comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidex in cognitione fidĩ int̾ utrosq uide¬
or p̃sidere. Partis gͦ e diu̾so sistentis cui
defensionis u̾ba augustinus uir grauissimꝰ
se impensurũ ostendit. postulationẽ qua
petit. quia ⁊ ratione ñ caret. dignare ef¬
fectu anticipare: nom̃q simul ꝓpriȩ reli¬
gionis edicere.

Expanded text:
judex in cognitione fidei inter utrosque videjudex in cognitione fidei inter utrosque videor praesidere. Partis ergo e diverso sistentis, cui defensionis verba Augustinus vir gravissimus se impensurum ostendit, postulationem quam petit, quia et ratione non caret, dignare effectui mancipare, nomenque simul propriae religionis edicere.
Abbreviated transcription (Latin):
qua ficĩ necessaria a patrib posita. quȩ
in u̾bis ciuersarũ linguartĩ alitͣ sonant.
aluid intꝰ continent. in secreto: sic̃ ipsa
tendebat exteriꝰ. dumnitatis uirtutem
gerebat interiꝰ. Tam̃ fidẽ rei publioꝵ de¬
bens uir clarissimus pascentiꝰ. qr ipse ex¬
gub̾nari. dignet᷑ nom̃ edicere: qr po¬
testatis ętatis etiã sunulq ꝓuocatio¬
nis eiꝰ ordo id fieri iustissime̾ flagitat.
etiã ipsi placuisse manifestissime cõꝑ¬
aurentius uir clarissimus batꝰ¬
dyxit. Tu excellentiȩ merito ꝑascent.
uir nobilissime nos admodũ paruis
se clarũ ẽ. Tremens enĩ in tante rei ne¬
gocio paruus p̃sideo cognitor: formidans
ne de tantȩ omĩpotentie natura secus¬
alit᷑ quid credetis reatũ incurram. Sacͣ¬
mento enĩ me meũ animũ animãq me¬
mini construixisfe. nec tuas intentiones
ulla intentione palpare: nec aliquid aui¬
stitia longiꝰ conibere. Tua enĩ dilecꝰtione:

Expanded text:
qua fidei necessaria a patribus posita, quae qua fidei necessaria a patribus posita, quae in verbis diversarum linguarum aliter sonant, aliud intus continent in secreto; sicut ipsatendebat exterius, et divinitatis virtutem gerebat interius. Tamen fidem Reipublicae debens vir spectabilis Pascentius, quia ipse exgubernari, dignetur nomen edicere; quia potestatis, aetatis etiam, simulque provocationis ejus ordo id fieri justissime flagitat. dere, quod etiam ipsi placuisse manifestissime coaurentius vir clarissimus dixit: Tuae excellentiae merito, Pascenti, vir nobilissime, nos admodum paruisse sat clarum est. Tremens enim in tantae rei negotio praesideo cognitor, formidans ne de tantae omnipotentiae natura secus quid credens reatum incurram. Sacramento enim me meum animum animamque memini constrinxisse ne tuas intentiones ulla ratione palparem, nec aliquid a justitia longius cohiberem. Tua enim delectione
Abbreviated transcription (Latin):
his uaccare querendis atq dictandis. quȩ
qͥm̃ multis st̃ necessaria. p̃ponenda eẽ ar¬
bitror. ualde ad paucos ꝑtinentib inqͥsi¬
arrianũ. habita in domo anicia ypone¬
tib ꝑsonis incõmune positis dixit. Dei
discutiendũ ẽ negotiũ: naturȩq eius
in qua pleriq labunt᷑ homines exami¬
nanda ꝑfectio. Si post illud totũ qd̃ pars
perrti ꝑsona ꝑsone conuicii intulit pridẽ.
iam in utrisq maneat serenitas animoꝵ:
uenerande augustine ⁊ pascenti nobilissi¬
me dignanuni ꝓfiteri. De dño enĩ disputans
animus. debet serenior inueniri: qr repul¬
sis animositatis caliginib. m̃tise purȩ ad
intelligendã naturȩ suȩ magnitudinem
faciliꝰ offeret. fidẽ gͥ ur̃am pͥmitus ex ꝓfes
requirere: utrũ liceat p̃ter seripturarum
chiunarũ eloquia usurpatiue defensioi̾s
merito aliquid affirmare.
ugustinus ep̃s dixit respondit. Sunt ali¬

Expanded text:
his uacare quaerendis atque dictandis, quae his uacare quaerendis atque dictandis, quae quoniam multis sunt necessaria, praeponenda esse arbitror ualde ad paucos pertinentibus inquisiariano, habita in domo Anicia Hipponetibus et personis in cominus positis dixit: Dei discutiendum est negotium, naturaeque ejus, in qua plerique labuntur homines, examinanda perfectio; si post illud totum quod pars parti, persona personae convicii intulit pridem, jam in utrisque manet serenitas animorum, venerande Augustine et Pascenti nobilissime, dignamini profiteri. De Deo enim disputans animus debet serenior inveniri; quia repulsis animositatis caliginibus, menti sese purae ad intelligendam naturae suae magnitudinem facilius offert. Fidem igitur vestram ex professrequirere, utrum liceat praeter Scripturarum divinarum eloquia, usurpativae defensionis merito, aliquid affirmare. 2. Augustinus episcopus dixit: Sunt ali
Abbreviated transcription (Latin):
totã legẽ seruauerit. offendat aũ in uno
factus ẽ omiũ reus. S in hoc. dixi etiam
quid mͥ uideatur. In illo aũ de animȩ ori¬
gine. tantũ quid ei uideat᷑ consultatoria
quat̾ã disputatione quesuu. Occasionem
quippe cuiꝰdã scĩssimi ⁊ studiosissimi uiue¬
nis prb̃i orosii. qui ad nos ab ultima his¬
pania. id ẽ ab occesani littore. solo scrip¬
turarũ scãrũ ardore flaminatus aduenit
amittere nolui. Cui ut ad illũ. qͦq ꝑge¬
ret ꝑsuasi. huic etiã ipsi orosio ad quȩdã
int̾rogata quȩ illũ de priscillianitarum
heresi ⁊ de origenis quibusdã opinionib
quas ñ recipit eccłia. ꝑmouebant: uno li¬
bro ñ grandi quanta potun breuitare ⁊
ꝑspicuitate respondi. Scripsi etiã grͣan¬
dem quendã adu̾sus pelagii heresem. co¬
gentib ñnullis fr̃ib. quib contra gr̃am xͥ
opinionẽ ꝑniciosam ille ꝑsuaserat. Hlex
omĩa si habere uolueris. aliquẽ mitte qͥ
tibi cuncta describat. Me aũ ꝑmitte.

Expanded text:
totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. sed in hoc dixi etiam, quid mihi uideatur, in illo autem de animae origine tantum, quid ei uideatur, consultatoria quadam disputatione quaesiui. occasionem quippe cuiusdam sanctissimi et studiosissimi iuuenis, presbyteri Orosii, qui ad nos ab ultima Hispania, id est ab Oceani litore solo sanctarum scripturarum ardore flammatus aduenit, amittere nolui. cui, ut ad illum quoque pergeret, persuasi. huic etiam ipsi Orosio ad quaedam interrogata, quae illum de Priscillianistarum haeresi et de Origenis quibusdam opinionibus. quas non recipit ecclesia, permouebant, uno libro non grandi quanta potui breuitate et perspicuitate respondi. scripsi etiam grandem quendam librum aduersus Pelagii haeresim cogentibus nonnullis fratribus, quibus contra gratiam Christi opinionem perniciosam ille persuaserat. haec omnia si habere uolueris, aliquem mitte, qui tibi cuncta describat. me autem permitte
Abbreviated transcription (Latin):
unici filii dĩ mirabili ⁊ singulari suscep¬
tione coaptatus ẽ. ꝑmanente tam̃ u̾bo
in sua natura incõmutabilit᷑. in qua
nicħ compositi cũ quo subsistat. ulla
fantasia humani animi suspicandũ ẽ.
legit᷑ quidẽ ⁊ sp̃c sapientie multipler:
s recte drͣ etiã simplex. Multiplex enĩ
aluid quã qd̾ ht̃ eͣ: sic̃ dictus ẽ filius
habere uitam in semetipso. ⁊ eadem¬
uita ipse ẽ: Homo aũ u̾bo aocessit. non
u̾bum hominẽ conuertibilit᷑ accessit.
Atq ita ⁊ filius dĩ simul eũ homine sus¬
cepto drͣ. Unde idem filiꝰ dĩ incõmuta¬
bilis ẽ. atq ooetͣnus patri s in u̾bo solo.
Et sepultus ẽ filus dĩ. s in carne sola.
Proinde q̃ de filio dĩ u̾ba dicunt᷑ iuden¬
dũ ẽ qͥd scđm quid dicant᷑. Non enĩ ho¬
mine assumpto ꝑsonarũ numerus auc¬
tus ẽ: s eadem trinitas mansit. Nã sic̃
in homine quolibet. pͣter unũ illũ qui

Expanded text:
unici Filii Dei mirabili et singulari suscepunici Filii Dei mirabili et singulari susceptione coaptatus est, permanente tamen Verbo in sua natura incommutabiliter, in qua nihil compositi cum quo subsistat ulla phantasia humani animi suspicandum est. Legitur quidem, Et Spiritus sapientiae multiplex ; sed recte dicitur etiam simplex. Multiplex enim, aliud quam quod habet est: sicut dictus est Filius habere vitessit, non uerbum in hominem conuertibiliter accessit; atque ita et filius dei simul cum homine suscepto dicitur. unde idem filius dei incommutabilis est atque coaeternus patri sed in uerbo solo et sepultus est filius dei sed in carne sola. Proinde, quae de filio dei uerba dicuntur, uidendum est, secundum quid dicantur. non enim homine adsumpto personarum numerus auctus est, sed eadem trinitas mansit. nam sicut in homine quolibet praeter unum illum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nit. ⁊ ꝑ uoluntatẽ tantũmͦ uult: Ad
hoc gͦ adhibet᷑ ista similitudo. ut quo¬
quo modo intelligat᷑. quẽ adnodũ hoꝵ
triũ in anima. cũ singula nomina enũ¬
tiant᷑. quib eadẽ singula demonstrant᷑:
tam̃ unum qdđq nom̃ his trib eooꝑantibꝰ
enuntiatur. cũ ⁊ reminiscendo. ⁊ intelli¬
gendo. ⁊ uolendo. dr̃: ita nullã ẽe cre¬
mul trinitas oꝑetur. que inseparabili¬
ter oꝑatur. Ac ꝑ hoc nec uocẽ patris. nec
animã nec carnẽ filii. nec columbam
trmitate. Nec sane sonus ille uocis qui
continuo ẽẽ. destitit. oaptatus ẽ in u¬
nitate ꝑsone patris. nec illa columbȩ
species omporalis. coaptata ẽ in unita
nubes illa lucida quȩ oꝑuit in monte
cũ trib discipulis saluatorẽ. uł potiꝰ
sic̃ ille ignis qui eundẽ spm̃ scm̃ demon
stcauit. officio significationis impleto
mox eẽ desiuit. d solus homo qr ꝓpt̃¬
ipsã naturam liberandam. illa omĩa fi¬
ebant in unitatẽ ꝑsone sibi dĩ. hoc est

Expanded text:
t per uoluntatem tantum modo uult? ad hoc ergo adhibetur ista similitudo, ut quoquo modo intellegatur, quem ad modum horum trium in anima cum singula nomina enuntiantur, quibus eadem singula demonstrantur, tamen unumquodque nomen his tribus cooperantibus enuntiatur, cum et reminiscendo et intellegendo et uolendo dicitur, ita nullam esse cremul trinitas operetur, quae inseparabiliter operatur, ac per hoc nec uocem patris nec animam et carnem filii nec columbam Trinitate. 7. Nec sane sonus ille vocis, qui continuo esse destitit, coaptatus est in unitatem personae Patris, nec illa columbae species corporalis coaptata est in unitatnubes illa lucida quae operuit in monte cum tribus Discipulis Salvatorem , vel potius sicut ille ignis qui eumdem Spiritum sanctum demonstravit , officio significationis impleto, mox esse desivit. Sed solus homo, quia proipsam naturam liberandam illa omnia fiebant, in unitatem personae Verbi Dei, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
uis enĩ hȩc suis separatisq temporib
singillatim singula enuntiemus. nichil
tami hoꝵ sine aliis duob agimus. ut di¬
camꝰ. Nec ideo putanda stͣ hec tria tri¬
nitati sic comparata: ut omĩ ex parte
cõueniant. Cui enĩ similitudini in dis¬
putando conuenientia tanta concedi¬
nir. ut ei rei cui adhibenda ẽ. omĩ ex
parte coaptetur: uł quando ex creatu¬
ra ad ereatorẽ aliquid simile assumi¬
tur: frimo gͦ in hoc inuenitur ista
similitudo dissimilis. qd̾ tria hec me¬
moria. intelligentia. uoluntas. Animȩ
iisunt. ñ eadẽ tria ẽ anima. Illa uͦ
trmuitas ñ inest. s ipsa ds̃ ẽ. Idõ ibi mi¬
rabilis simplicitas cõm̃datur: qr. ñ ibi
aliua ẽ ẽẽ. aliud intelligere. ut si quid
de dĩ natura drͣ. Anima uͦ quia ẽ. eti
ud qd intelligit. Deuide quis audeat
dicere. patr̾e ñ intelligere ꝑ seipsum.
s ꝑfiliũ. sic̃ memoriã ñ intelligit ꝑ se¬

Expanded text:
uis enim haec suis separatisque temporibus uis enim haec suis separatisque temporibus singillatim singula enuntiemus, nihil tamen horum sine aliis duobus agimus uel dicimus. nec ideo putanda sunt haec tria trinitati sic comparata, ut omni ex parte conueniant; cui enim similitudini in disputando conuenientia tanta concediur, ut ei rei, cui adhibenda est, omni ex parte coaptetur? uel quando ex creatura ad creatorem aliquid simile adsumitur? primo ergo in hoc inuenitur ista similitudo dissimilis, quod tria haec, memoria, intellegentia, uoluntas, animae insunt, non eadem tria est anima; illa uero trinitas non inest, sed ipsa deus est. ideo ibi mirabilis simplicitas commendatur, quia non ibi aliud est esse aliud intellegere uel si quid aliud de dei naturud quod intelligit. Deinde quis audeat dicere Patrem non intelligere per seipsum, sed per Filium, sicut memoria non intelligit per se
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑ ẽẽ qui patͣ ẽ. nec pat᷑ qui filius ẽ.
nec patͣ nec filiꝰ. qui utriꝰq sp̃s ẽ. Nuchil
putet᷑ in hac trinitate. temporib locis¬
ue distare. s hec tria equalia eẽ ⁊ coet᷑¬
na: ⁊ omino una eẽ natura. Non apatre
Nec quẽquã lib̾ari apatre sine pat̾e filio
q unmortali: id ÷ omĩmodo incõmuta¬
bili. solo dõ. Multa aũ etiã separatim
in scripturis de singulis dici. ut insinu¬
et᷑ quãuis inseparabilis trinitas. tamen
trinitas. It quẽ admodũ simul dici ñ
possunt. cũ sonis corporalib cõmemorã¬
tur. quãius simul sint inseparabilit᷑. ita
⁊ quibusdã seripturarũ locis. ⁊ ꝑ quasdã
creaturas. singillatĩ uicissimq monstrẽ¬
tur. Sic pat̃ m uoce qua sonuit. tu es
filius m̃s: ⁊ filiꝰ in homine quẽ suscepit
corporali. Llec separatĩ quidẽ: s nullo
mͦ separata tria illa demonstrant. Ad
hoc utcũq intelligendũ. assumimus
memoriã. intelligentiã. uoluntatẽ. Quã¬

Expanded text:
 qui filius est, nec pater nec filius, qui utriusque spiritus est. nihil putetur in hac trinitate temporibus locisue distare, sed haec tria aequalia esse et coaeterna et omnino esse una natura, non a patre nec quemquam liberari a patre sine filio que inmortali, id est omni modo incommutabili solo deo. multa autem etiam separatim in scripturis de singulis dici, ut insinuetur quamuis inseparabilis trinitas tamen trinitas, ut, quem ad modum simul dici non possunt, cum sonis corporalibus commemorantur, quamuis simul sint inseparabiliter, ita et quibusdam scripturarum locis et per quasdam creaturas singillatim uicissimque monstrentur sicut pater in uoce, qua sonuit: Tu es filius meus, et filius in homine, quem suscepit corporali. haec separatim quidem sed nullo modo separata tria illa demonstrant. Ad hoc utcumque intellegendum adsumimus memoriam, intellegentiam, uoluntatem. quam
Abbreviated transcription (Latin):
rũetiã qui nͣdũ in ipsa anima sua ita
incorpoream substantiã a corporis ge¬
neralitate discernunt. quẽ admodum
certi sunt se uitiere nosse uelle. non
sint alieni a salute. quã stultitia illa
xpͣs mortuus eͣ qui certa intelligen¬
tia possunt ista discernere: pene fru¬
stra in eccłia laboramus. Si aũ qd̃ ue¬
ritas habet. infirmi popłi credenti¬
um ad medicũ currunt. sanandi ꝑ
xp̃m ⁊ hunc crucifixũ: ut ubi abun¬
dauit peccatũ suꝑabundet gr̃a: mi¬
ris fit modis. ꝑ altitudinẽ cuitiarit
sapientiȩ ⁊ scientiȩ dĩ. ⁊ ꝑ inseruta¬
bilia iuditia eiꝰ. ut ⁊ ñnulli a corpo¬
rib incorporea discernentes. cũ sibi
ex hoc magni uident᷑ ⁊ irridentur
stulticiã p̃dicationis. qua salui fiunt
credentes ab unica uia longe exer¬
rent. quȩ ad uitã et̃nam sola ꝑducit.
i multi in cruce xpĩ głantes. ⁊ ab
eadẽ uia ñ recedentes. etiã qui istag̃

Expanded text:
rum etiam qui nondum in ipsa anima sua ita rum etiam qui nondum in ipsa anima sua ita incorpoream substantiam a corporis generalitate discernunt, quem ad modum certi sunt se uiuere, nosse, uelle, non sint alieni a salute, quam stultitia illa Christus mortuus est, qui certa intellegentia possunt ista discernere, paene frustra in ecclesia laboramus. si autem, quod ueritas habet, infirmi populi credentium ad medicum currunt sanandi per Christum et hunc crucifixum, ut, ubi abundauit peccatum, superabundet gratia, miris fit modis per altitudinem diuitiarum sapientiae et scientiae dei et per inscrutabilia iudicia eius, ut et nonnulli a corporibus incorporea discernentes, cum sibi ex hoc magni uidentur et inrident stultitiam praedicationis, qua salui fiunt credentes, ab unica uia longe exerrent, quae ad uitam aeternam sola perducit, et multi in cruce Christi gloriantes et ab eadem uia non recedentes, etiam qui ista, quae
Abbreviated transcription (Latin):
htͣ qr oĩa iudicat. ⁊ a nemine iudi¬
cat᷑. Illi gͦ seditiones ⁊ ꝑturbationes
in ȩccłia faciebant. qui uidebantur
ẽẽ qđ ñ erant. hos docet cognoscere
pacis. Si quis aũ ignorat ignorabitur:
id eͣ imꝓbabit᷑. Non enĩ ds̃ si ad scien¬
tiam referas ignorat eos quib dicꝰturꝰ:
eͣ non noui uos. S eoꝵ imꝓbatio. hoc
u̾bo insinuata eͣ. Cũ dũ dñs dicat. bea¬
ti mundo corde. quia ipsi dm̃ uidebt̃
eaq usio nob̃ in fine summũ p̃miũ
quidũ q̃ de dĩ natura credimus. con¬
spicere ñ ualemꝰ: ne inde sit dictum
qui ignorat ignorabit᷑. Quia enĩ in
sapientia dĩ ñ cognouit mundus per̾
sapientiã dm̃. placuit dõ ꝑ stulticiã
p̃dicationis saluos facere credentes.
hec stultitia p̃dicationis ac stultũ dĩ
q̃ sapientior ẽ hominib. multos con¬
trahit ad salutẽ: ut ñ solũ qui non¬
dũ ualent certa intelligentia conspi¬
cere naturam dĩ quã fide tenent. ue¬

Expanded text:
a nemine iudicatur. illi ergo seditiones et perturbationes in ecclesia faciebant, qui uidebantur esse, quod non erant. hos docet cognoscere pacis. si quis autem ignorat, ignorabitur, id est inprobabitur. non enim deus, si ad scientiam referas, ignorat eos, quibus dicturus est: Non noui uos, sed eorum inprobatio hoc uerbo insinuata est. Cum autem dominus dicat: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, eaque uisio in fine summum praemiumquidum. quae de dei natura credimus, conspicere non ualemus, ne inde sit dictum: Qui ignorat, ignorabitur. quia enim in sapientia dei non cognouit mundus per sapientiam deum, placuit deo per stultitiam praedicationis saluos facere credentes. haec stultitia praedicationis ac stultum dei, quod sapientius est hominibus, multos contrahit ad salutem, ut non solum qui nondum ualent certa intellegentia conspicere naturam dei, quam fide tenent, ue
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝑximi. In quib duob p̃ceptis: tota lex
pendet ⁊ ꝓpħs. Iste aũ sensus. quo ua
exponit᷑. qd̾ scriptũ ẽ saturati st̃ filii s.
ñ mͥ occurrerat cũ ante rescriberẽ. sed
recensui breuissimã quandã eiusdem
psalmi expositionẽ. quã iã olim dic ta¬
uerã ⁊ hoc satis breuit᷑ a me positum
repperi. Inspexi etiã codices grecos. utrũ
datiuus casus ẽẽt qd̵ dictũ ẽ filiis an
genituus. quo illa lingua utit᷑ ꝓ abla¬
tuo: ⁊ inueni genitiuũ. Qd si ãd u̾bũ
int̃p̃taret᷑: scriptũ ẽẽt saturati st̃ fili¬
oꝵ S recꝰte int̾pres sententiã secutꝰ ẽ:
⁊ latino more dixit saturati st̃ filiis.
Qd uͦ sequitur ⁊ reliquert̃ reliquias par¬
iulis sius. existimo paruulos accipien¬
dos manifestos carnis filios. Unde eti¬
am scm istã ñ de porcina s de filuis
expositionẽ. manet illa sententia. qua
dixerunt: Sangius huius suꝑ nos ⁊ suꝑ¬

Expanded text:
a lex a lex pendet et prophetae. Iste autem sensus, quo ita exponitur, quod scriptum est: Saturati sunt filiis, non mihi occurrerat, cum ante rescriberem; sed recensui breuissimam quandam eiusdem psalmi expositionem, quam iam olim dictaueram, et hoc satis breuiter a me positum repperi. inspexi etiam codices Graecos, utrum datiuus casus esset, quod dictum est \'filiis\', an genetiuus, quo illa lingua utitur pro ablatiuo, et inueni genetiuum. quod si ad uerbum interpretaretur, scriptum esset: Saturati sunt filiorum; sed recte interpres sententiam secutus est et Latino more dixit: Saturati sunt filiis. quod uero sequitur: Et reliquerunt reliquias paruulis suis, existimo paruulos accipiendos manifestos carnis filios. unde etiam secundum istam non de porcina sed de filiis expositionem manet illa sententia. qua dixerunt: Sanguis huius super nos et sup
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ dixerat ⁊ de absconditis tuis adim¬
pletus ẽ uent᷑ eoꝵ. quib u̾bis occulta
di iudicia significata ft̃: occulta qͥppe st̃
nuseris. qui etiã gaudent in malis. qͦs
tradidit ds̃ in concupiscentias cordis eoꝵ.
uelut quereret᷑ unde possint cognosci:
qui in abscondito ira dĩ adimpleti. sunt
⁊ responderet᷑ qd̾ in eugłio dictũ eͣ ex
fructib eoꝵ cognoscetis eos: continuo
subiunctũ ẽ. Saturati ft̃ filiis. hoc est
alibi legit᷑ Escce parturiit iniustitiam:
concepit dolorẽ. ⁊ peꝑit iniquitatem.
& alibi. Dem concupiscentia cũ conceꝑit:
parit peoratũ. Nali gͦ filii mala oꝑa: qͥb
cognoscunt᷑ qui de absconditis cĩ iudi¬
ciss int̾s cogitationũ suarũ tãquã in
uentre: adimpleti st̃. Bona oꝑa: boni
chro: quȩ om̃s geminos creant ⁊ steri¬
lis ñ ẽ in illis. In quo gemino fȩtu. gemi¬
nũ opus dilectionis agnoscit᷑. dĩ seiłe¬

Expanded text:
nim dixerat: Et de absconditis tuis adimnim dixerat: Et de absconditis tuis adimpletus est uenter eorum, quibus uerbis occulta dei iudicia significata sunt — occulta quippe sunt miseris, etiam qui gaudent in malis, quos tradidit deus in concupiscentias cordis eorum —, uelut quae. reretur, unde possint cognosci, qui in abscondito ira dei adimpleti sunt, et responderetur, quod in euangelio dictum est: Ei fructibus eorum cognoscetis eos, continuo sub. iunctum est: Saturati sunt filiis, hoc est alibi legitur: Ecce parturiuit iniustitiam, concepit dolorem et peperit iniquitatem et alibi: Dein concupiscentia cum conceperit, parit peccatum. mali ergo filii mala opera, quibus cognoscuntur et qui de absconditis dei iudiciis internis cogitationum suarum tamquam in uentrem adimpleti sunt; bona opera boni cro, quae omnes geminos creant et sterilis non est in illis. in quo gemino fetu geminum opus dilectionis agnoscitur, domi
Abbreviated transcription (Latin):
riunt᷑. Qͥ tam̃ cũ uiuunt: ꝑ cõmunio¬
nẽ sacram̃toꝵ unitatisq catholicȩ uidẽ¬
tar eccłie copulati. Isti gͦ duisi stͣ a pau¬
cis qui ex illis credidert̃: de t̾ra quã sic̃
agrũ suũ excolit pat̾ agricola. Biuisi aũ
in uita sua. id ẽ in manifesto: sic̃ uidemꝰ.
S equit᷑ aũ ⁊ de absconditis tuis adimpletꝰ
ẽ uent̾ eoꝵ: id ẽ p̃ter hoc qd in manifes¬
to diuisi st̃. etiã de absconditis tius. quȩ ĩ
occulto recddis conscientis maloꝵ. adimple¬
tus ẽ uent̃ eoꝵ. Hentrẽ posuit. ꝓ int̾no¬
rũ latentiũq secretis. Iđ uͦ sequit᷑ satu¬
rati s porcina: iã quid mͥ ex hoc uidet᷑
aꝑui. S qd̾ alii eodices habent. ⁊ uerius
habere ꝑhibent᷑. qr diligentiora exem¬
plaria ꝑ accentus notã eandẽ u̾bi greci
ambiguitatẽ greco scribendi more dissol¬
uunt. Obscurius ẽ quidẽ. s electiori sen¬
tentiȩ uidet᷑ aꝑtus conuenire. Quia e¬

Expanded text:
riuntur, qui tamen cum uiuunt, per communioriuntur, qui tamen cum uiuunt, per communionem sacramentorum unitatisque catholicae uidentur ecclesiae copulati. isti ergo diuisi sunt a paucis, qui ex illis crediderunt, de terra, quam sicut agrum suum excolit pater agricola, diuisi autem in uita sua, id est hic in manifesto, sicut uidemus. sequitur autem: Et de absconditis tuis adimpletus est uenter eorum, id est praeter hoc, quod in manifesto diuisi sunt, etiam de absconditis tuis, quae in occulto reddis conscientiae malorum, adimpletus est uenter eorum; uentrem posuit pro internorum latentiumque secretis. Quod uero sequitur: Saturati sunt porcina, iam, quid mihi ei hoc uideretur, aperui. sed quod alii codices habent et uerius habere perhibentur, quia diligentiora exemplaria per accentus notam eandem uerbi Graeci ambiguitatem Graeco scribendi more dissoluunt, obscurius est quidem, sed electiori sententiae uidetur aptius conuenire. quia e
Abbreviated transcription (Latin):
alua quidẽ aꝑtum ht̃ sensũ: ꝑdens de tͣ¬
ta quã eis dedisti. disꝑtire eoł in genti¬
N Qd ⁊ facꝰtũ ẽ eis. cũ graui bello ex¬
pugnati. atq subu̾si s pit. Illud aũ alte¬
rum quomͦ accipiendum sit. ñ mͥ occur¬
rit: nisi quia in comparatione ꝑdite
multitudinis eoꝵ reliquiȩ salus facꝰtȩ s̃:
iq in paucis a quib eos disꝑtiendos. ħ
ẽ duidendos atq separandos scriptura
pnuntiauit dicens. Dñe a paucis id ẽ a
reliquiis quas ex illa gente saluas fecis¬
ti. de t̾ra disꝑtire eos. ut t̾rã intelliga¬
mus ȩxcłiam hereditatẽq fideliũ atq¬
etiã recte intelligi potest. Beati mites:
qmͣ ipsi hereditate possidebunt t̾ram.
¶ũ aũ dicꝰtũ eẽt a paucis de t̾ra diuide
eos: additũ ẽ in uita eoꝵ. ut in manifes¬
to futurum intelligeret᷑ dũ hic uiuuns.
Separant᷑ enĩ multi ab eccłia: s cũ mo¬

Expanded text:
illud quidem apertum habet sensum, perdens de teillud quidem apertum habet sensum, perdens de terra, quam eis dedisti, dispertire eos in gentibus, quod et factum est eis, cum graui bello expugnati atque subuersi sunt. illud autem alterum quo modo accipiendum sit, non mihi occurrit, nisi quia in comparatione perditae multitudinis eorum reliquiae saluae factae sunt utique in paucis, a quibus eos dispertiendos, hoc est diuidendos atque separandos scriptura praenuntiauit dicens: Domine, a paucis, id est a reliquiis, quas ex illa gente saluas fecisti, de terra dispertire eos, ut terram intellegamus ecclesiam hereditatemque fidelium. atq recte intelligi potest, Beati mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram . Cum autem dictum esset, A paucis de terra divide eos, additum est, in vita eorum; ut in manifesto futurum intelligeretur, dum hic vivunt. Separantur enim multi ab Ecclesia, sed cum mo
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscere inueni. Ad ñnulla me tam̃ res¬
pondisse. certus omĩno. ñ sum. ⁊ ideo ñ ad
omia: quia ut cito finirẽ festinatio
ꝑlatoris urgebat. Simul etiã miserã
sicut uisseras ⁊ illiꝰ epłȩ exemplum qͣ
tuȩ caritati apud carthaginẽ de cor¬
poꝵ resurrectione rescripserã: tibi de
usu m̃broꝵ exorta erat questio. Neg̾
⁊ hoc misi. ⁊ alterũ alt̾ius. qr nec ipsã
in manus tuas ꝑuenisse conieci: eo qd
iterũ int̾rogasti quȩdã quȩ iã me in
ea respondisse lego ⁊ agnosco. S istaꝑ
quẽ direxerim nescio. Scripta quippe
caritatis tuȩ quib eam reddidi. sicut
etiã ipsa indicat. missa st̃ mͥ ab ippo¬
ne a nr̃is: cũ eẽm apud scm frẽm &¬
rem ñ uidi: ⁊ continuo rescripta nõ
distult. Quia gͦ tune sic̃ scripsi ñ po¬
tuerã inspicere codices greoos. propt̃
quȩdam psalmi sexti decimi. inspexi pos¬
ceaꝰ quos inueni. ⁊ unus habebat qd̃ ⁊ la

Expanded text:
cognoscere, inueni. ad nonnulla me tamen rescognoscere, inueni. ad nonnulla me tamen respondisse certus omnino sum et ideo non ad omnia, quia, ut cito flnirem, festinatio perlatoris urgebat. simul etiam miseram, sicut iusseras, et illius epistulae exemplum, quae tuae caritati apud Carthaginem de corporum resurrectione rescripseram, ubi de usu membrorum exorta erat quaestio. nunc ergo et hoc misi et alterum alterius; quia nec ipsam in manus tuas peruenisse conieci eo, quod iterum interrogasti quaedam, quae iam me in . ea respondisse lego et agnosco. sed istam per quem direxerim, nescio. scripta quippe caritatis tuae, quibus eam reddidi, sicut etiam ipsa indicat, missa sunt mihi ab Hippone a nostris, cum essem apud sanctum rem non uidi — et continuo rescripta non distuli. Quia ergo tunc, sicut scripsi, non potueram inspicere codices Graecos propter quaedam psalmi sexti decimi, inspexi postea, quos inueni. et unus habebat, quod et
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo nauigauert. cito nos dñs exhila¬
rauit nuntiantib litt̾is sc̃itatis tuȩ.
gr̃as agens ei qui recreat afflictos ⁊ hu¬
miles consolatur: sinceritati cordis tui
occasione filii ⁊ condiaconi nr̃i rufini q̃
ꝑxima occurrit. nunc rescripta ꝑsoluo
de littore ipponiensi. Nãq ꝓfectus ẽ &.
approbo miscdiȩ consiliũ qd̃ tibi dñs in¬
spirauit: mͥq insinuare dignatꝰ es. lp¬
se ⁊ hoc ãhuuet. ipse ꝓsꝑet. qui iã cu¬
ram nr̃am ex magna parte leniuit: quia
ꝑuecꝰtus ⁊ cõmendatus ẽ. carissimꝰ homo:
ñ solũ bonis oꝑib s etiã sc̃is orationibus
tuis. Littere sane uenerationis tuȩ tibi
multa quesisti. ⁊ querenda ammoniusti.
⁊ quȩrendo dociusti. ad me ꝑuenerunt: s
quas ipse continuo rescripsi ꝑ homines eoꝵ
tiorib comꝑi. ñ sunt redditȩ uenerationi
tuȩ. In quib quidẽ quatinus ad int̾roga¬
ta responderim recolere ñ eualui: nec eaꝵ
exemplũ cũ requisissem ubi hoc possem re¬

Expanded text:
cum eo nauigauerunt cito nos dominus exhilarauit nuntiantibus litteris sanctitatis tuae, gratias agens ei, qui recreat afflictos et humiles consolatur, et sinceritati cordis tui occasione filii et condiaconi nostri Rufini, quae proxima occurrit, nunc rescripta persoluo; de litore Hipponiensi namque profectus est. et adprobo misericordiae consilium, quod tibi dominus inspirauit mihique insinuare dignatus es. ipse et hoc adiuuet, ipse prosperet, qui iam curam nostram ex magna parte leniuit, quia peruectus et commendatus est cai-issimus homo non solum bonis operibus sed etiam sanctis orationibus tuis.. Litterae sane uenerationis tuae, ubi multa quaesisti et quaerenda admonuisti et quaerendo docuisti, ad me peruenerunt. sed quas ipse continuo rescripsi per homines eotioribus comperi, non sunt redditae uenerationi tuae. in quibus quidem quatenus ad interrogata responderim, recolere non eualui nec earum exemplum cum requisissem, ubi hoc possem re
Abbreviated transcription (Latin):
inflatus mente carnis suȩ. Mirabilit᷑
ibi eũ dixit. inflatũ m̃te carnis suȩ.
uͥ chelo humilẽ supͣ dixerat. fit enim
miris modis in anina hominis. ut de
falsa humilitate magis inflet᷑. quã si
aꝑtius suꝑbiret. Et ñ tenens inquit

Expanded text:
inflatus mente carnis suae. mirabiliter inflatus mente carnis suae. mirabiliter ibi eum dixit inflatum mente carnis suae, ubi thelohumilem supra dixerat; fit enim miris modis in anima hominis, ut de falsa humilitate magis infletur, quam si apertius superbiret. et non tenens, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
in talib obseruationib agit᷑. ut cor
hominis uelut religione humile redd¬
datur. Addidit aũ ⁊ culturam angłoꝵ.
uolens intelligi pͥncipatus.: quos elem̃toꝵ
huiꝰ mundi p̃positos. in his obseruatio¬
nib colendos ẽẽ arbitrant᷑. Hemo er¬
go uos inquit conuineat. eũ sitis cor¬
ous xp̃i. uolens uideri humilis corde in
cultura angłoꝵ: quȩ ñ uidit inculcan.
uł sic̃ quidã codices habent. quȩ uidit
inculcans. Aut enĩ sie dicere uoluit quȩ
ñ uidit uiculcans. quia ista homines sus¬
picionib ⁊ opuuonib agunt: ñ qd̃ ui¬
derint ẽẽ ita facienda. Aut certe quȩ
uidit inctilcans. idõ magna existimans
qr uidit ea quibdam locis obseruari
ab hominib. quoꝵ auctoritati haberet
sidem etiã ratione ñ reddita. Et idõ si¬
bimagnus udet᷑: qr ei contigit. quoꝵ dã
sacroꝵ uidere secreta. S plenior sen¬
sus ẽ. quȩ ñ uidit inculcans. frustra

Expanded text:
in talibus obseruationibus agitur, ut cor in talibus obseruationibus agitur, ut cor hominis uelut religione humile reddatur. addidit autem et culturam angelorum uolens intellegi principatus, quos elementorum mundi huius praepositos in his obseruationibus colendos esse arbitrantur.. Nemo ergo uos, inquit, conuincat, cum sitis corpus Christi, uolens uideri humilis corde in cultura angelorum, quae non uidit inculcans uel, sicut quidam codices habent, quae uidit inculcans. aut enim sic dicere uoluit: Quae non uidit inculcans, quia ista homines suspicionibus et opinionibus agunt, non quod uiderint ita esse facienda, aut certe: Quae uidit inculcans, ideo magna existimans, quia uidit ea quibusdam locis obseruari ab horninibus, quorum auctoritati haberet fidem etiam ratione non reddita, et ideo sibi magnus uidetur, quia ei contigit quorundam sacrorum uidere secreta. sed plenior sensus est: Quae non uidit inculcans frustra
Abbreviated transcription (Latin):
ciet. Nemo gͦ uos inquit iudicet in ci¬
bo. aut in potu. aut in parte diei festi.
aut neomienie. aut sabbatoꝵ: qd̃ est
umbra futuroꝵ. Uloc ꝓpt᷑ iudaismum.
Deinde sequit᷑ ꝓpt̾ suꝑstitiones genti¬
cat. Turpe ẽ. inquit. ⁊ nimis incõgru¬
um. ⁊ agenerositate ur̃e lib̾tatis ali¬
enum. ut cũ sitis corpus. xp̃i. seducami¬
ni umbris: ⁊ conuinci uideamini uelu¬
ti peccantes. si hȩc obseruare negligitis.
Corpus gͦ xpi nemo uos coniuncat. uo¬
lens in humilitate cordis. hoc si ꝑ u̾bũ
grecũ diceret᷑. etiã in latina consuetu¬
dine popłari sonaret usitatius. Sic enĩ
⁊ uulgo drͣ. qui diuitẽ affectat. thelo¬
diues. ⁊ qui sapiente̾. thelosapiens.
⁊ cet̾a huiꝰ modi. Ergo ⁊ hic thelo¬
humilis. qd pleniꝰ dr̃. thelonhumilis.
id ẽ uolens humilis. affectans humi¬
litate᷑. qd intelligat᷑ uolens uideri hu¬
milis. affectans humilitatẽ. Nloc enĩ

Expanded text:
ciet. nemo ergo uos, inquit, iudicet in ciciet. nemo ergo uos, inquit, iudicet in cibo aut in potu aut in parte diei festi aut neomeniae aut sabbatorum, quod est umbra futurorum. hoc propter Iudaismum; deinde sequitur propter superstitiones genticat. turpe est, inquit, et nimis incongruum et a generositate uestrae libertatis alienum, ut, cum sitis corpus Christi, seducamini umbris et conuinci uideamini ueluti peccantes, si haec obseruare neglegitis. corpus ergo Christi nemo uos conuincat uolens in humilitate cordis. hoc si per uerbum Graecum diceretur, etiam in Latina consuetudine populari sonaret usitatius. sic enim et uulgo dicitur, qui diuitem affectat, thelodiues et, qui sapientem, thelosapiens et cetera huius modi; ergo et hic thelohumilis, quod plenius dicitur thelon humilis, id est uolens humilis, affectans humilitatem, quod intellegitur uolens uideri humilis, affectans humilitatem. hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
cauit inquit eũ illo. donans uob omĩa
delicta. delens qd̾ adu̾sus nos erat eiro¬
graphũ in decretis. qd̵ erat contͣriũ
nob: qr reos lex faciebat quȩ subintra¬
tierat. ut abundaret delictũ. Tollens
inquit illud de medio. ⁊ affigens illud
cruci. exuens se carne̾. pͥncipatus ⁊ potes¬
tates exemplauit. fiducialit̾ triumphans
eos in semetipso. Non utiq bonos s ma¬
los pͥncipatus. ⁊ malas potestates. diaboli¬
cas sciłc ⁊ demoniacas exemplauit. idẽ
exemplũ de illis dedit: ut que admodũ
ipse se exuit carne. sic suos ostenderet
ex uendos carnalib uiciis. ꝑ que illi eis
dominabant᷑. lam diligent᷑ attende: quẽ
admodũ inferat. ꝓpt̃ qd cuncta ista com¬
memorauimus. Nemo gͦ uos inquit ui¬
dicet in cibo: tãquã ꝓpterea omĩa illa
dixerit. quia isti ꝑ hiuuscemodi obserua¬
tiones seducebantur a ueritate qua libe¬
ri fiebant. De qua dictũ ẽ in eugłio.
& ueritas liberabit uos: id ẽ liberos fa¬

Expanded text:
uobis omnia delicta, delens, quod aduersus nos erat, chirographum in decretis, quod erat contrarium nobis — quia reos lex faciebat, quae subintrauerat, ut abundaret delictum —, tollens, inquit, illud de medio et affigens illud cruci, exuens se carne principatus et potestates exemplauit fiducialiter triumphans eos in semet ipso. non utique bonos sed malos principatus et malas potestates diabolicas scilicet et daemoniacas exemplauit, id est exemplum de illis dedit, ut, quem ad modum ipse se exuit carne, sic suos ostenderet exuendos carnalibus uitiis, per quae illi eis dominabantur. Iam hic diligenter adtende, quem ad modum inferat, propter quod cuncta ista commemorauimus. nemo ergo uos, inquit, iudicet in cibo, tamquam propterea omnia illa dixerit, quia isti per huius modi obseruationes seducebantur a ueritate, qua liberi fiebant, de qua dictum est in euangelio: Et ueritas liberabit uos, id est liberos fa
Abbreviated transcription (Latin):
minare ꝓhibentis. Contra ẽ. aũ. si tam̃
ua tanta ista obscuritate ñ fallor. Per
irrisionẽ quippe u̾ba posuit eoꝵ. a
quib eos nolebat decipi. atq. Nͥ seduci.
qui discernentes cibos scđm culturam
angłoꝵ. atq ita de hoc mundo decer¬
nentes dicunt. ne tetigeritis. ne gusta¬
u̾tis. ne. attaminaueritis. cũ sint omĩa

Expanded text:
are prohibentis. Contra est autem, si tamen in tanta obscuritate ista non fallor. Per irrisionem quippe verba posuit eorum, a quibus eos nolebat decipi atque seduci, qui discernentes cibos secundum culturam Angelorum, atque ita de hoc mundo decernentes, dicunt, Ne tetigeritis, ne gustaveritis, ne attaminaveri
Abbreviated transcription (Latin):
nis. uł sic̃ aliqui habent. in expoliatio¬
ne corporis peccatoꝵ carnis in cireũci¬
sione.xp̃i. Consepulti enĩ in baptismũ:
in quo ⁊ consurrexistis ꝑ fidẽ oꝑationis
dĩ. qui suscitauit illũ amortuis. Uide
quẽadmodũ ⁊ hic corpus xpĩ eos osten¬
dit. ut ista contemnant. coherentes tan¬
to capiti suo mediatori dĩ ⁊ hominum
xp̃o iħu. ⁊ nullũ falsũ uł inualidũ me¬
diũ ꝑ qđ dõ cohereant requirentes. Et
uos inquit cũ eẽtis mortui. in delictis
⁊ p̃putio carnis ur̃e. Preputiũ uocaũ.
qd̃ significat᷑ p̃putio: hoc ẽ delicta

Expanded text:
nis — uel, sicut aliqui habent, in expoliationis — uel, sicut aliqui habent, in expoliatione corporis peccatorum carnis —, in circumcisione Christi consepulti ei in baptismum, in quo et consurrexistis per fidem operationis dei, qui suscitauit illum a mortuis. uide, quem ad modum et hic corpus Christi eos ostendit, ut ista contemnant, cohaerentes tanto capiti suo. mediatori dei et hominum Christo Iesu, et nullum falsum uel inualidum medium, per quod deo cohaereant, requirentes. et uos, inquit, cum essetis mortui in delictis et praeputio carnis uestrae — praeputium uocauit, quod significatur praeput
Abbreviated transcription (Latin):
lato u̾bo usus. sic̃ etiã umbre nomͣ in his
u̾bis ñ ẽ utiq u̾bum ꝓprium. s quadam
similitudinis ratione translatum. Et estis
inquit in illo repleti: qui ẽ caput omnis
pͥncipatus ⁊ potestatis. ꝑ pͥncipatus enim
⁊ potestates. suꝑstitio gentiliũ uł philoso¬
phi seducebant: p̃dicantes illã quã uocañ
theologiam. ꝑ elem̃ta huiꝰ mundi. Caput
aũ omĩũ xp̃m. principiũ omĩũ uoluit in¬
telligi: sic̃ ipse cũ ei dicꝰtũ eẽt. tu qͥs es:
respondit. Principiũ. qui ⁊ loquor uobis.
Omĩa enĩ ꝑ ipsũ facta st̃: ⁊ sine ipso factũ
ẽ nichil. Mirabilit᷑ aũ uult eos ẽẽ horũ
uelut mirabilũ contemptores. cũ eos
ostendit corpus fac̾tos illius capitis dicẽ¬
do. ⁊ estis in illo repleti. qui ẽ caput oĩs
pͥncipatus ⁊ potestatis. Hinc iã ne um¬
bris iudaismi seducant᷑ adungit. In
quo etiã circũcisi estis cireu̾cisione non
manufacta. in expoliatione corporis car¬

Expanded text:
us, sicut etiam umbrae nomen in his rebus non est utique uerbum proprium sed quadam similitudinis ratione translatum. et estis, inquit, in illo repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis. per principatus enim et potestates superstitio gentilium uel philosophi seducebant praedicantes illam, quam uocant, theologiam per elementa huius mundi. caput autem omnium Christum principium omnium uoluit intellegi, sicut ipse, cum ei dictum esset: Tu quis es? respondit: Principium. quod et loquor uobis. omnia enim per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil. mirabiliter autem uult eos esse horum uelut mirabilium contemptores, cum eos ostendit corpus factos illius capitis dicendo: Et estis in illo repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis. Hinc iam, ne umbris Iudaismi seducantur, adiungit: In quo etiam circumcisi estis circumcisione non manu facta in expoliatione corporis car
Abbreviated transcription (Latin):
ra dixisti eẽ: nec ego adhuc sine caligine
intelligo. Atq utinã p̾sens. de me ista
quesisses. In eo quippe sensu quẽ mͥ in his
ubis habere uideor. adhibenda ẽ quȩdã
ꝓnuntiatio. in uultu ⁊ modo uocis: qui
expͥmi litt̾is ñ potest. ut ex aliqua par¬
te aꝑiat᷑. Qd̃ ideo fit obscuriꝰ: qr ñ rec

Expanded text:
 dixisti, nec ego adhuc sine caligine intellego. atque utinam praesens de me ista quaesisses! in eo quippe sensu, quem mihi in his uerbis habere uideor, adhibenda est quaedam pronuntiatio in uultu et modo uocis, qui exprimi litteris non potest, ut ex aliqua parte aperiatur, quod ideo fit obscuri
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊ acceptum corã dõ saluatore nr̃o: qui
om̃s homines uult saluos fieri. ⁊ in agni¬
tionẽ u̾itatis uenire. Et̃ ne quisꝗͣ diceret
posse eẽ salutis uiã in bona conu̾satione.
⁊ unius dĩ omĩpotentis cultu. sine parti¬
cipatione corporis ⁊ sanguinis xp̃i: unus
enĩ ds̃ inquit ⁊ unus mediator dĩ ⁊ homi¬
nũ homo xp̃c iħe: ut illud qd̃ dixerat om̃s¬

Expanded text:
et acceptum coram saluatore nostro deo, qui omnes homines uult saluos fieri et ad agnitionem ueritatis uenire. et ne quisquam diceret posse esse salutis uiam in bona conuersatione et unius dei omnipotentis cultu sine participatione corporis et sanguinis Christi: unus enim deus, inquit, et unus mediator dei et hominum, homo
Abbreviated transcription (Latin):
nistratũ ⁊ copulatũ. crescit in inere¬
m̃tũ dĩ. Si gͦ mortui estis cũ. xp̃o ab
elem̃tis huiꝰ mundi: quid adhuc uelt
uiuentes de hoc mundo discernitis.:
his dictis inserit u̾ba eoꝵ. qui decerñt
de hoc mundo ꝑ has obseruationes qͣ¬
si rationabiles. affectata uanitate hu¬
militatis inflati. Ne tetigeris. ne gus¬
taueris. ne. attaminaueris. Recolamꝰ
po dicꝰtũ ẽ suꝑius: ut hoc intelligamꝰ.
Non uult enĩ eos in his obseruationib
uidicari. uͭ dr̃. ne tetigeris. ne gustaue¬
ris. ne attaminaueris: quȩ stͣ omnia¬
inquit in corruptionẽ ꝑ abusionem.
Omĩa hec inquit magis ad corruptionẽ
ualent. cũ suꝑsticiose ab eis abstinetur.
ut eis homo abutat᷑. id eͣ ut eis utat᷑.
scđm p̃cepta ⁊ docꝰtrinas hominũ. hoc
planũ ẽ. s qd̾ sequit᷑ multũ requiris.

Expanded text:
 crescit in incrementum dei. si ergo mortui estis cum Christo ab elementis huius mundi, quid adhuc uelut uiuentes de hoc mundo decernitis? His dictis inserit uerba eorum, qui decernunt de hoc mundo per has obseruationes quasi rationabiles affectata uanitate humilitatis inflati: Ne tetigeris, ne gustaueris, ne adtaminaueris. recolamus, quod dictum est superius, ut hoc intellegamus. non uult enim eos in his obseruationibus iudicari, ubi dicitur: Ne tetigeris, ne gustaueris, ne adtaminaueris, quae sunt, inquitomnia in corruptionem per abusionem. omnia haec, inquit, magis ad corruptionem ualent, cum superstitiose ab his abstinetur, ut eis homo abutatur, id est non eis utatur secundum praecepta et doctrinas hominum. hoc planum est; sed quod sequitur, multum requ
Abbreviated transcription (Latin):
postea tnͣ manifestꝰ declarauit dicens. Si
enĩ dimiseritis peccata hominub: dimit¬
tet uob̾ ⁊ patͣ ur peccata ur̃a. Hanc ora¬
tionẽ baptirati orant nec ẽ prsus p̃teri¬
toꝵ aliquid peccatoꝵ. qd ñ baptizatis in
sc̃a eccłia dimittat᷑: s postea uiuendo in
hac fragilitate mortali. nisi contrahereñ
qđ dimittendũ ẽẽt. ñ ueracit᷑ dicerent.
dimitte nob debita nr̃a. Boni gͦ in quan¬
tũ filii dĩ st̃. In quantũ aũ peccant. quod
sua ñ m̃daci cõfessione testant᷑ utiq ma¬
li stͣ. nisi forte quis dicat. alia bonoꝵ. A
lia maloꝵ ẽẽ peccata: qd̃ ñ usq quaq imn¬
guitate malos appellauit. eosdẽ ipsos quo¬
rũ patrẽ dicebat dm̃. Nã in eodẽ sermo¬
ne uͥ illã docet orationẽ. alio loco exhor¬
tans ad p̃candũ qm̃ ait. Petite ⁊ accipi¬
etis. querite ⁊ inuenietis: pulsate ⁊ aꝑi¬
etur uobis. Om̃is enĩ qͥ petit accipit.⁊¬

Expanded text:
anifestius declarauit dicens: Si enim dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis et pater uester peccata uestra. hanc orationem baptizati orant nec est prorsus praeteritorum aliquid peccatorum, quod non baptizatis in sancta ecclesia dimittatur. sed postea uiuendo in hac fragilitate mortali nisi contraherent, quod dimittendum esset, non ueraciter dicerent: Dimitte nobis debita nostra. boni ergo, in quantum filisua non mendaci confessione testantur, utique mali sunt. 14. Nisi forte quis dicat, alia bonorum, alia malorum esse peccata; quod non usquequaque imguitate malos appellavit eosdem ipsos quorum patrem dicebat Deum. Nam in eodem sermone, ubi illam docet orationem, alio loco exhortans ad precandum Deum, ait, Petite, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis. Omnis enim qui petit, accipit
Abbreviated transcription (Latin):
totũ quo constamus. ab omĩ uiciositate
sanatũ transeat in eã uitam uͥ nicħ om̃i¬
no peccabit᷑. Nã utiq bonos docebat orare
ñ malos: quib p̃cepit ut dicerent. pat᷑ ñt
qui es i celis. Ex hoc enĩ boni quo filiidĩ.
ñ natura geniti. s gra facꝰti: tãquã hi qͥb
recipientib eũ. deddit potestatẽ filios dei
fieri. Iue gn̾atio spͣalis more scripturarũ
etiã adoptio nominat᷑: ut distinguat᷑ ab
illa generatione dĩ de dõ. coet̃i de ȩt̾no.
unde scriptũ ẽ. Generationẽ eiꝰ quis enar¬
rabit : lũ gͦ bonos eẽ monstrauerit. qͦs
uoluit dõ ueracit᷑ dicere pat᷑ nr qͥ es in

Expanded text:
totum, quo constamus, ab omni uitiositate totum, quo constamus, ab omni uitiositate sanatum transeat in eam uitam, ubi nihil omnino peccabitur. nam utique bonos docebat orare, non malos, quibus praecepit, ut dicerent: Pater noster, qui es in caelis; ex hoc enim boni, quo filii dei non natura geniti sed gratia facti tamquam hi, quibus recipientibus eum dedit potestatem filios dei fieri. quae generatio spiritalis more scripturarum etiam adoptio nominatur, ut distinguatur ab illa generatione dei de deo. coaeterni de aeterno, unde scriptum est: Generationem eius quis enarrabit? cum ergo bonos esse monstrauerit, quos uoluit deo ueracit
Abbreviated transcription (Latin):
ontraria sibi loquutus ẽ : uͥ ait. Bonus
homo de bono thesauro cordis sui ꝓfert
bona. Dsͣ gͦ singularit᷑ bonus ẽ: ⁊ hoc a¬
nittere ñ potest. Nulliuis enĩ boni par¬
ticipatione bonus ẽ: qm̃ bonũ quo bonꝰ
ẽ. ipse sibi ẽ. homo aũ cũ bonꝰ ẽ: ab illo
natura ꝑ ꝓpriã uoluntatẽ. ꝑ tinet gͦ
ad nos ut boni simus acciꝑe ⁊ habere.
qd dat qui de suo bonꝰ ẽ: qd quisq ne¬
glecto de suo malus ẽ. Rinde in quantũ
homo recte agit .i. scient᷑ ⁊ amant᷑. &
pie bonũ oꝑatur: intantũ bonꝰ est. In
quantũ aũ peccat. id eͣ au̾itate ⁊ cari¬
tate ⁊ pietate deuiat: intantũ malus ẽ.
Quis aũ ẽ in hac uita sine aliquo peccato:
S cũ dicimus bonũ cuius p̃ualent bona.
eũq optimũ. qui peccat minimũ. locir¬
co ipse dñs quos dicit bonos ꝓpt̾ partiti¬
pationẽ gre diuinȩ. eosdẽ etiã malos di¬
cit ꝓptͣ uicia infirmitatis humanȩ: don̾

Expanded text:
contraria sibi locutus est, ubi ait: Bonus contraria sibi locutus est, ubi ait: Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona. deus ergo singulariter bonus est et hoc amittere non potest; nullius enim boni participatione bonus est, quoniam bonum, quo bonus est. ipse sibi est, homo autem, cum bonus est, ab illo natura per propriam uoluntatem. pertinet ergo ad nos, ut boni simus, accipere et habere, quod dat, qui de suo bonus est, quo quisque neglecto de suo malus est. proinde in quantum homo recte agit, id est scienter et amanter et pie bonum operatur, in tantum bonus est; in quantum autem peccat, id est a ueritate et caritate et pietate deuiat, in tantum malus est. quis autem est in hac uita sine aliquo peccato? sed eum dicimus bonum, cuius praeualent bona, eumque optimum, qui peccat minimum. Idcirco ipse dominus quos dicit bonos propter participationem gratiae diuinae, eosdem etiam malos dicit propter uitia infirmitatis humanae, donec
Abbreviated transcription (Latin):
dxisset a quib ei offerebat᷑ punienda
pecratrix: ut qui sciret se ẽe sine pecca¬
to prior in illam lapidẽ mitteret: cecidit
seuitia trem̃te conscientia. Tunc enĩ ex il
la congregatione dilapsi: solam miscđi
miserã reliquerunt. Cedat huic senten¬
tis pietas xp̃ianoꝵ: cui cessit impietas
iudem. Csedat humilitas obsequentiũ:
cui cessit suꝑbia ꝑsequentiũ. Cedat con¬
fessio fidelis: cui cessit simulatio tẽpta¬
toris. Ilalis paroe uir bone: quanto es me¬
lior. tanto esto mitior. Quanto ius ẽs cel¬
sior potestate: tanto humilior debes fie
os. appellaui te uirũ bonũ. S tu intuens
ũba. xp̃i: dic tibi ipsi. Nemo bonus. nisi
unus ds̃. Qd cũ uerũ sit. hoc enĩ u̾itas
uxit: nec ego tam̃ illud existimari de
beo fallaci assentatione dyxisse. ⁊ diũcis
u̾bis quasi contrariꝰ extitisse: ut eũ ille
dicat nemo bonꝰ nͥ unꝰ ds̃. ego te appella¬
uerim urrũ bonũ. Hon enĩ ⁊ ipse dñs

Expanded text:
dixisset, a quibus ei offerebatur punienda dixisset, a quibus ei offerebatur punienda pecto, prior in illam lapidem mitteret; cecidit saevitia, tremente conscientia: tunc enim ex illa jam congregatione dilapsi, solam misericordi miseram reliquerunt. Cedat huic sententiae pietas Christianorum, cui cessit impietas Judaeorum: cedat humilitas obsequentium, cui cessit superbia persequentium: cedat confessio fidelis, cui cessit simulatio tentatoris. Malis parce, vir bone: quanto melior, tanto esto mitior; quanto fic celsior potestate, tanto humilior fiere pietos, appellavi te virum bonum; sed tu intuens verba Christi, dic tibi ipsi: Nemo bonus, nisi unus Deus . Quod cum verum sit hoc enim Veritas dixit, nec ego tamen illud existbeo fallaci assentatione dixisse et dominicis uerbis quasi contrarius extitisse, ut, cum ille dicat: Nemo bonus nisi unus deus, ego te appellauerim uirum bonum; non enim et ipse dominus