comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Lusculta
Lo fili pre¬
ceꝑta ma¬
rgistri. et
uiclina
aurem
cordis tin:
Initionẽ
pi prĩs
libenter excipe. et efficaciter com¬
ple. ut ad eum per obediencie la¬
borem redeas: aquo per mobedi¬
encie desidiam recesseras. Ad te
ergo nunc meus sermo dirigitur:
quisquis abreninicians ꝓpriis uolu̾tati¬
bus. dũo xp̃o uero regi nulitaturus:
obediencie fortissima: atq p̾clara ar¬
ma assumis. In pͥmis ut qͥcquid agen¬
dum uichoas bonum: ab eo ꝑfici instan¬
tissima orone deposcas: ut qui iam ĩ fili
liorum dignatus est numero cõputare:
nõ debeat aliquando de malis actibus
nr̃is contristari. Ita enim om̃i tẽpore
de bonis suis ĩ nobis parenclũ est: ut nõ
solum iratus pater: suos nõ aliquando
filios exheredet: sed nec ut metuendus
dñs irritatus a malis nr̃is. ut nequissi¬
mos seruos perpe tuam tradat ad penam:
qui eum sequi uoluerint ad głam. Exx¬
urgamus ergo taudlem aliquando: exci¬
tante uos scriptura ac dicente. Hora est

Expanded text:
usculta, o fili, praecepta magistri, et inclina aurem cordis tui, nitionem pii Patris libenter excipe, et efficaciter comple: ut ad eum per obedientiae laborem redeas, a quo per inobedientiae desidiam recesseras. Ad te ergo nunc meus sermo dirigitur, quisquis abrenuntians propriis voluntatibus Domino Christo vero regi militaturus, obedientiae fortissima atque praeclara arma assumis. In primis, ut quidquid agendum inchoas bonum, ab eo perfici instantissima oratione deposcas: ut qui nos in filiorum numero dignatus est computare, non debeat aliquando de malis actibus nostris contristari. Ita enim ei omni tempore de bonis suis in nobis parendum est: ut non solum iratus pater suos non aliquando filios exhaeredet, sed nec ut metuendus Dominus irritatus malis nostris ut nequissimos servos perpetuam tradat ad poenam, qui eum sequi noluerunt ad gloriam. Exsurgamus ergo tandem aliquando excitante nos Scriptura, ac dicente: Hora est
Abbreviated transcription (Latin):
diam ep̃s adhibeat᷑ in testimonio.
Q si nͨ sic emendauit clarescenti¬
bꝰ culpis. ꝓiciatur de monasterio.
si tamen talis fu̾it eiꝰ ꝯtumatia: ut
subdi aut obedire regule uolit.

Expanded text:
piscopus adhibeatur in testimonium. Quod si nec sic emendaverit, clarescentibus culpis, projiciatur de monasterio; si tamen talis fuerit ejus contumacia, ut subdi aut obedire Regulae nolit.
Abbreviated transcription (Latin):
ordinari petierit: de suis eligat an¬
qͥ dignus sit sacerdotio fungi. Ordi¬
natꝰ autẽ: caueat elationẽ. aut su¬
magis discipline regulari subdi¬
tũ: nec octasione sacerdocii. obliui¬
scat᷑ regule obedienciam et discipli¬
nam : s magis ac magis in deũ ꝓfi¬
ciat. Locũ uͦ illũ semꝑ adtendat. qͦ
ingressus est ĩ monasterio: pret᷑ offi¬
cium altaris. Et si forte electio con¬
gregationis et uolũtas abbatis. pro
uite merito eũ ꝓmou̾e̾ uolu̾it: Qui
tamen regulã a detanis uł p̃positis ꝯs

Expanded text:
ordinari petierit, de suis eligat qui dignus sit sacerdotio fungi. Ordinatus autem camagis disciplinae regulari subditum. Nec occasione sacerdotii obliviscatur Regulae obedientiam et disciplinam; sed magis ac magis in Deum proficiat. Locum vero illum semper attendat, quando ingressus est in monasterium, praeter officium altaris: et, si forte electio congregationis, et voluntas abbatis pro vitae merito cum promovere voluerint. Qui tamen Regulam a decanis
Abbreviated transcription (Latin):
pascha uixta consid̾atõnem rationis.
octaua hora noctis surgendum est ut
medice amplius de media necte pause¬
ntur eciam digesti surgant. Quod uͦ
restat post uigilias a fr̃ibus: qͥ psalteri
uł lectionũ aliquid indigent: meditati¬
oui inseruiatur. A pascha autem insq
ad sup̃dc̃as kalendas nouembris: sic tẽ¬
peretur hora uigiliarũ agendda. ut par¬
uissimo int̾uallo: quo fres ad necessari¬
a nature exeant custocdlito: mox matu¬
tini. qui incipiente luce agendi sunt
subsequantur.

Expanded text:
Pascha juxta considerationem rationis octava hora noctis surgendum est; ut modice amplius de media nocte pausetur, et jam digesti surgant. Quod vero restat post vigilias a fratribus qui psalterii, vel lectionum aliquid indigent, meditationi inserviatur. A Pascha autem usque ad supra dictas Kal. Novembris sic teperetur hora vigiliarum agenda, ut parvissimo intervallo, quo fratres ad necessaria naturae exeant, custodito, mox matutini qui incipiente luce agendi sunt, subsequantur.
Abbreviated transcription (Latin):
bet. Et pedules et quodcũq est uetu¬
stum reddant. dũ accipiũt nouum.
femoralia hi qͥ ĩuia dirigunt᷑: de
uestiario accipiant. qͥ reu̾tentes lo¬
ta ibi restituant. Et cuculle et tu¬
nice suit aliqͣnto a solito quas habent
modice meliores: quas exeuntes ĩ uia
accipiant de uestiario: et reu̾tentes re¬
stituant. Stramenta autẽ lectorum:
sufficiant matta. sagum. lena. et capi¬
tale. Que tamẽ lecta frequent̃ ab ab¬
bate scrutanda sunt: ꝓpt̾ opꝰ peculi¬
are nõ ĩueniatur. Et si cui ĩuentum
fu̾it ꝙ ab abbate nõ acceperit gͣuissi¬
me disciplinae subiaceat. Et ut hoc
uicium peculiaris radicitus ampu¬
tet᷑. deutur ab abbate om̃ia que sũt
necessaria. Id est cuculla. tunica. pe¬
dules. calige. bracile. cultellũ. gra¬
phiũ. acus. mapula. tabul&. ut oĩs
auferat᷑ necessitatis excusatio. Aquo
tamen abbate semꝑ considet᷑ illa sen¬
tencia actuũ apłorum: qr dabatur

Expanded text:
bet. Et pedules, et quodcunque est vetubet. Et pedules, et quodcunque est vetustum reddant, dum accipiunt novum. Femoralia hi qui in via diriguntur, de vestiario accipiant: quae revertentes lota ibi restituant. Et cucullae et tunicae sint aliquanto a solito quas habent modice meliores: quas exeuntes in via accipiant de vestiario, et revertentes restituant. Stramenta autem lectorum sufficiant, matta, sagum, laena et capitale. Quae tamen lecta frequenter ab abbate scrutanda sunt propter opus peculiare, ne inveniatur. Et, si cui inventum fuerit, quod ab abbate non acceperit, gravissimae disciplinae subjaceat. Et ut hoc vitium peculiaris radicitus amputetur, dentur ab abbate omnia quae sunt necessaria, id est, tunica, cuculla, pedules, caligae, bracile, cultellum, graphium, acus, mappula, tabulae, ut omnis auferatur necessitatis excusatio. A quo tamen abbate semper consideretur illa sententia Actuum apostolorum: Quia dabatur
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ uͥ habitant. c¬
uel aerũ temperiem dent᷑. Quia riis¬
ĩ frigidis regionibus ampliꝰ indi fr̃m.Lu.¬
get᷑. ĩcalidis uͦ minꝰ. Hec gͦ considera¬
tio: penes abbatem est. Nos tamen
mediccͥb locis sufficere credimꝰ mo¬
nachis per singulos: cucullã et tuni¬
cam. Cucullam ĩ hyeme uillosam.
ĩ estate purã aut uetustã: et scapula¬
re ꝓpt̾ opera. Indumenta pedũ: pe¬
dules et caligas. De qͣrũ rerũ om̃iũ
colore aut grossitudine nõ causent᷑
monachi: s qͣles ĩueniri possũt ĩ ꝓũ¬
cia qͣ degunt. aut quod uiliꝰ cõpara¬
ri possit. Abbas autẽ de mensura ꝓ¬
uideat. ut nõ suit curta ip̃a uestim̃¬
ta utentibꝰ ea s mensurata. Acci¬
pientes noua. uetera semꝑ reddant
in p̾senti: reponenda ĩ uestiario ꝓpt̃¬
pauꝑes. Sufficit enĩ monacho. duas
tunicas et duas cucullas hab̾e̾: ꝓpter
noctes. et ꝓpt̾ lauare ip̃as res. Iã qd
supͣ fuerit: suꝑfluũ est ãputari de¬

Expanded text:
tatem ubi habitant, vel aerum temperiem dentur: quia in frigidis regionibus amplius indigetur; in calidis vero minus. Haec ergo consideratio penes abbatem est. Nos tamen mediocribus locis sufficere credimus monachis per singulos cucullam et tunicam: cucullam in hieme villosam, in aestate puram et vetustam; et scapulare propter opera. Indumenta pedum pedules et caligas. De quarum rerum omnium colore et grossitudine non causentur monachi, sed quales inveniri possunt in provincia qua degunt, aut quod vilius comparari possit. Abbas autem de mensura provideat ut non sint curta ipsa vestimenta utentibus ea, sed mensurata. Accipientes nova, vetera semper reddant in ppauperes. Sufficit enim monacho duas tunicas et duas cucullas habere propter noctes et propter lavare ipsas res. Id quod supra fuerit, superfluum est: amputari de
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ĩuicem litt̾as eulogias. uł q̃liiii.¬
libet inunuscula accipere: aut dare
sine p̾cepto abbatis. Quocd si etiã a
parentibꝰ suis ei qͥcqͣm directũ fuerit:
nõ p̾sumat susciꝑe illud. nͥ pͥꝰ indi¬
catũ fu̾it abbati. Quod si usserit sus¬
cipi: ĩ abbatis sit potestate. cui illud¬
directũ fu̾it: ut ñ det᷑ occasio diabolo.

Expanded text:
sibi invicem litteras, eulogias, vel quaelibet munuscula, accipere aut dare sine praecepto abbatissae. Quod si etiam a parentibus suis ei quidquam directum fuerit, non praesumat suscipere illud nisi prius indicatum fuerit matri; quod si jusserit suscipi, in directum fuerit: ut non detur occasio diabolo.
Abbreviated transcription (Latin):
congregatio: eligantur de
Dipsis fr̾es boni testimonii et
sc̃e ꝯũsationis. et constituant᷑ detani.
Qui sollicitudinẽ gerant. suꝑ deta¬
nias suas. in om̃ibus scim mancda¬
ta dei. et p̾cepta abbatis sui. Qui
detani tales eligant᷑. in quibus seturꝰ
abbas partiat onera sua. Et non eli¬
semel et iterum. atq tercio. Si emen¬
dare uoluerit: deiciatur. et alter in¬
in locꝰ eiꝰ. qui dignus est subrogetur.
ret de preposito eadem constituimus.

Expanded text:
congregatio, eligantur de ipsis fratribus boni testimonii et sanctae conversationis, et constituantur decani, qui sollicitudinem gerant super decanias suas in omnibus secundum mandata Dei et praecepta abbatis sui. Qui decani tales eligantur, quibus securus abbas partiat onera sua. Et non elisemel et iterum, atque tertio, si emendare noluerit, dejiciatur, et alter in loco ejus, qui dignus est, subrogetur. Et de praeposito eadem constituimus.
Abbreviated transcription (Latin):
stet. Nec psumat choro sociari psallen
satis faciat: reꝰ ex hoc. Ad m̃sam aũt
qͥ ante u̾sũ nõ cccͤrerit: ut simł om̃s
dicant u̾sũ et orent. et sub uno om̃s
accedant ad mensã. qͥ ꝑ neglegenciã
suã. aut uiciũ nõ occͣrerit: usq ad se¬
cuidam uicem ꝓ hoc uicio corripiat᷑.

Expanded text:
stet, nec praesumat sociari choro psallentstet, nec praesumat sociari choro psallentsatisfaciat reus ex hoc. Ad mensam autem qui ante versum non accurrerit ut simul omnes dicant versum et orent, et sub uno omnes accedant ad mensam qui per negligentiam suam aut vitium non occurrerit, usque secundam vicem pro hoc vitio corripia
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾nt ĩ manibꝰ sũma cũ festinat̃e x luii.¬
c̾rat᷑. Cũ gͣuitate tamẽ: ut nõ scͣrilitas
ĩueniat fomitẽ. Ergo: nichil oꝑi dei
głam psalmi nonagesimi qͣrti: q̃m
ppt̃ hoc om̃ino ꝓtͣhendo et morose uo¬
lumꝰ dici occͤrerit: nõ stet ĩ ordine suo
ĩ choro. s ultimꝰ om̃iũ stet: aut ĩ loco
quẽ talibꝰ neglegentibꝰ seorsũ ꝯstitu̾it
usq dum cõpleto dei: publica satiff¬
actione peniteat. I̾eo autẽ eos ĩ ul¬
timo aut seorsum iudicauimꝰ debe̾
stare: ut uisi ab om̃ibꝰ. uł ꝓ ip̃a u̾ecũ¬
dia sua emendent. Nam si foris ora¬
toriũ remaneant: erit forte talis qͥ se
aut recollocet et dormiat: aut certe se¬
deat foris uł fabulis uacet: et dat᷑ oc¬
casio maligno. s ingreditnt᷑ intꝰ. ut
uec totũ ꝑdant: et de reliq emendent.
Diurnis autẽ horis qͥ ad opꝰ dei pꝯ u̾sũ
et głam pͥmi psalmi. qͥ pꝯ u̾sũ dicitur
occͣrerit. lege q̃ supͣdiximꝰ: in ultimo

Expanded text:
fuerint in manibus, summa cum festinatione curratur: cum gravitate tamen; ut non scurrilitas inveniat fomitem. Ergo nihil operi Dei  gloriam psalmi nonagesimi quarti quem propter hoc omnino subtrahendo, et morose volumus dici occurrerit, non stet in ordine suo in choro, sed ultimus omnium stet; aut in loco, quem usque dum completo opere Dei, publica satisfactione poeniteat. Ideo autem eos in ultimo, aut seorsum judicavimus debere stare, ut visi ab omnibus, vel pro ipsa verecundia sua emendentur. Nam si foris oratorio remaneant, erit forte talis, qui se aut recollocet et dormiat, aut certe sedeat sibi foris, vel fabulis vacet: et datur occasio maligno. Sed ingrediatur intus: ut nec totum perdat, et de reliquo emendetur. Diurnis autem horis qui ad opus Dei post versum et gloriam primi psalmi, qui post versum dicitur, occurrerit, lege qua supra diximus in ultimo
Abbreviated transcription (Latin):
terat. cũq ĩ miserabilẽ dãpnaue¬
rat cecitatẽ. Cui cũ recuperance
salutis spes ex mitis ⁊ int̾uentu
penclet albis. memorat᷑ xͥ famulũ
ei apparuisse ĩ sõpnis. ⁊ monuis¬
se nõ illuminatc̃em corporis q̃re̾
tis lumĩa signo crucis impresso
rxcessisse dei famulũ absf̃sam cculi

Expanded text:
xerat, eumque in miserabilem damnavexerat, eumque in miserabilem damnaverat caecitatem; cui cum recuperandae salutis spes ex meritis et interventu penderet abbatis, memoratur Christi famulum ei apparuisse in somnis, et monuisse non illuminationem corporis quaerere, tis lumina signo crucis impresso, recessisse Dei famulum, et abstersam oculi
Abbreviated transcription (Latin):
pã ⁊ nocte q̃ bs hugo migra¬
uit ad suꝑos: nouiomẽsi albi
nõ clissimilẽ fert̃ aꝑuisse ui¬
sionẽ. Nisũ eiẽ lectulos duos
ab angelis ĩ celũ defr̾i. qͥ mol¬
liori cultu sollicitudimꝰ obliui¬
onẽ: ⁊ sõpnũ puccarẽt. Angłi
autẽ qͥ lectulos defe̾bãt huiꝰ mo¬
cli clamabant u̾bis. Duos illuᷤ¬
tres uiros ĩ hiis collocabimꝰ lectis
anselmũ scil cantuariensẽ archi¬
p̃m atq hugonẽ cluniacensis
albem monastii. qui post tr̃as celũ
post laborẽs reqͥem gaudiũ pꝯlacͥ¬
mas mu̾erunt. Post ħ albs eiugi¬
lans nõ nullis q̃ uiderat retulit aꝗ
utͥusq tͣnsitũ ꝑsone p̾fatã diuans
uisionẽ. Nec eiꝰ frustratꝰ ẽ intellet¬
tus cũ ambo sub eccdẽ fere tp̃r. cor¬
poris huius angustias euasisse
memorarentuR.
ruerunt insignia. que
circa detentos uarus lã¬
goribus post mortẽ qͦ ꝑpetrata le¬
gunt᷑. Hicinaro cuidã supextres¬
cens albugo pupillas cculoꝵ obte¬

Expanded text:
qua B. Hugo migravit ad superos, Noviomensi abbati non dissimilem ferunt apparuisse visionem. Visum ei est lectulos duos ab angelis in coelum deferri, qui molliori cultu, sollicitudinis oblivionem et somnum provocarent. Angeli autem, qui lectulos deferebant, hujusmodi clamabant verbis: Duos illustres viros in his collocabimus lectis, Anselmum scilicet Cantuariensem archiepiscopum, atque Hugonem Cluniacensis abbatem monasterii; qui post terras coelum, post labores requiem, gaudium post lacrymas meruerunt. Post haec abbas evigilans, nonnullis quae viderat, retulit, ad utriusque transitum personae praefatam derivans visionem. Nec ejus frustratus est intellectus, cum ambo sub eodem fere tempore, corporis hujus angustias evasisse memorentur. ruerunt insignia, quae circa detentos variis languoribus post mortem quoque perpetrata leguntur, Hincmaro cuidam superexcrescens albugo pupillas oculorum obte
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ bñtici om̃isiq scõꝵ uos bñdicat.
et ab õibꝰ pcc̃ĩs qͥcũq ĩ aĩa ⁊ corpore
ꝯmisistis absoluat. ĩ scõ ꝯfirmet
ꝓposito. ⁊ ad b̃m finẽ declucat:
ubi recipiatis de manu ipiꝰ ꝙ ccłs
nõ uidit. nͨ auris auliuͭ. nͨ ĩ cor
hõĩs ascenelit:ꝙ p̾parauit diligen¬
mus clementiã: ut quotiens ħ
uobis recitata fuit epła: plenuis¬
sumã bñdictionẽ grãm ⁊ ab solu¬
tionẽ uobis largiri dignet᷑. amẽ.
uet ipẽ ⁊ sua gra dignos efficiat.
amen. Iam nunc queso ofilie me¬
mentote mei pcc̃oris. ⁊ hic ⁊ ante
erit ut eius obseqͥum¬
religio et clisciplina re¬
uiaris ĩ ꝯfessione scõꝵ sit apłoꝵ
⁊ ĩ monasti̾o eluniaco ad om̃s qui
iusdem loci rectores et guterna¬
tores ẽẽ meruerint. scͥptũ ẽ hoc
ꝯmonitoriũ sci hugonis albis el¬
lua omo suspicatus ita fi fratrũ
collanclante susfragio decreuit.
ex instituit:
quos añs ille
celestis pr elegit
eꝑmouit. ut gregem suũ

Expanded text:
S. Benidicti, omniumque SS. vos benedicat, et ab omnibus peccatis quaecunque in anima et corpore commisistis absolvat, in sancta confirmet proposito, et ad beatum finem deducat, ubi recipiatis de manu ipsius quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deentiā vt quotiens hæc vobis recitabitur Epistola plenissimam benedictionis gratiam, & absolutionem vobis largiri dignetur, Amen.uet ipse, & sua gratia dignos efficiat, Amen. Iam nunc quæso, o filiæ, mementote mei peccatoris, & hic, & ante erit, vt eius obsequiumreligio, & disciplina regularis in confessione SS. sit Apostolorum, & in Monasterio Cluniaco, ad omnes qui eiusdem loci Rectores & Gubernatores esse meruerint, scriptum est hoc commonitorium Domni Hugonis Absua omnino suspicatus, ita fieri fratrum conlaudante suffragio decreuit, & instituit. O quos Dominus ille cœlestis, & cœlestet promovit ut gregem suum
Abbreviated transcription (Latin):
cauit mĩam suã. ut ĩ cuebꝰ ntis
potores sui. sinꝙ penitentes de tã
set. et fr̃m młtitudĩe. et rerũ
tpĩaliũ ꝯpencliis. S siut dc̃m
est pcc̃ores nõ solũ apul nos ses

Expanded text:
cordiam suam, ut in diebus nostris peccatores sui, suique poenitentes de tantset, et fratrum multitudine, et rerum temporalium compendiis. Sed si, ut dictum est, peccatores non solum apud nos, sed
Abbreviated transcription (Latin):
curantes attencius ne quid ĩ nob̾
reꝑiat: ꝙ sue displiceat maiestati.
Cogitate itaq quid fecistis. retogi¬
tate quid nouistis. ⁊ si aliꝙͣ ur̃m
do seu fortassis aliquid ĩdebite dan¬
do aut accipiendo. uel aliud ꝓfes¬
sioni ur̃e ꝯtͣriũ agendo: recleat ad
cor. recͣrat ad fontẽ suoq pͥori uice
nr̃a rem humilit̾ manifestet. ⁊ ue¬
ratit᷑ ꝯfiteatur. sicq ꝙͣ tũ humana
ꝑmittit fragilitas cũ dei adinto¬
rio decetero ab huiꝰ medi caueat.
Eͥcquid gͥ boni quicqͥd caritatis
humilitatis paciencie obediencie.

Expanded text:
curantes attentius, ne quid in vobis curantes attentius, ne quid in vobis reperiat quod suæ displiceat maiestati. Cogitate itaque quid fecistis, recogitate quid vouistis, & si aliquam vesdo, seu fortassis inddo aut accipiendo, vel aliud professioni vestrae contrarium agendo, redeat ad cor, recurrat ad fontem, suoque priori vice nostra rem humiliter manifestet, et veraciter confiteatur, sicque, quantum humana permittit fragilitas, cum Dei adjutorio de caetero ab hujusmodi caveat. Quidquid ergo boni, quidquid charitatis, humilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
et spiritalibꝰ ꝓmouit ĩcrem̃tis: ⁊
tpr̃alib ꝯ bnficiis aliꝗͣ tisꝑ ampliau.
Cum enĩ pͥmitus dõ sicut credidimꝰ
orclinante paucas inibi posuissemꝰ
sorores. ⁊ ille claritatis ⁊ religioĩs
feruore uiciorũq mortificatõe pol¬
lere cepissent: benignus aĩarum
creator ⁊ amator. alias paulatim.
atq alias unclerũq ibi aggregare
diciarũ colũbatũ agm̃ instantare
dignatus ẽ. Qͣrũ nõ nullas ĩa de
tẽptatõibꝰ huiꝯ scłi gloso fine eduxͣ.
⁊ adbe̾ remun̾atõis gauclia feli¬
huc miseratus expectat. douͦ suc
piat. ⁊ ad illatũ felix ꝑclucat ꝯsor¬
ciũ. Ad uos gͥ o filie hic specialiter
fectu unanimitatẽ ꝯuenimꝰ. ob
piretis illuc totã animi intentio¬
nẽ tͣnffatis. qͥcquid ĩ hec seculo cer¬
nitur tanꝙͣ nichilũ ⁊ ĩ ane. ⁊ qͣsi
nebulam ꝑtͣnseuntẽ reputantes.
Et qr neq diẽ neq horã q̃ ad urãm
uocationẽ dñs ueniat nostis: no
amplexus sponsi ur̃i. illi ꝯ stilitet

Expanded text:
ouit incrementis, & temporalibus beneficiis aliquantisper ampliauit. Cum enim primitus Deo, sicut credimus, ordinante paucas inibi posuissemus sorores, & illæ charitatis ac religionis feruore, vitiorumque mortificatione pollere cœpissent, benignus animarum creator & amator alias paulatim atque alias vndecumque ibi aggregare, didarum columbarum agmen instaurare dignatus est. Quarum nonnullas iam de tentationibus huius seculi glorioso fine eduxit, & ad beatæ remunerationis gaudia felihuc miseratus expectat, donec suæpiat, & ad illarum felix perducat consortium. Ad vos igitur, o filifectu unanimitatem convenimus, piretis, illuc totam animi intentionem transferatis, quidquid in saeculo cernitur, tanquam nihilum et inane, et quasi nebulam pertranseuntem reputate. Et quia neque diem neque horam, qua ad vestram vocationem Dominus veniat, nostis, nolamplexus sponsi vestri, illius scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
iis rite peractis ppłs irru¬
Ens admittit᷑. ꝙͣ tũ sub su
o ꝓfecit patrocinio lacri¬
mis indicans ⁊ expensis. Eiuscla¬
more uicini colles resultãt. sũptu¬
osis lumĩaribus exequie celeb̾nt᷑.
Recenset qͥsq ꝙͣ uera fui̾t sub eo li¬
bertas. ꝙͣ tũ reꝵ ꝓuectus. q̃ morũ
gla̾ sub sacris eiꝰ disciplinis. Cur¬
rit᷑ int̾ hec ad ãplectencla uestigia¬
pr̃s. fietu uestes irrigant᷑. ⁊ tred̾
quisq parũ sͥ ꝓuisũ: nͥ pedes eio

Expanded text:
His rite peractis, populus irruHis rite peractis, populus irruens admittitur, quantum sub suo profecerit patrocinio, lacrymis indicans et expensis. Ejus clamore vicini colles resultant, sumptuosis luminaribus exsequiae celebrantur. Recenset quisque, quam vera fuerit sub eo libertas, quantus rerum provectus. quae morum gloria sub sacris ejus disciplinis. Curritur inter haec ad amplectenda Patris vestigia, fletu vestes irrigantur; et credit quisque parum si
Abbreviated transcription (Latin):
lem qͣ doleret cãm. ⁊ quet fuant
ora tot uͥtutũ eiꝰ insignia ꝓmebã¬
tur. Alii nãq ꝑtinax albis odiũ ĩ
uitia refe̾bãt. alii circa penitenteᷤᷤ
patñũ ei ꝯ retensebãt affc̃m. Lam̃¬
tabant᷑ nõ nutu pauꝑes a misisse
prẽm. uiduas aduocatũ: pupilloᷤᷤ
cdefensorẽ. Memorabant aliqͥ col
cdiscretõe desuper ĩsignitũ. suert̃
⁊̃ qͥ deplorarẽt hugonẽ timuisse tͫ
irasci: si iratus solẽ uide̾t occidẽtẽ.
Exub̾abat unicͥq ꝙ ĩ laudes eiꝰ de¬
clamaret. ⁊ lingue refe̾nclis dee¬
rant mi̾tis. nõ linguis mi̾ta q̃ refer¬
rent. Inf hos lam̃tanciũ cuneos.
et freq̃nciã detũbenciũ super artus
exanimes. uie uacauit corpꝰ ablui.
uyx obuolui sacerdotalibꝰ ĩclum̃¬
tis. Cui clũ afr̾ibꝰ p̾fata solu̾etur
humanitas. moclicũ balsanii ꝙ
miuime uiciebat᷑. ungendo capi¬
ti suffite̾ tm̃ dicit᷑ suscepisse intre¬
m̃tũ: ut ad linienclas qͣscdã reliqui
partes corporis habũdaret.

Expanded text:
quot fuerant ora, tot virtutum ejus insignia promebantur. Alii namque pertinax abbatis odium in vitia referebant, alii circa poenitentes paternum ejus recensebant affectum. Lamentabantur nonnulli, pauperes amisisse patrem, viduas advocatum, pupillos defensorem. Memorabant aliqui coldiscretione desuper insignitum. Fuerunt etiam qui deplorarent Hugonem timuisse Christum irasci, si iratus solem videret occidentem. Exuberabat unicuique quod in laudes ejus declamaret, et linguae referendis deerant meritis, non linguis merita quae referrent. Inter hos lamentantium cuneos et frequentiam decumbentium super artus exanimes, vix vacavit corpus ablui, vix obvolvi sacerdotalibus indumentis. Cui dum a fratribus praefata solveretur humanitas, modicum balsami quod minime videbatur ungendo capiti sufficere tantum dicitur suscepisse incrementum, ut ad liniendas quasdam reliqui partes corporis abundaret. 49.
Abbreviated transcription (Latin):
simis fi¬
liabus soro¬
tibusꝑ amantissimis
seculi pompa exutis et
marciaci. ad honorẽ ⁊ laude in¬
scẽ ⁊ ĩliuidue tͥnitatis sub patͦtinio
be marie sẽꝑ u̾ginis ⁊ scõrũ apłorũ¬

Expanded text:
SIMIS filiabus sororibusque amātissimis seculi pompa exutis, & Marciniani ad honorem & laudē sanctæ & indiuiduæ Trinitatis sub patrocinio B. Mariæ semper Virginis, & Sanctorum Apo
Abbreviated transcription (Latin):
tione mala nõ time̾. Ꝙͣuis enĩ
nõ mediocrit᷑ ꝑccõr fu̾m ⁊ ĩclig¬
nus. ut uel solũ paruitatis mee
uocabulũ in aucliencia ur̃a re¬
citetur. tñ de opinione pretatis
ur̃e p̾sumpsi. ut auderẽ man
derit ut lequela humilitatiꝰ mee
breuis ⁊ medica dignationem
ur̃am me̾atur. Igitur qũaq
ut p̃missum ẽ intlignus fiu̾m.
⁊ nõ aliud ꝙ̃ oẽm extremitatẽ
mu̾erim. tñ deus aut uoluit

Expanded text:
enim non mediocriter peccator fuerim, et indignus ut vel solum parvitatis meae vocabulum in audientia vestra recitetur, tamen de opinione pietatis vestrae praesumpsi, ut auderem mandderit ut loquela humilitatis meae brevis et modica dignationem vestram mereatur. Igitur quanquam, ut praemissum est, indignus fuerim, et non aliud quam omnem extremitatem m
Abbreviated transcription (Latin):
iã uos uisuras nõ speratis: tͣda¬
mus uob̾ aliqił memoriale. ĩ qͦ et
urãm ꝯsolationẽ ⁊ nr̃e memorie
habeatis rep̾sentatõem: nr̃m appro¬
bantes desidium per p̾sentẽ epłam
ꝙ optantes implemꝰ: uolentes ut
penes uos resuetur. uobisq ĩ qͥnq
p̾cipuis festunitatibus ĩ capło re¬
citet᷑. Supplex gͦ ⁊ corde ꝓstͣius de¬

Expanded text:
 vos visuras non speratis, tradamus vobis aliquod memoriale, in quo et vestram consolationem, et nostrae memoriae habeatis repraesentationem, vestrum approbantes desiderium, per praesentem epistolam quod optatis implemus, volentes ut penes vos reservetur, vobisque in quinque praecipuis festivitatibus in capitulo recitetur. Supplex ergo et corde
Abbreviated transcription (Latin):
tione ꝯpulsꝰ: regredi duniatũ fes¬
tinaui. Ue mͥ misero p̃r qͥdẽ receisit:
s nõ merui salutare recedentem.
accusẽ ne soporẽ qui me teriuit.
an gr̃as agam. Incertus sũ. In¬
nis ne uiclerẽ cũ recedẽt. s qͦ reteᷤᷤ¬
serit int̾tessiõibꝰ intioribꝰ oculis
ostendit. Uicli ⁊ deo teste uidi ꝑ¬
mixtos mortalibꝰ superos ⁊ bissi¬
mam di genitͥtẽ mariã. astabãt
eminus sagitarii qͥdã qui sacͣtis¬
sima uͥgine cognita: uelud ꝑt̾riti
abscesserũt ⁊ cõfusi. Hisa ẽ illic
martirũ simul ⁊ cõfessoꝵ młtitu¬

Expanded text:
tione compulsus regredi, Cluniacum festione compulsus regredi, Cluniacum festinavi. Vae mihi misero! Pater quidem recessit; sed non merui salutare recedentem. Accusemne soporem qui me tenuit, an gratias agam, incertus sum. Inlos, ne viderem cum recederet; sed quo recesserit, inostendit. Vidi, et teste Deo vidi permistos mortalibus superos, et beatissimam Dei genitricem Mariam; astabant eminus sagittarii quidam, qui, sacratissima virgine cognita, velut perterriti abscesserunt et confusi. Visa est illic martyrum simul et confessorum multitu
Abbreviated transcription (Latin):
no. plenus auctoritatis ⁊ gre re¬
linq̃ns filiis gaucliũ de corona. e¬
xẽplũ de uita. głam de corpore. spem
de int̾cessione.
ui ꝓfecto qͣnte foret apud
ꝯmultis ĩnotuit argum̾tiᷤ
to migͣret ad superos gͣuatus so¬
pore. nec strepitu tiscur renciũ.
nec ĩmocłatis clamoribꝰ pota̾t ex¬
citari. Nec multo post ĩ lectũ deci¬
cut humane re publice supp̃mo
duxi: quã mͥ dñs ostendit uisionẽ
Nos refentẽ nolite falsitatis argu¬
ere. qͥsi nõ amore u̾tutis saltẽ me¬
tu iulicii quo duriꝯ uocor mentiti
formicdarẽ. Nostis qͥdẽ ie nuꝑ ote¬
dienciã urgenti spõtaneũ dimisiᷤ¬
se. s q̃ eã rõue dimisim forsitã ig¬
noratis. Dormienti mͥ q̃dã uen̾abi¬
lis ꝑsona apparuit. dyonisiũ ariopa¬
gitã se nominans: ⁊ ut cluniacũ
reu̾terer hiis urgens ũbis. Oportet
gressurũ ꝑeg̾natõis. Uidebis. ⁊ eiꝯ
successorẽ cͥ de romanis fuubꝰ diuĩa
extubias ꝯmiserũt. Hac ego suggeᷤ¬

Expanded text:
 plenus auctoritatis et gratiae, relinquens filiis gaudium de corona, exemplum de vita, gloriam de corpore, spem de intercessione. Qui profecto quantae foret apud multis innotuit argumentis migraret ad superos, gravatus sopore, nec strepitu discurrentium, nec immoderatis clamoribus potuit excitari. Nec multo post in lectum decidit, humanae reipublicae supremo duxi, quam mihi Dominus ostenderit visionem. Vos, referentem nolite falsitatis arguere, qui si non amore virtutis, saltem metu judicii, quo dubius vocor, mentiri formidarem. Nostis quidem me nuper obedientiam Nogenti spontaneum dimisisse; sed qua eam ratione dimiserim, forsitan ignoratis. Dormienti mihi quaedam venerabilis persona apparuit, Dionysium Areopagitam se nominans, et ut Cluniacum reverterer, his urgens verbis : Oportet, gressurum peregrinationis. Videbis etiam ejus successorem, cui de Romanis finibus divinexcubias commiserunt. Hac ego sugges
Abbreviated transcription (Latin):
ad egressũ: nͥ ⁊ cͥciatibꝰ adhibitis
urge̾t᷑. Ꝙ ppe desicderãs aĩa creato¬
rẽ. ꝓ exqͥsito habebat supplicio car¬
nis ergastulo diutiꝯ ĩmorari.
Sub hac gͥ obsuaticẽ tͣnsacta usq

Expanded text:
ad egressum, nisi et cruciatibus adhibitis urgeretur. Quippe desiderans anima Creatorem, pro exquisito habebat supplicio, carnis ergastulo diutius immorari. Sub hac igitur observatione, transacta usque
Abbreviated transcription (Latin):
et cet̾a sensuũ officia p̾sentẽ tͣnͣ¬
sitũ acclamarent. inf̾rogatꝰ si
uiuificatͥtẽ dm̃ carnẽ cognosce̾t.
stucluit deuotõe uenari. Qͥ ut mo¬
cans oport̾e̾ defũctis frĩbꝰ debita so¬
lui bñficia. Beata ꝓfecto aĩa q̃ nͨ
eo tp̃r potuit suoꝵ salutẽ obliusci
quo nõ nullis de sua ⁊ salute suc¬
cedere solet orliuio.
orro exiturus ex hac egỹp¬
to dei famulus. b̾i mar¬
celli capsam sͥ iubet p̾sẽ¬
cari. piũ cũ lacͥmis ĩpetrans a duo¬
catũ ut eiꝰ cõductu post exiliũ pr̃ie
redde̾t᷑. flent filii assiclentes nec
alius aliũ ꝯsolatur. uͥ par oĩbꝰ. et
ĩꝯsolabilis erat causa lam̃tandi. Pe¬
inde cũ inclinata eẽt ad uespã dies
delatus ĩ eccłiam b̾issime dei geni¬
tͥcis marie. fessos artus ⁊ naturã
ꝓficentes cilicio ⁊ cini ꝯm̃dauit.
Sole eccũbente clehinc sol occubuit
⁊ exonatus sarcina carnis sp̃e: inco

Expanded text:
a sensuum officia praesentem transitum acclamarent, interrogatus si vivificatricem Domini carnem cognosceret: studuit devotione venerari. Qui ut et mocans oportere defunctis fratribus debita solvi beneficia. Beata profecto anima, quae nec eo tempore potuit suorum salutem oblivisci, quo nonnullis de sua etiam salute succedere solet oblivio. 48. Porro exiturus ex hac Aegypto Dei famulus, B. Marcelli capsam sibi juvet praesentari, pium lacrymis interpellans advocatum, ut ejus conductu, post exsilium, patriae redderetur. Flent filii a sidentes, nec alius alium consolatur, ubi par omnibus et inconsolabilis erat causa lamentandi. inde cum inclinata esset ad vesperam dies, delatus in ecclesiam beatissimae Dei genitricis Mariae, fessos artus et naturam profitentes, cilicio et cineri commendavit. Sole dehinc occumbente, sol occubuit, et exoneratus s
Abbreviated transcription (Latin):
nis ĩfertilissimã decluce̾ iuneam.
scõꝵ ⁊ q̃ agebant᷑ admirarer. ille
recluctus blancdiꝯ ĩ me oculis: sta
hic medicũ reqͥescam donec peclũ
tumor supsiciat. ⁊ puluis extuciat᷑.
quos multiplici uiarũ circuitu cõ¬
traxi. De hinc ad aliã tͣnsibo mã
or ĩiuriis moueat᷑ alituis. Suꝑ omĩa
zelo legis ferueat. cirta delinq̃ntes.
nͨ remissꝰ sit indulgencia. nͨ ĩmoda̾¬
tus disciplina. Adhuc ille loq̃datur
cũ demulcente animũ uisione. sõp¬
nus ab scessit. uos at stitote me uera
loqutũ. si cursũ uite p̾sens tĩni¬
uet ĩfirinitas. Si minꝯ s̃ capd̾ me¬
ũ ꝓuocani iudicẽ. q cõmentatꝰ
falsitatẽ. Hec relata mouerunt
aulitores ip̃iꝰ. edectos obitu frẽ
b̾nardũ. nichil ꝓtulisse menda¬
tii. Die siqͥdẽ t̾cio hoĩem egressus

Expanded text:
. e agebantur admirarer, ille, reductis blandius in me oculis : Stahic modicum requiescam, donec pedum tumor subsidat, et pulvis excutiatur, quem multiplici viarum circuitu contraxi; dehinc ad aliam transibo manor, injuriis moveatur alienis. Super omnia zelo legis ferveat, circa delinquentes nec remissus sit indulgentia, nec immoderatus disciplina. Adhuc ille loquebatur, cum demulcente animum visione somnus abscessit. Vos autem scitote me vera locutum, si cursum vitae praesens terminet infirmitas, si minus, in caput meum provocavi Judicem, quia commentatus falsitatem. » Haec relata moverunt auditores, ipsius edoctos obitu, fratrem Bernardum nihil protulisse mendacii. Die siquidem tertia, hominem egressus,
Abbreviated transcription (Latin):
positis aũt pauci possũt abstinere.
multa pͣnsuro pone̾nt᷑: ex hiis
qͥd ultͣ necc̃ia refectioĩ eiꝰ accessit.
turbe. ẜuisi nõ ꝑsone. egenis non
albi. Quã refectione mirũ ualde
fuit. nõꝙͣ uinũ sͥ appositũ s sicca
dape soluta sic ieiunia uelud si
cementũ fcũrꝯ calcem tm̃ misce¬
as ⁊ harenã. Sic ille debilẽ ñ debi¬
lis at ptͣrens religioĩ cotidie aliqͥ
adiecit. ꝙͣ to uiciniorẽ senciebat
finẽ. omisse sͥ milicie. tãto ãpliꝯ
castra dm̃ ⁊ u̾bis erudiens ⁊ exem¬
plis añcedens. Statuit ⁊̃ mõasti̾
et nu̾o: angustis ad modũ gͣnari
ostendit. Cuicdam nãq fr̃m noĩe
gunzoni. p̃elicande qͥdẽ ⁊ illustris
memorie uiro s eo tp̃r corporis moleᷤ

Expanded text:
ositis autem pauci possent abstinere. ositis autem pauci possent abstinere. multa pransuro ponerentur, ex his dquid ultra necessaria refectioni ejus accessit, turbae servivit, non personae; egenis, non abbati. Qua in refectione, mirum valde fuit, vinum nunquam sibi appositum, sed sicca dape soluta sic jejunia, velut si caementum facturus, calcem tantum misceas et arenam. Sic ille debilem non debilis aetatem percurrens, religioni quotidie aliquid adjecit; quanto viciniorem sentiebat finem commissae sibi militiae, tanto amplius castra Domini et verbis erudiens et exemplis antecedens. Statuit etiam monastet numero, angustis admodum gravari ostendit. Cuidam namque fratrum, nomine Gunzoni, praedicandae quidem et illustris memoriae viro, se
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Alii uero uͥtute consꝑicui tm
sic ĩ carne pret̾ carnẽ uiuebant
ut cũ necessitate rebus int̾essent
onẽ p̾dicare ut m̾ta pr̃is extol¬
las nichil aluicl est ꝙͣ si solis splen¬
dorẽ facibus admotis adiuuare
eoꝵ relacoẽm assũpta paululũ re¬
quie uelucl hanelantẽ eqũ necẽẽ
sit respirare. Q ꝓpt̾ ad horã stilum
deponimꝰ dei ẜuo cui ille famulat᷑
Am lubrice iuuentutis offen¬
clicula uir scñs ĩ offensis gressi
tate sensus ⁊ cõsilii p̾regatiua
Nbimnet eminebat. Ex ĩ ꝯmocliꝰ
qͥbꝰ etas huiꝰ mũdi cͥcũuenitur
tuillus apud eũ religiõi defectus
accessit. Eadem ille qua pͥꝰ deuoti¬
one monachi leges ac sacra docuit
ac seruauit instituta. Sed ub̾ior
apparatus qͦ filioꝵ dilectio fatisce¬
ntẽ corpore prẽm. ĩ diuinũ repa¬
rare q̃rebant obseqͥũ nichil aliud
ei ꝙͣ uͥtutũ mat̾ia fuit. Nõ nulli
namq deliciis facile carent. ab ap

Expanded text:
tes. Alij vero virtute tātum conspicui, tes. Alij vero virtute tātum conspicui, sic in carne pręter carnem viuebant, vt cum necessitate rebus interessent onem praedicare, ut merita Patris extollas, nihil aliud est quam si solis splendorem facibus admotis adjuvare eorum relationem, assumpta paululum requie, velut anhelantem equum necesse sit respirare. Quapropter ad horam stylum deponimus, Dei servo, cui ille famulaturJam lubricae juventutis offendicula vir sanctus inoffensis gressibitate sensus et consilii praerogativa, sibimet eminebat. Ex incommodis, quibus aetas hujusmodi circumvenitur, nullus apud cum religioni defectus accessit; eadem ille, qua prius devotione, monachi leges et sacra docuit ac servavit industria. Sed et uberior apparatus, quo filiorum dilectio fatiscentem corpore patrem in divinum reparare quærebat obsequium, nihil aliud ei quam virtutum materia fuit. Nonnulli namq. deliciis facile carent, ab app
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ agrũ cultori suo. feratiꝰ
qm sinũ ꝓauperum responsurrũ:
robauit hec eiꝰ camarius
iarento ualenciã cũ bea¬
to pr̃e ꝓficiscens. Ip̃t ni¬
mirũ exhaustis ĩusuregent ꝑ
marsupiis. cũ detẽ solidos qͦs ĩ
expensas fr̃m resuauerat. albis
uissu tͥsti ⁊ amaro erogaret aĩo.
noli inqͥt albas noli fili metue̾
nõ intͣbimꝰ portã ciuitatis donec
ager cui seminauimꝰ fructific.
sus ĩpleuit euentus. Uriꝰ cnũ qͣm
portã ciuitatis intͣrent affuit. qͥ
pro paucis denariis auri ponclꝰ
peres fc̃s benignior qͣnto de merce¬
de securior.
alibus tantisq uͥtutum
p̾coniis homo dei maxi¬
mus int̾ magnos habe¬
b̾atur ambulans uiam ĩmacu¬
latã. ⁊ filiis scẽ unitationis sue
monastica suscitans ⁊ exaltans
instituta. Extensi sũt palmites
huius uitis usq ad mare ⁊ usq
ad flumen ꝓpagines eiꝰ. Exhiis
albates nõ nulli exempbo parit̾
⁊ u̾bo collatas extulere dignita¬

Expanded text:
nullum agrum cultori suo feracius nullum agrum cultori suo feracius quam sinum pauperum responsurum. Probavit hoc ejus Camerarius Jarento, Valentiam cum beato Patre proficiscens. Ipse nimirum exhaustis in usus egenorum marsupiis, cum decem solidos quos in expensas fratrum reservaverat abbatis jussu, tristi et amaro erogaret animo: « Noli, inquit abbas, noli, fili, metuere, non intrabimus portam civitatis, donec ager, qui semina commisimus, fructificet, sus implevit eventus; prius enim quam portam civitatis intrarent, adfuit qui pro paucis denariis auri pondus peres factus benignior qde securior. Talibus tantisq. virtutum pręconiis, homo Dei maximus inter magnos habebatur, ambulās viam immaculatam, & filiis sanctæ imitationis suę monastica suscitās & exaltans instituta. Extensi sunt palmites huius vitis vsque ad mare, & vsq. ad flumen propagines eius. Ex his Abbates nonnulli, exemplo pariter, & verbo collatas extulere dignita
Abbreviated transcription (Latin):
intercessit
uius gͥ caritas usq ad
cliligentlos excreuit ini¬
mites: nõ mirũ eiꝰ etiãm
ele mosinas int̾ manꝰ cregantiũ
ꝙ nõ nulli asserũt suscepisse incre¬
m̃tũ. Contigit hoc atemaro dispẽ¬
satori bñdictionũ su dei: qui post
ruit ⁊ uita. Is qͦs egenis ex albis p̃¬
cepto clistͥbueret seorsũ decẽ solidos
ponens. cũ ꝑ totũ mensem poclꝰeos
pendiũ tñ ĩ distributo nõ seusit ar¬
gento. Ecce sareptã olei ĩcremen¬
tũ parit: ⁊ statũ grãm ⁊ gre finẽ.
Donec enĩ uidue affuit oleũ flu
xit. Stetit aũt post ꝙͣ lefuit uas
postulanti. Sed ⁊ ademaro. qđ
daret pauꝑibꝰ dũ fules affuit ñ de¬
fuit. Defuit aut̃ simul ⁊ dare glo¬
riã deo. et infirmari fide cepit:
uem tm̃ essent clenarii. eosꝙ
dedisset mulieri pauꝑcule: in¬
u̾entos apud se qͥnlecim au¬
deos obtulit alb̾i. Qͦs magne¬
nimꝰ albas statim ĩsinu pau¬
perũ repon̾e̾ festinauit. sciens

Expanded text:
intercessit. intercessit. Cuius igitur charitas vsque ad diligendos excreuit inimicos, nō mirum eius etiam eleemosynas inter manus erogantium, quod nonnulli asserunt, suscepisse incrementum. Contigit hoc Ademaro dispensatori benedictionum serui Dei, qui postmruit & vita. Is quos egenis ex Abbatis pręcepto distribueret, seorsum decem solidos ponens, cum per totum mensem potius eos pendium tamen in distributo non sensit argento. Ecce Sareptani olei incrementum pariter, & statum, gratiam, & gratiæ finem. Donec enim viduæ vas affuit, oleum xit; stetit autem, postquam defuit vas postulanti. Sic et Ademaro, quod daret pauperibus, dum fides adfuit, non defuit; defuit autem, simul et dare gloriam Deo et infirmari fide coepit. vem tantum essent denarii eosque dedisset mulieri pauperculae, inventos apud se quindecim aureos obtulit abbati. Quos magnanimus abbas statim in sinu pauperum reponere festinavit, sciens
Abbreviated transcription (Latin):
tem q̃sierit aĩarũ. qͥ eciã
circa int̾fectores frĩs ac pr̃is sui
dauititã exp̃ssit ⁊ emulatꝰ est
nuni collata utͥq reo patͣti ho¬
micilii uenia ꝯfugienti. Ao se frĩs
int̾fectori cui ad declinãdos int̾fcĩ
ꝑximos nullũ patebat refugiũ.
sce ꝓtelionis suc sinũ aperuit. In
quo ille susceptus.⁊ tpr̃alis uite
discͥmen euasit. ⁊ uiã inuenͭ sẽpi¬
t̾ne. Ad albis nãq suggestionem
cõpunctus homicida. supp̾mum
pnĩt habitũ sũpsit. ĩ quo ille perac¬
ta felicit causali pregrinatione
huius mũdi: dũ uuie desiit ui¬
nere inchoauit:
deum int̾uentu subuenire stud¬
uit: ut delictorũ eiꝰ satiffactoẽm
quã gladius hostilis preuenerat.
ĩ se ip̃m tͣnsferret ꝯtinuatis affi¬
c̾et᷑ ieiuniis freq̃nciores hostias
ĩmolaret. Gestanctã qͦ susce ꝑte
loricã ꝓpͥis cͥtiatibꝰ pcc̃a q̃rens ex¬
piare aliena. S et pro eiꝰ int̾ftore
ne de eo antiqus tͥumpharet ĩmi¬
cus oblatis deo uictimis et p̾cibus

Expanded text:
sierit animarum, qui etiam circa interfectores fratris ac patris sui Davidicam expressit et aemulatus est imittemini , collata utrique reo patrati homicidii venia, confugienti ad se fratris interfectori, cui ad declinandos interfecti proximos nullum patebat refugium, sanctae protectionis suae sinum aperuit; in quo illo susceptus, et temporalis vitae discrimen euasit, & viam inuenit sempiternæ. Ad Abbatis namque suggestionem compunctus homicida, supremum pœnitentiæ habitum sumpsit, in quo ille peracta feliciter causali peregrinatione huius mundi, dum viuere desiit, viuere inchoauit. Deum interuentu subuenire studuit, vt delictorū eius satisfactionem, quam gladius hostilis præuenerat, in seipsum transferret, continuatis afficeretur ieiuniis, frequentiores hostias immolaret. Gestandam quoq. suscepit loricam, propriis cruciatibus peccata quærens expiare aliena. Sed & pro eius interfectore, ne de eo antiquus triumpharet inimicus, oblatis Deo victimis & precibus
Abbreviated transcription (Latin):
absoluit. Adlidit ⁊ solaciũ bñ¬
tͣnsiens ad prẽm discipulos ĩ p̃ssu¬
ra mũdi relictos bñdixit. sẽꝑ eis
affuturus grã quos corpore desi¬
nebat. De huic expleto pauperum
obsequio. ad imitandũ dñice hu¬
militatis exemplũ. b̾s senex ad¬
horã manclati in capłm redit la¬
uat frm uestigia de euangelica let¬
colupnã noue lucis salutans: et
crebris exorans suspiriis. ut ad t̃rã
ꝓmissionis ꝙͣ uelud e cõfinio iam¬
uelud intuebatur ĩ offenso gressu
tantule uires infragili corpore ut
ĩ eccłia paschalem celebraret sol¬
lẽpnitatẽ festiuis ĩsignitꝰ ornam̃¬

Expanded text:
Addidit et solatium benetransiturus ad Patrem, discipulos in pressura mundi relictos benedixit, semper eis adfuturus gratia, quos corpore deserebat. Dehinc expleto pauperum obsequio, ad imitandum Dominicae humilitatis exemplum, beatus senex hora mandati in capitulum redit, lavat fratrum vestigia, de evangelica leccolumnam novae lucis salutans, et crebris exorans suspiriis, ut ad terram promissionis, quam velut e confinio jam intuebatur, inoffenso gressu tantulae vires in fragili corpore, ut in ecclesia paschalem celebraret solemnitatem, festivis insignitus ornam
Abbreviated transcription (Latin):
seq̃nti qͣdragesima de
õsitõnis eiꝰ diẽ ĩmine̾ defectꝰ
uiriũ testaret᷑. fatigatus pat̾
addicdit ad laborẽ dñs ad coro¬
nã. Multiplitatis enĩ ieiuniis
fessos artus sacra ꝑsequtꝰ ẽ ĩui¬
ria. Inclicte carni cruces. ⁊ cõ¬
tinuate gemitibꝰ lacͥme desicł̾io

Expanded text:
em Quadragesima, cum depositionis eius diem imminere, defectus virium testaretur, fatigatus Pater addidit ad laborem, Dominus ad coronam. Multiplicatis enim ieiuniis, fessos artus sacra prosequutus est iniuria. Indictæ carni cruces, & continuatæ gemitibus lachrymæ, desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
hugonẽ. dispone domui tue: uiã
uniũse carnis ad p̾sens ingresurꝰ.
Iurenti talia pare cdistuli. metu¬
ens ne uanileqͥis ⁊ int̾pres falsi¬
tatis appellarer. Cet̾m denuo cõ¬
monitus ⁊ qi p̃fate uisioniᷤ rela¬
ticẽm distulim. gͣuioribꝰ u̾bis in¬
crepatus: suspensã ducdũ legatio¬
nẽ exequi festinaui. Hiis dc̃is alii
qͥdẽ falsitatis eũ arguebant. bs
aũt albas certũ sue dispositioniꝰ
asserebat incliciũ. Ex tũc ĩ latͥmiᷤᷤ
ꝓmissam expectauit uocationẽ.

Expanded text:
 Di spone domni tuae, viam universae carnis ad praesens ingressurus. » Jubenti talia parere distuli, metuens ne vaniloquus et interpres falsitatis appellarer, caeterum denuo commonitus, et quia praefatae visionis relationem distulerim, gravioribus vorbis increpatus, suspensam dudum legationem exsequi festinavi. His dictis, alii quidem falsitatis cum arguebant, beatus autem abbas certum suae depositionis asserebat indicium. Ex tunc in lacrymis promissam exspectavit
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑: obscuri qͥdã noĩs ad
b̾m hugonẽ festinꝰ irrũpere nitit᷑.
clamans se magnã ad eũ suscepiᷤ¬
se legatc̃em. Hĩc ingressꝰ ne ꝯtẽ¬
pnas me ĩquit pr̃ scẽ quẽ rebꝰ exi¬
lem. ignotũ gn̾e. sola muttentis
ꝯm̃dat auctoritas. Nouellabatn
nuꝑ ĩ agro. cũ repente mͥ q̃dã ap¬
sime. Preibat dña q̃dã cuiꝰ uultũ
ueloci tͣnsitu ĩtueri nõ potui. ui¬
cola cuiꝰ ẽ hic ager quẽ tu colis.

Expanded text:
rentur, obscuri quidam nominis ad B. Hugonem festinus irrumpere nititur, clamans se MAGNAM AD EVM SVSCEPISSE LEGATIONEM. Hinc ingressus, Ne contemnas me, inquit, Pater sancte, quem rebus exilem, ignotum genere, sola mittentis commendat auctoritas. Nouellabam nuper in agro, cum repente mihi quædam apsimi; praeibat Domina quaedam, cujus vultum veloci transitu intueri non potui, vicola! cujus est hic ager quem colis? »
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ eccłie ornam̃tis ꝯuentꝰ ĩ albiꝰ
egredit᷑. Cũ q̃bꝰ dũ b̾s albas exire
clesiclat: ad aliũ uccatꝰ exitũ. ꝙ uo
luit nõ ualuit. Optabat canlida
tes sua exhortari p̃sencia. Q in re
cũ uires sͥ deeẽ sentiret: quos comi¬
tari corpore ñ potuit. orõne ⁊ bñ¬

Expanded text:
 in albis egreditur. Cum quibus dum B. Abbas exire desiderat, ad alium vocatus exitum, quod voluit, non valuit. Optabat candidatmilites eius sua exhortari præsētia. Qua in re cum vires sibi deesse sentiret, quos comitari corpore non potuit, oration
Abbreviated transcription (Latin):
cene dies. ⁊ ecce dei ẜuus
nõ tã lege tp̃ris ꝙͣ carita¬
tis affcũ capłm ingreditur. Uͥ cũ
pro hiis quos cluniatense cenobi
sacra s familiaritate astrinxerat.
affluentẽ fi iussisset elemosinã
rogatꝰ absolue cõuentũ fleuit u¬
berrime. ẽ ancdẽ singultu fatiga¬
tũ ꝓmens responsum: ego ne in
młtiplici ꝓstͣtꝰ ⁊ iacens excessu:
Qmͦ uigũ soluet pcc̃oꝵ subiugata
pcc̃is orõ:. Nos tñ lic ĩtligni debi¬
uit ꝯpelitos ⁊ elisos exigit: ꝙ sue
pietatis ẽ ĩ uobis int̾iꝰ oꝑari dig¬

Expanded text:
Coenae dies, et ecce Dei servus, non tam lege temporis quam charitatis affectu, capitulum ingreditur; ubi cum pro his quos Cluniacense coenobium sacra sibi familiaritate astrinxerat, affluentem jussisset fieri eleemosynam, rogatus absolvere conventum, flevit uberrime. Tandem singultu fatigatum promens responsum: « Egone, inqmultiplci prostratus et jacens excessu? Quomodo jugum solvet peccatorum, subjugata peccatis oratio? Nos tamen, licet indigni, debivit compeditos et elisos erigit , quod suae pietatis est, in vobis int
Abbreviated transcription (Latin):
isso. ⁊ uisu suorũ manibꝰ ad domũ
dest̾ur. ꝯfusa leq̾ns oĩa. ⁊ suscita¬
tam alũsum se iusti iudicis ĩdig¬
nationẽ aliis ͦs demonstrãs ĩdici¬
is. Eius enĩ lectus ĩnccte bis accensꝰ
illũ pene debito ꝯsũpsit. ĩ cendio
qͥ scũarii possessionẽ. exactioĩbꝰ ĩde¬
bitis ꝯsumebat ⁊ rapinis. Eebꝰ ille
flagellis coactus. ad se tandẽ reu̾¬
titur. aduirat exacticẽs dãpna reᷤᷤ¬
tituit. pollicitus ĩ sc̃uariũ dmi se nͥ
deinceps p̾sũpturũ. unde fc̃m est.
ut qui ẜuũ dei ꝯtẽpnẽdo duplex tͣ

Expanded text:
isso & visu, suorū manibus ad domum isso & visu, suorū manibus ad domum defertur, confusa loquens omnia, & suscitatam aduersum se iusti iudicis indignationē, aliis quoq. demōstrans indiciis. Eius enim lectus in nocte bis accensus illum pene debito consumpsit incendio, qua sanctuarij possessionē exactionibus indebitis consumebat, & rapinis. Quibus ille flagellis coactus, ad se tandem reuertitur, abiurat exactiones, damna restituit, pollicitus in Sanctuariū Domini se nihil deinceps præsumpturum. Vnde factum est, vt qui seruum Dei contemnendo duplex
Abbreviated transcription (Latin):
tũ clamide tyrãnũ. salutisferes e¬
mollire init̾et᷑ eloqͥis. ille rupta qua
clamis astringebat᷑ fibula: ꝯtẽptis
exhortatõibus abscessit. Abscecdenti¬
uir ꝓphetico tactus sp̃u. illucl sam¬
ulis dixisse memoratur. Scissũ est
regnũ tuũ a te hedie. Quod ꝓfectoua¬
ticiniũ: rei exitus cdeclarauit. Expl¬
a fr̃e suo fulcone cdetentus ẽ ĩ carce̾.
ut nõ pͥus a custoclia corpus ꝙͣ sp̃c a
corpore solue̾t᷑. Cui ad cumulũ ultio¬
nis hoc etiam accessit. ut amsso sẽ¬
su ĩpuiles ĩepcias ad mortẽ usq de
ĩsolitis debaccatus: similẽ pene
sustinuit ultionẽ. Hic aliqñ paci¬
ent̾ toleratus deinle per pͥnupes ⁊
eccliasticas admonitus ꝑsonas. ut
⁊ atyrãnis desiste̾t ĩuiriis: cũ om̃s
eque speru̾i̾t totũ rei huiꝰ negociũ.
b̾s hugo iob̾i baptiste ꝯmisit. Ad
p̃ces alb̾is exauclitas rei euentus
ostendit. Ille nimirũ sensu ꝑit̾ am¬

Expanded text:
tum chlamide tyrannum, salutiferis etum chlamide tyrannum, salutiferis emollire niteretur eloquiis, ille rupta, qua chlamis astringebatur, fibula, contemptis exhortatvir prophetico tactus spiritu, illud Samuelis dixisse memoratur. Scissum est regnum tuum a te hodie. Quod profecto vaticinium rei exitus declarauit. Expula fut non prius a custodia corpus, quam spiritus a corpore solveretur. Cui ad cumulum ultionis hoc etiam accessit, ut amisso sensu in pueriles ineptias ad mortem usque deus insolitis debacchatus, similem poenae sustinuit ultionem. Hic aliquandiu patienter toleratus, deinde per principes et ecclesiasticas admonitus personas, ut a tyrannicis desisteret injuriis, cum omnes æque sperneret, totum huius rei negotium B. Hugo Ioanni Baptistæ cōmisit. Ad preces Abbatis exauditas rei euentus ostendit. Ille nimirum sensu pariter am