comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et repetunt. Ipse est dñs uirtutũ
ipse ẽ rex głe. ipse celi presul. ipse
creator mundi. ipse saluator scłi
ipse redẽptor omniũ. et de qua
furis tu lator ipse sententiȩ: ipse
tuũ calcaturus ẽ caput. ipse tuũ
contriturꝰ imꝑũ: ipse te suo iudi¬
cio ꝑditurꝰ : qui reos iussus caꝑe.
attrahis unocentes: scõs diripis:
ipsi d̃i filio cõminaris. Redde gͦ
uuum: priusqͣm cogaris exsoluere¬
multos. Tartarus uͦ adhuc ista
ñ credens. ꝑ consuetos nuncios re¬
currit ad cęlum: hac inuidiosa
int̾pellatione deplorans. Ego do¬
mine. etsi extremiis creature tuȩ
&. si tristi sim seruicio mancipa¬
tus: precepta tua inuiolabili le¬
ge seruo: ꝑuigilo ne quid senten¬
tie tuȩ ꝑeat: ne uetustum ius no¬
uus temerator immutet. Sed ap
notat: scͥbas tuos arguit: sabba¬
ta tua iuolat: legem tuam sol¬
uit: et animas exemptas carne.
et pene meȩ iam custodiȩ depu¬
tatas. ad corpora in quib scelera¬

Expanded text:
et repetentibus: Ipse est Dominus virtutum, et repetentibus: Ipse est Dominus virtutum, ipse est rex gloriae; ipse coeli praesul, ipse creator mundi, ipse salvator saeculi, ipse redemptor omnium, et de qua furis tu, lator ipse sententiae, ipse tuum calcaturus caput, ipse tuum contriturus imperium, ipse te suo judicio perditurus; qui reos jussus capere, attrahis innocentes, sanctos diripis, ipsi Dei Filio comminaris. Redde ergo unum, priusquam multos cogaris exsolvere. Sed tartarus adhuc ista non credens, per consuetos nuntios recurrit ad coelum, haec invidiosa interpellatione deploratus: Ego, Domine, et si extremus creaturae tuae, et si tristi servitio mancipatus praecepta tua inviolabili lege servo, pervigilo, ne quis sententiae tuae vetustum jus, novus temerator immutet, sed appnotat, scribas tuos arguit, sabbata tua violat, legem tuam solvit, et animas exemptas carne, et poenae jam meaeque custodiae deputatas, ad corpora, in quibus scelera
Abbreviated transcription (Latin):
cit: pater gras ago tͥ qͥa audistinls
Quid est: Ubi. xp̃e cepit inferi
pulsare fores. portas tartari sũmo¬
uere. ianuas aꝑire mortis. gehemie
soluere legem uetustam. exturba¬
re antiquissimũ ius penarũ. repos¬
cere lazari animã ab inferis. uiam
reditus innouare: occurrit ei tar¬
tari tota furens potestas. prefereis
edictũ suꝑm pͥncipis. excelsi regis
portans decretum. gestans latam
tot scłis deo loquente sententiam:
& iudens hominẽ. sciscitabat᷑ quis
iste eẽt: quid auderet: quid sͥ uellet:
cur solus ac sine tremore trem̃dos
mortis lacessat & incessat accessus.
Cui dicenti quis eẽt: respondert̃
ꝓpħica uoce ministri resurrectioĩs
gem głe in celestib scio. om̃ib po¬
testatib cȩlicis presidere: cuiꝰ nutũ
tota sufferre ñ potest creatura. Hc̃
aut̃ uideo de terreno concretum
limo. corpore mortali septum. & in
ipso habitu hominis hominib ui¬
liorem: et ad suminã. cito dandũ
sepulchro: subdendum meȩ ꝓtinꝰ

Expanded text:
cit, Pater, gratias ago tibi, quia audisti me? Quid est? Ubi Christus coepit inferi pulsare fores, portas tartari submovere, januas aperire mortis, gehennae solvere legem vetustam, deturbare antiquissimum jus poenarum, reposcere Lazari animam, ab inferis viam reditus innovare, occurrit ei tartari tota furens potestas, praeferens edictum superni principis, excelsi regis portans decretum, gestans latam tot saeculis Deo loquente sententiam; et videns hominem sciscitabatur quis iste esset, quid auderet, quid sibi vellet, cur solus, aut sine tremore tremendos mortis lacessat et incessat accessus. Cui dicenti quis esset, responderunt prophetica voce, ministri resurrectionis, gem gloriae in coelestibus scio omnibus potestatibus coelicis praesidere, cujus nutum tota sufferre non potest creatura; hunc autem video de terrenis unum, concretum limo, corpore mortali septum, et in ipso habitu hominis, hominibus viliorem, et ad summam cito dandum sepulcro, subdendum meae protinus
Abbreviated transcription (Latin):
mortem lazari. mariȩ
fletus. lacͥmas marche
strinximus sermõne geminato:
uunc exoneremꝰ auimos. abiciamꝰ
curas: exoccupemꝰ sensus: ut resur¬
rectionis tantã głam totis m̃tib
et caꝑe & audire possimus. Euan¬
glista uenisse ad monum̃tum sic

Expanded text:
mortem Lazari, Mariae fletus, lacrymas Marthae, erstrinximus sermone geminato, nunc exoneremus animos, abjiciamus curas, exoccupemus sensus, ut resurrectionis tantae gaudio totis mentibus et capere et audire possimus. Evangelista venisse ad monumentum s
Abbreviated transcription (Latin):
gelus inqͥt: a dext̾s altaris incen
si. Suffecerat. apparint ei ange¬
lus. Quid magnope a dextris
altaris : Ut eẽ in scĩs angłis au¬
ditor intelligas nil sinistrũ: dicen¬
te scͥptura. Uias quȩ a dextris
sunt: nouit dñs. Apparuit ei

Expanded text:
stans a dextris altaris incensi. Dicere suffecerat, apparuit ei angelus, quid magnopere a dextris altaris? Ut esse in sanctis angelis auditor intelligas nil sinistrum, dicente Scriptura. Vias quae a dextris sun
Abbreviated transcription (Latin):
calore uitali. mortale frigꝰ st̾ilia
lã uiscera possidebat: ut genitor
ipse iã cognosc̾et inde iã ꝑhoĩem
ñ posse nasci hoĩem: unde absces¬
serat res humana. Sic sic fr̃s du¬
ris hõñ p̃corduis credulitas asseri¬
tur. & inserit᷑ fides: et t̾c totũ di¬
uinũ credit᷑. cũ fu̾it nil huma¬
b̾enedix̾ ingressus in tẽplũ: qr ip̃e
erat dei familiariꝰ tẽplũ: portans
in pectoris sui puritate tota legis
archana: et apponens non tam
thuris. quã pure supplicationis
incensũ. Gr̃a namq di tam in
suo quã in hõis oꝑe requiescit: &
ñ tã libent̾ odoratur arabice ar

Expanded text:
calore vitali mortale frigus sterilis calore vitali mortale frigus sterilis jam viscera possidebat, ut genitor ipse cognosceret inde jam per hominem non posse nasci hominem, unde abscesserant res humanae. Sic, sic, fratres, duris hominum praecordiis credulitas asseritur, et inseritur fides; et tunc totum divinum creditur, cum fuerit nil human ingressus templum: quia ipse erat Dei familiarius templum, portans in sui pectoris puritate tota legis arcana et apponens non tam thuris quam purae supplicationis incensum. Gratius namque Deus in suo, quam in hominis opere requiescit et non tam l
Abbreviated transcription (Latin):
redonaret. Hinc ẽ. qͦd et magos
adhuc mortis in colas & totis obstu¬
pescentes ocłis. tenuit̾ micans stel¬
la assuefacit ad lucẽ: & gradatĩ ꝑ¬
trabit ad ipsũ fontẽ luminis & di¬
erũ. Et reuera fr̾s. congruit ut¬
qr tociꝰ anni metas tẽpoꝵ qͣdriga
loquamͣ: ut cõpendio c̃dulitatis
isto. ad illud ubi partꝰ ẽ sine par¬
tu. ubi creat᷑ auctor ipse ꝓcreantiᷤ.
uͥ nascit᷑ ipsa origo gen̾antis. int̾
bulis dubias luces. luc̾na p̃uia.
stella duice puenire possimꝰ. fu¬
it inqͥt ȩuangłista sac̾dos qͥdam
noĩe ⁊acharias: et uxor eiꝰ elisa¬
beth. Et ñ erat illiꝰ filiꝰ. eo qͦd ess
elisabeth st̾ilis: et ꝓcessissent am¬
bo in dieb suis. Stilitas senectu¬
te exaggerat᷑ extͤma : et ab spege¬
n̾andi totũ subducit᷑ qͥcqͥdest cor¬
ꝑis & nat᷑e. Et ne uł cogitatio so¬
bolis ulla reman̾et: ad id puen¬
tũ ẽ temꝑis & etatis. qͦ transacto

Expanded text:
redonaret. Hinc est quod et magos redonaret. Hinc est quod et magos adhuc noctis incolas, et totis obstupescentes oculis, tenuiter micans stella assuefacit ad lucem et gradatim pertrahit ad ipsum fontem luminis et dierum . Et re vera, fratres, congruit, quia totius anni metas temporum quadriga loquamur, ut compendio credulitatis isto, ad illud ubi partus est sine partu, ubi creatur auctor ipse procreantis, ubi nascitur ipsa origo generantis, inter bulis dubias luces, lucerna praevia, stella duce pervenire possimus. Fuit, inquit evangelista, sacerdos quidam nomine Zacharias, et uxor ejus Elisabeth: et non erat illis filius, eo quod esset Elisabeth sterilis, et processissent ambo in diebus suis . Sterilitas senectute exaggeratur extrema, et a spe generandi totum subducitur quidquid est corporis et naturae; et ne vel cogitatio sobolis ulla remaneret, ad id perventum est temporis et aetatis, quo transacto
Abbreviated transcription (Latin):
Longo usu aut ꝓducit᷑ aut obtun¬
dit᷑ semꝑ nat᷑a. Hinc ẽ qͦd dñs
ret᷑ infidelitatis nubilo cordibus
iã cecatis. ut irradiaret partus
transacto curricło iã uitȩ uete¬
rane in pͥmã reflorescere puber¬
tatẽ. atq ipsam nat᷑am ex occidu
a ȩtate ad nascentis serui ĩsig¬
nia suscitari: puditicie florem
pudoris titulũ. castitatis insig¬
ne. uͥginitatis claustra manere
se auctore ipso ex ut̾o ꝓcedente
seruari. Et ut p̾fationi nr̃e ac si¬
militudini quã de ocłis sũpsimꝰ
uetusto langore: defessis. ipsa de
qua loquim mͦ adsit et astipu¬
letur auctoritas. ac ꝓbet oculos
hõiũ noctis male assuetos. obscu¬
ad lucẽ: in iħoe dñs accendit su¬
i luminis et p̃misit luc̾nã: utt de¬
gustato lumine in se iã diumni so¬
lis uibar ipsũ ferrent. ipsam dei
ille densas noctis placido lumine
apiret tenebras: ipse noctis nesciũ
diẽ. iã desid̾antib ad lucẽ ꝑpetem

Expanded text:
longo usu aut producitur, aut obtunlongo usu aut producitur, aut obtunditur semper natura. Hinc est quod Dominus tetro infidelitatis nubilo cordibus jam caecatis, ut irradiaret partus transacto curriculo jam vitae veteranae in primam reflorescere pubertatem, atque ipsam naturam in occidua aetate ad nascentis servi insignia suscitari, pudicitiae florem, pudoris titulum, castitatis insigne, virginitatis claustra manere se, auctore ipso ex utero procedente, servari. Et ut praefationi nostrae ac similitudini, quam de oculis sumpsimus vetusto languore defessis, ipsa de qua loquimur modo adsit et astipuletur auctoritas, ac probet oculos hominum nocti male assuetos, obscuad lucem, in Joanne Dominus accendit sui luminis et praemisit lucernam, ut degustato lumine in se jam divini Solis jubar ipsum perferrent, ipsam deitille densas noctis placido lumine aperiret tenebras, ipse noctis nescium diem jam desiderantibus ad lucem perpetem
Abbreviated transcription (Latin):
tacens: nec pot̾is loqui. Que
tacentis ẽ culꝑa: si imperat
silentiũ uis iubentis : Ergo
et nos tantilli qui taciumus.
habetote ñ obliuionis fuisse
s temꝑis : diuini negotii. non
rationis humane. Ergo tͥstes
non simꝰ: qr donante deo silen¬
tiũ momenti continuato ser¬
mone pensabit᷑: & modicum
qͥd tͥsticie nr̃ȩ. magnũ uerte¬
tur in gaudiũ. Grãs ago do
meo: qui mͥ in amoris lucrũ
u̾tit dãpna sermonis. slam
qͣnta sit erga me caritas ur̃a :
pallor ꝓdit: testatꝰ ẽ clamor.
ostendunt lacͥme: oratio. effu
icut nimio dolore et
infirmitate longa lumi¬
nib obscuratis. nͨ sensim
refusa fuerit. fit inimica lux.
certe cũ solis sit condita lux o¬
culis. solis fit ocłis lux amica. ꝑ
qͦs utiq reliquo corꝑi uł tradđi¬
tur uł negat᷑. ita diut᷑no ꝑfidi¬
e morbo. contenebratis ñtib.
nͥ paulatĩ fu̾it fidi claritas resti¬
tuta. subito ipso fidi splendore
magis ꝑfidie crassescit caligo.

Expanded text:
tacens, nec poteris loqui. Quae tacens, nec poteris loqui. Quae tacentis culpa, si imperat silentium vis jubentis? Ergo et nos tantilli qui tacuimus, habetote non oblivionis fuisse, sed temporis; divini negotii, non rationis humanae. Ergo tristes non simus, quia, donante Deo, silentium momenti continuato sermone pensabitur, et modicum quid tristitiae nostrae magnum vertetur in gaudium. Gratias ago Deo meo, qui mihi in amoris lucrum vertit damnum sermonis: nam quanta sit in me charitas vestra, pallor prodidit, testatus est clamor, ostenderunt lacrymae, oratio effusicut nimio dolore et infirmitate longa luminibus obscuratis, nisi sensim refusa fuerit, fit inimica lux, certe cum solis sit condita lux oculis, solis sit oculis lux amica, per quos utique reliquo corpori vel traditur, vel negatur; ita diuturno perfidiae morbo contenebratis mentibus, nisi paulatim fuerit fidei claritas restituta, subito ipso fidei splendore magis perfidiae crassescit caligo,
Abbreviated transcription (Latin):
rora: et legis obscurabatur dieᷤ.
ut toto xͥ luceret in gr̃a. Hine
est quod ⁊ acharias in hora in¬
censi. hoc ẽ in extremo temꝑe
legaliũ cerimoniarũ ꝓpħali
spũ incensum infert᷑: offert
p̾̃ces: desid̾ia ingerit: uota cõ¬
missa repecit: exigit xp̃m: et
omnis multitudo orabat foriᷤ.
Ut gͦ popłs qui stabat foris in¬
tromitteretur exorat : qr qͦs
dit suꝑ eũ. Fr i. go ñ est mirũ
si turbatur sac̾  dos. si stupet
doctor. si pauescit antistes: si
tacet minimacum uidet max¬
ima: si deserit u̾ba. Icum signa
conspicit. Et ne solus ⁊acharias
timuisse uideat᷑: audi aliũ pro¬
pħam dicentẽ. Dñe audiui au¬
ditionẽ tuã & timui: c̃sidaui
oꝑa tua et expaui. Qͥ cum do
loquit᷑ ñ pauescit: unde loqͥt᷑
cerdos taceat iam dicamꝰ. Sͦt
respondens ei angłs: dix̃. ł go
sũ gabriel qui asto añ c̾spec̃¬
tum di: & missus sũ ad te loqͥ:¬
et ħ ⁊ͥ euangłizare. Et ecce eris

Expanded text:
rora; legis obscurabatur dies, rora; legis obscurabatur dies, ut totus reluceret in gratia. Hinc est quod Zacharias in hora incensi, hoc est, in extremo tempore legalium caeremoniarum prophetali Spiritu incensum infert: offert preces, desideria ingerit, vota commissa repetit, exigit Christum. Et omnis multitudo orabat foris. Ut ergo populus, qui stabat foris, intromitteretur exorat; quia quodit super eum. Ergo non est mirum si turbatur sacerdos, si stupet doctor, si pavescit antistes, si tacet minima cum videt maxima, si deserit verba cum signa conspicit. Et ne solus Zacharias timuisse videatur, audi alium prophetam dicentem: Domine, audivi auditum tuum et timui, consideravi opera tua et expavi , Qui cum Deo loquitur expavescit; unde loquatucerdos taceat, jam dicamus. Et respondens ei angelus, dixit: Ego sum Gabriel, qui asto ante conspectum Dei, et missus sum ad te ec tibi evangelizare: et ecce eris
Abbreviated transcription (Latin):
dotiu̾: confudit ordinem: muta¬
uit mores spreuit senes: inter.¬
fecit uiuenes : tribus miscuit:
deleuit steginata: corrupit ge¬
nus: culit qͥ cqͥd erat. et diui¬
nȩ et humane funditus disci¬
pline. S hoc quid ad rachari¬
am scm̃: Ne quid gͦ tale et in
ipso zacharia crederetur admissũ:
euangelista co. git᷑ sic referre.
fuit in diebus. herodis regis
iudee sacer: dos quidã no¬
mine zachas rias. De uice abia.
Qͥa usq ad÷ ipsum ab atauis.
auis. patri bus. transfusũ genꝰ
mansit. sacdoti dempꝰ. legis. sa¬
crificii om̃is seruata est discipli¬
na: usq quo impietate regis.
iniquitate temꝑis. ambitionis
rabie. temeritatis furore. sacer
factum est ut incensũ pon̾et:¬
et ingressus est in templũ: et
omnis multitudo orabat foris
in hora incensi. In hora incen¬
si. fr̃s. iam sol uidaico occum¬
bebat in templo. ut in eccłia
matutinus exurgeret: et iuda¬
ice doctrine instabat uesper.
quia euangelii imminebat au¬

Expanded text:
rdotium, confudit ordinem, mutardotium, confudit ordinem, mutavit mores, sprevit senes, interfecit juvenes, tribus miscuit, delevit stemmata, corrupit genus, tulit quidquid erat et divinae et humanae funditus disciplinae. Sed hoc quid ad Zachariam sanctum? Ne quid ergo tale et in ipso Zacharia crederetur admissum, evangelista cogitur sic referre: Fuit in diebus Herodis, regis Judaeae, sacerdos quidam nomine Zacharias, de vice Abia. Quia usque ad ipsum ab atavis, avis, patribus, transfusum genus mansit sacerdotii, tempus legis, sacrificii omnis servata est disciplina, eo quod impietatem regis, iniquitatem temporis, ambitionis rabiem, temeritatis furorem, sacerFactum est ut incensum poneret, ingressum in templum Domini, et omnis multitudo populi orabat foris in hora incensi. In hora incensi, fratres, jam sol Judaico occumbebat in templo, ut in Ecclesia matutinus exsurgeret, et Judaicae doctrinae instabat vesper, quia Evangelii imminebat au
Abbreviated transcription (Latin):
te nobis uocẽ: ut possitis au¬
dire sermonem. Reparate gau¬
dium meũ: ut assuetam possitis
leticiam possidere: et implere il¬
lud apłi. Quis est qui me letifi¬
cat. nisi qui contristat᷑ ex me  ue¬
niat ueniat gͦ in mediũ beatus
tacharias. qͥ nos tacens pio conso¬
letur exemplo: et silentio suo.
nos de nr̃o non sinat tristes eẽ
silentio. Ueniat ueniat p̾cursor
silentii: sac̾dotii speculũ: sc̃itatiᷤᷤ
exemplum: euangłistaꝵ princeps:
ꝑantur mala. Ad est semꝑ in
merore solatiũ. nec consolator
deest cui imminet ꝑsecutor. fu¬
it in diebus herodis regis uideȩ
sacerdos quidam: nõie ⁊ achari¬
as. Usq ad herodem. uidaice gͣn¬
tis sacerdotalis sanctitas. senum
grauitas. patrum pietas p̃sidebat:
ius erat lex diuina. Ambitio nil
ibi. nil temeritas. p̃sumptio nil
ualebat: qr gerebatur totũ di¬
uino ordine. non humano. Sed
herodes ueniens ex gente alie¬
na inuasit regnũ :⁊ uolauit sac̾¬

Expanded text:
te nobis vocem, ut possitis aute nobis vocem, ut possitis audire sermonem. Reparate gaudium meum, ut assuetam possitis laetitiam possidere, et implere illud Apostoli: Quis est qui me laetificet, nisi qui contristatur ex me . Veniat ergo, veniat in medium beatus Zacharias, qui nos tacens pio consolatur exemplo: et silentio suo nos de nostro non sinit tristes esse silentio. Veniat, veniat praecursor verbi, sacerdotii speculum, sanctitatis exemplum, evangelistarum princeps, perantur mala: adest semper in moerore solatium, nec consolator deest, cui imminet persecutor. Fuit in diebus Herodis, regis Judaeae, sacerdos quidam nomine Zacharias. Usque ad Herodem Judaicae genti sacerdotalis sanctitas, senum gravitas, patrum pietas praesidebat: jus erat lex divina, ambitio nil ibi, nil temeritas, praesumptio nil valebat, quia gerebatur totum divino ordine, non humano; sed Herodes veniens ex gente aliena invasit regnum, violavit sace
Abbreviated transcription (Latin):
uenit: s cum iubet. Non cum
exigit᷑ .: s cum donat. Non cũ
cogit᷑ . sed cum uenit. Uñ fr̃s.
et cũ uenit audite. et cum ñ
uenit sustinete. et cum se do¬
nat accipite. et cum se negat
orate: quia hoc doctor accip̃.
quod meretur auditor. Ergo
tam uobis quã mͥ pret̾itus sus¬
pensus ẽ sermo: ut ꝓ fluuio mu¬
lieris. et uerecundi uulneriꝰ cau¬
sa. ut illius pudore sic nr̃a uere¬
cundia se celaret: et qͦd illa ta¬
cuit. etiam nr̃o silentio claude¬
retur. S ceptum reuertamur
ad uerbũ. Hierosolimitanꝰ fons
abundat. cum impellit angelus.
non cũ sistit hauritur. Sic sacer¬
dotis sermo exuberat qn̾ dat
ds̃: non cum ꝑ orat sac̾dos. Hinc
est. quod zacharias ip̃e qui pro¬
pħias loquebatur ppłis: tacet sͥ.
Et nos ingrati deo non simus. s¬
si nos tacere semel uoluit: quib
semꝑ in offensum largitus est
uerbum. Ille non dedignat᷑
a filio uerbum reciꝑe: cui de¬
derat lucem. Et uos filii ora¬

Expanded text:
loquitur, sed cum jubet; non cum loquitur, sed cum jubet; non cum exigitur, sed cum donat; non cum cogitur, sed cum venit. Unde, fratres, et cum venit audite, et cum non venit sustinete, et cum se donat accipite, et cum se negat orate; quia hoc doctor accipit, quod meretur auditor. Ergo tam vobis quam mihi praeteritus suspensus est sermo, ut profluvium mulieris, et verecundi vulneris causam, et illius pudorem sic nostra verecundia celaret, ut quod illa tacuit, etiam nostro silentio clauderetur : sed coeptum revertamur ad verbum. Hierosolymitanus fons abundat, cum impellit angelus , non cum sitit auditor; sic sacerdotis sermo exuberat, quando dat Deus, non cum perorat sacerdos. Hinc est quod Zacharias ipse, qui prophetias loquebatur populis, tacet sibi, ut nos ingrati Deo non simus, si nos semel tacere voluit quibus semper inoffensum largitus est verbum. Ille non dedignatur a Filio verbum recipere, cui dederat lucem: et vos, filii, ora
Abbreviated transcription (Latin):
no ꝓfertur ex sensu:
humanis seruit & ob¬
secundat ingeniis. Diuinꝰ uͦ ser¬
mo: in potestate dantis est. ñ di¬
centis. Audit᷑is quem admodum
zacharias ille summi sacerdo¬
tii splendor dum exorat obinu¬
tuit : tacuit pater uocis. ego in¬
quit uox clamantis in deser¬
to: genitor elamoris obmutuit
& egressus silentium reculit qͥ
responsa relaturꝰ intͣuerat. Ui¬
distis gͦ: qr silentium meũ quo
antea contͥstaui uos. uenit de
antiquo pontificali usu. ñ de
nouitatis incursu. Ille ubi sen¬
sit lingue suȩ uincłm. suiq ia¬
nuam clausam ẽẽ sermonis. im¬
ꝑauit nutu. ne qͥs causas tacit᷑¬
nitatis inquireret: & qr celeste
mysterium dicere non posset. sig¬
nis insinuat. Deniq zacharias
ipse quod tacet non est pena. s
signum: nec est terrena debilitaᷤ
sed cȩleste secretũ. Deus qui loqͥ
dat. tacere facit: et imꝑat silen¬
tium. qͥ inserit uerbũ. Dñatur
diuinꝰ sermo non seruit: qr ds̃
uerbũ. Et ideo non cum iubet᷑

Expanded text:
ofertur ex sensu, humanis servit et obsecundat ingeniis; divinus vero sermo in potestate dantis est, non dicentis. Audistis quemadmodum Zacharias ille summi sacerdotii splendor dum exorat, obmutuit; tacuit pater vocis, Ego, inquit, vox clamantis in deserto ; genitor clamoris obmutuit; et egressus silentium retulit, qui responsa relaturus intraverat. Videtis ergo quia silentium meum, quod antea contristavit vos, venit de antiquo pontificali usu, non de novitatis incursu. Ille ubi sensit linguae suae vincula sui januam clausisse sermonis, imperavit nutu ne quis causas taciturnitatis inquireret, quia coeleste mysterium dicere non din fugatur. Denique Zacharias ipse quod tacet, non est poena, sed signum; non est terrena debilitas, sed coeleste secretum; Deus qui loqui dat, tacere facit; et imperat silentium, qui inserit verbum; dominatur divinus sermo, non servit, quia Deus verbum; et ideo non cum jubetur
Abbreviated transcription (Latin):
partꝰ. in unibili uestigio et ig¬
noto calle ꝑtransi .t: et it̃ hu¬
mani ortꝰ diuino gressu ambu¬
lat ñ humano: ut nascendo
ipse naturã a seruitute mor¬
tis cui talit̾ addicta fuerat pͥ¬
mitꝰ liberaret. et fonte p᷑gato
suꝑnã riuulis redderet puri¬
tatem. Merito ioħs in utero
exultat: qui originis sue lib¬
tatem ante nosse quã esse me¬
ruit: añ meruit sentire ꝙͣ. uiu̾e.
In hora incensi ꝑ angłm aꝑit᷑
st̾ilitas: conceptus iubetur: ꝓ¬
mittit᷑ partus : et int̾ sacraria
natiuitas sacra ꝓcurat᷑. Hinc
ẽ. qͦd adhuc in utero cũ m̃bro¬
rum cõpage pene concepta
loqͥtur. quã ꝑueniat ad uociᷤ
officiũ. Ne dum ꝓfunda mira
latissime lectionis breuiato cu¬
pimus sermone concludere.
quȩ maxime dicenda st̃ tͣnsea¬
inus: prime si deo placuerit
de sequentib disseremus.

Expanded text:
partus, invisibili vestigio et igpartus, invisibili vestigio et ignoto calle pertransit, et iter humani ortus divino gressu ambulat, non humano, ut nascendo ipsam naturam a servitute mortis, cui taliter addicta fuerat, primitus liberaret, et fonte purgato supernam rivulis redderet puritatem. Merito Joannes in utero exsultat, qui originis suae libertatem ante nosse quam esse meruit, ante meruit sentire quam vivere. In hora incensi per angelum aperitur sterilitas, conceptus jubetur, promittitur partus, et inter sacraria nativitas sacra procuratur: hinc est quod adhuc in utero cum membrorum compage pene concepta loquitur quam perveniat ad vocis officium. Verum ne dum profunda et mira latissimae lectionis breviato cupimus sermone concludere, quae maxime dicenda sunt, transeam, proxime, si Deo placuerit, de sequentibus disseremus.
Abbreviated transcription (Latin):
de ioħe: ecce mitto angłm meũ
felix. quȩ ut in dm̃ cresc̾et: in se¬
nib sic defecit nat᷑a. felix. q̃ steri¬
litatis damna uͥginea fecundi¬
tate mutauit. felix. quȩ uno
concepit in partu. quicqͥd in
toto orbe confundere deplo
nans mat̾ que erat ante origo
miseranda mortaliũ. ad doloreᷤᷤ
pariens cũ dolore: ad gemitus
edens ipsa cũ gemitu: ad ꝑicłm
producens hoĩem cũ ꝑiculo ge¬
nerantis. et in ipso ortu occasũ
nuntians ꝑ lam̃ta: ad lacͥmas
semꝑ deuocans partꝰ suos. sci¬
ensse tantis merorib gen̾are
morit᷑os. Parcebat gͦ st̾ilitati ma¬
gis nat᷑a. ne ipsa fẽcunditate gͣ¬
uiꝰ deseuiret. fletꝰ potiꝰ editura
ꝗͣ pignora: quȩ utiq lacͥmis. do¬
tempe suũ querebat et inter¬
pellabat atictorem: intelligenᷤ
hoc sibi accessisse ꝑ culpã: ñ
ẽẽ ab auctore piissimo institu¬
tũ cñ crearetur. Hinc ẽ. qͦd
dñs conditor ipse nat᷑e. uiam
uͥginei conceptus. uirginei

Expanded text:
de Joanne: Ecce ego mitto angelum meum . Felix, quae ut in Deum cresceret, in senibus sic defecit natura; felix, quae sterilitatis damna virginea fecunditate mutavit; felix, quae uno concepit in partu quidquid in toto orbe confundere deplornans mater, quae erat ante origo miseranda mortalium, ad dolores pariens cum dolore, ad gemitus edens cum gemitu, ad pericula producens hominem cum periculo generantis, et in ipso ortu occasum nuntians per lamenta et lacrymas; semper devorans partus suos, sciens se tantis moeroribus generare morituros. Pascebatur ergo sterilitate magis natura, ne ipsa fecunditate gravius desaeviret, fletus potius editura quam pignora: quae utique lacrymis, tempore suum quaerebat et interpellabat auctorem, intelligens hoc sibi accidisse per culpam, non esse ab auctore piissimo institutum, cum crearetur. Hinc est quod Dominus conditor ipse naturae viam virginei conceptus, virginei
Abbreviated transcription (Latin):
tabuntur. Quomͦ: Ut temꝑi
uetustas: ñ creatori ꝑeat crea¬
tura. S tu iam nos quicumq
queris. euagatis es dicis: quia
cũ tu queris quare d̾s mortẽ
in destructionẽ sui plasmatis
ꝑmiserit ꝑmanere: nos cȩlum.
t̾ram. mare. ex nichilo facta.
go sermone descripsimus. Tibi
magis ac mag̃ disquirendi ma¬
teriam conquisiuimꝰ: ꝙr dicis e¬
go quesiui cur homo pereat.:
et tu ipsa elem̃ta peritura fir¬
neralitate ꝑeundi solatiũ. non
quietẽ de oratione fessis morta¬
non doloris sit ꝑire celũ: solui t̃¬
ram: & totam rerũ faciem ui¬
re mortalitatis aboleri. Dicis. Ro¬
go quid pulcriꝰ celo: quid splen¬
t̾ra. qͥd utiluis mari : Aut quȩ
mistis uetustas: quȩ sicut nata
uel facta sunt ꝑseuerant: Quia
utiq gratius ẽ ista stare: quã
ꝑdere. Homo: forsitan eẽt iocũ¬
dius : s non utiliꝰ. Nam istiᷤ astan¬
tibus: tu nutasti. Istis lucentibꝰ
cecatus es ne uideres. Cȩli cla¬
ritas : stupefecit sensus tuos.

Expanded text:
tabuntur . Quomodo? Ut tempori vetustas, non Creatori pereat creatura. Sed tu jam nos, quicumque quaeris, evagatos esse dicis: quia cum tu quaeris quare Deus mortem in destructionem sui plasmatis permiserit permanere, nos coelum, terram, mare ex nihilo facta, go sermone descripsimus, tibi magis ac magis disquirendi materiam conquisivimus. Dicis: Ego quaesivi cur homo pereat, tu et ipsa elementa peritura firneralitate pereundi solatium, non quietem de ratione, fessis mortanon doloris sit perire coelum, solvi terram, et totam rerum faciem jure mortalitatis aboleri. Dicis, rogo, quid pulchrius coelo? quid splenterra? quid utilius mari? aut quae in istis vetustas? quae sicut nata vel facta sunt perseverant; quod utique gratius esset ista stare, quam perdere. Homo, forsitan esset jucundius, sed non utilius: nam istis stantibus tu nutasti; istis lucentibus caecatus es, ne videres; coeli claritas stupefecit sensus tuos
Abbreviated transcription (Latin):
homini nil nature relinq̃re.
nil pudori: angariare hoĩem
suis actib occupatũ. et alie¬
nam pęnam suũ solatiũ cõ¬
putare : Ergo fr̾s sitalia ꝑ¬
petrantes grauissima freuesi
laborare cognouimus: obedi¬
morsus. uerbera. onera. tota
pietatis uirtute portemus:
ut & fr̃s nr̃os liberemus a pena:
& nos et̃nũ patientiȩ p̃mium
consequam. Nec dedignetur
seruus acciꝑe hoc a conserius:
quod dñs a seruis & ꝓseruis
dignant̃ accepit. Palmis faciẽ
non negauit: tollenti tunicã.
et palliũ dimisit: & qd̃ plus ẽ
angariantes se ad laborem. li
go fr̃s. si dignũ dñs pati du¬
xit: pati seruũ quomͦ uidet᷑¬

Expanded text:
homini, nil naturae relinquere, homini, nil naturae relinquere, nil pudori? angariare hominem suis actibus occupatum? et alienam poenam suum solatium computare? Ergo, fratres, si talia perpetrantes gravissima phrenesi laborare cognovimus, obedimorsus, verbera, onera, tota pietatis virtute portemus, ut et fratres nostros liberemus a poena, et nos aeternum patientiae praemium consequamur. Nec dedignetur servus hoc accipere a conservis, quod Dominus a servis et pro servis dignanter accepit: palmis faciem non negavit, tollenti tunicam et pallium dimisit et corpus; angariantem se ad laborem, grago, fratres, si dignum Dominus pati duxit, pati servum quomod
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ colere inflammarit
incendiũ. et dñante febre ue¬
sanũ reddiderit egrotantem:
turbatur sensus. mens deꝑit.
feritas accedit. recedit huma¬
nitas. et ne multis. morientis
hominis furor uiut: Hiic
est qđ frendit dentib. paren¬
tes laniat: scindit ꝓximos: ce¬
dit pugno. morsu agit: atq
afficit obsequentes. Tunc me¬
dicus ad uirtutis laudenuad
artis głam. ad fame cumulũ
armatur pacientia : toleran¬
tiam sumit: inurias despicit:
morsus sustinet: fert labores:
et non leues penas patitur. ut
apena liberet laborantẽ. Fo¬
uet oleo: insistit curis: erogat
medicinam: certus quod mer¬
cedem honoris obsequiis repen¬
set egrotus. dum receꝑit sam¬
tatem. Rogo que maior frene¬
sis. que grauior uis futroris q̃
par dementia scĩ hominis ꝑ¬
cutere maxillam mansueti
frĩs faciem uerberare: placi¬
di uultus gr̃am tristi liuore
ꝑfundere: nudare hoĩem so¬
lo quo degitur uestim̃to. et
ob uilem predam nil deo. nil

Expanded text:
hominem cholerae inflammaverit hominem cholerae inflammaverit incendium, et dominante febre vesanum reddiderit aegrotantem, turbatur sensus, mens deperit, feritas accedit, recedit humanitas, et ne multis, moriente homine furor vivit? Hinc est quod frendit dentibus, parentes laniat, scindit proximos, caedit pugno, morsu agit, atque afficit obsequentes. Tunc medicus ad virtutis laudem, ad artis gloriam, ad famae cumulum armatur patientia: tolerantiam sumit, injurias despicit, morsus sustinet, fert labores, et non leves poenas patitur, ut a poena liberet laborantem; fovet oleo, insistit curis, erogat medicinam, certus quod mercedem honoris obsequiis repenset aegrotus dum receperit sanitatem. Rogo, quae major phrenesis, quae gravior vis furoris, quae par dementia sancti hominis percutere maxillam? mansueti fratris faciem verberare? placidi vultus gratiam tristi livore perfundere? nudare hominem solo quo tegitur vestimento? et ob vilem praedam nil Deo, nil
Abbreviated transcription (Latin):
etatis frenesis. mentib infudit
humanis. et quicqͥd erat scien¬
tiȩ. sensus. et rationis extm¬
xit: furore uesano fecit ꝑ or¬
bem diffusas gentes dm̃ fu¬
gere:sequi demones. et crea¬
turas colere: contempnere
creatorẽ: desiderare uitia. hor¬
rere uirtutes: agi gladiis. uul¬
nerib ruere : iuiuos mortib
deꝑire. Uñ sanari talit̾ hoĩes
ñ ualebant. iisi celestes medici
armati pietate tota et paci¬
entia mitterentur : qui sic
laborantis frenetici pateren¬
tur inuirias. maledicta por¬
tarent. sustinerent uerbera.
uulnerib scinderentur. do¬
nec eum ad sobrietatẽ sensus.
ad sinceritatem sp̃c. ad men¬
tum reducerent sanitatem:
ac sic dm̃ querere. fugere de¬
mones. langores sentire. saꝑe
sanitates. abicere uicia. caꝑe
uirtutes. declinare uulnera.
horrere sanguinẽ. recusare
re celestem. Et si uultis ut qd̃
diximus plenius innorescat:
carnaliũ medicoꝵ loquamur
exẽpla. Nonne quotiens seuũ

Expanded text:
etatis phrenesis mentibus infudit etatis phrenesis mentibus infudit humanis, et quidquid erat scientiae, sensus et rationis exstinxit, furore vesano fecit per orbem diffusas gentes Deum fugere, sequi daemones, creaturas colere, contemnere Creatorem, desiderare vitia, horrere virtutes, agi gladiis, vulneribus ruere, vivos mortibus deperire. Unde sanari aliter homines non valebant, nisi coelestis medici armati pietate tota et patientia niterentur, qui sic laborantium phrenesi paterentur injurias, maledicta portarent, sustinerent verbera, vulneribus scinderentur, donec eos ad sobrietatem sensus, ad sinceritatem spiritus, ad mentium reducerent sanitatem; ac sic Deum quaerere, fugere daemones, languores sentire, sapere sanitatem, abjicere vitia, capere virtutes, declinare vulnera, horrere sanguinem, recusare rficerent. Et si vultis ut quod diximus plenius innotescat, carnalium medicorum loquamur exempla. Nonne quoties miserum
Abbreviated transcription (Latin):
litas pietate ꝓsternit᷑. Impa¬
tientiam pacientia punit.:
contentio suꝑatur iniuriis:
suꝑbiam humilitas sternit
Ergo fr̃s qui uult uitia uince¬
re.:pietatis arma teneat. ñ
furoris. Et quanuis possit luce¬
re sapienti. quid sit quod insti¬
cuuntur iniuriis primordia xͥ
tatis culm̃. pietatis esse hoc
fastigiũ. hoc ẽẽ diuinȩ philo¬
sophiȩ ñ humane. ñ resistere
malo s uincere in bono malũ:
maledicenti benedicere: percuti¬
enti icerum ꝑcutiendi licentiã
non negare: tollenti tunicam
dimittere palliũ. et rapientis
predam facere largitatem: an¬
gariauti mille passus addere
suam ad alia dio milia serui¬
tutẽ. ut uincat necessitatem uo¬
luntas. impietatem pietas. et
hoc sit patientis uirtus qd̾ im¬
ꝑat uis cogentis: gͦ quamuis
ista doceant quare miles xp̃i
ad uirtutem roboretur iniu¬
causa sint precepta. altius in¬
quiramus. fr̃s: ubi se peccato¬
rum morb. uicioꝵ scelus. impi¬

Expanded text:
litas pietate prosternitur, impalitas pietate prosternitur, impatientia patientia punitur, contentio superatur blanditiis, superbiam humilitas sternit. Ergo, fratres, qui vult vitia vincere, pietatis arma teneat, non furoris. Et quamvis possit lucere sapienti quid sit quod instituuntur injuriis primordia Chrtatis culmen, pietatis esse hoc fastigium, hoc esse divinae philosophiae non humanae, non resistere malo, sed vincere in bono malum, maledicenti benedicere, percutienti iterum percutiendi licentiam non negare, tollenti tunicam dimittere pallium, et rapienti praedam facere largitatem, angarianti mille passus addere suam ad alia duo millia servitutem; ut vincat necessitatem voluntas, impietatem pietas; et hoc sic patientis virtus, quod imperat vis cogentis: ergo quamvis ista doceant quale miles Christi ad virtutem roboretur injucausa sint praecepta altius requiramus. Fratres, ubi se peccatorum morbus, vitiorum scelus, impi
Abbreviated transcription (Latin):
remitte illi et pallium. Et qui
te angarriauerit mille passus.
uade cumillo et alia duo. Au¬
distis quia dictum ẽ antiquis.
Quib antiquis: utiq uideis: qͦs
antiquos plus malitia fecerat
quam uetustas: quos furorum¬
dictȩ cupidos sic denebat: ut ꝓ
oculo caput. ꝓ dente animani
postularent. Hinc ẽ. quod eos
lex ad iundicte uicissitudinẽ
refrenabat : ut qui ueniã cul¬
pe sapere non ualebant: uel
saꝑent ultionis : et tantũ uin¬
dicte exigerent . quantũ lesio¬
nis intulerat uis furentis. S
hoc antiquis. Nobis autem ꝑ
ꝑet bonitas audiamus. Ego
autem dico uobis. Quib: u¬
stere malo. Sic cum dicit. uult
nos uitia ñre pensare uiciis.
s suꝑare uirtutib : et in ip¬
sis scintillis adhuc extingue¬
re iram: quȩ si ꝑuenerit ad
totũ furoris incendiũ. sñ san¬
guine non sedatur. Ira uin¬
citur lenitate: mansuetudi¬
ne extinguitur furor. Mali¬
cla bonitate calcatur : crude¬

Expanded text:
remitte illi et pallium; et qui remitte illi et pallium; et qui te angariaverit mille passus, vade cum illo et alia duo . Audistis quia dictum est antiquis. Quibus antiquis? utique Judaeis, quos antiquos plus malitia fecerat quam vetustas, quos furor vindictae cupidos sic tenebat, ut pro oculo caput, pro dente animam postularent. Hinc est quod eos lex ad vindictae vicissitudinem refrenabat, ut qui veniam culpae sapere non valebant, vel modum saperent ultionis, et tantum vindictae exigerent quantum laesionis intulerat vis furentis. Sed hoc antiquis, nobis autem pequid imperet bonitas, audiamus. Ego autem dico vobis. Quibus? ustere malo. Sic cum dicit, vult nos vitia non repensare vitiis, sed superare virtutibus, et in ipsis scintillis adhuc exstinguere iram, quae si pervenerit ad totum furoris incendium, sine sanguine non sedatur. Ira vincitur lenitate, mansuetudine exstinguitur furor, malitia bonitate palpatur, credu
Abbreviated transcription (Latin):
losophiȩ magnitudo.
quanta uirtus militię
xp̃iane : hodiẽ docuit dñs sic
dicendo. Siquis te percusserit
in dexteram maxillam tuã: pre¬
be illi et alteram Hoc putat
arduum : qui p̃mia patientie
quanta sint nescit. Putas ne
potest iste uulnerib inuenire
uictoriam: qui nec ictu palme
acquirere uult coronam: Po¬
cest ipse morte inquirere glori¬
am: cuu ꝓ honore diumno. hu¬
mana grauis uidetur iniuria:
Homo: num p̃ceptis talib ĩfan¬
tiȩ tuȩ rudimenta componit:
Palme paruulorum sunt uerbe¬
ra: non uirorum. Hinc ẽ quod
nimatur: ut ad grauia toto iã
robore euangelica iuuentus
accedat: ut hoc laborib. penis.
morte se gaudeat obtinere. qd̃
ꝑ infantiam parus inuiriis ac¬
quirere non ualebat. Ut au¬
precepta sunt approbentur:
mandatorum series replicetur.
Audistis quia dictum ẽ antiqͥs.
Oculum ꝓ oculo: dentẽ ꝓ dente.
Ego autem dico uobis. Siquis
illam: prebe illi et alteram. Et
qui uult tecum iudicio conten¬
dere et tunicam tuam tollere:

Expanded text:
losophiae magnitudo, quanta virtus militiae Christianae, hodie docuit Dominus, sic dicendo: Si quis te percusserit in dexteram maxillam tuam, praebe illi et alteram . Hoc putat arduum, qui praemia patientiae quanta sint nescit. Putasne potest ille vulneribus invenire victoriam, qui nec ictu palmae acquirere vult coronam? Potest iste morte inquirere gloriam, cui pro honore divino humana gravis videtur injuria? Homo, nonne praeceptis talibus infantiae tuae rudimenta componuntur? Palmae, parvulorum sunt verbera, non virorum. Hinc est quod nimatur, ut ad gravia toto jam robore evangelica juventus accedat; ut hoc laboribus, poenis, morte se gaudeat obtinere, quod per infantiam parvis injuriis acquirere non valebat. Ut aupraecepta sunt approbentur, mandatorum series ipsa replicetur. Audistis, quia dictum est antiquis, oculum pro oculo, et dentem pro dente; ego autem dico vobis non illam tuam, praebe illi et alteram; et qui vult tecum in judicio contendere, et tunicam tuam tollere,
Abbreviated transcription (Latin):
excusat de libertas : s uoluntaᷤ
talis indubitant᷑ accusat. Quod
dicimus officii nr̃i ẽ: qd̾ minꝰ
dicimus ẽ fastidii tui. Queris
cius orbis. et precipue ad suȩ y¬
maginis ꝑniciem ꝑueniret. sȩ¬
lũ quod tu uides homo firma¬
tũ ac rotundũ portat a quas
multas. nec portatur ab aliquo
ipsum : ꝙ sola illud appendit
iuussio: sola sustinet uis precepti:
diuino eloquio sic ꝓdente. Ex
tendit celũ sicut pellem: qui
tegit aquis suꝑiora eiꝰ. Terra
quȩ tanto calcatur pondere.
atq onere montiũ ac mole so¬
lidatur. suꝑnatat liquido fun¬
damento. dicente ꝓpħa. qͥ fun¬
dauit t̾ram suꝑ aquas: ut qđ
stat mandati sit. ñ nature. ip¬
se inquit dix̃ et facta sunt. mã
dauit & creata st̃: et quod stat
sit diuini oꝑis. ñ rationis huia¬
ne. Mare quod tante cõmotio¬
nis uertice fertur et eleuatur
ad nubes. frenant denues ha¬
rene: et uidemꝰ potestatẽ tantã
non pulueri cedere. s precepto.

Expanded text:
excusat; te libertas tanta, voluntas excusat; te libertas tanta, voluntas talis, indubitanter accusat: quod dicimus, officii nostri est; quod minus dicimus, est fastidii tui. Quaeris,tius orbis, et praecipue ad suae imaginis perniciem perveniret? Coelum quod tu vides, homo, firmatum aere toto portat aquas multas, nec portatur ab aliquo ipsum, quia sola illud appendit jussio, sola sustinet vis praecepti, divino eloquio sic prodente: Qui extendit coelum sicut pellem, qui tegit in aguis superiora ejus Terra quae tanto calcatur pondere, atque onere montium, ac mole solidatur, supernatat liquido fundamento, dicente propheta: Qui fundavit terram super aquas , ut quod stat, mandati sit, non naturae. Ipse, inquid, dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt , ut quod stat, sit divini operis, non rationis humanae. Mare quod tanto commotionis suae vertice fertur, et elevatur ad nubes, frenant tenues arenae, ut videamus potestatem tantam non pulveri cedere, sed praecepto.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogas scire uelles. uacares
paululũ. dares animũ. aꝑire ᷤ
gotium fieri principale: arbi¬
ter ipse tu tã curiosus agnosce¬
res. S tu occupatus aliis semꝑ.
tͥ nũqm. quare nescias rerum
causas. negotia tota scłorũ. iu¬
dicioꝵ ꝓfundũ. & impenetra¬
bile secͥretum: deses & ociosuᷤ
accusas. Nonne ut apices lict̾aꝵ.
ut elem̃ta cognosceres addictꝰ
magistro. scolis fixus. tocius pa¬
ciens laboris et penȩ. nec domũ
noueras nec parentes: Quam
utile tͥ ẽ ad quod tͥ magister ad¬
dicitur. ingeritur scola: ut tͥ
penis suis. labore suo doctor sup¬
plicet : ut ista uelis scire. ut cali¬
a et tanta digneris audire. P¬
bant hoc apłi. et maxime pau¬
lus. qui uapulando docuit ñ
cedendo: ut eximiꝰ magist̃ qͦt
sunt homini mores. toc ferret
et exciꝑet passiones. Et noᷤ eya
in puncto temꝑis rerũ pͥncipia.
uis. ñ quomͦ debes: & ñ est ista ser¬
uitus necessitas: Talis fortassis¬

Expanded text:
interrogata scire velles, vacares interrogata scire velles, vacares paululum, dares animum, aperires gotium principale arbiter ipse tu tam curiosus agnosceres. Sed tu occupatus aliis semper, tibi numquam, quare nescias rerum causas, negotia tota saeculorum, judiciorum profundum, et impenetrabile secretum, deses et otiosus accusas. Nonne ut apices litterarum, ut elementa cognosceres, addictus magistro, scholis affixus, totus patiens laboris et poenae, nec domum noveras, nec parentes? Quam utile tibi est ad quod tibi magister addicitur, ingeritur schola, et tibi poenis tuis, labore suo doctor supplicat, ut ista velis scire, ut talia et tanta digneris audire. Probant hoc apostoli, et maxime Paulus, qui vapulando docuit, non caedendo, ut eximius magister quot sunt homini mores, tot ferret et exciperet passiones. Et nos ea in puncto temporis rerum principia, non quomodo debes; et nos ista servitus, necessitas talis
Abbreviated transcription (Latin):
Audtant quid de bono mortis
caꝑe uirtutis. aut consolatio¬
nis aliquid inuenire ualuer̃t:
qr et si totis eloquentie uirib
ad tolerantiã mortis armar̃t
aĩos. siccart̃ lacͥmas. suspiria
sustuler̃t. neganert̃ gemitus.
incluser̃t dolores nichil tam̃
aut de spe certa. aut de ꝑpe¬
te suis lectorib conquisier̃t.
Quis hominũ qui sapienti di¬
cat. mori nature ẽ. necesse est
deꝑire. nobis uixer̃t uet̾es. ii¬
iumus nos futuris. nemo sibi
quod ñ pot̃ nolle. ẽ uelle uirtu¬
tis. suscipe uoluntarius ad qd̃
urgeris inuitus. mors anteqͣm
ueniat non ẽ. cũ autẽ uen̾it
uenire nescit᷑. ne gͦ amisisse te
doleas. qd̃ cũ amiseris ñ dolebis:
S hec talia cum dixerint. dicũt
Nobis autem: uite auctor mor¬
tus ẽ mortem: aiumo eloqͥo
sic ꝓdente. Ds̃ mortẽ non fecit.
inuidia autẽ draboli mors int̾¬
nuit in orbem t̾rarum. S dicis.
Quare d̾s oꝑe diabłi opꝰ suũ
passus ẽ deꝑͥire: O homo si quȩ¬

Expanded text:
Audiant qui de bono mortis Audiant qui de bono mortis pere virtutis, aut consolationis aliquid invenire valuerunt. Quia etsi totis eloquentiae viribus ad tolerantiam mortis armarunt animos, siccarunt lacrymas, suspiria sustulerunt, negaverunt gemitus, incluserunt dolores, nihil tamen aut de spe certa, aut de perpesuis lectoribus salute conquisierunt. Quis homini, quis sapienti dicat? Mori naturae est, necesse est deperire. Nobis vixerunt veteres, vivimus nos futuris, nemo sibi; quod non potest tolli velle virtutis est: suscipe voluntarius ad quod urgeris invitus; mors antequam veniat non est; cum autem venerit, venisse nescitur. Nec ergo amisisse te doleas quod cum amiseris non dolebis. Sed haec talia cum dixerint, dicunt nobis autem auctor vieloquio sic prodente: Deus mortem non fecit , invidia autem diaboli mors introivit in orbem terrarum . Sed dicis, Quare Deus opere diaboli opus suum passus est deperire? O homo, si
Abbreviated transcription (Latin):
timeatis. Timemete eũ: qui
testatem mittere in gehennã.
Uobis autem dico amicis meis:
ne derreamini. Quia liberta¬
dem probat uirtus : metus in¬
dicat seruitututem. Nam lib
ad głam : seruus natus ẽ adti¬
morem. Merito gͦ ad di amuci¬
ciam sublimatur: qui ꝓpter
dm̃i humanas despicit morteᷤ.
nescit timores. Si amicos moꝵ
facit uuitatio. moꝵ similitũ¬
do conaungit: conuenienter
eos amicos uocat xp̃c quos
imuitatione sua mundi macu¬
lam. et ipsam mortis formidi¬
nem conspicit. et p̃uidet cal¬
caturos. Uobis autẽ dico id ÷
non omnib : s amicis. Uobis
autẽ dico quos mors absoliit
ista: non finit. uobis dico. qͦs
corꝑis resolutio ꝓmouet ad
melius : non trans ducit adpe¬
nam. Uobis dico quib in mor¬
te uita inchoat: ñ furit᷑. Uob̃
dico. quoꝵ mors p̃tiosa fit. ñ
sui qualitate s causa. dũ uitę
magis lucra inuenit qm uite
ꝑdat usuram. S audiamꝰ qͥd
dicat amcis. Ne terreamini
ab his : qui occidunt corpus.

Expanded text:
qui testatem mittere in gehennam. Vobis autem dico amicis meis, Ne terreamini : quia libertatem probat virtus, metus indicat servitutem; nam liber ad gloriam, servus natus est ad timorem; merito ergo ad Dei amicitias sublimatur, qui propter Deum humanas despicit mortes, nescit timores. Si amicos morum facit imitatio, morum similitudo conjungit, convenienter eos amicos vocat Christus, quos imitatione sua mundi jacula, et ipsam mortis formidinem conspicit et praevidet calcaturos. Vobis autem dico. Id est, non omnibus, sed amicis. Vobis autem dico. Quos mors absolvit ista, non finit. Vobis dico. Quos corporis resolutio promovet ad melius, non transducit ad poenam. Vobis dico. Quibus morte vita inchoatur, non finitur. Vobis dico, Quorum mors pretiosa fit non sui qualitate, sed causa, dum vitae magis lucra invenit quam vitae perdat usuram. Sed audiamus quid dicat amicis suis. Ne terreamini ab his qui occidunt corpus.
Abbreviated transcription (Latin):
udistis
fr̃s quem admodum
milites suos xp̃c regia
exhortatione compellat: ut
despectu mortis interfectores su¬
orum corꝑum non pauescant.
Deniq eos in amicorum iura
transcribit : qui studio tͥum¬
phi. qui amore libertatis san¬
guinẽ cum gaudio et sñ tre¬
pidatione fuderunt. Sic enĩ
ait. Uobis autẽ dico amiciꝰ me¬
is ne t̾reamini abhis qui occi

Expanded text:
udistis, fratres, quemadmodum milites suos Christus regia exhortatione compellat, ut despectu mortis interfectores corporis non pavescant. Denique eos in amicorum jura transcribit, qui studio triumphi, qui amore libertatis, sanguinem cum gaudio et sine trepidatione fuderint; sic enim ait: Vobis autem dico amicis meis, Ne terreamini ab his qui occ
Abbreviated transcription (Latin):
absq eo: qui inuenit omnẽ uiam
discipline. & dedit eã iacob puero
suo: et isrł dilecto suo. Quando
dedit: Tẽ utiq. qͣndo legalib in
tabulis tociꝰ intę regulã. totã dis¬
ciplinȩ descͥpsit et normã. Attentꝰ
esto auditor: ut scias qui ẽ hicd̃s
nr̃. absq quo aliꝰ non ẽ. Quis est.
Post ħ in t̾ra uisus ẽ: et cũ hõibrcon¬
uersatus ẽ. Quis ẽ alnus uisus in

Expanded text:
absque eo qui invenit omnem viam absque eo qui invenit omnem viam disciplinae, et dedit eam Jacob puero suo, et Israel dilecto suo . Quando dedit? Tunc utique quando legalibus in tabulis totius vitae regulam, totam disciplinae descripsit et normam. Attentus esto auditor, ut scias quis est hic Deus noster, absque quo alius non est. Quis est? Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Quis est alius visus in
Abbreviated transcription (Latin):
luxuria: s replemini sp̃u scõ. Et
sp̃u sc̃o replebitur adhuc in ut̃o
matͥs sue. Beatus ioħs: qui ante¬
in dei sp̃ii meruit intonare. qͣm
hois uagiret in flatu. Beatꝰ: qui
añ diuina possid̾e meruit. qͣm
sortiretur humana. Beatꝰ. qui
ante meruit celũ scire. qͣm t̾rã.
Beatꝰ : qui anteqͣm uideret p̾sen¬
tia. futura meruit nuntiare.
b̾eatꝰ. qui añ dm̃ caꝑe potuit. qͣm
suo ipse caꝑetur a corꝑe. Beatus.
et singłariter ẽ beatꝰ: qui anteꝗͣ
saꝑet querere meritũ. meritũ
conquisiuit. Beatus. qui ñ ꝑue¬
nit ad gr̃am ꝑ laborem: s ad la¬
bores ipsius gr̃ę dignatione des¬
cendit. Et multos inqͥt filios isrł
conuertet ad dñm. Ad quem di¬
cat angłs: ut qr blasphemat. qͥa
negat. Hereticuis obmmutescat.
Dicat angłs. ut audiat fidelis. et
gaudeat: credat herericus & re¬
currat. Conuertat. Adquẽ: Ad
dñm dm̃ inqͥt ipsoꝵ Quis ẽ hic
Et aliꝰ ꝓpħa. Hic cłs nr̃ ẽ. et ñ ẽ alius

Expanded text:
mini Spiritu sancto . Et Spiritu sancto replebitur adhuc in utero matris suae. Beatus Joannes, qui ante Dei Spiritu meruit intonare quam hominis vagiret in fletu; beatus, qui ante divina possidere meruit quam sortiretur humana; beatus, qui ante meruit coelum scire quam terram; beatus, qui, antequam videret praesentia, futura meruit nuntiare; beatus, qui ante Deum capere potuit quam suo ipse caperetur a corpore; beatus et singulariter est beatus, qui, antequam saperet quaerere, meritum conquisivit; beatus, qui non pervenit ad gratiam per laborem, sed ad labores ipsius gratiae dignatione descendit. Et` multos, inquit, filiorum convertet. Ad quem? Dicat angelus, ut quia blasphemat, quia negat haereticus, commutescat; dicat angelus, ut audiat fidelis, et gaudeat; credat haereticus, et recurrat. Convertet. Ad quem? Ad Dominum Deum, inquit, ipsorum. Quis est hic  et non est alius
Abbreviated transcription (Latin):
to germine sacerdotis: quam
genitorib utiq et ipsi ob hoc
denegarat nature. ut eũ daret
uniuersitati. largiretur scłis.
populis condonaret: et fieret
sacram̃ti filiꝰ int̾ sacraria delatꝰ.
int̾ sacͣmenta conceptꝰ ess antis¬
tes. de uen̾ando generatꝰ antiꝰ¬
cite: eẽt angłs. ore angeli sc̃a

Expanded text:
to germine sacerdotis, quem to germine sacerdotis, quem genitoribus utique et ipsi ob hoc delegerat naturae, ut eum daret universitati, largiretur saeculis, populis condonaret, et fieret sacramenti filius inter sacraria delatus, inter sacramenta concessus, esset antistes de venerando generatus antistite, esset angelus ore angeli