comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
insonant eonclitoris sui laucdes. et pocentiã quantum p̾ualent narrant.
quid aliud fatiunt nisi es linguls locuntur. Qui dum bonis suis
ex hortationib malitiã de alienis cordib auferunt. serpentes tollunc
Et clum pestiferas suasiones audiunt sed tanen acloꝑationẽ prauam
miuime ptrahuncuf: mortiferum quidem ẽ. quod bibunt sed nou eiᷤ
uocebit. Qui quociens ꝑximos suos in bono oꝑe infirmare conspicuit:
dum eis cota uircute coneurrunt. et exemplo suȩ oꝑationis illoꝵ iutã
corroborant quȩ inppria actione titubabat. quid aliuo fatiuutnͥ suꝑ
egros manus imponunt ut bene habeant: Quia iumirum mira¬
cula tanto maiora sunt quanto spualia. Tanto maiora sunt quanto ꝑ hȩc
non corpora sed aĩȩ suscitant᷑. Et dominus quid ẽ postquã locutus
est xis: assumptus ẽ. incȩlũ: et sedec adexcris dei.

Expanded text:
iserunt, conditoris sui laudem et potentiam, quantum praevalent, narrant. Quid aliud faciunt, nisi novis linguis loquuntur? qui dum bonis suis exhortationihus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt; et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahunt, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit. Qui quoties proximos suos in bono opere infirmari conspiciunt, dum eis tota virtute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant, qui in propria actione titubabant, quid aliud faciunt nisi super aegrotos manus imponunt ut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto majora sunt, quanto spiritalia: tanto majora sunt, quanto per haec non corpora sed animae suscitantur. Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est eis, assumptus est in coelum et
Abbreviated transcription (Latin):
necessata in exordio scclȩ fuerunt. ut enum ad fidem eie scetet
muraeulis eͥat nutenda. Qua et nos cum arbusta plartamoay taii
auri des aquam fundumus quousq ea int̾ra conualrise uideamus.
At si seimnel racioem frcentt: irigatio eessabit. Rine ẽ. enun sibios
paulus dicit. Luigue in signo sunt: nõ fidelib ses uisi delibus.
An habemus debis signis atq iurtucibus quȩ adhue sub cilius
considerare debenus. Scã quippe ȩccła cotidie sꝑalit̾ facit.¬
exorcisim grãm manus eredentib imponunt: et habitare ma¬

Expanded text:
necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim ad fidem cresceret, miraculis fuerat nutrienda, quia et nos cum arbusta plantamus, tam diu eis aquam fundimus, quousque ea in terra convaluisse videamus. At si semel radicem fixerint, irrigatio cessabit. Hinc est etenim, quod Paulus dicit: Linguae in signo sunt, non fidelibus, sed infidelibus . An habemus de his signis atque virtutibus, quae adhuc subtilius considerare debeamus? Sancta quippe Eccexorcismi gratiam manum credentibus imponunt, et habitare ma
Abbreviated transcription (Latin):
sti primi uocati sunt ut ih̾m sequerentur. Piscatores et
inluterati mittuntur adp̾dicandũ. ne fides credentiũ
ñ inu̾tute dei sed meloquencia atq doctria putare¬
tur. Queri aut᷑ potest quomodo binos uocauĩt de naui¬
culs piscatores. pͥmo petrũ et andreñ. Demnde progreolus
paulilĩ alios duos filios ⁊ebecdei sient narrant masbe¬
ił et mareus. cum lucas dicat ambas eoꝵ noauienlasmo¬
pletais magna illa captura pisciũ.sociosos petri cõmemo.¬
ret iacobum et iohannẽ filios ⁊ ebedei. uocates a cadiu¬
uandum eũ retia plena extrahere nõ possent. sionaͥ eꝑ

Expanded text:
sti primi vocati sunt, ut Dominum sequerentur. Piscatores et illitterati mittuntur ad praedicandum, ne fides credentium non in virtute Dei, sed eloquentia atque doctrina putaretur. Quaeri autem potest quomodo binos vocaverit de naviculis piscatores: primo Petrum et Andream, deinde progressus paululum alios duos filios Zebedaei, sicut narrant Matthaeus et Marcus, cum Lucas dicat ambas eorum nauiculas impletas magna illa captura piscium sociosque Petri commemoret Iacobum et Iohannem filios Zebedaei uocatos ad adiuuandum, cura retia extrahere plena non
Abbreviated transcription (Latin):
crobat uen di scipulos face̾ dechit. utꝑ bec enugelio
regui ciei quod predicabatur certuis crecherecre⁊ dñ
hi qui eȩl estia terrigenis gaudia futura ꝓmitte bani
interris ac diunna oꝑa monstrabant. ueram discipi¬
l ut pueri homines cdonante dnõ cuneta gere¬
bant. At dñs ipse singulari uircute potentie et sa¬
utates ac miraeula oꝑabatur. et quȩ apatre auoi¬
ebat. Loquebatur in mundo. Nam et prius teste
euutelio erat doxens eos quasi potestatẽ habens.
et nõ sicut scribȩ. Et nunc turba attestante. inpo.¬
testate imꝑat sꝑibus inmundis. et obediunt ei.
Et ꝓtuius egredientes de syndgaga: uenert̃ in do¬

Expanded text:
ciebat, vel discipulis facere dedit, ut per haec Evangelio regni Dei, quod praedicabatur, certius crederetur, dum hi qui coelestia terrigenis gaudia futura promittebant, coelestia in terris ac divina opera monstrabant. Verum discipuli ut puri homines donante Domino cuncta gerebant. At Dominus ipse singularis virtute potentiae et sanitates ac miracula operabatur, et quae a Patre audiebat, loquebatur in mundo. Nam et prius teste Evangelio erat docens eos quasi potestatem habens, et non sicut scribae . Et nunc, turba attestante, in potestate imperat spiritibus immundis, et obediunt ei . Et protinus egredientes de synagoga, venerunt in do
Abbreviated transcription (Latin):
Ion uoluntatis ista confessio ẽ. quã premiũ seqrͣ
confitendi. sed necelłitatis exoreirio que cogit
ris clominũ suũ uideant nicbil alud nͥ de uerberib
dep̾cantur: sic et demones cernentes dnm incerris
repente uersari. ad uithicandos se uenisse credebant.
ł resentia saluatoris: torm̾ta sunt demonũ. Et cõmi¬
m iuicdia diaboli mors iuntrauit in orbẽ t̾rarũ.
icleo contra ipsum mortis aue̾torẽ pͥmo debuit
medicia salutis oꝑari. pͥmo lingua serpentiua ne ul.¬
tra uirus spargẽt obeludi. Deinde femina quȩ pri-¬
ma sedue̾ta ẽ: a carnalis concupiscentis febre cura¬
ordo restaurationis indnõ. qͥ erat et casus iꝓtho¬

Expanded text:
n voluntatis ista confessio est, quam praemium sequitur confitendi, sed necessitatis extorsio cogens ris dominum suum videant, nihil aliud nisi de verberibus deprecantur; sic et daemones, cernentes Dominum in terris repente versari, ad judicandos se venisse credebant. Praesentia Salvatoris tormenta sunt daemonum. Ridiculm invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum , ideo contra ipsum mortis auctorem primo debuit medicina salutis operari: primo lingua serpentina, ne ultra virus spargeret occludi; ac deinde femina quae prima seducta est, a carnalis concupiscentiae febre curaordo restaurationis qui fuerat et casus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ris misit deus filium suũ fac̾tum ex muliere. factũ
sub lege. ut eos qui sublege erant redim̾et. Ergo un¬
pleta sunt tempora. penitemini. Quã olim est ut boc
elamatur: et utinã aliquando audiatur. qm̾ imple¬
ta sunt tempora. et ad ꝓpinquabit regnum dei. ł eni¬
temini. et credite meuuangelio. Renunciate oꝑibus
mortus: eredite in deum uinũ. Quid ꝓclest credere si¬
ne oꝑibus bonis. Nonnͭe bonoꝵ oꝑm meritum ad du¬
xit ad fidẽ. Sed fides incipit: ut bona oꝑa consequant᷑.
Et preceriens secus mare galilee: uidit symonẽ etandre¬

Expanded text:
ris, misit Deus Filium suum factum ex muliere factum ris, misit Deus Filium suum factum ex muliere factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Ergo impleta sunt tempora, poenitemini. Quam olim est quod hoc clamatur, et utinam aliquando audiatur: Quoniam impleta sunt tempora, et appropinquavit regnum Dei! Poenitemini et credite Evangelio. Renuntiate operibus mortuis, credite in Deum vivum. Quid prodest credere sine bonis operibus? Non te bonorum operum meritum adduxit ad fidem, sed fides incipit, ut bona opera consequantur. Et praeteriens secus mare Galilaeae, vidit Simonem et Andre
Abbreviated transcription (Latin):
q enĩ iob̃is ei̾ugłium legerit. inueniet onm ante
cracdicionẽ illius multa et docuisse et miracua
ferisse. Deniq habes in enu̾gliõ ipsius. Eloe ferit
mituim signoꝵ ibe inchana galilee. Etiterer
tfecdum enim erat in ilłus in carcerẽ io hns. Eerene
autem quia cuni legisset iohannes euugelĩ mathei et
marci et lucȩ uolumina: ꝓbauerit quidem tertumt
historis et uera eos clxisse firmauĩt s unius tantũ
anni quo passus est post carcerem ioh̃nis historiã
texille. Precermisso itaq anno cinuis a tribus expo¬
sita fuerant: suꝑroris temporis antequã deducere¬
tur iobn̾s incarcerẽ gesta narrauit. sicut manifestũ
esse poterit his qui euũglioꝵ diligent̾ quatuor
uolumina legerint. Quȩ res et dissonantiã quȩ ui¬
debatur iohannis esse cum cȩceris tollet. Cum ergo
dixillet marcus quia uenit ihe ingalileã predi¬
cans enĩigłm regni der. subunxit et dixit. Et di
cit apostolus. Postquã autẽ uenit plenitudo tempo¬

Expanded text:
quis enim Joannis Evangelium legerit, inveniet Dominum ante traditionem illius multa et docuisse, et miracula fecisse. Denique habes in Evangelio ipsius: Hoc fecit initium signorum Jesus in Cana Galilaeae . Et iterum: Necdum enim erat missus in carcerem Joannes . Ferunt autem quia cum legisset Joannes Matthaei, Marci et Lucae volumina, probaverit quidem textum historiae, et vera eos dixisse firmaverit, sed unius tantum in quo et passus est, post carcerem Joannis, historiam texisse. Praetermisso itaque anno cujus acta a tribus exposita fuerant, superioris temporis, antequam clauderetur Joannes in carcere, gesta narravit, sicut manifestum esse poterit iis qui Evangeliorum diligenter quatuor volumina legerint. Quae res et dissonantiam quae videbatur Joannis esse cum caeteris tollit. Cum ergo dixisset Marcus quod venit Jesus in Galilaeam praedicans Evangelium regni Dei, subjunxit et ait: Et diccit Apostolus: Postquam autem venit plenitudo tempo
Abbreviated transcription (Latin):
gressus synagogam: docebat eos.
os sabbatis maxime medicine doc trins ꝙ sue
Qona frequentat: docet se nõ sub lete ẽẽ sed supia
legem. qui eantiem quoq legẽ ad implere. uõ autem
soluẽ uenerit. nec uidaieum eligere sabbatũ quo uel
ignẽ accendẽ. uel manũ pedemq mouere non licẽt.
Sed uerum sabbatum. tlilecꝰ tamq domino esse requiẽ.
si saluci studentes animarũ aboꝑe seruili: idr̃ a cunc¬
tis concineamus illicitis. Et stupebant suꝑ docꝰtria
Illȩ enĩ ea docebãt populos quȩ seripta sunt in moy
ꝓ libercate uoluntatis sue. uel ea quȩ minus indebant᷑
addebat in lege. uel ea cõmutanis: preclicobat in popu¬
lis ut ii matheo legimus. Dietum est antiquis. Ego
autem clico uobis. Et erat insynagoga eoꝵ homo i

Expanded text:
gressus synagogam docebat eos. gressus synagogam docebat eos. Quod Sabbatis maxime medicinae doctrinaeque suae dona frequentat, docet se non sub lege, sed supra legem, qui eamdem quoque legem adimplere, non autem solvere venerit, nec Judaicum eligere Sabbatum, quo vel ignem accendere, vel manum pedemque movere non liceat, sed verum Sabbatum dilectamque Domino esse requiem, si, saluti studentes animarum, ab opere servili, id est, a cunctis contineamus illicitis. Et stupebant in doctrina Illi enim ea docebant populos, quae scripta sunt in Moyspro libertate voluntatis suae, vel ea quae minus videbantur, addebat in lege; vel commutans prlis, ut in Matthaeo legimus: Dictum est antiquis, ego autem dico vobis . Et erat in synagoga eorum homo in
Abbreviated transcription (Latin):
eum petro dixisse noli tunere. ex hos enĩ hommes erist
capiens siuil tam̃ subtlue tis ad t̾ram ranibus secutoᷤᷤ
fuisse uncde intelligenlũ est inpͥmo faeꝰ tum fuisse quod
lucas inłinuat: nec tunc eos adnõ uoeatos. s tantum
petio fuise p̃ dictum quod homines capturus. Enodñ
ita clietum est. quasi iam pisees numquani elset uap¬
curus. ł Iam et post resurrec honẽ domin legunes
ce piseatos. Dic̾tum ẽ gͦ quod demeeps capturus essec
homines. nõ clictumẽ qd̾ iam nõ eẽt eapturus pisees.
Unde datur loeus incelligi eos adcaptura pisem̃ ex moꝵt
iemeasse: ut postea fieret quod matheus et mrcus nar.¬
rant quando eos binos uocauit. et ipse ussit ut eum
sequerentur. Ermo petro et anddree duobus. deinde ali¬
ĩs dduobrs ⁊ ebedei filiis. Tune eiim non subduẽtis acl
terrã nauib. camquã cura redeundi: s itasecuti sunt¬
eum canquam uocantem ac iubentem ut sequerent᷑
Et ingrehiuntur capharnaum. Et statim sabbatis in¬

Expanded text:
eum Petro tantum dixisse: Noli timere, ex hoc jam homines eris capiens , simul eum tamen subductis ad terram navibus secutos fuisse. Unde et intelligendum est hoc primo esse factum quod Lucas insinuat, nec tunc eos a Domino vocatos, sed tantum Petro fuisse praedictum quod homines esset capturus. Quod non ita dictum est, quasi jam pisces nunquam esset capturus. Nam et post resurrectionem Domini legimus esse piscatos. Dictum est ergo quod deinceps esset homines, non dictum est quod jam non esset capturus pisces. Unde datur secundum Lucam intelligi eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret quod Matthaeus et Marcus narrant, quando eos binos vocavit, et ipse jussit ut eum sequerentur, primo duobus Petro et Andreae, deinde aliis Zebedaei duobus filiis. Tunc enim non subductis ad terram navibus tanquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt, tanquam vocantem ac jubentem ut sequerentur. Et ingrediuntur Capharnaum, et statim sabbatis in
Abbreviated transcription (Latin):
peepta ꝑque dns̃ ꝑ quoꝵ obseruantiã dnõ famulan¬
ces. contra hostͥes indefessi maliciã cercamus. Decem
nr̃e tempus apte quadragenario dierũ ac nocluĩ
numero compre hendr̃. Daptizatus gͦ dominub ex¬
pellitur asꝑu inlesertũ. et temptatur a sataua. ut exẽ¬
plum uite suis fidelibus prebeat. qui post acceptam
in baptismo remissionẽ peccatoꝵ nõ solum ad exerren¬
da oꝑa uirtutum. uerum cẽ ad tolerandam ꝓpcer
nisticiã ꝑsecutionẽ sint accingendi. Secedit enĩ in
desertum. ut nos doceat relieꝰ tis mundi illecebris
et sociecate prauoꝵ diuimis ꝑ omĩa seriure mandatiᷤᷤ.
Temptatur soltarius a diabolo. ut nobis insinuec qͥa

Expanded text:
epta sunt, per quorum observantiam Domino famulantes contra hostis indefessi malitiam certamus. Decem nostrae tempus apte quadragenario dierum ac noctium numero comprehenditur. Baptizatus ergo Dominus expellitur a Spiritu in desertum, et tentatur a Satana, ut exemplum vitae suis fidelibus praebeat, qui post acceptam in baptismo remissionem peccatorum, non solum ad exercenda opera virtutum, verum etiam ad tolerandam propter justitiam persecutionem sint accingendi. Secedit enim in desertum, ut nos doceat, relictis mundi illecebris, et societate pravorum, divinis per omnia servire mandatis. Tentatur solitarius a diabolo, ut nobis insinuet quod
Abbreviated transcription (Latin):
Iatheus similit̾ exposito domini baptisiate. et uo¬
ce de celis facta que cliceret in quo hic est filius m̃s
dilectus meo mͥ complacui. continuo subuuꝑxit. Tunc
ihc ductus ẽ. in desercum asꝑu: ut tempcarecur adi¬
abolo. Uerum ne euiueniret indubium aquosꝑu
ductũ siue expulsum diceret in desertum: consulce
diens. quȩq uolebat agebat. Quadragnita autẽ dres
et nocbes quibus eum temptat:. cotum huuis scli tͣꝑs
insinuat. quibus menbra enis scãm indelicet ecclesiã¬

Expanded text:
aeus similiter, exposito Domini baptismate, et voce de coelis facta, quae diceret: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui, continuo subjunxit: Tunc Jesus ductus est in desertum a Spiritu, ut tentaretur a diabolo . Verum ne cui veniret in dubium a quo eum spiritu ductum sive expulsum dicerent in desertum, consulte diens, quae volebat agebat. Quadraginta autem dies et noctes, quibus eum tentat, totum hujus saeculi tempus insinuant, quibus membra e
Abbreviated transcription (Latin):
in fundit. Uerum ꝗa nec carnales suꝑna pietas deserit. qͥn
leant indulget. Post desercum domimis redit inciui¬
tatẽ. multisq ibidem conuenientib loquitur uerbũ:
ac sanato ꝑalitico plurib occasionẽ int̾nȩ sanationis q̃
est infide cribuit. Quod uõ docente dño in domo tam
multi conuenert̃ ut nõ caꝑent neq ad ianuã: nr̃am
ꝓpͥe saluationẽ qui de gentib ad fidem uenimusde¬
signat. quia p̃dicante in iudȩa dnõ necdũ intrare ad
audieudũ ualumus: ad quos tam̃ et si foris positos
uerba suȩ doctͥnȩ fecit ꝑuemire. quia nos ipse ꝑ scõꝵ
ora p̾dicatoꝵ collgit. et quamuis extra sinago geam
inqua ipłe predicabat inuentos. enũgeli. sui feent

Expanded text:
infundit. Verum quia nec carnales superna pietas deserit, quininfundit. Verum quia nec carnales superna pietas deserit, quin effici valeant, indulget, post desertum Dominus in civitatem redit, multisque eodem convenientibus loquitur verbum, ac sanato paralytico pluribus occasionem internae sanationis quae est in fide tribuit. Quod vero docente Domino in domo tam multi convenerunt, ut non caperet neque ad januam, nostram proprie salvationem, qui de gentibus ad fidem venimus, designat: quia praedicante in Judaea Domino, necdum intrare ad audiendum valuimus. Ad quos tamen, etsi foris positos, verba suae doctrinae fecit pervenire, quia nos ipse per sanctorum ora praedicatorum collegit, et quamvis extra Synagogam in qua ipse praedicabat inventos, Evang
Abbreviated transcription (Latin):
aluator omniũ dominus salutari omnia lustrat
incessu. et nunc indesertis nẽ mnemitate nẽ admare
doetrine cȩlestis. et uircutũ dona nobis ministrat. Nẽ
in monte solus orat. nunc laborantes in mare ne ꝑire
debeant adiuuat: ubiq munera salutis imꝑtit. ut
om̃s gradus ac conditiones ad suam grãm ꝑtunere
demonstret. luxta misticũ uo incellectum. post fac̾ tũ
in ciuitate miraculum. secedit indesercum: ibiq con¬
uenientes a d se curbas benigna pietate suscipit. ucos¬
tendat se magis quietã et aseculi curis remocam dili¬
gere uitã: et ob huuis appecitũ se sanandis curã adhibe¬
re corporibus. Et idem more humano quasi frequentiã
se querentiũ dedinans. nolitebat manifeste meiutate in¬
croue sed allegoriee docebat: quia tumultuosis carna
lium mentibus aꝑtã sui manifestacionẽ ueritas non
exhibet. Sed quoscumq abihlecebris carnalibus rerum¬
carnalium uiderit ẽẽ discretos. his suoꝵ lucẽ donoꝵ largui

Expanded text:
alvator omnium Dominus salutari omnia lustrat incessu. Et nunc in desertis, nunc in civitate, nunc ad mare doctrinae coelestis et virtutum dona turbis ministrat, nunc in monte solus orat, nunc laborantes in mari ne perire debeant, adjuvat. Ubique munera salutis impertit, ut omnes gradus ac conditiones ad suam gratiam pertinere demonstret. Juxta mysticum vero intellectum post factum in civitate miraculum, secedit in desertum, ibique convenientes ad se turbas benigna pietate suscipit, ut ostendat se magis quietam, et a saeculi curis remotam diligere vitam, atque ob hujus appetitum se sanandis curam adhibere corporibus. Et quidem more humano quasi frequentiam se quaerentium declinans, nolebat manifeste in civitatem introire. Sed allegorice dolium mentibus apertam sui manifestationem veritas non exhibet, sed quoscunque ab illecebris rerum temporalium viderit esse discretos, his suorum lucem donorum largius
Abbreviated transcription (Latin):
suspirantis. quȩ pͥmo omniũ minisltis qui eã suble¬
naut et ep̃o afferant. iclest bonis doc boribus quispẽ
sanationis opemq int̾cessionis suggeraut indiget
qui bene quatuor fusse feruntur. sine quatude sc̃i
euũgelis libros omis p̾ctieantium uirtus omuis sermo
firmatur. seu quia quatuor sunt nirtutes quib acdꝓ
merentlã sospitatẽ fidufia mentis erigitur: de quib
im et sapientiam cdoeet et uirtutẽ. Quib utilius niehil ẽ.

Expanded text:
suspirantis, qui primo omnium ministris qui eum sublevent, et Christo afferant, id est, bonis doctoribus qui spem sanationis opemque intercessionis suggerant, indiget. Qui bene quatuor fuisse referuntur, sive quia quatuor sancti Evangelii libris omnium praedicantium virtus, omnis sermo firmatur; seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur, de quibus in aeternae sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
fecert᷑ aut̃ iniͥitatẽ. et nõ iusticiã: sed clamorẽ. Pilatus aut̾ uolens po¬
Senbit namq aꝑce ioh̾ns. Clamauert̾ rursum oe̾s dicentes. Nõ
hc̃: sedbarraban. Erat aut̃ barrabas lat᷑. Tunc gͦ app̾hendit pilatus
ih̾m: et flagellauit. Ac deinde subiurgit. Et milites plectentes¬
is
coronam clespuus: imposuert capiti eius. & cet̾a: Iuod quidẽ ideo fe¬
cisse. atq ideo credendus ẽ nulitibus tmoitus adilludendũ tradidisse.
uc saciati penis et obꝓbrus eiis iudsi: mortẽ enis ulcra sitire desiste
rent. Hoc aut̃ factum ẽ. ut quia scriptũ erat multa flagella pec¬
catoꝵ. illo flagellato: nos auerberib liberaremur. Dicentescͥritu¬
ra. F lagellũ non appropinquauit tab̾nacło tuo. Milites autem
duxerunt eũ matͥum p̾corii. et conuocant totã cohortẽ: et induu̾t
eũ purpura. et impont̃ ei plectentes spineã coronam. et cepert̃¬
salutare eum. Aue rex iudgornor.
Iilices quidẽ quia rex iudeoꝵ fuerat appellatus. et hoc ei scribe

Expanded text:
Fecerunt autem iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem. « Pilatus autem, volens poScribit namque aperte Joannes: « Clamaverunt rursum diBarrabam. Erat autem Barrabas latro. Tunc ergo apprehendit Pilatus Jesum, et flagellavit . Ac deinde subjungit: Et milites plectentes coronam de spinis, imposuerunt capiti ejus, et caetera. Quod quidem ideo fecisse, atque ideo credendus est militibus eum illudendum tradidisse, ut satiati poenis et opprobriisrent. Hoc autem factum est ut, quia scriptum erat: « Multa flagella peccatorum , » illo flagellato, nos a verberibus liberaremur, dicente Scriptura: « Flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo . » « Milites autem duxerunt eum in atrium praetorii, et convocant totam cohortem, et induunt eum purpura, et imponsalutare eum: Ave, rex Judaeorum. Milites quidem, quod rex Judaeorum fuerat appellatus, et hoc ei Scribae
Abbreviated transcription (Latin):
m̾to mei cum uen̾is in regnũ tuũ: usq hodie gen in ȩecła iudemus.
cũ mundanis tacti afflictionib ueri similet falsi xꝑiani. illi qͥdem
ficta m̾te cdũce passonis saciam̾tu gestaut: acd p̾sentis uitȩ gaudia
cupiunt liberari adomino. At qͥ simplici intentione cum apło̾ nõ
glantur nͥ incruee dniͣ nrĩ. ita potius ap̃sentib ommus opcant
riu: ut sꝑm suũ in manus sui conu̾oent auetoris. unaq eum ipso
regni cęlestis desidant eẽ. participes. Unde bene ille qͥ fide dubia
nus habitus. At uo̾ p̾ees illius qͥ et̾nã salutẽ a se querebat: pia mox
dominus exauditione susciꝑe dignatus ẽ. Quia nimirum quicunq¬

Expanded text:
mento mei cum veneris in regnum tuum, usque hodie geri in Ecclesia videmus, mento mei cum veneris in regnum tuum, usque hodie geri in Ecclesia videmus, cum mundanis tacti afflictionibus veri simul et falsi Christiani, illi quidem qui ficta mente dominicae passionis sacramenta gestant, ad praecupiunt liberari a Domino, at qui simplici intentione cum Apostolo non gloriantur, nisi in cruce Domini nostri, ita potius a praesentibus aerumnis optant ui, ut spiritum suum in manus sui commendent auctoris, unaque cum ipso regni coelestis desiderent esse participes. Unde bene ille, qui fide dubia gnus habitus. At vero preces illius qui aeternam a se salutem quaerebat, pia mox Dominus exauditione suscipere dignatus est, quia nimirum quicunq
Abbreviated transcription (Latin):
uomͦ qui eum eo crucifixi erant conuitiabantur ei. quaudoqͥdẽ unus
eoꝵ conuitiatus ẽ secuncdum lucȩ ce̾ timoniũ. alt̾ et compescurt eum
et incdeum credidit. Nisi incelligamus matheũ et marrũ breuiter¬
stringentes hunc locũ pluxalẽ numerũ ꝓsurgulari posiusse sic̃ inepła
adhebreos leginus pluralit̾ dietũ. Conelusertͣ ora leonũ: cũsolus da¬
mel significari incelligatur. Quid aut̃ usitatus: Uerbi gr̃a. Iuia ut
eat apłs aliquis. et rustici mͥ insultant: &̃ si unus insultet. Tune enim
ẽe̾t. contrariũ quod lucas de uno manifeꝰtauit: si illi dixissent ambos
latrones conuitiatos domino. Tam̾ posset sub numero plurali uiu
intelligi. Cũ uͦ clictum ẽ. latrones uel qui cum eo crucifixi erant
nec ad ditum ẽ. ambo. nõ solum si ambo fecissent posset hoc diciis ã
quia unus hoc fecit potuit usitatȩ locutionis mͦ ꝑ pluralẽ numerũ
ne redargiut. et dñm fideli supplicatione p̾catur dicens. Domine me¬

Expanded text:
 qui cum eo crucifixi erant conuiciabantur ei, quando quidem unus eorum conuiciatus est secundum Lucae testimonium, alter et compescuit eum et in deum credidit, nisi intellegamus Matthaeum et Marcum breuiter perstringentes hunc locum pluralem numerum pro singulari posuisse? sicut in epistula ad Hebraeos legimus pluraliter dictum: ce sola Isaia tradatur. Quid autem usitatius, verbi gratia, quam ut dicat aliquis: Et rustici mihi insultant, etiamsi unus insultet? Tunc enim esset contrarium quod Lucas de uno manifestavit, si illi dixissent ambos latrones conviciatos Domino, cum non posset sub numero plurali unus intelligi. Cum vero dictum est latrones, vel, qui cum eo crucifixi erant, nec additum est ambo, non solum si ambo fecissent, posset hoc dici, sed etiam quia unus hoc fecit, potuit usitato locutionis modo per pluralem numerum ne redarguit, et Dominum fideli supplicatione precatur, dicens: Domine, me
Abbreviated transcription (Latin):
uõ cui imposita ẽ. spongia: siguificatur q̃ue implebatur hoc factoscͥp¬
tura. Sic̃ er̃ lingua dicitur uel greca uel latina uel alia quelibet sonũ
significans qͥ lingua ꝓmitur: sie arundo diei pocest litt̾a quȩ harundi¬
ne serbitur. Ded significantius sonos uocis humane usitacissime dicimꝰ
luiguas. Septuram uͦ arundiuẽ dici: quominus usicatũ eo magis ẽ.
inistiee figuratũ. Ib̾c tt emissa uoce magua: expirauit.
tuas cõninendo sꝑm meũ. Et hex inquit dicens: expirauit. Quod uͦ
to capite tradidit sꝑm: emissa ẽ. illa uore qͣuã tacuit iohns. Ceteri aucẽ¬

Expanded text:
vero, cui imposita est spongia, Scriptura significatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur vel Graeca, vel Latina, vel alia quaelibet sonum significans, qui lingua promitur, sic arundo dici potest littera quae arundine scribitur. Sed significantius sonos vocis humanae usitatissime dicimus linguas, Scripturam vero arundinem dici, quo minus usitatum, eo magis est mystice figuratum. Jesus autem, emissa voce magna expiravit. tuas commendo spiritum meum. Et haec, inquit, dicens, exspiravit . » Quod vero to capite tradidit spiritum, » emissa est illa vox magna, quam tacuit Joannes, cae
Abbreviated transcription (Latin):
aceto ẏsopo cͥcumponentes obtulert̃ ori eius uidit gͦ qm̃ consummata
sunt oĩa que oportebat fieri. antequã acciꝑet acecum et tradẽt sꝑm. atq
ut hoc oẽ consumarecur quod ait: et insiti mea potauert᷑ me aceto: sitio uiͥt.
Taniquam hoc dice̾t. Hoc minus fecistis: date quod estis. ludei quiipe ipsi e¬
rant a cecum tlegenerantes auuio pataicharũ et ꝓpharũ tamquam deple¬
no uase de iniquitate mundi huius impleci. cor babentes uelut spongiã
cauernosis q̾dam mͦ atq torcuosis latibulis fraudulentũ. Ysopum ciu cuxũ¬
posuerc̃ aceto spongiã plenã. qmͣ herba ẽ. humilis et pectus purgat:. ipsiꝰ

Expanded text:
ta sunt omnia quae oportebat ut fierent, antequam acciperet acetum, et traderet spiritum. Atque ut hoc etiam consummaretur, quod ait: Et in siti mea potaverunt me aceto , Sitio, inquit. Tanquam hoc diceret: Hoc munus fecistis, date quod estis. Judaei quippe ipsi erant acetum degenerantes a vino patriarcharum et prophetarum, tanquam de pleno vase, de iniquitate mundi hujus impleto, cor habentes velut spongiam cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentam. Hyssopum, cui circumposuerunt spong
Abbreviated transcription (Latin):
uocis erat ꝓpͥum. quia solet scdm naturam corpus uullatenus uelle a
sibi conpin̾eta uita fraudari. Licet enĩ et ipse saluator dicebat hoc:¬
s ꝓpͥã ostendebat corporis fragilita tẽ manens uirtus et sapientia dei.
seri nos putamus: ut hõ turbatur. ut hõ flet. uthõ erueifigitur. Et qͥ
intelligentes sermonis hebraici ꝓpͥetatẽ. s ex eo quod drect hely
hely: putautes heliam abeo inuocatũ. Sinaut̾ uideos qͥ hoc dix̾int
intellige̾ uolu̾is. et h ᷤᷤ more sibi solito faciunt ut dñm ĩnbecillitate ni¬
fament: qͥ heliȩ auxiliũ dep̾cetur. Currens aut̾ unus exeis et implens
spongxã aceto curumpouensq calamo: pocum dabat ei dicens. Sine:

Expanded text:
vocis erat proprium, quia solet secundum naturam corpus nullatenus velle a vocis erat proprium, quia solet secundum naturam corpus nullatenus velle a sibi conjuncta sed proprie ostendebat corporis fragilitatem, manens virtus et sapientia Dei. deseri putamus: ut homo tintelligentes sermonis Hebraici proprietatem, sed ex eo quod dixit Heloi, Heloi, putantes Eliam ab eo invocatum. Siu autem Judaeos, qui hoc dixerint, intelligere volueris, et hoc more sibi solito faciunt, ut Dominum imbecillitate infament, qui Eliae auxilium deprecetur. Currens autem unus, et implens spongiam aceto, circumponensque calamo potum, dabat ei, dicens: Sine,
Abbreviated transcription (Latin):
A dauram uero: refitgescente feruore caritatis. Deambulans audieba¬
tur: quia ab hoĩe peccatore recelserat. Rationis igitur inmo diumne
pietatis orcio poscebat. ut eodẽ temporis ariculo quo tunc ade p̾uari¬
canti obeluserat. nẽ latͦm dominus penitenti ia nuã ꝑaclisi resera¬
uic ih̾c uoce magra dicens. Heloy. lteloy. Lemasabatbani. Quod ẽ.
int̾precatũ. Deus meus. deuł meus utquid dereliquisti me
Irincipio iucesimi psalmi pͥmi abususẽ. Illud quod inmedio uersi¬
culi legitur respice ime: suꝑfluũ ẽ. Legunus enĩ inhebreo. Deus
deus meus quare me dereliquisti : Nec mireris uerboꝵ humilitatem
querimonias derelicti: cũ formã serui scis. scandalum crucis iudeas.
Sic̃ enim esurire et sicire et facigare nõ erane ꝓpͥa diuinitatis s cor¬
poralis passionis: ita et quod dicitur. utqͥd me dereliquisti: corporaliᷤᷤ

Expanded text:
ad auram vero, refrigescente fervore charitatis. Deambulans autem audiebaad auram vero, refrigescente fervore charitatis. Deambulans autem audiebatur, quia ab homine peccante recesserat. Rationis ergo, imo divinae pietatis ordo poscebat ut eodem temporis articulo quo tunc Adae praevaricanti occluserat, nunc latroni Dominus poenitenti januam paradisi reseravit Jesus voce magna, dicens: Eli, eli, lama sabachthani, quod est interpretatum: Deus meus, Deus meus, ut quid reliquisti me? Principio vigesimi primi psalmi usus est; illud quod in medio versiculi legitur: Respice in me, superfluum est. Legitur enim in Hebraeo, Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti? Nec mireris verborum humilitatem, querimonias derelicti, cum formam servi sciens scandalum crucis videas. Sicut enim esurire et sitire, et fatigari, non erant propria divinitatis, sed corporales passiones, ita et quod dicitur: Ut quid me dereliquisti, corporalis
Abbreviated transcription (Latin):
in tribulationib positi tꝑralia tuntũ atdnõ solatia reorinit. atempo¬
ralibus parit̾ et ȩcernis gaudus se priuant. Qu aut̃ ueraeit̾ bonapa¬
trie celetis suspirant: ad hę̧c absq ulla clubietate xꝑo miserante ꝑ¬
ueniunt. Et facta hora secca: tenebiꝵ facte sunt ꝑtotã t̾ram usq inhoram r¬
larissimũ mundi lum̃ recraxit radios suos. ne aut pendentẽ iudẽt
domniũ: aut impii blasphemantes sua luce fiuerentur. & nocandd
quod dñs sexca hora hoc ẽ. recessuro acentro mundi sole erucifixussit:
diluculo aut̃ hoc ẽ. oriente iam sole resurrectionis sue mistĩa celebra¬
rit. Scatu eiũ t̾ꝑris signauit: quod effectu oꝑis exhibuit. Quia mortiniᷤᷤ
ẽ. ipt̾ peccata nr̃a. et resurrex̾ ꝓpt̾ iustificationes nr̃as. Nam et adã pec¬
cante scͥptum ẽ. quod audient᷑ diũ dei ꝑambulantisĩ ꝑadiso.u̾ocem¬
adauram post meridiem. Post meridiem namq inclinataluce fider

Expanded text:
runt, a temporalibus reparantur, et aeternis gaudiis privantur. Qui enim veraciter bona patriae coelestis suspirant, ad haec absque ulla dubietate, Christo miserante, perveniunt. « Et facta hora sexta, tenebrae factae sunt per totam terram, usque in horam larissimum mundi lumen retraxit radios suos, ne aut pendentem videret Dominum, aut impii blasphemantes sua luce fruerentur. Et notandum quod Dominus sexta hora, hoc est recessuro a centro mundi sole crucifixus sit; diluculo autem, hoc est oriente jam sole, resurrectionis suae mysteria celebrarit. Statu enim temporis signavit quod effectu operis exhibuit. Quia mortuus est propter peccata nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Nam et Adam peccante, scad auram post meridiem . Post meridiem, nempe inclinata luce fidei;
Abbreviated transcription (Latin):
qem. tñ adhue laboriosa: quoꝵ merces freqͥes. Ded in̾eo dicit᷑.
Spe gaudentes: ut reqͥem facurã eum hilaritate in laboribus
opemur. Nlanc hilaritatem significat crucis latitudo intransuer¬
so ligno: uͥ figunt᷑ manus. ł inanis enĩ oꝑa intelliginius. ꝑ latrcudi¬
ne: hilaritat̾e oꝑantis. quȩ tͥstiticia facit angustias. ł altitudiuem
autẽ eui caput ad iungicur: expaectacio retͥbutionis de sub limi
iuisticia dei qui redoet iuuicuiq upeca oꝑa sua. iłis quidẽ qͥ scdin
colerantiã bom oꝑis głam et honorẽ et meorruptionẽ querentib
uitã g̾nam. Itaq oẽ longitudo qua totũ corpus excendr̃. ipsã
colerautiã significat. Unde longumines dicuntur qͥ coleraut. sro¬
fundũ aut̃ quod t̾re infixũ est: secretũ sacram̾ti p̾sigurat. Recorcla¬

Expanded text:
idem, tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies est. Sed ideo dicitur, idem, tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies est. Sed ideo dicitur, spe gaudentes , ut requiem futuram cum hilaritate in laboribus operemur. Hanc hilaritatem significat crucis latitudo in transverso ligno, ubi figuntur manus. Per manus enim opera intelligimus, per latitudinem hilaritatem operantis, quia tristitia facit angustias; per altitudinem autem, cui caput adiungitur, expectationem retributionis de sublimi iustitia dei, qui reddet unicuique secundum opera sua, his quidem qui secundum tolerantiam boni operis gloriam et honorem et incorrupvitam aeternam. Itaque jam longitudo, qua totum corpus extenditur, ipsam tolerantiam significat. Unde longanimes dicuntur qui tolerant. Profundum quod terrae infixum est, secretum sacramenti praefigurat
Abbreviated transcription (Latin):
se nẽgauit euis ee̾. cdiscipłm. Et połt pusillũ: rursus qui asta¬
bant. dicebant petro. Uere. ex illis es. Nam et galileus es.
on quod alia lingua galilei quã iherosolimite loquerentur
qͥ utriq fuert᷑ hebrei: sed quod una qͣq ꝓuincia et regio suas
habeat ꝓpͥetates ac uernaculũ loq̃ndi sonũ uitare nõ possit. Uncle in
actibus apłoꝵ cũ hi quib sẽs sꝑe insederat onũum gentiũ lug̾s
loquerentur: int̾ alios qͥ de diuersis mundi plagis aduen̾ant cẽ
illi qui habitabant uideã dixisse referuntur. Nonne eoce om̃s iłti qͥ
locuntur galibei sunt: Et quomͦ nos audiumus unus quisq nr̃am

Expanded text:
m. Et post pusillum rursus qui astabant, dicebant Petro: Vere tu ex illis es. Nam et Galilaeus es. Non quod alia lingua Galilaei, quam Hierosolymitae loquerentur, qui utrique fuerint Hebraei, sed quod unaquaeque provincia et regio suas habeat proprietates, ac vernaculum loquendi sonum vitare non possit. Unde, in Actibus apostolorum cum ii quibus loquerentur, inter alios qui e diversis mundi plagis advenerant, etiam illi qui habitabant Judaeam, dixisse referuntur. « Nonne ecce omnes isti qui loquuntur, G
Abbreviated transcription (Latin):
citur: nisi contẽplatiia uita
signatur: Qui gͦ se conspicit.
ꝓmissa hȩs ⁊ ꝓpõita. ñ impless
insacrificiũ dei. se studiosius debet
uł mnocñtia boni oꝑis. uł in subli¬
mi pastu contemplatiõis accinge¬
re.Et bñ agna de gregibus. capͣ
quia actiua uita multorũ est. con¬
templatiua paucorũ. Et cũ hec agi¬
mꝰ. qͦ młtoᷤ agere aut egisse ꝯspicimꝰ:
qͣiagnã de gͤgib damꝰ. Sed cũ offerẽ¬
tis urt᷑ ad agnã capͥmq ñ sufficit:
in remedio penitentis adiungi¬
tur. ut duo columbarũ pulli
uł turtureᷤ offerant᷑. Scumus qͥa
columbaR pulli uel turtures.
pro cantu gemitus hñt. Quid
gͦ per duos columbarũ pullos
uł turtures. nisi duplex pñe
nr̃e gemitus designatur: ut
cum ad offerñda bona opera ñ
assurgimus. nosmetip̃os dupli¬
citer defleamus. quia ⁊ recta ñ
fecimus. ⁊ praua operati sumus:
betur. Holocaustum uanq to¬
tum incensum d̃rUnum gͦ
turturẽ pro pecc̃o offeruiuis:
cum pro culpa gemitũ damus

Expanded text:
citur, nisi contemplativa vita signatur? Qui ergo se conspicit promissa ac proposita non implesse, ad sacrificium Dei se studiosius debet, vel innocentia boni operis, vel in sublimi pastu contemplationis accingere. Et bene agna de gregibus, capra quia activa vita multorum est, contemplativa vero paucorum. Et agere et egisse conspicimus, quasi agnam de gregibus damus. Sed cum offerentis virtus ad agnam capramque non sufficit, in remedio poenitentis adjungitur, ut duo columbarum pulli vel duo turtures offerantur. Scimus quia columbarum pulli vel turtures pro cantu gemitus habent. Quid ergo per duos columbarum pullos vel duos turtures, nisi duplex poenitentiae nostrae gemitus designatur? Ut cum ad offerenda bona opera non assurgimus, nosmetipsos dupliciter defleamus, quia et recta non fecimus, et prava operati sumus. betur. Holocaustum namque totum incensum dicitur. Unum ergo turturem pro peccato offerimus, cum pro culpa gemitum damus,
Abbreviated transcription (Latin):
postea ip̃e de corpore ⁊ sangui¬
ne suo iustituit sacrificium.
Mutauit gͦ os suum in sacer¬
dotium: mutauit in p̃ceptiˢ:
dans aliud testam̃tum. eua¬
cuata carnali oꝑatione. Atq:
ude collapsus ẽ in manib
eorum: quando eum compre¬
hendentes crucifixerunt. Am¬

Expanded text:
postea ipse de corpore et sanguipostea ipse de corpore et sanguine suo instituit sacrificium Mutavit ergo os suum in sacerdotio, mutavit in praeceptis, dans aliud testamentum, evacuata carnali operatione, atque inde collapsus est in manibus eorum, quando eum comprehendentes crucifixerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nem patiunt᷑. Et dñs ait. Si
me ꝑsequuti sunt:i uos ꝑse¬
quentur. In doech autẽ idu¬
meo. iude proditoris persona¬
e consistit: per quẽ ita operatus¬
ec ueñ. ẽ zabulus. ut eius proditiõe
facta in xp̃o. postea persequu
derentur quamplurimi dis¬
cipuli xp̃i. ⁊ sacerdotes:⁊ pro
noiẽ eius persequutiones gra
ul: latere uoluit apud regẽ
quendam gech. noĩe achis.
S cum gła eius fuisset sibi
commeinorata: ne ꝑ liuorem
rex idem ad quẽ confugerat
aliquid ei mali machinare
tur. fiux unsauiam: ⁊ quasi
furore arreptus mutauit os
suum: defluebantq: saliue.
in barbam eus: collabetat᷑q:
in manib eorũ. ⁊ ꝓcidebat
ad ostia porte. Et dix̃c achis¬
rex. Quid huc mͥ adduxistiᷤ
istum: Nunquid deerant no¬
bis furiosi: Et sic eum dimi¬
agnoscñtis. Quod in gñte
iudeorũ impletum ẽ: qui dũ
Corã quib mutaiit os suũ:
i abiit. Erant enĩ ibi p̃cepta
legis carnalia: erat ⁊ sacrifi¬
cium scd̃m ordinẽ aaron:⁊

Expanded text:
nem patiuntur . Et Dominus ait: Si me persecuti sunt, et vos persequentur . In Doech autem Idumaeo, Judae proditoris persona consistit, per quem ita operatus est diabolus, ut ejus proditio est facta in Christo, postea persecutierentur quamplurimi discipuli Christi et sacerdotes, et pro nomine persecutiones gravul, latere voluit apud regem quemdam Geth nomine Achis. Sed cum gloria ei fuisset sibi commemorata, ne per livorem rex idem ad quem confugerat aliquid ei tur, finxit insaniam, et, quasi furore correptus, « mutavit os suum, defluebantque salivae in barbam ejus, collabebaturque in manibus eorum, et procidebat ad ostia portae. » « Et dixit Achis: Quid huc mihi adduxistis istum? Nunquid deerant nobis furiosi? Et sic eum dimiagnoscentis, quod in gente Judaeorum impletum est, qui dum coram quibus mutavit os suum, et abiit. Erant enim ibi praecepta legis carnalia, erat sacrificium secundum ordinem Aaron, et
Abbreviated transcription (Latin):
bant ad ostrum porte. hoc est
humiliabat se: Hoc ẽ enim ꝓce¬
dere: usq: ad ostium fidei nr̃e.¬
Inde incipit eccłia: ⁊ ꝑuenit us¬
q: ad speciẽ. ut cum credit ea
que ñ uidet. mereatur perfrur
cum eum uidere facie ad faciẽ
ceꝑit. Quod uͦ in illo quasi fu¬
rore saluie currebant suꝑ bar¬
bam eius:apls hec aꝑit dicẽs
Iudei signa petunt:⁊ greci sa¬
pientiam querunt. Nos aut̃

Expanded text:
bat ad ostium portae, hoc est, humiliabat se, hoc est enim procidere usque ad ostium fidei nInde incipit Ecclesia, et pervenit usque ad speciem. Ut cum credit ea quae nunc videt, mereatur perfrui, cum eum videre facie ad faciem coeperit. Quod vero in illo quasi furore salivae decurrebant super barbam ejus, Apostolus haec aperit dicens: Judaei signa petunt, et Graeci sapientiam quaerun
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatem. S si quod stul
tende quia suꝑ barbam decit᷑.
Quom enim in saliuis infir¬
mitas: sic iubarbam uirtus
ostñditur. Texit gͦ rurtutem
suam: corpore infirmitatis suȩ
Et qͦd fornisecus infirmabat᷑.
tamquã in saluia apparebat.
Intus aut̾ diuina uirtus: tan¬
quam barba tegebatur. Quid

Expanded text:
infirmitatem. Sed si quod stulttende, quia super barbam decurrunt. Quomodo enim salivis infirmitas, sic barba virtus ostenditur. Texit ergo virtutem suam corpore infirmitatis suae: et quod forinsecus infirmabatur, tanquam in saliva apparebat; intus autem divina virtus tanquam barba tegebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
facie saul. Ueuitq ad sacer¬
dotem abunelech: aquo ⁊ gla¬
dium golie sustulit.⁊ panes
ꝓpositionis accepit. Que res
i sacerdoti mortẽ attulit: &
aĩaduersionẽ religiose intu¬
lit ciuitati. Hec itaq: gestoꝵs
sides ẽ.S quant̃ ad sacram̃¬
tum ꝓphetie ꝑtinet. in xp̃o¬
dño nr̃o impletum ẽ: qui poi¬
tus in carne. dum insectatio¬
nem declinaret uidaicam. ad
apłos tͣnsiit: cum quib ⁊ de¬
sideratum sibi cibum sũp̃sit.
Desiderio enĩ desiderauit pas¬
golie. id diaboli arma sustu¬
lit: fortis enim spolia ip̃e diri¬
puit. Hiis gͦ aquib ẽ receptuᷤ¬

Expanded text:
 ad sacerdotem Abimelech, a quo et gladium Goliae sustulit, et panes propositionis accepit. Quae res et sacerdoti mortem attulit, et animadversionem religiosae intulit civitati. Haec itaque gestorum fides est. 2. Sed quantum ad sacramentum prophetiae pertinet, in nostro impletum est, qui positus in carne, dum insectationem declinaret Judaicam, ad apostolos transiit, cum quibus et desideratum sibi cibum sumpsit; desiderio enim desideravit manGoliae, id est diaboli, arma sustulit. Fortis enim spolia ipse diripuit. His ergo, a quibus receptu
Abbreviated transcription (Latin):
li morte interibit genus impũ
carnaliũ udeorũ: s quic̃q: eos
ita ꝑdiłit. septem uindictas exsol¬
uet: io auferent᷑ ab eis septem
uindicte quib alligati sunt ꝓpt̃
reatum occisi xp̃i: Hoc toto tempo¬
re qͦd septenario dierũ nũo uolui¬
tur: quia ñ interiit gens iudea.
satis apparet fidelib xp̃ianis:.s.
solam disꝑsionẽ meruerunt. iuxͣ
qͦd scriptura dicit. Ne occidis eos:
neqͣndo obliuiscantur legis tuȩ.
num: ut ñ interficeret eũ om̃is
qui inueniret eum. Hoc reuera
mirabile ẽ. quemadmodũ om̃s
gentes. que a romanis subiuga¬
te sunt. in titu romanorũ sacroꝵ
tnsierint: eaq: saclegio obseruãda
⁊ celebranda susceꝑiit. gens aut̃
udea. siue sub paganis regib
siue sub xp̃ianis. ñ amisit sigñ
legis ⁊ circumcisionis sue: quo a
cct̾is gentib popłisq distingui¬
tur: sed om̃is imperator uł rex.
qͥeos in regno suo muenit. cum
ip̃o signo ẽe ꝑmisit ⁊ ñ occidit.
Exit ergo cain a facie diũ. iha¬

Expanded text:
li morte interibit genus impiorum carnalium Judaeorum, quicunque eos ita perdiderit, septem vindictas exsolvet, id est, auferet ab eis septem vindictas, quibus alligati sunt propter reatum occisi Christi, hoc toto tempore quod septenario dierum numero volvitur, magis quia non interiit gens Judaea satis appareat fidelibus Christianis, sed solam dispersionem meruerunt, juxta quod ait Scriptura: Non occides eos, ne quando obliviscantur legis tuae. num, ut non eum interficeret omnis qui invenisset eum . Hoc revera mirabile est, quemadmodum omnes gentes, quae a Romanis subiugatae sunt, in ritum Romanorum sacrorum tansierint eaque sacrilegia obseruanda et celebranda susceperint, gens autem Iudaea siue sub paganis regibus siue sub christianis legis et circumcisionis suae, quo a caeteris gentibus populisque distinguitur: sed omnis imperator vel rex, qui eos in regno suo invenit, cum ipso signo eos invenit, et non occidit. Exiit ergo a facie Domini, et ha
Abbreviated transcription (Latin):
abel mior natu: a fr̃e maiore
natu. Occiditur xp̃c caput po¬
puli minoris natu: a popło irde¬
orũ maiore natri. Ille in cãpo.i ste
i caluarie loco. Int̾rogat dens
cam. ñ tauqͣm ignarus eum aqͦ¬
oiscatꝰ. sed tamꝗͣ uidex reũ qͦm
ẽe custodẽ. Usq uunc quid nob̃
respondeant iuder cum eos scãꝵ
scripturarũ noce int̾rogamus de
Fallax enim cam ignorãtia zudoꝵ¬
ẽ falsa negatio. Essent autẽ quo¬
fidem acciꝑe:⁊ custo dire uoluissẽt.
sti: Uox sanguinis fris tui¬
abel: clamat ad me de terra.
Sic arguit iu scripturis scĩs uox
diuina uid eos. Habet enĩ uocẽ
mit ex ore fideluu: eodem saugͥ¬
ne redẽptorũ. Dicit d̃s ad cam.¬
¶ alecuctus eris super terram.¬

Expanded text:
Abel minor natu a fratre maiore natu: occiditur Christus, caput populi minoris natu, a populo Iudaeorum maiore natu; ille in campo, iste in Caluariae loco. Interrogat deus Cain non tamqdiscat, sed tanquam judex reum quem esse custodem. Usque nunc quid nobis respondent Judaei, cum eos sanctarum Scripturarum voce interrogamus de Fallax enim Cain ignorantia Judaeorum falsa est negatio; essent autem quofidem accipere et custodire voluissent. sti? Ecce vox sanguinis fratris tui clamat adSic arguit in Scripturis sanctis vox divina Judaeos; habet enim magnammit ex ore fidelium eodem sanguine redemptorum: Dicit Deus ad Cain: Maledictus eris super terram
Abbreviated transcription (Latin):
stam qͣm tulerat dñs de adã
pħam dicñs. Ego dormui
suscitauit me. Sequit᷑. Et po
suit carnẽ pro ea:. sic̃ ce xp̃c
posuit carnẽ suã moriendo
in patibulo crucis ꝓ eccłia. Dix̃¬
q: adam. Hoc nunc os ex ossib
meis: & caro de carne mea. Quia
siue sci spũales &e fortissimi in
tẽptationib siue minus ꝑfecti:
utͥq: unũ corpus xp̃i sunt ce u
ua eccłia. Hȩc uocabitur iura¬
go: qm̃ de uiro sumpta est.
xp̃ianũ: quia de eius latere sũp¬
ta ẽ. Hec igit᷑ omĩa fc̃a sunt in
figura: que erant in eccłia ꝓfu¬
tura. Qm obrẽ relinquet homo
patrẽ suũ & matrẽ. & adhere¬
bit uxori sue: & erunt duo in

Expanded text:
stam quam tulerat de Adam pheta, dicens: Ego dormivi, suscitavit me . Sequitur: Esuit carnem pro ea. Ita et Christus posuit carnem suam moriendo in patibulo crucis pro Ecclesia. Dixitque Adam: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea. Quia sive sancti spiritales et fortissimi in tentationibus, sive minus perfecti, utrique unum corpus Christi sunt, ena Ecclesia. 10. Haec vocabitur virago, quoniam de viro sumpta est. Christianum, quae de ejus latere sumpta est. Haec ergo omnia facta sunt in figura, quae erant in Ecclesia proditura. Quamobrem relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae; et erunt duo
Abbreviated transcription (Latin):
gregatio fit iu ȩccł̃ia. Qd̃ etiam
petro demonstratus ille discus
sig̾cat: qͦd munda ⁊ immunda
ibi sunt ammalia. sicut in eccl̃ie
sacram̃tis: ⁊ boni ⁊ mali uersant᷑.
Qo septena sunt munda ⁊ bina
imunda: ñ quia pauciores
sunt mali qͣm bomi. sed quia bo
tura inseptiformi oꝑatiõe cõm̃¬
dat. sapientie ⁊ intellectus: con¬
silii ⁊ fortitudinis. scientie ⁊ pie¬
tatis. ⁊ timoris di. Unde ⁊ ille

Expanded text:
gregatio fit in Ecclesia. Quod etiam gregatio fit in Ecclesia. Quod etiam Petro demonstratus discus ille significat, quod munda et immunda sint ibi animalia, sicut in Ecclesia sacramentis boni et mali versantur. Quod septena sunt munda, et bina immunda, non quia pauciores sunt mali quam boni, sed quia bontura in septiformi operatione commendat: sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis, et timor