comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec in cor hominis ascendit: Quid uidebimnus.
Ob̾secro uos amate mecũ. currite credendo mecũ.
patriã suꝑnam desideremus. suꝑnȩ patriȩ sus¬
piremus. ꝑegrinos hic nos eẽ sentiamiis. Quid
tunc uidebimus : Dicat nunc eugłm. In princi¬
pio erat uerbum. & uerbum erat apud dm̃.ꝙ. ds̃
erat uerbum. Unde tͥ ros insꝑsus ẽ ad fontem
uenies. unde radius ꝑ obliqua & ꝑ anfractuosa tͥ
ad cor tenebrosũ missus ẽ. Nudam ipsam lucem
uidebis. cui uidendȩ ferendȩq mundaris. Dile¬
cissimi qͦd & hesterno cõmemoraui. ioħs ipse dicit.
filii dĩ sumus. & ñdum apparuit qͥd erimus. scimꝰ
qͥa cum apparuerit similes ei erimus. qm̃ uidebi

Expanded text:
nec in cor hominis ascendit ? quid videbimus? nec in cor hominis ascendit ? quid videbimus? Obsecro vos, amate mecum, currite credendo mecum: patriam supernam desideremus, supernae patriae suspiremus, peregrinos nos esse hic sentiamus. Quid tunc videbimus? Dicat nunc Evangelium: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Unde tibi ros inspersus est, ad fontem venies: unde radius per obliqua et per anfractuosa tibi ad cor tenebrosum missus est, nudam ipsam lucem videbis, cui videndae ferendaeque mundaris. Dilectissimi, quod et hesterno commemoravi, Joannes ipse dicit, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, s
Abbreviated transcription (Latin):
nem. eui benefacitis attendentes sic̃ lucernȩ in
obscuro loco. donec dies lucescat. & lucifer oriat᷑
rit. & sicut dicit etiam apłs paulus illuminauerit
occulta tenebr. arũ. & manifestauerit consilia cor¬
dis. ut laus sit unicuiq a clõ. tunc p̃senti tales
die lucernȩ ñ erunt necessariȩ: ñ legetur nob̃
ꝓpħa. non aꝑietur codex apłi. non requiremus
testimoniũ iohannis. ñ ipso indigebimus eugłio.
Ergo om̃s scripturȩ tollentur de medio. quȩ nob̾
in huius scl̃i nocte tanqͣm lucernȩ accendebant᷑.
ne in tenebris remaneremus. istis om̃ib sublatis
ne quasi nob̃ luceant indigentib & ipsis homi¬
nib dei ꝑ qͦs hȩc ministrata sunt. nob̃cum illud
lum̃ uerum clarũq uidentib. remotis gͦ his
adium̃tis quid uidebimus: unde pascetur mens
nr̃a. unde obtutus ille lȩtabitur: Unde erit illud
gaudium. qͦd nec oculus uidit. nec autlis audunt.

Expanded text:
nem, cui bene facitis attendentes, sicut lucernae in nem, cui bene facitis attendentes, sicut lucernae in obscuro loco, donec dies lucesrit, et, sicut dicit etiam apostolus Paulus, illuminaverit occulta tenebrarum, et manifestaverit cogitationes cordis, ut laus sit unicuique a Deo ; tunc praesente tali die lucernae non erunt necessariae: non legetur nobis Propheta, non aperietur codex Apostoli, non requiremus testimonium Joannis, non ipso indigebimus Evangelio. Ergo omnes Scripturae tollentur de medio, quae nobis in hujus saeculi nocte tanquam lucernae accendebantur, ne in tenebris remaneremus: istis omnibus sublatis, ne quasi nobis luceant indigentibus, et ipsis hominibus Dei, per quos haec ministrata sunt, nobiscum lumen illud verum clarumque videntibus, remotis ergo his adjumentis quid videbimus? unde pascetur mens nostra? unde obtutus ille laetabitur? unde erit illud gaudium quod nec oculus vidit, nec auris audivit,
Abbreviated transcription (Latin):
duamus nos arma lucis. sic ut in die honeste am¬
bulemus. Tam̃ quia in cõparatione lucif illius
ad quã uenturi sumus. adhuc nox ẽ etiam dies
in quo sumus. audi petrum apłm. delatã dicit
dño xp̃o uocem de magnifica potestate: tu es filius
m̃s dilectus. in quo bene sensi. hanc uocẽ inquit
illo in monte scõ. S quia nos ñ ibi fuimus. ꝙ istã
uocẽ de cęlo tunc ñ audiuimus. ait ad nos ipse
petrus. habenus certiorẽ ꝓpheticum sermonẽ. Non
audistis uocẽ de cȩło delatã. s certiorẽ habetis ꝓphe¬
ticum sermonẽ. Preuidens enim dñs ihs xp̃s m
tur. magicis artib ea tribuendo. ꝓpħas ante p̃mi¬
sit. Nunqͥd enim si magus erat ee magicis artib
fecit ut coleretur. & mortuus magus erat ante¬
quã natus : ꝓ pħas audi o homo mortue. et
uermiscendo calumpniose. ꝓphas audi. lege.
audi. qui ante dm̃n uenerunt. Habemus hic
inquit apłs petrus certiorẽ ꝓpheticum sermo¬

Expanded text:
duamus nos arma lucis; sicut in die honeste amduamus nos arma lucis; sicut in die honeste ambulemus . Tamen quia in comparatione illius lucis ad quam venturi sumus, adhuc nox est etiam dies in quo sumus, audi Petrum apostolum: delatam dicit Domino Christo vocem de magnifica potestate, Tu es Filius meus dilectus, in quo bene sensi. Hanc vocem, inquit, illo in monte sancto. Sed quia nos non ibi fuimus, et istam vocem de coelo tunc non audivimus; ait ad nos ipse Petrus, Et habemus certiorem propheticum sermonem. Non audistis vocem de coelo delatam, sed certiorem habetis propheticum sermonem. Praevidens enim Dominus Jesus Chtur, magicis artibus ea tribuendo, Prophetas ante praemisit. Numquid enim, si magus erat et magicis artibus fecit ut coleretur et mortuus, magus erat antequam natus? Prophetas audi, o homo mortue, et vermescendo calumniose, Prophetas audi: lego, audi qui ante Dominum venerunt. Habemus, inquit apostolus Petrus, certiorem propheticum sermo
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rȩ. & ad orabunt in conspectu ens uniuersȩ fa¬
miliȩ gentiũ. qm̃ dñi est regnũ. & ipse dñ abitur
gentium. Erubescat unus inimicus. qͥa codi¬
cem mͥ ministrat alius inimicus. S ecce de codi¬
cib ꝓlatis ab uno inimico. alterũ uici. & ipse qͥ
mͥ codicẽ ꝓtulit ñ relinquatur. ab illo ꝓferatur
unde & ipse uincatur. Lego alium ꝓpħam.ꝙ. in¬
uenio dnm loquentẽ ad iudeos. ñ est mͥ uoluntas
in uobis dicit dñs. ñ accipiam sacrificia de ma
ficiũ mundum offertur nomini meo. Non uenis
uidȩe ad sacrificiũ mundum. conunco te im¬
mundum. Ecce & lucernȩ ꝑhibent testimoniũ
diei. ꝓpt̾ infirmitatem nr̃am. quia diei claritatẽ
tolerare & uidere ñ possumus. Nam & nos ipsi
xp̃ian in cõparatione qͥdem infidelium. lux
iam sumus. unde dicit apł̃s. fuistis enim aliqͣn¬
do tenebrȩ: nunc aut̃ lux in dño. ut silii lucis
ambulate. Et alibidicit. Nox p̃cessit dies aut̃
apꝓpinquabit. abiciamus gͦ oꝑa tenebrarũ. & in¬

Expanded text:
et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium; quia Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium » . Erubescat unus inimicus, quia codicem mihi ministrat alius inimicus. Sed ecce de codicibus prolatis ab uno inimico alterum vici: et ipse qui mihi codicem protulit, non relinquatur; ab illo proferatur, unde et ipse vincatur. Lego alium prophetam, et invenio Dominum loquentem ad Judaeos: Non est mihi voluntas in vobis, divit Dominus, nec accipiam sacrificium de maficium mundum offertur nomini meo . Non venis, Judaee, ad sacrificium mundum; convinco te immundum. 8. Ecce et lucernae perhibent testimonium diei propter infirmitatem ntolerare et videre non possumus. Nam et nos ipsi Christiani in comparatione quidem infidelium lux jam sumus; unde dicit Apostolus. Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino, sicut filii lucis ambulate : et alibi dixit, Nox praecessit, dies autem appropinquavit: abjiciamus ergo opera tenebrarum, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ait. ego sum lux mundi
qui me sequitur ñ ambula¬
bit in tenebris s habebit lu¬
men uitȩ. Hesterno die qui
affustis. dui disputatũ esse me¬
ministis. & si adhuc uelimus de illo lumine dis¬
putare. diu loqui possumus. nam ñ possumus
explicare cõpendio. Itaq fr̃s mei sequamur
xp̃m̃ lum̃ mundi. ne ambulemus in tenebris.
Tenebrȩ metuendȩ sunt moꝵ ñ oculoꝵ. & si ocłoꝵ.
ñ exterioꝵ s interioꝵ. unde discernitur ñ albũ

Expanded text:
ubi ait, Ego sum lux mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae , hesterno die qui adfuistis, diu disputatum esse meministis: et si adhuc velimus de illo lumine disputare, diu loqui possumus; nam non possumus explicare compendio. Itaque, fratres mei, sequamur Christum lumen mundi, ne ambulemus in tenebris. Tenebrae metuendae sunt, morum, non oculorum: et si oculorum, non exteriorum, sed interiorum, unde discernitu
Abbreviated transcription (Latin):
Quare
Quia homomͦ net quia dilectio ex dõ est.
Multũ cõmendauit dilectionem: quia dix¬
it ex dõ est. Plus dicturꝰ est. intente au¬
diamus. Modo dixit. dilectio ex dõ est.
& om̃is qui diligit ex dõnatus est. & co-¬
gnouit dm. qui non diligit. nõ nouit dm̃.

Expanded text:
Quare? quia homo monet? Quia dilectio ex Deo est. Multum commendavit dilectionem, quia dixit ex Deo est: plus dicturus est, intente audiamus. Modo dixit, Dilectio ex Deo est: et omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cognovit Deum. Qui non diligit, non novit D
Abbreviated transcription (Latin):
homine quem dñs ih̃s
illuminauit qͥ cȩcus natꝰ
fuit. ꝓlixa lectio recita¬
ta ẽ. quam si uniuersã
ꝑtractare conemur. ꝓ
sui dignitate sic̃ ualemus
singłai considerantes. ñ suffi¬
cit dies. ꝓinde peto &e ammoneo caritatem
ur̃am. ut in his quȩ aꝑta sunt. sermonẽ nrm̃
ñ requiratis. nã nimis longum erit in singulis
immorari. Breuit̃ gͦ ceci huius illuminati cõ
sunt. oꝑa quia facta sunt. uerba qͥa signa sunt.
Si gͦ quid significet᷑ qͦd factum ẽ cogitemus. genꝰ¬
humanum ẽ iste cecus. Hȩc enĩ cecitas contigit in
pͥmo homine ꝑ peccatũ. de quo om̃s originem
duximus. ñ solum mortis. s etiam inquitatis.
Si enĩ cecitas ẽ infidelitas. & illuminatio fides.
quẽ fidelem qͣndo uenit xp̃s inuenit. quando¬
quidem apłs natus in gente ꝓpħarum dicit.
suimus & nos aliqͣndo natura filii irȩ. sic̃ & &̧¬
teri ͤ Si filii irȩ. filii uindictȩ. filii penȩ filii
gehennȩ. Quomͦ natura. nͥ quia peccante pͥmo

Expanded text:
homine quem Dominus Jesus illuminavit, qui caecus natus fuit, prolixa lectio recitata est: quam si universam pertractare conemur, pro sui dignitate, sicut valemus, singula considerantes, non sufficit dies. Proinde peto et admoneo Charitatem vestram, ut in iis quae aperta sunt, sermonem nostrum non requiratis: nam nimis longum erit in singulis immorari. Breviter ergo caeci hujus illuminati commsunt: opera, quia facta sunt; verba, quia signa sunt. Si ergo quid significet humanum est iste caecus: haec enim caecitas contigit in primo homine per peccatum, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Si enim caecitas est infidelitas, et illuminatio fides; quem fidelem quando venit Christus invenit? Quandoquidem Apostolus natus in gente Prophetarum dicit: Fuimus et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri . Si filii irae, filii vindictae, filii poenae, filii gehennae. Quomodo natura, nisi quia peccante primo
Abbreviated transcription (Latin):
Iam mulier ordinatur infide. & regitur bene
uictura. P ostea qũa audiuit hoc. Ego sũ quiloqͣr
michi : Et continuo uenerunt discipłi. & mita¬
bantur quia cũ muliere loquebatur: Quia que¬
rebat ꝑdit̾a. qui uenerat querere quod ꝑierat.
hoc illimirabant᷑. bonũ enĩ mirabant᷑. ñ ma¬
lũ suspicabantur. Nemo tñ dĩr̃. quid queris.
aut quid loqueris cũ ea. Reliquit gͥ mulier ydri¬
amsuam. Mulier: audito ego sum: qui loquor.
ĩa ydriam dimitter&e. & euangłizare currene¬
Et proiec̃ cupiditatẽ. & ꝓperauit annuntiare
ueritatẽ. Discant qui uolunt euangłrare. ꝓi
tiant ydriam ad puteũ. Recordamini quid
riebatur. Greco nomine appellatur ydria. qm̃
grece aqua ydor dicit᷑. tamqũa si aq̃uarium
diceretur. Proiec̃ gͦ ydriã. que iã non usui. s
oneri fuit. auida quippe desiderabat aqua illa
saciari. ut nunciar&e. xp̃m onere abiecto. sucͣ¬
it adeutatẽ. & dic̃ illis hominib uenite. &¬

Expanded text:
am mulier ordinatur in fide et regitur bene victura. Posteaquam audivit hoc: « Ego sum qui loquor mihi. » « Et continuo venerunt discipuli, et mirabantur quia cum muliere loquebatur. » Quia quaerebat perditam, qui venerat quaerere quod perierat, hoc illi mirabantur. Bonum enim mirabantur, non malum suspicabantur. Nemo tamen dixit, Quid quaeris, aut quid loqueris cum ea? « Reliquit ergo hydriam suam mulier. » Audito, « Ego sum qui loquor jam hydriam dimitteret et evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et pueritatem. Discant qui uolunt euangelizare, ut prius hydriam ad puteum prriebatur; Graeco nomine appellatur hydria, quoniam Graece, aqua, ὕδωρ dicitur, tanquam si aquarium diceretur. Projecit ergo hydriam, quae non jam usui, sed oneri fuit, avida quippe desiderabat aqua illa satiari. Ut nuntiaret Christum, onere abjecto cucurrit ad civitatem, et dicit illis hominibus: Venite,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m erucifigam : Adhuc terrorem quẽ de
cesare ingesserant suꝑare conatur. de ignomi¬
ma eoꝵ uolens eos frangere dicendo. regẽ urm̃
crucifigam: quos de ignominia xp̃i mitigare
ñ poterat. S timore mex iuncitur. Respor¬
derunt pontifices. Non habemus regem. nͥ
cesarem. Tuncgͦ tradidit eisillum ut crũci¬
figeretur.

Expanded text:
vestrum crucifigam? Adhuc terrorem quem de vestrum crucifigam? Adhuc terrorem quem de Caesare injecerant superare conatur, de ignominia eorum volens eos frangere, dicendo: Regem vestrum crucifigam? quos de ignominia Christi mitigare non poterat, sed timore mox vincitur. Responderunt enim pontifices: Non habemus regem nisi Caesarem. Tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Alaiorem timorẽ se ingerere
putauerunt pylato. t̾rendo de cȩsare ut occide¬
ret xp̃m: quam suꝑius ubi dixerunt nos legẽ
habemus & sccłm legem debet mori. qͥa filium
dĩ se fecit. Eoꝵ qͥppe legem ille ñ timuit ut
occideret: s magis filium dĩ timuit ne occide-¬
ret. Hunc uͦ non sic potuit contempnere çȩ¬
sarem auctorẽ potestatis suȩ: quẽ admodum
legem gentis alienȩ. Adhuc tam̃ eugłista se¬
quitur os dicit.
Pẏ latus aũt cum audisset
hos sermones adduxit foras iħm: & sedit
ꝓtribunali in loco qui dicitur li thostrotos.
cifixus ꝓpt̾ eugłistȩ alterius testimoniũ qui
dixit. hora aut erat tercia & crucifixerunt eũ.
qm̃ magna disceptatio solet oboriri. cum ad
ipsum locum ubi crucifixus narratur uentũ
fuerit: ut potuerimus si dñs uoluerit dissere¬
mus. Cum gͦ ꝓtribunali sedisset pylacus. dicti
uideis. E cce rexur̃. Iili aũt clamabant. Tolle
tolle: crueifige cum. Dixit eis pylatus. Regẽ

Expanded text:
ajorem timorem se ingerere putaverunt Pilato. terrendo de Caesare, ut occideret Christum, quam superius ubi dixerunt, Nos Legem habemus, et secundum Legem debet mori quia Filium Dei se fecit. Eorum Legem quippe ille non timuit, ut occideret: sed magis Filium Dei timuit, ne occideret. Nunc vero non sic potuit contemnere Caesarem auctorem potestatis suae, quaemadmodum Legem gentis alienae. 8. Adhuc tamen Evangelista sequitur, et dicit: Pilatus autem cum audisset hos sermones, adduxit fopro tribunali in loco, qui dicitur lithostrotos, cifixus, propter evangelistae alterius testimonium, qui dixit: Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum; quoniam magna disceptatio solet oboriri, cum ad ipsum locum, ubi crucifixus narratur, ventum fuerit, ut potuerimus, si Dominus voluerit, disseremus. Cum ergo pro tribunali sedisset Pilatus, dicit Judaeis: Ecce rex vester. Illi autem clamabant: Tolle, tolle, crucifige eum. Dixit eis Pilatus: Regem
Abbreviated transcription (Latin):
datis in eum quẽ misit ille. Hoc ẽ manducare
cẏbum ñ qui ꝑit. s qui ꝑmanet in uitã ȩternã.
Utqͥd paras dentes & uentrem: Crede & mandu¬
casti. Discernitur enĩ ab oꝑib fides. sicut apłs
dicit iustificari hominẽ ꝑ fidem sine oꝑib legis.
ꝙ sunt oꝑa quȩ uidentur bona sine fide xp̃i.
q ñ sunt bona. quia ñ referuntur ad eum sinem
ex qͦ sunt bona. Finis enim legis xp̃s ad iusticiã
om̃i credenti. idõ noluit discernere fidem. s ipsã
illi adhuc querebant signa ut crederent. Uide. si ñ
iudei signa petunt:
Dixerunt gͦ ei. Quod gͦ

Expanded text:
datis in eum quem misit ille. Hoc est ergo manducare cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Utquid paras dentes et ventrem? crede, et manducasti. Discernitur quidem ab operibus fides, sicut Apostolus dicit, justificari hominem per fidem sine operibus Legis : et sunt opera quae videntur bona, sine fide Christi; et non sunt bona, quia non refeex quo sunt bona. Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Ideo noluit discernere ab opere fidem, illi adhuc quaerebant signa quibus crederent. Vide si non Judaei signa petunt. Dixerunt ergo ei, Quod
Abbreviated transcription (Latin):
¶EA quam dñs
uatriduanũ mortuum
suscitauit. stupentib uide¬
Is. & aliis eoꝵ uidendo cre
dentib. aliis inuidendo
est aliis ad uitam. aliis ad mortẽ. postea¬
quã discubuit in domo cũ recũbente laza¬
ro qͥ fuerat mortuus suscitatus. post ungentũ
diffusum suꝑ pedes eius. unde domꝰ od ore
completa ẽ. postea quã uanã seuitiam &. stul¬
tissimũ os dem̃tissimũ scelus uidei etiã de occi¬
dendo lazaro corde ꝑdito conceꝑunt. de quib
omĩb ut potiumus qͦd dñs dedit suꝑiorib
sermonib locuti sumus. nc intendat caritas
ur̃a ante dñi passionẽ quantus fructus apparu¬
rit p̃dicationis enis. & quantus grex ouium
ex his quȩ pierant domus ifrł. uocẽ pastoris
audierit. Sic enĩ loqͥtur euglm. qͦd mͦ cũ recitaret᷑¬

Expanded text:
eaquam Dominus quatriduanum mortuum suscitavit, stupentibus Judaeis, et aliis eorum videndo credentibus, aliis invidendo num, qui est aliis ad vitam, aliis ad mortem ; posteaquam discubuit in domo cum recumbente Lazaro, qui fuerat mortuus suscitatus, post unguentum effusum super pedes ejus, unde domus odore completa est; posteaquam vanam saevitiam, et stultissimum et dementissimum scelus Judaei etiam de occidendomnibus ut potuimus, quod Dominus dedit, superioribus sermonibus locuti sumus: nunc intendat Charitas vestra, ante Domini passionem quantus fructus apparuerit praedicationis ejus, et quantus grex ovium ex his quae perierant domus Israel, vocem pastoris audierit. 2. Sic enim loquitur Evangelium, quod modo cum re
Abbreviated transcription (Latin):
pater meus qui glorificat me. Hoc ait
ꝓpt̾ illud qͦd dixerunt. quẽ teipsum facis. Refert
cunt. Ecce maior ẽ pater. quia utiq głificat filiũ.
Heretici. ñ legistis & ipsum filium dicentẽ. quod
glificet patrẽ suum: Sio ille filium głificat q

Expanded text:
Pater meus qui glorificat me. Hoc ait propter illud quod dixerunt, Quem teipsum facis? Refert cunt: Ecce major est Pater, quia utique glorificat Filium. Haeretice, non legisti et ipsum Filium dicentem quod glorificet Patrem suum ? Si
Abbreviated transcription (Latin):
Non dixit. sunt qͥdam in uobis qui ñ intelligunt.
s causam dixit quare ñ intelligant. Sunt enĩ
quidam in uobis qui ñ credunt. & ideo ñ intelli
deritis ñ incelligetis. ꝑfidem copulamur. ꝑ intel¬
lectum uiuificamur. Prius hereamus ꝑ fidem.
ut sit qͦd uiuificetur ꝑ intellectum. Nam qui
ñ heret resistit. qͥ resistit ñ credit. Nam qͥ resistic
quom uiuificatur: Aduersarius ẽ radio lucis
quo penetrandus ẽ. non auertit aciem s elaudit
m̃tem. Sunt gͦ quidam qui ñ eredunt. credant
os aꝑia ntur. aꝑiantur & illuminabuntur.
Sciebat tiuim ab mnitio ih̃s qui eẽnt credentes. &
quis traditurus eum eẽt

Expanded text:
Non dixit, Sunt quidam in vobis qui non intelligunt; sed causam dixit, quare non intelligant. Sunt enim quidam in vobis qui deritis, non intelligetis . Per fidem copulamur, per intellectum vivificamur. Prius haereamus ut sit quod vivificetur per intellectum. Nam qui non haeret, resistit; qui resistit, non credit. Nam qui resistit, quomodo vivificatur? Adversarius est radio lucis, quo penetrandus est: non avertit aciem, sed claudit mentem. Sunt ergo quidam qui non credunt. Credant et aperiant, aperiant et illuminabuntur. Sciebat enim ab initio Jesus qui essent credentes, et quis traditurus esset
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseueranter fiunt. ꝓpt̾ altitudinem diuinoꝵ
facienda sunt p̃mioꝵ. ꝓ funda ẽ in ea parte
qua in t̾ra figitur. ibi qͥppe occulta ẽ nec uideri
potest. s cuncta eius apparentia & eminentia
inde consurgunt. sicut bona nr̃a de ꝓfunditate
grẽ dei. quȩ comp̃hendi ac diiudicari ñ potest.
umuersa ꝓcedunt. S & si crux xp̃i hoc solum
nib & concupiscentiis. quã magnum bonumẽ.
nec tam̃ facit hoc nͥ concuꝑiscens aduersus car¬
nem sp̃s bonus. cũ illam crucem xp̃i fecerit
inimicus. id est sp̃s malus. Postremo quid ẽ
dentium. siue ipsi aquȩ exqua regenerantur.
ficio quo aluntur. nichil eoꝵ rite ꝑficitur. Quo¬
modo gͦ ꝑ id quod mali faciunt nichil boni si¬
gnificatur. quando ꝑ crucem xp̃i quam fe¬
cerunt mali. in celebratione sacram̃toꝵ eius
bonũ nobis omne signatur. S hec hactenus.¬

Expanded text:
perseveranter fiunt, propter altitudinem divinorum perseveranter fiunt, propter altitudinem divinorum facienda sunt praemiorum. Profunda est in ea parte quia in terra figitur. Ibi quippe et occulta est, nec videri potest, sed cuncta ejus apparentia et eminentia inde consurgunt, sicut bona nostra de profunditate gratiae Dei, quae comprehendi ac dijudicari non potest, universa procedunt. Sed et si crux Christi hoc solum nibus et concupiscentiis , quam magnum bonum est? Nec tamen hoc facit, nisi concupiscens adversus carnem spiritus bonus, cum illam crucem Christi fecerit inimicus, id est, spiritus malus. Postremo quid estdentium, sive ipsi aquae ex qua regenerantur, ficio quo aluntur, nihil eorum rite perficitur. Quomodo ergo per id quod mali faciunt, nihil boni significatur, quando per crucem Christi quam fecerunt mali, in celebratione sacramentorum eius bonum nobis omne signatur? » « Cru
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a in unitate ad om̃s ꝑuenit. Et cũ sors
muticur. ñ ꝑsonȩ cuiusq uł meritis. s occul¬
to iudicio dĩ cedicur. Nec idõ ista non aliquid
boni significasse qͥs dixerit. quia ꝑ malos facta
sunt. ñ scilicet ꝑ eos qui xp̃m secuti. s qui sunt
ꝑsecuti. Quid enim de ipsa cruce dicturi su
mus. quȩ certe similit̾ ab inimicis atq impiis
xp̃o facta & impacta ẽ. Et tamen ea signifi¬
care recte intelligitur qͦd ait apłs. quȩ sit lati¬
tudo & longicudo & altitudo & ꝓfundum. Lata
ẽ quippe in transuerso ligno quo extendunt᷑
pendentis manus. & significat oꝑa bona in
laticudine caritatis. Longa ẽ a transuerso¬
ligno usq ad terrã ubi cdorsum pedesq figunt᷑.
oe significat ꝑseuerantiã in longitudine tem¬
poris usq in finem. Alta ẽ in cacumine quo
transuersum lignum sursum uersus exceditur¬
& significat suꝑnum finẽ quo cuncta oꝑa re

Expanded text:
gratia in unitate ad omnes pervenit; et cum sors gratia in unitate ad omnes pervenit; et cum sors mittitur, non personae cujusque vel meritis, sed occulto Dei judicio ceditur. Nec ideo ista non aliquid boni significasse quis dixerit, quia per malos facta sunt; non scilicet per eos qui Christum secuti, sed qui sunt persecuti. Qumus quae certe similiter ab inimicis atque impiis Christo facta et impacta est? » Et tamen ea significari recte intelligitur, quod ait Apostolus quae sit latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum. Lata est quippe in transverso ligno quo extenduntur pendentes manus, et significat opera bona in latitudine charitatis. Longa est a transverso usque ad terram, ubi dorsum pedesque figuntur, et significat perseverantiam in longitudine temporis usque in finem. Alta est in cacumine quod transversum lignum sursum versus excedit et significat supernum finem, quo cuncta opera r
Abbreviated transcription (Latin):
Ectionis. Si gͦ caritas & suꝑeminentiorẽ habet
Tiuam. & suꝑ eminens scientiȩ & suꝑ omnia p̃cepta
Eẽ. merito uestis qua significatur. desuꝑ conterta
⁊ ꝑhibetur. Inconsutilis aũt ne aliquando dissu¬
Tatur . & ad unum ꝑuenit. quia in unum om̃s
collegit. sicut in apłis cum eẽt etiam ipse nu¬
Emerus duodenarius id ẽ quadriꝑtitus int̃¬
Enos & omnes eent interrogati. solus petrus res¬
Epondit. tu es xp̃c filius dei uiui. & ei dicitur
Etibi cdabo claues regni cȩloꝵ. tanqͣm ligandi &¬
E soluencli solus acceꝑit potestatẽ. cum &e illud
Tunus ꝓ omnib dixerit. q hoc cũ omnib tanqͣm
Eꝑsonam gerens ipsitis unitatis aeceꝑit. Ido unus
Eꝓ omnib quia unitas ẽ in omnib. Unde or
hic cum dixisset desuꝑ contexia. addidit ꝑ to
⁊ tum. a quo toto fic̃ greca indicat lingua catho¬
lica uocatur ȩccłia. In sorte aut̃ quid. nͥ dei
grã cominendata ẽ. Sic quippe in uno ad om̃s
ꝑuenit. cum sors omnib placuit. quia & clĩ

Expanded text:
go charitas et supereminentiorem habet viam, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est, merito vestis, qua significatur, desuper contexta perhibetur. Inconsutilis autem, ne aliquando dissuatur; et ad unum pervenit, quia in unum omnes colligit; sicut in apostolis cum esset etiam ipse numerus duodenarius, id est, quadripartitus in ternos, et omnes essent interrogati, solus Petrus respondit: Tu es Christus Filius Dei vivi, et ei dicitur: Tibi dabo claves regni coelorum , tanquam ligandi et solvendi solus acceperit potestatem: cum et illud unus pro omnibus dixerit, et hoc cum omnibus tanquam personam gerens ipsius unitatis acceperit: ideo unus pro omnibus, quia unitas est in omnibus. Unde et hic cum dixisset, desuper contexta; addidit, tum: a quo toto, sicut Graeca indicat lingua, Catholica vocatur Ecclesia. In sorte autem quid, nisi Dei gratia commendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit, quia et Dei
Abbreviated transcription (Latin):
semetipsum. Et nos quo imus  Ad ipsum.
Et qua imus. nͥ ꝑ ipsum: Ipse gͥ ad seipsum
ꝑ seipsum: nos ad ipsum ꝑ ipsum. Inmo uͦ
ad pacrem: & ipse ad nos. Nam &s de seipso
alibi dicit. ad patrem uado. & hoc loco ꝓpter
nos. nemo uenit ad patrem nͥ ꝑ me. A

Expanded text:
seipsum; et nos quo imus, nisi ad ipsum? seipsum; et nos quo imus, nisi ad ipsum? et qua imus, nisi per ipsum? Ipse igitur ad seipsum per seipsum, nos ad ipsum per ipsum: imo vero ad Patrem et ipse ad nos. Nam et alibi dicit, Ad Patrem vado : et hoc loco propter nos, Nemo, inquit, venit ad Patrem, nisi per
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est fr̃s : Ecce auduninus discipłm int̾¬
rogantem. audiuimus & magistrum docen¬
tem. & ñdum capimus post uocẽ sonantẽ.
sententiam latitantẽ. S quid ñ possumus
capere: Nunqͥd poterant ei dicere apłi eius
cum quib loquebatur. nescimus te : ꝓ inde¬
si eum sciebant. & uia ipse ẽ. uiam sciebant.
Si eum sciebant. & ueritas ipse ẽ. ueritatem
sciebant. Si eum sciebant. & uita ipse ẽ:
uitam sciebant. Ecce scire conuicti sunt. qͦd
se scire nesciebant. Quid gͥ & nos. in isto ser¬
mone ñ cepimus: Quid putatis fr̃s mei nͥ
quia dixit. & quo uado scitis.: & uiam scitis:
Et ecce gͦ cognouimus quod sclebant uiam. qͥa
sciebant ipsum qui ẽ uia. S uia ẽ qua itur.
mnquid uia ẽ os quͦ itur: Utrũmq aut̃ illõs
dixerat scire: q quo uadit:  uiam. Opus gͦ
erat ut diceret. ego sum uia: ut ostenderet eis
quia scirent eum uiam scire quã putaueras
restaret nosse qua iret: ñ quia ibat ad ueritatẽ¬
ibat ad uitam: Ibat ergo ad semetipsum ꝑ

Expanded text:
Quid est, fratres? Ecce audivimus discipulum interrogantem, audivimus et magistrum docentem, et nondum capimus, etiam post vocem sonantem, sententiam latitantem. Sed quid non possumus capere? Numquid poterant ei dicere Apostoli ejus cum quibus loquebatur, Nescimus te? si eum sciebant, et via ipse est, viam sciebant. Si eum sciebant, et veritas ipse est, veritatem sciebant. Si eum sciebant, et vita ipse est, vitam sciebant. Ecce scire convicti sunt quod se scire nesciebant. Quid igitur et nos in isto sermone concipimus? quid putatis, fratres mei? nisi quia dixit: Et quo vado, scitis, et viam scitis. Et ecce cognovimus quod sciebant vitam, et quia sciebant ipsum qui est via. Sed via est qua itur, nunquid via est quo itur? Utrumque autem illos dixerat scire, et quo vadit, et viam. Opus ergo erat ut diceret: Ego sum via: ut ostenderet, eos, quia scirent eum viam scire, quam putaverant restaret nosse quo iret? nisi quia ibat ad veritateibat ad vitam? Ibat ergo ad seipsum per
Abbreviated transcription (Latin):
Iue post miraculi sacram̃tum. ꝙ¬
& sermonẽ infert. ut si fieri potest qui pasti sunt
pascantur. q quoꝵ satiauit panib uentres. satiet
sermonib mentes. s sicapiunt. & si ñ capunt
sumant qͦd capiunt. ne fragm̃ta ꝑeant. Loqͣtur
gͦ ꝙ audiamus.
R espondit iħis & dixit. Am̃
amen dico uobis. queritis me. non quia uidistis
signa. s quia manducastis

Expanded text:
e post miraculi sacramentum, et sermonem infert: ut si fieri potest, qui pasti sunt, pascantur: et quorum satiavit panibus ventrem, satiet sermonibus mentem, sed si capiunt; et si non capiunt, sumant quod capiunt, ne fragmenta pereant. Loquatur ergo, et audiamus. Respondit Jesus, et dixit, Amen amen dico vobis, Quaeritis me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis
Abbreviated transcription (Latin):
pylatus. Ergo rex es tu : Respondit ihe. Tu
dicis. quia rex sum ego. Non quia se regem
timuit confiteri. s tu dicis ita libratum ẽ. ut
de hoc mundo. neq regẽ talem se cẽ facetur.
ciuus regnũ putetur eẽ de hoc mundo. Talem
qͥppe sentiebat qui dixerat. rex gͦ es tu. cui res¬
ponsum ẽ. tu dicis. quia rer sum ego. Dictum
ẽ enim tu dicis. ac si dictum eẽt. carnalis carna¬
liter dicis. Dende subiunxit
Ego in hoc¬
natus sum & ad hoc ueni in mundum. ut testi

Expanded text:
Pilatus: Ergo rex es tu? Respondit Jesus: Tu dicis quia rex sum ego. Non quia se regem timuit confiteri, sed tu dicis ita libratum est, ut de hoc mundo, neque regem talem se esse fateatur, cujus regnum putetur de hoc mundo. Talem quippe sentiebat qui dixerat: Ergo rex es tu? cui responsum est: Tu dicis quia rex sum ego. Dictum est enim Tu dicis ac si dictum esset: Carnalis carnaliter dicis. Deinde subjungit: Ego in hocnatus sum, et ad hoc veni in mundum, ut testi
Abbreviated transcription (Latin):
qualis lazari. s in uitam et̃nam. Aperiet plane.
Audi dilucescentẽ magistrum. & illabentem cordi¬
bus nr̃is solem nr̃m. non quẽ desiderant oculi
carnis. s cui ȩstuant aꝑiri oculi cordis. ipsum gͦ
audiamus. Amen am̃ dico uob̃ quia uenit hora
or nunc ẽ. quando mortui. uidete exprimi¬
resurrectionem: quando mortui audient
uocem filii dei . & qui audierint uiuent.
Quare addidit qui audierint uiuent: Posseit
enĩ audire nͥ uiuerent: Sufficeret gͦ uenit
hora & nunc ẽ. quando mortui audient uo¬
cem filii dĩ. Iam nos incelligeremus uiuen¬
tes eos. quando nͥ uiuerent audire ñ possert.
Non inquit qͥa uiuunt audiunt. s audiendo
reuiuiseunt. Audient. & qui audierint uiuẽt.
Quid est gͦ audient. nͥ obaudient: Quantum

Expanded text:
qualis Lazari, sed in vitam aeternam. Aperiet plane. qualis Lazari, sed in vitam aeternam. Aperiet plane. Audite dilucescentem magistrum, et illabentem cordibus nostris solem nostrum; non quem desiderant oculi carnis, sed cui aestuant aperiri oculi cordis. Ipsum ergo audiamus: Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est, quando mortui, videte exprimresurrectionem, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. Quare addidit, Qui audierint vivent? Possent enim audire nisi viverent? Sufficeret ergo, Venit hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei. Jam nos intelligeremus viventes eos; quando nisi viverent, audire non possent. Non, inquit, quia vivunt audiunt, sed audiendo reviviscunt: audient, et qui audierint vivent. Quid est ergo, audient; nisi, obaudient? Quant
Abbreviated transcription (Latin):
sinis scłi. diem iudicii. quã ne in isto loco expecta¬
res addidit. q nunc ẽ. Quod gͦ dicit uenit ho¬
ra. ñ dicit de hora illa nouissima. ubi in iussu. in
uoce archangłi. & in tuba dei dñs ipse descendet
de cȩlo. & mortui in xp̃o resurgent pͥmo. deinde
nos uiuentes qui reliqui sumus simul cum illis
rapiemur in nubib obuiam xp̃o in aera.ꝙ. ita sẽꝑ
Hora uͦ ista quȩ sit aduertite. Uenit hora & nuncẽ.
est. Quid in ea fic: Quid. nͥ resurretiomortuoꝵ:
Et qualis resurrectio: Ut qͥ resurgunt in ȩt̾num
quid forte qͥ nunc resurgunt tunc ñ resurgent. ut
alioꝵ fiat nunc resurrectio. alioꝵ tunc: ñ est ita.
Nam ista resurrectione si recte credidimus resur
reximus. si in fide ipsa ꝑseueranter manemus.
os tunc in ȩt̃nam uicã resurgemus. qͣndo angłis
coȩquabimur. Ipse gͥ distinguat. ipse aꝑiat qͦo
loqui ausi sumus. quomͦ fiat resurrectio ante re

Expanded text:
finis saeculi, diem judicii, quam ne in isto loco exspectafinis saeculi, diem judicii, quam ne in isto loco exspectares, addidit, et nunc est. Quod ergo dicit, Venit hora, non dicit de illa hora novissima, ubi in jussu et in uoce archangeli et in tuba dei descendit de caelo, et mortui in Christo resurgent primo; deinde nos uiuentes, qui reliqui sumus, simul cum illis rapimur in nubibus obuiam Christo in aera et ita semper Hora vero ista quae sit, advertite: Venit hora, et nunc est. Quid in ea fit? Quid, nisi resurrectio mortuorum? Et qualis resurrectio? Ut qui resurgunt, in aeternum tiones? Numquid forte qui nunc resurgunt, tunc non resurgent; ut aliorum fiat nunc resurrectio, aliorum tunc? Non est ita. Nam ista resurrectione, si recte credidimus, resreximus, si in fide ipsa perseveranter manemus; et tunc in aeternam vitam resurgemus, quando Angelis coaequabimur . Ipse ergo distinguat, ipse aperiat quod loqui ausi sumus: quomodo fiat resurrectio ante res
Abbreviated transcription (Latin):
in fine resurrectionẽ mortuoꝵ. nam ita credidi¬
mus immo ñ expectabamus. s plane expectare
lebemus. Neq enim falsum cralimus. in fine mor-¬
tuos resurrecturos. Cum gͦ uellet dñs ihs̃ insinu¬
are nobis qͣndam resurrectionem mortuorum
ante resurrectionem mortuoꝵ. ñ sicut lazari.
uł filii illius uiduȩ. uł filiȩ archysinagogi. qui
resurrexerunt morituri. nam & ipsoꝵ mortuoꝵ
quȩdam resurrectio facta ẽ. ante resurredionẽ
mortuoꝵ. s sic̃ hic dicit. habet inqͥt uitam ȩt̃nam.
& in iudicium ñ uenit. s transiit a morte ad uitã.
ad quã uitam: ad et̾nam. non gͦ sicut corpus la¬
tari. transiit enĩ & ille a morte sepulchri ad uitã
hominum. s non ȩt̃nam iterum moriturus. re¬
surtecluri aut̃ in fine scłi mortui. in uitam ȩt̃nã
nobis quandam resurrecdionẽ mortuoꝵ in ȩt̃nam
fide resurrectionis carnis. expectabas horam illã

Expanded text:
in fine resurrectionem mortuorum; nam ita credidiin fine resurrectionem mortuorum; nam ita credidimus: imo non exspectabamus, sed plane exspectare debemus; neque enim falsum credimus in fine mortuos resurrecturos. Cum ergo vellet Dominus Jesus insinuare nobis quamdam resurrectionem mortuorum ante resurrectionem mortuorum; non sicut Lazari , vel filii illius viduae , vel filiae archisynagogi , qui resurrexerunt morituri nam et ipsorum mortuorum quaedam resurrectio facta est ante resurrectionem mortuorum: sed sicut hic diciet in judicium non venit, sed transiit a morte ad vitam. Ad quam vitam? Ad aeternam. Non ergo sicut corpus Lazari: transiit enim et ille a morte sepulcri ad vitam hominum, sed non aeternam, iterum moriturus; resurrecturi autem in fine saeculi mortui, in vitam aeternam nobis quamdam resurrectionem mortuorum in aeternfide resurrectionis carnis, exspectabas horam illam
Abbreviated transcription (Latin):
ministis quod suꝑius posueram. qͥa sicut pater
suscitat mortuos & uiuificat. sic & filius qͦs uult
uiuificat: Incipit enim iam aꝑire se. & loqui
de resuscitatione mortuoꝵ. & ecce iam mortui¬
resurgunt. Qui enim uerbum meũ audit &
credit ei qͥ misit me. habet uitam ȩt̃nam. & in iu
dicium ñ ueniet. ꝓbat qͥa resurrexit. S tͣnsiit
inqͥt a morte ad uitam. Qui transiit a morte
ad uitam. nullo dubitante utiq resurrexit. Ñ
enim tͣnsiret de morte ad uitam. nͥ primo eẽt in¬
morte. & ñ esset in uita. Cum aut̃ transierit erit¬
in uita. & ñ erit in morte. Mortuus gͦ erat & re¬
uixit. ꝑierat & inuentus ẽ. fit ꝓinde iam quȩdã
resurrectio. & transeunt homines a morte qͣdam
ad qͣndam uitam. a morte infidelitatis ad uitã
fidei. a morte falsitatis ad uitã ueritatis. a morte
lucescat nobis ut cȩpit. Amen am̃ dico uobis
quia ueniet hora & nunc est. Nos expertabamus

Expanded text:
ministis quod superius posueramus, quia sicut Pater ministis quod superius posueramus, quia sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Incipit jam aperire se, et loqui de resurrectione mortuorum, et ecce jam resurgunt mortui. Qui enim verbum meum audit, et eredit ei qui misit dicium non veniet. Proba quia resurrexit. Sed transiit, inquit, a morte in vitam. Qui transiit a morte ad vitam, nullo dubitante utique resurrexit. Non enim tmorte, et non esset in vita. Cum ergo transierit in vitam, non erit in morte. Mortuus ergo erat, et revixit, perierat, et inventus est . Fit proinde jam quaedam resurrectio, et transeunt homines a morte quadam ad quamdam vitam; a morte infidelitatis ad vitam fidei; a morte falsitatis ad vitam veritatis; a morte lucescat nobis, ut coepit. Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est. Nos exspectabamus
Abbreviated transcription (Latin):
cium ñ uenit. s transiit. N¬
Non nunc transiit
s iam transiet a morte in uitam. Et hoc attendite
qui uerbum meũ audit & ñ dixit credit michi
sed credit ei qui misit me. uerbum gͦ filii au¬
diat. ut patri credat. Quare uerbum audit
tuum. & credit alteri: Nonne cum uerbum
alicuius audimus. eidem uerbum ꝓferenti cre¬
dimus. loquenti nobis fidem accõmodamus.
Quid gͦ uoluit dicere. qͥ uerbum meũ audit et
credit ei qui misit me. nͥ quia uerbum eius est
in me: Et quid ẽ audit uerbum meũ. nisi au¬
dit me. credit aut̃ ei qui misit me:  Quia cum
illi credit. uerbo eius credit. cum aũt uerbo eiꝰ
credit. mͥ credit. quia uerbum patris ego sum.
Pax gͦ in scripturis. & omnia disposita nequaqͣm
rixantia. tu abice litem cordis tui. intellige con¬
cordiam scripturarũ. Nunquid contraria sibi
diceret ueritas: Qui uerbum meũ audit q cre¬
dit ei qͥ misit me habet uitam ȩt̾nam. & in iudi¬
ciumñ uenit. s transiit a morte ad uitam. Me¬

Expanded text:
cium non venit, sed transiit. Non nunc transit, sed jam transiit a morte in vitam. Et hoc attendite: Qui verbum meum audit, et non dixit, Credit mihi, sed credit ei qui misit me. Verbum ergo Filii audiat, ut Patri credat. Quare verbum audit tuum, et credit alteri? Nonne cum verbum alicujus audimus, eidem verbum proferenti credimus, loquenti nobis fidem accommodamus? Quid ergo voluit dicere, Qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me; nisi, quia verbum ejus est in me? Et quid est, audit verbum meum, nisi, audit me? Credit autem ei qui misit me: quia cum illi credit, verbo ejus credit: cum autem verbo ejus credit, mihi credit; quia Verbum Patris ego sum. Pax ergo in Scripturis, et omnia disposita, nequaquam rixantia. Tu abjice litem cordis tui, intellige concordiam Scripturarum. Numquid contraria sibi diceret veritas? 8. Qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, habet vitam aeternam; et in judicium non venit, sed transiit a morte in vitam. Me
Abbreviated transcription (Latin):
quia omĩa ꝑ ipsum facta funt. Sicut enim pat̃
fuscitat mortuos ꝙ uiuificat. sic & filius qͦs uult
uiuificat. de resurrectione animarũ dictum ẽ
hoc. Quid de refurrectione corpoꝵ: Redit & dicit.
Deq enim pat̾ iudicat quenqͣm. s omne iudi¬
eium dedit filio

Expanded text:
ia omnia per ipsum facta sunt. Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. De resurrectione animarum dictum est hoc: quid de resurrectione corporum? Redit, et dicit, Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio
Abbreviated transcription (Latin):
patr̃e non uidebant. Uidebat carnẽ. s maies¬
tas latebat. Quod udebant discipuli qui ama¬
uerunt. uiderunt & uidi qui crueifixerunt.
Intus uero erat totus ille. & sic intꝰ incarne. ut
aput patr̃e maner&e. Konenĩ deseruit patr̃e.
quando uenit ad carnẽ. Carnalis cogitatio ñ
capit quod dico. Differat intellectũ. ut incipi¬
at afide. Audiat quod sequit᷑. Qui credit infilio
hab& ut̾a et̃nam. Qui aũ incredulus ẽ filio
non uidebit uit̾a. s ira dĩ manet suꝑ eum.

Expanded text:
Patrem non videbant: videbant carnem, sed majesPatrem non videbant: videbant carnem, sed majestas latebat. Quod videbant discipuli qui amaverunt, viderunt et Judaei qui crucifixerunt. Intus ergo erat totus ille, et sic intus in carne, ut apud Patrem maneret: non enim deseruit Patrem quando venit ad carnem. 13. Carnalis cogitatio non capit quod dico: differat intellectum, et incipiat a fide; audiat quod sequitur: Qui credit in Filium, habet vitam aeternam: qui autem incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira D
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ ate desiderabimꝰ. Suffic̃ enĩ nobis cum
ille fuerit demonstratus. quo maior ẽẽ nems
potest Bona concupiscia. bonũ desidiũ. s par¬
erdiscipulis. Tanto tempore uobiscũ sũ. & non
cognouistis me philippe: loss ħ philippꝰ respon¬
dere cognouimus te. s nũquid dicimꝰ ostende
patri missus ẽ. non eũ estimemus exinsirmita¬
te carnis. sed cogitemus maiestatẽ indutã car¬
ne. non oppressam carne. Manens enĩ d̃s aput
Nonenĩ homo pot̃at caꝑe d̃m. uidere pot̾at ħo
hominẽ. caꝑed̃m non pot̾at. Unde ñ pot̾at ca¬
pere d̃m: quia ocłm cordis uñ capere. ñ habebat.
Ergo erat aliqͥdintꝰ saueiũ. & aliqͥd foris sanũ
Corꝑis ocłos habebat sanos. cordis hab̾at sauti.¬
dendu. que sp̃atalit̃ uidere non pot̾as. T̃anto
tempore uobiscũ sũ. & non cognouistis me
philippe: qui me uidet. uid& & patr̃e. Quare
illi non illũ uidebant. Ecce uidebant illũ. &

Expanded text:
amplius a te desiderabimus: sufficit enim nobis cum amplius a te desiderabimus: sufficit enim nobis cum ille fuerit demonstratus, quo major esse nemo potest. Bona concupiscentia, bonum desiderium; sed parex discipulis: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Posset hic Philippus respondere, Cognovimus te; sed numquid diximus tibi, Ostende Patri missus est, non eum aestimemus ex infirmitate carnis, sed cogitemus majestatem indutam carne, non oppressam carne. Manens enim Deus apudNon enim homo poterat capere Deum: videre poterat homo hominem, capere Deum non poterat. Unde non poterat capere Deum? Quia oculum cordis unde caperet, non habebat. Erat ergo aliquid intus saucium, et aliquid foris sanum: corporis oculos habebat sanos, cordis oculos habebat saucidendum quem spiritualiter videre non poteras. Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui me vidit, vidit et Patrem. Quare illi non illum videbant? Ecce videbant illum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ligit ioħem. & tam̃ non om̃a dedit inmanus
suas. lat̃ diligit filiũ. s quomodo pãt filium.
ñ quomodo dñs seruũ. Quomodo unicũ. non
quomodo adoptatũ. Itaq om̃a dedit in manu
eiꝰ. Quid est om̃a. Ut tantus sit filiꝰ. quantus &
hat̃. Adequalitatẽ enĩ sibi genuit eũ. cui rapi¬
na non eẽt informa di ẽẽ equalem dõ. Pater
diligit filiũ. & om̃a dedit inmanu eiꝰ. Ergo cũ
adnos dignatus ẽ mittere filiũ. non putemꝰ
aliquid minus nobis missũ. quã est pater.
lat̃ mittens filiũ. sealtum misit. Namq pu¬
tantes adhuc discipłi. quia pat̃ aliquid maiꝰ
ẽ quam filiꝰ. uidentes carnẽ. & ñ intelligenteᷤᷤ
diuinitatẽ dicerunt ei. Uñe ostende nobis pa¬
trẽ. & suffic̃ nobis. tamqũa dicerent. Iam no¬
urmꝰ te & benedicimus te. quia nouimus te.
brãs enĩ tibi agimus quia ostendisti ce nob̃.
s patr̃e nũdu nouimꝰ. Proptẽa cor nr̃m aril&
tui. qui temisit. ipsũ nobis ostende. & nichil

Expanded text:
non omnia dedit in manu ejus. Pater diligit Filium: sed quomodo Pater Filium, non quomodo dominus servum; quomodo Unicum, non quomodo adoptatum. Itaque omnia dedit in manu ejus. Quid est, omnia? Ut tantus sit Filius, quantus est Pater. Ad aequalitatem enim sibi genuit eum, cui rapina non esset in forma Dei esse aequalem Deo . Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. Ergo cum ad nos dignatus est mittere Filium, non putemus aliquid minus nobis missum quam est Pater. Pater mittens Filium, se alterum misit. 12. Namque putantes adhuc discipuli quia Pater aliquid majus est quam Filius, videntes carnem et non intelligentes divinitatem, dixerunt ei: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Tanquam dicerent, Jam novimus te, et benedicimus te, quia novimus te: gratias enim tibi agimus, quia ostendisti te nobis; sed Patrem nondum novimus: propterea cor nostrum ardet, tui qui te misit; ipsum nobis ostende, et nihil
Abbreviated transcription (Latin):
secũ irã di. Qũa ir̃a di: quã accepit pͥmꝰ adã.
Si enĩ peccauit p̾ͥmꝰ homo. & audiuit morte
morieris. factus ẽ mortalis ille. & cepimꝰ nas¬
ci mortales. Cũ ira di nati sumꝰ. U̾iit iñ fili
non babens peccatũ. & indutus est carne.
inditus est mortalitate. Et si ille nobiscũ cõmu-¬
nicauit ir̃a dĩ nos pig̃ sumꝰ commirnieare cũ¬
fuimꝰ eñi & natura filii ire. siẽ & ceti. Om̃s ergo
filii ire. quia demaledicto mortis uenientes.
Erede uixp̃m factũ prote mortałe. ut illũ capi-¬
as ĩ mortase. Quamodo erĩ ceꝑis eiꝰ ĩmortalitatẽ.
nec tu eris ĩmortalis. Uiuebat. moriebaris. mor¬
tuus est ut uiuas. Attulit grãm dĩ abstulit uram
ilĩ. Is̃ bibit morcẽ. nemors biber&. hominem.

Expanded text:
secum iram Dei. Quam iram Dei? Quam accepit primus Adam. Si enim peccavit primus homo, et audivit, Morte morieris ; factus est mortalis ille, et coepimus nasci mortales; cum ira Dei nati sumus. Venit inde Filius non habens peccatum, et indutus est carne, indutus est mortalitate. Si ille nobiscum communicavit iram Dei, nos pigri sumus cum illo cFuimus et nos natura filii irae sicut et caeteri . Omnes ergo filii irae; quia de maledicto mortis venientes. Crede in Christum factum pro te mortalem, ut illum capias immortalem: quando enim ceperis ejus immortalitatem, nec tu eris mortalis. Vivebat, moriebaris: mortuus est, ut vivas. Attulit gratiam Dei, abstulit iram Dei. Deus vicit mortem, ne mors vinceret hominem.
Abbreviated transcription (Latin):
.xͦ. dexͣpͣoloquitur. Nam uoces dĩ audiunt᷑
minatus est ado. Nam si non eẽt illuminatꝰ.
t̃ram. t̾ra loqueretur. Ergo seorsũ est gr̃a di.
seorsũ est natura hominis. Modo natura ho¬
minis interroga. hascit᷑. cresc̃. usitata ista
hominũ discit. Quid nouit nisi t̾ra. deterra
humana loquitur: Numana nouit. humana
sapit. carnalis. carnalit̃ estimat carnaliter
suspicatur: Ecce est totuis homo ueniat gr̃a dĩ.
illuminet cenebras illiꝰ. sicut dicit. tu illumi¬
nabis lucernãmeã. dne d̃s m̃s illuminabis
tenebras meas. Assumat ment̃ẽ humanam
conuertat adluẽe suam. Incipit iã dicere qđ¬

Expanded text:
 terra loquitur? non voces Dei audiuntur minatus est a Deo. Nam si non esset illuminatus, terra terram loqueretur. Ergo seorsum est gratia Dei, seorsum natura hominis. Modo naturam hominis interroga: nascitur et crescit, usitata ista hominum discit. Quid novit nisi terram de terra? Humana loquitur, humana novit, humana sapit; carnalis carnaliter aestimat, carnaliter suspicatur: ecce est totus homo. Veniat gratia Dei, illuminet tenebras illius, sicut dicit, Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas ; assumat mentem humanam, convertat ad lucem suam: incipit jam dicere, q
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ꝓpħe: nũquid om̃s doctores. Nũquid
om̃s uittutes: Nũquid om̃s danahabent sa¬
nitatũ: hũqͥd om̃s lingius locunt᷑: Nũquid
om̃s intp̃tantur. Aliud hab&. ille aliua iste.
Et quod hab& ille. non habet iste. Mensura
ẽ diuisio queda donoꝵ. Pigohominib adm̃¬
surã datur. & concordia ibi unũ corpus facit.
Quomodo aliud accipit manus ut operetur.
alud ocłus ut udeat. aliud auris ut audiat.
aliud pes ut ambul&. anima tam̃ una ẽ. que
agit om̃a. inmanu ut oꝑecur: inpede ut am¬
bul&. inaure ut audiat. inocło ut iudeat. sic
sunt euam diu̾sa dona fideliũ tãquã m̃bra
admensurã ꝓpͥam cuiq distributa. S cristus
quidat non admensurã accrpit. Audi eñĩ ad¬
huc quod sequitur. quia defilio dixerat. Non .n3.
Si admensuram dat ds sp̃m. Pat̃ diligit filiũ fili
um. & omĩa dedit inmanu eiꝰ. adiecit om̃a de¬

Expanded text:
ophetae? numquid omnes doctores? numquid omnes virtutes? numquid omnes dona habent sanitatum? numquid omnes linguis loquuntur? numquid omnes interpretantur ? Aliud habet iste, aliud ille; et quod habet ille, non habet iste: mensura est, divisio quaedam donorum est. Ergo hominibus ad mensuram datur, et concordia ibi unum corpus facit. Quomodo aliud accipit manus ut operetur, aliud oculus ut videat, aliud auris ut audiat, aliud pes ut ambulet; anima tamen una est quae agit omnia, in manu ut operetur, in pede ut ambulet, in aure ut audiat, in oculo ut videat: sic sunt etiam diversa dona fidelium, tanquam membris ad mensuram cuique propriam distributa. Sed Christus qui dat, non ad mensuram accipit. 11. Audi enim adhuc quid sequitur; quia de Filio dixerat, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum: Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu e
Abbreviated transcription (Latin):
Si adetatẽ. quia dignatus ẽ eẽ homo. & su¬
it puer. & cũ sit uerbũ dĩ infans inp̃sepe
lacuit. & cũ ipse matr̃e suã condiderit. lae
infaneie dematre suxit. Quia creũ gͦ iħo
etate carnis. ideo forte dietũ ẽ. illu oporta&
menses int̃ se habebant. parit̃ creuerant.

Expanded text:
Si ad aetatem, quia dignatus est esse homo, et fuit puer; et cum sit Verbum Dei, infans in praesepi jacuit, et cum ipse matrem suam condiderit, lac infantiae de matre suxit: quia crevit ergo Jesus aetate carnis, ideo forte dictum est, Illum oportemenses inter se habebant , pariter creverant;