comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quo in greco uos legisse dixistis.
S in hebreo iesacha salutis tuȩ
significat. ñ meȩ qd̃ ⁊ om̃s int̾pre¬
tes transtulert̃. In ipso. Supplas¬
tasti insurgentes in me subtꝰ me.
ꝓ quo in greco plus inuenisse uoᷤᷤ
dieitis. om̃s insurgentes. s om̃s.
additũ ẽ. In eod̃e. uiuit dñs et bñ¬
dictꝰ deus meus. Et dicitis in gre
P quo in g̾co inuenisse uos diciti.
ab inimicis meis fortib siue po¬
tentib. Et qr semel ueritati stu¬
demꝰ. si quid uł transferentis fe¬
stinatione uł scribentiũ uicio
deprauatũ ẽ. simplicit̾ confite¬
ri ⁊ em̃dare debemꝰ. In hebreo
nichil aliud ht nisi hoc. Liberator
cundis addider̃t. ⁊ ꝓ gentib. tam
in hebreo quã in cunctiᷤ int̾preti¬
bus. inimici positi st̃. Et miror. qͦ¬
modo ꝓ inimicis gentes immuta¬
tȩ sunt.
ctauodecimo psalmo. exulta¬
uit ut gygas ad currenda uiã suã.
Et dicitis qd ing̾co suã ñ habeat.

Expanded text:
quo in Graeco uos legissquo in Graeco uos legissSed in Hebraeo JESACHA, salutis tuae, significat, non, meae; quod et omnes Interpretes transtulerunt. In ipso: Supplantasti insurgentes in me subtus me . Pro quo in Graeco plus invenisse vos dicitis: omnes insurgentes; sed \'omnes\' additum est. in eodem: uiuit dominus et benedictus deus meus. et dicitis m Graeco pro quo in Graeco inuenisse uos dicitis: ab inimicis meis fortibus siue potentibus. et quia semel ueritati studemus, si quid uel transferentis festinatione uel scribentium uitio deprauatum est, simpliciter confiteri et emendare debemus. in Hebraeo nihil aliud habet: liberator cundis\' addiderunt. et pro \'gentibus\' tam in Hebraeo quam in cunctis interpretibus \'inimici\' positi sunt; et miror, quomodo pro \'inimicis\' \'gentes\' mutatae sint. Octauo decimo: exultauit ut gigans ad currendam uiam suam. et dicitis, quod in Graeco \'suam\' non habeat;
Abbreviated transcription (Latin):
Origenes fortissime respondet: qͦ
detentꝰ opere implere non potui
qd̃ tibi ꝓmiserã. Et danihelẽ nr̃m
rursũ cõperendinaui. Et quidem
qũauis mei amantissimi. ⁊ egre¬
gii uiri. tñ uniꝰ uoluntatẽ in tẽ¬
pus aliud distulissem: nisi om̃is
pene frnitas de urbe eaðe postu¬
lasset: asserens multos ꝑiclitari
⁊ ꝑuersis dogmatib aeqͥescere.
Unde necessitate cõpulsus sum
tranfferre libros. in quib pluꝰ ma¬
li quã boni ẽ ⁊ hane seruare m̃fo¬
ram qͦ nec adderẽ quid nec deme¬
rem. grecã fide latina integrita¬
te seruarẽ. Quoꝵ exemplaria a
supradicto fr̃e poteris mutua¬
relicet tͥ greca sufficiant. ⁊ nos
debeas nr̃i turbidos ingenioli
riuulos querere qui de ipsis fos¬
tib bibis. Preterea qr docto ui¬
ro loquor. ⁊ tã diuinis scriptu¬
ris. quã scłi litteris erudito. il¬
lud dignationẽ tuã monere
uolo. ne me putes in modũ ru¬
stici balathronis cuncta origenis

Expanded text:
Origenes fortissime respondit; quo Origenes fortissime respondit; quo detentus opere inplere non potui, quod tibi promiseram, et Danielem nostrum rursum conperendinaui. et quidem, quamuis mei amantissimi et egregii uiri, tamen unius uoluntatem in tempus aliud distulissem, nisi omnis paene fraternitas de urbe eadem postulasset adserens multos periclitari et peruersis dogmatibus adquiescere. unde necessitate conpulsus sum transferre libros, in quibus plus mali quam boni est, et hanc seruare mensuram, ut nec adderem quid nec demerem Graecamque fidem Latina integritate seruarem. quorum exemplaria a supra dicto fratre poteris mutuari, licet tibi Graeca sufficiant et non debeas turbidos nostri ingenioli riuos quaerere, qui de ipsis fontibus bibis. Praeterea, quia docto uiro loquor et tam diuinis scripturis quam saeculi litteris erudito, illud dignationem tuam admonitam uolo, ne me putes in modum rustici balatronis cuncta Origenis
Abbreviated transcription (Latin):
oce me ꝓuocas ad scriben¬
dum. terres eloquentia. et
in epłari stilo. ꝓpe tulliũ
rep̾sentas. Qd̃ quereris me paruaᷤ
⁊ incõptas litterulas muttere: nos
uenit de incuria s de timore tui:
ne uerbosiꝰ ad te loquens plura re¬
gandi tempore tantȩ a me simul
epłȩ flagitant᷑: ut si cuncta ad sin¬
gulos uelim rescribere: occurrere
nequeã. Unde accidit ut omissa cõ¬
positione uerboꝵ ⁊ scribentiũ sol¬
licitudine. dictẽ quicqͥd in buccã
uenerit: ⁊ amicũ te tantũ meoꝵ
dictorũ ñ uidic̃e considerẽ.
Duas questiunculas tuȩ litterȩ
preferebant: uña quare sit a deo
induratũ eor pharaonis. ⁊ apłs di¬
xerit ñ uolentis neq eurrentis s
miserentis ẽ dei. ⁊ cetera que libe
rũ uident᷑ tollere arbitriũ: alte¬
ram quomͦ scĩ sint qui de fidelib
id est baptrzatis nascunt᷑. cũ sine
dono gr̃e postea acceptȩ ⁊ custodi¬
te salui esse ñ possint. Primȩ. in
chio nr̃o uibente int̾pretatꝰ sum :

Expanded text:
oce me prouocas ad scribendum, terres eloquentia et in epistolari stilo - prope Tullium repraesentas. quod quereris me paruas et incomptas litterulas mittere, non uenit de incuria, sed de timore tui, ne uerbosius ad te loquens plura regandi tantae a me simul epistulae flagitantur, ut, si cuncta ad singulos uelim rescribere, occurrere nequeam. unde accidit, ut omissa conpositione uerborum et scribentium sollicitudine dictem, quicquid in buccam uenerit, et amicum te tantum meorum dictorum, non iudicem considerem. Duas quaestiunculas tuae litterae praeferebant: unam, quare sit a deo induratum cor Pharaonis et apostolus dixerit: non uolentis neque currentis, sed miserentis est dei et cetera, quae liberum videntur tollere arbitrium. Alteram, Quomodo sancti sint, qui de fidelibus, id est, baptizatis nascuntur: cum dono gratiae postea acceptae et custoditae salui esse non possint. Primae in chio nostro iubente interpretatus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
s quo petamꝰ ut qd̃ ꝑ naturã
sui sc̃m ẽ. sc̾ificetur in nobis.
e. ui psalmo. erubeseant et coi¬
turbentur uehem̃t̾ om̃s ininicimei.
ri. Scio: s hoc in editione uulgata.
seterũ ⁊ in hebreo habet mõd. ide̾
ter transtulert᷑.
De uii psalmo. iudiea me dñe scdm
ustitiã meã. Pro qͦ habet᷑ in greco

Expanded text:
 quo petamus, ut quod per naturam sui sanctum est, sanctificetur in nobis. 5. De sexto Psalmo: Erubescant et conturbentur vehementer omnes inimici mei .ri. Scio: sed hoc in editione Vulgata. Caeterum in Hebraeo habet MOD, id est, ter transtulerunt. 6. De septimo Psalmo: Judica me Domine secundum justiti
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ dirige in conspectu tuo uiã
meam. Quod nec lxx. habent. nec
aquila. nec syminacus. nec teodo¬
tio. s sola sõene editio. Peniq et
inhebreo ita scriptũ reperi. oser
laphanai. darchachi. quod õs uoce
simili transtulerunt. dirige us
conspectu meo iuã tuã: scd̃m illd̃
qd ⁊ in oratione dñica dicit᷑. pat̾¬

Expanded text:
hoc est, dirige in conspectu tuo viam meam. Quod nec Septuaginta habent, nec Aquila, nec Symmachus, nec Theodotion; sed sola Κοινὴ editio. Denique et in Hebraeo ita scriptum reperi, OSER LAPHANAI DARCHACH. Quod omnes voce simili transtulerunt; Dirige in conspectu meo viam tuam. Secundum illud, quod in Oratione Dominica dicitur: Pat
Abbreviated transcription (Latin):
mittimꝰ: ⁊ hanc ẽẽ regulã boni int̾¬
pretis. ut idiomata linguȩ alteri
suȩ linguȩ expͥmat ꝓprietate.
Quod et tulliũ in phytagora
tis. ⁊ in demostenis contra eschi¬
nen oratione fecisse conuincimꝰ:
⁊ plautũ. terentiũ. ceciliũ q eru¬
ditissimos uiros in grecis comedi¬
is tranfferendis. Nec ex eo quis
latinã lingũa angustissim̃a pu¬
tet qͦd possit uerbũ transferre
de uerbo: cũ etiã greci pleraq no¬
stra circuitu tranfferant: ⁊ uer¬
ba hebraica non int̾pretationis
fide s linguȩ suȩ ꝓprietatib ni¬
tantur exprimerẽ. De eoðe psal¬
mo. Pirige in conspectu meo uiã
tuã. ẜ quo habetur in greco ẽatei¬

Expanded text:
mittimus; et hanc esse regulam boni interpretis, ut ἰδιώματα linguae alterius suae linguae exprimat proprietate. quod et Tullium in Protagora tis et in Demosthenis contra Aeschinen oratione fecisse conuincimus et Plautum, Terentium Caeciliumque, eruditissimos uiros, in Graecis comoediis transferendis. nec ex eo quis Latinam linguam angustissimam putet, quod non possit uerbum transferre de uerbo, cum etiam Graeci pleraque nostra circuitu transferant et uerba Hebraica non interpretationis fide, sed linguae suae proprietatibus nitantur exprimere. De eodem, psalmo: dirige conspectu meo uiam tuam — pro quo habetur in Grae
Abbreviated transcription (Latin):
stitiã meã uoce simili transtule¬
runt. Nec euiqũa uideat᷑ teme¬
rariũ qd iudicari se scd̾m iustitiã
suã postulet. cũ ⁊ sequens uersieu¬
lus hoc ipsũ significet. ⁊ sedm in

Expanded text:
eam, voce simili transtulerunt. Nec cuiquam videatur temerarium, quod judicari secundum justitiam suam postulet, cum et sequens versiculus hoc ipsum significet: Et secundu
Abbreviated transcription (Latin):
elegans in u̾sib ꝯponendiᷤ inge¬
niũ habuit. multaq ⁊ breiua
metro edidit: ⁊ ꝓpe octogenaris
sub theodosio principe mortuꝰ ÷¬
quentissimꝰ. p̾ceptor meus ex qͦ
scripturas explanante didici. ad
tͥginta milia u̾suũ om̃ia opera
sua cõposuit:e quib illa sunt
athanasii. laudes maximi phylo¬
sophi pꝰ exiliũ reu̾si. quẽ falso
nõie quidã herona subscͥpsert᷑.¬
qr ẽ ⁊ aliꝰ liber uituꝑationẽ eius¬
dem maximi continens. qͣuasi ñ
licuerit eunde laudare ⁊ uitu¬
ꝑare ꝓ tempore: ⁊ lib̃ ex ametro
uersũ uirginitatis ⁊ nuptiarũ
contra se disserentiũ. aduersus
eunomiũ libri duo. de sp̃u sc̃o li¬
ber unꝰ. contͣ uilianũ imperato¬
rẽ lib̃ unꝰ. Secutꝰ est aũ polemio¬
nũ dicendi caractere. Uiuoq se
ep̃m in loco suo ordinas. ruri ui¬
tam monachi exercuit decessit¬
q ante hoc ferme tͥenniũ sub
theodosio principe.

Expanded text:
elegans in versibus componendis ingeelegans in versibus componendis ingenium habuit, multaque et brevia metro edidit, et prope octogenarius sub Theodosio principe mortuquentissimus, praeceptor meus, quo Scripturas explanante, didici, ad triginta millia versuum omnia opera sua composuit. E quibus illa sunt:Athanasii, laudes Maximi philosophi, post exsilium reversi, quem falso nomine quidam Heronis superquia et alius liber vituperationem ejusdem Maximini continens, quasi non licuerit eumdem et laudare et vituperare pro tempore; et liber hexametro versu Virginitatis et Nuptiarum contra se disserentium; contra Eunomium libri duo, de Spiritu sancto liber unus, contra Julianum imperatorem libri duo. Secutus est autem Polemonem dicendi charactere, vivoque se episcopum in loco suo ordinans, ruri vitam monachi exercuit. Decessitque ante hoc ferme triennium sub Theodosio principe.
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. uł ꝑsecutionib ꝓbaret᷑. Hoc
est enĩ qd̃ ait̾. deo aũ gr̃as qͣuis ÷¬
est triumphat de nob̃. suie tͥum¬
phum suũ agit ꝑ nos: qͥ in alio
loco dixerat.spectaculũ facti so¬
q narrat in consequentib. Nã
cũ uenissemꝰ macedoniã. nullã
requiem habuit caro nr̃a: s om¬
nem tribulationẽ passi. Foris pug
nȩ. intꝰ timores. S qui consolatur
lefaciens troianis siue troadensib
ꝓfectꝰ est macedoniã ut inueniret
ibi titũ. ⁊ haberet int̾pretationis
eugłii q solatiũ: que intelligimꝰ ñ
ibi reꝑtũ. s pꝰ tͥbulationes ⁊ ꝑse¬
cutiones apłi suꝑuenisse. Prius gͦ
quã ueniret titus. multa ꝑpessuᷤ.
que gentib p̾dicabat. qd̾ dignũ se
elegerit in quo ageret triumpħu
filii sui. Truimphus dei ẽ passio
sio. ⁊ int̾ tormenta letitia. Cũ enĩ
uiderit quis tanta ꝑseuerantia
stare martyres atq torqueri et
in cruciatib suis głari. odor noti¬

Expanded text:
fratres uel persecutionibus probaretur. hoc fratres uel persecutionibus probaretur. hoc est enim, quod dicit: deo autem gratias, qui est: \'triumphat de nobis\' siue \'triumphum suum agit per nos\' —, qui in alio loco dixerat: spectaculum facti suque narrat in consequentibus: nam cum uenissemus Macedoniam, nullam requiem habuit caro nostra, sed omnem tribulationem pNon solum lefaciens Trojanis sive Troadensibus, profectus est in Macedoniam, ut inveniret ibi Titum, et haberet interpretationis Evangeliique solatium: quem intelligimus non ibi repertum, sed post tribulationes, et persecutiones Apostoli supervenisse. Prius ergo quam venisset Titus, multa perpessus, quem gentibus praedicabat, quod dignum se elegerit, in quo ageret triumphum Filii sui. Triumphus Dei est passio sio, et inter tormenta laetitia. Cum enim quis viderit tanta perseverantia stare Martyres, atque tin suis cruciatibus gloriari, odor noti
Abbreviated transcription (Latin):
ista cõmunis. qua cũ bestiis mori¬
mur ⁊ ium̃tis: s illa de qͣ scriptũ
ẽ anima quȩ peceauerit ipsa mo¬
rietur. Ergo uita ñ hȩc arbitranda
est qua spiramꝰ ⁊ incedimꝰ. ⁊ huc
illue q discurrimꝰ. s illa de qua
dauidloquitur. credo uidere bo¬
na dñi in t̾ra uiuentiũ. Deus enĩ
abscondita ẽ cũ xp̃o in deo. Cũ aũ
xp̃c apparuerit uita nr̃a: t̾c et
nos cũ illo apparebimꝰ in gła. Nec
uob̃ inquit o corinthii parũ esse
iudeatur: si nob̃ p̾dicantib ueri¬
tatẽ. alii credant. alii ñ credant.
alii uera morte moriat᷑alii uuiuas
ea uita quȩ dicit. ego sũ uita. Ni¬
si enĩ nos loeuti essemꝰ. nec mere¬
dulos mors.nec credentes uita se.¬
queretur: qr difficile condignꝰ
preco uirtutũ xp̃i. inueniri po¬
test. qui in annuntiandis illis ñ
suã s eiꝰ querat głam quẽ p̾dieat.
In eo aũ qd se negat eẽ sic̃ multoᷤ
qui uendicent uerbũ dei: osten¬

Expanded text:
ista communis, qua cum bestiis moriista communis, qua cum bestiis morimur et iumentis, sed illa, de qua scriptum est: anima, quae peccauerit, ipsa moriet u r. ergo et uita non haec arbitranda est, qua spiramus et incedimus et huc illucque discurrimus, sed illa, de qua Dauid loquitur: credo uidere bona domini in terra uiuentium. deus enim abscondita est cum Christus apparuerit vita nostra, tunc et nos cum illo apparebimus in gloria . Nec vobis inquit, o Corinthii, parum esse videatur, si nobis praedicantibus veritatem, alii credant, alii non credant; alii vera morte moriantur, alii vivant ea vita quae dicit: 846 Ego sum vita. Nisi enim nos locuti essemus, nec incredulos mors, nec credentes vita sequeretur: quia difficile dignus praeco virtutum Christi inveniri potest, qui in annuntiandis illis non suam, sed ejus quaerat gloriam quem praedicat. In eo autem quod se negat non esse sicut multos, qui venditent verbu
Abbreviated transcription (Latin):
re potest. anteꝗͣ obiciat᷑ edissert.
Et ẽ sensus. Nominis xp̃i in om̃i
loco bonꝰ odor sumꝰ deo: ⁊ p̾dicatio¬
nis nr̃e longe lateq spirat fraglan-¬
tia. S qr hõies suo arbitrio dereue¬
ti sunt. neq enĩ bonũ necessitate
faciunt s uoluntate. ut credenteᷤ
coronã accipiant. increduli suppli¬
ciis mancipent᷑. ideo odor n̾r qͥ ꝑse
bonꝰ est. uirtute: qͣ uicio qͥ suscipi¬
unt siue ñ suscipiunt. in uitã tͣn¬
sit aut mortẽ: ut qͥ crediderint sal¬
ui fiant. qͥ ñ crediderint pereant.
Nec hoc mirandũ de apło: cũ etiã
de dño legamꝰ. ecce hie positꝰ est in
rumã ͣ resurrectionẽ multoꝵ et
in signũ cui contradicet᷑. solisq
radios tã munda loca excipiant
qũa immunda᷑: ⁊ sic in florib qͦmͦ
instereore luceant. nec t̃n solis ra¬
dii polluant᷑. Sic ⁊ xͥ bonꝰ odor. qui
nũqũã mutari potest. nec suã na¬
turam amittere. credentib uita
est. incredulis mors: mors aũ noi

Expanded text:
serit. Et est sensus: Nominis Christi in omni loco bonus odor sumus Deo, et praedicationis nostrae longe lateque spirat fragrantia. Sed quia homines suo arbitrio derelicti sunt: neque enim bonum necessitate faciunt, sed voluntate, ut credentes coronam accipiant, increduli suppliciis mancipentur —, ideo odor noster, qui per se bonus est, uirtute eorum et uitio, qui suscipiunt siue non suscipiunt, in uitam transit aut mortem, ut, qui crediderint, salui fiant, qui non crediderint, pereant. nec hoc mirandum de apostolo, cum etiam de domino legerimus: ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum et in signum, cui contradicetur, solisque radios tam munda loca excipiant quam inmunda et sic in floribus quomodo in stercore luceant nec tamen solis radii polluantur. sic et Christi bonus odor, qui numquam mutari potest nec suam naturam amittere, credentibus uita est, incredulis mors. mors autem non
Abbreviated transcription (Latin):
dali: ⁊ ignorauerit iustitiam des
rit. Legi in ciuda cõmentariis sic
respondisse apłm: ut magis impli¬
cuerit quã soluerit questionẽ. Ait
eñĩ ad id qd ꝓposuerat. qͥd gͦ dicimꝰ
nũqͥd iniquitas apud dm. ⁊. ñ ẽ uo¬
lentis neq currentis s miserentis
dei.℥. cuiꝰ uult miseret᷑ ⁊ quẽ uult
indurat.&. uoluntati eiꝰ qͥs potest
resistere: sic apłm respondisse. O h̾o
qui t̾ra ⁊ cinis es audes deo facere.
questionẽ: ⁊ uas fragile atq testa¬
ceum rebellas contra figulũ tuũ:
Num qͥd figm̃tũ potest dicere ei
qui se fiunxit. quare me sic fecisti:
Aut ñ ht̃ potestatẽ figulus luti.
ex eade massa facere aliud quide
uas in honorẽ aliud uero in contu¬
meliã: Eterno gͥ silentio contice¬
sce. ⁊ scito fragilitatẽ tuã. ⁊ ñ deo
moueas questionẽ qui fecit qđ uo¬
luit. ut in alios clemens. in alios se¬
uerus existeret.

Expanded text:
dali et ignorauerit iustitiam dei dali et ignorauerit iustitiam dei rit. legi in cuiusdam commentariis sic respondisse apostolum, ut magis inplicuerit, quam soluerit quaestionem. ait enim ad id, quod proposuerat: quid ergo dicimus? numquid iniquitas apud deum? urrentis, sed miserentis dei et: cuius uult, miseretur et, quem uult, indurat et: uoluntati eius quis potest resistere? sic apostolum respondisse:\' o homo, qui terra et cinis es, audes deo facere quaestionem et, uas fragile atque testaceum, rebellas contra figulum tuum? numquid figmentum potest dicere ei, qui se finxit: quare me sic fecisti? aut non habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem uas in honorem, aliud uero in contumeliam? aeterno igitur silentio conticesce et scito fragilitatem tuam et deo ne moueas quaestionem, qui fecit, quod uoluit, ut in alios clemens, in alios seuerus existeret :
Abbreviated transcription (Latin):
dicebatur.ñ plebs mea uos. nunc
uocent᷑ filii dei iiiiii. Qđ̃ ne solũ
de gentib dicere uideret᷑: etiã eos
qui ex isrłis multitudine credide¬
runt uasa miscdiȩ ⁊ electionis ap¬
pellat. Clamat enĩ ysaias ꝓ isrł. Si
Hoc ẽ etiã si multitudo ñ credide¬
rit: tñ pauei eredent. Uerbũ eñĩ
consũmatũ atq breuiatũ in sua
deus equitate librauit: ut humi¬
litate ⁊ incarnatione x eos saluoᷤᷤ
faceret q̃ in eũ credere uoluissent.
Hoc ipsũ ⁊ in alio loco dicit ysaiaᷤ.
Nisi dñs sabaoth reliquisset nob
sem̃. sic̃ sodoma facti essemꝰ. ⁊ sicut
gomorra similes fuissemꝰ. Cũq te¬
stimonia ꝓposuisset quib duplex
uocatio p̃dicit᷑ ⁊ gentiũ ⁊ populi
uideoꝵͥ transit ad coherentẽ di¬
sputationẽ. ⁊ iccirco dicit. gentes
quȩ ñ sectabant᷑ iustitiã app̾hen¬
disse iustitiã. qr ñ suꝑbierint s in
partẽ ideo corruisse qr offenderit
in lapide offensionis ⁊ petr̃ã scan¬

Expanded text:
n plebs mea\', nunc uocentur filii dei uiui. quod ne solum de gentibus dicere uideretur, etiam eos, qui ex Israhelis multitudine crediderunt, uasa misericordiae et electionis appellat. clamat enim Esaias pro Israhelhocest:etiam si multitudo non crediderit, tamen pauci credent. uerbum enim consummatum atque breuiatum in sua deus aequitate librauit, ut humilitate et incarnatione Christi eos saluos faceret, qui in eum credere uoluissent. hoc ipsum et in alio loco dicit Esaias: nisi dominus sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus et sicut Gomorra similes fuissemus. cumque testimonia proposuisset, quibus duplex uocatio praedicitur et gentium et populi Iudaeorum, transit ad cohaerentem disputationem et idcirco dicit gentes, quae non sectabantur iustitiam, adprehendisse iustitiam, quia non superbierint, sed in partem ideo corruisse, quia offenderit in lapidem offensionis et petram scan
Abbreviated transcription (Latin):
tant ẽẽ pietatẽ. ⁊ turpis lucri gr̃a
om̃ia faciunt. qͥ deuorant domos
uiduarũ: se aũ ex sinceritate. qͣ¬
si missũ a deo. ⁊ p̾sente eo qui se
mysteriũ tͥnitatis in huiꝰ capitu¬
li fine monstret᷑. Ex deo enĩ in spu
sc̃o. corã deo patre. in xͦ loquimur.
Ad cõꝑbandũ aũ qd̃ de troade ꝑre¬
xit macedoniã: de apłoꝵ actib
ponã testimoniũ. Cũ aũ ꝑtransis¬
sent mesiã . descender̾t troadem :¬
⁊ uisio ꝑ noctẽ paulo ostensa est.
Uir macedo quida erat stans: ⁊ de¬
precans eũ ac dicens. Transiens
in macedoniã. ad uixa nos. Qd̃ cũ
audisset. stat̃ quesuiimꝰ ꝓficisci
in macedoniã: certi facti qd̃ uo

Expanded text:
ucri gratia omnia faciunt, qui deuorant domos uiduarum, se autem ex sinceritate quasi missum a deo et praesente eo, qui se mysterium trinitatis in huius capituli fine monstretur: ex deo enim — in spiritu sancto - coram deo — patre — in Christo loquimur. ad conprobandum autem, quod de Troade perrexit Macedoniam, de apostolorum Actibus ponam testimonium: cum autem pertransissent Mysiam, descenderunt Troadem et uisio per noctem Paulo ostensa est. uir Macedo quidam erat stans et deprecans eum ac dicens: transiens in Macedoniam adiuua nos. quod cum uidisset, statim quaesiuimus proficisci in Macedoniam cert
Abbreviated transcription (Latin):
quo dauid orabat dicens. sp̃m sẽm
tuũ ne auferas ame. Et danihel
sp̾m di habuisse narrat᷑. Et daiuid
in sp̃u loquit᷑. dixisse dñm dño suo.
sede adextͥs meis. donee ponã om̃s
inimicos tuos scabellũ pedũ tuoꝵ.
Nec sñ sp̃u sco ꝓpħauert ꝓphetȩ¬

Expanded text:
quo Dauid orabat dicens: spiritum sanctum tuum ne auferas a me. et Danihel spiritum dei habuisse narratur et Dauid in spiritu loquitur dixisse dominum domino suo: sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. nec sine spiritu sancto prophet
Abbreviated transcription (Latin):
bis sem̃ sicut sodoma fuissemꝰ ⁊ si¬
cut gomorra similes essemꝰ.
m nis quide ad romanoᷤ epła
int̾p̾tatione indiget: ⁊ tantis
obscuritatib obuoluta ẽ. ut in
uit. s p̾cipue locus hic: in qͦ qͥda
uolentes seruare iustitiã dei. ex¬
p̾cedentib causis dicunt electũ
in utero rebeceȩ iacob. ⁊ abiectũ
esau. sic̃ ⁊ iheremias. ⁊ baptist a
ioħes eligunt᷑ in ut̾o. ⁊ ipse apłs¬

Expanded text:
ut Sodoma facti essemus, et sicut Gomorrha similes fuissemus: omnis quidem ad Romanos Epistola interpretatione indiget, et tantis obscuritatibus involuta est, ut in vit. Sed praecipue locus hic, in quo quidam volentes Dei servare justitiam ex praecedentibus causis, dicunt electum in utero Rebeccae Jacob, et abjectum Esau, sicut Jeremias et Baptista Joannes eliguntur in utero,
Abbreviated transcription (Latin):
nerit in loco ubi dictũ ẽ. ñ plebs
mea uos. ibi uocabunt᷑ filii di ui¬
ii. ⁊ cet̾a quȩ sequunt᷑. si inquit
patientia dei indurauit pharaonẽ.
n multo tempore penas distulit
isrłis. ut iustiꝰ condẽpnaret quoᷤᷤ
tanto tẽpore sustinuerat. ñ di ae¬
cusanda ẽ patientia ⁊ infinita cle¬
mentiã. s eoꝵ duritia qͥbonitate
dei in ꝑditionẽ suã abusi st̃. Alio¬
quin unꝰ ẽ solis calor. ⁊ scd̃m essen¬
tias subiacentes alia liquefacit.
alia indurat. alia soluit. alia cos¬
stringit. Liquat᷑ enĩ cera. ⁊ indu¬
ratur lutũ: ⁊ tñ ñ ÷ caloris diu̾¬
sa natura. Sic ⁊ bonitas dei at
rat. uasa aũ miscdiȩ quȩ p̾para

Expanded text:
erit in loco, ubi dictum est ei: non plebs mea uos, ibi uocab untur filii dei uiui et cetera, quae sequuntur. si, inquit, patientia dei indurauit Pharaonem et multo tempore poenas distulit Israhelis, ut iustius condemnaret, quos tanto tempore sustinuerat, non dei accusanda patientia est et infinita clementia, sed eorum duritia, qui bonitatem dei in perditionem suam abusi sunt. alioquin unus est solis calor et secundum essentias subiacentes alia liquefacit, alia indurat, alia soluit, alia constringit; liquatur enim cera et induratur lutum et tamen non est caloris diuersa natura. sic et bonitas dei atqrat, uasa autem misericordiae, quae pra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iustitiã uoluntatĩ eiꝰ incusas:
ostendis te liberi arbitrii. ⁊ face¬
re qd̃ ius. ⁊ tacere uł loqͥ. Si enim
in similitudine uasis fictilis te a
deo ereatũ putas. ⁊ illiꝰ ñ posse re¬
sistere uoluntati: hoc considera qr
uas fictile ñ dicit figulo. quare
me sic fecisti. Figulus eñi habet
potestatẽ. de eoðe luto ⁊ de eade maᷤ¬
sa. aluid uas facere in honore: ali¬
ud uero in contumeliã. Deus aũ
equali cunctos sorte generauit:¬
⁊ dedit arbitrii lib̾tatẽ. ut faciat
unꝰ qͥsq qd uult siuie bonũ suie ma¬
lum. Intantũ aũ dedit om̃ib pote¬
statẽ. ut uox impia disputet cos¬
tra creatorẽ suũ: ⁊ causas uolun¬
tatis suȩ illiꝰ ꝑseyutetur. Sin aũ¬
deus uolens ostendere ir̃a ⁊ notam
facere potentiã suã. sustinuit in
multa patientia uasa irȩ apta in¬

Expanded text:
 iustitiam uoluntatis eius inquiras, ostendis te liberi arbitrii et facere, quod uis, uel tacere uel loqui. si enim in similitudinem uasis fictilis te a deo creatum putas et illius non posse resistere uoluntati, hoc considera, quia uas fictile non dicit figulo: quare me sic fecisti? — figulus enim habet potestatem de eodem luto et de eadem massa aliud uas facere in honorem, aliud uero in contumeliam -, deus autem aequali cunctos sorte generauit et dedit arbitrii libertatem, ut faciat unusquisque, quod uult, siue bonum siue malum. in tantum autem dedit omnibus potestatem, ut uox impia disputet contra creatorem suum et causas uoluntatis illius perscrutetur. sin autem uolens deus ostendere iram et notam facere potentiam suam, sustinuit in multa patientia uasa ir
Abbreviated transcription (Latin):
nesciebant iterũ baptrzant᷑. ĩmmo
t̾c uerũ accipiunt baptisma. Abs¬
riũ tͥnitatis. Et in eode uolumine
petrus ananiȩ ⁊ saphyrȩ dixisse
narratur: quod m̃tientes sp̃ui sẽo
ñ st̾ hõib mentiti. s deo. .x.¬
uid significet illud qd apłs pau

Expanded text:
nesciebant, iterum baptizantur, immo tunc uerum accipiunt baptisma — absrium trinitatis - et in eodem uolumine Petrus Ananiae et Sapphirae dixisse narratur, quod mentientes spiritui sancto non sint hominibus mentiti, sed deo. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Et ait illis. Quoꝵ remiseritis pec¬
cata remittentur : ⁊ quoꝵ retinu¬
eritis retenta ert. Apłis inquã p̾ee¬
pit ne recederent ab iherosolimis.
s expectarent ꝓmissionẽ patͥs.: et
pꝰea qd̃ ꝓmissũ est expletũ legimꝰ.

Expanded text:
is ait: quorum dimiseritis peccata, dimittentur et, quorum retinueritis, retenta erunt. apostolis, inquam, praecepit, ne recederent de Hierosolymis, sed expectarent promissionem spiritus. et postea, quod promissum est, expletum legimus:
Abbreviated transcription (Latin):
resis calũniat᷑. s unꝰ atq ide filiꝰ
dei ⁊ filiꝰ hõis ẽ.⁊ quicqͥd loquit᷑ ali¬
ud referimꝰ ad diinã eiꝰ głam. ali¬
ud ad nr̃am salutẽ. ꝓ quib ñ rapi¬
nam arbitratꝰ ẽ ee se equalem deo.
s se ipsũ exinanuiit formã serui¬
accipiens. factꝰ obediens usq ad
mortẽ mortẽ aũ crucis. ⁊̃ uerbũ
caro factũ ẽ ⁊ habitauit in nob̃.
Miror aũ montanũ ⁊ insanas fe
mittente atq dicente. uado ⁊ aliõ
paraclitũ mitta uob̃. ⁊ pꝰea luca
eugłista narrante quod apłi acce-¬
perint qd̃ ꝓmissũ ẽ id multo pꝰ tẽ¬
pore in se dicere fuisse cõpletũ:
apłis enĩ ꝓmissũ ẽ. Ego mitt̃a spon¬
sionẽ pats mei in uos: ⁊ uos sede te¬
tis in ciuitate quoadusq indua

Expanded text:
resis calumniatur; sed unus atque idem Filius resis calumniatur; sed unus atque idem Filius Dei et filius hominis esset. Quidquid loquitur aliud referimus ad divinam ejus gloriam, aliud ad nostram salutem, pro quibus non copinam arbitratus est esse aequalis Deo, sed semetipsum exinanivit; fasque ad mortem et mortem crucis. et uerbum caro factum est et habitauit in nobis. miror autem Montanum et insanas femino promittente atque dicente: uado et alium paracletum mittam uobis et postea Luca euangelista narrante, quod apostoli acceperint, quod promissum est, id multo post tempore in se dicere fuisse conpletum. apostolis enim promissum est: ego mittam sponsionem patris mei in uos et uos sedebitis in ciui
Abbreviated transcription (Latin):
quuntur ad pͥncipes uideoꝵ obedi¬
b: mortuos suscitant. ⁊ int̾ flagel¬
la letant᷑. fundunt sanguinẽ. ⁊ su¬
is suppliciis coronant᷑. Nondũ gͦ
erat sp̃s in apłis. nec de uentre eoꝵ
dũ fuerat glorificatꝰ. Quȩ sit aũ
gła: ipse in eugłio loquit᷑. Pat̾ cla¬
rifica me gła quã apud te habui
priꝰqua mundꝰ esset. Gła saluato¬
ris: patibulũ tͥũphantiᷤ ẽ. Cruci¬
figitur ut homo: glorificat᷑ ut ds
Deniq sol fugit. luna mutat᷑ in
sanguinẽ. ⁊ t̾remotꝰ insolito more¬
contremiscit. aꝑiunt᷑ inferi. mor¬
tui ambulant. saxa rũpunt᷑. Hȩc
est gła. de qua loquebat᷑ in psal¬
mo. Exurge gła mea:. exurge psal¬
teriũ ⁊ cythara. Ipsaq de se re-¬
spondit gła ⁊ dispensatio carnis
assumptȩ. exurgã diluculo: ut
impleat᷑ .xxͥ. pͥmi psalmi titulus
ꝓ assumptione matugna. Hȩc di¬
nẽ ẽẽ credamꝰ. ⁊ duas ꝑsonas facia¬
amꝰ in uno filio dei. sicut noua he¬

Expanded text:
quuntur ad principes Iudaeorum: oboedibus? mortuos suscitant, inter flagella laetantur, fundunt sanguinem et suis suppliciis coronantur. nondum ergo erat spiritus in apostolis nec de uentre eorum dum fuerat glorificatus. Quae sit autem gloria, ipse in Evangelio loquitur: Pater glorifica me gloria, quam apud te habui prius quam mundus esset. Gloria Salvatoris, patibulum triumphantis est. Crucifigitur ut homo; glorificatur ut Deus. Denique sol fugit, luna mutatur in sanguinem, terraemotu insolito contremiscit: aperiuntur inferi, mortui ambulant, saxa rumpuntur. Haec est gloria, de qua loquebatur in Psalmo: Exurge gloria mea, exurge psalterium, et cithara . Ipsaque de se respondit gloria 837 et dispensatio carnis assumptae: Exurgam diluculo; ut impleatur vigesimi primi Psalmi titulus, pro assumptione matutina. Haec dinem esse credamus, et duas personas faciamus in uno Filio Dei, sicut nova hae
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽẽ significat. hic die quinqua¬
gesimo uenisse deseribat: s ꝓfectꝰ
acciperent oꝑationes uirtutum:
& cuncta donationũ genera quȩ
ab apło descripta memorauimꝰ:
qd̃ magis necessariũ erat. diu̾sita¬
tem linguarũ uniu̾sarũq gen¬
tũi. ut annuntiaturi xp̃m nul¬
lo egerent int̾prete. Unde ⁊ in li¬
caonia cũ audissent paulũ ⁊ bar-¬
naban loqͥ linguis suis: deos in ho¬
mines conu̾sos ẽẽ credebant. Et
reuera indum̃tũ uirtutis. sp̾̃s sc̃i
gr̃a ẽ: qũa possidentes. uidicũ tri¬
bunalia ⁊ regũ purpuras ñ ti¬
mebant. Promiserat enĩ dñs priꝰ¬
qua pateret᷑: ⁊ dixerat. Cũ aũ tra
dent uos nolite cogitare quom̃
aut qͥd loquamini. dabitur enĩ
uobis in illa hora qͥd lo qͣmini.

Expanded text:
tum esse significat, hic die quinquatum esse significat, hic die quinquagesimo uenisse describat, sed profecacciperent operationes uirtutum et cuncta donationum genera, quae ab apostolo descripta memorauimus, et — quod magis necessarium erat — diuersitatem linguarum uniuersarumque gentium, ut adnuntiaturi Christum nullo egerent interprete. unde et in Lycaonia, cum audissent Paulum et Barnaban loqui linguis suis, deos in homines conuersos esse credebant. et re uera indumentum uirtutis spiritus sancti gratia est, quam possidentes iudicum tribunalia et regum purpuras non timebant. promiserat enim dominus, priusquam pateretur, et dixerat: cum autem tra dent uos, nolite cogitare, quomodo aut quid loquamini; dabitur enim uobis in illa hora, q
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ut miserabilis isrł rumas tẽ¬
pli nudatis plangat lacertis: ⁊ in
xp̃o turba credentiũ noua cotidie
uideat tecta consurgere ȩcełiȩ: et
dicat syon. angustꝰ michi locꝰ ẽ. ĩple¬
atur q illud qd̾ in ysaia scͥptũ ẽ. ⁊¬

Expanded text:
uit, ut miserabilis Israhel ruinas temuit, ut miserabilis Israhel ruinas templi nudatis plangat lacertis et in Christum turba credentium noua cotidie uideat ecclesiae tecta consurgere et dicat Sion: angustus mihi locus est impleaturque illud, quod in Esaia scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
ing̾ssi sint.⁊ obscandalũ eoꝵ qͥ de
uideis crediderant. legis exercuerit
cerimonias. In tantũ aũ dñs ierłm
ret:⁊ pendens in cruce loqueret᷑.
pat̾ ignosce illis. qd̃ enĩ faciunt
nesciunt. Itaq impetrauit qd pet¬
erat: multa q statĩ de uideis mi¬
lia credider̾t. ⁊ usq ad qͣdragesimũ
sedm annũ datũ ẽ tẽpꝰ penitentiȩ.
Post quoᷤ ꝑseuerantib illis in blaᷤ¬
femiã. egssi st̃ duo ursi de silius
gentiũ romanarũ uespasianꝰ et
titus: ⁊ blasfemantes pueros. ascẽ¬
dentiq uero helẏseo in domũ dei.
hoc enĩ int̾pretat᷑ bethel. uoce con¬
sona illudentes int̾fecert atq lace¬
rauerunt. Et ex eo tẽpore iherłm ñ
appellatur ciuitas sc̃a. s ⁊ sc̾itatem
⁊ pristinũ nom̃ amittens. sp̾ualit̾ uo¬
catur sodoma ⁊ egyptꝰ ut edificetur
ꝓ ea noua eiuitas qua fluminis ĩpe¬
tus letificat. ẽ qua media egdit᷑ fos
qui totiꝰ orbis amaritudinẽ mitiga¬

Expanded text:
ingressi sint et ob scandalum eorum, qui de ingressi sint et ob scandalum eorum, qui de Iudaeis crediderant, legis exercuerint caerimonias. in tantum autem amauit HirPater, ignosce illis: quod enim faciunt, nesciunt . Itaque impetravit, quod petierat: multaque statim de Judaeis millia crediderunt, et usque ad quadragesimum secundum annum datum est tempus paenitentiae, post quos perseuerantibus illis in blasphemia egressi sunt duo ursi de siluis gentium Romanorum, Uespasianus et Titus, et blasphemantes pueros ascendentique uero Heliseo in domum dei — hoc enim interpretatur Bethel — uoce consona inludentes interfecerunt atque lacerauerunt et ex eo tempore Hierusalem non appellatur ciuitas sancta, sed et sanctitatem et pristinum nomen amittens spiritaliter uocatur Sodoma et Aegyptus, ut aedificetur pro ea noua ciuitas, quam fluminis impetus laetificat et de cuius medio egreditur fons, qui totius orbis amaritudinem mitiga
Abbreviated transcription (Latin):
ente ⁊ occidente ueniant. ⁊ recũ¬
bant cũ abraham ysaac ⁊ iacob.
Et petrȩ scisȩ st̃. dura corda gen¬
tilium. Siue petrȩ. unu̾sa uati¬
cinia ꝓpħarũ: qui et ipsi apetra
xp̃o cũ apłis petrȩ uocabulũ susce¬
perunt: ut quicqͥd in eis duro legeᷤ
uelamine claudebat᷑. scissũ pateret
gentib. Monum̃ta quoq de qͥbuᷤ
scriptũ ẽ. uos estis sepulchra exͥtͥn¬
seciis dealbata quȩ intꝰ plena st̃ os¬
sib mortuoꝵ. ideo st̃ aꝑta: ut egͥde¬
rentur de his. qͥ priꝰ infidelitate
mortui erant. ⁊ cũ resurgente xͦ
atq uiuente uiuerent. ⁊ ingͥde¬
rentur celestẽ iherłm. ⁊ haberert
municipatũ nequaꝗͣ in t̾ra. s in
celo morientesq cũ t̾reno adam
resurgerent cũ adã celesti. Porro
scdm litterã nulli uiolentũ ẽẽ ui¬
deat᷑ mortuo saluatore appellari
iherłm sc̃am eiuitatẽ. cũ usq ad
destructionẽ eiꝰ semꝑ apłi tẽplum

Expanded text:
ente et occidente ueniant et recumente et occidente ueniant et recumbant cum Abraham, Isaac et Iacob. et petrae scissae sunt: dura corda gentilium; siue petrae uniuersa uaticinia prophetarum, qui et ipsi a petra Christo cum apostolis petrae uocabulum susceperunt, ut, quicquid in eis duro legis uelamine . claudebatur, scissum pateret gentibus. monumenta quoque, de quibus scriptum est: uos estis sepulchra extrinsecus dealbata, quae intus plena sunt ossibus mortuorum, ideo sunt aperta, ut egrederentur de his, qui prius in fidelitate mortui erant, et cum resurgente Christo atque uiuente uiuerent et ingrederentur caelestem Hierusalem et haberent municipatum nequaquam in terra, sed in caelo, morientesque cum terreno Adam resurgerent cum Adam caelesti. porro secundum litteram nulli uiolentum esse uideatur mortuo saluatore appellari Hierusalem sanctam ciuitatem, cum usque ad destructionem eius semper apostoli templum
Abbreviated transcription (Latin):
ria. usq ad consũmationẽ mun¬
di. Et querendũ qđ uelũ tẽpli sci¬
sũ sit. exteriꝰ. an int̾ius. Michi ui
detur in passione dñi illud uelũ ẽe
conscissũ. quod ⁊ in tab̃naculo ⁊ in
templo fori ᷤ positũ fuit. ⁊ appella¬
batur exteriꝰ: qr n̾c ex parte uide¬
mus. ⁊ ex parte eognoscimꝰ. Cum
autẽ uenerit qd ꝑfectũ ẽ. t̾c etiã
ueluo interiꝰ dirũpendũ est:
domꝰ dei sacram̃ta uideamꝰ: qͥd sig¬
nificent duo cherubin. quid ora¬
culũ. quid uas aureũ in quo mai¬
na reconditũ fuit. Nune enĩ ꝑ spe¬
culum uidemꝰ in enigmate ⁊ cũ
hystoriȩ nobis uelũ scissũ sit. ut
ingͥdiam atriũ dei: tñ secreta eiꝰ
⁊ uniu̾sa misteria quȩ in celesti
iherłm clausa retinent᷑. scire ñ
possumꝰ. Igitur in passione dñi t̾¬
ra mota est uixta illud qd scrip¬
tũ ẽ in aggeo: adhuc semel eg o
mouebo celũ ⁊ t̾ram ⁊ ueniet de¬
sideratꝰ cunctiꝰ gentib: ut ab ori¬

Expanded text:
 ad consummationem mundi. et quaerendum, quod uelum templi scissum sit, exterius an interius; mihique uidetur in passione domini illud uelum esse conscissum, quod et in tabernaculo et in templo foris positum fuit et appellabatur exterius, quia nunc ex parte uidemus et ex parte cognoscimus; cum autem uenerit, quod perfectum est, tunc etiam uelum interius disrumpenddomus dei sacramenta uideamus: quid significent duo cherubin, quid oraculum, quid uas aureum, in quo manna reconditum fuit. nunc enim per speculum uidemus in imagine et, cum historiae nobis uelum scissum sit, ut ingrediamur atrium dei, tamen secreta eius et uniuersa mysteria, quae in caelesti Hierusalem clausa retinentur, scire non possumus. igitur in passione domini terra commota est iuxta illud, quod scriptum est in Aggeo: adhuc ego semel mouebo caelum et terram et ueniet desideratus cunctis gentibus, ut ab ori
Abbreviated transcription (Latin):
Ego audacter ⁊ tota libertate ꝓnũ¬
tio ex eo tẽpore quo apłi dño credi¬
derunt. sẽꝑ eos habuisse sp̃m sc̃m:
nec potuisse signa facere absq sp̃c
Unde saluator clamabat in tẽplo
dicens. Q sitit. ueniat adme ⁊ bi¬
bat. Qͥ credit in me.sicut dicit
scriptura flumina de uentre eiꝰ
fluent aquȩ uiuȩ. Hoc aũ dixit

Expanded text:
tota libertate pronuntio ex eo tempore, quo apostoli domino crediderunt, semper eos habuisse spiritum sanctum nec potuisse signa facere absque spirunde saluator clamabat in templo dicens: qui sitit, ueniat ad me et bibat. qui credit in me, sicut dicit scriptura, flumina de uentre eius fluent
Abbreviated transcription (Latin):
costes eis ampliꝰ reꝓmissũ ẽ. ut bap¬
triarentur sp̃u sc̃o ⁊ induerent᷑
tis gentib p̾dicarent. iuxta illud
qd in sexagesimo septimo psalmo
tutẽ multã: ut haberent oꝑatio¬
nes uirtutũ. ⁊ gr̃am sanitatũ: et
pdicaturi multiᷤ gentib accipe
gentib nuntiare. Deniq apl̃s paulꝰ
qui de iherłm usq in illiricũ p̾dica¬
uit. ⁊ inde ꝑ roma ad hispaniaᷤ ire
festinabat: gr̃as agit deo qđ cunctis¬
apłis magis linguiᷤ loquat᷑. Qͥ eñi
multis gentib annuntiaturꝰ erat:
multarũ linguarũ acceperat gr̃ã.
luca referente qui scribit. Cũq cõ¬
plerent᷑ dies pentecostes: erant om̃
parit̾ in eoðe loco. Et factꝰ ẽ repen-¬
te de celo sonꝰ tãꝗͣ aduenientiᷤ sp̃s

Expanded text:
um est, ut baptizarentur spiritu sancto et induerentur tis gentibus praedicarent, iuxta illud, quod in sexagesimo septimo psalmo lizantibus uirtute multa, ut haberent operationem uirtutum et gratiam sanitatum et praedicaturi multis gentibus accipergentibus nuntiare. denique apostolus Paulus, qui de Hierusalem usque in Illyricum praedicauit et inde per Romam ad Hispanias ire festinaApostolis magis linguis loquatur . Qui enim multis gentibus annuntiaturus erat, multarum linguarum acceperat gratiamLuca referente, qui scripsit; Cum complerentur dies Pentecostes, erant omnes pariter in eodem loco, et factus est repente d
Abbreviated transcription (Latin):
stis inquit ꝑ os meũ. qr ioħes qui de
baptizauit aqua. uos aũ baptria¬
bimini sp̃u sc̃o ñ pꝰ multos hos dies:
rursũ q in fine eugłii scdm ioħem
eo die qͦ resurrexerat. id÷ die dñico.
clausis ianuis ad apłos introisse
narratur: ⁊ dixisse eis scđo.pax uo¬
bis. ⁊ intulisse. Sicut misit me pa¬
ter: ⁊ ego muto uos. hoc cũ dixisset.
insufflauit ⁊ dixit eis. Accipite sp̃m¬

Expanded text:
stis per os meum, quia Iohannes quidem baptizauit aqua, uos autem baptizabimini spiritu sancto non post multos hos dies, rursum in fine euangelii secundum Iohannem eo die, quo resurrexerat, id est die dominica, clausis ianuis ad apostolos introisse narratur et dixisse eis secundo: pax uobis et intulisse: sicut misit me pater, et ego mitto uos. hoc cum dixisset, insufflauit et dicit eis: accipite sp
Abbreviated transcription (Latin):
menta apta st̾ in signũ futurȩ re-¬
surrectionis: multa q sẽoꝵ corpo¬
ra exeuntia de sepulchris uener̾t
in sc̃am ciuitatẽ ⁊ apparuer̾t mul¬
tis. Sc̃am ciuitatẽ iherosolimã de¬
bemꝰ accipe: ad distinctionẽ om̃iũ
ciuitatũ quȩ t̾c ydolis seruiebart.
In hac eñĩ sola fuerat tẽpłu ⁊ uniꝰ
dei cultꝰ. ⁊ uera religio. Et ñ om̃i¬
bus apparuert s multis: qui re¬
surgentẽ dñm suscepert. Deinde
uixta. anagogeñ dicendũ. qͥ incla¬
mante iħu ⁊ emittente sp̃m ue
lum. tẽpli scissũ est in duas partes
Ca sumo usq
deorsum: ⁊ om̃ia legis ft̃ reuelata
mẏsteria. ut quȩ priꝰ recondita
tenebantur. uniu̾sis gentib ꝓde¬
rentur. In duas autẽ partes: in
uetus ⁊ nouũ instrum̃tũ. Et a sũ¬
mo usq deorsũ: ab initio mundi
qñ homo conditꝰ est. ⁊ reliqua q̃

Expanded text:
menta aperta sunt — in signum futurae rementa aperta sunt — in signum futurae resurrectionis — multaque sanctorum corpora exeuntia de sepulchris uenerunt in sanctam ciuitatem et apparuerunt multis. sanctam ciuitatem Hierosolymam debemus accipere ad distinccivitatum, quae tunc idolis serviebant. In hac enim sola fuit Templum, et unius Dei cultus, et vera religio: et non omnibus apparuerunt, sed multis, qui resurgentem Dominum susceperunt. 2. Deinde juxta anagogen dicendum est, quod inclamante Jesu, et emittente spiritum, uelum templi scissum sit in duas partes a summo usque deorsum et omnia legis reuelata mysteria, ut, quae prius recondita tenebantur, uniuersis gentibus proderentur. in duas autem partes, in uetus et nouum instrumentum, et a summo usque deorsum, ab initio mundi, quando homo conditus est et reliqua, q
Abbreviated transcription (Latin):
surrexerunt. ⁊ exeuntes de monu¬
mentis pꝰ resurrectionẽ eiꝰ uenert
in sc̾am ciuitatẽ ⁊ apparuer̃t mult
t de hoc loco in eisde
cõmentariis disseruimꝰ. Primũ¬
q dicendũ. qd diuine potentiȩ indi¬
ciũ sit. ponere animã qñ uoluerit.¬
⁊ rursum accipere eã. Beniq cen-¬
turio uidens eũ dixisse ad patr̃e
in manꝰ tuas cõmendo sp̃m meũ
⁊ statĩ sponte sp̃m dimississe. cõmo¬
tus signi magnitudine ait. Uere
dei filiꝰ erat iste. Uelũ quoq tem¬
pli scissũ est in duas partes: ut cõ¬
pleretur id qd̾ refert iosephus. p̾si¬
des tẽpli dixisse uirtutes. transe
amꝰ ex his sedib. In eugłio aũ qd
hebraicis litteris scriptũ est. legi¬
mus ñ uelũ tẽpli scissu̾. s suplimi¬
nare templi mirȩ magnitudiniᷤ
corruisse. Et t̾ra inquit mota est.¬
pendentẽ dñm suũ ferre ñ susti¬
nens:⁊ petrȩ scissȩ st̃ ut iridicareis
duritiã uideoꝵ. qͥ p̾sentẽ dei filiũ
intelligere noluerunt. Et monu¬

Expanded text:
runt et exeuntes de monumentis post resurrectionem eius uener unt in sanctam ciuitatem et apparuerunt multis. — Et\' de hoc loco in isdem commentariis disseruimus. primumque dicendum, quod diuinae potentiae indicium sit ponere animam, quando uoluerit, et rursum accipere eam. denique centurio uidens eum dixisse ad patrem: in manus tuas commendo spiritum meum et statim sponte spiritum dimisisse commotus signi magnitudine ait: uere dei filius erat iste. uelum quoque templi scissum est in duas partes, ut conpleretur id, quod refert Iosephus praesides templi dixisse uirtamus ex his sedibus. In Evangelio autem quod Hebraicis litteris scriptum est, legimus, non velum Templi scissum; sed superliminare Templi mirae magnitudinis corruisse. Terra, inquitpendentem Dominum suum ferre non sustinens. Petrae scissae sunt ut indicarent duritiam Judaeorum, qui praesentem Dei Filium intelligere noluerunt. Et monu
Abbreviated transcription (Latin):
se cõmemorant.
luid ẽ undec̃i se offerre discipłi
qui ꝓpt̾ metũ uideoꝵ absconditi
erant. qñ ad eos clausis ingressus ẽ
ianus: ⁊ putantib quod uideret᷑
in sp̃u. manꝰ ⁊ latꝰ obtulit clauis ⁊
lancea uulneratũ: aliud q̃n scdm
lucam p̾buit se eis in multiꝰ argu
In altero enĩ ꝓ consolatione tim̃ti
lis tollebat᷑. in altero aũ tanta fa¬
miliaritas erat ⁊ ꝑseuerantia. ut
cũ eiꝰ parit̾ uesceret᷑ Unde ⁊ paulꝰ
apłs refert eũ quingentiᷤᷤ simul ap¬
paruisse discipulis: ⁊ in ioħe legim
quod piscantib apłis in littore ste¬
terit. ⁊ partẽ assi piscis fauũq co¬
mederit. quȩ uerȩ resurrectioni
inditia st̃. In iherłm aũ. nichil hoꝵ
fecisse narrat᷑ uuiidlis¬

Expanded text:
se commemorant? — Aliud est undecim se offerre discipulis, qui propter metum Iudaeorum absconditi erant, quando ad eos clausis ingressus est ianuis et putantibus, quod uideretur in spiritu, manus et latus obtulit clauis et lancea uulneratum, aliud, quando secundum Lucam praebuit se eis in multis ar guin altero enim 2 pro consolatione mentiulis tollebatur, in altero autem tanta familiaritas erat et perseuerantia, ut cum eis pariter uesceretur. unde et Paulus apostolus refert eum quingentis simul apparuisse discipulis et in Iohanne legimus, quod piscantibus apostolis in litore steterit et partem assi piscis fauumque comederit, quae uerae resurrectionis indicia sunt. in Hierusalem autem nihil horum fecisse narratu
Abbreviated transcription (Latin):
plere posse
crederem: tñ tam arduũ hoc opuˢ
ingredi sine magno difficultatis
timore ñ possem. Scribendũ est
tam̃ ad demetriadem uirginẽ xp̃i.
uirginẽ nobilem. uirginẽ diuitẽ.
&e quod his mauis ẽ. ardore fi̾dei no
iti dacene aifficile ⁊ sau eni mra¬

Expanded text:
plere posse crederem, tamen tam arduum hoc opus ingredi sine magno difficultatis timore non possem. Scribendum tamen t ad Demetriadem virginem Christi, virginem nobilem, virginem divitem, et quod his majus est, ardore fidei, noita docere difficile est. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾sionẽ cupit ẽẽ mirabilẽ. In
scło nobilis: apud d̾m cupit esse
nobilior. Tam p̾ciosa requirit in
morib. quã contẽpsit in reb. Hc̃¬
itaq tã deuotȩ m̃tis ardorẽ. hanc
tantȩ ꝑfectionis sitĩ. qđ̃ umꝗͣ sa¬
tiabit flum̃ ingenii. que uis ali¬
quando orationis. que copia tai¬
tũ exprimere uerbis poterit.
quantũ parata ẽ uirgo reb im¬
plere: Nobis uero donanda e ue¬
nia. qͥ ad ornandũ dñi tab̃naculõ

Expanded text:
conversionem cupit esse mirabilem. In conversionem cupit esse mirabilem. In saeculo nobilis, apud Deum cupit esse nobilior. Tam pretiosa requirit in moribus, quam contempsit in rebus. Hitaque tam devotae mentis ardorem, hanc tantae perfectionis sitim, quod unquam satiabit flumen ingenii? quae vis aliquando orationis, quae copia tantum exprimere verbis poterit, quantum parata est virgo rebus implere? Nobis vero donanda est venia, qui ad ornandum Domini tabernacu
Abbreviated transcription (Latin):
tate materiȩ. cursũ orationis accen¬
dit. S nobis alio magis itinere per¬
gendũ est. quib ꝓpositũ est insti¬
tutionẽ uirginis ñ laudare. s scri¬
bere: nec tam paratas iam uirtu¬
tes eiꝰ exprimere quã parandas.
magisq reliquã ordinare uitã. ꝗͣ
ornare preteritã. Est aũ & difficil¬
limũ. cũ eiꝰ ꝑsona facere in qͣ cupi¬
ditas tanta discendi ẽ. tantꝰq ꝑfec¬
tionis ardor: ut ei quelibet perfec¬
ta doctrina. par ẽẽ uix possit. Me-¬
minit enĩ recteq meminit. quaᷤᷤ
mundi opes głamq respuerit.
quib uoluptatib renuntiaue¬
rit. quas deniq contẽpserit uitȩ
p̾sentis illecebras: ⁊ ideo conten¬
ta ñ est cõmuni hoc. mediocriq
genere uiuendi. ⁊ qd facile ipsa
multoꝵ societate uilescat. noũũ
aliqͥd & inusitatũ requirit. p̾ci¬
pux̃ ac singulare quodda flagi¬
tat: ñ minꝰ conu̾sationẽ suã quã

Expanded text:
tate materiae cursum orationis accentate materiae cursum orationis accendit: sed nobis alio magis itinere pergendum est, quibus propositum est, institutionem virginis, non laudem scribere: nec tam paratas jam virtutes ejus exprimere, quam parandas: magisque reliquam ordinare vitam, quam ornare praeteritam. Est autem difficillimum cum ejus persona facere, in qua cupiditas tanta discendi est, tantusque perfectionis ardor, ut ei quamlibet perfecta doctrina par esse vix possit. Meminit enim recteque meminit, quas mundi opes gloriamque respuerit, quibus voluptatibus renuntiaverit, quas denique contempserit vitae praesentis illecebras. Et ideo contenta non est communi hoc mediocrique genere vivendi; et quod facile ipsa multorum societate vilescat, novum aliquid et inusitatum requirit: praecipuum ac singulare quoddam flagitat. Non minus conversationem suam quam