comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ eoꝵ quid est aliud. scdm
qd̾ de iordane iam diximus:
nisi tͥbulatio tͥbulatoꝵ Tri¬
bulatio autẽ uoluntaria: eui¬
q est sua. Quam enĩ quisq
patient̾. seu et libent᷑ susci¬
pit: suam eẽ facit: quia sue
utilitati eam deseruire com¬
pellit. Sic̃ gͦ descensio. descen¬
sio eoꝵ est. qui se sponte humi¬
liant: sic &e tͥbulatio. tͥbulatio
eoꝵ est. qui pro dño tͥbulatio¬
nem amant. Illa itaq est tͥbu¬
satio tͥbulat orum. que tͥbu¬
latis imputatur ad meritũ.
Ofortis ut mors dilectio. quȩ
te usq ad sarthan extendis:
& usq ad uoluntariam tͥbu¬
lationem. sinum tuum ex¬
pandis. Qualis queso est ista di¬
lectionis dilatatio. qualis est
ista aquarum mundatio. cor
suum extende &e dilatare. usq
ad uoluntariam tͥbulationẽ.
usq ad spontaneam passionẽ:
ufq ad uotuiam mortem:
Ne dubites gͦ se in id loci ex¬
tendisse. aquas suꝑiores. quo¬
ciens uides intͥbulatione gau¬

Expanded text:
autem eorum quid est aliud, secundum autem eorum quid est aliud, secundum quod de Jordane jam diximus, nisi tribulatio tribulatorum? Tribulatio autem voluntaria cuique est sua. Quam enim quisque patienter seu etiam libenter suscipit, suam esse facit; quia suae eam utilitati deservire cogit. Sicut ergo descensio, descensio eorum est qui se sponte humiliant, sic et tribulatio, tribulatio eorum est qui pro Domino tribulationem amant. Illa itaque tribulatio est tribulatorum, quae tribulatis imputatur ad meritum. O fortis ut mors dilectio, quae et te usque ad Sartan extendis, et usque ad voluntariam tribulationem sinum tuum expandis? Qualis, quaeso, est ista dilectionis dilatatio, qualis est ista aquarum inundatio, cor suum extendere et dilatare usque ad voluntariam tribulationem, usque ad spontaneam passionem, usque ad votivam mortem? Ne dubites ergo se in id loci extendisse aquas superiores, quoties vides in tribulatione gau
Abbreviated transcription (Latin):
celestium. t̾restrium & infer¬
noꝵ. Ad instar biuius montsͤ
ad similitudinẽ illius magnȩ
mirabilis q dilectionis. qua
animam suam posurit ꝓ ouib
sius. aquas intumesce̾ debere
cognoscat: qui eas ꝓcul appare¬
re. ce dñicum p̃ceptum imple¬
re desid̾at. Hoc inquit est p̾ce¬
ꝑtum meum: ut diligatisin¬
uicem. sicut dilexi uos. Aud
similitudinem: &e adhibe imii¬
tationem. Sicut dilexi uosin¬
quit. Similitudo dilectionis:
est instar montis. Quantum
amauit nos. qui mortuus est
ꝓpt̾ nos : Num quid nam huꝰ
montis similitudinẽ in sua
dilectione non tenuerunt:
qui ꝓ xp̃o lapidati sunt. secb
sunt. temptati sunt in ꝯccisio¬
ne gladii mortu sunt: Iocir¬
co ut arbitror. in omnẽ t̾ram
exiuit sonus eoꝵ & in fines or¬
rerent. ut ab omĩb uid̾entur
& illos uniu̾si imuitarentur:
S  qͣueso miramur. si ꝓcul ap¬
paruerunt aque. que sicut
scͥptum est usq ad farthan
intumuerunt: Sarthan in tͣ¬
p̃tat᷑ tͥbulatio eoꝵ. Tribulatio

Expanded text:
 terrestrium et infernorum. Ad instar hujus montis, ad similitudinem illius magnae mirabilisque dilectionis, qua animam suam posuit pro ovibus suis, aquas intumescere debere cognoscat qui eas procul apparere, et Dominicum praeceptum implere desiderat: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut ego dilexi vos . Audi similitudinem et adhibe imitationem. Sicut dilexi vos, inquit. Similitudo dilectionis est instar montis. Quantum amavit nos, qui mortuus est propter nos? Nunquidnam hujus montis similitudinem in sua dilectione non tenuerunt qui pro Christo lapidati sunt, secti sunt, tentati sunt, in occisione gladii mortui sunt? Idcirco, ut arbitror, in omnem terram exivit sonus eorum et in fines orrerent procul, ut ab omnibus viderentur, et illos omnes imitarentur. Sed quid, quaeso, miramur si procul apparuerunt aquae, quae, sicut scriptum est: Usque ad Sartan intumuerunt? Sartan interpretatur tribulatio eorum. Tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
raͣ Ing̾ssis inquit sac̾dotib
iordanem. & pẽdib eoꝵ tin¬
ctis imparte aquȩ. steterunt
aquȩ descendentes in uno loco.&.
instar montis intumescentes ap¬
paruerunt ꝓcul. Animãdu̾tis
ctionem pedum. iordanis incipit
cohibere cursum: &e conu̾ti retͦx¬
sum:. ¶ix partem aque ut au¬
dis attigerant. & iam iordanis
fluenta. impetum suum. in se¬
ip̃a retorquebant.

Expanded text:
ra? Ingressis, inquit, sacerdotibus ra? Ingressis, inquit, sacerdotibus Jordanem, et pedibus eorum tinctis in parte aquae, steterunt aquae descendentes in uno loco et ad instar montis intumescentes apparuerunt procul . Animadvertisctionem pedum Jordanis incipit cohibere cursum, et converti retrorsum? vix partem aquae, ut audis, attigerant, et jam Jordanis fluenta impetum suum in seipsa retorquebant.
Abbreviated transcription (Latin):
ammum corrrig̾e: quam
eus intima penetrare.
erum illud quanta pu¬
tamꝰ ammiratione dig¬
num. quantaq iocuñditate
amplectendum. quđ̃o ñuult
ds̃ miraculum suum diutius dif¬
ferre. s expectationem nr̃am in
longum ꝑthere. nec urget nos
usq ad iordanis nia descend̾e.
& usq adillũd humani cordis
qm̃ ip̃e cognouit figm̃tum
nr̃m. ñ uult nos duitine p̃sto¬
lationis mora suspend̾e. uera¬
cit̾ sciens. qm̃ prauum est cor
hominis ce inserutabile. Quẽ
enim digne comphendat aut¬
qͥs expłicare sufficiat quanta
sit stulticia. quã infinita mi¬
seria. sũma bona sponte dese¬
rere. infima uͦ auide quere.
ȩt̾na gaudia fastidire.: transi¬
toria. ardent concupisc̾e: &
ꝓpituris premi a infinita ꝑ¬
rere᷑ Huiꝰ gͦ consid̾ationis
incomp̃hensibilitas. causa eẽ
uidetur. cur a dño usq ad hoc
imm̃sitatis ꝓfundum. penetͣre
non cogimur: ne a nobis ñ mͦ
difficilia. s & impossibilia. exi¬
g̾e̾ uidẽtur. S quĩd ait scͥptu¬

Expanded text:
animum corrigere quam ejus intima penetrare. Verum illud quanta putamus admiratione dignum, quantave jucunditate amplectendum, quod non vult Deus miraculum suum diutius differre, nec exspectationem nostram in longum protrahere, nec urget nos vel usque ad Jordanis ima descendere, et usque ad illud humani cordis quoniam ipse cognovit figmentum nostrum, non vult nos diutinae praestolationis mora suspendere, veraciter sciens quoniam pravum est cor hominis et inscrutabile. Quis enim digne comprehendat? quis explicare sufficiat quanta sit stultitia, quam infinita miseria, summa bona sponte deserere, infima bona avide quaerere, aeterna gaudia fastidire, transitoria ardenter concupiscere, et pro perituris praemia infinita rrere? Hujus considerationis incomprehensibilitas causa esse videtur cur a Domino usque ad hoc immensitatis profundum penetrare non cogimur, ne a nobis non modo difficilia, sed et impossibilia exigere videretur. Sed quid ait Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ hebreoꝵ totus ꝑtͣnseat. Ut
enĩ ceꝑimus uitam nr̃am retͣe¬
Iare atq discut̾e. ꝑserutationisꝙ
nr̃ȩ pedes in aqͣ ting̾e statim ut
senserimꝰ animũ. nrm affici. ꝙ
ad sui considationẽ mirari & in¬
dignari: debemꝰ in hoc ad miratiõi
nre spectacło. libenter ĩmorari. do¬
nec ĩternoꝵ amorĩtumescat. ĩfi̾oꝵ
auteor¬
ͣno deficiat. totaq desidĩoꝵ

Expanded text:
seat. Ut enim coeperimus vitam nostram retractare atque discutere, perscrutationisque nostrae pedes in aqua tingere, statim ut senserimus animum nostrum affici, et ad sui considerationem mirari et indignari, debemus in hoc admirationis nostrae spectaculo libenter immorari donec internorum amor intumescat, inferiorum autem omnino deficiat, totaque desid
Abbreviated transcription (Latin):
longe obsecro apparet. quod
omnes cognoscere oportet. S
necesse est ut iam diximus.
uere caritatis fluenta. ad in¬
star montis intumesc̾e. que
uolunt tam ꝓcul apparere.
S forte adhuc montem querid:
ad cuiꝰ similitudinem aquas
intumesce̾ legis. Uide ne for¬
te sit ille. mons coagulatus
mons pinguis: mons domus
dñi p̾paratus in u̾tice monti¬

Expanded text:
longe, obsecro, apparet quod longe, obsecro, apparet quod omnes cognoscere oportet? Sed necesse est, uti jam diximus, verae charitatis fluenta ad instar montis intumescere quae volunt tam procul apparere. Sed forte adhuc montem quaeris, ad cujus similitudinem aquas intumescere legis. Vide ne forte sit ille mons coagulatus, mons pinguis, mons domus Domini praeparatus in vertice monti
Abbreviated transcription (Latin):
mi. fili mt fili mi absalon: qͥs
mͥ det ut ego moriar pro te.
fili mi absalon: Puto locũ
reꝑiri non posse. quo se pos¬
sent latius expande̾. eslaio¬
rem siquidem caritatem ne¬
mo ħt. quam ut animam su¬
am ponat quis ꝑ amicis suis:
Sic ce illa inundatio intu¬
muit ñ modicum: de qua
habemus testimonium do¬
minicum. Dimissa sunt ei
peccata multa: q̃m dilexit
multũ. Quid mirũ queso si
procul apparebant: que mul¬
tũ intumuerant : Uultis
nosse qͣm procul appareat
illius dilectionis inundatio¬
que tantum estuabat. que se
ce usq ad pedum deosculatio¬
nem. unttionemq inclinabate
Amen dico uobis ubicumq p̃¬
dicatum fuerit hoc euuange¬
lium. in toto mundo. dicetur
quod ce. hec fecit. in memori¬
am eius. Uultis autẽ adhuc
aꝑtus nosse quam ꝓcul appa¬
rere possintꝰ si tam᷑ ad instar
montis intumuerint: In hoc
cognoscent omnes quia mei
estis discipłi: si dilectionem
habueritis ad inuicem. Quã

Expanded text:
mi, fili mi Absalon: quis mi, fili mi Absalon: quis mihi det ut ego moriar pro te, fili mi Absalon? Puto locum reperiri non posse, quo se possent latius expandere. Majorem siquidem charitatem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Sic et illa inundatio intumuit non modicum, de qua habemus Dominicum testimonium: Dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Quid mirum, quaeso, si procul apparebant quae multum tumuerant? Vultis nosse quam procul appareat illius dilectionis inundatioquae tantum aestuabat, quae se et usque ad pedum deosculationem unctionemque inclinabat: Amen dico vobis, ubicunque praedicatum fuerit hoc Evangelium in toto mundo, dicetur, quod et haec fecit in memoriam ejus . Vultis autem adhuc apertius nosse quam procul apparere possint, si tamen ad instar montis intumuerint? In hoc cognoscent omnes quia mei estis discipuli, si dilectionem habueritis ad invicem . Quam
Abbreviated transcription (Latin):
inquit adhere ddõ bonum est:
pone in dño dõ sꝑem meam.
Nis uidere aquas inferiores de¬
curr̾e̾ atq defic̾e. Renuit con¬
solari anima mea: memorfui
sum currere Quemadmodu
desiderat c̃ius ad fontes aqͣꝵ:
ita desidat anima mea ad te
ds̃. Deniq & tu ñ eas post con¬
cuꝑiscentias tuas: & fixisti aqͣs.
Noli dilige̾ mundum nec ea
que in myndo sunt: & defece¬
runt aquȩ inferiores que de¬
orsum currunt. Delectare de
aquas stare in uno loco. Hilige
debis aquas uehement̾ intu
requo eas lat ius expandas.
quam ut toto corde diffundas.
&e ꝑ totam animam extenda
& ex eis totammentem repleas.
Oquam uehem̃t̾ hȩc salutaris
unda intumuerat in eus pec¬
tore qui dicebat: cupio dissol¬
ui &r esse cum xp̃o. In hanc
illud sententiam currit. qd̾
ꝓpħa psallendo de seip̃o ꝓnũ¬
ciauit. Defecit in salutare tu¬
um anima mea. S qualis qͤ¬
so erat illa aquarũ munda¬
tio. ubi pat̾ exclamare cogit᷑
ꝓparricida filio: absalon fili

Expanded text:
inquit, adhaerere Deo bonum est; ponere in Domino Deo spem meam . Vis videre aquas inferiores decurrere atque deficere? Renuit consolari anima mea . sum currere? Quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus . Denique et tu non eas post concupiscentias tuas et fixisti aquas. Noli diligere mundum, nec ea quae in mundo sunt: et defecerunt aquae inferiores quae deorsum currunt. Denique delecas stare in uno loco. Diligasdebis aquas vehementer inture quo eas latius expandas, quam ut toto corde diffundas, et per totam animam extendas, et ex eis totam mentem repleas. O quam vehementer haec salutaris unda intumuerat in ejus pectore qui dicebat: Cupio dissolvi, et esse cum Christo! In hanc illud sententiam currit quod Propheta psallendo de seipso pronuntiavit: Defecit in salutare tuum anima mea . Sed qualis, quaeso, erat illa aquarum inundatio ubi pater exclamare cogitur pro parricida filio? Absalon fili
Abbreviated transcription (Latin):
grãm accepit & quantũ
ꝑ illam potuit: & tunc intel¬
liges quid potestatis amisit.
Sane absq dubio. & sine omĩ
contradictione sufficientem
gr᷑am habuit ante peccatum:
non ad omne bonũ faciendũ.
s ad omne debitum soluen¬
dum: & ad omine malum ca¬
uendum. Quantaqueso hec
potestas ad bonum & contra
malum fuit: quam ex coo¬
ꝑante gr̃a habuit Quis
głetur se hanc possibilitatis
integritatẽ recuperasse: uel
presuinat se posse ui hac ui¬
ta recuperare Quis inquã
głetur se uel totum fecisse
quod oportuit ⁊ uel totum
non fecisse qͦd ñ. licuit Quan¬
do queso poterit homo omẽ
debitum soluere: qui scđm

Expanded text:
am accepit, et quantum per illam potuit, et tunc intelliges quid potestatis amisit. Sane absque dubio, et sine omni contradictione sufficientem gratiam habuit ante peccatum, non ad omne bonum faciendum, sed ad omne debitum solvendum, et ad omne malum cavendum. Quanta, quaeso, haec potestas ad bonum, et contra malum fuit quam ex cooperante gratia habuit? Quis glorietur se hanc possibilitatis integritatem recuperasse, vel praesumat se posse in hac vita recuperare? Quis, inquam, glorietur se vel totum fecisse quod oportuit, vel totum non fecisse quod non licuit? Quando, quaeso, poterit homo omne debitum solvere qui, s
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ut dictum est de hostium spo¬
liis. in tam frequenti uictoria. Con¬
stat namq quia quanto ampluis
atteruntur hostes iusticie: tan¬
to uberuis cumulantur gaudia
conscientie. Gła & diuicie in do¬
mo eius: ait ꝑsalmista. Nł apl̃s
de huiusmodi gła uł diuiciis.
quasi exponendo loquitur ita:
Gła nr̃a hec est: testimonium con¬
tientiȩ ur̃ȩ. Hec est domus uel
quitas illa conscientia uĩdelicet
nr̃a. in qua spualium bonoꝵ di¬
uiciȩ abundant: cum eam p̃dic¬
tarum ancillarum filii. uigili sol¬
licitudine custadiant. dan uĩde¬
licet & neꝑtalim. satagentibus
in confirmañda pace cuiium:
gãd & aser uiriliter agentib m
expugnatione hostium. Hoꝵ
namq prũdentia ciues pacifi¬
cantur: illoꝵ constantia hostes
expugnantur:

Expanded text:
nisi, ut dictum est, de hostium sponisi, ut dictum est, de hostium spoliis in tam frequenti victoria? Constat namque quia quanto amplius atteruntur hostes justitiae, tanto uberius cumulantur gaudia conscientiae: Gloria et divitiae in domo ejus, ait Psalmista . Et Apostolus de hujusmodi gloria et divitiis, quasi exponendo, loquitur ita: Gloria nostra haec est: testimonium conscientiae nostrae . Haec est domus, vel civitas illa, conscientia videlicet nostra, in qua spiritualium bonorum divitiae abundant, cum eam praedictarum ancillarum filii vigili sollicitudine custodiunt: Dan videlicet et Nephtalim satagentibus in confirmanda pace civium, Gad et Aser viriliter agentibus in expugnatione hostium. Horum namque prudentia cives pacificantur, illorum constantia hostes expugnantur
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ tantum sapint regĩbus.
regibus talibus. Certe reges isti
iam ad nuptias agni introier̃t:
iam ad illũd eternum conuiuiũ
sederunt: iam illo angeloꝵ pane
deliciisq ecernis uescunt᷑. iam tor¬
rente uoluptatis debriantur. &
ad huc huius aser ͤ ms atiabiliter
esuriunt. ꝙ usq hõdie esurientes
& sicientes iusticiani. in tanta. cȩ¬
lestium gaudioꝵ abuũdantia.
hanc suam famem uel sitim. se¬
dare non possunt. Aser pinguis
panis eius: & p̃bebit delicas regi¬
bus. Qiam putas largus esse po¬
cest in netessitates pauperum: cui
suꝑabuñdat ꝑare delicias regumͦ
Quantum ꝑutas nurantur quantũ¬
ue gratulanturin eius constantia.
quos uiuences adhuc in ualle lac¬
niarum. premit infirmitas sua̾
si tantum delectantur in eius oꝑi¬
bus. illi eciam quos iam absorbuit
felicitas illa ȩt̾na: Aser pinguis pa¬
nis eius: & p̃bebit delicias regibus.
¶unde ei tanta diuitiarum abun¬
dantia. cantã deliciarum copiaͤ

Expanded text:
quae tantum sapiunt regibus, quae tantum sapiunt regibus, regibus talibus! Certe reges isti jam ad nuptias Agni introierunt, jam ad illud aeternum convivium sederunt, jam illo angelorum pane, deliciisque aeternis vescuntur, jam torrente voluptatis inebriantur, et adhuc hujus Aser delicias insatiabiliter esuriunt, et usque hodie esurientes, et sitientes justitiam, in tanta coelestium gaudiorum abundantia hanc suam famem vel sitim sedare non possunt. Aser, pinguis panis ejus, et praebebit delicias regibus. Quam putas largus esse potest in necessitates pauperum, cui superabundat parare delicias regum? Quantum putas mirantur, quantumve gratulantur in ejus constantia, quos viventes adhuc in valle lacrymarum premit infirmitas sua, si tantum delectantur in ejus operibus illi etiam quos jam absorbuit felicitas illa aeterna? Aser, pinguis panis ejus, et praebebit delicias regibus. Et unde ei tanta divitiarum abundantia, tanta deliciarum copia,
Abbreviated transcription (Latin):
non dico pauꝑes & ignobiles.
s etiam ip̃i reges uel pͥncipes.
Mentior si hec de ipso ipsa scip¬
tura non loquitur. Aser in¬
quit ꝑinguis panis eius: & p̃¬
bebit delicias regibus. Quam
enim ꝓutamus suauiter pascun¬
tur: quam mirabilit̾ credimꝰ
delectantur. non quilibet re¬
ges. s illi utiq uere reges. qͥb
ille rex regum. & dominꝰ domi¬
uantium. restituit imꝑium corꝑͤ
siii. & quib distribuit regnum
patͥs sui. talibus in quam regib
quam putamus dulce sit. quam
intune eis sapit. cum iũdeant ho¬
minem iusticie amore corm̃ta ñ
timere. o int̾ ipsas ꝑsecutiones.
pacem cordis animiq tranquilli¬
tatem ñ amittere᷑. Si enim gaudi¬
um est in cęlo suꝑ uno peccore pe¬
intentiam agente. quanta dune sol¬
leminitas erit suꝑ quolibet iusto
pro iusticia libenter morientẽ uͦ ere
aser pingius patus eius: & p̃bebit
delicias regib Oqualis panis. panis
eius. o quales delicie deliciȩ euis:

Expanded text:
non dico pauperes et ignobiles, non dico pauperes et ignobiles, sed etiam ipsi reges vel principes. Mentior, si haec de ipso ipsa Scriptura non loquitur. Aser, inquit, pinguis panis ejus, et praebebit delicias regibus. Quod enim putamus suaviter pascuntur, quam mirabiliter credimus delectantur, non quilibet reges, sed illi utique vere reges, quibus ille Rex regum et Dominus dominantium restituit imperium corporis sui, et quibus distribuit regnum Patris sui; talibus, inquam, regibus, quam putamus dulce sit, quam intime eis sapit, cum videant hominem justitiae amore tormenta non timere, et inter ipsas persecutiones pacem cordis animique tranquillitatem non amittere. Si enim gaudium est in coelo super uno peccatore poenitentiam agente , quanta tunc solemnitas erit super quolibet justo, pro justitia libenter moriente? Vere Aser pinguis panis ejus, et praebebit delicias regibus. O qualis panis, panis ejus! O quales deliciae, deliciae ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
seretur. Quamuis enim multũ
esuriat panem iusticiȩ̃. dedigna¬
tur tam̃ eum comedere. nisi sit
consꝑsus oleo miscd̃iȩ. Ex multa
que sibi suꝑhabuñdant ex spoliis
hostium ꝓ frequenti uictoria.
multum est delicatus effectus.
nec ei iam sapit panis ullus quã¬
libet ntidus. nisi sit oleo consꝑ¬
sus. in tantum ut de eo seript᷑a
manifeste denunciet dicens. qͥa
aser pinguis panis eius. Quis
putas sic̃ deliciis affluit ut ip̃e:
ut ueraciter possit psalłẽ: in uia
testimonioꝵ tuoꝵ delectatus sũ
sicut in omnibus diuiciis: ꝙͣ¬
tum namq putas aser iste ha¬
bundat diuciis spiritalium con¬
solationum. quantum ue deliciis
cuius diuicias quelibet adu̾sitas
non tam iinuere quam auge¬
re solet. Euius deheias quõduis
tormentum nec saltem inteͬpo-¬
lare ualet. Nam quanto duriꝰ
premit᷑ ext̾ius: tanto delectabi¬
lius delectatur int̾ius. Hee sunt
deliciȩ ille quas tantum sitiunt.
quas tam gratanter accipiunt:

Expanded text:
seretur. Quamvis enim multum seretur. Quamvis enim multum esuriat panem justitiae, dedignatur tamen eum comedere, nisi sit conspersus oleo misericordiae. Ex multa quae sibi superabundant, ex spoliis hostium pro frequenti victoria, multum est delicatus effectus; nec ei jam sapit panis ullus, quantumlibet nitidus, nisi sit oleo conspersus, in tantum ut de eo Scriptura manifeste denuntiet, dicens quia Aser, pinguis panis ejus . Quis putas sic deliciis affluit ut ipse, ut veraciter possit psallere: In via testimoniorum tuorum delectatus sum, sicut in omnibus divitiis? tum namque putas Aser iste abundat divitiis spiritualium consolationum, quantumve affluit deliciis cujus divitias quaelibet adversitas non tam minuere quam augere solet, cujus delicias quodvis tormentum nec saltem interpolare valet. Nam quanto durius premitur exterius, tanto delectabilius gloriatur interius. Hae sunt illae deliciae, quas tantum sitiunt, quas tam gratanter accipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptum. dimittite & dimittetur uo¬
bis. tam magnifice inplere potuit:
quis tam facile. quis tam ex corde illa¬
tas sibi inurias ignoscere ualuit.
ꝗͣ qui de corꝑis sui crucatibus exul¬
tare magĩs quam contristari dĩdi¬
cit: Utquid enim inimicos ñ di¬
ligat.cur eis libent̾ non indulge¬
at. qui hoc ei inferunt quod de¬
siderat: Magis itaq ꝙͣ suo corꝑi
suis miseretur ꝑsecutoribus. ut sit it̾um
Ouirum gloriosum: o terq quater¬
ꝙ beatum. Beatus ꝓpt̾ iusticiȩ e¬
suriem. beatus propt̾ uoluntariã
passionem: beatus ꝓpter mansue¬
tũdinem: beatus ꝓpter miscd̃ĩe cõ¬
passionem. Sicut enim beati qui
esuriunt & sçitiunt iustiqãm. sic̃
beati qui ꝑsecutionem patiuntur
ꝓpt̾ iusticiam: sic nichilominus.
Beati mites beati misericordes: Et
hic nr̃ aser ut sit ueracit̾ multi¬
plicit̾q beatus. usticiam ar̃den¬
ter sitiens. ꝓpt̾ ipsam libenter
patitur: nesciens irasci facile mi¬

Expanded text:
praeceptum: Dimittite, et dimittetur vopraeceptum: Dimittite, et dimittetur vobis , tam magnifice implere potuit? Quis tam facile, quis tam ex corde sibi illatas injurias ignoscere, valuit, quam qui de corporis sui cruciatibus exsultare magis quam contristari didicit? Utquid enim inimicos non diligat, cur eis libenter non indulgeat, qui hoc ei inferunt quod desiderat? Magis itaque quam suo corpori, suis miseretur persecutoribus, ut sit iterumr . O virum gloriosum, o terque quaterque beatum! Beatus, propter justitiae esuriem; beatus, propter voluntariam passionem; beatus, propter mansuetudinem; beatus, propter misericordiae compassionem. Sicut enim beati, qui esuriunt et sitiunt justitiam; sicut beati, qui persecutionem patiuntur propter ipsam; sic nihilominus beati mites, beati misericordes. Et hic noster Aser, ut sit veraciter multipliciterque beatus, justitiam ardenter sitiens, propter ipsam libenter patitur, nesciens irasci, facile mi
Abbreviated transcription (Latin):
S aser facile hosti suo illũdit. dum
ta pacientiȩ rupe munitam conspi¬
cit: et ĩdcirco de tuto stationis lo¬
co hostes suos tan manit̾ quam ab
imo reluctantes derĩdet ad despicit.
Inde fit ut eum hostes sui sua imꝑu¬
gnatione non tam uexent: quam tͥũ¬
phandi assidue uim ministrent: Hĩc
est q̃d spẽtis suis impugnatoribus.
munda nis uidelicet adu̾sitatibus. ra
in fratris sui ꝑsecutores. carnales sci¬
licet delectationes totus effertur: &
eos magna animãdu̾siõe ꝑsequitur.
Tantus autem t̾ror impugnatores gad
absq mora ad fugam se conu̾tant.:
cum noc ad horam quĩdem uicissim
sͥ fr̃ib auxilum ferentibus resist̾e̾ au¬
deant. Ueriutiq anime hostes: car¬
nales sunt delectatiões. S quis que¬
am ar̃denter appetere comꝓbat᷑. Dꝙͣ
recte aser. ĩ dest beatus dicitur: se¬
euñdum illam dñi sententiam. Bea¬
ti qui ꝑsecutionem paciunt᷑ ꝓpt̾
iusticiam. Quis illũd dominicum

Expanded text:
Sed Aser hosti suo facile illudit, dum Sed Aser hosti suo facile illudit, dum ta patientiae rupe munitam conspicit, et idcirco de tuto stationis loco hostes suos tam inaniter quam ab imo reluctantes deridet ac despicit. Unde fit ut eum hostes sui sua impugnatione non tam vexent quam ei triumphandi assidue materiam ministrent. Hinc est quod, spretis suis impugnatoribus mundanis videlicet adversitatibus, in fratris sui persecutores carnales scilicet delectationes totus effertur, et eos magna animadversione persequitur. Tantus autem terror impugnatores Gad absque mora ad fugam se convertant, cum nec ad horam quidem, vicissim sibi fratribus auxilium ferentibus, resistere audeant. Veri utique animae hostes carnales sunt delectationes. Sed quis, quaeam ardenter appetere comprobatur? O quam recte Aser, id est beatus, dicitur, secundum illam Domini sententiam: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam!
Abbreviated transcription (Latin):
ssistunt eis fratres sui.
non legnes ad auxilia qui¬
dem ferenda. neptalim intꝰ cum dan
in ciuium pace comꝑonenda: aser ex¬
t̾ius cum gãd in uolentia hostium
expugnanda. Gad itaq & aser uigi¬
lant contra hostes: dan & neptalim
solliti sunt circa cuies. Hinc gͦ dan
minatur: illinc neptalim blandit᷑.
Dan t̾ret minis: neptalim fouet pro¬
missis. Ille punit malos: iste remu¬
nerat bonos. Unus t̾rore gehennȩ
corda ꝑt̾ret: alt̾ sꝑ spe salutis et̾nȩ a¬
nimos demulcet: Quantum gͦ putaᷤ
neꝑtalim istẽ dans eloquia pulcritu¬
dinis. frẽm suum in tali negocio ad ui¬
uat: quia auditoꝵ animas dulcedine
eloquii sui pene absq mora quo uult
inclinat. Aduiat & aser ext̾ius n¬
chilominus frẽm suum: muniunt¬
q ambo ciuitatem contra hostium
incursum. Hic latus unum ꝓtegit:
ille alterum defendit. Gad c̾tat in
dextro: aser dimicat in sinistro. Gad
insidiatur mundi huiꝰ ꝓsꝑitas: aser
uero ꝑsequitur mundana adu̾sitas.

Expanded text:
utem et eis fratres sui, utem et eis fratres sui, non segnes quidem ad auxilia ferenda, Nephtalim intus cum Dan in civium pace componenda, Aser exterius cum Gad in violentia hostium expugnanda. Gad itaque et Aser vigilant contra hostes; Dan et Nephtalim solliciti sunt circa cives. Hinc ergo Dan minatur; illinc Nephtalim blanditur. Dan terret minis, Nephtalim fovet promissis. Ille punit malos, iste remunerat bonos. Unus gehennae terrore corda perterret, alter spe felicitatis aeternae animos demulcet. Quantum ergo putas Nephtalim iste, dans eloquia pulchritudinis, fratrem suum in tali negotio adjuvat, qui animos auditorum dulcedine eloquii sui, pene absque mora, quo vult inclinat? Adjuvat et Aser exterius nihilominus fratrem suum, muniuntque ambo civitatem contra hostium incursum. Hic latus unum protegit, ille alterum defendit. Gad certat in dextro, Aser dimicat in sinistro. Gad insidiatur, mundi hujus prosperitas; Aser vero persequitur, mundana adversitas.
Abbreviated transcription (Latin):
in obseruanda cuiium concordia
desudat: nisi eodem stũdio gad
quitatem nrãm ꝑ sensuum disci¬
plinam muniat: & hostilia uicio¬
rum agmuna abstinentiȩ p̃lio a¬
criter feriat. Unde etiam scrip¬
tum est. Gad accinctꝰ p̃liabitur
ante eum. Tunc enum utilit̾ dan
contra ꝑditoꝵ ꝑfidiam intrinsecꝰ
uigilat. cum gãd extrinsecus occͣ¬
santes hostes exclũdit. & expugn¬
nat. Prius itaq gãd accingit᷑: ut
proculdubio tunc se accingit:
quando sensuum dissolutionẽ
ꝑ disciplinam restringit. Tunc
gãd forti p̃lio dimicat: quando
desid̾ia carnalia ꝑ carnis mortifi¬
cationem trucidat. Magna nãq
hostium strages efficitur. cituisq
odiosus ille uicioꝵ exercitus in fu¬
gam conu̾titur. cum sensus cor¬
ꝑis ꝑ disciplinam ab euagatione
restringitur. & appetitus carnis
ꝑ abstinentiam a uoluptate refre¬
natur. In hunc itaq modum ut
om̃s exꝑiri possumus. dan ciuita¬
tatem nr̃ãm componit intrinsecꝰ:
gad munit extrinsecus:

Expanded text:
in componenda civium discordia desudat, nisi eodem studio Gad ad civitatem nostram per sensuum disciplinam muniat, et hostilia vitiorum agmina abstinentiae praelio acriter feriat. Unde etiam scriptum est: Gad, accinctus praeliabitur ante eum . Tunc enim utiliter Dan contra proditorum perfidiam intrinsecus vigilat, cum Gad extrinsecus occursantes hostes excludit et oppugnat. Prius itaque Gad accingitur, utprocul dubio tunc se accingit, quando sensuum dissolutionem per disciplinam restringit. Tunc Gad forti praelio dimicat, quando desideria carnalia per carnis mortificationem trucidat. Magna namque hostium strages efficitur, citiusque odiosus ille vitiorum exercitus in fugam convertitur, cum sensus corporis per disciplinam ab evagatione restringitur, et appetitus carnis per abstinentiam a voluptate refrenatur. In hunc itaque modum, ut omnes experiri possumus, Dan civitatem nostram componit intrinsecus, Gad munit extrinsecus.
Abbreviated transcription (Latin):
sus. om̃is appetitus. om̃is affec¬
tus. om̃is cogitatꝰ. ad eiꝰ nutũ
mouebat᷑ : dirigebat᷑. refrena¬
bat᷑. reprimebat᷑. O quã subli¬
mis potestas. o quam pocens
sublimitas. imꝑare bestiis ter¬
rȩ: uolucres celi & pisces maris
sub potestate habere. O digni¬
tas sublimitatis. o sublimitas po¬
testatis. tot uolatꝰ auium. tot
discursus bestiarũ. tot uatatꝰ
piscium. in tot studiis. tot ex¬
citiis. tot oblectamentis subli¬
mium inuestigationum. mł¬
tiplicium affectionum. uaria¬
rum uoluptatũ. sub arbitrii
iure possidere: & ꝓ uolupta¬
te disponere. & ad imꝑiisui nu¬

Expanded text:
s affectus, omnis cogitatus ad ejus nutum movebatur, dirigebatur, refrenabatur, reprimebatur. O quam sublimis potestas! O quam potens sublimitas, imperare bestiis terrae, volucres coeli et pisces maris sub potestate habere! O dignitas sublimitatis! O sublimitas potestatis, tot volatus avium, tot discursus bestiarum, tot natatus piscium, in tot studiis, tot exercitiis, tot oblectamentis sublimium, investigationum, multiplicium affectionum, variarum voluptatum, sub arbitrii sui jure possidere, et pro voluntate disponere, et ad imperii sui nu
Abbreviated transcription (Latin):
De potestate lib̾i arbitͥi añ pecẽm.
uere obsecro in mi. .xiiii.¬
crocosmo. nã & sic dictus ẽ ho¬
mo: quere inqͣm in microcosmo.
hoc ẽ in minore mũdo: ce quere in
corde humano qͥd sit illud quod
ad imaginẽ dĩ & similitudinem
format᷑: qͦd aliis oĩb dignitatis su¬
e pͥuilegio prefertur cuiꝰ pedib
cetera omnia subiciunt᷑ ⁊ & inue¬
nies ut arbitror nichil aliud qͣm
liberũ rationalemq consensum
de quo hoc rectius intelligatur.
Huiusmodi nãꝙ consensus cur
non recte dicat᷑. ad imaginem &
similitudinem dei factus: in qͣn¬
tum lib̾ ad imaginem. in qͣnͣtum
rationał ad similitũdinem: Hȩc
omĩa sibi subiecta ante preuari¬
cationem habuit: et omnino in
sibi subiectis nichil contradictio¬
nis inuenit. quã dui se suꝑiori
sponte subiecit : sed debitam obe¬
dientiam quam suo suꝑiori exhi¬
buit. ab inferiorib accepit. Hi¬
chil qd in homine erat. erus im¬
perio contͣdicebat. Omnia gub̾¬

Expanded text:
De potestate liberi arbitrii ante peccatum. Quaere, obsecro, in microcosmo, nam et sic dictus est homo; quaere, inquam, in microcosmo, hoc est in minore mundo; quaere in corde humano quid sit illud quod ad imaginem et similitudinem Dei formatur, quod aliis omnibus dignitatis suae privilegio praefertur, cujus pedibus caetera omnia subjiciuntur, et invenies, ut arbitror, nihil aliud quam liberum rationalemque consensum de quo hoc rectius intelligatur. Hujusmodi namque consensus cur non recte dicatur ad imaginem, et similitudinem Dei factus, inquantum liber ad imaginem, inquantum rationalis ad similitudinem. Hic omnia sibi subjecta ante praevaricationem habuit, et omnino in sibi subjectis nihil contradictionis invenit, quandiu se superiori sponte subjecit, sed debitam obedientiam quam suo superiori exhibuit ab inferioribus accepit. Nihil quod in homine erat ejus imperio contradicebat. Omnia gube
Abbreviated transcription (Latin):
Ep̃c captꝰ & crucifixꝰ. sub umbra passionis nos ꝓtexit: quasi alis in
cruce extensis. Caro enĩ eiꝰ nobis umbra fuit: quȩ estus nr̃e m̃tis
totũ slluminat mundũ: quãuis adhuc ꝑ umbrã sui corporis .i
eccłiȩ uideamꝰ eũ nondũ facie ad faciẽ. In hac umbra infrigerati
spe uiuimꝰ. Notandũ q̃ omnis lam̃tationis intentio ad hẽ finẽ
tendit᷑: in qͦ omnis molestia finit᷑. Postea uͦ quasi biuiũ demon¬
strat᷑: qr pars electa tenet dexterã: reꝓba peccatis polluta am¬
plectit᷑ leuã: unde ei cdamnatio ȩt̾na: alii uita ppetua: cũ ab¬
sterserit cłs omnẽ lacrimã ab ocłis eoꝵ. Quod crux dñi sic̃ dri¬

Expanded text:
est et crucifixus; sub umbra passionis nos protexit, quasi alis in cruce extensis. Caro ejus nobis umbra fuit, quae aestus nostrae metotum illuminat mundum, quamvis adhuc per umbram sui corporis, iesiae, videamus eum, nondum facie ad faciem. In hac umbra refrigerati spe vivimus. Notandum quod omnis lamentationis intentio ad hunc finem tendit, in quo omnis molestia finitur; postea vero quasi bivium demonstratur, quia pars electa tenet dexteram, reproba vero peccatis polluta amplectitur laevam. Unde ei damnatio aeterna, alii vita perpetua, cum absterserit Dominus omnem lacrymam ab oc
Abbreviated transcription (Latin):
putat᷑ fortitudo uͥtutũ. Heret cutis ossib. dũ adulatio ꝓ bene
gestis exteriꝰ intꝰ uirtutib sociat᷑. Quib ꝯiunctis. merces amittit᷑.
u quia decepti adulationib magna de se sentiunt: em̃dari contẽ
insensibilior reddit᷑: quanto qͣsi uera uirtꝰ laudat᷑. Uñ & arescit:
quia nulla intꝰ gr̃a uirescit: quia multi dũ corrigunt᷑ qͣsi lignũ
insensibiles sunt. & a rore gr̃ȩ alieni & aridi st̃. Hoc eis contingit
qͥ altiora se appetunt & scĩ uideri cupiunt: s occulte uiciĩs deser¬
uiunt. Hi in plateis cogniti ñ st̃. Hort̃ enim uiri spũales: q aliud
sunt. & aliud fingunt. Candent exteriꝰ niue pulchriꝰ: lacte nitidiꝰ:
ebore rubicundiꝰ: s quasi lignũ aridũ insensibiles st̃ interiꝰ. Unde
sepe nec blanditiis nec minis em̃dant᷑. theth. Meliꝰ fuit occisis

Expanded text:
putatur virtutum. Haeret cutis ossibus, dum adulatio pro bene gestis exterius, intus virtutibus sociatur, quibus conjunctis merces amittitur. Et quia decepti adulationibus, magna de se sentiunt, emendari contemtanto insensibilior redditur, quanto quasi vera virtus laudatur. Unde et arescit, quia nulla intus gratia virescit. Quia multi, dum corriguntur, quasi lignum insensibiles sunt, et rore gratiae alieni et aridi existunt. Hoc eis contingit, qui altiora se appetunt, et sancti videri cupiunt, sed occulte vitiis deserviunt. Hi in plateis cogniti non sunt. Norunt enim viri spirituales quia et aliud fingunt, et aliud sunt. Candent exterius nive pulchrius, lacte nitidius, ebore rubicundius; sed quasi lignum aridum insensibiles sunt interius. Unde saepe nec blanditiis, nec minis emendantur. Iterum subjungit, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
Unde. Fili recordare qr recepisti bona inuita tua: & lazarꝰ similiter
mala: nc aũ ħ consolat᷑. tu uͦ cruciaris. Sade. consolatio ł iusticiȩ
Uenatione ceꝑunt me. & c̃. Post tantas lacrimas & tantũ dolorem
pꝰ discriminis formidinẽ & contͥtionẽ & pꝰ insultationẽ inimicoꝵ
congruent̃ consolatio quã sade sig̾cat int̾cedit: ut qͥ tantũ puniti
st̃. sꝑent indulgentiã iusticiȩ & ꝯsolationẽ miscdie: qͥ lacͥmis suis
loti st̃ a sordib suis. S qr requies ex sola passione xp̃i dat᷑: uoce re¬
dẽptoris ꝓ nob̾ plangit᷑. Uenatione ceꝑunt me qͣsi auẽ. ⁊c̃. His u̾bis¬

Expanded text:
Unde: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter Unde: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris ine causa. Post tantas lacrymas et tantum dolorem, post discriminis formidinem et contritionem, post insultationem inimicorum congruenter consolatio quam sade sonat, intercedit, ut qui tantum puniti sunt sperent indulgentiam justitiae, et consolationem misericordiae qui lacrymis suis loti sunt a sordibus. Sed quia requies ex sola Christi passione datur, voce Redemptoris pro nobis plangitur. Venatione, inquit, ceperunt me, etc. His
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie qͣsi spe sua frustratȩ subdit᷑. perii: qr discipłi & eo iã relicto
ñ ꝑatet qr tẽptatio passionis ñ fuit sñ consolatione sp̃s sc̃i : qui de¬
sꝑantes confortaret: fidẽ redintegraret ł sustentaret. Unde. Ego ro
negauit: s in d̾o fides eiꝰ mansit. Sic gͦ uoce eccłiȩ conuenient᷑ dr̃¬
ꝑii: s ꝓmissione & p̃sentia pii magistri fides inuicta uiuit. Conso¬
latio aũ fit multis modis. Consolat᷑ enĩ scriptura: & indicis miscłia:
& delicti ꝑsoluta pena. Uñ. Consolamini ppłe m̃s. E post pauca.
spem. Lacrimȩ qͦq consolant᷑: qͥb crimina abluunt᷑. Unde. Exau
nemꝰ: de uenia certi simꝰ. In his enĩ ñ deest consolatio sp̃s scĩ: si ñ ad
duricia cordis. Hȩ st̃ iusticiȩ dñi rectȩ: letificantes corda. Sade enĩ
consolatio ł usticia int̾ptat᷑. Ex passione enĩ dñi multimodã conso¬
lationẽ accepimꝰ: cui conformes in flagellis & passionib iustificam᷑.

Expanded text:
ce quasi spe sua frustratae subditur: Perii, quia discipuli relicto illo Unde patet quod tentatio passionis non fuit sine consolatione sancti Spiritus, qui desperantes confortaret, fidem reintegraret et sustentaret. Unde dicitur:negavit, sed in Deo fides ejus mansit. Sic ergo voce Ecclesiae convenienterii; sed promissione et praescientia pii magistri fides invicta vivit. Consolatio autem fit multis modis. Consolatur enim Scriptura, et judicis misericordia, et delicti persoluta poena. Unde: Consolamini, popule meus . Et post pauca: spem . Lacrymae quoque consolantur, quibus crimina abluuntur. Unde dicitnemus, de venia certi sumus. In his enim non deest consolatio Spiritus sancti, si non adest duritia cordis. Hae sunt justitiae Domini rectae, laetificantes corda. . Sade enim consolatio vel justitia interpretatur. Ex passione ergo Domini multimodam consolationem accipimus, cui conformes in flagellis et passionibus justificamur.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ mirũ si iacob in huiꝰmo¬
di sponse amore flagrabat: si
talis ignis tantȩ dilectionis
flaminas tẽꝑare ñ poterat:
Oquantũ amabat: o qualiter
in eiꝰ amore flagrabat qui dice¬
bat. Suꝑ salutẽ & omnẽ pul¬
chritũdinẽ dilexi sapientiam.
Nichil enĩ hac ut diximꝰ sap̃ia
ardentiꝰ diligitur: nil duleuis
possidet᷑. Hinc ẽ enĩ qd̾ sapien¬
admodũ. sapientes e̾e possunt.

Expanded text:
Quid ergo mirum, si Jacob in hujusmoQuid ergo mirum, si Jacob in hujusmodi sponsae amore flagrabat, si talis ignis, si tantae dilectionis flammas temperare non poterat? O quantum amabat, o qualiter in ejus amore flagrabat, qui dixit: Super salutem et omnem pulchritudinem dilexi sapientiam! Nihil enim hac, ut diximus, sapientia, ardentius diligitur, nil dulcius possidetur. Hinc est enim quod sapienadmodum sapientes esse
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Rachel doctrina uerita¬
tis: lẏa disciplina uirtutis. Ra¬
chel studiũ sapĩȩ: lẏa desideriũ
iusticiȩ. S scimꝰ iacob septẽ an¬
nis ꝓ rachel seruisse : & tam̃ ui¬
debant᷑ ei dies pauci ꝑre amoris
magnitudine. Quid miraris:
Sc̾m magnitudinẽ pulchritudi¬
nis: erat magnitudo dilectiõis.
Certe si in laudẽ sapĩȩ aliquid
temptare uoluero: minꝰ erit
qͣntũ cũq dixero. Qͥd enĩ sap̃ia
ardentiꝰ diligit᷑: dulciꝰ possidet᷑
Eius decor omnẽ suꝑat pulchri.¬
tudinẽ: eiꝰ dulcor omnẽ excedit
suauitatẽ. Est enĩ ut ait quidã
speciosior sole: & suꝑ omnem
stellarũ dispositionẽ. Luci com¬
parata: inuenit᷑ prior. Illi enim
succedit nox: sap̃iam autẽ ñ
iuncit malitia Attingit gͦ a
fine usq ad finẽ fortit̾ : & dispo¬
nit omnia suauit̾. Hanc amaui
inqͥt. & exqͥsiui a iuiuentute mea:¬
& quesiui sponsã eã mͥ assume¬
re: & amator factꝰ sũ formȩ illiꝰ

Expanded text:
mus. Rachel, doctrina veritamus. Rachel, doctrina veritatis, Lia disciplina virtutis. Rachel, studium sapientiae, Lia desiderium justitiae. Sed scimus Jacob septem annis pro Rachel servisse, et tamen videbantur ei dies pauci, prae amoris magnitudine. Quid miraris? Secundum magnitudinem pulchritudinis erat magnitudo dilectionis. Certe si in laudem sapientiae aliquid tentare voluero, minus erit quantumcunque dixero. Quid enim sapientia ardentius diligitur, dulcius possidetur? Ejus decor omnem superat pulchritudinem, ejus dulcor omnem excedit suavitatem. Est enim, ut ait quidam, speciosior sole, et super omnem stellarum dispositionem: Luci comparata, invenitur prior . Illi enim succedit nox, sapientiam autem non vincit malitia: Attingit ergo a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter. Hanc amavi, inquit, et exquisivi a jueam assumere, et amator factus sum formae illius .
Abbreviated transcription (Latin):
eniamin adolescentulus iste in mentis excessu.
Audiant adolescentuli. sermonẽ de adolescen¬
te: euigilent ad uocẽ ꝓpħe. Beniamin ado¬
lescentulus. in m̃tis excessu. Quis sit ben¬
iamm iste. multi nouerunt: alii ꝑ scĩam.
alii ꝑ exꝑientiã. Qui ꝑ doctrinã nouerĩ
audiant patient̾: qͥ ꝑ expientiã didicer̃t
audiant libenter. Qui enĩ eũ
exꝑientiȩ magisterio semel
nosse potuit: fident̾ loquor.
sermo de eo quãuis ꝓlixus.
illũ satiare ñ pot̾it. S quis de
eo loqui digne sufficiat: Est
enĩ speciosus forma pre filiis
om̃ib iacob: & qualẽ rachel
gen̾are decuit. Nã lẏa quidẽ
quãuis plures: pulchriores tam̃
nãq ut legitis uxores iacob ha¬
buisse cognoscit᷑: una lẏa. alt̾a
rachel dr̃. Lya fecundior :rachel
formosior. Lẏa fecunda s lippa:
rachel fere sterilis. s forme sin¬
gularis. S iam quȩ sint iste
duȩ uxores iacob. uideamꝰ: ut
qͥ sint earũ filii faciliꝰ intelliga¬

Expanded text:
enjamin adolescentulus in mentis excessu . Audiant adolescentuli sermonem de adolescente, evigilent ad vocem Prophetae: Benjamin adolescentulus, in mentis excessu. Quis sit Benjamin iste, multi noverunt, alii per scientiam, alii per experientiam. Qui per doctrinam noverunt audiant patienter; qui per experientiam didicerunt, audiant libenter. Qui enim eum experientiae magisterio semel nosse potuit fidenter loquor, sermo de eo, quamvis prolixus, illum satiare non poterit. Sed quis de eo digne loqui sufficiat? Est enim speciosus forma prae omnibus filiis Jacob, et qualem Rachel generare decuit. Nam Lia quidem, quamvis plures, pulchriores tamens namque, ut legitis, uxores Jacob habuisse cognoscitur. Una Lia, altera Rachel dicebatur: Lia fecundior; Rachel, formosior. Lia fecunda, sed lippa; Rachel fere sterilis, sed forma singularis. Sed jam, quae sint istae duae uxores Jacob, videamus, ut qui sint earum filii facilius intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc de his duab uxoribus
iacob diligentiꝰ inquirere: et
quicqͥd inde animꝰ suggerit
manifestiꝰ aꝑire. Omni spiritui
rationabili gemina quẽdã uis
data ẽ ab illo patre luminum:
a quo ẽ omne datũ oꝑtimũ &
omne donũ ꝑfectũ. Una ẽ ratio:
altera ẽ affectio. Ratio qua di¬
scernamꝰ: affectio qua diligamꝰ.
Ratio ad ueritatẽ: affectio ad
uirtutẽ. He sunt sorores illȩ
duȩ a dño desponsate. oolla
&̾ oolibama: ierłm &̃ samaria.
Hȩ sunt sp̃s rationalis geminȩ
uxores: ex quib orit᷑ generosa
ꝓles. & regni cȩlestis heredes.
Ex ratione oriunt᷑ consilia rec¬
ta: ex affectione desideria sc̃a.
Ex illa sp̃ales sonsus: ex ista
ordinati affectus. Ex ista demꝙ
omnis uirtus: ex illa uͦ ueritas
omnis. Sciendũ itaq ẽ quõd
affectio tc̃ ueracit̾ incipit lya ẽe.
qͣndo satagit se ipsã ad normã
iusticiȩ cõponere. Et ratio
rachel indubitant̾ ee asserit᷑:

Expanded text:
adhuc de his duabus uxoribus adhuc de his duabus uxoribus Jacob diligentius inquirere, et quidquid inde animus suggerit manifestius aperire. Omni spiritui rationali gemina quaedam vis data est ab illo Patre luminum, a quo est omne datum optimum, et omne donum perfectum. Una est ratio, altera est affectio: ratio, qua discernamus, affectio, qua diligamus; ratio, ad veritatem, affectio, ad virtutem. Hae sunt sorores illae duae a Domino desponsatae: Oolla et Ooliba, Hierusalem et Samaria. Hae sunt spiritus rationalis geminae uxores, ex quibus oritur generosa proles, et regni coelestis haeredes. Ex ratione oriuntur consilia recta; ex affectione, desideria sancta. Ex illa, spirituales sensus; ex ista, ordinati affectus. Ex ista denique, omnis virtus; ex illa vero, veritas omnis. Sciendum itaque est quod affectio tunc veraciter incipit Lia esse, quando satagit seipsam ad normam justitiae componere. Et ratio Rachel esse indubitanter asseritur,
Abbreviated transcription (Latin):
& inueniemꝰ cur homines tantũ
detestant᷑ conubia lyȩ. Queren¬
dũ namꝙ ẽ. eur fere om̃s conu¬
bia lẏe tantoꝑe abhorreant: qͥ
in amplexus rachel tantũ suspi¬
rant. ꝑfecta iusticia iubet uu¬
micos dilig̾e: parentes & ꝓpria
quȩꝙ: relinquere. illata mala
patient̃ ferre : oblatã gloriam
ubiq declinare. S ab huiꝰ mun¬
di amatorib quid stultiꝰ: quid
laboriosius ẽẽ reputat᷑: Hinc ẽ
laboriosa uocatur. Lẏa namꝙ::
laboriosa int̃pretat᷑. Magnus
namꝙ: labor. s ñ minor error
uidetur eis e̾ẽ in tͥbulatione gau¬
dere : prosꝑa mundi qͣsi pestem
fug̾e. S quia copiã mundi ad
necessitatẽ ñ respuunt. et ãd
uoluptatẽ admittunt: lyam
lippã ñ cecã uocant: quam in
rerũ iudicio errare putant:
Si gͥ ꝑ lyam desideriũ iusticiȩ
ꝑ rachel uͦ studiũ sap̃iȩ intelli¬
gitur : patet ratio quare uł lya
ab omnib fere contemnit᷑: uł
rachel tantũ diligit᷑. S libet¬

Expanded text:
cur homines tantum detestantur connubia Liae. Quaerendum namque est, cur fere omnes conjugia Liae tantopere abhorreant, qui in amplexus Rachel tantum suspirant? Perfecta justitia jubet inimicos diligere, parentes; propria quaeque relinquere, illata mala patienter ferre, oblatam gloriam ubique declinare. Sed ab hujus mundi amatoribus, quid stultius, quid laboriosius esse reputatur. Hinc est laboriosa vocatur. Lia namque laboriosa interpretatur. Magnus namque labor, sed non minor error videtur eis esse, in tribulatione gaudere, prospera mundi quasi pestem fugere. Sed quia copiam mundi ad necessitatem non respuit, et ad voluptatem non admittit, Liam lippam, non caecam vocant, quam in rerum judicio errare putant. Si igitur per Liam desiderium justitiae, per Rachel vero studium sapientiae intelligitur, patet ratio quare vel Lia ab omnibus fere contemnitur, vel Rachel tantum diligitur.
Abbreviated transcription (Latin):
acͥ eccłiȩ regimina extollim̃. acrius eos ad ꝑseq̃ndũ excitamꝰ. nec
in specula apłicȩ sedis positi securi st̃: qr quos suꝑ montes eleua¬
tos uident. ut cet̾os diligentiꝰ inspiciendo conseruent. & ad culiu¬
na uirtutũ ꝓuocent. tanto audaciꝰ & ardentiꝰ infestant. In deser¬
to insidiati st̃ nob̃. ꝑ desertũ uita monastica aut heremitica. q̃
in desertis & solitudinib agit᷑ designat᷑: contͣ quas qͣsi athletas
fortiores inuisibiles seuuint hostes. S quia curis scłarib expediti
contͣ hostes tantũ solliciti st̃ & circũspecti: ideo occultiꝰ insidiant᷑
illis qͦs uident in occultis. latere. S qui suꝑ montes exaltati emi¬
nent: exaltatos manifestis uirib & crebris assultib sustinent.
Nis aquilis cȩli sepe hostes uelociores st̃ ad decipiendũ: qͣ ipsi ad
cauendũ. Qui aquilȩ celi ouenient̃ dicunt᷑: qr despectis t̃renis

Expanded text:
ad Ecclesiae regimina extolluntur, acrius eos ad persequendum excitant; nec in specula apostolicae sedis securi sunt, quia quos super montes elevatos vident, ut caeteros diligentius inspiciendo conservent, ad culmina virtutum provocent, tanto ardentius et audacius infestant. In deserto insidiati sunt nobis. Per desertum vita monastica aut eremitica, quae in desertis et solitudinibus agitur, designatur, contra quos quasi athletas fortiores invisibiles saeviunt hostes: sed quia curis saecularibus expediti contra hostes tantum solliciti sunt et circumspecti, ideo occultius insidiantur illis quos vident latere in occultis. Sed qui super montes exaltati eminent, exaltatos manifestis viribus, crebris assultibus infestant. His aquilis coeli saepe hostes velociores sunt ad decipiendum, quam illae ad cavendum. Qui aquilae coelis convenienter di
Abbreviated transcription (Latin):
turib ł quibiis libet quib ñ dicunt᷑ uelociores: s aquilis cęli. Yñ
alibi. Grex ꝑditus factꝰ est ppłs m̃s: pastores seduxert̾ eos: fecert̃¬
q uagari in montib. Qui scilicet de monte in collẽ transiert:
tando uelociores sunt aquilis celi. id÷ doctorib plebis: quos ꝑse¬
ta quantis urgem᷑ malis. In occulto instant insidiȩ: in aꝑto suꝑ
montes seuit ꝑsecutio: ut pastores deiciat. oues sternat. scđm
illud. Pcutiã pastorẽs & disꝑgent᷑ oues gregis. Inde sequit᷑.¬

Expanded text:
slibet avibus non dicuntur velociores, sed aquilis coeli. Unde alibi: Grex perditus factus est populus meus; pastores seduxerunt eos feceruntque vagari in montibus: qui scilicet de monte in collem transierunt tando velociores sunt aquilis coeli, id est doctoribus plebis, quos perseta quantis urgemur malis. In occulto instant insidiae, in aperto super montes saevit persecutio, ut pastores dejiciat, oves sternat secundum illud: Percutiam pastorem, et dispergentur oves gregis . Spirit