comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pes. Consiliũ fuit illi monast̾iũ cõs¬
truere monachis quoꝵ diligenda
colligenlis et fouendis ꝑauꝑibꝰ in
inseruiret. Desicd̾io et feruore pẽna¬
ta deuotio: ad effc̃m deuotio erũpere
gestiebat. Prefixus dies illuxerat: ⁊
b̾no abbas ducis litt̾is ĩuitatus. p̃¬
senciam suã intulerat curie tͥum¬
phanti. festiuo cõuentui sacerdo¬
talis nõ deerat multitudo: cũ ĩcer¬
tus numero oꝑtimatũ et ꝓcerũ fre¬
q̃ntaret palacii uastitatẽ. Infacie
modũ. et ĩ auribꝯ audientiũ. sue
delib̾atõnis expͥmit qͣlitatẽ. Conce¬
pisse se aĩo nudã et simplicẽ uolũta¬
tem q̃ si eleganti oꝑe uestiat᷑. uite p̃¬
miis nõ carebit. Mist̾ium cõsilii sui
ẽẽ. ut monast̾iũ construat ĩfundo
suo. inqͦ monachi dño seruientes.
sͥ ꝓ tẽporis huiꝯ expensis.: subsicdia m̾¬
cent᷑ et̾ua. Dũm erga se aꝑuisse di¬
uciꝯ manũ suã: et ex dolio benigni¬

Expanded text:
peres. Consilium fuit illi monasterium consperes. Consilium fuit illi monasterium construere monachis quorum diligentia colligendis et fovendis pauperibus inserviret. Desiderio et fervore pennata devotio ad effectum erumpere gestiebat. Praefixus dies illuxerat, et Berno abbas ducis litteris invitatus praesentiam suam intulerat curiae triumphanti. Festivo conventui sacerdotalis non deerat multitudo: cum incertus numerus optimatum et procerum frequentaret palatii vastitatem in facie modum, et in auribus assistentium suae deliberationis exprimit qualitatem: Concepisse se animo nudam et simplicem voluntatem, quae si eligendi opere vestiatur, vitae praemiis non carebit: mysterium consilii sui esse, ut monasterium construat in fundo suo, in quo monachi Domino servientes, sibi pro temporis hujus expensis subsidia mercentur aeterna. Dominum erga se aperuisse diutius manum suam, et ex dolio benigni
Abbreviated transcription (Latin):
muni uidicio reus ordĩs cõdẽpnat᷑.
Nam sicut monachis pene ꝓpͥum eẽ
solet. ut rebus minimis insolescãt:
sublatis ꝑit̃ uiribꝰ acclamaut hõi. ob¬
ruũt insontem u̾bis: cõuiciis lace¬
tant. ĩnocentem. Ip̃e abbas ꝑublicos
strepitus gͣui inclignatione ꝓseqͥt᷑.
nͨ minꝯ aliis ĩehit᷑ ĩ cddonẽ. ut ui¬
rilis animi firmitas excocta ĩiuriis:
clarior appareret. Uir autẽ dñi cu¬
ius mens in solido fundata erat.
ꝓbra rixantium tanta aĩ eqͥtate
sustinuit: ut nͨ ad illatas inuirias
mou̾e̾t᷑ et ĩiuriancium motionem
sua humilitate seclaret. Adũtit b̾no
abbas in dei famulo p̾clarũ qͥddã
eũ ĩ corpore eccłie p̃cipuũ membrũ¬
tunc tẽporis regende aqͥ¬
tanie dux willmꝰꝯ uͥtu¬
te conspicuꝰ ⁊ potens armis in qͦ
milicie splendor et fidei mira si¬
militudinis arte ꝯuenerant. De il¬
lo Pdeuotio que in illo obsedãt iri¬
le pectus p̾cipue redundabat ĩ pan¬

Expanded text:
muni judicio reus ordinis condemnatur. muni judicio reus ordinis condemnatur. Nam sicut monachis pene proprie esse solet ut rebus minimis insolescant, sublatis pariter vocibus acclamant homini, obruunt insontem verbis, conviciis lacerant innocentem. Ipse abbas publicos strepitus gravi indignatione prosequitur nec minus aliis invehitur in Odonem, ut virilis animi firmitas excocta injuriis clarior appareret. Vir autem Domini, cujus mens in solido fundata erat, probra vociferantium tanta animi aequitate sustinuit, ut nec ad illatas injurias moveretur, et injuriantium motionem sua humilitate sedavit. Advertit Berno abbas in Dei famulo praeclarum quiddam eum in corpore Ecclesiae praecipuum membrotunc temporis regendae Aquitaniae dux Guillermus virtute conspicuus et potens armis, in quo militiae splendor et fidei mira similitudinis arce convenerant. Devotio quae in illo obsederat virile pectus redundabat in pau
Abbreviated transcription (Latin):
uscepto habita monachi
uit qui fu̾at. Eadem illi
abstinencie ꝑcitas. similis uiuen¬
di modus. sed puritatis et scĩmonie
ĩcompabilis fu̾at appetitꝰ. Paciencia
uero atq humilitas p̃ter moclũ hoĩs
illi erat. Obecliencie uigorem perpe¬
tuum: ĩconcussa aĩ stabilitate ser¬
uabat. In hoc tm̃ cdifferre uidebatur.
ab eo qͥ pͥus fuat: quod ꝑfectionis ar¬
cem attingens: altiorẽ ꝓfessionis gͣ¬
dum. quo cligniꝯ euacde̾t nõ habebat:¬
uia uero ꝑietate ⁊ m̃licia
speciali ꝯ eminebat: uisũ
est alb̾i eiꝯ. puerilẽ scolam
oddonis ꝓuidencie posse ꝯmitti. In¬
uingit᷑ ei officiũ uͦ recusat: et etatis
infirme difficilem curã suscipiens:
puerorũ inuigilat disciplinis. Quo¬
rum unũ cum nocte quacdam sine ꝓ¬
prio lumine ad nat᷑alia decluxisset:
credens sufficere ꝯmune lumẽ qͦ
int̾iora dormitorii cõplebant᷑. Loci cõ¬
suetudinem uisus est excessisse. Se¬
q̃nti capitulo datur ĩ mediũ. et com¬

Expanded text:
uscepto habitu monachi vit qui fuerat; eadem illi abstinentiae parcitas, similis vivendi modus, sed puritatis et sanctimoniae incomparabilis fuerat appetitus. Patientia vero atque humilitas praeter modum hominis illi erat: obedientiae vigorem perpetuum inconcussa animi stabilitate servabat. In hoc tantum differre videbatur ab eo qui prius fuerat, quod perfectionis arcem attingens, altiorem professionis gradum, quo dignius evaderet, non habebatuia pietate & mundicia specialius eminebat, visum est Abbati eius puerilem scholam Oddonis prouidentiæ posse committi. Iniungitur ei officium, nec recusat: & ætatis infirmæ difficilem curam suscipiens, puerorum inuigilat disciplinæ. Curum unum cum nocte quadam sine proprio lumine ad naturalia deduxisset, credens sufficere commune lumen quo interiora dormitorii complebantur, loci consuetudinem visus est excessisse. Sequenti capitulo datur in medium, et com
Abbreviated transcription (Latin):
tis inicia descendisse. Institue bã¬
tur ab illis qͦs m̾itorũ puilegiis an¬
teibant: et uͥtutũ itina que sepius
ip̃i ꝯtͥuerant uelut ĩ exꝑta p̃cabant᷑
sͥ ab aliis designari. uiuebant alie¬
mo more qui hactenꝯ uixerant mo¬
re suo: et plerũq ab illis que bona ⁊
utilia ẽẽ credebant seniorũ ĩperiiꝰ
arcebant᷑. Imposuerant hoĩes suꝑ
capita. et ideo illis eatenꝯ ĩconsue¬
ta fu̾at lege uiuendũ. Totũ eis ꝓ¬
ficiebat ad m̾i̾tum. totũ ccoꝑabat᷑
ad głam ut qͥbꝰ rerũ ĩopia uͥtutis¬

Expanded text:
tis initia descendisse. Instituebantis initia descendisse. Instituebantur ab illis, quos meritorum privilegiis anteibant, et virtutum itinera, quae saepius ipsi jam triverant, velut inexperta precabantur sibi ab aliis designari. Vivebant alieno more qui hactenus vixerant more suo, et plerumque ab illis quae bona et utilia esse credebant, seniorum imperiis arcebantur. Imposuerant homines super capita sua, et ideo illis eatenus inconsueta fuerat lege lex vivendi. Totum eis proficiebat ad meritum, totum cooperabatur ad gloriam, ut quibus rerum inopia
Abbreviated transcription (Latin):
tencłe ꝓfectibꝰ filiorũ. sed penis eoꝵ et
mortibꝯ solitũ saciari. Se ĩꝑximo dis¬
cessuros qr sub eo locũ qͥetis et salutis
ĩuenire nõ possent. Animadu̾tit ili¬
co uen̾abilis adegͥnũ. ĩu̾bis astucie
latentes dolos: et uenena serpentis
seductionũ blandiciis palliari. Mã¬
suetudinẽ scĩ uiri. simulatorũ obiec¬
tionibꝯ asꝑatã: diuinis rationibꝰ ad
constancie reuocat firmitatẽ. Dnũ
discipline et ordinis diu stare nõ pos¬
se nͥ ĩ suis ꝓuisoribꝰ et p̾latis rigore cen¬
sorio fulciat᷑. Si pastor fui̾t remissus
et negligens: aĩo subditorũ torpore
et negligencia dissoluendos. Illud
ĩ b̾none fauore pociꝯ qͣm ĩ famia ꝓse¬
q̃udum: ꝙ a uigore et ꝓposito ĩ flexibił
frangi nõ posset. Non ideo fugiendũ
eiꝯ iugum nõ imꝑia declinanda sed
firmo pocis aĩo uiris sapientibꝰ ãplec¬
tenda. Ita satiffactum est bo uiro:
magr̃i ẽẽ usq ad ip̃a discende uͥtu¬

Expanded text:
tendere profectibus filiorum, sed poenis eorum et mortibus solitum satiari; se in proximo discessuros, quia sub eo locum quietis et salutis invenire non possent. Animadvertit illico venerabilis Adegrinus in verbis astutiae latentes dolos, et venena serpentis seductionum blanditiis palliari. Mansuetudinem sancti viri, simulatorum objectionibus asperatam, divinis rationibus ad constantiae revocat firmitatem: domum disciplinae et ordinis diu stare non posse, nisi in suis provisoribus et praelatis rigore censorio fulciatur. Si pastor fuerit remissus et negligens, animos subditorum torpore et incuria dissolvendos: illud in Bernone favore potius quam insania prosequendum, quod a vigore et proposito inflexibili frangi non posset; non ideo fugiendum ejus jugum, non imperia declinanda, sed firmo potius animo viris sapientibus amplectenda. Ita satisfactum est beato virmagistri esse, usque ad ipsa discendae virtu
Abbreviated transcription (Latin):
fecit sibi ꝓmotionẽ illam
ꝑfectus materiã nõ defer¬
tuł. occasionẽ głe nõ ruine. L oco
ceteris p̾minens sed gr̾̃a humilita¬
tis inferior. p̾lationis officium
merito potius et uirtute: qͣm noĩe
siue potencia deo carissimus exer¬
cebat. Non ad honorũ sublimrores
gradiis attingere sed ex uertice
p̾lationis sue ad infima ⁊ humi¬
lia sese deiciens: carismata melio

Expanded text:
ecit sibi promotionem illam profectus materiam, non defectus, occasionem gloriae, non ruinae. Loco caeteris praeeminens, sed gratia humilitatis inferior, praelationis officium merito potius et virtute, quam nomine sive potentia Deo charissimus exercebat. Non ad honorem sublimiores gradus attingens, sed ex vertice praelationis suae ad infima et humillima sese dejicie
Abbreviated transcription (Latin):
stud̾e̾ monachi.
maxime tamen noct᷑nis horis.
Et ideo om̃i tẽpore: siue ieumii. siue
prandii. si tempꝰ fu̾it pͣndii. mox ut
surrexerint a cena: sedeant om̃s ĩ
unũ. Et legat unꝰ collatoes uł uitas
patrũ. aut certe aliqͥd ꝙ edificet au¬
dientes. Non autẽ eptaticũ aut regũ.
qr ĩfirmis intellectibꝰ nõ erit utile il¬
la hora: bãc scͥptam audire. aliis uͦ
horis legat᷑. Si autẽ ieuiii dies fiu̾nt.
dc̃a uespera paruo int̾uallo. mox ad¬
lectionem accedant collationũ ut di¬
ximꝰ: Et lectis qͣtuor aut qͥnq foliis.
uł qntũ hora ꝑmittis om̃ibꝰ ĩunũ ec¬
cͣrentibꝰ per hanc morã lectionis. Si
quis forte in adsignato qͥ ꝯmisso fuerit
pleant. et exeuntes a cõpletoriis: nulla
sit licencia denuo ciuiꝙͣ loqͥ aliqͥd. Qd̃
si ĩuentꝰ fu̾it qͥsqͣm p̾uaricare hãc ta¬
cit᷑nitatis regulam: gͣuiori uindicte
subiaceat. Excepto si necissitas hospitũ
suꝑuenit: aut forte abbas alicui aligͥo

Expanded text:
studere monachi, maxime tamen nocturnis horis. Et ideo omni tempore sive jejunii, sive prandii, si tempus fuerit prandii, mox ut surrexerint a coena, sedeant omnes in unum, et legat unus Collationes vel Vitas Patrum, aut certe aliquid quod aedificet audientes; non autem Eptaticum, aut Regum: quia infirmis intellectibus non erit utile illa hora hanc Scripturam audire: aliis vero horis legantur. Si autem jejunii dies fuerint, dicta vespera, parvo intervallo, mox anum, ut diximus, et lectis quatuor aut quinque foliis, vel quantum hora permittit, omnibus in unum occurrentibus per hanc moram flectionis. Si quis forte in assignato sibi commisso fuerit pleant. Et exeuntes a completoriis nulla sit licentia denuo cuiquam loqui aliquid. Quod si inventus fuerit quisquam praevaricari hanc taciturnitatis Regulam, graviori vindictae subjaceat: excepto si necessitas hospitum supervenerit, aut forte abbas alicui aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
extus humilitatis gradus est:
si om̃i uilitate uel extremitate
contentus sit monachus: et ad
omĩa que sibi ĩumgunt᷑ uelud oꝑari¬
um malũ se iudicet et indignum
Dicens sibi cum ꝓpħa. Ad nichilũ re¬
dactus sum et uesciui. Ut iumentum
factus sum apud te et ego semꝑ tecũ.¬

Expanded text:
Sextus humilitatis gradus est, si omni utilitate vel extremitate contenta sit monacha, et ad omnia quae sibi injunguntur, velut operariam malam se judicet et indignam, dicens sibi cum Propheta: Ad nihilum redacta sum, et nescivi; ut jumentum facta sum apud te, et ego semper tecu
Abbreviated transcription (Latin):
docere magistrũ condecet: tacere et au¬
dire discipulum conuenit. Et ideo si ꝙͣ¬
uctione reuerencie reqͥtant. Scurri¬
litates uero uel uerba ociosa: et risum mo¬
uencia. eterna clausura ĩ om̃ibus locis dãp¬
namus. Et ad tale eloqͥum: discipulum
os aperire nõ permittimus. De humi
diuina: fratres dicens. Om̃is qui
se exaltat humiliabit᷑: et qͥ se exal
stat᷑ humiliat exaltabit᷑. Cum ergo hec
dicit: oftendit nobis ominẽ exaltationẽ
genus esse superbie. Quocd se cauere ꝓ¬
pheta: indicat dicens. Dñe nõ est exal¬
tatum cor meũ: neq elati sũt cculi mes.
Neq ambulam ĩ magnis: neq ĩ mirabili

Expanded text:
docere magistrum condecet Tacere et audire discipulis conuenit Et ideo si jectione reverentiae requirantur. Scurrilitates vero, vel verba otiosa et risum moventia, aeterna clausura in omnibus locis damnamus, et ad talia eloquia discipulum os aperire non permittimus. CAPUT divina, fratres, dicens: Omnis qui se exaltat, humiliabitur, et omnis qui se humiliat exaltabitur . Cum haec ergo dicit, ostgenus esse superbiae. Quod se cavere Propheta indicat, dicens: Domine, non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei; neque ambulavi in magnis, neq
Abbreviated transcription (Latin):
lassescat uł discedat. Dicente scriptura.
Qui ꝑseuerauerit usꝙ in finẽ: hic saluꝰ
erit. ltem. Confortet᷑ cor tuũ: et sustine
dũm. Et ostendens fidelem ꝓ chño uni
u̾sa eciam eciam cotͣria sustin̾e debere.
Dicit ex persona sufferenciũ. Apt̾ te mor¬
te afficimur totadie estimati sumꝰ ut
oues eccisionis. Et seturi de spe recͥbutõ¬
nis diuine. subsequnt᷑ gaucdentes et
esĩ qui dilexit nos. Et itẽ alio loco scͥpt᷑a.
Abasti nos inqͥt deus. igne nos exami¬
nasti. sicut examinat᷑ argentũ. Indu¬
xisti nos in laqͥum posuisti tͥbulatões
ĩ dorso ur̃o. Et ut ostendat sub pͥorẽ de

Expanded text:
lassescat, vel discedat, dicente Scriptura: lassescat, vel discedat, dicente Scriptura: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Item: Confortetur cor tuum et sustine Dominum . Et ostendens fidelem pro Domino universa, etiam contraria, sustinere debere, dicit ex persona sufferentium: Propter te morte afficimur tota die: aestimati sumus ut oves occisionis . Et securi de spe retributionis divinae subsequantur gaudentes et eum qui dilexit nos . Et item alio loco Scriptura: Probasti nos, inquit, Deus; igne nos examinasti, sicut igne examinatur argentum; induxisti nos in laqueum; posuisti tribulationes in dorso
Abbreviated transcription (Latin):
nũciantur. Cauencdũ est ergo om̃i hora fre
sicut dicit in psalmo ꝓpħa. Ne nos declinã¬
tes q̃ malo et ĩ utiles fcõs: aliqͣ hora aspici¬
at deus. Et parcendo nobis in hoc tempore
quia pius est et exp̾tat nos cõuerti ĩ meliꝰ
Ine dicat nobis in fut᷑o. hec fecisti: et tacui.
ecundus humilitatis. ii.¬
gradus est: si ꝓpͥam qͥs nõ amans
liolũtatem: desicłia sua nõ delec¬
tetur implere. Secl uocem illam dñi fac¬
tis unitet᷑ dicentis. Non ueni face uolũta¬
tem meam: sed eius qui misit me. Item¬
dicit scriptura. Doluptas habet penam.
et necessitas parit coronam. .iii.
ercius humilitatis gracdus est: ut
quis ꝓ dei amore om̃i obediencia
se subdat maiori. Imitans dñm
de quo dicit apłis. Factus obediens usꝙ
Lad mortem.
uartus humilitatis gradus ẽ:
si in ip̃a obecliencia cduris et cõ¬
trariis rebus: uł eciam qͥbꝰ libet
iarogatis iniuriis tacita consciencia pa
cienciam amplectat᷑: et sustinens non

Expanded text:
nuntiantur, cavendum est ergo omni hora, fratres, sicut dicit in psalmo Propheta, ne nos declinantes in malo et inutiles factos , aliqua hora aspiciat Deus, et parcendo nobis in hoc tempore, quia pius est, et exspectat nos converti in melius, ne dicat nobis in futuro: Haec fecisti, et tacui ecundus humilitatis gradus est, si quis propriam non amans voluntatem, desideria sua non delectetur implere: sed vocem illam Domini factis imitetur, dicentis, Non veni facere voluntatem meam, sed eius qui misit me. dicit Scriptura: Voluntas habet poenam, et necessitas parit coronam. CAPUT XXXIX. Tertius humilitatis gradus est, ut quaeque pro Dei amore omni obedientia se subdat majori; imitans Dominum, de quo dicit Apostolus: Factus obediens usque ad mortem . Quartus humilitatis gradus est, si in ipsa obedientia duris et contrariis rebus, vel etiam quibuslibet irrogatistientiam amplectatur, et sustinens non
Abbreviated transcription (Latin):
puunciet: sed eciam ĩtimo cordis cre¬
dat affectu. humilians se: et dicẽs
cum ꝓpħa. Ego autem sum uermis
et nõ homo: obꝓbriũ hominũ et abies¬
tio plebis. Exaltatus sum et humilia¬
tus: et confusus. E item. bonũ m
quol humiliasti me: ut discã manda¬
ta tua.
ctauus humilitatis graddus est.

Expanded text:
untiet, sed etiam intimo cordis crdat affectu, humilians se, et dicens cum Propheta: Ego autem sum vermis, et non homo; opprobrium hominum et abjectio plebis ; exaltatus sum, et humiliatus, et confusus . Et item: Bonum mihi, quod humiliasti me, ut discam mandata tua . Octavus hum
Abbreviated transcription (Latin):
hora a pc̃cis et uiciis: ic est cogitatõnũ. lin¬
Estimet se homo de celis a cdeo semꝑ respici
om̃i hora: et ft̃a sua onũi loco ab aspectu di¬
uinitatis uideri: et ab angelis deo om̃i ho¬
ra reniuiciari. Remonstrans uobis hoc pro¬
pheta cũ intogitatõibus nr̃is deũ semper¬
p̃sentem oftentlit dicens. Scrutans corda et
renes deus. Et item dicit. Dñs cegitationes nouit¬
xisti cogitationes meas a longe. Et qi cagita¬
tio hõis confĩtebit᷑ tͥ. Nam ut sollicitus sit
cuta cogitatõnes suas peruersas: dicat sem¬
per utilis frater ĩ corde suo. Tunc ergo ĩma
culatus corã eo: si obseruauero me ab iniqͥta¬
te mea. Uolu̾tatem uͦ ꝓpͥam ita face ꝓhibe¬
mur: cum dicit scͥptura nobis. et a uolu̾ta¬
tibus tuis auertere. Et itẽ. Rogemus dm̃
ĩoratione: ut fiat uolũtas illiuis ĩnobis.
Docemͦ ergo merito nr̃am nõ face uolũta¬
tem: cũ cauemus illud qđ dicit scͥptura.

Expanded text:
hora a peccatis et vitiis, id est, cogitationum linhora a peccatis et vitiis, id est, cogitationum linestimet se homo de coelis semper a Deo respici omni hora, et facta sua omni loco ab aspectu Divinitatis videri, 9 et ab angelis omni hora renuntiari. Demonstrat nobis hoc Propheta, cum in cogitationibus ita Deum praesentem ostendit dicens: Scrutans corda et renes Deus . Et iterum: Dominus novit cogitationes hominxisti cogitationes meas a longe : et, Quia cogitatio hominis confitebitur tibi . Nam, ut sollicitus sit circa cogitationes suas perversas, dicat semper utilis frater in corde suo: Tunc ero immaculatus coram eo, si observavero me ab iniquitate mea . Voluntatem vero propriam ita facere prohibemur, cum dicat Scriptura nobis: A voluntatibus tuis avertere . Et item rogemus in oratione, ut fiat voluntas illius in nobis . Docemur ergo merito nostram non facere voluntatem, cum cavemus illud quod dicit Scriptura:
Abbreviated transcription (Latin):
uolumꝰ culmen attingere. et ad ex alta¬
tionem illam celestem ad quã ꝑ p̾sentis
uite humilitatem ascendit᷑: uolumꝰ ue¬
lociter ꝑuenire. Actibꝰ nr̃is ascendentibꝰ
scala illa erigenda est. que ĩ sompno ia¬
cob apparuit: per quã ei descentces et ascen¬
dentes angeli monstrabant᷑. Nam nõ ali¬
ud sine descensus ille dubio et ascensus a
nobis intelligit᷑. nͥ exaltatione descende.
et humilitate ascendere. Ecala uͦ ip̃a ere¬
cta. nr̃a est uita in seculo: que humilia¬
to corde. a dño erigit᷑ ad celum. Latera e¬
nĩ scale: diclicimus nr̃m ẽe corpꝰ et aĩam.
Inqua latera diuersos gradus humilita¬
tis uł discipline: euocatio diuina ascen¬
dendos inseruit .i.¬
timorem cici ante cculos semper¬
ponens: obliuionem onĩmo fugͥat.¬
et semper sit memor om̃ium que p̾cepit
na de pccis incendat. et uitam et̾nam
que timentibus deum p̃parata est: aĩo
suo semper euoluat. Et custodiens se om̃i

Expanded text:
volumus culmen attingere, et ad exaltationem illam coelestem, ad quam per praesentis vitae humilitatem ascenditur, volumus velociter pervenire, actibus nostris ascendentibus, scala erigenda est illa, quae in somno Jacob apparuit, per quam ei descendentes et ascendentes angeli monstrabantur. Non aliud sine dubio descensus ille et ascensus a nobis intelligitur, nisi exaltatione descendere et humilitate ascendere, etc. CAP. cta nostra est vita in saeculo, quae humiliato corde a Domino erigitur ad coelum. Latera ejus scalae dicimus nostrum esse corpus et animam, in qua latera diversos gradus humilitatis vel disciplinae evocatio divina ascendendos inseruit.timorem Dei sibi ante oculos semperponens oblivionem omni hora fugiat, semper sit memor omnium quae praecep peccatis incendat; et vitam aeternam, quae timentibus Deum praeparata est, animo suo semper revocet: et custodiens se omni
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum item pauemus illud ꝙ de uegle¬
gentibus dc̃m est. Corrupti sunt et abho¬
minabiles fc̃ĩ sunt: in uoluptatibus suis:
In desideruis uero carnis. ita nobis deuin¬
credamus semper esse p̾senten. sũ dicit
ꝓpha dño. Ante te est omne desiclium me¬
um. Cauendũ est ergo ideo malũ desidi¬
um: qi mors secus introitũ delectatõnis
posita est. Unde scriptura p̾cipit dicens.
Post concupiscencias tuas nõ eas. frgo si
cculi dñi speculautur bonos et malos: et do¬
minꝰ de celo semper respicit super filios ho¬
minũ ut uicleat si est intelligens aut reqͥ¬
rens deũ. Q si ab angelis nobis deputatis

Expanded text:
emus illud quod de negligentibus dictum est: Corrupti sunt et abominabiles facti sunt in voluntatibus suis . In desideriis vero carnis ita nobis credamus Deum semper esse praesentem, cum dicit Propheta: Ante te est omne desiderium meum . Cavendum ergo ideo malum desiderium, quia mors secus introitum delectationis posita est. Unde Scriptura praecipit dicens: Post concupiscentias tuas non eas . Ergo, si oculi Domini speculantur bonos et malos, et Dominus de coelo semper respicit filios hominum, ut videat si est intelligens aut requirens Deum ;; et, si ab angelis nobi
Abbreviated transcription (Latin):
Dixi custodiam uias meas: ut
nõ delinquam in lingua mea.
Posui ori nico custoliam: obmutui et hu¬
miliatus sum et silui a boms. Hic ostend̃¬
a malis u̾bis ꝓpt̾ penam pcc̃i debet cessa
re: Esrgo qͣmuis de bonis et scĩs et he¬

Expanded text:
Dixi, custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea. Item: Posui ori meo custodiam; obmutui et humiliatus sum; et silui a bonis . Hic ostenda malis verbis propter poenam peccati debet cessa Ergo quamvis de bonis et sanctis ae
Abbreviated transcription (Latin):
tum dñi ĩ acduersis et ĩuiriis ꝑ pacienci¬
am addimplentes. Qͥ ꝑcussi ĩ maxillam.
p̾ͥbent et aliam. Auferenti tumicã: dimi¬
ittunt et pallium. Angariati miliario.
uaduit et duo. cum paulo apło fr̃es fal¬
sos sustinent: et ꝑsecutionem sustinẽt.
et maledicentes se benedicunt..u
uintus humilitatis gradus est:
si om̃s cogitationes malas cordi
suo aduenientes. uel mala a se
absconse mmissa: per humilem ꝯfessi¬
puem abbati non celauerit suo. Orta¬
ns nos de hac re scriptura dicens. Re¬
uela dũo uiam tuam et spera ĩ eum.
Et item dicit. Confitemini dño qm

Expanded text:
tum Domini et in adversis et in injuriis per patientiam adimplentes, qui percussi in maxillam, praebent et aliam, auferenti tunicam dimittunt et pallium, angariati milliarium vadunt et duo, cum Paulo apostolo falsos fratres et persecutionem sustinent, et maledicentes se benedicunt. uintus humilitatis gradus est, si omnes cogitationes malas cordi suo advenientes, vel mala a se absconse commissa per humilem confessionem abbati non celaverit suo, hortans nos de hac re Scriptura dicens: Revela Domino viam tuam, et spera in eo ; et item dicit: Confitemini Dom
Abbreviated transcription (Latin):
est: si cum loqͥtur monachus
leuiter et sine risu humiliter.
Et nõ sit clamosus in uoce: sicut scrip¬
tum est. Sapiens u̾bis ĩ notescit paucis.
uodetimus humilitatis.
gradus est: si nõ solum corde
monachus sed etiam ip̃o corpore
humilitatem uidentibus se semꝑ indi¬
cet. Iaͥ est in opere dei. ĩ oratorio. in mo¬
nasterio. in orto. in uia. in agro. uł ubi¬
cũq sedens. ambulans. uł stans: indli¬
nato sit semꝑ capite de fixis in t̾rã aspͦ¬
tibus. reum se om̃i hora cle pcc̃is suis
existimans. iam se tremendo iudicio
dei rep̃sentari existimet. Dicens sibi
in corde semꝑ illud qd publicanus ille
euangelicus fixis in t̾ram oculis dixit.
Dñf nõ sum dignus ego pcator leuare
cculos meos ad celum. Et item cũ ꝓpħa.
lncuruatus sum et humiliatus sum us¬
ꝙq̃ꝙ. Ergo his om̃ibus humilitatis gra¬
dibus ascensis monachus: mox add cari¬
tatem dei ꝑueniet. illam que ꝑfecta fo¬
ras mittit timorem. Per quam uniu̾sa

Expanded text:
est, si, cum loquitur monachus, leniter et sine risu, humiliter et non sit clamosus in voce, sicut scriptum est: Sapiens verbis innotescit paucis.Duodecimus humilitatis gradus est, si non solum corde monachus, sed etiam ipso corpore humilitatem videntibus se semper indicet; id est, in opere Dei, in oratorio, in monasterio, in horto, in via, in agro, vel ubicunque sedens, ambulans, vel stans inclinato sit semctibus, ream se omni hora de peccatis suis existimans, jam se tremendo judicio Dei repraesentari existimet, dicens sibi in corde semper illud, quod Publicanus ille evangelicus fixis in terram oculis dixit: Domine, non sum dignus ego peccator levare oculos meos ad coelum . Et item cum Propheta: Incurvatus et humiliatus sum usquequaque . Ergo his omnibus humilitatis gradibus ascensis monacha ad charitatem Dei perveniat illam, quae perfecta foras mittat timorem ; per quam universa
Abbreviated transcription (Latin):
sexte. none. uespere. cõpletoriiq tem¬
pore nr̃e seruitutis officia ꝑsoluamꝰ.
Quia de his diurnis horis dixit. sepcies
in die laudem dixi tͥ. Nam de noctnis
temporibꝰ referamꝰ laudes creatori
nr̃o: suꝑ iudicia iusticie tue. Id est
matutinis. pͥma. tercia. sexta. nona.
uespera. copletoriũ. et nocte surgamꝰ
ad confitendum ei.

Expanded text:
sextae, nonae, vesperae, completoriique tempore, nostrae servitutis officia persolvamus, quia his divinis horis dixit Propheta: Septies in die laudem dixi tibi. Nam de nocturnis temporibus referamus laudes Creatori nostro, super judicia justitiae suae, id est, matutinis, prima, tertia, sexta, nona, vespera, completorio; et nocte surgamus ad confitendum ei.
Abbreviated transcription (Latin):
data benedictione: incipiant matutiuõ.
Q ordo iugiliarum om̃i tempore: tã esta¬
tis qͣm hẏxmis. eq̃lit̾ ii die dm̃ico tenea¬
tur. nͥ forte qđ absit tardus surgant:
aliquid de lectionibꝰ breiuiandũ est: au¬
t responsoriis. Quod tamen om̃ino ca¬
ueatur ne ꝓueniat. Quocl si contige¬
rit. digne satisfaciat deo ĩ oratorio: ꝑ
cuiꝰ euenerit neglectum.

Expanded text:
data benedictione incipiant Matutinos. data benedictione incipiant Matutinos. Qui ordo vigiliarum omni tempore tam aestatis quam hiemis aequaliter die Dominico teneatur: nisi forte, quod absit, tardius surgant et aliquid de lectionibus breviandum est, aut responsoriis: quod tamen omnino caveatur, ne proveniat. Quod si contigerit, digne inde satisfaciat Deo in oratorio, per cujus evenerit neglectum.
Abbreviated transcription (Latin):
teneatur uigiliis mensura. Ld̃ est mo¬
culatis ut supͣ disposuimus sex psalmis
et uersu. Resicientibus cunctis clispo¬
site. et per orcliuem in subselliis: legan¬
tur ĩ cedice ut supͣdiximꝯ: q̃tuor lectio¬
nes cũ responsoriis suis. ubi tantũ in
qͣrto responsorio dicatur a cantante gła.
Quam dum incipit: mox om̃s cũ reue¬
rencia surgant. Post qͥbus lectionibus
seqͣnt᷑ ex orcine alii sex psalmi cũ anti¬
iterum legant᷑ alie qͣtuor lectiones cũ
responsoriis suis: orcline quo supͣ. Post
quibus dicant᷑ tria cantica ꝓpħarũ: que
iustituerit abbas. Que cantica: cum
alła psallantur. Dcõ eciam uersu: et
legantur: de nouo testamento ordine
quo supra. Post quartũ responsoriũ ãt:¬
incipiat abbas hẏmuũ se deũ lauda¬
mus. Quo percdicto: legat abbas lectio¬
nẽ de euangelio cum honore et timo¬
re stancibus om̃ibus. Qua plecta: res¬
ponleant om̃s amen. Et subseqͣtur
mox abbas hẏmnũ: se decet laus. Et

Expanded text:
teneatur mensura, id est, modulatis, ut supra disposuimus, sex psalmis et versu, residentibus cunctis disposite, et per ordinem in subselliis, legantur in codice, ut supra diximus, quatuor lectiones cum responsoriis suis: ubi tantum in quarto responsorio dicatur a cantante, Gloria. Quam dum incipit, mox omnes cum reverentia surgant. Post lectiones sequantur ex ordine alii sex psalmi cum antiiterum legantur quatuor lectiones cum responsoriis suis, ordine quo supra. Post quas dicantur tria cantica de prophetis, quae instituerit abbas. Quae cantica cum alleluia psallantur. Dicto etiam versu, et lectiones de Novo testamento, ordine quo supra. Post quartum responsorium incipiat abbas hymnum, Te Deum laudamus; quo perdicto, legat abbas lectionem de Evangelio, cum honore et tremore stantibus omnibus; qua perlecta, respondeant omnes, amen: et subsequatur mox abbas hymnum, Te decet laus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
reuerencia. Abbas autem qr uites¬
cet᷑. Non sua adsumptõe s honore
et amore xp̃i. Ip̃e autẽ cogitet. et sic
se exibeat: ut dignꝰ sit tali honore.
U̾bicũq autẽ sibi obuiant frẽs: iu¬
nior apͥore bñdictionẽ petat. Transe¬
unte maiore: minor surgat. et det
ei locũ sedendi. Net p̃sumat umor
sede: nͥ ei p̃cipiat senior sua. Ut fiat
ꝙ scͥptũ est. Honore ⁊ uce̾ p̃ueniẽtes.
Pucri parui. uel adolescentes: i ora¬
torio uł ad mensas cũ disciplina orddi¬

Expanded text:
reverentia. Abbas reverentia. Abbas cetur, non sua assumptione, sed honore et amore Christi. Ipse autem cogitet, et sic se exhibeat ut dignus sit tali honore. Ubicunque autem sibi obviant fratres, junior a priore benedictionem petat: transeunte majore minor surgat, et det ei locum sedendi; nec praesumat junior consedere, nisi ei praecipiat senior suus, ut fiat quod scriptum est: honore invicem praevenientes. Pueri parvi vel adolescentes in oratorio
Abbreviated transcription (Latin):
disponat aliqͥd. s semꝑ cogitet qi de
turo ẽ deo rationẽ. Ergo scdm ordi¬
nes quos constitu̾it: uł quos habu¬
eruit ip̃i frẽs. sic accedant ad pa¬
imponendũ. ĩ choro standũ. et ĩ om¬
iubꝰ om̃ino locis. etas nõ discedat
ordines: nec p̃iudicet. qr samuhel
et danihel pueri. p̾sbitos iudicaue¬
runt. Ergo exceptis his. qͦs ut diximꝰ
altiori ꝯsilio abbas p̾tuli̾t. uł degrada¬
uit: certis ex causis. Reliqͥ om̃s: ut ꝯũ¬
tunt᷑ ita suit. Ut ũbi gr̃a. qͥ secunda
hora diei uen̾it ĩ monasterio: iuni¬
orẽ se nouĩt illiꝰ esse qͥ pͥma hora ue¬
uit diei. cuililet etatis aut dignitatiꝰ
sit. Pueris uͦ per om̃ia: ab om̃ibꝰ dis¬
ciplina tentat᷑. Iuniores igit᷑ pͥoreᷤ
suos honorent. Priores: uiniores
suos diligant. In ip̃a appellatõne
nominũ: nulli liceat aliũ pirro appel¬
lare nõie. S pͥores umiores suos. fr̃s
nominent. Iimiores autẽ pores suosꝰ
nõnos uocent. ꝙ intelligitur pat̾na

Expanded text:
id; sed semper cogitet quia de turus est Deo rationem. Ergo secundum ordines quos constituerit, vel quos habuerint ipsi fratres, sic accedant ad pimponendum in choro standum. Et in omnibus omnino locis aetas non discernat ordines nec praejudicet, quia Samuel et Daniel pueri presbyteros judicaverunt. Ergo exceptis his quos, ut diximus, altiori consilio abbas praetulerit, vel degradaverit certis ex causis, reliqui omnes, ut convertuntur, ita sint: ut verbi gratia, qui secunda hora diei venerit in monasterio, juniorem se noverit illius esse qui prima hora venit diei, cujuslibet aetatis aut dignitatis sit. Pueris vero per omnia ab omnibus disciplina teneatur. Juniores igitur priores suos honorent, priores juniores suos diligant. In ipsa autem appellatione nominum nulli liceat alium puro nomine appellare: sed priores juniores suos fratrum nomine; juniores priores suos nonnos vocent, quod intelligitur paterna
Abbreviated transcription (Latin):
ne quis p̾sumat aliquid dare aut ac¬
Acipere: sine iussione abbatis. Neq ali¬
quid habe̾ ꝓpͥum. nullam om̃ino rẽ.
Neq codicem. neq tabulas. neq grap¬
hium. secd nichil om̃ino. Qiippe qͥ¬
bus nec corpora sua nͨ uoliitates li¬
cet halere in ꝓpria uoluntate. Omĩa
uͦ necessaria: a pr̃e sperare monastii.
Nec qͥcqͣm liceat hab̾e ꝙ abbas nõ ded̾it
aut ꝑmisit. Omĩa ꝙ om̃ibꝰ sint mu¬
nia. Ut scriptum est. Nec qͥsqͣm suũ
aliquid ẽẽ dicat. uł p̃sumat. Q uod si
uisqͣm huic neqͥssimo uicio dep̾hensꝰ
fu̾it delectari. ãmoneat᷑ semel et iterũ.

Expanded text:
Ne quis praesumat aliquid dare aut accipere sine jussione abbatis neque aliquid habere proprium, nullam omnino rem, neque codicem, neque tabulas, neque graphium, sed nihil omnino: quippe quibus nec corpora sua, nec voluntates licet habere in propria potestate: omnia vero necessaria a Patre sperare monasterii. Nec quidquam liceat habere, quod abbas non dederit, aut permiserit. Omniaque omnibus sint communia: ut, sicut scriptum est , nec quisquam suum aliquid dicat, vel praesumat. Quod si quisquam huic nequissimo vitio deprehensus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
tis uł uestibus seu qͣbus .xxxii.¬
libͦet rebus ꝓuideat abbas fres de qͦrũ
uita et moribus securꝰ sit: et eis sing¬
ula. ut ille iudicau̾it consignet custo¬
dienda. atq recolligenda. Ex qͥbus ab¬
bas breuem teneat: ut dum sibi in
ip̃a assignata fr̃es uicissim succedũt:
Sciat quid dat aut quid recipit. Si quis
autẽ sordide. aut neglegent̃ res mona¬
sterii tractau̾it: corripiat᷑. Si nõ emen¬
dauit: discipline regulari subiaceat Si¬

Expanded text:
tis vel vestibus, seu quibuslibet rebus, provideat abbatissa sorores de quarum vitae moribus secura sit, et eis singula, ut utile judicaverit, consignet custodienda atque recolligenda. Ex qbas brevem teneat: ut dum sibi in ipsa assignata fratres vicibus succedunt, sciat quid dat, aut quid recipit. Si quis autem sordide aut negligenter res monasterii tractaverit, corripiatur: si non emendaverit, disciplinae regulari subjaceat
Abbreviated transcription (Latin):
possunt occurre hora ꝯpetenti
ad oratoriũ: et abbas hoc perpen
flectentes genua. Similit̃ qͥ ũtinere
directi sunt: nõ eos p̃t̾eant hore cõs¬
titute. s ut possũt agant sibi. et ser¬
uitutis pensum: nõ neglegãt reddẽ.¬

Expanded text:
possunt occurrere hora competenti ad oratorium, et abbas hoc perpend flectentes genua. Similiter qui in itinere directi sunt, non eos praetereant horae constitutae; sed ut possunt agant sibi, et servitutis pensum non negligant redde
Abbreviated transcription (Latin):
litate faciant ip̃as artes si tamen¬
ꝑmiserit albas. Quocd si aliqͥs ex eis
extollit᷑ ꝓ sciencia artis sue. eo qd̾
uideatur aliquid conferre monastio.
hic talis erigat᷑ ab ip̃a arte. et deuuo
ꝑ eã nõ tͣnseat: nͥ forte humiliato ei
iterũ abbas iubeat. Si qͥd uͦ ex oꝑibꝰ
artificum uenũdandũ est. uideant
ip̃i ꝑ qͦrum manus transigenda sũt.
ne aliqͣm fraudem p̾sumant inferre.
Memorent᷑ semꝑ ananye. et saphy¬
re: ne forte mortẽ quã illi ĩ corpore
ꝑtulerunt: hanc isti uł om̃s qͥ aliꝙͣ
fraudem de rebꝰ monast̾ii fecerint:
ĩ aĩa paciant᷑. In ip̃is autẽ p̃ciis nõ sub¬
ripiat auaricie malũ. s semꝑ aliꝙͣ

Expanded text:
litate faciant ipsas artes, si peabbas. Quod si aliquis ex eis extollitur pro scientia artis suae, eo quod videatur aliquid conferre monasterio, hic talis evellatur ab ipsa arte, et denuo per eam non transeat, nisi forte humiliato ei iterum abbas jubeat. Si quid vero ex operibus artificum venundandum est, videant ipsi per quorum manus transigenda sunt, ne aliquam fraudem praesumant inferre. Memorentur semper Ananiae et Saphirae: ne forte mortem, quam illi in corpore pertulerunt, hanc isti, vel omnes qui aliquam fraudem de rebus monasterii fecerint, in anima patiantur. In ipsis autem pretiis non subripiat avaritiae malum, sed se
Abbreviated transcription (Latin):
que pͥus nõ sine formidine obseruabat.
absq ullo labore uelut nat᷑alit᷑ ex ꝯsue¬
tudine incipiet custodire. Non iam¬
timore gehenne s amore xp̃i et ꝯsue¬
tudine ip̃a bona. et delectatone ututũ.
que dñs iam ĩ oꝑariũ suũ mundũ aui¬
cis et pc̃cis sp̃u sc̃õ clgnabit᷑ dlemõ strare.

Expanded text:
quae prius non sine formidine observabat quae prius non sine formidine observabat absque ullo labore velut naturaliter ex consuetudine incipiet custodire; non timore gehennae, sed amore Christi et consuetudine ipsa bona et delectatione virtutum, quae Dominus jam in operarium suum mundum a vitiis et peccatis Spiritu sancto dignabitur demons
Abbreviated transcription (Latin):
sexagesimus sextus psalmus. sine
antiphona indirectum. Post quẽ
dicatur quinquagesimus: cũ alła.
Post quem dicat᷑: centesimus sep¬
timus decimus. et sexagesimus se¬
cundus. Inde benedictiones: et
laudes. Lectio de apocalipsi: una ex cor¬
de. et responsoriũ ambrosianũ. uersus.
canticum de euangelio: letania. et cõ¬
ꝓletum est. I¬

Expanded text:
sexagesimus sextus psalmus sine antiphona in directum. Post quem dicatur quinquagesimus cum alleluia. Post quem dicatur cente simus septimus decimus, et sexagesimus secundus. Inde benedilaudes, lectio de Scriptura una ex corde, et responsorium Ambrosianum, versus, canticum de Evangelio, litania, et completum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatibꝰ uł om̃ibꝰ sol¬
lempnitatibꝰ. sicut diximꝰ dñico¬
die agendum: ita agat᷑. Excepto
qͥd psalmi aut antiphone uł lectiones
add ip̃m diẽ ꝑtinentes dicantur. Mo¬
dus autem: suy scriptus teneatur. al¬

Expanded text:
tivitatibus, vel omnibus solemnitatibus, sicut diximus, die Dominico agendum, ita agatur: excepto quod psalmi aut antiphonae, vel lectiones ad ipsum diem pertinentes dicantur. Modus autem supra scriptus teneatur. A
Abbreviated transcription (Latin):
et a mensa excõi faciant¬
tat᷑: hora qua opꝰ dei ĩoratorio
ꝑcelebrat᷑. ante fores oratorii ꝓstratus
iaceat: nichil dicens. uͥ tantũ posito
ĩ t̾ra capite: stratꝯ ꝓnꝰ. om̃ium de or¬
atorio exeuntium pedibꝰ. et hoc tã diu
facias: usq dũ albas iudicaui̾t satis¬
factũ ẽẽ. Qui dũ iuissus ab abbate uen̾it.
uoluat se ip̃iꝰ alb̃is pedibꝰ. deinde om̃iũ
uestigiis fr̃m ut orent ꝓ ip̃o. Et tũc si ius¬
serit abbas: recipiat᷑ in choro uł ordine
quo abbas decreuerit. Ita sane: ut psal¬
mũ aut lectionẽ uł aliud qͥd nõ p̾sum¬
at ĩ oratorio ĩpon̾e̾. nͥ iterũ abbas iube¬
at. Et om̃ibꝰ horis dũ cõplet᷑ opꝰ dei ꝓ
iciat se ĩterra ĩ loco quo stat. et sic sa¬
tiffaciat. usq dũ ei iubeat abbas iterũ¬
ut qͥescat iam ab hac satiffactione.
Q uͦ ꝓ leiuibꝰ culpis excõicant᷑. tantũ

Expanded text:
et a mensa excommunicatur, hora, qua opus Dei in oratorio percelebratur, ante fores oratorii prostratus jaceat, nihil dicens nisi tantum posito in terra capite stratus pronus omnium de oratorio pedibus exeuntium. Et hoc tandiu faciat, usque dum abbas judicaverit satisfactum esse. Qui dum jussus ab abbate venerit volvat se ipsius pedibus, deinde omnium vestigiis fratrum, ut orent pro ipso: et tunc, si jusserit abbas, recipiatur in choro, vel ordine quo abbas decreverit; ita sane ut psalmum vel lectionem, vel aliud quid, non praesumat in oratorio imponere, nisi iterum abbas jubeat. Et omnirojiciat se in terra in loco in quo stat, et sic satisfaciat usque dum jubeat abbas ut quiescat jam ab hac satisfactione. Qui vero pro levibus culpis excommunicantur tantum
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua forte gra .Lxuiii.¬
uia aut ĩpossibilia in or¬
uinguntur: suscipiat quidẽ iuben¬
tis imperiũ cũ om̃i mansuetudi¬
ne et obediencia. Quod si õm̃o uri¬
um suarũ mensuram uiderit ponaꝰ
honeris excedere: impossibilitatis sue
cansas ei qͥ s p̾est. pacient᷑ et oportune
suggerat. nõ suꝑbiendo aut resisten¬
do. uł contradicendo. Qued si post
suggestionẽ suã ĩ sua sentencia. pͥoris
ĩperiũ perdurauit. sciat unior ita
s expedire. et ex caritate ꝯfidens: de
adiutorio dei cbediat.

Expanded text:
aliqua forte gravia aut impossibilia injunguntur, suscipiat quidem jubentis imperium cum omni mansuetudine et obedientia. Quod si omnino virium suarum mensuram viderit pondus oneris excedere, impossibilitatis suae causas ei qui sibi praeest, patienter et opportune suggerat, non superbiendo aut resistendo vel contradicendo. Quod si post suggestionem suam, in sua sententia prioris imperium perduraverit, sciat junior ita sibi expedire, et ex charitate confidens de adjutorio Dei obediat.
Abbreviated transcription (Latin):
nora tenet᷑. suspendat᷑ a mensa.
simul et ab oratorio. Nullus ei fra¬
crũ. nullo uingatur consorcio: ne¬
q in colloqͥo. Solus sit ad opus sibi
hoĩem sathane in int̾itum carnis: ut
sp̃s saluꝰ sit in die dñi. Cibi autẽ re¬
fectionẽ solus ꝑcipiat: mensura uł ho¬
ra qua p̾uiderit abbas ei cõpete. Nec
aqͦqͣm bñdicat᷑ tͣnseunte: uͨ cibꝰ qui
ei datur.

Expanded text:
noxa tenetur, suspendatur a mensa simul, et ab oratorio. Nullus ei fratrum in ullo jungatur consortio neque in colloquio. Solus sit ad opus sibi hominem Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in die Domini . Cibi autem refectionem solus percipiat, mensura vel hora, qua praeviderit ei abbas competere. Nec a quoquam benedicatur transeunte, nec cibus, qui ei datur.
Abbreviated transcription (Latin):
faciens: qr qͣntũ p̾latꝯ est ceteris. tan¬
to eũ oportes solliciciꝰ obseruare p̾cep¬
ta regule. Qͥ p̃positus. si reꝑtꝰ fuerit
uiciosus : aut elatione deceptus suꝑbie.
aut contemptor sc̃e regule fuerit cõ¬
probatꝯ: amoneat᷑ uerbis usq quater.
Si nõ emendauerit: adhibeat᷑ ei correp¬
tio discipline regularis. Ꝙ si neq sic
correxerit. tunc deiciat᷑ de orine p̃po¬
siture: et alius qͥ dignus est in loco eiꝰ
subrogetur. Quod si et postea ĩ cõgrega¬
tione quietus et obecliens nõ fuerit.
etiam de monasterio expellat᷑. Cogitet
tamen abbas se de om̃iba iudiciis su¬
is deo reddere rationem: ne forte ĩui¬
die. aut zeli flãma urat animam.¬

Expanded text:
aciens. Quia quantum praelatus est caeteris, ita eum oportet sollicitius observare praecepta regulae. Qui praepositus, si repertus fuerit vitiosus, aut elatione deceptus superbire, aut contemptor sanctae Regulae comprobatus, admoneatur verbis usque quater: si non emendaverit, adhibeatur correptio disciplinae regularis: quod si neque sic correxerit, tunc dejiciatur de ordine praepositurae, et alius, qui dignus est, loco ejus subrogetur. Quod si et postea in congregatione quietus et obediens non fuerit, etiam de monasterio expellatur. Cogitet tamen abbas se de omnibus judiciis suis Deo reddere rationem, ne forte invidiae aut zeli flamma urat animam.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ capite: qͥ talibꝰ ĩ ordinationibꝰ se fece¬
rint auctores. Ideo nos p̃uidimꝰ expe¬
dire ꝓpt̾ pacis caritatis q custodiã. in
abbatis pendere arbitrio: ordiuatõnẽ
monasterii sui. Et si potest fieri: per
decauos ordinet᷑. ut ante disposuimus:
om̃is utilitas monasterii. ꝓut abbas
disposuerit. Et dũ pluribꝰ ꝯmittitur:
unꝰ nõ suꝑbiat. Quod si aut locus ex¬
petit. aut ⁊ gregatio petierit rationabi¬
liter cũ humilitate: et abbas iudica¬
uerit expedire: quẽcũq elegerit abbaᷤ
cũ ꝯsilio fr̃m timenciũ deũ: ordinet
ip̃e sibi prepositũ. Qͥ tamẽ ille p̃positꝰ

Expanded text:
in capite qui talibus in ordinatione se fecein capite qui talibus in ordinatione se fecerunt auctores. Ideo nos videmus expedire propter pacis charitatisque custodiam in abbatis pendere arbitrio ordinationem monasterii sui: Et, si potest fieri, per decanos ordinetur, ut ante disposuimus, omnis utilitas monasterii, prout abbas disposuerit: ut, dum pluribus committitur, unus non superbiat. Quod si aut locus expetit, aut congregatio petierit rationabiliter cum humilitate, et abbas judicaverit expedire, quemcunque elegerit abbas cum consilio fratrum timentium Deum, ordinet ipse sibi
Abbreviated transcription (Latin):
per ordinationem Lo¬
ppositi scandala gͣuia ĩ monaᷤ u.¬
teriis oriant᷑. Dũ sint aliqͥ malig¬
no sp̃u superbie inflati. estimanteᷤ
se secundos esse abbates assumen¬
tes sͥ tyranndem: scandala nutri¬
unt. et dissensiones ĩ congregatione
faciunt. Et maxime ĩ illis locis ubi
ab eodem sacerdote. uł ab eis abbatibꝰ
qͥabbatẽ ordinant: ab ip̃is etiã et p̃po¬
sitꝰ ordinat᷑. Quod qͣm sit absurdũ: fa¬
cile aduertitur. qr ab ip̃o inicio ordi¬
natõnis materia ei dat᷑ superbiendi:
dũ ei suggerit᷑ a cogitatõibꝰ suis exu¬
tũ eũ esse a potestate abbatis sui. qr
ab ip̃is est ordinat.: a qͥbꝯ et abbas. Hĩc
suscitant᷑ uiuidie. rixe. detractiones.
enuilariones. dissensiones: exordina¬
tiones. Et dũ contraria sͥ abbas p̃posit.¬
que senciunt. et ip̃orũ necesse est sub hac
dissensione aĩas periclitari. Et hi qͥ sub ip¬
sis sunit. dũ adulant᷑ partibꝰ. eunt ĩ per¬
ditionẽ. Cuiꝰ ꝑiculi malũ. illos respicit

Expanded text:
per ordinationem praepositi scandala gravia in monasteriis oriantur, dum sint aliqui maligno spiritu superbiae inflati, et aestimantes se secundos esse abbates, assumentes sibi tyrannidem scandala nutriunt, et dissensiones in congregatione faciunt, et maxime in illis locis ubi ab eodem sacerdote vel ab eis abbatibus qui abbatem ordinant, ab ipsis etiam et praepositus ordinatur. Quod quam sit absurdum facile advertitur, quia ab ipso initio ordinationis materia ei datur superbiendi, dum ei suggeritur a cogitationibus suis exutum eum esse a potestate abbatis sui, quia ab ipsis es et tu ordinatus a quibus et abbas. Hinc suscitantur invidiae, rixae, detractiones, aemulationes, dissensiones, exordinationes; et dum contraria sibi abbas praepositusque sentiunt, et ipsorum necesse est sub hanc dissensionem animas periclitari; et hi qui sub ipsis sunt, duma dulantur partibus, eunt in perditionem. Cujus periculi malum illos respicit
Abbreviated transcription (Latin):
est m: quod ĩ ꝑpetuũ nobis expediat. Cõs¬
tituenda est ergo a nobis: dĩci scola ser
uicii. In qua institutõne nichil asperũ. ni¬
chil q graue: nos constitutos sꝑamꝰ. Sed
et si quid paululũ restrictius dictante eqͥ¬
tatis ratõne: ꝓpt̾ em̃datõnẽ uiciorũ. uel
cõseruatõnẽ laritatis ꝓcesserit: nõ ilico
pauore ꝑt̾ritꝯ refugias uiam salutii: que
nõ est uͥ angusto inicio incipienda. Eces
enuarrabili dilectionis dulcedine curri¬
tur uia mancdatorũ dei. ut ab ip̃iꝰ nũqͣm
magisterio discedentes: sed ĩ ei doct᷑na us¬
ꝙ ad mortẽ ĩ monasterio ꝑselierantes paᷤ¬
sionibꝰ xp̃i ꝑ pacienciã participemur: ut¬
et regni eius mereamur ẽẽ cõsortes amen.

Expanded text:
est modo, quod in perpetuo nobis expediat. Consest modo, quod in perpetuo nobis expediat. Constituenda est ergo a nobis Dvitii, in qua institutione nihil asperum, nihil grave constituturos speramus; sed et si quid paululum districtius, dictante aequitatis ratione, propter emendationem vitiorum vel conversationem caritatis processerit, non ilico pnon est nisi angusto initio incipienda: proceenarrabili dilectionis dulcedine curritur via mandatorum Dei, ut ab ipsius magisterio discedentes, in eius doctrina usque ad mortem in monasterio perseverantes, passionibus Christi per patientiam participemur, ut regni eius mereamur esse consortes.
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt uenti. et impegerũt ĩ domũ il¬
lam et nõ cecidit: quia fundata erat
supͣ firmam petram. Hec cõplens dñs ex¬
pectat nos cotidie his suis scĩs monitis:
factis nos respondere debere. Ideo nobis
ꝓpt̾ emendatõnẽ malorũ: huiꝰ uite cdies
ad inclucias relaxant᷑. Dicente apło. An
nescis quia paciencia dei aqd penitenciam
te adclucit: Nam puis dñs dicit. Nolo
mortẽ pcc̃oris: sed ut cõuertat᷑ & uiuat. Cũ
ergo int̾rogassemus dũm frẽs de habitatore
tabernaculi eus: auduimus habitandi p̃¬
ceptũ. Sed si cõpleamus habitatoris offi¬
obediencie militatura. Et quod minus
habet ĩ nobis nata᷑ possibile: rogemus do¬
minũ ut gr̃e sue ubeat nobis adiuto¬
riũ ministrare. Et si fugientes gehenne
penas:  ad uitã uolumus ꝑuenire ꝑ¬
petuã. Dum adhuc uacat et ĩ hoc cor¬
pore sumus. & hec omĩa per hãc lucis
uitã uacat ĩplere. Currendũ et agendũ

Expanded text:
verunt venti, et impegerunt in domum ilverunt venti, et impegerunt in domum illam, et non cecidit quia fundata erat supra petram . Haec complens Dominus exspectat nos quotidie his suis sanctis monitis, factis respondere debere. Ideo nobis propter emendationem malorum hujus vitae dies ad inducias relaxantur, dicente Apostolo: An nescis, quia patientia Dei ad poenitentiam nos adducit? Nam pius Dominus dicit: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Cum ergo interrogassemus Dominum, fratres, de habitatore tabernaculi ejus, audivimus habitandi praeceptum; sed si compleamus habitatoris offiobedientiae militatura; et quod minus habet in nobis natura possibile, rogemus Dominum, ut gratiae suae jubeat nobis adjutorium ministrare. Et si fugientes gehennae poenas ad vitam volumus pervenire pe, dum adhuc vacat, et in corpore sumus, et haec omnia per hanc lucis vitam vacat implere, currendum et agendum
Abbreviated transcription (Latin):
iam nos de sompno surgere. Et aꝑtis oc¬
culis nr̃is. ad deificum lumen attoni¬
tis anribus audiamus: diuina cothidie
clamans quid nos ammoneat uox di¬
cens. hodie si uocem eius audieritis.
nolite obdurare corda ur̃a. Et iteruan.
qui habet aures audiendi: aucliat. qͥd

Expanded text:
jam nos de somno surgere . Et apertis ojam nos de somno surgere . Et apertis oculis nostris ad deificum lumen, attonitis auribus audiamus divina quotidie clamans quid nos vox admoneat. Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra . Et item: Qui