comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
no aquarii nascitur in hac uita. pis¬
catoris ministerium sorciatur. Pis¬
catores uero ut fertur getulia non
habet. Quis igitur dicat. quia
nemo illic in stella aquarii nas¬
citur. ubi piscator omnimodo ñ
habetur: Rursum quos nasci
signo libre asserunt. traperetas
futuros dicunt. & trapezetas mul¬
tarum gentium ꝓuincie ignorãt
fateantur ergo necesse ẽ. aut hoc
in eis signum deesse. aut effectũ
fatale nullomodo habere. In ꝑ¬
sarum quoq francorumq terra
reges ex genere prodeunt. quib
ꝓfecto nascentib quis estimet
quanti eisdem momentis hora¬
rum ac tempoꝵ ex seruili conditi¬
one nascuntur. & tamen regum
filii uno eodemq sidere cum ser¬
uis nati ad regnum proficiunt.
cum serui qui secum fuerant na¬
ti in seruitute moriantur. Hec
de stella breuiter diximus ne mate¬
maticorum stulticiam indiscussã
preterisse uideamur. Magi uero
aurum. thus. & mirram deferunt
Aurum quippe. regi congruit:

Expanded text:
no Aquarii nascitur, in hac vita pisno Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores vero, ut fertur, Getulia non habet. Quis ergo dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur, 1470 ubi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos nasci sub signo Librae asserunt, trapezitas futuros dicunt; et trapezitas multarum Gentium provinciae ignorant. Fateantur ergo necesse est, aut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nullo modo habere. In Persarum quoque, Francorumque terra Reges ex genere prodeunt; quibus profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis horarum ac temporum ex servili conditione nascuntur? et tamen regum filii uno eodemque sidere cum servis nati, ad regnum proficiunt, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute moriantur. Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum stultitiam indiscussam praeterisse videamur. 6. Magi vero aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit,
Abbreviated transcription (Latin):
puerum eucurrit. si dici liceat. ħ
stella fatũ pueri. sed fatum stelle
is qui apparuit puer fuit. Sed
aliquid fatum dicant. Uitam
quippe hominũ solus hanc con¬
ditor qui creauit amministrat.
Neq enim ꝓpter stellas homo.
sed stelle propter hominẽ facte st̃.
Et si stella fatum hominis dicit᷑:
ipsis suis ministeriis sub esse ho¬
mo ꝑhibetur. Certe cum iacob de
utero egrederetur. & prioris fratͥs
plantam teneret manu. prior ꝑ¬
fecte nequaquam egredi potuit
nisi subsequens inchoasset. Et ta¬
men cum uno tempore eodemq
momento utrumq mat̾ fuderit.
non una utriusq uite equalitaᷤᷤ
fuit. Sed ad hec solent mathe¬
matici respondere. quia uirtus cõ¬
stellationis in ictu pungentis est.
Quib ediuerso nos dicimus: qa
magna ẽ mora natiuitatis. Sig
in ictu puncti constellatio ꝑmu¬
tatur. necesse iam erit. ut tot di¬
cant fata. quod sunt membra
nascentium. fateri etiam mate¬
matici solent. quod quis qͥs sig¬

Expanded text:
puerum cucurrit, si dici liceat, non puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apparuit puer fuit. Sed id esse fatum dicant. Vitam quippe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque vitae qualitas fuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici respondere, quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diverso nos dicimus quia magna est mora nativitatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse jam erit ut tot dicant fata, quot sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisquis in sig
Abbreviated transcription (Latin):
uelle simulat: ut quasi si hunc
inuenire possit extinguat. Sed
quanta ẽ humana malicia contͣ
consilium diuinitatis: Scͥptum
quippe ẽ. Non ẽ sapientia. non ẽ
prudentia. ñ ẽ consilium contra
dm̃. Nam ea que apparuit: ma
gos stella ꝑducit. Natum regem
repperiunt. munera deculerunt.¬
& ne redire ad herodem debeant.
in somnis ammonent᷑. Sicq fit.
ut iħm quem querit herodes in¬
ueuire non possit. Cuius ꝑsona
qui alii quam hypochrite desig¬
nantur: Qui dum ficte quert̃
inuenire dñm numquã merent᷑.
ed inter hec sciendũ ẽ.IIi.¬
quod priscillianiste heretici
nasci unumquemq hominẽ sub
constitutionib stellarũ putant:
& hoc in adiutorium sui erroris
assumunt. quod noua stella exiit
cum dñs in carne apparuit. cu¬
ius fuisse fatum eandem que ap¬
paruit stellam putant. S si eu¬
angelii uerba pensamus. quib
de eadem stella dicitur. usq dum
ueniret supra ubi erat puer: dũ
non puer ad stellam. sed stella ad

Expanded text:
velle se simulat, ut quasi hunc velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae designantur, qui dum ficte quaerunt, invenire Dominum nunquam merentur? 4. Sed inter haec sciendum quod Priscillianistae haeretici nasci unumquemque hominem sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit stellam putant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad
Abbreviated transcription (Latin):
cumulũ eum quem natum despi¬
ciunt. nasciturum longe ante p̃¬
scierunt. Et non solum quia nas¬
ceretur nouerant. sed etiam ubi
nasceretur. Nam ab herode reqͥ¬
siti locum natiuitatis exus ex¬
primunt: quem scͥpture auctori¬
tate didicerunt. Et testimonium
ꝓferunt. quod bethleem honora¬
ri natiuitate noui ducis ostendi¬
tur. ut ipsa eorum scientia. & il¬
lis fieret ad testimoniũ dampna¬
tionis & nobis ad adiutorium
credulitatis. Quos ꝓfecto bene
ysaac cum iacob filium suum
benediceret designauit. qui & ca¬
ligans oculis & prophetans. in
presenti filium non uidit. cui tã
multa in posterum preuidit. qͥa
nimirum iudaicus popłs prophe¬
tie sp̃u plenus & cȩcus. eum deqͦ
multa in futurum predixit. in
presenti positũ ñ agnouit. Sed
natiuitate regis nr̃i cognita. he¬
rodes ad callida argumenta con¬
uertitur: ne terreno regno priua¬
retur. Renuntiari sibi ubi puer
inueniretur postulat. adorare se

Expanded text:
cumulum, eum quem natum despicumulum, eum quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praesciverunt. Et non solum quia nasceretur, noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt, quod Bethlehem honorari nativitate novi ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret ad testimonium damnationis, et nobis ad adjutorium credulitatis. 1469 Quos profecto bene Isaac, cum Jacob filium suum benediceret, designavit ; qui et caligans oculis et prophetans, in praesenti filium non vidit, cui tam multa in posterum praevidit, quia nimirum Judaicus populus prophetiae spiritu plenus et caecus eum de quo multa in futurum praedixit in praesenti positum non agnovit. 3. Sed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum
Abbreviated transcription (Latin):
mino uel moriente monstrata st̃.
considerandum nobis ẽ quan¬
ta fuerit in quorumdam iude¬
orum corde duricia. que hunc
nec ꝑ propħie donum. nec per
miracula agnouit. O mĩa qͥppe
elementa auctorem suũ uenisse
testata sunt. Ut enim de eis qͥd¬
oam usu humano loquar dm
hunc cęli esse cognouerunt. quia
ꝓtinus stellam miserunt. Mare
cognouit: quia sub plantis eiꝰ
se calcabile prebuit. Terra cog¬
nouit: quia eo moriente contre¬
muit. Sol cognouit: quia lucis
sue radios abscondit. Saxa & pa¬
rietes cognouer̃t: qu ia tempore
mortis eius scissa sunt. Infernꝰ
cognouit: quia hos quos tenebat
mortuos reddidit. Et tamen hũc
quem dm omnia insensibilia ele¬
menta senserunt:adhuc infide¬
lium iudeorum corda deum esse
minime cognoscunt. & duriora
saxis scindi ad penitendũ nolt̃.
eumq confiteri abnegant. quẽ
elementa ut diximus. aut sig¬
nis. aut scissionib dm clamant.
Qui etiam ad dampnationis suȩ

Expanded text:
mino vel moriente monstrata sunt, mino vel moriente monstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et, duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt, eumque confiteri abnegant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum clamabant. Qui etiam ad damnationis suae
Abbreviated transcription (Latin):
icut in lectione euangłica
rum terrena altitudo confundit᷑.
cum celsitudo celestis aꝑitur.S
querendum nobis ẽ. quid nam
sit quod redemptore nato pastori¬
bus in iudea angłs apparuit:
atq ad adorañ hunc ab oriente
magos. non angłs. sed stella ꝑdu¬
xit. quia uidelicet uideis tamqͣm
ratione utentib rationabile ani¬
mal. idest angłs predicare debuit.
gentiles uero quia uti ratione neᷤ¬
ciebant. ad cognoscendum dñm
ñ ꝑ uocem sed ꝑ signa ꝑducunt᷑.
delib non infidelib. istis sig¬
na tamquam infidelib non fide¬
libus data sunt. Et notandum
quod redemptorem nr̃m cũ iam
ꝑfecte esset etatis eisdem gentib
apłi predicant. eumq paruu¬
lum & necdum ꝑ humani cor¬
poris officium loquentem stel¬
la gentib denunciat. quia nimi¬
rum rationis ordo poscebat: ut
loquentem iam dñm loquenteᷤᷤ
nobis predicatores innotescerẽt.¬
& necdum loquentem elementa
muta predicarent. Sed in om̃i¬
bus signis que uel nascente do¬

Expanded text:
icut in lectione evangelicarum terrena altitudo confunditur cum celsitudo coelestis aperitur. Sed quaerendum nobis est quidnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos non angelus, sed stella perduxit? Quia videlicet Judaeis, tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia uti ratione nesciebant, ad cognoscendum Dominum non per vocem, sed per signa perducuntur. delibus, non infidelibus; et istis signa tanquam infidelibus, non fidelibus data sunt. Et notandum quod Redemptorem nostrum, cum jam perfectae esset aetatis, eisdem gentilibus apostoli praedicant, eumque parvulum, et necdum per humani corporis officium loquentem, stella gentibus denuntiat, quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem jam Dominum loquentes nobis praedicatores innotescecent, et necdum loquentem elementa muta praedicarent. 2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Do
Abbreviated transcription (Latin):
militatem quam d̃ filius disci¬
pulos suos docere dignatus ẽ. In¬
duite uos uirtute patientie. inqua
animas ur̃as possitis adquirere:
qͥniam qui cunctoꝵ ẽ redemptio:
ipse ẽ omniũ fortitudo. Que sur-¬
sum sunt sapite: ñ que suꝑ t̾ram

Expanded text:
militatem, quam Dei Filius discimilitatem, quam Dei Filius discipulos suos docere dignatus est . Induite vos virtutem patientiae, in qua animas vestras possitis acquirere: quoniam qui cunctorum est redemptio, ipse est omnium fortitudo. Quae sursum sunt sapite, non quae super terram
Abbreviated transcription (Latin):
in substantiis propͥum: non erat
in potestate diuersũ. Reuersis
autẽ magis in regionem suã. &¬
translato iħu in egyptũ ex admo¬
nitione diuina. exardescit frustra¬
ta in meditationib suis herodis
insania. Necari omnes bethleem
paruulos iubet: & qm quẽ metu¬
at nescit infantem: generalem se¬
uitiam in suspectam sibi tendit eta¬
tem. Sed quod rex impius eximit
mundo. xp̃c inserit celo: & quib
nondum sanguinis sui ĩpendit
redemptionem: iam martyrii tri¬
buit dignitatem. Frigite ergo di¬
lectissimi fideles animos. & cho¬
ruscantem gr̃am luminis sempit¬
ni. & impensa humane salutis sa¬
cramenta uenerantes. studiũ ur̃m
his que ꝓ uobis gesta sunt subdi¬
te. Diligite castimonie puritatem.
quia xp̃c uirginitatis est filiꝰ. Ab¬
stinete uos a carnalib desideriis
que militant aduersus. animam.
hortatur. malicia paruuli estote.
quia dñs głe mortaliũ se confor¬
mauit infancie. Sectamini hu¬

Expanded text:
in substantiis proprium, non erat in substantiis proprium, non erat in potestate divisum. » Item, autem magis in regionem suam, translatoque Jesu in Aegyptum ex admonitione divina, exardescit frustra in meditationibus suis Herodis insania. Necari omnes in Bethleem parvulos jubet, et quoniam quem metuat nescit infantem, generalem sententiam in suspectam sibi tendit aetatem. Sed quod rex impius eximit mundo, Christus inserit coelo; et quibus nondum sanguinis sui impendit redemptionem, jam martyrii tribuit dignitatem. Erigite igitur, dilectissimi, fideles animos 114 ad coruscantem gratiam luminis sempiterni, et impensa humanae salutis sacramenta venerantes, studium vestrum iis quae pro vobis gesta sunt subdite. Diligite castimoniae puritatem, quia Christus virginitatis est filius. Abstinete vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam ,hortatur. Malitia parvuli estote , quia Dominus gloriae mortalium se conformavit infantiae. Sectamini hu
Abbreviated transcription (Latin):
eternum. Qͥd incommutabilẽ
dispositarũ rerum ordinem uer¬
tere. & aliorum facinus p̾occu¬
pare conaris: mors xp̃i non est
temporis tui. Ante condendũ
ẽ euangelium. ante predicandũ
ẽ dĩ regnum. ante sanitates red¬
dende. ante sunt facienda mira¬
cula. Cur quod alien futurũ
ẽ. oꝑis. tui esse uis criminis. &
non habiturus effectũ sceleris.
in solum te reatum precipitas
uoluntatis:. Nichil hac molitio¬
ne ꝓficis. nichil ꝑagis: qui uo¬
luntate natus ẽ: arbitrii sui po¬
testate morietur. L.ui.¬
onsummant ergo magi desi
eunte ꝑueniunt. Adorant in
carne uerbum. in infantia sa¬
pientiam. in infirmitate uirtu¬
tem. & in hominis ueritate do¬
minũ maiestatis. Utq scrimtũ
fid̾i sue intelligentieq mar destent:
qͥd cordib credunt. a icuaeidbꝰ pro¬
testant᷑. Thus deo. mirram hõi.
aurum ꝯfferunt regi. scient̾ hu¬
manam diuinamq naturam in
unitate uenerantes: quia qͦd erat

Expanded text:
aeternum. Quid incommutabilem aeternum. Quid incommutabilem dispositarum rerum ordinem vertere, et aliorum facinus praeoccupare conaris? Mors Christi non est temporis tui. Ante condendum est Evangelium, ante praedicandum est Dei regnum, ante sanitates donandae, ante sunt facienda miracula. Cur, quod alieni futurum est operis, tui vis esse criminis? et non habiturus effectum sceleris, in solum te reatum praecipitas voluntatis? Nihil hac molitione proficis, nihil peragis. Qui voluntate natus est, sui arbitrii potestate morietur. Consummant ergo magi desideunte perveniunt. Adorant in carne Verbum, in infantia sapientiam, in infirmitate virtutem, et in hominis veritate Dominum majestatis; atque ut sacramentum fidei suae intelligend cordibus credunt muneribus protestantur. Thus Deo, myrrham homini, aurum offerunt regi, scientes humanam divinamque naturam in unitate venerandam. Quia quod erat
Abbreviated transcription (Latin):
debatur. Dedit ergo aspicientib
intellectum. qui prestitit signũ.
&̃ quod fecit intelligi. fecit inqͥri:
& se inueniendum optulit inqui¬
equuntur tres uiri superni
luminis ductum. & preuii
fulgoris indicium. intenta con¬
templatione comitantes. ad ag¬
nitionem ueritatis gr̃ę splendo¬
re ducuntur. qui humano sen¬
su significatum sibi regis ortũ
estimauerunt in ciuitate regia
esse querendum. Sed qui serui
susceꝑat formam. & ñ iudicare
uenerat sed iudicari: bethleem
preelegit natiuitati. ierosolimã
passioni. Herodes uero audiens
iudeorum pͥncipem natum suc¬
cessorem suspicatus ex pauit: &
moliuis necem salutis auctori.
falsum spopondit obsequium
Quam filix foret. si magoꝵ imi¬
taretur fidem. & conuerteret ad re¬
ligionem. quod disponebat ad
fraudem. O ceca stulte emulati¬
onis impietas: quȩ ꝑturbandũ
putas diuinum tuo furore con¬
silium. Dñs mundi temporale
non querit regnum: qͥ prestat

Expanded text:
debatur. Dedit ergo aspicientibus debatur. Dedit ergo aspicientibus intellectum, qui praestitit signum; et quod fecit intelligi, fecit inquiri, et se inveniendum obtulit inquiSequuntur tres viri superni luminis ductum, et praevii fulgoris indicium intenta contemplatione comitantes, ad agnitionem veritatis, gratiae splendore ducuntur, qui humano sensu significatum sibi regis ortum aestimaverunt in civitate regia esse quaerendum. Sed qui servi susceperat formam, et non judicare venerat, sed judicari, Bethleem praeelegit nativitati, Jerosolymam passioni. Herodes vero audiens Judaeorum principem natum, successorem suspicatus expavit; et molitus necem salutis auctori, falsum spopondit obsequium. Quam felix foret, si magorum imitaretur fidem, et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudem! O caeca stultae aemulationis impietas, quae perturbandum putas divinum tuo furore consilium! Dominus mundi temporale non quaerit regnum, qui praestat
Abbreviated transcription (Latin):
ELE BRATO proximo
die quo intemerata uir¬
ginitas humani gene¬
ris edidit saluatorem. epiphanie
nobis dilectissimi ueneranda fes¬
tiuitas. dat ꝑseuerantiam gau.¬
diorum: ut inter cognatarũ sol¬
lempnitatum uicina sacram̃ta.
exultationis uigor. & feruor fidez
non tepescat. Ad omniũ enĩ ho¬
minum spectat salutem. quod
infancia mediatoris dei & Homi¬
num. iam uniuerso declarabat᷑
t ato neretur. oppido.. Quã¬
uis enim isrłiticam gentem. & ip¬
sius gentis unam Eamiliam de¬
legisset. de qua natisam uniuer¬
se humanitatis assumeret. io¬
luit tamen intra mat̾ne habi¬
tationis angustias ortus sui la¬
tere pͥmordia: sed mox ab om̃ib
uoluit agnosci. qui dignatus ẽ
ꝓ omnib nasci. Trib igitur ma¬
gis in regione orientis. stella no¬
ue claritatis apparuit: que
illustrior cȩteris. pulchriorq si¬
derib. facile in se intuentium
oculos. animosq conuerteret:
ut confestim aduerteretur ñ esse
ociosum. quod tam insolitũ ui¬

Expanded text:
elebrato proxime die quo intemerata virginitas humani generis edidit Salvatorem, Epiphaniae nobis, dilectissimi, veneranda festivitas dat perseverantiam gaudiorum, ut inter cognatarum solemnitatum vicina sacramenta, exsultationis vigor et fervor fidei non tepescat. Ad omnium enim hominum spectat salutem, quod infantia Mediatoris Dei et hominum jam universo declarabatur tineretur oppidulo. Quamvis enim Israeliticam gentem, et ipsius gentis unam familiam delegisset, de qua naturam universae humanitatis assumeret, noluit tamen intra maternae habitationis angustias ortus sui latere primordia; sed mox ab omnibus voluit agnosci, qui dignatus est pro omnibus nasci. Tribus igitur magis in regione Orientis stella novae claritatis apparuit, quae illustrior caeteris pulchriorque sideribus, facile in se intuentium oculos animosque converteret: ut confestim adverteretur non esse otiosum, quod tam insolitum vi
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Apastoribus etiam
maria fidem colligit. a pa¬
storibus populus ad dei re¬
uerentiam congregatur.
mirati enim sunt de iis
que dicebantur a pastori

Expanded text:
rum. a pastoribus etiam Maria fidem colligit, a pastoribus populus ad dei reuerentiam congregatur; mirati enim sunt de his quae dicebantur a pastori
Abbreviated transcription (Latin):
altero. Merito igitur uir¬
gineae integritatĩ. nihil cor¬
ruptionis intulit partus
salutis. quia custodia pu
doris. fuit aeditio ueritatis.

Expanded text:
altero. Merito igitur virgineae integritati nihil corruptionis intulit partus salutis: quia custodia fuit pudoris, editio veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ab illa spiritali patrum nobi¬
litate defecit: ramis suȩ arboriᷤᷤ
inseratur. Multum enim nos
deo beniuolentia istł comindat.
quia ideo delictum illoꝵ nobis
miscd̃ie locum fecit: ut eos ad
emulationem salutis recipiende.
fides nr̃a reuocaret. Nam uitã
piorum non solum sibi. sed etiã
aliis ẽẽ utilem decet: ut quod
apud eos agi non potest uerbis.
obtineatur exemplis.
rum largitatem. cooꝑatores simnꝰ
gre dei oꝑantis in nobis. Non
crum dormientib ꝓuenit regnũ
dei. nec ocio desidiaq torpentib
beatitudo eternitatis ingeritur.
sed quia sicut ait apłs: si compa¬
timur & conglorificabimur. illa
nobis currenda ẽ uia. quam ip¬
se dñs se esse testatus ẽ: qui nobis
nullis oꝑum meritis suffraganti

Expanded text:
ab illa spiritali patrum nobilitate defecit, ramis suae arboris inseratur. Multum enim nos Deo benevolentia ista commendat: quia ideo delictum illorum nobis misericordiae locum fecit, ut eos ad aemulationem salutis recipiendae fides nostra revocaret. Nam vitam piorum non solum sibi, 130 sed etiam aliis esse utilem decet: ut quod apud eos agi non potest verbis, obtineatur exemplis. rum largitatem, cooperatores simus gratiae Dei operantis in nobis. Non enim dormientibus provenit regnum coelorum, nec otio desidiaque torpentibus beatitudo aeternitatis ingeritur; sed quia, sicut Apostolus ait, si compatimur, et conglorificabimur nobis currenda est via quam ipse Dominus se esse testatus est Joan. XIV, 6: qui nobis nullis operum meritis suffraganti
Abbreviated transcription (Latin):
creuit tremor & ueneratio circa
scãm agathem. & nullus uinqͣm
molestus fuit generi eius. Ut aũ
euidenter scͥptura illa quã angłs
dĩ posuerat. firmaret᷑ post anni
circulum. circa diem natalis eius
mons echna eructuauit incendiũ.
& quasi fluuiꝰ torrens. ita ignis
uehemens & saxa & t̾ram liquefa¬
nensium ciuitatẽ. Tunc paganoꝵ
multitudo fugiens de monte descẽ¬
dit. & uenerunt ad sepulchrũ eiꝰ
& auferentes uelum unde erat co
ra stetit ignis diuinitus. Cepit¬
autem ignis dic kalendaꝵ febru¬

Expanded text:
creuit timor et ueneracio circa beatam| agathe et nullus umquam molestus fuit generi eius| Vt autem euidenter scripturam illam quam an| gelus deposuerat firmaretur Post anni circulum| circa diem natalis eius . mons ethenus eructauit| incendium. Et quasi fluuius torrens . ita ignis uehemens| de xasa et terra liquefanensium| ciuitatem. Tunc paganorum multitudo fugiens de mon| te discendit . et uenerunt ad sepulchrum eius . et aufe| rentis uelum unde erat cootetit ignis diuinus . coepit ignis pridiae. kalendas| Febro
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c filium ẽe testatur. a quo ipse
dĩ uiui filius asseuerat᷑: Quãuus
hoc ipsum multũ dissimiliter fieri
de ipso renatus ẽ. Xp̃c filius dĩ an¬
te tempora: ipse ẽ enim di uirtus
& di sapientia quȩ dicit. Dñs pos¬
sedit me ĩ initio uiaꝵ fuarum ante¬
quam quicquam faceret a pͥncipio.
Petrus filius sp̃c sc̃i ex eo tempore
quo ab ipso illuminatus grãm di¬
uinȩ cognitionis accepit. Et qͥa una
uoluntas eadem ẽ oꝑatio sc̃ẽ trini¬
tatis: recte cum dixisset beatus
& sanguis ñ reuelauit tibi. sed
pat̾ meus qui in celis ẽ. Pat̾ quip¬
pe filio columbȩ reuelauit: quia
quoq & filii quod facillimis sacrȩ
scͥpture ꝓbabitur exemplis. Dicit
namq de patre apłs. Misit d̾s sp̃m¬

Expanded text:
Spiritus filium esse testatur, a quo ipse Spiritus filium esse testatur, a quo ipse Dei vivi Filius asseveratur, quamvis hoc ipsum multum dissimiliter fieri de ipso renatus est. Christus Filius Dei ante tempora; ipse est enim Dei virtus  Dei sapientia, quae dicit: Dominus possedit me ab initio viarum suarum antequam quidquam faceret a principio . Petrus filius Spiritus sancti ex eo tempore quo, ab ipso illuminatus, gratiam divinae cognitionis accepit. Et quia una voluntas, eadem est operatio sanctae Trinitatis, recte cum dixisset: Beatus et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est. Pater quippe filio columbae revelavit, quia quoque et Filii, quod facillimis sacrae Scripturae probabitur exemplis. Dicit namque de Patre Apostolus: Misit Deus Sp
Abbreviated transcription (Latin):
duns mercede donemur. nam con¬
fitente illo xp̃m filium dei uiui.
uideamus quid sequit᷑. Respon¬
dens autem iħc dixit. Beatus es
symon bariona. Constat gͦ quia
ueram xp̃i confessionem. uera be¬
atitudinis p̾mia restant. Sed in¬
huius etiam nos ueraciter eum con¬
fitendo mereamur ẽẽ consortes. L uiii
eatus inquit es symon bario¬
na. Bariona syriace. latine di¬
citur filius columbe. filius aut̃ co¬
lumbe recte uocat᷑ apłs petrꝰ: quia
uidelicet columba multũ simplex
ẽ animal. Et ipse prudenti ac pia
simplicitate dñm sequebat᷑ memor
illius precepti quod cum suis con¬
discipulis ab eodem magistro sim
plicitatis ac ueritatis accepit. Estode
prudentes sicut serpentes. & simpli¬
ces sicut columbȩ. Uel certe quia sp̃c
dit. recte filius columbe nuncupa¬
tur. qui sp̃ali gr̃a plenus extitis¬
se monstratur. Et iusta satis lau¬
de dilectorem confessorẽq suum do¬
minus remunerat: cum eũ scĩ

Expanded text:
dinis mercede donemur. Nam condinis mercede donemur. Nam confitente illo Christum Filium Dei vivi, videamus quid sequitur. Respondens autem Jesus, dixit: Beatus es, Simon Bar Jona.eram Christi confessionem, vera beatitudinis praemia restant. Sed inhujus etiam nos veraciter eum confitendo mereamur esse consortes. Beatus es, inquit, Simon Bar Jona. Bar Jona Syriace, Latine dicitur filius columbae. Filius autem columbae recte vocatur apostolus Petrus, quia videlicet columba multum simplex est animal, et ipse prudenti ac pia simplicitate Dominum sequebatur, memor illius praecepti quod cum suis condisplicitatis et veritatis accepit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae. Vel certe, quia Spirspecie descendit, recte filius columbae nuncupatur, qui spiritali gratia plenus exstitisse monstratur. Et justa satis laude dilectorem confessoremque suum Dominus remunerat, cum eum sancti
Abbreviated transcription (Latin):
tione sit factum. ut cum de utraq
eiusdem dñi & saluatoris nr̃i na¬
tura ab ipso dño & a fideli eius dis¬
cipulo eẽt ꝓferenda sententia. dñs
de se humilitatem assumptȩ huma¬
nitatis ꝓfitetur. discipulus excel
lentiam diuine eternitatis ostendit.
Dñs de se quod minus ẽ. discipulꝰ
de dño intimat. quod maius est.
Dominus de se quod factus ẽ ꝓpt̾
nos. discipłs declarat de dño quod
ipse ẽ qui fecit nos. Sic & in euan¬
gelio dñs multo erebrius se filiũ
hominis quam filium dĩ appella¬
re consueuit. ut nos ammon̾et
dispensatio carnis quam ꝓ nobis
suscepit. Sed nos necesse ẽ tanto
humilius diuinitatis eius alta ue¬
nerari. quando illũ meminimus
pꝰ nr̃a exaltatione ad humanitatiᷤᷤ
infima descendisse. Si enim inter
sacram̃ta incarnationis eiꝰ quib
redempti sumus. potentiam di¬
uinitatis qua creati sumus. pia
semꝑ mente recolimus. fit ut ips
quoq cum petro suꝑne beatitu¬

Expanded text:
tione sit factum ut cum de utraque tione sit factum ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura ab ipso Domino et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitlentiam divinae aeternitatis ostentet. Dominus de se quod minus est, discipulus de Domino intimat quod majus est. Dominus de se quod factus est propter nos, discipulus declarat de Domino quia ipse est qui fecit nos. Sic et in Evangelio Dominus multo crebrius se Filium hominis quam filium Dei appellare consuevit, ut nos admoneat ejus dispensationis quam pro nobis suscepit. Sed nos necesse est tanto humilius divinitatis ejus alta venerari, quanto illum meminimus pro nostra exaltatione ad humanitatis infima descendisse. Si enim inter sacramenta incarnationis ejus, quibus redempti sumus, potentiam divinitatis qua creati sumus pia semper mente recolimus, fit ut ipsi quoque cum Petro supernae beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
cum hec de hominis hoc ẽ huma¬
oculo premitteret: mox de se ac
de suis similib. qui generalẽ hu¬
manitatis scientiam transcende¬
rant adiecit. nobis autem reuela
quod hic dominus cũ int̾rogasset
discipulos quem eum dicerent¬
eẽ homines. & illi diuersas diuer¬
sorum opiniones premisissent:
dicit illis. Uos autem quẽ me ẽẽ di¬
citis: Quasi ab hominũ generalita¬
te illos sequestrans. & deos ac dĩ fi-¬
lios ꝑ adoptionem iam factos in¬
sinuans. iuxta illud psalmiste. E¬
go dixi dii estis: & filii excelsi om̃s.
Respondens symon petrus dixit.
Tu es xp̃c filius di uiui. Dm̃ ui¬
uum appellat ad distinctionem
falsorum deoꝵ quos uario delusa
errore gentilitas uel de mortuis si¬
bi hominib instituit. uel maiore
dementia de insensibili materia
quos adoraret creauit. De quibus
canit᷑ in psalmo. Simulachra gen¬
tium argentũ & aurũ. oꝑa manu¬
um hominũ. os habent & non lo¬
quentur. & cetera. Notet autem
dilectio ur̃a quam miranda diftĩc¬

Expanded text:
us  Al., hominis, hoc est, humaoculo praemitteret, mox de se ac de suis similibus, qui generalem humanitatis scientiam transcenderant, adjecit: Nobis autem revelavquod hic Dominus, cum interrogasset discipulos quem eum dicerent homines esse, et illi diversas diversorum opiniones praemisissent, dicit illis: Vos autem quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes . Respondens Simon Petrus, dixit: Tu es Christus Filius Dei vivi. Deum vivum appellat ad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas, vel de mortuis sibi hominibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia quos adoraret, creavit, de qualibus canitur in Psalmo: Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent et non loquentur, etc. . Notet autem dilectio vestra quam miranda distinc
Abbreviated transcription (Latin):
nos cum illo beati & appellari
& esse ualebimus. Nos quoq sy¬
monis idest obedientis xp̃o nom̃
congruet. nos ꝓpt̾ simplicitatem
fidei ñ ficte. acceptamq a dño
gr̃am uirtutũ. filii columbȩ uoca¬
biiur. Congaudensq ipse sp̃alib
anime nr̃e ꝓfectib dicet. quã pul¬
chra es amica mea. quã pulchra
es oculi tui columbaꝵ. Sicq fit
ut nobis suꝑ petram fidei. aurũ.
argentũ. lapides preciosos. hoc est
ꝑfecta uirtutũ oꝑa construentib
nil tribulationũ ignis detͥmenti
afferat. nulli temptationũ turbi¬
nes preualeant. quin potiꝰ adũ¬
sitatib ꝓbati accipiemus coronã
uite quam ille nobis ante scła ꝓ¬
misit. Qui uiuit & regnat ds cũ
patre in unitate spc̃ scĩ. ꝑ omĩa

Expanded text:
nos cum illo beati et appellari et esse valebimus, nobis quoque Simonis, hoc est, obedientis Christo nomen congruet: nos propter simplicitatem fidei non fictae, acceptamque a Domino gratiam virtutum, filii columbae vocabimur, congaudensque ipse spiritualibus animae nostrae profectibus, dicet: Quam pulchra es, amica mea, quam pulchra es! oculi tuiut nobis supra petram fidei aurum, argentum, lapides pretiosos, hoc est, perfecta virtutum opera construentibus nihil tribulationum ignis detrimenti afferat, nihil tentationum turbines praevaleant, quia potius adversitatibus probati, accipiemus coronam vitae, quam ille nobis ante saecula promisit, qui vivit et regnat cum Patre in unitate Spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
ut effectum uere incarnationis
quoniam ipse ẽẽt uerus dies. qui
duodecim horis lucebat duodec̃
apłos eligere censuit. Deinde ad
similitudinẽ septuaginta duarũ
linguaꝵ. septuaginta duos disci¬
pulos elegit: binosq misit ad p̾¬
dicandum. inter quos si quidem
beatus mathias sc̃e p̾dicationis
misteriũ suscipiens. ita se humi¬
tris eccłe gremiũ. eth uicũ popłm
ꝑducere curauit: ut admodũ ac¬
ceptabilis & deu. cissimus xp̃o
factus. cum traditor ille iuidas
da effectus apłatum ꝑderet. iste
uir dñi in loco illius sorte & ora¬
tione scõrum apłorum. duodecimꝰ
apłs ordinaretur. Cui dat᷑ sacri
euangelii p̾dicatio in udea: sicut

Expanded text:
ut effectum verae incarnationis quidem ille esset verus dies, qui duodecim horis lucebat, duodecim apostolos eligere censuit: deinde ad similitudinem septuaginta duarum linguarum, septuaginta duos discipulos assumpsit, binosque misit ad praedicandum. Inter quos siquidem B. Matthias sanctae praedicationis ministerium suscipiens, ita stris Ecclesiae gremium, ethnicum populum perducere curaret. Unde admodum acceptabilis et devotissimus Christo factus, cum traditor ille Judas da effectus apostolatum perderet; iste vir Domini in loco illius sorte et oratione sanctorum apostolorum duodecimus apostolus ordinatur: cui datur sacri Evangelii praedicatio in
Abbreviated transcription (Latin):
autem omnia oꝑatur unus atq
idem sp̃c diuidens singulis prout
uult. Pater ergo mittit sp̃m. filiuᷤᷤ
mittit sp̃m. sp̃c ubi ipse uult spi¬
rat. quia ꝓfecto ut diximus. una
reuelauerit filio columbe misterrũ
fidei. quod ei caro & sanguis reuela¬
re nequibat. Caro autem & sanguiᷤᷤ
recte intelligunt᷑ homines sapien¬
tiȩ carnalis inflati. columbine sim¬
plicitatis nescii: ideoq a sapientia
sp̃c omnimodis auersi. De quib
supra dictum ẽ. quia xp̃m ñ in¬
telligentes. alii ioħem baptistam
alii autem heliam. alii ieremiam¬

Expanded text:
autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Pater ergo mittit Spiritum, Filius mittit Spiritum: Spiritus ipse ubi vult, spirat: quia profecto ut diximus, una revelaverit Filio columbae mysterium fidei, quod ei caro et sanguis revelare nequibat. Caro autem et sanguis recte intelliguntur homines sapientia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii, ideoque a sapientia itus omnimodis aversi. De quibus supra dictum est, quia Christum non intelligentes, alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii ver
Abbreviated transcription (Latin):
cesaream philippi. In cuius partes
ueniens iħc: interrogabat discipłos
suos dicens. Quem dicunt homi¬
nes ẽẽ filium hominis: Non aut̃
quasi nesciens sententiam de se. uel
discipłorum. uel extraneoꝵ. inqͥrit:
Sed ideo discipulos qͥd de se sentit
interrogat: ut confessionem recte
fidei illoꝵ digna mercede remunet.
Dam sicut interrogatis generalit̃
omnib. petrus respondit unus ꝓ
omnibꝰ. ita quod petro dñs respon¬
dit. in petro omnib respondit. Ideo
quid alii de se sentiant inquirit. ut
expositis pͥmo sentenciis errantium
discipuli ꝓbarent᷑ ueritatem suȩ
confessionis non de opinione uulgata
sed de ipso ꝑcepisse dominice resur¬
rectionis archano. Quem inquit di¬
cunt homines eẽ filium hominis:
Pulchre homines appellat eos qͥ de
filio hominis tantũ loqͥ nouerant.
qui diuinitatis eius archana nescie¬
bant. Nam qui diuinitatis mist̾ĩa
capere nouert: merito supͣ homineᷤᷤ

Expanded text:
n cujus partes veniens Jesus, interrogabat discipulos suos dicens: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Non autem quasi nesciens sententiam de se, vel discipulorum, vel extraneorum inquirit, sed ideo discipulos quid de se sentiant interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Nam sicut interrogatis generaliter omnibus Petrus respondit unus pro omnibus, ita quod Petro Dominus respondit, in Petro omnibus respondit. Ideo quid alii de se sentiant inquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur veritatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis ejus mysteria capere
Abbreviated transcription (Latin):
delitatis errore. Animȩ enim scẽ. quȩ
in hoc scło aut ꝑ uite innocentiam
purȩ sunt. aut penitentiȩ satis fac¬
tione purgant᷑. & a saluatore nr̃o
recipiunt᷑. & cũ eo esse credendȩ st̃.
parentũq nr̃orum. minime cibis
carnalib delectant᷑. Offendi his
magis possunt quam delectari:
si cum ille in sacris sedib mane¬
ant. uos eas in t̾ram ẽẽ credatis.
Cessate ergo ab his errorib. & sicut
scͥptum ẽ. quȩ sursum st̃ sapite.
ñ quȩ suꝑ t̾ram. ut suꝑsticiones
fidei nr̃e contrarias repudiantes.
dum ea quȩ deo placita ft̃ facitiᷤ.
etiam uos cum xp̃o dño in eter¬

Expanded text:
delitatis errore. Animae enim sanctae, quae delitatis errore. Animae enim sanctae, quae in hoc saeculo aut per vitae innocentiam purae sunt, aut poenitentiae satisfactione purgantur, a Salvatore nostro recipiuntur, et cum eo esse credendae sunt,parentumque nostrorum minime cibis carnalibus delectantur: offendi his magis possunt quam delectari, si cum illae in sacris sedibus maneant, vos eas in terra esse credatis. Cessate ergo ab his erroribus, et, sicut scriptum est, Quae sursum sunt sapite, non quae super terram : ut superstitiones fidei nostrae contrarias repudiantes, dum ea quae Deo placita sunt facitis, etiam vos cum Christo in aeter
Abbreviated transcription (Latin):
cente dño: tu es petrus. & fuꝑ hãc
petram edificabo eccłam meam.
dñs nominauit. & ideo digne hoc¬
fundam̃tũ eccła colit: supra quod
ecclastici edificii altitudo consurgit.
Unde conuenienter psalmus qui
lectus ẽ dicit. exaltent eũ in eccl̃a
tari in ȩccła precepit. quia dignũ ẽ.
ut fundamentũ hoc in ȩccła hono¬
petur: ꝑ quod ad celum ascenditur.
uod natalis ergo cathedre E.iii.
hodie colitur. sacerdotale honoratur
officium. sibi hoc ecclȩ prestant:
ficium plus honoris. Cum sollẽp
sa obseruatio introduxerit. miror
cur apud quosdam infideles eo die
tam ꝑnitiosus error in creuerit. ut
suꝑ tumulos defunctoꝵ cibos &
uina conferrent. quasi uero egresse
ecorporib anime carnales cibos
requirant. Epulas enim & refectio¬
nes: caro tantũ requirit. Sp̃c autẽ
& anima. his ñ indiget. Parare ali¬
quis caris suis dicit quod ipse deuo¬
rat. & quod prestat uentri. ĩputat
essate ergo fr̃s ab hoc gentili infi¬

Expanded text:
Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . inus nominavit: et ideo digne fundamentum hoc Ecclesia colit, supra quod ecclesiastici aedificii altitudo consurgit. Unde convenienter Psalmus qui lectus est, dicit, Exaltent eum in Ecclesia tari praecepit; quia dignum est ut fundamentum hoc in Ecclesia honoretur, per quod ad coelum conscenditur. Quod natalis ergo cathedrae hodie colitur, sacerdotale honoratur officium. Sibi hoc Ecclesiae praestaficium plus honoris. 2. Superstitsa observatio introduxerit, miror cur apud quosdam infideles hodie tam perniciosus error increverit, ut super tumulos defunctorum cibos et vina conferant; quasi egressae de corporibus animae carnales cibos requirant. Epulas enim et refectiones caro tantum requirit; spiritus autem et anima his non indigent. Parare aliquis suis charis dicit, quod ipse devorat; quod praestat ventri, imputat essate ergo, fratres, ab hoc gentili infi
Abbreviated transcription (Latin):
km̃i. quia dum natalẽ cathedre
uenerit. facere eam nobis debet
scõrum dierum reuerentia grati¬
orem. Bene enim natalẽ cathedre
int̾ ipsa ieiuniorũ initia nob̃ d̃s
prestitit. ut dies quȩ erat prius
intemperantiȩ. nunc sit sobrieta¬
tis: que erat gule. sit abstinentiȩ:
quȩ erat peccati. sit sc̃itatis. Et qͥa
increduli homines uident᷑ ad suꝑ¬
sticionem hanc specie pietatis
attrahi. ostendam eis qua ratione
animas defunctoꝵ suoꝵ iuuare
caris suis. interpellent dñm uoce
flebili. precentur ꝓ eis erroꝵ ueni¬
am. lapsuũ remissionẽ. Pascant e¬
surientes. uestiant nudos. ut si qͥd
defunctorum negligentia minus
factum ẽ: fide uiuentiũ impleat᷑.
dhibeat quoq unusqͥsq E .ui.
ꝓcaris suis scõrum preces. sacͥficia
offerat: & sacerdotali eos ꝓsecutio¬
ne dño comm̃det. Quod quidem
a nobis unde forte dicat᷑. tamen

Expanded text:
ur, quia dum natalem Cathedrae evenerit, facere eam nobis debet sanctorum dierum reverentia gratiorem. Et bene natalem Cathedrae inter ipsa jejuniorum initia nobis Deus praestitit, ut dies quae erat prius intemperantiae, nunc sit sobrietatis; quae erat gulae, sit abstinentiae; quae erat peccati, sit sanctitatis. Hujus increduli homines videntur ad superstitionem hanc specie esse pietatis attracti, ostendam eis qua ratione animas defunctorum suorum juvare charis suis, interpellent Dominum voce flebili, precentur eis errorum veniam, lapsuum remissionem; pascant esurientes, vestiant nudos: ut si quid defunctorum negligentia minus factum est, fide viventium impleatur. Adhibeat quoque unusquisque pro charis suis sanctorum preces, sacrificia offerat, et sacerdotali eos prosecutione Domino commendet. Quod quidem a nobis si forte requiratur un
Abbreviated transcription (Latin):
nstitutio sollempnitatis hodierne
a seniorib nr̃is cathedre nomen
accepit: ideo quod primus apłoꝵ
petrus. hodie episcopatus cathedra
suscepisse referatur. Recte gͦ eccłe na¬
talem sedis illius colunt: quam

Expanded text:
nstitutio solemnitatis hodiernae a senioribus nostris Cathedrae nomen accepit, ideo quod primus Apostolorum Petrus hodie episcopatus cathedram suscepisse referatur. Recte ergo Ecclesiae Natalem sedis illius colunt, quam
Abbreviated transcription (Latin):
scrutemur. sequentes exemplũ be¬
ati petri qui petris errantiũ sectiᷤᷤ
uere fidei archanũ quod cognoue¬
rat. indubia oris confessione ꝓtu¬
lit. insuꝑabili cordis cura serua¬
uit. Nam de fiducia confessionis
hoc loco cognouimus. de uirtute
ipse alibi testatur. Qui cũ discede¬
rent ab eo quidam discipłoꝵ eius:
diceretq ille ad duodecim. Num¬
quid & uos uultis abire: Respon¬

Expanded text:
scrutemur, sequentes exemplum bescrutemur, sequentes exemplum beati Petri qui, spretis errantium sectis, verae fidei arcanum quod cognoverat, indubia oris confessione protulit, insuperabili cordis cura servavit. Nam de fiducia confessionis hoc loco cognovimus, de virtute nis ipse alibi testatur, qui cum discederent ab eo quidam discipulorum ejus, diceretque ille ad duodecim: Nunquid et vos vultis abire? respon
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃s ꝑ orbem credentes intelligãt
quia quicũq ab unitate fidei uel
societatis illius. quolibet modo se
met ipsos segregant. tales nec uin¬
culis peccatoꝵ absolui: nec ianuã
possent regni celestis ingredi. Unde
nos necesse ẽ. tota intentione fr̃s ca¬
rissimi. & fidei quam docuit sacra¬
menta discere. & congruentia fidei
oꝑa p̾monstrare. Necesse ẽ omni ui¬
gilantia multiplices subtilesq por¬
tarum inferi cauere insidias. qua¬
tenus iuxta psalmiste uocem de
his adiuuante dño eripi. atq ad
annunciandas eius laudes portas
nobis ad salutem arbitremur. si tur¬
bis negligentiũ uel quoꝵlibet in¬
doctorum. fide uel actib adequemͣ.
Quib in litteris sacris unica ẽ credẽ¬
di parit̃ & uiuendi regula p̾scripta.
s quociens cũq nobis errantiũ in¬
gerunt᷑ exempla. nos confestim
auertentes oculos mentis nr̃e ne
uideant uanitatẽ. magis quid
ueritas ipsa decernat sedulo corde

Expanded text:
ut omnes per orbem credentes intelligant, ut omnes per orbem credentes intelligant, quia, quicumque ab unitate fidei vel societatis illius quolimetipsos segregant, tales nec vinculis peccatorum absolvi, nec januam possint regni coelestis ingredi. Unde nos necesse est tota intentione, fratres charissimi, et fidei quam docuit, sacramenta discere, et congruentia fidei opera demonstrare. Necesse est omni vigilantia multiplices subtilesque portarum inferi cavere insidias, quatenus juxta Psalmistae vocem, de his adjuvante Domino eripi, atque ad annuntiandas ejus laudes, portas nobis ad salutem arbitremur, si turbis negligentium, vel quorumlibet indoctorum fide vel actibus adaequamur, quibus in litteris sacris unica est credendi pariter et vivendi regula praescripta; sed quotiescunque nobis errantium ingeruntur exempla, nos confestim avertentes oculos mentis nostrae ne videant vanitatem, magis quid veritas ipsa decernit, sedulo corde
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑. ut uidelicet agnitis peccantiũ
causis. quoscũq humiles. ac uere pentte
aspexerit: hos iam a timore mortis
miserans absoluit. Quos uero in
peccatis que egerunt ꝑsistere cogno¬
uerit. illos ꝑhennib suppliciis ob¬
ligandos insinuet. Unde alias do¬
minus de correpto semel & iterũ
ac tercio. sed non penitente fratre
precepit dicens. Si autem eccl̃am
ñ audierit. sit tͥ sicut echnicus &
publicanus. Et ne leue quisq pu¬
taret eccłe se iudicio condempnar/.
mox terribilit̾ adiunxit. Am̃ dico
uobis quecũq alligaueritis suꝑ t̾rã.
crunt ligata in celo & quecũq sol¬
ueritis suꝑ t̾ram: ert̃ soluta & in ce¬
lo. Omni igit᷑ electoꝵ ecclesie iuxta
modũ culparũ uel penitentiȩ ligan¬
di ac soluendi datur auctoritas Sed
ideo beatus petrus qui xp̃m uera
fide confessus. uero ẽ amore secutus.
specialit̾ claues regni cȩloꝵ & pͥnci¬
patum iudiciarie potestatis accepit:

Expanded text:
titur, ut videlicet agnitis peccantium titur, ut videlicet agnitis peccantium causis, quoscunque humiles ac vere poenitentes aspexerit, hos jam a timore perpetuae mortis miserans absolvat; quos vero in peccatis quae egerint persistere cognoverit, illos perennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias Dominus de correpto semel et iterum, ac tertio, sed non poenitente fratre praecipit, dicens: Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus . Et ne leve quisquam putaret Ecclesiae judicio condemnari, mox terribiliter adjunxit: Amen dico vobis, quaecunque ligaveritis super terram, erunt ligata et in celis, et quecumque solveritis super terram, erunt soluta et in celo. Omni igitur electorum ecclesie iuxta modum culparum vel penitencie ligandi ac solvendi datur auctoritas. Sed ideo beatus Petrus, qui Cristum vera fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni celorum et principatum iudiciarie potestatis accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
merito preceteris ipse collatis cla¬
uib regni celestis donatus ẽ: ut
constaret omnib quia absq con¬
fessione ea ac fide regirũ celoꝵ nuus
possit intrare. Claues autem regni
celorum ipsam discernendi scientiã
potentiamq nominat. qua dignos
reciꝑe in regnũ. indignos secludere
deberet a regno. Unde manifeste sub¬
iungit. Et quodeũq ligaueris suꝑ
terram erit ligatũ. & in cȩlis. Et qd̾¬
cumq solueris suꝑ t̾ram erit solu
tum & incelis. Quȩ soluendi ac l¬
gandi potestas. quamuis soli petr̃o
data uideatur. a dño. absq ulla ta¬
men dubietate noscendũ ẽ quia &
ceteris apłis dat᷑ ipso teste qui post
passionem resurrectionisq sue triũ¬
phum apparens eis insufflauit &
dixit omnib. Accipite sp̃m scm̃. qͦ¬
rum remiseritis peccata remittunt᷑
eis. & quorum retinueritiᷤ retenta ft̃.
Nec non etiam nunc in ep̃is ac pres¬
biteris omni eccłe officiũ commit¬

Expanded text:
merito prae caeteris ipse collatis clamerito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus quia absque ea confessione et fide regnum coelorum nullus posset intrare. Claves autem regni coelorum ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcunque solvetum et in coelis. Quae solvendi ac ligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit omnibus: Accipite Spiritum orum remiseritis peccata, remittuntur eis: et quorum retinueritis, retenta sunt . Necnon etiam nunc in episcopis ac presbyteris omni Ecclesiae officium idem commit