comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sua. Nã .⁊ quod eũ scriptũ ẽ requieuisse.
utiq acreandis nouis creaturis. intelligẽ
dũ non agubernandis: qr t̾c ea quȩ non
erant fecit. a quib faciendis requieuit. qr
consũmauerat om̃ia. quȩ antequã essent
uidit esse facienda: ut deinceps ñ ea quȩ
ñ erant. s ex his quȩ ĩa erant crearet et fa¬
ceret. quicquid faceret. Ita utrũq uerõ
esse monstratur. ⁊ quod dictũ ẽ requie¬
uit ab operib suis. & quod dictũ est usq
nunc operatur : qm̃ genesis ñ pot̾ eũgelio
esse contrariũ. Uerũ his qui hec ideo dicus
ne credatur modo deus sicut illam unã.
nouas animas quȩ ñ erant facere. s ex illa
una quȩ iã erat eas creare. uel ex fonte ali¬
quo. siue thesauro quod̾a quẽ t̾c fecit eas
mittere. facile respondetur. etiã illis sex
dieb multa deũ creasse ex his naturis quas
iam creauerat: sic̃ ex aquis alites ⁊ pisces. A¬

Expanded text:
sua. nam et quod eum scriptum est requieuisse, sua. nam et quod eum scriptum est requieuisse, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, non a gubernandis, quia tunc ea, quae non erant, fecit, a quibus faciendis requieuit, quia consummauerat omnia, quae, antequam essent, uidit esse facienda, ut deinceps non ea, quae non erant, sed ex his, quae iam erant, crearet et faceret, quicquid faceret. ita utrumque uerum esse monstratur, et quod dictum est: Requieuit ab operibus suis et quod dictum est: Usque nunc operatur, quoniam genesi non potest euangelium esse contrarium. Verum his, qui haec ideo dicunt, ne credatur modo deus sicut illam unam nouas animas, quae non erant. facere, sed ex illa una, quae iam erat, eas creare uel ex fonte aliquo siue thesauro quodam, quem tunc fecit, eas mittere, facile respondetur etiam illis sex diebus multa deum creasse ex his naturis, quas iam creauerat, sic
Abbreviated transcription (Latin):
igitur neq de deo possumꝰ dicere quod uł
cogat animas fieri peccatrices. uł puniat
in nocentes. neq negare fas nobis est. eas
que sine xp̃i sacram̃to de corporib exieruis
etiam paruuloꝵ ñ nisi in dãpnationẽ trabi:¬
obsecro te quomodo hȩc opinio defenditur.
qua creduntur animȩ non ex illa una pri¬
mi hõis fieri om̃s. s sicut illa una uni. ita
singulis singulȩ: Ea uero quȩ dicuntur
alia contra hanc opinionẽ. facile picoone
sposse
refellere. sicuti est illud quo eã sibi quid̾a
uidentur urgere : quomodo consũmauerit
deus om̃ia opera sua die sexto. & septimo re¬
quieuit. si nouas adhuc animas creat. Qui¬
b si dixerimꝰ quod ex eugłio in supradicta
epta posiusti pat̾ meus usq n̾c operatur :
respondent. Usq nc̃ oꝑat᷑ dictũ ẽ. instititas
adminitrando. non nouas instituendo na¬
turas: ne scripturȩ geneseos contradicat᷑.
ubi aptissime legitur consũmasse oĩa oꝑa

Expanded text:
igitur neque de deo possumus dicere, quod uel igitur neque de deo possumus dicere, quod uel cogat animas fieri peccatrices uel puniat innocentes, neque negare fas nobis est eas, quae sine Christi sacramento de corporibus exierint, etiam paruulorum non nisi in damnationem traobsecro te, quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi hominis fieri omnes sed sicut illa una uni ita singulis singulae? Ea uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posse refellere, sicuti est illud, quo eam sibi quidam uidentur urgere, quomodo consummauerit deus omnia opera sua sexto die et septimo requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra dicta epistula posuisti: pater meus usque nunc operatur, respondent: \'operatur\' dictum est institutas administrando, non nouas instituendo naturas, ne scripturae Geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur consummasse deum omnia opera
Abbreviated transcription (Latin):
teneam: & dic michi si animȩ singillatĩ¬
in singulis hodieq nascentib fuint. ubi
in paruulis peccent ut indigeant in sacͤ¬
mento xp̃i remissione peccati peccantes
in adam ex quo caro ẽ ꝓpagata peccati.
aut si ñ peccant quã iustitia creatoris
ita peccato obligantur alieno cũ exinde
ꝓpagatis menbris mortalib inseruntor.
ut eaᷤ nisi ꝑ eccłam subuentũ fuerit. dãp¬
natio consequatur. cũ in earũ potestate
ñ sit. ut eis possit gr̃a baptismi subueniri.
Tot gͥ animarũ milia quȩ in mortib par¬
uuloꝵ sine indulgentia xp̃iani sacram̃ti
de corporib exeunt. quaeqͥtate dãpnantur.::
si noue creatȩ nullo suo p̾cedente peccato.
s uoluntate creatoris singulȩ singulis na¬
scentib adheserunt. quib eas animandis il¬
le creauit & dedit. qui utiq nouerat quod
una.queq earũ nulla sua culpa sine bap¬
tismo xp̃i de corpore fuerat exitura: Qm̃

Expanded text:
teneam, et dic mihi, si animae singillatteneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in paruulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati peccantes in Adam. ex quo caro est propagata peccati, aut, si non peccant, qua iustitia creatoris ita peccato obligantur alieno, cum exinde propagatis membris mortalibus inseruntur, ut eas, nisi per ecclesiam subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum in earum potestate non sit, ut eis possit gratia baptismi subueniri. tot igitur animarum milia, quae in mortibus paruulorum sine indulgentia Christiani sacramenti de corporibus exeunt, qua aequitate damnantur, si nouae creatae nullo suo praecedente peccato sed uoluntate creatoris singulae singulis nascentibus adhaeserunt, quibus eas animandis ille creauit et dedit, qui utique nouerat, quod unaquaeque earum nulla sua culpa sine baptismo Christi de corpore fuerat exitura? quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ut doceã. multi a me flagitant: eisq me
sicut alia multa. ⁊ hoc ignorare confiteor.
& fortasse quãuis in os meũ uerecundent᷑:
tñ apud se dicunt. Tues magist̾ in isrł. &
hec ignoras: Quod quid̾e ei dñs dixit: qͥ
erat unꝰ illoꝵ quos delectabat uocari rab¬
bi. Unde etiã ad uerũ magistrõ nocte ue¬
nit: qr fortasse erubescebat discere. qui do¬
cere consueuerat. Me autẽ pociꝰ magistrõ
audire: quã uelut magistrũ audiri de
lectat. Recolo enĩ quid dixerit eis: quos
corneliũ etiã ꝑ priorẽ petrũ: nec aliꝰ petrũ
etiã ꝑ posteriorẽ paulũ. A quocũq uerũ
dicitur: illo donante d̾r. qͥ est ipsa ueritas.
Quid si ideo adhuc ista nescimꝰ. & ea neq oras¬
do. neq lege legendo. cogitando. & racioci¬
nando inuenire potiuumꝰ. ut ꝓbemur ñ
solũ indoctos quanta caritate doceamus.
uerũ a doctis eciã quanta humilitate di¬
scamꝰ : Doce gͦ queso quod doceã. doce qͥ

Expanded text:
ut doceam, multi a me flagitant eisque me ut doceam, multi a me flagitant eisque me sicut alia multa et hoc ignorare confiteor. et fortasse, quamuis in os meum uerecundentur, tamen apud se dicunt: tu es magister in Israhel et haec ignoras? quod quidem dominus ei dixit, qui erat unus illorum, quos delectabat uocari rabbi, unde etiam ad uerum magistrum nocte uenerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueuerat. me autem magistrum potius audire quam uelut magistrum delectat audiri. recolo enim, quid dixerit eis, quos Cornelium etiam per priorem Petrum nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum; a quocumque uerum dicitur, illo donante dicitur, qui est ipsa ueritas. quid, si ideo adhuc ista nescimus et ea neque orando neque legendo neque cogitando et ratiocinando inuenire potuimus, ut probemur, non solum indoctos quanta caritate doceamus, uerum a doctis etiam quanta humilitate discamus? - Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ras sexto die consu̾mauerit deus. ⁊ septi¬
mo requieuerit: ad hibes testimonium ex
eugłio. pat̾ meus usq mͦ oꝑatur. Sic enĩ
ad marcellinũ scripsisti. In qua epła eti¬
am mei cõmemorationẽ beniuolentissime
facere dignatꝰ es: quod hic me haberet
in affrica. qui ei ipsam faciliꝰ possim expli¬
care sententiã. Quod si potuissem: non
ille hoc abste tã longe posito inquireret:
si tñ id t ex affrica scripsit. Nam q̃n
scripserit: nescio. Tantũ scio. quod de ħ
bene cognouerit cunctationẽ meã. unde
me inconsulto facere uoluit. quãquam
etiã si consuleret magis hortarer et gr̃as
nisi tu brouit̾ rescribere quã respond̾e
maliussef: credo ne suꝑfluo laborares ubi
ego essem. quẽ putabas id optime scire. qđ
ille quesuierat. Ecce uolo ut illa senten¬
tia etiã mea sit : s nondũ ẽe confirmo.
Misisti ad me discipulos: ut ea doceã. que ñ
ipse didici. Doce ergo quod doceã. Nam

Expanded text:
ras sexto die consummauerit deus, septiras sexto die consummauerit deus, septimo requieuerit, adhibes testimonium ex euangelio: pater meus usque nunc operatur. sic enim ad Marcellinum scripsisti, in qua epistula etiam mei commemorationem beniuolentissime facere dignatus es, quod hic me haberet in Africa, qui ei possem istam facilius explicare sententiam. quod si potuissem, non ille hoc abs te tam longe posito inquireret, si tamen id tibi ex Africa scripsit. nam, quando scripserit, nescio; tantum scio, quod de hoc bene cognouerit cunctationem meam, unde me inconsulto facere uoluit. quamquam, etiam si consuleret, magis hortarer et gratias nisi tu breuiter rescribere quam respondere maluisses, credo ne superfluo laborares, ubi ego essem, quem putabas id optime scire, quod ille quaesierat. ecce uolo, ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. Misisti ad me discipulos, ut eam rem doceam, quam nondum ipse didici. doce ergo, quod doceam. nam
Abbreviated transcription (Latin):
anima sit pars dei: primo qr ñ de incarna¬
tione eius s de natura queritur cũ hoc
queritur. deinde qr hoc sentuint illi con¬
tra quos agebam: & id maxime agebam.
ut creatoris inculpabilem inuiolabilem¬
q naturã. acreaturȩ uiciis & labe secer¬
nerem. cũ illi a sub̃a mali cii ꝓpriũ pͥn¬
cipiũ principesq tribuunt ipsam boni
dei substantiã exparte qua capra est. cor¬
ruptã & opp̾ssam & ad peccandi necessitatẽ
ꝑductã esse contendunt. hoc itaq excepto
hereticȩ opinionis errore. ex qua tuor re¬
liquis opinionib. quȩ nã sit eligenda
scire desidero. Quecũq eligenda ẽ. absit
ut impugnet hanc fidẽ de qua certi su¬
mꝰ. om̃i animȩ etiã paruili infantis ne¬
cessariã esse liberationẽ ex obligatione
mus: hoc certe sentis quod singulas anima ᷤᷤ
singulis nascentib eciã deus modo faciat.
Cui sententiȩ ne obiciatur. quod om̃s creato¬

Expanded text:
anima sit pars dei, primo quia non de incarnaanima sit pars dei, primo quia non de incarnatione eius sed de natura quaeritur, cum hoc quaeritur, deinde quia hoc sentiunt illitra quos agebam, et id maxime agebam, ut creatoris inculpabilem inuiolabilemque naturam a creaturae uitiis et labe secernerem, cum illi a substantia mali, cui proprium principium principesque tribuunt, ipsam boni dei substantiam ex parte, qua capta est, corruptam et oppressam et ad peccandi necessitatem perductam esse contendant. hoc itaque excepto hereticae opinionis errore ex quattuor reliquis opinionibus quaenam sit eligenda, scire desidero. quaecumque enim eligenda est, absit, ut inpugnet hanc fidem, de qua certi sumus omni animae etiam paruuli infantis necessariam esse liberationem ex obligatione mus, hoc certe sentis, quod singulas animas singulis nascentibus etiam modo deus faciat. cui sententiae ne obiciatur, quod omnes creatu
Abbreviated transcription (Latin):
berem de libero arbitrio. qui int̾ multoꝵ
manꝰ exierunt. ⁊ habentur a plurimis. uuͣ
opiniones de anime incarnatione. utrum
ex illa una quȩ primo hõi data ẽ ceterȩ ꝓ¬
pagentur.an singulis quibq nouȩ etiã
modo fiant. an alicubi iã existentes uel mit¬
tantur duunitꝰ. uel sponte labantur in
corpora. ita putaui esse tractandas. ut que¬
libet earũ uera esset ñ impediret intentio¬
nẽ meã. qua tunc aduersus eos quantis po¬
terã uirib agebam. qui naturã mali suo
principio principio p̃ditã. aduersus deum
conantur inducere. id est contra maniche¬
os. Nam de priscillianistis ad huc nichil
audieram: qui ñ multũ ab istis dissimiles
blasfemias fabulantor. Ideo quintã opi¬
nionẽ non addibi quã in tua epła inter
ceteras cõmemorasti. ne aliqu̾ã p̾terires.
ubi de hac questione interroganti reitͥp¬
sisti religiosȩ memoriȩ uiro nobisq in
xp̃i caritate gratissimo marcellino. quod

Expanded text:
berem de libero arbitrio, qui in multorum berem de libero arbitrio, qui in multorum manus exierunt et habentur a plurimis, quattuor opiniones de animae incarnatione, utrum ex illa una, quae primo homini data est, ceterae propagentur, an singulis quibusque nouae etiam modo fiant, an alicubi iam existentes uel mittantur diuinitus uel sponte labantur in corpora, ita putaui esse tractandas, ut, quaelibet earum uera esset, non impediret intentionem meam, qua tunc aduersus eos quantis poteram uiribus agebam, qui naturam mali suo principio praeditam aduersus deum conantur inducere, id est contra Manichaeos; nam de Priscillianistis adhuc nihil audieram, qui non multum ab istis dissimiles blasphemias fabulantur. ideo quintam opinionem non addidi, quam in tua epistula inter ceteras commemorasti, ne aliquam praeterires, ubi de hac quaestione interroganti rescripsisti religiosae memoriae uiro nobisque in Christi caritate gratissimo Marcellino, quod
Abbreviated transcription (Latin):
rire cepert dicenteᷤᷤ nullũ reatũ esse ex adã
tractũ. qui ꝑ baptismũ in infante solua¬
tur. Quod te sapere si scirẽ. immo nisi
te id ñ sapere scirẽ: nequaquã hoc abs
te quererem. aut querendum putarem.
S qr tenemꝰ de hac re sententiã tuã coꝵ¬
cinentẽ catholicȩ fundatissimȩ fidel qͣ
& iouiniani uaniloquia redarguens.
adhibiusti testimonium ex libro iob ne¬
mo mundꝰ in conspectu tuo. nec infans
cuiꝰ diei uniꝰ uita suꝑ terrã. deinde ad¬
uinxisti. tenemur q rei. in similitudinẽ
p̾uaricationis adȩ & liber tuus in ionã
ꝓpħam satis hoc insigniter dilucide q
declarat. ubi ieuinare paruulos ꝓpt̃
ipsum originabe peccatũ merito coac¬
tos esse dixisti: non inconuenient̾ abste
quero. hunc reatũ anima ubi contraxe¬
rit. unde oporteat eã etiã in illa etate
ꝑ sacram̃tũ xp̃ianȩ gr̃ȩ liberari. Ego quid̾e
ante aliquot annos cũ libros quosdam scri¬

Expanded text:
rire coeperunt dicentes nullum reatum esse ex Adam rire coeperunt dicentes nullum reatum esse ex Adam tractum, qui per baptismum in infante soluatur. quod te sapere si scirem, immo nisi te id non sapere scirem, nequaquam hoc abs te quaererem aut quaerendum putarem. sed quia tenemus de hac re sententiam tuam concinentem catholicae fundatissimae fidei, qua et Iouiniani uaniloquia redarguens adhibuisti testimonium ex libro Iob: Nemo mundus in conspectu tuo nec infans, cuius est diei unius uita super terram, deinde adiunxisti: 'Tenemurque rei in similitudinem praeuaricationis Adae\\ et liber tuus in Ionam prophetam satis hoc insigniter dilucideque declarat, ubi ieiunare paruulos propter ipsum originale peccatum merito coactos esse dixisti, non inconuenienter abs te quaero, hunc reatum anima ubi contraxerit, unde oporteat eam etiam in illa aetate per sacramentum Christianae gratiae liberari. Ego quidem ante aliquot annos, cum libros quosdam scri
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis uirtute tãquã sibi ad hoc suf¬
ficiente. uel ipsius corporis morte. s gr̃a
sit necessarius ad liberationẽ mediator
sine gr̃a mediatoris ⁊ sacram̃to eiꝰ. in qua¬
libet corporis ecate de corpore exierit. & in
pena futura est: & in ultimo uidicio re
ceptura corpus ad penã. Si autẽ pꝰ gene¬
re .⁊onẽ humanã quȩ facta ẽ ex adam.
regenȩretur in xp̃o. ad eiꝰ ꝑtinens socie¬
tatẽ. ⁊ requiẽ post mortẽ corporis habi¬
tura est: ⁊ corpꝰ ad głam receptura. Hȩc
st̃ quȩ de anima firmissime teneo. Nc
accipe obsecro quid requirã: ⁊ noli me
spernere : si ͤ te ñ sꝑnat qui ꝓ nob̃ dig¬
natꝰ est sperni. Quero ubi contraxerit
anima reatũ quo trahitur in condẽpna¬
tionem. etiã infantis morte preuenti.
si ei ꝑ sacram̃tũ quo etiã paruuli bap¬
tizantur. xp̃i gr̃a ñ subuenerit. Non
en̾i es ex illis qui modo noua quedam gar¬

Expanded text:
luntatis uirtute tamquam sibi ad hoc sufluntatis uirtute tamquam sibi ad hoc sufficiente uel ipsius corporis morte, sed gratsit necessarius ad liberationem mediator sine gratia mediatoris et sacramento eius in qualibet corporis aetate de corpore exierit, et in poena futuram etcepturam corpus ad poenam. si autem post generationem humanam, quae facta est ex Adam, regeneretur in Christo ad eius pertinens societatem, et requiem post mortem corporis habituram et corpus ad gloriam recepturam. haec sunt, quae de anima firmissime teneo. Nunc accipe, obsecro, quid requiram et noli me spernere; sic non te spernat, qui pro nobis dignatus est sperni. quaero, ubi contraxerit anima reatum, quo trahitur in condemnationem etiam infantis morte praeuenti, si ei per sacramentum, quo etiam paruuli baptizantur, Christi gratia non subuenerit. non enim es ex illis, qui modo noua quaedam gar
Abbreviated transcription (Latin):
rib locis. ⁊ minora in minorib. ⁊ nicħ
eoꝵ in aliqua sui parte totũ ad est. s ut
sunt partes locoꝵ. ita ociupantur par¬
tib corpoꝵ. Unde intelligitur aĩa siue
corpꝰ. suie incorporea dicenda sit. ꝓpriam
quandã habere naturã: om̃ibhis mun¬
danȩ molis elem̃tis excellentiore substan¬
tia creatã: quȩ ueracit̾ non possit in aliqua
phanthasia corporaliũ imaginũ quas ꝑ car¬
nis sensus ꝑcipimꝰ cogitari s mente intelli¬
gi. uitaq sentiri. Neq hȩc ꝑ inde loquor.
ut te quȩ tibi nota sunt doceã: s ut ape¬
riam quid firmissime de anima teneã: ne me
quisquã cũ ad ea uenero quȩ requiro. nichil
de anima. uel scientia. uel fide tenere arbi¬
trecur. Certꝰ etiam sũ aĩam nulla dei culpa.
nulla dei necessitate uel sua. s ꝓpria uo¬
luntate in peccatũ collapsam: nec libera¬
ri posse de corpore mortis huiꝰ. uel sut uo¬

Expanded text:
ribus locis et minora in minoribus et nihil ribus locis et minora in minoribus et nihil eorum in aliqua sui parte totum adest, sed, ut sunt partes locorum, ita occupantur partibus corporum. unde intellegitur, anima siue corpus siue incorporea dicenda sit, propriam quandam habere naturam omnibus his mundanae molis elementis excellentiore substantia creatam, quae ueraciter non possit in aliqua phantasia corporalium imaginum, quas per carnis sensus percipimus, cogitari, sed mente intellegi uitaque sentiri. neque haec perinde loquor, ut te, quae tibi nota sunt, doceam, sed ut aperiam, quid firmissime de anima teneam, ne me quisquam, cum ad ea uenero, quae requiro, nihil de anima uel scientia uel fide tenere arbitretur. Certus etiam sum animam nulla dei culpa, nulla dei necessitate uel sua sed propria uoluntate in peccatum esse conlapsam nec liberari posse de corpore mortis huius uel suae uo
Abbreviated transcription (Latin):
ille ñ solũ tociꝰ corporis ñ sit. s uix in corpore
udeatur: animã t̾n totã non latet. Neq id
quod sentitur. ꝑ corporis cuncta discurrit: s
ibi tantũ sentitur ubi fit. Unde gͦ ad totam
mox ꝑuenit quod ñ in toto fit. nisi qr & ibi
tota est ubi fit. nec ut tota ibi sit cetera dese¬
rit. Uiuuisenĩ & illa ea p̾sente: ubi nichil ta¬
le factũ est. Qd̃ si fieret. ⁊ utrũq simul fie¬
ret: simul utrũq totã parit̾ non lateret
Pinde ⁊ in õib simul ⁊ in singulis particu¬
lis corporis sui tota simul ẽẽ ñ posset. si ꝑ
illas ita diffunderetur. ut uidemꝰ corpora
diffusa ꝑ spacia locoꝵ. minorib suis par¬
tib minora occupare. ⁊ ampliorib ampli¬
ora. Quappt̾ si anima corpꝰ ẽẽ dicenda est.
non est certe corpꝰ quale terrenũ est. nec
quale humidũ. aut deriũ. aut etereum
Om̃ia quippe talia maiora sunt in maio¬

Expanded text:
ille non solum totius corporis non sit, sed uix in corpore ille non solum totius corporis non sit, sed uix in corpore uideatur, animam tamen totam non latet neque id, quod sentitur, per corporis cuncta discurrit, sed ibi tantum sentitur, ubi fit. unde ergo ad totam mox peruenit, quod non in toto fit, nisi quia et ibi tota est, ubi fit, nec, ut tota ibi sit, cetera deserit ? uiuunt enim et illa ea praesente, ubi nihil tale factum est. quod si fieret et utrumque simul fieret, simul utrumque totam pariter non lateret. proinde et in omnibus simul et in singulis particulis corporis sui tota simul esse non posset, si per illas ita diffunderetur, ut uidemus corpora diffusa per spatia locorum minoribus suis partibus minora occupare et amplioribus ampliora. quapropter, si anima corpus esse dicenda est, non est certe corpus, quale terrenum est nec quale humidum aut aerium aut aetherium. omnia quippe talia maiora sunt in maio
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is substantia. uel essentia. uel si quid ap¬
tius nuncupatur id qd̾ aliqͦmodo ẽ in se ip¬
so: corpus est aĩa. Itẽ si eã solam incorporeã
placet appellare naturã quȩ su̾me incõmu¬
tabilis. ⁊ ubiq teta ẽ. corpus e̾ anima: qm̃
dine. altitudine ita sistitur uel mouet᷑.
ut maiore sui parte maiorẽ locũ occupet.¬
⁊ breuiore breiuorẽ. minꝰq sit in parte
qũa in toto: non est corpꝰ anima. Etotum
quippe corpꝰ quod animat. ñ locali diffu¬
sione: s quadã uitali intentione porrigi¬
tur. Nam ꝑ om̃s eiꝰ particulas tota simul
adest: nec minor inminorib. ⁊ in maiorib
maiorꝰ s alicubi intentiꝰ. alicubi remissiꝰ:
⁊ in õib tota. n in singulis tota est. Neq
enĩ alit̾. quod in corpore. etiã non toto sen¬
tie: tam̃ tota sencit. Nã cũ exiguo puncto
in carne uixa aliquid tangitur: quãuis locus

Expanded text:
omnis substantia uel essentia uel, si quid apomnis substantia uel essentia uel, si quid aptius nuncupatur id, quod aliquo modo est in se ipso, corpus est anima. item, si eam solam incorpoream placet appellare naturam, quae summe incommutabilis et ubique tota est, corpus est anima, quoniam dine, altitudine ita sistitur uel mouetur, ut maiore sui parte maiorem locum occupet et breuiore breuiorem minusque sit in parte quam in toto, non est corpus anima. per totum quippe corpus, quod animat, non locali diffusione, sed quadam uitali intentione porrigitur; nam per omnes eius particulas tota simul adest nec minor in minoribus et in maioribus maior, sed alicubi intentius, alicubi remissius et in omnibus tota et in singulis tota est. neque enim aliter, quod in corpore etiam non toto sentit, tamen tota sentit; nam cum exiguo puncto in carne uiua aliquid tangitur, quamuis locus
Abbreviated transcription (Latin):
dicitus ab eis qui animã dei partẽ esse uolunt.
hanc eius labem ac turpitudinẽ quã uidemꝰ
sa illi e̾e. s ex corpore. Quid int̾est unde egro¬
tet: quȩ si esset incõmutabilis. aliquomodo.
Nam quod uere incõmutabile. & incorrupti¬
bile est: nulliꝰ rei accessu cõmutari uel cor¬
rũpi potest. Alioquin: non achillea tantũ
sicut ferunt fabulȩ. s om̃is caro esset inuul¬
nerabilis. si nullus ei casus accideret. Non ẽ
itaq natura incõmutabilis: quȩ aliquo mo¬
do. aliqua causa. aliqua parte mutabilis ẽ.
Deũ autẽ. nefas est. nisi uere. sũmeq incom¬
mutabilem credere. Non est gͥ aĩa pars dei.
Incorporeã quoq esse anim̃a. ⁊ si difficile tar¬
diorib ꝑsuaderi possit: michi tñ fateor esse
ꝑsuasum. S ne uerbi controuersiam uel su¬
ꝑfluo faciã. uel merito patiar. qm̃ cũ de re
constat ñ opus est certare de nõie: si corpꝰ ẽ

Expanded text:
dicitur ab eis, qui animam dei esse partem uolunt, dicitur ab eis, qui animam dei esse partem uolunt, hanc eius labem ac turpitudinem, quam uidemusa illi esse, sed ex corpore. quid interest, unde aegrotet, quae si esset incommutabilis, unde nam quod uere incommutabile et incorruptibile est, nullius rei accessu commutari uel corrumpi potest. alioquin non Achillea tantum, sicut fabulae ferunt, sed omnis caro esset inuulnerabilis, si nullus ei casus accideret. non est itaque natura incommutabilis, quae aliquo modo, aliqua causa, aliqua parte mutabilis est; deum autem nefas est nisi uere summeque incommutabilem credere: non est igitur anima pars dei. Incorpoream quoque esse animam etsi difficile tardioribus persuaderi potest, mihi tamen fateor esse persuasum. sed ne uerbi controuersiam uel superfluo faciam uel merito patiar, quoniam, cum de re constat, non est opus certare de nomine, si corpus est
Abbreviated transcription (Latin):
sub iungã quid michi adhuc expediri ue¬
lim. Anima hõis immortalis est : scd̃m quen¬
dam modũ suũ. Non enĩ om̃imodo sicut
deus : de quo dictũ est qr solus habeat immor¬
talitatem. Nam de animȩ mortib sc̃a scrip¬
tura multa cõmemorat. unde illud est. si¬
ne mortuos sepelire mortuos suos s quod
ita moritur alienata a uita dei. ut tñ in
natura sua uiuere ñ oĩo desistat. i̾ta morta¬
lis ex aliqua causa inuenitur. ut etiã ĩmor¬
talis ñ sine ratione dicatur. Non est pars di
anima. Si enĩ hoc esset : om̃imodo incõmu¬
tabilis. atq incorruptibilis esset. Quod si es¬
set nec deficeret in det̾uis. nec ꝓficeret in
meliꝰ.: nec aliquid in semet ipsa uel incipe¬
ret habere quod ñ habebat: uel desinerit
habere quod habebat: quantũ ad ipsiꝰ af¬
fectiones attinet. Qũa uero alit̾ se hab eat.
non opus esse extrinsecus testimonio: qͥs¬
quis se ipsũ auertit agnoscit. Frustra ail

Expanded text:
subiungam, quid mihi adhuc expediri uesubiungam, quid mihi adhuc expediri uelim. anima hominis inmortalis est secundum quendam modum suum. non enim omni modo sicut deus, de quo dictum est, quod solus habeat inmortalitatem — nam de animae mortibus sancta scriptura multa commemorat, unde illud est: sine mortuos sepelire mortuos suos —, sed quod ita moritur alienata a uita dei, ut tamen in natura sua uiuere non omnino desistat, ita mortalis ex aliqua causa inuenitur, ut etiam inmortalis non sine ratione dicatur. non est pars dei anima. si enim hoc esset, omni modo incommutabilis atque incorruptibilis esset. quod si esset, nec deficeret in deterius nec proficeret in melius nec aliquid in semet ipsa uel inciperet habere, quod non habebat, uel desineret habere, quod habebat, quantum ad eius ipsius affectiones pertinet. quam uero aliter se habeat, non opus est extrinsecus testimonio; quisquis se ipsum aduertit, agnoscit. frustra autem
Abbreviated transcription (Latin):
lum cepit aduentꝰ sui fructũ: primo ne de
me multũ famȩ crederet. deinde docui hõiem
quod potui: quod autẽ ñ potiu. unde disce¬
re posset ãmonui. atq ut ad te iret horta¬
tus sum. Qua in re consiliũ uel p̾ceptũ me¬
um cũ libent̾ & obȩdient̾ acciꝑet: rogaui
eum. ut abste ueniens ꝑ nos ad ꝓpria re¬
mearet. Qũa eius pollicitationem dccasio¬
nem mͥ credidi a dño esse concessam: qua tibi
scriberẽ de his que ꝑ te scire cupio. Quere¬
bam enĩ quẽ ad te mitterẽ: nec michi facile
occurrebat idoneus & fide agendi. ⁊ alacri¬
tate obediendi. & exercitatione ꝑegrinandi.
Ubi gͦ istũ uiuenẽ ex ꝑtꝰ sum: eũ ipsũ esse qͣ¬
lem a dño petebã. dubitare ñ potui. Accipi
igitur quȩ michi queso aperire. ac dissere¬
re ñ graueris. Questio de anima multos mo¬
uet: in quib ⁊ me ẽẽ ꝯficeor. Nam quid de
anima firmissime teneã non tacebo: deinde

Expanded text:
lum cepit aduentus sui fructum: primo, ne de lum cepit aduentus sui fructum: primo, ne de me multum famae crederet; deinde docui hominem, quod potui, quod autem non potui, unde discere posset, admonui atque, ut ad te iret, hortatus sum. qua in re consilium uel praeceptum meum cum libenter et oboedienter acciperet, rogaui eum, ut abs te ueniens per nos ad propria remearet. quam eius pollicitationem tenens occasionem mihi credidi a domino esse coscriberem de his, quae per te scire cupio. quaerebam enim, quem ad te mitterem, nec mihi facile occurrebat idoneus et fide agendi et alacritate oboediendi et exercitatione peregrinandi. ubi ergo istum iuuenem expertus sum, eum ipsum esse, qualem a domino petebam, dubitare non potui. Accipe igitur, quae mihi peto aperire ac disserere non graueris. quaestio de anima multos mouet, in quibus et me esse confiteor. nam quid de anima firmissime teneam, non tacebo; deinde
Abbreviated transcription (Latin):
magis tñ discere. quã quȩ doceant ignorare.
Nichil equidem molestius fero in om̃ib an¬
gustiis meis. quas patior in difficillimis que¬
stionib. quã t̃a longinquã tuȩ caritatis
absentiã. ut uix possim meas dare. uł reci¬
pere litteras tuas ꝑ int̾ualla ñ dierũ. non
mensiũ s aliquot annoꝵ: cũ si fieri posset
cotidie p̾sentẽ te habere uellem. cũ quo loq̃¬
rer quicquid uellem. Nec ideo tñ non debui
facere quod potui: si ñ potui totũ qd uolui.
Ecce uenit ad me religiosus uiuenis. catholi
suis. uigil ingenio. paratꝰ eloquio. flagrans sto¬
dio. utile uas in domo dñi esse desiderans ad
refellendas falsas ꝑnitiosasq doctrinas. q̃
animos hispan.oꝵ multo infelitiꝰ quã cor¬
pora barbaricus gladiꝰ trucidaruN. Nam
inde ad nos usq ab occeani lit ore ꝓperauit.
fama excitꝰ. quod a me posset de bũ quȩ scire
uellet. quicquid uellet audire. Neq nul¬

Expanded text:
magis tamen discere quam, quid doceant, ignorare. magis tamen discere quam, quid doceant, ignorare. nihil equidem molestius fero in omnibus angustiis meis, quas patior in difficillimis quaestionibus, quam in tam longinquo tuae caritatis absentiam, ut uix possim meas dare, uix recipere litteras tuas per interualla non dierum, non mensium sed aliquot annorum. cum, si fieri posset, cotidie praesentem te habere uellem, cum quo loquerer, quicquid uellem. nec ideo tamen non debui facere, quod potui, si uon potui totum, quod uolui. Ecce uenit ad me religiosus iuuenis catholicnoster Orosius uigil ingenio, paratus eloquio, flagrans studio, utile uas in domo domini esse desiderans ad refellendas falsas perniciosasque doctrinas, quae animas Hispanorum multo infelicius quam corpora barbaricus gladius trucidarunt. nam inde ad nos usque ab Oceani litore properauit fama excitus, quod a me posset de his, quae scire uellet, quicquid uellet, audire. neque nul
Abbreviated transcription (Latin):
dei miscd̾ia qui nos adiuuit in difficilli¬
mo principio supradicti operis: quod ip¬
se aduiuet in pen ultimis ꝓphȩ partib
in quib gog ⁊ magogbella narrantur. & in
extremis. in quib sacratissimi & in explicabi¬
lis tẽpli edi.ficatio. uarietas. m̃suraq descri
dari. tantꝰ ac talis est. ⁊ sic eruditꝰ in lege do¬
mini: ut absq rogatu nr̃o instruere uos
possit. ⁊ nr̃am suꝑ cunctis questionib scrip¬
turarũ. ꝓ modulo cõmunis ingenii explica¬
re sententiã. Incolumes uos & plixa etate
e um nr̃m qui nos uocauit in su¬
um regnũ & głam. ⁊ rogaui & rogo:
ut hoc quod ad te scribo sc̃ȩ sertbe
sce̾ fr̃ iheronime. consulens te de his quȩ n¬
scio fructuosũ esse nobis uelis. Qũaquã enĩ te
multo qũa ego sũ etate maiorem : tñ ipse¬
etiã iam senex consulo. S ad discendũ qd̃
opus est. nulla mͥ etas sera uideri potest:
qr & si senes magis decet docere ꝗͣ discere:

Expanded text:
dei misericordia, qui nos adiuuit in difficillidei misericordia, qui nos adiuuit in difficillimo principio supra dicti operis, quod ipse adiuuet et in paene ultimis prophetae partibus, in quibus Gog et Magog bella narrantur, et in extremis, in quibus sacratissimi et inexplicabilis templi aedificatio, uarietas mensuraque descridari, tantus ac talis est et sic eruditus in lege domini, ut absque nostro rogatu instruere uos possit et nostram super cunctis quaestionibus scripturarum pro modulo communis ingenii explicare sententiam. incolumes uos et prolixa aetm nostrum, qui nos uocauit in suum regnum et gloriam, et rogaui et rogo, ut hoc, quod ad te scribo, sancte frater Hieronyme, consulens te de his, quae nescio, fructuosum esse nobis uelit. quamquam enim te multo. quam ego sum, aetate maiorem tamen etiam ipse iam senex consulo; sed ad discendum, quod opus est, nulla mihi aetas sera uideri potest, quia, etsi senes magis decet docere quam discere.
Abbreviated transcription (Latin):
dio. ita animꝰ meiis occidentaliũ ꝓ uin¬
tiarũ & maxime urbis rome uastatione
confusus est. ut uixta uulgare ꝓuerbiũ.
ꝓpriũ quoq ignorarẽ uocabulum. diu¬
q taciu. sciens tẽpus esse lacrim arum.
hoc autẽ anno cũ tres explicassem libris.
scriptura de hysmael. contra faciẽ õiũ
lestinȩ. phenicis. syrie. ꝑcucurrit cit in¬
star torrentis cuncta secũ trahens: ut uix
dere. Quod si uixta inclitũ oratorẽ. silent
int̾ arma leges: quantomagis studia scͥp¬
turarũ. quȩ ⁊ libroꝵ multitudine. ⁊ silen¬
tio. ac librarioꝵ sedulitate. quodq ꝓpriũ
est. securitate. & ocio dictantiũ. indigint:
Duos itaq libros misi sc̃ȩ filiȩ meȩ fabiolȩ
quoꝵ exẽpla ab ipsa si uolueris potueriᷤ
mutuare. Pangustia quippe tẽporis: ali¬
os describere ñ potui. Quos cũ legeris et
uestibula iuderis : facilis coniectura erit
qualis ipsa futura sit domꝰ. S credo in

Expanded text:
dio ita animus meus occidentalium prouindio ita animus meus occidentalium prouinciarum et maxime urbis Romae uastatione confusus est, ut iuxta uulgare prouerbium proprium quoque ignorarem uocabulum, diuque tacui sciens tempus esse lacrimarum. hoc autem anno, cum tres explicassem libros, scriptura de Ismahel: Contra faciem omniumlaestinae, Phoenices, Syriae percucurrit ad instar torrentis cuncta secum trahens, ut uix dere. quod si iuxta inclitum oratorem \'silent inter arma leges\', quantoturarum, quae et librorum multitudine et silentio ac librariorum sedulitate, quodque uel proprium est, securitate et otio dictantium indigent! duos itaque libros misi sanctae filiae meae Fabiolae, quorum exempla, si uolueris, ab ipsa poteris mutuari; pro angustia quippe temporis alios describere non potui. quos cum legeris et uestibula uideris, facilis coniectura erit, qualis ipsa futura sit domus. sed credo in
Abbreviated transcription (Latin):
linaris. & maxima pars occidentaliũ au¬
tumat. ut quomͦ corpꝰ ex corpore. sic aĩa
nascatur ex anima. ⁊ simili cũ brutis ani¬
mantib conditione subsistat. Suꝑ quo
quid michi uidetur. in opusculis contͣ
rufinũ scripsisse me noui: aduersus eũ
libellũ qũe sc̃ȩ memoriȩ anastasio ep̃o¬
romanȩ eccłiȩ edidit. In quo lubrica & sub¬
dola. immo stulta confessione. dũ auditorũ
simplicitati illudere nititur: suȩ fidei im¬
mo ꝑfidiȩ illusit. Quos libros reor sc̃m pa¬
rentem ur̃m habere oceanũ. Olim enĩ edi¬
ti sunt. multis rufini libris aduersus
nos calũpnias respuentes. Certe habes ibi¬
uirũ sc̃m ⁊ eruditũ augustinũ ep̃m. qui
uiua ut aunt uoce docere te poterit.
⁊ suã immo ꝑ se nr̃am ex plicare senten¬
tiam. I ezechielis uolum̃ olim aggredi
uolui. ⁊ sponsionem creberrim̃ã studiosis
lectorib reddere: s in ipso dictandi exor¬

Expanded text:
linaris et maxima pars occidentalium aulinaris et maxima pars occidentalium autumat, ut, quomodo corpus ex corpore, sic anima nascatur ex anima et simili cum brutis animantibus condicione subsistat. super quo quid mihi uideretur, in opusculis contra Rufinum olim scripsisse me noui aduersus eum libellum, quem sanctae memoriae Anastasio, epRomanae ecclesiae, dedit, in quo lubrica et subdola, immo stulta confessione, dum auditorum simplicitati inludere nititur, suae fidei, immo perfidiae, inlusit; quos libros reor sanctum parentem uestrum habere Oceanum. olim enim editi sunt multis Rufini libri aduersus nos caluuirum sanctum et eruditum Augustinum episcopum, qui uiua, ut aiunt, uoce docere te poterit et suam, immo per se nostram explicare sententiam. Ezechielis uolumen olim adgredi uolui et sponsionem creberrimam studiosis lectoribus reddere, sed in ipso dictandi exor
Abbreviated transcription (Latin):
atq om̃i officioꝵ caritate uenerandiᷤ
filus. marcellino. ⁊ anasichiȩ:. Ieroni¬
mus in xp̃o salutẽ. Tand̾e ex affrica ur̃ȩ lit¬
teras unanimitatis accepi: ⁊ ñ penitet in¬
pudentiȩ qua tacentib uob̃ epłas meas fre¬
quent̾ ingessi: ut rescriptũ mererer. & uos
esse sospites. ñ aliis nuntiantib. s ur̃o po¬
tissimum sermone cognoscerem. Suꝑ aĩȩ
statu memini ur̃ȩ questiunculȩ. immo
maximȩ eccłiasticȩ questionis. utrũ lapsa
de celo sit. ut puitagoras. philo. om̃sq pla¬
tonici ⁊ origenes putant: an a ꝓpria dei
substantia. ut stoici. manicheus. ⁊ hispa¬
na priscilliani heresis suspicant᷑. an in
thesauro habeantur dei olim conditȩ. ut qͥ¬
dam eccłastici stulta ꝑsuasione confidunt :
an cotidie a d̾o fiant ⁊ mittant᷑ in corpo¬
ra. scom illud quod in eugłio scriptũ est.
pater meus usq modo operatur. ⁊ ego ope¬
ror: an certe ex traduce. ut tertullianꝰ. apol¬

Expanded text:
e uenerandis filiis Marcellino et Anapsychiae Hieronymus in Christo salutem. Tandem ex Africa uestrae litteras unanimitatis accepi et non paenitet inpudentiae, qua tacentibus uobis epistulas meas frequenter ingessi, ut rescriptum mererer et uos esse sospites non aliis nuntiantibus sed uestro potissimum sermone cognoscerem. super animae statu memini uestrae quaestiunculae, immo maximae ecclesiasticae quaestionis, utrum lapsa de caelo sit, ut Pythagoras philosophus omnesque Platonici et Origenes putant, an dsiOQVOia dei substantiae, ut Stoici, Manicheus et Hispana Priscilliani heresis suspicantur, an in thesauro habeantur dei olim conditae, ut quidam ecclesiastici stulta persuasione confidunt, an cotidie a deo fiant et mittantur in corpora secundum illud, quod in euangelio scriptum est: pater meus usque modo operatur et ego operor, an certe ex traduce, ut Tertullianus, Apol
Abbreviated transcription (Latin):
gratiȩ. in multis enĩ offendimꝰ omnes.
Quanto quisq magis minꝰ ue peccaue¬
rit. tanto in peccato cõmittendo maior
quanto in diligendo deo ⁊ ꝑximo minor:
⁊ rursus tanto minor in peccati ꝑpetͣ¬
tione. quanto maior ĩ di ⁊ ꝓximi dilectiõe.
Tanto itaq plenior iniquitatis: quanto ina¬
nior caritatis. & tc̃ ꝑfecti sumꝰ in caritate:
quando nichil restat ex infirmitate. Nec
sane quantũ arbitror putandũ est leue
esse peccatũ in ꝑsonarum acceptione ha¬
bere fidem dñi nr̃i iħu xp̃i: si illam dis¬
tantiã sedendi ac standi. ad honores eccłia¬
sticos referamꝰ. Quis enĩ ferat eligi di¬
uitem ad sedem honoris eccłiȩ: contemp¬
to paupere instructiore atq sanctiore:
Si autẽ de cotidianis consessib loquit᷑:
quis ñ hinc peccat᷑. si tñ peccat. nͥ cum
apud se ipsũ intus ita uidicat. ut ei
tanto melior. quanto ditior illẜuidea¬
tur. hoc enĩ uidetur significasse. nos

Expanded text:
gratiae: in multis enim offendimus omnes. gratiae: in multis enim offendimus omnes. quanto quisque magis minusue peccauerit, tanto in peccato committendo maior, quanto in diligendo deo et proximo minor et rursus tanto minor in peccati perpetratione, quanto maior in dei et proximi dilectione, tanto itaque plenior iniquitatis, quanto inanior caritatis, et tuae perfectissimus in caritate, quando nihil restat ex infirmitate. Nec sane, quantum arbitror, putandum est leue esse peccatum in personarum acceptione habere fidem domini Iesu Christi, si illam distantiam sedendi et standi ad honores ecclesiasticos referamus. quis enim ferat eligi diuitem ad sedem honoris ecclesiae contempto paupere instructiore atque sanctiore? si autem de cotidianis consessibus loquitur, quis non hic peccat, si tamen peccat, nisi cum apud se ipsum intus ita iudicat, ut ei tanto melior, quanto ditior illo uideatur ? hoc enim uidetur significasse dicendo:
Abbreviated transcription (Latin):
legis: caritas. Nemo autẽ diligit ꝓximũ¬
nisi diligens deũ: ut quantũ potest ꝓxi¬
mo impendat quẽ diligit tãquã se ipsũ.
ut ⁊ ille diligat deũ. Quẽ si ipse non di¬
ligit: nec se. nec ꝓximũ diligit. Ac ꝑ hoc qͥ
totam seruauerit legem. si in uno offen¬
derit. fit om̃iũ reus : qr contra caritatẽ
facit. unde tota lex pendet. Reuis itaq
fit om̃iũ: faciendo contra eã in qua pen¬
dent om̃ia. Cur gͦ non dicantur paria
peccata: An forte qr magis facit contͣ
caritatẽ qui grauiꝰ peccat. minꝰ qui le¬
dem om̃iũ reus: s grauiꝰ peccans uel in
plurib peccans. magis reus. leuiꝰ autẽ
uel in pauciorib peccans minꝰ reus. tas¬
to scilicet maiore reatu quanto ampliꝰ.
tanto minore quanto minꝰ peccauerit:
tamen etiã si in uno offenderit. reus õi¬
um. qr contra eã fecit in qua pendent
om̃ia: Quȩ si uera sunt: eo modo ⁊ illd̾
absoluitur quod ait homo etiã apłicȩ

Expanded text:
LegisLegisnisi diligens Deum, et hoc, quantum potest, proximo impendat, quem diligit tanquam semetipsum, ut et ille diligat Deum: quem si ipse non diligit, nec se, nec proximum diligit. Ac per hoc qui totam legem seruauerit, si in uno offenderit, fit omnium reus, quia contra caritatem facit, unde tota lex pendet. reus itaque fit omnium faciendo contra eam, in qua pendent omnia. Cur ergo non dicantur paria peccata? an forte quia magis facit contra caritatem, qui grauius peccat, minus, qui ledem omnium reus, sed grauius peccans uel in pluribus peccans magis reus, leuius autem uel in paucioribus peccans minus reus, tanto maiore scilicet reatu, quanto amplius, tanto minore, quanto minus peccauerit, tamen, etiam si in uno offenderit, reus omnium, quia contra eam facit, in qua pendent omnia ? quae si uera sunt, eo modo et illud absoluitur, quod ait homo etiam apostolicae
Abbreviated transcription (Latin):
possit. Si autẽ p̾cepta non essent. ñ utiq
esset ubi se homo certius inspiceret: ⁊ u¬
deret unde auerteretur. quo conaretur.
quare gratularetur. quid p̾caret᷑. Mag¬
na est ergo utilitas p̃ceptoꝵ. si libero ar¬
bitrio tantũ detur. ut gr̃a dei amplius
honoretur. Quȩ si ita se habent. unde
fit om̃iũ reus. si in uno offendat qui
totã legem seruauertt: An forte quia
plenitudo legis est caritas qua deus ꝓxi¬
mus q diligitur. in quib p̾ceptis carita¬
tis tota lex pendet ⁊ ꝓpħȩ. merito fit om̃i¬
um r̾eus. qui contra illam fac̃ in qͣ pen
dent om̃ia: Nemo autẽ peccat nisi ad¬
uersus illam faciendo: qr non adultera¬
bis. ñ homiꝰdiũ facies. non furaberis. nos
concupisces. ⁊ si quod est aliud mandatõ
in hoc sermone recapitulatur: in eo qd di
liges ꝑximũ tux̃ tanqũa te ipsũ. Dilectio
ꝑximi: malũ ñ oꝑatur. Plenitudo autẽ

Expanded text:
possit. si autem praecepta non essent, non utique possit. si autem praecepta non essent, non utique esset, ubi se homo certius inspiceret et uideret, unde auerteretur, quo conaretur. qua re gratularetur, quid precaretur. magna est ergo utilitas praeceptorum, si libero arbitrio tantum detur, ut gratia dei amplius honoretur. Quae si ita se habent, unde fit omnium totam legem servaverit. An forte quia plenitudo legis est charitas, qua Deus proximusque diligitur, in quibus praeceptis charitatis tota lex pendet et prophetae, merito fit omnium reus, qui codent omnia? Nemo autem peccat, nisi adversus illam faciendo, quia non adulterabis, non homicidium facies, non furaberis, non concupisces, et si quod aliud est mandatum, in hoc sermone recapitulatur, in eo quod est, diliges proximum tuum tanquam teipsum. Dilectio proximi malum non operatur. Plenitudo autem
Abbreviated transcription (Latin):
ut generalit̾ breuit̾ q cõplectar quã de¬
de uirtute habeo notionẽ: quod ad recte
uiuendũ attinet. uirtus est caritas. qͣ id
quod diligendũ est diligitur. Hȩc in aliis
maior: in aliis minor: in aliis nulla est.
Plenissima uero quȩ iam ñ possit augeri.
quãdiu hic homo uiuit in nemine. Quam
du autẽ augeri potest: ꝓfecto illud quod
minus est quã debet. ex uiuo est Ex quo
uicio. non est uistꝰ in t̾ra qui faciat bonũ
& ñ peccabit. ex quo uicio. ñ iustificabit᷑
in conspectu dei om̃is uiuens. Ept̾ quod ui¬
cium sidixerimꝰ quia peccatũ non habemꝰ
nos ipsos decipimus : ⁊ ueritas in nobis nos
est. Ppt̾ quod etiã quantũlibet ꝓfecerimꝰ.
necessariũ est nobis dicere. dimitte nobis
debita nr̃a: cũ iam om̃ia in baptismo dicta
facta. cogitata dimissa sint. Quid itaq
Quis recte uidet ubi. ⁊ qn & unde speran¬
da sit illa ꝑfectio cui non sit quod adici

Expanded text:
ut generaliter breuiterque conplectar, quam ut generaliter breuiterque conplectar, quam de uirtute habeo notionem, quod ad recte uiuendum adtinet, uirtus est caritas, qua id, quod diligendum est, diligitur. haec in aliis maior, in aliis minor, in aliis nulla est, plenissima uero, quae iam non possit augeri, quam diu hic homo uiuit, in nemine; quam diu autem augeri potest, profecto illud, quod minus est, quam debet, ex uitio est. ex quo uitio non est iustus in terra, qui faciet bonum et non peccabit. ex quo uitio non iustificabitur in conspectu dei omnis uiuens. propter quod uitium, si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. propter quod etiam, quannecessarium est nobis dicere: Dimitte nobis debita nostra, cum iam omnia in baptismo dicta. facta, cogitata dimissa sint. uidet itaque, qui recte uidet, ubi et quando et unde speranda sit illa perfectio, cui non sit quod adici
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. nec tñ ideo non est prauo prauius.
distorto q distortius. Si autẽ quod puto
esse ueruis sacrisq luteris congruentiꝰ.
ita sunt animȩ intentiones ut corporis
menbra. non quo uideantur locis. s qͦd
sentiantur affectib. ⁊ aliud illuminat᷑
ampliꝰ. aliud minꝰ. aliud om̃ino caret
lumine. & tenebroso inumbratur obsta¬
culo ÷ ꝓfecto ita ut quisq illustratione
piȩ caritatis affectus est. in alio actu magis.
in alio minꝰ. in aliqͦ nichil: sic dici potest ha¬
bere aliã. aliã non habere. aliam magis. ali¬
am minus habere uirtutẽ. Nam & ma¬
ior est in isto caritas quã in illo. recte possu¬
mus dicere ⁊ aliqua in isto. nulla in illo.
quantũ ꝑtinet ad caritatẽ quȩ pietatis :÷.
⁊ in ipso uno hõie. quod maiorẽ habeat
pudicitiã quã patientiã: ⁊ maiorẽ hodie
quã heri si ꝓficit. ⁊ adhuc ñ habeat conti¬
nentiã. ⁊ habeat non parũa miscd̃iam. Et

Expanded text:
tum est nec tamen ideo non est prauo prauius tum est nec tamen ideo non est prauo prauius distortoque distortius. si autem — quod puto esse uerius sacrisque litteris congruentius — ita sunt animae intentiones ut corporis membra, non quod uideantur locis, sed quod sentiantur affectibus, et aliud inluminatur amplius, aliud minus, aliud omnino caret lumine et tenebroso inumbratur obstaculo, profecto ita, ut quisque inlustratione piae caritatis affectus est in alio actu magis, in alio minus, in alio nihil, sic dici potest habere aliam, aliam non habere, aliam magis minusue habere uirtutem. nam et \'maior est in isto caritas quam in illo\' recte possumus dicere et \'aliqua in isto, nulla in illo\', quantum pertinet ad caritatem, quae pietas est, et in ipso uno homine, quod maiorem habeat pudicitiam quam patientiam et maiorem hodie quam heri, si proficit, et adhuc non habeat continentiam et habeat non paruam misericordiam. Et
Abbreviated transcription (Latin):
mus. tanquã de abditissima spelunca eg̾¬
dientem uicina lucis afflatũ tanto magis
quantomagis propinquat egressui: ut il¬
lud quod in eo lucet. sit utiq ex lumine
quo ꝓgreditur. illud autẽ quod adhuc ob¬
scurum est. sit ex tenebris unde egredit᷑.
Itaq ⁊ non iuistificabitur in conspectu di
om̃is uiuens: ⁊ tñ uistꝰ ex fide uiuit. et
induti sunt sc̃ĩ iustitia. alius maiꝰ aliꝰ
minꝰ : ⁊ nemo hic uiuit sine peccato. et
hoc alius magis. alius minꝰ: optimꝰ aũ
oblitus cui loquor. doctori similis fac¬
tus sum. cum proposuerĩ quod abste
discere uelim:S qr de peccatoꝵ pari¬
litate. unde  id quod agebam incidit que
stio. examinandã tibi sententiã meã ꝓme¬
re statueram. iam eam tandẽ aliquando cos¬
cludam: qr ⁊ si uerũ est eum qui habet una
om̃s habere uirtutes. eũ qui uña ñ habet
nullam habere: nec sic peccata sunt paria:
quia ubi uirtꝰ nulla est. nichil quidẽ rec¬

Expanded text:
mus tamquam de abditissima spelunca egremus tamquam de abditissima spelunca egredientem uicinia lucis afflatum tanto magis, quanto magis propinquat egressui, ut illud, quod in eo lucet, sit utique ex lumine, quo progreditur, illud autem, quod adhuc obscurum est, sit ex tenebris, unde egreditur. itaque et non iustificabitur in conspectu dei omnis uiuens et tamen iustus ex fide uiuit. et induti sunt sancti iustitia alius magis, alius minus et nemo hic uiuit sine phoc alius magis, alius minus; optimus autem oblitus cui loquor, doctori similis factus sum, cum proposuerim quid abs te discere velim? Sed quia de peccatorum parilitate, unde in id quod agebam incidit qustio, examinandam tibi sententiam meam promere statueram, iam eam tandem aliquando concludam, quia, etsi uerum est eum, qui habet unam, omnes habere uirtutes, eum, qui unam non habet, nullam habere, nec sic peccata sunt paria, quia, ubi uirtus nulla est, nihil quidem rec