comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t astende quod .iii. hic distingunt᷑ torũ
beda. humanum timorem p̃timnisit: &e nomine
seruilis duos quos hic distinximus. Complexꝰ
fuit scilicet seruilem ce initialem: amicalemuͦ:
castum dicit: ausꝰ quoq seruilem ce castũ timorẽ
aꝑte discernit. dũ epłẽ ad romanos illũ locũ
exponit. Non enim accepistis sp̃m seruitutis.
tt̾m intimore. s accepistis sp̃m ad optionis. fui
orum d̃r itadicens. Duo timores hic insinuant᷑.
unꝰ qui ẽ inꝑfecta caritate scił. timor castus: al¬
ter quiñẽ in caritate scilicet seruilis. inqͦ qu̾a¬
uis dõ credatur. ñ tam̃ indeum: e si bonũ fiat.
ñ tam̃ bene. Nemo enim inuitꝰ bñfacit etiam
sibonumest qd̃ facit.

Expanded text:
t attende quod quatuor hic distinguntur  Sed Beda humanum timorem praetermisit, et nomine servilis duos quos hic distinximus complexus fuit, scilicet servilem et initialem. Amicabilem vero, castum dixit. Aug. quoque servilem et castum timorem aperte discernit, dum Epistolae ad Romanos illum locum exponit, c. 8: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionisores facit. Duo enim timores hic insinuantur, unus qui est in perfecta charitate, scilicet timor castus, alter qui non est in charitate, scilicet servilis, in quo quamvis Deo credatur, non tamen in Deum: etsi bonum fiat, tamen non bene. Nemo enim invitus bene facit, etiam si bonum est quod facit.
Abbreviated transcription (Latin):
cipii comm̃dationem. ñ ꝓpt̃ in equalitatem
uł imparilitatem. uł dissimilitudin̾e sub¬
stantie: inscripturis hec posita intelligunt᷑.
ime ꝓpt̾ auctoritatem principii comm̃dan¬
dam: et quia inuisibili creatura. ñ sicut illi
apparuit. Ecce ostensum ẽ. que sit missio
filii: ae quib modis muttatur¬

Expanded text:
dationem, non propter inaequalitatem vel imparitatem, vel dissimilitudinem substantiae in Scripturis haec posita intelliguntur.ime propter auctoritatem principii commendandam, et quia in visibili creatura non sicut ille apparuit. Ecce ostensum est quae sit missio Filii, et quibus modis mittatur
Abbreviated transcription (Latin):
deoq putauerunt quidam heretici. cũ pat̾
rem: qd̃ asᷤ. imꝑbat inquarto libro de trini¬
tate: illis contradicens. Nõn ideo inquit
arbitrandum est. minorem eẽ filium. quia
missus est apatre: nec ideo minorem sp̃m sc̃m:
quia et pat̾ eum misit et filius. Siue enim¬

Expanded text:
deoque putaverunt quidam haeretici, cum Pater rem. Quod Aug. improbat in lib. 4 de Trin., illis contra dicens. Non ideo, inquit, arbitrandum est minorem esse Fmissus est a Patre, nec ideo minorem Spiritum sanctum quia et Pater eum misit et Filius, suffi
Abbreviated transcription (Latin):
t quidẽ scd̾m p̃dictam assignationẽ in
his tantum uidentur ẽẽ liberum arbit̾ũ.
qui uoluntatẽ mutare. & incontraria possunt
deflectere. Inquorum uidelicet potestate ẽ. eli¬
gere bonum uel malum: et utrumlibet scd̃m
electionem facere uł dimittere. Scd̃m quod
nec indeo. nec in his omnib qui tanta beatitu¬
dinis grã sunt roborati. ut iam peccare neque¬
ant liberum arbitrium ẽẽ nequit. S qd̾ ds
lib̾m arbit̾um babeat ausꝰ. docet in libro. xͦtii.

Expanded text:
t quidem secundum praedictam assignationem, in his tantum videtur esse liberum arbitrium, qui voluntatem mutare et in contraria possunt deflectere; in quorum videlicet potestate est eligere bonum vel malum, et utrumlibet secundum electionem facere vel dimittere. Secundum quod nec in Deo, nec in his omnibus qui tanta beatitudinis gratia sunt roborati ut jam peccare nequeant, liberum arbitrium esse nequit. Sed quod Deus liberum arbitrium habeat Aug., t. 5, docet in lib. 22
Abbreviated transcription (Latin):
mum xp̃i. iohes suo baptismo p̃nuntiauit. qui
primus baptizasse legitur. s inaqua non inspũ:
Sicut ipse ait. Ego baptizo uos inaqua: inpeni¬
tentiam. Sola enim corpora abluebat.: apecc̃is

Expanded text:
 Joannes suo baptismo praenuntiavit; qui primus baptizasse legitur, sed in aqua, non in Spiritu, sicut ipse ait: Ego baptizo vos in aqua, in poenitentiam. Sola enim corpora abluebat, a peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
ales autem ad mistĩum spuale
eligendi sunt clĩci: qui digne pos¬
sint dominica sacram̃ta tractare. Melꝰ
ẽ enim dñi sac̃doti paucos habere mini¬
stros. qui possint digne opꝰ dĩ exerce: qũã
multos inutiles. quiordinatori onꝰ gra
& quorum doctrina et conũsationis for¬
ma. eadem grã in aliis transfundatur.
ne celestes margaritas spũalium ũboꝵ
offitiorumq diumorum. sordide uite
scił. hostiarii. lectorss. exorciste. acoliti:
subdiaconi. diacom. sac̃dotes. Om̃s tam̃
cli̾ci uocantur: idẽ. sortiti

Expanded text:
ales autem ad ministerium spirituale eligendi sunt clerici, qui digne possint dominica sacramenta tractare. Melius est enim episcopo paucos habere ministros qui possint digne opus Dei exercere, quam multos inutiles, qui ordinatori grave ex quorum doctrina et conversationis forma, eadem gratia in aliis transfundatur, ne coelestes margaritas spiritualium verborum officiorumque divinorum sordidae vitae scilicet: ostiarii, lectores, exorcistae, acolyti, diaconi, subdiaconi, sacerdotes; omnes tamen clerici vocant
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ oꝑat᷑ malũ. Nongͦ dõ auctore ẽ. qd̃ aliquis oꝑa¬
tur malum. Nongͦ ẽ bonum qd̾ aliquis oꝑat᷑
malum: quia tantum boni d̃s auctor est. Hoc
cens. Oui omnium que st̃ aucłorẽ. & ad cuiꝰ
bonitatem id ꝑtinet. ut sit omne quod est.
bonitantũmͦ causa ẽ. Ouo cira mali auctor
ñ ẽ: ce ido ipse sũmũ bonum ẽ. aquo innullo
defic̾e bonum est. & malum ẽ deficere. Non
ẽ gͥ causa deficiendi. idest tendendi ad ñeẽ
quiut ita dicam eendicausa ẽ. quia omnium
que sunt auctor est: que inquantum st̃ bonas̾
Ecce aꝑte habes quod deficere adõ qui ẽ sũmũ
bonũ malum ẽ Malagͦ facẽ. malũ ẽ. Nongͦ dõ
aucdore uł uolente mala fiunt. O¬
.O biectio quo¬
rumdam sophistica qua ꝓbare nitunt᷑ ex d̾o eẽ¬

Expanded text:
operatur malum; non ergo Deo auctore est quod aliquis operatur malum. Non est ergo bonum quod aliquis operatur malum, quia tantum boni Deus auctor est. Hoc cens: Qui omnium quae sunt auctor est, et ad cujus bonitatem id pertinet ut sit omne quod est, boni tantummodo causa est. Quocirca mali auctor non est, et ideo ipse summum bonum est, a quo in nullo deficere bonum est, et malum est deficere. Non est ergo causa deficiendi, id est, tendendi ad non esse, qui, ut ita dicam, essendi causa est; quia omnium quae sunt auctor est, quae, in quantum sunt, bona sunt. Ecce aperte habes quod deficere a Deo qui summum est bonum, malum est; mala ergo facere malum est; non ergo Deo auctore vel volente mala fiunt. 13. Objectio quorumdam sophistica, qua probare nituntur ex Deo e
Abbreviated transcription (Latin):
redicta tamen uerba quibus pru¬
denter dictum est. quod p̃ater d̃s
nec uolens nec nolens est deus. nec nolens
nec uolens genuit filium. siue uoluntate
uel necessitate. ex tali sensu michi uident᷑
accipienda: ut uoluntatem p̃cedentem ut
ac̃cedentem intelugamus. qualit̃ eun omiꝰ
intelligebat. Non enim ipse est deus. uo¬
luntate p̃cedenti. uel efficienti. uł uolens.
generans quam uolens genuit filium. nec¬
it fuium. Uolens tamen genuit filium:
sicut potens genuit. et bonus genuit. et
sapiens genuit: et huiismodi. Si enim
pater sapiens. et bonus. dicitur genuisse
filium⁊ Cur non et uolens. Cum ita sit
deo idem ẽẽ uolentem. quod est ẽẽ deũ.
sicut idem ẽ ei eẽ sapientem. quod est ẽẽ
dm: Dicamus ergo quia pater sicut sapi¬
ens ita uolens genuit filium: s non uolun¬
tate p̃cedenti uł accsdenti: quem sensum a¬
perit augustinus. et confirmat: ita dicens
suꝑ epłam ad ephesios. Dẽ filio dei. idest
domino nr̃o iħu xp̃o scriptum ẽ quia cum

Expanded text:
edicta tamen verba quibus prudenter dictum est quod Deus Pater nec volens nec nolens est Deus, nec nolens nec volens genuit Filium, sive voluntate, sive necessitate, ex tali sensu mihi videntur accipienda, ut voluntatem praecedentem vel accedentem intelligamus, qualiter Eunomius intelligebat. Non enim ipse Deus est voluntate praecedenti vel efficienti, vel volens generans quam volens, genuit Fium, volens tamen genuit, sicut potens genuit, et bonus genuit Flium, et sapiens genuit et hujusmodi. Si enim Pater sapiens et bonus dicitur genuisse Filium, cur non et volens, cum ita sit Deo idem esse volentem, quod est esse Deum; sicut idem est esse sapientiam, quod est esse Deum? Dicamus ergo quia Pater sicut sapiens, ita volens genuit Filium; sed non voluntate praecedenti vel accedenti. Quem sensum aperit Aug., et confirmat ita dicens super Epistolam ad Ephes.: De Filio Dei, id est, Domino nostro Jesu Christo scriptum est, quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur hyl. quia
relatiua nomina ꝑsonarum posuit. scilicet¬
patris imagiis. muñis. que relatiue dĩt¬
de ꝑsonis. et ꝓprietates notant quib distin
tes aliis trib nominib ñ significauit. iuxta p̃-¬
dictam augustini expositionẽ. nisi solo noĩe
ȩt̾nitatis: quo ñ ipsam pat̾nitatẽ. s eã uoluit
intelligi notionem qua d̾r ingenit᷑¬

Expanded text:
dicitur Hilarius, quia relativa nomina personarum posuit, scilicet, imaginis et muneris; quae relative dicpersonis, et proprietates notant quibus distintes aliis tribus nominibus non significavit, juxta praedictam Aug. expositionem; nisi solo nomine aeternitatis, quo non ipsam paternitatem, sed eam voluit intelligi notionem qua dicitur ingenit
Abbreviated transcription (Latin):
re incipit ad salutem baptismꝰ. cũ illa fictio
ueraci confessione recesserit: que corde in malitia
ꝑseuerante peccatoꝵ ablutionẽ non sinebat
fier̃i. Nongͥ ficte accedenti peccata dimitrunt᷑.
Quomodo intelligit᷑ illud: qͦtquot in xp̃obaptiraci
estis xp̃m induistis. Capitulum .xxuii.

Expanded text:
re incipit ad salutem baptismus, cum illa fictio veraci confessione recesserit; quae corde in malitia perseverante, peccatorum ablutionem non sinebat fieri. Non ergo ficte accedenti peccata dimittuntur. 3. Quomodo intelligatur illud: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis. Quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum uidet cor eẽ incelo. & nondelectari nõ
incarne .s in dño .idẽ cum bone st̾ cogitatiõẽs
ce earum fines dirigit iustum. Ioem suꝑ altĩus
psalmi locum illum scił. inlaqueo isto qũe ab¬
sconderunt peccatores. comp̃hensus ẽ peseoꝵ
dicit. Pẽs anime amor est. qui si prauus ẽ dicit᷑
cupiditas uł libido. Si rectus. dicitur caritas eo
mouetur anima. quasi ad locum quo tendit idẽ
addelectationembonam uł malam: quo se ꝑ¬
uenisse ꝑ amorem letatur. finis gͦ uoluntatis
ut p̃missum ẽ dicitur ce illud qd̾ uolumus.
& illud ꝓpt̾ quod uolumus. & intentio ad illud
respicit ꝓpt̾ quod uolumus. & uoluntas ad
illud quod uolumus. ut u̾bi grã. Siuelim
esurientem reficere. ut habeam uitam eternã.
Uoluntas ẽ. qua uolo reficere esurientem.cuiꝰ
finis est. refectio esurientis. Intentio uͦ. qua sic
ad uitam ꝑuenire uolo. finis autẽ supp̃mus.
ẽ ipsa uita ad quam ae alius finis refertur.

Expanded text:
cum videt cor esse in coelo, et non delectari nos in carne, sed in Domino, id est, cum bonae sunt cogitationes et earum fines, dirigit justum. Idem super alterius psal. locum illum, scilicet: In laqueo isto quem absconderunt, comprehensus est pes eorum, dicit: Pes animae amor est, quia si pravus est, dicitur cupiditas vel libido; si rectus, dicitur charitas. Eo movetur anima quasi ad locum quo tendit, id est, ad delectationem bonam vel malam, quo se pervenisse per amorem laetatur. Finis ergo voluntatis, ut praemissum est, dicitur et illud quod volumus, et illud propter quod volumus; et intentio ad illud respicit propter quod volumus, et voluntas ad illud quod volumus; ut, verbi gratia, si velim esurientem reficere ut habeam vitam aeternam, voluntas est qua volo reficere esurientem, cujus finis est refectio esurientis; intentio vero est, qua sic ad vitam pervenire volo. Finis vero supremus est ipsa vita, ad quam et aliu
Abbreviated transcription (Latin):
lector inscriptura ubi hec occurrerint discernẽ
studeat. finnis autem uoluntatis. ẽ delectatio bo¬
na uł mala: ad quam nititur qͥsq ꝑuenire. Uñ
ausꝰ suꝑ illum locum psalmi scrutans corda &
renes ait sic. Ds̃ solus scrutat᷑ corda. idẽ quid
quisq cogitet: & renes. idẽ quid quemq delec¬
tet. Q uia finis cure & cogitationis ẽ delectatio
ad quam cura &e cogitatione nititur quisq
ꝑuenire. & paulo post: oꝑa nr̃a que sunt indic¬
tis & faclis. possunt homines uidere. s quo ani

Expanded text:
in Scriptura ubi haec occurrunt, discernere studeat. Finis vero voluntatis est delectatio bona vel mala, ad quam nititur quisque pervenire. Unde August. super illum locum psal.: Scrutans corda et renes, sic ait: Deus solus scrutatur corda, id est, quid quisque cogitet; et renes, id est, quid quemque delectet; quia finis curae et cogitationis est delectatio, ad quam cura et cogitatione nititur quisque pervenire. Et paulo post: Opera nostra quae sunt in dictis et factis, possunt homines videre; sed quo
Abbreviated transcription (Latin):
quid distet int̾ uoluntatẽ & intentionẽ
ac finem. Ad quod dici pot̃. int̾ uoluntatem
ce finem certo atq euidenti mͦ distingui. quia
uoluntas est quauolumꝰ auquid. finis uͦ uolun¬
tatis est. uł illud quod uolumꝰ. ꝑ quod implet᷑
ipsa uoluntas: uł potius aliud ꝓpt̃ qd̾ illud uo

Expanded text:
quid distet inter voluntatem, et intentionem, ac finem. Ad quod dici potest inter voluntatem et finem certo atque evidenti modo distingui, quia voluntas est qua volumus aliquid; finis vero voluntatis est, vel illud quod volumus, per quod impletur ips
Abbreviated transcription (Latin):
ic oritur questio trahens originẽ ex p̃¬
dictis. Dictum ẽ. enim supra quod tan¬
tus ẽ. solus pat̃. uł solus filius. uł soiuis sp̃c sc̃s
quantum simul illi tres: ce quod due uł tres
ꝑsone. si mulñ sunt maius aliquid. quã una
sola: ideo querit auoꝰ . in ui. li. detrinitate. Ouo¬
ꝑsone. Ad quod ita respondet ausꝰ: in eodem.
quia illi simul cumeo non sunt pat. Solus e¬
nim pater: pat̾ est: quod ñ dicitur. quia ipse
Ita et cum dicitur solus filius. filius ẽ uł solꝰ
sp̃c sc̃s ab utroq s. aconsortio fiuialis ꝓprie¬
gͦ dicitur. tantus ẽ solus pat̾. quantũ simui
illitres: ꝑ hoc quod d̾r solus. ñ separat᷑ pater
ab auis. S hic ẽ. sensus. Solus pat̃. idẽ pat̃

Expanded text:
ic oritur quaestio trahens originem ex praedictis. Dictum est enim supra quod tantus est solus Pater, vel solus Filius, vel solus Spiritus sanctus, quantum simul illae tres; et quod duae vel tres personae simul non sunt majus aliquid, quam una persona sola. Ideo quaerit Aug., in. lib. 6 de Trin., cap. 7, quopersonae. Ad quod ita respondet Aug. in eodem: Sficamus quia illi simul cum eo non sunt Pater; solus enim Pater, Pater est. Quod non dicitur quia ipse Ita et cum dicitur: Solus Filius Filius est, vel solus Spiritus sanctus ab utroque, sed a consortio filialis proprieergo dicitur: Tantus est solus Pater quantum simul illi tres, per hoc quod dicitur solus, non separatur Pater ab aliis; sed hic est
Abbreviated transcription (Latin):
lius eẽntia ꝓprie incommutabilis
dicitur: quia nec mutatur nec mutari
stantie capiunt accidentia: quibus in eis
fiat. uel magna uel quantacumq muta¬
tio. Deo autem aliquid huiusmodi accide
non potest. et ideo sola substantia uł eẽntia
que est deus incommutabilis est: cui ꝓfecto
maxime et uerissime competit. eẽ. Od̾ enim
mutatur. non seruat ipsum eẽ: et quod
mutari potest etiam si non mutetur. po¬
test quod fuerat non eẽ. Ideoq illud so¬
tad solum quod non tantum ñ mutat᷑
uerum etiam mutari omnino non potest.
uerissime dicitur ẽe idest suostantia pats¬
et filii et sp̃c scĩ. Ideoq apłs de dõloqueis

Expanded text:
lius essentia incommutabilis dicitur proprie; quia nec mutatur, nec mutari stantiae capiunt accidentia, quibus in eis fiat, vel magna vel quantacumque mutatio. Deo autem aliquid hujusmodi accidere non potest; et ideo sola substantia vel essentia, quae est Deus, incommutabilis est: cui profecto maxime ac verissime competit esse. Quod enim mutatur, non servat ipsum verum esse; et quod mutari potest, etiamsi non mutetur, potest quod fuerat non esse. Ideoque illud solum quod non tantum non mutatur, verum etiam mutari omnino non potest, verissime dicitur esse, id est, substantia Patet Filii, et Spiritus sancti. Ideoque Apos
Abbreviated transcription (Latin):
nib ea audere & ñ consumi illa combustione:
ꝑib damnatoꝵ: qd̾ nc̃ ẽẽ scimꝰ in animis ho¬
ium. Si demones corꝑali igne crementui

Expanded text:
nibus ea ardere, et non consumi illa combustione, ribus damnatorum, quod tunc esse scimus in animis omnium. 6. Si daemones corporali igne creman
Abbreviated transcription (Latin):
piꝰ ppͣ. Ou̾ic̃q ꝓpriam uxorem absq lege
& sine causa int̾fecĩt. aliamq duxerit: ar-¬
mis depositis publicã agat penitentiã:
ce si contumax extiterit. anathematizet᷑
quousq consentiat. De uoti¬
ẽ. testificatio queda ꝓmissionis spos¬
danee: que dõ & de his que dĩ st̃. ꝓprie fie¬
ri debet. Sunt tam̃ & uota stultorum: q̃
frangenda sunt. De uotoꝵ differentiis.
ciendum uͦ quod uotum ali Cap̃ .ccxi.¬
Iud commune ẽ: aliud singulare. Cõ¬
mune. ut illud qđ om̃s in baptismo faciũt.
cumspondent renuntiare diabolo &e pom¬
pis eius. Singulare. ut cum aliquis ꝓmit
tit sponte seruare uirginitatẽ. uł continen¬
tiam: uł aliquid huiusmodi. Itẽ. singula

Expanded text:
 propriam uxorem absque lege et sine causa interfecerit, aliamque duxerit, armis depositis publicam agat poenitentiam; et si contumax extiterit, anathematizetur usquequo consentiat. DISTIest testificatio quaedam promissionis spontaneae, quae Deo, et de his quae Dei sunt, proprie fieri debet. Sunt tamen et vota stultorum, quae frangenda sunt. 2. De votorum differentiis. Sciendum vero quod votorum aliud est commune, aliud singulare. Commune, ut illud quod in Baptismo omnes faciunt, cum spondent renuntiare diabolo, et pompis ejus; singulare, ut cum aliquis sponte promittit servare virginitatem vel continentiam, vel aliquid hujusmodi. Idem singula
Abbreviated transcription (Latin):
modi. quid aliud habendi st̃ qũa homi¬
cide. ac ꝑhoc ad penitentiã redigendi qͥb
nicholaus ꝑmitt̾e maritis ꝓ adult̾io uł
alio huiusmodi uxores suas int̾ficere.s
eccłiastica disciplina spũali gladio ñ ma¬
teriali criminosos feriri iubet. Uñ id̃ nico¬
laus. Item hec ur̃a sc̃ĩtas addere studuit.
sicꝰ uxor adult̾ium ꝑpetrauit. utrũ marito

Expanded text:
 aliud huiusmodi, quid aliud habendi sunt quam homicide, ac per hoc ad penitentiam sunt redigendi, Nicolaus permittere maritis pro adulterio aut alio hujusmodi uxores suas interficere; sed ecclesiastica disciplina spirituali gladio, non materiali, criminosos ferire debet. Unde idem Nicolaus: Inter haec vestra sanctitas addere studuit, si cujus uxor adulterium perpetraverit, utrum marito
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. et natum non est: et ẽ. quod factum ẽ et na¬
tum est. et renatum ẽ. & est: quod factum est
& natum ẽ et renatum non est. Nc̃ p̃positoꝵ
singulis rebus substantiam destinemus. Od̃ gͦ
nec natum nec factum est: pat̃ est. Non enĩ
ab aliquo est. Ouod autem natum ẽ. et factũ
non est: filius est. qui apatre genitus est. non
sp̃c sc̃s est. qui a patre ꝓcedit. Quod etiam factũ
est. et natum non est: celum et tra ẽ. et cetera¬
que sunt insensibilia. Quod autem factum &
natum et renatum est: homo est. Quod uero
factum est. et natum est. et renatũ non ẽ ani¬
malia sunt̃. Ecce his uerbis ostendit ieroni¬
mus. se ingenitum acciꝑe. ñ genitum. Alit̃
enim non eẽt p̃missa diuisio uera. scilicet om̃e
quod est aut ingenitũ est aut genitum. aut
factum. Atq indiuisionis huius ꝓsecutione:
massignatione ingeniti. ubiq ponit ñ natũ.

Expanded text:
natum est, et renatum est; et est quod factum est, et natum est, et renatum non est. Nunc praepositorum singulis rebus subsistentiam destinemus. Quod ergo nec natum nec factum est, Pater est; non enim ab alio aliquo est. Quod autem natum est et factum non est, Filius est, qui a Patre genitus est, non sanctus est, qui a Patre procedit. Quod etiam factum est et natum non est, coelum et terra, caeteraque insensibilia sunt. Quod autem factum et natum et renatum est, homo est. Quod vero factum est, et natum est, et renatum non est, animalia sunt. Ecce his verbis ostendit Hieron. se ingenitum accipere, non genitum. Aliter enim non esset praemissa divisio vera, scilicet, omne quod est, aut ingenitum est, aut genitum, aut factum. Atque in divisionis hujus prosecutione, in assignatione ingeniti, ubique ponit non natum.
Abbreviated transcription (Latin):
ostensum ẽ. que sint claues apłice.
& quis earum usus: suꝑ est inuestigare
quando iste claues dentur: & quibus.
Dantur he claues ꝑminift̾ium ep̃i au¬
cui: in ꝓmotione sacerdotii. Cum enim
recipit ordinem sacerdotalem: simul &
has claues recipit. S ñ uidetur quod
omnes ut sousacerdotes. has claues
habeant: quia pleriq ante sacram or¬
dinationem scientiam discernendi hñt.
plures post consecrationem ea carent.

Expanded text:
ostensum est quae sint claves apostolicae, et quis earum usus, superest investigare quando istae claves dentur, et quibus. Dantur hae claves per ministerium episcopi alicui in promotione sacerdotii. Cum enim recipit ordinem sacerdotalem, simul et has claves recipit. Sed non videtur quod omnes vel soli sacerdotes has claves habeant, quia plerique ante sacram ordinationem scientiam discernendi habent, plures post consecrationem ea carent.
Abbreviated transcription (Latin):
corum que ei subsunt. ac necessitatem euenien¬
di eis facere: qͥa nͨ aliqͣ fut᷑a fuissent nisid̃s
ea p̃scisset. nec possunt ñ euenire cumd̃s ea
p̃sciũit. Si autẽ impossibile s̃ ea ñ euenire qi
p̃scita sunt: udetur gͥ ipsa p̃scientia qua pre¬
scita sunt eis cẽ causa eueniendi. Impossibile
ẽ. autẽ ea ñ euenire. cum p̃scita sint. Quia si non
euenirent cũ p̃scita sint: falleretur di p̾scĩa.
at dĩ p̃scientia: falli non pot̃. impossibile ẽ gͦ
ea ñ euenire: cump̃scita sint. Sic gͦ p̃scientia
causa eẽ eorum uidetur que p̃scita sunt: hoc
idem ce de scientia d̾r scilicet quod quia deus
aliqua nouit id̃o sunt. Cui sententie auoꝰ. at¬
testari uidet᷑ in .xu. li. detrinitate. sic dicens.
Nõn ista exaliquo tempe cogno Auctoritates

Expanded text:
orum quae ei subsunt, ac necessitatem eveniendi eis facere, quia nec aliqua futura fuissent nisi Deus ea praescisset, nec possunt non evenire, cum Deus ea praesciverit. Si autem impossibile est ea non evenire quia praescita sunt, videtur ergo ipsa praescientia qua praescita sunt, eis esse causa eveniendi. Impossibile est autem ea non evenire, cum praescita sint, quia si non eveniret cum praescita sint, falleretur Dei praescientia. At Dei praescientia falli non potest. Impossibile est ergo ea non evenire, cum praescita sint. Sic ergo praescientia causa eorum esse videtur quae praescita sunt. Hoc idem et de scientia dicitur, scilicet quod quia Deus aliqua noverit, ideo sint. Cui sententiae Aug. attestare videtur in lib. 5 de Trin., c. 13, dicens: Non ista ex aliquo tempore cognovit De
Abbreviated transcription (Latin):
filio. utrũ prius uł magis ꝓcesserit a patre qũa
afilio. quod nititur hereticus os Argumenta¬
tendere. ita dicens. Si ꝓcessit no heretici.
sp̃c sc̃s de patre: ꝓcessit utiq aut natoiam fi¬
lio. aut nonnato filio. Siuͦ iamnato filio ꝓcessit:
ante natus est filius quam ꝓcesserit sp̃c sc̃s.
Precessit igitur natiuitas filii: ꝓcessionẽ sp̃c¬
scĩ. Si autem a patre ñ genito filo ꝓcessit: ante
ꝓcessit. quam fulius genitus fuerit
Responsi¬
o augustim adid qd̾ pͥmo querebat᷑. scilicet an
prius apatre qm afilio processerit.

Expanded text:
Filio, utrum prius vel magis processerit a Patre quam a Filio, quod nititur haereticus ostendere, ita dicens: Si processit Spiritus sanctus a Patre, processit utique aut nato jam Filio, aut non nato Filio. Si vero jam nato Filio processit, ante natus est Filius quam processerit Spiritus sanctus; praecessit ergo nativitas Filii processionem Spssit a Patre, non genito Filio; ante processit quam Filius genitus fuerit. 2. Responsio Augustini ad id quod primo quaerebatur, scilicet, an prius a Patre quam a Filio processerit.
Abbreviated transcription (Latin):
onsiderauerunt etiam quicquid est
Ntellexerunt etiã speciẽ
corꝑis ẽẽ sensibilem. & sp̃c speciem intelugi¬
bilem speciem. & intelligibilem speciem. sen¬
sibili p̃tulerunt. Sensibilia dicimus: que
uisu tactuq corꝑis sentiri queunt. Int̾elligi¬
bilia. que conspectu mentis possunt intelli¬
gi. Cumigitur in eorum conspectu. & corpus
ce amimus magis minusq speciosa eẽnt̾ si
autem omnispecie carere possent. omnino
nula eẽnt. Uiderunt ẽẽ aliquid quo uia
speciosa facta sunt. ubi est prima ce incõmu¬
tabilis species Ileoq incomparabilis: &e il-¬
uid ẽẽ rerum principium rectissime credide¬
runt. qͦdd factum non eẽt. & ex quo cuncta fa¬
cta eẽnt. Ecce tot modis potuit cognosci ueci¬
tas dei. Cum ergo deus sit una ce simplex eẽn¬
tia. que exnulla diuersitate partium uł acci-¬
cdentium consistit: pluralit̃ tamendicit apłs
omnipotens. Ex ordine ce disposition sa¬
piens. Ex gubernatione: bonus. hec autẽ

Expanded text:
onsideraverunt etiam quidquid est ntellexerunt etiam corporis speciem esse sensibilem, et spiritus speciem intelligibilem; et intelligibilem speciem sensibili praetulerunt. Sensibilia dicimus quae visu tactuque corporis sentiri queunt; intelligibilia, quae conspectu mentis possunt intelligi. Cum ergo in eorum conspectu et corpus et animus magis minusque speciosa essent; si autem omni specie carere possent, omnino nulla essent; viderunt esse aliquid quo illa speciosa facta sunt, ubi est prima et incommutabilis species, ideoque incomparabilis; et illud esse rerum principium rectissime crediderunt, quod factum non esset, et ex quo cuncta facta essent. Ecce tot modis potuit cognosci veritas Dei. Cum ergo Deus una sit et simplex essentia, quae ex nulla diversitate partium vel accidentium consistit, pluraliter tamen dicit Aposomnipotens; ex ordine et dispositione, sapiens; ex gubernatione, bonus. Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
hannis oꝑatio uisibilis tantum erat ext̾ius
lauantis: ñ inuisibilis grã dĩ int̾ius oꝑantis.
S tam̃ ce illa iohannis oꝑatio adeo erat: ce bap.¬
homo. iuͦ queritur ansacram̃tum fuerit bap.¬
tismus iue: satis potest concedi ex eo sensuquo
legalia signa dicuntur sacram̃ta.Signabat
eni baptismꝰ ioħis tem sactam scił baptisml

Expanded text:
s erat exterius lavantis, non invisibilis gratia Dei interius operantis. Sed tamen et illa Joannis operatio a Deo erat, et baphomo. Si vero quaeritur an sacramentum fuerit, satis potest concedi, ex eo sensu quo legalia signa dicuntur sacramenta. Significabat enim baptismus Joannis rem sacram, scilicet Baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
um autẽ constet animas mat̾iali igne
in corꝑib cruciandas: queri solet an
interim ante resũptionẽ corpoꝵ anime de¬
functoꝵ reꝓboꝵ matĩali igne cremantur.
De hoc uilianꝰ toletane ecclie ep̃c. sñi dicta se

Expanded text:
um autem constet animas igne materiali in corporibus cruciandas, quaeri solet an interim ante resurrectionem corporum animae defunctorum reproborum materiali igne crementur. De hoc Julianus, Toletanae ecclesiae ep
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ inquit eoꝵ blasphemiam qui dicunt impossi¬
bile aliquid homini adeo c̃e p̃ceptũ. & man¬
data dĩ ñ asingulis. s ab ominib incommune
posse seruari. Et paulo post. & tam illos errare
dicimus qui cum manicheo dicunt hominẽ¬
peccatum uitare ñ posse quam illos quicũ
iouiniano asserunt hominem ñ posse pecca
re. Ecce ieꝵ. dicit errorem eẽ. Siquis dicat
hominem uitare peccare non posse. qui autẽ
dicit quedã necessitate fieri. qued̾a dicit
ñ posse uitari. Cum gͦ id auoꝰ. dicat uidetur
aut erroris eẽ quod tradit. aut ñ eẽ uerũ qd̃
ieronimꝰ ait.
Det̾minatio contrarietatẽ submoueis

Expanded text:
 inquit, eorum blasphemiam qui dicunt impossibile aliquid homini a Deo esse praeceptum, et mandata Dei non a singulis, sed ab omnibus in commune posse servari. Et paulo post: Et tam illos errare dicimuspeccatum vitare non posse, quam illos qui cum Joviniano asserunt hominem non possre. Ecce Hieronymus dicit errorem esse, si quis dicat hominem vitare peccatum non posse, qui autem dicit quaedam necessitate fieri, quaedam dicit non posse vitari. Cum ergo id Augustinus dicat, videtur aut erroris esse quod tradit, aut non esse verum quod Hieron. ait. 9. Determinatio contrarietatem submovens
Abbreviated transcription (Latin):
imilit̃ et aliam exponimus auctorita¬
tem ubi ait dilectionem di commemo¬
rari: non qua nos eum. s qua nos ipse dilex̃
Ac sidiceret. Commemorat dilectionem dĩ.
non scd̃m quod ea nos diligimus d̃m: s scđ̃m
nim supra aug̃. quod dilectio est a spu sc̃o:
aquo fides. Sicut gͦ fides non est sp̃c sc̃s a qͦ
ẽ: ita nec caritas. Quomodo enim caritas
sp̃c sc̃s est. si ab ipso est: Nam si ab ipso est.
ce ipse est: Ergo spiritus a se ipso est. Ad quod
ñ ẽ. s. tam̃ et a se ipso datur nobis: ut supra
ab ipso est. in nobis scilicet: & tam̃ ipsa sp̃c
sc̃s est: fides autem est aspũ scõ. et ñ est sp̃c̃
sc̃s: quia donum. uł datum solũmͦ ẽ ñ deus
dans. Qd̃ alias inducunt rationes & auctori

Expanded text:
imiliter et aliam exponimus auctoritatem ubi ait dilectionem Dei commemorari, non qua nos eum, sed qua ipse dilexit nos; ac si diceret: Commemorat dilectionem Dei, non secundum quod ea nos diligimus Deum, sed secundum nim supra Aug., la quo fides Sicut ergo fides non est Spiritus sanctus a quo est, ita nec charitas. Quomodo ergo Spiritus sanctus est, si ab ipso est? Nam si ab ipso est, et ipse est, ergo Spiritus sanctus a seipso est. Ad quod non est, sed tamen a seipso datur nobis, ut supra ab ipso est in nobis, et tamen ipsa Spiritus sanctus est. Fides autem est a Spiritu sancto, et non est Spiritus sanctus, quia donum vel datum solummodo est, non Deus dans. 16. Quod alias inducunt rationes et auctori
Abbreviated transcription (Latin):
natura in pͥmordio sue conditionis mutari po¬
tuerunt ad bonum siue ad malum. s post per
grãm ita bono addicti st̃. ut inde mutari neq̃¬
ant. Ad hoc enim repugnat grã. ñnatura.

Expanded text:
tura in primordio suae conditionis mutari potuerunt ad bonum sive ad malum, sed post per gratiam ita bono addicti sunt, ut inde mutari nequeant. Ad hoc enim repugnat gratia, non natura.
Abbreviated transcription (Latin):
Sicͥut ab eo quod est ẽẽ appellatur eẽntia.
ita ab eo quod est subsistere. substantiam
dicimus: si tamen dignum est. ut deus dica¬
tur subsistere. Hoc enim de his rebus recte
intelligitur. in quib subiectis sunt eaque in
aliquo subiecto ẽẽ dicuntur: sicut incorpore
color. aut forma. Corpus enim subsistit. et i¬
deo est substantia. Res ergo mutabiles neq
simplices: ꝓprie dicuntur substantie. D̃s au¬
tem si subsistit: ut substantia ꝓprie dicipossit:
in est in eo aliquid tamquam insubiecto. & ñ
est simplex. Nefas autem est dicere ut subsi¬
stat d̃s. & subsit bonitati sue: atq illa bonitaᷤ
non substantia sit. uel potius eẽntia: neq ipse
d̃s sit bonitas sua. s inillo sit tamquam in sub¬
iecto. Unde manifestum est d̃m abusiue sub¬
stantiam uocari: ut nomine usitatiore intel¬
ligatur eẽntia. quod uere ac ꝓprie dicitur: ita
ut fortasse solum dm̃ dicioporteat eẽntiam.
est enu uere solus: quia incommutabilis ẽ¬

Expanded text:
Sicut ab eo quod est esse appellatur essentia, ita ab eo quod est subsistere substantiam dicimus, si tamen dignum est ut Deus dicatur subsistere. Hoc enim de his rebus recte intelligitur, in quibus, ut subjectis, sunt ea quae in aliquo subjecto esse dicuntur; sicut in corpore color aut forma. Corpus enim subsistit; et ideo substantia est. Res ergo mutabiles neque simplices proprie dicuntur substantiae, Deus autem si subsistit, ut substantia proprie dici possit, inest in eo aliquid tanquam in subjecto; et non est simplex. Nefas est stat et subsit Deus bonitati suae, atque illa bonitas non substantia sit uel potius essentia, neque ipse Deus sit bonitas sua, sed in illo sit tamquam in subiecto. Unde manifestum est Deum abusiue substantiam uocari, ut nomine usitatiore intelligatur essentia, quod uere ac proprie dicitur, ita ut fortasse Deum solum dici oporteat essentiam. Est enim uere solus, quia incommutabilis e
Abbreviated transcription (Latin):
atos faciunt. Res gͥ quibus fruendum est.
una quedam summa res ẽ communisq¬
fruentib ea: si tam̃ res. & ñ rerum omnium
melius dicitur trinitas hec unus deus. Sic̃¬
gͦ tres res dicuntur. & hee sunt unares: ita
tres subsistentie dicunt᷑. & hee st̃ una substai¬
tia. Ecce ostensum ẽ. que sit intelligentia huiꝰ
nominis ꝑsona: cum dicimus tres ꝑsonas.
Ex qͦ sensu dicat᷑ alia ẽ ꝑsona patͥs. alia fiuii. alia

Expanded text:
 « Res quibus fruendum est, as, una quaedam summa res est, communisqta, si tamen res, et non rerum omnium melius ita dicitur Trinitas hergo tres res dicuntur, et hae sunt una res, ita tres subsistentiae dicuntur, et hae sunt una essentia. Ecce ostensum est quae sit intelligentia hujus nominis persona, cum dicimus tres personas. 9. Ex quo sensu dicatur: Ali
Abbreviated transcription (Latin):
lium. Si enim inquiunt potuit uł uoluit
generare fiuum: ergo potuit aliquid et uo¬
luit. quod nec potuit nec uolute filius. Nã
fuius nec potuit nec uoluit generare fuiũ.
Cui uersutie facile respondemus: dicentes:
posse uel uelle generare filium: ñ est aliqͥd
posse uel uelle subiectum uoluntati uel po¬
tentiez est tamen aliqua potentia uł uo¬
luntas scilicet posse uel uelle gignere fili¬
um: et ideo distinguenda est intelligentia
p̃positi uerbi Posse ueluelle gignere filiũ.
est posse uel uelle aliquꝰd . neq ge
neratio filii aliqͦd eoꝵ ẽ. q̃ sub̾ta sunt diuine potñ¬
tie. & uoluntati:. nec est auquid inter omnia
uł de omnib sed suꝑ omnia et ante omnia.
Non enim ante uoluit uel potuit. qũã genu¬
it. sicut nec ante fuit quam genuit: quia ab
eterno fuit. et ab ȩterno genuit. Ex simili
quoq hoc uidere possumus. Pater enim po¬
test ẽẽ pater. et uult ẽẽ pater. filius autem.
nec potest nec uult ẽẽ pat̾. Cigo pater pot̃¬

Expanded text:
lium. Si enim, inquiunt, potuit vel voluit generare Filium, ergo potuit aliquid et voluit, quod nec voluit nec potuit Filius; nam Filius nec potuit nec voluit generare Filium. Cui versutiae facile respondemus dicentes: Posse vel velle generare Filium, non est aliquid posse vel velle subjectum potentiae vel voluntati. Est tamen aliqua potentia vel voluntas, scilicet posse vel velle gignere Filium, et ideo distinguenda est intelligentia propositi verbi posse vel velle gignere Filium, et posse vel velle aliquid; neque enim generatio Filii aliquid eorum est quae subjecta sunt divinae potentiae et voluntati: nec est aliquid inter omnia vel de omnibus, sed super omnia et ante omnia. Non enim ante voluit vel potuit, quam genuit: sicut nec ante fuit quam genuit; quia ab aeterno fuit, et ab aeterno genuit. Ex simili quoque hoc videre possumus. Pater enim potest esse Pater, et vult esse Pater: Filius autem non potest nec vult esse Pater; ergo Pater pot
Abbreviated transcription (Latin):
& ex uirtute est. ce ex libero arbitrio. s ex uir¬
tute pͥncipalit᷑ & bonus iie usus in magnis
bonis annumerandus est. Illa autẽ gratia
p̃ueniens. que ce uutus ẽ. ñ usus lib̾i arbitrii
est. s ex ea potius bonus usus liberi arbitrii:
que nobis est adeo ñ anobis Nsus uͦ bonus
arbitrii. & exdeo est. et ex nobis: &ideo bo¬
num meritum est. Ibi enim solus ds oꝑat᷑-
hic d̃s ae homo: hocmitum ex illa purissima
locum auoꝰ ita ait. Recte grãm nominat: pri¬
mum enim sola grã dat cds. & nonnisi grãm.
cũ ñ p̃cedunt nisimala m̃ita: S post ꝑ grãm
incipiunt merita bona et ut ostenderet etiã
liberum arbitrium: addit. & grã eius mine
uacua ñ fuit & ne ipsa uoluntas sine gr̃a ddi
putetur aliquid dom posse subdit. Non autẽ
ego solus scilicet sumsine gratia. s gr̃a d̃i mecũ
id est cum lib̾o arbitrio. Plane cumdata fuerit
giã. incipiunt ẽẽ na merita bona ꝑ ulamt am̃:¬

Expanded text:
 ex virtute est, et ex libero arbitrio; sed ex virtute principaliter. Et bonus ille usus in magnis bonis annumerandus est. Illa autem gratia praeveniens, quae et virtus est, non usus liberi arbitrii est, sed ex ea potius est bonus usus liberi arbitrii, quae nobis est a Deo, non a nobis. Usus vero bonus arbitrii, et ex Deo est, et ex nobis; et ideo bonum meritum est. Ibi enim solus Deus operatur hic, Deus et homo. Hoc meritum ex illa purissima om. 7, ita ait: Recte gratiam nominat, primum enim solam gratiam dat Deus, et nonnisi gratiam, cum non praecedant nisi mala merita: sed post per gratiam incipiunt bona merita. Et ut ostenderet etiam liberum arbitrium, addit: Et gratia ejus in me vacua non fuit. Et ne ipsa voluntas sine gratia Dei putetur aliquid boni posse, subdit: Non autem ego solus, scilicet, sine gratia; sed gratia Dei mecum, id est, cum libero arbitrio. Plane cum data fuerit gratia, incipiunt esse nostra merita bona; per illam tam
Abbreviated transcription (Latin):
feminis utebantur: neq contra naturã hoc fa¬
ciebant. cũ ñ lascuuendi causa s gignendi hoc
facerent: nec contramorem. quia eo tempore
ea fiebant: nec contra p̾ceptum. quia nulla lege
tͥarche comugib excipientib sem̃ suũ misce¬
bant᷑. ñ ꝯcupiscentia ꝑficiende uoluptatis. s¬

Expanded text:
feminis utebantur; nec contra naturam hoc faciebant, cum non lasciviendi causa, sed gignendi hoc facerent; nec contra morem, quia eo tempore ea fiebant; nec contra praeceptum, quia nulla lege triarchae conjugibus excipientibus semen suum miscebantur, non concupiscentia perficiendae voluptatis, s
Abbreviated transcription (Latin):
te uxore ad ancillã intrauit: & ex illa ge¬
nuit. Iacob etiam lib̾is & ancillis se copu¬
lauit: & filie loth patre ebrio use ft̃. Cũ enĩ
cet̾ĩs inydolatria relictis habrahã et filios
eiꝰ inpeculiarẽ sͥ populũ dñs delegisset:. rite
multaꝵ fecunditate mulierũ. ppłi dĩ multi¬
plicatio querebat᷑. quia insuccessione sangui¬
nis. erat successio religionis. Uñ etiã in lege.
maledicta erat ft̾ilis: que ñ relinquebat se¬
m̃ suꝑt̾ram. Hinc etiam sac̃dotib decreta st̃
p̃t̃ uxorẽ filios ex ancilla quesiuit. nec exem
inalqua licet alicui querere: cũ illoꝵ comugia

Expanded text:
te uxore ad ancillam intravit, et ex ea gete uxore ad ancillam intravit, et ex ea genuit. Jacob etiam liberis et ancillis se copulavit; et filiae Loth patre ebrio usae sunt. Cum enim caeteris in idololatria relictis, Abraham et filios ejus in peculiarem populum sibi Dominus elegisset, rite multarum fecunditate mulierum populi Dei multiplicatio quaerebatur, quia in successione sanguinis erat successio religionis. Unde etiam in lege maledicta erat sterilis, quae non relinquebat semen super terram. Hinc etiam sacerdotibus preter uxores filios ex ancilla quesierunt, nec tamin aliqua licet alicui querere, cum illorum coniugia
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem ducẽ. nec conuigia facẽ quadragesi¬
ueritur hic de antiquis patrib qui
plures simul legunt᷑ habuisse uxoreᷤ
uł concubinas: utrũ peccauerint. Ad qd dici¬
mus. ꝓ uarietate tempoꝵ: uaria inuenit᷑ dis¬
pensatio conditoris. Ab exordio enim tempis
ationis modum. int̾ duos tantum ꝑ omnẽ
homines in obedientia ꝑstitissent. Post eoꝵ
ui copulam. filii & filie eoꝵ. matͥmonio con¬
uincti st̃ s unus uni tantum. Id̾o autẽ frẽs
sororib sunt copulati: quia ñ erant aliene mu¬
lieres uł uiri. quib ade filii uł filie iunge̾nt᷑.
Orimꝰ omniũ lamech duas legit᷑ simul habu¬
isse uxores: & hoc in eo arguit᷑ quia ꝓ exple¬
tione carnalis uoluptatis id fecisse phibet᷑.
Postea uͦ cum iam pene om̃s homines falsis
diis seruirent. paucis incultud̃i ꝑmanentib.
consuitum ẽ ad eo. plures in matrimonio co¬
pulare sͥ: ne illis paucis deficientib cultꝰ¬
dĩ &e noticia deficeret. Unde abraam uiuen¬

Expanded text:
uxorem ducere, nec conjugia facere quadragesiGIBUS. 1. Quaeritur hic de antiquis patribus, qui plures simul leguntur habuisse uxores vel concubinas, utrum peccaverint. Ad quod dicimus, pro varietate temporum varia invenitur dispensatio Conditoris. Ab exordio enim temporiationis modum inter duos tantum per omnegium, si primi homines in obedientia perstitissent. Post eorum vero copulam filii et filiae eorum matrimonio conjuncti sunt, sed unus uni tantum. Ideo autem fratres sororibus tunc sunt copulati. quia non erant aliae mulieres vel viri, quibus Adae filii vel filiae jungerentur. Primus omnium Lamech duas legitur simul habuisse uxores; et hoc in eo arguitur, quia pro expletione carnalis voluptatis id fecisse perhibetur. Postea vero cum jam pene omnes homines falsis diis servirent, paucis in cultu Dei permanentibus, consultum est a Deo plures in matrimonio copulare sibi, ne illis paucis deficientibus, cultus et notitia Dei deficeret. Unde Abraham viven
Abbreviated transcription (Latin):
castus. Discernamus istos duos timores:
intelligamus consonantiam tybiarum. qͦ¬
modo discernimus: Attendat caritas ur̃ã
sunt homines quiꝓpterea timent d̃m. ne
mittantur ingehennam: ne forte ardeant
cum diabolo inigne et̃no: ipse ẽ timor quin¬
troducit caritatem: s sic uenit ut exeat. Si
enim ꝓpt̃ penas times dm nondum amas. que
sic times: ñ bona desidas: s mala caues. S: ex
eo quia maia caues. corrigis te: re incipis bo¬
nadesiderare: cum bona desidare ceꝑis: ent
inte timor castus. Oiuid est timor castus: fi¬
mere ne amittas ipsa bona: timere deum
ne recedat ate. Cum autem times dm. ne te
deserat p̃sentia enis: amplecteris eum̾ipso
frui desicdas
Ouomodo distent duo timores.
ꝓsimuitudinem duarum mulierũ ostñdi

Expanded text:
castus. Discernamus istos duos timores, et castus. Discernamus istos duos timores, et intelligamus consonantiam tibiarum. Quomodo discernimus? Attendat charitas vestra. Sunt homines qui propterea timent Deum, ne mittantur in gehennam; ne forte ardeant cum diabolo in igne aeterno. Ipse est timor qui introducit charitatem, sed sic venit ut exeat. Si enim propter poenas times Deum, nondum amas quem sic times; non bona desideras, sed mala caves. Sed ex eo quia mala caves, corrigis te et incipis bona desiderare; cumque bona desiderare coeperis, erit in te timor castus. Quid est timor castus? Timere ne amplius amittas ipsa bona, timere Deum ne recedat a te. Cum autem times Deum ne te deserat praesentia ejus, amplecteris eum, ipso frui desideras. 8. Quomodo distant duo timores, per similitudinem duarum mulierum ostendi
Abbreviated transcription (Latin):
tenua que uidetuir huiceẽ contraria sinon
habet pium inteliectorẽ. Dr̃ enł ipsalmo
quod si oftendit ule nobis et̃num timorem:
Timor ñẽ incaritate .s ꝑfectacaritas forasmit¬
ut aimorem: hoc enum dictumẽ ꝑ ioh̾m: illud
dictumẽ ꝑ dauid: s. nolite putare alũ eẽ sp̃m
S unus flatus inflat duas tibyas ñ potuit
unus sp̃c implere duo corda. & agitare duas
linguas: Si sp̃u uno. id est uno flatu mmplete
due tibie consonant: implete due lingue sp̃u
dĩ dissonare possunt: Immo ẽ ibi quedam
consonantia & quedamconcordia: ẜ auclito¬
rem desid̾at studiosum. ñ ociosum. Ecce mo-¬
uit duas linguas dĩ sp̃c: &e audiuimꝰ ex una.
timor non est incaritate: audiuimus ex alia.
timor domini sc̃s ꝑmanet in scłm scłi. Ouidẽ
hoc: Dissonant: non. Excute aures: intende
melodiam: ñ sine causa. hic ad didit castus.
illic non addidit: quia ẽ timor aliquis qͥł̃e
castus: est autẽ alius tunor qui non dicitur

Expanded text:
tentia quae videtur huic esse contraria, si non habet pium intellectorem. Dicitur enim in Quod si ostendit ille nobis aeternum timorem, Timor non est in charitate; sed perfecta charitas foras mittit timorem? Hoc enim dictum est per Joan., illud dictum est per David: Sed nolite putare alium esse Spiritum; si enim unus flatus inflat duas tibias, non potest unus Spiritus implere duo corda, et agitare duas linguas? Si spiritu uno, id est, flatu impletae duae tibiae consonant, impletae duae linguae Spiritu Dei dissonare possunt? Imo est ibi quaedam consonantia, est quaedam concordia; sed auditorem desiderat studiosum, non otiosum. Ecce movit duas linguas Spiritus Dei, et audivimus ex una: Et timor non est in charitate; audivimus ex alia: Timor Domini castus permanet in seculum seculi. Quid est hoc? Dissonant? Non. Excute aures, intende melodiam; non sine causa hic addidit castus, illic non addidit; quia est timor aliquis qui dicitur castus, est alius qui non dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
otest ergo sic intelligi. Non enu non
potuit sed non oportuit. id est non
eximpotentia sui fuit. quod filius ñ genuit.
sed ei non conueniebat sicut d̃s filius. non ẽ
deus pater. non tamen hoc ex impotentia
sui est. Nam et pater similit̃ non est fuius:
nec hoc est ex impotentia patris. S querit
maximinus arrianorum ep̃c. Unde gͦ ẽ qđ
pater non potest ẽẽ filius. uł filius pater:
non utiq ex impotentia:s pater ex ꝓprieta¬
te generationis pater est. qua oportet eum
non ẽẽ fuium: &e fulius ꝓprietate natiuitatis
filius est. qua oportet eum non ẽẽ patrem.
De quibus ꝓprietatibus postea plenius tͣcͣ
nere filium: et an hec sit aliqua potentia

Expanded text:
otest ergo sic intelligi: Non enim non potuit, sed non oportuit, id est, non ex impotentia sui fuit quod Filius non genuit, sed ei non conveniebat; sicut Deus Filius non est Deus Pater, nec tamen hoc ex impotentia sui est. Nam et Pater similiter non est Filius, nec hoc ex impotentia Patris. Sed quaerit Maximinus Arianorum episcopus, unde ergo est quod Pater non potest esse Filius, vel Filius Pater? non utique ex impotentia, sed Pater proprietate generationis Pater est, qua oportet eum non esse Filium: et Filius proprietate nativitatis Filius est, qua oportet eum non esse Patrem. De quibus proprietatibus postea plenius tractnere Filium: et an hoc sit aliqua potentia
Abbreviated transcription (Latin):
e quiblam etiam minutis animanti¬
bus questio est. utrum in primis conditi¬
onib creata sint: an ex reb corruptis postea
orta sint. ẜleraq enim de humidorum cor
bus. gignuntur. Ouedam etiam de corruptiõe
lignorum et herbarum. & fructuum: ce d̃s auc¬
tor omnium est. Pot̃ autem dici qd̃ ea que decor¬
ꝑib animaliũ maxime mortuoꝵ nascuntur.
cum animalib creata ñ fuerint: nisi poten¬
tialit̾. & matĩalit̃. Ea uͦ que ext̾ra uł ex aquis
nascuntur. uł exeis que terra germinante or¬

Expanded text:
e quibusdam etiam minutis animantibus quaestio est utrum in primis conditionibus creata sint, an ex rebus corruptis postea orta sint. Pleraque enim de humidorum corp cadaveribus gignuntur; quaedam etiam de corruptione lignorum et herbarum et fructuum; et Deus auctor omnium est. Potest autem dici quod ea quae de corporibus animalium, maxime mortuorum, nascuntur, cum animalibus creata non fuerint, nisi potentialiter et materialiter. Ea vero quae ex terra vel ex aquis nascuntur, vel ex eis quae terra germinante or
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia ñ nulli de sensu mpassione huma.¬
nitatis xp̃i male sensisse inueniunt᷑. asse¬
rentes similitudinem atq imaginem passionis
ce doloris xp̃mbominem p̃tulisse. s nullum
omnino dolorem uł passionẽ sensisse: auctorita¬
tum testimoniis eos conu ncentes indubitabi
humanis malis idẽ dolorib repleta fuit am-
ma xp̃i. quib ipsa compatitur carni. Non eñ
dolor corꝑis pot̃ eẽ sine anima. Dolere auit̃ aĩa
ae ñ dolente corpore pot̾. Hos autem humane
infirmitatis affectus. sicut ipsam carnem

Expanded text:
ed quia nonnulli de sensu in passione humanitatis Christi male sensisse inveniuntur, asserentes similitudinem atque imaginem passionis et doloris Christum hominem pertulisse, sed nullum omnino dolorem vel passionem sensisse; auctoritatum testimoniis eos convincentes, indubitabilhumanis malis, id est, doloribus repleta fuit anima Christi, quibus ipsa compatitur carni. Non enim dolor corporis potest esse sine anima. Dolere autem anima, etiam non dolente corpore, potest. Hos autem humanae infirmitatis affectus, sicut ipsam carnem