comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
graues. mole terribiles : Ut uidere romani. Nouo pugnandi genere
circum uenti & territi. equis maxime pauitantibus diffugaruntꝰ. Sed
postquã minucius quartȩ legionis primus astatus. protentam in se manũ
beluȩ gladio dissecuit. & conturbata dolore uulneris aduerti bello
atque in suos seuire compͣlit : eiusq in moderato discursu ꝑ turbari ac
ꝑ misceri cepere. finis pugnȩ &iam beneficio pugnȩ impositus est
Uictos fuisse romanos. turpis fuga prodidit Quorum cecidisse referunt
num erus sociorũ phirri fuit extinctus. memoriȩ traditũ non est. Maxi¬
me quia scriptoram ueterũ mos est. ex ea parte quȩ uicerit. occisorum
non cõmendare numerũ. Ne uictoriȩ gloriã maculent dãpna uictoris
isi forte cũ adeo pauci cadunt. ut admirationem terrorẽq uirtutis. au¬
geat paucitas ꝑditorum: Sicut in prima ꝓersici belli congressione apud

Expanded text:
graues, mole terribiles ut uidere Romani, nouo pugnandi genere graues, mole terribiles ut uidere Romani, nouo pugnandi genere circumuenti et territi, equis maxime pauitantibus, diffugerunt. sed postquam Minucius quartae legionis primus hastatus protentam in se manum beluae gladio desecuit et conturbatam dolore uulneris auerti bello atque in suos saeuire conpulit eiusque inmoderato discursu perturbari ac permisceri coepere, finis pugnae etiam beneficio noctis inpositus est. Victos fuisse Romanos turpis fuga prodidit: quorum tunc cecidisse referuntur numerus sociorum Pyrrhi fuerit exstinctus, memoriae traditum non est: maxime quia scriptorum veterum mos est, ex ea parte quae vicerit, occisorum non commemorare numerum, ne victoriae gloriam maculent damna victoris: nisi forte cum adeo pauci cadunt, ut admirationem terroremque virtutis augeat paucitas perditorum, sicut in prima Persici belli congressione apud
Abbreviated transcription (Latin):
maxime phyrrus auxit. qui &iam inse ob magnitudinẽ uirium consiliorũq.
sum mam belli nomenq transduxit. Nam tarentũ ut pate ex lacedemonus
conditam. cognatamq greciȩ ciuitatem uindicaturus. totas uires epłri. the¬
saliae & macedoniȩ. elefantos &iam usq ad id tempus inuisos romanis numero
xx. in italiam primus inuexit. terra. mari uiris. equis. armis. belus. ad pos¬
tremum uiribus suis dolisq terribilis. Nisi quod delfici illius uanissimi sp̃s
& mencla cissimi nebulonis quẽ magnum ipsi uatem fergunt. responso
circum uenti ambiguo. exitũ fecitꝰ eius qui non consuliuiss&. Itaq apud
he racleam campaniȩ urbem fluuiumq lirim. prima inter phirrum
regem & leuinum consulem pugna commissa est . & consũpta grauissimo
certamine dies. utruq omnibus mori intentis. fugere nescus. Introduc¬
tos autem inter concurrentia agmina elefantos. forma truces. odore

Expanded text:
maxime Pyrrhus auxit, qui etiam in se, ob magnitudinem virium consiliorumque, maxime Pyrrhus auxit, qui etiam in se, ob magnitudinem virium consiliorumque, summam belli nomenque trconditam cognatamque Graeciae ciuitatem, uindicaturus totas uires Epiri Thessaliae et Macedoniae, elephantos etiam usque in id tempus inuisos Romanis numero xx in Italiam primus inuexit: terra mari, uiris equis, armis beluis, ad postremum uiribus suis dolisque terribilis, nisi quod Delphici illius uanissimi spiritus et mendaoissimi nebulonis, quem magnum ipsi uatem ferunt, responso circumuentus ambiguo exitum fecit eius, qui non consuluisset. itaque apud Heracleam, Campaniae urbem, fluuiumque Lirim prima inter Pyrrhum regem et Laeuinum consulem pugna commissa est. consumpta est grauissimo certamine dies, utrimque omnibus mori intentis, fugere nesciis. introductos autem iflter -conourrentia agmina elephantos forma truces, odore
Abbreviated transcription (Latin):
Iuinq tantũ nauibus uix ꝑ fugam elapsis. cȩtera retracta in portũ classis
& profligata est Prȩfecti nauium trucidati. omnes bello utiles caesi. reliqui
uenditi sunt Continuo missi tarentũ aromanis legati. ut de illatis quȩ¬
rerentur iniurus: Pulsati ab  isdem. actas insuꝑ iniurias retulerunt
Nis causis. bellũ ingens ortum est. Romanos qui quantiq. hostes circum¬
streperent ꝑ metientes. ultima adegit necessitas. pro lȩtarios quoque
in arma cogere. hoc est eos qui inurbẽ semꝑ sufficiendȩ prolis cansa
uacabant militiȩ ad scribere. Quippe cum frustra de prole cura est.
nisi rebus presentib consulitur. Itaq irruunt in uniuersos tarentinorũ
fines. cũ emilio consule romanus exercitus. Igni ferroq uastat omnia.
plurima expugnat oppida. in iuiriam insolenter acceptã crudeliter
uindicat. Continuo tarentinos plurimo finitimorũ presidio fultos.

Expanded text:
quinque tantum navibus vix per fugam elapsis: caetera retracta in portum classis, quinque tantum navibus vix per fugam elapsis: caetera retracta in portum classis, et profligata est; praefecti navium trucidati, omnes bello utiles caesi, reliqui pretio venditi sunt. Continuo missi Tarentum a Romanis legati, ut de illatis quererentur injuriis, pulsati ab iisdem, auctas insuper injurias retulerunt. His causis bellum ingens exortum est. Romanos, qui quantique hostes circumstreperent permetientes, ultima adegit necessitas, proletarios quoque in arma cogere, hoc est, eos qui in Urbe semper sufficiendae prolis causa vacabant, militiae ascribere: quippe cum frustra de prole cura sit, nisi rebus praesentibus consulatur. Itaque irruit in universos Tarentinorum 215 fines cum Aemilio consule Romanus exercitus, igni ferroque vastat omnia, plurima expugnat oppida, injuriam insolenter acceptam crudeliter vindicat. Continuo Tarentinos, plurimis finitimorum praesidiis fultos,
Abbreviated transcription (Latin):
appennino aliquando fuerit. cumhannibal elefantos equos plurimamq.
ex ercitus sui partem. niuibus clausus atq oppressus amisit. hunc ego pi¬
ribus licentus nausiantẽ non modo dicentẽ ista non ferrẽ. sed &iam ab
ipsis stãtis otii sui testibus inpopulũ puplicumq protraherem: eiq. foras
producto. infantes inco atq ex eo gelu ludentes iocundantesq monstrarẽ.
ut uerbosa nugaeitas delicatis uitiata nutrimentis. non intẽpore uio¬
lentiam. sed inse esse segnitiam doceretur. & in comparatione rerũ de¬
iudicanda non maiores parua tolerare sufficere probaretur. Quod eu¬
dentius ipsis in memoriam reuolutis preteritorũ cladibus ad probabo.
phyrri bello in primis sicut ordo est prodito. cuius causa & origo hȩc fuit
Nrio ab urbe condita. cccc lx iui: tarentini romanam classem forte
pretereuntem. spectaculo theatri perspectam hostiliter inuaserunt

Expanded text:
Appennino aliquando fuerit, cum Hannibal elephantos equos plurimamque Appennino aliquando fuerit, cum Hannibal elephantos equos plurimamque exercitus sui partem niuibus clausus atque oppressus amisit: hunc ego puerilibus licentiis nausiantem non modo dioentem ista non ferrem, sed etiam ab ipsis stratis, otii sui testibus, in populum publicumque protraherem, eique foras producto infantes in eo atque ex eo gelu ludentes iucundantes sudantesque monstrarem, ut uerbosa nugacitas delicatis uitiata nutrimentis non in tempore uiolentiam sed in se esse segnitiam doceretur et in conparatione rerum diiudicanda non maiores parua tolerasse sed se nec parua tolerare sufficere probaretur. Quod euidentius ipsis in memoriam reuolutis praeteritorum cladibus adprobabo Pyrrhi bello in primis, sicut ordo est, prodito. cuius causa et origo haec fuit. Anno ab Vrbe condita CCCCLXIIII praetereuntem, spectaculo theatri prospectam hostiliter invaserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
temporũ ita uideri queat. numquid tamen aliquis existit. qui uel in ipsa anxie¬
tate pronunti& grauiores pulices esse quã febres :Aut acerbius accipiat
se iugilare sanumꝰ: quam dormire non posse moriturum: Quȩ cum ita
sint delicatis istis & querulis nostris ut cumq concedo. ut heoꝰ quib nunc
quia sic expedit interdũ ad monemur sentiendo grauia putent. non ta¬
men cohibeo ut oriam asserant comparando grauiora. Quem ad madum
siquis amollissimis stratas cubiculoq per cõmodo matutinus eggrediens. noc¬
turno gelu lacunarũ dorsa obriguisse. herbasq in canuisse prospicer&.
& in opinato uisu ad monitus dicer&. Frigus est hodie. hic mihi nequaquã
reprehendendus uideretur: quia uel communi usu uel proprio usu locu¬
tus ess& At si trepidus incubiculũ recurrens. stratisq se apponens
uel magis abdens clamar&. tantũ omnino frigus esse. quantum nec iri

Expanded text:
temporum ita uideri queat, numquid tamen aliquis exsistet, qui uel in ipsa anxietemporum ita uideri queat, numquid tamen aliquis exsistet, qui uel in ipsa anxietate pronuntiet grauiores pulices esse quam febres? aut acerbius accipiat se uigilare sanum quam dormire non potuisse moriturum? quae cum ita sint, delicatis istis et querulis nostris utcumque concedo, ut haec, quibus nune, quia sic expedit, interdum admonemur, sentiendo / grauia putent, non tamen coniueo, ut etiam adserant conparando grauiora. quemadmodum si quis e mollissimis stratis cubiculoque percommodo matutinus egrediens nocturno gelu lacunarum dorsa obriguisse herbasque incanuisse prospiceret et inopinato uisu admonitus diceret ‛frigus est hodie\': hic mihi nequaquam reprehendendus uideretur, quia uel communi usu uel proprio sensu locutus esset. at si trepidus in cubiculum recurrens stratisque sese adoperiens uel magis abdens clamaret, tantum omnino frigus esse quantum nec in
Abbreviated transcription (Latin):
IXISSE AENEAM UIAGILIUS REEERT. CuM
post pericula suorumque naufragia suos aegre
socios solaretur. forsan & hȩc olim meminisse iuua¬
bit. Hȩc sententia semel apte ficta semper iuim
sui triplicem diuersissimis effectibus refert. cum
s& prȩterita tanto gratiora habentur in uerbis.
Squanto grauiora referuntur ingestis. Et futura
dum desiderabilia fastidio presentium fiunt. semꝑ
meliora creduntur. Ipsis autem presentib obhoc
nulla in parte miseriarum iusta comparatio adhiberi potest. quia
multo maiori molestia afficiunt. quantula cumq sunt ista quȩ sunt.
quam illa quae siue transacta siue uentura. & si magna dicantus.
Interim omnino tunc non sunt. ueluti siquis nocturnis pulicibus titillatus.
atq ex eo uigilus anxius alias forte quas aliquando ex ardentissimis febribiis diu
sustinuit uigilias recordetur. procul dubio inpatientius fer& istarũ inquie¬
tudinem quã illarum recordationẽ. Quamius apud omniũ sensus ꝓ captu

Expanded text:
ixisse Aenean Virgilius refert, cum post pericula sua suorumque naufragia residuos aegre socios solaretur, Forsan et haec olim meminisse iuuabit. haec sententia, semel apte ficta, semper uim sui triplicem diuersissimis effectibus refert, cum et praeterita tanto gratiora habentur in uerbis quanto grauiora referuntur in gestis et futura dum desiderabilia fastidio praesentium fiunt semper meliora creduntur, ipsis autem praesentibus ob hoc nulla in parte miseriarum iusta conparatio adhiberi potest, quia multo maiore molestia adficiunt quantulacumque sint ista quae sunt quam illa quae siue transacta siue uentura, etsi magna dicuntur, interim omnino tunc non sunt. ueluti si quis nocturnis pulicibus titillatus atque ex eo uigiliis anxius alias forte, quas aliquando ex ardentissimis febribus diu sustinuit, uigilias recordetur, procul dubio inpatientius feret istarum inquietudinem \t quam illarum recordationem. sed quamuis apud omnium sensus pro captu
Abbreviated transcription (Latin):
fraude gau marii consulis occiderunt. Subsequente anno. marius sexto
consul &clautia pretor. & saturninus tribunus plebi conspirauerunt
metellũ numidicum in exilium. quacumq. ui agere die dicta. a supposi¬
tis eiusdem factionis iudicibus. per scelus in nocens metellus dampnatus ni
exilium cum totius urbis dolore discessit. Idem saturninus memniũ
uirum acrem & integrum fieri consulem timens. orta fubitã seditione.
fugientem per publium metium satellitem informi stipite comminutũ
interfecit. Fremente protantis rei publicȩ malis senatu populoq
romano. marius consul accommodato ad tempus ingenio. consensui
bonorum scse inmiscuit. commotamq plebem leni oratione sedauit
÷aturninus infamibus ausis contentionem domi suaȩ habuit. ibiq. ab aliis

Expanded text:
fraude C. Marii consulis occiderunt. subsequente anno Marius sexto fraude C. Marii consulis occiderunt. subsequente anno Marius sexto consul et Glaucia praetor et Saturninus tribunus plebi conspirauerunt Metellum Numidicum in exilium quacumque ui agere. die dicta a suppositis eiusdem factionis iudicibus per scelus innocens Metellus damnatus in exilium cum totius Vrbis dolore discessit. idem Saturninus Memmium, uirum acrem et integrum, fieri consulem timens, orta subito seditione fugientem per P. Mettium satellitem informi stipite conminutum interfecit. fremente pro tantis reipublicae malis senatu populoque Romano, Marius consul accommodato ad tempus ingenio consensui bonorum sese inmiscuit commotamque plebem leni oratione sedauit. Saturninus infamibus ausis contionem domi suae habuit ibique ab aliis
Abbreviated transcription (Latin):
scirent. &iam hoc fieri posse intelligentes. supplicium sigulare sanxerunt
NNo ab urbe condita. Dc xlu. post cimbricum & teutanicum bellum.
& quintũ marii consulatũ. quo status romani imperii iure conseruatus
iudicatur. sexto consulatu eiusdem gau maru ita labe factus est. ut
pęne usq ad extremum intestina clade conciderit. Euoluere ac ꝑ¬
currere mihi discordiarũ ambages. & in extricabiles seditionũ causas.
in commodum simul ac longum uidetur. Sane breuiter strinxisse
sufficiat. quia primus lucius apuleius saturninus excitati tumultus
auctor extiterit. quinto metello numedo uiro sane primario acerri¬
mus inimicus. qui eum censorem creatũ protractum modo atque iri
capitolio confugientem. armata multitudine obsedit. Unde equitũ
romanorum indignatione deiectus est. plurima ante capito lium¬
caedes acta. annonium deinde conpetitorem suum saturninus & clautia

Expanded text:
scirent, etiam hoc fieri posse intellegentes supplicium singulare sanxerunt. scirent, etiam hoc fieri posse intellegentes supplicium singulare sanxerunt. Anno ab Vrbe condita DCXLV post Cimbricum et Teutonicum bellum et quintum Marii consulatum, quo status imperii Romani iure conseruatus iudicatur, sexto consulatu eiusdem C. Marii ita labefactatus est, ut paene usque ad extremum intestina clade conciderit. euoluere ac percurrere mihi discordiarum ambages et inextricabiles seditionum causas incommodum simul ac longum uidetur; sane breuiter strinxisse sufficiat, quia primus L. Apuleius Saturninus excitati tumultus auctor exstiterit, Q. Metello Numidico uiro sane primario acerrimus inimicus, qui eum censorem creatum protractum domo atque in Capitolium confugientem armata multitudine obsedit, unde equitum Romanorum indignatione deiectus est, plurima ante Capitoliumcaede facta. A. Nunium deinde, conpetitorem suum, Saturninus et Glaucia
Abbreviated transcription (Latin):
trans iectis per colla eorum laqueis ad suos pedes uinxerit. & cum se
ipsam suspendio morituram dimisiss&. secum traxerit occidendos. Inter
haec multa ac miserabilia mortis genera. reguli quoq duo districtis inse
gladus cucurrisse referuntur. luguis & boietorix reges in acie cecider̃
claudius & cessorix capti sunt. Ita in his duobus proelus. Ccccxl. milia
multitudine. quae se suosq paruulos femineo furore. uiautẽ uirili neca¬
uerunt. Igitur talem marii triumphũ romanamq uictoriam. in¬
credibile facinus & numquã antea romanis cognitum romȩ subito perpe
tratum. uersã in horrorem ac merorem urbem fuscauit. Publicius siqui¬
dem malleolus. serius ad nitentibus matrem suam interfecit. Damnatus
parricidii insitusq in culeum. & in mare proiectus est. Impleueruntq.
romani & facinus & poenam. Unde & solon athenienses decernere non
ausus fuerat. dumfieri posse non credit. Et romani qui se ortos aromulo

Expanded text:
traiectis per colla eorum laqueis ad suos pedes uinxerit et, cum se traiectis per colla eorum laqueis ad suos pedes uinxerit et, cum se ipsam suspendio morituram dimisisset, secum traxerit occidendos. inter haec multa ac miserabilia mortis genera reguli quoque dus strictis in se gladiis concurrisse refClaodicus et Cesorix capti sunt. Ita in his duobus praeliis trecenta quadrmultitudine, quae se suosque parvulos femineo furore, vi autem virili necaverunt. Igitur talem Marii triumphum Romanamque victoriam incretratum uersa. in horrorem ac maerorem tota Vrbe fuscauit. Publicius siquidem Malleolus seruis adnitentibus matrem suam interfecit; damnatus parricidii insutusque in culleum et in mare proiectus est; inpleueruntque Romani et facinus et poenam, unde et Solon Atheniensis decernere non ausus fuerat, dum fieri posse non credit, et Romani, qui se ortos a Romulo
Abbreviated transcription (Latin):
ta factum est. ut tanta ac terribilis multitudo minima romanorũ clade
sua autem ultima internitione cȩderetur. Centum .xl. milia eorum
tunc in bello caesa : lxx. milia capta dicuntur Mulieres grauiorem
poene excitauere pugnã. quae plaustris in modum castrorum circum¬
structis. ipsae autem desuper propugnantes du repulere romanos¬
ed cum abhis nouo caedis genere terrerentur. abscisis enim cum crine
uerticibus in honesto satis uulnere turpes relinquebantur. ferrũ quod
in hostes sumpserant: in se suosq uerterunt. Nam aliae concursu mutuo
iugulatae. aliae apprehensis inuicem faucibus strangulatȩ̨. aliȩ funib
pes equorum crura consertis: ipsisq continuo equis exstimulatis.
post quam suas hisdem funibus sequorum crura nexerant indidere ceruice
protractȩ atq exanimatae sunt. Aliae laqueo de subrectis plaustrorũ
timonibus pependerunt. Inuenta est &iam quȩdam. quae duos filios

Expanded text:
ita factum est, ut tanta ac tam terribilis multitudo, minima Romanorum clade, ita factum est, ut tanta ac tam terribilis multitudo, minima Romanorum clade, sua autem ultima internecione caederetur. Centum quadraginta millia eorum tunc in bello caesa, sexaginta millia capta dicuntur. Mulieres graviorem pene excitavere pugnam, quae plaustris in modum castrorum circumstructis, ipsae autem desuper propugnantes, diu repulere Romanos. Sed cum ab his novo caedis genere terrerentur abscissis enim cum crine verticibus, inhonesto satis vulnere turpes relinqin hostes sumpserant, in se suosque uerterunt. namque aliae concursu mutuo iugulatae, aliae apprehensis inuicem faucibus strangulatae, aliae funibus per equorum crura consertis ipsisque continuo equis exstimulatis, postquam suas isdem funibus, quibus equorum crura nexuerant, indidere coruices, protractae atque exanimatae sunt, aliae laqueo de subrectis plaustrorum temonibus pependerunt. inuenta est etiam quaedam, quae duos filios
Abbreviated transcription (Latin):
tamquã spongia ebibat. ac per hoc intractabile repentino pondere
fiat. Quia circum ferri non poterant. defendere nequiuerunt. Ita
ex insperato conturbatis distitutisq mauris ac numidis. bocchus &
iugurtha fugerunt Post hoc .xc. milia armatorũ. nouissimo bello
abhisdem regibus obiecta. Haec quoq usq ad internitionem. roma¬
nis uincentibus caesa referuntur. Ex eo bocchus spem belli abiciens.
pacem petiuit. atq ipretium pacis iugurtham dolo captum.
catenisq obrutum. per sillam legatum misit ad marium. Qui in
triumpho ante currum duobus filuis suis actus. & mox in carcere stran¬
gulatus est. Hisdem diebus. obscenum prodigium ac triste uisũ est.
ucius heluius equesromanus cum uxore & filia. deroma in apuliã
rediens. tempestate correptus cum filiam consternatam uider&¬
ad uerso enuouiss&. uisus eorum puluis oppleuit. & splendor hebetauit

Expanded text:
tamquam spongia ebibat ac per hoc intractabile repentino pondere tamquam spongia ebibat ac per hoc intractabile repentino pondere fiat — quia circumferri non poterant, defendere nequiuerunt. ita ex insperato conturbatis destitutisque Mauris ac Numidis Bocchus ac Iugurtha fugerunt. post hoc nonaginta milia armatorum nouissimo bello ab isdem regibus obiecta; haec quoque usque ad internecionem Romanis uincentibus caesa referuntur. ex eo Bocchus spem belli abiciens, pacem petiuit atque in pretium pacis Iugurtham dolo captum catenisque obrutum per Sullam legatum misit ad Marium. qui in triumpho ante currum cum duobus filiis suis actus et mox in carcere strangulatus est. Isdem diebus obscenum prodigium ac triste uisum est. L. Heluius eques Romanus cum uxore et filia de Roma in Apuliam rediens, tempestate correptus cum filiam consternatam uideradverso emicuisset, visus eorum pulvis opplevit et splendor hebetavit,
Abbreviated transcription (Latin):
& nullum unde cumq suffragium. dira undiq mortis facies obiciebatur
Tandem marius consul fortiꝰ desperatione spei uiam fecit. uniuerso
simul agmine prorupit euallo. campoq sese simul & proelio dedit
Et cum iterum circumfusi hostes non solum agminis extrema laniarent. uerũ
&iam media excusis procul telis caederentꝰ. turbatosq romanos insuper
&iam aestus solis intolerantia sitis. mortis circumstantia. usq ad extre¬
mum desperationis fatigar&. subito notum illud romanorum aduer¬
sus afros tempestatum imbriumq suffragium. caelo missum. insperatae
saluti fuit. Si quidem repentina pluuia. sicientibus romanis & ȩstu¬
antibus refrigerium potumq prębuit. Porro autem numidis hostila
telorum quȩ manu intorquere sine ammentis solent. lubrica ac perhoc
inutilia reddidit. Scuta &iam elefanti corio extenta atq durato.
habilia & tuta gestabant. Quius ea natura est. ut acceptum imbrem

Expanded text:
et nullum undecumque suffragium, dira undique mortis facies obiciebatur: et nullum undecumque suffragium, dira undique mortis facies obiciebatur: tandem Marius consul forti desperatione spei uiam fecit, uniuerso simul agmine prorupit e uallo campoque sese simul et proelio dedit. et cum iterum circumfusi hostes non solum agminis extrema laniarent, uerum etiam media excussis procul telis caederent turbatosque Romanos insuper etiam aestus solis, intolerantia sitis, mortis circumstantia usque ad extremum desperationis defetigaret, subito notum illud Romanorum aduersus Afros tempestatum imbriumque suffragium caelo missum insperatae saluti fuit. siquidem repentina pluuia sitientibus Romanis et aestuantibus refrigerium potumque praebuit, porro autem Numidis hastilia telorum, quae manu intorquere sine ammentis solent, lubrica ac per hoc inutilia reddidit; scuta etiam, quae elephanti corio extento atque durato habilia et tuta gestabant — cuius ea natura est, ut acceptum imbrem
Abbreviated transcription (Latin):
bilior fuit. adeo ut discursu & fremitu circum cursantium & impetentii
equitum. suscitatus puluis caelum subtexuerit. diem ademerit. noctemq.
obduxerit Iantus autem telorum nimbus inruerat. ut uulla pars
corporis ab ictu tuta ess&. Quippe quibus & uisus ad prospiciendum
impedimento caliginis. & expeditio ad cauendum compressione multitu
dinis deerat. N ec laborabat eques maurus ac numida ut bene collo¬
catum hostem opostano teli impetu rimaretur. sed potus in in certum
tela mittebant. certi quod uulnera incerta non essent. Ita coacti in
unum romani equites. in unum pedites densabantur. Inter capedinem
tanti periculi nox interueniens dedit. Eadem postera die & belli &¬
periculi facies erumpere in hostem. quaniuis stricto militis gladio rion¬
ualebat. Eminus enim iaculis repellebantur. fugere non poterant
Undiq enim uelocior ad persequendũ eques incluserat. lam tertia dies.

Expanded text:
bilior fuit, adeo ut discursu et fremitu circumcursantium et impetentium bilior fuit, adeo ut discursu et fremitu circumcursantium et impetentium equitum suscitatus puluis caelum subtexuerit, diem ademerit noctemque obduxerit, tantus autem telorum nimbus ingruerit, ut nulla pars corporis ab ictu tuta esset, quippe quibus et uisus ad prospiciendum impedinis deerat. Nec laborabat eques Maurus, ac Numida, ut bene collocatum hostem opportuno teli impetu rimaretur, sed potius in incertum tela mittebant, certi quod vulnera incerta non essent: ita coacti in unum Romani equites, in unum pedites densabantur. Intercapedinem tanti periculi nox interveniens praelium diremit. Eadem postera die, et belli periculi facie erupere in hostem, quamvis stricto miles gladio ualebat, eminus enim iaculis repellebatur; fugere non poterant, undique enim uelocior ad persequendum eques incluserat. iam tertia dies
Abbreviated transcription (Latin):
uastari numediam suam. & non posse defendi. Aquo ad dedicionem
co actus . Ccc. obsides dedit. Frumentum atque. alios comineatus
pes soluturum se se spopondit : tria milia amplius pesfugarũ reddidit
Ix inde cum incertus in pace improbos non cohiber& ex tursus. gaumaru
consulis non minore pęne quam ipse preditus est astutia. Romanisque
uiribus fractus est. maxime postquam marius urbem calpasam ab
hercule phenicaȩ ut ferunt conditam. regus thesauris confertissimam
dolo circumuenit & coepit. Diffidens deinde pro pris rebis & uirib
iugurtha. societatem cum bocco maurorum rege fecit. Quius equitatu
in immensum auctus. marianum exercitũ oreberrimis incursionibus
fatigauit. Postremo apud cirtham urbem antiquã massinisse regiã.¬
aduersum romanos expugnationem eius parantes. Ix. milibus equitũ instructus
occurrit. Numquam ulla romano militi tumultuosior pugna & terri¬

Expanded text:
uastari Numidiam suam et non posse defendi: a quo ad deditionem uastari Numidiam suam et non posse defendi: a quo ad deditionem coactus trecentos obsides dedit, frumentum atque alios commeatus persoluturum sese spopondit, tria milia amplius perfugarum reddidit. exim cum incertus in pace improbos non cohiberet excursus, C. Marii consulis non minore paene, quam ipse praeditus erat, astutia Romanisque uiribus fractus est, maxime postquam Marius urbem CapsaHercule Phoenice, ut ferunt, conditam, regiis thesauris confertissimam, dolo circumvenit, et cepit. Diffidens deinde propriis rebus et viribus, Jugurtha societatem cum Boccho Maurorum rege fecit, cujus equitatu in immensum auctus Marianum exercitum creberrimis incursionibus fatigavit. Postremo apud Cirtaduersum Romanos expugnationem eius parantes sexaginta milibus equitum instructus occurrit. numquam ulla Romano militi tumultuosior pugna et terri
Abbreviated transcription (Latin):
notitia est Igitur iugurtha micipsȩ numidarum regis ad optiuus.
heresq inter naturales eiusfilios factus. primum coheredes suos id est
hiempsalem occidit. atq herbalem bello uictum africa expulit.
Calpurnium deinde consulem aduersum se missum pecunia corrupit.
atq ad turpissimas conditiones pacis addixit. Preterea cum romam
ipse perueniss&&. omnib: pecunia aut corruptis aut ad temp̃tis. seditiones
dissensionesq permiscuit. Quam cum egrederetus. infami satis notauit
elogio dicens. O urbem uenalem & mature perituram. si emptorem
quem is quad raginta milib armatorũ exercitui prȩfecerat. apud calamã
urbem thesauris regis conditis inhantem bello compressit. Cuique
uicto igno minio sissimum foedus exigit. uniuersam pȩne africã aromanis
deficientem regno suꝯ iunxit. Postea tamen metelli consulis integruate
& disciplina coercitus. duobus &iam proelus uictus. uidit presente se &

Expanded text:
notitia est. Igitur Iugurtha, Micipsae Numidarum regis adoptiuns notitia est. Igitur Iugurtha, Micipsae Numidarum regis adoptiuns heresque inter naturales eius filios factus, primum coheredes suos, id est Hiempsalem occidit, Adherbalem bello uictum Africa expulit. Calpurnium deinde consulem aduersum se missum pecunia corrupit atque ad turpissimas condiciones pacis adduxit. praeterea cum Romam ipse uenisset, omnibus pecunia aut cordissensionesque male permiscuit. Quam cum egrederetur, infami satis notavit elogio dicens, O URBEM VENALEM, et mature perituram, si emptorem os. fratrem, quem is quadraginta millium armatorum exercitui praefecerat, apud Calamam urbem thesauris regiis conditis inhiantem bello oppressit adque uicto ignominiosissimum foedus exegit. uniuersam paene Africam a Romanis deficientem regno suo iunxit. postea tamen Metelli consulis integritate et disciplina coercitus, duobus etiam proeliis uictus uidit praesente se et
Abbreviated transcription (Latin):
sitam bello aggressus est. Qui cum se romanis copus circum septos iudererł.
belloq impares forte intelligerent. occisis coniugibus ac liberis. in flammas
se proiecerunt. Qui uero preoccu pantibus romanis peragendȩ tunc
mortis suae copiam non habuerant. captiq fuerant. alii ferro. alii suspen¬
dio. alu ab negato cibo sese consumpserunt. Nullusq omnino uel paruu¬
lus superfuit. qui seruitutis conditionẽ uitae amore tolerapit
INno ab urbe condita. dcxxxu. pre scipione nastica & lucio calpur¬
nio bestia consulibus. iugurthȩ numidarũ regi bellũ consensu populi
romani senatus induxit. Sed ego deiugurtha ordinis tantũ loco &
causa commemorationis breuites perstrinxerim. quia ut de natura
eius uaria atq intolerabilia. ita & derebus tam dolose quã strennue
gestis propter opimam scriptorũ luculentiam satis sufficiens apud om̃s

Expanded text:
sitam bello adgressus est. qui cum se Romanis copiis circumsaeptos uiderent sitam bello adgressus est. qui cum se Romanis copiis circumsaeptos uiderent belloque inpares fore intellegerent, occisis coniugibus ac liberis in flammas sese proiecerunt. qui uero praeoccupantibus Romanis peragendae tunc mortis suae copiam non habuerant captique fuerant, alii ferro, alii suspendio, alii abnegato cibo sese consumpserunt, nullusque omnino uel paruulus superfuit, qui seruitutis condicionem uitae amore toleraret. Anno ab Vrbe condita DCXXXV P. Scipione Nasica et L. Calpurnio Bestia consulibus Iugurthae Numidarum regi bellum consensu populi Romani senatus indixit. Sed ego de Iugurtha ordinis tantum loco et causa commemorationis breuiter perstrinxerim, quia ut de natura eius uaria atque intolerabili ita et de rebus tam dolose quam strenue gestis propter opimam scriptorum. luculentiam satis sufficiens apud omnes
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Itaq cum petita rion impetrauissent. pariuulis suis ad saxa
conlisis cunctae sese ferro ac suspendio peremerunt Haec de tegu¬
riginis & ambronibus gesta sunt Teutones autem & cimbrini inde¬
gris copiis alpium niues emensi  italiȩ plana peruaserunt. ibique
cum rigidum genus diu blandioribus auris poculis cibis ac lauacris
emolirentur. marius quinto consul & catulus ad uersum eos missi.
die ad pugnam & campo dato hannibalis secuti ingenium. in nebula
disposuere pugnam. in sole pugnauerunt. Prima siquidem per¬
tur batio gallorũ fuit. quod romanam aciem prius offenderete
dispositã: qͦuam adesse senserunt. Cumq ilico uulnerati equites
retro in suos cogerentur. totamq multitudinem in dispositam &¬
ad huc aduentantem conturbarent. & sol cum uento ortus ex
ac mox cum ipsis lintribus mersi sunt. Quingenta triginta milia arma¬
torum in exercitu bituiti fuisse traduntur. Ex quibus . GI. milia uel caesa

Expanded text:
rent. itaque cum petita non impetrauissent, paruulis suis ad saxa rent. itaque cum petita non impetrauissent, paruulis suis ad saxa conlisis cunctae sese ferro ac suspendio peremerunt. haec de Tigurinis et Ambronibus gesta sunt. Teutones autem et Cimbri integris copiis Alpium niues emensi Italiae plana peruaserant, ibique cum rigidum genus diu blandioribus auris, poculis, cibis ac lauacris emolliretudie ad pugnam et campo dato, Annibalis secuti ingenium, in nebula disposuere pugnam, in sole pugnarunt. Prima siquidem perturbatio Gallorum fuit, quod Romanam aciem prius offendere dispositam, quam adesse senserunt. Cumque illico vulnerati equites retro in suos cogerentur, totamque multitudinem indisposite adhuc adventantem conturbarent, et sol cum vento ortus ex ac mox cum ipsis lintribus mersi sunt. centum cotoginta milia armatorum in exercitu Bituiti fuisse t
Abbreviated transcription (Latin):
castra mouit & collem occupauit. qui campo & fluuio ubi hostes sese
diffuderant imminebat. Cumq exertitui eius aqua deess&. quȩ reliso
omnium coargueretus. aquam quidem in conspectu esse respondit. sed
eam ferro uindicandam promisit. Itaq calonibus cum olamore in
pugnam ruentibus. subsecutus exercitus. mox iusto certamine compositis
ordinibus bellũ gestum est. & uicere romani. Quarto die rursusꝓ
ductae utrimq in campum acies. usq ad meridiem pęne pari pug¬
nauere discrimine. Post ubi calescente sole fluxa gallorũ corpora
in modum niuium distabuefrint. usq. in noctem caedes potius quam
pugna protracta est. Ducenta milia armatorum in eobello inter¬
fecta sunt . lxxx. milia capta. uix.iiͦiͦi. milia fugisse referunt᷑
animo quam si uicissent. consuluere consulem. ut si inuiolata casti¬
tate uirginibus sacris ac dis ad seruiendum ess&. uitam sibi reserua¬

Expanded text:
castra mouit et collem occupauit, qui campo et fluuio, ubi hostes sese castra mouit et collem occupauit, qui campo et fluuio, ubi hostes sese diffuderant, imminebat. cumque exercitui eius aqua ad potandum deesset, querellisque omnium coargueretur, aquam quidem in conspectu esse respeam ferro vindicandam. Primis itaque calonibus cum clamore in pugnam ruentibus, subsecutus exercitus; mox justo certamine compositis ordinibus bellum gestum est; et vicere Romani. Quarto die rursus ductae utrimque in campum acies usque ad meridiem pene pari pugnavere discrimine. Post ubi incalescente sole fluxa Gallorum corpora in modum nivium distabuerunt, usque in noctem caedes potius quam pugna protracta est. Ducenta millia armatorum in eo bello interfecta sunt, octoginta millia capta, vix tria fugisse referunturanimo quam si uicissent consuluere consulem, ut, si inuiolata castitate uirginibus sacris ac dis seruiendum esset, uitam sibi reserua
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi gurgitibus in mersi. Homines laqueis collo inditis ex arboribus sus¬
pensi sunt. ita ut nihil praedȩ uictor. nihil misericordiae uictus ag¬
noscer&. Maximus tunc romae non solum luctus. uerũ &iam metus
fuit. Ne confestim cimbri alpes transgrederentur. italiamq delerent.
Hisdem temporibus quintus fabius maximus filium suum adulescentem.
rursus religatum cum duobus seruis parricidi ministris interfecit. ipsosq
continuo seruos in precium sceleris manu misit. Die dicta. gneo pom¬
peio accusante dampnatus est.
gitur marius quarto consul. cum iuxta hisarȩ rhodaniq flumina
ubi sese confluunt castra posuiss&. te utones cimbri & tegurini & am¬
brones. post quam continuo triduo circa romanorũ castra pugnarunt.
siquo pacto eos excuterent uallo. atq in aequum refunderent. tribus ag¬
minibus italiam petere destinarunt. Marius post degressum hostiun

Expanded text:
ipsi gurgitibus immersi, homines laqueis collo inditis, ex arboribus susipsi gurgitibus immersi, homines laqueis collo inditis, ex arboribus suspensi sunt, ita ut nihil praedae uictor, nihil misericordiae uictus adgnosceret. maximus tunc Romae non solum luctus, uerum etiam metus fuit, ne confestim Cimbri Alpes transgrederentur Italiamque delerent. Isdem temporibus Q. Fabius Maximus filium suum adulescentem, rus relegatum, cum duobus seruis parricidii ministris interfecit ipsosque continuo seruos in pretium sceleris manumisit. die dicta Cn. Pompeio accusante damnatus est. Igitur Marius quarto consul cum iuxta Isarae Rhodanique flumina, ubi in sese confluunt, castra posuisset, Teutones Cimbri et Tigurini et Ambrones postquam continuo triduo circa Romanorum castra pugnarunt, si quo pacto eos excuterent uallo atque in aequor effunderent, tribus agminibus Italiam petere destinarunt. Marius, post digressum hostium
Abbreviated transcription (Latin):
ut imperium romanũ extinguerentꝰ conspirauerant᷑ missi. prouin¬
cias sibi rhodano flumine medio diuiserunt. Ubi dum interseg
grauissima inuidia & contentione disceptant. cũ magna ignorantia
& periculo romani nominis uicti sunt. Siquidem in ea pugna. mar
cus emilius consularis captus & interfectus est. Duo filii consulis
caesi. lxxx. milia romanorũ sociorumq ea tempestate trucidata.
XL. milia calonum atq lixarum interfecta anthias seripsit. Ita
ex omni penitus exercitu decem tantum modo homines. qui miserum
nuntium ad augendas miserias reportarent. super fuisse referunt᷑
Hostes binis castris atq. ingenti prȩda potiti. noua quadam atque
insolita execratione cuncta quae coeperant pessum dederunt.
Uestis discissa & proiecta est. aurũ argentumq. influmen abiectũ¬
est. Loricae iurorum conscissae. phalerae equorum difpertitȩ. equi

Expanded text:
ut imperium Romanum extinguerent conspirauerant, missi prouinut imperium Romanum extinguerent conspirauerant, missi prouincias sibi Rhodano flumine medio diuiserunt. ubi dum inter se grauissima inuidia et contentione disceptant, cum magna ignominia et periculo Romani nominis uicti sunt. siquidem in ea pugna M. Aemilius consularis captus atque interfectus est, duo filii consulis caesi; LXXX milia Romanorum sociorumque ea tempestate trucidata, XL milia calonum atque lixarum interfecta Antias scribit. ita ex omni penitus exercitu decem tantummodo homines, qui miserum nuntium ad augendas miserias reportarent, superfuisse referuntur. hostes binis castris atque ingenti praeda potiti noua quadam atque insolita exsecratiVestis discissa et projecta est, aurum argentumque in flumen projectum, loricae virorum conscissae, phalerae equorum disperditae, equi
Abbreviated transcription (Latin):
insidus cirtum uentus occisus est. Lucius quoq pisso uir consularis
legatus. casu consulis interfectus est. Cauis publius alter legatus.
ne residua exercitus portio quae in castra confugerat deleretur.
obsides & dimidiam partem ferum omnium tigurinis turpissimo
foedere dedit. Qui romam reuersus. a cȩlio tribuno plebi die
dicta. eo quad tigurinis obsides dederat in exilium ꝓfugit. Cxpio
pro consule capta urbe gallorũ cui nomen est colosse. centũ milia
ponderis auri. & argenti centũ decem milia e templo apollinis
sustulit. Quod cum ad massiliam amicam populo romano urbem
cum presidiis misiss&. interfectis clam sicut quidam contestantur
quibus ea custodienda commiserat. cuncta ꝑ scelus furatus fuisse
rino ab urbe condita. dc xli. gneus manlius narratur¬
consul & quintus caepio praconsule aduersus cimbros & teutonas
& tugurinos & ambronas gallorum germanorumq gentes. quȩ tunc

Expanded text:
insidiis circumventus, occisus est. Lucius quoque Piso, vir consularis, insidiis circumventus, occisus est. Lucius quoque Piso, vir consularis, legatus Cassii consulis, interfectus. C. Popillius, alter legatus, ne residua exercitus portio, quae in castra confugerat, deleretur, obsides et dimidiam partem rerum omnium Tigurinis turpissimo foedere dedit, qui Romam reversus, a Coelio tribuno plebis die dicta, eo quod Tigurinis obsides dederat, in exsilium profugit, Caepio proconsule, capta urbe Gallorum; cui nomen est Tolosae, centum mille pondo auri, et argenti centum et decem mille, e templo Apollinis sustulit: quod cum ad Massiliam, amicam populo Romano urbem, cum praesidiis misisset, interfectis clam sicut quidam contestantur quibus ea custodienda et pervehenda commiserat, cuncta per scelus furatus fuisseAnno ab Vrbe condita DCXLU C. Manlius consul et Q. Caepio proconsule aduersus Cimbros et Teutonas et Tigurinos et Ambronas, Gallorum Germanorum gentes, quae tunc
Abbreviated transcription (Latin):
uella contimo ictut fulminis exanimata est. Sed om̃nib sine scissura
aliqua uestimentis ad emptis. ac pectoris pedumq uinculis dissolutis. moni¬
libis & iam anulisq discussis. ipsoq corpore illefo. nisi quod obscenum in
modum nuda. & lingua paululum porrecta exserta iacuit. Equus quoq
ipse quo utebatur stratoris frenis & cingulis dissolutis. passim ac dispersim
ex animis procul iaouit. Paruo post hoc intercessu temporis. lucius
uenturius eques romanus. emiliam uirginem uestalem furtiuo stupro
polluit. Duas preterea uirgines uestales eadem emilia ad parcitipa¬
tionem in cesti sollicitas. contubernalibus sui corruptoris exposuit ac
tradidit. inditio per seruum facto. suppliciũ de omnib sumptũ est.
isdem prȩterea iugurthini belli temporibus. lucius cassius consul in
gallia tebertinos usq ad oceanum persecutus. rursusq ab hisdem

Expanded text:
puella continuo ictu fulminis exanimata est, sed omnibus sine scissura puella continuo ictu fulminis exanimata est, sed omnibus sine scissura aliqua uestimentis ademptis ac pectoris pedumque uinculis dissolutis, monilibus etiam anulisque discussis, ipso quoque corpore inlaeso, nisi quod obscenum in modum nuda et lingua paululum exerta iacuit; equus quoque ipse, quo utebatur, straturis frenis et cingulis dissolutis passim ac dispersis exanimis procul iacuit. Paruo post hoc intercessu temporis L. Veturius eques Romanus Aemiliam uirginem Vestalem furtiuo stupro polluit. duas praeterea uirgines Vestales eadem Aemilia ad participationem incesti sollicitatas contubernalibus sui corruptoris exposuit ac tradidit. indicio per seruum facto supplicium de omnibus sumptum est. Isdem praeterea Iugurthini belli temporibus L. Cassius consul in Gallia Tigurinos usque O
Abbreviated transcription (Latin):
ne scelerata ut oredo familia ad perniciem patriȩ nata. inter impias
seditiones urorum. nec non &iam facinorib mulierũ ess& iumaniar.
Emilia lucio oreste consulibus. etlma uasto tremore concussa. exunda¬
uit igneis globis. Rursusq alio die lipara insula. & uicinum circa
eam mare intantum efferuit. ut adustas quoq rupes dissoluerit.
tabulataq nauium lique factis cȩris extorruerit. exanimatos pisces
supes nantesq coxerit. hamines quoq nisi qui longius potuere
diffugere. recipro catu anhelitu calidi aeris adustis intrarsum uitalib
sulibus. uix dum africam abellarũ excidis quiescentem. horribilis
& inusitata perditio consecuta est. Namq cum ꝑ totam africam in¬
mensȩ locustarũ multitudines co aluissent. & non modo iam cuncta
ut citus propioribus tectis succederent. relictis uehiculis correptisq
equis. filiam uirginem equo insidentem in medium agmen accepit

Expanded text:
ne scelerata ut credo familia ad perniciem patriae suae nata inter impias ne scelerata ut credo familia ad perniciem patriae suae nata inter impias seditiones uirorum non etiam facinoribus mulierum esset immanior. M. Aemilio L. Oreste consulibus Aetna uasto tremore concnssa exundauit igneis globis, rursusque alio die Lipara insula et uicinum circa eam mare in tantum efferbuit, ut adustas quoque rupes dissoluerit, tabulata nauium liquefactis ceris extorruerit, exanimatos pisces supematantesque excoxerit, homines quoque, nisi qui longius potuere diffugere, reciprocato anhelitu calidi aeris adustis introrsum uitalibus sulibus, vixdum Africam a bellorum excidiis quiescentem, horribilis et inusitata perditio consecuta est. Namque cum per totam Africam immensae locustarum multitudines coaluissent, et non modo jam cunctaut citius propioribus tectis succederent, relictis uehiculis arreptisque equis filiam uirginem equo insidentem in medium agmen accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
egeba tana. toto quo medio imperio. aduersus pharachatem parthorum¬
regem congressus & uictus est. Qui cum in exercitu suo centũ milia
armatorũ habere uideretur .cc. milia amplius calonũ atq lixarum
in mixta cohortibus & histrionibus trahebat. Itaq facile cum uniuerso
exercitu suo. parthorũ uiribus oppressus interut. Eneo sem pronio
ditano & marco acilio consulibus. publium scipionẽ africanum pridie
pro contione de periculo salutis suȩ contestatũ. quod sibi pro patria
laboranti ab improbis & ingratis denuntiari cognouiss&. alio die mane
ex animem in cubiculo suo repertum. non temere inter maxima
roma norũ
mala recensuerim. P resertim cum tantum in ea urbe
africaru uigor & modestia ualer&. ut facile eo uiuo. neq soci¬
ale neque oiuile bellum posse existere crederetur. Hunc quidam uxo¬
ris suae. semproniȩ. graccorum autem sororis dola necatum ferunt.

Expanded text:
Ecbatana, totoque Mediae imperio, adversus PharaEcbatana, totoque Mediae imperio, adversus Phararegem congressus et uictus est. qui cum in exercitu suo centum milia armatorum habere uideretur, ducenta milia amplius calonum atque lixarum inmixta scortis et histrionibus trahebat. itaque facile cum uniuerso exercitu suo Parthorum uiribus oppressus interiit. C. Sempronio Tuditano et M. Acilio consulibus P. Scipionem Africanum pridie pro contione de periculo salutis suae contestatum, quod sibi pro patria laboranti ab improbis et ingratis denuntiari cognouisset, alio mane exanimem in cubiculo suo repertum non temere inter maxima Romanorum mala recensuerim, praesertim cum tantum in ea urbe Africani uigor et modestia ualeret, ut facile uiuo eo neque sociale neque ciuile bellum posse exsistere crederetur. hunc quidam uxoris suae Semproniae, Gracchorum autem sororis, dolo necatum ferunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cesserat. audita morte crassi & clade exercitus romani. raptim asiam pes¬
uolauit. Aristonicum recenti uictoria elatum. feriatum in prouiso bello
adortus. nudatumq. omnibus copus infugam uertit. Cumq stratonicen
urbem ad quam ille confugerat obsidione cinxiss&. trucidatum fame ad
deditionem coegit. Perpenna consul apud pergamum correptus morbi
diem obiit. Aristonicus romȩ iussu senatus in carcere strangulatus est.
odem anno ptholo mei alexandrinorũ regis. misera uita miseriorem
uitae exitum dedit: Is enim sororem suam stupro cognitam. ac deind
in matrimonium reteptam. nouissime turpius quam duxit abiec it
riuignam uero suam. hoc est filiam sororis & coniugis. coniugem asciuit.
Filium suum quẽ exsorore susceperat. nec non & filium fratris occidit.
Quam ob rem tantis incestis parrioidusq execrabilis. ab alexandrinis regno
pulsus est. Hisdem temporibus antiochiis non contentus babs lonia atque¬

Expanded text:
cesserat, audita morte Crassi et clade exercitus Romani raptim in Asiam percesserat, audita morte Crassi et clade exercitus Romani raptim in Asiam peruolauit, Aristonicum recenti uictoria feriatum inprouiso bello adortus nudatumque omnibus copiis in fugam uertit; cumque Stratonicen urbem, ad quam ille confugerat, obsidione cinxisset, trucidatum fame ad deditionem coegit. Perpenna consul apud Pergamum correptus morbo diem obiit; Aristonicus Romae iussu senatus in carcere strangulatus est. Eodem anno Ptolemaei Alexandrinorum regis misera uita miseriorem uitae exitum dedit. is enim sororem suam stupro cognitam ac deinde in matrimonium receptam nouissime turpius quam duxit abiecit. priuigaam uero suam, hoc est filiam sororis et coniugis, coniugem adsciuit, filium suum, quem ex sorore susceperat, nec non et filium fratris occidit. quamobrem tantis incestis parricidiisque exsecrabilis ab Alexandrinis regno pulsus est. Isdem temporibus Antiochus, non contentus Bab
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsis quoq infelicissimis dampnis pugnȩ & infelicioribus lucris iuctoriȩ.
quanti periere uicti. tantum perdefe uictores.
NNo ab urbe condita. dcxxii. publius lucinus iustus crassus consul
& pontifex maximus. aduersus aristonicũ attali fratrem. qui traditã
pes testa mentum romanis asiam per uaserat. cum instructissimo missus¬
est exescitu. Praeterea a magnis regibus hoc est nico mede rege bithi
niae. mitridate ponti & armeniȩ. ariarthȩ cappadociȩ. pylemerie
pafla goniae. eorumq maximis copus At iustus conserto tamen bello
uictus est. & cum exercitu post plurimã cedẽ infugam acto. ipse iam
circum uentus ab hostibus & pęne captus ess&. uirgam qua erat usus ad
equum in oculum tracis impegit. Barbarus autẽ cum ira & dolore¬
exarsiss&. latus crassi gladio trans uerberauit. Ita ille ex cogitato genere
mortis. effugit & dedecus & seruitutem. Perpenna consul qui crasso suc¬

Expanded text:
in ipsis quoque infelicissimis damnis pugnae et infelicioribus lucris uictoriae in ipsis quoque infelicissimis damnis pugnae et infelicioribus lucris uictoriae quanti periere uicti tantum perdidere uictores. Anno ab Vrbe condita DCXXII P. Licinius Crassus consul et pontifex maximus aduersus Aristonicum Attali fratrem, qui traditam per testamentum Romanis Asiam peruaserat, cum instructissimo missus exercitu, praeterea a magnis regibus hoc est Nicomede Biniae, Mitridate, Ponti et Armeniae, Ariarate, Cappadociae, Philomenae, Paflagoniae, eorumque maximis copiis adjutus, conserto tamen bello victus est, et cum, exercitu post plurimam caedem in fugam acto, ipse jam circumventus ab hostibus et pene captus esset, virgam qua erat usus ad equum in oculum Thracis impegit. Barbarus autem cum ira et doloreexarsisset, latus Crassi gladio transverberavit. Ita ille, excogitato genere mortis, effugit dedecus et ser