comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr nec tu id credis de quo solum¬
me incusas. S esto. licuerit in
pret̾itum errasse. S qͥd nunc tan¬
dem: Placet ne ire sub legem:
si eam xꝑc non tantũ non soluit
sed adim̃pleuit: Placet circum¬
cidi. id est puderidis insignire repuden¬
da: & d̾m credere sacramentis talib de¬
lectari: Placet susciꝑe salbatoꝵ oti¬
umꝰ & saturniacis manus insettare
cathenis: Placet in ingluuiem iudeo¬
rũ demoniis neq enĩ do. nunc tauros.
nunc arietes. nunc etiã hẏrcos. ut non
& hoĩes dicam. cultris sternere: ac ꝓpter
qd̾ ydola simus exosi. id nunc exercere
crudelius sub ꝓpħis ac lege : Placet de¬
niq feralium ciboꝵ quęda ex istimare
munda. quȩd̾a in immundis & conta¬
minatis habere: ex quib inquinati¬
orem porcinam asserunt lex & ꝓpħȩ
Negabis ꝓfecto hoꝵ quicquã faciendu
nobis uolentib ꝑ seuerare esse quod
audias duplicit filium gehennȩ fie¬
ri eum qui fuerit circũcisus: sabbatũ

Expanded text:
quia nec tu id credis, de quo me soluquia nec tu id credis, de quo me solum incusas. Sed esto. licuerit in praeteritum errasse. quid nunc tandem? placetne ire sub legem, si eam Christus non tam soluit sed adinpleuit? placet circumcidi. id est pudendis insignire pudenda et deum credere sacramentis talibus delectari? placet suscipere sabbatorum otium et Saturniacis manus insertare catenis? placet in ingluuiem Iudaeorum daemonis — neque enim dei — nunc tauros. nunc arietes, nunc etiam hircos. ut non et homines dicam, cultris sternere, ac propter quod idola simus exosi. id nunc exercere crudelius sub prophetis ac lege ? placet denique feralium ciborum quaedam existimare munda. quaedam in inmundis et contaminatis habere. ex quibus inquinatiorem porcinam lex adserunt et prophetae ? negabis profecto horum quicquam faciendum nobis uolentibus perseuerare esse. quod audias dupliciter filium gehennae fieri eum, qui fuerit circumcisus. sabbatum
Abbreviated transcription (Latin):
Non ueni soluere legẽ sed ad¬
implere. Srenĩ hoc nisi aliud for¬
te significat. a xp̃o dictũ credere.
non minus tibi contrarium scias
esse quã michi. Uterq enĩ nr̃m sub
hac opinione xꝑianus est: qr xꝑm
in destructionem legis ac ꝓpħarũ
uenisse putamus. Qd̾ si t̾u int̾im¬
u̾bo fateri non uis: attamen id
oꝑib indicas. Inde enĩ est qd̾ legis
ac ꝓpħarum yrecepta & ipse con¬
temnis: inde qd̾ nouũ testamentũ
itĩm condidisse utriq fatemur.
Quo qͥd aliud quã destructionẽ fate¬
mur ueteris testamenti : Quȩ cũ
ita sint. quomͦ xꝑm illud dixisse
credemus.:: nisi ante nosmet ipsos
damnemus stultȩ in pret̾itum
opinionis. & ad penitudinẽ recur¬
ramus obsequamurq legi de integro
ac ꝓꝓħis atq eoꝵ curemus qualia¬
cũq sunt obseruare mandata :
Qd̾ cum fecerimus : tunc deniq ue¬
re crediderimus dixisse iũm quia
non uenerit legẽ soluere sed ad¬
implere. Nunc aut̃ falsum est:

Expanded text:
Non veni Legem solvere, sed adimplere . Sed enim hoc, nisi aliud forte significat, a Christo dictum credere, non minus tibi contrarium scias esse, quam mihi. Uterque enim nostrum sub hac opinione christianus est, quia in destructionem legis ac prophetarum uenisse putauimus. quod si tu uerbo interim fateri non uis, attamen id operibus indicas. inde enim est. quod legis ac prophetarum praecepta et ipse contemnis, inde quod nouum testamentum Iesum condidisse utrique fatemur: quo quid aliud quam destructionem fatemur ueteris testamenti ? quae cum ita sint, quomodo Christum illud dixisse credemus, nisi ante nosmet ipsos damnemus stultae in praeteritum opinionis et ad paenitudinem recurramus obsequamurque legi de integro ac prophetis atque eorum curemus. qualiacumque sunt, obseruare mandata? quod cum fecerimus. tunc denique uere crediderimus dixisse Iesum. quia non uenerit legem soluere, sed adinplere. nunc autem falsum est.
Abbreviated transcription (Latin):
r̃a: uidear fortasse excusationis
causa id fingere. aut diumoꝵ qd
absit lumihum erubescere cultu¬
ram. S tu quide utcumq uolue¬
ris accipe: me tam̃ dixisse̾ non ye¬
nitebit. uł ꝓpter aliquos qui hac̾te¬
nus scire habebunt religionem

Expanded text:
ram, videar fortasse excusationis ram, videar fortasse excusationis causa id fingere, aut divinorum, quod absit, luminum erubescere culturam. Sed tu quidem utcumque volueris accipe: me tamen dixisse non poenitebit, vel propter aliquos, qui hactenus scire habebunt, religionem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ terrena fuerant. mutatione
illa quã paulus aꝑtius cõmemo¬
rat. in resurrectione fient sp̃italia.
ac ꝑ hoc celestia in quib possidea¬
muͬs regnum celoꝵ. Qd̃ ori eius eti¬
am nominandu seruabat᷑. quẽ re¬
gẽ ad regendos. & sacerdote ad scĩ¬
ficandos fideles suos. & uniu̾sus
ille apparatus ueteris instrumen¬
ti in generationib. factis. dictis.
sacrificiis. obseruationib. festiui¬
tatib. om̃ibq eloquioꝵ p̃coniis.
& rebus gestis. & rerũ figuris par¬
turiebat esse uenturũ: qui plenus
gr̃a & u̾itate & ad p̃cepta faciendã
adiuuando ꝑ gr̃am. & ad ꝓmissa u¬
plenda curando ꝑ u̾itatem uenit legẽ
non soluere sed adimplere.
colitis: nisi qr estis pagani et
gentiũ scisma non secta: Igit᷑ non
ab re fuerit & hoc ipsumꝰ quȩrere.
quo manifestius uidere possimus
uter nr̃m hoc nomine debeat ap¬
pellari. Et quid̾e si tibi fid̾e meam
nunc simplicit̾ ut in amicis refe¬

Expanded text:
quae terrena fuerant, mutatione quae terrena fuerant, mutatione illa, quam Paulus apertius commemorat, in resurrectione fient spiritalia ac per hoc caelestia, in quibus possideamus regnum caelorum. quod ori eius etiam nominandum seruabatur, quem regem ad regendos et sacerdotem ad sanctificandos fideles suos uniuersus ille adparatus ueteris instrumenti in generationibus, factis, dictis, sacrificiis, obseruationibus, festiuitatibus omnibusque eloquiorum praeconiis et rebus gestis et rerum figuris parturiebat esse uenturum: qui plenus gratia et ueritate et ad praecepta facienda adiuuando per gratiam et promissa inplenda curando per ueritatem uenit legem non soluere sed adinplere. colitis, nisi quia estis pagani et gentium schisma, non secta? igitur non ab re fuerit et hoc ipsum ququo manifestius videre possimus, uter nostrum hoc nomine debeat appellari. Et quidem si tibi fidem meam nunc simpliciter, ut in amicis refe
Abbreviated transcription (Latin):
tio illoꝵs apud altissimũ. id̾o ac¬
cipient regnũ decoris & diadema
speciei de manu dñi. Hȩc & alia
multa siue aꝑtissima siue subob¬
scura inueniunt᷑ illic. testimonia
uite eternȩ. Et de ipsa corpoꝵ
resurrectione non tacuerunt ꝓ¬
phetȩ. Inde & pharisei adu̾sus
saduceos eã non credentes. acer¬
rime confligebant. Qd̃ non solũ
in actib apłoͦꝵ canonicis qͦs isti
non accipiunt ne de aduentu
ueri paraclẏti quẽ ꝓmisit dñs
conuincantur. euident̃ apparet.
uerũ etiã in euangłio ubi ei ꝓpo¬
nunt saducei questionẽ de mu¬
liere quȩ septẽ fr̃ib singillat̃inu¬
pserat. cũ in eiꝰ conubium alter
alteri morienti succederet: cuius¬
nam eoꝵs in resurrectione uyor
esset futura. Ainde testimoniis
uitȩ eternȩ. & resurrectionis mor¬
tuoꝵs abundat illa scriptura.
S hoc nomen id est regnũ cȩloꝵꝰ.
de nullo inde loco mͥ occurrit.
hoc enĩ ꝓprie ꝑtinet ad reuelatio¬
nẽ noui testãmenti: qr ea corpora

Expanded text:
tio eorum apud altissimum; ideo accipient regnum decoris et diadema speciei de manu domini? haec et alia multa siue apertissima siue subobscura inueniuntur illic testimonia uitae aeternae. et de ipsa corporum resurrectione non tacuerunt prophetae. unde pharisaei aduersum Sadducaeos eam non credentes acerrime confligebant: quod non solum in actibus apostolorum canonicis, quos isti non accipiunt, ne de aduentu ueri paracleti, quem promisit dominus, conuincantur, euidenter adparet, uerum etiam in euangelio. ubi ei proponunt Sadducaei quaestionem de muliere, quae septem fratribus singulatim nupserat, cum in eius conubium alter alteri morienti succederet. cuiusnam eorum in resurrectione uxor esset futura. proinde testimoniis uitae aeternae et resurrectionis mortuorum abundat illa scriptura; sed hoc nomen, id est regnum caelorum, de nullo inde loco mihi occurrit. hoc enim proprie pertinet ad reuelationem noui testamenti, quia ea corpora,
Abbreviated transcription (Latin):
nyste differentiã ciboꝵ quȩ in lege preg¬
re sed adimplere: respondeo. Inmo
ꝓpterea id non obseruat xꝑianus.
corpus suũ qd̾ corpus in sc̃ĩs suis
ad uitã ȩternã predestinauit qͥc¬
quid ꝑ illa animalia in morib ho¬
minũ significatũ est. Cum quęris
quare xꝑianus non animalib im¬
̃molatis carnis & sanguinis sacrifi¬
cia offerat d̾o si xꝑc non uenit sol¬
uere legẽ sed adimplere: respondeo. Im¬
mo ꝓpterea magis hec xꝑianus iam
offerre non debet: qr ea quȩ talibus
rerũ figuris illi ꝓphetabant. immola¬
tione carnis & sanguinis sui xꝑc ad
impleuit. Cum quęris cur azima
sicut iudei non obseruet xꝑlanus. si
magis hoc non obseruat xꝑianus:
gato ueteris uitȩ fermento nouã
pascha non celebrat. si xꝑc uenit
iam sic pascha non celebrat: qr qͦd
illa figura p̃nuntiabatur agnus
immaculatus sua passione xꝑc ad
non celebrat: qr ꝓpter qd̃ prenun¬
tiand̾u celebrabantur iam xꝑc im
pleuit. Celebratio enĩ nouȩ limȩ

Expanded text:
e in Lege praere, sed adimplere: respondeo, Imo propterea id non observat Christiancorpus suum quod in sanctis suis ad vitam aeternam praedestinavit, quidquid per illa animalia in moribus hominum significatum est. Cum quaeris, quare Christianus non animalibus immolatis carnis et sanguinis sacrificia offerat Deo, si Christus non venit Legem soluere. sed adinplere. respondeo: immo propterea magis haec christianus iam offerre non debet, quia ea. quae talibus rerum figuris illi prophetabant, immolatione carnis et sanguinis sui Christus inpleuit. cum quaeris. cur azyma sicut Iudaei non obseruet. christianusmagis hoc non obseruat christiangato ueteris uitae fermento nouam pascha non celebret. si Christus niam sic pascha non celebrat. quia id. quod illa figura praenuntiabatur. agnus inmaculatus sua passione Christunon celebrat, quia propter quod praenuntiandum celebrabantur, iam Christus inpleuit. celebratio enim nouae lunae
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ sic impleuit: cum in eo ueritas
facta est ꝓmissio dĩ. Hoc paulo ante
ex apłõ qs̃ commemoraui dicente: qͦt¬
quot enĩ ꝓmissiones di. in illo etiam.
dem rursus dicit. Dico enĩ xꝑm mi¬
nistrũ fuisse circuncisionis ꝓꝑter u̾i

Expanded text:
autem sic adinpleuit, cum in eo ueritas autem sic adinpleuit, cum in eo ueritas facta est promissio dei. hoc paulo ante ex apostolo conmemoraui dicente: quotquot enim promissiones dei, in illo etiam. idem rursus dicit: dico enim Christum ministrum fuisse circ
Abbreviated transcription (Latin):
naret peccatũ in carne: ut iusticia
legis impleret᷑ in nobis qui non se¬
cund̾u carnẽ ambulamus. sed scd̾m
sp̃m. Ecce qͥd est non ueni soluere
legẽ. sed adimplere. Quȩ lex enĩ su¬
ꝑbos etiã preuaricationis reatu de¬
uinxit. augendo peccatũ cum uibet
qd̾ implere non possunt: ipsius legis
qui discunt a xꝑo esse mites atq hu¬
miles corde. qͥ uenit ñ lege soluere sed
adimplere. Deinde qr etiã sub gr̃a po¬
sitis in hac mortali uita difficile est
om̃imͦ implere qd in lege scͥptum est.
non concupisces: ille ꝑ carnis suȩ sa¬
crificiũ sacerdos effectus. impet̾rat
nobis indulgentiã. etiã hinc adimpleis
legẽ: ut qd̾ ꝑ nr̃am infirmitat̃e mi¬
nus possumus. ꝑ illius ꝑfectionẽ re¬
cuꝑetur cuius capitis membra effe¬
cti sumus. Unde ioħes dicit. Filioli
hȩc scribo uobis. ut non peccetis. Et
Asiquis peccauerit aduocatũ habemus
apud patre iñm xꝑm iustum: ipse
est exoratio ꝓ peccatis nr̃is. ꝓ phetias

Expanded text:
ne. ut iustitia legis inpleretur in nobis. qui non secundum carnem ambulamus. sed secundum spiritum. ecce quod est: non ueni legem soluere. sed adinplere. quae lex enim superbos etiam praeuaricationis reatu deuinxit augendo peccatum, cum iubet, quod inplere non possunt, ipsius legis qui discunt a Christo mites esse atque humiles corde, qui uenit non legem soluere. sed adinplere. deinde. quia etiam sub gratia positis in hac mortali uita diffomni modo implere quod in Lege scriptum est, Non concupisces ; ille per carnis suae sacrificium sacerdos effectus, impetrat nobis indulgentiam, etiam hinc adimplens legem, ut. quod per nostram infirmitatem minus . possumus, per illius perfectionem recuretur. cuius capitis membra effecti sumus. unde Iohannes dicit: filioli. haec scribo nobis. ut non peccetis; et si quis peccauerit. aduocatum habemus apud patrem legum Christum iustum; ipse est exoratio pro peccatis nostris. Prophetias
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ uos non intelligitis: qr si quȩd̾a fa¬
cta & celebrationes quȩ figure erant
uentura prenuntiantes. adhuc a xp̃ia¬
nis fierent: nichil significaretur nisi non¬
d̾u uenisse quȩ in usis figuris p̃nun¬
tiabant᷑. Qd̃ enĩ adhuc uenturũ ꝑre¬
nuntiat᷑: aut nondu uenit. aut si iam
uenit. suꝑfluo uł fallacit᷑ prenunti¬
atur. Quapter unde uobis uidet᷑ xꝑc
non implesse ꝓpħas qr non fiunt axꝑi¬
anis quȩd̾a quę ꝑ ꝓpħas ab hebreis ut
fierent instituta sunt : inde potius ꝓba¬
tur implesse. Usq adeo enĩ quicqͥdꝰ ꝑ
huius modi figitras ꝓpħabatur imple¬
tũ est: ut iam ꝑ illas non ꝓphetet᷑. Ad
hoc ꝑtinet etiam qd̾ ipse dns ait. Lex
& ꝓpħȩ usq ad ioħem. Lex enĩ que pre¬
uaricatores abundanti reatu conclude¬
bat in eam fid̾e quȩ postea reuelata
est ꝑ gr̃am liberantẽ. quȩ non impleba¬
tur ꝑͦ litterã iubentẽ. Item in ipsa lege
ꝓmittebat aduentũ: u̾itas facta est

Expanded text:
autem uos non intellegitis. quia, si quaedam facta et celebrationes, quae figurae erant uentura praenuntiantes, adhuc a christianis fierent, nihil significaretur nisi nondum uenisse. quae tum illis figuris praenuntiabantur. quod enim adhuc uenturum praenuntiatur. aut nondum uenit. aut si iam uenit. superfluo uel fallaciter praenuntiatur. quapropter unde uobis uidetur Christus non inplesse prophetas. quia non fiunt aam quae per Prophetas, ab Hebraeis ut fierent, instituta sunt, inde potius probatur implesse. Usque adeo enim quidquid per hujusmodi figuras prophetabatur impletum est, ut jam per illas non prophetetur. Ad hoc pertinet etiam quod ipse Dominus ait, Lex et Prophetae usque ad Joannem . Lex enim, quae praevaricatores abundanti reatu concludebat in eam fidem quae postea revelata est per gratiam liberantem, quae non implebatur per litteram iubentem. item in ipsa lege promittebat aduentum. ueritas facta est
Abbreviated transcription (Latin):
fact᷑a est. Ex cuius aduentu iam re
ceret qui desiderarent salutẽ: ꝓpħȩ
ut ꝓmitterent saluatorem. Cȩterum
ꝓpħas alios extitisse iam in eccłia post
ascensionẽ xꝑi. quis nesciat: De quib Nora quęris quare¬

Expanded text:
facta est. ex cuius aduentu iam regceret, qui desiderarent salutem, prophetae, ut promitterent saluatorem. ceterum prophetas alios extitisse iam in ecclesia post ascensionem Christi quis nesciat ? de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cuncidit᷑ xꝑianus: qr id qd̃ eade circun¬
cisione ꝓphetabat᷑. iam xꝑc impleuit .I.
Expoliatio enĩ carnalis generationis
quȩ in illo facto figurabat᷑. iam xp̃i re¬
surrectione a dimpleta est: qd̾ & in nr̃a
resurrectione futurũ sacramento bap.¬
tismi cõmendatur. Nam neq penitus
auferri debuit nouȩ uitȩ sacramentũ:
qr restat adhuc in nobis futura resurre¬
ctio mortuoꝵ. Et in melius tam̃ idem
succedente baptismo debuit comutari.
qr iam factũ est qd̾ numquã factũ erat
ut futurȩ uitȩ ȩternȩ in resurrectione
xꝑi nobis preberet᷑ exemplũ. Cum quȩ¬
ris sabbati ocium cur non obseuet yꝑi¬

Expanded text:
Christianus, quia id quod eadem circumcisione prophetabatur, jam Christus implevit. Exspoliatio enim carnalis generationis, quae in illo facto figurabatur, jam Christi resurrectione adimpleta est: quod est in nostra resurrectione futurum sacramento Baptismi commendatur. Nam neque penitus auferri debuit novae vitae sacramentum, quia restat adhuc in nobis futura resurrectio mortuorum: et in melius tamen idem succedente Baptismo debuit commutari, quia jam factum est, quod nunquam factum erat, ut futurae vitae aeternae in resurrectione Christi nobis praeberetur exemplum. Cum quaeris, sabbati otium cur non observet Chri
Abbreviated transcription (Latin):
tes dignũ esse cui id prestaret. qm̃
qͥdem diligeret gentẽ suã. & sẏna¬
gog̃a ipse edificasset sibiitamquã &
hoc ad d̾i filiũ ꝑtineret si edificatio¬
nẽ sy nagoge suȩ iudei de centuri¬
one pagano meruerint. Nec tam̃
om̃ifatiam & lucas hoc u̾bum reticuit:
puto recogitans ne forte fuisset ue¬
rũ. S locum tam̃ mutat applicat¬
q id alteri cuid̾a cause longe dissi¬
mili: id est ubi dicat iñc ad discipłos
suos. contendite intrare ꝑ angu̾stũ
ostium. Oulti enĩ uenient quȩren¬
tes intrare. & non poterunt. Cũ aut̃
incrauerit in qͥt pat̾familias & clauserit
ianuam: incipietis foris stare & pulsare di¬
centes. dñe aꝑi nobis. Et respondens dicet.
Nescio uos. Tunc incipietis dicere. Eanduca¬
inmus & bibimus coram te: & in plateis
tiris & synagogis dociusti. Et dicet uobis
nescio uos unde estis. Discedite a me om̃s
oꝑarii iniquitatis: ibi erit fletus & stridor

Expanded text:
tes dignum esse, cui id praestaret, quoniam tes dignum esse, cui id praestaret, quoniam quidem diligeret gentem suam et synagogam ipse aedificasset sibi. tamquam et hoc ad dei filium pertineret, si aedificationem synagogae suae Iudaei de centurione pagano meruerint. nec tamen omnifariam et Lucas hoc uerbum reticuit, puto recogitans, ne forte fuisset uerum; sed locum tamen mutat ad.. plicatque id alteri cuidam causae longe dissimili, id est ubi dicit Iesus ad discipulos suos: contendite intrare per angustum ostium; multi enim uenient quaerentes intrare et non poterunt. cum autem intrauerit, inquit, pater familias et clauserit ianuam, incipietis foris tare et pulsare dicentes: domine, aperi nobis. et respondens dicet: nescio uos. tunc incipietis dicere: manducauimus et bibimus coram te et in plateis nostris et synagogis docuisti. et dicet uobis: nescio unde estis; discedite a me omnes, operarii iniquitatis. ibi erit fletus et stridor
Abbreviated transcription (Latin):
terlores. Multos quid̾e qui uenturi fo¬
rent paganos significans ꝓpter cencu¬
rionẽ qr eͥe̾t & ipse gentilis in qͦ tntata
fuisset fides inuenta. Fiios aut̃ regni
appellans iudeos: in quib nulla
esset inuenta fides. At uͦ lucas quã¬
quã & ipse ut necessariũ hoc & me¬
morabile int̃ xꝑi mirabilia gesta
inserend̾u putauerit euangło suo:
de abraham tam̃ illo de ysaac & la¬
cob nullam factitat mentionẽ. Q s̃¬
siqͥs dicat iccirco p̃termisisse eũ. qr
enĩ dictũ idiam sacis fuisset a mache¬
o.curgͦ gestũ ipsũ cõmemorat erga
centurionẽ & puerũ eiꝰ qd eque longe
satis insinuatũ iam fuisset nobis ma¬
thei sollertia: S falsum est. Namq
& de obsecratione ipsa adueniendi
semet ipsum centurio uenerit ad
eũ rogaturus medelam lucas autẽ
non. sed qr maiores natu ad eũ mi¬
serit iudeoꝵͥ qui ne forte sꝑneretur
ab eod̾e tamquã gentilis. qm hinc
um: ꝑsuadere ingressi sunt ei dicen¬

Expanded text:
teriores, multos quidem. qui uenturi foteriores, multos quidem. qui uenturi forent, paganos significans propter centurionem. quia esset et ipse gentilis, in quo tamen tanta fuisset fides inuenta, filios autem regni appellans Iudaeos, in quibus nulla esset inuenta fides. at uero Lucas quamquam et ipse ut necessarium hoc et memorabile inter Christi mirabilia gesta inserendum putauerit euangelio suo, de Abraham tamen illic. de Isaac et Iacob nullam facit mentionem. quodsi quis dicat idcirco praetermisisse eum, quia enim dictum id iam satis fuisset a Matthaeo, cur ergo gestum ipsum commemorat erga centurionem et puerum eius, quod aeque longe satis insinuatum iam fuisset nobis Matthaei sollertia? sed falsum est. namque et de obsecratione ipsa adueniendi nim idem per semet ipsum centurio uenerit ad eum rogaturus medelam, Lucas autem non, sed quia maiores natu ad eum miserit Iudaeorum, qui ne forte sperneretur ab eodem tamquam gentilis — quoniamum — persuadere ingressi sunt ei dicen
Abbreviated transcription (Latin):
ra detrudit: & filii eget auxilio qui
coluit patrẽ. S uideris. Consentiã¬
ut in quã hactenus in cȩlũ reductos
eos non qr mererent᷑: sed qr uincat
diuina clementia uim peccatoꝵ. He¬
rũtamen utrũ & hoc a xꝑo dictũsit.
dubios etiã nos & incertõs scribenti¬
um ipsa uarietas facit. Nlamq cũ duo
euangłistȩ matheus & lucas de cencu¬
rone quoda parit narrent cuius
puer tunc infirmaret᷑. & ꝓpter quẽ
uisus fuerit hoc ipsũ dixisse iñc. qr
scilicet tantã fidem ñ inuenisset
in isrł qͣntam in illo hoĩe gentiliqͣm¬
uis & pagano eo qd dixerit᷑ idemñse
fuisse tam dignũ ut sub tectũ suum
intraret ĩic. sed id rogaret tantũ
ut iuberet u̾bo & sanaret᷑ puersiuis
solus tam̃ matheus hoc adiecit ũm
ꝓsecutũ esse ut diceret ⁊ amen dico
uobis qr multi uenient ab oriente
& occidente & recũbent cũ abtahã.
& ysaac. & lacob in regno cȩloꝵ fili¬
os aut̃ regni mittent in tenebras ex¬

Expanded text:
ra retrudit et filii eget auxilio, qui ra retrudit et filii eget auxilio, qui coluit patrem? sed uideris; consentiamus, inquam, hactenus in caelum reductos eos, non quia mererentur, sed quia uincat diuina clementia uim peccatorum. Uerumtamen utrum et hoc a Christo dictum sit, dubios etiam nos et incertos scribentium ipsa uarietas facit. namque cum duo euangelistae Matthaeus et Lucas de centurione quodam pariter narrent, cuius puer tunc infirmaretur et propter quem uisus fuerit hoc ipsum dixisse Iesus, quia scilicet tantam fidem non inuenisset in Israhel, quantam in illo homine gentili quamuis et pagano, eo quod dixerit idem non se fuisse tam dignum, ut sub tectum suum intraret Iesus. sed id rogare tantum, ut iuberet uerbo, et sanaretur puer suus, solus tamen Matthaeus hoc adicit Iesum prosecutum esse, ut diceret: amen dico uet occidente et recumbent cum Abraham et Isaac et Iacob in regno caelorum; filios autem regni mittent in tenebras ex
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi ad regnũ cȩloꝵ eos qui se suꝑbe ges¬
setint in iusticia. Namq & in adulterio
dep̃hensam mulierẽ quand̾a iudeis ac¬
cusantib absoluit ipse: precipiens ei ut
tam peccare desineret. Quaꝓpter si hoꝵ
tale quid & circa abrahamꝰ egit & ysa¬
ac & iacob: ipsi gr̃as. Decet enĩ talia oꝑa¬
ri circa animas qui solem suũ oriri facit
suꝑ bonos & malos: & pluit suꝑ iustos
& ĩniustos. S hoc tam̃ mͥ unũ in opi¬
nione hac ur̃a molestũ est:cur id de
iudeoꝵ tancũ patrib sentiatis. ac non
de cȩteris quoq patriarchis gentium
qd̃ & ipsi seriserint aliqͣndo nr̃i libe¬
ratoris hanc gr̃amꝰ presert̃i cũ de
ipsoꝵ filis magis xp̃iana constet ec¬
clesia: quã de semine abrahȩ ysaac
& iacob. S ais utiq illos quide ydola
coluisse. hos uͦ om̃ipotente d̾m. iccir¬
coq solũ ipsoꝵ curã habuisse iũm
Ita ði om̃ipotentis cultura in carca.¬

Expanded text:
ipsi ad regnum coelorum eos qui se superbe gesipsi ad regnum coelorum eos qui se superbe gesserunt . In injustitia namque et in adulterio deprehensam mulierem quamdam Judaeis accusantibus absolvit ipse, praecipiens ei ut jam peccare desineret . Quapropter si horum tale quid et circa Abraham egit, et Isaac, et Jacob, ipsi gratias: decet eum talia operari circa animas, qui solem suum oriri facit super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. sed hoc tamen mihi unum in opinione hac uestra molestum est, cur id de Iudaeorum tantum patribus sentiatis ac non de ceteris quoque patriarchis gentium, quod et ipsi senserint . aliquando nostri liberatoris hanc gratiam, praesertim cum de ipsorum filiis magis christiana constet ecclesia quam de semine Abraham, Isaac et Iacob. sed ais utique illos quidem idola coluisse, hoc uero omnipotentem deum idcircoque solam ipsorum curam habuisse Iesum. ita dei omnipotentis cultura in tarta
Abbreviated transcription (Latin):
sissimi. ut fere moyses indicat eoꝵ ꝓne¬
pos. siue qͥs alius hystoriȩ huius cõnditor¬
omni fastidioq dignissimas scripsit:
sint tam̃ & ipsi iam in regno cęloꝵ. sint
in loco quẽ nec crediderant umquã nec
sꝑauerant. ut fere ex eoꝵ liquido libris
apparet: dũ modo tam̃ constet uobis eti¬
am confitentib longo int̃uallo de te¬
tra ac pęnali inferoꝵ custodia ubi se
sionẽ ꝑuenire ad hoc ipsum potuisse:
si ꝑuenerunt quo scriptũ de eis est.
leq enĩ qr & latronẽ quend̾a de cruce
liberauit idem nost᷑ dñs. & ipso eode die
secũ futurũ dixit in paradyso patris
sui quisquã in uiderit : aut inhuma¬
nus adeo esse potest. ut hoc ei displice¬
at tancȩ benignitatis officium. S non
tam̃ iccirco dicimus & latronũ uitas
ac mores nobis ꝓbabiles esse debere: qr
it̃c latroni indulgentiã dederit. aut
qr publicanis & meretricib ignouerit
errata. dixerit q qd etiã precederent

Expanded text:
sissimi — ut fere Moyses indicat eorum pronesissimi — ut fere Moyses indicat eorum pronepos siue quis alius historiae huius conditoromni fastidioque dignissimas scripsit — sint tamen et ipsi iam in regno caelorum, sint in loco, quem nec crediderant umquam nec sperauerant, ut fere ex eorum liquido libris adparet, dummodo tamen constet uobis etiam confitentibus longo interuallo de tetra ac psionem pervenire ad hoc ipsum potuisse, si pervenerunt, quod scriptum de eis est. Neque enim quia et latronem quemdam de cruce liberavit idem noster Dominus, et ipso eodem die secum futurum dixit eum in paradiso Patris sui , quisquam inviderit, aut inhumanus adeo esse potest, ut hoc ei displiceat tantae benignitatis officium. Sed tamen non idcirco dicemus et latronum vitas ac mores nobis probabiles esse debere, quia Jesus latroni indulgentiam dederit; aut quia publicanis et meretricibus ignoverit errata, dixeritque quod etiam praecederent
Abbreviated transcription (Latin):
nichił sit acutũ ingeniũ & lingua
expolita. nisi a dño gressus hõis
dirigant᷑. Qd̾ multis etiã tardiori¬
b & inualidiorib occulta equitate
diuinȩ miscd̾iȩ prestitũ est. cũ mul

Expanded text:
nihil sit acutum ingenium et lingua expolita, nisi a domino gressus hominis dirigantur. quod multis etiam tardioribus et inualidioribus occulta aequitate diuinae misericordiae praestitum est, cum mul
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑm credere uoluistis. ita ut nonꝰ sic uo¬
bis maria displiceret si concubuisset & ñ
concepisset: quomͦ displicet qr non concu¬
buit & tam̃ peꝑit. Uidetis gͦ multũ int̃¬
esse int̾ hortantes ad uirginitate bono
minori bonũ amplius p̃ponendo: & ꝑhiben¬
tes nubere concubitũ ꝓpagationis qui solus
ꝓprie nuptialis est uehementius accusan¬
doꝰ multũ int̾esse inter abstinentes a cibis
ꝓpter sacramenti significationẽ. uł ꝓpter cor¬
poris castigationẽ: & abstinentes acibis quos
d̾s creauit dicendo qd̾ eos d̾s non creauit:
Pinde illa doctrina est ꝓpħarũ & apiorum:

Expanded text:
Christum credere uoluistis, ita ut non sic uoChristum credere uoluistis, ita ut non sic uobis Maria displiceret, si concubuisset et non concepisset, quomodo displicet, quia non concubuit et tamen peperit. uidetis ergo multum interesse inter hortantes ad uirginitatem bono minori bonum amplius praeponendo, et prohibentes nubere concubitum propagationis, qui solus proprie nuptialis est, uehementius accusando; multum interesse inter abstinentes a cibis propter sacramenti significationem uel propter corporis castigationem et abstinentes a cibis, quos deus creauit, dicendo, quod eos deus non creauit. proinde illa doctrina est prophetarum
Abbreviated transcription (Latin):
bulȩ prese gerunt liberoꝵ ꝓcreandoꝵ
causa: unde uere non tam concũbere quã
nubere ꝓhibetis. Concũbitur eñi etiã cau¬
sa libidinũ: nubit᷑ aut̃ non nisi filioꝵ. Nec
id̾o uos dicatis non ꝓhibere: qr multos ur̃os
audicores in hoc obedire nolentes uł non
ualentes salua amicitia toleratis. Illud
enĩ habetis in doctrina ur̃i erroris: hoc¬
in necessitate societatis. Hinc est qd̾ ꝑ aulo
ante distulerã dicere. cur uobis mors xꝑt
uisa sit uł fallax. uł simulata p̃dicanda:
& non etiã natiuitas. Mort̾ẽ quippe tam¬
quã separationẽ animȩ. id est naturȩ d̾i
ur̃i a corpore inimicoꝵ eiꝰ. hoc est ã fig¬
mento diaboli p̃dicatis atq laudatis ::
ac ꝑ hoc rem dignã fuisse credidistis. quã
xꝑc & si non moriens. tam̃ mort̾e simulass
commendaret. In natiuitate aut̃ qr non
solui sed ligari potius d̾m ur̃m credi¬
tis: hanc ne saltem fallacit̃ imaginatũ

Expanded text:
bulae prae se gerunt, Liberorum procreandorum bulae prae se gerunt, Liberorum procreandorum causa: unde vere non tam concumbere, quam nubere prohibetis. Concumbitur enim etiam causa libidinum, nubitur autem nonnisi filiorum. Nec ideo vos dicatis non prohibere, quia multos vestros Auditores in hoc obedire nolentes vel non valentes salva amicitia toleratis. Illud enim habetis in doctrina in necessitate societatis. hinc est, quod paulo ante distuleram dicere, cur uobis mors Christi uisa sit uel fallax et simulata praedicanda et non etiam natiuitas. mortem quippe tamquam separationem animae, id est naturae dei uestri a corpore inimicorum eius, hoc est a figmento diaboli, praedicatis atque laudatis . ac per hoc rem dignam fuisse credidistis, quam Christus etsi non moriens, tamen mortem simulans commendaret. in natiuitate autem quia non solui, sed ligari potius deum uestrum creditis, hanc nec saltem fallaciter imaginatum
Abbreviated transcription (Latin):
bona est: & nichil abiciend̾u qd̾ cũ
gr̃arum actione ꝑcipitur. Sc̃ifica¬
tur enĩ ꝑ u̾bum di & orationẽ. Hȩc
st̃ quȩ negatis. Hoc animo. hac uo¬
luntate. hac opinione ab escis hu¬
ius modi temꝑantes qd̾ non signifi¬
catione sed nãtura malȩ & immun¬
de sint. Qua in recreacorem earũ si¬
ne dubio blasphematis. Hoc est qd̃
ꝑtinet ad doctriña demonioꝵ. Noli-
te &ͦ mirari: hoc de uobis tanto ante
ginitat̃e sic hortaremini quẽ ad mo¬
dum hortat᷑ apłica doctrina quidat
nupcũ bene facit. & qui ñ dat nuptũ
melius facit: ut bonũ esse nuptias
diceretis. sed meliorem uͥginit̾atem
sicut facit ȩccłia quȩ uere xꝑi est ȩccłia:
non uos sp̃c sc̃s ita prenuntiaret dicens. ꝓhi-¬
bentes nubere. Ille eñĩ ꝓhibet qui hoc malũ
esse dicit: non qui huic bono aliud melius an¬
teponit. Deniq uos eũ precipue concu¬
bicũ ddetestamini qui solus honestus & con¬
uigalis est. & quẽ matrimoniales quoq ta¬

Expanded text:
l abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per uerbum dei et orationem. haec sunt, quae negatis; hoc animo. hac uoluntate, hac opinione ab escis huiusmodi temperatis, quod non significatione, sed natura malae et inmundae sint. qua in re creatorem earum sine dubio blasphematis; hoc est, quod pertinet ad doctrinam daemoniorum. nolite ergo mirari hoc de uobis tanto ante ginitatem sic adhortaremini, quemadmodum hortatur apostolica doctrina — qui dat nuptum, bene facit, et qui non dat nuptum, melius facit — ut bonum diceretis, sed meliorem virginitatem, sicut facit Ecclesia, quae vere Christi est Ecclesia: non vos Spiritus sanctus ita praenuntiaret, dicens, prohibentes nubere . Ille enim prohibet, qui hoc malum esse dicit, non qui huic bono aliud melius anteponit. Denique vos eum praecipue concubitum detestamini, qui solus honestus et conjugalis est, et quem matrimoniales quoque ta
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Auditorib aut̃ ur̃is qͦs tãquam
distinctos a genere sacerdotũ dixi¬
sti. scd̾m ueniã hec edenda concedi¬
tis sicut qͥbusd̾a concedit apłs scd̾m
ueniã. non om̃em concubitũ coniu¬
galem etiã qui fit sola causa gene¬
randi: sed eũ qui fit ꝑ incontinen¬
tiã. sed tam̃ cũ coniuge. Neq enim
concedit᷑ scd̾m ueniam: nisi peccatũ.
Hoc uos de om̃i carniũ cibo senticis:
hoc & ipsi ab heresi ur̃a didicistis. &
ur̃os auditores docetis. S illis qd̾ sit
ignoscendu ꝓpter qd̾ uobis necessatia
ministrant ut dixi conceditis: non di¬
centes non esse peccatũi. sed peccanti¬
b ueniã largientes. Uos aut̃ ab om̃i
tali tamqͣm mala & immunda cogi¬
tatione abstinetis. Ac ꝑ hoc illud qd̾
sequit᷑ ea u̾ba apłi quib cõmemora¬
tionẽ huius capituli terminasti:.ip¬
sum est om̃ino qd̾ nos facit hoc testi¬
moniũ uobis obicere: qd̾ & tu puto
sciebas ut ea u̾ba pͥmo non poneres.

Expanded text:
tis. auditoribus autem uestris, quos tamquam tis. auditoribus autem uestris, quos tamquam distinctos a genere sacerdotum dixisti, secundum ueniam haec edenda conceditis; sicut quibusdam concedit apostolus secundum ueniam non omnem concubitum coniugalem, etiam qui fit sola causa generandi, sed eum, qui fit per incontinentiam, sed tamen cum coniuge. neque enim conceditur secundum ueniam nisi peccatum. hoc uos de omni carnium cibo sentitis, hoc et ipsi ab haeresi uestra didicistis et uestros auditores docetis; sed illis, quod sit ignoscendum, propter quod uobis necessaria ministrant, ut dixi, conceditis, non dicentes non esse peccatum, sed peccantibus ueniam largientes; uos autem ab omni tali tamquam mala et inmunda contagione abstinetis . ac per hoc illud, quod sequitur ea uerba apostoli, quibus commemorationem huius capituli terminasti, ipsum est -omnino, quod nos facit hoc testimonium uobis obicere: quod et tu, puto, sciebas, ut ea uerba primo non poneres
Abbreviated transcription (Latin):
ugustinus respondit. audi gͦ qd̾ con.¬
Ifiteris non te uidere qua menteaut
consilio hoc adu̾sum uos capitulũ ꝓ¬
feramus: non qd̾ a carnib abstinea¬
tis. nam hoc a quibusd̃a & pͥmipatre
nr̃i fecert̃ sicut c̃omemoras: non
tam̃ ea damnandi sed significandi
gr̃a qd̃ non intelligitis. & unde iam
quantũ sufficere uidebat᷑ in supio¬
rib partib oꝑis huius locutus sũ
edomandi corporis causa ꝓꝑter ani¬
mã in orationib amplius humilian¬
da non qd̾ illa esse immunda credas
non solũ a carnib uerũ a quibusd̃a
etiã terrȩ fructib abstinent: uel
semꝑ sicut pauci. uł certis dieb atq
tẽporib sic̃ ꝑ qͣdragesimã fere om̃s qͣn¬
tomagis qͥsq uł minꝰ seu uoluerit. seu
potuerit. Uos aut̃ ipsam creaturã
negatis bonã & immund̾a dicitis
qd carnes diabolus oꝑetur feculen¬
tiore materla mali: ac ꝑ hoc eas tam¬
quã immundiora. & t̾ruculentio¬
ra d̾i ur̃i uincula exhorrentes. abic¬

Expanded text:
UGUSTINUS respondit: Audi ergo, quod confiteris te non uidere, qua mente aut consilio hoc aduersum uos capitulum proferamus . non quod a carnibus abstineatis; nam hoc a quibusdam et primi patres nostri fecerunt, sicut commemoras — non tamen ea damnandi, sed significandi gratia, quod non intellegitis, et unde iam quantum sufficere uidebatur, in superioribus partibus operis huius locutus sum edomandi corporis causa propter animam in orationibus amplius humiliandam, non quod illa esse inmunda credant, non solum a carnibus, uerum a quibusdam etiam terrae fructibus abstinent, uel semper, sicut pauci, uel certis diebus atque temporibus, sicut per quadragesimam fere omnes, quanto magis quisque uel minus seu uoluerit seu potuerit. uos autem ipsam creaturam negatis bonam et inmundam dicitis, quod carnes diabolus operetur faeculentiore materia mali, ac per hoc eas tamquam inmundiora et truculentiora dei uestri uincula exhorrentes abici
Abbreviated transcription (Latin):
it qui seipsos inqͥt spadones fecerunt ꝓpter
regnũ cȩloꝵͥ significans uͥgines & pueros
qui nubendi ipsa a cordib suis execta cupi¬
ditate spadonũ uice in eiꝰ eccłia semꝑ tam¬
quã in domo regia conuersent᷑: Qd gͦ
Et hoc uobis doctrina uidet᷑ esse demoni¬
oꝵͥ & in seductorio sꝑu dictũ: Et qͥs erit
alius in d̾o loquens: si paulus & xꝑc de

Expanded text:
it, qui se ipsos, inquit, spadones fecerunt propter it, qui se ipsos, inquit, spadones fecerunt propter regnum caelorum, significans uirgines et pueros, qui nubendi ipsa a cordibus suis exsecta cupiditate spadonum uice in eius ecclesia semper tamquam in domo regia conuersentur ? quid ergo ? et hoc uobis doctrina uidetur esse daemoniorum et in seductorio spiritu dictum? et quis erit alius in deo loquens, si Paulus e
Abbreviated transcription (Latin):
tas implet᷑. sed demonioꝵ: Et tam̃ hoc nobis
pͥmo respondeatis uelim: utrũ om̃ino uͥgi¬
nes facere doctrina sit demonioꝵ. an solũ
ꝑ ꝓhibitionẽ facere nubendi. Si ꝑ ꝓhibiti¬
oniem: nichil ad nos. Nam & ipsi tam stultũ
iudicamꝰ inhibere uolentẽ: quã nefas & im¬
pium satis nolentẽ cogere. Si uͦ fauere huic
quoq ꝓposito & non reluctari uolenti. id
quoq doctrinã putatis esse demonioꝵ: ta¬
ceo nunc nr̃m ꝑiculum. ipsi iam timeo apło
ne demonioꝵ doctrina intulisse tunc ico¬
niũ uideatur: cũ teclam oppignerata iam
thalamo in amorem sermone suo ꝑpetuȩ
u̾ͥginitatis incendit. Qͥd uͦ & de magistro
ip̃so dicemꝰ. ac scĩmoniȩ totius au. tore
iñu. & huius ipsius ꝓfessionis puellarũ cȩ¬
lite sponso qui in euangło tria genera ta¬
xans spadonũ. unũ nat᷑iuu. alterũ facticiũ.
terciũ uoluntariũ eis tam̃ palmã attribu¬

Expanded text:
tas inpletur, sed daemoniorum? et tamen hoc nobis tas inpletur, sed daemoniorum? et tamen hoc nobis primo respondeatis uelim, utrum omnino uirgines facere doctrina sit daemoniorum, an solum per prohibitionem facere nubendi ? si per prohibitionem, nihil ad nos; nam et ipsi tam stultum iudicamus? inhibere uolentem quam nefas et inpium satis nolentem cogere; si uero fauere huic quoque proposito et non reluctari uolenti id quoque doctrinam putatis esse daemoniorum, taceo nunc uestrum periculum, ipsi iam timeo apostolo, ne daemoniorum doctrinam intulisse tunc Iconium uideatur, cum Theclam obpigneratam iam thalamo in amorem sermone suo perpetuae uirginitatis incendit. quid uero et de magistro ipso dicemus ac sanctimoniae totius auctore Iesu et huius ipsius professionis puellarum caelite sponso, qui in euangelio tria genera taxans spadonum, unum natiuum, alterum facticium, tertium uoluntarium, eis tamen palmam adtribu
Abbreviated transcription (Latin):
non a demoniis impulsi id faciuN:
si quadra gesima sine uino & carni¬
b non suꝑsticiose a uobis sed diuina
lege seruat᷑: uidete quȩso uidete.
ne summȩ dementie hoc sit a pau¬
lo dictũ putare qd̾ demonioꝵ doctri¬
na sit doctrina sit abstinentia om¬
nis ciboꝵs. & ꝓhibentes nubere. quẽ¬
admod̾u necꝰ illud qd̾ dicit etiã uir¬
gines dicare xꝑo demonioꝵ esse do¬
ctrinas. Qd̃ uos ꝑinde sine conside¬
ratione legentes ut cȩt̾a ad nos sub¬
in de respicitis. nec uidetis hinc & uir¬
gines ur̃as demonioꝵ doctrina cap¬
tas notari: & uos esse antistites demo¬
nioꝵ. qui certat̃i semꝑ ad hanc eas
incitetis ꝓfessione suasionib ur̃is:
ut pene ĩam maior in ȩccłis om̃ib
uirginũ apud uos quã mulierũ numerosi¬
tas habeatur. Qͥd gͦ non & uos iam desisti¬
tis a talib inceptis⁊ qͥd in fraude miseras
inducitis filias hõium si non in eis xꝑi uolun¬

Expanded text:
non a daemoniis inpulsi id faciunt; non a daemoniis inpulsi id faciunt; si quadragesima sine uino et carnibus non superstitiose a uobis, sed diuina lege seruatur: uidete, quaeso, uidete, ne summae dementiae hoc sit a Paulo dictum putare, quod daemoniorum doctrina sit abstinentia omnis ciborum, et prohibentes nubere, quemadmodum nec illud, quod dicit etiam uirgines dicare Christo daemoniorum esse doctrinas . quod uos perinde sine consideratione legentes ut cetera ad nos subinde respicitis nec uidetis hinc et uirgines uestras daemoniorum doctrina captas notari et uos esse antistites daemoniorum. qui certatim semper ad hanc eas incitetis professionem suasionibus uestris, ut paene iam maior in ecclesiis omnibus uirginum apud uos quam mulierum numerositas habeatur? quid ergo non et uos iam desistitis a talibus inceptis? quid in fraudem miseras inducitis filias hominum, si non in eis Christi uolun
Abbreviated transcription (Latin):
rũ nichil uos: nec nos igit᷑. Qͥ d gͦ sibi
uult capitulũ hoc. aut ã quo scͥptũ
putabimꝰ. & contra qͦs. qd̾ nec ueteris
testamenti traditiones. nec noui con¬
firmet scita: Si quidem hoc ab om¬
nib ut ex uobis ipsis apparet: illud
si a quib dam quãuis. abstineri tam̃
docet. Sententia uͦ hec ur̃a cunctã
penitus carnaliũ ciboꝵ abstinentiã
demonioꝵ uult esse doctrinas: cui si
& uos creditis eade sepius dixero d̾a¬
nate moy sen. renuntiate ꝓpħis. pa¬
rem ferte & de uobis ipsis sententiã:
qr ut illi semꝑ a qͥbusd̾a ciboꝵ. sic uos
int̃du abstinetis ab om̃ib Aut simo¬
yses uob̃ & ꝓpħȩ cũ escas diuidicant
dilegẽ sancire uident᷑. & ñ demonioꝵͥ
si daniel in sp̃u sc̃o obseruauit tres
ebdomadas. ⁊ si ananias. azarias. & tra¬
sael pueri diuinȩ mentis instinctu
olerib uti maluert̃ & leguminib
si deniq in uobis qͦtqͦt abͦstinent

Expanded text:
rum nihil uos, nec nos igitur. quid ergo sibi rum nihil uos, nec nos igitur. quid ergo sibi uult capitulum hoc, aut a quo scriptum putabimus et contra quos, quod nec ueteris testamenti traditiones nec noui confirmet scita? siquidem hoc ab omnibus, ut ex uobis ipsis adparet, illud uero a quibusdam quamuis abstineri tamen docet, sententia uero haec uestra cunctam penitus carnalium ciborum abstinentiam daemoniorum uult esse doctrinas. cui si et uos creditis, eadem saepius dixero, damnate Moysen, renuntiate prophetis, ferte parem et de uobis ipsis sententiam, quia ut illi semper a quibusdam ciborum, sic uos interdum abstinetis ab omnibus. Aut si Moyses uobis et prophetae, cum escas diiudicant, dei legem sancire uidentur et non daemoniorum; si Danihel in spiritu sancto obseruauit tres hebdomadas; si Ananias, Azarias et Misahel pueri diuinae mentis instinctu oleribus uti maluerunt et leguminibus; si denique in uobis quotquot abstinent,
Abbreviated transcription (Latin):
de xꝑianiorib apud uos quoꝵ non¬
nulli quide porcina. pleriq quadrupe¬
de om̃i. alii etiã cuncto animali peni¬
tus abstinent: fertq ob hoc inocłis
tione suspiciens solũ non deos exsti¬
mat. Nec uidetis indociles qr si hoc ue¬
rũ & ab apło dictũ testimoniũ est: de¬
monioꝵ & ipsi st̃ ludificati doctrinis
Qͥd uͦ & de illo dicemꝰ qd sane frustra¬
ri qͥs audeat aut abnegare: cũ con¬
stet hoc int̃ om̃s & equ̾e ꝑ orbem ter¬
rarũ qd annis om̃ib cũ studio celebra¬
tur in conuentu catholico. Dico aut̃
quadragesimã: quã qui int̃ uos ri¬
te obseruand̾a putau̾it. abstineat
necesse est om̃ib: his quȩ capitulũ
hoc a d̾o ꝑcipiend̾u nobis creata dicit.
& demonioꝵ insuꝑ doctrina uocat
uitis cũ hȩc a uobis passionis xpice
lebrant᷑ mysteria: & seduetoriisyc
fraude capimini. & in hypocrisi lo¬
quimini mendaciũ. & cauteriatã
habetis conscientiã ur̃am: Qd̃ si ho¬

Expanded text:
de christianioribus apud uos, quorum nonde christianioribus apud uos, quorum nonnulli quidem porcina, plerique uero quadrupede omni, alii etiam cuncto animali penitus abstinent, fertque ob hoc in oculis tione suscipiens solum non deos existimat. nec uidetis, indociles, quia si hoc uerum et ab apostolo dictum testimonium est, daemoniorum et ipsi sunt ludificati doctrinis. quid uero et de illo dicemus, quod sane frustrari quis audeat aut abnegare, cum constet hoc inter omnes et aeque per orbem terrarum quotannis omni cum studio celebratur in conuentu catholico? dico autem quadragesimam. quam qui inter uos rite obseruandam putauerit, abstineat necesse est omnibus his, quae capitulum hoc a deo ad percipiendum nobis creata dicit et daemoniorum insuper doctrinam uocat uitis, cum haec a uobis passionis Christi celebrantur mysteria et seductorii spiritus fraude capimini et in hypocrisi loquimini mendacium et cauteriatam habetis conscientiam uestram? quodsi ho
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut hoc tͥ int̾im paulũ dixisse concedam.
uictus tam̃ abs te ñ ante fuero quã tu moy¬
sen damnau̾is & ꝓpħas: ut qd̾ ratione con¬
uictus & u̾itate numquã fortasse fecisses.
id ñc uentͥs causa facere uidearis blasphe¬
mare moysen. Est gͦ & aliud de crib pue¬
ris apud uos in daniele quo uehement̃ p̃inde
confundemini si istud constiterit a cibis absti¬
nere: demonioꝵ esse religio. Ili eñĩ non tantũ
ab int̾dictis lege. sed etiã a concessis abstinu¬
isse legunt᷑. Euos uehem̃ter mirari soletis
& in martyrib numerare. cũ sint & ipsi do¬
ctrinã assecuti demonioꝵ: si hoc apłi esse cesti¬
moniũ constat. Ad hȩc & daniel ipse trib eb¬
domadis dierũ ieiunasse se ꝑhibet et
carnẽ non edisse. nec bibisse uinĩr Su
exoraret ꝓ popło suo. Qͥd gͦ: Et hie
in doctrina se demonioꝵ magnsficat¬
& de seductorii sꝑc cõmento gͣłiam
captat: De uobis uͦ qͥd dica. is est

Expanded text:
tur ut hoc tibi interim Paulum dixisse concedam, tur ut hoc tibi interim Paulum dixisse concedam, uictus tamen abs te non ante fuero, quam tu Moysen damnaueris et prophetas, ut quod ratione conuictus et ueritate numquam fortasse fecisses, id nunc uentris causa facere uidearis, blasphemare Moysen. Est uero et aliud de tribus pueris apud uos in Danihele, quo uehementer perinde confundemini, si istud constiterit a cibis abstinere daemoniorum esse religionem. illi enim non tantum ab interdictis lege sed etiam a concessis abstinuisse leguntur: quos uehementer mirari soletis et in martyribus numerare, cum sint et ipsi doctrinam adsecuti daemoniorum, si hoc esse apostoli testimonium constat. ad haec et Danihel ipse tribus hebdomadis dierum ieiunasse se perhibet et carnem non edisse nec bibisse uinum, dum exoraret pro populo suo. quid ergo ? et hic in doctrina se daemoniorum magnificat et de seductorii spiritus commento gloriam captat? De uobis uero quid dicam? id est
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s creauit ad ꝑcipiendu cũ gr̃arũ actio¬
ne fidelib Numquã plane tͥ ego hȩc ab apło di¬
cta ẽẽ consenserim. nisi antea confitearis ipse
moysen & ꝓpħas doctrinas attulisse demonio¬
rũ. & seductorii sꝑc ac maligni fuisse int̃pre¬
tes: qui a porcina & cȩt̾is carnib quas immun¬
das uocant sollicite doceant abstinendu. De
his gͦ pͥmo deliberandu uobis est. & diu multũ¬
q cogitandu hȩc qͥd debeant accipi: in d̾o ne &¬
ipsi hȩc an in demonio locuti uideant᷑. Hacte
qui solũ in plebe sacerdotale genus hoĩum
censeamꝰ a carnib abstinere debere. demonio¬
rũ doctrinȩ uideamur uobis assectatores: ur̃os
antistib solũ sed om̃i confuse hõĩum generi
suilla int̃dixerit. & leporina. & hericina car¬
ne. & sepiis ac lolliginib cȩt̾isq generib pssci¬
um carentib squama: non in sꝑu seductorio
hoc. nec in doctrina demonioꝵ. sed ind̾o po¬
tius & in scõ spũ locutos e̾e arbitremini. Igi¬

Expanded text:
creauit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus. numquam plane tibi ego haec ab apostolo dicta esse consenserim, nisi antea confitearis ipse Moysen et prophetas doctrinas adtulisse daemoniorum et seductorii spiritus ac maligni fuisse interpretes, qui a porcina et ceteris carnibus, quas inmundas uocant, sollicite doceant abstinendum. de his ergo primo deliberandum uobis est et diu multumque cogitandum, haec quid debeant accipi, in deone ipsi haec. an in daemonio locuti uideantur. hac equi solum in plebe sacerdotale hominum genus censeamus a carnibus abstinere debere, daemoniorum doctrinae uideamur uobis assectatores; uestroantistitibus solum, sed omni confuse hominum generi suilla interdixerit et leporina et hericina carne et sepiis ac lolliginibus ceterisque generibus piscium carentibus squama, non in spiritu seductorio hoc nec in doctrina daemoniorum, sed in deo potius et in sancto spiritu locutos esse arbitremini. igi
Abbreviated transcription (Latin):
dammͦ pareremus : etiã corporalit̃ serua¬
ta integritate transfunderet. Nullom eñĩ
cui munus fȩcunditatis actulerat decus uir¬
ginitatis auferret. Hȩc ueracit᷑ non falla¬
cit facta st̃ sed noua st̃. sed insolita st̃. sed
contra naturȩ cursũ notissimũ st̃. qr ma¬
gna. qr mira. qr diuina: & eo magis uera.
certa.firmata. Et angłi in qͥt u̾isi & locu¬
ti sunt: quãuis nati non fuerint. Quasi nos
dicamꝰ xꝑm nisi nasceret᷑ ex femina: nec ui¬
deri. nec ło qui potuisse. Potuit sed noluit:
& hoc melius est qd̾ uoluit. Hoc aut̃ eum
uoluisse ido certũ est:qr hoc fecit qui nichil
necessitate sicut d̾s ũr faceret. sed om̃ia uo¬
luntate. Hoc uͦ eũ fecisse id̾o non dubitamꝰ
dudũ paulus scͥpsit: qr discedent quid̃a
a fide intendentes sꝑib seductorib. doctrinis
demonioꝵ: in hypocrisi loquentes menda

Expanded text:
odammodo pareremus, etiam corporaliter seruaodammodo pareremus, etiam corporaliter seruata integritate transfunderet. nullo modo encui munus fecunditatis adtulerat, decus uirginitatis auferret. haec ueraciter, non fallaciter facta sunt; sed noua sunt, sed insolita sunt, sed contra naturae cursum notissimum sunt, quia magna, quia mira, quia diuina et eo magis uera, certa, firmata. Et angeli, inquit, uisi et locuti sunt, quamuis nati non fuerint. quasi nos dicamus Christum, nisi nasceretur ex femina, nec uideri nec loqui potuisse. potuit, sed noluit; et hoc melius est, quod uoluit. hoc autem eum uoluisse ideo certum est, quia hoc fecit, qui nihil necessitate sicut deus uester faceret, sed omnia uoluntate. hoc uero eum fecisse ideo non dubitamus, dudum Paulus scripsit, quia discedent quidam a fide intendentes spiritibus seductoriis, doctrinis daemoniorum, in