comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in ilł ambulemꝰ. Uias aũ sinistras ꝑu̾sas.
id ẽ uias impioꝵ. ñ utiq nouit: qr ñ e¬
as ipse fecit hoĩ s homo sibi. ꝓpt̾ qd dicꝰ
Odiui aũ ego ꝑu̾sas uias maloꝵ : ipse stͣ a
sinistris. S respondet᷑ nob̃. sur gͦ dixit¬
ne declines in dext̾am neq in suustrã
cũ potiꝰ dice̾ debuisse uideat᷑. tene dex¬
terã. ⁊ ne declines in sinistrã: Si bone s̃
uiȩ q̃ a dextris stͣ.cur putamꝰ. nͥ qr ita
stͣ uie bone qͣ adextris sc̃. ut in dexte¬
rã tm̃ declinare ñ sit bonũ: Heclina¬
re quippe ille ẽ intelligendus in dex¬
teram: qui bona ipsa oꝑa. qͣ ad uias dexz¬
tras ꝑtinent. sibi uult assignare nͣ deo :¬
¶ idõ eũ dixisset uias enĩ ꝗͣ ad extris st̃

Expanded text:
in illis ambulemus? uias autem sinistras peruersas. id est uias impiorum non utique nouit, quia non eas ipse fecit homini sed homo sibi. propter quod dicit: Odi autem ego peruersas uias malorum; ipsae sunt a sinistris. Sed respondetur nobis: Ne declines in dexteram, neque in sinistram; cum potius dicere debuisse videatur, Tene dexteram, et ne declines in sinistram; si bonae sunt viae quae a dextris sunt? Cur, putamus, nisi quia ita viae sunt bonae quae a dextris sunt, ut in dexteram tamen declinare non sit bonum? Declinare quippe ille est intelligendus in dexteram, qui bona ipsa opera quae ad vias dexteras pertinent, sibi vult assignare, non Deo. Et ideo cum dixisset, Vias enim quae a dextris sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nistrã. Et tñ si sine. dĩ gr̃a posset hoc si¬
eri. ñ postea diceret᷑. Ipse aũ rectos facitꝰ
cursus tuos: ⁊ itinera tua in pace ꝓducet
Nolite gͦ declinare in dext̾am neq in sinuꝰ¬
qd̾ addidit. Au̾te aũ pedẽ tuũ a uia ma¬
la: hoc ẽ a sinistra. Qd manifestat in cõse¬
quentib dicens. Uias enĩ qͣ addextris suc
nĩ ñ nouit dñs. qr sinistra ẽ: siẽ dictu¬
rus ẽ etiã illis ad sinistrã constitutis. nͣ
noui uos. Qͥdẽ aũ qd̾ ille ñ nouit: qͥutiq
nouit oĩa siue bona hõim siue mala: s
qͥd ẽ ñ uos noui. nͥ tales uos ego ñ feci:
Quẽadmodũ illd̃ qd dictũ ẽ de dño ihuxͦ.¬

Expanded text:
 posset hoc fieri, non postea diceretur: Ipse autem rectos faciet cursus tuos et itinera tua in pace producet. Nolite ergo declinare in dexteram neque in sinisquod addidit: Auerte autem pedem tuum a uia mala, hoc est a sinistra, quod manifestat in consequentibus dicens: Vias enim, quae a dextris sunt, nim non nouit dominus, quia sinistra est, sicut dicturus est etiam illis ad sinistram constitutis: Non noui uos. quid est autem. quod ille non nouit, qui utique nouit omnia siue bona hominum siue mala? sed quid est: Non uos noui. nisi \'tales uos ego non feci\'? quem ad modum illud, quod dictum est de ipso
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a tribuatis. nec sic defendatis grãm.
ut quasi de illa securi mala oꝑa diliga¬
tis: qd ipsa dĩ gr̃a au̾tat a uob̃. Taliũ
qͥipe u̾ba sibi ꝓponens apłs ait. Qͥd gͦ
dicemus: ꝑmanebimꝰ in peccato. ut gra
abundet:Atq his u̾bis hominũ erran¬
tiũ. ⁊ dĩ grͣam ñ intelligentiũ. respondit
ut debuit dicens. Absit. Si enĩ mortu
sumꝰ peccato: quomͦ uiuemꝰ in eo: Nicħ
dici potuit breuiꝰ ⁊ meliꝰ. Qͥd enĩ nobis

Expanded text:
gratia tribuatis, nec sic defendatis gratiam, gratia tribuatis, nec sic defendatis gratiam, ut quasi de illa securi mala opera diligatis, quod ipsa gratia dei auertat a uobis. talium quippe uerba sibi proponens apostolus ait: Quid ergo dicemus? permanebimus in peccato, ut gratia abundet? atque his uerbis hominum errantium et dei gratiam non intellegentium respondit, ut debuit, dicens: Absit; si enim mortui sumus peccato, quo modo "uiuemus in eo? nihil dici potuit breuius et melius. quid enim nobis
Abbreviated transcription (Latin):
rectos faciet cursus tuos: itin̾a aũ tua
in pace. ꝓducet. Sic gͦ intellige qd̾ tͥ p̃cep¬
tũ ẽ rectos cursus fac pedib tuis. ⁊ uias
cuas dirige: ut noiu̾s cũ hoc facis a dño
do t pstari ut hoc facias. Et ñ declinab̾
ad dexterã quãus ambules in uiis dex̃¬
iris. ñ confidens in urtute tua. ⁊ ipse e᷑¬
rit uirtus tua: qui rectos faciet cursus
tuos. ⁊ itinera tua in pace ꝓducet. Quapꝑ¬
ter dilecꝰtissimi. quicũq dicit uoluntas
mea mͥ sufficit ad facienda oꝑa bona. deꝰ¬
clinat in dext̾am. S rursus illi qͥ putañ
bonã uitã ẽẽ deserendã. qnͣ audiunt sic
dĩ gr̃am p̃dicari. ut credat᷑ ⁊ intelligat᷑.
uoluntates hominũ ipsas ex mał bonas
facere. ipsas etiã quas fecerit custodi¬
re. ⁊ ꝓptẽa dicunt faciamus mala ut
ueniant bona: in sinistrã declinant.
dõ uob̃ axi. Non declinetis in dexterã
ueq in sinistrã. hoc ẽ nec sic defendatis
liberũ arbitriũ. ut ei bona oꝑa sine dĩ

Expanded text:
 tua in pace producet.. sic ergo intellege, quod tibi praeceptum est: Rectos cursus fac pedibus tuis et uias tuas dirige, ut noueris, cum hoc facis. a domino deo tibi praestari, ut hoc facias. et non declinabis ad dextram, quamuis ambules in uiis dextris, non confidens in uirtute tua; et ipse erit uirtus tua, qui rectos faciet cursus tuos et itinera tua in pace producet. Quapropter, dilectissimi, quicumque dicit: \'Voluntas mea mihi sufficit ad facienda opera bona\', declinat in dextram. sed rursus illi, qui putant bonam uitam esse deserendam, quando audiunt sic dei gratiam praedicari, ut credatur et intellegatur uoluntates hominum ipsa ex malis bonas facere, ipsa etiam. quas fecerit. custodire, et propterea dicunt: Faciamus mala, ut ueniant bona, in sinistram declinant ideo uobis dixi: \'Non declinetis in dextram neque in sinistram\', hoc est nec sic defendatis liberum arbitrium, ut ei bona opera sine dei
Abbreviated transcription (Latin):
tradidert̃ ⁊ apłi potestati sathane. In
his omĩb qͥd attendit᷑. nͥ quis eoꝵ ꝓ iũ
tate. qͥs. ꝓ iniqͥtate. qͥs nocendi causa qͥs
gib t᷑rȩ ꝓ ȩccłia contra inimicos eccłiȩ.
Qͥs negat᷑ ñ inueniri: S ñdũ implebat᷑
illa ꝓpħia. Et̃ nc̃ reges intelligite. ⁊ ery¬
dimini qui uidicatis trã. seruite. dño in

Expanded text:
potestati satanae. In his omnibus quid attenditur, nisi quis eorum pro veritate, quis pro iniquitate, quis nocendi causa, quigibus terrae pro Ecclesia, contra inimicos Ecclesiae. Quis negat non inveniri? Sed nondum imilla prophetia Et nunc reges intelligite, erudimini, qui judicatis terram, servite Domino in
Abbreviated transcription (Latin):
branis in quib eas misisti. ut potui breui¬
t̃ annotando responderim. In quib me si
parũ egisse. aut aliud quã uolebas egisse.
arbitraris: ñ recꝰte cogitas mi dioschore. a
quo nunc ista quesieris. Oratoris aũ. libio¬
rũq de oratore om̃s p̃termisi. Nescio enĩ
qͣuis nugator mͥ ẽẽ uisus sũ: si eas exponẽ¬
das ꝑsequerer. Nlam de ceteris possem etiã
decent᷑ int̾rogari. si mͥ quisquã res ipsas
ñ de libris ciceronis. s ꝑ seipsas tractandas
dissoluendasq ꝓferret. In illis aũ res ipse
nunc nr̃e ꝓfessioni minꝰ congruunt. Hȩc
aũ omĩa non facere᷑. nͥ me post egritudi¬
nem in qua eram cũ homo tius uenisset.

Expanded text:
branis, in quibus eas misisti, ut potui, breuibranis, in quibus eas misisti, ut potui, breuiter adnotando responderim. in quibus me si parum egisse aut aliud, quam uolebas, egisse arbitraris, non recte cogitas, mi Dioscore, a quo nunc ista quaesieris. Oratoris autem librorumque de Oratore omnes praetermisi. nescio quis enim nugator mihi esse uisus sum, si eas exponendas persequerer. nam de ceteris possem etiam decenter interrogari, si mihi quisquam res ipsas non de libris Ciceronis sed per se ipsas tractandas dissoluendasque proferret; in illis autem res ipsae nunc nostrae professioni minus congruunt. haec autem omnia non facerem, nisi me post aegritudinem, in qua eram, cum homo tuus uenisset
Abbreviated transcription (Latin):
endũ quid plato sensisset. Tunc plato¬
nis scolã floruit rome. habuitq con¬
discipłos multos acutissimos ⁊ soller¬
tissimos iuros. S aliqui eoꝵ magicarũ
artiũ curiositate deprauati ft̃. aliqͥ
dñm iħm xp̃m ipsius ueritatis ⁊ sapi¬
entiȩ incõmutabilis quã conabantur
attingere cognoscentes gestare ꝑsonã:
in eiꝰ militiã transierͣt. Itaq totũ eul¬
men auctoritatis lum̃q rationis. in il¬
lo uno salutari nomine. atq in una eiꝰ
eccłia: recreando ⁊ reformando huma¬
no geni constitutũ ẽ. hȩc me tͥ duitis¬
sime in hac epła loquutũ. ⁊ si alia for¬
te. tu malles. omĩno ñ penitet. ꝓbabis
enĩ hec magis quantomagis in uerita¬
te ꝑficies. ⁊ tc̃ ꝓbabis consiliũ meũ. qd̾
nunc utilitati studioꝵ tuoꝵ minꝰ ob¬
secutũ putas. quãquã etiã illis ipsis
questionib tuis. ñ solũ quib dã epis¬
tolis s etiã ceteris pene omĩb in ipsis nͣ¬

Expanded text:
endum quid Plato sensisset. Tunc Plotiendum quid Plato sensisset. Tunc Plotini schola Romae floruit, habuitque condiscipulos, multos acutissimos et solertissimos viros. Sed aliqui eorum magicarum artium curiositate depravati sunt, aliqui m Christum ipsius ueritatis atque sapientiae incommutabilis, quam conabantur adtingere, cognoscentes gestare personam in eius militiam transierunt. itaque totum culmen auctoritatis lumenque rationis in illo uno salutari nomine atque in una eius ecclesia recreando et reformando humano generi constitutum est. Haec me tibi diutissime in hac epistula locutum, etsi alia forte tu malles, omnino non paenitet. probabis enim haec magis, quanto magis in ueritate proficies; et tunc probabis consilium meum, quod nunc utilitati studiorum tuorum minus obsecutum putas. quamquam etiam illis ipsis quaestionibus tuis non solum quibusdam in hac epistula sed etiam ceteris paene omnibus in ipsis mem
Abbreviated transcription (Latin):
cłig. quasi rationis nomine ⁊ pollicita¬
tione suꝑare. Omĩũ enĩ hereticoꝵ. qua¬
si regularis ẽ ista temeritas. S ille fi¬
dĩ clemͣtissimus imꝑator. ⁊ ꝑ conuen¬
tus celeberrimos popłoꝵ atq gentiũ
sedesq ipsas apłoꝵ. arce auctoritatis
nuiniuit eccłiam: ⁊ ꝑ pauciores pie doc¬
tos ⁊ uere spiritales uiros. copiosissimis
apparatib etiã inuictissime rationis
armauit. Uerũ illa rec̾tissima discipli¬
na ẽ. in arcem fidei quã maxime. re¬
cipi infirmos: ut ꝓ eis iã tutissime po¬
sitis fortissima ratione pugnet᷑. ꝑla¬
tonici uͦ qui falsoꝵ philosophoꝵ erro¬
rib illo tpr̃e circũlatrantib ñ habẽ¬
tes diuinã ꝑsonã qua imꝑarent fi
dem. sententiam suã tegere queren¬
dã quã polluendã ꝓferre maluert:
cũ iã xp̃i nom̃ t̾renis regnis ammi¬
rantib ꝑturbatisq crebresceret. em̾¬
gere oeꝑant. ad ꝓferendũ atq aperi¬

Expanded text:
clesiae quasi rationis nomine et pollicitaclesiae quasi rationis nomine et pollicitatione superare. omnium enim haereticorum quasi regularis est ista temeritas. sed ille fidei clementissimus imperator et per conuentus celeberrimos populorum atque gentium sedesque ipsas n apostolorum arce auctoritatis muniuit ecclesiam et per pauciores pie doctos et uere spiritales uiros copiosissimis apparatibus etiam inuictissimae rationis armauit. uerum illa rectissima disciplina est in arcem fidei quam maxime recipi infirmos, ut pro eis iam tutissime positis fortissima ratione pugnetur. Platonici uero, qui falsorum philosophorum erroribus illo tempore circumlatrantibus non habentes diuinam dem, sententiam suam tegere quaerendam, quam polluendam proferre maluerunt, cum jam Christi nomen terrenis regnis admirantibus perturbatisque crebresceret, emergere coeperant, ad proferendum atque aperi
Abbreviated transcription (Latin):
diiudicare ratione. fide credant: donec
salutarib p̃ceptis amminiculati euadañ
ab his ꝑplexitatib in auras purissime at¬
q sincerissime u̾itatis. Cuius auctorita¬
ti tanto deuotiꝰ. obtemꝑari oportet. qͣn¬
to uidemus nullũ iã errorẽ se audere
extollere: ad congregandas sibi turbas
imꝑitoꝵ. qui ñ xp̃iani nominis uelam̃¬
ta conquirat. Cos aũ solos ex uet̾ib pͣt
liquando frequentius ꝑdurare. qui scrip¬
ddere dissimulant. Porro illi qui cũ in
unitate atq cõmunione catholiea non
sint. xpͣiano tnͣ nomine głant᷑: cogun¬
tur adu̾sari credentib ⁊ audent imꝑi¬
tos quasi ratione traducere. qnͣ maxi¬
me cũ ista medicina dñs uenerit. ut
fidẽ ppłis imꝑaret. S hoc facere cogũ¬
tur ut dixi. qr iacere se abiecꝰtissime.
sentiunt: si eoꝵ auctoritas cũ aucto¬
ritate catholica conferat᷑. Conant᷑ gͦ
auctoritatẽ stabilissimã fundatissimȩ ec¬

Expanded text:
diiudicare ratione, fide inrideant, donec diiudicare ratione, fide inrideant, donec salutaribus praeceptis adminiculati euadant ab his perplexitatibus in auras purissimae atque sincerissimae ueritatis. cuius auctoritati tanto deuotius obtemperari oportet, quanto uidemus nullum iam errorem se audere extollere ad congregandas sibi 25 turbas inperitorum, qui non Christiani nominis uelamenta conquirat, eos autem solos ex ueteribus prliquanto frequentius perdurare. qui scripegere et uidere dissimulant. porro illi, qui, cum in unitate atque communione catholica non sint, Christiano tamen nomine gloriantur, coguntur aduersari credentibus et audent inperitos quasi ratione traducere, quando maxime cum ista medicina dominus uenerit, ut fidem populis imperaret. sed hoc facere coguntur, ut dixi, quia iacere se abiectissime sentiunt, si eorum auctoritas cum auctoritate catholica conferatur. conantur ergo auctoritatem stabilissimam fundatissimae ec
Abbreviated transcription (Latin):
qdđ uehem̃t᷑ nolunt. aut unde norunt
atomos quos nec cogitare potuerunt:
S iã me pudet ista refellere: cuͣ eos non
puduerit ista sentire. Cũ uͦ ausi sunt if
me pudet. cuiꝰ aures hec ferre potuert̃.
¶ũ gͥ tanta sit cȩcitas mͣtiũ. ꝑ ingluuiem
pecc̃oo amorẽ q carnis. ut etiã ista sentẽ¬
tiarũ portenta. etiã docꝰtores conterere
disputando potuerint. dubitabis tu dios¬
core uł qͥsquã uigilanti ingenio p̃ditus.
nullomͦ assequendã u̾itatẽ meliꝰ cõsuli
potusse generi humano. ꝙͣ. ut homo ab
ipsa ueritate susceptuᷤ. ineffabilit᷑ atq
mirabilit᷑. ⁊ ipsius in t̾ris ꝑsonã gerens.
recta p̃cipiendo ⁊ diuina faciendo salu¬
brit᷑ credi ꝑsuaderet. qđ ñdũ pruden¬
ter posset intelligi: huius nos głȩ ser¬
iumꝰ: huic te immobilit̾ atq constan¬
ter credere hortam᷑ ꝑ quẽ facꝰtũ ẽ. ut
ñ pauci s popłi etiã qui ñ possunt ista

Expanded text:
quod uehementer nolunt, aut unde norunt quod uehementer nolunt, aut unde norunt atomos, quas nec cogitare potuerunt? sed iam pudet me ista refellere, cum eos non puduerit ista sentire; cum uero ausi sunt eris humani me pudet, cuius aures haec ferre potuerunt. Cum igitur tanta sit caecitas mentium per ingluuiem peccatorum amoremque carnis, ut etiam ista sententiarum portenta otia doctorum conterere disputando potuerint, dubitabis tu, Dioscore, uel quisquam uigilanti ingenio praeditus nullo modo ad sequendam ueritatem melius consuli potuisse generi humano, quam ut homo ab ipsa ueritate susceptus ineffabiliter atque mirabiliter et ipsius in terris personam gerens recta praecipiendo et diuina faciendo salubriter credi persuaderet, quod nondum prudenter posset intellegi? huius nos gloriae seruimus, huic te inmobiliter atque constanter credere hortamur, per quem factum est, ut non pauci sed populi etiam, qui non possunt ista
Abbreviated transcription (Latin):
tit a quo factus ẽ. Nam nec ipsos atomos
ẽẽ ullo mͦ concedendũ ẽ: qd̃ omissa subti¬
litate quȩ de diuisione corpoꝵ a doctis
traditur. uide quã facile scđm ipsoꝵ o
pinionẽ possit ostendi. Certe enĩ ipsi di¬
cunt omĩa que sint naturȩ. nichil eẽ a¬
liud quã corpora. ⁊ in ania h̃is accidant.
qd credo morũ ⁊ pulsum dicere ⁊ conse¬
quentes formas. Bicant gͦ in quo gene¬
re ponant fo imagines. quas de corpo¬
rib solidiorib affluere putant. ipsas
minime solidas. ita ut tactu nͥ ocłoꝵ.
cũ uidemus ⁊ animi cũ cogitamꝰ sentiri
ñ possint: si ⁊ ipsa corpora st̃. Nã ita cen¬
sent. ut exire a corpore ⁊ uenire ad
oculos uł ad animũ possint: quẽ nicħ¬
ominus dicunt ẽẽ corporeum. Qugro
utrũ etiã ab ipsis atomis. affluant i¬
magines. Si affluunt quomͦ iã st̃ ato¬
mi.:a quib aliqua corpora separantur:
potest aliquid sine imaginib cogitari.

Expanded text:
tit, a quo factus est. nam nec ipsas atomos tit, a quo factus est. nam nec ipsas atomos esse ullo modo concedendum est, quod omissa subtilitate, quae de diuisione corporum a doctis traditur, uide quam facile secundum ipsorum opinionem possit ostendi. certe enim ipsi dicunt omnia, quae sint naturae. nihil esse aliud quam corpora et inane quaeque his accidant, quod credo motum et pulsum dicere et consequentes formas. dicant ergo, in quo genere ponant imagines, quas de corporibus solidioribus adfluere putant ipsas minime solidas, ita ut tactu nisi oculorum, cum uidemus, et animi, cum cogitamus. sentiri non possint, si et ipsa corpora sunt. nam ita censent. ut exire a corpore et uenire ad oculos uel ad animum possint, quem nihilo minus dicunt esse corporeum. quaero, utrum etiam ab ipsis atomis adfluant imagines? si adfluunt, quo modo iam sunt atomi, a quibus aliqua corpora separantur? potest aliquid sine imaginibus cogitari,
Abbreviated transcription (Latin):
tib arinis feriatur: ⁊ agitari qd̵ penetret᷑.
Ieuide cũ ex ipso imagines. de quib iam
satis dicꝰtũ ẽ. semꝑ affluant: quomͦ potest
de immortalitate confidere: In quib oĩb
deliramͣtis hec opinantiũ. illud p̃cipue do¬
lendũ eͣ. qd̾ ñ sufficit enarrari: ut nulla
cuiusꝙͣ disputatione. adu̾sante respuant᷑.
s acutissimoꝵ hominũ ingenia id etiam
negotium susceꝑunt. ut copiose ista refel
deri atq abici debuerunt. Sienĩ concesse¬
ris ẽẽ atomos. si concesseris eetiã concur¬
su fortuito seipsos pellere ⁊ agitare. num
⁊ illud eis fas ẽ concedere. ut intͣ se ato¬
mi futuri fortuitu concurrentes. rem ali¬
quã ita conficiant. ut eam forma modifi¬
cent. figura detͣminent. equalitate poli¬
ant. colore illustrent. anima uegetent:
Quȩ omĩa nullo mͦ nisi arte diuine ꝓui¬
dentiȩ fieri uidet. quisqͥs magis mente
quã oculis amat udere : idq ab eo expe¬

Expanded text:
tibus atomis feriatur, et agitari, quod penetretur. tibus atomis feriatur, et agitari, quod penetretur. deinde cum ex ipso imagines\', de quibus iam satis dictum est, \'semper adfluant\', quo modo potest de inmortalitate confidere? In quibus omnibus deliramentis haec opinantium illud praecipue dolendum est, quod non sufficit enan-ari, ut nulla cuiusquam disputatione aduersante respuantur, sed acutissimorum hominum ingenia id etiam negotium susceperunt, ut copiose ista refellderi abicique debuerunt. si enim concesseris esse atomis, si concesseris etiam concursu fortuito se ipsas pellere et agitare, num et illud eis fas est concedere, ut inter se atomi fortuito concurrentes rem aliquam ita conficiant, ut eam forma modificent, figura determinent, aequalitate poliant, colore inlustrent, anima uegetent? quae omnia nullo modo nisi arte diuinae prouidentiae fieri uidet, quisquis magis mente quam oculis amat uidere idque ab eo expe
Abbreviated transcription (Latin):
querit᷑ ab eis quare una imago tudeat᷑
corporis alicuius. aquo innumerabilit᷑
imagines fluunt. respondent eo ipso quo
frequent᷑ fluunt ⁊ transeunt inagines.
quasi quadã earũ constipatione ⁊ densi¬
tate fieri. ut ex multis una uideat᷑. Quã
uanitatẽ cicero ita refellit. ut eo ipso
neget gtͣnum dm̃ eoꝵ posse cogitari. qͦ
innumerabilit᷑ fluentib ⁊ labentib una¬
ginib cogitatur. Et qmͣ innumerabilitate
atomoꝵ suppeditante. dicunt fieri for¬
mas deoꝵ sempit̃nas. cũ ita discedunt
quȩdã corpuscula de diuino corpore ut
alia suocedant. ⁊ dissolui illã naturam
eadẽ suocessione ñ sinant: omĩa ergo
inquit ȩt̃na eeͣnt. qr nulli deest ista
innumerabilitas atomoꝵ. que ꝑpetu¬
as ruinas subuide suppleat. Beinde qͦ
mͦ no uereat᷑ iste ds̃ ne intereat: cũ
sine ulla int̾missione pulsetur agitet᷑¬
q atomoꝵ incursione sempit̃na. Pul¬
sari enĩ dicit illud corpus qd̾ irruen¬

Expanded text:
quaeritur ab eis, quare una imago uideatur quaeritur ab eis, quare una imago uideatur corporis alicuius, a quo innumerabiliter imagines fluunt, respondent eo ipso, quo frequenter fluunt et transeunt imagines, quasi quadam earum constipatione et densitate fieri, ut ex multis una uideatur. quam uanitatem Cicero ita refellit, ut eo ipso neget aeternum deum eorum posse cogitari, quo innumerabiliter fluentibus et labentibus imaginibus cogitatur. et quoniam innumerabilitate atomorum suppeditante dicunt fieri formas deorum sempiternas, cum ita discedunt quaedam corpuscula de diuino corpore, ut alia succedant et dissolui illam naturam eadem successione non sinant, omnia ergo, inquit, aeterna essent, quia nulli deest ista innumerabilitas atomorum, quae perpetuas ruinas subinde suppleat. deinde \'quo modo non uereatur iste deus, ne intereat, cum sine ulla intermissione pulsetur agiteturque atomorum incursione sempiterna?\' pulsari enim dicit illud corpus, quod inruen
Abbreviated transcription (Latin):
magnȩ imagines in tã breuẽ animum
nrm. si corporeus ut illi uolunt tã par¬
uo corpore includit᷑. totȩ illũ tangere.
ñ possunt. A magno enĩ corpore cũ par¬
uũ corpus attingit᷑: a toto sinul attingi
nullo pacto potest. Quomͦ gͥ tote simul
cogitant᷑. si in tantũ cogitant᷑ in quantũ
uenientes atq intrantes animũ attingt̃.
quȩ nec totȩ intrare possunt. ꝑ tã par¬
uũ corꝑus. nec tote tã paruũ animũ attin¬
gere: Nemĩto me sod̾m illos hȩc dicere. Fs
enĩ ego. talẽ animũ sentio. Aut si incor¬
poreũ democritus animũ existunat: epi¬
curus quidẽ solus ista ratione urgeri po¬
test. S etiã ille quare ñ uidit ñ opus ẽe.
nec fieri posse. ut incorporeus animus
aduentu atq contactu corporearũ imna¬
ginũ cogitet. De uisu certe oculoꝵ. am¬
bo parit̃ redarguunt᷑. Tam enĩ breues ocu¬
los. tam grandia imaginũ corpora tota
attingere nullo mͦ possunt. Tum autẽ

Expanded text:
magnae imagines in tam breuem animum magnae imagines in tam breuem animum nostrum, si corporeus, ut illi uolunt, tam paruo corpore includitur, totae illum tangere non possunt. a magno enim corpore cum paruum corpus adtingitur, a toto simul adtingi nullo pacto potest. quo modo igitur totae simul cogitantur, si in tantum cogitantur, in quantum uenientes atque intrantes animum adtingunt, quae nec totae intrare possunt per tam paruum corpus nec totae tam paruum animum ? adtingere? memento me secundum illos haec dicere — non enim ego talem animum sentio — aut, si incorporeum Democritus animum existimat, Epicurus quidem solus ista ratione urgeri potest; sed etiam ille quare non uidit non opus esse nec fieri posse, ut incorporeus animus aduentu atque contactu corporearum imaginum cogitet? de uisu certe oculorum ambo pariter redarguuntur; tam enim breues oculos tam grandia imaginum corpora tota adtingere nullo modo possunt. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
quid in pͥncipiis rerũ ponit pret̃ ato¬
mos. id est corpuscula quȩdã tã minu¬
ta ut etiã diuidi nequeant. neq senti¬
ri aut uisu aut tactu possint: quoꝵ cor¬
pusculoꝵ concursu fortuito. ⁊ mundos
in numerabiles ⁊ animantia. ⁊ ipsas ani¬
mas fieri dicit. ⁊ deos quos humana for¬
ma ñ in aliquo mundo. s extra mun¬
dos atq int̾ mundos constituit. ⁊ non
uult omĩno aliquid p̃tͣ corpora cogita¬
re : quȩ tñ ut cogitet. imnagines dic̃ ab
hipsis reb quas atomis formari putat
defluere atq in animũ introire. subti¬
liores quã sunt ille imagines quȩ ad
oculos ueniunt. Nã ⁊ uidendi causam
hanc ẽẽ dicit. ingentes aũ quasdã ima¬
gines. ita ut uniu̾sũ mundũ complecꝰtã¬
tur intrinsecus. Intelligis enĩ iã ut ar¬
bitror. quas isti opinent᷑ imagines. Mi¬
ror nͣ ammonuisse democritũ. uł hoc ip¬
so falsa ẽẽ que dicit. q uenientes tam

Expanded text:
quid in principiis rerum ponit praeter atoquid in principiis rerum ponit praeter atomos, id est corpuscula quaedam tam minuta, ut iam diuidi nequeant neque sentiri aut uisu aut tactu possint. quorum corpusculorum concursu fortuito et mundos innumerabiles et animantia et ipsas animas fieri dicit et deos, quos humana forma non in aliquo mundo sed extra mundos atque inter mundos constituit; et non uult omnino aliquid praeter corpora cogitare, quae tamen ut cogitet, imagines dicit ab ipsis rebus, quas atomis formari putat, defluere atque in animum introire subtiliores, quam sunt illae imagines, quae ad oculos ueniunt — nam et uidendi causam hanc esse dicit —, \'ingentes\' autem \'quasdam imagines\', ita \'ut uniuersum mundum complectantur extrinsecus\'. intellegis enim iam, ut arbitror, quas isti opinentur imagines. Miror non admonuisse Democritum uel hoc ipso falsa esse, quae dicit, quia uenientes tam
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑. ⁊ uenirent atq intrarent in ani-
cogitamꝰ ueniunt atq intrant imagines in
animos nr̃os : quasi ñ multa ac ꝓpe innu¬
merabilia cogitent᷑ incorporalit̾ atq intel¬
ligibilit̾ ab his qui talia cogitare nouert.
siẽ ipsa sapientia ⁊ ueritas. Quã si isti ñ co¬
gitant. nuror quomͦ de illa uteũq dispu¬
tent. Si aũ cogitant: uellem mͥ dicerent.
uł de quo corpore. uł quał in eoꝵ aĩos
ueniat imago ueritatis. Quãquã demo¬
eritus etiã hoc distare in naturalib ques¬
tionib ab epicuro dr̃. qd̃ iste fentit ine̾e̾
concursioni atomoꝵ uim quandã anima¬
lẽ ⁊ spiritalẽ qua ui eũ credo. ⁊ imagines
ipsas diumitate. p̃ditas dicere. ñ om̃s om¬
niũ rerũ. s deoꝵ ⁊ principia m̃tis ẽẽ. in
uniu̾sis quib duunitatẽ tribuit. ⁊ ani¬
mantes imagines. quȩ uł ꝓdesse nobis
soleant uł nocere. Epicurus uͦ neq ali¬

Expanded text:
rentur et uenirent atque intrarent in animorentur et uenirent atque intrarent in animocogitamus, ueniunt atque intrant imagines in animos nostros, quasi non multa ac prope innumerabilia cogitentur incorporaliter atque intellegibiliter ab eis, qui talia cogitare nouerunt, sicut ipsa sapientia et ueritas. quam si isti non cogitant, miror, quo modo de illa utcumque disputent; si autem cogitant, uellem mihi dicerent, uel de quo corpore uel qualis in eorum animos ueniat imago ueritatis. Quamquam Democritus etiam hoc distare in naturalibus quaestionibus ab Epicuro dicitur, quod iste sentit inesse concursioni atomorum uim quandam animalem et spirabilem, qua ui eum credo et imagines ipsas diuinitate praeditas dicere, non omnes omnium rerum sed deorum, et \'principia mentis\' esse in uniuerso\', quibus diuinitatem tribuit, et \'animantes imagines, quae uel prodesse nobis soleant uel nocere\'. Epicurus uero neque ali
Abbreviated transcription (Latin):
la nesciunt iacꝰtatione inanissima uen¬
tilemur: Quanto enĩ meliꝰ ne audissem
quidẽ nom̃ democriti. quã cũ dolore
cogitarẽ nescio quẽ siuis temporib mag¬
nũ putatũ. qui deos eẽ arbitraret᷑ ima¬
gines quȩ de solidis corporib fluerent.
solideq ipse ñ e̾e̾nt. easq hac atq hac
motu ꝓprio circũeundo atq illabendo
in animos hominũ facere. ut uis ui¬
na cogitet᷑: cũ ꝓfecto illud corpus unde
imago flueret. qͣnto solidiꝰ ẽ. p̃stantiꝰ ẽe
inducet᷑: Ideoq flucꝰtuauit. eiꝰ sic̃ isti cli¬
cunt nutauitq sententia. ut aliqͣndo
naturã quanddã de qua fluerent imagies
dm̃ e̾e̾t diceret: qui tam̃ cogitari ñ pos.¬
set. nͥ ꝑ eas imagines quas fundit. ae e¬
muttit. id ẽ quȩ de illa natura quã nes¬
cio quã omporeã ⁊ sempit̾nã. ac ꝑ hoc e¬
tiã quinã putat. quasi uaporis simill¬
tudinẽ continua uelut emanatione fer¬

Expanded text:
la nesciunt, iactatione inanissima uenla nesciunt, iactatione inanissima uentilemur! quanto enim melius ne audissem quidem nomen Democriti, quam cum dolore cogitarem, nescio quem suis temporibus magnum putatum, qui deos esse arbitraretur imagines, quae de solidis corporibus fluerent solidaeque ipsae non essent, easque hac atque hac motu proprio circumeundo atque inlabendo in animos hominum facere, ut uis diuina cogitetur, cum profecto illud corpus, unde imago flueret, quanto solidius est, praestantius esse iudicetur! ideoque fluctuauit eius, sicut isti dicunt, nutauitque sententia, ut aliquando naturam quandam, de qua fluerent imagines, deum esse diceret, qui tamen cogitari non posset nisi per eas imagines, quas fundit ac mittit, id est quae de illa natura, quam nescio quam corpoream et sempiternam ac per hoc etiam diuinam putat, quasi uaporis similitudine continua uelut emanatione fer
Abbreviated transcription (Latin):
anima sapiens. uerax efficit᷑. Quã si sensit.
eẽ angxagoras. eũq dm̃ ẽẽ uidit. m̃tẽq
appellauitꝰ. ñ solũ nom̃ anaxagore quod
ꝓpt̃ litteratam uetustatẽ. om̃s ut nuilita¬
rit᷑ loquar litteriones libent᷑ sufflant.
nos doctos ⁊ sapientes ñ facit. s ne ipsa
quidẽ eiꝰ cognitio. qua id uerũ eẽ cogno¬
uit. Non enĩ mͥ ꝓpt̾ea ueritas cara eẽ de¬
bet. qr ñ latuit anaxagorã : s qr ueri¬
tas ẽ: etiã si nullus eã cognouisset illoꝵ.
Si gͥ nec eius hominis qui uerũ forsitan
uidit cognitio nos inflare debet. ut ea
quasi docꝰti e̾ẽ uideamur: s ipsus ueri so¬
li cdare qua uere docꝰti eẽ possimus. quan¬
tominus eoꝵ hominũ qui falsa senserunt
nomina ⁊ dogmata nr̃am possunt achu¬
uare doctrinam. ⁊ latentia cognitã face¬
re. cũ si homines sumꝰ magis nos contris¬
tari deceat. tot ⁊ tam nobilitatoꝵ homi¬

Expanded text:
anima sapiens et uerax efficitur. quam si sensit anima sapiens et uerax efficitur. quam si sensit esse Anaxagoras eumque deum esse uidit mentemque appellauit, non solum nomen Anaxagorae, quod propter litteratam uetustatem omnes, ut militariter loquar, litteriones libenter sufflant, nos doctos et sapientes non facit sed ne ipsa quidem eius cognitio, qua id uerum esse cognouit. non enim mihi propterea ueritas cara esse debet, quia non latuit Anaxagoram, sed quia ueritas est, etiam si nullus eam cognouisset illorum. Si igitur nec eius hominis, qui uerum forsitan uidit, cognitio nos inflare debet, ut ea quasi docti esse uideamur, sed ipsius ueri solidare, qua uere docti esse possumus, quanto minus eorum hominum, qui falsa senserunt, nomina et dogmata nostram possunt adiuuare doctrinam et latentia cognita facere, cum, si homines sumus, magis nos contristari deceat tot et tam nobilitatorum homi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsa ẽ interior. Ergo corpus habeat
extrinsecus. cui sit int̾ior: ut sit animal.
Quasi anaxagoras dixerit. nͥ ammalis ali¬
cuꝰ eẽt. m̃ tem eẽ ñ posse. si m̃tem ipsã
sũmam sapientiã ẽẽ sentiebat. quȩ nul¬
liuis quasi animantis ꝓpͥa ẽ: qr. omĩb ani¬
nus se fru ualentib ueritas cõmuniter
p̃sto ẽ. Et idõ uide quã urbane conclu
ñ placet anaxagore. ut illa mens quã
dicit dm̃ cingat᷑ corpore ext̾̃no. quo ani¬
mal ẽẽ possit. aꝑta simplexq mens nul¬
la re adiuncꝰta qua sentire possit. nul¬
lo corpore. aduncto ꝑ qđ sentire possit.
fugere intelligentiȩ nr̃e uim. ⁊ notio¬
nẽ uidet᷑. Nichil uerius. quã fugere ħ.
nͥ corporalia cogitare ñ possunt. Qd̃ Aũ
ait nr̃e. humane intelligi uoluit. Et bene
ñ ait fugit: s fugere uidetur. hoc enĩ
illis uidet᷑. neminẽ hoc posse intelligere.
ꝓpͥa. s qua cõmunit̾ om̃is que id potest

Expanded text:
quia ipsa est interior. Ergo corpus habeat quia ipsa est interior. Ergo corpus habeat extrinsecus, cui sit interior, ut sit animal. quasi Anaxagoras dixerit, nisi animalis alicujus esset, mentem esse non posse. Si mentem ipsam summam sapientiam esse sentiebat, quae nullius quasi animantis propria est, quia omnibus animis se frai ualentibus ueritas communiter praesto est. et ideo uide, quam urbane conclud— hoc est non placet Anaxagorae, ut illa mens, quam dicit deum, cingatur corpore externo, quo animal esse possit, — \'aperta simplexque mens nulla re adiuncta, qua sentire possit\', — id est nullo corpore adiuncto, per quod sentire possit, — \'fugere intellegentiae nostrae uim et notionem uidetur\'. Nihil uerius quam fugere hoc nisi corporalia cogitare non possunt. quod autem ait nostrae., humanae intellegi uoluit; et bene non ait \'fugit\' sed \'fugere uidetur\'; hoc enim illis uidetur neminem hoc posse intellegere epropria, sed qua communiter omnis, quae id potest,
Abbreviated transcription (Latin):
drͣ totũ. qd incorporeũ ẽ. qr sine finib
locoꝵ intelligit᷑: ut ⁊ totũ ⁊ infinitũ
dici possit. Totũ ꝓpt̾ integritatẽ: infini¬
cũ qr locoꝵ finib ñ ambit᷑. Deinde in¬
qut si m̃tẽ ipsam quasi animal aliqd̾ eẽ
uoluit. erit aliquid int̾ius ex quo illud a¬
nimal nominetur: ut mens ista quasi
corpiis sit. ⁊ habeat intꝰ animã unde ani¬
mal appelletur. Uide quẽ admodũ corpo¬
rali consuetudine loquit᷑. Quomͦ enĩ soleñ
uideri animalia. ꝓpt̾ sensũ grossũ ut opi¬
nor eoꝵ: contra quos disserit. Et tam̃ dix̃
rem quȩ illos si eiugilare possent. satis
ammoneret. Om̃e qd̃ siẽ orpus uiuũ aĩo
occurrit: magis habere animã eẽ animal.
quã animã eẽ cogitari oportere. hoc ẽ e¬
nim qd̾ ait. Erit aliquid int̾ius: ex quo il
lud animal nominetur. S aduingit. Qd
aũ interuis m̃tẽ.Non gͦ potest mens
habere inderiorẽ animã. ut sit animal.

Expanded text:
dicitur totum, quod incorporeum est, quia sine finibus dicitur totum, quod incorporeum est, quia sine finibus locorum intellegitur, ut dici possit: totum propter integritatem, infinitum, quia locorum finibus non ambitur. \'Deinde\', inquit, si mentem ipsam quasi animal aliquod esse uoluit, erit aliquid interius, ex quo illud animal nominetur, ut mens ista quasi corpus sit et habeat intus animam, unde animal appelletur. uide quem ad modum corporali consuetudine loquitur, quo modo solent uideri animalia, propter sensum grossum, ut opinor, eorum, contra, quos disserit; et tamen dixit rem, quae illos, si euigilare possent, satis admoneret, omne, quod sicut corpus uiuum animo occurrit, magis habere animam et esse animal, quam animam esse cogitari oportere. hoc est enim, qlud animal nominetur. Sed adjungit: Quid autem interius mente? Non ergo potest mens habere interiorem animam ut sit animal,
Abbreviated transcription (Latin):
motũ sensui uincꝰtũ ⁊ continentẽ. id: om
tinua copulatione adherente̾. infinito. id
ẽ infinitȩ rei ullũ ẽẽ posse : quasi de cor¬
porib ageret. quib nichil uingi nͥ ꝑ fines
locoꝵ potest. Sic aut̃ addidit. Neq sensũ
omĩno quo ñ tota natura pulsa sentiret.
quasi ille dixisset m̃tẽ illã ordinatrice
⁊ moderatricẽ rerũ omĩũ habere sensum:
quale̾ haberet anima ꝑ corpus. Nã mani¬
festũ ẽ totã sentire animã: cũ ꝑ corpus
aliquid sentit. Nlã totã utiq ñ latet: qͥc¬
qͥd illud eͣ qđ sentit᷑. Ad hoc aũ dixit
totã naturã sentire : ut illi quasi aufer¬
ret. qd ait m̃tẽ infinitã. Quomͦ enim
tota sentit. si infinita est: Sensus enĩ
corporis ab aliquo loco incipit. nec ꝑ¬
currit totũ nͥ ad cuiꝰ finẽ ꝑuenerit:
qđ in infinito dici ñ potest. S neq ille
de sensu corporis aliquid dixerat. ⁊ alit̃

Expanded text:
motum sensui iunctum et continentem - id est motum sensui iunctum et continentem - id est continua copulatione adhaerentem — infinito — id est infinitae rei — \'ullum esse posse\', quasi de corporibus ageret, quibus nihil iungi nisi per fines locorum potest. sic autem addidit: Neque sensum omnino, quo non tota natura pulsa sentiret\', quasi ille dixisset mentem illam ordinatricem et moderatricem rerum omnium habere sensum, qualem habet anima per corpus. nam manifestum est totam sentire animam, cum per corpus aliquid sentit; nam totam utique non latet, quicquid illud est, quod sentitur. ad hoc autem dixit totam naturam sentire, ut illi quasi auferret, quod ait mentem infinitam. quo modo enim tota sentit, si infinita est? sensus enim corporis ab aliquo loco incipit nec percurrit totum, nisi ad cuius finem peruenerit, quod in infinito dici non potest. sed neque ille de sensu corporis aliquid dixerat et aliter
Abbreviated transcription (Latin):
terea illũ dm̃ putet. qui nouit om̃is cr¬
poris motũ inferiorẽ eẽ quã ẽ motus a¬
nuni: motũ aũ animi longe pigriorem.
quã eͣ motus sũmȩ atq incõmutabilis sa¬
pientiȩ. ltẽ anaxagoras siue quilibet. si
m̃tẽ dicit ipsam ueritatẽ atq sapientiã.
quid mͥ ẽ de u̾bo cũ homine contendere:
M anifestũ ẽ enĩ omĩũ rerũ descriptionem
⁊ modũ ab illa fieri. eãq ñ incongrue. dici
infinitã: ñ ꝑ spacia locoꝵ. s ꝑ potentiam
quȩ cogitatione humana cõp̃hendi ñ po¬
test. neq qd informe aliquid sit ipsa sapi¬
entia. hoc enĩ corpoꝵ ẽ: ut quȩcũq rafi¬
nita fueruit. suit ⁊ informia. Cicero aut̃
studio refellendi quantũ uidet᷑. ꝓpt̾ addũ¬
sarios corporalit᷑ sentientientes. negat infi¬
nito aliquid iungi potuisse: qr ex ea parte
qua quidq adiungit᷑. necesse ẽ ẽẽ in corpo¬
rib aliquẽ finẽ. Ideo ait ñ eũ uidisse neꝙ

Expanded text:
terea illum deum putet, qui nouit omnis corterea illum deum putet, qui nouit omnis corporis motum inferiorem esse, quam est motus animi, motum autem animi longe pigriorem, quam est motus summae atque incommutabilis sapientiae. Item Anaxagoras siue quilibet si mentem dicit ipsam ueritatem atque sapientiam, quid mihi est de uerbo cum homine contendere? manifestum est enim omnium rerum descriptionem et modum ab illa fieri eamque non incongrue dici infinitam non per spatia locorum sed per potentiam, quae cogitatione humana comprehendi non potest, neque quod informe aliquid sit ipsa sapientia; hoc enim corporum est, ut, quaecumque infinita fuerint, sint et informia. Cicero autem studio refellendi, quantum uidetur, propter aduersarios corporaliter sentientes negat infinito aliquid iungi potuisse, quia ex ea parte, qua quidque adiungitur, necesse est esse in corporibus aliquem finem. ideo ait non eum uidisse \'neque
Abbreviated transcription (Latin):
qr ille corporeũ dm̃ eẽ dixerat. Aer enim
corpus ẽ. an ipse sentiebat eẽ formam ce
pulchritudinẽ incorporeã ueritatis. qͣ
ipse animus informat᷑. ⁊ ꝑ quã oĩa sa¬
pientis facta pulchra ẽẽ iudicamꝰ. ut
ñ tͣm refellendi gr̃a s etiã uerissime
dix̾it. qđ dm̃ pulcherrima specie dece¬
at ẽẽ : qr nichil ẽͣ pulchius ipsa intelli¬
gibili atq immutabili ueritate. Qd̃ aũ
ait ille gigni aerem quẽ tam̃ dm̃ esse
censebat. nullo modo mouet. hunc ui¬
rũ qui intelligit. ñ sicut aer gignitur.
id ẽ aliqua causa ut sit efficitur. cum
omĩno ds̃ ñ sit : ita genitũ ẽe u̾bũ dĩ
dm̃ apud dm̃. s longe alio modo. quẽ
nemo nisi cui ds̃ ipse inspirarit intel¬
liget. Illũ aũ etiã in ipsis corporalib
desipere quis ñ uideat. cũ aerẽ gigni
dicat ⁊ dm̃ uelit: eũ aũ a quo aer
gignit᷑. ñ enĩ a nullo gigni potest. non
tu. nequaquã conturbat hominẽ ut ꝓp¬

Expanded text:
quia ille corporeum deum esse dixerat, aer enim quia ille corporeum deum esse dixerat, aer enim corpus est; an ipse sentiebat esse formam et pulchritudinem incorpoream ueritati, qua ipse animus informatur et per quam omnia sapientis facta pulchra esse iudicamus, ut non tantum refellendi gratia sed etiam uerissime dixerit, quod deum pulcherrima specie deceat esse, quia nihil est pulchrius ipsa intellegibili atque incommutabili ueritate? quod autem ait ille gigni aerem, quem tamen deum esse censebat, nullo modo mouet hunc uirum, qui intellegit, non sicut aer gignitur, id est aliqua causa, ut sit, efficitur, cum omnino deus non sit, ita genitum esse uerbum dei, deum apud deum, sed longe alio modo, quem nemo, nisi cui deus ipse inspirarit, intelleget. illum autem etiam in ipsis corporibus desipere quis non uideat, cum aerem gigni dicat et deum uelit, eum autem, a quo aer gignitur, non enim a nullo gigni potest, non tu, nequaquam conturbabit hominem, ut prop
Abbreviated transcription (Latin):
Aere nisi humilitatẽ liberet: ⁊ si for
quã maxime adu̾satur q̃dam ut ita
dicam imꝑitissima scientia. dũ nos sci¬
re gaudemus. quid anaximenes. quid
anaxagoras. quid pitagoras. quid demo¬
critus senserit ⁊ ceteri huiꝰmodi. ut do¬
cti eruditiq uideamur: cũ hoc auera
doctrina ⁊ eruditione longe absit.
Qͥ enĩ didicerit dm̃ ñ distendi aut dif¬
fundi ꝑ locos neq finitos neq infinitos.¬
quasi in aliqua parte maior ẽ in ali
tẽ eͣẽ in isto loco. ⁊ partẽ in illo. qm̃
ueritas utiq ds ẽ : nequaꝗͣ eũ moue¬
bit qđ de infinito aere sensit. quiẽq
sensit qd̃ ipse eẽt ds̃. Qͥd ad illũ si nes¬
ciat : quã dicant isti corporis formã:
Eam quippe dicunt. quȩ undiq finita
sit. ⁊ utrũ refellendi causa. tãquam
achademicus anaxameni cicero obiece¬
rit. formã ⁊ pulchritudinẽ dm̃ habere o¬
portere. quasi corpoream speciem cogitais

Expanded text:
dere nisi humilitatem liberet, etsi fortdere nisi humilitatem liberet, etsi fortquam, maxime adversatur quaedam, ut ita dicam, imperitissima scientia, dum nos scire gaudemus quid Anaximenes, quid Anaxagoras, quid Pythagoras, quid Democritus senserint, et caetera hujusmodi, ut docti eruditique videamur, cum hoc a vera doctrina et eruditione longe absit. Qui enim didicerit Deum non distendi aut diffundi per locos, neque finitos neqquasi in aliqua parte maior sit in alitem esse in isto loco et partem in illo, quoniam ueritas utique deus est, nequaquam eum mouebit, quod de infinito aere sensit, quicumque sensit, quod ipse esset deus. quid ad illum, si nesciat, quam dicant isti corporis formam — eam quippe dicunt, quae undique finita sit — et utrum refellendi causa tamquam Academicus Anaximeni Cicero obiecerit formam et pulchritudinem deum habere oportere quasi corpoream speciem cogitans,
Abbreviated transcription (Latin):
as. quã quȩ munita ẽ ab illo. qͥ gres¬
Ea ẽ prima humilitas. scda humilitas.
tẽia humilitas. Et quotiens int̾rogares
hoc dicerem. ñ quo alia ñ sint p̃cepta
quȩ dicant᷑: s nisi humilitas omĩa q̃¬
cumq bene facimus ⁊ p̃cesserit ⁊ oo¬
mitata. ⁊ consecuta fuerit. ⁊ ꝓposita ꝙͣ
intueamur. ⁊ apposita cu achereamus.
⁊ imposita qua repͥmamur: iã uob̃ de
aliquo bono facto gaudentib. totum
extorquet de manu suꝑbia. Uicia qͥ ppe
otera in peccatis. suꝑbia uͦ etiã in rec¬
te factis tim̃da ẽ: ne illa q̃ laudabilit᷑
facta sunt. ipsus laudis cupiditate amit
int̾rogatus eẽt. quid ei pͥmũ uideret᷑
in eloquentiȩ p̃ceptis obseruari opor¬
tere: ꝓnuntiationẽ dr̃ respondisse.
tiationẽ. quid t̾cio. nichil aliud quã
ꝓmuntiationẽ aixisse. Si int̾rogares. &
quotiens int̾rogares de p̃ceptis xpĩa¬
nȩ religionis. nichil me aliud refpon¬

Expanded text:
as, quam quae munita est ab illo qui gresas, quam quae munita est ab illo qui gresea est autem prima humilitas, secunda humilitas, tertia humilitas et, quotiens interrogares, hoc dicerem, non quo alia non sint praecepta, quae dicantur, sed nisi humilitas omnia, quaecumque bene facimus, et praecesserit et comitata et consecuta fuerit et proposita, quam intueamur, et adposita, cui adhaereamus, et inposita, qua reprimamur, iam nobis de aliquo bono facto gaudentibus totum extorquet de manu superbia. uitia quippe cetera in peccatis, superbia uero etiam in recte factis timenda est, ne illa, quae laudabiliter facta sunt, ipsius laudis cupiditate amittinterrogatus esset, quid ei primum uideretur in eloquentiae praeceptis obseruari oportere, tiationem; quid tertio, nihil aliud quam pronuntiationem dixisse: ita si interrogares, et quoties interrogares de praeceptis christianae religionis, nihil me aliud respon
Abbreviated transcription (Latin):
tis eminebant expugnantib doctis.
⁊ tanta disserendi subtilitate atq co¬
pia subu̾tentib. durasse tam̃ usq in
tempora. xp̃iana. Quos iã certe nrͣa¬
etate sic obmutuisse conspicinꝰ. ut
uix iã in scolis rethoꝵ cõmemoret᷑
tantũ quȩ fuerint illoꝵ sententiȩ.
Certamina tam̃ etiã de loquacissi¬
mis grecoꝵ gimnasiis eradicata atq
compressa sunt: ita ut si qua nune
erroris secreta contra ueritatẽ hoc ẽ
cooꝑta. xp̃iano ad pugnandũ ꝓsilire
ñ audeat. Ex quo intelligit᷑ ipsos qͦq
platonioe gntis philosophos paucis mu¬
tatis. q̃ xp̃iana imꝓbat disciplina. in¬
uicꝰtissimo uni regi. xp̃o pias ceruices
oportere summittere: ⁊ intelligere u̾¬
bum dĩ homine indutũ. qui uissit ⁊
ereditũ ẽ. qd illi uł ꝓferre metuebat̃.
huic te mi dioscore ut tota pietate
subdas uelim: nec aliam tͥ ad capessen¬
dam ⁊ optinendã ueritatẽ uiã muni¬

Expanded text:
tis eminebant, expugnantibus doctis tis eminebant, expugnantibus doctis et tanta disserendi subtilitate atque copia subuertentibus durasse tamen usque in tempora Christiana. quos iam certe nostra aetate sic obmutuisse conspicimus, ut uix iam in scholis rhetorum commemoretur tantum, quae fuerint illorum sententiae, certamina tamen etiam de loquacissimis Graecorum gymnasiis eradicata atque compressa sint. ita ut, si qua nunc erroris secta contra ueritatem, hoc est cooperta christiano, ad pugnandum prosilire non audeat. Ex quo intelligitur ipsos quoque Platonicae gentis philosophos, paucis mutatis quae christiana improbat disciplina, invictissimo uni regi Christo pias cervices oportere submittere, et intelligere Verbum Dei homine indutum, qui jussit, et creditum est quod illi vel proferre metuebant. 22. Huic te, mi Dioscore, ut tota pietate subdas velim, nec aliam tibi ad capessendam et obtinendam veritatem viam muni
Abbreviated transcription (Latin):
eodem modo semꝑ se habente u̾itate.
constitusse. ⁊⁊ finẽ boni. ⁊ causas rerũ.
⁊ rationandi fiduciam. Oppugnatis aũ
nomine epicureoꝵ ⁊ sthoicoꝵ platoni
cis. qui in corporis uł in animi natura
ponerent ⁊ finẽ boni. ⁊ causas rerum.
⁊ rationandi fictutiam. eo successione tẽ¬
poꝵ ẽe deuolutã: ut. xp̃iane iã etatis
exordio. eũ rerũ inusibiliũ atq eter¬
narũ fides ꝑ uisibilia miracula salubri¬
ter p̃dicaret᷑ hominib. qui nec ude¬
re nec cogitare aliquid p̃ter corpora
poterant. beato paulo apło qui eandẽ
fide̾ gentib p̃seminabat. idem ipsi epi¬
curei ⁊ sthoici in actib apłoꝵ contra¬
dixisse inueniant᷑. Qua in re satis mͥ
uidetur eẽ demonstratũ. errores gen¬
tiũ. siue de morib. siue de natura re¬
rũ. siue de ratione inuestigandȩ iu̾¬
tatis: qui quãits ẽẽnt multi atq mul¬
tiplices. m his tam̃ maxime duab sec¬

Expanded text:
eodem modo semper se habente veritate, eodem modo semper se habente veritate, constituisse et finem boni, et causas rerum, et ratiocinandi fiduciam: oppugnatos autem esse nomine Epicureorum et Stoicorum a Platonicis eos, qui in corporis vel in animi natura ponerent et finem boni, et causas rerum, et ratiocinandi fiduciam, eo rem successione temporum esse deuolutam, ut Christianae iam aetatis exordio, cum rerum inuisibilium atque aeternarum fides per uisibilia miracula salubriter praedicaretur hominibus, qui nec uidere nec cogitare aliquid praeter corpora poterant, beato apostolo Paulo, qui eandem fidem gentibus praeseminabat, idem ipsi Epicurei et Stoici in actibus apostolorum contradixisse inueniantur. Qua in re satis mihi uidetur esse demonstratum errores gentium siue de moribus siue de natura rerum siue de ratione inuestigandae ueritatis, qui quamuis essent multi atque multiplices, in his tamen maxime duabus sec
Abbreviated transcription (Latin):
imaginatione cogitari. s id solũ uere
ẽẽ.atq id solũ posse ꝑcipi: qr incom¬
mutabile ⁊ sempit̃nũ ẽ. Pcipi aut̃
sola intelligentia: qua una ueritas
quomͦ attingi potest. attingitur.
¶ũ gͦ talia sentirent platonici. que
neq docerent carni deditos homines.
neq tanta ee̾nt auctoritate apud ppłos
ut credenda ꝑsuaderent. donec ad eum
habitum ꝑduceretur animus quo ista ca¬
piuint᷑: elegerunt occultare. sententiam
suã. ⁊ contra eos disserere. qui uerũ se in¬
uenisse iacꝰtarent. cũ inuentionẽ ipsam
ueri. in carnis sensib ponerent. Et eoꝵ
quidẽ consiliũ quale. fuerit. quid atti¬
net querere: Diuinũ certe uł diuna a¬
liqua auctoritate. pͣditum ñ fuit. Tan¬
tũ illud attende. qm̃ plato a cicerone
multis modis aꝑtissime ostendit᷑. in sa¬
pientia ñ humana s plane diuina. unde
humana quodammͦ accenderet᷑ in illa
utiq sapientia ꝓrsus immutabili. atq

Expanded text:
imaginatione cogitari, sed id solum uere imaginatione cogitari, sed id solum uere esse atque id solum posse percipi, quia incommutabile et sempiternum est, percipi autem solquomodo attingi potest, attingitur? 20. Cum ergo talia sentirent Platonici, quae neque docerent carni deditos homines, neque tanta essent auctoritate apud populos, ut credenda persuaderent, donec ad eum habitum perduceretur animus quo ista capiuntur, elegerunt occultare sententiam suam, et contra eos disserere, qui verum se invenisse jactarent, cum inventionem ipsam veri in carnis sensibus ponerent. Et eorum quidem consilium quale fuerit quid attinet quaerere? divinum certe vel divina aliqua auctoritate praeditum non fuit. Tantum illud attende, quoniam Plato a Cicerone multis modis apertissime ostenditur, in sapientia non humana, sed plane divina, unde humana quodammodo accenderetur, in illa utique sapientia prorsus immutabili, atque