comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s. Nã ñ solũ ire uerũ etiã ꝑuenire illuc nihil erat aliud. quã uelle ire. seduelle fortiter et
integre. ñ semi sauciã hacatq hac uersare & iactare uoluntatẽ : parte assurgentẽ. cum alia
parte cadente luctantẽ. Deniq tã multa faciebã corpore in ipsis cunetationis estibus. quae
aliquando uolunt homines & ñ ualent. si aut ipsa mẽbra ñ habeant. aut ea uł conligata uineu¬
lis ał resoluta languore uł quo quomͦ impedita sint . Si auulsi capillũ. si ꝑcussi frontẽ. si conser
ligrts amplexatus sũ genu. qui a uolui feci. Potui aut̃ uelle & ñ facere. si mobilitas mẽbr
ñobsequeret łam multa g̃ feciubi ñ hoc erat uelle qd set ñ faciebã qđ et in cõparabili affectu
mnplius m placebat. & mox ut uellẽ possẽ : quia mox ut uellẽ. utiq uellẽ: Ibi enĩ facultas ea quȩ

Expanded text:
mus. nam non solum ire uerum etiam peruenire illuc nihil erat aliud quam uelle ire, sed uelle fortiter et mus. nam non solum ire uerum etiam peruenire illuc nihil erat aliud quam uelle ire, sed uelle fortiter et integre, non semisauciam hac atque hac uersare et iactare uoluntatem parte adsurgente cum alia parte cadente luctantem. Denique tam multa faciebam corpore in ipsis cunctationis aestibus, quae aliquando nolunt homines et non ualent, si aut ipsa membra non habeant aut ea uel conligata uinculis uel . resoluta languore uel quoquo modo impedita sint. si uulsi capillum, si percussi frontem, si consertis digitis amplexatus sum genu, quia uolui, feci. potui autem uelle et non facere, si mobilitas membrorum non obsequeretur. tam multa ergo feci, ubi non hoc erat uelle quod posse: et non faciebam, quod et inconparabili affectu amplius mihi placebat et mox, ut uellem, possem, quia mox, ut uellem, utique uellem. ibi enim facultas ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Ni hospes ibi ñ habitabat dominus domus. Illuc mẽ abstulerat tumultus pectoris. ubi nemo im¬
pediret ardentẽ litẽ quã mecũ aggressus erĩ. donec exiret qua tũ sciebas. ego aut̃ non. Sed
tamũ in saniebã salubrit̃ & moriebar uitilit̃. gnarus quid mali eẽm. & ignarus ꝗd boni post
paululũ futurus eẽm. Abscessi gͦ in ortũ & alipius pedẽ post pedẽ. N eq enĩ seeretũ meũ
erit ubi ille aderit. Aut quando mẽ sic affectũ desereret : Sed umus quantũ potumus
remoti ab ȩdib. Ego fremebã spũ indignans in dignatione turbulentissima. qđ ñ irem in
eitũ & pactũ tecũ ds ms. in qđ eundũ eẽ omĩ ossa mea clamabant. & in cȩlũ tollebant lauo
& ñ illuo ibat᷑ nauib aut quad rigis aut pedib. quantũ saltẽ de domo in cũ locũ ierã ubi sedeba¬

Expanded text:
nam hospes ibi non habitabat, dominus domus. illuc me abstulerat tumultus pectoris, ubi nemo imnam hospes ibi non habitabat, dominus domus. illuc me abstulerat tumultus pectoris, ubi nemo impediret ardentem litem, quam mecum aggressus eram, donec exiret qua tu sciebas, ego autem non: sed tantum insanibam salubriter et moriebar uitaliter, gnarus, quid mali essem, et ignarus, quid boni post paululum futurus essem. abscessi ergo in hortum et Alypius pedem post pedem. neque enim secretum meum non erat, ubi ille aderat. et quando me sic affectum desereret? sedimus quantum potuimus remoti ab aedibus. ego fremebam spiritu indignans indignatione turbulentissima, quod non irem in placitum et pactum tecum, deus meus, in quod eundum esse omnia ossa mea clamabant et in caelum tollebant laudibus: et non illuc ibatur nauibus aut quadrigis aut pedibus, quantum saltem de domo in eum locum ieram, ubi sedeba
Abbreviated transcription (Latin):
nantẽ posttẽ ire & renitebat᷑ : Recusabat & ñ sẽ excusabat. Consũpta erant. & conuier
gum̃ta om̃a. Remanserat muta trepidatio. et quasi mortẽ. reformidabat restringi a fli
tit̃ excitauerã cũ anima mea in cubili nrõ corde meo tã uultu quã mente turbatus. inuadi
puon & exelamo. Quid patim̃: quid ẽ hoc: Quid audisti : Surgunt in doeti & cȩlũ rapiunt. & nos
octrinis nr̃is sine corde ecce ubi uolutam̃ in carne et sangiune. Anquia p̃cesserunt pud& sequ
uꝰ pudet nec saltẽ sequi : Dixi nescio quȩ talia & abripuit me ab illo ȩstus m̃s. cũ taceret attonitꝰ¬
me intuens. Neq enĩ solita sonabã. Plus loquebant᷑ animũ meũ. frons. genȩ. oculi. color. modu
uocis quã uerba quȩ ꝓmebã. Ortulus quidĩ erat hospitii nr̃i. quo nos utebam᷑ si cut tuta domo

Expanded text:
nantem post te ire? et renitebatur, recusabat et non se excusabat. consumpta erant et conuicta nantem post te ire? et renitebatur, recusabat et non se excusabat. consumpta erant et conuicta argumenta omnia: remanserat muta trepidatio et quasi mortem ffortiter excitaveram cum anima mea in cubiculo nostro corde meo, tam vultu quam mente turbatus, invado ium, et exclamo: Quid patimur? quid est hoc? quid audisti? Surgunt indocti et coelum rapiunt; et nos doctrinis nostris sine corde, ecce ubi volutamur in carne et sanguine? An quia praecesserunt, pudet sequi, et non pudet nec saltem sequi? Dixi nescio quae talia, et abripuit me ab illo aestus meus, cum taceret attonitme intuens. neque enim solita sonabam. plus loquebantur animum meum frons, genae, oculi, color, modus uocis quam uerba, quae promebam. hortulus quidam erat hospitii nostri, quo nos utebamur sicut tota domo:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ rebam. sed in imice obpugnabã. Et putauerã mẽ ꝓpt̃ ea differre de die indiem conter
spe scłi te solũ sequi. quia ñ mihi apparebat certũ aliꝗͥd quꝰ dirigerẽ cursũ meũ. Et uener
lies quo nudarermͥ. & increparet me conscientia mea: Ubi ẽ lingua : Nempe tũ diceba
in certũ uerũ nolle te abicere sircinã uanitatis. Eece iã certũ ẽ : et illa tẽ adhuc p̃mit. hi¬
nerisq liberiorib pennas recipiunt. qui neq ita inquirendo att̾riti st̃. nec decennio et a¬
plius ista meditati. Ita rodebar intus & confundebar pudore horribili uehement. eũ po¬
cianus talia loqueret᷑. Terminato aut̃ sermone et causa quauenerat. abuit ille. Et ego ade
quȩ ñ in mẽ dixi : Quib sententiarũ uerberib ñ flagellaui animã meã ut sequeret᷑ mẽ a¬

Expanded text:
quaerebam, sed inimice oppugnabam. Et putaueram me propterea differre de die in diem contemta quaerebam, sed inimice oppugnabam. Et putaueram me propterea differre de die in diem contemta spe saeculi te solum sequi, quia non mihi apparebat certum aliquid, quo dirigerem cursum meum. et uenerat dies, quo nudarer mihi et increparet in me conscientia mea: "ubi est lingua mea? nempe tu dicebas propter incertum uerum nolle te abicere sarcinam uanitatis. ecce iam certum est, et illa te adhuc premit umerisque liberioribus pinnas recipiunt, qui neque ita in quaerendo adtriti sunt nec decennio et amplius ista meditati". ita rodebar intus et confundebar pudore horribili uehementer, cum Ponticianus talia loqueretur. terminato autem sermone et causa, qua uenerat, abiit ille, et ego ad me. quae non in me dixi? quibus sententiarum uerberibus non flagellaui animam meam, ut sequeretur me co
Abbreviated transcription (Latin):
isoderã. Qm̃ multi mei anni mecũ effluxerant. forte duodeeĩ anni ex quo abunde uiges
anno ȩtatis meȩ: lecto ciceronis hortensio excitatus erã studio sapientiȩ. & differebã cn¬
tẽpta felicitate terrena ad eã inuestigandã uacare. cuius ñ inuentio sed uł sola inquistia
p̃ponenda erat inuentis thesauris regnisq gentiũ. & ad nutũ circũfluentib corporis uolupa¬
tib: : & ego adolescens miser ualde miser in exordio ipsius ad olescentiȩ &iã petieram an
astitat᷑e & dixerã damͥ castitatẽ & continentiã. sed noli modo. Timebam enĩ ne me cito
audires & eito sanares amorbo concupiscentiȩ quẽ malebã expleriquã extingui. &ierin
uias prauas suꝑstitione sacrilega ñ quide certus in ea. sed quasi p̃ponens eã cȩteris quȩ ĩ

Expanded text:
eis oderam. quoniam multi mei anni mecum effluxerant — forte duodecim anni — ex quo ab undeuicensimo eis oderam. quoniam multi mei anni mecum effluxerant — forte duodecim anni — ex quo ab undeuicensimo anno aetatis meae lecto Ciceronis Hortensio excitatus eram studio sapientiae et differebam contemta felicitate terrena ad eam inuestigandam uacare, cuius non inuentio, sed uel sola inquisitio iam praeponenda erat etiam inuentis thesauris regnisque gentium et ad nutum circumfluentibus corporis uoluptatibus. at ego adulescens miser ualde, miserior in exordio ipsius adulescentiae, etiam petieram a te castitatem et dixeram: "da mihi castitatem et continentiam, sed noli modo". timebam enim, ne me cito exaudires et cito sanares a morbo concupiscentiae, quem malebam expleri quam exstingui. et ieram per uias prauas superstitione sacrilega, non quidem certus in ea, sed quasi praeponens eam ceteris, quae non pie
Abbreviated transcription (Latin):
eor in terra abierunt in palatiũ. Illi affigentes eor in ȩelo. manserunt in casa. Et ambo habebi
sponsas: Quȩ postea quã hoc audierunt. dicauerunt etiã ipsȩ uirginitatẽ tibi. Narrabat hȩip¬
cianus. tũ aut̃ dñe int̾ uerba eiꝰ retor quebas me ad meipsũ auferens me adorsomeo. ubi me
suerã dũ nollẽ mẽ attendere. & constituebas me ante faciem meã. ut uiderẽ quã turpis eẽma
uã distortus & sordidus & maculosus & ulcerosus. Et uidebã & horrebã. & quo ame fugenꝰ
nerit. Et si conabar amẽ auertere aspectũ. narrabat ille qđ narrabat. & tu mẽ rursus oppo¬
nebasmͥ. & impingebas me in oculos meos. ut uiderẽ iniquitatẽ meã & odissem. Iouera co
ed dissimul ibã & coniuebã & obliuiscebar. Tum uͦ quanto ardentius amabã illos de quibia
ebã salubres affectus qđ sẽ totos tibi sanandos dederant. tanto ex ecrabilius me comparar

Expanded text:
cor in terra abierunt in palatium, illi autem affigentes cor caelo manserunt in casa. et habebant ambo cor in terra abierunt in palatium, illi autem affigentes cor caelo manserunt in casa. et habebant ambo sponsas: quae posteaquam hoc audierunt, dicauerunt etiam ipsae uirginitatem tibi. Narrabat haec Ponticianus. tu autem, domine, inter uerba eius retorquebus me ad me ipsum, auferens me a dorso meo, ubi me posueram, dum nollem me adtendere, et constituebas me ante faciem meam, ut uiderem, quam turpis essem, quam distortus et sordidus, maculosus et ulcerosus. et uidebam et horrebam, et quo a me fugerem non erat. et si conabar a me auertere aspectum, narrabat ille quod narrabat, et tu me rursus opponebus mihi et inpingebus me in oculos meos, ut inuenirem iniquitatem et odissem. noueram eam, sed dissimulabam et cohibebam et obliuiscebar. Tunc uero quanto ardentius amabam illos, de quibus audie- bam salubres affectus, quod se totos tibi sanandos dederant, tanto exsecrabilius me conparatum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ legit & uoluit fructus cordis sui. in fremuit aliquando & discreuit. decreuitq melio¬
iq tuus. ait amicosuo Ego ũ ab rupi mẽ ab illa spe nrã & dõ seruire statui & hoc ex hac hora h
loco aiggredior. Te si pigetimitiri: noli aduersari. Responditille adhȩrere se socio tanti
mercedis tantȩq militiȩ & amboiã tui. ȩdificabant turrim sũptu idoneo relinquendi eñus
& sequenditẽ. Tum ponticunus & qui cũ eo ꝑ alias orti partes deambulabant quȩ rentes eos dao¬
nerunt in eunde locũ : & inuenientes. ammonuerunt ut redirent. qđ iã declinas set dies Ai
li narrato placito & ꝓposito suo. quoq modo in eis talis uoluntis orta eẽt atq firmata pec¬
uerunt ne sibi molesti eẽnt si adiungi recusarent. Isti aut̃ nihilo mutati a pristinis. fleuen
sẽ tam̃ ut dicebat: atq illis pie congritulati st̃ & cõmendauerunt se orationib corũ. & traheto

Expanded text:
dum legit et noluit fluctus cordis sui, infremuit aliquando et discreuit decreuitque meliodum legit et noluit fluctus cordis sui, infremuit aliquando et discreuit decreuitque melioque tuus ait amico suo: "ego iam abrupi me ab illa spe nostra et deo seruire statui et hoc ex hac hora, in hoc loco aggredior. te si piget imitari, noli aduersari". respondit ille adhaerere se socium tantae mercedis tantaeque militiae. et ambo iam tui aedificabant turrem sumptu idoneo relinquendi omnia sua et sequendi te. tum Ponticianus et qui cum eo per alias horti partes deambulabant, quaerentes eos deuenerunt in eundem locum et inuenientes admonuerunt, ut redirent, quod iam declinasset dies. at illi narrato placito et proposito suo, quoque modo in eis talis uoluntas orta est atque firmata petiuerunt, ne sibi molesti essent, si adiungi recusarent. isti autem nihil mutati a pristinis fleuerunt se tamen, ut dicebat, atque illis pie congratulati sunt et conmendauerunt se orationibus eorum et trahentes
Abbreviated transcription (Latin):
Quã legere cȩpit unus eorũ & mirari & accendi . & int̃ legendũ meditari arripere talẽ uitã. &
relicta militia scłi. serui re tibi. Eraitaut̃ ex eis quos dicunt agentes in reb. Tunc subito re¬
tus amore sc̃o & sobrio pudore iratus sibi. coniecit oculos in amicũ. & ait illi. Dic quȩso tẽ. om¬
ib istis laborib nr̃is quo ambimus ꝑuenire : Quid quȩrimꝰ : Cuius rei causa militamus: mai
eẽ poterit spes nrã in palatio. quã ut amici imperatoris simus: Et ibi ꝗd ñ fragile plenũq peri¬
culis. & ꝑ quot pericula ꝑuenit᷑ ad grandius periculũ : Et quã diu istuc erit: Amicus aut̃ dĩ si
ro nẽ fio. Dixit hoc & turbidus parturitione nou ȩ uitȩ reddidit oculos paginis. & le¬
gebat & mutabat᷑ intus ubitũ uidebas. & exuebat᷑ mundo mens eiꝰ ut mox apparuit. Namq

Expanded text:
quamlegere coepit unus eorum et mirari et accendi et inter legendum meditari arripere talem uitam et quamlegere coepit unus eorum et mirari et accendi et inter legendum meditari arripere talem uitam et relicta militia saeculari seruire tibi. erant autem ex eis, quos dicunt agentes in rebus. tum subito repletus amore sancto et sobrio pudore iratus sibi coniecit oculos in amicum et ait illi: "dic, quaeso te, omnibus istis laboribus nostris quo ambimus peruenire? quid quaerimus? cuius rei causa militamus? maiorne esse poterit spes nostra in palatio, quam ut amici imperatoris simus? et ibi quid non fragile plenumque periculis? et per quot pericula peruenitur ad grandius periculum? et quando istuc erit? amicus autem dei, si noluero, ecce nunc fio". dixit hoc et turbidus parturitione nouae uitae reddidit oculos paginis: et legebat et mutabatur intus, ubi tu uidebas, et exuebatur mundo mens eius, ut mox apparuit. namque
Abbreviated transcription (Latin):
erant. Inde sermo eiꝰ deuolutus ẽ ad monasterioꝵ greges & mores suaueolentiȩ tuȩ & ubera de¬
serta heremi. quoꝵ nos nihil sciebamus. Et erat monasteriũ mediolani plenũbonis fr̃ib: extra
rbis mȩnia sub ambrosio nutritore . & ñ noueramus. Pertendebat ille & loquebat᷑ adhuc: &t
intenti tacebamꝰ. Vnde incidit ut diceret nescio quando sẽ & tres alios contubnales suos nimirũ
pud treueros cũ imperator ꝓmeridiano circensiũ spectaculo teneretr exisse de ambulatũ iu
ortos muris conguos. atq illic ut forte cõbinati spatiabant᷑ unũ secũ seorsũ & alios duos itidem
seorsũ parit̃q digressos. sed illos uagabundos irruisse in quandã casã. ubi habitabant quidã serui
u spu pauperes qualiũ ẽ regnũ cȩlorũ. & inuenisse ibi codicẽ. in quo scripta erat uita antonii

Expanded text:
erant. Inde sermo eius deuolutus est ad monasteriorum greges et mores suaueolentiae tuae et ubera deerant. Inde sermo eius deuolutus est ad monasteriorum greges et mores suaueolentiae tuae et ubera deserta heremi, quorum nos nihil sciebamus. et erat monasterium Mediolanii plenum bonis fratribus extra urbis moenia sub Ambrosio nutritore, et non noueramus. pertendebat ille et loquebatur adhuc, et nos intenti tacebamus. unde incidit, ut diceret nescio quando se et tres alios contubernales suos, nimirum apud Treueros, cum imperator pomeridiano circensium spectaculo teneretur, exisse deambulatum in hortos muris contiguos atque illic, ut forte combinati spatiabantur, unum secum seorsum et alios duos itidem seorsum pariterque digressos; sed illos uagabundos inruisse in quandam casam, ubi habitabant quidam serui tui spiritu pauperes, qualium est regnum caelorum, et inuenisse ibi codicem, in quo scripta erat uita Antonii.
Abbreviated transcription (Latin):
bris quorũ ꝓfessio mẽ conterebat. Tum uͦ arridens meq intuens gratulatorie . miratus ẽ qđ¬
& solas prȩ oculis meis lit teras repente cõperisset . Xp̃ianus quippe & fidelis erat & sepe tibi dõ
nrõ ꝓsternebat᷑ in eccła crebris & diuturnis orationib: Cui ego cũ indicassẽ illis mẽ scripturis
curã maximã impendere . ortus ẽ sermo ipso narrante de antonio ȩgyptio monacho. cuius nom̃
excellent̃ clarebat apud seruos tuos nos aut̃ usq in illã horã latebat. Qđ ille ubi cõperit. immo¬
itus ẽ in eo sermone. insinuans tantũ uirũ ignorantib: : & ammirans eandẽ nrãm ignorantiã. Si¬
pebamus aut̃ audientes tã recenti memoria & ꝓpe nr̃is tẽporib testatissima mirabilia tua in fide
ecta & catholica eccła. Om̃s mirabam. & nos quia tã magna erant. & ille quia in audita nob

Expanded text:
libris, quorum professio me conterebat. tum uero arridens meqlibris, quorum professio me conterebat. tum uero arridens meqeas et solas prae oculis meis litteras repente comperisset. Christianus quippe et fidelis erat, et saepe tibi Deo nostro prosternebatur in ecclesia crebris et diuturnis orationibus. Cui ego cum indicassem illis me Scrcuram maximam inpendere, ortus est sermo ipso narrante de Antonio Aegyptio monacho, cuius nomen excellenter clarebat apud seruos tuos, nos autem usque in illam horam latebat. quod ille ubi conperit, inmoratus est in eo sermone insinuans tantum uirum ignorantibus et admirans eandem nostram ignorantiam. stupebamus autem audientes tam recenti memoria et prope nostris temporibus testatissima mirabilia tua in fide recta et catholica ecclesia. omnes mirabamur, et nos, quia tam magna erant, et ille, quia inaudita nobis
Abbreviated transcription (Latin):
numero nr̃o fidele adiutoriũ quo indigebat nimis. Non itaqi nebridiũ cupiditas cõmodoꝵ eõ traxit.
maiora enĩ posset si uellet de litteris agere. sed officio beniuolentiȩ petitionẽ nr̃ãm contẽpne¬
e noluit amicus dulcissimꝰ & mitissimus. Agebat aut̃ illud prudentissime cauens in notescer
ꝑsonis seđm hoc scłm maiorib : deuitans in eis omnẽ in quietudinẽ animi. quẽ uolebathabere
iberũ. & quã multis posset horis feriatũ ad quȩrendũ aliꝗͥd uł legendũ uł audiendũ de sapi¬
tia. Quodã igit᷑ die ñ recolo causã qua erat absens nebridius. cũ ecce ad nos domũ uenit ad me
& alipiũ ponticianus quidã ciuis nr̃ inquantũ aferprȩclare in palatio militans. Nescio quid
nobis uolebat. Et consedimus ut colloquerem. Et forte supra mensã iusoriã quȩ ante nos er
attendit codicẽ. tulit. aperuit. inuenit apłm paulũ in opinate sane. putauerat enĩ aliꝗd de

Expanded text:
numero nostro fidele adiutorium, quo indigebat nimis. non itaque Nebridium cupiditas conmodorum eo traxit — maiora enim posset, si uellet, de litteris agere — sed officio beniuolentiae petitionem nostram contemnere noluit amicus dulcissimus et mitissimus. agebat autem illud prudentissime cauens innotescere personis secundum hoc saeculum maioribus, deuitans in eis omnem inquietudinem animi, quem uolebat habere liberum et quam multis posset horis feriatum ad quaerendum aliquid uel legendum uel audiendum de sapientia. Quodam igitur die — non recolo causam, qua erat absens Nebridius — cum ecce ad nos domum uenit ad me et Alypium Ponticianus quidam, ciuis noster, in quantum Afer, praeclare in palatio militans: nescio quid a nobis uolebat. et consedimus, ut conloqueremur. et forte supra mensam lusoriam, quae ante nos erat, adtendit codicem: tulit, aperuit, inuenit apostolum Paulum, inopinate sane; putauerat enim aliquid de
Abbreviated transcription (Latin):
uanda erat & curanda. sciebã. sed nec uolebã nec ualebã. Eomagis qui a ñ meras aliꝗd solidũ & ss¬
mũ. cũ de tẽ cogitabã. Non enĩ tũ eras. sed uanũ phantasma . & error m̃s erat ds̃ nis. Si conabar

Expanded text:
, levanda erat et curanda, sciebam; sed nec volebam, nec valebam, eo magis quia non mihi eras aliquid solidum et fi, levanda erat et curanda, sciebam; sed nec volebam, nec valebam, eo magis quia non mihi eras aliquid solidum et firmum, cum de te cogitabam. non enim tu eras, sed uanum phantasma et error meus erat deus meus. si conabar
Abbreviated transcription (Latin):
metuebã. ne totus ille moreret᷑ quẽ multũ amauerã. O dem̃tiã nescientẽ diligere homi¬
ies humanit̃: o stultũ hominẽ immoderate humana patientẽ. qđ ego tunc erã. Ita¬
estu abã. suspirabã. flebã. turbabar. nec requies erat nec consiliũ. ẜ ortabã enĩ concisã
e cruentã animã m eã impatientẽ a meportari. & ubi eã ponerẽ ñ inueniebã. Non in a¬
nis nemorib : ñ in ludis atq cantib nec in suaue olentib: locis. nec in conuiui is apparatis.
neq in uoluptate cubilis & lecti. ñ deniq in libris atq carminib: ad quiescebat. horrebant om̃a & ipsi
lux. & quicqͥd ñ erat qđ ille erat: imꝓbũ & odiosũ erat prȩt̃ gemitũ & lacrimas. Nã in eissolis. aliquan¬
la requies. Ubi aut̃ inde auferebat᷑ anima mea. on erabat mẽ grandi sarcina miseriȩ. quȩ atẽ dn

Expanded text:
metuebam, ne totus ille moreretur, quem multum amaueram. s o dementiam nescientem diligere homimetuebam, ne totus ille moreretur, quem multum amaueram. s o dementiam nescientem diligere homines humaniter! o stultum hominem inmoderate humana patientem! qaestuabam, suspirabam, flebam, turbabar; nec requies erat, nec consilium. Portabam enim conscissam et cruentam animam meam, impatientem a me portari; et ubi eam ponerem non inveniebam. Non in amoenis nemoribus; non in ludis atque cantibus; nec in suave olentibus locis; nec in conviviis apparatis; neque in voluptate cubilis et lecti; non denique in libris atque carminibus acquiescebat. Horrebant omnia, et ipsa lux; et quidquid non erat quod ille erat, improbum et odiosum erat, praeter gemitum et lacrymas. Nam in eis solis aliquantula requies. Ubi autem inde auferebatur anima mea, onerabat me grandis sarcina miseriae. Ad te, Domine
Abbreviated transcription (Latin):
nimis huic contrarius ortus erat. & tediũ uiuendi erat in me grauissimũ. & moriendimetꝰ.
redo quo magis illũ amabã. hoc magis mortẽ quȩ mͥ eũ abstulerat. tamquã atrocissima
inimicã od erã & timebã. & eã repente consũpturã om̃s homines putabã. quia illũ potuit.
ic erã. omĩno memini. Ecce cor meũ ds̃ms. ecce intus uide quia memini spesmea qui
mundas ataliũ affectionũ inmunditia dirigens oculos meos ad te. & euellens de laqueo pe¬
des meos. Mirabar enĩ cȩteros mortales uiuere. quia ille quẽ quasi ñ moriturũ dilexerã. mor¬
tuus erat . & mẽ magis quia ille & alter erã. uiuere illo mortuo mirabar. Bene quidã dixit de
amico suo. dimidiũ animȩ suȩ. Nã ego sensi animã meã & animã illius unã fuisse animã in
luob corporib: & id eo mͥ horrori erat uita. quia nolebã dimidius uiuere. & ideo fortem

Expanded text:
nimis huic contrarius ortus erat et taedium uiuendi erat in me grauissimum et moriendi metus. nimis huic contrarius ortus erat et taedium uiuendi erat in me grauissimum et moriendi metus. credo, quo magis illum amabam, hoc magis mortem, quae mihi eum abstulerat, tamquam atrocissimam inimicam oderam et timebam et eam repente consumpturam omnes homines putabam, quia illum potuit. sic eram omnino, memini. ecce cor meum, deus meus, ecce intus; uide, quia memini, spes mea, qui me mundas a talium affectionum inmunditia, dirigens oculos meos ad te et euellens de laqueo pedes meos. mirabar enim ceteros mortales uiuere, quia ille, quem quasi non moriturum dilexeram, mortuus erat, et me magis, quia ille alter eram, uiuere illo mortuo mirabar. bene quidam dixit de amico suo: dimidium animae suae. nam ego sensi animam meam et animam illius uuam fuisse animam in duobus corporibus, et ideo mihi horrori erat uita, quia nolebam dimidius uiuere, et ideo forte mori
Abbreviated transcription (Latin):
rã gaudiũ meũ. An & fletus amara ẽ & prȩfastidio rerũ quib prius fruebam᷑. & dũ tunc ab eis
abhorremus delectat: Quid aut̃ istaloquor: Non enĩ tẽpus quȩrendi nunc ẽ. sed confiten¬
ditibi. Miser enĩ erĩ. & miser ẽ om̃is animus uinctus amicitia rerũ mortaliũ. & dilaniat᷑
cũ eas amittit . & tunc sentit miseriã. qua miser ẽ & antequã amittat eas. Sic enĩ ego erã illo
ẽpore. & flebã amarissime. & requiescebã in amaritudine. Ita miser erĩ. & habebã cario
illo amico meo uitã ipsã miserã. Nã quãuis eã muta re uellẽ. nollẽ tam̃ amittere magis quã
ilũ Et nescio an uellẽ uł ꝓillo sicut de oreste & pilade. Tradit᷑ siñ fingit᷑. qui uellent ꝓi
cẽ uł simul mori. qua morte peius eis erat ñ simul uiuere. Sed in me nescioquis affectus

Expanded text:
iseram gaudium meam. an et fletus res amara est et prae fastidio rerum, quibus prius fruebamur, et tunc, dum ab eis iseram gaudium meam. an et fletus res amara est et prae fastidio rerum, quibus prius fruebamur, et tunc, dum ab eis abhorremus, delectat? Quid autem ista loquor? non enim tempus quaerendi nunc est, sed confitendi tibi. miser eram et miser est omnis animus uinctus amicitia rerum mortalium et dilaniatur, cum eas amittit, et tunc sentit miseriam, qua miser est et antequam amittat eas. sic ego eram illo tempore et flebam amarissime et requiescebam in amaritudine. ita miser eram et habebam cariorem illo amico meo uitam ipsam miseram. nam quamuis eam mutare uellem, nollem tamen amittere magis quam illum et nescio an uellem uel pro illo, sicut de Oreste et Pylade traditur, si non fingitur, qui uellent pro inuicem simul mori, quia morte peius eis erat non simul uiuere. sed in me nescio quis affectus
Abbreviated transcription (Latin):
mũ amiscrã quã phantasma in eo qđ sperare uidebatur. Solus fletus erat dulcismͥ. & suc cesserat
mico in delicus animi mei. Et nunc dñeiã illa . iã illa transierunt. & tẽpore lenitũ ẽ uulnus mi
fossũne audire extẽ qui ueritas es. & ammouere aurẽ cordis mei orituo. ut dicas mͥcur fletus dul¬
cis sit miseris : Antũ quãuis ubiq adsis. longe ab iecisti atẽ miseriã nr̃ãm : et tu in tẽ manes.
nos aut̃ in experim̃tis uoluimꝰ. Et tam̃ nisi ad aurestuas ploraremus. nihil residui de spe nrã fie¬
ret. Vnde igit᷑ suauis fructus de a maritudine uite carpit᷑. gemere & flere & suspirare & con¬
ueri : An hoc tibi dulce ẽ. qđ speramus exaudire te : Recte istud in p̃cib: quia desideriu
ꝑueniendi habent. Numꝗd indolore amissȩ rer & luctu quo tunc operiebar: Neq enĩ spera¬
ĩ reuiuiscere illũ. aut hoc petebã lacrimis. sed tantũ dolebã & flebã. miser enĩ erã. & am¬

Expanded text:
mum amiserat, quam phantasma, in quod sperare iubebatur. solas fletus erat dulcis mihi et successerat amico meo in deliciis animi mei. Et nunc, domine, iam illa transierunt et tempore lenitum est uulnus meam. possumne audire abs te, qui ueritas es, et admouere aurem cordis mei ori tuo, ut dicas mihi, cur fletus dulcis sit miseris? an tu, quamuis ubique adsis, longe abiecisti a te miseriam nostram, et tu in te manes, nos autem in experimentis uoluimur? et tamen nisi ad aures tuas ploraremus, nihil residui de spe nostra fieret. unde igitur suauis fructus de amaritudine uitae carpitur gemere et flere et suspirare et conqueri? an hoc ibi dulce est, quod speramus exaudire te? recte istud in precibus, quia desiderium perueniendi habent. num in dolore amissae rei et luctu, quo tunc operiebar? neque enim sperabam reuiuescere illum aut hoc petebam lacrimis, sed tantum dolebam et flebam. miser enim eram et am
Abbreviated transcription (Latin):
tes. cũ eis qui appellarent᷑ decti & scĩ afferremus escas de quib: in officina aqualiculis

Expanded text:
tes, cum eis qui appellarentur electi et sancti, afferremus escas, de quibus nobis in officina aqualiculites, cum eis qui appellarentur electi et sancti, afferremus escas, de quibus nobis in officina aqualiculi
Abbreviated transcription (Latin):
sed instaret magis dep̃cando & ubertm flendo. ut me uideret & mecũ dissereret : ille i.
stomachans tedio. uade inquit amẽ ita uiuas. Fieri enĩ ñ potest. ut filius istarũ lacriman
pereat. Quod illa ita se accepisse int̾ colloquia sua mecũ sepe recordabat᷑. ac si de celo so¬
ER IDEM TEMPUS ANNORUM NOUEM INCIPITLIBER IIII.¬
ab unde uigesimo anno ȩtatis meȩ usq ad duo de trigesimũ seducebam & seducelamus
falsi atq fallentes inuariis cupiditatib & palam ꝑdoerrinas quas liberales uocant. oceult
aut̃ falso nomine religionis. hic suꝑbi. ibi suꝑstitiosi: ubiq uani acpopularis głȩ seetante
nitatẽ usq ad theatricos plausus & contentiosa certamina & agonẽ coronarũ fenearũ &
spectaculorũ nugas & intẽperantiã libidinũ. Illic aut̃ purgarinos ab istis sordib experei

Expanded text:
sed instaret magis deprecando et ubertim flendo, ut me uideret et mecum dissereret, ille iam sed instaret magis deprecando et ubertim flendo, ut me uideret et mecum dissereret, ille iam substomachans: "uade" inquit "a me; ita uiuas, fieri non potest, ut filius istarum lacrimarum pereat." quod illa ita se accepisse inter conloquia sua mecum saepe recordabatur, ac si de caelo soer idem tempus annorum nouem, ab undeuicensimo anno aetatis meae usque ad duodetricensimum, seducebamur et seducebamus falsi atque fallentes in uariis cupiditatibus et palam per doctrinas, quas liberales uocant, occulte autem falso nomine religionis, hic superbi, ibi superstitiosi, ubique uani, hac popularis gloriae sectantes inanitatem usque ad theatricos plausus et contentiosa carmina et agonem coronarum faenearum et spectaculorum nugas et intemperantiam lib
Abbreviated transcription (Latin):
femina rogass& ut dignaret᷑ mecũ colloqui & refellere errores meos. & dedoceret me mala ai
docer& bona : faciebat enĩ hoc siquos forte idon eos inueniss&: noluit ille. prudent̃ sane qua
sensi postea : respondit enĩ me adhuc ẽẽ indocilẽ eo qđ inflatus eẽm nouitate heresis illius. & ni¬
nullis questiunculis iã multos imperitos ex agitassem sicut illa indicauerat ei. Sed inquit
illũ ibi. & tantũ roga ꝓ eo dñm. ipse legendo reperietquis ille sit error. & quanta impietas
Simul etiã narrauit sẽ quoq paruulũ a seducta matre suadatũ manicheis. & om̃s pene ñ legii
tantũ. uerũ etiã scriptitasse libros eorũ. sibiq apparuisse nullo contra disputante & conu¬
te quã eẽt illa secta fugienda : Itiq fugisse. Quȩ cũ ille dixisset. atq illa noll& ad quiescere

Expanded text:
femina rogasset, ut dignaretur mecum conloqui et refellere errores meos et dedocere me mala ac femina rogasset, ut dignaretur mecum conloqui et refellere errores meos et dedocere me mala ac docere bona - faciebat enim hoc, quos forte idoneos inuenisset - noluit ille, prudenter sane, quantum sensi postea. respondit enim me adhuc esse indocilem, et quod inflatus essem nouitate haeresis illius et nonnullis quaestiunculis iam multos inperitos exagitassem, sicut illa indicauerat ei. "sed" inquit "sine illum ibi. tantum roga pro eo dominum: ipse legendo reperiet, quis ille sit error et quanta inpietas." simul etiam narrauit se quoque paruulum a seducta matre sua datum fuisse manichaeis et omnes paene non legisse tantum uerum etiam scriptitasse libros eorum sibique adparuisse nullo contra disputante et conuincente, quam esset illa secta fugienda: itaque fugisse. quae cum I ille dixisset atque illa nollet adquiescere,
Abbreviated transcription (Latin):
amplius me isto ꝑmatrẽ uigilantẽ responsotuo qđ tã uicina int̃p̃tationis falsitate turbata ñc
ipso somnio quo feminȩ piȩ gaudiũ tanto post futurũ ad consolationẽ tunc p̃sentis sollicitudus
tanto ante p̃dictũ ẽ. Nam nouẽ ferme anni secuti st̃. quib: ego in illo limo ꝓfundi actenebrs¬
falsitatis cũ sȩpe surgere conarer. & grauius alliderer. uolutatus sũ. Cũ tam̃ illa uidua. casta
& sobria. quales amas. iã quidẽ spe alacrior. sed fletu & gemitu ñ segnior ñ desiner& horiso¬
nib orationũ suarũ de me plangere adte. & in trabant in conspectũ tuũ p̃cescius. & me tañ
mittebas adhue uolui & in uolui illa caligine. & dedisti alterũ responsũ interim qđ recolo u
disti gͦ alterũ ꝑsacerdotẽ tuũ quendã ep̃m nutritũ in eccła & exercitatũ in libris tuis. quẽ cũ il¬

Expanded text:
aepe non tacui, amplius me isto per matrem vigilantem responso tuo, quod tam vicina interpretationis falsitate turbata non est, aepe non tacui, amplius me isto per matrem vigilantem responso tuo, quod tam vicina interpretationis falsitate turbata non est, se, quam ipso somnio, quo feminae piae gaudium tanto post futurum, ad consolationem tunc praesentis sollicitudinis, tanto ante praedictum est. Nam novem ferme anni secuti sunt, quibus ego in illo limo falsitatis, cum saepe surgere conarer et grauius alliderer, uolutatus sum, cum tamen illa uidua casta, pia et sobria, quales amas, iam quidem spe alacrior, sed fletu et gemitu non segnior, non desineret horis omnibus orationum suarum de me plangere ad te, et intrabant in conspectum tuum preces eius, et tamen dimittebus adhuc uolui et inuolui illa caligine. . edisti ergo alterum per sacerdotem tuum, quemdam episcopum nutritum in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
arridentẽ sibi. cũ illa eẽt merens & merore confecta. Qui cũ causas ab ea quȩsiss& mestitiȩ suȩ coti¬
lianarũq: lacrimarũ. docendi ut assol& ñ discendi grã. atq illa respondiss&. ꝑditionẽ meã
plangere. iussisse illũ quo secura eẽt : atq ammonuisse ut attenderet & uider&. ubi eẽt illa. ibi
ẽẽ & mẽ. Quod illa ubi attendit. uidit me iuxta sẽ in eidẽ regula stantẽ. Unde hoc. nisi quia qa
aures tuȩ ad eor eius : Otũ bone omp̃s. qui sic euras unũquẽq nr̃m tamquã solũ cures. & sic om̃s¬
singulos. Unde illud etiã qđ cũ m narrass& ipsũ uisũ. & ego ad id trahere conarer. ut illa se potiusi
desperar& futurã ẽẽ qđ erã. coritinuo sine aliqua hȩsitatione ñ inquit. ñ eñi mͥ dictũ ẽ. ubi ille

Expanded text:
arridentem sibi, cum illa esset maerens et maerore confecta. qui cum causas ab ea quaesisset maestitiae suae cotiarridentem sibi, cum illa esset maerens et maerore confecta. qui cum causas ab ea quaesisset maestitiae suae cotidianarumque lacrimarum docendi, ut adsolet, non discendi gratia, atque illa respondisset perditionem meam se plangere, iussisse illum, quo secura esset, atque admonuisse, ut adtenderet et uideret, ubi esset illa, ibi esse et me. quod illa ubi adtendit, uidit me iuxta se in eadem regula stantem. unde hoc, nisi quia erant aures tuae ad cor eius, o tu bone omnipotens, qui sic curas unumquemque nostrum, tamquam solum cures, et sic omsingulos! 20. Unde illud etiam, quod cum mihi narrasset ipsum visum, et ego ad id trahere conarer, ut illa se potius non desperaret futuram esse quod eram; continuo sine aliqua haesitatione, Non, inquit, non enim mihi dictum est, Ubi ille,
Abbreviated transcription (Latin):
plicio dã pranda buccellꝗ underlt᷑ si ei daret᷑. Et misisti manũ tuã ex alto & de hac ꝓfunda caligi¬
ie eruisti animã meã. cũ ꝓmẽ plorar& ad tẽ mea mat̾ fidelis tua. amplius quã flent matr
corporea funera. Uidebat enĩ illa mortẽ meã exfide & spu quẽ habebat exte. & ex audistieã dñẽ
xaudisti eã nec despexisti lacrimas eius. cũ ꝓfluentes rigarent terrã sub oculis eius in om̃i loco o¬
tionis eius. & exaudisti eã . Nã unde illud somniũ quo eã consolatus es ut uiuere mẽ secũ crederet
& haber& mecũ eandẽ mensã in domo. qđ nolle cȩperat aduersans & de testans blasphemias erroris
mei : Uidit enĩ sẽ stantẽ in quadã regula lignea. & aduenientẽ ad sẽ iuuenẽ splendidũ hilarẽ atq

Expanded text:
plicio damnanda buccella uideretur, si ei daretur. Et misisti manum tuam ex alto et de hac profunda caligiplicio damnanda buccella uideretur, si ei daretur. Et misisti manum tuam ex alto et de hac profunda caligine eruisti animam meam, cum pro me fleret ad te mea mater, fidelis tua, amplius quam flent matres corporea funera. uidebat enim illa mortem meam ex fide et spiritu, quem habebat ex te, et exaudisti eam, domine. exaudisti eam nec despexisti lacrimas eius, cum profluentes rigarent terram sub oculis eius in omni loco orationis eius: exaudisti eam. nam unde illud somnium, quo eam consolatus es, ut uiuere mecum cederet et habere mecum eandem mensam in domo? quod nolle coeperat auersans et detestans blasphemias erroris mei. uidit enim se stantem in quadam regula lignea et uenientem ad se iuuenem splendidum hilarem atque
Abbreviated transcription (Latin):
tui ꝓtẽpore occultes & quã uis contra pactũ sit aliquorũ hominũ societatis.quis dubitet eẽ
aciendũ. quando ea iusta ẽ societas hominũ quȩ seruit tibi: Sed beatiqui tẽ imperasses¬
unt. Fiunt enĩ om̃a a seruientib tibi uł ad exhibendũ qđ ad prȩsens opus ẽ: uł ad futura prae
eos. nisi ut irriderer abstẽ. sensimatq paulatim ꝑductus ad eas nugas ut crederẽ ficũ plorare
cũ decerpit᷑. & matrẽ eius arborẽ lacrimis lacteis: quã tam̃ ficũ si comedisset aliquis sc̃s. alieno
ine ñ suo scelere decerptã miscer& uiscerib: : & anhelar& de illa angłos immo uͦ particulas.
gemendo in oratione atq ructando. quȩ particulȩ sũmi & ueridĩ ligatȩ fuissent in illo pomo nisi
electi scĩdente acuentre soluerent᷑. Et credidimiser magis eẽ miscđiam p̃standã fructib terrȩ.

Expanded text:
tui pro tempore occultes, et quamvis contra pactum sit aliquorum hominum societatis; quis dubitet esse tui pro tempore occultes, et quamvis contra pactum sit aliquorum hominum societatis; quis dubitet esse faciendum, quando ea justa est societas hominum, quae servit tibi? Sed beati qui te imperasse sciunt. Fiunt enim omnia a servientibus tibi, vel ad exhibendum quod ad praesens opus est, vel ad futura praeneos, nisi ut irriderer abs te; sensim atque paulatim perductus ad eas nugas, ut crederem ficum plorare cum decerpitur, et matrem ejus arborem lacrymis lacteis? Quam tamen ficum si comedisset aliquis sanctus, alieno sane, non suo scelere decerptam, misceret visceribus, et anhelaret de illa angelos, imo vero particulas Dei, gemendo in oratione atque ructando: quae particulae summi et veri Dei ligatae fuissent in illo pomo, nisi electi sancti dente ac ventre solverentur. Et credidi miser magis esse misericordiam praestandam fructibus terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
iultas iniquitates st̃ peccata ꝓficientiũ quȩ ab ene iudicantib & uituperant᷑ ex regula ꝑf¬
tionis & laudant᷑ spe frugis. sicut herba segetis. Et st̃ quȩdã similia uł flagitio uł facinori. & ñ¬
usũ uitȩ congruȩ tẽpori & incertũ ẽ anlibidine habendi. aut puniunt᷑ corrigendi studio potesta
s̃ peccata . quia nec te offendunt dñm & dm̃ nr̃m. nec sociale consortiũ. cũ conciliant᷑ aliqua .ii¬
te ordinata & incertũ ẽ anlibidine nocendi. Multa itaq facta quȩ hominib imꝓbanda uide¬
rent᷑ testimonio tuo approbati st̃: & multa laudata ab hominib tẽ teste dãpnant᷑. cũ sȩpe
sẽ alit̃ hab& species facti & alit̃ facientis animus atq articulus occulti tẽporis. Cũ uͦ aliquid
ũ repente inusitatũ & imꝓuisũ imperas. etiã si hoc aliquando uetiusti. quãuis causã impe

Expanded text:
multas iniquitates sunt peccato proficientium, quae bene indicantibus et uituperantibus ex regula perfmultas iniquitates sunt peccato proficientium, quae bene indicantibus et uituperantibus ex regula perfectionis et laudantusum vitae congrua tempori, et incertum est an libidine habendi; aut puniuntur corrigendi studio potesta peccata; quia nec te offendunt Dominum Deum nostrum, nec sociale consortium: cum conciliantur aliqua ite ordinata, et incertum est an libidine nocendi. Multa itaque facta quae hominibus improbanda viderentur, testimonio tuo approbata sunt; et multa laudata ab hominibus, te teste damnantur: cum saepe se aliter habet species facti, et aliter facientis animus, atque articulus occulti temporis. Cum vero aliquid tu repente inusitatum et improvisum imperas, etiam si hoc aliquando vetuisti, quamvis causam imperii
Abbreviated transcription (Latin):
inȩt̃nũ dãpnationẽ scđm sua dogmata asseuerantes multa fabulant᷑. quȩ cuneta intexere
huic oꝑinimis longũ ẽ. Ex his aut̃ suis fabulis uanis atq impiis cogunt᷑ dicere animas
nas quas censent lab animarũ malarũ naturȩ scilic& contrariȩ cõmixtione liberandas eiuss
cuius ds̃ ẽ ẽẽ naturae: Proinde mundũ natura boni hoc ÷ natura dĩ factũ confitent᷑ quiden

Expanded text:
ernum damnationem, secundum sua dogmata asseverantes, multa fabulantur, quae cuncta intexere huic operi nimis longum est. Ex his autem suis fabulis vanis atque impiis coguntur dicere, animas bonas, quas censent ab animarum malarum naturae scilicet contrariae commixtione liberandas, ejus cujus Deus est esse naturae. Proinde mundum a natura boni, hoc est, a natura Dei factum, confitentur quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
nendus uitȩ modus. Nebridius enĩ qui relicta patria uicina cartagini atq ipsa cartagine ubi fre¬
quentissimus erat. relicto pat̾no ture optimo. relicta domo & ñ secuta matre nullã ob aliam

Expanded text:
nendus uitae modus. Nebridius etiam, qui relicta patria uicina Carthagini atque ipsa Carthagine, ubi frequentissimus erat, relicto paterno rure optimo, relicta domo et non secutura matre nullam ob aliam
Abbreviated transcription (Latin):
ergo tũ mihi dicis non ẽẽ in tua uisione tempora. & eẽ in ista scriptura tua : Scriptura tua mi¬
hi dicit ꝑsingulos dies ea quȩ fecisti tẽ uidisse. quia bona sunt. Et cum ea numerarem
ueni quotiens hȩc tũ dicis mihi. qm̃tu es ds̃ m̃s. & dicis. uociferor in aure seruo meo. perrum¬
temporaliter dicit. uerbo autẽ meo tempus non accidit : quia ȩquali mecũ ae ternitate consis¬

Expanded text:
ergo tu mihi dicis non esse in tua uisione tempora, et ita scriptura tua mihi dicit per singulos dies ea quae fecisti te uidisse, quia bona sunt, et cum ea numerarem, inueni quotiens? ad haec tu dicis mihi, quoniam tu es deus meus et dicis uoce forti in aure interiore serutemporaliter dicit, uerbo autem meo tempus non accedit, quia aequali mecum aeternitate consis
Abbreviated transcription (Latin):
ereptura mẽ de gȩno & ablutura. & ignorabã. Nec mẽ reuocabat a ꝓfundiore uoluptatũ carnas¬
um gurgite. nisi metus mortis & futuri iudicu. qui ꝑuarias quiđe opiniones. numquã tam̃ recessto
pectore meo. Et disputabã cũ amicis meis alipio cen ebridio de finib: maloꝵ & bonoꝵ epicurũ accepo
fũ isse palmã in animo meo. nisi ego credidissẽ post mortẽ restare animȩuitã & tractus meritor
ipicurus credere noluit. Et quȩ rebã si essemus immortales & in ꝑpetua corporis uoluptate sine u
amissionis terrore uiueremus. cur ẽẽmus beati. aut ꝗd aliud quȩreremus nesciens id ipsũ ad mo¬
nã miseriam ꝑtinere. qđ ita demersus & cȩcus cogitare ñ possẽ iumen honestatis & gratis amplecto¬
ȩpulebritudinis. quã ñ uidit oculus carnis. & uidet᷑ exintimo. Nec considerabã miser exqua uo

Expanded text:
raptura me de caeno et ablutura, et ignorabam. nec me reuocabat a profundiore uoluptatum carnaliraptura me de caeno et ablutura, et ignorabam. nec me reuocabat a profundiore uoluptatum carnalium gurgite nisi metus mortis et futuri indicii tui, qui per uarias quidem opiniones, numquam tamen recessit de pectore meo. et disputabam cum amicis meis Alypio et Nebridio de finibus bonorum et malorum Epicurum accepturum fuisse palmam in animo meo, nisi ego credidissem post mortem restare animae uitam et tractus meritorum, quod Epicurus credere noluit. et quaerebam, si essemus inmortales et in perpetua corporis uoluptate sine ullo amissionis terrore uiueremus, cur non essemus beati aut quid aliud quaereremus, nesciens id ipsum ad magnam miseriam pertinere, quod ita demersus et caecus\' cogitare non possem lumen honestatis et gratis amplectendae pulchritudinis, quam non uidet oculus carnis et uidetur ex intimo. nec considerabam miser, ex qua u
Abbreviated transcription (Latin):
impedim̃tã coniugu. cũ qua cubare solitus erã. Cor ubi adhȩrebat. concisũ & uulneratũ mihi er
trabebat sanguinẽ. Et illa in africã redierit uouens tibi aliũ sẽ uirũ nesciturã : relieto apudiẽ n¬
turali ex illa filio meo. At ego infelix nec feminȩ imitator dilationis impatiens. tamquã post bio¬
niũ accepturus eã quã petebã quia ñ amator coniugii. scdlibidinis scruus erã : ꝓ ouraui aliã ñ¬
coniugẽ. quo tãquã sustentaret᷑ & ꝑduceret᷑ uł integer uł auctior morbus animȩ meȩ satellitiopao¬
rantis consuetudinis in regnũ uxoriũ. Nec sanabat᷑ uulnus illud meũ qđ prioris p̃cisione factũs
rat. sed post feruorẽ dolorẽq acerrinũ putrescebat & quasi frigidius sed desperatius dolebat
Tibi laus. tibigła. fons miseđiarũ . Ego siebã miscrior & tũ ꝓpinquior Aderat iamiãq dexteriti

Expanded text:
inpedimento coniugii cum qua cubare solitus eram, cor, ubi adhaerebat, concisum et uulneratum mihi erat inpedimento coniugii cum qua cubare solitus eram, cor, ubi adhaerebat, concisum et uulneratum mihi erat et trahebat sanguinem. et illa in Africam redierat uouens tibi alium se uirum nescituram relicto apud me naturali ex illa filio meo. at ego infelix nec feminae imitator, dilationis inpatiens, tamquam post biennium accepturus eam quam petebam, quia non amator coniugii sed libidinis seruus eram, procuraui aliam, nconiugem, quo tamquam sustentaretur et perduceretur uel integer uel auctior morbus animae meae satellitio perdurantis consuetudinis in regnum uxorium. nec sanabatur uulnus illud meum, quod prioris praecisione factum erat, sed post feruorem doloremque acerrimum putrescebat et quasi frigidius, sed desperatius dolebat. XYI. Tibi laus, tibi gloria, fons misericordiarum. ego fiebam miserior et tu propinquior. aderat iam iamque dextera tua
Abbreviated transcription (Latin):
ineunte ȩtate mͥ familiarissimꝰ. Qui maxime instabat huic rei. & magnã in suadendo habe¬
bat auetoritatẽ. qđ amplares eius multũ cȩteros ante ibat. Et placuerat nobis. ut bini annui tamquã
gistratus. oma necessaru curarent. cȩteris quietis. Sed postea quã cepit cogitire utrũ hoc muliereult s¬
rent quas & ali nr̃m iã habebant. & nos habere uolebamus totũ illud placitũ qđ bene firmabamꝰ as
luit in manib: atq confrictũ & abiectũ ẽ. Inde ad suspiria & gemitus. & gressus ad sequend as st¬
tas uias sełi. qm̃ multȩ cogitationes erant in corde nr̃o : consiliũ aut̃ tuũ manet ineternũ. E x quo con¬
lio deridebas nr̃a & tua preparabas. nobis diturus escã in oportunitate & aꝑturus manũ tuã etqũ¬
turus animas nr̃as benedictione. Interea mea peccata multiplicabant᷑. & auulsa alatere meo tĩqui

Expanded text:
ineunte aetate mihi familiarissimus. qui maxime instabat huic rei et magnam in suadendo habeineunte aetate mihi familiarissimus. qui maxime instabat huic rei et magnam in suadendo habebat auctoritatem, quod ampla res eius multam ceteris anteibat. et placuerat nobis, ut bini annui tamquam magistratus omnia necessaria curarent ceteris quietis. sed posteaquam coepit cogitari, utrum hoc mulierculae sinerent, quas et alii nostrum iam habebant et nos habere uluit in manibus, atque confractum et abjectum est. Inde ad suspiria et gemitus, et gressus ad sequendas iam multae cogitationes erant in corde nostro, consilium autem tuum manet in aeternum. ex quo consilio deridebus nostra et tua praeparabus nobis daturus escam in opportunitate et aperturus manum atque impleturus animas nostras benedictione. Interea mea peccata multiplicabantur, et auulsa a latere meo tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tũ demonstrares. sed contẽ pnens ea .: Dicebat enĩ discernere se quo sapore quẽ uerbis explicari
ñ poterat. ꝗd int̃ eẽt int̃ reuelantẽ tẽ. & animã suã somni antẽ. In stabat᷑ tam̃ & puella petebatur.
cuius ȩtas fermesbiehin cominusquã nubilis erat. Et quia ea placebrti erespeorabat᷑. Et multi amici
agitaueramus animo & colloquentes ac detestantes turbulentas humanȩ uitȩ molestias . pene iã
firma ueramus remoti a turbis otiose uiuere id otiũ sic moliti. ut siꝗd habere possemꝰ. conferretur
nediũ unãq rẽ familiarẽ conflaremus ex om̃ib : ut ꝑ amicitiȩ sinceritatẽ ñ eẽt aliud huius
aliud illius. sed qđ ex cunctis fieret unũ : & uniuersũ singulorũ eẽt. & om̃a om̃iũ. cũ uideremus
bis eẽ posse decẽ ferme homines in eadẽ societate.essentq int̃ nos prȩdiuites. romani anu
maxime conmuniceps nr̃. quẽ tunc graues estus negotiorũ suorũ ad comitatũ attraxerant. ab

Expanded text:
xplicare non poterat, quid interesset inter reuelantem te et animam suam somniantem. instabatur tamen, et puella petebatur, cuius aetas ferme biennio minus quam nubilis erat, et quia ea placebat, exspectabatur. Et multi amici agitaueramus animo et conloquentes ac detestantes turbulentas humanae uitae molestias paene iam firmaueramus remoti a turbis otiose uiuere, id otium sic moliti, ut, si quid habere possemus, conferremus in medium unamque rem familiarem conflaremus ex omnibus, ut per amicitiae sinceritatem non esset aliud huius et aliud illius, sed quod ex cunctis fieret unum, et uniuersum singulorum esset et omnia omnium, cum uideremur nobis esse posse decem ferme homines in eadem societate essentque inter nos praediuites, Romanianus maxime communiceps noster, quem tunc graues aestus negotiorum suorum ad comitatum adtraxerant, ab