comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
martẏrum innomine dñi mardyrum.
Non autẽ ẽẽ ista sacrificia martyrum
nouit: qui nouit unũ qͦdetiam ibi of¬
fertur sacrificium xp̃ianoꝵ. Nositaq
martyres nr̃os nec diuinis honoribus
nec humanis criminib colimus sicut
illi deos suos: nec sacrificia illis offeri¬
mus. nec eoꝵ probra meoꝵ sacra con¬
uertimus. Nam de yside uxore osyris
egrptia dea. & de parentib eorũ qui
om̃s reges fuisse scribuntur. quib su¬
is parentib illa cũ sacrificaret. inue¬
nit hordei segetem. atq inde spicas
marito regi & eius consiliario mercuri¬
o demonstrauit. unde eandem a ce¬
rerem uolunt: quȩ & quanta mala
ñ a poetis s misticis eoꝵ litteris me¬
morie mandata sint. sicut leone sa¬
cerdote ꝓdente ad olimpiadẽ ma¬
trem scribit alexander. legant qui
uolunt & possunt: & recolant qui le¬
gerunt. & uideant quib hominib
mortuis. uł de quib eorũ factis tãꝙ
diis sacra fuerint instituta. Absit ut
eos qmuis deos habeant: scĩs marts¬

Expanded text:
martyrum in nomine domini martyrum. Non autem esse ista sacrificia martyrum nouit, qui nouit unum, quod etiam illic offertur, sacrificium Christianorum. Nos itaque martyres nostros nec diuinis honoribus nec humanis criminibus colimus, sicut colunt illi deos suos, nec sacrificia illis offerimus, nec eorum probra in eorum sacra conuertimus. Nam de Iside, uxore Osiris, Aegyptia dea, et de parentibus eorum, qui omnes reges fuisse scribuntur quibus parentibus suis illa cum sacrificaret, inuenit hordei segetem adque inde spicas marito regi et eius consiliario Mercurio demonstrauit, unde eandem et Cererem uolunt, quae et quanta mala non a poetis, sed mysticis eorum litteris memoriae mandata sint, sicut Leone sacerdote prodente ad Olympiadem matrem scribit Alexander, legant qui uolunt uel possunt, et recolant qui legerunt, et uideant quibus hominibus mortuis uel de quibus eorum factis tamquam dis sacra fuerint instituta. Absit ut eos, quamuis deos habeant, sanctis marty
Abbreviated transcription (Latin):
num: & lux intenebris lucet. & tene¬
bre eam ñ comprehenderunt. Qd
iitium sc̃i euangłu cui nomen est
scdm̃ ioh̃em. quidam platonicus sic̃
a scõ sene simpliciano qui postea me¬
diola nensi ecclẽ p̾sedit episcopus.¬
audire solebamus. aureis litteris con¬
scribendum & ꝑ om̃s ecclesias in lo¬
cis eminentissimis ꝓponendum ẽẽ
dicebat. S ideo uluit suꝑbis ds̃ il¬
le magister. quia uerbum caro fa¬
ctum ẽ & habitauit innobis: ut pa
rum sit miseris qͦd egrotant. nisi se in
ipsa etiam egritudme extollant. ꝙ
de medicina qua sanari poterant. e¬
rubescant. Non enim hoc faciunt

Expanded text:
in tenebris lucet, et tenebrae eam non conprehenderunt. Quod initium sancti euangelii, cui nomen est secundum Iohannem, quidam Platonicus, sicut a sancto sene Simpliciano, qui postea Mediolanensi ecclesiae praesedit episcopus, solebamus audire, aureis litteris conscribendum et per omnes ecclesias in locis eminentissimis proponendum esse dicebat. Sed ideo uiluit superbis Deus ille magister, quia Verbum caro factumrum sit miseris quod aegrotant, nisi se in ipsa etiam aegritudine extollant, et de medicina qua sanari poterant, erubescant. Non enim hoc faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
ualia sc̃orum corpora
in resurrectione futura sint. po¬
test aliquanto scrupulosius int̾ xp̃i¬
anarũ scripturarum doctissimos
disputari: futura tam̃ sempiterna
minime dubitat᷑. & talia futura qͣ¬
le sua resurrectionis xp̃c demonstra¬
uit exemplo. S qualiacumq sił
cum incorruptibilia prorsus & im¬
mortalia. nchiloq anme contem¬
plationẽ qua indo figitur. impedi¬
entia p̾dicentur. uosq etiã dicatis
ẽe incelestib immortalia corpora
immortaliter beatore: quid est qͦd
ut beati simus. omẽ corpus fugiendũ
ẽẽ opinamini. ut fidem rp̃ianã qua¬
si rationabiliter fugere uideamini.
nisi quia illud est qͦd iterum dico.
xp̃c est humilis. uos suꝑbi. An forte
corrigi pudet Et hoc uitium non
nisi suꝑborum est. Pudet udelicet
doctos homines ex discipłis platonis
fieri discipłõs xp̃i: qui piscatorem suo
sp̃u docuit sapere ac dicere. inpͥnci¬
pio erat uerbum & uerbum erat a¬
pud dm̃. & d̾s erat uerbum. Hoc

Expanded text:
ualia sanctorum corpora in resurrectione futura sint, potest aliquanto scrupulosius inter Christianarum scripturarum doctissimos disputari; futura tamen sempiterna minime dubitamus, et talia futura, quale sua resurrectione Christus demonstrauit exemplum. Sed qualiacumque sint, cum incorruptibilia prorsus et inmortalia nihiloque animae contemplationem, qua in Deo figitur, inpedientia praedicentur uosque etiam dicatis esse in caelestibus inmortalia corpora inmortaliter beatorum: quid est quod, ut beati simus, omne corpus fugiendum esse opinamini, ut fidem Christianam quasi rationabiliter fugere uideamini, nisi quia illud est, quod iterum dico: Christus est humilis, uos superbi? An forte corrigi pudet? Et hoc uitium non nisi. superborum est. Pudet uidelicet doctos homines ex discipulis Platonis fieri discipulos Christi, qui piscatorem suo spiritu docuit sapere ac dicere: In principio erat Verbum, et Verbum erat aput Deum, et Deus erat Verbum. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
t ut iamincipiam illa unus
L& ueri dĩ oꝑa ꝑcurrere ꝓpter que
isti sibi dum quasi honeste conantur
sacramenta turpissima & scelestissi¬
ma interpretari. deos multos falsõq
fecerunt : illum dm̃ colimus quinatis
ase creatis & subsistendi & mouendi
initia finesq constituit. Qui rerum
causas habet nouit atq disponit. qͥ
uim seminũ condidit : qui rationalẽ
animam qͦd dicitur animus quib
tem usumq donauit: qui munus fu¬
tura dicendi quib placuit sp̾itib
imꝑtiuit. & ꝑ quos placet ipse fu¬
tura predicit: & ꝑ quos placet malas
ualitudines pellit. Qui bellorũ qͦq
ipsorum. cum sic emendandum et
castigandum ẽ genus humanum.
exorduis. progressib. finibq mode¬
ratur: Qui mundi huius ignẽ uiolen¬
tissimum & uehementissimũ ꝓ uni¬
uersȩ nature temꝑamento & crea¬
uit & regit. Qui uniuersarum aqua¬
tum creator & gubernator ẽ: quisolẽ
fectt corporalium clarissimum lu¬
minum. eiq uim congruam et mo¬

Expanded text:
t ut iam incipiam illa unius et ueri Dei opera percurrere, propter quae isti sibi, dum quasi honeste conantur sacramenta turpissima et scelestissima interpretari, deos multos falsosque fecerunt: illum Deum colimus, qui naturis a se creatis et subsistendi et mouendi initia finesque constituit; qui rerum causas habet, nouit adque disponit; qui uim seminum condidit; qui rationalem animam, quod dicitur animus, quibutem usumque donauit; qui munus futura dicendi quibus placuit spiritibus inpertiuit et per quos placet ipse futura praedicit et per quos placet malas ualetudines pellit; qui bellorum quoque ipsorum, cum sic emendandum et castigandum est genus humanum, exordiis progressibus finibusque moderatur; qui mundi huius ignem uehementissimum et uiolentissimum pro inmensae naturae temperamento et creauit et regit; qui uniuersarum aquarum creator et gubernator est; qui solem fecit corporalium clarissimum luminum eique uim congruam et mo
Abbreviated transcription (Latin):
placent etiam talia pietatis officia. cor¬
pora quoq mortuorum ꝑtinere sig¬
inficant. ꝓpter fidem resurrectionis
astruendam. Ubi a illud salubriter
discitur quanta possit ẽẽ remuneratio
ꝓ elemosinis quas uiuentib a sentien¬
tib exibemus: sineq hoc apud dm̃ pe¬
rit qͦd exanimis hominum menbris
officii diligentieq ꝑsoluitur. St̃ qui¬
dem & alia que sc̃i patriarche de cor¬
porib suis uł condendis uł transferen

Expanded text:
placent etiam talia pietatis officia, corplacent etiam talia pietatis officia, corpora quoque mortuorum pertinere significant propter fidem resurrectionis astruendam. ubi et illud salubriter discitur, quanta possit esse remuneratio pro elemosynis, quas uiuentibus et sentientibus exhibemus, si neque hoc apud deum perit, quod exanimis hominum membris officii diligentiaeque persoluitur. sunt quidem et alia, quae sancti patriarchae de corporibus
Abbreviated transcription (Latin):
utiq multo familiarus atq coniun¬
ctius qͣm quelibet indumenta gesta¬
mus. Hec enim ñ ad ornamentum
uel adiutorium qͦd adhibetur extrinse¬
cus: s adipsam naturam hominis ꝑti¬
nent. Unde & antiquorum iustorum
funera officiosa pietate curata sunt. &
exequie celebrate. & sepultura prouisa:
Ipsiq dum uiuerent. desepeliendis
uel etiam transferendis suis corporib
filuis mandauerunt. Ꝙ tobi sepeliendo
mortuos dm̃ promeruisse teste angło
cominendatur. Ipse quoq dñs die ter¬
tia resurrecturꝰ religiose mulieris bonũ
opus p̾dicat: p̃dicandumq commen¬
dat qͦd unguentũ p̾ciosum suꝑ mem¬
bra eius effuderit. atq hoc ad̃ eum
sepeliendum fecerit: & laudabiliter
commemorantur in eugl̃io. qui corpꝰ
eius de cruce acceptum diligenter atq
honorifice tegendum sepeliendumq
curarunt. Uerum iste auctoritates ñ.
hoc admonent qͦd insit ullus cadaue¬
rib sensus: s ad di prouidentiam eui

Expanded text:
utique multo familiarius atque coniunutique multo familiarius atque coniunctius quam quaelibet indumenta gestamus. haec enim non ad ornamentum uel adiutorium, quod adhibetur extrinsecus, sed ad ipsam naturam hominis pertinent. unde et antiquorum iustorum funera officiosa pietate curata sunt et exequiae celebratae et sepultura prouisa, ipsique, cum uiuerent, de sepeliendis uel etiam transferendis suis corporibus filiis mandauerunt. et Tobis sepeliendo mortuos deum promeruisse teste angelo commendatur. ipse quoque dominus die tertio resurrecturus religiosae mulieris bonum opus praedicat praedicandumque commendat. quod unguentum pretiosum super membra eius effuderit atque hoc ad eum sepeliendum fecerit. et laudabiliter commemorantur in euangelio qui corpus eius de cruce acceptum diligenter atque honorifice tegendum sepeliendumque curarunt. uerum istae auctoritates non hoc admonent, quod insit ullus cadaueribus sensus, sed ad dei prouidentiam, cui
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃en sepulturȩ curam etiã eorũ philo¬
sophi contempserunt: & sepe uniuer¬
sus exercitus ddum ꝓ t̾rena patria more¬
rentur. ubi postea iacerent. uł quib
bestus esca fierent ñcurarunt. Licuitq
de hac re poetis plausibiliter dicere:
celo tegitur qui non habet urnã. Quan¬
tonimus debent de corporib insepul¬
tis insultare xp̃ianis: quib & ipsius
carnis menbrorumq omium reforma
tio non solum ex t̾ra. uerumetiã exalio¬
rum elementorũ secretissimo sinu qͦ
dilapsa cadauera recesserunt. intempo¬
ris puncto reddenda & redintegranda
ꝓmittitur.. Nec ideo tamen contem¬
nend̾a & abicienda sunt corꝑa defun¬
ctorum: maximeq iustorum atq fide¬
lium. quib tamqm organis & uasis
ad omĩa bona oꝑa sc̃s usus ẽ sp̃s. Si
enim paterna uestis & anulus. ac siqͥd
huiusmodi tanto carius ẽ posteris. qͣn¬
to erga parentes maior affectus: nullo
modo ipsa sꝑnenda sunt corpora: quȩ

Expanded text:
tamen sepulturae curam etiam eorum philotamen sepulturae curam etiam eorum philosophi contemserunt. Et saepe uniuersi exercitus, dum pro terrena patria morerentur, ubi postea iacerent uel quibus bestiis esca fierent, non curarunt, licuitque de hac re poetis plausibiliter dicere: Caelo tegitur, qui non habet urnam. Quanto minus debent de corporibus insepultis insultare Christianis, quibus et ipsius carnis membrorumque omnium reftio non solum ex terra, uerum etiam ex aliorum elementorum secretissimo sinu, quo dilapsa cadauera recesserunt, in temporis puncto reddenda et redintegranda promittitur! Nec ideo tamen contemnenda et abicienda sunt corpora defunctorum maximeque iustorum atque fidelium, quibus tamquam organis et uasis ad omnia bona opera sancte usus est spiritus. si enim paterna uestis et anulus ac si quid huius modi tanto carius est posteris, quanto erga parentes maior affectus, nullo modo ipsa spernenda sunt corpora, quae
Abbreviated transcription (Latin):
carnes sc̃orum tuorũ bestus t̾re. effude¬
runt sanguinẽ eoꝵ sicut aquam in cir¬
cuitu ierłm. & non erat qui sepeliret:
s magis ad exaggerandam crudelita¬
tem eorum qui ista fecerunt. ñ ad eors
infelicitatem qui ista ꝑpessi sunt. Quã¬
uis enim hec inconspectu hominum
dura & dira uideantur.: s preciosa in
conspectu dm̃ mors scõrum eius. Pro¬
inde ista omĩa iã est curatio funeris. con¬
ditio sepulture. põnpa exequiarum:
magis sunt uiuorũ solatia. qͣm subsi¬
dia mortuorum. Si aliquid prodest im¬
pio sepultura preciosa: oberit pio uilis
aut nulla.: Preclaras erequias inconspe¬
ctu hominum exibuit purpurato illi
diuiti turba famulorum: s multo cla¬
riores inconspectu dm̃ ulceroso illi pau¬
ꝑi ministerium p̃buit angłorum: qui
eũ ñ extulerunt in marmoreum tumu¬
lum. s in abrahe gremiũ sustulerunt. au¬
ident hec illi contra quos defendendã
suscepimus ciuitatem di. Uerum

Expanded text:
carnes sanctorum tuorum bestiis terrae. Effudecarnes sanctorum tuorum bestiis terrae. Effuderunt sanguinem eorum velut aquam in circuitu Jerusalem, et non erat qui sepeliret ; sed magis ad exaggerandam crudelitatem eorum qui ista fecerunt, non ad eorum infelicitatem qui ista perpessi sunt. Quamvis enim haec in conspectu hominum dura et dira videantur, sed pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Proinde ista omnia, id est, curatio funeris, conditio sepulturae, pompa exsequiarum, magis sunt vivorum solatia, quam subsidia mortuorum. Si aliquid prodest impio seaut nulla. Praeclaras exequias in conspectu hominum exhibuit purpurato illi diuiti turba famulorum, sed multo clariores in conspectu Domini ulceroso illi pauperi ministerium praebuit angelorum, qui eum non extulerunt in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium sustulerunt. Rident haec illi, contra quos defendendam suscepimus ciuitatem Dei. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui corpus occidunt animam autẽ
non possunt occidere: si quicqͣm obẽẽt
future uite quicquid̃ inimici de cor¬
porib occisorum facere uoluissent: nisi
forte quispiam sic absurdus est ut con¬
tendat eos qui corpus occidunt non ti¬
meri debere ante mortem ne corpus
occidant: & timeri debere post mortem
ne corpus occisum sepeliri nonsinant.
falsum ẽ gͦ quod ait xp̃c. qui corpus oc¬
cidunt & postea non habent quid fa¬
ciant: si habent tanta que de cadauerib
faciant. Absit ut falsum sit quod ue¬
ritas dixit. Dictum est enim aliquid
eos facere cum occidunt qura in corpo¬
re sensus est occidendo postea uͦ nichil
habere qͦd faciant. quia nullus sensus
ẽ incorpore occiso. Multa itaq corpora
xp̃ianorum t̾ra ñ texit: s nullum eors
quisquam a celo & t̾ra separauit: quã
totam implet p̃sentia sui qui nouit
unde resuscitet qͦd creauit. Dicitur
qͥdem inpsalmo: posuerunt mortalia
seruorũ tuorum escam uolatilib celi.

Expanded text:
eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, si quicquam obesset futurae uitae, quidquid inimici de corporibus occisorum facere uoluissent. Nisi forte quispiam sic absurdus est, ut contendat eos, qui corpus occidunt, non debere timeri ante mortem, ne corpus occidant, et timeri debere post mortem, ne corpus occisum sepeliri non sinant. Falsum est ergo quod ait Christus: Qui corpus occidunt, et postea non habent quid faciant, si habent tanta, quae de cadaueribus faciant. Absit, ut falsum sit quod ueritas dixit. Dictum est enim aliquid eos facere cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo; postea uero nihil habere quod faciant, quia nullus sensus est in corpore occiso. Multa itaque corpora Christianorum terra non texit, sed nullum eorum quisquam a caelo et terra separauit, quam totam inplet praesentia sui, qui nouit unde resuscitet quod creauit. Dicitur quidem in psalmo: Posuerunt mortalia seruorum t
Abbreviated transcription (Latin):
tione gentis licet barbare. tamen hu¬
mane: qui ꝓpħam non deseruit nec
inuiscerib belue. Hec quoq illi cum
quib agimus malunt irridere quam
credere: qui tamen in suis litteris cre¬
dunt. arionem metrmneum. nobilis¬
simũ eytharistam cum eẽt deiectus
e naui. exceptum delfini dorso & addt̃¬
ras ẽẽ ꝑuectum. Uerum illud̃ nr̃m de
iona ꝓpħa incredibilius ẽ. Fiane incre¬
dibilius. quia mirabilius: & muabiliꝰ
quia potentius.

Expanded text:
tione gentis, licet barbarae, tamen hutione gentis, licet barbarae, tamen humanae, qui prophetam non deseruit nec in uisceribus beluae. Haec quoque illi, cum quibus agimus, malunt inridere quam credere, qui tamen in suis litteris credunt Arionem Methymnaeum, nobilissimum citharistam, cum esset deiectus e naui, exceptum delphini dorso et ad terras esse peruectum. Verum illud nostrum de Iona propheta incredibilius est. Plane incredibilius quia mirabilius, et mirabilius quia potentius.
Abbreviated transcription (Latin):
cum sufficiant istaquȩ diximus. Sec̃
si ea quȩ sustentandis inuentib sunt
necosfana sicut uicdtus & amictus. qͣm¬
uis cum graui afflictione defint. non fran¬
gunt inbonis ꝑferendi tolerandiq uir¬
tutem nec eradicant eranimo pietatẽ.
s ex ercitatã faciunt fecundiorem: qͣn¬
tomagis cum desunt ea que curandis
fimerib condendisq corporib defun¬
ctorum ad hiberi solent. non efficiunt
miseros. in occultis piorum sedib iamqͥ¬
etos. Ac ꝑhoc quando ista caddauerib
xp̃ianorum milla magne urbis uł etiam
alioꝵ oppiderum uastatione defuer̾t.
nec uiuorum culpaẽ qui non potuert̃
ista prebere: nec pena mortuoꝵ qui ñ
possunt ista sentire.
captiui ducti sunt. Hoc sane mi¬
serrunum ẽ si aliquo duci potuerunt.
ubi dm̃ suum non inuenerunt. Sunt
inscripturis sc̃is huius etiã cladis ma¬
gna. solatia. fuerunt incaptiuitate
tres pueri. fuit danihel. fuerunt alii
ꝓpħe: nec ds defuit consolator. Sicgͦ
non deseruit fideles suos sub dominã¬

Expanded text:
ista, quae diximus. Sed si ea, quae sustentandis uiuentibus sunt necessaria, sicut -uictus et amictus, quamuis cum graui adflictione desint, non frangunt in bonis perferendi tolerandique uirtutem nec eradicant ex animo pietatem, sed exercitatam faciunt fecundiorem: quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisque corporibus defunctorum adhiberi solent, non efficiunt miseros in occultis piorum sedibus iam quietos! Ac per hoc quando ista cadaueribus Christianorum in illa magnae urbis uel etiam aliorum oppidorum uastatione defuerunt, nec uiuorum culpa est, qui non potuerunt ista praebere, nec poena mortuorum, qui non possunt ista sentire. captiui ducti sunt. Hoc sane miserrimum est, si aliquo duci potuerunt, ubi Deum suum non inuenerunt. Sunt in scripturis sanctis huius etiam cladis magna solacia. Fuerunt in captiuitate tres pueri, fuit Daniel, fuerunt alii prophetae; nec Deus defuit consolator. Sic ergo non deseruit fideles suos sub domina
Abbreviated transcription (Latin):
nationẽ timeret exhomine quo in¬
dutus ẽ: aut ex hominib inter quos
homo conuersatus ẽ. Non enĩparua
sunt hec interim duo que salubriter
sua incarnatione monstrauit: nec car¬
ne posse contaminari uerã diuinitatẽ:

Expanded text:
nationem timeret ex homine quo innationem timeret ex homine quo indutus est, aut ex hominibus inter quos in homine conuersatus est. Non enim parua sunt haec interim duo, quae salubriter sua incarnatione monstrauit, nec carne posse contaminari ueram diuinitate
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi ẽ illud płatonis. ubi ait. fugien¬
dum ẽ igitur ad clarissimam patriã.
& ibi pater & ibi omĩa. Quȩ igitur
fieri. Si gͦ dõ quanto similior tanto
fit quisq ꝓpinquior: nulla ẽ ab illo
alia longinquitas qm eius dissimili¬
tudo. Incorporali uͦ illiet̾no & in co¬
mutabili tanto est anima hominis
dissimilior: quanto rerũ corporaliũ
mutabiliumq cupidior. Hoc ut sa¬
netur. qm immortali puritati quȩ
insumino ẽ ea que in uno sunt mor¬
talia o immunda conuenire non
possunt: opus ẽ quidem mediatore.
ñ tamen tali qui corpꝰ quidem habe¬
at immortale ꝓpinquũ sũmis. ani¬
mum aut̾ẽ morbidum similẽ infi¬
mis. quo morbo nobis inuideat po¬
tius ne sanemur qmͣ adiuuet ut sa¬
nemur: s tali qui nobis infimis ex
corporis mortalitate coaptatus. im
tia mansit insũmis. mundandis
liberandisq nobis uere diuinũ pre¬
beat adiutoriũ. Qui ꝓfecto incon¬
taminabilis ds̃. absit ut contami¬

Expanded text:
Ubi est illud Plotini, ubi ait: FugienUbi est illud Plotini, ubi ait: Fugiendum est igitur ad carissimam patriam, et ibi pater, et ibi omnia. Quae igitur, fieri.\' Si ergo deo quanto similior, tanto fit quisque propinquior, nulla est ab illo alia longinquitas quam eius dissimilitudo. Incorporali uero illi aeterno et incommutabili tanto est anima hominis dissimilior, quanto rerum temporalium mutabiliumque cupidior. Hoc ut sanetur, quoniam inmortali puritati, quae in summo est, ea quae in imo sunt mortalia et inmunda conuenire non possunt, opus est quidem mediatore; non tamen tali, qui corpus quidem habeat inmortale propinquum summis, animum autem morbidum similem infimis quo morbo nobis inuideat potius ne sanemur, quam adiuuet ut sanemur; sed tali, qui nobis infimis ex corporis mortalitate coaptatus inmotia mansit in summis, mundandis liberandisque nobis uere diuinum praebeat adiutorium. Qui profecto incontaminabilis Deus absit ut contami
Abbreviated transcription (Latin):
possunt & homines.: Quis talia sen¬
tiat: nisi quẽ fallacissimi demones
deceꝑunt.: Quid̃ qͦd si uideri & uide¬
re contaminat: uidentur ab hominib
diĩ qͦs uisibiles dicit clarissima mun¬
di lumina & cȩtera sydera. tutioresq
sunt demones ab ista hominũ con¬
taminatione qui ñ possunt uideri
nisi uelint. Aut si non uideri sed
uidere contaminat: negent abistis
clarissimis mundi luminib quos
deos opmnantur. uideti homines. cu̾̃
radios suos terrasusq ꝑtendant: qͥ
tameneoꝵ radii ꝑ queq immunda
diffusi ñ contaminant᷑: & dri conta¬
iinarentur si hominib miscerent᷑:
etiam si ẽet necessarius insubueni¬
endo contactus. : Nam radus solis
& limȩ terra contingitur: nec istã
contaminat lucem.
iror autẽ plurimum tam doctos
homines qui cuncta corporalia
o sensibilia p̃ incorporalib & intelli¬
gibilib post ponenda iudicauerunt:
cum agitur debeata uita corporaliũ
contrectationũ facere mentionem.

Expanded text:
possent et homines? Quis talia senpossent et homines? Quis talia sentiat, nisi quem fallacissimi daemones deceperunt? Quid quod, si uideri et uidere contaminat, uidentur ab hominibus di, quos uisibiles dicit, \'clarissima mundi lumina et cetera sidera, tutioresque sunt daemones ab ista hominum contaminatione, qui non possunt uideri, nisi uelint? Aut si non uideri, sed uidere contaminat, negent ab istis clarissimis mundi luminibus, quos deos opinantur, uideri homines, cum radios suos terras usque pertendant. Qui tamen eorum radii per quaeque inmunda diffusi non contaminantur, et di contaminarentur, si hominibus miscerentur, etiamsi esset necessarius in subueniendo contactus? Nam radiis solis et lunae terra contingitur, nec istam contaminat lucem. iror autem plurimum tam doctos homines, qui cuncta corporalia et sensibilia prae incorporalibus et intellegibilibus postponenda iudicauerunt, cum agitur de beata uita, corporalium contrectationum facere mentionem.
Abbreviated transcription (Latin):
contaminabiles dicunt demones.
& contaminabiles deos. Si autẽ con¬
taminant᷑ & demones: qͥd confert̃
hominib aduitã post mortẽ beatã
qͦs contaminati mundare ñ possunt
ut eos mundos diis incontaminatis
possint adiungere. inter quos et
illos medii sunt constituti.  Aut
si h oc beneficu eis ñ conferunt. qͥd
prodest hominib demonũ amica
mediatio. An ut post mortẽ ñ ad de¬
os homines ꝑ demones transeant:
s simul uiuant utriq contaminati.
ac ꝑ hoc neutri beati. Nisi forte qͥs
dicat more fungoꝵ uel spongiarũ
uel huiuscemodi rerum mundare
demones amicos suos: ut tanto ipsi
sordidiores fiant. quanto fiunt ho¬
mines eis uelut tergentib mundio¬
res. Qͦd si ita est: contaminatiorib
dii miscentur dȩmonib. qui ne con¬
taminarentur. hommũ ꝓpinquita
tem contrectationẽq uitarunt. An
forte dii possunt ab hominib con
taminatos mundare demones nec
abeis contaminari: & eo mõo non

Expanded text:
contaminabiles dicunt daemones contaminabiles dicunt daemones et contaminabiles deos. Si autem contaminantur et daemones, quid conferunt hominibus ad uitam post mortem beatam. quos contaminati mundare non possunt, ut eos mundos dis incontaminatis possint adiungere, inter quos et illos medii constituti sunt? Aut si hoc eis beneficii non conferunt, quid prodest hominibus daemonum amica mediatio? An ut post mortem non ad deos homines per daemones transeant, sed simul uiuant utrique contaminati ac per hoc neutri beati? Nisi forte quis dicat more spongiarum uel huiusce modi rerum mundare daemones amicos suos, ut tanto ipsi sordidiores fiant, quanto fiunt homines eis uelut tergentibus mundiores. Quod si ita est, contaminatioribus di miscentur daemonibus, qui, ne contamtem contrectationemque vitarunt. An forte dii potaminatos mundare daemones, nec ab eis contaminari, et eo modo non
Abbreviated transcription (Latin):
humanoꝵ: si tantis sacrificioꝵ cada¬
uerinis ñ contaminant᷑ nidorib. In
gustandi autem sensum nulla neces¬
sitate reficiende mortalitatis urgent᷑.
ut fame adacti cibos ab hominib que¬
rant. Tactus uͦ in potestate ẽ. Nam li¬
cet ab eo potissimum sensu contre¬
ctatio dicta uideatur: hactenus tam̃¬
siuellent miscerentur hominib ut
uiderent & uiderentur: audirent
& audirentur. Tangendi autẽ que
necessitas.  Nlamneq hommes ic̃
concupiscere auderent: cũ deorũ uł
demonum bonoꝵ conspectu ułcol¬
loquio fruerentur. W siintantum cu¬
riositas progrederetur ut uellent:
quonam pacto quispiam posset in¬
uitum tangere dm̃ uł demonẽ. qui
nisi captum ñ potest passerem.Ui¬
dendo igitur. uisibq se prebendo.
& loquendo & audiendo dii corpora¬
liter misceri hominib possent. Hoc
autem modo demones simiscentur
ut dixi & non contaminant᷑. dii autẽ
contaminarentur si miscerentur. in¬

Expanded text:
humanorum, si tantis sacrificiorum cadahumanorum, si tantis sacrificiorum cadaverinis non contaminantur nidoribus. In gustandi autem sensum nulla necessitate reficiendae mortalitatis urgentur, ut fame adacti cibos ab hominibus quaerant. Tactus vero in potestate est. Nam licet ab eo potissimum sensu contrectatio dicta videatur, hactenus tamsi uellent, miscerentur hominibus, ut uiderent et uiderentur, audirent et audirentur. Tangendi autem quae necessitas? Nam neque homines id concupiscere auderent, cum deorum uel daemonum bonorum conspectu uel conloquio fruerentur; et si in tantum curiositas progrederetur, ut uellet: quonam pacto quispiam posset inuitum tangere deum uel daemonem, qui nisi captum non potest passerem? Videndo igitur uisibusque se praebendo et loquendo et audiendo di corporaliter misceri hominibus possent. Hoc autem modo daemones si miscentur, ut dixi, et non contaminantur, di autem contaminarentur, si miscerentur: in
Abbreviated transcription (Latin):
& si tamqͣm rapidissimo choruscami¬
ne lumen candidum. int̾micans.
ad est tamen sapientiũ mentib cũ
se quantũ licuit a corpore remouert̃.
nec abeis contaminari potest: qͥd ẽ
qͦd isti dii ꝓpterea constituuntur
longe insublimi loco. ne contrecta¬
tione contaminentur humana. c̃¬
Quasi uͦ aliud corpora illa etherea
qͣm uidere sufficiat: quorum luce
t̾ra quantũ sufficit illustratur. Porro
si non contaminantur sidera cũ uiden¬
tur qͦs deos om̃s uisibiles dicit: nec
demones hominũ contaminantur
aspectu. qmͣuis de proximo uideant᷑.
An forte humanis uocib contaminan¬
tur. qui acie ñ contaminant᷑ ocłors :
& ideo demones medios habent. ꝑ
qͦs eis uoces hominũ nuntientur.
a quib longe absunt ut incontami¬
natissimi ꝑseuerent.: Quid iam de
ceteris señsib dicam.: Non enĩ ol¬
faciendo contaminari uł dii possent
si adẽent: uł cum assunt demones
possunt uiuoꝵ corporum uaporibus

Expanded text:
etsi tamquam rapidissimo coruscamietsi tamquam rapidissimo coruscamine lumen candidum intermicans, adest tamen sapientium mentibus, cum se quantum licuit a corpore remouerunt, nec ab eis contaminari potest: quid est quod isti di propterea constituuntur longe in sublimi loco, ne contrectatione contaminentur humana? Quasi uero aliud corpora illa aetheria quam uidere sufficiat, quorum luce terra, quantum sufficit, inlustratur. Porro si non contaminantur sidera, cum uidentur, quos deos omnes uisibiles dicit: nec daemones hominum contaminantur aspectu, quamuis de proximo uideantur. An forte uocibus humanis contaminatur, qui acie non contaminantur oculorum; et ideo daemones medios habent, per quos eis voces hominum nuntientur, a quibus longe absunt, ut incontaminatissimi perseverent? Quid jam de caeteris sensibus dicam? Non enim olfaciendo contaminari vel dii possent, si adessent, vel cum adsunt daemones, possunt vivorum corporum vaporibus
Abbreviated transcription (Latin):
ideo eos a quib contaminantur
mundare ñ possunt: om̃sq immun¬
di pariter fuint. & demones contre¬
ctatione hominũ. & homines cul¬
tu demonũ. Aut si &s contrectari
misceriq hominib. nec tamen con¬
taminari demones possunt: diis ꝓ¬
fecto meliores sunt. quia illisimi¬
scerentur contaminarentur. Nam
hoc deoꝵs dicitur ẽẽ p̾cipuum: ut
eos sublimiter separatos humana
contrectatio contaminare ñ possit. De¬
um quidem summũ omĩum creato¬
rem quẽ nos uerum dm̃ dicimus. sic
a platone predicari asseuerat qͦd ip¬
se sit solus qui non possit sermonis
humani quauis oratione uł modice
comprehendi: uix autẽ a sapientib
uiris cum se uigore animi quantum
licuit acorpore remouerunt intelle¬
ctum huiusmodi: & id quoq inter¬
dum. uelut in altissimis tenebris ra¬
pidissimo choruscamine lumen can¬
didum int̾micare. Sigͦ supra omĩa
uere sumnꝰ d̃s intelligibili & meffa¬
bili quadam presentia & si int̾dum.

Expanded text:
ideo eos, a quibus contaminantur, ideo eos, a quibus contaminantur, mundare non possunt omnesque inmundi pariter fiunt, et daemones contrectatione hominum et homines cultu daemonum. Aut si et contrectari miscerique hominibus, nec tamen contaminari daemones possunt, dis profecto meliores sunt, quia illi, si miscerentur, contaminarentur. Nam hoc deorum dicitur esse praecipuum, ut eos sublimiter separatos humana contrectatio contaminare non possit. Deum quidem summum omnium creatorem, quem nos uerum Deum dicimus, sic a Platone praedicari adseuerat, quod ipse sit solus qui non possit penuria sermonis humani quauis oratione uel modice conprehendi; uix autem sapientibus uiris, cum se uigore animi quantum licuit a corpore remouerunt, intellectum huius Dei, id quoque interdum uelut in altissimis tenebris rapidissimo coruscamine lumen candidum intermicare. Si ergo supra omnia uere summus Deus intellegibili et ineffabili quadam praesentia, etsi interdum,
Abbreviated transcription (Latin):
ipso utiq ostendens ad illud ñ solum
beatum. uerũ etiam beatificũ bonu̾.
ñ oportere queri alios mediatores ꝑ
quos arbitremur nobis ꝑuentionis¬
gradus ẽẽ moliendos: quia beatus
& beatificus d̾s factus particeps hu¬
manitatis nr̃e compendiũ prebuit
participandȩ diuinitatis suȩ. Neq
enim nos amortalitate & miseria
liberans. ad angłos immortales be¬
atosq ita ꝑducit ut eorũ partici¬
patione etiã nos immortales & be¬
ati simus: s ad illam trinitatẽ cuiꝰ
& angłi participatione beati sunt.
Ideo quando in forma serui ut me¬
diator ẽẽt. infra angłos ẽẽ uoluit:
informa di supra angłos mansit.
idem in inferiorib uia uite. qui in
suꝑiorib uita.
on enim uerũ ẽ qͦd idem plato¬
nicus ait platonem dixisse.
nullus ds̃ miscetur homini: & hoc
precipuũ eorum sublimitatis ait
ẽẽ specimen qͦd nulla attrectatio¬
ne hominũ contaminantur. Ergo
demones contaminari fatetur: et

Expanded text:
ipso utique ostendens ad illud non solum ipso utique ostendens ad illud non solum beatum, verum etiam beatificum bonum non oportere quaeri alios mediatores, per quos arbitremur nobis gradus esse moliendos, quia beatus et beatificus deus factus particeps humanitatis nostrae compendium praebuit participandae diuinitatis suae. neque enim nos a mortalitate et miseria liberans ad angelos immortales beatosque ita perducit, ut eorum participatione etiam nos immortales atque beati simus, sed ad illam trinitatem, cuius et angeli participatione beati sunt. ideo quando in forma serui ut mediator esset infra angelos esse uoluit, in forma dei supra angelos mansit: idem in inferioribus uia uitae qui in superioribus uita. non enim uerum est quod idem Platonicus ait Platonem dixisse: nullus deus miscetur homini; et hoc praecipuum eorum sublimitatis ait esse specimen quod nulla attrectatione hominum contaminantur. ergo daemones contaminari fatetur, et
Abbreviated transcription (Latin):
ria. Ed hoc autẽ se interposuit mor¬
talis & beatus. ut mortalitate trars¬
acta & exmortuis faceret immortales
qđ in se resurgendo monstrauit:¬
& ex miseris beatos. unde ipse nũ
qͣm discessit. Alius ẽ gͦ medius ma¬
lus qui separat amicos: alius bonus
qui reconciliat iniicos. W ideo
multi sunt medii separatores: quia
multitudo que beata ẽ uius dĩ par¬
ticipatione fit beata: cuius partici¬
pationis priuatione misera multi¬
tudo malor angłoꝵs que se opponit
potius ad impedimentũ. qm inter¬
ponit ad beatitudinis adiutorium:
Etiã ipsamultitudine obstrepit quo¬
dammͦ ne possit ad illud unũ beatifi¬
ñ multis s uno mediatore opuserat :¬
& hoc eo ipso cuius participatione
simus beati. hoc ẽ uerbo dĩ ñ facto
ꝑqͦd facta sunt omĩa nec tamen
obhoc mediator est qͥa uerbũ maxi¬
me quippe immortale & maxime
beatũ uerbũ longe ẽ a mortalibus
miseris s mediator ꝑ qͦd homo: eo

Expanded text:
ria: ad hoc autem se interposuit morria: ad hoc autem se interposuit mortalis et beatus, ut mortalitate transacta, et ex mortuis faceret immortales, quod in se resurgendo monstravit, et ex miseris beatos, unde nunquam ipse discessit. Alius est ergo medius malus, qui separat amicos; alius bonus, qui reconciliat inimicos. Et ideo multi sunt medii separatores, quia multitudo quae beata est, unius Dei participatione fit beata; cujus participationis privatione misera multitudo malorum angelorum, quae se opponit potius ad impedimentum, quam interponit ad beatitudinis adjutorium, etiam ipsa multitudine obstrepit quodammodo, ne possit ad illud unum beatifinon multis, sed uno mediatore opus erat; et hoc eo ipso, cujus participatione simus beati, hoc est Verbo Dei non facto, per quod facta sunt omnia. Nec tamen ob hoc mediator est, quia Verbum: maxime quippe immortale et maxime beatum Verbum longe est a mortalibus miseris; sed mediator per quod homo: eo
Abbreviated transcription (Latin):
talitatẽ & miseriam. & mortalis eẽ
adtempus uoluit: & beatus meterm¬
tate ꝑsistere potuit. Ac sic eos & im¬
mortales suꝑbos & miseros noxiosne
immortalitatiᷤᷤ iactantia seducerent
admiseriã. & sue mortis humilitate
& sue beatitudinis benignitate de¬
struxit: in eis quorũ corda ꝑ suã fid̃ẽ
mundans ab illoꝵs immundissima
dominatione liberauit. Homo its
mortalis & miser. longe seiunctusab
immortalib & beatis: qͥd eligat me¬
dium ꝑ qͦd immortalitati & bealli¬
dim copuletur:: Quod possit delecta
re indemonũ immortalitate. miserũ
est: qͦd possit offendere in xp̃i morta¬
litate. iam ñ est. Ibi gͦ cauenda ẽ mise¬
ria sempiterna: hic mors timendañ
est que ñ ẽẽ potuit sempiterna: & be¬
atitudo amanda est sempiterna.
Ad hoc quippe se interponit medi¬
us immortalis & miser. ut adimmor¬
talitatẽ beatam transire ñ sinat:
qm̃ ꝑfistit qͦd impedit. id ÷ ipsa mise¬

Expanded text:
talitatem et miseriam et mortalis esse talitatem et miseriam et mortalis esse ad tempus uoluit, et beatus in aeternitate persistere potuit; ac sic eos et inmortales superbos et miseros noxios, ne inmortalitatis iactantia seducerent ad miseriam, et suae mortis humilitate et suae beatitudinis benignitate destruxit in eis, quorum corda per suam fidem mundans ab illorum inmundissima dominatione liberauit. Homo itaque mortalis et miser longe seiunctus ab inmortalibus et beatis quid eligat medium, per quod inmortalitati et beatitudini copuletur? Quore in daemonum immortalitate, miserum est: quod possit offendere in Christi mortalitate, jam non est. Ibi ergo cavenda est miseria sempiterna: hic mors timenda non est, quae esse non potuit sempiterna, et beatitudo amanda est sempiterna. Ad hoc quippe se interponit medius immortalis et miser, ut ad immortalitatem beatam transire non sinat, quoniam persistit quod impedit, id est ipsa mise
Abbreviated transcription (Latin):
huius medu beata mortalitas interue¬
mendo ꝑducat: quem neq non fieri
mortalem oportebat. neq ꝑmanere
mortalem. Mortalis quippe factusẽ
non infirmata uerbi diuinitate: sedd
carnis infirmitate suscepta. Non autẽ
ꝑmansit inipsa carne mortalis quam
resuscitauit amortuis. qm̃ ipse ẽ fructꝰ
mediationis eius: ut nec ip̃si ꝓpter
quos liberandos mediator effectus ẽ
in ꝑpetua uł carnis morte remanereis.
Proinde mediatorem inter nos et
dm̃. & mortalitatẽ habere oportuit
transeuntẽ & beatitudinẽ ꝑmanen¬
tem: ut ꝑ id̃ qͦd transit congrueret
morituris: & ad id qͦd ꝑmanet. trans¬
ferret ex mortuis. Boniigit᷑ angłli
inter miseros mortales & beatos im¬
mortales medii ẽẽ non possunt: qu
ipsi quoq & beati & imortalesft̃.
Possunt autem medii ẽẽ angłi mali.
quia immortales sunt cum illis. mi¬
sericum istis. His contrarius ẽ medi¬
ator bomis: qui aduersus eoꝵ immor¬

Expanded text:
huius medii beata mortalitas interuehuius medii beata mortalitas interueniendo perducat; quem neque non fieri mortalem oportebat. neque permanere mortalem. Mortalis quippe factus est non infirmata Verbi diuinitate, sed carnis infirmitate suscepta; non autem permansit in ipsa carne mortalis, quam resuscitauit a mortuis; quoniam ipse est fructus mediationis eius, ut nec ipsi, propter quos liberandos mediator effectus est, in perpetua uel carnis morte remanerent. Proinde mediatorem inter nos et Deum et mortalitatem habere oportuit transeuntem et beatitudinem permanentem, ut per id, quod transit, congrueret morituris, et ad id, quod permanet, transferret ex mortuis. Boni igitur angeli inter miseros mortales et beatos inmortales medii esse non possunt, quia ipsi quoque et beati et inmortales sunt; possunt autem medii esse angeli mali, quia inmortales sunt cum illis, miseri cum istis. His contrarius est mediator bonus, qui aduersus eorum inmor
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ possit: magna est inter homi¬
nes questio. Quidam enĩ conditio¬
nem suã humilius inspexerunt: ne¬
gaueruntq hominẽ compotẽ ẽẽ poᷤ¬
se beatitudinis. qͣmdiu mortaliter
uiuit. Quidam uͦ extulerunt: s & au¬
si sunt dicere sapientie compotes be¬
atos ẽẽ posse mortales. Qd si ita est:
cur non ipsi potius medii constu̾un¬
tur inter mortales miseros & immor¬
tales beatos: beatitudinẽ habentes
cum immortalib beatis. mortalitatẽ
cũ mortalib misetis. : Profecto emm
sibeati sunt: inuident nemini. Ilam
qͥd miserius inuidentia : E ideo mor¬
talib miseris quantum possunt ad
consequendã beatitudinẽ consuluił:
ut etiã immortales ualeant ẽe post
mort̾ẽ. & angłis immortalib beatisq
comungi.
probabilius disputatur. omnes
homines qmͣdui mortales sunt etiã
miseri sunt: necesse querendus est
medius qui non solu̾̃ homo uerum
etiã ds̃ sit: ut homines ex mortali
miseria ad beatam immortalitatẽ¬

Expanded text:
e possit, magna est inter homines quaestio. Quidam enim condicionem suam humilius inspexerunt negaueruntque hominem capacem esse posse beatitudinis, quamdiu mortaliter uiuit. Quidam uero extulerunt se et ausi sunt dicere sapientiae compotes beatos esse posse mortales. Quod si ita est, quur non ipsi potius medii constituuntur inter mortales miseros et inmortales beatos, beatitudinem habentes cum inmortalibus beatis; mortalitatem cum mortalibus miseris? Profecto enim, si beati sunt, inuident nemini nam quid miserius inuidentia? et ideo mortalibus miseris, quantum possunt, ad consequendam beatitudinem consulunt, ut etiam inmortales ualeant esse post mortem et angelis inmortalibus beatisque coniungi. probabilius disputatur. omnes homines, quamdiu mortales sunt, etiam miseri sint necesse est, quaerendus est medius, qui non solum homo. uerum etiam deus sit, ut homines ex mortali miseria ad beatam inmortalitat
Abbreviated transcription (Latin):
uelatum ẽ tempore quo oportuit ea¬
dem auctoritate sublata sint: & alias
diximus maxime cum aduersus ma¬
nicheos ageremus: & in hoc oꝑe loco
oportumore dicendum est. xii.

Expanded text:
uelatum est, tempore quo oportuit eadem auctoritate sublata sint, et alias diximus, maxime cum aduersus Manichaeos ageremus, et in hoc opere loco opportuniore dicendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ & educatus indiuimis reb iue¬
nit. S qm̃ infine pͥmi libri que de¬
inceps dicenda ẽẽnt. breuit̾ posuimꝰ.
& ex his quȩdam induob conseqͤn¬
tib diximus: expectationi legentiũ
que restant reddenda cognoscimus.

Expanded text:
natus et educatus in diuinis rebus inuenatus et educatus in diuinis rebus inuenit. Et quoniam in fine primi libri, quae deinceps dicenda essent, breuiter posuimus et ex his quaedam in duobus consequentibus diximus, expectationi legentium quae restant reddenda cognoscimus.
Abbreviated transcription (Latin):
criminib delectent᷑. que sibi celebra¬
ri ꝑsua festa uoluerunt: ut a ꝑpetran¬
dis damabilib factis humana re¬
uocati ñ possit infirmitas. dum ad
hec imitand̾a uelut diuina p̾betur
auctoritas. Hec ñ ex nr̃a comectura
ꝓbauimus. s partĩ ex recenti memo¬
tia qura & ip̃si indimus tałia actalł
numinib exhiberi: partim exlitteris
eorum qui ñ tamqͣm incontumeliam.
s tamqͣm in honorẽ dõrũ suorum ista
conscripta posteris reliquerunt: Ita
ut uir doctissimus apud eos uarro &
grauissime auctoritatis. cũ rerum hu¬
manarũ atq diumarũ disꝑtitos faceret
libros. alios humanis. alios diuinis ꝓ
sua cuiusq rei dignitate distribuens.
ñ saltem inreb humanis. s mreb di¬
uiis ludos scemcos poneret: cũutiq
sitantũmodo boni & honesti homineᷤ
inciuitate ẽe̾nt. nec inreb humanis
ludi scemci ẽẽ debuissent. Qd ꝓfecto
ñ auctoritate sua fecit: s qm̃ eos rome

Expanded text:
criminibus delectentur, quae sibi celebracriminibus delectentur, quae sibi celebrari per sua festa uoluerunt, ut a perpetrandis damnabilibus factis humana reuocari non possit infirmitas, dum ad haec imitanda uelut diuina praebetur auctoritas. Haec non ex nostra coniectura probauimus, sed partim ex recenti memoria, quia et ipsi uidimus talia ac talibus numinibus exhiberi, partim ex litteris eorum, qui non tamquam in contumeliam, sed tamquam in honorem deorum suorum ista conscripta posteris reliquerunt, ita ut uir doctissimus aput eos Varro et grauissimae auctoritatis, cum rerum humanarum adque diuinarum dispertitos faceret libros, alios humanis, alios diuinis pro sua cuiusque rei dignitate distribuens non saltem in rebus humanis, sed in rebus diuinis ludos scaenicos poneret, cum utique, si tantummodo boni et honesti homines in ciuitate essent, nec in rebus humanis ludi scaenici esse debuissent Quod profecto non auctoritate sua fecit, sed quoniam eos Romae
Abbreviated transcription (Latin):
gaudia consectantẽ
rebq fu̾gacib in¬
hiantes. quicquid in eis triste miscdia
potius admonentis dĩ qm punientis
seueritate patiuntur. religiomi meie¬
pitant xpͣiane: que una ẽ salubris
& uera religio. E qm̃ cum sit ineis e¬
tiam uulgus indoctũ uelut doctoꝵ an¬
ctoritate modiũ nr̃m grauius irritant᷑
existimantib imꝑitis ea que suis tem¬
porib insolite accidint. ꝑ alia retro
tempora accidere ñ solere. eorumq o¬
pinionẽ etiã his qui eã falsam ẽẽ no¬
uerunt. ut aduersꝰ nos iusta murmu¬
ra habere uideantur. suȩ scientie dis¬
simulatione firmantib de libris qͦs
auctores eoꝵ add cognoscendã preteri¬
torum temporũ historiam memorie
mandauerunt. longe aliter ẽẽ quam
putant. demonstrandũ fuit: & simul
docendũ ddos falsos qͦs uł palam cole¬
bant uł occulte ad huc colunt eosẽe
iminundissimos sp̃s & malignissimoᷤᷤ
& fallacissimos demones: usq adeo
ut aut ueris aut fictis etiã suis tam̃

Expanded text:
gaudia consectantes rebusque fugacibus inhiantes, quidquid in eis triste misericordia potius admonentis Dei quam punientis seueritate patiuntur, religioni increpitant Christianae, quae una est salubris et uera religio. Et quoniam, cum sit in eis etiam uulgus indoctum, uelut doctorum auctoritate in odium nostrum grauius inritantur, existimantibus inperitis ea, quae suis temporibus insolite acciderint, per alia retro tempora accidere non solere, eorumque opinionem etiam his, qui eam falsam esse nouerunt, ut aduersum nos iusta murmura habere uideantur, suae scientiae dissimulatione firmantibus: de libris, quos auctores eorum ad cognoscendam praeteritorum temporum historiam memoriae mandauerunt, longe aliter esse quam putant demonstrandum fuit et simul docendum deos falsos, quos uel palam colebant uel occulte adhuc colunt, eos esse inmundissimos spiritus et malignissimos ac fallacissimos daemones, usque adeo, ut aut ueris aut fictis etiam, suis tamen
Abbreviated transcription (Latin):
GE:ALARICO
atq impetu magne cladis
euersa ẽ: cuius euersionem
deors falsorum miitorumq
cultores qͦs usitato nomine
paganos uocamus. in rp̃ra¬
nam religionem referre
conantes: solito acerbiũs
& amarius dm̃ uerum blas¬
phemare ceꝑunt. Unde
ego exarddescens zelo domꝰ
di aduersus eorum blasphe

Expanded text:
ge Alarico, atque impetu magnae cladis eversa est; cujus eversionem deorum falsorum multorumque cultores, quos usitato nomine Paganos vocamus, in christianam religionem referre conantes, solito acerbius et amarius Deum verum blasphemare coeperunt. Unde ego exardescens zelo domus Dei, adversus eorum blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
uitates: una uͦ uelut unus reus duci
iuberetur. sic tota iussa ẽ trucidari.
hec facta sunt inpace post bellum:
ñ ut acceleraret᷑ obtinenda uictoria.
s ne contenmeretur obtenta. Pax
cũ bello de crudelitate certauit:¬
& uicit. Illud enim prostrauit ar¬
matos: ista nudatos. Bellum erat.
ut qui feriebatur si posset feriret :
pax autẽ. ñ ut qui euaserat uiue¬
ret. s ut moriens ñ repugnaret.¬

Expanded text:
uitates; una uero, uelut unus reus duci uitates; una uero, uelut unus reus duci iuberetur, sic tota iussa est trucidari. Haec facta sunt in pace post bellum, non ut acceleraretur obtinenda uictoria, sed ne contemneretur obtenta. Pax cum bello de crudelitate certauit et uicit. Illud enim prostrauit armatos, ista nudatos. Bellum erat, ut qui feriebatur, si posset, feriret; pax autem, non ut qui euaserat uiueret, sed ut moriens non repugnaret.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquos uiuere. ut ẽent quib pos¬
sent imꝑare qui uicerant. Cunc
iam cohibita que hac atq hac passim
furibumda ferebatur licentia iugu¬
landi. tabula illa cum magna gratu¬
latione ꝓposita ẽ: que hominum ex
utroq ordine splendido. equestri sci¬
licet atq senatorio. occidendorum ac
proscribendorum duo milia contine¬
bat. Contristabat numerus: s conso¬
labatur modus. Nec quia tot cade¬
bant tantũ erat meroris: qͣntum le¬
titie. quia cȩt̾i ñ timebant. S inqͥ¬
bdam eorũ qui mori iussi erant: eti¬
am ipsa licet crudelis ceteroꝵ secu¬
ritas genera mortiũ exquisita conge¬
iuit. Quendam enĩ sine ferro dila¬
niantium manus diripuerunt: im¬
manius homines hommnẽ uiuum.
qͣm bestie solent discerꝑe cadauer
abiectum. Alius ocłis effossis. & par¬
ticulati menbris amputatis. intantis
cruciatib diu uiuere. uł potius diu
mori coactus ẽ. Subuastate sunt eti¬
am tamqͣm uillȩ quȩdã nobiles ci¬

Expanded text:
aliquos uiuere, ut essent quibus possent imperare qui uicerant. Tunc iam cohibita quae hac adque iliac passim furibunda ferebatur licentia iugulandi, tabula illa cum magna gratulatione proposita est, quae hominum ex utroque ordine splendido, equestri scilicet adque senatorio, occidendorum ac proscribendorum duo milia continebat. Contristabat numerus, sed consolabatur modus; nec quia tot cadebant tantum erat maeroris, quantum laetitiae quia ceteri non timebant. Sed in quibusdam eorum, qui mori iussi erant, etiam ipsa licet crudelis ceterorum securitas genera mortium exquisita congemuit. Quendam enim sine ferro laniantium manus diripuerunt, inmanius homines • hominem uiuum, quam bestiae solent discerpere cadauer abiectum. Alius oculis effossis et particulatim membris amputatis in tantis cruciatibus diu uiuere uel potius diu mori coactus est. Subhastatae sunt etiam, tamquam uillae, quaedam nobiles ci
Abbreviated transcription (Latin):
sore. nullo senatore. nullo principe.
millo pontisice phibente iacularent᷑
Indignum udelicet fuit. ut plautus.
aut neuius. publio & gneo scipioni.
aut cecilius marco catoni malediceret:
& dignum fuit ut terentius ur flagi¬
tio iouis optimi. maximi. adolescen¬
tiũ nequiciã concitaret. xiii.

Expanded text:
sore, sore, nullo pontifice prohibente iacularentur? Indignum uidelicet fuit, ut Plautus aut Naeuius Publio et Gn. Scipioni aut Caecilius M. Catoni maledicer dignum fuit, ut Terentius vester flagitio Jovis optimi maximi adolescentium nequitiam concitaret?