comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nans. consubstantialem pat̾ & filio eunde para¬
clytũ demonstrauit. dans latiꝰ symboli formã.
quã tota grecia & latinitas in eccłiis p̾dicat.
sub minore theodosio augusto edita: quȩ
uestoriu᷑ duas ꝑsonas in xp̃o asserentem iusto
anathemate condemnauit. ostendens ma¬
sescentoꝵ triginta sacerdotũ sub marciauo
pͥncipe habita. in qua euticen constantino¬
politanu abbatem uerbi d̃ĩ & carnis unã
naturaᷤ ꝓnunciante᷑. & eiꝰ defensorẽ diosco

Expanded text:
nans, consubstantialem Patri et Filio eumdem Paracletum demonstravit, dans latius Symboli formam, quam tota Graecia et Latinitas in Ecclesiis praedicant. scoporum, sub minore Theodosio Augusto edita, quae Nestorium duas personas in Christo asserentem justo anathemate condemnavit, ostendens masexcentorum triginta sacerdotum, sub Martiano principe habita, in qua Eutychem Constantinopolitanum abbatem Verbi Dei et carnis unam naturam pronuntiantem, et ejus defensore
Abbreviated transcription (Latin):
aut duȩ uel quantũ tunc temporis necesse
fuerit sufficunt: qm sicut cũ uno telo aut
duob uumicũ uincimꝰ. sic cũ una aut du¬
abus sentenciis auctoritate plenis emuluꝰ
suꝑamꝰ. Si enĩ de mulierib & scłarib ho¬
minib hec constituta st̃: multomagis eccle-

Expanded text:
aut duae, vel quantum tunc necesse aut duae, vel quantum tunc necesse fuerit, sufficiunt, quoniam sicut cum uno telo aut duobus inimicum vincimus, sic cum una aut duabus sententiis auctoritate plenis aemulum superamus. Si enim de mulieribus et saecularibus hominibus haec constituta
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Quia uͦ ñ ignoramꝰ ꝑ prauas emula¬
tiones multarũ eccłiarũ statũ fuisse turbatum
plurimosq fr̃s iniuste sedib suis pulsos & iͦ
medicia iusticiȩ. Nec quisquã ita careat ꝓpͥiis:
ut alter utat᷑ alienis. Quẽ ita errorẽ om̃s re¬
linquant: ut nemini quide perire honor
debeat. s priorib ep̃is cũ om̃i pͥuilegio suo ius
ante sẏnodũ nicenã sanxert᷑. Eadẽ synodꝰ quȩ
habita est in larissa sub ualeriano loquitur.
Eade plurimȩ romanȩ synodi testant᷑. Eadẽ
papa syminachꝰ & çet̾i sc̃i patres sanxerunt
Quoꝵ statuta ꝓlixitateᷤ uitantes hic inserere
distulimꝰ. Si qͥs autẽ hec pleniꝰ scire & legere
uoluerit: suis in auctorib inuenire & legere
plenit̾ poterit. Nobis uͦ hec in pfaciuncula
ista sufficiant. Et sicut militi ex multis armis
illa sufficuint quȩ ferre congruent᷑ suꝑ se
poterit: sic nobis de multis sententiis una

Expanded text:
« Quia vero non ignoramus per pravas aemula« Quia vero non ignoramus per pravas aemulationes multarum ecclesiarum statum fuisse turbatum, plurimosque fratres injuste sedibus suis pulsos, et in medicina justitiae, ne quisquam ita careat propriis, ut alter utatur alienis. Quem ita errorem omnes relinquant, ut nemini quidem perire honor debeat, sed prioribus episcopis cum omni privilegio suo jus ante synodum Nicaenam sanxerunt. Eadem synodus quae habita est in Larissa sub Valeriano loquitur. Eadem plurimae Romanae synodi testantur, eadem papa Symmachus et caeteri sancti Patres sanxerunt. Quorum statuta prolixitatem vitantes hic inserere distulimus. Si quis autem haec plenius scire et legere voluerit, suis in auctoribus invenire et legere pleniter poterit. Nobis vero hac in praefatiuncula ista sufficiant. Et sicut militi ex multis armis illa sufficiunt quae ferre congruenter super se poterit, sic nobis de multis sententiis una,
Abbreviated transcription (Latin):
est reb spoliatꝰ. aut a sede ꝓpria ui aut ter¬
rore pulsꝰ. anteꝗͣ. om̃ia sibi ablata ei legib
restituant᷑. & ipse pacifice diu suis fruatur
honorib sediq ꝓpriȩ regularit̾ restitutꝰ. eiꝰ
multo tempore libere potiat᷑ honore. iuxta
canonicã accusari. uocari. iudicari. aut dam¬
uari institutionẽ ñ potest. Unde & eccłiasti¬
ca hystoria ab eusebio cesariensi ep̃o confecta
de muliere quada quę ꝓ castitate a marito
accusabat᷑. ait. Prȩceptũ uel indictũ est ab
imꝑatore lege lata ut pͥmo ꝑmitteret᷑ ei rẽ
familiare libere diutiꝰ ordinare: tum deinde
responderet obiectis. Hec om̃s leges tam ȩccle¬
siasticȩ quã & uulgares publiceq precipiunt.
Horũ uͦ concinnantia si om̃ia ponerent᷑: ante
fieret epła. Ex plurib tam̃ aliqua hic ad
ꝓuocationẽ alioꝵ inserere uidicauimꝰ. Ait
nãq sc̃s leo romane eccłie antistes in epła cal¬
dilectissimi. & reł. In qua int᷑ cetera sic testat᷑

Expanded text:
est rebus exspoliatus, aut a se de propria vi aut errore pulsus antequam omnia sibi ablata legibus restituantur, et ipse phonoribus, sedique proprie regulariter restitutus ejus multo tempore libere potiatur honore, juxta canonicam accusari, vocari, judicari aut damnari institutionem non potest. Unde et ecclesiastica Historia, ab Eusebio Caesariensi episcopo confecta, de muliere quadam quae pro castitate a marito accusabatur ait: « Praeceptum, vel interdictum est ab imperatore lege lata, ut primo permitteretur ei rem familiarem libere diutius ordinare, tum deinde responderet objectis. » Hae omnes leges tam ecclesiasticae quam et vulgares publicaeque praecipiunt. Horum vero concinnantia si omnia ponerentur, ante fieret epistola. Ex pluribus tamen aliqua hic ad provocationem aliorum inserere judicavimus. Ait namque sanctus Leo Romanae Ecclesiae antistes in epistola Chaldilectissimi, » et caetera. In qua inter caetera sic testatur
Abbreviated transcription (Latin):
hec p̃ponit᷑ p̃faciuncula inserere curauimꝰ.
anon autẽ grece. latine regula nuncupatur. C¬
Regula autẽ dicta qđ recte ducit: nec aliquan¬
do aliorsũ trahit. Alii duxerunt regulã dictã
uel qd regat. uel qd normaᷤ recte uiuendi
p̾beat: siue qd distortũ prauũq qͥd corrigat
ynodũ autẽ ex greco interp̾̃tari comitatum
uel cȩtũ. Conciliũ uͦ. nom̃ tractũ ex cõmu¬
ni intentione: eo qđ in unũ dirigant om̃s¬
mentis obtutũ. Cilia eiũ ocłoꝵ st̃. Unde & qͥ
sibimet dissentiunt: nͦ agunt conciliũ. quia
ñ sentiunt unũ. Cetus uͦ conuentꝰ est uel
congregario: a coeundo id est a conueniendo
in unũ Unde & conuentꝰ est nuncupatus.
qđ ibi om̃s conueniunt: sicut conuentꝰ cetꝰ

Expanded text:
haec praeponitur praefatiuncula inserere curavimus. haec praeponitur praefatiuncula inserere curavimus. Canon autem Graece, Latine regula nuncupatur. Regula autem dicta quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam vel quod regat, vel quod normam vivendi praebeat, sive quod distortum pravumque quid corrigat. Synodum autem ex Graeco interpretari comitatum vel coelum. Concilium vero nomen tractum ex communi intentione, eo quod in unum omnes dirigant mentis obtutum. Cilia enim oculorum sunt. Unde et qui sibimet dissentiunt, non agunt concilium, quia non sentiunt unum. Coetus vero conventus est, vel congregatio a coeundo, id est conveniendo in unum, unde et conventus est nuncupatus, quod omnes ibi conveniunt, sicut conven
Abbreviated transcription (Latin):
SIDORUS
conseruo suo & pa¬
renti in dño fideli:
salutem Compellor
a multis tam ep̃is
quã reliqͥs seruis dei
canonuꝰ sententias
colligere & in uno
uolumine redigere:
& de multis unum
facere. S hoc oppido
conturbat. qd̾ diuer¬
se interp̾tationes ua¬
rias sententias faci¬
ant. & licet unꝰ sit
sensꝰ diuerse tamen
ft̾ sententie: & alie
lougiores alie bremi¬
ores. Ea uer̃o concilia
que greco st̃ edita sti¬
lo am̃pliꝰ quã tripli¬
citer aut quadrupli¬
citer interp̾tata atq
conscͥpta repperimꝰ.
Quod si ueritas est
querenda e plarib
grecoꝵ sequamur
stilum. eoꝵq imite¬
mur dictiones atq
exemplaria. Sin minꝰ: ipsi dicant atq
exponant. quib tot st̃ exemplaria quot
codices. Nobis tam̃ uidet᷑. cũ in nr̃o discre¬
puerint sermone. ut unitas & ueritas ab
ipsis querenda sit: quoꝵ lingua edita esse
noscunt᷑. Quod & nos fecimꝰ: & sicut a ueris
eoꝵ repperimꝰ magistris. in uolumine cui

Expanded text:
SIDORUS conservo suo et parenti in Domino fideli salutem. Compellor a multis tam episcopis quam reliquis servis Christi canonum sententias colligere, et in uno volumine redigere, et de multis unum facere. Sed hoc oppido conturbat, quod diversae interpretationes varias sententias faciunt, et licet unus sit sensus, diversae tamen sunt sententiae, et aliae longiores, aliae breviores. Ea vero concilia quae Graeco sunt edita stylo, amplius quam tripliciter aut quadrupliciter interpretata atque conscripta reperimus. Quod si veritas est quaerenda e pluribus, Graecorum sequamur stylum, eorumque imitemur dictiones atque exemplaria; sin minus, ipsi dicant atque exponant quibus tot sunt exemplaria quot codices. Nobis tamen videtur, cum in nostro discrepaverint sermone, ut unitas, et veritas ab ipsis quaerenda sit, quorum lingua edita esse noscuntur. Quod et nos fecimus, et sicut a veris eorum reperimus magistris, in volumine cui
Abbreviated transcription (Latin):
prauitate &e cupiditate depressi: accusares sa¬
cerdotes oppresserunt. Ido sc̃i patres leges
composuert᷑: qͣs scõs canones appellauert᷑.
Uulti gͦ iccirco alios accusant. ut se ꝑ illos
peccata quę nouert̾ quia documentis sepe
descrunt᷑: quib ea quȩ ipsi sciunt iudicibꝰ
ecclesiasticis ꝓbare ñ possunt: qm̃ licet uera
suit quȩłã. nͨ tam̃ iudicib eredenda st̃ nisi¬

Expanded text:
pravitate et cupiditate depressi, accusantes sapravitate et cupiditate depressi, accusantes sacerdotes oppresserunt. Ideo sancti Patres leges constituerunt quas sanctos canones appellaverunt. Multi ergo idcirco alios accusant, ut se per illos peccata, quae noverunt, quia documentis sepe deseruntur, ut ea, quae ipsi sciunt, iudicibus aecclesiasticis probare non possint. Quamvis enim vera sint quaedam, non tamen iudici facile credenda s
Abbreviated transcription (Latin):
qm plures recipiunt & sc̃i patres eoꝵ seutenci¬
as synodali auctoritate roborauert᷑. & inter
canoiicas posuert᷑ constitutiones. Deinde qua
qͣs hactenꝰ repperire potiumꝰ epłas usq ad
siluestrũ papa. Postinodũ uͦ nicenã synodum
constituimꝰ ꝓpt᷑ auctoritatẽ eiusde magni con¬
cilii. Deinceps diuersoꝵ concilioꝵ grecoꝵ ac
latinoꝵ siue quȩ antea seu que postinodũ facta
st̃ sub ordine numeroꝵ ac tempoꝵ capitulis
siuis distincta sub huis uoluminis aspectu lo¬
cauimꝰ. subicientes etiã reliqua decreta prȩsu¬
lum romanoꝵ usq ad scm̃ Gregoriũ. & qͣsdã
epłas ipsiꝰ: in quib ꝓ culmine sedis apłice
n impar concilioꝵ extat auctoritas. quatinꝰ
ecclesiastici ordinis disciplina in unuꝰ a nobis
coacta atq digesta. & sc̃i presules pat̾nis insti¬
tuant᷑ regulis: & obedieutes eccłiȩ ministri uel
ipłi sp̃ualib imbuant᷑ exemiplis & ñ maloꝵ
hominuꝰ prauitatib decipiant᷑. Multi enim

Expanded text:
m plures eos recipiunt, et sancti Patres eorum sententias synodali auctoritate roboraverunt, et inter canonicas posuerunt constitutiones. Deinde quarusque ad Silvestrum papam. Postmodum vero Nicaenam synodum constituimus propter auctoritatem ejusdem magni concilii. Deinceps diversorum conciliorum Graecorum et Latinorum, sive quae antea, seu quae postmodum facta sunt, sub ordine numerorum ac temporum capitulis suis distincta sub hujus voluminis aspectu locamus, subjicientes etiam reliqua decreta praesulum Romanorum usque ad sanctum Gregorium, et quasdam epistolas ipsius in quibus pro culmine sedis apostolicae non impar conciliorum exstat auctoritas, quatenus ecclesiastici ordinis disciplina in unum a nobis coacta atque digesta et sancti praesules paternis instituantur regulis, et obedientes Ecclesiae ministri vel populi spiritualibus imbuantur exemplis, et non malorum hominum pravitatibus decipiantur. Multi enim,
Abbreviated transcription (Latin):
synodꝰ xp̃m dm sic natũ de uirgine: ut in
una substantia diuinȩ & humanȩ confite¬
antur naturȩ. he st̃ ut pͣdiximꝰ quattuor
principales & uenerabiles sẏnodi: fidẽ catholicã
complectentes. S & si qua st̃ concilia que sc̃i
patres sp̃u d̃i pleni sanxerunt: pt᷑ istoꝵ quat¬
tuor auctoritatẽ om̃i manent stabilita uigo.¬
re. Primꝰ quidẽ ordo ut p̾dictũ est de cęle¬
brando concilio insertꝰ habetur: & postinodũ
mente usq ad scm̃ siluestrũ decretoꝵ. atq
diuersoꝵ concilioꝵ breuiariu᷑ int̾polatur
sequens ordinẽ suũ. EAPLICIT PRE

Expanded text:
stum Dominum sic natum de Virgine, ut in una substantia divina et humana contineantur naturae. Hae sunt, ut praediximus, quatuor principales et venerabiles synodi, fidem catholicam complectentes. Sed si qua sint concilia quae sancti Patres Spiritu Dei pleni sanxerunt, post ipsorum quatuor auctoritatem omni manent stabilita vigore. Primo quidem ordo, ut praedictum est, de celebrando comente usque ad sanctum Silvestrum decretorum atque diversorum conciliorum breviarium interpolatur sequens ordinem suum. Item de
Abbreviated transcription (Latin):
Uitigis lucensis metropolitanꝰ eccłiȩ ep̃c his gestis
subsciꝵ. Andreas heresis eccłiȩ ep̃c his gestis
subscre. Uectimer auriensis eccłie ep̃c his gestis
subscꝵx. Puleniꝰ asturicensis eccłiȩ ep̃c his gestis
ailoc brittinoꝵ eccłie ep̃c his gestis

Expanded text:
itis Lucensis metropolitanus ecclesiae episcopus his gestis sub. Andreas Herensis ecclesiae episcopus his gestis sub. Anila Tudensis ecclesiae episcopus his gestis . Pulensus Asturicensis ecclesiae episcopus his gestis ailoc Brittinorum ecclesiae episcopus his
Abbreviated transcription (Latin):
Uniuersi p̃t̾ea apollinariste uł cuticianiste ñ
eccłias ñ monasteria sibi construant. neq¬
sinaris & conuenticula tã diurna quã noctur
na contrabant. neq ad domũ neq ad posses¬
sionẽ cuiꝰꝗͣ neq ad monasteriũ neq ad quẽ
cũq alterrꝰ locũ oꝑatores secte funestissime
congregent᷑. Ođ si fecerint. & hoc factũ fuis¬
se dño uolente constiterit: ptremo in exami¬
natione uidicis approbatũ. domꝰ uł posses¬
sio in qua conuenerint fisco sine dilatione
societ᷑. Uonasteriũ uͦ eiꝰ ciuitatis orthodoxe
eccłiȩ in cuiꝰ territorio ẽ iubemꝰ addici. Si uͦ
ignorante dño. sciente uͦ qͥ dispensationes

Expanded text:
Universi praeterea Apollinaristae vel Eutychianistae non ecclesias non monasteria sibi construant, parasynaxes et conventicula tam diurna quam nocturna non contrahant neque ad domum neque ad possessionem cuiusquam neque ad monasterium cunque alterum locum operaturi sectae funestissimae congregentur. Quod si fecerint, et hoc factum fuisse domino volente constiterit, post rem in examine judicis approbatam, domus vel possessio in qua convenerint fisco sine dilatione societur; monasterium vero ejus civitatis orthodoxae Ecclesiae in cujus territorio est jubemus addici. Si vero ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
na p̾tea conuenert᷑. sicut athanasiꝰ & theophil
& cyrillꝰ scẽ recordationis ep̃i alexandrinȩ ciui¬
tatis credebant. qͦs etiã ephesina synodꝰ eui bea¬
te memoriȩ cyrillꝰ prefuit. in qua nestorii
error expulsꝰ ẽ. uniuersos secuta ẽ. qͥs & nuper
uenerabilis calcedone synodꝰ ẽ secuta. pͥorib con¬
cilis sacerdotũ ex om̃i ꝓrsꝰ parte consentientib
nichilq adimens asacro sc̃o symbolo neq adici¬
dus ẜeuticetis dogmnata funesta condemnans.
siant se esse hereticos. Apollinaris enĩ facinoro¬
ssimã sctã. cuticss &dioscorꝰ m̃te sacrilega st̃
secutr. Idoq hi om̃s qui apollinaris uł eutice¬
tis ꝑuersitatẽ secunt᷑. illis ꝑeius quas diuorũ
retro pͥncipũ constitutionib contͣ apollina¬
ristas. uł screnitatis nr̃e ptmodũ sanctio contͣ
euticianistas uł ab hac ipsa augustissima lege
contͣ eosdẽ decreta st̃: nouerint se esse plecten¬

Expanded text:
na postea convenerunt, et sicut Athanasius et Theophilus na postea convenerunt, et sicut Athanasius et Theophilus et Cyrillus sanctae recordationis episcopi Alexandrinae civitatis credebant, quos etiam Ephesina synodus cui beatae memoriae Cyrillus prerror expulsus est, in universis secuta est, quos et nuper venerabilis Chalcedone synodus est secuta, prioribus conciliis sacerdotum ex omni prorsus parte consentientibus, nihilque adimens a sacrosancto symbolo neque adjiciens, sed Eutychetis dogmata funesta condemnans; sciant se esse haereticos Apollinaristas, Apollinaris enim facinorosissimam sectam Eutyches et Dioscorus mente sacrilega secuti sunt. Ideoque hi omnes qui Apollinaris vel Eutychetis perversitatem sequuntur, illis poenis, quae a divorum retro principum constitutionibristas, vel serenitatis nostrae postmodum sanctione contra Eutychianistas, vel hac ipsa augustissima lege contra eosdem decretae sunt, noverint se esse plecten
Abbreviated transcription (Latin):
NPꝑRATORMartianus augustꝰ. palladio
pretori. Licet iam sacratissima constitutione
mansuetudinis meȩ cautũ ac definitũ sit quia
in eos seueritas exercenda sit. qͥ exticetis uł apol¬
linaris hereticã ꝑuersitate᷑ secuti a religione &
fide catholica deuiart᷑. alexandrine tam urbis
ciuesatq habitatores tantis apollinaris infec̃
list uenenis ut necessariũ fuerit ea quȩ ante
sanximꝰ repetita etiã ncͣ lege decernere Opor
tet eĩ ut numerosa seueritas sit sanctionũ:
ubi ẽ licentia crebra cułparũ. Custodienda
pieta orthodore fidi cura tanto a serenitate
mea alhiberi impensior debet: quanto res
buminas diuinȩ p̾cedunt. Quicũq gͦ uel
in hac sacra urbe uł in alexandrina ciuitate
uł in om̃i egyptiaca diocesi & diuersis aliis
ꝓuineiis euticetis ꝓfanã ꝑuersitatẽ secunt᷑ &
ita uͨcredunt. ut trecenti decẽ & octo scͣi patres
tradidert᷑. catholicã fide in Nicea ciuitate fun¬
biles ep̃i qͥ in hac alina urbe constantinopolita¬

Expanded text:
perator MARTIANUS Augustus PALLADIO praetori. Licet jam sacratissima constitutione mansuetudinis meae cautum ac definitum sit, quia in eos severitas exercenda sit, qui Eutichetis vel Apollinaris haereticam perversitatem secuti a religione et fide catholica deviarunt, Alexandrinae tamen urbis cives atque habitatores tantis Apollinaris infecti sunt venenis, ut necessarium fuerit ea quam ante sanximus, repetita etiam tet enim ut sit numerosa severitas sanctionum, ubi est licentia crebra culparum, custodienda: praeterea orthodoxae fidei cura tanto a serenitate mea adhiberi impensior debet, quanto res humanas divina praecedunt. Quicunque ergo vel in hac sacra urbe, vel in Alexandrina civitate,  in omni Aegyptiaca dioecesi diversisque aliis provinciis Eutychetis profanam perversitatem sequuntur et ita non credunt, ut trecenti decem et octo sancti patres tradiderunt catholicam fidem in Nicaena civitate funbiles episcopi, qui in alma urbe Constantinopolita
Abbreviated transcription (Latin):
tis suȩ & iusticie statu currere. quã nr̃oꝵ
peccatoꝵ penis ultricib interpolari. Me¬
mor eniꝰ sum me sub illiꝰ nomine eccłie
res. Et intelligo alit̾ mͥ non licere: quã ut
om̃s conatꝰ meo ei causȩ in qua uniuersalis
eccłiȩ salus infestatur impenda. Spero autẽ¬
affuturã miscdiam dĩ: qđ cooperante eiꝰ clem̃¬
tia om̃is pestifer morb ipso pellente auferat᷑.
Et quicquid ipso inspirante atq auxilian¬
te poterit. salubrit᷑ cum tue fidei & deuoti¬
onis laude peragat: qm̃ res om̃s alit᷑ tute
esse nͨ possunt. nisi quȩ ad diuini muneris
famulatũ ꝑtinent. sacer dotalis defendat
auctoritas. Data .xi. kł decembris: antonio
& Alexandro consulibus.

Expanded text:
tis suae et justitiae statu currere quam nostrorum tis suae et justitiae statu currere quam nostrorum peccatorum poenis ultricibus interpolari. Memor enim sum me sub illius nomine Ecclesiae . Et intelligo aliter mihi non licere quam ut omnes conatus meos ei causae, in qua universalis Ecclesiae salus infestatur, impendam. Ne auteadfuturam misericordiam Dei quod cooperante ejus clementia omnis pestifer morbus ipso pellente auferatur. Et quidquid ipso inspirante atque auxiliante poterit salubriter fieri, cum tuae fidei et devotionis laude peragatur, quoniam res omnes aliter tutae esse non possunt, nisi quae ad divini muneris famulatum pertinent, sacerdotalis defendat auctoritas. Data XI Kalen. Decembris, Antonio et Alexandro consulibus.
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ optineatur integritas. Cuiuus pͥma est
labes suꝑbia: initium transgressionis & ori¬
go peccati: qm mens sponte auida nec absti
uere nouit. nec pietati adhibere consensus.
Hullus bonoꝵ inunicũ habet nisi iualum.
Qui ido esse ꝑmittit᷑: ut aut corrigat᷑. aut
ꝑ ipsum bonus exerccatur. Quicqͥd gͦ irrep̃¬
hensibile est: catholiea defendit eccłia. Nulli
imperatori uel cuiquaͦ pietatẽ custodienti
licet aliquid contͣ diuina mandata presume¬
re. Iniustum gͦ iudiciũ & definitio iniusta
regio metu aut iussu aut curcũq ep̃i aut
potentis auidicib ordinata. uel actũ ñ ualeat.
Homini religioso parũ esse debet inimicitias
alioꝵ nͣ exercere uel ñ augere male loquendo:
iusi etiã eas extinguere bene loquendo studue¬
rit. Melior est in uualis factis humilis con
fessio: quã in bonis suꝑba głatio. Omͣs uͦ qui
amant uitã beatam: malunt eã tranquillita¬

Expanded text:
tiae obtineatur integritas; cujus prima est tiae obtineatur integritas; cujus prima est labes superbia, initium transgressionis et origo peccati. Qnere novit nec pietati adhibere consensus. Nullus bonorum inimicum habet nisi malum. Qui ideo esse permittitur, ut aut corrigatur, aut per ipsum bonus exerceatur. Quidquid ergo irreprehensibile est catholica defendit Ecclesia. Nulli imperatori vel cuiquam pietatem culicet aliquid contra mandata divina presumere. Iniustum ergo iudicium et definitio iniusta regio metu aut jussu, aut cujuscunque episcopi aut potentis, a judicibus ordinata vel acta, non valeat. Homini religioso parum esse debet inimicitias aliorum non exercere vel augere, male loquendo, nisi etiam eas exstinguere bene loquendo studuerit. Melior est in mafessio quam in bonis superba gloriatio. Omnes vero qui amant vitam beatam, malunt eam tranquillita
Abbreviated transcription (Latin):
& indocto atq rep̾hensibilit̾ iuuenti respon¬
deat iuxta stulticiã suã. dicente scriptura:
Non respondeas stulto iuxta stulticiam suã
Don bene uiuit: qͥ ñ recte credit. Nrehil ma¬
li uult: qͥ fidelis c̃. Siqͥs fidelis ẽ: udeat ne
falsa loquat᷑. aut cuiquã insidias ponat. Ei¬
delis homo semꝑ fidelit᷑ agit: & infidelis
callide insidiatur. atq fideles & pie ac iuste
uiuentes ꝑdere nitit᷑: qͥa similis similem
sibi quęrit: Infidelis homo. mortuus ẽ in
corpore uiuente. Et contra. sermones fide¬
lis hominis urtã custodiunt ad adiutoriũ.
Doctorẽ enĩ catholicũ & precipue dñi sacer¬
dotem. sicut nullo errore implicari: ita nul¬
la oportet machinatione aut cupiditate uio¬
lari. Dicente quippe scriptura sc̃a. post con¬
cupiscentias tuas ñ eas: & a uoluntate tua
auerte . multis mundi huiꝰ illecebris. mul¬
tis uanitatib resistendũ ẽ: ut uerȩ continen¬

Expanded text:
et indocto atque reprehensibiliter viventi responet indocto atque reprehensibiliter viventi respondeat juxta stultitiam suam, dicente Scriptura: Non respondeas stulto juxta stultitiam suam. Non bene vivit qui non recte credit. Nihil mali vult qui fidelis est. Si quis fidelis est, videat ne falsa loquatur, aut cuiquam insidias ponat. Fidelis homo semper fideliter agit, et infidelis callide insidiatur, atque fideles et pie ac juste viventes perdere nititur, quia similis similem sibi quaerit. Infidelis vero homo mortuus est in corpore vivente. Econtra sermones fidelis hominis vitam custodiunt auditorum. Doctorem enim catholicum, et praecipue Domini sacerdotem, sicut nullo errore implicari, ita nulla oportet machinatione aut cupiditate lari. Dicente quippe Scriptura sancta: Post concupiscentias tuas ne eas, et a voluntate tua avertere, multis mundi hujus illecebris, multis vanitatibus resistendum est, ut verae continen
Abbreviated transcription (Latin):
a cuiꝰ uos regłis nullatenus conuenit deuiare.
Et sicͣ filiꝰ uenit facere uoluntatẽ patris: sic
& uos uoluntatẽ ur̃e impleatis matris quȩ ẽ
eccłia. cuiꝰ caput ut predictũ ẽ romana existit
eccłia. Quicqͥd gͦ sine discretione iusticiȩ contͣ
huiꝰ disc̾ipliuã actum fuerit: ratum habere
ratio nulla ꝑmittit. Criminationes uͦ¬
contra doctorẽ nemo suscipiat: qͥa ũ oportet
filios patres reprehendere: nec seruos dños
lacerare. Filii gͦ st̃ doctorũ: om̃s qͦs instru¬
unt. Et sicut filiĩ patres carnales: sie ꝙ hi
patres debent diligere sp̃uales. Non enĩ bene
uiuit qui ñ recte credit: aut patres reprȩ¬
hendunt uel detrahunt suos. Doctores gͦ
qui & patres uocant᷑. magis portandi quã
rep̾hendendi st̃: nisi in recta fide errauerii.
Nullus gͦ doctorẽ ꝑ scripta accuset: nec
sine fideli & legitima qui etiã irrep̾hensibi¬
lem uitã ac conuersationẽ ducat accusatori
respondeat: qͥa indignũ est ut doctor stulto

Expanded text:
nullatenus convenit deviare. Et sicut filius venit facere voluntatem patris, sic et vos voluntatem vestrae impleatis matris, que est ecclesia, cuius caput, ut predictum est, Romana existit aecclesia. Quicquid ergo sine discretione iustitie contra huius disciplinam actum fuerit, ratum haberi ratio nulla contra doctorem nemo suscipiat, quia non oportet filios reprehendere patres, nec servos dominos lacerare. Filii ergo sunt doctorum omnes quos instruunt. Et spatres debent diligere spiritales. Non enim bene vivunt qui non recte credunt, aut patres reprehendunt, vel detrahunt suis. Doctores ergo, qui et patres vocantur, magis portandi quam reprehendendi sunt, nisi in recta fide erraverint. Nullus ergo doctorum per scripta accusetur, nec nisi fideli et legitimo, qui etiam irreprehensibilem vitam ac conversationem ducat, accusatori respondeat. Quia indignum est ut doctor stulto
Abbreviated transcription (Latin):
Rome senedicto
in dño. Fr̃nita¬
tis amore constrin¬
gimur. & apłico
moderamine con¬
uenimur: ut con¬
sultis frm̃ ꝓ ut
dñs dederit respondeamꝰ eosq apłice sedis
auctoritate instruamus: leuinium qđ ter
in anno apud nos cȩlebrare didicisti: conue¬
mientius nunc ꝑ quattuor tempora fieri
decernimꝰ ut sicut annus ꝑ quattuor uolui¬
tur tempora: sic & nos quaternũ sollemne
alendas animas. uixta ꝓpħȩ rachariȩ uocem
qui ait. Factũ est uerbũ dñi ad me dicens.
Hec dicit dñs exercituũ. Sicut cogitaui ut
affligerem uos cũ ad iracundiã ꝓuocassent

Expanded text:
EDICTO, in Domino. Fraternitatis amore constringimur, et apostolico moderamine cogimur, ut consultis fratrum prout Dominus dederit, respondeamus, eosque apostolicae sedis auctoritate instruamus. Jejunium quod ter in anno apud nos celebrare didicistis, convenientius nunc per quatuor tempora fieri decernimus, ut sicut annus per quatuor volvitur tempora, sic et nos quaternum solemne aalendas animas, juxta prophetae Zachariae vocem, qui ait: « Factum est verbum Domini ad me dicens: Haec dicit Dominus exercituum. Sicut cogitavi ut affligerem vos cum a
Abbreviated transcription (Latin):
pugnantẽ legi mentis meȩ & captuũ
me ducentẽ in legem peceati que est
in membris meis. Si autẽ captiuus
erat: nunime pugnabat. Quaꝓpt᷑ &
nabat Igit᷑ legi mentis lex quȩ in m̃¬
bris est repugnabat. Si autt̃ pugna¬
bat: captiuus ñ erat. Ecce ita ẽ homo
ut ita dixerim & captiuus & liber.
Liber ex iustitia quã diligit: captiuus
ex delectatione quam portat inuitus
Incip᷑ synodꝰ Romana habita a sregorio pͥmo

Expanded text:
pugnantem legi mentis meae, et captivum pugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . » Si autem captivus erat minime pugnabat, sed et pugnabat. Igitur legi mentis lex, quae in membris est, repugnabat. Si autem pugnabat, captivus non erat. Ecce ita est homo, ut ita dixerim, et captivus et liber; liber ex justitia quam diligit, captivus ex delectatione quam portat invitus. Incipit synodus Romana habita a Gregorio p
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ & delectationẽ atq consensũ. udic̃e
lui ꝓdere animũ. Cũ enĩ malignꝰ sp̃c
yeratũ suggerit in mente. si uulla
iiccati delectatio sequat᷑: peccatũ om̃ino
ꝑpetratũ ñ est. Cũ uͦ delectari caro
cꝑit: tc᷑ peccatũ incipit nasci. Si autẽ
cĩ ad consensionẽ ex deliberatione des¬
ctndit: tc᷑ peccatũ cognoscit᷑ ꝑficr In
suggestione gͥ peccatĩ initiu ẽ: in de¬
lectatione nutrimentũ. in consensu
ꝑfectio. Et sepe contingit. ut hoc qđ
malignꝰ sp̃c seminat in cogitatione.
caro in delectationẽ trabat: nec tamͣ
anima eidẽ delectationi consentiat.
Et cũ caro sine anima delectari neqͤat:
ipse tam̃ animꝰ carnis uoluptatib re¬
ludans. in delectatione carnali aliqͦ
mͦ ligat᷑ inuitꝰ. ut ei ex ratione cont᷑¬
dicat. nec consentiat. & tam̃ delectatio¬
ne ligatꝰ sit: s ligatũ se uehementer
ingemiscat. Unde & ille celestis exercit
precipuus miles gemebat dicens. Ui¬
deo aliam legeni in membris meis re¬

Expanded text:
er delectationem atque consensum. judicem sui praesidere animum. Cum enim malignus spiritus peccatum suggerit in mente, si nulla peccati delectatio sequatur, peccatum omnimodo perpetratum non est. Cum vero delectari caro coeperit, tunc peccatum incipit nasci. Si autem etiam ad consensionem ex deliberatione descendit, tunc peccatum cognoscitur perfici. In suggestione lectatione nutrimentum, in consensu perfectio. Et saepe contingit ut hoc, quod malignus spiritus seminat in cogitatione, caro in delectatione trahat, nec tamen anima eidem delectationi consentiat. Et, cum caro sine anima delectari nequeat, ipse tamen animus, carnis voluptatibus reluctans, in delectatione carnali aliquo modo ligatur invitus, ut ei ex ratione contradicat, nec consentiat, et tamen delectatione ligatus sit, sed ligatum se vehementer ingemiscat. Unde et ille coelestis exercitus praecipuus miles gemebat dicens: « Video aliam legem in membris meis re
Abbreviated transcription (Latin):
indulget᷑ qđ licet & iustũ ẽ. Ođ gͥ
indulgeri dixit: culpam esse demon¬
strauit᷑. Uigilanti uͦ mente pensandũ
est. qđ in syna monte dñs popłm
abstinere a mulierib prȩcepit. Et si
illic ubi dñs ꝑ creaturã sũbditã honri¬
nib loquebat᷑. tanta ꝓuisione ẽ mun¬
dicia corꝑis requisita. ut qui uerba dĩ
reciꝑent mulierib nixti nͨ essent:
quanto magis mulieres que corpus
dm̃ om̃ipotentis accipunt. custo¬
dire se in carnis munditia debent:
ne ipsa mestimabilis magnitudine
mysterii grauent᷑. Hinc ctiã ad dauid
sitionis acciperent: qͦs om̃uio ñ in¬
perent. nͥ priꝰ mundos eos daa
mulierib fateret᷑. Tunc autẽ u
post admixtionẽ coningis lotꝰ aꝰ
fuerat: etiã sacre cõmunionis nsste

Expanded text:
indulgetur quod licet et justum est. Quod igitur indulgeri dixit, culpam esse demonstravit. Vigilanti vero mente pensandum est, quod in Sina monte Dominus populum abstinere a mulieribus praecepit . Et si illic ubi Dominus per creaturam subditam hominibus loquebatur, tanta provisione est munditia corporis requisita, ut qui verba Dei reciperent mulieribus misti non essent, quanto magis mulieres, quae corpus Domini omnipotentis accipiunt custodire se in carnis munditia debent, ne ipsa inaestimabilis magnitudine mysterii graventur? Hinc etiam ad David positionis acciperent; quos omnino non perciperent, nisi prius mundos eos David a mulieribus fateretur . Tunc autem vir qui post admistionem conjugis lotus aqua fuerit, etiam sacrae communion
Abbreviated transcription (Latin):
aut exhibere mysteriũ ꝓ eo qđ saerib
alius in loco deest. ipsa necessitas com¬
pellit. Nam si adsunt alii qͥ implere¬
mysteriũ ualeant: illusio ꝓ crapula
ftacta a ꝑceptione sacri mysterii poib¬
re ñ debet. s ab unmolatione ari
mysteri abstincre ut arbittor huul̃¬
debet: si tam̃ animũ dormientis turpes
una ibi ostendit᷑ ipsa mens n̾on rea.
nr tam̃ suo indicio libera: cũ se & si dor¬
miente corpore nichil meminit ui¬
disse. tam̃ in iugiliis corꝑis meminit
iingluuiem cẽcidisse. Sin uͦ ex turpi
ogtatione uigilantis orit᷑ illusio dor¬
mientis: patet animo reatꝰ stuis Uidet
cteñ a qua radice inqͥnatio illa ꝓcesserit:
qa qđ cogitauit sciens. hoc ꝑtulit nes¬
ciens. S pensandũ est. ipsa cogitatio
utrũ in suggestione. an in delectatione.
an qđ maiꝰ est in peccati consensu ceci¬
derit Trib enĩ modis implet᷑ omne
peccatũ: uidelicet suggestione. delecta¬

Expanded text:
aut exhibere mysterium, pro eo quod sacerdos aut exhibere mysterium, pro eo quod sacerdos alius in loco deest, ipsa necessitas compellit. Nam si adsunt alii qmysterium valeant, illusio per crapulam facta a perceptione sacri mysterii prohibere non debet; sed ab immolatione divini Sacramenti abstinere, ut arbitror, hudebet, si tamen animum dormientis turpes unum ibi ostenditur; ipsa mens non rea, nec tamen suo judicio libera, cum se, etsi dormiente corpore, nihil meminit vidisse, tamen in vigiliis corporis meminit in ingluviem cecidisse. Si vero ex turpi cogitatione dormientis oritur illusio dormientis, patet animo reatus suus videt; etenim a qua radice inquinatio illa processerit, quia quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens. Sed pensandum est, ipsa cogitatio utrum in suggestione, an in delectatione, vel quod majus, in peccati consensu ceciderit. Tribus enim modis impletur omne peccatum, videlicet suggestione, delecta
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ intelligens sub code intelleb
accipiet qͦ prefati sumꝰ. qͥa qͣsi ꝑsmins¬
um illudit᷑: qui temptatꝰ in inuun¬
ditiã uanis imaginib in cogitanombs
inquinat᷑. S lauandꝰ est aqua. ut cs¬
pas cogitationis lacrimis abliat. & nͥ
priꝰ ignis temptationis recesserit. ii
se quasi usq ad uesꝑum cognoseat.S.
est in eadem illusione necessaria uade
discretio: quȩ subtilit᷑ pensare delet
ex qua re accidat mente dormiatis
Aliquando enĩ ex crapula. aliquandoci
Et quidẽ cũm ex naturę suꝑfluitate
uł infirmitate cuenerit. om̃imͦ hec
illusio nͣ est timenda: qͥa hanc animne
nesciente ꝑtulisse magis dolendũ et
quã fecisse. Cũ uͦ ultra modũ appetit
gulȩ in sumendis alimentis rapitur.
atq iccirco humoꝵ recȩptacula grauñ
habet exinde animꝰ aliquem ratum:
ñ tam̃ usq ad ꝓhibitionẽ ꝑtipiendi
sc̃i mysterii uł missarũ sollemnia gle¬
brandi. cũ fortasse aut dies festꝰ exioi

Expanded text:
eodem intellectu accipiet quo praefati sumus, quia quasi per somnium illuditur qui, tentatus in immunditia, vanis imaginibus in cogitationibus inquinatur. Sed lavandus est aqua, ut culpas cogitationis lacrymis abluat. Et nisi prius ignis tentationis recesserit, reum se quasi usque ad vesperam cognoscat. Sed est in eadem illusione necessaria valde discretio, quae subtiliter pensare debeat, ex qua re accidat menti dormientis. Aliquando enim ex crapula, aliquando ext quidem cum ex naturae superfluitate vel infirmitate evenerit, omnimodo haec illusio non est timenda, quia hanc animus nesciens pertulisse magis dolendus est quam fecisse. Cum vero ultra modum appetitus gulatque idcirco humorum receptacula gravantur, habet exinde animus aliquem reatum, non tamen usque ad prohibitionem percipiendi sancti mysterii, vel missarum solemnia celebrandi, cum fortasse aut dies festus exigit,
Abbreviated transcription (Latin):
mulier ex natura patit᷑. ei in immun¬
diciam reputet᷑. d Uir enĩ cũ ꝓpria conu¬
ge dormuens nͥ lotꝰ aqua intrare eccłiã
ñ debit: s neq lotꝰ intrare statim debet
Lex autẽ ueteri popło precepit dicens:
ut nxtꝰ uir mulieri & lauari aqua
debeat. & ante solis occasũ eccłiam nͦ intͣre:
qđ tam̃ intelligi spiritalit᷑ potest: quia
mulieri uir miscet᷑. qͣndo illicite con¬
cupiscentie animꝰ in cogitatione ꝑ de¬
lectationem conungit᷑: quia nͥ priꝰ ignis¬

Expanded text:
mulier ex natura patitur, ei in immunditiam reputetur? Vir autem cum propria conjuge dormiens, nisi lotus aqua intrare ecclesiam non debet, sed neque lotus intrare statim debet. Lex autem veteri populo praecepit, ut mistus vir mulieri, et lavari aqua debeat, et ante solis occasum ecclesiam non intrare. Quod intelligi spiritaliter potest quia mulieri vir miscetur quando illicitae concupiscentiae animus in cogitatione per delectationem conjungit
Abbreviated transcription (Latin):
coniuge nͣ cupidine uoluptatis raptꝰ
s solummꝰ creandoꝵ liberoꝵ gr̃a utit᷑:
ipse ꝓfecto siue de ingressu eccłiȩ. seu
de sumendo dñici corꝑis &̃ sanguinis
mysterio suo ẽ iudicio relinquendꝰ.
qͥa a nobis ꝓhiberi nͨ debet accipere:
qui in igne positꝰ nescit uri. Cu uͦ
ñ amor ꝓcreande sobolis s uoluptas
dñatur in oꝑe cominitionis: habent¬

Expanded text:
cupidine voluptatis raptus, sed solummodo creandorum liberorum gratia utitur, ipse profecto sive de ingressu ecclesiae, seu de sumendo corporis Dominici et sanguinis mysterio suo est judicio relinquendus, quia a nobis prohiberi non debet accipere, qui in igne positus nescit uri. Cum vero non amor procreandae sobolis, sed voluptas dominatur in opere commistionis, haben
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabile qđ in cis animꝰ ꝑturbat᷑. Contͣ
uicia quippe delinquentiũ iratꝰ fuerat.
tranquilla mens n ualet in contempla¬
tione se ad lucem suspendere: & in ira
ipsum ocłm turbatum dolebat. qͥ dũ
mala acta deorsũ insequit᷑. confundi
atq turbari a summoꝵ contemplarioẽ
cogebat᷑. Et laudabilis est gͦ illa contͣ
uiciũ. & tam̃ molesta: qͥa turbatã se

Expanded text:
probabile, quod in eis animus perturbatur. Contra probabile, quod in eis animus perturbatur. Contra vitia quippe delinquentium iratus fuerat,tranquilla mens non valet in contemplatione se ad lucem suspendere, et in ira ipsum oculum turbatum dolebat; quia dum mala acta deorsum insequitur, confundi atque turbari a summorum contemplatione cogebatur. Et laudabilis est ergo ira contra vitium, et tamen molesta, quia turbatum se
Abbreviated transcription (Latin):
admixtionẽ ꝓpriȩ coniugis & lauachri
purificationẽ querere. & ab ingressu
eccłiȩ paululũ reuerent᷑ abstinere. Nec
hec dicentes culpam deputamꝰ esse con¬
iugiũ: s qͥa ipsa licita admixtio conuui¬
gis sine uoluptate carns fieri ñ pot᷑.
a sacri loci ingressu abstinendũ ẽ: quia
uoluptas esse sine culpa ñ potest. Non
fuerat. qͥ dicebat. Ecce eniͣ in iniquita¬
tib conceptꝰ sum : & in delictis peꝑit
me mat᷑ mex Qui enĩ in iniquitatib
conceptũ se noue̾rat. a delicto se natũ
gemebat: qͥa portat arbor in ramo
humnorẽ uicii quẽ traxit ex radice. In
qͥb tam̃ uerbis ñ admixtionẽ conui¬
gũ iniquitatẽ nominat: s ipsam uide¬
licet uoluptatẽ. Cõmixtiones ctenĩ
sunt multȩ & licite ac legitime: & tam᷑
in eoꝵ actu aliquaten fedamur. sicut
sepe irascendo culpas insequim᷑. & tran¬
quillitatẽ in nobis animi ꝑturbamꝰ.
Et cũ rectũ sit qđ agit᷑: nͨ est tam᷑ ap¬

Expanded text:
onem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu ecclesiae paululum reverenter abstinere. Nec haec dicentes culpam deputamus esse conjugium, sed quia ipsa licita admistio conjugis sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu abstinendum est, quia voluptas esse sine culpa non potest. Non iquitatibus conceptus sum, et in peccatis peperit me mater mea . » Qui enim in iniquitatibus conceptum se noverat, a delicto se natum gemebat, quia portat arbor in ramo humorem vitii, quem traxit ex radice; in quibus tamen verbis non admistionem conjugum iniquitatem nominat, sed ipsam videlicet voluptatem. Commistiones enim sunt multae et licitae ac legitimae, et tamen in earum actu aliquatenus foedamur, sicut saepe irascendo culpas insequimur, et tranquillitatem in nobis animi perturbamus. Et cum rectum sit quod agitur, non est tamen ap
Abbreviated transcription (Latin):
multa lex uelut immunda manducire
ꝓhibeat: in euugłio tam̃ añs dicit Non
qđ intrat in os coinquinat homine̾ s
quȩ exeunt de ore illa st̃ quȩ comqͥnant
hominẽ. Atq paulopt᷑ subicit exponens.
Ex corde exeunt cogitationes malȩ. Ubi
ubertim indicatũ est. qͥa illud ab om̃i¬
potente do pollutũ esse in oꝑe ostendit᷑.
qđ ex polluta cogitationis radice generit᷑.

Expanded text:
multa lex velut inmunda manducare multa lex velut inmunda manducare ohibeat; in Evangelio tamen Dominus dicit: Non quod intrat in os, coinquinat hominem; sed quae exeunt de ore, illa sunt quae coinquinant hominem . Atque paulo post subjecit exponens: Ex corde exeunt cogitationes malae . Ubi ubertim indicatum est, quia illud ab omnipotente Deo pollutum esse in opere ostenditur, quod ex pollutae cogitationis radice generatur.
Abbreviated transcription (Latin):
unt ex culpa. Unde etiã cũ esurimꝰ
sne culpa comedimꝰ qͥb ex culpa pͥmi
hominis factũ est ut esuriamꝰ. Menstrua
eniꝰ consuetudo mulierib ñ aliqa culpa
ẽ uidelicet. qͥa naturalit᷑ accidit: s tam
qđ natura ipsa ita uiciata ẽ. ut etiã sine
uoluntatis studio uideat᷑ esse polluta:
noscat: & homo qͥ culpam sponte ꝑpetrã¬
uit. reatũ culpe portet inuritꝰ. Atq ido
feminȩ cũ semet ipsas considerant. & qͦ
menstrua consuetudine ad sacranientũ
du̾ci corꝑis & sanguinis accedere ñ prȩ¬
sumunt. de sua recta consuetudine lau¬
dande st̃. Dũ uͦ ꝑcipiendo ex religiose
uite consuetudine eiꝰdẽ mysterii amore
iapiunt᷑. reprimende sicut p̃diximꝰ ñ st̃
Sicut enĩ in testaũito ueteri ext̾iora ob¬
seruant᷑ oꝑa: ita in testam̃to nouo ñ
tam qđ̵ ect̾i agit᷑. quã id qd interius
agitat᷑ sollicita intentione attenditur.
it subtili sententia puuat᷑. Nam cũ

Expanded text:
venit ex culpa; unde etiam cum esurimus, venit ex culpa; unde etiam cum esurimus, sine culpa comedimus, quibus ex culpa primi hominis factum est ut esuriamus. enim consuetudo mulieribus non aliqua culpa est, videlicet qui naturaliter accidit. Sed tamen quod natura ipsa ita vitiata est, ut etiam sine voluptatis studio videatur esse polluta, noscat: et homo qvit, reatum culpae portet invitus. Atque ideo feminae, cum semetipsas considerant, et quae menstrua consuetudine ad sacramentum Dominici corporis et sanguinis accedere non praesumunt, de sua recta consuetudine laudandae sunt. Cum vero percipiendi ex religiosae vitae consuetudine ejusdem mysterii amore rapiuntur, reprimendae, sicut praediximus, non sunt. Sicut enim in Testamento Veteri exteriora observantur opera, ita in Testamento Novo non tam quod exterius agitur, quam id quod interius cogitatur sollicita intentione attenditur, ut subtili sententia puniatur. Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
ms tangere: cur quȩ menstrua sangiu
patitur ci ñ liceat dñi eccłiam int̾red
s. dicis lilam infirmitas compulit: has
carne mortali patim᷑. ex infirmitate
saturȩ ẽ. digno di iudicio post culpam
odinatũ. Esurire nãq. sitire. estuare.
algere. lassescere: ex infirmitate nat᷑e ẽ
Etꝰ quid est aliud contͣ famem alimenta.
ant᷑ sitm potũ. contͣ estum auras. &
ant᷑ frigꝰ uestem. cont᷑ lassitudinẽ requiẽ
tidines explorare.Feminȩ nãq & men¬
struus sui sanguinis fluxus egritudo ẽ.
psone infirmanti conçedit᷑. cur nͣ concȩ
dit᷑ cunctis mulierib quȩ naturȩ suę
uicio infirmant᷑.d Sc̃e etenĩ cõmunionis
mysteriũ in eisdẽ dieb ꝑcipere. nͨ debet
ꝓhiberi. Si enĩ ex magna ueneratione
pcipere ñ presumit. laudanda ẽ: s si ꝑce¬
perit ñ iudicanda. Bonaꝵ qͥppe mentiũ
c̃. & ibi aliqͦmͦ culpas suas cognoscere. uͥ
cuꝑa ñ est: qͥa sepe sine culpa agit᷑. qđ

Expanded text:
Domini tangere, cur quae menstrua sanguinis Domini tangere, cur quae menstrua sanguinis patitur ei non liceat Domini ecclesiam intrare. Sed dicis: Illam infirmitas compulit, has carne mortali patimur ex infirmitate naturae est digno Dei judicio per culpam ordinatum. Esurire namque, sitire, aestuare, algere, lassessere ex infirmitate naturae est. Et quid est aliud contra famem alimenta, contra sitim potum, contra aestum auras, et contra frigus vestem, contra lassitudinem requiem tudines explorare? Feminae itaque et menstruus sui sanguinis fluxus egritudo est.personae indatur cunctis mulieribus quae naturae suae vitio infirmantur? Sanctae autem communionis mysterium in iisdem diebus percipere non debet prohiberi. Si enim ex magna veneratione percipere non praesumit, laudanda est; sed si perceperit, non judicanda. Bonarum quippe mentium est etiam ibi aliquo modo culpas suas cognoscere, ubi culpa non est, quia saepe sine culpa agitur quod
Abbreviated transcription (Latin):
nant. eosq aliis mulierib ad nutrinau̾
tradant. Qđ uidelicet ex sola causa inan¬
tinentie uidet᷑ inuentũ: qͥa dũ se antine¬
re nolunt. despiciunt lactare qͦs giant᷑
He itaq quȩ filios suos ex praua consueti¬
dine aliis ad nutriendñ tradunt. nͥ pur¬
gationis tempꝰ transierint: uiris suis nͦ
debent admiscerr. Quippe qͥa & sine part
causa cũ in consuetis menstruis detient᷑
iuris suis misceri ꝓhibent᷑: ita ut mort
lex sacra feriat. siqͥs uir ad menstruatam
mulierẽ accedat. Quȩ tam̃ mulier dũ
consuetudinẽ menstrualem parit̾᷑. ꝓhibet
ab eccłia ñ debet: qͥa natura ci suꝑfluens
in culꝑa ñ ualet reputari. & ꝓ hoc quod
inuita patit᷑. iustũ ñ est ut ab ingrass
quȩ fluxũ patiebat᷑ sangunus postar¬
gum dñ humilit᷑ ueniens uestimam¬
en fimbrrã tetigit. atq ab ea statim ud
infirmitas recisit. Si gͥ in flura siugs¬
ne posta laudabilit̾ potiat uestim̃tũ

Expanded text:
nant, eosque aliis mulieribus ad nutriendum nant, eosque aliis mulieribus ad nutriendum tradant. Quod videlicet ex sola causa incontinentiae videtur inventum, quia dum se continere nolunt, despiciunt lactare quos gignunt. Hae itaque quae filios suos ex prava consuetudine aliis ad nutriendum tradunt, nisi purgationis tempus transierint, viris suis non debent admisceri, quippe quia et sine partus causa cum inconsuetis menstruis detinentur, viris suis misceri prohibeantur, ita ut morte lex sacra feriat, si quis vir ad mulierem menstruatam accedat. Quae tamen mulier, dum consuetudinem menstrualem patitur, prohiberi ab ecclesia non debet, quia natura ei superfluens in culpa non valet reputari, et per hoc quod invita patitur, justum non est, ut ab ingressu quae fluxum patiebatur sanguinis, post tergum Domini humilitab ea statim sua infirmitas recessit ? Si ergo in fluxu sanguinis posita laudabiliter potuit vestimentum
Abbreviated transcription (Latin):
preceptione didicisti. ut ꝓ masculo ar
triginta trib: ꝓfeminã autẽ elo. di
sex debet abstineri. Qđ tam̃ sclendu:
qͥa in mysterio accipit᷑. Nam s laii
eadem qua genuerit actura gras an
Uoluptas ettnĩ carnis. ñ dolor in culas.
In cirnis cuĩ cõmitione. uoluipa¬
lorib paries. Si enĩ enixam mulicren
ꝓbibemꝰ eccłiam intrare: ipsam ei peui
suã inculpam depittam.. Baptrare ant
uł enixam mulierẽ. uł hoc qđ genuam¬
si mortis ꝑiculo urget᷑ uł ipsim hoa
eadẽ qua gigoit uł hoc qđ gignit᷑ eit
hora qua natũ est nullomͦ ꝓhibet᷑. qu
da est. ita his qͥb mors imminet sine
ulla dilatione offerenda. ne dũ adhnet᷑os
ad prebendũ redemptionis mysterũ. q
ualeat qͥ redimat᷑. Ad ei uͦ concubitũ ur
siuis accedere ñ debet: quoadusq ples qe
gignit᷑ ablactet᷑ Praua autẽ in conuiti¬
toꝵ morib consuetudo surrexit: ut nu¬
lieres filios qͦs gignunt nutrire onten¬

Expanded text:
praeceptione didicisti, ut pro masculo diebus praeceptione didicisti, ut pro masculo diebus triginta tribus , pro femina autem sexaginta sex deba in mysterio accipitur. Nam si hora eadem qua genuerit actura gratias Voluptas etenim carnis, non dolor, in culpa est. In carnis autem commistione voluploribus paries . » Si enim enixam mulierem prohibemus ecclesiam intrare, ipsam ei poenitentiam suam in culpam deputamus. Baptizare autem vel enixam mulierem, vel hoc quod genu mora periculo urgetur, vel ipsa hora eadem qua gignit, vel hoc quod gignitur, eadem hora qua natum est, nullo modo prohibetur: quia da est, ita his quibus mors imminet, sine ulla dad praebendum redemptionis mysterium qunon valeat qui redimatur. Ad ejus vero concubitum vir suus accedere non debet, quoad usque proles, quae gignitur, ablactetur. Prava autem in conjugatorum moribus consuetudo surrexit, ut mulieres filios quos gignunt nutrire contem
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃nitatẽ tuã esse requisitam: cui iã
& responsũ reddidisse me arbitror
S hoc qđ ipse dicere & sentire potiusti.
credo qͥa mea apud te uolueris responsi¬
one firmari. Mulier enĩ pregnans.
cur nͨ debet baptirari: cũ ñ sit aute
om̃ipotentis dĩ ocłos culpa aliqua fe¬
cunditas carnis.d Nã cũ pͥmi parentes
nr̃i in paradyso deliquissent: imor¬
talitatẽ quã accȩperant recte dĩ uidicio
ꝑdidert᷑: qͥa isde om̃ps ds humanum
genꝰ culpa sua funditꝰ extinguere no¬
luit. & unmortalitate᷑ homini ꝓ pec¬
cato suo abstulit. & tam ꝑ benignitatẽ
suȩ pietatis fecunditatẽ ei sobolis reser¬
uauit. Qđ gͦ nature humanȩ ex om̃ipo¬
tentis dĩ d̾ono seruatũ est. qua ratione
poterit a sacri baptismatis grͣa. ꝓhibere. d¬
In illo qͥppe mysterio in qͦ om̃is culpa
funditꝰ extinguit᷑. ualde stultũ est si
donũ gr̃e contradicere posse uideatur.
Cũ uͦ enixa fuerit mulier. post qͣt del o
dies eccłiam intrare.: testamenti ut ee

Expanded text:
ernitatem tuam esse requisitam, cui jam et responsum reddidisse me arbitror. Sed hoc quod ipse dicere, et sentire potuisti, credo quia mea apud te volueris responsione firmari. Mulier enim praegnans, cur non debeat baptizari, cum non sit ante omnipotentis Dei oculos culpa aliqua fecunditas carnis? Nam cum primi parentes nostri in paradiso deliquissent, immortalitatem quam acceperant recto Dei judicio perdiderunt, quia idem omnipotens Deus humanum genus culpa sua funditus exstinguere noluit, et immortalitatem homini pro peccato suo abstulit, et tamen per benignitatem suae pietatis fecunditatem ei sobolis reservavit. Quod ergo naturae humanae ex omnipotentis Dei dono servatum est, qua ratione poterit a sacri baptismatis gratia prohiberi? in illo quippe mysterio, in quo omnis culpa funditus exstinguitur, valde stultum, si donum gratiae contradicere posse videatur. Cum vero enixa fuerit mulier post quot debeat dies ecclesiam intrare, Testamenti Veteris