comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciun audliisset: in concione̾ magna expectati¬
one uenit. dixitq perutile esse consilui: qđ
Themistocles afferret: sed mimine honestum.
Itaq athemenses quod honestum non esset.
id ne utile quidem putarunt: totamq cam
rem quam ne audierant quidem auctore
Aristide repudiauerunt. Melius hi ꝗͣ nos qͥ
piratas ĩmimes socios uectigales habemus. Ma¬
neat ergo quod turpefit: id nũꝗͣ esse Utille nec
tum quidem cum id quod utile esse putes
adispiscare. Hoc enim ipsum Utile putare ꝗđ
turpe sit calamitosum est.

Expanded text:
cum audisset, in contionem magna exspectaticum audisset, in contionem magna exspectatione venit dixitque perutile esse consilium, quod Themistocles afferret, sed minime honestum. Itaque Athenienses, quod honestum non esset, id ne utile quidem putaverunt totamque ear rem, quam ne audierant quidem, auctore Aristide repudiaverunt. Melius hi quam nos, qui piratas immunes, socios vectigales habemus. Maneat ergo, quod turpe sit, id numquam esse utile, ne tur quidem, cum id, quod esse utile putes, adipiscare; hoc enim ipsum, utile putare, quod turpe sit, calamitosum est.
Abbreviated transcription (Latin):
accepta maiores aĩos habuit ꝗͣ unꝗͣ rebus secũ¬
dis. Nulla timoris significatio millamentio
pacis: tanta uis est honesti: Ut speciem Utilita¬
tis obscuret. Athenienses cum persarũ impetũ
nullo modo possent sustinere: statuerentq ut
Orbe relicta: cõiugibus de liberis troerene depo¬
sitis naues conscenderent: libertatemq grecie
classe defenderent. Cirsiliũ quẽdam suadentẽ
Ut in urbe manerent xerxemq reciperent lapi¬
dibus obruerent. Atq ille sequi utilitate uide¬
batur. Sed ea milla erat repugnante honesta¬
te. Themistocles post uictoriam eius belli qđ
cũ persis fuit: dixit in concione se habere con¬
silium reip salutare: sed id sciri opus non esse:
postulauit ut aliquem populus daret. qui cũ
comunicaret: datus est Aristides huic ille clas¬
lem lacedemoniorũ que subducta esset ad gy¬
theum clani icendi posse: quo facto frangi la¬
cedemomorũ opes necesse esset. Quod Aristides

Expanded text:
accepta maiores animos habuit quam umquam rebus secunaccepta maiores animos habuit quam umquam rebus secundis; nulla timoris significatio, nulla mentio pacis. Tanta vis est honesti, ut speciem utilitatis obscuret. Athenienses cum Persarum impetum nullo modo possent sustinere statuerentque, ut urbe relicta coniugibus et liberis Troezene depositis naves conscenderent libertatemque Graeciae classe defenderent, Cyrsilum quendam suadentem ut in urbe manerent Xerxemque reciperent, lapidibus obruerunt. Atqui ille utilitatem sequi videbatur; sed ea nulla erat repugnante honestate. Themistocles post victoriam eius belli, quod cum Persis fuit, dixit in contione se habere consilium rei publicae salutare, sed id sciri non opus ese; postulavit, ut aliquem populus daret, quicum communicaret; datus est Aristides; huic ille, classem Lacedaemoniorum, quae subducta esset ad Gytheum, clam incendi posse, quo facto frangi Lacedaemoniorum opes necesse esset. Quod Aristides
Abbreviated transcription (Latin):
sic habebitur is quẽ exquirinius delectus officii.
Sed urilitatis spctie in rep. lepillime peccatur.
Ut in cornithi disturbatione nostri: durius
etiam athenienles qui seiuerunt ut egmetis
qui classe ualekant pollices preciderentur: hoc
Uilum est utile: nimis enim ĩminebat propter
propinquitatem egina pireo. Sed nichil quod
rudele utile: est enim hoiznature quã sequi
debeinus maximie mimica crudelitas. Male
et qui peregrinos urhibus Uti prohibent eos¬
qr exterminant: ut penius apud patres nostros
Lapius nuper. Nai else pro ciue: qui ciuis no
sit: rectum est non licere: quam tulerũt legeni
lapientissimi consules Cralsus & Sceuola. Usu
uero urbis prohibere peregrmos sane nihumanũ
est. Illa preclara: in quibus publice utilitatis
species pre honestate contenitur. Plena exem¬
plorũ est nostra resp. tum sepe tum alias maxĩe
bello punico secundo que canensi calamitate

Expanded text:
Sic habebitur is, quem exquirimus, dilectus officii. Sic habebitur is, quem exquirimus, dilectus officii. Sed utilitatis specie in re publica saepissime peccatur, ut in Corinthi disturbatione nostri; durius etiam Athenienses, qui sciverunt, ut Aeginetis, qui classe valebant, pollices praeciderentur. Hoc visum est utile; nimis enim imminebat propter propinquitatem Aegina Piraeo. Sed nihil, quod crudele, utile; est enim hominum naturae, quam sequi debemus, maxime inimica crudelitas. Male etiam, qui peregrinos urbibus uti prohibent eosque exterminant, ut Pennus apud patres nostros, Papius nuper. Nam esse pro cive, qui civis non sit, rectum est non licere; quam legem tulerunt sapientissimi consules Crassus et Scaevola; usu vero urbis prohibere peregrinos sane inhumanum est. Illa praeclara, in quibus publicae utilitatis species prae honestate contemnitur. Plena exemplorum est nostra res publica cum saepe, tum maxime bello Punico secundo; quae Cannensi calamitate
Abbreviated transcription (Latin):
tinet: que ꝑ aulo ante dixi: honeste amico
auidice posse concedi. Nain si omina facien¬
da sint que amici uelit non amititie t.ales:
sed conuirationes putande sut. Loquor uite
de cominmibus amititiis: nam in lapienti¬
bus uiris atq perfectis nichil potest elle
tale. Damonem: oe Pythiani pythagoreos
ferunt hoc ammo inter le fuilse: Et cum eorum
alteri Diouylius tyramus diem necis destinauil¬
let: &ͦ his qui morti adductus esset paucos sibi sie¬
effet cõmendandorũ suorũ causa postulauisset
uas factus est alter eius sistendi: Ut si ille non
reuertisset moriendus esset sibi ipli. Qui cum
ad diem se recepisset admiratus corum fidem
tyranus petiuit: Ut se in amcitiam tertiũ alc¬
berent. Cum igitur id quod utile uidetur in
amicitia: cum eo quod honestum est comꝑarat᷑.
iaceit utilitatis spes. ualeat honestas. Cun au¬
tem in amicitia que honesta non sunt postula¬
buntur religio: & fides anteponant᷑ amicitie. &¬

Expanded text:
ertinet, quae paulo ante dixi honeste amico ertinet, quae paulo ante dixi honeste amico a iudice posse concedi; nam si omnia facienda sint, quae amici velint, non amicitiae tales, sed coniurationes putandae sint. Loquor autem de communibus amicitiis; nam in sapientibus viris perfectisque nihil potest esse tale. Damonem et Phintiam Pythagoreos ferunt hoc animo inter se fuisse, ut, cum eorum alteri Dionysius tyrannus diem necis destinavisset et is, qui morti addictus esset, paucos sibi dies commendandorum suorum causa postulavisset, vas factus sit alter eius sistendi, ut, si ille non revertisset, moriendum esset ipsi. Qui cum ad diem se recepisset, admiratus eorum fidem tyrannus petivit, ut se ad amicitiam tertium ascriberent. Cum igitur id, quod utile videtur in amicitia, cum eo, quod honestum est, comparatur, iaceat utilitatis species, valeat honestas; cum autem in amicitia, quae honesta non sunt, postulabuntur, religio et fides anteponatur amicitiae.
Abbreviated transcription (Latin):
ius non est. Maxime autem perturbant᷑ offici¬
a in amicitis: quibus d̾e non tribuere qđ recte
possis: oe tribuere quod non sit equum contr.a
officium est. Sed huius generis totius breue
oc non difficile preceptuui est. Que em uiden¬
tur utilia: honores: diuitie: uoluptates cetcra¬
q generis eusdem: hec amititie nunqͥ antepo¬
nenda sunt. At neq contra remp neqr contra
iusiurandum ac fidem amici sui caula uir honis
Faciet: ne si iuudex quidem erit de ipso anico.
Ponit enim perlonam amici cum mneluit iudi¬
cis: tantũ dabii amicitie: Ut uerau anici
causam esse malit: Ut perorande litis tpus
quo ad per leges liceat: accõmodet. Cum uero
uirato sententia dicenda sit: memiuerit deu̾
se adhibere testem id est ut arbitror mentem
suani qua nichil homini dedit ipse deus diui¬
nus. It aq preclarum a maioribus accepiniꝰ
morem rogandi uidicis: si ea teneremus que
salua fide Racere posset. Hec rogatio ad ca ꝑ¬

Expanded text:
ius non est. Maxime autem perturbantur officiius non est. Maxime autem perturbantur officia in amicitiis, quibus et non tribuere, quod recte possis, et tribuere, quod non sit aequum, contra officium est. Sed huius generis totius breve et non difficile praeceptum est. Quae enim videntur utilia, honores, divitiae, voluptates, cetera generis eiusdem, haec amicitiae numquam anteponenda sunt. At neque contra rem publicam neque contra ius iurandum ac fidem amici causa vir bonus faciet, ne si iudex quidem erit de ipso amico; ponit enim personam amici, cum induit iudicis. Tantum dabit amicitiae, ut veram amici causam esse malit, ut orandae litis tempus, quoad per leges liceat, accommodet. Cum vero iurato sententia dicenda erit, meminerit deum se adhibere testem, id est, ut ego arbitror, mentem suam, qua nihil homini dedit deus ipse divinius. Itaque praeclarum a maioribus accepimus morem rogandi iudicis, si eum teneremus, quae salva fide facere possit. Haec rogatio ad ea p
Abbreviated transcription (Latin):
qua nec utilitas quidem esse potuisset. At in eo
rege grbem condidit non ita. Spẽs em̃ utili¬
tatis aniniũ pepulit eius: cui cum uisum esset
Utilius solum se: ꝗͣ cum altero regnare fratrẽ
interemit. Omisit hic de pictatẽ de humauita¬
tem:. Ut id quod utile uidebatur: neq erat.
assequi poss: de tamen muri causa opposuit
speciem honestatis: ncc probabilem: nec satis
idoneam. Peccauit igitur pace uel Quirini
Uel Romuli dixerimus. Nec tamen nostre no¬
bis Utilitates omittende sunt: aliisq tractan¬
de: cum his ipsi ege aimis sed sue cuiq utili¬
tati: quod sine alterius iniuria fiat scriũdũ
est. Scite hoc Chrysippus: Ut mult. ⁊ qui stadi¬
um inquit currerit: eniti et contendere clebet
ꝗͣ maxime possit ut unicat: supplantate eumi
quicum certet: aut manu depellere nullo mõ
debet. Sic in uitasibi queq petere quod perti¬
neat ad usum: non iniquuĩ est alteri iripere

Expanded text:
qua ne utilitas quidem esse potuisset. At in eo qua ne utilitas quidem esse potuisset. At in eo rege, qui urbem condidit, non item; species enim utilitatis animum pepulit eius; cui cum visum esset utilius solum quam cum altero regnare, fratrem interemit. Omisit hic et pietatem et humanitatem, ut id, quod utile videbatur neque erat, assequi posset, et tamen muri causamopposuit, speciem honestatis nec probabilem nec sane idoneam. Peccavit igitur, pace vel Quirini vel Romuli dixerim. Nec tamen nostrae nobis utilitates omittendae sunt aliisque tradendae, cum iis ipsi egeamus, sed suae cuique utilitati, quod sine alterius iniuria fiat, serviendum est. Scite Chrysippus, ut multa: Qui stadium, inquit, currit, eniti et contendere debet, quam maxime possit, ut vincat, supplantare eum, quicum certet, aut manu depellere nullo modo debet; sic in vita sibi quemque petere, quod pertineat ad usum, non iniquum est, alteri deripere
Abbreviated transcription (Latin):
sint celare: quid facturi snnit non querimus:
possint ne celare: sed tanꝗͥ tormenta quedam
adhbemus. Ut si responderint se mmpumtate
preposita facturos quid expecdiat. facmorososqr
se esse fateantur: si negãĩt omina turpia per
seipsa fugienda esse concedant. Sed iani. id propo¬
bant animos utilitatis specie non cum
hoc deliberetur relinquenda ne sit honestas pro¬
pter utilitatis magnitudine᷑ nam id quidem
improbum est sed illud: possit ne id quod. utile
uideatur ficri non turpiterͦ Cum Collatinotar¬
quino college Brutus imperiũ abrogabat: po¬
terat Uideri facere id miuste: fuerat enim inre¬
gibus expellendis socius Bruti: consiliorum
etiam adiuctor. Cum autem consiliũ hoc prin¬
cipes coepissent: cognationem superbi nomenq
tarquimorum: & memoriã regn esse tollendã
quod erat utile patrie consulere: id erat ita ho¬
nestũ. Ut etiam ipsi collatino placere deberet.
Itaq Utilitas ualuit propter honestatem sme

Expanded text:
are possint, quid facturi sint, non quaerimus, are possint, quid facturi sint, non quaerimus, possintne celare, sed tamquam tormenta quaedam adhibemus, ut, si responderint se impunitate proposita facturos, quod expediat, facinorosos se esse fateantur, si negent, omnia turpia per se ipsa fugienda esse concedant. Sed iam ad propobent animos utilitatis specie, non cum hoc deliberetur, relinquendane sit honestas propter utilitatis magnitudinem nam id quidem improbum est, sed illud, possitne id, quod utile videatur, fieri non turpiter. Cum Collatino collegae Brutus imperium abrogabat, poterat videri facere id iniuste; fuerat enim in regibus expellendis socius Bruti consiliorum et adiutor. Cum autem consilium hoc principes cepissent, cognationem Superbi nomenque Tarquiniorum et memoriam regni esse tollendam, quod erat utile, patriae consulere, id erat ita honestum, ut etiam ipsi Collatino placere deberet. Itaque utilitas valuit propter honestatem, sine
Abbreviated transcription (Latin):
cum facinoribus potuit uidere sic repente an¬
nuli beneficio rex exortus est lybie. Hunt igit
ipsum ãnulũ si habeat sapiens: nichil plus sibi
licere putet peccare: ꝗͣ si non haberet. Honesta
Senim bonis uiris non occulta querũtur. Atqr
Ihoc loco philosophi quidam mimme mali illi
quidem: sed non satis acuti fictan. & cõmenti¬
tiam fabulam dicunt prolatama Platone: qͣsi
Euero ille aut factum id esse: aut ficri potuisse¬
I defendat. Hec est uis huius anuli. & huius
exempli si nemo sciturus: ne mone suspicaturꝰ
quid sit: cum aliquid diuitiarũ potentie: do¬
minationis libidmis causa feceris: si id dñs hoĩ¬
nibusq futurũꝙ sit sempignotũ. sis nefacturꝰ
Negant id fieri posse: ꝗͣquãm pot id quidem.
Sed quero quod negant posse : id si posset quid¬
nã facerent. Urgent rulticesane negant eni
posse. et in eo prestant. Hoc uerbũ quid u.a¬
leat non uident. Cum enim querinus si pos¬

Expanded text:
eum facinoribus quisquam potuit videre. Sic repente aeum facinoribus quisquam potuit videre. Sic repente anuli beneficio rex exortus est Lydiae. Hunc igitur ipsum anulum si habeat sapiens, nihilo plus sibi licere putet peccare, quam si non haberet; honesta enim bonis viris, non occulta quaeruntur. Atque hoc loco philosoplis quidam, minime mali illi quidem, sed non satis acuti, fictam et commenticiam fabulam prolatam dicunt a Platone; quasi vero ille aut factum id esse aut fieri potuisse defendat! Ilaec est vis huius anuli et huius exempli: si nemo sciturus, nemo ne suspicaturus quidemn sit, cum aliquid divitiarum, potentiae, dominationis, libidinis causa feceris, si id dis hominibusque futurum sit semper ignotuml, sisne facturus. Negant id fieri posse. Nequaquam potest id quidem; sed quaero, quod negant posse, id si posset, quidnam facerent. Urguent rustice sane; negant enim posse et in eo perstant; hoc verbum quid valeat, non vident. Cum enim quaerimus, si cel
Abbreviated transcription (Latin):
Atq criamin omni deliberatione celandi &c oc¬
cultandi spes: opinioq remouenda est. Satis
cinm nobis si modo m philosophia aliquid profe¬
ennus: persuasum esse debet: si ommes deos hoĩ¬
uesq celare polsimus ichil tamen auare: nicħ
niuiste: nichil libidinose: nichil nicontmenter
esse faciendum. Hinc ille Guges inducitur a
Slatone que cum terra dicessisset magnis qui¬
uniq equui. Ut ferunt fabulac aiaduerit: cuiꝰ
in literibus fores elsent: quibus apertis hoĩs
anulũq aureũ in digito: quem ut detraxit
ipse mduit: erat auten regius pastor. Tum in
consiliũ pastorũ sexecepit ibi cum palam ciꝰ
anuli. id palinã comierterat amillo uidebat̃.
Ipse autem oia uidebat idem tursus uidebat
cum in locum ãinilum iuerterat: itaque hac
opportunitate: Ãnuli usus: regine stuprũ intu¬
lit: eaq adiutrice regem dñ in teremit sustu¬
litq qͦs obstare arbitrabatur. Dec in his quisꝙ¬

Expanded text:
Atque etiam ex omni deliberatione celandi et ocAtque etiam ex omni deliberatione celandi et occultandi spes opinioque removenda est. Satis enim nobis, si modo in philosophia aliquid profecimus, persuasum esse debet, si omnes deos hominesque celare possimus, nihil tamen avare, nihil iniuste, nihil libidinose, nihil incontinenter esse faciendum. Hinc ille Gyges inducitur a Platone, qui, cum terra discessisset magnis quieumque equum, ut ferunt fabulae, animadvertit, cuius in lateribus fores essent; quibus apertis corpusanulumque aureum in digito; quem ut detraxit, ipse induit erat autem regius pastor, tum in concilium se pastorum recepit. Ibi cum palam eius anuli ad palmam converterat, a nullo videbatur, ipse autem omnia videbat; idem rursus videbatur, cum in locum anulum inverterat. Itaque hac opportunitate anuli usus reginae stuprum intulit eaque adiutrice regem dominum interemit, sustulit, quos obstare arbitrabatur, nec in his
Abbreviated transcription (Latin):
ied certe utile. Ita quicquid honestũ. id Urile.
Quare error hominũ non prohorũ: cum iligđ
quod utile uisum est.irripuit: id contniuo
secernit ab honesto. Hinc sice. hinc uenena.
hinc falsa testamenta nascuntur. hinc furta¬
hinc peculatus: expilationes direpiontesq
sociorum. & ciuium. Hine opum nimiarum
potentie non ferende. Postremo etiam in libe¬
quibus inchil: nec tetrius aut focdius excogita¬
ri potest. Emolimieta enim rerum fallacibus
iudiciis Uident pena: non dico legñ: quas sepe
perrumptunt: sed ipsius turpitudinis que ac¬
bissima non est uident. Quamobrem hoc qui¬
dem deliberantiũ genus pellatur e medio.
est enim totum scele̾ratũ: & impium qui deli¬
berant Utrum id assequantur quod honestũ
esse uideant. an se scientes scelere cõtamment.
In ipsa enimi dubitatione facimis mest: ctiani¬
si ad id non peruenerit. Ergo ea deliberanda õi¬
no non sunt. i quibus est turpis ip̃a deliberato.

Expanded text:
id certe utile; ita, quicquid honestum, id utile. id certe utile; ita, quicquid honestum, id utile. Quare error hominum non proborum, cum aliquid, quod utile visum est, arripuit, id continuo secernit ab honesto. Hinc sicae, hinc venena, hinc falsa testamenta nascuntur, hinc furta, peculatus, expilationes dir-ptionesque sociorum et civium, hinc opum nimiarum, potentiae non ferendae, postremo etiam in libequibus nihil nec taetrius nec foedius excogitari potest. Emolumenta enim rerum fallacibus iudiciis vident, poenam non dico legum, quam saepe perrumpunt, sed ipsius turpitudinis, quae acerbissima est, non vident. Quam ob rem hoc quidem deliberantium genus pellatur e medio est enim totum sceleratum et impium, qui deliberant, utrum id sequantur, quod honestum esse videant, an se scientes scelere contaminent; in ipsa enim dubitatione facinus inest, etiamsi ad id non pervenerint. Ergo ea deliberanda omnlino non sunt, in quibus est turpis ipsa deliberatio.
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur marte nostro. Neq enini quicꝗͣ de hac
parte post Panctiuĩ explicatum est: quod michi
probaretur de his que in manus nostras. ueneꝵł
Cum igitur aliqua spẽs utilitatis obiecta ẽ nos
cõmoueri necesse est. Sed si cũ anmũ attende¬
ris turpitudineͬ uideas adiu̾ctam ci rei que
speciem utilitatis actulerit: tunc utilitas nõ¬
requirenda est sed intelligendum Ubi turpitu¬
dosit: ibi utilitatem esse non posse. Quod si
nichil est tam contra naturam q̃ turpitudo. rec¬
ta enimi cõuenientia. & constaucia natura desi¬
derat: ispernaturq contraria: nchilq taui se¬
cundũ naturam ꝗͣ utilitas: certe i eadem re
utili turpitudo esse non potest. Itemq si ad
honest item nati sumus eaq aut sola expeteri¬
da est: Ut zenoni uisum: aut certe oi pondere
grauior est habenda ꝗͣ reliqua oĩa quos Aristo¬
teli placet: necesse est quod honcstum sit: idec
aut solum: aut sumũ bonu: quod aute̾ bonũ.

Expanded text:
dicitur, Marte nostro. Neque enim quicquam est de hac dicitur, Marte nostro. Neque enim quicquam est de hac parte post Panaetium explicatum, quod quidem mihi probaretur, de iis, quae in manus meas venerunt. Cum igitur aliqua species utilitatis obiecta est, commoveri necesse est; sed si, cum animum attenderis, turpitudinem videas adiunctam ei rei, quae speciem utilitatis attulerit, tum non utilitas relinquenda est, sed intellegendum, ubi turpitude sit, ibi utilitatem esse non posse. Quodsi nihil est tam contra naturam quam turpitudo recta enim et convenientia et constantia natura desiderat aspernaturque contraria nihilque tam secundum naturam quam utilitas, certe in eadem re utilitas et turpitudo esse non potest. Itemque, si ad honestatem nati sumus eaque aut sola expetenda est, ut Zenoni visum est, aut certe omni pondere gravior habenda quam reliqua omnia, quod Aristoteli placet, necesse est, quod honestum sit, id esse aut solum aut summum bonum; quod autem bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
lia sunt ut geometre solent non omĩa docere
sed postulare Ut quedam sibi concedant᷑: quo
facilius que uelint explicent: sic ego a te postulo
ii Cicero: Ut michi conçedas si potes: nichil
preter id quod honestũ sit esse propter se expe¬
tendum: Sin hoc non licet propter Cratippũ
ad illud certe dabis: quod honestum sit: iod
esse maxime propter se expetendum. Michi
Utrũnis satis est cc tum hoc tum illud ꝑrobabi¬
lius uidetur. Nec preterea quicꝗͣ probabile.
est ꝙ non utilia cum honestis pugnare dixerit
que uidentur utilia. Nichil uero utile ꝗd
non idem honestum: nec honestum: quod nõ
idem xtile sit sepe testatur: negatq Ullam
pestem maiorem in uitam hom̾inũ euasisse:
quẽ corũ opimonẽ qui ista distraxerĩt. Itaq
non Ut aliquando anteponeremus utilia ho¬
nestis sedut ea sine errore dudicauerimus: si
quando incidissent inluxit eam que uidetur el¬
se. non que esset repugnantiam. Hauc igit᷑ pte̾
relictam replebimus nullis adminiculis: Ted ut

Expanded text:
imus, ut geometrae solent non omnia docere, sed postulare, ut quaedam sibi concedantur, quo facilius, quae volunt, explicent, sic ego a te postulo, mi Cicero, ut mihi concedas, si potes, nihil praeter id, quod honestum sit, propter se esse expetendum. Sin hoc non licet per Cratippum, at illud certe dabis, quod honestum sit, id esse maxime propter se expetendum. Mihi utrumvis satis est et tum hoc, tum illud probabilius videtur nec praeterea quicquam probabile. est, quod non utilia cum honestis pugnare aliquandquae viderentur utilia. Nihil vero utile, quod non idem honestum, nihil honestum, quod non idem utile sit, saepe testatur negatque ullam pestem maiorem in vitam hominum invasisse quam eorum opinionem, qui ista distraxerint. Itaque, non ut aliquando anteponeremus utilia honestis, sed ut ea sine errore diiudicaremus, si quando incidissent, induxit earn, quae videretur esse, non quae esset, repugnantiam. Hanc igitur partem relictam explebimus nullis adminiculis, sed, ut
Abbreviated transcription (Latin):
igitur credo res Panetium per lecuturũ fuisse
nisi alius casus: aut occupatio consiliũ eius
peremisset: ad quas ipsas consultationes: ex¬
superioribus libris satis multa precepta sunt.
quibus prospici possit: quid sit propter turpitu¬
Amem fugiendum: quid sit id quod iccirco fu¬
giendum non sit: quia omnino turpe non est.
Sed quoniam operi inchoato: prope tamen ab¬
soluto tanꝗͣ fastigium imponimus. Ut si de e¬

Expanded text:
igitur credo res Panaetium persecuturum fuisse, igitur credo res Panaetium persecuturum fuisse, nisi aliqui casus aut occupatio eius consilium peremisset. Ad quas ipsas consultationes superioribus libris satis multa praecepta sunt, ex quibus perspici possit, quid sit propter turpitudinen fugiendum, quid sit, quod idcirco fugiendum non sit, quod omnino turpe non sit. Sed quoniam operi inchoato, prope tamen absoluto tamquam fastigium imponimus, ut ge
Abbreviated transcription (Latin):
dum necessarie: qui si occiderit multũ de coiͣ
Utilitate detrarerit: modo hoc ita faciat. ut
ne ipse de se bene existimans: seseque diligens
hanc causam habeat ad inuiriam. Itaq łemꝑ
officio fungatur: Utilitatiq consulens hoĩs
ẽ ci quam iple cõmemoro humane societati.
Nam quid ad Phalarin attmnet perfacile iu¬
dicium est. Nulla est enim societas nobis
cũ tyeannis: sed potius sumima distractio¬
est. Neq est contra naturam spoliare eum
si possis quem honestum est necare. Atq hoc¬
omne genus pestiferum: atq impium: &e ex
hoĩ cõimiũtate ex terminendum est. Eteniui
Ut menbra quedam amputantur si & ipsa
sanguine: & tanꝗͥ spiritu carere coeperit dt
nocent reliquis partibus corporis: sic ista in
figura hõis feritas: &e ĩmanitas belue ⁊ coi
tanꝗͣ humamtate corporis segreganda est
huiũs generis sunt questiones omnes he m
quibus ex tempore officium exquirit᷑. Eiulmodi

Expanded text:
dum necessariae, qui si occiderit, multum de communi dum necessariae, qui si occiderit, multum de communi utilitate detraxerit, modo hoc ita faciat, ut ne ipse de se bene existimans seseque diligens hanc causam habeat ad iniuriam. Ita semper officio fungetur utilitati consulens hominum et ei, quam saepe commemoro, humanae societati. Nam quod ad Phalarim attinet, perfacile iudcum Tyrannis, sed potius summa distractio: neque est contranaturam spoliare eum, si possis, quem honestum est necare. Atqomne genus pestiferum atque impium ex hominum communitate exterminandum est. Etenim, ut membra quaedam amputantur, si et ipsa sanguine et tamquam spiritu carere coeperunt et nocent reliquis partibus corporis, sic ista in figura hominis feritas et immanitas beluae a communi tamquam humanitatis corpore segreganda est. Huius generis quaestiones sunt omnes eae, in quibus ex tempore officium exquiritur. Eius modi
Abbreviated transcription (Latin):
nen. Uir bonus: ne ipse frigore conficiatur:
uestitu spoliare possit: none faciat: Hacc ad
undicandum sunt facillinia. Nani si quid ab
hoiẽ utili ad nuillam partem. Utilitatis tue
causa distraxeris: in huniaue feceris: contraq
nature legem. Sin autem is tu sis: qui mul¬
tam utilitatem rcip atq hominiũ societati:
si in uita remaneas afferre possis: si quid ob
cani causam quid alteri detraxeris non sit
reprehendendum. Sin autem id non sit ciusno¬
di suum cuiq incõmodum ferendum est potiꝰ
ꝗͣ de alterius cõmodis subtrahendum. Non
igitur magis est contra naturam morbus aut
egestas: aut cuisinodi: ꝗͣ detractio atq appeti¬
tio aliem. Sed cõmunis utilitatis derelictio
contra naturã est: est enim iuiusta. Itaq lex
ipsa nature: que utilitatem hominiu conser¬
uat: & continet. decernit profecto: Ut ab ho¬
mine merti atq mutili: ad sapientem bonu̾
fortemq uirum transferantur res ad uiuen¬

Expanded text:
nem, vir bonus, ne ipse frigore conficiatur, nem, vir bonus, ne ipse frigore conficiatur, vestitu spoliare possit, nonne faciat? Haec ad iudicandum sunt facillima. Nam, si quid ab homine ad nullam partem utili utilitatis tuae causa detraxeris, inhumane feceris contraque naturae legem; sin autem is tu sis, qui multam utilitatem rei publicae atque hominum societati, si in vita remaneas, afferre possis, si quid ob eam causam alteri detraxeris, non sit reprehendendum. Sin autem id non sit eius modi, suum cuique incommodum ferendum est potius quam de alterius commodis detrahendum. Non igitur magis est contra naturam morbus aut egestas aut quid eius modi quam detractio atque appetitio alieni, sed communis utilitatis derelictio contra naturam est; est enim iniusta. Itaque lex ipsa naturae, quae utilitatem hominum conservat et continet, decernet profecto, ut ab homine inerti atque inutili ad sapientem, bonum, fortem virum transferantur res ad viven
Abbreviated transcription (Latin):
nichil uiris &e millam societatemt cominuinis
Utilitatis caula statunt elle cum ciuibus: que
sententia ommnem societatem distrahit ciuita¬
tis. Qui autem ciuium rationẽ dicunt esse habe¬
beneticentia: bonitas: iusticia funditus tollitur.
Que qui tollunt etiam aduersus cos mimorta¬
les: impii iudicandi sunt. Ab his enim consti¬
tutam inter hoĩes societate̾ euertunt: cuius so¬
cictatis artissimũ uinculum est magis arbi¬
trari esse contranaturam hoiẽm hoi detrahẽ
sui cõmodi causa: ꝗͣ oia icõmoda subire: Uel
externa: Uel corporis. uel etiam ipsius animi
que uacent iusticia. Hec enim una uirtus
ommiũ est domina: oe regna uirtutuͣ. Forsitã
quispiam dixerit nõne ĩgitur sapiens: si fame
ipse conficiatur: abstulerit cibum alteri homĩ
ad nullam rem utili. Mimine uero. Non est
emm uita mea michi utilior: ꝗͣ aĩ talis affec¬
tio nemmem ut uiolem: cõmodi mei gratia.
Ouid si Phalarmn crudelem tyramiũ. & ĩma¬

Expanded text:
nihil iuris, nullam societatem communis nihil iuris, nullam societatem communis utilitatis causa statuunt esse cum civibus, quae sententia omnem societatem distrahit civitatis. Qui autem civium rationem dicunt haben bonitas, iustitia funditus tollitur; quae qui tollunt, etiam adversus deos immortales impii iudicandi sunt. Ab iis enim constitutam inter homines societatem evertunt, cuius societatis artissimum vinculum est magis arbitrari esse contra naturam hominem homini detrahere sui commodi causa quam omnia incommoda subire vel externa vel corporis vel etiam ipsius animi, quae vacent iustitia; haec enim una virtus omnium est domina et regina virtutum. Forsitan quispiam dixerit: Nonne igitur sapiens, si fame ipse conficiatur, abstulerit cibum alteri homini ad nullam rem utili? Minime vero; non enim mihi est vita mea utilior quam animi talis affectio, neminem ut violem commodi mei gratia. Quid? si Phalarim, crudelem tyrannum et imma
Abbreviated transcription (Latin):
codisseras: quid oĩo hoiem ex hoĩe tollat. Sin fu¬
giendum id quod censet: & multo illa pciora: mor¬
tem: paupert. item: dolorem: et̾at in eo ꝙ nullũ
aut corporis: aut fortune uitiũ: uitus amme
grauius existimat. Ergo unũ debet esse õĩbus
propositũ ut eadem sit utilitas uniuscuiusq
&̾ uinuerlorum: ꝗͣ si ad se quisq rapiat dissolue¬
tur omnnns humana conlortio. Atqr si etiam
hoc natura prescribit: Ut honio hoĩ quicuniq
sit obeam iplam causam: tamen ꝙ his homosit
consultum uelit necesse est secundum cande
naturã omniũ utilitateni esse cõmune̾. Quod
li ita est: Una continemur oc̃s & eadem legena¬
ture. Idq ipsum si ita est certe uiolare alterii
lege nature prohibeniur. Uerum aute prinui
Uerum igitur &e extremũ. Nam illud quod
ibsurdum est: quod quidem dicunt parcnti
se.uit fratri nichil detracturos sui cõmodi cã
aliam rationem esse ciuui reliquorũ hi sibi

Expanded text:
eo disseras, qui omnino hominem ex homine tollat? sin fueo disseras, qui omnino hominem ex homine tollat? sin fugiendum id quidem censet, sed multo illa ptem, paupertatem, dolorem: errat in eo quod nullum, aut corporis aut fortunae vitium, animi vitiis gravius existimat. 5. Ergo unum debet esse omnibus propositum, ut eadem sit utilitas uniuscuiusque et universorum: quam si ad se quisque rapiat, dissolvetur omnis humana consociatio, atque si etiam hoc natura praescribit, ut homo homini quicumque sint, ob eam ipsam causam tamen, quod is homosit, consultum velit; necesse est secundum eandem naturam omnium utilitatem esse communem. Quod si ita est, una continemur omnes et eadem lege naturae, idque ipsum si ita est, certe violare alterum naturae lege prohibemur. Verum autem primum; verum igitur extremum. Nam illud quidem absurdum est, quod quidam dicunt, parenti se aut fratri nihil detracturos sui commodi causa, aliam rationem esse civium reliquorum. Hi sibi
Abbreviated transcription (Latin):
mors. ꝗͣ dolor: quem cetera generis eiusdem.
ltemq magis est secundum natura pro oĩbus
gentibus si ficri possit: conseriandis aut iuuã¬
dis maximos labores: molestiasq suscipere
nnitantes Herculem illum quem hominũ
fama beneficiorum memor in concilio celesti¬
um collocauit: quẽ uiuere in solitudmne non
modo sme ullis molestis: sed etiam maximis
uoluptatibus: abundante̾ omĩbus copĩis: Ut
excellas etiam pulcritudme: de uiribus. Os¬
circa optimo quisq splendidissimoq ingenio
longe illam uitam huic anteponit. Ex quo
cfficitur hoĩem nature obedientem: hom̃i
nocere non posse. Demde qui alterii uiolat
Ut ipse aliquid cõmodi consequatur: aut
nichil se extimat facere contra naturam:
aut magis fugiendan censet mortem pau¬
pertatem dolorem: amissionem etiam libero¬
rum propinquorũ amicorum: ꝗͣ facere ciupi¬
am inuiriam. Si nichil existimat contrãna¬
turam ficri in hõĩnibus Uiolandis. quid cum

Expanded text:
mors, quam dolor, quam cetera generis eiusdem. mors, quam dolor, quam cetera generis eiusdem. Itemque magis est secundum naturam pro omnibus gentibus, si fieri possit, conservandis aut iuvandis maximos labores molestiasque suscipere imitantem Herculem illum, quem hominum fama beneficiorum memor in concilio caelestium collocavit, quam vivere in solitudine non modo sine ullis molestiis, sed etiam in maximis voluptatibus abundantem omnibus copiis, ut excellas etiam pulchritudine et viribus. Quocirca optimo quisque et splendidissimo ingenio longe illam vitam huic anteponit. Ex quo efficitur hominem naturae oboedientem homini nocere non posse. Deinde, qui alterum violat, ut ipse aliquid commodi consequatur, aut nihil existimat se facere contra naturam aut magis fugiendam censet mortem, paupertatem, dolorem, amissionem etiam liberorum, propinquorum, amicorum quam facere cuiquam iniuriam. Si nihil existimat contra naturam fieri hominibus violandis, quid cum
Abbreviated transcription (Latin):
opes augeanius. Neq uero hoc solum na¬
tura iute gentiũ sedetiam legibus pploꝵ
quibus in singulis ciuitatibus respib conti¬
nentur: eocdẽm modo constitutum est: Ut
non liceret sui cõmoli causa nocere alteri.
Hoc eniͣ spectant leges hoc uolunt incolumẽ
else ciuiu cõiunctionẽ ꝗͣ qui dirimũt eos mor¬
te: exiliis. Uinculis dau̾do cohercent.
Tq hoc multo magis exigit ipsa natu:
re ratio que est lex diuina dc humana
cui parere qui uelit . oes autem parebiit qui
secundum naturam uolent uiuere, minqͣ
cõmittet. Ut alienũ appetat. &e id quod aste¬
ri detraxerit sibi assumat. Etemin multo
magis est secundum naturam celsitas ani¬
mi de magnitudo. Itemq cõnũtas: iusticia
liberalitas: qͣ uoluptas: qͣ uita: qͣ diuitie. Que:
quidem contenmere: &e pͥro nichilo ducere
comparentem cum utilitate cõmuni magni
amnu de excelli est. Detrahẽ autem alteri sui
cõmodi causa: magis est contra naturam: ꝗͣ

Expanded text:
opes augeamus. Neque vero hoc solum naopes augeamus. Neque vero hoc solum natura, id est iure gentium, sed etiam legibus populorum, quibus in singulis civitatibus res publica continetur, eodem modo constitutum est, ut non liceat sui commodi causa nocere alteri; hoc enim spectant leges, hoc volunt, incolumem esse civium coniunctionem; quam qui dirimunt, eos morte, exsilio, vinclis, damno coërcent. Atque hoc mulae ratio, quae est lex divina et humana: cui parere quivelit, omnes autem parebunt, qui secundum naturam volent numquam committet, et alienum appetat, et id, quodalteri detraxerit, sibi assumat. 3. Etenim multo magis est secundum naturam celsitas animi, et magnitudo, itemque comitas, iustitia, liberalitas quam voluptas, quam vita, quam divitiae; quae quidem contemnere et pro nihilo ducere comparantem cum utilitate communi magni animi et excelsi est. Detrahere autem de altero sui commodi causa magis est contra naturam quam
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩs incomodo siui angere cõmodũ ma¬
gis est contra naturam: qͣ mors: q̃ paupertas
Q dolor: q̃ cetera que possunt aut corpori acci¬
dere. autͥ rebus externis. Nam principio tollit
conuictum humanũ. & societatem. Si em̃ sic
criniuis affecti. Ut propter siuĩ quisq emolu¬
mentum spoliet aut uiolet: alterũ disrumpi
necesse est cam que maximc est secundũ na¬
turam humam generis societatem. Ut sie
Unũ quodq mẽbrum sensum hunc haberet.
Ut posse putaret seualere: si proxnni mem¬
bri Ualitudinem ad se traduxisset debilita¬
ri. & interire totum corpus ticcesse esset. S
si unusquisq nostrũ rapiat ad se cõmoda
aliorũ detrahatq quod cuiq possit einoli¬
menti sui gratia: societas hominũ cõmu̾tasq
euertatur necesse est. Nani sibi ut quisq
malit quod ad usum Uite pertineat ꝗͣ altcri
acquirere concessum est non repugnante
natura illud quidem natura non patitur
Ut. aliorum spolns nostras facultates. copias¬

Expanded text:
modo suum augere commodum, magis est contra naturam, quam mors, quam paupertas, quam dolor, quam cetera, quae possunt, aut corporiaccidere, aut rebus externis, nam principio tollit convictum humanum et societatem. Sienim sic erimus affecti, utpropter suum quisque emolumentum spoliet, aut violet alterum: disrumpi necesse est eam, quae maxime est secundum naturam, humani generis societarem. Ut, si unum quodque membrum sensum hunc haberet, ut posse putaret se valere, si proximi membri valetudinem ad se transduxisset, debilitari et interire totum corpus necesse esset: sic, si unusquisque nostrum rapiat ad se commoda aliorum, detrahatque quod cuique posit, emolumenti sui gratia: societas hominum et communitas evertatur necesse est, nam, sibi ut quisque malit, quod ad usum vitae pertineat, quam alteri acquirere, concessum est, non repugnante natura. Illud quidem natura non patitur, ut aliorum spol
Abbreviated transcription (Latin):
res sunt in quibus dolus iste malus noͣ uersẽt᷑
sine uir bonus est is qui prodest quibus potest
nocet nemini. Recte iustum uirum: bonũ non
facile reperiemus. Nunqͣ igitur est u tile pec¬
care: quia semper est turpe. & quia lemper est
honestum uirum bonũ else. semper est Utile.

Expanded text:
res sunt, in quibus non dolus malus iste versetur, res sunt, in quibus non dolus malus iste versetur, sive vir bonus est is, qui prodest, quibus potest, nocet nemini, certe istum virum bonum non facile reperimus. Numquam igitur est utile peccare, quia semper est turpe, et, quia semper est honestum virum bonum esse, semper est utile.
Abbreviated transcription (Latin):
ita fecisset: dixit se pluris extimare addidit
centũ milia uũmorum. Nemo est qui hoc
Uiri boni fuisse neget: Capientis neguit Ut ẽtia¬
si minoris ꝗͣ potuisset entisset. Hec igitur est
illa pernicies: quod alios honos: ilios sapientes
existimant. Ex quo Eninus nec quicquem
lapere lapientem: qui libi iple sibi prodesse neqͥ¬
ret: Ucre id quidem si quod esset prodesse michi
cum Enmo conueniret. Hec Catonem quidem
rhodium discipulũ Panctii uideo: in hislibris qͣs
de officnis scripsit. O. Tuberom dicere: lapientis
esse nichil contra mores: leges. instituta facien
habere rationem rei familiaris. Neq enimi lolũ
nobis diuites esse uolumus: sed liberis: ꝓpinquis
factum: de quo paulo.ante dixi placere nullo mo
potest: eteinͣ oĩo tantũ se uegat facturũ compẽ¬
An sui caula quod nonliceat. Nuic nec laus ma¬
xima tribuenda est nec gratia. Sed siue: oc simu¬
latio & dissimulatio dolus malus est perꝑauce

Expanded text:
ita fecisset, dixit se pluris aestimare; addidit ita fecisset, dixit se pluris aestimare; addidit centum milia. Nemo est, qui hoc viri boni fuisse neget, sapientis negant, ut si minoris, quam potuisset, vendidisset. Haec igitur est illa pernicies, quod alios bonos, alios sapientes existimant. Ex quo Ennius nequiquam sapere sapientem, qui ipse sibi prodesse non quiret. Vere id quidem, si, quid esset prodesse, mihi cum Ennio conveniret. Hecatonem quidem Rhodium, discipulum Panaeti, video in iis libris, quos de officio scripsit Q. Tuberoni, dicere sapientis esse nihil contra mores, leges, instituta facientem habere rationem rei familiaris. Neque enim solum nobis divites esse volumus, sed liberis, propinquis, factum, de quo paulo ante dixi, placere nullo modo potest; etenim omnino tantum se negat facturum compendii sui causa, quod non liceat. Huic nec laus magna tribuenda nec gratia est. Sed, sive et simulatio et dissimulatio dolus malus est, perpaucae
Abbreviated transcription (Latin):
aut dissimulabit Uir bonus: atq iste dolꝰ malus
&ͦ legibus erat iudicatus. Ut tutela erat duode¬
cim tabulis. &e cirenscriptio adolescentũ lege
latoria: &e sine lege iudicus: in quibus ex fide bo¬
naagitur. Pro reliquorũ autem iudiciorii hec
uerba maxime excellunt m arbitrio rei Uxorie
melius ac equius in fiducia: Ut inter bonos bene
agier. Quid ergo: aut in eo quod melius equus¬
est: potest ulla pars in esse fraudis. aut cum dici¬
tur intex bonos bene agier quicꝗͣ agi dolose aut
malitiole porest. Dolus autem malus: simula¬
tione & dissimulatione utait Aquilius con¬
tinetur. Tollendum est igitur in rebus contra¬
hendis omne mendacui non licitatoremuen¬
ditor: nec qui contra le liceatur: emptor oppoci
Uterq si ad eloquendum uencrit: non plus que
semel eloquatur. O. quidem Sceuola lubln si¬
lius: cum postulasset ut sibi fundus cuius em¬
ꝑtor erat: semel iudicaretur: idq uenditor

Expanded text:
aut dissimulabit vir bonus. Atque iste dolus malus aut dissimulabit vir bonus. Atque iste dolus malus et legibus erat vindicatus, ut tutela duodecim tabulis, circumscriptio adulescentium lege Plaetoria, et sine lege iudiciis, in quibus additur EX FIDE BONA. Reliquorum autem iudiciorum haec verba maxime excellunt: in arbitrio rei uxoriae MELIUS AEQUIUS, in fiducia UT INTER BONOS BENE AGIER. Quid ergo? aut in eo, QUOD MELIUS AEQUIUS, potest ulla pars inesse fraudis? aut, cum dicitur INTER BONOS BENE AGIER, quicquam agi dolose aut malitiose potest? Dolus autem malus in simulatione, ut ait Aquilius, continetur. Tollendum est igitur ex rebus contrahendis omne mendacium; non illicitatorem venditor, non, qui contra se liceatur, emptor apponet; uterque, si ad eloquendum venerit, non plus quam semel eloquetur. Q. quidem Scaevola P. f., cum postulasset, ut sibi fundus, cuius emptor erat, semel indicaretur idque venditor
Abbreviated transcription (Latin):
nistructos: noĩa facit: negotiũ conficit. Inuitat
Camnus postera die familiares suos: Uenit ip̃e
mature scalniũ millum uidet: querit ex proxi¬
mo uicino: nũ ferie quedam piscatorũ essent
quod cos nullus uideret: Nulle quod scia
inquit ille: sed hic piscari nulli solent: itaq
heri mirabar quid accidisset. St omachari Ca¬
nius: sed quid faceret nondum enim Aquiliꝰ
collega de familiaris meus protulerat de olo
malo formulas. In quibus ipsis cim ex eo qre¬
rem quid esset dolus malus respondebat cum
esset ⁊liud simulatũ alind actum: hoc ꝗdẽ
sane luculante Ut ab hoĩe perito diffimedi.
Ergo oe Phythius: & ommes aliud agentes
aliud snmilantes perfidi: improbi. maliti¬
osi lunt. Aullum igitur lactum corum potest
utile elle: cum lit tot uitiis inquinatũ. Quod si
aquiliana diffutio uera est ex omni uita simu¬
latio. dissimulatioq tollenda est. Ita nec ut
emat melius: nec ut uendat quicꝗͣ simulabit.

Expanded text:
instructos: nomina facit: negotium conficit. Invitat instructos: nomina facit: negotium conficit. Invitat Canius postera die familiares suos: venit ipse mature: Scalmum nullum videt, quaerit ex proximo vicino, num feriae quaedam piscatorum essent, quod eos nullos videret. nullae, quod sciam, inquit ille: sed hic piscari nulli solent: itaque heri mirabar, quid accidisset. Stomachari Canius: sed quid faceret? nondum enim Aquilius, collega et familiarismeus, protulerat de dolo malo formulas. In quibus ipsis. cum ex eo quaereretur; quid esset dolus malus? respondebat, cum esset aliud simulatum, aliud actum. Hoc quidem sane luculente ut ab homine perito definiendi. Ergo et Pythius et omnes aliud agentes, aliud simulantes perfidi, improbi, malitiosi. Nullum igitur eorum factum potest utile esse, cum sit tot vitiis inquinatum. Quodsi Aquiliana definitio vera est, ex omni vita simulatio dissimulatioque tollenda est. Ita, nec ut emat melius nec ut vendat, quicquam simulabit
Abbreviated transcription (Latin):
les quidem le hortos non habere. sed licere
Uti Camo si uelet ut suis: & simnil ad cenã
hoĩẽs in hortos inuitauit in posterii᷑ diem
Cum ille promisisset: tum Phythius ut est¬
irgentarius: qui esset apud omnes ordies
gratiosus: piscatores ad se conuocauit. & ab his
petiit. Ut ante suos ortulos postera die pisca¬
rentur: dixitq quid eos facere uellit. Adcenã
tempore uenit. Cannius opipere a Phythio ap¬
paratum erat cõmuiu. Cymbarum ante ocu¬
los multitudo: prose quisq quod coeperat affe¬
rebit. ante pedes Phythii pisces abiiciebãtur.
Tum Cãmus ꝗso inquit: quid est o Phyti: tantũ¬
ne piscium tantũ ne cymbarũ. Et ille. Quid
mirum inquit: hoc loco est syracusis quicquid
est pisciĩ. Hic aquatio hac uilla isti carere nõ¬
possunt. Incensus Cãmus cupiditate: conten¬
dit ⁊phythio. Ut uenderet grauate ille penno.
Quid multa. Impetrat: eim̾t homo cupidus
&e locuplex tanti qͣti Phythius uoluit. o eniit

Expanded text:
les quidem se hortos non habere, sed licere les quidem se hortos non habere, sed licere uti Canio, si vellet, ut suis, et simul ad cenam hominem in hortos invitavit in posterum diem. Cum ille promisisset, tum Pythius, qui esset ut argentarius apud omnes ordines gratiosus, piscatores ad se convocavit et ab iis petivit, ut ante suos hortulos postridie piscarentur, dixitque, quid eos facere vellet. Ad cenam tempori venit Canius; opipare a Pythio apparatum convivium, cumbarum ante oculos multitudo; pro se quisque, quod ceperat, afferebat, ante pedes Pythi pisces abiciebantur. Tum Canius: Quaeso, inquit, quid est hoc, Pythi? tantumne piscium? tantumne cumbarum? Et ille: Quid mirum? inquit, hoc loco est Syracusis quicquid est piscium, hic aquatio, hac possunt, incensus Canius cupiditate, contendit a Pythio, ut venderet. Gravate ille primo. Quid multa? impetrat: emit homo cupidus et locuplest tati, quanti Pythius voluit, et emit
Abbreviated transcription (Latin):
hic ediũ uenditor celare emptores debiuussẽ
neq enim id est celare: quicquid reticcas. s
cum quid tuscias: id ignorare emolumenti
tiu causa: uelis eos quorum intersit id scire
Hoc autem celandi genus: quale sit: et cuius
hoĩs quis non uidet. Certe irõ aperti nõ sim¬
plicis est: non nigenui non iusti. nou uiribo¬
in uersuti potius: obsurdi: astuti. fallacis.
maliciosi: callidi: Uetcratoris uafri. Hcoc
tot & alia plura. nonnie mutile est uitiorũ
subire nomina. Quodsi uituperandi sunt
qui reticuerunt: quid de his existimandum
est: qui orationis uanitatem adhibuerunt
C.canius eques Romanus. homo nec infaceti᷑
& satis litreratus: cum se syracusas otiandi
causa: non negotiandi. Ut ipse dicere solebat
contulisset: dictabat se hortulos aliquos uel¬
le emere: quo inuitare amicos: & ubi se ob¬
lectare sme interpella toribus posset. Quod
cum percrebiusset Phythius ei quedam qui
argentariam faceret syracusis: dixit uena¬

Expanded text:
haec aedium Venditor celare emptores debuisse. haec aedium Venditor celare emptores debuisse. neque enim id est celare, quidquid reticeas: sed cum, quod tu scias, id ignorare emolumenti tui causa velis eos, quorum intersit id scire. Hoc autem celandi genus quale sit, et cuius hominis, quis non videt? certe non aperti, non simplicis est, non ingenui, non iusti, non viti boni; versuti potius, obscuri, astuti, fallacis, malitiosi, callidi, veteratoris, vatri. Haec tot, et alia plura nonne inutile est vitiorum subire nomina? 5. Quod si vituperandi sunt, qui reticuerunt: quid de iis existimandum est, qui orationis vanitatem adhibuerant? C. Canius, eques Rom, homo nec infacetus, et satis literatus, cum se Syracusas otiandi causa, non negotiandi, ut ipse dicere solebat, contulisset, dictitabat se hortulos aliquos velle emere, quo invitare amicos; et ubi se oblectare sine interpellatoribus posset. Quod cum percrebuisset, Pythius ei quidam, qui argentariam faceret Syracusis, dixit
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si qui proscribunt uillam bonam ut ipsi
asserunt beneq edificata non existimautur fele¬
lisse: etiami si illa nec hona est: nec edificata ra¬
tione: multo iniuus igitur qui domu non lau¬
darcut ubi enim iudicium emptoris est: ibi
fraus uenditoris que potest esse. Sin autem
dictum non omne prestandum est quod dictũ
non est: id prestandum putas. Quiduero est¬
stultius qͥ uenditorem eius rei quam uendat
uitia narrire. Quid autem tam absurdun
ꝗͥ si domi iussu ita preco predicet: domum
pestilentem uendo. Sic ergo in quibusclani
causis dubis. ex altera parte defenditur hone¬
stas ex altera ita de Utilitate dicitur. Ut id
quod utile uideatur: non modo honestũ facere
sit sed etiam non facere turpe. Nec est illa que
Uidetur utiliũ fiexi cum honestis sepe dissenti¬
o: que dnudicanda sunt: non .ii. ut que reuemꝰ
exposiuunius: sed ut explicaremus. Non igit̾¬
uidetur nec frumentarius ille rhodius: neo

Expanded text:
sine insidiis agere, et quoniam vendat, velle sine insidiis agere, et quoniam vendat, velle asserunt, beneque aedificatam, non existimantur fefellisse, etiam si illa nec bona est, nec aedificata ratione, multo minus, qui domum non laudarunt. ubi enim iudicium emptoris est, ibi fraus venditoris quae potest esse? sin autem dictum non omne praestandum est, quod dictum non est, id praestandum putas? quid vero stultius quam venditorem eius rei, quam vendat, vitia narrare? quid autem tam absurdum, quam si domini iussu ita praeco praedicet: 'Domum pestilentem vendo'? Sic ergo in quibusdam causis dubiis ex altera parte defenditur honestas, ex altera ita de utilitate diquod utile videatur, non modo honestum facere sit, sed etiam, non facere turpe. 4. Haec est illa, quae videtur utilium fieri cum honestis saepe, dissensio. quae diiudieanda sunt: non enim, ut quaeteremus, exposuimus, sed ut explicaremus. Non igiturvidetur nec frumentarius ille Rhodium, nec