comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multis uiciis genus uexetur humanũ:
hoc peccato uel maxime premit᷑. Nec
unus ẽ. suꝑbiȩ modus. Alius irratio¬
nabili & stultoꝵ more in his effert᷑:
quȩ magis pudore digna st̃. aut cer-¬
te modũ elationis excedit. Alius qͣsi
ueri simulatione seductus. suꝑ his ele¬
uatur quȩ sibi digna gła putat: cũ
et in talibus ꝑiculosũ sit głari. Exem¬
plũ assumã quo fiat manifestius. St̃
quidã in eo se iactantes qͥa filii ducũ
sunt: & nobili familia nati. Istius modi
homines. ne umbrã qͥdem et imagi¬
nem elationis suȩ possunt ostendere
Sunt alii qui ideo subleuant᷑ quia
potestatẽ habent occidendi homineᷤ:
et ut ipsi putant ea fulti sunt digni¬
tate. ut quoꝵ uelint capita secent:
Hoꝵ gła. in confusione sua ẽ. Alii
suꝑ diuitiis sibi applaudent: ñ hisue¬
ris. s his diuitiis quȩ deorsũ st̃ Als
suꝑbiunt suꝑ domos splendidas. I
possessionibus multis. In quibꝰ in¬
uersis. ñ est penitus głandũ. Qd¬

Expanded text:
multis vitiis genus vexetur humanum, hoc peccato vel maxime premitur, nec unus est superbiae modus, alius irrationabili et stultorum more, in his effertur, quae magis pudore digna sunt, aut certe modum elationis excedunt; alius quasi verisimili ratione seductus super his elevatur, quae sibi digna gloria putat, cum et in talibus periculosum sit gloriari. Exemplum assumam, quo fiat manifestius. Sunt quidam in eo se jactantes, quia filii ducum sunt, et nobili familia nati: istiusmodi homines ne umbram quidem et imaginem elationis suae possunt ostendere. Sunt alii qui de eo sublevantur, quia potestatem habent occidendi hominem, et, ut ipsi putant, ea fulti sunt dignitate, ut quorum velint capita secent: horum gloria in confusione sua est. Alii super divitias sibi applaudant, non his veris, sed his divitiis quae deorsum sunt. Alii superbiunt super domos splendidas, super possessiones multas: in quibus universis, non est penitus gloriandum. Q
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ potes bonoꝵ tantũ calico
bibere. quasi bona tantũmͦ feceslõ
pe aliquando gessisti. Iccirco ineli¬
nauit ex hoc in illud. ut iuxta oꝰ
indũ merita tua aut obtundat᷑ ire
uinȩ aculeus. aut exacuat᷑. Si uero
pniis fueris. & dĩ mandatũ seruaue¬
s attende quid dicas. Calicẽ saluta¬
saccipiã: & nom̃ dñi in uocabo. Om̃is
uter siue bonus siue malus. imple¬
ꝯtur uino qualitatis suȩ: nec oleũ
nterim ut litterã sequam᷑ ꝓpter eos
No tp̃r morabant᷑. quali uino istius¬
nodi utres implendi st̃: sequit᷑ enĩ

Expanded text:
Neque enim potes bonorum tantum calicem Neque enim potes bonorum tantum calicem bibere, quasi bona tantummodo fecerisa et bona aliquando gessisti. Idcirco inclinavit ex 824 hoc in illud, ut juxta comcundum merita tua, aut obtundatur irae divinae aculeus, aut exacuatur. Si vero bonus fueris, et Dei mandata servaveris, attende quid dicas: Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Omnis igitur uter, sive bonus sive malus, implebitur vino qualitatis suae, nec oleum Deinde docet, interim ut litteram sequamur, propter eos illo tempore morabantur, quali vino istiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
cem noui testam̃ti: uides calicẽ sup¬
plicioꝵ. quẽ supra exposuimꝰ uini
meri plenũ. Est & alius calix. qͥ ꝓeo
pensatione bonoꝵ actuum seu ma¬
loꝵ. tͥ miscet᷑ & tradet᷑. Intellige en¬
mͥ eos qui penitus apietate discedt̃
et om̃i ex parte religionẽ aduersan¬
tur. in tantũ ut fortuito & pecudũ
more uiuant. bibentes calicem ui¬
tulimus: eos uͦ qui ñ penitus recese¬
runt. s cũ sint peccatores & indigns
iudicent᷑ calice noui testam̃ti. & fa¬
ciant sepe oꝑa bona. sepe contraru.
bibentes calicẽ mero mixtũ. Ineli¬
nauit enĩ ds̃. ex hoc in illud. Quo
ẽ. qd̾ ait. ex hoc in illud: Duo poculi
uideo. Inclinauit enĩ ex hoc in illid
ueruntam̃ fex eiꝰ non ẽ ex inanita
Animaduerte calicẽ bonoꝵ oꝑun
quid me audentius dicere. sit inde
cata torqueri. qͥa et bona oꝑa fecisi.
calix in manu dñi est. uini meriel¬
nus mixto. & inclinauit ex hoc is
illud. Id est de eo qui erat in dextea
in illũ qui insinistra continebatius

Expanded text:
icem Novi Testamenti, vides calicem suppliciorum, quem supra exposuimus, vini meri plenum? Est et alius calix, qui pro compensatione bonorum actuum, seu malorum, tibi miscetur et traditur. Intelligit enim eos, qui penitus a pietate discedunt, et omni ex parte religionem aversantur, in tantum ut fortuitu et pecudum more vivant, bibentes calicem vitulimus; eos vero qui non penitus recesserunt, sed cum sint peccatores, et indigni judicentur calice novi Testamenti, et faciant saepe bona opera, saepe contraria, bibentes calicem mero mixtum. Inclinavit enim Deus ex hoc in illud. Quid est quod ait, ex hoc in illud? duo pocula video. Inclinavit ex hoc in illud, verumtamen faex ipsius non est exinanita . Animadverte calicem bonorum tuoquid me audacius dicere, sit in des propter peccata torqueri, quia et bona opera fecisti, calix in manu Domini est vini meri plenus mixto, et inclinavit ex hoc in illud: id est de eo qui erat in dextera, in illum qui in sinistra continebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
demonio sibi questio inciderat: &
dicentibꝰ discipłis ñ potuimꝰ eicere
illud. respondit saluator. Si habu¬
ritis fidem ut granũ si napis. dicer¬
tis monti huic de quo quesistis. de
qͦ ꝓposuistis. diceretis monti istias¬
migra hinc: & transmigrat. idẽa
homine ad locũ definitũ sibi. Q
tes lucentes s suꝑ montes tenebrosost̃
si fuerint cũ zabulo & angłis eiꝰ m

Expanded text:
daemonio sibi quaestio inciderat: et daemonio sibi quaestio inciderat: et dicentibus discipulis: Non potuimus ejicere illud, respondit Salvator: Si habueritis fidem ut granum sinapis, dicetis monti isti, de quo quaesistis, de quo proposuistis: dicetis monti huic: Transmigra hinc, et transmigrabit, id est ab homine ad locum definitum sibi. Qui ntes lucentes, sed super montes tenebrosos, si
Abbreviated transcription (Latin):
an sit ꝓuidentia dei. nulla malitia
ob causã nͥ obuitia nascit᷑. aufert ea
Abstulisti parit̃ & causas ꝓuidentiȩ
destruendȩ. Sursũ enĩ ac deorsũ qui
aduersũ ꝓuidentiã disputant: hȩc
dicunt. Quare tanti ad ulteri. quare
tanti molles. quare tanti sacrilegi. qr̃
tanti irreligiosi st̃: atq ita contume¬
lias in ꝓuidentiã. & offensas in dm̃. &
criminationes increatorẽ. peccatores
generant. Ex qͥbus liquido apparet
alios dare głam deo: alios conuicium
facere. dũ passionibꝰ & uiciis seruiuÑ.
brescat. & anteꝗͣ offendant pedesur̃i
in montes tenebrosos. Sunt alii mon¬
tes tenebrosi: alii lucentes. Uerunta-¬
men qͥa utriq montes st̃: magni.
montes lucentes sunt angłi dĩ & ꝓħ
menta eius. in montibꝰ scĩs. Montes¬
autẽ tenebrosi st̃: qui erigunt᷑ ad¬
uersus scientiã dei. Tabulus. mons
tenebrosus ẽ. Principes scłi huiꝰ qu
destruunt᷑: montes st̃ tenebrosi. D¬

Expanded text:
an sit providentia Dei, nullam aliam an sit providentia Dei, nullam aliam ob causam nisi ob vitia nascitur. Aufer ea, abstulisti pariter et causas providentiae destruendae sursum ac deorsum. Qui adversum providentiam disputant, haec dicunt. Quare tanti adulteri? quare tanti molles? quare tanti sacrilegi? quare tanti irreligiosi sunt? Atque ita contumelias in providentiam, et offensas in Deum, et criminationes in Creatorem peccatores generant. Ex quibus liquido apparet alios dare Deo gloriam, alios convicium facere, dum passionibus et vitiis serviunt. brescat, et antequam offendant pedes vestri in montes tenebrosos . Sunt alii montes tenebrosi, alii lucentes. Verumtamen quia utrique montes 833 sunt magni, montes lucentes sunt angeli Dei et pmenta ejus in montibus sanctis . Montes tenebrosi sunt qui eriguntur adversus scientiam Dei . Zabulus mons tenebrosus est. Principes saeculi hujus qui destruuntur, montes sunt tenebrosi. D
Abbreviated transcription (Latin):
ma st̃. Sic gͦ dr̃. Uade ppłs m̃s intra in
ꝓmptuaria tua. claude ostiũ. abscon¬
dere pusillũ quantulũ. Quantulum
pusillũ illud ñ ad eius naturã refert᷑
qui in ꝓmptuaria sua iubet᷑ intrare:
s ad eius qui iubet. cui pusillũ est.
hoc om̃e qd̾ grande ẽ. Si enĩ donec ꝑ¬
transeat ira dei. oportet quosdã intra¬
ñ sunt dimittenda peccata ñ solũ in
presenti scło s etiã in futuro: manife¬
stũ est. pusillũ ad ea referendũ quȩ
Glorifica eum in castitate. & iusticia.
beneficientia. Glorifica eum inforti¬
tudine. pacientia. pietate. sapientia.
ceterisq uirtutibꝰ. Sic aut̃. sic glori¬
ficandus ẽ. dñs. Si contraria intule¬
ro: nolo me arbitremini blasphema¬
re. Exhibeo qͥppe scͥpturã sensus mei
testem: quomͦ castus glorificet. luxu¬
riosus inhonoret dm̃. Templũ enĩ eiꝰ
quasi nabuchodonosor destruit. atq
iustus: contumeliis afficit. qͥcũq pec¬
cator ẽ. Nam & illud qd̾ qͥdã dubitañ

Expanded text:
 dicitur: Vade, populus meus, intra in promptuaria tua, claude ostium, abscondere pusillum 832 quantulum. Quantulum pusillum illud non ad illius naturam refertur, qui in promptuaria sua jubetur intrare, sed ejus qui jubet, cui pusillum est hoc omne quod grande est. Si enim donec pertranseat ira Dei, oportet quosdam intra quibus non sunt dimittenda peccata, non solum in praesenti saeculo, sed etiam in futuro, manifestum est, pusillum ad ea referendum quae fra  eum in castitate, et justitia, et beneficentia: glorifica eum in fortitudine, patientia, pietate, sapientia, caeterisque virtutibus. Sic autem est glorificandus Deus, si contraria intulero, nolo me arbitremini blasphemare. Exhibeo quippe Scripturam sensus mei testem, quomodo castus glorificet, luxuriosus inhonoret Deum: Templum enim ejus, quasi Nabuchodonosor, destruit atque justus, contumeliis afficit quicumque peccator est. Nam et illud quod quidam dubitant,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinante. de quo in euangłio scͥptũ¬
est. qd̾ miscuerit eũ & ita tradiderit
Iħs enĩ lȩtificans discipłos. meraco eis
poculo ꝓpinat: & dicit. Accipite. et
bibite. Hic ẽ sanguis m̃s. qͥ ꝓuob̾ ef¬
fundet᷑ in remissionẽ peccatoꝵ: hoc
facite quotienscũq bibitis. in meam

Expanded text:
propinantem, de quo in Evangelio , qupropinantem, de quo in Evangelio , quod miscuerit eum, et ita tradiderit; Jesus enim laetificans discipulos meracum eis poculum propinat, et dicit: Accipite et bibite: Hic est sanguis meus qui pro vobis effundetur in remissionem peccatorum . Hoc facite, quotiescumque bibetis, i
Abbreviated transcription (Latin):
Exhibeant sacrȩ littere testimoniũ:
quo pacto torm̃ta seu reꝓmissiones
meri istius: & potabis om̃s gs ad qͣs
ego mitto te.Iheremias aut̃ hec loqͥt᷑:
suꝑ qd̾ infert. E bibent. & uoment:
et in sanient. et cadent. Igit᷑ supplicia
in presenti loco. uinũ meracũ nun¬
cupauit. Bibent meracũ uinũ: id ẽ
meracis cruciatibꝰ digni st̃. Alii aut̃
bibunt supplicia. ñ potius meraca:
s ex parte aliqua tẽperata. Calix enĩ
in manu dñi. uini meri plenꝰ mixto:
et inclinauit exhoc in illud: uerun¬
tamen fex eiꝰ ñ est ex inanita: bibent
om̃s peccatores t̃rȩ. Si uis & benedictio¬
nis calicẽ ꝑspicere quẽ bibent iusti.
licet sufficiat sapientiȩ testimoniũ
in quo ait. bibite uinũ qd̾ miscui uo¬
bis: tamen uideo saluatorẽ ascenden¬
tem die paschȩ grande cenaculũ stra-¬
tũ. atq mundatũ. et agentẽ diem fe¬
stũ cũ discipłis suis: illoq eis calicẽ

Expanded text:
Exhibeant sacrae litterae testimonium Exhibeant sacrae litterae testimonium quo pacto tormenta seu repromissiones abis omnes gentes, ad quas ego te mitto. » Jeremias autem haec loquitur super quod infert, « et bibent, et voment, et insanient, et cadent. » Igitur supplicia in praesenti loco vinum meracium nuncupavit, quod bibunt meraco vino, id est meracis cruciatibus digni; sunt autem alii qui bibunt supplicia, verum non penitus meraca, sed ex parte aliqua temperata. « Calix enim in mana Domini vini meri, plenus est misto: Et inclinavit ex hoc in hoc: verumtamen fex ejus non est exinanita, bibent ex eo omnes peccatores terrae . » Si vis et benedictionis calicem perspicere, quem bibunt justi, licet sufficiat sapientiae testimonium in quo ait: « Bibite vinum quod miscui vobis . » Tamen vide Salvatorem ascendentem die paschae, grande coenaculum stratum atque mundatum, et agentem diem festum cum discipulis suis, illoque eis calice
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Est gͦ uinũ de sodomis: & est uinũ
qd̾ sapientia miscuit. Rursũq uinea
facta ẽ. dilecto in cornu in loco uberi
plantata adeo. quȩ uocat᷑ uinea so¬
rech: electa quȩdã inter om̃s uineas
mirabilis. Est aut̃ alia uinea egipti¬
tũ est. Pcussit in grandine uineas
eoꝵ: & ficos eoꝵ in gelu. Consideremꝰ
gͦ om̃s homines figuralit̾ capaces esse
uini. Nec aliud eis possumꝰ nom̃ impo¬
nere. qui capaces uini sunt. quã utrẽ:
&e dicere quia nequã homo plenus
sit uino. de uinea sodomoꝵ & egiptioꝵ:
no de uinea sorech. uino de quo scͥp¬
tũ est. calix tuus in ebrians quã pre¬
clarus ẽ: uino qd̾ miscuit sapientia
Et hec qͥdem intellecta mͥ sint. Scd̃m ne¬
quitiã atq uirtutẽ: agnoscamꝰ quomͦ
om̃is uter implebit᷑ uino. Si aut̃ neqͥtia
siue uirtutibus implent᷑ utres: conse¬
quens ẽ. ut suppliciis impleant᷑ ob ne¬
quitiã: benedictionibus ob uirtutẽ

Expanded text:
bis . » Est ergo vinum de Sodomis, et est vinum bis . » Est ergo vinum de Sodomis, et est vinum quod Sapientia miscuit. Rursumque: « Vinea facta est dilecto in cornu, in loco uberi , » plantata a Deo, quae vocatur vinea Sorech, electa quaedam et inter omnes vineas mirabilis. Est autem altera vinea Aegyptitum est: « Percussit in grandine vineam eorum, et ficus eorum in gelu . » Consideremus ergo omnes homines figuraliter capaces esse vini, nec aliud eis possumus nomen imponere, qui capaces vini sunt, quam utrium, et dicere quia nequam homo plenus sit vino de vinea Sodomorum et Aegyptiorum, no de vinea Sorech, vino de quo scriptum est: « Calix tuus inebrians quam praeclarus est! » vino quod miscuit Sapientia. Et haec quidem intellecta mihi sunt, secundum nequitiam atque virtutem, ut agnoscamus quomodo omnis uter implebitur vino. Si autem nequitia, seu virtutibus impleantur utres, consequens est, ut suppliciis impleantur ob nequitiam, benedictionibus ob virtutem.
Abbreviated transcription (Latin):
uir & dicunt nosse se. qͥa omis uter
mplebit᷑ uino: fallunt. Non enĩ ne¬
ussario sequit᷑. ut om̃is uter impleat᷑
uino. Sunt utres oleo pleni. st̃ alii aqͣ.¬
licet liquentis naturȩ materia: aut
imus. qͥa om̃is uter implebit᷑ uino:
Luȩ qͥdem iuxta pauꝑtatẽ ingenii
bei sic potert̃ interpretari: si prius
uni differentias ꝑspexerimꝰ. ut tunc con¬
ẽ. quia om̃is uter implebit᷑ uino. Siue
enĩ quis bonus ẽ. ut ita loquar in u¬
tres. uter implebit᷑ uino bonitatis suȩ:
siue malus uxta hoc qd malus ẽ. ma¬
lo uino implebit᷑. Quomͦ possumus
de scͥpturis acciꝑe differentias uini:
Suꝑ malo uino. ista conscͥpta st̃. De
uinea sodomoꝵ. uinea eoꝵ: & de go
draconũ. uinũ eoꝵ: & uirus aspidũ
in sanabile. De bono aut̃. hȩc dicun¬
tur. Calix tuus in ebrians. quã precla¬
rus ẽ. Et sapientia conuocat ad crate¬
rem suũ dicens. Uenite manducate pa¬
nes meos: & bibite uinũ qd miscui uo-¬

Expanded text:
icunt nosse se, quia omnis uter implebitur vino, falluntur. Non enim necessario sequitur, ut omnes utres impleantur vino. Sunt utres oleo pleni: sunt alii a qualibet liquentis naturae materia vacuicemus, quia omnis uter implebitur vino? Quae quidem juxta paupertatem ingenii mei sic poterunt interpretari, si prius vini differentias perspexerimus, ut tunc conest, quia omnis uter implebitur vino. Sive enim quis bonus est ut ita loquar inter utres, uter implebitur vino bonitatis suae: sive malus juxta hoc, quod malus est, malo vino implebitur. Quomodo ergo possumus de Scripturis accipere differentias vini? Super malo vino ista conscripta sunt: De vinea Sodomorum, vinea eorum, et draconum vinum eorum, et venenum aspidum insanabile . » De bono autem haec dicuntur: « Calix tuus inebrians quam praeclarus est! » Sapienta convocat ad craterem suum dicens: « Venite, manducate panes meos, et bibite vinum quod miscui vo
Abbreviated transcription (Latin):
dere: & sustinebitis in lumine.S
aut̃ qͥs uenerit ad montes tenebro¬
sos: uide qͥd ibi inueniat. & illicis¬
bra mortis. Ubi tenebrosi montes s
imbra mortis. ex ipsis montibꝰ ꝓcreata
ponent᷑ in tenebris. Et nͥ audieritis
eculte: plorabit anima ur̃a a facie
pntumeliȩ. De his qͥ audiunt. qͥdam

Expanded text:
dere: Et sustinebitis in lumen. Si autem quis venerit ad montes tenebrosos, vide quid ibi inveniat. Est illic umbra mortis, ibi tenebrosi montes, ibi umbra mortis ex ipsis montibus procreata. Et ponentur in tenebras. Et nisi audieritis occulte, gloriabit anima vestra a facie contumeliae .
Abbreviated transcription (Latin):
retrahit qd̾ fuert̃. scd̃m scͥpturã dicen¬
tem. Pomnẽ dolorẽ & flagellũ. emen¬
dabis ierłm. Ut gͥ crescat dolor penȩ
corripientis: hi qui corripiunt᷑ ab in¬
uicem separant᷑. Quodãmͦ leuius fit
supplicium: si plures in eodem loco
constituti. mutuis se consolent᷑ allo¬
quiis. Si aut̃ necesse ẽ alia quoq ra¬
tione diuisiones introducere: etiam
hanc exhibebimꝰ. Mali cũ simul fu-¬
erint. ea quȩ mala st̃ cogitant: & in
pristina nequitia ꝑseuerantes augen
peccata peccatis: quomͦ econtrario bo¬
ni cũ simul fuerint. de honestis rebꝰ¬
sermocinant᷑. Dissoluit᷑ gͦ & ad nichi¬
lũ deducitur nequã cogitatio: cũ ñ
habuerit alloquutionẽ alterius neqͥ¬
cie. Iccirco ꝑ dispensationẽ dĩ ꝓuidet᷑
pessimos apessimis separari: iustũ qͦq¬
et cõmodũ. ut apristinis sceleribus
ipsa solitudine & penuria consortii
aliquando desistant. Hȩc de eo quod

Expanded text:
retrahit, quod fuerunt, secundum Scripturam dicenretrahit, quod fuerunt, secundum Scripturam dicentem: Per omnem dolorem et flagellum emendabis Jerusalem. Ut igitur crescat dolor poenae corripientis, ii qui corripiuntur, ab invicem separantur. Nam quodammodo levius fit supplicium, si plures in eodem loco constituti, mutuis se consolentur alloquiis. Si autem necesse est aliam quoque rationem divisionis malorum introducere, etiam hanc exhibebimus. Mali cum simul fuerint, 826 ea quae mala sunt cogitant, et in pristina nequitia perseverantes, augent peccata peccatis: quomodo econtrario boni cum simul fuerint, de honestis sermocinantur. Dissolvitur ergo, et ad nihilum deducitur nequam cogitatio, cum non habuerit allocutionem alterius nequioris. Idcirco per dispensationem Dei providetur, pessimos a pessimis separari, in suum quoque commodum, ut a pristinis sceleribus ipsa solitudine et penuria consortii aliquando desistant. Haec de eo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
intellige. Est quedã eccłia pͥmitiuoꝵ.
eoꝵ scilicet qui conscͥpti st̃ in cȩlestibꝰ:
ubi mons syon. & ciuitas uiuentis dei
ierłm celestis. Beati qͥ illuc congrega¬
bunt᷑. Peccatores autẽ diuident᷑ ab in-¬
uicem: ut etiã in hoc sit excruciatio.¬
ne parit̃ torqueant᷑. Scio quosdã re¬
ges eos qui imꝑio suo insidiati st̃. ad
desertas insulas de portare solitos. ꝓ
magnis suppliciis hoc iubere. ne in
uno loco exilii penuriã sustineant:
liberi exterminent᷑: ut ne in calami¬
tatibus qͥdẽ suis ꝑfruant᷑ solatio. aut
pater filii aut mater filioꝵ. aut fr̃
nis torm̃ta ꝑpetit᷑. si solus in exiliũ
religet᷑: ut emendatus in statũ pri¬
stinũ redeat. E quomͦ tu ꝓpinquoᷤ
& liberos tuos ñ fortuita nec irrationa
bili cohercis ira. s ꝑuerbera reduce¬
re queris aberrore in quẽ incubue¬
rant: sic ds̃ eos qͥ ñ potuerant sermo-¬
ne conuerti. doloribus & torm̃tis ad id

Expanded text:
intellige. Est quaedam Ecclesia primitivorum, intellige. Est quaedam Ecclesia primitivorum, eorum scilicet qui conscripti sunt in coelestibus, ubi mons Sion, et civitas viventis Dei Jerusalem coelestis. Beati qui illuc congregabuntur. Peccatores autem dividentur ab invicem, ut etiam in hoc excruciatione pariter torqueantur. Scio quosdam reges, eos qui imperio suo insidiati sunt ad desertas insulas deportare solitos, et pro magnis suppliciis hoc jubere, ne in uno loco exsilii penuriam  Al poenamliberi exterminentur, ut ne in calamitatibus quidem suis perfruantur solatio, aut pater filii, aut mater filiae, aut frater nis tormenta perpetitur, si solus in exsilium relegetur, ut emendatus in statum pristinum redeat. Et quomodo tu propinquos l liberos tuos bili coerces ira, sed per verbera reducere cupis ab errore in quem incubuerant: sic Deus eos qui non potuerunt sermone converti, doloribus, tormentis, ad id
Abbreviated transcription (Latin):
contrario quȩdã sunt sacerdotales
enedictiones. de quibꝰ deo tribuente
ost istius loci expositionẽ. cũ ad nu¬
neroꝵ librũ uentũ fuerit disputa¬
imus. Ibi quippe de sacerdotibus
quędã scͥpta st̃. E sacerdotes gͥ et
psias. & iudã et om̃s in habitantes
ierłm. testatur ds̃ uino in ebriandos:
et disꝑgendos uirũ afratre suo. & pa¬
tres a filiis. Quȩ qͥdem ut mͥ uidetur.
sic sunt intelligenda. Iustos congregat¬
ds̃: peccatores separat. Deniq iccirco
quãdui ñ st̃ cõmoti ab oriente homi¬
nes: non st̃ disseparati. Quando autẽ
motist̃ ab oriente. & ait homo ad pxi¬
mũ suũ uenite edificemꝰ ciuitatẽ. et
turrim cuius sit caput usq ad cęlũ:
ds̃ locutus ẽ. dicens. Uenite descenda¬
mus & confundamꝰ ibi linguas eoꝵ. Et
inde. a facie omĩs terrȩ. Popłs quoq
isrł antequã peccaret. in uidea erat:
post peccata. in uniuersũ orbem disꝑ¬
sus ẽ. Tale mͥ quiddã & de bonis om̃ibꝰ

Expanded text:
econtrario quaedam sunt sacerdotales benedictiones, de quibus, Deo tribuente, post istius loci expositionem, cum ad Numerorum librum ventum fuerit, disputabimus: ibi quippe de sacerdotibus quaedam scripta sunt: Et sacerdotes igitas, et Judam, et omnes habitantes Jerusalem testatur Deus de vino inebriandos, et dispergendos virum a fratre suo, et patres a filiis . Quae quidem ut mihi videtur sic sunt intelligenda: Deus, peccatores separat. Denique idcirco quandiu non sunt commoti ab oriente homines, non sunt dissipati: quando autem moti sunt ab oriente, et ait homo ad proximum suum: « Venite et aedificemus civitatem et turrim cujus sit caput usque ad coelum . » Deus locutus est, dicens: Venite, descendamus, et confundamus ibi linguas eorum . inde a facie omnis terrae. Populus quoque Israel antequam peccaret, in Judaea erat, post peccata in universum orbem dispersus est. Tale mihi quiddam et de nobis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
lmos inquit ꝓpħes. Si consideres
hst consũmationẽ mundi lugubre
lud qd̾ passurũ est. uniuersũ pe¬
ne hominũ genus ꝓhis quȩ peccauit.
uidebis quomodo tenebrȩ occupaturȩ
sint omia & nullus possit in illo tp̃r
um: abscondere pusillũ aliqͣntulũ:
donec ira dñi transeat. Simul autẽ
et in his qͥ potest obseruet. quare di¬
tulũ pusillũ est. deo: non ẽ. pusillũ
hominibꝰ. Q debemꝰ inspicere. quomͦ
singulis aut parũ sit aliquid. aut ma¬
gnũ. Ad quod ꝓbandũ etiã exemplo
utar. Unicuiq animaliũ. ꝓnatura &
motu corporis sui aut paruus cibus¬
ẽ. aut magnꝰ: & qd̾ alii pusillũ. ẽ. eque
id ipsũ alii multũ est. Quid de anima¬
libus loquor: In ipso quoq homine
differentiȩ rerũ sunt. Qd̃ uiro parũ
ẽ: hoc infanti suꝑfluit. Atq in hunc
modũ om̃e tempus uitȩ humanȩ etiã¬
si centenariã excedat etatẽ: ad cõpara

Expanded text:
mos inquit prophetes. Si consideres post consummationem mundi lugubre illud, quod passurum est universum pene hominum genus pro his quae peccavit, videbis quomodo tenebrae occupaturae sint omnia, et nullus possit in illo tempore um, et abscondere pusillum quantulum, donec ira Dei transeat . Simul autem et in his qui potest observet, quare diuod pusillum est, non est pusillum hominibus. Et debemus inspicere quomodo singulis aut parum sit aliquid, aut magnum. Ad quod probandum etiam exemplo utimur. Unicuique animalium pro natura et modo corporis sui, aut parvus est cibus, aut magnus; et quod alii pusillum est, aeque id ipsum alii multum est. Quid de animalibus loquar? in ipso quoque homine rerum differentiae sunt. Quod viro parum est, hoc infanti superfluit. Atque in hunc modum omne tempus vitae humanae, etiamsi centenariam excedat aetatem, ad compa
Abbreviated transcription (Latin):
debemus uereri ne & iste grex dñi con¬
terat᷑: Futurũ quippe ẽ. ut aliqͣndo
& iste grex conterat᷑: iuxta illud qd̃
asaluatore predictũ ẽ. Cũ multipli¬
cate fuerint iniquitates: tunc refri¬
gescet caritas multoꝵ. De quibꝰ enĩ
hoc dicit᷑. refrigescet caritas multoꝵ:
Nonne de his qui nuncupant᷑ xp̃iani:
de qͥbus hic sermo ẽ. ueruntam̃ filius
ueniens hominis. putas inueniet fidẽ
suꝑ terrã: Nonne de uob̃ dr̃: Iccirco
ꝓuideamꝰ attentius ut ꝑsingulos dies
iste grex dñi melioret᷑. conualescat.

Expanded text:
debemus vereri, ne et iste grex Domini condebemus vereri, ne et iste grex Domini conteratur? Futurum quippe est, ut aliquando et iste grex conteratur, juxta illud quod a Salvatore dictum est: « Cum multiplicatae fuerint iniquitates, tunc refrigescet charitas multorum ; » de quibus enim hoc dicitur: « refrigescet charitas multorum? » nonne de his qui nuncupantur Christiani? de quibus hic sermo est: « Veruntamen veniens Filius hominis, putas inveniet fidem super terram ? nonne de nobis? Idcirco provideamus attentius, ut per singulos dies iste grex Domini melioretur, convalescat,
Abbreviated transcription (Latin):
geliũ. Audit occulte: ut ñ ploret a¬
nuna eiꝰ. Poꝵ qͥppe qui occulte ñ au¬
diunt: plorabit anima. Quã ad mi
rande non ait plorabitis. nͥ occulte
audieritis: uerũ plorabit anima ur̃a
Est quippe solius animȩ fletus: & for¬
sitan iste sit de quo saluator dicit. Ibi
erit fletus. & stridor dentiũ. Illa qͦ cõ¬
minatio qua ridentibꝰ luctũ lacͥmasq
denuntiat: de hoc fletu ẽ. quẽ cõme¬
morat ꝓpħa nc̃ dicens. Nisi audieritiᷤ
occulte: plorabit anima ur̃a a facie
contumeliȩ. Cũ enĩ fueritis passi con¬
tumeliã: tunc plorabitis & deducent
qͥa contritus ẽ. grex dñi. Si conside
paremus illũ antique felicitati: ui¬
debimus quo pacto contritus sit grex
dñi. Fuit quippe aliquando hic grex
salute. conuersus ẽ. sermo dñi ad gs.
Si gͦ grex ille contritus ẽ: nos oleaster
qui contra naturã inserti sumꝰ in bo¬
nam oliuã patriarcharũ. nonne plus

Expanded text:
gelium audit ea occulte, ut non ploret agelium audit ea occulte, ut non ploret anima ejus. Eorum quippe, qui occulte non audiunt plorabit anima. Quam rande: non ait plorabitis, nisi occulte audieritis, verum « plorabit anima vestra. » Est quippe solius animae fletus, et forsitan iste sit de quo Salvator dicit: « Ibi erit fletus et stridor dentium . » Illa quoque comminatio, qua ridentibus luctum lacrymasque denuntiat, de hoc fletu est quem commemorat propheta nunc, dicens: « Nisi audieritis occulte, plorabit anima vestra a facie contumeliae. » Cum fueritis passi contumeliam, tunc plorabitis, et deducent ritus est grex Domini. Si cons, et comparemus illum antiquae felicitati, videbimus quo pacto contritus sit grex Domini. Fuit quippe aliquando hic grex salute, conversus est sermo ad gentes. Si ergo grex ille contritus est, et nos oleaster, qui contra naturam inserti sumus in bonam olivam patriarcharum, nonne plus
Abbreviated transcription (Latin):
andatũ dicens. Hisi audieritis occul
elementa. quasi nec dũ descenderit
xp̃s. et nos baptismo suo lauerit ale¬
galibus intus in euangłicã ꝑfectio¬
nem. Iccirco diligentius attendamus
siquando legem legimꝰ & ꝓpħas: ne
incidamꝰ in maledictionẽ quȩ nc̃ dr̃:
Nisi audieritis occulte: plorabit anĩ
ma ur̃a a faciȩ contumeliȩ. Quȩcũq
ieuniũ udeoꝵ quasi ignorantes re-¬
demptionis diem post aduentũ iħu
xp̃i obseruatis: ñ auditis redẽptionẽ
occulte. s tantũmͦ palã. Absconsa qͥp¬
pe ẽ. ꝓpiciationis auditio. scire quomͦ
posuerit iħm ds̃ ꝓpiciationẽ ꝓ pecca¬
ctis ñ solũ nr̃is. uerũ etiã totius mun¬
di. Parabolȩ quoq cũ legunt᷑ in euan¬
głio. & ẽ auditor extraneus: ñ potest
eas occulte audire. Si uͦ auditor fue¬
rit apłs. & unus eoꝵ qͥ ingrediunt᷑
domũ iħu. accedit ad eũ. inderrogat
de obscuritate parabolȩ & interp̃ta¬
tur ei: fitq auditor intelligens euan¬

Expanded text:
dicens: Nisi audieritis occultelementa, quasi nondum descenderit Christus, et nos baptismo suo laverit a Legalibus initiis in Evangelicam perfectionem. Idcirco diligentius attendamus, si quando Legem legimus, et prophetas, ne incidamus in maledictionem, quae nunc dicitur: Nisi audieritis occulte, plorabit anima vestra a facie contumeliae. Quicumque jejunium Judaeorum, quasi ignorantes redemptionis diem post adventum Jesu Christi observatis, non auditis redemptionem occulte, sed tantummodo palam. Absconsa quippe est propitiationis auditio, scire quomodo posuerit Jesum Deus propitiationem pro peccaeccatis, non solum nostris, verum etiam totius mundi . Parabolae quoque cum leguntur in Evangelio, et est auditor extraneus, non potest eas occulte audire. Si vero auditor fuerit Apostolus, et unus eorum qui ingrediuntur domum Jesu, accedit ad eum, interrogat de obscuritate parabolae, et si interpretatus ei sit quae audivit, intelligens Evan
Abbreviated transcription (Latin):
ipientiã dĩ in mysterio absconsam:
uã predestinauit ds̃ ante scła inglo¬
lura oꝑum dei sint in absconsis. Si
udio legem: aut occulte audio. aut
ioccultẽ. Iudȩus quia ñ audit legẽ¬
culte. in manifesto circunciditur :¬
esciens eũ qui in manifesto circun¬
dit᷑ uidȩũ non esse: neq eã quȩ in
ialam ẽ. in carne circuncisionẽ. Q¬
ut auditor ẽ circũcisionis occultȩ:
nocculto circũcidit᷑. Qui audit le¬
rem occulte: de mysteriis paschȩ.
ne uescit᷑ xp̃o. Pascha quippe nr̃m
inmolatus ẽ xp̃s. O sciens carnem
uerbi dĩ uere cibũ esse. uescit᷑ ea:
cculte qͥppe de pascha audiuit. At
miserabilis uideus iccirco dñm iħm
uterfecit. & usq in presentẽ diem re¬
s est mortis eiꝰ: qͥa ñ audiuit occulte
tgem & ꝓpħas. Si quando legis de a¬
imis. potes audire occulte : potes au¬
ire manifeste. Quicũq de uob̃ ꝓpe¬

Expanded text:
: quam praedestinavit Deus ante saecula in gloplura operum Dei sunt in absconsis . Si audio legem, aut occulte audio, aut non occulte. Judaeus quia Legem non audit occulte, in manifesto circumciditur, nesciens 834 eum qui in manifesto circumciditur, Judaeum non esse, neque eam quae in palam est in carne circumcisionem. Qui auditor est autem circumcisionis occultae, et in occulto circumciditur. Qui audit Legem occulte de mysteriis Paschae, ove vescitur Christo; Pascha quippe nostrum immolatus est Christus ; sciens carnem Verbi Dei vere cibum esse, vescitur ea. Occulte quippe de Pascha audivit. At vero miserabilis Judaeus idcirco Dominum Jesum interfecit, et usque in praesentem diem reus est mortis ejus, quia non audivit occulte Legem et prophetas. Si quando leges de azymis potes audire occulte, potes audire manifeste. Quicumque de vobis p
Abbreviated transcription (Latin):
nus presens capitulũ. si de euangłio
ipserimꝰ exemplũ. qd̾ ita contexitur:
lꝑamini donec dies ẽ. Ueniet nox. qñ
ullus potest oꝑari. Diem ibi. scłm istũ
uncupauit: & necessario apposui ibi.
uio quippe in aliis locis dissonantia
presentibus. ex diei uoca bulo signi-¬
luari. Diem itaq nuncupauit scłm
sũ. tenebras uͦ & noctẽ. consũmatio¬
em mundi. ꝓpter supplicia quȩ futu

Expanded text:
s praesens capitulum, si de Evangelio sumpseris exemplum, quod ita contexitur: Operamini donec dies est, venit nox quando nullus potest operari . Diem ibi saeculum istud nuncupavit, et necessario apposui ibi. Scio quippe in aliis locis dissonantia praesentibus ex diei vocabulo significari. Diem itaque nuncupavit saeculum istud, tenebras vero et noctem, consummationem mundi, propter supplicia quae futu
Abbreviated transcription (Latin):
auriũ ꝑceptione: ꝓpter qd̾ ait. Audite
& auribus ꝑcipite. et qd̃ in his maius
ẽ. nolite extolli: & reliqͣ quȩ sequunt᷑.
Quid ẽ. gͥ audire. et quid auribꝰ ꝑci¬
pere: ex ipsis sermonibꝰ consideremus:
ribus ea quȩ dicunt᷑ audire. Qd̃ autẽ
precedit audite. si ad distinctionẽ eiꝰ
precepti dr̃ ut postea infert auribus
ꝑcipite: hoc imꝑat ut inmentẽ & in
sensũ ea quȩ dicunt᷑ excipiant. Neq
uͦ hoc solũ loco.s in om̃i scͥptura st̃¬
quȩdã facilia & ꝓmpta ad intelligendũ:
statimq ut lecta fuerint. utilitatẽ le¬
gentibus tribuant. Sunt alla secretio¬
ra et in effabilia. ut ita dicã. qͥbusdã
obscuritatibꝰ inuoluta. De his gͥ que
latent & expositione indigent. arbitror
dictũ esse audite: de his aut̃ quȩ sine
scrupulo interp̃tantis auditori cõmo¬
data sunt. auribꝰ ꝑcipite. ꝑcurramus
uniuersas scͥpturas: & ꝓbati nũ mula¬
rii effecti. dicamus. Hoc audire debe¬

Expanded text:
ite et auribus percipite, et quod his majus est, nolite extolli, et reliqua quae sequuntur. Quid est ergo audire, et quid est auribus percipere, ex ipsis sermonibus consideremus. ribus quae dicuntur audire. Quod autem praecedit, Audite, si ad distinctionem ejus praecepti dicitur, quod postea infertur, auribus percipite hoc imperat ut in mentem et sensum ea quae dicuntur, excipiant. Neque vero hoc solum in loco, sed in omni Scriptura squaedam et facilia et prompta ad intelligendum, quae statim ut lecta fuerint, utilitatem legentibus tribuunt. Sunt alia secretiora et ineffabilia, et ut ita dicam quibusdam obscuritatibus involuta. De his igitur 829 quae latent, et expositione indigent, arbitror nunc dictum esse: Audite: de his autem quae sine scrupulo interpretantis auditori commoda sunt: Auribus percipite. Percurramus universas Scripturas, et probati nummularii effecti dicamus, hoc audire debe
Abbreviated transcription (Latin):
debet dignũ esse imꝑio dĩ. S
ñ uidet᷑ dignũ. si maneamus
in littera. et nichil al¬
ius requiramꝰ: in tantũ ut siquis ru-¬
us auditor extiterit. dicat. in eptum
scͥpturis aurem accõmodare & ea
ognoscere quȩ in eis latitant. Hoc aut̃
ueit animalis.Animalis quippe homo
srecipit ea que sunt sp̃s dei: stulti¬
ua enĩ ei est. Consideremꝰ gͦ dĩ sermo¬
nem quid iubeat. Ꝙ dices ad ppłm ser¬
nonẽ istũ. Hȩc dicit dñs ds̃ isrł. Qd̾

Expanded text:
debet dignum esse imperio Dei. Sed non videtur dignum, si maneamus in littera, et nihil altius requiramus, 821 intantum ut si quis rudis auditor exstiterit, dicat ineptum esse Scripturis aurem accommodare, et ea cognoscere quae in eis lectitantur. Hoc est dictum animalis: Animalis quippe homo non percipit ea quae sunt spiritus Dei. Stultitia enim ei est . Consideremus ergo Dei sermonem quid jubeat: Et dices ad populum sermonem istum: Haec dicit Dominus Deus Israel. Q
Abbreviated transcription (Latin):
atq edificant. Obseruauimꝰ semꝑ in scrip-¬
turis scis pͥmũ ea quȩ uident᷑ tristia no¬
minari: deinde ea quȩ hylariora st̃ scđa
dici. Ego occidã: & ego uiuificabo. Non
dixit. ego uiuificabo: & postea occidam
Impossibile est enĩ qd̃ semel uiuificauit
ds̃: aut ab eo ipso. aut abalio occidi. Sed
miserrimi heretici: nunꝗͣ ad nos refer-¬
rent crebro ista dicentes. Uidesne dm̃ le¬
gis & ꝓpħarũ. quomͦ ferus ẽ. & in huma¬
nus: quomͦ dicit. ego occidã & ego uiui¬
ficabo: Non aduertentes inscͥpturis an¬
nunciationẽ suscitationis mortuoꝵ: ñ
considerantes resurrectionẽ iam cepisse
et ego uiuificabo: ego ꝑcutiã et ego sana¬
bo. Quẽ enĩ diligit dñs corripit: flagel¬
lat autẽ omnẽ filium quẽ recipit. Et

Expanded text:
atque plantant. Observavimus semper in Scripturis sanctis, primum ea quae videntur tristia nominari, deinde ea quae hilariora sunt, secundo dici: Ego occidam, et ego vivificabo . Non dixit prius, Ego vivificabo, et postea, occidam. Impossibile est enim, quod semel vivificavit Deus, aut ab eo ipso, aut ab alio occidi. Sed:miserrimi haeretici, numquam ad nos deferrent, crebro ista dicentes: Videsne Deum Legis et Prophetarum, quomodo ferus est et inhumanus? quomodo dicit: Ego occidam, et ego vivificabo? non advertentes in Scripturis annuntiationem suscitationis mortuorum, non considerantes resurrectionem jam coepisse et ego vivificabo: ego percutiam, et ego sanabo. 758 Quem enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recip
Abbreviated transcription (Latin):
eus ad benefaciendũ ꝓmptus
ẽ: ad puniendos autẽ eos qui
pena digni sunt. dissimulator:
Cum possit quippe tacens sine confesa¬
tione uenturi punire eos quos semꝗs
gnos supplicio iuudicauit. nunꝗͣ hoc

Expanded text:
eus ad benefaciendum promptus est, ad puniendos autem eos qui poena digni sunt, dissimulator, cum possit quippe tacens sine contestatione venturi, punire eos quos semel dignos supplicio judicavit, nusquam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
delebo eos. Oportet quippe penitus inte¬
rire maliciã. Subuersũ est aliqͥd. Lapi¬
des quoq ipsi qͥ destructi sunt conteren¬
abolus concinnare potest assumi ualeañ
Eradicatũ est. quippiã: inuenit aduersa¬
rius etiã inter ea quȩ eradicata st̃ aliquã
sementẽ quã iterũ seminet. Propt̃ quod
iubet dñs. Colligite dicens zizania et cõ¬
burite ea igni: scilicet ut eradicatio qͦq¬
⁊ abuli & ipsa subuersio consumat᷑. Uerũ
ñ tantũ in hoc stat sermodiuinꝰ. ut eradi¬
cet & destruat & disꝑdat. Esto enĩ. Era-¬
sint pessima: quid mͥ ꝓdest si ñ ꝓ eisquȩ
eradicata & suffossa sunt. meliora in me
plantent᷑ atq ȩdificent᷑:  pt̾ea dei uer-¬

Expanded text:
delebo eos . Oportet quippe penitus intedelebo eos . Oportet quippe penitus interire malitiam. Subversum est aliquid, lapides quoque ipsi qui destructi sunt, conteranonem, quam diabolus concinnare potest, assumi valeant. Eradicatum est quippiam, invenit adversarius etiam inter ea, quae eradicata sunt, aliquam sementem, quam iterum seminet. Propter quod jubet Dominus: Colligite, dicens, et comburite ea igni, scilicet ut eradicatio quoque Zabuli, et ipsa subversio consumatur. 757 Verum non tantum in hoc stat sermo divinus, ut eradicet, et destruat, et disperdat: esto enim, erasint pessima, quid mihi prodest, si non pro eis quae eradicata et suffossa sunt, meliora in me plantentur atque aedificentur? P
Abbreviated transcription (Latin):
arenã extruit᷑: hoc ⁊abuli ẽ.Super
uillo enĩ stabilitur ab isto quo solidetur.
uod aut̃ suꝑ petrã ȩdificat᷑: hoc dei ẽ.
e c&e his qui eiꝰ sunt dr̃. Dei agricul¬
dicat᷑ aliquid. & eradicatio ipsa ñ disperit.
ad huc ꝑmanet qd̾ euulsũ est. Si subru¬
itur domus. & lapides in ruina st̃ integri:
dissipata ẽ domus. ñ tam̃ ꝑdita. Opus ẽ gͥ
benignitate dĩ: ut eradicatio ipsa & sub¬
uersio. tota disꝑeat. Diligentius lege. qͦmͦ
eradicata ꝑdantur. Paleas autẽ cõburet
igni in extinguibili. & ligate manipu¬
los zizaniors: & eradicate eos igni. Sic ea
quȩ sunt eradicata disꝑeant. Si aut̃ uis
scire quomͦ subuersio redigat᷑ in nichi
ria in puluere cõminuat᷑: domꝰ ea quȩ
ꝓpter leprã destrui iubet᷑. cũ fuerit pul¬
uis effecta. extra ciuitatẽ ꝓicitur. ut ne
lapis qͥdem ex ea residuus sit. iuxta qd̾
scribitur. Similiter ut lutũ platearũ

Expanded text:
arenam exstruiarenam exstruiabili, robustoque solidatur. Quod autem super petram aedificatur, hoc Dei est. Unde et his qui ejus sunt, dicitur: Dei agriculdicatur aliquid, et eradicatio ipsa non disperiit: adhuc permanet quod evulsum est. Si subruitur domus, et lapides in ruina sunt integri: dissipata est domus, non tamen perdita. Opus est igitur benignitate Dei, ut eradicatio ipsa et subversio tota dispereat. Diligentius lege quomodo eradicata perdantur: Paleas autem comburet igni inexstinguibili. Et: Ligate manipulos zizaniorum, et tradite eos igni . Sic ea quae sunt eradicata disperduntur. Si autem vis scire quomodo dispersio redigatur in nihilria in pulverem comminuatur, domus ea quae propter lepram destrui jubetur , cum fuerit pulvis effecta, extra civitatem projicitur, ut ne lapis quidem ex ea residuus sit, juxta quod scriptum est: Similiter ut lutum platearum
Abbreviated transcription (Latin):
manimabꝰ nr̃is insita. quȩ ñ plantauit
lestis pater. Om̃s quippe cogitationes
pessimȩ. homicidia. ad ulteria. fornica¬
uones. furta. falsa testimonia. blasphe-¬
nter cęlestis. Si aut̃ uis scire cuius sit
dlantatio istiusmodi cogitatꝰ: audi qͥa
nimicus homo hoc fecit. qͥ suꝑsemina¬
uit rizania in medio tritici. Instat ecce
is: instat & ⁊ abulus: habentes semina¬
i. Si dederimus locũ zabulo. inimicꝰ
lmo suꝑserit plantationẽ quã ñ plan¬
auit cęlestis pater. utiq eradicandam:
Sm autẽ repulso zabulo. locũ dederimꝰ
n: gaudens ds̃ suꝑ pͥncipale cordis nr̃i
hargit semen suũ. Nec aliquis estimet
inste quiddã iheremiã recepisse quia
onstitutus sit ad eradicationẽ regnoꝵ
et gentiũ: bonitatis dei istud indicium.
uadicare uicia ꝑsermones: inimica cȩle¬
libus regnis regna destruere: & bellan¬
iscũ sua gente euertere nationes. eradi¬
uie & subuertere. Est quȩdã ȩdificatio
abuli: & est quȩdã ȩdificatio dei. uod

Expanded text:
animis nostris insita, quae non plantavit coelestis Pater. Omnes quippe cogitationes pessimae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemcoelestis Pater. Si autem vis scire cujus sit plantatio istiusmodi cogitatus, audi quia « inimicus homo hoc fecit, qui superseminavit zizaniam in medio tritici. » Instat ecce Deus, instat diabolus, habentes semina. Si dederimus locum diabolo, inimicus homo superserit plantationem, quoniam non plantavit coelestis Pater, utique eradicandam. Sin autem, repulso diabolo, locum dederimus Deo, gaudens Deus super principale cordis nostri spargit semen suum. Nec aliquis aestimet Deum triste quiddam Jeremiae praecepisse, qui constitutus sit ad eradicationem regnorum et gentium. Bonitatis Dei istud indicium est, eradicare vitia per sermones, inimica coelestibus regnis regna destruere, et bellantes cum sua gente evertere nationes, eradicare et subvertere. Est quaedam aedificatio diaboli, est quaedam aedificatio Dei. Quod super
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est. dñs dabit uerba euangłua¬
bus in uirtute multa: Uirtus eradi¬
cans. atq suffodiens. Si qua infidelti
si qd̾ mendaciũ. si qua malicia. si qui
luxuria. si qua discordia. non ẽ suffis
sicubi idolũ in corde construetũ est
illo deposito. ȩdificetur templũ de¬

Expanded text:
tum est: Dominus dabit verba evangelizanti virtute multa ? virtus eradicans atque suffodiens, si qua infidelitas, si quod mendacium, si qua malitia, si qua luxuria, si qua discordia non est suffossa. Sicuti idolum in corde constructum est, illo deposito, aedificetur templum De
Abbreviated transcription (Latin):
econtrario frequent̾ inueniri paruulũ¬
scđ̾m eum hominẽ qui extrinsecus ẽ: &
esse interius ꝑfectũ uirũ. Talis erat ihere¬
mias habens iam concessam sibi a deo grãm
in ȩtate corporis adhuc puerili: ꝓpt̾̃ quod
ait ei dñs. Noli dicere quia iuuenis sũ:
Signũq huiꝰ rei quia ñ sit iuuenis. sed
uir consũmatus. ostendit᷑: qm̃ ad omnes

Expanded text:
econtrario frequenter inveniri parvuluecontrario frequenter inveniri parvuluundum eum hominem qui extrinsecus est, et esse interius perfectum virum. Talis erat Jeremias habens jam sibi concessam a Deo gratiam in aetate corporis adhuc puerili, propter quod ait ei Dominus: Noli dicere, quia juvenis sum. Signumque hujus rei, quia non sit juvenis, sed vir consummatus, ostendit dicens
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ intelligentiã ad dñm transferes:
iste in uniuersas gentes predicauit. Est
quippe sicut alia multa. sic & ꝓpħa. Est
princeps sacerdotũ. ut ẽ saluator. ut est
medicus. similiter et ꝓpħa ẽ. Moyses an¬
nuncians de eo. ñ solum ꝓpħam s admi¬
rabilem inter cunctos nominauit ꝓpħas.
dicens. Propħam ex fr̃ibus tuis suscitabit
uob̾ dñs ds̃ ur̃: quasi me audite eũ. Et
erit quicũq ñ audierit ꝓpħam illũ: in¬
teribit de ppło suo. Iste ẽ ꝓpħes constitu¬
tus in gentibꝰ. & accepit gr̃ãm ad eo effu¬
sam in labiis suis: ut ñ solũ cũ presens
nes ad salutẽ. O dixi. Quid ẽ dñator
dñe: Ecce nescio loqui: quia iuuenis
ego sũ. Et dixit dñs. Noli dicere qͥa iu
uenis ego sũ: qm̃ ad om̃s quoscũq mit¬
tam te ibis. Sepe diximꝰ solere eẽ aliquẽ
puerũ iuxta eum qͥ intus ẽ hominem:
licet etiã in senili corporis sit ȩtate. Et

Expanded text:
Si autem intelligentiam ad Deum transferas, Si autem intelligentiam ad Deum transferas, iste vere in universas gentes praedicavit. Est quippe sicut alia multa, sic et propheta. Ut est princeps sacerdotum, ut est Salvator, ut est 753 medicus; similiter et propheta est. Moyses annuntians de eo, non solum prophetam, sed admirabilem inter cunctos nominavit prophetam, dicens: Prophetam ex fratribus vestris suscitabit vobis, Dominus Deus, quasi me audite eum. Et erit, quicumque non audierit prophetam illum, interibit de populo suo . Iste est prophetes constitutus in gentibus, et accepit gratiam a Deo effusam in labiis suis, ut non solum cum praesens nes ad salutem. Et dixit: Quis est dominator, Domine? Ecce nescio loqui, quia juvenis ego sum. Et dixit Dm ad omnes ad quoscumque te mittam, ibis . Saepe diximus solere esse aliquem puerum, juxta eum qui intus est hominem, licet etiam senili corporis sit aetate: et
Abbreviated transcription (Latin):
nmiã qͥdem pͥusquã plasmaret inuen-¬
e cognouit: alium uͦ de ꝓpħis trigin¬
si annoꝵ cepit nosse: alium quadra¬
gnta. Sermones sunt in effabiles de
aluatore: ñ magnoꝑe querendi. De
heremia uͦ eoꝵ qui scientiã scͥpturarũ
ulũ dicere. eum pͥus scificatũ esse. quã
natũ. Si de dño intelligas. non solũ an¬
tequã de uulua exierit sc̃ificatus ẽ: s in¬
finito ante tẽpore semꝑ sc̃s fuit. Hic uero
antequã de utero exiret scĩficatus est
ꝓpħam in gentibꝰ posui te. Si de iheremia
queris quomͦ sit ꝓpħa in gentibꝰ positus:
obserua in consequentibꝰ cũ iubetur ꝓpħa¬
re ad om̃s gentes. Nam istiusmodi serip¬
tio ẽ. quȩ ꝓphauit iheremias suꝑ om̃s gs̃.
elam. damasco. moab: & habebis qͥa ꝓphe¬
tauerit ad om̃s gentes. iuxta id qd̾ dic¬
tũ est ꝓpħam in gentibꝰ posui te: si tam̃
uolueris hȩc de ieremia dicta sentire:

Expanded text:
remiam quidem priusquam plasmaret in uteroremiam quidem priusquam plasmaret in utero, cognovit; alium vero de prophetis triginta annorum coepit nosse, alium quadraginta. Sermones sunt ineffabiles de Salvatore et non magnopere quaerendi; de Jeremia vero, eorum qui scientiam Scripturarum malum dicere prius eum sanctificatum esse quam natum. Si de Domino intelligas, non solum antequam de vulva exiret sanctificatus est, sed infinito ante tempore sanctus semper fuit: hic vero antequam de utero exiret, sanctificatus est. « Prophetam in gentibus posui te. » Si de Jeremia quaeris quomodo sit propheta in gentibus positus, observa in consequentibus cum jubetur prophetare ad omnes gentes; nam istiusmodi superscriptio est quae prophetavit Jeremias super omnes gentes Aelam, Damasci, Moab; et habebis quia prophetaverit ad omnes gentes, juxta id quod dictum est: Prophetam in gentibus posui te, si tamen volueris haec de Jeremia dicta sentire.
Abbreviated transcription (Latin):
di scͥpta sunt. inuenies quia seͥptusa
diuina multũ insermonibꝰ caua.i
dixerit. pͥusquã te facerẽ inutero
ui te. Quando enĩ iuxta imagisia
conditio ẽ. dicit ds̃. faciamꝰ homiuds
adimaginẽ & similitudinẽ nr̃am as
lutũ de terra. ñ est scͥptũ fecit hous
s plasmauit hominẽ : & posuit in p¬
yb hominẽ quẽ plasmauit. oꝑari eum
seruare. Si potes intellige differentiam
acturȩ & plasmationis. cur dñs dicens siue
d iheremiã siue ad saluatorẽ. non dixe
pͥusꝗ̃ te facerẽ in utero. Quod enĩ fit.
st in utero: s qd̾ creat᷑ de terrȩ pulue¬
e hoc plasmat᷑ in utero. Priusꝗͣ te plas¬
te. alios nr̃a noticia dignos. alios iudi
neq audire eos uolumꝰ. Nesciamꝰ quid
arbitreris de uniuersitatis dõ. Uult sci¬
idigni sunt noticia eius: s ipsi faciut̃
rignorent᷑. Scit aut̃ moysen. scit ꝓpħas:
ysiquis similis eoꝵ ẽ. Multũ te oportet
aborare: ut nosse incipiaris a deo. Ihe¬

Expanded text:
di scripta sunt, invenies quia Scriptura di scripta sunt, invenies quia Scriptura divina, multum in sermonibus cauta, non dixerit: Priusquam te facerem in utero, novi te: quando enim juxta imaginem conditio est, dicit Deus: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram ptum: Fecit hominem, sed: Plasmavit hominem , et posuit in paradiso hominem quem plasmavit, operari et servare eum. Si potes intelligere differentiam facturae et plasmationis, cum dicens sive ad Jeremiam, sive ad Salvatorem, non dixerit: Priusquam te facerem in utero. Quod enim fit, non fit in utero, sed quod creatur de terrae pulvere, hoc plasmatur in utero. Priusquam te plastate, alios nostra notitia dignos, alios judicneque audire volumus, eos nescimus. Quid arbitraris de universitatis Deo? Vult scindigni sunt notitia ejus; sed ipsi faciunt ut ignorentur. Scit autem Mosen, scit prophetas, et si quis similis eorum est. Multum te oportet laborare, ut nosci incipiaris a Deo. Et Je