comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gines corporeas cogitare ñ possit: & tale ali¬
quid ẽẽ credẽ. quale fallax sensus c̃orporis ĩ
fligit. Ad hoc etiã ualet qđ p̃cipit᷑ cauendũ
ẽẽ a simula cͥrhis. Nuic ergo au. toritati noui
testamenti qua iubemͣ nichil mundi huiꝰ dilig̾e
illa maxime sententia quadictũ est. noute
conformari huic scło. simui demonstratum est
ei rei quẽqconformari ꝙͣ diligit. huic ergo au.¬
toritati si de uet̾i testamento quȩrã quid cõ¬
parẽ: plura qͥ dẽ inuenio. s unꝰ salomonis ub̾
eccliastes qͥ dicit᷑ copiosissime in sũmũ concẽp¬
tũ oĩa ista ꝑducit. Incipit enĩ sic Uauitas uanita tũ¬
tas Quȩ abundantia homini in õi labore suo

Expanded text:
gines corporeas cogitare non possit, et tale aligines corporeas cogitare non possit, et tale aliquid esse credere, quale fallax corporis sensus infligit. Ad hoc etiam valet quod praecipitur cavendum esse a simulacris. 39. Huic ergo auctoritati Novi Testamenti, qua jubemur nihil mundi hujus diligere , illa maxime sententia qua dictum est, Nolite conformari huic mundo : simul enim demonstrandum est ei rei quemque conformari quam diligit: huic ergo auctoritati, si de Veteri Testamento quaeram quid comparem, plura quidem invenio: sed unus Salomonis liber, Ecclesiastes qui dicitur, copiosissime in summum contemptum omnia ista perducit. Incipit enim sic: Vanitas vanitantas. Quae abunda
Abbreviated transcription (Latin):
uos seducat ꝑ philosophiã. Et qr ipsũ nom
philosophiȩ si consideret᷑ rẽ magnã totãꝙ
appetend̾a significat. si qͥdẽ philosophia est
amoi studuun sapientis cautissime apłs. ne
ab amore sapientiȩ det̾rere uideret᷑ subie¬
cit᷑ et elementa mundi. huiͦ. Sunt enun
qui desertis uͥtutib. et nescientes quid
sit dis. et quanta maigitas sẽꝑ eodem mͦ ma¬
nentis nat᷑e: magnũ se aliquid agere putã
si uniu̾isã istã qiporis molẽ. ꝙͣ mundũ nũcu¬
pamus. curiossime. iudentissime ꝙ ꝑ qͥrant.
Unde etiam tanta suꝑbia gignitur ut in
ipso cȩlo de quo sepe disꝓutant. sibimet habita¬
re uideantus. Reprimat igitur se aĩa ab uuiͦ¬
modi. uanȩ cogitationis cupiditate. sise ca¬
stã do seruare oisposuit. Tali enĩ amore ple¬
rũꝙ oecipitur ut aut nichil putet ẽẽ nisi
corpus. aut etiã si auctoritate cõmota fate¬
at᷑ aliquid cẽ incorporeũ. de illo tñ nͥ ꝑima¬

Expanded text:
seducat per philosophiam. Et quia ipsum nomen seducat per philosophiam. Et quia ipsum nomen philosophiae si consideretur, rem magnam totoque animo appetendam significat, siquidem philosophia est amor studiumque sapientiae, cautissime Apostolus, ne ab amore sapientiae deterrere videretur, subjecit, et elementa hujus mundi . Sunt enim qui desertis virtutibus, et nescientes quid sit Deus, et quanta majestas semper eodem modo manentis naturae, magnum aliquid se agere putant, si universam istam corporis molem, quam mundum nuncupamus, curiosissime intentissimeque perquirant. Unde tanta etiam superbia gignitur, ut in ipso coelo, de quo saepe disputant, sibimet habitare videantur. Reprimat igitur se anima ab hujusmodi vanae cognitionis cupiditate, si se castam Deo servare disposuit. Tali enim amore plerumque decipitur, ut aut nihil putet esse, nisi corpus; aut etiamsi auctoritate commota, fateatur aliquid esse incorporeum, de illo tamen nisi per ima
Abbreviated transcription (Latin):
Non respicientes inqͥt quȩ uident᷑ ẜ quȩ non ui¬
dent᷑ Quȩ uident᷑ enĩ temporalia st̃ : quȩ autẽ ñ
uident᷑. et̾na. Ex quo intelligi pot̾t quod xp̃ians
uonsint: qui solẽ et lunã non mͦ diligendos. ẜ etiã
incorrupcũ do cogitat exhibere. S erit mͥ aliꝰ
locus de qͥuo istis diligentius requiretur. Hon ir.
nunc de fide. s de uita dic̾e institui: ꝑ quã merem᷑
scire qd̃ credimus. amandus gͥ solus ds ÷ omnis uero
iste mundus id oͣmnia sensibilia. contem nenda:
utendũ aũ his ad huius uitȩ necessitatẽ. Gła uero
pop ularis. sic in nouo testamento abicit᷑ atq contẽ¬
nitur. Si hõib in qͥt placere uellẽ: xp̃i seriuis
non essem. Est aũ aliud. quod de corporib per
imaginationes qͣsdã concipit anima. et eam
uocat rerũ uoeat scientiã: quã obrẽ recte
etiã curiosi ẽe ꝓhibem᷑: quod magnũ tẽpe¬
rantiȩ munꝰ ẽ. Hinc illud ẽ. Cauete nequis

Expanded text:
inquit, quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt: quae autem non videntur, aeterna . Ex quo intelligi potest, quam christiani non sint qui solem et lunam non modo diligendos, sed etiam incorruptum Deo cogitat exhibere. Sed erit mihi alius locus quo de istis diligentius requiretur. Non enim nunc de fide, sed de vita dicere institui, per quam meremur scire quod credimus. Amandus igitur solus Deus est: omnis vero iste mundus, id est, omnia sensibilia contemnenda; utendum autem his ad hujus vitae necessitatem. CAPUpopularis sic in Novo Testamento abjicitur atque contemnitur: Si hominibus, inquit, placere vellem, Christi servus non essem . Est item aliud quod de corporibus per imaginationes quasdam concipit anima, et eam vocat rerum scientiam. Quamobrem recte etiam curiosi esse prohibemur, quod magnum temperanti
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. d̾i uirtutẽ et d̾i sapientiam. Qͥd ipse xp̃c
Nonne inquit. egosũ u̾itas.  Sigͦ quȩrimus. qͥd
sit bñ uiuere. idẽ adbeatitudinẽ uiuendo ten¬
dere: iderit ꝓfecto. amare uirtutẽ amare sa¬
pientiã. amare ueritatẽ: et amare ex toto cor¬
de. et ex tota aĩa. et ex totam̃te. ututẽ. quȩ
in uolabit. et inuicta ẽ. sapientiã. cuii stulti

Expanded text:
m Dei Virtutem et Dei Sapientiam . Quid? ipse Christus nonne inquit, Ego sum Veritas? Si ergo quaerimus quid sit bene vivere, id est ad beatitudinem bene vivendo tendere, id erit profecto amare Virtutem, amare Sapientiam, amare Veritatem, et amare ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente; Virtutem quae inviolabilis et invicta est, Sapientiam cui
Abbreviated transcription (Latin):
piatis. facit. eñi hoc simplex et pura caritas dł
inueniri nullo pacto pot̃. At si ita quęrat᷑ ut dig¬
nũ ẽ sudtͣhere sese atq abscondere a suis dilecto¬
ribus non pot̃ Hinc ẽ illud quod inore habere etiã
uos soletis. qd̾ ait. petite et accipietis. quęrite et
inuenietis. pulsate et aꝑietur uob̾. Nichil est
occultũ quod non reuelabit᷑. a more petit᷑ amore
quȩrit᷑ amore pulsat᷑. amore reuelatur amore
deniq in eo quod reuelatũ fuerit. ꝑmanet᷑ abħ
amore sapientiȩ. diligentiaq quȩrendi. non det̾¬
remur uet̾i testam̃to. quod sẽꝑ mendacissime di

Expanded text:
piatis. Facit enim hoc simplex et pura charitas Dei, piatis. Facit enim hoc simplex et pura charitas Dei, inveniri nullo pacto potest. At si ita quaeratur, ut dignum est, subtrahere sese atque abscondere a suis dilectoribus non potest. Hinc est illud, quod in ore habere etiam vos soletis, quod ait: Petite, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis . Nil est occultum, quod non revelabitur . Amore petitur, amore quaeritur, amore pulsatur, amore revelatur, amore denique in eo quod revelatum fuerit permanetur. Ab hoc amore sapientiae diligentiaque quaerendi, non deterremur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑite atq impie sȩuitis. s quidindoctas aĩas no¬
xia suasione ꝑu̾titis utͥusq testam̃ti d̾s unꝰẽ
Nã ut ista sibi congruunt quȩ de ut̾q posuim.
ita etiã cet̾a si diligent̾ et ȩquo iudicio uelitiꝰ
attend̾e. S qr multa dicunt᷑ sũbmissius et hu¬
mi repentib aĩs accõ modatius. ut ꝑ humana
in diuina consurgant. multa etiã fig̾ate. ut stu¬
diosamens et quȩsitis exerceat᷑ utilius. et ube¬
rius lȩtet᷑ inuentis: uos mirifica dispositione
sp̃e sc̃i ad decipiendos ur̃os auditores illaque¬
andos q abutimini. Qd̾ ipsũ cur diuina pro¬
uidentia uos fac̾e sinat. nãq uerissime apłꝰ
dixerati oportet multas hereses eẽ ut ꝓbati
manifesti fiant int̾ uos: iongũ ẽ disputare. Et
quod dicendũ uͭ ẽ. non ẽ ur̃m intelligere Nõ
parũ m cogniti estis. e̾ssas oĩom̃tes. et corporeoꝵ
psimulacroꝵ pestifero pastu morbidas ad diuina iu¬
dicanda defertis: quȩ multo altiora st̃ q̃ putatis.

Expanded text:
perite atque impie saevitis? quid indoctas animas noxia suasione pervertitis? Utriusque Testamenti Deus unus est. Nam ut ista sibi congruunt, quae de utroque posuimus; ita etiam caetera, si diligenter et aequo judicio velitis attendere. Sed quia multa dicuntur submissius, et humi repentibus animis accommodatius, ut per humana in divina consurgant; multa etiam figurate ut studiosa mens, et quaesitis exerceatur utilius, et uberius laetetur inventis; vos mirifica dispositione Spiritus sancti, ad decipiendos vestros auditores et illaqueandos abutimini. Quod ipsum cur divina providentia vos facere sinat, quamque verissime Apostolus dixerit, Oportet multas haereses esse, ut probati manifesti fiant inter vos ; et longum est disputare, et, qparum mihi cogniti estis. Crassas omnino mentes et corporeorum simulacrorum pestifero pastu morbidas ad divina judicanda defertis, quae multo altiora sunt quam putati
Abbreviated transcription (Latin):
oĩum: sic etiã diffinire non dubitẽ ut tẽperantia
sit amor. integrũ se p̃bens ei qd̾ amat᷑. fortitudo.
amor. facile tolerans oĩa ꝑꝑ quod amat᷑iustitia
amor. soli amato seruiens. et ꝑꝑea recte dñans.:
Orudentia. amor: a qͥbus adiuuat᷑ ab eis qͥb un¬
pedit᷑. sagacit̾ se ligens. S hunc amorẽ. non euiꝰ

Expanded text:
omnium, sic etiam definire non dubitem, ut temperantia omnium, sic etiam definire non dubitem, ut temperantia sit amor integrum se praebens ei quod amatur; fortitudo, amor facile tolerans omnia propter quod amatur; justitia, amor soli amato serviens, et propterea recte dominans; prudentia, amor ea quibus adjuvatur ab eis quibus impeditur, s
Abbreviated transcription (Latin):
quod nichil alud dicã ẽẽ. nisi idipsũ ẽẽ est
in quo oĩa. hec u̾ba pauli st̃ Qͥd de inde sub¬
ieest ᷤ Ipsi gła. Sincerissime oĩo. Neq enĩ
to eñĩ melius. atq diffusius diffamatur
Tanto diligit᷑ et amat᷑ ardentiꝰ. Qd̃ eũ fite nichil
aliud ab numano genere. ꝗͣ certo et constanti
gͣdu. inoptimã et beatissimã uitã ꝑgit᷑ Non
arbitror cũ de moribus et uita sit qͣstio. ãpliꝰ
ẽẽ reqͥrendũ quod sit hõis sũmũ bonũ: quo
referenda sint oĩa. Idenĩ eẽ patuit. et ratio¬
ne quantũ ualuimꝰ. et ea quȩ nr̃ȩ ratiͦni an¬
tecellit au. toritate diuina: nichil aliud ꝙͣ.
ipsũ dm̃. Nã quid erit aliud optimũ boĩs: hisi
Cui herere certe non ualemꝰ: n amore. dilecti¬
Nãq illud quod quadriꝑtita dicitur uirtus.:
ex ipsius amoris uario quodã affectu. quantũ¬
intellego dicit᷑. Itaq illas quatuor uͥtutes. qͣrũ
utinã ita sĩt affectꝰ ĩ m̃tib nr̃is. ut nõia inore sunt

Expanded text:
idipsum esse. Est in quo omnia: haec verba Pauli sunt. Quid deinde subjicit? Ipsi gloria . Sincerissime omnino. Neque enim to enim melius atque diffusius diffamatur, tanto diligitur et amatur ardentius. Quod cum fit, nihil aliud ab humano genere quam certo et constanti gradu in optimam vitam et beatissimam pergitur. Non arbitror cum de moribus et vita fit quaestio, amplius esse requirendum, quod sit hominis summum bonum, quo referenda sunt omnia. Id enim esse patuit, et ratione quantum valuimus, et ea quae nostrae rationi antecellit auctoritate divina, nihil aliud quam ipsum Deum. Nam quid erit aliud optimum hominis, nisi cui haerere certe non ualemus nisi dilectinamque illud quod quadripertita dicitur uirtus ex ipsius amoris uario quodam affectu dicituntelligo, dicitur. Itaque illas quatuor virtutes, quarum utinam ita sit in mentibus vis, ut nomina in ore sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nobis quando eidẽ cohȩremꝰ sola ipsa uerita ᷤᷤ¬
uidicat: de ipsa uͦ nec pat̾. Non enĩ minꝰ ẽ. ꝗͣ
ipse & ideo quȩ pat̾ uidicat: ꝑ ipsã uidicat. Sĩa
enĩ quȩ appetunt unitatẽ: hanc habent re¬
gulã. ł formã. ł exẽpłui. ł si quo alio u̾bo dici se
sinit: qm̃ sola eiꝰ similitudinẽ a quo eẽ cepit
impleuit: ñ si tñ cepit. ñ incongrue dicitur
ꝓea significatione qua filiꝰ appellat᷑. qͥa ñ de
se ipso ẽi s de primo sũmoq principio. qͥ pater
dicitur. ex quo oĩs paternitas in celo ⁊ interra
nõiat᷑. Pat̾ ergo ñ uidicat quẽnꝗͣ s õe uidi¬
ciũ dedit filio : ⁊ sp̃uał hõuidicat oĩa. ipse ay

Expanded text:
nobis, quando eidem cohaeremus, sola ipsa Veritas jnobis, quando eidem cohaeremus, sola ipsa Veritas judicat. De ipsa vero nec Pater, non enim minor est quam ipse, et ideo quae Pater judicat, per ipsam judicat. Omnia enim quae appetunt unitatem, hanc habent regulam, vel formam, vel exemplum, vel si quo alio verbo dici se sinit; quoniam sola ejus similitudinem a quo esse accepit, implevit: si tamen, accepit, non incongrue dicitur, pro ea significatione, qua Filius appellatur, quia non de seipso est, sed de primo summoque principio, qui Pater dicitur; ex quo omnis paternitas in coelo et in terra nominatur . Pater ergo non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Fi
Abbreviated transcription (Latin):
sentiã: uͥ ẽ pͥma sapientia. Nã hȩc ẽ illa incõ¬
inutabit ueritas: quȩ lex oĩum artiũ recte
dicit᷑. ars õipotentis artificis. Itaq eũ sẽ aĩa
sentiat nec corporũ speciẽ mocũq uidicare
secundũ seipsã. simul oportet agnoscat pre¬
stare suã naturã ei naturȩ dẽ qua uidicat
p̃stare aũ sibi eam naturã scdm quã uidicat
⁊ de qua iudicare nullo pͥotest. Possũ enĩ dic̃e
quare similia sibi ex utraq parte respondere
m̃bra cuiꝰq corporis debeant: qͥa suma ȩqua¬
litate delector: quã ñ oclis corporis. s mnte cõ¬
cerno: quanto meliora. ꝓsua natura uicini¬
ora st̃ his quȩ aĩo intelligo. Quare aũ illa ita
sint. nullus potest dicere. nec ita ẽẽ debere.
luis sapimꝰ uehem̃tissime diligamꝰ: ne idqͥ¬
dem quisꝗͣ si ea rite intelligit. dicere aude¬
bit. Ut enĩ nos et om̃s aĩȩ rationales scdm ue¬
ritatẽ de inferiorib recte uidicamꝰ: sic de

Expanded text:
ma sapientia. Nam haec est illa incommutabilis veritas, quae lex omnium artium recte dicitur, et ars omnipotentis artificis. Itaque cum se anima sentiat nec corporum speciem motumque judicare secundum seipsam, simul oportet agnoscat praestare suam naturam ei naturae de qua judicat; praestare autem sibi eam naturam, secundum quam judicat, et de qua judicare nullo modo potest. Possum enim dicere quare similia sibi ex utraque parte respondere membra cujusque corporis debeant; quia summa aequalitate delector, quam non oculis corporis, sed mentis concerno, quanto pro sua natura viciniora sunt iis quae animo intelligo. Quare autem illa ita sint, nullus potest dicere: nec ita debere esse lius sapimus, vehementissime diligamus, ne id quidem quisquam, si ea rite intelligit, dicere audebit. Ut enim nos et omnes animae rationales, secundum veritatem de inferioribus recte judicamus; sic de
Abbreviated transcription (Latin):
deremꝰ. plurimũ placeatiꝰ quia nec in
edificio uidicando unũ tantũ angulũ
considerare debemꝰ: nec in hõie pulero
solos capillos. nec in bñ ꝓnuntiante
solũ digitoꝵ motũ. nec in lunȩ cursu
aliquas cridui tantũ figuras. Ista e.¬
nĩ quȩ ꝓꝑterea sunt infima. quia par¬
tib imꝑfectis cota ꝑfecta sunt. siue
n statii siue in motu pulcra sentiant᷑.
tota ꝯsideranda sc̃. si recte uolumꝰ uidi¬
care. Uerũ enĩ nrm̃ iudiciũ. siue de to

Expanded text:
deremus, plurimum placeat: quia nec in deremus, plurimum placeat: quia nec in aedificio judicando unum tantum angulum considerare debemus, nec in homine pulchro solos capillos, nec in bene pronuntiante solum digitorum motum, nec in lunae cursu aliquas tridui tantum figuras. Ista enim, quae propterea sunt infima, quia partibus imperfectis tota perfecta sunt, sive in statu, sive in motu pulchra sentiantur, tota consideranda sunt, si recte volumus judicare. Verum enim nostrum judicium, sive de to
Abbreviated transcription (Latin):
disensiones: ut ex his ad moneam᷑. in cõ¬
mutabile aliquid ẽẽ quȩ rendũ. & hõc
facit ꝑ infima ministeria. quib id
agere uoluptatis ẽ: quos ex t̾minatores
⁊ angłos iracundie diuinȩ. scripturȩ no¬
muinant. quãus ipsi nesciant qͥd de se a¬
gatur boni. His similes st̃ hoĩes. qͥ gaudẽ
miseriis alienis: ⁊ risus sibi ac ludicra
spec tacula exibent ł exiberi uolunt.
euersionib ⁊ errorib aliorũ. atq ita
in his oĩb. boni ad monentur. ⁊ exereen¬
tus. et uincunt. & triũphant. et regnãt.
mali uero decipiunt᷑ cruciantur. iun¬
cunt᷑ dã: nantur. et seruiuint non uni
oiũ dño sũmo. sed ultimis seruis: illis
uidelicet angelis qͥ dolorib et miseria
darnatoꝵ pascuntut ⁊ ꝓ ista maliuo¬
lentia. bonorũ liberatione torquent᷑.
Ita ordinant᷑ om̃s officiis ⁊ finib suis in
pulcritudinẽ ueritatis uniuersitatis:
ut qd̾ horremꝰ in parte. si eũ toto consi¬

Expanded text:
dissensiones, ut ex his admoneamur incomdissensiones, ut ex his admoneamur incommutabile aliquid esse quaerendum. Et hoc facit per infima ministeria, quibus id agere voluptatis est; quos exterminatores et angelos iracundiae, divinae Scripturae nominant, quamvis ipsi nesciant quid de se agatur boni. His similes sunt homines qui gaudent miseriis alienis, et risus sibi ac ludicra spectacula exhibent, vel exhiberi volunt eversionibus et erroribus aliorum. Atque ita in his omnibus boni admonentur, et exercentur, et vincunt, et triumphant, et regnant. Mali vero decipiuntur, cruciantur, vincuntur, damnantur, et serviunt; non uni omnium summo Domino, sed ultimis servis, illis videlicet angelis, qui doloribus et miseria damnatorum pascuntur, et pro ista malevolentia bonorum liberatione torquentur. 76. Ita ordinantur omnes officiis et finibus suis in pulchritudinem universitatis, ut quod horremus in parte, si cum toto consi
Abbreviated transcription (Latin):
entia duorũ corporũ sie tali aliquo
fantasmate cõmotũ. ꝑ genitales ias
ab ipso uertice defluit in infimã uolup¬
tatẽ. lã uero in matre ꝑ certos numero
temporũ. in locorũ numerũ coaptatur:
ut suas regiones quȩq m̃bra occupent
⁊ si modũ parilitatis seruauerint luce
coloris adiuncta: nascitur corpꝰ qd̃ formo¬
sũ uocat᷑. ⁊ a sius dilectorib amatur acei¬
rime. Non tñ in eo plus placet forma quȩ
mouet᷑ quã uita quȩ mouet. Nã illuda¬
nimal si nos amet allicit iolentius.
si oderit aũ. succensemꝰ et ferre non pos¬
sumꝰ. etiãsi formã ipsã p̾beat fruenti
Hoc totũ ẽ uoluptatis regnũ etiã pul
lã ꝑꝑ tã manifesta uestigia primorũ nu¬
merorũ in quib sapientiȩ d̾i non ẽ nume¬
rus. ⁊ extremã tñ eẽ. miscens ei ⁊ doloreᷤ.
⁊ morbos. ⁊ distortiones menbrorũ. et te¬
nebras coloris. ⁊ animorũ simultates. ac

Expanded text:
entia duorum corporum, sive tali aliquo entia duorum corporum, sive tali aliquo phantasmate commotum, per genitales vias ab ipso vertice defluit in infima voluptate. Jamvero in matre per certos numeros temporum in locorum numerum coaptatur, ut suas regiones quaeque membra occupent; et si modum parilitatis servaverint, luce coloris adjuncta, nascitur corpus quod formosum vocatur, et a suis dilectoribus amatur acerrime: non tamen in eo plus placet forma quae movetur, quam vita quae movet. Nam illud animal si nos amet, allicit violentius: si oderit autem, succensemus, et ferre non possumus, etiamsi formam ipsam praebeat fruenti. Hoc totum est voluptatis regnum, et ima pullam, propter tam manifesta vestigia primorum numerorum, in quibus sapientiae Dei non est numerus; et extremam tamen esse, miscens ei dolores et morbos et distortiones membrorum, et tenebras coloris, et animorum simultates ac
Abbreviated transcription (Latin):
lia facit.s inuenit. Ergo antequã inue¬
niantur. inse manent: ⁊ cũ inueniun¬
hõ. ⁊ exterior corrũpit᷑ de die in diem.
S interior exteriorẽ respicit. ⁊ in sua
cõparationẽ fȩdũ iudetꝰ in ꝓprio tñ
genere pulcrũ. ⁊ corporũ ꝯuenientia
letantẽ. ⁊ corrũpentẽ qd̃ in bonũ suñ
ꝯuertit. alimenta scilicet carnis: que
tñ corrupta idẽ amutentia formã su¬
ã. in menbrorũ istoꝵ fabricã migran.:
⁊ corrupta reficiunt. in aliã formã ꝑ
ꝯuenientiã transeuntia: ⁊ ꝑ uitalẽ mo¬
cũ diuidicant᷑ quodãmͦ. ut ex eis in strue¬
urã huius corporis usibilis puleri. quȩ
apta sunt assumantur: non apta uero ꝑ
congruos meatus eiciantur. Quorũ aliud
feculentissimũ redditur terrȩ ad alias formas
assumendas.: aliud ꝑ totũ corpꝰ exalat: a¬
liud totiꝰ animalis latentes numeros
accipit ⁊ ineoatur in ꝓlẽ: ⁊ siue ꝯueni¬

Expanded text:
lia facit, sed invenit. Ergo antequam invelia facit, sed invenit. Ergo antequam inveniantur, in se manent, et cum inveniunitur de die in diem . Sed interior exteriorem respicit, et in sua comparatione foedum videt; in proprio tamen genere pulchrum et corporum convenientia laetantem, et corrumpentem quod in bonum suum convertit, alimenta scilicet carnis: quae tamen corrupta, id est amittentia formam suam, in membrorum istorum fabricam migrant, et corrupta reficiunt, in aliam formam per convenientiam transeuntia; et per vitalem motum dijudicantur quodammodo, ut ex eis in structuram hujus visibilis pulchri quae apta sunt assumantur, non apta vero per congruos meatus ejiciantur. Quorum aliud faeculentissimum redditur terrae ad alias formas assumendas, aliud per totum corpus exhalat, aliud totius animalis latentes numeros accipit, et inchoatur in prolem, et sive conveni
Abbreviated transcription (Latin):
q illud estis unde ego uos ordino. ⁊ qd̾
michi int̾ uos fedum occurrerit imꝑ¬
bo. qd̾ pulchum aꝑꝑbo eũ pulcriꝰ sit
illud unde imꝓbõ ⁊ aꝑꝓbo: quare hoc
ipsũ magis aꝓpbo: ⁊ non solũ uobis s
illis oĩb corporib unde uos hausi. añ-¬
pono. Deinde regulã qua iudes. con¬
spice hoc modo oĩs qͥ se dubitantẽ in¬
telligit. uerũ intelligit: ⁊ de hac re qͣ
intelligit certꝰ e̾. De uero igitur certꝰ
inse ipso habet uerũ unde ñ dubitet.
Nec ullũ uerũ. nͥ ueritare uerũ ẽ Hon
itaq oportet eũ de ueritate dubitarei
qui potuit unde eũꝙ dubitare. Ubi
uident᷑ hȩc: ibi ẽ lum̃ sine sꝑatio locoꝵ
⁊ tẽporũ ⁊ sine ullo taliorũ spatiorũ fas¬
tasiate. Nunquid ista ex aliqua parte
corrũpi possunt. etiãsi om̃s ratiocinator
intereat.⁊ aut apud ueteres carnales in¬
feros uetere̾scat: Non enĩ ratiocinatio ta¬

Expanded text:
que illud estis unde ego vos ordino; et quod que illud estis unde ego vos ordino; et quod mihi inter vos foedum occurrerit, improbo; quod pulchrum, approbo; cum pulchrius sit illud unde improbo et approbo: quare hoc ipsum magis approbo, et non solum vobis, sed illis omnibus corporibus unde vos hausi, antepono. Deinde regulam ipsam quam vides, concipe hoc modo: Omnis qui se dubitantem intelligit, verum intelligit, et de hac re quam intelligit certus est: de vero igitur certusin seipso habet verum unde non dubitet; nec ullum verum nisi veritate verum est. Non itaque oportet eum de veritate dubitare, qui potuit undecumque ddentur haec, ibi est lumen sine spatio locorum et temporum, et sine ullo spatiorum talium phantasmate. Numquid ista ex aliqua parte corrumpi possunt, etiamsi omnis ratiocinator intereat, aut apud carnales inferos veterascat? Non enim ratiocinatio ta
Abbreviated transcription (Latin):
onis accendit᷑. Quo enĩ ꝑuenit oĩs bonꝰ
ratiocinator nͥ ad ueritatẽ⁊ eũ ad seipsa
ueritas ñ utiq ratiocinando ꝑueniat.
s qd̾ ratiocinantes appetunt ip̃sa sit. ⁊¬
Uide ibi conuenientiam. qua suꝑioi ẽẽ
non possit᷑ ⁊ ipse queni cũ ea: fitere
ce non ẽẽ qd̾ iꝑsa ẽ. Si quidẽ se ipsa ñ quȩ¬
rit tu aũ ad cã quęrendo uenisti: ñ loco¬
rũ spacio. s m̃tis affectu: ut ipse inte¬
rior hõ cũ suo in habitatore non infi¬
ma ⁊ carnali s sũma et spũali uolunta¬
te ꝯueniat. Aut si ñ cernis quȩdi co.⁊
an uera sint dubitasi cerne saltẽ utrũ
te de his dubitare ñ dubites. Et si certũ ẽ
te ẽẽ dubitantẽ : quȩre unde sit cercũ
culis uideri ñ pocest. nec illis fantas qͥb¬
mata cogitantur. ꝑ cosdẽ oelõs imae
pactaꝰ s illis quib ipsis fantasmatib
dicitur. non estis uos qd̾ ego quero. ne¬

Expanded text:
onis accenditur. Quo enim pervenit omnis bonus onis accenditur. Quo enim pervenit omnis bonus ratiocinator, nisi ad veritatem? cum ad seipsam veritas non utique ratiocinando perveniat, sed quod ratiocinantes appetunt, ipsa sit. Vide ibi convenientiam qua superior esse non possit, et ipse conveni cum ea. Confitere te non esse quod ipsa est: siquidem se ipsa non quaerit; tu autem ad ipsam quaerendo venisti, non locorum spatio, sed mentis affectu, ut ipse interior homo cum suo inhabitatore, non infima et carnali, sed summa et spirituali voluptate conveniat. 73. Aut si non cernis quae dico, et an vera sint dubitas, cerne saltem utrum te de iis dubitare non dubites; et si certum est te esse dubitantem, quaere unde sit certum:culis videri non potest; nec illis quibus phantasmata cogitantur, per eosdem oculos animae impacta; sed illis quibus ipsis phantasmatibus dicitur: Non estis vos quod ego quaero, ne
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscat. Qͥd igitur restat unde ñ possit
anima recordari primã pulcritudinẽ ꝗͣ
reliqͥt⁊ quando dẽ ipsis suis uitiis potestꝰ
lta enĩ sapientia dĩ pertingit ã fine usq
ad finẽ fortit̾ ita ꝑ hanc summꝰ ille arti¬
fex opera sua in unũ finẽ decoris ordinata
contexiit. ita illa bonitas a sũmo usq
ad extremũ nulli pulcritudini quȩ ab
ipso solo d̾o eẽ possit inuidet ut nemo ab
ipsa ueritate deiciatur: qͥ non excipiatur
ab aliqua effigie ueritatis. Quȩre in corpo¬
ris uoluptate quid ceneati mehil aliuid in¬
uenies quã ꝯuenientiã. Nã si resistentia
pariunt dolorẽ : ꝯuenientia paruint dolorẽ¬
uoluptatẽ. Recognosce igit᷑ quȩ sic sũ¬
ma ꝯuenientia. Noli foras ire. inte ipsũ
redi : in interiori hoĩe habitat ueritas
& si tuã naturã mutabilẽ inueneris. t̾n¬
scende ⁊ teipsũ. S mem̃to cũ te transcẽ¬
dis: ratiocinantẽ animã te transcendẽ.
Iiluc ergo tende: unde ipsũ lumen rati¬

Expanded text:
one : « Quid igitur restat, unde non possit anima recordari primam pulchritudinem quam relinquit, quando de ipsis suis vitiis potest? Ita enim Sapientia Dei pertendit a fine usque ad finem fortiter . Ita per hanc summus ille artifex opera sua in unum finem decoris ordinata contexuit. Ita illa bonitas a summo usque ad extremum nulli pulchritudini, quae ab ipso solo esse posset, invidit; ut nemo ab ipsa veritate dejiciatur, qui non excipiatur ab aliqua effigie veritatis. Quaere in corporis voluptate quid teneat, nihil aliud invenies quam convenientiam: npariunt dolorem, convenientia pariunt voluptatem. Recognosce igitur quae sit summa convenientia: noli ire foras, in te ipsum redi: in interiore homine habitat veritaset si tuam naturam mutabilem inveneris, transcende et teipsum. Sed memento cum te transcendis, ratiocinantem animam te transcendere. Illuc ergo tende, unde ipsum lumen rati
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. nec instabilis tẽpore. Non enĩ recte dici po¬
cest. sed̾m eã uidicari rotundũ canthũ: et
ñ scd̃m eã rotundũ uasculũ. aut sed̾m eã ro¬
cundũ uasculũ. et ñ scdm eã rotundũ dena¬
riũ. Similit̾ in motib atq in tẽporib corpoꝵ
ridicule dicit᷑ scd̾m eã iudicari ȩquales annoᷤ:
et ñ scd̃m eã ȩquales m̾ses. aut scdm eã ȩqua¬
les m̃ses. ⁊ ñ scd̾m eã ȩ quales dies. S suie ꝑ hȩc
spatia. siue ꝑ horas. siue ꝑ breuiora momẽ¬
ca. ꝯuenient̾ moueat᷑ aliquid: eadẽ una et
in cõmutabili ȩqualitate udicatur. Qd̾ si ma¬
iora et minora spacia figurarũ atq motio¬
nũ scd̃m eandẽ legẽ parilitatis ł similitudi¬

Expanded text:
est, nec instabilis tempore. Non enim recte dici poest, nec instabilis tempore. Non enim recte dici potest secundum eam judicari rotundum canthum, et non secundum eam rotundum vasculum; aut secundum eam rotundum vasculum, et non secundum eam rotundum denarium. Similiter in temporibus atque in motibus corporum, ridicule dicitur secundum eam judicari aequales annos, et non secundum eam aequales menses; aut secundum eam aequales menses, et non secundum eam aequales dies. Sed sive per haec spatia, sive per horas, sive per breviora momenta convenienter moveatur aliquid, eadem una et incommutabili aequalitate judicatur. Quod si minora et majora spatia figurarum atque motionum secundum ea
Abbreviated transcription (Latin):
ac sĩplicit̾ unũ ẽẽ: cũ oĩa uel dẽ specie in spe¬
ciẽ. ł de loco in locũ transeundo mutent᷑.
partib constent sua loca obtinentib. ꝑ quȩ
quȩ in spatia diu̾sa diuidunt᷑  porro ipsa ue̾¬
ra ȩqualitas ac similitudo. atq ipsa uera et
pͥma unitas: ñ ocłis carneis. neq ullo tali sen¬
su. s m̃te intellecta conspicitur Unde enĩ
quał cũq in corporib appeteret᷑ e qualitas.
aut unde conuinceretur longe plurimũ
differre ã ꝑfecta. nͥea quȩ ꝑfecta ẽ. m̃te
uderet᷑. si cñ quȩ facta ñ est. ꝑfecta dieẽ¬
da ẽ: Et cũ oĩa quȩ sensibilit̾ pulera st̃. si¬
ue natura edita. siue artib elaborata. lociᷤ
et tẽporib pulera sint: ut corpus et corporis
motꝰ illa ȩqualitas ⁊ unitas m̃titantũ mͦ
cognita. sed̾m quã de corporea pulcritudi¬
ne sensu int̾nuntio uidicat᷑. nec loco tumida

Expanded text:
ac simpliciter unum esse; cum omnia vel de specie in speac simpliciter unum esse; cum omnia vel de specie in speciem, vel de loco in locum transeundo mutentur, et partibus constent sua loca obtinentibus, per quae in spatia diversa dividuntur? Porro ipsa vera aequalitas ac similitudo, atque ipsa vera et prima unitas, non oculis carneis, neque ullo tali sensu, sed mente intellecta conspicitur. Unde enim qualiscumque in corporibus appeteretur aequalitas, aut unde convinceretur, longe plurimum differre a perfecta, nisi ea quae perfecta est, mente videretur? si tamen quae facta non est, perfecta dicenda est. 56. Et cum omnia quae sensibiliter pulchra sunt, sive natura edita, sive artibus elaborata, locis et temporibus sint pulchra, ut corpus et corporis motus; illa aequalitas et unitas menti tantummodo cognita, secundum quam de corporea pulchritudine sensu internuntio judicatur, nec loco tumida
Abbreviated transcription (Latin):
una earũ aut maior aut minor qr duȩ st̾:
in trib aũ sensus ipse uidetur expetere
ut aut ĩpares ñ sint aut int̾ maximã &
minimã ita sit media. ut quanto p̾cedat
minirẽ. quanto ã maiore p̃cedit᷑. Ita enĩ pͥmo
quasi natura ipsa consulit᷑. qͥd ꝓbet. Ubi
potissimũ notandũ ẽ. quẽ ad modũ qd̾ solũ
ĩspectũ minꝰ dispicuerit: in melioris cõpa¬
ratione respuatur. Ita re perit᷑. nichił ee
aliud artẽ uulgarẽ: nͥ rerũ exꝑtarũ placitarũ¬
ꝙ memoriã. usu quodã corporis atq operationiꝰ
ad uncto: quo si careas. uidicare de operib pos¬
sis. Qd̾ multo ẽ excellentius: quãuis operari arti¬
ficiosa ñ possis. S cũ in oĩb artib conuenienti¬
spariũ. qͥs ẽ qͥ sũmã ȩqͣlitatẽ uel similitudinẽ
in corporib inueniat. audeatq dicere. cũ di¬
ligenter considerauerit qd̾ libet corpꝰ uere

Expanded text:
una earum aut major aut minor, quia duae sunt. una earum aut major aut minor, quia duae sunt. In tribus autem sensus ipse videtur expetere ut aut impares non sint, aut inter maximam et minimam ita sit media, ut tanto praecedat minorem, quanto a majore praeceditur. Ita enim primo quasi natura ipsa consulitur quid probet. Ubi potissimum notandum est, quemadmodum quod solum inspectum minus displicuerit, in melioris comparatione respuatur. Ita reperitur nihil esse aliud artem vulgarem, nisi rerum expertarum placitarumque memoriam, usu quodam corporis atque operationis adjuncto: quo si careas, judicare de operibus possis, quod multo est excellentius, quamvis operari artificiosa non possis. 55. Sed cum in omnibus artibus convenientisparium: quis est qui summam aequalitatem vel similitudinem in corporibus inveniat, audeatque dicere, cum diligenter consideraverit quodlibet corpus vere
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilẽ quando ne imperita. ne perita
inuenit᷑ tanto aũ meluis iudicat. quanto
E peritior. ⁊ tanto ẽ peritior. quanto alicy¬
iꝰ artis. ł disciplinȩ. ł sapientiȩ parti¬
ceps ẽ : ipsus artis natura quȩ renda est.
Neq nc artẽ intelligi uolo. quȩ notat᷑ ex¬
peri ndo s quȩ ratiocinando indagat᷑.
Qiud enĩ p̃clarũ nouit. qͥ nouit ea impẽ¬
sa quȩ calee ⁊ arena conficit᷑ tenaciꝰ lap¬
des cohȩrere ꝗͣ luto: aut qͥ tã elegant᷑ ȩdi¬
ficat. ut quȩ plura sunt paria parib re¬
spondeant:⁊ quȩ aũ singła. mediũ locum
teneant: quanꝗͣ iste sensus. iã sit rationi
ueritatiq uicinior. S certe quȩrendũ
ẽ. cur nos offendat siduab fenestris nõ
suꝑiniucẽ s iuxta inuicẽ locatis. una ea¬
ariĩ maior minorue sit cũ ȩqͣles ẽẽ potue¬
yui tꝰsi uͦ suꝑ inuicẽ fuerint. ambeq de¬
medio quantus impares. ñ ita offendat inę
qualitas & cur ñ multũ curemꝰ quanto sit

Expanded text:
ilem, quando nunc perita, nunc imperita invenitur; tanto autem melius judicat, quanto est peritior; et tanto est peritior, quanto alicujus artis vel disciplinae vel sapientiae particeps est: ipsius artis natura quaerenda est. Neque nunc artem intelligi volo, quae notatur experiendo, sed quae ratiocinando indagatur. Quid enim praeclarum novit, qui novit ea impensa quae calce et arena confit, tenacius lapides cohaerere, quam luto? aut qui tam eleganter aedificat, ut quae plura sunt, paria paribus respondeant; quae autem singula, medium locum teneant? quanquam iste sensus jam sit rationi veritatique vicinior. Sed certe quaerendum est cur nos offendat, si duabus fenestris non super invicem, sed juxta invicem locatis, una earum major minorve sit, cum aequales esse potuerint: si vero super invicem fuerint, ambaeque dimidio quamvis impares, non ita offendat illa inaequalitas; et cur non multum curemus, quanto sit
Abbreviated transcription (Latin):
scitur: ñ quęrit in ista heremo uoluptatẽ.
Qͥ uni d̾o tantũ subiectꝰ est: ñ quęrit in mõ¬
te idẽ int̾rena elatione iactatitiã. Quis¬
qͥs ȩt̾no spectacło in cõmutabił ueritatiᷤᷤ
ad hȩresciti ñ ꝑ fastigiũ huius corporis idẽ

Expanded text:
scitur, non quaerit in ista heremo uoluptatem; scitur, non quaerit in ista heremo uoluptatem; qui uni deo tantum sub- iectus est, non quaerit in monte, id est in terrena elatione iactantiam; quisquis aeterno spectaculo incommutabilis ueritatis adhaerescit, non per fastigium huiu
Abbreviated transcription (Latin):
ut panes fiant at ille unꝰ ⁊ solus magi¬
ster. Non in pane solo uiuit homo: s in õĩ
uerbo d̾i. Ita enĩ domitã docuit ẽe oportere
cupiditatẽ uoluptatis: ut nec fami ceden¬
dũ sit S forte dñationis tẽporalis fastu de¬
cipi poterat : qͥ carnis uoluptate ñ potuit
om̃ia ergo mundi regna monstrata st̃.¬
⁊ dis dictũ ẽ. Hec oĩa tibi dabo: si ꝓstratꝰ
ad oraueris me. Cui responsũ ẽ. Dñm dm̃
tuũ ad orabis. ⁊ illi soli seruies. Ita calcata
suꝑbia est. Subiecta ẽ aũ. extrema etiam
curiositatis illecebra. Non enĩ ut se de fasti¬
gio Dẽpli p̃cipitaret urgebat: nͥ causa extan¬
D aliquid¬
tũ experiendi . S neq hic uictꝰ ẽ & ideo sie
respondit: ut intelligeremꝰ ñ opꝰ ẽe ad eogno¬
scendũ dm̃. tẽptationib uisibilit̾ duuna ex¬
plorare molientib. Non tẽptes inquit dñm
dm̃ tuũ. Quã obrẽ quisqͥs intꝰ di uerbo pa¬

Expanded text:
ut panes fiant. at ille unus et solus magiut panes fiant. at ille unus et solus magister: non in pane solo uiuit homo, sed in omni uerbo dei. ita enim domitam docuit esse oportere cupiditatem uoluptatis, ut nec fami cedendum sit. sed forte dominationis temporalis fastu decipi poterat qui carnis uoluptate non potuit; omnia ergo mundi regna monstrata sunt ot dictum est: omnia tibi dabo, si prostratus adoraueris me. cui responsum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. ita calcata superbia est. subiecta est autem extrema etiam curiositatis inlecebra; non enim ut se de fastigio templi praecipitaret urgebat nisi causa tantum aliquid experiendi. sed neque hic uictus est. et ideo sic respondit, ut intellegeremus non opus esse ad cognoscendum deum temtationibus uisibiliter diuina explorare molientibus: non temtabis, inquit, dominum deum tuum. quam ob rem quisquis intus dei uerbo pa
Abbreviated transcription (Latin):
auferat necesse ẽ oĩa transeuntia. Itaq
cũ oĩa tẽporalia mundꝰ iste concludat: õib
mundi partib seruiunt qͥ propterea pu¬
tant nichil colendũ eẽ ne seruiant. uerũ
tam̃ quanꝗͣ in hac rerũ extremitate mi¬
seri iaceant ut uitia sua sibi dñ̾ari pati¬
antur. uel libidine ł suꝑbia ł curiositate
in hoc stadio uide humanȩ. licet eis con¬
gredi ⁊ iuncere. si priꝰ credant qd̃ intelli¬
gere nõdũ ualent ⁊ nundũ diligant mu̾¬
dũ. qm̃ õe qd̃ in mundo ẽ. sicut diuinitꝰ die¬
tũ ẽ. concupiseentia carnis ẽ. ⁊ cõcupiseẽ¬
tia ocłorũ. ⁊ ãbitio sełi. Noc mͦtria illa no
cata st̃. Hã cõeupiscentia cartus: uolupta¬
tis infinȩ amatores significat. Concupi¬
scentia ocłoꝵ: curiosos. Ambitio scłi: su¬
ꝑbos. Triplex etiã tẽptatio in hõie quẽ
ueritas ipsa suscepit cauenda monstra¬
da ẽ. Dic inquit tẽptator lapidib istis

Expanded text:
auferat necesse est omnia transeuntia. itaque auferat necesse est omnia transeuntia. itaque cum omnia temporalia mundus iste concludit, omnibus mundi partibus seruiunt qu?: propterea putant nihil colendum esse ne seruiant. uerum tamen quamquam in hac rerum extremitate miseri iaceant ut uitia sua sibi dominari patiantur uel libidine uel superbia uel curiositate in hoc stadio uitae humanae, licet eis congredi et uincere, si prius credant quod intellegere nondum ualent et non diligant mundum; quoniam omne quod in mundo est, sicut diuinitus dictum est, concupiscentia carnis est et concupiscentia oculorum et ambitio saeculi. hoc modo tria illa sunt notata; nam concupiscentia carnis uoluptatis infimae amatores significat, concupiscentia oculorum curiosos, ambitio saeculi superbos. triplex etiam temtatio in homine, quem ueritas ipsa suscepit, cauenda monstrata est. dic, inquit temtator, lapidibus istis
Abbreviated transcription (Latin):
colendũ ẽẽ. ⁊ errare homines qͥ insuꝑstiti¬
one se inuoluunt ⁊ misera implicant ser¬
uitute. S frustra ħ sentiunt. Non enĩ ef¬
fi̾unt: ut ñ seruiant. Remanent quippe
illa uitia. quib ut illa colenda opinaren¬
t᷑. atracti sunt. Seruiunt eni eupiditati
tͥplicił uoluptatis ł excellentiȩ ⁊ spectacu¬
li. Nego eẽ quẽqͣm istoꝵ qui nichil colendũ
existimant. qͥ ñ aut carnalib gaudiis sub¬
ditꝰ sit: aut potentiã uanã foueat: aut a¬
liquo spectaculo delectatꝰ insaniat. Ita ne¬
scientes diligunt tẽporalia: ut in de bea¬
titudinẽ expectent. His aũ reb quib
qͥsq beatꝰ uult effici. seruiat necesse ẽ. uelit.
nolit. Nã quocũq duxerint. sequitur: ⁊ quis¬
quis ea uisus fuerint auferre posse. metu¬
it᷑. Possunt aũ auferre ista. ⁊ sintilla ignis:
⁊ aliqua parua bestiola. Postremo ut omit¬
tã innumerabiles ad uersitates: tẽpus ipsũ

Expanded text:
colendum esse, et errare homines qui superstiticolendum esse, et errare homines qui superstitioni se involvunt, et misera se implicant servitute. Sed frustra hoc sentiunt: non enim efficiunt ut non serviant; remanent quippe ipsa vitia, quibus ut ipsa colenda opinarentur attracti sunt. Serviunt enim cupiditati triplici, vel voluptatis, vel excellentiae, vel spectaculi. Nego esse quemquam istorum qui nihil colendum existimant, qui non aut carnalibus gaudiis subditus sit, aut potentiam vanam foveat, aut aliquo spectaculo delectatscientes diligunt temporalia, ut inde beatitudinem expectent. his autem rebus, quibus quisque beatus uult effici, seruiat necesse est, uelit nolit; nam quocumque duxerint sequitur, et quisquis ea uisus fuerit auferre posse metuitur. possunt autem auferri ista et scintilla ignis et aliqua parua bestiola; postremo, ut omittam innumerabiles aduersitates, tempus ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
religione. putant Est enĩ nob̾ ut ꝑhibetꝰ
ꝓpinquior: unde uciniorẽ speciẽ habere
sentitur. Alii etiã ceterorũ siderũ corpora
aduingunt ⁊ totũ cȩlũ cũ stellis suis. A¬
lii cȩlo ȩterco copulant aerẽ: ⁊ istis duob
superioub elem̃tis corporeis subiciunt a¬
nimas suas. S int̾ hos illi sibi uidentur
religiossimi. qͥ uniu̾sã sibi simul creaturã
id ẽ mundũ totũ cũ õĩb quȩ in eo st̃. ⁊ uitã
qua spiratur ⁊ animatur. quã qͥdã corpore¬
am. quidã in corporeã ẽẽ crediderunt: hoc
ergo dotũ simul. unũ d̾m magnũ ẽẽ arbi¬
trantur: euiꝰ partes cȩteri sint. Non enĩ
uniu̾se creaturȩ autorẽ conditorẽ q noue¬
cultꝰ simulacrorũ. quo fantasmata sua colt
i quieqͥd animo errante cũ suꝑbia ł tumo
re imaginati fuerint religionis nomine
obseruant: donec fiat in anima. nchil oĩo

Expanded text:
ne dignum putant: est enim nobis, ut perhibetur, ne dignum putant: est enim nobis, ut perhibetur, propinquior; unde viciniorem speciem habere sentitur. Alii etiam caeterorum siderum corpora adjungunt, et totum coelum cum stellis suis. Alii coelo aethereo copulant aerem, et istis duobus superioribus elementis corporeis subjiciunt animas suas. Sed inter hos illi sibi videntur religiosissimi, qui universam simul creaturam, id est mundum totum cum omnibus quae in eo sunt, et vitam qua spiratur et animatur, quam quidam corpoream, quidam incorpoream esse crediderunt: hoc ergo totum simul unum Deum magnum esse arbitrantur, cujus partes sint caeterae. Non enim universae creaturae auctorem conditoremque novecultus simulacrorum, quo phantasmata sua colunt, et quidquid animo errante cum superbia vel tumore cogitando imaginati fuerint, religionis nomine observant, donec fiat in anima nihil omnino
Abbreviated transcription (Latin):
out᷑ oĩs impietas. ñ mͦ peccantiũ: s etiam
dã ñorũ ꝓpeccatis suis. Non enĩ tantũ
le utentis libero arbitrioiS hoc quoq in
ipsa damnatione addunt ut ñ mͦ diligãt.
s etiã seruiant creturȩ potius quã creatori:
⁊ eã colant. ꝑ partes eiꝰ a sũmis usq ad una
uenientes. S aliqui se in hoc tenent ut
ꝓ sũmo d̾o animã colant. ⁊ primã intellec¬
cualẽ creaturã: quã ꝑueritatẽ pater fa¬
bricauit. ad ipsã ueritatẽ sẽꝑ intuendã. ⁊
se ꝑ ipsã. quia om̃imodo ei simillimna est.
Deinde ueniunt ad uitã genitalẽ: ꝑ ꝗͣ ue¬
nunt creaturã uisibilia ⁊ tẽporalia gig¬
nentia ds ȩt̾nꝰ ⁊ in cõmutabił operat᷑ hinc
ad animalia: ⁊ inde ad ipsa corpora colen¬
da dilabunt᷑ & in his primo eligunt pul¬
criora: in qͥb cȩlestia maxime excellunt.
Ergo in pͥmis solis corpꝰ occurrit: ⁊ in eo ñ¬
nulli remanent. Aliqui ⁊ lunȩ splendorẽ dignũ¬

Expanded text:
oritur omnis impietas, non modo peccantium, sed etiam damnatorum pro peccatis suis. Non enim tantum le utentis libero arbitrio; sed hoc quoque in ipsa damnatione addunt, ut non modo diligant, sed etiam serviant creaturae potius quam Creatori , et eam colant per partes ejus, a summis usque ad ima venientes. Sed aliqui se in hoc tenent, ut pro summo Deo animam colant, et primam intellectualem creaturam, quam per Veritatem Pater fabricavit, ad ipsam Veritatem semper intuendam, et se per ipsam, quia omni modo ei simillima est. Deinde veniunt ad vitam genitalem, per quam creaturam visibilia et temporalia gignentia Deus aeternus et incommutabilis operatur. Hinc ad animalia, et inde ad ipsa corpora colenda dilabuntur; et in his primo eligunt pulchriora, in quibus coelestia maxime excellunt. Ergo in primis solis corpus occurrit, et in eo nonnulli remanent. Aliqui et lunae splendorem religio
Abbreviated transcription (Latin):
intantũ uera st̃. inquantũ st̃. intantũ
aũ st̃. in quantũ principał uniꝰ similia
st̃: ea forma ẽ onuũ quȩ sunt quȩ sũma
similitudo principii ⁊ ueritas ẽ. qͥa sine
ulla dissimilitudine ẽ. Vnde falsitas orit᷑
tienti quã speciẽ suã. ꝗͣ ꝓsuȩ pulcritudiniᷤᷤ
acceperunt gradu: neq ipsis sensib fallenti¬
b qͥ ꝓnatura sui corporis affecti. ñ aliud ꝗͣ
suas affectiones p̾sidenti animo nuntiad:
sed peccata animas falluntꝰ cũ uerũ quęrt
relicta ⁊ neglecta ueritate. Nã qm̃ opera
magis quã artificẽ n atq ipsã artẽ neͣg¬
lexerunt: hoc eprore puniunt᷑. ut in ope¬
rib artificẽ artẽ ꝙ conquirant: ⁊ cũ in¬
uenire neqͥuerint. d̾s enĩ ñ corporalib sẽ¬

Expanded text:
in tantum autem sunt, in quantum principalis unius similia sunt: ea forma est omnium quae sunt, quae est summa similitudo Principii; et Veritas est, quia sine ulla dissimilitudine est. 67. Unde falsitas oritur, tienti quam speciem suam, quam pro suae pulchritudinis acceperunt gradu; neque ipsis sensibus fallentibus, qui pro natura sui corporis affecti, non aliud quam suas affectiones praesidenti animo nuntiant: sed peccata animas fallunt, cum verum quaerunt, relicta et neglecta veritate. Nam quoniam opera magis quam artificem atque ipsam artem dilexerunt, hoc errore puniuntur, ut in operibus artificem artemque conquirant; et cum invenire nequiverint Deus enim non corporalib
Abbreviated transcription (Latin):
de his hoĩes uidicent. cũ eas instituunt: tñ
cũ fuerint institutȩ atq firmatȩ ñ licebit
iuidici de ipsis uidicare. s scd̾m ipsas. Condi¬
tor tñlegũ tẽporaliũ siir bonꝰ est et sapi¬
ens. illã ipsã consulit et̾nã dẽ qua nullia¬
nimȩ uidicare datũ ẽ: ut scd̃m eiꝰ in com¬
mutabiles regulas qͥd sit ꝓ tẽpore iubendũ ue¬
tandũ q discernat. Eternã igitur legẽ mnundiᷤ
animis fas ẽ cognoscere: uidicare ñ fas ẽ. Noc
aũ int̾ est. qd̃ ad cognoscendũ. satis e̾ ut uide¬
amꝰ ita ẽẽ aliqͥd. uł ñ ita: ad iudicandũ uͦ ad di¬
mꝰ aliquid. quo significemꝰ ali posse eẽ et alit̾:
uelut cũ dicimꝰ. ita ẽe debet. aut ita eẽ debu¬
it. aut ita ẽẽ debebit: ut insuis oꝑib artifices
faciunt. S multis finis ẽ humana delectatio:
nec uolunt tende ad superiora. ut uidicent eur
ista iusibilia placeant. Itasi quȩrã ab artifice.
uno arcu constructo cur alterũ parẽ contra

Expanded text:
de his homines judicent cum eas instituunt, tamen cum fuerint institutae atque firmatae, non licebit judici de ipsis judicare, sed secundum ipsas. Conditor tamen legum temporalium, si vir bonus est et sapiens, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae judicare datum est; ut secundum ejus incommutabiles regulas, quid sit pro tempore jubendum vetandumque discernat. Aeternam igitur legem mundis animis fas est cognoscere, judicare non fas est. Hoc autem interest, quod ad cognoscendum satis est ut videamus ita esse aliquid vel non ita: ad judicandum vero addimus aliquid quo significemus posse esse et aliter; velut cum dicimus, Ita esse debet, aut, ita esse debuit, aut, ita esse debebit; ut in suis operibus artifices faciunt. nec volunt tendere ad superiora, ut judicent cur ista visibilia placeant. Itaque si quaeram ab artifice, uno arcu constructo, cur alterum parem contra
Abbreviated transcription (Latin):
infimis iniudeamꝰ. Iudicemꝰ ea ne cũ ipsis ui¬
dicem᷑ : idẽ tantũ eis tͥbuamꝰ. quantũ specieᷤ
meret᷑ excrema. ne cũ in nouissimis prima
quȩrimꝰ a primis int̾ nouissima nume rem᷑
qd̾ nichil ipsis nouissimis obẽ. s nob̾ plurimũ.
Nec ideo diuinȩ ꝓuidentiȩ ad ministratio mi¬
nꝰ decora fit: qͥa uiniusti iuste ⁊ fedi pulere
ocdinant᷑. & si propt̾ea nos fallit. rerũ uisibi¬
liũ pulcritudido quia unitate ꝯtinet᷑ ⁊ ñ un
plet unitatẽ: intelligamꝰ si possumꝰ ñ ex eo
qd̾ ẽ nos falliꝰ s ex eo qd̾ ñ est om̃e quippe
corpꝰ. uerũ corpꝰ est: s falsa unitas. Non enĩ

Expanded text:
ea, ne cum ipsis judicemur; id est, tantum eis tribuamus, quantum species meretur extrema, ne cum in novissimis prima quaerimus, a primis inter novissima numeremur. Quod nihil ipsis novissimis obest, sed nobis plurimum. Nec ideo divinae providentiae administratio minus decora fit; quia et injusti juste, et foedi pulchre ordinantur. Et si propterea nos fallit rerum visibilium pulchritudo, quia unitate continetur, et non implet unitatem; intelligamus, si possumus, non ex eo quod est nos falli, sed ex eo quod non est. Omne quippe corpus verum
Abbreviated transcription (Latin):
suã. Qd̾ si ñ solũ ipsi. s etiã oẽs corporei sensuꝰ
ita nuntiant ͣ afficiant᷑: qͥd ab eis ãplius exi¬
gere debeamꝰ ignoro. Tolle itaq uanitãtes
et nulla erit uanitas. Si qͥs remũ in aqͦ frã¬
gi opinat᷑. et cũ in de aufert᷑. integrari: nõ
malũ habet int̾ nuntiũ: s malus ẽ uidex.
Nã ille ꝓsua natura ñ potuit alit̾ inaqͥ sen¬
tire. nec alit̾ debuit. Si enĩ aliud ẽ aer. aliud a¬
qua: ustũ ẽ. ut alit̾ in aere. alit̾ inaqͣ sentia¬
tur. Quare ocłs recte uidet: ad hoc enĩ factꝰ
i ad contemplanda su̾mã pulcritudinẽ mẽs
ñ ocłs factꝰ ẽ. Ille aũ uult mentẽ conuer¬
tere ad corpora: oclõs ad dm̃. Quȩrit enuim
intelligere carnalia ⁊ uidere sp̃ualia: qd̾
fieri ñ pot̃. Quare ista ꝑu̾sitas corrigenda
ẽ . quia nͥ fecerit qd̃ sursũ ẽ. deorsũ. ⁊ quod
deorsũ ẽ. sursũ. regnocȩloꝵ aptꝰ n̾erit¬

Expanded text:
suam. Quod si non solum ipsi, sed etiam omnes corporis sensus ita renuntiant ut afficiuntur; quid ab eis amplius exigere debeamus ignoro. Tolle itaque vanitantes, et nulla erit vanitas. Si quis remum frangi in aqua opinatur, et cum inde aufertur integrari; non malum habet internuntium, sed malus est judex. Nam ille pro sua natura non potuit aliter in aqua sentire, nec aliter debuit: si enim aliud est aer, aliud aqua, justum est ut aliter in aere, aliter in aqua sentiatur. Quare oculus recte; ad hoc enim factus i ad contemplanon oculus factus est. Ille vult mentem convertere ad corpora, oculos ad Deum. Quaerit enim intelligere carnalia, et videre spiritalia: quod fieri non potest. Quare ista perversitas corrigenda est, quia nisi fecerit quod sursum est deorsum, et quod deorsum est sursum, regno coelorum aptus n