comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtinꝰ ⁊ ex parte c̃structa sit. ⁊ ex parte c̃spiciat se¬
ẽẽ destructã. ac ꝑ bonũ qd querit ⁊ habere ñ ualet.
illud seruet humilit̾ qd̾ habet. S qͥd mirũ qd̾ hoc
de homine dicimꝰ. qͣndo illa suꝑna regio in cuub
suis ex parte dãpna ꝑtulit. ⁊ ex parte fortit᷑ stecit.
ut electi angłoꝵ sp̃e. dũ alios ꝑ suꝑbiã cecidisse
c̃spicerent ipsi tanto robustiꝰ qͣnto humiliꝰ staren:
Ipsi gͦ regionis sue etiã detͥmento ꝓfecerunt. qd̾
ad ęt̾uitatis statũ ex parte destructionis ẽ solidiꝰ

Expanded text:
quatenus et ex parte constructa sit, et ex parte se conspiciat equatenus et ex parte constructa sit, et ex parte se conspiciat esse destructam, ut per bonum quod quaerit, et habere non valet, illud servet humiliter quod habet. Sed quid mirum quod hoc de homine dicimus, quando illa superna regio in civibus suis ex parte damna pertulit, et ex parte fortiter stetit, ut electi angelorum spiritus dum alios per superbiam cecidisse conspicerent, ipsi tanto robustius quanto humilius starent? Illi ergo regioni sua etiam detrimenta profecerunt, quae ad aeternitatis stat
Abbreviated transcription (Latin):
animꝰ tͣhebat᷑  Gregoriꝰ Magna ẽ petre om̃i poten¬
tis dĩ dispensatio. ⁊ plerũq c̃tingit. ut qͥb maiora
bona p̾stat. quedã minora ñ tͥbuat. ut semꝑ eoꝵ animꝰ
habeat unde seipsũ rep̾hendat. qͣtinꝰ dũ appetunt
ꝑfecti ẽẽ nec possunt. ⁊ laborant in hoc qđ aĩ acceꝑ¬
unt. nec tam̃ elaborando p̃ualent: ne in his quȩ ac¬
cepta: habent se minime extollant. s discant qr ex
cunctos fortes atq potentes aduersarios eiꝰ dñs ex¬
tinguens. phylisteos atq cananeos diutiꝰ reserua¬
uit. ut sic scriptũ ẽ in eo exꝑiret᷑ isrł: qr nũnũꝗͣ¬
ut dictũ ẽ. eis etiã qͥb magna dona tͥbuit. parua
quedã rep̾hensibilia relinqͥt. ut semꝑ habeant
contͣ qd̃ bellũ gerant. ⁊ deuictis magnis hostib
mentẽ ñ erigant. qͣndo eos adhuc aduersarii etiã
minimi fatigant. fit itaq miro mͦ ut una eadẽq
mens. ⁊ uirtute polleat. ⁊ ex infirmitate lasse scat.

Expanded text:
imus trahebatur?». Gregorius: «Magna est, Petre, omnipotentis Dei dispensatio, et plerumque contigit ut, quibus maiora bona prestat, quedam minora non tribuat, ut semper eorum animus habeat unde se ipse reprehendat, quatinus, dum appetunt perfecti esse nec possum et laborant in hoc quod non acceperunt, nec tamen elaborando prevalent, in his que accepta habent se minime extollant, sed discant quia ex cunctos fortes atque prepotentes adversarios eius extinguens, Phylisteos atque Chananeos diutius reservavit, ut, sicut scriptum est, in eis experiretur Israel. Quut dictum est, eis etiam quibus magna dona tribuit, parva quaedam reprehensibilia relinquit, ut semper habeant contra quod bellum gerant, et devictis magnis hostibus mentem non erigant, quando eos adhuc adversarii etiam minimi fatigant. Fit itaque ut miro modo una eademque mens et virtute polleat, et ex infirmitate lassescat,
Abbreviated transcription (Latin):
Mox aut᷑ suꝑ uexati corpꝰ. uir dĩ incubuit: ⁊ malig¬
nꝰͦ sp̃c qͥ eũ iuaserat abscessit. In tota urbe tunc
feminȩ nobiles ⁊ ignobiles. partĩ ceꝑunt: certatĩq

Expanded text:
Mox autem super vexati corpus vir Dei incubuit, et maligMox autem super vexati corpus vir Dei incubuit, et malignus spiritus qui eum invaserat abscessit. In tota urbe tunc feminae nobiles atque ignobiles pariter coeperunt, certatimque
Abbreviated transcription (Latin):
sus ęccł̃iã. a custodib petiit ut s quantũ uellet
licentia c̃cederet᷑ orandi. eũq secretiorib egredi
ñ urgerent. Q mox ad orandũ stetit. diẽq totũ in
Sed̃o etiã die cũ nocte subsequenti in defessus
in p̃cib ꝑstitit: diẽ qͦq t̾ciũ in oratioẽ c̃iunxit.
Cũq hoc unꝰ ex custodib suꝑbiȩ sp̃u inflatꝰ cer¬
neret: unde ꝓficere debuit. in de ad affectus dãpna
ꝑuenit. Nã hunc simulatorẽ dicere ⁊ uerbo rustico
cepit ĩpostorẽ clamare. qͥ se tͥb dieb ⁊ crib noctib
orare ante oculos hominũ demonstͣret. Q ꝓtinꝰ¬
iuirũ dĩ alapa ꝑcussit ut qͣsi religiosȩ uicȩ simu¬
lator. de eccłia eriret. cũ c̃tumelia. S hunc repente
ultor sp̃c inuasit. atq ad uiri di uestigia strauit.
ac ꝑ os illiꝰ clamare cepit. Isaac me eicet. Uir qͥppe
ꝑegrinꝰ qͦ censeret᷑ nomine nesciebat᷑ s eiꝰ nomen
ille sp̃c ꝓdidit. qͥ ⁊ ab illo se posse eici clamauit.

Expanded text:
iam a custodibus petiit ut sibi quantum vellet 304 licentia concederetur orandi, eumque horis secretioribus egredi non urgerent. Qui mox ad orandum stetit, diemque totum peSecundo etiam die, cum nocte subsequenti indefessus in precibus perstitit, diem quoque tertium in oratione conjunxit. Cumque hoc unus ex custodibus superbiae spiritu inflatus cerneret, unde proficere debuit, inde ad defectus damna pervenit. Nam hunc simulatorem dicere, et verbo rustico coepit impostorem clamare, qui se tribus diebus et noctibus orare ante oculos hominum demonstraret. Quiirum Dei alapa percussit, ut, quasi religiosae vitae simulator, de ecclesia cum contumelia exiret. Sed hunc repente ultor spiritus invasit, et ad viri Dei vestigia stravit, ac per os illius clamare coepit: Isaac me ejicit. Vir quippe peregrinus quo censeretur nomine nesciebatur, sed ejus nomen ille spiritus prodidit, qui se ab illo posse ejici clamavit.
Abbreviated transcription (Latin):
tota in illo corporis uirtꝰ deficeret: ⁊ ꝑ dies mulcoᷤ
qͥ eũ uidit cũ sanꝰ eẽt egrocauit. G regorus.
d suꝑ hac re miraris petre: Nũqͥd nã mente ex¬
dedit qrͥ cũ daniel ꝓpaa magnã illã ac terribilẽ
uisionẽ uidit ex qͣ etiã uisione c̃tremuit. ꝓtinꝰ ad¬
unxit. ⁊ ego langui ⁊ egrotaui ꝑ dies plurimos :
saro enĩ ea quȩ ĩ spiritalia caꝑe ñ ualet. Et iccirco
nunũꝗͣ cũ mens humana ult᷑ se ad uidendũ du¬
cit᷑ necesse ẽ ut hoc carneũ uascłm qd̾ ferre tale
pondus ñ ualet infirmet᷑. Petr Scxupulũ co

Expanded text:
tota in illo corporis virtus deficeret, et per dies multos tota in illo corporis virtus deficeret, et per dies multos qui eum vidit, cum sanus esset, aegrotavit. GREGOR. Quid super hac re miraris, Petre? Nunquidnam menti excidit, quia cum Daniel propheta magnam illam ac terribilem visionem vidit, ex qua etiaegrotavi per dies plurimos . Caro quippe ea quae sunt spiritus capere non valet, et idcirco nonnunquam cum mens humana ultra se ad videndum ducitur, necesse est ut hoc carneum vasculum quod ferre talenti pondus non valet, infirmetur. Vel certe
Abbreviated transcription (Latin):
humatu fuerat. illic ⁊ supinũ iacebat. sese uertit
in latere. ⁊ uacantẽ sepulchri locũ ad sepeliendũ
uuuis ꝓmiserat mortuus impleuit.S qr. hoc qd̵
p̃dixi apud p̾nestinã in beati petͥ apłi monasterio
gestũ ẽ. uis ne aliqͥd etiã in hac urbe de eiꝰ eccł̃ie
custodib uͥ sacͣtissimũ corpꝰ eiꝰ ẽ positũ audire ᷤ Petrꝰ.
olo: atq id ut fiat magnopere dep̃cor. GRegorirs¬
dhuc suꝑsunt aliqͥ qͥ theodorũ eiꝰ eccłiȩ custodẽ
nouerunt. qͦꝵ narratiõe innotuit res quȩ ei c̃ti¬
git ualde memorabilis: qd̾ qͣdã uocte dũ citiꝰ ad
melioranda urta ianuã lumina surrexisset. ex
more ligneis gͣdib sub lãpade positiᷤ. stabat.⁊ lãpa¬
dis refouebat lumen. Cũ repente beatꝰ petrus apłs
in stola candida deorsũ in pauim̃to c̃stitit. eiq dix̃.
solibte qͦre tã citiꝰ surrexisti: Eͦ dicto ab oculis as¬
picientis euanuit. S tantꝰ in eo pauor irruit. ut

Expanded text:
um fuerat, et supinum jacebat, sese vertit in latere, et vacantem sepulcri locum ad sepeliendum vivus promiserat, mortuus implevit. Sed quia hoc quod praedixi apud Praenestinam urbem in beati Petri apostoli monasterio gestum est, visne aliquid etiam in hac urbe de ejus ecclesiae custodibus, ubi sacratissimum corpus illius est positum, audire? PETR. Volo, atque id ut fiat magnopore deprecorAdhuc supersunt aliqui qui Theodorum ejus ecclesiae custodem noverunt, cujus narratione innotuit res quae ei contigit, valde memorabilis: quod quadam nocte dum citius ad melioranda juxta januam luminaria surrexisset, ex more in ligneis gradibus sub lampade positis stabat, et lampadis refovebat lumen. Tunc repente beatus Petrus apostolus in stola candida deorsum in pavimento constitit, eique dixit: Conliberte, quare tam citius surrexisti? Quo dicto, ab oculis aspicientis evanuit. Sed tantus in eum pavor irruit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
satione monasterii ad sacerdotalis ordinis grãm de¬
ductus: Totile autẽ ꝑfidi regis tẽpore. eandẽ ur¬
bẽ annis septẽ continus gochoꝵ exercitꝰ obsedit. Ex
qͣ multi ciuiũ fugerunt. qͥ famis ꝑicłm ferre ñ po¬
terant. Anno uͦ septimo necdũ finito. obsessam ur¬
bem gothoꝵ exercitus intͣuit. Tunc comes qͥ eidem
exercitui p̾erat ad rege̾ totilam nuncios misitꝰ exqͥ¬
rens qͥd de ep̃o uł popło fieri iuberet. Cui ille p̾ce¬
pit dicens. Ep̃o pͥus a uertice usq ad calcaneũ corri¬
giã tolle: i tunc caput illiꝰ amputa. Omnẽ uͦ popłm
qͥ illic inuentus ẽ gladio extingue. Lunc isdem co¬
mes uencrabilem uirũ hercolanũ ep̃m. suꝑ urbis
murũ deductũ capite truncauit. eiꝰq cutẽ iam mor¬
tui. a uertice usq ad calcaneũ incidit ut eiꝰ orpore
corrigia uicisa uideret᷑ moxq corpꝰ eiꝰ extͣ murũ pie¬
cit. Tunc qͥdam huinanitatis pietate cõpulsi. absci¬
sũ caput ceruici apponentes. cũ uno paruulo

Expanded text:
satione monasterii ad sacerdotalis ordinis gratiam devotus. Totilae autem perfidi regis temporibus eandem urbem annis septem continuis Gothorum exercitus obsedit. Ex qua multi civium fugierunt, qui famis periculum ferre non poterant. Anno vero septimo necdum finito, obsessam urbem Gothorum exercitus intravit. Tunc comis, qui eidem exercitui praeerat, ad regem Totilam nuntius misit, exquirens, quid de episcopo vel populo fieri iuberet. Cui ille praecepit, dicens: "Episcopo prius a vertice usque ad calcaneum corrigiam tolle et tunc caput illius amputa, omnem vero populum, qui illic inventus est, gladio extingue". Tunc isdem comis venerabilem virum Herculanum episcopum super urbis murum deductum capite truncavit eiusque cutem iam mortui a vertice usque ad calcaneum incidit, ut ex eius corpore corrigia sublata videretur. Moxque corpus illius extra muruin proiecit. Tunc quidam humanitatis pietate conpulsi abscisum capud cervici adponentes, cum uno parvulo
Abbreviated transcription (Latin):
gi crudelissimo nunciatũ fuissetꝰ illa mens effera.
ad magnã eiꝰ reuerentiã uersa ẽ. cuiꝰ pęnã insatiabili
furore pͥus sitiebat. Sic sic om̃ipotens deus contͣ ela¬
tas mentes carnaliũ potentię suȩ miracłã ꝑ despec¬
tos oꝑat᷑: ut qͥ se suꝑbe contͣ p̾cepta ueritatis eleuan.
coꝵ ceruicẽ ueritas ꝑ humiles p̾mat. Gregorius .C. xiii

Expanded text:
gi crudelissimo nuntiatum fuisset, illa mens effe- ra gi crudelissimo nuntiatum fuisset, illa mens effe- ra ad magnam eius reuerentiam uersa est, cuius penam prius insatia- bili furore sitiebat. Sic omnipotens Deus contra elatas carnalium mentes potentiae suae miracula per despectos operatur, ut qui superbe extra precepta ueritatis se eleuant, eorum ceruicem ueritas per humiles premat. Beati
Abbreviated transcription (Latin):
tũ narraui miracłm. etiã in alteriꝰ in altert᷑ epi
ueneratione monstrabit᷑. Nam qͥdam clericꝰ senx
qui adhuc suꝑ ẽ. eidem rei p̾sto fuisse se testat᷑
gẽ crudelissimũ totilã offensũ om̃imͦ habebat.
cũq ad easdem partes cũ exercitu apꝓpinqͣsset.
re. Quȩ ille ut uidit. ꝓtinꝰ sp̃iut. atq iratꝰ suis
hominib iussit ut eũdẽ ep̃m sub om̃i asꝑitate
c̃stringerent. eũq eiꝰ examini seruarent. Quẽ dũ
feroces gothi ministri scilicet crudelitatis illiꝰ te¬
nuissent. circundantes eũ uno in loco stare p̾ce¬
perunt. eiq in t̾ra circłm designauerunt: extͣ
quẽ pedem tendere: hullomͦ auderet. sũq uir dĩ extͣhere.
in sole nimio estuaret. ab eisdem gothis circundat᷑.
custodiendũ acceꝑant ĩmensitatẽ pluuiȩ ferre
ñ possent. Et dũ magna nimiꝰ inundatio fieret init̾
eandẽ designationẽ circuli in qͣ uir dĩ fulgentiꝰ stecit.
nec una quidem pluuiȩ gutta descendit. Qd̾ dũ re¬

Expanded text:
tum narravi miraculum etiam in alterius episcopi veneratione monstratum est. Nam quidam clericus senex, qui adhuc superest, eidem rei praesto se fuisse testatur, gem crudelissimum Totilam offensum omnimodo habebat. Cumque ad easdem partes cum exercitu propinquasset, re. Quae ille ut uidit, protinus spreuit, atque iratus suis hominibus iussit, ut eumdem episcopum sub omni asperita- te constringerent, eumque eius examini seruarent. Quem dum fero- ces Gothi, ministri scilicet crudelitatis illius, tenuissent, circumdantes eum uno in loco stare preceperunt, eique in terra circulum designaue- runt, extra quem pedem tendere nullo modo auderet. Cumque uir Dei in sole nimio intraret, ab eisdem Gothis circumdatus,custodiendum acceperant, immensitatem pluuiae ferre non possent. Et dum magna nimis inundatio fieret, intra eamdem designationem circuli, in qua uir Do- mini Fulgentius stetit, ne una quidem pluuiae gutta descendit Quod dum re
Abbreviated transcription (Latin):
narrante cognoui. In ea nãq popłoniĩ ȩccłia cui
perat sepulchrũ s p̃parauit. s cũ longobardoꝵ
gens in itaiã ueniens cuncta uastasset. ad helbam
insulã recessit & irruente egritudine ad mortẽ
uenens. elericis suis sibiq obsequentib p̃cepit di¬
cens dn sepulchro meo qd mͥ popłonii paraui me
ponite sui uli cũ dicerent corpꝰ cuũ iluc reduee¬
re qlit̾ possumꝰ qͥ a longobardis teneri eadẽ loca
ateu illic eos discurrere scimꝰ ⁊pse respondit. Redr¬
cite me securi. nolite timere s festine me sepelire
eurate. Mor aut̃ ut sepultũ corpꝰ meũ fuerit ex lo¬
eo eodẽ sub om̃i celeritate discedite. Defuncti gͥ cor¬
pous unposuerunt naui sũq popłoniũ tenderent
collecto in nubib aere ĩmensa nimis pluiuia eri¬
pit. Do ut cunctis patesceret cuiꝰ uiri corpꝰ nauis
ula portaret ꝑ alud maris spacisim qd̃ ab helba
iaisula usq popłoniũ duodecim milib distat. cit¬

Expanded text:
onii ecclesia, cui praeerat, sepulchrum sibi praeparavit. Sed cum Langobardorum gens in Italiam veniens cuncta vastasset, ad Helbam insolam recessit. Qui inruente aegritudine ad mortem veniens, clericis suis sibique obsequentibus praecepit, dicens: 'In sepulchro meo, quod mihi Populonii paravi, me ponite'. Cui illi cum dicerent: 'Corpus tuum illuc reducere qualiter possumus, qui a Langobardis teneri loca eadem et ubique illic eos discurrere scimus'? ipse respondit: 'Reducite me securi, nolite metuere; sed festine me sepelire curate. Mox autem cum sepultum corpus meum fuerit, ex loco eodem sub omni festinatione discedite'. Defuncti igitur corpus inposuerunt navi. Cumque Populonium tenderent, collecto in nubibus aere, inmensa nimis pluvia erupit. Sed ut cunctis patisceret, cuius viri corpus navis illa portaret, per illud maris spatium, quod ab Helba insula usque Populonium duodecim milibus distat, cir
Abbreviated transcription (Latin):
flexa ceruice sũmissoq humilit̾ capite. lãbere ep̃i
pedes cepit ut patent̃ om̃ib daret᷑ incelligi qr er¬
ga illũ uirũ dĩ. ⁊ ferina corda hominũ eẽnt.⁊ qͣsi
humana bestiarũ. Tunc popłs qͥ ad spectaculum
mortis uenerat: magno clamore uersus ẽ in ad¬
mirauonẽ ueneratioius. Qunc ad eiꝰ reuerentiã¬

Expanded text:
flexa cervice summissoque humiliter capite, lambere episcopi flexa cervice summissoque humiliter capite, lambere episcopi pedes coepit, ut patenter omnibus daretur intellegi, quia erga illum virum Dei et ferina corda essent hominum et quasi humana bestiarum. Tunc populus, qui ad expectaculum venerat mortis, magno clamore versus est in admiratione veneratio
Abbreviated transcription (Latin):
nã dieb nr̃is sc̃itatis suȩ ꝓbationẽ dedit. Nã cum
hospitalitatis studio ualde ẽẽt incentꝰ. die qͣdam
tͣnseuntes milites hospitio suscepit. Qs gochis suꝑ¬
uenientib abscondit: eoꝵq uitã ab eoꝵ neqͥtia ab¬
scondendo seruauit. Qd̃ dũ gothoꝵ regi ꝑfido totilȩ
nuntiatũ fuisset: crudelitatis ĩmanissimȩ uesania
succensus. hunc ad locũ qͥ octauo urbis huiꝰ mili¬
ario merulis dr̃. uͥ tunc ipse cũ exercitu sedebat
uissit deduci: eũq in spectacło popłi ursis ad deuo¬
randũ ꝓici. Cũq isdẽ rex ꝑfidus in ipso qͦq specta¬
culo c̃sedisset. ad aspiciendã mortẽ ep̃i magna popłi
tba c̃fluxit. Tunc ep̃c deductꝰ in mediũ ẽ atq ad
eiꝰ mortẽ ĩmanissimꝰ ursus exqͥsitꝰ ẽ. qͥ dũ humana
menbra crudelit̾ carperet seui regis animũ satia¬
ret. Dimissus itaq ursus ex caua ẽ. Qͥ accensus ⁊ c̃ci¬
tus ep̃m petiit s subito suȩ feritatis oblitus. de¬

Expanded text:
ris sanctitatis suae probationem dedit. Nam cum hospitalitatis studio valde esset intentus, die quadam transeuntes milites hospitio suscepit. Quos Gothis supervenientibus abscondit eorumque vitam ab illorum nequitia abscondendo servavit. Quod dum Gothorum regi perfido Totilae nuntiatum fuisset, crudelitatis inmanissimae vesania succensus, hunc ad locum, qui octavo huius urbis miliario Merolis dicitur, ubi tunc ipse cum exercitu sedebat, iussit deduci eumque in expectaculoi populi ursis ad devorandum proici. Cumque isdem rex perfidus in ipso quoque expectaculo consedisset ad aspiciendam mortem episcopi, magna populi turba confluxit. Tunc episcopus deductus in medio est, atque ad eius mortem inmanissimus ursus exquisitus, qui dum humana membra crudeliter carperet, saevi regis animum satiaret. Dimissus itaque ursus ex cavea est. Qui accensus et concitus episcopum petiit; sed subito suae feritatisy oblitus, de
Abbreviated transcription (Latin):
lis femina surrexit. atq irato uultu magniᷤᷤ clamo¬
rib imꝑauit dicens. Exi ab eo miser: exi ab eo miser.
Ad cuiꝰ uocẽ mox ꝑ os uexati. diabolus respondit
dicens. Et si de isto exeo: in quẽ intͣbo:. Easu aut̃ uixta
porcus paruulus pascebat᷑. Tc̃ sc̃imonialis femuna
p̾cepit dicens. Exi ab eo ⁊ in hunc porcũ ingredere
Qͥstatĩ de homine exiit. porcũ quẽ iussus fuerat
inuasit. occidit. ⁊ recessit. Petrꝰ. Uellẽ nosse si saltĩ
porcũ c̾cedere sp̃ui ĩmundo debuit. GREGORIUS¬
ropositȩ regłȩ nr̃ȩ actioni. s facta ueritatiꝰ. Ipse
⁊ enĩ redẽptori nr̃o a legiõe quȩ hominẽ tenebat

Expanded text:
lis femina surrexit, atque irato vultu magnis clamolis femina surrexit, atque irato vultu magnis clamoribus imperavit, dicens: Exi ab eo, miser, exi ab eo, miser. Ad cujus vocem mox per os vexati diabolus respondit, dicens: Et si de isto exeo, in quem intrabo? Casu autem juxta porcus parvulus pascebatur. Tunc sanctimonialis femina praecepit, dicens: Exi ab eo, et in hunc porcum ingredere. Qui statim de homine exivit, porcum quem jussus fuerat invasit, occidit, et recessit. PETR. Velim nosse si saltem porcum concedere spiritui immundo debuit. GREGOR. Propositae regulae nostrae actioni sunt facta Veritatis. Ipsi etenim Redemptori nostro a legione, quae
Abbreviated transcription (Latin):
intimare curauit. qd̾ in hispolitana urbe puella
quedã nobilis cuiꝰdã pͥmarii filia. cęlestis uitȩ de¬
siderio exarsit. eiq pat̾ resistere ad uiã uitȩ conat̾¬
eͣis c̃tẽpto patre. sc̃ȩ c̃uersationis habitũ susceꝑit.
Qͣ ex re factũ ẽ. ut eã ꝑat̾ substantie exheredẽ fa¬
ceret. nichq illi aliud nͥ sex uncias uniꝰ possessiõis
largiret᷑. Tiuis uͦ exẽplo ꝓuocari ceꝑunt apud eã
multȩ nobilioris generis puellȩ c̃uerti. atq om̃i¬
potenti dño dedicata uirginitate seriure. Qdã uͦ
die iscdẽ eleutheriꝰ abbas uir uitȩ uenerabilis
ad eã gr̃a exhortationis atq edificationis accesse¬
rat. ⁊ cũ eadẽ uerbo dĩ colloquens sedebat: cũ¬
repente ex eodẽ fundo quẽ in sex uucias a patre
ꝑceꝑat: cũ exenio rusticus uenit. Qdũ ante eos
assisteret. maligno sp̃u correp̾tꝰ. cepit fatigari. qͥ ui¬
miis stridorib atq balatib cecidit. Tunc sc̃imonia¬

Expanded text:
intimare curavit: quod in Spoletana urbe puella quaedam jam nubilis cujusdam primarii filia, coelestis vitae desiderio exarsit, eique pater ad viam vitabitum suscepit. Qua ex re factum est ut eam Pater suae substantiae exhaeredem faceret, nihilque ei aliud nisi sex uncias unius possessiunculae largiretur. Ejus vero exemplo provocatae coeperunt apud eam multae nobilioris generis puellae converti, atque omnipotenti Domino dedicata virginitate servire. Quadam vero die idem Eleutherius abbas, vir vitae venerabilis, ad eam gratia exhortationis atque aedificationis accesserat, et cum ea de verbo Dei colloquens sedebat; curepente ex eodem fundo, quem in sex unciis a patre perceperat cum xenio rusticus venit. Qui dum ante eos assisteret, maligno spiritu correptus cecidit, fatigatique nimiis stridoribus atque balatibus coepit. Tunc sanctimonia
Abbreviated transcription (Latin):
eĩdẽ fluminis ꝓice Q facto sc̃i uiri p̃ceptũ suscipiens
stati se at̾ris ȩccłie fluminis aqua cõpescuit. ati
ad ꝓpͥũ alueũ reuersa exire ulteriꝰ in loca eãdẽ ñ
p̃sũpsit. Qͤ in re petre qͥd aliud quã inobedientiũ ho¬
minũ duricia c̃fundit᷑ qͣndo in uirtute iħu: ⁊ ele¬
intũ irracionale sc̃i uiri p̃ceptis obediuit: Cap.xi.

Expanded text:
ejusdem fluminis projice. Quo facto, sancti viri praeceptum suscipiens, statim se a terris Ecclesiae fluminis aqua compescuit, atque ad proprium alveum reversa, exire ulterius in loca eadem non praesumpsit. Qua in re, Petre, quid aliud quam inobedientium hominum duritia confunditur, quando in virtute Jesu et elementum irration
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nuꝑ in p̃decessoris mei tẽpore beatȩ memoriȩ ioħis
papȩ defunctꝰ ẽ. hunc ꝓphetiȩ habuisse sp̃m multi
testant᷑ qͥ eũ familiarit᷑ scire potuer̃. Cuiꝰ int̾ multa
hoc ferunt religiosi ueracesq uiri qͥ p̾sentes fuerui
qd̃ in dic obitꝰ cũ circu̾astantib ciuib ut pote deces

Expanded text:
nuper praedecessoris mei tempore beatae memoriae Joannis papae defunctus est. Hunc prophetiae habuisse spiritum multi testantur, qui eum familiariter scire potuerunt. Cujus inter multa hoc ferunt religiosi veracesque viri qui praesentes fuerunt, quod in die obitus sui cum a circumstantibus civibus utpote disces
Abbreviated transcription (Latin):
script᷑e scientia. nicħ se scire indicat nͥ xp̃m iħm¬
gladiissinsequebat᷑. Qd apłatꝰ honore siblimis ẽ. s
tam̃ sponte fit paruulus in medio discipłoꝵ: qd̾ ad
celi tercii secreta ducit᷑. ⁊ tam̃ m̃tis oculũ ꝑ cõpassi¬
onẽ reflectit ad disponendũ cubile c̾iugatoꝵ dicen
Exori uir debitũ reddat: similit̾ ⁊ uxor uiro. Qd̃
admiscet᷑ in c̃tẽplatiõe cȩtib angłoꝵ: ⁊ tam̃ ñ asꝑ¬

Expanded text:
Scripturae scientia, nihil se scire judicat niScripturae scientia, nihil se scire judicat nigladiis insequebatur. Quod apostolatus honore sublimis est, sed tamen sponte fit parvulus in medio discipulorum. Quod ad coeli tertii secreta ducitur, et tamen mentis oculum per compassionem reflectit ad disponendum cubile conjugatorum, dicens: Uxori vir debitum reddat, similiter et uxor viro . Quod admiscetur in c
Abbreviated transcription (Latin):
paruit. Temporalẽ nãq honorẽ fugiens. egit ut ab
his qͥb uisus in tanta uirtute fuerat. nũꝗͣ. iã in hac
uita uderet᷑ petrus Quid alii sentiant ignoro.
Eg̾o aut̃ cunctis miracłis hoc potiꝰ existimo ẽẽ mi¬
racłm. qͦd ad uitã mortui redeunt ⁊ eoꝵ aĩȩ ad car-¬
nẽ ex occulto reuocant᷑ Gregoriꝰ. Suisibilia acten¬
dimꝰ. ista necesse ẽ ut credamꝰ. Si uͦ inuisibilia. pen¬
samꝰ. nmirũ c̾stat qr maiꝰ ẽ miracłm p̾dicationis
uerbo atq oracionis solatio peccatorẽ c̃uertere. ꝙͣ.
carne mortuũ suscitare. In isto aut̃ resuscitat᷑ ca¬
ro iterũ moritura. in illo uͦ. aĩa in et̾nũ uictural
cũ enĩ ꝓpono duos. in qͦ hoꝵ existimas maiori factr̃
fuisse miracłm: Lararũ qͥppe quẽ iã fuisse fidelem
tib tacet᷑: nã postresurrectionẽ aĩȩ caꝑe nr̃a infir¬
mitas ñ ualet qͣnta in sacro eloqͥo de pauli uirtutib
dicunt᷑. Qd̃ illiꝰ p̾dicatiõe crudelissimȩ cogitationes

Expanded text:
paruit. Temporalem namque honorem fugiens, egit ut ab his a quibus visus in tanta virtute fuerat nunquam jam in hac vita videretur. PETR. Quid alii sentiant ignoro: ego autem cunctis miraculis hoc potius existimo esse miraculum, quod ad vitam mortui redeunt, eorumque animae ad carnem ex occulto revocantur. GREGOR. Si visibilia attendimus, ita necesse est ut credamus; si vero invisibilia pensamus, nimirum constat, quia majus est miraculum praedicationis verbo atque orationis solatio peccatorem convertere, quam carne mortuum resuscitare. In isto enim resuscitatur caro iterum moritura, in illo vero anima in aeternum victura. Cum enim propono duos, in quo horum existimas majori factum virtute miraculum? Lazarum quippe, quem jam fidelem tibus tacetur; nam post resurrectionem animae capere nostra infirmitas non valet quanta in sacro eloquio de Pauli virtutibus dicuntur. Quod illius praedicatione crudelissimae nationes
Abbreviated transcription (Latin):
eq hoc petre sileã qd̾ multi nc̃ qͥ hic de narniensi
ciuitate ad sunt mͥ sedulo testificant᷑. Cõdẽ nãq gochoꝵ
tempore cũ p̾fatus rex totila narniensi uenisset: ei
uir uitȩ uenerabilis cassiꝰ eiꝰdẽ urbis ep̃c occurrit.
Cui qͥdem ex c̃sparsione semꝑ facies rubere c̃sueue¬
rat: s hoc rex totila ñ c̾sparsionis ẽẽ credidit. s assi¬
duȩ potationis: eũq om̃imͦ despexit. Si: om̃ipocens
d̾̃s ut qͣntꝰ uir ẽẽt qͥ despiciebat᷑ ostenderet. in nar¬
niensi campo qͦ rex aduenerat. malignꝰ sp̃c corã om̃i
exercitu. eiꝰ spatariũ inuasit: eũq uexare crudelit᷑
cepit. Qcũ ante regiᷤ oculos ad uenerandũ uirũ cassi¬
ũ fuisset adductus. hunc ab eo uir dñi oratione fac¬
ta signo crucis expulit: qͥ in eũ ingredi ulteriꝰ ñ p̾¬
sũpsit. Sicq factũ ẽ. ut rex barbarus seruũ dĩ ab
illo iã die ueneraret᷑ ex corde. quẽ despectũ ualde

Expanded text:
e hoc, Petre, sileam, quod multi nunc, qui hic de Narniensi civitate adsunt, mihi sedulo testificantur. Eodem namque Gothorum tempore cum praefatus rex Totila Narniis venisset, ei vir vitae venerabilis Cassius eius urbis episcopus occurrit. Cui quia ex consparsione semrat, hoc rex Tótila non consparsionis esse credidit, sed assidue potationis, eumque omnino despexit. Sed omnipotens Deus, ut, quantus vir esset, qui despiciebatur, ostenderet, in Narniensi campo, quo rex advenerat, malignus spiritus coram omni exercitu eius spatarium invasit eumque vexare crudeliter cepit. Qui cum ante regis oculos ad venerandum virum Cassium fuisset adductus, hunc ab eo vir Domini, oratione facta, signo crucis expulit. Qui in eum ingredi ulterius non presumpsit. Sicque factum est ut rex barbarus servum Dei ab illo iam die veneraretur ex corde, quem despectum valde
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ hȩc eadẽ fatebat᷑ adiunxit: qͥr. usq ad hoc qͦq die p̃te¬
rito uesꝑtina hora eiꝰ m̃tẽ traxerit. ut in g̾go eiꝰdẽ
sc̃imoniauis feminȩ blandiens alapã daret. Eunc mali¬
nus sp̃c. atq humani generis antiquus hostis exhor¬
tatꝰ hunc blande ẽ. ut ꝑficeret qd̃ cepisset. qͣtinꝰ ru¬
nȩ illiꝰ singłarẽ inter ceteros palmã teneret. sũq
iudeus qͥ aduenerat hoc uigilans cerneret. ⁊ magnȩ
formidinis anxietate palpitaret: ab eodẽ sp̃u qͥ cunc¬
tis illic obsequentib p̾erat uissũ ẽ qͥs nã eẽt ille qͥ¬
ꝑgentes ⁊ subtiliꝰ intuentes. crucis mysterio signatĩ
uiderunt: mirantesq dixerunt. Ue ue uas uacuũ
s signatũ. Eb hoc renuntiantib. cuncta illoꝵ malig¬

Expanded text:
qui haec eadem fatebatur, adjunxit quia usque ad hoc quoque, die praeterito, vespertina hora, ejus mentem traxerit, ut in terga ejusdem sanctimonialis feminae blandiens alapam daret. Tunc malignus spiritus atque humani generis antiquus inimicus exhortatus hunc blande est, ut perficeret quod coepisset; quatenus ruinae illius singularem inter caeteros palmam teneret. Cumque Judaeus qui advenerat hoc vigilans cerneret, et magnae formidinis anxietate palpitaret, ab eodem spiritu qui cunctis illic obsequentibus praeerat jussum est ut requgentes, et subtilius intuentes, crucis mysterio signatum viderunt, mirantesque dixerunt: Vah, vah, vas vacuum, sed signatum. Quibus hoc renuntiantibus, cuncta illa malig
Abbreviated transcription (Latin):
sent. cõplere oracionẽ qͣdragesimũ subdiaconũ seruus
dĩ petiit. qͣ cõpleta. de altaris crepidine puluerẽ col¬
legit. acq cũ eodem qͣdragesimo ad defuncti corpꝰ
accessit seseq ibidẽ in oracionẽ dedit. Cũq duiciꝰ
orasset. iã ñ sic̃ pͥus fecerat cõplere oracionẽ ꝑ sub¬

Expanded text:
sent, complere orationem Quadragesimum subdiaconum servus sent, complere orationem Quadragesimum subdiaconum servus Dei petiit. Qua completa ab altaris crepidine pulverem collegit, atque cum eodem Quadragesimo ad defuncti corpus accessit, seseque ibidem in orationem dedit. Cumque diutius orasset, jam non, sicut prius fecerat, orationem
Abbreviated transcription (Latin):
ualde ueracis uiri narratione innotuit. quȩ secre¬
to fuerant gesta. Is uãq ut p̾diximꝰ dũ gregis sui
in aurelia curã gereret. in dieb eiꝰdẽ. uir fuit
de monte qͥ argentariꝰ uocabat᷑ uenerabilis uitȩ.
qͥ habitũ monachi quẽ p̾tendebat specie morib
explebat. Hic itaq ad ęccl̃iam beati petri apłoꝵ
pͥncipis ab eodẽ monte argentario annis singłis
uenire c̃sueuerat: atq ad hunc quẽ p̃dixi qͣdra¬
gesimũ subdiaconũ sic̃ ipse narrauit hospitalitat
gr̃a declinabat. Qͣdam uͦ die dũ hospiciũ qd ñ lon¬
ge ab ęccłia habebat intrasset. cuiꝰdã pauꝑculȩ
mulieris matris uxta defunctus ẽ filiꝰ. Quẽ ex
more lotũ uestim̃tis indutũ.⁊ sabano ẽstrictũ. suꝑ¬
uiduata mulier sedit: quȩ in magnis fletib noctẽ
ducens. c̃tinus lam̃toꝵ uocib satisfaciebat dolori.
uir dĩ qͥ receptꝰ hospitio fuerat. qͣdragesimo subdi

Expanded text:
valde veracis viri narratione res mira innotuit, quae secrevalde veracis viri narratione res mira innotuit, quae secreto fuerat gesta. Is namque, ut praediximus, dum gregis sui in Aurelia curam gereret, in diebus ejusdem vir fuit e monte, qui Argentarius vocatur, venerabilis vitae, qui habitum monachi, quem praetendebat specie, moribus explebat. Hic itaque ad Ecclesiam beati Petri apostolorum principis ab eodem monte Argentario annis singulis venire consueverat, atque ad hunc, quem praedixi, Quadragesimum subdiaconum, sicut ipse narravit, hospitalitatis gratia declinabat. Quadam vero die, dum ejus hospitium, quod non longe ab Ecclesia aberat, intrasset, cujusdam pauperculae mulieris maritus juxta defunctus est: quem ex more lotum, vestimentis indutum, et sabano constrictum, supefuncti corpus viduata mulier sedit, quae in magnis fletibus noctem ducens, continuis lamentorum vocibus satisfaciebat dolori. vir Dei, qui receptus hospitio fuerat, Quadragesimo subdia
Abbreviated transcription (Latin):
rea: s catena xp̃i. ad quã uocẽ martuiꝰ ꝓtinꝰ eandẽ
cõpedẽ soluit. s nũꝙͣ postmodũ solutũ ultͣ locũ¬
atq in tanto spacio se sine catena coercuit. in qͣnto
⁊ ante ligatꝰ mansit. Q dũ se postinodũ in eiꝰdẽ loci
specu c̃clusit. cepit etiã discipłos habere. qͥ ab eiꝰ
specu seorsũ habitantes. ad usũ uitȩ aꝗͣ. de puteo
haurire c̃sueuerant. s funi in qͦ ad hauriendã
aquã situla dependebat. crebro rũpebat᷑ Unde fac¬
tũ ẽ ut eandẽ catenã quã ex pede suo uir dñi sol¬
uerat. discipłi peterent. eãq funi adiungerent.
atq in illa situlã ligarent. Ex qͦ iã tẽpore c̾tigit. ut
tolerandã aquã ferri in se fortitudinẽ tͣxit. Petꝰ.
acta hȩc placent. qr mira.⁊ multũ recentia. GRe
rĩs mͦ temporib qͥdã uir qͣdragesimꝰ noĩe Goriꝰ
batentine ȩccłiȩ subdiaconꝰ fuit. qͥ ouiũ suarr
gregẽ pascere in eiꝰdẽ aureliȩ partib solebat. Cuiꝰ

Expanded text:
ena Christi. Ad quam vocem Martinus protinus eamdem compedem solvit, sed nunquam postmodum solutum atque in tanto se spatio sine catena coercuit, in quanto et antea ligatis mansit. Qui dum se postmodum in ejusdem loci specu conclusisset, coepit etiam discipulos habere, qui ab ejus specu seorsum habitantes, ad usum vitae aquam de puteo haurire consueverant. Sed funis in quo ad hauriendum aquam situla dependebat crebro rumpebatur. Unde factum est ut eamdem catenam quam ex pede suo vir Domini solverat ejus discipuli peterent, eamque funi adjungerent, atque in illa situlam ligarent. Ex quo jam tempore contigit ut tolerandam aquam, ferri in se fortitudinem traxit. PETR. Facta haec placent, quia mira; et multum, quia remporibus quidam vir, Quadragesimus nomine, Buxentinae Ecclesiae subdiaconus fuit qui ovium suarum gregem pascere in ejusdem Aureliae partibus solebat. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
canȩ nãq eccłiȩ sibimet ꝓpinquũ fuisse mire uirũ
uirtutiꝰ frigoianũ nõĩe narrauit ep̃m. Cuiꝰ hoc opi¬
natissimũ a cunctis illic habitantib ⁊ testantib me¬
morari solet miracłm: qd̾ hausaret fluuiꝰ qͥ uixta
urbis illiꝰ muros influebat. sepe inundatiõe facta
cursus sui alueũ egressus. ꝑ agros diffundi ẽ sueue¬
rat:⁊ queq sata ac plantata repꝑiret euerteret
sũq hoc crebro fieret ⁊ magna eiꝰdẽ loci incolas
necessitas urgeret: dato studio oꝑis. eũ ꝑ loca ala
diriuare conati s̃.s qͣmius duitiꝰ laboratũ fuisset
a ꝓpͥo alueo deflecti ñ potuit. Lunc uir dñi frug¬
dianꝰ rastrũ s paruulũ fecit. ad alueũ fluminis
accessit ⁊ solus orationi incubuit: atq eidẽ flumini
p̃cipiens ut sequeret᷑. ꝑ loca queq ei uisa ĩ rastrũ
ꝑt̾rã tͣrit. Quẽ relicto alueo ꝓpͥo tota fluminis aqͥ
sequuta ẽ. ita ut funditꝰ locũ c̃sueti cursus desere¬

Expanded text:
e namque Ecclesiae, sibimet propinquae, fuisse mirae virtutis virum Frigdianum nomine narravit episcopum: cujus hoc opinatissimum a cunctis illic habitantibus testatur memorari miraculum, quod Auseris fluvius, qui juxta illius urbis muros influebat, saepe inundatione facta cursus sui alveum egressus per agros diffundi consueverat, ut quaeque sata et plantata reperiret everteret. Cumque hoc crebro fieret, et magna ejusdem loci incolas necessitas urgeret, dato studio operis, eum per loca alia derivare conati sunt. Sed quamvis diutius laboratum fuisset, a proprio alveo deflecti non potuit. Tunc vir Domini Frigdianus rastrum sibi parvulum fecit, ad alveum fluminis accessit, et solus orationi incubuit; atque eidem flumini praecipiens ut se sequeretur, per loca quaeque ei visa sunt rastrum per terram traxit. Quem relicto alveo proprio 296 tota fluminis aqua secuta est, ita ut funditus locum consueti cursus desere
Abbreviated transcription (Latin):
riora ueniamꝰ: quȩ ⁊ multiᷤᷤ iã nota s̃. ⁊ ego tã reli¬
giosoꝵ uiroꝵ relatiõe didici. ut de is om̃imͦ ãbiger
simꝰ huiꝰ romanȩ eccłiȩ pontifex. ad iustinũ senio¬
rẽ pͥncipẽ ꝑgeret: in chorinthi partes aduenit.
Cui necesse fuit ut in itinere ad sedendũ equus
reqͥrere debuisset. Qd̃ illic uir nobilis audiens.
equũ quẽ ꝓ magna mansuetudine eiꝰ c̃iunx sede¬
re c̃sueuerat. ita ei obtulit ut eo ad loca ⁊ alia ꝑ¬
ret ille ꝗͣ deberat ꝓpt̾ suã c̃iugẽ retͣnsmin. factr̃q

Expanded text:
riora veniamus, quae et multis jam nota sunt, et ego tam reliriora veniamus, quae et multis jam nota sunt, et ego tam religiosorum virorum relatione didici, ut de his omnimodo ambigerus huius Romanae ecclesiae pontifex ad Iustinum seniorem principem pergeret, in Chcui necesse fuit ut in itinere ad sedendum equus requiri debuisset. Quod illic quidam vir nobilis audiens, equum, quem pro magna mansuetudine ejus conjux sedere consueverat, ita ei obtulit, ut cum ad loca alia ret ille quem dederat propter su
Abbreviated transcription (Latin):
tis dĩ famulus paulinꝰ uera p̃diceret. ⁊ qͥ se in serui
tiũ solus tͣbiderat. cũ muitis a seruitio ad lib̾tatẽ
rediret: illũ uidelicet imitatꝰ qͥ formã serui assũp
sit. ne nos ẽẽmꝰ serui peccati. Cuiꝰ sequens uestigia
paulinꝰ. ad tẽpꝰ uoluntarie seruus factꝰ ẽ solus. ut
eẽt postmodũ liber cũ multis. PetRus.
ũ me audire c̃ti̾git qd̾ imitari ñ ualeo. flere magi
libet ꝗͣ aliqͥd dicere Gregoriꝰ e ctuꝰ etiã morte
apud eiꝰ eccłiã scriptũ ẽ. qr cũ dolore eẽt tactus.
ad extrema ꝑductus ẽ. Dũq eiꝰ om̃is domꝰ in sua
soliditate ꝑsisteret. cubicłm qͦ iacebat eger facto
t̾rȩ motu c̃tremuit. ⁊ om̃s qͥ illic aderant nimio
t᷑rore ꝑ̃cussit: sicq sc̃a illa aĩa carne soluta ẽ: facłr̃q
ut magnꝰ pauor inuaderet eos qͥ paulini mortẽ
uirtꝰ ualde ẽ intima. nc̃ si placet ad miracła exte¬

Expanded text:
tis Dei famulus Paulinus vera praediceret, et qui se in servi tis Dei famulus Paulinus vera praediceret, et qui se in servi tio solum tradiderat, cum multis a servitio ad libertatem rediretsit, ne nos essemus servi peccati. Cujus sequens vestigia Paulinus, ad tempus voluntarie servus factus est solus, ut esset postmodum liber cum multis. PETR. Dum me audire contingit quod imitari non valeo, flere magis libet quam aliquid dicere. GREGOR. De cujus etiam morte apud ejus Ecclesiam scriptum est, quia cum dolore esset lateris tactus, ad extrema perductus est. Dumque ejus omnis domus in sua soliditate persisteret, cubiculum in quo jacebat aeger, facto terrae motu, contremuit, omnesque qui illic aderant nimio terrore concussit; sicque sancta illa anima carne soluta est. Factumque est ut magnus pavor invaderet eos qui Paulini mortem virtus valde est intima, nunc, si placet, ad miracula exte
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ꝓ filio uiduȩ uicariũ suscepisti. Cũq instant̃
ille reqͥreret ut ñ qͥd nc̃ ẽẽt s qͥd in sua t̾ra fuisset
indicaret. atq hoc ab eo iteratiõe frequenti inqͥsitiẽe
exigeret uir dñi c̃strictus magnis c̃iurationib
ia ñ ulalens negare qͥd ẽẽt. ep̃m se fuisse testatꝰ ẽ.
Qd̾ possessor eiꝰ audiens. ualde ꝑtimuit: atq humilit᷑
obtulit dicens. Pete qđ̾ uis. qͣtinꝰ ad t̾rã tuã a me cũ
magno munere reuertaris. Cui uir dñi paulinꝰ ait.
Unũ ẽ qd̾ mͥ ĩpendere beneficiũ potes: ut om̃s ciu¬
ratis meȩ captiuos relaxes. Q cuncti ꝓtinꝰ in affrica¬
na regione reqͥsiti cũ honustis frum̃to nauib ꝓ ue¬
nerandi uiri paulini sacisfactioe̾ in eiꝰ comitatu laxa¬
ti s̃. Post ñ multoᷤ uͦ dies uuandaloꝵ rex ocubuit:i
flagellũ qd̾ ad suã ꝑniciẽ dispensante dõ ꝓ filioꝵ
disciplina acceꝑat. amisit. Sicq factũ ẽ ut om̃ipocen¬

Expanded text:
pisti'. Cumque instanter ille requireret, ut non quid esset, sed quid in sua terra fuisset indicaret, atque hoc ab eo iteratione frequentis inquisitionis exigeret, vir Domini, constrictus magnis coniurationibus, iam non valens negare quid esset, episcopum se fuisse testatus est. Quod possessor eius audiens, valde pertimuit atque humiliter obtulit, dicens: 'Pete quod vis, quatinus ad terram tuam a me cum magno munere revertaris'. Cui vir Domini Paulinus ait: 'Unum est quod mihi inpendere beneficium potes, ut omnes civitatis meae captivos relaxes'. Qui cuncti protinus in Africana regione requisiti, cum onustis frumento navibus pro venerandi viri Paulini satisfactione in eius comitatu laxati sunt. Post non multos vero dies Wandalorum rex occubuit et flagellum, quod ad suam perniciem dispensante Domino pro fidelium disciplinam acceperat, amisit. Sicque factum est, ut omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
urbe ort̾ ⁊ nutͥtus. ita ut ep̃c memorat qr gestũ
fuerit attestat᷑. In ea nãq ciuitate sabiũ noĩe fu¬
isse asserunt mirȩ uirtutis ep̃m. sui dũ die qͣdã
suus diaconꝰ nuntiasset. qd cursus sui padus alueỹ
egressus ȩccłiȩ agros occupasset cotaq illic loca
nutendis holerib ꝓfutura aqͣ eiꝰdẽ fluminis tene¬
ret: uenerabilis uitȩ sabinꝰ ep̃s respondit dicens.
Uade i dic ei. Oandat tͥ ep̃s ut te cõpescas:i ad ꝓpͥum
alueũ redeas Qd̃ diaconꝰ eiꝰ audiens. despexit. ⁊ irrisit
Iunc iir. dñi accersito notario. dictauit dicens. Sabus¬

Expanded text:
urbe est ortus et nutritus, ita ut episcopus memorat, quia gestum fuerit attestatur. In ea namque civitate Sabinum nomine fuisse asserunt mirae virtutis episcopum. Cui dum die quadam suus diaconus nuntiasset quod cursus sui Padus alveum egressus Ecclesiae agros occupasset, totaque illic loca nutriendis hominibus profutura aqua ejusdem fluminis teneret, venerabilis vitae Sabinus episcopus respondit, dicens: Vade, et dic ei: Mandat tibi episcopus ut te compescas, et ad proprium alveum redeas. Quod diaconus ejus audiens, despexit et irrisit. Tunc vir Dei, accersito notario, dictavit, dicens: Sab
Abbreviated transcription (Latin):
isdẽ dũ saluti alienȩ c̃suluit. ꝑueniret ad suã: ⁊ omꝑc¬
tiq sic oportet ⁊ de dĩ semꝑ miferatiõe c̃fidere:⁊ de
nr̃a infirmitate formidare. Ec̃ce enĩ paradysi cedrũ
c̃cussã audiuimꝰ. s ñ euulsam: qͣtinꝰ infirmis nobis
nde eiꝰ c̃cussiõe nascat᷑ timor. ⁊ de eiꝰ stabilitate fiducia.

Expanded text:
idem, dum saluti alienae consuluit, perveniret ad suam, et omidem, dum saluti alienae consuluit, perveniret ad suam, et omUtique sic oportet et de Dei nos semper miseratione confidere, et de nostra infirmitate formidare. Ecce enim paradisi cedrum concussam audivimus, sed non evulsam, quatenus infirmis nobis et de ejus concussione nascatur timor, et de ejus stabilitate fiducia.
Abbreviated transcription (Latin):
mula parui amoris oculos iniecisset. atq adhuc ep̃c
negaret adiunxit dicens. Qre negas qd̾ inqͥreris: qͥ
ad hoc usq uesꝑere hesterno ꝑductꝰ es. ut posteriora
illiꝰ alapa ferires: Atq nimirũ hoc uerbo dep̃hensỹ
se ep̃c intuens. humilit̾ c̾fessus ẽ qd̾ pͥus ꝑtinacit᷑ ue¬
gauit. Cuiꝰ ruinȩ ⁊ uerecundiȩ isdẽ iudeus c̾sulens.
spuũ de eo audisset indicauit. Qd̃ ille cognoscens. sese
in t̾rã ꝓtinꝰ in orationẽ dedit. Moxq de suo habitacłõ
ñ solum eandẽ dĩ famulã. s ⁊ omnẽ qͦq feminã quȩ
eiꝰ illic obseqͥo habitabat expulit. In eodẽ tẽplo apolli¬
nis beati audree apł̃i repente oratoriũ fecit. atq om̃i
illa tẽptatione carnis funditꝰ caruit. Iudeũ uͦ cuiꝰ uisiõe
atq increpatiõe saluatꝰ ẽ. ad ęt̾nã salutẽ traxit. Nã sacͤ¬
m̃tis fidei imbutũ. atq aqua baptismatis inundatum.
ad sc̃ȩ eccłiȩ gremiũ ꝑduxit. Sicq factũ ẽ ut hebreus

Expanded text:
os injecisset, atque adhuc episcopus negaret, adjunxit, dicens: Quare negas quod inquireris, qui ad hoc usque vespere hesterno perductus es, ut posteriora illius alapa ferires? Ad quae nimirum verba deprehensum se episcopus intuens, humiliter confessus est quod prius pertinaciter negavit. Cujus ruinae et verecundiae idem Judaeus consulens, uum de eo audivisset, indicavit. Quod ille agnoscens, se terram protinus in orationem dedit. Moxque de suo habitaculo non solum eamdem Dei famulam, sed omnem quoque feminam, quae in ejus illic obsequio habitabat, expulit. In eodem vero templo Apollinis, beati Andreae apostoli repente oratorium fecit, atque omni illa tentatione carnis funditus caruit. Judaeum vero, cujus visione atque increpatione salvatus est, ad aeternam salutem traxit. Nam sacramentis fidei imbutum, atque aqua baptismatis emundatum, ad sanctae Ecclesiae gremium perduxit. Sicque factum est ut Hebraeus
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo gregoria. quȩ nc̃ in hac urbe romana iuxta
eccłiam beatȩ mariȩ sẽꝑ uirginis habitat. Quȩ dũ
adolescentie suȩ tẽpore c̃stitutis iam nuptiis. in
eccłia fugisset. ⁊ scĩmonialis uitȩ c̾uersationẽ qu¬
reret: ab eodem uiro defensa. atq ad eũ quẽ desi¬
Multa aut̃ de eodẽ uiro narrante uenerabili pa¬
tre eleutherio agnoui: qͥ ⁊ hunc familiarit᷑ no
uerat. ⁊ eiꝰ uerbis uita fidẽ̾ p̾bebat. Hic itaq uene¬
rabilis ysaac ortus ex italia ñ fuit. s ea illiꝰ narro¬

Expanded text:
virgo Gregoria, quae nunc in hac Romana urbe juxta virgo Gregoria, quae nunc in hac Romana urbe juxta Ecclesiam beatae Mariae semper virginis habitat. Quae dum adolescentiae suae tempore constitutis jam nuptiis in ecclesiam fugisset, et sanctimonialis vitae conversationem quaereret, ab eodem viro defensa, atque ad eum quem desiMulta autem de eodem viro, narrante venerabili Patre Eleutherio, agnovi, qui verat, et ejus verbis vita fidem prebebat. » Hic itaque venerabilis Ysaac ortus ex Hitalia non fuit, sed pr
Abbreviated transcription (Latin):
humarent. Cũq itũ ẽẽt ad sepulchrũ: effosa t̾ra
inuenerunt corpꝰ pueri parit̾ humati ut pote iã
die qͣdragesimo tabe corruptũ. ⁊ uermib plenũ.
ccorpꝰ uͦ ep̃i. ac si die eodẽ eẽt sepultũ. ⁊ qd̾ ẽ adhuc
magna adiniratiõe uenerandũ. qr caput eiꝰ ita uni¬
tũ fuerat corpori. ac si neqͣquã fuisset abscisũ. sic
uidelicet ut nulla uestigia seccionis apparerent
Cũq ͤ ͥͣ in tͣga uerterent. exqͥrentes si qđ signũ uł
de alia incisione monstrare potuissent. ita sanũ atq
intemeratũ corpꝰ ꝯm̃e inuentũ ẽ. ac si nulla ferri
incisio tetigisset. Pecrus. Quis ñ obstupescat ta¬
lia signa mortuoꝵ: quȩ funt ꝓ excitatione iuuent
riorib itaq gothoꝵ cẽporib Gregori. Capł . xiiiio
fuit uixta spolitanã urbẽ uir uit̾ę uenerabilis
ysaac nõie. qͥ usq ad extrema pene gothoꝵ tẽpora
ꝑuenit: quẽ nr̃m mulci nouerunt. ⁊ maxime sacͤ

Expanded text:
humarent. Cumque itum esset ad sepulcrum, effossa terra, invenerunt corpus pueri pariter humati, utpote jam die quadragesimo, tabe corruptum, et vermibus plenum; corpus vero episcopi ac si die eodem esset sepultum. Et quod est adhuc magna admiratione venerandum, quia ita caput ejus unitum fuerat corpori, ac si nequaquam fuisset abscissum, sic videlicet, ut nulla vestigia sectionis apparerent. Cumque hoc et in terga verterent, exquirentes si quod signum vel de alia monstrari incisione potuisset, ita sanum atque intemeratum omne corpus in ventum est, ac si nulla hoc incisio ferri tetigisset. PETR. Quis non obstupescat talia signa mortuorum, quae fiunt pro exercitatione vivehumarent. Cumque itum esset ad sepulcrum, effossa terra, invenerunt corpus pueri pariter humati, utpote jam fuit juxta Spoletanam urbem vir vitae venerabilis Isaac nomine, qui usque ad extrema pene Gothorum tempora pervenit, quem nostrorum multi noverunt, et maxime sacra
Abbreviated transcription (Latin):
N me desiericis corporalit᷑ cernere. nũꝗͣ. me discitis
spualit᷑ amare. Petros. Macet qd̾ oicis. Gregorius.o
liqͣtitũ iã a loquutiõe cessandũ ẽ. ut si ad alioꝵ mi¬
racla enarranda tendimꝰ loquendi uires interĩ ꝑ

Expanded text:
nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. Gregor. Aliquantum jam a locutione cessandum est, ut si ad aliorum miracula enarranda tendimus, loquendi vires interim per
Abbreviated transcription (Latin):
beneficia ꝑ reliqͥas ostendant atq ilic maioro sihris
daciant: il minime ꝑ semecipsos iacentꝰ Gregoł nt.¬
bi insuis corporib sci martyres iacentꝰ dubi e
eraudiendũ ibi p̃sentes sint uͥ estat or insus copori
nĩ sutito eos necesse ẽ maiora signa ostendere aui dẽ
toꝵ p̃sentia potest mens infirma dubitare siaioꝵ pͤ
mens in dõ fixa ẽ tantomagis habet fidei merdeẽs
Suto illie cos nouit i ñ iaccre corpore. ⁊ tam l deos
⁊ rrxaubicioe. Unde ipsa qͦq ueritas ut fibẽ ducipłis
augeret dixit. Si ñ abiero paraclytꝰ ñ ueniet ad uos
filio. cur se filiꝰ recessurũ dicit ut itstisarid afilio
nũquã recedit: S q discipłi in carne dnt̃n deruenteᷤ
corporeis hunc oculis semꝑ uidere sitiebantrerecte eĩ
dicit᷑. Nesi ego abiero paraclytꝰ ñ ueniet. ac si aꝑte di¬
çeret Si corpꝰ ñ subt᷑ho: qͥ sit amor sp̃c ñ ostendo. et

Expanded text:
beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa jaciant, ubi minime per semetipsos jacent? Greg. Ubi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos Filnunquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hunc oculis semper videre sitiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et
Abbreviated transcription (Latin):
cernerent inqͥsuit. Illi aut̃.
se nescire ꝓ
Tunc itaq sc̃i uiri obitr
sic̃ p̃sentes
discipłi uider̃: ita ab sentes
ex signo qd
eis p̾dictũ fuerat agno¬
uerunt. Se¬
bapcistȩ: qd̾ de¬
structa ara apollinis ipse c̃¬
struxit ¶tm ⁊ in eo specu in qͦ pͥus sublacu dabuseat.
arincusq so petentiũ fides exigat miradis chorusto¬
liet m̃de eapta. dũ sensũ funditꝰ ꝑdidisset. ꝑ montes
nualles. filuas ⁊ cãpos. die noctuq uagabat᷑ ibiq tan¬
tum qͥ escebat. uͥ hanc qͥescere lassitudo coegisset. dã
uͭ die dũ uaga nimiũ erraret. ad beati benedidtispe¬
cũ deuenit ibiq nesciens ingressa mansit facto
aut mane ita sanato sensu egressa ẽ acosi ca eul̃qͥs
insania capitis ulla tenuisset. Quȩ om̃i uite sues
tepore in eadẽ quã acceꝑat salute ꝑmansit. Pecrus e¬
Quidnã ee dicimꝰ qd̵ plerũq in ipsu dar estrocinus¬
mrm sic ẽẽ sentimiꝰ ut ñ tanta ꝑ sua corpae ꝗnta

Expanded text:
Illi autem se nescire prTunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. SeBaptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraculis corusmente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit. Petr. Quidnam esse dicimm sic esse sentimus, ut non tanta per sua corpora, quanta