comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qñ sederit cũ senatorib terre. hi itaq extre¬
mo iudicio ñ iudicantur &e regnant: qr cũ
auctore suo etiã iudices ueniunt. Relinqͤn¬
des quippe omĩa. plꝰ ꝓmpta deuotione exe¬
cuti sunt: qmͣ iuberi generaliter audiert̃.
Speciali nãq iussione paucis ꝑfectiorib &
ñ generaliter om̃ib dr̃. hoc qͦd adolescens di¬
quere me. Si enĩ sub hoc precepto cunctos
iussio generalis astringeret ⁊ culpe ꝓfecto
eẽt. aliquid nos de hoc mundo possidere:s
aliud est qͦd ꝑscripturã sacrã generalit om̃ib
preciptt᷑ ⁊ aliud qͦd specialit̾ ꝑfectiorib ĩperat᷑.
hi gͦ recte sub generali iudicio ñ tenent᷑: quia
& precepta generalia uiuendo uicert̃. Sicut
enim ñ iudicant᷑ & pereunt. qui suadente ꝑ¬
ficlia lege teneri contempnirat: ita ñ uidi¬
cantur ce regnant. qͥ suadente pietate. etiam
ultra generalia diuine legis p̃cepta ꝓficurt.
hinc est qͦd paulus etiã specialia precepta tͣns¬

Expanded text:
oribus terrae . Hi itaque in extremo judicio non judicantur et regnant, quia cum auctore suo etiam judices veniunt. Relinquentes quippe omnia plus prompta devotione executi sunt, quam juberi generaliter audierunt. Speciali namque jussione paucis per fectioribus, et non generaliter omnibus dicitur hoc quod adolescenquere me . Si enim sub hoc praecepto cunctos jussio generalis astringeret, culpa profecto esset aliquid nos de hoc mundo possidere. Sed aliud est quod per Scripturam sacram generaliter omnibus praecipitur, aliud quod specialiter perfectioribus imperatur. Hi ergo recte sub generali judicio non tenentur, qui et praecepta generalia vivendo vicerunt. Sicut enim non judicantur et pereunt, qui suadente perfidia lege teneri contemnunt, ita non judicantur et regnant, qui, suadente pietate, etiam ultra generalia divinae legis praecepta proficiunt. Hinc est quod Paulus, etiam specialia praecepta trans
Abbreviated transcription (Latin):
mine est. Potentiam ds tribuit: elationẽ uͦ
potentie. malicia nr̃e mentis inuenit. Tolla¬
mus gͦ qͦd de nr̃o contulimꝰ: & bona st̃ que
deo largiente possidemꝰ. Quia enĩ nequaqm
usta potentia. s actio praua dampnat᷑: apte

Expanded text:
mine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero mine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Tollamus ergo quod de nostro contulimus, et bona sunt quae Deo largiente possidemus. Quia enim nequaquam justa potentia, sed actio prava damnatur, apte
Abbreviated transcription (Latin):
duriciã dat tumoris. Mirũ uͦ est: cũ in cordib
sublimiũ regnat humilitas moꝵ. Uñ pen¬
sandũ est: quia potentes quiq cũ humilit̾
sapunt.culmen extranee ce quasi longe po¬
site uirtutis attingunt. ce recte hac uirtitte
dñm qͣntotiꝰ placant: quia illud ei sacrificium
potentes offerunt. qͦd potentes inuenire uix¬
possunt. Subtilissima nãꝙ ars uinendi est.
culmen tenere. głam premere : ẽẽ quidẽ in po¬
dentia. s potentẽ se ẽẽ nescire. ad largienda bo¬
na potentẽ se cognoscere. ad repetenda noxia
om̃e quod potenter ualet ignorare. Recte ita¬
q de talib d̾r: d̃s potentes ñ abicit. cũ ce p̃
sit potens. Deũ quippe imitari desiderat.
qui fastigiũ potentie alienis intentꝰ utili¬
tatib. & non sius laudib elatus administt᷑:
qui p̃latus ceteris prodesse appecit ñ preesse.
Tumoris nãꝙ elatio. ñ ordo potestatis in cri

Expanded text:
duritiam dat tumoris. Mirum vero est, cum in cordibus duritiam dat tumoris. Mirum vero est, cum in cordibus sublimium regnat humilitas morum. Unde pensandum est quia potentes quique, cum humiliter sapiunt, culmen extraneae quasi longe positae virtutis attingunt, et recte hac virtute Dominum quantocius placant, quia illud ei sacrificium potentes offerunt, quod potentes vix invenire possunt. Subtilissima namque ars vivendi est, culmen tenere, gloriam reprimere: esse quidem in potentia, sed potentem se esse nescire: ad largienda bona potentem se agnoscere, sed ad repetenda noxia omne quod potenter valet ignorare. Recte itaque de talibus dicitur: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens . Deum quippe imitari desiderat, qui fastigium potentiae, alienis intentus utilitatibus, et non suis laudibus elatus, administrat: qui praelatus caeteris prodesse appetit, non praeesse. Tumoris namque elatio, non ordo pote
Abbreviated transcription (Latin):
tie. semet ip̃m premendo. uincebat dicens: do¬
mine ñ est exaltatũ cor meũ: quiq in eiꝰ hũi¬
litatis augmento subumxit. neq elati st̃
oculi mei: atq addidit. neq ambulaui in
magnis. Et adhuc semet ip̃m subtilissima in¬
quisitione discutiens: ait. Neq in mirabilib
suꝑ me. Om̃sq etiã cogitationes suas a fun¬
do cordis exhauriens: subuingit dicens. Si ñ
humiliter sentiebam: s exaltaui aninã me¬
am. Ecce humilitatis hostiã ab intimo coediᷤ
oblatã crebro replicat. oe iterũ atq tmm̃ ꝯfiten¬
do offerre ũ cessat: eamq multiplicit̾ loquenᷤ
iudicis sui oculis ostentat. Quid est hoc. et
quom istud sacrificiũ deo placere cognouerat.
quod in conspectui eius tanta iteratione uo¬
cis ĩmolabat: nisi qͦd uicina ẽẽ suꝑbia poten¬
tib solet. & pene semꝑ reb affluentib elatio
sociatur: Quia ce sepe honoris abundantia:

Expanded text:
tiae semetipsum premendo vincebat, dicens: Dotiae semetipsum premendo vincebat, dicens: Domine, non est exaltatum cor meum . Quique in ejus humilitatis augmento subjunxit: neque elati sunt oculi mei, atque addidit: Neque ambulavi in magnis. Et adhuc semetipsum subtilissima inquisitione discutiens ait: Neque in mirabilibus super me. Omnesque etiam cogitationes suas a fundo cordis exhauriens, subjungit, dicens: Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam . Ecce humilitatis hostiam ab intimo cordis oblatam crebro replicat, et iterum atque iterum confitendo offerre non cessat, eamque multipliciter loquens Judicis sui oculis ostentat. Quid est hoc? et quomodo istud sacrificium Deo placere cognoverat, quod in conspectu ejus tanta iteratione vocis immolabat? nisi quod vicina esse superbia potentibus solet, et pene semper rebus affluentibus elatio sociatur, quia et saepe humoris abundantia
Abbreviated transcription (Latin):
tur uira regiminis ⁊ & dũ prelatꝰ qͥsq plus
qͣm decet sẽ deicit: subditoꝵ uitã stringere
sub discipline iuncla non possit. Teneam
ergo exteriꝰ qͦd pro alioꝵ utilitate suscepimnꝰ.
teneamus interius qͦd de nr̃a estimatione sen¬
timus: s tam̃ decenter qͥbdã erũpentib signiᷤ
tales nos apud nos ẽẽ ip̃i etiã qui nobis com¬
missi sunt ñ ignorent ⁊ ut ce de auctoritate no¬
stra quod formident uideant: & de humilita¬
te quod unitent᷑ agnoscant. Seruata aũ aue¬
toritate regiminis. ad cor nr̃m sine cessatione
redeamꝰ: & ꝯsideremꝰ assidue. qͦd sumꝰ equalit̾
cũ ceteris conditi: ñ quod tẽporalit̾ ceteris p̃la¬
ti. Potestas enĩ qͣnto exteriꝰ eminet. tanto p̃mi
interiꝰ debet: ne cogitationẽ uncat: ne in de¬
lectatione sui animũ rapiat ⁊ ne iã sub se
mens eam regere ñ possit:cui se libidine do
minandi supponit. Bene dauid regni potenti¬
ani regere nouerat: qui elationẽ eusdẽ poten¬

Expanded text:
dum praelatus quisque plus se quam decet dejicit, subditorum vitam stringere sub disciplinae vinculo non possit. Teneamus ergo exterius quod pro aliorum utilitate suscipimus, teneamus interius quod de nostra aestimatione sentimus. Sed tamen decenter quibusdam erumpentibus signis tales nos apud nos esse ipsi etiam qui nobis commissi sunt non ignorent, ut et de auctoritate nostra quod formident videant, et de humilitate quod imitentur agnoscant. Servata autem auctoritate regiminis, ad cor nostrum sine cessatione redeamus, et consideremus assidue quod sumus aequaliter cum caeteris conditi, non quod temporaliter caeteris praelati. Potestas enim quanto exterius eminet, tanto premi interius debet, ne cogitationem vincat, ne in delectationem sui animum rapiat, ne jam sub se mens eam regere non pominandi supponit. Bene David regni potentiam regere noverat, qui elationem ejusdem poten
Abbreviated transcription (Latin):
dem psalmista dr. ĩmissiones ꝑ angelos maloᷤ.
uiã fecit semite ire sue. Cor quippe dñs priorib¬
meritis ad grauatũ. iuste ꝑmitat etiã subsequen¬
tib malignoꝵ spirituũ ꝑsuasionib falli: quod
dũ digne in culpa trahitur: reatus eiꝰ in pena
cisse ꝑhibetur. Latior est enĩ uia: qmͣ semita.
stricte iudicando dilatare: ut qui illuminati
agere recte noluert. iuste cecati adhuc faciant
unde ampliꝰ puniri mereant᷑. Hinc ꝑ moysen
dr̃. Nonclum completa sunt peccata amorreoꝵ.
hinc ꝑ eundẽ moysen dñs dicit. Ex iunea enĩ

Expanded text:
dem Psalmista dicitur: Immissiones per angelos malos: viam fecit semitae irae suae . Cor quippe Dominus prioribmeritis adgravata, juste permissa sunt subsequentibus malignorum spirituum persuasionibus falli, quae dum digne in culpam trahuntur, reatus earum in pena cisse perhibetur, latior enim est via quam semita: stricte judicando dilatare. Ut qui illuminati agere recte noluerunt, juste caecati adhuc faciant, unde amplius puniri mereantur. Hinc per Moysen dicitur: Nondum completa sunt peccata Amorrhaeorum ; hinc per eumdem Moyse
Abbreviated transcription (Latin):
pe sunt partes. electoꝵ scilicet atq reproborũ:
s bini ordines. eisclẽ singulis partib ꝯtinen¬
tur. Alii namq iudicantur &e pereunt ⁊ alii
ñ uidicantur ce pereunt: alii iudicant᷑ &e reg¬
nant ⁊ alii ñ iudicant᷑ & regnant. Iudicant᷑ et
pereunt quib dm̃ca inclamatione dr̃. esuri¬
ui ce non dedistis michi manducare: sitiui ce ñ
dedistis in potũ. hospes eram & ñ collegistis me:
nudus &e ñ operiustis me. eger & incarcere et¬
ñ uisitastis me. quib p̃mutit᷑. discedite a me
maledicti in ignẽ eternũ qui preparatꝰ ẽ. dia¬
bolo &e angelis eiꝰ. Alii uͦ in excremo iudicio ñ
iudicantur e pereunt: de quib ꝓpħa ait. ñ re¬
surgunt inpii in iudicio. ce de qͣuib dñs di
cit. qui aufe ñ credit: iam iudicatꝰ est: ce de¬

Expanded text:
pe sunt partes, electorum scilicet, atque reproborum. Sed bini ordines eisdem singulis partibus continentur. Alii namque judicantur et pereunt, alii non judicantur et pereunt. Alii judicantur et regnant, alii non judicantur et 836 regnant. Judicantur et pereunt quibus Dominica inclamatione dicitur: Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi potum; hospes eram,pe sunt partes, electorum scilicet, atque reproborum. Sed bini ordines eisdem singulis partibus continentur. Alii namque judicantur et pereunt, alii non judicantur et pereunt. Alii judicantur et regnant, alii non judicantur et 836 regnant. Judicantur et pereunt quibus Dominica inclamatione dicitur: Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi potum; hospes eram,
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ. Quia enum diuitie uisibilit̾ potente ᷤ
ostendunt: apud semet ipsos pauperes funt
qui elati in sius conscientiis ñ sunt. Eos uero
impios uocat: qͥ auta fidei pietate disiuncti
sunt. aut in hoc quod fideliter credunt. pͣuis
sibi morib contradicunt. Qͥa gͦ omp̃c d̾s. ma¬
licie suꝑbiã. ñ potentie celsitudinem damp¬
nat: postqͣm dictũ est d̾s̃ potentes ñ abicit. cñ
ce ip̃e sit podens : recte subiungitur. s ñ saluat
ĩpios. & iudiciũ pauperib tribuit: so ela¬
tos destruit: humiles uͦ ꝑ iudiciũ humiles
reddet. Uel certe iudiciũ pauperib tribuit: qͥa
hi qui tunic nequider opprimunt᷑: ip̃i tunc

Expanded text:
coelorum . » Quia enim divitiae visibiliter potentes ostendunt, apud semetipsos pauperes sunt, qui elati in suis conscientiis non sunt. Eos vero impios vocat, qui aut a fidei pietate disjuncti sunt, aut in hoc quod fideliter credunt, pravis sibi moribus contradicunt. Omnipotens Deus n potentiae celsitudinem damnat, postquam dictum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens, recte subjungitur: Sed non salvat impios, et judicium pauperibus tribuit. Id est, elatos destruit, humiles vero per judicium liberos reddit. Vel certe judicium pauperibus tribuit, quia hi qui nunc nequiter op
Abbreviated transcription (Latin):
recte helui diceret: si tam̃ cui diceret sciret.
Nã hec beato iob tantominus ꝯgruunt: qͣnto
ab illo omĩa altiꝰ sciunt᷑. Quia uero ut sepe
diximꝰ arrogantes dũ presumunt docere qͦs
ñ debent. usq ad dtumeliosa increpationũ uer¬
ba dilabuntur: subditur.Caue ne declines ad¬
seriam. Iniquitatẽ post miseriã sequitur: qui
post mala que ꝓcorreptione sustinet feruenti
corde impatientie se facib inflãmat. Quod be¬
atũ iob ꝑpetrasse helui credidit ⁊ quia eũ inter
flagella positũ liberis effari uocib audiuit:
uidelicet nesciens quia om̃e quod dixit. ñ
hoc de iniquitate pͥatientie. s de uirtute ue¬
ritatis ꝓtulit qui ab interm iudicis senten¬
dũ ualde est quomͣ cũ diceret. ne declines ad
imquitatẽ: de eadẽ iniquitate ꝓtinꝰ subdidit.
hanc enĩ cepisti sequi post miseriã. Quid est¬

Expanded text:
recte Eliu diceret, si tamen cui diceret sciret. recte Eliu diceret, si tamen cui diceret sciret. Nam haec beato Job tanto minus congruunt, quanto ab illo omnia altius sciuntur. Quia vero, ut saepe diximus, arrogantes, dum praesumunt docere quos non debent, usque ad contumeliosa increpationum verba dilabuntur, subditur. CAPUT XLVII tur.---Iniquitatem post miseriam sequitur, qui post mala quae pro correptione sustinet ferventi corde impatientiae se facibus inflammat. Quod beatum Job perpetrasse Eliu credidit, qui eum inter flagella positum liberis effari vocibus audivit, videlicet nesciens, quia omne quod dixit, non hoc de iniquitate impatientiae, sed de virtute veritatis protulit, qui ab interni judicis sentenSed considerandum valde est quomodo cum diceret: Ne declines ad iniquitatem, de eadem iniquitate protinus subdidit: Hanc enim coepisti sequi post miseriam. 86. S
Abbreviated transcription (Latin):
tendit: modo ad resumendas uires se reparat:
m se eas posse resumere quasi uictus iã. fractꝰ¬
plices cogitationes ꝓdeunt: hanc quasi in noc
lm. ꝓpħa subigere se posse prefumpserat cũ
dicebat. Ptector meus &e in ipso speraui: subi¬
tiens populos sub me. Sc̃is quippe mentib¬
mertib populi subiguntur. cũ ab eis ꝑ dis¬
tricte seueritatis p̃sentiã cogitationes stulte
dissiliunt: ut ñ ꝑ abrupta fantasmatũ rapi¬
ant ⁊ s rationi subdite a corde humiliter ꝯqͥ¬
escant. Quia ergo positus in tẽptatione ani¬
mꝰ. qui de se in ꝓsperis maiora p̃sumebat. tu¬
multus spei ce desperationis tolerat: recte nc̃
d̾r : ne ꝓtrahas noctẽ ut ascendant popłi ꝓ eis:
ac si aperte diceret᷑. Intẽptatione dep̃hensus
citiꝰ tenebras meroris incide: ne qui in tͣnqͥl¬
litate de te alta senseras. in ꝑturbatione qͦq
deteriꝰ cogitationũ te caligine ꝯfundas. Qd

Expanded text:
tendit; modo ad resumendas vires se reparat; tendit; modo ad resumendas vires se reparat; modo se eas posse resumere quasi victus jam fractuplices cogitationes quis auxilium Propheta subigere se posse praesumpserat, cum dicebat: Protector meus, et in ipso sperabo, subjiciens populos sub me . Sanctis quippe mentibus populi subiguntur, cum ab eis per districtae severitatis praesentiam cogitationes stultae dissiliunt, ut non per abrupta phantasmatum rapiant, sed rationi subditae a corde humiliter conquiescant. Quia ergo positus in tentatione animus, qui de se in prosperis majora praesumebat, tumultus spei desperationisque tolerat, recte nunc dicitur: Ne protrahas noctem, ut ascendant populi pro eis. Ac si aperte diceretur: In tentatione deprehensus, citius tenebras moeroris incide, ne qui in tranquillitate 852 de te alta senseras, in perturbatione quoque deterius cogitationum te caligine confundas. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
cia consolatione concita ñ finitur. Nox ꝓtͣhit.
quia meror anuni confusis cogitationib e¬
longat᷑. Nãdũ mens posita in temptatione
ꝯsiderat qͦd auirtutis sue pristina soliditate
repellitur: superductis merorib quasi qͥb¬
dam tenebris cecatur: atq ab om̃i luce gau¬
dii. eius oculus clauditur dũ sollicita tre¬
pidat. ne hoc quod ẽẽ dudũ ceperat fundi¬
tus amittat. Unde oe benedicitur qͦd in hac
nocte ꝓ robustis populi ascendunt: qͥa ui¬
delicet᷑ in hoc merore temptationis. ꝓ ro¬
bustis motibus cogitationes iidĩgne a
multiplices in corde ꝓsiliunt. Nã dũ se in
ꝑturbatione ospicit iam pene amisse qͦd fue¬
rat fluctus in se innumeros tumultꝰq coacer¬
uat. Modo tranquillitatẽ suã quia ꝑdidit do¬
let⁊ modo ne usꝙ ad praua oꝑa corruat ꝑtimes¬
cit. mͦ in quo culmine steterat meminit: modo
in quo uitioꝵ ꝓfundo ꝑ delectationẽ iaceat at¬

Expanded text:
tia consolatione concita non finitur. Nox protrahitur tia consolatione concita non finitur. Nox protrahitur quia moeror animi confusis cogitationibus elongatur. Nam dum mens posita in tentatione considerat quod a virtutis suae pristina soliditate repellitur, superductis moeroribus, quasi quibusdam tenebris caecatur, atque ab omni luce gaudii ejus oculus clauditur, dum sollicita trepidat ne hoc quod esse dudum coeperat funditus amittat. Unde et bene dicitur quod in hac nocte pro robustis populi ascendunt, quia videlicet in hoc moerore tentationis pro robustis motibus indignae cogitationes et multiplices in corde prosiliunt. Nam dum se in perturbatione conspicit jam pene amisisse quod fuerat, fluctus in se innumeros tumultusque coacervat, modo tranquillitatem suam quia perdidit dolet; modo ne usque ad prava opera corruat pertimescit; modo in quo culmine steterat meminit; modo in quo vitiorum profundo per delectationem jaceat at
Abbreviated transcription (Latin):
bulatione. & om̃s robustos fortitudine: ac si
aꝑte diceret᷑. Om̃e quod intrinsecus de bona
actione intumueras reprime &e cordis motꝰ
quos ex recto oꝑe robustos habueras depone:
quia iam in ip̃a aduersitatis temptatione
ꝯsideras. qm̃ frustra pꝑriꝰ de te magna elatꝰ esti¬
mabas. Que uidelicet magnitudo. iccirco abs¬
q tribulatione deponenda d̾r: quia nimirũ
cũ ꝑ demptationẽ humilitas ꝓficit ⁊ prosꝑa
est ip̃a aduersitas que mentẽ ab elatione
custodit. S tam̃ sine magna tribulatione
ñ agitur: cũ tranquilla mens irruente tẽp¬
tatione. quasi repentino hoste turbat᷑. Ip̃a
namq temptationis aduersitas dũ se men¬
ti unserit. quasclã in illa denebras gignit: eã¬
ꝙ: obscuritate sue amaritudinis turbat : que
apud se dudũ uirtiitũ dulcedine irradiante
claruerat. Unde ce apte subnungit᷑. Ne ꝓthas¬
ꝓtrahitur: cũ suborta de temptatione tristi¬

Expanded text:
bulatione, et omnes robustos fortitudine. Ac si bulatione, et omnes robustos fortitudine. Ac si aperte diceretur: Omne quod intrinsecus de bona actione intumueras 851 reprime, et cordis motus quos ex recto opere robustos habueras depone, quia jam in ipsa adversitatis tentatione consideras quam frustra prius de te magna elatus aestimabas. Quae videlicet magnitudo idcirco absque tribulatione deponenda dicitur, quia nimirum cum per tentationem humilitas proficit, prospera est ipsa adversitas quae mentem ab elaI. Sed tamen sine magna tribulatione non agitur, cum tranquilla mens irruente tentatione quasi repentino hoste turbatur. Ipsa namque tentationis adversitas dum se menti inserit, quasdam in illa tenebras gignit, eamque obscuritate suae amaritudinis turbat, quae apud se dudum virtutum dulcedine irradiante claruerat. Unde et apte subjungitur: CAprotrahitur cum suborta de tentatione tristi
Abbreviated transcription (Latin):
quippe st̃ motus cordis ⁊ cũ nulla nͥ que uir¬
tutis sunt sentiunt: s magnitudinẽ &e ro¬
bustos motus deponimꝰ. quando pulsan¬
de uitio cogimur pensare quid sumꝰ. Ro¬
bustos motꝰ deponimꝰ: qñ ñ iam de uir¬
tute attollim᷑. s in culpa ꝯsentiendo obrui.
de ip̃a qua quatimur infirmitate formida¬
mꝰ. Multũ nãq de se animꝰ ꝯfidit: qñ sibi
ad uotũ uires suppetere. dspicit. Iã sibi fidu¬
ciam scĩtatis arrogat ⁊ ia se idoneũ etiã ad cũc¬
ta uirtutũ culmina que sola cogiratione. dce¬
perit putat: s dũ hunc temptatio suibito õbor¬
ta transuerberat: eas que nate de uirtittibus
fuerant. elatas cogitationes funditꝰ turbat.
Quasi securam quippe urbẽ mopinatꝰ hostis
iagredit᷑: & repentino gladio suꝑboꝵ curium
colla feriuntur. Nichil gͦ tunc nisi ꝯtinuus
luctus agit᷑: dũ capta urbs a minia magna¬
toꝵ suoꝵ gloria. cede interueniente uacuatur.
Unde n̾c d̾r. depone magnitudinẽ tuã absq tri¬

Expanded text:
quippe sunt motus cordis, cum nulla nisi quae virtutis sunt sentiunt. Sed magnitudinem et robustos motus deponimus, quando pulsante vitio cogimur pensare quid sumus. Robustos motus deponimus, quando jam non de virtute attollimur, sed in culpa consentiendo obrui de ipsa qua quatimur infirmitate formidamus. Multum namque de se animus confidit quando sibi ad votum vires suppetere conspicit. Jam sibi fiduciam sanctitatis arrogat, jam se idoneum etiam ad cuncta virtutum culmina quae sola cogitatione conceperit putat. Sed cum hunc tentatio subito oborta transverberat, eas quae natae de virtutibus fuerant, elatas cogitationes funditus turbat. Quasi securam quippe urbem inopinatus hostis ingreditur, et repentino gladio superborum civium colla feriuntur. Nihil ergo tunc nisi continuus luctus agitur, dum capta urbs animi a magnatum suorum gloria caede interveniente vacuatur. Unde nunc dicitur: Depone magnitudinem tuam absque tri
Abbreviated transcription (Latin):
ce que dũ fouit seruitutis iugo contriuit: li¬
bertatis uiam dũ cruciat ostendat. Hec itaq
causa est. quod ab iniustis iusti spauntur
affligi: ut scilicet dũ futura audiunt bona
que cupiant. patiant᷑ etiã mala p̃sentia que
ꝑhorrescant: atꝙ ad faciliorẽ exitum dũ amor
ꝓuocat. cruciatꝰ impellat. Unde helui eosdẽ
labores electoꝵ sub oppressionib reꝓboꝵ exe¬

Expanded text:
et quae dum fovit, servitutis jugo contrivit, liet quae dum fovit, servitutis jugo contrivit, libertatis viam dum cruciat ostendat. Haec utique causa est quod ab injustis justi sinuntur affligi, ut scilicet dum futura audiunt bona quae cupiant, patiantur etiam mala praesentia quae perhorrescant, atque ad faciliorem exitum dum amor provocat, cruciatus impellat. Unde Eliu eosdem labores electorum sub oppressionibus reproborum exse
Abbreviated transcription (Latin):
bona eterna desperat. S ista reproboꝵ nequici¬
a. triture more electoꝵ uitã quasi grana a pa¬
leis separans: premit & purgat. Mali enĩ bo¬
nos magis ab huiꝰ mundi desiderus expecli¬
unt dũ affligunt: quia dũ multa eis hic mo¬
lenta ingerunt : festineire illos ad suꝑna cõ¬
pellunt. Quod bene ifraelitico populo moyse
uocante. & phardo rege seuiente: signatũ est
Tunc nãq moyses ad uocandũ missus est: cũ
iam pharao duris oꝑib ad opprimendũ fue¬
rat excitatꝰ: ut israelitarũ mentes egypto de¬
formiter inherentes. dũ alius nocaret quasi
traheret. alius quasi impelleret dũ seuret:¬
&e plebs in seruitio turpiter fixa. uel prouo¬
cata bonis. uel malis impulsa moueretur.
ad repromissionis terram uocati exire negli¬
gimꝰ. pressuris saltẽ seuientib impellamur.
atq hec egyptus uidelicet uita presens que
nos oppressit blandiens. adiuuet p̃mens ⁊

Expanded text:
bona aeterna desperat. Sed ista reproborum nequitibona aeterna desperat. Sed ista reproborum nequitia, triturae more electorum vitam, quasi grana a paleis separans, premit ut purget. Mali enim bonos magis ab hujus mundi desideriis expediunt, dum affligunt, quia dum multa eis hic violenta ingerunt, festinare illos ad superna compellunt. Quod bene de Israelitvocante, et Pharaone rege saeviente signatum est. Tunc namque Moyses ad vocandum missus est, cum jam Pharao duris operibus ad opprimendum fuerat excitatus, ut Israelitarum mentes Aegypto deformiter inhaerentes alius dum vocaret quasi traheret, alius quasi cum saeviret impelleret, plebs in sercata bonis, vel malis impulsa moveretur. ad repromissionis terram vocati exire negligimus, pressuris saltem saevientibus impellamur, atque haec Aegyptus, videlicet vita praesens, quae nos oppressit blandiens, adjuvet premens;
Abbreviated transcription (Latin):
sublumitate transcendunt: & quanto ip̃e sũ¬
mo inferior sis. qui inferiorẽ de eẽ. etiã inferi¬
orib deprehendis. Ostendens uͦ sũma reclucit
quẽ ꝑuertendo inquinat: &e rursus eũ
adiuuat nr̃a iusticia: quẽ a prauis actioni¬
b muitat. Nocere enĩ uel iuiuare nescuint:
ea que uel a bono corrũpere. uel a malo per¬
mutare ñ possunt. Suꝑne gͥ potestates eo
ledi uel uiuari nequeunt: quo eẽ iã incom¬
mutabiles accrperunt. S ꝯsiderare hec ne¬
queunt: qui terrens desideriis ĩplicant᷑.
Sparsis enim foris mentib ad semet ipsas
redire difficile est: quia praua itinera semel
captos tanto delectabiliter tenent. quanto
in eis omne qͦd libuerit licet. Nullus quippe
discipline murus obuiat qui ꝯstringat ⁊ nul¬
la retributionis ꝓspicitur pena que terreat:
s olausis oculis cordis eo anima p̃cipitat᷑ in
infimis. quo obsturat᷑ a sũmis. ce tanto secu¬
rius mala temporalia ꝑpetrat. quanto duriꝰ

Expanded text:
mitate transcendunt, et quanto ipse summo inferior es, qui inferiorem te esse etiam inferioribus deprehendis. Ostendendo vero summa, reducit pervertendo inquinat. Et rursus eum adjuvat nostra justitia quem a pravis actionibus immutat. Nocere enim vel juvare nesciunt ea quae vel a bono corrumpere vel a malo permutare non possunt. Supernae igitur potestates eo laedi vel juvari nequeunt, quo esse jam incommutabiles acceperunt. Sed considerare haec nequeunt, qui terrenis desideriis implicantur. Sparsis enim redire difficile est, quia prava itinera semel captas, tanto delectabiliter tenent, quanto in eis omne quod libuerit, licet. Nullus quippe disciplinae murus obviat qui constringat, nulla retributionis prospicitur poena quae terreat, sed clausis oculis cordis, eo anima praecipitatur in infimis, quo obscurantur a summis, et tanto securius mala temporalia perpetrat, quanto durius
Abbreviated transcription (Latin):
mescit: &e dũ ad usũ cuncta subiacent. dũ ad
uotũ uelociter uissa cõplentur: dũ om̃s subdi¬
ti siqua bene gesta sunt laudib efferunt: male
gestis autẽ nulla auctoritate contradicunt : dũ
plerũq laudant etiã quod obuirgare debuert̃.
seductus ab his que infra subdunt᷑. suꝑ se ani¬
mus tollitur: & dũ foras ĩmenso fauore curcũ¬
datur. intꝰ ueritate uacuat᷑ ⁊ atq oblitꝰ sui. ĩ uo¬
ces se spargit alienas: talemq se credit. qualẽ
foras audit. ñ qualẽ uitus discernere debuit.
Subiectos despicit ⁊ eosq equales sibi nature
ordine ñ agnoscit: & qͦs sorte potestatis excesse¬
rit: transcendisse se etiã uite merits credit.
Cunctis se estimat ampliꝰ sapere: quib uidet
ampliꝰ possi. In quodã quippe se dsticinit culmi¬
ne apud semet ip̃m : ce qui equa ceteris natu¬
re dditione ꝯstringitur. ex equo respicere cete¬

Expanded text:
mescit; et dum ad usum cuncta subjacent, dum ad mescit; et dum ad usum cuncta subjacent, dum ad votum velociter jussa complentur, dum omnes subditi si qua bene gesta sunt laudibus efferunt, male gestis autem nulla auctoritate contradicunt, dum plerumque laudant etiam quod objurgare debuerunt, seductus ab his quae infra subduntur, super se animus tollitur; et dum foris immenso favore circumdatur, intus veritate vacuatur; atque oblitus sui, in voces se spargit alienas; talemque se credit, qualem foris audit, non qualem intus discernere debuit; subjectos despicit, eosque aequales sibi naturae ordine non agnoscit; et quos sorte potestatis excesserit, transcendisse se etiam vitae meritis credit; cunctis se aestimat amplius sapere, quibus se videt amplius posse. In quodam quippe se constituit culmine apud semetipsum; et qui aequa caeteris naturae conditione constringitur, 833 ex aequo respicere caete
Abbreviated transcription (Latin):
atq flagitia: quedã uͦ ñ nũquã nobis ex his
que curra ip̃a sunt nocent. sicut temporalis po¬
dentia. uel copula conuigalis. Bonũ nãq: est⁊
iugiũ: s mala sunt que cirra illud ex huiꝰ mun¬
di cura succrescunt. Uñ paulus ait. Qͥ aũ cum
uxore est cogitat que sunt mundi: quomͦ place¬
laqueũ uobis iniciã: s ad id qͦd honestũ est. et¬
qͦd facultatẽ prebeat sine ĩpedim̃to dño obser¬
uandi. Dũ gͦ tenetur qͦd ñ nocet: ex reb uixta po¬
sitis cõmititur. plerũq qͦd nocet: sicut sepe rec¬
tũ mundũq iter ꝑgimꝰ. &e tam̃ ortis uixta iiã
ueprib ꝑ uestimenta retinemur. In uia quidẽ
munda non offendimꝰ: s a latere nascitur quo
pungamur. Magna est etiã potentia tẽporaliᷤ.
quia habet apud deũ meritũ suũ de bona admi¬
nistratione reginims. Non nũqͣm tam̃ eo ipso
quo p̃miner ceteris. elatione cogitationis intu¬

Expanded text:
atque flagitia; quaedam vero nonnunquam nobis ex his atque flagitia; quaedam vero nonnunquam nobis ex his quae circa ipsa sunt nocent, sicut temporalis potentia vel copula conjugalis. Bonum namque est conjugium, sed mala sunt quae circa illud ex hujus mundi cura succrescunt. Unde et Paulus ait: « Qui autem cum uxore est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placelaqueum vobis iniciam, sed ad id quod honestum est, et facultatem prebeat sine impedimento Dominum obsecrandi . Dum ergo tenetur quod non nocet, ex rebus juxta positis committitur plerumque quod nocet; sicut saepe rectum mundumque iter pergimus, et tamen ortis juxta viam vepribus per vestimenta retinemur. In via quidem munda non offendimus, sed a latere nascitur quo pungamur. Magna est etiam potentia temporalis, quae habet apud Deum meritum suum de bona administratione regiminis; nonnunquam tamen eo ipso quo praeeminet caeteris, elatione cogitationis intu
Abbreviated transcription (Latin):
elatio quanta animaduersione dampna¬
bitur. que usq ad audatiam uocis nutrit᷑:
sineq hec est excusabilis que in
corde
latenter oboritur. Considerandũ
quoq qualis intrinsecus regnat: que eo us¬
ꝙ seruata est. ut etiã foras erũpere ñ eru¬
bescat. Helui gͦ quia magna sensit: semet¬
ip̃m humiliter temꝑare nesciutt. Scientie
celsitudinẽ tenuit: humilitatis grãm recu¬
sauit: & dũ sequit᷑ bonũ qͦd benedicere appetit.
bonũ quod bene uiuere potuisset amisit. Sci¬
entia quippe inflat: caritas uͦ edificat. S iã
ñc rectum dicat: qͦd tam̃ dicere ignorat. Nam
postqm inflatas animi cogitationes ꝑ uerba
elationis exalauit: fortẽ sententiã subdidit di¬
cens. D̾s potentes ñ abicit: cũ ce ip̃e sit potens.¬
Inusu uite mortalis. quedã ex semet ip̃is sunt
noxia: quedã uero ex his que cura ip̃a uersant᷑.
Ex semet ip̃is quedã sunt noxia. sicut peccata

Expanded text:
elatio quanta animadversione damnaelatio quanta animadversione damnabitur, quae usque ad audaciam vocis nutritur, si neque haec est excusabilis quae in corde latenter oboritur. Considerandum quoque qualis intrinsecus regnat, quae eo usque servata est, ut etiam foras erumpere non erubescat. Eliu ergo quia magna sensit, semetipsum humiliter temperare nescivit, scientiae celsitudinem tenuit, humilitatis gratiam recusavit; et dum sequitur bonum quo bene dicere appetiit, bonum quo bene vivere potuisset amisit. Scientia quippe instat, charitas vero aedificat . Sed jam nunc rectum dicat, quod tamen recte dicere ignorat. Nam postquam inflatas animi cogitationes per verba elationis exhalavit, fortem sententiam subdidit, dicens: In usu vitae mortalis quaedam ex semetipsis sunt noxia, quaedam vero ex his quae circa ipsa versantur. Ex semetipsis quaedam sunt noxia, sicut peccata
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ ñ habent ⁊ quert̃ corã hominib des¬
timoniũ uocis aliene. quã cũ tarde repperi¬
unt. ip̃i etiam in impudentiã sui fauoris e¬
rumpunt. Si enĩ ñ inueniunt uoces homi¬
nũ quas inhianter expectant: ip̃i scientiã suã
laudantes predicant. Unde &e helui subdidit
sensit se magna dicturum: s tum̃ti corde hoc
quod de semet ip̃o sublimit̃ estimauit tacere
non potuit ⁊ ce iccirco qͦd rectũ sensit laudan¬
do precucurrit. Qui iam quidẽ diuino iu¬
clicio reus eẽt: si magna de se saltẽ silendo
sensisset. Ante subtile enĩ ueritatis examen
securi omnino ñ sumꝰ: etiam si huniano iudi¬
cio quod in nobis rep̃hendi debeat ñ habemus.
Nam plerũꝙ negligentiꝰ cogitantes elatione
pulsamur: quã tamen tacentes p̃mimꝰ. s
nisi retractatione concita. tumor occultꝰ in ip̃o
cubili cordis in quo oritur suffocetur. coram
districto iidioe om̃e meritũ nr̃e actionis ex¬
tinguitur. Hinc gͦ pensandũ est illa cordis

Expanded text:
monium non habent, quaerunt coram hominibus testimonium vocis alienae; quam cum tarde reperiunt, ipsi etiam in impudentiam sui favoris erumpunt. Si enim non inveniunt voces hominum, quas inhianter exspectant, ipsi scientiam suam laudantes praedicant. Unde et Eliu subdit sensit se magna dicturum, sed tumenti corde hoc quod de semetipso sublimiter aestimavit tacere non potuit: et idcirco quod rectum sensit laudando praecucurrit: quia jam quidem divino judicio reus esset, si magna de se saltem silendo sensisset. Ante subtile enim veritatis examen securi omnino non sumus, etiam si humano 832 judicio quod in nobis reprehendi debeat non habemus. Nam plerumque negligentius cogitantes elatione pulsamur, quam tamen tacentes premimus. Sed nisi retractatione concita tumor occultus in ipso cubili cordis, in quo oritur, suffocetur, coram districto judice omne meritum nostrae actionis exstinguitur. Hinc ergo pensandum est illa cordis
Abbreviated transcription (Latin):
tu rapiant᷑. Uñ paulus cũ mira chorithiiᷤᷤ
& multa dixisset: adiunxit. Os nr̃m padet
ad uos o coruithii: cor nr̃m dilatatũ est. S
arrogantes dũ cor bonoꝵ nesciunt. &e solaᷤ
aliquando uoces initant᷑: effeĩt laudando
que dicunt: ñ quod eis torpor audientiũ
displicet. s qͦd sibimhiant̾ placent. Iustoꝵ
uoces uitantes simulant. s ium uocis ig¬
norant. Uident qͦd iusti proferunt: s nesciut
qͦd requit̃. Cũ enĩ sci doctores laudẽ p̃dicatio¬
nis exaltant: quasi manu uocis ab imis cogi¬
tationib corda audientiũ leuant ⁊ ut excus¬
sa uelocit᷑ dictis sequentib. uelut in itinere
occurrant.& tanto ea intelligentie amplexu
ꝯstringant. qͣnto illa ce quasi priꝰqͣm cernerẽt
in uoce laudantis amauerant. S hec ut dixi:
arrogantes nesciunt. Qa enĩ foris est qͦd ap¬
petunt: quid sit intus desiderabile sentire
non possunt. De electoꝵ quippe eccł̃ia scriptũ

Expanded text:
tu rapiantur. Unde Paulus, cum mira Corinthiis tu rapiantur. Unde Paulus, cum mira Corinthiis et multa dixisset, adjunxit: « Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; corrrogantes dum cor bonorum nesciunt, et solas aliquando voces imitantur, efferunt laudando quae dicunt, non quod eis torpor audientium displicet, sed quod sibi inhianter placent. Justorum vocem imitantes simulant, sed vim vocis ignorant. Vident quod justi proferunt, sed nesciunt quod requirunt. Cum enim sancti doctores laudem praedicationis exaltant, quasi manu vocis ab imis cogitationibus corda audientium levant, ut excussa velociter dictis sequentibus velut in itinere occurrant et tanto ea intelligentiae amplexu constringant, quanto illa et quasi priusquam cernerent in voce laudantis amaverant. Sed haec, ut dixi, arrogantes nesciunt. Quia enim foris est quod appetunt, quid sit intus desiderabile sentire non possunt. De electorum quippe Ecclesia scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmũqͣm doctores sci crebro repetunt. si qua
obscuriꝰ dicunt: ut que occulta p̃dicant
auditoꝵ cordib uoce hec iterationis ĩfũdant:
plerũq hoc appetunt etiã arrogantes umi¬
tari ce insolenter ea que dixerint replicant:¬
ñ quo auditoꝵ cordib insinuare res appetũt:
s quo eoꝵ iudicio uideri eloquentes uolunt.
tumor cordis in uoce claruerat: arrogans
aperte cognoscit᷑. si ñ citiꝰ aliquo uelamine
pallietur. Unde mox in occultatione sue ar¬
rogantie dñi iusticiam subinferens ait: et¬
oꝑatorẽ meũ ꝓbabo iustũ: ut dũ quasi pro
dei iusticia loquitur ⁊ apud humana iudi¬
cia. quicqͥd arrogant᷑ effluit excusetur. Seqͣ
Cũ ab infirmis auditorib se intelligi ñ poᷤ¬
se conspiciunt. solent plerũq etiã iusti lau¬
dare bona que dicunt ⁊ ñ quo ip̃i suis laudi¬
b inhiant. s quo auditores suos ad audien¬
di sollicitudinem accendant: ut dñ eoꝵ uoce
p̃feruntur ⁊ ab illoꝵ cordib arcdentiore affec¬

Expanded text:
nonnunquam doctores sancti crebro repetunt, si qua obscurius dicunt, ut quae occulta praedicant auditorum cordibus voce haec iterationis infundant, plerumque hoc appetunt etiam arrogantes imitari, et insolenter ea quae dixerint replicantnon quo auditorum cordibus insinuare res appetant, sed quo eorum judicio videri eloquentes volunt. tumor cordis in voce claruerat; arrogans aperte cognoscitur, si non citius aliquo velamine pallietur. Unde mox in occultatione suae arrogantiae Domini justitiam subinferens, ait: atorem meum probato justum. - Ut, dum quasi pro Dei justitia loquitur, apud humana judicia quidquid arroganter affluit excusetur. Sequi- Cum ab infirmis auditoribus se intelligi non posse conspiciunt, solent plerumque etiam justi laudare bona quae dicunt, non quod ipsi suis laudibus inhiant, sed quod auditores subaudiendi sollicitudine accendant, ut dum eorum voce praeferuntur, ab illorum cordibus ardentiore affec
Abbreviated transcription (Latin):
frangrinur: qͥ ad portũ spei uelut ĩmensis fu¬
nib preteritis donis ligamur. Dicat᷑ itaq rec¬
te: iudicare corã eo ce expectas eũ. Nã qui semet¬
ip̃m corã deo ñ uidicat: eũ dũ afflgitur ñ ex¬
pectat. Cuiꝰ enim bona p̃cessisse dissimulat. ad¬
iutoria subsequi posse desperat: & cũ preteritoꝵ
obliuiscitur. etiã subsequentiũ largitate frau¬
datur. S ecce dũ nos affligimur. dũ ⁊solatio¬
nis grãm longanimiter sustinemꝰ. mali ad
peiora ꝓrũpunt ⁊ atꝙ eo in inquitatis exag¬
geratione ꝓficiunt. quo sine uerbere relinquim¬
tur: ce tamen omp̃c peccantes misericordit ex¬
pectat ⁊ tempꝰ ad penitentiã tribuit. qͦd ñ dũ¬
sis ad grauioris recitus testimoniũ uertit: pa

Expanded text:
frangimur, qui ad portum spei velut immensis fufrangimur, qui ad portum spei velut immensis funibus praeteritis donis ligamur. Dicatur itaque recte: Judicare coram illo, et exspecta eum. Nam qui semetipsum coram Deo non judicat, eum dum affligitur non exspectat. Cujus enim bona praecessisse dissimulat, adjutoria subsequi posse desperat; et cum praeteritorum obliviscitur, etiam subsequentium largitate fraudatur. Sed ecce dum nos affligimur, dum consolationis gratiam longanimiter sustinemus, mali ad pejora prorumpunt, atque eo iniquitatis exaggeratione proficiunt, quo sine verbere relinquuntur. Et tamen omnipotens peccantes misericorditer exspectat, tempus ad poenitentiam tribuit, quod non conversis ad gravioris reatus testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
spem de futuris recipit. dũ transacta beneficia
recognoscit. Dicat itaq ⁊ etiã cũ dixeris ñ oside¬
rat. iudicare coram eo ce expectas eũ: ac si dicẽt.
Cũ iccirro d̾s ꝯsiderare ñ creditur. quia tarde mi¬
seretur intima cogitationis ingredere ⁊ atq illie
coram eius oculis cause tue iudiciũ suscipe. &
que ip̃e uiuendo contulisti. uel que misericor¬
diter ꝑcepisti discerne: &e tc̃ad spei fiduciã recdiᷤ
dũ bona tante benignitatis erubescis ⁊ quati¬
nus int̾ aduersa fidenter expectes. quẽ ce post
delicta ꝓpiciũ recolis. Speranda enĩ fuerant su¬
ꝑna aduitoria etiã si muilla beneficia p̃cesus¬
sent: sciendũq qͥa d̾s hominẽ quẽ benigne
condidit inique ñ spernit. Pensandũ est gͥ¬
quanti est periculi transacta munera cernere.
&e futura desperare: qͣnti est periculi sim hac
pcella tribulationũ desperationis naufragio

Expanded text:
spem de futuris recipit, dum transacta beneficia spem de futuris recipit, dum transacta beneficia recognoscit. Dicat itaque: Etiam cum dixeris: Non considerat, judicare coram illo, et exspecta eum. Ac si diceret: Cum idcirco Deus considerare non creditur, quia tarde miseretur, intima cogitationis ingredere, atque illic coram ejus oculis causae tuae judicium suscipe; et quae ipse vivendo contulisti, vel quae misericorditer percepisti, discerne; et tunc ad spei fiduciam redis, dum bona tantae benignitatis erubescis, quatenus inter adversa fidenter exspectes quem et post delicta propitium recolis. Speranda etenim fuerant superna adjutoria, etiam si nulla beneficia praecessissent. Sciendumque quia Deus hominem quem benigne condidit inique non spernit. 36. Qui quanti est periculi transacta munera cernere, et futura desperare; 829 quanti est periculi si in hac procella tribulationum desperationis naufragio
Abbreviated transcription (Latin):
expectas eũ. fortasse enĩ dũ clamor nr̃ qͣsi
negligitur: spes que cordi inerat infirma¬
tur. & suꝑna adiutoria defutura credimꝰ. qͥa
tardiꝰ impetramꝰ: ac pene inconsiderata deo
ẽẽ ingemuscimꝰ. que inulta. toleramꝰ. S cũ ista
nos desperationis ꝓcella ꝯturbat: concussa men
citiꝰ in portũ spei se collocat. si causas suas cum
dño subuliter pensat: si bona eiꝰ ad memoriã
reuocat ⁊ si mala que bonis eiꝰ reddidit apud
semet ipsã callide ñ excusat: si ꝑpendit qͥd ab
eo iuste meruit. & qͥd clementer accepit ⁊ si ui¬
tam suã uiuacit̾ discutit: si ante dei oculos
om̃e qͦd agit examinans. semet ipsã sibumet
ñ abscondit ⁊ si factã se que ñerat meminit: si
illuminatã se atq subleuatã que in tenebris
iacebat agnoscit. Hec ergo in semet ipsã cuncta
recolligens dũ bona accepta considerat. adu̾sa
que tolerat ñ accusat: nec desperatione frangr᷑.
que tantoꝵ munerũ dsolatione roboratur. quid

Expanded text:
eficia.---Fortasse enim dum clamor noster quasi negligitur, spes quae cordi inerat infirmatur; et superna adjutoria defutura credimus, quia tardius impetramus; ac pene inconsiderata Deo esse ingemiscimus, quae inulta toleramus. Sed cum ista nos desperationis procella conturbat, concussa mens citius in portum spei se collocat, si causas suas cum Domino subtiliter pensat, si bona ejus ad memoriam revocat, si mala quae bonis ejus reddidit apud semetipsam callide non excusat, si perpendit quid ab eo juste meruit et quid clementer accepit, si vitam suam vivaciter discutit, si ante Dei oculos omne quod agit examinans semetipsam sibimet non abscondit, si factam se quae non erat meminit, si illuminatam se atque sublevatam quae in tenebris jacebat agnoscit. Haec ergo in semetipsa cuncta recolligens, dum bona accepta considerat, adversa quae tolerat non accusat; nec desperatione frangitur, quae tantorum munerum consolatione roboratur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tant. Bene autẽ eoꝵ imulta nequicia cham
pec. I cante signata est: cui a patre dr.
Maledictꝰ chanaan puer: seruᷤ
erit fratrib suis. Chanaan iudelicet chami
filius fuit. Et quid est qͦd cham peccante.
chanaan eius filius sententiã ultionis ac-¬
cepto: Quid est qͥd ñ in se s in postetitate
ꝑcutit᷑. nisi qͦd reproboꝵ neqͥcie. hic qͥdẽ

Expanded text:
tant. Bene autem inulta eorum nequitia Cham tant. Bene autem inulta eorum nequitia Cham peccante signata est, cui a patre dicitur: Maledictus Chanaan puer, servus erit fratribus suis . Chanaan videlicet Cham filius. Et quid est quod Cham peccante Chanaan ejus filius sententiam ultionis accipit? Quid est quod non in se, sed in posteritate percutitur, nisi quod reproborum nequi
Abbreviated transcription (Latin):
fert furorẽ suũ: nec ulciscitur ualde scelꝰ. Dui
quippe ds tolerat. quia in ꝑpetuũ daminat: cẽ
furorẽ n̾c inferre dissimulat ⁊ quia effunden¬
dũ sine fine in posterũ seruat. Electoꝵ nãq
est hic conteri: ut ad prenua debeant et̾ne he¬
relitatis erudiri. Nr̃m est hic flagella ꝑci¬
pere: quib seruatur de ecernitate gaudere.
hinc enĩ scriptum est. flagellat omnẽ filiũ
quẽ recipit. huic ad ioħem dr. Ego qͦs amo
arguo ce castigo. hinic perrus ait. Tempus est
ut incipiat uidiciũ de lomo dei. Ubi mox
admirando subiunxio. Si autẽ primũ a no¬
bis ⁊ qui finis eoꝵ qui ñ creclunt d̾i euange¬
lio: Peccata quippe nequaqͣm diuina seue¬
ritas inulta remanere ꝑmittit: s ira incdicii
a nr̃a hic correptione inchoat ⁊ ut in repborũ
dampnatione dquiescat. Eant gͦ nc̃ reprobi
ce uoluptatũ suarũ desideria multa miqͥ¬
tate dsumment: atq eo tẽporalia flagella
ñ sentiant. quo eterna eos supplicia expec¬

Expanded text:
fert furorem suum, nec ulciscitur valde. - Scelus quippe Deus diu tolerat, quia in perpetuum damnat, et furorem nunc inferre dissimulat, quia effundendum sine fine in posterum servat. Electorum namque est hic conteri, ut ad praemia debeant aeternae haereditatis erudiri; npere, quibus servatur de aeternitate gaudere. Hinc enim scriptum est: Flagellat omnem filium quem recipit . Hinc ad Joannem dicitur: Ego quos amo arguo et castigo . Hinc Petrus ait: Tempus est ut incipiat judicium de domo Dei . Ubi mox admirando subjungit: Si autem primum a nobis, qui finis eorum qui non credunt Dei Evangelio ? Peccata quippe nequaquam divina severitas inulta remanere permittit, sed ira judicii a nostra hic correptione inchoat, ut in reproborum damnatione conquiescat. Eant ergo nunc reprobi, et voluptatum suarum desideria inulta iniquitate consumment; atque eo temporalia flagella non sentiant, quo aeterna eos supplicia exspec
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptoꝵ uerbis. ñ semet ip̃m ordinate refici¬
ens. s iactanter ostendens: & ꝑ uulneratũ la¬
zarũ qui int̾pretat᷑ adiutus. forma populi
gentilis exprimitur quẽ diuinũ adiutoriũ
tantomagis erigit. qͣntominꝰ de uiriũ su¬
arũ facultate dfidit: qui pauꝑ &e plenꝰ ulce¬
rib eẽ describitur : quia gentuitas corde hu¬
milis. peccõꝵ suoꝵ aperit ꝯfessiones. Nã sicut
in uulnere ab interins trahitur uirus in citte.
ita m confessione peccati dũ in publicũ secreta
pandũt᷑. quasi mali humores a uiscerib inti¬
mis foras ꝓrũpunt. Illis gͦ peccantib paupe¬
rum clamor audit᷑. quia dũ uidei contra do¬
minũ suꝑbiunt: ad deũ uota gentiliũ ꝑue¬
nerunt. Unde ce mox hec ip̃a ĩmensa ac pro¬
siuida uidicia ꝑhorrescens: ñ ea curat ratione
discutere. s admiratione uenerari: atq ait.¬

Expanded text:
praeceptorum verbis non semetipsum ordinate reficipraeceptorum verbis non semetipsum ordinate reficiens, sed jactanter ostendens; et per vulneratum Lazarum, qui interpretatur adjutus, forma populi gentilis exprimitur, quem divinum adjutorium tanto magis erigit, quanto minus de suarum virium facultate confidit. Qui pauper et plenus vulneribus esse describitur, quia gentilitas corde humilis peccatorum suorum aperuit confessiones. Nam sicut in vulnere ab internis trahitur virus in cute, ita in confessione peccati, dum in publicum secreta panduntur, quasi mali humores a visceribus intimis foras prorumpunt. Illis ergo peccantibus, pauperum clamor auditur, quia dum Judaei contra Deum superbiunt, ad Deum vota gentilium pervenerunt. Unde et mox haec ipsa immensa ac profunda judicia perhorrescens, non ea curat ratione discutere, sed admiratione venerari, atque ait
Abbreviated transcription (Latin):
su factum est ip̃i fecisse referunt᷑ ⁊ eo uidelicet
locutionis genere. quo pugnare castra dicimꝰ
quia pugnatur ex illis. Uel certe quia cunc¬
ta que suꝑiꝰ dicta sunt referri etiam ad rec¬
tores eccłiasticos possunt. qui relicto p̃dica¬
tionis studio sub occasione regimins. terre¬
nis negociis inuoluunt᷑ ⁊ apte subungit᷑.
ut ꝑuenire facerent ad eũ clamorẽ egeni.
&e audiret uocem pauperũ: quia numirum
dũ ip̃i curis scłarib occupati. preclicationis
officiũ desert̃. gregẽ subditũ in querelarũ ꝓ¬
rumpere clamore cõpellunt ⁊ ut quasi iure
unusquisq subiectus. de uita ficti pastoris
ĩmurmuret: cur tenet magistri locũ. qui
ñ exercet officiũ. Quãuis fortasse melius ꝑ
cut aitestante ueritate ꝑ epulantẽ splendi¬
de diuitẽ uidaicus populus designatur.
copiam scilicet legis. ñ ad necessitatẽ salutis
sad pompam elationis assumens. atq in

Expanded text:
su factum est, ipsi fecisse referuntur, eo videlicet su factum est, ipsi fecisse referuntur, eo videlicet locutionis genere quo pugnare castra dicimus, quia pugnatur ex illis. Vel certe, quia cuncta quae superius dicta sunt, referri etiam ad rectores ecclesiasticos possunt, qui relicto praedicationis studio, sub occasione regiminis terrenis negotiis involvuntur, apte subjungitur: Ut pervenire facerent ad eum clamorem egeni, et audiret vocem pauperum; quia nimirum dum ipsi curis saecularibus occupati praedicationis officium deserunt, gregem subditum in querelarum prorumpere clamorem compellunt, ut quasi jure unusquisque subjectus de vita ficti pastoris immurmuret, cur teneat magistri locum, qui non exercet officium. Quamvis fortasse melius pecut, attestante Veritate, per epulantem splendide divitem Judaicus populus designatur; copiam scilicet legis non ad necessitatem salutis, sed ad pompam elationis assumens, atque in