comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes fu̾it p̾dicatũ: hoc ẽ. ut plenitudo
U sic om̃is isrł saluꝰ fiet. Triduũ aũt
illud in qͦ uenert̃ ad locũ ĩmolatiõis:
tres mundi etates sig̾cat. Unã ante
legẽ scdam sub lege: terciã sub gr̃a.
Ante legẽ: ab adam usq ad moysen.
iñtũ sacrificii xp̃i cõpletũ ẽ. Deinde
ysaac ligatis pedib altari suꝑponit᷑:
& dñs in ligno suspensus. cruci affi¬
git᷑. S illud qͦd figuratũ ẽ in ysaac:
tͣnsgestũ ẽ ad arietẽ. Cur ⁊ Quia xp̃c
ouis. Ipse ẽ enĩ filiꝰ : ipse ẽ agnus. filiꝰ:
quia natꝰ. Aries: qr immolatꝰ.
S qͥd est qđ in ueprib herebat
aries illea Crux cornua habet.
Sic enĩ duo ligna ouingunt᷑ si¬
mul: & spetiẽ crucis reddunt.
Uñ & scriptũ ẽ de eo. Cornua in
manib eiꝰ st̃. Cornib gͥ heren¬

Expanded text:
it praedicatum: hoc est, ut plenitudo Et sic omnis Israel salvus fiet. Triduum autem illud, in quo venerunt ad locum immolationis, tres mundi aetates significantur: unam ante legem, aliam sub lege, tertiam sub gratia. Ante legem, ab Abraham usque ad Moysen; mentum sacrificii Christi completum est. Deinde Isaac ligatis pedibus altari superponitur: et Dominus in ligno suspensus cruci affigitur. Sed illud quod figuratum est in Isaac, transgressum est ad arietem. Cur? quia Christus ovis: ipsequia natus est, aries quia immolatus. Sed quid est quod in vepribus haerebat aries ille, crux cornua habet. Sic enim duo ligna compinguntur secum et speciem crucis reddunt, unde scriptum est de eo. Cornua in manibus ejus sunt, cornibus ergo haeren
Abbreviated transcription (Latin):
Dt salomone peccante. q̃n diuisus est
idẽ ppłs loco regni. ñ errore ĩꝑieta¬
trix isrł & preuaricatrix uida. Asi¬
nus aũ ille: insensata ẽ stulticia ui¬
deoꝵ. Ista insensata stultitia porta¬
bat oĩa sacram̃ta: & qͦd ferebat ne¬
sciebat. Iã qͦd dictũ ẽ eis. expectate ħ

Expanded text:
t Salomone peccante, quando divisus est idem populus loco regni, non errore impietatrix Israel et praevaricatrix Juda . Asinus autem ille insensata est stultitia Judaeorum: ista insensata stultitia portabat omnia sacramenta, et quod ferebat nesciebat. Jam quod dictum est eis, Exspectate hic
Abbreviated transcription (Latin):
erat. E senectꝰ sare in plebe di
hoc ẽ in multitudine ꝓpħarũ.
hoc idẽ sig̾cat: qr in fine tẽpoꝵ
ex ipsa plebe sc̃arũ aĩarũ natꝰ
est xp̃c. Sterilitas aũ eiꝰ inti¬
mat. qđ in hoc scło spe salui fa¬
cti sumꝰ : & in xp̃o tanꝗͣ in ysaac
om̃s nati sumꝰ : quẽ partum
eccłia in fine tempoꝵ mirabili
di gr̃a ñ naturali fecunditate
riȩ sacram̃tũ qͥd unaginarie
portendebat. inspiciendũ ẽ. Qͥs
filiũ uictimã do obtulit: ita
nob̾ tͣdidit. Q sic̃ ysaac ipse cͥ
ligna portauit qͥb erat imꝑo
nendꝰ : ita & xp̃c gestauit ĩ hu¬
meris lignũ crucis suȩ in qͦ erat
crucifigendꝰ. Duo aũ serui illic
dimissi & ñ ꝑducti ad locũ sa¬
crificii. uideos sig̾cabant: qͥ cũ
seruilit̾ uiu̾ent. & carnalit sa¬
ꝑent. ñ intelligebant humili¬
tatẽ xp̃i. Id̾o qr ñ intelligebãt
sacrificii. Cur aũ duo serui. nͥ
qr ppłs ipse in duas partes di¬
uidendꝰ erat: qͦd factũ est

Expanded text:
erat, et senectus sacra in plebe Dei, hoc est, in multitudine Prophetarum hoc idem significat, quia in fine temporum ex ipsa plebe sanctarum animarum natus est Christus, sterilitas autem ejus intimat, quod in hoc saeculo spe salvi facti sumus, et in Christo tanquam in Isaac, omnes nati sumus, quem partum Ecclesiae in fine temporum mirabili Dei gratia, non naturali fecunditate riae sacramentum, quod imaginarie portendebat, inspiciendum est. Quifilium Deo victimam obtulit, ita omnibus tradidit. Et sicut Isaac ipse sibi ligna portabat, quibus erat imnendus, ita et Christus gestavit in humeris lignum crucis suae, in quo erat crucifigendus, duo autem servuli dimissi et non perducti ad locum sacrificii Judaeos significabant. Qui cum serviliter viverent et carnaliter saperent, non intelligebant humilitatem Christi, ideo quia non intelligebant sacrificii. Cur autem duo servi? Nisi quia populus ipse in duas partes dividendus erat, quod factum est
Abbreviated transcription (Latin):
puteũ iurationis e An
factũ iã fuisse intelli¬
gendũ ẽ. & ꝑ recapitu¬
lationẽ postea cõmemo¬
ratũ qͦd egit abraham
cũ abimeleche Nlisi for¬
te qui longe librũ po¬
stea scripsit ex noĩe pu¬
tei iurationis appellauit
regionẽ in qua cũ filio
mat̾ errabat: tanꝗͣ di¬
ceret. Errabat in illa
regione uͥ puteus ura¬
tionis factus ẽ : quãuis
puteus postea fit factꝰ:
s longe ante etatẽ scri¬
ptoris. Sic aũ appella¬
bat᷑ puteus cũ liber
seriberetur: tenens no¬
m̃ antiquũ qͦd imposu¬
erat abraham. Si aut̃
ipse ẽ ꝑuteus quẽ aꝑtis
oculis uidit agar: nicħ
restat ut ꝑ recapitula¬
tionẽ questio dissoluat᷑.
Nec mouere debet qͦmͦ
puteũ quẽ foderat a¬
braham nesciebat agar.
si ante ẽ ille fossus ꝗ illa
expulsa. Ualde enĩ fieri
potuit ut pecorũ suoꝵ
cansa longe a domo rn
qua cũ suis habitabat
puteũ foderet. quẽ illa
nesciret¬
¶Duplex aũ causa ẽ cur
sita appellat̾ sit. siue qd¬

Expanded text:
 jurationis? An factum jam fuisse intelligendum est, et per recapitulationem postea commemoratum quod egit Abraham cum Abimelech? Nisi forte qui longe postea librum scripsit, ex nomine putei jurationis appellavit regionem, in qua cum filio mater errabat, tanceret: Errabat in illa regione ubi puteus jurationis factus est, quamvis puteus postea sit factus, sed longe ante aetatem scriptoris. Sic autem appellabatur puteus cum liber scriberetur, nomen tenens antiquum, quod imposuerat Abraham. Si autem iste puteus, quem apertis oculis vidit Agar, nihil restat ut per recapitulationem quaestio dissolvatur. Nec movere debet, quomodo puteum quem foderat Abraham, nesciebat Agar, si ante est ille fossus quam illa expulsa. Valde namque fieri potuit ut pecorum suorum causa longe a domo in qua cum suis habitabat puteum foderet quem illa nesciretDuplex autem causa est cur ita appellatus sit, sive q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓeo qͦd hic h̃t̃ uidit. in hebreo ude¬
bit scriptũ ẽ. Hoc aũ apud hebreos
exiuit in ꝓu̾biũ. ut si qͣndo in angu¬
stia ostituti st̃. & dñi optant auxilio
subleuari: dicant. in monte dñs uide¬
bit. hoc ẽ. sic̃ abrahȩ misertus ẽ. mise¬
rebit᷑ ⁊ nr̃i. Uñ & in signũ dati ari¬
etis. solent etiã nc̃ cornu clangere:¬

Expanded text:
eo quod hic habet, Vidit, in Hebraeo habet, Videbitur. Hoc autem apud Hebraeos exivit in proverbium, ut si quando in angustia constituti sunt, et Domini optant auxilio sublevari, dicant: In monte Dominus videbitur, hoc est, sicut Abrahae misertus est, miserebitur et nostri. Unde et signum dati arietis solent etiam nunc cornu clangere
Abbreviated transcription (Latin):
suscipe eam. et sic sepeliam mortuum meũ
in eo. Respondit ephron. Dñe mi audi. Ter¬
ra qũa postulas. quadriugentos argenti si¬
clos ualet. Istud ẽ p̃cium int̾ me ⁊ te. S qͣntũ
ẽ hoc: Sepeli mortuum tuum. Qd̾ cũ au¬
disset abraham. appendit pecuniam qũa
ephron postulauerat audientib filiis hech.
quadringentos siclos argenti. ⁊ ꝓbatȩ mo-¬

Expanded text:
suscipe eam, et sic sepeliam mortuum meum suscipe eam, et sic sepeliam mortuum meum in eo. Respondit Ephron: Domine mi, audi: Terram quam postulas, quadringentos argenti siclos valet: istud est pretium inter me et te: sed quantum est hoc? sepeli mortuum tuum. Quod cum audisset Abraham, appendit pecuniam, quam Ephron postulaverat, audientibus filiis Heth, quadringentos siclos argenti et
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ nom̃ eiꝰ describit᷑ e¬
phron: scłm epbran. Postꝗͣ
enĩ p̾cio uictꝰ ẽ ut sepulchrĩ
uend̾et & acciꝑet argentũ
licet cogente abrabã: uar
litt̾a quȩ aꝑud illos ꝓ .o. le¬
git᷑ ablata de eiꝰ noĩe ẽ. &
ꝓ ephron appellatꝰ ẽ ephran.
sig̾cante script᷑a ñ eũ fuis¬
se consũmate ꝑfecte q uir¬
tutis. qͥ potuerit memoriaᷤᷤ
uend̾e mortuoꝵ. Sciant gͥ
sepulchra uenditant & ñ
cogunt᷑ ut accipiant p̾ciũ.
s a nolentib qͦq extorq̃nt:
ĩmutari nom̃ suũ. & ꝑire
qͥd de merito eoꝵ. cũ ⁊̃ ille
rep̃hendat᷑ occulte qui in¬
uitꝰ acceꝑit:¬
ephron abraham cunctis audientib quim
grediebantur portam ciuitatis illius dicens.
qd̾ loquor. Agrum trado ł et spelunca quȩ
in eo ẽ p̃sentib filiis ppłi mei. Sepeli mortuũ
tuum. Adorauit abraham coram ppło t̾rȩ:
et loquutus ẽ ad ephron cͥcumstante plebe.
Queso ut audias me. Dabo pecuniam ꝓ agͦ.

Expanded text:
scribitur Ephron, secundum Ephran. Postquam enim pretio victus est ut sepulcrum venderet, et acciperet argentum, licet cogente Abraham, vau littera, quae apud illos pro a legitur, ablata de ejus nomine est: pro eo Ephron appellatus est Ephran, significante Scriptura non eum fuisse consummatae perfectaeque virtutis, qui potuerit memorias vendere mortuorum. Sciant igitur qui sepulcra venditant, et non coguntur ut accipiant pretium, sed a nolentimutari nomen suum, et perire quid de merito eorum, cum etiam ille reprehendatur occulte qui invitus accepiteus ad Abraham cunctis audientibus qui ingrediebantur portam civitatis illius, dicens:quod loquor: Agrum trado tibi et speluncam quae in eo est; praesentibus filiis populi mei, sepeli mortuum tuum. Adoravit Abraham coram populo terrae. Et locutus est ad Ephron, circumstante plebe: Quaeso, ut audias me: Dabo pecuniam pro agro;
Abbreviated transcription (Latin):
abieruntq bersabee simul. ⁊ habitaũ
ibi. Hisita gestis nuntiatum ẽ abra¬
ham qd melcha quoq genuisset fili.¬
os nachor fr̃i suo. hus pͥmogenitum.
et bur frẽm eius. Camuhel patrem
syroꝵ. et cased ⁊ azau. pheldas quoq
et iedlaph ac batuhel. de quo nata est¬
rebecca. Octo istos genuit melcha na

Expanded text:
abieruntque Bersabee simul, et habitavit ibi. His ita gestis, nuntiatum est Abraham quod Melcha quoque genuisset filios Nahor fratri suo: Hus primogenitum, et Buz fratrem ejus, et Camuel patrem Syrorum, et Chased, et Azau, Pheldas quoque et Jedlaph, ac Bathuel, de quo nata eRebecca: octo istos genuit Melcha, Na
Abbreviated transcription (Latin):
greco ꝯdensa & int̾ se implexa
in eandẽ ductꝰ opinionẽ: & ap¬
paruit ait aries pꝰ hoc retentꝰ
qͥ ipsũ nom̃ sabeth posuert̃ di¬
centes. Int̾ uͥgulta sabeth corni¬

Expanded text:
condensa et inter se implexa in eamdem ductus opinionem: Et apparuit, ait, aries, post hoc retentus qui ipsum nomen Sabech posuerunt dicentes, In virgultum Sabech corni
Abbreviated transcription (Latin):
manu abrahȩ abi¬
septẽ enĩ dicunt᷑
sabee: siue qđ ibi
iuram̃tũ sabee si¬
militer appellat᷑.
Notandũ añ. &
ex priorib & ex
p̃senti loco. q ysaac
non sit natus ad
quercũ mambre.
siue in aulone
mambre ut in he¬
breo habet᷑ : s in
geraris. ubi usq
grande tempꝰ ex
diuisione presidũ
palestinȩ. salutaris
est dicta. Huiꝰ rei
scriptura testis ẽ
quȩ ait. Ꝙ habi¬
tauit abraham

Expanded text:
manu AbrahaSeptem enim dicuntur Sabee; sive quod ibi juramentum Sabee similiter appellatur. Notandum autem et ex prioribus, et ex praesenti loco, quod Isaac non sit natus ad quercum Mambre, sive in Aulone Mambre, ut in Hebraeo habetur: sed in Geraris, ubi et Begrande tempus, ex divisione praesidum Palaestinae, Salutaris est dicta. Hujus rei Scriptura testis est, quae ait: Et habitavit Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
conditũ ẽ templũ in area
orne iebusei: sic̃ in paraly¬
pomenon scriptũ ẽ. Ee ce¬
ꝑunt edificare tẽplũ in
m̃se sccło. in scda die mn̾siᷤᷤ
in monte moria. Qui ie¬
circo illuminans int̾ptat᷑
⁊ lucens. qr ibi ẽ dabir.
hoc ẽ oracłm cłi. & lex &
sp̃s sc̃s. qͥ docet homines
ueritatẽ ⁊ inspirat ꝓpħas.¬

Expanded text:
conditum est in area Orne Jebusaei, sicut in Paralipomenon scriptum est: Et coeperunt aedificare templum in mense secundo, in secunda die mensis in monte Moria , qui idcirco illuminans interpretatur et lucens, quia ibi est Dabir, hoc est oraculum Dei, et lex et spiritus qui docet hominem veritate
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ in his qui nuntiauerunt
nominatur & camuel pater
nuntiare patrẽ sẏroꝵ potuert̃.
Ex origine quippe illiꝰ. syroꝵ genꝰ
longe postea ꝓpagatũ ẽ. S dic̃¬
tũ ẽ a ꝑsona scribentis. qui post
illa omnia tẽpora hec scribendo
narrauit: quẽ admodũ supra
diximꝰ de puteo uirationis.

Expanded text:
d in his, quos nuntiauerunt nominatur et Camuel pater nuntiare patrem Syrorum potuerunt; ex origine quippe illius Syrorum genus longe postea propagatum est. sed dictum est a persona scribentis, qui post omnia illa tempora haec scribendo narrauit, quemadmodum supra diximus de puteo iurationis.
Abbreviated transcription (Latin):
um ancille faciam in gentem magña.¬
quia semen tuumẽ. Surrexit itaq a¬
braham mane. et tollens panem. ⁊ utr̃e¬
aquȩ imposuit scapulȩ eius. tradiditq¬
puerum. et dimisit eam. Quȩ cũ abis.¬
set: errabat insolitudine bersabeȩ. Fũ.¬
ꝙ consumpta eẽt aqua in utre. abnecat

Expanded text:
um ancillae faciam in gentem magnquia semen tuum est surrexit itaque Abraham mane et tollens panem et utreposuit scapulae eius tradiditqpuerum, et dimisit eam. Quae cum abisset, errabat in solitudine Bersabeae. Cu consumpta esset aqua in utre, abjecit
Abbreviated transcription (Latin):
nas itaq pec̾ẽoꝵ udeoꝵ suspen¬
Spinis pecc̃oꝵ suoꝵ circũdedit
me ppłs hic. Alii hc̃ arietem
cornib in ueprib. obligatũ e¬
molaret᷑. spinis a iudeis corona¬
tũ. Pacto gͥ sacrificio dicit᷑
dicit ille aries: foderunt manꝰ¬

Expanded text:
 suspenspinis peccatorum suorum circumdedit me populus hic. Alii hunc arietem cornibus in vepribus obligatum eimmolaretur spinis a Judaeis coronatum. Peracto igitur sacrificio diciturdicit ille aries, foderunt man
Abbreviated transcription (Latin):
suo: sig̾cat sẏnagogã cũ ppło
suo expulsã de t̾ra sua sine sa¬
ẽdotio ⁊ sacrificio in toto orbe
siti deꝑiit. ostendit ppłm nuil¬
lã hñtẽ sp̃alem purificationẽ.
Qd̃ uͦ filiũ morientẽ siti sub ar¬
bore ꝓiecit. & sic demonstran¬
quosdã ex eo ppło ad umbrã¬

Expanded text:
suo, significat synagogam cum populo suo, significat synagogam cum populo suo expulsam de terra sua, sine sacerdotio et sacrificio in tote orbe siti deperit, ostendit populum nullam habentem spiritualem purificationem. Quod vero filium morientem siti sub arbore projecit, et sic demonstranquosda
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ȩccłiȩ ñ manere in ȩt̾nũ. neq
ee᷑ heredẽ ł consortẽ cultorib
domo. accepit panes ⁊ utrẽ laqͦ.¬
⁊ dedit agar. ⁊ ĩposuit suꝑ hu¬
meros eiꝰ infantẽ. & dimisit eã.
Exiens aũ agar: errabat in so¬
litudine. Ꝙ cũ morientẽ siti
filiũ ꝓiecisset sub arbore: ap¬
paruit ei angłs dñi. ⁊ demon¬
strauit ei fontẽ aquȩ. ⁊ potauit
filiũ suũ. Qͥd gͦ sig̾cat qd̾ exi
eus agar. infantẽ in humeros
suos ĩposuit: nͥ qd̾ peccator ppłs
⁊ insipiens ceruicẽ matris suȩ
Panes aũ hoc indicabant: qđ
uetꝰ sac̾dotiũ panes ꝓpositiõis
sic̃ scriptũ ẽ portaret secũ. ⁊
uesceret᷑. Yter uͦ aquiȩ qui de¬
fecit. uidaica purificatio fi¬
gurabat᷑ defectura: siue doct¬
na eoꝵ carnalis in pelle mor¬
tua clausa .i. in carne ueteris
hõis p̃uaricationis sententia
damnata: quȩ nͨ refrigeriũ
p̃stat nec satiat siti. s estu te¬
pida uomitũ facit. Qd̃ uͦ er¬
rat agar in solitudine cũ filio

Expanded text:
in Ecclesia, non manere in aeternum; neque esse haeredem vel consortem cultoribus domo, accepit panes, et utrem aquae dedit Agar, et imposuit super humeros ejus infantem, et dimisit eam. Exiens autem Agar errabat in solitudine, et cum morientem siti filium projecisset sub arbore, apparuit ei angelus Domini, et demonstravit ei fontem aquae, et potavit filium suum. Quid ergo significat quod exiens Agar, infantem in humeros suos imposuit, nisi quod peccator populus et insipiens cervicem matris suae Panes autem hoc indicabant, quod vetus sacerdotium panes propositionis, sicut scriptum est, portaret secum ut vesceretur. Uter vero aquae, qui defecit, Judaica purificatio significatur defectura, sive doctrina eorum carnalis in pelle mortua clausa, id est, in carne veteris hominis praevaricationis sententia damnata, quae nec refrigerium praestat, nec satiat sitim, sed aestu tepida vomitum facit. Quod vero errat Agar in solitudine cum filio
Abbreviated transcription (Latin):
In hebreo aũ. pꝰ hoc qͦd scriptũ ẽ. ñ
uidebo mortẽ pueri mei: ita legit᷑.
qͥ ipsa agar sederit contͣ puerũ ⁊ le¬
uau̾it uocẽ suã ⁊ fleu̾it. & exaudi¬
erit d̾s uocẽ paruuli. Flente enim
matre. ⁊ mortẽ filii miserabilit̾ p̃sto¬
lante. ds exaudiuit puerũ. de qͦ
pollicitꝰ fuerat abrahe dicens. s &
filiũ ancillȩ tuȩ in gentẽ magnam
mortẽ s filii deplorabat. Peꝑcit gͥ

Expanded text:
In Hebraeo enim, post hoc quod scriptum est: Non videbo mortem pueri mei, ita legitur, quod ipsa Agar sederit contra puerum et levaverit vocem suam et fleverit, et exaudierit Deus vocem parvuli. Flente enim matre et mortem filii miserabiliter praestolante, Deus exaudivit puerum, de quo pollicitus fuerat Abrahae dicens: Sed et filium ancillae mortem, sed filii deplorabat, pepercitqu
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo. tanꝗͣ moriturũ. Neq enĩ qͦd
scriptũ ẽ. ꝓiectꝰ sũ a facie ocłoꝵ tuoꝵ
portabat᷑ qui hoc dix̃: & ẽ in cotidia
aut cũ illo maneat. Intelligendũ ẽ
aũ qđ script᷑a tacuit. ita discessisse

Expanded text:
oriturum; neque enim quod scriptum est: Projectus sum a facie oculorum tuorum; portabatur, qui hoc dixit, et est in quotidianaut cum illo maneat. Intelligendum est autem, quod Scriptura tacuit, ita discessisse
Abbreviated transcription (Latin):
qͣre contͥstatꝰ sit abraham: cũ ista
sit ꝓphetia. quã utiq magis debuit
priꝰ ei fu̾it reuelatũ. illũ uͦ quẽ de
hac postea dñs instruit. pat̾no affe¬
ctu ꝓ filio fuisse cõmotũ: ł ambos
priꝰ nescisse qͥd nã illud e̾e̾t qͦd ꝑ sarã
nescientẽ hoc ꝓphetice dictũ e̾ẽ. cũ¬
illa mota ee̾t muliebri animo. ꝓpt̾
ancillȩ suꝑbiam:
¶Notandũ ꝙͥ ⁊ ismael dictꝰ sit a dño
sẽmen abrabȩ. ꝓpter illud qͦd sic acci¬
s filii ꝓmissionis deputabunt᷑ in se¬
mine. ut hoc ꝓprie ꝑtineat ad ysaac
qui ñ filiꝰ carnis s filiꝰ ꝓmissionis fu¬

Expanded text:
re contristatus sit Abraham, cum ista fuerit prophetia, quam utique magis debuit prius illi fuerat reuelatum, illum uero, quem de hac postea dominus instruit, paterno adfectu pro filio fuisse commotum, uel ambos prius nescisse quidnam illud . esset et per Sarram nescientem hoc prophetice dictum eilla mota esset muliebri animo propter ancillae superbiam. Notandum quod et Ismael dictus sit a Deo semen Abrahae, propter illud quod sic accised filii promissionis deputantur in semine: ut hoc proprie pertineat ad Isaac, qui non fuit filius carnis, sed filius promissionis, u
Abbreviated transcription (Latin):
etates ⁊ septimã sabbi
aĩarũ quȩ ñc̃ interĩ in
alia uita gerit᷑. quasi
octauo tẽpore resurgemꝰ.
carnał ocupiscĩe uiciis
⁊ corruptionib in qͥb
maxime luxuria reg.¬
nat. expoliati:
Orante aut̃ abraham sanauit d̃s abimelech.¬
et uxorem ancillasq eius: ⁊ peperunt. Con¬
cluserat enim cłs omñe uuluam domusa¬
bimelech ꝓpt̾ saram uxorem abrah̾a

Expanded text:
septimam sabbati animarum, quae nunc interim in alia vita geritur, quasi octavo tempore surgemus: carnalis concupiscentiae vitiis et corruptionibus, in quibus maxime luxuria regnat, exspoliati. Orante autem Abraham, sanavit Deus Abimelech,et uxorem ancillasque ejus, et pepererunt: concluserat enim Dominus omnem vulvam domus Abimelech propter Saram uxorem Abraha
Abbreviated transcription (Latin):
e .o. die. Circũcisionis
tẽpꝰ ac figura multifor¬
mis ẽ. Nã & signacłm
dei abrabe ⁊ semini eiꝰ:
⁊ indiciũ castigandi
eos qͥ ad hoc sem̃ hanc¬
q fidẽ ꝑtinerent. ab oĩ
de hoc semine saluato¬
ris. qͥ nos & in p̾senti ꝑ
baptismũ ab oĩ morti¬
fera actionis pollutiõe
mun daret. & in fut᷑o

Expanded text:
t autem circumcisionis typus ac figura multiformis. Nam et signaculum dei Abrahae et semini ejus, et indicium castigandi eos qui ad hoc semen hancque fidem pertinerent, ab omnide hoc semine Salvatoris, qui nos et in praesenti per baptismum ab omni mortiferae actionis pollutione mundaret, et in fu
Abbreviated transcription (Latin):
te dep̃hensã: quasi io¬
cando loquit᷑. eo ꝙͥ ipsa
dix̾it frẽm suũ eũ e̾ẽ
simulando qͥ fuit maritꝰ.
hortat᷑ q ut hoc in poste¬
rũ meminerint. ne dem¬
ceps simulatione idem
ĩꝓperiũ dep̃hensa incur

Expanded text:
te deprehensam, quasi jocando loquitur, eo quod ipsa dixerit fratrem suum esse simulando, qui fuit maritus, hortaturque ut hoc in posterum meminerit, ne deinceps simulatione, id est, opprobrium deprehensa incur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ uxorem meam. Alias aut̃ẽ et uere soror
meaẽ. filia patris mei. et ñ filia matris meȩ.
et duxi eam uxorem. Postqũa aut̃ ecluxit
me ds de domo patrismei: dixiad eam. Harc
mĩam facies mecum in omĩ loco ad qũe in¬
grediemur: dices qd̃ fr̃ tuus sim. Tulit gͥ¬

Expanded text:
pter uxorem meam alias autem et vere soror mea est filia patris mei et non filia matris meae et duxi eam uxorem postquam autem eduxit me Deus de domo patris mei dixi ad eam hanc misericordiam facies mecum in omni loco ad quem ingrediemur dices quod frater tuus sim tulit
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptanit. Diuino enĩ testimonio
ꝑ fidẽ mr̃m cessit: correctũ q in
post̾iorib regib honorauit mun̾e
quã corruptioni sue subd̾e in pri¬
orib ñ ualuit. Nã qͦd t̾c ĩ eodẽ
rege priꝰ ⁊ posteriꝰ figuratũ est:

Expanded text:
temptauit et diuino testimonio per fidem martyrum cessit correptumque in posterioribus regibus honorauit munere, quam correptioni suae subdere in prioribus non eualuit. nam quod tunc in eodem rege prius et posterius fi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sororis. S qr in hebreo
habet᷑. uere soror mea est
filia patͥs mei ⁊ ñ filia ma¬
tris meȩ. & mag̾ sonat qlł
soror abrahe fu̾it: in excu¬
satione eiꝰ dicimꝰ necdũ illo
tẽpore tales nuptias lege
probibitas
it. Est enĩ ⁊ sc̃a eccłia dño
Occulte qͥppe atq ĩ abscon¬
dito. hoc ẽ secreto sp̃uali
cłi : ut sint duo ĩ carne una.
Qa magni ꝯiugii sacram̃tũ
in xp̃o ⁊ in eccłia cõm̃dat

Expanded text:
 in Hebraeo habet: vere soror mea est, filia patris mei, et non filia matris meae: et magis sonat, quod soror Abrahae fuerit, in excusationem ejus dicimus, necdum illo tempore tales nuptias lege prohibitas. it. Est enim et sancta Ecclesia Domino Occulte quippe atque in abscondito, hoc est secreto spirituali, Dei, ut sint duo in carne una. Quod magni conjugii sacramentum in Christo et in Ecclesia commendat
Abbreviated transcription (Latin):
¶In ipso aũ loch. q̃n filie
concubuerunt cũ eo: ñ
illud qͦd cũ a sodomis li¬
liberatꝰ est. s aliud figu¬
ratũ ẽ. Tunc enĩ loth
futurę legis uidebatur
gestare ꝑsonã: quã qͥdã
ex illa ꝓcreati ⁊ sub lege
positi. male intelligen¬
do qͦdammͦ se inebriant.
eã q ñ legitime utendo.
infidelitatis oꝑa pariunt.
Bona ẽ enĩ lex inqͥt apłs:
De hinc hystoria de
abymelech. qn abrahã
dix̃ sororẽ ne se occiso. ab
alienigenis captiua possi¬
deret᷑: certꝰ de do qđ eã
uiolari ñ ꝑmitt̾et. sic̃ nͦ
pͥmũ a pharaone. U̾ñ &
abymelech somnio cõmo¬
nitꝰ. ñ cõmaculauit eã Ø¬
cubitu: s intactã restau¬
rauit marito. Ueruntam̃
qͥs t̾c ĩ illo figurabat᷑ uiro.
scire uolo: ⁊ cuiꝰ sit uxor
q̃ in hac ꝑegrinatione. atq
int̾ aliengenas pollui
honor sit uiro eiꝰ: sic̃ abra¬
ham ꝓpt̾ sarȩ pulchritudi¬
nẽ int̾ alienigenas hono¬
rabat᷑. Eiq cũ dr̃ in canti¬
cis canticoꝵ. o pulchra int̾

Expanded text:
In ipso autem Lot, quando filiae concubuerunt cum eo, non illud quod cum a Sodomis liberatus est, sed aliud figuratum est. Tunc enim ipse Loth futurae legis videbatur gestasse personam, quam quidam ex illa propagati, et sub lege positi, male intelligendo quodammodo, se inebriant, eamque non legitime utendo infidelitatis opera pariunt. Bona est enim lex, inquit, Dehinc historia de Abimelech, quando Abraham dixit sororem, ne, se occiso, ab alienis captiva possideretur, certus de Deo, quod eam violari non permitteret, sicut nec primum a Pharaone. Unde et Abimelech, somnio commonitus, non maculavit eam concubitu, sed intactam restauravit marito. Verumtamen quis tunc in illo figurabatur viro, scire volo, et cujus sit uxor quae in hac peregrinatione atque inter alienigenas pollui honor sit viro ejus, sicut Abraham propter Sarae pulchritudinem, inter alienigenas honorabatur; eique cum dicitur in Canticis canticorum: O pulcherrima inter
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Moab int̾pretat᷑ ex patre. ⁊¬
⁊ totũ nom̃ ethimologiã ht̃. Am¬
mon uͦ cuiꝰ quasi causa noĩs
reddit᷑. filiꝰ generis mei. siue ut
nõis. ex parte ipse sit sermo.
Ammon enĩ a qͦ ammonite di¬

Expanded text:
  interpretatur ex patre, et totum nomen etymologiam habet. Ammon vero, cujus quasi causa nominis redditur, filius generis mei, sive, utnominis, ex parte ipse sit sermo. Ammon enim, a quo Ammonit
Abbreviated transcription (Latin):
ui heri cum patre meo: demus eibib̾e uinum.
etiam hac nocte. ⁊ dormies cum eo ut salue.¬
mus semen de patre nr̃o. Dederuntq ⁊ illa
nocte patri uinum. Ingressaq minor filia
dormiuit cum eo. et nec tinic quicdẽ sensit.
qͣn concubuerit. uł qͣn illa surrex̾it. Conce¬
punt gͦ due filiȩ loth de patre suo peꝑitq
maior filium. ⁊ uocauit nomen eius moab:
ipse ẽ pat̾ moabitarum usq in p̃sentem diẽ.
Minor quoq peꝑit filium. ⁊ uocauit nom̃
eius ammon. idẽ filius popłi mei: ipse ẽ pat̃
Profectus indde abraham intcasna

Expanded text:
i heri cum patre meo demus ei bibere vinum etiam hac nocte et dormies cum eo ut salvemus semen de patre nostro dederunt et illa nocte patri vinum ingressaque minor filia dormivit cum eo et nec tunc quidem sensit quando concubuerit vel quando illa surrexerit conceperunt ergo duae filiae Loth de patre suo peperitque maior filium et vocavit nomen eius Moab ipse est pater Moabitarum usque in praesentem diem minor quoque peperit filium et vocavit nomen eius Ammon id est filius populi mei ipse est pater profectus inde Abraham in
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere. & q̃ ad materi¬
am ꝑtinent corꝑalem.
Hec ñ solũ uiuere s̃
augeri & exeoli cupit.
Nult N ut om̃s carna¬
lia sapiant.tp̃ralia
terrã querant. nemo
leuet ad ce ⁊ lũ ocłos.
nemo requirat unde
huc uenerit. nemo pa¬
triã paradisũ recorde¬
tur. Cũgͦ ideris ho¬
mines in uoluptatib
uitã ducere. luxii flu¬
itare. conuiuiis & im¬
pudiciciis oꝑã dare.
seito qr in his rex egy
uͦ unũ de mille ad dm̃
ꝯu̾ti. ocłos sursũ eri¬
gere. et̃na querere.
odisse delicias ⁊ luxu¬
riã. Amare otinentiã.
istũ quasi mascłm eu¬
pit pharao necari. ꝑ¬
sequit᷑. mille machĩ¬
nis oppugnat. odit ta¬
les. uiuere inegypto¬
ñ sinit. Inde ẽ qđ iti
hoc mundo serui dei
habent᷑ otẽptui. expo

Expanded text:
 ad materiam pertinent corporalem, hae non solum vivere, sed augeri et excoli: vult enim ut omnes carnalia sapiant, temporalia terram quaerant; nemo levet ad coelum oculos; nemo requirat unde huc venerit; nemo patriam paradisum recordetur. Cum ergo videris homines in voluptatibus vitam ducere, luxu fluitare, conviviis et impudicitiis operam dare, scito quia in his rex Aegypvero unum de mille ad Deum converti, oculos sursum erigere, aeterna quaerere, odisse delicias et luxuriam, amare continentiam: istum quasi masculum necari cupit Pharao, persequitur, mille machinis oppugnat; odit tales, vivere in Aegypto non sinit. Inde est quod in hoc mundo servi Dei habentur contemptui, expos
Abbreviated transcription (Latin):
lum in mundo qui egy¬
ptus sp̃italiter dr̃. sin
unoquoq nr̃i depre¬
mundi ñ nult uiuifi¬
cari mascłos s feminaᷤᷤ
Infemina caro & affe¬
clus carnis signat᷑. uir
aut̃ rõnalis ÷ sensus.
& intellectualis sp̃s.
qui potest celestia ca

Expanded text:
lum in mundo, qui Aegyptus spiritualiter dicitur, sed in unoquoque nostrum depremundi non vult vivificari masculos, sed feminas; in femina caro et affectus carnis designatur: vir autem rationabilis est sensus, et intellectualis est spiritus, qui potest coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
IIn eromeis eusebiĩ
& ieronimi legunꝰ qd
post ingressum ioseph
in egyptum. primus
amosis regnauit annis
xxii. pꝰ eum nebron
annis .xiii. dehine
ammenophis annis
axi. post hẽ mephres
annis.xii. pꝰ quem
mn ispar mir cusis annis
animanophis. anms

Expanded text:
In Chronicis Eusebii et Hieronymi legimus, quod post ingressum Jacob in Aegyptum, primus Amosis regnaverit annis XXV, post quem Nebron annis XIII, dehinc Amenonphis annis XXI, post hunc Mephres annis XII, post quem Mispharmutusis annis Amonaphis annis
Abbreviated transcription (Latin):
conuocata gente sua
oppͥmere cupit rõna¬
gant eos discere oꝑa
tes pharaoni. phiton
q̃ sig̃cat os defectionis
est cõmotio tinee.⁊ phito
id est eliopolis q̃ đr ei

Expanded text:
convocata gente sua, opprimere cupit rationagant eos discere opertes Pharaoni. Phitom, quae significat os defectionis, est commotio tineae, et On, id est Heliopolis, quae di
Abbreviated transcription (Latin):
Don sunt hebreȩ sicut egyptiȩ¬
mulieres. Ipsȩ enim obstetrican¬
di hñt scientiam. ⁊ prius qũa
ueniamus ad eas pariunt. Be.¬
ne gͦ fecit cds obstetricib ⁊ creuit

Expanded text:
on sunt Hebraeae sicut Aegyptimulieres. Ipsae enim obstetricandi habent scientiam: et priusquam veniamus ad eas, pariunt. Bego fecit Deus obstetricibus, et crevit
Abbreviated transcription (Latin):
beatis apłis atq doctorib fuere pleriq
qͥ uitã morib ten̾ent: s p̃dicationis
u̾ba ñ ꝓmerent. Festinꝰ aũ ꝑuer ad
dũm redit: qr p̃dicatores scĩ cũ p̃dican¬
do uitã audientiũ obtinent. illi mox
sibi ĩ ea oꝑatione nil tͥbuaq̃. s autori.

Expanded text:
beatis apostolis fuerunt plerique qui vitam moribus tenerent, sed praedicationis verba non promerent. Festinus autem puer ad dominum redit, quia praedicatores sancti, cum praedicando vitam audientium obtinent, illi mox sibi in ea operatione nihil tribuant, sed auctori.
Abbreviated transcription (Latin):
runt fẽs eiꝰ ꝓficiscen¬
ti. soror nr̃a es. esto
in milia miliũ. & he¬
reditatẽ obtineat sem̃
tuũ ciuitates adu̾sa¬
fuerunt. aut uanita¬
te tam magna opta¬
uerunt: s eos quod
ꝓmiserat d̾s abrahȩ
latere ñ potuit.

Expanded text:
runt fratres eius proficiscenti: soror nostra es; esto in milia milium et hereditate obtineat semen tuum ciuitates aduersafuerunt aut uanitate tam magna optauerunt: sed eos quae promiserat deus Abrahae latere non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
taui propt̾ stul¬
tos & indoctos
hoĩes. qui eugłi¬
stis hinc calumni¬
u̾bis ñ omnino
conueniunt:
quãuis reb atq
sententiis omnino
ñ discrepent. Cer¬
te enĩ istũ librũ
Dñs ait in cuius conspectu ambulo mittet
angłm suu̾ tec̃. ⁊ et diriget uiam tuã. acci¬
piesq uxorem filio meo de cognatiõe mea
et de domo patͥs mei. In nocens eris a male.¬
dictione mea cum ueneris ad ꝓpinquos
meos et ñ decłint tͥ. U eni gͦ hodie ad fontẽ:
et dixi. Dñe ds̃ dñi mei abraham. si direxi¬
sti uiam meam in qua nunc ambulo: ecce
sto iuxta fontem aquȩ. et uirgo quȩ egredi¬
etur ad hauriendam aqũa audierit a me.
da mͥ pauxillum aquȩ ad bibendum ex hy¬
dria tua. et dixĩt mͥ. ⁊ tubibe ⁊ camelis tuis
hauriam. ipsa ẽ mulier qũa p̃parauit dñs
filio dñi mei. Dum hec tacitus mecum uol¬
uerem. apparuit rebecca ueniens cũ hydria
qu̾a portabat in scapula. descenditq ad fon¬
tẽ. ⁊ hausit aqũa. ⁊ aio ad eam. Damͥ pau¬

Expanded text:
taui propter stultos et indoctos homines, qui euangelistis hinc calumniuerbis non omni modo conueniunt, quamuis rebus atque sententiis omnino non discrepent. certe enim istum librum nus ait in cuius conspectu ambulo mittet angelum suum tecum et diriget viam tuam accipiesque uxorem filio meo de cognatione mea et de domo patris mei innocens eris a maledictione mea cum veneris ad propinquos meos et non dederint tibi veni ergo hodie ad fontem et dixi Domine Deus domini mei Abraham si direxisti viam meam in qua nunc ambulo ecce sto iuxta fontem aquae et virgo quae egredietur ad hauriendam aquam audierit a me da mihi pauxillum aquae ad bibendum ex hydria tua et dixerit mihi et tu bibe et camelis tuis hauriam ipsa est mulier quam praeparavit Dominus filio domini mei dum haec mecum tacitus volverem apparuit Rebecca veniens cum hydria quam portabat in scapula descenditque ad fontem et hausit aquam
Abbreviated transcription (Latin):
dño meo: indicate mͥ. Sin autẽ aliud placet.
et hoc dicite: ut uadam ad dext̾am siue ad¬
sinistram. Responderunt laban ⁊ batuhel.
Adño egressus ẽ sermo. et ñ possumus ȩxtͣ
placitum eius quicqũa aliuo loqui tecum.
En rebecca coramte ẽ. tolle eam. ⁊ ꝓficisc̾e
et sit uxor fili dñi tui. sicut loquittꝰ ẽ añs.¬
seruus eiꝰ narrauit
locutionem dñi¬
Iappellauerunt.
Hoc enĩ magis de
rebecca dictum est.
Nam qͦd abraham
dixerat. non de
rebecca dixerat:
ex tribu ł cognati¬
one sua. Q hoc
seruus si ñ impetͣ¬
uisset. Quod utiq
ñ dr̃. cum aliquid
ꝓphetatur : certã
enum lecet esse
ꝓphetiam.

Expanded text:
domino meo, indicate mihi: sin autem aliud placet, domino meo, indicate mihi: sin autem aliud placet, et hoc dicite mihi, ut vadam ad dexteram, sive sinistram. Responderunt Laban et Bathuel: A Domino egressus est sermo: non possumus extra placitum ejus quicquam aliud loqui tecum. En Rebecca coram te 165 est, tolle eam, et proficiscere, et sit uxor filii domini tui, sicut locutus esseruus eius narrauit, locutionem domini appellauerunt; hoc enim magis de Rebecca expressum est. nam quod Abraham dixerat, non de Rebecca dixerat, ex tribu vel cognatione sua, et hoc servus, si non impetrasset, quod utique non dicitur, cum aliquid prophetatur, certam enim decet esse prophetiam.
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ homo scripsit:
qui ea que supͣ dixi
cũ mandaret abra¬
ham uł relecta sic
ponere potuit si ad
rem ꝑtinere iudica¬
ret: cũ ueritas nar¬
rationis ñ exigit
nisi ut rerũ senten¬
tiarũq sit : quib
uoluntas ꝓpt̾ quã
intimandã uerba
abrahȩ quȩ sibi
mandauerat dñs eiꝰ
mea: greci habent
a maledicto meo:
O. arã. maledictum.
orit᷑ questio quomͦ
illa uiratio maledi¬
ctũ possit intelligi:
nisi qr maledictꝰ est
qui contra uirationẽ
fecerit :¬
de humero ⁊ dixit michi. ¶ Et tu bibe: et
camelis tius potum tri. I buam. Bibi. et
aquauit camelos. Int̾rogauiq eam. ⁊ dixi
Cuius es filia: Que respondit. filia batu¬
helis sum filii nachor. qũe peꝑit illi melcha.
Suspendiitaq inaures ad ornandam faciẽ
eius: et armillas posui in manib ꝓnusq¬
adoraui dñm: benedicens dño d̃o dñi mei
abraham. qui ꝑduxit me recto itinere ut
sumerem fr̃is filiam dñi mei filio eiꝰ. Qu̾a¬
obrem si facitis miscđiam et ueritatem cum

Expanded text:
us homo scripsit, qui ea quae supra dixit cum mandaret Abraham, vel relecta sic ponere potuit, si ad rem pertinere judicaret, cum veritas narrationis exigitur, nisi ut rerum sententiarumque sit, quibus voluntas, propter quam intimandam verba Abrahae quae sibi mandaverat dominus ejus, mea; graeci habent, a maledicto meo: o, ἀρὰ maledictum; oritur quaestio, quomodo illa juratio maledictum possit intelligi; nisi quia maledictus est qui contra jurationem feceritde humero, et dixit mihi: Et tu bibe, et camelis tuis potum tribuam. Bibi, et adaquavit camelos. Interrogavique eam, et dixi: Cujus es filia? Quae respondit: Filia Bathuelis sum, filii Nahor, quem peperit ei Melcha. Suspendi itaque inaures ad ornandam faciem ejus, et armillas posui in manibusadoravi Dominum, benedicens Domino meo domini mei Abraham, qui perduxit me recto itinere, ut sumerem filiam fratris domini mei filio ejus. Quamobrem si facitis misericordiam et veritatem cum
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra dñm. Platisq uasis argenteis ⁊ aureis ac
uestib. dedit ea rebeccȩ ꝓ munere. Fr̃ib quo¬
q eius et matri: dona obtulit. Initoq con¬
uiuio uescentes parit̃ et bibentes. manserunt
ibi. Surgens autem mane. loquutus ẽ puer.¬

Expanded text:
is ac vestibus dedit ea Rebeccae pro munere freius et matri dona obtulit initoque convivio vescentes pariter et bibentes manserunt ibi surgens autem mane locutus est puer
Abbreviated transcription (Latin):
na ornam̃ta bar¬
De domo abrahę reci¬
pit ornam̃ta: qr
patientia de domo
sapientis ornatur.
chilia .i. aurea in

Expanded text:
na ornamenta barDe domo Abrahae accipit ornamenta, quia patientia de domo sapientiae ornatur; chilia, id est, aurea in
Abbreviated transcription (Latin):
ex qͦ eccłia ad fidem
uenit. post conu̾sionẽ
eiꝰ in gła temporali
conualuit sicut ⁊ n̾e
cernimꝰ: quia ubiq
xp̃iani afflictionem
sentiunt: & gentiles
quiq in t̾rena uͥtute
dona ꝑcipiunt: qr hi
qui in ea fidẽ u̾botenꝰ
tenent. s tam̃ ꝓfessio¬
nẽ suã morib ñ seq̃n¬
tes carnalit̾ uiuunt:
benigne a fidelib ho¬
norari solent. ꝓ eo qđ
e̾ẽ fideles uidentur.
cipiunt. a sorte tam
hereditatis alieni: qr
siue infideles seu car¬
nales qui int᷑ fidei
ꝓfessionẽ tenent᷑. ad

Expanded text:
ex quo Ecclesia ad fidem venit, post conversationem ejus in gloria temporali convaluit, sicut et nunc cernimus, quia ubique Christiani afflictionem sentiunt, et gentiles quique in terrena virtute dona percipiunt, quia hi qui in ea fidem verbotenus tenent, sed tamen professionem suam moribus non sequentes carnaliter vivunt, benigne a fidelibus honorari solent pro eo quod esse fideles videntur. cipiunt, a sorte tamen haereditatis alieni; quia sive infideles, seu carnales, qui intra fidei professionem tenentur, ad
Abbreviated transcription (Latin):
¶Mox uͦ ut causã
coniugii dm̃ sui
puer obtinuit. ua¬
sa aurea atq arg̾.
ac uestes protulit.
quas rebecce dedit:
quia doctores ueri
scẽ eccłiȩ tot orna¬
menta p̃bent qͦt
uirtutũ dona do¬
cuerunt. Quȩ enĩ
priꝰ maures & armil¬
las acceꝑat. iam ñc
uasa aurea & ar-¬
gentea. ac uestez

Expanded text:
Mox vero ut causam conjugii domini sui puer obtinuit, vasa aurea atque argentea ac vestes protulit, quas Rebeccae dedit, quia doctores viri sanctae Ecclesiae tot ornamenta praebent, quot virtutum bona docuerunt. Quae enim prius in aures et armillas acceperat, jam nunc vasa aurea et argentea ac vestes
Abbreviated transcription (Latin):
¶Seruus abrahe
narrans quȩ sibi
mandata fuerant
a dño suo : dicit
eũ sibi dixisse. ñ
meo de filiab cha¬
naneoꝵ int̾ quos
ego habito in t̾ra
eoꝵͥ s in domũ
patris mei ibis. ⁊
in tribũ meã. &
sumes uxorẽ filio

Expanded text:
Servus Abrahae narrans quae sibi mandata fuerant a domino suo, dicit eum sibi dixisse: Non rem de filiabus Chananaeorum inter quos ego habito in terra eorum, sed in domum patris mei ibis et in tribum meam, et sumes uxorem filio
Abbreviated transcription (Latin):
meriti aĩas sodales suas: &si in qͥbuscła
ꝑ ascensũ m̃tis in thoro ꝯtẽplationis ñ
ht̃. Quȩ uidelicet tales aĩe. qͣsi puelle
ꝯtẽꝑlationis thorũ minime ascondunt.
Nã & idẽ puer qͦsdã habuit ĩ comitatu

Expanded text:
meriti animas sodales suos. Nam in quibusdam per ascensum mentis, in thoro contemplationem non habent, quae videlicet tales animae quasi puellae contemplationis thorum minime ascendunt. Nam et idem puer quosdam habuit in comitatu
Abbreviated transcription (Latin):
Drmittite me. ut uadam ad dñm meum.
Responderunt fr̃es euis ⁊ mat̾. Maneat pu-¬
ella saltem decem dies apud nos: ⁊ pꝰea ꝓficis.¬
cetur. Nolite ait me retinere. quia dñs dire.¬
xit uiam meam. Dimittite me. ut ꝑgam ad
dñm meum. Dixerunt. Uocemus puellam:
et queramus uoluntatem eius. Cumq uo-¬

Expanded text:
Dimitte me, ut vadam ad dominum meum. Responderunt fratres ejus et mater: Maneat plla saltem decem dies apud nos, et postea proficiscetur. Nolite, ait, me retinere, quia Dominus direxit viam meam: dimititte me ut pergam ad dominum meum. Dixerunt: Vocemus puellam, et quaeramus ipsius voluntatem. Cumqu
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo sem biennio pꝰ
diluuium centum esse an¬
norum dicatur: cum supra
quingentesimo anno noe
natꝰ asseratur. ⁊ sexcentesi¬
mo anno eiꝰdem noe. dilu¬
uium uenisse legatur.¬
Ut ergo numerus tempoꝵ
sibi mẽt ipsi non repugnet:
intelligendum est aut noe
duos plusquam quingen¬
tos habuisse annos q̃n natꝰ
est sem: aut duos minus.
ad sexcentos quando per¬
uenit diluuium. au sem
habuisse .c. ⁊ duos quando
uatus est arfaxati Solet
etĩ sic loqui scriptura
non ñquã. ⁊ si modicum
suꝑ sit uł desit. plenarium
tm̃t ꝑfectum in compoto
numerum sonat. Uidetur
aut̃ ueri simillimũ ut mea
fert suspicio: qr cũ natꝰ eẽt sem.
duos sr̃ quingentos ãnos ha¬
bu̾it noe. Neq enĩ falsũ dix̃.
scͥpt᷑a quod qͥngentos habu̾it.¬

Expanded text:
quomodo Sem biennio post diluvium centum esse annorum dicatur, cum supra quingentesimo anno Noe natus asseratur, et sexcentesimo anno ejusdem Noe diluvium venisse legaturUt ergo numerus temporum sibimetipsi non repugnet, intelligendum est aut Noe duo plus quam quingentos habuisse annos quando natus est Sem, aut duo minus ad sexcentos quando venit diluvium, aut Sem habuisse centum et duos quando natus est Arfaxat. Solet enim sic loqui Scriptura nonnunquam, ut etsi modicum supersit vel desit, plenarium tamen et perfectum in computo numerum sonet. Videtur autem verisimillimum, ut mea fert suspicio, quia cum natus esset Sem, duos super quingentos annos habuerit Noe: neque enim falsum dixit Scriptura, quod quingentos a
Abbreviated transcription (Latin):
dicere ergo dei est descendamus ⁊ confundamus . l. eorum in
se ipso eis hoc quod recte agt᷑
ostendere: ⁊⁊ perium interne
uisionis eorum mentibus
exhibenda iudieia occultis
motibus inspirare.

Expanded text:
Dicere ergo Dei est, Descendamus, et confundamus ibi linguam eorum, in seipso eis hoc quod recte agatur ostendere, et per vim internae visionis, eorum mentibus exhibenda judicia occultis motibus inspirare.
Abbreviated transcription (Latin):
nascentium. de quo aceteris
excepto dici posset. sic̃ ibi
de enoch. Ambulauitq
cum deo ⁊ non apparuit

Expanded text:
nascentium, de quo a caeteris excepto dici posset, sicut ibi de Enoch ambulavitque cum Deo, et non apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
& confundamus. Mistice
turris hec mundi suꝑbiã
designat. siue ⁊̃ elationẽ
hereticorum: qui turrĩ
praui dogmatis contra
deum uolunt edificare:
quȩ merito turris ba¬
bel .i. confusio appellat᷑.
Profecti sunt autem
dcoriente quia uerum
solem reliquerunt.
uenerunt incampum¬
sennaar. qui interpre
ta hereticorum non
bonum xp̃i odorem. s
fetorem habent: ⁊ami¬
serunt dentes. quibus
cibos uerbi dei commo¬
łent.
eorum. Dicitur eis qui
adherent uenite: quia
nimirum p᷑ost ipsum
nunquam a diuina con
nunquam corde reced̾e.
quasi quodam motu sta
bili est semꝑ uenire.
Quib. ⁊ dicit. Descenda¬
mus ⁊ ꝯfundamus ibi¬
linguam eorum. Ascen¬
dunt angeli ineo ꝙ. c̾a¬
torem aspiciunt. Descen

Expanded text:
t confundamus. Mystice turris haec mundi superbiam signat, sive etiam elationem haereticorum qui turrim pravi dogmatis contra Deum volunt aedificare. Quae merito turris Babel, id est confusionis appellatur. Profecti sunt autem de Oriente, quia verum solem reliquerunt. Invenerunt campumennaar, qui interpretta haereticorum non bonum Christi odorem, sed fetorem habent, et amiserunt dentes quibus cibos verbi Dei commolerent. eorum. Tadhaerent, Venite, quia nimirum hoc ipsum nunquam a divina contnunquam corde recedere, quasi quodam stabili motu est semper venire. Quibus et dicit: Descendamus et confundamus linguam eorum. Ascendunt angeli, in eo quod creatorem conspiciunt. Descen
Abbreviated transcription (Latin):
superbiam nefario ausai
confingunt⁊ uolentes
curiositate non licita.
ipsius alta celi penetra¬
re. S sicut illi ꝑsuꝑbi¬
am abuna lingua in
sunt. ita ⁊ heretiet ab
unitate fidei ⁊ confessi¬
oue segregati. inter se
diuersitate erroris quasi
perdissonantiam inuicẽ
secernuntur: ⁊ quos ar¬
mat aduersus dm̃ elate
conspuntionis pernitio¬
sa consensio: rursus
intercedente doginatũ
discordia diuidit obor¬
ta repente confusio.
Quos quidem ipsa tri¬
nitas dampnat inqua
ostendunt: ip̃a eos disꝑ¬
git cum dicit. Uenite
confundamus linguas
eoꝵ: inuarietate utiq
errorum siue scismatũ.
Co autem tempore
quando linguarum
facta est diuersitas:
insola domo heber quȩ
ante fuit lingua re¬
mansit.
Nunc quoq insola
eccłia quȩ ẽ domus
confessionis ⁊ fidei pacẽ
diuisis omnibus reꝓbis¬

Expanded text:
superbiam nefario ausu confinxerunt, volentes curiositate non licita ipsius coeli alta penetrare; sed sicut illi per superbiam ab una lingua in sunt, ita et haeretici ab unitate fidei, confessione segregati, inter se diversitate erroris, quasi per dissonantiam linguae, invicem secernuntur; et quos armat adversus Deum elatae conspirationis perniciosa consensio, rursus intercedente dogmatum discordia, dividit oborta repente confusio. Quos quidem ipsa Trinitas damnat in quam offendunt; ipsa eos dispergit dum dicit: Venite, confundamus linguas eorum, in varietate utique erroris, sive schismatum. Eo autem tempore, quando linguarum facta est varietas, in sola domo Heber, quae antea fuit, lingua remansit. Nunc quoque in sola Ecclesia, quae est domus confessionis et fidei pacem, divisis omnibus re
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ philosophiȩ multa
⁊̃ ex ueritate cõphender̃t̃
intellig̾e potestis qmͦ hic
cñ ysaac qͥ̃ u̾bi di quod
in lege ẽ tenet figurã
neq in dissensione semꝑ
pot̾ ee̾. neq semꝑ in pace.
Phylosophia enĩ neq in
omnib legi contͣria est:
neq in oĩb consona. Mul¬
ti enĩ phylosophoꝵ unũ
esse dm qͥ cuncta creau̾it
scribunt. In hoc consen¬
tiunt legi di. Aliquanti
etiã hoc addiderunt: qͥ
ds cuncta ꝑ u̾bũ suũ &
fec̾it ⁊ regat. ⁊ u̾bũ di sit
qͦ cuncta moderent᷑. Inħ
ñ solũ legi. s ⁊̃ eugłiis con¬
sona scribunt. Moraliᷤᷤ uͦ
⁊ physica quȩ dt̃ phylo¬
sophia  ꝑene omia quȩ
nr̃a sunt sentit. Dissidet
uͦ a nob̾: cũ do dic̃ mat̾iã
coet̾nã e̾eꝰ. Dissidet: cũ
lunaris globi spacia cohi
ipsa nocte cdicens. Ego sum d̃s abra.¬
hampatris tui. Noli metuere quia
tecum sum: et benedicam tͥ. ⁊ multi¬
plicabo semen tuum ꝓpt̾ seruum rie¬
um abraham. Itaq edificauit ibi al¬

Expanded text:
nem philosophiae multa etiam ex veritate comprehenderunt. Intelligere possumus quomodo hic cum Isaac, qui verbi Dei, quod in lege est, tenet figuram; neque in dissensione semper potest esse, neque semper in pace. Philosophia enim mundi neque in omnibus legi Dei contraria est, neque in omnibus consona; multi enim philosophorum unum esse Deum, qui cuncta creaverit, scripserunt. In hoc consentiunt legi Dei. Aliquanti etiam hoc addiderunt, quod Deus cuncta per Verbum suum et fecerit et regat, et Verbum Dei sit quo cuncta moderetur. In hoc non solum legi, sed et Evangeliis consona scribunt. Moralis vero et physica quae dicitur philosophia, pene omnia quae nostra sunt sentit. Dissidet vero a nobis, cum Deo dicit materiam coaeternam; dissidet, cum uper lunaris globi spatia cohiipsa nocte, dicens: Ego sum Deus Abraham patris tui, noli metuere, quia tecum sum, et benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum propter um Abraham. Itaque aedificavit ibi al
Abbreviated transcription (Latin):
ad abimelech regẽ pale¬
stinoꝵ in gerara ex p̃cep
ibi q rebeccã uxorẽ suã
timoris causa finxit soro¬
rem suã. quã rex alieni¬
nouit q̃n cũ cũ ea luden¬
tem uidit: qͥd autẽ sibi
q illud inde sit cognitũ:
uideat ꝓfecto quisq ne
aliqͥd errando in eccłia¬
peccet. si secretũ iuiri eiꝰ in
scripturis scĩs diligenter
intueat᷑: & inueniet eũ
maiestatẽ suã qua ĩ forma
d̃i equalis ẽ patͥ paulisꝑ
abscondisse in forma ser
ui : ut eiꝰ capax ee̾ huma¬
na infirmitas posset. eoq
modo se oiugii congruũ¬
iter aꝑtaret. Qͥd enĩ ab¬
surdũ. immo qͥd ñ ꝯueni¬
ent̾ futuroꝵ ꝓnuntiatio
ni accõmodatũ. si ꝓpħa dĩ
aliqͥd carnale lusit. ut eỹ
caꝑet affectꝰ uxoris: cum
ipsũ u̾bũ di caro factũ sit
aggressus ẽ opꝰ. ⁊ cepit
fodere puteos quos fode¬
rant pueri patris eiꝰ abra¬
han. S inuidentes ei pa¬
lestini. obstruxer̃t eos im¬
plentes humo. & rł. Qͥs ẽ
iste ysaac. nͥ saluator nr̃

Expanded text:
ad Abimelech regem Palaestinorum in Gerara, ex praecepto, ibique Rebeccam uxorem suam timoris causa finxit sororem. Quam rex alieninovit, quando eum cum ea ludentem vidit. 2. Quid autem sibi que illud inde sit cognitum? Videt profecto quisquis ne aliquid errando in Eccpeccet, si secretum viri ejus in Scripturis sanctis diligenter intueatur, et invenit eum majestatem suam, qua in forma Dei aequalis est Patri, paulisper abscondisse in forui, ut eius capax esse humana infirmitas posset eoque modo se coniugi congruenter aptaret. quid enim absurdum. immo quid non conuenienter futuroruni accommodatum, si propheta Dei aliquid carnale luserit, ut eum caperet affectus uxoris, cum ipsum Verbum Dei caro factum sit,aggressus est opus, et coepit fodere puteos quos foderant pueri patris ejus Abrahae. Sed invidentes ei Palaestini, obstruxerunt eos, implentes humo. Quis est iste Isaac, nisi Salvator noster?
Abbreviated transcription (Latin):
¶Esan agͥcola erat: quia
ꝑes fu̾itis sp̃u. si mites. si
pacifici. si miscđes. si ꝑse¬
cutiones ꝓ noĩe meo susti¬
nueritis. beati eritis &
merces ur̃a copiosa erit
in cęlis: s dictũ ẽ ad illos.
Si custodieritis mandata
mea. ⁊ iudicia mea serua¬
ueritis: dabo uob̃ pliuias
tẽporib suis. ⁊ t̾ra ꝓferet
germ̃ suũ. & ꝑomis arbo¬
res replebunt᷑. & cȩt̾a quȩ

Expanded text:
Esau agricola erat; quia peres fueritis spiritu, si mites, si pacifici, si misericordes, si persecutiones pro nomine meo sustinueritis; beati eritis, et merces vestra copiosa erit in coelis: sed dictum est ad illos: Si custodieritis mandata mea, et judicia mea servaveritis, dabo vobis pluvias temporibus suis, et terra proferet germen suum, et pomis arbores replebunt