comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idolorum cultura amatur ꝓ
ereatore creatura: Sic auarꝰ
dm negligit. ut possit retiue¬
re. ł adquirere pecuniam qͣm
diligit. Non ueniat uobis
pes suꝑbie. ue a deo recedatis:
qr ibi ceciderunt qui operan¬
tur irquitatem: expulsi scͥ
uec potuerunt stare. Non se¬
iniuetis discordiam inter frͣs:
quia sicut inconcordia manen¬
tib fr̃ib mandauit dñs bene¬
dictionem᷑ sic amatorib di¬
scordie eternam intentat
maledictionem. Tollite de con
ꝙ. ad condempuationem
uram testem adducatis u̾¬
tatem ad ur̃am falsitatem
ur̃m in his hactenus consũp¬
tum. uigilando. orando flen¬
do. ieuinando. elemosinas lar¬
quaquam thesaurietis uob̾
iram indie reuelationisiustz
iudicii dĩ. qui reddet unicu¬
iq iuxta oꝑa sua. Attendat
unusquisq quam miser sit
& quam beatus futurus sit:
& non fornudet in hoc tem
porale purgatorium. eterm̃
possit adipisci remedium.
condigne passiones huius
que reuelabitur in nobis.
Uob̾ ergo quicriminalib

Expanded text:
idolorum cultura, amatur pro Creatore creatura; sic avarus Deum negligit ut possit retinere vel adipisci pecuniam quam diligit. Non veniat vobis pes superbiae, quo a Deo recedatis, quia ibi ceciderunt qui operantur iniquitatem: expulsi sunt, nec potuerunt stare . Non seminetis discordiam inter fratres, quia sicut concorditer viventibus fratribus mandavit Dominus benedictionem, sic amatoribus discordiae aeternam intentat maledictionem. Tollite de conset ad condemnationem vestram, testem adducatis veritatem ad vestram falsitatem.vestrum in his hactenus consumptum, vigilando, orando, flendo, jejunando, eleemosynas larquaquam thesaurizetis vobis iram in die revelationis justi judicis Dei , qui reddet unicuique secundum opera sua . Attendat quisque quam miser sit, et quam beatus futurus sit, et non formidet in hoc temphoc temporale purgatorium, aeternum possit adipisci remedium. olus, passiones hujus quae revelabitur in nobis . » Vobis ergo, qui criminalibus
Abbreviated transcription (Latin):
fetidum humorem ꝯtinentia
remoto oꝑculo fetorem tan¬
tum emitatis: & intus ĩmun¬
diciam retineatis. Non enuim
coram d̾o cor suum effũdit. qͥ
aperit corsuum i confessio¬
ne: & concupiscentiam mala
non aufert acorde. Unde etiã
ge ÷ ame. Item cor suum co¬
ram d̾o non effeͣndit. qui eul¬
þam suam inconfessione de¬
fendit: qui se non humiliat
cum ꝓsalmisteͣ dicente. Confi¬
tebor aduersum me imusti¬
ciam meam dño: & tu remi¬
sisti impietatem peccati mei.
Aduersum se quippe confitetur
qui se ipsum accusat: ⁊ horis
U facto uł stellis peccatum
suum n imputat. Quecũq
a uobis uł occulta suggest¬
one ł aliena ꝑsuasione con¬
missa stͣ. sic inconfessione
aperiantur ut & de corde
pellarit᷑: qr tali confessione
cunct̃a lauantur. A manib
ergo ꝓcul sint homicidia
ita ut a cordib ꝓcul sint odia:
quia scđm apłicam doctrinam
qui odit frẽm suum homicida
est. ꝙ omis homucida non h̃t
partem in regno i. Qui form

Expanded text:
fetidum humorem continentia vasa, remoto operculo, fetorem tantum emittatis, et intus immunditiam retineatis. 292 Non enim coram Deo cor suum effundit qui aperit os suum in confessione, et concupiscentiam malam non aufert a corde. Unde et Domt a me . » Item, cor suum coram Deo non effundit, qui culpam suam in confessione defendit, qui se non humiliat cum Psalmista, dicente: « Confitebor adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem peccati mei . » Adversum se quippe confitetur, qui seipsum accusat, et horis vel fato, vel stellis peccatum suum non imputat. Quaecunque a vobis vel occulta suggestione, vel aliena persuasione commissa sunt, sic in confessione aperiantur, ut etiam de corde pellantur, quia tali confessione cuncta lavantur. A manibus ergo procul sint homicidia, ita ut a cordibus procul sint odia, quia secundum apostolicam doctrinam, qui odit fratrem suum, homicida est: et omnis homicida non habet partem in regno Christi
Abbreviated transcription (Latin):
qr in forma serui dñs maiestatiᷤ
aduenit. E enĩ natꝰ est hõ: idẽ¬
qͥ erat & ds. Ex eo qͦd assumptũ
est. filiꝰ uirginis: ex eo aut̃ qͦd
assumpsit. filiꝰ maiestatis: icdẽ
tam̃ & filiꝰ uirginis & filiꝰ maie¬
statis: & ꝓpt̾ea qui assumptꝰ est
hõ. naturalis ẽ filiꝰ dĩ ꝓpter eũ
uerus ẽ filiꝰ hõis ꝓꝑter eũ quẽ
assumpsit. Nlemo gͥ dicat xp̃m¬
hominẽ filiũ adoptiuũ. cum
nat᷑alis sit filiꝰ: qm̃ quẽ assũp¬
sit hõ & qui assumpsit ds. ñ
genuit formã serui: qr in for
& portabat᷑ in ut̾o uirginis se¬
cundũ carnẽ: qui ditate sua
omĩa portabat.

Expanded text:
inus majestatis advenit. Qui enim natus est homo, idem erat et Deus. Ex eo quod assumptus est, filius Virginis; ex eo autem quod assumpsit, Filius majestatis. Idem tamen et filius Virginis, et Filius majestatis. Et propterea qui assumptus est homo, naturalis est Filius Dei, propter eum est filius hominis, propter eum quem assumpsit. Nemo igitur dicat Christum Filium adoptivum, cum naturalis sit Filius, quoniam quem assumpsit homo, et qui assumpsit Deus, non dgenuit formam servi, quia in foet portabatur in utero Virginis secundum carnem, qui deitate sua omnia portabat.
Abbreviated transcription (Latin):
plena fuit maria: ꝑ quã gr̃a
descendit suꝑ om̃s filios hõiũ.
Primũ gr̃a suꝑ eã: postea gr̃a
in ea: deinde gr̃a ex ea. Suꝑ
eã ad umbrationẽ: in ea ad
fecunditatẽ: ex ea ad saluati¬
onẽ. Uenit enĩ gr̃a ut huma¬
nã naturã uisitaret: & int᷑uit
ad eã unde exierat. ꝑ feminã
ipsa: deinde descendit in illud
qͦd erat ex ipsa: & sumpsit de
carne uirginis naturã hostiã
ꝓ natura quã liberã ꝓ liberan¬
dis offerret: ut priꝰ in ipsa to¬
tũ effund̾et id q̃d ꝑ ipsã post̾
modũ redemptis om̃ib exhi¬
beret. Ideo gr̃a plena : de qua
ortus ẽ fons grẽ. E ideo totũ¬

Expanded text:
plena fuit, per quam gratia descendit super omnes filios hominum. Primum gratia super eam, postea gratia in ea: deinde gratia ex ea. Super eam, ad umbrationem; in ea, ad fecunditatem; ex ea, ad salvationem. Venit enim gratia ut humanam naturam visitaret, et intravit ad eam undeipsam, deinde descendit in illud quod erat ex ipsa, et sumpsit de carne Virginis naturam, hostiam pro natura, quam liberam pro liberandis offerret, ut prius in ipsam totum effunderet, quod per ipsam post modum redemptis omnibus exhiberet. Ideo gratia plena, de qua ortus est fons gratiae. Et ideo, o V
Abbreviated transcription (Latin):
ñ unũ tm uas habiusti oleo
gr̃e repletũ. quo lamꝑadem
tuã in extinguibilit̾ ardentẽ
nutrires: s aliud gestabas uas
redundans & indeficiens. ex
quo effuso oleo miscđiȩ. lam
nichil minueres. Prudens gͦ
fuisti ut tͥ ꝓuideres. nͨ timida
ut aliis subuenires: nec enim¬
dixisti. Ne forte ñ sufficiat mͥ
& uob̾. S sciens qr sufficeret
& tͥ & nobis: & sufficient̾ tͥbu¬
isti. & sufficient̾ retiniusti. Lui.¬
men in lampade fuit in carne
uirginitas: oleũ in uase. in cor¬
de humilitas. E erat aliud
uas humanitas u̾bi in utero
tuo gr̃a plenũ: ex cuiꝰ plenitu¬
dine tu quoq accepisti & lum̃
uirginitatis in carneͥ & oleũ
humilitatis in corde. Postea
aut̃ partu intemerato nobis
ꝓpinans ipsũ uas indeficiens tri¬
biusti: ut ex illiꝰ plenitudine ef¬
funderet᷑ qͦ & lampades nr̃e
extinctȩ illuminarent᷑: & ua¬
sa uacua replerent᷑. Sic gr̃a
plena fuisti. cũ de t̾ra carnis
tuȩ fons gr̃ȩ erupit: ut ma¬

Expanded text:
unum tantum vas habuisti oleo gratioe repletum, quo lampadem tuam inexstinguibiliter ardentem nutrires, sed aliud gestasti vas redundans et indeficiens, ex quo effuso eleo misericordiae  in illo nihil minueres. Prudens ergo fuisti ut tibi provideres, nec timida ut aliis subvenires. Nec dixisti: Ne forte non sufficiat mihi et vobis , sed sciens quod sufficeret et tibi et nobis, sufficienter retinuisti et sufficienter tribuisti. Lumen in lampade fuit in carne virginitas; oleum in vase in corde humilitas. Et erat aliud vas humanitas Verbi in utero tuo gratiae plena, ex cujus plenitudine tu quoque accepisti et lumen virginitatis in carne et oleum humilitatis in corde. Postea autem partu intemerato nobis propinans ipsum indeficiens tribuisti, ut ex illius plenitudine effunderetur, quo et lampades nostrae exstinctae illuminarentur et vasa vacua replerentur. Si gratiae plena fuisti, cum de terra carnis tuae fons gratiae erupit: ut ma
Abbreviated transcription (Latin):
quia non semꝑ om̃ib que ha¬
bemiuis & que nos habere nͣ pa¬
rum gaudemus utimur actu.
Dicut uerbi causa uisu ipso.
potestate aliqua. scientia rerũ
non nullarum. & multiꝰ in hẽ
modum. Sic & tunc de qua agit᷑
fortitudine erit. Sola namq
possessio eius grata nob̾ erit.
& exultatio grandis. licet ne¬
quaꝗͣ sit nob̾ in actu cunctis
ui dictum est insuo statu
locatis. Hec eadem questio
si aut de uelocitate. aut de

Expanded text:
quia non semper omnibus quae haquia non semper omnibus quae habemus et quae nos habere non parum gaudemus actu utimur, sicut, verbi causa, visu ipso, potestate aliqua, scientia rerum nonnullarum et multis in hunc modum. Sic et tunc, de qua agitur, fortitudo erit. Sola namque possessio ejus grata nobis erit, et exsultatio grandis erit, licet nequaquam sit nobis in actu, cunctis, ut dictum est, in suo statu collocatis. Haec eadem quaestio, si aut de velocitate, aut de
Abbreviated transcription (Latin):
igitur uirib quidumq suꝑ¬
nis meruerunt quib associ¬
ari. uitantum ut nullatenꝰ
illis obsistere quicquã ualeat.¬
ł si mouendo aut euertendo
uoluerint qͥd a suo statu quo¬
dat. Nec ineo qd̾ dicimus maio¬
ri conatu laborabunt: quam
nos mͦ in motu oculorum
nr̃orum. Ne queso excidat
animo quam adipiscemur
angłorũ similitudo: quatimus
si hic aut in his que daicturi su¬
mus aliud exemplum non oc¬
currerit. ipsa occurrat. atq
inquib angłos ualere conftite¬
rit & nos eque ualere ꝓbet & as¬
serat. Neminem autem qui
aubrtet existere puto angłos
ea qua uolunt fortitudine fim¬
gi. d fortassis queret aliquis
quid nob̾ tunc fortitudo illa¬
pͥscet cum singłis tam conue¬
nienter ut conuemientius ne¬
queant ubiq dispositis. nil
mutandum nil euertendũ.
nil statuendum sit in quo ui¬
res suas quis exerceat. Qui
hec dicit paucis nobiscũ qͥd
in huiusmodi habeat huma
nus usus attendat. & uidebit

Expanded text:
igitur viribus, quicunque supigitur viribus, quicunque supernis meruerint civibus associari, in tantum ut nullatenus illis obsistere quidquam valeat, si movendo aut evertendo voluerint quid a suo statu quodat. Nec in eo quod dicimus majori conatu laborabunt quam nos modo in motu oculorum trorum. Ne, quaeso, excidat animo, quam adipiscemur angelorum similitudo, quatenus, si hic aut in iis quae dicturi sumus aliquod exemplum non occurrerit, ipsa occurrat, atque in quibus angelos valere constiterit, et nos aeque valere probet et asserat. Neminem autem qui dubitet existere puto angelos ea qua volunt fortitudine fungi. Sed fortassis quaeret aliquis quid nobis illa fortitudo praestet, cum singulis tam convenienter, ut convenientius nequeant, ubique dispositis, nihil mutandum, nihil evertendum nihilque standum sit in quo vires suas quivis exerceat. Qui haec dicit, paucis nobiscum quid in hujusmodi habeat usus humanus attendat, et videbit
Abbreviated transcription (Latin):
le inplaga orientali. ꝑtingit
in ultuna plagȩ occidentaliᷤ
ut in eo ꝑpendamus ñ ee̾ impoᷤ¬
sibile qd̾ de nr̃a dicimus futu¬
ra uelocitate. ỹsertim cnͣ reb
ammatis soleat iẽe maior ue¬
locitaᷤᷤ quam in animatis.
Hiuc radio solis simsle ueloci¬
tatis exemplum habemus in
nobis. Ra diys quippe
oculorum nr̃orũ. in subleuati.
insemet ac integer redit. Am¬
plus constat quidem animaᷤ
scorũ quȩ iam celestia tenent
nec dͥe plena felicitate frui. do¬
nec incorruptibilitate corporũ
suorum potiantur. Quam cũ
adepte fuerint: non erit quod
ampluis uelint. Hec itaq cor¬
porã si eas a sua uelocitate ali¬
quatenus tardiores aut grauio.¬
res efficere deberent. nimirũ
eorum consortium eorum po¬
tius abhorrerent quã appete¬
rent. Igitur ea quam aicimꝰ
uelocitate ꝑfingemur. cuͣ in
uera uita fuerimus.
ost has nominauimꝰ
fortitudinem: quam
pleriq ꝑosa inbecillitate plu¬
runum amant. Prestabant

Expanded text:
le in plaga orientali, pertingit le in plaga orientali, pertingit in ultima plagae occidentalis, ut in eo perpendamus non esse impossibile quod de nostra dicimus futura velocitate, praesertim cum rebus animatis soleat inesse major velocitas quam inanimatis. Huic radio solis simile velocitatis exemplum habemunobis. Radius quippe oculorum nostrorum, in sublevationin semet ac integer redit. Amplius, constat quidem animas sanctorum, quae jam coelestia tenent, necdum plena felicitate frui, donec incorruptibilitate corporum suorum potiantur; quam cum adeptae fuerint, non erit quod amplius velint. Haec itaque corpora, si eas a sua velocitate aliquatenus tardiores aut graviores efficere rum potius eorum consortium abhorrerent quam appeterent. Igitur ea quam dicimus velocitate perfungemur, cum in vera vita fuerimus. ost has nominavimus fortitudinem, quam plerique perosa imbecillitate plurimum amant. Praestabunt
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ nusquam indiuina pagi
dine non minus ama¬
tur. tanta nos comita¬
bitur ut ipsis angłis dei eque
celere simus: quia celo ad ter¬
ras. & aterris incelum dic.¬
to citius dilabuntur. Que ce¬
lexitas si utrum sit mange¬
lis ꝓbari necesse ẽẽt: exempli
gr̃a dici forsitan posset. homi¬
nem mortali ad huc carne gra¬
uatum mox a iudea ꝑ angłm
in chaldea delatum: indeq tra¬
dito pͣndio quod deferebat sine
mora relatum. Ergo cum istiᷤ
om̃ino par uelocitaᷤ erit illiᷤ.
quib sicut ꝓmissa : illorum e¬
qualitas etiam erit. Apłs etiã
qui corpora nr̃a quantacũq
locorum intercapedine separa¬
ta menbratim fuerint sine di¬
spersa. mnictu oculi asserit re¬
sũrrectura: satis innuit quam
uelocitatem eadem iam in¬
corruptibilia sint habitura.
Corruptibile quippe hoc sicut
ipse testatur incorruptione̾:
& mortale hoc indduet imor¬
talitatem. Huius quoq ueloci¬
tatis exemplum. inradio solis
licet intueri. qui statim orto so¬

Expanded text:
quod nusquam in divina paginquod nusquam in divina paginhritudine non minus amatur, tanta nos comitabitur ut ipsis angelis Dei aeque celeres simus, qui a coelo ad terras, et a terris in coelum dicto citius dilabuntur. Quae celeritas, si utrum sit in angelis probari necesse esset, exempli gratia, dici forsitan posset hominem, mortali adhuc carne gravatum, mox a Judaea per angelum in Chaldaeam delatum, indeque, tradito prandio quod deferebat, sine mora relatum. Ergo cum istis omnino par velocitas illis erit, quibus, sicut promissa est, illorum aequalitas inerit. Apostolus etiam, qui corpora nostra, quantacunque locorum intercapedine separata membratim fuerint, sive dispersa, in ictu oculi asserit resurrectura, satis innuit quam velocitatem eadem corpora jam incorruptibilia sint habitura. Corruptibile quippe hoc, sicut ipse testatur, incorruptionem, et mortale induet immortalitatem . Hujus quoque velocitatis exemplum in radio solis licet intueri, qui statim orto so
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑea nil offensionis in dm̃ con¬
trahi posse certo sentirent:
U se ab amore eternorum ĩ¬
pedixi non ꝑtimescerent:
ꝓfecto iocunduis in ipsis
qͥuam ineorum contrarii
se deducerent. his ita pͣliba¬
tis singula que ꝓposiumus
breuiter tractemus. & quali¬
ter illis pꝰ corportim nr̃orum
resurrectonem ꝑfruem᷑.
In illa igitur uita pulchritu¬
do ustorum. solis pulchri¬
tudum qui septempliciter
quam modo sit speciosiore¬
rit ad equabitur. quemad¬
modum diuina scͥptura tes¬
tatur. Fulgebunt inqͥt & u
sti sicut sol inconspectu di.
Ađhic corpus dm̃cum clarita¬
ti solis p̃ lucere uescio ali¬
quem posse ambigere & ei si
tur auctoritas. cui contradi¬
cere scitur ẽẽ nefas. Hec tan¬
tum si quis uelit sibi ratione
ꝓbari credo nulli debere incre¬
dibile uideri. iustos pulchri¬
tudinem solis in illa uita uͥ
mortale hoc absorbebit᷑ a
uita sortiri: cũ uere dicant᷑¬
& sint templum d̾i & sedes.

Expanded text:
per ea nihil offensionis in Deum conper ea nihil offensionis in Deum contrahi posse certo sentirent, vel se ab amore aeternorum impediri non pertimescerent, profecto jucundius in ipsis quam in eorum contrariis sese deducerent. His ita praelibatis, singula quae proposuimus breviter tractemus, et qualiter illis post corporum nostrorum resurrectionem perfruemur, In illa igitur vita pulchritudo justorum solis pulchritudini, qui septempliciter quam modo sit speciosior erit, adaequabitur, quemadmodum divina Scriptura testatur: Fulgebunt, inquiens, justi, sicut sol in conspectu Dei . Ad haec, corpus Dominicum claritati solis praelucere nescio aliquem posse ambigere. Et ei situr auctoritas, cui contradicere scitur esse nefas. Haec tamen si quis sibi velit ratione probari, credo nulli debere incredibile videri justos pulchritudinem solis in illa vita, ubi mortale hoc absorbebitur a vita . sortiri, cum vere dicantur et sint templum et sedes Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
que diximus. ut inde possint
ad uitam nutriri de quib a¬
gunus. Que ut meluis eluce¬
ant. consideremus que in hac
uita mens amet humana. M
ex his ꝓ ut possumus ꝯiecꝰtemꝰ
ea multo excellentius habi¬
turos in uita futura. si quide
iuter mundana temptationũ
pericula constitriti. d̾iñca fu¬
erint p̾cepta secutiꝰ atq cũ
ipsa illic adempti fuerint.
plenitudine desiderii sui se
nequaquam fraudatos cog¬
nou̾int. Hȩc inquam faciamꝰ.
& a minimis paulatim ꝓgre¬
diamur. Ecce ut pͥmo que ad
corpus attinent bona succine¬
te enuineremus: ista ut esti¬
mo sunt que ꝓpter se & ꝓpter
alia queq ab hominb
appetuntur. pulchritudo. ue
autem in his aliqua sunt que
aliquando serui di uͦ modo
appetunt. s etiam mag bno¬
pere in hac uita curare subter¬
fuguint. ut st̃ uerbi gr̃a pul¬
chritudo corporis atq uo¬
luptas. utiq non id circo
id faciunt qd̾ ea naturalit
nolint. s ne dm in eis quoqͦ¬
modo offendant. Nam si

Expanded text:
quae diximus, ut inde possint quae diximus, ut inde possint ad vitam nuttriri de quibus agimus. Quae ut melius eluceant, consideremus quae in hac vita mens amet humana, et ex his, prout possumus conjectemus, ea multo excellentius eos habituros in vita futura, si quidem inter mundana tentationum pericula constituti, Dominica fuerint praecepta secuti, atque cum ipsa illic adepti fuerint, plenitudine desiderii sui se nequaquam fraudatos percipient. Haec, inquiam, faciamus, et a minimis paulatim progrediamur. Ecce, ut primo, quae ad corpus attinent bona succincte enumeremus, ista, ut aestimo, sunt quae propter se et propter alia quaeque ab hominibus appetuntur: pulchritudo, velautem in his aliqua sunt quae aliquando servi Dei non modo non appetunt, sed etiam magnopere in hac vita curare subterfugiunt, ut sunt, verbi gratia, pulchritudo corporis atque voluptas, utique non idcirco id faciunt quod ea naturaliter nolint, sed ne Deum in eis quoquomodo offendant. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
ulti homines quib nͣ¬
munquam bom mo¬
res os uista copera ꝓ¬
tur: inquirere solent. quam ob¬
rem. quo pͥmio. qua retributiõe.
Respondetur itaq illud quod
scͥptum ẽ. quia nec oculus ui
sit auertere possunt repetit᷑
hoc ipsum aliis uerbis. & dicit᷑
eis. Premum quod his qui
in hac uita d̾o seruiunt recom
hoc modo dñr. bona quidem
& magna ut siuuit ẽẽ uident᷑.
 quia non intelligunt quõd
i psa uita eterna habituri ft̃
nͨ subito qͥd sit omniũ cõmodoꝵ
scd̾m uoluntatẽ sufficientia & sñ
onuͣi indigentia ꝑcipere posst᷑
herent animo: nec multum ef¬
ficaci ad audita sapore trahim¬
tur. Quid ergo agendum. ut
hec illa aliquatenus sapiant.
& sio ad opera bona eingilent:
Ouerorum more cibandos exi¬
stimo: qui si quando grossũ¬
aliquod pomũ edeu¬
dum ꝑcipiunt. illd̃ ob dentiũ
teneritudinem & oris angusti¬
am absumere nequeunt. si ꝓ
illorum capacitate primo ñ
fuerit particulatim disimꝵ
taq diuidamus in partes

Expanded text:
Multi homines quibus nonnunquam boni mores et justa opera ptur inquirere solent quamobrem, quo praemio, qua retributione. Respondetur itaque illis quod scriptum est: Quia nec oculus vidsit advertere possunt, repetitur hoc ipsum aliis verbis, et dicitur eis: Praemium quod his qui in hac vita Deo serviunt in hoc modo dicuntur, bona quidem et magna, ut sunt, esse videntur; sed quia non intelligunt quid in ipsa vita aeterna habituri sint, nec subito quid sit omnium commodorum secundum voluntatem sufficientia et sine omni indigentia percipere possunt, haerent animo, nec multum efficaci ad audita sapore trahuntur. Quid ergo agendum ut haec illis aliquatenus sapiant, et sic ad opera bona evigilent? Puerorum more cibandos existimo, qui, si quando grossualiquod pomum edepercipiunt, illud ob dentium teneritudinem et oris angustiam absumere nequeunt, si pro illorum capacitate primo non fuerit particulatim divisum. Itaque dividamus in partes magna
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ autem manna defecit.
postquam comederunt de
fructib terre. significat scͥꝑ¬
turas. quȩ erant ur̃a refectio¬
inuia. cessaturas postquam
erimus in patria. Unde alibi.
plicabitur celum sicut liber.
Hoc celum .i. diuna scͥptura
fit de pellib mortuorum ani¬
mnalim. quȩ extẽduntur &
postea plicabunt᷑. Animalia
ut sint nobis quasi exem¬
plaria credendi. & bene ope¬
randi. Unde dicꝰtum ẽ. In me¬
dio duum ammnalinͥ cognosce̾iꝰ.

Expanded text:
» Quod autem manna defecit » Quod autem manna defecit postquam comederunt de fructibus terrae, significat Scripturas, quae sunt nostra refectiovia cessaturas, postquam erimus in patria. Unde alibi: « Plicabitur coelum sicut liber. » Hoc coelum, id est divina Scriptura fit de pellibus mortuorum animalium, quae modo extenduntur, et postea plicabuntur. Animalia ut sint nobis quasi exemplaria credendi et bene operandi. Unde dictum est: « In medio duorum animalium cognosceris.
Abbreviated transcription (Latin):
obꝓbrium susceptum eͣ. qd̾
comitatur scoͣs ꝑ huius uite
desertum scilie concupiscẽtia
que eͣ mater omiͣum maloruͣ.
Qͥ uero superatis carnis illece¬
bris celestia tantum desiderat.
iuisitatur a d̾o M intellecꝰtum
ab eo accipit. archaua cęli
reuelant᷑ ei. scd̃m illud psal¬
iuste. ꝑ sallam & uitelligam
inuia iumacdata. qnͣ uenies
cisionis galgala dicꝰtus e .i.
reuelatio. Deuide comedunt
de fructib terrȩ. Qui enam
tautam adeptus eͥ ꝑfectiouẽ
ut pͣ amore celestium uichil
impendat terrena quantũ
ad pͣsentis uitȩ statum. de
fructu terrȩ .i. eccłie potest
comedere. qi corꝑi & sanguins¬
iħu .xiͣi. secure potest cõmu¬
ucare. Nec comedunt solum¬
mͦ de frucꝰtib palmarum. s¬
& de aliarum fructib arboꝵ.
Qd̃ innint nos non solum ac¬
cepturos a dũo qd̃ meremur.
s multo plus. Nonenim ꝯ
digne sunt passiones huius
mundi ad suꝑuenturam
głam quȩ reuelabitur ĩ nob̾.

Expanded text:
opprobrium susceptum est, quod opprobrium susceptum est, quod comitatur sanctos per hujus vitae desertum, scilicet, concupiscentia, quae est mater omnium malorum. Qui vero superatis carnis illecebris coelestia tantum desiderat, visitatur a Deo, et intellectum ab eo accipit, arcana coeli revelantur ei, secundum illud Psalmistae: « Psallam et intelligam in via immaculata, quando venies ae circumcisionis Galgala dictus est, id est revelatio. Deinde comeditur de fructibus terrae. Qui enim tantam adeptus est perfectionem, ut pro amore coelestium nihil pendat terrena, quantum ad praesentis vitae statum de fructu terrae, id est Ecclesiae potest comedere, quia corpori et sanguini Christi secure potest communicare. Nec comederunt solummodo de fructu palmarum, sed de aliarum fructibus arborum. Quod innuit nos non solum accepturos a Domino quod meremur, sed multo plus. « Non » enim « condignae sunt passiones hujus temporis ad futuram gloriam; quae revelabitur in nobis .
Abbreviated transcription (Latin):
turi suinus in ocꝰtauo die
resur rectionis. S sordium
depositio: ordinem quendã
requirit. Nemo enim repẽ¬
te fit pucherrimus. Orimo
igitur.i: ingressu de egipto. tur¬
pes act̾us depomiinus. Motus
tamen illiciti ad huc iugent
i carne nr̃a fragili. Uisu e.¬
nim mulierum. dulcedine ei¬
borum. gła mnundi. & si ab his
contineant. solent moueri sqͣ
Aonec tantum ꝓfecerure ut
cȩlestium dulcedine capti.
nichil derrenum curent.
nec moueantur ad aspectuͣ
U contacꝰtũ rex um munda¬
narum. S morantur inca¬
stris donec sanentur. Dum
enum motus illos inse sen¬
tiunt sci continent ab aspec¬
tu mulierum. a comestione
delectabłium ciborum. a mol¬
licie uestium. Aquib taudiꝰ
ꝑ aucturnam abftinentiam
diͦ sueti. egrediuntur ad uisuͣ
mulierum. dulces cibos come¬
diuit. uestib quib libet indu¬
untur. nec delectatione hoꝵ
capuntur. Quod cum fecis¬
serit. abstulit anͣs ab eis obꝓ¬
brim egipti. Inegipto enim

Expanded text:
turi sumus in octavo die turi sumus in octavo die resurrectionis. Sed sordium depositio ordinem quemdam requirit. Nemo enim repente fit pulcherrimus. Primo igitur, id est in egressu de Aegypto, turpes actus deponimus. Motus enim illiciti adhuc vigent in carne nostra fragili. Visu enim mulierum, dulcedine ciborum, gloria mundi, etsi ab his se contineant, solent moveri sancti, donec tantum profecerint, ut coelestium dulcedine capti, nihil terrenum curent, nec moveantur ad aspectum vel contactum rerum mundanarum, sed morantur in castris donec sanentur. Dum enim motus illos sentiunt sancti, continent se ab aspectu mulierum, et comestione delectabilium ciborum, a mollitie vestium, a quibus tandem per diuturnam abstinentiam desueti egrediuntur ad visum 873 mulierum, dulces cibos comedunt, vestibus quibuslibet induuntur, nec delectatione eorum capiuntur. Quod cum fecissent, abstulit Dominus ab eis opprobrium Aegypti. In Aegypto enim
Abbreviated transcription (Latin):
panis affecꝰti dicunt. Reuer¬
t am᷑ megiptum ad ollas car
Qui autem nͣ deficiunt. ꝓ ficis¬
ciuitur & tandem ad iordãne᷑
ueniunt. Qui ẽ ꝓpe terrã ꝓmissio̾is.¬
uł ueniunt ad iordanem. quem
& transeunt. Deserunt eium
illud ꝑ quod transeunt. illi
qui tendunt ad terram.ꝓ.¬
Ager ÷ quem filia caleph peti¬
It a pr̃e suo. habentem irri¬
ri¬
guum superuis. & irrignum
inferuis. Quienim intendit
dia. inprincipio itineris sui
compungitur. & flet de pec
sire ꝑ desertum. nͨ sine mul¬
to labore. S niultis uexatꝰ
dolorib. considerans etiam
res huius mundi caducaᷤ
& transitorias. his carere cu¬
pit & habere ȩterna. Unde
ꝓrumpit in fletum. Situs
etiam loci huic nsterio con¬
uenit. qr mare rubrum est¬
scm sccum egipti inferuis:
ordanis uero scđm sitũ t̾rȩ¬
sito scd̃o se circumciderunt.
Circumcisio quȩ oc̾tauo die
petriuo cultello fiebat. sor¬
dium depositionem ꝑ xpͣm
beatitudine quam consecu¬

Expanded text:
panis affecti dicunt: « Reverpanis affecti dicunt: « Revertamur in Aegyptum ad ollas carnQui autem non deficiunt, proficiscuntur, et tandem ad Jordanem perveniunt, qui est prope terram promisae veniunt ad Jordanem, quem et transeunt. Desertum enim illud, per quod transeunt illi qui tendunt ad terramager est quem filia Caleb petiit a patre suo habentem irriguum superius, et irriguum inferius. Qui enim tendit dia, in principio itineris sui compungitur, et flet de peccsire desertum cum multo labore, sed multis vexatus laboribus, considerans etiam res hujus mundi caducas et transitorias, his carere cupit, et habere aeterna. Unde ifferuntur, prorumpit in fletum. Situs etiam loci huic mysterio congruit, quia mare Rubrum secundum situm Aegypti inferius est, Jordanis vero per situm tersito, secundo se circumciderunt. Circumcisio, quae octavo die petrino cultello fiebat, significabat sordium depositionem per beatitudine quam consecu
Abbreviated transcription (Latin):
que ducit ad uitam. & pau¬
ei ingrediuntur ꝑ eam. Uia
illa ardua ÷ & solitaria. firida
quidem ariddis. ꝙ uere soli¬
taria. qr inegipto magnos
habet comitatus. Indeserto
uero paucos habet socios
aut nullos. Uuͣ in psalmo:
Singłariter sumegõ donec
tran seam. Quia exquo trar¬
sierit multos habebit soci
s plena paludib. Ita ꝙ illa
que aucct̃ in mortem nͣ ÷ ardu¬
a s delectabilis & plena pa¬
ludib .i. inmunditiis. In de¬
serto pasti sunt filii isrł man¬
na que pluit illis decelo. & xͥa
ꝓmissam h̾editatem. susten¬
tatur uerbo dĩ. Ꝙ hic ÷ panis
qui de celo descendit. de quo
ait dñs. Non insolo pane uiuit
ꝓcedait deore di. Tribus aute
modis reficit hic panis ppłm
di deterret a utiis: minatur
peuas inferni: blanditur ꝓ¬
missis. Que dum differunit᷑.
referat quedam archana. ne
deficiant in uia. S quia uer¬
bum di saera uidłic scͥptura.
tulliano non querit poliri
ornatu. sua satis firma ueri¬
tate: sunt qui fastiddio huiꝰ

Expanded text:
ucit ad vitam, et pauci ingrediuntur per eam . » Via illa arcta est et solitaria; arida, quia aridis, et vere solitaria, quia in Aegypto habet magnos comitatus, in deserto vero paucos habebit socios, aut nullos. Unde Psalmista: « Singulariter sum ego, donec transeam , » quia ex quo transierit, multos habebit sociosed plena paludibus. Ita et illa quae ducit ad mortem, non est ardua, sed delectabilis, et plena paludibus, id est immunditiis. In deserto pasti sunt filii Israel manna, quae pluit illis de coelo; et ppromissam haereditatem, sustentatur verbo Dei. Et hic est panis qui de coelo descendit, de quo ait Dominus: « Non in solo pane vivit procedit de ore Dei . » Tribus autem mo is reficit hic panis populum Dei. Deterret a vitiis minitando poenas inferni; blanditur promissis, quae dum differuntur, reserat quaedam arcana, ne deficiant in via. Sed, quia verbum Dei, sacra scilicet Scriptura, Tulliano non quaerit fulciri ornatu, sua satis firma veritate, sunt qui fastidio hujus
Abbreviated transcription (Latin):
Nͣs eduxͣ filios isrł
deegipto. & transie¬
runt illi ꝙ mare
rubrum .&. ꝑ agrantes deser.¬
tum comederunt manna.
Post longos autem labores tau¬
dem uenerunt ad iordanem.
Otransissent flumum. sed̾o
se circimciderunt. ꝙ dicꝰtuͣ
est illis. Hodie abstulit dnͥs
Manserunt autem iucastris
donec sanarentur. & uoca¬
tum eͥ nomen loci illuis gal¬
gala. Egressi tandem de ca¬
stris comederunt dͥe fructib
terre. & defecit eis manna.
bre sunt interiores: que du¬
cunt ad exteriores. inferm
uidelic. Neo legitur dnͣs
duxisse filios isrł megiptuͣ
s eduxisse. Nyͣm eium est
inpeccatum induci. di lib̾are.
Dopłs di egressus de egipto
transit mare. In mari duo
sunt: aqua .s. & amaritudo.
ꝑaquam lacrimas peniteu¬
neͥ ꝑ amaritudinem cordis
contritionem intelligimus.
c qr non sufficit peccatum di¬
nuntere. uisi cor contritum
habeamus. & condignos fruc¬
tus penitentie agamus. S
nec in mari remanere debe¬
inus. s transire & indesert᷑ũ

Expanded text:
nus eduxit filios Israel de Aegypto, et transierunt illi per mare Rubrum, et peragrantes desertum, comederunt manna. Post longos autem labores, tandem pervenerunt ad Jordanem; transissent fluvium, secundo se circumciderunt, et dictum est illis: Hodie abstulit a vobManserunt autem in castris, donec sanarentur; et vocatum est nomen loci illius Galgala. Egressi tandem de castris, comederunt de fructibus terrae, et defecit eis manna .brae sunt interiores, quae ducunt ad exteriores, infernum videlicet. Nec legitur Dominus duxisse filios Israel in Aegyptum, sed eduxisse. Vestrum enim est in peccatum induci, Dei liberare. Populus Dei egressus de Aegypto transit mare. In mari duo sunt, aqua scilicet et amaritudo. Per aquam lacrymas poenitentiae, per amaritudinem, cordis contritionem intelligimus, quia non sufficit peccatum dimittere, nisi cor contritum habeamus, et dignos fructus poenitentiae agamus. Sed nec in mari remanere debemus, sed transire, et in desertum
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt. quia necesse ⁊ͥ ut hi
qui uenturam uitam pͣdicarit
tribulationum p̃sentum
tunsionib crescant. Bene au¬
tem dicitur. cũ concisus clan¬
gor increpuerit. mouebunt᷑
castra. quia numirum pͣ dica¬
tionis sermo. cum subtilius
ac minutuis agitur. audito¬
rum corda contra temptati.¬
onum certamina ardentiꝰ
excitantur. & ut clangor¬

Expanded text:
, quia necesse est ut hi qui venturam vitam praedicant tribulationum praesentium tunsionibus crescant. Bene autem dicitur: Cum concisus clangor increpuerit, movebuntur castra , quia nimirum praedicationis sermo cum subtilius ac minutius agitur, auditorum corda contra tentationum certamina ardentius excitantur. 15. Qui alio
Abbreviated transcription (Latin):
paulo post: cum concisus
clangor inerepuerit. moue
citur. quia ꝑ duo pͣcepta ca¬
ritatis. ad ꝓcinctꝰum fidei
ppłs uocatur. Que idcirco ar¬
gentee fieri pͥcipiunt᷑. ut

Expanded text:
paulo post: Cum concisus clangor increpuerit, movebcitur, quia per duo praecepta charitatis ad procinctum fidei populus vocatur. Quae idcirco argenteae fieri praecipiuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
dura namq earualium
mentes ꝓ amore scłi. quasi que¬
dam mollia & delect᷑abilia fer¬
re parate sunt. dum uihac iu¬
ta rerum culmina appreheu¬
dere conantur. Cessationei
dnͣs a mundi laborib unꝑat.
scͣo. quietis dulcedinem ꝑsu¬
adet. & tamen uosan a ini¬
quorum mens. plus se aspera
assequi carnaliter. quam tene¬
re blanda spualiter gaudet.
Olus acerbitate fatigationiᷤ
quam quietis dulcedine pasci¬
tur. Qd̃ aꝑte iusemetipso no¬
bis isrłiticus ppłs ostendit.
qui dum refectionem man
ab egẏpto concupint. Quid enĩ
sognatur in manna. nisi esca
grxͣ suaue sapiens ad refecꝰti¬
onem interioris uite. bene
udcantib desuꝑ data: Ꝙ qͥd
ꝑollas carmum. nisi carualia
oꝑa tribulationum laborib
quasi ignib excoquenda:
Quid ꝑ pepones. nisi terrene
inas enuitunt. uisi difficul¬
tas uite pͣsentis que a dilecto¬
rib suis & sine luctu uͭ agitur.
& tamen cum lacrimis amat᷑:
Mauua igit᷑ de serentes. cum
tis dona despiciunt. ꝙ ꝓ carua¬

Expanded text:
Durae carnalium mentes per amorem saeculi quasi quaedam mollia ac delectabilia ferre paratae sunt, dum in hac vita rerum culmina apprehendere conantur. Cessationem Dominus a mundi laboribus imperat, sanctae quietis dulcedinem persuadet, et tamen vesana iniquorum mens plus se assequi aspera carnaliter quam tenere blanda spiritaliter gaudet; plus acerbitate fatigationis quam quietis dulcedine pascitur: quod aperte in semetipso nobis Israeliticus populus ostendit, qui dum refectionem mannque concupivit. Quid enim signatur in manna nisi esca gratiae, suave sapiens, ad refectionem interioris vitae bene vacantibus desuper data? Et quid per ollas carnium nisi carnalia opera, vix tribulationum laboribus quasi ignibus excoquenda? Quid per pepones, nisi terrenae ymas emittunt, nisi difficultas praesentis vitae, quae a dilectoribus suis et non sine luctu agitur, et tamen cum lacrymis amatur? Manna igitur deserentes, cum tis dona despiciunt, et pro car
Abbreviated transcription (Latin):
tat diabolus radicem pecca
culpe ꝑ oculum. Expandunt᷑
rami nequitie ꝑ linguam.¬
Florem huius arboris sentit
homo ꝑ delectationem. fruc¬

Expanded text:
tat diabolus radicem peccatculpae. Per oculum expanduntur rami nequitiae; per linguam hujus arboris sentit homo, et delectation
Abbreviated transcription (Latin):
Trib modis dampuum infer¬
tur homini: a demoue a pro¬
uimo. a carne. Deinon insi¬
diatur caritati: ꝓximus
yudicitie. Ꝙ ysaias breuiter

Expanded text:
Tribus modis damnum infertur homini: a daemone, a proximo, a carne. Daemon insidiatur charitati, proximus pudicitiae. Quod Isaias breviter
Abbreviated transcription (Latin):
frequentauius. Interun ergo
lugeamus in uia: ut pꝰ modum
gaudeaniuis in patria. Amares
to oculo stadium uite p̃sentis
ꝑcurramus: ut brauium su¬
perne uocationis comprehen¬
dere ualeamus. Quacumq
hora in uinea dni conducti si¬
mus: indeficienter pondus die¬
i ꝙ estus portemus : ut in ue¬
spera diurno deuario non
priuemur. Sic enuim dnͣs dicit.
Qui ꝑ seuerauerit usq infine̾:
hic saluus erit. Non simus
stulti uiatores: ut oblit patͥe
nr̃e exilium diligamus ꝓ pa¬
tria: & remaneamus in uia.
Non simus in sensibiles. ut
delere indolorib impossibi¬
litatis & mortalitatis nr̃e
uita desperari. qui egrotantes se
non sentiunt infirmari. Cur¬
ranius ergo ad medicum salu¬
tis nr̃e: ostendamusq ei ꝑ con¬
fessionem uulnera ur̃a. In¬
eterno clamore. ad eum cla
dicus ñr ꝓpiciabitur iiqui¬
tatib nrisͥ sanabit languo¬
rem nr̃m: & replebit᷑ iu bo¬
nis desiderium nostrum¬

Expanded text:
» frequentamus. Interim ergo » frequentamus. Interim ergo lugeamus in via, ut postmodum gaudeamus in patria. Amarescto oculo stadium vitae praesentis percurramus, ut bravium supernae vocationis comprehendere valeamus. Quacunque hora in vinea Domini conducti sumus, indeficienter pondus diei et aestus portemus, ut in vespero, diurno denario non privemur. Sic enim Dominus dicit: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » Non simus stulti viatores, ut obliti patriae nostrae, exsilium diligamus pro patria, et remaneamus in via. Non simus insensibiles, ut dolere in doloribus passibilitatis et mortalitatis nostrae eorum desperari, qui aegrotantes se non sentiunt infirmari. Curramus igitur ad medicum salutis aeternae. Ostendamus ei per confessionem vulnera nostra, intimo clamore ad eum elamdicus noster propitiabitur iniquitatibus nostris, sanabit omnem languorem nostrum, et replebit in bonis desiderium nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
sis captiuatorib dicunt. Quomͦ᷑
cantabinis canticum dni in ter¬
ra aliena. Terra alieua repro¬
borum ÷ multitudo. ad suꝑna ñ
ꝑtineus ciuitatem: que more por¬
uerbum negligendo conculcat:
aut more canum contra sc̃m
tat. Nẽ his de nr̃a captiuita¬
te ex antiqua & moderna sig¬
nificatione p̃libatis: cur sep¬
tuagenarius numerus sub
tipo uniuersi temporis pona¬
t᷑. breuiter auduiamus. Septe¬
uario quippe dierum circulo
euoluitur. quib nobis decalo¬
gi mandata seruanda man¬
dant᷑. Dum ergo decem legis
p̃cepta in hoc uite p̃sentis spa¬
cio custodimus: quãsi denari¬
um ꝑ septenarium numeru
multiplicamus: ut seꝑtuage¬
uarii uumeri summa ĩpleamꝰ
ur̃am aqua mortifera delecta¬
tione corriumus. ꝑ amaritu¬
dinem cordis & lamenta redea¬
mus. Ibi nunc intermissum alła
recuperabimus: & cum suꝑus
ciuib dm siue fine laudabimꝰ.
Qd̃ quinquaguita dieb dnĩce
resur rectionis significamus:
dum in uno quoq cantu alła

Expanded text:
captivatoribus dicunt: « Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? » Terra aliena, reproborum est multitudo, ad supernam non pertinens civitatem, quae more poricet Dei verbum, negligendo conculcat, aut more canum contra sancttat. Nunc his de nostra captivitate ex antiqua et moderna significatione praelibatis, cur septuagenarius numerus sub typo universi temporis ponatur, breviter audiamus. Septenario quippe dierum circulo, evolvitur, quibus nobis decalogi mandata servanda mandantur. Dum ergo decem legis praecepta in hoc vitae nostrae spatio custodimus, quasi denarium per septenarium numerum multiplicamus, et septuagenarii numeri summam implemus. nostram, a qua mortifera delectatione corruimus, per amaritudinem cordis et lamenta redeamus. Ibi nunc intermissum « Alleluia » recuperabimus, et cum supernis civibus Deum sine fine laudabimus: quod quinquaginta diebus Dominicae resurrectionis significamus, dum in uno quoque cantu « Alleluia
Abbreviated transcription (Latin):
tes ad optionem filiorum di
redemptionem corporis nr̃i.
Hec quidem creatura eͥ aui¬
ma de corruptione peccati.
ad imaguiem di creataͥ que
intra se de uauitate cui sub¬
iecta ÷ genut: ꝙ more partu¬
rientis ninuo desiderio fit
auxia. qđ̵ tam dui aufertur
a patͥa Sic parturiebat psal¬
nusta. cum diceret. Heu nͥ
quia incolatus meus ꝓlonga¬
ad optionem filiorum. deside¬
rans habere inbe. qđ̵ habebat
in spe: sic parturiebat. cũ dice
tedio fatigati. & suꝑne fe
licitatis dͥesiderio afflati. qͣi
in salicib organa nrͣa suspen¬
dimus: dum in mundi cupi¬
aitatib radicatis. opp̾ssorib

Expanded text:
tes adoptionem filiorum, tes adoptionem filiorum, redemptionem corporis nostri. Haec quidem creatura est anima de corruptione peccati ad imaginem Dei recreata, quae infra se de vanitate, cui subjecta est, gemens, et more parturientis nimio desiderio fit anxia, quod tam diu differtur a patria. Sic parturiebat Psalmista, cum diceret: « Heu mihi, quia incolatus meus prolongaadoptionem filiorum desiderans habere in re quam jam habebat in spe, sic parturiebat, cum dicebtaedio fatigati, et supernae civitatis desiderio afflati, quasi in salicibus organa nostra suspendimus, dum, in mundi cupiditatibus radicatis oppressoribus
Abbreviated transcription (Latin):
exilii nr̃i ꝑeregrinationem
significamus. Huic significa¬
tioni lxx dierum concordat
rłm sub rege assyriorum duc¬
ti sunt captiui. & in babilo¬
nia seruire detenti: quo temꝑe
Hoc ꝑsalmista p̾uidens ꝓpħico
more. futurum quasi iam p̃te¬
ritum canebat dicens. Super
flumina babilonis illic sedimꝰ
& fleiumus. dum recordarem᷑
syon. In salicib in med̾uo eius:
suspendamus organa nr̃a.
Assur quippe elatus int̾pretat᷑.
babylon confusio. ierłem pa¬
cis uisio. Rex assyriorum. rex
suꝑborum: rex babiloniorum
bolus est qui filios pacis ad
duro pͥmit uigo seruitĩtis: &
qua seruitute dicit scriptura.
Graue iugum suꝑ filios adam:
a due exitus de uentre matriᷤ
sue. usq indiem reuersio¬
nis in matrem omium.
Nos ergo in bac seruitute
detenti. quasi suꝑ flumina
babilonis sed̾emus. Añ tran¬
sitoriis huiꝰ mundi concupi¬
scertiis mente non inmergi¬
inur: &s tamen flemus quia
nos ipsi pruitias syͣs habẽ¬
tes ingemiscinuis. expectan¬

Expanded text:
exsilii nostri peregrinationem significamus. Huic significationi septuaginta dierum concordat e hujus Jerusalem sub rege Assyriorum ducti sunt captivi, et in Babylonia servitute detenti: quo temporHoc Psalmista praevidens prophetico more futurum, quasi jam praeteritum canebat, dicens: « Super flumina Babylonis illic sedimus et flevimus, dum recordaremur Sion. In salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra . » Assur quippe elatus interpretatur; Babylon, confusio; Jerusalem, pacis visio. Ergo rex Assyriorum, rex superborum, idem rex Babyloniorum, bolus est, qui filios pacis, poduro premit jugo servitutis, et qua servitute dicit Scriptura: « Grave jugum super filios Adam, a die exitus a ventre matris eorum, usque in diem reversionis in matrem omnium . » Nos ergo in hac servitute detenti, quasi super flumina Babylonis sedemus, dum transitoriis hujus mundi concupiscentiis mentem non immergimus, et tamen flemus, quia nos ipsi primitias spiritus habentes, ingemiscimus, exspectan
Abbreviated transcription (Latin):
possimius in eternitate renasci.
quia quam dui su¬
inus inmundo pere¬
grinamur a do: cotidianis la¬
mentis oportet nos huiꝰ exilii
mala deflere: ad eternam pa¬
triam toto desiderio anhelare.
S quia eccłia multis honora¬
ta sacramentis. hȩc publicis
conuentib cotidie frequenta¬
re non ualet: sub tipo unuier¬
si temporis conmendati st̃¬
spũaliter. Hii lxx dies: quib
recitatione lectionum & can¬
ueris recolamus: & mortali¬
tatis nr̃s dolores attendenteᷤᷤ
cotidie doleamus. Unde inin¬
troitu hodierne misse. sca eccłia
ꝑ lapsum primi hominis mor¬
tem sibi illatam ẽẽ deplorat.
& iundolorib huiꝰ uite ad hec in¬
feriora detrusam dolorose cla¬
mat. Circumdederunt me ge¬
mutus mortis: dolores infer¬
ni circumdederunt me. Ad ħ
etiam significandum uocem
usitatissimam in eccłia. ałła
pascha intermittimus. & ꝓ
hac hebraica uoce. latinam
patriȩ celestis: sic uox in supͣ¬
dicta ciuitate ꝗͣ indi laudib
frequentamus. laudes ciiũ

Expanded text:
possimus in aeternitate renasci. quia quandiu sumus in mundo, peregrinamur a Domino , quotidianis lacrymis oportet nos hujus exsilii mala deflere, et ad aeternam patriam toto desiderio anhelare. Sed quia Ecclesia multis honorata sacramentis, hoc publicis conventibus quotidie frequentare non valet, sub typo universi temporis commendati ses, quibus recitatione lectionum et canumani recolimus, et mortalitatis nostrae dolores attendentes, otidie doleamus. Unde in introitu hodiernae missae sancta Ecclesia per lapsum primi parentis mortem sibi illatam esse deplorat, et in doloribus hujus vitae ad haec inferiora detrusae, dolere se clamat: « Circumdederunt me gemitus mortis, dolores inferni circumdederunt me . » Ad hoc etiam significandum vocem usitatissimam in Ecclesia, « APascha intermittimus, et pro hac Hebraica voce, Latinam,patriae coelestis: sic vox ista, a supradicta civitate quondam in Dei laudibus frequentata, signat laudes civium
Abbreviated transcription (Latin):
sio que fit manifesto .i. in
arne. s eircumcisio cor¬
dis nͣ
littera s spũ ẽ ue
racir cumcisio. Illa ergo
exterior. huuis interioriᷤ
figura est: Sicut de abraham
iusticie d̃i. Bene autem conue¬
nit oct᷑aue nr̃e: qd̾ eircũcisio
carnis in ea parte fit corporis
ꝑ qd̃ humana mortalitas ꝓpa¬
gatur. Uera enim circumci
hac parte carius. iuissa ÷ imple¬
ri carualiter. nt significaret
implenda sp̃ualiter.¶ Sic in re¬
liquis menbris corporis imi¬
plenda ÷ spũaliter. licet non
exhibeatur corporaliter. qua

Expanded text:
sio, quae fit in manifesto, id est, in sio, quae fit in manifesto, id est, in carne: sed circumcisio cordis, non littera, sed spiritu circumcisio vera . Illa ergo exterior, hujus interioris figura est, sicut de Abraham justitiae fidei . » Bene autem convenit octavae nostrae, quod circumcisio carnis in ea parte fit corporis, per quam humana mortalitas propagatur. Vera enim circumcishac parte carnis jussa est impleri carnaliter, ut significaretur implenda est spiritualiter, sic in reliquis membris corporis implenda est spiritualiter, licet non exhibeatur corporaliter; qua
Abbreviated transcription (Latin):
ferre. & languenti uiundo
sua bona conferre: ita p̾senti
octauia. eam xͥ natiuitatem
in figura celebramus. qua inas¬
sumptione transuit de hoc
mundo ad patrem. qua trans¬
formata eͥ eius caro de corrup¬
tione mincorruptionem. de
mortalitate in inmortalitate̾
In carne etiam illiuis ab sorta :
mors in uictoria: quam sieut
in ea completam certa fide ia
credimus: ita in nr̃a carne fu¬
duram certa spe nondubitamꝰ.
Ita enum dicit apłs. Si complan¬
tati sumus similitudim mor¬
tis eius: simul & resurrect̾iõis
erinius. Quae autem sit illa mor¬
tis. similitudo. audiamus ab
÷ peccati ab olitio: nouitas uitȩ
obseruatio iusticie. Hec ipsa
in anima ÷ resurrectio prima:
dequa dicit ioħs. Beati qui
habent partem in primare¬
cutes carnis petrinis cultris
expoliamꝰ s ueterem homine᷑
.i. ueteris hominis similitudi¬
nem. xͦ conformati cum suis
actib deponimus: Dequa alibi
dicit apłs. non enim cireu̾ci¬

Expanded text:
ferre, et languenti mundo ferre, et languenti mundo sua bona conferre: ita praesenti octava, Christi Nativitatem in figura celebramus, qua in assumpto homine transivit de hoc mundo ad Patrem, qua transformata est ejus caro de corruptione in incorruptionem, de mortalitate in immortalitatem. In carne illius jam absorpta est mors in victoria , quam sicut in ea completam certa fide jam credimus, ita in nostra carne futuram certa spe non dubitamus; ita enim dicit Apostolus: « Si complantati sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus . » Quae autem sit illa mortis similitudo, audiamus ab est peccati abolitio, novitas vitae, observatio justitiae. Haec ipsa est prima resurrectio in anima, de qua dicit Joannes: « Beati qui habent partem in prima reuam non cutem carnis petrinis cultris exspoliamus, sed veterem hominem, id est veteris hominis similitudinem, Christo conformati, cum suis actibus deponimus. De qua alibi dicit Apostolus: Non enim circumci
Abbreviated transcription (Latin):
uenit plenitudo temꝑis misit
d̾s filium siuuum natum ex
muliere. factum sub lege.
ut eos qui sub lege erant redime¬
ret. Si enim aliquis alegis ob¬
seruatione extranens scientib
legem sacramenta legis expo¬
neret. quis ei auditum p̃beret:
Rec̾to igitur ordine magisterii.
prus auditor legis uoluit esse
quam doctorͥ prius eam serua¬
re quam eius sacramenta rese¬
rare: ut ꝑ uitam & docꝰtrinam
suamr ipse eeͥ cognosceretur.
cui testimonium dabant lex
cansas reddidimꝰ quare sub
lege natus sit dñs : de circum¬
cisionis sacramento quam ur
manib habemus que dñs ded̾it
ꝑtrac̾temus. Oc̾taua dies & cir¬
cumcisio uni concinunt sa¬
cramento. Octaua inscͥpturis
ꝓeternitate poni consueuit.
Sicut enim septenarii nume¬
ri circuitu rerum temꝑaliu
uolubilitas: ita ꝑ ocꝰtauam
que septenario succedit eter
gitur qr sicut p̾̃cedenti septẽ
dierum spacio. temꝑalem
.xpͣi natiuitatem represen¬
tauimus. qua uenit inter ho¬
mines huius exilii mala pre¬

Expanded text:
itudo temporis, misit Deus Filium suum, natum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret . » Si enim aliquis observatione extraneus, scientibus legem, sacramenta legis exponeret, quis ei auditum praeberet? Recto ergo ordine magisterii, prius voluit auditor legis esse quam doctor: prius eam servare quam ejus sacramenta reservare, ut per vitam et doctrinam suam, ipse esse cognosceretur, cui testimonium dabant lex causas reddidimus quare sub lege natus sit Dominus, de circumcisionis sacramento, quam in manibus habemus, quae Dominus dederit, pertractemus. Octava et circumcisio uni concinunt sacramento. Octava in Scripturis, pro aeternitate poni consuevit. Sicut enim septenarii numeri circuitu rerum temporalium volubilitas, ita per octavam, quae septenario succedit, conggitur, quia sicut praecedenti septem dierum spatio temporalem Christi Nativitatem repraesentavimus, qua venit inter homines hujus exsilii mala per