comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habeo qd̾ senectutẽ meã accuset. Hoc credo accidis¬
se exgr̃a & multa ꝑitia litterarũ: quib etate sua
pr̃abat adeo ut primus in conuentu posc̾e ausus
sit. qua de re quisq audire uellet. Unde & ei in
templo delphici apollinis uniu̾sa grecia statuã
ex solido auro posuit: cũ ceteroꝵ ad id tempus
auratas collocasset. Oocurrent multa huiusmo¬
di que laudis uere potert̃ pr̃are mat̾iam. siquis
strategẽmatica quoq recenseat. Ceterũ quia sepe
strategẽmatũ mentiofacta ẽ. & res nominis ñ
usq quaq cunctis innotuit: ualeriꝰ maximus
strategẽmata sic diffinit. ut dicat quia est pars
caliditatis egregia. & ab om̃i reprehensione ꝓcui
remota: cuiꝰ opa quia appellatione iuix apte expͥmi
posunt: greca ꝓnuntiatione strategẽmata ap¬
pellant᷑. ꝓprie tam̃ strategẽmata sunt: que ad
rem ꝑtinent militatẽ. Nam & ab eo dicuntur

Expanded text:
habeo quod senectutem meam accuset. » Hoc credo accidishabeo quod senectutem meam accuset. » Hoc credo accidisse ex gratia, et multa peritia litterarum, quibus aetate sua praestabat, adeo ut primus in conventu poscere ausus sit, qua de re quisque audire vellet: unde et ei in templo Delphici Apollinis universa Graecia, statuam ex solido auro posuit, cum caeterorum ad id tempus auratas collocasset. Occurrent multa hujusmodi, quae laudis verae poterunt praestare materiam, si quis rategemata, et strategematica quoque recenseat. Caeterum quia saepe strategematum mentio facta est, et res nomine non usquequaque cunctis innotuit: Valerius Maximus strategemata sic diffinit, ut dicat quia est pars calliditatis egregia, et ab omni reprehensione procul remota, cujus opera, quia appellatione vix apte exprimi possunt, Graeca pronuntiatione strategemata appellantur. Proprie tamen strategemata sunt, quae ad rem pertinent militarem. Nam et ab eo dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
xenocte c̃ꝑisset: leges ligurgi continue abrogau̾.
que de indemnatis suppliciũ sumiuetabant. Cõ¬
prehensis autẽ & interfectis sõptib. euestigio
easdẽ restituit. simul utrũq ꝓuidens ne salu¬
taris animadu̾sio ł inuista ẽẽt ł iure impediret᷑.
Hannibal nauali p̃lio uictꝰ timens amisse. olassis
penas dare: offensam au̾tit astucia. Nam ex illa
inselici pugna priꝰꝗͣ nuntiꝰ malidomũ uenerit. i¬
nũ examicis misit cartaginẽ: Qui curiã ingres¬
sus. statim quesiuit ancũ romanoꝵ copiis que
suꝑuenerunt oporteret dimicari. Senatu uero
acclamante oportet. dimicauit inquit nuntius.
& suꝑatꝰ ẽ: non relinquens eis liberũ ut damua¬
rent factũ. quod ipsi iudicauerant faciendum.
Gorgias leontinꝰ isocratis & cõplurimũ magni
ingenii iuroꝵ p̃ceptor. ea innocexitia iuxit. ut
centesimo & septimo anno interrogatꝰ quare tã¬
diu uellet in uita manere. quia nichil inquit

Expanded text:
de nocte comperisset, leges Lycurgi continuo abrogavit, de nocte comperisset, leges Lycurgi continuo abrogavit, quae de indemnatis supplicium sumi vetabant. Comprehensis autem et interfectis sontibus, evestigio easdem restituit, simul utrumque providens, ne salutaris animadversio vel injusta esset, vel jure impediretur. Hannibal, navali praelio victus, timens amissae classis poenas dare, offensam avertit astutia. Nam ex illa infelici pugna, priusquam nuntius mali domum veniret, unum ex amicis misit Carthaginem. Qui curiam ingressus, statim quaesivit, an cum Romanorum copiis, quae supervenerunt, oporteret dimicari. Senatu vero acclamante: Oportet! « Dimicavit, inquit nuntius, et superatus est, non relinquens eis liberum, ut damnarent factum, quod ipsi judicaverant faciendum. » Gorgias Leontinus Isocratis, et complurium magni ingenii virorum praeceptor, ea innocentia vixit, ut centesimo et septimo anno interrogatus, quare tandiu in vita vellet manere: « Quia nihil, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
humi quidẽ iacentẽ tollit. Aristophanes quoq u̾
qpoitere inquit in urbe nutrire leonem. sinaũt
iltus sit obsequi ei conuenire. Monet enĩ ut per¬
pue nobilitatis & concitati ingenii iuuenes refre¬
uentur. nimio uͦ fauore ac ꝑfusa indulgentia.
prti queminus potentiã obtineant. ne ĩpediant᷑
quidẽ qd̾ stultũ & inutile sit eas obtrectare ui¬
ns. quas ipse fou̾is. Aristotiles quoq calistenẽ
inditorẽ suũ ad alexandrũ mitens. hortatus ẽ.
it cũ eo nunquã aut iocundissime loqueret᷑: quo
uł apud regias aures uel silentiotutior. ł sermone
aacceptior. Ad ille dũ alexandrũ ꝑsica salutatio¬
ne exultantẽ obiurgat. & mores eius studet cõpo¬
ite: uita priuatus est. Idẽ aristotilis de semetip̃o
in neutrã partẽ loquendũ ẽẽ dicebat: qm̃ laudare
seuani & iutuperare stulti est. Agesilaus cum
aduisus rem publicã lacedemonioꝵ ortã seditionẽ

Expanded text:
humi quidem jacentem tolleret. Aristophanes quoque non humi quidem jacentem tolleret. Aristophanes quoque non oportere, inquit, in urbe nutrire leonem, sin autem alitus sit, obsequi ei convenire. » Monet enim ut praecipuae nobilitatis et concitati ingenii juvenes refrenentur: nimio vero favore, ac profusa indulgentia parci, quo minus potentiam obtineant, ne impediantur quidem, quod stultum et inutile sit eas obtrectare vires, quas ipse foveris. Aristoteles quoque Callisthenem auditorem suum ad Alexandrum mittens, hortatus est, ut cum eo nunquam, aut jucundissime loqueretur, quo scilicet apud regias aures vel silentio tutior, vel sermone esset acceptior. At ille dum Alexandrum Persica salutatione exsultantem objurgat, et mores ejus studet componere, vita privatus est. Idem Aristoteles de semetipso in neutram partem loquendum esse dicebatituperare se, stulti est. Agesilaus cum adversus rempublicam Lacedaemoniorum ortam seditionem
Abbreviated transcription (Latin):
tia meruit. felicitatis inquit uidex dies ultimꝰ
est: & appeslłonis honorẽ sapienti confirmat
rogus. Siquidẽ rerũ initia debentur fortune
philosophiã solus consecrat finis. Idẽ nicħ hi¬
mini metuendũ. tusi ne pħiam finis exelu¬
dat. Unde cũ ex amicis quendã grauit̾ m̾ent̃
uideret. ꝑduxit in arcẽ: Hortatusq ẽ ut per
onĩs subiectoꝵ edificioꝵ partes oculos cutũ¬
ferret. Dem̃n cogita nc̃ tecũ inquit quã miti
luctus sub his tectis & olim fuerint & maũ
si recte uitendas: uobes nichil aliuid sunt
humanarũ cladiũ miseranda consepta. Ro
etiã ille subulis indicii quẽ ferunt auctore
ualerio traditũ sibi diadema priꝰquã capiti
imponeret recentẽ pannũ diu considerasse
atq dixisse. Onobilẽ magis quã felicẽ panios
qus siquis penitus cognoscat quã multis sollici¬
udinib & periculis & miserus sit refertus: ne

Expanded text:
tia meruit? « Felicitatis, inquit, judex, dies ultimus tia meruit? « Felicitatis, inquit, judex, dies ultimus est, et appellationis honorem sapienti confirmat rogus. Siquidem rerum initia debentur fortunae, philosophiam solus consecrat finis. Idem, nihil homini metuendum, nisi ne philosophiam finis excludat. » Unde cum ex amicis quemdam graviter moerentem, videret, perduxit in arcem, hortatusque est, ut per omnes subjectorum aedificiorum partes oculos circumferret. Deinde: « Cogita nunc tecum, inquit, quam multi luctus sub his tectis, et olim fuerint, et modsi recte intendas, urbes nihil aliud sunt, quam humanarum cladium miseranda consepta. » Rex etiam ille subtilis judicii, quem ferunt, auctore Valerio, traditum sibi diadema priusquam capiti imponeret, recentem pannum diu considerasse atque dixisse: « O nobilem magis, quam felicem pannum, quem si quis penitus cognoscat, quam multis sollicitudinibus, et periculis, et miseriis sit refertus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
eũq iussit desistere ab incepto. Sic gͦ edicti cui¬
um ante lata est iusticia prudentie: iminoe
non esẽ ꝓeudentiã sed potuus caliditatẽ. cuuo¬
cia adu̾satur. Taleucus urbe lodensiũ ase sal¬
berriluis atq utilissimis legibꝰ munita. cũ sis
etꝰ adulterii crimine damnatꝰ scđ̾m ius abe
constitutũ. utroq oculo priuari debtierit .
tota ciuitas in honorẽ patris necessitatẽ pa
adolescentulo remiteret: aliquanditi repr¬
nauit. Ad ultimũ popłi p̃cib euictus. prus¬
suo eruto demñ filii oculo: uisũ uidendi utris
reliquit. Ita debitũ supplicii modũ legi rea¬
dit equitatis admirabili tẽꝑarnento. se inte
miscdem patrẽ & iustũ legis latorẽ parcitis.
Norne memoria taliũ fideliꝰ inheret mentib
auditoꝵ. quã si nebulonũ alussent exeretũ
aut mutatoria uestiũ imꝑite multitudinis
aspectib ingessissent: Age quid solonis prudr̃¬

Expanded text:
eumque jussit desistere ab incepto. Sic ergo edicto civieumque jussit desistere ab incepto. Sic ergo edicto civium antelata est justitia prudentiae, imo et non esse prudentiam, sed potius calliditatem, cui justitia adversatur. Zaleucus, urbe Locrensium a se saluberrimis atque utilissimis legibus munita, cum filius ejus adulterii crimine damnatus, secundum jus ab eo constitutum utroque oculo carere deberet, ac tota ciuitas in honorem patris necessitatem poenae adulescentulo remitteret, aliquamdiu repugnauit. ad ultimum populi precibus euictus suo prius, deinde filii oculo eruto usum uidendi utrisreliquit. Ita debitum supplicii modum legi reddidit, aequitatis admirabili temperamento, se inter misericordem patrem, et justum legislatorem partitus. Nonne memoria talium fidelius inhaeret mentibus auditorum, quam si nebulonum aluissent exercitum, aut mutatoria vestium imperitae multitudinis aspectibus ingessissent? Age quid Solonis pruden
Abbreviated transcription (Latin):
temistocles testimonio ẽ: &e exẽplo. Qui cũ
saluberrimo consilio athenienses inolassẽ
iigrare coegisset xerseq rege & oopus
otꝰ grecia puisis rumas patoie in statum
pristinũ reformaret. & opes clamdestinis mas¬
onib ad principatũ grecte capessendũ. nutet
dixit in concione se habere rem deliberatione
sua ꝑiusam: que si sortiret᷑ effectũ. nichim
aut᷑ potentiꝰ popło atheniensi futurũ asserua
s eam uulgari ñ oportere postulans aliquen
dari cui tacite exponeret᷑ Ei gͦ datꝰ ẽ aristides
uel ut aliis placet aristotiles: & si supputatau
tio temporis indicet: tenustoclem & aristotis
coeuos non fuisse. Is autẽ postꝗͣ cognouit en
uelle incendere classem lacedemonioꝵ que su¬
ducta erat apudgiteũ. ut ea consũpta dom¬
natiomaris ipsis cederet: ꝓcessit ad ciues. & r¬
tulit temistoclem ut utile consiliũ ita min¬
me ustũ animo uoluere. Euestigio tiniueri

Expanded text:
Themistocles testimonio est, et exemplo. Qui cum Themistocles testimonio est, et exemplo. Qui cum saluberrimo consilio Athenienses in classem migrare coegisset, Xerxeque rege, et copiis ejus Graecia pulsis, ruinas patriae in statum pristinum reformaret, et opes clandestinis molitionibus ad principatum Graeciae capessendum nutriret, dixit in concione se habere rem deliberatione sua provisam, quae si sortiretur effectum, nihil majus aut potius populo Atheniensi futurum asseruit, sed eam vulgari non oportere, postulans aliquem dari, cui tacite exponeretur. Ei ergo datus est Aristides, vel, ut aliis placet, Aristoteles, etsi supputata ratio temporis indicet, Themistoclem et Aristotelem coaevos non fuisse. Is autem postquam cognovit eum velle incendere classem Lacedaemoniorum, quae subducta erat apud Gytheum, ut ea consumpta dominatio maris ipsis cederet, etulit Themistoclen ut utile consilium, ita minime iustum animo uoluere. e uestigio uniuersa
Abbreviated transcription (Latin):
sortio. nemo luxuriosior. Siquidẽ ut se uen¬
ditaret acultu & liberalitatis imagine:
nullam uestẽ bis induit. Quis tam̃ adeo
ꝑditus est ut ipsũ laudet: Demostenes añ¬
quã uirtꝰ eloquii eiꝰ innotuisset. Cultꝰ oꝑosi¬
oris dr̃ appetisse nitorẽ: sciens quia pur pͣa
causidicũ uendit. At postquã noticiã & fa¬
man assecutus est eloquentie toga contentꝰ
est : dicens se uelle sibi a se potiꝰ quã anitore
uestiũ aut cuitu exquisito constare głam.
Om̃is aristippũ decuit color. & status. e res:
quolibet inditus celeberrina ꝑ loca uadit.
Quẽ enĩ ꝓptiꝰ attollit honos: uilitas aliena
sĩ deprimit. Emendicatũ laudis uidet᷑ esse
suffragiũ. qd̾ ab extr̃ĩsecis pendet. ꝑfecto
uniꝰ eg̃regie uirtutis titulo quisq clarescit:
quã splendidissimo luxurie instrumento
&e om̃i lenocinio uanitatis. Cũ gͦ uirtꝰ om̃is
a se polleat: iusticia clariꝰ enitescit. Huiꝰ rei

Expanded text:
consortio, nemo luxuriosior. Siquidem ut se vinconsortio, nemo luxuriosior. Siquidem ut se vindicaret a cultu et liberalitatis imagine, nullam vestem bis induit. Quis tamen adeo perditus est, ut ipsum laudet? Demosthenes antequam virtus eloquii ejus innotuisset, cultus operosioris dicitur appetisse nitorem; sciens quia purpura causidicum vendit. At postquam notitiam et famam assecutus est eloquentiae, toga contentus est, dicens se velle sibi a se potius quam a nitore vestium, aut cultu exquisito constare gloriam. Omnis Aristippum decuit color, et status, et res, Quolibet indutus celeberrima per loca vadit. Quem enim proprius attollit honos, vilitas aliena non deprimit. Emendicatum laudis videtur esse suffragium, quod ab extrinsecis pendet. Profecto unius egregiae virtutis titulo quisque magis clarecit, quam splendidissimo luxuriae instrumento, et omni lenocinio vanitatis. Cum ergo virtus omnis a se polleat, justitia clarius enitescit. Hujus rei
Abbreviated transcription (Latin):
amant. Nec eos uult fallere laudantes. ne de¬
cipiat diligentes. Ideoq instat ardenter ut po¬
tius ille laudetur: a quo habet homo qͥcquid
in eo iure laudatur. Qui autẽ głe contẽptor
dñationis est auidus: bestias suꝑat. siue cru¬
delitatis uiciis siue luxurie. Tales ꝗd̾ teste
magno patre augustino: romani fuerunt.
Nam cum eoꝵ uicia ꝑcurrunt᷑. gens nulla
deterior: cũ uirtutes. nulla potior inuenit᷑.
Alias tam̃ gentes ñ crudeli dño: s mansueto
subiugarunt imꝑio. Et q̾ moderatio adqui¬
siuid᷑ aut crudelitas aut luixuria ꝑdidit. Nõ
etũ existimationis amissa dñationis cupidi¬
tate caruerunt: sed huiꝰ uici sũmitatem &
quasi arcẽ quandã uero cesar primꝰ optinuit.
Cuiꝰ tanta fuit luxuries: ut nichil ab eoputa¬
retur iurile inetuendũ. Tanta orudelitas:
ut uichil molle habere crederetur si esset
ignotus. Nemo eo gulosior: nemo cantorũ
e histrionũ similiũq magis gaudetatØ

Expanded text:
amant. Nec eos vult fallere laudantes, ne deamant. Nec eos vult fallere laudantes, ne decipiat diligentes. Ideoque instat ardenter ut potius ille laudetur, a quo habet homo, quidquid in eo jure laudatur. Qui autem gloriae contemptor, dominationis est avidus, bestias superat sive credulitatis vitiis, sive luxuriae. Tales quidem, teste magno Patre Augustino, Romani fuerunt. Nam cum eorum vitia percurruntur, gens nulla deterior; cum virtutes, nulla potior invenitur. Alias tamen gentes non crudeli dominio, sed mansueto subjugaverunt imperio. Et quod moderatio acquisivit, aut crudelitas, aut luxuria perdidit. Non enim existimationis amissa, dominationis cupiditate caruerunt. Sed hujus vitii summitatem, et quasi arcem quamdam, Nero Caesar primus obtinuit, cujus tanta fuit luxuries, ut nihil ab eo putaretur virile metuendum: tanta crudelitas, ut nihil molle habere crederetur, si esset ignotus. Nemo eo gulosior, nemo cantorum, et histrionum, similiumque magis gaudebat
Abbreviated transcription (Latin):
chi uidetur consultius uiro ad głam ꝓꝑanti.
fideliũ fauore scriptoꝵ. Nichil stuituis quã
captare tigelliũ: qui neo suã potis ẽ redin̾e
famam. Sunt aritẽ multa inniorib bona. de
quib multibene iudicant. quã uis ea multi
non habeant: & quo pariora eo preclariora
sunt. Pea g̃ nituntur quidã ad głam ad im¬
ꝑiũ ad dominationẽ. Quis quis autẽ sine
cupiditate gle qua ueretur homo beue ui¬
dicantib displicere. dñari atq imꝑare desid̾at:
etiã ꝑ aꝑtissima scelera querit plerũꝙ optin̾e
qd̾ diligit. Pinde qui głam concupiscit aut
uera uia nititur. aut certe dolis & fallacus
contendit. uolens uideri bonus eẽ qd̾ non est.
Et ideo uirtutes habenti magna urtus est
contemnere głam: quia contemptus eius in
conspectu dei est.: iudicio autẽ ñ apitur huma¬
no. In laudatorib aute sius quãtus parupen
dat. qd̾ eũ laudant: non tam̃ paruipendit qd̾

Expanded text:
hi videtur consultius viro, ad gloriam properanti, hi videtur consultius viro, ad gloriam properanti, fidelium favore scriptorum. Nihil stultius quam captare Tigellium, qui nec suam potis est redimere famam. Sunt autem multa in moribus bona, de quibus multi bene judicant, quamvis ea multi non habeant, et quo rariora, eo praeclariora sunt. Per ea ergo nituntur quidam ad gloriam, ad imperium, ad dominationem. Quisquis autem sine cupiditate gloriae, qua veretur homo bene judicantibus displicere, dominari atque imperare desiderat, etiam per apertissima scelera quaerit plerumque obtinere quod diligit. Proinde qui gloriam concupiscit, aut vera via nititur, aut certe dolis et fallaciis contendit, volens videri bonus esse, quod non est. Et ideo virtutes habenti, magna virtus est contemnere gloriam, quia contemptus ejus in conspectu Dei est, judicio autem non aperitur humano. dat quod eum laudant, non tamen paruipendit q
Abbreviated transcription (Latin):
ma fuerit. hospitis quẽ ex ratione temporum
iudere non potuit. incesto amore posteris. ꝑ sua¬
sit fuisse corruptam. Hisus & erurialis nr̃am
ñ actigissent etatẽ. nisi eos oblioni duuna
marronis carmina subduxissent. Implet ad¬
huc ꝓmissi fidẽ. & nomina eoꝵ situ non patit᷑
aboleri. Uiutte felices siquid mea carmina pos¬
sunt: nulla dies unquã memori uos eximet euo.
Quid est gͦ qͦd qͥ scurrarũ uliũq mancipiorũ
ignominie tanto sũptu conducunt gr̃am. ho¬
nestis iuris ꝑitisq & maxime scriptorib ꝓla¬
cere ñ appetunt: Nunquid suas in eptias tͣns¬
mitti nolunt ad posteros. Ignotus eẽt luciliꝰ:
nisi eũ epłe senece ilustrarent. Laudib cesa¬
reis plus uirgiliꝰ & uarus. lucanusq adiece¬
runt: quã ĩmensũ illud errariũ quo urbem
&e. orbem spoliauit. Nemo prudentiã ithachi
aut pelide uires agnosce̾t: nisi eas homerus
diuino publicasset ingenio. Unde nichil mi¬

Expanded text:
ma fuerit, hospitis, quem ex ratione temporum ma fuerit, hospitis, quem ex ratione temporum videre non potuit, incesto amore posteris persuasit fuisse correptam. Nisus et Euryalus nostram non attigissent aetatem, nisi eos oblivioni divina Maronis carmina subduxissent. Implet adhuc promissi fidem, et nomina eorum situ non patitur aboleri. Vivite felices, si quid mea carmina possunt Nulla dies unquam memori vos eximet aevo. Quid est ergo, quod qui scurrarum, viliumque mancipiorum ignominiae tanto sumptu conducunt gratiam, honestis viris, peritisque, et maxime scriptoribus, placere non appetunt? Nunquid suas ineptias transmitti nolunt ad posteros? Ignotus esset Lucilius, nisi eum epistolae Senecae illustrarent. Laudibus Caesareis plus Virgilius, et Varus, Lucanusque adjecerunt, quam immensum illud aerarium, quo urbem et orbem spoliavit. Nemo prudentiam Ithaci, aut Pelidae vires agnosceret, nisi eas Homerus divino publicasset ingenio. Unde nihil mi
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ indicat: & ab ea amicicie & mendatio¬
nis manare originẽ sepe ꝓditũ est. Nolo inquit
sapiens abhis laudari quoꝵ laus uituperium
est: nec ab his culpari. nereor qͦꝵ cͥminat̾o laus
est. Cũ gͦ histriones. mumi. parasiti & huimodi
ineptie hominũ nichil indice uita laudabiliũ
ꝓbent: nonne ꝑspicue desipientie est illoꝵ ut
quis fulgeat autupari fauorẽ: qui sordibꝰ obsiti
sunt & quoꝵ gr̃a nisi ꝑturpia adquiri ñ potest:
Huiꝰ modi monstris hominũ amplissimũ patri¬
moniũ pompeu & fere tociꝰ orbis opes contulit
marcus autonius: & tam̃ eoꝵ p̃conus ñ clares¬
eit. s eo sordidior occurrit posteritati. Si unius
sapientis. si scriptoris egregii gr̃am meruisset:
aliquid celebre illius manasset ad posteros.
Uirgilius marcelli ctra magna uirtutum
merita ꝓpetuauit głam. & poetica licentia fi¬
dem ꝑuerteus historie. didonẽ licet pudicissi¬

Expanded text:
tudinem indicat: et ab ea amicitiae et commendatiotudinem indicat: et ab ea amicitiae et commendationis manare originem, saepe traditum est. « Nolo, inquit sapiens, ab his laudari, quorum laus vituperium est, nec ab his culpari vereor, quorum criminatio laus est. » Cum ergo histriones, mimi, parasiti, et hujusmodi ineptiae hominum nihil, indice vita, laudabilium probent, nonne perspicuae desipientiae est, illorum, ut quis fulgeat, aucupari favorem, qui sordibus obsiti sunt, et quorum gratia nisi per turpia acquiri non potest? Hujusmodi monstris hominum amplissimum patrimonium Pompeii, et fere totius orbis opes contulit Marcus Antonius; et tamen eorum praeconiis non clarescit, sed eo sordidior occurrit posteritati. Si unius sapientis, si scriptoris egregii gratiam meruisset, aliquid celebre illius manasset ad posteros. Virgilius Marcelli, citra magna virtutum merita, perpetuavit gloriam, et poetica licentia fidem pervertens historiae, Didonem, licet pudicissi
Abbreviated transcription (Latin):
s semisomno sopore inter manus centurio¬
nũ concubinarũq iactabat᷑. Hec quidẽ aut
u̾a fuert̃ aut u̾i similia. Nichil enĩ hus neq
credibilius figi. neq uehementiꝰ exꝑbrr.
neq manifestius ostendi potuit. In sumina
gͣ aut uirtuti insistendũ est: aut de gloria
desperandũ. Gła siquidẽ aliuude ñ ꝓuenit.
nter est sane int̾ cupiditatẽ glłẽ .xiii.
humane & cupiditatis ardorẽ. Nam i ioet
ꝓoliues sint ut qui humana gła nimiũ dele¬
ctantur etiam dominari abdenter affectent:
tam̃ qui uerã licet humanarũ laudũ głam
concupiscunt. dant operã bene uidicantib
non displicẽ. Refert enũ plurimũ qiuis cin
& undȩ placeat. Nec est ab eo laudari gloriosum:
ciuꝰ familiaritas ignomiuã redolet. Laus unius
studiosi multis ꝓfecit & suffecit ad głam: &
multoꝵ seꝑe comm̃datio infamiã peꝑit. In recho¬
ricis locus est celebris a conuictu. moꝵq simili¬

Expanded text:
sed semisomno sopore, inter manus centuriosed semisomno sopore, inter manus centurionum concubinarumque jactabatur. » Haec quidem aut vera fuerunt aut verisimilia. Nihil enim his neque credibilius fingi, neque vehementius exprobari, neque manifestius ostendi potuit. In summa ergo aut virtuti insistendum est, aut de gloria desperandum. Gloria siquidem aliunde non provenit. nterest sane inter cupiditatem gloriae humanae, et cupiditatis ardorem. Nam licet proclives sint, ut qui humana gloria nimium delectantur, etiam damnari ardenter affectent: tamen qui veram, licet humanarum laudum, gloriam concupiscunt, dant operam bene judicantibus non displicere. Refert enim plurimum quis, cui, et unde placeas. Nec est ab eo laudari gloriosum, cujus familiaritas ignominiam redolet. Laus unius studiosi multis profecit, et suffecit ad gloriam: et multorum saepe commendatio, infamiam peperit. In rhetoricis locus est celebris a convictu, morumque simili
Abbreviated transcription (Latin):
catitatẽ domi sue exercendã neminẽ inuitasse.
hec tam̃ crediderim: qd̾ tantus pat̾ luxuriosũ
coniuiiũ uellet instrui iuitatis. Quis gͦ am¬
bigit auariciã posse frugalit̾ decliuari: Aut qͥs
andebit abraham. loth. tobiam. & iob. auaricie
nora resꝑgere: Beati iob descriptionẽ audisti. nõ
sius audi quomͦ marcus celius describit autoni¬
um. Ingredientes in quit ipsũ offendunt temu¬
lento sopore ꝓfligatũ. totis p̃cordus stercentẽ.
Ructuosos sp̃s geminare p̃clarasq ꝯtuberualeᷤᷤ
ab om̃ib spondis transũsas incubare. & reli¬
quascircũ iacere passim. que tam̃ ex animate
terrore ab hostiũ aduentu ꝑcepto: excitare an¬
tomũ conabant᷑. nom̃ inclamabant. frustracer¬
incib tollebant. blandius alie. ad aurẽ alis ue¬
hementiꝰ inuocabant. Non nulle etiã feriebant.
Quarũ cũ omniũ uocẽ tactũq nosceret: pro¬
rime cuiꝰq collũ amplexu petebat. neq dor¬
mire excitatus neq uigilare ebrius poterat.

Expanded text:
 domi suae exercendam, neminem invitasse. Nec tamen crediderim quod tantus pater luxuriosum convivium vellet instrui invitatis. Quis ergo ambigit avaritiam posse frugaliter declinari? Aut quis audebit Abraham, Loth, Tobiam, et Job avaritiae nota respergere? Beati Job descriptionem audisti. Nunc si vis, audi quomodo M. Coelius describit Antonium: « Ingredientes, inquit, ipsum offendunt temulento sopore profligatum, totis praecordiis stertentem, ructuosos spiritus geminare, praeclarasque contubernales ab omnibus spondis transversas incubare, et reliquas circumjacere passim, quae tamen exanimatae terrore ab hostium adventu percepto, excitare Antonium conabantur: nomen inclamabant, frustra cervicibus tollebant, blandius aliae ad aurem, aliae vehementius invocabant, nonnullae etiam feriebant. Quarum cum omnium vocem tactumque nosceret, proximae cujusque collum amplexu petebat, neque dormire excitatus, neque vigilare ebrius poterat,
Abbreviated transcription (Latin):
gladiũ mat̾ialẽ exercere non licet: nisi forte cũ
ex auctoratꝰ fuerit in eccłiam dei cruentã manu
extendat: eo quidẽ perpetuo obtinente. ut ob ean¬
dẽ causã ñ consurgat meũ duplex tribulatio.
Pret̾ rẽ tñ ñ uidet᷑: si hec que dicta sc̃ aliquib¬

Expanded text:
gladium materialem exercere non licet, nisi forte cum gladium materialem exercere non licet, nisi forte cum exauctoratus fuerit, in Ecclesiam Dei cruentam manum extendat, eo quidem perpetuo obtinente, ut ob eamdem causam non consurgat in eum duplex tribulatio. Praeter rem tamen non videtur, si haec, quae dicta s
Abbreviated transcription (Latin):
particũ misse: egreq siria retenta ẽ. In asia
tres urbes hoc ẽ laodide ierapolis colose t̾re¬
motu concideritnt. Hec orosius fere. euiꝰ u̾bis
&e sensu eo libentiꝰ utor: qd̾ scio xp̃ianũ & mag̃
alios historicos inueniri diffusiꝰ: qui tirannoꝵ
atrocitates & exitꝰ miseros. pleuiꝰ scribunt.
Que si quis diligentiꝰ recenseri uoluerit. le¬
gat ea que trogus pompeiꝰ. iosephꝰ. egisippꝰ.
liuiꝰ. serenꝰ. & tranqͥsiꝰ. & alii historici quos
enumerare longũ ẽ. sius cõprehendt̃ historus.
Ex quib facile liquebit. quia semꝑ tiranno li¬
cuit adulari. licuit eũ deciꝑe: & honestũ fuit occi¬
dere. si tam̃ alit̾ coherceri ñ poterat. Non enim
de pͥuatis tirannis agit᷑. s de his qui rẽ.ꝑ. pre¬
munt. Nam pͥuati segibus publicis que const̾ni¬
gunt omniũ uitas. facile cohercent᷑. In sacdotem
tam̃ & si tirantiũ induat. ꝓpt̾ reu̾entiã sacm̃ti

Expanded text:
Parthicum missae, aegreque Syria retenta est. In Asia Parthicum missae, aegreque Syria retenta est. In Asia tres urbes, hoc est Laodicea, Hierapolis, Colossae, terraemotu conciderunt. Haec Orosius fert; cujus verbis et sensu eo libentius utor, quod scio Christianum, et magnialios historicos inveniri diffusius, qui tyrannorum atrocitates, et exitus miseros plenius scribunt. Quae si quis diligentius recenseri voluerit, legat ea quae Trogus Pompeius, Josephus, Hegesippus, Livius, Serenus, et Tranquillus, et alii historici, quos enumerare longum est, suis comprehenderunt historiis. Ex quibus facile liquebit, quia semper tyranno licuit adulari, licuit eum decipere, et honestum fuit occidere, si tamen aliter coerceri non poterat Non enim de privatis tyrannis agitur, sed de his qui rempublicam premunt. Nam privati legibus publicis, quae constringunt hominum vitas, facile coercentur. In sacerdotem tamen, etsi tyrannum induat, propter reverentiam sacramenti,
Abbreviated transcription (Latin):
litatis autẽ rabie ita effrenatꝰ est. ut płimã
senatꝰ partẽ interficeret. eq̃strẽ ordinẽ pene
destitueret. S ne parricidus quidẽ abstinu¬
it: matoẽ. fr̃em. sororẽ. uxorẽ. oet̾osq om̃s
coguatos & ꝓpinquos sine hesitatione ꝓst̾uit.
Auxit hanc molẽ facinoris eiꝰ: temitas impi¬
etatis indeũ. Nam primꝰ rome xͥanos sup¬
pliciis & mortib affecit: ac ꝑom̃s ꝓuincias
pari ꝑ secutione excruciari imꝑauit. Ipsũq
petrũ cruce. paulũ gladio int̾fecit. Mox acer¬
bissime miserã ciuitatẽ oborte undiq opp̃ssere
olades. Nam subsequente autũno tanta urbi
pestilentia incubuit: ut .xxx. milia funerũ
in rationẽ libitiniane uenirent. Britannuca
deide clades euestigio accidit: qua duo p̃cipua
opida. magna cuuũ sociorq clade & cede. direp¬
ta st̃. Pret̾ea in oriente magnis armenie pro¬
uinciis amissis. romane legiones sub iugum

Expanded text:
litatis autem rabie ita effrenatus est, ut plurimam litatis autem rabie ita effrenatus est, ut plurimam senatus partem interficeret, equestrem ordinem pene destitueret. Sed ne parricidiis quidem abstinuit, matrem, fratrem, sororem, uxorem, caeterosque omnes cognatos et propinquos, sine haesitatione prostravit. Auxit hanc molem facinoris ejus, temeritas impietatis in Deum. Nam primus Romae Christianos suppliciis et mortibus affecit: ac per omnes provincias pari persecutione excruciari imperavit. Ipsumque apostolos Petrum cruce, Paulum gladio interfecit. Mox acerbissime miseram civitatem obortae undique oppressere clades. Nam subsequente autumno tanta urbi pestilentia incubuit, ut triginta millia funerum in rationem Libitinae venirent. Britannica deinde clades evestigio accidit, qua duo praecipua oppida, magna civium sociorumque clade et caede, direpta sunt. Praeterea in Oriente magnis Armeniae provinciis amissis, Romanae legiones sub jugum
Abbreviated transcription (Latin):
rũ insule quas discurrens flãma adire ñ pot̾at.
magnis machinis quondã ad ext̾na bella p̃para¬
tis labefacte atq inflãmate st̃: ad aditor man¬
siones bustoꝵq diu̾soria infelici plebe cõpulsa.
Qd̾ipse ex altissima illa mecenatiana turre pro¬
spectans. letꝰ flãmae ut aiebat pulchritudine:
tragico habitu heleifeles odam sonat. sac̾dotales
hẏmnos ciuitatis in qua sol splendor colitur
decantabat. Auaricie autẽ tam p̃rupte extitit.
ut post hoc incendiũ urbis quã se augustus ex
latericia marmoreã reddidisse iactau̾at: nemui¬
nẽ ad reliquias rerũ suarũ adire permiserit.
Cunctaq flamine qͦ quomͦ suꝑfuerant ipse
abstulit: centies centena milia sex cercium
antiuta a senatu ferri sibi imꝑauit. Plurimoᷤᷤ
senatoꝵ nulla extante causa bonis priuauit.
negotiatoꝵ omniũ sub una die torm̃tis quoq
adhibitis omnẽ penitꝰ censũ abstorsit. erude¬

Expanded text:
rum insulae, quas discurrens flamma adire non poterat, rum insulae, quas discurrens flamma adire non poterat, magnis machinis quondam ad externa bella praeparatis, labefactae atque inflammatae sunt, ad aditorum mansiones, bustorumque diversoria, infelici plebe compulsa. Quod ipse ex altissima Maecenatiana turre prospectans, laetusque flammae, ut aiebat, pulchritudine, tragico habitu heliofeles odam sonat sacerdotates nymnos civitatis, in qua solis splendor colitur, decantabat. Avaritiae autem tam praeruptae exstitit, ut post hoc incendium urbis, quam se Augustus ex lateritia marmoream reddidisse jactaverat, neminem ad reliquias rerum suarum adire permiserit. Cuncta quae flammae quoque modo superfuerant, ipse abstulit: centies centena millia sestertium annua a senatu conferri sibi imperavit: plurimos senatorum, nulla exstante causa, bonis privavit: negotiatorum omnium sub una die, tormentis quoque adhibitis, omnem penitus censum abstorsit. Crude
Abbreviated transcription (Latin):
ro cesar rerũ uicioriq suocessor. ĩmo transgressor.
petulantiã. libidinẽ. luxuriã. auariciã. crudelita¬
tẽ scelere quouis exercuit. Teste namq orosio ꝑ¬
us petulentia. omia pene italie & grecie theatra
uustrans: assũpto etiã uarii uestitꝰ de decore. cericas.
cormcines. cytharistas. tragedas. & aurigas sepe
uisus est suꝑasse. Libidinib quoq tantis exagitatꝰ
ist: ut ne a matre quidẽ uel sorore. ulla ue consan¬
guinitatis reu̾entia abstinuisse referat᷑. uirũ in tiico¬
rẽ du xtrit. ipse aiuiro ut uxor acceptꝰ est. Luxurie
tam effrenate fuit. ut retib aureis piscaret᷑. pur¬
nulã uestẽ bis induit. nec unquã minus mille car¬
rucis confecisse tradit᷑ iter. Deniq urbis rome in¬
casũ uoluptatis sue spectaculũ fecit. ꝑ sex dies sep¬
temq noctes ardens ciuitas regias pauit aspectꝰ
Horrea quadro structa lapide magneq ille uete¬

Expanded text:
ro Caesar, rerum vitiorumque successor, imo transgressor, ro Caesar, rerum vitiorumque successor, imo transgressor, petulantiam, libidinem, luxuriam, avaritiam, crudelitatemque scelere quovis exercuit. Teste namque Orosio, percitus petulantia, omnia pene Italiae et Graeciae theatra perlustrans, assumpto etiam varii vestitus dedecore, Cerycas, id est cornicines, citharistas, tragoedos et aurigas, saepe visus est superasse. Libidinibus quoque tantis exagitatus est, ut ne a matre quidem, vel sorore, ullave consanguinitatis reverentia abstinuisse referatur; virum in uxorem duxerit, ipse a viro ut uxor acceptus sit. Luxuriae tam effrenatae fuit, ut retibus aureis piscaretur, quae purnullam vestem bis induit, nec unquam minus mille carrucis confecisse traditur iter. Denique urbis Romae incendium voluptatis suae spectaculum fecit, per sex dies septemque noctes ardens civitas regios pavit aspectus. Horrea quadro structa lapide, magnaeque illae vete
Abbreviated transcription (Latin):
pleto negotio. nͥ qd̾ belinũ britannor regis fili¬
umquẽ pat̾ expulerat cũ paucis. in deditionẽ
accepit. Infestissimꝰ quidẽ uideis extitit: & sacͣ
ierosolimoꝵ loca ꝓphanari. & statius repleriius¬
sit. & se coli ut deũ. Pilatũ uidee presidẽ tantis
cohartauit angorib: ut sua se transũberans
manu maloꝵ compendiũ mortis celeritate que¬
sierit. Sorores quas caligula primũ stupro pol¬
luerat dãnauit exilio: &e post om̃s simul exuleᷤ
issit occidi. Ipse autẽ a suis ꝓtectorib occisus ẽ.
Insecreto eiꝰ inuenti sunt duo libelli continentes
lectisimoꝵ nomina ciuiũ qͦs morti destinauerat:
eratq alteriꝰ inscriptio gladtꝰ. alt̾i pugio. Archa
quoq ingens multipliciũ uenenoꝵ inuenta est:
quib claudio cesare iubente dem̾sis. maria ipsa
magno pisciũ exitio ꝓtestante tradunt᷑ inserta Suc¬
cessit auuculo caligule claudio tam̃ interposito ne¬

Expanded text:
pleto negotio, nisi quod Belinum Britannorum regis filipleto negotio, nisi quod Belinum Britannorum regis filium, quem pater expulerat, cum paucis in deditionem accepit. Infestissimus quidem Judaeis exstitit, et sacra Hierosolymorum loca profanari, et statuis repleri jussit, et se coli ut Deum. Pilatum Judaeae praesidem tantis coarctavit angoribus, ut sua se transverberans manu, malorum compendium, mortis celeritate quaesierit. Sorores, quas Caligula primum stupro polluerat, damnavit exsilio, et post, omnes simul exsules jussit occidi. Ipse autem a suis protectoribus occisus est. In secreto ejus inventi sunt duo libelli, continentes lectissimorum nomina civium, quos morti destinaverat: eratque alterius inscriptio, gladius, alterius, pugio. Arca quoque ingens multiplicium venenorum inventa est, quibus, Claudio Caesare jubente, demersis, maria ipsa, magno piscium exitio protestante traduntur infecta. Successit avunculo Caligulae, Claudio tamen interposito, Ne
Abbreviated transcription (Latin):
as a pompeio & lepido triginta milia seruoꝵ
is restituisset. & om̃ia suꝑiora popłi debita do¬
unda. litterarũ etiã monim̃tis abolitis censis¬
l in dieb ipsis fons olei largissimꝰ de taberna
n̾itoria ꝑ totũ diẽ defluxit. illũ utiq manifeste
ieẽ imꝑio nuntians. qui seruos diaboli peccato¬
es iustodei dñio subd̾e uen̾at. & pauperũ mi¬
sireri. Cũ gͦ a facie xp̃i silerent om̃ia. & tantaᷤᷤ
miserationes altissimi obstupesceret mundus:
sima rerũ & pot̾estatũ in terciũ ab augusto ca
igulã cecidit. Cutꝰ ferotia ut breuib liqueat
ieclamasse fert᷑. Utinã popłs romanꝰ unã tan¬
tũ ceruicẽ hab̾et. Et qͥa hostis oeerat. magno &
incredibili apparatu ꝓfectꝰ ẽ. hostẽ querere: ocio¬
ssq uirib germaniã galliãq ꝑcurrens. inora
seoeani tirca ꝓspectũ britannie substitit: romã¬
q reu̾sus est belli deficiente mat̾ia. & nullo ex¬

Expanded text:
nibus a Pompeio et Lepido, triginta millia servorum nibus a Pompeio et Lepido, triginta millia servorum dominis restituisset, et omnia superiora populi debita donanda, litterarum etiam monumentis abolitis, censuisset, in diebus ipsis fons olei largissimus, de taberna meritoria per totum diem defluxit, illum utique manifeste adesse imperio nuntians, qui servos diaboli, peccatores justo Dei dominio subdere venerat, et pauperum misereri. Cum ergo a facie Christi silerent omnia, et tantas miserationes Altissimi obstupesceret mundus, summa rerum et potestatum in tertium ab Augusto ad Caligulam cecidit. Cujus ferocia, ut brevibus liqueat, exclamasse fertur: « Utinam populus Romanus unam tantum cervicem haberet! » Et quia hostis deerat, magno et incredibili apparatu profectus est hostem quaerere. Otiosisque viribus Germaniam Galliamque percurrens, in ora Oceani circa prospectum Britanniae substitit, Romamque reversus est belli deficiente materia, et nullo ex
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nullis insignirent᷑ calamitatib publicis. Ii
si quidẽ ortu suo pacauerat scła. qui delere ueno¬
rat contradictionis & mortis imꝑtiũ. Licet en
hec ĩmensitas pacis ascͥberet᷑ augusti. xp̃o tan
potiꝰ ascribenda ẽ. qui cuus romanus indicti¬
ne census ascriptus ẽ regnante augusto. S¬
quidẽ euangłioꝵ & historiarũ u̾idica rela¬
tis p̃nuntiatꝰ est & patefactus indiciis har
orosius refert. cũ cesar iulio int̾fecto ex ap¬
lonia rediens urbẽ ingrederet᷑. hora arał
tercia repence liquido ao puro sereno aartis
ad sp̃em celestis arcus orbẽ solis amdiit. E
octauo idus ianuarii dcequi d̃r epiphanu
creditur accidisse: quo cesar prtinũ iani pl¬
&e augusti adeptꝰ est nomen. apioẽ decat
qctũ. ut penes unũ doceret᷑ sũma rerũ & po¬
aitũ cẽ. quã monarchiam nominant greci. Refer
historicus qd̾ cũ asicilia rediens receptis legio¬

Expanded text:
quod nullis insignirentur calamitatibus publicis. Ille quod nullis insignirentur calamitatibus publicis. Ille siquidem ortu suo pacaverat saecula, qui delere venerat contradictionis et mortis imperium. Licet enim haec immensitas pacis ascriberetur Augusto, Christo tamen potius ascribenda est, qui civis Romanus indictione census ascriptus est, regnante Augusto. Siquidem evangeliorum et historiarum veridica relaltis praenuntiatus est, et patefactus indiciis. Nam, ut Orosius refert, cum Caesar, Julio interfecto, ex Apollonia rediens urbem ingrederetur, hora circiter tertia, repente, liquido ac puro sereno, circulus ad speciem coelestis arcus orbem solis ambiit: et hoc octavo Idus Januarii die, qui dicitur Epiphaniorum, creditur accidisse, quo Caesar primum Jani por et Augusti adeptus est nomen, apicem declarans imperii, ut penes unum doceretur summa rerum et potestatum esse, quam monarchiam nominant Graeci. Refert idem historicus, quod, cum a Sicilia rediens, receptis legio
Abbreviated transcription (Latin):
habet usũ. om̃ib bonis grata est. & om̃ib atie
Si uͦ cadat in insipientẽ: & si bonis quib omia
cooperant᷑ in bonũ mala eẽ non possit: molet
tam̃ ad modicũ temporis ẽ. Nam eã utrisq on¬
tingere manifestũ est: licet exigente malicia
temporis nr̃i qui in nos flagellũ dñi iugite
ꝓuocamus. malis .i. insipientib sepiꝰ conceat᷑
Quis enĩ in reb humanis. romano imꝑio pas¬
tius potest ulla memoria recordaris Si tẽps
serieĩ aburbe condita reuoluant᷑: illud inut¬
niunt᷑ mali gessisse frequentiꝰ. Quis enĩ gas
caligusa augusti tercio successore tetrio a
ĩmanior p̃ter neronẽꝰ qui antecessores a sr¬
cessores om̃s turpitudine uite & in auare
flagitiis suꝑauit. Hic autẽ caligula omiũ
flagitiosissimꝰ. tantũ rexit aut potiꝰ toisac in¬
ꝑitim: ea quidem crudelitate ut proprie inuidens
felicitati de conditõne suoꝵ dẽpor que reret᷑. e

Expanded text:
habet usum, omnibus bonis grata est, et omnibus utilis. habet usum, omnibus bonis grata est, et omnibus utilis. Si vero cadat in insipientem, etsi bonis quibus, omnia cooperantur in bonum, mala esse non possit, molesta tamen ad modicum temporis est. Nam eam utrisque contingere manifestum est, licet exigente malitia temporis nostri, qui in nos flagellum Domini jugiter provocamus, malis, id est insipientibus, saepius concedatur. Quid enim in rebus humanis, Romano imperio potentius, potest ulla memoria recordari? Si temporum series ab Urbe condita revolvatur, illud inveniuntur mali gessisse frequentius. Quis enim C. Caligula, Augusti tertio successore, tetrior, aut immanior, praeter Neronem, qui antecessores et successores omnes turpitudine vitae et inauditis flagitiis superavit? Hic autem Caligula, omnium flagitiosissimus, tamen rexit, aut potius torsit imperium, ea quidem credulitate, ut propriae invidens felicitati, de conditione suorum temporum quereretur, eo
Abbreviated transcription (Latin):
adducã inqͥt nabugodonosor seruũ meum:
gyptũ. Om̃is autẽ p̾otestas bona: q̃m ab eo
est a quo solo om̃ia & sola st̃ bona.Utenti
tam̃ interdũ bona ũ ẽ. aut pacienti. sed ma¬
la. licet qd̃ ad uniu̾sitatẽ sit bona. illo faciente
qui bene utit̾ malis nr̃is. Sicut enĩ in picdiura
fuscus aut niger color. aut aliquis aliꝰ ꝑse on¬
sideratus indeceus ẽ. & tam̃ in tota pictura &¬
cet: sic ꝑ se quedã inspecta. indecora & mala.n
lata ad uniuersitatẽ bona apparent & pule
eo om̃ia sibi adoptante. cuiꝰ om̃ia opera ualdo s
bona. Ergo & tiranni potestas bona quidẽ est
tirannide tamen nichil est peius. Est enĩ cau¬
nis a deo concesse homini potestatis abusus
hoc tam̃ malo: multus & magnus ẽ bonou
usus. Patet gͦ non insolis pͥncipib ẽẽ tiran¬
dẽ: sed om̃s eẽ tirannos qui concessa desupe
potestate in subdĩtis abutunt᷑. Porro si poteso
accendat sapienti qui rerũ omniũ nouit. e

Expanded text:
 servum meum, gyptum . Omnis autem potestas bona, quoniam ab eo est, a quo solo, omnia, et sola sunt bona. Utenti tamen interdum bona non est, aut patienti, sed mala, licet quoad universitatem sit bona, illo faciente qui bene utitur malis nostris. Sicut enim in pictura fuscus aut niger color, aut aliquis alius per se consideratus, indecens est, ettamen in tota pictura decet: sic per se quaedam inspecta, indecora et mala, relata ad universitatem, bona apparent et pulchra, eo omnia sibi adaptante, cujus omnia opera valde sunt bona. Ergo et tyranni potestas bona quidem est, tyrannide tamen nihil est pejus. Est enim tyrannis, a Deo concessae homini potestatis abusus. In hoc tamen malo, multus, et magnus est bonorum usus. Patet ergo non in solis principibus esse tyrannidem, sed omnes esse tyrannos, qui concessa desuper potestate in subditis abutuntur. Porro si potestas accedat sapienti, qui rerum omnium novit et
Abbreviated transcription (Latin):
us quidã detuleet̃ tanquã ex dd stirpe uenien
hos quidã reuocatꝰ nomine qͥ in hoc iuius
surat: ꝑducit ad domicianũ cesarẽ. Nam & ip̃e
simidabat de aduentu xp̃i: sicut & in initio
eodes. Int̾rogati gͦ a domiciano si essent ex familia
iud. confessi st̃. Tunc quesint quantis posses

Expanded text:
s quidem detulerunt, tanquam ex David stirpe venientes. Hos quidam, Revocatus nomine, qui in hoc missus fuerat, perducit ad Domitianum Caesarem. Nam et ipse formidabat de adventu Christi, sicut et in initio Herodes. Interrogati ergo a Domitiano si essent ex familia David, confessi
Abbreviated transcription (Latin):
rannoꝵ in scxiptꝰ ẽ.: quid de tirantus sentiam
pleniꝰ pot̾it aꝑire: diligenti tam̃ compendio.
ut nec de ꝓlixitate tediũ: nec de breuitate
obscuritas generet᷑. S ne romane historie ui¬
lescat auctoritas que plerũq ab infidelib & de
infidelib scrita est: hoc diuine & fidelis historie
cõꝓbetur exemplis. Undiq enĩ apparet. quia
ut ait ualeriꝰ eademũ tuta est potentia que
uirib sius modũ imponit. Et sane nichil dan
preclarũ est aut tam magnificũ. qd̾ non mo¬
ratione desideret temꝑari. Primũ gͦ tiram
nobis obicit diuina pagina nenroth robuss
contra dnm uen̾atorẽ: quẽ & tunũ dici ñ noi¬

Expanded text:
rannorum inscriptus est, quid de tyrannis sentiam rannorum inscriptus est, quid de tyrannis sentiam plenius poterit aperire, diligenti tamen compendio, ut nec de proxilitate taedium, nec de brevitate obscuritas generetur. Sed ne Romanae historiae vilescat auctoritas, quae plerumque ab infidelibus et de infidelibus scripta est, hoc divinae et fidelis historiae comprobetur exemplis. Undique enim apparet, quia, ut ait Valerius, ea demum tuta est potentia, quae viribus suis modum imponit. Et sane nihil tam praeclarum est, aut tam magnificum, quod non moderatione desideret temperari. Primum ergo tyrannum nobis objicit divina pagina Nemrod robustum contra Dominum venatorem, quem et N
Abbreviated transcription (Latin):
mũq uallũ crebris insuꝑ tuerib cõmunitũ.
ꝑcentũ .xx. duo milia passuũ a mari ad mare
duxit. Ibiq sicut orosi & alii historici refert̃.
apud opidũ eboracũ morbo obut. Siquidem
britannia uenena semꝑ exhorruit: & in p̾nici¬
pes ñ nouit. s ꝓ sius pͥncipib inuictos gladios
exercere. Prefatũ uͦ opidũ in id uirui & teme¬
ritatis. temporis ꝓcessu excreuit: ut urbibus
antiquis audeat se conferre. Hoc ei forte tanti
imꝑatoris contulit sepultura. Ipsũ tñ genti¬
liũ eitu & infideliũ prauitate tiraniudem
in xp̃ianos exercuisse. & penas sceleris luisse:
certũ ẽ. Hemo enĩ a scło se a postate angeli egit
imaginẽ: qui damnationis eiꝰ & confusionis
ñ fuerit particeps. .xix.
ongũ ẽ si gentiliũ tirannoꝵ ad tẽpora
nr̃a seriem uoluero trahe: s uniꝰ hoc etatis
non memorabit᷑ homo. Hoc enĩ mentẽ effugit:
& linguã uincit. Libellus tam̃ qui de exituti¬

Expanded text:
mumque vallum, crebris insuper turribus communitum, mumque vallum, crebris insuper turribus communitum, per centum viginti duo millia passuum a mari ad mare duxit. Ibique, sicut Orosius et alii historici referunt, apud oppidum Eboracum morbo obiit. Siquidem Britannia venena semper exhorruit, et in principes non novit, sed pro suis principibus invictos gladios exercere. Praefatum vero oppidum, in id virium et temeritatis, temporis processu excrevit, ut urbibus antiquis audeat se conferre. Hoc ei forte tanti imperatoris contulit sepultura. Ipsum tamen gentilium ritu, et infidelium pravitate, tyrannidem in Christianos exercuisse, et poenas sceleris luisse, certum est. Nemo enim a saeculo, se apostatae angeli egit imaginem, qui dam nationis ejus et confusionis non fuerit particeps. CAP.ongum est si gentilium tyrannorum ad tempora nostra seriem voluero trahere; sed unius hoc aetatis non memorabitur homo. Hoc enim mentem effugit, et linguam vincit. Libellus tamen, qui De exitu ty
Abbreviated transcription (Latin):
ille a quogenti mee nom̃ est seuerus occurrit.
qui adu̾sus xp̃i nomen tirannidẽ grauẽ exercuit.
illũ adhuc solũ adiciã. ne seuerie uel seresbie
nr̃e parcere uidear. S ꝑfecto hanc ꝓphanam ĩ
xp̃ianos & eccłiam ꝑsecutionẽ: celestis ultio e
uestigio ꝑsecuta est. Cmerserunt enũ continuo
bella ciuilia: quib romanis sanguinis pluri¬
mũ effusũ est. Hic quidẽ affer gen̾e t̾politanꝰ
abopido lepti natura seuus. multis sepe belliᷤ
lacessitus: fortissime quidẽ rem ptiblicam sed
laboriosissime rexit. Congresus ẽ cũ multis
gentib. ut de multis triumpharet. Nescenni¬
tium nigrũ ad tiranindt̃ aspiantẽ: uicit &
int̾fecit. Iudeos & samaritas rebellantes ferro
eohercuit: parchos. arabas. adiabenosq suꝑauit.
Hic ẽ seuerus gentiũ uictor. qui inbrit̾amas
insule a ceteris indomitis gentib uallo distin¬
guendã putauit. Itaq maximã fossã firmissi¬

Expanded text:
ille, a quo genti meae nomen est, Severus occurrit, ille, a quo genti meae nomen est, Severus occurrit, qui adversus Christi nomen tyrannidem gravem exercuit, illum adhuc solum adjiciam, ne Severiae vel Saresberiae nostrae parcere videar. Sed profecto hanc profanam in Christianos et Ecclesiam persecutionem, coelestis ultio e vestigio prosecuta est. Emerserunt enim continuo bella civilia, quibus Romani sanguinis plurimum effusum est. Hic quidem, Afer genere. Tripolitanus ab oppido Lepti, natura saevus, multis saepe bellis lacessitus, fortissime quidem rempublicam, sed laboriosissime rexit. Congressus est cum multis gentibus, ut de multis triumpharet. Pescenninum Nigrum, ad tyrannidem aspirantem, vicit et interfecit: Judaeos et Samaritas rebellantes ferro coercuit. Parthos, Arabas, Adiabenosque superavit. Hic est Severus gentium victor, qui in Britannias, insulae a caeteris indomitis gentibus vallo distinguendam putavit. Itaque maximam fossam, firmissi