comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis nescio quomͦ. Quid ẽ aut̃ qđ me mouit dñe ds̃ms. ut ad icherium romanȩ urbis ora
scriberẽ illos libros. quẽ ñ nouerã facie. sed a mauerã hominẽ exdoetrinȩ fama quȩ illi clas
erat. & quȩdã uerba eius audierã. & placuerant mͥ: S ed magis quia placebat aliis. & eũ
ferebant laudib: : stupentes qđ ex homine syrodocto prius grecȩ facundiȩ. postea in lat¬
na etiã doctor mirabilis extitisset. & eẽt scientissimus rerũ ad studiũ sapientiȩ ꝑtinea¬
um.: mͥ placebat. Laudat᷑ homo. & amat᷑ absens. Vtrũnã ab ore laudantis. intrat in
audientis amor ille : Absit. sed ex amante alio accendit᷑ alius. Hinc enĩ amat᷑ qui laua¬
tur. dũ ñ fallaci corde laudatoris p̃dicari credit᷑. id ÷ cũ amans eũ laudat. Sic enim tui
amabã homines ex hominũ iudicio. Non enĩ extuo ds̃ms in quo nemo fallit᷑. sed tam̃o

Expanded text:
a nobis nescio quomodo. Quid est autem, quod me mouit, domine deus meus, ut ad Hierium, Romanae urbis oratorem, a nobis nescio quomodo. Quid est autem, quod me mouit, domine deus meus, ut ad Hierium, Romanae urbis oratorem, scriberem illos libros? quem non noueram facie, sed amaueram hominem ex doctrinae fama, quae illi clara erat, et quaedam uerba eius audieram, et placuerant mihi. sed magis quia placebat aliis et eum efferebant laudibus stupentes, quod ex homine Syro, docto prius graecae facundiae, post in latina etiam dictor mirabilis extitisset et esset scientissimus rerum ad studium sapientiae pertinentium, mihi placebat. laudabatur homo et amabatur absens. utrumnam ab ore laudantis intrat in cor audientis amor ille? absit; sed ex amante alio accenditur alius. hinc enim amatur qui laudatur, dum non fallaci corde laudatoris praedicari creditur, id est cum amans eum laudat. Sic enim tunc amabam homines ex hominum iudicio; non enim ex tuo, deus meus, in quo nemo fallitur. sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
dendo contra dm̃. Dic eis ista ut plorent in conualle plorationis. & sic eos rape tecũ add
quia de sp̃u eiꝰ hȩc dicis eis. sidicis ardens igne caritatis. Hȩc tunc ñ nouerã. & amabẽ pulen
inferiora & ibã in ꝓfundũ et dicebã amicis meis. Nũ amamus aliꝗd nisi pulchrũ : quid ẽ eo
pulchrũ. aut ꝗd ẽ pulchritudo: Quid ẽ qđ nos allicit & conciliat reb: quas a mamus: Nis¬
enĩ eẽt in eis decus & species. nullomͦ nos ad sẽ mouerent. Et anĩ aduertebã & uideban
ipsis corporib aliud eẽ quasi totũ & ideo pulchrũ. aliud aut̃ qđ ideo deceret qm̃ apte ad¬
modaret᷑ alicui sicut pars corporis ad uniuersũ suũ. aut calciamentũ ad pedẽ & sin
Et ista consideratio scaturiuit in animo meo ex intimo corde meo. & scripsi librosdep¬
chro & apto puto duos aut tres tũ scis ds̃. nã exciditmͥ. Non enĩ habemus eos. sed aberraues

Expanded text:
endendo contra deam. dic eis ista, ut plorent in conualle plorationis, et sic eos rape tecum ad deum, endendo contra deam. dic eis ista, ut plorent in conualle plorationis, et sic eos rape tecum ad deum, quia de spiritu eius haec dicis eis, si dicis ardens igne caritatis. Haec tunc non noueram et amabam pulchra inferiora et ibam in profundum et dicebam amicis meis: "num amamus aliquid nisi pulchrum? quid est ergo pulchrum? et quid est pulchritudo? quid est quod nos allicit et conciliat rebenim esset in eis decus et species, nullo modo nos ad se moverent. Et animadvertebam et videbam in ipsis corporibus aliud esse quasi totum, et ideo pulchrum; aliud autem quod ideo deceret, quoniam apte accommodaretur alicui, sicut pars corporis ad universum suum, aut calceamentum ad pedem, et similia. Et ista consideratio scaturiulchro et apto", puto, duos aut tres; tu scis, deus: nam excidit mihi. non enim habemus eos, sed aberrauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
irginalẽ uterũ ubi ei nupsit humana creatura caro mortalis nec semꝑ mortalis. & inde
lut sponsus ꝓcedens de thalamo suo. exultauit ut gigas ad currendã uiã. Non enĩ tardauit¬
sed cucurrit clamans. dietis. factis. morte. uita. descensu. ascensu. clamans ut redeamus add
& discessit ab oculis ut red eamus ad cor & inueniamus eũ. Abscessit enĩ. & eccehic ẽ No
nobiscũ diu eẽ : & ñ dereliquit nos. Illo enĩ abscessit unde nũquã recessit . quia mundus
eũ factus ẽ. & in hoc mundo erat. & uenit in hunc mundũ peccatores saluos facere. Cui os¬
fitet᷑ anima mea ut san& eã. qm̃ pec cauit illi. Filu hominũ. quousq graues corde : Nu
& post descensũ uitȩ . ñ uultis ascendere & uiuere : Sed quo ascenditis quando in altũ estis
posuistis incȩlũ os urm : descendite ut ascendatis. & ascendatis addm̃. Ceci distis enĩ. aso¬

Expanded text:
uirginalem uterum, ubi ei nupsit humana creatura, caro mortalis, ne semper mortalis; et inde uirginalem uterum, ubi ei nupsit humana creatura, caro mortalis, ne semper mortalis; et inde uelut sponsus procedens de thalamo suo exultauit ut gigans ad currendam uiam. non enim tardauitsed cucurrit clamans dictis, factis, morte, uita, descensu, ascensu, clamans,, ut redeamus ad eum. et discessit ab oculis, ut redeamus ad cor et inueniamus eum. abscessit enim et ecce hic est. noluit nobiscum diu esse et non reliquit nos. illuc enim abscessit, unde numquam recessit, quia mundus per eum factus est et in hoc mundo erat et uenit in hunc mundum peccatores saluos facere. cui confitetur anima mea, et sanat eam,. quoniam peccauit illi. fili hominum, quo usque graues corde? numquid et post descensum uitae non uultis ascendere et uiuere? sed quo ascenditis, quando in alto estis et posuistis in caelo os uestrum? descendite, ut ascendatis et ascendatis ad deam. cecidistis enim asc
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ubi ẽ. ubi sapit ueritas. intimus cordiẽ sed cor errauit ab eo. Redite prȩuaricatores ad
or. & inhȩrete illi qui fecit uos State cũ eo & stabitis. requiescite in eo. & quien eritis. Quo n
in aspera : Quoitis : Bonũ qđ amatis ab illo ẽ. Sed quantũ ẽ ad illũ . bonũ ẽ & suaue. Sed amarum
rit iuste quia in iuste amat᷑. deserto illo quicquid ab illo ẽ. Quo uobis adhuc & adhuc ambi¬
re uias difficiles & laboriosas : Non ẽ requies ubi quȩritis eã . Quȩrite qđ quȩritis. sed ibi ñ ẽ ubi
quȩritis. B eatã uitã quęritis in regione mortis.: Non ẽ illie. Quomodo enĩ beata uita. ubi nec
uita : Et descendit huc ipsa uita nrã. & tulit mortẽ nram & occidit eã de abundantia uitȩ suȩ.¬
& tonuit clamans ut red eamus hinc ad eũ in illud sec retũ unde ꝓcessit ad nos: in ipsũ primũ

Expanded text:
ecce ubi est, ubi sapit ueritas? intimus cordi est, sed cor errauit ab eo. redite, praeuaricatores, ad ecce ubi est, ubi sapit ueritas? intimus cordi est, sed cor errauit ab eo. redite, praeuaricatores, ad cor et inhaerete illi, qui fecit uos. state cum eo et stabitis, requiescite in eo et quieti eritis. quo itis in aspera? quo itis? bonum, quod amatis, ab illo est: sed quantum est ad illum, bonum est et suaue; sed amarum erit iuste, quia iniuste amatur deserto illo quidquid ab illo est. quo uobis adhuc et adhuc ambulare uias difficiles et laboriosas? non est requies, ubi quaeritis eam. quaerite quod quaeritis, sed ibi non est, ubi quaeritis. beatam uitam quaeritis in regione mortis: non est illic. quomodo enim beata uita, ubi nec uita? Et descendit huc ipsa uita nostra et tulit mortem nostram et occidit eam de abundantia uitae suae et tonuit clamans, ut redeamus hinc ad eum in illud secretum, unde processit ad nos in ipsum primum
Abbreviated transcription (Latin):
s tuȩ. acñ & ipse in parte uniuersi accepiss& ꝓpoena tu a iustũ modũ: uelles ut transiri
quicꝗͥd extit in p̾sentia ut magis tibi omã placerent. Nã & qđ loquimꝰ. ꝑ eundẽ sensũ carnis
audis & ñ uis utiq stare syllabas sed transuolare. ut aliȩ ueniant & totũ audias. Ita semper
omã quib: unũ aliꝗd constat. & ñ sunt om̃a simul ea quib: constat. Plus delectãt om̃a quã singu¬
la si possint sentiri omã. sed longe his melior qui fecit omã. & ipse ẽ ds̃ nr̃. & ñ discedit quia ñ
iccedit᷑ ei. Si placent corpora. dm̃ ex illis lauda & in artificẽ eorũ retorque amorẽ. ne in
quȩ tibi placent tũ displiceis. Si placent animȩ. indõ ament᷑. quia & ipsȩ mutabiles st̃. & in
illo fixȩ stabiliunt᷑. Alio quin.irent & perirent. In illo gͦ ament᷑. et rape ad eũ tecũ quos potes.
& dic eis. Hunc amemus ipse fecit hȩc & ñ ẽ longe. Non enĩ fecit atq abiit. sed exillo in illo st̃

Expanded text:
s tuae ac non et ipse in parte uniuersi accepisset pro tua poena iustum modum, uelles, ut transiret quidquid existit in praesentia, ut magis tibi omnia placerent. nam et quod loquimur, per eundem sensum carnis audis et non uis utique stare syllabas, sed transuolare, ut aliae ueniant et totum audias. ita semper omnia, quibus unum aliquid constat, et non sunt omnia simul ea, quibus constat: plus delectant omnia quam singula, si possint sentiri omnia. sed longe his melior qui fecit omnia, et ipse est deus noster, et non discedit, quia nec succeditur ei. Si placent corpora, deum ex illis lauda et in artificem eorum retorque amorem, ne in his, quae tibi placent, tu displiceas. si placent animae, in deo amentur, quia et ipsae mutabiles sunt et illo fixae stabiliuntur: alioquin irent et perirent. in illo ergo amentur, et rape ad eum tecum quas potes et dic eis: "hunc amemus: ipse fecit haec et non est longe." non enim fecit atque abiit, sed ex illo in illo sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aquã bonã. uento malo uentũ bonũ. Naues aut̃ illas id ÷ duo cȩli luminaria ita distinguit
lunã dicunt factã ex bona aqua. solẽ uero ex igni bono. eẽ aut̃ in eis nauib: certas uirtutesquȩ
ẽ in masculos transfigurant. ut illiciant feminas gentis aduersȩ. & rursus feminȩ ut illicia
masculos eiusdẽ gentis aduersȩ. & ꝑ hanc illecebrã cõmota eoꝵ concupiscentia ut fugiat de il¬
is lumen qđ membris suis ꝑmixtũ tenebant. & purgatũ suscipiat᷑ ab angłis lucis. purgat¬
in illis niuib: imponat᷑ ad regna ꝓpria reportanda. Qua occasione uł potius execrabilis suꝑsti¬
tionis quadã necessitate. cogunt᷑ electi eoꝵ uelut eucharistiã consꝑsã cũ semine humano su
iere. ut inde &iã aluscibis quos accipiunt substantia illa diuina purget᷑. Sed hoc facer

Expanded text:
aquam bonam, vento malo ventum bonum. Naves autem illas, id est, duo coeli luminaria, ita distinguunt, ut aquam bonam, vento malo ventum bonum. Naves autem illas, id est, duo coeli luminaria, ita distinguunt, ut lunam dicant factam ex bona aqua, solem vero ex igne bono. Esse autem in eis navibus sanctas virtutes, quae se in masculos transfigurant, ut illiciant feminas gentis adversae, et rursus in feminas, ut illiciant masculos ejusdem gentis adversae; et per hanc illecebram commota eorum concupiscentia fugiat de illis lumen, quod membris suis permixtum tenebant, et purgandum suscipiatur ab angelis lucis, purgatumque illis navibus imponatur ad regna propria reportandum. Qua occasione, vel potius exsecrabilis superstitionis quadam necessitate, coguntur Electi eorum velut eucharistiam conspersam cum semine humano sumere, ut etiam inde, sicut de aliis cibis quos accipiunt, substantia illa divina purgetur. Sed hoc se facer
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ pura ꝑhibent ẽẽ fabricatas. lucẽq istã corporeã animantiũ mortaliũ oculis adiacen
non solũ in his nauib: ubi eã purissimã credunt. uerũ &iã in aliis quibusq lucidis reb: ubi scđm
ipsos tenet᷑ ad mixta credit᷑q purganda dĩ dicunt ẽẽ naturã. Quinq enĩ elem̃ta quȩ genu¬
trunt principes ꝓprios genti tribuunt tenebrarũ. eaq elem̃ta his nominib: nuncupar
fumũ. tenebras: ignẽ. aquã. uentũ. In fumo nata animalia bipedia. unde homines du¬
ere originẽ censent. in tenebris serpentia. in igne quadrupedia. in aquis natatilia.
uento uolatilia. Hisquinq elem̃tis malis debellandis. alia quinq elem̃ta de regno et substantia
iee. & in illa pugna fuisse ꝑmixta fumo aerẽ. tenebris luc̃e. igni malo ignẽ bonũ. aquae mal

Expanded text:
Dei pura perhibent fabricatas. Lucemque istam corpoream animantium mortalium oculis adjacentem, Dei pura perhibent fabricatas. Lucemque istam corpoream animantium mortalium oculis adjacentem, non solum in his navibus, ubi eam purissimam credunt, verum etiam in aliis quibusque lucidis rebus, ubi secundum ipsos tenetur admixta, crediturque purganda, Dei dicunt esse naturam. Quinque enim elementa quae genuerunt principes proprios, genti tribuunt tenebrarum: eaque elementa his nominibus nuncupant, fumum, tenebras, ignem, aquam, ventum. In fumo nata animalia bipedia, unde homines ducere originem censent; in tenebris, serpentia; in igne, quadrupedia; in aquis, natatilia; in vento, volatilia. His quinque elementis malis debellandis alia quinque elementa de regno et substantia Dei missa esse, et in illa pugna fuisse permixta; fumo aera, tenebris lucem, igni malo ignem bonum, aquae malae
Abbreviated transcription (Latin):
ro boni amalo purgatiofiẽ ac liberationẽ ñ solũ ꝑ totũ mundũ & de om̃ib: eius elem̃tis ius¬
tutes facere dicunt uerũ &iã lectos suos ꝑ alim̃ta quȩ sumunt. Et eis quippe alimoni
sicut uniũ somundo dĩ substantiã ꝑhibent ẽẽ cõmixtã. quã purgari putant in electis suis
eo genere uitȩ quo uiuunt electimanicheoꝵ uelut sanctius & excellentius auditorib: suis¬
ã in hisduab ꝓfessionib hoc ẽ electoꝵ & auditoꝵ. eccłam suã constare uoluerunt.I.
teris aut̃ hominib: &iã ipsis auditorib suis hanc partẽ bonȩ diuinȩq substantiȩ quȩ mi¬
ta & colligata in ȩscis & potib continet᷑. maximeq in eis qui generant filios artius &ii¬
natius colligari putant. Quicꝗͥd uero undiq purgat᷑ luminis. ꝑ quasdã naues quas et̃
lunã & solẽ uolunt regnodĩ tamquã ꝓpriis sedib reddi. quas itdẽ nauesde substa

Expanded text:
 totum mundum et de omnibus ejus elementis virtutes Dei facere dicunt, verum etiam Electos suos per alimenta quae sumunt. Et eis quippe alimentis, sicut universo mundo, Dei substantiam perhibent esse commixtam: quam purgari putant in Electis suis eo genere vitae, quo vivunt Electi Manichaeorum, velut sanctius et excellentius Auditoribus suis. Nam his duabus professionibus, hoc est Electorum et Auditorum, Ecclesiam suam constare voluerunt. In caeteris autem hominibus, etiam in ipsis Auditoribus suis, hanc partem bonae divinaeque substantiae quae mixta et colligata in escis et potibus detinetur, maximeque in eis qui generant filios, arctius et inquinatius colligari putant. Quidquid vero undique purgatur luminis, per quasdam naves, quas esse lunam et solem volunt, regno Dei, tanquam propriis sedibus reddi. Quas itidem naves de substantia
Abbreviated transcription (Latin):
os totius eiusdẽ sui operis fecit. Ego aut̃ quia seđm petitionẽ tuam om̃s hereses memorare in¬
cepiphaniu ipsius opere in meũ transtuli : duas in unũ referens ubi nullã differentiã potui
eperire : & rursus ubi ille ex duab: unã facere uoluit. sub numeris suis singulas posui. Sed
ahuc cõmemorare debeo: siue quas apud alios retuli. siue quas ipse reminiscor. Nunc gͦ addo
usfilaster posuit: nec posuit epiphanius. luIIII. Metanges monitȩ dici possunt. qui
ne tangis mũ asserunt : dicentes sic ẽẽ in patre filiũ quomodouas inuase: quasi duo corpora
umalit̃ opinantes. ita ut filius intr& in patrẽ. tamquã uasminus inuas maius. Unde & tale
inius uasis iterũ latino nomine ñ potest dici: sicut gr̃ potuit metangismos.: Ix. Seleuciani

Expanded text:
bros totius ejusdem sui operis fecit. Ego autem, quia secundum petitionem tuam eas haereses memorare inbros totius ejusdem sui operis fecit. Ego autem, quia secundum petitionem tuam eas haereses memorare inex Epiphanii ipsius opere in meum transtuli, duas in unam referens, ubi nullam differentiam potui reperire: et rursus ubi ille ex duabus unam facere voluit, sub numeris suis singulas posui. Sed adhuc commemorare debeo, sive quas apud alios reperi, sive quas ipse reminiscor. Nunc ergo addo quas Philaster posuit, nec posuit Epiphanius. LVIII. METANGISMONITAE dici possunt, qui Metangismon asserunt, dicentes sic esse in Patre Filium, quomodo vas in vase, quasi duo corpora carnaliter opinantes; ita ut Filius intret in Patrem, tanquam vas minus in vas majus. Unde et tale unius vasis in alterum, latine uno nomine non potest dici, sicut graece potuit μεταγγισμός. LIX. SELEUCIANI
Abbreviated transcription (Latin):
multis dogmatib falsis pleni st̃. ut ipsi quoq illa numerare ñ possint. aut difficilli:¬
me possint. N uiquã ulli alieno ulla heresis facile sic innotescit ut suis. unde nec earũ
quas cõmemoraui dogmata me dixisse uł didicisse ꝓfiteor. Quis enĩ ñ uideat quant
res ista operã & quã multas lit teras fagitet : Nec ideo tamen parũ ꝓdest errore sistos
quos huic operi intexui lectos cognitosq uitare. Quid enĩ contra ista sentiat catho¬
lica ȩccła qđ amẽ dicendũ putasti. suꝑfluo quęrit᷑: cũ propt̃ hoc scire sufficiat eam
contra istas sentire. nec aliꝗͥd eorum infidẽ quem quã debere recipere. Quomodo
iqua eax alis posuiꝰ inse. om̃a moderans sicut intentionis meȩ ratio postulabat. Proinde ille de
toginta heresib separatis.&x. quas ante dñi aduentũ extitisse sicut ei uisũ ẽ computauit:. re¬
Iquas post dñi ascensũ natas sex aginta breuissimis librisquinq comp̃hendit: atq om̃s sex li¬

Expanded text:
lsis dogmatibus pleni sunt, ut ipsi quoque illa numerare non possint, aut difficillime possint. Nec ulli alieno ulla haeresis facile sic innotescit, ut suis: unde nec earum quas commemoravi, omnia dogmata me dixisse vel didicisse profiteor. Quis enim non videat quantam res ista operam, et quam multas litteras flagitet? Nec ideo tamen parum prodest errores istos, quos huic operi intexui, lectos cognitosque vitare. Quid enim contra ista sentiat catholica Ecclesia, quod a me dicendum putasti, superfluo quaeritur: cum propter hoc scire sufficiat eam contra ista sentire, nec aliquid horum in fidem quemquam debere recipere. Quomodois exhibui brevitatem, omnia moderans sicut intentionis meae ratio postulabat. Proinde ille de octoginta haeresibus, separatis viginti, quas ante Domini adventum exstitisse, sicut ei visum est, computavit; reliquas post Domini ascensum natas sexaginta, brevissimis libris quinque comprehendit, atque omnes sex li
Abbreviated transcription (Latin):
honorib: inuitaturus mͥ suffragatura dȩmonia uidebat᷑. Sed hoc quoq malũ ñ extua castitate re¬
pudiaui ds̃ cordis mei. Non enĩ amare tẽ nouerã . quinisi fulgores corporeos cogitare ñ nouera
łalib: enĩ figm̃tis suspirans anima. nonne fornicat᷑ ab ste & fidit infalsis. & pascit uentos: Sed
uidelic& sacrificari ꝓmẽ nollẽ dȩ monib: : quib: me illa suꝑstitione ipse sac rificabã. Quid est
enĩ aliud uentos pascere quã ipsos pascere : hoc ẽ errando eis ẽẽ uoluptati atq derisui. Ideoq
illos planos quos mathemati cosuocant. plane consulere ñ desistebam. qđ quasi nullũ eis eẽt saeri¬
siciũ & nullȩ p̃ees ad aliquẽ spiritũ obdiuinationẽ dirigerent᷑. qđ tam̃ xp̃iana & uera pietas ei¬
quent̃ repellit & dãpnat. Bonũ ẽ enĩ confiteri tibi dñe & dicere miserere mei . cura animã meã
qm̃ pec caui tibi. neq ad licentiã peccandi abiiti indulgentia tua. sed meminisse. uocis. Eece sanus

Expanded text:
honoribus inuitaturus mihi suffragatura daemonia uidebatur. sed hoc quoque malum non ex tua castitate repudiaui, deus cordis mei. non enim amare te noueram, qui nisi. fulgores corporeos cogitare non noueram. talibus enim figmentis suspirans anima nonne fornicatur abs te et fidit in falsis et pascit uentos? sed uidelicet sacrificari pro me nollem daemonibus, quibus me illa superstitione ipse sacrificabam. quid est enim aliud uentos pascere quam ipsos pascere, hoc est errando eis esse uoluptati atque derisui? Itaque illos planos, quos mathematicos uocant, plane consulere non desistebam, quod quasi nullum eis esset sacrificium et nullae preces ad aliquem spiritum ob diuinationem dirigerentur. quod tamen christiana et uera pietas consequenter repellit et damnat. bonum est enim confiteri tibi, domine, et dicere: miserere mei: cura animam meam, quoniam peccaui tibi, neque ad licentiam peccandi abuti indulgentia tua, sed meminisse dominicae uocis: ecce sanus
Abbreviated transcription (Latin):
qua uiderimͥ solebã ꝓpt̃ ea nondũ mẽ contẽpto scło seruire tibi. quia incerta m eẽt ꝑceptio uerit
Iã enĩ & ipsa certa erit. Ego aut̃ adhuc terra obligatꝰ militare tibi recus abã. & impedim̃tis om̃ib si
timebã expediri quẽ ad modũ impediri timendũ ẽ. Ita saroina scłi uelut somno ad solet dul
p̃mebar. & cogitationes quib meditabar intẽ similes erant conatib exꝑgisci uolentiũ. qui tama
superati soporis altitudine remergunt᷑. Et sicut nemo ẽ qui dormire semꝑ uelit. om̃i ũq sa nou¬
dicio uigilare p̃stat. differt tam̃ plerũq homo somnũ excutere cũ grauis torpor in mẽbris ẽ : eũs
iã displicentẽ carpit libentius quãuis surgendi tẽpus aduenerit : ita certũ habebã eẽ melius tuçe
ritati me debere : quã meȩ cupiditati cȩdere. Sed illud placebat & uincebat. hoc libebat a

Expanded text:
qua uideri mihi solebam propterea me nondum contemto saeculo seruire tibi, quia incerta mihi esset perceptio ueritatis: qua uideri mihi solebam propterea me nondum contemto saeculo seruire tibi, quia incerta mihi esset perceptio ueritatis: iam enim et ipsa certa erat. ego autem adhuc terra obligatus militare tibi recusabam et inpedimentis omnibus sic timebam expediri, quemadmodum inpediri timendum est. Ita sarcina saeculi, uelut somno assolet, dulciter premebar, et cogitationes, quibus meditabar in te, similes erant conatibus expergisci uolentium, qui tamen superati soporis altitudine remerguntur. et sicut nemo est, qui dormire semper uelit, omniumque sano iudicio uigilare praestat. differt tamen plerumque homo somnum excutere, cum grauis torpor in membris est, eumque iam displicentem carpit libentius, quamuis surgendi tempus aduenerit: ita certum habebam esse melius tuae caritati me dedere quam meae cupiditati cedere; sed illud placebat et uincebat, hoc libebat
Abbreviated transcription (Latin):
cessitas: quibusdã quasi ansulis sibim& innexis. unde catenã appellaui: & tenebat mẽ obstrictũ di¬
ra seruitus. Voluntas aut̃ noua quȩ m ẽẽ cȩperat ut tẽ gratis colerẽ fruiq tẽ uellẽ ds̃ certa sola
iocunditas. nondũ erat idonea ad superandã priorẽ uetustate roboratã. Ita duȩ uoluntates
una uetus alia noua. illa carnalis illa sp̃ualis. confligebant int̃ sẽ : atq discor dando dissipabant
animã meã. Sic intelligebã me ipso experim̃to id qđ legerã. quomͦ caro concupisceret aduers
in eo qđ in mẽ imꝓbabã: Ibi enĩ magis iã ñ ego. quia ex magna parte id patiebar inuitus. quã fa¬
ciebã uolens. Sed tam̃ consuetudo aduersus me pugnatior ex me facta erat . qm̃ uolens quo nollẽ
ꝑuenerã. Et quis iure contradiceret. cũ peccantẽ iusta pȩna sequeret᷑ : Et ñ eratiã illa excusato

Expanded text:
est necessitas. quibus quasi ansulis sibimet innexis — unde catenam appellaui — tenebat me obstrictum duest necessitas. quibus quasi ansulis sibimet innexis — unde catenam appellaui — tenebat me obstrictum dura seruitus. uoluntas autem noua, quae mihi esse coeperat, ut te gratis colere fruique te uellem, deus, sola certa iucunditas, nondum erat idonea ad superandam priorem uetustate roboratam. ita duae uoluntates meae, una uetus, alia noua, illa carnalis, illa spiritalis, confligebant inter se atque discordando dissipabant animam meam. Sic intellegebam me ipso experimento id quod legeram, quomodo caro concupisceret aduersuin eo, quod in me improbabam. ibi enim magis iam non ego, quia ex magna parte id patiebar inuitus quam faciebam nolens. sed tamen consuetudo aduersus me pugnacior ex me facta erat, quoniam nolens quo nollem perueneram. et quis iure contradiceret, cum peccantem iusta poena sequeretur? et non erat iam illa excusatio,
Abbreviated transcription (Latin):
ne auetoritatis. Quanto igit᷑ gratius cogebat᷑ uictorini pectus qđ umquã in expugnabile
ptaculũ diabolus optinuerat. uictorini linguã quo telo grandi & acuto multos ꝑemera¬
abundantius exultare oportuit filios tuos quia rex nr̃ alligauit fortẽ & uidebant uasa eius erepta
dari & aptari in honorẽ tuũ & ficri utilia dño ad om̃e opus bonũ. Sed ubi mͥ homo tuus simplicianusde
lege data ꝓhibiti st̃ xp̃iani docere lit teriturã et oratoriã. quã legẽ ille amplexus loquace scolã desere¬
re maluit. quã uerbũ tuũ quo linguas infantiũ facit disertas. ñ mͥ fortior quã felicior uisus ẽ qui n¬
uenit occasionẽ uacandi tibi. Cui rei ego suspirabã ligatus ñ ferro alieno. sed mea ferrea uolunt
Uelle meũ tenebat inimicus. & inde mͥ catenã fecerat & constrinxerat mẽ : quippe ex uoluntate pue¬
sa. facta ẽ libido Et dũ seruit᷑ libidini. facta ẽ consuetudo. Et dũ consuetudini ñ resistit᷑. facta

Expanded text:
ne auctoritatis. quanto igitur gratius cogitabatur Victorini pectus, quod tam inexpugnabile receptaculum diabolus obtinuerat, Victorini lingua, quo telo grandi et acuto multos peremeraabundantius exultare oportuit filios tuos, quia rex noster alligauit fortem, et uidebant uasa eius erepta mundari et aptari in honorem tuum et fieri utilia domino ad omne opus bonum. Sed ubi mihi homo tuus Simplicianus de lege data prohibiti sunt christiani docere litteraturam et oratoriam — quam legem ille amplexus loquacem scholam deserere maluit quam uerbum tuum, quo linguas infantium facis disertas — non mihi fortior quam felicior uisus est, quia inuenit occasionem uacandi tibi. cui rei ego suspirabam ligatus non ferro alieno, sed mea ferrea uoluntate. uelle meum tenebat inimicus et inde mihi catenam fecerat et constrinxerat me. quippe uoluntate peruersa facta est libido, et dum seruitur libidini, facta est consuetudo, et dum consuetudini non resistitur, facta
Abbreviated transcription (Latin):
hoc diceremus non & nos in tẽpore loquerem. aut eẽnt in uerbis nr̃is aliȩ longe syllabȩ. aliȩ
breues. nisi quia illȩ longiori tẽpore sonuissent. istȩ breuiore : Ds da hominib: uidere in par¬
uo comunes notitias rerũ. paruarũ atq magnarũ. Sunt & sydera & luminaria cȩli in signis &
intẽporib & in annis & in dieb Sunt uͦ. sed nec ego dixerim circuitũ illius ligneolȩ rotȩ dieiti

Expanded text:
haec diceremus, non et nos in tempore loqueremur aut essent in uerbis nostris aliae longae syllabae, aliae haec diceremus, non et nos in tempore loqueremur aut essent in uerbis nostris aliae longae syllabae, aliae breues, nisi quia illae longiore tempore sonuissent, istae breuiore? deus, dona hominibus uidere in paruo communes notitias rerum paruarum atque magnarum. sunt sidera et luminaria caeli in signis et in temporibus et in diebus et in annis. sunt uero; sed nec ego dixerim circuitum illius ligneolae rotae die
Abbreviated transcription (Latin):
eres posuisti dies meos & transeunt . & quomͦ nescio. Et dicimus tẽpus & tẽpus. tẽpora o
tẽpori : quã diu dixit hoc ille. quã diu fecit hoc ille. et quã longo tẽpore illud ñ uidi. et
auplũ tẽporishabet hȩc syllaba. ad illã simplã breuẽ. Dicimus hȩc. & audimus hȩc. & i.
intelligim᷑ &
intelligimus. Manifestissima & usitatissima st̃. & eadem nimis latent. & noua ẽ inuentio
eorũ. Audiui a quodã homine docto. qđ solis ac lunȩ ac syderũ motus. ipsa sint tẽpora. &n
ii. Cur enĩ ñ potius om̃iũ corporũ motus sint tẽpora : An uͦ si cessarent cęli lumina. et
noueret᷑ rota figuli. ñ cẽt tẽpus quo metirem eos gẏros et diceremus aut ȩqualib morulis
aut si alias tardius alias uelo cius moueret᷑. alios magis diut᷑nos ẽẽ. alios minus: Aut e

Expanded text:
ueteres posuisti dies meos et transeunt, et quomodo, nescio. et dicimus tempus et tempus, tempora et ueteres posuisti dies meos et transeunt, et quomodo, nescio. et dicimus tempus et tempus, tempora et tempora:. ,,quamdiu dixit hoc ille", "quamdiu fecit hoc ille" et: "quam longo tempore illud non uidi" et: "duplum temporis habet haec syllaba ad illam simplam breuem." dicimus haec et audiuimus haec et intellegimur et intellegimus. manifestissima et usitatissima sunt, et eadem rursus nimis latent et noua est inuentio eorum. Audiui a quodam homine docto, quod solis et lunae ac siderum motus ipsa sint tempora, et non adnui. cur enim non potius omnium corporum motus sint tempora? an uero, si cessarent caeli lumina et moueretur rota figuli, non esset tempus, quo metiremur eos gyros et diceremus aut aequalibus moralis agi, aut si alias tardius, alias uelocius moueretur, alios magis diuturnos esse, alios minus? aut cum
Abbreviated transcription (Latin):
utio : N eq enĩ dicimus simpla & dupla & tripla & ȩqualia. & siꝗͥd hoc modo in tẽpore dici¬
.s. nisi int̾ spatia tẽporũ. In quo gͦ spatio metim tẽpus prȩteriens: Vtrũ in futuro unde p̃teri
d qđ nondũ ẽ. ñ metit᷑. An in p̃seriti qua p̃terit: Sed nullũ spatiũ. ñ metim. An in p̃terito quo
uabdita quominus in ea penitret. & dilucescant adlucente miscđia tua dñe. Quẽ ꝑcunc¬
or de his. & cui fruetuosius confitebor imperitiã meã : nisi tibi eui ñ st̃ molesta studi a
nca flã mantia uehement̃ in scripturas tuas: Da qđ amo. amo enĩ. Et hoctũ dedifti. Da pat̃.
qui uere nostidata boria dare filiis tuis : da qm̃ suscepi cognoscere te. & labor ẽ. ante meꝰ
ec aperias. Per xp̃m obsecro in nomine eius scĩ sc̃orũ nemomihi obstrepat. Et ego ered

Expanded text:
spatio? neque enim dicimus simpla et dupla et tripla et aequalia et si quid hoc modo in tempore dicispatio? neque enim dicimus simpla et dupla et tripla et aequalia et si quid hoc modo in tempore dicimus nisi spatia temporum. in quo ergo spatio metimur tempus praeteriens? utrum in futuro, unde praeterit? sed quod nondum est, non metimur. an in praesenti, qua praeterit? sed nullum spatium non metimur. an in praeterito, quo et abdita, quominus in ea penetret et dilucescant allucente misericordia tua, domine. quem percontabor de his? et cui fructuosius confitebor inperitiam meam nisi tibi, cui non sunt molesta studia mea flammantia uehementer in scripturas tuas? da quod amo: amo enim, et hoc tu dedisti. da, pater, qui uere nosti data bona dare filiis tuis, da, quoniam suscepi cognoscere et labor est ante me, donec aperias. per Christum obsecro, in nomine eius sancti sanctorum nemo mihi obstrepat. et ego credi
Abbreviated transcription (Latin):
ia tẽpora. uideo fateorq tria st̃. Dicat᷑ etiã. tẽpora st̃ tria. p̃teritũ. p̾sens & futur
sicut abutit᷑ consuetudo. dicat᷑ ecce. N on curo. nec resisto. nec rep̃hendo. dũ tam̃ intelligat᷑
pluranon ꝓprie. Sed agnoscit᷑ ꝗd uelimus. Dixi gͦ paulo ante qđ prȩtereuntia tempora
etim᷑. ut possimus dicere duplũ ẽẽ hoc tẽporis ad illud simplũ : aut tantũ hoc quantũ
prȩtereuntia metim tẽpora. Et siquis mͥdicat. unde scis. respondeã scio. quia metim. Nec me¬
i quȩ ñ st̃ possumus & ñ st̃ prȩterita uł futura. Prȩsens uͦ tẽpus quomͦ metimꝰ. quando ñ hal
spatiũ : Metitur gͦ.prȩterit. Cũ aut̃ prȩterierit. ñ metit᷑. Quid enĩ metiat᷑ ñ erit. Sed unde
& qua & quo p̃terit cũ metit᷑ : Vnde nisi ex futuro : qua nisi ꝑp̃sens quo nisi in p̃teritũ : Exilo

Expanded text:
tria tempora video, fateorque, tria sunt. Dicatur etiam, Tempora sunt tria, praeteritum, praesens et futurum; tria tempora video, fateorque, tria sunt. Dicatur etiam, Tempora sunt tria, praeteritum, praesens et futurum; sicut abutitur consuetudo, dicatur: ecce non curo, nec resisto, nec reprehendo; dum tamen intelligatur plura non proprie, sed agnoscitur quid uelimus. Dixi ergo paulo ante, quod praetereuntia tempora metimur, ut possimus dicere duplum esse hoc temporis ad illud simplum aut tantum hoc quantum ilpraetereuntia metimur tempora, et si quis mihi dicat: "unde scis?" respondeam: scio, quia metimur, nec metiri quae non sunt possumus, et non sunt praeterita uel futura. praesens uero tempus quomodo metimur, quando non habet spatium? metitur ergo cum praeterit, cum autem praeterierit, non metitur; quid enim metiatur, non erit. sed unde et qua et quo praeterit, cum metitur? unde nisi ex futuro? qua nisi per praesens? quo nisi in praeteritum? ex il
Abbreviated transcription (Latin):
nimas ea quȩ futura st̃. Docuisti enĩ ꝓphetas tuos. Quisnã ille modus ẽ quodoces fut¬
ra cui futurũ quic quã ñ ẽ. uł potius de futuris doces p̾sentia : Nam qđ non ẽ. nec utiq doce¬
ri potest. Nimis longe ẽ modus iste ab acie mea. In ualuit ex me. ñ potero ad illũ. potero
aut̃ extẽ cũ dederis tũ dulce lumen occultorũ oculorũ meorũ. Quod aut̃ nẽ liquet & clar&
nec futura st̃ nec p̾terita. nec ꝓprie dicunt᷑. Tempora st̃ tria. p̃teritũ. p̾sens & futurum
l fortasse ꝓprie diceret᷑. tẽpora st̃ tria. Prȩsens de p̾teritis. p̃sens de p̃sentib : prȩser
de futuris. Sunt enĩ hȩc in anima tria quȩdã. & alibi ea ñ uideo. Prȩsens de p̃teritis. memo¬
ria: p̃sens de p̾sentib. contuitus: p̃sens de futuris. exspectatio. Si hȩc ꝑmittim̃ dicere

Expanded text:
animas ea quae futura sunt? docuisti enim prophetas tuos. quisnam ille modus est, quo doces futuanimas ea quae futura sunt? docuisti enim prophetas tuos. quisnam ille modus est, quo doces futura, cui futurorum quicquam non est? uel potius de futuris doces praesentia? nam quod non est, nec doceri utique potest. nimis longe est modus iste ab acie mea; inualuit ex me, nec potero ad illum; potero autem ex te, cum dederis tu, dulce lumen occultorum oculorum meorum. Quod autem nunc liquet et claret, nee futura sunt nec praeterita, nec proprie dicitur: temfortasse proprie diceretur, Tempora sunt tria; praesens de praeteritis, praesens de praesentibus, praesens de futuris. Sunt enim haec in anima tria quaedam, et alibi ea non video; praesens de praeteritis memoria, praesens de praesentibus contuitus, praesens de futuris exspectatio. Si haec permittimur dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
iã uidentib: ex quib futura p̃dicunt᷑ animo concepta. Quȩ rursus conceptiones iã st̃ : & es
p̃sentes apud sẽ intuent᷑. qui illa p̃dicunt. Loquat᷑ m aliqđ exemplũ. tanta rerũ numerosi¬
Intueor aurorã. oriturũ solẽ ꝓnuntio. Qđ intueor p̃sens ẽ : qđ ꝓnuntio futurũ. Non sol futuis
qui iã ẽ. sed ortus eius. quia nondũ ẽ. Tamen etiã ortũ ipsũ nisi animo imaginarer sicut modo
ũ id loquor. ñ eũ possem p̃dicare. Sed nec ipsa aurora quã incȩlo uideo solis ortus ẽ quãu
eũ prȩcedat. nec illa imaginatio in animo meo: Quȩ duo p̃sentia cernunt᷑. ut futurus ille ante
licat᷑. Eutura gͦ nondũ st̃. Et si nondũ st̃. non st̃. Et si ñ st̃. uideri om̃ino ñ possunt: sed pi
dici possunt. quȩ iã st̃ & uident᷑. Tu itaq regnator creaturȩ tuȩ quis est modus. quo doces

Expanded text:
iam videntibus, ex quibus futura predicantur animo concepta. Que rursus conceptiones iam sunt, et eas iam videntibus, ex quibus futura predicantur animo concepta. Que rursus conceptiones iam sunt, et eas presentes apud se intuentur, que ista pintueor auroram: oriturum solem praenuntio. quod intueor, praesens est, quod praenuntio, futurum: non sol futurus, qui iam est, sed ortus eius, qui nondum est: tamen etiam ortum ipsum nisi animo imaginarer, sicut modo cum id loquor, non eum possem praedicere. sed nec illa aurora, quam in caelo uideo, solis ortus est, quamuis eum praecedat, nec illa imaginatio in animo meo: quae duo praesentia cernuntur, ut futurus ille ante dicatur. futura ergo nondum sunt, et si nondum sunt, non sunt, et si non sunt, uideraesentibus, quae iam sunt et uidentur. Tu itaque, regnator creaturae tuae, quis est modus, quo doces
Abbreviated transcription (Latin):
sus prȩtereundo fixerunt. Pueritia quippe mea quȩ ia ñ ẽ. intẽpore p̃terito ẽ : quod iã ñ ẽ
similis sit causa p̃dicendorũ futurorũ. ut rerũ quȩ nondũ st̃ iã existentes p̾sentant᷑ imagines:
onfiteor ds̃ m̃s nescio. Illud sane scio. nos plerũq prȩmeditari futuras actiones nr̃as ear
prȩmeditationẽ ẽẽ p̃sentẽ. actionẽ aut̃ quã prȩmeditam nondũ ẽẽ . quia futura ẽ. Quã eu
iggressi fuerimus & qđ p̃meditam agere cȩperimus. tunc erit illa actio quia tunc ñ futur
sed p̃sens ẽ. Quo quom se itaq habeat archana p̾sensio futurorũ. Uideri nisi qđ ẽ ñ potest.
Qquod aut̃ iã ẽ: non futurũ sed p̃sens ẽ. Cũ gͦ uideri dicunt᷑ futura. ñ ipsa quȩ nondũ st̃. id est
quȩ futura st̃. sed eorũ causȩ uł signa forsitan uident᷑. quȩ iã st̃. Ideo ñ futura sed p̃sentia si

Expanded text:
sus praetereundo fixerunt. pueritia quippe mea, quae iam non est, in tempore praeterito est, quod iam non est; sus praetereundo fixerunt. pueritia quippe mea, quae iam non est, in tempore praeterito est, quod iam non est; similis sit causa etiam praedicendorum futurorum, ut rerum, quae nondum sunt, iam exsistentes praesentiantur imagines, confiteor, deus meus, nescio. illud sane scio, nos plerumque praemeditari futuras actiones nostras eamque praemeditationem esse praesentem, actionem autem, quam praemeditamur, nondum esse, quia futura est; quam cum aggressi fuerimus et quod praemeditabamur agere coeperimus, tunc erit illa actio, quia tunc non futura, sed praesens erit. Quoquo modo se itaque habeat arcana praesensio futurorum, uideri nisi quod est non potest. quod autem iam est, non futurum sed praesens est. cum ergo uideri dicuntur futura, ed eorum cause vel signa forsitan videntur; que iam sunt: non ideo futura, sed <presentia> sunt
Abbreviated transcription (Latin):
icimus puerosq docuimus. p̃teritũ. p̃sens & futurũ. sed tantũ prȩsens. qm̃ illa duo ñ fi
an& ipsa sunt. sed ex aliquo ꝓcedit occulto qđ modo ex futuro fit p̾sens. & in aliqđ recedit oc¬
tũ. cũ exp̃senti fit pręteritũ : Nam ubi ea uiderunt qui futura cecinerunt. si nondũ
Ieq enĩ potest uideri id qđ ñ ẽ. & qui narrant p̃terita ñ utiq uera narrarent: si animo illa
ñ cernerent. Quȩ sinulla eẽnt. cerni utiq ñ possent. Sunt gͦ & futura & p̃terita. Si ne
ne dñe amplius quȩrere. Spesmea. ñ conturbet᷑ intentio mea. Si enĩ st̃ futura & p̃terita
uolo scire ubi sint. Qđ si nondũ ualeo.scio tam̃ ubicũq sint ñ ibi ea futura ẽẽ aut p̾terita.
res ipsȩ quȩ p̃terierunt. sed uerba concepta ex imaginib earũ. quȩ in animo uelut uestigia ꝑseu¬

Expanded text:
didicimus puerosque docuimus, praeteritum, praesens et futurum, sed tantum praesens, quoniam illa duo non sunt? didicimus puerosque docuimus, praeteritum, praesens et futurum, sed tantum praesens, quoniam illa duo non sunt? an et ipsa sunt, sed ex aliquo procedit occulto, cum ex futuro fit praesens, et in aliquod recedit occultum, cum ex praesenti fit praeteritum? nam ubi ea uiderunt qui futura cecinerunt, si nondum sunt? neque enim potest uideri id quod non est. et qui narrant praeterita, non utique uera narrarent, si animo illa non cernerent: quae si nulla essent, cerni omnino non possent. sunt ergo et futura et praeterita. Sine me, domine, amplius quaerere, spes mea; non conturbetur intentio mea. si enim sunt futura et praeterita, uolo scire, ubi sint. quod si nondum ualeo, scio tamen, ubicumque sunt, non ibi ea futura esse aut praeterita, res ipsae, quae praeterierunt, sed uerba concepta ex imaginibus earum, quae in animo uelut uestigia per sen
Abbreviated transcription (Latin):
nit. & p̃sens factũ erit ut possit ẽẽ qđ longũ sit. iã superiorib uocib clamat p̃sens tẽpus. lon¬
sũ sẽ ẽẽ ñ posse. E ttam̃ dñe sentimus int̾ualla tẽporũ & comparamus sibimet. & dicimus
alia longiora & alia breuiora. Metimͦ etiã quanto sit breuius aut longius illud tẽpus quã
id. & respondemus duplũ eẽ hoc uł triplũ. illud aut̃ simplũ. aut tantũ hoc ẽẽ quantũ ill
ed prȩtereuntia metim tẽpora. cũ sentiendo metimꝰ. Prȩterita uͦ quȩ ĩa ñ st̃. aut futura
quȩ nondũ st̃ quis metiri potest. nisi forte audebit quis dicere. metiri posse qđ ñ ẽ : Cum ergo
orȩterit tẽpus. sentiri & metiri potest : cũ aut̃ prȩterierit. q̃m non ẽ : ñ potest. Quȩro pat̃
naffirmo ds ms prȩside m & rege me. Quisnã ẽ qui dicat mihi ñ eẽ tria tẽpora sicut pueri:

Expanded text:
um erit, ut possit esse quod longum sit, iam superioribus uocibus clamat praesens tempus lonum erit, ut possit esse quod longum sit, iam superioribus uocibus clamat praesens tempus longum se esse non posse. Et tamen, domine, sentimus interualla temporum et conparamus sibimet et dicimus alia longiora et alia breuiora. metimur etiam, quanto sit longius aut breuius illud tempus quam illud et respondemus duplum esse hoc uel triplum, illud autem simplum aut tantum hoc esse quantum illud. sed praetereuntia metimur tempora, cum sentiendo metimur; praeterita uero, quae iam non sunt, aut futura, quae nondum sunt, quis metiri potest, nisi forte audebit quis dicere metiri posse quod non est? cum ergo praeterit tempus, sentiri et metiri potest, cum autem praeterierit, quoniam non est, non potest. Quaero, pater, non adfirmo: deus meus, praeside mihi et rege me. quisnam est, qui dicat mihi non esse tria tempora, sicut pueri
Abbreviated transcription (Latin):
ras. Et ipsa hora. fugitiuis particulis agitat᷑. Quicꝗͥd eiꝰ auolauit p̾teritũ ẽ: quieꝗqͥd ei restat
urũ. Si ꝗd intelligit᷑ tẽporis qđ innullas iã uł inminutissimas momentorũ partes diui
possit. id solũ ẽ. qđ prȩsens dicat᷑. Qđ tam̃ ita raptim a futuro in p̃teritũ transuolat. ut nulla
rula extendat᷑. Nã si extendit᷑. diuidit᷑ in p̾teritũ & futurũ. Prȩsens aut̃. nullũ hab&s
nũ. Vbi ẽ gͦ tẽpus qđ longũ dicamus : An futurũ : Non quiđe dicimus longũ ẽ: quia nondũ
đ longũ sit. sed dicimus. longũ erit. Quando igit erit : Si enĩ & tune eũ adhue futurũ eri
ĩ erit longũ. quia qͥd sit nondũ erit.Si aut̃ tunc erit longũ cũ ex futuro qđ nondũ ẽ ẽẽ iã cepe

Expanded text:
ras. et ipsa una hora fugitiuis particulis agitur: quidquid eius auolauit, praeteritum est, quidquid ei restat, ras. et ipsa una hora fugitiuis particulis agitur: quidquid eius auolauit, praeteritum est, quidquid ei restat, futurum. si quid intellegitur temporpossit, id solum est quod praesens dicatur, quod tamen ita raptim a futuro in praeteritum transvolat, ut nulla morula extendatur; nam si extenditur, dividitur in praeteritum et futurum; spatium. ubi est ergo tempus, quod longum dicamus? an futurum? non quidem dicimus: longum est, quia nondum est quod longum sit, sed dicimus: longum erit. quando igitur erit? si enim et tunc adhuc futurum erit, non erit longum, quia quid sit longum nondum erit: si autem t
Abbreviated transcription (Latin):
nec annus qui agit. totus ẽ prȩsens. Et si ñ totus ẽ p̃sens ñ annus ẽ prȩsens. Duo decm enĩ mens
innus ẽ. Quorũ qui lib& unus mensis qui agit᷑ ipse p̃sens ẽ : cȩteri aut̃ prȩteriti aut futuri : quã quã
neq mensis qui agit᷑ p̾sens ẽ : sed unus dies. Si primus. futuris cȩteris : si nouissimus. praeteritis
eris : si mediorũ quilib&. int̾ prȩteritos & futuros. Ecce p̃sens tẽpus qđ solũ in ueniebamus lo¬
gũ appellandũ. uix ad unius diei spatiũ contractũ ẽ. Sed discutiamus etiã ipsũ. quia nec unus
stotus ẽ p̃sens Noc tnis enĩ & diurnis horis om̃ib uiginti quatuor explet᷑. Quarũ prima
çteras futuras habet. nouissima p̃teritas : aliqua uͦ int̾iectarũ ante se p̃teritas. post se futu¬

Expanded text:
ergo nec annus, qui agitur, totus est praesens, et si non totus est praesens, non annus est praesens. duodecim enim menses ergo nec annus, qui agitur, totus est praesens, et si non totus est praesens, non annus est praesens. duodecim enim menses annus est, quorum quilibet unus mensis, qui agitur, ipse praesens est, ceteri aut praeteriti aut futuri. quamquam neque mensis, qui agitur, praesens est, sed unus dies: si primus, futuris ceteris, si nouissimus, praeteritis ceteris, si mediorum quilibet, inter praeteritos et futuros. Ecce praesens tempus, quod solum inueniebamus longum appellandum, uix ad unius diei spatium contractum est. sed discutiamus etiam ipsum, quia nec unus dies totus est praesens. nocturnis enim et diurnis horis omnibus uiginti quattuor expletur, quarum prima ceteras futuras habet, nouissima praeteritas, aliqua uero interiectarum ante se praeteritas, post se futu
Abbreviated transcription (Latin):
ũ & psens tẽpus possit ẽẽ longũ : Datũ eñĩ tibi ẽ sentire moras. atq metiri. Quid respondebis m
ncentũ anni p̾sentes. longũ tẽpus ẽ: Uide prius utrũ possint psentes ẽẽ centũ anni. Sienĩ pri¬
nis eorũ annus agit᷑. ipse prȩsens ẽ. Non aginta uero & nouẽ futuri st̃ & ideo nondũ st̃. Si aut̃
scas annus agit iã unus ẽ prȩteritus. alt̃ prȩsens cȩteri futuri. Atq ita si mediorũ quẽ libet
aentenarii huius numeri annũ p̃sentẽ posuerimus. ante illũ prȩteriti erunt : post illũ. futuri
urea centũ anni p̾sentes ẽẽ ñ poterunt. Vide saltem utrũ qui agit᷑ unus ipse sit praeseris
teius enĩ si primus agit᷑ mensis. futuri st̃ cȩteri. Si seđs. iã & primus prȩterut. & reliqui nondũ st̃

Expanded text:
utrum praesens tempus possit esse longum: datum enim tibi est sentire moras atque metiri. quid respondebis mihi? utrum praesens tempus possit esse longum: datum enim tibi est sentire moras atque metiri. quid respondebis mihi? an centum anni praesentes longum tempus est? uide prius, utrum possint praesentes esse centum anni. si enim primus eorum annus agitur, ipse praesens est, nonaginta uero et nouem futuri sunt, et ideo nondum sunt: si autem secundus annus agitur, iam unus est praeteritus, alter praesens, ceteri futuri. atque ita mediorum quemlibet centenarii huius numeri annum praesentem posuerimus: ante illum praeteriti erunt, post illum futuri. quocirca centum anni praesentes esse non poterunt. uide saltem, utrum qui agitur unus ipse sit praesens. et eius enim si primus agitur mensis, futuri sunt ceteri, si secundus, iam et primus praeteriit et reliqui nondum sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
et futurũ nondũ ẽ. Non itaq dicamus longũ ẽ : sed dicamus de p̃terito longũ fuit : &
turo. longũ erit. Dnẽ ds̃m̃s. lux mea. nonne et hic ueritas tua deridebit hominẽ: Quod
ũ longũ fuit p̾teritũ tẽpus cũ iã eẽt p̃teritũ longũ fuit.ancũ adhuc p̾sens eẽt : T unco
poterat ẽẽ longũ. quando erat qđ eẽt longũ. Prȩteritũ uero iã ñ erat. unde neo longũ ẽẽ po¬
terat. qđ omi no ñ erat. Non gͦ dicamus. longũ fuit p̃teritũ tẽpus. Neq enĩ inueniꝰ qđ fuerit lon¬
ĩ. quando ex quo p̃teritũ ẽ : non ẽ. Sed dicamus longũ fuit illud p̃sens tẽpus. quia cũ prȩse
eẽt longũ erat. Nondũ enĩ prȩcerierat ut nondũ eẽt: & ideo erat qđ longũ eẽ posset. Poftra
uero quã prȩterut. simul & longũ ẽẽ destitit . qđ eẽ destitit. Videamus gͦ anima humana

Expanded text:
et futurum nondum est. non itaque dicamus: longum est, sed dicamus de praeterito: longum fuit, et de et futurum nondum est. non itaque dicamus: longum est, sed dicamus de praeterito: longum fuit, et de futuro: longum erit. domine meus, lux mea, nonne et hic ueritas tua deridebit hominem? quod enim longum fuit praeteritum tempus, cum iam esset praeteritum, longum fuit, an ante, cum adhuc praesens esset? tunc enim poterat esse longum, quando erat, quod esset longum: praeteritum uero iam non erat; unde nec longum esse poterat, quod omnino non erat. non ergo dicamus: longum fuit praeteritum tempus; neque enim inueniemus, quid fuerit longum, quando ex quo praeteritum est non est, sed dicamus: "longum . fuit illud praesens tempus", quia cum praesens esset, longum erat. nondum enim praeterierat, ut non esset, et ideo erat, quod longum esse posset; postea uero quam praeteriit, simul et longum esse destitit, quod esse destitit. Videamus ergo, anima humana,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpus. Et si nihil eẽt. ñ eẽt p̾sens tẽpus. Duo gͦ illa tẽpora pͣteritũ & futurũ quomͦ sunt.
uando et p̃teritũ iã ñ ẽ: & futurũ nondũ ẽ: Prȩsens aut̃ si semꝑ eẽtp̃sens. nec in prȩter
transiret. iã ñ eẽt tẽpus. sed ȩt̃nitas. Si gͦ prȩsens ut tẽpus sit ideo fit quia in prȩceritũ
transit. quomͦ & hoc eẽ dicimus. cui causa ut sit illa ẽ qua ñ erit. ut scilicet ñ uere
tẽpus ẽẽ. nisi quia tendit ñ eẽ : Et tam̃ dicimus longũ tẽpus & breue tẽpus. neq hoc nisi de
prȩterito aut futuro dicimus Prȩteritũ tẽpus longũ uerbi grã uocamus ante centũ anno
iturũ itidẽ longũ postcentũ annos. Breueaut̃ p̃teritũ sicut puta dicimus ante decẽ die
& breue futurũ post dec̃ẽ dies. Sed quo pacto longũ aut breue qđ ñ ẽ: Prȩteritũ enĩiã ñ ẽ.

Expanded text:
tempus, et si nihil esset, non esset praesens tempus. duo ergo illa tempora, praeteritum et futurum, quomodo sunt, tempus, et si nihil esset, non esset praesens tempus. duo ergo illa tempora, praeteritum et futurum, quomodo sunt, quando et praeteritum iam non est et futurum nondum est? praesens autem si semper esset praesens nec in praeteritum transiret, non iam esset tempus, sed aeternitas. si ergo praesens, ut tempus sit, ideo fit, quia in praeteritum transit, quomodo et hoc esse dicimus, cui causa, ut sit, illa est, quia non erit, ut scilicet non uere dicamus tempus esse, nisi quia tendit non esse. Et tamen dicimus longum tempus et breue tempus neque hpraeterito aut futuro dicimus. Praeteritum tempus longum, verbi gratia, vocamus ante centum annos; futurum itidem longum, post centum annos. Breve autem praeteritum, sicut puta, dicimus ante decem dies; et breve futurum, post decem dies. Sed quo pacto longum est aut breve, quod non est? Praeteritum enim jam non est,