comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mediis semitis stans iuxta por¬
tas ciuitatis: in ipsis foribus
loquit᷑ dicens. O uiri ad uos
clamito: et uox mea ad filios
astutiam: ⁊ insipientes animad¬
uertite. Nudite: quia de rebꝰ
magnis loquutura sum: ⁊ api¬
entur labia mea ut recta predi¬
cent. Ueritatem meditabit᷑ gut¬
tur meũ: ⁊ labia mea detesta¬
bunt᷑ impium. Iusti sunt omnes
sermones mei. Non est in eis
prauũ quid: neq ꝑuersum. Rec¬
ti sunt intelligentibꝰ: ⁊ equi in¬
uenientibꝰ scientiam.
Accipite discipluã meam: et. E.¬
non pecuniã. Doctrinam magis¬
quã aurum eligite. Melior est
enim sapientia cunctis opibꝰ p̾cio¬
sissimis: et omne desid̾abile ei¬
non potest comparari. E go sapi¬
entia habito in consilio: ⁊erudi¬
tis intersum cogitationibꝰ. Timor
dnĩ. odit malum. Arrogantiã
et suꝑbiam.⁊ uiam prauã: ⁊ os
bilingue detestor. Me um est
consiliũ ⁊ equitas: mea ẽ pru¬
dentia: mea est fortitudo. ꝑ me

Expanded text:
mediis semitis | stans iuxta pormediis semitis | stans iuxta portas ciuitatis, in ipsis foribus loquitur dicens: Viri ad uos clamito, et uox mea ad filios utiam, et insipientes, animadvertite, Audite, quoniam de rebus magnis locutura sum: et aperientur labia mea, ut recta praedicent. Veritatem meditabitur guttur meum, et labia mea detestabuntur impium. Justi sunt omnes sermones mei, non est in eis pravum quid, neque perversum. Recti sunt intelligentibus, et aequi invenientibus scientiam. Accipite disciplinam meam, et non pecuniaquam aurum eligite. Melior est enim sapientia cunctis opibus pretiosissimis, et omne desidnon potest comparari. Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Timor Domini odit malum: arrogantiam et superbiam, et viam pravam, et os bilingue detestor. Meum est consilium, et aequitas, mea est prudentia, mea est fortitudo. Per me
Abbreviated transcription (Latin):
meum: straui tapetibꝰ pictis
ex egypto. Asꝑsi cubile meum
mirra ⁊ aloe: ⁊ cynamomo.
¶Aleni. inebriem᷑ uberibꝰ ÷ ⁊ fru
amur cupitis amplexibꝰ: do¬
nec illucescat dies. Non ẽ enĩ
uir in domo fua: abiit ura lon¬
gissima. Sacculũ peccunie se¬
cum tulit. In die plene lune
reuersurus ẽ domũ suam. In¬
retiuit eum multis sermonibꝰ:
et blanditiis labioꝵ ꝓtraxit illũ:
Statim eam sequit᷑ quasi bos
ductus ad uictimam: ⁊ quasi
agnus lasciuiens ⁊ ignoransͤẜ
nescit quod ad uincula stultus
trahatur: donec tranffigat sagit¬
ta iecur eius: uelut si auis festi¬
net ad laqueum:: et nescit qͥ a
de ꝑiculo anime illius agit. Aune
ergo fili ꝰ audi me: et attende uer¬
ba oris mei. Ne abstrahat᷑ in uiis
illius mens tua: neq decipiaris
semitis eius. Multos enĩ uul¬
neratos deiecit: ⁊ fortissimi qͥq
interfecti sunt ab ea. Uie infe¬
ri domꝰ eius: perietrantes in in
excelsisq uerticibꝰ suꝑ uiam: in

Expanded text:
meum stravi tapetibus pictis meum stravi tapetibus pictis ex Aegypto aspersi cubile meum murra et aloe et cinnamomo veni inebriemur uberibuamur cupitis amplexibus, donec illucescat dies. Non enim est vir in domo sua, abiit in via longissima. Sacculum pecuniae secum tulit. In die plenae lunae reversurus est in domum suam. Irretivit eum multis sermonibus, et blanditiis labiorum protraxit illum. Statim eam sequitur quasi bos ductus ad victimam, et quasi agnus lasciviens et ignorans, et nescit quod ad vincula stultus trahitur, donec transfigat sagitta jecur ejus, velut si avis festinet ad laqueum, et nescit quod de periculo animae illius agitur. Nunc igitur, fili mi, audi me, et attende verba oris mei, ne abstrahatur in viis illius mens tua, neque decipiaris semitis ejus. Multos enim vulneratos dejecit, et fortissimi quique interfecti sunt ab ea. Viae inferi domus ejus, penetrantes in intexcelsisque verticibus
Abbreviated transcription (Latin):
Serua mandata mea ⁊ uiues:
et legẽ meam quasi pupillam
oculi tui. Liga eam in digitis
tius: scribe eam in tabulis cor¬
dis tui. Dic sapientie soror mea
es: ⁊ prudentiã uoca amicam
tuam: ut custodiat te a mulie¬
re extranea: ⁊ ab aliena que
uerba sua dulcia facit. De fe¬
nestra enim domus mee ꝑ can¬
cellos ꝓspexi:: et uideo paruulos:
considero uecordem iuuenẽ. qͥ
transit ꝑ platẽam iuxta angu¬
lum:: et ꝓpe uiam domus illiꝰ
gradit᷑ in ob̾curo aduesꝑascente
die: in noctis tenebris ⁊ caligine:
¶Et ecce mulier occurrit illi
ornatu meretricio. p̃parata ad
capiendas animas. Garrula ⁊
uaga:: quietis impatiens: nec
ualens in domo consistere pedibꝰ
sius. Nunc foris:: nunc in plate-¬
is: nunc iuxta angulos insidi¬
ans. Apprehensumq deosculat᷑
uiuenem: ⁊ ꝓcaci uultu blan¬
dit᷑ dicens. Uictimas ꝓ salute
debui : hodie reddidi uota mea:
Idcirco egressa sum in occursũ
tuum:: desiderans te uidere:
et reperi. Intexui funibꝰ lectũ

Expanded text:
serva mandata mea et vives et legem meam quasi pupillam oculi tui liga eam in digitis tuis scribe illam in tabulis cordis tui dic sapientiae soror mea es et prudentiam voca amicam tuam ut custodiat te a muliere extranea et ab aliena quae verba sua dulcia facit de fenestra enim domus meae per cancellos prospexi et video parvulos considero vecordem iuvenem qui transit in platea iuxta angulum et propter viam domus illius graditur in obscuro advesperascente die in noctis tenebris et caligine et ecce mulier occurrit illi ornatu meretricio praeparata ad capiendas animas garrula et vaga quietis inpatiens nec valens in domo consistere pedibus suis nunc foris nunc in plateis nunc iuxta angulos insidians adprehensumque deosculatur iuvenem et procaci vultu blanditur dicens victimas pro salute debui hodie reddidi vota mea idcirco egressa sum in occursum tuum desiderans te videre et repperi intexui funibus lectum
Abbreviated transcription (Latin):
re suꝑ prunas. ut ñ comburant᷑
plante eius: Sic qui ingredit᷑ ad
mulierẽ ꝓximi sui: non erit mun¬
dus cum tetigerit eam. Non gran¬
dis est culpe: cum quis furatus
fuerit. Furat enim : ut esurientẽ
repleat animã. Dep̃hensus quoq
reddet septuplum: et omnẽ sub¬
stantiam domus sue tradet: et¬
ꝓpt̃ cordis inopiam ꝑdet animã
suam. Turpitudinẽ ⁊ ignomani¬
am congregat sibi: et opprobriũ
illius non delebit᷑: quia
zelus ⁊ furor uiri ñ parcet in die
uindicte: nec adquiescet cuiꝰquã
precibꝰ: nec suscipiet ꝓ redemptio¬
ne dona plurima. xx¬
ili mi custodi sermones meos:
et precepta mea reconde tibi. fili¬

Expanded text:
re super prunas, et non conburentur re super prunas, et non conburentur plantae eius? sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui, non erit mundus, cum tetigerit eam. non grandis est culpa, cum quis furatus fuerit: furatur enim, ut esurientem inpleat animam: deprehensus quoque reddet septuplum et omnem substantiam domus suae tradetpropter cordis inopiam perdet animam suam turpitudinem et ignominiam congregat sibi et obprobrium illius non delebitur quia zelus et furor viri non parcet in die vindictae nec adquiescet cuiusquam precibus nec suscipiet pro redemptione dona plurima fili mi custodi sermones meos et pr
Abbreviated transcription (Latin):
Sex sunt que odit dñs: xxi
et septimũ detestat᷑ anima eius:
Oculos sublimes: linguã men¬
dacem : manus effundentes in¬
noxium sanguinẽ: cor machi-¬
nans cogitationes pessimas: pe¬
des ueloces ad currendum in:
malum: ꝓferentẽ mendacia.
testem fallacem: ⁊ eũ qui semi¬
nat inter fr̃es discordias. xiii¬
Tonserua fili mi p̃cepta pa¬
tris tui: ⁊ ne dimittas legẽ ma-¬
tris tue. Liga ea in corde tuo
iugiter: ⁊ circunda gutturi tuo:
Cum ambulaueris: gradiant᷑
tecum. Cum dormieris custodi¬
ant te. ⁊ euigilans loquere cũ
eis: quia mandatum lucerna
est. ⁊ lex lux. ⁊ uia uite increpa¬
tio discipline: ut custodiant te
a muliere mala. ⁊ a blanda lin¬
gua extranee.xi
Non concupiscat pulchritudinẽ
eius cor tuum: ne capiaris nu¬
tibus illius. Precium enim scorti:
uix unius est panis. Mulier au
tem: uiri p̃ciosam animã capit:
Nunquid abscondere potest homo
ignem in sinu suo. ut uestim̃ta
illius non ardeant: aut ambula-¬

Expanded text:
Sex sunt, que odit dominus, et septimum detestatur anima eius: oculos sublimes, linguam mendacem, manus effundentes innoxium sanguinem, cor machinans cogitationes pessimas, pedes veloces ad currendum <In> malum, proferentem mendacia testem falsum, et eum, qui seminat inter fratres discordias. Himi, praecepta patris tui, et ne dimittas legem matris tuae. Liga ea in corde tuo jugiter, et circumda gutturi tuo. Cum ambulaveris, gradiantur tecum: cum dormieris, custodiant te; et evigilans loquere cum eis. Quia mandatum lucerna est, et lex lux, et via vitae increpatio disciplinae: Ut custodiant te a muliere mala, et a blanda lingua extraneae. Non concupiscat pulchritudinem ejus cor tuum, nec capiaris nutibus illius. Pretium enim scorti vix unius est panis: mutem uiri pretiosam animam capit. numquid abscondere potest homo ignem in sinu suo, ut uestimenta illius non ardeant? aut ambula
Abbreviated transcription (Latin):
in oseẽ. ꝯmos. zachariam: ma-¬
lachiamq poscitis. Scripsissẽ:
si licusset pre ualitudine. Mit¬
titis solatia sumptuum ÷ nota¬
rios nr̃os ⁊ librarios sustentatis:
iit uob̃. potissimum nr̃m de¬
siedet ingenium. Et ecce ex
latere frequens turba diuersa
poscentium: quasi aut equum
sit me uob̃ esurientibꝰ luis la¬
borare: aut in rationlati
et accepti cuiquã pret uos
obnoxius sim. Itaq loa e¬
grotationis molestia fitus.
ne penitus hoc anno ucerẽ.
et apud uos mutus eẽi tridus

Expanded text:
 Amos, Zachariam, Malachiam, quos poscitis, scripsissem, si licuisset prae valetudine. Mittitis solatia sumptuum: notarios nostros et librarios sustentatis, ut vobis potissimum nostrum desudet ingenium. Et ecce ex latere frequens turba, diversa poscentium: quasi aut aequum sit, me, vobis esurientibus, aliis laborare: aut in ratione dati et accepti, cuiquam, praeter vos, obnoxius sim. Itaque longa aegrotatione LXXIV fractus, ne penitus hoc anno reticerem, et apu
Abbreviated transcription (Latin):
cipium sapientie posside sapien¬
tiam: ⁊ in om̃i possessione tua
adquire prudentiã. Arripe il-¬
lam: ⁊ exaltabit te. Glificaberis
ab ea: cum eam fueris ample-¬
xatus. Dabit capiti tuo augm̃¬
ta gr̃aꝵ: ⁊ corona inclita ꝓteget te.
Audi fili mi. ⁊ suscipe uerbax.
mea: ut multiplicent᷑ tibi anni
uite. Uiam sapientie monstrabo
tibi: ducam te ꝑ semitas equita¬
tis. Quas cum ingressus fueris.
non artabunt᷑ gressus tui: ⁊ cur-¬
rens ñ habebis offendiculum. Te¬
ne disciplinã : nec dimittas eã:
Custodi illam: quia ipsa ẽ uita
tua. Ne delecteris semitis impi¬
oꝵ: nec tibi placeat maloꝵ uia:
Fuge ab ea: nec transeas ꝑ illã:
Declina: ⁊ desere eam. Non enĩ
dormiunt nisi male fecerint:
et rapitur somnus ab eis nisi su¬
pplantauerint. Cõmedunt panẽ
impietatis: ⁊ uinũ iniquitatis
bibunt. Iustoꝵ aut̃ semita qͣsi
lux splendens ꝓcedit: ⁊ crescit

Expanded text:
sapientiam, et in omni possessione tua acquire prudentiam: Arripe illam, et exaltabit te: glorificaberis ab ea, cum eam fueris amplexatus. dabit capiti tuo augmenta gratiarum, et corona inclyta proteget te. Audi, fili mi, et suscipe verba mea, ut multiplicentur tibi anni vitae. Viam sapientiae monstrabo tibi, ducam te per semitas aequitatis: Quas cum ingressus fueris, non arctabuntur gressus tui, et currens non habebis offendiculum. Tene disciplinam, ne dimittas eam: custodi illam, quia ipsa est vita tua. Ne delecteris semitis impiorum, nec tibi placeat malorum via. Fuge ab ea, nec transeas per illam: declina, et desere eam. Non enim dormiunt nisi malefecerint: et rapitur somnus ab eis nisi supplantaverint. Comedunt panem impietatis, et vinum iniquitatis bibunt. Justorum autem semita quasi lux splendens procedit,
Abbreviated transcription (Latin):
deludet: et mansuetis dabit
gr̃am. Głam sapientes possidebũt.
stciltoꝵ exaltatio ignominia.
udite filii disciplinã patris:
et attendite ut sciatis pruden-¬
tiam. Donum bonum tribuam
uob̃: legẽ meam ne derelinqua-¬
tis. Nam ⁊ ego filius fui patris
mei tenellus: ⁊unigenitꝰ eorã
matre mea. Et docebat me atq
dicebat. Suscipiat uerba mea
cor tuum. Custodi p̃cepta mea. et
uiues. Posside sapientiã: posside
prudentiã. Ne obliuiscaris: neq
declines a uerbis oris mei. Ne

Expanded text:
deludet et mansuetis dabit deludet et mansuetis dabit gratiam gloriam sapientes possidebunt stultorum exaltatio ignominia audite filii disciplinam patris et adtendite ut sciatis prudentiam donum bonum tribuam vobis legem meam ne derelinquatis nam et ego filius fui patris mei tenellus et unigenitus coram matre mea et docebat me atque dicebat suscipiat verba mea cor tuum custodi praecepta mea et vives posside sapientiam posside prudentiam ne obliviscaris neque decl
Abbreviated transcription (Latin):
eruperunt abyssi: et nubes ro¬
re concrescunt.¬
Fili mi ne effluant hec ab
oculis tius. Custodi legem ati
consilium: et erit uita anime
tue: ⁊ grã faucibꝰ tius. Tunc
ambulabis fiducialiter in uia
tua: et pes tuus ñ impinget:
Si dormieris. ñ timebis. Qui¬
esces. ⁊ suauis erit somnꝰ tuus:
Ne paueas repentino terrore:
et irruentes tibi potentias im¬
pioꝵ. Dñs enum erit in latere
tuo: ⁊ custodiet pedem tuũ ne
capiaris. Noli ꝓhibere benefa¬
cere eũ qui potest. Si uales. et
ipse bene fac. Ne dicas amico
tuo uade ⁊ reuertere. et cras
dabo tibi: cum statim possis da-¬
re. Ne moliaris amico tuo ma-¬
lum: cũ ille in te habeat fidu¬
ciam. Ne contendas aduersus.
hominẽ frustra: cum ipse tibi
nichil mali fecerit. Ne emuleris
hominem inustũ. nec imiteris
uias etus: qͥa abominatio dñi
est om̃is illusor. ⁊ cũ simplicibꝰ
sermocinatio eius. E gestas a dño
in domo impii: habitacula aut̃
iustoꝵ benedicent᷑. Illusores ipse

Expanded text:
abyssi et nubes rore concrescuntfili mi ne effluant haec ab oculis tuis custodi legem atque consilium et erit vita animae tuae et gratia faucibus tuis tunc ambulabis fiducialiter in via tua et pes tuus non inpinget si dormieris non timebis quiesces et suavis erit somnus tuus ne paveas repentino terrore et inruentes tibi potentias impiorum Dominus enim erit in latere tuo et custodiet pedem tuum ne capiaris noli prohibere benefacere eum qui potest si vales et ipse benefac ne dicas amico tuo vade et revertere et cras dabo tibi cum statim possis dare ne moliaris amico tuo malum cum ille in te habeat fiduciam ne contendas adversus hominem frustra cum ipse tibi nihil mali fecerit ne aemuleris hominem iniustum nec imiteris vias eius quia abominatio Domini est omnis inlusor et cum simplicibus sermocinatio eius egestas a Domino in domo impii habitacula autem iustorum benedicentur inlusores ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Cur detestatus sum disciplinã:
et increpationibꝰ non adquieuit
cor meum:: nec audiui uocem
docentium me. ⁊ magistris non
inclinaui aurẽ meam:. Pene
fui in om̃i malo: in medio ecclẽ

Expanded text:
Cur detestatus sum disciplinam, et increpationibus non acquievit cor meum; nec audivi vocem docentium me, et magistris non inclinavi aurem meam? Pene fui in omni malo, in medio ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
uando uenerit suꝑ uos tri¬
bulatio ⁊ angustia: Tunc inuo¬
cabunt me ⁊ non exaudiam:
mane consurgent et ñ inueni¬
ent me: eo quod exosam habu-¬
erint disciplinã. ⁊ timorẽ dñi¬
non susceꝑint: nec adqͥeuerint
consilio meo: et detraxirint
uniuerse correptioni mee. Co¬
medent gͥ fructus uie sue: su¬
isq consiliis saturabunt᷑. iAduer¬
sio paruuloꝵ int̾ficiet cos: et

Expanded text:
erit super vos tribulatio et angustia: tunc invocabunt me et non exaudiam. Mane consurgent: et non invenient me. Eo quod exosam habuerint disciplinam: et timorem Domini susceperint: nec adquieverint consilio meo: et detraxerint universe correctioni mee. Comedent igitur fructus vie sue: suisque consiliis saturabuntur. Aversio parvulorum interficiet eos: et
Abbreviated transcription (Latin):
cum male fecerint: ⁊ exultant
in rebus pessimis. Quoꝵ uie ꝑ¬
uerse: ⁊ infames gressus eoꝵ:
Ut eruaris a muliere aliena:
et ab extranea que mollit ser-¬
mones suos. Et relinqͥt ducem
pubertatis sue: ⁊ pacti dei sui
oblita est. Inclinata ẽ enim ad
mortem domus eius: ⁊ ad infe¬
ros semite ipsius. Om̃s qui ingre-¬
diunt᷑ ad eam ñ reuertent᷑: nec
apprehendent semitas ute. Ut
ambules in uia bona: et calles
iustoꝵ custodias Qui enĩ recti
sunt habitabunt in terra: ⁊ sim¬
plices ꝑmanebunt in ea. Impii
uero de terra ꝑdentur: ⁊ qͥ mi-¬
cor tuum. Longitudinẽ enim di¬
erum ⁊ annos uite: ⁊ pacẽ appo¬
nent tibi. Miscd̾ia ⁊ ueritas: ñ
te deserant. Circunda eas gintu¬
ri tuo: et describe in tabulis
cordis tui: ⁊ iuenies gr̃am et
disciplinam bonam. coram deo
et hominibus.ꝑ¬

Expanded text:
cerint, et exsultant in rebus pessimis: Quorum viae perversae, et infames gressus eorum. Ut eruaris a muliere aliena, et ab extranea, quae mollit sermones suos: Et relinquit ducem pubertatis suae, et pacti Dei sui oblita est. Inclinata est enim ad mortem domus ejus, et ad inferos semitdiuntur ad eam, non revertentur, nec apprehendent semitas vitae. Ut ambules in via bona: et calles justorum custodias. Qui enim recti sunt, habitabunt in terra, et simplices permanebunt in ea. Impii vero de terra perdentur: et qui incor tuum. Longitudinem enim dierum, et annos vitae, et pacem apponent tibi. Misericordia et veritas non te deserant, circumda eas gutturi tuo, et describe in tabulis cordis tui: Et invenies gratiam, et disciplinam bonam, coram Deo et hominibus.
Abbreviated transcription (Latin):
adquiescas eis. Si dixerint ue¬
ni nob̾cum: : insidiem᷑ sanguini:
abscondamꝰ tendiculas contra
insontem frustra. Deglutiamus
eum sic̃ infernus uiuentẽ: et
integrum quasi descendentẽ in
lacum. Omnem p̃ciosam substan¬
tiam reperiemꝰ : implebimꝰ domoᷤ
nr̃as spoliis. Sortem mitte nob̃̾¬
cum: marsupiũ unum sit om¬
nium nr̃m.
Pili mi ne ambules cum eis:
ꝓhibe pedem tuum a semit is
eoꝵ. Pedes enim uloꝵ ad malũ
currunt: et festinant. ut effun

Expanded text:
i dixerint, veni nobiscum, insidiemur sanguini, abscondamus tendiculas contra insontem frustra: Deglutiamus eum sicut infernus viventem, et integrum quasi descendentem in lacum. Omnem pretiosam substantiam reperiemus. implebimus domos nostras spoliis. Sortem mitte nobiscum, marsupium unum sit omnium nostrum. Fili mi, ne ambules cum eis, prohibe pedem tuum a semitis eorum. Pedes enim illorum ad malum cu
Abbreviated transcription (Latin):
nudei phylonis irmant. Sic̃
ergo indith. ⁊ bi. ⁊ machabe¬
orum libros le quidẽ esc łã.
sed inter canonicas scripturas
non recipit : sic ⁊ hec duo uo¬
lumina legat ad edificationẽ
plebis: non ad auctoritatẽ eccła¬
sticoꝵ dogiatũ confirmandã:
Sicui sane septuaginta int̃pre¬
tum magis editio placet: ha¬
bet eam a nob̃ olim emendatã.
Neq enim sic noua cudimus:
ut uetera destruamꝰ. Et tamen
cũ diligentissime legerit: sciat
magis nr̃a intelligi. que ñ in
terciũ uas tranffũsa coacuerint:
sed statim de prelo purissime
commendata teste. suum sapo¬
rem seruauerint.

Expanded text:
esse Judaei Philonis affirmant. Sicut ergo Judith, et Tobi, et Machabaeorum libros legit quidem Ecclesia, sed inter canonicas Scripturas non recipit: sic et haec duo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem Ecclesiasticorum dogmatum confirmandam. Si cui sane Septuaginta Interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque enim sic nova cudimus, ut vetera destruamus. Et tamen cum diligentissime legerit, sciat magis nostra intelligi, quae non in tertium vas transfusa coacuerint, sed statim de praelo purissimae commendata testae, suum saporem servaverint.
Abbreviated transcription (Latin):
editio ꝓuerbia uocat. eleth.
quod grece eccłasten: Ine con-¬
cionatorem possumus cere. Sy
rasirim: quod in nr̃a gua uer-¬
tit᷑ cantica canticoꝵ xtur et
pientia salomonis mubit᷑: quoꝵ
priorem hebraicum eri: non
eccłasticum ut apuatinos. sed
parabolas p̃notatusC ui iuncti
erant eccłastes. ⁊ gicum can-¬
ticoꝵ: ut similitinẽ salomo-¬
nis non solum lilz numero.

Expanded text:
editio Proverbia vocat: COELETH  , quem Graece Ecclesiasten, Latine Concionatorem possumus dicere: SIR ASSIRIM  , quod in nostra lingua vertitur Canticum Canticorum. Fertur et pientia Salomonis inscribitur. Quorum priorem, Hebraicum reperi, non Ecclesiasticum, ut apud Latinos; sed Parabolas praenotatum, cui juncti erant Ecclesiastes et Canticum Canticorum, ut similitudinem Salomonis non solum librorum numero,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi: ⁊ congregat in messe quod
comedat. ¶Usq quo piger dor-¬
mis: Quando consurges ex som
no tuo : Paululum dormies:
paulnlum dormitabis: paululũ
conseres manus ut dormias: et
ueniet tibi quasi uiator egestas:
et pauꝑies quasi uir armatus:
Si uero impiger fueris. ueniet
ut fons messis tua: ⁊ egestas
longe fugiet a te. Homo aposta

Expanded text:
sibi, et congregat in messe quod sibi, et congregat in messe quod comedat, Usquequo, piger, domies? quando cno tuo? Paululum dormies, paululum dormitabis, paululum conseres manus ut dormias, et veniet tibi quasi viator egestas, et pauperies quasi vir armatus. Si vero impiger fueris, veniet tibi ut messis tua, et egestas longe fugiet a te . » Quona
Abbreviated transcription (Latin):
ma: et gratissimus hynulus:
Ubera eius mebrient te omni
tempore: ⁊ in amore illiꝰ delec¬
tare iugiter. Quare sediceris fi¬
li mi ab aliena: et foueris in
sinu altertus: Respicit dñs
uias hominis: et om̃s gressus
illius considerat. Iniquitates sue
capiunt impium: ⁊ funibꝰ pec
catoꝵ suoꝵ constringit᷑. Ipse mo¬
rietur qͥa non habuit disciplinã:
et multitudine stulticie sue de¬
cipietur. Cax.l xot
Lili mi si spoponderis ꝓ amico
tuo: defixisti apud extraneum
manum tuã. Illaqueatus es uer-¬
bis oris tui: ⁊ captus ꝓpriis ser¬
monibꝰ. Fac ergo quod dico fili
mi.⁊ temet ipsum libera: qͥa in.¬
cidisti in manus ꝓximi tui. Dis¬
curre. festina: sucita amicum
tuum. Ne dederis somnũ oculis
tuis: nec dormitent palpebre
tue. E ruiere quasi dammula de
manui: ⁊ quasi atus de insidiis
aucupis. Uade ad formicam o
piger : et considera uias eiꝰ: et
disce sapientiã. Que cum non
habeat ducem. nec p̃ceptorem.
nec pͥncipem:: parat estate cibũ

Expanded text:
ma, et gratissimus hinnulus. Ubera ejus inebrient te omni tempore, in amore ejus delectare jugiter. Quare seduceris, fili mi, ab aliena. et foveris in sinu alterius? Respicit Dominus vias hominis, et omnes gressus ejus considerat. Iniquitates suae capiunt impiumcatorum suorum constringitur. Ipse morietur, quia non habuit disciplinam. et in multitudine stultitiae suae decipietur. Cap. VI. Fili mi, si spoponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam; Illaquaetus es verbis oris tui, et captus propriis sermonibus. Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera: quia incidisti in manum proximi tui. Discurre, festina, suscita amicum tuum: Ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae. Eruere quasi damula de manu, et quasi avis de insidiis aucupis. Vade ad formicam, o piger, et considera vias ejus, et disce sapientiam: Quae cum non habeat ducem, nec praeceptorem, nec principem, Parat aestate cibum
Abbreviated transcription (Latin):
corde tuo: ⁊ ne innitaris pru¬
dentie tue. In omnibꝰ uiis tus
cogita illum: ⁊ ipse diriget
gressus tuos. Ne sis sapiens a¬
pud temet ipsum. Time dñm:
et recede a malo. Sanitas qͥppe
erit umbilicõ tuo: ⁊ irrigatio
ossium tuoꝵ. Honora dñm de
tua substantia. ⁊ de primitiis
omniũ frugum tuaꝵ: et imple¬
bunt᷑ horrea tua saturitate: et
uino torcularia redundabunt:
Disciplinam dñi fili mi¬
ne abicias: nec deficias cũ ab
eo corriperis. Quem enĩ diligit
dñs corripit: et quasi pater in
filio complacet sibi. Beatus homo
qͥ inuenit sapientiã: ⁊ qͥ affluit
prudentia. Melior ẽ acquisitio
eius: negotiatione argenti et

Expanded text:
rudentiae tuae. In omnibus viis tuis cogita illum, et ipse diriget gressus tuos. Ne sis sapiens apud temetipsum: time Dominum, et recede a malo: Sanitas quippe erit umbilico tuo, et irrigatio ossium tuorum. Honora Dominum de tua substantia, et de primitiis omnium frugum tuarum: Et implebuntur horrea tua saturitate, et vino torcularia tua redundabunt. Disciplinam Dne abjicias; nec deficias, cum ab eo corriperis. Quem enim diligit Dominus, corripit; et quasi pater in filio complacet sibi. Beatus homo qui invenit sapientiam, et qui affluit prudentia. Melior est acquisitio ejus negotiatione argenti
Abbreviated transcription (Latin):
Ofide expressi. ¶Hec aut̃ que se¬
quuntur. seripta reperi in editio¬
ne uulgata : que grecoꝵ lingua
et litteris continent᷑. Et interim
post finem libri hoc capitulum
ferebat᷑: quod uixta consuetudi¬
nem nr̃am. obelo id ẽ ueru pre¬
notaiumus.
ixitq mardocheus. A deo
facta sunt ista. Recordatus
sum somnii quod iuideram hec
eadem significantis: nec eoꝵ quic¬
quã irritum fuit. Pariius fons
qui creuit in fluuiũ. ⁊ in lucẽ
solemq conuersus est. ⁊ in aquaᷤᷤ
plurimas redundauit: hester
est quã rex accepit uxorem: et

Expanded text:
fide expressi. Haec autem, quae sefide expressi. Haec autem, quae sequuntur, scripta reperi in editione Vulgata, quae Graecorum lingua et litteris continetur, et interim post finem libri hoc capitulum ferebatur: quod juxta consuetudinem nostram obelo ÷, id est, veru praenotavimus. ÷ Dixitque Mardochaeus: A Deo facta sunt ista. Recordatus sum somnii, quod videram, haec eadem significantis; nec eorum quidquam irritum fuit. Parvus fons, qui crevit in fluvium, et in lucem solemque conversus est, et in aquas plurimas redundavit; Esther est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
gata est. Scripseruntq hester re-¬
gina filia abiahel. ⁊ mardoche¬
us iudeus etiam scdam epłam:
ut om̃i studio dies ista sollemnis
sanciret᷑ in posterum. Et miser̃
ad omnes iudeos qui in centum
uiginti septem regis assueri pro¬
uinciis uersabant᷑: ut haberent
pacem ⁊ susciꝑent ueritatẽ: obser¬
uantes dies sortium: ⁊ suo tp̃re
cum gaudio celebrarent: sic̃ con¬
stituerant mardocheus ⁊ hester.
et illi obseruanda susceꝑant a se
et a semine suo: ieiunia at cla¬
mores: ⁊ sortium dies: ⁊ omiia
que libri huius qͥ uocat᷑ hester
historia continent᷑. ¶ R ex uero.
assuerus omñe terrã ⁊ cunctas
maris insulas fecit tributarias.
Cuius fortitudo ⁊ imꝑium. ⁊ dig¬
nitas atq sublimitas qua exal
cundus a rege assuero fuerit: et
magnus apud iudeos ⁊ acceptabi¬
lis plebi fratrum suoꝵ: querens
bona ppło suo: et loquens ea que
ad pacem sui seminis ꝑtinerent:
¶Que habent᷑ in hebraico: plena

Expanded text:
gata est. Scripseruntque Esther regata est. Scripseruntque Esther regina filia Abihail et Mardochaeus Judaeus, etiam secundam epistolam, ut omni studio dies ista solemnis sanciretur in posterum. Et miserunt ad omnes Judaeos, qui in centum viginti septem regis Assueri provinciis versabantur, ut haberent pacem et susciperent veritatem. Observantes dies Sortium, et suo tempore cum gaudio celebrarent: sicut constituerant Mardochaeus, et Esther, et illi observanda susceperunt a se, et a semine suo, jejunia et clamores, et Sortium dies, et omnia, quae libri hujus, qui vocatur Esther, historia continentur. Cap. X. Rex vero Assuerus, omnem terram et cunctas maris insulas fecit tributarias: cujus fortitudo et imperium, et dignitas atque sublimitas, qua exalcundus a rege Assuero fuerit, et magnus apud Judaeos, et acceptabilis plebi fratrum suorum, quaerens bona populo suo, et loquens ea quae ad pacem seminis sui pertinerent. Quae habentur in Hebraeo, plena
Abbreviated transcription (Latin):
regis irriti fierent: ⁊ malũ quod
contra iudeos cogitauerat. reuer¬
teret᷑ in caput eius. Deniq ⁊ ip¬
sum ⁊ filios eiꝰ affixerunt cruci
Atq ex illo tempore dies isti ap¬
pellati sunt phurim id ẽ sortium
eo quod phur id ẽ sors in urnam
missa fuerit. Et cuncta que ges¬
ta sunt.⁊ epistole id est libri huiꝰ
uolumine continent᷑ : queq su¬
stinuerint. ⁊ que deinceps im¬
mutata sint. susceꝑe udei suꝑ se
et semen suũ. ⁊ suꝑ cunctos qͥ
religioni eoꝵ uoluerint copula¬
ri: ut nulli liceat duos hos di¬
es absq sollemnitate transigere:
quos scriptura testat᷑. ⁊ certa ex¬
petunt tempora: annis sibi iu¬
giter succedentibꝰ. ¶ Isti sunt dies
quos nulla unquã delebit ob¬
liuio: ⁊ ꝑ singulas generationes
cuncte in toto orbe ꝓuincie ce¬
lebrabunt. Nec est ulla ciuitas
in qua dies phurim. id ẽ sortium
non obseruent᷑ a iudeis: ⁊ ab eoꝵ
ꝓgenie que his cerimoniis obli¬

Expanded text:
regis irriti fierent et malum quod regis irriti fierent et malum quod contra Iudaeos cogitaverat reverteretur in caput eius denique et ipsum et filios eius adfixerunt cruci atque ex illo tempore dies isti appellati sunt Phurim id est Sortium eo quod phur id est sors in urnam missa fuerit et cuncta quae gesta sunt epistulae id est libri huius volumine continentur quaeque sustinuerint et quae deinceps inmutata sint suscepere Iudaei super se et semen suum et super cunctos qui religioni eorum voluerint copulari ut nulli liceat duos hos dies absque sollemnitate traquod scriptura testatur, et certa expetunt tempora, annis sibi jugiter succedentibus Isti sunt dies, quos nulla umquam delebit oblivio, et per singulas generationes cunctae in toto orbe provinciae celebrabunt: nec est ulla civitas, in qua dies PHURIM, id est, sortium, non observentur a Judaeis, et ab eorum progenie, quae his caeremoniis obli
Abbreviated transcription (Latin):
cripsit itaq mardocheus
omĩa hec: ⁊ litteris comp̃-¬
hensa. misit ad iudeos qui in
Comnibꝰ regis ꝓuinciis moraban¬
tur. tam in uicino positbͥs quã
ꝓcul: ut quartãdecimã ⁊ qͥntam¬
decimã diem mensis adar ꝓ festi
susciꝑent: ⁊ reuertente semper
anno sollemni honore celebra-¬
rent: quia in ipsis diebꝰ se ulti
sunt iudei de inimicis siuis: et
luctus atq tristicia in hilaritatẽ
gaudiũq conuersa sunt: ẽẽntq
isti dies epulaꝵ atq leticie: et
mitterent sibi inuicem ciboꝵ par¬
tes: ⁊ pauꝑibꝰ muntiscula largi¬
rent᷑. Susceꝑuntq iudei in sollem¬
nem ritum cuncta que eo tp̃re
facere ceꝑant: ⁊ que mardoche¬
us litteris facienda mandauerat:
¶Eman enim filius amadathi
stirpis agag hostis ⁊ aduersarius
iudeoꝵ. cogitauit contra eos ma¬
lum: ut occideret illos atq de¬
leret. Et misit phur: quod nr̃a
lingua uertit᷑ in sortem. Et post¬
ea ingressa est hester ad regem:
obsecrans ut conatus eius litteris

Expanded text:
cripsit itaque Mardocheus omnia haec et litteris conprehensa misit ad Iudaeos qui in omnibus regis provinciis morabantur tam in vicino positis quam procul ut quartamdecimam et quintamdecimam diem mensis adar pro festis susciperent et revertente semper anno sollemni honore celebrarent quia in ipsis diebus se ulti sunt Iudaei de inimicis suis et luctus atque tristitia in hilaritatem gaudiumque conversa sint essentque istae dies epularum atque laetitiae et mitterent sibi invicem ciborum partes et pauperibus munuscula largirentur susceperuntque Iudaei in sollemnem ritum cuncta quae eo tempore facere coeperant et quae Mardocheus litteris facienda mandaverat Aman enim filius Amadathi stirpis Agag hostis et adversarius Iudaeorum cogitavit contra eos malum ut occideret illos atque deleret et misit phur quod nostra lingua vertitur in sortem et postea ingressa est Hester ad regem obsecrans ut conatus eius litteris
Abbreviated transcription (Latin):
sibi głam non ferentes: in ipsos
qui deder̃ moliunt᷑ insidias. Nec
contenti sunt grãs ñ agere bene¬
ficiis. ⁊ humanitatis in se iura
uiolare: sed dei quoq cuncta cer-¬
nentis arbitrant se fugere posse
sententiã. ¶ E t in tantũ uesanie
ꝓruꝑunt: ut eos qui credita si¬
bi officia diligent̃ obseruant. ⁊
ita cuncta agunt ut omiuũ lau¬
de sint digni. mendacioꝵ cuni¬
culis conent᷑ subuertere: dum
aures principũ simplices. ⁊ ex
sua natura alios estimantes. cal¬
lida fraude decipiunt. Que res
et ex ueteribꝰ ꝓbatur historiis:⁊
ex his que gerunt᷑ cotidie: quomͦ
malis quorũdam suggestionibꝰ rx¬
gum studia deprauent᷑. Unde ẽ¬
Nec putare debetis si diuersa
iubeamꝰ. ex animi nr̃i uenire le¬

Expanded text:
sibi gloriam non ferentes, in ipsos, sibi gloriam non ferentes, in ipsos, qui dederunt, moliuntur insidias. Nec contenti sunt gratias non agere beneficiis, et humanitatis in se jura violare; sed Dei quoque cuncta cernentis arbitrantur se fugere posse sententiam. Et in tantum vesaniae proruperunt, ut eos, qui credita sibi officia diligenter observant, et ita cuncta agunt ut omnium laude digni sint, mendaciorum cuniculis conentur subvertere, dum aures principum simplices, et ex sua natura alios aestimantes, callida fraude decipiunt. Quae res et ex veteribus probatur historiis, et ex his quae geruntur quotidie, quomodo malis quorumdam suggestionibus regum studia depraventur. Unde prNec putare debetis, si diversa jubeamus, ex animi n
Abbreviated transcription (Latin):
lex constituta est. Accede igit᷑: et
tange sceptrum. ¶Cumq illa re¬
ticeret : tulit aureã uirgam:⁊ po¬
suit suꝑ collũ eius: ⁊ osculatus
est eam: ⁊ ait. Cur michi non lo¬
queris: Que respondit. Uidi te
dnẽ quasi angłm dei: ⁊ conturba¬
tum ẽ cor meum p̃ timore glẽ
tue. Ualde enĩ mirabilis es dñe:
et facies tua plena est gr̃aꝵ. Cũq
loqueret᷑ rursus corruit: ⁊ pene
exanimata est. Rex aut̃ turbaba¬
tur: ⁊ om̃s minstri eiꝰ consolaba¬
ntur eam. ¶ Exemplar eplẽ re¬
gis artaxersis: quã ꝓ iudeis ad to¬
tas regni sui ꝓuineias misit. Qd
et ipsum in hebraico uolumine
non habetur. xx¬
ex maximus artaxerses ab
india usq ethyopiã centum
uiginti septẽ ꝓuinciaꝵ ducibus
ac pͥncipibꝰ. qui nr̃e obediunt
iussioni: salutẽ dicit. Multi bo¬
nitate pͥncipum ⁊ honore qui in
eos collatus ẽ: abusi sunt in suꝑ¬
biam. Et ñ solum subiectos regi¬
bus nitunt᷑ opprimere: sed datã

Expanded text:
lex constituta est. Accede igitur, et lex constituta est. Accede igitur, et tange sceptrum. Cumque illa reticeret, tulit auream virgam, et posuit super collum ejus, et osculatus est eam, et ait: Cur mihi non loqueris? Quae respondit: Vide te, domine, quasi angelum Dei, et conturbatum est cor meum prae timore gloriae tuae. Valde enim mirabilis es, domine, et facies tua plena est gratiarum. Cumque loqueretur, rursus corruit, et pene exanimata est. Rex autem turbabatur, et omnes ministri ejus consolabantur eam. Exemplar epistolae regis Artaxerxis, quam pro Judaeis ad totas regni sui provincias misit: quod et ipsum in Hebraico volumine non habetur. Cex magnus Artaxerxes ab India usque Aethiopiam, centum viginti septem provinciarum ducibus ac principibus, qui nostrae obediunt jussioni, salutem dicit. Multi bonitate principum, et honore qui in eos collatus est, abusi sunt in superbiam: et non solum subjectos regibus nituntur opprimere, sed datam
Abbreviated transcription (Latin):
pre deliciis ⁊ nimia teneritudine
corpus suũ ferre non sustinens:
altera aut̃ famulaꝵ sequebatur
dominã: defluentia in humum
indum̃ta sustentans. Ipsa aut̃ ro¬
seo uultũ colore ꝑfusa ͤ gratis ac
nitentibꝰ oculis tristem celabat
animũ: ⁊ nimio timore contrac-¬
tum. ¶ Ingressa igit᷑ cuncta per
ordinem ostia. stetit contra regẽ
ubi ille residebat suꝑ soliũ regni
sui indittus uestibꝰ regiis: auroq
fulgens ⁊ p̃ciosis lapidibꝰ: eratq
terribilis aspectu. Cumq eleuas-¬
set faciem.⁊ ardentibꝰ oculis furo¬
rem pectoris indicasset: regina
corruit. Et in pallorem colore mu¬
tato: lassum suꝑ ancillam recli¬
nauit caput. Conuertitq d̃s sp̃m
regis in mansuetudinẽ. ⁊ festinus
ac metuens exiliuit de solio: et
sustentans eã ulnis suis donec re¬
diret ad se: his uerbis blandiebat᷑.
Quid habes hester: Ego sũ frãt
tuus: noli metuere: non morieris:
Non enum ꝓ te: sed ꝓ om̃ibꝰ hec

Expanded text:
prae deliciis et nimia teneritudine prae deliciis et nimia teneritudine corpus suum ferre non sustinens: altera autem famularum sequebatur dominam, defluentia in humum indumenta sustentans. Ipsa autem roseo vultum colore perfusa, et gratis ac nitentibus oculis, tristem celabat animum, et nimio timore contractum. Ingressa igitur cuncta per ordinem ostia, stetit contra regem, ubi ille residebat super solium regni sui, indutus vestibus regiis, auroque fulgens, et pretiosis lapidibus, eratque terribilis aspectu. Cumque elevasset faciem, et ardentibus oculis furorem pectoris indicasset, regina corruit, et, in pallorem colore mutato, lassum super ancillulam reclinavit caput. Convertitque Deus spiritum regis in mansuetudinem, et festinus ac metuens exilivit de solio, et sustentans eam ulnis suis, donec rediret ad se, his verbis blandiebatur: Quid habes, Esther? Ego sum frater tuus, noli metuere. Non morieris: non enim pro te, sed pro omnibus haec
Abbreviated transcription (Latin):
quã letata sit ancilla tua ex quo
huc transiata sum usq in p̃sentẽ
diem. nisi in te dñe deus abraham:
Deus fortis suꝑ om̃s. ex audi uocẽ
eoꝵ qui nullam aliam spem ha-¬
bent: ⁊ libera nos de manu ini¬
micoꝵ: ⁊ erue me a timore meo:
¶Hec quoq addita reperi in edi¬
tione uulgata. xxIII
t mandauit ei haud dubium
quin hester mardocheus. ut
ingrederet᷑ ad regẽ: ⁊ rogaret ꝓ
ppło suo. ⁊ ꝓ patria sua. Memor
inquit esto dierũ humilitatis
tue. quomͦ nutrita sis in manu
mea: quia aman scd̃s a rege lo¬
quutus ẽ contra nos in mortem:
Et tu inuoca dñm: ⁊ loquere
regi ꝓ nob̾: ⁊ libera nos de morte:¬
¶Necnon ⁊ ista que subdita sunt
ie aut̃ tercio deposuit xxix¬
uestimenta ornatus sui : et
circundata est głã sua. ¶ Cumq
regio fulgeret habitu. ⁊ inuocas¬
set omniũ rectorem ⁊ saluatorẽ
deum: assumpsit duas famulas:
et suꝑ unã quidẽ innitebat᷑. quasi

Expanded text:
quam laetata sit ancilla tua, ex quo quam laetata sit ancilla tua, ex quo huc translata sum usque in praesentem diem, nisi in te, Domine Deus Abraham. Deus fortis super omnes, exaudi vocem eorum qui nullam aliam spem habent, et libera nos de manu iniquorum, et erue me a timore meo. Haec quoque addita reperi in editione Vulgata. Cap. XV. Et mandavit ei  haud dubium quin Estheri Mardochaeus  ut ingrederetur ad regem, et rogaret pro populo suo et pro patria sua. Memorare, inquit, dierum humilitatis tuae, quomodo nutrita sis in manu mea, quia Aman secundus a rege locutus est contra nos in mortem: et tu invoca Dominum, et loquere regi pro nobis, et libera nos de morteNecnon et ista quae subdita sunt. Die autem tertio deposuit vestimenta ornatus sui, et circumdata est gloria sua. Cumque regio fulgeret habitu, et invocasset omnium rectorem et salvatorem Deum, assumpsit duas famulas, et super unam quidem innitebatur, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
taris tui: ut aꝑiant ora gentiũ:
et laudent ydoloꝵ fortitudinem:
et predicent carnalem regem in
sempit̃num. ¶Ne tradas dñe
sceptrũ tuum his qui non sunt.
ne rideant ad ruinam nr̃am:
sed conuerte consiliũ eoꝵ suꝑ aͤ.
et eum qui in nos cẽpit seuire
disꝑde. Mem̃to dñe: ⁊ ostende
te nob̾ in tempore tribulationis
nr̃e : ⁊ michi da fiduciã. Rex
deoꝵ. ⁊ uniuerse dñe potestatis.
tribue sermonẽ compositũ in ore
meo in conspertu leonis: ⁊ trans¬
fer cor illius in odium hostis nr̃i
ut ⁊ ipse ꝑeat. ⁊ ceteri qui ei con¬
¶Habes omniũ scientiã: ⁊ nosti
quia oderim glãm iniquoꝵ: et
detester cubile incircũcisoꝵ. et
om̃is alienigene. Tu scis necessi¬
tatem meã: quod abominer signũ
et detester illud quasi pannum
menstruate: et non portem eũ in
diebꝰ silentii mei: ⁊ quod ñ come¬
derim in mensa aman nec michi
placuerit conuiuiũ regis: ⁊ non
biberim uinum libaminũ: ⁊ nun¬

Expanded text:
taris tui, Ut aperiant ora gentium, taris tui, Ut aperiant ora gentium, et laudent idolorum fortitudinem,  et praedicent carnalem regem in sempiternum. Ne tradas Domine sceptrum tuum his, qui non sunt,  ne rideant ad ruinam nostram: Sed convertere consilium eorum super eos,  et eum, qui in nos coepit saevire, disperde. Memento Domine, et ostende te nobis in tempore tribulationis nostrae,  et mihi da fiduciam rex deorum, et universae, Domine, potestatis: Tribue sermonem compositum in ore meo in conspectu leonis, et transfer cor illius in odium hostis nostri,  ut et ipse pereat, et caeteri qui ei conine, qui habes omnium scientiam, et nosti quia oderim gloriam iniquorum, et detester cubile incircumcisorum, et omnis alienigenae. Tu scis necessitatem meam, quod abominer signum et detester illud quasi pannum menstruatae, et non portem in diebus silentii mei, et quod non comederim in mensa Aman, nec mihi placuerit convivium regis, et non biberim vinum libaminum: et num
Abbreviated transcription (Latin):
uestes regias: fletibꝰ ⁊ luctui apta
in dum̃ta suscepit. Et ꝓ unguen¬
tis uariis. cinere ⁊ stercore im¬
pleuit caput: ⁊ corpus suum hu¬
miliauit ieniniis. Omĩaq loca
in quibꝰ letari ante cõnsueuerat.
crinium laceratione compleuit:
⁊ dep̃cabat᷑ dñm d̾m isrł dicens:
Dñe mi qui rex nr es solus: ad¬
iuua me solitariã: ⁊ cuiꝰ preter
te nullus auxiliator est alius. fe¬
riculum meũ in manibꝰ meis ẽ:
¶Nudiui a patrẽ meo quod tu dñe
tulisses isrł de cunctis gentibus:
et patres nr̃os ex omnibꝰ retro
maioribꝰ suis: ut possideres here¬
ditatẽ sempit̾nam: fecistiq eis sic̃
loquutus es. Feccauimꝰ in conspec
tu tuo: ⁊ idcirco tradidisti nos in
nunc non eis sufficit qͦd durissima
nos opprimunt seruitute: sed ro¬
bur manuũ suaꝵ ydoloꝵ potentie
depitantes. uolunt tua mutare
ꝓmissa: ⁊ delere hereditatẽ tuã:
et claudere ora te laudantium.
atq extinguere głam templi ⁊ al¬

Expanded text:
vestes regias, fletibus et luctui apta vestes regias, fletibus et luctui apta indumenta suscepit, et pro unguentis variis, cinere et stercore implevit caput, et corpus suum humiliavit jejuniis, omniaque loca, in quibus laetari ante consueverat, crinium laceratione complevit. Et deprecabatur Dominum Deum Israel, dicens: Domine mi, qui rex noster es solus, adjuva me solitariam, et cujus praeter te nullus auxiliator est alius. Periculum meum in manibus meis est. Audivi a patre meo, quod tu, Domine, tulisses Israel de cunctis gentibus, et patres nostros ex omnibus retro majoribus suis, ut possideres haereditatem sempiternam, fecistique eis sicut locutus es. Pectu tuo, et idcirco tradidisti nos in nunc non eis sufficit, quod durissima nos opprimunt servitute, Sed robur manuum suarum, idolorum potentiae deputantes,  volunt tua mutare promissa, et delere hereditatem tuam, Et claudere ora laudantium,  atque extinguere gloriam templi et al
Abbreviated transcription (Latin):
ram: ⁊ quicqͥd celi ambitu continet᷑:
¶ Dñs. omniũ es: nec est qͥ resistat
maiestati tue. Cuncta nosti: ⁊ scis
quia ñ ꝓ suꝑbia ⁊ contumelia. et
aliqua glẽ cupiditate fecerim hoc:
ut ñ adorauerim aman suꝑbissi¬
nũ. Libenter enĩ ꝓ salute isrł:
etiã uestigia pedum eiꝰ deoscula¬
ri paratus ẽẽm. Sed timui nẽ
honorem̃ dei mei tranfferrem ad
hominẽ: ⁊ ne quẽquã adorarẽ
excepto deo meo. Et nunc dñe
rex d̃s̃ abraham. miserere pplĩ
tui: quia uolunt nos mimici
nr̃i ꝑdere: ⁊ hereditatẽ tuam de¬
lere. Ne despicias partẽ tiram:
quã redemisti tibi de egypto. Ex¬
audi dep̾cationem nr̃am. ⁊ ꝓpici-¬
us esto sorti ⁊ funiculo tuo: et
canentium. ¶ Om̃is quoq isrł
pari mente ⁊ obsecratione clama¬
uit ad dm̃i: eo quod eis certa morᷤ
impenderet.Cap xiii.
ester quoq regina confugit
ad dũm. pauens ꝑiculum qͦd
imminebat. Cumq deposuisset

Expanded text:
ram, et quidquid coeli ambitu continetur. ram, et quidquid coeli ambitu continetur. Dominus omnium es, nec est qui resistat majestati tuae. Cuncta nosti, et scis, quia non pro superbia et contumelia, et aliqua gloriae cupiditate, fecerim hoc ut non adorarem Aman superbissimum libenter enim pro salute Israel etiam vestigia pedum ejus deosculari paratus essem, sed timui ne honorem Dei mei transferrem ad hominem, et ne quemquam adorarem excepto Deo meo. Et nunc, Domine rex Deus Abraham, miserere populi tui, quia volunt nos inimici perdere, et haereditatem tuam delere. Ne despicias partem tuam, quam redemisti tibi de Aegypto. Exaudi deprecationem meam, et propitius esto sorti et funiculo tuo: et canentium. Omnis quoque Israel pari mente et obsecratione clamavit ad Dominum, eo quod eis certa mors impenderet. Cap. XIV. Esther quoque regina confugit ad Dominum, pavens periculum, quod imminebat. Cumque deposuisset
Abbreviated transcription (Latin):
iectaꝵ nob̃ ꝓuinciaꝵ pacẽ atq con¬
cordiam: iussimꝰ ut quoscũq anian
qui om̃ibus ꝓuinciis p̃positus est
et secundus a rege.⁊ quẽ patris
loco colimus monstrauerit: cũ
coniugibꝰ ac liberis deleant᷑ ab
mimicis suis. nullusq eoꝵ mise¬
reat᷑ quarta decima die duodecimi
mensis adar anni p̃sentis: ut ne¬
farii homines uno die ad inferos
descendentes. reddant imꝑio nr̃o
pacẽ quam turbauerant. ¶Hue¬
usq exemplar epłẽ. ¶ Que se¬
quunt᷑ post eum locum scripta
reperi ubi legit᷑. Pergensq mar-¬
docheus fecit omĩa que ei man¬
dauerat hester: nec tam̃ habent᷑
in hebraico. ⁊ apud nullum peni¬
tus ferunt᷑ interp̃tum.xui¬
ardocheus aut̃ deprecatus ẽ
dñm. memor omniũ oꝑum
eius: ⁊ dixit. Dñe dnẽ. rex om¬
nipotens: in ditione enĩ tua cun¬
cta sunt posita: ⁊ non ẽ qui possit
tue resistere uoluntati. Si decre¬
ueris saluare isrł: continuo libe-

Expanded text:
jectarum nobis provinciarum pacem atque conjectarum nobis provinciarum pacem atque concordiam, jussimus, ut quoscumque Aman, qui omnibus provinciis praepositus est, et secundus a rege, et quem patris loco colimus, monstraverit, cum conjugibus ac liberis deleantur ab inimicis suis: nullusque eorum misereatur, quartadecima die duodecimi mensis ADAR anni praesentis: ut nefarii homines una die ad inferos descendentes, reddant imperio nostro pacem, quam turbaverant. Hucusque exemplar epistolae. Quae sequuntur, post eum locum scripta reperi, ubi legitur. Pergensque Mardochaeus, fecit omnia quae ei mandaverat Esther. Nec tamen habentur in Hebraico, et apud nullum penitus feruntur interpretum. Mardochaeus autem deprecatus est Dominum, memor omnium operum ejus, et dixit: Domine, Domine, rex omnipotens, in ditione enim tua cuncta sunt posita, et non est qui possit tuae resistere voluntati, si decreveris sal
Abbreviated transcription (Latin):
piam. centũ uiginti septẽ ꝓuinciaꝵ
principibꝰ ⁊ ducibꝰ. qui eius imꝑio
subiecti sunt: salutem dicit. Cum
plurimis gentibꝰ imꝑarem. ⁊ uni-¬
uersum orbem mee ditioni subiu-¬
gassem: uolui nequaquã abiiti
potentie magnitudine: sed clem̃¬
tia ⁊ lenitate gubernare subiectos:
ut absq ullo terrore uitã silentio
transigentes. optata cunctis mor¬
talibus pace fruerent᷑. ¶ Queren¬
te aut̃ me a consiliariis meis quo¬
modo hoc posset impleri: unus qͥ
sapientia ⁊ fide ceteros p̃cellebat.
et erat post regem secundꝰ aman
nomine. indicauit michi in toto
orbe terraꝵ ppłm ẽẽ disꝑsum. qui
nouis uteret᷑ legibꝰ: ⁊ contra om¬
nium gentiũ faciens consuetudi-
nem. regum iussa contemneret:
uniuersaꝵ concordiã nationum.
sua dissensione iuolaret. Quod eũ
didicissemus: uidentes unã gentẽ
rebellem aduersus om̃e hominum
genus ꝑuersis uti legibꝰ. nr̃isq ius¬
sionibꝰ contraire: ⁊ turbare sub¬

Expanded text:
centum viginti septem provinciarum principibus et ducibus, qui ejus imperio subjecti sunt, salutem. Cum plurimis gentibus imperarem, et universum orbem meae ditioni subjugassem, volui nequaquam abuti potentiae magnitudine, sed clementia et lenitate gubernare subjectos, ut absque ullo terrore vitam silentio transigentes, optata cunctis mortalibus pace fruerentur. Quaerente autem me a consiliariis meis, quomodo hoc posset impleri, unus qui sapientia et fide caeteros praecellebat, et erat post regem secundus, Aman nomine, indicavit mihi in toto orbe terrarum populum esse dispersum, qui novis uteretur legibus, et contra omnium gentium consuetudinem faciens, regum jussa contemneret, et universarum concordiam nationum sua dissensione violaret. Quod cum didicissemus, videntes unam gentem rebellem adversus omne hominum genus perversis uti legibus, nostrisque jussionibus contraire, et turbare sub
Abbreviated transcription (Latin):
machinatus ẽ.⁊ om̃is cognatio eiꝰ
pendet in patibulis: non nob̾ sed
deo ei reddente quod meruit. Hoc
aut̃ edictum quod nunc mittimus.
in cunctis urbibꝰ ꝓponat᷑: ut lice¬
at iudeis uti legibꝰ siuis. Quibus
debetis ẽẽ amminiculo: ut eos
qui se ad necem eoꝵ parauerant
possint interficere: tercia decima
die mensis duodecimi qui uocat᷑
adar. Hanc enĩ diem omĩpotens
d̾s meroris ⁊ luctus: eis uertit in
gaudium. Unde ⁊ uos int̾ ceteroᷤᷤ
festos dies hanc habetote diem: ⁊
celebrate eam cum omni leticia:
ut ⁊ in posterum cognoscatur.
omines qui fidelit persis obediunt:
dignã ꝓ fide reciꝑe mercedẽ: qui
aut̃ insidiant᷑ regno eoꝵ. ꝑire ꝓ
scelere. Omĩs aut̃ ꝓuincia et̃
ciuitas que noluerit sollemnita¬
tis huius ẽẽ particeps. gladio ⁊
igne ꝑeat: ⁊ sic deleat᷑ : ut non
solum hominibꝰ. sed etiã bestiis
inuia sit in sempitnum : ꝓ exem¬
plo contemptus ⁊ inobedientie:

Expanded text:
machinatus est, et omnis cognatio ejus machinatus est, et omnis cognatio ejus pendet in patibulis: non nobis, sed Deo ei reddente quod meruit. Hoc autem edictum, quod nunc mittimus, in cunctis urbibus proponatur, ut liceat Judaeis uti legibus suis. Quibus debetis esse adminiculo, ut eos, qui se ad necem eorum paraverant, possint interficere tertia decima die mensis duodecimi, qui vocatur ADAR. Hunc enim diem, omnipotens Deus, moeroris et luctus, eis vertit in gaudium. Unde et vos, inter caeteros festos dies hanc habetote diem, et celebrate eam cum omni laetitia, ut et in posterum cognoscatur, omnes, qui fideliter Persis obediunt, dignam pro fide recipere mercedem: qui autem insidiantur regno eorum, perire pro scelere. Omnis autem provincia et civitas, quae noluerit solemnitatis hujus esse particeps, gladio et igne pereat, et sic deleatur, ut non solum hominibus, sed etiam bestiis invia sit in sempiternum, pro exemplo contemptus, et inobedientiae.