comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
interpretari caluicium: multomagis
attendistis. Obscurũ erat cũ dicerentur
filii chore. Nonne obscurius est cum di¬
cuntur filii calui: Qui sunt isti filii cal¬
ui: Anforte filii sponsi: quia sponsus
in loco caluarie crucifixus est : Recolite
eũgħm ubi dñm crucifixerunt: & in¬
uenietis eũ in loco caluarle crucifixũ.
Proinde qui crucẽ eius irrident: a de-¬
monib tanquã a bestiis deuorant᷑. Nã
significauit & hoc quedã scriptura. Cũ
ascenderet belyseus ꝓpħa dei clamabat̃¬
quam mystice fecit illos pueros ab ur-¬
sis exeuntib de filua deuorari. Si non
deuorarentur illi pueri᷑ nunquid ad¬
huc usq uiuerent: Aut non possent
mortales nati. etiam febre intercipi:
Mysterium tamen in eis non ostende¬
retur: ubi posteri terrerentur. Nemo
ergo irrideat crucem domini: Iudei
sunt possessi ademonibus & deuorati.
Nam in caluarie loco crucifigentes xp̃m
& leuantes in cruce tanquam ipsi dice¬

Expanded text:
interpretari Calvum. Multo magis interpretari Calvum. Multo magis attendistis. Obscurum erat cum dicerentur filii Core, nonne obscurius est cum dicuntur filii calvi? Qui sunt isti filii calvi? An forte filii sponsi? Quia sponsus in loco Calvariae crucifixus est. Recolite Evangelium, ubi Dominum crucifixerunt, et invenietis eum in loco Calvariae crucifixum . Proinde qui crucem ejus irrident, a daemonibus tanquam a bestiis devorantur. Nam significavit et hoc quaedam Scriptura. Cum ascenderet quam mystice, fecit illos pueros ab ursis exeuntibus devorari . Si non devorarentur illi pueri, numquid usque adhuc viverent? aut non possent mortales nati etiam febre intercipi? Mysterium in eis tamen non ostenderetur, ubi posteri terrerentur. Nemo ergo irrideat crucem Domini: Judaei sunt possessi a daemonibus et devorati. Nam in Calvariae loco crucifigentes Christum, et levantes in cruce, tanquam ipsi dice
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nouimꝰ. & eadẽ ipsa libent᷑ audire. qͥa
modꝰ dicendi uariat᷑: & res antiqua ipso mͦ
Infinẽ ꝓfiliis chore. psalmꝰ ipsi dauid. filios
istos chore habent tituli psalmoꝵ & iã alii
ñ nulli: & indicant dulce mysteriũ. insi¬
nuant magnũ sacram̃tũ: ubi & nos ipsi li¬
bent᷑ intelligamꝰ & agnoscamꝰ intitulo nos
qui audimꝰ & legimꝰ & tãquã in speculo ꝓpo.¬
sito qui si mꝰ intuem᷑. F ilii chore qui st̃:
Fuit ħo quidã chore nomine: sic enĩ uoca¬
bat᷑ aliqͥs ħo. Uerũtam̃ cũ legunt᷑ quȩ scͥp¬
ta st̃ & inuenit᷑ sermo diuinꝰ loqui ad qͦs.¬
dam qui ñ ualde intelligant᷑ filii eẽ illiꝰ
hominis qui uocabat᷑ chore. recurrit animꝰ
ad mysteriũ: ut querat qͥd signific& chore
Quia enĩ hebreũ uerbũ ẽ. dicit᷑ utiq &
int̾pretat᷑ ingrecã linguã & latinã. Et fas¬
tata st̃ nobis: inspicimꝰ & inuenimꝰ chore

Expanded text:
quae novimus, et eadem ipsa libenter audire; quia quae novimus, et eadem ipsa libenter audire; quia modus dicendi variatur, et res antiqua ipso modo In finem pro filiis Core, Psalmus ipsi David. Filios istos Core habent tituli Psalmorum etiam alii nonnulli, et indicant dulce mysterium, insinuant magnum sacramentum: ubi et nos ipsos libenter intelligamus, et agnoscamus in titulo nos qui audimus et legimus, et tanquam speculo proposito qui sumus intuemur. Filii Core qui sunt? Fuit homo quidam Core nomine , sic enim vocabatur aliquis homo: verumtamen cum leguntur quae scripta sunt, et invenitur sermo divinus loqui ad quosdam, qui non valde intelliguntur filii esse illius unius hominis qui vocabatur Core; recurrit animus ad mysterium, ut quaerat quid significet Core. Quia enim verbum hebraeum est, dicitur utique et interpretatur in graecam linguam et in latinam lingutata sunt nobis: et inspicimus, et invenimus Core
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ in qua uiuimꝰ & exqua ui.¬
multiplicit᷑ nobis uarieq diffu.¬
dit: sacram̃ta quidẽ uerboꝵ uarians. fidẽ
tam̃ unã cõmendans. Una enĩ eadẽq res ido
multis modis dicit᷑ ut mͦ ipso dicendi ꝓpt
fastidiũ uariet᷑. sed ꝓpt̾ concordiã una tene¬
atͣ. Itaq in hoc psalmo quẽ cantatũ audiui¬
mꝰ cui cantando respondimꝰ. ea sumꝰ dicturi
quȩ nostis. & tam̃ fortassis aliquã ad uuan¬
te & donante dño suauitatẽ allaturisumꝰ
uobis. quando ea quȩ alibi & alibi noutra¬
tis. etiã cõmoniti ruminatis. Nã & ipsaru.¬
minatione in qua significat d̃s munda ani.
malia hoc uoluit insinuare. qͥa om̃is ħo qͦd
audit sic deb& incor mittere. ut ñ piger sit
pꝰea inde cogitare: ut quando audit. sit si¬
milis manducanti. Cũ aut̃ audita in me¬
moriã reuocat. & cogitatione dulcissima
recolit: fiat similis ruminanti. Alio gͦ mͦ
eadẽ dicunt᷑ & faciunt nos dulcit̃ cogitare

Expanded text:
fidem in qua vivimus, et ex qua vimultipliciter nobis varieque diffudit; sacramenta quidem verborum varians, fidem tamen unam commendans. Una enim eademque res ideo multis modis dicitur, ut modo ipso dicendi propter fastidium varietur, sed propter concordiam una teneatur. Itaque in hoc psalmo quem cantatum audivimus, cui cantando respondimus, ea sumus dicturi quae nostis. Et tamen fortassis aliquam adjuvante et donante Deo suavitatem allaturi sumus vobis, quando ea, quae alibi et alibi noveratis, etiam commoniti ruminatis. Nam et in ipsa ruminatiomalia, hoc voluit insinuare, quia omnis homo quod audit sic debet in cor mittere, ut non piger sit postea inde cogitare: ut quando audit, sit similis manducanti; cum autem audita in memoriam revocat, et cogitatione dulcissima recolit, fiat similis ruminanti. Alio ergo modo eadem dicuntur, et faciunt nos dulciter cogitare
Abbreviated transcription (Latin):
rate uenientẽ: s tam̃ ꝑ miscdiã occultã
etiã sentite p̃sentẽ. Ille enĩ qui ascendit
in celũ ut tolleret᷑ ab ocłis ur̃is: ꝓmisit
uobis dicens. Ecce ego uobiscũ sũ: usq in
consũmationẽ scłi. Merito & apłs sic nos
alloq̃bat᷑. Dñs in ꝓximo ẽ: nicħ solliciti fue¬

Expanded text:
ultam etiam sentite praesentem. Ille enim qui ascendit in coelum, ut tolleretur ab oculis vestris, promisit vobis dicens: Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi . Merito et Apostolus sic nos alloquebatur: Dominus in proximo est, nihil solliciti fue
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c qͥ ex udis scđm carnẽ: Tui ẽ suꝑ oĩa ds̾ benedi¬
ctus in scła. Ds ante carnẽ. ds in carne: ds cũ car¬
ne. Nec solũ ante carnẽ d̾s. s & añ t̾rã ds: unde
facta est caro. Nec tantũ ante terrã d̾s unde
caro facta ẽ : s etiã ante celũ ds qđ prius fac¬
tũ ẽ. ante diẽ ds̃ qui pͥmus factꝰ est: añ om̃s¬

Expanded text:
 est ex Judaeis secundum carnem? Qui est super omnia Deus benedictus in saecula . Deus ante carnem, Deus in carne, Deus cum carne. Nec solum ante carnem Deus, sed ante terram Deus, unde facta est caro; nec tantum ante terram Deus, unde caro facta est, sed etiam ante coelum Deus, quod prius factum est; ante diem D
Abbreviated transcription (Latin):
dii que u̾bis ñ potest explicari: quomͦ
ãmirati st̃ gaudentes discipłi: uidentes
ire in celũ quẽ planxerant mortuũ. Re¬
uera gaudio huic u̾ba ñ sufficerent: re¬
stabat iubilare: qđ nemo pot̾at explica¬
re. Ibi erat & uoxtube.: uox illa angłoꝵ.
Dictũ ẽ enĩ: sic̃ tuba exalta uocẽ tuã. Pre¬
dicauert̃ angłi ascensionẽ dñi: uidert̃
discipłi ascendentẽ dñm. herentes ãmiran-¬
tes. stupentes. nich dicentes. s corde iubi¬
lantes. & uox iãtube in clara uoce angłoꝵ.
Uiri galilei quid statis: Hic ẽ iħc. qͣsi illi
nesciebant qͥa ipse ẽẽt iħc. Ante se paulo
ante ñ uidant: secũ loquentẽ ñ audie-¬

Expanded text:
dii, quae verbis non potest explicari? Quomodo admirati sunt gaudentes discipuli, videntes ire in coelum quem planxerunt mortuum: revera gaudio huic verba non sufficiebant, restabat jubilare quod nemo poterat explicare. Ibi erat et vox tubae, vox illa lta vocem tuam . Praedicaverunt Angeli ascensionem Domini: viderunt discipulos ascendente Domino haerentes, admirantes, stupentes, nihil dicentes, sed corde jubilantes: et vox jam tubae in clara voce Angelorum, Viri Galilaei, quid statis? Hic est Jesus. Quasi illi non scirent quia ipse esset Jesus. Ante se paulo ante cum non viderant? secum loquentem n
Abbreviated transcription (Latin):
esaii: posterior natus est iacob. S qui
posterius natus est p̃latus est primo
natu: & ꝑgulam perdidit primoge-¬
nita sua. Sic habes scriptum. Desidera¬
uit esau lenticulam: & ait illi frater
eius. Siuis ut dem tibi: da michi pri-¬
mogenita tua. At ille plus amauit qd̾
carnaliter concupierat. quam qđ sp̃u-¬
aliter prius nascendo meruerat: & de¬
posuit primogenita sua ut manduca¬
ret lenticulam. Lenticulam autẽ in¬
uenimus cibum esse egẏptiorum: nã
ibi abundat in egypto⁊ unde magni¬
ficatur lenticula alexandrina: & ue-¬
nit usq ad terras nostras. quasi bic ñ
nascatur lenticula. Ergo desideran-¬
do cibum egyptium: perdidit prima¬
tum. Sic et populus uideorum de quo
dictum est reuersi sunt corde in egyp¬
tum. lenticulam quodãmodo desidera¬
uerunt: & pͥmatum ꝑdiderunt. Elegit

Expanded text:
Esaü, et posterior natus est Jacob: sed qui Esaü, et posterior natus est Jacob: sed qui posterius natus est, praelatus est primo nato, qui per gulam perdidit primogenita sua. Sic habes scriptum: Desideravit lenticulam, et ait illi frater ejus, Si vis ut dem tibi, da mihi primogenita tua. Ille plus amavit quod carnaliter concupierat, quam quod spiritualiter prius nascendo meruerat: et deposuit primogenita sua, ut manducaret lenticulam . Lenticulam autem invenimus cibum esse Aegyptiorum; nam ibi abundat in Aegypto. Unde magnificatur lenticula alexandrina, et venit usque ad terras nostras, quasi hic non nascatur lenticula. Ergo desiderando cibum aegyptium, perdidit primatum. Sic et populus Judaeorum, de quo dictum est, Conversi sunt corde in Aegyptum , lenticulam quodammodo desideraverunt, et primatum perdiderunt. Elegit
Abbreviated transcription (Latin):
ni sibi temporaliter uolunt. etiam si in
eternum nobiscum regnare adhuc no
ne subiecit plebes & gentes sub pedibus
nr̃is: E iegit nobis hereditatẽ suam: spe¬
ciem iacob quem dilexit. Pulchritudinẽ
quandã iacob elegit nobis: hereditatẽ
suam. Duo fratres erant esau & iacob:
in utero matris ambo confligebant. &¬
de conflictu uiscera materna quatie¬
bantur: & ibi duo cum essent. electus
est minor & prepositus est maiori. et
dictum est. Duo populi sunt in utero
tuo: & maior seruiet minori. Per omnes
gentes maior. per omnes gentes minor.
s minor in bonis xp̃ianis. electis. piis. fi¬
delibus: maior in suꝑbis. indignis. pec¬
catoribus. contumacib. sua peccata de-¬
fendentib magis quam confitentibus:
qualis etiam ipse populus iudeorum
fuit: ignorans dei iusticiam. & suã uo-¬
lens constituere. Sed quia dictum est
maior seruiet minori. manifestum est
quia piis subdentur impii: & humili¬
bus subdentur superbi. Prior natus ẽ

Expanded text:
niri sibi temporaliter volunt, etiamsi in aeternum nobiscum regnare adhuc nolne subiecit plebes nobis et gentes sub pedibus Elegit nobis haereditatem suam, speciem Jacob quam dilexit. Pulchritudinem quamdam Jacob elegit nobis haereditatem suam Jacob. Duo fratres erant Esaü et Jacob; in utero matris ambo confligebant, et de conflictu viscera materna quatiebantur: et ibi cum duo essent, electus est minor, et praepositus est majori, et dictum est, Duo populi sunt in utero tuo, et major serviet minori . Per omnes gentes major, per omnes gentes minor: sed minor in bonis christianis, electis, piis, fidelibus; major in superbis, indignis, peccatoribus, contumacibus, sua peccata defendentibus magis quam confitentibus; qualis etiam ipse populus Judaeorum fuit, ignorans Dei justitiam, et suam volens constituere . Sed quia dictum est, Major serviet minori, manifestum est quia piis subdentur impii, et humilibus subdentur superbi. Prior natus est
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa p̃gaudio iubilatiõis: tanquã m̃te
alienatis loquunt᷑ angłi. ipse ẽ iħc: qͣsi si¬
creditis ille ẽ quo crucifixo nutauerunt
uobis pedes: quo occiso & sepulto spem
uos ꝑdidisse putabatis. Ecce ip̃se ẽ iħe: as¬
cendit ante uos. Sic ueniet quẽadmodũ
uidistis eũ euntẽ in celũ. Tollit᷑ quid̃e corpꝰ

Expanded text:
dio jubilationis; tamquam mente alienata, loquuntur Angeli, Ipse est Jesus. Ille, quo crucifixo, nutaverunt vobis pedes. Quo occiso et sepulto, spem vobis perdidisse putabatis . Ecce ipse est Jesus. Ascendit ante vos: sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem-in caelum . Tollitur quippe
Abbreviated transcription (Latin):
tur. õs gentes plaudite manib Ille enĩ d̾s
notus in uidea. rex om̃is t̾re d̾s ẽ. Iã ab om̃ib
agnoscitur: qr impletũ ẽ qđ dic̃ ysaias. Ipse
d̾s tuus qui eruit de: uniuerse terre ds uoca¬
bit᷑. Qm̃ rex om̃is terre ds: psallite intelligen¬
ter. Docet nos & ãmonet ut psallamꝰ intelligen¬
ter: ñ queramꝰ sonũ auris. s lum̃ cordis. ssallite
inqͥt intelligent̃. Gentes unde uocati estis ut
xp̃iani essetis. adorabant dos manufactos: &
psallebant illis: s ñ intelligent. Si intelligen¬
der cantarent: lapides ñ adorarent.Qiando
homo sensatꝰ cantabat. lapidi insensato: ñqͥd
intelligent̃ cantabat: Modo autẽ fr̃s ñ uide¬
mus ocłis quẽ adoramꝰ : & tam̃ correcti adoramꝰ.
Multomagis nobis ds cõmendat᷑ maior: quia
eũ ocłis ñ uidemꝰ. Si eũ ocłis uideremꝰ: forte
contempneremꝰ. Nam & xpĩn uisum uidei con¬
tẽpserunt: non uisum gentes ad orauerunt.
Iuis enĩ dictũ ẽ. psallite intelligenter: nolite

Expanded text:
e enim Deus notus in Judaea, rex omnis terrae Deus est. Jam ab omnibus agnoscitur, quia impletum est quod dicit Isaias, Ipse Deus tuus qui eruit te, universae terrae Deus vocabitur . Quoniam rex omnis terrae Deus: psallite intelligenter. Docet nos et admonet nos ut psallamus intelligenter: non quaeramus sonum auris, sed lumen cordis. Psallite, inquit, intelligenter. Gentes, unde vocati estis ut christiani essetis, adorabant deos manu factos, et psallebant illis; sed non intelligenter. Si intelligenter cantarent, lapides non adorarent. Quando homo sensatus cantabat lapidi insensato, numquid intelligenter cantabat? Modo autem, fratres, non videmus oculis quem adoramus, et tamen correcti adoramus. Multo magis nobis Deus commendatur, quia eum oculis non videmus. Si eum oculis videremus, forte contemneremus. Nam tempserunt, non visum Gentes adoraverunt. Illis enim dictum est, Psallite intelligenter. Nolite
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ꝑ dilectionẽ operat᷑. Quomͦ gͦ iustifica¬
t᷑ homo ꝑfidem sie operibus. Responde¬
ret ip̃se apłs. Propterea hoc dixi tibi o
homo. ne quasi de operibus tuis p̃ sumere
uidereris: & merito oꝑum tuoꝵ accepisse
fidei grãm. Noli gͦ p̃sumere de operibus¬
tuis ante fidem: Noueris qr te peccatorẽ
fides inuenit: & si te fides data fecte
iustũ Impium iueuit. quen faceret iustũ.

Expanded text:
ipsa per dilectionem operatur. Quomodo ergo justificaipsa per dilectionem operatur. Quomodo ergo justificabitur homo per fidem sine operibus? Respondet ipse Apostolus: Propterea hoc tibi dixi, o homo, ne quasi de operibus tuis praesumere videreris, et merito operum tuorum te accepisse fidei gratiam. Noli ergo praesumere de operibus ante fidem. Noveris quia peccatorem te fides invenit, etsi te fides data fecit justum, impium
Abbreviated transcription (Latin):
sinẽ. Credat & operet᷑. Qd̃ credit fides est.
alio loco dicat fides que ꝑdilectionẽ opera¬
tur. Non gͦ iacobum apło paulo: s ipsũ
paulũ ipsi paulo opponamꝰ. & dicamꝰ ei.
Hac nos quosamͦ ꝑmittis impune peccare.
cũ dicis arbitram̃ iustificari hoĩẽ ꝑfidẽ sine
operibꝰ. .ẽ. hac dicis fides que ꝑ dilectionẽ
opeiat᷑. Quomͦ hac quasi securus fio si o¬
uideor habere bonã nͥ operatꝰ fuero ꝑ ai-¬
lectionẽ: Te ipsum audio apłẽ: certe sidẽ
mͥ hic sine operibꝰ uis cõm̃dare. Opus aũ
fidei dilectio est. Quia dilectio ẽ. dilectio
uocari non potest. nͥ & mali nichil ope¬
enim facit dilectio. Declma amalo: &
fac bonum. Hac gͦ sidem sine operibus
cõmendas: &̃. alio loco dicis & si fidem
habeam ita ut montes tranferam. cari¬
tatẽ autẽ non habeam: nichil michi ꝓdest.
frgo si nil ꝓdest fides sine caritate. caritas
autẽ ubi fuerit necesse est ut operet᷑. fides

Expanded text:
finem: credat, et operetur. Quod credit, fidei est: finem: credat, et operetur. Quod credit, fidei est: alio loco dicat: Fides quae per dilectionem operatur ? Non ergo Jacobum apostolum Paulo, sed ipsum Paulum ipsi Paulo opponamus, et dicamus ei: Hac nos quodammodo permittis impune peccare, cum dicis, Arbitramur justificari hominem per fidem sine operibus: et hac dicis, Fides quae per dilectionem operatur. Quomodo hac quasi securus fio, si ovideor habere bonam, nisi operatus fuero per dilectionem? Teipsum audio, Apostole. Certe fidem mihi hic sine operibus vis commendare: opus autem fidei dilectio est; quae dilectio vacare non potest, nisi et mali nihil opeenim facit dilectio? Declina a malo, et fac bonum . Hanc ergo fidem sine operibus commendas; et alio loco dicis: Etsi fidem habeam, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Ergo si nihil prodest fides sine charitate, charitas autem ubi fuerit necesse est ut operetur, fides
Abbreviated transcription (Latin):
finic ᷑ ut ꝑfecta sit. Et hic finis dr̃ & ibi.
Non gͦ hic finẽ p̃cepti dirit. quo quasi pe¬
reant p̃cepta: s quo ꝑficiẽnt᷑ & consũment᷑.
ñ qͦ consumant᷑. finis gͦ ꝓpt̃ tria illa finis
inquit p̃cept ẽ caritas de corde puro. &
conscientia bona: & fide non fic̾ta. Ero spe:
bonã conscientiã posuit. Ille enĩ sperat. qui
bonã conscientiã gerit. Quem uͦ pungit
mala conscientia. retrahit se abspe: & non
sibi sperat nisi dampnationẽ. Ut gͦ speret
regnũ. habeat bonam conscientiã: Et ut ha¬
beat bonam conscientiã: credat & operet᷑.
Quod credit sides est. qd̃ operat᷑ caritas est.
Illo gͦ loco afide cepit apłs: fides. spes. cari¬
tas. Alio loco ab ipsa caritate cepit: caritas
de corde puro & conscieutia bona. & fide
non fic̾ta. o odo nos amedio cepinus. ab
ipsa conscientia & spe. Qui uult inquit ha¬
bere bonã speni: habeat bonam conscienti¬
am. Ut autẽ habeat bonam couscientiam.
credat & operec᷑. Amedio: imus ad initiũ &

Expanded text:
fecta sit: et hic finis dicitur, et ibi. Non ergo hic finem praecepti dixit, quo quasi pereant praecepta; sed quo perficiantur, et consummentur, non consumantur. Finis ergo propter tria illa: Finis, inquit, praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Pro spe bonam conscientiam posuit. Ille enim sperat, qui bonam conscientiam gerit. Quem vero pungit mala conscientia, retrahit se a spe, et non sibi sperat nisi damnationem. Ut ergo speret regnum, habeat bonam conscientiam; et ut habeat bonam conscientiam, credat, et operetur. Quod credit fidei est, quod operatur charitatis est. Illo ergo loco a fide coepit Apostolus, Fides, Spes, Charitas: alio loco ab ipsa charitate coepit, Charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta. Modo nos a medio coepimus, ab ipsa conscientia et spe. Qui vult, inquam, habere bonam spem, habeat bonam conscientiam; ut autem habeat bonam conscientiam, credat, et operetur. A medio imus ad initium et
Abbreviated transcription (Latin):
s quã bona oꝑa consequunt᷑. Intendite gͦ
uos. Aliqui male intelligendo. ꝓienis uos
in ilłã uoraginẽ impune peccandi: ꝙ ego
liber sum: sic̃ ipse apłs ab omnibꝰ male intel¬
ligentibꝰ liber fuit. Libent̾ enĩ male intellex¬
erunt: ne bona oꝑa sequerent᷑. Nolite esse
de numero taliũ fr̃s. Dicit᷑ inquodam psal¬
mo de quođã homine tali: id est de tali ge¬
nere quasi de uno. Noluit inquit intelli-¬
gere: ut bene ageret. Non dictũ est: non
pouuit intelligere. Uos gͦ oportet ut ueli¬
tis intelligere ut bene agatis: Intellectus
enĩ uob̾ ñ deerit manifestꝰ. Qd manifestꝰ itellectꝰ. N̾e¬
mo iactet bona oꝑa sua añ fidẽ: nemo sit piger in
bomꝰ oꝑib accepta fide. Dat gͦ d̾s indulgentiã oĩb
impiis: & eos iustificat ex fide.

Expanded text:
 bona opera consequuntur. 8. Intendite ergo vos: alioquin male intelligendo projicitis vos in illam voraginem impune peccandi: et ego liber sum, sicut ipse Apostolus ab omnibus male intelligentibus liber fuit. Libenter enim male intellexerunt, ne bona opera sequerentur. Nolite esse de numero talium, fratres. Dicitur in quodam psalmo, de quodam homine tali, id est de tali genere, quasi de uno: Noluit, inquit, intelligere ut bene ageret . Non dictum est, Non potuit intelligere. Vos ergo oportet ut velitis intelligere, ut bene agatis. Intellectus enim vobis non deerit manifestus. Quis est manifestus intellectus? Nemo jactet bona opera sua ante fidem, nemo sit piger in bonis operibus accepta fide. Dat Deus ergo indulgentiam omnibus impiis, et eos justificat ex fide.
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ. nͥ quodãmͦ crucifigi  figura est ista de
xp̃o. Continuo p̃dicãda erat eccła:. p̃nuntiato
figurã. xꝑm figurate p̃dicabat. eccłam aꝑ¬
te p̾dicauit. Ait enim ad abraham. Qm̃ ob-
nã maris: &. benedicent᷑ insemine tuo om̃s
gentes terre. Et pene ubiq xꝑe aliquo in¬
uolucro sacrameii p̃dic tꝰ est aꝓphetis. ec¬
cła aꝑte: ut uiderent eam & qͥ sim᷑ erant con¬
tra ilła: &. impleret᷑ ineis ista nequ̾cia quã p̃¬
dirit p̃s: qͥ uideit̾ me foras sugerunt ame.
Er nobis exierunt: s non erant ex nobis. Hoc
obliti sunt me illi qͥ uiderunt me obliti sũt
me:  sic sunt me obliti tanqͣ mortuus fie¬
rem acorde ipsoꝵ. Oblitꝰ sum tanꝗͣ mortu

Expanded text:
nibus, nisi quodam modo crucifigi? Figura est ista de nibus, nisi quodam modo crucifigi? Figura est ista de Christo. Continuo praedicanda erat Ecclesia, praenuntiato figuram. Christum figurate praedicabat, Ecclesiam aperte praedicavit; ait enim ad Abraham: Quoniam obaudnam maris, et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae . Et pene ubique Christus aliquo involucro sacramenti praedicatus est a Prophetis, Ecclesia aperte: ut viderent illam et qui futuri erant contra illam, et impleretur in eis ista nequitia quam praedixit Psalmus, Qui videbant me, foras fugerunt a me. Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis : hocobliti sunt me illi qui viderunt me: obliti sunt me, et sic me obliti sunt, tanquam mortuus fuerim a corde ipsorum. Oblitus su
Abbreviated transcription (Latin):
ter nr̃ ñ ꝑpt̾ ꝓpaginẽ carnis. s ꝓpt̾ imitati¬
onem fider: iustus & placens do ꝑfidẽ suscepit
sibi filiũ ꝓmissũ. ysaac de sara sterili uxo¬
re sua. in senecꝰtute sua. Iussus est immolare
deo eundem filiũ: nec dubitauit. nec discepta¬
uit: nec de iusso dei disputauit: nec malũ pu¬
tauit qd iubere optimꝰ potuit. Puxit filium
suũ ad immolandũ: imposiat ei ligna sacri¬
ficii: ꝑuenit adlocũ. erexit dextrã. ut ꝑcute¬
ret: eo ꝓhibente deposuit qͦ iubente leuaue¬
rat. Qui obtẽperauerat ut feriret: obtemꝑa¬
uit ut parceret. Ubiq obedieus: nusquã ti¬
midus. iIt tam̃ impleret᷑ sacrificiũ. & sine
sanguine non aiscederet᷑. inuentꝰ est aries he¬
actũ est saerificiũ. quere quid sit: figura est
xp̃i. inuoluta sacramentis. Demiq ut ideat᷑
discutit᷑. ut uideat᷑ ꝑtractat᷑: ut qd inuolinum
ẽ euoluat᷑. Isaac tanquã filius unicꝰ dilectus.
figuram habet filii dei: portans ligna sibi. qͦ

Expanded text:
ginem carnis, sed propter imitationem fidei: justus et placens Deo, per fidem suscepit filium sibi promissum Isaac de Sara sterili uxore sua in senectute sua : jussus est immolare Deo eumdem filium, nec dubitavit, nec disceptavit, nec de jussu Dei disputavit, nec malum putavit quod jubere optimus potuit; duxit filium suum ad immolandum, imposuit ei ligna sacrificii, pervenit ad locum, erexit dexteram ut percuteret, eo prohibente deposuit, quo jubente levaverat ; qui obtemperaverat ut feriret, obtemperavit ut parceret; ubique obediens, nusquam timidus: ut tamen impleretur sacrificium, et sine sanguine non discederetur, inventus est aries haeractum est sacrificium. Quaere quid sit: figura est Christi involuta sacramentis. Denique ut videatur discutitur, ut videatur pertractatur, ut quod involutum est evolvatur. Isaac tanquam filius unicus dilectus figuram habens Filii Dei, portans ligna sibi, quo
Abbreviated transcription (Latin):
sic boua conscientia in tota spe. Et erunt
tria hec de quibꝰ dix̃ apłs: fides. spes. cari-¬
tas. Et alio loco ipsa tria. s ꝓ spe. honam
conscientiã posuit. finis enim p̃cepti est
dirit. Quid ẽ finis p̃cepti: Quo ꝑficiunt᷑.¬

Expanded text:
sic bona conscientia tota in spe. Et erunt sic bona conscientia tota in spe. Et erunt tria haec, de quibus dicit Apostolus, Fides, Spes, Charitas . Et alio loco ipsa tria, sed pro spe bonam conscientiam posuit: Finis enim praecepti est, dixit. Quid est finis praecepti? Quo perficiunt
Abbreviated transcription (Latin):
potes: ei quem diligis. Nonne illa est cari¬
tas: que orat etiam ꝓmimicis. Ergo deserit
amicũ: hui bene optat iniico. Itaq si fides
sine dilectione sit: sine opere erit. tle autẽ
multa cognes. de opere fidei. adde illi spem
& dilectionẽ: & noli cogitare quid opereris.
Ipsa dilectio uacare non potest. Quid enĩ
de quoꝗͣ homiine etiam male operat᷑ nisi
amor.  Da michi uacantẽ amorem: & n¬
chil operantẽ. Flagicia. adulteria. facinora.
homicidia luxurias õs: ñne amor oꝑat᷑. Piͣrga
gͦ amorẽ tuũ: aquã fluentẽ in cloacã cõu̾te ad
ad artificẽ mũdi Nlum uob̾ dr ut nichil ame-¬
tis absit. Pigri. mortui. detestandi: mniseri e
dĩ. amor proxun : c̃aritas dr̃. Amor mundi.
amor huiꝰ seculi. cupiditas dr̃. Cupiditas
refrenet᷑. caritas excitet᷑. Ipsa enĩ caritas be¬
ne operamis: dat &. spem bone conscientie.
Spem enĩ gerit hona conscientia. Quomͦ
mala conscientia initota desperatione est.

Expanded text:
potes ei quem diligis? Nonne illa est charipotes ei quem diligis? Nonne illa est charitas quae orat etiam pro inimicis? Ergo deserit amicum, qui bene optat inimico? Itaque si fides sine dilectione sit, sine opere erit. Ne autem multa cogites de opere fidei, adde illi spem et dilectionem, et noli cogitare quid opereris. Ipsa dilectio vacare non potest. Quid enim de quoquam homine etiam male operatur, nisi amor? Da mihi vacantem amorem et nihil operantem. Flagitia, adulteria, facinora, homicidia, luxurias omnes, nonne amor operatur? Purga ergo amorem tuum: aquam fluentem in cloacam, converte ad ad artificem mundi. Num vobis dicitur: Nihil ametis? Absit. Pigri, mortui, detestandi, miseri erDei, amor proximi, charitas dicitur: amor mundi, amor hujus saeculi, cupiditas dicitur. Cupiditas refrenetur, charitas excitetur. Ipsa enim charitas bene operantis dat ei spem bonae conscientiae. Spem enim gerit bona conscientia: quomodo mala conscientia tota in desperatione est,
Abbreviated transcription (Latin):
men secuta sunt. Nunqͥd enim fides tua ste¬
rilis erit: Si sterilis non es: sterilis non est ip¬
sa. Aliquid mali credidisti: & igne malicie tus
radicem tue fidei concremasti. Tene gͦ sidẽ.
operaturus. S dicis. Non hoc ait apłus paus¬
lus immo hoc ait apłs paulus: fides inqͥt
que ꝑ dilectionẽ operat᷑. Et alio loco. Elen¬
tudo autẽ legis caritas. Et alio loco. Omns
enĩ lex inuno sernione implet᷑: in eo qd̃
scriptũ est. diliges proximũ tuũ tanquam
te ipsũ. Nide si non uult te operari qui dĩẽ¬
nã non adulterabis. non homicidiũ facies.
concupisces. & si qd̃ est aliud mandatum: in
hoc sermone recapiulat᷑. Diliges proxinũ
tuũ sic̃ te ipsum. Pilectio proximi. malum ñ
operat᷑. Plemtudo aurẽ legis. caritas. Nui¬
quid caritas ꝑmitut aliquid mali te facers
ei quẽ diligis: S forte tantũm᷑ ei meb̾mali
permittit te non prestare quicqͥd boni

Expanded text:
men secuta sunt. Numquid enim fides tua stemen secuta sunt. Numquid enim fides tua sterilis erit? Si sterilis non es, sterilis non est ipsa. Aliquid mali credidisti, et igne malitiae tuae radicem tuae fidei concremasti. Tene ergo fidem operaturus. Sed dicis, Non hoc ait apostolus Paulus. Imo hoc ait Paulus apostolus: Fides, inquit, quae per dilectionem operatur ; et alio loco: Plenitudo ergo legis, charitas ; et alio loco: Omnis enim lex in uno sermone impletur, in eo quod scriptum est: Diliges proximum tuum tanquam teipsum . Vide si non vult te operari qui dicit: Non adulterabis, Non homicidium facies, Non concupisces, et si quod est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur: Diliges proxiipsum: dilectio proximi malum non operatur: Plenitudo autem legis, charitas . Numquid charitas permittit aliquid mali te facere ei quem diligis? Sed forte tantummodo mali nihilritas permittit te non praestare quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
ut detorqueat nauẽ quo uelit. atq
unde uelit. ꝙ dicat᷑ ei. Quo usq is. &
dicat nescio. aut non dicat nescio. s
dicat adillũ portũ eo. nec inporiũ. s in sar¬
a festinet ÷ Nonne iste quanto sibi uidet᷑
in naui gubernanda agilior. & efficatior.
tanto periculosius eam sic gubernat. ut ad
naufragiũ ꝓperando ꝑducat. Talis est &¬
qui optime currit: p̃ter uiã. Nlonne gͦ erat
melius & tolerabilius ut esset gubernator
ille aliquanto inualidior. ut cũ labore & a¬
liqua difficultate gubernacula regeret. &¬
tamen rectũ debitumq cursum teneret
Optimusgͦ ille qui & uiã tenet. & bene
ambulatꝰ̾ ibi. sequentis autẽ spei qui & si ali¬
quantũ claudicat. non omnino ut here̾t aut
remaneat. s ꝓgrediat᷑. Et si paulatimn. sortas¬
se enĩ sperandum ẽ eũ quo tendit etiã tardi
ꝑuenturũ. Ergo fr̃s exfide iustificatꝰ est abra¬
han. Sed & si fidem oꝑa non p̃cesserunt: ta¬

Expanded text:
ut detorqueat navim quo velit, atque ut detorqueat navim quo velit, atque unde velit: et dicatur ei, Usquequo is; et dicat, Nescio: aut non dicat, Nescio; sed dicat, Ad illum portum eo, nec in portum, sed in saxa festinet? Nonne iste quanto sibi videtur in navi gubernanda agilior et efficacior, tanto periculosius eam sic gubernat, ut ad naufragium properando perducat? Talis est et qui optime currit praeter viam. Nonne ergo erat melius et tolerabilius, ut esset gubernator ille aliquanto invalidior, ut cum labore et aliqua difficultate gubernacula regeret, et tamen rectum debitumque cursum teneret;Optimus ergo ille qui et viam tenet, et bene ibi ambulat: sequentis autem spei, qui etsi aliquantum claudicat, non omnino ut erret, aut remaneat, sed progreditur etsi paulatim. Fortasse enim sperandum est, eum quo tendit etiam tardius perventurum. 5. Ergo, fratres, ex fide justificatus est Abraham: sed si fidem opera non praecesserunt, ta
Abbreviated transcription (Latin):
hã. ut cũ ei ds imperaret offerre sibi
immolandũ filiũ. diceret apudsemetip
sum non facio & tamen credo qr me
euã contempnentẽ iussa sua liberat ds:
fides sine operibꝰ mortua esset: & tan¬
quã radix sine fructu sterilis atq a¬
rida remaneret. Quid gͦ Debemꝰ
ipsa enim opera que dicunt᷑ ante sidẽ.
quãuis udeant᷑ hominibꝰ laudabilia: in¬
ania sunt. Ita enim mͥ indent᷑ esse: ut
magne ures. ꝙ cursus celerrimꝰ p̃ter
uiã. Nemo gͦ cõpuret bona oꝑa sua
ante fidem. Ubi fides non erat. bonũ op̃
non erat. Bonũ em̃ opꝰ intentio facit: in¬
tentionẽ fides dirigit. Non ualde atten¬
das qͥd homo faciat. s quid cũ facit
aspiciat. quo lacertos optime gub̾na-¬
uonis dirigat. fac enĩ hominẽ optime
gubernare nauẽ: & ꝑdidisse quo tendit.
Quid ualet qr teniones optime tenet.
optime mouet. dat ꝓrã fuctibꝰ. cauet
ne lateri infligant᷑. Cantis est uribus

Expanded text:
ham, ut cum ei Deus imperaret offerre sibi ham, ut cum ei Deus imperaret offerre sibi immolandum filium suum, diceret apud semesum: Non facio et tamen credo, quia me etiam contemnentem jussa liberat Deus: Fides sine opere mortua esset, et tanquam radix sine fructu sterilis atque arida remaneret. Ei vero qui enim ipsa opera quae dicuntur ante fidem, quamvis videantur hominibus laudabilia, inania sunt. Ita mihi videntur esse, ut magnae vires et cursus celerrimus praeter viam. Nemo ergo computet bona opera sua ante fidem: ubi fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit aspiciat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat. Fac enim hominem optime gubernare navim, et perdidisse quo tendit; quid valet quia artemonem optime tenet, optime movet, dat proram fluctibus, cavet ne latera infligantur; tantis est viribus,
Abbreviated transcription (Latin):
s. ex side iustificatꝰ est abraham. faciã
gͦ quicꝗͥd uolo. qr & si bona oꝑa non
habuero & tantũ credidero in dm̃: depu¬
tat᷑ mͥ ad iusticiam. Si dix̃ & decreuit.
lapsus demersus est. Si ad huc cogitat
&. fluctuat: ꝑicditat᷑. Seriptura autẽ di
uerusq intellectus. non solum perieli¬
tantẽ a periculo liberat: s & dimersũ de
corrigere homines. qͥ male intellexerãt
istũ apłm. Iacobus enĩ in epła sua con¬
tra eos qui nolebant bene operari. de
sola fide psumentes. ipsius abrahe
opa cõm̃dauit. cuiꝰ paulus fidẽ p̃tulit: &¬
non sunt sibi aduersi apłi. Dicit aũ
opus omnibꝰ notum. Abraham filiũ
suũ immolandũ deo obtulit. Mag¬
nũ opus. s ex fide. Laudo desuꝑ edi¬
sicationẽ oꝑis. s uideo fidei fundamen¬
tum. Laudo fructum honi oꝑis: sed in fi¬
de agnosco radicem. Si autẽ hoc pre¬
ter rectam fidem faceret abraham: ni¬
chil illi ꝓdesset qualecũq illud opus
esset. Rursum si sic teneret fidem abra¬

Expanded text:
operibus justificatus est Abraham; faciam ergo quidquid volo, quia etsi bona opera non habuero, et tantum credidero in Deum, deputatur mihi ad justitiam. Si dixit et decrevit, lapsus demersus est: si adhuc cogitat et fluctuat, periclitatur. Scriptura autem Dei verusque intellectus, non solum periclitantem a periculo liberat, sed et demersum acorrigere homines, qui male intellexerant istum apostolum. Jacobus enim in Epistola sua, contra eos qui nolebant bene operari de sola fide praesumentes, ipsius Abrahae opera commendavit, cujus Paulus fidem: et non sunt sibi adversi Apostoli. Dicit autem opus omnibus notum, Abraham filium suum immolandum Deo obtulit . Magnum opus, sed ex fide. Laudo superaedificationem operis, sed video fidei fundamentum: laudo fructum boni operis, sed in fide agnosco radicem. Si autem hoc praeter fidem rectam faceret Abraham, nihil illi prodesset qualecumque illud opus esset. Rursum si sic teneret fidem Abra
Abbreviated transcription (Latin):
imputat᷑ scd̃m gr̃ani: s scd̃m debitũ. Quid¬
remissio peccatoꝵ. Attendunt᷑ oꝑa tua: ꝙ in¬
ueniunt᷑ omĩa mala. Si qd̾ debet᷑ istie operi¬
bus ds̃ redderet: utiq dampnaret. Stipen¬
dium pec̾ci: mors. o Ialis operibꝰ quid debe¬
t ͫ nisi dampnatio: Bonis qus debet᷑¬
Merces: regnũ celoꝵ. Tu autẽ innialis ope¬
ribꝰ inuentꝰ es. Si redaat᷑ tͥ qd̃ debet᷑. pu¬
mendus es. Quid gͦ fit: Non tibi ds̃
redde̾t debitam penam: s donat indebitã
grãm. Debebat uindictam: dat indulgend¬
am. Incipis gͦ esse infude:. ꝑ indulgentiã. Ia
fides illa assumpta spe & dilectione. incipit
bene operari: s nec tunc glorieris .&. ex tol¬
las te. Memento aquo inuia positꝰ sis: me¬
mento qr & sanis pedibus & uelocibꝰ erra¬
bas. Memento qr & si languebas & inuia
tua. Ille aũ uidet quid sit inte: & nouit qͥd
cui debeat. Ei uͦ qͥ non operat᷑: inquit. Eece
pone aliquẽ impiũ peccatorem: non ope-¬

Expanded text:
imputatur secundum gratiam, sed secundum debitum. Siremissio peccatorum. Attenduntur opera tua, et inveniuntur omnia mala. Si quod debetur illis operibus, Deus redderet, utique damnaret: Stipendium enim peccati mors . Malis operibus quid debetur, nisi damnatio? Bonis quid debetur? Regnum coelorum. Tu autem in malis operibus inventus es: si reddatur tibi quod debetur, puniendus es. Quid ergo fit? Non tibi Deus reddit debitam poenam, sed donat indebitam gratiam. Debebat vindictam, dat indulgentiam. Incipis ergo esse in fide per indulgentiam; jam fides illa assumpta spe et dilectione incipit bene operari: sed nec tunc glorieris, et extollas te: memento a quo in via positus sis; memento quia et sanis pedibus et velocibus errabas; memento quia etsi languebas, et in vtua. Ille autem videt quid sit in te, et novit quid cui debeat. Ei vero qui non operatur, quid? Ecce pone aliquem impium peccatorem, non ope
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ requiret: & retbuet his qui habundan¬
ter faciunt suꝑbiam. Aliqͥbꝰ & hic retͥbuit.
& uidemꝰ & didicimꝰ qr retribuet. Etenĩ quan¬
do humiliant᷑ qui dm̃ tunent. si forte in
aliqua dignitate huiꝰ scłi refulserant hu-¬
militati non ceciderunt. qr dm̃ de corde
non exeluserunt: aliitudo ipsoꝵ ds est.
Humiliatꝰ uidebat᷑ iob ꝑdita substantia
sua. ꝑditas filis suis. ꝑditis que seruabat.
ꝑditis quibꝰ sernabat:. remansit sine here¬
ditate. &. qd̾ est tristius sine herede. Re¬
mansit ad solam uxorẽ: non suã consola¬
tricẽ: s diaboli ponꝰ adiutric̃e. Hunuiliatꝰ
uidebat᷑. uide si miser factus est: iude
si non erat in abseondito uultꝰ dei. Nu-
dus exiui de utero matris mee: nudus
reuertar interrã. Dñs dedit dñs abstu-¬
lit: sicut dño placuit ita fac̾tum est: sit
nomen dñi benedictũ. Iste gemine laudes¬

Expanded text:
tem requiret, et retribuet his qui abundantem requiret, et retribuet his qui abundanter faciunt superbiam. Aliquibus et hic rdicimus quia retribuit. Etenim quando humiliantur qui Deum timent, si forte in aliqua dignitate hujus saeculi refulserant, humiliati non ceciderunt, quia Deum de corde non excluserunt: altitudo ipsorum Deus est. Humiliatus videbatur Job perdita substantia sua, perditis filiis suis, perditis quae servabat, perditis quibus servabat; remansit sine haereditate, et, quod est tristius, sine haerede ; remansit ad solam uxorem, non suam consolatricem, sed diaboli potius adjutricem : humiliatus videbatur; vide si miser factus est, vide si non erat in abscondito vultus Dei. Nudus, ait, exii de utero matri meae, nudus revertar in terram: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Ist
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ eius: id est illi diligite dnm. qui non dili¬
gitis mundum: Hoc est omnes scĩ eius. Nła
cui dico ut diligat dnm: qui ad huc dili¬
git amphiteatrum: Cui dico ut diligat
dñm. qͥ adhuc diligit minũ. Quiꝰ ad huc
diligit pantomimũ: Quiꝰ adhuc diligit
uinolentiã. Quiꝰ ad huc diligit pompas
scłi. & uanitates om̃s. & insanias mendaces.
Cui dico disce non diligere. ut discas dilige¬
re: auertere ut conuertaris. funde ut im
malefici uident᷑: nostis qr modo in suis ua¬
nitatibus extollunt᷑ : Neritatẽ requiret dñs.
& retribuet his qui habundanter faciut
suꝑbiam. forte donec speratis. tolerate do¬
nec careatis: necesse est ut dñs ueritatẽ re¬
quirens. retͥbuat his qui habundant̃ faci¬
unt suꝑbiam. Iam dicturus es: quando re-¬
tͥbuet: quando uult. qr retribuet. Certus
sis de recͥbutione. non dubites de temꝑe.
ne audeas deo dare consiliũ. Prorsus uerita¬

Expanded text:
sancti ejus: id est, vos diligite Dominum, qui non dilisancti ejus: id est, vos diligite Dominum, qui non diligitis mundum, hoc est, omnes sancti ejus. Nam cui dico ut diligat Dominum, qui adhuc diligit amphitheatrum? Cui dico ut diligat Dominum, qui adhuc diligit mimum, qui adhuc diligit pantomimum, qui adhuc diligit vinolentiam, qui adhuc diligit pompas saeculi, et vanitates omnes, et insanias mendaces? Cui dico: Disce non diligere, ut discas diligere; avertere, ut convertaris; funde, ut immalefici videntur; nostis quia modo in suis vanitatibus extolluntur: veritatem requiret Dominus. Et retribuet his qui abundanter faciunt superbiam. Ferte donec efferatis, tolerate donec careatis: necesse est enim ut Dominus veritatem requirens, retribuat his qui abundanter faciunt superbiam. Jam dicturus es: Quando retribuet? Quando vult. Quia retribuet certus sis; de retributione non dubites, de tempore non audeas Deo dare consilium. Prorsus verita
Abbreviated transcription (Latin):
potero qd̾ tu potes. Ait ille ueni. ẽ uerbũ
iubentis facta est potestas audientis. Ueni
inquit. & descendit: cepit ire. Ibat intrepidꝰ.
tanquã millo sperans. Uidens autẽ ueniũ
ualidũ. timuit. Ego diri mextasi mea.
ꝓiectus sũ afacie occuloꝵ tuoꝵ. Et cũ cepis¬
set mergi petrꝰ exclamaũ dñe pereo. & ihe
porrigens ei manũ: leuauit eũ dicens: mo¬
dice fidei quare dubitasti: Dixi gͦ in pauo¬
re meo. ꝓiectus sum a facie oculoꝵ tuoꝵ:
Et tanquã iam perire incipientis in mari:¬
& ex audisti añe uoc̃e orationis mee. Erau¬
disti aũ: cũ clamarẽ ad te. Clamor ad am̃.
clamauerunt: multi ore strepen ites.
corde auerso. nichil impetrare
potuerunt Si gͦ clamas: clama
Tanquã diceret. Credite michi: ego sum exꝑtꝰ.
Habui tribulationłs. inuocaui. & non sum
deceptus: speraui in dm̃i & non sum confu-¬
sus: cogitationes meas illuminauit. trepida¬
tionem meã firmauit. Diligite dnm om̃s

Expanded text:
potuero quod tu potes. Ait ille, Veni, Et verbum potuero quod tu potes. Ait ille, Veni, Et verbum jubentis facta est potestas audientis. Veni, inquit. Et descendit: coepit ire, ibat intrepidus, tanquam in illo sperans: videns autem ventum validum, timuit. Ego dixi in ecstasi mea: Projectus sum a facie oculorum tuorum. Et cum coepisset mergi, clamavit, Domine, pereo. Et Jesus porrigens ei manum, levavit eum dicens, Modicae fidei, quare dubitasti ? Dixi ergo in pavore meo, Projectus sum a facie oculorum tuorum: et tanquam jam perire incipientis in mari, exaudisti, Domine, vocem orationis meae. Exaudisti autem, cum clamarem clamavecorde averso nihil impetrare potuerunt. Si ergo clamas, clama Tanquam diceret, Credite mihi, ego sum expertus; habui tribulationes; invocavi, et non sum deceptus; speravi in Deum, et non sum confusus: cogitationes meas illuminavit, trepidationem meam firmavit. Diligite Dominum, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ecce est illa extasis. Uidete quid dicat:
ego dixi inquit inextasi mea: piectus
sum afacie oculoꝵ tuoꝵ. In pauore
meo dixi: hoc est dixi mextasi mea.
ilidit se pauentẽ nescio qua tribula¬
tione magna sic̃ non desunt. atten¬
dit cor suum pauidũ & trepidum:
& ait ꝓiectus sum afacie occuloꝵ
tuoꝵ. Si infacie tua essem.sic ti¬
merem: si me attenderessie trepida¬
rem. S qm̃ dic̃ & in alio psalmo si dice¬
bam motus est pes mis. miscd̃a tua dñe
adiuuabat me. continuo & hic ait. Ideo
exaudisti uocem orationis mee. Quia con¬
ad te clamaui: ex audisti orationẽ meã.
Impletũ ẽ gͦ qd̃ cõm̃daui. de illo psalmo.
est inisto. idõ exaudisti dñe uocem oratio¬
nis mee. Attende illud inpetro: uidet dñm
ambulantẽ in aquis. putat fantasma: ex¬
clamat dñs. ego sum: nolite timere. Confidit
petrus & dic̃: si tu es. iube me uenire ad te
suꝑ aquas. Hinc ꝓbo si tu es: si in uerbo tuo

Expanded text:
ecce est illa ecstasis. Videte quid dicat: ecce est illa ecstasis. Videte quid dicat: Ego dixi, inquit, in ecstasi mea: Projectus sum a facie oculorum tuorum. In pavore meo dixi, hoc est, dixi in ecstasi mea. Vidit se paventem intus nescio qua tribulatione magna, sicut non desunt: attendit cor suum pavidum et trepidum, et ait: Projectus sum a facie oculorum tuorum. Si in facie tua essem, non sic timerem; si me attenderes, non sic trepidarem. Sed quoniam dicit in alio psalmo, Si dicebam, motus est pes meus, misericordia tua, Domine, adjuvabat me ; continuo et hic ait: Ideo exaudisti vocem orationis meae. Quia conad te exclamavi: exaudisti orationem meam. Impletum est ergo quod commendavi de illo psalmo. est in isto, Ideo exaudisti, Domine, vocem orationis meae. Attende illud in Petro videt Dominum ambulantem in aquis, putat phantasma. Exclamat Dominus, Ego sum, noli timere. Confidit Petrus, et dicit, Si tu es, jube me venire ad te super aquas: hinc probo si tu es, si in verbo tuo
Abbreviated transcription (Latin):
udet futurã eccłam dei inomnnbꝰ gen¬
tibꝰ. Et qr onĩs gentes cireũundiq erãt.
que in medio ponebant unã gentẽ
iudeoꝵ. has undiq curũstantes gentes
appellauit ciuitatẽ circũstantie. Mirifi¬
surrexit. ibi ascendit incelum. ibi mul¬
ta miracula fecit: s maior laus tua
est qr mirificasti miscd̃am uiã inciuita¬
te circuinstantie: id est in omibꝰ gentibus
diffudisti miscd̃am tuam: nec ungͥentũ
tuũ nulla ihrłm quasi in uase tenusti.
s tanq̃. fracto uase ungentũ ꝑmundũ
difsusum est. ut impleretur qd̃ dr̃ in
scripturis scĩs ungentũ effusum est no¬
men tuũ: & ita mirificasti miscd̾am tuã
inciuitate circũstantie. Ascendit enim
in cęlũ. sedet ad dexteram patris. post
nalia. xp̃i: lapidati. occisi. fugati sunt.
&. cũ inde tanq̃. exuno loco fugaren¬
tur: quasi ligna ardentia igne diuino
totã siluam mundi accensam feruore
si mea. Recordamini titulũ psalmi

Expanded text:
idit futuram Ecclesiam Dei in omnibus genidit futuram Ecclesiam Dei in omnibus gentibus: et quia omnes gentes circum undique erant, quae in medio ponebant unam gentem Judaeorum; has undique circumstantes gentes appellavit civitatem circumstantiae. Mirifisurrexit, ibi ascendit in coelum, ibi multa mirabilia fecit: sed major laus tua est, quia mirificasti misericordiam tuam in civitate circumstantiae, id est, in omnibus gentibus diffudisti misericordiam tuam. Nec unguentum tuum in illa Jerusalem, quasi in vase tenuisti; sed tanquam confracto vase, unguentum per mundum diffusum est, ut impleretur quod dicitur in Scripturis sanctis: Unguentum effusum est nomen tuum . Et ita mirificasti misericordiam tuam in civitate circumstantiae. Ascendit enim in coelum, sedet ad dexteram Patris, post nalia Christi; lapidati, occisi, fugati sunt . Et cum inde tanquam ex uno loco fugarentur, quasi ligna ardentia igne divino, totam silvam mundi accensam fervore si mea: recordamini titulum Psalmi,
Abbreviated transcription (Latin):
cula: domꝰ non ẽ tabernaculum. Pugna
in expeditione peregrinus: ut saluus
factus intabernaculo głosus recipiaris
in domũ. Erit enim incelo domꝰ tua et̾na:
si mͦ in hoc tabernaculo bene uixeris.
Ergo in hoc tabernaculo: ꝓteges eos
a contradictione linguarũ. Contradi¬
cant lingue multe. diuerse hereses.
diuersa scismata: ꝑsonent lingue
niulte: contradicant uenenate docꝰtri¬
ne: Tu curre ad tabernaculũ dei. ec¬
cłam catholicã tene: a regula ueri¬
taus noli discedere: & ꝓtegeris in taber¬
naculo aconradictione linguarũ. Be¬
nedictꝰ dñs. qm̃ mirificauit miscdam
suã mͥ inciuitate circũstantie. Que est
ciuitas circumstantie. In una iudea
ppłs dei erat positꝰ qͣsi inmłilio mun¬
do : ubi dicebant᷑ laudes deo. eiq sacri¬
sicia offerebant᷑. ubi ꝓphetia non
cessabat canendo fut᷑a. que mͦ uide¬
mꝰ impleri. Iste ppłs quasi incnedio
gentiũ erat. Attendit. ꝓpħa iste :ͣ ꝙ¬

Expanded text:
cula. Domus non est tabernaculum. Pugna cula. Domus non est tabernaculum. Pugna in expeditione peregrinus; ut salvus factus in tabernaculo, gloriosus recipiaris in domum. Erit enim in coelo domus tua aeterna, si modo bene in hoc tabernaculo vixeris. Ergo in hoc tabernaculo proteges eos a contradictione linguarum. Contradicunt linguae multae; diversae haereses, diversa schismata personant; linguae multae contradicunt veraci doctrinae: tu curre ad tabernaculum Dei, Ecclesiam catholicam tene, a regula veritatis noli discedere, et protegeris in tabernaculo a contradictione linguarum. irificavit misericordiam suam in civitate circumstantiae. Quae est civitas circumstantiae? In una Judaea populus Dei erat positus, quasi in medio mundo, ubi dicebantur laudes Deo, eique sacrificia offerebantur, ubi prophetia non cessabat canendo futura, quae modo videmus impleri: iste populus quasi in medio gentium erat. Attendit propheta iste, et v
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃ corde. & incipiat spem habere
indulcedine ipsius: & a conturbatione ho-¬
ninũ a quibꝰ audit obꝓbria. intret in
uultũ dei cũ conscientia sua. Intret pla¬
ne. sͥ si habeat cũ quo mtret. idest
si ñ  sit onerosa ipsa conscientia. si
non illi faciat sarcinã grandem
ADangustam ianuã. Abseondes gͦ
eos in abscondito uultꝰ tui: a conturba¬
dione hominũ. Proteges eos intabernacu¬
lo tuo. a contradictione linguarum. A¬
liquando abscondes eos ĩ abscondito uul¬
tus tui a conturbatione hominũ: ut
ꝓrsus meis conc̾batio humana dein¬
ceps esse non possit s interim cũ pe¬
regrinant᷑ in hoc scło. qr multas pati¬
unt᷑ linguas contradicentes qͥ ubi ser¬
uiunt: quid eis facis: Proteges eos in
tab̾uaculo tuo. Quid est tabernaculum:
ad huc inhac terra peregrina t᷑. Laber¬¬
naculũ enĩ habitaculũ est militũ. in expe-¬
detione positoꝵ. Ipsa dicunt᷑ taberna¬

Expanded text:
ad Deum corde, et incipiat spem habere ad Deum corde, et incipiat spem habere in dulcedine ipsius, et a conturbatione hominum, a quibus audit opprobria, intret in vultum Dei cum conscientia sua? Intrat plane, sed si habeat cum quo intret, id est, si non sit onerosa ipsa conscientia, si non illi faciat sarcinam grandem, ad angustam januam. Abscondes ergo eos in abscondito vultus tui, a conturbatione hominum. Proteges eos in tabernaculo tuo, a contradictione linguarum. Aliquando abscondes eos in abscondito vultus tui, a conturbatione hominum; ut prorsus in eis conturbatio humana deinceps esse non possit: sed interim cum peregrinantur in hoc saeculo, quia multas patiuntur linguas contradicentes qui tibi serviunt, quid eis facis? Proteges eos in tabernaculo tuo. Quod est tabernaculum? adhuc in hac terra peregrinatur. Tabernaculum enim habitaculum est militum in expeditione positorum. Ipsa dicuntur taberna