comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum ferre custodiam. Phibitos pedeᷤᷤ
suos a uia maligna bene dicit: qui xp̃m
xposuit quid esset a uia maligna ꝓhi¬
bere pedem: A iudiciis utiq non
declinare diuinis: et firmum atq immo¬
bile ꝑseuerantis innocentiȩ tenere
uestigium: non deflec̾tere gradum. nec
de curriculo auertere disciplinȩ: sed
semitis. non solum ueteris in sẏna. sed etiã
nouȩ legis insistere. secundum euange¬
lu claritatem. Est etiam euangłu lex:
de qua dicit in superioribus hic ꝓpħa
Constitue dñt legis latorem super cos.
sciant gentes qm homines sunt. Aduen¬
tum utiq dñi intelligimus prophetari
uocatione gentium: qui ante: in lutum
quoddam corporis huius uidebantur in¬
fixi. uoluptati corruptionis suȩ tanquã
feci et libidinis inhę̧rentes: quia dñm
nescierunt. Et id̾o iratus. auertantur
inquit peccatores in inferno. ut ñ ui-¬
derent descendentem et ascendente i
animam dñi iħii: et conuerterentur ad

Expanded text:
uerbum ferre custodiam. prohibitos pedes uerbum ferre custodiam. prohibitos pedes suos a uia maligna bene dicit qui Christum uisti mihi. exposuit quid esset a uia maligna prohibere pedem, a iudiciis utique non declinare diuinis et firmum atque inmobile perseuerantis innocentiae tenere uestigium, non deflectere gradum nec de curriculo auertere disciplinae, sed semitis non solum ueteris in Sina, sed etiam nouae legis insistere secundum euangelii claritatem. Est etiam euangelii lex, de qua dicit in superioribus hic propheta: constitue, domine, legislatorem super eos, sciant gentes quoniam homines sunt. aduentum utique domini intellegimus prophetari, uocationem gentium, quae ante in lutum quoddam corporis huius uidebantur infixae, uoluptati corruptionis suae tamquam faeci et libidini inhaerentes, quia dominum nescierunt. et ideo iratus: anertantur, inquit, peccatores in infernum, ut non uiderent descendentem et ascendentem animam domini Iesu et conuerterentur ad
Abbreviated transcription (Latin):
non potest: sicut pes ꝑfidorum est. de
quibus scriptum est. Ibi ceciderunt
operantes iniquitatem: expulsi sunt:
nec potuerunt s tarc. Phibe ergo pe¬
des tuos ne cadas. Sunt enim ñ solum
criminum. sed etiam infirmitatis pedeᷤᷤ:
Et uidendum ne cadas. Et uideris tibi
forsitan bene stare: sed dicat tibi paulꝰ.
& tu qui stas. uide ne cadas. Diligent̃
artende uiam tuam: ut audias. tu autẽ
hic sta mecum. Stans enim cum dõ. la¬
psum timere. non poteris. Stans cum
dõ. poteris dicert. eruit pedes meos ã
lapsu. Sed ita eruit dñs pedes tuos ab
omni lapsu: si cognouerit quod tu ꝓ¬
hibeas pedes ruos a lapsu Ideo hoc me¬
ruit dauid. ut ds̃ a lapsu pedes cius
eruerit: quoniam pedes suos ipse
ꝓhibebat. ne p̃cipiti atq incauto peccatoꝵ
laberentur uestigio. Unde & potuit uer¬
ba custodire. diuina. Non enim custodire
quis poterit: nisi potuerit prius stare.
Cum autem eustodierit. ipsi incipit di

Expanded text:
non potest, sicut pes perfidorum est, de non potest, sicut pes perfidorum est, de quibus scriptum est: ibi ceciderunt operantes iniquitatem, expulsi sunt nec potuerunt stare. prohibe ergo pedes tuos, ne cadas; sunt enim non solum criminum, sed etiam infirmitatis pedes, et uidendum ne cadas. et uideris tibi forsitan bene stare, sed dicit tibi Paulus: et tu qui stas uide ne cadas. diligenter attende uiam tuam, ut audias: tu autem hic sta mecum. stans enim cum deo lapsum timere non poteris, stans cum deo poteris dicere: eruit pedes meos a lapsu. sed ita eruit dominus pedes tuos ab omni lapsu, si cognouerit quod tu prohibeas pedes tuos a lapsu. ideo hoc meruit Dauid, ut deus a lapsu pedes eius erueret, quoniam pedes suos ipse prohibebat, ne praecipiti atque incauto peccatorum laberentur uestigio, unde et potuit uerba custodire diuina. non enim custodire quis poterit, nisi potuerit prius stare. cum autem custodierit, ipse incipit ei dei
Abbreviated transcription (Latin):
est ab istius seculi uanitate: quia se¬
culum in maligno positum ẽ. Dubiũ
quic quid est. & ancipitis asfectꝰ. hoc ma¬
lignum est. Ut lux dubia maligna dicit᷑.
ita malignum esł quicquid admiscde ma¬
liciȩ tenebras ueritati. Reuoca ergo ab
istius mundi lubrico pedes animi tui. &
mentis incessum. Phibe inquam: resis le
cupiditatibꝰ: obsiste motibus. qui uiden¬
tur irruere sicut bestiȩ atq iumenta:
ut teneros fructus et noua ruris huius
nr̃i culta depascant. Prohibui inquit pe¬
des meos. Non utiq corporis pedes ꝓhi¬
buit: qui mentis piȩ plerumq obsecun¬
tur arbitrio. Neq enim phibendi sunt
cum ꝓdeunt ad dĩ templum: uiduȩ opẽ
ferre festinant: impium p̾uenire: sup¬
plantare aliquem fraudulentum. Aluᷤ
igitur ẽ pes: qui iure ꝓhibctur. Qui
ille sit. ipse. ꝓpheta nos doceat. Nueni¬
at inquit michi pessuꝑbiȩ. Est ctiã
pes iniquitatis. qui cito labitur. stare

Expanded text:
est ab istius saeculi uanitate, quia saeest ab istius saeculi uanitate, quia saeculum in maligno positum est. dubium quicquid est et ancipitis effectus, hoc malignum est; ut lux dubia maligna dicitur, ita malignum est quicquid admiscet malitiae tenebras ueritati. reuoca ergo ab istius mundi lubrico pedes animi tui et mentis incessum. prohibe, inquam, resiste cupiditatibus, obsiste motibus qui uidentur inruere sicut bestiae atque iumenta, ut teneros fructus et noua ruris huius nostri culta depascant. Prohibui, inquit, pedes meos. non utique cor- Puris pedes prohibuit, qui mentis piae plerumque obsecuntur arbitrio. neque enim prohibendi sunt, cum prodeunt ad dei templum, uiduae opem ferre festinant, impium praeuenire, subplantare aliquem fraudulentum. alius igitur est pes qui iure prohibetur. qui ille sit, ipse propheta nos doceat: non ueniat, inquit, mihi pes superbiae. est etiam pes iniquitatis, qui cito labitur, stare
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓphetę. Hac stola ille populus est
nudatus: nos induti sumꝰ. Induit nos
mater illa iherłm: quȩ in cęlo sursũ ẽ
Accedimus ergo ad patrem: offerius illi
acpulas mitiores: patientię cibos. mi¬
sericordiȩ lenitatem: suauitatem intel¬
lectꝰ. Accipio benedictionem: p̃ripio
fr̃i seniori grãm spiritualem. uenit
ille. irascitur: non inuenit quod accipi¬
at. Mat̾ occurrit: & pio nos informat
hortatu. Residet pęnes me stola illa:
bonis intexta mandatis Ab omni ui a
semiores intellexerit. quandoquidem
diuino esł honoratus spiritu: ut seni¬
ores doceret. non solum intellecͣtꝰ ue¬
ritatem. uerum etiam peccati fugam:
culpȩq cautelam. Itaq cum fragilitas
humana prona sit. ut ad unum affec̾ti¬
bus et currente uestigio feratur in ui¬
tium: docet quemadmnodum uiȩ istiꝰ
lubrica. itincris huius anfrac᷑tus. ui¬
antem implicare. non possit. Prohibe
inquit pedes tuos a maligna uia. hoc

Expanded text:
et prophetae. hac stola ille populus est et prophetae. hac stola ille populus est nudatus, nos induti sumus; induit nos mater illa Hierusalem quae in caelo sursum est. accedimus ergo ad patrem. offerimus illi epulas mitiores, patientiae cibos, misericordiae lenitatem, suauitatem intellectus. accipio benedictionem, praeripio fratri seniori gratiam spiritalem. uenit ille, irascitur, non inuenit quod accipiat; mater occurrit et pio nos informat hortatu. residet penes me stola illa bonis intexta mandatis. Ab omni uia seniores intellexerit, quandoquidem diuino est honoratus spiritu, ut seniores doceret non solum intellectus ueritatem, uerum etiam peccati fugam culpaeque cautelam. itaque cum fragilitas humana prona sit, ut ad imum affectibus et currente uestigio feratur in uitium, docet quemadmodum uiae istius lubricum, itineris huius anfractus uiantem implicare non possit. prohibui, inquit, pedes meos a maligna uia, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cipio frequentibꝰ dñm exasꝑauit offensiᷤ.
Cuius igitur grãm cum eẽt iuuenis ñ
potuerat emereri. huius aduentũ senex
ñ meruit agnoscere : donum tenere: ñ
potuit. Sp̃onsũ autem in canȩ iudiciũ
senectutis incensus est: et ueterani ẽ¬
silii scientia. intellec᷑tus maturitate: ñ
uitȩ longeuitate p̃fertur. Exquiramꝰ
ergo mandata dĩ: ut suꝑ seniores intel¬
ligamus. Fugianus uiam lubricam pec¬
catorum: ut possimus p̃cepta custodire
cȩlestia. hoc enim declarant sequentia
Suꝑ seniorem intellexit iacob unior fr̃:
quia cum senior esau p̾rogatiuam sibi be¬
nedictionis priuilegio aetatis exposcit.
reliquit acpulas mitiores. dum quęrit
agrestes. ꝑfec̾to illo in uenationem. iu¬
nior fr̃ uestimenta eiꝰ accepit: &e michi
tradidit populo nationum. mat̾no usꝰ
consilio. Illam ergo sapientiȩ stolam.
quam habuit ante. populus iudçorum.
induit me rebecca. Stola eius bona. lex

Expanded text:
cipio frequentibus dominum exasperauit offensis, cipio frequentibus dominum exasperauit offensis, cuius gratiam, cum esset iuuenis, non poterat emereri, huius aduentum senex non meruit agnoscere, donum tenere non potuit. speciosum autem incanae iudicium senectutis in sensu est et ueterani consilii scientia intellectus maturitate, non uitae longaeuitate praefertur. Exquiramus ergo mandata dei, ut super seniores intellegamus, fugiamus uiam lubricam peccatorum, ut possimus praecepta custodire caelestia; hoc enim declarant sequentia. super seniorem intellexit Iacob iunior frater, quia, cum senior Esau praerogatiuam sibi bene- dictionis priuilegio aetatis exposcit, reliquit epulas mitiores, dum quaerit agrestes. profecto illo in uenationem iunior frater uestimenta eius accepit et mihi tradidit populo nationum, materno usus consilio. illam ergo sapientiae stolam, quam habuit ante populus Iudaeorum, induit me Rebecca; stola eius bona, lex
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur se. ipsum ꝓpħa laudare. &e p̾fer¬
re senioribꝰ: cum legerit. non te p̾tereat
narratio seniorum. Et ipsi cnim didi¬
cerunt a patribꝰ. Nam et alibi syrach
dixit sapientia. Ubi sunt senes. ñ mul¬
tum loquaris. Sed nouit quibꝰ se p̾fe.¬
rat semoribꝰ. inueteratis scilicet in pecca¬
to: et ueterno impietatis atq senio ꝑfi¬
diȩ delirantibꝰ. Isti sunt seniores plebis:
qui dñm iħm pilato p̾sidi tradiderunt᷑
Conuenerunt enim sacerdotes. et scribȩ
et seniores. ut ait marcꝰ: et iterũ. fecert
sacerdotes consilium cum senioribus ut
eum traderent. Et aduersum apłos
in actibꝰ corum. qđ seniores isrł conue¬
neruit. petrus sc̃s. & lucas euangłista
testantur. Non ergo senili derogauit
aetati: sed uoce populi iunioris. in doci¬
bilem di uetustum illum dicrũ uideoꝵ
fore populum ꝓsternauit: qui quod ĩ
iuuentute. sua non ad quisierit. in sene
c̃tute inuenire ñ potuit. Namq a pͥn¬

Expanded text:
uidetur se ipsum propheta laudare et praeferuidetur se ipsum propheta laudare et praeferre senioribus, cum legeris: non te praetereat narratio seniorum; et ipsi enim didicerunt a patribus. nam et alibi Sirach dixit Sapientia: ubi sunt senes, non multum loquaris. sed nouit quibus se praeferat senioribus, inueteratis scilicet in peccato et ueterno impietatis atque senio perfidiae delirantibus. isti sunt seniores plebis qui dominum Iesum Pilato praesidi tradiderunt. conuenerunt enim sacerdotes et scribae et seniores, ut ait Marcus, et iterum: fecerunt sacerdotes consilium cum senioribus, ut eum traderent. et aduersum apostolos in Actibus eorum quod seniores Israel conuenerint Petrus sanctus et Lucas euangelista testantuaetati: sed voce populi senioris indocibilem Dei vetustum illum dierum Judaeorum fore populum prophetavit, qui quod in juventute sua non acquisierat, et in senctute inuenire non potuit. nam qui to prin
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt: Et plurimi sunt discipuli. qui
studio suo assecuntur et industria. quod
non didiceruit a magistris. Deniq ante
nos quidam interesse dixit. int̾ docenteᷤ
atq doctores. fortasse hoc arbitratꝰ qr
doctores sunt alienorum iudicio ad hoc
munus electi: docentes autem qui ꝓpͥa
usurpatione hoc sibi munus assũpseruit
Sed cedant necesse est ei doctores quoq
quem tes timoniorum meditatione cęle¬
stium doctrina di docentis imbuerit.
docuerit super seniores intelligat. Si qui¬
dem dĩ gr̃a. ad doc trinam maturitatem
etatis progrediat᷑ senilis. Cum enĩ ȩtas
senectutis uita immaculata sit: utique
doctrina uitȩ immaculatȩ senilẽ p̾stat
ctitem Deniq excusanti iheremiȩ qd
iuuenis eẽt. responsum est. noli dicere:
iuuenis sum: eõ quod ñ estimaret᷑ iuueniᷤ
diffinitione diuina. qui canam haber&e
prudentiam: quȩ scificationis cęlestis
gr̃a relucer&. Uerumtamen. non michi

Expanded text:
dicunt: et plurimi sunt discipuli qui dicunt: et plurimi sunt discipuli qui studio suo assequuntur et industria quod non didicerunt a magistris. Denique ante nos quidam interesse dixit inter docentes atque doctores; fortasse hoc arbitratus quia doctores sunt aliorum judicio ad hoc munus electi: docentes autem qui propria usurpatione hoc sibi munus assumpserint. Sed cedant necesse est ei doctores quoque, quem testimoniorum meditatione coelestium doctrina Dei docentis imbuerit. docuerit, super seniores intelligat; siquidem Dei gratia ad doctrinam et maturitatem 1135 aetatis progrediatur senilis. Cum enim aetas senectutis vita immaculata sit, utique doctrina vitae immaculatae senilem praestat aetatem. denique excusanti Hieremiae, quod iuuenis esset, responsum est: noli dicere: iuuenis sum, eo quod non aestimaretur iuuenis definitione diuina qui incanam haberet prudentiam, quae sanctificationis caelestis gratia reluceret. Uerumtamen non mihi
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiorum omnium decurso ritu.
sacerdoralem docuerit disciplinã. ihesꝰ
naue significauerit quemadmodũ cir¬
cumeisio possit iterari. samuhel uncꝰtioniˢ
ꝓpheticȩ pat̾ ac regiȩ sacramenta monstra¬
uerit: Uideretur in quã incongrua p̾sum¬
ptio. nisi p̾misisset superiora. quibꝰ ñ ĩme
rito suꝑ docentes intellexisse. comprobar&
Debuit hanc assumere: confident iam qui
docebatur a dño: et mandatuni qd doce.¬
batur dñi erat: et ipse. dñs qui docebat
Merito suꝑ omnes intellexit: quem do¬
cebat ipsa sapientia. Unde et alibi ait
Beatus quem tu erudieris dñe: & de le¬
ge tua docueris cum Ostendit igit᷑. qd
diuinum est homines docere non posse
Et ideo qui docere. p̾sumunt nesciunt.
sed agnoscit discipulus qui docctur. In
quo: Ppt̃ donum scientię. quod de
spu sc̃o fuerat consecutus. Moraliꝰ qͦq
suauis ẽ locꝰ: quod multi docentes sunt.
qui id quod non intelligunt. docere se

Expanded text:
sacrificiorum omnium decurso ritu sacrificiorum omnium decurso ritu sacerdotalem docuerit disciplinam, Iesus Naue significauerit quemadmodum circumcisio possit iterari, Samuhel unctionis pro . pheticae pariter ac regiae sacramenta monstrauerit. uideretur, inquam, inquam praesumptio, nisi praemisisset suprito super docentes intellexisse se comprobaret. Debuit hanc assumere confidentiam, qui docebatur, a Domino: et mandatum quod docebatur, Domini erat, et ipse Dominus qui docebat . Merito super omnes intellexit, quem docebat ipsa Sapientia. Unde et alibi ait: Beatus quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum . 12. Ostendit igitur quod divinum est homines docere non posse: et ideo qui docere praesumunt, nesciunt; sed agnoscit discipulus qui docetur. In quo praeter donum scientiae quod de Spiritu sancto fuerat consecutus: moralis quoque suavis locus est, quod multi docentes sunt qui quod non intelligunt, docere se
Abbreviated transcription (Latin):
Pocꝰ trinam ꝓfitentur scribȩ iudȩorum.
quia legem et ꝓpħas ipsi priores habere
meruerunt. Sed illi ꝓfitentur docere: s
non docent. Ci autem populo qui ex gen¬
tibꝰ. competit dicere. suꝑ om̃s docente ᷤᷤ me
intellexi: quia illi non intellexerunt.
Respondet iudeus Unde habuisti intel
tibi. Ego sum pater tuus. me int̾roga
Sed et si int̾rogauero: non respondebitiᷤᷤ
michi. dixit iħc. Et ex illo respondere.
de ex illo supra illos intelligo. qui non
intelligebant. quia testimonia didici.
quȩ ille non nouit. didici. qui sequit᷑
me. tollat crucem suam: didici. diligite
inimicos uros. Et ideo optat anathe¬
ma esse paulus pro fratribus genere:
inimicis fide. Uideretur inconuenicus
esse. uerccundiȩ ꝓphetali huiꝰmodi usur¬
patio. eoquod p̾sumpserit dicere: qd̾
suꝑ omnes docentes intellexerit. cum
uel legem moyses acceperit a dño. & po¬
pulo eius instituta tradiderit. aaron

Expanded text:
doctrinam profitentur scribae Iudaeorum, doctrinam profitentur scribae Iudaeorum, quia legem et prophetas ipsi priores habere meruerunt. sed illi profitentur docere, sed non docent. ei autem populo qui ex gentibus conpetit dicere: super omnes docentes me intellexi, quia illi non intellexerunt. respondet Iudaeus: \'unde habuisti intelltibi. ego sum pater tuus, me interroga\'. sed etsi interrogauero, non respondebitis mihi, dixit Iesus, et ex illo respondere non possunt et ex illo supra illos intellego qui non intellegebant, quia testimonia didici quae ille non nouit. didici: qui sequitur me tollat crucem suam, didici: diligite inimicos uestros. et ideo optat anathema esse Paulus pro fratribus genere, inimicis fide. Uideretur inconueniens esse uerecundiae prophetali huiusmodi usurpatio, eo quod praesumpserit dicere quod super omnes docentes intellexerit, cum uel legem Moyses acceperit a domino et populo eius instituta tradiderit, Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
re: Beatus enim. dic. ac noc᷑te incilitat᷑
in lege Angustior dies est. meditatione
doc̃ trinȩ . Non tantus dies in tempore:
quantus meditator in lege. Unde uide
ne illud magis significare uidcatur. quod
ei qui in lege meditatur semꝑ dies esł.
et lumen sine defectu: quod nullȩ te¬
nebrȩ nocͣtis int̾polent. Alioquin quo¬
modo negligentiorem in ꝓcessu operis
declararet: quem diligentiorem in ipsiͦ
operis sui ꝓpħa principus eẽ uoluissd:
In die ergo mediratur. legis et euangłii
p̃dicator. Et fortasse illi qui nouũ ñ
recipiunt testamentum. in nocte lege¬
runt: et idõ nescierunt. neq intellexer̃t.
Unde saluator ne. etiam nos legeremꝰ in
tenebris ammonet. dicens ambulandũ
in die : quia non offendit qui in dic am¬
bulat. Uidet enuim gratiam lucis. Qui
enim ambulat in tenebris: scopulum of¬
fensionis incurrit. Sequitur Super
om̃s docentes me intellexi. quia
testimonia tua meditatio mea ẽ.

Expanded text:
re; beatus enim die ac nocte meditatur re; beatus enim die ac nocte meditatur in lege. angustior dies est meditatione doctrinae, non tantus dies in tempore quanta meditatio est in lege. unde uide ne illud magis significare uideatur, quod ei qui in lege meditatur semper dies est et lumen sine defectu, quod nullae tenebrae noctis interpolent. alioquin quomodo neglegentiorem in processu operis declararet quem diligentiorem in ipsis operis sui propheta principiis esse uoluisset? in die ergo meditatur legis et euangelii praedicator. Et fortasse illi qui nouum non recipiunt testamentum in nocte legerunt et ideo nescierunt neque intellexerunt. unde saluator, ne etiam nos legeremus in tenebris, admonet dicens ambulandum in die, quia non offendat qui in die ambulat; uidet enim gratiam lucis. qui enim ambulat in tenebris, scopulum offensionis incurrit. Sequitur ueromnes docentes me i ntelle x i, quia testimonia tua meditatio mea est.
Abbreviated transcription (Latin):
nunc tu ipse emendus es: tibi de tuo p̾¬
cio tractatur. Considera quid sis: quod
nomen habeas: quid adquiras tibi: non
agrum: non pecuniam: non gemmarũ
monilia: sed xp̃m iħm. cui nulla possint
p̾cia. nulla ornamenta conferri Adhibe
tibi consiliarios: moysen. isaiam. ihere¬
miam: petrum: paulum: iohannẽ: ipsũ
magnum consiliarium iħm dĩ filium.
ut adquiras patrem. Cum his tractan¬
dum: cum his tota conferendum est
tibi. tota meditandum die. sicut medi¬
tabatur dauid: et hȩc erat illi sola medita¬
tio. Non sccularibꝰ animis traducebat᷑
illecebris: non pecuniaria coaceruandi
patrimomi cupiditate. flagrabat: non
ꝓferendi lumitis. excludendiq finitimi
anxius curarum estu. ab studio medita¬
tionis intentum reflectebat affectum
Quicquid poterat temporis dies habere:
hoc totum sola sibi in lege meditatiouin¬
dicabat. Sed etiam hoc parum est diligen¬
ti: qui uelit ad beatitudinis grãm ꝑueni¬

Expanded text:
nunc tu ipse emendus es tibi. de tuo prnunc tu ipse emendus es tibi. de tuo pretio tracta, considera quid sis, quod nomen habeas, quid adquiras tibi: non agrum, non pecuniam, non gemmarum monilia, sed Christum Iesum, cui nulla possint pretia, nulla ornamenta conferri. adhibe tibi consiliarios Moysen Esaiam Hieremiam Petrum Paulum Iohannem, ipsum magnum consiliarium Iesum dei filium, ut adquiras patrem. cum his tractandum, cum his tota conferendum est tibi, tota meditandum die, sicut meditabatur Dauid et haec erat illi sola meditatio. non saecularibus animus transducebatur inlecebris, non pecuniaria coaceruandi patrimonii cupiditate flagrabat, non proferendi limitis excludendique finitimi anxius curarum aestus studio meditationis intentum reflectebat affectum, quicquid poterat temporis dies habere, hoc totum sola sibi in lege meditatio uindicabat. Sed etiam hoc parum est diligenti qui uelit ad beatitudinis gratiam perueni
Abbreviated transcription (Latin):
id̾o liber eẽ non meruit: Ido nec cõple¬
ti temporis ei gr̃a suffragatur: quia ple¬
nitudinem temporis non recepit. quod
filius di missus est ad salutem: uenit
ad redemptionem. factus sub lege: natꝰ
ex uirgine. uic̃tor mortis: largitor
resurrec᷑tionis. Manet ergo uulnus
illi. cui xp̃c non resurrexit. O uulnꝰ.
quod sartire. non possit. nisi forte re¬
Linquat subulam. et sumat sibi gladi
quo corporalia a spiritualibꝰ. umbram
ã ueritate dis tinguat: Sumat dĩ uer¬
bum. gladium bis acutum: & ex illo
diuino ore. doceatur mandatum dñi
ꝑ scriptum legis agnoscere: quod non
temporalis habeat obseruantiam ce:¬
lebritatis: sed salutaria et sempiterna
remedia suco gr̃ȩ spiritualis ĩfundat.
Tota ergo die in lege meditari: non
ꝑfunc foria tibi debet esse transcursio
Si agrum emere uelis. si mercari do-¬
mum prudentiorem adhibes & quid
iuris sit diligenter consideras: et ne in
aliquo forte fallere. ipse non credis. At

Expanded text:
ideo liber esse non meruit, ideo nec compleideo liber esse non meruit, ideo nec completi temporis ei gratia suffragatur, quia plenitudinem temporis non recepit, quo filius dei missus est ad salutem et uenit ad redemptionem, factus sub lege, natus ex uirgine, uictor mortis, largitor resurrectionis. manet ergo uulnus illi cui Christus non resurrexit. o uulnus quod sarciri non possit, nisi forte relinquat subulam et sumat sibi gladiuquo corporalia a spiritalibus, umbram a ueritate distinguat, sumat dei uerbum, gladium bis acutum, et ex illo diuino ore doceatur mandatum domini, praescriptum legis agnoscere, quod non temporalis habeat obseruantiam celebritatis, sed salutaria et sempiterna remedia suco gratiae spiritalis infundat! Tota ergo die in lege meditare, non perfunctoria tibi debet esse transcursio. si agrum emere uelis, si mercari domum, prudentiorem adhibes et quid iuris sit diligenter consideras et, ne in aliquo forte fallare, tibi ipse non credis. at
Abbreviated transcription (Latin):
sione castificat: ut colluuiem omnem
corporcȩ labis emund&. Ille intelli¬
git. qui subulam et aurem mentis uigo¬
re transcendit: et illam anunam quam
ꝑtransiuit gladius. ad reuclanda cordiᷤ
occulta. ꝑpetuȩ premio libertatis attol¬
lit: uel examinandis sermonibus solli¬
cite seruiens. quoscumq uirtutis suae
aure susceperit. mysterio sẽificat spuali
Mima sibi iudȩus quot annis facere c̃sut¬
uit: et nescit se malitiȩ ẽẽ fermentum.
Sed qui intelligit quid sit. uetꝰ expurgat
fermentum : ne totam massã corrũpat.
Ueterem hominem cum actibꝰ eiꝰ expurgit:
ut fiat noua conspersio ueritatis. Iudȩo
ista dicta sunt. & xp̃ianus audiuit: qr
dum aurem suam subula illa pertundit
audire. ñ potuit: uulncratam aurẽ ge¬
rens. non legi. sed stulticiȩ suȩ Subula
cruentauit aurem suam: illa audiendo
quȩ spiritualit̾ reuelantur. ꝑforauit
aurem suam ferro. Maluit enim in fer¬
rum. quam uerbum credere: Idõ seruit:

Expanded text:
sione castificat, ut conluuiem omnem sione castificat, ut conluuiem omnem corporeae labis emundet. ille intellegit, qui subulam et aurem mentis uigore transcendit et illam animam, quam pertransiuit gladius ad reuelanda cordis occulta, perpetuae praemio libertatis attollit uel examinandis sermonibus sollicite seruiens, quoscumque uirtutis suae aure susceperit, mysterio sanctificat spiritali. azvma sibi Iudaeus quibusque annis facere consueuit et nescit se malitiae esse fermentum. sed qui intellegit quid sit uetus expurgare fermentum, ne totam massam corrumpat, ueterem hominem cum actibus suis expurgat, ut fiat noua consparsio ueritatis. Iudaeo ista dicta sunt et christianus audiuit, quia, dum aurem suam subula illa pertundit, audire non potuit uulneratam aurem gerens; non legis, sed stultitiae suae subula cruentauit aurem suam. illa audiendo quae spiritaliter reuelantur perforauit aurem suam ferro; maluit enim in ferrum quam in uerbum credere. ideo seruit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi enuim grauiores inmnci: qui ex ami
qui legem spiritualem eẽ intelligit Quid
ergo ꝓdest lex. si finem legis ignores: si
mẏsterium nescias: si sacramenta ñ noue¬
ris: Iudȩis ex oiubꝰ agnus occiditur pro
celebritate paschali: nob ꝓ redemptione
mundi. unigenitꝰ dĩ. partus uirginis im¬
molatur. Quid ꝓficiunt iudȩi. qd̾ sangui¬
ne agni domos & postes suos illiniunt:
Nichil utiq qm̃ ligna his aut saxa pro¬
desse non possunt. Nobis ꝓficit omne
mysterium: qui abhorrere credimus a
grã spirituali. ut habitationes nr̃as san¬
guine pecudis cruentemus. et ne ora¬
nr̃a cruore tinguamus: sed corpora nr̃a
ad iusticiam: ore autẽ confessio fit ad
salutem. Quid ꝓdest. quod hebrei au¬
rem scruuli ꝑtundunt subula. et p̃pu¬
tia sui circumcidunt corporis: Non in¬
telligunt penitus. qd̃ lex diuina discernat
Signa sunt ista. ñ ueritas. Sed ille intel¬
ligit. qui cor suum spirituali cireumci¬

Expanded text:
Ipsi enim graviores inimici, qui ex amicIpsi enim graviores inimici, qui ex amicqui Legem spiritalem esse intelligit. Quid ergo prodest Lex, si finem Legis ignores, si mysterium nescias, si sacramenta non noveris? Judaeis ex ovibus agnus occiditur pro celebritate paschali: nobis pro redemptione mundi unigenitus Dei, partus Virginis immolatur. Quid proficiunt Judaei, quod sanguine agni domos et postes suos illiniunt? Nihil utique; quoniam ligna his aut saxa prodesse non possunt. Nobis proficit omne mysterium, qui abhorrere credimus a gratia spiritali; ut habitationes nostras sanguine pecudis cruentemus, ora nostra cruore tingamus: sed corpora nostrad justitiam: ore autem confessio fit ad salutem . Quid prodest quod Hebraei aurem servuli pertendunt subula, et ptia sui circumcidunt corporis ? non intellegunt penitus, quid lex diuina discernat. signa sunt ista, non ueritas. sed ille intellegit, qui cor suum spiritali circumci
Abbreviated transcription (Latin):
alienigenas euangłica p̾dicatione. inui¬
tart ad dĩ grãm: ferȩ. consortẽ naturȩ
suȩ diligunt. Quomodo conformis sui
igitur iustam aliquam causam oport&.
qua hii quos significat. iure uideantur
inimici: Ca que sit. possumus inuestiga¬
re: si meminerimus quia alibi idemiste
dixit: & suꝑ inimicos tuos tabescebam. &
iusto odio oderam illos. Istos ergo euan¬
gelica auc̃toritate suos inimicos dicit
esse : qui iumici sunt di. Nam si is qui¬
O. non relinquit parentes ꝓpt̃ dĩ nom̃. ñ ẽ
dõ dignus: quantomagis qui diligit eiꝰ
immicos. acceptꝰ dõ esse̾ ñ poterit: Quoᷤ
ergo inimicos hab&: Si gentiles: quomͦ
quos ꝓphetico credituros spu p̾uidebat :
Deniq ut benedicant et ipsi dñm. in su¬
perioribus adhortatus est. Et quȩ ma¬
gna laus suꝑ cos intelligere: qͥ metilla
&e saxa uenerando. similem rigorẽ stupo¬
reticos: Ipsi enim sunt impugnatores
fidei: ueritatis inimici. Quos. nͥ iudȩos:

Expanded text:
alienigenas evangelica praedicatione invialienigenas evangelica praedicatione invitare ad Dei gratiam? Ferae consortem naturae suae diligunt: quomodo dilectionem conformis sui igitur justam aliquam causam oportet, qua ii quos significat, jure videantur inimici. Ea quae sit possumus investigare, si meminerimus quia alibi idem iste dixit: Et super inimicos tuos tabescebam, et justo odio oderam illos . Istos ergo Evangelica auctoritate suos inimicos dicit esse, qui inimici sunt Dei. Nam si is qui non relinquit parentes propter Dei nomen, non est Deo dignus: quanto magis qui diligit ejus inimicos, acceptus Deo esse non poterit? Quos ergo inimicos habet? Si gentiles: quomodo, quos prophetico credituros spiritu praevidebat? Denique ut benedicant et ipsi Dominum, in superioribus adhortatus est . Et quae magna laus super eos intelligere, qui metalla et saxa venerando, similem rigorem stuporeticos? Ipsi enim sunt impugnatores fidei, veritatis inimici. Quos, nisi Judaeos?
Abbreviated transcription (Latin):
dñs operationes seruulorum suorum
spontaneas probat. potius quã coactaᷤᷤ
Ideo ex serus liberos facit: ut uolunta¬
tum nr̃arum munera. quam necessi¬
tatum obsequia conferamus. N potest
dicere martionita. quomodo dilexi
legem tuam: qui legem ñ susccpit ñ
potest dicere iudȩus. qui legem spiritua¬
lem ignorat: et luteram legis nudam. non
sensum legis intellectumq meditat᷑. Solꝰ
ergo dicit xp̃ianus. qui multum ũ legis
cognitione. ꝓfeccrit: qui non poenĩ legis
pauido corde formidet: sed diuina myste¬
ria. ueri hebrei. ueri sabbati. uerȩ remis¬
sionis. intrepido miretur affectu Uere
ergo diligit: qui sine tristicia. sine timo¬
re. uoluntario potius studio quã coacto.
precepta conseruat. Alius uersus. Suꝑ
ito ꝓbabit duiturnȩ meditationis efft.¬
ctum: quando intellexit suꝑ inunicos
suos dñi mandatum. Sed quos hab& in¬
imicos ꝓpħa. qui aut sui populi uiros
legituna debet caritate complecti. aut

Expanded text:
dominus operationes seruulorum suorum dominus operationes seruulorum suorum spontaneas probat potius quam coactas. ideo ex seruis liberos facit, ut uoluntatum nostrarum munera quam necessitatum obsequia conferamus. Non potest dicere Marcionita: quomodo do dilexi legem tuam!, qui legem non suscipit; non potest dicere Iudaeus, qui legem spiritalem ignorat et litteram legis nudam, non sensum legis intellectumque meditatur. solus ergo dicit christianus, qui multum iam legis cognitione profecerit, qui non poenam legis pauido corde formidet, sed diuina mysteria ueri Hebraei, ueri sabbati, uerae remissionis intrepido rimetur affectu. uere ergo diligit qui sine tristitia, sine timore uoluntario potius studio quam coacto praecepta conseruat. Alio uero uersu Cito probavit diuturnae meditationis effectum, quando intellexit super inimicos suos Domini mandatum. Sed quos habet inimicos Propheta, qui aut sui 1132 populi viros legitima debet charitate complecti, aut
Abbreviated transcription (Latin):
Tota die medita¬
tio mea est.
Diligentis circa
studium cognoscen¬
dȩ legis hȩc uox ẽ quȩ
instruit ꝑfectionem homi¬
Enis. quam totus hic psalmꝰ ĩformat.
Et quoniam maximum mandatum esse¬
in lege cognouit. ut diligamus dñdm
nr̃a: sui imitatione nos quoq quos eru¬
dirt stud&. uult esse ꝑfec̾tos. dicens:
Quomodo dilexi mandatum tuum dñe:
Hoc ipso caritas crescit affectu. qđ ipsum
testem aduocat. cui munus dilectioniᷤ
impenditur: Nec speciem. sed plenitudi¬
nem caritatis tali conuentione testat᷑
Hac usus est petrus. Tu scis dñe. quia
diligo te. Sed qui diligit dñ. legem
eius diligit: sicut maria diligens filiũ.
omnia uerba eius in corde suo. materno
conferebat affectu. Diligens te. feci uo¬
luntatem tuam. Scriptum est. Ideo
commisit et xp̃c petro ut pascer&e gre¬
gem suum. & dñi faceret uoluntatem:
quia caritatem eius agnouit. Qui enĩ
diligit. ex uoluntate facit quȩ sibi st̃
imperata: qui timet. ex necessitate. Itaq

Expanded text:
tota die meditatio mea est. Diligentis circa studium cognoscendae Legis haec vox est, quae instruit perfectionem hominis, quam totus hic psalmus informat. Et quoniam maximum mandatum n ege cognouit, ut diligamus dominunostra, sui imitatione nos quoque quos erudire studet uult esse perfectos dicens: quomodo dilexi mandatum tuum, domine! hoc ipso caritas crescit affectu, quod ipsum testem aduocat cui munus dilectionis inpenditur nec speciem, sed plenitudinem caritatis tali conuentione testatur. hac usus est Petrus: tu scis, inquit, domine, quia diligo te. sed qui diligit dominum legem eius diligit, sicut Maria diligens filium omnia uerba eius in corde suo materno conferebat affectu. diligens te feci uoluntatem tuam, scriptum est. ideo commisit et Christus Petro, ut pasceret gregem suum et domini faceret uoluntatem, quia caritatem eius agnouit. qui enim diligit, ex uoluntate facit quae sibi sunt imperata, qui timet, ex necessitate. itaque
Abbreviated transcription (Latin):
osculis p̃feruntur Ntilia uulnera amici. quã
uoluntaria oscula mimici His nos uulneri¬
bus offcramus: quibus quicumq mortiuis
fuerit. mortem gustare ñ poterit: Talis
corum mors. qui dnm̃ sequebantur. de qͥbꝰ
dictum est Sunt aliqui de istis astantibus.
qui ñ gustabunt mortem: donec uideant
filium hominis uenientem in regno suo
Merito petrus ñ timebat hanc mortem. Nͣ
timebat enim. qui diccbat. quia & si opor¬
ttr& cum ꝓ xp̃o mori ñ cum relinquer&.
aut negar&. Tollamus ergo crucem dñi. quȩ
configat carnes nr̃as: peccatum destruat
Est timor. qui configit carnes. Nisi quis tu¬
lerit crucem suam et secutus me fuerit:
ñ est me dignus Iue enim dignus: qui ha¬
bet xp̃i timorem. ut crucifigat carnale
peccatum̃ Hunc timorem sequit᷑ caritaᷤ.
quȩ consepulta cum xp̃o. ñ diuellatur
Axp̃o. moriatur in xp̃o. attuimuletur

Expanded text:
osculis praeferuntur: utilia uulnera amici quam osculis praeferuntur: utilia uulnera amici quam uoluntaria oscula inimici. His nos uulneribus offeramus, quibus quicumque mortuus fuerit mortem gustare non poterit. talis eorum mors qui dominum sequebantur, de quibus dictum est: sunt aliqui de istis adstantibus qui non gustabunt mortem, donec uideant filium hominis uenientem in regno suo. merito Petrus non timebat hanc mortem; non timebat enim qui dicebat, quia, etsi oporteret eum pro Christo mori, non eum relinqueret aut negaret. tollamus ergo crucem domini quae configat carnes nostras, peccatum destruat. est timor qui configit carnes: nisi quis tulerit crucem suam et secutus me fuerit, non est me dignus. ille enim dignus qui habet Christi timorem, ut crucifigat carnale peccatum. hunc timorem sequitur caritas, quae consepulta cum Christo non diuellatur a Christo, moriatur in Christo, adtumuletur
Abbreviated transcription (Latin):
resurgat erroris. fortasse hanc imaginem
claui non solum timoris. sed ct̾iã caritatis
affigunt: quia ualida est ut mors caritas:
durus sicut inferi zelus. Non te ergo of¬
fendat duricia clauorum. quia ẽ duricia
caritatis: nec ualidus clauorum rigor. quu
ualida ẽ etiam caritas. sicut mors. Caritas
cnim. culpam. & omnia peccata mortificat.
Caritas sicut mortis ietꝰ interunit. Demq
morimur f lagiciis atq peccato: dum dñi min¬
data diligimus. Caritas d̃s est: caritas. dĩ uer¬
bum est: quod est ualidum. & Aeritius omni
gladio acutissimo: usq ad diuisionẽ quidẽ
animȩ & spẽ. artusq & intima penetrans me¬
dullarum: Est durus ergo zelus caritatis. qͥ
ñ cedat infernis: cum ꝓ d̃i relo unusquisq
nec suis parcat. His clatus caritatis c̃figatur
uulnerata caritate ego sum Hab& ergo cla¬
uum suum caritas: habet gladium suum.
quo anima uulneratur felix. qui hoc gladio
meruerit uulnerari Hęc sunt uulntra. quę

Expanded text:
resurgat erroris. fortasse hanc imaginem resurgat erroris. fortasse hanc imaginem claui non solum timoris, sed etiam caritatis adfigunt, quia ualida est ut mors caritas, durus sicut inferi zelus. non te ergo offendat duritia clauorum, quia est duritia caritatis nec ualidus clauorum rigor, quia ualida est etiam caritas sicut mors. cantas enim culpam et omnia peccata mortificat, caritas sicut mortis ictus interimit; denique morimur flagitiis atque peccato, dum domini mandata diligimus. caritas deus est, caritas dei uerbum est, quod est ualidum et acutius omni gladio acutissimo usque ad diuisionem quidem animae et spiritus artusque et intima penetrans medullarum. est durus ergo zelus caritatis qui non cedat inferis, cum pro dei zelo unusquisque nec suis parcat. his clauis caritatis configatur uulnerata caritate ego sum. habet ergo clauum suum caritas, habet gladium suum quo anima uulneratur. felix qui hoc gladio meruerit uulnerari. haec sunt uulnera quae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. etiam stimuli sp̃uales sunt: de quibus
scriptum est. durum tibi est. aduersꝰ sti¬
mulum calcitrare. Hoc stimulo paulꝰ sti¬
mulatus. surrexit e terra: & se leuauit. ut
conuersaretur in gęlo. Confixus est clauis
apłs thomas: ut dicer&. nisi uidero in mani¬
bus cius fixuras clauorum: & mittã digi¬
tummeum in locum clauorum. Claui
erant bonȩ cupiditates: clauierant &si ñ
ꝑfectȩ fidei. tamen fidei incrementa quę¬
rentes. His configitur clauis. qui proxp̃o
commoritur: ut cum xp̃o resurgat . His
configitur elauis: qui mortificationem
dñi iħu in corpore suo portat. His clauis
configitur: qui mcretur audire dicente
iħu. pone me ut signaculum in cor tuũ:
ut sigillum in brachium tuum: quia ua¬
lida est ut mors caritas. durussicut inferi
relus Infige ergo pectori tuo & cordi tuo
signaculum crucifixi. infige & brachio
tuo: ut opera tua peccato mortua sint :
nichil in his criminis reuiuiscat: nichil

Expanded text:
esse, etiam stimuli spiritales sunt, de quibus esse, etiam stimuli spiritales sunt, de quibus scriptum est: durum tibi est aduersus stimulum calcitrare. hoc stimulo Paulus stimulatus surrexit e terra et se leuauit, ut conuersaretur in caelo. confixus est clauis apostolus Thomas, ut diceret: nisi uidero in manibus eius fixuras clauorum et mittam digitum meum in locum caluorum. claui erant bonae cupiditatis, claui erant, etsi non perfectae fidei, tamen fidei incrementa quaerentis. His configitur clauis qui pro Christo commoritur, ut cum Christo resurgat; his configitur clauis qui mortificationem domini Iesu in corpore suo portat; his clauis configitur qui meretur audire dicente Iesu: pone me ut signaculum in cor tuum, ut sigillum in brachium tuum, quia ualida est ut mors caritas, durus sicut inferi zelus. infige ergo pectori tuo et cordi tuo signaculum crucifixi, infige et brachio tuo, ut opera tua peccato mortua sint. nihil in his criminis reuiuescat, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
indomito feruore lasciuiant: ne radix aua¬
riciȩ serpentibꝰ se fundat radicibꝰ Confige
ergo clauis. & destrue fomenta peccandi.
moriatur in carne tua omnis illecebra de¬
lictorum: libertatem uagandi cupiditas
uoluptatum cruci affixa. ñ habeat. Est
quidam clauus spualis. qui patibulo domi¬
nicȩ crucis affigat has carnes. & fortasse st̃
carnes quȩdam aniniȩ: sicut corpus ẽ ani¬
mȩ Carnes anunç. sunt carnales cogitatio¬
nes Configat has carnes timor dñi. & iudi¬
ciorum eius. & seruituti redigat Quod si
carnes istę reiciunt clauos dituni timoriᷤᷤ.
his hominibꝰ. qm̃ carnessunt Nisi igitur
affigantur he carnes cruci. & configantur
clauis atimort di nr̃i: ñ ꝑmanebit in hisspc̃
dĩ. Sicut sunt aculei timoris quibꝰ conpun¬
gunur: ita sunt claui timoris quibꝰ configi¬
mur. Qui conpungitur: excitatur. Qui c̃fi¬
gitur. mortificatur : ut peccato deficiat.
dõ uiuat:. Ut sciamus autẽ clauosspũales

Expanded text:
indo- mito feruore lasciuiant, ne radix auaindo- mito feruore lasciuiant, ne radix auaritiae serpentibus se fundat radicibus. confige ergo clauis et destrue fomenta peccati, moriatur in carne tua omnis inlecebra delictorum, libertatem uagandi cupiditas uoluptatum cruci adfixa non habeat. est quidam clauus spiritalis, qui patibulo dominicae crucis adfigat has carnes. et fortasse sunt carnes quaedam animae, sicut corpus est animae. carnes animae sunt carnales cogitationes; configat has carnes timor domini et iudiciorum eius et seruituti redigat. quodsi carnes istae reiciunt clauos diuini timoris, his hominibus, quoniam carnes sunt. nisi igitur adfigantur hae carnes cruci et configantur clauis a timore dei nostri, non permanebit in his spiritus dei. Sicut sunt aculei timoris quibus conpungimur, ita sunt claui timoris quibus configimur. qui conpungitur excitatur, qui configitur mortificatur, ut peccato deficiat, deo uiuat. ut sciamus autem clauos spiritales
Abbreviated transcription (Latin):
cipitamur erroris: ut de ciuitate dĩ expel¬
latur iniquitatis operator. Ciuitas dĩ. ec¬
clesia est: Eccła. corpus est xp̃i Peccat in cȩ¬
lum. qui eȩlestis ciuitatis iura contaminat.
et immaculati corporis uolat sc̃ĩtatem
suorum colluuione uitiorum & uide.
ne forte sint. qui cęli & terrę peccatores
sint Nam utiq adam cum in paradiso eẽt.
cęlestis erat: post lapsum autem terrenꝰ
est factus. & de paradyso expulsus est. &
ciectus. Unde apłs ait Primus homo de
terra terrenus: secundꝰ homo de cęlo cęle¬
stis Abiciatur ergo a nobis imago terreni:
suscipiatur imago cęlestis: ñ fuco exp̃ssa.
ñ ceris. ñ coloribus adumbrata. sed moribꝰ:
in qua se xp̃e agnoscat. Confige clauis
a timore tuo carnes ineas. a iudici¬
is aui tuis timui: Qui diligit dñi testi¬
monia. configit clauis carnessuas: scienꝰ qr
uctus homo suus cum xp̃o confixus cruei.
luxuriam destruat carnis. nc cupiditates ciꝰ

Expanded text:
cipitamur erroris, ut de ciuitate dei expelcipitamur erroris, ut de ciuitate dei expellatur iniquitatis operator! ciuitas dei ecclesia est, ecclesia corpus est Christi. peccat in caelum, qui caelestis ciuitatis iura contaminat et inmaculati corporis uiolat sanctitatem suorum conluuione uitiorum. Et uide, ne forte sint qui caeli et terrae peccatores sint. nam utique Adam, cum in paradiso esset, caelestis erat, post lapsum autem terrenus est factus et de paradiso expulsus est et eiectus. unde apostolus ait: primus homo de terra terrenus, s eccundus homo de caelo caelestis. abiciatur ergo a nobis imago terreni, suscipiatur imago caelestis non fuco expressa, non ceris, non coloribus adumbrata sed moribus, in qua se Christus agnoscat. Confige clauis a timore tuo carnes meas as; a iudiciis enim im tuis timui. qui diligit domini testimonia, configit clauis carnes suas, sciens quia uetus homo suus cum Christo confixus cruci luxuriam destruat carnis, ne cupiditates eius
Abbreviated transcription (Latin):
tores: sicut ille qui ait. peccaui in cc̨lum
& coram te. Sunt qui dicant. quia is qui
cȩlestia non seruat oracula. preuaricator
est celi. Sed siue hoc. siue quia minuit gra¬
tiam quam accepit ẽ cęlo. quam sp̃c sc̃s in¬
fudit: siue quia auis celi factus non debes
in terram redire de cęlo: In cęlum ergo
peccas. si ec̨li in cola eclum relinquas. Di¬
uersitas igitur est eorum: Alii peccatores
celi: alii peccatores terrȩ sunt Inmatuti¬
nis inquit. interficiebam omnes peccato¬
res terrȩ Quomͦ unus omnes int̾ficere po¬
terat peccatores terrȩ: Sed si consideres
iustum. cui nox p̾cessit. dies appropinqua¬
uit: potes uidere. quomͦ exoriente tͥ sole
iusticiȩ de luce uigilans int̾ficias fomenta
omnia delictorum Utinam mͥ aspir& hȩc
gr̃a. ut gladio sp̃uali qui est uerbum dĩ ab
eccła dñi incentiua uniuersorum possim
ab olere uitiorum: & terrena auferie deli¬
cta. quibus in foucam quandam lubrici p̃¬

Expanded text:
tores, sicut ille qui ait: pater, peccaui in caelum tores, sicut ille qui ait: pater, peccaui in caelum et coram t e. sunt qui dicunt, quia is, qui caelestia non seruat oracula, praeuaricator est caeli. sed siue hoc siue quia minuit gratiam quam accepit e caelo, quam spiritus sanctus infudit, siue quia auis caeli factus non debes in terram redire de caelo. in caelum ergo peccas, si caeli incola caelum relinquas. diuersitas igitur est eorum; alii peccatores caeli, alii peccatores terrae sunt. I n matutinis, inquit, interficiebam omnes peccatores terrae. quomodo unus omnes interficere poterat peccatores terrae ? sed si consideres iustum, cui nox praecessit, dies adpropinquauit, potes uidere quomodo exoriente tibi sole iustitiae de luce uigilans interficias fomenta omnia delictorum. utinam mihi adspiret haec gratia, ut gladio spiritali, qui est uerbum dei, ab ecclesia domini incentiua uniuersa possim abolere uitiorum et terrena auferre delicta, quibus in foueam quandam lubrici prae
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt inquit apostatare. Catienda ergo
incentiua & lenocinia delictorum. ne in
scclus uergant Pręuaricator autẽ latine
& transgressor uocatur. eoquod a dñi
lege transeat ad errorem. & trinsgrediatur
mandata cęlestia: eui dictum est. ut adhe¬
rer& dño do suo Adhęreto igiur indiui¬
duo semper affectu: ne te ab eo uis ulla
possit euellere. Siquid rarum. siquid int̃¬
missum aduersarius uiderit. statum se
immittit in pectus & cor tuum. ut te
laqueo teneat suȩ frauidis: & hostilisuin¬
culo potestatis innexus. a deuotione re¬
traharis. Sed non solus ille pręuaricator
est. qui posthab& cccłam. & ad cultus trans¬
greditur idolorum: sed etiam quicumq
legis mandata non seruat. Omnis ergo
peccator. prȩuaricator: Vnde illud. om̃is
prȩuaricatio. iustam accipit remunera¬
tionem Nomen commune. sed diuersa
merita delictorum: & precia ergo diuer¬
sa culparum. Quid sibi uult. quod ait.
peccatores terre : Sunt ergo & cęli pecca¬

Expanded text:
ciunt, inquit, apostatare. canenda ergo ciunt, inquit, apostatare. canenda ergo incentiua et lenocinia delictorum, ne in scelus uergant. praeuaricator autem Latine et transgressor uocatur, eo quod a domini lege transeat ad errorem et transgrediatur mandata caelestia, cui dictum est ut adhaereret domino deo suo. adhaereto igitur indiuiduo semper affectu, ne te ab eo uis ulla possit euellere. si quid rarum, si quid inteimissum aduersarius uiderit, statim se inmittit in pectus et cor tuum, ut te laqueo teneat suae fraudis et hostilis uinculo potestatis innexus a deuotione retraharis. sed non solus ille praeuaricator est, qui posthabet ecclesiam et ad cultus transgreditur idolorum, sed etiam quicumque legis mandata non seruat. omnis ergo peccator praeuaricator est; unde est illud: omnis praeu ar ic atio iustam accipit remunerationem. nomen commune, sed diuersa merita delictorum; et pretia ergo diuersa culparum. Quid sibi uult quod ait: peccatores terrae? sunt ergo et caeli pecca
Abbreviated transcription (Latin):
dõ: quia nichil inse pret̾ carnis materiam
uidebat cẽ corporeum. Exiuit & cam a
facie dĩ: postquam commisso parricidio
gerendam peccatorum suorum peniten¬
tiam non putauit Recte autem ait. ad
nichilum deduxisti prȩuaricatores. Non
peccatores dixit: sed prȩuaricatores. Nã
quȩ nobis spesforet: quando omnes sub
peccato sumus: Etiam illud pulchre.
omnes ad nichilum deduxisti prȩuarica¬
tores. Siue ille diuessit. nichil illi diui¬
tiȩ suȩ prosunt: Siue honoratur. nichil
dignitas: Siue potens. nichil potentia. S
aliud est prȩuricatorem ẽẽ discedentem
a iustificationibꝰ dĩ: aliud prȩuaricatorẽ
esse terrȩ Illud grauius: hoc leuius. Idõq
subiecta ne turbent. uide. Iã subiecit his
Preuaristores ȩstimaui oñis pecc.ito¬
res terre: propterea dilexi testi¬
pręuaricator dicitur: qui discedit a dño
Deniq grece. a discedendo apostata nomina¬
tur. Ande et ille. uinum et mulieres fa¬

Expanded text:
deo, quia nihil in se praeter carnis materiam deo, quia nihil in se praeter carnis materiam uidebat esse corporeum. exiuit et Cain a facie dei, postquam commisso parricidio gerendam peccatorum suorum paenitentiam non putauit. Recte autem ait: ad nihilum deduxisti praeuaricatores. non \'peccatores\' dixit, sed \'praeuaricatores\'; nam quae nobis spes foret, quando omnes sub peccato sumus ? etiam illud pulchre: omnes ad nihilum deduxisti praeuaricatores. siue ille diues sit, nihil illi diuitiae suae prosunt, siue honoratus, nihil dignitas, siue potens, nihil potentia. sed aliud est praeuaricatorem esse discedentem a iustificationibus dei, aliud praeuaricatorem esse terrae; illud grauius, hoc leuius. Ideoque subiecta ne te turbent, uide quae subiecit his: praeuaricatores aestimaui omnes peccatores terrae, propterea dilexi. testi r. recte praeuaricator dicitur qui discedit a domino; denique Graece a discedendo apostata nominatur. unde et ille: uinum et mulieres fa