comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stimulare uideat᷑. Isaac sermo dei est:
qui sermo in lege ordeum seminat:
in eugliis triticũ. Iilũ enĩ cibũ ꝑfectio¬
malib parat: quia scriptũ est. Homi¬
nes & ium̃ta saluos facies dñe. Isaac gͦ
sermo legis. ordeum seminat: & tam̃
ipso ordeo inuenit centẽsimũ fructũ:
Inuenis enĩ & in lege martires: quoꝵ
bat᷑. Uis aut̃ uidere qͥa etiã ipse ordei
cibos incipientib exhibet: Scriptũ
ẽ in euangłiis: qͥa scđo pauerit t᷑bas:
cũ iam ꝓfecissent in uerbo & doctrina.
triticeos eis exhibebat panes.S posthȩc
catus est ualde. Paruius erat isaac in
lege: s ꝓcessu tẽporis fit magnꝰ. Fit¬
cũ in sola lege est. nondũ magnꝰ est:
quippe quȩ & uelamine tecta ẽ.Crescit
magnꝰ ualde cũ ceꝑit litt̾a legis uelut
palea ordei eiꝰ se cerni: & apparuerit
frangit: & quot milia refecit ppłoꝵ:
et quanti cophini reliquiarũ suꝑst̃:
Donec integri st̃ panes nemo satura¬
tur. nemo reficit᷑: nec ipsi panes ui-¬

Expanded text:
tur . Isaac sermo Domini est, qui sermo in lege Dei ordeum seminat, in Evangeliis triticum illum enim cibum perfectiomalibus parat: quia scriptum est: Homines et jumenta salvos facies, Domine . Isaac ergo, sermo legis, ordeum seminat, et tamen in ipso ordeo invenit centesimum fructum. Invenis et in lege martyres, quorubatur. Vis autem videre quia etiam ipse ordei cibos incipientibus exhibet? Scriptum est in Evangeliis quia secundo paverit turbas, cum jam profecissent in verbo et doctrina, triticeos eis exhibet panes. Sed post hoc catus est valde. Parvus erat Isaac in lege, sed processu temporis fit magnus icum in sola lege est, nondum magnus est, quippe quae et velamine tecta est. Crescimagnus valde, cum coeperit littera legis velut palea ordei ejus secerni, et apparuerit frangit, et quot millia refecit populorum, et quanti cophini reliquiarum supersunt. Donec integri sunt panes, nemo saturatur, nemo reficitur; nec ipsi panes vi
Abbreviated transcription (Latin):
popłs intra nos est. De corde enĩ nr̃o ꝓ-¬
cedunt cogitationes male: adulteria:
furta: falsa testimonia: doli: conten¬
tiones: hereses. inuidiȩ. cõmessationes.
& his similia. Uides quantus malorũ
ppłs intra nos est. Si uͦ meream᷑ illã uo-¬
cem dicere scoꝵ. atimore tuo dñe in¬
utero concepimꝰ. & peperimꝰ: sp̃m sa¬

Expanded text:
us intra nos est. De corde enim nostro procedunt cogitationes malae, adulteria, furta, falsa testimonia, doli, contentiones, haereses, invidiae, comessationes , et his similia. Vides quantus malorum populus intra nos est Si vero mereamur illam vocem dicere sanctorum, A timore tuo, Domine, concepim
Abbreviated transcription (Latin):
pacientia: bonitas. mansuetudo. con¬
tinentia. castitas: & his similia. Uides
alium ppłm qͥ & ipse intra nos est : s
iste minor est ille maior. Semꝑeni
plures st̃ mali quã boni: ce uicia nu-¬
merosiora uirtutib. S si tales sum

Expanded text:
patientia, bonitas, mansuetudo, continentia, castitas , et his similia. Vides alium populum, qui et ipse intra nos est; sed hic minor est, ille major: semper enim plures sunt mali quam boni, et vitia numerosiora virtutibus. Sed si tales sim
Abbreviated transcription (Latin):
dño nisi qui sanus est: & salitis sui
conscius. grãs dño refert. heno ͥ
qͥ eger ẽ animo. & languidus in
oꝑib: offerre potest sacrificiũ sali¬
tare. Uis uidere quia nemo egec q
languidus potest istud offerre ui¬
ficium: Leprosus ille quẽ in eu
offerre hostiã donec leprȩ egritua¬
ne tenebat᷑. Cũ aut̃ accessit ad ism
et mundatus est: tunc iubet᷑ ei est
qͥ offert hostiã: s manus eiꝰ id est ap
eiꝰ: Oꝑa namq st̃: quȩ cõmendan
hostiã deo. Si enĩ attracta sit mans
tua addandũ: & expansa ad aciula¬
endũ: intra te ẽ adhuc lepra tuas
& offerre ñ potes hostiã salutans

Expanded text:
Domino nisi qui sanus est, et salutis suae conscius, gratias Domino refert. Nemo ergo qui aeger est animo et languidus in operibus, offerre potest sacrificium salutare. Vis videre quod nemo aeger et languidus, potest illud offerre sacrificium? Leprosus ille, quem Dominofferre hostiam, donec leprae aegritudine tenebatur; cum autem accessit ad Jesum et mandqui offert hostiam, sed manus ejus, id est, opera ejus: opera namque sunt quae commendant hostiam Deo. Si enim attracta sit manus tua ad dandum, et expansa ad accipiendum, intra te est adhuc lepra tua, et offerre non potes hostiam salutaris.
Abbreviated transcription (Latin):
adipem boum. et ouiũ. & caprarũ.
non edetis: & adeps morticinoꝵ et
a fera captoꝵ. non erit ad om̃e opꝰ:
et in esca ñ edetur. Omĩs qui edit
adipem ex pecorib. ex quib offertiᷤᷤ

Expanded text:
adipem boum et ouium et caprarum non edetis. et adeps morticinorum et a fera captorum fiet in omne opus et cibo non edetur. omnis qui ederit adipem a pecoribus quae offereti
Abbreviated transcription (Latin):
na hȩc presentis uitȩ tẽpus uideri po-¬
test. In septimana namq dierũ con-¬
sũmatus est mundus: in quo donec
sumꝰ in carne positi. ad liquidũ puri
eẽ non possumꝰ: nisi octaua uenerit
dies: id est nisi futuri scłi tempꝰ ad¬
fuerit. In quo tam̃ die qͥ masculus

Expanded text:
enim hujus praesentis vitae tempus videri potest, quia in septimana dierum consummatus est mundus. In quo donec sumus in carne positi, ad liquidum puri esse non possumus, nisi octava venerit dies, quod est futuri saeculi tempus. 3. In qu
Abbreviated transcription (Latin):
perit manna cęlitus dari: ꝙ uolo
comparare dnĩcam nr̃am cũ sagi
uideoꝵ. Ex diuinis namq sen¬
ris apparet: qđ in die dñica prus
in terris datũ est manna. Sieni
scriptura dicit. sex dieb continiu
collectũ est. septima aut̃ die qu
est sabbati cessatum est: sine cus
initium eius adie prima quȩ es
dies dnica fuit. Qđ si ex diuinis
scripturis hoc constat qđ in dir
minica ds̃ pluit manna: & in ses¬
bato non pluit: intelligant udn
iam tunc prelatã esse dñicã nĩn
iudaico sabbato: iam tunc indra
qł in sabbato ipsoꝵ grã dei adit
de cȩlo nulla descenderet: pans
cȩlestis qui est sermo dĩ ad eos ne
ueniret. dicit enĩ et alibi ꝓpħa.¬

Expanded text:
lo comparare Dominicam nostram sabbato Judaeorum. Ex divinis namque Scripturis apparet, quod in die Dominica primo in terris datum est manna. Sicut enim, ut Scriptura dicit, sex diebus continuis collectum est, septima autem die, quae est sabbati, cessatum est, sine dubio initium ejus a die prima quae est Dominica fuit. Quod si ex divinis Scripturis hoc constat quod in die Dominica Deus pluit manna, et in sabbato non pluit, intelligant Judaei jam tum praelatam esse Dominicam nostram Judaico sabbato; jam tunc indicabatur quod in sabbato ipsorum gratia Dei ad eos de coelo nulla descenderit, panis coelestis, qui est sermo Dei, ad eos nullus venerit. Dicit enim et alibi pro
Abbreviated transcription (Latin):
lser et carnes ad uesꝑam accipi¬
mus: et panib mane replebim᷑:
carnes edere: nondũ enĩ tempus
enĩ angłi edunt carnes meridie. Et
illi fortassis ordini. meridianũ concẽ¬

Expanded text:
tenter carnes ad vesperam accipimus et panibus mane replemur: carnem edere, nondum enim erat enim angeli edunt carnes meridie et illi fortassis ordini meridianum te
Abbreviated transcription (Latin):
inquit si audirent uocem dñi.
et quȩ mandabant᷑ custodirent.
Nam quantũ ad priorem ppłm¬
spectat: quid eis boni aut ꝓfecti
murmurantib. et contradicentib
mandaretur: Deniq paulopost

Expanded text:
 si audirent vocem Domini Dei, et mandata ejus custodirent. Nam quantum ad priorem populum, quid eis boni aut perfecti murmurantibus et contradicentibus mandaretur, qui paulo post
Abbreviated transcription (Latin):
tetur: Non te hic turbet auditus:
Audi ꝓpħam ex ꝑsona dñi dicentẽ.
Ego aut̃ sũ uermis: & ñ homo. Sic̃
enĩ ipse est. qui sit aliis in ruinam.¬
aliis aut̃ in resurrectionẽ: ita & ipse
est qui in manna fidelib quidẽ dul¬
cedo mellis: in fidelib aut̃ uermis
efficitur. Ipse est enĩ sermo dĩ. qui
iniquoꝵ mentes arguit: & correptio¬
num spiculis. peccatoꝵ conscientias
terebrat. Ipse est qui et ignis efficit᷑¬
turas: qui dicunt. Nonne cor nr̃m
est. qui conflagrat spinas de terra
mala: idest. qui malignas cogita¬
tiones in corde consumit. Et ideo
peccatorib quidẽ neq uermis ar¬
guens unquã morit᷑: neq igniᷤ exii¬
rens aliquando restinguitur: iustĩ
aut̃ et fidelib ꝑmanet dulcis. et

Expanded text:
tetur? Non te hic turbet auditus: tetur? Non te hic turbet auditus: audi prophetam ex persona Domini dicentem: Ego autem sum vermis, et non homo . Sicut enim ipse est qui aliis autem in resurrectionem ; ita et ipse est qui in manna fidelibus dulcedo mellis, infidelibus vermis efficitur. Ipse est enim sermo Dei qui iniquorum mentes arguit et correctionum spiculis conscientiam terebrat. Ipse est enim qui efficitturas ignis, qui dicunt: Nonne cor nostrum est, quibus cremat spinas de terra mala, id est, malas cogitationes in corde consumit; et ideo peccatoribus neque vermis arguens unquam moritur, neque ignis exurens exstinguitur: justis autem et fidelibus permanet dulcis et
Abbreviated transcription (Latin):
festinemꝰ cȩleste manna suscipere:
Istud enĩ manna: ꝓut uult quisq.
talem saporem reddet in ore eius.
Audi enĩ & dñm dicentẽ: his qui
accedunt ad se. Fiat tibi scdm fidẽ
tuã. Ꝙ tu gͦ si uerbũ dĩ qđ in eccła
p̃dicatur tota fide. &. tota deuotio¬
ne suscipias: fiet tibi ipsũ uerbũ
qđ cumq desideras. Uerbi gr̃a. Si
tribularis: consolat᷑ te dicens. Cor
gaudia dicens. Letamini in dño.
et exultate iusti. Si iracundus es:
mitigat te dicens. Desine ab ira:
et derelinq indignationẽ. Si in
dolorib sis: sanat te dicens. Dñs¬
sanat om̃s languores tuos. Si pau¬
ꝑtate consumeris: consolat᷑ te dicess:
Dñs alleuat de terra in opem: ꝙ de
stercore erigit pauꝑem. Sic gͦ man¬
na uerbi dei reddit in ore tuo sapo¬
rem: quẽ cũq uolueris. Hoc tamen
siquis in fideliter suscipiat. & ñ cõme¬
dat s abscondat: uermes exeo ebulli-¬
unt. Putas ne eo usq deducendũ est
uerbũ dĩ. ut etiam uermis fieri pu¬

Expanded text:
festinemus coeleste manna suscipere. Istud enim manna, prout vult quisque, talem saporem reddit in ore ejus. Audi enim et Dominum dicentem his qui accedunt ad se: Fiat tibi secundum fidem tuam . Et tu ergo si verbum Dei quod in ecclesia praedicatur, tota fide et tota devotione suscipias, fiet tibi ipsum verbum quodcumque desideras. Verbi gratia, si tribularis, consolatur te, dicens: Cor gaudia, dicens: Laetamini in Domino, et exsultate, justi . Si iracundus es, mitigat te, dicens: Desine ab ira, et derelinque indignationem . Si in doloribus es, sanat te, dicens: Domisanat omnes languores tuos . Si paupertate consumeris, consolatur te, dicens: Dominus erigit de terra inopem, et de stercore erigit pauperem . Sic ergo manna verbi Dei reddit in ore tuo saporem quemcumque volueris. Hoc tamen si quis infideliter suscipiat, et non comedat, sed abscondat, vermes ex eo ebulliunt. Putasne eo usque deducendum est verbum Dei, ut etiam vermis fieri pu
Abbreviated transcription (Latin):
iiis eruditione diuina: Qd dulciꝰ
qdue suauius eloquiis dñi: quȩ st̃
supmel et fauũ: S quid est. qđ dicit.
ut indie sexto duplũ colligatur in
postione: quantũ sufficiat etiã
labato: hoc scd̃m nr̃am intelligen¬
tum. ñ ociosi nec securi preterire
sebemus. Sextus dies est: hȩc in
qua nunc sumꝰ uita. In sex enĩ dieb:
dũs fecit hunc mundũ. Hac gͦ die
tantũ reponere debemꝰ et reconde:
qlantũ sufficiat & in futuro die:
Siquid enĩ hic boni oꝑis adquiras:
quid iusticiȩ miscdiȩ et pietatis
wndas: hoc tibi in futuro scło erit

Expanded text:
didius eruditione divina? Quid dulcius, didius eruditione divina? Quid dulcius, quidve suavius eloquiis Domini, quae sunt super mel et favum? Sed quid est quod dicit, ut in die sexta duplum colligitur in repositione, quantum sufficiat etiam sabbato? Hoc secundum nostram intelligentiam, non otiosi nec securi praeterire debemus. Sexta dies est haec, in qua nunc sumus vita. In sex enim diebus Deus fecit hunc mundum. Hac ergo tantum reponere debemus et recondere, quantum sufficiat et in futuro die. Si quid enim hic boni operis acquiras, si quid justitiae, misericordiae et pietatis recondas, hoc tibi in futuro saeculo erit
Abbreviated transcription (Latin):
lecta st̃: & adeo descendert uerli
quȩ nob̃ recitata sunt. ꝙ ideo e
qui tale manna suscepimꝰ: en
felices dolent. et suspirant: ol
miseros dicunt: quia mannals
accepert̃ patres ipsoꝵ. ipsi ñi mas¬
tur accipere. Iili numqua mal
manducant. Non enĩ posun d
situ est enĩ cor ppłi illius. Siet
tptatio nominis: hoc ideme sonat.
non eni interpretat᷑ quid est hoc̃
ui ion ipsa nominis uirtus ad
Ensi te ꝓͥuocat: ut cũ audis legẽ
ttari. inquiras semꝑ et interro¬
q a dicas doctorib. Quid est hoc:
Hdñ est qũ indicat manna. Iu gͦ
us mandiucare manna: idest. si
aps siusciꝑe uerbũ dei. scito illud
nnutũ eẽ. et ualde subtile. sicut
smen coriandri. Habet enĩ aliquid
nse & holeris. quo nutrire & recrea¬
r posit infirmos: quia qͥ infirmus
a holera manducat. Habet aliquid.
et rigoris: et ideo ut pruina est:
enaoris aut̃ et dulcedinis. habet plu-¬
nũ. Quid enĩ candidius. qͥd splen¬

Expanded text:
lecta sunt; et a Deo descenderunt verba quae nobis recitata sunt, et ideo nos, qui tale manna suscipimus, se. Illi infelices dolent et suspirant, et se miseros dicunt; quia manna sicut acceperunt patres ipsorum, ipsi non merentur accipere. Illi nunquam manna manducant. Non enim possunt Incrassatum est enim cor populi illius. Sed et interpretatio nominis hoc idem sonat. Manna enim interpretatur, Quid est hoc? Vide, si non ipsa nominis virtus ad discendum te provocat, ut cum audis legem Dei recitari, inquiras semper, et interroges et dicas doctoribus, Quid est hoc? Hoc enim est, quod indicat manna. Tu vero si vis manducare manna, id est, si cupis suscipere verba, scito illud minutum esse, et valde subtile, sicut semen coriandri. Habet enim aliquid in se et oleris, quo nutrire et recreare possit infirmos: quia qui infirmus est, olera manducet . Habet aliquid et rigoris, et ideo ut pruina est. Candoris autem et dulcedinis habet plurimum. Quid enim candidius, quid splen
Abbreviated transcription (Latin):
Si manna uerbũ dei. ẽẽ. dicis: qͦmͦ
uermes in nob: nisi ex uerbo dĩ. Sic
tus eis fuissem: peccatũ non habent:
Post susceptũ ergo uerbũ dĩ siquis
peccet: efficit᷑ ei & ipsũ uerbũ uer¬
mis: qui eiꝰ semꝑ conscientiã fodiat.

Expanded text:
Si manna verbum Dei esse dicis, quomodo vermes in nobis, nisi ex verbo Dei. Sic tus eis fuissem, peccatum non haberent . Post susceptum autem verbum Dei qui peccat, efficitur ei ipsum verbum vermis, qui ejus semper conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
depascit᷑ morsus. Uideamꝰ nos qui
hec audimꝰ: nos inquã pro quib
scripta sunt. Illis enĩ ad correptio¬
nem facta sunt: scripta st̃ autem
ꝓpter nos. in quos fines scłoꝵ deue-¬
dm̃: obseruemꝰ ne simile offensioniᷤ
prosperitate causamur: hoc est ad
S. hȩc initia habentib ignoscunt᷑.
in eos uero qui non desinunt. gra-¬
uiter uindicat᷑. Mittunt᷑ namq
in eos serpentes: idest immundis
spiritib tradunt᷑. uenenatisq de¬
moniis qui eos morsib occultis ac
latentib perimant: atq internis
et intra cordis penetralia conclu-¬
sis cogitationib absumant. Sed

Expanded text:
depascit morsus. Videamus nos qui depascit morsus. Videamus nos qui haec audimus, nos inquam pro quibus scripta sunt: Illis enim ad correptionem facta sunt: scripta sunt autem propter nos, in quos fines saeculorum devem, incurremus simile offensionis prosperitate causamur, contra haec initia habentibus ignoscuntur; in eos qui non desinunt, graviter vindicatur. Mittuntur namque in eos serpentes, id est, immundis spiritibus traduntur, venenatisque daemonibus, qui eos morsibus occultis ac latentibus perimant, atque internis et intra cordis penetralia conclusis cogitationibus absumant: d
Abbreviated transcription (Latin):
Ala primũ pascha fit: s in illa qua
sn. Panis enĩ qui de cȩlo descendit:
latus est xp̃s: qui uerus nob̃ panis
de cęlo descendit. S interim uidea-¬
mus: quid ẽ qđ in hac die gestum
monstratur. Quintadecima inquit¬
die mensis scd̃i. murmurauit ppłs:
et dixit quia melius fuerat nos mori
in egypto: quando sedebamꝰ super
ollas carnis. Oppłs ingratus desidãt
egyptũ: quia egyptios uidit extin-¬
ctos. Carnes egypti requirit: quia¬
egyptioꝵ carnes uidit. maris piscib.
et uolatilib cęli datas. Murmur
gͦ aduersũ moysen. immo aduersũ
noscitur: & ignoscitur scdo: fortassis
et tercio. Uerũ si non desinant sed
persistant: audi qͥd. post hȩc mur-¬
murante ppło consequat᷑. In nume-¬
roꝵ libro refertur: qđ & in suis
scriptis retexuit apłs dicens. Neq
murmuraueritis. sicut quidã eoꝵ
murmurauert: & a serpentibus
periert̃. Murmurantem ppłm.
uenenatus in heremo serpentium

Expanded text:
qua primum pascha fit, sed in illa qua qua primum pascha fit, sed in illa qua secundum. Panis enim qui de coelo descendit, latus est Christus, qui verus nobis panis de coelo descendit. Sed interim videamus quid est quod in hac die gestum monstratur. Quinta decima die mensis secundi, murmuravit populus et dixit: Quia melius fuerat nos mori in Aegypto, quando edebamus super ollas carnium. O! populus ingratus desiderat Aegyptum, qui Aegyptios vidit exstinctos. Carnes Aegypti requirit, qui Aegyptiorum carnes vidit maris piscibus, et coeli alitibus datas. Murmurat ergo adversum Moysen: imo adversus noscitur, et secundo fortassis et tertio. Verum si non desinant, sed persistant, audi quid post haec murmurante populo consequatur. In Numerorum libro refertur, quod et in suis scriptis retexuit Apostolus dicens: Neque murmuraveritis, sicut quidam ex illis murmuraverunt et a serpentibus interierunt . Murmurantem populum venenatus in eremo serpentum
Abbreviated transcription (Latin):
uradecima die mensis: qđ utiq
Masq ratione scriptũ est. Recor¬
ant ae legib paschȩ quȩ dicta st̃:
oimenies ibi hoc eẽ tempꝰ qđ sta-¬
aĩir ad scłm pascha faciendum:
is quiimmundi in anima fuert.
is atupati negotiis peregrinis. Q¬
enꝑ ñ fuert̃ immundi in anima:
us non longe ꝑegrinabant᷑: quarta
aema die primi mensis fecert pas-¬
qa. Qui aut̃ longe ꝑegrinabant᷑.
areo descendit. In die quo primũ
pischa fit. non descendit manna: s
i hoc qđ scđdm pascha fit. Uideamꝰ
ego nunc: quis sit in his. ordo mis¬
tiri. Primũ pascha: primi popłi ẽ
Stim pascha: nr̃m est. Nos enĩ fuimꝰ
immundi in anima: qui colebamꝰ
lignũ et lapidem: & ignorantes dm̃.
luis qui natura ñ erant dii. seruie-¬
bamus. Nos etiã eramꝰ qui longe pe¬
rgrinabam᷑: de quib dicit apłs.
qua fuimꝰ hospites. & peregrini
istam̃toꝵ dei: spem ñ habentes. et
sine deo in hoc mundo. Ueruntam̃
i datur manna de cȩlo. in illa die

Expanded text:
ima die mensis, quod non sine ratione scriptum est. Recordare de legibus paschae quae dicta sunt , et invenies ibi hoc esse tempus quod statuitur ad secundum pascha faciendum his qui immundi in anima fuerint, vel occupati negotiis peregrinis. Qui non fuerant immundi anima, vel non longe peregrinabantur, quarta decima die primi mensis fecerunt pas. Qui autem peregrinabantur de coelo descendit. In die quo primum pascha fit, non descendit manna: sed in hoc quo secundum pascha fit. Videamus ergo nunc qui sit in his ordo mysterii. Primum pascha primi populi est: secundum pascha nostrum est. Nos enim fuimus immundi in anima, qui colebamus lignum et lapidem, et ignorantes Deum, his qui natura non erant dii serviebamus. Nos etiam eramus, qui longe peregrinabamur. De quibus dicit Apostolus: Quia fuimus hospites et peregrini, testamentorum Dei spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo. Verumtamen non datur manna de coelo in illa die,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs: quia dñs ipse erat: agnitus ẽ
in uirtute resurrectionis. S quomͦ¬
mane gła eiꝰ uisa est: Cũ uenissent
alie mulieres. prima sabbati mane
ualde: inuenert̃ angłos cũ ingenti
centes. Non est hic. Resurrest
mortius. Uenite et uidece leus¬

Expanded text:
s erat: agnitus est in virtute resurrectionis, et mane gloria ejus visa est. Cum venissent aliae mulieres prima sabbati valde mane, invenerunt angelos cum ingenti t dicentes: Non est hic, sed surrexit a mortuis. Venite et videte locu
Abbreviated transcription (Latin):
dedi uob̃ p̃cepta et iustificationes
non bonas. in quib ñ uiuetis in¬
eis. Temptati enĩ. in p̃ceptis dñi¬
ñ inueniunt᷑ fideles. Ideo inuen¬
tũ est eis mandatũ qd erat ad
si non seruet᷑. generat mortem:

Expanded text:
Dedi vobis praecepta et justificationes non bonas in quibus non vivent . Tentati enim in praeceptis non inveniuntur fideles, ideo inventum est eis mandatum esse ad si non se
Abbreviated transcription (Latin):
replebimini panib. Nobis. hies¬
nis uerbũ dei est. Ipse est eni pl
uiuus. qͥ de cȩlo descendit s le
pdari hunc panẽ: cũ aduentum
In carne factũ dixerim ad uesꝑã¬

Expanded text:
replebimini panibus. Panis nobis verbum Dei est; ipse enim est panis vivus, qui de coelo descendit, et dari hunc panem, cum adventum illius in carne factum dixerimus ad ves
Abbreviated transcription (Latin):
nob. Ut gͦ posset bibi aqua hȩc¬
de merra: ostendit ds̃ lignũ quod
mitat᷑ in eam: ut qui biberit ñ
moriat᷑. ñ amaritudinẽ sentiat:
unde constat. qđ siquis si ne ligno
uitȩ. idest sine misterio crucis.
sine fide xp̃i. sine intelligentia
sp̃ali. bibere uoluerit de legis lit¬
tera: ꝑ amaritudinẽ nimiã mo¬
retur. hȩc sciens apłs paulus.
dicebat quia littera occidit: hoc
est apte dicere. quia aqua merre

Expanded text:
. Ut ergo possit bibi aqua amara, ostendit Deus lignum quod mittatur in eam; ut qui ex ea biberit, non moriatur. nec amaritudinem sentiat. Unde constat, quod si quis sine ligno vitae, id est, sine mysterio crucis, sine fide Christi, sine intelligentia spirituali bibere voluerit de Legis littera, per amaritudinem nimiam moriatur. Haec sciens Paulus apostolus dicebat quia littera occidit: hoc est aperte dicere, quia aqua amara
Abbreviated transcription (Latin):
illi lignũ ds̃: & misit illud in aquã.
et facta ẽ dulcis aqua: mirũ admodũ
est. ut ds̃ lignũ ostenderit moysi.
qđ mitteret in aquã et faceret eam
dulcem: quasi uero ñ potuisset sine
ligno aquã dulcem efficere ds̃: aut
moyses nesciebat lignũ ut ds̃ ei osten-¬
deret. S uidendum ẽ: quid decoris
in his interior habeat sensus. Ego puto¬
enĩ tam amarũ. quã ut puer ata
die circũcisionis uulnus accipuat
rigorẽ ferri tenera patiatur ins
Amarũ satis et ꝑamarũ est huima
poculũ legis: in tantũ ut ppłs ai
ille qui in moysen baptiratus et
mari et in nube: s iste qui in spia
aqua baptizatus est. ñ possit biben
de ista aqua: s ne gustare qͥdem as
circũcisionis amaritudine potest
neq hostiarũ ferre amaritudinen
ualet: nec sabbati obseruantiã Si
ostendat ds̃ lignũ qđ mittit᷑ in hec
amaritudinẽ. ut dulcis aqua fur
gis: potest de illa bibere. Quod ess
intelligi debeat circũcisio. quonui
merre dulcis: et amaritudo lito

Expanded text:
sit illud in aquam, et facta est dulcis. Mirum admodum est, ut lignum ostenderet Moysi quod mitteret in aquam, et faceret eam dulcem: quasi vero non potuisset sine ligno aquam dulcem efficere Deus; aut Moyses nesciebat lignum, ut Deus illi ostenderet. Sed videndum est, quid decoris in his interior habeat sensus. Rubenim tam amarum, quam ut puer octavo die circumcisionis vulnus accipiat, et rigorem ferri tenera patiatur infantia? Amarum satis et peramarum est hujus modi poculum Legis, in tantum ut populus Dei, non ille qui in Moyse baptizatus est in mari et in nube, sed qui in spiritu et aqua baptizatus est, non possit bibere de ista aqua: sed ne gustare quidem de circumcisionis amaritudine potest, nec hostiarum ferre amaritudinem valet, nec sabbati observantiam. Si vero ostendat Deus lignum quod mittatur in hanc amaritudinem, ut dulcis fiat aqua Legis, potest dintelligi debeat circumcisio, quomodo amara dulcis, et amaritudo Legis
Abbreviated transcription (Latin):
aquarũ. quib nichil amaritudinis
inerat. immo potius ubi erat ame-¬
nitas plurima exdensitate palmarũ:
s primo ductus est ad aquas salsas
et amaras. quib ꝑlignũ monstratũ
adño dulcib effectis. postea uenit᷑
ad fontes: Si hystoriam solã sequam᷑:¬
non multũ nos edificat. scire ad quẽ
locũ primũ uenerint: ad quẽ scdõ:¬
Si uero rememoremꝰ in his misteriũ
latens: inuenimꝰ ordinẽ fidei. Primo
enĩ ducitur ppłs ad litterã legis: ab¬
hac donec ꝑmanet in amaritisuo
sua. recedere non potest.Cũ ue
lignũ uitȩ dulcis fuerit effecta
intelligi lex sp̃aliter ceperit: tun
de ueteri testam̃to transitur ad
uum: et uenitur ad duodeci aplis
fontes. Ibi etiã arbores repperienm
septuaginta palmarũ. Non eñ n
dũ uerbũ dei referunt᷑: ꝑquos pe¬
mas uictoriȩ xp̃i mundus agnost¬

Expanded text:
aquarum, in quibus nihil amaritudinis aquarum, in quibus nihil amaritudinis invenerat; imo potius, ubi erat amoenitas plurima ex densitate palmarum. Sed primo ductus ad aquas falsas et amaras, quibus per lignum monstratum a Domino dulcibus effectis, postea venitur ad fontes. Si hnon multum nos aedificat scire ad quem locum primo venerint, ad quem sSi vero rimemur in his mysterium latens, invenimus ordinem fidei. Primo enim ducitur populus ad litteram legis: ab hac donec permanet in amaritudine sua, recedere non potest. Cum vero per lignum vitae dulcis fuerit effecta, et intelligi lex spiritualiter coeperit, tunc de Veteri Testamento transitur ad Novum, et venitur ad duodecim apostolicos fontes. Ibi etiam arbores reperientur septuagdicandum verbum Dei referuntur, per quos palmas victoriae Christi mundus agnos
Abbreviated transcription (Latin):
cere: quod siquis seruet man¬
data. nullam egritudinẽ patia-¬
tur: hoc ẽ neq febricitet. neq¬
alios dolores corporis ferat: Non pu
inditio nob̃ est iob iustissimꝰ. & totiꝰ
pietatis obseruantissimꝰ: qui acapite
usq ad pedes. repletur uicere pessi¬
mitatib qui mandata custodiunt:
s ñ habebunt illas infirmitates qͦs
egyptii habent. Egyptus namq:
mundus figuraliter appellat᷑. Diligere
gͦ mundũ. et ea quȩ inmundo st̃:
egyptius languor est. Dies obseruare.
et menses. et tempora: signa reqͥrere.
stellarũ cursib adherere: egyptius
languor est. Deseruire carni. luxuriȩ.
uoluptatib oꝑam dare : uacare deli-¬
ciis: egyptius languor ẽ. Caret ergo¬
his infirmitatib. et languoribꝰ: qui
mandata custodit. Posthȩc dicit. qͥa¬
uenert̃ in helim: & erant ibi duode¬
cim fontes aquarũ. et septuaginta
arbores palmarũ. Putas ñ habet ali-¬
quid rationis. qđ non ante inhelim
diicit᷑ ppłs. ubi erant duodecĩ fontes

Expanded text:
cere quod si quis servet mandata, nullam aegritudinem patiatur, hoc est neque febrim, neqalios dolores corporis ferat. Non putindicio nobis est Job justissimus et totius pietatis observantissimus, qui a capite usque ad pedes repletur ulcere pessimitatibus, qui mandata custodiunt: sed non habebunt illas infirmitates quas Aegyptii habent. Aegyptus namque mundus figuraliter appellatur. Diligere ergo mundum et ea quae in mundo sunt, Aegyptius languor est. Dies observare et menses et tempora, signa requirere, stellarum cursibus adhaerere, Aegyptius languor est. Deservire carnis luxuriae, voluptatibus operam dare, vacare deliciis, Aegyptius languor est. Caret namque infirmitatibus his et languoribus, qui mandata custodit. venerunt in Elim: et erant ibi duodecim fontes aquarum et septuaginta arbores palmarum . Putas non habet aliquid rationis, quod non ante in Elim ducitur populus, ubi erant duodecim fontes
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis aut̃ bona oꝑa recondit: illa
ꝑmanent usq incrastinũ. Denique¬
sicut et scriptũ est. qđ qui infideles
fuerunt seruauert̃ inquit de man-¬
na. et ebulliert̃ ex eo uermes. & com¬
piitruit: illud aut̃ qđ ꝓdie sabbati
reponebat᷑ non est corruptũ. neq
uermes ebullierunt in eo. s ꝑmansit
integrũ: & tu ergo si ꝓpt̃ presentẽ
uitã tantũ modo. & ꝓpter amorem
scłi thesaurizes: continuo uermes
Audi de peccatorib. & his qͥ presens
scłm diligunt: quȩ sit ꝓpħȩ senten¬
tia. Uermis inquit eoꝵ ñ morietur:
uermes quos generat auaritia: isti
st̃ uermes quos generat diuitiarũ
ceca cupiditas. his qui habent pe¬
cunias: et uidentes innecessitate
fr̃s suos. claudunt ab eis uiscera sua:
ꝓpterea & apłs dicit. Diuitib aut̃¬

Expanded text:
nt, illa permanent usque in crastinum. Denique scriptum est, quod qui infideles fuerunt, servaverunt, inquit, de manna, et ebullierunt ex eo vermes, et computruit. Illud autem quod pro die sabbati reponebatur, non est corruptum, neque vermes ebullierunt in eo; sed permansit integrum. Et tu ergo si propter praesentem vitam tantummodo et propter amorem saeculi thesaurizes, continuo vermes audi de peccatoribus et his qui praesens saeculum diligunt, quae sit prophetae sententia: Vermes, inquit, eorum non morientur vermes quos generat avaritia. Isti sunt vermes quos generat divitiarum caeca cupiditas his qui habent pecunias, et videntes in necessitate fratres suos claudunt ab eis viscera sua. Propterea et Apostolus dicit: Divitibus aut
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ. quib credita dicunt᷑ eloqͥa
dei: quid illis uideat᷑ de eo qđ dicit.
sex dieb continuis colligetis: die aut̃
sexto duplũ colligetis. Apparet ergo
sextã diem nominari illã quȩ ante

Expanded text:
monem, quibus credita sunt eloquia Dei, quid illis videatur de eo quod dicit: Sex diebus continuis colligetis, die autem sexta duplum. Apparet ergo sextum diem nominari qui ante
Abbreviated transcription (Latin):
tiam habentẽ in ydolio recũbere⁊ ñne
conscientia eiꝰ cũ sit infirma ȩificabt᷑
ad manducandũ immolata: ualde mi¬
ratus sũ. Uidetur enĩ non tã rem ips̃ã
grauem ꝓnunciare. quã illiꝰ offensam
qui hec uidens simili ꝓuocat᷑ exemplo.
cũ non simili scientia munat᷑: ita ut
ostendat eum qͥ habet scientiã recũbentẽ
in ydolio. ñ tam sui quã alterius damni
effici reum. S uide ne forte ñ hoc solum
fiebat apud corinthios ut in ydolio recũ¬
berent. et immolata idolis manduareq.
homines erant et amatores philosophe
desiderio adhuc studioꝵ ueterũ tenelim¬
tur. & philosophoꝵ. dogmata quasi pos
immolata edebant: quȩ tam̃ lede site
ñ pot̾ant eos qͥ plenã scientiã u̾itatisa¬
ceꝑant. Hi aũt qͥ in xp̃o minus erudi¬
tionis habebant. si imitarent᷑ eos legill¬
tes talia et illis adhuc studiis oꝑamdall¬
tes: uulnerari poterant. & diuersoꝵ il¬

Expanded text:
em in idolio recumbere, nonne conscientia ejus, cum sit infirma, aedificatur ad manducandum immolata ? valde miratus sum. Videtur enim non tam rem ipsam gravem pronuntiare, quam illius offensam, qui haec videns simili provocatur exemplo, cum non simili scientia muniatur: ita ut ostendat eum, qui habet scientiam et recumbit in idolio, non tam sui quam alterius damni effici reum. Sed vide ne forte non hoc solum fiebat apud Corinthios, ut in idolio recumberent, et immolata idolis manducarent, homines erant et amatores philosophiae, desiderio adhuc studiosi veterum tenebantur, et philosophorum dogmata quasi idolis immolata edebant. Quae tamen den poterant eos qui plenam scientiam veritatis acceperant. Hi autem qui in Christo minus eruditionis habebant, si immutarentur eos legentes talia, et illis adhuc studiis operam dantes, vulnerari poterant, et
Abbreviated transcription (Latin):
emanibus gladius corporalis ablatus
esatus est. gladius sp̃alis: arripe
ne gladium. & si uideris isrłiticum
sim. cũ madianiticis scortantẽ mere-¬
ubus. id est cũ diabolicis se cogitationi¬
suoluptuantem. nolo parcas. nolo dis¬
miles: s statim ꝑcute statim perime:
sm quoq uuluam id est secreta nat᷑ȩ
sutiens. et penetrans illũ ipsũ fomitẽ
arati deseca: ne ultra concipiat. ne ul
ngeneret. & maledicta peccatoꝵ soboles
ssitica castra contaminet. Hoc enĩ si fa¬
is: continuo sedabis iracundiam dñi

Expanded text:
ablatus est, et datus est gladius spiritus, arripe hunc gladium. Et si videris Israeliticum sensum cum Madianitis scortantem meretricibus, id est, cum diabolicis se cogitationibus volutantem, nolo parcas, nolo dissimules, sed statim percute, statim perime; ipsam quoque vulvam, id est, secreta naturae discutiens et penetrans, illum ipsum peccandi fomitem deseca, ne ultra concipiat, ne ultra generet, et maledicta peccatorum soboles Israelitica castra contaminet. Hoc enim si facias, continuo sedabis iracundiam Domini.
Abbreviated transcription (Latin):
spentissimꝰ et in gentibꝰ apuddm̃ me-¬
tis: tam̃ qͥa se tradidit multis mulie-¬
lus deceptus ẽ. Ego puto qđ multȩ
uilieres multa dogiata. & multarũ
intiũ diuersȩ philosophiȩ nominent᷑:
uȩ singula cũ agnoscere & ꝑscruta¬
uit pote uir sapientissimꝰ ꝙ scientissimꝰ
uluisset: semetipsũ intra legis diuinȩ
gulã tenere non potuit: s decepit
ai moabitica philosophia. & ꝑsuasit
olo moabitico immolaret. smilt̃
et ammonitarũ. s et reliquarũ gentiũ¬

Expanded text:
sapientissimus, et ingentibus apud Deum meritis; tamen quia se tradidit multis mulieribus, deceptus est. Ego puto quod multae mulieres, multa dogmata et multarum gentium diversae philosophiae nominentur. Qui cum singula agnoscere et perscrutari, utpote vir scientissimus et sapientissimus, voluisset; semetipsum intra legis divinae regulam tenere non potuit; sed decepit eum Moabitica philosophia, et persuasit ut idolo Moabitico immolaret. Similiter et Ammonitarum, et reliquarum gentiu
Abbreviated transcription (Latin):
runt ydola: & consecrant᷑ beelphegor
Beelphegor nom̃ ydoli ẽ: qđ apud ma-¬
dianitas precipue amulierib colebat᷑:
In huiꝰ gͦ ydoli mysteriis. consecratus ẽ.
isrł. Interpretationẽ tamen nominis ipsiꝰ
cũ requireremꝰ. attentius inter hebraica
nomina. hoc tantũ inuenimus scriptũ.
qͥa beelphegor species sit turpitudinis:
Noluit tamen declarare quȩ uł qualis¬
sit species. uel cuius ẽẽt turpitudinis:
honestati credo consulens qui interp̃-¬
tatus ẽ: uti ne auditũ pollueret audi-¬
entium. Igit᷑ cũ
multȩ sint turpitu¬
dinũ species:
una quȩdam
expluribus
turpitu dinis spe-¬
cies beelphegor appellat᷑. Unde scien¬
dum ẽ. qđ omĩs qui aliquid turpe com¬
mittit. & in aliquã speciem turpitudi¬
nis declinat: beelphegor madianitarũ
demonio consecratur. S et ꝑsingula
peccata quȩ cõmittimꝰ maxime si iam
non surreptione aliqua s studio affec¬
tuq peccamus: illi sine dubio demoni

Expanded text:
runt idola, et consecrati sunt Beelphegor. Beelphegor idoli nomen est, quod apud Madianitas praecipue a mulieribus colebatur. In hujus ergo idoli mysteriis consecratus est Israel. Interpretationem nominis ipsius cum requireremus attentius, inter Hebraea nomina hoc tantum invenimus scriptum, quia Beelphegor species sit turpitudinis; noluit tamen declarare, quae vel qualis species, vel cujus esset turpitudinis: honestati credo consulens, qui interpretatus est, uti ne auditum pollueret audientium. Igitur cum multae sint turpitudinum species, una etiam ex pluribus turpitudinis species, Beelphegor appellatur. Unde sciendum est quod omnis qui aliquid turpe committit, et in aliquam speciem turpitudinis declinat, Beelphegor Madianitarum daemonio consecratur. Sed et per singula peccata quae committimus, maxime si jam non subreptione aliqua, sed et studio affectuque peccamus, illi sine dubio Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sit conditio pͥncipum ppłi: Non solũ
ꝓsiuis ꝓpriis arguuntur delictis. s et ꝓ¬
popłi peccatis. cogunt᷑ reddere rationem.
ne ipsoꝵ sit culpa qđ popłs deliquit:
ne forte ñ docuerint. neq solliciti fuerĩt
arguere eos qͥmitium culpȩ dederint.
ut ne contagio disꝑgeret᷑ in plures: hȩc
enĩ om̃ia facere principibꝰ imminet et
doctoribꝰ. Si enĩ illis hȩc ñ agentibꝰ nec
sollicitudinẽ gerentibꝰ circa ꝑlebem¬
peccauerit ppłs. ipsi ostentant᷑: et ipsi ad iu¬
dicium ꝓducunt᷑. Arguit eos moyses idest.
lex dĩ. uelut negligentes et desides: & ad
ipsos conuertetur iracundia dei: & cessabit
appło. Hȩc si cogitarent homines: nunquã
cuꝑent neq ambirent ppłi principatum
lictis: sufficit etiã mͥ ꝓmemetipso et pec-¬
catis meis reddere rationem. Qid mͥ neces-¬
se est etiã ꝓppłi peccatis ostentari ante
solem. ante quẽ nichil potest abscondi.

Expanded text:
quae sit conditio principum populi. Non solum pro suis propriis arguuntur delictis, sed populi peccatis coguntur reddere rationem, ne ipsorum sit culpa quod populus deliquit; ne forte non docuerint, neque solliciti fuerint arguere eos qui initium culpae dederint, uti ne contagio dispergeretur in plures. Haec enim omnia facere principibus imminet et doctoribus. Si enim illis haec non agentibus, nec sollicitudinem gerentibus circa plebempeccaverit populus, ipsi ostentantur, et ipsi ad judicium producuntur. Arguit enim eos Moyses, id est, lex Dei, velut negligentes et desides, et in ipso convertetur iracundia Dei, et cessabit a populo. Haec si cogitarent homines, nunquam cuperent neque ambirent ad populi principatum. lictis. Sufficit enim mihi pro memetipso peccatis meis reddere rationem. Quid mihi necesse est, etiam pro populi peccatis ostentari ante solem, ante quem nihil potest abscondi,
Abbreviated transcription (Latin):
uicem dederint: inde nascit᷑ generosa pen
inde pudicicia orietur. inde iustica an¬
de patientia. mansuetudo. & caritas:
atq om̃ium uirtutũ ꝓles ueneranda
succedet. Qđ si infelix anima diuni
uerbi dereliquerit sc̃a conubia. & ma
ulterinos se cõplexis diaboli aliorĩs
demonũ illecebras decepta tradidet:
generabit sine dubio etiã inde filos
illos de quibꝰ scriptũ est. Filii aut adll.¬
teroꝵ imꝑfecti erunt: & ex iniquo an¬
cubitu semen exterminabit᷑. Om̃a ͥs
cata. filii sunt adulterii: & filii forea¬
onis. Unde ostendit᷑ qd̾ ꝑsingula ql s¬

Expanded text:
ietate. Inde nascetur generosa progenies; inde pudicitia orietur; inde justitia; inde mansuetudo et charitas, atque omnium virtutum proles veneranda succedet. Quod si infelix anima divini verbi dereliquerit sancta connubia, et in adulterinos se complexus diaboli, aliorumque daemonum illecebris decepta tradiderit, generabit sine dubio etiam inde filios, sed illos de quibus scriptum est: Filii autem adulterorum imperfecti erunt, et iniquo concubitu semen exterminabitur . Omnia ergo peccata, filii sunt adulterii, et filii fornicationis. Unde ostenditur quod per singula q
Abbreviated transcription (Latin):
cipulis iezabel doceat quȩ illa tradiderit:
ut illa fecit. aut ad idola aliquos deci-¬
piat. uel falsis circũscriptionibus ꝑunat
innocentes: iste dr̃ iezabel tenere doc-¬
trinã. Sic gͦ & siqͥs malis consiliis scandala
generet ppło dei. & offensionẽ diuinam
atq iracundiã cęlestẽ ꝓuocet plebis. uł
ydoloꝵ sacͥficiis cõmunicando. uł stupͥs
ac libidini seruiendo: hic doctrinã balaã
tenere. dicendus ẽ. Est gͦ execrabilis ꝙ cor¬
poris fornicatio. Qd enĩ ita execrabile. ꝗͣ
templũ dei uiolare. ac tollere membra
xp̃i. & facere membra meretricis: Multo
tam̃ magis execrabilis ẽ. generalis illa for¬
nicatio: inqua om̃e genus peccati parit̃
continet᷑. Generalis aut̃ fornicatio dicit᷑.
cũ anima quȩ inconsortiũ uerbi dĩ asci¬
ta ẽ. et matrimonio illius quodãmͦ socia¬
ta: abullo alio alieno scilicet & aduersa-¬
rio illius uiri qͥ eam sibi despondit infac

Expanded text:
ciplinis Jezabel doceat quae illa tradiderit, ciplinis Jezabel doceat quae illa tradiderit, ut illa facit, aut idolis aliquos decipiat, vel falsis circumscriptionibus perimat innocentes, iste dicitur Jezabel tenere doctrinam. Sic ergo et si quis malis consiliis scandala generet populo Dei, et offensionem divinam atque iracundiam coelestem provocet plebi vel idolorum sacrificiis communicando, vel stupris ac libidini serviendo, hic doctrinam Balaam tenere dicendus est. Est ergo exsecrabilis etiam corporis fornicatio. Quid enim ita exsecrabile quam templum Dei violare, ac tollere membra Christi, et facere membra meretricis? Multo tamen magis exsecrabilis est generalis illa fornicatio, in qua omne genus peccati pariter continetur. Generalis autem fornicatio dicitur, cum anima, quae in consortium verbi Dei adscita est, et matrimonio ejus quodam modo sociata, ab ullo alio alieno, scilicet adversario illius viri qui eam sibi despondit, in fide
Abbreviated transcription (Latin):
nisq malitia. Hȩc gͦ sunt quȩ nos histo¬
riȩ textus edocuit. Uerũ qm̃ ioħs in
hẏstoriã scriptast̃. adducit ad miste¬
ria diuina. et sacram̃ta quedã in his
docet contineri. necessariũ uidetur
datã expositionis regulã sequi. & primo
memorare ea quȩ ad angłm eccłiȩ cuiꝰdã
scribens dicit. Habes ibi quosdã qͥ tenent
doctrinã balaã. qͥ docuit balac mittere
scandalũ inisrł. & in conspectu filioꝵ eiꝰ
ut manducarent ydolis immolata. et
fornicarent᷑. Ergo tẽporibꝰ ioħis apłi erans
qͥdam in ȩccłia illa ad quã scribebat. do¬
centes doctrinã balaam. Putasne ita ac-¬
cipiendũ est. qđ fuerint in illis diebus
qͥ dicerent se docere ea quȩ balaã docuit.
et qͥ ꝓfiterent᷑ se dogmatũ & traditionũ
illius eẽ doctores: An illud potius debe¬
mus aduertere. qđ siqͥs faciat opus quod
fecit balac. is doctrinã balaam docere ui¬
deatur: sicut & doctrina iezabel in eadem
reuelatione memorat᷑ : ñ quo aliqͥs ex dis¬

Expanded text:
nsum. Haec ergo sunt quae nos historiae textus edocuit. Verum quoniam Joanhistoriam scripta sunt, adducit ad mysteria divina, et sacramenta quaedam in his edocet contineri, necessarium etiam vidatam expositionis regulam sequi, et primo memorare ea quae ad gloriam Ecclesiae cujusdam scribens dicit: Habes ibi quosdam, qui tenent doctrinam Balaam: qui docuit Balac mittere scandalum in conspectu filiorum Israel, ut manducarent idolis immolata, et fornicarentur . Ergo temporibus Joannis apostoli erant quidam in Ecclesia illa ad quam scribebat, docentes doctrinam Balaam. Putas-ne ita accipiendum est, quod fuerint in illis diebus, qui dicerent se docere ea quae Balaam docuit, et qui profiterentur se dogmatum et traditionum illius esse doctores? An illud potius debemus advertere, quod si qui faciat opus quod fecit Balaam, is doctrinam Balaam docere videatur? Sicut et doctrina Jezabel in eadem Revelatione memoratur, non quo aliquis ex dis
Abbreviated transcription (Latin):
hebraicoꝵ nomunũ sachim inueninus
in lingua nr̃a responsionẽ. uł refiuio
dici. Applicuit gͦ isrł ad responsione uos
refutationẽ: non bene applicuit. Uora
iiq quid incurrerit in hac positus ma¬
sione. Fornicatus est cũ mulieribꝰ mad¬
nitarũ. et refutatus ẽ. adẽo: qͥa ñ solum
utiq execrabilia sunt apud dm̃. Quseñ
consensus tẽplo dei. cũ idolis: Uerĩ eo
etiã de his quȩ apłs paulus ad corindis

Expanded text:
Hebraicorum nominum, Sethim invenimus in lingua nostra responsionem? vel refutationem dici. Applicuit ergo Israel ad responsionem vel refutationem. Non bene applicuit. Vide denique quid incurrerit. In hac mansione positus, fornicatus est cum mulieribus Madianitarum, et refutatus est a Deo: quia non solum utique exsecrabilia sunt apud Deum. Quis enim consensus templo Dei cum idolis? Verum ergo etiam de his
Abbreviated transcription (Latin):
tra isrł. In his ostendit᷑ illud qđ sepe
memoraiumꝰ. qͥa balaam postea quã
uirtute dĩ constrictus non ẽ ꝑmisis
maledicere isrł: uolens tam̃ placere
Ueni consilium dotͥ. &. qđ consiliũ lil̃¬
rit ibi ñ apparuit: in posterioribꝰan
ipsius libri numeroꝵ scriptũ resetꝰ
s plenius in reuelatione ioħis ubis¬
yninet᷑. habes inquit ibi tenentes do-¬
iiiã balaam. quȩ docuit balac incon

Expanded text:
tra Israel. In his ostenditur illud quod saepe memoravimus: quia Balaam posteaquam Dei virtute constrictus, non est permissus maledicere Israel, volens tamen placere Veni, consilium do tibi; et quid consilii dederit, ibi non aperuit. In posterioribus tamen istius libri Numerorum scriptum refertur, sed plenius in revelatione Joannis: Habes, inquit, ibi tenentes doctrinam Balaam, qui docuit Balac,
Abbreviated transcription (Latin):
im uincere: pͥmo eoꝵ pudiciciã deice.
thonte uincent᷑. S aduersũ hȩc non
ntute militũ.s mulierũ decore pug¬
ellarũ: ludentes pedibus eant. mani¬
asq plaudentes. Forma uincit arma¬
is ferrũ pulchritudo captiuat. Uin¬
nt᷑ ad speciem: qui ñ uincent᷑ ad pre-¬
um. Uerũ ubi senserint eos mulieres
uabite. uel madianitȩ. manꝰ dedisse
bidini. et peccato inclinasse ceruices.
ipus semetipsas cupientibꝰ prebeant.
nã de sacͥficiis ydoloꝵ ac quieuerint
agustare: ut cogente libidine consi-
obtemꝑent feminarũ: & consecren¬
ur pͥus beelphegor. qđ est. ydoloꝵ tur¬
itudinis. Hȩc fuert̃ consilia balaam
bus acceptis rex balac. parat conti¬
llo exercitũ. non armis uirilibus. s
imineo nitore cõpositũ: ñ furore bel¬
uo.s libidinis flamma succensũ. Nullã¬

Expanded text:
pudicitiam dejice, et sponte vincentur. Sed adversum haec non virtute militum, sed mulierum decore pugpuellarum. Ludentes pedibus erant, manibusque plaudentes. Forma vincit armatos, ferrum pulchritudo captivat. Vincentur a specie, qui non vincuntur ad praelium. Verum ubi senserint eos mulieres Moabitae vel Madianitae manus dedisse libidini, et peccato inclinasse cervices, non prius semetipsas cupientibus praebeant, quam de sacrificiis idolorum acquieverint degustare, ut cogente libidine, consiliis obtemperent feminarum, et consecrentur prius Beelphegor, quod est idolum turpitudinis. Haec fuerunt consilia Balaam. Quibus acceptis, Balac rex parat continuo exercitum, non armis, non viribus, sed femineo nitore compositum. Non furore bellico, sed libidinis flamma succensum. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
Nde uenitur in ramatha: siue pharan. Ra-¬
matha. uisio consummata interp̃tatur:
pharan uͦ. uisibile os. Quid nͥ ita crescat
anima. ut cũ desierit molestiis carnis ur-¬
geri. uisiones habeat consũmatas. ꝑfectã ꝙ¬
rerũ capiat intelligentiã: causas scilicet in¬
nes. plenius altiusq cognoscens: .xu. mans
hoc ẽ. ubi diuinarũ et cęlestiũ rerũ aterre¬
cente namq intellectu anime. et noticia
excelsoꝵ prebet᷑ & iudiciũ datur: quo sciat
tuis. caduca separare:¬
ost hȩc uenitur in lempna: qđ interpre-¬
tatur de albatio. Scio in aliis dealbationẽ
culpabiliter poni: ut cũ dr̃ paries dealbatꝰ.
et monum̃ta dealbata. S hic dealbatio il-¬
suꝑ niuem dealbabor. Et iterũ ysaias. Si
fuerint peccata ur̃a sicut fenicium: ut
ciam. Et in psalmo. niue dealbabuntur
in selmon. & uetusti capilli dierũ dicunt᷑
ẽẽ candidi: id est. albi sicut lana. Sic igit᷑
claritate descendere:¬

Expanded text:
nde venitur in Rethma sive Pharan. Rethma visio consummata interpretatur; Pharan vero os visibile. Quid, nisi ita crescat anima, ut cum desierit molestiis carnis urgeri, visiones habeat consummatas, et rerum perfectam capiat intelligentiam? causas scilicet innum ejus altius cognoscens. VERScet divitiarum et coelestium rerum a terrecente enim intellectu animae, notitia ei excelsorum praebetur, et judicium datur quo sciat tuis caduca separareost haec venitur in Lebna, quod interpretatur dealbatio. Scio in aliis dealbationem culpabiliter poni, ut cum dicitur paries dealbatus, et monumenta dealbata. Hic autem dealbatio super niuem dealbabor. et in Esaia ait: si fuerint peccata uestra ut foenicium, ut . Et alibi, Nive dealbabuntur in Selmon. Et vetusti dierum capilli dicuntur esse candidi, id est, albi sicut lana. Haec igituclaritate descendere
Abbreviated transcription (Latin):
se potest arebus fluxis. ac pereuncl
et cadiicis: et audire uerbũ dĩ. acs¬
cepta cȩlestia: hic intra cor suũ ad
saliitis edificat: & bibliothecã ut s¬
dicã intra se diuini consecrat uell
Longitudinẽ in ea et latitudinem¬

Expanded text:
se potest a rebus fluxibus et caducis, et audire verbum Dei, et praecepta coelestia, hic intra cor suum arcam salutis aedificat, et bibliothecam intra se divini conferat verbi. Longitudinem in
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Sũmã uero actuum suoꝵ refert
ad unũ: scit enĩ quia om̃s qͥdem cur¬
runt. s unus accipit palmã: scilicet
qui cogitationũ uarietate et instabi¬
hanc bibliothecã. non exagrestibus
lignis: idest ñ ex secularium auctoꝵ.
s exꝓpheticis atq apłicis uoluminib
edolati. resecatis omib uiciis & excisis.
quadratã continent uitã: & exomni
parte libratã. Nam auctores scłariũ
libroꝵ possunt qͥdem dici ligna ex¬

Expanded text:
t. Summam vero arcuum suorum refert ad unum. Scit enim quia omnes quidem currunt, sed unus accipit bravium, scilicet qui cogitationum varietate nhanc bibliothecam non ex agrestibus lignis, id est non ex saecularium auctorum, sed ex propheticis et apostolicis voluminibus. i, resecatis universis vitiis et excisis, quadratam continent vitam, ex omnique parte libratam. Nam auctores saecularium voluminum possunt quidem dici ligna ex
Abbreviated transcription (Latin):
metricã. qua precipuȩ egyptii callent:
cubitoꝵ numerũ in hoc loco posuit:
Apud geometras enĩ scđm eam rationẽ
quȩ apud eos uirtꝰ uocat᷑. ex solido et
quadrato uł in sex cubitis unꝰ deputat᷑:¬

Expanded text:
metriam, quam praecipue Aegyptii colunt, cubitorum numerum in hoc loco posuit. Apud geometras enim, secundum illam rationem quae apud illos virtus vocatur, ex solido et ex quadrato, vel in sex cubitos unum deputat
Abbreviated transcription (Latin):
nidos in ea. et nidos diuersarũ uirtutũ.¬
et ꝓfectuum collocans. Deintus sane. &
deforis bituminabis eam: corde fidem
gerens: ore confessionẽ ꝓferens: intus
scientiam: foris oꝑam habens: intus¬

Expanded text:
nidos in illa diversarum virtutum collocans. De intus sane et de foris bituminabis illam; corde fidem gerens, ore confessionem praeferens, intus scientiam, foris opera habens in