comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
emplũ. qm̃ in illis quadraginta dieb ter bi¬
ꝑsuadere ut sabb̃o ieuinet᷑. ex hoc gͦ ꝑsua¬
deat ut ⁊ dnĩco ierunet᷑: qr in illis quadra¬
ginta dieb nichilomunꝰ moyses tͣ binos do¬
minicos ieiunauit. S addit & dic̃. Et ad¬
huc cũ xp̃o dñcus adeo imminenti eccłiȩ
seruabat᷑. Qd̃ cur dixerit nescio. Si enĩ ꝓp¬
terea quia multomagis ieiunandũ ẽ postea¬
etiã ipso dñico ieuinet᷑. Si aũ timuit ne ꝓp¬
t̃ dierũ quadraginta ieruniũ. obiceret᷑ etiã
cũ xp̃o mmminenti eccłiȩ dies dnĩcꝰ seruabat᷑.
ut uidelicet ea causa intelligat᷑ ieiunasse
moyses. etiã die qui sequit᷑ sabb̃m. qr non¬
dũ uenerat. xp̃e. ꝑ quẽ facꝰtus ẽ ipse dies
diũcus. quo ñ expediat ieuinari: cur ip¬
se xp̃c quadraginta dieb similit̃ ieiuna¬
uit: Cur nͣ in illis dieb quadraginta ter
ut iam dnici diei prandiũ cõmendaret.

Expanded text:
emplum, quoniam in illis quadraginta diebus ter biemplum, quoniam in illis quadraginta diebus ter bietur. ex hoc ergo persuadeat, ut et dominico ieiunetur, quia in illis quadraginta diebus nihilo minus Moyses ter binos dominicos ieiunauit. sed addit ac dicit: \'Et adhuc cum Christo dominicus a deo imminenti ecclesiae seruabatur\'. quod cur dixerit, nescio: si enim propterea, quia multo magis ieiunandum est, posteaetiam ipso dominico die ieiunetur; si autem timuit, ne propter dierum quadraginta ieiunium obiceretur etiam cum Christo imminenti Ecclesiae dies dominicus servabatur, ut videlicet ea causa intelligatur jejunasse Moyses etiam die qui sequitur sabbatum, quia nondum venerat Christus, per quem factus est ipse dies dominicus, quo non expediat jejunari; cur ipse Christus quadraginta diebus similiter jejunavit? cur non in illis diebus quadraginta, ter , ut jam dominici diei prandium commendaret
Abbreviated transcription (Latin):
ti dñe animã mnanẽ. ⁊ potasti aĩam sicien¬
tẽ. Nsempe. si tunc ñ erramꝰ qñ ieuinamus.
⁊ alioꝵ sex dierũ errores tunc abluimꝰ. cũ
sabbo ieuinamꝰ: nullus erit die dñico det̾i¬
or. nullus sabb̃o melice. Crede dilectissime
fr̃. nemo legẽ sic̃ iste intelligit. nͥ qui ñ in¬
contẽptũ sacram̃ti. qd̃ in pͥmatu suo habuit.
concupita esca damnauit: sic a scĩs & fidelib
pie prandet᷑. quẽ admodũ a sacrilegis ⁊ incre¬
dulis impie ieiunat᷑. Preponit᷑ dũ dies dñicꝰ
sabb̃o fide resurrectionis. ñ consuetudine.
nẽ ñ manducauit nec bibit aquã. Cur
aũ hoc dixerit. subuinxit atq ait. Cc̃ce mo¬
yses amicꝰ dĩ. nubis inquilinꝰ. delator legis.
⁊ popłi dux: ter bina sabb̃a ieuinio celebrais.
ñ offensam s meritũ collocauit. Nũquid at¬
tendit quid hinc possit consequent᷑ opponi:
Qͥ a utiq si moysi ieuinantis ꝓpt̾ea ponit ex¬

Expanded text:
ti, Domine, animam inanem, et potasti animam sitienti, Domine, animam inanem, et potasti animam sitientem? Nempe si tunc non erramus, quando jejunamus, et aliorum sex dierum errores tunc abluimus, cum sabbato jejunamus; nullus erit die dominico deterior, nullus sabbato melior. Crede, dilectissime frater, nemo legem, sicut iste, intelligit, nisi qui non incontemptum sacramenti quod in primatu suo habuit, concupita esca damnavit : sic a sanctis et fidelibus pie prandetur, quemadmodum a sacrilegis et incredulis impie jejunatur. Praeponitur autem dies dominicus sabbato fide resurrectionis, non consuetudine rnem non manducavit, nec bibit aquam. Cur autem hoc dixerit, subjungit atque ait: Ecce Moyses amicus Dei, nubis inquilinus, delator Legis, et populi dux, ter bina sabbata jejunio celebrans non offensam, sed meritum collocavit. Numquid attendit quid hinc possit consequenter opponi? Quia utique si Moysi jejunantis propterea ponit ex
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ celi uendamꝰ ęsca t̾rena. ⁊ adiungit qͥa
ȩsca. Adam paradiso ꝑiit: esca esau pͥmatus
amisit. Eece quid dic̃. Est enĩ sathane usita¬
ta calũnia. temptatio uentris: eui modicũ
suadet. ut auferat totũ. Et hoꝵ inquit
int̾p̃tatio p̃ceptoꝵ uentͥeulas minꝰ incur¬
uat. Nonne his u̾bis suis. id agere uidet᷑.
ut etiã die dnĩco ieuine. ⁊: Alioquin sc̃ĩor
erit sabbi dies. quo dñs in monum̃to requi¬
euit. ꝗͣ dñicus quo a mortuis resurrexit.
Sanctiꝰ ẽ enĩ ꝓfecto sabb̃m. si sod̾m u̾ba huiꝰ.
in sabb̃o ꝑ ieuniũ omẽ peccatũ uitat᷑. ⁊¬
qͦd aliis dieb contractũ ẽ abolet᷑: in
dnĩco aũ ꝑ escã uentris tẽptatio ñ
cauet᷑. ⁊ diabolicȩ calũnie locus da
riꝰ ammonet. ut ñ prandio modesto. so¬
brio. xp̃iano. reficiam̃ dñico die. s in alo¬
gia letantes plaudentesq cantemꝰ. saturas¬

Expanded text:
nem caeli uendamus esca terrena, et adiungit: Quia nem caeli uendamus esca terrena, et adiungit: Quia esca Adam paradiso periit, esca Esau primatus amisit. ecce qui dicit: \'Est enim Satanae usitata calumnia temptatio uentris, cui modicum suadet, ut auferat totum. et horum\', inquit, \'interpretatio praeceptorum uentricolas minus incuruat. Nonne his uerbis suis id agere uidetur, ut etiam die domi- Dico ieiunetur? alioquin sanctior erit sabbati dies, quo dominus in monumento requieuit, quam dominicus, quo a mortuis resurrexit. sanctius est enim profecto sabbatum, si secundum uerba huius in sabbato per ieiunium peccatum omne is contractum est, aboletur: in dominico autem per escam ventris tentatio non cavetur, et diabolicae calumniae locus datrius admonet, ut non prandio modesto, sobrio, christiano, reficiamur dominico die, sed in alogia laetantes plaudentesque cantemus: Saturas
Abbreviated transcription (Latin):
scĩor inuenit᷑. in quo ⁊ ñ er᷑atur. cũ eiꝰ to¬
nio sex cet̾oꝵ dierũ. ac ꝑ hoc ⁊ ipsiꝰ dñĩci
error abluit᷑. Puto quod tͥ ñ placeat ista
p̃sumptio. lã uͦ cũ se hominẽ spiritalẽ ui¬
deri uelit. ⁊ tãquã carnales pransores sab¬
bati accuset: attende quẽ admodũ dnĩ¬
ci diei ñ prarco prandio reficiat᷑. s alo¬
ca lingua usurpatũ ẽ : nisi cũ epulis in¬
dicͥget᷑. ut aracionis tramite deiuetur.
Unde animalia ratione carentia. dicunt᷑
alogia: quib similes st̃ uentris dediti. Pp¬
ter qd̵ immoderatũ conuruiũ. quo mens
in qua ratio dñat᷑ ingurgitatione uescen¬
di ac bibendi quodãm᷑ obruit᷑. alogia nũ¬
cupat᷑. Insuꝑ etiã ꝓpt̃ cibũ ac potũ ñ m̃¬
tis s uentris. alogia diei dñici dic̃ ẽe can¬
tandũ. saturasti dñe animã inanẽ. ⁊ po¬
tasti animã sitientẽ. Ouirũ sp̃italẽ. o car¬
ne lege uentris. legẽ. dñi corrũpamꝰ: ne pa¬

Expanded text:
atur, cum eius tonio sex ceterorum dierum ac per hoc et ipsius dominici error abluitur. puto, quod tibi non placeat ista praesumptio. lam uero cum se hominem spiritalem uideri uelit et tamquam carnales pransores sabbati accuset, adtende, quem ad modum dominici diei non parco prandio reficiatur, sed aloca lingua usurpatum est, nisi cum epulis indulgetur, ut a rationis tramite deuietur? unde animalia ratione carentia dicuntur aloga, quibus similes sunt uentri dediti. propter quod inmoderatum conuiuium, quo mens, in qua ratio dominatur, ingurgitatione uescendi ac bibendi quodam modo obruitur, alogia nuncupatur. insuper etiam propter cibum ac potum non mentis sed uentris alogia diei dominici dicit esse cantandum: Saturasti, domine, animam inanem et potasti animam sitientem. o uirum spirne lege uentris legem domini corrumpamus, ne pa
Abbreviated transcription (Latin):
ces. Nos nr̃a habuimꝰ tempora: & cu¬
currimꝰ quantum potuimꝰ. Nunc ce
currente & longa spacia transmitten¬
te nobis debet᷑ otium. Simulq ut cum¬
uenia & honore tuo dixerim. ne solus mͥ
de poetis aliꝗd ꝓposuisse uidearis.: me¬
mento daretis & entelli & uulgaris ꝓ¬
uerbii. qm̃ bos lassus fortius figat pe¬
dem. Tristes hec dictauimꝰ. Utinam
mererem᷑ complȩxus tuos. & collatione
mutua uel doceremꝰ aliqua uel disce¬
dicta sua calp̃. urnius cognomento
lanariꝰ. que ad affricam quicquid stu¬
dio eiꝰ didici ꝑuenisse. atq breuit̃
ex parte respondi . & libelli eiꝰ uobis
misi exemplaria: latius opus cũ opor¬
tunũ fuerit pͥmo missurus temꝑe.
Inquo illud caui ne in quoquã eristi¬
mationẽ lederẽ xp̃ianam: seo tantũ
ut delirantis imꝑiti mendatiũ ac ue¬
cordiã confutarem. Mem̃to mei sc̾e:
ac uenerabilis papa. Uide quantũ te
diligam. ut ne ꝓuocatus quidem uo-¬

Expanded text:
ces. nos nostra habuimces. nos nostra habuimcurrimus quantum potuimus: nunc te currente et longo spatia transmittente, nobis debetuenia et honore tuo dixerim, ne solus mihi de poetis aliquid proposuisse uidearis, memento Daretis et Entelli et uulgaris prouerbii, quod bos lassus fortius figat pedem. tristes haec dictauimus. mereremur complexus tuos, et collatione mutua vel doceremus aliqua, vel discedicta sua Calpurnius cognomento Lanarius, quae ad Africam quoque studio eius didici peruenisse. ad quae breuiter ex parte respondi et libellimisi exemplaria latius opus, cum oportunum fuerit, primo missurus tempore; in quo illud caui, ne in quoquam existimationem laederem Christianam, sed tantum, ut delirantis inperiti mendacium ac uecordiam confutarem. memento mei, sancte ac uenerabilis papa. uide, quantum te diligam, ut ne prouocatus quidem uo
Abbreviated transcription (Latin):
tu: importuna narratio. Itaq si tua
ẽ epła. aꝑte scribe. uel mitte exẽplaria
ueriora: ut absq ullo rancore stoma¬
chi. in scripturaꝵ disputatione uer¬
sem̃: et uel nr̃m emendemꝰ errorem
uel aliũ frustra rep̃hendisse doceamꝰ.
Absit autẽ a me. ut qͥequã de libris
beatitudinis tue attingere audeam.
Sufficit et̃ michi ꝓbare mea: & ali¬
ena non carꝑe. Ceterum optime no¬
uit prudentia tua unumquemq in
suo sensu abundare. & puerilis ẽẽ iac¬
tantiȩ quod olim adolescentuli facere
consueuerant accusando illustres ui-¬
ros suo nomini famam querere. Nec
tam stultus sum ut diuersitate expla¬
nationũ tuarũ me ledi putẽ. qͥa nec
tu lederis. si nos contͣria senserimus.
Sed illa ẽ uera int̾ amicos rep̃hensio
si nr̃am oꝑam ñ uidentes: aliorum iux¬
ta ꝑsiummanticas considerens. Suꝑ¬
ẽ ut diligas diligentem: & inscriptu¬
rarum campo iuuenis senem ñ ꝓuo¬

Expanded text:
tu, importuna narratio » . Itaque, si tua tu, importuna narratio » . Itaque, si tua est epistola, aperte scribe, vel mitte exemplaria veriora; ut absque ullo rancore stomachi in scripturarum disputatione nersemur et uel nostrum emendemus errorem uel alium frustra reprehendisse doceamus. Absit autem a me, ut quicquam de libris beatitudinis tuae adtingere audeam. sufficit enim mihi probare mea et aliena non carpere. ceterum optime nouit prudentia tua unumquem- . que in suo sensu abundare et puerilis esse iactantiae, quod olim adulescentuli facere consueuerant, accusando inlustres uiros suo nomini famam quaerere. nec tam stultus sum, ut diuersitate explanationum tuarum me laedi putem, quia nec tu laederis, si nos contraria senserimus. sed illa est uera inter amicos reprehensio, si nostram peram non uidentes aliorum iuxta Persium manticam consideremus. superest, ut diligas diligentem et in scripturarum campo iuuenis senem non prouo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uere scõ ⁊ beatissimo
pa pe augustino: iero¬
nimus in dño salutem.
littere ꝑuenerunt: qͥb satifacis te
contra paruitatẽ meam librũ romã
non misisse. Hoc nec ego factũ audi¬
eram: s epłe cuusdam quasi ad me
seriptȩ. ꝑ frẽm nr̃m sisinnium dia¬
conum huc exemplaria ꝑuenerunt.
in qua hortaris me ut palidoniam
siꝑ quodam apłi capitulo canam:
& imiter stesicoꝵ inter intuꝑatiões
⁊ laudes helenȩ fluctuantẽ: ut qui
detrahendo ocłos ꝑdid̾at. laudan¬
do reciꝑet. Ego simpliciter fateor
dignationi tue. Licet stilus & epygrã¬
le exemplarib epłars credendum
putaui: ne forte me respondente. le¬
sus iuste expostulares. quod ꝓbare
ante debuissem tuum esse sermonẽ:
& sic ͣ scribere. Accessit ad morã sc̃ȩ
uenerabilis paule. longa infirmitas.
Dũ enĩ languenti multo tempore assi
demus. pene epłe tue uel eius qͥ sub
tuo nomine scripserat obliti sumus:
memores illius uersiculi. Musica in luc¬

Expanded text:
NO VERE SANCTO ET BEATISSIMO PAPAE AUGUSTINO HIERONVMUS IN DOMINO SALUTEM. litterae peruenerunt, quibus satis facis te contra paruitatem meam librum Romam non misisse. hoc nec ego factum audieram, sed epistulae cuiusdam quasi ad me scriptae per fratrem nostrum Sisinnium diaconum huc exemplaria peruenerunt, in qua hortaris me, ut παλινφδίαν super quodam apostoli capitulo canam et imiter Stesichorum inter uituperationem et laudes Helenae fluctuantem, ut, qui detrahendo oculos perdiderat, laudando receperit. ego simpliciter fateor dignationi tuae, licet stilus et ἐπιχειρre exemplaribus litterarum credendum putaui, ne forte me respondente laesus iuste expostulares, quod probare ante debuissem tuum esse sermonem et sic rescribere. accessit ad moram sanctae et uenerabilis Paulae longa infirmitas. dum enim languenti multo tdemus, pene epistolae tuae, vel ejus qui sub tuo nomine scripserat, obliti sumus, memores illius versiculi: « Musica in luc
Abbreviated transcription (Latin):
emendante correctus. Uerñtam̃
tu mi fr̃ carissime nisi te putares
scriptis meis lesũt. ñ me putares le¬
di posse rescriptis tiris. Nullo em̃
mͦ iã de te opinatꝰ fuero quod ñ te
arbitrans lesũ. sic tam̃ rescribis ut
ledas. aut si te ñ sic reseribente¬
ego ꝓpt̾ niiniam stulticiam meam le¬
di posse putatus sũ. hoc ipso plane¬
lesisti quod de me ita sensisti. Sed

Expanded text:
emendante correctus. Uerum tamen emendante correctus. Uerum tamen tu, mi frater carissime, nisi te putares laesum scriptis meis, non me putares laedi posse rescriptis tuis. nullo enim modo id de te opinatus fuero, quod non te arbitrans laesum sic tamen rescribis, ut laedas. aut si te non sic rescribenteego propter nimiam stultitiam meam laedi posse putatus sum, hoc ipso laesisti plane, quod de me ita sensisti. sed
Abbreviated transcription (Latin):
se credendũ. ne forte te respondente
lesus iuste expostularẽ quod ꝓbare
ante debitisses meũ ẽẽ sermonẽ. &
sic rescribere postea iubeas. si mea est
exemplaria ueriora: ut absq ullo
rancore stomachi inscripturarum
disputacionẽ uersem᷑. Quo pacto
enĩ possumꝰ in hac disputacione si¬
ne rancore uersarisi me ledere pa¬
ras. ᷤ Aut si ñ paras. quomͦ ergo te ñ
ledente abste lesus ruste expostularẽ
quod ꝓbare ante debuisses meum
ẽẽ sermonẽ. & sic rescribere hoc est
sic ledere : Nisi enĩ rescribendo lesis¬
ses: ego iuste expostulare ñ possem
Proinde cũ ita rescribis ut ledas: qͥs
nobis locus relinquit᷑ indisputacio¬
ne scripturarũ sine ullo rancore uer¬
sandi. Ego quidẽ absit ut ledar
si mͥ certa racione uolueris & potu¬
eris demonstrare. illud exepistola
apłi uel quid aliud scripturarum
scãrum. te uerius intellexisse quã
me: unmo uero absit. ut ñ cum
gr̃arũ actione lucris meis deputẽ
si fuero te docente instructus. aut

Expanded text:
se credendum, ne forte te respondente laesus iuste expostularem, quod probare ante debuisses meum esse sermonem et sic rescribere, postea iubeas, si mea est exemplaria ueriora, ut absque ullo rancore stomachi in scripturarum disputatione uersemur. quo pacto enim possumus in hac disputatione sine rancore uersari, si me laedere paras? aut, si non paras, quomodo ego te non laedente abs te laesus iuste expostularem, quod probare ante debuisses meum esse sermonem et sic rescribere, hoc est et sic laedere? nisi enim rescribendo laesisses, ego iuste expostulare non possem. proinde, cum ita rescribis, ut laedas, quis locus nobis relinquitur in disputatione scripturarum sine ullo rancore uersandi? ego quidem absit ut laedar, si mihi certa ratione uolueris et potueris demonstrare illud ex epistula apostoli uel quid aliud scripturarum sanctarum te uerius intellexisse quam me; immo uero absit, ut non cum gratiarum actione lucris meis deputem, si fuero te docente instructas aut
Abbreviated transcription (Latin):
post hȩc uirginitas intacta ꝑmi iserit.
lis et alia subnectit. Intra corpus ulum
uagienti infantiȩ latet. cui pat uꝑx pu¬
tatur uniuersitas: patitur puer litatis
annos. adolescit. iuuentute solid. tur. tam
diu a sedib suis abest ille regnati: atq
ad unum corpusculum totius n andi cu¬
ra transfertur. Deinde in somnos esoluit᷑.
cibo alitur. om̃s mortalium senti affectus.
nec ullis competentib signis. tan tȩ maies¬
tatis indicia clarescunt: qm̃ lartialis il¬
la purgatio. debilium cure reul lita uita
defunctis. si et alios cogitemꝰ de parua
sunt. Int̃uenimꝰ ulterius inquir enti: solu¬
toq conuentu. ad pocioris periti e merita
distulimꝰ: ne dum incautius setr eta teme¬
rant᷑. in culpam deflecteret et or innocu¬
us. Accepisti uir totiꝰ głe capar imꝑitiẽ
canfessionem. Qͥd a partib ur̃is desidet᷑¬

Expanded text:
post haec virginitas intacta permanserit. post haec virginitas intacta permanserit. His et alia subnectit: Intra corpusculum vagientis infantiae latet, cui par vix putatur universitas; patitur puerilitatis annos, adolescit, juventute solidatur; tam diu a sedibus suis abest ille regnator, atque ad unum corpusculum totius mundi cura transfertur; deinde in somnos resolvitur, cibo alitur, omnes mortalium sentit affectus; nec ullis competentibus signis tantae majestatis indicia clarescunt, quoniam larvalis illa purgatio, debilium curae, reddita uita defunctis haec, si et alios cogites, deo parua sunt\\ interuenimus ulterius inquirenti solutumque conuentum ad potioris peritiae merita distulimus, ne, dum incautius secreta temerantur, in culpam deflecteret error innocuus. accepisti, uir totius gloriae capax, inperitiae confessionem. quid a partibus uestris deside
Abbreviated transcription (Latin):
uersus. atq ut ita dixerim cesuraꝵ i odu¬
lata uariatio. Tunc ad familiarẽ tii ĩ phyie in¬
losophiam sermo deflectitur: quẽ i ẽ aris¬
tothileo more tamquã ȩsocraticam fo iere:
consueueras. Querebamꝰ et qͥd egerit ycep¬
tor ex lic̾io. quid achademiȩ multip ex et
continuata cunctatio. qͥd ille dispu ator
ex porticu. qͥd physicoꝵ peritia. qu epy¬
cureoꝵ uoluptas. qͥd inter om̃s infi ita di¬
putandi libido. tuncq magis igno ta ue¬
ritas: postquã presũptum ẽ qd̾ pe it ag¬
nosci. Dum in his confabulatio nra tmora¬
tur. unꝰ ẽ multis. et qͥs inquit ẽ supientiꝰ¬
a ad ꝑfectum xp̃ianitatis imbut. s. qui
ambigua in quib hereo possit a erire:
dubiosq sensus meos uera uel uet simili
tredulitate firmare. Estupemꝰ taentes.
Tunc in hȩc sponte ꝓrumpit. On e utrũ
mundi dñs et rector intemeratȩ  mine
corptis impleuerit. ꝑtulerit decer mensi
um longa illa fastidiamater. et imen
uirgo enixa sit solemnitate par ndi: et

Expanded text:
uersus atque, ut ita dixerim, caesurarum modulata uariatio. tunc ad familiarem tuam philosophiam sermo deflectit, quam ipse Aristoteleo more tamquam esotericam fouere consueueras. quaerebamus, et quid egerit praeceptor ex Lycio, quid Academiae multiplex et continuata cunctatio, quid ille disputator ex porticu, quid physicorum peritia, quid Epicureorum uoluptas, quid inter omnes infinita disputandi libido tuncque magis ignorata ueritas, postquam praesumptum est, quod possit agnosci. 1 Dum in his confabulatio nostra remoratur, unus e multis: \'Et quis\\ inquit, est sapientia ad perfectum Christianitatis inbutus, qui ambigua, in quibus haereo, possit aperire dubiosque adsensus meos uera uel uerisimili credulitate firmare?\' stupemus tacentes. tunc in haec sponte prorumpit: \'Miror, utrum mundi dominus et rector intemeratae feminae corpus impleuerit, pertulerum longa illa fastidia mater, et tamen virgo enixa sit solemnitate pariendi, et
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ putemꝰ: quo nos magis cõmoneas q̃
contra illos dici possint. ꝙͣ. ꝓ eis aliquid
dicas. dã sũmã tñ ne te. hoc lateat. ⁊ in
saerilega conuicia imprudentẽ trahat.
seias a xpͣanis catholicis quoꝵ in ur̃o
opido etiã excłia cõstituta ẽ: nullũ coli
mortuoꝵ nicħ deniq ut num̃ adorari.
qd sit facꝰtũ. ⁊ cond̾itũ adõ: s unũ ip¬

Expanded text:
rem putemus, quod nos magis commoneas, quae rem putemus, quod nos magis commoneas, quae contra illos dici possint, quam pro eis aliquid dicas. ad summam tamen ne te hoc lateat et in sacrilega conuicia inprudentem trahat, scias a Christianis catholicis, quorum in uestro oppido etiam ecclesia constituta est, nullum coli mortuorum, nihil denique ut numen adorari, quod sit factum et conditum a deo, sed unum ip
Abbreviated transcription (Latin):
celebrationẽ cõmemorares: nͥ ut nobis
decuriones ⁊ pͥmates cuutatis. ꝑ plate¬
as ur̃e urbis bachantes. ac furentes an¬
te ocłos. quasi specꝰtacula poneremus.
In qua celebritate si minime inhabita¬
mini: certe uidetis quale illud sit. qd
adimit m̃te᷑. Si aũ fingitis. q̃ st̃ ista ꝙͣ
in publico ur̃a secreta. uł quo ꝑtinet tã
turpe m̃daciũ: Beride cur nulla fu¬
tura canitis: si uates estis: Aut cur spo¬
liatis circũstantes: si sani estis: Cur gͥ ħ
derideamꝰ dõs ur̃os. quos abs te ipso sub¬
tilit᷑ derideri nemo ñ intelligit. qͥ ⁊ in¬
geniũ tuũ nouit. ⁊ legit litt̾as tuas:
taq si aliquiã int̾ nos de his reb uis a¬
gam᷑. qdͥ etati prudentiȩq tuȩ cõgruit.
qd deniq de nr̃o ꝓposito iure a km̃is
nr̃is flagitari potest. quere aliqͥd nr̃a
discussione dignũ. ⁊ ea ꝓ ur̃is numinibꝰ
cura dic̾e: in qͥbꝰ ñ te cause p̃uaricato¬

Expanded text:
celebrationem commemorares, nisi ut nobis celebrationem commemorares, nisi ut nobis decuriones et primates ciuitatis per plateas uestrae urbis bacchantes ac furentes ante oculos quasi specula poneremus. in qua celebritate si numine inhabitamini, certe uidetis, quale illud sit, quod adimit mentem; si autem fingitis, quae sunt ista etiam in publico uestra secreta? uel quo pertinet tam turpe mendacium? deinde cur nulla futura canitis, si uates estis? aut cur spoliatis circumstantes, si sani estis? Cum igituderideamus deos uestros, quos abs te ipso subtiliter derideri nemo non intellegit, qui et ingenium tuum nouit et legit litteras tuas? itaque si aliquid inter nos de his rebus uis agamus, quod aetati prudentiaeque tuae congruit, quod denique de nostro proposito iure a carissimis nostris flagitari potest, quaere aliquid nostra discussione dignum et ea pro uestris numinibus cura dicere, in quibus non te causae praeuaricato
Abbreviated transcription (Latin):
hit sua quẽq uoluptas. Nã si tͥ maronis
auctoritas placet sic̃ place̾ significas.
ꝓfecto etiã illud placet. pͥmꝰ ab etherio
uenit saturnꝰ olimpo. arma iouis fugi¬
ens. ⁊ regnis exul ademptis.: ⁊ oetã quibꝰ
eũ atq huiꝰcemodi dõs nr̃os uult intel¬
ligi hoĩes fuisse. Legerat enĩ ille mul¬
tã historiã uetustã mul auctoritate
roboratã. ꝙͣ etiã tulliꝰ legerat. qui hoc
idem in dialogis plusꝗͣ postulare. au¬
deremꝰ cõmemorat. ⁊ ꝑducere in ho¬
minũ notitiã quantũ illa tpr̃a patie¬
bant᷑ molitur. Qd̃ aũ dicis eo nr̃is ur̃a
saera p̃poni. qd uoᷤᷤ publice colitis dõs
nos aũ secretiorib conuenticulis y¬
timur. pͥmo illud abs te quȩro. qͦmo¬
do oblitus sis liberũ illũ quẽ. paueoꝵ
sacratoꝵ cocłis comitendũ putatis. Be¬
iunde tu ipse indicas nichil aliud te a¬
gere uoluisse. eũ publicã sacroꝵ ur̃oꝵ

Expanded text:
hit sua quemque uoluptas. nam si tibi hit sua quemque uoluptas. nam si tibi auctoritas Maronis placet, sicut placere significas, profecto etiam illud placet: Primus ab aetherio uenit Saturnus Olympo arma Iouis fugiens et regnis exul ademptis et cetera, quibus eum atque huius modi deos uestros uult intellegi homines fuisse. legerat enim ille mysticam historiam uetusta auctoritate roboratam, quam etiam Tullius legerat, qui hoc idem in dialogis plus, quam postulare auderemus. commemorat et perducere in hominum notitiam, quantum illa tempora patiebantur, molitur. Quod autem dicis eo nostris uestra sacra praeponi, quod uos publice colitis deos, nos autem secretioribus conuenticulis utimur, primo illud abs te quaero, quo modo oblitus sis Liberum illum, quem paucorum sacratorum oculis committendum putatis. deinde tu ipse iudicas nihil aliud te agere uoluisse, cum publicam sacrorum uestrorum
Abbreviated transcription (Latin):
itua dex tera dipede. saera scd̾o. Scdo
pede. optat ut ueniat. Ergo uenire
ootat herculẽ namfamonẽ de qͦ tumul¬
dũ nob̾ insultare dignaris. Uerũtñ si ri¬
dere delectat. habes ap nos magnam
matiã fasceciarũ: dm̃ stercutiũ. deã clo¬
arinã. uenerẽ caluã. dm̃ timorẽ. deum
pallorẽ. deã febrẽ. ⁊ cetã innumerabi¬
lia huiꝰ cemodi. quibꝰ romani antiqui si¬
nulachroꝵ cultores tẽpla fecert̃. ⁊ colẽ¬
A censuert᷑. Iue si negligis: romanos de¬
os negligis. Ex quo intelligeris ñ roma¬
nis iuptiatꝰ sacris. ⁊ tñ punica noĩa tã¬
quã nimiũ romanoꝵ altarib deditꝰ cõ¬
temnis ac despicis. S mͥ uideris omĩno
ylusgͥ nos fortasse illa sacra nichilpen¬
dere. s ex eis nescio quã captare ad hu¬
i uitȩ transitũ uoluptatẽ: quippe qui
etiã ñ dubitau̾is ad maronẽ confug̾e
ut scribis. ⁊ eiꝰ u̾su te tueri qͦ ait. tra¬

Expanded text:
et tua dexter adi pede sacra secundo. secundo et tua dexter adi pede sacra secundo. secundo pede optat ut ueniat. ergo uenire optat Herculem Namphamonem, de quo tu multum nobis insultare dignaris. uerum tamen si ridere delmateriam facetiarum: deum Stercutium, deam Cloacinam, Venerem Calvam, deum Timorem, deum Pallorem, deam Febrem, et caetera innumerabilia hujuscemodi, quibus Romani antiqui simulacrorum cultores templa fecerunt, et colenda censuerunt: quae si negligis, Romanos deos negligis; ex quo intelligeris non Romanis initiatus sacris, et tamen Punica nomina tamquam nimium Romanorum altaribus deditus contemnis ac despicis. Sed mihi uideris omnino plus quam nos fortasse illa sacra nihili pendere, sed ex eis nescio quam captare ad huius uitae transitum uoluptatem, quippe qui etiam non dubitaueris ad Maronem confugere, ut scribis, et eius uersu te tueri, quo ait: Tra
Abbreviated transcription (Latin):
N on puto ego ista tͥ cũ seriberes in aĩo
ñ fuisse. s more humanitatis. ⁊ leporis
tui cõmoneface nos uoluisti. ad relarã¬
dũ animũ quanta in ur̃a suꝑstocione
ridenda sint. Nleq enĩ usq addeo te pp¬
sũ obliusci potuisses. ut homo affer sẽ¬
bens affris. cũ simus utriq in affrica cõ¬
stituti. punica noĩa exagitanda ex isti¬
mares. Nã si ea uocabula intͣp̃temur.
nã famo qͥd aliud significat ꝙͣ boni
pedis hoĩem. id ẽ cuiꝰ. aduentꝰ afferat
aliquid felicitatis. sic̃ solemꝰ dio̾e sedõ
imꝑbat᷑ abs te. nega punicis libris ut
a uiris doctissimis ꝓdit᷑. multa sapi¬
ent᷑ eẽ mandata memoriȩ. Penite¬
at te certe ibi natũ: uͥ huiꝰ lingue
cunabula recalent. Si uͦ ⁊ sonꝰ nob̾
int᷑pretatũ illud uocabulũ recog¬
noscis: habes qͥ succenseas uirgilio tuo.
herculẽ nr̃m ad sacra q̃ illi ab euan¬
go celebrant᷑ inurtat hoc mͦ. Et nos

Expanded text:
non puto ego ista tibi, cum scriberes, in animo non puto ego ista tibi, cum scriberes, in animo non fuisse, sed more humanitatis et leporis tui commonefacere nos uoluisti ad relaxandum animum, quanta in uestra superstitione ridenda sint. neque enim usque adeo te ipsum obliuisci potuisses, ut homo Afer scribens Afris, cum simus utrique in Africa constituti, Punica nomina exagitanda existimares. nam si ea uocabula interpretemur, Namphamo quid aliud significat quam boni pedis hominem? id est, cuius aduentus adferat aliquid felicitatis, sicut solemus dicere secundo inprobatur abs te, nega Punicis libris, ut a uiris doctissimis proditur, multa sapienter esse mandata memoriae; paeniteat te certe ibi natum, ubi huius linguae cunabula recalent. si uero et sonus ninterpretatum illud uocabulum recognoscis, habes quod suscenseas Vergilio tuo, qui Herculem uestrum ad sacra, quae illi ab Euandro celebrantur, inuitat hoc modo: Et nos
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab huiꝰmodi sacrilegis fascetiis te
magnoꝑe. abstineas. siquidẽ. illũ dm̃ dicis
unũ de quo ut dictũ ẽ. a uet̾ib doet
indocꝰtiq consentiunt. Nluiꝰ ne tu m̃bra
dicis ẽẽ quoꝵ inimanitatẽ. uł si hoc ma¬
uis potentiã mortu hoĩs imago cõpeset
ꝑlura hinc possim dice. Nides enĩ ꝓ tua pret¬
dentia ꝗͣ late locus iste pateat rephen¬
sioni. S me ipse cohibeo: ne ate rechor¬
or potiꝰ ꝗͣ ueridice age̾ existimer. slam
qui noĩa quȩdã mortuoꝵ punica colle¬
gisti. quib in nr̃am religionẽ. festiuas.
ut tͥ uisũ ẽ contumelias iaciendas pu¬
tares. nescio utrũ refellere debeam: Aut
silentio pͣterire: Si enĩ res istȩ tã udent᷑
leues tuȩ grauitati ꝗͣ. sunt: iocari mͥ ñ
multũ uaccat. Si aũ graues tͥ uidentur.
miror qđ nominũ absurditate cõmoto.
in m̃tẽ ñ uen̾it hab̾e. tuos ⁊ in sac̾dotib
euchaddares. ⁊ in nominib abaddires.

Expanded text:
ut ab huius modi sacrilegis facetiis te ut ab huius modi sacrilegis facetiis te magnopere abstineas. si quidem illum deum dicis unum, de quo, ut dictum est a ueteribus, docti indoctique consentiunt, huiusne tu membra dicis esse, quorum iam immanitatem uel, si hoc mauis, potentiam mortui hominis imago compescit? plura hinc possim dicere; uides enim pro tua prudentia, quam late locus iste pateat reprehensioni. sed me ipse cohibeo, ne a te rhetorice potius quam ueridice agere existimer. Nam quod nomina quaedam mortuorum Punica collegisti, quibus in nostram religionem festiuas, ut tibi uisum est, contumelias iaciendas putares, nescio, utrum refellere debeam, an silentio praeterire. si enim res istae tam uidentur leues tuae grauitati, quam sunt, iocari mihi non multum uacat; si autem graues tibi uidentur, miror, quod nominum absurditate commoto in mentem non uenerit habere uos et in sacerdotibus Euoaddires et in numinibus Abaddires.
Abbreviated transcription (Latin):
erium ne aliquid int̾ nos agimꝰ. an
iocari libet : Ilã sic̃ tua epła loquit᷑
utrũ cause ipsiꝰ infirmitate. an moꝵ tu¬
oꝵ comitate sit factũ ut malles ẽẽ fas¬
cecior ꝙͣ paratior incertũ habeo. Primo
enĩ olimpi montis. ⁊ fori ur̃i cõparatio
facta ẽ. qͣ nescio quo ꝑtinuerit nͥ ut
me cõmoneface̾̃t. ⁊ in illo monte iouẽ
castra posuisse. cũ adu̾sus patrẽ bellũ
gereret. ut ea docet historia. ꝗͣ ur̃ eti¬
ã serã uocant: ⁊ in. isto foro recn darer
ẽẽ in duob simulachris. unũ martem
nudũ. alterũ armatũ. quoꝵ demoniũ
infestissimũ cuub porrectis tͥb digitis
contͣ collocata statua humana cõpͥmẽt.
Ergo ne umꝗͣ ego crediderĩ m̃tione il¬
uꝰ fori facta. numinũ taliũ memoriam
mͥ te renouare uoluisse: nͥ iocari potiꝰ
ꝙͣ serio agere maliusses: S illud pla¬
ne qd tales deos qͣdã dĩ uniꝰ magni m̃¬
bra ẽẽ dixisti. ãmoneo qr dignaris

Expanded text:
eriumne aliquid inter nos agimus, an iocari libet? nam sicut tua epistula loquitur, utrum causae ipsius infirmitate, an morum tuorum comitate sit factum, ut malles esse facetior quam paratior, incertum habeo. primo enim Olympi montis et fori uestri comparatio facta est, quae nescio quo pertinuerit, nisi ut me commonefaceret et in illo monte Iouem castra posuisse, cum aduersus patrem bellum gereret, ut ea docet historia, quam uestri etiam sacram uocant, et in isto foro recordarer esse in duobus simulacris Unum Martem nudum, alterum armatum, quorum daemonium infestissimum ciuibus porrectis tribus digitis contra conlocata statua humana comprimeret. ergone umquam ego crediderim mentione illius fori facta numinum talium memoriam mihi te renouare uoluisse, nisi iocari potius quam serie agere maluisses? sed illud plane, quod tales deos quaedam dei unius magni membra esse dixisti, admoneo, quia dignaris,
Abbreviated transcription (Latin):
nat: Noli gͦ uir abhorrere a uirtute. ꝙ̃.
mulier ẽ parata susciꝑe. Sit ur consen¬
sus oblatio add suꝑnũ altare creatoris:
⁊ uicꝰta cõcupiscentia tanto fortiꝰ qͣnto san¬
ctꝰ uincłm caritatis. Gaudeamꝰ de uob̃. in
q honorabiles ⁊ desiderabiles filii. Exe¬

Expanded text:
nat? noli ergo uir abhorrere a uirtute, quam nat? noli ergo uir abhorrere a uirtute, quam mulier est parata suscipere. sit uester consensus oblatio ad supernum altare creatoris et uicta concupiscentia tanto fortius quanto sanctius uinculum caritatis. gaudeamus de uobis in que honorabiles et desiderabiles filii. CX
Abbreviated transcription (Latin):
susciꝑe animi seu carnis infirmitate. re¬
cusaret. Nã ⁊ uouenda talia ñ ft̃ a cõ¬
iugatis. nͥ ex consensu ⁊ uoluntate com¬
muni: ⁊ si pͣproꝑe factũ fuerit. magis ẽ
corrigenda tem̾itas. ꝙͣ ꝑsoluenda ꝓmis¬
sio. sseq enĩ ds̃ exigit si quis ex alieno ali¬
quidd uouerit. s potiꝰ usurpare uetat a¬
sienũ. Biuna quippe de hac re ꝑ apł̃m ẽ¬
plata sententia. Exor ñ ht̃ potestatẽ cor¬
poris sui. s uir. Similit᷑ ⁊ uir ñ ht̃ po¬
testatẽ corporis sui. s mulier. Sexũ noĩe
corporis nuncupauit. S cũ illã tã para¬
tã eẽ audiã dõ dicare. cõtinentiã ut eo
solo impediat᷑. si tͥ debitũ reddere conui¬
gali iure. cõpellit᷑. ambo dõ reddite quod
utro ñ exigitis. Si continentia uirtꝰ e.
sicuti ẽ: cur ad eã sit ꝓmptior sexus in¬
firmior. cũ uirtꝰ a uiro potiꝰ cognomina¬
ta uideat᷑. sic̃ similitudo uocabuli reso¬

Expanded text:
suscipere animi seu carnis infirmitate resuscipere animi seu carnis infirmitate recusaret. nam et uouenda talia non sunt a coniugatis nisi ex consensu et uoluntate communi et, si praepropere factum fuerit, magis est corrigenda temeritas quam persoluenda promissio. neque enim deus exigit, si quis ex alieno aliquid uouerit, sed potius usurpare uetat alienum. diuina quippe de hac re pea: Uxor non habet potestatem corporis sui sed uir; similiter et uir non habet potestatem sui corporis sed mulier. sexum nomine corporis nuncupauit. sed cum illam tam paratam esse audiam deo dicare continentiam, ut eo solo impediatur, si tibi debitum reddere coniugali iure compellitur, ambo deo reddite, quod rutro non exigitis. si continentia uirtus est, sicuti est, cur ad eam sit promptior sexus infirmior, cum uirtus a uiro potius cognominata uideatur, sicut similitudo uocabuli reso
Abbreviated transcription (Latin):
exhortandus ẽẽs. S qr iã uoiusti. iam te
obstruxisti: alud tͥ face̾ nͣ licet. Prpis¬
ꝗͣ eẽs uoti reus. lib̃um fuit quo ee̾s infe¬
rior. ꝗͣuis ñ sit gratulanda lib̾tas qua
fit ut ñ debeat᷑. qd̃ cũ lucro reddit᷑. hc̃
magnã iustitiã inuito: s a magna ini¬
quitate detͣreo. Ñ enĩ tał eris si ñ fece¬
ris qđ uouisti: quał mansisses si nichil
tale uouisses. Alinor enĩ tc̃ e̾ẽs. nͣ peior.
Nodo aũ tantũ qd absit miserior. si deo
fidem fregeris: quanto beatior si ꝑsol¬
ueris. Nec idõ te uouisse peniteat.
mo gaude. iã tͥ ñ sic licere: qđ cum
tuo detrim̃to licuisset. Aggredere itaq
intrepidus: ⁊ dicta imple factis. Ipse ad¬
nuabit. qͥ uota tua expetit. felix eͥ neces¬
sitas q̃ in meliora cõpellit. Una sola ẽẽ
causa posset. qua te id qđ uoiusti ñ so¬
lĩ ñ hortaremur. uerũetiã ꝓhiberemꝰ
implere: si forte tua conunx hoc tecũ

Expanded text:
exhortandus esses; sed quia iam uouisti, iam te exhortandus esses; sed quia iam uouisti, iam te obstrinxisti, aliud tibi facere non licet. priusquam esses uoti reus, liberum fuit, quo esses inferior, quamuis non sit gratulanda libertas, qua fit, ut non debeatur, quod cum lucro redditur. nunmagnam iustitiam inuito, sed a magna iniquitate deterreo. non enim talis eris, si non feceris, quod uouisti, qualis mansisses, si nihil tale uouisses. minor enim tunc esses, non peior; modo autem tanto — quod absit — miserior, si fidem deo fregeris, quanto beatior, si persolueris. nec ideo te uouisse paeniteat, immo gaude iam tibi non licere, quod cum tuo detrimento licuisset. adgredere itaque intrepidus et dicta imple factis; ipse adiuuabit, qui uota tua expetit. felix est necessitas, quae in meliora compellit. Una sola esse causa posset, qua te id, quod uouisti, non solum non hortaremur, uerum etiam prohiberemus implere, si forte tua coniux hoc tecum
Abbreviated transcription (Latin):
donũ suã suꝑ arenã. Descendit pluuia.
uenert̃ flumina. flauer̃ uenti. ⁊ impege¬
rt̃ in domũ illã. ⁊ cecidit. ⁊ facta ẽ rui¬
na eiꝰ magna. Audire gͦ u̾ba illa: edifi¬
care ẽ. In hoc utriq pares st̃. In facien¬
do aũ ⁊ nͣ faciendo qd audiunt. tantum
dispares st̃: quantũ edificiũ petrȩ solidi¬
tate fundatũ dispar ẽ ei. qd sine ullo fũ¬
dam̃to facili arenȩ mobilitate subu̾tit᷑.
Nec idõ quisqͥs omĩno ñ audit. tuciꝰ sibi a¬
liqͥd cõparat. Nicħ enĩ edificans sine ullo
tecto multo faciliꝰ obruendus. rapiendus.
i disꝑgendus. imbrib fluuiis uentisq
donat᷑. Possim etiã ꝓ modulo m eo eosciẽ
ipsos ꝑtinentes ad dextam regnũq eloꝵ
in suis gradib meritisq distinguere. at¬
q ostendere qd differat uita coniugalis
filios ꝓcreantiũ. patrũ matrũq familias.
uerũtñ religiosoꝵ ac pioꝵ a beata uita
ꝗͣ uos dõ uouistis : si ncͣ ad eã uouendã

Expanded text:
uuia, uenerunt flumina, flauerunt uenti et impegerunt in domum illam et cecidit et facta est ruina eius magna. audire ergo uerba illa aedificare est; in hoc utrique pares sunt, in faciendo autem et non faciendo, quod audiunt, tantum dispares, quantum aedificium petrae soliditate fundatum dispar est ei, quod sine ullo fundamento facili harenae mobilitate subuertitur. nec ideo, quisquis omnino non audit, tutius sibi aliquid comparat; nihil enim aedificans sine ullo tecto multo facilius obruendus, rapiendus et dispergendus imbribus, fluuiis uentisque donatur. Possem etiam pro modulo meo eosdem ipsos pertinentes ad dexteram regnumque caelorum in suis gradibus meritisque distinguere atque ostendere, quo differat uita coniugalis filios procreantium patrum matrumque familias uerum tamen religiosorum ac piorum ab ea uita, quam uos deo uouistis, si nunc ad eam uouendam
Abbreviated transcription (Latin):
te genuit plurispendat. ꝗͣ qd̾ ex ut̾o
excłie genita ẽ tecũ. Qd̾ aũ de matre
dixi. hoc de. tali cet̾a ꝓpinquitate in¬
telligendũ ẽ. Lloc etiã qͥsq de aĩa sua
cogitet. ut etiã in ipsa pͥuatũ affectũ
oderit: qui ꝓculdubio tpr̃alis ẽ. Diligat
aũ in ea cõmunionẽ. societatẽq illam

Expanded text:
te genuit, pluris pendat, quam quod ex utero te genuit, pluris pendat, quam quod ex utero Ecclesiae genita est tecum. Quod autem de matre dixi, hoc de tali caetera propinquitate intelligendum est. Hoc etiam quisque de anima sua cogitet, ut etiam in ipsa privatum affectum oderit, qui procul dubio temporalis est: diligat autem in ea communionem soci
Abbreviated transcription (Latin):
plerũ implicant ⁊ impediunt ad op¬
tinenda ñ ista ꝓpͥa tprͣalit᷑ transitu¬
ra. s in etͣnũ mansura cõmunia. Qd eñ
tͥ nc̃ quȩdã mulier mat᷑ ẽ: hoc ipso
utiq ñ ẽ ⁊ mͥ. Quappt̾ hoc tpr̃ale. ac
transitoriũ ẽ: sic̃ transisse iã uides qd
te concepit. qd̾ gestauit utero. qd̃ px¬
lestis hereditas. ⁊ pat᷑ d̾s ⁊ frͣ xp̃c. in¬
runt᷑. llec tanto firmiꝰ tenenda sꝑant᷑.
quantominꝰ pͥuato s cõmuni potꝰ iure
obtinenda p̃dicant᷑. Potes hoc facillime
in ipsa tua matre cognoscere: Nã unde
te nẽ irretitũ inuoluit. ⁊ ab instituto
cursu retardatũ reflectit ⁊ curuat. nͥ
ex quo tua ꝓpͥa mat᷑ ẽ. Nlã ex qͦ soror
te ñ impedit. ꝙͣ neq me. neq om̃s frẽs
Qd̃ gͦ tu illi etiã carnali necessitudine.
annecꝰteris. ad sortẽ ualere debet fam¬
liariꝰ colloquendi. ⁊ aꝑtiore ianua cõ¬
sulendi. ut hoc ipsũ quo te pͥuatũ di¬
ligit int̾ficiat᷑ in ea. ne qd̃ ex ut̃o suo

Expanded text:
plerumque implicant et impediunt ad obtinenda non ista propria temporaliter transitura sed in aeternum mansura communia. quo enim tibi nunc quaedam mulier mater est, hoc ipso utique non est et mihi. quapropter hoc temporale ac transitorium est, sicut transisse iam uides, quod te concepit, quod gestauit utero, quod pelestis hereditas et pater deus et frruntur; haec tanto firmius tenenda sperantur, quanto minus privato, sed communi potius jure obtinenda praedicantur. 4. Potes hoc facillime in ipsa tua matre cognoscere. Nam unde te nunc irretitum involvit, et ab instituto cursu retardatum reflectit et curvat, nisi ex quo tua propria mater est? Nam ex quo soror te non impedit, quam neque me, neque omnes fratres . Quod ergo tu illi etiam carnali necessitudine annecteris, ad sortem valere debet familiarius colloquendi, et apertiore janua consulendi ut hoc ipsum, quo te privatim diligit, interficiatur in ea, ne quod ex utero suo
Abbreviated transcription (Latin):
aut forte ip̃se nͣ intelligit᷑ qnͣ difficilli¬
mã questionẽ. ⁊ paucis intelligibilẽ sol¬
uere ⁊ enodare conat᷑. Ipsa eͣ enĩ ques¬
tio de gr̃a dĩ: q̃ fecit ut hoĩes ñ intel¬
ligentes putarent apłm paulũ dicere.
faciamꝰ mala. ut ueniant bona. Uñ apł̃s
culati ⁊ muolati. ap̃ eũ reꝑiri in pace:
⁊ diu nr̃i cũ patientia salute᷑ existimã¬
tes. sic̃ ⁊ dilectissimꝰ fr̃ nr̃ paulus. scđm¬

Expanded text:
aut forte ipse non intellegitur. quando difficilliaut forte ipse non intellegitur. quando difficillimam quaestionem et paucis intellegibilem soluere atque enodare conatur. ipsa est enim quaestio de gratia dei, quae fecit, ut homines non intellegentes putarent apostolum Paulum dicere: Faciamus mala, ut ueniant bona. unde apostiolati et inmaculati apud eum reperiri in pace et domini nostri patientiam salutem existimate, sic
Abbreviated transcription (Latin):
S ña ⁊ gr̃a dĩ conu̾tit hoĩem. de qua
ut iustificet᷑ impiꝰ hoc ẽ ex impio fiat
iustꝰ: incipiat hab̾e meritũ bonũ. qd̾
dñs coronabit qnͣ iudicabit᷑ mundus.
Nulta erant q̃ uob̃ mtitere cupiebã. qͥbꝰ
lecꝰtis. totã ipsã causã ꝙͣ cõciliis epͣ̃alib
acta ẽ. adu̾sus eosdẽ pelagianos here¬
ticos diligentiꝰ ⁊ pleniꝰ nosse possetis:
s festinauert̃ frẽs. qͥ ex numero ur̃o
ad nos uenert. ꝑ quos uob̃ nͣ rescrip¬
simꝰ ista s scripsimꝰ. Nullas enĩ ad nos
ur̃ȩ caritatis litteras. attulert᷑. Lamen
suscepimꝰ eos: qm simplicitas eoꝵ satis
indicabat. nich illos nob̃ potuisse con¬
fingere. Idõ aũ festinauert̃. ut ap̃ uos
ag̾ent pascha: quo possint adiuuan¬
te dño. tã scos dies ur̃am pacẽ ꝗͣ dissẽ¬
sionẽ potiꝰ inuenire. Meluis aũ facere¬
tis qd multũ rogo: si ipsũ a qͦ dicunt
fuisse turbatos ad me mitt̾e ñ graue¬
mini. Aut enĩ nͣ intelligit librũ meũ.

Expanded text:
 gratia dei conuertit hominem, de qua ut iustificetur impius, hoc est ex impio fiat iustus et incipiat habere meritum bonum, quod dominus coronabit, quando iudicabitur mundus.mittere cupiebam, quibus lectis, totam ipsam causam quae conciliis episcopalibus acta est adversus eosdem Pelagianos haereticos, diligentius et plenius nosse possetis; sed festinaverunt fratres, qui ex numero vestro ad nos venerunt; per quos vobis non rescripsimus ista, sed scripsimus. Nullas enim ad nos vestrae Charitatis litteras attulerunt: tamsuscepimus eos, quoniam simplicitas eorum satis indicabat nihil illos nobis potuisse confingere. ideo autem festinauerunt, ut apud uos agerent pascha, quo possit adiuuante domino tam sanctus dies uestram pacem quam dissensionem potius inuenire. Melius autem facietis, quod multum rogo, si ipsum, a quo dicunt se fuisse turbatos, ad me mittere non grauemini. aut enim non intellegit librum meum
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ ⁊s sibum hoĩs ẽ arbitriũ. ⁊ grã dĩ si¬
ne cuiꝰ adutorio liħ̾um arbitriũ. nee
conuti potest ad dm̃. nec ꝓficere in dõ:
iqd pie creditis. ut etiã sapient᷑ intelli¬
gtis. orate: Et ad hoc ipsũ enĩ. ide ut
apient᷑ intelligamꝰ ẽ utiq libũ arbitͥũ.
qisi enĩ libero arbitrio intelligerem᷑ atꝙ¬

Expanded text:
gratia Dei, sine cujus adjutorio liberum arbitrium nec converti potest ad Deum, nec proficere in Deo. Et quod pie creditis, ut etiam sapienter intelligatis orate. Et ad hoc ipsum enim, id est, ut sapienter intelligamus, est utique liberum arbitrium. Nisi enim libero arbitrio intelligeremus at
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ in eo qd̾ uł flagellando uł parcen¬
do agere statuerit cũ seruis suis: hȩc
meditare. in his esto: ut ꝓfectꝰ tuus
manifestus sit oĩb. Obseero te ut ca¬
ueas ne maiorẽ tristitiã des bonis fr̃i¬
bꝰ torpore tuo. ꝗͣ letitiã alacritate
iã dederas. Cõm̃dare te. aũ litteris
quib uoliusti. tã suꝑfluũ putaui. ꝙͥ si
quisꝙͣ te: mͥ eodẽ m̃ cõm̃dare uoluisset.

Expanded text:
tem in eo, quod uel flagellando uel parcentem in eo, quod uel flagellando uel parcendo agere statuerit cum seruis suis? haec meditare, in his esto, ut prouectus tuus manifestus sit in omnibus. obsecro te, ut caueas. ne maiorem tristitiam des bonis fratribus torpore tuo, quam laetitiam alacritate iam dederas; commendare autem litteris. quibus uoluisti, tam superfluum putaui, quam si quisquam te mihi eodem modo commendar
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ libis m̃bris relucꝰtantẽ portare ñ
possis. Sequi enĩ dñm nͥ eã portans omĩno
nuales: slã quomͦ eũ sequeris: si ñ es eiꝰ:¬
ficert̃ cũ passionibꝰ ⁊ desideriis. Si qͥd sa¬
ne pecuniȩ res tua familiaris ht̃. euius
te implicari negotio nec oportet nec de¬
cet: reuera tribuendũ ẽ matͥ ⁊ domes¬
tieis tuis. Noꝵ quippe indigentia si pau¬
ꝑib ut sis ꝑfectus institiusti distribu¬
ere talia. tui pͥmũ apud te locũ obti¬
nere debent. Si quis enĩ suis ⁊ maxime
dis reb si ut collũ exueres induendr̃
sapientiȩ iunculis. ꝓfectus a nob̃ es:
qͥd tͥ nocent. aut quo pacto te ꝑuellt᷑
matͥs lacrimȩ fluentes carne̾ aut ser¬
ui fuga. aut mors ancillaꝵ. aut fr̃m
morbosa ualitudo. si ẽ in te caritas or¬
dinata. sciens p̃ponere malora mino¬
inopia in p̃dã uolucrib iaceat. ⁊ para¬
tũ hab̃e. cor. ad sequendã dñi uolunta¬

Expanded text:
tis et liberis membris reluctantem portare non tis et liberis membris reluctantem portare non possis. Sequi enim Dominum nisi eam portans, omnino non vales: nam quomodo eum sequeris, si non es efixerunt cum passionibus et desideriis. Si quid sane pecuniae res tua familiaris habet, cuius te implicari negotio nec oportet nec decet, re uera tribuendum est matri et domesticis tuis. horum quippe indigentia, si pauperibus, ut sis perfectus, instituisti distribuere talia tua. primum apud te locum obtinere debent; si quis enim suis et maxime dis rebus si. ut collum exueres induendum sapientiae uinculis, profectus a nobis es, quid tibi nocent aut quo pacto te peruellunt matris lacrimae fluentes carnem aut serui fuga aut mors ancillarum aut fratrum morbosa ualitudo, si est in te caritas ordinata sciens praeponere maiora minoinopia in praedam uolucribus iaceat, et paratum habere cor ad sequendam domini uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ arboris uenit. quib se pͥmũ paren¬
tes nr̃i in illa dampnabili nuditate te¬
xuert̃. Et̃ qͥcquid in illis u̾bis ⁊ sugges¬
tione. quasi officiũ caritatis obtendit.
ut te a germanissima ⁊ sincerissima eu¬
głii caritate detorqueat. ad astutiã ser¬
pentis ꝑtinet. ⁊ ad duplicitatẽ regis illꝰ
qui ht̃ uiguiti milia. ꝙͣ nos docem᷑ dec̃
miliũ hoc ẽ cordis in qua dm̃ querunus
simplicitate suꝑare: his potiꝰ intende
kañe: ⁊ tolle crucẽ tuã ⁊ sequere dũm.
Nã cũ te psens animadũterẽ domestieis
curis a diuino studio retardari. ferri
te potiꝰ ⁊ duci a cruce tua. ñ eã te. fer¬
añs qͣ portari a nob̾ iubet. ut eũ ex¬
peditissime sequam᷑ͦ. quid aliud ꝙͣ mor¬
talitatẽ. carnis huiꝰ significat: Iysa enam
nos cruciat: donec absorbeat᷑ mors ĩ uic¬
toria. Srireg̾ hȩc ipsa crucifigenda ẽ.i
tranfigenda clauis timoris dni: ne solu¬

Expanded text:
illiillites nostri in illa damnabili nuditate texerunt. et quicquid in illis uerbis atque suggestione quasi officium tibi caritatis obtendit. ut te a germanissima et sincerissima euangelii caritate detorqueat, ad astutiam serpentis pertinet et ad duplicitatem regis illius, qui habet uiginti milia. quam nos docemur decem milium, hoc est cordis, in qua deum quaerimus, simplicitate superare. His potius intende, carissime, et tolle crucem tuam et sequere dominum. nam cum te pcuris a divino studio retardari, ferri te potius et duci a cruce tua, non eam te feram Dominus portari a nobis jubet, ut eum expeditissimi sequamur, quid aliud quam mortalitatem carnis hujus significat? Ipsa enim nos cruciat donec absorbeatur mors in victoriam . Crux ergo haec ipsa crucifigenda est, et transfigenda est clavis timoris Dei, ne solu
Abbreviated transcription (Latin):
contempni carnale̾ affectũ in parentib
docuit. amminicłm error acciꝑet. quon.¬
trẽ. habuisse. a quib dã negat᷑. alio loo
discipłos monuit. ne se patre in t̾ris qͥ¬
cant hab̃e. ut quomͦ illos habuisse mi¬
nifestũ ẽ patres: sic se habuisse matrẽ
manifestaret. cuiꝰ tñ tͣrena cognatione
contẽpta. contemuendarũ taliũ necessi¬
tudinũ discipłis p̾beret exemplũ. Her gͥ
intͣrumpuntur uocib matris tuȩ. ⁊ unt̃
ħ locũ inuenit cõmemoratio pͣgnantis at¬
q lacꝰtantis. ut de adã ⁊ eua aliꝰ nasce¬
reris adam ⁊ nutrireris: Respice potius
respice adam sod̾m de celo: ⁊ porta iam
cȩlestis imaginẽ siẽ t̾reni portasti. Imino
⁊ hic habeant locũ matͣna ipsa iusceri
bñficia: qͣ tͥ ad eneruationẽ cordis enu¬
merant᷑. Ilnͣt ꝓrsus locũ. noli eẽ ingra¬
tre: dũ tñ eua in qualibet muliere ca¬
ueat᷑. Nã ista umbra pietatis de. foliis

Expanded text:
contemni carnalem affectum in parentibus contemni carnalem affectum in parentibus docuit. adminiculum error ac ciperet. quo matrem habuisse a quibusdam negatur, alio loco discipulos monuit, ne se patrem in terris dicant habere, ut. quo modo illos habuisse manifestum est patres, sic se habuisse matrem manifestaret, cuius tamen terrena cognatione contempta contemnendarum talium necessitudinum discipulis praeberet exemplum. Haec ergo interrumpuntuv nocibus matris tuae et inter haec locum inuenit commemoratio praegnantis atque lactantis, ut de Adam et Eua alius Adam nascereris et nutrireris? respice potius, respice Adam secundum de caelo et porta iam caelestis imaginem, sicut terreni portasti. immo et hic habeant locum materna terrena ipsa beneficia, quae tibi ad eneruationem cordis enumerantur, habeant prorsus locum; noli esse ingratre, dum tamen Eva in qualibet muliere caveatur? Nam ista umbra pietatis de foliis