comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa que ꝑfecta orat iĩde quẽ admo¬
dũ ñ timeat iudicii diem: ꝙ uere
securo desicłio dicat in oratione. ad¬
ueniat regnũ tuũ. Iudica in qͥt me
dñe: scd̃m iusticiã meã In suꝑiori
psalmo infirmꝰ dep̃cabat᷑ : miscdi¬
am potiꝰ implorans di. ꝗͣ cõmemorats
ullũ meritũ suũ: qm̃ filiꝰ cłi. pecc̃ores
uenit uocare in penitentiã. Itaq i¬
bi dix̾at. saliũ me fac ꝓpt̾ miscd̃iam
tuam : ĩdest ñ ꝓpt̾ meritũ meũ: ñe
aut̃ qm uocatus tenuit ⁊ seruauit
p̃crpta que accepit: audet dicere.
iudica me scd̾m iusticiam meã: et
scd̃m innocentiã meã suꝑ me. Illãẽ
uera innocentia: que nec inimico
nocet. Itaq se bene iudicari postulat
scd̃m innocentiã: qui uere dicere po¬
tuit. Si reddidi retribuentib mͥ ma¬
la. Qd̾ aut̃ addit suiꝑme. ñ ad inno¬
centiã tantũ. s ad iusticiam qͦ sub¬
aũdiri pocest: ut iste sit sensus. Iu¬
dica mẽ dñe sc̃dm iusticiã meam. ꝙ

Expanded text:
ima quae perfecte orat, vide quemadmodum non timeat judicii diem, et vere securo desiderio dicat in oratione, Veniat regnum tuum : Judica, inquit, me, Domine, secundum justitiam meam. In superiori psalmo infirmus deprecabatur, misericordiam potius implorans Dei, quam commemorans ullum meritum suum; quoniam Filius Dei peccvenit vocare in poenitentiam , itaque ibi dixit, Salvum me fac propter misericordiam tuam, idest, non propter meritum meum. Nunc autem quoniam vocatus tenuit, et servavit praecepta quae accepit, audet dicere, Judica me secundum justitiam meam, et secundum innocentiam meam super me. Illa est vera innocentia, quae nec inimico nocet. Itaque se bene judicari postulat secundum innocentiam, qui vere dicere potuit: Si reddidi 36 retribuentibus mihi mala. Quod autem addit, Super me, non ad innocentiam tantum, sed ad justitiam quoque subaudiri potest, ut iste sit sensus: Judica me, Domine, secundum justitiam meam, et
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est. Astiterunt reges terre. & pͥnci¬
pes conuenerunt in unũ: aduersus
aũt ꝑ eiꝰ humilitatẽ multitudo: ita e¬
um circũdedit. ut uerissime diceret᷑.
Cecitas ex parte in isrł facta ẽ : donec
plenitudo gentiũ intraret. Et illd̾.
Postula a me & dabo tͥ gentes herẽdi¬
tatem tuam: ꝙ possessionẽ tuã t̾mi¬
nos terrȩ. Et ꝓpter hanc in altũ regͤ
dere dñe: ĩd est ⁊ ꝓpt̾ hanc cong̾gati¬
onem regrẽdere in altũ: qd resurgen¬
do. ⁊ in altum ascendendo fecisse in¬
telligit᷑. Ita enĩ glorificatꝰ. dedit sp̃m
sc̃m : qui ante glorificatione eiꝰda¬
ri ñ posset: sicut ĩ eugłio positũ est.
fuerat glorificatus. Regressus gͦ in
altum ꝓpt̾ congregationẽ ppłoꝵ. mi¬
sit sp̃m sc̃m ÷ quo impleti p̃dicatoreᷤ
Dñs iũdicat ppłos. Quis dñs ⁊ nͥ ih̾e

Expanded text:
cipes convenerunt in unum, adversus autem per ejus humilitatem multitudo, ita eum circumdedit, ut verissime diceretur: Caecitas ex parte in Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret . Et illud, Postula a me et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Et predere: id est, propter hanc congregationem regredere in altum; quod resurgendo et in coelum ascendendo fecisse intelligitur. Ita enim glorificatus dedit Spiritum sanctum, qui ante glorificationem ejus dari non posset, sicut in Evangelio positum est: fuerat glorificatus . Regressus ergo in altum propter congregationem populorum misit Spiritum Sanctum, quo impleti praedicatores Dominus judicat populos. Quis Dominus, nisi Je
Abbreviated transcription (Latin):
ature. Exurge gͦ meis quib p̃dicatũ
est p̃ceptũ tuũ: fac eos exurgere ꝑ de¬
met ipsũ: ut asius iniquitatib resur¬
mandasti. humilitatẽ p̃cepisti: humi¬
lis appare. Et tu prius imple qd̃ p̃cepi¬
sti: ut exemplo tuo uincentes suꝑbiã.
ñ possideantur a diabolo. Et synagoga
Congregatio eñi ppłoꝵ suie credentiũ.
siue ꝑsequentium potest accipi: quoꝵ

Expanded text:
eis, quibus praedicatum est praeceptum tuum. Fac eos exsurgere per temetipsum, ut a suis iniquitatibus resurmandasti: humilitatem praecepisti, humilis appare. Et tu prius imple quod praecepisti, ut exemplo tuo vincentes superbiam non possideantur a diabolo. 8. Et synagoga Congregatio enim populorum, sive credentium, sive persequentium potest accipi, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
incõꝑabilia bona ꝓmittat ds. & ma¬
la mimma ingerat mundͦ ⁊ recte uu¬
stus dñs irasci debet: qñ ꝓ tam par¬
uis tam magna contẽpni uidet. Si
enim dulcedinẽ patriȩ celestis ama¬
rent ⁊ ex magno gaudio tribulationes
om̃s sustmerent: cũ constet. qi ex tole¬
tantia huiꝰ tribulationis. crescat eis
inestimabilis merces suauitatis. S
adhuc app̃hendendi disciplinã cau¬
sa subiungit᷑ cũ subinfertur. Cum
exarserit in breui ira eiꝰ : beati om̃s
qui confidunt meo. Mõdo dũ diste¬
tribulationes et angustias sustinet:
que maloꝵ pena. que iustoꝵ gła sit.
ñ apparet. hinc est qd̾ ioħes apłs ait.¬
R m̃i nẽ filii cłi sumꝰ: et ñdũ apparuit
quid erimus. Scimꝰ aut̃. qm̃ cũ appa¬
ruerit similes ei erimiꝰ: qm̃ uidebimꝰ
eum. sicuti est. Tunc ꝓfecto appare¬
bit. ꝗͣ fallax huiꝰ mundi fiducia ex¬
qͣ parua uoluptas. ꝗͣ falsa ꝓsꝑitas:
et qͣm eito transiit. quicqd hic carũ

Expanded text:
incomparabilia bona promittat Deus, et mala minima ingerat mundus: recte iustus Dominus irasci debet, quando pro tam parvis, tam magna contemni videt. Si enim dulcedinem patriae caelestis amarent, ex magno gaudio tribulationes omnes sustinerent: cum constet, quia ex tolerantia hujus tribulationis crescat ejus inaestimabilis merces suavitatis. Sed adhuc apprehendendi disciplinam caussa adjungitur, cum subinfertur: 13. Cum exarserit in brevi ira ejus: Beati omnes qui confidunt in eo. Modo dum distrtribulationes et angustias sustinet, quae malorum poena, quae justorum gloria sit, non apparet. Hinc est, quod Joannes Apostt nondum apparuit quid erimus. Scimus autem quoniam cum apparuerit, similes ei erimus: quoniam videbimus eum sicuti est . Tunc profecto apparebit, quam fallax hujus mundi fiducia exquam parva voluptas, quam falsa prosperitas, et quam cito transiit
Abbreviated transcription (Latin):
ccłs psalmus intitula¬
tur sic. Osalmꝰ dauid.
Notandũ qd dituli in¬
quibdã psalmis ita
p̃ponunt᷑. ut intentionẽ designent: in
quibdam ut materiã: in quibdã uͦ. ut
utrũq. Psalmꝰ ꝓprie dr melos: qd̾ ꝑ mo¬
tũ & laborem manuũ ex psalterio ꝓcedit
Et icło ꝓbona oꝑatione sepe ponit᷑: que

Expanded text:
us Psalmus sic intitulatur, Psalmus David. Notandum quod tituli quibusdam Psalmis ita praeponuntur, ut intentionem designent: in quibusdam, ut materiam, in quibusdam vero ut utrunque. Psalmus proprie dicitur Melos, quod per motum et laborem manuum de psalterio procedit, et ideo pro bona operatione saepe ponitur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
et completio legis & ꝓpħarum : uł fi¬
nis idẽ meta ⁊ consũmatio om̃is ago¬
nis: uł finis. id ẽ consũmata quies be
credentis in eum. in hoc ꝑsalmo est: ꝑ¬
suadere his qui in terrenis delectant᷑.
ut egrediendo a tribulatione uicioꝵ
et terrena negligendo: eterna bona
que infine. idẽ in xp̃o sunt appetant:
se ipsum ꝓponendo eis in exemplum
& sic dicendo.

Expanded text:
et completio legis et prophetarum. Vel fiet completio legis et prophetarum. Vel finis, id est, meta, et consummatio totius agonis. Vel finis, id est, consummata quies beaque credentis in eum, in hoc psalmo est, persuadere his qui terrenis delectantur, ut egrediendo a tribulatione vitiorum, et terrena negligendo, aeterna bona, quae in fine, id est, in Christo sunt, appetant: seipsum proponendo eis in exemplum, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
negociis ita p̃ponitur psal¬
mꝰ in titulo. ut ñ sequat᷑
aliis aut̃ canticũ. ⁊ succedit psalmꝰ.
Que uarietas attendenda est. Ubi p̾sal
mus enĩ tantũ ponitur: designatur
qd̃ in sequenti negocio simplicit̾ de
moralitate tractatur. Ubi autẽ canti¬
cum tantum: ostendit᷑ qd de iocundita¬
de agitur. Et ubi p̃cedit psalmꝰ. ⁊ can¬
ticum sequitur. de moralitate tractatꝰ
habetur: ita tam̃ ut mentio fiat de
remuneratione. ad qmͣ tendit morali¬
tas. Ubi uͦ p̃cedit canticũ. ⁊ succedit
psalmꝰ : de iocunditate remuneratioĩs
fit sermo: sic tñ ut de moralitate ꝑ qͣm
habetur. aliqua mentio fiat. Psalmꝰ
iste sic intitulatur. In finẽ psalmꝰ can¬
tici dd̃. Exponitur sic. Iste psalmꝰ can¬
tici. id ẽ p̃sens exhortatio bone mora¬
litatis. in qua fit mentio de cantico.
id ẽ de iocunditate eternȩ remunera¬
fidelis credentis ⁊ sꝑantis in xp̃o: da¬
uid dico dirigentis eos qͦs exhortatur
in finem. id est in illum qui est finis

Expanded text:
negotiis ita praeponitur psalmus in titulo, ut non sequatur Aliis autem canticum, et succedit psalmus: quae varietas attendenda est. Ubi enim psalmus tantum ponitur, designatur quod in sequenti negocio simpliciter de moralitate tractatur. Ubi autem canticum tantum, ostenditur quod de jocunditate agitur. Et ubi praecedit psalmus, et canticum sequitur, de moralitate tractatus habetur: ita tamen, ut mentio fiat de remuneratione ad quam tendit moralitas. Ubi autem praecedit canticum, et succedit psalmus, de jocunditate remunerationis fit sermo: sic tamen, ut de moralitate, per quam habetur, aliqua mentio fiat. Psalmus iste sic intitulatur, In finem psalmus cantici David. Exponitur sic: Iste psalmus cantici, id est, praesens exhortatio bonae moralitatis, in qua fit mentio de cantico, id est, de jocunditate aeternae remunerafidelis credentis et sperantis in Christo: David dico, dirigentis eos quos exhortatur, in finem, id est, in illum qui est finis
Abbreviated transcription (Latin):
munere loquebatur. Quia uͦ mille¬
narius numerus ꝑfectus est: ꝑmili¬
a ppli uniuersa prauoꝵ multitu¬
do designatur. Is gͦ quẽ dñs suscitat
et saluat. milia ppłi ñ formidat: qr tan¬
to omẽm maloꝵ multitudinẽ ñ timet:
qnͣto unũ omĩpotentem d̾m ꝓtectorem
habet. Hel si ex ꝑsona dñi loquentis
accipitur qd̾ dictum est. ñ timebo mi¬
lia ppłi circundantis me: constat qui¬
a aduersarios suos iam ñ timet: qr ab
eis corꝑaliter tribulari ñ ualet. Xp̃c
enim resurgens ex mortuis iam ñ mo¬
ritur: mors illi ultra ñ dñabit᷑. Et eo
sub se inmicos suos ħt: quo ad dext̾am
cl̃i patͥs sedenti. ei tradita est potestas
incelo et in terra. Quare aut̃ ñ timeat:
reddit causam cũ subiuungit. Qm̃ tu

Expanded text:
lenarius numerus perfectus est, per millia populi universa pravorum multitudo designatur. Is ergo quem Dominus suscitat et salvat, millia populi non formidat: quia tanto omnem malorum multitudinem non timet, quanto unum omnipotentem Deum protectorem habet. Vel si ex persona Domini loquentis accipitur quod dictum est, Non timebo millia populi circumdantis me: constat quia adversarios suos jam non timet, quia ab eis corporaliter tribulari non valet. Christus enim resurgens ex mortuis, jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . Et eo sub se inimicos suos habet , quo ad dexteram Dei Patris sedenti ei tradita est potestas in caelo et in terra . Quare autem non timeat, reddit causam, cum subjungit, 8. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciditur: & qͣi male uiuentib incorꝑa¬
tur. Dentes gͥ pecc̃oꝵ dñs conterit: qñ ip¬
sos et uerba eoꝵ ad nichilũ redigit. Ti¬
meant gͦ aduersarii mali: qr si ipsi in¬
iuste ꝑcutiunt: habent supͣ se dñm a
quo iuste ꝑcutiuntur. Timeant po¬
testates male : quia si ipse alios oppri¬
munt: hñt supͣ se potestatem. a qua op
tua. Nos quid̃ infirmi ⁊ imbecilles :
nemo de se p̾sumat: qm̃ dñi est salus.
saluos faciens a morte pecci. Infelix e¬
go homo ÷ quis me liberabit de corꝑe

Expanded text:
i male viventibus incorporatur. Dentes ergo peccatorum Dominus conterit, quando ipsos et verba eorum ad nihilum redigit. Timeant ergo adversarii mali: quia si ipsi injuste percutiunt, habent super se Dominum, a quo juste percutiuntur. Timeant potestates malae: quia si ipsae alios opprimunt, habent super se potestatem, a qua opptua. Nos quidem infirmi et imbecilles : nemo de se praesumat, quoniam Domini est salus, salvos faciens a morte peccati. Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore
Abbreviated transcription (Latin):
rat qm̃ sine causa adu̾sati ft̃ xͦ inimi¬
ci eius: Ipse enĩ pecc̃m ñ fecit: nec in¬
uentus est dolus in ore eiꝰ. S qr iustus
dñs et misericors est: om̃s aduersarios
suos ꝑcussit ÷ alios ultione uindictȩ
ad dãpnationẽ: alios dolore peniten¬
tie ad salutem. Qd̾ si ꝑ aduersantes.
maligni sp̃c intelligunt᷑. uł quiq ho¬
entur. Dentes pecc̃oꝵ contͥuisti. ꝑdeis¬
tes. uerba maledica designant᷑ : de qͥ¬

Expanded text:
mici ejus . Ipse enim peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Sed quia justus Deus et misericors est , omnes adversarios suos percussit : alios ultione vindictae ad damnationem, alios dolore poenitentiae ad salutem. 18 Quod si per adversantes maligni spiritus intelliguntur, vel quique hountur. Dentes peccatorum contrivisti. Per dentes , verba maledicta designantur: de q
Abbreviated transcription (Latin):
mortis uiuificans gr̃a nos eiugilare
fecit. cum mala nr̃a ad memoriã re¬
duxit: cum dulcedinẽ pecc̃oꝵ in ama¬
ritudinem uercit. & mentem nr̃am
ad lamenta penitentie formauit: noꝰꝙ
in uiciis torpentes. ad bona oꝑa excita
tur. Surrexi: qi dñs suscepit me. Nisi
.n. eiꝰ grã susciꝑet: anima nr̃a a mor¬
de pecc̃i minime surrexisset. S quia
quisqͥs a dño suscitatur. fortis contra
quosq aduersarios redditur: recte sub¬
ditur. Non timebo milia ppli encun¬
dantis me: exurge dñe saluũ me fac
ds̃ m̃s. Exurge: idẽ fac me exurgere.

Expanded text:
mortis vivificans gratia nos evigilare mortis vivificans gratia nos evigilare fecit, cum mala nostra ad memoriam reduxit: cum dulcedinem peccatorum in amaritudinem vertit, et mentem nostram ad lamenta poenitentiae formavit, nosque in vitiis torpentes, ad bona opera excittur, Surrexi, quia Dominus suscepit me. Nisi enim ejus gratia susciperet, anima nostra a morte peccati minime surrexisset. Sed quia quisquis a Domino suscitatur, fortis contra quosque adversarios redditur: recte subditur, 7. Non timebo millia populi circumdantis me. Exsurge, Domine, salvum me fac Deus meus. Exsurge, id est, fac
Abbreviated transcription (Latin):
sedm suiã miscłiam saluos nos fecit.
Dicit aut̃ ipse: ꝑ quẽ saluati sumꝰ. Fgo
dormiui ⁊ soporatus sum et exsurrexi:
qr dñs suscepit me. Dormitio morientiꝰ.
sõnꝰ aũt mortui accipi potest: ut dor¬
mitio sit qua tͣnsitur ad somnũ: ue¬
luti est exꝑgefactio qua transitur ad
eiuigilationem. Bene gͦ accipit᷑ ego dor¬
miui et soporatus sum: ego me passi¬
om ꝑmisi. ⁊ mors consecuta est. Uel tẽ
temꝑali dolore quieuit : tunc sopora¬
tus est. qnͣ die altera in sepultura
moratꝰ ẽ: die uͦ tercia a mortuis resur¬
rexit. Onde hic ait. Et exsurrexi: qi
dñs suscepit me. Surgens enĩ a mor¬
tiuis: in gła di patris susciptus est. Uel
potest hec dicere quisq fidelium: reco¬
lens mortem pecc̃oꝵ suoꝵ ⁊ donũ re¬
generationis. Ego dormiui ⁊ cet̾a. Dor¬
miuimus enim. cũ a bono oꝑe torpi¬
uitare delectabiliter iacuimꝰ. cum
dulce nobis erat peccare. et in eisdem
peccatis ꝑseuerare. S ab hoc som no

Expanded text:
diam suam salvos nos fecit . Dicit autem ipse per quem salvati sumus, Ego dormivi, et soporatus sum, et exsurrexi, quia Dominus suscepit me. Dormitio morientis, somnus autem mortui accipi potest: ut dormitio sit, qua transitur ad somnum, veluti expergefactio, qua transitur ad evigilationem. Bene ergo accipitur: Ego dormivi, et soporatus sum. Ego me passioni permisi, et mors consecuta est. Vel tunctemporali dolore quievit. Tunc soporatus est, quando die altera in sepultura moratus est: die vero tertia a mortuis resurrexit . Unde hic ait, Et exsurrexi, quia Dominus suscepit me. Surgens enim a mortuis, in gloria Dei Patris susceptus est. Vel potest hoc dicere quisquis fidelium recolens mortem peccatorum suorum, et donum regenerationis, Ego dormivi, et caetera. Dormivimus enim, cum a bono opere torpuvitate delectabiliter jacuimus: cum dulce erat nobis peccare, et in eis quidem peccatis perseverare. Sed ab hoc somno
Abbreviated transcription (Latin):
mala ꝓ bonis a mortuis suscitaret: ꝙ
digna ꝑsequentib retribueret. Nos qͦ
de monte sc̃o suo exaudit: qñ preces
sccłia suscipit. Non enĩ digni sumꝰ ut
audiamur: s ipse misericors ẽ ut exau¬

Expanded text:
mala pro nobis , a mortuis suscitaret, et mala pro nobis , a mortuis suscitaret, et digna persequentibus retribueret . Nos quoque de monte sancto suo exaudit, quando preces sericordia suscipit. Non enim digni sumus, ut audiamur, sed ipse misericors est, ut exau
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ dicitur. Quia enĩ hoĩs suscep.¬
dio. ẽ uerbum caro factũ. głam qͦ suã
dicit dm: etiã ille quẽ sic suscepit dĩ
uerbum ut simul cũ illo łs fieret.
Ex hac regła introducimur: ne qͥs sͥ
de se gletur. Caput aut̃ xp̃c inpassi¬
one sua exaltatum habuit: qi in tan¬
ta passionis humilitate. mentis forti¬
tudinẽ ñ amisit. Uoce inquit mea ad
dñm clamaui: et exaudiuit me de
monte sc̃o suo. Noce sua ad dñm cla¬
mare est: intente dñm dep̃cari. Yo¬
ce sua clamat: cum quisqͣs ita ii¬
tente orat. qd sonus uocis ab intenti¬
one cordis ñ discrepat. Hinc egregius
doctor ait. Psalmis et hymnis cum
oratis dm: hoc uetsetur incoede qd̃ ꝓfer¬
tur in ore. Et apłs dicit. Psallam sp̃u:
psallam et mente.Tales libenter exau¬
dit dñs: quos scł hoc mͦ clamare con¬
spicit. Unde bene dicit᷑. Et exaudiuit
me de monte scõ suo: idẽ de altitudine
iusticie sue. Legimꝰ enim. Iusticia tu
innocentem occisum cui retͥbrta sunt

Expanded text:
is susceptio est Verbum caro factum. Gloriam quoque suam dicit Domini etiam ille, quem sic suscepit Dei Verbum, ut similis cum illo fieret Deus. Ex hac regula introducimur, ne quis sibi de se glorietur. Caput autem Christus in passione sua exaltatum habuit, quia in tanta passionis humilitate, mentis fortitudinem non amisit. 5. Voce, inquit, mea ad Dominum clamavi, et exaudivit me de monte sancto suo. Voce sua ad Dominum clamare, est intente Dominum deprecari. Voce sua clamat, cum quisquis ita intente orat, quod sonus vocis ab intentione cordis non discrepat. Hinc egregius doctor ait, Psalmis et hymnis cum oratis Dominum, hoc versetur in corde, quod profertur in ore. Et Apostolus dicit, Psallam spiritu, psallam et mente . Tales libenter exaudit Dominus, quos scilicet ita clamare conspicit; unde benedicitur, Et exaudivit me de monte sancto suo, id est, de altitudine justitiae suae. Legimus enim, Justiinnocentem occisum, cui retributa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
eloquio. mens solet intelligi. Sicite
enim acapite menbra: sic sensus a m̃¬
te reguntur. Tales suꝑna bonitas li¬
benter suscipit quos ad suum adiu¬
torium humiliter suspensos cernit:¬
& caput idest mentem eoꝵ dono sue
gr̃e eleuat: quos ñ in hoc scl̃o. ñ in se¬
ipsis. s in dño cło suo głari delectat.
hinc apłs nos ammonet dicens. Qͥ gla

Expanded text:
eloquio mens solet intelligi . Sicut enim a capite membra, sic sensus a mente reguntur. Tales superna bonitas libenter suscipit, quos ad suum adjutorium humiliter confugere cernit: et caput, id est, mentem eorum dono suae gratiae elevat, quos non in hoc seculo, non in seipsis, sed in Domino Deo suo gloriari delectat. H
Abbreviated transcription (Latin):
uersum me. Hec inuestigatio. ñ cau
et tribulant: ut de numero discipło¬
rum ñ defuerit. qui ad numerũ ꝑ¬
seq̃ntiũ accesserit. O mira om̃ipoten¬
tis di pacientia: quos uno uerbo
potuit extinguere. hos ex mira mai¬
suetudine sua dignat᷑ est tolerare:
ut ꝑ se ipsũ demonstraret.que in
nobis ẽẽ uirtus pacientie deberet.
De se enĩ nobis exemplũ fecit eternꝰ
conditor : ut qr sic humiliatꝰ ẽ cele¬
stis ds: desinat iam suꝑbire terrenꝰ
homo. S hec sui capitis uerba. re¬
tinet ad huc corpꝰ eiꝰ qd̾ ẽ eccłia : que

Expanded text:
causet tribulant, ut de numero discipulorum non defuerit qui ad numerum persequentium accesserit. O mira Dei omnipotentis patientia! quos uno verbo potuit extinguere, hos ex mira mansuetudine sua dignatus est tolerare, ut per se ipsum demonstraret, quae in nobis esse virtus patientiae deberet. De se enim nobis exemplum fecit aeternus conditor, ut quia sic humiliatus est caelestis Deus, desinat jam superbire terrenus homo. Sed haec sui capitis verba retinet adhuc corpus ejus, quod est Ecclesia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
hortari in hoc oꝑe intendit. se ipsũ
ꝓponens in exemplũ : ut sicut ipse
in passione sua constans fuit. & de tͥ¬
bulatione dñm inuocauit. et ipsa tͥ¬
bulatio ei ad głam ⁊ exaltationẽ ꝓ¬
fuit: ita ipsi considerando qđ ꝑ tribulati¬
ones exaltabuntur. et ad orationem se ꝯ¬
uertant. & cogitantes illũ ẽẽ capũd et
aduocatum suum non deficiant: Se¬

Expanded text:
hortari in hoc opere intendit, seipsum hortari in hoc opere intendit, seipsum proponens in exemplum: ut sicut ipse in passione sua constans fuit, et de tribulatione sua Dominum invocavit, et ipsa tribulatio ei ad gloriam et exaltationem profuit: ita ipsi considerando quod per tribulationes exaltabuntur, et ad orationes se convertant, cogitantes illum esse caput et advocatum suum, non deficiant. S
Abbreviated transcription (Latin):
ercius psalmꝰ ex ꝑ¬
sona xp̃i accipiendͦ
est: tractans de pas¬
sione eius ac resur¬
rectione. Et mittit
nos ad illã hystoriam: in qua dicit᷑ da¬
tud fugisse a facie bellantis aduersum
se filii sui absalon. Quã hystoriam hes¬
dras ꝓpħa intelligens illa que inpassio¬
ne xp̃i gesta sunt p̃signasse: talem titu¬
lum p̃posuit. Psalmꝰ dauid: eum fuge¬
ret a facie absalon filii sui. Qui hoc m
exponr. Iste psalmꝰ id est ista exortatio
moralis que in sequenti negocio conti¬
netur. est dauid. idest xͥ. qui manu
fortis est: psalmꝰ dico habitus de his
que contigerunt cũ fug̾et: idest cũ
auferendo grãm suam recełet a facie
absalon filii sui. idẽ am̃te iude: que
cũ aliis apłis gr̃a sua elegit. adhoc ut
filius suus eẽt. Bene aut̃ ꝑ absalon.
qui pax patris dicitur. ipse traditor
re dedit. et corde tenuit. Hidens gͦ dñ
electos suos ñ solũ ab alienis. s ⁊̃ ab
amicis & parentib ꝑꝑ iusticiam pas¬
suros. ad constantiam passionis eos

Expanded text:
ertius Psalmus ex persona Christi accipiendus est, tractans de passione ejus, ac resurrectione. Et mittit nos ad illam historiam, in qua dicitur David fugisse a facie bellantis adversum se filii sui Absalom . Quam historiam Esdras propheta intelligens illa quae in passione Christi gesta sunt, praesignasse, talem titulum praeposuit, Psalmus David, cum fugeret a facie Absalom filii sui. Qui hoc modo exponitur: iste Psalmus, id est, ista exhortatio moralitatis quae in sequenti negotio continetur, est David, id est, Christi, qui manu fortis est. Psalmus dico habitus de his quae contigerunt, cum fugeret, id est, cum auferendo gratiam suam, recederet a facie Absalom filii sui, id est, a mente Judae, quem cum aliis Apostolis gratia sua elegit ad hoc, ut filius suus esset . Bene autem pro Absalom, quia pax patris dicitur, ipse traditor corde tenuit. Videns ergo Dominus electos suos non solum ab aliis, sed etiam ab amicis et parentibus propter justitiam passuros: ad constantiam passionis eos
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe quid multiplicati sunt qͥ tribu¬
lant me: multi insurgunt adu̾sũ
me. Hoc sc̃i mr̃es elamauerunt: cũ
multiplicari eccłie ꝑsecutores uide¬
runt. Hoc p̾sens eccłia clamare ñ
cessat ÷ que in dempe pacis sue in
multis adu̾sitatib elaborat: dum oc¬
culti hostis tẽptatiõib agit᷑. dũ praue
uiuentium morib grauat᷑ : dũ car¬
naliũ hominũ aꝑtas iniurias grauiter
tolerat: et quoꝵdam qͣi iustoꝵ sub ima
ro concupiscit aduersus sp̃m. ⁊ sp̃e ad¬
tio depͥmit sensum multa cogitantem :
qmͣdiu in hac ꝑicłosa et laboriosa ui¬
ta manet: tam diu dicere anma fide¬
lis habet. Dñe quid multiplicati sunt
qui tribulant me: multi insurgunt
aduersum me. Multi dicunt anime
mee: ñ est salus ipsi in deo eius. Ma¬

Expanded text:
multiplicati sunt qui tribulant me? 3. Multi insurgunt adversum me. Hoc sancti martyres clamaverunt, cum multiplicari Ecclesiae persecutores viderunt. Hoc praesens Ecclesia clamare non cessat, quae in tempore pacis suae multis adversitatibus elaborat, dum occulti hostis tentationibus agitur, dum prave viventium moribus gravatur, dum carnalium hominum apertas injurias graviter tolerat, et quorumdam quasi justorum sub imagro concupiscit adversus spiritum, et sptio sensum multa cogitantem : quandiu in hac periculosa et laboriosa vita manet, tandiu dicere anima fidelis habet: Domine, quid multiplicati sunt qui tribulant me? multi insurgunt adversum me. Multi dicunt animae me
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinam. qͥsqͥs apprehendere neg¬
ligit : a uia quidẽ iusticie ꝑit: & ꝑ
iniquitatis uias miserabiliter ince¬
dit. Eanto q omĩpotentẽ dm ad ira¬
cundiam ꝓuoeat: qnͣto ꝓ ipsiuis amo¬
re. aduersa tolerare recusat. Cũ eñĩ

Expanded text:
disciplinam quisquis apprehendere negdisciplinam quisquis apprehendere negligit, a via quidem justitiae perit, per iniquitatis vias miserabiliter incedit: tantoque omnipotentem Dominum ad iracundiam provocat, quanto pro ipsius amore adversa to
Abbreviated transcription (Latin):
tur nos sp̃c sc̃s dicens. Seruite dño in
timore : &e exultate ei cum tremori: ut
et de spe exultatio. & de tẽptatione na¬
ꝑbeatum iob dicit᷑. Tẽptatio est uita
humana suꝑ derram. Quia gͥ inter
adu̾sa : inter tristiciam ce gaudium.
inter spem et metũ: dicat᷑ recte. Ser¬
uite dño in timore: et exultate ei cũ
tremore. S quia ñ sufficit bona ag̾e.
nͥ et mala quisq ualeat equanimiter
tolerare: adiunctũ ẽ. App̃hendite disci¬
plinã. neq̃n irascat᷑ dñs: et ꝑeatis de
uia iusta. Disciplina est emendatori¬
a tribulatio: scd̃m illũd. Quẽ enĩ dili¬
git d̾s corripit: flagellat aut̃ omẽm
filiũ quem recipit. Et quia iusticia
mõdo in ꝓsꝑis. mͦ in aduersis agit᷑. in
ꝓsꝑis quid̃ timor. in aduersis uͦ disci¬
pline pacientia p̃cipit᷑: ne si in illis
se eleuat. in foueam elationis cadat
aut si in istis se deicit: ꝑ pusillanimi¬
tatis uicium uictus ꝓruat. Hanc uͦ

Expanded text:
itur nos Spiritus Sanctus, dicens: Servite Domino in itur nos Spiritus Sanctus, dicens: Servite Domino in timore, et exultate ei cum tremore: ut et de spe exultatio, et de tentatione naper beatum Job dicitur, tentatio est vita humana super terram . Quia igitur inter era et adversa, inter tristitiam et gaudium, inter spem et metum: dicatur recte, Servite Domino in timore, et exultate ei cum tremore. Sed quia non sufficit bona agere, nisi et mala quisque valeat aequanimiter tolerare, adjunctum est: 11. Apprehendite disciplinam, nequando irascatur Dominus et pereatis de via justa. Disciplina est emendatoria tribulatio secundum illud, quem enim diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . Et is, modo in adversis agitur: in prosperis quidem timor, in adversis vero disciplinae patientia praecipitur: ne si in illis se elevat, in foveam elationis cadat, aut si in istis se dejicit, per pusillanimitatis vitium victus proruat. Hanc vero
Abbreviated transcription (Latin):
iudicamꝰ. Quicqͥd aut̃ infra spũalem
hominem est. m̾ito terra nominatur:
quia labe terrena sauciatur. Qui se
ut peccatorẽ accusat. ꝓprioꝙ iudicio
conclẽpnat. atq semet ipsum duris in¬
crepationib ꝑsequitur: iudex terre
ñ immerito uocatur. Talib dictũ ẽ.
Intelligite et erũdimini: ĩd est ad hoc
intelligite. ut erudiamini. Non enĩ
intellectus ꝓficit: si usq ad eruditionẽ
uitȩ ñ ꝑuenit. Ille autem eruditꝰ in¬
tellector est: qui hoc qd̃ intelligere ua¬
let. ad uite sue ẽdificationẽ trahere
re deseruit. ex ipsa untute melatio¬
nem se erigit: et tanto se mox a serui¬
tute dñi elongat: qnͣto a iurtute hu¬
militatis discordat. Quaꝑꝑ necesse
est. ut sic seruiat amor. quatinꝰ in hu¬
militate semꝑ animum reprimat
timor ÷ ne fructum quẽ bona uita
congregat: uentꝰ elationis tollat. uel
qr in hoc scło inter gaudiũ spei. et
tẽptationis metũ positi sumꝰ alloqͥ¬

Expanded text:
judicamus. Quicquid autem infra spiritualem judicamus. Quicquid autem infra spiritualem hominem est, merito terra nominatur: quia terrena labe sauciatur. Qui se, ut peccatorem accusat proprioque judicio condemnat, atque semetipsum duris increpationibus prosequitur, judex terrenus non immerito vocatur . Talibus dictum est, intelligite et erudimini, id est, ad hoc intelligite ut erudiamini. Non enim intellectus proficit, si usque ad eruditionem vitae non pervenit. Ille autem eruditus intellector est, qui hoc quod intelligere valet, ad vitae suae aedificationem trahere re deservit, ex ipsa virtute in elationem se erigit, et tanto se mox a servitute Domini elongat, quanto a virtute humilitatis discordat. Quapropter necesse est, ut sic serviat amor, quatenus in humilitate semper animum reprimat timor, ne fructum, quem bona vita congregat, ventus elationis tollat. Vel quia in hoc seculo inter gaudium spei, et tentationis metum positi sumus, alloqu
Abbreviated transcription (Latin):
etas sũma. sic nos ferit ut regat. sic coN¬
fringit ut in meliꝰ restituat. dum uasa
ire cõmutat in uasa miscłie & uasa
apta ad interitũ. facit apta ad głam: di¬
catur recte. Reges eos in uirga ferrea: &
tanqm uas figuli confringes eos. Quos
iam diuinus sirmo alloquit᷑: eum sub¬
iungit. Et nunc reges intelligite: eru
idest iam innouati. iam contritis lu¬
deis degumentis. carnalib uasis erro¬
ris que ad p̃teritã uitam ꝑtinent: nẽ
intelligite iam reges. idẽ ualentes re¬
gere quioquid in nobis seruile & be¬
stiale est: castigantes ur̃a coꝑa & sir¬
uituti subicientes. Qui celesti regi
seruiunt: reges ꝓcrsdubio sunt. Ipsi
enim seriure: uere regnare est. Nã tan¬
do quisq liber a uiciis reddit᷑ : tanto
potentius sibi spũalit̾ dñatur: qͣnte
auctori suo humilius famulatur. Pru¬
dimini inquit: qui iudicatis terram.
Spũales significantur: qui terram iũdi¬
cant. Inferius enim nobis est: quicqͥd

Expanded text:
etas summa sic nos ferit, ut regat: sic conetas summa sic nos ferit, ut regat: sic confringit, ut melius restituat, dum vasa irae commutat in vasa misericordiae, et vasa apta ad interitum, facit apta ad gloriam : dicatur recte, Reges eos in virga ferrea, et tanquam vas figuli confringes eos. Quos jam divinus sermo alloquitur, cum subjungist jam innovati, jam contritis luteis tegumentis carnalibus, vasis erroris, quae ad carnalem vitam pertinent: nunc intelligite jam reges, id est valentes regere quicquid vobis servile, et bestiale est: castigantes vestra corpora, et servituti subjicientes. Qui caelesti regi serviunt, reges proculdubio sunt: ipsi enim servire, vere regnare est. Nam tanto quisque liber a vitiis redditur, tanto potentius sibi spiritualiter dominatur, quanto auctori suo humilius famulatur. Erudimini, inquit, qui judicatis terram. Spirituales significantur, qui terram judicant. Inferius enim nobis est quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
Reges eos inuirga ferrea: et tanqm uas fi¬
guli confringes eos. Uirga ferrea: accipi¬
tur inflexibilis iusticia. Que icło uir¬
ga. quia recta: icło ferrea qr dura. Recta
bonis: dura malis. Blanda iustis: as¬
ꝑa puersis. Et quia ꝑhanc d̃ns sp̃ua¬
les regit. carnales confringit: rectẽ di¬
citur. Et tanqͣm uas figuli confrin¬
ges eos. Quid enĩ terrena sunt corda:
nisi uasa fictilia: Has enim fictile:
terrenum ce fragile est. Carnalia gͦ
corda que transitoria appetunt. hoc
quod corruptibile est et uile diligunt.
terrenis reb totis desicłiis incumbunt:
quid aliud ꝗͣ terrena uasa sunt: Que
dñs ꝑ uirgam ferream confringit. cũ
ꝑ iusticiȩ rectitudinem suam in eis
carnalitatem destruit: cũ mentis ela¬
dionem conterit. cũ infixmitas ꝓpria
ad memoriam reducit᷑. ꝙ corruptionis
miseria diligenter attindit᷑. et uicioꝵ
fractura sollerter pensat᷑. Quia gͦ pi¬

Expanded text:
Reges eos in virga ferrea, et tanquam vas fiReges eos in virga ferrea, et tanquam vas figuli confringes eos. Virga ferrea accipitur inflexibilis justitia, quae ideo virga, quia recta: ideo ferrea, quia dura. Recta nobis, dura malis: blanda justis, aspera perversis. Et quia per hanc Dominus spirituales regit, carnales confringit, recte dicitur: Et tamquam vas figuli confringes eos. Quid enim terrena sunt corda, nisi vasa fictilia? Vas enim fictile, terrenum et fragile est . Carnalia ergo corda, quae transitoria appetunt, hoc quod corruptibile et vile est, diligunt, terrenis rebus totis desideriis incumbunt, quid aliud, quam terrena vasa sunt? Quae Dominus per virgam ferream confringit, cum per justitiae rectitudinem suam in eis carnalitatem destruit, cum mentis elationem conterit, cum infirmitas propria ad memoriam reducitur, et corruptionis miseria diligenter attenditur, et vitiorum fractura solerter pensatur. Quia ergo pi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbo corde et ceco contẽpserunt. Qũe uͦ
iudea elata reppulit: hunc gentilitas
humiliata suscepit. Illa ꝑsupbiam
hereditatem ꝑdidit: hec ꝑhumilitatem
ad hereditatem uenit. S quia hoc ñ suis
meritis s dĩ filio uolente et patre eius an¬
nuente factum est: recte eidicit᷑. Postula
a me: &e dabo tibi gentes hereditatẽ tuam.
Nonenim ait postulent ille gentes: s po¬
stula tii. Ex quib uerbis. satis colligitur.
quia gentilitas ñ suis meritis saluatur:
s ille hoc fieri petiit: qui patri ꝓ nobis
usq ad passionem mortis obẽdiuit. Et
quia gentilis ppłs abextremis mundi
partib ad fidem collectus est: recte dr.
Et possessionem tuam terminos terre.
uniuersum mundum disꝑgit᷑. sicut
scͥptum est. yobis missum fuerat uerbũ
di ÷ s quia indignos uos iudicastis: ecce
splendorem ueri luminis uidemꝰ. S qi
in uitȩ dortitudine nos inuenit. et ad
iusticie regłam reduxit: bene subditur.

Expanded text:
superbo corde et caeco contempserunt. Quem vero superbo corde et caeco contempserunt. Quem vero Judaea elata repulit, hunc gentilitas humiliata suscepit. Illa per superbiam haereditatem perdidit: haec per humilitatem ad haereditatem venit. Sed quia hoc non suis meritis, sed Dei Filio volente, et Patre ejus annuente factum est, recte ei dicitur, Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam. Non enim ait, Postulent illae gentes, sed postula tu. Ex quibus verbis satis colligitur, quia gentilitas non 13 suis meritis salvatur: sed ille hoc fieri petiit, qui Patri pro nobis usque ad passionem mortis obedivit. Et quia gentilis populus ab extremis mundi partibus ad fidem collectus est, recte dicitur, Et possessionem tuam terminos terrae, universum mundum dispergitur: sicut scriptum est, Vobis missum fuerat verbum Dei: sed quia indignos vos judicastis, ecce splendorem veri luminis videmus. Sed quia in vitae fortitudine nos invenit, et ad justitiae regulam reduxit, bene subditur: 8.
Abbreviated transcription (Latin):
Et unde se ad nr̃am humilitatẽ humi¬
liauit: inde nos ad herẽditatis sue głam
subleuauit. In hac gͥcarnis generatione
ce humiliatione. ei a patre dicit᷑. Postu¬
la ame. & dabo tibi gentes hereditatẽ
tuam: et possessionem duam terminos
derrȩ. Minor quidẽ iudetur ille qui po¬
stulat: eo qui postulatur. Et dũ xp̃c
carnem assũpsit: a patre suo ꝑhuma¬
nitatẽ se minorauit. In hoc enim quõd
in forma dei est equalis patri. ñ postu¬
lat a patre: s simul oĩa oꝑatur cũ patͤ.
In hoc aut̃ qd̾ ꝓ nob̾ se dignatus est hu¬
miliare: minor patre factus. ñ cessat
ꝓ nobis interpellare. Postula inquit
a me: & dabo tibi gentes hereditatẽ tuã.
Sc̃i patriarche & ꝓpħe: postulauerunt
ꝓ iudeis. Ipse unigenitus di filiꝰ. homo
inter hoĩes factus: postulare dignat᷑ ẽ
ꝓgentib. Illi postulauer̃t gentisuȩ sa¬
lutem: et misit eis łs saluatorem. S
quia hunc incarne humilem uider̃t:

Expanded text:
Et unde se ad nostram humanitatem humiEt unde se ad nostram humanitatem humiliavit, inde nos ad haereditatis suae gloriam sublevavit . In hac igitur carnis generatione et humiliatione ei a patre dicitur: 7. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae. Minor quidem videtur ille qui postulat, eo qui postulatur. Et dum Christus carnem assumpsit, a patre suo per humanitatem se minoravit. In hoc enim quod in forma Dei est aequalis patri, non postulat a patre, sed simul omnia operatur cum patre. In hoc autem quod pro nobis se dignatus est humiliare, minor patre factus, non cessat pro nobis interpellare. Postula inquit a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam. Sancti Patriarchae et Prophetae postulaverunt pro Judaeis. Ipse unigenitus Filius Dei, homo inter homines factus, postulare dignatus est pro gentibus. Illi postulaverunt genti suae salutem, et misit eis Deus Salvatorem. Sed quia hunc in carne humilem viderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃s in columbe specie descendit: cẽ
uox patris intonuit. Hic est filius m̃s¬
dilectus. in quo mͥ complacui: ipsum
auidite. Ubi manifeste se trinitas hu¬
mane nature ostendit : qr filius dei in
presentiam sig̾cat. atq in eternitate
nec preteritum. nec futurum est:s p̃¬
sens diuinitus accipitur. scd̾m id dictũ
ego hodie genuite. quo sempiternam
generationem uirtictis & sapĩȩ cłiqui
est unigenitus filius. fides catholica
predicat. Duas gͦ in xp̃o generationes
ẽẽ credimus: unam diuinam. alt̾am
humanam. Ynam. qua in celo ex pa¬
tre natus est sine matre: alt̾am qua
in terra ex matre natus est sine patre.
patre sine tempore natus. quia celestem
suam hereditatem solus habere noluit:
humanam naturam ad contemplationẽ
głe sue condidit. S quia peccando ꝑut:
ille etiam hanc incarne nascendo requi¬
siuit. Et qui hominẽ fecerat ad imagiñe
& similitudinẽ cłi: miro sue caritatis ef¬
fectu. factus est ipse ad similitudine hoĩs.

Expanded text:
ecie descendit, et vox Patris intonuit, Hic est Filius meus, in quo mihi complacui, ipsum audite . Ubi manifeste se Trinitas humanae naturae ostendit: quia Filius Dei in praesentiam significat, atque in aeternitate nec praeteritum, nec futurum est, sed praesens: divinitus accipitur secundum id dictum, Ego hodie genui te: quo sempiternam generationem virtutis et sapientiae Dei, qui est unigenitus Filius, fides catholica praedicat. Duas ergo in Christo generationes esse credimus: unam divinam, alteram humanam: unam qua ex patre in caelo natus est sine matre, alteram qua in terra ex matre natus est sine patre.  ergo filius ex patre sine tempore natus. quia caelestem suam haereditatem solus habere noluit, humanam naturam ad contemplationem gloriae suae condidit. Sed quia peccando periit, ille etiam hanc in carne nascendo requisivit: et qui hominem fecerat ad imaginem et similitudinem Dei , miro suae caritatis affectu factus est ipse ad similitudinem hominis .
Abbreviated transcription (Latin):
regnare desiderat. ut ab immundis
sp̃ib et uiciis nos defendat: ut uirtu¬
tib et sacris oꝑib nos munat. Sic i
nobis regnare appetit: ut ad celeste
regnum suo nos regimine ducere
possit. S quia adhuc sumus incer¬
tamine: suis nos preceptis ñ cessat
admonere. Unde bene dicitur. Pre¬
dicans preceptum eius. Quia no p̃¬
cepta s preceptum dicit. fortassis nob̃¬
caritatem innuit: in qua cuncta
finiuntur precepta: et quã siquis
impleuerit. cet̾a ab ipso implebunt᷑.
hoc preceptum nobis cotidie xp̃c p̃
dicat ÷ hoc precepto a terris ad celesti¬
a subleuat: & quicqͥd ꝑ alia precepta
dicit. mittere nos ad hoc unum p̃cey¬
tum semꝑ intendit. Quod quidẽ du¬
plex mandatum est. Nam in dilec¬
lione cłi: est dilectio ꝓximi. Et scrip¬
tum est: quia in his duob mandatis.
cptum. idest caritas una. consummãt.
S qr de potentia audiuimus: de dignita¬
te huius regis nr̃i audiamus. Dñs dixit

Expanded text:
regnare desiderat, ut ab immundis regnare desiderat, ut ab immundis spiritibus et vitiis nos defendat, ut virtutibus et sacris operibus nos muniat. Sic in nobis regnare appetit, ut ad caeleste regnum suo nos regimine ducere possit. Sed quia adhuc sumus in certamine, suis nos praeceptis non cessat admonere. Unde bene dicitur, Praedicans praeceptum ejus: quia non praecepta, sed praeceptum dicit, fortassis caritatem nobis innuit, in qua cuncta praecepta finiuntur : et si quis impleverit, caetera ab ipso implebuntur . Hoc praeceptum nobis quotidie. Christus praedicat, hoc praecepto a terris ad caelestia sublevat: et quicquid per alia praecepta dicit, mittere nos ad hoc unum praeceptum semper intendit. Quod quidem duplex est mandatum: nam in dilectione Dei est dilectio proximi. Et scriptum est, Quia in his duobus mandatis aeceptum, idest, caritas una consummat. Sed quia de potentia audivimus, de dignitate hujus regis nostri audiamus. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Ego inquã: cuius iuncła illi dis¬
eccłia intelligitur ÷ eiuus intentio co¬
tidie ad speculandam claritatem di
erigitur: sicut apls dicit. Nos aut̃ reue¬
lata facie: głam di speculantes. Qũa
eccłiam. montem sc̃m appellat: ꝓpter
eminentiam & firmitatem. Suꝑ hãe
gͦ eccłiam unigenitus dei patris rex
constitutus est: ñ ut terreno regnet
imꝑio. s celesti. Ait enim in quodam
loco. Regnum meum: ñ est de hoc m̃¬
do. Ergo est supra mundum. Et cũ
eum raꝑe uoluissent in regem. ut
temꝑaliter regnaret in illis: aufugit
sp̾aliter rex consticutus est in nobis ÷ tit
expulso maligno principe de cordib
nr̃is. regnet ipse in interiori homine
& largitiones iurtutum. et edificatione
moꝵ ad salutem animarum nr̃arum:
ut ñ iam regnet pecẽm in nr̃o morta¬
li corꝑe ÷ nec seruiamus immundicie
ad imquitatem: s potius iusticiȩ in
scificationem. Sic ergo xp̃c in nobis

Expanded text:
ejus. Ego, inquam, cujus vincula illi diejus. Ego, inquam, cujus vincula illi diEcclesia intelligitur: cujus intentio quotidie ad speculandam claritatem Dei erigitur. Sicut Apostolus dicit: Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes . Quam Ecclesiam montem sanctum appellat , propter eminentiam et firmitatem. Super hanc ergo Ecclesiam unigenitus Dei Patris rex constitutus est, non ut terreno regnet imperio, sed caelesti. Ait enim in quodam loco: Regnum meum non est de hoc mundo . Ergo est supra mundum. Et cum eum voluissent rapere in regem, ut temporaliter regnaret in illis, aufugit, istus spiritualiter rex constitutus est in nobis, ut, expulso maligno principe de cordibus nostris, regnet ipse in interiore homine et largitiones virtutum, et aedificationes morum, ad salutem animarum nostrarum : ut jam non regnet peccatum in nostro mortali corpore, nec serviamus immunditiae ad iniquitatem, sed potius justitiae in sanctificationem . Sic ergo Christus in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuos & angustia. Tunc inuocabt̃
me. ⁊ ñ exaudiam: mane consurgent.
& ñ inuenient me. Tunc loquetur ad
eos in ira sua: quib ante tacuit in
mansuetudine sua. Et in furore suo
conturbabit eos: quos in longanum¬
tate pacientiȩ sue tolerauit. Irã aũ¬
&e furorem dñi. ñ ꝑturbationem m̃¬
tis oportet intelligi: sium qua iustissime
iudicat. In ira sua loquetur ad eos: cum in
iudicio suo dura illos arguet increpatiõe.
Infurore suo conturbabit eos: cum distric¬
ta impios feriet animadu̾sione. Ecce mi¬
serioors ds: ñ iratus. s placatus. nobis pec¬
catorib apparet. Mala nr̃a iudet: & pa¬
cienter sustinet. Ideo diu tolerat: ut ad
penitentiam nos ꝑtrahat.S qui mͦ
negligit placatum: ꝓfecto sentiet iratũ.
Et quo quisꝙ nunc durior fit ad peniter¬
tentiam: eo ipse districtior erit ad uin
am in terris regnat: audiamus. Ait
enim. Ego aut̃ constitutus sum. rex
ab eo. subaudis a patre meo. suꝑ syon
montem sc̃m eius: predicans preceptũ

Expanded text:
angustia: tunc invocabunt me, 11 et non exaudiam: mane consurgent, et non invenient me. 4. Tunc loquetur ad eos in ira sua, qui ante tacuit in mansuetudine sua. Et in furore suo conturbabit eos: quos in longanimitate patientiae suae ante toleravit. Iram au furorem Domini non perturbationem mentis oportet intelligi, sed vim, qua justissime judicat. In ira sua loquetur ad eos, cum in judicio suo dura illos arguet increpatione: in furore suo conturbabit eos, cum districta impios feriet animadversione. Ecce misericors Deus non iratus, sed placatus nobis peccatoribus apparet: mala nostra videt, et patienter sustinet. Ideo diu tolerat, ut ad poenitentiam nos pertrahat. Sed qui modo negligit placatum, profecto sentiet iratum. Et quo quisque nunc durior fit ad poenitentiam, eo ipse districtior erit ad vindetiam in terris regnat, audiamus: ait enim: 5. Ego autem constitutus sum Rex ab eo, subaudis, a Patre meo, super Sion montem sanctum ejus, praedicans praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
nia: Et quare
astiterunt re¬
pes annas & cahyphas conuenerunt
in unum concilium & locum. aduer¬
sus dñm patrem. ⁊ aduersus xp̃m fili¬
um eius: Tanta deniꝙ eos insania fu¬
toris inuasit: tanta maliciȩ cecitas ꝑ¬
culit: ut auclorem suum qũe credere
et adorare debuissent. unanimiter e¬
tiam occidere ñ timerent. Dictũ est
enim impleuerunt qd̾ uoluerunt.
Nam qui ioleo xp̃m occiderunt. ut no¬
men eius de terra delerent. et ne ipsi
locum et gentem ꝑderent: icdo quidẽ
nomen eius auxerunt. ido et gentem
& locũ ꝑdiderunt: qi innocentẽ dñm
ocaderunt. Miroꝙ modo actũ ẽ:ut
dum suum consilium implere se cre¬
derent. consiliũ d̾ni nolentes et nesci¬
entes. implerent. Ergo mẽditati suit
inania. Non est enim sapĩa. ñ est pry¬
dentia: ñ est consilium contͣ łñm

Expanded text:
nia? Et quare nia? Et quare astiterunt repes Annas et Caiphas convenerunt in unum, consilium et locum, adversus Dominum, Patrem, et adversus Christum Filium ejus ? Tanta denique insania furoris eos invasit, tanta malitiae caecitas perculit, ut auctorem suum, quem credere et adorare debuissent, unanimiter etiam occidere non timerent. Dictum est enim impleverunt quod voluerunt. Nam qui ideo Christum occiderunt, et ut nomen ejus de terra delerent, et ne ipsi locum et gentem perderent : ideo quidem nomen ejus auxerunt, ideo et gentem et locum perdiderunt, quia innocentem Dominum occiderunt . Miroque modo actum est, ut dum suum consilium implere se crederent, consilium Domini nolentes et nescientes implerent. Ergo meditati sunt inania. Non est enim sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dom
Abbreviated transcription (Latin):
bilis. sicut ille de quo scriptũ ẽ. cuiꝰ uul¬
tũ desicdat uniuiersa terra : et in cuius¬
uultũ desidant angłi ꝓspicere: Et quis
fortior eo. qui omĩa quitũq uoluit fecit
qui principẽ hꝰ mundi d regnosuo ex¬
pulit: qui morte sua mortẽ nr̃am des¬
truoxit. Et sciencłũ. quod qñ ita psalmi
intitulant᷑. ut psalmꝰ ĩpenat᷑ ce ñ canti¬
cum: designatur. quia de morib agit᷑.
Quando uͦ canticum et ñ psalmus: non
de morib. s de mistico intellectu tracta¬
tur. Intentio xp̃i cui hec uerba compe¬
tunt hec est : ut om̃s fideles. spem. ce con¬
sic preuident futura quom sciunt pre¬
terita : sẽs dauid quod de passione xp̃i
⁊ ꝑsecutorib eius futurum ẽẽ preui¬
dit. ñ futuro s preterito tempore nar¬
rare uoluit: ut ex suis uerbis ostende¬
ret. quia sc̃o spũ reuelante. tam de fu¬
turis quã de preceritis certus esset
Ait ergo de persetutorib xp̃i.
est gentiles: et
ppli. idest iudei
meditati ft̃ ina¬

Expanded text:
 de quo scriptum est: Cujus vultum desiderat universa terra, et in quem desiderant angeli prospicere ? Et quis fortior eo, 10 qui omnia quaecunque voluit, fecit ? qui principem hujus mundi de regno suo expulit , qui morte sua mortem nostram destruxit ? Et sciendum quod quando Psalmi ita intitulantur, ut Psalmus praeponatur et non Canticum, designatur quia de moribus agitur. Quando vero Canticum et non Psalmus, non de moribus, sed de mystico intellectu tractatur. Intentio Christi, cui haec verba competunt, haec est, ut omnes fideles spem et consic praevident futura, quomodo sciunt praeterita. Sanctus David quod de passione Christi et persecutoribus ejus futurum esse praevidit, non futuro, sed praeterito tempore narrare voluit: ut ex suis verbis ostenderet, quia Spiritu Sancto revelante, tam de futuris, quam de praeteritis certus esset. Ait ergo de persecutoribus Chrisest, gentiles; et populi, idest Judaei, meditati sunt ina
Abbreviated transcription (Latin):
ciamus a nob̃ iugũ ipsoꝵ. Idest destry¬
amꝰ uincła religionis xpĩane: ne noᷤ
sibi ualeant subitigare. Sic sic suꝑbȩ
mentes contra aucłorem suum freqͣn¬
der se erigunt: dum suam. ñ eius uo¬
luntatem implere appetunt. C tan¬
to deterius cadunt: quanto supra eũ
tendunt. a quo facti sunt. S quid se¬
quitur: Qui habitat incelis irridebit
eos: & dñs subsannabit eos. Qui habi¬
dantes in terra. celestem dm irridere
et subsannare p̃sumpser̃t: ab ipso ce¬
lesti dõ. irrisione ꝙ subsannatione
digni ostendent᷑. Nam qui surrexit
a mortuis. ⁊ regnando iam habitat
incelis: cum ad iudicium ueniet. ir¬
risione ut iam diximus. & subsanna¬
tione eos dignos ostendet. Hinc ꝑ sa¬
pĩam dicitur. Quia uocaui & renui¬
stis. extendi manum meam & ñ fuit
qui aspiceret : despexistis om̃e consiliũ

Expanded text:
ciamus a nobis jugum ipsorum, idest, destruamus vincula religionis Christianae, ne nos sibi valeant subjugare. Sic, sic superbae mentes contra suum auctorem frequenter se erigunt, dum suam non ejus voluntatem implere appetunt: et tanto deterius cadunt, quanto supra eum tendunt a quo facti sunt. Sed quid sequitur? 3. Qui habitat in coelis irridebit eos, et Dominus subsannabit eos. Quia habitantes in terra caelestem Dominum irridere et subsannare praesumserunt, ab ipso caelesti Deo irrisione et subsannatione digni ostendentur. Nam qui surrexit a mortuis, et regnando jam habitat in caelis, cum ad judicium veniet, irrisione ut jam diximus et subsannatione eos dignos ostendet. Hinc per Sapientiam dicitur : Quia vocavi, et renuistis, extendi manum meam, et non fuit qui aspiceret: despex