comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qͥdẽ amor carnał a sathana uenienas
aliꝰ amor sp̃s a deo exordiĩ habens. & ne¬
mo potest duob amorib possideri. Si car¬
nis amator es: amore̾ sp̃s ñ capis. Si oĩa
corporalia despexisti. non dico carnẽ &
sanguinẽ. sed argentũ & possessiones.
sed ipsam terrã ipsũq xlũ. hȩc qͥppe ꝑ¬
transibt̾. si ista om̃ia concẽsisti. & ad nul¬
lũ horũ anima tua obligata est neq
quoqͥm uitior amore retineris potes
amorẽ capere spualẽ. Ista loquci sumꝰ.¬
qͥa euenit occasio ut de amore sp̃uali ali¬
qͥ diceremꝰ. Ex pedit autẽ nob̾ salomonis
custodire p̾ceptũ. & magis illiꝰ qͥ ꝑ salomo¬
nc̃ loꝗuebat᷑ de sapientia ita dicens. Ama.
iliã &ͫͥ seruabit᷑ te: circunda illã & eralta¬
bit te. honora illã. ut te amplatet᷑ Esi qͥ¬

Expanded text:
est quidam amor carnalis a Satana veniens, alius amor spiritus, a Deo exordium habens. Et nemo potest duobus amoribus possideri. Si carnis amator es, amorem spiritus non capis. Si omnia corporalia despexisti, non dico carnem aut sanguinem, sed et argentum et possessiones, et ipsam terram, ipsumque coelum haec quippe pertransibunt, si ista omnia contempsisti, et ad nullum horum anima tua obligata est, neque quoquam vitiorum amore retineris, potes amorem capere spiritualem. Ista quia evenit occasio, ut de amore spirituali aliqua diceremus. Expedit autem nobis Salomonis custodire praeceptum, et magis illius, qui per Salomonem loquebatur de sapientia, ita dicens: Ama illam, et servabit te: circumda illam, et exaltabit te: honora illam, ut te amplectatur
Abbreviated transcription (Latin):
Apppinqͥnt inqͥt dies passionis. ut inter¬
ficiã frẽm meũ. Quis ꝓpter rebocca iaest
patientia nunciaute turo fr̾is insidias. qͥ
uocato iacol p̾cepit ei ut mesopotamiam
ꝑgeret. e inde acciꝑec uxore de genere
laban sy ri. fr̃is matris suc. Quooͦ itaq
fr̾is dolos tugiens mespotamia tendit ia¬
cob ita s̃ rp̃s iudoo incrodulitate cõpul¬
sus ꝓficiscttꝰ in galilea. inde s ex gentib
sponsa sũpturꝰ ecclefiã. Hec supradictꝰ uir.

Expanded text:
adpropinquent, inquit, dies passionis, ut interadpropinquent, inquit, dies passionis, ut interficiam fratrem meum. quapropter Kebecca, id est patientia, nuntiauit uiro fratris insidias, qui uocato Iacob praecepit ei, ut Mesopotamiam pergeret et inde acciperet uxorem de genere Laban Syri, fratris matris suae. quomodo itaque fratris dolos fugiens Mesopotamiam tendit Iacob, ita et Christus Iudaeorum incredulitate conpulsus proficiscitur in Galilaeam inde sibi ex gentibus sponsam sumptur
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ forma sp̃s scĩ. quę tut᷑a uouerat in
rp̃o in iacob ante moditat᷑. loqͥt᷑ ad filiũ
minorẽ. Uade ad gregen  accipe inde
t̃põ. mͥ duos hedos. Prefigurat carneũ saluato¬
ris aduentũ. in qͦ eos ł maxime lib̾aret qͥ
poccatis tenebant᷑ obnoxii. Siqͥdẽ in om̃ib
uũ indutꝰ est popłs. Pelles que eiꝰ brachia
tam cito uenerte. admiratꝰ celere creden¬
tiũ fidem. Qd cybi delectabiles offerun¬
tur. hostia placens deo salus est poccator
Post cu seqͥt᷑ benedictio. E eiꝰ odore iureu¬
tẽ resurroctionis & regni apta uoce pnun¬
ciat. qͦmꝰ etiã adorent eũ fr̾s sui. ꝑ̃ serui¬
ant ei credentes ex isrł. Quia gͥ iniqtas
concitat᷑. & necẽ fraudulentꝰ excogitat.
dicens in corde suo. Apppinqͥnt dięs
passionis patris mei. & occidã iacob frxm
men. Diabolus fricidas iudeos in cam
ante p̾meditans. E sau in anctestissine
confitet tempꝰ qͦq interfectionis ostendeñ.

Expanded text:
autem forma spiritus sancti, quae futura norat in autem forma spiritus sancti, quae futura norat in Christo, in Iacob ante meditatur — loquitur ad filium minorem: uade ad gregem et accipe mihi inde duos haedos praefigurans carneum saluatoris aduentum, in quo eos uel maxime lpeccatis tenebantur obnoxii. Siquidem in univerlium indutus est populus; pelles, quae eius brachiis tam cito uenerit, admiratur uelocem credentium fidem; quod cibi delectabiles offeruntur, hostia placens deo salus est peccatorum. post esum sequitur benedictio et eius odore petem resurrectionis et regni aperta uoce praenuntians, quomodo etiam adorent eum fratres sui et seruiant ei credentes ex Israhel. quia igitur iconcitatur et necem fraudulentus excogitat dicens in corde suo: adpropient dies passionis patris mei et occidam Iacob, fratrem meum. diabolus fratricidae Iudae os in Cain ante praemeditans in Esaostendens:
Abbreviated transcription (Latin):
iacob est. manꝰ autẽ manꝰ esau. tam̃ non
intelligeret minorem eẽ. filiũ qui ad be¬
tem polliciti sumꝰ & de oo qͥd significaret
in figura adiungere. ypoliti marcyris
uerba ponamꝰ. a ꝗͦ ẽ iuccorinꝰ nr ñ plu¬
rimũ discrepat. Non qđ om̃ia pleniꝰ exe¬
cittꝰ sit sed qd possit occasione prebe lecco¬
ri. ad intelligentia latiorẽ. Isaac porcat
imaginẽ dei patris. Rebecca sp̃s scĩ. Esau
Senuisse isaac. consummationẽ orb osten¬
dit. Ocłos caligasse. fidẽ ꝑisse de mundo.
& religionis luñ ante eũ noglacũ c̾e̾ sig¬
nificat. Qđ filiꝰ maior uocat᷑. acceptio logiꝰ
est iudcor. Qđ escas eiꝰ atq capt᷑am dili¬
git pater. homines st̃ ab errore saltiati.
qͦs ꝑ doctͥnã iuistꝰ qͥsq uenat᷑. Sermo dei.
benedictionis c. reꝓmislio & spes regni futi
plena spũ scõ. & sciens qͥd audissec anteqͣ
parerer. qͥa maioi  Periuet iuinori. magis

Expanded text:
Jacob est: manus autem, manus Esau » : tamen non Jacob est: manus autem, manus Esau » : tamen non intelligeret minorem esse filium, qui ad betem polliciti sumus, et de eo quid significaret in figura, adjungere, Hippolyti martyris verba ponamus, a quo et Victorinus noster non plurimum discrepat: non quod omnia plenius executus sit, sed quod possit occasionem praebere lectori ad intelligengentiam latiorem. « Isaac portat imaginem Dei Patris, Rebecca Spiritus sancti,Senuisse Isaac, consummationem orbis ostendit: oculis caligasse, fidem periisse de mundo, et religionis lumen ante eum neglectum 170 esse significat. quod filius maior uocatur, acceptio legis est Iudaeorum; quod escas eius atque capturam diligit pater, homines sunt ab errore saluati, quos per doctrinam iustus quisque uenatur. sermo dei benedictionis est repromissio et spes regni futurplena spiritu sancto et sciens, quid audisset, antequam pareret, quia maior seruiet minori, — magis
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. qͥa ñ qͦm uidec ds̃ homo udet. homo¬
cor. Et ꝑ singłos semꝑ ignorans. usq ad
daueri roddidert cũ sunamitis ad eũ
uenissec in montẽ & ad pedes eiꝰ flebilit̾
corrunset. gieri ꝓhibente ne faceret.
ait. Dimitte eã qͥa anima eiꝰ in amari¬
tudine ẽ. & dñs abscondit a me: & non
nunciauit mͥ. Plura st̃ quam ut ęxẽplis
debeamꝰ docere. scõs uiros & deo caros
ea tantũmͦ scisse. que eis a dño reuelata
st̃. ignorata uͦ quę eis reuelata non fue¬
runt. & ad singłas uisiones ⁊ achariã atq
danele interrogare angłm & suppliciter
dep̃cari. ut exponat s quȩ sint illa quę
uideant. Unde non mirũ ẽ. & isaac in sua
magis eo tempore enarret qͦ filiũ singui¬
nariȩ deditũ uoluptati cũ qͥ postea fr̾e̾m
posset occicłe. precermisso illo qͥ innocentꝰ
habitabat domi uellec efferre. & suam
magis quã dei facere tioluntatẽ. Ego pił¬
to diuine dispensationis funse ut ocłis ce
caretur. & cum ipse dicerer. uox qdem uex

Expanded text:
 homocorde. et per singulos semper ignorans usque daueri reddiderant, cum Sunamitis ad eum uenisset in montem et ad pedes eius flebiliter corruisset, Giezi prohibente, ne faceret, ait: dimitte eam, quoniam anima illius in amaritudine est et dominus abscondit a me et non nuntiauit mihi. plura sdebeamus docere, sanctos viros et Deo caros, ea tantummodo scisse, quae eis a Domino revelata sunt: ignorasse vero, quae eis revelata non fuerint: et ad singulas visiones Zachariam atque Danielem interrogare angelum, et suppliciter deprecari, ut exponat sibi quae sint illa quae videant. Unde non mirum est, et Isaac in suam magis eo tempore erraret, quo filium sanguinariae deditum uoluptati et eum, qui postea fratrem posset occidere, I praetermisso illo, qui innocenter habitabat domum, uellet efferre et suam magis quam dei facere uoluntatem. ergo puto dicaretur, et cum ipse diceret: « Vox quidem, vox
Abbreviated transcription (Latin):
tui. qͥa genę tuȩ. qͥa manꝰ tue. qͥa uenter
tuus. qͥa humeri tui. qͥa pedes tui. de qͥb
si concesserit dñs disputabimꝰ. qͦmͦ sponse
mẽbra uarient᷑. & singłarũ partuĩ laus
diuersa dicat᷑. ut post disputationẽ eciã
ad nr̃am dici animã similiter laboremꝰ.
Bona gͥ ub̃a tua suꝑ uinũ. Si uidis sponsũ.

Expanded text:
tui, quia genae tuae, quia manus tuae, quia venter tui, quia genae tuae, quia manus tuae, quia venter tuus, quia humeri tui, quia pedes tui ! de quibus, si concesserit Dominus, disputabimus: quomodo sponsae membra varientur, et singularum partium laus diversa dicatur, ut post disputationem, etiam ad nostram dici animam similiter laboremus. Bona igitur ubera tua super vinum. Si videris sponsum,
Abbreviated transcription (Latin):
le carm̃ inducit᷑. ñ peccuscłm ut in sacri¬
ficio. ñ pectꝰ ut in ioħe  discipło. sed ubera
nominat dicens. Quia bona ub̃a tua su¬
Eꝑ iunũ. Cõmunica ui sponsa. cũ sensib
sponsi. & scies qͥa in ebriant atq lecificant
istimodi cogitatꝰ. Qmͦ autẽ calix dni inͤ¬
ebrians ꝑ qͣm optimꝰ est sic ubera sponsi oĩ
meliora fc̃ uino. qͥa bona ub̃a tua suꝑ u
nũ. In medus precib ad sponsum uerba
conuertit. Et odor ungͥuentoꝵ tuor suꝑ
omĩa aromata. Non uno sed om̃ib sponsus
uenit unce unguentis. Si autẽ & ad meã an¬
m a factã sponsam suã uenire dignabit᷑.
quã opporcet ce̾ formosã ut illũ de celo
ad se xrahat. ut descendẽ faciat ad terras.
ut ueniat ad amata. qͣli pulchritudine de¬
coranda est: quali debet amore feruere.
ut ea loquat᷑ ad illam. quę ad ꝑfectã loca¬
tꝰ est sponsã. Quia ceruix tua. quia ocli

Expanded text:
le carmen inducitur, non pectusculum, ut in sacrile carmen inducitur, non pectusculum, ut in sacrificio, non pectus, ut in Joanne discipulo: sed ubera nominat, dicens: Quia bona ubera tua super vinum. Communica, ut sponsa, cum sensibus sponsi, et scies, quia inebriant atque laetificant istiusmodi cogitatus. Quomodo autem calix Domini inebrians perquam optimus est : sic ubera sponsi omni meliora sunt vino, Quia bona ubera tua super vinum. In mediis precibus ad sponsum verba convertit: Et odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Non uno, sed omnibus sponsus venit unctus unguentis. Si autem et ad meam animam factam sponsam suam venire 507 dignabitur, quam oportet esse formosam, ut illum de coelo ad se trahat, ut descendere faciat ad terras, ut veniat ad amatam! Quali pulchritudine decoranda est, quali debet amore fervere, ut ea loquatur ad illam, quae ad perfectam locutus est sponsam: Quia cervix tua, quia oculi
Abbreviated transcription (Latin):
eod libro scriptũ ẽ. Sinistra eiꝰ sub capite
mco. & dextera eiꝰ amplerabit᷑ me. Osculet᷑
me ab osculo oris sui. Moris ẽ script᷑arũ
imꝑatiuũ modũ ꝓoptatiuo ponere. ut ibi
Pat̾ nr̃ qͥes in ceł scĩficet᷑ nomen tiũ. ꝓ uti¬
nã scĩficet᷑. Et nẽ ẽ. in p̃senti. osculet᷑ me
ab oscłis oris sui. peo qd̃ est utinã osculet᷑
Deinde conspicit sponsii. Uenit delibutꝰ
un guentis. Nec aliter ad sponsã poterat
uenire. nec decebat alit̃ patix filui ad
miptias destinare. Uarus eũ unx̃ unguen¬
tis fecit illũ xp̃m. Uenit diuersis odori¬
I. inspirans. & audit. qͥa bona ub̃a tua
suꝑ uinũ. Congrue sermo ditunꝰ cande
nuncupat. Quando hostia offert᷑ in lege.
& uult intellectũ ostendere: pectͥeiic hn.
separationis affat᷑. qͥndo uͦ recumbit aliqͥs
cũ iħu & sensiuũ eiꝰ cõmunione ꝑfruit᷑. ñ
pectuscłm ut supra. sed pectꝰ alloqͥt᷑. Por¬
ro cũ sponsa loqͥt᷑ ad sponsũ. qͥa nuptia¬

Expanded text:
ibro scriptum est: Sinistra ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Ergo: Osculetur me ab osculis oris sui. Moris est Scripturarum, imperativum modum pro optativo ponere, ut ibi qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum, pro utinam sanctificetur: et nunc in praesenti: Osculetur me ab osculis oris sui, pro eo quod est, utinam osculetur. Deinde conspicit sponsum: venit delibutus unguentis. Nec aliter ad sponsam poterat venire, nec decebat aliter Patrem ad nuptias Filium destinare. Variis eum unxit unguentis, fecit illum Christum: venit diversis odoribus spirans, et audit, quia bona ubera tua super vinum. Congrue sermo divinus unam iversis vocabulis nuncupat. Quando hostia offertur in Lege, et vult intellectum ostendere, pectusculum separationis affatur. Quando vero recumbit aliquis cum Jesu, et sensuum ejus communione perfruitur, non pectusculum ut supra, sed pectus alloquitur. Porro cum sponsa loquitur ad sponsum: quia nuptia
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ onũa a romata. Regina dustri deculit
a romata salomoni. & plures alii aromata
possodert. Sed habuerit qͥs qͥntalibet. non
poist xp̃i odorib cõparari. De qͦ nc̃ sponsa
ait. Odor ungutntoꝵ tuoꝵ suꝑ om̃ia aro¬
inata. ł go arbitror qͥa moyses habuit aro¬
mata. x aaron & singłi ꝓpħaru. Uerũ si

Expanded text:
unt aromata. Regina austri detulit aromata Salomoni, et plures alii aromata possederunt: sed habuerit quis quantalibet, non possunt Christi odoribus comparari, de quibus nunc sponsa ait: Odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Ego arbitror, quia et Moyses habuit aromata, et Aaron, et singuli prophetarum. Verum si
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus. me magis diligit qͣm uos qu
multe filię ist ł uos foris statis. & sponsã
cubicłm uidetis intrantẽ. Ilemo dubitet
ut ab ȩchyopiȩ finib. ut ab exeremo terri
regina austriteͬnec in iudicui q cõden uit
Iomines generationis huiꝰ qͥa uenit a finib
terie audirc sapientiã salomonis. e ece plu̾
qua salomon hic audimistica que dicant᷑.
esiiᵈi iustͥ uenit a finib terre eccłia. & con¬
cenat homines generationis huiꝰ idẽ. iudooᷤ
carni & sangini deditos. Henit a sinib t̾re
audire sapientiã salomonis. Non illiꝰ qͥ testa¬
uito ueteri p̃dicat᷑. sed hui qͥ in euanglio
sulonione maior e. Nigri su & speciosa filia

Expanded text:
sponsus, me magis diligit, quam vos: quae multae filiae Israel. Vos foris statis, et sponsam cubiculum videtis intrantem. Nemo dubitet ut ab Aethiopiae finibus, ut ab extremo terrae it homines generationis hujus: quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis: et ecce plus quam Salomon hic : audi mystica quae dicuntur. Regina Austri venit a finibus terrae, Ecclesia: et condemnat homines generationis hujus, id est, Judaeos carni et sanguini deditos. Venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, non illius qui in Testamento veteri praedicatur: sed hujus qui in Evangelio Salomone major est. Nigra sum, et speciosa, fi
Abbreviated transcription (Latin):
orninito coposuit. Ipsa quoq nomina cũ
sponse decore conueniunt. Qunc hebrei
cedar interp̾tari tenebras. Nigra sũ gꝰ ut
iaberuacła cedar ut echi opes. speciosa ut
relles silomonis. quas co tempe in taberna¬
cli ornanta cõposuit. qͥndo tẽplũ sũmo
studio e labore fabricatꝰ ẽ. Diues qͥppe

Expanded text:
onis. Ipsa quoque nomina cum sponsae decore conveniunt. Aiunt Hebraei Cedar interpretari tenebras. Nigra sum ergo, ut tabernacula Cedar, 512 ut Aethiopes: speciosa, ut pelles Salomonis, quas eo tempore in tabernaculi ornamento composuit, quando templum summo stu
Abbreviated transcription (Latin):
bens. Signitic iterq de anima sponsę & ser
dentes spualia sentire debenĩ & intelligere
multo meliꝰ ee. sic amare. qumare desi¬
stere. Ascendit gͥ reubens suꝑ pectꝰ frueł
sui. e que nc̃ in erordio elatici nigra po¬
Quię est ista quę ascendit dealbata Intelle¬
rimꝰ qͦmͦ e nigra e formosi si sponsa
auuitẽ s tu noñ geris pententiĩ. caue ne aia
tua nigra tuat᷑ e turpis.  duplici fedicate
curperis Nigia ppt̾ peccata p̾cerita. turpis
qua delicta. Propt penicentia uͭ l. abebit ali¬
qd ut ita dicam eel yopici deoris. Et qͥrs
mel oclii opẽ nominaui. uolo telte iet ipian¬

Expanded text:
bens. Significanterque de anima sponsae et serdentes spiritalia sentire debemus, et intelligere multo melius esse sic amare, quam amare desistere. Ascendit igitur recumbens super pectus fratruelis sui, et quae nunc in exordio Cantici nigra poQuae est ista, quae ascendit dealbata? Intelleximus quomodo et nigra, et formosa sit sponsa. Si autem et tu non egeris poenitentiam, cave ne anima tua nigra dicatur, et turpis, et duplici foeditate turperis: nigra propter peccata praeterita, turpis qua delicta: propter poenitentiam vero habebit aliquid, ut ita dicam, Aethiopici decoris. Et quia semel Aethiopem nominavi,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ fudisse monstrat᷑. Obscrua inꝗͦ & inuenies
in euangłica lectione. ñ fabulas & narratio¬
nes ab euangłistis. sed misteria e̾t̾. conscrip¬
siqđ peccatx habuit ad podes referendũ ẽ.
siqđ ea quę ñ peccatͥx ad caput. Nec mirii sypõ¬
doniũ fuisse odore copleta. cũ hoc odore¬
mundꝰ copletꝰ sit. Scribit᷑ in cođ loco de n.¬
mone leproso & domo eiꝰ. Ego pito lepro
si monẽ nuncupari. Cuiꝰ dom ad aduentũ
xp̃i suaui odore copleta sit agente peniten¬
tentiã peecatrice ꝙ scã caput ⁊esii un¬
guenti odorib ꝑfundente. Unguentii es¬
fusum nom̃ tuũ. Quomͦ ungnentũ effu¬
fione sua odoremł longe lateq disꝑgit. sic
xp̃i nom̃ effusum est in omi terra. Xp̃s¬

Expanded text:
 invenies in Evangelica lectione non fabulas et narrationes ab Evangelistis, 508 sed mysteria esse conscripsi quod peccatrix habuit, ad pedes referendum est: et si quod ea, quae non peccatrix, ad caput . Nec mirum domum fuisse odore completam, cum hoc mundus completus sit. Scribitur in eodem loco de Simone leproso et domo ejus . Ego puto leprosSimonem nuncupari, cujus domus ad adventum Christi suavi odore completa sit, agente poenitentiam peccatrice, et sancta caput Jesu unguenti odoribus perfundente. Unguentum efusum nomen tuum. Quomodo unguentum quod effusione sua odorem longe lateque dispergit, sic Christi nomen effusum est. In universa
Abbreviated transcription (Latin):
lute: respondent sodales. donec sponsus
sit in recubitu. & a passione consurgat.
quedã sponse ornamenta faccurꝰ. Uerũ iã
ipsa uerba ponenda st̃. in qͥb pͥus uox
sponsȩ dep̾cantis audit᷑. Osculet᷑ me ab
oscłis oris sui. Quoꝵ iste sensus est.
Q uousq mͥ sponsus m̾s mittit oscta ꝑ
moẏsen. mittit oscła ꝑ ꝓpħasͦ Iã ipsiꝰ
cupio ora contingere. Ipse ueniat. ipse
descendat. Orat gͥ sponsi patrẽ. & dic̃
ad eñ. Osculet᷑ me ab oscuł oris sui.
Et qͥa tał est: ut cõpleat᷑ suꝑ eã ꝓphicũ
illud in qͦ dr̃. adhucte ioquente dica.
ecce assũ. sponsã sponsi pater exaudit.
mitcit filiũ suu. Uidens illa eũ cuiꝰ
dep̃cabat᷑ aduentũ. orare desistit. &

Expanded text:
lute, respondent sodales, donec sponsus lute, respondent sodales, donec sponsus sit in recubitu, et a passione consurgat, se quaedam sponsae ornamenta facturos. Verum jam ipsa verba ponenda sunt, in quibus prius vox sponsae deprecantis auditur. Osculetur me ab osculis oris sui . Quorum iste est sensus: Quousque mihi sponsus meus mittit oscula per Moysen, mittit oscula per prophetas? Jam ipsius cupio ora contingere, ipse veniat, ipse descendat. Orat igitur sponsi Patrem et dicit ad eum: Osculetur me ab osculis oris sui. Et quia talis est, ut compleatur super eam propheticum illud, in quo dicitur: Adhuc te loquente dicam, ecce adsum , sponsam sponsi Pater exaudit, mittit Filium suum. Videns illa eum cujus deprecabatur adventum, orare desistit, et
Abbreviated transcription (Latin):
intellige uiros &e̾. cũ sponso. Inde gͥ mͥ
uident᷑ quattuor ordines. unũ. s̾ una
duos choros inter se concinentei. sponia
canere cũ iuuuencłis: sponsũ canere cũ io¬
cus. Et cũ hoc incellexeris: audi cinticũ
cantioos. e festina intelligere illuda
cũ sponsa dicere ea que sponia dicte. ut
ancdias que audiun & iponia.Si aut n
poteris dicere cĩ sponla que dixti. ue
audias ea que dieca tẽ sponsę. testina łcũ
sponsi sodilib fieri. Porro e si iłl uit¬
rior es. esto cu adolesentul que in spen¬
se delicus cõmorant᷑. he qͥppe in hoc li¬
bro fabula pariter & epithalamon fẽ
ꝑsone ex qͥ x gentiles sili epithal anion
iundicart᷑ & isti generu carm̃ issũptu
est. łpichalamion si qͥde. cantici can¬
ticoꝵ. srimu sponsa orat. s statim in diõ¬
medus p̾cib audit᷑ uldet presente᷑ spon¬
sũ uidec adolescentulas suo comitatiu
upulatas. Deide respandet eil sponius.
& post sponsi eloqͥa dũ ille peiꝰ patit᷑ sa¬

Expanded text:
intellige viros esse cum sponso. Inde igitur mihi videntur quatuor ordines, unum et unam, duos choros inter se concinentes, sponsam canere cum juvenculis, sponsum canere cum sociis. Et cum hoc intellexeris, audi Canticum Canticorum, et festina intelligere illud, et cum sponsa dicere ea, quae sponsa dicit, ut audias quae audivit et sponsa. Si autem non potueris dicere cum sponsa quae dixit, ut audias ea, 504 quae dicta sunt sponsae: festina vel cum sponsi sodalibus fieri. Porro si et illis inferior es, esto cum adolescentulis quae in sponsae deliciis commorantur. Hae quippe in hoc libro fabula pariter et epithalamio sunt personae, ex quo et gentiles sibi epithalamium vendicarunt, et istius generis carmen assumptum est. Epithalamium siquidem Canticum Canticorum est. Primum sponsa orat: et statim in mediis precibus auditur: videt praesentem sponsum, videt adolescentulas suo comitatui copulatas. Deinde respondet ei sponsus, et post sponsi eloquia, dum ille pro ejus patitur sa
Abbreviated transcription (Latin):
tilicr s dire eũ canib.  Tenedictionẽ pͥ¬
mã uideo popło deculisse. qͥb st̃ credita
cloqͥa dei ẽ repmisnio. e legĩs latioͬ. e on¬
fectio testamti. Uerũ qͥa illi crełe noluer̾t.
ad iacob minorẽ popłm benedictior̃ u. tranꝰ¬
latam. neq tam maiorẽ filiũ penitꝰ fuisse
despertũ. Q uia cũ subinerauerit plenitu

Expanded text:
ictionem primam Iudaeorum populo detulisse, quibus sunt credita eloquia dei et repromissio et legis datio et confectio testamenti; uerum quia illi credere noluerunt, ad Iacob, minorem populum, benedictionem esse translatam. neque tamen maiorem filium penitus fuisse despectum, quia, cum sub
Abbreviated transcription (Latin):
simltẽ & is qͥ intelligie cantica. x̃ cantt ea
Nemo qͥppe nͥ in solennitatib cante. Sead
multo beatior ille. qͥ cante cantica canticor.
Et sicut is qͥ ingredit᷑ in sc̃a plurib adhuc
indiger ut ualeat introire in scã scoꝵ. ⁊
stitutũ estͤ multa adhuc necessaria hale
ut agat sabbatu sabbator. coł mͦ difficile
reppit᷑ qͥ om̃ĩa ͤ mn script᷑is continent᷑ can¬
tica pagrans ualeat ascendẽ ad cantica
canticor. I gredi te opporter ex egipto.
& egressũ de terra egẏpti ꝑtrinlire ma¬
re rubrũ. it possis pͥmũ canticũ canere
dicens. Cantemi dño głose enĩ magniticatꝰ
est. Licec autẽ pͥmi dixeris canticii. ad¬
huc longe es a cantico canticon. fambula
terrã deserti sp̃ualiter. donoc geni ꝗua
puteũ. quẽ fodert̾ reges. ut ibi sedm  can¬
ticũ canas. Post hec ueni ad uicinia sce ter¬
re. ut suꝑ iordanis ripã constitutꝰ. cantcᷤ
canticii moysi dicens. fttende  celii e lo

Expanded text:
similiter et is, qui intelligit cantica, et canit ea. Nemo quippe nisi in solemnitatibus canit; sed multo beatior ille qui canit Cantica Canticorum. Et sicut is qui ingreditur in sancta, pluribus adhuc indiget, ut valeat introire in sancta sanctostitutum est, multa 502 adhuc necessaria habet ut agat sabbata sabbatorum: eodem modo difficile reperitur, qui omnia quae in Scripturis continentur cantica peragrans, valeat ascendere ad Cantica Canticorum. Egredi te oportet ex Aegypto, et egressum de terra Aegypti pertransire mare Rubrum, ut possis primum canticum canere dicens: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est . Licet autem primum dixeris canticum, adhuc longe es a Cantico Canticorum. Perambula terram deserti spiritualiter, donec venias ad puteum, quem foderunt reges , ut ibi secundum canticum canas. Post haec veni ad vicina sanctae Terrae, ut super Jordanis ripam constitutus, cantes canticum Moysi, dicens: At
Abbreviated transcription (Latin):
SUP ER CANTICA CANTICORŨ.
fat issimo fasȩ da¬
maso ieronimꝰ. Origenes
tum in ceceris libris
om̃i uicerit. in cantico
d eodotionẽ. & ad extremĩ qͥntã editi¬
one quã in accio littore intienisse se scri¬
bit. ita magnibiee aꝑceq disseruit. ut
inde mͥ uideat᷑ in eo cõpletũ &x̾. qđ dr̃.¬
Introdux̃ me᷑ rer in cubicłin sui. Itaq ul¬
lo ope p̃termisso. qͥa ingentis est ocu.
laboris e sũptuũ. tanta res. tã dignũ
opꝰ in latinũ transferre sermonẽ. hos du
delit magis quã ornate interpretatꝰ sũ
gustũ tͥ sensuũ eiꝰ ñ cybũ offerenꝰ. Tu
animaduertas qͣnta illa sint estimanda
que magna st̃. cũ sic possuit placere qu

Expanded text:
 de Canticis Canticorum eatissimo Papae Damaso. Origenes cum in caeteris libris omnes vicerit, in Cantico Theodotionem, et ad extremum Quintam editionem, quam in Actio littore invenisse se scribit, ita magnifice aperteque disseruit, ut vel inde mihi videatur in eo completum esse quodIntroduxit me rex in cubiculum suum . Itaque illo opere praetermisso, quia ingentis est otii, laboris et sumptuum, tantas res, tamque dignum opus in Latinum transferre sermonem, hos duodeliter magis quam ornate interpretatus sum: gustum tibi sensuum ejus, non cibum offerens; ut animadvertas quanti sint illa aestimanda, quae m
Abbreviated transcription (Latin):
& dicit᷑ ad cũ. Dilexisti iusticiã. & o¬
disti iniqͥtatẽ. ꝓpterca unx̃ te ds̃ as
ds̃ tuus oleo exultationis p̃ parcicipib
tuis. Si me tetigerit sponsus. & ego
ut possim cũ apłis dicere. xp̃i bonꝰ odor
sumꝰ in om̃i loco. Nos autẽ cũ hec au¬
dimꝰ. adhuc peccatis uiciisq fetemꝰ

Expanded text:
i justitiam, et odisti iniquitatem, propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis, prae participibus tuis . Si me tetigerit sponsus, et ego ut possim cum Apostolis dicere: Christi bonus odor sumus in omni loco . Nos autem cum haec audimus, adhuc peccatis, vitiisque foetemus,
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ. Nt aut̾ aerẽ uerbauimꝰ. & ñ tam
illi infidelitatẽ quȩ om̃ib patet. ꝗͣ nram
fide aꝑuimꝰ. Cet̾um si uolueris longiorẽ
nos aduersus eũ librũ scrib̾e : mitte nem¬
as illiꝰ & ineptias. ut ioħem baptistã au¬
diat p̃dicantẽ. Iam securis ad adicen
Tarboris posita ẽ. Omis arbor quȩ ñ fac

Expanded text:
deberemus. I nunc autem aerem uerberauimus et non tam deberemus. I nunc autem aerem uerberauimus et non tam illius infidelitatem. I quae omnibus patet, quam nostram fidem aperuimus. ceterum, si uolueris longiorem nos aduersum eum librum scribere, mitte nemas illius et ineptias, ut Iohannem Baptistam audiat praedicantem: iam securis ad radices arborum posita est. omnis arbor, quae non fa
Abbreviated transcription (Latin):
dicia iusticiȩ tuȩ. Dnm qͦ. in euangłio le¬
gii ꝑ noctasse. ⁊ apłos clausos carcere tota
nocte uigilasse. ut illis psallentib terra
qͣteret᷑. custos caireris credet. magistratꝰ &
ciuitas terrerent᷑. Loqͥt᷑ paulus. Orationi
insistite. uigilantes in ea. Et in alio loco.
In uigilus frequent᷑. Dormiat qͦ uigi¬
lantiꝰ. & ab ert̃minatore ȩgrpticũ egẏpuiᷤ
dormiens suffocet᷑. Nos dicamꝰ c̃ dd̾ non
dornutabit neq dorniet. qͥ custodit isrł.
ut ueniat ad nos sc̃s echir. qͥ interp̾tat᷑
uigil. Et si quando ꝓpt̾ peccata nr̃a dor¬
mierit. dicamꝰ ad eũ. Crurge qͥd dormi¬
tas dne : E reitemꝰ sillũ. & nauicula fluctu¬
ante clamemꝰ. Magister. saluos nos fac
ꝑimꝰ. Piura dicta reuoluerẽ. si ñ epłaris
breuitas pudorẽ nob tacendi imponeret¬
& si tu libroiz ipsius ad nos mittere canꝰ¬
tilenas. ut scire possemꝰ ad que rescribere

Expanded text:
dicia justitiae tuae . Dominum quoque in Evangelio ledicia justitiae tuae . Dominum quoque in Evangelio legimus pernoctasse, et Apostolos clausos carcere tota noquateretur, custos carceris crederet, magistratus et ciuitas terrerentur. loquitur Paulus: orationi insistite uigilantes in ea et in alio loco: in uigiliis frequenter. donniat itaque Uigilantius et ab exterminatore Aegypti cum Aegyptiis dormiens suffocetur; nos dicamus cum Dauid: non dormitabit neque obdormiet, qui custodit Israhel, ut ueniat ad nos sanctus et Hir, qui interpretatur \'uigil\'. et si quando propter, peccata nostra dormierit, dicamus ad eum: exsurge, ut quid dormitas, domine? excitemusque illum et nauicula fluctuante clamemus: magister, saluos nos fac, perimus. Plura dictare uolueram, si non epistolaris breuitas pudorem nobis tacendi inponeret et si tu librorum ipsius ad nos uoluisses mittere cantilenas, ut scire possemus, ad quae rescribere
Abbreviated transcription (Latin):
morasten. finces. austeritate̾ heliȩ. ⁊e¬
lũ symonis chananei. petͥ seueritatẽ.
ananiã & saphyrã trucidantis. pauli¬
q: constantia qͥelunã magu uus dm̃
resistentẽ. eterna ecitate cdamnauit:
Non est crudelitas. ꝓ deo pietas. Unde
sit manꝰ tua suꝑ eos. & effunde sanguine
eorũ. & auferes malũ de medio isrł. Ite¬
rũ dicã. Ergo mt̃ immunde st̃ reliqͥe.
Et qͥd passi st̃ apłi. ut ĩmundũ stepha¬
ni corpꝰ tanta funeris ambitione p̾cede¬
rent. & facerent ei planctũ magnũ. ut
ulorr luctꝰ in nr̃m gaudiũ uerteret᷑.
Nã ꝙͣ dicis eũ uigilias execrari. fac̾ &
hoc contra uocabulũ suũ. ut uelit dor¬
mire uigilantiꝰ. & ñ audiat saluatore
dicentẽ. sic ñ potiustis una hora uigila¬
re mecũ  Uigilate & orate. ut ñ intre¬
tis in temptationẽ. sp̃s ꝓmptꝰ .s. caro
infirma. Et in alio loco. ꝓpħa dicit. Media
nocte surgebam ut confiterer tͥ. suꝑ ui¬

Expanded text:
romasten Finees, austeritatem Heliae, zeromasten Finees, austeritatem Heliae, zelum Simonis Chananaei, Petri seueritacem Ananiam et Sapphiram trucidantis Paulique constantiam, qui Elymam magum uiis domini resistentem aeterna caecitate damnauit. non est crudelitas pro deo pietas. unde sit manus tua super eos et effundes sanguinem eorum et auferes malum de medio Israhel. iterum dicam: ergo martyrum inmundae sunt reliquiae ? et quid passi sunt apostoli, ut inmundum Stephani corpus tanta funeris ambitione praecederent et facerent ent ei planctum magnum, ut illorum luctus in nostrum gaudium uerteretur? nam quod dicis eum uigilias execrari, facit et hoc contra uocabulum suum, ut uelit dormire Uigilantius et non audiat saluatorem dicentem: sic non potuistis una hora uigilare mecum? uigilate et orate, ut non intretis in temptinfirma . Et in alio loco Propheta decantat: Media nocte surgebam, ut confiterer tibi, super ju
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ heliseus mortuus mortuuĩ suscitauie
&̃ dedit intã qd̃ urta ugilantiũ iacebat
ĩmundu  Ergo omia castra isrłitici exer¬
citꝰ & popłi dei fuere imunda. ꝙ ioseph
& patriarcharũ corpora portabant in
solitudine. & ad scãm terra ĩmundos
canta ambitione iacob in hebron ossa
porcauit. ut ĩmundũ patrẽ auo & ata¬
uo sociaret imundis. & mortuuĩ mortuiᷤ
copularet. ꝓcidenda lingua a medicis.
ĩmo insamĩ curandũ caput. ut qͥ loqͥ
nescit. discat aliqͥndo recicere. Ego uidi
hoc aliqͥndo portentũ. & testimonus
scripturar᷑ quasi uincłis hẏpocratis
uolui ligare furiosũ. Sed abiit. exces¬
sit. euasit. erupit. & inter hadriȩ flu¬
ctꝰ cotuq regis alpes in nos declaman¬
do clamauit. Quicqͥd enim amens lo¬
qͥt᷑. uociferatio & clamor ẽ appellan¬
dũ. Tacita me forsitan cogitatione re¬
prehendas cur in absentẽ inuehar.
Fateor tͥ dolorẽ meu̾. sadegiũ tantũ
patient̾ audire nͣ possũ. Legi enim sy¬

Expanded text:
auit et dedit uitam, quod iuxta Uigilantium iacebat inmundum? ergo omnia castra Israhelitici exercitus et populi dei fuere inmunda, quia Ioseph et patriarcharum corpora portabant in solitudine et ad sanctam terram inmundos celeratus fuit, quia tanta ambitione Iacob in Chebron ossa portauit, ut inmundum patrem auo et atauo sociaret inmundis et mortuum mortuis copularet? praecidenda lingua a medicis, immo insanum curandum caput. ut, loqui qui nescit, discat aliquando reticere. ego, ego uidi hoc aliquando portentum et testimoniis scripturarum quasi uinculis Hippocratis uolui ligare furiosum, sed abiit, excessit, euasit, erupit et inter Adriae fluctus Cottiique regis Alpes in nos declamando clamauit. quidquid enim amens loquitur, uociferatio et clamor est appellandus. Tacita me forsitan cogitatione reprehendas, cur in absentem inuehar. fateor tibi dolorem meum: sacrilegium tantum patienter audire non possum. legi enim si
Abbreviated transcription (Latin):
eu cuiꝰ st martyres adoremꝰ. Honoramꝰ
seruos. ut honor seruorz redundet ad
dnin qͥait. Qui uos suscipit. me susci¬
pit. Ergo petͥ & pauli. ĩmunde st̾ reli¬
qͥe: Ergo moysi corpꝰ inmundũ erit. qͥ
iuxta hebraica ueritate ab ipso sepultũ
idolorũ templa ueneram  Plus aliqͥd¬
dica qd̃ redundet in auctoris caput.
& insanũ cerebrũ i sanet aliqͣndo uł
deleat. ne tantis saclegiis simplicumi
anime subu̾tant᷑. Ergo & dnui corpꝰ in
sepulchro pofitũ ĩmundũ fuit. & an¬
geli qͥ caudidis uestib utentes mortuo
cadaueri atq polluto p̾beant ercubias.
ut post multa scła dormitantiꝰ sõnia¬
ret imundissima crapulã. & eu uiliano
ꝑ secutore scer basilicas aut destrueret
aut in templa conuerteret. Miror
uirgaq ferrea confringere uas inutile.
a̾ tradere in interitum carnis. ut sp̃s¬

Expanded text:
eum, cuius sunt martyres, adoremus, honoramus seruos, ut honor seruorum redundet ad dominum, qui ait: qui uos suscipit, me suscipit. ergo Petri et Pauli inmundae sunt reliquiae? ergo Moysi corpusculum inmundum erit, quod iuxta Hebraicam ueritatem ab ipso sepultum idolorum templa ueneramur adicam, quod redundet m auctoris caput et insanum cerebrum uel sanet aliquando uel deleat, ne tantis sacrilegiis simplicum animae subuertantur. ergo et domini corpus in sepulchro positum inmundum fuit et angelcadaveri atque polluto praebebant excubias; ut post multa saecula Dormitantius somniaret inmundissimam crapulam et cum Iuliano, persecutore sanctorum, basilicas aut destrueret aut in templa conuerteret? Miror uirgaque ferrea confringere uas inutile et tradere in interitum carnis, ut spir
Abbreviated transcription (Latin):
faciant. Silibec exerc̾e̾ ingeniũ. tra¬
de me gramaticis atq rechorib. disce
dialecticã. sectis instruere phylosopho¬
rũ. ut cũ om̃ia didiceris. saltẽ ec̃ tace¬
re incipias. Quãꝗͣ stuttũ faciã. ma¬
gistro cunctoꝵ magistros q̃rere. &
ci modũ imponere qͥ loqͥ nescit. & tace¬
re ñ potest. Uerũ ẽ uiuid apud grecos ꝓ

Expanded text:
faciant. si libet exercere ingenium, trafaciant. si libet exercere ingenium, trade te grammaticis atque rhetoribus, disce dialecticam, sectis instruere philosophorum, ut, cum omnia didiceris, saltem tunc tacere incipias; quamquam stultum faciam magistro cunctorum magistros quaerere modum inponere, qui loqui nescit et tacere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
disertissimꝰ. qͥ testimonio tuo & pru¬
dentiȩ uelis credi. Recordare qͦso illiꝰ
diei. qͣndo me de resurrectione & ue¬
ritate corporis predicante ex latere
susultabas. & applodebas pele. & orcho
dorũ conclamabas. P ostqͣ nauigare ce¬
pisti: & ad intimii cerebrũ tuũ. sen¬
tinę putredo ꝑuenit tẽ nos hereci¬
cos recordatꝰ es. Quid tͥ faciam: Cre
dicium. Et licet statim accepta epła¬
tuũ intelligere: tam̃ rusticitatẽ & si¬
plicitate magis in te arbitrabar ꝗ ue
cordiã. Nec rep̾hendo scmn uirii. ma¬
luit enim apud me dissimulare qd̃
nouerat. ꝗͣ portitore clientulũ siuis
litteris accusare: s memet ipsũ arguo.
qͥ alt̾ius potiꝰ adqͥeui ꝗ meo iudicio. &
lacescere. & uoluminib tuis obruere.
Parce saltẽ nũmis tius. qͥb notarios
librariosq conducens. eisd & scripto¬
rib uteris & faccorib qͥte adeo forsi¬
tan laudant. ut lucrii in scribendo

Expanded text:
disertissimus, qui testimonio tuo et prudisertissimus, qui testimonio tuo et prudentiae uelis credi. recordare, quaeso, illius diei, quando me de resurrectione et ueritate corporis praedicante ex latere subsultabus doxum conclamabas. Postquam navigare coepisti, et ad intimum cerebrum tuum sentinae putredo pervenit, tunc nos haereticos recordatus es. Quid tibi faciam? Creddicium. Et licet statim accepta eptuum intelligerem: tamen rusticitatem et simplicitatem magis in te arbitrabar, quam vecordiam. Nec reprehendo sanctum virum; maluit enim apud me dissimulare quod noverat, quam portitorem clientulum suis litteris accusare. Sed memetipsum arguo, qui alterius potius acquievi, quam meo judicio: et lacessere, et voluminibus tuis obruere. Parce saltem nummis tuis, quibus notarios librariosqribus uteris et fautoribus, qui te ideo forsitan laudant, ut lucrum scribendo
Abbreviated transcription (Latin):
ab adholescentia mea nunquã alicuiꝰ
auctoritate decerritum adqͥeusse hȩ¬
retice prauitati. Non parum ÷ scire
qđ nescias. Prudentis hominis ẽ. nosse
mensuram suã. ne zelo di aboli conci¬
tatũ imꝑitię suę cunctum orbẽ teste
facere. Dcilicet głari cupis ut in paͥ
tua iactes me nͨ potuisse responde.
loquentiȩ tue & acum̃ in te chyrsip¬
pi formidasse. xpiana uerecundia
neor. & cellule meȩ latebras nolo mor¬
daci sermone reserare. Altoqͥn ꝑferre.
cantatum. Sed hȩc aliis aut loquendu
aut ridenda dimitto. E go qͥsi xp̃i nꝰ
ł simplicitatẽ tuã uł certe ea quȩ tacro
& te non intelligente cetori intelliguni.
stilo ꝓferas. ineptiarũ tuarũ cunctis
cachinnum p̾beas. Aluid parua etate
didicisti. aliis assuetꝰ es disciplinis.
Non ẽ. eiusꝙ homini & aureos nũmoᷤ
& scripturas ꝓbare: degustare uina.
liniani & fr̃is eusebu uidictum dis¬
plicet. Solus es cato romani generi

Expanded text:
ab adulescentia numquam alicuius ab adulescentia numquam alicuius auctoritate deterritum adquieuisse hereticae prauitati. Non parum est scire, quod nescias: prudentis hominis est nosse mensuram suam nec zelo diaboli concitatum inperitiae suae cunctum orbem testem facere. scilicet gloriari cupis, ut in patria tua iactites me non potuisse respondere eloquentiae tuae et acumen in te Chiysippi formidasse. Christiana uerecundia teneor et cellulae meae latebras nolo mordaci sermone reserare. alioquin proferrcantatum. sed haec aliis aut loquenda aut ridenda dimitto: ego quasi Christiauel simplicitatem tuam uel certe ea, quae taceo et te non intellegente ceteri intellegunt, stilo proferas et ineptiarum tuarum cunctis cachinnum praebeas. aliud a parua aetate didicisti, aliis adsuetus es disciplinis. non est eiusdem hominis et aureos nummos et scripturas probare, degustare uina eliniani et fratris Eusebii iudicium displicet: solus es Cato, Romani generis
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ idest ex greco in latinim transtulit.
Sit in culpa eiusd̾ confessionis uerrel¬
lensis ensebuis. qui omium ꝑsalmoꝵ
cõmentarios heretiei hominis uertit
in nr̃ni eloqͥum. licet herecica p̃ter¬
mittens optima queq transtulerit.
Laceo de uictorino pictabionensi & ce¬
teris. qui origenẽ in explanatione du¬
tarat scripturarii socuti st̃ & exp̃sser̾t.
ne ñ tam me defendere quã sociõ cri¬
minis uidear querere. Ad te ipsii ueni¬
am. Cuir tractatꝰ eiꝰ in iob descriptos ha¬
bes. in quib contra diabolii & de stelli
celoq disputans. queda locutꝰ est quȩ
ȩccłia n recepit Tibi soli licet. d tͦrͦ c̃ cͦ¬
& latins tractatorib ferre sententiã
& quasi censoria uirgula alios eicere.
de bibliotecis alios recipere. & cum tͥ
placuerit me catholicum ł bereticum
ꝓnunciare nob ñ licet ꝑuersa respue¬
re. & damnare qđ sepe damnauimꝰ.
lege cȩcera opuscła mea ꝑ̃uidebis me¬

Expanded text:
eius, id est ex Graeco, in Latinum transtulit, eius, id est ex Graeco, in Latinum transtulit, sit in culpa eiusdem confessionis Uercellensis Eusebius, qui omnium psalmorum commentarios heretici hominis uertit in nostrum eloquium, licet heretica praetermittens optima quaeque transtulerit. taceo de Uictorino Petobionensi et ceteris, qui Origenem in explanatione dumtaxat scripturarum secuti sunt et expresserunt, ne non tam me defendere quam socios criminis uidear quaerere. ad te ipsum ueniam: cur tractatus eius in Iob descriptos habes, in quibus contra diabolum et de stellis caeloque disputans quaedam locutus est, quae ecclesia non recipit? tibi soli licet, xw et Latinis tractatoribus ferre sententiam et quasi censoria uirgula alios eicere de bibliothecis, alios recipere et, cum tibi placuerit, me uel catholicum uel hereticum pronuntiare: nobis non licet peruersa respuere et damnare, quod saepe damnauimus? lege cetera opuscula mea
Abbreviated transcription (Latin):
sube̾ripsisti. & puaricator es aut uolen̾
aut hereticꝰ.ͣ Dimisisti egyptum e
cunctas ꝑuintias reliqͥsti. in qͥb. secta
sua libera pleriq fronte defendunt.¬
&̃ elegisti me inseccandii. qͥ om̃ia contͣ
cccłis doginata publica uoce contem.no.
Urigenes heretic̃. Quid a me qui illu in
pierisq hereticii ĩ negoꝰ ⁊rrauit de re¬
surreccionẽ mortuoꝵ. errauit de ani¬
marii statui. de diaboli penitentia. &
nitarus ysaie seraphim ec̾. testatꝰ est.
Si errasse eum dicere. s li ce cotidie ñ¬
madiematizare. eẽm. erroris illi soti.
Noq enim. ita debemꝰ bona eiꝰ reciꝑe.
ut mala qͦ susciꝑe coganr᷑ At idẽ &
scripturas in nuiltis bene interp̾tatꝰ c̃.
& ꝓpharum obscura disscruit. & tam
noin ꝗͥ ueteris testam̃ti reuelauit nia¬
arguenoꝰ sum: Curꝑme latim bona eiꝰ
habeant & ignorent malaͦ Si hoc cͥm̃
est arguat᷑ confessor hylarĩ qͥ psalmoꝵ
unterp̃tatione & omelias in iob er libri

Expanded text:
subscripsisti et praeuaricator es, aut uolens subscripsisti et praeuaricator es, aut uolens et hereticus. dimisisti Aegyptum, cunctas prouincias reliquisti, in quibus sectam suam libera plerique fronte defendunt, et elegisti me ad insectandum, qui omnia contra ecclesiae dogmata publica uoce condemno. Origenes hereticus: quid ad me, qui illum in plerisque hereticum non nego? errauit de resurrectione corporis; errauit de animarum statu, de diaboli paenitentia et — nctum seraphin esse testatus est. si errasse non dicerem et haec non cottidie anathematizarem, essem erroris illius socius. neque enim ita debemus bona eius recipere, ut mala quoque suscipere cogamur. at idem et scripturas in multis bene interpretatus est et prophetarum obscura disseruit et tam noui quam ueteris testamenti reuelauit maarguendus sum, cur per me Latini bona eius habeant, ignorent mala? si hoc crimen est, arguatur confessor Hilarius, qui psalmorum interpretationem et homilias in Iob ex libris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ łͥ litteris satiffacere. qͥ tuis aurib
ñ credi disti. Neq enun scedule pon:
Aoqͥescere. qͥ uiuo sermont ñ accõmo
que in preierti qͦ locutꝰ sum me ita ori¬
genem legisse uel legere ut apollinare
& ceceros tractatores quor in qͥbda li¬
bros eccłia non recipit. Non qͦ oniia di¬
ca ẽs. dananda. que in illoꝵ uolunu¬
nib continent᷑ s. qͦ queda rephenden¬
da contitenr. Uerum qr oꝑis mei ẽ. &
sudii multos logere. ut ex plurimis
diuersos fiores carpã. non tã ꝓbatur
onuia qua que bona ft̃ electurꝰ. assu¬
mo multos in manũ meã. ut a multi
multa cognosca. led̾m illud qđ scrip¬
tume. Omia logentes. que bona st̃
retinentes. Unde satis miror te uoluis¬
se origenis mͥ obicere dogiata. cuĩ in
plerisq errorẽ usq ad hanc etatẽ pe¬
nitꝰ ignoras. Frgone berecitꝰ Et cur
me queso heretici i amant: Tu orto
dorus. qui etia contra scientia tua &
linguã aliam predicantẽ aut inuit̾

Expanded text:
itteris satisfacere, qui tuis auribus non credidisti — neque enim scidulae potes adquiescere, qui uiuo sermoni non adcommoquae in praesenti quoque locutus sum, me ita Origenem legisse uel legere ut Apollinarem, ut ceteros tractatores, quorum in quibusdam libros ecclesia non recipit; non quo omnia dicam esse damnanda, quae in illorum uoluminibus continentur, sed quo quaedam reprehendenda confitear. ueruni quia operis mei est et studii multos legere, ut ex plurimis diuersos flores carpam non tam probaturus omnia, quam, quae bona sunt, electurus, adsumo multos in manu mea, ut a multis multa cognoscam secundum quod scriptum est: omnia legentes, quae bona sunt, retinentes. unde satis miror te uoluisse Origenis mihi obicere dogmata, cuius in plerisque errorem usque ad hanc aetatem penitus ignoras. egone hereticus? et cur me, quaesodoxus? qui etiam contra conscientiam tuam et linguam alia praedicantem aut inuitus
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia. & ꝑ tuũ pͥmũ os ipse se montẽ
interp̾tatꝰ ẽ. qui dixerat. ero similis
altissimo: age pęnitentiã ⁊ in sacco
uersare & cinere. & tantũ scelus iugi¬
b absterge lacrimis. Si tam̾ tͥ dimit¬
tat᷑ hec impietas. & uuxta errorẽ orige¬
nis t̾c ueniã conseqͥris qͥndo consecuturꝰ
patienter tuli. impiecatẽ contra din fer¬
re ñ potut. Unde & ułus sũ morclacuis
in extrema epła scribere quã ꝓmiseram
Quãnꝗͣ post pͥorem pęnitentiaᷤ comi

Expanded text:
ecclesia et per tuum primum os ipse se montem interpretatus est, qui dixerat: ero similis altissimo, age paenitentiam et in sacco nersare et cinere et tantum scelus iugibus absterge lacrimis, si tamen tibi dimittatur haec inpietas et iuxta errorem Origenis tunc ueniam consequaris, quando consecuturus  iniuriam patienter tuli: inpietatem contra deum ferre non potui, unde et uisus sum mordacius in extrema epistula scribere, quam promiseram; quamquam post priorem paenitentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
gratis. Dic in quȩ sit merces tua. Erpieus
itaq rxͥ. annis cũ ignorante socero urorib
filusq comitatꝰ reuerteret᷑ ad patriã. con¬
seruiꝰ ẽ. eum laban in monte gala ad. Et c̃
ichla que rachel occultabat quęsita ñ inue¬
nisset in sarrmnis: respondit iacob & dix̾ ad
laban. Que culpa mea est & qd delictũ me¬
Ii. qđ ꝑ secutꝰ es me &̾ qr scrutatꝰ es omĩa ua¬
sa mea: Quid intienisti de om̃ib reb tius:
de qͥ sint isti fr̾s iacob & laban: qͥ tc̃ fueriti
in p̾senti. Esau certe fr̾ iacob absens erat.
libris inserca duunis. Sed ne longũ faciã.
ad extremã diuisionis partẽ reu̾tar. idest¬
& affectu frs dici. qͥ in duo scindit᷑ in sp̃iia¬
le & in cõmune. In sp̃uale. qr om̃s rpiani
tindu᷑ habitare fr̃s in unũ. Et saluator.
larrabo inqͥt nom̃ tuũ fr̃ib meis. Et alibi.¬
llade dic fr̃ib meis. Porro in cõmune. qr os
hoies in cõmune ex uno parie nati pari ger¬

Expanded text:
gratis . Dic mihi, quae sit merces tua. Expletis itaque viginti annis, cum ignorante socero, uxoribus filiisque comitatus reverteretur ad patriam, consecutus est 222 eum Laban in monte Galaad. Et cum idola quae Rachel occultabat quaesita non invenisset in sarcinis, respondit Jacob, et dixit ad Laban: Quae culpa mea est, et quod delictum meum, quod persecutus es me? et quare scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de omnibus tuis? de, qui sint isti fratres Jacob et Laban, qui tunc fuerant in praesenti. Esau certe frater Jacob absens erat, et Llibris inserta divinis. Sed ne longum faciam, ad extremam divisionis partem revertar, id est, et affectu fratres dici, qui in duo scinditur, in spiritale et in commune. In spiritale, quia omnes Christiani cundum, habitare fratres in unum . Et Salvator: Narrabo nomen tuum fratribus meis . Et alibVade, dic fratribus meis . Porro in commune, quia omnes homines ex uno Patre nati, pari ger
Abbreviated transcription (Latin):
t. His infelix uror aut letat᷑ & perit
aut offendit᷑ & marit in uirgia con¬
citat᷑ Hin. discordia seminarui re¬
pudui. Aut si aliqͥ inuenit̾ dom̃ in q̃
satio domꝰ. lib̃orum educatio. necessitateᷤ
mariti. correctio seruulor. que a rp̃i co¬
gitatione non auocent. Defecert ait scri¬
ptura sare ᷤᷤ muliebria: Post qđ dr̃ ad a¬
braam. Omĩa quecũq dicit tͥ sara. audi
uocem eiꝰ Que ñ ẽ. in partꝰ anxieta¬
tib & dolore. que deficientib mens¬
trui cruoris officiis mulier ee. desiftit.
a dei maledictione fit libera. Nec ẽ.
ad uirum conuersio eiꝰ. sed e contra¬
rio uir subicit ei: & dñi ei uoce p̾cipi
cem eiꝰ. Et sic incipiunt uacare ora¬
tioni : qr quandui in conͥ ugio debi¬
tũ soluit᷑. orandi p̾terit᷑ in stantia.
Non negamꝰ uiduas. non negamꝰ
alicui necessitatẽ imponit. aut laqͦ¬
um. s id qđ honestu est suadet. uo¬
lens onis ẽẽ. sicut se ipsũ. Et quanꝗͣ

Expanded text:
tur. His infelix uxor, aut laetatur, et perit: tur. His infelix uxor, aut laetatur, et perit: aut offenditur, et maritus in jurgia concitatur. Hinc discordia, seminarium repudii. Aut si aliqua invenitur domus, insatio domus, liberorum educatio, necessitates mariti, correctio servulorum, quam a Dei cogitatione non avocent? Defecerunt, inquit Scriptura, Sarae muliebria : post quod dicitur ad Abraham: Omnia quaecumque dicit tibi Sara, audi vocem ejus . Quae non est in partus anxietatibus et dolore, quae deficientibus menstrui cruoris officiis, mulier esse desiit, a Dei maledictione fit libera: nec est ad virum conversio ejus, sed e contrario vir subjicitur ei, et Domini ei voce praecipitur: cem ejus : et sic incipiunt vacare orationi. Quia quamdiu in conjugio debitum solvitur, orandi praeteritur instantia. 21. Non negamus viduas, non negamusalicui necessitatem imponit aut laqueum, sed id quod honestum est, suadet, volens omnes esse sicut seipsum. Et quamquam