comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Regularit̾ autẽ ammonet. ut ñ in se
iusti. s letentur in dño. Nã qui in se
gaudet. fallaci sicut sepe dictum ẽ p̃sũp¬
none decipitur. Qui uͦ in dño letatur.
ꝓpetua delectatione ꝑfruit᷑. Letari ẽ enĩ.
tacite mentis suauitate mulceri. Exul¬
tare ẽ. concitati animi feruore gaudere.
Sequit᷑. Et gloriamini om̃s recti corde.
ni. scilicet uos ei. ẽe. subiectos. seruiciũq
ipsiꝰ lib̾tatem ur̃am credite uel honorẽ.
dum uos inde noueritis ad et̾ne beatitu¬
dinis p̾mia ꝑuenire. Consid̾andum ẽ
etiam qd̃ gr̃a uarietatis supͣ dixerit iusti.
nc̃ recti corde. Om̃s enuĩ iusti & recti st̃
corde. & rursꝰ recti corde st̃ sine dubita¬
tione iustissuni. Quapꝑ cũ hȩc duuidi ne¬
queant. ñ ẽ dubium causa uarietatis ap¬
posita. Mater est enim sacietatis eisdem
uerbis frequent̃ geminata repeticio. Con¬
sideremꝰ autẽ quid penitens iste meru¬
erit. ut ipse illi manifesta uoce responde¬

Expanded text:
Regulariter autem admonet, ut non in se Regulariter autem admonet, ut non in se justi, sed laetentur in Domino; nam qui in se gaudet, fallaci, sicut saepe dictum est, praesumptione decipitur; qui vero in Domino laetatur, perpetua delectatione perfruitur. Laetari est enim tacitae mentis suavitate mulceri. Exsultare est concitati animi fervore gaudere. Sequitur, et gloriamini, omnes recti corde. ni; scilicet vos ei esse subjectos, servitioque ipsius libertatem vestram credite vel honorem: dum vos inde noveritis ad aeternae beatitudinis praemia pervenire. Considerandum est etiam qim justi et recti sunt corde; et rursus recti corde sunt sine dubitatione justissimi. Quapropter cum haec dividi nequeant, non est dubium causa varietatis apposita. Mater est enim satietatis, eisdem verbis frequenter geminata repetitio. Consideremus autem quid poenitens iste meruerit, ut ipse illi manifesta voce responde
Abbreviated transcription (Latin):
gella. sꝑantib aut̃ in se miscłiam pol¬
licetur. Sic & erechiel ꝓpħa dicit. Ego
dñs. qͥ ñ sum maloꝵ memor. tantũ ut
se auertat homo a uia sua maligna. &
ab om̃ibꝰ iniquitatibꝰ qͥs fecit. & uiuet
Et bene dixit circũdabit. ut ñ sit ullꝰ¬
locꝰ relictꝰ. unde possit ad eos diaboli hos¬
corde. Hic potest fieri cathegoricꝰ sylo¬
gismus. ut artis dialectice regule in qd̾¬
dam diuinaꝵ scripturarũ seruiciũ qͦzi
fugacia mancipia reuocent᷑. Om̃is iustꝰ
letatur in dño. Omĩs qͥ letat᷑ in dño
recto corde ẽ. Om̃is gͥ iustꝰ. recto corde ẽ.
Meminerimꝰ autem̃ sylogismos usur¬
pandos ñ.cẽ. frequentiꝰ. quia diligens
lector creberrime repperit in scripturis
sacris: unde cos sibi possit elicere. & ra
formã similitudinis quam p̾diximus
collocare. Sufficit autem nos quamuis
rariꝰ ostendisse int̾ logicas artes hanc
qͦ partem scripturas diuinas. & si non
specie: uirtute tam̃ ꝓculdubio obtinere.

Expanded text:
la, sperantibus autem in se misericordiam pollicetur, sicut et Ezechiel propheta dicit: Ego Dominus qui non sum malorum memor, tantum ut se avertat homo a via sua maligna, et ab omnibus iniquitatibus quas fecit, et vivet . Et bene dixit, circumdabit, ut non sit locus relictus unde possit ad eos diaboli hoscorde. Hic potest fieri categoricus syllogismus, ut artis dialecticae regulae in quoddam divinarum Scripturarum servitium, quasi fugacia mancipia revocentur. Omnis justus laetatur in Domino; omnis qui laetatur in Domino recto corde est: omnis igitur justus recto corde est. Meminerimus autem syllogismos usurpandos non esse frequentius: quia diligens lector creberrime reperit in Scripturis sacris, unde eos sibi possit elicere, et in formam similitudinis, quam praediximus, collocare. Sufficit autem nos, quamvis rarius, ostendisse inter logicas artes hanc quoque partem Scripturas divinas, etsi non specie, virtute tamen procul dubio continere.
Abbreviated transcription (Latin):
merito sensa fuerit grauis. quȩ a casti¬
gationis pondere ñ recessit. Alit̾ enimi
diuinitatis impͥmeret. Manꝰ enmꝑ
tropologiam oꝑationem significat. quia
homuium usꝰ ẽ manib oꝑari. Duuni¬
tas enĩ ñ manib aliquid agit. s uolun¬
tatis sue uirtute om̃ia dispõnit & ꝑsicit.

Expanded text:
merito sensa fuerit gravis, quae a castimerito sensa fuerit gravis, quae a castigationis pondere non recessit. Aliter enim Divinitatis imprimeret. Manus enim per tropologiam, operationem significat: quia hominum usus est manibus operari. Divinitas enim non manibus aliquid agit, sed voluntatis suae virtute omnia
Abbreviated transcription (Latin):
litꝰ continet᷑. Dicit enĩ. Qm̃ ñ sum tͥ
confessꝰ delictum. oñus firmitas mea ii
infirmitate consenuit more uulueris
corpalis. qd si ñ aꝑit᷑ ad curam. in putre¬
dinẽ seruat᷑ occultam. Ossa enĩ sicut sepe
diximꝰ: significant animi firmitatem.
Quȩ merito inueterasse dicunt᷑. qm̃ ulcꝰ RAI
non fuerat salutari medico publicatum.
se clamasse ꝓfitetur. S tacuit diuinitati.
cui uigit̾ supplicare debuisset. Clamauit.
qͥ ꝑspacia longi temporis de sua iustifica
tum est utrũq culpabile. quamiuis ui¬
deat᷑. eẽ. diu̾sum. Mem̃to aut̃ qd̾ tota
uirtꝰ huiꝰ psalmi contͣ hoc execrabile
humani generis uitium ꝓbat᷑ opposita.
ne qͥs dño putet absconditum. qd̾ in cori¬
scientiȩ suȩ penetra lib recondit occultũ.
m̃ die ac nocte grauata ẽ suꝑ me mans
tua. Peccatori grauis manꝰ ẽ que flagel¬
lat. & ponderosa quȩ undicat. Die ac
nocte. continuum tempꝰ significat. ut

Expanded text:
litus continetur. Dicit enim: Quoniam non sum tibi litus continetur. Dicit enim: Quoniam non sum tibi confessus delictum, omnis firmitas mea in infirmitate consenuit, more vulneris corporalis, quod si non aperitur ad curam, in putredinem servatur occultum. Ossa enim, sicut saepe diximus, significant animi firmitatem, quae merito inveterasse dicuntur, quoniam ulcus non fuerat salutari medico publicatum. se clamasse profitetur. Sed tacuit Divinitati, cui jugiter supplicare debuisset. Clamavit qui per spatia longi temporis de sua justificattum est utrumque culpabile, quamvis videatur esse diversum. Memento autem quod tota virtus hujus psalmi contra hoc exsecrabile humani generis vitium probatur opposita: ne quis Domino putet absconditum, quod in conscientiae suae penetralibus recondit occultum.m die ac nocte gravata est super me manus tua. Peccatori gravis manus est quae flagellat, et ponderosa quae vindicat. Die ac nocte continuum tempus significat; ut
Abbreviated transcription (Latin):
& ueritas in nobis nͣ ẽ. Sequitur autẽ.
Cui ñ imputauit dñs peccatum. scilic&
in cuiꝰ ore dolꝰ non ẽ. id ẽ qͥ nulla sibi
remissione placuerit. Et cum sit pec¬
cator. ipse se p̃dicet. ẽc. scĩssimũ. Quo
morbo maxie laborat humanitas. s:
sua pociꝰ delicta cognoscens in humilitate
satifactionis iugit̾ ꝑseuerat. Ipse enĩ dño
placet. qͥ sibi displicet. quia dum nos cul¬
pamꝰ. ueriloquiũ ẽ: cũ nos uolumus
laudare: mendacium est. Hactenꝰ fuere
pͥncipia. in qͥbꝰ miscdiam boni uidicis
ꝑ humilitatẽ nimiã desidauit adqͥrere.
S nos in parte ista diuisionẽ ñ ponimꝰ.
qm̃ diapsaliata sequim᷑. Quȩ silentio
sp̃c sc̃ĩ noscuntur. ẽẽ. diuisa. dum & illa
seruare possumꝰ. & ista minime p̾terimꝰ.
competebat exordio. nc̃ penitens iste ad
narrationẽ compendiosissimã uenit.
Quam bene quidã cor. quidã animam
causarũ. ẽẽ. dixerunt. qm ꝑ ipsas agnos¬
cit᷑. quicquid in negotioꝵ uirib medul¬

Expanded text:
is non est . Sequitur autem, cui non imputavit Dominus peccatum; scilicet in cujus ore dolus non est; id est qui nulla sibi remissione placuerit; et cum sit peccator, ipse se praedicet esse sanctissimum quo morbo maxime laborat humanitas, sed sua potius delicta cognoscens, in humilitate satisfactionis jugiter perseverat. Ipse enim Domino placet qui sibi displicet; quia dum nos culpamus, veriloquium; cum nos volumus laudare, mendacium est. Hactenus fuere principia, in quibus misericordiam boni Judicis per humilitatem nimiam desideravit acquirere. Sed nos iapsalmata sequimur, quae silentio Spiritus sancti noscuntur esse divisa; dum et illa servare possumus, et ista minime praeterimucompetebat, exordio, nunc poenitens iste ad narrationem compendiosissimam venit, quam bene quidam cor, quidam animam causarum esse dixerunt, quoniam per ipsas agnoscitur quidquid in negotiorum viribus medul
Abbreviated transcription (Latin):
feci. & iniusticiam meã nͣ oꝑui. Sicut
suꝑiꝰ dixit. unde fuerat uulneratꝰ. ita nc̃
ueniens ad scd̃am partem. refert unde
curam dño largiente ꝑceꝑit. O ingeniosi
simplicitas. & mille mira tergi uerꝰsitoris
cautior puritas. Iili dicit᷑ delictum fuisse
manifẽstatũ. cui nichil occultum ẽ. aut
quem plꝰ clamat causa quam lingua
Qui & si ab homine ñ aucdiat. certiꝰ o
nouit. quã ille qͥ facit. S hoc ẽ cognitl
ficere. in confessionẽ delicta ꝑducere.
Opire ẽ autem. ualde aliquid silentio
tegere. aut cordis dissimulatione celare.
Hoc faciunt stulti. qui putant dm̃ ig¬
norare posse qd̾ agunt. Contra qͥ illũ
nouerunt res om̃s habere manifestas.
ad humilẽ confessionẽ & penitentię uota
descendunt. ne iudicẽ paciant᷑ infensũ.
qͥ ꝓpicium habere poterant aduocatum.
Delictum uͦ quidã leue putauerunt. ẽẽ.
peccatũ. quasi negligentiꝰ derelictũ. Inuis¬
liciam aut̃: immane aliquid seuũq com¬

Expanded text:
 injustitiam meam non operui. Sicut superius dixerat, unde fuerat vulneratus, ita nunc veniens ad secundam partem, refert unde curam, Domino largiente, perceperit. O ingeniosa simplicitas, et mille tergiversatoribus cautior puritas! Illi dicitur delictum fuisse manifestatum, cui nihil occultum est, ad quem plus clamat causa quam lingua; qui etsi ab homine non audiat, certius omnia novit quam ille qui facit. Sed hoc est cognitum facere, in confessionem delicta perducere. Operire est autem valde aliquid silentio tegere, aut cordis dissimulatione celare. Hoc faciunt stulti, qui putant Deum ignorare posse quod agunt. Contra, qui illum noverunt res omnes habere manifestas, ad humilem confessionem et poenitentiae vota descendunt, ne judicem patiantur infensum, qui propitium habere poterant advocatum. Delictum vero quidam leve putaverunt esse peccatum, quasi negligentius derelictum; injustitiam autem immane aliquid saevumque com
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ. Delicta qͥs intelligit. d Hoc
est cnim qd̾ dicit intellectꝰ. ut cũ nos
intelligere diuinitas p̾stiterit peccata
nr̃a. ꝑ eis diluendis studiosissime suppli¬
cemꝰ. Non enĩ ꝓ illo errore qͥs suppli¬
cat. quen ꝓrsꝰ iggnorat. Nam & cum
pͥmo uersu sic inchoat. intellectũ dabo
tͥ. ut istiꝰ penitentis merito intellectꝰ
in titulo p̾missꝰ sit. Cau etiã diuina
uocȩ ꝓmittit᷑. S licet sint & alii peni¬
tentiũ psalmi. tam̃ ꝓpt̾ subtilitatẽ dis¬
tantie. diuersa tituloꝵ significatione no¬
tat sunt. Primꝰ enim qui in sexto po
est titulo p̾notatꝰ. qui se deterioratum
tardius intellexit. quia peccata quȩ con¬
festim ꝓdi debuerant. dño se diutius
tacusse confessus ẽ. Statꝰ autẽ pͥncipalis
huiꝰ cause concessio ẽ: qͥ cunctis peniten¬
tib datur. Concessio est enĩ. ubi adu̾sa

Expanded text:
 Delicta quis intelligit ? hoc est enim quod dicit intellectus; ut cum nos intelligere Divinitas praestiterit peccata nostra, pro eis diluendis studiosissime supplicemus. Nam pro illo errore quis supplicat, quem prorsus ignorat? Nam et cum primo versu sic inchoat: Intellectum dabo tibi; ut istius poenitentis merito, intellectus in titulo praemissus sit, cui etiam divina voce promittitur. Sed licet sint et alii poenitentium psalmi, tamen propter subtilitatem distantiae diversa titulorum significatione notati sunt. Primus enim qui in sexto ponest titulo praenotatus, qui se deterioratum tardius intellexit, quia peccata quae confestim prodi debuerant Domino, se diutius tacuisse confessus est. Status autem principalis hujus causae 103 concessio est, quae cunctis poenitentibus datur. Co
Abbreviated transcription (Latin):
ad intellectum. ut eos sensꝰ nr̃ ag¬
nosceret ne uiuendi regulas ignoraret.
merito querendũ uidetur. cur in hoc
titulo posuerit dauid intellectꝰ. Primo¬
ipsum respicit quicqͥd penitens iste dic¬

Expanded text:
ad intellectum, ut eos sensus noster agnosceret, ne vivendi regulas ignoraret, merito quaerendum videtur cur in hoc titulo posuerit David intellectipsum respicit quidquid poenitens iste dic
Abbreviated transcription (Latin):
conpungi. qui nobis salutarẽ supplican¬
di regulam p̾stitisti. Memento autem
quod hic penitentium pͥmꝰ est psalmꝰ.
lii. De quib ut datũ fuerit. suo loco
dicemꝰ. Quos non credas in cassum ad
septenariũ numerũ fuisse ꝑductos. quan¬
do & maiores nr̃i septem modis peccata
nob̾ dimitti posse dixerunt. Primo per
baptismũ. scd̃o ꝑpassionẽ martyrii. ter¬
cio ꝑ elemosinam. quarto ꝑ hoc qd̾ re-¬
mittimꝰ peccata fr̃ib nr̃is. quinto cum
conuerterit qͥs peccatorẽ ab errore uie
sue. sexto ꝑ abundantiam caritatis. septi¬
mo ꝑ penitentiam. Addenda qͦ est cõ

Expanded text:
compungi, qui nobis salutarem supplicancompungi, qui nobis salutarem supplicandi regulam praestitisti. Memento autem quod hic poenitentium primus est psalmus, . De quibus, ut datum fuerit, suo loco dicemus. Quos non credas incassum ad septenarium numerum fuisse perductos, quando et majores nostri septem modis peccata nobis dimitti posse dixerunt: primo per baptismum; secundo per passionem martyrii; tertio per eleemosynam; quarto per hoc quod remittimus peccata fratribus nostris; quinto cum converterit quis peccatorem ab errore viae suae; sexto per abundantiam charitatis; septimo per poenit
Abbreviated transcription (Latin):
sex milia. ẽẽ. uenturũ. ꝓpt̾ea qd̾ septimo
die dñs ab oꝑe suo legit᷑ in illa rerũ con¬
dicione quicusse. mille annos ꝑ dies sin¬
głos cõputantes. quia legit᷑ ante conspec̃¬
tum eiꝰ. mille anni sic̃ dies unꝰ. Alii pu¬
tant pꝰ annoꝵ septen nulia id est trans¬
acti huiꝰ scłi septimana. octauo die illã
et̃nam lucẽ posse declarari. sic̃ & dñi
nr̃i resurrectio habita suisse cognoscit᷑
S cum dicat ipse dñs in euũgło. hunc
diẽ nec filiũ nosse. nimis importunũ
ẽ illud studiose querere. qd̾ nob̃ utilit̃
diuina ꝓuidentia noluit reuelare.
Ouappter ad sermonẽ tituli declaran¬
dum nosse sufficiat. post huiꝰ scłi finẽ
illum diem. ẽẽ. uenturũ. Nunc ad in¬
telligenda que nob̾ sunt donata uelo¬
cit festinemꝰ. Nam si puro corde peti¬
mꝰ. cur dubitemꝰ audiri. cũ ab ipso &
ad ipsum ueniamꝰ instructi: Dona
dñe in satisfactione nr̃a tota nos caritate

Expanded text:
sex millia esse venturum; propterea quod septimo sex millia esse venturum; propterea quod septimo die Dominus, ab opere suo legitur in illa rerum conditione quievisse: mille annos per dies singulos computantes, quia legitur: Ante conspectum ejus mille anni sicut dies unus . Alii putant post annorum septem millia, id est, transacta istius saeculi septimana, octavo die illam aeternam lucem posse declarari; sicut et Domini nostri resurrectio habita fuisse cognoscitur. Sed cum dicat ipse Dominus in Evangelio , hunc diem, nec Filium nosse, nimis importunum est illud studiose quaerere, quod nobis utiliter divina providentia noluit revelare. Quapropter ad sermonem tituli declarandum nosse sufficiat, post hujus saeculi finem, illum diem esse venturum. Nunc ad intelligenda verba quae nobis sunt donata, velociter festinemus. Nam si puro corde petimus, cur dubitemus exaudiri, cum ab ipso, et ad ipsum veniamus instructi? Dona, Domine, in satisfactione nostra tota nos charitate
Abbreviated transcription (Latin):
libri eccłiastes. & sc̃s ambrosiꝰ in exposi¬
tione luce euũgłistȩ. ubi dñs in monte
transsiguratꝰ est. & sc̃s aug̾tinꝰ de sermo¬
ne dñi in monte. ubi de octo beatitudi¬
nib disputauit. de hac octaua die latiꝰ
diligent̾q locuti sunt. Unde qd̾ lectori
placuerit eligere suffragat᷑. qͦ circa tales
uiros cõmemorasse sufficiat. quando dic¬
ta eoꝵ si in unã seriẽ colligant᷑. uix posst̃
longissimo uolumine comp̃hendi. De
qua die amos ꝓpha dicit. Ue concu¬
piscentib diem dñi. Ut quid uob̾ hunc
diẽ dñi. Et ipsẽ est dies tenebre & ñ
lux. Idem & sophonias ꝓpħa dicit. Uox
dici dñi dura & amara. Vnde nc̃ intro¬
ductꝰ penitens distributis partib ora¬
tionis. uehement᷑ exorat. ne in illo die
iudiciĩ de ꝓpriis facinorib arguatur.
ꝓ ꝑpetratis delictis. in hoc mundo positꝰ
ubi penitentiȩ locꝰ est diuinã eligeret
exorare pietatẽ.Uerũ istũ diem a con¬
dicione mundi aliĩ dicunt post annos

Expanded text:
in expositione Lucae evangelistae , ubi Dominus in monte transfiguratus est; et sanctus Augustinus de Sermone Domini in monte, ubi de octo beatitudinibus disputavit, de hac octava die latius diligenterque locuti sunt. Unde quod lectori placuerit, eligere suffragatur. Quocirca tales viros commemorasse sufficiat, quando dicta eorum, si in unam seriem colligantur, vix possunt longissimo volumine comprehendi. De qua die Amos propheta dicit: Vae concupiscentibus diem Domini; utquid vobis diem Domini? Et ipse est dies tenebrae et non lux . Idem et Sophonias propheta dicit: Vox diei Domini dura et amara . Unde nunc introductus poenitens distributis partibus orationis vehementer exorat, ne in illo die judicii de propriis facinoribus arguatur. ere spem pro perpetratis delictis, in hoc mundo positus, ubi poenitentiae locus est, divinam eligeret exorare pietatem? Verum istum diem a conditione mundi, alii dicunt post annorum
Abbreviated transcription (Latin):
onuertere dñe & eripe animã meã. sal¬
uum me fac ꝓpt̾ miscłiam tuã. Cũ dõ
dicit᷑ conuertere. iundictȩ relaxatio postu¬
exigat ultiones. Siue more nr̃o dicit᷑ do
conuertere. sicut auersi solent rogari.
qͥ aut respicere nolunt. aut subuenire
contempnunt. Eripe animã meã. ab
imminenti scilicet supplicio. qd̃ debetur
errantib. Auertit enĩ a nobis debitas
penas. cum eas relaxauerit benigna re¬
missio. Tongrue uͦ conuertere in peni¬
tentis prece ponit᷑. qd̾ sitisfacientib dñs
pollicet᷑ dicens. Conuertimini ad me.
& conuertar ad uos. Saluũ me fac ꝓpt̾
miscłiam tuam. Quã pulcherrime ista
supplicatio ꝓpriis ac ꝓficuis sermonib
explicatur. Saluũ se petit sieri. ñ scd̾m
merita sua. s ꝓpt̾ diuinam miscdiam
in qua dum fixa spes ponit᷑. uenia faci
dicat in morte nullũ esse memorẽ di.
dum uicina possit ampliꝰ ira iudicis
contremisci. S bene ꝑfidos dicimꝰ in me¬

Expanded text:
 et eripe animam meam; sal et eripe animam meam; salvum me fac propter misericordiam tuam. Cum Deo dicitur, Convertere, vindictae relaxatio postuexigat ultiones. Sive more nostro dicitur Deo, 29 Convertere, sicut aversi solent rogari: qui aut respicere nolunt, aut subvenire contemnunt. Eripe animam meam, ab imminenti scilicet supplicio, quod debetur errantibus. Avertit enim a nobis debitas poenas, cum eas relaxaverit benigna remissio. Congrue vero, convertere, in poenitentis prece ponitur; quod satisfacientibus Dominus pollicetur dicens: Convertimini ad me, et ego convertar ad vos . Salvum me fac propter misericordiam tuam. Quam pulcherrime ista supplicatio propriis ac proficuis sermonibus explicatur! Salvum se petit fieri, non secundum merita sua, sed propter divinam misericordiam, in qua dum fixa spes ponitur, venia facildicat, in morte, nullum esse memorem Dei, dum vicina possit amplius ira judicis contremisci? Sed bene perfidos dicimus imme
Abbreviated transcription (Latin):
serre. ipsi se a regno dñi ꝓbent᷑ abscidere.
Ueq in furore iuo corripias me. Ira &
suror uidicis. contͣ reũ dampnationis
effectꝰ est. id est motꝰ animi concitatꝰ.
ad penam ꝓuocans inferendam. Sed
ira. longa indignatio est: suror. repen¬
tina mentis accensio. Hec aut̃ allegori¬
ce translatiuis uerbis edicta sunt. Ce¬
terum dñs nec ira confunditur. nec
furore turbat᷑. s in una eadẽq semꝑ
głie suȩ tranquillitate consistit. Simi¬
lit̾ & moyses dicit. Sic̃ letatꝰ est dñs
edificans uos & crescere faciens. sic letabi¬
tur affligens uos atq subuertens. Petit
gͦ ut ante iudiciũ non in iudicio corri¬
pratur. quia qͥ ibi arguit᷑. sine dubita¬
tione dampnatur. Et mente consid̾an¬
dum est. qd̾̃ dies iudiciĩ ꝓ timore mag¬
nitudinis suȩ ira & furor uocat᷑. sic̃ &
in sccło psalmo dictũ ẽ. Tunc loquet᷑
ad eos in ira sua. & in furore suo contur¬

Expanded text:
ferre, ipsi se a regno Domini probentur abscindere. ferre, ipsi se a regno Domini probentur abscindere. Neque in furore tuo corripias me. Ira et furor judicis contra reum damnationis effectus est; id est, motus animi concitatus ad poenam provocans inferendam. Sed ira longa indignatio est: furor repentina mentis accensio. Haec autem allegorice translativis verbis edicta sunt. Caeterum Dominus nec ira confunditur, nec furore turbatur: sed in una eademque semper gloriae suae tranquillitate consistit. Similiter et Moyses dicit: Sicut laetatus est Dominus aedificans vos, et crescere faciens, sic laetabitur affiigens vos atque subvertens . Petit ergo ut ante judicium, non in judicio corripiatur: quia qui ibi arguitur, sine dubitatione damnatur. Et mente condendum est, quod dies judicii pro timore magnitudinis suae ira et furor vocatur; sicut et in secundo psalmo dictum est: Tunc loquetur ad eos in ira sua
Abbreviated transcription (Latin):
penitentib datur. qͥ dũ se cupiunt
absoluere. ipsi pociꝰ ꝓpria nituntur
facta dampnare. sic & ysaias monet.
Dic tu miquitates tuas priꝰ. ut iustifice¬
ris. Nunc consideranda est. quam sit
uerboꝵ istoꝵ congrua salutarisq posi¬
tio. Non enĩ supplicat dõ patri sicut
& aliis uisum est ut non arguat᷑. s ne
iudicũ seueritate culpetur. Quia hic
multis argui salus est. sicut in apokalip¬
si ioħis legit᷑. Egosuos amo. redarquo
& castigo. Nam ita & ipsi dauid conti¬
git. cum eũ ꝓpłnca correxit inuectio.
Arguit & filiꝰ. sicut in alio psalmo segit᷑
Arguam te. & statuam illa ante faciẽ tuã.
Arguit etiã spc̃ sc̃s. sicut scriptũ est. Cũ
uenerit sp̃c paraclytꝰ ipse arguet mun¬
dum de peccato. Dicite nc̃ ꝑuersi. Ubi
est hic nature potestatisq distantia.
quando nec ipsa discrepant uerba.
Conticescat arriana nequitia. ne qͥ uolurs
in scã trinitate sacrilegas diuisiones in¬

Expanded text:
poenitentibus datur, qui dum se cupiunt poenitentibus datur, qui dum se cupiunt absolvere, ipsi potius propria nituntur facta damnare. Sic et Isaias monet: Dic tu iniquitates tuas prius, ut justificeris . Nunc considerandum est quam sit verborum istorum congrua salutarisque positio. Non enim supplicat Domino Patri, sicut et aliis visum est, ut non arguatur, sed ne in judicii severitate culpetur: quia hic multis argui salus est, sicut in Apocalypsi Joannis legitur: Ego quos amo redarguo et castigo . Nam ita et ipsi David contigit, cum eum prophetica correxit invectio. Arguit et Filius, sicut in alio psalmo legitur: Arguam te, et statuam illa ante faciem tuam . Arguit etiam Spiritus sanctus, sicut scriptum est: Cum venerit Spiritus Paracletus, ipse arguet mundum de peccato . Dicite nunc, perversi, ubi est hic naturae potestatisque distantia, quando nec ipsa discrepant verba? Conticescat Ariana nequitia: ne qui volunt in sancta Trinitate sacrilegas divisiones in
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ipse ingredictur sicut ignis flature.
& sicut squama lauantiũ. & sedebit ad
conflandum & ad purgandum argentũ
Similit̾ & salomon in eccłiastico p̾monetᷤ
debemꝰ om̃uipotentiã dñi. eloquen¬
nam suã ita uarũs disciplinis atq artib
plenissime ditasse. ut & ipsa mirabilit̾
exquirentib ornata resplendeat. & se¬
mina diuersarũ doctrinaꝵ diligent̃
retractata concedat. Hinc est enim qd̾
in ipsa repperiunt᷑. quȩ magistri scłariũ
litterarũ ad sua pꝰ uolumina tͣnstulert̃.
Nam int̾ alios statꝰ qͦs oratores causis emer¬
gentib indiderunt. concessiuã dep̃cati¬
onem. ẽe. dixerunt. cum reus non id
qd̃ factũ est defendit: s ut ignoscatur
ȩipostulat. Qui statꝰ licet mermis apd̃
urrena iudicia uideat᷑ humanisq ui-¬
rib destitutꝰ. inuicta tam̃ apud dm̃ mu¬
mtone p̾cingitur. ut quem nulla pre¬
ualent argumenta defendere. sola possit
fidelis confessio uindicare. Noc uere

Expanded text:
quia ipse ingreditur sicut ignis flaturae, quia ipse ingreditur sicut ignis flaturae, et sicut squama lavantium, et sedebit ad conflandum, et ad repurgandum argentum . Similiter et Salomon in Ecclesiastico praemonens debemus omnipotentiam Domini, eloquentiam suam ita variis disciplinis atque artibus plenissime ditasse, ut et ipsa mirabiliter exquirentibus ornata resplendeat, et semina diversarum doctrinarum diligenter retractata concedat. Hinc est enim quod in ipsa reperiuntur, quae magistri saecularium litterarum ad sua post volumina transtulerunt. Nam inter alios status, quos oratores causis emergentibus indiderunt, concessivam deprecationem esse dixerunt; cum reus non id quod factum est defendit, sed ut ignoscatur expostulat. Qui status licet inermis apud terrena judicia videatur, humanisque viribus destitutus, invicta tamen apud Deum munitione praecingitur, ut quem nulla praevalent argumenta defendere, sola possit fidelis confessio vindicare. Hoc vere
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia ꝓbabat᷑ aduersa. Suꝑ est conclui¬
sio. ubi iam diffinitiue aliquid dicitur.
postꝗͣ. nichil ampliꝰ desideretur. Lon¬
turbat enĩ & repudiat om̃s iniqͦs. qm̃
cum ipsis habere nolebat ullatenꝰ por¬
tionem. Sic ꝑ has partes ꝓficue peniten¬
tie causa ꝑagitur. Aptatur aut̃ hec dõ
ꝑ humanam consuetudinẽ translaticũs
uerbis. ut quasi uidex audiat. quasi cog¬
nitor instruat᷑. quasi nesciꝰ que st̃ facta
cognoscat. Qd̃ genus schematis multis
locis repperis in litteris sacris. Iotꝰ aut̃
hic psalmꝰ ꝓpt̾ futuri iudicii timorẽ
noscit᷑. ẽẽ. conscriptꝰ. qd̃ utiq recte men¬
tis est imminentes metuere calamitates.
& illud timere qd̃ meretur exciꝑe. Nã
si illud ante ocłos habeamꝰ qd̾ in mala¬
chia ꝓpħa legitur: semꝑ ad uias rectas
recurrimꝰ. & nos ꝓsicuo timore corrigi¬
mus. Ait enim. Quis tolerabit diem̃
introitꝰ eiꝰ. qͥs sustinebit i aspectu eiꝰ :

Expanded text:
justitia probabatur adversa. Superest conclujustitia probabatur adversa. Superest conclusio, ubi jam definitive aliquid dicitur, postquam nihil amplius desideretur. Conturbat enim et repudiat omnes iniquos, quoniam cum ipsis habere nolebat ullatenus portionem. Sic per has partes proficuae poenitentiae causa peragitur. Aptatur autem haec Deo per humanam consuetudinem translativis verbis: ut quasi judex audiat, quasi cognitor instruatur, quasi nescius, quae sunt facta cognoscat. Quod genus schematis multis locis reperies in litteris sacris. Totus autem hic psalmus propter futuri judicii timorem noscitur esse conscriptus; quod utique rectae mentis est imminentes metuere calamitates, et illud timere quod meretur excipere. Nam si illud ante oculos habeamus quod in Malachia propheta legitur, semper ad vias rectas recurrimus, et nos proficuo timore corrigimur. Ait enim: Quis tolerabit diem introitus ejus, aut quis sustinebit in aspectu ejus?
Abbreviated transcription (Latin):
ĩu xp̃i. cum tam̃ digne suscipit᷑. Inue¬
niunt᷑ & alii fortasse modi remissionũ.
Congruit enĩ ut numerũ supplicationis
nr̃e. indulgentia diuina transcendat.
psalmo uir confitens & religiosꝰ exo¬
Erat. in exordio beniuolum sibi iudicẽ
faciens. Exordiũ est autẽ oratio animũ
auditoris idonee comparans ad reliquã
dictionẽ. id est ad potestatẽ iudiciĩ quia
solꝰ est. cuiꝰ constituta seruat et̾nitas.
Ab infirmitate sua. qm̃ quantũ meret᷑
luere. ñ preualet sustinere. Aconsuetu¬
dine parcendi. qm̃ non se uult a mor¬
tius rogari. s a uiuis hominib confiteri.
Scd̃ã diuisione narrat erũp nas ꝓpͥas
quib afflictꝰ & contritꝰ. eẽ. noscat᷑. Nar¬
ratio uͦ est ad causam ꝓbabilem faciendi
rerũ gestaꝵ clara & diligens expositio.
Sequitur salutaris. & nimis ꝓfutura cor¬
rectio. Sequestrat enim se a malis. qd̾
bono iudici nouerat. ẽẽ. gratissimũ. ut
ab illis mens redderet᷑ aliena. qͥb & ipsi

Expanded text:
isti, cum tamen digne suscipitur. Inveniuntur et alii fortasse modi remissionum; congruit enim ut numerum supplicationis nostrae indulgentia divina transcendat. psalmo vir confitens et religiosus exorat. In exordio benevolum sibi judicem faciens. Exordium est autem oratio auditoris animum idonee comparans ad reliquam dictionem, id est, a potestate judicis, quia solus est cujus constituta servat aeternitas. Ab infirmitate sua, quoniam quantum meretur luere, non praevalet sustinere. A 28 consuetudine parcendi, quoniam non se vult a mortuis rogari, sed a vivis hominibus confiteri. Secunda divisione narrat aerumnas proprias, quibus afflictus et contritus esse cognoscitur. Narratio vero est ad causam probabilem faciendam rerum gestarum clara et diligens expositio. Sequitur salutaris et nimis profutura correctio. Sequestrat enim se a malis, quod bono judici noverat esse gratissimum; ut ab illis mens redderetur aliena, quibus et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
callidꝰ oratorũ hec aiudice optinere po¬
tuit. que iste simplicitate plenꝰ a dñi pie¬
tate ꝓmeruit. Nec uacat qd̾ in calculo
senario quem in disciplina numerorum
constat. ẽẽ. ꝑfectum. ꝑsonam penitentis
aptauit. Ipso enĩ die hominẽ creauit.

Expanded text:
callidus oratorum haec a judice obtinere pocallidus oratorum haec a judice obtinere potuit, quae iste simplicitate plenus a Domini pietate promeruit. Nec vacat quod in calculo senario, quem in disciplina numerorum constat esse perfectum, personam poenitentis aptavit. Ipso enim die hominem creavit:
Abbreviated transcription (Latin):
dos. qͥ humano generi uelud competeis
medicina prestant᷑. Inde enĩ animari
saluberrima lauachra suscipimꝰ. inde pe¬
catis mortui reuiuiscimꝰ. inde lugant
uidiciale genꝰ in qͦ reus conspectib uidi¬
ci presentatꝰ adsistit. peccatũ suũ lacri¬
mis diluens. & confitendo dissoluens. sũ¬
mum genꝰ defensionis afferens. qͦd se ipse
condempnat. Hic non est accusator ex¬
traneus. s: ipse impugnator est suus.
Meretur ueniam. quia se non excusat aculpa
Nec potest alit̾ agi sub tali iudice. cui pecca¬
ta nullus potest abnegare. Hic coniectu¬
ra cessat. hic finis ñ querit᷑: hic cetere qͣli¬
tatis species desunt. qm̃ om̃ia lucida ue¬
ritate pandunt᷑. Sola gͦ ẽ necessaria q̃
dicit᷑ concessio. cum reus ñ id qd̾ factũ ẽ
defendit. s ut ignoscat᷑ expostulat. O m¬
estimabilis pietas creatoris. Neus prose
sententiam dicere fecit. qm̃ ipsẽ se uehe¬
mentiꝰ accusauit. S nequaꝙͣ. quilibet

Expanded text:
dos, qui humano generi velut competens dos, qui humano generi velut competens medicina praestantur. Inde enim animarum saluberrima lavacra suscipimus, inde peccatis mortui reviviscimus, inde lugentes judiciale genus, in quo reus conspectibus judicis praesentatus assistit, peccatum suum lacrymis diluens, et confitendo dissolvens, summum genus defensionis afferens, quo se ipse condemnat. Hic non est accusator extraneus, sed ipse impugnator est suus. Meretur veniam quia se non excusat a culpa; nec potest taliter agi sub tali judice, cui peccata nullus praevalet abnegare. Hic conjectura cessat: hic finis non quaeritur: hic caeterae qualitatis species desunt, quoniam omnia lucida veritate panduntur. Sola est ergo necessaria quae dicitur concessio, cum reus non id quod factum est defendit, sed ut ignoscatur expostulat. O inaestimabilis pietas Creatoris! Reus pro se sententiam dici fecit: quoniam ipse se vehementius accusavit. Sed nequaquam quilibet
Abbreviated transcription (Latin):
serrimi hominũ cadant. quas peccato¬
rib lex diuina ꝓnuntiat. ẽẽ. uenturas.
Cum dicit mei. relaxauit odium. cui
multitudo fuerat donata culpaꝵ. Seqͥt᷑
Auertant᷑ retrorsum. ut non ꝑmittantur
ire quo tendunt. s cum redeunt ab in¬
ferni fouea liberent᷑. Hoc enĩ & petro
dictũ est humana cogitanti. R.edi retͦ
satana: scilicet ne sapias illa quȩ sapis.
alus enĩ cum retrorsum redit: emendat
Cum iustꝰ: offendit. S hic qm̃ de peccat¬
rib agebatur. bene illis optata est uoti¬
ua conuersio. Et ne eos duitiꝰ iudicaret
forsitan differendos: addidit. Et erubes¬
cant ualde uelocit᷑. Odesideriũ sc̃ẽ m̃tis
eximiũ. Quis enĩ ampliꝰ in causa sua pe
tere potuit. quã iste ꝓ mimicis suis accł
rimis postulauit. Talium itaq dñs
des: qm̃ ipsi misccłiam consequent᷑ Co¬
Sicet in om̃ib psalmis intelligantis
nr̃e maxima subsidia conquirunt᷑. tam̃
penitentiũ estimo magnopere ꝑscrutas¬

Expanded text:
serrimi hominum cadant, quas peccatoserrimi hominum cadant, quas peccatoribus lex divina pronuntiat esse venturas. Cum dicit, mei, relaxavit odium cui multitudo fuerat donata culparum. Sequitur: Avertantur retrorsum, ut non permittantur ire quo tendunt; sed cum redeunt, ab inferni fovea liberentur. Hoc enim et Petro dictum est humana cogitanti: Redi retro, Satanas ; scilicet ne sapias illa quae sapis. Malus enim, cum retrorsum redit, emendatur; cum justus, offendit. Sed quoniam hic de peccatoribus agebatur, bene illis optata est votiva conversio. Et ne eos diutius judicaret forsitan differendos, addidit: Et erubescant valde velociter. O desiderium sanctae mentis eximium! Quis enim in causa sua amplius petere poturimis postulavit? Talium itaque Domides, quoniam ipsi misericordiam consequenticet in omnibus psalmis intelligentiaede vitae nostrae maxima subsidia conquiruntur, tamen poenitentium aestimo magnopere perscrutan
Abbreviated transcription (Latin):
auertant᷑ retrorsum & erubescant ual¬
de uelocit᷑. Trib partib decursis. uenit
ad ultimã conclusionẽ. Conclusio est
enĩ exitꝰ & determinatio tociꝰ orationis:
ubi iam ut exauditũ decebat. letꝰ exultat.
Om̃ ista quedam formula ẽ penitentiũ
ut inchoent a lacrimis. & desinant in le¬
ticia. quatinꝰ tali exemplo possit agnosci
uerum. ẽẽ. qd̾ legitur. Qui seminant in
licͥmis. in gaudio metent. Et intuere
quod scã conscientia penitentis apeccatis
facta lib̾a eccłiasticis regulis obsecundans.
mox ꝓ ininicis suis ut conuertant᷑ exo¬
ret. ut sic̃ ille suscepit ueniam. ita & uu¬
micos eiꝰ carnales ad dñi gr̃am redire
contingat. Nam cum dicit erubescant
uult eõs tanta compunctione illumina¬
re. ut ꝓhis que agebant. ipsi pocius
erubescant. & intelligant ꝑniciosos
actꝰ quos pͥdem sibi p̾utabant. c̾ẽ. ꝓsi¬
cuos. Conturbentur aut̃ dictũ est n¬
more futuri uidicii. & scripturaꝵ p̾di¬
catione terribili. ne in illas penas mi¬

Expanded text:
 retrorsum, et erubescant valde velociter. Tribus partibus decursis, venit ad ultimam conclusionem. Conclusio est enim exitus et determinatio totius orationis: ubi jam, ut exauditum decebat, laetus exsultat. Quoniam ista quaedam formula poenitentium est, ut inchoent a lacrymis, et desinant in laetitia; quaetenus tali exemplo possit agnosci verum esse quod legitur: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Et intuere quod sancta conscientia poenitentis, a peccatis suis facta libera, ecclesiasticis regulis obsecundans, mox pro inimicis suis, ut convertantur, exorat; ut, sicut ille suscepit veniam, ita et inimicos ejus carnales ad Domini gratiam redire contingat. Nam cum dicit: Erubescant, vult eos tanta compunctione illuminari, ut pro his quae agebant, ipsi potius erubescant, et intelligant perniciosos actus, quos pridem sibi putabant esse proficuos. Conturbentur autem dictum est, timore futuri judicii, et Scripturarum praedicatione terribili: ne in illas poenas mi
Abbreviated transcription (Latin):
mitiũ. & absolutionẽ peccatoꝵ aptissi¬
me continere uideat᷑. Nam de peniten¬
tiȩ utilitate & uirtute atq gr̃a. beatus
augustinꝰ int̾ copiosos libros dehac re
ubi locum repperit negligendũ. eẽ. ñ
credidit: tam̃ uno uolumine mirabilit̾
& breuit̃ solita uiuacitate tractauit.

Expanded text:
absolutionem peccatorum aptissime continere videatur. Nam de poenitentiae utilitate et virtute atque gratia, beatus Augustinus inter copiosos libros, de hac re, ubi locum reperit, negligendum esse non credidit; tamen uno volumine mirabiliter et breviter solita vivacitate tractavit.
Abbreviated transcription (Latin):
N finem iam notũ est. Umnꝰ est laus
diuinitatis. metri alicuiꝰ lege cõposita:
Pro octaua uͦ ut quidã uolunt dñi sig¬
nificat᷑ aduentꝰ. quando finita scłi ebdo¬
mada ad iudicandũ uenerit mundum.
unde & psalmꝰ ipse. cum tremore mag¬
no fecit mitiũ dicens. Dñe ne in ira
tua arguas me. neq in furore tuo corri¬
pras me. Nam & sc̃s hylariꝰ in ꝓlogo

Expanded text:
n finem jam notum est. Hymnus est laus Divinitatis, metri alicujus lege composita. Pro octava vero, ut quidam volunt, Domini significatur adventus, quando finita saeculi hebdomada, ad judicandum venerit mundum: unde et psalmus ipse cum tremore maximo fecit initiam dicens: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me. Na
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Insirmitatis confessio çelestis medi¬
ci miscd̾iam mouet. a qͦ facile impetran¬
tur remedia. cum ostendunt᷑ uulnera
manifesta. Non enĩ dixit qm̃ mereor.
s quia iusticiã tuam sustinere ñ ualeo.
Oc lementia magna creatoris. Auidice ꝑ¬
cipimꝰ. qͥd rei dicere debeamꝰ. Docemur
pictatem petere. ne nos iusticia possit
absumere. Quis iam dubitet eũ uerba
sua audire posse. si tam̃ talis sit p̾cantis

Expanded text:
sum. Infirmitatis confessio coelestis Medici misericordiam movet, a quo facile impetrantur remedia, cum ostenduntur vulnera manifesta. Non enim dixit: quoniam mereor, sed, quia justitiam tuam sustinere non valeo. O clementia magna Creatoris! a judice percipimus quid rei dicere debeamus; docemur pietatem petere, ne nos justitia possit absumere. Quis enim jam dubitet eum verba sua audire posse: si tamen talis sit preca
Abbreviated transcription (Latin):
salmꝰ cantici: cognita significatio est.
Nc̃ consid̾emꝰ. cur posita sit domus
dedicationis. Domꝰ. significat dñici cor¬
poris templum. Dedicatio uͦ: resurrectio
celo & in terra. Dedicare quippe dicimꝰ.
cum nouitas alicuiꝰ domꝰ in usum celeber¬
rimũ deputat᷑. Domꝰ aut̃ dauid ꝓpt̾ sem̃
cata ẽ nascendo. s in scã resurrectione cog¬
noscit᷑. eẽ. dedicata. Diuisio psalmi.

Expanded text:
salmi cantici cognita significatio est: nunc consideremus cur posita sit domus dedicationis. Domus significat dominici corporis templum; dedicatio vero resurrectiocoelo et in terra . Dedicare quippe dicimus, cum novitas domus alicujus in usum celeberrimum deputatur. Domus autem David propter semen cata est nascendo, sed in sancta resurrectione cognoscitur esse dedicata. Divisi
Abbreviated transcription (Latin):
placidos ad ꝓmissam facit beatitudinem
ꝑtinere. Directꝰ quippe dicit᷑. qͥ de curuo
rectꝰ efficitur. Dicendo autẽ mites. exclu¬
dit suꝑbos & elatos. sic̃ in euũgło dicit:
Beati mites. qm̃ ipsi possidebunt terramr
Mansuetos utiq ñ suꝑbos. qͥ contͣ uigũ
lene & onus leue noxia sibi libertate recal¬
ꝯrant. Si illos docebit. qͥ sine murmu¬
ratione faciunt quȩ uissa cognoscunt: Int̾
mansuetos enim & mites. hec uidet᷑. eẽ.
astantia. Mites sunt. qͥ nulla furoris
accensione turbant᷑. s in lenitate animi
iugit̾ ꝑseuerant. Mansueti aut̃ dicunt᷑
quasi manu consucti. hoc ẽ tolerantes inui¬
rus. ñ reddentes malũ ꝓ malo. Uias suas
dixit. s que sint uiȩ dñi subsequent̃ expo

Expanded text:
placidos ad promissam facit beatitudinem placidos ad promissam facit beatitudinem pervenire. Directus quippe dicitur qui de curvo rectus efficitur. Dicendo autem mites, excludit superbos et elatos; sicut in Evangelio dicit: Beati mites, quia ipsi possidebunt terram . Mansuetos utique, non superbos, qui contra jugum lene et onus leve noxia sibi libertate recalcitrant; sed illos docebit qui sine murmuratione faciunt quae jussa cognoscunt. Inter mansuetos enim et mites haec videtur esse distantia: mites sunt qui nulla furoris accensione turbantur, sed in lenitate animi jugiter perseverant; mansueti autem dicuntur, quasi manu consueti, hoc est tolerantes injurias, non reddentes malum pro malo. Vias suas dixit: sed quae sint viae Domini subsequenter expo
Abbreviated transcription (Latin):
oclinquentib in uia. Dulcis ẽ dñs. quia
dum cunctos beneficiis p̾ueniat. conuersa¬
tonem tam̃ delinquentis expectat. Pluit
enĩ suꝑ iustos & inustos. uitam tribuens
his qui merebantur extingur. Merito gͦ
dulcis dicit᷑. a qͦ suauia dona prestantur.
sic̃ & aliꝰ p̃s dicit. Gustate & uidete qm̃
suauis ẽ dñs. Dulcis enim dictꝰ est ad simi¬
litudinẽ dulcium escarum. qͥb maxime de¬
lectatur humanitas. Rectꝰ est. quando pꝰ
frequentes increpationes & longissimas ex¬
pectationes obsistit malis. humiliat suꝑbos
& impios. ut tandẽ aliquando sapiant. &
se errasse peniteant. Quod aut̃ legem sta¬
tuit. utiq dulcedinis & rectitudinis fuit.
quando noluit crrare. qͦs maluit legis ꝓ¬
mulgatione corrigere. S ne qͥs hanc dis¬
linctionem crederet ex asperitate uenisse.
consiliũ late legis exponit. idẽ bonitatis
e dulcedinis. In uia. idẽ in p̾senti uita LADIED
ubi lex ponit᷑. in qua recte uiuere cõmo
cebit mansuetos uias suas. Id ẽ animo

Expanded text:
 in via. Dulcis est Dominus: quia dum cunctos beneficiis praeveniat, conversionem tamen delinquentis exspectat. Pluit enim super justos et injustos , vitam tribuens his qui merebantur exstingui. Merito ergo dulcis dicitur, a quo suavia dona praestantur: sicut et alius psalmus dicit: Gustate et videte quoniam suavis est Dominus . Dulcis enim dictus est ad similitudinem dulcium escarum, quibus maxime delectatur humanitas. Rectus est quando post frequentes increpationes et longissimas exspectationes obsistit malis, humiliat superbos et impios, ut tandem aliquando sapiant, et se errasse poeniteant. Quod autem legem statuit, utique dulcedinis et rectitudinis fuit; quando noluit errare quos maluit legis promulgatione corrigere. Sed ne quis hanc districtionem crederet ex asperitate venisse, consilium latae legis exponit, id est bonitatis et dulcedinis. In via, id est in praesenti vita, ubi lex ponitur, in qua recte vivere commoncebit mansuetos vias suas. Id est animo
Abbreviated transcription (Latin):
Alii autẽ dicunt delicta ignorantiȩ etiam
ad paruulos ꝑtinere. qͥ licet inualido sensu
sopiti s int. tam̃ originali peccato ꝓbant᷑
obnoxii. Petit gͦ ut delictis uiuentutis
& ignorantie uindictam reseruare ñ uelt.
s tamꝗ̃. excidant illi. ita ad iudiciũ ñ pac¬
atur adduci. Idoq p̃catur eccłia ne delida
meminerit. s pociꝰ memor sit eiꝰ secundũ
magnã miscdiam suam. Propt̾ boni¬
tatem tuã dñe. Dicendo ꝓpt̾ bonitatẽ nũ
dñe. fecit intelligi. ñ ꝓpt̾ meritũ meum
Unde nulli fas ẽ aliquando p̾sumere. nisi
quem grauit̾ contingit errare. Que figl¬
ra dr̃ emphasis. id ẽ exaggeratio. S hic illa
eꝰ species est. quȩ significat id qd̾ ñ dicit.
Uerito gͦ illiꝰ bonitas ueracit̾ p̃dicatur.

Expanded text:
Alii autem dicunt delicta ignorantiae etiam Alii autem dicunt delicta ignorantiae etiam ad parvulos pertinere, qui licet invalido sensu sopiti sint, tamen originali peccato probantur obnoxii. Petit ergo ut delicta juventutis et ignorantiae ad vindictam reservare non velit, sed tanquam excidant illi, ita ad judicium non patiatur adduci. Ideoque precatur Ecclesia ne delicta meminerit, sed potius memor sit ejus secundum magnam misericordiam suam. Propter bonitatem tuam, Domine. Dicendo: Propter bonitatem tuam, Domine, fecit intelligi non propter meritum meum. Unde nulli fas est aliquando praesumere, nisi quem graviter contingit errare. Quae figura dicitur emphasis, id est exaggeratio: sed hic illa ejus species est, quae significat id quod non dicit. Merito ergo illius bonitas veraciter praedic
Abbreviated transcription (Latin):
dictumq ab eo qd̃ uiam linquat ȩquitans
ñ tam̃ in summna criminũ prauitate uer¬
setur. Delictũ est enim auidiꝰ cibum su¬
mere. cachinno in competent᷑ resolui. otio¬
sis uerbis oꝑam dare. & cet̾a huiuscemodi.
que grauissima ñ uident᷑. eẽ. peccata. sed
tam̃ constat. eẽ. ꝓhibita. Iuuentutem uero.
ñ tantũ floridam etatẽ posuit. s p̾cipitatio¬
nis audaciã. quȩ in illa etate facillima est.
dũ calor animi modestiam conu̾sationis
excedit. Nam multi iuuenes. moꝵ graui¬
tate maturi st̃. Econtͣ quidã senes. leuita¬
tis crimine maculant᷑. Ignorantie autẽ
dixit. quia multa facimꝰ. quȩ mala. cẽ. nes¬
cimꝰ. Damus plerũq ignari consilium
qd̾ ledat alterũ. damꝰ uelut ꝓ remedio egro¬
to cibos. qui uehem̃t̾ affligant. Ipsam qͦ
legem frequent̾ offendimꝰ ignorantes. quã
ñ licet ignorari. dũ eam uoluerit diuini¬
tas a generalitate cognosci. semꝑq retineri

Expanded text:
dictumque ab eo 84 quod viam linquat aequitatis, dictumque ab eo 84 quod viam linquat aequitatis, non tamen in summa criminum pravitate versetur. Delictum est enim avidius cibum sumere, cachinno incompetenter resolvi, otiosis verbis operam dare, et caetera hujuscemodi, quae gravissima non videntur esse pehibita. Juventutem vero non tantum floridam aetatem posuit, sed praecipitationis audaciam, quae in illa aetate facillima est, dum calor animi modestiam conversationis excedit. Nam multi juvenes morum gravitate maturi sunt; econtra quidam senes levitatis crimine maculantur. Ignorantiae autem dixit, quia multa facimus quae mala esse nescimus; damus plerumque ignari consilium, quod laedat alterum; damus velut pro remedio aegroto cibos qui vehementer affligant. Ipsam quoque legem frequenter offendimus ignorantes, quam non licet ignorari, dum eam voluerit Divinitas a generalitate cognosci semperque retineri.
Abbreviated transcription (Latin):
siuis meritis ad eiꝰ grãm uenit. Dicendo
enim miscdiȩ tuȩ quȩ a scło sunt. semper
cii. qͥ ñ ante hominũ merita suscipit. sed
priꝰ sua dona concedit. Om̃s quidẽ hereses
detestabili cogitatione reꝑtȩ sunt. Pelagi¬
anum uͦ malum quã sit ꝑnitiosum. hĩnc
datur intelligi. qd̾ tanta cognoscitur assi¬
duitate redirgui. Ascło dicit. cum cepit
esse scłm: quando administrare ceptꝰ est
mundꝰ. Scł̃m ẽ enĩ mundi ordo decurren.
qui ad futura tendens. p̃terita deserit.
Hec aliqui in ebdomadis similitudine:
septenis annis determinanda. eẽ. putaue¬
runt. Alii enĩ scła dicta. ẽẽ. uoluerunt.
qd̾ in se iuigit̃ reuoluant tempora. Et ne
distinctiones uerboꝵ p̾termittere uideam᷑.
miserationes attinent ad oꝑationes pras.
Unde rogat. ut utrarũq rerũ suaꝵ me¬
& ignorantias meas ne memineris: scđm
magnã miscdiam tuã memor esto meiads
Delictũ quidã uolunt leuiꝰ. eẽ. peccatum.

Expanded text:
suis meritis ad ejus gratiam venit. Dicendo suis meritis ad ejus gratiam venit. Dicendo enim misericordiae tuae, quae a saeculo sunt, semper qui non ante hominum merita suscipit, sed prius sua dona concedit. Omnes quidem haereses detestabili cogitatione repertae sunt: Pelagianum vero malum quam sit perniciosum, hinc datur intelligi, quod tanta cognoscitur assiduitate redargui. A saeculo dicit, cum coeperit esse saeculum, quando administrari coeptus est mundus. Saeculum est enim mundi ordo decurrens, qui ad futura tendens, praeterita deserit. Haec aliqui in hebdomadis similitudinem, septenis annis determinanda esse putaverunt. Alii enim saecula dicta esse voluerunt, quod in se jugiter revolvant tempora. Et ne distinctiones verborum praetermittere videamur, miserationes attinent ad operationes piasUnde rogat ut utrarumque rerum suarum memeae ne memineris; secundum magnam misericordiam tuam memor esto mei, Deus. Delictum quidam volunt levius esse quam peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑. Dirige me. ad uitam ꝑtinet. doce ad¬
scientiam. Sequitur. Quia tu es d̾s saluta¬
ris m̃s.& te sustinui tota die. Perfecte bre¬
uit̾q nos imbuit. Duȩ siquidẽ res sunt.
que bonos efficiunt xp̃inos. Prima. ut
dm̃ nob̾ salu tarẽ credamꝰ. Scd̃a. ut sub
tociꝰ uitȩ pacientia retributionẽ ipsiꝰ expec¬
tare debeamꝰ. Iota die. ac si diceret om̃idie.
scilicet ñ int̾polato tempore. s continua
uite significatione ꝓlatum est. Remi¬
tuaꝵ quȩ a scło sunt. Uenit ad scdm mem¬
brum piissima humilitate sua petens. qua
consequatur. Humano usu illi dicitur
reminiscere. qui nũꝗͣ. potest aliquid obli¬
uisci. Nam qͥ sibi desid̾at subueniri. lar¬
gitorem beneficuĩ putat oblitum. quando
aliqua fuerit dilatione tardatꝰ. Subiuux̃.
& misccłiarũ tuaꝵ quȩ a scło sunt. In his
uerbis p̃clara nimis & regularis nobis
uidetur relucere sententia. quia nullus

Expanded text:
titur. Dirige me ad vitam pertinet, doce adtitur. Dirige me ad vitam pertinet, doce adscientiam. Sequitur, quia tu es Deus salutaris meus, et te sustinui tota die; perfecte breviterque nos imbuit. Duae siquidem res sunt quae bonos efficiunt Christianos: prima, ut Deum nobis salutarem credamus; secunda, ut sub totius vitae patientia retributionem ipsius exspectare debeamus. Tota die: ac si diceret, omni die, scilicet non interpolato tempore, sed continua vitae significatione prolatum est. Vequae a saeculo sunt. Venit ad secundum membrum, piissima humilitate sua petens, quatrdiam Domini consequatur. Humano usu illi dicitur reminiscere, qui nunquam potest aliquid oblivisci. Nam qui sibi desiderat subveniri, largitorem beneficii putat oblitum, quando aliqua fuerit dilatione tardatus. Subjunxit, et misericordiarum tuarum, quae a saeculo sunt. In his verbis praeclara nimis et regularis nobis relucere videtur sententia; quia nullus