comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis mͥ fecistis: Suꝑflua ur̃a impen¬
distis: s pedib meis obsequuti esti.
Domꝰ autẽ repleta ẽ odore: mundꝰ
impletus est fama bona. Nam odoe
bonus fama bona ẽ. Qͥ male uiuuis.
faciunt. De qualib dictum ẽ: qd̃
ꝑ eos nom̃ dni blaphemetur. Si
ꝑ tales nom̃ dñi blasphematur: ꝑ
bonos nom̃ d̃i laudatur. Audi apłm.¬
Xp̃i bonus odor sumꝰ inquit in oĩ
loco. Dicit᷑ et in canticis canticoꝵ.
Unguentũ effusũ est nom̃ tuum.
Ad apł̃m reuoca intentionẽ. Xp̃i in¬
quit bonꝰ odor sumꝰ deo in omni
loco: et in his qui salui fiunt et¬
in his qui pereunt. Aliĩ sumꝰ odoe
uite in uitã: aliis odor mortiᷤᷤ in
morte. E ad hec qͥs idoneus: oca¬
sionẽ nob̃ prebet presens lectioscĩ
eugłii de odore isto ita loqui: ut
et a nob̃ sufficient̃ dicatur. & a
uob̃ diligent̃ audiatur: apło ip¬
so ita dicente. et ad hec quis ido¬
neus: Ergo ut inde nos conemur
loqui. numquid idonei sumꝰ: aut

Expanded text:
tis, mihi fecistis ? Superflua vestra impentis, mihi fecistis ? Superflua vestra impendistis, sed pedibus meis obsecuti estis. 7. Domus autem impleta est odore; mundus impletus est fama bona: nam odor bonus, fama bona est. Qui male vivunt faciunt: de qualibus dictum est quod per eos nomen Domini blasphematur . Si per tales nomen Dei blasphematur, per bonos nomen D inquit, in omni loco. Dicitur et in Canticis canticorum. Unguentum effusum nomen tuum . Ad Apostolum revoca intentionem: Christi, inquit, bonus odor sumus in omni loco, et in his qui salvi fiunt, etin his qui pereunt; aliis sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem: et ad haec quis idoneus ? Occasionem nobis praebet praesens lectio sancti Evangelii de odore isto ita loqui, ut et a nobis sufficienter dicatur, et a vobis diligenter audiatur, Apostolo ipso ita dicente, Et ad haec quis idoneus? Ergo ut inde nos conemur loqui, numquid idonei sumus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
batur. ueritas ostendebatur: infide¬
litas uideoꝵ confundebat᷑. Discũbe¬
bebat gͦ dñs cũ lazaro et ceteris:
ministrabat marcha una ex sorori
cepit libram unguenti nardi pis¬
tici p̃ciosi. et unxit pedes iħu. & ex¬
t̃sit capillis suis pedes eiꝰ: et domus
audiuimꝰ. mysterium requiramus.
it. Erat autẽ unguentũ nardipiᷤᷤ¬
tiei p̃ciosi. Q. d̃ ait pistici. locũ ali¬
quẽ credere debemꝰ: unde hoc erat
unguentũ preciosum. Nec tam̃ hoc
uacat: et sacram̃to optime consonat.
Pistis grede fides d̾r. Querebas oꝑari
iusticiam: iustus ex fide uiuit. Un¬
ge pedes iħu bene uiuendo. domi¬
nica sectare uestigia. capillis terge.
si habes suꝑflua da pauꝑib: & oni
pedes tersisti. Capilli enĩ suꝑflua
corporis uidentur. Habes qđ̃ agas
de suꝑfluis tuis. Tibi suꝑflua st̃. s
dnĩ pedib necessaria. forte his int̃
ra pedes oni indigent. De quib e¬
nĩ nͥ de membris suis in fine dictu¬
rus ẽ: cũ uni ex minimis meis fecis¬

Expanded text:
s ostendebatur, infidelitas Judaeorum confundebatur. Discumbebat ergo Dominus cum Lazaro et caeteris, ministrabat Martha una ex sororibcepit libram unguenti nardi pistici pretiosi, unxit pedes Jesu, et extersit capillis suis pedes ejus, etaudimus, mysterium requiramus. it: erat autem unguentum nardi pistici pretiosi. Quod ait, pistici, locum aliquem credere debemus, unde hoc erat unguentum pretiosum: nec tamen hoc vacat, et sacramento optime consonat. Πίστις graece, fides dicitur. Quaerebas operari justitiam: justus ex fide vivit . Unge pedes Jesu: bene vivendo dominica sectare vestigia. Capillis terge: si habes superflua, da pauperibus, et Domini pedes tersisti; capilli enim superflua corporis videntur. Habes quod agas de superfluis tuis: tibi superflua sunt, sed Domini pedibus necessaria. Forte in terra Domini pedes indigent. De quibus enim nisi de membris suis in fine dicturus est, Cum uni ex minimis meis fecis
Abbreviated transcription (Latin):
cit : & sermonẽ tuum seruaue¬
dedisti mͥ abste st̃: id ẽ cogno
uerunt qr abste sunt. Simule¬
nim pater dedit omĩa: cũ gemi¬
it qui haberet omĩa. Qͥa uer¬
ba inquit que dedisti mͥ dedi
eis. & ipsi acceꝑunt: io ẽ intel¬
lexerunt atq tenuerunt. Tunc
enĩ uerbũ accipitur: quando
mente ꝑcipitur. & cognouer̃t¬
inquit uere. qr a te exii: & cre

Expanded text:
cit, Et sermonem tuum servavecit, Et sermonem tuum servavededisti mihi, abs te verunt quia abs te sum. Simul enim Pater dedit omnia, cum genuit, qui haberet omnia. Quia verba, inquit, quae dedisti mihi, dedi eis; et ipsi acceperunt, id est, intellexerunt atque tenuerunt. Tunc enim verbum accipitur, quando mente percipitur. Et cognoverunt vere quia a te
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ se accepisse hanc potestatẽ
fuit. Quãobrem cũ patri potius
tribuisse uideatur ut ab illo eos
acceꝑit. qm̃ ex ipso ẽ quicquidẽ.
de quo est: etiam ipse sibi eos de
nes dedit. Deniq qui hoc dicit.
tui erant et mͥ eos dedisti: iam
suꝑius eisdem discipłis dixerat
tur hic cogitatio carnalis atq
disꝑeat. de mundo sibi a patre
dicit filiꝰ datos homines: quib
alio loco dicit. ego uos de mun¬
do elegi. Quos ds̃ filiꝰ de mundo
elegit cũ patre: iocm ipse homo
filius de mundo eos accepit a
patre. Non enĩ pat̃ filio illos
dedisset. nisi elegisset: ac ꝑ hoc
filiꝰ sicut non inde separauit
patrẽ. quando dixit. ego uos de
mundo elegi qm̃ simul eos ele¬
git et pater: sic non inde sepa¬
rauit. ꝙ se. quando dixit. tui
sius filii parit̃ erant. Nunc aut̃
homo idemipse. filiꝰ. accepit eos
qui non erant ipsius. qr & for¬
mam serui accepit d̾s: idemq
non erat ipsius. Sequitur ꝙ di¬

Expanded text:
minem se accepisse hanc potestatem minem se accepisse hanc potestatem fuit. Quamobrem, cum Patri potius tribuisse videatur ut ab eo illos acceperit quoniam ex ipso est quidquid est de quo est; etiam ipse sibi eos dednes dedit. Denique qui hoc loco dicit, Tui erant, et mihi eos dedisti, jam superius eisdem discipulis dixerat, tur hic cogitatio carnalis, atque dispereat. dicit Filius datos esse homines, quibus alio loco dicit: Ego vos de mundo elegi . Quos de muelegit cum Patre, idem ipse homo Filius de mundo eos accepit a Patre: non enim Pater illos Filio dedisset, nisi elegisset. Ac per hoc Filius sicut non inde separavit Patrem, quando dixit, Ego vos de mundo elegi, quoniam simul eos elegit et Pater: sic non inde separavit et se, quando dixit, Tui sius Filii pariter erant. Nunc autem homo idem ipse Filius accepit eos qui non erant ipsius, quia et formam servi accepit Deus idem quae non erat ipsius. 6. Sequitur ac di
Abbreviated transcription (Latin):
patris. quando ñ erant uaige¬
niti filii eiꝰ: & habuit aliqͣndo
pãt aliquio sine filio: absit.
Heruntamen habuit aliquid
aliquando ds filius qd̃ non ha¬
buit idem ipse homo filius. quia
nondũ erat homo factus ex ma
tre: quando tam̃ habebat uniu̾¬
sa cum patre. Quaꝓpt̃ qͦd dixit
tui erant. non se inde separauit
pat̾ habuit: s solet ei tribuere
om̃e qd̾ potest: a quo ẽ ipse qui
potest. A quo enĩ habet ut sit. ab
illo habet ut possit. & simul u¬
trumq semꝑ habuit: qr nũquã
fuit et non potuit. Quo circa
qͥcqͥd potuit pat̃: semꝑ cũ illo fi¬
lius potuit: qm̃ ille qui nũꝗͣ
fuit et non potuit. numꝗͣ sine
patre fuit. nũquã sine illo pat̃
tens. Idem enĩ potius uerbũ e
uerbo int̃pretamur. siꝓprie uo¬
lumꝰ dicere qd̃ a grecis dicitur
p̃tarentur ut om̃ipotens dice¬
nens: nisi tantundẽ ualere sen
mul habuerit coȩternus omp̃c:
Qd̃ itaq ait & mͥ eos dedisti. ho¬

Expanded text:
Patris, quando non erant unigePatris, quando non erant unigeniti Filii ejus; et habuit aliquando Pater aliquid sine Filio? Absit. Verumtamen habuit aliquid aliquando Deus Filius, quod nondum habuit idem ipse homo Filius; quia nondum erat homtre, quando tamen habebat universa cum Patre; quapropter dixit Tui erant. Non se inde separavit Pater habuit; sed solet ei tribuere omne quod potest, a quo est ipse qui potest. A quo enim habet ut sit, ab illo habet ut possit; et simul utrumque semper habuit, quia nunquam fuit et non potuit. Quocirca quidquid potuit Pater, semper cum illo Filius potuit; quoniam ille qui nunquam fuit et non potuit, nunquam sine Patre fuit, nunquam sine illo Paternens. Id enim potius verbum e verbo interpretamur, si proprie volumus dicere, quod a Graecis dicitur rpretarentur, ut omnipotens dicenens, nisi tantumdem valere sentmul habuerit coaeternus omnitenens? Quod itaque ait, Et mihi eos dedisti, ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quẽ tollit peccatũ mundi. hoc¬
est nom̃ eius prius occultũ oĩb:¬
nc̃ aut̃ẽ manifestauit eis qubs
dedit eis pater ipse. de mundo.
Sed quomodo manifestauit. si non¬
dũ uenit hora de qua suꝑuis dixe¬
rat qd̃ ueniret hora. cũ iam non
in ꝓuerbus inquit loquar uob̃.
s palam de patre meo annuncia¬
bo uob̃: an uͦ annunciatio mani¬
festa putabitur in ꝓuerbus: cur
ergo dictum ẽ palam annuncia¬
bo uob̃: nisi qr in ꝓuerbiis nonẽ
palam: quod aut̃ non ꝓuerbiis
occultatur. s uerbis manifestat᷑:
futuro p̃teritum positum: quẽ¬
admodũ illud. omĩa que audi¬
ui a patre meo nota. feci uob̃.
qd̃ nondũ fecerat s loquebat᷑
quasi fecisset : qd̃ immobilit̃ pre
fixum ẽẽ sciebat ut faceret. Qͥd
est autẽ qd̃ dedisti mͥ de mundo:
Dictũ est enĩ de illis qd̃ non ẽẽnt
de mundo. Sed hoc eis regenera¬
tio p̃stitit. ñ generatio. Qͥo est
etiam qd̃ sequit᷑: tui erant. et
mͥ eos dedisti: an aliqͣndo erañ

Expanded text:
 quem tollit peccatum mundi, hoc nomen ejus prius occultum omnibus, nunc manifestavit eis quos dedit ei Pater ipse de mundo. Sed quomodo manifestavit, si nondum venit hora de qua superius dixerat, quod veniret hora cum jam non in proverbiis, inquit, loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis ? An vero annuntiatio manifesta putabitur in proverbiis? Cur ergo dictum est, Palam annuntiabo vobis, nisi quia in proverbiis non est palam? quod autem non in proverbiis occultatur, sed verbis manifestatur, futuro praeteritum positum, quemadmodum illud, Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : quod nondum fecerat, sed loquebatur quasi fecisset, quod immobiliter esse praefixum sciebat ut faceret. 5. Quid est autem, Quos dedisti mihi de mundo? Dictum est enim de illis quod non esset de mundo. Sed hoc illis regeneratio praestitit, non generatio. Quid est etiam quod sequitur, Tui erant et mihi eos dedisti? An aliquando erant
Abbreviated transcription (Latin):
eius audisset qͥd futurũ eẽt hoĩ
qui eũ coram hominib negaui¬
set. Dedit eis gͦ uerba sicut dix
que dedit ei pat̃. Sed quando
illa ñ foris in aurib. s intus
in cordib spiritalit̾ acceꝑunt.
tunc uere acceꝑunt : qr tunc
uere cognouerunt. Nere aut̃
cognouerunt: qr uere credide¬
runt. Ipsi aut̃ filio qͦmͦ pater
ea uerba dixerit : qͥb ueͤbis
homo poterit explicare: faci¬
lior sane quȩstio idetur si sec̃¬
dum id quod filiꝰ est hominis.
accepisse a patre illa uerba cre¬
datur: quãquã natus ex uirgi¬
ne quando & quomodo ea didi¬
cerit: quis enarrabit : quando
etiam ipsam que de uirgine fac¬
ła ẽ eius generationẽ quis enar¬
rabit: Si uero scłm id qd̃ est oc
patre genitꝰ patriq coȩternus
accepisse a patre ista uerba cogi¬
tatur. nichil ibi temporis cogite¬
tur. quasi prius fuerit qui ea ñ
dedit. Ita enĩ dedit filio pater
sine quib ẽẽ filiꝰ non posset: sic̃

Expanded text:
ejus audisset quid futurum esset homini ejus audisset quid futurum esset homini qui eum coram hominibus negavisset ? Dedit ergo eis verba sicut dixit, quae dedit ei Pater: sed quando illa non foris in auribus, sed intus in cordibus spiritualiter acceperunt, tunc vere acceperunt, quia tunc vere cognoverunt; vere autem cognoverunt, quia vere crediderunt. 7. Ipsi autem Filio quomodo Pater ea verba dederit, quibus verbis homo poterit explicare? Facilior sane quaestio videtur, si secundum id quod filius est hominis, accepisse a Patre illa verba credatur. Quanquam natus ex Virgine quando et quomodo ea didicerit, quis enarrabit; quando etiam ipsam quae de Virgine facta est, generationem ejus quis enarrabit? Si vero secundum id quod estPatre genitus, Patrique coaeternus, accepisse a patre ista verba cogitetur, nihil ibi temporis cogitetur, quasi prius fuerit qui ea non dedit. Ita enim dedit Filio Pater, sine quibus Filius esse non posset, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nere uoluit adiungendo & cre¬
did̾unt. Hoc itaq crechidunt
uere: qd̃ cognouer̃t uere. Id e¬
nĩ ẽ a te exii: qd̃ est tu me mi¬
sisti. Cũ ergo dixisset cognoue
runt uere. ne quisquã cogni
ꝑ fidem. exponendo addidit.
ꝙ crediderunt ut subauctia¬
mꝰ uere: & intelligamꝰ hoc dic¬
tũ ẽẽ cognouer̃t uere. qd̃ est
crecdiderunt uere : ñ eo mo¬
do quẽ significauit paulo an¬
te cũ dixit. modo creditis. ue¬
nit hora et iam uenit ut disꝑ¬
gamini unusquisq in ꝓpria. et
me solum relinquatis. Sed cre¬
diderunt uere. id ẽ quomodo
credendũ est. inconcusse. firme
huc gͦ discipłi non erant tales
quales eos dicit uerbis p̃ceriti
temporis quasi iam ẽẽnt p̃nun¬
cians quales futuri ẽẽnt. accep¬
to scilicet spũ scõ. qui eos sicut
ꝓmissũ est doceret omĩa: quẽ pͥ¬
us ꝗͣ acciꝑent. quomodo serua¬
uerunt eiꝰ sermonẽ. qd̃ de illis
quasi fecerint dix̃: quando pͥmꝰ
eoꝵ ter eum negauit. cũ ex ore

Expanded text:
t adjungendo, et crediderunt. Hoc itaque crediderunt vere, quod cognoverunt vere: id enim est a te exivi, quod est, tu me misisti. Cum ergo dixisset, cognoverunt vere, ne quisquam putarer fidem; exponendo addidit, et crediderunt, ut subaudiamus vere, et intelligamus hoc dictum esse, cognoverunt vere, quod est crediderunt vere: non eo modo quem significavit paulo ante, cum dixit, Modo creditis? Venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria, et me solum relinquatis . Sed crediderunt vere, id est quomodo credendum est, inconcusse, firme,huc ergo discipuli non erant tales, quales eos dicit verbis praeteriti temporis, quasi jam essent, praenuntians quales futuri essent, accepto scilicet Spiritu sancto, qui eos, sicut promissum est, doceret omnia. Quem priusquam acciperent quomodo servaverunt ejus sermonem, quod de illis quasi fecerint, dixit; quando primus eorum ter eum negavit , cum ex ore
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Cum enĩ dixisset ut filius
tuus clarificet te: mox quẽ admo¬
modũ id fieret demonstrauit di¬
cens: sicut dedisti ei potestatem
omĩs carnis. ut om̃e qd̃ dedisti
ei det eis uitã et̾nã. Hec ẽ aut̃e
uita ȩterna: ut cognoscant te so¬
lum uerũ dm̃ & quẽ misisti ihm
xp̃m. Non enĩ potest cognitione
hominum clarificari pater. nisi
et ille cognoscatur ꝑ quẽ clari¬
ficatur: id ẽ ꝑ qũe popłis in notes¬
cit. Hec ẽ głificatio patͥs que non
circa solos illos apłos facta est.s
circa om̃s homines fit: quib sui
membris caput ẽ xp̃c. Neq enĩ
de solis apłis potest intelligi. siẽ
dedisti ei potestatẽ omĩs carnis.
ut om̃e qd̃ dedisti ei det eis uitã
eternã : s utiq de omĩb quib
in eum credentib uita eterna
dicat. Manifestaui nom̃ tuum¬

Expanded text:
eum. Cum enim dixisset: Ut Filius eum. Cum enim dixisset: Ut Filius tuus clarificet te, mox quemadmodum id fieret demonstravit, dicens: Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam. Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum . Non enim potest cognitione hominum clarificari Pater, nisi et ille cognoscatur per quem clarificatur, id est, per quem populis innotescit. Haec est glorificatio Patris, quae non circa solos illos Apostolos facta est, sed circa omnes homines fit, quibus suis membris caput est Christus. Neque enim de solis Apostolis potest intelligi, Sicut dedisti ei potestateut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam; sed utique de omnibus quibus in eum credentibus vita aeterna dicat. Manifestavi,
Abbreviated transcription (Latin):
scłi in hoc mundo. Non itaq rec¬
te intelligunt᷑ de quib dixerit.
cũ ẽẽm cũ eis ego seruabã eos.
nͥ hu quos in se credentes serua¬
re iam ceꝑat p̃sentia corporali:
et quos relicturus fuerat absen¬
tia corporali. ut eos cũ patre
seruaret p̃sentia sp̃itali. Post
uͦ adum. git et ceteros suos uͥ
ait. Non ꝓ his autẽ rogo tan¬
tũ: s et ꝓ his qͥ credituri sunt
festiꝰ ostendit qd̃ non de omĩb
ad eum ꝑtinentib suꝑius loqͦ¬
retur. ab eo loco ubi ait. mani¬
festaui nom̃ tuũ hominib quos
dedisti mͥ: s de his tantũ qͥ eũ
cum illa diceret audiebant.
Ab apso itaq orationis eiꝰ exor¬
dio ubi subleuatis ocłis in celũ
dixit. pat̾ uenit hora clarifica
filiũ tuũ. ut filiꝰ tuus clarificet
te. usq ad illud qd̃ ait. paulopost
et nunc clarifica me tu pater
apud temetipsum claritate quã
habui prius quã mundꝰ eẽt apud
te. om̃s suos uolebat intelligi: qͥ¬
b notũ faciendo patrẽ clarificat

Expanded text:
culi . Non itaque recte intelliguntur de quibus dixerit, Cum essem cum eis, ego servabam illos, nisi hi quos in se credentes servare jam coeperat praesentia corporali, et quos relicturus fuerat absentia corporali, ut eos cum Patre servaret praesentia spirituali. Post vero adjungit et caeteros suos, ubi dicit: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro his qui credituri sunt festius ostendit quod non de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo loco ubi ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi; sed de his tantum qui eum, cum illa diceret, aAb ipso itaque orationis ejus exordio, ubi, sublevatis oculis in coelum dixit: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te, usque ad illud quod paulo post ait: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum, claritate quam habui antequam mundus esset, apud te, omnes suos volebat intelligi, quibus notum faciendo Patrem, clarificat
Abbreviated transcription (Latin):
ris fidelib dici potuer̃t specie ꝑ¬
fecta cũ adhuc ẽẽnt futura. tam̃
ut de his solis qͦs tunc habebat
discipłis hec loqui intelligatur. il¬
lud magis urget qd̃ paulo post
ait. Cũ essem cũ cis ego seruabã
eos in nomine meo quos dedisti
mͥ custodiui. et nemo ex eis perit
nͥ filiꝰ ꝑdicionis. ut scriptura in¬
pleatur: uidam significans qui
tradidit. eum. Ex isto quippe duo
Deinde subiungit. Nẽ aut̃ ad te
uenio. Unde manifestũ ẽ de cor¬
porali sua eum dixisse p̃sentia.
cũ essem cũ eis ego seruabã eos¬
p̃sentia ñ eẽt. Co modo enĩ signi¬
ficare uoluit ascensionẽ suam
mex futurã: de qua dix̃. Nc̃ aũ
ad te uenio. Iturus utiq ad dex¬
teram patris. unde uenturus
ẽ ad uiuos et mortuos uidican¬
dos. p̃sentia id ait corporali :¬

Expanded text:
bus fidelibus dici potuerunt spe jam perfecta, cum adhuc essent futura: sed ut de his solis quos tunc habebat discipulis haec loqui intelligatur, illud magis urget quod paulo post ait, Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo: quos dedisti mihi custodivi, et nemo ex eis periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur; Judam significans qui tradidit eum: ex isto quippe duodDeinde subjungit: Nunc autem ad te venio. Unde manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia, Cum essem cum eis, ego servabam eospraesentia non esset. Eo modo enim significare voluit ascensionem suam mox futuram, de qua dixit, Nunc autem ad te venio: iturus utique ad dexteram Patris; unde venturus est ad vivos et mortuos judicandos praesentia itidem corporali
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. in isrł magnũ nom̃ eiꝰ: ergo.
manifestaui nom̃ tuũ hominib
istis qͦs dedisti mͥ de mundo: qͥ
me audiunt hec dicentẽ. Non il¬
lud nom̃ tuum quo uocaris đs.
s illud quo uocaris pat̃ m̃s: qd̃
nom̃ manifestari sine ipsius filii
manifestatione non posset. Nam
om̃ib gentib ante quã in xp̃m
crederent. non om̃imodo eẽ po¬
tuit hoc nom̃ ignotũ. Hȩc ẽ enĩ
uis uerȩ diuinitatis. ut creatu¬
re rationali iam ratione utenti.
non om̃imodo ac penitꝰ possit
abscondi: exceptis paucis enum
in quib natura nimium depra¬
uata ẽ. uniuersũ genus huma¬
nũ deũ mundi huius facet᷑ auc¬
torẽ. In hoc gͦ quod fecit hunc
mundũ cęlo terraq conspicuum.
et ante quã imbuerentur fide
xp̃i. notus erat omib gentib ds.
In hoc aut̃ qd̃ non ẽ in udeis suiꝰ
cũ diis falsis colendus: notus in¬

Expanded text:
s, in Israel magnum nomen ejus ? Ergo manifestavi nomen tuum hominibus istis, quos dedisti mihi de mundo, qui me audiunt haec dicentem, non illud nomen tuum, quo vocaris Deus, sed illud quo vocaris Pater meus, quod nomen manifestari sine ipsius Filii manifestatione non posset. Nam omnibus gentibus ante quam in Christum crederent, non omnimodo esse potuit hoc nomen incognitum. Haec est enim vis verae divinitatis, ut creaturae rationali jam ratione utenti non omnino ac penitus possit abscondi. Exceptis enim paucis, in quibus natura nimium depravata est, universum genus humanum Deum mundi hujus fatetur auctorem. In hoc ergo quod fecit hunc mundum coelo terraque conspicuum, et antequam imbuerentur in fide Christi, notus omnibus gentibus Deus. In hoc autem quod non est injuriis suis cu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ tuum hominib quos dedisti
mͥ de mundo: quale illud quod
paulo ante dixerat. ego te clari¬
ficaui suꝑ t̾ram. ꝓ tempore fu¬
turo. & illic & hic preteritũ po¬
nens: sicut qui sciret p̃destina¬
tũ ẽe ut id fieret. & ideo fecisse
se dicens quod erat sine ulla¬
dubitatione facturus. S de hiᷤᷤ
qui iam erant discipłi eiꝰ non
de omĩb qui in illũ fuerant cre¬

Expanded text:
vem tuum hominibus, quos dedisti vem tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, quale illud quod paulo ante dixerat, Ego te clarificavi super terram ; pro tempore futuro et illic et hic praeteritum ponens, sicut qui sciret praedestinatum esse ut id fieret, et idse dicit, quod erat sine dubitatione facturus, sed de his qui jam erant discipuli ejus non de omnibus qui in illo erant cre
Abbreviated transcription (Latin):
e his uerbis do¬
mini sicut ipse
donauerit ser¬
mone isto dispu¬
taturi sumus: quȩ ita se habens.
Manifestaui nom̃ tuum homi¬
nib quos dedisti mͥ de mundo.
Quod si de his tantũ dicit dis¬
cipłis cũ quib cenauit. & ad
quos ante quã orare inciꝑet tã
multa loquutꝰ est. ñ ꝑtinet hoc
ad illã clarificationẽ. siue ut
alii int̃̾pretati sunt głificationẽ
de qua suꝑius loquebatur. qr
filius clarificat uel głificat pa¬
trem. Quanta est enim uel qua¬
lis gła duodecim uel undecim
potius in notuisse mortalib: Si
autẽ quod ait. manifestaui nom̃
tuum hominib quos dedisti mͥ de
mundo. om̃s intelligi uoluit etiã
qui in eum fuerant credituri. ad
eius magnã que futura erat ex oĩ¬
qua in psalmo canitur. in eccła
magna confitebor tibi: est pla
ne ista clarificatio qua filiuscla¬
rificat patrẽ. cũ eius nom̃ notũ
facit omĩb gentib & tam mul¬
tis generationib hominũ. & ta¬
le est hoc qd̃ ait. manifestaui no¬

Expanded text:
e his verbis Domini, sicut ipse donaverit, sermone isto disputaturi sumus, quae ita se habent: Manifestavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi de mundo. Quod si de his tantum dicit discipulis cum quibus coenavit, et ad quos antequam orare inciperet, tam multa locutus est; non pertinet hoc ad illam clarificationem, sive ut alii interprde qua superius loquebatur, qua Filius clarificat, vel glorificat Patrem. Quanta est enim, vel qualis gloria, duodecim vel undecim potius innotuisse mortalibus? Si autem quod ait: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, omnes hic intelligi voluit, etiam qui in eum fuerant credituri, ad ejus magnam, quae futura erat ex omnqua in psalmo canitur: In Ecclesia magna confitne ista clarificatio qua Filius clarificat Patrem, cum ejus nomen notum facit omnibus gentibus, et tam multis generationibus hominum. Et tale est hoc quod ait, Manifestavi no
Abbreviated transcription (Latin):
đ̾s xp̃c:ᷤ equalis patri: unũ cũ
patre. Qualis homo xp̃e : de uir¬
ne natus. trahens de homine moe¬
talitatem. non trahens iniquita

Expanded text:
 Aequalis Patri, unum cum Patre. Qualis homo Christus? De virgine natus, trahens de homine mortalitatem, non trahens iniquitat
Abbreviated transcription (Latin):
donantes uob̃metipsis si qͥs aduer¬
sus aliquẽ habet querelam. sic̃ et
dñs donauit nob̃. ita & nos inui¬
cẽ: itaq nob̃ delicta donemꝰ. & ꝓ
urĩs delictis inuicẽ. oremus: atq
ita quodãmodo inuicem pedes noᷤ¬
tros lauamꝰ. Nostrũ ẽ donante ip¬
so ministerium caritatis & humi¬
litatis adhibere. illiꝰ est ex audire.
ac nos ab om̃i peccatoꝵ contami¬

Expanded text:
i quis adversus aliquem habet querelam, sicut Dominus donavit nobis, ita et nos invicem. Itaque nobis delicta donemus, et pro nostris delictis invicem oremus. Atque ita quodammodo invicem pedes nostros lavemus. Nostrum est, donante ipso, ministerium charitatis et humilitatis adhibere, illius est, exaudire, ac nos ab omni peccatorum contami
Abbreviated transcription (Latin):
b dñs exemplũ. Si enĩ ille qͥ ullũ
peccatũ non habet. nec habuit nec
habebit orat ꝓ peccatis nr̃is: quan¬
tomagis nos inuicẽ ꝓ nrĩs orare
debemꝰ:  & si dimictit nob̃ ille cui
ñ habemꝰ qđ dimictamꝰ : quanto
ualemꝰ: quid enĩ uidet᷑ in hac alti¬
tudine sacram̃ti dñs significasse
cũ dicit. exemplũ enĩ dedi uob̃. ut
quẽadmodũ ego feci uob̃ ita & uos¬

Expanded text:
exemplum. Si enim ille qui ullum peccatum nec habet, nec habuit, nec habebit, orat pro peccatis nostris; quanto magis nos invicem pro nostris orare debemus? Et si dimittit nobis ille cui non habemus quod dimittamus; quanto valemus? Quid enim videtur in hac altitudine sacramenti Dominus significare cum dicit: Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vob
Abbreviated transcription (Latin):
telligi. qm̃ gemine ẽ gygas subs¬
tantie. qui exultauit ad currendã
uiam. Uerbũ enĩ caro factũ ẽ. hoc
ẽ ds homo factus ẽ. Proinde ita di¬
xisse posset uideri: qui accipit si
accipit eũ qͥ me misit. S cũ ista
dicebat. ñ ab illo nature unitas.
s in eo qͥ mittitur mictentis cõm̃
dabatur auctoritas. Sic itaq unꝰ¬
quisq eum qͥ missus ẽ accipiat:
ut in illo eũ qui misit illũ osten¬
dat. Si gͦ attendas. xp̃m in petro:
inuenies discipłi p̃ceptorem. Si
uenies unigenitorem: ac sic in eo
qͥ missus ẽ. sine ullo accipis erro¬
re mittentẽ. Ea quȩ sequunt᷑ in
eugłio ñ st̃ temporis breuitate co¬
artanda. E ideo sermo iste kiñi ue
lut ouium sc̃aꝵ cybus. si sufficit
salubrit᷑ capiat᷑. Si exiguus ẽ de¬
sidãbiliꝰ rumninet᷑. funt tractatꝰ
set iħe curbatꝰ est. & ꝓtestatus ẽ

Expanded text:
substantiae, qui exsultavit ad currendam viam : Verbum enim caro factum est , hoc est, Deus homo factus est. Proinde ita dixisse posset videri, Qui accipit si accipit eum qui me misit. Sed cum ista dicebat, non ab illo naturae unitas; sed in eo qui mittitur, mittedabatur auctoritas. Sic itaque unusquisque eum qui est missus accipiat, ut in illo eum qui misit attendat. Si ergo attendas Christum in Petro, invenies discipuli praeceptorem. Si venies Unigeniti Genitorem: ac sic in eo qui missus est, sine ullo accipis errore mittentem. Ea quae sequuntur in Evangelio, non sunt temporis brevitate coarctanda. Et ideo sermo iste, charissimi, velut ovium sanctarum cibus, si sufficit, salubriter capiatur; si exiguus est, desiderabiliter ruminetur. TRACTATUS set Jesus turbatus est
Abbreviated transcription (Latin):
apłm & filium. & multo ampliꝰ
distabit filius ab apł̃o. quã pat̃
a filio. An forte ut inter filium
& apłm. atq int̾ patrẽ & filiũ ma¬
neat parib int̾uallis ista distine¬
turi estis: si quanta filium pa¬
tri. tanta apłm filio discretione
supponitis: cohibete itaq ur̃e
p̃sumptionis audatiam. & in
his uerbis nolite quexere quan¬
tã filii & apłi. tantã patris filii¬
q distantiã. Ipsũ filiũ pocius
audite dicentẽ. Ego & pat̾ unũ
sumꝰ. Ubi ueritas uob̃ inter ge¬
nitorẽ & unigenitũ nullã distã¬
tie suspicionẽ. reliquit. ubi gra¬
dus ur̃os xp̃c elisit: ubi scapulã
urãs petra confregit. S hereticoꝵ
calumpnia refutata. quo nã mͦ
nos accepturi sumꝰ hȩc uerba do
nica. qͥ accipit si quẽ misero. me
accipit. qͥ autẽ me accipit. acci

Expanded text:
apostolum et Filium; et multo amplius apostolum et Filium; et multo amplius distabit Filius ab apostolo quam Pater a Filio. An forte, ut inter Filium et apostolum, atque inter Patrem et Filium maneat paribus intervallis ista distincturi estis, si quanta Filium Patri, tanta apostolum Filio discretione supponitis? Cohibete itaque vestrae praesumptionis audaciam; et in his verbis nolite quaerere quantam Filii et apostoli, tantam Patris Filiique distantiam. Ipsum Filium audite potius dicentem, Ego et Pater unum sumus . Ubi veritas vobis inter Genitorem et Unigenitum nullam distantiae suspicionem reliquit, ubi gradus vestros Christus elisit, ubi scalas vestras petra confregit. 3. Sed haereticorum calumnia refutata, quonam modo nos accepturi sumus haec dominica verba, Qui accipit si quem misero, me accipit; qui autem me a
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ dico uob̃ qr qui accipit si quẽ
misero: me accipit. Qͥ aut̃ me ac¬
cipit. accipit eum qͥ me misit.
Tantũ ne distare uoluit intelli¬
gi uoluit inter eum quẽ mittit
& seipsũ: quantũ inter ipsũ et
patrẽ d̃m: hoc si ito mͦ acceꝑimꝰ
nescio qͦs gradus qd̃ absit arri¬
anoꝵ more faciemꝰ. Illi quippe
cũ audiunt hec eugłica uerba.
seu legunt. statim ad illos gra¬
dus sui dogmatis curr̃t̃. quib
ñ ascendunt ad uitã. s p̃cipi¬
tant᷑ in mortẽ. Continuo quip¬
pe dñt. Quancũ apłs filii dis¬
tat a filio. quãuis dixerit. qui
accipit si quẽ misero. me accipit.
tantũ filius distat a patre: quã¬
uis dixerit. qͥ autẽ me accipit.
accipit eũ qui me misit. S si
hoc dicis: oblitꝰ es heretice gra¬
dus tuos. Si enĩ tanto int̃uallo
ꝓpt̾ hȩc dni uerba filiũ a patre
quantũ apłm distinguis a filio:
ubi positurus es sp̃m scm̃: exci¬
dit ne tͥ uos eum ponere solere
post filium: erit gͦ ipse inter

Expanded text:
amen dico vobis; qui accipit si quem misero, me accipit; qui autem me accipit, accipit eum qui me misit. Tantumne distare intelligi voluit inter eum quem mittit et seipsum, quantum inter seipsum et Patrem Deum? Hoc si isto modo acceperimus, nescio quos gradus, quod absit, Arianorum more faciemus. Illi quippe cum audiunt haec evangelica verba, seu legunt, statim ad illos gradus sui dogmatis currunt, quibus non ascendunt ad vitam, sed praecipitantur in mortem. Continuo quippe dicunt: Quantum apostolus Filii distat a Filio, quamvis dixerit, Qui accipit si quem misero, me accipit; tantum et Filius distat a Patre, quamvis dixerit, Qui autem me accipit, accipit eum qui me misit. Sed si hoc dicis, oblitus es, haeretice, gradus tuos. Si enim tanto intervallo propter haec Domini verba Filium a Patre, quantum apostolum distinguis a Filio, ubi positurus es Spiritum sanctum? Exciditne tibi, eum vos ponere solere post Filium? Erit ergo ipse inter
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim elegi: & unꝰ ex uob̃ dia¬
bolus ẽ:  an & ipse ad aliquid elec¬
ñ aut̃ẽ ad beatitudinẽ: de qua mͦ
ait. Beati eritis si feceritis ea. Hoc
ñ de om̃ib dicit. Scit enĩ quos ad
societatẽ beatitudinis huiꝰ elegerit.
slam ẽ ex eis iste qͥ panẽ illiꝰ sic ede¬
bat. ut suꝑ eum leuaret calcane¬
um. Iili manducabant panẽ dñm:
ille panẽ dñi concra dñm. Illi ui¬
tã: ille penã. Qͥ enĩ manducat in¬

Expanded text:
duodecim elegi, et unus ex vobis diaduodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? An et ipse ad aliquid est elecnon autem ad beatitudinem, de qua modo ait, Beati eritis si feceritis ea? Hoc non de omnibus dicit: scit enim quos ad societatem beatitudinis hujus elegerit. Non est ex eis iste qui panem illius sic edebat, ut super eum levaret calcaneum. Illi manducabant panem Dominum, ille panem Domini contra Dominum: illi vitam, ille poenam. « Qui enim manducat in
Abbreviated transcription (Latin):
uus maior dño suo: neq
apłs maior eo qͥ misit illũ. Si hȩc
Oscitis: beati eritis si feceritis ea.
hoc ideo dixit. qr lauerat discipłoꝵ
pedes magister humilitatis: et
uerbo & exemplo. S poterimꝰ ea
quȩ operosius disserenda st̃. ipso
aduiuiante disserere: si ñ in eis
quȩ manifesta immorem᷑. st̃. Cũ
Non de omib uobis dico: ego scio qͦs
elegerim. Sed ut impleatur scrip¬
uabit suꝑ me calcaneum suũ. Hoc
qͥd ẽ. aliud: nisi conculcabit me:
Notũ ẽ de quo loquatur. Iudas ille
eraditor eiꝰ attingitur. Ergo ipsũ
ñ eligeret ad hoc. unde ab eis quos
elegit isto sermone nẽ discernit.
Qd̾ ergo dico inquit. beati eritis si
feceritis ea: ñ de omib uob̃ dico.
Est inter uos qͥ non erit beatus: ne¬
q faciet ea. Ego scio quos elegerĩ.
Qͥs. nisi eos qͥ beati erunt faciendo
que p̃cepit. ac facienda monstrauit.
qui efficere beatos potest. non ẽ
gͥ traditor uidas. electus. Qͥd ẽ ergo
qd̃ alio loco dicit. nonne ego uos

Expanded text:
vus major domino suo, neque apostolus major eo qui misit illum: si haec scitis, beati eritis si feceritis ea. » Hoc ideo dixit, quia laverat discipulorum pedes, magister humilitatis et verbo et exemplo: sed poterimus ea quae sunt operosius disserenda ipso adjuvante disserere, si non in eis quae manifesta sunt immoremur. Cum « Non de omnibus vobis dico: ego scio quos elegerim: sed ut impleatur Scripvabit super me calcaneum suum. » Hoc quid est aliud nisi, conculcabit me? Notum est de quo loquatur; Judas ille traditor ejus attingitur. Ergo ipsum non elegerat, unde ab eis quos elegit, isto sermone secernit. Quod ergo dico, inquit, Beati eritis si feceritis ea, non de omnibus vobis dico: est inter vos qui non erit beatus, neque faciet ea. Ego scio quos elegerim. Quos, nisi eos qui beati erunt faciendo quae praecepit, ac facienda monstravit, qui efficere beatos potest? Non est, inquit, traditor Judas electus. Quid est ergo quod alio loco dicit, Nonne ego vos
Abbreviated transcription (Latin):
sui facti exposuit rationẽ dicens.
bis. ut quẽadmodũ ego feci uobis
ita et uos faciatis: numqͥd dicere
possumꝰ qd̃ etiam frat̃ fratrẽ. a de¬
licti poterit contagione munda¬
re: immo uͦ id etiam nos eẽ ãmo¬
nitos in huiꝰ dñici oꝑis altitudine

Expanded text:
sui facti exposuit rationem dicens, « sui facti exposuit rationem dicens, « bis, ut quemadmodum ego vobis feci, ita et vos faciatis! » Numquid dicere possumus quod etiam frater fratrem a delicti poterit contagione mundare? Imo vero id etiam nos esse admonitos in hujus dominici operis altitudine
Abbreviated transcription (Latin):
& ẽ apud plerosq consuetudo huiꝰ
humilitatis usq ad factũ qd̃ cerna¬
tur exp̃ssa. Unde et apłs cũ bene
meritã uiduam cõmendaret. si hos¬
corde faciunt. si in illoꝵ numerost̃
quib dr in hymno beatoꝵ trium
iuroꝵ. Benedicite scĩ & humiles
et sine controuersia ueriꝰ ut etiam
manib fiat: nec dedignet᷑ qd̃ fe¬
des frĩs inclinatur corpꝰ. etiã in
corde ipso uel excitatur. uel si iam
merat confirmatur ipsius humi¬
litatis affectus. S excepto morali
intellectu. ita huiꝰ dnĩci facti alci¬
cudinẽ cõm̃dasse meminimꝰ. qđ
lauando pedes iam lotoꝵ atq mu¬
doꝵ discipłoꝵ. significauerit dñs
ꝓpt̾ humanos quib in terra uer¬
sine peccato ñ eẽ. Qđ subinde ab¬
luit int̾pellando ꝓ nob̃. cũ oramꝰ
patrẽ qui in cęlis ẽ. ut debita nr̃a
dimittat nob̃. sicut et nos duit¬
timꝰ debitorib nr̃is. Quomodo er¬
go ad hc̃ intellectũ poterit ꝑtine¬
re hoc qd̃ ipse postea docuit. ubi

Expanded text:
 apud plerosque consuetudo hujus humilitatis, usque ad factum quod cernatur expressa. Unde et Apostolus cum bene meritam viduam commendaret: Si hoscorde faciunt, si in illorum numero sunt quibus dicitur in hymno beatorum trium virorum: Benedicite, sancti et humiles t sine controversia verius, ut etiam manibus fiat; nec dedignetur quod fedes fratris inclinatur corpus, etiam in corde ipso vel excitatur, vel si jam inerat, confirmatur ipsius humilitatis affectus. 5. Sed excepto isto morali intellectu, ita nos hujus dominici facti altitudinem commendasse meminimus, quod lavando pedes jam lotorum atque mundorum discipulorum, significaverit Dominus propter humanos quibus in terra versine peccato non esse: quod subinde abluit interpellando pro nobis, cum oramus Patrem qui in coelis est, ut debita nostra dimittat nobis, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quomodo ergo ad hunc intellectum poterit pertinere hoc quod ipse postea docuit, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
gloriari uellet amatoe sapientie:
& in gła sua timeret ipsa sapientia
insipientiã: non cimuit arrogan¬
tiam qͥ dixit. in dño laudabitur
amma mea: & in laude sua time¬
ret arrogantiam potestas domi¬
ni. in quo laudabit᷑ anima ser¬
ui: uos inquit uocatis me magis¬
ter & dñe: & bene dicitis.Sũ et¬
enĩ. Ideo bene dicitis: qr sũ. Nã si
ñ eẽm qd dicitis. male diceretis:
etiam si me laudaretis. Quomͦ ergo
negaret ipsa unde didicer̃t: qͦmͦ
fons negat: qđ bibens p̃dicat:
qͦm lux occultat: qd̃ uidens indi¬
enĩ dedi uob̃: ut quẽ admodũ ego
feci uob̃. ita et uos faciatis. Hoc ẽ
beate petre qd̃ nesciebas: quando
fieri ñ sinebas. Hoc tͥ postea scien¬
dũ ꝓmisit: quando ut sineres t̃¬
ruit. magister tuus & dñs tuus
lauans pedes tuos. Bidicimꝰ frẽs
humilitatẽ ab excelso. fãciamus
inuicem humiles: qđ humilit̾ fe¬
cit excelsus. Magna ẽ hȩc cõm̃da¬
tio humilitatis. & faciunt hoc sibi

Expanded text:
gloriari vellet amator sapientiae, et in gloria sua timeret insipientiam ipsa sapientia? Non timuit arrogantiam, qui dixit: In Domino laudabitur anima mea ; et in laude sua timeret arrogantiam potestas Domini, in quo laudabitur anima servi? Vos, inquit, vocatis me, Magister, et Domine: et bene dicitis; sum etenim. Ideo bene dicitis, quia sum: nam si non essem quod dicitis, male diceretis, etiamsi me laudaretis. Quomodo ergo negaret ipsa unde didicerunt? Quomodo fons negat quod bibens praedicat? quomodo lux occultat quod videns indienim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, et vos ita faciatis. » Hoc est, beate Petre, quod nesciebas, quando fieri non sinebas. Hoc tibi postea sciendum promisit, quando ut sineres terruit te Magister tuus et Dominus tuus, lavans pedes tuos. Didicimus, fratres, humilitatem ab Excelso; faciamus incit Excelsus. Magna est in hoc commendatio humilitatis. Et faciunt hoc sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ spũ: p̃terito sermone disserui.
Sed fortassis qđ ibi ñ dixi. etiã hoc
nob̃ dñs significare sua turbati¬
one dignatus ẽ. qđ scilicet falsoᷤ
frẽs & oñici agri illa zizania ita
necesse ẽ usq ad messis tempꝰ int̃
frum̃ta tolerari. ut quando ex hiᷤᷤ
aliqͣ separari etiã ante messem ur¬
gens causa compellit. fieri sine ecclȩ
reticos futuram quodãmodo pre¬
nuncians dñs p̃figurauit in seipso
cũ exituro uida homine malo & pes¬
simo. & cõmyxtionẽ frum̃ti in qua
dui fuerat coleratus. separatione a¬
ꝑtissima relicturo: turbatus ẽ non
tione aliquoꝵ ⁊ ianioꝵ. simul ali¬
qͥd eradicetur & tritici. Turbatꝰ¬
Am̃ am̃ dico uob̃: qr unꝰ ex uob̃ tra¬
det me. Unus ex uob̃ numero non
merito: spetie ñ uirtute. cõmixisti¬
one corporali. ñ uinculo spũali: car¬
nis adiunctione. ñ cordis sociꝰ uni¬
tate. Pinde ñ qui ex uob̃ est. s qui

Expanded text:
 praeterito sermone disserui: sed fortassis quod ibi non dixi, etiam hoc nobis Dominus significare sua perturbatione dignatus est, quod scilicet falsos fratres, et dominici agri illa zizania ita necesse est usque ad messis tempus inter frumenta tolerari , ut quando ex eis aliqua separari etiam ante messem urgens causa compellit, fieri sine Ecclesiae reticos futuram, quodammodo praenuntians Dominus, praefiguravit in seipso, cum exituro Juda homine malo, et commixtionem frumenti, in qua diu fuerat toleratus, separatione apertissima relicturo, turbatus est nontione aliquorum zizaniorum, simul aliquod eradicetur et triticum. 2. TurbatAmen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. Unus ex vobis, numero, non merito; specie, non virtute; commixtione corporali, non vinculo spirituali; carnis adjunctione, non cordis socius unitate: proinde non qui ex vobis est, sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
ait. eram recũbens in sinu iħu. s ait.
erat recũbens unꝰ ex discipłis. nr̃oꝵ
auetoꝵ consuetudinẽ agnoscamus.
potius quã mirem᷑. Qͥd enĩ dẽꝑit
ueritati. quando & res ipsa dicit᷑.
& modo quodã dicendi iactantia
deuitatur : hoc quippe narrabat:
qd̃ ad eiꝰ laudem maximã ꝑtine¬
bat. Qͥd ẽ aut̃ quẽ diligebat iħe:¬

Expanded text:
ait: Eram recumbens in sinu Jesu, sed ait: Erat recumbens unus ex discipulis, nostrorum auctorum consuetudinem agnoscamus potius quam miremur. Quid enim deperit veritati, quando et res ipsa dicitur, et modo quodam dicendi jactantia devitatur? Hoc quippe narrabat, quod ad ejus laudem maximam pertinebat. Quid est autem quem diligebat Je
Abbreviated transcription (Latin):
illis. Qͥo ẽ gͦ unus ex uob̃ tradet
me: nͥ unus ex uob̃ exiturus ẽ qui
tradet me:qr & ille qͥ ait. si fuissers
ex nob̃ mansissent utiq nob̃cũ:
iam dixerat ex nob̃ exierunt: ac
ꝑ hoc utrũq uerũ est. & ex nob̃
& ñ ex nob̃. Scdm aliud ex nob̃:
scd̃m aliud ñ ex nob̃. Scd̃m cõmu¬
nionẽ sacram̃toꝵ ex nob̃: scdđ̃m ꝓ¬
prietatẽ criminũ non ex nobis.
Aspiebant gͦ adinuicẽ discipłi: he¬
sitantes de quo diceret. Sic quip¬
pe in eis erat erga magistrũ suum
pia caritas: ut tam̃ eos humana
alterũ de altero stimularet infir¬
mitas. Nota quidem sibi erat cuiꝰ¬
q consciencia. Uerũtam̃ qr ꝓximi
erat ignota. ita sibi singulus qͥsq
erat certus. ut incerta ẽẽnt & cete¬
ris singłi. & singłis ceteri. Erat
cpłis eiꝰ: quẽ diligebat iħc. Quid
dixerit in sinu iħ̃u paulo post ait.
ubi dicit suꝑ pectus iħu. Ipse est
iohes cuiꝰ est hoc eugłm: sic̃ post¬
ea manifestat. Erat enĩ hec eoꝵ con¬

Expanded text:
id est ergo, Unus ex vobis tradet me; nisi, unus ex vobis exiturus est, qui tradet? Quia et ille qui ait, Si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum; jam dixerat, Ex nobis exierunt. Ac per hoc utrumque verum est, et ex nobis, et non ex nobis: secundum aliud ex nobis, secundum aliud non ex nobis; secundum communionem Sacramentorum ex nobis, prietatem criminum non ex nobis. Aspiciebant ergo ad invicem discipuli, haesitantes de quo diceret. Sic quippe in eis erat erga magistrum suum pia charitas, ut tamen eos humana alterum de altero stimularet infirmitas. Nota quidem sibi erat cujusque conscientia; verumtamen quia proximi erat ignota, ita sibi singulis quisque erat certus, ut incerti essent et caeteris singuli, et singulis caeteri. Erat u, quem diligebat Jesus. Quid dixerit, in sinu, paulo post ait, ubi dicit, supra pectus Jesu. Ipse est Joannes cujus est hoc Evangelium, sicut postea manifestat . Erat enim eorum haec con
Abbreviated transcription (Latin):
panẽ: dedit uidȩ symonis scario¬
chis. E post panẽ. tẽ introuuit in
illũ sathanas. & exp̃ssus ẽ traditor.
nudate st̃ latebre tenebraꝵ. Bonũ
ẽ qd̃ accepit: s malo suo accepit: qr
male bonũ malus accepit. Uerũ de
isto pane intincto qͥ porrectus ẽ fic¬
ło. & de his que sequunt᷑ multa di

Expanded text:
anem, dedit Judae Simonis Iscariotae. Et post panem, tunc introivit in illum satanas. Expressus est traditor, nudatae sunt latebrae tenebrarum. Bonum est quod accepit, sed malo suo accepit, quia male bonum malus accepit. Verum de isto pane tincto qui porrectus est ficto, et de his quae sequ
Abbreviated transcription (Latin):
dilexit eos. & ipse dñs. maiorẽ hac
caritat̾e nemo habet. ut animã
suã ponat qͥs pro amicis suis: &
qͥs enumeret omĩa diuinaꝵ cesti¬
totiꝰ excłȩ sue dilector ostenditur:
S ꝓfecto latet hic aliqͥd & ꝑtinet
ad sinũ in quo recũbebat qui ista
or locus. ubi nob̃ dñs aliqͥd donet
de boc secreto quantũ sufficit dicere.
Innuit gͦ huic symon petrũs: & dicit
ei. Notanda locutio ẽ. dici aliquid
ñ sonando: s tantũmodo innuen¬
do. Innuit inquit. & dicit. Utiq in¬
nuendo dicit. Si enĩ cogitando ali¬
quid dr̃. sic̃ scriptura loquit᷑. dixer̃t
apud semetipsos: quantomagis in¬
nuendo ubi iam foras qualibuscũq
signis ꝓmitur. qd̃ fuerat coede con¬
ceptũ: quid gͦ dixit innuendo:
Qͥd. nisi qđ sequitur: qͥs ẽ de quo
dicit:hec uerba petrus innuit:
q sono uocis. s motu corporis dix̃.
Itaq cũ recubuisset ille supͣ pectus
iħu. hic ẽ utiq pectoris sinꝰ. sapien¬
tiȩ secretũ. Dicit ei. Bnẽ. quis est.

Expanded text:
t eos . Et ipse Dominus, Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Et quis enumeret omnia divinarum testiet totius Ecclesiae suae dilector ostenditur? Sed profecto latet hic aliquid, et pertinet ad sinum in quo recumbebat qui ista or locus, ubi nobis Dominus aliquid donet de hoc secreto, quantum sufficiat, dicere. 6. Innuit ergo Simon Petrus, et dicit ei. Notanda locutio est, dici aliquid non sonando, sed tantummodo innuendo: Innuit, inquit, et dicit; utique innuendo dicit. Si enim cogitando aliquid dicitur, sicut Scriptura loquitur, Dixerunt apud semetipsos ; quanto magis innuendo, ubi jam foras qualibuscumque signis promitur quod fuerat corde conceptum? Quid ergo dixit innuendo? Quid, nisi quod sequitur? Quis est de quo dicit? Haec verba Petrus innuit; quia non sono vocis, sed motu corporis dixit. Itaque cum recubuisset ille supra pectus Jesu. Hic est utique pectoris sinus, sapientiae secretum. Dici
Abbreviated transcription (Latin):
queras te: matime qr ñ a teipso
uenisti. s pat̃ te misit: Scio qui¬
dem qd̃ te exinanisti. s qr foemã
serui accepisti. non qr formã dei
uel ad quã redires dimisisti. uł
quã reciꝑes amisisti: & tam̃ ue¬
nisti. & non solũ usq ad carna¬
les ocłos. uerũ etiã usq ad ma¬
nꝰ hominũ ꝑuenisti. Quomodo:
nͥ in carne : ꝑ hanc uenisti. ma¬
nens ubi eras: ꝑ hanc redisti. ñ
reliquens quo ueneras. Si gͦ per
hanc uenisti & redisti. ꝑ hanc ꝓ¬
culdubio ñ solũ nob̃ es qua ue
niremꝰ ad te. uerũetiã tibi qua
uenires & redires uia fuisti. Cũ
uͦ ad uitã qd̃ es ipse isti: eandẽ
ꝓfecto carnẽ tuã. ad uitã de mor¬
te duxisti. Aliud quippe u̾bũ
cd̃i ẽ. aliud homo. S u̾bũ caro
factũ est. id÷ homo. Non itaq alia

Expanded text:
queras te: maxime quia non a teipso queras te: maxime quia non a teipso venisti, sed Pater te misit? Scio quidem quod te exinanisti; sed quia formam servi accepisti , non quia formam Dei vel ad quam redires demisisti, vel quam reciperes amisisti: et tamen venisti, et non solum usque ad carnales oculos, verum etiam usque ad manus hominum pervenisti. Quomodo, nisi in carne? Per hanc venisti manens ubi eras, per hanc redisti non relinquens quo veneras. Si ergo per hanc venisti et redisti; per hanc procul dubio non solum nobis es quniremus ad te, verum etiam tibi qua venires et redires, via fuisti. Cum vero ad vitam, quod es ipse, isti, eamdem profecto carnem tuam ad vitam de morte duxisti. Aliud quippe Verbum Dei est, aliud homo; sed Verbum caro factum est, id est, homo. Non itaque alia
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ sapit. & quantũ est qd̾ hic
capit. etiã qui spũalit̾ sapit:
frẽs mei. qͥd a me ista uob̃ uultiᷤᷤ
exponi: cogitate quã excelsa sus:
uidetis qͥd sim. uideo qͥd sitis.
In omĩb nob̃ corpus qͦd corrũ¬
pitur aggrauat animã: & depͥ¬
mit t̾rena inhabitatio sensum
multa cogitantẽ. Putamꝰ ne po¬
sumꝰ dicere: ad ce leuaui animã
meã qui habitas in cęlo: s sub
tanto pondere ubi ingemiscimꝰ
grauati. qͦm leuabo animã meã.
nisi mecũ leuet qͥ posuit ꝓ me su¬
am: dicã gͦ qđ possũ: capiat ues¬
trũ qui potest. Quo donante di¬
co: eo donante capit qͥ capit. &¬
eo donante credit qͥ non capit.
Thomas apłs ut ce int̾rogaret ha¬
buit te ante se. nec tam̃ incellig̾et
te. nͥ hab̃et in se. Ego int̾rogo te:
qr te scio ẽẽ suꝑ me. Int̾rogo autẽ
in quantũ possũ suꝑ me effundẽ
animã meam. ubi non sonantẽ
& tam̃ docent̾ẽ audiam te. Dic
iͥ obsecro: quomodo uadis adte:
Numqͥdnã ut uenires ad nos reli¬

Expanded text:
liter sapit? Et quantum est quod hic capit, etiamsi spiritualiter sapit? Fratres, quid a me ista vobis vultis exponi? Cogitate quam excelsa sint. Videtis quid sim, video quid sitis: in omnibus nobis corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Putamusne possumus dicere, Ad te levavi animam meam, qui habitas in coelo ? Sed sub tanto pondere ubi ingemiscimus gravati, quomodo levabo animam meam, nisi mecum levet qui posuit pro me suam? Dicam ergo quod possum, capiat vestrum qui potest. Quo donante dico, eo donante capit qui capit, et eo donante credit qui nondum capit. Thomas apostolus ut te interrogaret, habuit te ante se; nec tamen intelligeret te, nisi haberet in se: ego interrogo te, quia te scio esse super me; interrogo autem inquantum possum super me effundere animam meam, ubi non sonantem et tamen docentem audiam te. Dic mihi, obsecro, quomodo vadis ad te? Numquidnam ut venires ad nos, reli
Abbreviated transcription (Latin):
una ꝑsona: ac ꝑ hoc quẽ admodũ ca¬
ro cũ mortua ẽ xp̃c est mortuus. &
enĩ coede credimꝰ ad iusticiam. sic
ore confessionẽ facimꝰ ad salutẽ: ita
fabili modo. qͥ numꝗͣ dimisit uel
amisit seipsũ. uenit ad seipsũ. Ue¬
nerat autẽ ut dictũ ẽ ꝑ carnẽ cds
ad homines: ueritas ad mendaces.
Bs̃ enĩ uerax: om̃is autẽ homo m̃¬
dax. Cũ itaq ab hominib abstulit
atq illic ubi nemo m̃titur carnẽ

Expanded text:
sona. Ac per hoc quemadmodum caro cum mortua est, Christus est mortuus; et enim corde credimus ad justitiam, sic ore confessionem facimus ad salutem, ita fabili modo, qui nunquam dimisit vel admisit seipsum, venit ad seipsum. Venerat autem, ut dictum est, per carnem Deus ad homines, Veritas ad mendaces. Deus enim verax, omnis autem homo mendax. Cum itaque ab hominibus abstulit, atque illuc ubi nemo mentit