comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inchoat᷑ illic sine sine ꝑficit᷑. quando
& supernorũ ciuiũ & ipsius dm prȩ¬
sentia non ꝑ speculũ & in enigmate¬
m sicut nunc sed facie ad faciẽ
iudebitur. Unde recte de ea sub
Typo discipuli quẽ diligebat. quemq
supra pectus suũ fecit discũbere dicit
irie. sic eũ uolo manere donec ueniã
Acsi aꝑte dicat. Nolo gustũ specula¬
tiue suauitatis quã maxime in scĩs
meis diligo sperantib in protectione
alarũ mearũ. inebriatis ab ub̾tate
domꝰ meȩsicut laboriose usũ actioniᷤ
lȩti conditione finire. sed post mortẽ
sublimius me apparente. Atq in meȩ
conspectu maiestatis illos perducente
ꝑfici. Sequit᷑. Hic est discipulus ille.
qui testimoniũ perhbet de his. et
scripsit hȩc. & scimꝰ quia uerum est
testimoniũ eius. Idm mani¬
feste beatꝰ iohannes suã personã desig¬
nat ex officio. quã designare uitat᷑
ex uocabulo. Non autẽ prętereunt᷑

Expanded text:
inchoatur, illic sine fine perficitur, quando inchoatur, illic sine fine perficitur, quando et supernorum civium et ipsius Domini praesentia non per speculum et in aenigmate, sicut nunc, sed facie ad faciem videbitur. Unde recte de ea sub typo discipuli quem diligebat, quemque supra pectus suum fecit discumbere, dicit Dominus: Sic eum volo manere donec venio. Ac si aperte dicat: Nolo gustum speculativae suavitatis, quam maxime in sanctis meis diligo, sperantibus in protectione alarum mearum, inebriatis ab ubertate domus meae, sicut laboriosae usum actionis lethi conditione finiri, sed post mortem sublimius me apparente, atque in meae conspectum majestatis illos perducente perfici. Sequitur: Hic est discipulus ille qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Et scimus quia verum etestimonium ejus. Jam manifeste beatus Joannes suam personam designat ex officio, quam designare vitat ex vocabulo. Non autem praetereunter
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ exprimit actiuȩ conuersati¬
onis. quȩ tẽptationũ solet igne ꝓbari
Unde alibi de ea dicit aꝑtius. Beati
qui ꝑsecutionẽ patiuntur propter
iustitiam. Cui recte subiungit dicens
sequere me : quia nimirũ iuxta eiꝰdẽ
petri uocẽ xp̃s passus est pro nobis
relinquens nobis exempłu ut sequam᷑
uestigia euis. Qđ autẽ dicit de iohan¬
ne sic eũ uolo manere donec ueniam:
statũ contẽplatinȩ uirtutis insinuat
quȩ non ꝑ mortẽ fimenda ut actiua.
sed post mortẽ est ꝑfectius dño ueni¬
enda cõplenda Actinus nãq labor
cũ morte deficit. mercede pꝰ mortẽ
accepturꝰ ȩternã. Quis enĩ in illa uita
panẽ esurienti dat. ubi nemo esurit:
Quis aquã sitienti ubi nemo sitit: Quis
mortuũ sepelit. ubi terra uiuentiũ est:
nullus miser inuenit᷑ : Actionis ergo
ibi labor nullus. sed solus prȩteritȩ
actionis ꝑpetuus remanet fructus
Speculatiua autẽ felicitas quȩ hic

Expanded text:
tionem exprimit activae conversatitionem exprimit activae conversationis, quae tentationum solet igne probari. Unde alibi de ea dicit apertius: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam . Cui recte subjungit dicens: Sequere me. Quia nimirum juxta ejusdem Petri vocem: Christus passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Quod autem dicit de Joanne, Sic eum volo manere, donec venio, statum contemplativae virtutis insinuat, quae non per mortem finienda ut activa; sed post mortem est perfectius Domino veniente complenda. Activus namque labor cum morte deficit, mercedem post mortem accepturus aeternam. Quis enim in illa vita panem esurienti dat, ubi nemo esurit? quis aquam sitienti, ubi nemo sitit? quis mortuum sepelit, ubi terra viventium est? nullus miser invenitur? Actionis ergo ibi labor nullus, sed solus praeteritae actionis perpetuus remanet fructus. Speculativa autem felicitas, quae hic
Abbreviated transcription (Latin):
rum cõpunctione assuefactꝰ. a cunctiꝰ
mundi negotus uacare. & in sola di¬
intendere didicerit. gaudiũq ꝑpe¬
tuae beatitudinis qđ infutura ꝑcep¬
turus est uita. etiã in pręsenti cȩperti
ardent᷑ desiderando prȩgustare. &
aliquando etiã quantũ mortalibus
fas est in excessu m̃tis speculando
sublimiter. Nec autẽ uita diuinae
speculationis illos maxime recipit.
qui post longa monasticȩ rudim̃ta
uirtutis secreti ab hominib degere
norunt. eo liberiorẽ ad cęlestia
meditanda animũ habentes. quo a
terrenis separatũ tumultibus. Namq
actiua ñ solis in cęnobio monachis
sed & cuncto ut diximꝰ popło cł̃i ge¬
neraliter ingredienda ꝓponit᷑. Etqui
positũ. pro excellentis culmine grãe
constat in utraq uita fuisse ꝑfectũ:
attam̃ una uita per petrũ. alia desig¬
natur per iohannẽ In eo enĩ qđ ait
petro dñs extendes manꝰ tuas & alius
te cinget & ducet quo ñ uis: ꝑfecᷤ

Expanded text:
rum compunctione assuefactus, a cunctis rum compunctione assuefactus, a cunctis mundi negotiis vacare, et in sola diintendere didicerit, gaudiumque perpetuae beatitudinis quod in futuro percepturus est, vita etiam in praesenti coeperit ardenter desiderando praegustare, et aliquando etiam, in quantum mortalibus fas est, in excessu mentis speculando sublimiter evolare. Haec autem vita divinae speculationis illos maxime recipit qui post longa monasticae rudimenta virtutis secreti ab hominibus degere norunt, eo liberiorem ad coelestia meditanda animum habentes, quo a terrenis separantur tumultibus. Namque activa non solis in coenobio monachis, sed et cuncto, ut diximus, populo Dei generaliter ingredienda proponitur. Et quipositum, pro excellentis culmine gratiae constet in utraque vita fuisse perfectum, attamen una vita per Petrum, alia designatur per Joannem. In eo etenim quod ait Petro Dominus, Extendes manus tuas, et alius te cinget
Abbreviated transcription (Latin):
duas aeccłȩ uitas quib in pręsenti
exercet᷑. actiuã scilicet & contẽplati¬
uã designatas accipere. Quarũ actiua
cõmunis popło dĩ uiuendi est. Ad
contẽplatiuã uero ꝑ pauci & in hoc
insistere laboribus. & prius quidem
seipsũ ab hoc scło immaculatũ custodire.
ris menbra ab om̃i inquinam̃to culpę
tẽptantis continere. ac diuinis ꝑpetuo
subiugare seruitus. deuide etiã ꝓrimi
necessitatib iuxta uires occurrere.
esurienti cibũ. potũ sitienti. algenti
uestitũ ministrando. egenos uagosq
um sepeliendo. eripiendo in opem de
manu fortioris eiꝰ. egenũ & pauperẽ
a rapientib eũ. sed & erranti uiam
ueritatis ostendendo. ac cęteris se
mancipando fraternȩ dilectionis obse¬
quiis. insuꝑ & usq ad mortẽ ꝓ iusti¬
tia certando. Contẽplatiua autem
uita est. cũ longo quis bonȩ actioniᷤᷤ
exercitio edoctus. dutinȩ orationis
dulcedine instructus. crebra lacrima¬

Expanded text:
duas Ecclesiae vitas quibus in praesenti duas Ecclesiae vitas quibus in praesenti exercetur, activam scilicet et contemplativam, designatas accipere, quarum activa communis populo Dei via vivendi est. Ad contemplativam vero perpauci, et in hoc insistere laboribus, et prius quidem seipsum ab hoc saeculo immaculatum custodire, ris caetera ab omni inquinamento culpae tentantis continere, ac divinis perpetuo subjugare servitus. Deinde etiam proximi necessitatibus juxta vires succurrere, esurienti cibum, potum sitienti, algenti vestitum. Ministrando egenis, vagosqueum smanu fortioris ejus, egenum et pauperem a rapientibus eum; sed et erranti viam veritatis ostendendo, ac caeteris se mancipando fraternae dilectionis obsequiis, insuper et usque ad mortem pro justitia certando  Al., decertando. Contemplativa autem vita est, cum longo quis bonae actionis exercitio edoctus, diutinae orationis dulcedine instructus, crebra lacryma
Abbreviated transcription (Latin):
ubi humano licet destitutus solatio.
diuinȩ tam̃ uisionis & allocutionis
meruit crebra consolatione releuari
Deniq ibidẽ apocalypsin quã ei dñs
de. statu ȩccłae prȩsenti uel futuro
reuelauit manu sua conseripsit. Unde
constar ꝓmissionẽ sic manendi donec
ueniret᷑ dñs non eo ꝑtinere qđ sine
labore certaminis uicturꝰ in mundo.
sed illo potius qđ sine labore passi¬
onis transiturꝰ esset e mundo. Sicut
enĩ in patrũ litteris inuenimꝰ cum
longo confectus senio sciret immi
onũ ac missarũ celebrationẽ. ultimũ
eis ualefecit. deinde descendens i
defossũ sepulturȩ suȩ locũ facta
oratione appositꝰ est ad patres suos
tam liber a dolore mortis. quam a
corruptione carnis inuenit᷑ aliemis
Atq ita cõpleta est ueridica saluatoriᷤᷤ
sententia. quia sic eũ uoluerit manere
donec ipse ueniret. Possumꝰ autem
mystice in his quȩ petro & iohanni
a dño prȩdicta atq in eis sunt gesta.

Expanded text:
ubi humano licet destitutus solatio, ubi humano licet destitutus solatio, divinae tamen visionis et allocutionis meruit crebra consolatione relevari. Denique ibidem Apocalypsin, quam ei Dominus de statu Ecclesiae praesenti, vel futuro revelavit, manu sua conscripsit. Unde constat promissionem sic manendi, donec veniret Dominus, non eo pertinere quod sine labore certaminis victurus in mundo, sed illo potius, quod sine dolore passionis transiturus esset de mundo. Sicut enim in Patrum litteris invenimus, cum longo confectus senio, sciret imminonum ac missarum celebrationem, ultimum eis vale fecit: deinde descendens in defossum sepulturae suae locum, facta oratione, appositus est ad patres suos tam liber a dolore mortis, quam a corruptione carnis invenitur alienus. Atque ita completa est veridica illa Salvatoris sententia, quia sic eum vodonec ipse veniret. Possumus autem mystice in his quae Petro et Joanni a Domino praedicta atque in eis sunt gesta,
Abbreviated transcription (Latin):
donec ueniã. quid ad te. Non ergo
putandũ quia discipulus ille non sit
mortius in carne. quia nec dñs hoc de
illo futurũ prȩdixit. & psalmista ait.
quis est homo qui uiuit & ñ uidebit
mortẽ. sed ita potius intelligendũ qđ
cȩteris xp̃i discipulis ꝑ passionẽ consũ¬
non quia non & ipse multos antea labori
ꝓ dño pressurasq maloꝵ. tolerauerit. sed
quia ultimũ in pace seniũ fierit. ut pote
aeccłiis xp̃i per asiam quã regebat iam
longe lateq fundatis. Namet in actib
a conspectu concilii. qm̃ digni habiti
sunt pro nomine itłu contumeliam
pati. Et a domiciano cesare in feruen¬
tis olei dolium missus in ęccłastica
narratur historia. Ex quo tam̃ diumna
se ꝓtegente gr̃a tam intactus exut.
quam suerat a corruptione concupi¬
scentie carnalis extraneus. Nec mul¬
topost ab eodẽ principe ꝓpter insu¬
perabilẽ euangelitandi cõnstantiam
in pathinos insuła exilio relegatur.

Expanded text:
donec venio, quid ad te? Non ergo donec venio, quid ad te? Non ergo putandum, quia discipulus ille non sit mortuus in carne, quia nec Dominus 647 hoc de illo futurum praedixit. Et Psalmista ait: Quis est homo, qui vivit, et non videbit mortem ? Sed ita potius intelligendum quod caeteris Christi discipulis non quia non et ipse multos antea labores pro Domino pressurasque malorum toleraverit, sed quia ultimum in pace senium finierit; ut pote ecclesiis Christi per Asiam quam regebat, jam longe lateque fundatis. Nam et in Actibua conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati ; et a Domitiano Caesare in ferventis olei dolium missus in ecclesiastica narratur historia; ex quo tamen divina se protegente gratia, tam intactus exierit, quam fuerat a corruptione concupiscentiae carnalis extraneus. Nec multo post ab eodem principe, propter insuperabilem evangelizandi constantiam, in Pathmos insulam exsilio relegatur,
Abbreviated transcription (Latin):
fluenta doctrine cęlestis quę nobis ruc¬
taret hauserit. Sequitur. Hunc ergo
cum uidisset petrus : dicit iÑ. Dñe.
hic autẽ quid: Quia se beatus petrus
audierat per passionẽ erncis clarifica¬
turum esse dm̃: uoluit etiam de fr̃e &
condiscipulo cognoscere qua esset ipse
morte perpetuã transiturus ad uitam
Non inquit eũ per passionẽ martyru
uobo consũmari. sed absq uolentia ꝑse¬
cutoris diẽ expectare nouissimũ. quando
ipse ueniens eũ in aeternȩ beatitudiniᷤ
mansione recipia. Et quid hoc ad te :
Iu tantũ crucis patibulũ subeundo mea
te uestigia sequi debere mem̃to Et quidẽ
hanc dñi responsionẽ fr̃s tunc tẽporis
ita tractabant. quasi iohannes numquã
esset moriturꝰ. Quod non ita esse intelli¬
gendũ ipse ioħs addmonere curauit. qͥ
cum pręmisisset exisse sermonẽ istum
inter fr̃s quia discipulꝰ ille ñ moritur
sollerter adiecit atq ait. Et non dixit

Expanded text:
fluenta doctrinae coelestis, quae nobis rucfluenta doctrinae coelestis, quae nobis ructaret, hauserit. Seqcum vidisset Petrus, dicit Jesu, Domine, hic autem quid? Quia se beatus Petrus audierat per passionem crucis clarificaturum esse Deum, voluit etiam de fratre et condiscipulo cognoscere qua esset ipse morte perpetuam transiturus ad vitam.Non, inquit, eum per passionem martyrii volo consummari, sed absque violentia persecutoris diem exspectare novissimum, quando ipse veniens eum in aeternae beatitudinis mansione recipiam. Et quid hoc ad te? Tu tantum crucis patibulum subeundo mea te vestigia sequi debere memento. Et quidem hanc Domini responsionem fratres tunc temporis ita tractabant, quasi Joannes nunquam esset moriturus. Quod non ita esse intelligendum ipse Joannes admonere curavit, qui cum praemisisset exisse sermonem istum inter fratres, quia discipulus ille non moritur, solerter adjecit atque ait: Et non dixit
Abbreviated transcription (Latin):
tradet me. responderit ille. discipuł
innuente petro ut interrogaret &
diceret ei. dne quis est. Aitꝰ dñs. Ille
est inquit dñs. cui ego intinctũ panẽ
porrexero. Qđ autem discipulus ille
supra pectus magistri recubuit: non
prȩsentis solũmodo dilectionis. sed &
futuri erat signũ mysterii Figurabat᷑
enĩ iam tunc euangeliũ qđ idẽ disci¬
pulus erat scripturus. uberius atq altiꝰ
cȩteris sacrȩ scripturȩ paginis archana
diuine maiestatis comprehensurus
Quia enĩ in pectore itĩu sunt om̃s thes¬
auri sapientiȩ & scientiȩ absconditi: me¬
rito supra pectus erus recubat. quen
iaiore cȩteris sapientiȩ & scientiȩ singu¬
laris munere donat Cȩteros quippe
euangelistas nouimꝰ plura de miraculis
nr̃i saluatoris pauciora de diuinitate
locutos. ioħs autẽ ꝑpauca de humanis
scribens actib potius se exponendis
diuinȩ nature indidit archanis. paten¬
ter insinuans quanta de pectore iNu

Expanded text:
tradet me, responderit ille discipulus, tradet me, responderit ille discipulus, innuente Petro ut interrogaret, et dixerit ei: Domine, quis est? Ait Dominus: Ille est, inquit, cui ego intinctum panem porrexero. Quod autem discipulus ille super pectus magistri recubuit, non praesentis solummodo dilectionis, sed et futuri erat signum mysterii; figurabatur etenim jam tunc Evangelium, quod idem discipulus erat scripturus, uberius atque altius caeteris sacrae Scripturae paginis arcana divinae majestatis esse comprehensurum. Quia enim in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi , merito super pectus ejus recubat, quem majore caeteris sapientiae et scientiae singularis munere donat. Caeteros quippe evangelistas novimus plura de miraculis nostri Salvatoris, pauciora de divinitate locutos: Joannes autem perpauca de humanis scribens actibus, potius se exponendis divinae naturae indidit arcanis; patenter insinuans quanta de pectore Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Sed hunc prȩ cȩteris diligit.
qui uirgo electus ab ipso. uirgo in ȩiũ
eum de nuptus uolentem nubere
uocauerit. & ꝓpterea quẽ a carnali
uoluptate retraxerat : potiore sui
amoris dulcedine donauit. Deniq
huic moriturꝰ in cruce matrem suam¬
cõmendanit. ut uirginẽ uirgo seruar&
& ipso post mortẽ ac resurrectionem
cȩlos ascendente non deesset eiꝰ genitrici
filius. cuius casta uita castis eiꝰ tueretur
obsequiis. Ponit & aliud suȩ personȩ
beatꝰ iohannes indiciũ. subiungens qui
& recubuit in cęna super pectus enis &
dixit. dñe quis est qui tradet te Hoc
quomͦ gestũ sit: superiora huiꝰ euangłi
loca plenius ostendunt. quia uidelicet
in cęna quã ultimã ante passionẽ cũ
discipulis saluator habuit. in qua eꝙ
pedes lauit cisq corporis ac sanguiniᷤᷤ
pulus ille quẽ diligebat supra pectus
eius recubuerit. Et cũ dixisset eis am̃
amen dico uobis quia unius ex uobis

Expanded text:
mea . Sed hunc prae omnibus diligit mea . Sed hunc prae omnibus diligit qui, virgo electus ab ipso, virgo in aevum eum de nuptiis volentem nubere vocaverit; et propterea, quem a carnali voluptate retraxerat, potiore sui amoris duhuic moriturus in cruce matrem commendavit suam, ut virginem virgo servaret: et ipso post mortem et resurrectionem coelos ascendente, non deesset ejus genitrici filius, cujus casta vita ejus castis tueretur obsequiis. Ponit et aliud suae personae beatus Joannes indicium subjungens: Qui et recubuit in coena super pectus ejus, et dixit: Domine, quis est qui tradet te? Hoc quomodo gestum sit, superiora hujus Evangelii loca plenius ostendunt: quia videlicet in coena, quam ultimam ante passionem cum discipulis Salvator habuit, in qua eorum pedes lavit, eisque corporis et sanguinis pulus ille, quem diligebat, super pectus ejus recubuerit; et cum dixisset eis: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis
Abbreviated transcription (Latin):
pulus quẽ diligebat itĩc. Neq enum
arcendũ se a consectatu xp̃i putabat.
qͥ non minore se gr̃a dilectioniᷤ a xp̃o
complexũ nonerat. Neq incredibile
est ideo utrũq discipulũ corporali
gressu uestigia dm̃ secutũ. quia neccłn
intellererant quid signisicauerit in eo
qđ petrũ se sequi precepit. Notum
autem noni ur̃ȩ fraternitati quis sit
ille discipulus quẽ diligebat itĩc
ohannes uidelicet ipse cuius hodie
natalicia festa celebramꝰ qui hoc serp¬
sit enangeliũ. atq ideo suã ꝑsonam
maluit indiciis rerũ accedentium quã
ꝓprio designare uocabulo. Diligebat
autẽ eum iñc non exceptis çȩteris
singulariter solũ. sed prȩ ceteris quos
diligebat familiarius unũ. quẽ. speci¬
alis prȩrogatiua castitatis ampliori
dilectione fecerat dignũ. Om̃s quippe
se diligere probat quib ante passionẽ
loquitur. sicut dilexit me pater et
ego dilexi uos. Manete in dilectione

Expanded text:
pulus, quem diligebat Jesus: neque enim pulus, quem diligebat Jesus: neque enim arcendum se a consectatu Christi putabat, qui non minore se gratia dilectionis a Christo complexum noverat. Neque incredibile est ideo utrumque discipulum corporali gressu vestigia Domini secutum, quia necdum intellexerunt quid significaverit in eo  Petro se sequi praecepit. Notum autem novi vestrae fraternitati qui sit ille discipulus quem diligebat Jesus, Joannes videlicet ipse, cujus hodie natalitia festa celebramus, qui hoc scripsit Evangelium, atque ideo suam personam maluit indiciis rerum accidentium, quam proprio designare vocabulo. Diligebat autem eum Jesus non exceptis caeteris singulariter solum, sed prae caeteris quos diligebat familiarius unum, quem specialis praerogativa castitatis ampliori dilectione fecerat dignum. Omnes quippe se diligere probat, quibus ante passionem loquitur: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos. Manete in dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
martyrii eo leuius ferret. quo se
meminisset similẽ suo redemptori
mortis accipere sententiã. Postquam
enĩ significauit ei qua morte clari¬
ficaturus esset đm : ꝓtinus adiungit
qđ in huiꝰ capite lectionis andiunius
& dicit ei. sequere me. Acsi aperte
dicat. Quia ipse prius ꝓ tua redẽp¬
tione crucis suppliciũ sũbire non
timui cur tu ꝓ mei confessione
nominis crucẽ pati formides. qui eo
gloriosiore martyrii palma glorifica¬
beris. quo in hac ꝓmerenda magistri
iter sequeris. Iam̃ uero ab euuangłista
non subditur quid post hȩc dicta dns
& discipuli fecerint. sed ex eo tamen
innuitur qđ subiungit. conuersus
petrus uidit illũ discipulũ quẽ dili¬
gebat inĩc sequentẽ. Patet nãq quia
cum dixisset petro sequere me idest
crucẽ patiendo imitate : surrexit de
loco conuiun & abire iam cepit
Sequutꝰ est autẽ eũ petrus etiã incessu
pedum. cupiens implere qđ audiuit
sequere me Secutus est & ille disci¬

Expanded text:
martyrii eo lenius  Al., levius ferret, quo se martyrii eo lenius  Al., levius ferret, quo se meminisset similem suo Redemptori mortis excipere  Al., accipere sententiam. Postquam enim significavit ei qua morte clarificaturus esset Deum, protinus adjungit quod in hujus capite lectionis audivimus. Et dicit ei: Sdicat: Quia ipse prius pro tua redemptione crucis supplicium subire non timui, quid tu pro mei confessione nominis crucem pati formides, qui eo gloriosiore martyrii palma glorificaberis, quo in hac promerenda magistri iter sequeris? Jam vero ab evangelista non subditur quid post haec dicta Dominus et discipuli fecerint; sed ex eo tamen innuitur, quod subjungit: Conversus Petrus, vidit illum discipulum, quem diligebat Jesus, sequentem. Patet namque quia cum dixisset Petro: Sequere me, id est, 646 crucem patiendo me imitare, surrexit de loco convivii et abire jam coepit. Secutus est autem Petrus etiam incessu pedum, cupiens implere quod audivit: Sequere me; secutus et ille disci
Abbreviated transcription (Latin):
frustra in piscando tota nocte laboran¬
tibus. & stans in littore copiosa rete
eorũ pisciũ multitudine. impleuit
Mexq egressos ad terrã inuitauit ad
prandium: & inter prandendũ tertio
petrum an se amaret int̾rogauit. ac
tertio amorem confitenti quia ter eũ
negauerat. ei tertio pascendas suas
oues cõmisit. ac demde quia ꝓ earñdẽ.
ouium id est animarũ fidelium cura
pastorali usq ad martyriũ crucis esset
ꝑuenturus intimauit dicens. Amen am̃
dico tibi cũ esses iumor cingelus te
& ambulabas ubi uolebas. cum autem
senueris. extendes manꝰ tuas & alius te
cinget. & ducet quo non uis In ma¬
nuum namq extensione designauit
qđ per mortem crucis mysterio coro¬
nandus. in cinctione alterius quod
uinciendus a ꝑsecutore. in ductii quo
non uellet. quod torm̃ta passionis
contra uolantatẽ esset passurꝰ humanȩ
fragilitatis. Sed ne granis forte uide.¬
retur petro prȩdicta a dño passio
crucis: hanc suo confestim lenire
curauit exemplo. ut cruciatum

Expanded text:
frustra in piscando tota nocte laborantibus, et stans in littore copiosa rete eorum piscium multitudine implevit, moxque egressos ad terram invitavit ad prandium, et inter prandendum tertio Petrum an se amaret, interrogavit; ac tertio amorem confitenti, quia ter eum negaverat, ei tertio pascendas suas oves commisit: ac deinde quia pro earumdem ovium, id est, animarum fidelium cura pastorali usque ad martyrium crucis esset perventurus, intimavit dicens: Amen amen dico tibi, cum esses junior, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget et ducet quo non vis. In manuum namque extensione designavit quod per mortem crucis martyrio coronandus; in cinctione alterius, quod vinciendus a persecutore; in ductu quo non vellet, quod tormenta passionis contra voluntatem esset passurus humanae fragilitatis. Sed ne gravis forte videretur Petro praedicta a Domino passio crucis, hanc suo confestim lenire curavit exemplo, ut cruciatum
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ eiꝰ. Quia ergo & nos cum
ceteris fidelib scimꝰ
nerũ esse testimoniũ eiꝰ : curemꝰ ꝑ om̃a
recta fide intelligendo. recta operatione
exercendo quȩ docuit. ad dona sẽpit̃ na

Expanded text:
monium ejus. Quia ergo et nos cum caeteris fidelibus scimus verum esse testimonium ejus, curemus per omnia recta fide intelligendo, recta operatione exercendo quae docuit, ad dona sempiterna
Abbreviated transcription (Latin):
spũ scõ apłs. Hȩc autẽ om̃a operatur
unꝰ atq idem sp̃s diuidens singulis ꝓ¬
ut uult. Pater ergo mittit sp̃m. filius
mittit sp̃m. sp̃s ipse ubi uult spirat.
quia ꝓfecto ut diximꝰ una est uoluntaᷤᷤ
pater qui in cęlis est reuelauerit silio
mysteriũ fidei. qđ ei caro & sanguis
reuelare nequibat Caro autem et
sanguis recte intelliguntur homineᷤᷤ
sapientia carnis inflati. columbinae
simplicitatis nesen. ideoq a sapientia
sp̃s omnimodis auersi. De quib supra
dictũ est. quia ap̃m non intelligentes
alui iohannẽ baptistã. alii autẽ heliã

Expanded text:
postolus: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Pater ergo mittit Spiritum, Filius mittit Spiritum: Spiritus ipse ubi vult, spirat: quia profecto ut diximus, una est voluntas Pater qui in coelis est revelaverit filio columbae mysterium fidei, quod hoc caro et sanguis revelare nequibat. Caro autem et sanguis recte intelliguntur homines sapientia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii ideoque a sapientia Spiritus commode aversi, de quibus supra dictum est, quia Christum non intelligentes alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam,
Abbreviated transcription (Latin):
Non minuit᷑ ꝑsecutionib ecła sed augetur
Et semꝑ dnicus ager segete ditiore uestit᷑.
dũ grana quȩ singula cadunt multipli¬
cata nascuntur. Unde duo ista prȩclara
diuini seminis germina in quantã sobolẽ
honore gẽmarum conserto uno diade¬
dilectissimi diuinitꝰ nobis ad exemplum
patientiȩ & confirmationẽ fidei prȩpa¬
rato uniuersalit̾ quide in om̃ium sc̃ex
cõmemioratione lȩtandñ est. sed in horũ
excellentia patrũ merito exultantius
gloriandũ. Quos gr̃a dĩ in tantũ apicẽ
inter om̃a ȩccłae menbra ꝓuerit. ut eoᷤ
in corpore cui caput xp̃c est. quasi ge¬
minũ constitueret lumen oculorum
De quorũ meritis atq uirtutibus quae
omẽm loquendi superant facultatem
nihil diuersũ nihil debemus sentire
discretũ. quia illos & electio pares et
labor similes. & sinis fecit ȩquales

Expanded text:
Non minuitur persecutionibus Ecclesia, sed augetur; Non minuitur persecutionibus Ecclesia, sed augetur; et semper Dominicus ager segete ditiori vestitur, 326 dum grana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini seminis germina in quantam sobolem honore gemmarum conserto uno diadedilectissimi, divinitus nobis ad exemplum patientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem in omnium sanctorum commemoratione laetandum est, sed in horum excellentia patrum merito est exsultantius gloriandum, quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, ut eos in corpore, cui caput est Christus , quasi geminum constituerit lumen oculorum. De quorum meritis atque virtutibus, quae omnem loquendi superant facultatem, nihil diversum, nihil debemus sentire discretum: quia illos et electio pares, et labor similes, et finis fecit aequales
Abbreviated transcription (Latin):
quo ipse eras opimatus impenderes
Augebant quoq fidutiã tuã tot signa
miraculoꝵ. tot dona carismatũ. atq
experimenta uirtutũ. quib iã popłos
qui ex circũcisione crediderant erudieraᷤ
ꝓuentu operis ac de spatio tu:̧ ignarus
ętatis tropheũ crucis xp̃i romanis arcib
paulus occurrens. eode tibiconsociatus
est animo. quo om̃is innocentia. om̃is
pudor om̃isq lib̃tas sub neronis labora¬
bat imperio. Cuius furor ꝓ om̃ium
uitiorũ inflammat᷑ excessu in hunc eũ
usq torrentẽ suȩ prȩcipitauit insaniȩ
ut primꝰ nomini xp̾iano atrocitatem
generalis ꝑsecutionis inferret. quasi ꝑ
scõrum neces gr̃a di posset extingui
Cuiꝰ hoc ipsũ erat maximũ lucrum. ut
contẽptus uitȩ huiꝰ occiduȩ ꝑceptio
fieret felicitatis ȩternȩ. Pretiosa ergo
est in conspectu d̃m mors scõrum eius
Nec ullo crudelitatis genere destrui potest
sacramento crucis xp̃i fundata religio

Expanded text:
quo ipse eras opimatus, impenderes. CAP. quo ipse eras opimatus, impenderes. CAP. V. Augebant quoque fiduciam tuam tot signa miraculorum, tot dona charismatum, tot experimenta virtutum. Jam populos, qui ex circumcisione crediderant, erudierasproventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus Paulus occurrens, eo tibi consociatus est tempore, quo jam omnis innocentia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est rgo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio.
Abbreviated transcription (Latin):
destruenda. ubi diligentissima habebat᷑
fuerat uanis errorib institutũ. Ad hanc
ergo urbẽ tu beatissime PxtRE apłe
uenire non metius. & consorte głae
tuȩ Paulo apło aliarũ adhuc ȩcłarum
ordinationibus occupato. siluã istam
frementiũ bestiarũ turbulentissimȩ
ꝓsunditatis occeanũ constantior quã
cum suꝑ mare gradereris ingrederis
Nec mundi dominã times romã. qui in
cayphe domo expaueras sacerdoti ancillã
Numquid aut iudicio pilati aut seuitia
iudȩoꝵ. minor est uel in claudio potestas.
uel in nerone crudelitas: Uincebat ergo
materiã formidinis uis amoris. Nec
consulas quos susceperas diligendos. Hẽ
autẽ intrepidę caritatis affectũ iã tunc
ꝓfecto conceperas. quando professio tui
amoris in dĩn trine interrogationis est
solidata mysterio. Nec aliud ab hac mentiᷤᷤ
tuȩ intentione quesitũ est. quam ut
pascendis eius quẽ diligeres ouibus cibũ

Expanded text:
destruenda, ubi diligentissima superstitdestruenda, ubi diligentissima superstitfuerat variis erroribus institutum. CAP. IV. Ad hanc ergo urbem tu, beatissime Petre apostole, venire non metuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; nec os quos susceperas diligendos. Hunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus, cibum,
Abbreviated transcription (Latin):
haberet populos prȩdicatione generali.
quos unius teneret regimenciuitatis
Hec auteni ciuitas ignorans suȩ ꝓuecti¬
onis auctorẽ cum pene om̃ibus domi¬
naretur gentibus: om̃ium gentium
seruiebat erroribus. & magnã sibi uide¬
batur suscepisse religionem. quia ntillã
respueret falsitatem. Unde quantũ
erat ꝑ diabolũ tenacius ligata: tanto
linguarũ imbuendũ euangłio mundũ
distributis sibi terrarũ partibus susce¬
pissent : beatissimꝰ PETRUS princeps
apłici ordinis ad arcem romani desti¬
nat᷑ imperii. ut lux ueritatis quȩ in
om̃ium gentiũ reuelabatur salutem.
efficatius se ab ipso capite per totum
mundi corpus effunderet. Cuiꝰ autẽ
nationis homines in hac tunc urbe
non essent :Aut que usquam gentes
ignorarent. qđ roma didicisset. Hic
conluctantes philosophiȩ opiniones.
hic dissoluendȩ erant terrene sapien¬
tiae uanitates. hic confutandꝰ dȩmonũ
cultus. hic om̃ium sacrisicioꝵ ĩpietas

Expanded text:
haberet populos praedicatio generalis, haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gentium serviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum tenacius illigata, tantumlinguarum, imbuendum Evangelio mundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepissent, beatissimus Petrus princeps apostolici 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet. Cujus autem nationis homines in hac tunc urbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas
Abbreviated transcription (Latin):
latius prȩsideres religione diuina.
quã dominatione terrena. Quãuis
enũ multis aucta uictoruis ius imperu
tui terra mariq ꝓtuleris : minus tam̃
est qđ tibi bellicus labor subdidit. qu̾ã
om̃sq in cõmune. mortales ad cogniti¬
onẽ sui habundantissimis semꝑ benesi¬
cis erudiuit: uoluntariã errantium
cȩcitatẽ & prodiuẽ in deteriora nequi¬
tiam secretiori consilio & altiore pie¬
tate miseratꝰ est. mittendo uerbũ suũ
ȩquale sibi atq coȩternũ. quod caro
factũ ita diuinã naturã naturae
uniuit humanȩ. ut illius ad insi ma
inclinatio sieret ad sũma prouectio
Ut autẽ huius menarrabilis grãe pet
totũ mundñ diffunderet᷑ effectus:
romanũ regnũ diuina prouidentia
preparauit. Cuius ad eos limites incre¬
menta ꝑducta sunt. quibus cunctarũ
undiq gentiũ & nicina & contigua
esset uniuersitas. Disposito enĩ diuinitꝰ
confederarent᷑ imperio. & cito peruios

Expanded text:
latius praesideres religione divina latius praesideres religione divina quam dominatione terrena. Quamvis enim multis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est quod tibi bellicus labor subdidit quam quomnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. Ut autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Disposito namque divinitconfoederarentur imperio, et cito pervios
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnitatũ dilectissimi totus mundꝰ¬
est particeps. & unuis sidei pietas exigit
ut quic quid ꝑ salute uniuersorum
gestũ recolitur: cõmunibus ubiq
gaudus celebret᷑. Uerunitam̃ hodierna
festiuitas preter illã reuerentiã quam
toto terrarũ orbe ꝓmeruit. speciali &
ꝓpria nr̃ȩ urbis exultatione ueneranda
est. ut ubi prȩcipuorũ apłoꝵ glorisicat᷑
est exitus : ibi in die martyrii eorũ sit
lȩtitiae principatus. Isti enĩ sunt iuri
per quos tibi enangeliũ xp̃i roma
resplenduit. & quȩ eras magistra erroriᷤᷤ.
facta es discipula ueritatis. Isti sunt sci
patres tui ueriq pastores. qͥ te regnis
cȩlestibus inserendam multo melius
multoq felicius condiderunt. quã illi
quorũ prima studio meniorũ tuorũ
fundamenta locata sunt. e quibus is
qui tͥ nomen dedit fraterna te cede
fedauit. Isti sunt qui te ad hanc głam
ꝓuexerunt. ut gens scã. popłs electus.
ciuitas sacerdotalis & regia ꝑ sacram
beati PEtRI sedẽ caput orbis effecta

Expanded text:
solemnitatum, dilectissimi, totus munduest particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentiam quam toto terrarum orbe promeruit, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneranda est: ut ubi praecipuorum apostolorum glorificatus est exitus, ibi in die martyrii eorum sit laetitiae principatus. Isti enim sunt viri per quos tibi Evangelium Christi, Roma, resplenduit; et quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo melius multoque felicius condiderunt, quam illi quorum studio prima moenium tuorum fundamenta locata sunt: ex quibus is qui tibi nomen dedit fraterna te caede foedavit. Isti sunt qui te ad hanc gloriam provexerunt, 322 ut gens sancta, populus electus, civitas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sedem caput orbis effecta,
Abbreviated transcription (Latin):
dño eripi atq ad ad nuntiandas laudes
eius portas filiȩ syon hoc est gaudia me
sufficere nobis ad salutẽ arbitremur si
turbis negligentiũ uel quorũlibet indoc¬
torũ fide uel actibus ad ȩquem᷑. quibus
in litteris sacris unica credendi est parit᷑
& iuuendi regula pręscripta. sed quoti¬
enscũq nobis errantiũ ingerunt᷑ exẽpla:
nos confestĩ auertentes oculos mentis
nr̃ȩ ne uideant uanitatẽ. magis quid
ueritas ipsa decernat sedulo corde
scrutem. sequentes exemplu beati petri
qui spretis errantiũ sectis uerȩ fidei ar¬
chanum quod cognouerat indubia oris
confessione ꝓtulit. insuperabili cordis
cura seruau̾it. Nam de sidutia c̃fessionis
hoc loco cognouimꝰ. de uirtute. autem

Expanded text:
Domino eripi, atque ad annuntiandas ejus Domino eripi, atque ad annuntiandas ejus laudes, portas filiae Sion, hoc est gaudia supc sufficere nobis ad salutem arbitremur si turbis negligentium vel quorumlibet indoctorum fide vel actibus adaequemur, quibus in litteris sacris unica est credendi pariter et vivendi regula praescripta, sed quotiescunque nobis errantium ingeruntur exempla, nos confestim avertentes oculos mentis nostrae ne videant vanitatem, magis quid Veritas ipsa decernit, sedulo corde scrutemur, sequentes exemplum beati Petri, qui, spretis errantium sectis, verae fidei arcanum quod cognoverat indubia oris confessione protulit, inseparabilis cordis cura servavit. Nam de fiducia confessionis hoc loco cognovimus, de virtute autem
Abbreviated transcription (Latin):
dicens Si autẽ aeccłam non audierit:
sit tͥ sicut ethincus & publicanꝰ. Et ne
leue quisquã putaret ęccłȩ iudicio con¬
dẽpnari: mox terribiliter adiunxit
A men dico uobis. quęcũq alligaueritiᷤ suꝑ
terrã crunt ligata & in cęlo. & quȩcũq
solueritis suꝑ terrã: erunt soluta & incelo
Om̃i igit᷑ electorũ aecłȩ iita modũ cul¬
parum uel pęnitentię ligandi ac soluendi
dat᷑ auctoritas. Sed ideo beatꝰ petrus
qui xp̃m uera fide confessus uero est
amore sequutꝰ. specialiter claues regni
cęloꝵ & principatũ iudiciarię potesta¬
tis accepit. ut om̃s per orbẽ credentes
mͦ segregant: tales nec uinculis peccatꝙ
absolui. nec ianuã possint regni cęlestis
ingredi. Unde necesse est nos tota
sacram̃ta discere. & congruentia fidei
opera prȩmonstrare Necesse est omni
uigilantia multiplices subtilesq porta¬
rum inferi cauere insidias. quat inus
iuxta psalmistȩ uocẽ de his adiuuante

Expanded text:
dicens: Sin autem ecclesiam non audierit: dicens: Sin autem ecclesiam non audierit: Sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Et ne leve quisquam putaret ecclesie se iudicio condempnari, mox terribiliter adiunxit: Amen dico Vobis, quecumque alligaveritis super terram, erunt ligata et in celis, et quecumque solveritis super terram, erunt soluta et in celo. Omni igitur electorum ecclesie iuxta modum culparum vel penitencie ligandi ac solvendi datur auctoritas. Sed ideo beatus Petrus, qui Cristum vera fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni celorum et principatum iudiciarie potestatis accepit, ut omnes per orbem credentes tipsos segregant, tales nec vinculis peccatorum absolvi nec ianuam possunt regni celorum ingredi. Unde nos necesse est tota sacramenta discere, et congruentia fidei opera demonstrare. Necesse est omni vigilantia multiplices subtilesque portarum inferi cavere insidias, quatenus, juxta Psalmistae vocem, de his adjuvante
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ. ipsã discernendi scientiã poten¬
tiamq nominat. quȩ dignos recipere
in regnũ. indignos secludere deberet
a regno. Unde manfeste subiungit.
t quodcũq ligaueris suꝑ terrã: erit
ligatũ & incęlis. & quodcũq solueris¬
suꝑ terrã: erit solutũ & in cęlis. Quae
soluendi ac ligandi potestas quamuis
soli petro data uideat᷑ a dño: absq ulla
tamen dubietate noscendũ est quia et
cęteris apłis datur ipso teste qui post
passionis resurrectionisq triumphum
apparens eis insufflauit & dixit om̃ib
Accipite spm scm̃. quorũ remiseritis
nunc in ep̃is ac presbiteris om̃i eccłae
agnitis peccantiũ causis quoscũq humi¬
les ac uere pęnitentes aspexerit: hoᷤᷤ iã
a tunore ꝑpetuȩ mortis miserans ab¬
soluat. Quos uero in peccatis quae
egerunt ꝑsistere cognouerit: illos ꝑen¬
nibus supplicus obligandos insinuet
Unde alias dns de correpto semel & iterũ
ac tertio sed non pęnitente fr̃e precipit

Expanded text:
lorum ipsam discernendi scienciam potenciamque / nominat, qua dignos recipere deberet in regnum, indignos secludere debet a regno. Unde manifeste subiungit: Et quotcumque ligaveris super terram, erit ligatum et in celis, et quotcumquesuper terram, erit solutum et in coelis. Quae solvendi ac ligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit omnibus: Accipite Spiritum sanctum; quorum remiseritis nunc in episcopis ac presbiteris omnibus ecclagnitis peccancium causis, quoscumque humiles ac vere penitentes aspexerit, hos iam a timore perpetue mortis miserans absolvit, quos vero in peccatis, que egerint, persistere cognoverit, illos perhennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias dominus de correpto semel et iterum ac 3, sed non penitente fratre precepit
Abbreviated transcription (Latin):
dus est. hoc est non simplici ac uera
intentione xp̃m sequi. sed terrenam
quamlibet fragilẽq ob causa habitũ
prȩtendisse. xp̃iam. Sequit᷑ Et tibi
dabo claues regni cęlorũ Qui regem
conlatis clauibus regni cęlestis donatus

Expanded text:
dus est, hoc est, non simplici ac vera dus est, hoc est, non simplici ac vera intentione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragilemque ob causam habitum praetendisse Christiani. Sequidabo claves regni coelorum, etc. Qui regem ollatis clavibus regni coelestis donatus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c itic. Et portȩ inferi non prȩua¬
lebunt aduersus eã Portȩ inferi
doctrinȩ sunt nequã. quȩ seducendo
imprudentes ad inferos trahunt Portȩ
quoq inferi & tormenta & blandinta
sunt ꝑsecutorũ. quȩ infirmos quosq
deterrendo uel molliendo a stabilitate
sidei introitũ eis ȩternae mortis ape
inferi. inquantũ suis uel auditoribũ
uel sequacibus iter ꝑditionis ostendunt
Nam&e sides si non habeat opera mortua
est in semetipsa. & corrũ punt mores
bonos colloquia mala. Multȩ itaq ft̃
portȩ inferi. sed harũ nulla ȩccłȩ
quȩ suꝑ petrã fundata est prȩualet.
quia qui fidẽ xp̃i intimo cordis amore
ꝑceperit: om̃e quicquid exterius
periculi tẽptantis ingruerit: facillime
contẽpnit: At quicũq credentiũ fide
uel opere uel negatione deprauatus
ꝓdidit: non hic suꝑ petrã dno coope¬
rante domũ suę ꝓfessionis ȩdificasse
sed iuxta alterius loci parabolã super
arenã sine sundamento posuisse creden¬

Expanded text:
us Jesus . Et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vel emolliendo a stabilitate fidei introitum eis aeternae mortis aperinferi, in quantum suis vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: Corrumpunt bonos mores colloquia mala . Multae sunt itaque portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae quae supra petram fundata est, praevalet, quia qui fidem Christi intimo cordis amore perceperit, omne quidquid exterius periculi tentantis ingruerit, facillime contemnit. At quicunque credentium fidem vel opere vel negatione depravatus prodiderit, non hic supra petram Domino cooperante domum suae professionis aedificasse, sed juxta alterius loci parabolam , super arenam sine fundamento posuisse creden
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipit quę sunt sp̃s dñi. Sequitur
Ego dico tibi. quia tues petrus & suꝑ
hanc petram edificabo ęccłam meam
Petrus qui symon antea dicebatur. ob
fortitudinem fidei & confessionis suae
constantiã a dño petrȩ nomen accepit
quia uidelicet illi firma ac tenaci m̃te
adhesit. de quo scriptũ est. petra autẽ
amatori. confessori. participium sui
nominis donauit. ut scilicet a petra
petrus uocaret᷑ ȩdisicator eccłae. quia
non nisi per fidẽ & dilectionẽ xp̃i. per
susceptionẽ mandatorum ap̃i¬

Expanded text:
 quae sunt Spiritus Dei . Sequitur: Et ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus, qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei, et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma ac tenaci mente adhamatori, confessori participium sui nominis donavit, ut scilicet a petra Petrus vocaretur, aedificatur Ecclesia, quia non nisi per fidem et dilectionem Christi, per susceptionem sacramentorum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
suas ante thtonum. Oportet namq ut
quotiens aeterni regis magnisicentiã in scĩs
euangelioꝵ libris predicare cognouerinus
boni operis habere possumꝰ: non nr̃is hoc
in throno patris una cũ spũ sc̃o niuit et

Expanded text:
ut quoties Regis aeterni magnificentiam in sanctis Evangeliorum libris praedicari cognoverimus, boni operis habere possumus, non nostris hoc sedens in throno Patris una cum Spiritu sancto vivit et
Abbreviated transcription (Latin):
redẽptoris ar̃i facta & dicta scribendo me¬
moriȩ tradiderunt. ut nonsolũ ꝓphetico
sed apłico essent testimonio cõmendandi
Tantȩ erant dignitatis. ut utriusq testam̃ti
scriptura eis merito testimoniũ daret. eorũq
głam celicines non ante exortũ tantummͦ
eorũ. uerum eciã post inchoatũ uel expletũ
sanctissim munꝰ operis hominibus ad memo¬
riã referrent. & quanti apud đm habeant᷑
ostenderent. Multa ergo de illis hiezerhi¬
el. multa eximus ipsorum cõmemorauit io¬
hannes. sed nos in prȩsenti quia sermo clau¬
dendus est unũ iohannis testimoniũ com¬
memorare sufficiat. Et cum darent in qͥt
quattuor animalia głam & honorẽ & be¬
nedictionẽ sedenti supra thronũ uiuenti

Expanded text:
Redemptoris nostri facta et dicta scribendo memoriae tradiderunt, ut non solum prophetico, sed et apostolico essent testimonio commendandi. Tantae erant dignitatis, ut utriusque Testamenti Scriptura eis merito testimonium daret, eorumque gloriam coeli cives non ante exortum tantummodo eorum, verum etiam post inchoatum vel expletum sanctissimi munus operis, hominibus ad memoriam referret, et quanti apud Deum habeantur ostenderent. Multa ergo de illis Ezechiel, multa eximius ipsorum commemoravit Joannes; sed nos in praesenti, quia sermo claudendus est, unum Joannis testimonium commemorare sufficiat: Et cum darent, inquit, quatuor animalia gloriam et honorem, et benedictionem sedenti super thronum, viventi
Abbreviated transcription (Latin):
dandi Neq enim nisi mundi essent fruc¬
tum̃ ferre potuissent. Et tamen omnẽ qui
fert fructum purgat agricola. ut fructũ
plus afferat Fert fructum quia mundus
est. atq ut plus afferat purgat᷑ adhuc. Quiꝰ
enim est in hac uita sic mundus. ut non sit
magis magisq mundandus. ubi si dixerimus
quia peccatũ non habemꝰ: nosipsos seducimꝰ
& ueritas in nobis non est. Sidutem con¬
fessi fuerimꝰ peccata nr̃a : fidelis est & iustus
qui dimittat nobis peccata. & iundet nos
db om̃i iniquitate. Mundet itaq muncdos
hoc est fructuosos. ut tanto suit fructuosi¬
ores. quanto mundiores. Iam uos mundi
estis. propter uerbũ quod locutꝰ sum uobis
Quare non ait mutidi estis propter baptismũ
quo abluti estis. sed ait propter uerbum
qđ locutꝰ sum uolns. nisi quia &e in aqua
uerbũ mundat: Detrahe uerbũ. & quid¬
Dest aqua nisi aqua. Accedit uerbum ad

Expanded text:
dandi. Neque enim nisi mundi essent, frucdandi. Neque enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est: si autem confessi fuequi dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate . Mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, Mundi estis propter baptismum quo abluti estis, sed ait: Propter verbum quod locutus sum vobis? nisi quia et in aqua verbum mundat. Detrahe verbum, et quid est aqua, nisi aqua? Accedit verbum ad