comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aptas actionib suis scđ̃m attributam sibi a
creatore potentiam. S fateor excedere iures
intentionis mee. utrum angł̃i manente spita¬
li sui corꝑis qualitate. ꝑhanc occultuis oꝑan¬
tes assumant ex inferiorib elem̃tis corpulen
tiorib. qd̃ sibi coaptatum quasi aliquã uestẽ
mutant. & ũtant inquaslibet spẽs corpales.
et ipsas ueras: sicut aqua uera inuerum ui¬
num conũsa est a dño: an ipsa ꝓpria corpora
& sua. tranfforment inid quod uolunt. ac¬
commodatum ad id quod agunt. Qd̃ horum
sit. qm̃ homo sum. nullo exꝑiñto comp̃hen¬
dere ualeo: sic̃ angłi qui hec agunt. Attende
lector. quia q̃stionem ꝓpositã ñ soluit. s in¬
discussum relinqͥt. utrum angłi qui muteban¬
tur seruatis suis ꝓpriis spiritualib corꝑibus
suꝑuestirent᷑ aliqua corpulentiori specie in
qua possent uideri: an ipsum corpꝰ mutarent
& tranformarent inquamcũq uellent speciẽ

Expanded text:
aptas actionibus suis, secundum attributam a aptas actionibus suis, secundum attributam a Creatore sibi potentiam. Sed fateor excedere vires intentionis meae utrum angeli, manente spirituali sui corporis qualitate, per hanc occultius operantes, assumant ex inferioribus elementis corpulentioribus corpus quod sibi coaptatum quasi aliquam vestem mutent et vertant in quaslibet species corporales et ipsas veras, sicut aqua vera in vinum verum conversa est a Domino; an ipsa propria corpora et sua trasforment in id quod volunt accommodatum ad id quod agunt. Sed quod horum sit quoniam homo sum nullo experimento comprehendere valeo; sicut angeli qui hoc agunt. Attende, lector, quia quaestionem propositam non solvit, sed indiscussam reliquit, utrum angeli qui mittebantur servatis suis propriis spiritualibus corporibus supervestirentur aliqua corpulentiori specie, in qua possent videri; an ipsum corpus mutarent et transformarent in quamcumque vellent speciem
Abbreviated transcription (Latin):
nib incorꝑalib imaginib apparuisse
asserit pplexam questionẽ ꝓponit. quam nec
absoluit: querens utrum in ulis corꝑalibus
apparitionib creatura aliqua crearet᷑ ad il¬
lud opus tantum inqua d̃s hominib appare-¬
ret: an angłi quiante erant. ita mitterentur
ut manentes in suis sꝑitalib corꝑib assume¬
rent ex corpulenta inferiorum elem̃torum ma¬
tĩa aliquam spẽm corꝑałe: qũã coaptatam qͣ̃¬
si aliquam uestem mutarent inquaslibet spẽs
corꝑales. ueras quicłe: ancorpꝰ suum ꝓprium uer¬
terent inspecies aptas actionib siuis. ꝑ uirtu¬
cteatura formata sit inqua deus sicut tunc¬
opportuisse iudicauit. humanis ostenderetur
aspectib: anangli qui iam erant itamute-¬
bantur. ut ex ꝑsona d̃i loquerentur assum̃teᷤ
corꝑalem speciem de creatura corporea in usũ
ministii sur: aut ipsum corpꝰ suum cui ñ subdũ¬
t᷑. s subditum regunt. mutantes atq ũtentes
inspecies quas uellent accommodatas atq

Expanded text:
nibus in corporalibus imaginibus apparuisse asserit, perplexam quaestionem proponit, quam nec absolvit, quaerens utrum in illis corporalibus apparitionibus creatura aliqua crearetur ad illud opus tantum, in qua Deus hominibus appareret: an angeli qui ante erant ita mitterentur, ut manentes in suis spiritualibus corporibus assumerent ex corpulenta inferiorum elementorum materia aliquam speciem corporalem, quam coaptatam quasi aliquam vestem mutarent in quaslibet species corporales veras quidem; an corpus suum proprium verterent in species aptas actionibus suis per virtucreatura formata sit, in qua Deus, sicut tuncoportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui; an ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species quas vellent accommodatas atque
Abbreviated transcription (Latin):
In genesi legitur: faciamus hominẽ adimaginiẽ
cr similitudinẽ nr̃am. In eoquod dicit᷑ faciamꝰ:
una oꝑatio trium ꝑsonarum ostenditur. In
hoc uͭ quod dicit adimaginem &e similitu¬
dinem nrãm: una ce equalis substantia tum
ꝑsonarum monstratur. Exꝑsona enim patͥs
hoc dicitur ad filium. & sp̃m sc̃m: ñ ut quidã

Expanded text:
 super Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram ; in eo quod dicit, faciamus, una operatio trium personarum ostenditur; in hoc vero quod dicit, ad imaginem et similitudinem nostram, una et aequalis substantia trium personarum monstratur. Ex persona enim Patris hoc dicitur ad Filium, et Spiritum sanctum,
Abbreviated transcription (Latin):
frĩb dormiunt: uidendum ẽ qͥd censeant
canones. Q ui dormierit cũ duab sororibus
et una ex illis añ fuĩt uxor neutrã ex ipsis
habeat: nec ipsi adult̃i umquã incomugio
copulent᷑. Item. nec ꝓprie uxori sͥ licet reddẽ
debitum. quã sͥ recddidit illicitã sororẽ eius
cognoscendo: nec etiam post mortẽ uxoris licet
ei uł adultere copulari inconiugium. Item:¬
Zacharias papa. Cõncubiusti cũ sorore ux¬
oris tue: si fecisti. neutrã habeas: & uxor tua si
ñ fuerit conscia sceleris & continẽ ñ uult. nu¬
bat indomino cui uult. Tuuͦ & adultã sine
spe conuigii maneatis: & dũ uiuitis. pemi¬
tentiã agitẽ. qd̃ ait. cui uult nubat: intelligñ
suas in adultĩo dep̃hendunt. nec ille nec illa
tuus fuit uir eiꝰ. s omnib dieb penitens
lam̃ta ꝑsoluat. hic de illo adult̾io agit᷑.
quod cũ cognato uiri uł cũ cognata uxoris
commnitit᷑. Nonẽ dimittenda uxor ꝓ aliqua

Expanded text:
fratribus dormiunt, videndum est quid censeant canones. Qui dormierit cum duabus sororibus, et una ex illis ante fuerit uxor, neutram ex ipsis habeat; nec ipsi adulteri unquam in conjugio n. Id est, nec propriae uxori sibi licet reddere debitum, quam sibi reddidit illicitam, sororem ejus cognoscendo. Nec etiam post mortem uxoris licet, ei vel adultero alicui copulari in conZacharias papa, ibid.: Concubuisti cum sorore uxoris tuae; si fecisti, neutram habeas; et uxor tua si non fuerit conscia sceleris, et continere non vult, nubat in Domino cui vult. Tu vero et adultera sine spe conjugii maneatis, et dum vivitis poenitentiam agite. Quod ait, cui vult nubat, intelligendsuas in adulterio deprehendunt, nec ille, nec illa tuus fuerit vir ejus; sed omnibus diebus poenitentiae lamenta persolvat. Hic de illo adulterio agitur, quod cum cognato viri, vel cognata uxoris committitur. 6. Non est dimittenda uxor pro aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ic oritur questio satis necessaria. Con¬
stat enim et in refragabiliter uerum ẽ
quod deus pater genuit filium: ⁊deo queri¬
tur utrum concedendum sit. quod deus ge¬
nuit deum. Si enim deus deum genuit. ui¬
detur quod aut se d̃m. aut alium łm genue.¬
rit. Si uero alium deum gẽnuit: non est tan¬
tum unus deus. Si autem se ipsum deum
genuit: alqua res seipsam genuit. A d
lice concedi. quod unus unum genuit. & qd̾
deus deum genuit: quia deus pater: deũ
filium genuit. In symbolo quoq scriptum
est. lumen de lumine: deum uerum de deo
uero. Quod uero additur. Ergo genuit se
ẽẽ dicimus. Quod alium dm̃ non genuerit.
manifestum est: quia unus tantum deus ẽ
Quod autem se ipsum non genuit: osten
dit augustinus in primo libro de trinitate
dicens. Qui putant ẽẽ eius potentiȩ deum.
ut seipsum ipse genuerit: eo plus errant. qd̾
seipsam gignat. ut sit: & ideo non est creden¬
dum uel dicendum quod deus genuit se.

Expanded text:
ic est quaestio satis necessaria. Constat enim, et irrefragabiliter verum est, quod Deus Pater genuit Filium. Ideo quaeritur utrum concedendum sit quod Deus genuit Deum. Si enim Deus genuit Deum, videtur quod aut se Deum, aut alium deum genuerit. Si vero alium deum genuit, non est tantum unus Deus. Si autem seipsum Deus genuit, allice concedi quod unus unum genuit, qDeus Deum genuit; quia Deus Pater Deum Filium genuit. In symbolo quoque scriptum est: Lumen de lumine, Deum verum de Deo vero. Quod vero additur: Ergo genuit se esse dicimus. Quod alium Deum non genuit manifestum est, quia unus tantum Deus est. Quod autem seipsum non genuit, ostendit beatus Augustinus in libro primo De Trinitate, dicens: Qui putant esse Deum ejusdem potentiae, ut seipsum ipse genuerit, eo plus errant, quiaseipsam gignat ut sit, et ideo non est credendum, vel dicendum, quod Deus genuit se.
Abbreviated transcription (Latin):
future: causa st̃ di p̃scientie. Licet enim
ũ eẽnt future. nͥ p̾scirent᷑ a deo. ñ tam̃ ido p̃¬
sciuntur. quia future sunt. Si enĩ hoc eẽt. ct̃ eiꝰ
quod ȩt̃nũ ẽ. aliquid existeret causa ab eo a¬
lienũ. ab eo diu̾sum: & excreaturis penderet
p̃scĩa creatoris: et creatum causa eẽt increati.
Origenes tam̃ suꝑ epłam ad romanos ait.
Nõn ꝓptẽa aliquid erit quia id scit ds futurũ:
s qͥa ds futurũ ẽ. idõ scitur adeo anteqũa fiat
hoc uidet᷑ p̃missis ũbis auõi obuiare. hic eñi
significari uidetur: qd̃ res future causa sint p̃¬
scientie. Ibi uero qd̃ p̾scĩa sit causa rerũ futu

Expanded text:
uturae causa sunt Dei praescientiae; licet enim non essent futurae nisi praescirentur a Deo, non tamen ideo praesciuntur quia futurae sunt. Si enim hoc esset, tunc ejus quod aeternum est aliquid existeret causa, ab eo alienum, ab eo diversum, et ex creaturis dependeret scientia Creatoris, et creatum causa esset increati. Origenes tamen super Epistolam ad Romanos dicit: Non propterea aliquid erit, quia id scit Deus futurum, sed quia hoc futurum est scitur 1033 a Deo antequam fiatHoc videtur praemissis verbis August. obviare. Hic enim significari videtur quod res futurae causa sint praescientiae; ibi vero quod praescientia causa sit rerum futu
Abbreviated transcription (Latin):
lam. Aui autem dicunt. unam ẽẽ uoluntatẽ
idẽ. unum motum. quo naturalit̃ uult ho¬
mobonum: ce ex uitio uult malum. eoq de¬
lectatur: ce inquantum uult bonum natura¬
lit̃. bonus est. in quantũ malũ uult. maꝰ ẽ.

Expanded text:
lam. Alii autem dicunt unam esse voluntatem, lam. Alii autem dicunt unam esse voluntatem, id est, unum motum, quo naturaliter vult homo bonum, et ex vitio vult homo malum, eoque delectatur: et in quantum vult bonum, naturaliter bonus est; in qu
Abbreviated transcription (Latin):
ralter: Et quare naturans dicitur: Qiua talis
fuit motꝰ nature humane in prima conditione.
inqua creatisine uitio sumus: que ꝓprie natura
dicitur. fuit enim homo creatus. inuoluntate
cẽ creatos cum lib̃o arbitrio: quo possent siuel¬
lent ꝓpria uoluntate peccare: eosq: non necessita¬
te . s. ꝓpria uoluntate peccasse. Recte gͥ dicitur
bomo. naturalit̾ uelle bonũ: quia in recta ce
bona uoluntate conditus est. Suꝑiori enim
scintilla rationis que etiam ut ait ieꝑr. in ca¬
im ñ potuit extingui. bonum semꝑ uult & ma
lum odit. Alium autem dicunt motum ẽẽ m̃tiˢ.¬
quo mens relicta suꝑiorum lege. subicit se pec¬
satis: eisq oblectatur. Iste motus ut auint. ante
tam̃ ex libero arbitrio est. Ueniente autem grã
ille malus motus eliditur: & atẽ naturalit̃
bonus uberat᷑ e adiuuatur. ut efficaciter bo¬
num uelit. Ante grãm uͭ licet naturalit̃ uelit
homo bonum:. ñ tam̃ absolute concedi opor¬
tet. bonam habere uoluntatem:s potius ma-¬

Expanded text:
raliter, et quare naturalis dicitur? Quia talis fuit motus naturae humanae in prima conditione, in qua creati sine vitio sumus, quae proprie natura dicitur. Fuit enim homo creatus in voluntate s bonos et rectos esse creatos cum libero arbitrio, quod possent si vellent propria voluntate peccare, eosque non necessitate, sed propria voluntate peccasse. Recte ergo dicitur homo naturaliter velle bonum, quia in recta et bona voluntate conditus est. Superior enim scintilla rationis, quae etiam, ut ait Hieron., in Cain non potuit extingui, bonum semper vult, et malum semper odit. Alium autem dicunt motum esse quo mens relicta superiorum lege subjicit se peccatis, eisque oblectatur. Iste motus, ut aiunt, antetamen ex libero arbitrio est. Veniente autem gratia ille malus motus eliditur, et alter naturaliter bonus liberatur, et adjuvatur ut efficaciter bonum velit. Ante gratiam vero licet naturaliter homo velit bonum, non tamen absolute concedi oportet bonam habere voluntatem, sed potius ma
Abbreviated transcription (Latin):
quia hoc ipsum dicere. qd̃dam ꝓnuntia¬
re est corde. Nondum uox ẽ in ore. ut
homo audiat confessionẽ: & d̃s audit̾.
tor conũsus fuerit & ingemuerit uita
iuuet & ñ morietur. Non dicitur: ore
confessus fuerit: s conũsus ingemuerit
Unde datur intelligi. quod etiam ore
tacente. ueniam int̾dum consequimur
hinc etiam lȩpsi illi quib dñs p̃cepit
ut ostenderent se sacerdotib. in itinere
antequam ad sacerdotes uenirent mun¬
dati sunt. Ex quo insinuat᷑ quod anteqͣm
cata confiteamur: alepra pecrati mun¬
damur. Lazarus etiam ñ prius de mo

Expanded text:
quia hoc ipsum dicere, quoddam pronuntiare est corde. Nondum est vox in ore ut homo audiat confessionem, et Deus audit. tor conversus fuerit et ingemuerit, vita vivet, et non morietur. Non dicitur ore confessus fuerit, sed conversus ingemuerit. Unde datur intelligi quod etiam ore tacente veniam interdum consequimur. Hinc etiam leprosi illi quibus Dominus praecepit ut ostenderent se sacerdotibus, in itinere, antequam ad sacerdotes venirent, mundati sunt. Ex quo insinuatur quod antequaest, peccata confiteamur, a lepra peccati mundamur. Lazarus etiam non prius de mo
Abbreviated transcription (Latin):
mortem & ultimã resurrectionẽ int̾positũ ẽ.
ammas abditis receptaculis tenet: sic̃ una¬
queq digna ẽ uł requie uł erumna: ꝓ eo
quod sortita ẽ incarne cum uiueret. De suf

Expanded text:
mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet; sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne cum viveret. Nequ
Abbreviated transcription (Latin):
ierint duĩsas hñt receptiones Bone hñt gau¬
dium: male torm̃ta: s cum fuĩt facta resur¬
rectio. & bonoꝵ gaudium ampliꝰ erit &. ma¬
loꝵ torm̃ta grauiora. qnͣdo cũ corꝑe torq̃bunt᷑
Ex his ostenditur qd̃ maiꝰ erit gaudium sc̃oꝵ

Expanded text:
xierint, diversas habent receptiones: bonae habent gaudium, malae vero tormenta. Sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta graviora, quando cum corpore torquebuntur. Ex his ostenditur quod majus erit gaudi
Abbreviated transcription (Latin):
cũte sane quidam respondit hereti¬
co uersitissime interroganti. utrum
deus filium nolensan uolens genuerit ut¬
si diceret nolens. absurdissima d̃i miseri¬
a sequeretur. Si autem uolens. quod inten.
iugilantissime uicissim quesunt ab eo.
Utrum deus pater uolens annolens sit
d̾s: ut si responderet. nolens. sequeretur
grandis absurditas. & miseria. quam de
deo credere magna est insania. Si autẽ
diceret uolens: responderetur ei. ergo et
ipse uoluntate sua deus est non natura.
Quid ergo restabat nisi ut obmłtesceret:
sua int̾rogatione obligatum indissolubili
uinculo se uidensꝰ Exp̃dictis docetur non
ẽe ꝯcedendum: quod deus uoluntate uł ne¬
cessitate. uel uolens uelnolens sit deus. Itẽq:
uł nolens filium genuerit

Expanded text:
cute sane quidam respondit haeretico uersutissime interroganti, utrum deus filium nolens an nolens genuerit, ut, diceretur nolens, absurdissima dei miseria sequeretur, si autem nolens, continuo quouigilantissime uicissim quaesiuit ab eo, utrum deus pater uolens an nolens sit deus, ut, si respgrandis absurditas et miseria, quam de Deo credere magna est insania; si autem diceret volens, responderetur ei: Ergo et ipse voluntate sua Deus est, non natura. Quid ergo restabat, nisi ut obmutesceret, sua interrogatione obligatum indissolubili vinculo se videns? Ex praedictis docetur non esse concedendum quod Deus voluntate vel necessitate, vel volens vel nolens, sit Deus. Item, vel nolens, genuerit
Abbreviated transcription (Latin):
conditione dicta sufficiant. Nunc suꝑẽ
de alarum quoq rerum creatione ac p̃cipue
de operum sex dierum distinctione ñ nilia
in medium ꝓferre: cum deus insapientia sua
angłicos condidit sp̃c. alia etiam creauit sic̃
ostendit supra memorata scriptura genelis
que dicit in pͥncipio dm creasse celũ ibest
angłos. ce terram scilicet mat̾iam quatuor
clem̃toꝵ abhuc confusam. & informem. que
a grecis dicta est chaos. & hoc fuit ante om¬
nem diem deinde elem̃ta distinxit. &e speties
ꝓprias atq distinctas singuuis rebus scd̃m
genus suum dedit. que non simul ut quibꝰ¬
dam scõrum patrum placuit. s ꝑ int̾ualla
temporum. ac sex uolumina dierum ut a¬
uis uisum est formauit.¬
uident᷑ suꝑ hoc quasi adũsa tradidisse. alus
dicentib omnia simul facta imatia ce for¬

Expanded text:
conditione dicta sufficiant. Nunc superest de aliarum quoque rerum creatione, ac praecipue de operum sex dierum distinctione, nonnulla in medium proferre. Cum Deus in sapientia sua angelicos condidit spiritus, alia etiam creavit, sicut ostendit supradicta Scriptura, Gen. 1, quae dicit in principio Deum creasse coelum, id est, angelos, et terram, scilicet, materiam quatuor elementorum adhuc confusam et informem, quae a Graecis dicta est chaos, et haec fuit ante omnem diem. Deinde elementa distinxit Deus, et species proprias atque distinctas singulis rebus secundum genus suum dedit; quae non simul, ut quibusdam sanctorum Patrum placuit, sed per intervalla temporum ac sex volumina dierum, ut aliis visum est, formavit.uper hoc quasi adversa tradidisse, aliis dicentibus omnia simul facta in materia et for
Abbreviated transcription (Latin):
unc ostende restat. quomͦ aliqua ba-¬
rum ꝑsonarum aliam ñ excellat po¬
tentia: ut sicut una et indifferens ẽ magni¬
tudo triũ: ita una et indifferens monstre¬
tur potentia trium. Sciendum ẽ igitur
quia ñ est potentior pat̾ filio. nec filius
uł pat̾: spũ sco. nec maiorem potentiam
habent duo uł tres simul: quã singulus
quam solus sp̃c sẽs. Nec butres simul plus
possunt. quam singulus eorum: quia om̃i¬
potentiam quam habet pat̃. & filius accepie

Expanded text:
unc ostendere restat quomodo aliqua harum personarum non excellat potentia; ut sicut una et indifferens est magnitudo trium, ita una et indifferens monstretur potentia trium: sciendum est igitur quod non est potentior Pater Filio, nec Filius vel Pater Spiritu sancto, nec majorem potentiam habent duo vel tres simul quam singulus ul quam solus Spiritus sanctus. Nec hi tres simul plus possunt quam singulus eorum, quia omnipotentiam quam habet Pater, et Filius accepit
Abbreviated transcription (Latin):
dere: qd̃ magnitudine uł potentia auus
alium ñ excedat: ae prius de magnitudine
uideamus
Quod ñ ẽ maior una ꝑsona alia.
nec maiꝰ aliqͥd due. qmͣ una: nec tres qm due

Expanded text:
dere quod magnitudine vel potentia alius alium non excedat; et prius de magnitudine videamus. 4. Quod non est major una persona alia, nec majus aliquid duae quam una, nec tres vel du
Abbreviated transcription (Latin):
tate: quia non eius uoluntate fit peccatum.
Nongͦ dõ uolente. uł nolente. s ñ uolente fi¬
unt mala. quia non subest di uoluntati ut
malum fiat. uł ñ fiat. s ut fieri sinat: quia
bonum ẽ sin̾e mala fieri. & utiq uolens sinit
ñ uolens mala.s uolens sine ut ipsafiãt: quia
nec mala sunt bona nec ea fieri uł et̃ bonume¬

Expanded text:
tate, quia non ejus voluntate fit peccatum. tate, quia non ejus voluntate fit peccatum. Non ergo Deo volente vel nolente, sed non volente, fiunt mala; quia non subest Dei voluntati ut malum fiat vel non fiat, sed ut fieri sinat, quia bonum est sinere mala fieri: et utique volens sinit non volens mala, sed volens sinere sinti ut ipsa fiant, quia nec mala sunt bona, nec ea fieri vel esse bonum
Abbreviated transcription (Latin):
inductionib p̃missis ita respondent dicentes
dm̃ nec uelle mala fieri. nec uelle ñ fieri uel
nolle fieri. s tantum ñ uelle fieri. Si enimuel¬
let easieri. uł ẽẽ. facẽt utiq ea fieri uel ẽẽ: et
ita eẽt aucdor maiorum. Non ẽ. aut̃ auctorma¬
lorum: ut scõrum ꝓtestantur auctoritates. Non
gͦ eius uoiuntate fuint mala. Item si nouet
mala fieri. uł uellet ñ fieri &e tam̃ fierent om̃i¬
potens non eẽt: cum eius uoluntas humane
uoluntatis effectuimpediretur. Iłoꝙ ñ conce¬
dunt dm̃ uelle mala fieri. ne malorum auctor
intelligatur: nec concedunt eumuelle mala ñ¬
fieri. uł nolle fieri. ne impotens uideatur: sea
tantum dñt. eum non uelle mala fieri. ut non
auctor s ꝑmissor malorum monstretur. Unde
consequent malorum auctorẽ eẽ negat dicens:
& sine ipso factũ ẽ nicħ. idẽ pecratum. Nondyẽ
ꝑ eum factum eẽ. uł eo nolente & inuito. s tan¬
tum sine eo. si tantum sine eo id ẽ. sine ełꝰ uolun¬

Expanded text:
inductionibus praemissis ita respondent, dicentes Deum nec velle mala fieri, nec velle non fieri; vel nolle fieri, sed tantum non velle fieri. Si enim vellet ea fieri vel esse, faceret utique ea fieri vel esse; et ita esset auctor malorum: non est autem auctor malorum, ut sanctorum protestantur auctoritates; non ergo ejus voluntate fiunt mala. Item, si nollet mala fieri, vel vellet non fieri, et tamen fierent, omnipotens non esset, cum ejus voluntas humanae voluntatis effectu impediretur. Ideoque non concedunt Deum velle mala fieri, ne malorum auctor intelligatur; nec concedunt eum velle mala non fieri, ne impotens esse videatur; sed tantum dicunt eum non velle mala fieri, ut non auctor, sed permissor malorum monstretur. Unde consequenter malorum auctorum esse negat dicens: Et sine ipso factum est nihil, id est, peccatum. Non dixit per cum factum esse, vel eo nolente et invito, sed tantum sine eo, id est, sine ejus volun
Abbreviated transcription (Latin):
dilectio ꝑtineat angloꝵ. Nam qd̃ nullũ hoĩem
exceꝑit. qui p̃cepit ꝓximum diligere. dñs in pa-¬
rabola semunui relicti ostendit: eum dicens
ꝓximum. qui erga illum extitit misericors: de¬
inde subdit uade &e tu fac similit̃. Ut eum ꝓxi-¬
mum intelligamus. cui uł exhibendum ẽ. offiti¬
um miscdie. si indiget. ut exhibendum eẽt nosi
etiam porrectum sit. domino dicente. Diligite
inimicos urõs benefacite his qui oderunt uo.¬

Expanded text:
tineat angelorum. Nam quod nullum hominem exceperit qui praecepit proximum diligere, Dominus in parabola semivivi relicti ostendit, eum dicens proximum, qui erga illum extitit misericors. Deinde subdit: Vade, et tu fac similiter. Et eum proximum intelligamus, cui vel exhibendum est officium misericordiae si indiget, vel exhibendum esset si etiam porrectum sit Domino dicente: Diligite inimicos vestros, et benefacite his qui oderunt vo
Abbreviated transcription (Latin):
unt gͦ sp̃c creati in loco. & tnͣseunt de lo¬
Ico ad locum. & quodammꝰ locales. et cir¬
cumscriptibiles: s ñ omnieo modo. quocre¬
ature corporee. Sp̃c uͦ increatus quids̃ ẽ. in
loco quidem ẽ. & in omni loco: s omnino ul¬
localis. & incircumscͥptibilis. Uñ beda suꝑ
lucam ait. Cum adnos angli ueniunt: sic ex¬
terius implent ministĩum. ut tam̃ ante dm̃
int̾ĩus ꝑ contemplationẽ assistant. quia ce

Expanded text:
us creati in loco et transeunt de loco ad locum, et quodammodo locales et circumscriptibiles, sed non omni eo modo quo creaturae corporeae. Spiritus autem increatus qui Deus est, in loco quidem est, et in omni loco, sed omnino illocalis est et incircumscriptibilis. Unde Beda super Lucam ait: Cum ad nos angeli veniunt, sic exterius implent ministerium, ut tamen ante Deum interius per contemplationem assistant, quia e
Abbreviated transcription (Latin):
am amdrosĩ distantiam ostendens int sp̃m
loco ad locũ tnͣsire ita inquiens inli. de trini¬
tur inministĩo: sp̃c opatur myst̾ium. Seraph
de loco ad locum tnͣsit: Non enum complet
omnia. s ipse repletur aspũ. Hic aꝑte mon¬
stratur quod angl̃i quodammodo locales st̃.
Cũ repetitioe suꝑioꝵ ꝯfirmat auctoritatib dm̃ ẽẽ
ubiq sine locali motu. Cap̃.clxix.

Expanded text:
am Ambrosius distantiam ostendens inter spiritum loco ad locum transire, inquiens ita in lib. de Trintur in ministerio, Spiritus operatur mysterium. Seraphin de loco ad locum transit; non enim complet omnia, sed ipse repletur a Spiritu. Hic aperte ostenditur quod angeli quodammodo locales sunt. 14. Cum repetitione superiorum confirmat auctoritatibus Deum esse ubique sine locali motu. Fa
Abbreviated transcription (Latin):
tirantur. aut peccata nullatenus dimittunt᷑
quia sp̃c sc̃s discipline effugiet sictum: aut in
ipso temporis puncto ꝑ iumsacram̃ti dimissa.
iterum ꝑ fictionem replicant᷑: ut etiam illud ue¬
rum sit. Ouotquot inxp̃o baptizatiestis. & c̃ &e¬
illud. Sp̃c sc̃s̃ discipline esfugiet fictũ: ut indu
ꝑnities fictionis. Nam redire. dumissa peccata u¬
conseruo dimittere noluit. Sic ñ impedit᷑ baptis.¬
mi grã. quominus omma peccata dimittant᷑.
etiam si frat̾num odium. ineius cui dimitunt᷑
animo ꝑseuerat. Soluit᷑ enim hesternꝰ dies. &
ante baptismũ & inbaptismo. Deinceps autẽ
redeuntib omnib que dimissa sunt. Hoc aut̃
ut p̃diximus ñ sub assercione dixit. Quod os¬
tenditur ex eoquod ait in eodem libro. sic.
s ĩ ad baptismum fictus accedit. dimissa sunt
ei peccata an ñ sunt dimissa: Eugat quod
uoluit. Ecce aꝑte cernis si tam̃ intendis iodix¬
isse augꝰtinũ. ñ asserendo: s querendo. & alioꝵ

Expanded text:
tizantur, aut peccata nullatenus dimittuntur, quia spiritus disciplinae effugiet fictum, aut in ipso temporis puncto per vim sacramenti dimissa iterum per fictionem replicantur, ut et illud verum sit: Quotquot in Christo baptizati estis, Cim  sanctus disciplinae effugiet fictum: id est, ut induam Christo pernicies fictionis. Nam redire dimissa peccata, uille conservo dimittere noluit. Sic non impeditur baptismi gratia quominus omnia peccata dimittantur, etiamsi fraternum odium in ejus cui dimittuntur, animo perseveret. Solvitur enim hesternus dies, eante baptismum, et in baptismo. Deinceps autem redeuntibus omnibus quae dimissa sunt. Hoc autem, ut praediximus, non sub assertione dixit; quod ostenditur ex eo quod ait in eodem libro sic: Si ad baptismum fictus accedit, dimissa sunt ei peccata, aut non sunt dimissa; eligant quod voluerint. Ecce aperte cernis, si tamen attendis id dixisse Aug. non asserendo, sed quaerendo, et aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
duorum ẽ. quo uterq conun aperitur¬
gitur: quo genitus. agignente diligatur.
genitoremq suum diligatꝰ sintq ñ parti¬
cipatione s essentia sua. neq dono suꝑioriͤ
alicuius. s suo ꝓprio: seruantes unitatem
sc̃m eẽ. quo filius diligitur apatre. & pat̾
a filio: ce quo ilui duo seruant unitatẽ pacis

Expanded text:
duorum est quo uterque coniungitur, quo genitus a gignente diligatur generatoremque suum diligat, sintque non participatione, sed essentia sua, neque dono superioris alicuius, sed suo proprio seruantes unitatem sanctum esse quo Filius diligitur a Patre, et Pater a Filio, et quo illi duo servant unitatem pacis
Abbreviated transcription (Latin):
&e ñ amplius:. unus. diligens eum quide u
lo est. & unus. diligens eum de quo est: ce
ipsa duectio. Que si nichil est. quomodo ds
duectio est: Si non est substantia: quomͦ d̃s
II.¬
est patͥ &e filio: ita commune nom̃ ht̃ ꝓprium.

Expanded text:
5: Commune est aliquid Patris et Filii, quidquid llo est, et unus diligens eum de quo est et ipsa dilectio, quae si nihil est, quomodo Deus dilectio est? Etsi non est substantia, quomodo Deus tas, et haec quoque substantia, quia Deus subet non amplius: unus di
Abbreviated transcription (Latin):
N eodem quoq paradyso mulierem formauit
ds de substantia uirr sicut post plantatum
paradisum hommemq in eo positum. & post
uniũsa amialia ad eum ducta suisq nomi¬
nib designata. subnectit scriptura. Immi¬
sit ds soporem inadam: cumq oboormisset
tulit unam decostis eius et formauit eã inmu-¬
simul uirum et mulierem. sicut anglos. s prius
uirum. deinde mulierem de uiro᷑: id̃o scilicet ut
unum eẽt generis humani pͥncipium: quatuꝰ
in hoc & suꝑbia diaboli confunderet᷑. et hoĩs
humilitas dĩ similitudine sublimaretur. Di¬
abolus quippe aliud adeo pͥncipium ẽẽ concu¬
pierat. Id̾oq ut eius suꝑbia retunderetur. hoc
homo inmunere accepit. quod diabolus ꝑu̾se
raꝑe uoluit. s obtinere non potuit: & ꝑ hoc
imago dĩ in homine apparuit. Quia sicut deus
omnib reb existit p̾ncipium ereationis: ita hõ
om̃ib hominib pͥncipiũ gn̾ationis. Id̾o etiam
ex uno homine om̃s ẽẽ uoluit d̃s. ut dum cogno¬

Expanded text:
n eodem quoque paradiso mulierem formavit Deus de substantia viri; sicut post plantatum paradisum, hominemque in eo positum, et post universa animalia ad eum ducta, suisque nominibus designata, subnectit Scriptura, Gen. 2: Immisit Deus soporem in Adam. Cumque obdormisset, tulit unam de costis ejus, et formavit eam in musimul virum et mulierem, sicut angelos; sed prius virum, deinde mulierem de viro. Ideo scilicet, ut unum esset generis humani principium, quantenus in hoc et superbia diaboli confunderetur, et hominis humilitas Dei similitudine sublimaretur. Diabolus quippe aliud a Deo principium esse concupierat. Ideoque ut ejus superbia retunderetur, hoc homo in munere accepit, quod diabolus perverse rapere voluit, sed obtinere non potuit. Et per hoc imago Dei in homine apparuit; quia sicut Deus omnibus rebus existit principium creationis, ita homo omnibus hominibus principium generationis. Ideo etiam ex uno homine omnes esse voluit Deus, ut dum cogno
Abbreviated transcription (Latin):
bilem faciendo. misisse eum dictus est. qui
si ita uisibilis fieret ut cum patre inuisibił
ẽẽ desisteret. idest si substantia inuisibilis
ũbi increaturam uisibilem mutata. & tͣnsi¬
ens uerteretur. ita missus a patre intelli-¬
geretur filius. ut tantum missus. ñ etiã
cum patre mittens etiam inueniretur. Cũ¬
uero sic accepta est forma serui ut mane¬
ret incommutalis forma dĩ. manifestum
est quod apatre &e filio ñ apparentibus fa¬
ctum sit quod appareret in filio: id est ab in¬
uisibili patre cum in uisibili fuio idemip̃e
filius uisibuis mitteretũr. Summatĩ colli

Expanded text:
bilem faciendo, misisse eum dictus est, qui bilem faciendo, misisse eum dictus est, qui si ita visibilis fieret, ut cum Patre invisibilis esse desisteret, id est, si in substuerbi in creaturam uisibilem mutata et transiens uerteretur, ita missus a patre intellegeretur filius, ut tantum missus, non etiam cum patre mittens inueniretur. cuuero sic accepta est forma serui, ut maneret incommutabilis forma dei, manifestum est, quod a patre et filio non apparentibus factum sit quod appareret in filio, id est ab inuisibili patre cum inuisibili filio idem ipse filius uisibilis mitteretur. cur ergo ai
Abbreviated transcription (Latin):
uod autem a se mittatur. ab. astruit
inli .uͦ. de trinitate dicens. fõrte aliqͥs
cogat ut dicamus etiam aseipso missum ẽẽ
filium: quia marie conceptꝰ & partus. oꝑatio
trinitatis est. S inquit anquis quomodo
pat̾ eum misit. supse se misit: Cui responde¬
sum. Item quero quomodo pat̾ eum tradi¬
dit: si ipse se tradidit. Utrumq enmle¬
gitur. Credo respondebit siꝓbe sapit: qͥa
una uoluntas est patris et filii. et insepa¬
rabilis oꝑatio. Sic igit᷑ intelligat illam in¬
carnationem. ex uirgine natiuitatem inqͣ
filius intelligitur missus: una eademq oꝑa¬
tione patris et filii. inseparabilit̾ ẽẽ factam.
Non inde separato spu scõ. E rgo apatre ce
filio missus ẽ idem fuius: quia a patre ce a¬
ũbo eius factum est. ut mitteretur. idẽ incar¬
natus hominib appareret. Nõn sc enim
missus est mutando locum: quia inmun-¬
do erat. Qua ꝓpt̃ pat̾ inuisibilis una cum
filio secum inuisibili. eundem fuium usi¬

Expanded text:
uod autem a se mittatur, Aug. astruit in lib. 2 de Trin., dicens, cap. 5: Forte aliquis cogat ut dicamus etiam a seipso missum esse Filium, quia et Mariae conceptus, et partus, operatio Trinitatis est. Sed, inquit aliquis, quomodo pater eum misit, si se ipse misit?" cui primum respondesum. Item quaero: Quomodo Pater eum tradidit, si ipse se tradidit? Utrumque enim legitur, credo respondebit, si probe sapit, quia una voluntas est Patris, et Filii, et inseparabilis operatio. Sic igitur intelligat, illam incarnationem et ex Virgine nativitatem, in qua Filius intelligitur missus, una eademque operatione Patris et Filii inseparabiliter esse factam, non inde separato Spiritu sancto. Ergo a Patre et Filio missus est idem Filius, quia a Patre et verbo ejus factum est ut mitteretur, id est, incarnatus hominibus appareret. Non enim missus est mutando locum, quia in mundo erat. Quapropter Pater invisibilis una cum Filio secum invisibili, eumdem Filium visi
Abbreviated transcription (Latin):
iuͦ inferior pars rationis consenserit.
ita ut sola cogitationis delectatione
sine uoluntate ꝑficiendi teneatur muli¬
er sola manducauit ñ iur Cuius auctorita¬
tecohibetur uoluntas ne ad opus usq pue

Expanded text:
 inferior pars rationis consenserit, ita ut sola cogitationis delectatione, sine voluntate perficiendi teneatur, mulier sola manducat, non vir; cujus auctoritate cohibetur voluntas, ne ad opus usque
Abbreviated transcription (Latin):
forans. uł ignem compungens. uł aera uulne.¬
rans. omnes quide has passiones nature sue
infert. ut foret. ut compungat. ut uulneret .s
naturam suam inhec passio illata ñ retinet. dũ
innatura non ẽ. uł aquam forari. uł pungi igñt
uł aera uuln̾ari: quamuis nature teli sit. &e uul¬
nerare. &e compungere. & forare. Passus quid̾e
s incorpꝰ irruens passio. necñ fuit passio. non
tam̃ naturam passionis exercuit: dum &e penali
myftĩo penadeseuit. & uutus corꝑis sine sensu
pene. uimpene in se deseuienus excepit. ha-¬
buit sane uiud dñi corpus doloris nr̃i naturã
Si corpus nr̃m idnature habet. ut calcet undã.
ae fluctus desuꝑ eat. nec clause domus obstacu.¬
us arceatur. At ũ si dm̃i corpis solũ ista nat᷑a
sit. ut ferat in humidis & sistat in liquidis. &
structa transcurrat: qͥd ꝑnaturam humani
corꝑis. carnem ex sp̃u scd̃ conceptam ĩndicam᷑

Expanded text:
rforans, vel ignem compungens, vel aera vulnerforans, vel ignem compungens, vel aera vulnerans, omnes quidem has passiones naturae suae infert ut perforet, ut compungat, ut vulneret; sed naturam suam in haec passio illata non retinet, dum in natura non est, vel aquam forari, vel pungi ignem, vel aera vulnerari, quamvis natura teli sit et vulnerare, et compungere, et forare. Passus quidem sed in corpus irruens passio, nec non fuit passio, non tamen naturam passionis exercuit, dum et poenali ministerio poena desaeviit, et virtus corporis sine sensu poenae vim poenae in se desaevientis excepit. Habuit sane illud dominicum corpus doloris nostri naturam, si corpus nostrum id naturae habet, ut calcet undas et fluctus desuper eat, nec clausae domus obstaculis arceatur. Atvero si dominici corporis solum ista natura sit, ut feratur in humidis, et sistat in liquidis, et structa transcurrat, quid per naturam humani corporis carnem ex Spiritu sancto conceptam judicamus?
Abbreviated transcription (Latin):
erumptam̃ magis mouent obiuare¬
ac difficuuorem afferunt questionem
ũba hylarii: quib udetur tradere. ictus c
uulnera & huiusmodi. sic inxp̃m incidisse. ut
passionis dolorem non incuterent. Sicut te¬
lum tractum ꝑaquam uł ignem. uł aera ea
facit. que &e cumtrahitur ꝑcorꝑa animata.
quia ꝑforat. & compungit. ñ tam̃ dolorem in¬
gerit. quia non sunt ile res capaces doloris:
Ita ce corpus xp̃i sine sensupene uim pene
excepisse dicit: quia sicut corpꝰ nr̃m. ñ habet
talem naturam ut ualeat calcare undas. tta
corpus xp̃i dicit. ñ habuisse naturam nr̃i ddo¬
loris. quia ñ habuit naturã ad dolendum. Ait
enim sic inxͤ.li. de trinit̃. Uñigenitus ds hoiẽm
uerum scdm similitudinẽ nr̃i hominis. ñ desi¬
ciens a se d̃o sumpsit: In quo quamuis aut ictie
incideret aut uulnꝰ descenderet. aut nodi con¬
currerent. aut suspensio eleuaret afferrent qͥ¬
dem hec impetum passionis. ñ tam̃ dolorem
passionis inferrent: ut telum aliquod aqũa p-¬

Expanded text:
erumtamen magis movent ac difficiliorem afferunt quaestionem verba Hilarii, quibus videtur tradere ictus, et vulnera et hujusmodi, sic in Christum incidisse, ut passionis dolorem non incuterent: sicut telum tractum per aquam, vel ignem, vel aera, ea facit quae et cum trahitur per corpora animata, quia perforat et compungit; non tamen dolorem ingerit, quia non sunt illae res doloris capaces. Ita et corpus Christi sine sensu poenae, vim poenae excepisse dicit, quia sicut corpus nostrum non habet talem naturam, ut valeat calcare undas, ita corpus Christi dicit non habuisse naturam nostri doloris, quia non habuit naturam ad dolendum. Ait enim sic in lib. 10 de Trin.: Unigenitus Deus hominem verum secundum similitudinem nostri hominis, non deficiens a se Deo, assumpsit. In quo quamvis aut ictus incideret, aut vulnus descenderet, aut nodi concurrerent, aut suspensio elevaret, afferrent quidem haec impetum passionis, non tamen passionis dolorem inferrent; ut telum aliquod aquam pe
Abbreviated transcription (Latin):
addolendum. & id̃o uidicanda ñ ẽ caro illius
sid̾m naturam nr̃i corporis. nec in eo etiam dñi¬
um habuit passio. Ita etiam ñ habuit naturã
ad tũdum. uł tristancdum: quia ñ habuit ta¬
lem naturam inqua cẽt causa timoris uł tri¬
sticiȩ. Itaq necessitas tim̃di ñ fuit in eo. sicut ẽ
in nobis: nec natura doloris fuit ineo. sic̃ ẽ in
nobis. Tristiciam tam̃ in eo fuisse. consequent᷑
asserit s causam eius extitisse. ñ suã mortem
s defectũ petri c auorum apłoꝵ. dicit enĩ xp̃m

Expanded text:
ad dolendum. Et ideo non judicanda est caro illius ad dolendum. Et ideo non judicanda est caro illius secundum naturam nostri corporis; nec in eo etiam dominium habuit passio; ita etiam non habuit naturam ad timendum vel tristandum, quia non habuit talem naturam in qua esset causa timoris vel tristitiae. Ita necessitas timendi non fuit in eo, sicut est in nobis. Nec natura doloris fuit in eo, sicut est in nobis. Tristitiam tamen in eo fuisse consequenter asserit, sed causam ejus extitisse non suam mortem, sed defectu
Abbreviated transcription (Latin):
tis penetrantis carnem claui habuit tr̃orem:
quiexcisam aurem solo restituit attactu: ꝓdu-¬
cens hec aurem manus clauum dolet: & sentit
uulnus. qui alti dolorem uuln̾is ñ reliquit.
pungende carnis metutristis ẽ. cuius attactu
ambiguum innatura corꝑis eiꝰ infirmitatem
corꝑee nature ñ fuisse. Et passionem ulam licet
corꝑi illata sit. ñ tam̃ naturam dolendi corꝑi
intulisse: quia licet forma corpis nr̃i eẽt in dño.
ñ tam̃ uitiose insirmitatis nr̃e forma erat inco¬
pore: quod ex conceptu sp̃c sc̃i. uirgo ꝓgenuit᷑:
Audisti lector ũba hył. quib dolorem excludere
uidetur. S si excussa sensus & impietatis hebi¬
tudine. p̃missis dilgenter intendas. atq ipsiꝰ
scͥpture cutumstantiam inspicias. dictorum
iationem atq u̾itatem ꝑcipe ut cumꝙ potĩs:
ce intelligentiam arguere. non attemptabis.
Intelligitur enim ea ratione dixisse. dolorem
uidetur notasse ubiait nos habemus naturã

Expanded text:
 penetrantis carnem clavi habuit terrorem, qui excisam aurem solo restituit attactu? Producens haec autem manus, clavum dolet, et sentit vulnus, qui alteri dolorem vulneris non reliquit? Pungendae carnis metu tristis est, cujus in attactu ambiguum in natura corporis ejus infirmitatem corporeae naturae non fuisse, et passionem illam, licet corpori illata sit, non tamen naturam dolendi corpori intulisse; quia, licet forma corporis nostri esset in Domino, non tamen vitiosae infirmitatis nostrae forma erat in corpore quod ex conceptu Spiritus sancti virgo progenuit. Audisti, lector, verba Hilarii, quibus dolorem excludere videtur. Sed si, excussa sensus et impietatis habitudine, praemissis diligenter intendas, atque ipsius Scripturae circumstantiam inspicias, dictorum rationem atque virtutem percipere utcumque poteris, et intelligentiam arguere non attentabis. Intelligitur enim ea ratione dixisse dolorem pabuit. Quod videtur notasse ubi ait: Non habens naturam
Abbreviated transcription (Latin):
mortem. Non enim eiꝰd̾e significationis ẽ tri¬
stem ẽẽ. ꝓpt̾ mortem. & usq ad mortẽ. quia
ubi ꝓpt̾ mortem tristicia ẽ. illic mors causa
tristicie est. lbi uͦ tristicia usq ad mortem
ẽ mors ñ tristicie causa ẽ s finis: adeo autem
ñ ꝓpt̾ mortem suscepta ẽ tristicia. ut sit desti¬
tuta ꝑmortem. Nong̾ sibi tristisẽ s ulis qui
inscandalo ꝑ infirmitatem carnis erant
futuri quos monet orare ne in ducantur in
temptationem: qui ante polliciti erant señ

Expanded text:
significationis est, tristem esse propter mortem, et usque ad mortem. Quia ubi propter mortem tristitia est, illic mors causa tristitiae est; ubi vero tristitia usque ad mortem est, mors non tristitiae est causa, sed finis. A Deo autem non propter mortem suscepta est tristitia, ut sit destituta per mortem. Non ergo sibi tristis est, sed illis qui in scandalo per infirmitatem carnis erant futuri, quos monet orare, ne inducantur in tentationem, qui ante polliciti erant se no
Abbreviated transcription (Latin):
doioris ꝑmictat intelligi. Dilatis enimcauss
ex quib metum dño heresis asscribit resiplã
ut geste sunt conferamus. Nec enimfieri po-¬
test ut timor eius significet᷑ inũbis. cuius fi¬
dutia contineatur infactis. Timiusse gͥ herea¬
ce passionem uiletures obignorantie nuus
errorem perrus & sathanas ae scandaiũ ẽ an
ne timuit. qui armatis obuius ꝓdũt: Sin corpe
eius infirmitas fuit. ad cuius occursum con¬
stemata ꝑsequentium agmina supinatis co¬
ꝑib conciderunt: Q uamgͥ infirmitat̃ ouił¬

Expanded text:
doloris permittat intelligi; dilatis enim causis ex quibus metum Domino haeresis ascribit, res ipsas ut gestae sunt conferamus. Nec enim fieri potest ut timor ejus significetur in verbis, cujus fiducia continuatur in factis. Timuisse ergo haeretico passionem videtur. Sed ob ignorantiae hujus errorem, Petrus, et Satanas et scandalum est. An ne timuit mori, qui armatis obvius prodiit, et in corpore ejus infirmitas fuit, ad cujus occursum consternata persequentium agmina supinatis corporibus conciderunt? Quam ergo infirmitatem domi
Abbreviated transcription (Latin):
apłorum abaliis quam ab ipsis apsis legitur
fuerit. irritum habeatur. & uacuum: necint ectłia¬
stica reputabitur sacram̃ta. Licet autẽ p̃b̾ris bap¬
tizatos tangere in pectore s non crismate signare
infronte.

Expanded text:
orum ab aliis quam ab ipsis apostolis legitur fuerit, irritum habetur et vacuum, nec inter ecclesiastica reputabitur sacramenta. Licet autem presbyteris baptizatos tangere in pectore, sed non chrismate signare in fronte.
Abbreviated transcription (Latin):
cum cupiditatib uincatur: ñ est lib̾a adbo¬
fidei:. idest ñ est lib̃a. sine fide oꝑante ꝑdilec-¬
tionem. & illa sufficient̃ &e uere bona ẽ. non
est enim fructꝰ bonus. qui de caritatis radice
non surgit. Si uero adsit fides oꝑans ꝑdilec

Expanded text:
5, cum cupiditatibus vincatur; non est libera ad bo5, cum cupiditatibus vincatur; non est libera ad bofidei, id est, non est libera, sine fide operante per dilectionem; et illa sufficienter et vere bona est. Non est enim fructus bonus, qui de charitatis radice non surgit. Si vero adsit fides operans per
Abbreviated transcription (Latin):
ficientes simus cogitare aliquid quasi ex nobꝰ.
Aitendant inquit hic & uba ista ꝑpendant
qui putant ex nobis ẽẽ fulei ceptum: e ex
deo eẽ fidei supplem̃tum. Comm̃dans enĩ
istam grãm que ñ datur scd̃m aliqua mĩta.
s efficit omnia bona mĩta. inquit ñ quod
sufficientes simus cogitare aliquid boni scił
ex nobis. Quis autem ñ uideat prius ẽẽ cogi¬
tare. quam credere: Nullus quippe credit
aliquid. nisi prius cogitauit eẽ credendum.
Si gͦ cogitare bonum non est ex nobis. ut hic
apłs tradit. nec credere quemquam. et ipsũ
credere nichil est aliud quam cum asensione
m̃tis cogitare: hic uidetur insinuare qd̃ cogi¬
tatio bona p̃cedat fidem. & ita bona uoluntaᷤ
p̃ueniat fidem. ñ p̃ueniatur: quod p̃didis ad¬
u̾sari uidetur. Ad hoc autem dicimus. quod
aliquando cogitatio bona siue uoluntas p̃ue¬
nit fidem: s non est illa bona uoluntas uel
cogitatio. qͣrede uiuit᷑. Illa enim sine fide. c

Expanded text:
ficientes simus cogitare aliquid quasi ex nobis. Attendant, inquit, hic, et verba ista perpendant, qui putant ex nobis esse fidei coeptum, et ex Deo esse fidei supplementum. Commendans enim istam gratiam quae non datur secundum aliqua merita, sed efficit omnia bona merita, inquit, non quod sufficientes simus cogitare aliquid boni, scilicet ex nobis. Quis autem non videat prius esse cogitare quam credere? Nullus quippe credit aliquid, nisi prius cogitaverit esse credendum. Si ergo cogitare bonum non est ex nobis, ut hic Apostolus tradit, nec credere; quanquam et ipsum credere nihil est aliud, quam cum assensione mentis cogitare. Hic videtur insinuare quod cogitatio bona praecedat fidem, et ita bona voluntas praeveniat fidem, non praeveniatur; quod praedictis adversari videtur. Ad hoc autem dicimus, quod aliquando cegitatio bona sive voluntas praevenit fidem; sed non est illa bona voluntas vel cogitatio qua recte vivitur. Illa enim sine fide et
Abbreviated transcription (Latin):
reterea sciendum est quia licet ibi
indicetur distinctio ꝑsonarum cum
ex patre ce ꝑpatrem. et inpatre sunt.Simi
accipiendum ẽ: qd ait apłs ex ipso &e ꝑip
lens inteuigi. Dixit ex ipso. sic inteuigas
omia es̃ ex patre. ut neges omnia eẽ exfilio
patre om̃ia. ẽẽ sane dici possit similit̃ ce de

Expanded text:
eterea sciendum est quod licet ibi indicetur distinctio personarum, cex Patre, et per Patrem, et in Patre sunt. Simiaccipiendum est quod ait Apostolus: Ex ipso, et per lens intelligi dixit ex ipso, sic intelligas omnia esse a Patre, ut neges omnia esse ex FiliPatre omnia esse sane dici possunt; similiter et de
Abbreviated transcription (Latin):
tandum est. dm incorꝑalib formis appa¬
russe hominib sic̃ auoꝰ. inscđo libro de trinĩt
ostendit conferens diũsa scͥpture testimoma
ex quib dm̃ incorporeis figuris hominibus ap¬
paruisse ꝓbat: &e aliquando ex ꝑsona dĩ sine
distinctione. aliquando subdistinctione ꝑso¬
les apparitiones creatura noua sit formata. an

Expanded text:
tandum est Deum in corporalibus formis apparuisse hominibus, sicut Augustinus in lib. 2 de Trinitate ostendit, conferens diversa Scripturae testimonia ex quibus Deum in corporeis figuris hominibus apparuisse probat; et aliquando ex persona Dei sine distinctione, aliquando sub distinctione persoles apparitiones creatura nova sit formata, an
Abbreviated transcription (Latin):
cos. lectores. hostiarios. Exorcistas. Acoli¬
tos. si extra uotũ & babitum inueniunt᷑. &
continentiam ꝓfit̾i nolunt. uxorẽ ducere
uł repudiatam: qr deinceps nec ad subdia¬
conatum ꝓuehi poterunt: nec laicꝰ uxorem
sortitꝰ. nec uirginẽ. uł bigamꝰ ad cłicatum̃.
Itẽ ex cartaginensi concilio. Placuit epõs¬
p̃b̃ros. diaconos subdiaconos. etiã abuxori¬
b abstinẽ: quia si ñ fecĩnt. etiã ab eccłiasti¬
co remoueant᷑ offitio. Cetõs uͦ cłi̾cos: ad¬

Expanded text:
cos, lectores, ostiarios, exorcistas, acolytos, si extra votum et habitum inveniuntur, et continentiam profiteri nolunt, uxorem ducere duam, vel repudiatam: quia deinceps nec ad subdiaconatum provehi poterunt, nec laicus uxorem sortitus, nisi virginem, vel bigamus ad clericatum. Item ex Carthaginensi concilio: Placuit epbyteros, diaconos, subdiaconos etiam ab uxoribus abstinere; quod si non fecerint, etiam ab ecclesiastico removeantur officio. Caeteros
Abbreviated transcription (Latin):
ignorans etiam ante grãm p̃uenientẽ ce oꝑan¬
tem. qua uoluntas bona p̃paratur in homine.
p̃cedere quedam bona exd̃ĩ gra ce libero arbi¬
trio. quedam etiam ex solo libero arbitriohb
tam̃ uitam ñ meretur. nec grãm qua iustificat
Iuius enimgr̃e ꝑcipiende que uoluntatẽ hoĩs
sanat. ut sanata legem impleat: nuua mĩta p̃¬
cedunt. Ip̃sa est enim qua iustificatur impius:
idest fit iustus. qui prius erat impius. Merttis
autem impii ñ gratia s. pena debetur:. nec ista
eẽt grã. si non daretur gratuita. Datur autẽ
gratuita: quia nichil boni ante feceramus.
unde hoc mereremur. Non negamus tamen
multa ante hanc grãm &e p̃t̃ hanc grãm ab
ubi dicit homines ꝑ liberũ arbitrium agros
colere. domos edificare. ce alia plura bona faẽ.
sine gratia cooꝑante

Expanded text:
gnorans etiam ante gratiam praevenientem et operantem, qua voluntas bona praeparatur in homine, praecedere quaedam ex bona Dei gratia et libero arbitrio, quaedam etiam ex solo libero arbitrio, quibus tamen vitam non meretur, nec gratiam qua justificatur. Illius enim gratiae percipiendae, quae voluntatem hominis sanat, ut sanata legem impleat, nulla merita praecedunt. Ipsa eid est fit iustus, qui prautem impii, non gratia, sed poena debetur; nec illa esset gratia, si non daretur gratuita. Datur autem gratuita, quia nil boni ante feceramus, unde hoc mereremur. Non negamus tamen multa ante hanc gratiam, et praeter hanc gratiam, ab ubi dicit homines per liberum arbitrium, agros colere, domos aedificare, et alia plura bona facere sine gratia cooperante.
Abbreviated transcription (Latin):
post ascensionem. ita loquit᷑. Cũm sp̃c scĩgrã¬
datur hominib. ꝓfecto mittit᷑ sp̃c apatre.
mittitur et afilio ꝓcedit a patre. ꝓcedit &
a fiuo: quia et eius missio. ẽ ipsa ꝓcessiõ. His
quia et hec ꝓcessio siue missio temporalis ẽ

Expanded text:
post Ascensionem ita loquitur: Cum spiritus gradatur hominibus, profecto mittitur spiritus a patre, mittitur et a filio. Procedit a patre, procedit et a filio, quia et eius missio ipsa processio esquia et haec processio sive missio temporalis est.