comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
decora & ñ respondentia auctoritati. dixis¬
se dicat᷑. uelut si aliqͥs infamet catoñẽ illũ
censorium. uuenculam illam ad nequiciam
et luxuriam coartatum. In factis. ut si qͥs
abhorrens aliqͥd a sc̃imonia. & nomine suo
fecisse. dicatur: ut ẽ fabula de adulterio
martis & ueneris. Mendacium tres habet
species. Incredibile qđ factum ñ ẽẽ credat᷑.
ut adolescentem qͥ de siculo littore ingredi¬
entes affricam classes uideret. Impossibile
est. Ut clodius insidias milon fecerit. ⁊ ide
occisus ẽ a milone. cont᷑rium ẽ. Nam si in¬
sidias fecit. occidit. Occisus ẽ. ñ fecit insidi¬
as. Hȩc distributio in contrarium reforma
ta. catasceue ꝓderit. Oportebit tam̃ pͥnci¬
pia sic ordinare. ut aut eredendũ ẽẽ uete¬
rum auetoritati. aut fabulis fidem ñ haben
dam ẽẽ dicamꝰ. E ad id postremũ. in anaᷤᷤ¬
ceua reqͥramꝰ ne qͥd aliud significare uolu¬

Expanded text:
decora et non respondentia auctoritati dixisdecora et non respondentia auctoritati dixisse dicatur; velut si aliqui infamet Catonem illum Censorium, iuventutem illum ad nequitiam et luxuriam cohortatum. In factis, ut si qui abhorrens aliquid a sanctimonia et nomine suo fecisse dicatur; ut est fabula de adulterio Martis et Veneris. Mendacium tres habet species: incredibile, quod factum non esse credatur, ut adolescentem, qui de Siculo litore ingredientes Africam classes viderit. Inpossibile est ut Clodius insidias Miloni fecerit et idem occisus sit a Milone. Contrarium est; nam si insidias fecit, occidit. Occisus est; non fecit insidias. Haec distributio in conta catascevae proderit. Oportebit tamen principia sic ordinare, ut aut credendum esse veterum auctoritati, aut fabulis fidem dam esse dicamus. Et ad id postremum in anasceua requiramus, ne quid aliud significare volu
Abbreviated transcription (Latin):
li ꝑsona fuerit adiecta. crian erit. Ita offen¬
dit achilles agamennonẽ. uera dicendo.
metrophanes ꝓmeruit grãm metridatis
obsequendo. Nam inter crien & sententiã
hoc interest. qđ sentencia sine ꝑsona ꝓfer
atasceua ẽ confirmatio ꝓposite rei. &ua.¬
anasceua autẽ cont᷑ria suꝑiori ẽ. Reum¬
cit enĩ ñ fuisse aut ñ ẽẽ. quod natũ aut
factum. aut dictum eẽ ꝓponit᷑: ut si quis
chimeram negat fuisse. aut fuisse confirmi.
inter hec & thesin hoc int̾est. quod thesisꝗͣ.¬
uis & ipsa habeat disputationẽ in ut᷑mq
partem. tam̃ incerte rei quasi delib̾atio. uel
coartatio ẽ. Catasceuae autẽ. ⁊ anasceue in
his reb quȩ uerisimiles ñ sunt. s ꝓ ueris
ponuntur. plerumq u̾sant᷑. An ascheue
pͥma diuisio ẽ. inconueniens ⁊ mendacium.
Inconuenientis species st̃ quod inhonestũ est.
& qđ inutile. Item inhonestum tractat᷑ aut
in dictis. aut in factis In dictis. ut si qͥs in¬

Expanded text:
si persona fuerit adiuncta, crian erit, ita: ‘offendit Achilles Agamennonem vera dicendo’, ‘Metrofanes promeruit gratiam Metridatis obsequendo’. Sic ergo inter crian et sententiam hoc interest, quod sententia sine persona profertCatasceua est confirmatio propositae rei. Anasceua autem contraria superiori est. Revincit enim non fuisse, aut non esse, quod natum, aut factum, aut dictum esse proponitur; ut si quis Chimaeram neget fuisse, aut fuisse confirmet. Inter has et thesin hoc interest, quod thesis, quamvis et ipsa habeat disputationem in utramque partem, tamen incerte rei quasi quedam deliberatio vel cohortatio est. Catasceva autem et anasceva, in his rebus que verisimiles non suntproponuntur, plerumque versantur. Anasceuae prima divisio est inconveniens et mendacium. Inconvenientis species sunt, quod inhonestum est et quod inutile. Item inhonestum tractatur aut in dictis aut in factis. In dictis, ut si qui in
Abbreviated transcription (Latin):
simulationem diu̾sum quã dicit intel¬
ligi cupit. fit aute & cum laudamꝰ eum
quẽ. uituꝑare uolumꝰ: aut uituꝑamꝰ quẽ
laudare. uolumꝰ. Utriusq exemplum erit.
s dicas amatorem reipublice cathilinã.
hostem reipublice scipionẽ. Dia̾cismos. ea
quȩ magna sunt u̾bis minuit: aut mi¬
nuima extollit. Efi ẽ. quotiens in eodem
sensu diutius immoramur. ut ẽ. Cui tan¬
dem peꝑcit: cuiꝰ amicicie fidem custodi¬
uit: cui bono inunicꝰ ñ fuit: quando¬
ñ aut accusauit aliquẽ. aut uerbauit.
aut ꝓdidit: epangelia ẽ. ꝓmissio qua
iudicem attentum facimu̾s. ꝓmittentes
nos aliqua magna aut minua dictu¬
ros. ꝑsopopeia ẽ. cũ in animalium nat᷑a.
& ꝑsona & sermo fingit᷑. Cycero in cati¬
lina. Etenĩ simecũ patria mea. que michi¬
imꝑfectum apud memoriam iudicum.
repetituros nos dicentes cũ oportunum
fuerit. Peusis ẽ. soliloqͥum. cũ ad int̃ro¬

Expanded text:
simulationem diversum quam dicit intelsimulationem diversum quam dicit intellegi cupit. Fit autem aut cum laudamus eum quem vituperare volumus, aut vituperamus quem laudare volumus. Utriusque exemplum erit, si dicas amatorem reipublicae Catilinam, hostem reipublicae Scipionem. Diasyrmos ea, quae magna sunt, verbis minuit, aut minima extollit. † Efon† est, quotiens in eodem sensu diutius immoramur: 'Cui tandem pepercit? cuius amicitiae fidem custodivit? cui bono inimicus non fuit? quando non aut accusavit aliquem, aut verberavit, aut prodidit? Epangelia est promissio, qua iudicem adtentum facimus, pollicentes nos aliqua magna aut minima dicturos. Prosopopoeia est, cum inanimalium et persona et sermo fingitur. Cicero in Catilinainperfectum apud memoriam iudicum, repetituros nos dicentes, cum oportunum fuerit. Peusis, id est soliloquium, cum ad interro
Abbreviated transcription (Latin):
autem anticipatio eoꝵ quȩ dicturꝰ ẽ adu̾¬
sariꝰ: ut tullius ꝓ milone. cũ mittit aĩos
iudicũ in eum reipublice statũ qͥ futurꝰ
ẽ. etiam si occiso mulone. clodius uiueret.
Aposiopesis ẽ. cũ id quod dicturi uidebam᷑.
silentio int̃cipimꝰ. Quos ego s motos p̃stat
componere fluctus. Epanalẽpsis ẽ. digres¬
sio. tulit calor me dicendi. & dignitas re¬
rum. paulo longius quã uolebati: s re¬
deo ad causam. Anaminissis ẽ. cõmemo¬
ratio eiꝰ rei. quã oblitos nos fuisse fingi¬
mꝰ. Aparisis ẽ. cũ id quod in animos uidi¬
cũ quasi deposueramꝰ. oportune reposcimꝰ.
criptio figure alietꝰ exp̃sse. ut ꝑ omĩa
mercurio similis. uocemq coloremq & cri
ra iuuenta. Lẏtrismos ẽ. cũ plures sensus
breuiter expeditos in unũ locũ coaceruat.
& cũ quadam festinatione decuͬrit. ut cy
um. usum moꝵ bona. fortunas coniuges.
liberosq usus. & cetera. Yronia ẽ. cũ per

Expanded text:
autem anticipatio eorum, quae dicturus est adveautem anticipatio eorum, quae dicturus est adversarius, ut Tullio pro Milone, cum mittit animos iudicum in eum reipublicae statum, qui futurus est, etiamsi occiso Milone Clodius viveret. Aposiopesis est, cum id, quod dicturi videbamur, silentio intercipimus: Quos ego, sed motos praestat componere fluctus. 37. Epanalepsis est digressio: Tulit calor me dicendi, et dignitas rerum paulo longius quam volebam, sed redeo ad causam. 97 38. Anamnesis est commemoratio ejus rei quam oblitos fuisse nos fingimus. Apaetesis est cum id quod in animos judicum quasi deposueramus opportune reposcimus.criptio figurae alicujus expressa, ut: Omnia Mra iuventa.  Ἀθροισμός, cum plures sensus breviter expeditos in unum locum coacervant, et cum quadam festinatione decurrit, ut Cicum vestrorum, bona, fortunas, coniuges, liberosque vestros', et cetera. Ironia est, cum per
Abbreviated transcription (Latin):
iudices. aut uos adu̾sarii. qͥd me facere
conuenerit. aut qͥd uos facturi fueritis.
ẽẽ factum. E pytrope ẽ. ꝑmissio. cũ aliqua
ipsis iudicib aut adu̾sariis ꝑmittimꝰ exis¬
timanda. ut ᷤ aliuis in uaticinio. ꝑfrica
frontẽ & dic te digniorem qͥ pretor fieres.
quã catonẽ. Parrisia ẽ oratio lib̾tatis ⁊ fi¬
ducie plena. occidi ñ spurium melium.¬
cycero. Premisit enĩ factionẽ. Ethopopeia ẽ.
cum sermonẽ ex alia ꝑsona inducimꝰ: ut
ꝓ celio tullius facit apium cecum. cũ doli¬
a loquentem. Energia ẽ. rerũ gestaꝵ. aut
quasi gestaꝵ sub ocłis inductio. de qualo¬
quuti iam sumꝰ. Metathesis ẽ. quȩ mittit
animos iudicũ in res p̃teritas aut futu¬
ras. hoc modo. Reuocate mentes ad specta¬
łm expugnate misere ciuitatis. & uidere
uos credite incendia. cedes. rapinas. direpti¬
ones libroꝵ. corpoꝵ inuirias. captiuitateᷤᷤ
matronaꝵ. trucidationes senũ: in futur

Expanded text:
iudices, aut vos adversarii, quid me facere iudices, aut vos adversarii, quid me facere convenerit, aut quid vos facturi fuissetis'esse factum'. Epitrope, id est permissio, cum aliqua ipsis iudicibus aut adversariis permittimus aestimanda, ut Calvus in Vaticinio: 'Perfrica frontem, et dic te digniorem qui prquam Catonem. 33. Parrhesia est oratio libertatis et fiduciae plena: Occidi, occidi non Spurium Melium,Cicero: praemisit enim factionem. Ethopoeia est, cum sermonem ex aliena persona inducimus, ut pro Caelio Tullius facit Appium Caecum cum Clodia loquentem. Energia est rerum gestarum aut quasi gestarum sub oculis inductio, de qua locuti iam sumus. Metathesis est, quae mittit animos iudicum in res praeteritas aut futuras, hoc modo: 'Revocate mentis ad spectaculum expugnatae miserae civitatis, et videre vos credite incendia, caedes, rapinas, direptiones, liberorum corporum iniurias, captivitates matronarum, trucidationes senum'. In futurum
Abbreviated transcription (Latin):
egit ignotas temptart uias. Ed genus:
Unde domum: pacem ne huc fertis an
uentis. pete regna ꝑ undas. quȩ tam̃
ne ñ intellecta sit ꝑsuasio. ꝑmixta sunt
aliqua que uetent᷑ latenter. ut uentis
iupiter annos. Alie derogatiue. ut nequa¬
quam. Alie que cũ exclamatione ꝓferunt᷑¬
ut qͥs furor. o ciues pacem conu̾tit in ar
opes. Aliȩ adhortatuie: cũ a contͣrio. a ui¬
cio peccatoq reducimꝰ. Sunt ⁊ affirma¬
Negatiue: ut ñ. minime. Sunt & mira¬
tiue. ut pape. Uiuere ñ licet: & fornca¬
rilibet: Solentis. ut heumͥ qd̃ nullis
amor ẽ sanabilis herbis. flentis. simi
litudinis : sicut quondam creta fertur
laberin thus in alta. Admonentis. ir¬
p̃sumimꝰ ad diluendũ. ut si qͥs ur̃m iu¬
dices. aut eoꝵ qͥ assunt forte mirantes.
St̃ & aporie. dubitatio simulantis. nesci
re se quȩ scit. aut quomͦ dicat᷑. Cynono
sis añ cł̃r cõmunicatio consilii cũ iudicib.
aut aduersariis. ut si dicas. uos consulo

Expanded text:
egit ignotas temptare vias? Quid genus, unde domum? Pacemne huc fertis, an ventis, pete regna per undas.   Quae tamen ne non intellecta sit persuasio, permixta sunt aliqua quae vetent latenter, ut 'ventis', Iuppiter annos.   Aliae derogativae, ut: 'nequaquam'. Aliae, quae cum exclamatione proferuntuis furor, o cives, pacem convertit in armopes. Aliae dehortativae, cum a contrario vitio peccatoque reducimus. Sunt et adfirmaNegativae, uttivae, ut: Papae! vivere non licet, et fornicari libet! 27. Dolentis, ut: Hei mihi quod nullis amor est sanabilis herbis! Flentis . . . . . . Similitudinis sic: Ut quondam Creta fertur labyrinthus in alta. Admonentis . . . . . . . Irpraesumimus ad diluendum, ut: Si quis vestrum, judices, aut eorum qui adsunt forte miratur. Sunt, et aporiae, dure se quae scit, aut quomodo dicatur. Koenono sis autem dicitur conmunicatio consilii cum iudicibus aut adversariis, ut si dicas: 'Vos consulo,
Abbreviated transcription (Latin):
ro si ratione lex consistat. lex erit iam om̃e
qđ ratione. constiterit. dinitaxat qđ reli¬
gioni congruat. quod discipline conueni¬
ꝑmittit aliqͥd. ut uir fortis petat p̃miumm.
aut uetat ut sacraꝵ uirginum nuptiat.
nulli petere liceat: aut punit. ut qͥ cȩdem
fecerit capite plectat᷑. Facte st̃ autẽ leges.
ut eaꝵ metu. humana coherceat᷑ audacia.
tutaq sit inter imꝑbos innocentia. ⁊ in ip¬
sis imꝑbis formidato supplicio. refrenet᷑ no¬
cendi facultas. Legis enim p̃mio aut pena.
uita moderat᷑ humana.Erit autẽ lex hone ᷤᷤ¬
ta. iusta. possibilis. scđm naturam. scđm ꝯ
suetudinẽ patriȩ. loco. temporiq conueni¬
ens. necessaria. utilis. manifesta quoq ne
aliqͥd ꝑ obscuritatem in captionẽ contine¬
at: nullo pͥuata incõmodo. s ꝓ cõmuni ei¬
uium utilitate conseripta. De sententia.¬

Expanded text:
ro si ratione lex constat, lex erit omne jam ro si ratione lex constat, lex erit omne jam quod ratione constiterit, duntaxat quod religioni congruat, quod disciplinae convenipermittit aliquid, ut: vir fortis petat praemium; aut vetat, ut: sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat; aut punit, ut: qui cfecerit, capite plectatur'. Factae sunt autem leges, ut earum metu humana coherceatur audacia, tutaque sit inter inprobos innocentia, et in ipsis inprobis formidato supplicio refrenetur nocendi facultas. Legis enim praemio aut poena vita moderatur humana. Erit autem lex honesta, iusta, possibilis secundum naturam, secundum consuetudinem patrie, loco temporique conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoque, ne aliquid per obscuritatem in captione contineat, nullo privato commodo, sed pro communi civium utilitate conscripta. DE INSTI
Abbreviated transcription (Latin):
constat ex mẽbris qͥnq. id pͥma ꝓpositione.
sccia eiꝰ ꝓbatione: t̾cia assũptione. qͣrta eius
ꝓbatione. qͥnta conclusione. Hc̃ eycero ita
partes alicuiꝰ generis cause putari. ł adem
enim res. alii genꝰ. alii pars ẽt potest. idem
genꝰ ⁊ pars ñ potest: ⁊ cetera quousq syllo¬
gisii huiꝰ mẽbra claudant᷑. De lege
sex ẽ constitutio ppł. quã maiores natu
cum plebib sanexerunt. Nam qd̵ rex aut mi¬
ꝑator edicit. constitutio uł edictum uocatur.
Institutio equitatis duplex ẽ. nc̃ in legib. nc̃
in morib. Int̾ legem & mores hoc inter est.
qđ lex scripta ẽ. mos uͦ ẽ. uetusta te ꝓbata
consuetudo siue lex ñ scripta. Nã lex ẽ a
legendo uocata: qi scripta est. Mos autẽ
longa consuetudo ẽ de morib tracta tantũ.
Consuetudo autẽ ẽ ius quoddam moribus
institutum. qđ ꝓ lege suscipit᷑: cũ deficit
lex. Non cdiffert. scriptura an ratione con¬
sistat: qͣndo & legem ratio comendat. Por¬

Expanded text:
ma propositione, secunda eius probatione, tertia adsumptione, quarta eius probatione, quinta conclusione. Hunc Cicero ita partes alicuius generis causae putari. Eadem enim res alii genus, alii pars esse potest; eidem genus et pars non potest, vel cetera, quousque syllogismi huius membra claudantur. § 10 De lege. Lex est constitutio populi, quam maiores natu cum plebibus sancierunt. Nam quod Rex vel Imperator edicit, constitutio vel edictum vocatur. Institutio aequitatis duplex est, nunc in legibus, nunc in moribus. Inter legem autem et mores hoc interest,  scripta; mos est vetustate probata consuetudo, sive lex non scripta. Nam lex a legendo vocata, quia scripta est; mos autem longa consuetudo de moribus tracta. Consuetudo autem est ius institutum, quod per legem suscipitur cum deficit lex. Non differt utrum scriptura an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. Por
Abbreviated transcription (Latin):
reterea¬
ꝑ purum ⁊ honestum oratoris eloguium.
carere debet om̃ib uitiis. tam in litteris
ꝗͣ in u̾bis. ꝗͣ. etiam in sententiis. In litt̾is.
ut iunctura apta & conueniens sit. ⁊ sie
obseruandũ. ne p̃cedentis u̾bi extrem a uo¬
calis in eandem uocalem pͥmam. incidat
ũbi sequentis: ut femine egyptie. quȩ strue¬
tura melior fit. si consonantes uocalib ap¬
plicent᷑. Trium quoq consonantium quȩ
ses. error romul. fugienda ẽ & consonais
in. illisa uocalib: ut uerũ enim. Preterea¬

Expanded text:
eterea purum et honestum oratoris eloquium carere debet omnibus vitiis tam in litteris, quam in verbis, quam etiam in sententiis. In litteris, ut iunctura apta et conveniens sit; et sic observandum, ne praecedentis verbi extrema vocalis in eandem vocalem primam incidat verbi sequentis, ut 'feminae Aegyptiae'. Quae structura melior fit, si consonantes vocalibus adplicantur. Trium quoque consonantium, quae xes, 'error Romuli'. Fugienda est et consonans M inlisa vocalibus, ut 'verum enim'. § 20 De
Abbreviated transcription (Latin):
cõma. ex cõmate. colon: ex colon ꝑiodos. Cõ¬
iudices. ecce unũ cõma. Sequit᷑ ⁊ aliud cõma.
ne turpe sit ꝓ fortissimo uiro dic̃e. & factũ
ẽ colon. id ẽ mẽbrũ. qđ intellectum sensui
p̃stat. s adhuc pendet orõ: sicq deinde ex
plurib membris fit ꝑiodꝰ: id ẽ extrema sen¬
tentiȩ el ausula. Ita ueterem iudicioꝵ morẽ
reqͥrit. ꝑiodꝰ autẽ longior ẽẽ ñ debet. quã

Expanded text:
comma, ex commate colon, ex colo periodos. Comcomma, ex commate colon, ex colo periodos. Comiudices,' ecce unum comma; sequitur et aliud comma: 'ne turpe sit pro fortissimo viro dicere,' et factum est colon, id est membrum, quod intellectum sensui praestat; sed adhuc pendet oratio, sicque deinde ex pluribus membris fit periodos, id est extrema sententiae clausula: 'ita veterem iudiciorum morem requirunt.' Periodos autem longior esse non debet quam
Abbreviated transcription (Latin):
Cum medicria. temꝑate. Nam in paruis cau¬
sis. nichil gͣnde. nichil sublime dicendumẽ.
s len ac pedestri more loquendum. In causiꝰᷤ
aũ maiorib uͥ de dõ uł hominũ salute refe¬
rimꝰ. plus magnificentie & fulgoris ẽ exhi¬
bendum. In temꝑatis uͦ causis. ubi nicħ agi¬
tur ut agat. s tantũmodo ut delectet᷑ audi¬
tor. int̾ utrũq modate dicendum ẽ. S et
quãuis de magnis reb qͥsq dicat. ñ tam̃
semꝑ gͣndit̃ docere debet. s sũmisse cum
docet. temꝑate. cum aliqͥd laudat uł u¬
tuꝑat: gͣnditer cum ad ꝯt̾isionem adu̾sos
ammos ꝓuocat: utencda tam̃ in summisso
gen̾e sufficientia. in temꝑato splendentia.
in gͣndi uehem̃tiade cola ꝯmata & ꝑiodis.
omponit᷑ autem instruit᷑q om̃is or̃o u̾bis.
cõma. & colon. ⁊ ꝑiodon. Cõma particula¬
ẽ sententiȩ: colon. membrũ: ꝑiodos ambitus.
uł cireuitus. fit autem ex coniunctiõe u̾boꝵ

Expanded text:
cum mediocria, temperate. Nam in parvis caucum mediocria, temperate. Nam in parvis causis nihil grande, nihil sublime dicendum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In causis autem maioribus, ubi de Deo vel hominum salute referimus, plus magnificentiae et fulgoris est exhibendum. In temperatis vero causis, ubi nihil agitur ut agat, sed tantummodo ut delectetur auditor, inter utrumque moderate dicendum est: sed et quamvis de magnis rebus quisque dicat, non tamen semper granditer docere debet, sed summisse, cum docet; temperate, cum aliquid laudat vel vituperat; granditer, cum ad conversionem aversos animos provocat. Utenda tamen verba in summisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi vehementia. De colo, commate, et periodis . Conponitur autem instruiturque omnis oratio verbis, comma et coloest sententiae. Colon membrum. Periodos ambitus vel circuitus. Fit autem ex coniunctione verborum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qđ grece thesis. latine ꝓpositum noĩatur.
Hoc ꝑsonam ñ ht̃ certam. nec inest in aliqua
certa circũstantia. idẽ nec locus. nec tempus.
In causa uͦ. certa omĩa sunt. unͣ qͣsi pars cause
res. locus. tempꝰ. ꝑsona audientis efflagitat.
ne ꝓfana religiosis. ne inuerecunda castis.
ne leuia gͦuib. ne lasciua seriis. ne ridicła
tristib misceant᷑. Latine autẽ & ꝑspicue ẽ¬
loquendũ. Latine aũ loquit᷑. qui uerba rerũ
uera & naturalia ꝑsequit᷑: nec a sermone at¬
q cultu p̃sentis temporis discrepat. Huic ñ
sit satis uidere qͥd dicat. nͥ id quoq aꝑte &
suauit̃ studeat dicere: nec id qͥdem tantum.
nͥ id qđ dixerit. & facere. De trimodo ge
incitata grauit᷑. inflexa moderate. Hoc ẽ enĩ
illud tͥmodũ genꝰ dicendi. Humile. medium.
gͣndiloquum. Cum eñi magna dicimꝰ. gͣndit̃
ꝓferenda sunt. Cum parua dicimꝰ. subtiliter.

Expanded text:
quod Graece thesis, Latine propositum nominatur. quod Graece thesis, Latine propositum nominatur. Hoc personam non habet certam, nec inest ei aliqua certa circumstantia, id est, nec locus, nec tempus. In causa vero certa omnia sunt, unde quasi pars causaeres, locus, tempus, 89 persona audientis efflagitat, ne profana religiosis, ne inverecunda castis, ne levia gravibus, ne lasciva seriis, ne ridicula tristibus misceantur. 2. Latine autem et perspicue loquendum. Latine autem loquitur, qui verba rerum vera et naturalia persequitur, nec a sermone atque cultu praesentis temporis discrepat. Huic non sit satis videre quid dicat, nisi id quoque aperte et suaviter dicere; ne id quidem tantum, nisi id quod dicat et facere. De trimodo dicincitata graviter, inflexa moderate. Hoc est enim illud trimodum genus dicendi: humile, medium, grandiloquum. Cum enim magna dicimus, granditer proferenda sunt; cum parva dicimus, subtiliter;
Abbreviated transcription (Latin):
& flumina. uel arbores loquentes inducimꝰ.
ꝑsonã imponentes rei que ñ habet naturã
loquendi. qđ n tragedis usitatum ẽ. & in
orationib frequentissime inuenit᷑. De
in qua hõis ꝑsonã fingimꝰ ꝓ expͥmendis
affectib etatis. studii. fortunȩ. leticie. sexꝰ.
meroris. audacie. Nam cũ pyrrate ꝑsona
suscipit᷑. audax. abrupta. temeraria erit
oratio. Cũ femine sermo simulat᷑: sexuii ꝯ¬
uenire. debet oratio Iam uͦ adolescentiᷤ et
senis. & militis & imꝑatoris. & parasiti et
rustici. & phylosophi. diu̾sa ratio dicen¬
da ẽ. Alter enĩ loquit᷑ gaudio affectus. alit̃
uulneratus. In qͦ gen̾e dictionis illa suis
maxime. cogitanda. qͥs loquat᷑. & a pud
quem. ⁊ de quo. et ubi. ⁊ quo tempore. quid
egerit. qͥd acturus sit. aut qͥd pati passit s
Quaꝵ unũ ẽ finitũ. alterũ infinitũ. fim¬
tum. ypothesis grece: latine causa dr. Ubi
cũ certa ꝑsona dr. controu̾sia ẽ. Infinitum

Expanded text:
et flumina et arbores loquentes inducimus, personam imponentes rei, que non habet naturam loquendi; quod et tragedis usitatum est et in orationibus frequentissime invenitur. Ein qua hominis personam fingimus, pro exprimendis affectibus, aetatis, studii, fortunae, laetitiae, sexus, moeroris, audaciae. Nam cum piratae persona suscipitur, audax, abrupta, temeraria erit oratio; cum feminae sermo simulatur, sexui convenire debet oratio; jam vero adolescentis, et senis, et militis, et imperatoris, et parasiti, et rustici, et philosophi, diversa ratio ducenda est. 2. Aliter enim loquitur gaudio affectus, aliter vulneratus. In quo genere dictionis illa sunt maxime cogitanda: quis loquatur, et apud quem, et de quo, et ubi, et quo tempore; quid egerit, quid acturus sit, aut quid pati possit, si  unum est finitum, alterum infinitum. Finitum hypothesis Graece, Latine causa dicitur, ubi cum certa persona controversia est. 2. Infinitum
Abbreviated transcription (Latin):
ialectica ẽ disciplina. ad dis¬
serendas rerum causas in¬
uenta. ipsa ẽ phylophie spe¬
cies. que logica dicit᷑. id ẽ rati¬
onalis: diffiniendi. quęrendi. & disseren¬
ch. potens. Docet enim in plurib genib
questionũ queadmodũ disputando uera
ꝙ falsa diudicent᷑. Hanc qͥdam pͥmi phylo¬
sophi. in suis dictionib habuerunt. ñ ta¬
ñ ad artis redegere ꝑitiam. Post hos ariᷤ¬
totiles ad regłas quasdam huiꝰ doctͥne ar¬
gum̃ta ꝑduxit. & dialecticam nuncupa¬
uit. ꝓ eo quod in eadem dictis disputatur.
Nani lecton dictio dr. Ideo aũ pꝰ rethoricam
cõmunia existunt. De differentia dyaleti

Expanded text:
est disciplina ad disserendas rerum causas inventa. Ipsa est philosophiae species, quae Logica dicitur, id est rationalis definiendi, quaerendi et disserendi potens. Docet enim in pluribus generibus quaestionum quemadmodum disputando vera et falsa diiudicentur. Hanc quidam primi philosophi in suis dictionibus habuerunt; non tamen ad artis redegere peritiam. Post hos Aristoteles ad regulas quasdam huius doctrinae argumenta perduxit, et Dialecticam nuncupavit, pro eo quod in ea de dictis disputatur. Nam λεκτόν dictio dicitur. Ideo autem post Rhetoricam is utraque communia existunt. De differentia Dialecti
Abbreviated transcription (Latin):
tudine continent᷑ : quȩ sunt iuxta pla¬
tonem numero quinq. Numerabilis
magnitudo est: quȩ numeris arichine¬
tice diuidi potest. Magnitudines rati¬
onales sunt: quoꝵ mensuram scire pos¬
sumꝰ. lnrationales uero: quoꝵ mensurȩ
quantitas cognita ñ habetur. De figuris.
pͥma plano pede. Circulus est figura
quȩ uocatur circũducta. cuiꝰ in medio
punctꝰ . ẽ. quo cuncta conuergunt: quod
centrum geometrici uocant. latini punc¬
tum circuli nuncupant plenopede.
Q uadrilatera figura est: in plano qua¬
drata. quȩ sub quatuor rectis lineis iacet¬
figura plana ita.Ortogonium.
id est recti angulum figura plana. Est
enim triangulum. & habet angulũ rec¬
figura pln᷑a. recta. & sub ter con¬
gura in rocuncdum formata. partibꝰ cun¬
tisequalis in solidũ est. OCibꝰ est figͣa
solida: quȩ longitudine & altitudi¬
ylindrus est figura quadrata: ha

Expanded text:
tudine continentur, quae sunt iuxta Platudine continentur, quae sunt iuxta Platonem numero quinque. Numerabilis magnitudo est, quae numeris arithmeticae dividi potest. Magnitudines rationales sunt, quorum mensuram scire possumus, inrationales vero, quorum mensurae quantitas cognita non habetur. § 12 De figuris prima circulus est figura plana, quae vocatur circumducta; cuius in medio punctus est, quo cuncta convergunt, quod centrum geometriae vocant, Latini punctum circuli nuncupant.o Quadrilatera figura est in plano quadrata; quae sub quattuor rectis lineis iacetfigura plana, ita.o Orthogonium, id est rectiangulum figura plana. Est enim triangulum et habet angulum recfigura plana, recta et subter congura in rotundum formata, partibus cunctis equalis in solidum. Cubus est figura solida, que longitudine latitudiCilindrus est figura quadrata, ha
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. quod undante nilo.
& omniũ possessionibus
limo obductis : inicium
terrȩ diuidende ꝑ line¬
as & mensuras nomen arti dedit. Que
deinle longius acumine sapientum
ꝓfecta ÷ & maris & cęli & aeris spacia
diuidutuIam ꝓuocati studiosi. cẽ¬
perunt post terre dimensionem. et
çeli spacia querere. qͣnto interuallo
luna a terris. a luna sol ipse distaret.
& usq ad uerticem cęli quanta se men¬
sura distenderet ⁊ sicq interualla ip¬
sa cęli orbisq ambitum ꝑ numeros
stadioꝵ. ratione ꝓbabili distinxerunt.
S quia ex terre dimensione hec disci
plina cepit: ex initio sui & nomen sex¬
uauit. Nam geometria de terraliiui.
cupata est. Terra enim grece ge uocat᷑.
metra mensura. Huiꝰ disciplinȩ ars conti¬
net in se liniamenta. interualla. magni¬
tudines. & figuras: & in figuris dimen¬
siones & numeros. De quadriꝑtita diui
nem numerabilem. in magnitudinẽ
rationalem: & in figuras solidas. Planȩ
figure sunt. quȩ & lacitudine & longi¬

Expanded text:
r; quia inundante Nilo et omnium possessionibus limo obductis, initium terre dividende, per lineas et mensuras nomen arti dedit. Que inde longius acumine sapientium producta et maris et celi et aeris spatia metiuntur. Nam provocati studiosi, ceperunt post terre dimensionem et celi spatia querere, quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret et usque ad verticem celi quanta se mensura distenderet. Sicque intervalla ipsa celi, orbisque ambitum per numerum stadiorum, ratione probabili distinxerunt: sed quia ex terre dplina coepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura nuncupata est. Terra enim Graece γῆ vocatur, μήτρα mensura. Huius disciplinae ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras, et in figuris dimensiones et numeros. De quadripertita divinem numerabilem, in magnitudinem rationalem, et in figuras solidas. Planae figurae sunt, quae longitudine et lati
Abbreviated transcription (Latin):
Siquidem hucusq in uidia & arabia colliga¬
tum repꝑit᷑ ramis inherens. in similitudi¬
nem salis. Omne aut̃ mel dulce. sardu
amarũ est. absinthii causa:. cuiꝰ copia euis
regionis apes nucriunt᷑. Fautum uocari. qͥa
comedit᷑ magis qͣm bibit᷑. Fage enim come
dere greci appellant. Aiuntꝰ aut̃ medici
& qui de humanoꝵ corpoꝵ scripsere nat᷑is.
precipueq galienꝰ in libris quoꝵ titults :
ȩcatis uiroꝵ. mulierũq corpora insito ca¬
lore feruẽre. & nexios eẽ his ȩtatib cibos
qui calorem augeant. sanitatiq ꝯducere
frigida quȩq un esum sumere: sicut ẽ ꝯtͣ

Expanded text:
Siquidem hucusque 491 in India et Arabia colligaSiquidem hucusque 491 in India et Arabia colligatum reperitur, ramis inhaerens in similitudinem salis. Omne autem mel dulce dicitur. Sardum, amarum est absinthii causa, cujus copia ejus regionis apes nutriuntur. 37. Favus vocatur, quia comeditur magis quam bibitur: φαγεῖν enim Graeci comedere appellant. Aiunt autem medici, et qui de humanorum corporum scripsere naturis, praecipueque Galenus, in libris quorum titulus aetatis virorum mulierumque corpora insito calore fervere, et noxios esse his aetatibus cibos qui calorem augeant, sanitatique conducere frigida quaeque in esum sumere; sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
nunate. Gr̃eci enim gala lac dicunt. Ape¬
ras ã rotuncditate greco uocabulo appel¬
latas. Quicqͥd enim rotundũ format᷑:
sperã ã grecis dicit᷑. Ius coquinȩ ma¬
gistri ã iure nuncupauerunt:. quia ea
est lex odimenti eiꝰ. Hanc greci demami
uocant. Caseum tiocari qͦd careat seror
quasi. careum.łtam. serumei omne de¬
ducit᷑ ⁊ ut ponderib arguat᷑. Colu̾strũ
lac nouum. qͦd neutͥ generis est. Lac
ã greco sermone diriuatũ est: ꝓ caudore.
Greci enim. albũ głeucon dicunt. lac uͦ
& sanguis. qͥd nucrit. & qͦd nutrit᷑.
Nam lacte nutrim̃: uuumtꝰ sanguite.
Quactum. quasi coactũ. quasi coagulatũ. Ac¬
cepta enĩ secum alia specie coagulat. Mel
grecȩ appellationis est: quod ab apibus no¬
men habere ꝓbatur. slam apis grece melẽ¬
sẽ dicit᷑. Antea aut̃ mella derine erant:
inuemebant᷑q in arundinũ foliis. Nnde &¬
uirgiliꝰ. Hactenꝰ aerii mellis cȩlestia dona.

Expanded text:
minatae; Graeci enim γάλα lac dicunt. Sphaeminatae; Graeci enim γάλα lac dicunt. Sphaeras a rotunditate Graeco vocabulo appellatas; quidquid enim in rotundum formatur, σφαῖρα a Graecis dicitur. Ius coquinae magistri a iure nuncupaverunt, quia ea est lex condimenti eius. Hanc Graeci zemam vocant. Caseum vocari quod careat serum, quasi careum: nam serum ei omne deducitur ut ponderibus arguatur. Colostrum lac novum; quod neutri generis est. Lac a Graeco sermone derivatum est pro candore. Graeci enim album leucon dicunt, lac vero et sanguis quod nutrit et quod nutritur. Nam lacte nutrimur, vivimus sanguine. Quactum, quasi coactum, et quasi coagulatum. Accepta enim secum alia specie coagulat. 36. Mel Graecae appellationis est, quod ab apibus nomen habere probatur. Nam apis Graece μὲλισσα dicitur. Antea autem mella de rore erant, inveniebanturque in arundinum foliis, unde Virgilius: Protinus aerii mellis coelestia dona.
Abbreviated transcription (Latin):
frustum dentiũ:. cuiꝰ diminitutũ offellam
facit. Unde & offariicoqui. qͥa particulatĩ
id est offatim excoquunt. Nam offa lat᷑nci¬
umi: quia si in os canis iacit᷑. saciatus ilico
compescit᷑. & silescit. Frustum uocatũ. qͦd
capit᷑ i quod̃ a frumine. Est enim frum̃
sumina pars gule. Pulpa dicta. quod cũ
pulte: olim uescebat᷑ mixta. Uude & pulm̃¬
tȩ quod priꝰ ini lucania factȩ sunt. Far¬
cimen caro concisa & minuta. qͦd ea intes¬
liuum farciat᷑. hoc est impleat᷑. cũ aliarũ
rerũ cominixtione. Mimital uocatum:
quod de piscib & ysiciis. oleribusq mi¬
nutatim ꝯcisis. Afratum : quod latine
spumium uocat᷑. Afro enĩ grece spuma
dicit᷑. Martisia in mortario ex pisce fi¬
unt÷ uicde & nominata. Ysucen pise̾m
quendã dicunt: ex quo pͥmum ysicia
facta sunt. E qͣmaus ex alio genere
pisciũ fiant. iuitiũ tamen piscis uoca¬
bulum cdedit. Galatie ã colore lacteo no¬

Expanded text:
frustum dentium, cuius diminutivum offellam frustum dentium, cuius diminutivum offellam facit. Unde et offarii coqui, quia particulatim, id est offatim, excoquunt. Nunc 'offa latrantium', qua, si in os canis iacitur, satiatus ilico conpescitur et silescit. Frustum vocatum quod capiatur a frumine; est enim frumen summa pars gulae. Pulpa dicta quod cum pulte olim mixta vescebatur. Unde et pulmetae, quod prius in Lucania factae sunt. Farcimen, caro concisa, et minuta, quod eo intestinum farciatur, hoc est, impleatur, cum aliarum rerum commistione. 29. Minutal vocatum, quod fiat de piscibus, et isiciis, oleribusque minutatim concisis. Afratum, quod Latine spumeum vocatur, ἄφρος enim Graece spuma dicitur. Martisia in mortario ex pisce fiunt, unde et nominata. 30. Isocen piscem quemdam vocant, ex quo primum isicia facta sunt, et quamvis ex alio genere piscium fiant, initium tamen piscis vocabulum
Abbreviated transcription (Latin):
audo. unde & ã grecis cr̃ea uocant᷑. Cru¬
dum quod sit cruentũ:. est enĩ cũ san¬
guine. soctũ. qtiasi coactum:. id est ab
igne uel aqua iolenti mͦ actum. usuq
arsum. Elixum:. qͦd in aquia sola decoqui¬
tur. Lixa enim aqua dicit᷑ ⁊ ab eo qͦd sit
soluta. Unde & solutio. libidims luxus :¬
& menbra loco mota luxa dicunt᷑. Erͥrum
ã sono dictum: qͣndo ardet in oleo. Salsũ
quasi ã sale asꝑsum:. demptis ẽ medio
sillabis tribꝰ. Rancictum. ex uicio nuncti¬
patum ÷. qͦd raucos efficiat. Succitia car¬
nes in usum reposite: ã suoridendo dictȩ
U arctum eo qͦd in domo repositum: osercia¬
tur. Aam antiqui cdomos lares dicebant.¬
Taxea larcdus est gallice dictũ. Unde & affra¬
nius in rosa. Gallcum. sagatũ pinguipastũ
taxea. Axsungia ab unctione uocata. Selbũ
ã sue dictum. quasi suebum:. qͦd plus pin¬
guedinis hoc animal habeat. Offa est ꝓprie

Expanded text:
ando, unde et a Graecis κρέας vocantur. Cruando, unde et a Graecis κρέας vocantur. Crudum, quod sit cruentum; est enim cum sanguine. Coctum quasi coactum, id est ab igne vel aqua violenti modo actum usuque arsum. Elixum, eo quod in aqua sola decoquitur. Lixa enim aqua dicitur ab eo quod sit soluta; unde et solutio libidinis luxus, et membra loco mota luxa dicuntur. Frixum a sono dictum quando ardet in oleo. Salsum, quasi sale asparsum, demtis e medio syllabis tribus. Rancidum ex vitio nuncupatum, quod raucos efficiat. Succidia carnes in usum repositae, a succidendo dictae. Lardum, eo quod in domo repositum conservatur; nam antiqui domos lares dicebant.Taxea lardus est Gallice dictum. Unde et Afranius in Rosa284: Gallum sagatum pingui pastum taxea. Axungia ab unctione vocata. Sebum a sue dictum, quasi suebum, quod plus pinguedinis hoc animal habeat. Offa est proprie
Abbreviated transcription (Latin):
acro arimus Siliginetis panis ã frumenti¬
e genere nuncupat᷑. Siligo enim genꝰ est
tritici. Rubidus. recoctus. & rubefactus.
Subcinericiꝰ cinere coctus & reuersatꝰ. Ip¬
se est & focatiꝰ slibaniciuis in testa coctus
Sfungia panis aqua dutiꝰ malaxatur sum¬
lam modicam accipit. & fermentũ modicũ
& habet humec głationis plus qͣm omĩs
panis:. unde & sfungiȩ nom̃ accepit. Lla¬
cente sunt quȩ fuut de farre que  ali¬
bi liba dicunt: eo qͦd libeant & placeant.
Dulcia sunt genera pistorti oꝑis ã sapore
dicta. Melle enĩ sparsa sumunt᷑. Crusta
suꝑficies panis. Ipsa & fracmenta:. quia
diudit᷑ ut fracta. Fẽrmentũ a feruore min¬
cupateͭ. quod plus pͥma hora ñ potest ꝯti¬
neri crescendo enĩ excedit. Fartna & fuir¬
fures ã farre. dicte ⁊ cuiꝰ sunt purga¬
menta. Amolum flos farmȩ tenssimũ
pre leuitate de mola egestũ: unde &
appellatũ quasi a mola. Simila pollines
Carnes dicte. quia cars sunt: sue ã cre¬

Expanded text:
acroazymus. Siligineus panis a frumenti genere nuncupatur; siligo enim genus est tritici. Rubidus, recoctus et rubefactus. Subcinericius, cinere coctus et reversatus: ipse est et focacius. Clibanicius, in testo coctus. Spungia panis aqua diutius malaxatus similam modicam accipit et fermentum modicum, et habet humectationis plus quam omnis panis; unde et spungiae nomen accepit. Placentae sunt quae fiunt de farre. Quae alii liba dicunt, eo quod libeant et placeant. Dulcia sunt genera pistorii operis, a sapore dicta; melle enim asparso sumuntur. Crusta superficies panis: ipsa et fragmenta, quia dividitur, ut fracta. Fermentum a fervore nuncupatum, quod plus prima hora non potest contineri; crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre dictae, cuius sunt purgamenta. Amolum flos farinae, tenuissimum, prae levitate de mola eiectum; unde et appellatum, quasi a mola. Simila. Pollines. Carnes dictae quia caro sunt; sive a cre
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiẽ dediti: ueritatis tam̃ testimonio
errores eoꝵ merito ꝑtulerunt. Ordo aut̃
iste septem secłarium disciplinarũ ideo ã
phylosophis usq ad astra ꝑductus. ẽ. scili¬
cet ut ammos seculari sapientia implica¬
tos ã terrenis rebꝰ abduceret : & in suꝑna
contemplatione collocaret. Explicit lib̾

Expanded text:
sapientiae dediti, veritatis tamen testimonio sapientiae dediti, veritatis tamen testimonio errores eorum merito perculerunt. Ordo autem iste septem saecularium disciplinarum ideo a Philosophis usque ad astra perductus est, scilicet ut animos saeculari sapientia implicatos a terrenis rebus abducerent, et in superna contemplatione conlocarent. De Medicina
Abbreviated transcription (Latin):
ordinauit. ħoꝵ igitur signoꝵ obseruati¬
ones uel geneses uel cetera suꝑsticiosa quȩ
se ad cognitionem syderũ iungunt: id
est ad noticiam fatoꝵ & fidei nr̃e sine du¬
bitatione contraria sunt. significari sic
ignorari debent a xꝑianis : ut nec scͥpta
ẽẽ uideant᷑. S ñ nulli si daĩ pulchritudi¬
ne & claritate ꝑlecti. in lapsum stellarũ
cecatis mentibꝰ corruerunt⁊ ita ut ꝑ suppu¬
tationes noxias quȩ mathesis dr euentus
rerum prescire posse conentur. Quos ñ so¬
lum xp̃ianȩ religionis doctores. s ȩtiã gen¬
tilium. plato. aristotiles. atq alii rerũ ueri¬
etate commoti. concordi seutentia cdampna¬
uerunt dicentes confusionẽ rerum potꝰ
de tali ꝑsuasione posse generari. Nam sic̃
genꝰ humanum ad uarios actus nascendi
necessitate premeret᷑: cur aut laudem
mereant᷑ boni. aut mali legum ꝑcipiatł
ultionem: E gmuis ipsi ñ fuerint celesti

Expanded text:
ordinavit. Horum igitur signorum observatiordinavit. Horum igitur signorum observationes, vel geneses, vel cetera superstitiosa, quae se ad cognitionem siderum coniungunt, id est ad notitiam fatorum, et fidei nostrae sine dubitatione contraria sunt, sic ignorari debent a Christianis, ut nec scripta esse videantur. Sed nonnulli siderum pulcritudine et claritate perlecti in lapsus stellarum caecatis mentibus conruerunt, ita ut per subputationes noxias, quae mathesis dicitur, eventus rerum praescire posse conentur: quos non solum Christianae religionis doctores, sed etiam gentilium Plato, Aristoteles, atque alii rerum veritate conmoti concordi sententia damnaverunt, dicentes confusionem rerum potius de tali persuasione generari. Nam sicut genus humanum ad varios actus nascendi necessitate premerentur, cur aut laudem mereantur boni aut mali legum percipiant ultionem? Et quamvis ipsi non fuerint caelesti
Abbreviated transcription (Latin):
ut ymagines eoꝵ stellis designarent. eoꝵ¬
ꝙ appellare nominibꝰ ñ erubescerent. Iu¬
rigam etiam erictonium in cęli astra collo¬
cauerunt: eo qd uidissent eum pͥmum
quadrigam unxisse Mirati sunt enim
ingenium eiꝰ ad imitationẽ solis accessisse:
&e ꝓpter hoc nomen eiꝰ post mortẽ inter
sydera posuerunt. S ic calisto licaonis re¬
gis filia dum ã iouẽ comressa. & fabulo¬
se a iinone in urse speciem fuisset uersa.
quȩ grece arctos appellatur ⁊ post inter¬
fectionem ipsius nomen eiꝰ iouis cum filio
in stellis septemtͥonalibꝰ transtulit : eamq
arcton. filium autẽ eius arcofilax appella¬
uit. Sic lyra ꝓpter mercuriũ in celum col¬
locata est. Sic centaurꝰ chiron ꝓpter qͦd
nutrierit scolapiũ & ashillem: int̾ astra
cdinumeratꝰ est. S quolibet modo suꝑsti¬
ciones he abhominibꝰ nuncupent᷑: sunt
tamen sẏdera quȩ ds in mundi pͥncipio
condidit. ac certo motu distinguere tẽpora

Expanded text:
ut imagines eorum stellis designarent, eorut imagines eorum stellis designarent, eorumque appellare nominibus non erubescerent. Aurigam etiam Ericthonium in caeli astra conlocaverunt, propter quod vidissent eum primum quadrigas iunxisse. Mirati sunt enim ingenium eius ad imitationem Solis accessisse, et propter hoc nomen eius post mortem inter sidera posuerunt. Sic Callisto, Lycaonis regis filia, dum a Iove compressa et fabulose a Iunone in ursae fuisset speciem versa, quae Graece ἄρκτος appellatur, post interfectionem ipsius nomen eius Iovis cum filio in stellis Septentrionalibus transtulit, eamque Arcton, filium autem eius Arctofilaxo appellavit. Sic Lyra pro Mercurio in caelum locata; sic Centaurus Chiron, propter quod nutrierit Aesculapium et Achillem, inter astra dinumeratus est. Sed quolibet modo superstitionis haec ab hominibus nuncupentur, sunt tamen sidera quae Deus in mundi principio condidit, ac certo motu distinguere tempora
Abbreviated transcription (Latin):
pium quoq & sagittariũ ꝓpter fulgura
ipsius mensis appellauerunt. Sagittarius
iir equinis cruribus deformatus. Cui sa¬
gitam & arcum adiungunt: ut ex eomen¬
sis ipsius fulmina demonstrent᷑. Unde et
sagittariꝰ est uocatus. C apͥcornii figurã
icdeo inter syclera finxerunt. ꝓpter capreã
iouis nutricem: cuiꝰ posteriorem partem
corporis in effigie piscis ideo formauerunł.
ut pluuias eiꝰdem temporis designarent:
quas solet iclem mensis plerumq in extͣ¬
mis haberẽ P oiro aquariũ & piscem ab
ymbribꝰ temp̃oꝵ uocauerunt ⁊ quod hye¬
me qͣndo in his signis sol uertit᷑. maores
etes. & hyrcos. & tauros. ursos. & canes. &
cancros & scorpiones in cęlum transtule¬
runt. Nam & aquilam & cignũ ꝓpter io¬
uis fabulas inter celi astra. eius memoriȩ
causa collocauerunt. ꝑ seum quoq et
uxorem eiꝰ andromedam postqͣm sunt mor¬
tui in cęlum receptos ẽẽ crediderunt: ita

Expanded text:
pium quoque et Sagittarium propter fulgura pium quoque et Sagittarium propter fulgura mensis ipsius appellaverunt. Sagittarius vir equinis cruribus deformatus, cui sagittam et arcum adjungunt, ut ex eo mensis ipsius fulmina demonstrentur. sagittarius est vocatus. Capricorni figuram ideo inter sidera finxerunt, propter capream Iovis nutricem; cuius posteriorem partem corporis in effigiem piscis ideo formaverunt, ut pluvias eiusdem temporis designarent, quas solet idem mensis plerumque in extremis habere. Porro Aquarium et Piscem ab imbribus temporum vocaverunt, quod hieme, quando in his signis sol vehitur, maioresetes et hircos et tauros, ursas et canes et cancros et scorpiones in caelum transtulerunt. Nam et aquilam et cignum propter Iovis fabulas inter caeli astra eius memoriae causa conlocaverunt. Perseum quoque et uxorem eius Andromedam, posteaquam sunt mortui, in caelum receptos esse crediderunt; ita
Abbreviated transcription (Latin):
constituere: quod signum geminos dicũt
ancrũ quoq inde dixerunt: eo quod cã
ad eum signũ mense uinio sol uenerit.
retrogractitur in moctũ cancri breuiores¬
ꝙ dies facit. hoc enim animal incertam
habet pͥmam partem. Deniq ad utr̃aq
parcem gressum dirigit: ita ut pͥor parͤ
sit posterior & posterior pͥor Leonem
iugentem in grecia hercules occidit: &
ꝓpter urtutem suã hunc inter duodecĩ
signa consticuit. Hoc signũ cum sol atti¬
gerit. nunium calorẽ mundo reddit: &¬
annuos flatus & estuis facit. Wirginis etiã
signum iccireo inter astra collocauerunt:
ꝓpter quod eiscdem diebꝰ in quibꝰ ꝑ eumsol
clecurrit terra exusta solis arcdore nichil
pariat. Est enim hoc tempꝰ canicularium
dierũ. Labram autem uocauerunt ab
equalitate mensis illiꝰ: qr octauolł octob̾s
sol ꝑ eum signũ currens. etiã eqͥnoctiũ facit.
Uncde lucanꝰ. At iuste pondera librȩ in cor¬

Expanded text:
constituere: quod signum Gemini dicunt. constituere: quod signum Gemini dicunt. Cancrum quoque inde dixerunt, eo quod cum ad id signum mense Iunio sol venerit, retrograditur in modum cancri, brevioresque dies facit. Hoc enim animal incertam habet primam partem, denique ad utramque partem gressum dirigit, ita ut prior pars sit posterior et posterior prior. Leonem in Graecia ingentem Hercules occidit, et propter virtutem suam hunc inter duodecim signa constituit. Hoc signum sol cum adtigerit, nimium calorem mundo reddit, et annuos flatus Etesias facit. Virginis etiam signum idcirco inter astra collocaverunt, propterea quod iisdem diebus, in quibus per illud Sol decurrit, terra exhausta Solis ardore nihil pariat. Est enim hoc tempus Canicularium dierum. Libram autem vocaverunt ab aequalitate mensis ipsius, quia VIII Kal. Octob. sol per illud signum currens aequinoctium facit. Unde et Lucanus: Ad juxtae pondera Librae. 30. Scor
Abbreviated transcription (Latin):
sent. sydera ostendebant in celo dicentes. qd̾
iouis eẽt illud sydus. & illud mercurii: &
concepta est opinio uanitatis. hanc opinio¬
nem erroris diabolus confirmauit : xp̃c eũ¬
tit. lam uero illa quȩ ab ipsis gentilibꝰ sig
derunt in numerũ stellarum speciem cor¬
poris suꝑsticiosa uanitate ꝑmoti finxerunt
ex causis quibꝰcdam deoꝵ suoꝵ & ymagines
& nomina conformantes. Nam arietem pͥ¬
mũ signum cui ut libre mecdiã mundi
lineam tractunt. ꝓpter aminonẽ iouem id̾o
uocauerunt: in cuiꝰ capite qͥ symulachra
faciunt arietis cornua fingunt. Quod sig¬
num gentiles icdeo int̾ signa pͥmum consti¬
tuerunt : qđ in martio mense qͥ est anni
pͥncipium. solem in eosigno cursum suum
agere dicunt. Sed & taurũ int̾ sydera
collocant. & ip̃sum in honorẽ iouis : eo quod
in boue sit fabulose conuersus. qͣndo euro¬
pam transuexit. Castorem quoq & pollu¬
cem post mortem inter notissima syde ra

Expanded text:
sent, sidera ostendebant in caelo, dicentes quod sent, sidera ostendebant in caelo, dicentes quod Iovis esset illud sidus et illud Mercurii: et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus confirmavit, Christus evertit. Iam vero illa, quae ab ipsis gentilibus sigderunt, in numerum stellarum speciem corporis superstitiosa vanitate permoti finxerunt, ex causis quibusdam deorum suorum et imagines et nomina conformantes. Nam Arietem primum signum, cui, ut Librae, mediam mundi lineam tradunt, propter Ammonem Iovem ideo vocaverunt, in cuius capite, qui simulacra faciunt, arietis cornua fingunt. Quod signum gentiles ideo inter signa primum constituerunt, quia in Martio mense, qui est anni principium, solem in eo signo cursum suum agere dicunt. Sed et Taurum inter sidera conlocant, et ipsum in honorem Iovis, eo quod in bovem sit fabulose conversus, quando Europam transvexit. Castorem quoque et Pollucem post mortem inter notissima sidera
Abbreviated transcription (Latin):
lucis effunclat. S et splendor solis ac lu¬
ne & stellarum iubar uocat᷑ : quod in
modum iubȩ ralii ipsoꝵ extendantur.
Uesperus stella est occidentalis: qũã cogno¬
minatam ꝑhibent a uesꝑo hyspaniȩ rege
Est aut̃ & ipsa ex quinq stellis planetis:
noctem ducens & solem sequens. fertur
autem qđ hec stella oriens luciferum:
occidens uesperum facit. De qua staciꝰ.
& alterno deprencdit᷑ unus in ortu.P la¬
nete stelle sunt que ñ sunt fixe in cȩlo
ut relique ⁊ s in aere ferunt᷑. Dicte au¬
ab errore. Nam interdũ in austrũ int̃¬
dum in septemtͥonẽ. plerumq contͣ mun¬
dum. ñ numqͣm cum mundo ferunt᷑:
quarum noĩa greca sunt. phȩcon ph̃ȩ¬
nõnta. phyriona. esꝑus. stelbon has romani
nominib deoꝵ suoꝵ. id est iouis. saturni. mar¬
tis. uencris. atq mercurii sacrauerunt. De¬
cepti enim & deciꝑe uolentes. in eoꝵ adula¬
tione qui sibi aliquid sccłm amorem p̾stitis¬

Expanded text:
lucis effundat, sed et splendor solis ac lulucis effundat, sed et splendor solis ac lunae et stellarum iubar vocatur, quod in modum iubae radii ipsorum extendantur. Vesperus stella est occidentalis, quam cognominatam perhibent ab Hespero Hispaniae rege. Est autem et ipsa ex quinque stellis planetis, noctem ducens et solem sequens. Fertur autem quod haec stella oriens luciferum, occidens vesperum facit. De qua StatiusTheb. 6, 241: Et alterno dependitur unus in ortu. Planetae stellae sunt quae non sunt fixae in caelo, ut reliquae, sed in aere feruntur. Dictae auab errore. Nam interdum in austrum, interdum in septentrionem, plerumque contra mundum, nonnumquam cum mundo feruntur. Quarum nomina Graeca sunt Phaethon, Phaenon, Pyrion, Hesperus, Stilbon. Has Romani nominibus deorum suorum, id est Iovis, Saturni, Martis, Veneris, atque Mercurii sacraverunt. Decepti enim et decipere volentes in eorum adulationem, qui sibi aliquid secundum amorem praestitis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt tabulȩ marmors. Ande & mar¬
Aprati parietes crustati dicutit᷑. Qui autẽ
marmora secandi in crustis excogitauerutẽ
non constat. fiunt autẽ arena & ferro serraq
in precenui linea p̾mente arenas: tractuq
ipso secante. S: crassior arena plus erodit mar¬
elaborata arte picturȩ ⁊ paruulis crustis. ac

Expanded text:
sunt tabulae marmoris. Unde et marmorati parietes crustati dicuntur. Quis autem marmora secandi in crustas rationem excogitaverit, non constat. Fiunt autem arena, et ferro, serraque in praetenui linea premente arenas, tractuque ipso secante, sed crassior arena plus erodet mararte picturae parvulis crustis, ac