comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ee᷑ heredẽ ł consortẽ cultorib
domo. accepit panes ⁊ utrẽ laqͦ.
⁊ dedit agar. ⁊ ĩposuit suꝑ hu¬
meros eiꝰ infantẽ. & dimisit eã.
Exiens aũ agar: errabat in so¬
litudine. Ꝙ cũ morientẽ siti
filiũ ꝓiecisset sub arbore: ap¬
paruit ei angłs dñi. ⁊ demon¬
strauit ei fontẽ aquȩ. ⁊ potauit
filiũ suũ. Qͥd gͦ sig̾cat qd̾ exi¬
eus agar. infantẽ in humeros
suos ĩposuit: nͥ qd̾ peccator ppłs
⁊ insipiens ceruicẽ matris suȩ
Panes aũ hoc indicabant: qđ
uetꝰ sac̾dotiũ panes ꝓpositiõis
sic̃ scriptũ ẽ portaret secũ. ⁊
uesceret᷑. Yter uͦ aquiȩ qui de¬
fecit. uidaica purificatio fi¬
gurabat᷑ defectura: siue doct¬
na eoꝵ carnalis in pelle mor¬
tua clausa .i. in carne ueteris
hõis p̃uaricationis sententia
damnata: quȩ nͨ refrigeriũ
p̃stat nec satiat siti. s estu te¬
pida uomitũ facit. Qd̃ uͦ er¬
rat agar in solitudine cũ filio
suo: sig̾cat sẏnagogã cũ ppło

Expanded text:
esse haeredem vel consortem cultoribus domo, accepit panes et utrem aquae, et dedit Agar, et imposuit super humeros ejus infantem, et dimisit eam. Exiens aulitudine, et cum morientem siti filium projecisset sub arbore, apparuit ei angelus Domini, et demonstravit fontem aquae, et potavit filium suum. Quid ergo significat, quod exiens Agar, infantem in humeros suos imposuit, nisi quod peccator populus et insipiens cervicem matris suae Panes autem hoc indicabant, quod vetus sacerdotium panes propositionis, sicut scriptum est, portaret secum ut vesceretur. Uter vero aquae, qui defecit, Judaica purificatio significatur defectura, sive doctrina eorum carnalis in pelle mortua clausa, id est, in carne veteris hominis praevaricationis sententia damnata, quae nec refrigerium praestat, nec satiat sitim, sed aestu tepida vomitum facit. Quod vero errat Agar in solitudine cum filio suo, significat synagogam cum populo
Abbreviated transcription (Latin):
dñi agar dicens. surge ⁊ tolle
puerũ. qr in gentẽ magnã fa¬
ciã eũ: hoc sig̾cabat. siue qd̾
copiosus iudeoꝵ ppłs ẽe̾t reg¬
naturus in scło. siue qr cȩle¬
stis regni głam consecuturi
e̾e̾nt qui ex eis credidissent
in xp̃o. Qd̃ autẽ eundem
angelũ qui loquit᷑ ad agar
prius angłm scriptura pro¬
nuntiat. demn dm̃: filiũ di
eũ fuisse credendũ est. qui

Expanded text:
lle puerum, quia in gentem magnam faciam eum, hoc significabat, sive quod copiosus Judaeorum populus esset regnaturus in saeculo, sive quia coelestis regni gloriam consecuturi essent, qui ex eis credidissent in Christo. Quod autem eumdem angelum qui loquitur ad Agar prius angelum Scriptura pronuntiat, deinde Deum, Filium Dei eum fuisse credendum est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tunt᷑. ac flentes retro actos
errores exaudiunt᷑. reseratisq
ocłis cordis uident fontẽ aquȩ
Ego sum fons aquȩ uiue: qͥsitit
ueniat & bibat. Uñ ismael
exauditio int̾pretat᷑. Angłs
autẽ iste similitudo ẽ helye
ꝑ quẽ ppłs iste ẽ crediturꝰ:
sicut ꝑ malachiã dr̃. Ecce¬

Expanded text:
untur, ac flentes retro actos errores exaudiuntur, reseratisque oculis cordis, vident fontem aquae Ego sum fons aquae vivae; sui sitit veniat et bibat . Unde Ismael exauditio interpretatur. Angelus autem iste similitudo est Eliae, per quem populus iste est crediturus, sicut per Malachiam d
Abbreviated transcription (Latin):
boues. et dedit abimelech. ꝑcusseruntq
ambo fedus. Et statuit abraham septem
agnas gregis seorsum. Cui dixit abimelech.
Quid s̾ uolunt septem agne istȩ. quas sta¬
re fecisti seorsum: At ille. Septem in quit¬
agnas accipies de manu mea. ut sint in te

Expanded text:
boves, et dedit Abimelech, percusseruntque ambo foedus. Et statuit Abraham septem agnas gregis seorsum. Cui dixit Abimelech: Quid sibi volunt septem agnae istae, quas stare fecisti seorsum? At ille, Septem, inquihas accipies de manu mea, ut sint in te
Abbreviated transcription (Latin):
etates ⁊ septimã sabbi
aĩarũ quȩ ñc̃ interĩ in
alia uita gerit᷑. quasi
octauo tẽpore resurgemꝰ.
carnał ocupiscĩe uiciis
⁊ corruptionib in qͥb
maxime luxuria reg.¬
nat. expoliati:
Orante aut̃ abraham sanauit d̃s abimelech.¬
et uxorem ancillasq eius: ⁊ peperunt. Con¬
cluserat enim cłs omñe uuluam domusa¬
bimelech ꝓpt̾ saram uxorem abrah̾a
isitauit autem dñs satam sicut ꝓmise

Expanded text:
septimam sabbati animarum, quae nunc interim in alia vita geritur, quasi octavo tempore surgemus: carnalis concupiscentiae vitiis et corruptionibus, in quibus maxime luxuria regnat, exspoliati. orante autem Abraham sanavit Deus Abimelechet uxorem ancillasque eius et pepererunt concluserat enim Deus omnem vulvam domus Abimelech propter Sarram uxorem Abraham visitavit autem Dominus Sarram sicut promise
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres. ipsiꝰ ꝑulchritu¬
dini m̾ito reges offerunt¬
mun̾a: sic̃ sarȩ obtulit abi¬
melech. mirans ĩ ea plus
questio difficilis putanda.
quando eũ admonuit
uxorẽ abraham e̾e̾ quã
putabat sororẽ : adu̾ten¬
dũ ẽ ⁊ notandũ in dm̃
peccari qñ talia cõmitunt᷑
q̃ putant hoĩes leuit̾ ha¬
benda tanꝗͤ ĩ carne pec̾ci.
Qd̵ aũ dix̃ ei. ecce tu morie¬
ris: ⁊̃ hoc notandũ ẽ. qͦmͦ
dicat ds̃ tanꝗͣ p̃dicens sñ
dubio futurũ qͦd admo¬
nendo dic̃ ut a pecc̃o absti¬
nendo caueatur.

Expanded text:
mulieres, ipsius pulchritumulieres, ipsius pulchritudini mmunera, sicut Sarae obtulit Abimelech, plus in ea mirans quaestio difficilis putanda. quando eum admonuit uxorem Abraham esse quam putabat sororem, aduertendum est et notandum in deum peccquae putant homines leuiter habenda tamquam in carne peccata. quod autem dixit ei: ecce tu morieris, etiam hoc notandum est quomodo dicat deus, tamquam praedicens sine dubio futurum quod admonendo dicit, ut a peccato abstinendo caueatur.
Abbreviated transcription (Latin):
concubuerunt cũ eo: ñ
illud qͦd cũ a sodomis li¬
liberatꝰ est. s aliud figu¬
ratũ ẽ. Tunc enĩ loth
futurę legis uidebatur
gestare ꝑsonã: quã qͥdã
ex illa ꝓcreati ⁊ sub lege
positi. male intelligen¬
do qͦdammͦ se inebriant.
eã q ñ legitime utendo.
infidelitatis oꝑa pariunt.
Bona ẽ enĩ lex inqͥt apłs:
si qͥs ea legitime utatur.¬
De hinc hystoria de
abymelech. qn abrahã
dix̃ sororẽ ne se occiso. ab
alienigenis captiua possi¬
deret᷑: certꝰ de do qđ eã
uiolari ñ ꝑmitt̾et. sic̃ nͦ
pͥmũ a pharaone. U̾ñ &
abymelech somnio cõmo¬
nitꝰ. ñ cõmaculauit eã Ø¬
cubitu: s intactã restau¬
rauit marito. Ueruntam̃
qͥs t̾c ĩ illo figurabat᷑ uiro.
scire uolo: ⁊ cuiꝰ sit uxor
q̃ in hac ꝑegrinatione. atq
int̾ aliengenas pollui
honor sit uiro eiꝰ: sic̃ abra¬
ham ꝓpt̾ sarȩ pulchritudi¬
nẽ int̾ alienigenas hono¬
rabat᷑. Eiq cũ dr̃ in canti¬
cis canticoꝵ. o pulchra int̾

Expanded text:
concubuerunt cum eo, 307 non illud, quod cum a Sodomis liberatus est, sed aliud figuratum est. Tunc enim ipse Lot futurae legis videbatur gestare personam, quam quidam ex illa procreati, et sub lege positi, male intelligendo, quodammodo se inebriant, eaque non legitime utendo, infidelitatis opera pariunt. Bona est enim lex, inquit Apostolus, si quis ea legitime utaturDehinc historia de Abimelech, quando Abraham dixit sororem, ne, se occiso, ab alienis captiva possideretur, certus de Deo, quod eam violari non permitteret, sicut nec primum a Pharaone. Unde et Abimelech, somnio commonitus, non maculavit eam concubitu, sed intactam restauravit marito. Verumtamen quis tunc in illo figurabatur viro, scire volo, et cujus sit uxor quae in hac peregrinatione atque inter alienigenas pollui honor sit viro ejus, sicut Abraham propter Sarae pulchritudinem, inter alienigenas honorabatur; eique cum dicitur in Canticis canticorum: O pulcherrima inter
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo. tanꝗͣ moriturũ. Neq enĩ qͦd
scriptũ ẽ. ꝓiectꝰ sũ a facie ocłoꝵ tuoꝵ
portabat᷑ qui hoc dix̃: & ẽ in cotidia¬
no locutionis usu cũ ꝓicit᷑ aliqͥs ab
aliqͦ cũ qͦ erat. ne ab illo iudeat᷑.
aut cũ illo maneat. Intelligendũ ẽ
aũ qđ script᷑a tacuit. ita discessisse

Expanded text:
oriturum; neque enim quod scriptum est: Projectus sum a facie oculorum tuorum , portabatur qui hoc dixit; et est in quotidiano loquendi usu, cum projicitur aliquis ab aliquo cum quo erat, ne ab illo videatur, aut cum illo maneat. Intelligendum est ergo, quod Scriptura tacuit, ita discessisse
Abbreviated transcription (Latin):
nas itaq pec̾ẽoꝵ udeoꝵ suspen¬
sus ẽ dñs: sic̃ ꝑ ieremiã idẽ dic̃.
Spinis pecc̃oꝵ suoꝵ circũdedit
me ppłs hic. Alii hc̃ arietem
cornib in ueprib. obligatũ e¬
molaret᷑. spinis a iudeis corona¬
tũ. Pacto gͥ sacrificio dicit᷑
dicit ille aries: foderunt manꝰ¬

Expanded text:
 suspensus est Dominus, sicut per Jeremiam idem dicit: Spinis peccatorum suorum circumdedit me populus hic. Alii hunc arietem cornibus in vepribus obligatum emolaretur, spinis a Judaeis coronatum. Peracto igitur sacrificio diciturdicit ille aries: Foderunt man
Abbreviated transcription (Latin):
erat. E senectꝰ sare in plebe di
hoc ẽ in multitudine ꝓpħarũ.
hoc idẽ sig̾cat: qr in fine tẽpoꝵ
ex ipsa plebe sc̃arũ aĩarũ natꝰ
est xp̃c. Sterilitas aũ eiꝰ inti¬
mat. qđ in hoc scło spe salui fa¬
om̃s nati sumꝰ : quẽ partum
eccłia in fine tempoꝵ mirabili
di gr̃a ñ naturali fecunditate
riȩ sacram̃tũ qͥd unaginarie
portendebat. inspiciendũ ẽ. Qͥs
filiũ uictimã do obtulit: ita
nob̾ tͣdidit. Q sic̃ ysaac ipse cͥ
ligna portauit qͥb erat imꝑo
nendꝰ : ita & xp̃c gestauit ĩ hu¬
meris lignũ crucis suȩ in qͦ erat
crucifigendꝰ. Duo aũ serui illic
dimissi & ñ ꝑducti ad locũ sa¬
crificii. uideos sig̾cabant: qͥ cũ
seruilit̾ uiu̾ent. & carnalit sa¬
ꝑent. ñ intelligebant humili
qr ppłs ipse in duas partes di¬
uidendꝰ erat: qͦd factũ est

Expanded text:
erat, et senectus Sarae in plebe Dei, hoc est, in multitudine prophetarum, hoc idem significat, quia in fine temporum, ex ipsa plebe sanctarum animarum natus est Christus. Sterilitas autem ejus intimat quod in hoc saeculo spe salvi faomnes nati sumus, quem partum Ecclesiae in fine temporum mirabili Dei gratia, non naturali fecunditate riae sacramentum, quod imaginarie portendebat, inspiciendum est. Quifilium Deo victimam obtulit, ita omnibus tradidit. Et sicut Isaac ipse sibi ligna portabat, quibus erat imnendus, ita et Christus gestavit in humeris lignum crucis suae, in quo erat crucifigendus. Duo autem servi illi dimissi, et non perducti ad locum sacrificii Judaeos significabant, qui cum serviliter viverent et carnaliter saperent, non intelligebant humilitquia populus ipse in duas partes dividendus erat? quod factum est
Abbreviated transcription (Latin):
nem peccatorum de manu ꝑ secutoris nolen¬
tis esse sub gratia. sed sub lege .i. ut esset ipse ma¬
ledictus ab ecclesia. quȩ intelligit et ostendit eũ¬
esse maledictum: dicente apostolo. Qui cunq
enun croperibus legis sunt: sub maledicto suit
legis

Expanded text:
nem eorum de manu persecutoris, qui noluit esse sub gratia, sed sub lege, ut esset maledictus ab Ecclesia: quae intelligit et ostendit esia maledictum testificante Apostolo: Quicunque enim ex operibus legis sunt, sub maledicto sunt legis
Abbreviated transcription (Latin):
homines insempiternum. qm̃ si caro st̃.
hoc est quia fragił est in homine ꝯditio:¬
non eos adeternos reseruabo cruciatus.
sed hoc illis restuamt qd̵ merentut.¬
dum peccator hic pro suo scelere uisita¬
tur. Unde & iratus d̾s. loquitur ad quos¬
dam. Non uisitabo filias eoꝵ cun fue¬
rint fornicate : ⁊ sponsas cum ad ulte¬
rauerint. ⁊ inalio loco. Uisitabo inuir¬
ineo esse crudelis quod peccantib locũ
penitentiȩ non dedisset: adiecit. Sed
quomodo dixerit dñs ad noe: erunt
natus erat arphaxath quando dixit
hoc deus: nec fuit marcha cum pa¬
rentib suis. Quo modo ergo intel¬
liguntur deinceps anni uite huma
homo uixisse amplius quadrin¬
gentis annis: nisi quia intelligit᷑
ante .xx. annos quam inciperet
archa fieri. quȩ .c. annis facta reppe¬
ritur. hec dm̃
clixisse ad
noe. cum iã
prenuntia¬
ret facturũ
esse diluuiũ:
nec uite hu¬
mane dein¬
ceps futurȩ

Expanded text:
homines in sempiternum, quoniam caro sunt. » Hoc est, quia fragilis est hominnon eos ad aeternos servabo cruciatus, sed hic illis restituam quod merentur.dum peccator hic pro suo scelere visitatur. Unde et iratus Deus loquitur ad quosdam: Non visitabo filias eorum, cum fuerint fornicatae, et sponsas eorum, cum adulteraverint . Et in alio loco: Visitabo in virin eo esse crudelis, quod peccantibus locum poenitentiae non dedisset, adjecit: Sed quomodo dixerit Deus ad Noe, Erunt ondum enim natus erat Arphaxad quhoc deus, nec fuit in arca cum parentibus suis. quomodo ergo intelleguntur deinceps anni uitae humahomo uixisse amplius quadringentis annis? nisi quia intellegitur ante uiginti annos quam inciperet arca fieri, quae centum annis facta reperitur, hoc deum dixisse ad Noe, cum iam praenuntiaret facturum se esse diluuium, nec uitae humanae deinceps futurae
Abbreviated transcription (Latin):
omnino
tam fixa
sententia.
quam certa
a: Sed utit᷑
scriptura
scã usita¬
tis nobis
uerbis
intelligen¬
tibus. ut
coaptet se
nr̃e parui¬
tati: quati¬
nus excog¬
nitis incog¬
nita cognos¬
camus.

Expanded text:
omnino tam fixa sententia quam certa a. Sed utitur Scriptura sacra usitatis nobis verbis intelligentibus, ut coaptet se nostrae parvitati, quatenus ex cognitis incognita cognoscamus.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ hoc rapere uł maculare ualeant. qd̾ in nob̾ dõ placens iri¬
molam᷑. S nos ad exemplum abrahe manu sc̃e discretionis

Expanded text:
quae hoc rapere vel maculare valeant, quod in nobis Deo placentes immolamus. Sed nos ad exemplum Abrahae, dum in ara cordis
Abbreviated transcription (Latin):
tria diuiduntur adu̾s
se inuicem partib con¬
stitutis: nisi qd̾ carna¬
les ⁊mpopulo ueteri.
⁊ nc̃ inter se diuidunt᷑:
Porro aues idcirco nõ
diuidunt᷑: quia spũales
in diuidui sunt. scis ma
non cogitant. nec sedu¬
cuntur ab ħreticis. s
pax ẽ. semper inipsis:
siue aturbis se amoueãt
ut turtur. siue inter
illas conuersentur. sic̃
columba: utraq tam̃
auis ẽ. habens simpli¬
citatem ⁊ innocentiã.
Uolueres ant̃ descenden¬
tes supra corpora que di¬
uisa erant: sp̃s in mun¬

Expanded text:
tria dividuntur adversus tria dividuntur adversus se invicem partibus constitutis, nisi quod carnales et in populo veteri et nunc inter se dividuntur. Porro aves inter se non dividuntur, quia spiritales indivisi sunt: schisma non cogitant, non seducuntur ab haereticis, sed pax est semper in ipsis, sive a turbis se removeant, ut turtur, sive inter illas conversentur, sicut columba. Utraque tamen avis est, habens simplicitatem et innocentiam. Volucres autem descendentes super cadavera, quae divisa erant, spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ut clarem tibi tram istam. ⁊ possideres eam.
At ille ait. Dñe ds meus unde scire possum¬
qd possessurus sim eam: Et respondens
dñs. Sume iuquit mͥ uaccam triennem. ⁊
capram trimam. ⁊ arietem annoꝵ trium
turturem quoq ⁊ columbam. Qui tolleis
uniu̾sa hȩc. diuisit ea ꝑ medium. ⁊ utrasq¬
¶.IS. Post hec cum repro¬
muteret ei ds̃ qd̾ eẽt pos¬
sessor repromissionis fut᷑rꝰ.
signum peciit ꝑ qd̃ agnos¬
ceret. non quasi dubitans
an fieret. sed quo mod o
futurum eẽt exquirens.
Cui dominus hanc si mili¬
tudinem proposuit.
Sume inquit michi uac¬
cam tͥennem. ⁊ capram
trinam. ⁊arietem annoꝵ
tͥum. turturem quoq ⁊ columbam: ⁊ Rł.
tura. Que ammalia id̾o¬
articulos temporum
gerens ille popłs a do¬
leuit. ꝑ turturem & co¬
lumbam sp̃uales popłi
figurati sunt. indiii¬
diu filii promissionis
⁊ heredes regni futuri.
Quorum etas temporał
ideo tacetur: qr eter na
meditantes trans gressi
quid ẽ. qd̾ animalia illa

Expanded text:
ut darem tibi terram istam, et possideres eam. At ille ait: Domine Deus, unde scire possumd possessurus sim eam? Et respondens Dominus: Sume, inquit, mihi vaccam triennem, et capram trimam, et arietem annorum trium, turturem quoque et columbam. Qui tollens universa haec, divisit ea per medium, et utrasqa. 3. Post haec cum repromitteret ei Deus quod esset possessor repromissionis terrae futurus, signum petiit, per quod agnosceret, 300 non quasi dubitans an fieret, sed quomodo futurum esset exquirens. 4. Cui Dominus hanc similitudinem proposuit: Sume, inquit, mihi vaccam triennem, et capram trimam, et arietem annorum trium, turturem quoque et columbam. tura, quae animalia ideoparticulis temporum gerens ille populus adolevit. Per turturem et columbam spiritales populi figurati sunt, individui filii promissionis, et haeredes regni futuri, quorum aetas temporalis ideo tacetur, quia aeterna meditantes transgressi squid est quod animalia illa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħatum ẽ. Non quod
tione completꝰ est qui
computatur ab illo
tempore qͦ ista abrahȩ
promittuntur
¶.It. A flumine egypti. flu¬
uium egyptum non ni¬
lum debemis accipere:
s rinocoluram fluuio¬
lum. qui diuidit pales¬
tiuam & egyptum.
buisset sol facta ẽ. caligo
tenebrosa.  apparuit eli¬
banꝰ fumans. ⁊ lampas ig¬
nis transiens. int̾ media
illa q̃ diuersa erãt. Sig¬
nificat pꝰ finem seculi
futurũ diem iudicii.
infine mundi ab angustiis liberandos.
Quod aũt circa solis occasum pauor irruit in
abraham ⁊ horror magnꝰ¬

Expanded text:
t. 11. Non quod ctione completus est, qui computatur ab illo tempore quo ista Abrahae promittunturs. 18. A flumine Aegypti. Fluvium Aegypti non Nilum debemus accipere, sed Rinocoluram fluviolum qui dividit Palaestinam et Aegyptum. buisset, facta est caligo tenebrosa, et apparuit clibanus fumans, et lampas ignis, transiens inter media illa, quae divisa erant, significat post finem saeculi futurum diem judicii, in fine mundi ab angustiis liberandos. Quod autem circa solis occasum pavor irruit in Abraham, et horror magn
Abbreviated transcription (Latin):
Peruiuencam significabatur plebs posita sub iugo
legis: ꝑcapram eadem plebs peccatrix futura: Per
m̃s erit. Statimq sermo dñi factus ẽ ad eũ
dicens. Non erit hic heres tuus. s. qui egre¬
dietur de ut̃o tuo. ipsum habebis heredem.
Eduxiiq eum foras. ⁊ ait illi. Suispice in cȩ¬
lum. ⁊ numera stellas si potes. Et dixit ei.
Sic erit semen tuum. Credidit abram cło.¬
et reputatum ẽ illi ad iusticiam. Dixitq ad

Expanded text:
per iunencam significata sit plebs posita sub iugo legis, per capram eadem plebs peccatrix futura, perit. Statimque sermo Domini factus est ad eum, dicens: Non erit hic heres tuus: sed qui egredietur de utero tuo, ipsum habebis heredem. Eduxitque eum foras, et ait illi: Suspice coelum, et numera stellas, si potes. Et dixit ei: Sic erit semen tuum. Credidit Abram Deo,atum est illi ad justitiam. Dixitque ad
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ ⁊ paxillos. Nichil ex uasis defuit: q̃
in minist̾ium tab̾naculi. ⁊ in tectum
federis iussa sunt fieri. Uestes qͦ quibus
sacerdotis utunt᷑ in sc̃uario aaron scili¬
cet ⁊ filii eius. optuler̃t filii isrł: sicut
p̃ceꝑat adñs. Que postꝙ̃. moyses cuncta

Expanded text:
illius et paxillos nihil ex vasis defuit quae illius et paxillos nihil ex vasis defuit quae in ministerium tabernaculi et in tectum foederis iussa sunt fieri vestes quoque quibus sacerdotes utuntur in sanctuario Aaron scilicet et filii eius obtulerunt filii Israhel sicut praeceperat Dominus quae postquam Moses cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
arie plumaria: sic̃ p̃cepit añs moysi.
fecer̃t ⁊ lammiña sactȩ uen̾ationis cle
auro purisstimno. scͥpstr̃tq in ea opere
gemmnario sc̃m dm̃. ⁊ strinxerunt eam
cũ mitra uitta iacinctina: siciti p̃cepit
dñs moysi. ꝑfectum ẽ gͥ omne opus tab̾.¬
naculi: ⁊ tecti testimonii. Fẽcert̃q filii
isił cuncta quȩ p̃ceꝑat dñs moysi. Et
optulert̃ tab̾naculum ⁊ tectum. ⁊ uni¬
u̾sam supellectilem ⁊ anulos. tabulas.
uectes. columnas. ac bases. oꝑtorium de
pellib arietum rubricatis ⁊ et aliud oꝑi¬
mentũ de iacinctinis pellib uelum. ar-¬
cham. uectes. ꝓpitiatoriũ. mensã cũ uasis.
et ꝓpositionis panib. Candelabr̃u. luc̃
nas. ⁊ utensilia earum: cum oleo. Altare
aureum. ⁊ unguentũ. thimiama ex aro¬
matib: ⁊ tentorium in introitu tab̃na¬
culi. Aitare eneum. retiaculũ. nectes. ⁊
uasa eius om̃ia. Labrum cũ basi sua.
tentoria atrii. ⁊ columnas cu basib suis.
Tentoriũ in introitu atrii: fumculosq

Expanded text:
a sicut praecepit Dominus Mosi fecerunt et lamminam sacrae venerationis de auro purissimo scripseruntque in ea opere gemmario Sanctum Domini et strinxerunt eam cum mitra vitta hyacinthina sicut praecepit Dominus Mosi perfectum est igitur omne opus tabernaculi et tecti testimonii feceruntque filii Israhel cuncta quae praeceperat Dominus Mosi et obtulerunt tabernaculum et tectum et universam supellectilem anulos tabulas vectes columnas ac bases opertorium de pellibus arietum rubricatis et aliud operimentum de ianthinis pellibus velum arcam vectes propitiatorium mensam cum vasis et prnas, et utensilia earum cum oleo, altare aureum, et unguentum, thymiama ex aromatibus, et tentorium in introitu tabernaculi: altare aeneum, retiaculum, vectes, et vasa ejus omnia: labrum cum basi sua: tentoria atrii, et columnas cum basibus suis, tentorium in introitu atrii, funiculosque
Abbreviated transcription (Latin):
gulis talentis ꝑ bases singulas supputa¬
tis. De mille aut̃ septingentis. ⁊ lix.u.
talenta septingenta duo mba: ⁊ qua¬
dringenti supͣ sicli. E quib fuse sunit
bases in introitu tab̾naculi testimoniꝰ.¬

Expanded text:
ngulis talentis per bases singulas supputangulis talentis per bases singulas supputatis. De mille autem septingentis et talenta septuaginta duo millia, et quadringenti supra sicli, ex quibus fusae sunt bases in introitu tabernaculi testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ salomon ait. Funicłꝰ tͥplex difficile
ralitate nallegoria ostans. nullis
Paxilli ĩ modũ lingue facti linguas
epponunt. Cortinas ⁊ a t̾ra subleuant ⁊ extend̾t᷑. ꝙ subiectos celestia docen
lii aaron sacerdotis ⁊ quas
beseleel filius huri filii hur de tribu ni¬
da. dño ꝑ moysen iubente compleuerat:
iuncto sibi socio ooliab filio achisamach
de tribu dan qui ⁊ ipse artifex lignorũ
egregius fuit: ⁊ polumnitariꝰ. atq pluma¬
rius. ex iacincto ⁊ purpitra. uermiculo
ac bisso. Omne aurũ qd̾ expenfum ẽ in
oꝑe scũarii ⁊ qd̾ oblatum ẽ indonariis.
.xx. nou̾e talentoꝵ fuit ⁊ et septingento¬
rũ .xxx. sicloꝵ ad mensurã sc̃uarii. Ob¬
latum ẽ aut̃e ab his qui transier̃t ad
numerũ a .xx. annis ⁊ sup̃: de sexcentis
trib milib ⁊ qͥngentis .l. armatorum.
fuerunt p̃t̾ea centũ talenta argenti.
e quib conflate sunt bases sc̃uarii. et
introitus ubi uelum pendet. Centũ
bases factȩ sunt de talentis centũi sm¬

Expanded text:
 triplex difficile et allegoria constans, nullis  in modum linguae facti linguas exponunt. Cortinas etiam a terra sublevant et extendunt: quia subjectos docenlii Aaron sacerdotis quas Beselehel filius Uri filii Hur de tribu Iuda Domino per Mosen iubente conpleverat iuncto sibi socio Hooliab filio Achisamech de tribu Dan qui et ipse artifex lignorum egregius fuit et polymitarius atque plumarius ex hyacintho purpura vermiculo et bysso omne aurum quod expensum est in opere sanctuarii et quod oblatum in donariis viginti novem talentorum fuit et septingentorum triginta siclorum ad mensuram sanctuarii oblatum est autem ab his qui transierant ad numerum a viginti annis et supra de sescentis tribus milibus et quingenFuerunt praeterea centum talenta argenti, e quibus conflatae sunt bases sanctuarii, et introitus ubi velum pendet Centum bases factae sunt de talentis centum, si
Abbreviated transcription (Latin):
gulos ⁊ sperulȩq simul ⁊ lilia:⁊ tres
sciphi instar nucis. incalamo altero.
speruleq simul ⁊ lilia. Equum erat
opus sex calamoꝵ qui ꝓcedebant de
stipite candelabri. In ipso aut̃ uecte
fiunt calami ꝓcedentes de uecte uno.
ũsa ductilia ex auro purissimo. fẽcit
et lucernas septẽ. cum eninctoriis fu

Expanded text:
os, sphaerulaeque simul et lilia, et tres scyphi instar nucis in calamo altero, sphaerulaeque simul et lilia. Aequum erat opus sex calamorum, qui procedebant de stipite candelabri. In ipso autem vectefiunt calami procedentes de vecte uno. iversa ductilia ex auro purissimo. Fecit et lucernas septem cum emunctoriis su
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃tant᷑ qui usũ
eiusde linguȩ hñt.
panes ẽẽ cibarios.
S illud mouet qͦ¬
mͦ panẽ cibariũ
potuerit pharao
hr̃e in escis: dicit
enĩ in suꝑiore ca¬
nistro fuisse om̃ia
ex qͥb edebat pha-¬
rao opus pistoꝵ.
S intelligendũ ẽ
etiã ipsũ canistrũ
habuisse panes ci¬
barios: quia dictũ
gen̾e oꝑis ꝑistoris
in eodẽ canistro
suꝑiore:¬
pꝰ quos auferet pharao caput tuũ. ac suspendet
te in cruce. ⁊ lacerabunt uolucres carnes tuas.
Ex in dies t̾tius natalicius pharaonis erat. Qui
faciens grande conuiuiũ pueris suis. recordatus
ẽ int̃ epulas magistri pincernarũ.⁊ pistoꝵ pͥnci.¬

Expanded text:
interpretantur qui usum ejusdem linguae habent, panes esse cibarios. Sed illud movet, quomodo panem cibarium potuerit Pharao habere in escis. Dicit enim in superiore canistro fuisse omnia ex quibus edebat Pharao, opus pistorum. Sed intelligendum est etiam ipsum canistrum habuisse panes cibarios, quia dictum genere operis pistoris in eodem canistro superiore quos auferet Pharao caput tuum ac suspendet te in cruce et lacerabunt volucres carnes tuas exin dies tertius natalicius Pharaonis erat qui faciens grande convivium pueris suis recordatus est inter epulas magistri pincernarum et pistorum princi
Abbreviated transcription (Latin):
cem quem tenebam. et tradidi poculum phara-¬
oni. Respondit ioseph. Hȩc ẽ int̾p̃tatio somnii.¶
Tresꝓpagines tres adhuc dies sunt. post quos
recordabit᷑ ministerii tui. et restituet te in gra¬
dum pͥstinum: dabisq ei calicem iusta officiũ
tuum. sicut facere ante consueueras. tantũ me¬
mento mei. cum bene tͥ fu̾it. et facies mecum mi¬
sericordiam. ut suggeras pharaoni. ut educat
de t̾ra hebreoꝵ. et hic innocens in lacum
missus sum. Uidens pistoꝵ magister qd̃ pru.¬
dent̃ somnium dissoluisset: ait. Et ego uidi
somniũ qd̾ hab̾em tria canistra farinȩ suꝑ cap̃
meum. et in uno canistro qd̃ erat excelsius porta¬
re me om̃s cibos. qui fiunt arte pistoria. auesq
comede ex eo. Respondit ioseph. Hȩc ẽ int̾p̃ta¬
tio somnii. Tria canistra. tres adhuc dies sunt

Expanded text:
cem quem tenebam, et tradidi poculum Pharoni. Respondit Joseph: Haec est interpretatio somnii: Tres propagines, tres adhuc dies sunt, post quos recordabitur Pharao ministerii tui, et restituet te in gradum pristinum: dabisque ei calicem juxta officium tuum, sicut facere ante consueveras. Tantum memento mei, cum tibi bene fuerit, et facias mecum misericordiam: ut suggeras Pharaoni, et  Vulg.de terra Hebraeorum et hic innocens in lacum missus sum videns pistorum magister quod prudenter somnium dissolvisset ait et ego vidi somnium quod haberem tria canistra farinae super caput meum et in uno canistro quod erat excelsius portare me omnes cibos qui fiunt arte pistoria avesque comedere ex eo respondit Ioseph haec est interpretatio somnii tria canistra tres adhuc dies sunt
Abbreviated transcription (Latin):
me dũs. ne parerem. Ingredere ad ancillam
meam. si forte saltem ex illa suscipiam filios.
Cumq ille adquiesc̾ẽt dep̃canti. tulit agar
egyptiam ancillam suam pꝰ annos.x. qua ha.¬
bitare ceꝑant in t̾ra chanaan. et dedit eam
uiro suo uxorem. qui ingressus ẽ ad eam. At

Expanded text:
minus, ne parerem: ingredere ad ancillam meam, si forte saltem ex illa suscipiam filios. Cumque ille acquiesceret deprecanti, tulit Agar Aegyptiam ancillam suam, post annos decem quam-habitare coeperant in terra Chanaan: et dedit eam viro suo uxorem. Qui ingressus est ad eam. At
Abbreviated transcription (Latin):
isti quos nunc dicemꝰ.
qui fuit pater omniũ
filiorum heber ⁊ frat̾
maior minoris fr̾ ia
phet. Ideo autem deħ
nouissimo locutus ẽ.
quia de istius generatio¬
ne lociturꝰ erat. ⁊ huiͦ
lineam persecuturus.

Expanded text:
t, quos nunc dicemus, qui fuit pater omnium filiorum Heber, et frater major minoris fratris Japheth. Ideo autem de hoc novissime locutus est, quia de istius generatione locuturus erat et hujus lineam prosecuturus.
Abbreviated transcription (Latin):
eum mane. Ecce egredietur ad aquas: ⁊ sta¬
bisin occursum eius suꝑripam fluminis⁊ et¬
uirg̃a quȩ conu̾sa ẽ in draconem tolles in ma-¬
mi tua: dicesq ad eum. Dñs ds hebreoꝵ mi

Expanded text:
eum mane ecce egredietur ad aquas et stabis in occursum eius super ripam fluminis etvirgam quae conversa est in draconem tolles in mau tua dicesque ad eum Dominus Deus Hebraeorum
Abbreviated transcription (Latin):
Effraim qͥppe & manasse
anteꝗͣ iacob intͣret ĩ egy¬
ptũ & famis tẽpꝰ ingru¬
eret natist̃ de asenech
filia phucipħ. in egypto.
S ⁊ illud qͦa supͣ legimnꝰ.
facti st̃ aũ filii manasse
Filii beniamin: beba ⁊ bechor. ⁊ asbelgera ⁊ na¬
aman. ⁊ iehe ⁊ rosmophim. ⁊ opph̃i ⁊ ared. Hii
hieser. ⁊ sallen. Hii filii balȩ. qũa dedit laban
rachel filiȩ suȩ. ⁊ hosgenuit ia cob: om̃s anime .uii.

Expanded text:
Ephraim quippe, et Manasse, antequam Jacob intraret Aegyptum et famis tempus ingrueret, nati sunt de Asenath filia Putiphar in Aegypto. Sed et illud quod supra legimus. Facti sunt autem filii Manassefilii Beniamin Bela et Bechor et Asbel Gera et Naaman et Ehi et Ros Mophim et Opphim et Ared hii fHieser et Sallem hii filii Balae quam dedit Laban Raheli filiae suae et hos genuit Iacob omnes animae
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑisse lyam. aut tot
animas exisse de femo¬
rib iacob: uidendũ ẽ
qͥd hinc respondeat᷑ eis
qui hoc testimonio ꝯ fir¬
mare nitunt᷑ a parenti¬
b simul aĩas cũ corporib
ꝓpagari. Animas autẽ
dictas ꝓ hõib a parte
locutione nullꝰ ambigit.
S qͦmͦ ipsã partẽ ex qua
alienemꝰ ab eo qͦd dictũ ẽ
exier̃t de femorib eiꝰ. ut
carnes tm̃ ex illo natas
piamꝰ : querendi st̃̾ locu¬
tionũ modi ꝑ script᷑as.
Iere. Iilii aũ iosepħ qui
nati st̃ ei in t̾ra egẏpti.

Expanded text:
perisse Liam uel tot aut tot animas exisse de femoribus Iacob, uidendum est quid hinc respondeatur eis qui hoc testimonio confirmare nituntur a parentibus simul animas cum corporibus propagari. animas enim dictas pro hominibus a parte locutione nullus ambigit. sed quomodo ipsam partem, ex . qua alienemus ab eo quod dictum est: Exierunt de femoribus ejus, ut carnes tantum ex illo natas, piamus, quaerendi sunt locutionum modi secundum Scripturas. Filii autem Joseph qui nati sunt ei in terra Aegypti,
Abbreviated transcription (Latin):
ibiq te pascam. Adhuic enĩ quinq anni sunt residui fami¬
et ne tu ꝑeas ⁊ domus tua. ⁊ omĩa quȩ possides. En oculi
ur̃ ⁊ oculi fr̃is mei beniamin uident. qd os meũ loquatur
ad uos. Huntiate patͥ meo unit̾isam głam meã. ⁊ cuncta
quȩ uidistis in egypto. Festinate. ⁊ adducite eũ ad me. Cũ¬
q amplexatꝰ recidisset in collũ bemamin fr̃is sui fleuit:
remanere ur̃as re¬
liquias suꝑ t̾rã. &
enutrire ur̃m reli¬
quiarũ. Mirũ. Hoc
enĩ nͨ usque quaq
ꝯsonat. ut reliqͥaꝵ
ł reliqͥas accipiamꝰ
iacob & filios eiꝰ: eũ
om̃s sint incolumes.
An forte illud sig̾cat
alto secreto q myst̾io

Expanded text:
ique te pascam adhuc enim quinque anni residui sunt famis, ne tu pereas, et domus tua, et omnia quae possides. En oculi vestri, et oculi fratris mei Benjamin, vident quod os meum loquatur ad vos. Nuntiate patri meo universam gloriam meam, et cuncta quae vidistis in Aegypto. Festinate et adducite eum ad me. Cumqremanere uestrum reliquias super terram et enutrire uestrum reliquiarium magnum? hoc enim non usquequaque consonat, ut reliquias uel reliquiarium accipiamus Iacob et filios eius, cum omnes sint incolumes. an forte illud significat alto secretoque mysterio
Abbreviated transcription (Latin):
Sẏptum cũ om̃i semine suo. filii eiuis. ⁊ nepotes. filiȩ ⁊ cunc¬
ta simulꝓgenies. Hȩc sunt noĩa filioꝵ isrł. qui ingressi sunt
in egyptum. Ipse cum lib̾is suis pͥmogenitꝰ ruben. Fili ruben:
enoch. ⁊ phalu. ⁊ esrom. ⁊ carmi. Filii symeon: ihemuel. ⁊ ia¬
min. ⁊ aoth.⁊ iachim. ⁊ sab.⁊ saber. ⁊ saus. filius chananitidis.
Filii leui: ierson. ⁊ caath. ⁊ merau. Filii iuda: her. ⁊ onam.
Hatiq sunt filii phare esrom. ⁊ amul. Filiiisachar: thola.
et phaua. ⁊ iob. ⁊ semrõ. Hilii ⁊ abulon: sareth. ⁊ elon. ⁊ iaelel
Hii filii quos genuit in mesotamia syriȩ. cum dina filia sua.
Om̃s animȩ filioꝵ eius ⁊ filiaꝵ .xxx. tres. Bilii gad. sephion. ⁊
aggi. sun. ⁊ esebon. heri. ⁊ arodi ⁊ areri. Filii aser: iaphne.⁊
iasua. ⁊ iesul. ⁊ beria. saraqͦ sororeoꝵ. Eilii beria: heber. ⁊ mel¬
chiel. Hii filii ⁊elphȩ qũa dedit laban lyȩ filiȩ suȩ. ⁊ hos ge.¬

Expanded text:
eius et nepotes filiae et cuncta simul progenies haec sunt autem nomina filiorum Israhel qui ingressi sunt in Aegyptum ipse cum liberis suis primogenitus Ruben filii Ruben Enoch et Phallu et Esrom et Charmi filii Symeon Iemuhel et Iamin et Ahod et Iachin et Saher et Saul filius Chananitidis filii Levi Gerson Caath et Merari filii Iuda Her et Onan a Chanaan natique sunt filii Phares Esrom et Amul filii Isachar Thola et Phua et Iob et Semron filii Zabulon Sared et Helon et Iahelel hii filii Liae quos genuit in Mesopotamiam Syriae cum Dina filia sua omnes animae filiorum eius et filiarum triginta tres filii Gad Sephion et Haggi Suni et Esebon Heri et Arodi et Areli filii Aser Iamne et Iesua et Iesui et Beria Sara quoque soror eorum filii Beria Heber et Melchihel hii filii Zelphae quam dedit Laban Liae filiae suae et hos ge
Abbreviated transcription (Latin):
Aut si & genti illi¬
Sisrłite restat fidei
plenitudo ex qua
erant reliquie in
quib reliquiis
tunc & apłi salui
facti sunt: hoc
significatur ea
ꝑlenitudine libe¬
rationis isrł qua
ꝑ moy sen ex egyp¬
illo quoq flente similit̾ suꝑ collũ eius. Osculatꝰq ẽ iosepħ õs
fr̃s suos: ⁊ plorauit ꝑ singulos. Post quȩ ausi sunt loqui cũ eo.
Iuditumq ẽ ⁊ celebri sermone uulgatum in aula regis:¬

Expanded text:
aut si genti illius Israeliticae restat fidei plenitudo, ex qua erant reliquiae, in quibus reliquiis tunc et Apostoli salvi facti sunt, hoc significatur ea plenitudine liberationis Israel, qua per Moysen ex Aegypillo quoque flente similiter super collum ejus. Osculatusque est Joseph omnes fratres suos, et ploravit super singulos. Post quae ausi sunt loqui ad eum. Auditumque est, et celebri sermone vulgatum in aula regis:
Abbreviated transcription (Latin):
quid ꝑdes iustum cum impio: Si fuerint¬
quinquaginta iusti in ciuitate ꝑibunt si.¬
in eo: Absit a te ut hanc rem facias. ⁊ occidas¬
iustum cum impio. fiatq iustus sic̃ impius.
Nonẽ hoc tuum qui iudicas omne t̾ram. ne

Expanded text:
quid perdes iustum cum impio si fuerintginta iusti in civitate peribunt siin eo absit a te ut rem haiustum cum impio, fiatque iustus sicut impius. Non est hoc tuum. Qui iudicas omnem terram, ne
Abbreviated transcription (Latin):
corporeuiri femina quoq tam prouecte etatis fuit.
ut ei destitissent fieri mu¬
liebria. Nam si qd̾ ait
apłs corpꝰ emortuum u̾bo
quispremat quia dix̃ emor¬
tuũ: iam gͦ nec animam
habuisse. s cadauer fuisse
intelligi debet. Qd̃ absurdis¬
sime falsitatis ẽ. Sic itaq
soluitur ista q̃stio. Allo quin
m̾ito mouet. quomͦ cũ ãt
abraham prope medie
etatis scđm quã homines
tc̃ urueliant. ⁊ pꝰea filios
decethura fecerit. dicatur
abapło. corpore emortuo:
⁊ promiraculo q genuit
predice tuR

Expanded text:
corpore uiri femina quoque tam prouectae aetatis fuit, ut ei destitissent fieri muliebria. nam si quod ait apostolus "corpus emortuum" uerbo quis premat, quia dixit emortuum, iam ergo nec animam habuisse, sed cadauer fuisse intellegi debet: quod absurdissimae falsitatis est. sic itaque soluitur ista quaestio. alioquin merito mouet quomodo, cum esset Abraham prope mediae aetatis, secundum quam homines tunc uiuebant, et postea filios de Cettura fecerit, dicatur ab apostolo corpore emortuo et pro miraculo, quia genuit, praedicetur.
Abbreviated transcription (Latin):
sis qͦs susceperat significauit abraham fili¬
os promissionis epulas sp̃uales dño semꝑ
oblat᷑os. Panes uideł lectioñ sacrarum.
Uitulũ: dnĩce incarnatõnis. Lac fidei.
siue hystorice ꝑfectionis. Butyrũ sensuũ.
potiꝰ comedere udebantur. ut sc̃s rapha¬
el exponebat tobie: ut sacͣmentũ dnĩce
incarnationis. inqͣ ip̃e magni ꝯsilii angłs
ducando figura¬
saram redarguit dñs. cum ⁊ abraham riserit: nisi quia illiꝰ tisꝰ ad

Expanded text:
ris quos susceperat, ut significaret filios promissionis epulas spiritales Domino semper oblaturos, panes videlicet lectionum sanctarum, vitulum dominicae Incarnationis, lac fidei sive historicae perfectionis; butyrum sensuum potius comedisse videbantur, ut sanctus Raphael exponebat Tobiae, ut sacramentum dominicae Incarnationis, in qua ipse magni consilii Angelus ducando, figuraSaram redarguat Dominus cum Abraham riserit, nisi quia illius risus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ille hoc poss ignorare: nisi forte sar
hoĩes eiꝰ putabat. Abraham uero
dm̃ intelligebat. S eciã ip̃e illa
humanitatis officia p̃bendo. que
non possent: Mirum nisi hoĩes
pͥus est arbitratꝰ. s fortassis inqͥbꝰdã
dm̃ loqui intellex̃. qͥbꝰdam diuinȩ
maiestatis existentib & apparenti¬
Sed rursꝰ queritur si ita ẽ. unde
forte ipsis uidentib incelum
isseNt

Expanded text:
ille hoc posset ignorare? nisi forte Sarra homines eos putabat, Abraham uero deum intellegebat. sed etiam ipse illa humanitatis officia praebendo, denon possent, mirum nisi homines prius esse arbitratus est. sed fortassis, inquies, deum loqui intellexit quibusdam diuinae maiestatis existentibus et adparentised rursus quaeritur, si ita est, unde forte cum eis uidentibus in caelum issent
Abbreviated transcription (Latin):
Ebraham aũt nsara seniores pro¬
gͥssi sunt indieb suis. Defecerant
aut̃ sare fieri muliebria Senioꝵ
etas minor ẽ quam senum: qͣuis
⁊ senes appellent᷑ seniores. Unͣ si u̾a
sint q̃ a non nullis medicis asse¬
runtur. qm̃ senior uir cũ mulie¬
re sentore filios fac̾e non pot̃. ⁊̃¬
si ad huc femine muliebria ue¬
niant: scdm̃ hoc admiratum
abraham deꝓmissione filii. ⁊
miracłm posuisse apłm accipere
possumꝰ. Emortuũ quippe corpꝰ ñ¬
ita in telligendũ est. Ac si omnino
nullã ium gen̾andi habere poss.
si mulier iuuenilis etatis esset:
s scd̾m hoc emortuum. ut etiã
de prouectioris etatis muliere
non posset. Nam ideo decethu¬
ra potuit: quia utuenilẽ illã
inuenit etatẽ. Sic enĩ medici

Expanded text:
braham autem et Sarra seniores progressi in diebus; defecerunt autem Sarrae fieri muliebria. seniorum aetas minor est quam senum, quamuis et senes appellentur seniores. unde, si uera sunt quae a nonnullis medicis adseruntur, quoniam senior uir cum muliere seniore filios facere non potest, etiamsi adhuc feminae muliebria ueniant, secundum hoc admiratum Abraham de promissione filii et miraculum posuisse apostolum accipere possumus "emortuum quippe corpita intelligendum est, ac si omnino nullam vim generandi habere posset, si mulier juvenilis aetatis esset; sed secundum hoc emortuum, ut etiam de provectioris aetatis muliere non posset. Nam ideo de Cethura potuit, quia et juvenilis illam invenit aetatis. Sic enim medici
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciam. Uerba hec siñ
dubitantis quid duoꝵ
potius euenturum sit.
s irascentis. ⁊ minantis
accepimꝰ: nulla questio
ẽ. More quippe humano
d̃s̃ inscripturis ad hoiẽs
loquitur. & eius iram
norunt sine perturba¬
tione eiꝰ intelligere: qͥ
credunt dm̃ non com¬
mutubilem eẽ. Solemꝰ¬
hic etiam sic minanter
loqui. Uideamꝰ sine tͥ
facio: aut uideamus si
non illi facio. Ꝙ sine
pot̾o tibi facere: uł sciã
.i. hoc ipsum exꝑibor
utrum non possim. qd̾
cõminando nonignoran¬
do dr̃. Irati apparet affec¬
tus: s pertubatio non
cadit indm̃. Mos aũt̃
humane locutionis. ⁊
usitatus ÷: ⁊humanȩ in¬
firmitati ꝯgruit eui
ds̃ coaptat locutionẽ¬

Expanded text:
ut sciam. Verba haec si non dubitantis quid duorum potius eventurum sit, sed irascentis et minantis accipiamus, nulla quaestio est. More quippe humano Deus in Scripturis ad homines loquitur, et ejus iram norunt sine perturbatione ejus intelligere, qui credunt Deum incommutabilem esse. Solemus et sic minanter loqui: Videamus si non tibi facio, aut, Videamus si non illi facio, et, Si non potuero tibi facere; vel, Sciam, id est hoc ipsum experibor, utrum non possim, quod comminando non ignorando dicitur, irati apparet affectus; sed perturbatio non cadit in Deum. Mos autem humanae locutionis et usitatus est, ut humanae infirmitati congruat, cui Deus coaptat locutione
Abbreviated transcription (Latin):
uetulus ẽ. uoluptati oꝑam dabo: Dix aũ
dñs ad abraham. Quare risit saradicens.
num ego paritura sum anus: Nunquid¬
ło ẽ quicqũa difficile: Iuxta condictum
reu̾tar ad te hoc eodem tempore uita comi

Expanded text:
luptati operam dabo? Dixit autem Dominus ad Abraham: Quare risit Sara uxor Num vere paritura sum anus? Nunquiddquam est difficile? juxta condictum revertar ad te hoc eodem tempore, vita comi
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum. Ubi est sara uxortua: Ille¬
respondit. Ecce in tab̾naculo est. Qui
dixit. Reu̾tens ueniam ad te tempore
isto uita comite: ⁊ habebit filium sa.¶¬
ra uxor tua. Quo audito sara: risit¬
post ostium tab̾naculi. Erant enim

Expanded text:
ad eum, ubi est Sara uxor respondit, Ecce in tabernaculo est. Cui dixit, Revertens veniam ad te tempore isto, vita comite, et habebit filium Sara uxor tua. Quo audito, Sara risitpost ostium tabernaculi: erant enim
Abbreviated transcription (Latin):
eit ꝑ moysen & aaron. Ho
nutiare om̃ib q̃ possidet. attendere legi et uerbo di. ꝯtinuo audies
inanimes & amicos pharaonis dicentes. Uidere quomͦ seducunt᷑ hominei
npu̾tunt᷑ adolescentes ne laborent. ne militent. ne agant aliꝗ q̃ ꝑsit. reli¬
ctis reb necessariis ineptias sectent᷑ & otiũ. Qͥ d ÷ seruire do. Laborare:¬

Expanded text:
cit per Mosen et Aaron. Hodnuntiare omnibus quae possidet, attendere legi et verbo Dei: continuo audies unanimes et amicos Pharaonis dicentes: Videte quomodo seducuntur homines, et pervertuntur adolescentes, ne laborent, ne militent, ne agant aliquid quod prosit, relictis rebus necessariis ineptias sectantur et otium. Quid est servire Deo? Laborare
Abbreviated transcription (Latin):
ruerunt. & moysen et
heliam cum ipso in gloria.
Tu quoq nisi ascenderis
montem dĩ ⁊ ibi occurre¬
ris moysi .i. nisi excelsum
legis sensum ascendis. nisi¬
sꝑuiał intelligentie eacu¬
men inuaseris. ñ ÷ os tuũ
aꝑtum adño. Si in humi¬
li loco litere steteris. nor
oceurristi moysi in moni¬
tem d̃i. ñ os tuum aꝑuit
dñs. neq instruxit q̃ te opor¬
teat loqui. Nisi aaron moy¬
si in monte occurrisset. nisi
eiꝰ sensum uidisset arduum.
ñ ei loqueret᷑ uerba di. neq
uirtutẽ signoꝵ tradidisset.
neq participem tanti mi¬
nisterii conseiuis Set

Expanded text:
ruerunt, et Mosen et Eliam cum ipso in gloria. Tu quoque, nisi ascenderis montem Dei, et ibi occurreris Mosi, id est nisi excelsum legis spiritalis intelligentiae cacumen invaseris, non est ostium apertum a Domino. Si in humili loco litterae steteris, non occurristi Mosi in montem Dei; non os tuum aperuit Deus, neque instruxit quae te oporteat loqui; nisi Aaron Moysi in monte occurrisset, nisi ejus sensum vidisset arduum, non ei loqueretur verba Dei, neque virtutem signorum tradidisset, neque participem tanti mysterii concivisset
Abbreviated transcription (Latin):
eruda suꝑbia. & uide¬
bis paulo pꝰ quantũ ꝓ¬
ficit inflagelł. quaa¬
tum melior uerb̾atꝰ
efficit᷑. Qͥ modo ddicit
nescio dñm. uerbatus
dicturꝰ ÷. orate ꝓ me
dñm. Nemo gͦ ita ine¬
ruditus sit diuine di¬
scipline. ut flagella
⁊ penalem inter icum.
Ecce ⁊⁊ pharao duris
plicari. & ꝓficiens iN
penis seit agnose̾e eur
pumat᷑. Nescio ait
dñm. in euangłio uer¬
beratꝰ em̃dat hane uo¬
cem. qr demones ela¬
sis. tu esfiliꝰ di uiui.

Expanded text:
cruda superbia; videbitis paulo post quantum proficit in flagellis: quantum melior verberatus efficitur; qui modo dicit, Nescio Dominum, verberatus dicturus est: Orate pro me Dominum. Nemo ergo ita ineruditus sit divinae disciplinae, ut flagella et poenalem interitum. Ecce etiam Pharao durissplicari; et proficiens in poenis, scit agnoscere cur puniatur. Nescio, ait, Dominum. In Evangelio verberatus emendat hanc vocem, quia daemones clasis: tu es Filius Dei vivi.
Abbreviated transcription (Latin):
pħas .i. lex di uult te eduee¬
re de egypto si audias eum.
Uult te longe facere a pha¬
raone. eruere de oꝑe luti &
paleax. si tñ audias ⁊ sp̃rtalit
intelligas. Non uult te in car¬
nis & tenebra actib ꝑma¬
nere. s exire ad herenuuum.
ad locũ .s. ꝑturbationib et
fluctib scłi uacuũ. ⁊ ad qui¬
etem silentii. Uerba enĩ sa¬
pientie insilẽntio ⁊ quiete
diseunt᷑. In hoc loco pot̾is
dño unmolare. legem di &
uirtutẽ diuine uocis agno¬
scere. Icđo eupit te moises
eicere de fluctib negotioꝵ
⁊ strepitu popłore. & de e¬
gẏpto .i. de tenebris igno¬
rantie. ut legem đi audias.
⁊ lucem scientie capiac¬
de egypto in terrã chanaan
exire uellent in desertũ ĩmo¬
lare do suo ex mandato eiꝰ.
S intelligendũ ÷ quãuis ds
seiret qͥd eẽt facturus. qm pre¬
seiebat ñ ꝯsensurũ pharaonẽ
ad ppłm dimittendum. illud
si ille dimitteret. Ut n sie fierẽt
iustum iudiciũ osequatur.

Expanded text:
st, lex Dei vult te educere de Aegypto, si audias eam; vult te longe facere a Pharaone, eruere de opere luti et palearum: si tamen audias, et spiritualiter intelligas; non vult te in carnis et tenebrarum actibus permanere, sed exire ad eremum, ad locum scilicet perturbationibus et fluctibus saeculi vacuum, et ad quietem silentii. Verba enim sapientiae in silentio et quiete discuntur. In hoc loco poteris Domino immolare legem Dei, et virtutem divinae vocis agnoscere. Ideo cupit Moses te ejicere de fluctibus negotiorum et strepitu populorum, et de Aegypto, id est de tenebris ignorantiae, ut legem Dei audias et lucem scientiae capia de Aegypto in terram Chanaan,exire uellent in desertum immolare deo suo ex mandato eius. sed intellegendum est, quamuis deus sciret quid esset facturus, quoniam praesciebat non consensurum Pharaonem ad populum dimittendum, illud si ille dimitteret. ut enim sic fiereiustum iudicium consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmit. qui subdi do otem¬
nens ait. Similis ero altis¬
simo. Et quasi de dñi nati¬
uitate dubitans ait. Si fi¬
liꝰ cdłi es. dic ut lapides isti
panes fiant. Postea uͦ qua¬
si eo acti demones elamaue¬
rt̃. Qͥd uenisti añ tp̃s tor¬
. quere nos: Seimꝰ qr esfi¬
lius di. Post torm̃ta seunt
quẽ añ scire noluerunt.
pharao quoq uerberatꝰ.
ꝓ se supplicari dñ m rogari.¬

Expanded text:
primit, qui subdi Deo contemnens, ait: Similis ero Altissimo ; et quasi de Domini nativitate dubitans, dicit: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Postea vero quasi coacte daemones clamaverunt: Quid venisti ante tempus torquere nos? Scimus quia es Filius Dei . Post tormenta sciunt, quae ante scire noluerant. Pharao quoque verberatus pro se supplicari ad Domi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ legit᷑ quanto illis
fit inopinatiꝰ cũ quib
agit᷑ : tam̃ sap̃ie illius
gͣuitate nͥ magnũ ali¬
quid isto qͣsi ludo signi¬
ficaret᷑: nͦ ab illo fieret
nͨ ea script᷑a ꝯtineretur
in qͣ est tante scĩtatis au¬
toritas: & ꝓpħandorũ
tanta intentio futuroꝵ.
Non negligent̃ ꝯsi dandũ
uoluit mora ꝓduxit:
ñ eos utiq faciens cala¬
ipsoꝵ future leticiȩ exi¬
tũ cogitabat. & totũ ħ¬
innoxii. Itaq festinato deponentes in t̾ram saccos
aꝑuerunt singłi. Quos scrutatꝰ. incipiens a maio¬
re usq ad minim̃ũ: inuenit ciphum in ore sacci
beniamin. At illiscissis uestib oneratisq rursũ
asinis reu̾si sunt in oppidum. Primꝰq iudas cũ
fr̃ib ingressus ẽ ad ioseph. Hecdum eñĩ de loco
abierat. Om̃sq ante eum in t̾ram parit̾ corruer̃.¬

Expanded text:
cum legitur, quanto illis cum legitur, quanto illis fit inopinatius cum quibus agitur, tamen sapientiae illius grauitate, nisi magnum aliquid isto qficaretur, nec ab eo fieret, nec illa Scriptura contineretur, in qua est tantae sanctitatis auctoritas, et prophetandorum tanta intentio futurorum. Non negligenter considerandum voluit mora produxit, non eos utique faciens calaipsorum futurae laetitiae exitum cogitabat; et totum innoxii. Itaque festinato deponentes in terram saccos, uerunt singuli quos scrutatus incipiens a maiore usque ad minimum invenit scyphum in sacco Beniamin at illi scissis vestibus oneratisque rursum asinis reversi sunt in oppidum primusque Iudas cum fratribus ingressus est ad Ioseph necdum enim de loco abierat omnesque ante eum in ter