comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regno habuerat. ne optinendo consortem haber& occidit. Emilio lẽpido
gneo hostilio mancino consulibus. prodigia apparuere diuersa. & quantum
in ipsis fuit ex more curata sunt. Sed non semꝑ aucupatoribus euentuũ.

Expanded text:
regno habuerat, ne in obtinendo consortem haberet, occidit. M. Aemilio Lepido regno habuerat, ne in obtinendo consortem haberet, occidit. M. Aemilio Lepido C. Hostilio Mancino consulibus prodigia apparuere diuersa et, quantum in ipsis fuit, ex more curata sunt. sed non semper aucupatoribus euentuu
Abbreviated transcription (Latin):
sidiis suorum interfertus est. In hoc solum romanis circa eũ fortites
agentibus. quod percussores eius indignos premio iudicarunt. At ego nou
modo nunc. uerum &iam sepe inter texere orientis illa in extricabilia bella
poteram. quȩ raro numquã nisi sceleribus aut incipiunt aut terminantur.
Sed romanorum cum quibus nobis eadem actio est tanta sunt. ut ure faltidi¬
antur aliena
Mitridatis siquidem rex parthorũ sextus ab arsaci
uicto demetrii prȩfecto babylonem urbem finesq eius uniuersos uic tor
inuasit: Omnes prȩterea gentes. quȩ inter hydaspen fluuium & indum
iacent sub egit: Ad indiam quoq cruentũ extendit imperiũ: de mecriũ
ipsum secundo sibi bello occurrentẽ uicit & cępit. Quo capto. diothus¬
quidam cũ alexandro filio regnũ eius. & regium nomen usur pauit. Qui
postea ipsum alexandrũ filium quẽ participem periculi inpesuadendo

Expanded text:
sidiis suorum interfectus est, in hoc solo Romanis circa eum fortiter sidiis suorum interfectus est, in hoc solo Romanis circa eum fortiter agentibus, quod percussores eius indiguos praemio iudicarunt. At ego non modo nunc, uerum etiam saepe intertexere Orientis illa inextricabilia bella poteram, quae raro umquam nisi sceleribus aut incipiunt aut terminantur ; sed Romanorum, cum quibus nobis actio est, tanta sunt, ut iure fastidiantur aliena. Mithridates tunc siquidem, rex Parthorum sextus ab Arsace, uicto Demetrii praefecto Babylonam urbem finesque eius uniuersos uictor inuasit. omnes praeterea gentes, quae inter Hydaspen fluuium et Indum iacent, subegit. ad Indiam quoque cruentum extendit imperium. Demetrium ipsum secundo sibi bello occurrentem uicit et cepit: quo capto Dioquidam cum Alexandro filio regnum eius et regium nomen usurpauit. qui postea ipsum Alexandrum filium, quem participem periculi in peruadendo
Abbreviated transcription (Latin):
proculdubio sub diis & ritibus suis productȩ sanitatis gloriam undicassep̃
am misera & sacrilega male regͥiosa ciuitas. mendaciis quib liberari
non poterat ludebatur. Igiturꝰ fabius consul contra lusita nos & ueriatũ
dimi cans. buctiam oppidum quod ueriatus obsidebat depulsis hostibus
liberauit. & indeditionem cũ plurimis aliis castellis recepit. Pecit
facinus &iam ultimis barbaris scithiȩ. non dicam romanę fidei & mode¬
rationi execrabile. Quingentis enim principibus eorũ quos societate
inuitatos deditionis iure susceperat. manus prȩcidit. Pompeius se¬
quentis anni consul fines fumantinorũ in gressus. accep̃ta maxima
clade discessit. non solum exercitu pęne omni profligato. uerũ &iam
plurimis nobilium qui ei militiȩ aderant interemptis: Ueriatus autẽ
cum per .xiiii. annos romanos duces atq exercitus per triuiss&. in¬

Expanded text:
procul dubio sibi dis et ritibus suis reductae sanitatis gloriam uindicassent. procul dubio sibi dis et ritibus suis reductae sanitatis gloriam uindicassent. ita misera et ad sacrilegia male religiosa ciuitas mendaciis, quibus liberari non poterat, ludebatur. Igitur Fabius consul contra Lusitanos et Viriatum dimicans Bucciam oppidum, quod Viriatus obsidebat, depulsis hostibus liberauit et in deditionem cum plurimis aliis castellis recepit. fecit facinus etiam ultimis barbaris Scythiae, non dicam Romanae fidei et moderationi, exsecrabile. quingentis enim principibus eorum, quos societate inuitatos deditionis iure susceperat, manus praecidit. Pompeius sequentis anni consul fines Numantinorum ingressus accepta maxima clade discessit, non solum exercitu paene omni profligato uerum etiam plurimis nobilium, qui ei militiae aderant, interemptis. Viriatus autem cum per quattuordecim annos Romanos duces atque exercitus protriuisset, in
Abbreviated transcription (Latin):
pestilentia exorta est. ut ministri quoq faciendorum funerũ primũ non
plenae mortus remanserunt: Largissime introrsum hereditates. &
nulli penitus heredes. Deniq iam non solum in urbe uiuendi. sed appi
pinquandi ad urbem negabatur facultas. tam saeui per totam urbem
tabescentium subiectis atque instratis suis cadauerum fetores exalabant᷑
Expiatio illa crudelis. & uiam mortibus hominũ morte hominis struens.
tandem romanis inter miserias suas esubescentibus. quã misera & uana
ess& in notuit. Ante enim insuffragium prȩueniendȩ cladis. ẽ. habita.
& sic pestilentia consecuta est. Quae tamen sine ullis sacrificiorum
satis factionibus. tantũ modo secundũ mensuram archani iudicu expleta
correptione sedata est. Qu̾am si artifices illi circum uentionum
aruspices sub ipsa ut assolent declinatione morborũ forte cȩlebrassent.

Expanded text:
pestilentia exorta est, ut ministri quoque faciendorum funerum primum non pestilentia exorta est, ut ministri quoque faciendorum funerum primum non plenae mortuis remanserunt. Largissimae introrsum haereditates, et nulli penitus haeredes. Denique jam non solum in Urbe vivendi, sed etiadpropinquandi ad Vrbem negabatur facultas, tam saeui per totam Vrbem tabescentium sub tectis atque in stratis suis cadauerum putores exhalabantur. Expiatio illa crudelis et uiam mortibus hominum morte hominis struens tandem Romanis inter miserias suas erubescentibus quam misera et uana esset, innotuit. ante enim in suffragium praeueniendae cladis est habita et sic pestilentia, consusecutaconsecuta est; quae tamen sine ullis sacrificiorum satisfactionibus tantummodo secundum. mensuram arcani iudicii expleta correptione sedata est. quam si artifices illi circumuentionum haruspices sub ipsa ut adsolent declinatione morborum forte celebrassent,
Abbreviated transcription (Latin):
a ceteris segregatus. cum acircum fusis equitibus pedestris ipse de prehensus¬
ess&. unius eorum equo lancea perfosso. ipsuis equitis ad unum gladii ictũ
caput desecuisse. & ita omnes metu perculit. ut prospectantib cunctis
ipse conteniptus atq otiosus absceder&.
pio claudio quinto cęlio metello consulibus. apius claudius aduersus
salascos gallos congressus & uictus. duo milia militũ perdidit. Reparata
pugna. quinq milia hostium occidit. Sed cum iuxta legem qua constitutũ
erat. ut quisq quinq milia hostium pesemiss&. triumphandi haber& po¬
testatem: Iste quoq. triumphum expetiss&. proptes superiora uero
dampna nom impetrauiss&. in sami inpudentia atq ambitione usus. pri¬
uatis sumptibus trium phauit¬
ucio cecilio metello quinto fabio maximo seruiliano consulibus. inter
cetera prodigia androginus romae uisus iussu aruspicum in mare mersus
est. sed nihil impiȩ expiationis procuratio profecit. Nam tanta subito

Expanded text:
a ceteris segregatus cum, circumfusis equitibus pedes ipse deprehensus unius eorum equo lancea perfosso ipsius equitis ad unum gladii ictum caput desecuisset, ita omnes metu perculit, ut prospectantibus cunctis ipse contemptim atque otiosus abscederet. Appio Claudio Q. Caecilio Metello consulibus Appius Claudius aduSalassos Gallos congressus, et victus, quinque millia militum perdidit. Reparata pugna, quinque millia hostium occidit. Sed cum juxta legem, qua constitutum erat, ut quisquis quinque millia hostium peremisset, triumphandi haberet potestatem, iste quoque triumphum expetisset, propter superiora vero damna non impetravisset, infami impudentia atque ambitione usus, privatis sumptibus triumphavit. L. Caecilio Metello, Q. Fabio Maximo Serviliano consulibus, inter caetera prodigia androgynus Romae visus, jussu aruspicum in mare mersus est: sed nihil impiae expiationis procuratio profecit. Nam tanta subito
Abbreviated transcription (Latin):
ad prospectũ hispaniȩ sita est. breuiter explicabuntur. Hrittannia oceani
insula per longũ inboream extenditur. amefridie gallias hab&. cuius proxi

Expanded text:
ad prospectum Hispaniae sitae sunt, breuiter explicabuntur. BRITANNIA oceani ad prospectum Hispaniae sitae sunt, breuiter explicabuntur. BRITANNIA oceani insula per longum in boream extenditur; a meridie Gallias habet. cuius proxi
Abbreviated transcription (Latin):
nia prouincia. asinistris balearico mari coartatus. narbonensiũ finibus
in seritur. Secundus angulus eiuscium intendit. ubi brigantia galliae
ciuitas sita. altissimã farum & inter pauca memorandi operis adspectaculũ
ttaniẽrigit. Tertius angulus eius est: quo gades insulȩ intentae in africũ.
athlantem montẽ interiecto sinu oceani prospiciunt. Hispaniã citeri¬
orem ab oriente incipientẽ. prrinei saltus. a parte septentrionis usque
ad cantabros asturesq deducit. atq inde per uacceos & ore tanos quos
ab occasu hab& posita in nostrimaris litore cartago de terminat.
Hispania ulterior hab& ab oriente uacceos cltiberos & oretanos
a septentrione oceanum. ab occasu oceanũ. ameridie gaditanũ oceani fretũ.
unde mare nostrũ quod trͣrenũ uocatur immittitur. Et qm̃ oceanus hab&
insulas quas brittanniam & hiberniã uocant. quȩ in aduersa galliarũ parte

Expanded text:
nica provincia, a sinistris Balearico mari coarctatus, Narbonensium finibus nica provincia, a sinistris Balearico mari coarctatus, Narbonensium finibus inseritur. Secundus angulus circium intendit: ubi Brigantia Calleciae civitas sita, altissimam pharum, et inter pauca memorandi operis, ad speculam Britanniae erigit. tertius angulus eius est, qua Gades insulae, intentae in Africum, thlantem montem interiecto sinu oceani prospiciunt. Hispaniam citeriorem ab oriente incipientem Pyrenaei saltus a parte septentrionis usque ad Cantabros Asturesque deducit, atque inde per Vaccaeos et Oretanos, quos ab occasu habet, posita in Nostri maris litore Carthago determinat. Hispania ulterior habet ab oriente Vaccaeos, Celtiberos et Oretanos, a septentrione oceanum, ab occasu oceanum, a meridie Gaditanum oceani fretum; unde mare Nostrum, quod Tyrrhenum uocatur, inmittitur. Et quoniam oceanus habet insulas, quas Britanniam et Hiberniam uocant, quae in auersa Galliarum parte
Abbreviated transcription (Latin):
inflexa. aqui tanicam prouintiã senuꝰ cingit. Haec ab oriente hab& belgicã
Ameridie partẽ prouintiȩ narbonensis qua aselas riuitas sita est. & marͦi
gallico rhodani flumen accipitur Narbonensis prouintia pars galliarũ:
a septentrione lugdunensem. ab aquilone belgicã galliam. ameridie ma¬
re gallicũ. quod est inter sardiniam & insulasꝰ baleares. habens infronte
qua rhodanus fluuius in mare exit insulasstichadas. Aquitania pro¬
umcia obliquo cursu ligeris flumis. qui ex plurima parte terminus eius
est. in orbem agitur. Haec acirtio oceanũ qui aquitancussinus dicitur.
ab occasu hispanias hab & : a septentrione & oriente iugdunensẽ. ab eusi
& meridie narbonensem prouinciã contingit. Hispania un iuerso terra¬
rum situ trigona. & circũ fusione oceani tẏrreniq pelagi pene insula
efficitur. Huius angulus propior spectans adorientẽ. adextris aquita¬

Expanded text:
inflexa, Aquitanicam prouinciam semicingit. Haec ab oriente habet Belgicam, inflexa, Aquitanicam prouinciam semicingit. Haec ab oriente habet Belgicam, a meridie partem prouinciae Narbonensis, qua Arelas ciuitas sita est et mari Gallico Rhodani flumen accipitur. NARBONENSIS PROVINCIA, pa septentrione, Lugdunensem; ab aquilone, Belgicam Galliam; a meridie mare Gallicum, quod est inter Sardiniam et insulas Baleares; habens in fronte, qua Rhodanus fluvius in mare exit, insulas Stvincia obliquo cursu Ligeris fluminis, qui ex plurima parte terminus ejus est, in orbem agitur. Haec a circio Oceanum qui Aquitanicus sinus dicitur, ab occasu Hispanias habet, a septentrione et oriente Lugdunensem, ab euro et meridie Narbonensem provinciam contingit. Hispania universa terrarum situ trigona est, et circumfusione Oceani Tyrrhenique pelagi 26 pene insula efficitur. Hujus angulus prior, spectans ad orientem, a dextris Aquita
Abbreviated transcription (Latin):
ab occasu histriam & sinũ liburnicum. & insulas liburnicas. ameridie adriaticũ
sinum. Pannonia noricus & retia habent aboriente moesiam : ameridiehistri
am. ab africo alpes penninas. ab occasu galliam belgicã. acircio danubu
a septentrione da nubuim & germaniam. Italiȩ sitͥus a circio in eurũ tenditur.
habens ab africo tyrrenũ mare: aborea hadriaticũ sinum cuius ea pars qua
continenti terrȩ cõmunis & contigua est. alpium obicibus obstruitus. Quae
a gallico mari suꝑ ligusticũ sinum exurgentes. primũ narbonensiũ fines.
deinde galliam retiamq secludunt. doneo insinu liburnico defigantur
Callia beligica hab& ab oriente limitẽ fluminis rheni & germaniam. ab
euro hah& alpas penninas. ameridie prouintiã rarbonensem. ab occasu
prouinciam lugdunensem. a circio oceanũ brittannicũ. aseptentrione
brittannicam insulam. Gallia lugdunensis ducta ꝑ longũ. & per angustũ

Expanded text:
ab occasu Histriam et sinum Liburnicum et insulas Liburnicas, a meridie Hadriaticum ab occasu Histriam et sinum Liburnicum et insulas Liburnicas, a meridie Hadriaticum sinum. PANNONIA NOBICVS ET RAETIA habent abam, ab Africo vero Alpes Appenninas, ab Occasu Galliam Belgicam, a Septentrione a septentrione Danuuium et Germaniam. ITALIAE SITVS a circio in eurum tenditur, habens ab Africo Tyrrhenum mare, a borea Hadriaticum sinum; cuius ea pars. qua continenti terrae communis et contigua est, Alpium obicibus obstruitur. quae a Gallico mari super Ligusticum sinum exsurgentes, primum Narbonensium fines; deinde Galliam Raetiamque secludunt, donec in sinu Liburnico defigantur. GALLIA BELGICA habet ob oriente limitem fluminis Rheni et Germaniam, ab euro Alpes Poeninas, a meridie prouinciam. Narbonensem, ab occasu prouinciam Lugdunensem, a circio oceanum Britannicum, a septentrione Britanniam insulam. GALLIA LVGDVNENSIS, ducta per longum et per angustum
Abbreviated transcription (Latin):
sinũ & ciuitatẽ constanti nopolim. quȩ bi zantiũ prius dicta est. Aseptem¬
trione partẽ dalmatiȩ. & sinũ euxini ponti. ab occasu & affrico macedo¬
niam ameridie egeũ mare. Macedonia hab& ab oricite egeum ma¬
re. aborea turaciam ab euro euboram & macedonioũ sinum. ameridie
achiam. a fauonio montes acrocerauriae in angustiis ad riaci sinus. qui
montes sunt contra apuliam atq brundisiũ. ab occasu dalmatiam. acircio
dardaniam. a septentrione mesiam. Achaia undiq prope modũ cincta
est mari. Nam ab oriente hab& myrteũ mare. ab euro mare creticũ.
ameridie ionicum mare. ab africo & occasu. cephaleriam & casfiopã insulas.
a septentrione sinũ corinthum. ab aquilone angustũ terrȩ dorsũ quo mace¬
doniae coniungitur. uel potius atticae. Qui locus ithmus uocatur. ubi est
corinthus habens in attica aborea non longe athenas ciuitatem. Dalmatia
hab& ab oriente macedoniã. ab aquilone dardaniam. aseptentrione moesiã.

Expanded text:
sinum et ciuitatem Constantinopolim quae Byzantium prius dicta est, a septentrione partem Dalmatiae et sinum Euxini ponti, ab occasu et Africo Macedoniam, a meridie Aegaeum mare. MACEDONIA habet ab oriente Aegaeum mare, a borea Thraciam, ab euro Euboeam et Macedonicum sinum, a meridie Achaiam, a fauonio montes Acrocerauniae in angustiis Hadriatici sinus, qui montes sunt contra Apuliam atque Brundisium, ab occasu Dalmatiam, a circio Dardaniam, a septentrione Moesiam. ACHAIA undique propemodum cincta est mari; nam ab oriente habet Myrtoum mare, ab euro mare Creticum, meridie Ionium mare, ab Africo et occasu Cephaleniam et Cassiopam insulas, a septentrione sinum Corinthium, ab aquilone angustum terrae dorsum, quo Macedoniae coniungitur uel potius Atticae; qui locus Isthmos uocatur, ubi est Corinthus, habens in Attica ad boream non longe Athenas ciuitatem. DALMATIA habet ab oriente Macedoniam, ab aquilone Dardaniam, a septentrione Moesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
& graues pugnae. & anceps uictoriae status fuerunt: Ad postremũ
pendente euentu. utrimq discessum est. Sciendum tamen est maxi¬
lacedemonias spartanos dici Igitur inde reuocati lacedemonii me
seniorum adbellum. Ne mediumꝰ tempus ociosum atheniensib relin¬
querent. cum thebanis paciscuntur. ut boctiorum imperium eis pesti¬
tuerent. quod temporibus belli persici amiserunt: si illi atheniensium
bella susciperent.Tantus furor spartanorum erat. ut duobus bellis
implicati suscipere tertium non recusarent. dũ mado inimicis suis
hostes adquirerent. A thenienses tanta bellorũ tempestate ꝑ moti.
duos duces delegerunt. periden spectatȩ uirtutis nirum. & suffoclen

Expanded text:
et graues pugnae et anceps uictoriae status ac postremum et graues pugnae et anceps uictoriae status ac postremum pendente euentu utrimque discessum est. Sciendum tamen est maxiLacedaemonios Spartanos dici. Igitur inde reuocati Lacedaemonii ad Messeniorum bellum, ne medium tempus otiosum Atheniensibus relinquerent, cum Thebanis paciscuntur, ut Boeotiorum imperium eis restituerent, quod temporibus belli Persici amiserant, si illi Atheniensium bella susciperent. tantus furor Spartanorum erat, ut duobus bellis inpliciti suscipere tertium non recusarent, dummodo inimicis suis hostes adquirerent. Atheduos duces delegerunt: Periclem spectatae virtutis virum, et Sophocle
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cum sic quoque desistendũ certamine propter metum periculi arbitra¬
rentur. trrrei poetȩ & ducis composito carmine. & pro contione recitata
rursum accensi. mox incertamen ruunt. Tanta autem ui animorum
con cursum est ut raro umquam cruentius praeliũ exarserit. ad pos¬
tremum tamen uictoria lacedemoniorum fuit. Tertio mescnn repa¬
rauere certamen. Nec lacedomonii mora. multas in auxilium copias
utrimq duxerunt. Athenienses uero lacedemonios alibi infestos
ediuerso aggredi parant. Nec lacedemonii quieuere. Nam ipsi in me¬
senios occupati. pelopenses immiserunt. qui athenienses proelio excipe¬
rent. Athenienses autem missa in aegṙptum parua olasse. impares
uiribus. Nauali congressu facile uincuntur. Dehino recepta classe.
aucti &iam militum robore. uictores in proelium uocant. Lacedemo¬
nii quoque omisses me senis. in athenienses arma conuertunt Di uaris

Expanded text:
sed cum sic quoque desistendum certamine propter metum periculi arbitrased cum sic quoque desistendum certamine propter metum periculi arbitrarentur, Tyrrei poetae et ducis conposito carmine et pro contione recitato rursus accensi mox in certamen ruunt; tanta autem ui animorum concursum est, ut raro umquam cruentius proelium exarserit; ad postremum tamen uictoria Lacedaemoniorum fuit. tertio Messenii reparauere certamen, nec Lacedaemoniis mora, multas in auxilium copias utrimque duxerunt. Athenienses uero Lacedaemonios alibi intentos e diuerso adgredi parant. nec Lacedaemonii quieuere: nam ipsi in Messenios occupati Peloponnenses inmiserunt, qui Athenienses proelio exciperent. Athenienses autem, missa in Aegyptum parua classe inpares uiribus, nauali congressu facile uincuntur. dehinc recepta classe, aucti etiam militum robore, uictores in proelium uocant. Lacedaemonii quoque omissis Messeniis in Athenienses arma conuertunt. diu uariae
Abbreviated transcription (Latin):
pium quã esse redituros. ac per.x. annos longa fatigati obsidione.¬
nec tamen aliquem uincendi fructum adeptisunt. Porro dum ex querelis
uxorum super longa uiduitate & periculo sterilitatis contestantium ꝑ moti
reuocarentus. consolatione habita ueriti. Ne intercepta spe sobolis sibi
magis ac pesseuerantia quã meseniis perditio riutriretur. electos iri
exercitu eos qui post iusiurandũ insupplementũ militiae uenerant. spar¬
tam remittunt. Quibus promiscuos omniũ feminarũ concubitus ꝑ mi¬
sere. in fami satis nec tamen inutilicentia. Ipsi autẽ proposito insis¬
tentes expugnant. fraude mesenios uictos seruitio premunt. At illi
chu cruentam dominationẽ inter uerbera & uincula ꝑ pessi. iugum ex¬
outiunt. arma sumunt. bellũ iristaurant. Lacedemonu tyrreum
atheniensem poetam. ducem proelio legunt. Qui tribus conflictibus
fusi. amissum exercitum uocata in libertate seruorũ manu suppleuerunt

Expanded text:
numquam esse redituros, ac per decem annos longa fatigati obsidione,numquam esse redituros, ac per decem annos longa fatigati obsidione,nec tamen aliquem vincendi fructum adepti: porro autem 81 et querelis uxorum super longa viduitate, et periculo sterilitatis contestantium reuocarentur, consultatione habita ueriti, ne intercepta spe subolis sibi magis hac perseuerantia quam Messeniis perditio nutriretur, selectos in exercitu eos qui post iusiurandum in supplementum militiae uenerant Spartam remittunt, quibus promiscuos omnium feminarum concubitus permisere, infami satis nec tamen utili licentia. ipsi autem proposito insistentes expugnant fraude Messenios, uictos seruitio premunt. at illi, diu cruentam dominationem inter uerbera et uincla perpessi, iugum excutiunt, arma sumunt, bellum instaurant. Lacedaemonii Tyrreum, Atheniensem poetam, ducem proelio legunt. qui tribus conflictibus fusi, amissum exercitum uocata in libertatem seruorum manu suppleuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
in nocentium uitas poenis extorquentium. anhis temporibus xp̃ianis.
cum imperatores romani ipsa in primis religione compositi. post
commnutas rei puplicȩ bono trrannides. ne ipsorum quidem iri¬
iurias exigant tsrannosum
Nrio ante urbem conditam .xxx. pelopensium atheniensiumq. maxi¬
mum bellum. totis uiribus armisq. commissum est. Inquo mutuis
caedibus adhoc coacti sunt. ut ueluti uicti se ab alterutro subtrahereNt
bellumq desererent. Tunc &iam amazonum gentis & cimmerorũ
in asiam repentinus incursus. plurimam diu late uastationem stragẽq.¬
NNo .xx. ante urbem conditam. lacedemonũ¬
contra mesenios propter spretas uirginis suas. insollemni meseniorum
sacrificio. per annos .xx. indefesso furore bellantes. runę suae totas¬
gretiae uires implicuerunt. Qui cum se magnis execrationibus deuo¬
uissent. sacramentisq obstrinxissent. domũ rusi mesana expugnata

Expanded text:
innocentum uitas poenis extorquentium, an his temporibus Christianis, innocentum uitas poenis extorquentium, an his temporibus Christianis, cum imperatores Romani, ipsa in primis religione conpositi, post comminutas reipublicae bono tyrannides ne ipsorum quidem iniurias exigunt tyrannorum. Anno ante Vrbem conditam xxx Peloponnensium Atheniensiumque maximum bellum totis uiribus animisque commissum est: in quo mutuis caedibus ad hoc coacti sunt, ut uelut uicti se ab alterutro subtraherent bellumque din Asiam repentinus incursus plurimam diu late vastationem stragemqnno xx ante Vrbem conditam Lacedaemoncontra Messenios propter spretas uirgines suas in sollemni Messeniorum sacrificio, per annos uiginti indefesso furore bellantes, ruGraeciae vires implicuerunt: qui, cum se magnis exsecrationibus devovissent, sacramentisque obstrinxissent, domum, nisi Messena expugnata,
Abbreviated transcription (Latin):
in innocentes agens. inuenit aliquando quem iuste punir& in iustus . Nam
per illius quidam aeris opifex affectans trranni amicitiam. aptum munus¬
ratus crudelitati illius. taurum aeneum fecit. Cui fabricae ianuam
elatere composuit. quae ad contrudendos dampnatosq receptui for&.
ut cum inclusus ibidem subiectis ignibus torreretur. sonum uocis extortae
capacitas concaui aeris auger&ꝰ. pulsuq ferali competens imagiru
murmur emitter&. nefarioq spectaculo mugitus pecudis non hominis
gemitus uideretur. Sed falaris factum amplexus. factorem execͥra¬
tus. & ultioni materiam prebuit & crudelitati. Nam ipsum opificem
sua inuentione puniuit. Fuerat &iam paulo superiore tempore apud
latinos rex remulus. quĩ per annos decem & octo flagitus impieta¬
tibusq crescens. ad postremũ diuino iudicio fulmine interceptus.
matura supplicia immatura aetate dissoluit. Eligant nunc latini
& siculi. si uidetur ut rum indiebus remuli & falaridis esse maluissent

Expanded text:
in innocentes agens, inuenit aliquando quem iuste puniret iniustus. nam Perillus quidam aeris opifex adfectans tyranni amicitiam, aptum munus crudelitati illius ratus, taurum aeneum fecit, cui fabre ianuam e latere conposuit, quae ad contrudendos damnatos receptui foret: ut cum inclusus ibidem subiectis ignibus torreretur, sonum uocis extortae capacitas concaui aeris augeret pulsuque ferali conpetens imagini murmur emitteret, nefarioque spectaculo mugitus pecudis, non hominis gemitus uideretur. sed Phalaris, factum amplexus factorem exsecratus, et ultioni materiam praebuit et crudelitati: nam ipsum opificem sua inuentione puniuit. Fuerat etiam paulo superiore tempore apud Latinos rex Aremulus, qui per annos XVIII flagitiis inpietatibusque crescens, ad postremum diuino iudicio fulmine interceptus matura supplicia inmatura aetate dissoluit. Eligant nunc, si uidetur, Latini et Siculi, utrum in diebus Aremuli et Phalaridis esse maluissent
Abbreviated transcription (Latin):
Quis uno bello centũ quinquaginta milia hominũ. ueł hostium ab hostibus
ut non dicam ciuium aciuibus casa meminerit: Quis enim illam quã expli¬
care longũ est. optimorũ atq illustrium uirorũ multitudinem tru ridari
in pace cognouerit : Postremo quis illas in fames interficiendorũ tabulas
timueritꝰ legerit. se nescierit:  Ac non potius omnibus notũ sit. una
cunctos pace compositos. atq eadem salute securos. uictos uictoresq pariter
communi exultasse lȩtitia: At &iam in tantis totis totius imperii roman
prouinciis. urbibus ac populis. uix paucos aliquando extitisse. quos iusta
ultio inuicta &iam uictore dampnarit. &ut uerba uera non onerem.
non temere dixerim. tantam uel in bello saltem extinctam modo fuisse gre
gariorum militũ manum. quanta tunc caesa est & in pace nobilium.

Expanded text:
quis uno bello centum quinquaginta milia hominum, uel hostium ab hostibus, quis uno bello centum quinquaginta milia hominum, uel hostium ab hostibus, ut non dicam ciuium a ciuium, caesa meminerit? quis illam, quam explicare longum est, optimorum atque inlustrium uirorum multitudinem trucidari in pace cognorit? postremo quis illas infames interficiendorum tabulas timuerit legerit senserit? ac non potius omnibus notum sit, una cunctos pace compositos atque eadem salute securos uictos uictoresque pariter communi exultasse laetitia, at etiam in tantis totius imperii Romani prouinciis urbibus ac populis uix paucos aliquando extitisse, quos iusta ultio inuito etiam uictore damnarit? et, ut uerbis uerba non onerem, non temegariorum militum manum, quanta tunc caesa est in pace nobilium.
Abbreviated transcription (Latin):
gallisq creati populis & instructi. hȩc bella quantũ externis proxima.¬
tantum longinqua ciuilibus. quid nisi socialia iure uocitentur .: Uum ipsi
romani ne sertorii quidem. aut per pinȩ aut crissi. aut spartaci hella
ciuilia uspiam nominarint. In taliergo uel defectu uel per duellione
sociorũ. minore nunc utiq inuidia laborar&. si fortassis ex ister& uel
grauis pugna. uel cruenta uictoria. Uerumtamen cũ in hisce tempo¬
ribus omnia plus necessitatis afferant. & minus pudoris. hoc est causa. pugna
uictoria. uel pro extinguenda insolentia trrannorũ. uel in prohibendo
sociorum defectu. uel pro irruendo ultionis exemplo. cui tandem
dubium est quanto nunc mitius. quantoq clementius exciuitate ut dicuNł¬
bella ciuilia geruntur. immo reprimuntur potius quã geruntur: Quis enĩ
unum ciuile bellũ per decem annos his temporibus agit᷑atũ audierit.

Expanded text:
GallisqGallisqtantum longinqua cinilibus, quid nisi socialia iure uocitentur, cum ipsi Romani ne Sertorii quidem aut Perpennae aut Crixi aut Spartaci bella ciuilia uspiam nominarint? in tali ergo uel defectu uel perduellione sociorum minore nunc utique inuidia laboraret, si fortassis exsisteret uel grauis pugna uel cruenta uictoria. uerumtamen cum in hisce temporibus omnia plus necessitatis adferant et minus pudoris, hoc est causa pugna uictoria, uel pro extinguenda insolentia tyrannorum uel pro cohibendo sociorum defectu uel pro inurendo ultionis exemplo: cui tandem dubium est, quanto nunc mitius quantoque clementius excitata, ut dicunbella ciuilia geruntur, immo reprimuntur potius quam geruntur? quia enim unum ciuile bellum per decem annos his temporibus agitatum audierit?
Abbreviated transcription (Latin):
fere .cC. absq in numeris totius italiae populis. qui passim sine consi¬
deratione deleti sunt. Quos neg& quisquã si ual&. quin eodem dãpno
suo uicerit roma. quos amisit italia. Prohdolor. Num quid nam &
hic comparatione ambigua egent tempora Inimo uel maxinie inquiunt
Nam quid tam apte. quam bellis cuulibus bella ciuilia comparantur: At
forte dicitur. &iam in his temporibus bella ciuilia non fuisse : Qubus
a nobis respondebitur. Iustius quidem socialia uocare oportere. sed nobis
proficere si ciuilia nominentur. Cum enim causis uocabulis ac studus
paria docentur omniat  tum sibi in his tanto plus uindicat reuerentia
xp̃ianae religionis. quanto minus presumpserit potestas irati uictoris
Tam cum plerumq improbi trranni temere inuadentes rem puplicam.¬
usurpatoq regio statu romani imperii corpus abruperint. atq exeo
bella uel perse inportarint in iusta. uel inse iusta cõmouerint. brrttannis

Expanded text:
fere ducentos, absque innumeris totius Italiae populis, qui passim sine consifere ducentos, absque innumeris totius Italiae populis, qui passim sine consideratione deleti sunt, quos neget quisquam, si ualet, quin eodem damno suo uicerit Roma quo amisit Italia., Pro pudor! num quidnam et hic conparatione ambigua egent tempora? immo uel maxime, inquiunt: nam quid tam apte quam bellis ciuilibus bella ciuilia conparantur? an forte dicetur, etiam in his temporibus bella ciuilia non fuisse? quibus a nobis respondebitur, iustius quidem socialia uocari oportere, sed nobis proficere, si ciuilia nominentur. cum enim causis uocabulis ac studiis paria docentur omnia tum sibi in his tanto plus uindioat reuerentia Christianae religionis quanto minus praesumpserit potestas irata uictoris. nam cum plerumque improbi tyranni temere inuadentes rempuusurpatoque regio statu, Romani imperii corpus abruperint, atque ex eo bella vel per se injusta importaverint, vel in se justa commoverint, Britannis
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ interfecit. Quo bello domitius dux marianus. dum inter primores
repugnat occisus est. Idemq pompeius hiertam numi diȩ regem ꝑsecutus¬
est. fugientemq abogade boccium maurorũ regis filio. spoliari omnibus
copus fecit. Quem continuo in bellũ reuessum. tradito sibi oppido inter¬
fecit. Oreatis itaq puplio seruilio & oppio claudio consulibus. uisus
est tandem silla priuatus. Hoc fine conclusa sunt duo bella funestissima.
sociale italicum. & ciuile sillanum. Haec per annos decẽ tracta. plus
quam centũ quinquaginta milia romanorũ consumpserunt. Tantumq.¬
electissimorũ uirorum uernaculorumq militũ roma hoc ciuili bello ꝑ di¬
dit. quantũ in ea superiori tempore cum se iam aduersum alexandrũ
magnum circum spicer&. indiscretis actatibus census inuenit. Prȩterea
iuros consulares .xxiiii : pretorios sex  xdilitios sexaginta. senatores

Expanded text:
hominum interfecit. Eo bello Domitius, dux Marianus, dum intehominum interfecit. Eo bello Domitius, dux Marianus, dum interepugnat, occisus est. Idemque Pompeius Hiertam, Numidiae regem, persecutus, fugientem, a Bogude Bocchi Maurorum regis filio, spoliari 352 omnibus copiis fecit: quem continuo Bullam reversum, tradito sibi oppido, interfecit. Creatis itaque P. Seruilio et Appio Claudio consulibus uisus est tandem Sulla priuatus. hoc fine conclusa sunt duo bella funestissima, sociale Italicum et ciuile Sullanum. haec per annos decern tracta plus quam centum quinquaginta milia Romanorum consumpserunt; tantumque leetissimorum uirorum uernaculorumque militum Roma hoc ciuili bello perdidit, quantum in ea superiore tempore, cum se iam aduersum Alexandrum Magnum circumspiceret, in discretis aetatibus census inuenit; praeterea uiros consulares uiginti et quattuor, praetorios sex, aedilicios sexaginta, senatores
Abbreviated transcription (Latin):
Marii caput prȩneste missum .ẽ. Quo uiso gaius marius ultima despera¬
tione correptus. ubi alucretio obsidebatur: ne in manus incider& in imi¬
corum. cum tale sino mutua morte ooncurrit. dumq uiolentius
ipse in concurrentem manus ad egit. cirta suum uulnus manũ ꝑcutiens
hebetauit. Ita eo interfecto ipse leuiter uulneratus. ceruicem suo
seruo prebuit. Carrinatem pretorem silla iugulauit. Inde p̃neste
profectus. omnes marianȩ militiȩ principes. hoc est legatos. questores. prefectos
& tribunos iussit occidi Pompeius carbonem a cossura insula in aegrptum
fugere conantem. in siciliam ad se retractum. compluresq cum eoꝰ socios eius
occidit. Silla dictator creatus est. ut dominationis & crudelitatis libido
honesti precipuiq nominis reuerentia. & armaretur & uelaretur.
om peius in africam trans gressus. eruptione ctrca uticam facta. xUIII. milia¬

Expanded text:
M. Marii caput Praeneste missum; quo viso, C. Marius ultima desperaM. Marii caput Praeneste missum; quo viso, C. Marius ultima desperatione correptus, ubi a Lucretio obsidebatur, ne in manus incideret inimicorum, cum Telesino mutua morte concurrit. Dumque violentius ipse in concurrentem manus adigit, circa suum vulnus manum percutientis hebetavit. Ita eo interfecto, ipse leviter vulneratus, cervicem servo suo praebuit. Carrinatem praetorem Sulla jugulavit. Inde Praeneste profectus, omnes Marianae militiae principes, hoc est legatos, quaestores, praefectos, et tribunos jussit occidi. Pompeius Carbonem a Cossura insula in Aegyptum fugere conantem, in Siciliam ad se retractum, et complures cum eo socios ejus occidit. Sulla dictator creatus est, ut dominationis et crudelitatis libido, honesti praecipuique nominis reverentia et armaretur et velaretur. Pompeius in Africam transgressus, eruptione c
Abbreviated transcription (Latin):
Prima conscriptio .lxxx. hominũ sunt. inquibus. iiͬiͬ. consulares erant
carbo marius norbanus & scipio. & inter eos sertorius tunc maxime per¬
timescendus . Item alia cum quingentis nominib proposita est. Quam
cum lulius quippe securus nihilq sibi conscius leger&. ubi suũ repente
nomen offendit. dum se trepidus ad operto capite foro subtraxit. inter¬
fectus est. Sed ne ipsis quidem tabulis fides ac finis malorũ uidebat᷑.
Iamq. alios quos scripserant iugulabant. alios autem postquã iugulaue¬
rant proscribebant . Nec ipsius mortis erat uia simplex. aut una con¬
ditio. ut in nece ciuium saltem uis hostium seruaretur. qui nibil
uictis preter uitam exigunt. Marcum marium siquidem de caprili cassa
extractum. uinciri silla iussit. uinctumq trans tiberim adlutatiorum
sepulchrum effossis oculis. membrisq minutatim desectis. uel &iam fractus
trucidari. Post hunc pubisus utoruis senator & belnuleius triumuir

Expanded text:
prima proscriptio octoginta hominum fuit, in quibus quattuor consulares erant Carbo Marius Norbanus et Scipio et inter eos Sertorius tunc maxime pertimescendus. item alia oum quingentis nominibus proposita est, quam cum Lollius, quippe securus nihilque sibi conscius. legeret, ubi suum repente nomen offendit, dum se trepidus adoperto capite. foro subtrahit, interfectus est. sed ne in ipsis quidem tabulis fides ac finis malorum uidebatur. namque alios quos proscripserant iugulabant, alios autem postquam iugulauerant proscribebant. nec ipsius mortis erat nia simplex aut una condicio, ut in nece ciuium saltem ius hostium seruaretur, qui nihil a uictis praeter uitam exigunt. M. Manum siquidem de caprili casa extractum uinciri Sulla iussit ductumque trans Tiberim ad Lutatiorum sepulchrum effossis oculis membrisque minutatim desectis uel etiam fractis trucidari. Post hunc P. Laetorius, senatorque Venuleius 351 occisi.
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres quoq eorũ siqͥuando prȩuentu romanorũ inter cdaustra sua
concludebantur. deficientibus telis uel qualib& re qua uelut telo
uti furor possit. paruos filios collisos humi. in hostium ora iaciebant. iri
singulis filiorum necibus bis parricidat. Iuno &iam in africam sulanos
& getulos latios uagantes. cossus dux caesaris artatis finibus coercuit
atqͦ a romanis limitibus abstinere metũ compulit. Interea caesarem
apud terraconem citerioris hispaniȩ urbem legati indorũ & scitharum
toto orbe trans misso tandem ibi inuenerunt. ultra quoiam quȩrere
non possent . refuderuntq in cȩsarem alexandri magni gloriam
Quem sicut hispaniorum gallorumq legatio in medio oriente apud
babr loniam contẽplationeꝰ pacis adnt. Ita hunc caesarem apud hispaniã¬
in ocoidentis ultimo. supplex cum gentilitio munere eous indus & scitha

Expanded text:
mulieres quoque eorum, siquando praeuentu Romanorum inter plaustra sua mulieres quoque eorum, siquando praeuentu Romanorum inter plaustra sua concludebantur, deficientibus telis uel qualibet re, qua uelut telo uti furor possit, paruos filios conlisos humi in hostium ora iaciebant, in singulis filiorum necibus bis parricidae. Tnnc etiam in Africa. Musolanos et Gaetulos latins uagantes COSSUS dux Caesaris artatis finibus cohercuit atque a Romanis limitibus abstinere metu conpulit. Interea Caesarem apnd Tarraconem citerioris Hispaniae urbem legati Indorum et Scytharum toto Orbe transmisso tandem ibi inuenerunt, ultra quod iam quaerere non possent, refuderuntque in Caesarem Alexandri Magni gloriam: quem cient Hispanorum Gallorumque legatio in medio Oriente apud Babylonam contemplatione pacis adin Occidentis ultimo supplex cum gentilitio munere Eous Indus et Scytha
Abbreviated transcription (Latin):
mas fortissimasq gentes germaniȩ armis subegit. Namltuneri
uelut ad constitutum diemꝰ pacis festinarent. ita om̃nes ad experi¬
entiam belli decessionemue foederis undatim gentes commo uebant᷑.
aut suscepture conditiones pacis si uincerenturꝰ. aut usurȩ quieta
libertate si uncerent: Norici ulirici. pannonii. dalmatȩ moesi
thraces & daci. sarmatȩ. plurimiq e maximi germaniȩ populi. ꝑ
diuersos duces uel superati uel repressi. uel &iam obiectu maximo¬
rum fluminum rheni danubiiq se clusi sunt Drusus ingerma¬
nia primo susceptus. deinde tencteros & cathos perdomuit : mar¬
comannos pȩne ad internitionem cicidit. Postea fortissimas natio¬
nes & quibus natura iures consuetudo experientiam uirium dabat.
cheroscos sue uos & sicambros. pariter uno bello sed &iam suis aspere
superauit. Quorũ ex eo considerari uirtus ac feritas potest. quod

Expanded text:
mas fortissimasque gentes Germaniae armis subegit. nam tunc, mas fortissimasque gentes Germaniae armis subegit. nam tunc, neluti ad constitutum pacis diem festinarent, ita omnes ad experientiam belli decisionemue foederis undatim gentes commouebantur aut suscepturae condiciones pacis, si uincerentur, aut usurae quieta libertate, si uincerent. Norici Illyrii Pannonii Dalmatas Moesi Thraces et Daci Sarmatae plurimique et maximi Germaniae populi per diuersos duces uel superati uel repressi uel etiam obiectu maximorum fluminum, Rheni Danuuiique, seclusi sunt. Drusus in Germania primum Vsipetes, deinde Tencteros et Cattos perdomuit. Marcomannos paene ad internecionem cecidit. postea fortissimas nationes et quibus natura uires, consuetudo experientiam uirium dabat, Cheruscos Suebos et Sygambros pariter uno bello sed etiam suis aspero superauit. quorum ex eo considerari uirtus ac feritas potest, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nisi proditi preuentiq essent. magnis consilus uiribusq o ꝑpressissentilo¬
res legatos cum legio nibus suis intra castra diuisos. tribus aque agnunib
obruere repente molit. proditione sua detecti sunt. Hos postea carsius
bello exceptos. non parua & iam romanorũ clade superauit parscorũ
proelio elapsa: lancham confugit. Qumq milites circumdatam urbẽ
incendio aduri pararent. dux carius & asuis cessationẽ imperauit
incendi : & abarbaris uoluntatẽ deditionis exegit. Studiose enim
nitebatur integram atq in colomem ciuitatẽ. uictoriae suae testem
relinquere. Eantabricȩ uictoriae hunc honorem caesar detulit.
ut tunc quoq iani portas claustro colberi iuber&. Ita tunc secundo
post cȩsarem quarto post urbem conditã dausus est ianu s. Post hoc
claudius drusus priuignus cȩsaris. galliam retiamq sortitus. maxi¬

Expanded text:
nisi proditi praeuentique essent, magnis consiliis uiribusque oppressissent. tnisi proditi praeuentique essent, magnis consiliis uiribusque oppressissent. tres legatos cum legionibus suis in tria castra diuisos tribus aeque agminibus obruere repente moliti, suorum proditione detecti sunt. hos postea Carisius bello exceptos non parua etiam Romanorum clade superauit. pars eorum proelio elapsa Lanciam confugit. cumque milites circumdatam urbem incendio adoriri pararent, dux Carisius et a suis cessationem impetrauit incendii et a barbaris uoluntatem deditionis exegit. studiose enim nitebatur integram atque incolumem ciuitatem uictoriae suae testem relinquere. Cantabricae uictoriae hunc honorem Caesar detulit, ut tunc quoque belli portas claustro cohiberi iuberet. ita tunc secundo per Caesarem, quarto post Vrbem conditam clausus est Ianus. Post hoc Claudius Drusus, priuignus Caesaris, Galliam Raetiamque sortitus maxi
Abbreviated transcription (Latin):
per occanum̃ incautis hostibus ammo ueri classem. atq exponi copias
iub& Tunc demum cantabres sub moenibus aticae maximo congressi bello
& uicti. in unnium montẽ natura tutissimũ confugerunt. ubi obsidio¬
nis fame ad extremũ pene consũpti sunt. Racilium deinde oppidum
magna ui ac diu repugnans. postremo captũ ac dirutum est. Prae¬
terea ulteriores galliciȩ partes quȩ montibus siluisq consitae oceano
terminantur: antestius & firmius legati magnis grauibusq bellis per¬
domuerunt. Nam & medullium montẽ minio flumini imminentem.
inquo se magna multitudo hominũ tuebatus. per .xv. milia passuũ
fossa circum septum obsidione cinxerunt. Itaq ubi segens hominũ
trux natura & ferox. neq tolerandae obsidioni sufficientem. neq susci¬
piendo bello parem intellexit. ad uoluntariã mortem scruitutis
timore concurrit: Nam se pene omẽs certatim igne ferro. ac ueneno
necauerunt. Astures uero positis castris apud astruam flumen. romanos

Expanded text:
per Oceanum incautis hostibus admoneri classem atque exponi copias iubet. tunc demum Cantabri sub moenibus Atticae maximo congressi bello et uicti in Vinnium montem natura tutissimum confugerunt, ubi obsidionis fame ad extremum paene consumpti sunt. Racilium deinde oppidum magna ui ac diu repugnans, postremo captum ac dirutum est. praeterea ulteriores Gallaeciae partes, quae montibus siluisque consitae Oceano terminantur, Antistius et Firmius legati magnis grauibusque bellis perdomuerunt. nam et Medullium montem Minio flumini inminentem, in quo se magna multitudo hominum tuebatur, per quindecim milia passuum fossa circumsaeptum obsidione cinxerunt. itaque ubi se gens hominum trux natura et ferox neque tolerandae obsidioni sufficientem neque suscipiendo bello parem intellegit, ad uoluntariam mortem seruitutis timore concurrit. nam se paene omnes certatim igne ferro ac ueneno necauerunt. Astures uero positis castris apud Asturam flumen Romanos,
Abbreviated transcription (Latin):
militum misit. Is mox ut fugitiuorũ pugnam inut. sex milia eorũ
intesfecit: dcccc. uero cȩpit. Inde priusquã ipsum spartacũ ad
caput silarii fluminis castra metantem bello aggrederetur. gallos
auxiliatores eius germanosq superauit. equibus .xxx. milia hominũ
cum ipsis ducibus occidit. N ouissime ipsum spartacũ disposita acie
congressum. maximasq cum eo fagitiuorũ copias perculit. Nam
sexaginta milia eorum cȩsa. sex milia capta referuntur. tria milia
ciuium romanorũ recepta sunt. Ceteri qui ex hoc bello lapsi ob

Expanded text:
militum misit. Is mox ut fugitivorum pugnam iniit, sex millia eorum militum misit. Is mox ut fugitivorum pugnam iniit, sex millia eorum interfecit, nongentos vero cepit. Inde prius quam ipsum Spartacum ad caput Silari fluminis castrametantem, bello aggrederetur, Gallos auxiliacum ipsis ducibus occidit. nouissime ipsum Spartacum disposita acie congressum maximasque cum eo fugitiuorum copias perculit. nam sexaginta milia eorum caesa, sex milia capta referuntur, tria milia ciuium Romanorum recepta sunt. ceteri, qui ex hoc bello lapsi ob
Abbreviated transcription (Latin):
Inde per consentiam & meta pontum circũduc ti. ingentia breun
agmina collegerunt Nam crixo decem
insuperiori bello fuerat occisus. Itaq cum cȩdibus incendiis rapinis
stuprisq omnia miscerent. in exequiis captiuȩ matronȩ quae se do¬
lore uiolati pudoris necauerant. manus gladiatorũ ex quadringentis
captiuis quod expectandi fuerant spectaturi. ut pute lanistf gladiatorũ
potius quã militum principes ediderunt. Deinde consules gelius &
lentulus aduersum eos cum exercitu missi. quorũ gelius crixum
acerrime pugnantẽ proelio oppressit. lentulus aspartaco superatus
aufugit. Post &iam conlatis frustra ambo consules copus. accepta graui
clade fugerunt. Dehinc gaium cassium proconsulem. idem spartacus
oppressum bello intesfecit. Itaq exterrita ciuitate non minare
prope modũ metu quam sub hannibale circa portas fremente trepi¬
dauerat. senatus crassum cũ legionibus consulem nouoq supplento

Expanded text:
Inde per Consentiam et Metapontum circumducti, ingentia brevi Inde per Consentiam et Metapontum circumducti, ingentia brevi agmina collegerunt. Nam Crixo decem in superiore bello fuerat occisus. Itaque cum caedibus, incendiis, rapinis, stuprisque omnia miscerent, in exsequiis captivae matronae, quae se dolore violati pudoris necaverat, munus gladiatorum ex quadringentis captivis, scilicet, qui spectandi fuerant, spectaturi, utpote lanistae, gladiatorum potius quam militum principes, ediderunt. Deinde consules Gellius et Lentulus adversus eos cum exercitu missi, quorum Gellius Crixum, acerrime pugnantem, praelio oppressit, Lentulus, a Spartaco superatus, aufugit. Post etiam collatis frustra ambo consules copiis, accepta gravi clade, fugerunt. Dehinc C. Cassium proconsulem idem Spartacus oppressum bello interfecit. Itaque exterrita Civitate non minore propemodum metu, quam sub Annibale circa portas fremente trepidaverat, senatus Crassum cum legionibus consulum novoque supplemento 361
Abbreviated transcription (Latin):
superiore bello gentium uim declinans. indardaniam arma conuertit.
ramq superauit Publius uero seruilius ex consule siciliam & pampiliã
crudulentissine ad ortus. dum subdere studuit. pene deleuit. Liciã
euagatus fasidem euertit. Coricum diruit. Tauri quoq montis latera
inciliciam uergentia perscrutatus. isauros bello fractos in deditionẽ redegi
Primus romanarum ꝑ taurũ duxit exercitum. ac limitem itineris fecit.
triennio emenso quo bellũ gestum est. isaurioi nomen assumpsit. Cosconius
proconsule sortitus illiricum. protrita sub actaq dalmatia. salonas urbem
lorentissimam post biennium tandem expugnauit & coepit
HNo ab urbe condita. dc lxxuiiii. lucullo & cassio consulibus. gladia
ducibus crixo & timnomao gallis & sparthaco trauessuiũ montem occu¬
pauerunt. Vnde erumpentes. clodii pretoris quieos obsidione cinxerat
castra expugnarunt. Ipsoq infugam acto. cunctam prȩdam auerterunt

Expanded text:
superiori bello gentium declinans vim, in Dardaniam arma convertit, superiori bello gentium declinans vim, in Dardaniam arma convertit, eamque superavit. Publius vero Servilius exconsul Ciliciam et Pamphyliam crudelissime adortus, dum subdere studet, pene delevit. Lyciam rvagatus, Phasidem Phaselim evertit, Coricium diruit, Tauri quoque montis latera in Ciliciam vergentia perscrutatus, Isauros bello fractos in deditionem redegit. Primus Romanorum per Taurum duxit exercitum, ac limitem itineris fecit. Triennio emenso quo bellum gproconsule sortitus Illyricum, protrita subactaque Delmatia Salonas, urbem florentissimam, post biennium tandem expugnauit et cepit. Anno ab Yrbe condita DCLXXVIIII Lucullo ducibus Crixo et Oenomao Gallis, et Spartaco Thrace, Vesuvium montem occupaverunt; unde erumpentes, Clodii praetoris, qui eos obsidione cinxerat, castra expugnarunt: ipsoque in fugam acto, cuncta in praedam verterunt.