comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis& honestis qđ desiderans recolo tam & si forte ñ ad sunt. & ideo tristis gaudiũ pristinũ recolo. Vb
ẜ a quando exꝑtus sũ uitã meã beatã. ut recorder eã & amem & desiderẽ : Nec egotantũ aut cum
puucis. sedbeati ꝓrsus om̃s ẽe uolumus. Qđ nisi certi notitia nossemus. ñ tam certa uoluntate uel¬
lonus. Sed qͥđ E hoc : Qđ si quȩrat᷑ aduobi utrũ militare uelint. fieri posset ut alter eoꝵ uelle sẽ.
ilter nolle respondeat. Si aut̃ ab cis quȩ rat᷑ utrũ ẽẽ beati uelint. fieri possit ut ut̃q statim sẽ sine
li dubitatione dicat optare. N ec obaliud uelit ille militare. nec obaluid iste nolit. nisi ut bi¬
a sint. Nã forte qm̃ alius hinc alius inde gaudet. ita sc̃ om̃s beitos ẽe uelle consonant. que ad mo¬
di consonarent si hoc int̾rogarent᷑ se uelle gaudere. atq ipsũ guidiũ uitã beatã uocant. Qđ & si

Expanded text:
nis et honestis, quod desiderans recolo, tametsi forte non assunt, et ideo tristis gaudium pristinum recolo. Vbi nis et honestis, quod desiderans recolo, tametsi forte non assunt, et ideo tristis gaudium pristinum recolo. Vbi ergo et quando expertus sum uitam meam beatam, ut recorder eam et amem et desiderem? nec ego tantam aut cum paucis, sed beati prorsus omnes esse uolumus. quod nisi certa notitia nossemus, non tam certa uoluntate uellemus. sed quid est hoc? quid? si quaeratur a duobus, utrum militare uelint, fieri alter nolle respondeat: si autem ab eis quaeratur, utrum beati esse velint, fieri possit ut uterque statim se sine ulla dubitatione dicat optare; nec ob aliud velit ille militare, nec ob aliud iste nolit, nisi ut beati sint? Nam forte quoniam alius hinc, alius inde gaudet; ita se omnes beatos esse velle consonant, quemadmodum consonarent, si hoc interrogarentur, se velle gaudere, atque ipsum gaudium vitam beatam vocant. Quod etsi
Abbreviated transcription (Latin):
ibn ine audito recordent᷑ ipsã rem qui etiã nondũ st̃ eloquentes multiq ẽẽ cupiant. unde appa
orõ ee in coꝵ notitia : tam̃ ꝑ corporis sensus alios eloquentes anĩ aduerterunt & delectat st̃
hoc et̃ desiderant qua nisi ex interiore notitia ñ delectarent᷑. Neq hoc ẽẽ uellent. nisid¬
latorent᷑. Beatã uͭ uitã nullo sensu corporis in alis experim̃. Nũ ꝗd sicut meminimꝰ gaudiũ
atisse ita. Nã gaudiũ meũ etiã tristis memini. sicut uitã beatã miser. Neq umquã corporis
sensu gaudiũ meũ uł uidi uł audiui. uł odoratus sũ uł gustaui uł tetigi : sed exꝑtus sũ in animo
neo quando lȩtitus sũ. et adhȩsit eius notitia memoriȩ meȩ ut id reminisei ualcã aliquando
ua de turpib gaudio quodã ꝑfusus sũ qđ nc̃ recordans detestor atq execror aliquando de boi¬

Expanded text:
nomine audito recordentur ipsam rem qui etiam nondum sunt eloquentes multique esse cupiant — unde apparet nomine audito recordentur ipsam rem qui etiam nondum sunt eloquentes multique esse cupiant — unde apparet eam esse in eorum notitia — tamen per corporis sensus alios eloquentes animaduerterunt et delectati sunt et hoc esse desiderant — quamquam nisi ex interiore notitia non delectarentur neque hoc esse uellent, nisi delectarentur - beatam uero uitam nullo sensu corporis in aliis experimur. numquid sicut meminimus gaudium? fortasse ita. nam gaudium meum etiam tristis memini sicut uitam beatam miser, neque umquam corporis sensu gaudium meum uel uidi uel audiui uel odoratus sum uel gustaui uel tetigi, sed expertus sum in animo meo, quando laetatus sum, et adhaesit eius notitia memoriae meae, ut id reminisci ualeam aliquando cum mini. nam et de turpibus gaudio quodam perfusus sum, quod nunc recordans detestor atque exsecror, aliquando de bo
Abbreviated transcription (Latin):
audit grecus ñ delectat᷑. quia ignorat ꝗͥd dietũ sit : nos aut̃ delectam. sicut etiã ille sigrec
hoc audierit qͣm res ipsa nec greca nec latina ẽ: cui adipiscendȩ greci latiniq inhiant es¬
terarũq linguarũ homines. Nota ẽ gͥ om̃ib quia una uoce si int̾rogari possent utrũ be
uellent. sine ulla dubitatione uelle responderent. Qd ñ fieret. nisi res ipsa cuius hocns¬
nen ẽ: eorũ memoria teneret᷑. Numqd ita ut meminit cartaginẽ qui uidit : Nion. Uita enĩ beata
modẽt᷑ oculis. quia ñ ẽ corpus Nũꝗd sicut meminimus numeros: nori. Hos enĩ qui habet in notitdo
si udhue quȩrit adipisci. Vitã beatã uero habemus in notitia. ideoq amamus cã: et tam̃ adhuc adi¬
psciei uolumus. ut beti simus. Numꝗd sicut meminimus eloquentiã : Non. Quãuis enĩ & hoc

Expanded text:
audit Graecus, non delectatur, quia ignorat, quid dictum sit; nos autem delectamur, sicut etiam ille, si graece audit Graecus, non delectatur, quia ignorat, quid dictum sit; nos autem delectamur, sicut etiam ille, si graece hoc audierit, quoniam res ipsa nec graeca nec latina est, cui adipiscendae Graeci Latinique inhiant ceterarumque linguarum homines. nota est igitur omnibus, qui una uoce si interrogari possent, utrum beati esse uellent, sine ulla dubitatione uelle responderent. quod non fieret, nisi res ipsa, cuius hoc nomen est, eorum memoria teneretur. Numquid ita, ut memini Carthaginem qui uidi? non; uita enim beata non uidetur oculis, quia non est corpus. numquid sicut meminimus numeros? non; hos enim qui habet in notitia, non adhuc quaerit adipisci, uitam uero beatam habemus in notitia ideoque amamus et tamen adhuc adipisci eam uolumus, ut beati simus. numquid sicut meminimus eloquentiam? non: quamuis et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
eã qđ sic uolunt eã : ubi uiderunt ut amarent eã : Nimirũ habemus eã nescio quomodo. Et e
ius quidã modus. quo quisq cũ habet eã tunc beatus ẽ. Et st̃ qui spe beati st̃. Inferiore moc
isti habent eã. quã illi qui iã rẽ ipsa beati st̃ : sed tam̃ meli ores quã illi qui nec re nec spe becu
st̃. Qui tam̃ etiã ipsinisi aliquomodo haberent eã. ñ ita uellent beati ẽẽ : qđ eos uelle certissim
t̃. Nescio quomͦ nouerunt eã. id eoq habent eã innescio qua notitia de qua satago utrumi
memoria sit. quia subi ẽ. iã beati fuimus aliquando. Utrũ singulatim om̃s. an in illo homin
qui primus peccauit in quo & om̃s mortui sumus et de quo om̃s cũ miseria nati sumus ñ
uimus nom̃ hoc. et om̃s rem ipsã nos appetere fatem᷑. Non enĩ sono delectam̃. Nã hoc cũ lan

Expanded text:
eam, quod sic uolunt eam? ubi uiderunt, ut amarent eam? nimirum habemus eam nescio quomodo. et est eam, quod sic uolunt eam? ubi uiderunt, ut amarent eam? nimirum habemus eam nescio quomodo. et est alius quidam modus, quo quisque cum habet eam, tunc beatus est, et sunt, qui spe beati sunt. inferiore modo isti habent eam quam illi, qui iam re ipsa beati sunt, sed tamen meliores quam illi, qui nec re nec spe beati sunt. qui tamen etiam ipsi nisi aliquo modo haberent eam, non ita uellent beati esse: quod eos uelle certissimum est. nescio quomodo nouerunt eam ideoque habent eam in nescio qua notitia, de qua satago, utrum in memoria sit, quia, si ibi est, iam beati fuimus aliquando, utrum singillatim omnes, an in illo homine, qui primus peccauit, in quo et omnes mortui sumus et de quo omnes cum miseria nati sumus, nouimus nomen hoc et omnes rem, omnes nos adpetere fatemur; non enim solo sono delectamur. nam hoc cum latine
Abbreviated transcription (Latin):
cẽẽ qđ dictũ ẽ. Si aut̃ penitus aboleat᷑ ex animo. nec ad moniti reminiscim᷑. Neq enĩ om̃imni¬
do ad huc obliti sumus. qđ uł oblitos nos cẽ meminimus. Hoc gͦ nec amissũ quȩrere poterimꝰ
qđ om̃ino obliti fuerimus. Quomͦ gͦ tẽ quȩro dñe : Cũ eni te dm̃ meũ quȩro. uitã beatã q
Quȩ rã tẽ. ut uiuat anima mea. Uiuit enĩ corpus meũ de anima mea. et uiuit anima mea de
tẽ. Quomͦgͦ quȩro uitã beatã : Quia ñ ẽ m donec dicã sat est. illic ubi oportet ut dicã. Quo
eã quȩro. utrũ ꝑ recordationẽ. tamquã eã oblitus sim oblitũq me ẽẽ adhue teneã. anꝑ ap¬
tũ discendi in cognitã siue quã nũquã scierim siue quã sic oblitus fuerim ut me nec oblitũ eẽ me¬
in erim : Nonne ipsa ẽ beata uita. quã om̃s uolunt. & om̃inoqui nolit nemo ẽ : Ubi noueru

Expanded text:
hoc esse, quod dictum est. si autem penitus aboleatur ex animo, nec admoniti reminiscimur. neque enim omni mohoc esse, quod dictum est. si autem penitus aboleatur ex animo, nec admoniti reminiscimur. neque enim omni modo adhuc obliti sumus quod uel oblitos nos esse meminimus. hoc ergo nec amissum quaerere poterimus, quod omnino obliti fuerimus. Quomodo ergo te quaero, domine? cum enim te, deum meum, quaero, uitam beatam quaero. quaeram te, ut uiuat anima mea. uiuit enim corpus meum de anima mea et uiuit anima mea de te. quomodo ergo quaero uitam beatam? quia non est mihi, donec dicam: "sat, est illic". ubi oportet ut dicam, quomodo eam quaero, utrum per recordationem, tamquam eam oblitus sim oblitumque me esse adhuc teneam, an per appetitum discendi incognitam, siue quam numquam scierim siue quam sic oblitus fuerim, ut me nec oblitum esse meminerim. nonne ipsa est beata uita, quam omnes uolunt et omnino qui nolit nemo est? ubi nouerunt
Abbreviated transcription (Latin):
currat qđ quȩrimus. Et cũ occurrerit. dicimus. hoc ẽ. Qđ ñ diceremus nisi agnosceremus. Ne
gnosceremus. nisi meminissemꝰ. Certe gͦ obliti fueramus. An ñ totũ exciderat : sed ex parte
qua tenebat᷑ pars alia quȩ rebat᷑. quia sentiebat se memoria ñ simul uoluere qđ simul solebat
quasi de truncata consuetudine claudicans reddi qđ deerat flagitabat. tam quã si homonotis
siue conspiciat᷑ oculis siue cogitet᷑. & nom̃ eius obliti requi ramus. quicꝗd aliud occurrerit ñ
connectit᷑ quia ñ cũ illo cogitari consueuit. id eoq respuit᷑. donee illud ad sit ubi simulassue¬
icta notitia ñ ȩqualit̃ ad quiescat : Et unde ad ẽ. nisi exipsa memoria: Nã & cũ ab alio cõ¬
moniti recognoscimus. inde adẽ. Non enĩ quasi nouũ credimus. sed recordantes approbamꝰ

Expanded text:
ccurrat quod quaerimus. et cum occurrit, dicimus: "hoc est"; quod non diceremus, nisi agnosceremus, nec ccurrat quod quaerimus. et cum occurrit, dicimus: "hoc est"; quod non diceremus, nisi agnosceremus, nec agnosceremus, nisi meminissemus. certe enim obliti fueramus. an non totum exciderat, sed ex parte, quae tenebatur, pars alia quaerebatur, quia sentiebat se memoria non simul uoluere, quod simul solebat, et quasi detruncata consuetudine claudicans reddi quod deerat flagitabat? tamquam si homo notus sine conspiciatur oculis siue cogitetur et nomen eius obliti requiramus, quidquid aliud occurrerit non conectitur, quia non cum illo cogitari consueuit ideoque respuitur, donec illud adsit, ubi simul adsuefacta notitia non inaequaliter adquiescat. et unde adest nisi ex ipsa memoria? nam et cum ab alio conmoniti recognoscimus, inde adest. non enim quasi nouum credimus, sed recordantes adprobamus
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ qđ quȩrebã. Cuius nisi memor eẽm. quieqͥd illud eẽt etiã si mofferret᷑ ñ inuenirẽ . quia ñ agnos¬
rem. Et semꝑita fit. cũ aliqͥd ꝑditũ quȩ rimus & inuenimꝰ. Uerũ tam̃ si forte aliqd ab oculis perit. non
a memoria ueluti corpus qđ lib& uisibile. tenet᷑ imago eius & quȩrit᷑ donec reddat᷑ aspectui. Qõa
cũ inuentũ fuerit. ex imagine quȩ intus ẽ recognoscit᷑. Nec inuenisse nos dicimus qđ perierat
agnoscimus. nec agnoscere possumꝰ siñ meminimus. Sed hoc perierat quidẽ oculis. memoria ter¬
bat᷑. Et qͥd cũ ipsa memoria ꝑditaliꝗd sicut fit cũ obliuiscim. et quȩrimus ut recordem. ubi tan
quȩrimus nisi in ipsa memoria : Et ibi si aliud palio forte. offerat᷑. respuimus. donee illud o¬

Expanded text:
retur quod quaerebam. cuius nisi memor essem, quidquid illud esset, etiamsi mihi offerretur, non inuenirem, quia non agnosretur quod quaerebam. cuius nisi memor essem, quidquid illud esset, etiamsi mihi offerretur, non inuenirem, quia non agnoscerem. et semper ita fit, cum aliquid perditum quaerimus et inuenimus. uerum tamen si forte aliquid ab oculis perit, non a memoria, ueluti corpus quodlibet uisibile, tenetur intna imago eius et quaeritur, donec reddatur aspectui. quod cum inuentum fuerit, ex imagine, quae intus est, recognoscitur. nec inuenisse nos dicimus quod perierat, si non agnoscimus, nec agnoscere possumus, si non meminimus: sed hoc perierat quidem oculis, memoria tenebatur. Quid? cum ipsa memoria perdit aliquid, sicut fit, cum obliuiscimur et quaerimus, ut recordemur, ubi tandem quaerimus nisi in ipsa memoria? et ibi si aliud pro alio forte offeratur, respuimus, donec illud o
Abbreviated transcription (Latin):
ue repeterent ñ alia multa quib assuescunt. neq enĩ & assue scere ualerent ullis rel
nisi ꝑmemoriã. Trinsibo gͦ & memoriã ut attingã eũ qui separiuit me a quad rupedibus. &
itilib cȩli sapientiorẽ me fecit: Transibo & memoriã. Et ubi te inueniã uera bonae
secura suauitas & ubitẽ inueniã : Si prȩt̾ memoriã meã tẽ inuenio. immemor tui sum
Et quomꝰ iã inueni ã tẽ si memor ñ sũ tui: Perdiderat enĩ mulier dragmã. & quȩ siuit eã cũ
lucerna : & nisi memor eiuseẽt. ñ in uenisset eã. Cũ enĩ eẽt inuenta. unde sciret utrũ ipsa
eẽt. si memor eius ñ eẽt: Multa memini mẽ ꝑdita quȩsisse. atq inuenisse. Inde istue scio.¬
quia cũ quȩrerẽ aliqd eoꝵ & diceret᷑ mͥ. nũ forte hoc ẽ. nũ forte illud: tamdiu dicebã ñ ẽ. donee id offen¬

Expanded text:
on nidos suos repeterent, non alia multa, quibus assuescunt; neque enim et assuescere ualerent ullis rebus on nidos suos repeterent, non alia multa, quibus assuescunt; neque enim et assuescere ualerent ullis rebus nisi per memoriam. transibo ergo et memoriam, ut attingam eum, qui separauit me a quadrupedibus et uolatilibus caeli sapientiorem me fecit. transibo et memoriam, ut ubi te inueniam, uere bone et secura suauitas, ut ubi te inueniam? si praeter memoriam meam te inuenio, inmemor tui sum. et quomodo iam inueniam te, si memor non sum tui? Perdiderat enim mulier drachmam et quaesiuit eam cum lucerna et, nisi memor eius esset, non inueniret eam. cum enim esset inuenta, unde sciret, utrum ipsa esset, si memor eius non esset? multa memini me perdita quaesisse atque inuenisse. inde istuc scio,quia, cum quaererem aliquid eorum et diceretur mihi: "num forte hoc est?" "num forte illud"? tamdiu dicebam: "non est", donec id offer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑimagines sicut om̃iũ corporũ. siue ꝑp̃sentiã sicutartiũ. siue ꝑnescioquas notiones uł notitio¬
nes sicat affectionũ animi. quas et eũ animus ñ patit memoria tenet. cũ in animo sit quieqđ ẽ
umemoria. Per hȩc om̃a discurro et uolito hac atq illac. penitro etiã quantũ possũ. et finis
iusquã. Tanta uis ẽ memoriȩ. tanta uitȩ uis ẽ in homine. uiuente mortalit̾. Qĩd igit᷑ agã.
ueri uita ds̃ m̃s: Transibo et hancuim meã quȩ memoria uocat᷑. transibo eã ut ꝑueniam ad tẽ
dileclum̃. Quid dicis m: Ecce ego ascendens ꝑ animũ meũ ad tẽ qui desuꝑ mͥ manes. transibo et
stã ummeã quȩ memoria uocat᷑. uolens te at tingere unde attingi potes. et in hȩrere tibi
unde inhȩreritibi potest. Habent enĩ memoria et pecora et aues. Alioquin ñ cubilia ni

Expanded text:
per imagines, sicut omnium corporum, siue per praesentiam, sicut artium, siue per nescio quas notiones uel notatioper imagines, sicut omnium corporum, siue per praesentiam, sicut artium, siue per nescio quas notiones uel notationes, sicut affectionum animi — quas et cum animus non patitur, memoria tenet, cum in animo sit quidquid est in memoria per haec omnia discurro et nolito hac illae, penetro etiam quantum possum, et finis nusquam: tanta uis est memoriae, tanta uitae uis est in homine uiuente mortaliter! quid igitur agam, tu uera mea uita, deus meus? transibo et hanc uim meam, quae memoria uocatur, transibo eam, ut pertendam ad te, dulce lumen. quid dicis mihi? ego ascendens per animum meum ad te, qui desuper mihi manes, transibo et istam uim meam, quae memoria uocatur, uolens te attingere, unde attingi potes, et inhaerere tibi, unde inhaereri tibi potest. habent enim memoriam et pecora et aues, alioquin non cubilia, n
Abbreviated transcription (Latin):
sic ipsius corporis salutẽ siuc dolore: cũ p̃sto eent ista: ab eis imagines memoria quas intuerer prȩ¬
sentes: et retraetarẽ animo eũ illi et absentia reminiscerer. Si gͦ ꝑimaginẽ suã ñ ꝑseipsa in memo¬
su tenet᷑ obliuio: ipsa utiq aderat ut eiꝰ imago caperet᷑. Cũ aut̃ adeẽt. quomͦ i maginẽ suã in me¬
moru scribebat. quando id etiã qđ iã notatũ inuenit p̃sentia sui delet obliuio: Ettam̃ quo¬
cũq modo licet sit modus iste in cõp̃hensibilis et in explicabilis. etiã ipsã obliuionẽ meminisse
me ces tus sũ. qua id qđ meminerimꝰ obruit᷑ magna ista uis ẽ memoriȩ. Nescio ꝗd horrendũ ds
nsp funda et infinita multiplicitas. et hoc animus ẽ: et hoc ego ipse sũ. Qđ ergo sũ ds̃ ms.
quę natura sũ : Uaria. multimoda uita & immensa uehement̃. ecce in memoriȩ meȩ cãpisset ar¬
iris et enuernis in numerabilib atq innumerabilit̃ plenis innumerabiliũ rerũ generib. siue

Expanded text:
sic ipsius corporis salutem siue dolorem: cum praesto essent ista, cepit ab eis imagines memoria, quas intuerer praesentes et retractarem animo, cum illa et absentia reminiscerer. si ergo per imaginem suam, non per se ipsam in memoria tenetur obliuio, ipsa utique aderat, ut eius imago caperetur. cum autem adesset, quomodo imaginem suam in memoria conscribebat, quando id etiam, quod iam notatum inuenit, praesentia sua delet obliuio? et tamen quocumque modo, licet sit modus iste inconprehensibilis et inexplicabilis, ipsam obliuionem meminisse me certus sum, qua id quod meminerimus obruitur. Magna uis est memoriae, nescio quid horrendum, deus meus, profunda et infinita multiplicitas; et hoc animus est, et hoc ego ipse sum. quid ergo sum, deus meus? quae natura sum? uaria, multimoda uita et inmensa uehementer. ecce in memoriae meae campis et antris et cauernis innumerabilibus atque innumerabiliter plenis innumerabilium rerum generibus siue
Abbreviated transcription (Latin):
mutato uultu intentissimus cogitare cȩpi. utrũnã solerent pueri in aliquo genere
dendi cantitare tale aliꝗͥd. Nec occurrebat om̃ino audisse me quẽpiam. Repro

Expanded text:
mutato uultu intentissimus cogitare coepi, utrumnam solerent pueri in aliquo genere mutato uultu intentissimus cogitare coepi, utrumnam solerent pueri in aliquo genere ludendi cantitare tale aliquid, nec occurrebat omnino audisse me uspiam repr
Abbreviated transcription (Latin):
cius psentia. Sic tunc erã. & ille sensitnescio qͥd ͦ. puto enĩ dixerã in quo apparebat sonus
uocis meȩ iã fletu grauidus et sic surrex erã. Mansit gͦ ille ubi sed ebamus nimie stupens
quadã fici arbore strauime nescio quomͦ. et dimisi habenas lacrimis. et pruperunt flumii
oculorũ meoꝵ. acceptabile sacrificiũ tuũ. Et ñ quiđe his uerbis. sed in hac sententia n
dixi tibi. Et tũ dñe usquequo : Usq quo dnẽ irasceris infinẽ : Ne memor fueris iniquitad:
nrãrũ antiquarũ Sentiebã enĩ ab eis mẽ teneri. Iactabã enĩ uoces misrabiles. Qua
quã diu. cras et cras. Quare ñ modo. quare ñ hac hora finis turpitudinis meȩ: Dic ebã ha
et flebã amarissima contritione cordis mei. Et ecce audio uoeẽ de uicina domo cũ cantua
centis et crebro repetentis quasi pueri an puellȩ nescio. Tolle lege.tolle lege. Statin

Expanded text:
eius praesentia. sic tunc eram, et ille sensit: nescio quid enim, puto, dixeram, in quo apparebat sonus eius praesentia. sic tunc eram, et ille sensit: nescio quid enim, puto, dixeram, in quo apparebat sonus uocis meae iam fletu grauidus, et sic surrexeram. mansit ergo ille ubi sedebamus nimie stupens. ego sub quadam fici arbore straui me nescio quomodo et dimisi habenas lacrimis, et proruperunt flumina oculorum meorum, acceptabile sacrificium tuum, et non quidem his uerbis, sed in hac sententia multa dixi tibi: et tu, domine, usquequo? usquequo, domine, irasceris in finem? ne memor fueris iniquitatum nostrarum antiquarum. sentiebam enim eis me teneri. iactabam uoces miserabiles: "quamdiu, quamdiu cras et cras\'? quare non modo? quare non hac hora finis turpitudinis meae?" Dicebam haec et flebam amarissima contritione cordis mei. et ecce audio uocem de diuina domo cum cantu dicentis et crebro repetentis quasi pueri an puellae, nescio: "toIIe lege, tolle lege". statimque
Abbreviated transcription (Latin):
tuere ñ sc̃ subtrahet ut cadas. ẜroice tẽ securus. excipiet tẽ. et sanabittẽ. Et erubescebã
nis quia illarũ nugarũ murmur ad huc audiebã. et cunctabundus pendebã. Et rursu
illa quasi diceret. Obsurdesce aduersus immunda illa mẽbra tua suꝑ terrã. ut mortifi¬
cent᷑. Narrant tibi delectationes sed ñ sicut lex dñi dĩ tui. Ista controuersia in corde¬
to. ñ niside ineipso ad uersus meipsũ : at alipius affixus lateri meo inusitati motus m
exitũ tacitus opperiebat᷑. Vbi uͦ a fundo archano alta consideratio contraxit et conges
totã miseriã meã in conspectũ cordis mei : oborta ẽ ꝓcella ingens. ferens ingenter
imbrẽ lacrimarũ. Et ut totũ effunderẽ cũ uocib suis. surrexi ab alipio. solitudo m ad nẽ¬
gotiũ flendi aptior suggerebat᷑. Et sec essi remotius. quã ut posset mͥ onerosa ẽẽ etiam

Expanded text:
etuere; non se subtrahet, ut cadas: proice te securus, excipiet et etuere; non se subtrahet, ut cadas: proice te securus, excipiet et nimis, quia illarum nugarum murmur adhuc audiebam, et cunctabundus pendebam. Et rursus illa, quasi diceret: Obsurdesce adversus immunda illa membra tua super terram, ut mortificentur. Narrant tibi delectationes, sed non sicut lex Domimeo non nisi de me ipso aduersus me ipsum. at Alypius affixus lateri meo inusitati motus mei exitum tacitus opperiebatur. Vbi uero a fundo arcano alta consideratio traxit et congessit totam miseriam meam in conspectu cordis mei, oborta est procella ingens ferens ingentem imbrem lacrimarum. et ut totum effunderem cum uocibus suis, surrexi ab Alypio — solitudo mihi ad negotium flendi aptior suggerebatur — et secessi remotius, quam ut posset mihi onerosa esse etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tes: et discedentẽ quasi furtim uellicantes ut respicerẽ. retardabant tam̃ me recunetantem
abripere atq excutere ab eis et transilire. Quo uocabar. cũ diceret mͥ consuetudo uiolenta.
asne sine istis poteris: sed iã tepidissime hoc dicebat. Aperiebat᷑ eñĩ ab ea partequo
intenderã faciem et quo transi re trepidabã casta dignitas continentiȩ. serena & ñ dissolute
iris. honeste blandiens ut uenirẽ neq dubitarẽ. et extendens ad me suscipiendũ et am¬
plcetendũ pias manus plenas gregib bonorũ exẽplorũ. Ibi tot pueri et puellȩ ibi iuuentꝰ
multa et om̃is ȩtas. & graues uiduȩ & uirgines anus. & in om̃ib: ipsa continentia. nequa quã
ilis sed fecunda mat̃ filioꝵ gaudioꝵ de marito te dñe. Et irridebat mẽ irrisione exho¬
titoria. quasi diceret. Tũ ñ poteris. qđ isti et istȩ : Anuͦ isti et istȩ in semet ipsis possunt. ac

Expanded text:
tes et discedentem quasi furtim uellicantes, ut respicerem. retardabant tamen cunctantem tes et discedentem quasi furtim uellicantes, ut respicerem. retardabant tamen cunctantem me abripere atque excutere ab eis et transilire quo uocabar, cum diceret mihi consuetudo uiolenta: "putas sine istis poteris?" Sed iam tepidissime hoc dicebat. aperiebatur enim ab ea parte, qua intenderam faciem et quo transire trepidabam, casta dignitas continentiae, serena et non dissolute hilaris, honeste blandiens, ut uenirem neque dubitarem, et extendens ad me suscipiendum et amplectendum pias manus plenas gregibus bonorum exemplorum. ibi tot pueri et puellae, ibi iuuentus multa et omnis aetas et graues uiduae et uirgines anus, et in omnibus ipsa continentia nequaquam sterilis, sed fecunda mater filiorum, gaudiorum de marito te, domine. et inridebat me inrisione hortatoria, quasi diceret: "tu non poteris quod isti, quod istae? an uero isti et istae in se ipsis possunt ac n
Abbreviated transcription (Latin):
in sl uestũ. Tam pȩne faciebã & ñ faciebã. nec relabebar tam̃ in pristina. sed de ꝑximo stabã
a respirabã. Et itẽ conabar & paulominus ibi erã. & paulominus iamiãq attingebã et
aebĩ & ñ ibi erã nec attingebã nec tenebã. hȩsitans mori morti. & uitȩ uiuere. Plusqu n
ne ualebat deterius inolitũ. quã melius in solitũ. Punetũq ipsũ tẽporis quo aliud futurus
er̃ quanto ꝓpius ammouebat᷑. tanto ampliorẽ in cutiebat horrorem. sed ñ recutiebat retro
suggerehant in eo qđ dixi. hoc et illud. quȩ suggerebant ds̃m̃s Auertat ab anima serui tuui dius¬
sisui nua quas sor des suggerebant: quȩ de decora : & audiebã eas iã longe minus quã dimidius.¬
ss dixi hoc et illud ñ tam quã libere contradicentes eundo in obuiã. sead ueluti ad orso mussitan¬

Expanded text:
in placitum. iam paene faciebam et non faciebam nec relabebar tamen in pristina, sed de proximo stabam in placitum. iam paene faciebam et non faciebam nec relabebar tamen in pristina, sed de proximo stabam et respirabam. et item conabar et paulo minus ibi eram et paulo minus, iam iamque adtingebam et tenebam: et non ibi eram nec adtingebam nec tenebam, haesitans mori morti et uitae uiuere, plusque in me ualebat inolitum, quam melius insolitum, punctumque ipsum temporis, quo aliud futurus eram, quanta propius admouebatur, tanto ampliorem incutiebat horrorem; sed non recutiebat retro suggerebant in eo, quod dixi "hoc et illud," quae suggerebant, deus meus? auertat ab anima serui tui misericordia tua! quas sordes suggerebant, quae dedecora! et audiebam eas iam longe minus quam dimidius, non tamquam libere contradicentes eundo in obuiam, sed uelut a dorso mussitan
Abbreviated transcription (Latin):
ferat᷑ tota uoluntas una. quȩ in plures diuidebat᷑. Ita etiã cũ ȩternitas delectat si¬
us & tẽporalis boni uoluptas retentat inferius. eadẽ anima ẽ. ñ tota uoluntate illi
ut hoc uolens & id eo disecrpit᷑ griui molesta. dũ illud ueritate p̃ponit. hoc familuritate non
pun lis Sie egrotabã & exeruciabar accusans mem&ipsũ solito a cerbius nimis ac uoluenis & uer¬
pins sue in uin culo meo. donec abrũperet᷑ totũ. quoiã exiguo tenebar. sed tenebar tamet irsu
is cui noccultis meis dñe seuera miscdia flagella ingeminans timoris & pudoris. ne rursus
cessist & ñ abrũperct᷑ id ipsũ exiguũ et tenue qđ remanserat. & reualesceretiterũ. & me ro¬
buistius alligaret. Dic ebã enĩ apud mẽ intus: ecce modo fiat. modo fiat. & cũ uerbo ĩa ibam

Expanded text:
feriatur tota uoluntas una, quae in plures diuidebatur. ita etiam, cum aeternitas delectat superiferiatur tota uoluntas una, quae in plures diuidebatur. ita etiam, cum aeternitas delectat superius et temporalis boni uoluptas retentat inferius, eadem anima est non tota uoluntate illud ut hoc uolens et ideo discerpitur graui molestia, dum illud ueritate praeponit, hoc familiaritate non ponit. Sic aegrotabam et excruciabar accusans memet ipsum solito acerbius nimis ac uoluens et uersans me in uinculo meo, donec abrumperetur totum, quo iam exiguo tenebar. sed tenebar tamen. et instabus tamen in occultis meis, domine, seuera misericordia flagella ingeminans timoris et pudoris, ne rursus cessarem et non abrumperetur id ipsum exiguum et tenue, quod remanserat, et reualesceret iterum et me robustius alligaret. dicebam enim apud me intus: "ecce modo fiat, modo fiat," et cum uerbo iam ibam
Abbreviated transcription (Latin):
uet auaritia : utrũ ad circũ ꝑgat an ad theatrũ. si uno die utrũq exhibeat᷑. addo etiã tas¬
tium. an ad furtũ de domo aliena si subẽ occasio : addo et quartũ. an ad cõmittendũ a¬
riũ si et inde simul facultas aperit᷑. si om̃a concurrant in unũ articulũ tẽporis. parit̃q cups¬
ant᷑ omã quȩ simul agi nequeunt. Discerpunt enĩ animũ sibimet aduersantib: qua
uoluntatib uł etiã plurib in tanta copia rerũ quȩ appetunt᷑. nec tam̃ tantã multitudin
diuersarũ substantiarũ solent dicere. Ita & in bonis uoluntatib: Nam quȩro ab e
nũ sit cugłm disserere. Respondebunt ad singula Bonũ. Quid sigͦ parit̃ delectent
nã simulq uno tẽpore nonne diuersȩ uoluntates distendunt cor hominis. cũ delib¬
rat᷑ ꝗd potissimũ arripiamus : Et om̃s bonȩ st̃ & certant secũ. donec eligat᷑ unũ quo

Expanded text:
uet auaritia, utrum ad circum pergat an ad theatrum, si uno die utrumque exhibeatur; addo etiam teruet auaritia, utrum ad circum pergat an ad theatrum, si uno die utrumque exhibeatur; addo etiam tertium, an ad furtum de domo aliena, si subest occasio; addo et quartum, an ad conmittendum adulterium, si et inde simul facultas aperitur, si omnia concurrant in unum articulum temporis pariterque cupiuntur omnia, quae simul agi nequeunt: discerpunt enim animum sibimet aduersantibus quattuor uoluntatibus uel etiam pluribus in tanta copia rerum, quae appetuntur, nec tamen tantam multitudinem diuersarum substantiarum solent dicere. ita et in bonis uoluntatibus. nam quaero ab num sit euangelium disserere. respondebunt ad singula: "bonum." quid? si ergo pariter delectent omnia simulque uno tempore, nonne diuersae uoluntates distendunt cor hominis, dum deliberatur, quid potissimum arripiamus? et omnes bonae sunt et certant secum, donec eligatur unum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
qui sac ram̃tis eius imbuti st̃ atq detinent᷑. aut duas malas naturas & duas malas mentes in uno
homine confligere putabunt . & ñ erit uerũ qđ solent dicere. unã bonã & alterã malã. aut
conuertent᷑ aduerũ. & ñ negabunt cũ quisq deliberat. animã unã diuersis uoluntatib ȩstu¬
re. Iam gͦ ñ dicant cũ duas uolunta tes in homine uno aduersari sibi sentiunt. duas contrarias
entes duabus contrariis substanti is & de duob: contrariis principiis contendere unã bonam
alterã malã. Nã tũ ds̃ uerax imꝓbas eos & redarguis atq conuincis eos sicut in utraq mala
luntate . cũ quisq deliberat utrũ hominẽ ueneno interimat anferro. utrũ fundũ alien
illũ an illũ inuadat. quando utrũq ñ potest : utrũ emat uoluptatẽ luxuriã. an pecuniã ser¬

Expanded text:
qui sacramentis ejus imbuti sunt atque detinentur: aut duas malas naturas, qui sacramentis ejus imbuti sunt atque detinentur: aut duas malas naturas, homine confligere putabunt, et non erit uerum quod solent dicere, unam bonam, alteram malam, aut conuertentur ad uerum et non negabunt, cum quisque deliberat, animam unam diuersis uoluntatibus aestuare. Iam ergo non dicant, cum duas uoluntates in homine uno aduersari sibi sentiunt, duas contrarias mentes de duabus contrariis substantiis et de duobus contrariis principiis contendere, unam bonam, alteram malam. nam tu, deus uerax, inprobas eos et redarguis atque conuincis eos, sicut in utraque mala uoluntate, cum quisque deliberat, utrum hominem ueneno interimat an ferro, utrum fundum alienum illum an illum inuadat, quando utrumque non potest, utrum emat uoluptatem luxuria an pecuniam ser
Abbreviated transcription (Latin):
habitabat in me peccatũ. de supplicio liberioris peccati. quia erã filius adã. Nã si tot st̃ e
riȩ naturȩ quot uoluntates sibi resistunt. ñ iã duȩ sed plures erunt. Si deliberet quisquã utri
d conuenticulũ eoꝵ ꝑgat an ad theatrũ. clamant isti. Ecce duȩ naturȩ. Vna bona hac ad¬
ducit. altera mala illac reducit. Nã unde ista cunetatio sibim& aduersantiũ uoluntatum
Ego aut̃ dico ambas malas & quȩ ad illosducit & quȩ ad theatrũ reducit. Sed ñ credunt nisibi¬
ĩ eẽ. quaitur ad eos. Quid si gͦ quisquã nr̃m deliberet ut secũ alt̾e antib duab: uoluntatibu
fluctuet utrũ ad theatrũ ꝑgat. an ad eccłam nram : Nonne et isti quid respondeant fluctua¬
bunt: Aut enĩ fatebuntur qđ nolunt. bona uoluntate ꝑgi in eccłam nrãm. sicut in eã ꝑ

Expanded text:
habitabat in me peccatum de supplicio liberioris peccati, quia eram filius Adam. 23. Nam si tot suhabitabat in me peccatum de supplicio liberioris peccati, quia eram filius Adam. 23. Nam si tot sunt contrariae naturae, quot voluntates sibi resistunt; non jam duae, sed plures erunt. Si deliberet quisquam utrum ad conventiculum eorum pergat, an ad theatrum; clamant isti: Ecce duae naturae; una bona hac ducit, altera mala illac reducit. Nam unde ista cunctatio sibimet adversantium voluntatum? Ego autem dico ambas malas, et quae ad illos ducit, et quae ad theatrum reducit. Sed non credunt nisi bonam esse qua itur ad eos. Quid si ergo quisquam nostrum deliberet, et secum altercantibus duabus voluntatibus fluctuet, utrum ad theatrum pergat, an ad ecclesiam nostram? nonne et isti quid respondeant fluctuabunt? Aut enim fatebuntur, quod nolunt, bona voluntate pergi in ecclesiam nostram, sicut in eam pergunt
Abbreviated transcription (Latin):
alterã malã. Ipsi uere mali st̃ cũ ista mala sentiunt. et idem ipsi boni erunt siuera senserint: u¬
risq consenserint : ut dicat eis apłs tuus. Euistis aliquando tenebrȩ. nunc aut̃ lux in dño. Illiq¬
uolunt ẽẽ lux ñ in dño sed inseipsis. putando animȩ naturã hoc ẽẽ qđ ds̃ ẽ. Ita facti st̃ densi
tenebrȩ. qm longius atẽ recesserunt horrenda arrogantia. atẽ ũ lumine illuminante omin
hominẽ uenientẽ in hunc mundũ. Attendite ꝗͥd dicatis & crubescite. & accedite ad e
luminamini & uultus urĩ ñ erubescent. Ego cũ deliberabã ut iã seruirẽ dñodõ meo sicut di
disposuerã. ego erã qui uolebã ego qui nolebã. Ego. ego erã. Nec plene uolebã. nec plen
lebã. Id eo mecũ contendebã . & dissi pabar ameipso. Et ipsa dissipatio me in urto quidem fiebar
nectam̃ ostendebat naturã mentis alienȩ. sed pęnã meȩ. Et ideo ñ iã ego operabar illã. sed qoa

Expanded text:
alteram malam. ipsi uere mali sunt, cum ista mala sentiunt, et idem ipsi boni erunt, si uera senserint uerisque consenserint, ut dicat eis apostolus tuus: fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. illiolunt esse lux, non in Domino, sed in seipsis, putando animae naturam hoc esse quod Deus est, ita facti sunt densiores tenebrae; quoniam longius a te recesserunt horrenda arrogantia, a te vero lumine illuminante omnem hominem venientem in hunc mundum . Attendite quid dicatis, et erubescite, et accedite ad eum et illuminamini, et vultus vestri non erubescent . Ego cum deliberabam ut jam servirem Domino Deo meo, sicut diu disposueram, ego eram qui volebam, ego qui nolebam; ego, ego eram. Nec plene volebam, nec plene nolebam. Ideo mecum contendebam, et dissipabar a meipso. Et ipsa dissipatio me invito quidem fiebat, nec tamen ostendebat naturam mentis alienae, sed poenam meae. Et ideo non jam ego operabar illam, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
magno dinoscere ualeat quomodo sit prior sonus quã cantus : Ideoq quia cantus ẽ formatus
sonus. & eẽ utiq aliꝗͥd ñ formatũ potest : formari aut̃ qđ ñ est. ñ potest : sic ẽ prior materi
quã id qđ ex ea fit. Nonideo prior quia ipsa efficit. cũ potius fiat. nec prior in t̃uallo tẽ poriss
neq enĩ priore tẽpore sonos edimus in formes sine. & eos posteriori tẽpore in formã car
coaptamus aut fingimus. sicut ligna quib arca uł argentũ quo uasculũ fabricat᷑. tales quipp
materiȩ. etiam p̃cedunt formas rerũ quȩ fiunt ex eis: at in cantu ñ ita ẽ. Cũ enĩ cantat᷑. auo

Expanded text:
magno dinoscere ualeat, quomodo sit prior sonus quam cantus, ideo quia cantus est formatus magno dinoscere ualeat, quomodo sit prior sonus quam cantus, ideo quia cantus est formatus sonus et esse utique aliquid non formatum potest, formari autem quod non est non potest? sic est prior materies quam id, quod ex ea fit, non ideo prior, quia ipsa efficit, cum potius fiat, nec prior interuallo temporis. neque enim priore tempore sonos edimus informes sine cantu et eos posteriore tempore in formam cantici coaptamus aut fingimus, sicut ligna, quibus arca, uel argentum, quo uasculum fabricatur; tales quippe materiae tempore etiam praecedunt formas rerum, quae fiunt ex eis. at in cantu non ita est. cum enim cantatur, au
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo ueracit̃ intelligat cȩlũ & terrã. nisi materiã cȩli & t̾rȩ intelligat. uidelic& uniuers
intelligibilis corporalisq creaturȩ. Si enĩ iã formatã uelit uniuersã. recte ab eo quȩri potert
hoc primo fecit ds̃. ꝗd fecerit deinceps. & post uniuersitatẽ ñ inueni&: ac ꝑ hoc audiet in unt
quomodo illud primo. si postea nihil. Cũ uero dicit primo informẽ. deinde formatã nonesi
absurdũ simodo ẽ idoneus discernere ꝗͥd pͣcedat ȩt̃nitate . ꝗd tẽpore. ꝗd electione. qĩd origine
Vet̾nitate sicut ds̃ om̃a : tempore. sicut flos fructũ : electione. sicut fructus florẽ : origine:
sonus cantũ. In his quatuor primũ & ultimũ quȩ cõmemoraui difficillime intelliguntur. du
media facillime. Namq dñe rara uisio ẽ. & nimis ardua conspicere ȩt̃nitatẽ tuã in comut

Expanded text:
quomodo ueraciter intellegat caelum et terram, nisi materiam caeli et terrae intellegat, uidelicet uniuersaquomodo ueraciter intellegat caelum et terram, nisi materiam caeli et terrae intellegat, uidelicet uniuersae, id est intellegibilis corporalisque creaturae. si enim iam formatam uelit uniuersam, recte ab eo quaeri poterit, si hoc primo fecit deus, quid fecerit deinceps, et post uniuersitatem non inueniet ac per hoc audiet inuitus: "quomodo illud primo, si postea nihil?" cum uero dicit primo informem, deinde formatam, non est absurdus, si modo est idoneus discernere, quid praecedat aeternitate, quid tempore, quid electione, quid origine: aeternitate, sicut deus omnia; tempore, sicut flos fructum; electione, sicut fructus florem; origine, sicut sonus cantum. in his quattuor primum et ultimum, quae conmemoraui, difficillime intelleguntur, duo media facillime. namque rara uisio est et nimis ardua conspicere, domine, aeternitatem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
&t̃rȩ sic ẽẽ credit cognominatã : alius iã formatas distinctasq naturas : alius unã forma¬
t̃ eandẽq spũalẽ cȩli nomine. aliã in formẽ corporalis materiȩ. t̾rȩ nomine. Qui aut̃ intelli¬
t in nominib: cȩli & t̃rȩ adhuc in formẽ materiã de qua formaret᷑ cȩlũ & t̾ra. nec ipsi uno
nodo id intelligunt : sed alius unde consũmaret᷑ intelligibilis sensibilisq creatura : alius tantũ
inde sensibilis moles ista corporea. sinu grandi continens ꝑspicuas ꝓmtasq naturas. Nec illi
modo qui iã dispositas digestasq creaturas cȩlũ & terrã uocari hoc loco credunt : sed aliu
nuisibilẽ atq uisibilẽ. alius solã uisibilẽ. inqua luminosũ cȩlũ suspicimus & terrã caligi¬
nosam. quȩq in eis st̃. At ille qui ñ alit̃ accipit in principio fecit. quã si diceret᷑ primo fecit. ñ habe

Expanded text:
e, sic esse credit cognominatam, alius iam formatas distinctasque naturas, alius unam formae, sic esse credit cognominatam, alius iam formatas distinctasque naturas, alius unam formatam eandemque spiritalem caeli nomine, aliam informem corporalis materiae terrae nomine. qui autem intellegunt in nominibus caeli et terrae adhuc informem materiam, de qua formaretur caelum et terra, nec ipsi uno more id intellegunt, sed alius, unde consummaretur intellegibilis sensibilisque creatura, alius tantum, unde sensibilis moles ista corporea sinu grandi continens perspicuas promptasque naturas. nec illi uno modo, qui iam dispositas digestasque creaturas caelum et terram uocari hoc loco credunt, sed alius inuisibilem atque uisibilem, alius solam uisibilem, in qua luminosum caelum suspicimus et terram caliginosam quaeque in eis sunt. At ille, qui non aliter accipit: in principio fecit, quam si diceretur: primo fecit, non habet
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ tuã formã om̃ium : sed de nihilo dissimilitudinẽ in formẽ quȩ formaret᷑ ꝑsimilitudinẽ tuam
rrens intẽ unũ pro captu ordinato. quantũ cuiq rerũ in suo genere datũ ẽ: & fierent omĩa
mna ualde. siue maneant circatẽ. siue gradatim remotiori distantia ꝑ tẽpora & locos puleras nar¬
nes faciant aut pati ant᷑. Uident hȩc & gaudent in luce ueritatis tuȩ. quantulũ hinc ualem
alius eorũ intendit in id qđ dictũ ẽ in principio fecit ds̃. & respicit sapientiã principiũ. qui a
loquit᷑ ipsa nobis. Alius itidẽ intendit in eadẽ uerba. & principiũ intelligit exordiũ rerũ
itarũ. & sic accipit in principio fecit. ac sidiceret᷑ primo fecit. Atq in eisqui intelligui
n principio qđ insapientia fecisti cȩlũ & terrã : alius eorũ ipsũ cȩlũ & terrã creabilẽ materiã¬

Expanded text:
dinem tuam formam omnium, sed de nihilo dissimilitudinem informem, quae formaretur per similitudinem tuam dinem tuam formam omnium, sed de nihilo dissimilitudinem informem, quae formaretur per similitudinem tuam recurrens in te unum pro captu ordinato, quantum cuique rerum in suo genere datum est, et fierent omnia bona ualde, siue maneant circa te siue gradatim remotiore distantia per tempora et locos pulchras uariationes faciant aut patiantur. uident haec et gaudent in luce ueritatis tuae, quantulum hic ualent. et alius eorum intloquitur ipsa nobis: alius itidem intendit in eadem verba, et principium intelligit exordium rerum conditarum, et sic accipit, In principio fecit, ac si diceretur primo fecit, atque in eis intelligunt, In principio, quod in sapientia fecisti coelum et terram, alius eorum ipsum c
Abbreviated transcription (Latin):
biliuarietate circũspicit. Quarũ si quispiam quasi uilitatẽ dictorũ asꝑnat᷑. & extra nutrito¬
uscunas suꝑba imbecillitate se extenderit : heu. cad& misere. Dñe ds̃miserere. ne implu
pullũ conculeent qui transeunt uiam : & mitte angłm tuũ qui reponat innido ut uiuat.
inec uol&. Alii uero quib: hȩc uerba ñ iã nidus sed opaca frutecta sunt. uident in eis laten
ructus. & uolitant lȩtantes. & garriunt scrutantes. & carpunt eos. Uident enĩ cũ hȩc uer
ilegunt uł audiunt. tuad s̃ ȩt̃na & stabili ꝑmansione cuncta p̾terita & futura tẽpora supe
nec tam̃ quicquã eẽ tẽporalis creaturȩ qđ tũ ñ feceris. cuius uoluntas quia idem qđ tũ.
illo modo mutata uł quȩ antea ñ fuiss& exorta uoluntate fecisti om̃a. non de tẽ similitu¬

Expanded text:
rabili uarietate circuminspicit. quorum si quispiam quasi uilitatem dictorum aspernatus extra nutritorabili uarietate circuminspicit. quorum si quispiam quasi uilitatem dictorum aspernatus extra nutritorias cunas superba inbecillitate se extenderit, heu! cadet miser et, domine deus, miserere ne implumem pullum conculcent qui transeunt uiam, et mitte angelum tuum, qui eum reponat in nido, ut uiuat donec uolet. Alii uero, quibus haec uerba non iam nidus, sed opacata frutecta sunt, uident in eis latentes fructus et uolitant laetantes et garriunt scrutantes et carpunt eos; uident enim, cum haec uerba legunt uel audiunt, tua, deus, aeterne stabili permansione cuncta praeterita et futura tempora superari nec tamen quicquam esse temporalis creaturae quod tu non feceris, cuius uoluntas, quia id est quod tu, nullo modo mutata uel quae antea non fuisset, exorta uoluntate fecisti omnia: non de te similitu
Abbreviated transcription (Latin):
st. hic illud. ille illud ꝑ longiores loquelarũ am fractus trahat. Alu enĩ cũ hȩc uerba legunt
audiunt. cogitant dm̃ quasi hominẽ aut quasi aliquã molẽ inmensa p̃ditã potestate nouo quodã
bentino placito extra seipsã tamquã locis distantib fecisse cȩlũ & terrã duo magna corpora.
pra & infra. quib: om̃a continerent᷑: et cũ audiunt dixit ds̃. fiat illud. & factũ ẽ illud: cogitant
rrbacepta & finita. sonantia tẽporib: atq transeuntia. post quorũ transitũ statĩ ex ister&. qõd
ẽ ut exister&. Et siꝗͥd forte aliud hoc modo ex famili aritate carnis opinat᷑. in quib adhuc
iruulis anim alib: dũ isto humillimo genere uerborũ tamquã mat̾nosinu eorũ gestat᷑ infirmitas.
irit̃ ȩdificat᷑ fides quia certũ habeant & teneant dm̃ fecisse om̃s naturas quas eorũ sensus mi¬

Expanded text:
potest, hic illud, ille illud, per longiores loquellarum anfractus trahat. alii enim cum haec uerba legunt uel potest, hic illud, ille illud, per longiores loquellarum anfractus trahat. alii enim cum haec uerba legunt uel audiunt, cogitant deum quasi hominem aut quasi aliquam mole inmensa praeditam potestatem nouo quodam et repentino placito extra se ipsam tamquam locis distantibus fecisse caelum et terram, duo magna corpora supra et infra, quibus omnia continerentur, et cum audiunt: dixit dcepta, finita, sonantia temporibus atque transeuntia, post quorum transitum statim existere quod iussum est ut existeret; et si quid forte aliud hoc modo ex familiaritate carnis opinantur. in quibus adhuc paruulis animalibus, dum isto humillimo genere uerborum tamquam materno sinu eorum gestatur infirmitas, salubriter aedificatur fides, qua certum habeant et teneant deum fecisse omnes naturas, quas eorum sensus mi
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ nãq massa om̃s uenimus. & ꝗͥd ẽ homo nisi quia memor es eius. uellẽ ergo si tunc eͥgotẽm
& eũ texendi sermonis modũ. ut neq illi qui nondũ queunt intelligere quẽ a dmodũ eitei¬
stamquã excedentia uires suas dicta recusarent. & illi qui hoc iã possunt in quã lib& uerã sen¬
iam cogitando uenissent eã non prȩt̃missã in paucis uerbis tui famuli reperirent. & si
uius aliã uidiss& in luce ueritatis. nec ipsa in eisdẽ uerbis intelligenda deesset. Sicut enĩ fons
ruo loco uberior. ẽ. pluribusq riuis in ampliora spatia fluxũ ministrat. quã quilibet
osũriuorũ qui ꝑmulta locoꝵ ab eodẽ fonte deducit᷑ ita n arratio dispensatoris tui sermoc inaturis plu
b ꝓfutura paruo sermonis modulo scat&. Fluit aliꝗd ueritatis. unde sibi quisq uerũ qđ de hisreb

Expanded text:
eadem namque massa omnes uenimus; et quid esthomo, nisi quia memor es eius? — uellem ergo, si tunc ego essem eadem namque massa omnes uenimus; et quid esthomo, nisi quia memor es eius? — uellem ergo, si tunc ego essem dari et eum texendi sermonis modum, ut neque illi, qui nondum queunt intellegere quemadmodum creat deus, tamquam excedentia uires suas dicta recusarent et illi, qui hoc iam possunt, in quamlibet ueram sententiam cogitando uenissent, eam non praetermissam in paucis uerbis tui famuli reperirent, et si alius aliam uidisset in luce ueritatis, nec ipsa in eisdem uerbis intellegenda deesset. Sicut enim fons in paruo loco uberior est pluribusque riuis in ampliora spatia fluxum ministrat quam quilibet eorum riuorum, qui per multa locorum ab eodem fonte deducitur, ita narratio dispensatoris tui sermocinaturis pluribus profutura paruo sermonis modulo scatet fluenta liquidae ueritatis, unde sibi quisque uerum, quod de his rebus
Abbreviated transcription (Latin):
uerissimarũ sententiarũ quȩ de illis uerbis erui possunt temere affirmare quã earũ
ses potissimũ senserit. & ꝑniciosis contentionib ipsã offendere caritatt̃ ꝓpt̃ quã dix
omã. cuius dicta exponere conam. Et tamen ego dsms. celsitudo humilitatis meȩ & reqͥes
laboris mei qui audis confessiones meas & dimittis peccata mea. qm̃ tũ mihi p̃cipis ut
gã ꝓximũ meũ sicut meipsũ. ñ possũ minus credere de moyse fidelissimo famulo tuo
quam mihi optarẽ ac desiderarẽ abs tẽ dari muneris si tẽpore illo natus eẽm quoill
eoq loco mẽ constituisses ut ꝑseruitutẽ cordis ac linguȩ meȩ litterȩ dispensarent᷑ quae ta¬
topost eẽnt om̃ib gentib ꝓfuturȩ. & ꝑuniuersũ orbẽ tanto auetoritatis culmine om̃ius
falsarũ suꝑbarũq doetrinarũ uerba suꝑaturȩ. Vellẽ quippe si tunc ego eẽm moyses. ex

Expanded text:
uerissimarum sententiarum, quae de illis uerbis erui possunt, temere adfirmare, quam earum uerissimarum sententiarum, quae de illis uerbis erui possunt, temere adfirmare, quam earum Moyses potissimum senserit, et perniciosis contentionibus ipsam offendere caritatem, propter quam dixit omnia, cuius dicta conamur exponere. Et tamen ego, deus meus, celsitudo humilitatis meae et requies laboris mei, qui audis confessiones meas et dimittis peccata mea, quoniam tu mihi praecipis, ut diligam proximum meum sicut me ipsum, non possum minus credere de Moyse fidelissimo famulo tuo, quam mihi optarem ac desiderarem eoque loco me constituisses, ut per servitutem cordis ac linguae meae, Litterae illae dispensarentur, quae tanto post essent omnibus gentibus profuturae et per uniuersum orbem tanto auctoritatis culmine omnium falsarum superbarumque doctrinarum uerba superaturae. uellem quippe, si tunc ego essem Moyses — ex