comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t concinant quasi canentes in cordi¬
b suis ⁊ om̃s malicias eoꝵ recordatus sũ:
nc̃ circũdedert eos cogitationes suȩ :
contra faciem i eã facti sunt. Ne for¬
sitan inqͥt dicant in cordib suis. uetera
nobis ds peccata restituit. & patrum
delicta ꝑsoluimꝰ. illi comedert̃ uuam
acerbam. & dentes filioꝵ obstupuer̃t:
iccirco quȩ nc̃ & in p̃sentiarũ me ui¬
dente fecert & cotidie faciunt. seqͤnti
sermone narrabo : & ostendam eis ad¬
inuentiones suas. siue cogitationes qͥb
mala studiosissime consectati sunt:
& que me p̃sente gesserunt. ñ tim̃¬
tes faciem meã. Qd̃ autẽ in .lxxͣ. legimꝰ.
ut concinant quasi canentes in cor¬
dib suis: ad illud referendũ ẽ qd̾ idõ
ris. ne in pͥstinis diuitiis & uestib ꝑ¬
manentes. repellant furis latronisq
consensum: s cum spoliati fuerint.
concinant cũ eis. & uno corde efficiant᷑.
Iccirco recipiant qd̃ fecerunt: & om̃s
cogitationes eoꝵ uł oꝑa. meũ ñ mere¬

Expanded text:
Ut concinant quasi canentes in cordibus suis, omnes malitias eorum recordatus sum: nunc circumdederunt eos cogitationes suae, contra faciem meam factae sunt. Ne forsitan, inquit, dicant in cordibus suis: vetera nobis Deus peccata restituit, et patrum delicta persolvimus: illi comederunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupuerunt ; idcirco quae nunc et in praesentiarum, me vidente, fecerunt, et quotidie faciunt, sequenti sermone narrabo, et ostendam illis adinventiones suas, sive cogitationes quibus mala studiosissime consectati sunt, 70 et quae me praesente gesserunt, non timentes faciem meam. Quod autem in Septuaginta legimus, ut concinant quasi canentes in cordibus suis, ad illud referendum est, quod idris, ne in pristinis divitiis et vestibus permanentes, repellerent furis latronisque consensum; sed cum spoliati fuerint, concinant cum eis, et uno corde efficiantur : idcirco recipient quae fecerunt, et omnes cogitationes eorum vel opera meum non mere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ quam fuisset deuorantib traditꝰ.
Demq usq ad senec̾tutẽ id ẽ usq ad ul¬
timã captiuitatẽ in cepto errore per¬
mansit. Unde humiliabit᷑ suꝑbiaisit᷑:
ñ multo post temꝑe. s nc̃ & in p̃senti.
Hoc ẽ em̃ qd̾ dicit. in facie eius. Humili¬
abitur autẽ. quia se erexerat. & ñ in
do s in multitudine confidebat exerci¬
tus: & quia suꝑbis ds resistit. humilib
aut̃ẽ dat gr̃am. Pro suꝑbia id ẽ gr̃aon:
more suo. lxx. imuriã transtuler̃t. Et¬

Expanded text:
uam fuisset devorantibus traditus: denique usque ad senectutem, id est, usque ad ultimam captivitatem, in coepto errore permansit. Unde humiliabitur superbia Israel non multo post tempore, sed nunc et in praesenti: hoc est enim quod dicit, in facie ejus: humiliabitur autem, quia se erexerat et non in Deo, sed in multitudine confidebat exercitus. Et quia superbis Deus resistit, humilibus autem dat gratiam ; pro superbia, id est, GAON  , more suo
Abbreviated transcription (Latin):
ficant᷑ iude captiuitas & regressio pa¬
rit̾ ꝓpħetur. De isrł autẽ hoc ẽ de de¬
cem tribub & nc̃ tãcitũ ẽ: & si qͣndo
ꝓsꝑum quid dicitur. in xꝑi differtur
aduentũ. In domo aute hereticoꝵ
cotidie uidemꝰ horrendũ: forncantib
pͥmum magistris. & popło qui ab eis
inducit᷑ sordidato. Iudȩ quoq hoc
cata paret sibi messem siue uinde¬
mias: cũ iudicii tempus aduenerit.
S huic ignoscit᷑. & ueniã dñs pollicet᷑.
qui quẽ diligit corripit. & castigat
omnẽ filiũ quẽ recipit: ut ꝓbatum
& purgatũ condat in thesauros suos.
Quidam hoc qd̾ dicit᷑. iuda incipe
uindemiã tuã. siue pone messemt᷑.
ad bonam partẽ referunt: ut puni¬
to isrł. iste oꝑum suoꝵ fructus reci¬
piat ÷ iuxta illud qd̾ scͥptum ẽ. qui
semmant in lacrimis. in gaudio

Expanded text:
ficanter Judae captivitas, et regressio paficanter Judae captivitas, et regressio pariter prophetetur; de Israel autem, hoc est, de decem tribubus, et nunc tacitum est, et si quando prosperum quid dicituradventum. In domo autem haereticorum quotidie videmus horrenda: fornicantibus primum magistris, et populo qui ab eis inducitur sordidato. Judae quoque, hoc cata paret sibi messem, sive vindemiam, cum judicii tempus advenerit. Sed huic ignoscitur, et veniam Dominus pollicetur, quia quem diligit corripit, et castigat omnem filium quem recipit , ut probatum et purgatum condat in thesauros suos. Quidam hoc quod dicitur, Juda, incipe vindemiam tuam, sive, pone messem tibi, ad bonam partem referunt, ut punito Israel, iste operum suorum fructus recipiat juxta illud quod scriptum est: Qui seminant in lacrymis, in gau
Abbreviated transcription (Latin):
horribilia. Ibi forncatione ephraini
contaminatꝰ ẽ isrł: & iuda incipe uin¬
demiã tuã: cũ conuertero captiuita¬
tẽ poplĩ mei. De hoc scelere & horro
ra uehemt̃. Quid eñĩ horribilius qͣm
decem trib ad idoloꝵ culturã repente
tͣnsgressas: Unde ad metropolim earũ
dicit᷑. Aufer uitulum tuũ samaria.
in qua pͥmus forncatus ẽ ephrami. id
ẽ ieroboam de tribu ephraum: & illo
fornicante contaminatus ẽ isrł. popłs
uidelicet sam ariȩ qui magna ex par¬
te cõmune isrłis nom̃ optinuit. Un¬
de & ad iudam sermo conuertit᷑ Tu
quoq iuda pone messem tͥ. Et ẽ sen¬
sus. Non te putes ẽẽ securũ: qd̾ isrł
captiuus ab ducit᷑. Tu quoq preꝑa
tͥ segetes. ut metant᷑. Non multo eñi
post tempore duceris captiuus in ba-¬
bilonẽ: & messionis tuȩ tẽpus adueni¬
et. Cũq cͤhaldei messuerint: conuer¬
tã rursus captiuitatẽ popłi mei ÷ et
sub cyro rege ꝑsarum. & artaxerse re¬
ducã popłm meũ. Et nota qm signi-¬

Expanded text:
ationem Ephraim, contaminatus est Israel et Juda: incipe vindemiam tuam cum convertero captivitatem populi mei. De hoc scelere et horrorrra vehementer . Quid enim horribilius, quam decem tribus ad idolorum cultum repente transgressas? Unde ad metropolim earum dicitur: Aufer vitulum tuum, Samaria, in qua primus fornicatus est Ephraim, id est, Jeroboam de tribu Ephraim, et illo fornicante, contaminatus Israel est, populus videlicet Samariae, qui magna est parte commune Israelis nomen obtinuit. Unde et ad Judam sermo convertitur: Tu quoque Juda, pone messem tibi, et est sensus: Non te putes esse securum, quod Israel captivus abducitur: tu quoque praepara tibi segetes, ut metantur; non multo enim post tempore duceris captivus in Babylonem, et messionis tuae tempus adveniet. Cumque te Chaldaei 68 messuerint, convertam rursum captivitatem populi mei, et sub Cyro rege Persarum, et Artaxerxe reducam populum meum. Et nota quam signi
Abbreviated transcription (Latin):
falsoꝵ doginatũ reꝓinitcunt. & popłs
samariȩ. qͥ se dicit dĩ p̃cepta seruare.
surrexert̃. & oꝑatisunt y dolum falsoꝵ
doginatũ : & ꝑillos ingressus ẽ fur. & la¬
tro diabolus in eccłiam: siue ipsa doctri¬
na hereticoꝵ ingressa ẽ quasi fur & la-¬
truncłs. De quib & saluator dicit in eri¬
angłio. Om̃s qui uener̃t ante me: fures
suerunt & latrones. Fures insidiant᷑:¬
& occulta fraude decipiunt. Latrones.
audlacter aliena diripiunt. Qͥ eñi fu¬
iant᷑: nocte furant᷑ & in tenebris. Un¬
de significant̃ ait. qd̾ sur clam ingres¬
sus sit: & latrunculus spoliet foris.
Non eñ possunt expoliare ueste. xp̃i
quos docuerint: nisi eos de eccłia foras
eduxerint. & in ꝑuersa doctrinarum
suarũ uia fecerint ambulare. Fures
& latrones qui uenerunt ante dñm.
ñ moysen & ꝓpħas qui semꝑ saluato¬
ris ore laudantur. s pseudo ꝓpħas
debemꝰ acciꝑe: & postea hereticos qui
ñ missi st̃ a dño. s sua uoluntate uene

Expanded text:
dogmatum repromittunt, et populus Samariae qui se dicit Dei praecepta servare, surrexerunt et operati sunt idolum falsorum dogmatum, et per illos ingressus est fur et latro diabolus in Ecclesiam: sive ipsa doctrina haereticorum ingressa est, quasi fur et latrunculus, de quibus Salvator dicit in Evangelio: Omnes qui venerunt ante me, fures fuerunt et latrones . Fures insidiantur, et occulta fraude decipiunt: latrones audacter aliena diripiunt. Qui enim furantur, nocte furantur et in tenebris. Unde significanter ait, quod fur ingressus clam sit, et latrunculus exspoliet foris. Non enim possunt exspoliare veste Christi quos docuerunt, nisi eos de Ecclesia foras eduxerint, et in perversa doctrinarum suarum via fecerint ambulare. Fures et latrones qui venerunt ante Dominum, non Moysen et prophetas qui semper Salvatoris ore laudantur, sed pseudoprophetas debemus accipere, et postea haereticos, qui non missi sunt a Domino, sed sua volunta
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ñ ẽ mora penarũ. quȩ eos ueloci¬
t̃ cõprehendent. Particeps sacerdo¬
tũ in uia int̾sicientiũ ꝑgentes de sy¬
chem: qͥa scelus oꝑati sunt.Lxͣx.
Absconder̃t sacerdotes in uia ⁊ iut̃¬
fecer̃t sychimã: qͥa iniqͥtatẽ oꝑatist̃.
yminachꝰ hunc locũ ita int̾pretatꝰ

Expanded text:
tamen non est mora poenarum, quae eos velocitamen non est mora poenarum, quae eos velociter comprehendent. Particeps sacerdotum in via interficientium pergentes de Sichem: quia scelus operati sunt. LXX: Absconderunt sacerdotes viam Domini, interfecerunt Sicima: quia iniquitatem operati sunt. Symmachus hunc locum ita int
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Quanto gͥ celebrior & maioris au¬
toritatis. quia in parte sacerdocum fue¬
rat delegata: tanto transiordane ha-¬
bitanti isrł. princppiũ idolatriȩ & ma¬
loꝵ omniũ fuit: ut qͥ pͥmi cessauer̃t¬
b. sic sacerdotes simplicitati poplĩ in¬
sidiati sint. P orro scd̾m tropologiã.
galaad int̾pretat᷑ transmigratio testi¬
monii. Et contemnit dm̃. dũ testimo¬
na scripturarũ ad ꝑu̾sa depͣuat dog¬
mata: & omĩa oꝑa illius uana sunt.
Conturbat q eccl̃iȩ aquas. & de purissi-¬
mis fontib cenosos & sordidos riuulos
facit: qͥ maculent potiꝰ qm mundent
baptizatos. Omĩsq fortitudo huiꝰ urbis
seunt. insidiat᷑ his qͥ ad portũ ꝑueni¬
re contendunt. Deniq syminachus
manifestiꝰ int̾pretatꝰ ẽ dicens. & fau¬
ces tuȩ quasi uiri insidiatoris. De
piratis. Quãuis enĩ in p̃senti scło se
iactare uideant᷑ & conturbare aquas.
& oꝑari uana & exercere piraticam.

Expanded text:
fuit. Quanto igitur celebrior et majoris aufuit. Quanto igitur celebrior et majoris auctoritatis, quia in partem sacerdotum fuerat delegata, tanto trans Jordanem habitanti Israel principium idololatriae, et malorum omnium fuit, ut qui primi peccaverbus, sic sacerdotes simplicitati populi insidiati sunt. Porro secundum tropologiam, Galaad interpretatur transmigratio testimonii; et contemnit Deum, dum testimonia Scripturarum ad perversa depravat dogmata, et omnia opera illius vana sunt, conturbatque Ecclesiae aquas, et de purissimis fontibus coenosos et sordidos rivos facit, qui maculent potius quam mundent baptizatos. Omnisque fortitudo hujus urbis,seunt, insidiatur his qui ad portum pervenire contendunt. Denique Symmachus manifestius interpretatus est, dicens: Et fauces tuae quasi viri insidiatoris. De piratis . Quamvis enim in praesenti saeculo se jactare videantur, e conturbare aquas, et operari vana, et exercere piraticam,
Abbreviated transcription (Latin):
ant. holocausta int̾pretor. Cũ autẽ
scientiã dĩ reliquerint: frustra trun¬
cato capite fidei. cetera membra habe¬
re se iactant. Preuaricati sunt eñi
pactum dĩ in eccłia. sic̃ adam p̃uari¬
catus ẽ in paradyso ⁊ & imitatores se
antiqui parentis ostendunt: ut qͦmͦ
ille de paradiso. sic isti eiciantur de
eccłia. G alaad ciuitas oꝑantiũ ido¬
lũ ⁊ supplantata sanguine: & quasi
fauces uiroꝵ latronũ. siue uiri latro¬
nis. Utrũq em̃ legi potest. I.xxͦ.
Bi contempsit me galaad ciuitas s̃
oꝑat᷑ uana. & conturbat aquã: & fo¬
titudo tua uiri piratȩ. L egimus
in ramoth galaad unctũ ẽẽ in regem
iheu. qui sanguiẽ sangium miscu¬
it. & a hab subuertit domũ: & ante
solis ortum aceruos capitum filiorũ
eiꝰ iussit statui. In hac urbe transior¬
danẽ inpossessione trib gad. idolũ
consecratũ ẽ: quȩ habitabat᷑ a sacer¬
dotib. Nam & ipsa sugitiuoꝵ ciuitas

Expanded text:
ant, holocausta interpretor. Cum autem ant, holocausta interpretor. Cum autem scientiam Dei reliquerint, frustra, truncato capite fidei, caetera membra habere se jactant, praevaricati sunt enim pactum Dei in Ecclesia, sicut Adam praevaricatus est in paradiso; et imitatores se antiqui parentis ostendunt, ut quomodo ille de paradiso, sic et isti ejiciantur de Ecclesia. Galaad civitas operantium idolum, supplantata sanguine, et quasi fauces virorum latronum sive viri latronis  utrumque enim legi potest. LXX: Ibi contempsit me Galaad, civitas quae operatur vana, et conturbat aquam, et fortitudo tua viri piratae. Legimus in Ramoth Galaad unctum esse in regem Jehu , qui sanguinem sanguini miscuit, et Achab subvertit domum, et ante solis ortum acervos capitum filiorum ejus jussit statui; in hac urbe trans Jordanem in possessione tribus Gad, idolum consecratum est: quae habitabatur a sacerdotibus, nam et ipsa fugitivorum civitas
Abbreviated transcription (Latin):
disseramꝰ. Dolaui eos in ꝓpħis: occi¬
di eos in uerbis oris mei. Grauia cõ¬
minatꝰ sũ. ut misererer penitenti¬
um: ut lapsis atq surgentib porri¬
gerem manũ. Neq ena in sacrificiis
delector. & uictimis. & holocaustoꝵ
multitudine. Uictime meę & holo¬
causta: salus credentium. & conu̾isio
peccatoꝵ ẽ. Ipsi autẽ imitati sunt ad̾a:
ut qd̾ ille in paradyso fecerat. pactum
meũ legeniq pret̾iens. isti in t̾ra face¬
rent. Et ibi. hoc ẽ in paradyso. om̃s
preuaricati sunt in me: in similitudi¬
ne p̃uaricationis adam. Non gͦ mi¬
rũ. si qd̾ in parente p̃cessit: etiã in fi¬
liis condemnet᷑. Cotidie ds & eos
qui extra eccłiã sunt. & qui peccant
in eccłia cõmorantes. ꝓuocat ad
penitentiã.: & dicit eis. Miscłiam uo¬
lo & ñ sacrificiũ: & scientiã dĩ plusꝙͣ.
holocausta. Illi  offert̃ panẽ sacrile-¬
gum. & dant elemosinas: & sectari ui¬
dent᷑ humilitatẽ. Quȩ ego siuere fi¬

Expanded text:
disseramus: Dolavi eos in prophetis, occidi in verbis oris mei, gravia comminatus sum, ut misererer poenitentium, ut lapsis atque surgentibus porrigerem manum. 65 Neque enim sacrificiis delector et victimis, et holocaustorum multitudine. Victimae meae et holocausta, salus credentium, et conversio peccatorum est. Ipsi autem imitati sunt Adam, ut quod ille in paradiso fecerat, pactum meum legemque praeteriens, isti in terra facerent. Et ibi, hoc est, in paradiso, omnes praevaricati sunt in me, in similitudinem praevaricationis Adam. Non enim mirum si quod in parente praecessit, etiam in filiis condemnetur. Quotidie Deus et eos qui extra Ecclesiam sunt, et qui peccant in Ecclesia commorantes, provocat ad poenitentiam, et dicit eis: Misericordiam volo, et non sacrificium, et scientiam Dei plus quam holocausta. Illi vero offerunt panem sacrilegum, et dant eleemosynas, et sectari videntur humilitatem: quae ego, si vere fi
Abbreviated transcription (Latin):
meã. Lxͣx. Iacti sunt pͥncipes iuda
quasi transferentes t̾minos: suꝑ eos ef¬
fundam quasi aquã impetũ meum.
Duct is ephrauim & ifrł in captiuitatẽ.
& redacta t̾ra eoꝵ in solitudinẽ. princi-¬
pes iuda qͥ flere debuerant. & suũ po¬
płm cohortari. ut recederent ab idola¬
tria. ue & ipsi similia sustuierent ⁊cepe¬
r̃t gaudere atq letari quod pateret
sibi t̾ra eoꝵ ad possidendũ latius. Et
facti sunt quasi assum̃tes t̾minos isrł:
transeuntes fines suos. & in locis qͦnd̾a
eoꝵ regnũ suũ & possessionẽ dilatare
cupientes. Quã obrem dicit dñs & sr̃
ipsos pͥncipes iuda uemient babilonii:
& ita eos quasi aque impetus occupa¬
bunt. ñ suis uirib. s indignatione
mea. Dicit quoq & ad pͥncipes iuda
hoc ẽ eccłiȩ. quod ñ debeant exultare.
& hereticoꝵ ꝑditionem. suã salutem

Expanded text:
meam. LXX: Facti sunt principes Juda meam. LXX: Facti sunt principes Juda quasi transferentes terminos: super eos effundam sicut aquam impetum meum. Ductis Ephraim et Israel in captivitatem, et redacta terra eorum in solitudinem, principes Juda qui flere debuerant, et suum populum cohortari ut recederent ab idololatria, ne et ipsi similia sustinerent, coeperunt gaudere atque laetari, quod pateret sibi terra eorum ad possidendum latius: et facti sunt 56 quasi assumentes terminos Israel, transeuntes fines suos; et in locis quondam eorum regnum suum et possessionem dilatare cupientes. Quamobrem dicit Dominus: Et super ipsos principes Juda venient Babylonii; et ita eos quasi aquae impetus occupabunt: non suis viribus, sed indignatione mea. Dicit quoque et ad principes Juda, hoc est, Ecclesiae. quod non debeant exsultare; et haereticorum perditionem suam salute
Abbreviated transcription (Latin):
S hoc dicamꝰ. qd̾ heretici qͥ in gabaa &
rania excelsam sibi scientiã pollicent᷑⁊
sint ante faciem beniamin. qͥ int̃pre¬
tat᷑ filius dext̃e ⁊ s post t̃gum eiꝰubi
oculos ñ habet. Omnis em̃ ephraun
iactantia qͥ int̃pretat᷑ ub̃tas: breui in
desolatione erit. Et cũ iudicii inqͥt
dies & tempꝰ correptionis aduenerit:
u̾ba mea ñ esse mania reb ostendam.
excessum. beniamin uiro eccłiastico
coaptantes. Unde & in septuagesimo
septimo psalmo dicit᷑. Ibi beniamin
adolescentulus in m̃tis excessu. Et in
benedictionib iacob sub ꝑsona ben¬
iamin de qua tribu paulus apłs fuit.
scriptũ legimꝰ. Beniamin lupus ra-¬
pax mane comedet p̃dam: & aduesꝑũ
dabit escam. Qui eñi in pͥncipio ꝑseque¬
bat᷑ eccłiam: postea in toto orbe euangłii
credentib alim̃ta largitus ẽ. Unde &
saul qͥ de tribu beniamin fuit: inm̃tis
suꝑ eos effundam quasi aquã iram

Expanded text:
Sed hoc dicamus, quod Haeretici qui in Gabaa et Sed hoc dicamus, quod Haeretici qui in Gabaa et Rama, excelsam sibi scientiam pollicentur,sint ante faciem Benjamin, qui interpretatur, filius dexterae: sed post tergum ejus, ubi oculos non habet. Omnis enim Ephraim jactantia, quae interpretatur ubertas, brevi in desolatione erit, et cum judicii, inquit, dies et tempus correptionis advenerit, verba mea non esse inania rebus ostendam. excessum, Benjamin, viro ecclesiastico coaptantes. Unde et in sexagesimo septimo psalmo dicitur: Ibi Benjamin adolescentulus in mentis excessu. Et in benedictionibus Jacob, sub persona Benjamin, de qua tribu Paulus apostolus fuit, scriptum legimus: Benjamin lupus rapax: mane comedet praedam et ad vesperam dabit escam . Qui enim in principio persequebatur Ecclesiam, postea in toto orbe Evangelii credentibus alimenta largitus est. Unde et Saul qui de tribu Benjamin fuit, in mentis super eos effundam quasi aquam iram
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ bethauen. quȩ quondã uocabat᷑
bethel. & ẽ in tribu ephraim. in qua
uitulus aureus erat ⁊ ñ clangore &
sonitu. s ululatu opus ẽ: quia uici¬
na captiuitas ẽ. Et pulchre dixit: qd̾
bethauen post tergum sit bemanim.
Ubi em̃tribus funtur beniamin: haud
ꝓcul in tribu ephraim hȩc tirbs cõn¬
dita est. Iccirco autẽ dico atq p̃cipio.
clangite bucina in gabaa. & tuba in
rama. & ululate in bethauen:quia
domꝰ regia ephraim. siue ipse ephra-¬
im hoc ẽ imꝑium isrł. iam nc in deso¬
latione erit⁊ & instat uicina captiui¬
tas. In die correptionis atq supplicii
decẽ tribuũ isrł. ostendi uerba mea
Quidã ꝓ bethauen. iuxta.lxxͦ. qui di¬
xerunt domꝰ oñ. ciuitatem solis int̾p̃¬
tati sunt: & solem iusticiȩ xp̃m dicen¬
tes. urbe illius eccłiam esse uoluer̃t.
Qd̃ mͥ displicet. Neq eñi domꝰ idoli qͣm
aquila int̾pretat᷑ domũ inutilem: iux¬
ta tropologiã ad ȩccłiam referri potest.

Expanded text:
Super Bethaven, quae quondam vocabatur Bethel, et est in tribu Ephraim, in qua vitulus aureus erat, non clangore et sonitu, sed ululatu opus est: quia vicina captivitas est. Et pulchre dixit quod Bethaven post tergum sit Benjamin: ubi enim tribus finitur Benjamin, haud procul in tribu Ephraim, haec urbs condita est. Idcirco autem dico atque praecipio: Clangite buccina in Gabaa, et tuba in Rama, et ululate in 55 Bethaven; quia domus regia Ephraim, sive ipse Ephraim, hoc est imperium Israel, jam in desolatione erit; et instat vicina captivitas. In die correptionis atque supplicii decem tribuum Israel, ostendi mea Quidam Bethaven juxta Septuaginta qui dixerunt domus ὢν, civitatem solis, interpretati sunt: et solem justitiae Christum dicentes, urbem illius Ecclesiam esse voluerunt. Quod mihi displicet: neque enim domus idoli, quam Aquila interpretatus est, domum inutilem, juxta tropologiam ad Ecclesiam referri potest.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta consiunit. & putredo uł caries
ligna. qd̾ utrũq longo fit temꝑe:
zantes sibi iram in die ire. quasi tinea
efficitur & putredo⁊ ñ quo d̾s tinea
sit uł putredo aut conturbatio. uł
stimulus: s quo sustinentib penas.
hȩc uniu̾sa uideant᷑. Primꝰ igit᷑ con¬
sũptus ẽ ephraim & isrł: dein secuta¬
ẽ & domꝰ iuda ñ ipse iuda. s domꝰ eiꝰ.
Alioqͥn reseruat᷑ de genere iudȩ cui
repositum fuit: & ipse erat expecta-¬
tio gentium. Puintis autẽ here¬
ticis qui intell.gunt᷑ ephraum: etiã
iudas scilicet hi qui in eccłia ꝑmanent.
& hereticoꝵ uł errorib uł uitiis conti¬
nent᷑ ⁊ simili sententiȩ subiacebunt.
Et uidit ephraim languorẽ suur: &
iudas uinculũ suũ. Et abiit ephraun
ad assur: & misit ad regem ultorem ⁊¬
& ipse ñ poterit sanare uos: nec solue

Expanded text:
menta consumit, et putredo vel caries menta consumit, et putredo vel caries ligna: quod utrumque longo fit temporezantes sibi iram in die irae, quasi tinea efficitur et putredo, non quod Deus tinea sit vel putredo, aut conturbatio vel stimulus, sed quod sustinentibus poenas haec universa videatur. Primus igitur consumptus epse Juda, sed domus ejus; alioquin reservabatur de genere Juda cui repositum fuit: Et ipse erat exspectatio gentium. Punitis autem haereticis, qui 58 intelliguntur Ephraim, etiam Judas, scilicet hi qui cum Ecclesia permanent, et haereticorum vel erroribus vel vitiis continentur, simili sententiae subjacebunt. Et vidit Ephraim languorem suum et Judas vinculum suum, et abiit Ephraim ad Assur: et misit ad regem ultorem, et ipse non pot
Abbreviated transcription (Latin):
in eo oppressit: quia deserta ierłm &
templo. egyptiarũ sordium simulachra
sectatus ẽ. De hereticis manifestus ẽ
sensus: qd̾ sophisinatib suis & arte dia¬
lectica. sepe oppͥmant eccłiasticos. S cũ
hoc fecerint: ñ mundiciã uere fidĩ. sed
sordes sequent᷑ mendatii ⁊ qui traditi
diabolo & angłis eiꝰ. uident᷑ sibi calum¬
niã pati: & in se fractam ẽẽ iudicii ueri¬
tatẽ. Aliter. Uastat᷑ isrł & om̃s labores
eiꝰ assyrio uincente populant᷑: dm̃ do
iudicio ẽ: quia secutus ẽ idola. Et
ego quasi tinea ephraim: & quasi pu¬
tredo donui iuda. Lxxͣ. Et ego
quasi conturbatio ephr̃aim: & quasi
stimulus domui iuda. As. lingua
hebrea tinea dicit᷑ ⁊ rẽcõb. putredo &
caries: quoꝵ alterum uestes alterũ li¬
id ẽ tumultum uł conturbationẽ. &
stimulũ transtuler̃t. Et notandũ qd̾
tinea referat᷑ ad ephraun: & putredo
ad domũ iuda. Quomͦ igit᷑ cinea uesti¬

Expanded text:
in eo oppressit: quia deserta Jerusalem et in eo oppressit: quia deserta Jerusalem et templo, Aegyptiarum sordium simulacra sectatus sit. De haereticis manifestus est sensus: quod falsis sophismatibus suis et arte dialectica saepe opprimant ecclesiasticos: sed cum hoc fecerint, non munditiam verae fidei, sed sordes sequuntur mendacii, qui traditi diabolo et angelis ejus, videntur sibi calumniam pati, et in se fractam esse judicii veritatem. Taliter vastatur Israel; et omnes labores ejus Assyrio vincente populantur: Deumqujudicio est; quia secutus est idola. Et ego quasi tinea Ephraim, et quasi putredo domui Juda. LXX: Et ego quasi conturbatio Ephraim, et quasi stimulus domui Juda. AS lingua Hebraica   tinea dicitur: RECOB   putredo et caries; quorum alterum vestes, alterum liid est, tumultum, vel conturbationem, et stimulum transtulerunt. Et notandum quod tinea referatur ad Ephraim, et putredo ad domum Juda. Quomodo igitur tinea vesti
Abbreviated transcription (Latin):
suũ : conculcauit iudiciũ: quia cepit ab¬
ire post uana. Sumpius ẽ ephraun.
tit᷑. & frangit᷑ iudiciũ eiꝰ. iuique oppri¬
mit᷑: maxime cũ causa rusta ponatur.
quare sit traditus captiuitati. Seqͥt᷑¬
em̃. Qm̃ cepit abire post sordẽ: hoc ẽ
post ydola quȩ sordib cõꝑant᷑. Quod
gͦ dicit hoc ẽ. Oppͥmit᷑ ephraim ab as¬
siriis pͥmũ a phul. dein a teglathfala¬
sar postea a salmanassar: ñ quo illi
iusti fuerint qui eũ oppresser̃t. & ic¬
circo eis traditus sit: s qm̃ qui qͦndã
fuerant popłs meus. me eos deseren¬
te tradunt᷑ ad penas. Et in hoc uide¬
infert sententiã: s his qui torĩta
sustinent. dum peiorib se ad u̾sariis
conceduntur. Redditq causas dñs. ic¬
circo eos in hac parte calumniã sustuie¬
re. & tradi peioribus. & erga illos iudi¬
ciũ ñ seruari: quia cepit ephraun id¬
relinquere. Ipse eñi aureos fabricatus¬
pressit ephraim id ẽ ieroboam. adu̾sari¬
um suũ roboam: id ẽ tribum iuda. Et

Expanded text:
um, conculcavit judicium, quia coepit abire post vana. Si impius est Ephraim, titur, et frangitur, judicium ejus inique opprimitur, maxime cum causa justa ponatur, quare sit traditus captivitati. Seqm coepit abire post sordem, hoc est, post idola quae sordibus comparantur. Quod ergo dicit, hoc est: opprimitur Ephraim ab Assyriis, primum a Phul, deinde a Teglatphalasar , postea a Salmanasar; non quod illi justi fuerint, qui eum oppresserunt, et idcirco traditus eis sit; sed quod qui quondam fuerunt populus meus, me eos deserente traduntur ad poenas, et in hoc videinfert sententiam: sed his qui tormenta sustinent, dum pejoribus se adversariis conceduntur. Redditque causam Dominus, idcirco eos in hac parte calumniam sustinere, et tradi pejoribus, et erga illos judicium non servari: quia coepit Ephraim, idrelinquere. Ipse enim aureos fabricavpressit Ephraim, id est, Jeroboam adversarium suum Roboam, id est, tribum Juda et
Abbreviated transcription (Latin):
uis euntib ad assur. & mittentib
ad regem uindicẽ & ultorẽ. qui eossa¬
nare ñ poterit. nec soluere uinculũ
colligatum: ostendam qd̾ me aduer¬
sante omne hominũ auxiliũ uanũ
sit. Ero em̃ quasi leena ephraim: et
quasi catulus leonis domui iudaꝓ¬

Expanded text:
is euntibus ad Assur, et mittentibus ad regem vindicem, vel ultorem, qui eos sanare non poterit; nec solvere vinculum colligatum, ostendam quod me adversante omne hominum auxilium vanum sit: ero enim quasi leaena Ephraim, et quasi catulus leonis domui Juda
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑: descendant sic̃ ros uerba mea.
Et de quo ysaias dicit ⁊ resurgent mor¬
tui. & resuscitabunt᷑ qui in sepul¬
chris sunt: ros eñi qui a te ẽ sanitas
płi peccatoris. etiã ꝓpħȩ occisi suit
& hostib traditi. Quia miscdiã
uolui & ñ sacrificium: & scientiam
łi plusquã holo caustum. Ipsi aut̃ẽ
sicut adam trangressi sunt pactum:
ibi p̃uaricati sunt in me. Lxx.
Quia miscdiam uolo & ñ sacrificiũ.
scientiam d̃i mnagis quã holocausta.
Ipsi uͦ sunt sic̃ homo pret̾iens testam̃

Expanded text:
quitur: Descendant sicut ros verba mea . quitur: Descendant sicut ros verba mea . Et de que Isaias dicit: Resurgent mortui, et resuscitabuntur qui in sepulcris sunt: ros enim qui a te est, sanitapuli peccatoris etiam prophetae occisi sint, et hostibus traditi. Quia misericordiam volui, et non sacrificium: et scientiam Dei plus quam holocausta; ipsi autem sicut Adam transgressi sunt pactum: ibi praevaricati sunt in me. LXX: Quia misericordiam volo, et non sacrificium, scientiam Dei magis quam holocausta: ipsi vero sunt sicut homo praete
Abbreviated transcription (Latin):
merabilem multitudinẽ sub iheu
qui subuertit domũ ahab. H ec
eadem & ad hereticos. & ad uerũ iud̾a
qui srmilia ꝑpessurusẽ dicta sentimꝰ:
qd̃ ꝓuocet eos dñs ad miscdiam. & re¬
ũti cupiat ad salutẽ: s illi delitias
huiꝰ scłi & refrigeria. quasi nubem
& rorẽ qui cito tͣnͣseat consectentur.
Quib in euangło dicit᷑. Stulte hac
nocte repetunt animã tuã ate. gͦ
autẽ parasti cuiꝰ erunt : Et diues
ille purpuratus qui aute fores su¬
as iacentẽ lazarum contemnebat.
omne quo fruitus ẽ. instar nubis
ac roris tnssisse cognouit. Semꝑ
autẽ ꝓpħas hereticoꝵ int̾ficit deus.
dum eterna eis supplicia cõminat᷑:
& aufert de uera uita & morti sce¬
lerỹ derelinquit. Nos autẽ nubem
diligamꝰ illam quȩ ꝑpetua ẽ. & quȩ
a mundi huiꝰ ardore nos ꝓtegit: cui
sedens dñs uenit in egẏptũ ⁊ & omĩa
egyptioꝵ simulachra confregit. A¬
memꝰ illũ rorem de quo moyses lo¬

Expanded text:
merabilem multitudinem sub Jehu , merabilem multitudinem sub Jehu , qui subvertit domum Achab. Haec equi similia perpessurus est, dicta sentimus, quod provocet eos Dominus ad misericordiam, et reverti cupiat ad salutem. Sed illi delicias hujus saeculi et refrigeria quasi nubem et rorem, qui cito transeat consectentur, quibus in Evangelio dicitur: Stulte, hac nocte repetunt animam tuam a te: quae autem parasti cujus erunt ? Et dives ille purpuratus, qui ante januas suas jacentem Lazarum contemnebat , omne quod fruitus est, instar nubis ac roris transisse cognovit. Semper autem prophetas haereticorum interficit Deus: dum aeterna eis supplicia comminatur, et aufert de vera vita, et morti scelerum derelinquit. Nos autem nubem diligamus illam, quae perpetua est, et quae a mundi hujus ardore nos protegit, cui sedens Dominus venit in Aegyptum, et omnia Aegyptiorum simulacra confregit. Amemus illum rorem, de quo Moyses lo
Abbreviated transcription (Latin):
bes matutina ꝑtͣnsiet: & quasi ros ma¬
ne consurgens. qͥ orto sole siccat᷑. Iam
eñi captiuitas ꝓpe ẽ: iam uos cerno
duci in assyrios & in babilonios cathe¬
natos. Dolaui uos in ꝓphis: & uerbis ter¬
ribilib cõminatꝰ sum. Scalpellũ. ignes.
& cauteria ꝓtuli: ut qͥ clementẽ contẽ¬
nebatis. ꝗmeretis offensum. Et occidi
negligentes in uerbis oris mei:ut ante
peccatores uerboꝵ t̾rore punirẽ. quã
captiuitas iminuieret. Et hȩc uniũ¬
sa seci. ut iudicii quo te iudicaturus
sum. ueritas appareret: nullusq du¬
bitaret uos iuste quȩ patimim. fuisse
pseudo ꝓpħas occisos a dño intelligen¬
tes:ut qui causa erroris fuerant ꝓsꝑa
ꝓmittentes. int̾fecti uerterent᷑ in occa¬
sionẽ salutis. Et ẽ sensus. Ne diceretis
ꝓpħis credidimꝰ. etiam ipsi int̾fecti st̃:
ut omĩs uobis peccandi tolleret᷑ occa¬
sio. Legimus in regũ uolumine. qua¬
dringentos qͥnquaginta ꝓpħas baa-¬
lim int̾fectos sub helya: & aliã innu¬

Expanded text:
bes matutina pertransiit, et quasi ros mane consurgens, qui, orto sole, siccatur. Jam enim captivitas prope est, jam vos cerno duci in Assyrios et in Babylonios catenatos: dolavi vos in prophetis, et verbis terribilibus comminatus sum, scalpellum, ignes et cauteria protuli, ut qui clementem contemnebatis, timeatis offensum, et occidi negligentes in verbis oris mei, ut ante peccatores verborum terrore punirem, quam captivitas immineret. Et haec universa feci, ut judicii, quo te judicaturus sum, veritas appareret, nullusque dubitaret vos juste quae patimini fuisse pseudoprophetas occisos a Domino intelligentes: ut qui causa erroris fuerant, prospera promittentes, interfecti verterentur in occasionem salutis. Et est sensus: Ne 64 diceretis, prophetis credidimus, etiam ipsos interfeci: ut omnis vobis peccandi tolleretur occasio. Legimus in Regum volumine quadringentos quinquaginta Prophetas Baalim interfectos sub Elia , et aliam innu
Abbreviated transcription (Latin):
me m̃dacia: & ñ clamauer̃t ad me in¬
toto corde suo⁊ s ululabant in cubili¬
bus suris. Lxxͣ. Ue eis qm̃ recessert
a me: manifesti sunt. qm̃ impie eger̾t
ime. Ego autẽ redemi eos. ipsi uͦ locu¬
ti sunt contra me m̃daciũ: & ñ clama¬
uer̃t ad me corda eoꝵ. s ululabant
in cubilib siuis. Me extendente rete
meũ ut eos cõprehenderẽ. & quasi uo¬
lucr̃e cęli de suꝑbia deponerẽ & cede¬
rẽ in auditu angustiȩ. illi recesser̃t &¬
resilierunt a me. Hoc enim signifi-¬

Expanded text:
n clamaverunt ad me in corde suo, sed ululabant in cubilibus suis. LXX: Vae eis, quoniam recesserunt a me: manifesti sunt, quoniam impie egerunt in me: ego vero redemi eos: ipsi vero locuti sunt contra me mendacium, et non clamaverunt ad me corda eorum, sed ululabant in cubilibus suis. Me extendente rete meum, ut eos comprehenderem, et quasi volucrem coeli de superbia deponerem, et caederem in auditu angustiae, illi recesserunt et resilierunt a me, hoc enim signifi
Abbreviated transcription (Latin):
Sempsdñs mane surgentib paratus ẽ:
qui possunt dicere consurgã dilucu¬
lo ÷ &d̃s ds̃ meus ad te de luce iugilo:
sitiuit inte anima mea. Quid faciã
tͥ ephrann quid faciã tͥ iudae Miscdĩa¬

Expanded text:
minus mane surgentibus paratus est, qui possunt dicere, Consurgam diluculo . Et: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo. Sitivit in te anima mea . Quid faciam tibi, Ephraim? quid faciam tibi, Juda? miseric
Abbreviated transcription (Latin):
ficabit uos post duos dies. & in diet̾cio
suscitabit nos: ipse & ñ alius. quasi ma¬
ne & aurora paratus ẽ nobis. De quo et
uicesimipͥmi psalmi titulus ẽ ꝓ assump¬
tione matutina: licet in hebreo scͥptum
sit ꝓ ceruo matutino ⁊ eo qd̾ int̾fecta mor¬
te & tortuoso antiquoq serpente.cupie¬
rit ad montana conscendere: & ipse te¬
nebris dissipatis oritur nobis sol iusti¬
cie. ut nr̃am illuminet cecitatẽ. Et
pulchre p̃ꝑatus ẽ inquit egressus eiꝰ.
de quo ruxta tropologiã in octauodeci¬
mo psalmo legimus: & ipse t̃ãqͣm spon¬
sus egredit᷑ de thalamo suo. Q ñ solũ
mane uocat᷑ & aurora & diluculũ: sed
ueniet nobis quasi ymber tempora
sunt fundam̃ta. Et suscipiemꝰ eum
ymbr̃ẽ serotinũ: qnͣdo maturis sege¬
tib fruges capiemus et̃nas. & in dñica
horrea recondem᷑. Ergo iudei qui tẽ¬
poraneas pluuias non recepͤrt. & absq
pluuiis iecere sementẽ: fructus in ul¬

Expanded text:
ficabit nos, post dies duos, et die tertio ficabit nos, post dies duos, et die tertio suscitabit nos, ipse et non alius, quasi mane et aurora paratus est nobis. De quo et vicesimi primi psalmi titulus est: Pro assumptione matutina: licet in Hebraeo scriptum sit: Pro cervo matutino: eo quod interfecta morte, et tortuoso antiquoque serpente cupiat ad montana conscendere, et ipse, tenebris dissipatis, oritur nobis sol justitiae, ut nostram illuminet caecitatem. Et pulchre, praeparatus est, inquit, egressus ejus. De quo juxta tropologiam in octavo decimo psalmo legimus: Et ipse tamquam sponsus egreditur de thalamo suo . Qui non solum mane vocatur, et aurora, et diluculum: sed veniet nobis quasi imber temporansunt fundamenta et suscipiemus eum imbrem serotinum, quando maturis segetibus, fruges capiemus aeternas, et in dominica horrea recondemur. Ergo Judaei, qui temporeneas pluvias non receperunt, et absque pluviis jecere semen, segetum fructus in ul
Abbreviated transcription (Latin):
iudei mille annoꝵ sibi somnia polli¬
cent᷑: cũ salus uniu̾soꝵ die tercia reꝓ¬
missa sit. qua dñs ab inferis resurrexit.
Hebrei diem scdm in aduentu xp̃i sui
int̾pretant᷑: & diem t̾cium in iudicio qͣn¬
do saluandi sint. Qd̃ ut concedamꝰ: re¬
sponcłant nobis quȩ sit dies prima hoc
ẽ primus saluatoris aduentus. Et cum
respondere ñ potuerint: inferamus pri.¬
mũ diem esse iuxta qd̃ ipsi uolunt. in hu¬
militate saluatoris aduentũ⁊ scđm iN
gła. t̾cium in habitu iudicantis. Qͥ auc̃e
scđm. t̾ciumq suscipiunt ⁊ pͥmũ se ꝑdi¬
disse testant᷑: quia scds. & t̃cius. sine pri¬
mo ñ potest appellari. Quasi diluculũ
preꝑatus ẽ egressus eiꝰ: & ueniet quasi
ymber uobis temporaneus & serotinꝰ t̾rȩ.
Lxͣx. Quasi mane paratũ inueniemꝰ
eũ: & ueniet nobis quasi pluuia tempo¬
ranea & serotina t̾rȩ. Tenite inquit
nabit nos. ꝑcutiet & curabit nos. & uiui¬

Expanded text:
Judaei mille annorum sibi somnia polliJudaei mille annorum sibi somnia pollicentur cum salus universorum die tertio repromissa sit, 62 qua Dominus ab inferis resurrexit. Hebraei diem secundum in adventu Christi sui interpretantur, et diem tertium in judicio, quando salvandi sunt. Quod ut concedamus, respondeant nobis, quae sit dies prima, hoc est, primus Salvatoris adventus. Et cum respondere non potuerint, inferamus primum diem esse juxta quod ipsi volunt, in humilitate Salvatoris adventum, secundum in gloria, tertium in habitu judicantis. Qui autem secundum tertiumque suscipiunt, primum se perdidisse testantur: quia secundus et tertius sine primo non potest appellari. Quasi diluculum praeparatus est egressus ejus, et veniet quasi imber nobis temporaneus et serotinus terrae. LXX: Quasi mane paratum inveniemus eum, et veniet nobis quasi pluvia temporanea et serotina terrae. Venite, inquit, nabit nos, percutiet et curabit nos, et vivi
Abbreviated transcription (Latin):
a quo fuerant ꝓpt̾ peccata derelicti. Qa
ipse cepit & sanabit nos. Qͥ supͣ dixerat:
nos. Deo qd̾ nos diximꝰ curabit: om̃s si¬
milit̾ transtulert aiotocei. Pprie autẽ¬
motosei appellantur linteola quȩ in
comedant. & extrahant purulentias.
Artisq medicoꝵ ẽ. grandia uulnera lon¬
go sanare temꝑe: & ꝑ dolorẽ reddere sa¬
nitatẽ. ꝑcutit ergo dĩis & curat nos:¬
qͥa quẽ diligit corripit ⁊ & castigat om¬
nẽ filiũ quẽ recipit. Et ñ solum curat.
s iuuificat post duos dies: & die t̾cio re¬
surgens amortuis. omne hominũ secũ
suscitat genus. Cũq ꝑcussos curauerit.¬
& curatos uiuificauerit. & uiuificatos
suscitauerit: t̃c̃ uiuemꝰ in conspectu eiꝰ.
dñm: quo t̾cio die resurgente surrexi¬
mꝰ. His sermonib explicat᷑ illud qd̃
sepe admonuimꝰ. & isrłem & iudã id ẽ¬
& decẽ & duas trib tc̃ unũ habituras
esse pastorem & regem dauid: cũ credi¬
deruit in dñm resurgentẽ. frustraq

Expanded text:
a quo fuerant derelicti. Quia ipse cepit, et sanabit nos: qui supra dixerat: nos. Pro eo quod diximus, curabit, omnes similiter transtulerunt, μοτώσει proprie autem μότα appellantur linteola quae inscomedant, et extrahant purulentias: artisque medicorum est grandia vulnera longo sanare tempore, et per dolorem reddere sanitatem. quia quem diligit corripit, et castigat omnem filium, quem recipit: et non solum curat, sed vivificat post duos dies, et tertio die resurgens ab inferis, omne humanum secum suscitat genus. Cumqet curatos vivificaverit, et vivificatos suscitaverit, tunc vivemus in conspectu ejus, Dominum, quo tertia die resurgente, resurreximus. His sermonibus explicatur illud quod saepe jam admonuimus, et Israelem et Judam, id est, decem et duas tribus, tunc unum habituras esse pastorem, et regem David, cum crediderint in Dominum resurgentem: frustraque
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. Unde & apls paulus monet
eccłiasticos uiros ne głient᷑ suꝑ fracti¬
one iudaicoꝵ ramoꝵ s potiꝰ timeant
ne & ipsi frangant᷑. E in alio loco. Qͥs
ait scandalizat᷑ & ego ñ uror. Alioqͥn
suꝑ tales principes qͥ in alioꝵ miseriis
głiant᷑. & iccirco se stare putant si alii
corruant: effundet dñs quasi aquam
ꝓ benedictione accipiendũ iuxta illud
qd̾ alibi legimꝰ. fluminis impetus leti.¬
ficat ciuitatẽ dei. S rectius ut omnes
p̃ter.lxx. transtuler̃t. ira accipienda
de suꝑ eos iram tuã: & furor ire tue ap¬
prehendat eos. Trausfert principes iu¬
da t̾minos quos posueĩt patres eoꝵ:
qͣnͣdo immutant m̃datio ueritatẽ. &
aliud p̾dicant qm ab apłis acceper̃t.
Calumniã patiens ephraim. fractus
iudicio: qm̃ cepit abire post sordem.

Expanded text:
s Paulus docet ecclesiasticos viros, ne glorientur super fractione Judaicorum ramorum, sed potius timeant ne et ipsi frangantur . Et in alio loco: Quis, ait, scandalizatur, et ego non uror ? Alioquin super tales principes qui in aliorum miseriis gloriantur, et idcirco se stare putant, si alii corruant, effundet Dominus quasi aquam pro benedictione accipiendum, juxta illud quod alibi legimus: Fluminis impetus laetificat civitatptuaginta transtulerunt ira accipienda de super eos iram tuam, et furor irae tuae comprehendat eos . Transferunt principes Juda terminos quos posuerunt patres eorum, quando immutant mendacio veritatem; et aliud praedicant quam ab apostolis acceperunt. Calumniam patiens est Ephraim, fractus judic
Abbreviated transcription (Latin):
.xxͣ. Dies regum nr̃oꝵ. Ceperunt
pͥncipes furere auino ⁊ extendit ma¬
nũ suam cũ pestilentib: qͥa succer¬
sa sunt quasi clibanꝰ corda eoꝵ cum
p̃cipitarent᷑. Tota nocte somno ephra

Expanded text:
LXX: Dies regum vestrorum. Coeperunt principes furere a vino: extendit manum suam cum pestilentibus, quia succensa sunt quasi clibanus corda eorum, cum praecipitarentur tota nocte. Ephra
Abbreviated transcription (Latin):
misereat᷑. obliuiscat᷑. fiat quasi pan¬
ther. uertat᷑ in leonem. mutet᷑ in besti¬
as: s res sꝑnat humanas. & ꝑmittat eos
qͦs antea ꝓregebat. hostib subiacere:
ut tabescant & deficiant. & intereant.
& postea querant faciem dm̃ & dicant
& eccł̃iȩ negligenti ds in pantherem
uertit᷑. & leonẽ: & tollit ab his p̃dam
quã de eccłia ante rapuerant: ut cap¬
ti saluent᷑ qui liberi ꝑierant ⁊ & ne¬
quaqͣm habitabit in conciliabulis
ꝑuersoꝵ. s reuertitur ad locum
suũ. de quo dicit. ego in patre & pat̃
in me: & eos sꝑnet atq despiciet. do¬
nec deficiant in impietate. & querañ
eũ ꝑ penitentiã. a quo fuerant dere¬
licti. Alii locum di cȩlum putant.
quo offensus ds ab his qui in t̾ra ha¬
bitant. reuertat᷑: & eos faciat dispire
qͥ clementissiũ dñm magintudine

Expanded text:
misereatur, obliviscatur, fiat quasi panmisereatur, obliviscatur, fiat quasi panther, vertatur in leonem, mutetur in bestias: sed res spernat humanas, et permittat eos quos antea protegebat hostibus subjacere, ut tabescant, et deficiant, et intereant, et postea quaerant faciem Domini, et dicant:et Ecclesiae negligenti, Deus in pantherem vertitur et leonem; et tollet ab his praedam quam Ecclesiae ante rapuerunt: ut capti salventur qui liberi perierant; et nequaquam habitabit in conciliabulis perversorum, sed revertetur ad locum suum, de quo dicit: Ego in Patre, et Pater in me et eos spernet atque despiciet, donec deficiant in impietate, et quaerant eum per poenitentiam a quo fuerant derelicti. Alii locum Dei coelum putant; quo offensus Deus ab his qui in terra habitant revertatur, et eos faciet disperire, qui clementissimum Dominum magnitudine
Abbreviated transcription (Latin):
similit̃ dicit᷑ & latine ⁊ & tam nom̃
bestiȩ. quã omĩs bestia accipi potest.
ut quicquid seuum in bestiis est. hoc in
di indignatione cognoscas. Nichil pan¬
there uelociꝰ: inchil leone fortius. In pani¬
there uelox ꝑ assyrios regni samarie
significatur int̾itus: in leone fortissimũ
contra ierłm & iudam aliqͣnͣto post tem¬
ꝑe regnum ostendit᷑ chaldeoꝵ. Et quia
leenam siue pantherẽ & leonẽ se esse
Ego ego capiam & uada: tollam & ñ ẽ qͥ
& tenente dõ. nullus de manib eius
potest eriꝑe. iuxta illud qd̾ scriptum
ẽ. nemo potest raꝑe de manu patris
mer: qͦmͦ iudas de manu dĩ ꝑditione
sit raptus. Ad quod breuit̃ responde¬
bimꝰ: nullũ posse raꝑe de manu dĩ:
posse autẽ eum qui tenetur. ꝓpͥa uo¬
luntate de manu di excidere. Qd̃q se¬
quit᷑. uadens reuertar ad locum meũ.
locum dĩ magnificentiã & maiestatẽ
eiꝰ debemꝰ acciꝑe: ut nequaqͣm ꝓdispen¬
satione descendat ad homines. irascat᷑.

Expanded text:
similiter dicitur et Latine, et tam nomen bestiae quam omnis bestia accipi potest: ut quidquid saevum in bestiis est, hoc in Dei indignatione cognoscas. Nihil panthere velocius, nihil leone fortius: in panthere velox per Assyrios regni Samariae significatur interitus; et in leone fortissimum contra Jerusalem et Judam aliquanto post tempore regnum ostenditur Chaldaeorum. Et quia leaenam sive pantherem, et leonem se esse Ego ego capiam et vadam, et tollam et non est qui et tenente Deo, nullus de manibus ejus potest eripere, juxta illud quod scriptum est: Nemo potest rapere de manu Patris mei quomodo Judas de manu Dei proditione sit raptus? Ad quod breviter respondebimus, nullum posse rapere de manu Dei: posse autem eum, qui tenetur, propria voluntate de manu Dei excidere. Quodque sequitur: Vadens revertar ad locum meum, locum Dei, magnificentiam et majestatem ejus debemus accipere: ut nequaquam pro dispensatione descendat ad homines, irascatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Uruificabit nos post duos dies⁊ in die
t̃cia suscitabit nos: & uiuemiꝰ in con¬
spectu eiꝰ⁊ sciemꝰ. sequemq ut cognos¬
camꝰ dñm. Lxx. In tribulatione
sua mane uigilabunt ad me dicentes:
ipse rapuit & sanabit nos: ꝑcutiet et
curabit nos. Saluos nos faciet post
coram eo & sciemus: ꝑsequam᷑ ut cognos¬
camꝰ dñm.deo ds tradidit ephrauin
& iudam captiuitati. & nullus ẽ qui de
manu eiꝰ possit eruere. & reu̾titur ad lo¬
cum suũ donec deficiant & querant
faciem eiꝰ: ut quẽ ꝓpiciũ p̃sentẽq ñ
senserant. iratum & ab sentẽ requirant.
& in tribulatione sua orto eis lumine
penitentiȩ mane consurgant ad eũ:
iuxta illud qd̾ in ysaia legimꝰ. In tri¬
bulatione dñi recordatus sũ. Et inpͥmo
graduũ psalmo. ad dñm in tribulatio

Expanded text:
et in die tertio suscitabit et vivemus in conspectu ejus: sciemus sequemurque, ut cognoscamus Dominum. LXX: In tribulatione sua mane vigilabunt ad me, dicentes: erabit, et sanabit nos: percutiet, et curabit nos: sanos nos faciet post coram eo, et sciemus, et persequemur, ut cognoscamus Dominum. Ideo Deus tradidit Ephraim et Judam captivitati, et nullus est qui de manu ejus possit eripere, et revertetur ad locum suum donec deficiant, et quaerant faciem ejus, ut quem propitium praesentemque non senserant, iratum et absentem requirant, et in tribulatione sua, orto eis lumine poenitentiae, mane consurgant ad cum, juxta illud quod in Isaia legimus: In tribulatione, Domini recordatus sum . Et in primo graduum psal
Abbreviated transcription (Latin):
& quasi latrunculus infelicẽ plebem
di expoliauit auxilio. Et ẽ sensus. Cum
uellem uetera poplĩ mei peccata delere.
p̾ter antiquã ydolatriã. ephrgi & sa¬
maria noua ydola repꝑer̃t. S ed & hoc
dici potest qd̃ dño saluatore post effusio

Expanded text:
et quasi latrunculus infelicem 69 plebem et quasi latrunculus infelicem 69 plebem Dei expoliavit auxilio. Et est sensus: Cum vellem vetera populi mei peccata delere, propter antiquam idololatriam, Ephraim et Samaria nova idola repererunt. Sed et hoc dici potest, quod
Abbreviated transcription (Latin):
placet. Cum sanare uellem isrł:
reuelata ẽ iniquitas ephraim & ma¬
litia samariȩ ⁊ quia oꝑati sunt men¬
daciũ: & fur ingressus ẽ. spolians
latrunculus foris. Septuaginta¬
similit̃. Hulta sepe ifrł idolatriȩ
accepit uulnera: & maximũ illud.
quando in heremo uituli conflaue¬
runt caput atq dixerunt. Isti sunt
dii tui isrł qui te eduxert de t̾ra e¬
gypti. Unde ego qui malo peniten¬
tiã peccatoris qmͣ mortẽ. & postea lo¬
quor in euangłio qd̾ ñ indigent sa¬
ni medico. s hi qui male habent:
uuluera popłi inei sanare conatus
sum. Et cum hȩc omĩa retractar̃e.
ut miserabilis popłs citraret᷑ i subi¬
to extitit ieroboam de tribu ephra¬
im qui uitulos aureos facere ausus
ẽ: & malicia samariȩ reuelata ẽ. seqͦns
regem impiũ. Oꝑati sunt eni & rex &
popłs mendat᷑ium: hoc ẽ ydolum. Si¬
cut eñi contrarium ẽ simulachrũ d̃o
ita mendaciũ ueritati. Ipse aut̃ẽ rex
instar furis ingressus ẽ ad popłm ifrł:

Expanded text:
p. VII. Cum sanare vellem Israel, revelata est iniquitas Ephraim, et malitia Samariae, quia operati sunt mendacium: Et fur ingressus est spolians, latrunculus foris. Et nsimiliter. Multa saepe Israel idololatriae accepit vulnera, et maxime illud, quando in eremo vituli conflaverunt caput, atque dixerunt: Isti sunt dii tui, Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti . Unde ego qui malo poenitentiam peccatoris, quam mortem , et postea loquor in Evangelio: Non indigent sani medico, sed hi qui male habent , vulnera populi mei sanare conatsum. Et cum haec omni arte tractarem, ut miserabilis populus curaretur, subito exstitit Jeroboam de tribu Ephraim, qui vitulos et malitia Samariae revelata est, sequentis regem impium: operati sunt enim et rex et populus mendacium, hoc est, idolum. Sicut enim contrarium est simulacrum Deo, ita mendacium veritati. Ipse autem rex instar furis ingressus est ad populum Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
constringit᷑ : miserut ad assur. & ad
regem ultorẽ id ẽ ad diabolũ de qͦ
legimꝰ. ut destruas inmicũ & ulco¬
rem. Et quia ñ uerũ uł auxiliatorẽ
uł iudicẽ dep̃cati sunt: iccirco ꝑ¬
manere eos in dolore languoris.¬
& in uincłis delictoꝵ. Legimꝰ in cuiꝰ¬
da cõmentariis. regẽ iarib xp̃m in¬
t̃pretari. Et quia sequit᷑. ipse non
poterit sanare uos: hoc argum̃to
usus ẽ. qd hereticos & ȩccłiasticos
peccatores xp̃c sauare non possit intem¬
pore iudicii. ubi nulla ẽ miscdĩa. uix¬
ta illud qd̾ scͥptum ẽ. in inferno aut̃ẽ
qͥs conficebit᷑ tͥ ⁊ & qd̾ sanare uł libera¬
re ñ possit. nequaqͣm sui imbecillita¬
te s eoꝵ merito. qͥ sero auxilium po
sua facere ñ potuisse. Et causa cur ñ
potuerit. exponit᷑. Quia inquit ñ
credebant in eum. Hocille dixerit:
nos in malam ñ in bonã partẽ regẽ
int̃pretem᷑ ultorẽ. Peo qd̾ nos posui¬
mꝰ iarib id ẽ ultorẽ: alii male legunt

Expanded text:
 , miserint ad Assur et ad regem ultorem, id est, diabolum de quo legimus: Ut destruas 59 inimicum et ultorem . Et quia non verum vel auxiliatorem vel judicem deprecati sunt; idcirco permanere eos fecit in dolore languoris et vinculis delictorum. Legi in cujusdam commentariis regem Jarib, Christum interpretari. Et quia sequitur: Ipse non poterit sanare vos, hoc argumento usus est, quod haereticos vel ecclesiasticos peccatores Christus sanare non possit in tempore judicii, ubi nulla est misericordia, juxta illud quod scriptum est: In inferno autem quis confitebitur tibi ? Et quod sanare vel liberare non possit, nequaquam sua imbecillitate, sed eorum merito, qui sero auxilium possua facere non potuisse: et causa cur non potuerit, exponit: quia, inquit, non credebant in eum. Haec ille dixerit: nos in malam partem regem interpretemur ultorem. Pro eo quod nos exposuimus Jarib, id est, ultorem: alii male