comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicet. Si gͦ iudicat pater. quomo¬
do non uidicat quemquã: s om̃e
iudicium dedit filio: Hanc ques¬
tionem ut soluamus actendite.
Simili locutione solui potest. Sep¬
tum habes : d̾s neminem tẽptat.
E iterũ scriptum habes: temptat
uos dñs d̃s ũr. ut sciat si diligi¬
tis eum. Nempe questio ẽ uidecis.

Expanded text:
Pater, quomodo non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio? 5. Hanc quaestionem ut solvamus, attendite; simili locutione solvi potest. Scriptum habes, Deus neminem tentat ; et iterum scriptum habes, Tentat vos Dominus Deus vester, ut sciat si diligitis e
Abbreviated transcription (Latin):
timor dnĩ castus ꝑmanens in se¬
culũ scłi. E ipsa questio est. Quo¬
modo enĩ ꝑfecta caritas foras mit¬
tit timorem: si timor castus ꝑma
cipit. alteram quȩ ꝓbat. Scđm eã
quȩ decipit ds neminem temptat.
scđm eam que probat. temptat

Expanded text:
ni castus, permanens in saeculum saeculi . Et ipsa quaestio est. Quomodo enim, perfecta charitas foras mittit timorem, si timor Domini castcipit, alteram quae probat: secundum eam quae decipit, Deus neminem tentat; secundum eam quae probat, tentat
Abbreviated transcription (Latin):
erat cłs: numqu̾a ds sine uerbo
fuit. qr uerbũ ẽ manens non
trausiens. ds. non sonus. ꝑ quod factũ
est celum et terra. non quod p̃cerit
cũ his que facta st̃ suꝑ terram. Ergo
ab illo ꝓcessit ut ds. ut equalis. ut fi¬
lius unicus. ut uerbũ patris. & ue¬
nit ad nos. quia uerbum caro fac¬
tum ẽ ut habitaret in nobis. Ad¬
uentus eius. humanitas eius: man¬
sio eius ddiuinitas eius. Diuinitas eꝰ
quo imus: humanitas eiꝰ qua imꝰ.
Nisi nobis fieret qua iremꝰ: nuniqũã
ad illam mauentem ꝑueniremus.
Quare loquelam meam non cognos¬
citis: quia non potestis audire uer¬
bum meum. Ideo non poterant cog¬
noscere: qr non poterant audire.
S unde audire non poterant: nseoe
rigi credendo nolebant: et hoc un¬
de yos ex patre diabolo estis. Quan¬
diu patrem cõmemoratis: quandi¬
u patres mutatis: modo abraham:
inodo dm̃. Audite a filio di. cuius
filii sitis: & patre diabolo estis. Hic¬

Expanded text:
ei. Nunquam Deus sine Verbo fuit; quia Verbum est manens, non transiens; Deus, non sonus; per quem factum est coelum et terra, non quod praeteriit cum iis quae facta sunt super terram. Ergo ab illo processit ut Deus, ut aequalis, ut Filius unicus, ut Verbum Patris: et venit ad nos, quia Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis . Adventus ejus, humanitas ejus: mansio ejus, divinitas ejus: divinitas ejus quo imus, humanitas ejus qua imus. Nisi nobis fieret qua iremus, nunquam ad illum manentem perveniremus.quit, loquelam meam non cognoscitis? Quia non potestis audire sermonem meum. Ideo non poterant cognoscere, quia non poterant audire. Sed unde audire non poterant, nisi quia corrigi credendo nolebant? Et hoc unde? Vos ex patre diabolo estis. Quandiu patrem commemoratis? Quandiu patrem 554 mutatis, modo Abraham, modo Deum? Audite a Filio Dei, cujus filii estis. A patre diabolo estis.
Abbreviated transcription (Latin):
ille laudatus: isti dampnati. Abra
tis. qd̃ aspicitis. quod me. solum
putatis. homo sum: hominẽ dicen¬
tem uob̃ qđ audiuit a dõ. quare
uultis occidere: nisi qr non estisfi¬
lii abrahe: & tam̃ suꝑius ait. Scio
qr filii abrahe estis. Non negat eoꝵ
originem: s facta condempnat. La¬
ham pater nr̃ fuit scđm carnem
Originem de carne eius caro iuideoꝵ
ducit: non caro. xp̃ianoꝵ. Nos de ali¬
is gentib uenimus : & tam̃ imitan¬
do abrahe fidem. filii facti sumus.

Expanded text:
ille laudatus, isti damnati. Nam hiille laudatus, isti damnati. Nam hitis, quod aspicitis, quod me solum putatis, homo sum: hominem dicentem vobis quod audivit a Deo, quare vultis occidere, nisi quia non estis filii Abrahae? Et tamen superius ait, Scio quia filii Abrahae estis. Non negat eorum originem, sed facta condemnat: caaham pater noster fuit secundum carnem? Originem de carne ejus caro Judaeorum ducit, non caro Christianorum: nos de aliis gentibus venimus; et tamen imitando, Abrahae filii facti sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ similitudine. Dicturus ẽ alte¬
rum patrem illoꝵ. qui nec genu¬
it eos. nec creauit ut homines es¬
sent. s tam̃ filii erant eiꝰ. in quan¬
tum mali erant. ñ in quantũ ho¬
mines erant: un quo imitati. ñ qd̃
creati. Respondunt. et dpxerunt ei.
Pater nr̃. abraham ẽ. Q uasi quid cu
dicturus es contra abraham: ut si a¬
liquid potes aude rep̃hendere abra¬
ham: non qr dñs non audebat rep̃¬
hendere abraham. s talis erat abra¬
ham qͥ non rep̃hendẽtur a dño. sed
potius laudaretur. Tam̃ isti uideban¬
tur eum ꝓuocare ut aliquid mali
diceret de abraham: et esset occasio
faciendi quod cogitabant. Pater nr̃.
abraham est. Audiamus quomodo
eis responderit dñs: cum illoꝵ dãp¬
natione laudans abrabam. Dicit eis
iħc. Si filii abrahe estis: opera abra¬
he facite. Nunc aut̃e queritis me
interficere. hominem qui ueritatẽ
loquutus sum uob̃: quam audiui
a deo. Hoc abraham non fecit. Coce

Expanded text:
vitae similitudine: dicturus est altevitae similitudine: dicturus est alterum patrem illorum, qui nec genuit eos, nec creavit ut homines essent; sed tamen filii erant ejus in quantum mali erant, non in quantum homines erant; in quo imitati, non quod creati. 3. Responderunt, et dixerunt ei: Pater noster Abraham est: quasi, Quid tu dicturus es contra Abraham? aut, Si aliquid potes, aude reprehendere Abraham. Non quia Dominus non audebat reprehendere Abraham; sed talis erat Abraham qui non reprehenderetur a Domino, sed potius laudaretur: tamen isti videbantur eum provocare, ut aliquid mali diceret de Abraham, et esset occasio faciendi quod cogitabant. Pater noster Abraham est. 4. Audiamus quomodo eis responderit Dominus, cum illorum damnatione laudans Abraham, Dicit eis Jesus: Si filii Abrahae estis, opera Abrahae facite. Nunc autem quaeritis me interficerelocutus sum vobis, quam audivi a Deo; hoc Abraham non fecit. » Ecce,
Abbreviated transcription (Latin):
dnm dicentem. scio quia filii abra¬
he estis: audite quid dicat postea.
Ego quod uidi apud patrem meum
loquor. et uos que uidistis apud
patrem ur̃m facitis. Iam dixerat. sci¬
o quia filii abrahe estis. Qͥd aucẽ
faciunt:s quod eis dixit. queritis
me occidere. Hoc apud abraham
nũquam uiderunt. Dñs autem pa¬
trem dm̃ uult intelligi. cũ dicit.
Que uidi apud meum loquor. ueri¬
tatem uidi. ueritatem loquor: quia
ueritas sum. Si enim dñs uerita¬
tem loquitur quam uidit apud pa¬
trem. se uidit. se loqͥtur: q ipse ẽ
ueritas patris. quam uidit apud
patrem. Ipse ẽ enĩ uerbum: quod
uerbum erat dm̃. Isti ergo malũ
quod faciunt. qđ dñs obuirgat
et corripit: ubi uiderunt:s apud
patrem suum. Cum audierimus
in consequentib aꝑtius dictũ qͥs
eẽt eoꝵ pat̾: tunc intellegemꝰ qua¬
lia uidunt apud talem patrem.
Adhuc enun non nominat patrẽ
ipsoꝵ. Paulo suꝑius abraham com¬
memorauit: sed carnis origine. ñ

Expanded text:
ominum dicentem, Scio quia filii Abraominum dicentem, Scio quia filii Abrahae estis; audite quid dicat postea: Ego quod vidi apud Patrem meum, loquor; et vos quae vidistis apud patrem vestrum, facitis. Jam dixerat, Scio quia filii Abrahae estis. Quid autem faciunt? Quod eis dixit, Quaeritis me occidere. Hoc apud Abraham nunquam viderunt. Dominus autem Patrem Deum vult intelligi cum dicit, Quae vidi apud Patrem meum, loquor. Veritatem vidi, veritatem loquor, quia Veritas sum. Si enim Dominus veritatem loquitur quam vidit apud Patrem; se vidit, se loquitur: quia ipse est Veritas Patris, quam vidit apud Patrem; ipse est enim Verbum, quod Verbum erat apud Deum. Isti ergo malum quod faciunt, quod Dominus objurgat et corripit, ubi viderunt? Apud patrem suum. Cum audierimus in consequentibus apertius dictum quis sit eorum pater, tunc intelligemus qualia viderint apud talem patrem: adhuc enim non nominat patrem ipsorum. Paulo superius Abraham commemoravit, sed carnis origine, non
Abbreviated transcription (Latin):
quit qr filii abrahȩ estis: sed queri¬
tis me interficere. q sermo m̃s non
capit in uob̃. Agnosco uos inquit.
filii abrahe estis: sed queritis me
occidere. Agnosco carnis originem.
non cordis fidem. filii abrahe estis¬
ritis me occidere inquit. Sermo e¬
num ms̃ non capit in uob̃. Si sermo
ms a uob̃ caꝑetur: caperet. Si cape¬
remini intra retia fidei. tamquam
pisces concluderemini. Qͥd ẽ gͦ non
capit in uob̃: non capit cor ur̃m
qr non recipitur a corde ur̃o. Sic ẽ
enim sermo dei. et sic esse debet fi¬
delib: tamquã pisci hamus. Tunc
capit: quando capitur: nec fit in¬
iuria illis qui capiuntur. Ad salutẽ
quippe. non ad ꝑniciem capiunt᷑.
Unde dñs discipulis suis dix̃. Ueni¬
te post me: et faciam uos piscatores
hominũ. Non ergo isti erant tales.
et tam̃ filii erant abrahȩ: filii hõĩs
đi. homines iniqui. Trahebant enĩ
carnis genus. sed degeneres facti
erant: non imitando fidem illius
euius filii facti erant. Audistis cerce

Expanded text:
filii Abrahae estis: sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in vobis. Agnosco vos, inquit: filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere. Agnosco carnis ornon cordis fidem. Filii Abrahae estisritis me occidere, inquit; sermo enim meus non capit in vobis. Si sermo meus caperetur, caperet; si caperemini, intra retia fidei tanquam pisces concluderemini. Quid est ergo, non capit in vobis? Non capit cor vestrum, quia non recipitur a corde vestro. Sic enim est sermo Dei, et sic esse debet fidelibus, tanquam pisci hamus; tunc capit quando capitur. Nec fit injuria illis qui capiuntur: ad salutem quippe, non ad perniciem capiuntur. Unde Dominus discipulis suis ait: Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Non ergo isti erant tales: et tamen filii Abrahae erant; filii hominis Dei, homines iniqui. Trahebant enim carnis genus, sed degeneres facti erant, non imitando fidem illius cujus filii erant. 2. Audistis certe
Abbreviated transcription (Latin):
erexit intellectib cor. et illud cetigit
quod solet dicere. ñ a meipso ueni.
ille me misit. a do ꝓcessi et ueni. Me¬
m̃tote quid soleamus dicere: ab illo
uenit. et a quo uenit. cũ illo uenit.
Ap̃i ergo missio. incarnatio. Quod
uͦ de deo ꝓcessit uerbum: ȩterna pro

Expanded text:
erexit intelligentibus cor, et illud tetigit erexit intelligentibus cor, et illud tetigit quod solet dicere, Non a meipso veni, ille me misit, a Deo processi et veni. Mementote quid soleamus dicere, Ab illo venit; et a quo venit, cum illo venit. Christi ergo missio, est incarnatio. Quod vero de Deo processit Ver
Abbreviated transcription (Latin):
tionem spiritalit appellare. cũ diis
multis et falsis. anima tamquã ꝓs¬
tituta subicitur: ad hoc responde¬
runt. Dixerunt itaq ei. Nos de for¬
nicatione non sumꝰ nati: unum pa¬
trem habemꝰ dm̃. Iam uiluit abra
ham. Repulsi sunt enum. quomodo
erat talis abraham cuius facta ñ imi¬
tabantur. et de illiꝰ genere głabant᷑:
dicentes apud seipsos. Quotienseũq
nominauerimꝰ abraham: dicturus ẽ
nob̃. Quare non unitamini eũ: de
cuius genere głamini: Nos scm̃. us¬
tum. innocentem tantum uirum.
imitari non possumꝰ. Dm̃ dicamus
patrem nr̃m: uideamꝰ quid nobis
dicturus est. Prorsus falsitas inuenit
qd responderet: audiamꝰ qͥd dicans:
audiamꝰ quid audiant. Unũ inqui¬
unt patrem habemꝰ dm̃. Dixit ergo
eis ihe. Si d̾s pater ur̃ ẽẽt: diligeretiᷤᷤ
utiq me. Ego enim ex dõ ꝓcessi: et
ueni. Neq enim a meipso ueni: sed
ille me misit. Dicitis dm̃ patrẽ: ag¬
noscite me uel frẽm. Uerumtamen

Expanded text:
tionem spiritualiter appellare, cum diis tionem spiritualiter appellare, cum diis multis et falsis anima tanquam prostituta subjicitur, ad hoc responderunt: Dixerunt itaque ei, Nos ex fornicatione non sumus nati, unum patrem habemus Deum. Jam ham: repulsi sunt enim, quomodo erat talis Abraham, cujus factum non imitabadicentes apud seipsos: Quotiescunque nominaverimus Abraham, dicturus est nobis: Quare non imitamini eum, de cujus genere gloriamini? Nos sanctum et justum, innocentem tantum virum imitari non possumus: Deum dicamus patrem nostrum, videamus quid nobis dicturus est. 8. Prorsus falsitas invenit  quid responderet? Audiamus quid dicant, audiamus quid audiant: Unum, inquiunt, patrem habemus Deum. Dixit ergo eis Jesus: Si Deus pater vester esset, diligeretis utique me: ego enim ex Deo processi et veni. Neque enim a meipso veni, sed ille me misit. Dicitis Deum patrem, agnoscite me vel fratrem. Verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
ent filii: qui fidem fuerint imitati.
Potens est ds de lapidib istis suscita¬
re filios abrahe. Nos sumus. in pa¬
rentib nr̃is lapides eramꝰ: quando
ꝓ deo lapides colebamus. De talibus
lapidib. familiam fecit d̾s abrahe.
Quid se ergo extollit inanis & uana
iactatio: filii abrabȩ gloriari iam
desinant: audierunt quod audire
debuerunt. Si filii abrahe estis. fac¬
tis ꝓbate non uerbis. Queritis me oc¬
cidere hominem: interim ñ dicofi¬
lium di. non dico dm̃. ñ dico uerbũ:
qr non moritur uerbũ. Hoc dico qd̃
uidetis. quia et quod uidetis poces¬
tis occidere: et quem ñ uidetis of¬
fendere. Hoc ergo abraham ñ fecit.
uos facitis oꝑa patris ur̃i. E adhuc
non dicit. quis est iste pat̾ eoꝵ. Mo
do illi qͥd respondert̃: ceperunt enĩ
uteumq cognoscere. non de carmis
generatione dm̃ loqui: s de uite
instititutione. E quia consuetudo
scripturaꝵ ẽ quas legebant fornica¬

Expanded text:
ent filii qui fidem fuerint imitati: ent filii qui fidem fuerint imitati: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Nos sumus: in parentibus nostris lapides eramus, quando pro Deo lapides colebamus; de talibus lapidibus familiam Deus fecit Abrahae. 6. Quid se ergo extollit inanis et vana jactatio? Filii Abrahae gloriari jam desinant: audierunt quod audire debuerunt, Si filii Abrahae estis, factis probate, non verbis. Quaeritis me occidere hominem: interim non dico Filium Dei, non dico Deum, non dico Verbum, quia non moritur Verbum; hoc dico quod videtis, quia et quod videtis potestis occidere, et quem non videtis offendere. Hoc ergo Abraham non fecit. Vos facitis opera patris vestri. Et adhuc non dicit quis est iste pater eorum. 7. Modo illi quid responderunt. Coeperunt enim utcumque cognoscere, non de carnis generatione Dominum loqui, sed de vitae institutione. Et quia consuetudo Scripturarum est, quas legebant, fornica
Abbreviated transcription (Latin):
scđm ꝓmissionem heredes. Nos ergo
facti sumꝰ semen abrahe. gratia dei.
Non de carne abrahe fecit illi coere¬
des ds. s illos exheredauit. istos ad¬
optauit. E de arbore illa oliue cuiꝰ
radix est in patriarchis. ramos na
humilem inseruit. Ideo eũ uenissent
ad ioħem baptirandi iudei. erupit
in illos. & ait illis: genimina uiꝑa¬
rum. Maxime quippe de altitudine
originis głabantur: ille aut̃e gene
rationẽ non saltim hominũ. s uiꝑa¬
rum. Hominũ formam uidebat: sed
uenenum agnoscebat. Nenerant tam̃
Generatio uiperaꝵ: quis uob̃ osten¬
dit fugere a uentura ira: facite ergo
dignos fructus penitentiȩ: et nolite
dicere intra uosmetipsos. patrem ha¬
bemꝰ abraham. Potens ẽ enim ds de
lapidib istis suscitare filios abrahe.
Si fructus dignos penitentiȩ. ñ fece¬
ritis: nolite uobis de illa stẏrpe blan¬
diri. Potens ẽ ds et uos dãpnare: &
abraham filiis non fraudari. Habet
enim unde excitet filios abrahȩ. fi¬

Expanded text:
secundum promissionem haeredes . Nos ergo facti sumus semen Abrahae gratia Dei. Non de carne Abrahae fecit illi cohaeredes Deus. Illos exhaeredavit, istos adoptavit: et de arbore illa olivae, cujus radix est in Patriarchis, ramos natoleastrum inseruit . Ideo cum venirent ad Joannem baptizandi Judaei, erupit in illos, et ait illis, Generatio viperarum. Maxime quippe de altitudine originis gloriabantur: ille autem generarum; non saltem hominum, sed viperarum. Hominum formam videbat, sed venenum agnoscebat. Venerant tamenGeneratio viperarum, quis vobis ostendit fugere a ventura ira? Facite ergo fructus dignos poenitentiae. Et nolite dicere intra vos ipsos, Patrem habemus Abraham: potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Si fructus dignos poenitentiae non feceritis, nolite vobis de illa stirpe blandiri: potens est Deus et vos damnare, et Abraham filiis non fraudare. Habet enim unde excitet filios Abrahae; fi
Abbreviated transcription (Latin):
N S nr etiam in forma
serui non seruus: s in
forma etiam serui. dñs¬
fuit. Quippe illa carniꝰ
forma seruilis. s quãuis eẽt similitu¬
do carnis peccati. non erat caro pec¬
cati: libertatem ꝓmisit credentib
in se. Iudei uero tamquã de sua lib̾¬
tate suꝑbientes. dedignati st̃ fieri
liberi: eum ẽẽnt serui peccati. Ideo
aut̃ẽ se liberos ẽẽ dixerunt: qr sem̃
erant abrahe. Qͥ d ergo eis ad hec

Expanded text:
noster etiam in forma servi non servus, sed in forma etiam servi DFuit quippe illa carnis forma servilis, sed quamvis esset similitudo carnis peccati, non erat caro peccati. Libertatem promisit credentibus in se; Judaei vero tanquam de sua libertate superbientes, dedignati sunt fieri liberi, cum essent servi peccati. Ideo autem se liberos esse dixerunt, quia semen Abrahae erant. Quid ergo eis ad haec
Abbreviated transcription (Latin):
didisti: mendax es. et pater men¬
dacii non es. Ille uͦ quia non ali¬
unde accepit mendacium. quo
mendacio tamquã ueneno serpeis
hominem occideret. pat̾ est men¬
dacii: sicut ds est pater ueritatis.
Recedite a patre mendacii: eurri¬
te ad patrem ueritatis. Amplec¬
timini ueritatem: ut accipiatis
lib̾tatem. Illi gͦ uidei apud patr̃e
suũ uiderant quod loquebantur.
Quid. nisi mendacium: dominꝰ
autẽ apud patrem suũ uidit qͥd
loqueretur. Qͥ d. nisi seipsũ: quid.
nisi uerbum patris: quid. nisi
ueritatem patris et̃nam: & patͥ
coet̃nam. Ille gͦ homicida erat
ab initio. et in ueritate ñ stetit:
quia ueritas non est in eo. Citm
loquit᷑ mendacium de ꝓpriis lo¬
quitur: qr mendax est. et non
solum mendax est: s et pat̾ eiꝰ ẽ:
idest ipsius mendacii quod loqui¬
cur pater est: qr ipse genuit m̃¬
dacium suum. Ego autem qr ue¬
ritatem dico: non creditis michi.
uis ex uobis arguit me de

Expanded text:
didisti; mendax es, pater mendidisti; mendax es, pater mendacii non es: ille vero quia non aliunde accepit mendacium, quo mendacio tanquam veneno serpens hominem occideret, pater est mendacii; sicut Deus Pater est veritatis. Recedite a patre mendacii, currite ad Patrem veritatis; amplectimini veritatem, ut accipiatis libertatem. 14. Illi ergo Judaei apud patrem suum viderunt quod loquebantur: quid, nisi mendacium? Dominus autem apud Patrem suum vidit quod loqueretur: quid, nisi seipsum? quid, nisi Verbum Patris? quid, nisi veritatem Patris aeternam, et Patri coaeternam? Ille ergo homicida erat ab initio, et in veritate non stetit, quia veritas non est in eo: cum loquitur mendacium, de propriis loquitur; quia mendax est. Et non solum mendax est, sed et pater ejus est: id est, ipsius mendacii quod loquitur, pater est, quia ipse genuit mendacium suum. Ego autem quia veritatem dico, non creditis mihi. Quis ex vobis arguit me de
Abbreviated transcription (Latin):
do m̃dacium: s pat̃ m̃dacii tui
non es. qi ab altero accepisti m̃¬
dacium. Diabolus autem a seipso m̃¬
dax fuit. mendacium suũ ipse ge¬
nuit. a nemine audiuit. N uomodo
s pater genuit filium ueritatẽ:
sic diabolus lapsus genuit quasi
filiũ mendacium. His audicis re.¬
plica nunc et recole uerba dñi
mens catholica. quid audieris
aduerte: quid dicat attende. Ii¬
le. Quis: diabolus: homieida erat
ab initio. Agnoscimꝰ: occidit adũ.
& in ueritate non stecit. aguos¬
cimꝰ: quia et de ueritate lapsus
est. Q uia ueritas non ẽ in eo. Ne¬
rum est. Recedendo a ueritate:
non habet uericatẽ. Cum loqͥtur
mendacium de ꝓpriis loquitur:
non aliunde. accipit unde loqͣ¬
tur. Cũ loquitur mendaciũ deꝓ
priis loquitur: quia m̃dax ẽ. et
pater eius. E mendax est. & pat̾
mendacii. Nam tu forte. mendax
es quia mendacium loqueris: sed
non es pater eius. Si enim qd̾ diciꝰ
a diabolo accepisti. et diabolo cre¬

Expanded text:
do mendacium: sed pater mendacii ipsius do mendacium: sed pater mendacii ipsius non es, quia ab altero accepisti mendacium. Diabolus autem a seipso mendax fuit; mendacium suum ipse genuit, a nemine audivit. Quomodo Deus Pater genuit Filium veritatem; sic diabolus lapsus genuit quasi filium mendacium. His auditis, replica nunc et recole verba Domini: mens catholica, quid audieris adverte, quid dicat attende. Ille: quis? Diabolus - homicida erat ab initio. Agnoscimus, occidit Adam. Et in veritate non stetit. Agnoscimus, quia de veritate lapsus est. Quia veritas non est in eo. Verum est; recedendo a veritate non habet veritatem. Cum loquitur mendacium, de propriis loquitur. Non aliunde accipit unde loquatur. Cum loquitur mendacium, de propriis loquitur; quia mendax est, et pater ejus. Et mendax est, et pater mendacii. Nam tu forte mendax es, quia mendacium loqueris: sed non es pater ejus. Si enim quod dicis a diabolo accepisti, et diabolo cre
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓpriis loquitur: qr mendax ẽ
et pater eius. In his uerbis quidã
runt: et quesierunt quis esset di¬
aboli pater. Hic uero detestabilis
error manicheoꝵ inuenit adhuc
que deciperet imperitos: solent
enim dicere. Puto diabolus angłs
fuit et lapsus ẽ: ab illo cepit pec¬
catum sicrit dicitis. Pater eius
quis erat:Nos contra. Quis enĩ
nrm̃ aliquando dixit diabolum
habere patrem: et illi contra. bo¬
minꝰ dicit. eugłm loquit᷑: de dia¬
bolo loquens ait. Ille homicida e¬
rat ab initio. et in ueritate non
stetit : quia ueritas non ẽ in eo.
Cum loquitur mendaciũ de ꝓpriis
loquitur. qr m̃dax est et pater
eius. Audi. incellige. non te lon¬
ge mitto: in ipsis uerbis intelli¬
ge. Diabolũ dñs dixit patrẽ m̃¬
dacii. Qo est hoc: audi quid sit.
Replica modo ipsa uerba: intelli¬
ge. Non enim om̃is qui m̃titur.
pater mendacii sui est. Si enim
ab alio m̃dacium accepisti & dixi¬
ti. tu quidem mentitus es ꝓferen¬

Expanded text:
de proprio loquitur, quia mendax est de proprio loquitur, quia mendax est et pater ejus. In his verbis quidam runt, et quaesierunt quis esset diaboli pater. Hic vero detestabilis error Manichaeorum invenit adhuc qua deciperet imperitos. Solent enim dicere: Puta diabolus angelus fuit, et lapsus est; ab illo coepit peccatum, sicut dicitis: Pater ejus quis erat? Nos contra: Quis enim nostrum aliquando dixit diabolum habere patrem? Et illi contra: Dominus dicit, Evangelium loquitur, de diabolo dicens, ait, Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit; quia veritas non est in eo: cum loquitur mendacium, de propriis loquitur; quia mendax est, et pater ejus. 13. Audi, intellige; non te longe mitto, in ipsis verbis intellige. Diabolum Dominus dixit patrem mendacii. Quid est hoc? Audi quid sit, replica modo ipsa verba, et intellige. Non omnis enim qui mentitur, pater mendacii sui est. Si enim ab alio mendacium accepisti, et dixisti; tu quidem mentitus es proferen
Abbreviated transcription (Latin):
filii hominũ dentes eoꝵ arma et
sagute: et lingua eoꝵ machera a¬
cuta. Uos ergo desideria patris
carnem. qr non potestis in m̃tem.
Ille homicida erat ab initio: utiq
in primo homine. Ex illo ille homi¬
cida: ex quo fieri potuit homicidi¬
um. Ex illo potuit fieri homicidi¬
um: ex quo factus ẽ homo. Non e¬
nim posset occidi homo: nisi pͥus
fieret homo. Homicida ergo ille¬
erat ab initio. E unde homicida:
& in ueritate non stetit. Ergo in
ueritate fuit: sed non stando oc¬
cidit. E quare in ueritate non
stecit: quia ueritas ñ est in eo.
Non quo modo in xpo est ueri
stetisset. S in ueritate non stetit.:
quitur mendatium ex ꝓpriis lo¬
quitur: quia mendax est & pat
eius. Qͥd est hoc: audistis uerba
eugłii: intenti accepistis. Ecce re¬
peto: ut agnoscatis quid exigati.
De diabolo dñs ea dicebat: que
occidit. E in ueritate non stetit.
quia de ueritate lapsus est. Cũ loqͥ¬
tur mendacium utiq ipse diabolus

Expanded text:
Filii hominum, dentes eorum arma et Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Vos ergo desideria patris carnem, quia non potestis in mentem. Ille homicida erat ab initio: utique in primo homine. Ex illo ille homicida, ex quo potuit fieri homicidium: ex illo potuit fieri homicidium, ex quo factus est homo. Non enim posset occidi homo, nisi prius fieret homo. Homicida ergo ille ab initio. Et unde homicida? Et in veritate non stetit. Ergo in veritate fuit, sed non stando cecidit. Et quare in veritate non stetit? Quia veritas non est in eo. Non quomodo in Christo, sic ste iquitur mendacium, ex propriis loquitur, quia mendax est et pater ejus. Quid est hoc? Audistis verba Evangelii, intenti accepistis: ecce repeto, ut agnoscatis quid exigatis. De diabolo Dominus ea dicebat, quae occidit; et in veritate non stetit, quia de veritate lapsus est. Cum loquitur mendacium, utique ipse diabolus,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i facere uultis. Ecce unde filii
eius: qr talia desideratis. ñ qr ex eo
nati estis. Que illius desideria: Il¬
le homicida erat ab initio. Ecce qd̾
est desideria patris ur̃i facere uul¬
tis: queritis me occidere. hominẽ
qui ueritatem uob̃ dico. E ille in¬
uidit homini: et occidit hominẽ.
Diabolus enim cum inuidẽret hoĩ.
serpente indutus. loquutus ẽ mu¬
lieri: et de muliere uenenauit et
uirum. Mortui sunt diabolũ audi¬
endo. Quẽ non audissent: si dm̃ au¬
dire uoluissent. Positus enim homo
inter eum qui creauit. et eum qui
lapsus ẽ: obtemperare debuit crea¬
tori. non deceptori. Ergo ille erat ho¬
micida ab initio. Nidete genꝰ homi¬
cidii fr̃es. Homicida dr diabolus.
Non gladio armatus. ñ ferro accm¬
ctus ad hominẽ uenit. Uerbum
malum seminauit. & occidit.
Noli gͦ pucare te non esse homici¬
dam : quando frĩ tuo mala ꝑsuadeᷤ.
Si frĩ tuo mala ꝑsuades: occidis. Ꝙ
ut scias quia occidis: audi psalmũ.

Expanded text:
s facere. Ecce unde filii s facere. Ecce unde filii ejus; quia talia desideratis, non quia de illo nati estis. Quae sunt illius desideria? Ille homicida erat ab initio. Ecce quod est, desideria patris vestri facere vultis: Quaeritis me occidere, hominem qui veritatem vobis dico. Et ille invidit homini, et occidit hominem. Diabolus enim cum invideret homini, serpente indutus locutus est mulieri, et de muliere venenavit et virum. Mortui sunt diabolum audiendo , quem non audissent, si Dominum audire voluissent: positus enim homo inter eum qui creavit, et eum qui lapsus est, obtemperare debuit Creatori, non deceptori. Ergo ille homicida erat ab initio. Videte genus homicidii, fratres. Homicida dicitur diabolus, non gladio armatus, non ferro accinctus; ad hominem venit, verbum malum seminavit, et occidit. Noli ergo putare te non esse homicidam, quando fratri tuo mala persuades: si fratri tuo mala persuades, occidis. Et ut scias quia occidis, audi Psalmum:
Abbreviated transcription (Latin):
minus aucem ds nr̃ quia omp̃c ẽ.
et uerbo fecit quod fecit. omĩa que
fecit non habuit unde faceret. & ta¬
m̃ fecit. facta sunt enim qr uoluit.
facta st̃ qr dixit: s facta factori com¬
parari non possunt. Queris qͥd cõ¬
pares: filium unicum agnosce. Un¬
de gͦ iudei filii diaboli:Imitando.
non nascendo. Audite scripture sc̃e
consuetudinem. Propħa dicit ad ip¬
sos uideos. Pater tuus amorreus: et
mat̾ cua cethea. Amorrei. gens erat
ducebant. Cetthei et ipsi gent̾e suã
habebant: omĩno alienã a genere.
uideoꝵ. Sed q erant impii a morrei
et cetthei. uidei autem imitati sunt
rentes: non de quib nascerent᷑. secd
quoꝵ mores imitando parit̾ dãpna¬
rentur. Queritis autem fortasse un¬
de ipse diabolus: inde utiq unde cȩ
teri angłi. Sed ceteri angłi in sua
obedientia ꝑstiterunt: ille inobedi¬
endo et suꝑbiendo lapsus ẽ angłs.
et factus est diabolus. Sed mͦ audi¬
te quid dicat dñs. Uos inquid ex pa¬

Expanded text:
minus autem Deus noster quia omnipotens minus autem Deus noster quia omnipotens est, et Verbo fecit quod fecit: omnia quae fecit non habuit unde faceret, et tamen fecit. Facta sunt enim quia voluit, facta sunt quia dixit: sed facta factori comparari non possunt. Quaeris quod compares, Filium unicum agnosce. Unde ergo Judaei filii diaboli? Imitando, non nascendo. Audite Scripturae sanctae consuetudinem. Propheta dicit ad ipsos Judaeos: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea . Amorrhaei gens erat ducebant: Cethabebant omnino alieni a genere Judaeorum. Sed quia erant impii Amorrhaei et Cethei; Judaei autem imitati sunt rentes, non de quibus nascerentur, sed quorum mores sectando pariter damnarentur. Quaeritis autem fortasse, unde ipse diabolus? Inde utique, unde et caeteri angeli. Caeteri angeli in sua obedientia perstiterunt: ille inobediendo et superbiendo lapsus est angelus, et factus est diabolus. « Sed modo audite quid dicat Dominus: Vos, inquit, a pa
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dicit ẽe quandam naturã ma¬
principib sius: que ausa ẽ pugna¬
re contra dñm. Illum uͦ dm̃ ne de¬
bellaret gens aduersa regnum eius.
nusisse contra eam tamquã iuscera
sua. principes de gente sua. eamq
gentem eẽ debellatam: unde diabo¬
lus originem ducit. Hinc dicunt.
ducere originem carnem nostram.
et scđm hoc putant dictum a dnõ.
uos a patre diabolo estis. quod ẽẽnt
illi uelut natura mali: ducentes origi¬
nem de gente contraria tenebrarũ.
Sic errant. sic excecantur. sic seipsos
faciunt gentem tenebraꝵ: credendo
quod falsum ẽ contra eum a quo
creati sunt. Bona ẽ enĩ oĩs natura:
sed uiciata ẽ omĩs natura ꝑ uolun¬
tatem malam. Quod fecit ds non
potest esse malum: si ipse homo non
sit sibi malus. Sed plane creator.
creator est: creatura creatura est.
E quari creatura non potest creato¬
ri. Discernite eum qui fecit. ab eo qd̃
structori. E tam̃ faber si scamnum
fecit: lignum ipse non creauit. Do¬

Expanded text:
maprincipibus suis, quae ausa est pugnare contra Deum: illum vero Deum, ne debellaret gens adversa regnum ejus, misisse contra eam tanquam viscera sua principes de luce sua; eamque gentem fuisse debellatam, unde diabolus originem ducit. Hinc dicunt ducere originem carnem nostram; ecundum hoc putant dictum a Domino, Vos a patre diabolo estis, quod essent illi velut natura mali, ducentes originem de gente contraria tenebrarum. Sic errant, sic excaecantur, sic seipsos faciunt gentem tenebrarum, credendo quod falsum est contra eum a quo creati sunt. Bona est enim omnis natura; sed vitiata est hominis natura per voluntatem malam. Quod fecit Deus non potest esse malum, si ipse homo non sit sibi malus: sed plane Creator, Creator est; creatura, creatura est; aequari creatura non potest Creatori. Discernite eum qui fecit, ab eo quodstructori; et tamen faber si scamnum fecit, lignum ipse non creavit. Do
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ẽ ego non me honorifico: ne
uobis arrogans uidear. Habeo
quẽ honorificem. Sed si me uos
agnosceretis: sicut ego honorifi¬
co pa̾trem. sic et uos honorifica¬
retis me. Ego facio quod debeo.
uos non facitis quod debetis. Ego
autẽ. inquit non quero głam me¬
am: ẽ qui querat et iudicet. Quẽ

Expanded text:
Hoc est, Ego me non honorifico, ne Hoc est, Ego me non honorifico, ne vobis arrogans videar, habeo quem honorificem; sed si vos me agnosceretis, sicut ego honorifico Patrem, sic et vos honorificaretis me: ego facio quod debeo, vos non facitis quod debetis. 4. Ego autem, inquit, non quaero gloriam meam; est qui quaerat e
Abbreviated transcription (Latin):
creditis michi : uisi qr filii dia¬
boli estis:qui ẽ ex deo: uerba
di audit. Propterea uos ñ au¬
ditis: qi ex deo non estis. Iterũ
noli attendere naturam: s ui¬
ciũ. Sic sunt isti ex deo. ꝙ ñ
sunt ex deo. Natura ex deo. ii¬
cio non ex deo. Obseero uos. at¬
tendite in eugłio: habetis unde
sanemini contra errores uenenosoᷤ.
ad eum ut redimerem᷑: et non ꝑti¬
net ut seruaremur: deniq ut ple¬
iꝰ noueritis mysterium. quare se sa¬
maritanum negare non debuit.
parabolam illam notissimam at¬
tendite. ubi homo quidam descen¬
debat ab iherusalem in ihericho.
et incidit in latrones: qui eũ gra¬
uit̾ uulnerantes semiuiuũ in uia
reliquerunt. Transiit sacerdos: ne¬
glexit eum. Transiit leuites: & ipse
preteriit. Transiit quidam sama¬
ritanus: et ipse est custos nr̃. ipse
accessit ad saucium. ipse impendit
non se ẽẽ respondit. Deinde post
tale conuitiũ: hoc solum ilixit
de gła sua. Sed honorifico inquit
patrem meũ: et uoᷤ inhonorastiꝰ me.

Expanded text:
hi; nisi quia filii diaboli estis? 15. Qui est ex Deo, verba Dei audit: propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Iterum nolite attendere naturam, sed vitium. Sic sunt isti ex Deo, et non sunt ex Deo: natura ex Deo, vitio non ex Deo. Obsecro vos, attendite; in Evangelio habetis unde sanemini contra errores venenosos ad eum ut redimeremur, et non pertineret ut servaremur? Denique ut plenius noveritis mysterium quare se Samaritanum negare non debuit, parabolam illam notissimam attendite, ubi homo quidam descendebat ab Jerusalem in Jericho, et incidit in latrones, qui eum graviter vulnerantes, semivivum in via reliquerunt. Transiit sacerdos, neglexit eum: transiit Levites, et ipse praeteriit: transiit quidam Samaritanus, ipse est custos noster; ipse accessit ad saucium, ipse impendit non esse, respondit. 3. Deinde post tale convicium, hoc solum dixit de gloria sua: Sed honorifico, inquit, Patrem meum, et vos inhonorastis me.
Abbreviated transcription (Latin):
tes transferam: ne forte & hoc dice¬
res credidi: sufficit mͥ. Sed quid dicit
iacobus: Et demones credunt: & cõ¬
ꝓddest. si ñ habeat caritatẽ. Confite¬
bantur & demones x pnĩ. ergo credẽ¬
do: sed ñ diligendo. Dicebant. Quid no¬
bis & tibi:ꝰ Fidẽ habebant. caritatẽ.
ñ habebant: ideo dȩmones erant. No¬
lide fide gloriari: adhuc demonib
comparandus es. Noli dicere. xp̃o. mi¬
chi e tͥ quid e. Unitas enĩ xp̃i tibi
loquit᷑. Ueni. cognosce pacẽ: redi ad uis¬
cera columbe: Foris baptiratus es: ha¬
beto fruc̾tũ. & redis ad arcam. Et̃ ut
quid nos queritis. si mali sumus: ut
boni sitis. Ideo uos quȩximꝰ: qr mali es¬
tis. siã si mali ñ essetis. inuenissemus
uos: ñ uos quereremꝰ. Qui bonꝰ est

Expanded text:
tes transferam: ne forte et hoc dicetes transferam: ne forte et hoc diceres, Credidi, sufficit mihi. Sed quid dicit Jacobus? Et daemones credunt, et conprodest si non habeat charitatem. Confitebantur et daemones Christum. Ergo credendo, sed non diligendo dicebant, Quid nobis et tibi ? Fidem habebant, charitatem non habebant: ideo daemones erant. Noli de fide gloriari; adhuc daemonibus comparandus es. Noli dicere Christo, Mihi et tibi quid est? Unitas enim Christi tibi loquitur. Veni, cognosce pacem, redi ad viscera columbae. Foris baptizatus es; habeto fructum, et redis ad arcam. 22. Et tu: Quid nos quaeritis, si mali sumus? Ut boni sitis. Ideo vos quaerimus, quia mali estis: nam si mali non essetis, invenissemus vos, non vos quaereremus. Qui b
Abbreviated transcription (Latin):
Aomĩb exilit & suꝑeminet: sice
caritas. Non potest p̃mi in ima: ne¬
cesse ẽ ut ce suꝑna enucet. Propte¬
rea de illa dicit apłs. Adhuc suꝑemi¬
nentiorẽ uiã. uob̃ demonstro. Quia di¬
S ilinguis hominũ loquar. & angeloꝵ.
caritatem aũ ñ habeam: facꝰtus sũ tam¬
quã eramentũ sonans aut eymbalum
tinniens.I. nunc donate clama. diser¬
tus sũ: i. & clama docꝰtus sũ. Quantũ
disertus. quantũ doctus: nũquid
linguis angeloꝵ loquutꝰ es: & tam̃
si linguis angeloꝵ loqueris. caritate
ñ habens: audirẽ era sonantia. & cym¬
bala tinnientia. Soliditatẽ aliquam
quęro: frucꝰtũ in foliis inueniã. Non
sunit sola u̾ba. habeant oliuã: rede¬
ant ad archã. Sed inquies: habeo sa¬
cram̃tũ: Uerũ dicis: sacram̃tũ dui¬
nũ ẽ. habes baptismũ: & ego confite¬
or. Sed quid dicit idem apłs: Si seie¬
ro omĩa sacram̃ta. & habuero omnẽ¬
ꝓphetiã & omnẽ fidẽ. ita ut mon¬

Expanded text:
omnibus exsilit et supereminet: sic et omnibus exsilit et supereminet: sic et charitas non potest premi in ima; necesse est ut ad superna emineat. Propterea de illa dicit Apostolus, Adhuc supereminentiorem viam vobis demonstro. Quia diSi linguis hominum loquar et angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum tanquam aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens . I nunc, Donate, et clama, Disertus sum: i nunc, et clama, Doctus sum. Quantum disertus? quantum doctus? numquid linguis Angelorum locutus es? Et tamen si linguis Angelorum loquereris, charitatem non habens, audirem aera sonantia et cymbala tinnientia. Soliditatem aliquam quaero, fructum in foliis inveniam: non sint sola verba, habeant olivam, redeant ad arcam. 21. Sed, inquies, habeo sacramentum. Verum dicis: Sacramentum divinum est; habes Baptisma, et ego confiteor. Sed quid dicit idem apostolus? Si sciero omnia sacramenta, et habuero prophetiam et omnem fidem, ita ut mon
Abbreviated transcription (Latin):
us ẽ in his aquis. Au̾tat ds̃ corui il¬
liꝰ mortẽ. Nã quare ñ e᷑ reu̾sus. nisi
quia aquis int̾ceptꝰ ẽ. At uͦ colu̾ba
ñ inueniens requiem pedib suis.
cũ ei undiq clamarce. aqua. ueni.
ueni. hic intinguere: Quomͦ clamañi
isti heretici. ueni hic habes. nͣ inue¬
niens illa requiẽ pedib reu̾sa est
ad archam: & misit illã noe iterũ
sic̃ uos mittit archa ut loquamini
illis. Et quid fecit postea colũba:
Quia erant ligna foris baptizata: re¬
portauit ad archã ramũ de oliuia.
Ramus ille & folia &e fructũ habebat.
ison sint in te sola u̾ba: nͨ sint
in te
sola folia: sit frucꝰtus
dis ad archam. Non ꝑ¬
te ipsu m. columba te reuo¬
cat. Genute foris: ut illos intro
reuocetis. Et̃ enĩ frucꝰtus ille oluiȩ
si discutiat᷑. inuenies quid erat
Oliue frucꝰtꝰ: caritatẽ significat.
Unde hoc ꝓbamꝰ: Quomͦ enĩ oleum
nullo humore p̃mit᷑ s disruptis

Expanded text:
us est in his aquis. Avertat Deus corvi ilus est in his aquis. Avertat Deus corvi illius mortem. Nam quare non est reversus, nisi quia aquis interceptus est? At vero columba non inveniens requiem pedibus suis, cum ei undique clamaret aqua, Veni, veni, hic tingere; quomodo clamant isti haeretici, Veni, veni, hic habes: non inveniens illa requiem pedibus suis, reversa est ad arcam. Et misit illam Noe iterum, sicut vos mittit arca, ut loquamini illis: et quid fecit postea columba? Quia erant ligna foris baptizata, reportavit ad arcam ramum de oliva. Ramus ille et folia et fructum habebat : non sint in te sola verba, non sint in te sola folia; sit fructus, dis ad arcam, non teipsum, columba te revocat. Gemite foris, ut illos intro revocetis. 20. Etenim fructus iste olivae, si discutiatur, invenies quid erat. Olivae fructus, charitatem significat. Unde hoc probamus? Quomodo enim oleum a nullo humore premitur, sed disruptis
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura. Imputribilib lignis arca
fuerat fabricata: inputribilia lig¬
Quomͦ enĩ in tẽplo lapides uiui de
quib edificatũ ẽ templũ. homines
fideles dicꝰti sunt: Sic ligna impu¬
tribilia homines ꝑseuerantes in fide.
In ipsa gͦ archa ligna imputribilia
erant. Archa enĩ ȩccłia ẽ: ibi bapti¬
rat colũba illa. Archa enĩ illa in
aqua ferebat᷑: ligna imputribilia
intus baptitata st̃. Inuenimꝰ que¬
dã ligna foris baptirata. Om̃s arbo¬
res. quȩ erant in mundo. Ipsa tam̃ a¬
qua erat: ñ erat altera. Omĩs de cȩlo
uenerat. ⁊ de abyssis fontiuĩ. Ipsa erat
aqua in qua baptirata sunt ligna
zata sunt ligna foris. Alissa ẽ colum¬
ba. & primo ñ inuenit requiẽ pe¬
dib suis. redit ad archam: plena e¬
nĩ erant aquis omiã. Et̃ maluit re¬
dire. quã rebaptirari. Coruus autẽ
ille emissus ẽ antequã siccarte aqua.
rebaptizatus redire noluit. Mortu¬

Expanded text:
Scriptura. Imputribilibus lignis arca Scriptura. Imputribilibus lignis arca fuerat fabricata : imputribilia ligQuomodo enim in templo lapides vivi de quibus aedificatur templum, homines fideles dicti sunt; sic ligna imputribilia homines perseverantes in fide. In ipsa ergo arca ligna imputribilia erant; arca enim Ecclesia est: ibi baptizat columba; arca enim illa in aqua ferebatur: ligna imputribilia intus baptizata sunt. Invenimus quaedam ligna foris baptizata, omnes arbores quae erant in mundo. Ipsa tamen aqua erat, non erat altera: omnis de coelo venerat, et de abyssis fontium: ipsa erat aqua in qua baptizata sunt ligna a baptizata sunt ligna foris. Missa est columba, et primo non invenit requiem pedibus suis: rediit ad arcam; plena enim erant aquis omnia, et maluit redire quam rebaptizari. Corvus autem ille emissus est antequam siccaret aqua: rebaptizatus redire noluit; mortu
Abbreviated transcription (Latin):
potentiã magis amauerat quã uis¬
titiam: uidit ꝑ impositionẽ manu
dabant. s qr ipsis orantib datus ẽ.
et ait apłis. Quid uultis a me acciꝑe
Cui dicit ꝓecunia tua tecũ sit in ꝑdi¬
tione: utiq baptizato. lã baptismũ
habebat : sedcolũbȩ uiscerib ñ here¬
bat. Audi qͥa ñ herebat. uerba ipsa
petri apłi adu̾te. Sequit᷑ enĩ. Non est
tibi pars neq sors in hac fide. In felle
enĩ amaritudinis uideo te eẽ: Colum¬
ba fel ñ habet symon habebat: idõ
separatus erat a colũbȩ iusceribus.
Baptismꝰ illi quid ꝓderat: Noli gͦ de
baptismo głari: quasi tͥ ex ipło salus
sufficiat. Noli irasci. Depone fel: ue¬
ni ad colũbam. Hic tibi ꝓderit: qͦd
foris ñ solũ ñ ꝓderat. sed etiã obe¬
rat. Neq. dicas ñ uenio: qr foris sũ
baptizatus. Eoce incipe habere cari¬
tatẽ: incipe habere fructũ. inue¬
niat᷑ in te fructus: mitt& te co¬
lumba intro. Inuenimus hoc I

Expanded text:
potentiam magis amaverat quam iuspotentiam magis amaverat quam iustitiam, vidit per impositionem manudabant, sed quia ipsis orantibus datus est, et ait Apostolis, Quid vultis a me acciperCui dicit, Pecunia tua tecum sit in perditionem? Utique baptizato. Jam Baptisma habebat: sed columbae visceribus non haerebat. Audi quia non haerebat; verba ipsa Petri apostoli adverte: sequitur enim, Non est tibi pars neque sors in hac fide; in felle enim amaritudinis video te esse . Columba fei non habet: Simon habebat; ideo separatus erat a columbae visceribus. Baptisma illi quid proderat? Noli ergo de Baptismate gloriari, quasi ex ipso salus tibi sufficiat: noli irasci, depone fel, veni ad columbam; hic tibi proderit quod foris non solum non proderat, sed etiam oberat. 19. Neque dicas: Non venio, quia foris sum baptizatus. Ecce incipe habere charitatem, incipe habere fructum, inveniatur in te fructus, mittet te columba intro. Invenimus hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutore. p̾dicator facꝰtꝰ. Ubi etiã die pẽ¬
sis uelut ignis. Ibi legimꝰ multos credi
disse. in samaria ꝑ p̾dicationẽ philippi:
Intellegit᷑ aut̃ siue unꝰ ex apłis. siue u¬
nus ex diaconis. qr septẽ. diaconos ibi le¬
gimꝰ ordinatos: int̾ quos ẽ &iã nom̃ phi¬
lippi. ꝑphilippi gͦ p̾dicationẽ. credide¬
rt̃ samaritȩ. Samaria cȩpit abunda¬
re fidelib Ibi erat simon iste magus:
ꝑ magicas factiones suas dem̃tauerat pꝰ¬
płm: ut eũ uirtutẽ dĩ putarent. Com¬
motus tam̃ signis quȩ fiebant a philip
po. etiã ipse credid̾it. Sed quomͦ ere¬
diderit posteriora sequentia demon¬
strauerunt. Gaptizatus ẽ aut̃ & sy¬
mon. Audiert̃ hoc apłi qui erant
iherosolimis: missi sunt ad illos pe¬
trus & iohannes. muenert᷑ multos
baptizatos. Et̃ qr nullus ipsoꝵ acce
cendebat ad ostendendã significati¬
onẽ gentiuĩ crediturarũ ut lingͥs
loquerent᷑. in quos descendebat spẽ
coruus: qr ea quȩ sua st̃ querebat.

Expanded text:
rsecutore praedicator factus : ubi etiam die Penuis divisis velut ignis . Ibi legimus mdisse in Samaria per praedicationem Philippi . Intelligitur autem sive unus ex apostolis, sive ex diaconis, quia septem diaconos ibi legimus ordinatos, inter quos est etiam nomen Philippi . Per Philippi ergo praedicationem crediderunt Samaritae; Samaria coepit abundare fidelibus. Ibi erat Simon iste Magus. Per magicas factiones suas dementaverat populum, ut eum virtutem Dei putarent. Commotus tamen signis qupo, etiam ipse credidit; sed quomodo crediderit, posteriora sequentia demonstraverunt. Baptizatus est et Symon. Audierunt hoc apostoli, qui erant Hierusolimis, missi sunt ad illos Petrus et Iohannes, invenerunt multos baptizatos ; et quia nullus ipsorum acccendebat ad ostendendam significationem gentium crediturarum, ut linguis loquerentur, in quos descendebat Spiricorvus, quia ea quae sua sunt quaerebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ab ihrłm. Nis ex eugłio quȩ certe
manifesta sunt intellectis: patebuis
illa omĩa mysteria. quȩ in isto mi¬
raculo dnĩ latent. Uidete quid ait.
quia oportebat impleri in xp̃o quȩ
de illo scripta st̃. N bi scripta sunt.
In lege inquit moysi et ꝓpħis et psal¬
mus. N ichil scripturaꝵ ueterum
p̾termisit. Illa seriptura erat aqua:
& iło dicti st̃ illi a dño insensati.
qr eis adhuc aqua sapiebat ñ uinũ.
Quomodo autem fecit de aqua
uinũ: cum aperuit eis sensum. &
exposuit eis scripturas: incipiens
ã moyse ꝑ omnes ꝓphas. Unde iã
inebriati dicebant. N onne cor nos¬
trũ erat ardens in uias cũ aperi¬
ret nobis scripturas : Intellexe¬
runt enim xp̃m in his libris. in¬

Expanded text:
 5. His ex Evangelio, quae certe manifesta sunt, intellectis, patebunt illa omnia mysteria quae in isto miraculo Domini latent. Videte quid ait, quia oportebat impleri in Christo quae de illo scripta sunt. Ubi scripta sunt? In Lege, inquit, et Prophetis, et Psalmis. Nihil Scripturarum veterum praetermisit. Illa erat aqua; et ideo dicti sunt illi a Domino insensati, quia eis adhuc aqua sapiebat, non vinum. Quomodo autem fecit de aqua vinum? Cum aperuit eis sensum, et exposuit eis Scripturas, incipiens a Moyse per omnes Prophetas. Unde jam inebriati dicebant, Nonne cor nostrum erat ardens in via, cum aperiret nobis Scripturas ? Intellexerunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
h ee atq alia cum dixisset unus
ex ouob quos inuenit in uia eun¬
tes ad ꝓpinquũ castellum: respon¬
dens ipse ait. Ouisensati & tardi
corde ad credendum: suꝑ omnia
omia oportebat᷑ pati xp̃m: et intro¬
ire in claritatem suam :  Et fuit
incipiens a moyse & om̃ib ꝓpħis.
int̾pretans illis in omĩb scripturis
uoluit. ut crederent quod in cor¬
pore resurrexerat: hii sunt inqͥt
sermones quos loquutus sum ad uoꝰ
cum adhuc eẽm uobiscum. qr opor¬
teret impleri omĩa que scripta st̃
in lege moysi et ꝓphetis & psalmiᷤ
de me. Tunc apꝑuit illis sensum.
ut intelligerent scripturas: & dix̃

Expanded text:
» Haec atque alia cum dixisset unus » Haec atque alia cum dixisset unus ex duobus quos invenit in via euntes ad propinquum castellum; respondit ipse et ait: « O insensati et tardi corde ad credendum super omnia omnia oportebat pati Christum, et introire in claritatem suam? Et fuit incipiens a Moyse et omnibus Prophetis, interpretans illis in omnibus Scripturis, ulorum voluit, ut crederent quia in corpore resurrexerat: « Hi sunt, inquit, sermones, quos locutus sum ad vos, cum adhuc essem vobiscum, quia oporteret impleri omnia quae scripta sunt in Lege Moysi, et Prophetis, et Psalmis de me. Tunc adaperuit illis sensum, ut intell
Abbreviated transcription (Latin):
porib suꝑiorib usq ad ȩtatem
qua dñs uenit. ꝓphetia de illo
non defuit. i pso dño dicente.
Cũ enim resurrexisset a mortius:
inuenit discipłos dubitantes de
ipso que̾ secuti erant. Sidert enĩ
eum mortuũ et non sꝑauerunt
resurrecturũ: et tota spes eoꝵ con¬
cidit. N nde ille latro laudatus.
ipso die meruit eẽ in paradyso.
qr in cruce fixus tunc confessus ẽ
xp̃m. quando de illo discipłi du¬
bitarunt. Ergo inuenit eos nu¬
tantes. & qͦdãmodo arguentes se¬
ipsos. quod in illo redemptionem
sꝑauerant: dolebant tamen eum
sine culpa occisum. quia nouerans
innocentem. Et hoc ipsi post re¬
surrectionem dixert̃: cum qͦsdam
eoꝵ tristes inuenisset in uia. Tu
solus peregrinaris ab iherłm. &
non cognouisti quȩ facta st̃ in
illa istis dieb : Ille autem dixit
illis. Que  illi autẽ dixerunt.
potens in factis. & dictis in  cons¬
pectu dĩ. ⁊ uniu̾si popłi. quom
hunc tradidert᷑ sacerdotes ⁊ pͥn¬
cipes nr̃i in da̾pnationem mortis:

Expanded text:
poribus superioribus usque ad aetatem qua Dominus venit, prophetia de illo non defuit? Ipso Domino dicente. Cum enim resurrexisset a mortuis, invenit discipulos dubitantes de ipso quem secuti erant. Viderunt enim eum mortuum, et non speraverunt resurrecturum, et tota spes eorum concidit. Unde ille latro laudatus, ipso die meruit esse in paradiso? Quia in cruce fixus tunc confessus est Christum , quando de illo discipuli dubitaverunt. Ergo invenit eos nutantes, et quodammodo arguentes seipsos quod in illo redemptionem speraverant. Dolebant tamen eum sine culpa occisum, quia noverant innocentem. Et hoc ipsi post resurrectionem dixerunt, cum quosdam eorum tristes invenisset in via: « Tu solus peregrinaris in Jerusalem, et non cognovisti quae facta sunt in illa istis diebus? Ille autem dixit eis: Quae? Illi autem dixerunt: potens in factis et dictis in conspectu Dei et universi populi, quomodo hunc tradiderunt sacerdotes et principes nostri in damnationem mortis,
Abbreviated transcription (Latin):
quã diceret. et quando dico bi¬
nas. etiam spm̃ patris ⁊ filii cũ
his intelligi uolo. & quando di¬
Co t̾nas. ip̃sam trinitatem mani¬
festius enuntio Qsquis itaq no¬
minat patrem et filiũ: opor¬
tet ut ibi intelligat tamquã
caritatem inuicem patris et filii:
qđ est spiritus sc̃s. fortassis enĩ

Expanded text:
quam diceret, Et quando dico biquam diceret, Et quando dico binas, etiam Spiritum Patris et Filii cum his intelligi volo: et quando dico ternas, ipsam Trinitatem manifestius enuntio. 8. Quisquis itaque nominat Patrem et Filium, oportet ibi intelligat tanquam haritatem invicem Patris et Filii, quod est Spiritus