comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ethyopia inuenit᷑: ceruleum colorem ha¬
bens. Optimꝰ qͥ nec rarus est. uec densitate
obtunsus. s ex utroq temꝑamento: lu¬
ce purpuraq refulgens. Hic aut̃ non ru-¬
tilat equaliter: sereno enim p̾spicuus
atq gratus est. Nubilo coram oculis eua¬
nescit atq marcescit. In os missus frigi¬
dus est: in sculpturis durissimꝰ. nec tam̃
iunuictus. ⁊lam adamante & scribit᷑. & sig¬
natur. Iacinctironta indicꝰ est. iacinctum
ppe referens. Quidam aut̃ eoꝵ cristalli
similes capillamentis intercurrentib
obscurant᷑: ex quo ętiam uicio illoꝵ nom̃
est. Amitistrontas appellatꝰ. quia eiꝰ extre¬
mus igniculus in amecisti uiolã exit se¬
lidonia ex hirundiatũ colore uocata. Et
est duqx. generũ. Qnarũ una ex alcera
parte pis opurda. R alia purpurea: ui¬
gois datertirentib maculis. Cianea scitiȩ
gemiili. o̾tẽuleo choruscans uitore: pura
interdum & punctulis intermicantib.

Expanded text:
Aethiopia invenitur, caeruleum colorem haAethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus, qui nec rarus est nec densitate obtunsus, sed ex utroque temperamento lucet purpuraque refulgens; hic autem non rutilat aequaliter. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scribitur et signatur. Iacinthizonta Indicus et iacinthum prope referens. Quidam autem eorum crystalli similes capillamentis intercurrentibus obscurantur; ex quo etiam vitio illorum nomen est. Amethystizontas appellatus quia eius extremus igniculus in amethysti violam exit. Chelidonia ex hirundinum colore vocata; et duorum est generum, quarum una ex altera parte purpurea, et alia purpurea nigris intervenientibus maculis. Cyanea Scythiae gemma caeruleo coruscans nitore, pura, interdum et punctulis intermicantibus
Abbreviated transcription (Latin):
Uocari aut̃ ã qͦuib dam arpaga. eo qͦd
accritu digitoꝵ accepta caloris amma.
folia. paleasq. & uestiũ fimbrias rapi¬
at: sicut magnes ferrum. Quocumq
aut᷑ modo libeat tinguit᷑. Nam ancu¬
sȩ radice concilioq inficit᷑. Linguriꝰ¬
autem uocatꝰ. qͦd fiat ex uria lincis
bestiȩ tepore inchurata. Est autẽ sicut su
cicinum fulua: atcrahens sp̃u folia apppin¬
pureas geminas pͥncipatum ametistus in¬
dicus tenet. Ametistus purpureus est ꝑmix¬
tus uiolatico colore. & quasi rose nitor.
leuiter quascłã flammulas fundens. Alte¬
rum eius genꝰ descendit ad iacinctos. sausã
noĩs eiꝰ asserunt. quia sit qͥdct̃am in pupu¬
ra illius ñ ex toto igneum: s uini colorem
habens. Est aratem sculpturis facilis. Gene¬
ra eius quinq. Safirus ceruleus est cum
purpura habens pulueres aureos. sparsos.
Optimꝰ apud medos: nusqͣm tamen ꝑlucidꝰ.
Iacinctus ex noĩs sui flore uocatus. Hic in

Expanded text:
Vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod Vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod adtritu digitorum accepta caloris anima folia paleasque et vestium fimbrias rapiat, sicut magnes ferrum. Quocumque autem modo libeat tinguitur; nam anchusae radice conchylioque inficiuntur. Lyncurius vocatus quod fiat ex urina lyncis bestiae tempore indurata. Est autem, sicut et sucinum, fulva, adtrahens spiritu folia propinpureas gemmas principatum amethystus Indicus tenet. Amethystus purpureus est permixto violacio colore; et quasi rosae nitor, et leniter quasdam flammulas fundens. Alterum eius genus descendit ad iacinthos. Causam nominis eius afferunt quia sit quiddam in purpura illius non ex toto igneum, sed vini colorem habens. Est autem sculpturis facilis: genera eius quinque. Sapphirus caeruleus est cum purpura, habens pulveres aureos sparsos; optimus apud Medos, nusquam tamen perlucidus. Iacinthus ex nominis sui flore vocatus. Hic in
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. Genera eius quinq. E matites rubo¬
re sanguineus: ac ꝓpterea ematites uo¬
catus. Emat quippe sanguis est. Gignit᷑¬
bia: & in affrica inuenit᷑. De quo ꝓmit¬
tunt magi quiddã ad coarguendas bar¬
baroꝵ uisidias. Sucinus quẽ appellant
greci electron. fuluicereq coloris: fer¬
tur arboris sucus eẽ. & ob id sucinum
appellari. E lectrum aut̃ uocari fabu¬
losa argumeirtatio cledit. Namq phe¬
tonte fulminis ictu interempto. soio¬
res eiꝰ luctu mutatas in arbores popłos.
lacrimis electrũ omnib anuis funde¬
re iuxta ericdanum amnẽ. E electrũ
appellatũ. qm̃ sol uocitatꝰ sit elector
plurimi poetȩ dixere. sonstat audem
eũ non eẽ sucum popłi. s pinee arbo¬
ris. Nam accensus tedȩ nidore flagrat.
Nascitur aut̃ in instilis occeani septem¬
trionalis. sicut gunmi: densat᷑q ut
cristallũ rigore uel tepore. Ex ea fiunt
decoris gr̃a agrestiũ feminarũ monilia.

Expanded text:
tibus. Genera eius quinque. Haematites rubotibus. Genera eius quinque. Haematites rubore sanguineus, ac propterea haematites vocatus; αἷμα quippe sanguis est. GignitArabia et in Africa invenitur. De qua promittunt magi quiddam ad coarguendas barbarorum insidias. Sucinus, quem appellant Graeci ἤλεκτρον, fulvi cereique coloris, fertur arboris sucus esse et ob id sucinum appellari. Electrum autem vocari fabulosa argumentatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu interempto sorores eius luctu mutatas in arbores populos, lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem; et electrum appellatum quoniam sol vocitatus sit Elector plurimi poetae dixere. Constat autem eum non esse sucum populi, sed pineae arboris; nam accensus taedae nidore fragrat. Nascitur autem in insulis Oceani septentrionalis sicut gummis, densaturque ut crystallum rigore vel tempore. Ex ea fiunt decoris gratia agrestium feminarum monilia.
Abbreviated transcription (Latin):
qua decausa coralliꝰ uocitat᷑. Quantũ aut̃
apud nos margaritum indicũ p̾ciosum
est: tantum apud indos coralliũ. Hune
magi fulminib resistere affirmant: si
creditur. Sardius dicta. eo quod reꝑta sit
pͥuium ã sardis. Hec rubrum habet co¬
lorem. marmorib prestans: s urter gem¬
mas uilissima. Genera eiꝰ quͥnq. Onix ap¬
pellata. quod habeat in se ꝑmixtũ can¬
dorem: in similitudinẽ unguis huma¬
ni. Greci enim ungnẽ õuiceu dicunt. Hanc
india. uel arabia gignit. Distant autem
inuicem. Nam indica igniculos habet albiᷤ
cingentib zonis. arabica aut̃ nigra est
cum candidis donis. Genera eius quinq.
Sardonix ex duoꝵ nominũ societate uoca¬
ta. Est enum ex onicis candore & sardio. son¬
stat autẽ trib coloribus: subteriꝰ nigro.
medio candido. suꝑuis mineo. Hec sola in
signanclo nichil cerȩ auellit. Reꝑitur au¬
tem apud indos & arabes: detecta torren¬

Expanded text:
qua de causa corallius vocitatus. Quantum autem qua de causa corallius vocitatus. Quantum autem apud nos margaritum Indicum pretiosum est, tantum apud Indos corallium. Hunc magi fulminibus resistere adfirmant, si creditur. Sardius dicta eo quod reperta sit primum a Sardis: haec rubrum habet colorem marmoribus praestans, sed inter gemmas vilissima. Genera eius quinque. Onyx appellata quod habeat in se permixtum candorem in similitudinem unguis humanae. Graeci enim unguem ὄνυχα dicunt. Hanc India vel Arabia gignit; distant autem invicem; nam Indica igniculos habet albis cingentibus zonis, Arabica autem nigra est cum candidis zonis. Genera eius quinque. Sardonyx ex duorum nominum societate vocata; est enim ex onychis candore et sardo. Constat autem tribus coloribus; subterius nigro, medio candido, superius mineo. Haec sola in signando nihil cerae avellit. Reperitur autem apud Indos et Arabes detecta torren
Abbreviated transcription (Latin):
goꝵ impudentiȩ manifestissimũ in hoc qͦ
exemplum est : qm̃ admixta herba eliotro¬
pio quib dam additis p̾cationib gentem
conspici negant. Gignit᷑ autẽ in cypro
& affica: s melior in ethyopia. Sagła gem¬
ma prasmi coloris apud chaldeos. sinꝰ tan¬
ta uis est: ut ad ꝑmeantes naues ẽ ꝓfun¬
do petat: & carinis tam tenaciter adhe¬
reat. ut nͥ ab rasa parte ligni uix sepa¬
ret᷑. Mirrites dicta est: quod in eo mir¬
rȩ color est. Compressus autt̃ usq ad odo¬
rem. nardi spirat suauitatẽ: ardmati¬
coloris & odoris: unde & nomen habet.
Mellecros bicolor: ex una parte uiridis.
ex altera melli similis. soaspites ã flu¬
mine ꝑsarum dicta est: ex uiridi ful¬
re uiridis. & maxime rubens. Bace  eiuis
caudide: sub aqua. & molles. Detracte
confestim durant᷑ & rubescunt: tactuq
ꝓtinꝰ lapidescunt. Itaq occupari euelliq
retibus solet. aut acri ferramento p̾cidi:

Expanded text:
gorum impudentiae manifestissimum in hoc quoque gorum impudentiae manifestissimum in hoc quoque exemplum est, quod admista herba Heliotropio quibusdam additis precationibus, gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. 13. Sagda gemma prasini coloris apud Chaldaeos. Cujus tanta vis est, ut permeantes naves e profundo petat, et carinis ita tenaciter adhaereat, ut nisi abrasa parte ligni, vix separetur. 14. Myrrhites dicta est, quod in eo myrrhae color est. Compressus autem usque ad calorem, nardi spirat suavitatem. Aromaticoloris et odoris; unde et nomen habet. Melichros bicolor ex una parte viridis, ex altera melli similis. Choaspitis a flumine Persarum dicta est, ex viridi fure viridi sed maxime rubens. Bacae eius candidae sub aqua et molles; detractae confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi,
Abbreviated transcription (Latin):
insula postea quesita nebulis cooꝑta. tan¬
dem a nauigantibꝰ inuenta. s ob hoc locꝰ
& gemina nomen ex causa accepit : nam
coparin trogoditarum lingua significati¬
ouem habet querentis. Est aut̃ amplissi¬
ma gẽmarum. sola nobilium limã sen¬
tit. Genera eius duo. Callaica colore ui¬
ridis & pallens. & nimis crassa: nichil
iocundiꝰ. aurum decens. unde & appella
ta. nascit᷑ in india. uel germania. inru¬
pibus gelidis. Oculi modo extuberans.
Molocites spissius uirens. & crassius ꝙͣ
siuaragdus. ã colore maluȩ nom̃ acce¬
pit: in reddendis laudata signis. nasci¬
tur in arabia. Euotropia uiridi colore nubi¬
lo. stellis puniceis suꝑsparsa cum sangui¬
neis uenis: causa noĩs defectu lapidis est:
uam deiecta in labris ȩneis radios solis mu¬
tat sanguineo reꝑcussu. Extra aqͦm autẽ
speculi modo solem accͥepit. dep̾henditq
defectus eiꝰ. subeuntem lanã ostendens: ma¬

Expanded text:
insula postea quaesita nebulis cooinsula postea quaesita nebulis coodem a navigantibus est inventa et ob hoc locus et gemma nomen ex causa accepit: nam topazim Trogoditarum lingua significationem habet querentis, unde et ma gemmarum; eadem sola nobilium limam sentit. Genera eius duo. Callaica colore viridi, sed pallens et nimis crassa; nihil iucundius aurum decens; unde et apta. Nascitur in India, vel Germania, in rupibus gelidis, oculi modo extuberans. 11. Molochites spissius virens, et crassius quam smaragdus, a colore malvae nomen accepit, in reddendis laudata signis. Nascitur in Arabia. 12. Heliotropium viridi colore et nubilo, stellis puniceis supersparsa cum sanguineis venis. Causa nominis de effectu lapidis est. Nam dejecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu. Extra aquam autem speculi modo solem accipit, deprehenditque defectus ejus, subeuntem lunam ostendens. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
nonien habens: uiriditate similis smarag¬
do. s cum pallore. Politur aut̃ ab indis in
sexangulas formas. ut ebitudo coloris reꝑ
rem. Tius genera nouẽ. Crisoberillus dic¬
tus. eo quod pallida eiꝰ uiriditas in aureũ
colorem resplendeat: & hunc india intecit.
Erisopasus indicus est: colore porri sucũ
referens aureis interuenientib guctis.
unde & nom̃ accepit: quẽ qͥdam berilloꝵ
generis idicauerunt. Iaspis de greco in
latinum uiridis gemnia interpretat᷑. Las
qͥppe uiride : p̃inariu genima dicit᷑. Est
autẽ sinaragdo subsimilis. s crassi coloris:
species eiꝰ decem & septem. Uolunt autẽ
quidã iaspidem geminã & gr̃ȩ & tutele
ẽẽ gestantibꝰ: quod credere ñ fider s suꝑ¬
sticionis est. Toparion ex uiridi genere ÷
omini q colore resplendens inuenta pͥmũ
in arabiȩ insula: in qua trogodite prȩdo¬
nes faine & tempestate fessi. cũ herbarũ
radices effoderent. hanc eruerunt. Quȩ

Expanded text:
nomen habens, viriditate similis smaragnomen habens, viriditate similis smaragdo, sed cum pallore. Politur autem ab Indis in sexangulas formas, ut hebetudo coloris reperem. Genera eius novem. Chrysoberyllus dictus eo quod pallida eius viriditas in aureum colorem resplendeat. Et hunc India mittit. Chrysoprasus Indicus est, colore . . ., porri sucum referens, aureis intervenientibus guttis, unde et nomen accepit. Quem quidam beryllorum generi adiudicaverunt. Iaspis de Graeco in Latinum viridis gemma interpretatur; ias quippe viride, pinasin gemma dicitur. Est autem smaragdo subsimilis, sed crassi coloris. Species eius decem et septem. Volunt autem quidam iaspidem gemmam et gratiae et tutelae esse gestantibus, quod credere non fidei, sed superstitionis est. Topazion ex virenti genere est omnique colore resplendens, inventa primum in Arabiae insula, in qua Trogodytae praedones fame et tempestate fessi quum herbarum radices effoderent, eruerunt. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ si extentum est: sicut speculũ. ita yma¬
giues reddit. Quippe nero cȩsar gladiatoꝵ
puguas in smaragdo spectabat. Genera eiꝰ
duodecim. S nobiliores scitici : qͥ in scitia
gente reꝑiunt᷑. Secłm locum tenent bact¬
ani. Colligunt᷑ enim in cõmissuris saxoꝵ
flante aquilone. Tellure enĩ tunc deoꝑta
intermicant. qͥa his uentis arenȩ maxime
mouent᷑ Tercium ȩgyptii habent. Reliqua
in metallis exariis inueniunt᷑. sed uiciosi:
nam aut aere. aut plumbo. uel lapillam̃tis.
uel salis similes noͣtant. Dmaragli autẽ
mero & uiridi ꝓficiunt oleo: qͣmiuis natu¬
ra imbuant᷑. Calcon smaragaus dicta qͦd
iuridis sit. & turbida exeis uenis: hȩc in
egypto uel cipro insula nascit᷑. Prasius ꝓui¬
ridanti colore dictus. s uilis: cuiꝰ alterũ
genus sanguineis punctis abhorret. Ter¬
cium distinctũ uirgulis trib candictis.
Berillus in india gignit᷑. gentis suę lingua

Expanded text:
pus si extentum 265 fuerit, sicut speculum, ita imapus si extentum 265 fuerit, sicut speculum, ita imagines reddit. Quippe Nero Caesar gladiatorum pugnas in smaragdo spectabat. Genera ejus duodecim, sed nobiliores Scythici, qui in Scythica gente reperiuntur. Secundum locum tenent Bactriani. Colliguntur enim in commissuris saxorum flante Aquilone, tunc enim tellure deoperta intermicant, quia iis ventis arenae maxime moventur. Tertium Aegyptii habent. Reliqui in metallis aerariis inveniuntur, sed vitiosi. Nam aut aere, aut plumbo, aut capillamentis, vel salis similes notas habent. 2. Smaragdi autem mero et viridi proficiunt oleo, quamvis natura imbuantur. 3. Chalchosmaragdus dicta, quod viridis sit, et turbida aeris venis. Haec in egypto, vel Cypro insula nascitur. 4. Prasius pro viridanti colore dictus, sed vilis. Cujus alterum genus sanguineis punctis obhorret. Tertium distinctum virgulis tribus candidis. 5. Berillus in India gignitur, gentis suae lingua
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt ꝓmecheũ pͥmum fragmentũ saxi
cius inclusisse ferro. ac circundasse digito:
hisq iiciis cepisse anulum atq geminã.
enera eiꝰ innumerabilia ẽẽ tradunt᷑: ẽ qui¬
bus nos ea tantũ quȩ pͥncipalia sunt siue
notissima aduotauimꝰ. Geminȩ uocate. qͦd
instar gunmi transluceant. Preciosi lapi¬
des ideo dicti sunt. quia care ualent: siue
ut q̃ uilib discerni possint. seu qͦd rari sint.
Ouine enim quod rarũ est: magnũ & p̾ciosum
inniũ gemenarum uirentiũ smaragdus
pͥucipatum habet: cui ueteres terciã
post margaritas & uniones tͥbuunt dignita¬
tem. Smaragdus: ã ninua uiriditate uocatꝰ.
Omne enĩ satis uiride. amarum dicit᷑. Aullĩ
enum geminis uel herbis maior qͣm huic au¬
steritas est. Nam herbas uirentes frondesq
exsuꝑat: inficiens circa se uiriditate reꝑ¬
cussum aerẽ. Sculpentib quoq geminas:
nulla gratior oculoꝵ refcctio est suiꝰ cor¬

Expanded text:
ferunt Prometheum primum fragmentum saxi ferunt Prometheum primum fragmentum saxi eius inclusisse ferro ac digito circumdasse, hisque initiis coepisse anulum atque gemmam. Genera gemmarum innumerabilia esse traduntur, e quibus nos ea tantum quae principalia sunt sive notissima adnotavimus. Gemmae vocatae quod instar gummi transluceant. Pretiosi lapides ideo dicti sunt quia care valent, sive ut a vilibus discerni possint, seu quod rari sint. Omne enim quod rarum est magnum et pretiosum Omnium gemmarum virentium smaragdus principatum habet, cui veteres tertiam post margaritas et uniones ttem. Smaragdus a nimia viridate vocatur. Omne enim satis viride amarum dicitur. Nullis enim gemmis, vel herbis major quam huic austeritas est. Nam herbas virentes frondesque exsuperat, inficiens circa se viriditate repercussum aerem. Scalpentibus quoque gemmas nulla gratior oculorum refectio est. Cujus cor
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Marmora aut̃ quȩ in officinis rupi¬
busq gignunt᷑. ex quib ytasius diu̾¬
si coloris maculis distinctꝰ: cuiꝰ pͥmum
usum insulȩ ei eydades dederunt. Les¬
bius liuidior est paulo huic : s & ipse
trabes: saristeum uiride optimũ. no¬
men ab aspectu habens: eo qͦd gratum
sit. his qͥ geminas sculpunt. Eiuis euĩ
mor numidia mittit: ad cotem sucũ di¬
mittit croco similem. und & nom̃ acce¬
pit  ñ crustis. s in massa. & liminum
usu aptum. Luculeum marmor nascitur
in theo insula. Qui lucullus consul nomen
dedit ⁊ qui delectatus illo. pͥmus romã
inuexit: solumq pene hoc marmor ab ama¬
tore nomen accepit. Est & luniensis. Te¬
frian appellant ã colore cineris. suiꝰ lapi¬
dis alligatio contra serpentes laudat᷑.
barris. De geminis. ao &oa¬
ost marmoꝵ genera. geminȩ secunt᷑: quȩ
multũ auro decorem tribuunt. uenustate
coloꝵ. Primordia eiꝰ ã rupe caucasi. Fabulȩ

Expanded text:
es. Marmora autem, quae in officinis rupies. Marmora autem, quae in officinis rupibusque gignuntur: ex quibus Thasius diversi coloris maculis distinctus, cuius primum usum insulae Cyclades dederunt. Lesbius lividior est paulo huic, sed et ipsetrabes. Caristeum viride, optimum; nomen ab aspectu habens, eo quod gratus sit his qui gemmas sculpunt; eius enim mor Numidia mittit: ad cutem sucum dimittit croco similem, unde et nomen accepit; non crustis, sed in massa et liminum usu aptum. Luculleum marmor nascitur in Melo insula; cui Lucullus consul nomen dedit, qui delectatus illo primus Romam invexit; solumque pene hoc marmor ab amatore nomen accepit. Est et Lunensis. Tephrias appellatus a colore cineris, cuius lapidis alligatio contra serpentes laudatur. barris? De gemmis . Post marmorum genera gemmae secuntur, quae multum auri decorem tribuunt venustate colorum. Primordia eius a rupe Caucaso. Fabulae
Abbreviated transcription (Latin):
bet ut purpura. Basanites ferrei coloris
sine duricia: unde & nomen eidatũ est.
Inuentus in egẏpto & ethyopia. Alabastri¬
dicitur. Nascit᷑ circa thebas egyptias. q
damascũ siriȩ. cȩteris candidior. ꝓbatis¬
simꝰ ueno in india. Parius candoris eximii:
ligdiuus cognomento. Bic apud paron
insulam nascit᷑. unde & pariꝰ nuncupa¬
tus: magnitudo eiꝰ quȩ lances craterãq
ñ excedit. ungentis & ipse aptꝰ. soraliti¬
cus in asia reꝑtus. mensure ñ ultra cubi¬
ta bina. candore ꝓximꝰ ebori: ad qͦndam
similitudinẽ. ẽ diuerso iuger. Alaban¬
dicus terre suȩ noĩe nuncupatꝰ. pur¬
purȩ aspectu similis: iste in oriente ig¬
ne liquat᷑. ad usum atq uitri fundit᷑.
Thebaicus intertinctꝰ aureis gutcis inue¬
uit᷑ in parte egyptia. scriptus coticulis
ad conterenda colliria quadã utilitate
conueniens. Siemĩtes cirea sienem uł the¬
bas nascit᷑. Trabes ex eo reges facere soli¬

Expanded text:
beat ut purpura. Basanites ferrei coloris beat ut purpura. Basanites ferrei coloris sive duritiae; unde et nomen ei datum est: inventus in Aegypto et Aethiopia. Alabastridicitur. Nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae, ceteris candidior, probatissimus vero in India. Parius candoris eximii, lygdinus cognomento: hic apud Paron insulam nascitur, unde et Parius nuncupatus. Magnitudo eius, qua lances craterasque non excedat; unguentis et ipse aptus. Coralliticus in Asia repertus, mensurae non ultra cubita bina, candore proximo eboris et quadam similitudine. E diverso niger Alabandicus terrae suae nomine nuncupatus, purpurae aspectu similis. Iste in oriente igni liquatur atque ad usum vitri funditur. Thebaicus interstinctus aureis guttis invenitur in parte Aegypti adscripta, coticulis ad terenda collyria quadam utilitate naturali conveniens. Syenites circa Syenem vel Thebas nascitur. Trabes ex eo fecere reg
Abbreviated transcription (Latin):
loribus cõmendant᷑. Mlarmoꝵ sermo gre¬
cus est : ã uiriditate uocatus: & qmuis
postea & alii coloris inueniant᷑: nom̃ tam̃
pristinũ ã uiriditate regnuerunt. Mar¬
moꝵ colores & genera innumerabilia sufs:
non tam̃ omĩa ẽ rupib excidunt᷑. s mul¬
ta sub terra sparsa sunt p̾ciosissimi gene¬
ris. sicut lacecdemoniũ uiri de cunctisq
hylariꝰ reꝑtum pͥus apud lacedemonios:
unde & uocabulũ traxit. Ophites serpen¬
tiũ maculis simile est: unde & uocabu¬
lum sumpsit. Duo eius genera. Molle can¬
didũ. nigrum durũ. augusteum. & tybe¬
pͥncipatu reꝑta sunt : differentia eoꝵ est
ab ophite: cum illud ut p̃diximꝰ serpen¬
tium maculis sit simile. Hȩc maculas di¬
uerso modo colligunt: nam augusteũ
undatim est crispũ in uertices. Tyberiũ
sparsa. ñ conuoluta canicie. Rurpuritis
ex egypto est rubens candidis interueni¬
entib punctis. Nominis eiꝰ causa: qͦd ru¬

Expanded text:
loribus commendantur. Marmor sermo Graeloribus commendantur. Marmor sermo Graecus est a viriditate vocatus, et quamvis postea et alii coloris inveniantur, nomen tamen pristinum a viriditate retinuerunt. Marmorum colores et genera innumerabilia sunt. Non tamen omnia e rupibus exciduntur, sed multa sub terra sparsa sunt et pretiosissimi generis, sicut Lacedaemonium viride cunctisque hilarius, repertum prius apud Lacedaemonios, unde et vocabulum traxit. Ophites serpentium maculis simile, unde et vocabulum sumpsit. Duo eius genera: molle candidum, nigrum durum. Augusteum et Tibeprincipatu reperta sunt. Differentia eorum est ab ophite, quum illud, ut praediximus, serpentium maculis sit simile, haec maculas diverso modo colligunt. Nam Augusteum undatim est crispum in vertices; Tiberium sparsa, non convoluta, canitie. Porphyrites in Aegypto est rubens, candidis intervenientibus punctis. Nominis eius causa quod ru
Abbreviated transcription (Latin):
us cum resoluitur: remordens uehemen¬
ter. Soranus albꝰ est: duriorq pario. E¬
lotius ueluti uiridis & grandis: inueni¬
tur ui egypto. Tusculanꝰ ã lacu ytaliȩ
dictus. dissilire igni tradit᷑. Sabinus.
fuscꝰ: addito oleo. ętiã lucerẽ fertur
Est equidem uiridis lapis:. uehementer
igni resistens. Sifunis mollis & candi¬
dus: excalefactus oleo nigrescit atq
durescit. Lapides quoq medicinaliũ
mortarioꝵ & pignentoꝵ usib apti Eͣthe¬
sius p̃cipuus. &̾ iude collaticꝰ. thebaicus
quoq & besantes lapides. nichil ex sese
remittentes. Speculamis lapis uocatꝰ est:
quod urtri moie transluceat ⁊ reꝑtus pͥmũ
in spania crceriori circa segoricam urbem.
iuuentt᷑ enim sub terra: & effossus excidit᷑.
atq finditur in quaslibet tenues cłistas.
ueniamꝰ ad marmora. Nam inter lapides
& marmora differentia est. Nam marmo¬
ra dicunt᷑ eximii laꝑides. qͥ maculis & co¬

Expanded text:
us cum resolvitur, remordens vehemenus cum resolvitur, remordens vehementer. Coranus albus est duriorque Pario. Molotius veluti viridis et gravis invenitur in Aegypto. Tusculanus, a loco Italiae dictus, dissilire igni traditur. Sabinus fuscus addito oleo etiam lucere fertur. Est et quidam viridis lapis vehementer igni resistens. Siphnius mollis et candidus, excalfactus oleo nigrescit atque durescit. Lapides quoque medicinalium mortariorum et pigmentorum usibus apti: etesius praecipuus et inde chalazius; Thebaicus quoque et basanites lapides nihil ex sese remittentes. Specularis lapis vocatus est quod vitri more transluceat; repertus primum in Hispania citeriori circa Segobricam urbem. Invenitur enim sub terra et effossus exciditur atque finditur in quamlibet tenues crustas. emus ad marmora. Nam inter lapides et marmora differentia est. Nam marmora dicuntur eximii lapides, qui maculis et co
Abbreviated transcription (Latin):
nec siue his parere aquilas. Hoꝵ mascu¬
lus durꝰ similis gallȩ subrutilis ⁊ femi¬
neus uero pusillus & mollis. Alligati par¬
tus celeritatem faciunt: etiam aliqͥd iti
uȩ excidunt. nisi eito parturientibꝰ aufe¬
rant᷑. fingices cappadociȩ lapis. duricia
marmoris. candidus atq transluoens. ex
quo quondam templũ constructũ est ã
quodam rege forib aureis. Quib clatisis:
claritas intus diurua erat. Emites ebori
similis in quo darium conditũ ferunt.
parioq similis candore & duricia. minꝰ
tantũ pondere: isq porus uocat᷑. Ostraci¬
tes uocatus. quod similitudinẽ teste ha¬
beat. Usus eiꝰ ꝓ pumice. Melautes lapis¬
dictus: eo quod melleum & dulcẽ sucũ
enttit. Siniris lapis asꝑ & indomitus.
& omunia atcerens: ex quo lapide gẽmȩ
inuenit᷑ in egypto. Amnites similis nntͦ
s durim. Gignit᷑ egypto uel arabia. ubi Q
nascit᷑ in echyopia. ueluti uiridis. s lacte¬

Expanded text:
nec sine his parere aquilas: horum mascunec sine his parere aquilas: horum masculus durus, similis gallae, subrutilis; femineus vero pusillus ac mollis. Alligati partus celeritatem faciunt, etiam aliquibus aliquid vulvae excidunt, niso cito parturientibus auferantur. Phengites Cappadociae lapis, duritia marmoris, candidus atque translucens; ex quo quondam templum constructum est a quodam rege foribus aureis, quibus clausis claritas intus diurna erat. Chemites ebori similis, in quo Darium conditum ferunt, Parioque similis candore et duritia, minus tantum ponderosus, qui porus vocatur. Ostracites vocatus quod similitudinem testae habeat: usus eius pro pumice. Meladictus, eo quod melleum, et dulcem succum emittat. 27. Smyris lapis asper, et indomitus, et omnia atterens, ex quo gemmae teruntuinvenitur in Aegypto. 29. Hammites similis nitro, sed durior, gignitur in Aegypto vel in Arabia. Thyites nascitur in Aethiopia veluti viridis, sed lacte
Abbreviated transcription (Latin):
ȩs dicitur: quiq agͥtus ut ematĩtes. in co¬
lorem recdigit᷑ sangumis. Scistos in ultima
inuenit᷑ hyspania: croco similis cum leui
fulgore facile fricabilis. Amianthos appella
contexta. contra ignem resistit. & igni impo¬
sita ñ arcdeat. s splendore accepto nitescit:¬
& est scissi aluminis similis. ueneficiis re¬
sistens omnib. specialiter magoꝵ. Bratra¬
cite similis est teste lãminose scissibilis.
Galatites colore cirin̾eus. gustu suauis:
s ideo sic uocatꝰ. quod qͥddaui de se lac¬
teum accritus dimittat. Obsius lapis
niger est trans lucidꝰ. & uitri habens si¬
militudinem. Ponitur in speculis pari¬
etum ꝓpter ymaginũ unibras recddendas.
Geminas multi ex eo faciunt. Nascit᷑ in india :¬
& in samo ytalie. Mitridas lapis eufrates
sole reꝑcussus colorib mieit uariis. Et̃hi¬
tes lapides reꝑiunt᷑ in nidis aquilarum.
Aiunt biuos inueniri marem & feminã:

Expanded text:
aes dicitur, quique adtritus, ut haematites, in coaes dicitur, quique adtritus, ut haematites, in colorem redigitur sanguinis. Schistos invenitur in ultima Hispania, croco similis, cum levi fulgore, facile friabilis. Amiantos appellatucontexta, contra ignem resistat et igni inposita non ardeat, sed splendore accepto nitescat; et est scissi aluminis similis, veneficiis resistens omnibus, specialiter magorum. Batrachites similis est testae laminis scissibilis. Galactites colore cinereus, gustu suavis; sed ideo vocatus quod quiddam de se lacteum adtritus dimittat. Obsius lapis niger est translucidus et vitri habens similitudinem. Ponitur in speculis parietum propter imaginum umbras reddendas. Gemmas multi ex eo faciunt: nascitur in India et in Samnio Italiae. Mithridax lapis Euphratis sole repercussus coloribus micat variis. Aetites lapides reperiuntur in nidis aquilarum. Aiunt binos inveniri, marem et feminam,
Abbreviated transcription (Latin):
aurum utilis. Memphites uocatꝰ ã loco egỹp¬
ti: & est gemmantis uaturȩ. Hic tritꝰ. atq
ui his quȩ urenda suut & secanda ex aceto
inlinitus. ita obstupescere facit corpꝰ. ut ñ
sentiat cruciatũ. Sarcofagꝰ lapis dictus.
eo quod corpora defunctoꝵ condita in eo.
infra. quadraguita dies assumunt᷑. Saros
eiuim grece. arelia dicit᷑. fagus comedere
Nascitur autẽ in troade: fissiliq uena fin¬
ditur. Sunt & eiusdem generis in oriente
saxa quȩ etiam uiuentib alligata erodui
corpora: mitiores aut̃ seruandis corporib
nec assumentes. Pinatites autẽ appellatus.
eo quod cote resolutus in colorem ueniat
sanguinis. Est autẽ admodum limpidus:
est & ferrugineus. Nascit᷑ aut̃ in ultuna e¬
gypti babylonia & spania. Androdamant᷑
coloie niger. pondere & duricia insignis:
unde & nomen traxit. Precipuus reꝑttur
in affrica. Trabere aut̃ in se argentũ uł

Expanded text:
auro utilis. Memphitis vocatus a loco Aegypauro utilis. Memphitis vocatus a loco Aegypti; et est gemmantis naturae. Hic tritus atque in his quae urenda sunt et secanda ex aceto inlinitus ita obstupescere facit corpus ut non sentiat cruciatum. Sarcophagus lapis dictus eo quod corpora defunctorum condita in eo infra quadraginta dies absumuntur; σάρξ enim Graece caro dicitur,a φαγεῖν comedere. Nascitur autem in Troade, fissilique vena scinditur. Sunt et eiusdem generis in oriente saxa, quae etiam viventibus alligata erodunt corpora. Mitiores autem servandis corporibus nec absumendis haematites appellatus, eo quod cote resolutus in colorem veniat sanguinis. Est autem ammodum lividus; est et ferrugineus. Nascitur in ultima Aegypti, Babylonia et Hispania. Androdamantus colore niger, pondere et duritia insignis, unde et nomen traxit, praecipuus reperitur in Africa. Trahere autem in se argentum vel
Abbreviated transcription (Latin):
tus autẽ ita: quia si aque mixtꝰ conte¬
ratur. quasi uinũ fraglat. & quod in
illo mirũ est. ebrietati resistit. Tracus
niger & sonorus uascit᷑ in flumine cuiꝰ
nom̃ est pontꝰ. in ęquitia. Frigiꝰ lapis ex
loco traxit uocabulũ. Nascitur enĩ in
frigia colore pallidꝰ ⁊ mediocrit̾ grauis.
Est aut̃ gleba pumicosa. urit᷑ ante ã ui¬
no ꝑfusus: flatusq follib donec rubes¬
cat. ac rursus dulci uino extinguit᷑.
Ternis uicib tinguendis uestibꝰ tantũ
utilis. Siriꝰ lapis. ã siria ubi reꝑitur
appellatus. Hic integer fluctuari tradi¬
tur. cõminutꝰ merg̃i. drabieus. similis
est ebori sine ulla macula. Hic defricatus ad
cotem : sucum dimittit eroco similẽ. Iudaicꝰ
lapis albus est : atq in scemate glandis scrip¬
turis subinuicẽ modulatis: qͦs greci gͣminaᷤᷤ
appellant. Saimꝰ. ã samo insula ubi reꝑtcur
uocatus. & est grauis & candidꝰ: ad poliendũ

Expanded text:
tur autem ita quia, si aquae mixtus contetur autem ita quia, si aquae mixtus conteratur, vinum fragrat, et quod in illo mirum est, ebrietati resistit. Thracius niger et sonorus; nascitur in flumine cuius nomen est Pontus in Equitia. Phrygius lapis ex loco traxit vocabulum; nascitur enim in Phrygia, colore pallidus, mediocriter gravis. Est autem gleba pumicosa. Uritur antea vino perfusus flatusque follibus donec rubescat, ac rursus dulce vino extinguitur ternis vicibus, tinguendis vestibus tantum utilis. Syrius lapis a Syria, ubi reperitur, appellatus; hic integer fluctuari traditur, comminutus mergi. Arabicus similis est eboris sine ulla macula. Hic defricatus ad cotem sucum dimittit croco similem. Iudaicus lapis albus est atque in schemate glandis, scripturis subinvicem modulatus, quas Graeci γραμμὰς vocant. Samius a Samo insula, ubi reperitur, vocatus: et est gravis et candidus, poliendo
Abbreviated transcription (Latin):
ars humana molita est: quod gentiles
capti sacrilegio mirarentur. Deniq in
templo quodã fuisse ueneris fanũ. ibiq
candelabrum. & in eo lucernã sub diuo
sic arcdentẽ : ut eam nulla tempestas. nul¬
lus imber extingueret. Piritis ꝑsicus la¬
pis fuluus eris simulans qualitatẽ ⁊ cuiꝰ
plurimꝰ ignis. Siquidem facile scintillas¬
a se emittit. Hic te uentis manũ si ue¬
hementiꝰ premat᷑. I adurit : ꝓpter
quod ab igne nom̃ accepit. Est alius
piritis uulgaris : quem uiuũ lapidem ap¬
pellant. Qui ferro uel lapide ꝑcussus scin¬
tillas emitcit : quȩ excipiunt᷑ sulphure:
uel aliis sfungiis. ut foliis. & dicto cęle¬
lerius p̃bet ignem. Dunc uulgꝰ focarẽ
petrã uocat. Selenites. qui latine luna¬
ris interpretat᷑. eo quod interiorem eius
candorem cũ luna crescere atq deficere
aiunt. Gignit᷑ in ꝑsida. Dionisius lapis
fuscus: & rubentib notis sparsꝰ. Uoca¬

Expanded text:
ars humana molita est, quod gentiles ars humana molita est, quod gentiles capti sacrilegio mirarentur. Denique in templo quodam fuisse Veneris fanum, ibique candelabrum et in eo lucernam sub divo sic ardentem ut eam nulla tempestas, nullus imber extingueret. Pyrites Persicus lapis fulvus, aeris simulans qualitatem, cuius plurimus ignis, siquidem facile scintillas emittit: hic tenentis manum, si vehementius prematur, adurit, propter quod ab igne nomen accepit. Est alius pyrites vulgaris, quem vivum lapidem appellant, qui ferro vel lapide percussus scintillas emittit, quae excipiuntur sulpure vel aliis fungis vel foliis, et dicto celerius praebet ignem. Hunc vulgus focarem petram vocant. Selenites, qui Latine lunaris interpretatur, eo quod interiorem eius candorem cum luna crescere atque deficere aiunt, gignitur in Persida. Dionysius lapis fuscus et rubentibus notis sparsus. Voca
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & eun uulgꝰ ferrũ uiuũ appellat.
Liquorem qͦ uitri ut ferrũ trahere credi¬
tur. suiꝰ tanta uis est. ut refert beatissimꝰ
lapidem tenuerit sub uase argenteo fer¬
rumq suꝑ argentũ posuerit : cdeinde sub¬
ter mouente manu cum lapide ferrũ cur¬
sim desuꝑ mouebat᷑ Unde factũ est. ut
in quodãm templo symulachrũ e ferro
respuitq. Omnis aut̃ magnes tauto meli¬
or est: qͣnto magis ceruleus est. Gagates la¬
pis pͥmum inuentꝰ in sicilia. gagatis flu¬
ininis fluore reiectus. unde & nominatꝰ.
licet in brittannia sit plurimꝰ. Est autẽ
niger: planus. leuis. ardens. igni admo¬
tus. fictilia ex eo seripta ñ delent᷑. Incen¬
sus serpentes fugat. demoniacos ꝓdit:
uirginitatẽ deprehendit. Mirum qͥa ac¬
cenditur aqua oleo reexstinguit᷑ Ab eston
archadiȩ lapiᷤ ferrei coloris ab igne nomen
sorditus: eo quod accensus semel nunqͣm
extinguit᷑. De quo lapide mecanicũ aliqͥd

Expanded text:
unde et cum vulgus ferrum vivum appellat. unde et cum vulgus ferrum vivum appellat. Liquorem quoque vitri ut ferrum trahere creditur; cuius tanta vis est, ut refert beatissimuslapidem tenuerit sub vase argenteo, ferrumque super argentum posuerit, deinde subtermovente manu cum lapide ferrum cursim desuper movebatur. Unde factum est ut in quodam templo simulacrum e ferro respuitque. Omnis autem magnes tanto melior est quanto magis caeruleus est. Gagates lapis primum inventus est in Sicilia, Gagatis fluminis fluore reiectus; unde et nominatus, licet in Brittania sit plurimus. Est autem niger, planus, levis et ardens igni admotus. Fictilia ex eo scripta non delentur; incensus serpentes fugat, daemoniacos prodit, virginitatem deprehendit; mirumque, accenditur aqua, oleo restinguitur. Asbestos Arcadiae lapis ferrei coloris, ab igne nomen sortitus eo quod accensus semel numquam extinguitur. De quo lapide mechanicum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑. Sipsum coguatũ calci est: & ÷ gre¬
cum nom̃. Plura eiꝰ genera: omnium
aut᷑ optimũ lapidi speculari. Est enĩ sig¬
nis edificioꝵ. & coronis gratissimũ sal¬
mirum aliqͥd facit. Postqͣm enim arserit.
aquis incendit᷑. quib solet ignis extin¬
gui. Oleo extinguit᷑. quo solet ignis ac¬
cendi. Usus eius structuris fabricȩ neces
sarius. Aam lapis lapidi ñ potest adhere¬
re fortius. nͥ calce coniunctꝰ. Calcis ẽ lapi¬
de albo & cduro. melior structure: ex mol¬
le utilis tectoriis. Arena. ab ariditate dic
ta: ñ ab herendo in fabricis. ut qͥdam uo¬
lunt. Huiꝰ ꝓbatio. Si manu imp̃ssa. stridet:
aut si in uestem candidam sparsa. nichil
tur. Fu̾it aut̃ in india pͥmum reꝑtus
clauis trepidarũ: baculiq cuspidi herens
cum armenta idem magnes pascet. Postea
& passim inuentꝰ est. Eiͣt autẽ colore fer¬
rugiueus: s ꝓbatur. cum ferro adiunẽ¬
tus. eiꝰ fecerit raptum. Nam adeo app̃̾hen¬
dit ferrum : ut catenam faciat anuloꝵ.

Expanded text:
us. Gipsum cognatum calci est et est grecum nomen; plura sunt eius genera, omnium autem optimum lapis specularis, est enim insigniis edificiorum et coronis gratissimum. Amirum aliquid facit: postquam enim arserit, aquis incenditur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendsarius. Nam lapis lapidi non potest adhaerere fortius nisi calce coniunctus. Calcis e lapide albo et duro melior structuris, ex molle utilis tectoriis. ta, non ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil tus. Fuit autem in India primum repertus, clavis crepidarum baculique cuspide haerens, cum armenta idem Magnes pasceret; postea et passim inventus. Est autem colore ferrugineus, sed probatur cum ferro adiunctus eius fecerit raptum. Nam adeo adprehendit ferrum ut catenam faciat anulorum:
Abbreviated transcription (Latin):
& auimi molestiã scrupulum dicimꝰ. Hiuc
& scrupea saxa. id est asꝑa. sotis nomen
accepit. quod ferrum ad incidendũ acuat.
Cotis enini greco sermone incisio noĩatur.
Ex his aliȩ aquariȩ sunt: aliȩ oleo indi¬
gent inacuendo. S oleum lenem: aquȩ
aciem acerrimã reddunt. Iumex uocat᷑.
eo quod spume deusitate concretꝰ fiat:¬
& est aridus candore paruus. tautãq
uaturam refrigerandi habens. ut in ua¬
se missus. inuitus deferuere desinat.
Rudos artifices appellant lapides ꝯtusos &
calce admixtos. quos in ꝑauim̃tis faci

Expanded text:
et animi molestiam scrupulum dicimus: hinc et animi molestiam scrupulum dicimus: hinc et scrupea saxa, id est aspera. Cotis nomen accepit quod ferrum ad incidendum acuat; †cotis† enim Graeco sermone incisio nominatur. Ex his aliae aquariae sunt, aliae oleo indigent in acuendo, sed oleum lenem; aquae aciem acerrimam reddunt. Pumex vocatur eo quod spumae densitate concretus fiat; et est aridus, candore parvus, tantamque naturam refrigerandi habens ut in vas missus musta fervere desinant. Rudus artifices appellant lapides contusos et calce admixt
Abbreviated transcription (Latin):
saxa herent. & ã moutib excidunt᷑. Petra
grecum est. Dilex est durꝰ lapis:. eo quod¬
exiliat iguis ab eo. dictus. dcopulus aͥ saxo
enunenti. quasi ab fpeculando dictus.
cauata. Trepido extremitas saxi abrupta.
Unde & crepido uocata. qͦd sit abrup
ta altitudo saxi: sicut heret pede pes
si cautȩ. Murices petrȩ in littore simi¬
les muricis uiuis: acutissimȩ. & nauibus
ꝑniciose. Icõn sacum est qui bumane uociͤ
sonum captans. & uerba loquentiũ unita¬
tur. Icon autẽ grece. latine ymago tiocat᷑:
eo quod ad uocem respondens. Aliem effi¬
eni efficit᷑ y mago sermonis: licet hoc qui¬
dem & locoꝵ naturȩ euenit. & plerumq
conuallium. sa leulus est lapillus terre
adiuixtus. rotundus atq durissimus. &
ouini purissimꝰ leuitate. Dictus aut̃ calcu¬
lus . quod siue molestia breuitate sui
calcetur. lui contrariꝰ est scrupulus: lapil
tum. nocet: & molestia est animo. Unde

Expanded text:
Saxa haerent et a montibus exciduntur. Petra Saxa haerent et a montibus exciduntur. Petra Graecum est. Silex est durexsiliat ignis ab eo, dictus. Scopulus a saxo eminenti, quasi ab speculando dictus; cavata. Crepido extremitas saxi abrupta; unde et crepido vocata quod sit abrupti saxi altitudo, sicut 'haeret pede pes asi cautae. Murices petrae in litore similes muricis vivis, acutissimae et navibus perniciosae. Icon saxum est, qui humanae vocis sonum captans, etiam verba loquentium imitatur: icon autem Graece, Latine imago vocatur, eo quod ad vocem respondens alieni efficitur imago sermonis; licet hoc quidem et locorum natura evenit, ac plerumque convallium. Calculus est lapillus terrae admixtus, rotundus atque durissimus, et omni puritate lenissimus. Dictus autem calculus quod sine molestia brevitate sui calcetur: cuius contrarius est scrupus, lapilltum, nocet et molestia est animo; unde
Abbreviated transcription (Latin):
putat᷑. si minime fuerit ponderosum:
& maxime fieri abile colore pene purpu¬
reo. Calcantum dictũ. quia calcitis est ty¬
mũ. id flos. Uncde & apud latinos eris flos
appellatur. Fit autẽ nunc multis in regi¬
onibus. Olim in hyspania & puteis uel stag¬
nis id genꝰ aque habentibꝰ aquam decoque¬
bant. & in piscinas ligueas fundebant: ap¬
pendentes suꝑ ereas restes lapillis extentas.
quib limꝰ in sumilitudinẽ uitreis acinis
adherebat. Sicq eiectum siccabatur diebus
triginta. Fit aut̃ nunc alibi in speluncis:
quod liqͥde collectũ. dehinc defusum in
quosdam botros solidat᷑. Eit & in scrobib
cauatis:. quoꝵ ẽ laterib decandentes gut¬
te coalescunt. Fit & salis modo ex flagran¬
tissimo sole. Adeo aut̃ constricte uirtutis
est : ut in leonum & ursoꝵ ora asꝑsum
tantã uim habeat ad stringendũ : ut ñ
utlgo discernit᷑. Lapis autẽ dictus. qͦd
ledat᷑ pedem. Lapis mollis est & sparsus.

Expanded text:
putatur, si minime fuerit ponderosum, putatur, si minime fuerit ponderosum, et maxime friabile, colore pene purpureo. 9. Chalcantum dictum, quia Chalcitidis est thymum, id est, flos, unde et apud Latinos aeris flos appellatur. Fit autem nunc multis in regionibus; olim in Hispaniae puteis, vel stagnis id genus aquae habentibus, quam decoquebant, et in piscinas ligneas fundebant, appendentes super eas restes, lapillis extentas, quibus limus in similitudinem vitrei acin adhaerebat, sicque ejectum siccabatur diebus XXX. 250 10. Fit autem nunc alibi in speluncis, quod liquide collectum, dehinc diffusum in quosdam botros solidatur: fit et in scrobibus cavatis, quarum de lateribus decidentes guttae coalescunt; fit et salis modo ex flagrantissimo sole. Adeo autem constrictae virtutis est, ut in leonum et ursorum ora sparsum tantam vim habeat ad stringendum, ut non ulgo discernitur. Lapis autem dictus, quod laedat pedem. Lapis mobilis est, et sparsus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ex eo quippe omnes uictus delectationes:¬
& sumnia hylaritas. Hinc & salꝰ nom̃ acce¬
pisse putat᷑. Nichil enim utiliꝰ sole & sale
Deniq cornuia uidemꝰ corpora nauticoꝵ
Quin etiã pecudes arm̃ta & iumenta sale
maxime ꝓuocant᷑ ad pastum. multũ largi¬
ores lacte. multoq gratiores casei dote. Cor¬
pora ȩciauisastringit : siccat. & alligat. De¬
functa etiã a putrescenda labe uendicat.
ut durent. Aitrum ã loco sumpsit uocabu¬
lum. Nascitur in oppido uel regione egypti
nitria. ex quo & medicine fiunt: & sordes
corpoꝵ uestiumq lauant᷑. Huiꝰ natura ñ mul¬
tum ã sale distat. Habet enim uirtittẽ sał.
& similiter orit᷑ canescentib siccitate littoribꝰ.
Afrouitu grece latine spuma estnitri. De qͦ
quidam ait. Rusticus es. nescis qͥd greco no¬
mine dicar: spuma uocor nitri. grecꝰ es afro¬
nitu. Colligitur aut̃ in asia. in speluncis dis¬
tillaus : Debinc sie cat᷑ sole. Optimum

Expanded text:
Ex eo quippe omnis victus delectatio eEx eo quippe omnis victus delectatio et summa hilaritas. Hinc et salus nomen accepisse putatur. Nihil enim utilius sale et sole. Denique cornea videmus corpora nauticorum. Quin etiam pecudes, armenta et jumenta sale maxime provocantur ad pastum, multo largiores lacte, multoque gratiores casei dote. Corpora etiam 249 sal astringit, siccat et alligat. Defuncta etiam a putrescendi labe vindicat, ut durent. 7. Nitrum a loco sumpsit vocabulum. Nascitur enim in oppido, vel regione Aegypti Nitria, ex quo et medicinae fiunt, et sordes corporum vestiumque lavantur. Hujus natura non multum a sale distat. Habet enim virtutem salis, et similiter oritur canescentibus siccitate littoribus. 8. Aphronitrum Graece, Latine spuma nitri est, de quo quidam ait: Rusticus es, nescis quid Graeco nomine dicar. Spuma vocor nitri Graecus es aphronitrum. Colligitur autem in Asia, in speluncis distillans, dehinc siccatur sole. Optimum
Abbreviated transcription (Latin):
densant᷑ in sale. anine reliquo sub gelu
fluente. Alibi quoq decractis arenis col¬
ligitur: crescens cum lune noctib ilam
u cirinea ammomiacꝰ sub arenis inuenit᷑.
Sunt & moutes natuusalis. in qͥbus ferro
ceditur ut lapis renascens mauis. tante
duricie: alicubi ut muros domosq massĩs
salis faciant ⁊ sicut in arabia. Innatura qͦ
salis differentiȩ. Nam alibi suauis: alibi
salsissimꝰ. sominune sal migne crepitat.
Tragaseum : nec crepitat in igne: nec exilit.
Agrigentinũ siciliȩ flaminas patiens. in
aqumeeilit: in igne fluit contra uaturã.
Sunt & coloꝵ differentiȩ. Menifiticꝰ rufus
est in parte quadam sicilie. ubi echna÷
purpureꝰ. Item in eadem sĩcilia in pachi¬
no adeo splendidꝰ. & lucidus: ut ymagineᷤ
reddat. In cappadocia croccinꝰ esffoditur.
Salis natura necessaria est: ad omnem escĩ.
Pulmentis enim saporem dat: excitat auidi¬
tatem: & appetitũ in omnib cibis facit.

Expanded text:
densantur in salem, amne reliquo sub gelu densantur in salem, amne reliquo sub gelu fluente. Alibi quoque detractis arenis colligitur, crescens cum luna noctibus; nam in Cyrenaea ammoniacus sub arenis invenitur. Sunt et montes nativi salis, in quibus ferro caeditur, ut lapis, renascens maius: tantae alicubi duritiae ut muros domosque massis salis faciant, sicut in Arabia. In natura quoque salis differentiae sunt. Nam alibi suave, alibi salsissimum: commune sal in igne crepitat; Tragasaeum nec crepitat in igne nec exilit; Agrigentinum Siciliae flammis patiens in aqua exilit, in igne fluit contra naturam. Sunt et colorum differentiae. Memphiticus rufus est; in parte quadam Siciliae, ubi Aetna est, purpureus; item in eadem Sicilia in Pachno adeo splendidus et lucidus, ut imagines reddat. In Cappadocia crocinus effoditur. 6. Salis natura necessaria est ad omnem escam. Pulmentis enim saporem dat, excitat aviditatem, et appetitum in omnibus cibis facit.
Abbreviated transcription (Latin):
asfaltide emergit. Quiꝰ glebas suꝑnatantẽ
nautȩ scafis appinquantes colligunt. In sir ia
autem limꝰ est passim ã terra exestuans: spis¬
santur aut̃ utraq & densitate coeunt. &
ra eiꝰ ardens & igni cognata: & neq aqua.¬
neq ferro rumpit᷑. nisi solis muliebrib
inquinamentis. Utilis ad compages nauiũ.
Aliunen uocatũ a lumine : qued lumen colo¬
ribus prestat tinguendis. Est aut̃ salsu¬
go terre: efficiturq hieme ex aqua & limo.
& estiuis solib maturatur. Huiꝰ species duȩ
sunt: liquidum & spissũ. Dal quidam dic¬
tum putant. qͦd in igne exiliat. fugit enĩ
ignem dum sit igneũ. S naturã sequit᷑:
quia ignis & aqua semꝑ inimica sunt in¬
ter se. Alii sal a salo & sole uocatũ existi¬
mant. Nam aquis maris. sponte gignitur:
spuma in extremis littorib ut scopulis de¬
relicta. & sole decocta. Sunt & lacus. & flu¬
mina. & putei. ẽ quib hauritur:. dehinc
in salinis ingestus sole siccat᷑. S & flumina

Expanded text:
phaltite emergit, cuius glebas supernatantes nautae scaphis adpropinquantes colligunt. In Syria autem limsantur autem utraque, et densitate coeunt, et ra ejus ardens, et igni cognata, et nequaquam ferro rumpitur, nisi solis muliebribus inquinamentis, utilis ad compages navium. 2. Alumen vocatum a lumine, quod lumen coloribus praestat tinguendis. Est autem salsugo terrae, efficiturque hyeme ex aqua, 248 et limo, et aestivis solibus maturatur. Hujus species duae sunt, liquidum et spissum. 3. Sal quidam dictum putant, quod in igne exsiliat. Fugit enim ignem, dum sit igneus, sed naturam sequitur, quia ignis et aqua semper inter se inimica sunt. Alii sal a salo, et sole vocatum existimant, nam ex aquis maris sponte gignitur, spuma in extremis littoribus, vel scopulis derelicta, et sole decocta. Sunt et lacus, et flumina, et putei, e quibus hauritur. Dehinc in salinis ingestus sole siccatur, sed et flumina,
Abbreviated transcription (Latin):
contrariꝰ sit circulo quem articon nominamꝰ.
Ouintus circulus cymerinꝰ tropicꝰ. qui ã lati¬
nis hyemalis siue brumalis appellatur: ido
quia sol cum ad eum circulum ꝑuenerit.
hyemem his qui ad aquilonem sunt facit.
estatem autẽ his qui in austri partibꝰ cõmo

Expanded text:
contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui a Latinis hiemalis sive brumalis appellatur, ideo scilicet quia sol cum ad eum circulum pervenerit, hiemem his qui ad aquilonem sunt, facit, aestatem vero his qui austri partibus commo