comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri dignitate malim: ꝗͣ amb̾itione. maioremq fructũ
ponere in ꝑpetuitate laudis: ꝗͣ inceleriate praeture¬
gum secundo. Suntoq aedues curatores urbis. an¬
none ludorumq solemnium. ollisq adhonoris a¬
plioris gradum prius accensus esto: & Liuius in

Expanded text:
ri dignitate malim quam ambitione maioremque fructum ponere in perpetuitate laudis quam in celeritate praetur7 'Suntoque aediles curatores urbis annonae ludorumque sollemnium, ollisque ad honoris amplioris gradum is primus ascensus esto.' 'Cen
Abbreviated transcription (Latin):
cum aerarium populi auctius esse cepisset ut essent: ꝗ
conseruandȩ pecuniae causa creati erant. & quia de
capite ciuis Romani iniussu populi non erat ꝑmissũ
consulibus ius dicere propsterea questores constitue¬
bantur apopulo: qui capitalibus rebus praessent.
dis origo antiquissima & poene ante omnes magis
Romulum: & Nummam pompisium binos quaesto¬
res habuisse quos ip̃i non sua uoce. & sed & populi
suffragio crearent referti. Sed Plutarchus in proble¬

Expanded text:
cum aerarium populi auct‹i›u‹s› esse coepisset, ut essent qui conseruandae pecuniae causa creati erant. Et quia, ut diximus, de capite ciuis Romani iniussu populi non erat lege permissum consulibus ius dicere, propterea quaestores constituebantur a populo, qui capitalibus rebus praeessent: dis antiquissima est et paene ante omnes magistRomulum et Numam Pompilium binos quaestores habuisse, quos ipsi non sua uoce, sed populi suffragio crearent, refert. sed sicuti dub
Abbreviated transcription (Latin):
crearetur dictator. Liuius libro. xXUII. Decreuit
prius ꝗͣ exurbe discederet populum rogaret: quẽ
dictatorem dici placeret. eumq quem populus ius¬
sisset diceret dictatorem si consus uoluisset prator¬
urbanus populum rogaret. Si nec is quidem uellet
tum tribuni ad plebem ferrent. Cum consul se po¬
pulum rogaturum negasset. quod sua potestatis
esset. pratoremq uetuisset rogare. tribuni plebis
rogarunt plebsq scuiit ut quintus fuluius qui tũ
ad capuam erat dictator diceretur: sed quo die id
plebis concilium futurum erat consul nocte clam
claudium mittendas censuerunt ut deserte acolle¬
ga reip. subueniret: diceretq quem populus iussiss
dictatorem: ita a claudio consule Fuluius dictator

Expanded text:
 ita decrevit m ab urbe discederet, populum rogaret quem dictatorem dici placeret, eumque quem populus iussisset diceret dictatorem; si consul noluisset, praetor populum rogaret; si ne is quidem vellet, tum tribuni ad plebem ferrent. cum consul se populum rogaturum negasset quod suae potestatis esset, praetoremque vetuisset rogare, tribuni plebem rogarunt, plebesque scivit ut Q. Fulvius, qui tum ad Capuam erat, dictator diceretur. sed quo die id plebis concilium futurum erat, consul clam Claudium mittendas censuerunt ut desertae ab collega rei publicae subueniret diceretque quem populus iussisset dictatorem. ita a M. Claudio consule Q. Fuluius dictator
Abbreviated transcription (Latin):
Eum quem nos dictatorem dicimus: & in historiis
ita nominari legimus apud antiquos magistrum
populi uocatum: hodieq id extat in auguralibus
libris: & testimonium est: quod qui ab illo nomi¬
natur magister equitum est quod autem Lompeiꝰ¬

Expanded text:
eum, quem nos dictatorem dicimus et in historiis ita nominari legimus, aput antiquos magistrum populi vocatum. Hodieque id extat in auguralibus libris, et testimonium est, quod qui ab illo nominatur, magister equitum est. Aeque notat Rom
Abbreviated transcription (Latin):
tri ordineꝰ senatorum sunt ordinum numerum
adledi. Nam patres dicebantur qui erant patricii
generis conscriptiq insenatu erant scriptis anno¬
octuoginta senatores aut qui eos magistratus ges¬
serant unde insenatum legi deberent. cum sua uo¬
lantate milites in legionibus facti essent fuisse ad

Expanded text:
tri ordine in senatorum sunt numero adsumpti. Nam patres dicuntur, qui sunt patricii generis; conscripti, qui in senatu sunt scriptis adnout senatores aut qui eos magistratus gessissent unde in senatum legi deberent cum sua voluntate milites in legionibus facti essent. capta eo
Abbreviated transcription (Latin):
rium insenatu frequentia etiam ordinis faceret ce¬
dibus regis diminutum patrum numerum: pri¬
moribus equestris gradus electis ad trecentorũ
summam expleuit: traditumꝙ fertur ut insena¬
tum uocarentur: qui patres quiq conscripti erãt¬

Expanded text:
rium in senatu frequentia etiam ordinis faceret, caedibus regis deminutum patrum numerum primoribus equestris gradus lectis ad trecentorum summam expleuit, traditumque inde fertur ut in senatum uocarentur qui patres quique conscripti e
Abbreviated transcription (Latin):
opportunum quo ex mediterraneis locis fruges
adueheantur: quo marutimi commeatus accipiant
inare uicinum ad commoditates. nec expositum ni¬
mia propinquitate adpicula classium externarũ
nationum: italie medium ad incrementum urbis
nactam bonum locum arguientum fuisse ipsam magni¬
tudinem tam noue urbis trecentesimus nanq sex agesi¬
mus quintus annus urbis tunc agebatur. contrariũ

Expanded text:
opportunum, quo ex mediterraneis locis fruges devehantur, quo maritimi commeatus accipiantur, mare vicinum ad commoditates nec expositum nimia propinquitate ad pericula classium externarum, regionem Italiae mediam, ad incrementum urbis natum unice locum. argumento est ipsa magnitudo tam novae urbis. trecentensimus sexagesimus sexagensimus quintus annus urbis, Quirites, agitur; inter
Abbreviated transcription (Latin):
censores populi sobolis familias. pecumasq censento
urbis: templa: uias. aquas. erarium. uec̾tigalia tuẽ¬
to: populiꝙ̾ partes intribus distribuunto. & in pecu¬
nias ciuitatis ordines partiunto: Equitum pecditũ¬
ue prolem distribuunto. Celibes eẽ prohibento ino¬
res populi regunto: probrum insenatu ne relinquun¬
to. Bini sunto. Magistratum quinquennem habento

Expanded text:
es suboles familias pecuniasque censento, urbis templa vias aquas aerarium vectigalia tuento, populique partis in tribus discribunto, exin pecunias aevitatis ordinis partiunto, equitum peditumque prolem discribunto, caelibes esse prohibento, mores populi regunto, probrum in senatu ne relinquonto. Bini sunto, magistratum quinquennium habento
Abbreviated transcription (Latin):
Sed sicut dubium est an Romulo & numa regnantib
quaestores fuerina. Ita etiam Tullo hostilio rege quȩs¬
tores fuisse certum est: & sane crebrior apud uetus¬
tos opinio est: Tullum hostilium primum inremp.
induxisse quȩstores: & agenere querendi quaesto
Ex quaestoribus quidam solebant prouincias sortiri
ex senatus consulto: quod factum est decimo Bru¬
to & cecinna consulibus: sane non omnes questores
prouincias sortiebantur: uerum excepti erant can¬
gendis uacabant. Hodiq obtinuit indifferenter q̃s¬
tores creari tam patricios. ꝗͣ plebeios Ingressus est
enim & quasi primordium gerendorum bonorum:
sentent eq insenatu dicendę. de aedilibus de hinc

Expanded text:
sed sicuti dubium est, an Romulo et Numa regnantibus quaestor fuerit, ita Tullo Hostilio rege quaestores fuisse certum est: et sane crebrior apud ueteres opinio est Tu‹ll›um Hostilium primum in rem publicam induxisse quaestores. Et a genere quaerendi quaestorEx quaestoribus quidam solebant prouincias sortiri ex senatus consulto, quod factum est Decimo Druso et Porcina consulibus. sane non omnes quaestores prouincias sortiebantur, uerum excepti erant cangendis uacant. Hodieque optinuit indifferenter quaestores creari tam patricios quam plebeios: ingressus est enim et quasi primordium gerendorum honorum sententiaeque in senatu dicendae. Ex his, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sestus est moderari. Unde magistri non solum doc¬
tores artium: sed etiam pagorum: societatum. uico¬
rorum collegiorum: equitum dicuntur: quia om̃s
hi caeteris magis possunt. Unde & magistratus
qui ꝑ unperia potentiores sunt: ꝗͣ prinati quae uox
duabus significationibus notatur. nam aut ipsam
sonam demonstrat: ut dicimus magistratus ius¬
sit aut honorem ut cum dicitur titio magistratus¬
maistratibus id est enim profecto quod constitu¬
ta religione rempublicam contineat maxime. Ma
gistratus habet hanc uim. ut praesit prescribatꝙ
recte & utilia & coniuncta cum legibus. ut enĩ
magistratibus leges.ita populo presunt magistra¬
tus Uereꝙ dicitur magistratum legem esse loquẽ¬
tem. legem autem mutum magistratum: quod cũ
sine quo nec domus ulla. nec ciuitas nec gens. nec
humanum uniuersum genus stare nec rerum na¬
tura omnis. nec mundus ip̃e potest. Igitur asenato¬

Expanded text:
e moderari. Unde magistri non solum doctores artium, sed etiam pagorum, societatum, vicorum, collegiorum, equitum dicuntur, quia omnes hi magis ceteris possunt; unde et magistratus, qui per imperia potentiores sunt quam privati; quae vox duabus significationibus notatur. Nam aut ipsam personam demonstrat, ut cum dicimus: magistratus iussit, aut honorem, ut cum dicitur: Titio magistratumagistratibus. Id enim est profecto quod constituta religione rem publieam contineat maxime. Agistratus hanc esse vim ut praesit praescribatque recta et utilia et coniuncta cum legibus. Ut enim magistratibus leges, ita populo praesunt magistratus, vereque dici potest, magistratum esse legem loquentem, legem autem mutum magistratum. 3 Nihilsine quo nec domus ulla nec civitas nec gens nec hominum universum genus stare, nec rerum natura omnis nec ipse mundus potest. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
dictatores a quibus nec prouocandi ius fuit: & ꝗbo
etiam capitis auimaduersio data est. Nam cum
acriora afinitimis inferrentur: interdum re exi¬
gente placuit inaioris dignitatis magistratum
constitui. Hunc magistratum quoniam summam¬
potestatem habebat non erat fas ultra sextum mẽ¬
sem retineri: & his dictatoribus magistri equitũ
adiungebantur sic quomodo regibus tribuni ce¬

Expanded text:
t, a quibus nec prouocandi ius fuit et quibus etiam capitis animaduersio data est. hunc macriora a finitimis infe‹rr›entur, interdum re exigente placuit maioris potestatis magistratum constitui: potestatem habebat, non erat fas ultra sextum mensem retineri. Et his dictatoribus magistri equitum iniungebantur sic, quo modo regibus tribuni ce
Abbreviated transcription (Latin):
gitarunt consilia eodem scȩlere adiendam esse
campanis capua: ꝑ quod illi eam antiquus culto¬
ribus ademissent. An enim ȩquum esse dicebant
dedititios suos illa fertilitate. atq amenitate ꝑ¬
frui se militando fessos inpestilenti atq arido cir¬
ca urbem solo luctari. Et quidem Romane urbis¬

Expanded text:
ia in hibernis eodem scelere adimendae Campanis Capuae per quod illi eam antiquis cultoribus ademissent: neque dediticios suos illa fertilitate atque amoenitate perfrui, se militando fessos in pestilenti atque arido circa urbem solo luctari aut in urb
Abbreviated transcription (Latin):
nẽt. Siuis tribunus esse. immo siuis uiuere: inanus
militum contine: nemo pulum asienum rapiat: ouẽ
nemo contingat: uuam nullus auferat. segetem ne¬
mo atterat. eui salem: signum nemo exigat: anno¬
na sua contentus sit de praeda hostis: non de lachri¬
mis prouincialium habeat. Arma tersa sint.ferramẽ¬
ta serminata casciamenta fortia: uestis noua ueterẽ
excludat. stipendium inbalteo non inpopina haheat
equum: & sagittarium suum desracet: capita anima¬
lium non uendat: mulum centuriarum communiter
cis gratis curentur. Aruspicibus nibildent. In hos¬
pituꝰ caste se agant: qui litem fecerit uapulet. Eli

Expanded text:
di: Si vis tribunus esse, immo si vis vivere, manus militum contine, nemo pullum alienum rapiat, ovem nemo contingat, uvam nullus auferat, segetem nemo deferat, oleum, salem, lignum nemo exigat, annona sua contentus sit. de praeda hostis, non de lacrimis provincialium victum habeant, arma tersa sint, ferramenta samiata, calciamenta fortia, vestis nova vestem veterem excludat. stipendium in balteo, non in popina habeatEquum et sagmarium suum defricet, capitum animalis non vendat, mulum centuriatum communiter cis gratis curentur, haruspicibus nihil dent, in hospitiis caste se agant, qui litem fecerit, vapulet.’ I
Abbreviated transcription (Latin):
tra: populoq Romano. Legiones habee sub signis &
sua fide. uirtuteq & populo romano coniunctissimas
& nostra liberalitate nobis obsequentes: prouinciã
omnium ciuitatum consensu paratissimam: & summa
contentione ad officium certantem. Equitum auxilio¬
rumq tantas copias. quantas hȩ gentes addefenden¬
dum suam salutem libertatemq conferre possunt. Cice¬
robruto: Romae delectus habetur: totaq italia: si hic
delectus appelsandus est: cum ultro se offerunt om̃s¬
dio crasso. & L. furio camillo. bello gallico graeco
sed etiam agresti iuuentute decem legiones conscripsit¬
peditum: equitumq legiones aucte mille peditibus
& centenis equitibus in singulis additis: ut quina mi¬
lia peditum. treqi trecenti equites essent. Et xx¬
ri&e sexaginta. manipuli triginta cohortes decem¬

Expanded text:
re volumus. legiones habeo quinque sub signis et sua fide virtuteque rei p. coniunctissimas et nostra liberalitate nobis obsequentis, provinciam omnium civitatium consensu paratissimam et summa contentione ad officia certantem, equitatus auxiliorumque tantas copias quantas hae gentes ad defendendam suam salutem libertatemque conficere possunt raturum. Romae dilectus habetur totaque Italia, si hic dilectus appellandus est, cum ultro se offerunt omdised etiam agresti iuuentute decem legiones scriptpeditum equitumque legiones auctas milibus peditum et centenis equitibus in singulas adiectis, ut quina milia peditum, treceni equites essent, riae sexaginta, manipuli triginta, cohortes decem
Abbreviated transcription (Latin):
nius pollio ciceroni. Balbus quaestor magna numera¬
ta pecunia: magno pondere auri: maiore argenti
coacto de publicis exactionibus: ut stipendio quiđ
ritis militibus promissa soluantur: quod quidem
fieri sine tributo posse non arbitror. post stipendia¬

Expanded text:
pr. Corduba. Balbus quaestor magna numerata pecunia, magno pondere auri, maiore argenti coacto de publicis exactionibus, ne stipendio quidem ritis militibus promissa solvantur ; quod quidem fieri sine tributo posse non arbitror. de Attio Di
Abbreviated transcription (Latin):
tra Romae militares facere: thoracasq addere. Ce¬
Mancinus eobabitu sibi statuit. quo delitus
ma statuam sibi posint. cum breuis ip̃e esset forinae
Equestris uero statua non Romanorum celebratio¬
ne habuit originem:orto agraecis exemplo: sed ili

Expanded text:
tra Romana ac militaris thoraces addere. Caetra Romana ac militaris thoraces addere. CaeMancinus eo habitu sibi statuit, quo deditus ma statuam sibi posuisse, cum brevis admodum fuisset. equestres utique statuae Romanam celebrationem hab
Abbreviated transcription (Latin):
octauo sic dicit. His enun maiores nostri: qui obrem
pu. obierant pro breui uita diuturnam inemoriam red¬
placere. Seruio sulpicio statuam pedestrem aeneam ĩ
rostris ex huius ordinis sententia statui. circumq
eam statuam locum gladiatoribus. Ludisq liberis
posterisq eius quaqua uersum pedes quinque. posterior¬
cassii quem regnum affectantem pater ipsius intere¬
merat transit adus adhomines statuas fieri multis
bant. Athenienses incaeperunt tyrannicidas eodẽ
anno quo reges Roma exacti sunt: excepta dein
res est toto orbe terrarum. humauissima ambitione
etiamomnium municipiorum: & fori statuȩ orua¬
mentum esse eoeperunt. prorogariq inemoria ho¬
minum: & honores legi: & inbasibus scribi: ne in
sepulchris tantum legerentur. Mox forum indomi
sic colere patronos didicere. lagata effigie anti¬
quitus dicebantur. placuere & nudę tenentes
hastam ab ephostis gymnasus exemplaribus: q
achilleas uocant: graecis mos est nibil uelare: ac cõ¬

Expanded text:
tus honos: eis enim maiores nostri qui ob rem publicam mortem obierant pro brevi vita diuturnam memoriam redplacere Ser. Sulpicio statuam pedestrem aeneam in rostris ex huius ordinis sententia statui, circumque eam statuam locum ludis gladiatoribusque liberos posterosque eius quoquo versus pedes quinque haberCassi, quem regnum adfectantem pater ipsius interemerit. transiit et a diis ad hominum statuas atque imagines banno, quo et Romae reges pulsi. excepta deinde res est a toto orbe terrarum humanissima ambitione, et in omnium municipiorum foris statuae ornamentum esse coepere propagarique memoria hominum et honores legendi aevo basibus inscribi, ne in sepulcris tantum legerentur. mox forum et in dsic colere patronos. x 18 Togatae effigies antiquitus ita dicabantur. placuere et nudae tenentes hastam ab ephilleas vocant. Graeca res nihil velare, at con
Abbreviated transcription (Latin):
est cum deessent naute consules ex senatus consusto
edixerunt: ut ꝗ lucio einilio. Ci. Flaminio censorib¬
milibus aeris quinquaguita ip̃e. aut pater eius cen
mensium stipendio daret. Qui supra centum inilia
usq ad trecentum milia tres nautas cum stipendio
annuo: qui supra trecentum usq ad decies centũ¬
eris quinq nautas. Qui supra decies septies sena¬
tores. octo nautas. cum annuo stipendio darent:
Ex hoc edicto dati nauta armati. instructiq ado¬
minis triginta dierum coctis cibarus naues co¬
scenderunt. Tum primum est factum: ut classis
romana sociis naualibus Priuata impensa paratis

Expanded text:
est. cum deessent nautae, consules ex senatus consulto edixerunt ut, qui L. Aemilio C. Flaminio censoribmilibus aeris quinquaginta ipse aut pater eius censmensum stipendio daret; qui supra centum milia usque ad trecenta milia, tres nautas cum stipendio annuo; qui supra trecenta milia usque ad deciens aeris, quinque nautas; qui supra deciens, septem; senatores octo nautas cum annuo stipendio darent. ex hoc edicto dati nautae, armati instructique ab dominis, cum triginta dierum coctis cibariis naues conscenderunt. tum primum est factum ut classis Romana sociis naualibus priuata impensa paratis
Abbreviated transcription (Latin):
Si hastati prossigare hostem non possent pede p̃s¬
so eos recedentes interualla hoordinum princi¬
pes recipiebant. tum principum pugna erat has¬
tati sequebantur. Triaru sub uexillis considerabãt
sinistro crure porrecto scuta innixa humeris has¬
tas surrecta cuspide interra fixas. haud secus ꝗ̃
uallo septe inherent acies tenentes. Si apud pri¬
cipes quoq haud satis prosꝑe essent pugnatum
a prima acie ad triarios sensun referebantur. Uñ
rem adtriarios rediisse cum laboraretur prouer¬
bio in crebuit. Triarii consurgentes ubi inter ual¬
la ordinum suorum principes: & hastatos rece¬
pissent eocemplo complexis ordinibus claudebãt
tuam. Unoq continenti agmine iam nulsa spe post
resicta in hostem incidebant. Id erat formidolasĩ¬
simum hosti: cum uelut uictos in secuti nouam re¬
pente aciem ex urgentem auctam numero cer¬

Expanded text:
si hastati profligare hostem non possent, pede pressi hastati profligare hostem non possent, pede presso eos retro cedentes in interualla ordinum principes recipiebant. tum principum pugna erat; hastati sequebantur; triarii sub uexillis considebant, sinistro crure porrecto, scuta innixa umeris, hastas suberecta cuspide in terra fixas, haud secus quam uallo saepta inhorreret acies, tenentes. si apud principes quoque haud satis prospere esset pugnatum a prima acie ad triarios se sensim referebant; inde rem ad triarios redisse, cum laboratur, prouerbio increbruit. triarii consurgentes, ubi in interualla ordinum suorum principes et hastatos recepissent, extemplo compressis ordinibus uelut claudebant uias unoque continenti agmine, iam nulla spe post relicta, in hostem incidebant; id erat formidolosissimum hosti, cum uelut uictos insecuti nouam repente aciem exsurgentem, auctam numero, cer
Abbreviated transcription (Latin):
similis macedonicis hic postea manipulatim structa
acies coepit esse. postremo inplures ordines instrue
riones: uexillum unum habebat: prima acies hastati
erant: manipuli quindecim distantes inter se modi¬
cum spatium: Manipulus leuis uicenos milites aliã
turbam scutatorum habebat. Leuis autem. qui hastã
tantum gessaq gerent uocabant: bȩc prima frons ĩ
acie florem iuuenum pubescentium misitum habe¬
bat : Robustior inde aetas totidem manipulorum
quibus principibus est nomen: hos sequebantur
scutati omnes in̾signibus armis hoc triginta mani¬
pulorum agmen ante pilanos appelsabant. quia sub¬
signis aliis quindecim ordines locabantur ex quib
ordo unus quisq tres ꝑtes habebat habebat. Farũa
militem spectatȩ uirtutis. Secundum rorarios ru¬
nus roboris aetate: factisq. Tertium accensos mi¬
nime fiduciae a manum. Eo inpostremam aciem
reiciebantur. Ubi his ordinibus exercitus instru
ctus esset: hastati omnium primi pugnam inibat᷑

Expanded text:
similes Macedonicis, hoc postea manipulatim structa acies coepit esse: poriones vexillarium unum habebat. Prima acies hastati erant, manipuli quindecim, distantes inter se modicum spacium. Manipulus leves vicenos milites, aliam turbam scutatorum habebat. Leves autem, qui hastam tantum gessaque gererent, vocabantur. Haec prima frons in acie florem juvenum pubescentium ad militiam habebat. Robustior inde aetas totidem manipulorum, quibus principibus est nomen, hos sequebantur scutati omnes, insignibus maxime armis. Hoc triginta manipulorum agmen antepilanos appellabant, quia subsignis jam alii quindecim ordines locabantur, ex quibus ordo unusquisque tres partes habebat. Earum militem spectatae virtutis, secundum rorarios minoris roboris aetate factisque, tertium accensos, minimae fiduciae manum; eo et in postremam aciem rejiciebantur. Ubi his ordinibus exectus esset, hastati omnium primi pugnam inibant.
Abbreviated transcription (Latin):
& mari fuit. Naues dicit onerarias sexaginta tres
iuportu expugnatas: captasq: o quasdamꝰ cum sius
oneribus frumento armis ere. praeterea ferro
& linteis. & sparto. & nauali alia materie ad
ni. Nos exora marittima a prouincia. & ex inso¬
lis. quas potuimus naues decluximus. delectum
remigum magna contumacia ciuitatum: tamen
satis celeriter habumus. Et Ei. Pentulus proques

Expanded text:
aginta. naves onerariae sexaginta tres in portu expugnatae captaeque, quaedam cum suis oneribus, frumento, armis, aere praeterea ferroque et linteis et sparto et navali alia materia ad i. nos ex ora maritima Asiae provinciae et ex insulis quas potuimus navis deduximus, dilectum remigum magna contumacia civitatium tamen satis celeriter habuimus, secuti sumus clas
Abbreviated transcription (Latin):
negans: nisi cum maior emolumenti spes ꝗͣ damni mne¬
cello orans scribit. Certe inarmis militum uirtus lo¬
corum oportunitas. auxilia sociorum. Classes comẽ¬
atus multum iuuent: maximam tamen ꝑtem quasi
suo iure fortuna sibi uendicat: orcdinem uero prȩ¬

Expanded text:
negabat, nisi cum maior emolumenti spes quam damni meeratorum. et certe in armis militum virtus, locorum opportunitas, auxilia sociorum, classes, commeatus multum iuvant, maximam vero partem quasi suo iure Fortuna sibi vindicat et, quicquid e
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Scipio africanus numantiam obsedit: & corrup¬
tum sicentia: Iuxuriaq exercitum: ad seuerissi¬
mam militiae discipsinam reuocauit. omnia desitia¬
rum instrumenta remouit: duo milia scortorum
a castris eiecit: militem quotidie inopere habuit
cum gladio te uallare scieris uallum ferre desi¬
nito aliom scutum paruum habiliter ferenti am
quando melius scuto: ꝗ gladio uteretur. quem
militem extra ordinem deprehendit si Romanus
esset uitibus: si extraneus uirgis cecidit. lumẽta
omnia. ne exonerarent inisitem uendidit. Ex om¬

Expanded text:
I Scipio Africanus Numantiam obsedit et corrupI Scipio Africanus Numantiam obsedit et corruptum licentia luxuriaque exercitum ad seuerissimam militiae disciplinam reuocauit. Omnia deliciarum instrumenta recidit, duo milia scortorum a castris eiecit, militem cotidie in opere habuit cum gladio te uallare scieris, uallum ferre desinito; alii scutum parum habiliter ferenti, amre, quando melius scuto quam gladio uteretur. Quem militem extra ordinem deprehendit, si Romanus esset, uitibus, si extraneus, uirgis cecidit. Iumenta omnia, ne exonerarent militem, uendidit.
Abbreviated transcription (Latin):
les centurionis non centurio tribuni: non tribunꝰ
legati: non legatus consulis: non magister equitũ
dictatoris pareat imꝑio: nemo hominum: nemo deo¬
rum uerecundiam habeat: non edicta imꝑatoris
non auspicia obseruentur sine commeatu uagi mi¬
lite in pacato in hostico errent. immemores lacra¬
menti:licentia sola se ubi uolent ex auctorent. In¬
frequentia deserantur  neq conueniatur ad edictũ
non discernatur: interduu nocte equo iniquo loco
iuissu in iussu. ne imꝑatoris pugnent non signa non
ordines seruentur. Latrocimi modo cȩca: & fortuita
pro solemni: & sacrata militia sit. Et libro uigesumo
secundo Liuius tum quod punquam antea factum
erat iure iurando a tribuno militari adacti milites
Nam ad eam diem nihil praete sacramentum fue
inhispania usteriore quia din eger esset praeter
Luxuriae ocio solutam disciplinam militarem esse. ob no
uos exercitus conscribi placuit. A cerrimam uero mi¬
litaris disciplinae correctionem. Liuius. Lun. sic ostẽ

Expanded text:
les centurionis, non centurio tribuni, non tribunus legati, non legatus consulis, non magister equitum dictatoris pareat imperio, nemo hominum, nemo deorum uerecundiam habeat, non edicta imperatorum, non auspicia obseruentur, sine commeatu uagi milites in pacato, in hostico errent, immemores sacramenti licentia sua se ubi uelint exauctorent, infrequentia deserantur signa, neque conueniatur ad edictum, nec discernatur interdiu nocte, aequo iniquo loco, <iussu> iniussu imperatoris pugnent, et non signa, non ordines seruent, latrocinii modo caeca et fortuita pro sollemni et sacrata militia sit.—'horum rent milites. tum, quod nunquam antea factum erat, iure iurando ab tribunis militum adacti milites;nam ad eam diem nihil praeter sacramentum fuein ulteriore, quia diu aeger esset praetor, luxuria et otio solutam disciplinam militarem esse. ob ea novos exercitus conscribi placuit, quattuor formidinis ergo non abituros neque ex ordine
Abbreviated transcription (Latin):
tatu: peditatuq de preda: quam Persis abstulit suum
ditasse excercitum:cum & tribuni: ea quae ꝑuicos di¬
ripuerant: & duces: & ip̃i milites habere iussisset :
tumq primum serui ꝑsa apud Romanos fuerunt:
quos quidem quia indigne ferrent Persarum reges
quenquam suorum seruire acceptis pratus reddidit
pratiumq uel illis: qui manu ceperant dedit. uel ĩ

Expanded text:
am rediit et de praeda, quam Persis diripuit, suum ditavit exercitum, cum et tribunos ea quae per vicos diri- puerant et duces et ipsos milites habere iussisset. tumque primum servi Persae apud Romanos fuerunt, quos quidem, quia indigne ferunt Persarum reges quempiam suorum alicui servire, acceptis pretiis reddidit pretiumque vel iis qui manu ceperant servos dedit vel in
Abbreviated transcription (Latin):
tem maruoinum ferentanum. pręcutianum: qua exẽ¬
citum ducturus erat nuncus. ut omnes in agris ur¬
bibus comineatus paratos militi ad uescendum
inuiam deferrent: equos: iumenta: & alia producerẽt
ut uehiculorum fessis copia esset: ip̃e extoto exerci¬
tu ciuium: sociorumq: quod roboris erat delegit. sex
gris effusorum inter uota: & preces: & laudes ibãt
modestia certare milites nequid nisi necessarium su¬
merent: nihil morari: nec asignis subsistere cybum
capientes: diem ac noctem ire: uix quod satis ad na¬
turale desiderium corpori esset quieti dare. Si len¬
tio castra salinatoris ingressi asui quisq ordinis
hominibus intentoria adducti cum summa oinniũ
laetitia hospitaliter excipiuntur. Nero post uicto

Expanded text:
tem Marrucinum Frentanum Praetutianum, qua exercitum ducturus erat, ut omnes ex agris urbibusque commeatus paratos militi ad uescendum in uiam deferrent, equos iumentaque alia producerent ut uehiculorum fessis copia esset. ipse de toto exercitu ciuium sociorumque quod roboris erat delegit, sex agris effusorum inter uota ac preces et laudes ibantmodestia certare milites ne quid ultra usum necessarium sumerent; nihil morari, nec ab signis absistere cibum capientes; diem ac noctem ire; uix quod satis ad naturale desiderium corporum esset quieti dare. etur. silentio ingressi, ab sui quisque ordinis hominibus in tentoria abducti cum summa omnium laetitia hospitaliter excipiuntur. postero
Abbreviated transcription (Latin):
singulȩ legiones cum classibus stabant ne legio¬
nes atutela urbis ascenderent: & cum ratio postulas¬
set sine mora: sine circuitu adomnes mundi ꝑtes
nauigio ꝑuenirent.Nam misenatium classis gassi ã
tlispaniam. Mauritanias. Apbricam aegyptum: Sar¬
diuiam: ato siciliam habebat inpromptu. Classis
autem rauennatium: Epirum: Macedoniam. Acha¬
iam. Propontidem: Pontum:orientem:Cretam: Cy¬
prum pene direpta nauigatione petebat: quia in
rebus bellicis celeritas amplius solet prodesse quam
prefectus dassis misenatium prȩerat. Eas uero. quae
ionio mari clate fuerant prefectus classis rauenna¬
tium retinebat. sub quibus erant deni tribuni ꝑ cohor¬
tes singulas constituti. singule autem libur ne singulos

Expanded text:
singulae legiones cum classibus stabant ne longius a tutela urbis abscederent et cum ratio postulasset sine mora, sine circuitu ad omnes mundi partes navigio pervenirent. Nam Misenatium classis Galliam Hispanias Mauritaniam Africam Aegyptum Sardiniam atque Siciliam habebat in proximo, classis autem Ravennatium Epiros Macedoniam Achaiam Propontidem Pontum Orientem Cretam Cyprum petere directa navigatione consueverat, quia in rebus bellicis celeritas amplius solet prodesse quam praefectus classis Misenatium praeerat, eas vero quae Ionio mari locatae fuerant praefectus classis Ravennatium retinebat; sub quibus erant deni tribuni per cohortes singulas constituti. Singulae autem liburnae singulos
Abbreviated transcription (Latin):
in octauo. Exemplo exercitus Romanus eductus.
annuo stipendio. & trium mensium frumento accep¬
ispaniȩ populis pax: stipendium eius anni duplex
& frumertum sex mensium imperatum: sagaq &
exercitui deerant. Id mandatum octauio ut cum
praetore ageret: siquid ex ea prouincia comparari
ac mitti poslet. Ab eo quoq haud segniter curata
res est. Mille ducente toge breui spacio. & duo¬
decim milia tunicarum missa: consuetudinemo
casare Legionibus stipendium in ꝑpetuum duplicauit
Frumentum quotiens copia esset. & sine modo. mensu¬
mammee. Milites expeditionis tempore sic depo¬
suit: ut in mansionibus annonas acciperent: nec
portarent cibaria. Uii. dierum ut solent. unde

Expanded text:
nt, extemplo inde exercitus Romanus deductus, annuo stipendio et trium mensum frumento accepispaniae populis reddita pax; stipendium eius anni duplex et frumentum sex mensum imperatum sagaque et exercitui deerant; id mandatum Octavio ut cum praetore ageret, si quid ex ea provincia comparari ac mitti posset. ea quoque haud segniter curata res; mille ducentae togae brevi spatio et duodecim milia tunicarum missa. aestate arent. legionibus stipendium in perpetuum duplicauit. frumentum, quotiens copia esset, etiam sine modo mensuatus. Milites expeditionis tempore sic disposuit, ut in mansionibus annonas acciperent nec portarent cibaria decem et septe
Abbreviated transcription (Latin):
sunt tres: honesta: causaria: ignominiosa honesta
est quae tempore militiae impleto clatur. Causaria
cum quis uitio animi uel corpore minus idoneus
militiae renuntiatur: Ignominiosa causa est cum
quis ꝑꝑ delictum sacramento soluitur. Et ulpia¬
genera sunt: Est houesta quae e meritis stipendiis
ues ante ab imperatore iudulgetur. Est & causa¬
ria: quae ꝑꝑ ualitudinem saboribus militiae soluit
addit nominatim ignominice causa se mutere. sc̃¬
er enim addere debet cur miles mittatur. sed si ex
auctorauit eum idest insignia misitaria detraxit.
inter infames effecit. licet non adiecisset ignominia
causa se eum exauctorasse. est & quartum genus
missionis siquis euitandorum munerum causa mi¬
litiam subisset. hec autem missio existimationem
non ledit ut est sepissune rescriptum iam ipsum¬

Expanded text:
sunt tres: honesta causaria ignominiosa. honesta est, quae tempore militiae impleto datur: causaria, cum quis uitio animi uel corporis minus idoneus militiae renuntiatur: ignominiosa causa est, cum quis propter delictum sacramento soluitur. et igenera sunt missionum. est honesta, quae emeritis stipendiis uel ante ab imperatore indulgetur: e‹s›t causaria, quae propter ualetudinem laboribus militiae soluit:addidit nominatim ignominiae causa se mittere: semper enim debet addere, cur miles mittatur. sed et si eum exauctorauerit, id est insignia militaria detraxerit, inter infames efficit, licet non addidisset ignominiae causa se eum exauctorasse. est et quartum genus missionis, si quis euitandorum munerum causa militiam subisset: haec autem missio existimationem non laedit, ut est saepissime rescriptum.Mi
Abbreviated transcription (Latin):
qui consul cum seruilio fuit: anno urbis condite x¬
celxo. posuit in bellonȩ aede scutum. Uirtutes suas
placuit in excelso spectari: & titulos honorum le
gi. post eum marcus aemilius collega inconsulatu
SLuctatii non in basisica modo aemilia uerum: &
domi suae posuit. Id quoq antiquo exemplo scu¬
tis enim qualiter apud troiam pugnatum est cõ¬
tinebant imagines. Unde nomen habuere clipei
fuerit usus illo. Martii scipionum in hispania us
toris clipeus supra fores capitolinae aedis usq ad

Expanded text:
qui consul cum P. Servilio fuit anno urbis CCLVIIII. posuit enim in Bellonae aede maiores suos, placuitque in excelso spectari in titulos honorum le post eum M. Aemilius collega in consulatu Quinti Lutatii non in basilica modo Aemilia, verum et domi suae posuit, id quoque Martio exemplo. scutis enim, qualibus apud Troiam pugnatum est, continebantur imagines, unde et nomen habuere clupeorfuerit usus illo. 14 tor, isque clupeus supra fores Capitolinae aedis usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
badriani scribens. Sequenti die audita est gallica a¬
dulterii rea: nupta haec tribuno militum honores
petituro: & siam. & mariti dignitatem centurionis
amore inaculauerat. Maritus legato consulari. ille
caesari scripserat Caesar excussit probationes. cẽ¬
turionem ex auctorauit. atq etiam relegauit. mulier

Expanded text:
dicatusque est. Sequenti die audita est Gallitta adulterii rea. Nupta haec tribuno militum honores petituro, et suam et mariti dignitatem centurionis amore maculaverat. Maritus legato consulari, ille Caesari scripserat. Caesar excussis probationibus centurionem exauctoravit atque etiam relegavit. Super
Abbreviated transcription (Latin):
n& remorum habebant singulos ordines: pauso maio¬
res binos idonee mensurae ternos uel quaternos i¬
do intercipi commeatus solent: quae & specusandi
&funes cera etiam: qua inungi solent naues inficiunt᷑
nauteq & misites tic̃tam eocolore uestem induunt
ut non solum ꝑ noctem: sed etiam ꝑdiem facisius la¬

Expanded text:
nae remorum habent singulos ordines, paulo maiores binos, idoneae mensurae ternos vel quaternos, indo intercipi assolet et speculandi funes, cera etiam qua unguere solent naves inficitur; nautaeque vel milites venetam vestem induunt, ut non solum per noctem sed etiam per diem facilius la
Abbreviated transcription (Latin):
creuit: ut agri ueientani septena iugera plebi diui¬
derentur: nec patribus familiae tantum: Ted ut om¬
nium indomo liberorum capitum ratio haberetur:
uellentꝙ in eam spem liberos tollere: Et octauo liui¬
Latinus: capuaq agro mulctati: Latinus ager priuẽ¬
nati additus: & falernus: qui populi campani fuerat
usq ad uulturnum amnem plebi Roman& di uidit̃

Expanded text:
ret ut agri Ueientani septena iugera plebi diuiderentur, nec patribus familiae tantum, sed ut omnium in domo liberorum capitum ratio haberetur, uellentque in eam spem liberos tollere. eo muLatium Capuaque agro multati. Latinus ager Priuernati addito agro et Falernus, qui populi Campani fuerat, usque ad Uolturnum flumen plebi Romanae diuiditur.
Abbreviated transcription (Latin):
ita maiores nostri: ut si a multis esset flagitium
rei misitaris admissum sorditioue inquosdam ani¬
maduerteretur: ut metus uidelicet omnes: pena
litari. Militum delicta siue admissa. aut propria
sunt. aut cum caeteris communia. Unde: & ꝑsecu¬
tio: aut propria: aut communis est. proprium mi
quod asiter ꝗͣ disciplina commnunis exigit committi¬
tur ueluti segnitie crimen: ues contumaciae. uel de¬
sidie. Qui manus intulit preposito. capite punien¬
dus est. Augetur autem petulantiae crimen dignitate
propositi. Contumacia omnis aduersus praesidem:
uel ducem militis capite puniendus est. Qui in acie
fugam fecit spectantibus militibus ꝑꝑ exemplum ca¬
castigatio pecuniaria mulcta munerum interdictio
militiae mutatio. gradus. deiectio: ignominiosa mis¬
sio. Nam inmetallum: aut inopus metalsi non dabũ¬
tur: nec torquentur. Et quanuis leges puniendos

Expanded text:
ita maiores nostri ut, si a multis esset flagitium rei militaris admissum, sortito in quosdam animadverteretur, ut metus videlicet ad omnis, poena litari.Militum delicta siue admissa aut propria sunt aut cum ceteris communia: unde et persecutio aut propria aut communis est. proprium milquod aliter, quam disciplina communis exigit, committitur: ueluti segnitiae crimen uel contumaciae uel desidiae.Qui manus intulit praeposito, capite puniendus est. augetur autem petulantiae crimen dignitate praepositi.Contumacia omnis aduersus ducem uel praesidem militis capite punienda est.Qui in acie prior fugam fecit, spectantibus militibus propter exemplum cacastigatio, pecuniaria multa, munerum indictio, militiae mutatio, gradus deiectio, ignominiosa missio. nam in metallum aut in opus metalli non dabuntur nec torquentur.Emansor est, qui diu
Abbreviated transcription (Latin):
phantis proterendos prostrauit. Cesar augustus¬
cimatas ordeo pauit. Centuriones statione ddeserta
itidem ut manipulares capitali auimaduersione pu¬
niuit. procerto delictorum genere uaruis ignomi¬
niis affecit. ut stare ꝑ totam diem iuberet ante pre¬
rationem uitae reddere coegit. atq ex probatos
alios poena alios ignomiuia notauit. Plures admo¬
uitiones fuerunt: sed uariae. Leuissimum genus
admonitionis fuit. traditio coram pugilariun
quos taciti: & ibidem statim legerent. Notauit &
quosdam quod pecuias leuioribus usuris mutua¬
ti grauiore fornore collocassent. Caligula & si per
curioseq nec sĩe inoderationeq recognouit: palam a¬
dempto equo: quibus aut probri aliquid: aut igno¬

Expanded text:
phantis proterendos substrauit, utilissimo quidecimatas hordeo pauit. centuriones statione deserta, itidem ut manipulares, capitali animaduersione puniit, pro cetero delictorum genere uariis ignominis adfecit, ut stare per totum diem iuberet ante praerationem uitae reddere coegit atque in exprobratis alios poena, alios ignominia notauit, plures admonitione, sed uaria. lenissimum genus admonitionis fuit traditio coram pugillarium, quos taciti et ibidem statim legerent; notauitque aliquos, quod pecunias leuioribus usuris mutuati grauiore faenore collocassent. ac comitiis trcurioseque nec sine moderatione recognouit, palam adempto equo quibus aut probri aliquid aut igno
Abbreviated transcription (Latin):
tione aduocata de rebus ase gestis: & de iniuria
tribuni bello alieno se illigantis ut sua uictoriae
fructu se fraudaret cum disseruisset: milites ex au¬
diurna: nocturnaq muia in armis agitabantur. Ferunt¬
que militem: quia uallum non accinctus atq alium ꝗa
pugione tantum accinctus foderet morte pͥunitos. Pes¬

Expanded text:
tione advocata de rebus ab se gestis et de iniuria tribuni bello alieno se illigantis, ut suae victoriae fructu se fraudaret, cum disseruisset, milites exaudiurna nocturnaque munia in armis agitabantur; feruntque militem quia vallum non accinctus, atque alium quia pugione tantum accinctus foderet, morte punitos.
Abbreviated transcription (Latin):
militari. Militibus liberam testamenti factionem
primus quidem diuus lulius caesar concessit: sed ea¬
ea concessio temporalis erat: postea uero diuus titus d¬
dit: post domitianus: postea diuus uerus plenissimã
indulgentiam in milites. Eam inde traianus secutus
est. Et exinde mandatis inferi coepit capitulum tale
cum innotitiam meam ꝑlatum sit subinde testamento
a commilitonibus relicta proferri: quae possunt in cõ¬
trouersiam duci: si addiligentiam legum reuocent
& obseruantiam secutus animi in ei integritudinem
erga optimos: fidissimosq commilitones simplicitati
eorum consulendum putaui: ut quoquo modo testati
fuissent rata esset & eorum uoluntas. faciant sibi
testamentum quo modo uolent faciant quo modo
poterunt: sufficiatq ad bonorum suorum diuisionem
faciendam nuda uoluntas testatoris. Stipendia uoͣ¬

Expanded text:
dictum.Militibus liberam testamenti factionem primus quidem diuus Iulius Caesar concessit: sed ea concessio temporalis erat. postea uero primus diuus Titus ded‹i›t: post hoc Domitianus: postea diuus Nerua plenissimam indulgentiam in milites contulit: eamque et Traianus secutus est et exinde mandatis inseri coepit caput tale.Caput ex mandatis: 'Cum in notitiam meam prolatum sit subinde testamenta a commilitonibus relicta proferri, quae possint in controuersiam deduci, si ad diligentiam legum reuocentur et obseruantiam: secutus animi mei integritudinem erga optimos fidelissimosque commilitones simplicitati eorum consulendum existimaui, ut quoquomodo testati fuissent, rata esset eorum uoluntas. faciant igitur testamenta quo modo uolent, faciant quo modo poterint sufficiatque ad bonorum suorum diuisionem faciendam nuda uoluntas testatoris'.Miles aute
Abbreviated transcription (Latin):
stipendus sufficiendis cum defecissent ararium
in usu publicos opes ueniunt priuate: ad eo uno¬
quoo id: quod habuit conferente: ut pręter sin¬
gulos aureos annulos: singulasq bullas quasi mise¬
rabilia dignitatis insignia nihil sibi auri senatus
p̃e. quanto magie caeteri: orõmesq: tribusq relinque

Expanded text:
stipendiis sufficiendis cum defecisset aerarium, in usus publicos opes venere privatae, adeo unoquoque id quod habuit conferente, ut praeter singulos annulos aureos singulasque bullas, miserabilia dignitatis insignia, nihil sibi auri senatus ipse, quanto magis caeteri ordines tribusque relinque
Abbreviated transcription (Latin):
saris habet. Idem uetuit: ne zonam milites ad
bellum: aureos: uel argenteos uummos portarẽt
Alexandro seuero init parthicam ex peditionẽ
quam tanta disciplina: tanta reuerentia sui egit
ut non milites: sed senatores transire dicerent¬
equis etiam instructi ephippiis: & frenis decẽ¬
tibus: prorsus ut remp. intelligerent: quicunq
plo ptolomei usus est: & argentea: & cli peo ge¬
inato inaurato: & hasta in aurata. fecit & spatas

Expanded text:
arent.Idem iussit, ne zona milites ad bellum ituri aureos vel argenteos nummos portarentac foris esset, iniit Parthicam expeditionem, quam tanta disciplina, tanta reverentia sui egit, ut non milites sed senatores transire diceres.equis etiam instructi et efippiis ac frenis decentibus, prorsus ut Romanam rem p. intellegerent, quicumque plo Ptolemaeorum, usus est et argentea, usus et clipeo geminato inaurato et hasta inaurata, fecit et spathas
Abbreviated transcription (Latin):
gnam pugnam atque uictoriam remiisso officiorum
munere licentiam oninem passim lasciuiendi ꝑmit¬
tebat. lactare solitus milites suos etiam unguena¬
tos bene pugnare posse. nec milites eos pro con
tam cultos: ut argento & auro politis armis orna¬
ret. simul: & ad speciem: & quo tenaciores eo¬
rum inpraelio essent metu damni. Helius spartia¬

Expanded text:
gnam pugnam atque uictoriam remisso officiorum munere licentiam omnem passim lasciuiendi permittebat, iactare solitus milites suos etiam unguentatos bene pugnare posse. nec milites eos pro conttam cultos, ut argento et auro politis armis ornaret, simul et ad speciem et quo tenaciores eorum in proelio essent metu damni. diligebat
Abbreviated transcription (Latin):
edicto ita alaberne diffiuiri dicit: pusillum fugi¬
tiuum esse: ut ex diuerso fugitiuum magnum er¬
roneum esse ostendat: sed proprie erroneum
sic diffinunus: qui non quidem fugit. sed freque¬
ter sine causa uagatur: & temporibue in res niga¬
torias consumptis: serius adddominum redit. Sed

Expanded text:
definit Labeo pusillum fugitiuum esse, et ex diuerso fugitiuum magnum erronem esse. sed proprie erronem sic definimus: qui non quidem fugit, sed frequenter sine causa uagatur et temporibus in res nugatorias consumptis serius domum redit.Apud
Abbreviated transcription (Latin):
Pinius dicit minotauri effigiem inter signa mili¬
occulta esse debeant consilia ducum ꝗ fuerit do¬
porci effigiem inter militaria signa quartum ha¬
buisse locum: quia confecto bello inter quos pax
fieret caesa porca foedus firmare solebat Alia¬

Expanded text:
pirotarum. Minotauri effigies inter signa miliocculta esse debent consilia ducum, quam fuit doPorci effigies inter militaria signa quintum locum optinebat, quia confecto bello inter quos pax fieret, caesa porca foedus firmare solebant. Poli
Abbreviated transcription (Latin):
deni milites extribus tribubus lucerum ramnium &
Taciensiu fiebant. Itaq primi singularum decuriaꝵ
lanos qui pilis. Principes: qui aprincipio gladiis pugna
bant. post mutata re inilitari magis illustres sunt pilane
Triarios quoq dictos: quod inacie. tertio ordine extre¬
iis subsidio ponebantur. Et quod hi subsideant sub¬

Expanded text:
deni equites ex tribus tribubus Titiensium, Ramnium, Lucerum fiebant. Itaque primi singularum decuriarulani qui pilis, principes qui a principio gladiis; ea post commutata re militari minus illustria sunt. Pilani triarii quoque dicti, quod in acie tertio ordine extremi subsidio deponebantur; quod hi subsidebant, ab eo sub
Abbreviated transcription (Latin):
sitiones redeamus. Parma quod e medio in omnis
partes par: conum quod tegitur incacumen: hastaꝙ
a stante solet ferri. Iaculum ut iaciatur fit. Tragula
a traiiciendo. Scutum a sectura quod e minutis cõ
eloris de Corio crudo pectoralia fiebant. postea fe
ob ocrus. Galea a gelero quo multi usi sunt antiqui¬

Expanded text:
s hostem. Parma, quod e medio in omnis partis par. Conum, quod cogitur in cacumen versus. Hasta, quod astans solet ferri. Iaculum, quod ut iaciatur fit. Tragula a traiciendo. Scutum a sectura ut secutum, quod a e loris de corio crudo pectoralia faciebant : postea ob crus. Galea ab galero, quod multi usi antiqui
Abbreviated transcription (Latin):
appellatos esse uestitos: & inermes: qui exercitum se¬
quebantur: quiq in mortuorum militum loco substi¬
tuebantur: ipõs ꝙ fuisse: & ferentarios: qui fundis
& la pidibus pugnabant: quia tela feruntur non te¬
nentur. Catonemq eos ferentarios dixisse: qui tela
ac potiones militibus praeliantibus ministrabant. Au¬
serint ii qui adiumento essent alienigene praesidiũ
uero quod extra castra presideant in loco asiquo: qͦ
tutior regio esset. obsidium ab obsidendo: quo minꝰ

Expanded text:
appellabantur vestiti et inermes, qui exercitum sequebantur, quique in mortuorum militum loco substituebantur. Ipsi sunt et fereuiarii, qui fundis ac lapidibus pugnabant, quae tela feruntur, non tenentur. Cato eos ferentarios dixit, qui tela ac potiones militibus proeliantibus ministrabant. serant ei qui adiumento essent alienigenae. Praesidium dictum qui extra castra praesidebant in loco aliquo, quo tutior regio esset. Obsidium dictum ab obsidendo, quo minus
Abbreviated transcription (Latin):
cum euenerat bellum scribere exercitum: sine ulla
uacationis uenia: quin opificum quoq uulgus. &
sellularii minĩa misitiae idoneum genus exciti dicũ¬
tium indici delectum omnis generis hominum ha¬
beri iussit: nec ingenui modo. aut minores sacramto
adacti sunt: sed seniorum etiam cohortes facte. li¬

Expanded text:
cum bellum evenerat, scribere exercitum sine ulla vacationis venia; quin opificum quoque volgus et sellularii, minime militiae idoneum genus, exciti dicutium indici, dilectum omnis generis hominum haberi iussit. nec ingenui modo aut iuniores sacramento adacti sunt sed seniorum etiam cohortes factae li
Abbreviated transcription (Latin):
pluribus tectis coniunguntur: ac quiddam fit unum
inuilla quod circum. cum locum pecus eoherceretur
fuit & prȩterea cohors prȩtoria dicta quod aprȩtore
non discederet. Sc ipio enim aphricauus prius fortis¬
simum quenque delegit: qui ab eo in bello non discede¬
bat. & caetero muere militiae carebit. & sexcuplex

Expanded text:
pluribus tectis coniungitur ac quiddam fit unum, in villa, quod circa eum locum pecus cooreretut. Praetoria cohors est dicta, quod a praetore non discedebat. Scipio enim Africanus primus fortissimum quemque delegit, qui ab eo in bello non discederent et cetero munere militiae vacarent et sesquiplex