comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mes ꝑ contẽplationẽ & uitam: rigantes corda auditorũ quasi sub¬
xectam sibi t̾ram ꝑ doctrinã. Que rore concrescunt: quia subt¬
lissima discretionẽ uirtutes suas quib ꝓficiant. quib alta pe¬
tant. quęq in inorib in exemplũ monstrent. examinant. Filimi
ne effluant hȩc ab ocłis tuis. Ne temporali disciplina fatigatus.sa¬
pientiȩ q̃ tanta ẽ. grãm ꝑdas. p̃caue. Custodi legem atq consilix̃.
ex sapientiȩ est: q̃ dicit. Si uis ad uitã ingredi. ñ occides. ñ me¬
chaberis. ñ furtũ facies. ñ falsum testimoniũ dices: & cetera.
Consiliũ sapientie est: cũ ꝓtinꝰ addit. Si uis ꝑfectus eẽ. uade uen¬
de omĩa quȩ habes: & cet̾a. Et erte uita animȩ tuȩ Anima tua
habet uitã cũ dõ. si eiꝰ decreta custodieris: quãlibet caro discipli¬
na correptionis aut etiã mortis p̃matur. Et gr̃a faucib tui

Expanded text:
mes per contemplationem et vitam, rigantes corda auditorum, quasi submes per contemplationem et vitam, rigantes corda auditorum, quasi subjectam sibi terram per doctrinam. Quae rore concrescunt, quia subtilissima discretione virtutes suas, quibus proficiant, quibus alta petant, quaeque minoribus in exemplum monstrent, examinant.-- Fili mi, ne effluant haec ab oculis tuis. Ne disciplina temporali fatigatus, sapientiae, quae tanta est, gratiam perdas, praecave.-- Custodi legem atque consilium. Lex sapientiae est, qua dicit Si vis ad vitam ingredi, non occides, non moechabe cum protinus addit: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, etc. .-- Et erit vita animae tuae. Anima tua habet vitam cum Deo, si ejus decreta custodieris, quamlibet caro, disciplina correptionis, aut etiam mortis prematur.-- Et gratia faucibus
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ apprehenderint eã : & qͥ tenuerit eã beatus. Sicut in medio pa¬
uadysi lignũ uitȩ positũ moy ses ẽẽ testat᷑: ita ꝑsapientiã d̾i
sanguinis pignꝰ uitȩ accipit : & in futuro. p̃sentibeatificatur
aspec tu. Dñs sapientia fundauit t̾ram: stabiliuit cęlos prudñ¬
tia. Os̃ pat̾: ꝑ filiũ omĩa condidit. Typice aut̃ fundauit t̾¬
ram sapientia: cũ ꝑ ipsũ sc̃am eccłam in fidi soliditate locauit
Stabiliuit cȩlos prudentia: cũ ꝑ eundẽ sublimia p̃dicatoꝵ cor
da illustrauit. Sapientia illius erupert̾ abyssi᷑. quando in
dieb noe rupti st̃ os fontes abyssi magne: uł eũ eotidiano ꝓcur¬
su fritis & flumina de abysso ꝑ t̾rarũ uenas emanant. Aliter.
torũ cȩlestium fidelib innotescunt. & nũbes rore eonerescunt.
atet uxta litterã: s allegorice. nubes st̃ eccłe magistri. subli¬

Expanded text:
qui apprehenderunt eam, et qui tenuerit eam beatus. Sicut in medio paqui apprehenderunt eam, et qui tenuerit eam beatus. Sicut in medio paradisi lignum vitae positum Moyses esse testatur, ita per sapientiam Dei sanguinis, pignus vitae accipit, et in futuro praesenti beatificatur aspectu. Dominus sapientia fundavit terram, stabilivit coelos prudentia. Deus Pater per Filium omnia condidit. Typice autem fundavit terram sapientia, cum per ipsum sanctam Ecclesiam in fidei soliditate locavit. Stabilivit coeloda illustravit.-- Sapientia illius eruperunt abyssi. Quando in diebus Noe rupti sunt omnes fontes abyssi magnae, vel cum quotidiano procursu fontes et flumina de abysso per terrae venas emanant. Aliter,  sacramentorum coelestium fidelibus innotescunt.-- Et nubes rore concrescunt. Patet juxta litteram, sed allegorice nubes sunt Ecclesiae magistri, subli
Abbreviated transcription (Latin):
one sue diuinitatis ȩlectos in ꝑpetua luce condonat: & eosde in ꝑtr¬
senti uita. incarnationissue sacram̃tis & charẏsmatib illustrat
ac roborat. Dat bis qui obse cõparindũ sua omĩa uendunt cente¬
plũ in hoc tp̃r: & in scło uenturo uitã ęt̾nam. Sequit᷑ in hoõ
loco uxta antiquã translationẽ: qđ nr̃i codices ũ habent.
Ab ore etꝰ ꝓficiscitur iustitia: legem autẽ & miscdiã in lingua
portat. Qđ ido annotandũ credidi: quia u̾siculi illi in opuscy¬
lis patrũ sepe positi inueniunt᷑. Uiȩ illiꝰ uiȩ pulchrȩ: & om̃s
semite eiꝰ pacificȩ. Actiones eiꝰ & doctrine q̃ in euangłiis conti¬
nentur pulchrȩ st̃. qr diuine: ac puri hominis modũ longe
transgressȩ : & omĩa iussa eiꝰ ad pacẽ ducunt ęt̾nam. Omĩa q̃
in carne gessit: ad reconciliandos do mortales : ad pacificandum
cũ angłis genꝰ humanũ: ad demonstranda sus seruandȩ ad in¬
uicẽ pacis & dilectionis exempla ꝑtinent. Lignũ uitȩ est his

Expanded text:
one suae divinitatis electos in perpetua luce condonat, et eosdem in praesenti vita, incarnationis suae sacramentis et charismatibus illustrat ac roborat. Dat eis, qui ob se comparanda, sua omnia vendunt, centuplum in hoc tempore, et in saeculo futuro vitam aeternam. Sequitur in hoc loco juxta antiquam translationAb ore ejus proficiscitur justitia, legem autem et misericordiam in lingua portat. Quod ideo annotandum credidi, quia versiculi illi in opusculis Patrum saepe positi inveniuntur. Viae ejus viae pulchrae et omnes ae, etc. Actiones ejus et doctrinae quae in Evangeliis continentur pulchrae sunt, quia divinae ac purae, hominis modum longe transgressae, et omnia jussa ejus ad pacem ducunt aeternam. Omnia quae in carne gessit, ad reconciliandos Deo mortales, ad pacificandum cum angelis genus humanum, ad demonstranda suis servandae ad invicem pacis et dilectionis ex
Abbreviated transcription (Latin):
egebit bonis in futuro. At qui fortiter dño militat: diuitiis
ȩt̾nȩ beatitudinis remuneratur. Q congregat in messe filiꝰ sa¬
xꝑo animas fideliũ: filiꝰ sapiens ẽ. Etquidẽ messis hȩc multa ẽ:
oꝑarii autẽ pauci. Q uͦ hoc tẽpore acceptabili ã sua salute cu¬
randa torpescie: confundet᷑ in die retͥbutionis. Benedictio suꝑ ca¬
put iusti : os autẽ impioꝵ oꝑit inqͥtas. Iustis dicet᷑ in uidicio¬
U enite bñdicti: ꝑcipite regnum. Os autẽ impioꝵ qđ cõmessa¬
tioni. ebrietati. & colloquiis malis seruiebat : iniqͥtate quã ges
sit condẽpnabit᷑. Deniq os illiꝰ oꝑuit iniqͥtas. qui in torm̃tis po¬
sitꝰ linguã sibi in qua ob plurima sceleras pͣunitꝰ ẽ. refrigerari
& in hac uita boni bonos siue uiuentes siue defunctos laudib es¬
fert̾. ĩpioꝵ. autẽ & actꝰ detestant᷑ & nom̃: & inuita futura iusti
in dĩ laudib uuunt. reꝓboꝵ. autẽ honos nomĩq laudesq putͥb¬

Expanded text:
egebit bonis in futuro; at qui fortiter Domino militat, divitiis aeternae beatitudinis remuneratur.-- Qui congregat in messe, filius sasapiens est; et quidem haec messis multa est, operarii autem pauci. Qui vero hoc tempore acceptabili etiam a sua salute curanda torpescit, confundetur in die retributionis. Benedictio super caput justi, os autem impiorum operit iniquitas. Justis dicetur in judicio: Venite, benedicti, percipite regnum . Os autem impiorum quod comessationi, ebrietati et collsit, condemnabitur. Denique os illius operuit iniquitas, qui in tormentis positus linguam sibi, in qua ob plura scelera plus punitus est, refrigerari  in hac vita boni bonos, sive viventes, sive defunctos laudibus efferunt; impiorum autem et actus detestantur et nomen. Et in vita futura justi in Dei laudibus vivunt, re
Abbreviated transcription (Latin):
solus em̃dare ñ uales. plurib ẽe reuelandũ. ut unanim i omniũ
corrigat᷑ industria. Affliget᷑ malo: qͥ fidẽ facit ꝓ extͣneo
n promptu ẽ littere sensus s ẽ a sorte sc̃oꝵ extraneus qͥ peccata
sua penitendo corpigere dissimulat. & qͥcũq talib uł cõmunioruis
gram concedit ł uitã ꝓmittit et̾nã: qr ꝓ extraneo fidẽ fecit: se ip¬
sũ ꝓfecto ante districti uidicis ocłos ultione dignũ reddidit. Q ax¬
te cauet laqueos: securus erit. Securus erit in futuro. qͥ nc̃ bñ for¬
midolosus. & sua sedulus errata ꝑ pęnitentiã curat: & maloꝵ ĩ¬
penitentiũ se sotietate seruat immunẽ. Manꝰ inmanu: ñ erit

Expanded text:
solus emendare non vales, pluribus esse revelandum, ut unanimi omnium solus emendare non vales, pluribus esse revelandum, ut unanimi omnium corrigatur industria. Affligetur malo qui fidem facit pro extraneo. In promptu est litterae sensus, sed est a sorte sanctorum extraneus qui peo corrigere dissimulat: Et quicunque talibus vel communionis gratiam concedit, vel vitam promittit aeternam, quia pro extraneo fidem fecit, seipsum profecto ante districti judicis oculos ultione dignum reddidit. Qui autem cavet laqueos securus erit. Securus erit in futuro qui nunc bene formidolosus et sua sedulus errata per poenitentiam curat, et ab impoenitentium se societate servat immunem. Manus in manu non erit
Abbreviated transcription (Latin):
liberabunt᷑ scientia. Hereticus simulans doctrinã catholicã decip̃
auditorẽ suũ: qui aut̃e iuste ueritatẽ secunt᷑ etangelii. lib̾abunt᷑
scientia catholica. ne decipula r᷑apiant᷑ heretica. &. despicit amicũ
suũ indigens corde ẽ: uir aut̃e prudens tacebit. Non ẽ despiciendꝰ
quisq de taliũ cõmissis publice tacet. s hȩc occulte castigat: qd
idem sequentib uersiculis artiꝰ inculcat dũ dicit. Qͥ ãbulat fra¬
dulenter reuelat archana: qͥ autẽ fidelis ẽ amici celat cõmissum
Et in euangłio dñs. Si peccauerit in te fr̃ tuus: uade & corripe eũ
it̃ te & ipsũ solũ. Si te audierit. lucratꝰ eris fr̃em tuũ. & cet̾a
Unde & hic recte subinfert᷑. Ubi ñ ẽ gub̾nator. ppłs coryust: salus
autẽ ubi multa consilia. Ne enĩ te putares amici cõmissa si corri¬
gere ñ potes ultra celare debere. recte dicit ppłm sine gub̾natore
corruere. saluari autẽ ubi multa sint consilia: ut ostendat qđ

Expanded text:
octrinam catholicam decipit auditorem suum, qui autem juste veritatem sequuntur Evangelii, liberabuntur scientia catholica ne decipula rapiantur haeretica. Qui despicit amicum suum, indigens corde est, vir autem prudens tacebit. Non est despicienduquisque de talium commissis publice tacet, sed haec occulte castigat, quod idem sequentibus versiculis arctius inculcatur dum dicitur. Qui ambulat fraudulenter, revelat arcana; qui autem fidelis est, amici celat commissum. Et in Evangelio Dominus: Si peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum inter te ei ipsum solum; si te audierit, lucratus eris fratrem tuum, etc. . Unde et hic recte subinfertur: Ubi non est gubernator, populus corruet; salus autem ubi multa consilia. Ne enim te putares amici commissa si corrigere non potes ultra celare debere, recte dicit populum sine gubernatore corruere, salvari autem ubi multa sunt consilia, ut ostendat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ret. nec mereretur acciꝑe. Tabernacła aut̃ iustoꝵ benedicent᷑.
uxta hoc qđ apłs fidelib de dño loquens. qͥ benedixit nos in
neratione ab ipso st̃ audituri: uenite bñdicti patris mei. ꝑci¬
pite regnũ. S & uxta litterã sepe contingit eos qͥ alienã dix
rapiunt. ad ultimũ inopia consumi: at illos qͥsua largiunt᷑. &̃
bonis habundare t̾renis. Illusores ipse deludet: & mansuetis¬
dabit gr̃am. Hos uersiculos apłi lacobus & ꝑetruis iuxta antiquã
trans lationẽ posuerr dicentes. quia suꝑbis as resistit. humilibu

Expanded text:
ret, nec mereretur accipere .-- Tabernacula autem justorum benedicentur. ret, nec mereretur accipere .-- Tabernacula autem justorum benedicentur. Juxta quod ait apostolus fidelibus, de Deo loquens: Qui benedixineratione ab ipso sunt audituri, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . Sed et juxta litteram saepe contingit eos qui aliena diu rapiunt, ad ultimum inopia consumi. At illos qui sua largiuntur, etiam bonis abundare terrenis.-- Illusores ipse deludet, etc. Hos versiculos apostoli Jacobus et Petrus juxta antiquam translationem posuere, dicentes: Quia Deus superbis resistit; humil
Abbreviated transcription (Latin):
lerabilem sꝑnit: necñ & ille. qͥ ꝑximorũ simplicitati uł pas¬
ꝑtati ĩꝑbus insultat. Idoq omnẽ huiꝰ modi illusorẽ: merito
diuina ab: ominat᷑ iustitia. Bene aut̃ subdit᷑. & cũ simꝑlici¬
bus sermocinatio eiꝰ : quia seꝑe suꝑbi dũ simplicib illudt̃.
prudentiores se illis quos irrident tudicant. S hoꝵ pru¬
dentia. uixta qđ ia cobus ait. t̾rena ẽ. animalis. diabolica
Sermocinatio aut̃ dñi cũ simplicib ẽ: qr illos cȩlestis sapientiȩ
secretis illu strat: quos t̾reni fastus ac duplicitatis nichil ha¬
bere considerat. Hinc etenĩ ait. Abscondisti hȩc ã sapientibus
& prudentib: & reuelasti ea paruulis. E gestas a dño in do¬
mo ĩpii. Iuxta exemplũ purpurati diuitis : qͥ & in hacuita
sp̃italib egebat bonis: & in futura ad tant̾ã ꝑuẽnit ĩopiam
ut de digito lazari quondã pauꝑis. unã aquȩ guitã require¬

Expanded text:
lerabilem spernit: nec non et ille qui proximorum simplicitati vel paulerabilem spernit: nec non et ille qui proximorum simplicitati vel paupertati improbus insultat. Ideoque omnem hujusmodi illusorem merito divina abominatur justitia. Bene autem subditur:-- Et cum simplicibus sermocinatio ejus. Quia saepe superbi, dum simplicibus illudunt, prudentiores se illis, quos irrident, judicant. Sed horum prudentia, juxta quod Jacobus ait, Terrena est, animalis, diabolica . Sermocinatio autem Domini cum simplicibus est, quia illos coelestis sapientiae secretis illustrat, quos terreni fastus ac simplicitatis nil habere considerat. Hinc etenim dicit, Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis .-- Egestas a Domino in domo impii. Juxta exemplum purpurati divitis, qui et in hac vita spiritualibus egebat bonis, et in futura ad tantam pervenit inopiam, ut de digito Lazari quondam pauperis, unam aquae guttam require
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibuisti. Ne dicas amico tuo uade & reuertere. & cras dabo tͥ:
cũ statim possis dare. Non solũ de eo qͥ elemosy nã pecimie pecit.
hoc mandatũ datur. ut & beni uoli ad largiendũ & prompti ex¬
p̃cipio uob̾: statĩ face. & ñ in cͣstinum differre iubemͣ. Ne contencłas adu̾si
tendere aduersus eũ quimala agit. ut corrigat᷑. quia hoc ni¬
Inipũ frustra ñ fit. qđ certa necessitas eogit ut fiat:. imo etiã
qm att. si peccauerit in te fr̃ tuus increpa illũ. uult ut es¬
tantẽ quantũ uales ad uiã ueritatis renocare contendas. Qa
abr ominatio dñi est om̃is illusor. Om̃is inqͥt illusor: quia u¬
lusor ẽ. qui uł u̾ba dĩ q̃ nouit. implere contẽ:nit. ł ẽade ꝑu̾¬
se intelligendo ac docendo corrũꝑit. Est illusor & ille qui ꝓ¬
missa eiꝰ quasi parua desꝑpicit. & irã districtionis eiꝰ quasi to¬

Expanded text:
prohibuistis .-- Ne dicas amico tuo, Vade et reprohibuistis .-- Ne dicas amico tuo, Vade et re et revertere, etc. Non solum de eo qui eleemosynam pecuniae petit, hoc mandatum datur, ut benevoli ad largiendum et prompti exmei estis, statim facere, et non in crastinum differre jubemur.-- Nec contendas adversus tendere adversus eum qui malefacit, ut corrigatur, quia hoc nimirum frustra non fit, quod certa  vult ut errantem, quantum vales, ad viam veritatis revocare contendas.-- Quia abominatio Domino est omnis illusor. Omnis, inquit, illusor, quia illusor est, qui vel verba Dei, quae novit, implere contemnit, vel eadem perverse intelligendo ac docendo corrumpit. Est illusor et ille qui promissa ejus quasi parva despicit, ac iram districtionis ejus quasi to
Abbreviated transcription (Latin):
uixta laterã. quia securus & dormit & uigilat. & quiescit & ã¬
bulat: qͥ se innocent̃ ante ãm & iuste uiuere meminit. S & iust
cũ in morte dormierit. ñ solũ potentias malignoꝵ sꝑuũ ñ me¬
tuit. s & in pace quiescit. & securus diem resurrectionis exꝑe¬
ctat : qr dm̃ ubiq ꝓtectorẽ habet. & custodem. Quale ẽ in psal¬
mo. Nam & si ambulem in medio umbrȩ mortis ñ timebo mala:
qm̃ tu mecũ es. Noli ꝓhibere bene facere eũ qͥ potest: si uales &¬
ipse beneflc. Quia supra diligent̃ legem dñi atq consiliũ obser¬
uare monuit. & ȩt̾nam requiem obseruantib ꝓmisit: nc̃ multi¬
pliciter q̃ sint obseruanda replicat. Primoq ad id qd̾ int̃mise¬
rat rediens. miscdiam ꝑximo exhibendam. & iuste cũ illo docet
ẽẽ uiuendũ: de inde & ab inimico cauendũ esse p̃monet. Noli ergo
inqͥt ꝓhibere bene facere eũ qui potest. si uales & ipse benefac: ne
audias a dño cũ pharyseis. Ipse ñ introisti: & eos qui int̾sbant

Expanded text:
teram, quia securus et dormit, et vigilat, et quiescit, et ambulat, qui se innocenter ante Deum, et juste vivere meminit. Sed et justus cum in morte dormierit, non solum potentias malignorum spirituum non metuit, sed et in pace quiescit, ac securus diem resurrectionis exspectat, quia Deum ubique protectorem habet et custodem, quale est in psalmo: « Nam et si ambulem in medio umbrae mortis, non timebo mala, quoniam tu mecum es .-- Noli prohibere benefacere eum, etc. Quia supra diligenter legem Domini, et consilium observari monuit, et aeternam requiem observantibus promisit, nunc multipliciter, quae sint observanda replicat. Primoque ad id quod intermiserat rediens, misericordiam proximo exhibendam, et juste cum illo docet esse vivendum; deinde et ab inimico cavendum esse praemonet. Noli ergo, inquit, prohibere benefacere eum qui potest; si vales, et ipse benefac. Ne audias a Domino cum pharisaeis, Ipsi non introistis, et eos qui introibant,
Abbreviated transcription (Latin):
nolendo sui cordis sinũ ad ꝑcipiendam eiꝰ amplitudinẽ laxare
Melior ẽ acquisitio erꝰ: negotiatione argenti & auri. Non metuat de
correptione mopiȩ quisqͥs opes acquisiuit sapientie: qr thesau¬
ris terrestrib incõparabiliter munꝰ cȩleste p̃cellit. Primi &
purissimi fructus eiꝰ. Si iuxta ȩccłasticũ radix est sapientis
timere dm̃: fructus sapientiȩ qui st̃. nisi uidere d̾m: ꝙ hi st̾
primi ac purissimi. siue qr ds qͥ uidet᷑. ab initio ẽ. & nicħ
inquinatũ in eius uisione incurrit: siue qr primo ad hac
contẽplandã homo creatꝰ est. unde & adolescentior filius.
uͥ ad patrẽ pęnitens rediit. pyimã stolam recepisse memoratur:
siue qͥa primũ rude aurũ solet ẽẽ purissimũ. Et pͥma stola.
mittitur ẽẽ reddenda. Preciosior ẽ cunctis opib: & omĩa que
desiderant᷑. huic ñ ualent cõparari. Non mͦ t̾renis. uerũ & cȩle¬

Expanded text:
nolendo cordis sui sinum ad percipiendam ejus amplitudinem laxare. nolendo cordis sui sinum ad percipiendam ejus amplitudinem laxare. Melior est acquisitio ejus negotiatione argenti et auri. Non metuat de correptione inopiae, quisquis opes acquisivit sapientiae, quia thesauris terrestribus incomparabiliter munus coeleste praecellit. Primi et purissimi fructus ejus. Si juxta Ecclesiasticum, radix sapientiae est timere Deum, fructus sapientiae, qui sunt, nisi videre Deum? Et hi sunt primi ac purissimi, sive quia Deus, qui videtur, ab initio est, et nihil inquinatum in ejus visione incurrit, sive quia primo ad hanc contemplandam homocreatus est. Unde et adolescentior filius ubi ad Patrem poenitens rediit, primam stolam recepisse memoratur; sive quia primum et rude aurum solet esse purissimum; et prima stola promittitur esse reddenda. Pretiosior est cunctis opibus, et omnia quae desiderantur, huic non valent comparari. Non modo terrenis, verum etiam coele
Abbreviated transcription (Latin):
castigamur murmurare debemꝰ: quanto certiꝰ in eo pat̾nȩ di¬
lectionis pigniis tenemꝰ. Unde & ipse dicit. Ego quos amo. arguo.
q castigo. Notandũ autẽ qđ ꝑ hoc uerbo septuaginta
ptis dixere: flagellat aut̾e omnẽ filium quẽ recip̃. Qdimi¬
randũ. cur apłs ad hebreos hebraict scribens. magis. sequi uo¬
luerit. Beatus homo qui inuenit sapientiã: & qͥ affluit prudentia:
uia positos sub disciplina & correptione solabat᷑. addit qd̃ cȩ¬
ꝑat. insinuans quia beatitudo est uera hominis. ñ aduersis ca¬
rere in presenti. s et̾nȩ sapientiȩ ꝑceptione letari: qđ est: in hac
uita dñi uoluntatem cognoscere. & in futura eiꝰ uisione ꝑfrui
e bene cũ diceret. beatꝰ homo qͥ inuenit sapientiã. mox addidit: &
qui affluit prudentia. St̃ enĩ qui inueniunt sapientiã. doct᷑¬
nam ueritatis aure ꝑcipiendo: s affluere prudentia negligutt̃.

Expanded text:
castigamur murmurare debemus, quanto certius in eo paternae dicastigamur murmurare debemus, quanto certius in eo paternae dilectionis pignus tenemus, unde et ipse dicit: Ego quos amo, arguo et castigo . Notandum autem quod pro hoc verbo Septuaginta Interpretes dixere, flagellat autem omnem filium quem recipit. Quod mirandum cur Apostolus ad Hebraeos Hebraice scribens magis sequi voluerit. Beatus homo qui invenit sapientiam, et qui affluit prudentia. Quia positos sub disciplina et correptione solabatur, addit quod coeperat, insinuans quia beatitudo est vera hominis non adversis carere in praesenti, sed aeternae sapientiae perceptione laetari. Quod est in hac vita Domini voluntatem cognoscere, et in futuro ejus visione perfrui. Et bene cum diceret, Beatus homo qui invenit sapientiam, mox addqui affluit prudentia. Sunt enim qui inveniunt sapientiam, doctrinam veritatis aure percipiendo; sed affluere prudentia negligunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dabt̾ torcularia uino: quia int̾na suauitas et̾norũ. corda
cunctoꝵ fideliũ in laudẽ sui conditoris accendit. Hinc eteñ
dicit. Ut edatis & bibatis suꝑ mensam meã in regno meo.
S & in ꝑresenti. ñ numꝗͣ doctori qui panẽ uerbi. qui pocs¬
lum gr̃e sp̃italis indigenti ministrat: malora ministrandi
dona dñs ꝓ mercede condonat. Qͥ t̾rena subsidia largit᷑
inopib : ditior donando cęlesti remuneratiõe redditur: Uisci¬
plinã dñi filimi ne abicias: nes deficias cũ ab eo corriperis
Sunt qͥ in ꝓsꝑis dño seruiunt: at in aduersis excedt̾. Unde
sapientia quẽ in ꝓsꝑis bene uiuere docuit. etiam ne in cor¬
reꝑtione deficiat hortat᷑: ne accedente infirmitate uł ꝑax
ꝑtate ł ꝑsecutione humana. pietatẽ quã seruare in tran¬
quillitate uidebat᷑. amiitat. Quẽ enĩ diligit dñs corripit:
& quasi pat̃ in filio cõplacet sibi. Tanto gͦ minꝰ de flagello qͦ

Expanded text:
dabunt torcularia vino, quia interna suavitas aeternorum corda cunctorum fidelium in laude sui conditoris accendit; hinc etenim dicit, ut edatis et bibatis super mensam meam in regno , sed et in praesenti nonnunquam doctori, qui panem verbi, qui poculum gratiae spiritalis indigenti ministrat, majora ministrandi dona Dominus pro mercede condonat. Qui terrena subsidia largitur inopibus ditior dando coelesti remuneratione redditur. Disciplinam Domini, fili mi, ne abjicias, et nec deficias cum ab eo corriperis. Sunt qui in prosperis Domino serviunt, at in adversis excedunt, unde sapientia quem in prosperis bene vivere docuit, etiam in correptione ne deficiat hortatur, ne accedente infirmitate, et paupertate, et persecutione humana, pietatem quam servare in tranquillitate videbatur, amittat. Quem enim diligit Dominus corripit, et quasi pater in filio complacet sibi. Tanto ergo minus de flagello, quo
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras exteriores: pedes uero electoꝵ. dirigunt᷑ in uiã pacis
& currens ñ habebis offendiculũ. Quo alacrius ad implenda dĩ
mandata cucurreris: eo minꝰ adudrsa q̃ t̾e impediant timeb̃
Nã qͥcũq in praua actione desudantiroffendicłm in medio cursu
re periunt: qr extĩplo dum ñ preuident rapiunt᷑ ad pęnam.
Comedunt panẽ impietatis: & uinũ iniquitatis bibunt. Ita actiõe
scelerũ mniqͥ qͣsi epulis delectãt᷑ appositis. Uł certe uinũ dã: natoꝵ bibũt. ⁊esuriẽ¬
 spicas tollere gaudent: ut ẽẽ moris ĩpioꝵ scͥpt᷑a sacͣ testat᷑. Iustoꝵ aũ semita
quasi lux splendens ꝓcedit: & crescit usq ad ꝑfectã diem. Iustoꝵ

Expanded text:
tenebras. Pedes vero electorum diriguntur in viam pacis. Et currens non habebis offendiculum. Quo alacrius ad implenda Dei mandata cucurreris, eo minus adversa, quae te impediant timebis. Nam quicunque in prava actione desudant, offendiculum in medio cursu reperiunt, quia extemplo dum non praevident, rapiuntur ad poenam. Comedunt panem impietatis et vinum iniquitatis bibunt. Ita actione scelerum iniqui quasi epulis delectantur appositis, et certe vinum damnatorum bibunt et esurientibus spicas tollere gaudent, ut esse moris impiorum Scriptura sacra testatur. Justorum autem semita quasi lux splendens, procedens et crescens us
Abbreviated transcription (Latin):
inactib ac fide. E om̃s usȩ titȩ stabilient᷑: ne leuitate mentis
a bono mouearis ꝓposito. hinc & apłs. Stabiles estote & ĩmobi¬
les : abundantes in oꝑe dñi semꝑ. Non declines ad dexterã neq¬

Expanded text:
in actibus aut fide. Et omnes viae tuae stabilientur. Ne levitate mentis in actibus aut fide. Et omnes viae tuae stabilientur. Ne levitate mentis a bono movearis proposito. Hinc et Apostolus: Stabiles estote, et immobiles, abundantes in opere Domini semper . Ne declines ad dexteram neq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit. St̾ qui recte uiuere hominib uidentur: s qui a recta
intentione ñ faciunt: a dõ qui cor respicit prauũ. repbat᷑ & uta
q̃ eradebat᷑ bona. Om̃i gͦ diligentia cordis munditiam serua: qͥa
ad eiꝰ examen modus estimabit᷑ uite. Remoue ã te os prauũ:¬
& labia detrahentia sint ꝓcul ãte. Nuob modis sentiendũ ẽ
ut & os tuũ. ne prauũ loquatur aliqͥd. tua labia ne detract io¬
nib assuescant custodias: & alios quoq quos huic uicio sub¬
ditos nosti. ne te corrũꝑant fugias. Ocłi tui recta uideant: &
palpebrȩ tuȩ p̃cedant gressus tuos. Iter iustitiȩ quo ingredi
debeas diligenter edisce: & in cunctis q̃ agere disponis. solli¬
eitus ad quẽ sint finẽ uentura preuide. Hoc est eñĩ palpebraᷤᷤ
recta uidentiũ ocłõꝵ. tuos p̃cedere gressus: bonũ opus qđ ae¬
turus es. sedula cogitatione p̃uenire. & quia scđm dm̃ sit me¬
ditando p̃uidere. Dir ig̃e semit̾a pedib tuis: ne uidelicet erre

Expanded text:
c. Sunt qui recte vivere videntur hominibus, sed quia recta intentione non faciunt, a Deo, qui correspicit pravum, reprobatur et vita, quae credebatur bona. Omni ergo diligentia cordis munditiam serva, quia ad ejus examen modus aestimabitur vitae.-- Remove a te os pravuia labia sint procul a te. Duobus modis sentiendum, ut et os tuum ne pravum loquatur aliquid, et tua labia ne detractionibus assuescant custodias, et alios quoque quos huic vitio subditos nosti, ne te corrumpant, fugias. Oculi tui recta videant, et palpebrae tuae praecedant gressus tuos. Iter justitiae, quo ingredi debeas diligenter edisce, et in cunctis quae agere disponis, sollicitus ad quem sint finem ventura praevide; hoc est enim palpebras recta videntium oculorum, tuos praecedere gressus, bonum opus quod acturus es sedula cogitatione praevenire, et quia secundum Deum sit meditando praevidere. Dirige semitam pedibus tuis. Ne videlicet erres
Abbreviated transcription (Latin):
de ampliꝰ roborent᷑ accipiunt. Honora dñm de tua substantia:
& de primitiis frugũ omniũ tuarũ. Sulti multa pauꝑib: s de
aliena substantia ac frugib quas ui uł fraude rapuerant. tribu¬
unt. Multi largiunt᷑ de suo. s largiendo dñm ñ honorant: quia
fauoris humani. & ñ amore suꝑni inspectoris faciunt. Q ergo ꝓ¬
ficuũ sibi elemosẏ ne fructũ fore desiderat. & de suis ꝓpriis. & in
conditoris honorẽ tribuat: ut scilicet homines qui eiuis plasma.
qͥ ad eiꝰ imaginẽ st̃ facti recreent᷑. Non solũ autẽ de substantia
pecunie quã pauꝑi porrigimꝰ. s & de cunctȩ bonȩ oꝑationis
Querere laudem. S & ille dñm de sua substantia suarũq fro¬
gũ primitiis honorat. qui om̃e quicqͥd boni oꝑ at᷑. ñ hoc suis
urib ac meritis. s suꝑnę gr̃ȩ tribuit: memor illiꝰ uerbi. qͥa
sine me nichil potestis facere. & implebuntur orrea tua sa¬

Expanded text:
unde ut amplius roborentur accipiunt. Honora Dominum de tua substantia, unde ut amplius roborentur accipiunt. Honora Dominum de tua substantia, et de primitiis frugum omnium tuarum. Multi multa pauperibus, sed de aliena substantia ac frugibus, quas vi et fraude rapuerunt tribuunt; multi largiuntur de suo, sed largiendo Dominum non honorant, quia favoris humani, et non amore superni inspectoris faciunt. Qui ergo proficuum sibi eleemosynae fructum fore desiderat, et de suis propriis, et in conditoris honorem tribuat, ut scilicet homines, qui ejus plasma, qui ad ejus imaginem sunt facti recreentur. Non solum autem de substantia pecuniae, quam pauperi porrigimus, sed et de cunctae bonae operationis,  et non nostram quaerere laudem. Sed et ille Dominum de sua substantia suarumque frugum primitiis honorat, qui omne, quidquid boni operatur, non hoc suis viribus ac meritis, sed supernae gratiae tribuit, memor illius verbi, Quia sine me nihil potestis facere .-- Et implebuntur horrea tua sa
Abbreviated transcription (Latin):
Xe recedere ã malo intelligentia. Perfecti etenĩ qͥq itase debent ab õ
contin̾e malis: ut diuinę p̃sentiã maiestatis cũ metu semꝑ recogi¬
tent. & notandũ qđ suꝑra fidiitiã habere in dño: nc̃ autẽ time¬
re dm̃ admonet. Ibi enĩ fragiliũ animos ne desꝑent ꝓmisso d̃i au¬
xilio roborat: hic fortiores ne de se p̃sumant diuini timoris me¬
moria coercet. Sanitas qͥppe erit ũbilico tuo: & irrigatio ossiy
tuorũ. In ossib. solida uirtutũ oꝑa: in umbilico qui in teneri¬
ori corporis parte medius ẽ. infirma adhuc & imꝑfecta bonors̃
actio designatur. Si gͦ dm̃ timueris. & ñ tuis uirib. s suꝑna
ꝓtectione confisus. a malis abstinere studueris. sanitas erit um¬
bilico tuo. & irrigatio ossiũ tuorũ: quia & infirmitas oꝑis ꝑ
hȩc ad statũ ꝑfectionis conualescit: & fortia queq tua acta un

Expanded text:
et recedere a malo intelligentia . Perfecti etenim quique ita se debent ab omnibus et recedere a malo intelligentia . Perfecti etenim quique ita se debent ab omnibus continere malis, ut divinae praesentiam majestatis cum metu semper recogitent. Et notandum quod supra fiduciam habere in Dre admonet, ibi enim fragilium animos, ne desperent, promisso Dei auxilio roborat; hic fortiores, ne de se praesumant, divini timoris memoria coercet. Sanitas quippe erit umbilico tuo, et irrigatio ossium tuorum. In ossibus solida virtutum opera, in umbilico, qui inferiori corporis parte medius est, infirma adhuc et imperfecta bonorum actio designatur. Si ergo Deum timueris, et non tuis viribus, sed superna protectione confisus a malis abstinere studueris, sanitas erit umbilico tuo, et irrigatio ossium tuorum, quia et infirmitas operis per haec ad statum perfectionis convalescet, et fortia quaeque tua acta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ne te metuas ob imbecillitatem ꝓpriam diuina ñ posse seruare
mandata. nec te rursũ autumes hȩc tuis implere uirib posse.
uł tua naturali scientia nosse. si ñ ꝑ illus legem instruaris. s
potiꝰ & indiscendo & in agendo enus quere crebro auxilium.
& iꝑse quȩ iussit ꝓpitiꝰ ut implere ualeas donabit. Ne sis sapi¬
ens apud temet ipsum. Uidetur forte alicus hoc idem ẽe manda¬
tum qđ premis sum ẽ. & ne innitaris prudentiş tuȩ. s multũ
distat. In mititur eni suȩ prudentis: qui ea quȩ sibi agenda uł di¬
emiai uidentur. patrũ decretis preponit. Sapiens uero est apd̃
semet ipsũ. & is qui in illis q̃ ex patrũ magisterio potuit recte
cognoscere. sese preceteris quasi doctior extollit. Que sit autẽ
uera hominis sapientia: subsequenter ostendit. Time dñm: & re¬
cede ã malo. Quale est in iob. Ecce timor dñi ipsa est sapientia:

Expanded text:
Ne te metuas ob imbecillitatem propriam divina non posse servare Ne te metuas ob imbecillitatem propriam divina non posse servare mandata, nec te rursum autumes haec tuis implere viribus posse, tua et naturali scientia nosse, si non per illius legem instruaris; sed potius et in discendo, et agendo, ejus quaere creber auxilium, et ipse, quae jussit, propitius, ut implere valeas, donabit.-- Ne sis sapiens apud temetipsum. Videtur forte alicui hoc idem esse mandatum, quod praemissum est, Et ne innitaris prudentiae tuae; sed multum distat: incenda videntur patrum decretis praeponit, sapiens vero est apud semetipsum etiam is qui in illis quae ex patrum magisterio potuit recte cognoscere, sese prae caeteris quasi doctior extollit. Quae sit autem vera hominis sapientia subsequenter ostendit. Time Dominum et recede a malo. Quale est in Job: Ecce timor Domini ipsa est sapientia,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo uirtus miscdĩȩ & ueritatis radici infixa mentis. ꝓmat᷑ & uoce
loquentis: ut & occulto inspectori archana placeant intentionis. ⁊
ꝓximos iuuent officia locutionis. Bene autẽ uirtutes circunda¬
ui docet guituri. cũ uox loquentis potiꝰ intus in guiture fierisi¬
leat: quia uidelicet p̃dicationis uox de internis enarat. s extra
circundat. Nam quo alios ad bene uiuendũ suscitat. eõ ad bene a¬
gendum & oꝑa p̃dicantis ligat: ne extra sermonẽ actio transeat.
ne uoci uita contradicat. Et inuenies grãm & disciplinã bo¬
nam: corã qo & hominib. Corã do inuenit grãm & discipli¬
nã bonã: qui usu uirtutũ iugi ꝓmeretur ã dño. ut ꝑ dies
detur pater. quȩq exemplum uiuendi ꝓximis exhibeant.
Habe fidutiam in dño ex toto corde tuo: & ne innitaris prudentis¬
tue. In om̃ib uistuis cogita illũ: & ipse diriget gressus tuos

Expanded text:
ergo virtus misericordiae et veritatis radici infixa mentis promat et voce ergo virtus misericordiae et veritatis radici infixa mentis promat et voce loquentis, ut et in occulto pectori arcana placeant intentionis, et proximos juvent officia locutionis. Bene autem virtutes circumdari docet gutturi, cum vox loquentis potius intus in gutture fieri solent, quia videlicet praedicationis vox de internis promanat, sed extra circumdat. Nam quo alios ad bene vivendum suscitat, eo ad bene agendum et opera praedicantis ligat. Nec extra sermonem actio transeat, ne voci vita contradicat. Et invenies gratiam et disciplinam bonam coram Deo et hominibus. Coram Dnam bonam, qui usu virtutum jugi promeretur a Domino, ut per dies detur, pariterque exemplum vivendi proximis exhibeat.-- Habe fiduciam in Domino ex toto corde tuo, etc. Nec mettuae, in omnibus viis tuis cogita illum, et ipse diriget gressus tuos.
Abbreviated transcription (Latin):
feliciter maneret : at cũ peccaret. exterminaret᷑ ab hostib. fili
a dõ auxilium eẽ flagitandũ. Et congruo satis ordine postquã
choercult ã crudelitate. postꝗͣ a luxuria castigauit : ornat ac¬
tib bonis quẽ instruit. Longitudinem enĩ dierum & annos uite &
pacẽ apponent tͥ. Ne imposita preceptoꝵ custodia turbaret audi¬
entẽ : premisit p̃mia certa. & sic enumerat precepta. Longitu¬
dine enĩ dierum. lucẽ sempiternã: annis uitȩ transcensum mor¬
talitatis huiꝰ: augmento pacis. ipsum nactȩ beatitudinis statũ
designat. de qua dicit ysaias. Multiplicabit᷑ ens imꝑiũ: & pacis
ñ erit finis. S & priori di populo etiã in presenti datum ẽ: ut es
legi dĩ obediret longo tempore in pacis quiete uiueret. sẜs iscdia &
eas giitt̾i tuo: et describe in tabulis cordis tui. Ingueture orga¬
nũ uocis: in tabulis cordis. latitudinẽ insinuat cogitationis. Sit

Expanded text:
feliciter maneret, at cum peccaret exterminaretur ab hostibus. CAPUfeliciter maneret, at cum peccaret exterminaretur ab hostibus. CAPUa Deo auxilium esse flagitandum, et congruo satis ordine postquam coercuit a crudelitate, postquam a luxuria castigavit, ornat actibus bonis quem instruit. Longitudinem enim dierum, et annos vitae, et pacem apponent tibi. Ne imposita praeceptorum custodia turbaret audientem praemisit praemia certa, et sic enumeravit praecepta, longitudine enim dierum lucem sempiternam, annis vitae transcensum mortalitatis hujus, augmento pacis ipsum nactae beatitudinis statum designat. De qua dicit Isaias: Multiplicavit ejus imperium, et pacis non erit finis ; sed et priori Dei populo etiam in praesenti datum est, ut cum legi Dei obediret, longo tempore in pacis quiete viveret. Misericordia et eas gutturi tuo, et describe in tabulis cordis tui. In gutture organum vocis, in tabulis cordis latitudinem insinuat cogitationis. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
tur ab ea quidam quidẽ aꝑto ipsius ȩccłe uidieio. ut sẏmon. arraᷤ.
& porphirius: quidã uero in secreto inuisibilis iudicis. ut innume¬
ri etiam eorũ qui hominib boni uident᷑. Impios enĩ. aꝑtos apo¬
statas dicit: at iniq agentes. om̃s qui ꝑceptis fidĩ sacramentis
ab enis castitate aliquomodo degenerant. Utriq autẽ in retributi¬
one futtura de uiuentiũ terra ꝑdentur : qr ñ habitabit iuxta dñn
malignꝰ. neq ꝑmanebt̾ inristi ante ocłos eius: & recte quia de
malorũ bonoꝵq uiis multa predixit. de utriusq fine in concly¬
sione subiunxit: quomͦ & in precedente parabola qua latronũ
consortia uetabat fecerat. dicens de fine malorũ. & ꝓsꝑitas stulto¬
rum ꝑdet illos: dicens de bonorũ: qui autẽ me audierit absq t̾¬
bore quiescet. Posst̾ uersus de quib nouissime disputauimꝰ. de
antiquo ui ppło ita intelligi. quia cũ recte uiueret. in terra sua

Expanded text:
tur ab ea, quidam quidem aperto ipsius Ecclesiae judicio, ut Simon, Arius et Porphyrius: quidam vero in secreto invisibilis judicis, ut innumeri etiam eorum, qui hominibus boni videntur, impios enim apertos apostatas dicit, at inique agentes omnes qui, perceptis fidei sacramentis, ab ejus castitate aliquo modo degenerant. Utrique autem in futura retributione de viventium terra perdentur, quia non habitabit juxta Dominum malignus, neque permanebunt injusti ante oculos ejus. Et recte, quia de bonorum malorumque viis multa praedixit, de utriusque fine in conclusione subjunxit, quomodo et praecedenti parabola, qua latronum consortia rum perdet illos, dicens de bonorum, qui autem me audierit absque terrore quiescet. Possunt versus de quibus novissime disputavimus, de antiquo Dei populo ita intelligi, quia cum recte viveret, in terra sua
Abbreviated transcription (Latin):
rũ utraq uirtus coniuncta : ꝑfectũ reddit hominẽ. S hoc
inter utrũq uersum distat: qđ in illo dñs quia uistos in pre¬
senti certantes adiuuet : in isto quia uictores in futuro coron&
indicatur. Terrȩ uͦ nomine. eccłã designatur: quȩ spiritalẽ¬
do fructum germinare consueuit. In qua iusti habitant &
ꝑmanent : qr ã consortio eius nec morte separant᷑: s termina¬
ta hac uita ad illam eius partẽ quȩ cũ xꝑo in cęlis regnat ꝑue
niunt. Impii uͦ de terra ꝑdentur: & qui inique agunt aufe¬
rentur ex ea. Possunt hȩc ñ de cunctis genera liter reꝓbis di¬
cta accipi. s de illis specialiter qui ad terram dñi id est ec¬
clesiã ꝑtinere uidebantur: & tam̃ exigentib meritis auferũ.¬
N

Expanded text:
rum utraque virtus conjuncta perfectum reddit hominem. Sed rum utraque virtus conjuncta perfectum reddit hominem. Sed inter utrumque versum distat quod in illo Dominus, quia justos in praesenti certantes adjuvet, et in isto, quia victores in futuro coronet, indicatur. Terrae quippe nomine Ecclesia designatur, quae spiritualem fructum Deo germinare consuevit, in qua justi habitant et permanent, quia a consortio ejus, nec morte separantur, sed terminata hac viniunt. Impii vero de terra perdentur, at qui inique agunt auferentur ex ea. Possunt haec non de cunctis generaliter reprobis dicta accipi, sed de illis specialiter qui ad terram Domini, id est, Ecclesiam pertinere videbantur, et tamen exigentibus meritis auferun
Abbreviated transcription (Latin):
accipi: om̃s qui ingrediuntur ad eam. id ẽ ad meretricem.
fiue aad domũ eiuis. ñ reuertentur: quia quantũ attinet ad na¬
turam iniqua sua uoluntate deprauat᷑a. recursum ꝑ semet ip¬
sam ñ habet. s ꝑ dĩ grãm qua adiuuatur & instauratur sut¬
semitas uitȩ apprehendat. Designatum est enĩ hoc dicto pondᷤ
iniquitatis: ut cũ reuertitur quis. ñ sibi tribuat s gr̃ȩ di. ñ
rum custodias. Uiam bonã. unitatem dicit recte fidĩ: de qua do¬
minꝰ ait. Ego sum uia. & alibi. Nemo potest uenire ad patr̃ẽ:
ñ ꝑ me. Calles autẽ iustors: multifaria scõrum ex empla nomit
Pendet hic uersiculus ex eo qđ supra dictũ est. prudentia serua¬
bit te. sicut & illud. ut eruaris a muliere aliena. Qͥ enĩ rec¬
simplicitas sine rectitudine. dissoluta est & stulta: recłitudo
autem sine simplicitate. austera nimirũ existit & dura. Ue¬

Expanded text:
accipi, omnes qui ingrediuntur ad eam, id est, ad meretricem, accipi, omnes qui ingrediuntur ad eam, id est, ad meretricem, sive ad domum ejus, non revertentur, quia quantum attinet ad naturam iniqua sua uoluntate deprauatam, recursum per semet ipsam non habet, sed per dei gratiam, qua adiuuatur et instauratursemitas vitae apprehendat. Designatum est enim hoc dicto pondus iniquitatis, ut cum revertitur quis non sibi tribuat, sed gratiae Deirum custodias. Viam bonam unitatem dicit rectae fidei, de qua Dominus ait: Ego sum via , et alibi: Nemo potest venire ad Patrem nisi per me . Calles autem justorum multifaria sanctorum exempla nominat. Pendet hic versus ex eo quod supra dictum est, prudentia servabit te, sicut et illud, ut eruaris a muliere aliena. Qui enim recsimplicitas sine rectitudine dissoluta est et stulta, rectitudo autem sine simplicitate, austera nimirum existit et dura; ve
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitam: quia uitã ꝑdidit beators. Qd̃ contra origenianos
ꝓprie dictum ẽ. qui hereticis. meretricib. cunctisq flagitioꝵ
turbis. & insuꝑ ipsi diabolo atq angłis eius. post in numera
licet expleti uniuersalis iudicii temꝑora. remissionẽ scelerũ
uitamq ac regnum ꝓmittunt in cęlis: male intelligentes illd̃
y saiȩ. Et claudentur impii in carcerẽ: & post multos dies
uisitabunt᷑ quasi post multa tempora terminati iudicii sal¬
uandos dixerit impios: cũ ille econtra nullam salitẽ eis tri¬
buat: s eos qui hoc temꝑore mortui ꝓ enormitate flagitioꝵ
claudi merentur in carcere pęnarũ. tempore resurrectionis
ad modicũ uisitandos significet: tantũ ut receꝑtis corporib.
in uidicio grauiꝰ damꝑnentur : & continuo post iudiciũ atro¬
ciorib ꝑpetuo recludant᷑ in pęnis quãuis & ita recte pot̃

Expanded text:
ad viam quae vitam petat beatorum. Quod contra Origenianos ad viam quae vitam petat beatorum. Quod contra Origenianos proprie dictum est, qui haereticis meretricibus cunctisque flagitiorum turbis, et insuper ipsi diabolo atque angelis ejus post innumera licet expleti universalis judicii tempora, remissionem scelerum, vitamque ac regnum promittunt in coelis. Male intelligentes illud Isaiae: Et claudentur impii in carcere, et post dies multos visitabuntur , quasi post multa tempora terminati judicii salvandos dixerit impios, cum lle e contra nullam cis salutem tribuat, sed eos qui hoc tempore mortis per enormitatem flagitiorum, claudi merentur in carcere poenarum, tempore resurrectionis ad modicum visitandos significet, tantum ut receptis corporibus in judicio gravius damnentur, et continuo post judicium atrocioribus perpetuo recludantur in poenis. Quamvis etiam ita recte potest
Abbreviated transcription (Latin):
O eñis conuersatio adultere: ad interitũ aducit. & quãuis blanda uiãt¬
tur ac mansueta. ñ minorem sentiet in fine uindicta: quã qui latri¬
cinando aꝑce ipiecati famulant᷑. Potest domtis adultere ipsars
caro in qua turpitudimni ac luxuriȩ substernit᷑ accipi: que nouis¬
sumni tẽpore udicii. ñ aduitam. s ꝑpetuam resurget ad mortem
S & hereticoꝵ domus. ꝙ suꝑ harenam construit᷑. etiam cũ stare ui¬
detur uergit in casum: suisq crementis quasi quibusdã semitis
ad impioꝵ consortia. id est. ad sꝑuum tendit tormenta malignoꝵ
Qm̃s qui ingrediuntur ad eam ñ reuertent᷑ : nec apprehendent semĩ¬
tas uitȩ. Ad eam. ad mortẽ dicit: ñ ad mulierem. Pocest enĩ
qui adulterȩ mixtus est dũo uiuante reuerti: ac uitã peni¬
tendo mereri. Potest qui heresy pollutus ẽ: resipiscendo redire
ad salutem. At qui semel et̾na morte raptus est. numꝗͣ rediet

Expanded text:
Omnis conversatio adulterae ad interitum ducit, et quamvis blanda videOmnis conversatio adulterae ad interitum ducit, et quamvis blanda videtur ac mansueta, non minorem sentiet in fine vindictam, quam qui latrocinando apertae impietati famulantur. Potest domus adulterae ipsa ejus caro in qua turpitudini ac luxuriae substernitur, accipi, quae novissimi tempore judicii non ad vitam, sed perpetuam resurget ad mortem. Sed et haereticorum domus quia super arenam construitur, etiam cum stare videtur, vergit in casum, suisque crementis quasi quibusdam semitis ad impiorum consortia, id est, ad spirituum tendit tormenta malignorum. Omnes qui ingrediuntur ad eam, non revertentur, nec apprehendent semitas vitae. Ad eam ad mortem dicit, non ad mulierem, potest enim qui adulterae mixtus est, Domino juvante, reverti ac vitam poenitendo mereri: potest qui haeresi pollutus est resipiscendo redire ad salutem. At qui semel aeterna morte raptus est, nunquam rediet
Abbreviated transcription (Latin):
loco ubi ait. Filimi si susceꝑis sermones meos: & mandata mea ab¬
sconderis penes te. Potest autẽ ꝑmulierem extraneam hereticoꝵ
titudinis & linguȩ blandimentis. corda deciꝑe in nocentiũ solet.
psalmista testante. Molliert̾ sermones suos suꝑ oleũ: & ipsi st̃ iã¬
cula. & reliquit ducem pubertatis suȩ : & pactidi sui oblita est
atet de adultera qr primũ uirum relinquit & pacti đi sui obli¬
uiscit᷑: eius nimirũ qđ cũ uiro suo dño teste tempore nuptiars̃
pepigit. quia fidem castitatis sibi alterutrũ seruarent. Patet¬
& de mente heretica quia reliquit doctorẽ a quo fidem ȩccłȩ didi¬
cerat. & oblita est pacti di sui: hoc est fidei ipsius dñicȩ q̃ in sym¬
bolo continet᷑. quam se die baptismatis seruaturã esse ꝓmisit. In¬
elinata est enĩ ad mortem domꝰ eius: & ad inferos semitȩ ipsius

Expanded text:
loco ubi ait: Fili mi, si susceperis sermones meos, et mandata mea abloco ubi ait: Fili mi, si susceperis sermones meos, et mandata mea absconderis penes te. Potest autem per mulierem extraneam haereticorum nnocentium solet. Unde Psalmista: Mollierunt sermones suos super oleum, et ipsi sunt jacula . Et reliquit ducem pubertatis suae et pacti sui oblita est. Patet de adultera, quia virum primum reliquit et pacti Dei obliviscitur, ejus nimirum quod cum viro suo, Domino teste, tempore nuptiarum pepigit, quia fidem sibi castitatis alterutrum servarent. Patet et de mente haeretica, quia reliquit doctorem, a quo fidem Ecclesiae didicerat, et oblita est pacti Dei sui, hoc est, fidei ipsius dominicae, quae in Symbolo continetur, quam se die baptismatis servaturam esse promiserat. Inclinata est enim ad mortem domus ejus et ad impios semitae ipsius.
Abbreviated transcription (Latin):
mala facientes exultant: quia ꝑ uias tenebrosas ambtilant
& nesciunt quo eunt. Si enĩ quia ad pęnã tendunt asoicerett.
gressum utiq chohiberent: noxiamq lȩtitiam salubri fletu ca¬
stigarent. Ut eruaris a muliere aliena & ab extranea: q̃ mollit
sermones suos. Pendet hic uersus a suꝑiorib. ubi dictum fuerat̾.
prudentia seruabit te: & ẽ sensus. Prudentia seruabit te: ut s¬
ruaris a muliere aliena. Quia gͦ prius salomon auditorem suũ
quẽ sapientiam docere satagit. ammonuit ne latronib iungeret᷑
ne si uideret furem curreret simul cũ eo. s recte ac simpliciter
incederet: nc̃ admonet ne cũ adulteris portionẽ suam ponat.
De quib & hoc qđ supra dicit᷑. ut eruaris de uia mala. ab homine
qui ꝑuersa loquit᷑: potest specialiter intelligi. Quȩ enĩ ꝑuersi¬
or locutio: quã ad stupra suaderi: Qđ capitulũ incipit ã

Expanded text:
mala facientes exultant, quia per vias tenebrosas ambulant, mala facientes exultant, quia per vias tenebrosas ambulant, et nesciunt quo eant. Si enim, quia ad poenam tendunt, aspicerent, gressum utique cohiberent noxiamque laetitiam salubri fletu castigarent. Ut eruaris a muliere aliena et ab extranea quae mollit sermones suos. Pendet hic versus a superioribus ubi dictum fuerat, prudentia servabit te. Et est sensus: Prudentia servabit te ut eruaris a muliere aliena, quia ergo prius Salomon auditorem suum quem sapientiam docere satagit, admonuit, ne latronibus jungeretur, ne si videret furem, simul curreret cum eo, sed recte ac simpliciter incederet; nunc admonet ne cum adulteris portionem suam ponat, de quibus et hoc quod supra dicitur, ut eruaris de via mala ab homine qui perversa loquitur, potest specialiter intelligi. Quae enim perversior locutio, quam ad stupra suaderi, quod capitulum incipit a
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. dicit. Utrasq autẽ sapientia seruat: ut in quocũq uir-¬
tutũ gradu rectos iuuet ac simꝑlices. Consiliũ custodiet te.
& prudentia seruabit te. ut eruaris de uia mala. ab homi¬
ne qui ꝑuersa loquit᷑. Uiam malã. oꝑa iniqua: hominẽ ꝑuer¬
sa loquentẽ. doctores dicit inique oꝑationis. Uiam malã inquã
uocat eoꝵ qͥ dicunt: ueni nobiscũ. insidiem᷑ sanguini. Peruer¬
sa loquentẽ: eum qͥ au tor ẽ huiꝰ suasionis. Qͥ relinquunt iter
rectũ: & ambulãt ꝑ uias tenebrosas. Pulchre itineri recto uias
tenebrosas opposuit: qr nimirũ iter rectȩ actionis in luce ꝑagi¬
tur: atq ad suꝑne lucis gaudia ducit. At sicut dñs ait. om̃ĩ
qui male agit odit lucẽ. & ñ uenit ad lucẽ. ut ñ arguantur
oꝑa eiꝰ. & talis finẽ exteriorib sortietur in tenebr̃is. &ͥ le¬
tantur cum male fecerint: & exultant in rebis pessimis. Id̃e

Expanded text:
sunt, dicunt. Utrasque autem sapientia servat, ut in quocunque virsunt, dicunt. Utrasque autem sapientia servat, ut in quocunque virtutum gradu rectos juvet ac simplices. Consilium custodiet te et prudentia servabit te, ut eruaris de via mala ab homine qui perversa loquitur. Viam malam, opera iniqua, hominem perversa loquentem, doctores dicit iniquae operationis. Viam malam iniquam vocant qui dicunt, veni nobiscum, insidiemur sanguini, perversa loquentem eum qui hujus auctor est suasionis. Qui relinquunt iter rectum et ambulant per vias tenebrosas. Pulchre itineri recto vias tenebrosas opposuit, quia nimirum iter rectae actionis in luce peragitur, atque ad lucis supernae gaudia ducit. At, sicut ait Dominus, omnis qui mala agit, odit lucem, et non venit ad lucem, ut non arguantur ejus opera , et talis finem exterioribus sortietur in tenebris. Qui ltantur cum male fecerint, et exultant in rebus pessimis. Ideo