comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
teipsã. tẽ ueritas in qua ñ ẽ cõmutatio nec mom̃ti obumbratio. esuriebã & siti ebã. & appi¬
bant᷑ adhuc mͥ in illis ferculis phantas mata splendida. quib: iã melius erat amare istũ solẽ silta
istis oculis uerũ. quã illa falsa animo decepto ꝑoculos. Et tam̃ quia tepotabã. manducabã.i
de quiđe quia nec sapiebas in ore meo sicuti es. neq enĩ tũ erasilla figm̃ta in ania. nec nutried¬
exeis sed ex hauriebar magis. Cibus in somnis. simillimus ẽ cibis uigilantiũ. quo tam̃ do¬
entes ñ alunt᷑. Dormiunt enĩ. At illa nec similia erant ullomͦ tibi. sicut nẽ mͥ locutus es. qu
illa erant corporalia phantasmata falsa corpora. quib: certiora sunt uera corpora ista quȩ uio¬
mus uisu carneo siue celestia siue terrestria. Cũ pecudib & uolatilib uidemus hȩc &¬

Expanded text:
te ipsam, ueritas, in qua non est conmutatio nec momenti obumbratio, esuriebam et sitiebam. et appote ipsam, ueritas, in qua non est conmutatio nec momenti obumbratio, esuriebam et sitiebam. et apponebantur adhuc mihi in illis ferculis phantasmata splendida, quibus iam melius erat amare istum solem saltem istis oculis uerum quam illa falsa animo decepto per oculos. et tamen, quia te putabam, manducabam, non auide quidem, quia nec sapiebus in ore meo sicuti es — neque enim tu eras illa figmenta inania — nec nutriebar eis, sed exhauriebar magis. cibus in somnis simillimus est cibis uigilantium, quo tamen dormientes non aluntur; dormiunt enim. at illa nec similia erant ullo modo tibi, sicut nunc mihi locuta es, quia illa erant corporalia phantasmata, falsa corpora, quibus certiora sunt uera corpora ista, quae uidemus uisu carneo, siue caelestia siue terrestria: cum pecudibus et uolatilibus uidemus, et cer
Abbreviated transcription (Latin):
turgidus stitu. m grandis uidebar. Iñ cidi itaq in homines suꝑbe delirantes. & carnales
& loquaces in quorũ ore laquei diaboli. & uiscũ confectũ cõmixtione syllabarũ nominis
sonõtenus & strepitu linguȩ. cȩterorũ corin aneueri : & dicebant ueritas & ueritas. & in
eã dicebant mͥ & nusquã erat in eis. sed falsa loquebant᷑ ñ de te tantũ qui uere ueritas es. sel
am de istis elem̃tis huius mundi creaturistuis de quib: etiã uera dicentes phylosophos tran¬
gredi debui p̃amore tuo. mi pat̃. sũme bone. pulchritudo pulchrorũ om̃iũ. O ueritasi
tas. quã intime etiã tum medullȩ animi mei suspirabant tibi. cũ tẽ illi sonarent mͥ frequet
& multiplicit̃ uoce sola & libris multis & ingentib : & illa erant fercula inquib: mͥesuri
tẽ inferebat᷑ ꝓtẽ sol & luna pulchra operatua. sed tam̃ operatua ñ tũ. nec ipsa prima. sn¬
ra enĩ spũ alia operatua quã ista corporea. quãuis lucida & cȩlestia. At ego nec priora illis

Expanded text:
turgidus fastu mihi grandis uidebar. Itaque incidi in homines superbe delirantes, carnales nimis et loquaces, in quorum ore laquei diaboli et uiscum confectum conmixtione syllabarum nominis sed tenus sono et strepitu linguae; ceterum cor inane ueri. et dicebant: "ueritas et ueritas" et multum eam dicebant mihi et nusquam erat in eis, sed falsa loquebantur non de te tantum, qui uere ueritas es, sed etiam de istis elementis hujus mundi creatura tua, de quibus etiam vera dicentes philosophos transgredi debui prae amore tuo, mi Pater summe bone, pulchritudo pulchrorum omnium. O Veritas, Veritas, quam intime etiam tum medullae animi mei suspirabant tibi, cum te illi sonarent mihi frequenter et multipliciter voce sola, et libris multis et ingentibus! Et illa erant fercula in quibus mihi esurienti te, inferebantur pro te sol et luna, pulchra opera tua; sed tamen opera tuaiora enim spiritalia opera tua quam ista corporea quamuis lucida et caelestia. at ego nec priora illa, sed
Abbreviated transcription (Latin):
aduer si soppagnantes manicheosputuerĩ ũ ñ imnpudent᷑ asseri gestimadũ eneeme a idlet un oltoralie¬

Expanded text:
dici aduersus oppugnantes manichaeos putauerdici aduersus oppugnantes manichaeos putauer
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ hilarescentis atq mulcentis quã fausti erat qđ attin& ad dicendi modũ. Cȩterũ reri
sarũ nulla cõparatio. Nã ille ꝑmanicheas fallacias aberrabat. iste aut̃ saluberrime doceba
salutẽ. Sed longe ẽ a peccatoribi salus qualis ego tẽ ad erã. & tam̃ ꝓpinquabã sensim & nesci
Cũ enĩ ñ satagerẽ discere quȩ dicebat. sed tantũ quẽ ad modũ dicebat audire.eamͥ quippe iã ds¬
peranti ad tẽ uiã patere homini in anis coltira cura remanserat. Sed ueniebat in animũ no¬
um simnul cũ uerbis quȩ diligebã. res etiã quã negligebã. Neq enĩ ea dirimere poterã. &dũ on
aperirẽ ad excipiendũ quã diserte diceret. parit̃ intrabat & quã uere dicer&. gradatim quidẽ
ã primo etiã ipsa defendi posse mͥ iã cȩperant uideri & fidẽ catholicã ꝓqua nihil posse

Expanded text:
tamen hilarescentis atque mulcentis, quam Fausti erat, quod attinet ad dicendi modum. ceterum rerum tamen hilarescentis atque mulcentis, quam Fausti erat, quod attinet ad dicendi modum. ceterum rerum ipsarum nulla conparatio: nam ille per manichaeas fallacias aberrabat, ille autem saluberrime docebat salutem. sed longe est a peccatoribus salus, qualis ego tunc aderam. et tamen propinquabam sensim et nesciens. Cum enim non satagerem discere quae dicebat, sed tantum quemadmodum dicebat audire — ea mihi quippe desperanti ad te uiam patere homini inanis cura remanserat — ueniebant in animum meum simul cum uerbis, quae diligebam, res etiam, quas neglegebam. neque enim ea dirimere poteram. et dum cor aperirem ad excipiendum, quam diserte diceret, pariter intrabat et quam uera diceret, gradatim quidem. nam primo etiam ipsa defendi posse mihi iam coeperunt uideri et fidem catholicam, pro qua nihil posse
Abbreviated transcription (Latin):
olaniũ ad ambrosiũ ep̃m in optimis notũ orbi terrȩ .piũ cultorẽ tuũ. cuius tẽ eloquia strtu
ministrabãt ad ipẽ frum̃ti tui & lȩtitiã olei . & sobriã uini ebrietatẽ populo tuo. Ad eũ a
ducebar abs tẽ nesciens. ut ꝑ eũ ad te sciens ducerer. Suscepit me pat̾ne ille homo dĩ. & ꝑegr¬
nationẽ meã satis episcopalit̃ dilexit . & eũ amare cȩpi. pͥmo quide ñ tamquã doctorẽ ueri
in eccła tua ꝓrsus desperabã. sed tamquã hominẽ benignũ inme. Et studiose audiebã disputo¬
tẽ in populo ñ intentione qua debui. sed quasi explorans eius facundiã utrũ conueniret fams
suȩ an maior minorue ꝓflueret quã p̃dicabat᷑ & uerbis eiꝰ suspendebar intentus. Rerũ a
incuriosus & contẽptor adstabã. & delectabar suauitate sermonis. quam quã eruditioris mis

Expanded text:
ediolanium ad Ambrosium episcopum, in optimis notum orbi terrae, pium cultorem tuum, cuius tunc eloquia strenue ediolanium ad Ambrosium episcopum, in optimis notum orbi terrae, pium cultorem tuum, cuius tunc eloquia strenue ministrabant adipem frumenti tui et laetitiam olei et sobriam uini ebrietatem populo tuo. ad eum autem ducebar abs te\', nesciens, ut per eum ad te sciens ducerer. suscepit me paterne ille homo dei et peregrinationem meam satis episcopaliter dilexit. et eum amare coepi primo quidem non tamquam doctorem ueriin ecclesia tua prorsus desperabam, sed tamquam hominem benignum in me. studiose audiebam disputantem in populo, non intentione, qua debui, sed quasi explorans eius facundiam, utrum conueniret famae suae an maior minorue proflueret, quam praedicabatur, et uerbis eius suspendebar intentus, rerum autem incuriosus et contemptor adstabam et delectabar sermonis suauitate, quamquam eruditioris, minus
Abbreviated transcription (Latin):
illicita faciebant. Certe tam̃ turpes st̃ tales & fornicant abste amando uolaticalu dibria tẽp
& lucrũ luteũ. qđ cũ app̃hendit᷑ manũ inquinat. & amplectendo mundũ fugientẽ. contẽpnen
temanentẽ. & reuoc ant̾ẽ. & ignoscentẽ redeunti ad te meretrici animȩ humanȩ. Et nẽ n¬
les odi prauos & distortos quãuis eos corrigendos diligã. ut pec uniȩ doctrinã ipsã quã dis
nolebã malos ꝓpt̃ mẽ. quã fieri ꝓpt̃ tẽ bonus uolebã. Itaq postea quã missũ ẽ a medio lanio
mã ad p̃fectũ urbis. ut illi ciuitati rethoricȩ magister ꝓuideret᷑. imꝑtita etiã euectione p¬
blica: ego ipse ambiui ꝑ eosdẽ ipsos manicheis uanitatib: ebrios quib: ut carerẽ ibã. sed
nesciebamus. ut dictione ꝓposita mȩ ꝓbatũ p̃fectus tunc syminachus mitteret. Et uet m¬

Expanded text:
inlicita faciebant. certe tamen turpes sunt tales et fornicantur abs te amando uolatica ludibria temporum inlicita faciebant. certe tamen turpes sunt tales et fornicantur abs te amando uolatica ludibria temporum et lucrum luteum, quod cum adprehenditur manum inquinat, et amplectendo mundum fugientem, contemnendo te manentem et reuocantem et ignoscentem redeunti ad te meretrici humanae animae. et nunc tales odi prauos et distortos, quamuis eos corrigendos diligam, ut pecuniae doctrinam ipsam, quam discunt,  me, quam fieri propter te bonos uolebam. Itaque posteaquam missum est a Mediolanio Romam ad praefectum urbis, ut illi ciuitati rhetoricae magister prouideretur inpertita etiam euectione publica, ego ipse ambiui per eos ipsos manichaeis uanitatibus ebrios - quibus ut carerem ibam, sed utrique nesciebamus — ut dictione proposita me probatum praefectus tunc Symmachus mitteret. et ueni M
Abbreviated transcription (Latin):
dei uoluerunt. atq ipsi in corrupta exẽplaria nulla ꝓferrent. Sed me maxime captũ & offocas
quodã mͦ deprim ebant corporalia cogitantẽ moles illȩ. sub quib: anhelans in aurẽ tuȩ uerita
quidã & simplicẽ respirare ñ poterã. Sedulo gͦ agere cȩperã propt̃ qđ uenerã ut docerẽ romȩ art̃
thoricã & prius domi congregare aliquos quib: & ꝑ quos in notescere cȩperã & ecce cognosoo ali
mȩ fieriquȩ ñ patiebar in africa. Nã reueri illas euersiones aꝑditis ad olescentib: ibi ñ fieri mu¬
festũ ẽ mͥ. sed subito inqͥunt ne mercedẽ magistro reddant conspirant multi adolescentes. & n¬
ferunt se ad alios. desertores fidei & quib prȩ pecuniȩ caritate iustitia uilis ẽ. Od erat etia
cormeũ. quãuis ñ ꝑfecto odio. Qđ enĩ ab cis passurus erã magis oderã fortasse. quã co qđ cui libe

Expanded text:
fidei noluerunt, atque ipsi incorrupta exemplaria nulla proferrent. sed me maxime captum et offocatum fidei noluerunt, atque ipsi incorrupta exemplaria nulla proferrent. sed me maxime captum et offocatum quodam modo deprimebant corporalia cogitantem moles illae, sub quibus anhelans in auram tuae ueritatis liquidam et simplicem respirare non poteram. Sedulo ergo agere coeperam, propter quod ueneram, ut docerem Romae artem rhetoricam, et prius domi congregare aliquos, quibus et per quos innotescere coeperam. et ecce cognosco alia Romae fieri, quae non patiebar in Africa. nam re uera illas euersiones a perditis adulescentibus ibi non fieri manifestatum est mihi: "sed subito" inquiunt "ne mercedem magistro reddant, conspirant multi adulescentes et transferunt se ad alium, desertores fidei et quibus prae pecuniae caritate iustitia uilis est." oderat etiam istos cor meum quamuis non perfecto odio. quod enim ab eis passurus eram, magis oderam fortasse quam eo, quod cuilibet
Abbreviated transcription (Latin):
đ mn talẽ figurabã. Mecuebã itaq credere incarne natũ. ne credere cogerer ex carne
quinatũ. Nunc spũ ales tui blande & amant̃ ridebunt me.si has confessiones meas legerint.
sed tam̃ talis erã. Deinde quȩ illi in scripturis tuis rep̃henderant defendi posse ñ existimabã
sed aliquando sane cupiebã cũ aliquo illoꝵ librorũ doetissimo conferre singula. & experiri
qd inde sentiret. lã eñi helpidii cuiusdã aduersus cosdẽ manicheos corã loquentis & disserentis serm
etiã apud cartaginẽ mouere me cȩperant. cũ talia de scripturis ꝓferr& quib resisti ñ facile posse
& imbecilla mͥ responsio uidebat᷑ istor. Quã quidẽ ñ facile palã ꝓmebant. sed nobis secretius . cus
rent seripturas noui testam̃ti falsatas fuisse anescio quib. qui iud ȩorũ legẽ ingerere xp̃ians

Expanded text:
quod mihi tale figurabam. metuebam itaque credere incarnatum, ne credere cogerer ex carne quod mihi tale figurabam. metuebam itaque credere incarnatum, ne credere cogerer ex carne inquinatum. nunc spiritales tui blande et amanter ridebunt me, si has confusiones meas legerint; sed tamen talis eram. Deinde quae illi in scripturis tuis reprehenderant defendi posse non existimabam, sed aliquando sane cupiebam cum aliquo illorum librorum doctissimo conferre singula et experiri, id inde sentiret. iam enim Elpidii cuiusdam aduersus eosdem manichaeos coram loquentis et disserentis sermones etiam apud Carthaginem monere me coeperant, cum talia de scripturis proferret, quibus resisti non facile posset. et inbecilla mihi responsio uidebatur istorum; quam quidem non facile palam promebant, sed nobis secretius, cum dicerent scripturas noni testamenti falsatas fuisse a nescio quibus, qui Iudaeorum legem inserere Christianae
Abbreviated transcription (Latin):
idesquã ẽẽ arbi trabar. Et magis pius mͥuidebar si tẽ ds̃ m̃s cui confitent᷑ ex mẽ miserationes
uł excȩteris partib infinitũ crederẽ quãuis ex una qua tibi moles mali opponebat᷑ cogerer
finitũ fateri. quã si ex om̃ib partib in corporis humani forma tẽ opinarer finiri. Et meli¬
usmͥ uidebar credere nullũ malũ te creasse. qđ mͥ nescienti ñ solũ aliqua substantia. sed
etiã corporea uidebat. quia & mentẽ cogitare ñ nouerã. nisi eã subtile corpuseẽ. qđ tam̃ ꝑ
genitũ tuũ tamquã de massa lucidissima molis tuȩ porrectũ ad nram salutẽ. ita putabã ut
iliud de illo crederẽ. nisi qđ possẽ uanitate imaginari. Talẽ itaq naturã nasci ñ posse do
ria uirgine arbitrabar. nisi carni concerneret᷑. Concerni aut̃ & ñ coinquinari ñ uidebã.

Expanded text:
fides, quam esse arbitrabar. et magis pius mihi uidebar, si te, deus meus, cui confitentur ex me miserationes tuae, fides, quam esse arbitrabar. et magis pius mihi uidebar, si te, deus meus, cui confitentur ex me miserationes tuae, uel ex ceteris partibus infinitum crederem, quamuis ex una, qua tibi moles mali opponebatur, cogerer finitum fateri, quam si ex omnibus partibus in corporis humani forma te opinarer finiri. et melius mihi uidebar credere nullum malum te creasse — quod mihi nescienti non solum aliqua substantia sed etiam corporea uidebatur, quia et mentem cogitare non noueram nisi eam subtile corpus esse, quod tamissimae molis tuae porrectum ad nostram salutem ita putabam, ut aliud de illo non crederem nisi quod possem uanitate imaginari. talem itaque naturam eius nasci non posse de Maria uirgine arbitrabar, nisi carni concerneretur. concerni autem et non coinquinari non uidebam,
Abbreviated transcription (Latin):
carnis & mẽbroꝵ nr̃oꝵ lini am̃tis corporilib t̾minari. Et qm̃ cũ dedõ meo cogitire uellc̃. cogitare nisi
ioles corpoꝵ ñ nouerã. neq eni uidebit᷑ m ẽẽ quicquã qđ tale ñ eẽt. ea maxima & ꝓpe sola causa en
in eurtabilis erroris mei: hinc enĩ & mali substantiã quandã credebã ẽẽ talẽ. & habere suã mo¬
em tetrã & deformẽ. siue crassã quã terrã dicebant siue tenuẽ atq subtilẽ sicuti ẽ aeris corp
quã malignã mentẽ ꝑ illã terrã repentẽ imaginant᷑. Et quia dm̃ bonũ nullã malã naturã creasse
qualiscũq me pietas credere cogebat : constituebã ex aduerso sibi duas moles. utrãq infinitam
sed malã angustius bonã grandius. & ex hoc initio pestilentioso mecȩtera sacrilegia sequeban¬
tur. Cũ enĩ conaret᷑ animus m̃s recurrerein eatholieã fidẽ : reꝑcutiebar. quia ñ erat catholica

Expanded text:
gitare uellem, cogitare nisi moles corporum non noueram — neque enim uidebatur mihi esse -quicquam, quod tale non esset — ea maxima et prope sola causa erat ineuitabilis erroris mei. Hinc enim et mali substantiam quandam credebam esse talem et habere suam molem tetram et deformem siue crassam, quam terram dicebant, siue tenuem atque subtilem, sicuti est aeris corpus: quam malignam mentem per illam terram repentem imaginantur. et quia deum bonum nullam malam naturam creasse qualiscumque me pietas credere cogebat, constituebam ex aduerso sibi duas moles, utramque infinitam, sed malam angustias, bonam grandius, et ex hoc initio pestilentioso me cetera sacrilegia sequebantur. cum enim conaretur animus meus recurrere in catholicam fidem, repercutiebatur, quia non erat catholica
Abbreviated transcription (Latin):
tilitrisse. Eo. quippo temerarius & impius fuerã. qđ ea quȩ debebã quȩrendo discere . aceusando
dixerã . Tu enĩ altissime & ꝓxime. secretissime & p̃sentissime. cui mebra ñ st̃ alia maiora & alia
minora. sed ubiq totus ẽs. & nusquã locor ẽs. Non es utiq forma isti corporea. tam̃ fecisti homi¬
nẽ adimaginc̃ tuã & ecce ãcapite usq ad pedes in loco ẽ. Cũ gͦ nescirẽ quomͦ hȩc subsister& ima

Expanded text:
nta latrasse. Eo quippe temerarius et impius fueram, quod ea quae debebam quaerendo discere accusando nta latrasse. Eo quippe temerarius et impius fueram, quod ea quae debebam quaerendo discere accusando dixeram. Tu enim, altissime et proxime, secretissime et praesentissime, cui membra non sunt alia majora et alia minora, sed ubique totus es, et nusquam locorum es; non es utique forma ista corporea: tamen fecisti hominem ad imaginem tuam; et ecce ipse a capite usque ad pedes in loco est. CAPUT IV. Doctrinam Ecclesiae Am
Abbreviated transcription (Latin):
qul a estuos aumillimei otiosũ eũ ualde cui refunderent᷑ requirebant. nec unquã inueniebant. Et eũ quiđẽ
in popło uerbũ ueritatis recte tractantẽ om̃i die dñi ceo audiebã. & magis magisq mͥ confirmabat᷑ om̃
uer suta nuẽ calũ pnia rũ nodos quos illidec eptores nr̃i aduersus diuinos libros innectebarit posse disol¬
u. Ubi u etiã eõperi adimaginẽ tuã hominẽ atẽ factũ abspũ alib filus tius quos dematre catho
iꝑgrãm regeneristi ñ sic intelligi. ut humani corporis forma det̾minatũ crederent atq eogita¬
rent o quam quã quom̾ sẽ haber& spũalis substantia ne tenuit̃ quidẽ atq in enigmate suspicabar
tam̃ gaudens erubui ñ me tot annos aduersus catholicã fidẽ. sed eontra carnaliũ eogitationũ figm̃¬

Expanded text:
dum. Aestus autem illi mei otiosum eum valde, cui refunderentur, requirebant, nec unquam inveniebant. Et eum quidem dum. Aestus autem illi mei otiosum eum valde, cui refunderentur, requirebant, nec unquam inveniebant. Et eum quidem in populo verbum veritatis recte tractantem omni die dominico audiebam; et magis magisque mihi confirmabatur omnes versutarum calumniarum nodos, quos illi deceptores nostri adversus divinos Libros innectebant, posse dissolvi. Ubi vero etiam comperi ad imaginem tuam hominem a te factum, a spiritualibus filiis tuis quos de matre Catholica per gratiam regenerasti, non sic intelligi ut humani corporis forma te terminatum crederent atque cogitarent: quanquam quomodo se haberet spiritualis substantia, ne quidem tenuiter atque in aenigmate suspicabar; tamen gaudens erubui non me tot annos adversus catholicam fidem, sed contra carnalium cogitationum figme
Abbreviated transcription (Latin):
cũ adessemꝰ ñ eñi uetabat᷑ quis quã ingredi. aut ei uenientẽ nuntiari moserit. sic eũ legente
mus tacite. & alit̃ nũquã. Sedentesq in diuturrio silentio qͥs enĩ tã intento. et̃ oneri auder& : dis¬
debamus & coniectabamꝰ cũ paruo ipso tẽpore. qđ reparandȩ menti suȩ nan ciscebat᷑ feriatu
strepitu causarũ alienarũ nolle in aliud euocari. & cauero fortisse ne auditore suspenso & into¬
tosi qua obseurius posuiss& ille quẽ legeret : etiã exponere eẽt necesse: aut de aliquib: difficu¬
oribi disceptare questionib atq huic operi tẽporib impensis. minus quã uell& uoluminum
euoluer& : Quamquã & causa seruandȩ uocis quȩ illi facillimȩ obtundebat᷑: poterat ẽe iustis
tacite legendi. Quo lib& tam̃ animo id ager&. bono utiq ille uir agebat: Sed certe

Expanded text:
cum adessemus, non enim vetabatur quisquam ingredi, aut ei venientem nuntiari mos erat; sic eum legentem cum adessemus, non enim vetabatur quisquam ingredi, aut ei venientem nuntiari mos erat; sic eum legentem uidimus tacite et aliter numquam sedentesque in diuturno silentio — quis enim tam intento esse oneri auderet? — discedebamus et coniectabamus eum paruo ipso tempore, quod reparandae menti suae nanciscebatur, feriatum ab strepitu causarum alienarum nolle in aliud auocari et cauere fortasse, ne auditore suspenso et intento, si qua obscurius posuisset ille quem legeret, etiam exponere esset necesse aut de aliquibus difficilioribus dissertare quaestionibus atque huic operi temporibus inpensis minus quam uellet uoluminum euolueret, quamquam et causa seruandae uocis, quae illi facillime obtundebatur, poterat esse iustior tacite legendi. quolibet tamen animo id ageret, bono utique ille uir agebat. Sed certe
Abbreviated transcription (Latin):
bã orando ut subueniresmͥ. sed ad quȩrendũ intentus & id disserendũ in quietus erat animusns hnsis
tantũ enꝰ mͥ laboriosus uidebat᷑. Qiđ aut̃ ille speigerera& aduersus ipsius excellentis tẽptam̃ ta qi
luctaminis haber& qđue solaminis in aduersis. & occultũ os eiꝰ qđ erat in corae eiꝰquã sapida gu¬
a de pane tuo ruminar& nec conicere nouerã nec exꝑtus erã. nec ille sciebat estus meosi ncis¬
ueã piculi mei. Non enĩ quȩrere ab eo poterã qđ uolebã sicut uolebã secludentib me ab eius uis
atq ore cat̃ius negotiosoꝵ hominũ. quorũ infirmitatibi seruebat. Cũ quib quando ñ erit. qđ s
exiguũ tẽporis erat : aut corpus reficiebat nec essarus sustentaculis aut lectione animũ. Sed oũ
legebat: oculi ducebant᷑ ꝑ paginas & cor intellectũ rim abat᷑. uox aut̃ & lingua qui eseebant. Ser

Expanded text:
mescebam orando, ut subuenires mihi, sed ad quaerendum intentus et ad disserendum inquietus erat animus meus ipsumque mescebam orando, ut subuenires mihi, sed ad quaerendum intentus et ad disserendum inquietus erat animus meus ipsumque libatus tantum eius mihi laboriosus uidebatur. quid autem ille spei gereret, aduersus ipsius excellentiae temtamenta quid luctaminis haberet quidue solaminis in aduersis, et occultum os eius, quod erat in corde eius, quam sapida gaudia de pane tuo ruminaret, nec conicere noueram nec expertus eram. nec ille sciebat aestus meos nec foueam periculi mei. non enim quaerere ab eo poteram quod uolebam, sicut nolebam, secludentibus me ab eius aure atque ore cateruexiguum temporis erat, aut corpus reficiebat necessariis sustentaculis, aut lectione animum. Sed cum legebat, oculi ducebantur per paginas, et cor intellectum rimabatur, vox autem et lingua quiescebant. Saepe
Abbreviated transcription (Latin):
qui sobrie facerent. ne ulla occasio se ingurgitandi daret᷑ ebriosis. & quia illiq
irenti lia suꝑstitioni gentiliũ eent simillima. ab stinuit sẽ libentissime & ꝓcanistro
leno t̃renis fructib: plenũ purgatiorib uotis pectus ad memorias martyrũ afferre didicerti
& ut qđ poss& dar& egentib & sie cõmunicatio dñici corporis illic celebraret᷑. cuius passions
rã.si ab alioꝓbibert᷑ quẽ ñ sieat a mbrosiũ pulgebat. qur̃ ꝓpt̃ sabigt̃ iixã i ax ine diligeba e
ille ꝓpt̃ eiꝰ religiosissimã conuersationẽ qua in bonis operib tã feruens spũ frequentabat eccłis
ita ut sepe erũ per& cũ mẽ uider& in eiꝰ prȩdicatione gratulans m qđ talc̃ matre ħ aberẽ nesciens
qualẽ illã filiũ qui dubitabã de illis om̃ib. & inuenuiri posse uiã uitȩ minime putabã N ec iã inge¬

Expanded text:
qui sobrie facerent, ne ulla occasio se ingurgitandi daretur ebriosis, et quia illa quasi qui sobrie facerent, ne ulla occasio se ingurgitandi daretur ebriosis, et quia illa quasi parentalia superstitioni gentilium essent simillima, abstinuit se libentissime et pro canistro pleno terrenis fructibus plenum purgatioribus uotis pectus ad memorias martyrum afferre didicerat, ut et quod posset daret egentibus et sic communicatio dominici corporis illic celebraretur, cuius passioniram, si ab alio prohiberetur, quem non sicut Ambrosium diligebat. quem propter salutem meam maxime diligeille propter eius religiosissimam conuersationem, qua in bonis operibus tam feruens spiritu frequentabat ecclesiam, ita ut saepe erumperet, cum me uideret, in eius praedicationem gratulans mihi, quod talem matrem haberem, nesciens, qualem illa filium, qui dubitabam de illis omnibus et inueniri posse uiam uitae minime putabam. Nec iam inge
Abbreviated transcription (Latin):
peei satrre potiuis consuetudinis suȩ qũ disceptatrix illius ꝓhibitionis effecta sit. Non eñ obsa¬
bit spinitũ ciꝰ unolentia. eã q stimulabat in odiũ ueri amor uini sicut plerosq mares etfoosiae
qͥ ad cantieũ sobrietatis sicut ad potionẽ aquatã nauseant. sed illa cũ attuliss& canistrũ cũ sole
epulis p̃gustandis atq largiendis plus etiã quã unũ pocillũ ꝓsuo palato sitis sobrio tẽperatũ und
dignationẽ sumeret ñ ponebat. Et si multe eeñt quȩ illo modo udebant honoran dȩ memoruc
functoꝵ idem ipsũ unũ qđ ubiq poneret circũ ferebat qđ ũ ñ solũ aquatissimo sed etiã tepidis¬
mo cũ
suis p̃sentib ꝑ sorbition es exiguas partiret᷑. quia pietitẽ ibi quȩrebat. ñ uolupt
Itaq
ubi cõperit a prȩclaro prȩdicatore atq antistite pietatis p̃ceptũ ẽe. ista ñ fier uo
ab eis

Expanded text:
ile accusatrix potius consuetudinis suae quam disceptatrix illius prohibitionis effecta sit. non enim obsiile accusatrix potius consuetudinis suae quam disceptatrix illius prohibitionis effecta sit. non enim obsidebat spiritum eius ninnlentia eamque stimulabat in odium ueri amor uini, sicut plerosque mares et feminas, qui ad canticum sobrietatis sicut ad potionem aquatam madidi nausiant: sed illa cum attulisset canistrum cum sollemnibus epulis praegustandis atque largiendis, plus etiam quam unum pocillum pro suo palato satis sobrio temperatum, unde dignationem sumeret, non ponebat, et si multae essent quae illo modo uidebantur honorandae memoriae defunctorum, idem ipsum unum, quod ubique poneret, circumferebat, quo iam non solum aquatissimo, sed etiam tepidissimo cum suis praesentibus per sorbitiones exiguas partiretur, quia pietatem ibi quaerebat, non uoluptatem. itaque ubi conperit a praeclaro praedicatore atque antistite pietatis praeceptum esse ista non fieri nec ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
ret loqui & redderes illũ matri suȩ. Nulla gͦ turbulenta exultatione trepidauit eor eiꝰ eũ audis
ex tanta parte iã factũ. qđ tibi cotidie plangebat ut fier&. ueritatẽ mẽ nondũ adeptũ. sed fa¬
tati ũ ereptũ. Immo uͦ quia certa erat & qđ restabat tẽ daturũ qui totũ ꝓmiseras: placidissime & pec¬
i pleno fiduciȩ responditmͥ. credere sẽ in xp̃o. qđ priusquã de hac uita emigrar&: me ui sus
cẽt fidelẽ catholicũ. Et hoc quid̾e mͥ. tibi aut̃ fons miscđiarũ p̃ces & lacrimas densiores. ut accelerares
adiutoriũ tuũ & illuminares tenebras meas. & studiosius ad eccłam currere & in ambrosii ora susper¬
uerat mẽ interĩ ad illã ancipitẽ fluctuationẽ iã ẽẽ ꝑductũ ꝑ quã transiturũ me abȩgritudine
sanitatẽ int̾eurrente artiore ꝑiculo quasi ꝑ accessionẽ quã creticã mediciuocant certa

Expanded text:
ret loqui et traderes illum matri suae. nulla ergo turbulenta exultatione trepidauit cor eius, cum audisset ret loqui et traderes illum matri suae. nulla ergo turbulenta exultatione trepidauit cor eius, cum audisset ex tanta parte iam factum, quod tibi cotidie plangebat ut fieret, ueritatem me nondum adeptum, sed falsitati iam ereptum: inmo uero quia certa erat, quod restabat te daturum, qui totum promiseras, placidissime et pectore pleno fiduciae respondit mihi credere se in Christo, quod, priusquam de hac uita emigraret, me uisura esset fidelem catholicum. et hoc quidem mihi. tibi autem, fons misericordiarum, preces et laadjutorium tuum, et illuminares tenebras meas; et studiosius ad Ecclesiam currere, et in Ambrosium ora suspenillum cognoverat me interim ad illam ancipitem fluctuationem jam esse perductum, per quam transiturum me ab aegritudine ad sanitatem intercurrente artiore periculo quasi per accessionem, quam criticam medici uocant, certa
Abbreviated transcription (Latin):
ceras & ambulabã ꝑtenebras & lubricũ. & quȩ rebã tẽforis amẽ & ñ inueniebã dm̃ cordis
mci & erã in ꝓfundũ maris. & diffidebã & desperabã de inuentione ueri. Iã uenerat ad mẽ
mater pietate fortis. terra mariq me sequens. & inpericulis om̃ib de tẽ secura. Nã & ꝑ marina
discrimina ipsos nautas consolabat᷑ a quib rudes abyssi uiatores cũ ꝑturbant᷑ consolari solent:
pollicenscis ꝑuentionẽ cũ s alute. quia hoc ertũ ꝑuisũ pollicitus eras. Et inuenit me ꝑiclitantem
ide grauit᷑. desperatione indagandȩ ueritatis. Sed tam̃ ei cũ indicassẽ ñ me quidẽ ia eẽ ma¬
cheũ. sed neq catholicũ xp̃ianũ : ñ quasi inopinatũ aliꝗd audierit exiliuit lȩcitia. cũ iã secura
fieret exea partemiseriȩ meȩ inqua mẽ tamquã mortuũ sed resuscitandũ me tibi flebat. & fere¬
tro cogitationis efferebat. ut diceres filio uiduȩ. iuuenis tibi dico surge. & reuiui sceret & incipe¬

Expanded text:
oris a me et non inueniebam deum cordis mei; et ueneram in profundum maris et diffidebam et desperabam de inuentione ueri. iam uenerat ad me mater pietate fortis, terra marique me sequens et in periculis omnibus de te secura. nam et per marina discrimina ipsos nautas consolabatur, a quibus rudes abyssi uiatores, cum perturbantur, consolari solent, pollicens eis peruentionem cum salute, quia hoc ei tu per uisum pollicitus eras. et inuenit me periclitantem quidem grauiter desperatione indagandae ueritatis, sed tamen ei cum indicassem non me quidem iam esse manichaeum, sed neque catholicum christianum, non, quasi inopinatum aliquid audierit, exiluit laetitia, cum iam secura fieret ex ea parte miseriae meae, in qua me tamquam mortuum resuscitandum tibi flebat et feretro cogitationis offerebat, ut diceres filio uiduae: iuuenis, tibi dico, surge, et reuiuesceret et incipe
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ bona. sed etiam ualde bona. tamquã simul om̃a. Nam singula tantũ. bona erant:
simul autẽ om̃ia. & bona ualde. Hoc dicunt &iam quaeq pulchra corpora. quia longe
to pulchrius ẽ corpus quod ex membris pulchris om̃ib constat. quã ipsa membra singula. quoũ
dinatissimo conuentu completur uniuersũ. quamuis & illa etiam singulatim pulehra sint
Et attendi ut inuenirem utrũ septies uel octies uideris quȩ bona sunt opera tua cũ tibi placu¬
unt. & in tua uisione non inueni tempora ꝑ quae intelligerem quod totiens uideris quae fe¬

Expanded text:
non solum bona sed etiam ualde bona tamquam simul omnia. nam singula tantum bona erant, non solum bona sed etiam ualde bona tamquam simul omnia. nam singula tantum bona erant, simul autem omnia et bona et ualde. hoc dicunt etiam quaeque pulchra corpora, quia longe multo pulchrius est corpus, quod ex membris pulchris omnibus constat, quam ipsa membra singula, quorum ordinatissimo conuentu conpletur uniuersum, quamuis et illa etiam singillatim pulchra sint. Et attendi, ut inuenirem, utrum septiehs uel octiens uideris, quia bona sunt opera tua, cum tibi placuerunt, et in tua uisione non inueni tempora, per quae intellegerem, quod totiens uideris quae fe
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sacram̃ta initiorũ & magnalia miraculorũ. quȩ nomine pisciũ & cȩterorũ significari credidimꝰ:
upiunt corporalit̃ reficiendos aut in aliquo prȩsentis uitȩ usu adiuuandos pueros tuos. cũ id qua
faciendũ sit & quo ꝑtineat ignorent. nec illi istos pascant. nec isti ab illis paseant᷑. quia nec illi hȩc
scã & recta uoluntate operant᷑. nec isti eorũ datis ubi fructũ nondũ uident lȩtant᷑: Inde quippe
animus pascit᷑. unde lȩtat᷑. Et ideo pisces & cȩti non uescunt᷑ ȩscis. quas ñ germinat nisiiã terra ab
amaritudine marinorũ fluctuũ distincta atq discreta. Et uidistids̃ om̃a quȩ fecisti. & cece bo
ualde : quia & nosuidemus ea . & ecce om̃a bona ualde : In singulis generib operũ tuorũ cu
dixisses ut fierent & facta eẽnt. illud atq illud uidisti quia bonũ ẽ. Septies enumeraui
scriptũ eẽ te uidisse quia bonũ ẽ quod fecisti. & hoc octauum ẽ quia uidisti omã quȩ fecisti &tos

Expanded text:
sunt sacramenta initiorum et magnalia miraculorum, quae nomine piscium et coetorum significari credimus, suscipiunt corporaliter reficiendos aut in aliquo usu praesentis uitae adiuuandos pueros tuos, cum id quare faciendum sit et quo pertineat ignorent, nec illi istos pascunt nec isti ab illis pascuntur, quia nec illi haec sancta et recta uoluntate operantur nec isti eorum datis, ubi fructum nondum uident, laetantur. inde quippe animus pascitur, unde laetatur. et ideo pisces et coeti non uescuntur escis, quas non germinat nisi iam terra ab amaritudine marinorum fluctuum distincta atque discreta. Et uidisti, deus, omnia quae fecisti, et ecce bona ualde, quia et nos uidemus ea, et ecce omnia bona ualde. in singulis generibus operum tuorum, cum dixisses, ut fierent, et facta essent, illud atque illud uidisti quia bonum est. septiens numeraui scriptum esse te uidisse, quia bonum est quod fecisti; et hoc octauum est, quia uidisti omnia quae fecisti, et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
anxietudine. & cotidie suspirabã tibi. Frequentabã eccłam tuã. quantũ uacabat ab eis negi¬
tus sub quoꝵ pondere degebã. Mecũ erat alipius otiosus ab opere iuris peritoꝵ postasi
tertiam. exspectans quib: iterũ consilia uenderet. sicut ego uendebã dicendi facultatẽ. si qua
dscendo p̃stiri potest. Nebridius aut̃ amicitiȩ nr̃ȩ cesserat. ut om̃iũ nr̃m familia rissimo uerecundo
mediolanensi & ciuiꝰ grãmatico sub deret uehement̃ & desideranti & familiaritatis iure flagitanti de

Expanded text:
anxietudine, et quotidie suspirabam tibi; frequentabam ecclesiam tuam, quantum vacabat ab eis negoanxietudine, et quotidie suspirabam tibi; frequentabam ecclesiam tuam, quantum vacabat ab eis negotiis sub quorum pondere gemebam. Mecum erat Alypius otiosus ab opere jurisperitorum post assessionem tertiam, exspectans quibus iterum consilia venderet, sicut ego vendebam dicendi facultatem, si qua docendo praestari potest. Nebridius autem amicitiae nostrae cesserat, ut omnium nostrum familiarissimo Verecundo, Mediolanensi civi et grammatico subdoceret, vehementer desideranti et familiaritatis jure flagitanti de
Abbreviated transcription (Latin):
ciebat. Non enĩ erat ꝗd tibi responderẽ dicentim. surge qui dormis & ex surge amortuis. & illi¬
min abit tẽ xp̃e. Et undiq ostendenti uera te dicere. ñ erat om̃ino ꝗd responderẽ ueritate cn¬
uictus. nisi tantũ uerba lenta & somnolenta. Modo ecce modo. sine paululũ: sed modo & mod
ñ habebat modũ. & sine paululũ. in longũ ibat. Frustra condelectabar legituȩ scđm interio¬
rẽ hominẽ. cũ alia lex in mẽbris meis repugnaret legimentis meȩ. & captiuũ me duceri
legẽ peccati quȩ in mẽbris meis erat. Lex enĩ peccati ẽ uiolentia consuetudinis. qua trahiꝰ
& tenet᷑ etiã inuitus animus eo merito quo in eã uolens illabit᷑. Miserũ gͦ mẽquis libes
cubitus quo artissimo tenebar. & sȩculariũ negotiorũ seruitute quẽ ad modũ me exemeris
narrabo. & confitebor nomini tuo dñe adiutorm̃s & redẽptor is̃. Agebã solita crescente

Expanded text:
i responderem dicenti mihi : surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus, et undique ostendenti uera te dicere, non erat omnino, quid responderem ueritate conuictus, nisi tantum uerba lenta et somnolenta: "modo", "ecce modo", "sine paululum". sed "modo et modo" non habebat modum et "sine paululum" in longum ibat. frustra condelectabatur legi tuae secundum interiorem hominem, eum alia lex in membris meis repugnaret legi mentis meae et captiuum me duceret in lege peccati, quae in membris meis erat. lex enim peccati est uiolentia consuetudinis, qua trahitur et tenetur etiam inuitus animus eo merito, quo in eam uolens inlabitur. miserum ergo me quis liberacubitus, quo artissimo tenebar, et saecularium negotiorum seruitute quemadmodum narrabo, et confitebor nomini tuo, Domine, adjutor meus et redemptor meus. Agebam solita, crescente
Abbreviated transcription (Latin):
mentis meȩ dirigeret᷑ aliquomͦ inueritatẽ tuã semꝑ manentẽ. & ex nullo deficientẽ. Sed sicut
enire assol& ut malũ medicũ exꝑtus etiã bono timeat sẽ cõmittere : ita erat ualitudo ani
meȩ. Quȩ utiq nisi credendo sanari ñ poterat. & ne falsa creder& curari recusabat. resisteus
manib tuis qui medicam̃ta fidei confecisti & sparsisti suꝑ morbos orbis terrarũ. & tantã illis
auctoritatẽ tribuisti. Ex hoc tam̃ quoq iã p̃ponens doetrinã catholieã modestius ibi minimeq
fallacit̾ sentiebã iuberi. ut erederet᷑ qđ ñ de monstrabat᷑. siue eẽtquid. sed eui forte non eẽt.
ue nec qd cẽt. quã illic temeraria pollicitatione scientiȩ credulitatẽ irrideri. & postea
multo sabal osis sinen aet absardissi na quia de monstrari ñ poterant credenda imperari. Dande pu¬

Expanded text:
mentis meae dirigeretur aliquo modo in ueritatem tuam semper manentem et ex nullo deficientem; sed, sicut mentis meae dirigeretur aliquo modo in ueritatem tuam semper manentem et ex nullo deficientem; sed, sicut euenire assolet, ut malum medicum expertus etiam bono timeat se conmittere, ita erat ualetudo animae meae, quae utique nisi credendo sanari non poterat et, ne falsa crederet, curari recusabat, resistens manibus tuis, qui medicamenta fidei confecisti et sparsisti super morbos orbis terrarum et tantam illis auctoritatem tribuisti. Ex hoc tamen quoque iam praeponens doctrinam catholicam modestius ibi minimeque fallaciter sentiebam iuberi, ut crederetur quod non demonstrabatur — siue esset quid, sed cui forte non esive nec quid esset, quam illic temeraria pollicitatione scientiae credulitatem irrideri; et postea tam multa fabulosissima et absurdissima, quia demonstrari non poterant, credenda imperari. Deinde pa
Abbreviated transcription (Latin):
erũ aut̃ ñ ita sentiebant & tam quã regulã diligentissime cõmendar&. sepe in popularib ser¬
monib suis dicentẽ ambrosiũ lȩtus audiebã : littera occidit. sp̃s aut̃ uiuificat: cũ ea quȩ ad lit¬
terã ꝑuersitatẽ docere uidebant᷑. remoto mysti couelam̃to spualit̃ aperiret. ñ dicens qđ m
fender& quã uis ea dicer & quȩ utrũ uera eẽnt adhuc ignorarẽ. Tenebã enĩ cormeũ ab om̃i assensi¬
one timens p̃cipitiũ. & suspendio magis necabar. Uolebã enĩ eorũ quȩ ñ uiderẽ itame certũ fi¬
eri. ut certus er̃m qđ septẽ & tria. decẽ st̃. Neq enĩ tã in sanus erã ut ne hoc quidẽ putarẽ possẽ
cõphendi. sed sicut hoc ita cȩtera cupiebã siue corporalia quȩ corã sensib meis ñ ad eẽnt. siue
ualia dequib cogitare nisi corporalit̃ nesciebã. & sanari eredendo poterã. ut purgatior aci

Expanded text:
uerum autem non ita sentiebant. et tamquam regulam diligentissime conmendaret, saepe in popularibus seruerum autem non ita sentiebant. et tamquam regulam diligentissime conmendaret, saepe in popularibus sermonibus suis dicentem Ambrosium laetus audiebam: litter.a occidit, spiritus autem uiuificat, cum ea, quae ad litteram peruersitatem docere uidebantur, remoto mystico uelamento spiritaliter aperiret, non dicens quod me offenderet, quamuis ea diceret, quae utrum uera essent adhuc ignorarem. tenebam cor meum ab omni adsensione timens praecipitium et suspendio magis necabar. uolebam enim eorum quae non uiderem ita me certum fieri, ut certus essem, quod septem et tria decem sint. neque enim tam insanus eram, ut ne hoc quidem putarem posse conprehendi, sed sicut hoc, ita cetera cupiebam siue corporalia, quae coram sensibus meis non adessent, siue spiritalia, de quibus cogitare nisi corporaliter nesciebam. et sanari credendo poteram, ut purgatior acies
Abbreviated transcription (Latin):
tua pul sans ꝓponerẽ quasi ita credendũ eẽt. ñ insultans opponerẽ quasi ita creditũ eẽt Tanto
igit᷑ ierior cura ridebat intima mea qͥd certi retinerẽ. quanto mẽ magis pudebat tã diu illusũ &
dec eptũ ꝓmissione cȩteroꝵ puerili errore & animositate tã multa incerta quasi certa garrisse
qđ enĩ falsa ceñt: postea mͥ claruit. Certũ tam̃ erat qđ incerta eeñt. & ame aliquando ꝓcertis habita
fuissent cũ catholicã tuã cȩcis contentionib accusarẽ. & sinondũ cõꝑtã uera docentẽ ñ tam̃ ea do¬
sua sana. qđ te creatorẽ om̃iũ inspatiũ loci quãuis sũmũ & amplũ tam̃ undiq t̾minatũ mẽbrorũ
humanoꝵ figura contruderet. G audebã etiã qđ uetera scripta legis & ꝓphetarũ iã ñ illo oeulo
m legenda ꝓponerent᷑ quo antea uidebant᷑ ab surda. cũ arguebã tamquã ita sentientes sẽos tuos.

Expanded text:
tua, pulsans proponerem, quomodo credendum esset, non insultans opponerem, quasi ita creditum esset. tanto igitur acrior cura rodebat intima mea, quid certi retinerem, quanto me magis pudebat tam diu inlusum et deceptum promissione certorum puerili errore et animositate tam multa incerta quasi certa garrisse. quod enim falsa essent, postea mihi claruit. certum tamen erat, quod incerta essent et a me aliquando pro certis habita fuissent, cum catholicam tuam caecis contentionibus accusarem, etsi nondum conpertam uera docentem, non tamen ea dosua sana, quod te creatorem omnium in spatium loci quamuis summum et amplum, tamen undique terminatum membrorum humanorum figura contruderet. Gaudebam etiam, quod uetera scripta legis et prophetarum iam non illo oculo mihi legenda proponerentur, quo antea uidebantur absurda, cum arguebam tamquam ita sentientes sanc-. tos tuos;
Abbreviated transcription (Latin):
neret᷑. Alipius aut̃ qui ñ uiderat intrant̃ẽ. exeuntẽ sensit. & celerit̃ uidit ab euntẽ. Et eausã scire cu¬
piens ingressus ẽ locũ & inuentã securĩ stans atq ad mirans considerabat: eũ ecce illi qui missi erant
reperiunt eũ solũ ferentẽ ferrũ cuiꝰ sonitu excitati uenerant. tenent. at trahunt. congregatis inquili¬
nis fori tãquã furẽ manifestũ sẽ cõp̃hendisse gloriabant᷑. & inde offerendus iudicus ducebat᷑. Sed hacte¬
nus docendus fuit. Stati enĩ dñe subuenisti in nocentiȩ. cuiꝰ testis erastũ solus. Cũ enĩ duceret᷑ uł ad
todiã uł ad suppliciũ. fit eis obuiã quidã architectus. cuius maxima erat gura publicarũ fabric¬
fũ Gaudent illi eũ potissimũ occurrisse. cui solebant in suspitionẽ uenire allitarũ rerũ quȩ perissent

Expanded text:
neretur. Alypius autem, qui non uiderat intrantem, exeuntem sensit et celeriter uidit abeuntem et causam scire cuneretur. Alypius autem, qui non uiderat intrantem, exeuntem sensit et celeriter uidit abeuntem et causam scire cupiens ingressus est locum et inuentam securim stans atque admirans considerabat, cum ecce illi, qui missi erant, reperiunt eum solum ferentem ferrum, cuius sonitu exciti uenerant: tenent, adtrahunt, congregatis inquilinis fori tamquam furem manifestum se conprehendisse gloriantur, et inde offerendus indiciis ducebatur. Sed hactenus docendus fuit. statim enim, domine, adfuisti innocentiae, cuius testis eras tu solus. cum enim duceretur uel ad custodiam uel ad supplicium, fit eis obuiam quidam architectus, cuius - maxima erat cura publicarum fabricarum. gaudent illi eum potissimum occurrisse, cui solebant in suspicionem uenire ablatarum rerum, quae perissent
Abbreviated transcription (Latin):
cartaginẽ. & meredie cogitaret in foro qđ recitaturus erat sicut exerceri scolastici solent. su
eũ cõp̃hendi ab editimis fori tã quã furẽ. Non arbitror aliã ob causã tẽ ꝑmisisse ds̃ nr̃. nisi ut
ille uirtantus futurus. iã inciperet discere quã ñ facile in cognoscendis causis homo ab homine
dãpnandus eẽt temerari a credulitate. Quippe ante tribunal deambulabat soluscũ tabulisa
stilo: cũ ecce adolescens quidã exnumero scolasticoꝵ furuerus. securĩ elanculo apportans illi
ñ sentiente in gressus ẽ ad cancellos plũbeos qui uico argentario desuꝑ p̃minent. & prȩcidere
bũ cȩpit. Sono aut̃ securis audito submnur murauerunt argentaru qui subt̃erant & miserunt qui app̃¬
benderent quẽ foite inuenissent. Quorũ uocib auditis. relicto instrum̃to ille discessit. timens ne eũ cote¬

Expanded text:
Carthaginem et medio die cogitaret in foro quod recitaturus erat, sicut exerceri scholastici solent, siuisti Carthaginem et medio die cogitaret in foro quod recitaturus erat, sicut exerceri scholastici solent, siuisti eum conprehendi ab aeditimis fori tamquam furem, non arbitror aliam ob causam te permisisse, deus noster, nisi ut ille uir tantus futurus iam inciperet discere, quam non facile in noscendis causis homo ab homine damnandus esset temeraria credulitate. quippe ante tribunal deambulabat solus cum tabulis ac stilo, cum ecce adulescens quidam ex numero scholasticorum, fur uerus, securim clanculo apportans illo non sentiente ingressus est ad cancellos plumbeos, qui uico argentario desuper praeminent, et praecidere plumbum coepit. sono autem securis audito submurmurauerunt argentarii, qui subter erant, et miserunt qui adprehenderent quem forte inuenissent. quorum uocibus auditis relicto instrumento ille discessit timens, ne cum eo te
Abbreviated transcription (Latin):
tius quã fortis animus. & eo infirmior. quode se prȩ sũpserat qui debuit de tẽ. Ut enĩ uidit illi
sanguinẽ immanitatẽ simul ebibit: & ñ se auertit sed fixit aspectũ. & hauriebat furias &
ebat. & delectabat᷑ scelere certaminis. & cruenta uoluptate in ebriabat᷑. Et ñ erat iã illequ
uenerat. sed unus de turba ad quã uenerat. & uerus eoꝵ socius aquib adductus erat. Quid pluri
Spectauit climauit ex arsit. abstulit inde secũ in saniã quastimula ret᷑ redire ñ tantũ cũ illis
a quib: pͥus abstractus ẽ. sed etiã prȩ illis & alios trahens. Et inde tam̃ manu ualidissima & miseria¬
dissima eruisti eũ tũ. & docuisti ñ sui haberȩ sedtui fiduciã. sed longe postea. Verũ tam̃ ĩ ho
medicinã futurã. in eiꝰ memoriã reponebat᷑. Nã & illud qđ cũ adhuc studeret iã me audiens a pus

Expanded text:
otius quam fortis animus et eo infirmior, quo de se praesumserat, qui debuit de te. ut enim uidit illum otius quam fortis animus et eo infirmior, quo de se praesumserat, qui debuit de te. ut enim uidit illum sanguinem, inmanitatem simul ebibit et non se auertit, sed fixit aspectum et hauriebat furias et nesciebat et delectabatur scelere certaminis et cruenta uoluptate inebriabatur. et non erat iam ille, qui uenerat, sed unus de turba, ad quam uenerat, et uerus eorum socius, a quibus adductus erat. quid plura? spectauit, clamauit, exarsit, abstulit inde secum insaniam, qua stimularetur redire non tantum cum illis, a quibus abstractus est, sed etiam prae illis et alios trahens. et inde tamen manu ualidissima et misericordissima eruisti eum tu et docuisti eum non sui habere, sed tui fiduciam, sed longe postea. Verum tamen iam hoc ad medicinam futuram in eius memoria reponebatur. nam et illud, quod, cum adhuc studeret iam me audiens apud
Abbreviated transcription (Latin):
ac sic & uos & illa superabo. Quib: auditis illi : nihilo setius cũ adduxerant secũ. idipsũ forte
explorare cupientes utrũ posset efficere: Quo ubi uentũ ẽ : & sedib: quib: potuerunt locatist
eruebant oma immanissimis uoluptatib. Ille clausis forib: oculoꝵ int̃dixit animone int¬
ta mala peederet. atqiutinã & aures obturauisset. Nã quodã pugnȩ casu cũ clamor ingenss
itius populi uehement̃ eũ pulsass&. curiositate uictus & quasi paratus quieqͥd illud eẽt. etiã us
contẽpnere & uincere : a peruit oculos & ꝑcussus ẽ grauiore uulnere in anima. quã ille in er¬
pore quẽ cernere concupiuit. ceciditq miserabilius. quã ille. quo cadente factus ẽ clamor qu
tius aures intrauit & reserauit eiꝰ lumina. ut eẽt qua feriretur & deceret᷑.: audax adhuc p¬

Expanded text:
ac sic et uos et illa superabo". quibus auditis illi nihilo setius eum adduxerunt secum, id ipsum forte ac sic et uos et illa superabo". quibus auditis illi nihilo setius eum adduxerunt secum, id ipsum forte explorare cupientes utram posset efficere. quo ubi uentum est et sedibus quibus potuerunt locati sunt, feruebant omnia inmanissimis uoluptatibus. ille clausis foribus oculorum interdixit animo, ne in tanta mala procederet. atque utinam et aures opturasset! nam quodam pugnae casu, cum clamor ingens totius populi uehementer eum pulsasset, curiositate uictus et quasi paratus, quidquid illud esset, etiam uisum contemnere et uincere, aperuit et percussus est grauiore uulnere in anima quam ille in corpore, quem cernere concupiuit, ceciditque miserabilius quam ille, quo cadente factus est clamor: qui per eius aures intrauit et reserauit eius lumina, ut esset, qua feriretur et deiceretur audax adhuc p