositis: mediocͥtas media reꝑitur. Haic
rationẽ ꝑipatetici secuti uͥtutes medias dixerunt.
ut plus iustum pleonexian. minꝰ iustũ mionexian
dicerent. Inter quȩ mala mediã iustitiã locauer̃t.
Similit̾ inter uersutiã hebitudinẽ q: prudentiã
posuerunt. Inter libidinẽ insensibilitatẽ q qd̵ gͣci
anatesian uocant. temꝑantia constituta ẽ. Inter
tuniditatẽ ⁊ audaciã. fortitudo. Ita occultũ qd̾dã
genus oppositoꝵ repperit ꝑscrutata ratio: ut inter¬
cauit. Nos autẽ genus ⁊ species posuisse sufficiat.
ne minutiorib occupati. fastidiũ necessariis affa̾mꝰ
alteri pͥus dicitur. Quoꝵ pͥmꝰ ẽ cum dicimꝰ
aliquẽ tempore seniorẽ. Scd̾s modus ẽ: in qͦ aliqͥd
nascitur a pͥore s pͥore ꝑeunte scđs perit. scđo pe¬

Expanded text:
media bona sunt, ut est indigentia et redundantia media bona sunt, ut est indigentia et redundantia quod Graeci endeian kai; uIperbolhvn uocant; his enim duobus malis sibi oppositis mediocritas media reperitur. Hanc rationem Peripatetici secuti uirtutes medias esse dixerunt ut plus iusto pleonexivan, minus iusto meionexivan dicerent: inter quae mala mediam iustitiam locauerunt. Simiiter inter uersutiam hebetudinemque prudentiam posuerunt; inter libidinem insensibilitatemque quod Graeci ainaisqhsivan uocant temperantia constituta est; inter timiditatem et audaciam, fortitudo. Ita occultum quoddam genus oppositorum repperit perscrutata ratio, ut intercauit; nos autem genus et species posuisse sufficiat ne, minutioribus occupati, fastidium necessariis afferamualtero prius dicitur: quorum primus est cum dicimus aliquem tempore seniorem; secundus modus est in quo aliquid nascitur ex priore, sed, priore pereunte, secundum perit, secundo pe
Abbreviated transcription (Latin):
habebit. Nec sine dentib quẽ noton greci uocant
infantẽ quisquã pot̾it dicere eum cui dentes etas
adhuc parua denegauit. Siquidẽ pͥuatio quȩ gͣce
steresis dicit᷑ hinc uĩ tenet ut ostendat quemlibet
nos conuenit aliud eẽ uisionem ⁊ aliud cecitatem
aliud habere uisionẽ. uł ea ẽẽ pͥuatum : ne si hec ẽẽ
eadem iudicemꝰ : confundi ratio uideat᷑. Quod siqͥs
hoc dubium putat aut parũ certũ: quid quãq rẽ
sequatur adu̾tat. Ꝙ enĩ si eẽt idem cecus ⁊ cecitas.:
de uno utraq dice̾ntur. Dicimus autẽ hoĩem cecũ:
qd̾ sunt sub affirmatione negatione q cadentia.
Affirmatio enĩ siue negatio ẽ. u̾bum confirmans
aliquid aut negans. Alia uͦ sunt quȩ sub his inue¬
niunt᷑. ut est socrates disserit: ñ disserit socrates.
Similiter tñ om̃ia sibi habentur opposita. Aliqͦtieis
autẽ mala malis opponunt᷑. quotiens contrariorũ

Expanded text:
habebit; nec sine dentibus quem nwdovn Graeci uocant habebit; nec sine dentibus quem nwdovn Graeci uocant infantem quisquam poterit dicere eum CUi dentes adhuc aetas parua denegauit; siquidem priuatio quae graece stevrhsi" dicitur hanc uim tenet ut ostendat quemlibet nos conuenit aliud esse uisionem et caecitatem, aliud habere uisionem uel ea esse priuatum, ne, si haec esse eadem iudicemus, confundi ratio uideatur. Quod si quis hoc dubium putat aut parum certum, quid quamque rem seguatur aduertat; etenim, si esset idem caecus et caecitas, de uno utraque dicerentur; dicimus autem hominenm caecum, quod sunt sub affirmatione negationeque cadentia. Affirmatio enim siue negatio est uerbum confirmans aliquid aut negans; alia uero sunt quae sub his inueniuntur, ut est: Socrates disserit Non disserit Socrates Cap. 160. Similiter tamen omnia sibi habentur opposita. Aliquoties autem mala malis opponuntur, quoties contrariorum
Abbreviated transcription (Latin):
accidere de duob: ut ẽ salus ⁊ egͥtudo. Horũ me¬
diũ nichil ẽ. ꝓpterea q aut salutẽ necesse ẽ aut e¬
gritudinẽ humana corpora retinere. At illa qͥb
est quidem mediũ s caret nomine nͥ huic ex opposi¬
toꝵ negatione formetur. sunt hec: iustus ⁊ iniustuᷤ
Est aliquid in medio: s ñ habet nomen: Atq ideo
ut̾usq oppositi negatio ei uocabulũ creat. ut nec
ea opposita quȩ ꝑ habitũ pͥuationem q fiunt di¬
ligentius retractemꝰ. In his nãq obseruari opor¬
tet ut sint utraq in eodem negotio. in eodem loco:
in oportuno tempore. In eodem negotio sunt cecitas
⁊ uisio. In uidendo enĩ ⁊ in ñ uidendo consistunt
hec: ⁊ in eodem loco sunt. Utriq enĩ ⁊ cecitati ⁊ uisi¬
oni in oculis locus est. Maxime tñ in his oportuni¬
tas temporis queritur. Nemo enĩ recte caluus di¬
citur nisi eo tẽpore quo capillos habere debu̾it ñ

Expanded text:
accidere de duobus, ut est salus et aegritudo. Horum meaccidere de duobus, ut est salus et aegritudo. Horum medium nihil est propterea quod aut salutem necesse est, aut aegritudinilla quibus est quidem medium sed caret nomine nisi huic oppositorum negatione formetur, sunt haec, iustus et iniustus. Est aliquid in medio, sed non llabet nomen, atque ideo utriusque oppositi negatio ei uocabulum creat, ut 'nec ea opposita quae per habitum priuationemque bunt, diligentius retractemus; in his namque obseruari oportet ut sint utraque in eodem negotio, in eodem loco, in oportuno tempore. In eodem negotio sunt caecitas et uisio in uidendo enim et in non uidendo consistunt; haec et in eodem loco sunt utrique namque et caecitati et uisioni in oculis locus est. Cap. 157. Maxime tamen in his oportunitas temporis quaeritur; nemo enim recte caluus dicitur nisi eo tempore quo capillos habere debuerit non
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplantib manifesta ẽ. Ad aliquid enĩ dicta sibi op¬
positis nominant᷑. Simplũ nãq oppositũ dupli ẽ
⁊ duplum oppositum simpli. Contraria uͦ id qd̃ di¬
cuntur ex se habent: neq altu̾is indigent. Quis e¬
nim malũ boni dixerit. aut quis bonũ mali: Hec
cidã ⁊ clara discretio. Ipsa uͦ contraria in tres sp̃es
diuidunt᷑. Aut enĩ mediata sunt .i. habent aliqͥd
int̾ se mediũ. aut sine medio. aut ut in quibdam
repperit ratio habent quidẽ mediũ s eius uocabu¬
lum ñ apparet: nisi utriꝰq oppositi negatione con¬
sistat. Oediata gͦ sunt hec album ⁊ nigrũ. inter
quȩ quando nasci potest pallidum uł fuscũ: me¬
diata hec opposita dicunt᷑. Quȩ uͦ mediata sunt: ñ
necesse ẽ unum de duob oppositis in corpore reperi¬
ri. Si enĩ nigrũ ñ fuerit : potest ẽẽ fuscum. Aut si
album defuerit: pallidum poterit inueniri. At lͦi
ex his oppositis quȩ mediata ñ sunt unũ necesse ẽ

Expanded text:
 manifesta est: ad aliquid enim dicta, de sibi oppositis nominantur; simplum namque oppositum dupli est, et duplum oppositum simpli: contraria vero id quod dicuntur ex se habent, neque alterius indigent. Quis enim malum boni dixerit, aut quis bonum mali? Haeccida et clara discretio. Ipsa vero contraria in tres species dividuntur: aut enim mediata sunt, id est, habent aliquid inter se medium; aut sine medio; aut ut in quibusdam reperit ratio, habent quidem medium, sed ejus vocabulum non apparet, nisi utriusque oppositi negatione consistat. Mediata ergo sunt haec, album et nigrum, inter quae quando nasci potest pallidum vel fuscum, mediata haec opposita dicuntur. Quae vero mediata sunt, non necesse est unum de duobus oppositis in corpore reperiri: si enim nigrum non fuerit, potest esse fuscum; aut si album defuerit, pallidum poterit inveniri. At vero ex his oppositis quae mediata non sunt, unum necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
duiduntur in partes duas. Aut enim for
tuitu fiunt : aut hominũ uoluntate na¬
scunt᷑. fortuitu fiunt. cum quodã casu. simi¬
le equus alteri accipit nomen. Uoluntate.
cum similitudo nominis ex industͥa impo¬
nentis affigitur. Hoꝵ autem quȩ industͥa
uł uoluntate nascunt᷑: quatuor sunt genã¬

Expanded text:
diuiduntur in pdiuiduntur in ptuitu fiunt aut hominum voluntate nascuntur. Fortuitu fiunt cum, quodam casu, simile quis alteri accipit nomen: voluntate, cum similitudo nominis ex industria imponentis affigitur. Horum autem quae industria vel voluntate nascuntur quattuor sunt gen
Abbreviated transcription (Latin):
signari assolent ueniamus. quãqͣ. hanc par¬
tem aristotiles ut suꝑuus dictum est p̃termi¬
serit. iccirco quod de his quȩ significantur ñ
de his quȩ significant disserendũ putauit.
In his autẽ non rerum s nominũ uertitur
questio. Hec diuisa sunt similit̾ in duas par
tes: ⁊ alia polionima. alia etheronima sunt
significant. neq ulla de differentia nominũ
redditur ratio. ut ensis. mucro. gladius. Hec
namq cur unã rem tot significent. nec discer¬
ni nec diffiniri potest. Dehinc etheronima
multis eque nominib res singulas tenent.
uerum in his habet rationem diu̾sitas nõiũ
ut est homo mortalis t̾renus. homo ab hu¬
manitate. mortalis a nessitate mortis. t̾renꝰ
a terra in qua cuncta gignunt᷑. Claret gͥ
in his nominũ originem queri: in suꝑio¬
rib rerum. Quamobrem his omissis ari¬
stotiles : suꝑiorum maluit mouere tracta¬
tum. Ergo ad omonima redeamus. que

Expanded text:
signari assolent ueniamus, quamquam hanc parsignari assolent ueniamus, quamquam hanc partem Aristoteles -- ut superius dictum est -- praetermiserit idcirco quod de his quae significantur, non de his quae significant, disserendum putauit in his autem non rerum sed nominum uertitur quaestio. Haec diuisa sunt similiter in partes duas, et alia polyonyma, alia etheronyma sunt.significant, neque ulla de differentia nominum redditur ratio, ut 'ensis', 'mucro', 'gladius': haec namque, cur unam rem tot significent, nec discerni nec definiri potest. Cap. 15. Dehinc etheronyma multis aeque nominibus res singulas tenent. Verum in his habet rationem diuersitas nominum, uelut est 'homo mortalis terrenus': 'homo' ab humanitate, 'mortalis' a necessitate mortis, 'terrenus' a terra in qua cuncta gignuntur. Cap. 16. Claret igitur in his nominum originem quaeri in superioribus rerum; quamobrem his omissis Aristoteles superiorum maluit mouere tractatum. Cap. 17. Ergo ad omonyma redeamus quae
Abbreviated transcription (Latin):
men est. Uerum si ad deffinitionem uł ad
interp̃tationẽ hominis redeas. inuenient᷑
ista disparia. Cum enĩ dixeris uerũ homi¬
nem animal ẽẽ quod risum capiat. ⁊ uim ra¬
tionis admittat. cum de picto non possis idem
dicere : necessario inueniunt᷑ eẽ disparia.
nomen licet ꝓprium. quod possit ẽẽ cõmune
cũ ceteris omonimon uocari: ut cicero ñ unus
s plures. S si omisso nomine signis potuis
demonstrare uelis quis sit ille cicero. quis a¬
luis. quis tercius. alia de alio signa narranda
sunt.: ut alium crassum dicas. aliũ tenuem.
uł longus dicatur aluis . alter breuis : can¬
dido colore quis : alter nigro. Hec gͥ qm̃ inter
se discrepant: solo sociato nomine: omonima
dicta sunt. Uocabulo iuncta: rei int̃pretatio
Id enim ⁊ de homine ⁊ de equo ⁊ fera ⁊ de au¬
b dici potest. Animal est quod cibum capi¬
at. quod mortale sit : quod sensu moueatur.
Nunc ad eas res quȩ singulȩ multis nominib

Expanded text:
men est; uerum si ad definitionem uel ad men est; uerum si ad definitionem uel ad interpretationem 'hominis' redeas, inuenientur ista disparia. Cum enim dixeris uerum hominem animal esse quod risum capiat et uim rationis admittat, cum de picto non possis idem dicere, necessario inueniuntur esse disparianomen, licet proprium, quod possit esse commune cum caeteris 'omonymon' uocari; ut 'Cicero' non unus sed plures. Sed si, omisso nomine, signis potius demonstrare uelis quis sit ille Cicero, quis alius, quis tertius, alia de alio signa narranda sunt, ut alium crassum dicas, alterum tenuem, uel longus dicatur alius, alter breuis, candido colore quis, alter nigro. Haec igitur, quoniam inter se discrepant solo sociata nomine, 'omonyma' dicta sunt, uocabulo iuncta, rei interpretatioid enim de homine et de equo et fera et de auibus dici potest; animal est quod cibum capiat, quod mortale sit, quod sensu moueatur. Cap. 13. Nunc ad eas res quae singulae multis nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
queant. Quis enim credat ortensium cedi
posse ꝑ partes: Quod si fiat: ortensiꝰ iam ñ
casta: quod singłaria. Nec enim hec in uno
quouis geminari possunt. Deinde altiora
id ÷ hominẽ. equũ. leonem. arborem. ars
dixit ethia. quasi partes gen̾is: et rerum for¬
mas. Dehinc suꝑiora. idẽ animalia ⁊ uir¬
gulta. ⁊ gẽmas ⁊ lapides.: genera ñcupauit:
Ex quib partes uł formȩ nascuntur. E adẽ
supra quã nichil ÷ genus appellari uoluer̃t.
His ita compositis. ea quȩ mente concepta sig¬
nari ⁊ demonstrari possunt aggressurus
aristoteles. omisit illa interim quȩ de uerboꝵ
ratione tractantur. Cum in linguȩ usu ꝓ¬
uenerit ut uno nomine res multe ⁊ mul
quas unum nomen complectit᷑. duo uocabu¬
la ars dedit. ut ex his alia omonima. alia
sinonima uocaret. Omonima sunt cũ res
quidem plures unũ nomen accipiunt. int̾¬
pretatione uͦ eiusdem rei separantur. ut ho¬
mo pictus ⁊ uerus. In hoc namq idem no¬

Expanded text:
queant quis enim credat Hortensium caedi queant quis enim credat Hortensium caedi posse per partes? Quod si fiat, Hortensius iam non kasta quod singularia neque enim haec in uno quouis geminari possurlt. Cap. 8. Deinde altiora, id est hominem, equum, leonem, arborem ars dixit eidh, quasi partes generis et rerum formas; dehinc superiora, id est animalia et uirgulta et gemmas et lapides, 'genera' nuncupauit, ex quibus partes uel formae nascuntur. Eadem tsupra quam nihil est, 'genus' appellari uoluerunt. Cap. 9. His ita compositis, ea quae mente concepta signari et demonstrari possunt aggressurus, Aristoteles omisit illa interim quae de uerborum ratione tractantur, cum in linguae usu prouenerit ut uno nomine res multae et mu0. His rebus quas unum nomen complectitur duo uocabula ars dedit, ut ex his alia 'omonyma' alia 'synonyma' uocaret. Omonyma sunt cum res quidem plures commune nomen accipiunt, interpretatione uero eiusdem rei separantur, ut homo pictus et uerus; in hoc namque idem no
Abbreviated transcription (Latin):
abunde ꝓspexerat disꝑsa passim genera con¬
quid est comp̃hendens. dixit oycian. Extra
quam nec inueniri aliquid nec cogit᷑ari
potest. Hec est una de cathegoriis decem. Ap
pellatas uͦ cathegorias constat. ꝓpterea quod ñ
possint nisi ex subiectis agnosci. Os cata. ti¬
non. lectise. Quis enim quid sit homo possit
agnoscere. nisi aliquem sibi hominẽ ponat
ante oculos quasi subiectum homini: He
autem ꝓgrediente tractatu in quo plurimis
exemplis opus est. eadem ad docendũ nomi¬
na repetant᷑. ac ne sepe accidat ut uł ortensii
uł altius hominis. uł suꝑius animalis. uel
excelsius oycie. in fastidiũ frequentata exem¬
pla reciderent. alia his uocabula quib ad dis¬
serendum phisophi uterentur inflexit. Itaq
ortensium ⁊ nucis arborem. et equũ xantũ
et his similia : esceta. atoma. enarithina.
cathecasta. uocauit. Esteta: quod tactu sen¬
tiantur: atoma : quod diuidi ac secari ne¬

Expanded text:
abunde prospexerat dispersa passim genera abunde prospexerat dispersa passim genera dquid est comprehendens dixit ouisian, extra quam nec inueniri aliquid nec cogitari potest. Haec est una de categoriis decem. Cap. 6. Appellatas uero categorias constat propterea quod non possint nisi ex subiectis agnosci, wI" katav tinwn lecqei'sai; quis enim quid sit homo possit agnoscere nisi aliquen1 sibi hominem ponat ante oculos quasi subiectum 'homini'? Cap. 7. Ne autem, progrediente tractatu in quo plurimis exemplis opus est, eadem ad docendum nomina repetantur ac saepe accidat ut uel 'Hortensii' uel altius 'hominis' uel superius 'animalis' uel excelsius 'usiae' in fastidium frequentata exempla reciderent. alia his uocabula, quibus ad disserendum philosophi uterentur, inflexit. Itaque Hortensium et nucis arborem et equum Xanthum et his similia aiisqhtav, atoma, e{n aipiqmw'/, kaqevkasta uocauit: aiisqhta quod tactu sentiantur, atoma quod diuidi et secari ne
Abbreviated transcription (Latin):
quãqͣ sit horum quoq nominũ infinita com¬
strabit om̃s. Et siquis leonib quod fieri solz
uł bob ĩponat nomina. in ĩmensum tendit᷑
unicuiꝰq cognitio: et acies mentis obtundit᷑.
S cum leonem uł taurum dixeris: om̃s qui
ubiq sunt. sub uno nomine naturȩ succe-¬
dunt. Uerum orationis uis quȩ infinita
genera ꝓcreandi uarietate singulis uocabu¬
lis colligauerat. parum uisa est fecisse. iisi
eadem coartata in unum singulari ñcupa¬
tione concluderet. Ideoq ⁊ hominẽ ⁊ equũ
⁊ feram dixit animal: dans cunctis nomen
quod om̃ia possideret. Hec minus ea quȩ st̃¬
sine anima. breui ex ĩmensa demonstratio¬
ne signauit. Nam cum sit arbor et nucis et
castaneȩ. ⁊ glandis et mali. cetera q innume¬
rabilia genera uirgultoꝵ surculum uocans
singulari om̃ia et cõmuni uocabulo astrin¬
xit. Similiter ornam̃toꝵ diu̾sos lapides. cõ¬
pendiose uocauit geminas. Postremo licet

Expanded text:
quanquam sit horum nominum quoque infinita comquanquam sit horum nominum quoque infinita comstrabit omnes. Et si quis leonibus -- quod fieri solet -- uel bobus imponat nomina, in immensum tenditur uniuscuiusque cognitio, et acies mentis obtunditur; sed, cum 'leonem' uel 'taurum' dixeris, omnes qui ubique sunt sub uno nomine naturae succidunt. Cap. 4. Verum orationis uis quae infinita genera procreandi uarietate singulis uocabulis colligauerat, parum fecisse uisa est nisi eadem coacta in unum singulari nuncupatione concluderet; ideoque et hominem et feram et equum dixit 'animal' dans cunctis nomen quod omnia possideret. Nec minus ea quae sine anima sunt breui ex immensa demonstratione signauit; nam, cum sit arbor et nucis et castaneae et glandis et mali caeteraque inexplicabilia genera uirgultorum, 'surculum' uocans singulari omnia et communi uocabulo astrinxit. Similiter ornamentorum diuersos lapides compendiose uocauit 'gemmas'. Cap. 5. Postremo, licet
Abbreviated transcription (Latin):
rigine pͥncipio q tractare. Iccirco quã mi¬
randa est. aristotelis philosophi diligentia
qui disserendi de om̃ib cupidus. ab ipsius
cepit examine. quam sciret ⁊ p̃termissam
docuit ex octo his quas grãmatici partes ora¬
tionis uocant. eam solam recte appellari ora¬
tionis partem: quȩ indicaret aliquid. uoca¬
bulo q signaret. Itaq solas orationis parteᷤᷤ
autore aristotele: nomen ⁊ u̾bum debemus
accipere. ceteras uͦ ex his fieri. et cõpagines ora¬
tionũ potius quam partes eius debemus nõiare.
Nomen namq ꝑsonam demonstrat: uerbum
quid quisq faciat. quid ue patiat᷑ ostendit.
Beinc quoq hoc docente debentꝰ aduert̾e
quo cõpendio paulatim oratio coartata ꝑ
gradus. cuncta quȩ sunt uno uocabulo cap¬
ta concluserit. Nam cum sit diu̾sa innume¬
rabilis q mortalium ñcupatio. nec comp̃hen¬
di possit noĩum tam lata diu̾sitas: uno tam̃¬
uocabulo cum hominẽ dixeris. noscis om̃s.

Expanded text:
rigine principioue tractare, idcircoque miranda est Aristotelis philosophi diligentia qui, disserendi de omnibus cupidus, ab ipsius coepit examine quam sciret et praetermissam docuit ex octo his quas grammatici partes orationis uocant eam solam recte appellari orationis partem quae indicaret aliquid uocabuloque signaret. Itaque solas orationis partes, auctore Aristotele, nomen et uerbum debemus accipere, caeteras uero ex his fieri aut 'compagines orationis' potius quam 'partes eius' debere nominari: nomen namque personam demonstrat, uerbum quid quisque faciat quidue patiatur. Cap. 3. Dehinc, hoc docente, debemus aduertere quo compendio paulatim oratio, coartata per gradus, cuncta quae sunt uno uocabulo capta concluserit. Nam cum sit diuersa innumerabilisque mortalium nuncupatio nec comprehendi possit nominum tam lata diuvocabulo cum hominem dixeris, noscis omnes.
Abbreviated transcription (Latin):
quoq apparet habere contraria. Hec sunt fili km̃e
que iugi labore assecuti. cum nobis themistii nr̃i
memona egregii philosophi magist̾ium ñ deeẽt. ad
utilitatẽ tamen de greco in latinũ cõnu̾timꝰ ut scili¬
cet ex his quoq bonam frugẽ studii a nobis ꝓfecti
suscipias. site ñ dissimilem nr̃i. aliarũ rerũ quȩ lubri¬
e atq manes sunt cupiditas ñ retentau̾it. Nichil nãꝙ
omisimus in hoc libro qd posset aut delectare iã doctoᷤᷤ
aut indoctos manifestius erudire.

Expanded text:
quoque apparet habere contraria. Haec sunt, fili carissime, quoque apparet habere contraria. Haec sunt, fili carissime, quae iugi labore assecuti, cum nobis Themistii nostra memoria egregii philosophi magisterium non deesset, ad utilitatem tuam de graeco in latinum convertimus, scilicet ut ex his quoque bonam frugem studii a nobis profecti suscipias, si te non, dissimilem nostri, aliarum rerum quae lubricae atque inanes sunt cupiditas retentaverit; nihil namque omisimus in hoc libro quod posset aut delectare iam doctos aut indoctos manifestius erudire.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ om̃iũ modis trib. Aut matĩa. aut oꝑe. aut utroq
Mat̾ia: si sint anuli similes duo. unusq aureus. alter ar¬
genteus. Opere: siex auro anuli similes fabricant᷑. Utroq
si anulus sit aureus. stilus argenteus. Claret gͥ has ĩmuta
tionis species. nec matĩa sibi. nec oꝑe. nec utͦq coniungi. Ad eo
autẽ seiunctȩ sunt ut earũ ñnullȩ etiã sibi contrariȩ ui¬
deant᷑. Quis enĩ dubitet genesi storan .i. ortui int̾itum ẽẽ
contrariũ. Augm̃to ĩminutionẽ: Ipsa qͦq cõmutatio siue
qualitatis sine loci. licet ñ ex eodem specierũ numero.
tam̃ habent quod sibi conucariũ uideat᷑. Nam cõmu¬
tatio qualitatis est cum ex albo fit aliquid nigrũ.
uł album de nigro: quȩ sibi manifeste contraria st̃.
Loci quoq cõmutatio uã transgressionẽ diximꝰ su¬
perioꝵ ⁊ infi̾orum contrarietatẽ patit᷑. ac ꝓpterea ea

Expanded text:
rum omnium modis tribus, aut materia aut opere aut utroque: rum omnium modis tribus, aut materia aut opere aut utroque: materia, si sint anuli similes duo unusqgenteus; opere, si ex auro dissimiles anuli fabricentur; utroque, si anulus sit aureus et stilus argenteus. Cap. 175. Claret igitur has immutationis species nec materia sibi nec opere nec utroque coniungi; adeo autem seiunctae sunt ut earum nonnullae etiam sibi contrariae uideantur. Quis enim dubitet genevsei fqoravn id est ortui interitum esse contrarium, augmento imminutionem? Ipsa quoque commutatio siue qualitatis siue loci, licet non ex eodem specierum numero, tamen habent quod sibi contrarium uideatur; nam commutatio qualitatis est cum ex albo fit aliquid nigrum uel album de nigro quae sibi manifeste contraria sunt; loci quoque commutatio, quam 'transgressionem' diximus, superiorum et inferiorum contrarietatem patitur, ac propterea eam
Abbreviated transcription (Latin):
aut minuit᷑ tunc facta dicatur etiã cõmutatio: s id ra¬
tio falsum docet. Nam que crescunt aut minuuntur.
quantitate ĩmutant᷑. ñ cõmutant᷑ qualitate. Cõmutatio
enĩ ꝓpͥe qualitatis est. Meminisse autẽ nos oportet ali¬
ud ẽẽ cõmutationẽ. aliud ĩmutationẽ. Namq ĩmutati¬
o genus ẽ: cõmutatio species subiecta motui. quẽ ĩmuta¬
tionis speciẽ diximus. Beniq ut hoꝵ sit manifesta discͤti
geometricũ ponamꝰ exemplum. Si tetragonũ maiꝰ qd̵
intra depictum ẽ. currentib ꝑ mediũ lineis in breuia
tetragona partiaris. eiq post unum breue tetragonũ
detrahas: miniusti tetragonũ maiꝰ. At si detracti loco
addas gnomonẽ qͥ emicicli specie ponit᷑ : plus tetͣgono
maiori quã detraxeras reddidisti. idq quantitatis ẽ
ñ qualitatis. ⁊ ĩmutationi potius quã cõmutationi tri¬
buit᷑. eo q a se płimũ differunt. Fit autẽ diffentia re¬

Expanded text:
aut minuitur, tunc facta dicatur etiam commutatio. Sed id ratio falsum docet; nam quae crescunt aut minuuntur, quantitate immutantur, non commutantur qualitate commutatio enim proprie qualitatis est; meminisse autem nos oportet aliud esse immutationem, aliud commutationem; namque immutatio genus est, commutatio species subiecta motui quem immutationis speciem diximus. Denique, ut horum sit manifesta discretio, geometricum ponamus exemplum: si tetragonum maius, quod intra depictum est currentibus per medium lineis, in brevia tetragona partiaris eique, post, unum breve tetragonum detrahas, minuisti tetragonum maius; at si detracti loco addas gnomonem, qui hemicycli specie ponitur, plus tetragono maiori quam detraxeras reddidisti; idque quantitatis est, non qualitatis, et immutationi potius quam commutationi tribuitur, eoque a se plurimum differunt. Fit autem differentia re