comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce om̃s herentes corpori xp̃i. et effeca menbra
xp̃i. ambulemus uias dm̃: et timeamus dñm ti¬
more casto. timore ꝑmanente in scłm scłi. Est
enim alius timor quem kearitas excludit: dicẽ¬
de iohe. timor non est in bearitate: s ꝑfecta
bearitas foras mitit timorem. Non de om̃i ci¬
more dicit: qui mittitur foras a baritate.
Habes enim psalmum dicentem: amor dm̃
castus. ꝑmanens in scłm scłi. Alius ergo timor
ꝑ manet: alius excluditur. T̃ imor qui eacludi¬
tur : castus non est. Qui aut ꝑmanet: castus
est. Quis est timor qui eaccluditur : Dignami¬
i aduertere. Aliqui ꝓpterea tantum timent
ne aliquid mali in terra patiantur: ne illis
egritudo accedat. ne dampnum ne orbitas.
ne aliciuus amissio heari. ne exilium. ne dãp¬
natio carceris ne aliqua cribulatio: ꝓpterea
timent et cremunt. Adhuc iste timor non ẽ.
castus. Adhuc audi. Alius non in hac terra

Expanded text:
et omnes haerentes corpori Christi et effecti membra et omnes haerentes corpori Christi et effecti membra Christi, ambulemus vias Domini; et timeamus Dominum timore casto, timore permanente in saeculum saeculi. Est enim alius timor quem charitas excludit, dicente Joanne, «Timor non est in charitate; sed perfecta charitas foras mittit timorem» . Non de omni timore dicit quia mittitur foras a charitate; habes enim psalmum dicentem, «Timor Domini castus, permanens in saeculum saeculi» . Alius ergo timor permanet, alius excluditur. Timor qui excluditur, castus non est; qui autem permanet, castus est. Quis est timor qui excluditur? Dignamini advertere. Aliqui propterea tantum timent, ne aliquid mali in terra patiantur, ne illis aegritudo accidat, ne damnum, ne orbitas, ne alicujus amissio chari, ne exsilium, ne damnatio, ne carcer, ne aliqua tribulatio; propterea timent et tremunt: adhuc iste timor non est castus. Adhuc audi. Alius non in hac terra
Abbreviated transcription (Latin):
Rõo fr̃s felix mr. et uere felix et
nomine et corona. cuius hodie dies
est: et contempsit mundum. An for¬
te quia cimebat dnm inde erat felix. inde
erat beacus. quia uxor eius tanquam uinea
fercilis erat in terra: et filii eius cireuidede¬
rant mensam eius: Omĩa ista ꝑfecta habet.
s in corpore eius qui hic describitur. Et quia
sic illa intellexit: contempsit presentia. ut
acciꝑet futura. Noueritis aut̃ fr̃s non eum pas¬
sum mortem: quam alii martires passi sunt.
Confessus est enim: dilatusẽad tormenta: alio die
inuentum est corpus eus exanime. Clauserat
enim illi carcerem: s corpori non spiritui. Quem
illic parabant torquere carnifices: absentem in¬
uenerunt. Perdiderunt seuitiam suam: iacebat
exammis: sine sensu illis ne torqueretur: cum
sensu apud dm̃ ut coronaretur. Unde et iste
felix fĩs non tantum nomine. s et premio
uite ȩterne sic ista dileocit. Ergo sic audiamus
istum psalmum: tanquam de ap̃o diciͥtur.

Expanded text:
ratres, Felix martyr et vere felix et nomine et corona, cujus hodie dies est, contempsit mundum. An forte quia timebat Dominum, inde erat felix, inde erat beatus, quia uxor ejus tanquam vinea fertilis erat in terra, et filii ejus circumdederant mensam ejus? Omnia ista perfecte habet, sed in corpore illius qui hic describitur: et quia sic ille intellexit, contempsit praesentia, ut acciperet futura. Noveritis autem, fratres, non eum passum mortem, quam alii martyres passi sunt. Confessus est enim, dilatus est ad tormenta; alio die inventum est corpus ejus exanime. Clauserant enim illi carcerem, sed corpori, non spiritui. Quem illic parabant torquere carnifices, absentem invenerunt, perdiderunt saevitiam suam. Jacebat exanimis, sine sensu illis, ne torqueretur; cum sensu apud Deum, ut coronaretur. Unde et iste felix, fratres, non tantum nomine, sed et praemio vitae aeternae, si ista dilexit? 7. Ergo sic audiamus istum psalmum, tanquam de Christo dicatur:
Abbreviated transcription (Latin):
in medio multoꝵ. quia cum aeccłia sua est hic
usq ad consummationem scłi: ut quod ait in
medio multoꝵ. hoc accipiamus quod ab eisdẽ
multis honoratur : In medio quippe ẽẽ dicit᷑.
cui honor precipuus exhibetur. Si aut̃ cor est
tanquam honunis medium: nichil melius in¬
telligatur dictum. quam in cordib multoꝵ
corporis mei quod est eccłia. Corde enĩ credit᷑
Quia astitit adextris pauꝑis. De uida dictum
erat et diabolus stet adexetris eius: qui suas
diuicias augere uoluit xp̃o uendito. Hic aut̃
dñs astitit adextris pauꝑis: ut diiucię pau¬
ꝑis sit ipse dñs. Astitit quippe adeatris pauꝑ¬

Expanded text:
in medio multorum, quia cum Ecclesia sua est hic in medio multorum, quia cum Ecclesia sua est hic usque in consummationem saeculi ; ut quod ait, «in medio multorum,» hoc accipiamus quod ab eisdem multis honoratur? In medio quippe esse dicitur, cui honor praecipuus exhibetur. Si autem cor est tanquam hominis medium; nihil melius intelligitur dictum, quam in cordibus multorum corporis mei, quod est Ecclesia. Corde enim creditur . 33. «vers. 31. Quia astitit a dextris pauperis.» De Juda dictum erat, «Et diabolus stet a dextris ejus;» qui suas divitias augere voluit Christo vendito: hic autem Dominus «astitit a dextris pauperis,» ut divitiae pauperis sint ipse Dominus. «Astitit» quippe «a dextris pau
Abbreviated transcription (Latin):
sua. Intelligr̾ aut confundantur et intus et fo¬
in consuetudine sermonis latim quod plus est
quam debet: eui contrarium est parum. quod
minus est quam debet. S nimis grece a t᷑ aͥ nͦ.¬
dr̃ Iste aut̃ uersus non habet aͥ t᷑ ã ti .s habet¬
cͦ O coͦ aͥ xa: quod quidam nr̃i interpretati sũt
ut pro eo ponerent aliquando niis. aliquan¬
do ualde. S si nimis ꝓ eo quod est ualde intel¬
ligatur: potest et in laude poni. Nam et ista
confessio. laudem significat. Ita enim sequitur.
Et in medio multoꝵ laudabo eum. Dicit etiam
in alio psalmo: in medio ȩccłiȩ cantabo te.S
cum ista cantat aeccłia que corpus est xp̃i: quo¬
modo in medio aeccłiȩ cantat eccłia lta et hic
multi cum sint menbra xp̃i: sicut ipsi laudat.
ille laudat qui est in medio eius. Quomodo
in medio multoꝵ laudat: quando ipsis multis
laudantib dicitur ipse laudare : An idõ laudat

Expanded text:
suam.» Intelligitur autem, confundantur et intus et fosuam.» Intelligitur autem, confundantur et intus et foin consuetudine sermonis latini, quod plus est quam debet: cui contrarium est parum, quod minus est quam debet. Sed «nimis,» graece ἄγαν dicitur; iste autem versus non habet ἄγαν, sed habet σφόδρα. Quod quidam nostri sic interpretati sunt, ut pro eo ponerent aliquando «nimis,» aliquando «valde.» Sed si «nimis» pro eo quod est «valde» intelligatur, potest et in laude poni; nam et ista confessio laudem significat. Ita enim sequitur: «Et in medio multorum laudabo eum.» Dicit etiam in alio psalmo, «In medio Ecclesiae cantabo te» . Sed cum ipsa cantat Ecclesia, quae corpus est Christi, quomodo in medio Ecclesiae cantat Ecclesia? Ita et hic multi cum sint membra Christi, si cum ipsi laudant, ille laudat, quia membra sunt ejus; quomodo in medio multorum laudat, quando ipsis multis laudantibus dicitur ipse laudare? An ideo laudat
Abbreviated transcription (Latin):
brachium dñi cui reuelatum est s hec manus
et erat. et fecit eam: quia in principio erat uer¬
bum: et uerbum caro factum est. Et erat sine
tempore sed̾m diuinitatem: et factus est ei ex se
orum hominum diligentium uanitatem: et que¬
rentium mendatium. Ds̃ aut̃ cum benedicit fa¬
cit quod dicit. Qui insurgunt in me confundan¬
tur. Ut enim insiugant. aliquid se ad uersus me
ꝑficere arbitrantur: s cum exaltatus fuero suꝑ¬
celos. et eẽ ceꝑit suꝑ omẽm terram gła mea.
confundentur: seruus aut̃ tuus letabitur: siue
in dextera patris. siue in suis menbris letanti¬
b: et inter temptationes in spe. et post tẽp
michi pudorem: id est pudeat eos detraxisse
michi. S hoc potest in bono acoipi: dum cor¬
riguntur. Et oꝑiantur sicut diploide confusio¬
ne sua. Diplois: dupplex pallium est. Nam qui¬
dam etiam sic interpretati sunt istum uersum:
et oꝑiantur sicut pallium dupplex confusione

Expanded text:
brachium Domini cui revelatum est» ? Haec manus brachium Domini cui revelatum est» ? Haec manus et erat, et fecit eam; quia, «In principio erat Verbum, et Verbum caro factum est» : et erat sine tempore secundum divinitatem, et factus est ei ex semorum hominum, diligentium vanitatem, et quaerentium mendacium ; Deus autem cum benedicit, facit quod dicit. «Qui insurgunt in me, confundantur». Ut enim insurgant aliquid se adversus me proficere arbitrantur; sed cum exaltatus fuero suelos, et esse coeperit super omnem terram gloria mea, confundentur. «Servus autem tuus laetabitur:» sive in dextera Patris, sive in membris suis laetantibus, et inter tentationes in spe, et post tentaur qui detrahunt mihi pudorem:» id est, pudeat eos detraxisse mihi. Sed hoc potest et in bono accipi, dum corriguntur. «Et operiantur sicut diploidem confusionem suam.» Diplois duplex pallium est. Nam quidam etiam sic interpretati sunt istum versum: «Et operiantur sicut pallium duplex confusionem
Abbreviated transcription (Latin):
mortem crueis. Xp̃c enĩ nos redemit de maledicto
legis: factus pro nob̃ maledictum. Uidunt me: et
mouerunt capita sua. Quia uidunt pependisse. nox
uiderunt resunexisse: iudunt quando genua eiꝰ
sunt infirmata: nõ uidunt quando caro iminuta¬
miscđiam tuam. Hoc ad totum refeni sic potest.
id est ⁊ ad caput ⁊ ad corpꝰ: ad caput ꝓpt̾ formã ser¬
ui. ad corpꝰ ꝓpt̃ ipsos seruos. Potuit enun et in eis
dicere dõ adiuua me. et saluum me fac: in quib
xit scient ꝓ quib seuentib et orauit: quia in
ois quib factus est opprobrium mouentib in eiꝰ
illusionem capita sua. erant etiam hii qui in eũ
postea crediderunt. Discant aut̃ qui formam
humam corporis dõ tribiunt: quomodo habeat
ds manum. Si enun quod facit manu facit: nũ¬
quid et ipsam manum suam manu facit: Quo¬
modo ergo hic dictum est. et soient quia ma¬
nus tua hec. et tu dĩe fecisti eam: intelligamus
itaq manum dĩ eẽ xp̃m: unde alibi dicitur. Et

Expanded text:
us» enim «nos redemit de maledicto Legis, factus pro nobis maledictum» . «Viderunt me, et moverunt capita sua.» Quia viderunt pependisse, non viderunt resurrexisse; viderunt quando genua ejus sunt infirmata, non viderunt quando est caro immutaferri potest, id est et ad caput, et ad corpus: ad caput, propter formam servi; ad corpus, propter ipsos servos. Potuit enim et in eis dicere Deo, «Adjuva me,» et, «salvum me fac;» in quibus xit, «sciant,» pro quibus saevientibus et oravit; quia in eis quibus factus est opprobrium moventibus in ejus illusionem capita sua, erant etiam hi qui in eum postea crediderunt. Discant autem qui formam humani corporis Deo tribuunt, quomodo habeat Deus manum. Si enim quod facit, manu facit, numquid et ipsam manum suam manu facit? Quomodo ergo hic dictum est, «Et sciant quoniam manus tua haec, et tu, Domine, fecisti eam?» Intelligamus itaque manum Dei esse Christum: unde alibi dicitur, «Et
Abbreviated transcription (Latin):
diuersa sunt etiam leo ⁊ agnus: ⁊ tam̃ uͦq signifi¬
catus ẽ. xp̃s. Leo ꝓpt̾ aliud agnus ꝓpt̾ aliud: nõ tam̃
alius. quia noc fortis ẽ. agnus. nec uinocens leo xp̃s
aut̃ ⁊ innocens ẽ. ut agnꝰ: ⁊ fortis ut leo. dicit enim

Expanded text:
diversa sunt etiam leo et agnus, et tamen utroque signifidiversa sunt etiam leo et agnus, et tamen utroque significatus est Christus. Leo propter aliud, agnus propter aliud; non tamen alius: quia nec fortis est agnus, nec innocens leo; Christus autem et innocens est ut agnus, et fortis ut leo. Dicit autem
Abbreviated transcription (Latin):
infirmata sunt a ieuinio. ubi significatum eẽ
arbitror eos qui in menbris eius fortes iudebã¬
tur: tanquam presentia panis quo sustentalĩ¬
tur ab stracta. in eus passione defecisse. usq ad
negationem que apparuit in petro: tanquam
ad eos confirmandos. ne succumbendo penit̾
caderent. et caro mea inquit imimuitata est
ꝓpter oleum. ut illos a mea morte deficientis
mea resurrectione firmarem: emuisso sp̃u sc̃o
ungerem: qui non ad eos uenisset nisi ego a¬
bissem. Hoc enim dixerat: non potest ille
uenire nisi ego abiero. Et euangłista dixit.
Nondum erat sp̃c datus: quia iħe nondũ fuerat
glorificatus. Nondum erat immutata caro
euis. Siue aut̃ ꝑ aquam ꝓpter ablutionem uł
urigationem. siue ꝑ oleum ꝓpt̾ ex altationem ⁊ inflam¬
mationem caritatis significetur sp̃s sc̃is: nõ idoo ẽ. a se¬
ipso diuersus. quia signa diuersa sunt. Multũ enĩ

Expanded text:
infirmata sunt a jejunio,» ubi significatum esse infirmata sunt a jejunio,» ubi significatum esse arbitror eos qui in membris ejus fortes videbantur, tanquam praesentia panis quo sustentabantur abstracta, in ejus passione defecisse usque ad negationem, quae apparuit in Petro; tanquam ad eos confirmandos, ne succumbendo penitus caderent, «Et caro mea,» inquit, «immutata est propter oleum,» ut eos mea morte deficientes, mea resurrectione firmarem, et misso Spiritu sancto unguerem, qui non ad eos venisset, nisi ego abiissem. Hoc enim dixerat, «Non potest ille venire, nisi ego abiero» : et Evangelista dixit, «Nondum erat Spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus» . Nondum erat immutata caro ejus. Sive autem per aquam propter ablutionem vel irrigationem, sive per oleum propter exsultationem et inflammationem charitatis, significetur Spiritus sanctus; non ideo est a seipso diversus, quia signa diversa sunt. Multum enim
Abbreviated transcription (Latin):
te. lam hoc in menbris euis. hoc est fidelib
eiis: conuenientius intelligi existimo. Quod
ut aliquanto aꝑtius poneret: maluit dicere
sieut locustȩ quam sicut locusta. Quamius
et numero singłari possent accipi etiam multe.
sicut et illud est. dixit et uenit locusta: s
ẽẽt obscurus. Excussi sunt ergo id est fugati
a psecutorib fideles eus: quoꝵ uł multitudi¬
nem significare uoluit nomine locustarum.
ut quod transilierunt de loco in locum. Genua
s tantum ne in eo ualuit illa in edia. ut genua
eius infirmarentur: Et hocͭ menbris eius hoc
est scis eius aptius intelligitur. Et caro mea
immutata est ꝓpter oleum. Propter grãm sp̃u¬
alem. Unde et xp̃c appellatur acrismate. Cris¬
ma aut̃ est unctio. Caro aut̃ ꝓpt̾ oleum nõ
indeterius s in melius immutata est: hoc est
amortis contumelia in głam immortalita¬
tis exurgens. Cum itaq dixisset et genua mã

Expanded text:
tae.» Hoc jam in membris ejus, hoc est fidelibus tae.» Hoc jam in membris ejus, hoc est fidelibus ejus, convenientius intelligi existimo. Quod ut aliquanto apertius poneret, maluit dicere, «sicut locustae,» quam sicut locusta: quamvis et numero singulari possent accipi etiam multae, sicut illud est, «Dixit, et venit locusta» ; sed esset obscurius. Excussi sunt ergo, id est, fugati a persecutoribus fideles ejus, quorum vel multitudinem significari voluit nomine locustarum, vel quod transilierunt de loco in locum. 26. «sed tantumne valuit in eo illa inedia, ut genua ejus infirmarentur? An et hoc in membris ejus, hoc est sanctis ejus, aptius intelligitur? «Et caro mea immutata est propter oleum:» propter gratiam spiritualem. Unde et Christus appellatur a chrismate: chrisma autem unctio est. Caro autem propter oleum non in deterius, sed in melius immutata est, hoc est, a mortis contumelia in gloriam immortalitatis exsurgens. Cum itaque dixisset, «Genua mea
Abbreviated transcription (Latin):
que testimonium ꝑhibent de illo: non insu¬
ꝑficie ꝑ transiri. Non enum tantummodo ait.
tu dñe dñe fac mecum: s ait. et tu. Quid ẽ.
et tu. nisi quia et ego: Quod aut̃ non semel
dñe. s repetens ait dñe dñe: habet in hoc
nomen tuum: gr̃ãm cominendauit. Hullis
enim oꝑum meritis precedentib in tantã
colsitudinem subuecta est humana natura:
ut totum simul uerbum et caro hoc est ds̃
et homo. uingenitus dĩ filius diceretur. Noc
aut̃ factum est: ut ab illo qui creauerat. ꝑ id
quod non ꝑierat id quod ꝑierat quereretur
Unde et hic sequitur: quia suauis est miscdia
tua. Libera me quia ogenus et pauꝑ ego sũ.
e gestas et pauꝑtas infirmitas est: ex qua cruci¬
fious est. Et cor meum conturbatum est intra
me hoc ad illud refertur quod ait ꝓpinquã¬
sum. Hoc ipsam mortem significauit. Sicut
enim exumbra deficiente fit nax: sic ex mor¬
tali carne fit mors. Excussus sum sicut locus¬

Expanded text:
quae testimonium perhibent de illo , non in suquae testimonium perhibent de illo , non in superficie pertransiri. Non enim tantummodo ait, «Tu, Domine, Domine, fac mecum;» sed ait, «Et tu.» Quid est, «Et tu,» nisi quia et ego? Quod autem non semel «Domine,» sed repetens ait, «Domine, Domine;» habet in hoc nomen tuum;» gratiam commendavit. Nullis enim operum meritis praecedentibus in tantum celsitudinem subvecta est humanut totum simul verbum et caro hoc est Deus et homo, unigenitus Filius diceretur. Hoc autem factum est ut ab illo qui creaverat per id quod non perierat id quod perierat quaereretur. Unde hic sequitur: quia suavis est misericordia 22. Libera me, quia egenus ei pauper ego sum.» Egestas et paupertas, infirmitas est, ex qua crucifixus est. «Et cor meum conturbatum est intra me.» Hoc ad illud refertur, quod ait propinquansum.» Hoc ipsam mortem significavit. Sicut enim ex umbra declinante fit nox, sic ex mortali carne fit mors. «Excussus sum sicut locus
Abbreviated transcription (Latin):
quod in cotidiana loquendi consuetudine
habemus. cum de aliqua re quȩ ꝓ partibus
nr̃is est dicimus. nobiscum facit. Pater quip¬
pe adiuuat filium inquantum ds̃ hominẽ
ꝓpter formam serui: cui honini ds̃ cui for¬
mȩ seru etiam dñs est pater. Nam in for¬
ma dĩ. filius adiutorio non indiget. Aequa¬
liter enim cum patre omĩpts est: ex quo
et ipse aduitor est homuns. Sicut enim pa¬
ter suscitat mortuos et iuiuficat: sic et filiꝰ
quos uult uuificat. Nec alios pater. alios filiꝰ
dut aliter pater. aliter filius: quia et eadẽ
facit et similiter. Unde in quantum homo
est filius dĩ. d̾s illum suscitauit a mortius:
hoc est pater cui dicit in psalmis. suscita me
et reddam illis. In quantum aut̃ ds est: eti¬
am ipse se suscitauit. Propter quod dicit. Sol¬
uite templum hoc: et in triduo suscitabo illd̃.
Quod etiam hic significauit: siquis diligenter
uitendat. Scrutari enim uissit scripturas

Expanded text:
Quod in quotidiana loquendi consuetudine Quod in quotidiana loquendi consuetudine habemus, cum de aliqua re quae partibus nostris est, dicimus: Nobiscum facit. Pater quippe adjuvat Filium, in quantum Deus hominem, propter formam servi: cui homini Deus, et cui formae servi etiam Dominus est Pater. Nam in forma Dei, Filius adjutorio non indiget; aequaliter enim cum Patre omnipotens est, ex quo et ipse adjutor est hominis. «Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat» : nec alios Pater, alios Filius, aut aliter Pater, aliter Filius; quia et eadem facit, et similiter. Unde in quantum homo est Filius Dei, Deus suscitavit illum a mortuis, hoc est Pater, cui dicit in Psalmis, «Suscita me, et reddam illis» : in quantum autem Deus est, etiam ipse se suscitavit; propter quod dicit, «Solvite templum hoc, et triduo suscitabo illud» . Quod etiam hic significavit, si quis diligenter intendat: scrutari enim jussit Scripturas,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Non ergo unus est uidas s multi: de quib
dicitur. hoc opus eoꝵ qui detrahunt michi
apud dñm : quanquam et pluralis numerus
poni potuit ꝓ numero singulari: sicut hero¬
de mortuo dictum est ab angło. mortui sut
qui querebant animam pueri. S qui mag̃
detrahunt xp̃o apud dñm quam illi qui ip¬
sis uerbis dũi detrahunt: dicentes non ẽẽ.
am. Negando eum qui cum uoliusset potuis¬
set resurgere: cum dicat. potestatem habeo
ponendi animam meam. et potestatem habeo
codices sic habent: et tu dñe dñe fac mecũ
ꝓpter nomen tuum. Unde sensus alcior non
est. pretermutendus: ita dixisse filiu patri¬
quitur enim. Quia suauis est miscdia tua. Et¬
ipsam quia non dixit fac ime. uł fac super
me. uł aliquid huiusmodi. s ait fac mecũ:
bene intelligimus et patrem et filium simul
facere misediam in uasa miscdiȩ. Potest hoc
etiam sic intelligi. fac mecum .i. adiuua me:

Expanded text:
tur. Non ergo est unus Judas, sed multi, de quibus tur. Non ergo est unus Judas, sed multi, de quibus dicitur, «Hoc opus eorum qui detrahunt mihi apud Dominum.» Quanquam et pluralis numerus poni potuit pro numero singulari; sicut, Herode mortuo, dictum est ab angelo: «Mertui sunt qui quaerebant animam pueri» . Sed qui magis detrahunt Christo apud Dominum, nisi illi qui ipsis verbis Domini detrahunt, dicentes non esse am:» negando eum, cum voluisset, potuisse resurgere; cum dicat, «Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo codices sic habent: «Et tu, Domine, Domine, fac mecum, propter nomen tuum.» Unde sensus altior non est praetermittendus, ita dixisse Filiutest. Sequitur enim: Quia suavis est misipsam quia non dixit, Fac in me; vel Fac super me; vel aliquid hujusmodi; sed ait, «Fac mecum;» bene intelligimus et Patrem et Filium simul facere misericordiam in vasa misericordiae . Potest hoc etiam sic intelligi: «Fac mecum,» id est, adjuva me.
Abbreviated transcription (Latin):
inde se fortes putant quia licet eis mala tã¬
dixerit de uestimento: quid est quod repe-¬
tit: An quia dixxerat induit maledictionẽ
sicut uestimentum: differt ab eo uestimento
quod non indutur s oꝑitur : Induitur enĩ
quisq tunica: oꝑitur pallio. Et quid est
hoc. nisi etiam in conspectu hominum de
iniquitate głari : Et sicut zona inquit
qua semꝑ precingitur. Mlaxime homines
ideo precinguntur ut ad oꝑandum sint
aptiores: ne uestis sinb prepediantur. Ergo
maledictione se precingit qui malum non
repentinum s dispositum aggreditur: et ita
discit malefacere ut semꝑ paratus sit. Unde
et hic ait: et sicut tona qua semꝑ precingi
tur. Hoc opus eoꝵ qui detrahunt michi a¬
pud dr̃m Hon dixit merces eoꝵ: s opus eoꝵ.¬
Al anifestum est enum quod indumento et
oꝑtorio et aqua. et oleo. et zona: ipsa oꝑa
describebat quib ȩcna maledictio compara¬

Expanded text:
inde se fortes putant, quia licet eis mala taninde se fortes putant, quia licet eis mala tandixerit de vestimento, quid est quod repetit? An quia dixerat, «Induit maledictionem sicut vestimentum,» differt ab eo «vestimentum quo» non induitur, sed «operitur?» Induitur enim quisque tunica, operitur pallio. Et quid est hoc, nisi etiam in conspectu hominum de iniquitate gloriari? «Et sicut zona,» inquit, «qua semper praecingitur.» Maxime homines ideo praecinguntur, ut ad operandum sint aptiores, ne vestis sinibus praepediantur. Ergo maledictione se praecingit, qui malum non repentinum, sed dispositum aggreditur, et ita discit malefacere, ut semper paratus sit: unde et hic ait, «Et sicut zona qua semper praecingi Hoc opus eorum qui detrahunt mihi apud Dominum.» Non dixit, merces eorum; sed, «opus eorum:» manifestum est enim quod indumento, et opertorio, et aqua, et oleo, et zona, ipsa opera describebat quibus aeterna maledictio compara
Abbreviated transcription (Latin):
illuminatus a dño. Nunquid et uos uultis dis¬
eipuli oiuis fieri: Et noluit benedictionẽ: et
pro maledicto habuit. et respondit. Tusis discipu¬
lus eus. Et longe facta est ab eo benedictio:
quia transitum fecit ad gentes. Et induit male¬
dictionem sicut uestinentum: siue uidas. siue
ille popłs. Et intrauit sicut aqua in interiora
eius. Etgo et foris et intus. Foris siout uestimẽ¬
tum. intus sicut aqua: quia in eus incidit uidi¬
cium qui potest et corpus et animam occidere
in gehennam: corpus foris. animam intus. Et sic̃
oleum in ossib eius. Ostendit eum cum delecta¬
cione malefacere. et comparare sibi maledictionẽ
hoc est pęnam ȩt̾nam: quia benedictio uita et̃¬
na est. Modo quippe malefacta delectant sic̃
aqua in interiora eius: et sicut oleum in ossibus¬
eius. S idõ maledictio uocatur: quia talib
ds tormenta predixit. Tanquam in ossib
aut̃ oleum est maledictio: cum homines

Expanded text:
illuminatus a Domino: «Numquid et vos vultis disilluminatus a Domino: «Numquid et vos vultis discipuli ejus fieri?» Et noluit benedictionem, et pro maledicto habuit; et respondit, «Tu sis discipulus ejus» : et longe facta est ab eo benedictio, quia transitum fecit ad Gentes. «Et induit maledictionem sicut vestimentum:» sive Judas, sive ille populus. «Et intravit sicut aqua in interiora ejus.» Ergo et foris et intus; foris sicut vestimentum, intus sicut aqua: quoniam in ejus incidit judicium, qui potest et corpus et animam occidere in gehenna ; corpus foris, animam intus. «Et sicut oleum in ossibus ejus.» Ostendit eum cum delectatione malefacere, et comparare sibi maledictionem, hoc est, poenam aeternam; quia benedictio vita aeterna est. Modo quippe malefacta delectant, sicut aqua in interiora, et sicut oleum in ossibus; sed ideo maledictio vocatur, quia talibus Deus tormenta praedixit. Tanquam in ossibus autem oleum est maledictio, cum homines
Abbreviated transcription (Latin):
mane rapiebat: ad uesꝑum diuisit escas. Et
ipse qui conpunctus est corde: ut etiam in ipso
illi ꝑsequerentur inopem. uolentes mortificare
conpunctum corde. Hoc quippe oderant in pau¬
lo apło: quia conpunctus corde predicabat que
fuerat ante ꝑsecutus. In opem quippe et mendi¬
cum et conpunctum corde in menbris suis et
ipse ut mortificaret ꝑsequens: audiuit de cęlo.
Saule saule quid me ꝑsequeris : Et factus con¬
punctus corde: cepit talia pati qualia faciebat
Et dilexit maledictionem: et ueniet ei. Quan¬
quam et uidas maledictionem dilexerit. et fu¬
rando de loculis. et dñm uendendo. atq tradẽ¬
do: tamen aꝑtius popłs ille dilexit maledicti¬
onem: quando dixit. sangius eius suꝑ nos et su¬
ꝑ filios nrõs. Et noluit benedictionem: et elon¬
gabitur ab eo. Et uidas quidem quia noluit
xp̃m in quo est et̾na benedictio: s aꝑtius nolu¬
it benedictionem popłs uidȩoꝵ: cui dixxit ille

Expanded text:
mane rapiebat, ad vesperum divisit escas : et mane rapiebat, ad vesperum divisit escas : et ipse compunctus corde, ut etiam in illo ipsi persequerentur inopem, volentes mortificare compunctum corde. Hoc quippe oderant in Paulo apostolo, quia compunctus corde praedicabat quem fuerat ante persecutus. Inopem quippe et mendicum et compunctum corde in membris suis et ipse ut mortificaret, persequens, audivit de coelo, «Saule, Saule, quid me persequeris?» et factus compunctus corde, coepit talia pati, qualia faciebat «Et dilexit maledictionem, et veniet ei.» Quanquam et Judas maledictionem dilexerit, et furando de loculis, et Dominum vendendo atque tradendo; tamen apertius populus ille dilexit maledictionem, quando dixit: «Sanguis ejus super nos et super filios nostros» . «Et noluit benedictionem, et elongabitur ab eo.» Et Judas quidem, quia Christum noluit, in quo est aeterna benedictio; sed apertius noluit benedictionem populus Judaeorum, cui dixit ille
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum audissent apłos post dñi ascensionẽ
conpuncti sunt corde qui occiderant dñm: qͦs
allocutus est beatus petrus. dicens inter ceteri
Agite penitentiam. et baptizetur unusquisq
ur̃m in nomine dñi nr̃i iħu xp̃i: et dimitten¬
tur uobis peccata ur̃a. S qm̃ idem ipsi menbra
eus facti sunt. cuius in ligno menbra fixcerũt:
popłs udeoꝵ non est recordatus facere mise¬
ricordiam. Persecutus est hominem inopem
et mendicum: s in menbris suis de quib dictu¬
rus ẽ. quod attinet ad ipsa oꝑa misccdiȩ: quãds
uni ea minimis meis non fecistis. michi non
fecistis. Et conpunctum corde mortificare. Pla¬
ne conpunctum corde: s in menbris suis. De
his aut̃ qui ꝑsecuti sunt ut conpunctum cor¬
de mortificarent erat et saulus. consentiens in
necem stpħi conpuncti corde: quia et ipse
stpħs de ipsis erat qui conpunti sunt corde.¬
D saulus recordatus est facere nuscđiam. Et qui

Expanded text:
qui cum audissent Apostolos post Domini ascensionem, qui cum audissent Apostolos post Domini ascensionem, «compuncti sunt corde,» qui occiderant Dominum. Quos allocutus est beatissimus Petrus dicens inter caetera: Agite paenitentiam et baptizetur unusquisque uestrum in nomine domini Iesu Christi; et dimittentur uobis peccata uestra. ejus facti sunt, cujus in ligno membra fixerunt, populus Judaeorum non est recordatus facere misericordiam; persecutus est hominem inopem et mendicum, sed in membris suis: de quibus dicturus est, quod attinet ad ipsa opera misericordiae, «Quando uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis» . «Et compunctum corde mortificare:» plane «compunctum corde,» sed in membris suis. De his autem qui persecuti sunt, ut compunctum corde mortificarent, erat et Saulus consentiens in necem Stephani compuncti corde ; quia et ipse Stephanus de illis erat qui compuncti sunt corde. Sed Saulus recordatus est facere misericordiam; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
cere miscd̾iam. S melius de popło accipitur
quod ait. non est recordatus. Nam si xp̃mi occi¬
Ai saltem recordaretur penitendo. et face¬
ret miscdiam supra menbra eius que ꝑseue¬
rantissime ꝑsecutus est. Ideo dixit quia ꝑse¬
eutus est hominẽ inopem et mendicum. Po¬
mopem: quia non est dedignatus dñs pauꝑ
fieri cum diues eẽt. ut illius pauꝑtate nos
ditaremur. Mendicum aut̃ quomodo intelli¬
gam : nisi quia forte dixxit mulieri samarita¬
ne da michi bibere: Et in cruce ait. sicio.s
quod sequitur. quomodo accipiatur in ipso ca¬
pite nr̃o id est sui corporis saluatore. quãm iudas
ꝑsecutus est: non inuenio. Cum eñi dixisset
et ꝑsecutus est hominem in opem et mendicũ:
athiecit atq ait. Et conpunctũ corde morti¬
ficare: id est mortificatũ mortificare. Nam qui¬
dam etiam sic sunt interpretati. Conpunctus
aut̃ corde non solet dici nisi stimulis peccatoꝵ
in dolore pentendi : sicut de illis dictum est

Expanded text:
cere misericordiam.» Sed melius de populo accipitur quod ait, «non est recordatus:» nam si Christum occidit, saltem recordaretur poenitendo, et faceret misericordiam super membra ejus, quae perseverantissime persecutus est. Ideo dicit quia «persecutus est hominem inopom et mendicum.» Poa; quia non est dedignatus Dominus pauper fieri, cum dives esset, ut illius paupertate nos ditaremur . Mendicum autem quomodo intelligam, nisi forte quia dixit mulieri Samaritanae, «Da mihi bibere» , et in cruce ait, «Sitio» ? Sed quod sequitur quomodo accipiatur in ipso capite nostro, id est sui corporis Salvatore, quem Judas persecutus est, non invenio. Cum enim dixisset, «Et persecutus est hominem inopem et mendicum,» adjecit atque ait, «Et compunctum corde mortificare;» id est, ut mortificaret: nam quidam etiam sic sunt interpretati. Compunctus autem corde non solet dici, nisi stimulis peccatorum in dolore poenitendi; sicut de illis dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dr̃. dimitte nobis debita nr̃a sicut et nos
dimittimus debitorib nr̃is: et oratio inquit¬
eus fiat in peccatum: quia non fit ꝑ xp̃m
et morte consumpti sunt. Et tanquam diceret᷑
quid ergo fiet de numero sacratissimo duodenario
in quo non frustra dñs duodecim habere primos
apłos uoluit: continuo subiecit. Et episcopatũ
eius accipiat alter. Tanquam diceret. et ipse
ꝓ suo merito punatur: et ille numerus supple¬
atur. Quod siquis que madmodum factum sit
ipso: et filii euis orphani. et uxor eius uiduata
est. Nutantes transferantur filii eius: et mendi¬
cent. Ilutantes dictum ẽ. in certi quo eant:
omni p̃sidio destituti. Eiciantur de habitatio¬
nib suis. Exposuit quod supra dixerat: transfe¬
rantur. Hoc aut̃ totum quomodo uxori eius
fili isq contigerit: sequentes indicant uersus.

Expanded text:
ubi dicitur, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos ubi dicitur, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris: Et oratio ejus,» inquit, «fiat in peccatum;» quia non fit per Christum, et morte consumpti sunt. Et tanquam diceretur, Quid ergo fiet de sacratissimo numero duodenario, in quo non frustra Dominus duodecim habere primos Apostolos voluit? continuo subjecit, «Et episcopatum ejus accipiat alter.» Tanquam dicens, Et ipse pro suo merito puniatur, et ille numerus, suppleatur. Quod si quis quemadmodum factum sit, ipso, et filii ejus orphani, et uxor ejus viduata Nutantes transferantur filii ejus, et mendicent. Nutantes» dictum est, incerti quo eant, omni praesidio destituti. «Ejiciantur de habitationibus suis.» Exposuit quod supra dixerat, «transferantur.» Hoc autem totum quomodo uxori ejus filiisque contigerit, sequentes indicant versus.
Abbreviated transcription (Latin):
ne ab illo possideretur ciuusoꝑa ipse xp̃c soluit
retur intra ini gaudium. dñi tui: s talis de quo
dicatur. ꝓicite illum in tenebras exteriores.
cati. Oratio aut̃ que non fit per xp̃m. nõ solũ
non potest delere peccatum: s etiam ipsa
fit in peccatum. Quando aut̃ iudas ita orare
potuerit ut oracio eius fieret in peccatum:
queri potest. Credo antequam dñm traderet.
et de illo tradendo iam cogitaret: non enum iã
poterat orare ꝑ xp̃m. Nam postea quam illum
tradidit eumq penituit. si per xp̃m oraret
in dulgentiam rogaret: si indulgentiam roga¬
ret. spem haberet. si spem haberet. miscdđiam
ꝑaret: si miscdiam sꝑaret. non sibi desꝑatione collũ
ligaret. Proinde cum dixisset cum uidicatur
exeat condempnatus. ne ab imminente cõdep¬
natione putaretur se potusse oratione libe¬
rari quam didicerat cum condiscipłis suis:

Expanded text:
ne ab illo possideretur, cujus opera ipse Christus solvit, ne ab illo possideretur, cujus opera ipse Christus solvit, retur, «Intra in gaudium domini tui;» sed talis de quo dicitur, «Projicite illum in tenebras exteriores» cati: oratio autem quae non fit per Christum, non solum non potest delere peccatum, sed etiam ipsa fit in peccatum. Quando autem Judas ita orare potuerit, ut oratio ejus fieret in peccatum, quaeri potest. Credo, antequam Dominum traderet, et de illo tradendo jam cogitaret: non enim jam poterat orare per Christum. Nam posteaquam illum tradidit, eumque poenituit, si per Christum oraret, indulgentiam rogaret; si indulgentiam rogaret, spem haberet; si spem haberet, misericordiam speraret; si misericordiam speraret, non sibi desperatione collum ligaret. Proinde cum dixisset, «Cum judicatur, exeat condemnatus;» ne ab imminente condemnatione putaretur se potuisse oratione liberare, quam didicerat cum condiscipulis suis,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑi dĩ. Hoc enim cuiq non in merito dextrũ
dr̾ quod p̃ponit: sicut sinistrȩ dertia p̃ponit᷑.
las et de illis qui scłi huiuis gaudia p̃ponentes
dõ. beatum dixerunt popłm cui hec sunt:
rectissime dictum est. dextera eoꝵ dex tera im¬
quitatis. Unde quod dixerunt beatum ppłm
eus hec sunt. os eoꝵ locutum est nuquitatem:
quod de illis supra dictum e. Cuius enim oer
loquitr ueritatem contra illud quod dixert̃
isti. beatum ppłm eui hec sunt: debet etiam
ipse dicere quod in eodem psalmo sequitur.
beatis popłs euius dñs ds̃ ipsius. Huic enim
non diabolus est adextris. s dñis: sicut et ali¬
bi dicit. Preuidebam dũm in conspectu meo
semꝑ: qm̃ adextris est michi ne commouear.
D iabolus engo stecit adexxtris eius. quando prepo¬
suit auariciam sapientiȩ. et peccuam saluti
suȩ. ut eum traderet a quo debuit possideri:

Expanded text:
operibus Dei. Hoc enim cuique non immerito dextrum operibus Dei. Hoc enim cuique non immerito dextrum dicitur, quod praeponit; sicut sinistrae dextra praeponitur. Ideo et de illis qui saeculi hujus gaudia praeponentes Deo, beatum dixerunt populum cui haec sunt, rectissime dictum est, «Dextera eorum dextera iniquitatis.» Unde, quod dixerunt beatum populum cui haec sunt, os eorum locutum est vanitatem; quod de illis supra dictum est. Cujus autem os loquitur veritatem, contra illud quod dixerunt isti beatum populum cui haec sunt, debet etiam ipse dicere quod in eodem psalmo sequitur, «Beatus populus cujus Dominus Deus ipsorum» : huic enim non diabolus est a dextris, sed Dominus: sicut et alibi dicit, «Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dextris est mihi, ne commovear» . Diabolus ergo stetit a dextris ejus, quando praeposuit avaritiam sapientiae, et pecuniam saluti suae, ut eum traderet, a quo debuit possideri,
Abbreviated transcription (Latin):
querela de plurib fuerit: nunc de uno loqͥ¬
tur psalmus. Suꝑus aut̃ dixerat locuti sũt
aduersum me lingua dolosa: et sermonibus
odii circumdederunt me. et expugnauerunt
me gratis: pro eo ut diligerent me detrahebat
michi : ego aut̃ orabam: et posuerunt aduer¬
sum me mala ꝓ bonis. et odium ꝓdilectione
mea: omia de pluribus: nunc uero quid dig¬
ni eẽnt ꝓ his iniquitatib suis. et quid eis ui
dicio fu̾turum eet ꝓnuntians. constitue inqͥtͥ
suꝑ eum peccatorem: tanquam intendens in
eum qui se tradidit talibus. de qualib suis
supplicio debito ꝓnuntiet puniendum. quid
ẽ. constitue suꝑ eum peccatorem: nisi eum quẽ
sequenti uersu indicat cum dicit. et diabolus
stet adextris eius: Hoc utiq me ut ut super
se habeat diabolum id est diabolo subditus sit :
qui xp̃o ẽẽ subditus noluit. Scet aut̃ a dextris
eius dictum est: quia oꝑa diaboli preposuit

Expanded text:
querela de pluribus fuerit, nunc de uno loququerela de pluribus fuerit, nunc de uno loquitur Psalmus. Superius autem dixerat: «Locuti sunt adversum me lingua dolosa, et sermoodii circumdederunt me  et expugnaberunt me gratis. Pro eo ut diligerent me, detrahebant mihi; ego autem orabam: et posuerunt adversum me mala pro bonis, et odium pro dilectione mea.» Omnia de pluribus. Nunc vero quid digni essent pro his iniquitatibus suis, et quid eis divino judicio futurum esset praenuntians, «Constitue,» inquit, «super eum peccatorem:» tanquam intendens in eum qui se tradidit talibus, de qualibus suissupplicio debito praenuntiet puniendum ; quid est, «Constitue super eum peccatorem,» nisi eum quem sequenti versu indicat, cum dicit, «Et diabolus stet a dextris ejus?» Hoc itaque meruit, ut super se habeat diabolum, id est, diabolo subditus sit, qui Christo subditus esse noluit. «Stet» autem «a dextris ejus,» dictum est, quia opera diaboli praeposuit
Abbreviated transcription (Latin):
quidam non intelligentes. putãt odium odio
et malo animo malum animum reddi: qm̃ re¬
uera paucoꝵ est dinosçere quomodo placeat pe¬
na iniquoꝵ accusatori mimicicias ex saturare cu¬
pienti: et quam longe alio modo placeant uidi¬
ci recta uoluntate peccata pimienti. Ille quip¬
pe reddidit malum ꝓ malo: iste aut̃ etiam cũ
uidicat non reddit malum ꝓ malo: qm̃ iustũ
reddit iniusto. Quod aut̃ iustum est: utiq bo¬
nim est. Punit ergo non delectatione aliene
miseriȩ. quod est malum ꝓ malo: s dilectione
iusticie. quod ẽ. bonum ꝓ malo. Itaꝙ nec lu¬
mini scripturarum calumnentur ceci. opinan¬
tes quod ds peccata non puniat: nec quasi
malum ꝓ malo reddat. sibi blandiantur uius¬
ti. Audiãmus ergo deinde quid diuinus sermo
contexat: et in uerbis quasi mala optantis in¬
telligamus predicta ꝓpħantis: et dm̃ iusta tri¬
buentem subleuata in eius aeternam legem mẽ¬

Expanded text:
quidam non intelligentes, putant odium odio, quidam non intelligentes, putant odium odio, et malo animo malum animum reddi: quoniam revera paucorum est dignoscere, quomodo placeat poena iniquorum accusatori inimicitias exsaturare cupienti, et quam longe alio modo placeat judici recta voluntate peccata punienti. Ille quippe reddit malum pro malo; iste autem etiam cum vindicat, non reddit malum pro malo, quoniam justum reddit injusto: quod autem justum est, utique bonum est. Punit ergo non delectatione alienae miseriae, quod est malum pro malo; sed dilectione justitiae, quod est bonum pro malo. Itaque nec lumini Scripturarum calumnientur caeci, opinantes quod Deus peccata non puniat; nec quasi malum pro malo reddat, sibi blandiantur injusti. Audiamus ergo deinde quid divinus sermo contexat; et in verbis quasi mala optantis, intelligamus praedicta prophetantis; et Deum justa retribuentem, sublevata in ejus aeternam legem men
Abbreviated transcription (Latin):
et nos dimittumis. S ille dimittebat: qui pec¬
catum quod ei dimitteretur utiq non habebat.
quib bonis: et odium inquit ꝓ dilectione mea
Nic est om̃is et magnus reatus illoꝵ. Nam quid
nocere potuerunt ꝑsequentes: uoluntate non
necessitate morientem: S ipsum odium est
crimen maximum ꝑsequentis: quãuis sit uo¬
luntaria pena patientis. Satis aut̃ exposuit
quemadmodum supradixerit ꝓ eo ut diligerẽt¬
me: quia dilectionem non ut cumq. s dilec¬
tioni eius debeant cum hic addidit ꝓ dilectione
mea. Hanc dilectionem cominemorat in eũgłio
gare filios tuos tanquam gallina pullos suos sub
alas suas: et nolusti. Deinde que ꝓ ipsa impietate
recipiant incipit ꝓpħare : et eo modo illa dicit
tanquam ulciscendi cupi̾tate obtet uti fiant. cũ
dicantur futura certissima ueritate: et ꝑ dei uis¬
ticiam suꝑ tales digna uentura. Quem modum
futura predicendi uelut spetiem male optandi

Expanded text:
et nos dimittimus; sicut et ille dimittebat qui pecet nos dimittimus; sicut et ille dimittebat qui peccatum quod ei dimitteretur utique non habebat.quibus bonis? «Et odium,» inquit, «pro dilectione mea.» Hic est omnis et magnus reatus illorum. Nam quid nocere potuerunt persequentes, voluntate, non necessitate morientem? Sed ipsum odium est crimen maximum persequentis, quamvis sit voluntaria poena patientis. Satis autem exposuit quemadmodum supra dixerit, «Pro eo ut me diligerent,» quia dilectionem non utcumque, sed dilectioni ejus debebant; cum hic addidit, «pro dilectione mea.» Hanc dilectionem in Evangeliogere filios tuos, tanquam gallina pullos suos sub alas suas et noluisti» . 7. Deinde quae pro ipsa impietate recipiant, incipit prophetare; et eo modo illa dicit, tanquam ulciscendi cupiditate optet ut fiant; cum dicantur futura certissima veritate, et per Dei justitiam super tales digne ventura. Quem modum futura praedicendi, velut specie male optandi,
Abbreviated transcription (Latin):
patienter festinaremus de his quos malos pati¬
murꝰ iundicari: eum seriptum sit. melior est
paticis quam fortis. Docent gͥ nos diuna olo¬
quia am̃co exemplo. cum audi mus ꝓ eo ut
Ailigerent me detrahebant nuchi ego autem
orabam: ut quando aliquos sentimus ingratos.
non solum non reddentes bona s insuꝑ reddẽ¬
tes mala ꝓbonis: nos oremus. Et ipse quidem
ꝑaliis ut seuientib uł dolentib et in fide per¬
pelitantib: nos uero eniam ꝓ bonis primitus
ut aiimum nr̃m dõ miserante atq opitulante
uincamus: quo ferimur in ulciscendi cupiditatẽ.
cum derrahitur siue presentib siue absentibus
nobis. Deinde cum patientiam xp̃i recordam᷑
tanquam ipso excitato sicut factum ẽ. cum
dormiret in naui: qui ꝑturbationem cordis
nr̃i tempestatemq tranquillat animo sedato
atq p acato. oremus etiam ꝓ ipsis detractorib
nr̃is : ut securi dicamus. dimitte nobis dñe sic̃

Expanded text:
patienter festinaremus de his quos malos patipatienter festinaremus de his quos malos patimur, vindicari; cum scriptum sit, Melior est patiens quam fortis. Docent ergo nos divina eloquia Dominico exemplo cum audivimus: Pro eo ut me diligerent, detrahebant mihi, ego autem orabam, ut quando aliquos sentimus ingratos, non solum non reddentes bona sed insuper reddentes mala pro bonis, nos oremus, et ipsi quidem pro aliis, vel saevientibus, vel dolentibus, et in fide periclitantibus. Nos vero etiam pro nobis primitus, ut animum nostrum Deo miserante atque opitulante vincamus, quo ferimur in ulciscendi cupiditatem cum detrahitur sive praesentibus sive absentibus nobis; deinde dum Christi patientiam recordamur, tanquam ipso excitato, sicut factum est dum dormiret in navi, qui perturbationem cordis nostri tempestatemque tranquillat, animo sedato atque pacato, oremus etiam pro ipsis detractoribus nostris, ut securi dicamus, Dimitte nobis, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nem mox presertim resurrecturam seuien-¬
do ꝑ emerunt. S cum dixxisset ꝓ eo ut di¬
ligerent me detrahebant michi: quid ait :¬
Ego aut̃ orabam. Hon quidem dixit quid
orabat: s quid melius intelligere debemus
quam ꝓ eis ipsis: Crucifixo enim maxxime
detrahebant: quando ue illud homini que
quasi uicerant illudebant. De qua cruce
ille dixit: pat̾ ignosce illis quia nesciunt
quid faciunt. Et qm̃ in ꝓfundo malignitatis
reddebant ipsi mala ꝓ bonis. ille in summo
benignitatis reddebat bona ꝓ malis: quãquã
bene intelligatur etiam ꝓ discipulis sus oras¬
se. quod etiam ante passionem suam dixxit
ne deficeret fides eoꝵ: quando ipse pendẽs
in ligno. ut commendaret pacientiam non
ostendebat potentiam inter uerba detra¬
hentium quos posset diuina potestate dele¬
re: s nobis utilius erat quod patientię p̃be
bat exemplũ. quam si suos inimieos sine
dilatione ꝑdendo ad hoc nos edificaret ut im¬

Expanded text:
nem, mox praesertim resurrecturam, saeviennem, mox praesertim resurrecturam, saeviendo per emerunt. 5. Sed cum dixisset, «Pro eo ut diligerent me, detrahebant mihi;» quid ait? «Ego autem orabam.» Non quidem dixit quid orabat; sed quid melius intelligimus, quam pro eis ipsis? Crucifixo enim maxime detrahebant, quando velut homini, quem quasi vicerant, illudebant; de qua cruce ille dixit, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt:» ut quoniam in profundo malignitatis reddebant ipsi mala pro bonis, ille in summo benignitatis redderet bona pro malis. Quanquam bene intelligatur etiam pro discipulis suis orasse, quod etiam ante passionem suam dixit, ne deficeret fides eorum , quando ipse pendens in ligno, ut commendaret patientiam, non ostendebat potentiam inter verba detrahentium, quos posset divina potestate delere. Sed nobibat exemplum, quam si suos inimicos sine ulla dilatione perdendo, ad hoc nos aedificaret, ut im
Abbreviated transcription (Latin):
quam id constitueret: s quia ulciscendi libi¬
do uiciosa est: magisq ad uidicem ꝑtineat
inter alios hoc discernere. quam bonum ho¬
minem sibi expetere. Qua propter impii ex
illa benignitatis summitate dilapsi ubi red¬
duntur bona ꝓ malis. ad quantam maligni¬
tans ꝑfunditatẽ uenerunt retribuendo ma¬
la pro bonis: quanto precipicio tot gradus
interpositos transierunt: Hec paruum aliqͥd
puttiri debet quia non ait ꝓ eo ut diligerẽt
me interficiebant me: s detrahebant michi
Idõ quippe interfecerunt quia detraxerũt
negantes filium dĩ. et dicentes quod in prĩ¬
cipe demonioꝵ eicit demonia: et demoni¬
um habet et insanit. quid eum auditis. et
cetera talia: qua detractione ab illo auer¬
tebant eos quoꝵ conuersionem ille querebat.
Et ido potius hoc dioxit ut ostenderet magis
eos nocere qui xp̃o detrahunt. et ꝑ hoc anĩas
interficiunt : quam qui eius mortalem car¬

Expanded text:
quam id constitueret: sed quia ulciscendi libiquam id constitueret: sed quia ulciscendi libido vitiosa est, magisque ad judicem pertinet inter alios hoc decernere, quam bonum hominem sibi expetere. Quapropter impii ex illa benignitatis summitate delapsi, ubi redduntur bona pro malis, ad quantam malignitatis profunditatem venerunt, retribuendo mala pro bonis! quanto praecipitio tot gradus interpositos transierunt! Nec parvum aliquid putari debet, quia non ait, Pro eo ut diligerent me, interficiebant me; sed, «detrahebant mihi:» ideo quippe interfecerunt, quia detraxerunt, negantes Dei Filium, et dicentes quod «in principe daemoniorum ejicit daemonia» ; et, «Daemonium habet, et insanit; quid eum auditis» ? et caetera talia. Qua detractione ab illo avertebant eos quorum conversionem ille quaerebat: et ideo potius hoc dixit, ut ostenderet magis cos nocere qui Christo detrahunt, et per hoc animas interficiunt, quam qui ejus mortalem car
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet de quib in isto psalmo dr̃. pro eo ut¬
me diligerent de trahebant michi. Dilectionẽ
quippe debebant tantis dñi beneficiis: quam
non solum minime reddebant. uerum etiam
ꝓ illo bono irrogabant malum. Duo uero me¬
dia que dixcimus hominum quodammodo
eẽ medioꝵ ita se habent.: ut eorum prius
quod est reddere bona ꝓbonis habeãt iboni: &me¬
diocͥt̃ boni. mediocriter mali. Idõ dñs hoc nõ
reprehendit. S non uult u eo solo suos disci
płos ꝑmanere. quos uult ad maiora ꝓueh¬
ere: quib dicit. Si dililexeritis eos qui uos
diligunt. id ẽ. si reddideritis bona ꝓbonis.
quam mercedem habebitis: id est quid mag¬
plius : id est ut non solum amicos. uerum
etiam inimicos diligant. Posteruis aut̃ quod
reddiderit ulciscendi modum. ocłm ꝓ ocło
dentem ꝓdente. Que si dici potest in iustoꝵ
usticia est: non quia iniquum est ut recipi¬
at unusquisq quod fecerit. alioquin lex neqͣ¬

Expanded text:
pertinet, de quibus in isto psalmo legitur. «Pro eo utpertinet, de quibus in isto psalmo legitur. «Pro eo ut diligerent me, detrahebant mihi.» Dilectionem quippe debebant tantis Domini beneficiis; quam non solum minime reddebant, verum etiam pro illo bono irrogabant malum. Duo vero media quae diximus hominum quodam modo esse mediorum, ita se habent, ut eorum prius, quod est reddere bona pro bonis, habeant et boni, et mediocriter boni, vel mediocriter mali. Ideo Dominus hoc non reprehendit, sed non vult in eo solo discipulos suos permanere, quos vult ad majora provehere, quibus dicit: «Si dilexeritis eos qui vos diligunt,» id est, si reddideritis bona pro bonis; «quam mercedem hababitis,» id est, quid magplius; id est, ut non solum amicos, verum etiam inimicos diligant. Posterius autem, quod dederit ulciscendi modum, «Oculum pro oculo, dentem pro dente» : quae, si dici potest, injustorum justitia est. Non quia iniquum est ut recipiat unusquisque quod fecerit; alioqui Lex nequa