comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quinq uirgines stultȩ quȩ ue sapientes. & quȩ fint cenebre exceriores. ⁊ qͣmͦ
incelligendũ sit uerbũ dĩ caro factũ ÷ hȩ funt certe qumnq tã breuiter
ame cõmemoratȩ: quã abste ꝓpositȩ questiones. Proinde siplacet ad damꝰ
& sertã. & illud potissintĩ requnamͦ ꝗ sit grã cestam̃ci noui. hanc illȩos̃
incueant᷑ &e hanc ut oportune quȩque potuerit opus suũ conferat nobis.
Non eo scilicet ardine qͦ eas & tuꝓposuisti & ego recolui. s una quequȩ cũ fuerit
necessana uelut tiocata rospondeat. & officiũ sui oꝑis impleat. Ergo ita niscat᷑
exordiũ.Est a uedam uita hominis. carnalib senfib implicata. gaudiis
carnalib dedita. carnalẽ fugitans ofenfionẽ uoluptatẽq consectans. kuiꝰ
uitȩ felicitas: tẽꝑalis:. Ab hac uita in ciꝑe necefficatis: in ea ꝑfistere. uo¬
luntatis. In hanc quippe ex uto  infans fundit᷑. huiꝰ offensionss quantũ

Expanded text:
t tenebrae exteriores et quo modo intellegendum sit: Verbum dei caro factum est. hae sunt certe quinque tam breuiter a me commemoratae quam abs te propositae quaestiones. proinde, si placet, addamus et sextam et illud potissimum requiramus, quae sit gratia testamenti noui. hanc illae omnes intueantur et in hanc, ut opportune quaeque potuerit, opus suum conferat nobis non eo scilicet ordine, quo eas et tu proposuisti et ego recolui, sed unaquaeque cum fuerit necessaria, uelut uocata respondeat et officium sui operis impleat. ergo ita nascatur exordium. Est quaedam uita hominis carnalibus sensibus implicata, gaudiis carnalibus dedita, carnalem fugitans offensionem uoluptatemque consectans. huius uitae felicitas temporalis est, ab hac uita incipere necessitatis est, in ea persistere uoluntatis. in hac quippe ex utero matris infans funditur, huius offensiones, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ apd̾te fons uice & inlumine cuo uidebimꝰ lum̃. Cerce & hic cũ supus
Aixisset hoĩes posteriꝰ dix̃ filii aut̃ homiñ. tãꝙ. distinguens ab hõib filiosho¬
minĩ. In illa quippe felicitate eiꝰ salutis q̃ cõmunis ÷ hõib & ium̃tis. eo nõe
illos appellare uoluit. quo demonstre ᷑ ad illũ pͥmũ hominẽ ꝑtin̾eꝰ qͦ uet̾tas cepit
& mors. qui fic fuit hõ ut ñ eẽt filiꝰ hõis. Istis aut̃ posteriꝰ qͣi sꝑant aliã felicitatẽ

Expanded text:
s dixisset \'homines\', posterius dixit <filii autem hominum\' tamquam distinguens ab hominibus filios hominum. in illa quippe felicitate eius salutis, quae communis est hominibus et iumentis, eo nomine illos appellare uoluit, quo demonstrarentur ad illum primum hominem pertinere, quo , uetustas coepit et mors, qui sic fuit homo, ut non esset filius h
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cũ informa dĩ eẽt fic̃ dic̃ apłs. non rapinã arbitratꝰ ẽ. ẽẽ se equalẽ dõ. Neq
enĩ tisurpationis erat. ut rapina dic̾et᷑. s nat̾e in erat ut eĩt ȩquał. Seme dipsum
ipftim. factus obediens usq ad mortẽ: mortẽ ant̃ crucis. Uide quẽ ad modũ eun¬
dẽ hominẽ quẽ dm̃ cõm̃dat. ut ꝑsona una sit. ne non trinitas s quat̾nttas inducat᷑
Sic̃ enĩ ñ auget᷑ nimerꝰ ꝑsonarũ. cũ caro accedit animȩ ut sie unꝰ ho: ficñati

Expanded text:
cum in forma dei esset, sicut dicit apostolus, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo: neque enim usurpationis erat, ut rapina diceretur, sed naturae inerat, ut esset aequalis; semet ipsum ipsum factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis. uide, quem ad modum eundem hominem quem deum commendat, ut persona una sit, ne non trinitas sed quaternitas inducatur. sicut enim non augetur numerus personarum, cum caro accedit animae, ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑ uoluntas uielle ñpossc̃. Uhi sidixeris mͥ. cur gͦ ñ conu̾tit oĩuĩ uolentiũ uoluntates:
respondebo. Cur ñ os mort᷑os ad optat lauadro regeneratiõis infantes. qͦꝵ adhuc nullas.
lit alt̾i subuenire: clũ tñ certũ ⁊ĩmobile teneamꝰ ñ eẽ iniqͥtatẽ apͥd dm̃. qͣ quẽq̃ sine
mał meritis cdãpnet : & eẽ bonitatẽ apd dm̃ qͣ multos sine bonis meritis lib̾et. de mon¬
strans ineis qͦs dãpnat. qͥcs oĩb debeat᷑ ut hinc cliscant qͥs libat. qus sibi pena debta re

Expanded text:
ratur voluntas , velle non possunt. 45. Ubi si dixeris mihi, Cur ergo non convertit omnium nolentium voluntates? respondebo, Cur non omnes morituros adoptat lavacro regenerationis infantes, quorum adhuc nullas, lit alteri subvenire: dum tamen certum et immobile teneamus, non esse iniquitatem apud Deum , qua quemquam sine malis meritis damnet; et esse bonitatem apud Deum, qua multos sine bonis meritis liberet: demonstrans in eis quos damnat quid omnibus debeatur; ut hinc discant quos liberat, quae sibi poena debita re
Abbreviated transcription (Latin):
secta caninũ nom̃ accep̃ : ł u aũ defensorẽ qͥdẽ libidini ꝑfiteriᷤᷤ: s de tua suscepta qͥ fidẽ lib̾tatẽq
patroni ñ decuerat. erubeciᷤ. Uerũ obsecro te siphilosopho ᷤᷤ nob̾ añ pon̾e gestiebaᷤ. cur non pociꝰ
eo cõmemorasti qͥde morib q̃ parꝰ abeiꝰ philosophiȩ uocat᷑ ethica ꝗͣ noᷤ moralẽ dicimꝰ. sollertissime
dispitart̃: Hoc enĩ tͥ potissimũ ẽgruebat. qͥ honestate qͥdẽ iñtiᷤᷤ inferiꝰ tñ bonũ hõis eẽ censes
honestiore philosophi te obruerent. qͦscicero ꝓpt ipsã honestatẽ tãqͣ c̃sulate philosophoᷤ nũ cũ¬
pauit. ⁊ ipsi sthoici maxune inimicissimi uoluptatiᷤ. qͦꝵ testimonio ex psona balbi apdꝰ cite

Expanded text:
secta caninum nomen accepit. Tu autem defensorem quidem libidinis profiteris, sed de tua suscepta, quod fidem libertatemque secta caninum nomen accepit. Tu autem defensorem quidem libidinis profiteris, sed de tua suscepta, quod fidem libertatemque patroni non decuerat, erubescis. 76. Verum, obsecro te, si philosophos nobis anteponere gestiebas, cur non potius eos commemorasti, qui de moribus, quae pars ab eis philosdisputarunt? Hoc enim tibi potissimum congruebat, qui honestate quidem mentis inferius, tamen bonum hominis esse censes chonestiores philosophi te obruerent, quos Cicero propter ipsam honestatem tanquam consulares philosophos nuncupavit; et ipsi Stoici maxime inim
Abbreviated transcription (Latin):
os cõmemor aͭ siue uoluisti. siue potuisti. Qua inre hoĩes ĩp̾tto ᷤᷤ. nullo cloctoꝵ dubitante
taceã p̃lurimꝰ. cũ cõmemorasse anaximenẽ eiꝰq discipłm anaxagorã tacuisti. alt̾ũ eiꝰ dicipłi
diogenẽ: qͥ ⁊amagistro ⁊ aẽdiscipło suo inrerũ nat᷑e opinioe dissesit. ꝓpͥũq dognia c̃stituit:
Quil si tale aliqͥa ipse sensit. ut nob  ñ eẽt añponendꝰ. qͥb os qͥ dererũ nata philosophati st̃ añ ponen¬
doᷤꝰ ẽẽ dixisti. attut ħ qͣsi ostendeᷤᷤ te ĩcõmemorand frustra nõib ⁊ dogniatib philosophoꝵ u¬
sipient᷑ inflatti : Ecce pt̾isti unũ. quẽ ł ex magistro ł exc̃dicipło qͦs noĩasti. iuxta attendẽ debu¬
isti. An forte timuisti ne diogeneᷤ cynicꝰ putaret᷑. aut ille &̃ legentib ꝓpt̃ idẽ nom̃ occurreret. ꝙ
uenira ĩm̃tẽ qd meborte patronꝰ libidiniꝰᷤ fuerit. deqͣ exercenda ñ u̾ecundabat᷑ ĩpublico. uñ illa

Expanded text:
en commemorare omnes sive voluisti, sive potuisti. Qua in re homines imperitos nullo doctorum dubitante taceam, cum commemorasses Anaximenem ejusque discipulum Anaxagoram, tacuisti alterum ejus discipulum Diogenem, qui et a magistro et a condiscipulo suo in rerum naturae opinione dissensit, propriumque dogma constituit? Quid, si tale aliquid ipse sensit, ut nobis non esset anteponendus, quibus omnes qui de rerum natura philosophati sunt, anteponendos esse dixisti; atquinsipienter inflasti? Ecce praeteristi unum, quem vel ex magistro vel ex condiscipulo quos nominasti, juxta attendere debuisti. An forte timuisti ne Diogenes Cynicus putaretur, aut ille etiam legentibus propter idem nomen occurreret, et veniret in mentem quod melior te patronus libidinis fuerit, de qua exercenda non verecundabatur in publico? unde illa
Abbreviated transcription (Latin):
coegit loca scripturarũ quibs p̃destinatio conmendataẽ. copiosiuis etndiautem
isto nr̃o labore defendi nisi quod pelagiani dicunt grãm dĩscam meuiuntu

Expanded text:
coegit loca Scripturarum, quibus praedestinatio commendata est, copiosius et enucleatius coegit loca Scripturarum, quibus praedestinatio commendata est, copiosius et enucleatius isto nostro labore defendi, nisi quod Pelagiani dicunt gratiam Dei secundum me
Abbreviated transcription (Latin):
me cum a quodam fr̃e ⁊ coepo fuissent eo p̃sente conmemorata. ferre nom
potint & contradicens: aliquanto conmotuis. penȩ cum eo quulla cone¬
morauerat artgaiet. ¶ dͣ u pͥmitus et maximȩ as̃ uibet. nͥ ut cradimus
nis matris mee lacrimis neperirem fuisse confessus: ubi utiꝙ p̃dicaur nondim
aduersas arecta fide. ẜ aduersas cũ recte fidei. dm̃. sua gr̃a adea conuergisn
minum uoluntates. deꝓfitiente porro ꝑseuerantiam quẽ aa modimi drni
uerim: et scitis. & potestis recenserȩ cum uultis. Ominia ttaq dĩ dona qu bnines¬
dem oꝑe. siue optaui. siue laudain. quis non dicam negare sed dubitaro le iea
contira pelagianos disputaremus defendere necessitas compulie. di diemmo
singulas quasꝙ hereses. in tulisse ȩccłie ꝓpͥas questiones. contia quascuuinseñ
defenderetur scriptura diuma quã sinulla talis necessitas cogerer. Nas i iligentꝰ

Expanded text:
mae, cum a quodam fratre et coepiscopo meo fuissent eo praesente commemorata, ferre non mae, cum a quodam fratre et coepiscopo meo fuissent eo praesente commemorata, ferre non potuit, et contradicens aliquanto commotius, pene cum eo qui illa commemoraverat litigavit. Quid vero primitus et maxime Deus jubet, nisi ut credamus nis matris meae lacrymis ne perirem fuisse concessum? Ubi utique praedicavi, non solum aversas a recta fide, sed adversas etiam rectae fidei, Deum sua gratia ad eam convertere hominum voluntates. De proficiente porro perseverantia quemadmodum Deum rogaverim, et scitis, et potestis recensere cum vultis. Omnia itaque Dei dona quae in eodem opere sive optavi, sive laudavi, quis, non dicam negare, sed dubitare saltem contra Pelagianos disputaremus, defendere necessitas compulit. Didicimus enim singulas quasque haereses intulisse Ecclesiae proprias quaestiones contra quas diligentius defenderetur Scriptura divina, quam si nulla talis necessitas cogeret. Quid autem
Abbreviated transcription (Latin):
tot catholicoꝵ et alioꝵ & nr̃is p̃cedentibꝰ libris. multum mirorꝰᷤ dicere ᷤ atten¬
derȩ ut de aliis hic taceam ipsos nr̃os. & anteꝗͣ pelagiani apparere cepissent libros
conseriptos et ȩditos & indere quã multis eoꝵ locis futuram nescientes pe¬
lagianãheresim ceclebamus. p̃dicando grãm quanos dĩ uberat amalis
Quod plemus sapere cepi inea disputacione quã scripsi ad beate memoriȩ.
simplicianum ep̃m. mediolanensis eccłiȩ inmei episcopatus exhordio quando
imnitium fidei doni dĩ eẽ cognoui ut asserui. Quia aut̃ in eoꝵ opusculoꝵ freq̃n¬
ti et delectabilius innotescere potuit. quã libri confessionum mearũ cum
& ipsos ecliderim. anteꝗ pelagianii heresis excitissetur. ineis certe dra. dõ
nr̃o et sepe aixi. daquod ubes : ⁊ iube quod unis. Que uerba mea pelagius ro¬

Expanded text:
tot catholicorum et aliorum et nostris praecedentibus libris » : multum miror eos dicere; nec attentot catholicorum et aliorum et nostris praecedentibus libris » : multum miror eos dicere; nec attendere, ut de aliis hic taceam, ipsos libros nostros et antequam Pelagiani apparere coepissent, conscriptos et editos, et videre quam multis eorum locis futuram nescientes Pelagianam haeresim caedebamus, praedicando gratiam, qua nos Deus liberat a malis Quod plenius sapere coepi in ea disputatione, quam scripsi ad beatae memoriae Simplicianum episcopum Mediolanensis Ecclesiae, in mei episcopatus exordio, quando et initium fidei donum Dei esse cognovi, et asserui. 53. Quid autem meorum opusculorum frequentius et delectabilius innotescere potuit, quam libri Confessionum mearum? Cum et ipsos ediderim antequam Pelagiana haeresis exstitisset; in eis certe dixi Deo nostro, et saepe dixi: « Da quod jubes, et jube quod vis » . Quae mea verba Pelagius Ro
Abbreviated transcription (Latin):
recte diceretur. Si non uultis obethientiam ad quã nos accenditis uinr̃o cordȩ friges¬
cere: nolite nob istam dĩ gram p̃dicare. quã dm̃ dare fatemini: q̃ nos ut faciamus
se isti nr̃i dicerȩ existimant: et siuerum ẽ. quod dicitur de p̃destinationẽ beneficioꝵ dĩ.
da ẽ pudicitia ut ab eo qui habt̃ aures audiendi nichil genitalib menbris.
in licitum ꝑpetretur. Predicanda ẽ caritas ut ab eo qui ht̃ aures audiendi
os & ꝓximus diligatur: ita p̃dicanda ẽ. & ista p̃destinatio benefitioꝵ dĩ. ut qͥ
rabet aures audiendi audiat noninse ipso. s ind̃o glorietur. Qđ aut̃ dicunt non
opus fuisse huiꝰcemodi. disputacionis incerto minus intelligentiũ tot corda.
turbari. qm̃ ñminus utilit̾ sine hac definitione p̃destinationis ꝑtot annos.
defensa ẽ. catholica fides Cum contra alios tum maximȩ contra pelagianos.

Expanded text:
recte diceretur, Si non vultis obedientiam, ad quam nos accenditis, in nostro corde frigesrecte diceretur, Si non vultis obedientiam, ad quam nos accenditis, in nostro corde frigescere, nolite nobis istam Dei gratiam praedicare, qua Deum dare fatemini, quae ut nos faciamus se isti nostri dicere existimant, « Etsi verum est quod dicitur de praedestinatione beneficiorum Dei, da est pudicitia, ut ab eo qui habet aures audiendi, nihil genitalibus membris illicitum perpetretur; praedicanda est charitas, ut ab eo qui habet aures audiendi, Deus et proximus diligatur: ita praedicanda est et ista praedestinatio beneficiorum Dei, ut qui habet aures audiendi, non in se ipso, sed in Domino glorietur. 52. Quod autem dicunt, « non opus fuisse hujuscemodi disputationis incerto minus intelligentium tot corda turbari: quoniam non minus utiliter sine hac definitione praedestinationis per tot annos defensa est catholica fides, tum contra alios, tum maxime contra Pelagianos,
Abbreviated transcription (Latin):
confitentes: ut ꝑmansuri conu̾tamur adeum ÷ ut id quod bonumẽ. nobis ꝙͥ indeatur
bonũ. & uelimus ulud ut honoremus qm̃. ut recipiamus xp̃m: ut exinde uotis de¬
uoti efficiamur et religiosi. ut impsam trinitatem credamus: & confiteamur. &e.
uoce qͥd credimus. ł ȩc łtaꝙ gr̃ȩ dĩ tribuunt: munera agnoscunt abipso nobis non
non anobis esse testatur. Num quid aut̃ quisquam eos dicturusẽ. ita confessrs ⁊ stam dei
gram. ut auałrent eius negare p̃scientiam. quã nonsolum docti s indocti &̃ confiten¬
tur: Porro si hȩc ita dm̃ nouerant dare. ut non ignorarent eum daturum seesse
p̃scisse & quibus esset daturus non potuisse nescire: ꝓculdubio nouerant p̃destina¬
conẽ quã ꝑapłos p̃dicatam contra norios hereticos oꝑosus diligentiusꝙ defendimꝰ.
nec tam̃ eis obedientiam p̃dicantib & adeam sicut quisꝙ pot̾at feruent᷑ hortantibꝰ ulloi

Expanded text:
confitentes, ut permansuri convertamur ad eum; ut id quod bonum est, nobis quoque videatur confitentes, ut permansuri convertamur ad eum; ut id quod bonum est, nobis quoque videatur bonum, et velimus illud, ut honoremus Deum, et recipiamus Christum, ut ex indevotis efficiamur devoti et religiosi, ut in ipsam Trinitatem credamus, et confiteamur etiam voce quod credimus: haec utique gratiae Dei tribuunt, Dei munera agnoscunt, ab ipso nobis, non a nobis esse testantur. Numquid autem quisquam eos dicturus est, ita confessos istam Dei gratiam, ut auderent negare ejus praescientiam, quam non solum docti, sed indocti etiam confitentur? Porro si haec ita Deum noverant dare, ut non igpraescisse, et quibus daturus esset non potuisse nescire; procul dubio noverant praedestinaer Apostolos praedicatam contra novos haereticos operosius diligentiusque defendimus: nec tamen eis obedientiam praedicantibus, et ad eam sicut quisque poterat ferventer hortantibus, ullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ recipi intra samariam gestiebant: hds quos dignatur uocat. & quos insst¬
religiosos facit. Quid eindentius. quid illustrius auerbi dĩ tracͣtoribus queri¬
mus. si & abipsis quod inscripturis clarumẽ. delectat audire: si his duobus
qui sufficere debuerunt. scm̃ gregorium. addamus & t̾tium. qui et credere
indm̃: & quod credimus confiteri. ci donum ẽẽ testatur dicens. Unius dei¬
tatis. quesouos confitemini trmitatem. Si uero aliter uultis. dicite unius
esse nature. & ess uocem ddari uobis a scõ sp̃u de p̃cabitur. idest rogabitur
ss. ut ꝑmittat uobis dari uocem quam quod creditis confiteri possitis.
Dabit enim certussum qui dedit quod pͥmum ẽ: dabit ⁊ quod sedm est
qui dedit: creclere : dabit ar constceri. ht. tales tamtꝙ doctores dicentes
nr̃m & eogetaciones nr̃as in potestate nr̃a esse & totum dantes deo atꝙ abipsonos acciꝑȩ

Expanded text:
autem recipi intra Samariam gestiebant, autem recipi intra Samariam gestiebant, religiosum facit » . Quid evidentius, quid illustrius a verbi Dei tractatoribus quaerimus, si et ab ipsis quod in Scripturis clarum est, audire delectat? Sed his duobus, qui sufficere debuerunt, sanctum Gregorium addamus et tertium, qui et credere in Deum, et quod credimus confiteri, Dei donum esse testatur, dicens: « Unius deitatis, quaeso vos, confitemini Trinitatem: si vero aliter vultis, dicite unius esse naturae; et Deus vocem dari vobis a sancto Spiritu deprecabitur: » id est, rogabitur Deus, ut permittat vobis dari vocem, qua quod creditis, confiteri possitis. « Dabit enim, certus sum; qui dedit quod primum est, dabit et quod secundum est » ; qui dedit credere, dabit et confiteri. 50. Isti tales tantique doctores dicentes nostrum et cogitationes nostras in potestate nostra esse; et totum dantes Deo, atque ab ipso nos accipere
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uͦ ait. non ẽ. innr̃a potestate
cor nr̃m & nr̃ȩ cogitaciones. nec
ipsa facta & dicta p̃teriit. Non enĩ est ullum factimͣ ue hominis. qͦd ñ ex
corde & cogitacione ꝓcetdat. Qiid aut̃ amplius dehacre agerȩ cipͥanꝰ. martr
glonosissimus & doctor lucidissimus potuit. quã ubinos inoratione dñica
ꝗͦ ambrosius cum exponeret quod ait lucas euangłista. ui sum ẽ: mͥ. potest in
tum humana uisumẽ: s sicut placuit ei qui inmȩ loquitur xp̃e. qͥ ut id qͦd.
boñẽ. nob ꝙͦ boñ uideri possit oꝑatur. Quẽ enim miseratur & uocat. & ideo qͥ
xp̃m sequitur. pocest int̾rogatiis cur eẽ. uoluerit xp̃ianus respondere uisumę
ut enim ds̃ honorificetur a scõ: dĩ gr̃a ẽ. Itemꝙ in eodẽ oꝑe. idẽ. in expositione
Nam si uoluisset: exinde uotis. deuotos fecisset. Quur aut̃ ñ recipr  eĩ.
euanglista ipse memorauit: dicens qr facies tiuis erat ȩuntis inierłn. discipũ

Expanded text:
Qui vero ait, « Non est in nostra potestate cor nostrum, et nostrae cogitationes, » nec ipsa facta et dicta praeteriit: non enim est ullum factum dictumvi hominis, quod non ex corde et cogitatione procedat. Quid autem amplius de hac re agere Cyprianus martyr gloriosissimus et doctor lucidissimus potuit, quam ubi nos in oratione dominquoque Ambrosius cum exponeret quod ait Lucas evangelista, Visum est et mihi : « Potum humana visum est, sed sicut placuit ei qui in me loquitur Christus, qui ut id quod bis quoque bonum uideri possit operatur; quem enim miseratur et uocat. et ideo qui Christum sequitur potest interrogatus cur esse uoluerit Christianus respondere: uisum est Ut enim Deus honorificetur a sancto, Dei gratia est »  Super Lucam, in expositione nam si uoluisset, ex indeuotis deuotes fecisset. cur autem non receperint eum, euangelista ipse memorauit dicens: quia facies eius erat euntis in Hierusalem. discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
enim sp̃m adoptionis filioꝵ: inqͦ elamanus abba pat̃. Qđ uidit ⁊ beatus am¬
brosuis. ait enim. & orare dm̃. grã sꝑitalis ẽ. sicut scriptũ ẽ: nemo dicit dñs
iħc: nͥ in sp̃u sc̃o. Hec gͥ quȩ poscit adño ⁊ semꝑ ex quo esse cepit poposcit
aeccłia. Ita ds̃ uocatis suis daturum se esse p̃sciuit: ut in ipsa p̃destinatione iã
dederit. qͥd apłs sine ambiguitate declarat. Scribens quippe ad chimoceum.
conlabora inquid euangłio scđm uirtutẽ dĩ saluantis nos: & uocantis uoca

Expanded text:
enim Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater. Quod vidit et beatus Amenim Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater. Quod vidit et beatus Ambrosius. Ait enim cto » . 65. Haec igitur quae poscit a Domino, et semper ex quo esse coepit, poposcit Ecclesia, ita Deus vocatis suis daturum se esse praescivit, ut in ipsa praedestinatione jam dederit: quod Apostolus sine ambiguitate declarat. Scribens quippe ad Timotheum: Collabora, inquit, Evangelio secundum virtutem Dei salvos nos facientis,
Abbreviated transcription (Latin):
alio loco dicit. Misit dr̃ sp̃m filui sm incorda nr̃a clamantẽ abba pat̃. ohic
quidẽ clamantẽ nͥ clamare facientẽ. tropo illo quo dicimus letũ diem
qui letos facit quod alibi manifestat ubi dicit. Non enim accepistis sp̃m
seruitutis iterum intimore : s accepistis sp̃m ad optionis filioꝵ inqͦ da¬
mamus abba pat̾. Ibi dixit clamantẽ. hic uͦ in qͦ clamemus: aꝑiens indeli¬
cet qmodo dixerit clamantẽ. idẽ. sic̃ iam exposui clamare facientẽ. Ubi
intelligimus ⁊ hoc ipsum esse donum dĩ: ut ueraci corde ⁊ sꝑitalit̾ clame¬
mus ad dm̃. Ad tendant gͦ qͦmodo falluntur qͥ putant esse a nob̾ non dari.
nobis. ut petamus. queramus. pulsemus ⁊ hoc esse dicunt. gr̾a dĩ p̾ceditur
merito nr̃o. ut sequatur illa cum accepimus petentes: ⁊ inuenimus queren¬
tes. aꝑiturꝙ pulsantibus. nec uolunt intelligere ȩtiam hoc diumi esse¬
mimeris. ut oremus hocẽ. petamus. queramus. atꝙ pulsemus. Accepimꝰ

Expanded text:
itum Filii sui in corda nostra, clamantem, Abba, Pater . Et hic quid est, clamantem, nisi, Clamare facientem; tropo illo quo dicimus laetum diem, qui laetos facit? Quod alibi manifestat, ubi dicit: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore; sed accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Ibi dixit, clamantem; hic vero, in quo clamamus: aperiens videlicet quomodo dixerit, clamantem, id est, sicut jam exposui, clamare facientem. Ubi intelligimus, et hoc ipsum esse donum Dei, ut veraci corde et spiritualiter clamemus ad Deum. Attendant ergo quomodo falluntur, qui putant esse a nobis, non dari nobis, ut petamus, quaeramus, pulsemus: et hoc esse dicunt, quod gratia praeceditur merito nostro, ut sequatur illa, cum accipimus petentes, et invenimus quaerentes, aperiturque pulsantibus: nec volunt intelligere etiam hoc divini muneris esse, ut oremus, hoc est, petamus, quaeramus, atque pulsemus. Accepimus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃destmauit: q ⁊ in illo ut esset caput nm. & in nob ut eiꝰ corpꝰ essẽmus.
gunt. agant dõgr̃as. Qui aut̃ ñ intelligunt. orent ut eoꝵ ille sit doctor interior dis
facie ẽ. scientia & intellectus. Qui uero errart me existimant. &iam atq etiamꝙ
ligent quã sunt dicta considerent: nefortasis ipsi errent. Ego aũ cum ꝑeos qͥmea
labores legunt. nonsolũ doctior. uerum & ȩmendatior fio: ꝓpitium michi dii
agnosco. & hoc ꝑ aecclia doctores maxime expecto: siet inipsoꝵ manus uan
dignanturq nosse quod scribo a als¬

Expanded text:
praedestinavit; quia et in illo ut esset caput nostrum, et in nobis ut ejus corpus essemus, praedestinavit; quia et in illo ut esset caput nostrum, et in nobis ut ejus corpus essemus, gunt, agant Deo gratias: qui autem non intelligunt, orent ut eorum ille sit doctor interior, a cujus facie est scientia et intellectus . Qui vero errare me existimant, etiam atque etiam diligenter quae sunt dicta considerent, ne fortassis ipsi errent. Ego autem cum per eos qui meos labores legunt, non solum doctior, verum etiam emendatior fio, propitium mihi Deum agnosco: et hoc per Ecclesiae doctores maxime exspecto; si et in ipsorum manus venit, dignanturque nosse quod scribo. FUL
Abbreviated transcription (Latin):
de dõ patre sinȩ ullo initio temporis. eundemq hominẽ uerum natum de ho¬
mine matre. certa plenitudinę temporis: nec eiꝰ humanitatẽ qua maiorẽ
pat̾ minuere aliqͥd eiꝰ dnunitati qua aequalis ẽ. patͥ. hoc aũ utrumꝙ unꝰ ẽ.¬
xp̃c: qͥ et scłm dm̃ uerissime dixit̾ pat̾ maior me ẽ. Qui gͥ hunc fecit ex se¬
mine dauid hominẽ iustum. qͥ nũꝗͣ eẽt iniustꝰ sinȩ ullo merito p̃cedentis
uoluntatis eiꝰ: ipse exiiustis facit iustas. sine ullo merito p̃cedentis uolun¬
tatis ipsoꝵ. ut ille caput hu menbra sint. eiꝰ. Qui gͦ fecit illũ hominem
sine ullis eiꝰ p̃cedentibus meritis. nullũ qͦd ei dimitteretur. uł origine
trahere uł uoluntate ꝑpetrare peccatum: ipse nullis eoꝵ p̃cedentib
meritis. facit credentes. in eum quib dimittat omne peccatum. qui
fecit illum talem ut nonquam habuerit habiturusq ut uoluntatẽ
malã: ipse fecit in menbris eiꝰ exmala uoluntate bonã. & illum gͦ inos

Expanded text:
de Deo Patre sine ullo initio temporis; eumdemque hominem verum, natum de homine matre certa plenitudine temporis; nec ejus humanitatem, qua minor est Patre, minuere aliquid ejus divinitati, qua aequalis est Patri. Hoc autem utrumquesecundum hominem verissime dixit, Pater major me est . Qui ergo hunc fecit ex semine David hominem justum, qui nunquam esset injustus sine ullo merito praecedentis voluntatis ejus; ipse ex injustis facit justos, sine ullo merito praecedentis voluntatis ipsorum, ut ille caput, hi membra sint ejus. Qui ergo fecit illum hominem, sine ullis ejus praecedentibus meritis, nullum quod ei dimitteretur, vel origine trahere, vel voluntate perpetrare peccatum; ipse nullis eorum praecedentibus meritis facit credentes in eum, quibus dimittat omne peccatum: qui fecit illum talem, ut nunquam habuerit habiturusque sit voluntatem malam; ipse facit in membris ejus ex mala voluntate bonam. Et illum ergo et nos
Abbreviated transcription (Latin):
teneamus nͥ ipse in nobis oꝑetur ⁊uelle. Nã si ħ abipso quidẽ posc̾ aeccłia. s ase imse
s dari putat: non ueras s ꝑ functorias oraciones ht̃. qͦd absit a nob̃. Ꝙs enimie¬
racit̾ gemat. desidans accipe qͦd orat adño: sihoc ase ipso se sum̃e existim& noue

Expanded text:
teneamus nisi ipse in nobis operetur et velle. Nam si haec ab ipso quidem poscit Ecclesia, sed a se ipsa teneamus nisi ipse in nobis operetur et velle. Nam si haec ab ipso quidem poscit Ecclesia, sed a se ipsa sibi dari putat; non veras, sed perfunctorias orationes habet: quod absit a nobis. Quis enim veraciter gemat, desiderans accipere quod orat a Domino, si hoc a se ipso se sumere existime
Abbreviated transcription (Latin):
gente aduersario non pucauit. Quando enim non oratum ẽ. i nȩcelia ꝓ infi¬
delibus atꝙ mimicis eius ut crederent: quando fidelis quis quã amicumi pri¬
mum coniugem habuit infidelẽ. ⁊ non ei petiut acño mentẽꝰ ouediene.
inxp̃ianam fidem: quis aut̃ sibi umquã non orauit ut in dño ꝑmaneret:
obedientia ꝑseuerent. Sicut gͦ in his oracionibus ita et in hac fide nata ẽ. &. creuit.
crescit. eccłia: qua fidȩ creditur grãm dĩ non seđm merita accipientium dari. Quan¬
do quidẽ non oraret a eccłia ut daretur infidelibus mentes fides. nisi dm̃ crederaen
& aduersas hominum ad se conuertere uoluntates: nec oraret aeccłia ut ꝑseuerar
infide .xͥ. non decepta uł uicta temptacionibus mundi. nͥ crederet dñm: sic iura¬
testate habere cor nr̃m. ut bonum. qͥd nontenemus nͥ ꝓpͥa uoluntatȩ: non tamen

Expanded text:
gente adversario non putavit. Quando enim non oratum est in Ecclesia pro infigente adversario non putavit. Quando enim non oratum est in Ecclesia pro infidelibus atque inimicis ejus ut crederent? Quando fidelis quisquam amicum, proximum, conjugem habuit infidelem, et non ei petivit a Domino mentem obedientem in christianam fidem? Quis autem sibi unquam non oravit, ut in Domino permaneret? obedientia perseverent? Sicut ergo in his orationibus, ita et in hac fide nata est et crevit et crescit Ecclesia, qua fide creditur, gratiam Dei non secundum merita accipientium dari. Quandoquidem non oraret Ecclesia ut daretur infidelibus fides, nisi Deum crederet et aversas et adversas hominum ad se convertere voluntates, nec oraret Ecclesia ut perseveraret in fide Christi non decepta vel victa tentationibus mundi, nisi crederet Dominum sic in potestate habere cor nostrum, ut bonum quod non tenemus nisi propria voluntate, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
misit non mendax ds̃ ante tempora ęt̃na nemo pot̾ esse seturus nsi con¬
sũmata fuerit ista inta qua tenptacioẽ. suꝑ tram. S faciet nos ꝑseuerare
inse usꝙ in eiꝰ uitę finẽ: cui cotidiȩ dicimus nenos inferas intenptacionẽ.
hec atq huiꝰ modi cũ dicunt᷑ siuẽi paucis xp̃ianis. siue multitudini ecclie
quur metuimus scõꝵ p̃destinacionẽ ⁊ ueram dĩ grãm idest. q̃ non scđm.
merita nr̃a datur. sicut eam scã scriptura p̃dicat p̃dicares anuero timendum ẽ. ne
tunc dese homo desperet. quando spes eius ponendo. demonstratur indeo:
non aut̃ desperaret: si eam inse ipso suꝑbissimꝰ ⁊ infelicissimus poneret.
gis intuerentur orationes suas quas semꝑ habint ⁊ habebit ȩccłia ab exorduis
sins donec finatur hoc scłm. Behac enimre quã nunc aduersus nouos heretics.
non conmemorare tantum s plane tueri et defensare conpellimur. Nũ quã
tacuit in p̃cibus suis: & si aliquando insermonibus exerendam nullo uri¬

Expanded text:
emo potest esse securus, nisi consummata fuerit ista vita, quae tentatio est super terram : sed faciet nos perseverare in se usque in ejus vitae finem, cui quotidie dicimus, Ne nos inferas in tentationem . Haec atque hujusmodi cum dicuntur, sive paucis christianis sive multitudini Ecclesiae, cur metuimus sanctorum praedestinationem et veram Dei gratiam, id est, quae non secundum merita nostra datur, sicut eam sancta Scriptura praedicat, praedicare? An vero timendum est, ne tunc de se homo desperet, quando spes ejus ponenda demonstratur in Deo, non autem desperaret, si eam in se ipso superbissimus et infelicissimus poneret? gis intuerentur orationes suas, quas semper habuit et habebit Ecclesia ab exordiis suis, donec finiatur hoc saeculum. De hac enim re, quam nunc adversus novos haereticos, non commemorare tantum, sed plane tueri et defensare compellimur, nunquam tacuit in precibus suis, etsi aliquando in sermonibus exserendam nullo ur
Abbreviated transcription (Latin):
nescitis mhełra quiꝰdicit scriptura. quẽ ad modum interpellat dm̃
aduers ifrł .& cȩt̾a. S qͥa dicit illi. inquid responsum diuiũ: reliqui
mͥ septem milia uiroꝵ qui non curuauerunt genua ante baal. Non enĩ
ait relicta sunt mͥ. aut reliquerunt se mͥ: s reliqui mͥ e sic gͦ inquid ⁊ in hoc
tp̃r relique ꝑelectionẽ gre factesunt. Si aut̃ gr̃a iã non exquib oꝑib. Alioqͥm¬

Expanded text:
nescitis in Elia quid dicit Scriptura; quemadmodum interpellat Deum adversus Israel? et caetera. Sed quid dicit illi, inquit, responsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genu ante Baal. Non enim ait, Relicta sunt mihi; aut, Reliquerunt se mihi: sed, reliqui mihi. Sic ergo, inquit, et in hoc tempore reliquiae per electionem gra
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogacioniꝰ respondens. qͦd q̃rebat inquid ifrł hoc nonẽ. consequutus
electio aut̃ non sequuta : Cet̾i uͦ excȩcatisunt. In hac gͦ electione & in his reli¬
cionẽ mundi: ut eẽnt sci & inmaculati in conspectu eiꝰ. incaritate. p̃desti¬
rat ipse facturus. qͥd gͦ nos ꝓhibet qnͣdo apud aliquos uerbi dĩ tractores.
legimꝰ dĩ p̃scientiamꝰ agitur deuocacione ȩlectoꝵ. ȩandem p̃destina¬
cionẽ intelligere: Magis enim fortasse uoluer̃ ħ uerbo inea re uti qͥd et
faciliꝰ intelligitur & non repugnat: inmo et congruit ueritati quȩ de
p̃destmacione gre p̃dicatur. hoc scio neminem contra istam p̾destina
cionẽ qͣ secłm scripturas scãs defendimꝰ. nͥ errando dispittare potiusse: puto
qior tam elara testimonia posuimis. deb erei ei cereat ad er a mrduouꝰ¬

Expanded text:
 hoc non est consecutus; electio autem consecuta est; caeteri vero excaecati sunt . In hac ergo electione, et in his relitionem mundi, ut essent sancti et immaculati in conspectu erat ipse facturus. Quid ergo nos prohibet, quando apud aliquos verbi Dei tractatores legimus Dei praescientiam, et agitur de vocatione electorum, eandem praedestinationem intelligere; magis enim fortasse voluerunt hoc verbo in ea re uti, quod et facilius intelligitur, et non repugnat, imo et congruit veritati, quae de praedestinatione gratiae praedicatur. Hoc scio, neminem cotionem, quam secundum Scripturas sanctas defendimus, nisi errando disputare potuisse. Puto quorum tam clara testimonia posuimus, debere sufficere, et debere ad u
Abbreviated transcription (Latin):
nam supius dixerat adifrł dixisse ꝓpħam: totachiȩ expandi manus meas ad popłm
Nã & ego israhelitasum: ex seminȩ habraam detͥbu beniamim. Tam ꝗͣ di¬
ceret. Nã & egd᷑ ipsa plebesum. Deindȩ addidit. unde minc agimꝰ Non rep¬
pulit d̃s plebem suam quã p̃scut: aq atꝙ ut ostenderet dĩ gr̾a fuisse
relictas reliquias. ñ meritis oꝑm. eoꝵ: sequutus adumxit. An

Expanded text:
ixisse prophetam, Tota die extendi manus meas ad populum nam et ego Israelita sum ex semine Abraham, tribu Benjamin: tanquam diceret, Nam et ego ex ipsa plebe sum. Deinde addidit unde nunc agimus, Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit. Atque ut ostenderet Dei gratia fuisse relictas reliquias, non meritis operum eorum, secutus adjunxit, An
Abbreviated transcription (Latin):
es ipse sublimitate confpicuo p̃sertim ñ otiosa dignitate iam fruenti s ad huo
actib publicis eisdẽq militaribꝰ occupato. aliq̾d opusculoꝵ meoꝵs lggendũ mit̾.
tere ñ ame petenti. ne tam diligent᷑ quã impudent᷑ impnigere putarer. Siqͥa ⁊ tale
nc̃ feci. ꝓpt̾ eas quas cõmemoraui causas dignant᷑ ignosce: ⁊ beniuolũ animũ adea que
secunt᷑ antende.  Ionũ dĩ. eẽ. etiã pudicitiam coniugale: beatissimꝰ paul ostor¬
dit. ubi de hac re loquens ait. Uolo aut omis homines &e. sicͤ me tpsũ: s un̾ꝰ qͥsq. qpruĩ¬

Expanded text:
es ipse sublimitate conspicuo, praesertim non otiosa dignitate iam fruenti, sed adhuc es ipse sublimitate conspicuo, praesertim non otiosa dignitate iam fruenti, sed adhuc actibus publicis eisdemque militaribus occupato, aliquid meorum opusculorum legendum non a me petenti non tam diligenter quam impudenter impingere. si quid ergo tale nunc feci, propter eas quas commemoraui causas dignanter ignosce et beniuolum animum ad ea quae secuntur intende. Donum dei esse etiam pudicitiam coniugalem beatissimus Paulus ostendit, ubi de hac re loquens ait: uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum: sed unusquisque pro
Abbreviated transcription (Latin):
dentibꝰ impudent᷑ laudat᷑ Pudenda concupiscentia nulla ee̾t. nͥ hõ ante peccasle
Huptie u eẽnit. eciã si nemo peccasset. Fieret qͣppe fine isto morbo seminatio filiois¬
in corꝑe uite illiꝰ: sine quo nc̃ fieri ñ pot̾ in corꝑe mortis htuꝰ. Cur aut᷑ adte po¬
tissimũ de hacre scribere uoluerim : tres maxime cause st̃: quas breuit᷑ intimabo
U na ÷ q donante xp̃o magna tibi ÷ obseruantia pudicitiȩ coniugalis. Altera: qi
ꝓphanis istis uanitatib quibꝰ hic disputando resistimꝰ : tupotestate curando ⁊m
stando efficacit᷑ resticifti. Tercia : qm̃ qͥddam litterarũ ab eis conscriptũ in tuas manꝰ
uenisse cognoui. Qđ licet fide robustissima irriseris. bonũ : tam̃ ut etiam nouertñ
dere. Ista st̃ p̃cipue quȩ me cõpuler: ut in hoc uolumne tecũ haberẽ. qualẽ dñs
dignaret᷑ donare sermonẽ. Nam mͥ nũꝗ placuit cuiꝗ illustri iuro ⁊ tanta qͣnta

Expanded text:
dentibus impudenter laudatur, pudenda concupiscentia, nulla esset, nisi homo ante peccasset: nuptiae vero essent, etiamsi nemo peccasset; fieret quippe sine isto morbo seminatio filioe illius, sine quo nunc fieri non potest in corpore mortis huius. Cur autem ad te potissimum de hac re scribere uoluerim, tres maximae causae sunt, quas breuiter intimabo. una est, quia donante Christo magna tibi est obseruantia pudicitiae coniugalis; altera, quia profanis istis nouitatibus, quibus hic disputando resistimus, tu potestate curando et instando efficaciter restitisti; tertia, quoniam quiddam litterarum ab eis conscriptum in tuas manus uenisse cognoui, quod licet fide robustissima inriseris, bonum est tamen, ut etiam nouerimus dere. ista sunt praecipue quae me compulerunt, ut in hoc uolumine tecum haberem qualem dominus dignaretur donare sermonem. nam mihi numquam placuit cuiquam inlustri uiro et tanta quanta
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscendũ. qđ nouũ in eoꝵ corꝑe acciderat: qđ utiq corpꝰ patentib eoꝵ ocłis. sm
dũ cotidie subiacebat ⁊ nottĩ. Ahioqͥn qͦmͦ adseadductis aninalib c̾restrib. S oui¬
tilib om̃ib. adam clatisis ocłis nomina posset imponere. qđ nisi discernendao
faceret. discernere aut̃ nͥ uidendo ñ posset: Quom̃ deniq ipsa mulier ei demonstra¬
ta ÷ qͣndo ait. hoc nẽ os ex ossib meis: ⁊ caro de carne mea : Postremo fiusq adlos ha
fuerit contentiosus. ut hec eũ dicat ñ cernendo s palpando potitisse. qͥđ dictanͥ¬

Expanded text:
agnoscendum quod nouuni in eorum corpore acciderat, quod utique corpus patentibus eorum oculis et agnoscendum quod nouuni in eorum corpore acciderat, quod utique corpus patentibus eorum oculis et nudum cotidie subiacebat et notum; alioquin quomodo ad se adductis animalibus terrestribus et uolatilibus omnibus Adam clausis oculis nomina posset inponere, quod nisi discernendo non faceret, discernere autem nisi uidendo non posset? quomodo denique ipsa mulier ei demonstrata est, quando ait: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea? postremo si usque adeo quisquam fuerit contentiosus, ut haec eum dicat non cernendo, sed palpando potuisse, quid dict
Abbreviated transcription (Latin):
quors nitptias benedix̃ as̃ dicens. crescite : multiplicammi nuda uange promi
confundebant᷑: Cur gͦ ex illis mẽbris confusio post peccatũ. ñ qi exterit illio i¬
aecens motꝰ. Quẽ nͥ bomines peccassent ꝓculdubio nuptiȩ ñ haberent. n forte
sic quidã existimant qr id qł legunt parũ diligent᷑ adueitunt. ceci creatisorant
priꝰ homines sic̃ canes. ⁊ qđ ÷ ab surdiꝰ ñsic̃ canes crescendo s parcando aleotast
ꝯagnouer̃. ⁊ nudi erant. Hinc : qđ parũ uttelligentes opinant᷑ antea fuisse ills ocłõ
clausos. qđ co tc̃ aꝑtoꝰ atumna scriptã cestat᷑. S nuq̃d⁊ agar ancilia sarre qͣndosleio¬
te ⁊ plorinte sa pͦuit ocłos suos. ⁊ uidit puteũ. clauso priꝰ ocłos habuit. aut iali doiode¬
ctpłi post refurrationẽ dnĩ inuia cũ illo clausis ocłis ambulabant. dequibꝰ euanoaus

Expanded text:
quorum nuptias benedixit deus dicen: crescite et multiplicamini, nudi erant et n.on quorum nuptias benedixit deus dicen: crescite et multiplicamini, nudi erant et n.on confundebantur? cur ergo ex illis membris confusio post peccatum, nisi quia extitit illic indecens motus, quem, nisi homines peccassent, procul dubio nuptiae non haberent? an forte, sicut quidam existimant, quia id quod legunt parum diligenter aduertunt, caeci creati erant prius homines sicut canes et, quod est absurdius, non sicut canes crescendo, sed peccando adepti sunt  amborum, et agnouerunt quia nudi erant. hinc est quod parum intellegentes opinantur antea fuisse illis oculos clausos, quod eos tunc apertos diuina scriptura testatur. sed numquid et Agar ancilla Sarrae, quando sitiente et plorante filio aperuit oculos suos et uidit puteum, clausos prius oculos habuit? aut illi duo discipuli post resurrectionem domini in uia cum illo clausis oculis ambulabant, de quibus euangelium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcieandor causa concũbant. nͣ ÷ meis uera pudicitia coniugalis. Cũ enĩ uirtꝰ sit
pudicitia. cui uitcũ contrarur᷑ ÷ impudicitia: om̃sq uatutes. eciam quȩ ꝓ corpꝰ
oꝑant᷑ in animo habitent. qͦm̾ uera ratione pudicũ corpꝰ asserit᷑. qñdo auero aõ
ipse animꝰ fornicat᷑ : Quã fornicationẽ sos̃ ille psalmꝰ accusat ubidic̃. fcce eni
qui longe se facitint ate ꝑibunt. ꝑdidisti oms̃ qui fornicant᷑ absce. Uera gͥ pudici¬
mancipat᷑. Cũ enĩ recto iudicio p̃ferat᷑ nuptuis sacrata uigmitas. qͥsñ sobria mente
xpimꝰ eciã ñ uniuiras xp̃ianas catholicas niptas. ñ solũ uestalib s etiã hener¬
Quȩ cũ ita sint ꝓfecto errant. qui cũ uituꝑat᷑ libido carnalis dãpnari nirotias
opinant᷑ : quasi morbꝰ iste de conubio sit ñ de peccito. Nonne illi coniures prasr

Expanded text:
procreandorum causa concumbant, non est in eis uera pudicitia coniugalis. cum enim uirtus sit procreandorum causa concumbant, non est in eis uera pudicitia coniugalis. cum enim uirtus sit pudicitia, cui uitium contrarium est impudicitia, omnesque uirtutes etiam quae per corpus operantur in animo habitent, quomodo uera ratione pudicum corpus adseritur, quando a uero deo ipse animus fornicatur? quam fornicationem sanctus ille psalmus accusat, ubi dicit: ecce enim qui longe se faciunt a te peribunt; perdidisti omnem qui fornicatur abs te. uera igitur pudicimancipatur. cum enim recto iudicio praeferatur nuptiis sacrata uirginitas, quis non sobria mente christianus etiam non uniuiras Christianas catholicas nuptas non solum Vestalibus, sed etiam haeretQuae cum ita sint, profecto errant qui cum uituperatur libido carnalis damnari nuptias opinantur, quasi morbus iste de conubio sit, non de peccato. nonne illi coniuges primi,
Abbreviated transcription (Latin):
dimnis. Quors duors ulua ÷ in peccore simile hominis. hot in homine simile peccoris.
S erũ qđ dixi adnaturã ꝑtinere nuptiarũ. ut maris ⁊ femina gencrandi societate um¬
gunt᷑: ⁊ ita inuicẽ ñ fraudent. sic om̃is societas fraudulentũ socuĩ naturalit᷑ non
uult. hoc tã eiudens bonũ cũ infideles habent. qr infidelit̾ utunt᷑. in malũ
peccatũq conuertunt. ẜomͦ gͦ ⁊ illam concupiscentiam carnis qua caro concupiscit
aduersus spm. inusũ iustitie conuertunt fideliũ nuptie. habent qͥme intenti¬
onẽ generandi. regenerandos. ut qui ex eis scłi filii nascunt᷑. in dĩ filios renascant᷑.
Iua ꝓpt᷑ qui ñ hac intentione ac uoluntate hoc fine generant filios. ut eos ex mẽbris
hominis primi mẽbra trans ferant xp̃i: s infideles parentes infidele ꝓle gloriant᷑.
eciam sitanta sit obseruantia. ut scd̾m matrimoniales tabulas ñ nisi libetoꝵ.

Expanded text:
dinis. quorum duorum illud est in pecore simile hominis, hoc in homine simile pecoris. dinis. quorum duorum illud est in pecore simile hominis, hoc in homine simile pecoris. uerum quod dixi ad naturam pertinere nuptiarum, ut mas et femina generandi societate iungantur et ita inuicem non fraudent, sicut omnis societas fraudulentum socium naturaliter non uult, hoc tamen euidens bonum cum infideles habent, quia infideliter utuntur, in malum peccatumque conuertunt. eo modo ergo et illam concupiscentiam carnis, qua caro concupiscit aduersus spiritum, in usum iustitiae conuertunt fidelium nuptiae. habent quippe intentionem generandi regenerandos, ut qui ex eis saeculi filii nascuntur in dei filios renascantur. quapropter qui non hac intentione, hac uoluntate, hoc fine generant filios, ut eos ex membris hominis primi in membra transferant Christi, sed infideles parentes de infideli prole gloriantur, etiamsi tanta sint obseruantia, ut secundum matrimoniales tabulas nonnisi liberorum
Abbreviated transcription (Latin):
hos homines sine fide quȩ uident᷑ ad conuigalẽ pudicitiam ꝑtinere. siue homi¬
nib placere quęrentes: uł sibi uł aliis. siue mhis reb quas uiciose c̃cupiscunt humanas
molestias deuitantes. suie demonib sertuientes: ñ peccata cohercent᷑. s aliis peccatis
alia poccata uinciat᷑. Ab sit gͦ pudicũ ueracit᷑ dici. qui ñ ꝓpt̾ dm̃ uerũ fidẽ comibii
seruat uxori. Copilatio itaq maris : feminȩ generandi causa bonũ÷ nuptiarũ.
s. isto bono male utit᷑. qui bestiale utit᷑ ut sit eiꝰ intentio in uoluptate libidinis.
ñ inuoluptate ꝓpaguns. Quãꝙ in ñ nullis animalib rationis exꝑtib sic̃ mplerisq
alitibꝰ.⁊ coniugioꝵ quedã quasi confederatio custodit᷑.: socialis nidificandi sollertia
uicissim. quors disꝑtita tẽꝑa fouendors ac nutriendoꝵ oꝑa alterna pulloꝵ: magis
eas uideri faciunt agere cũ coeunt. negociũ substituendi gn̾is: quã explende libi¬

Expanded text:
 igitur faciunt haec homines sine fide, quae uidentur ad coniugalem pudicitiam pertinere, siue hominibus placere quaerentes, uel sibi uel aliis, siue in his rebus quas uitiose concupiscunt humanas molestias deuitantes siue daemonibus seruientes, non peccata cohercentur, sed aliis peccatis alia peccata uincuntur. absit ergo pudicum ueraciter dici, qui non propter deum uerum fidem conubii seruat uxori. Copulatio itaque maris et feminae generandi causa bonum est naturale nuptiarum. sed isto bono male utitur qui bestialiter utitur, ut sit eius intentio in uoluptate libidinis, non in uoluntate propaginis, quamquam in nonnullis animalibus rationis expertibus, sicut in plerisque alitibus, et coniugiorum quaedam quasi confoederatio custoditur et socialis nidificandi sollertia uicissimque ouorum dispertita tempora fouendorum et nutriendorum opera alterna pullorum magis eas uideri faciunt agere, cum coeunt, negotium substituendi generis quam explendae libi
Abbreviated transcription (Latin):
qđ non arbtrio uolentiũ mouebat᷑. & qm̃ pudebat. qđ in decent᷑ libebat. opiendo
fieret qđ deebat. Quia gͦ nec isto adiuncto malo perue potuit nuptiarũ bonũ:
putant imprudentes hoc ñ eẽ. malũ. s ꝑtinere ad illua bonũ. Discernit᷑ autẽ
ñ solũ ratione subtili. uerũ etiam uulgatissimo iudicio naturali. Q millis
apparuit hominibꝰ primis hodieq tenet᷑. ab om̃ibꝰ coniugatis. Q enĩ illi postea
ꝓpagatione fecer̃. hoc ÷ conubiĩ bonũ : qđ uero priꝰ confusione texer: hoc ÷ concũ¬
piscentie malũ. qđ utat ubiq confpatũ: ⁊ querit pudendo secntũ.  mde
erubescant: tanq fi qͥfpiam pede uitiato ad aliqͦd bonũ etiam claudicando ꝑueniat.
siee ꝓpͥt᷑. caudicationis inatũ: mala : illa ꝑuentio. nec ꝓpt᷑ illiꝰ ꝑtientionis bonum

Expanded text:
quod non arbitrio uolentium mouebatur, et, quoniam pudebat quod indecenter libebat, operiendo quod non arbitrio uolentium mouebatur, et, quoniam pudebat quod indecenter libebat, operiendo fieret quod decebat. Quia ergo nec isto adiuncto malo perire potuit nuptiarum bonum, putant inprudentes hoc non esse malum, sed pertinere ad illud bonum. discernitur autem non solum ratione subtili, uerum etiam uulgatissimo iapparuit hominibus primis, hodieque tenetur ab hominibus conjugatis. Quod enim illi postea propagatione fecerunt, hoc est connubii bonum: quod vero prius confusione texerunt, hoc est concupiscentiae malum, quod vitat ubique conspectum, et quaerit pudendo secretum. Proierubescunt. Tanquam si quispiam pede vitiato, ad aliquod bonum etnec propter claudicationis malum mala est illa perventio, nec propter perventionis bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
nent᷑. ad uolinitatis nutũ mẽbra in hoc opꝰ creata ñ seruiunt. s expeccat᷑ ut
ea uelut fui iuris libido cõmoueat: E aliqͣndo ñ fac̃ animo uolente. cũ aliqͣndo
faciat ⁊ nolente. Hinc ne ñ erubesceret humani libertas arbitriĩ. qđ contẽpnen¬
do imꝑantẽ am̃ etiã in membra ꝓpria ꝓpruĩ ꝑdidissec imꝑiũ : Ubi aut̃ conuenentiꝰ¬
monstraret᷑. in obedientię merito humanã deprauatã. eẽ. naturã. quã in his oͣbe¬
dientibꝰ locii. unde ꝑsuccesfionẽ subsistit ipsa natura: Nam idõ ꝓprie iste corpi
partes nature nomine nũcupant᷑. hunc itaq inotũ ideo in decente̾. qr i obedienꝰ¬
tẽ: cũ ilti primi homines in sua carne sensissent. ⁊ in sua nuditate erubuissent:
folus ficulneis eadẽ mẽbra texer̃. ut saltem arbitrio uerecundantiũ uelant᷑.

Expanded text:
nentur, ad voluntatis nutum membra in hoc opus creata non serviunt, sed exspectatur ut nentur, ad voluntatis nutum membra in hoc opus creata non serviunt, sed exspectatur ut ea velut sui juris libido commoveat, et aliquando non facit animo volente, cum aliquando faciat et nolente? Hincne non erubesceret humani libertas arbitrii, quod contemnendo imperantem Deum etiam in membra propria proprium perdidisset imperium? Ubi autmonstraretur inoboedientiae merito humanam deprauatam esse naturam quam in his inoboedientibus locis, unde per successionem subsistit ipsa natura? nam ideo proprie istae corporis partes naturae nomine nuncupantur. hunc itaque motum ideo indecentem, quia inoboedientem, cum illi primi homines in sua carne sensissent et in sua nuditate erubuissent, foliis ficulneis eadem membra texerunt, ut saltem arbitrio uerecundantium uelaretur,