comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homo constat e. meluis. et qͦd ipse ds solusẽ me¬
lior. Cum enim homo rectissime intelligatur
uł si hoc non potest saltem credatur factus ad
imaginem dĩ: ꝓfecto ea sui parce ẽ ꝓpinquior
suꝑiori dõ qua suꝑat inseriores suas quasetiã
ipsa mens cui ratio et indelligentia naturalit᷑
ine. uiciis quibꝰdam tenebrosis et ueterib in¬
ualida ẽ. ñ solum ad inherendum fruendo ue¬
rum etiam ad ꝑfruendum incommutahile
lum̃ donec de die indiem renouata atq sanata
fiat tante felicitatis capax. fide pͥmum fuerat
imbuenda atq purganda. Inqua ut fidentiꝰ
ambularet ad ueritatem: ipsa ueritas ds̃ dĩ
filus. homine assumpto ñ dõ consumpto
eamdem constitut atq fundauit fidem. ut
ꝑ hoc et uia Quia sunt̃ eum qui tendit et il¬
lud qͦ tendit. uia media ẽ. et spes ẽ. ꝑueniendi
Sola ẽ autem aduersus om̃s errores uia munt¬
tissima ut idem ipse sit ds̃ et homo. Quo itur.

Expanded text:
homo constat, est melius, et quo ipse Deus solus est mehomo constat, est melius, et quo ipse Deus solus est melior. Cum enim homo rectissime intellegatur uel, si hoc non potest, saltem credatur factus ad imaginem Dei: profecto ea sui parte est propinquior superiori Deo, qua superat inferiores suas, quas etiam ipsa mens, cui ratio et intellegentia naturaliter inest, uitiis quibusdam tenebrosis et ueteribus inualida est, non solum ad inhaerendum fruendo, uerum etiam ad perferendum incommutabile lumen, donec de die in diem renouata adque sanata fiat tantae felicitatis capax, fide primum fuerat inbuenda adque purganda. In qua ut fidentius ambularet ad ueritatem, ipsa ueritas, Deus Dei filius, homine adsumto, non Deo consumto, eandem constituit et fundauit fidem, ut per hoc et uia. Quoniam si inter eum qui tendit et illud quo tendit uia media est, spes est perueniendi; Sola est autem aduersus omnes errores uia munitissima, ut idem ipse sit Deus et homo; quo itur
Abbreviated transcription (Latin):
istarum ciuitatum mangłorum diuersitate
uniuersam creaturã corꝑeam et incorꝑeam con¬
sid̾atam comꝑtamq mutabilẽ intentionem
mentis excedere. atq ad incommutabilẽ dĩ sub¬
stantiam ꝑuenire. et illic discere ex ipso qđ
eunctam naturã quȩ non ẽ qđ ipse non fecit
nͥ ipse: Sic enim dĩ cum homine ñ ꝑ aliqͣm
creatutam loquitur corꝑalem. corꝑalib instre¬
pens aurib ut int̾ sonantem et audientem
aeria spacia uerb̾entur. neq ꝑ eiꝰmodi sp̃ualẽ
quȩ corꝑum similitudinib figurat᷑ sicut
in somnis uł quo alio tali modo. nam et sic
uelut corꝑis aurib loquit᷑. qͥa uelut ꝑ corpꝰ
loquitur et uelut int̾posito corꝑalium locorũ
int̾uallo. mulcum enim similia sunt talia uisa
corꝑib s loquitur ipsa ueritate siquis sit ido¬
neus ad audiendum m̃te ñ corꝑe Ad illudenĩ
hominis ita loquitur qđ in homine cet̾is qͥb

Expanded text:
istarum ciuitatum in angelorum diuersitateistarum ciuitatum in angelorum diuersitateuniuersam creaturam corpoream et incorpoream consideratam conpertamque mutabilem intentione mentis excedere adque ad incommutabilem Dei substantiam peruenire et illic discere ex ipso, quod cunctam naturam, quae non est quod ipse, non fecit nisi ipse. Sic enim Deus cum homine non per aliquam creaturam loquitur corporalem, corporalibus instrepens auribus, ut inter sonantem et audientem aeria spatia uerberentur, neque per eius modi spiritalem, quae corporum similitudinibus figuratur, sicut in somnis uel quo alio tali modo nam et sic uelut corporis auribus loquitur, quia uelut per corpus loquitur et uelut interposito corporalium locorum interuallo; multum enim similia sunt talia uisa corporibus; sed loquitur ipsa ueritate, si quis sit idoneus ad audiendum mente, non corpore. Ad illud enim hominis ita loquitur, quod in homine ceteris, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
condicor inspitauit: Huic conditori scȩ̃ cuuta¬
tis. ciues c̃renȩ ciuitatis dõs suos p̃ferunt igno.
piorum et suꝑborum. qui eiꝰ incommutabili
om̃ib q cominuni luce pͥuati. et obhoc ad
quandam egenã potestatem redacti. suas quo¬
dam mͦ pͥuatas potentias consectantur. hono¬
tesq diuinos a deceptis subditis querunt. s
dõrum piorũ atq sc̃orum qui potiꝰ se ipsosuni
micis. decem suꝑiorib libris quantum potui¬
mus dño et rege nr̃o adiuuante respondimꝰ.
Nunc uͦquid ame etiam expectet᷑ agnoscens.
meiq non immeinor debiti: deduarũ ciuita¬
tum t̃renȩ scilicet et cȩlestis quas in hoc uite¬
rim scło ꝑplexas quodam mͦ diximus in uicẽ¬
q ꝑ mixtas exortii et excursu ce debitis finib
quantum ualuero disputare eiꝰ ipsiꝰ dñi et
regis nr̃i ubiq opitulatione fretus agg̃diar
Prunumq dicã quemadmodum ȩxordia duarũ

Expanded text:
conditor inspirauit. Huic conditori sanctae ciuitaconditor inspirauit. Huic conditori sanctae ciuitatis ciues terrenae ciuitatis deos suos praeferunt ignorapiorum et superborum, qui eius incommutabili omnibusque communi luce priuati et ob hoc ad quandam egenam potestatem redacti suas quodam modo priuatas potentias consectantur honoresque diuinos a deceptis subditis quaerunt; sed deorum piorum adque sanctorum, qui potius se ipsos uni micis decem superioribus libris, quantum potuimus, domino et rege nostro adiuuante respondimus. Nunc uero quid a me iam expectetur agnoscens meique non inmemor debiti de duarum ciuitatum, terrenae scilicet et caelestis, quas in hoc interim saeculo perplexas quodam modo diximus inuicemque permixtas, exortu et excursu et debitis finibus, quantum ualuero, disputare eius ipsius domini et regis nostri ubique opitulatione fretus adgrediar, primumque dicam, quem ad modum exordia duarum
Abbreviated transcription (Latin):
I UI x Em dĩ dicimus cuiꝰ ea scrip¬
tura cestis ẽ. quȩ non fortuitis
motib animorum. s planesum¬
mȩ dispositione ꝓuidentiȩ suꝑ om̃s om̃ium
gentium litteras. om̃ia sibi genera ingenio¬
rum humanorum duuna excellens auetori¬
tate subiecit. Ibi quippe scriptumẽ. Głosa di¬
cta sunt de te ciuitasdĩ: Et in alio psalmole¬
gimus. Magnus dñs et laudabił nimis. in
cuutare dĩ nr̃i in monte scõ eiꝰ: dilatans exul¬
tationes uniuersȩ tr̃ȩ: Et paulo pꝰ in eodem
psalmo: Sieut audiumꝰ ita et uidimus in
ciuitate dñi uircitum. inciuitate dĩ nr̃i. ds̃
fundauit eam in ȩt̃num: Item in alio: flumi¬
nis impetꝰ letifidat ciuitatem dĩ sc̃ificauit ta¬
bernaculum suũ alcissimus: Ds̃ inmedio eiꝰ
non commouebitur. His atq huiꝰ modi testi¬
moniis quȩ omĩa cominemorare nuimis lon¬
gum ẽ. didicimꝰ eẽ. quandam ciuitatem dĩ cuiꝰ
ciuies eẽ concupimus illo amore quẽ nob illiꝰ

Expanded text:
ivitatem Dei dicimus, cujus ea Scriptura testis est, quae non fortuitis motibus animorum, sed plane summae dispositione providentiae super omnes omnium gentium litteras, omnia sibi genera ingeniorum humanorum divina excellens auctoritate subjecit. Ibi quippe scriptum est: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei . Et in alio psalmo legitur: Magnus Dominus et laudabilis nimis in ciuitate Dei nostri, in monte sancto eius, dilatans exultationes uniuersae terrae; et paulo post in eodem psalmo: Sicut audiuimus, ita et uidimus, in ciuitate domini uirtutum, in ciuitate Dei nostri; Deus fundauit eam in s inpetus laetificat ciuitatem Dei, sanctificauit tabernaculum suum Altissimus; Deus in medio eius non commouebitur. His adque huius modi testimoniis, quae omnia commemorare nimis longum est, didicimus esse quandam ciuitatem Dei, cuius ciues esse concupiscimus illo amore, quem nobis illius
Abbreviated transcription (Latin):
lius ducit. qđ cum sit et pater sp̃s et filuis
tiat amborum: S si nichil ẽ. aliud bonitas.
diuina qͣm sc̃ĩtas. ꝓ fecto et illa diligentia rati¬
onis ẽ. ñ p̃sumptionis audatia. ut in oꝑib dĩ
tentio. eadem nob̾ insinuata intelligatur tri¬
nitas. unam quamq creaturam quis fecerit.
ꝑ quid fecerit. ꝓpt̾ quid fecerit Pat̃ quippe
intelligitur ũbi: qui dix ut fiat Qđ autem
illo dicente factumẽ. ꝓculdubio ꝑt̃bum fac¬

Expanded text:
lius ducit, quod, cum sit et Pater spiritus et Filius lius ducit, quod, cum sit et Pater spiritus et Filius tialis amborum. Sed si nihil aliud est bonitas divina quam sanctitas, profecto et illa diligentia rationis est, non praesumptionis audacia, ut in operibus Dei stentio, eadem nobis insinuata intelligatur Trinitas, unamquamque creaturam quis fecerit, per quid fecerit, propter quid fecerit. Pater quippe intelligitur Verbi, qui dixit, Fiat. Quod autem illo dicente factum est, procul dubio per
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiam ꝑ qͣm facta sunt om̃ĩa. unigenitũ
filium. unus unum. ęt̃nus coet̃num. summe
patris et filii sit sp̃s. et ipse consustantialis et
coȩc̃nus ambobꝰ. atq hoc totum ec trinitas sit
ꝓpt̃ ꝓprietatem ꝑsonarum et unus ds̃ ꝓpt̃
in separabilrm diuinitatem. sicut unꝰ om̃ps
etiam cum de singłis queritur. unus quisq eoꝵ
et ds̃ et om̃p̃s eẽ. respondeatur. cum uͦ de om̃ib
simul: non tres dĩ tres om̃ipotentes. s unus
ds̃ omp̃s: Tanta ᷝ e. intrib inseparabił unitas
quȩ sic se uoluit p̃dicari. Ucrum autemboni
patris et boni filii sp̃s sc̃s. quia communis
ambobꝰ ẽ: recte bonitas dici pottest amborum:
Non audeo temerariam p̃cipitare sententiam:
Uerumtam̃ amborum eum dicere sc̃itatem
facilius ausus fuero. ñ amborum quasi qua¬
litatem. s ipsam quoq substantiã. et t̾cian
incrinitate ꝑsonam Ad hoc enim me ꝓbabi¬

Expanded text:
sapientiam; per quem facta sunt omnia; unigenitum sapientiam; per quem facta sunt omnia; unigenitum Filium, unus unum, coaeternus coaeternum, summe Patris et Filii sit Spiritus, et ipse consubstantialis et coaeternus ambobus; adque hoc totum et trinitas sit propter proprietatem personarum et unus Deus propter inseparabilem diuinitatem, sicut unus Omnipetiam cum de singulis quaeritur unusquisque eorum et Deus et omnipotens esse respondeatur; cum uero de omnibus simul, non tres di uel tres omnipotentes, sed unus Deus omnipotens; tanta ibi est in tribus inseparabilis unitas, quae sic se uoluit praedicari. Utrum autem boni Patris et boni Filii Spiritus sanctus, quia communis ambobus est, recte bonitas dici possit amborum, non audeo temerariam praecipitare sententiam; uerum tamen amborum eum dicere sanctitatem facilius ausus fuero, non amborum quasi qualitatem, sed ipsum quoque substantiam et tertiam in trinitate personam. Ad hoc enim me probabi
Abbreviated transcription (Latin):
uł centum similit. equalit̃q peccassent. cen¬
tum soles haberet hic mundus. qđ ut ñ fie¬
ret. ñ opificis ꝓuisione mirabili ad rerum cor¬
palium salutem decorẽq consultũ ẽ. s contig̃
potiꝰ tanta unuis anime ꝓg̃ssione peccantis
ut sola corpꝰ tale mereretur: Non plane ani¬
marum dequib nesciunt quid loquantur.
s eorum ipsorum qui talia sapuint. multum
longe aueritate et merito ẽ. cohercenda ꝓg̃s¬
sio: Hȩc gͦ tria quȩ suꝑius commendaui cum
in una quaq creatura requirunt᷑. quiseam fece¬
rit. ꝑ quid fecerit. quare fecerit. ut respondeat᷑
ds̃. ꝑ ũbum. quia bona ẽ: utrũ altitudine mi¬
stica nob̃ ipsa crinitas intimet᷑. hoc ẽ. pat̾ et filiꝰ
turarum id accipiendum eẽ. ꝓhibeat. multi
sermonis ẽ. questio. nec om̃ia tino uolumine
ut explicemus urgendum ẽ. Credimꝰ et cenemꝰ¬
et fidelit̾ p̃dicamꝰ qđ pat̾ genuit ũbum. hocẽ.

Expanded text:
vel centum similiter aequaliterque peccassent, cenvel centum similiter aequaliterque peccassent, centum soles haberet hic mundus, quod ut non fieret, non opificis provisione mirabili ad rerum coralium salutem decoremque consultum est, sed contigit potius tanta unius animae progressione peccantis, ut sola corpus tale mereretur. Non plane animarum, de quibus nesciunt quid loquantur, sed eorum ipsorum, qui talia sapiunt multum longe a ueritate, et merito est cohercenda progressio. Haec ergo tria, quae superius commendaui, cum in unaquaque creatura requirantur, quis eam fecerit, per quid fecerit, quare fecerit, ut respondeatur Deus, per Verbum, quia bona est\', utrum altitudine mystica nobis ipsa trinitas intimetur, hoc est Pater et Filius turarum id accipiendum esse prohibeat, multi sermonis est quaestio, nec omnia uno volumine ut explicemus urgendum est. CAPUT et fideliter praedicamus quod Pater genuerit Verbum, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
debuit origenes et quicũq ita sapiunt. si hec
opinio uera eẽt mundũ idõ factum ut ammȩ
ꝓmeritis peccatorum suorũ tanqͣm ergastula
quib pęnalit̾ includentur corꝑa acciꝑent.
suꝑiora et leuiora quȩ minus. inferiorauͦ et
grauiora quȩ amplius peccauer̃t: demones qͥb
habere debuisse. N unc uͦ ut intelligeremus
animarum merica ñ qualitatib corꝑum ee. pen¬
sanda: aereum possidec pessimꝰ demon. homo
autẽ et nõ licet malus longe minoris mitioris¬
q malitiȩ. et certe ante peccatum. cm̃ luteũ corpꝰ
accepit Quid autem stultiꝰ potest dici qͣm istũ
solem ut inuno mundo unuseẽt. non decori
pulchritudinis uł etiam saluti rerum corꝑali¬
uni consuluisse artificem dm̃. s hoc pociꝰ eue¬
nisse quia una animasic peccauerat ut tali
corꝑe mereret᷑ includi ac ꝑ hoc si contigisset
ut non una s duȩ. imino non duȩ s decem

Expanded text:
debuit Origenes et quicumque ita sapiunt, si haec debuit Origenes et quicumque ita sapiunt, si haec opinio uera esset, mundum- ideo factum, ut animae pro meritis peccatorum suorum tamquam ergastula, quibus poenaliter includerentur, corpora acciperent, superiora et leuiora quae minus, inferiora uero et grauiora quae amplius peccauerunt, daemones, quibus habere debuisse. Nunc vero ut intelligeremus animarum merita non qualitatibus corporum esse pensanda, aerium pessimus daemon, homo autem et nunc licet malus, longe minoris mitiorisque malitiae, et certe ante peccatum, tamen luteum corpus accepit. Quid autem stultius dici potest quam per istum solem ut in uno mundo unus esset, non decore pulchritudinis, vel etiam saluti rerum corporalium consuluisse artificem Deum, sed hoc potius evenisse, quia una anima sic peccaverat, ut tali corpore mereretur includi? Ac per hoc si contigisset ut non una sed duae, imo non duae sed decem
Abbreviated transcription (Latin):
hinc origenes uire tulpat᷑: In libris enim quos
appellat periaͬchon. idẽ. de pͥncipiis. hoc sen¬
sit. hoc scripsit. Ubi plusqͣm dici potest. miror
hominem in eccłasticis litteris tam doccum
contrarium: Scriptue huiꝰ tantȩ auccoritatis
intencioni. quȩ ꝑ om̃ia oꝑa dĩ subiungens. et
nullam aliam causam faciendi mundi intelli¬
gi uoluit. nͥ ut bona fierent abono dõ Ubisi
nemo peccass tantum mͦ nacuris bonis eẽt
mundus ornatus et plenꝰ: Et quia peccatum
est. ñ idõ cuncta st̃ impleta peccatis. cũ bonoꝵ
longe maior numerꝰ incęlestib suȩ nature
ordinem seruet: Hee mala uoluntas qtua
naturȩ ordinẽ seruare noluit: idõ iusti dei
leges omĩa bene ordinantis effugit: Qm̃ sic̃
piccura cũ colore ingro. loco suo posita ita
uniu̾sitas rerum siquis possit intueri. edam
cum peccatorib pulchra ẽ quãius ꝑ se ipsos con-¬
sidatos sua deformitas turpet: Deinde uide

Expanded text:
Hinc Origenes iure culpatur. In libris enim, quos Hinc Origenes iure culpatur. In libris enim, quos appellat nep2 ἀρχω̄ν, id est de principiis, hoc sensit, hoc scripsit. Ubi plus quam dici potest miror hominem in ecclesiasticis litteris tam doctum c esset contrarium scripturae huius tantae auctoritatis intentioni, quae per omnia opera Dei subiungens: Et nullam aliam causam faciendi mundi intellegi uoluit, nisi ut bona fierent a bono Deo. Ubi si nemo peccasset, tantummodo naturis bonis esset mundus ornatus et plenus; et quia peccatum est, non ideo cuncta sunt inpleta peccatis, cum bonorum longe maior numerus in caelestibus suae naturae ordinem seruet; nec mala uoluntas, quia naturae ordinem seruare noluit, ideo iusti Dei leges omnia bene ordinantis effugit; quoniam sicut pictura cum colore nigro loco suo posito, ita uniuersitas rerum, si quis possit intueri, etiam cum peccatoribus pulchra est, quamuis per se ipsos consideratos sua deformitas turpet. Deinde uidere
Abbreviated transcription (Latin):
uł potius insanirent: si dĩ naturã sicuti ẽ. in¬
cominutabilem atq om̃ino incorruptibilẽ
crederent. cui nocere nulla res possit. animam
uͦ quȩ uoluntate mutari indeteriꝰ et peccato
corrumpi potuit. atq ita in comiutabilis
ueritatis luce pͥuari. ñ dei partem nec eiꝰ na¬
turȩ quȩ dei ẽ. s ab illo conditam longe im¬
parem conditori. xp̃iana sanitate sentirent:¬
S multumẽ mirandum ãplius. qđ etiam
quidam qui unum nob̾cum credunt om̃ium
luerunt tm̃ causam istã fabricandi mundi
tam bonam ac simplicẽ bene ac simplicit̃ cre¬
de ut ds̃ bonus conderet bona. et eẽnt post dm
quidem partes dĩ s factas adõ. peccasse a
condicore recedendo. et diũsis ꝓgressib ꝓ
diũsitate peccatorum acęlis usq ad t̾ras. diũ¬
sa corꝑa quasi uincła meruisse et hunc eẽ
mundum. eãq causã mundi fuisse faciendi:
non ut conderent᷑ bona s ut mala cohiberent᷑

Expanded text:
uel potius insanirent, si Dei naturam, sicuti est, inuel potius insanirent, si Dei naturam, sicuti est, incommutabilem adque omnino incorruptibilem crederent, cui nocere nulla res possit; animam uero, quae uoluntate mutari in deterius et peccato corrumpi potuit adque ita incommutabilis ueritatis luce priuari, non Dei partem nec eius naturae, quae Dei est, sed ab illo conditam longe inparem Conditori Christiana sanitate sentirent multo est mirandum amplius, quod etiam quidam, qui unum nobiscum credunt omnium luerunt tamen istam causam fabricandi mundi tam bonam ac simplicem bene ac simpliciter credere, ut Deus bonus conderet bona et essent post Deuquidem partes Dei, sed factas a Deo, peccasse a Conditore recedendo et diuersis progressibus pro diuersitate peccatorum a caelis usque ad terras diuersa corpora quasi uincula meruisse, et hunc esse mundum eamque causam mundi fuisse faciendi, non ut conderentur bona, sed ut mala cohiberentur.
Abbreviated transcription (Latin):
parua non sua granditate namnulla ẽ sarti¬
ficis sapientia metienda sunt Sicut in specie
uisibili hominis siunum radatur suꝑcilium:
qͣm ꝓpe modum nichil corꝑi et qͣm multum
detrahitur pulchritudiniꝰ non mole constat
s parilitate ac dim̃sione membrorũ. Nec sa¬
ne multum mirandum. ẽ. qđ hii qui non¬
nullam malam ꝓueant eẽ naturã suo qͦdã
ꝓpͥo exortam ꝓpagitamq pͥncipio nolunt
acciꝑe istam causam ireationis rerum. ut bonꝰ
ds̃ conderet bona. crederes eum potiꝰ ad hȩc
mundana molimina reb&lantis aduĩsum se
mali repellendi extrema necesitate ꝑductum.
suamq naturã bonam malo uherrendo suꝑ¬
andoq miscusse qͣm turpissime pollutam et
crudelissime captiuatam et opp̃siom labore
magno uix mundet ac liberet. nec dm̃totã.
s qđ eiꝰ non potuerit ab illa inquination ꝓur.¬
gari. tegm̃ ac uincłm futurum hostis uii
et inclusi. Sic autem manichei non desiꝑent

Expanded text:
parua non sua granditate nam nulla est, sed artiparua non sua granditate nam nulla est, sed artificis sapientia metienda sunt; sicut in specie uisibilis hominis, si unum radatur supercilium, quam propemodum nihil corpori, et quam multum detrahitur pulchritudini, quoniam non mole constat, sed parilitate ac dimensione membrorum! Nec sane multum mirandum est, quod hi, qui nonnullam malam putant esse naturam suo quodam contrario exortam propagatamque principio, nolunt accipere istam causam creationis rerum, ut bonus Deus conderet bona, credentes eum potius ad haec mundana molimina rebellantis aduersum se mali repellendi extrema necessitate perductum suamque naturam bonam malo cohercendo superandoque miscuisse, quam turpissime pollutam et crudelissime captiuatam et obpressam labore magno uix mundet ac liberet; non tamen totam, sed quod eius non potuerit ab illa inquinatione purgari, tegmen ac uinculum futurum hostis uicti et inclusi. Sic autem Manichaei non desiperent
Abbreviated transcription (Latin):
litamur. commoditatis attribuant. ita ut ue¬
uena ipsa quȩ ꝑ inconuenientiã ꝑniciosa st̃.
conuenient̾ adhibita in salubria medicam̃¬
ta uercantur: qͣmq a contrario etiam hȩc qͥbꝰ
delectant᷑ sicut et potꝰ & ista lux. immodato
et importuno usu noxia sentiant᷑. Unde nos
ad monet diuina ꝓuidentia non res insipi¬
enter uituꝑare s utilitatem rerum diligent̃
inquirere. Et ubi nr̃m ingenium uł infirmi¬
cas deficit ita credere occultam: sicut erant
quȩdam quȩ iux potiumꝰ inuenire Quia et
ipsa utilitatis occultatio aut humilitatis exer¬
citatio ẽ. aut elationis attritio. cum manifesto
natura nulla sit malum nom̃q boc non sit
nisi pͥuationis boni S a t̾renis usq ad cȩle¬
stia. et a iusibilib usq ad iniusibilia. sunt
aliis alia bona meliora. ad hoc inequalia ut
eẽnt om̃ia: Ds̃ autem ita ẽ. artifex magnus
in magnis: ut mince non sit in paruis Quȩ

Expanded text:
utamur, commoditatis adtribuant, ita ut ueutamur, commoditatis adtribuant, ita ut uenena ipsa, quae per inconuenientiam perniciosa sunt, conuenienter adhibita in salubria medicamenta uertantur; quamque a contrario etiam haec, quibus delectantur, sicut cibus et potus et ista lux, inmoderato et inopportuno usu noxia sentiantur. Unde nos admonet diuina prouidentia non res insipienter uituperare, sed utilitatem rerum diligenter inquirere, et ubi nostrum ingenium uel infirmitas deficit, ita credere occultam, sicut erant quaedam, quae uix potuimus inuenire; quia et ipsa utilitatis occultatio aut humilitatis exercitatio est aut elationis adtritio; cum omnino natura nulla sit malum nomenque hoc non sit nisi priuationis boni. Sed a terrenis usque ad caelestia et a uisibilibus usque ad inuisibilia sunt aliis alia bona meliora, ad hoc inaequalia, ut essent omnia; Deus autem ita est artifex magnus in magnis, ut minor non sit in paruis; quae
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc eciam plato causam condendi mundi uistis¬
simam dicit ut a bono dõ bona oꝑa fierent siue
ista legerit siue abhiis qui legerant forte cog¬
nouerit suie acerrimo ingenio iniusibilia dĩ
ꝑea quȩ facta sunt intellecta conspexerit. siue
abiis qui ista conspexerant et ipse didicerit.
dĩ. hanc inquam causam cam iustam atq ido¬
neam quȩ diligent̃ considata et pie cogitata
om̃s cont̾roũsias querentium mundi originẽ
t̃minat. quidam heretici ñ uiderunt. qͥa ege.¬
nam carnis huiꝰ fragileniq mortalitatẽ etiã
de iusto supplicio uenientem. dum ei non con¬
ueniunt plurima offendunt. sicut ignis aut
frigus. aut fera bestia. uł quid eiꝰ modi Nec
attendunt qͣm uł in suis locis naturisq uige¬
ant. pul chroq ordine disponant᷑. quantumq
uniũsitati rerum ꝓsius positionib decoris
tanqͣm in communem rem publicam confe¬¬
rant. uł nob ipsis si eis congruent̃ atq scient̃

Expanded text:
Hanc etiam Plato causam condendi mundi iustisHanc etiam Plato causam condendi mundi iustissimam dicit, ut a bono Deo bona opera fierent; siue ista legerit, siue ab his qui legerant forte cognouerit; siue acerrimo ingenio inuisibilia Dei per ea, quae facta sunt, intellecta conspexerit, siue ab his qui ista conspexerant et ipse didicerit. Dei, hanc, inquam, causam tam iustam adque idoneam, quae diligenter considerata et pie cogitata omnes controuersias quaerentium mundi originem terminat, quidam haeretici non uiderunt, quia egenam carnis huius fragilemque mortalitatem iam de iusto supplicio uenientem, dum ei non conueniunt, plurima offendunt, sicut ignis aut frigus aut fera bestia aut quid eius modi; nec adtendunt, quam uel in suis locis naturisque uigeant pulchroque ordine disponantur, quantumque uniuersitati rerum pro sui portione decoris tamquam in communem rem publicam conferant uel nobis ipsis, si eis congruenter adque scienter
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm minoris scientiȩ fuerit pͥusqͣm face¬
ret qđ uideret: qui tam ꝑfecte non oꝑaretur.
nͥ tam ꝑfecta scientia cui nichil ex eiꝰ oꝑib ad¬
deret᷑. Qua ꝓpt̃ si tantum mͦ nob̃ in sinuan.¬
dum eẽt. quis fecerit lucem. fufficeret dicere
fẽcit ds̃ lucem Si autem non solum quis
fecerit. uerum etiam ꝑ quid fecerit: satis eẽt.
ita enunciari: Et dixit ds̃ fiat lux et factaẽ.
lux. Ut non cantum dm̃ s etiam ꝑ ũbum lucẽ
fecisse nossemus Quia uͦ cria quȩdam maxi¬
me scienda decreatura nob oport̾uit intimari
quis eam fecerit ꝑ quid fecerit quare fecerit:
dixit ds̃ in quid fiat lux et facta ẽ. lux. et ui¬
dit ds̃ lucem quia bonaẽ. Sigͦ querimꝰ qͥs
fecerit. ds̃ est Si ꝑ quid fecerit: dixit. fiat.
et facta ẽ. Si quare fecerit quia bona ẽ. Nec
auctor ẽ. excellentiordõ. nec ars efficatior dei
u̾bo. nec causa melior qͣm ut bonũ crearet᷑ abono:

Expanded text:
tamquam minoris scientiae fuerit priusquam facetamquam minoris scientiae fuerit priusquam faceret quod uideret, qui tam perfecte non operaretur, nisi tam perfecta scientia, cui nihil ex eius operibus adderetur. Quapropter. si tantummodo nobis insinuandum esset quis fecerit lucem, sufficeret dicere, fecit Deus lucem; si autem non solum quis fecerit, uerum etiam per quid fecerit, satis esset ita enuntiari: Et dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux; ut non tantum Deum, sed etiam per Verbum lucem fecisse nossemus. Quia uero tria quaedam maxime scienda de creatura nobis oportuit intimari, quis eam fecerit, per quid fecerit, quare fecerit: Dixit Deus, inquit: Fiat lux, et facta est lux. Et uidit Deus lucem quia bona est. Si ergo quaerimus, quis fecerit: Deus est; si per quid fecerit: Dixit: Fiat, et facta est; si quare fecerit: Quia bona est. Nec auctor est excellentior Deo, nec ars efficacior Dei uerbo, nec causa melior quam ut bonum crearetur a Deo bono.
Abbreviated transcription (Latin):
commutabilit uidet. ita ut illa quidem quȩ
temꝑalit̃ fuint: et futura nundum sint et
p̃sentia iam sint. et p̃cerita iamnun sint : ipse
uͦ hȩc om̃ia stabili ac sempit̾na p̃sentia comp̃¬
hendat. Nec alit̃ ocłis. alit̃ mente. Non enĩ
ex animo constat et corꝑe. Nec alit̃ nunc alit̃
antea. et alit̃ postea Qm̃ ñ sicut nr̃a ita eius
quoq scientia trium temporum p̃sentis ui¬
delicet et p̃tici et futuri uarietate mutatur.
apud quem non ẽ immutatio. nec m̃ti ob¬
umbratio: Neq enim eiꝰ intentio decogita¬
tione incogitationem transit. in cuiꝰ incor-¬
poreo contuitu simul assunt cuncta quȩ
nouit. Qm̃ cemꝑa ita nouit nullis suis tem¬
poralib notionib: quemadmodum temꝑa¬
lia mouet nullis sius temꝑalib motib. Ibi
gͦ uidit bonum eẽ. qđ fecit. ubi bonum eẽ ui¬
dit ut faceret. Nec quia facꝰtum uidit. scien¬
tiam duplicauit uł ex aliqua parte auxit.

Expanded text:
commutabiliter uidet; ita ut illa quidem, quae commutabiliter uidet; ita ut illa quidem, quae temporaliter fiunt, et futura nondum sint et praesentia iam sint et praeterita iam non sint, ipse uero haec omnia stabili ac sempiterna praesentia conprehendat; nec aliter oculis, aliter mente; non enim ex animo constat et corpore; nec aliter nunc et aliter antea et aliter postea; quoniam non sicut nostra, ita eius quoque scientia trium temporum, praesentis uidelicet et praeteriti uel futuri, uarietate mutatur, aput quem non est inmutatio nec momenti obumbratio. Neque enim eius intentio de cogitatione in cogitationem transit, in cuius incorporeo contuitu simul adsunt cuncta quae nouit; quoniam tempora ita nouit nullis suis temporalibus notionibus, quem ad modum temporalia mouet nullis suis temporalibus motibus. Ibi ergo uidit bonum esse quod fecit, ubi bonum esse uidit ut faceret; nec quia factum uidit scientiam duplicauit uel ex aliqua parte auxit,
Abbreviated transcription (Latin):
entia dĩẽ: Ds̃ autem usq adeo non confactũẽ.
tunc didicit bonum. ut nichil eorum fieret si
ei fuisset incognitum Dum gͦ uidet quiabo¬
numẽ qđ ñ nͨ uidiss anceqͣm fieret. non utiq
fieret: docet bonum eẽ ñ discit. Et plato quidẽ
plus ausus ẽ dicere. elatum scilicet dm̃ gaudio:
mundi unuĩfitate ꝑfecta. Ubi ec ipse ñ usq
adeo desipiebat ut putaret dm̃ sui oꝑis noui
tate beatiorem: s sic ostendere uoluit artifici
suo placuisse iam factum: qđ placuerat in
arte faciendum: Non qđ ullo mͦ ds̃ sciencia
uarietur. ut aliud in eo faciunt quȩ ñdum sc̃.¬
aluid quȩ iam sunt. aliud quȩ fuerunt: Non
enim more nr̃o ille uł qđ futurumẽ. ꝓspicit.
uł qđ p̃sens ẽ. aspicit. uł qđ p̃t̃itum ẽ. respicit.
s alio mͦ quodam a nr̃arũ cogitationum consu¬
etudine longe alteq diũso: Ille quippe non ex
hoc in illud cogitatione mutata s om̃ino in¬

Expanded text:
entia Dei est? Deus autem usque adeo non, cum factum est, entia Dei est? Deus autem usque adeo non, cum factum est, tunc didicit bonum, ut nihil eorum fieret, si ei fuisset incognitum. Dum ergo uidet quia bonum est, quod, nisi uidisset antequam fieret, non utique fieret: docet bonum esse, non discit. Et Plato quidem plus ausus est dicere, elatum esse scilicet Deum gaudio mundi uniuersitate perfecta. Ubi et ipse non usque adeo desipiebat, ut putaret Deum sui operis nouitate factum beatiorem; sed sic ostendere uoluit artifici suo placuisse iam factum, quod placuerat in arte faciendum; non quod ullo modo Dei scientia uarietur, ut aliud in ea faciant quae nondum saliud quae iam sunt, aliud quae fuerunt; non enim more nostro ille uel quod futurum est prospicit, uel quod praesens est aspicit, uel quod praeteritum est respicit; sed alio modo quodam a nostrarum cogitationum consuetudine longe alteque diuerso. Ille quippe non ex hoc in illud cogitatione mutata, sed omnino in
Abbreviated transcription (Latin):
et cenebras. etuocauit lucem diem et tenebras
noctem. nȩsiinul cum luce etiam talib teneb¬
ris testiponium placiti sui ꝑhibuisse uidet᷑
Nam abi tenebrȩ inculpabiles sunt int̾̃qͣs et
luqa istam his ocłis conspicuam luminaria
cȩł diuidunt. ñ ante s post infercur: Et uidit
as̃ quia bonum ẽ Posuit illa inquit infirma.¬
m̃to cęli. Lucere suꝑt̾ram et p̃ẽe diei &e nocti. et
separare int̾ lucem et tenebras. et uidit ds̃
quia bonum ẽ ne utrũq pͥacuit. quia utrũq
sine peccato ẽ. Ubiaut̃ dixit ds̃ fiat lux et fa¬
cta ẽ. lux. et uidit lucem quia bona ẽ. et post¬
modum infertur. et separauit ds̃ int̃ lucem et
tenebras. et uocauit ds̃ lucem diem et tenebras
noctem: non hoc loco additumẽ. et uidit ds̃ qͥa
bonum ẽ. ne ucrũq appellaret᷑ bonumcũ eẽt.
bonum alt̾m malum uitio ꝓpͥo non natura. Et idõ
sola ibilux placuit conditori tenebrȩ autem
angłicȩ et si fuerant ordinandȩ. non cm̃ fuerant

Expanded text:
et uocauit lucem diem et tenebras noctem, ne simul cum luce etiam talibus tenebris testimonium placiti sui perhibuisse uideretur. Nam ubi tenebrae inculpabiles sunt, inter quas et lucem istam his oculis conspicuam luminaria caeli diuidunt, non ante, sed post infertur: Et uidit Deus quia bonum est. Posuit illa, inquit, in firmamento caeli lucere super terram et praeesse diei et nocti et separare inter lucem et tenebras. Et uidit Deus quia bonum est. Utrumque placuit, quia utrumque sine peccato est. Ubi autem dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux. Et uidit Deus lucem quia bona est; et postmodum infertur: Et separauit Deus inter lucem et tenebras; et uocauit Deus lucem diem et tenebras uocauit noctem: non hoc loco additum est: Et uidit Deus quia bonum est, ne utrumque appellaretur bonum, cum esset horum alterum malum, uitio proprio, non natura. Et ideo sola ibi lux placuit Conditori; tenebrae autem angelicae, etsi fuerant ordinandae, non tamen fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ. tenebrȩ sint uecesse ẽ deinde om̃ia crean¬
do disposita sint quȩ ꝑ sex dies consũmata nar-¬
rantur: qͦmͦ angłi p̃t mitterent᷑. tanqͣm non eẽnt
in oꝑib dĩ. aquib die septimo requieuit : Opͦ
autem dĩ eẽ. angłos hic quidem et si ñ p̃c̃missũ.
non tm̃ euident᷑ exp̃ssum S alibi hoc sc̃a scrip¬
tura clarissima uoce testatur: Nam et in hym
eorumdem oꝑum. etiam sci angłi nominatist̃:
Et inpsalmocanitur: Laudate dnm decȩł.
laucdate eum in excelsis Laudate eum om̃s

Expanded text:
non est, tenebrae sint necesse est; deinde si omnia creannon est, tenebrae sint necesse est; deinde si omnia creando disposita sunt, quae per sex dies consummata narrantur: quo modo angeli praetermitterentur, tamquam non essent in operibus Dei, a quibus in die septimo requieuit? Opus autem Dei esse angelos hic quidem etsi non praetermissum, non tamen euidenter expressum est; sed alibi hoc sancta scriptura clarissima uoce teeorumdem operum etiam angeli nominati sunt, et in psalmo canitur: Laudate Dominum de coelis, laudate eum in excelsis. Laudate eum omnes
Abbreviated transcription (Latin):
gemuerunt: Sic enim non eisinerit illa dira cupidi¬
tas: qͣm posuit ex platone uirgilius ubi ait: Rursus
et incipient incorpora uelle reuerti: Sicinqͣm cu¬
piclitatem reũcendi ael corpora ñ habebunt: cum cor¬
pora inquȩ reũti cupiunt secũ habebunt: Et sic ha¬
bebunt: ut nunqͣm ñ habeant Nunqͣm ea ꝓrsus ut
ad exiguum qͣm libet tempꝰ ulla morte deponant¬

Expanded text:
gemuerunt. Sic enim non in eis erit illa dira cupidigemuerunt. Sic enim non in eis erit illa dira cupiditas, quam posuit ex Platone Virgilius ubi ait: Rursus et incipiant in corpore velle reverti; sic, inquam, cupiditatem revertendi ad corpora non habebunt, cum corpora in quae reverti cupiunt secum habebunt, et sic habebunt, ut nunquam non habeant, nunquam ea prorsus, vel exiguum quamlibet tempus ulla morte deponant
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ estisorti inquit: im mortales cẽ & in dissolu¬
biles noñ potestis: Nontam̃ dissoluemini. neq
uos ulla mortis fata ꝑiment: necerunt ualentiora qͣm
consilium meum. qđ maiusẽ. uincłm ad ꝑpetuitate m
urãm qͣm illa quib estis colligati: Siñ solum absurdi
s surdi non sunt qui hȩc auduint: ñ utiq dubitant dris
factis ab illo dõ qui eos fecit scdm placonẽ. qđẽ. impo
ssibile ꝓmissum fuisse: Qui enim dic̃. uos quidem
immortales eẽ. non potestis s mea uoluntate imninorta¬
leseritis. quid aliud dicit qͣm id qđ fieri ñ potest me
faciente cam̃eritis: Ille gͥ carnem in cotruptibilem
immortalẽ sꝑitalem resuscitabit: quiuixta platonẽ
id qđ impossibile ẽ se facturumet. ꝓmistt Quid adhuc
ipse ꝓmissus ẽ. credituruseẽ. impossibile clamant:
quando quidem nos dm̃ qui etiã scđm placonen fac̃
impossibilia id facturũ eẽ. clamamus: Non eg̃o ut
beatȩ sint animȩ corpꝰ ẽ. om̃e fugiendum. s orpꝰ incor¬

Expanded text:
m estis orti" inquit "immortales esse et indissolubiles non potestis; non tamen dissoluemini neque uos ulla mortis fata periment nec erunt ualentiora quam consilium meum, quod maius est uinculum ad perpetuitatem uestram quam illa quibus estis colligati." si non solum absurdi, sed surdi non sunt qui haec audiunt, non utique dubitant dis factis ab illo dssibile fuisse promissum. Qui enim dicit, Vos quidem immortales esse non potestis, sed mea voluntate immortales eritis: quid aliud dicit, quam id quod fieri non potest, me faciente tamen eritis? Ille igitur carnem incorruptibilem, immortalem, spiritualem resuscitabit, qui juxta Platonem, id quod impossibile est, se facturum esse promisit. Quid adhuc, ipse promissus est crediturus, esse impossibile clamant, quandoquidem nos Deum, qui etiam secundum Platonem facit impossibilia, id facturum esse clamamus? Non ergo ut beatae sint animae, corpus est omne fugiendum, sed corpus incor
Abbreviated transcription (Latin):
ualebit. qđ fieri quia non potest. ñ argum̃tari adusᷤ
dm̃is diumo potius dum tempꝰe debent parere pre¬
cepto. qui sempit̾no cupunt carerei supplicio: de¬
inde qualeẽ ȩtnum supplicium ꝓ igne diturni tem-¬
poris existimare. et uitã ȩt̃nam credere sine fine.
cum xp̃s eodem ipso loco inuna eadẽq sententia dyc̾it.
utrumq co.¬

Expanded text:
ualebit. Quod fieri quia non potest, non argumentari aduersus ualebit. Quod fieri quia non potest, non argumentari aduersus Deum, sed diuino potius, dum tempus est, debent parere praecepto, qui sempiterno cupiunt carere supplicio. Deinde quale est aeternum supplicium pro igne diuturni temporis existimare et uitam aeternam credere sine fine, cum Christus eodem ipso loco, in una eademque sententia dixerit utrumque co
Abbreviated transcription (Latin):
eis dm̃ ñ peꝑcisse et sic abillo eẽ interim p̃dampna¬
tos ut carcerib caliginis inferi retrusi tradentur
seruandi atq ultimouidicio puniendi. quando eos
ȩt̃nus ignis accipiet. ubi cruciabunt᷑ in scła scłorum
Quod siita ẽ. quomodo ab huiꝰ ecñitate pene uł unuiersi
uł quidam homines post quantumlibet temporis
subtrahentur ac non statim eueruabit᷑ fides qu& cre¬
dit᷑ sempitñum demonũ fucurumeẽ supplicium: Si
enin quib dr̃. discedite a me maledicti inignem ȩc̃nũ
qui paratꝰ ẽ. diabolo et angłis eiꝰ. uł unuĩsi uł aliqui
eorum ñ semꝑ ibi erunt: quid cause ẽ. curdiabolus
et angłi eiꝰ semꝑibi futuri eẽ. credant᷑: An forte dĩ
sententia quȩ inmalos et angłos et homines ꝓferet᷑
in angłosuera erit in homines falsas Ita plane hoc
erit. si non qđ ds̃ dixit s qđ suspicantur homines plus

Expanded text:
eis Deum non pepercisse. et sic ab illo esse interim praedamnaeis Deum non pepercisse. et sic ab illo esse interim praedamnatos, ut carceribus caliginis inferi retrusi traderentur seruandi adque ultimo iudicio puniendi, quando eos aeternus ignis accipiet, ubi cruciabuntur in saecula saeculorum. Quod si ita est, quo modo ab hnitis aeternitate poenae uel uniuersi uel quidam homines post quantumlibet temporis subtrahentur, ac non statim eneruabitur fides, qua creditur sempiternum daemonum futurum esse supplicium? Si enim quibus dicetur: Discedite a me. maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius, uel uniuersi uel aliqui eorum non semper ibi erunt, quid causae est quur diabolus et angeli eius semper ibi futuri esse credantur? An forte Dei sententia. quae in malos et angelos et homines proferetur, in angelos uera erit, in homines falsa? Ita plane hoc erit, si non quod Deus dixit, sed quod suspicantur homines plus
Abbreviated transcription (Latin):
nouis litteris constituti. munclationẽ et regni orlorũ
beatitudinem. pꝰ qualia cumq et quantacumq sup.¬
pplicia qualib cumq & quantis cũq angłis inuidunt:
s potuis uiderunt diunam uacuari uł infirmari ñ
posse sententiam. quanse dñs p̃nunciauit in uiditio
platurũ atq dicturum: Discedite ame maledieti in
ignem ȩc̃num: qui paratus ẽ. diabolo et angłis eiꝰ: Sic
quippe ostendit et̃no igne diabolum et angłos eiꝰ¬
arsuros & qđ scriptum ẽ. in apocalipsi diabolus qͥse¬
ducebat eos missusẽ instagnum ignis et sulphuris
quo et bestia et seudo ꝓpħa: et cruciabunt᷑ dieet noc¬
scriptura significare consueuit: nͥ qđ finem non
habet temporis Quamobrem ꝓrsus nec alia causa nec
iustior atq manifestior inueniri potest: cur uerissima
pietate teneatur fixum et immobile. nullũ reg̃ssum
adiusticiam uitãq sc̃orum diabolum et angłos eus
habituros. nͥ quia scriptura quȩ neminẽ fallit dicit

Expanded text:
nouis litteris eruditi mundationem et regni caelorum beatitudinem post qualiacumque et quantacumque supplicia qualibuscumque et quantiscumque angelis inuiderunt, sed potius uiderunt diuinam uacuari uel infirmari non posse sententiam, quam se Dominus praenuntiauit in iudicio prolaturum adque dicturum: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius sic quippe ostendit aetarsuros. Et quod scriptum est in Apocalypsi: Diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris quo et bestia et pseudoprophetae cruciabuntur die et nocura diuina significare consueuit, nisi quod finem non habet temporis. Quam ob rem prorsus nec alia causa nec iustior adque manifestior inueniri potest, quur uerissima pietate teneatur fixum et inmobile nullum regressum ad iustitiam uitamque sanctorum diabolum et angelos eius habituros, nisi quia scriptura, quae neminem fallit, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
aut utrũq duiturnum. dat utrũq sine fine ꝑpetu¬
um debet incelligr: par pari enim relata sunt. hinc
supplicium et̃ñum. inde uita ȩc̃na Dicere autem
in hoc uno eodemq sensu uita ȩc̃na sine fine erit sup¬¬
pliciumȩt̃num finẽ habebit. multum absurdum
ẽ Unde quia uita et̃na scõrum sine fine erit: fuppli¬
cium quoq et̃num quib erit. finem ꝓcul dubio
non habebit:¬

Expanded text:
um fine diuturnum aut utrumque sine fine perpetuum debet intellegi. Par pari enim relata sunt, hinc supplicium aeternum, inde uita aeterna. Dicere autem in hoc uno eodemque sensu: \'Vita aeterna sine fine erit, supplicium aeternum finem habebit\' multum absurdum est. Unde, quia uita aeterna sanctorum sine fine erit, supplicium quoque aeternum quibus erit finem procul dubio non habebit
Abbreviated transcription (Latin):
ut̃ peccata ur̃a Siautem ñ dimiseritis hominib: neq
pat̾ ut̃ qui incęlis ẽ. dimitet uob̃ Ergo et adhoc ge¬
tius elemosinarum ꝑtinet qđ ait apłsiacob udiciũ
futurum sinemiscd̾ia ei qui non fecit miscđiam:slec
dixit dñs inquuint magna uł parua: s dimittet uob̾
pat̃ ur̃ peccata ur̃a. siet uos dimiseritis hominibꝰ
Le ꝑ hoc putant etiam eisqui ꝑdite iuxerint donec¬
laudant diem uitȩ huuꝰextremũ. ꝑhancorationem qua¬
acumq et quantacumq fucrint om̃ua cocidie pecrata
imuti: sic et ipsa cotidie frequentat᷑ oratio. siboe tantum¬
udo custodire meminerint. ut quando abeisueniam
ftunt qui eos peccato qualicumq leserunt ex corde
diuttant. Cũ adhȩc om̃ia dõdonanterespondo libiste.¬

Expanded text:
uester peccata uestra; si autem non dimiseritis hominibus, neque uester peccata uestra; si autem non dimiseritis hominibus, neque pater uester, qui in caelis est, dimittet uobis. Ergo et ad hoc genus elemosynarum pertinet quod ait apostolus Iacobus iudicium futurum sine misericordia ei, qui non fecit misericordiam. Nec dixit Dominus, inquiunt, magna uel parua, sed: Dimittet uobis pater uester peccata uestra, si et uos dimiseritis hominibus. Ac per hoc putant etiam eis, qui perdite uixerint, donec claudant diem uitae huius extremum, per hanc orationem, qualiacumque et quantacumque fuerint, omnia cottidie peccata dimitti, sicut ipsa cottidie frequentatur oratio, si hoc tantummodo custodire meminerint, ut, quando ab eis ueniam petunt, qui eos peccato qualicumque laeserunt, ex corde dimittant. Cum ad haec omnia Deo donante respondero, lib
Abbreviated transcription (Latin):
tim ludicio punient᷑ mali xxii
suis facre dignas elemosinas negligunt. uixta illud
inpeluis non mutauerit. s inter suas elemosinas nefa.¬
rsacnequit̃ uixerit: iuchcum illi cum miscđia fu.¬
trum ẽ. ut aut nulla deleccatione pleetatur. aut pꝰ
liquot tempus siue paruum siue ꝓlixum ab illa dam.¬
natione liberet᷑ Ideo uidicem ipsũ uiuorũ atq mortu¬
orum noluisse existimant aliud cominemorare se eẽ dic-¬
turum. siue dextris quib ẽ uitam daturus ȩtnam. siue
sinistris quos ȩt̃no supplicio dampnaturꝰ. nͥ elemosi¬
nas siue factas siue ñ factas Ad hoc ꝑtinere aiunt
et in oratione dominica cotidianam postulationem.
dimite nobis debita nr̃a sicut et nos dimittimꝰ debita¬
rib nr̃is Quisquis enim qͥ in eum peccauit dimittit:
ignoscendo peccatũ: ꝓculdubio facit elemosinam
Quã rem dñs ipse sic comm̃dauit ut diceret Si enim
dimiseritis peccata hominib: dimittet uobiset pat̃

Expanded text:
ultimo iudicio punientur mali. CXLIsuis facere dignas eleemosynas negligunt, propter illuin melius non mutauerit, sed inter ipsas suas elemosynas nefarie ac nequiter uixerit, iudicium illi cum misericordia futurum est, ut aut nulla damnatione plectatur aut post aliquod tempus siue paruum siue prolixum ab illa damnatione liberetur. Ideo iudicem ipsum uiuorum adque mortuorum noluisse existimant aliud commemorare se esse dicturum siue dextris, quibus est uitam daturus aeternam, siue sinistris, quos aeterno supplicio damnaturus, nisi elemosynas sine factas sine non factas. Ad hoc pertinere aiunt et in oratione Dominica cottidianam postulationem: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Quisquis enim illi. qui in eum peccauit, dimittit ignoscendo peccatum, procul dubio elemosynam facit. Quam rem Dominus ipse sic commendauit, ut diceret: Si enim dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis et pater
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiã et in dõs inuiriosam libidinem
suam: an sententiam quidem platonis qua
noluit dõs ꝑ impiam licentiam poetarũ infa.
dos scęnicos amant quib illa dõrum dedeco.¬
ra celebrantur. ꝓdere non erubuerint uel
tinlier oe d orum quatuor que atiogndo
ꝓposiu quod librt ligant t inqud ut
corum quantum male. de duis ponus obtien¬
sesuui suno nom licuss qus bolis habita ne
pum bono platone quando atons inilitas
ꝓhibebat et babitasse cum den niriralio
quanlo eorum muriis exultabant. cual
An scri hopsinem bonum longe iase positũ
nes nosse ualit̃ possent. Slaute scasuie

Expanded text:
prudentiam et in deos iniuriosam libidinem prudentiam et in deos iniuriosam libidinem suam, an sententiam quidem Platonis, qua noluit deos per inpiam licentiam poetarum falsisdos scaenicos amant, quibus illa deorum dedecora celebrantur, prodere non erubuerint uel timuerint. Horum quattuor. quae interrogando proposui, quodlibet eligant et in quolibet eorum quantum mali de dfessuri sunt non licuisse diis bonis habitare cum bono Platone, quando eorum injurias prohibebat, et habitasse cum daemonibus malis, quando eorum injuriis exsultabant; cum dii boni hominem bonum longe a se positum nos nosse non possent. Si autem se
Abbreviated transcription (Latin):
re: hoc si ita ẽ dusistis bonis magis notus ẽ.
demon ꝑcorpꝰ uicinum. qͣm homo ꝑanimum
bonum. Omultum dolenda necessitas. an po
tus uł detestanda uanitas nͥsit uana diuini¬
cas: Si enim animo ab oͦstaculo corporislibo
Animum nr̃m uidere dii possint ñ adhoc
indigent demonib nuntiis. Si autem ani¬
morum indicia corꝑalia qualia sunt locutio
uultus. motus. ꝑ corpus suum ȩcherei dii
sentiunt. et inde colligunt quid etiam demo¬
nes nuntient: possunt et mendatiis hominũ
decipi. Porro si dõrum diuinitas ademonibꝰ
non potest falli: eadem duunitate qđ agi¬
mus non potest ignorari. Uellem autem m
isti dicerent. utrum diis demones nuntiaue¬
rint decriminibꝰ dõrum poetica platoni dis¬
plicere figm̃ta. et sibi ea placere celauerint.
an utrumq incłitauerint. dõsq eẽ malue¬
rint tocius rei huiꝰ ignaros: anutrumq in¬
dicauerint. et religiosam erga dõs platonis

Expanded text:
re? Hoc si ita est, dis istis bonis magis notus est re? Hoc si ita est, dis istis bonis magis notus est daemon per corpus uicinum quam homo per animum bonum.s o multum dolenda necessitas, an potius inridenda uel detestanda uanitas, ne sit uana diuinitas! Si enim animo ab obstaculo corporis libero animum nostrum uidere di possunt, non ad hoc indigent daemonibus nuntiis; si autem animorum indicia corporalia. qualia sunt locutio uultus motus, per corpus suum aetherii di sentiunt et inde colligunt quid etiam daemones nuntient, possunt et mendaciis daemonum decipi. Porro si deorum diuinitas a daemonibus non potest falli, eadem diuinitate quod agimus non potest ignorari. Vellem autem mihi isti dicerent, utrum dis daemones nuntiauerint de criminibus deorum poetica Platoni displicere figmenta et sibi ea placere celauerint, an utrumque occultauerint deosque esse maluerint totius rei huius ignaros, an utrumque indicauerint, et religiosam erga deos Platonis
Abbreviated transcription (Latin):
homini dõrum cimina fingere ꝓhibenti:
et miscetur dęmoni se falsis dõrum crimini¬
b oblectanti. Non miscetur homini magoꝵ
sceła uistis legib punienti: et miscet᷑ de moni
magi cas aites docenti et implenti Nonmis¬
cetur homini imitationem demonis fugi¬
enti: et miscetur. demoni deceptionẽ homi¬
tatis et indignitatis ẽ magna necessitas: qđ
scilicet dõs ethereos humana curantes quid
terrestres homines agerent utiq lateret nͥ
demones aerĩ nuntiarent qm ether longe
a t̾ra ẽ. alteq suspensus. aer uͦ etheri treq con¬
tiguus. Omirabilem sapientiam. Quid aliud
dediis isti sentiunt quos om̃s optimos uolunt
nͥ eos et humana curare necultu uideantur
indigni. et ꝓpt̃ elem̃torum distantiam hu¬
mana nescire ut credantur demones necessa¬
rii: et obhoc etiam ipsi putent᷑ colendi. ꝑqͥs
dii possint. et quid in reb humanis agatur
ad discere. et ubi oportet hominib subueni¬

Expanded text:
homini deorum crimina fingere prohibenti, homini deorum crimina fingere prohibenti, et miscetur daemoni se falsis deorum criminibus oblectanti; non miscetur homini magorum scelera iustis legibus punienti, et miscetur daemoni magicas artes docenti et inplenti; non miscetur homini imitationem daemonis fugienti, et miscetur daemoni deceptionem homitatis et indignitatis est magna necessitas, quod scilicet deos aetherios humana curantes quid terrestres homines agerent utique lateret, nisi daemones aerii nuntiarent; quoniam aether longe a terra est alteque suspensus, aer uero aetheri terraeque contiguus.s o mirabilem sapientiam! Quid aliud de dis isti sentiunt, quos omnes optimos uolunt, nisi eos et humana curare, ne cultu uideantur indigni, et propter elementorum distantiam humana nescire, ut credantur daemones necessarii et ob hoc etiam ipsi putentur colendi, per quos di possint et quid in rebus humanis agatur addiscere et ubi oportet hominibus subueni