comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc dr̃ quȩ sint oꝑa filioꝵ caath au
medio filioꝵ leui: scd̾m plebes sius
in tabernaculo testimonii. Introibit
inquit aaron et filii eiꝰ. cũ eleuata
fuerint castra: et deponent uelum
quo contegunt᷑ sc̃a: & oꝑient exipso
uelo archã testamenti. Ꝙ posthec
septẽ quedã species enumerantur:
quȩ precipunt᷑ oꝑiri. Primo inlan
ut omiũ preciosior. ipsa archa testi¬
menti oꝑiatur uelo quo etiã prus
uelabat᷑ :÷ s et pelle desuꝑ iacinetm
tegat᷑: additur etiã aliud uelamen
desuꝑ iacinctinũ. Scdo inloco m̃a
oꝑitur : tercio. candelabrũ: quato.
altare aureũ: quinto. uasa minst¬
rii ⁊ sexto. oꝑimentũ altaris eũ qbl
uelam̃tis opponit᷑: septimo in lod
oꝑitur et labrũ: et nichil horu
omĩum nudũ relinquit᷑ aut reul.¬
latũ. Deniq additur etiã precertis
huiusmodi. Nolite inquit exterm.¬
nare plebem dde tribu sua pleben
uii. quo seilieet exterminandos se sci-
huerdotib fuisset obtectũ. Nunc gͦ re-¬

Expanded text:
haec dicitur quae sint opera filiorum Caath, in medio filiorum Levi secundum plebes suas in tabernaculo testimonii. Introibit, inquit, Aaron et filii ejus cum elevata fuerint castra, et deponent velum quo teguntur sancta, et operient ex ipso velo arcam testamenti. Et post haec septem quaedam species enumerantur, quae praecipiuntur operiri. Primo in loco, ut omnium pretiosior arca ipsa testamenti operiatur velo quo prius velabatur, sed et pelle desuper hyacinthina tegatur; additur etiam aliud velamen desuper hyacinthinum. Secundo in loco mensa operitur, tertio candelabrum, quarto altare aureum, quinto vasa ministerii, sexto operimentum altaris cum quibusdam velamentis apponitur, septimo loco operitur et labrum, et nihil horum omnium nudum relinquitur aut revelatum. Denique additur etiam praeceptum hujusmodi. Nolite, inquit, exterminare de tribu sua plebem Caath. Quos scilicet exterminandos se esse sacerdotibus fuisset obtectum. Nunc ergo red
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ & scientiȩ dĩ sensũ. quoni¬
triant᷑ & pascant᷑ anime scõꝵ ñ soui
in presenti uita. s etiã infutura ste
est. enĩ pontificalis fructus: de quo
ꝓmittit᷑ his qui esuriunt et situnt
menti ratio ꝑcurrit. Sic et sapienta
dicit. ut scribamꝰ ea nob̃ in corde tri¬
plicit̾: ad respondendũ inquit uer¬
bũ ueritatis. his qͥ ꝓposuerint nob
Sic tres puteos fodit ysaac patriar¬
tudo uel amplitudo nominat᷑. limi
aut̃ sacramentũ sacerdotale. ẽ. ui¬
ga nucis ⁊ iccirco arbitror etiã Ie¬
remiã qͥ erat unus ex sacerdotins
exanatoth. uidisse uirgã nuccã. E
ꝓpħasse de ea illa que scripta st il
de uirga niicea. uł lebete. siue ol¬
la succensa: quasi ostenderet ꝑ hec
succenso eẽ mortẽ. Uita enĩ et mis
ponitur ante faciem nr̃am: & est
uita qͥdem xp̃s in sacram̃to nub
mors aut̃ diabolus infigura lebuis
succensi. Si gͦ peccaueris: portuons
tuã pones cũ lebete suecenso Si a

Expanded text:
 quo nutriantur et pascantur animae sanctorum, non solum in praesenti vita, sed etiam in futura. Iste enim est pontificalis fructus, de quo promittitur his qui esuriunt et sitiuntmenti ratio percurrit. Sic et sapientia monet, ut describamus ea nobis in corde tripliciter, ad respondendum, inquit, verbum veritatis his qui proposuerint nobis. Sic tres puteos fodit Isaac patriaritudo vel amplitudo nominatur. Qui autem sacramentum sacerdotale, et virga nucis, idcirco arbitror etiam Jeremiam, qui erat unus ex sacerdotibus Anathoth , vidisse virgam nuceam, et prophetasse de ea illa quae scripta sunt; vel de virga nucea, vel de lebete sive olla succensa, quasi ostenderet per haec succenso esse mortem. Vita enim et mors ponitur ante faciem nostram. Et est vita quidem Christus in sacramento nucis, mors autem diabolus in figura lebetis succensi. Si ergo peccaveris, portionem tuam pones cum lebete succenso. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
gens isrłitarũ tota saluet᷑. Quid gͦ
dicemꝰ amplius eẽ in his duobꝰ: Quȩ
tanta uirtus. qđ meritũ: qđ sexcenta
milia et eo ampliꝰ liberent᷑ ab interi¬
tu uastatoris : Ego arbitror qđ in
moyse lex significet᷑. quȩ docet homi¬
nes scientiã. et amorẽ dĩ: in aaron¬
uͦ. supplicandi deo. et obsecrandi in¬
eum forma consistat. Si gͦ accidat
aliquando iniignari nob. uel uni¬
uerso ppło dñi. & si iam sententia
ultionis ꝓcedat a dño. redeat aut̃
lex dĩ in cor nr̃m. cominonens nos
et docens conuerti ad penitentiã. sa¬
tisfacere ꝓdelictis. supplicare ꝓ eulpis:
cessabit continuo iracundia. et indi¬
gnatio conquiescet. Propiciabit᷑ dñs
quasi moyse et aaron intercedathi

Expanded text:
gens Israelitarum tota salvetur. Quid ergo gens Israelitarum tota salvetur. Quid ergo dicemus amplius esse in his duobus. Quae tanta virtus, quod meritum, quo sexcenta millia et eo amplius liberentur ab interitu vastatoris? Ego arbitror quod in Moyse lex significetur, quae docet homines scientiam et amorem Dei, in Aaron supplicandi Deo, et obsecrandi eum forma consistat. Si ergo accidat aliquando indignari nobis, vel universo populo Domini, ut sententia ultionis procedat a Deo, redeat autem lex Dei in cor nostrum, commonens nos et docens converti ad poenitentiam, satisfacere pro delictis, supplicare pro culpis, cessabit continuo iracundia, indignatio conquiescet. Propitiabitur Dominus, quasi Moyse et Aaron intercedentib
Abbreviated transcription (Latin):
petim᷑. Ubi eñi abundauerit delictũ: ibi¬
nubes tab̃naculi. et irruit sẏna-¬
goga suꝑ moysen et aaron: & appa¬
ruit gła dñi. Quãuis magni sint
uitȩ merito moyses et aaron. quã-¬
uis animi uirtutib polleant: appa-¬
rere tam̃ eis gła dñi ñ potuisset.
nisi in ꝑsecutionib intribulationib
in periculis. atq in ipsa pene morte
iam positis. & tu gͦ ñ putes tͥ dor-¬
inienti et ocioso. apparere posse głam
nibus. in necessitatib. in carcerib fuisse:¬
ricula maris. ꝑicula fluminũ. ꝑiculũ
dant: tanto amplius his qͥ patienter
tulerint. confert̃ głam dĩ. & locutus
est. dñs ad moysen et aaron dicens:
Discedite de medio synagoge huiꝰ: o
interimã eos semel. Et cecidert̃ in fa-¬
qͥdem quando minimũ. decẽ requi¬
rebant᷑ ꝑ quos uix saluarent᷑. si forte
saluari possent. hi qͥ habitabant pen-¬
tapoli sodomoꝵ: nunc aut̃ etiã duo
si tam̃ inueniant᷑ tales qualis fuit mo¬
yses et aaron. sufficere possunt. ut

Expanded text:
petimur. Ubi enim abundaverit peccatum, nubes tabernaculum, et irruit synagoga super Moysen et Aaron, et apparuit gloria Domini. Quamvis magni sint vitae merito Moyses et Aaron, quamvis animi virtutibus polleant, apparere tamen eis gloria Dei non potuisset nisi in persecutionibus, in tribulationibus, in periculis atque in ipsa morte jam positis. Et tu ergo non putes tibi dormienti et otioso, apparere posse glorinibus, in necessitatibus, in carceribus fuissricula maris, pericula fluminum, periculadant, tanto amplius, qui patienter tulerint, conferunt gloriam Dei. Et locutus est Dominus ad Moysen et Aaron dicens: Discedite de medio synagogae hujus, et interimam illos de semel; et ceciderunt in faquidem quando minimum decem requirebantur, per quos vix si forte salvari possent hi, qui habitabant Pentapolim Sodomorum, nunc autem etiam duo, si tamen inveniantur tales qualis fuit Moyses et Aaron, sufficere ponit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsũ uidet᷑ otiosũ. qđ exire aiet
uirga: &e flos ascende. Quãius enim
unũ sit xp̃s ꝑsubstantiã: singulista.¬
men diuersus efficit᷑ ꝓut indigit s̃
in quo oꝑat᷑. ui gͦ segnior est &e se¬
et segnis est. de eo statu in quo ñ rit
consistit: et transeundũ ad aliũ stau
tanꝗͣ uirga cõpulso. id est seuertas
doctrinȩ rigidioris ammonito uĩ
m iurga. Qui aut̃ ꝓficit adiusticiã:
snsdit ei in florẽ. Ascendit autem¬

Expanded text:
um videtur otiosum, quod exire dicitur virga, et flos ascendere. Quamvis enim unum sit Christus per substantiam, singulis tamen diversus efficitur, prout intelligit is in quo operatur. Qui autem segnior est et nei, qui iners et segnis est, de eo statu in quo non recte consistit; et transeundum ad alium statum, tanquam virga compulso, id est, veritate doctrinae rigidioris admonito. Quieum virga; qui autem proficit ad justitiam, ascendit ei in flore: ascendit usque
Abbreviated transcription (Latin):
largitus est. quã ꝓmisit: multomagiꝰ
in om̃ib scripturȩ locis ubi aliqua dĩ
ꝓmissio continet᷑. siquis tam̃ ad eam
ꝑuenire mereat᷑. in futuro multipli¬
citer preparabit᷑: & sic uere cõplebit᷑
illud qđ apłs dicit: quȩ oculus non
uidit. nec auris audiit. nec incor

Expanded text:
largitus est quam promisit, multo magis largitus est quam promisit, multo magis in omnibus Scripturae locis, ubi aliqua Dei promissio continetur, si quis tamen ad eam pervenire mereatur, in futuro multipliciter praeparabitur; et sic vere complebitur illud quod Apostolus dicit: Quia oculus non vidit, nec auris au
Abbreviated transcription (Latin):
amoleui. Est hoc unũ illud sine
libio qd fuerat reꝓmissũ: s addu¬
tur et alia. Dicitur. & ꝓduxit fron¬
ld: et ꝓtulit flores: & germinauit
uues. Cũ gͦ de solo germine fuis-
t ꝓmissũ: uide quanta largit᷑ ds̃.
non solũ germ̃ ꝓduxerit. sed &
ifructꝰ. Quid gͦ est. qđ ex his colli¬
rr et contẽplari debeamꝰ: Primo
sũ resurrectionis ex mortius
sacramentũ. Uirga arida enĩ germinat:
cũ corpꝰ extinctũ ceꝑit reuiuiscere. Iuȩ
st̃ aut̃ quatuor ista. quȩ resurgenti cor¬
pori prestabunt᷑: Ut seminatũ in cor-¬
ruptione. resurgat in incorruptione:
et seminatũ in infirmitate. surgat in
uirtute: et seminatũ inignominia.
surgat in gła: et seminatũ corpus
animale. resurgat corpus sp̃ale. Ista
quatuor st̃: quȩ uirga arida corporiᷤ
nr̃i in resurrectione germinabit. S &
illud in scd̃o loco dicemꝰ. qͥa sicut in
his ꝓmissionẽ suã ds̃ in quadruplũ
dedit. et multo plura et preciosiora

Expanded text:
 unum illud sine dubio, quod fuerat repromissum. Sed adduntur et alia, et dicitur, Et produxit frondes, et protulit flores, et germinavit nuces . Cum ergo de solo germine fuisset repromissum, vide quanta largitur Deus; ut non solum germen produxerit, sed et et fructus. Quid igitur est quod ex his colligere et contemplari debeamus? Primo omnium, resurrectionis ex mortuis sacramentum. Virga igitur arida germinat cum corpus exstinctum coeperit reviviscere. Quae sunt autem quatuor ista quae surgenti corpori praestabuntur? Ut seminatum in corruptione resurgat in incorruptione; et seminatum in infirmitate resurgat in virtute; et seminatum in ignominia resurgat in gloria; et seminatum corpus animale surgat corpus spiritale. Ista sunt quatuor quae virga arida corporis nostri in resurrectione germinabit. Sed et illud secundo in loco dicimus, quia sicut in his promissionem suam Deus in quadruplum dedit, et multo plura et pretiosiora
Abbreviated transcription (Latin):
nit: ut etiã in hoc sacerdotalis urge
germine obseruauimꝰ designari. ha-¬
bent᷑ gͦ hȩc om̃a non tã in urga al¬
ron quã in ea uirga quȩ exiit den
dice iesse. et flos de radice eiꝰ ascendit

Expanded text:
nit, ut etiam in hoc sacerdotalis virgae germina observemus designari. Habentur ergo haec omnia non tam in virga Aaron, quam in ea virga quae exiit de radice Jesse; et flos de rad
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere eoꝵ quȩ in uirga germina¬
uerant. differentias. Om̃ĩs qui in xp̃o
credit. pͥmo morit᷑: & post hoc renas¬
citur. & est etiã hȩc figura: qđ uirga
arida postmodũ germinet. Est ergo
primũ germ̃: pͥma hominis in xp̃o con¬
fessio. Scdõ frondescit. ubi renatꝰ ꝑ do

Expanded text:
intelligere eorum, quae in virga germinaverant, differentias. Omnis qui in Christo credit, primo moritur; et post hoc renascitur. Et est etiam in his figura, quod virga arida postmodum germinat. Est ergo primum germen, prima hominis in Christo confessio. Secundo frondescit, ubi renatus donu
Abbreviated transcription (Latin):
uostator: Sista quȩ futura erar
qui erta magni pontifieis ini:
et his cessit quib utiq un ueesi
Ctuta inferior erat. Puto aut ni
tassis seruabit᷑ in scdo. Ueniet eni fii
filius hominis: & cũ uenerit fire An¬
inueniet quosdã quidem morios
quosdã aut̃ uiuentes. Qã possinus
qͥdem et sic intelligere. qͥa ni nulia
huc in hoc uitȩ statu. quo nẽ simnus
inueniant᷑: cũ multi iã precesenit
mortui. Potest aut̃ et alit̃ accpuit
mortuos corpora intelliganꝰ: uumn¬
tes aut̃ animas. Quidã tam̃ ex ho
memini qđ mortuos eos dixert̃. qu
nimietate scelerũ impietatis sue mu¬
utrolibet mͦ stabit etiã infuturo iu¬
gnus hic pontifex et saluator nr n.
medius uiuoꝵ et mortuoꝵ stare dl.¬
cendus est. cũ statuet oues qͥdem a

Expanded text:
vastator; sed iste quae futura erant vastator; sed iste quae futura erant indumenta magni pontificis intellexit, et his cessit quibus utique universa creatura inferior erat. Puto autem, fortassis servabitur et in secundo. Veniet enim filius hominis; et cum venerit iteinveniet quosdam quidem mortuos, quosdam autem viventes. Quod possumus quidem et sic intelligere: quia nonnulli adhuc in hoc vitae statu quo nunc sumus inveniantur, cum multi jam praecesserunt mortui. Potest autem et aliter accipi, ut mortuos corpora intelligamus, viventes autem animas. Quidam autem ex his, memini quod mortuos dixerint eos qui nimietate scelerum in peccatis suis moVerumtamen utrolibet modo stabit etiam in futuro magnus hic Pontifex et Salvator noster medius vivorum et mortuorum stare dicendus
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria qͥdem st̃ ad custodiã eoꝵ ꝗͣ
seruant᷑ intrinsecus: frangenda tam̃
quandoq sine dubio. et dissoluenda
st̃. Et si uerbicausa dicamꝰ. abstinen¬
tia cyboꝵ. et castigatio corporis. do¬
bili. sine dubio necessaria ẽ: cũ aut̃
corruptibili redditũ. atꝙ ex anii
sp̃ale: non iã labore afflctionsin
abstinentiȩ castigatione. s quailte

Expanded text:
cessaria sunt ad custodiam eorum quae cessaria sunt ad custodiam eorum quae servantur intrinsecus, frangenda tamen quandoque sine dubio et dissolvenda sunt. Ut si verbi causa dicamus, abstinentia ciborum et castigatio corporis, dobili, sine dubio necessaria est; cum autecorruptibili redditum, atque ex animali spirituale, non jam labore afflictionis, nec abstinentiae c
Abbreviated transcription (Latin):
Inuirga ueniã ad uos. aut incaritate.
spũq mansuetudinis: Om̃s gͦ princi-¬
pes tribuũ. habeant necesse est. uirgaᷤᷤ
suas: sed unus est solus sicut scriptu¬
ra refert pontifex aaron. cuiꝰ uirga
germinauit. Uerũ qm̃ ut sepe osten¬
dimus: uerus pontifex. xp̃s est: ipse
germinauit. s et floruit: et omnes
hos credentiũ ppłoꝵ attulit fructus:
Quis aut̃ iste est. fructꝰ. quẽ attulit:
Nuces inquit. Qui fructus in qͥt pͥmo
indum̃to amarus est: sequenti mu-¬
nitur et tegit᷑ ⁊ tercio sumentẽ pas-¬
cit et nutrit. Ialis est. gͦ in auditorib
xp̃i doctrina legis et ꝓpħarũ. Prima
litterȩ facies satis amara ẽ. quȩ circũ¬
cisionẽ carnis precipit: quȩ de sacri¬
ficiis mandat: et cetera quȩ ꝑ occiden¬
tem litterã designant᷑. Hec om̃a: tan¬
quã amarũ nucis corticem proice
Sedõ in loco ad munim̃ta testȩ ꝑue-¬
nies: in quo uel moralis doctrina. uł
ratio continentiȩ designat᷑. Iuȩ ne¬

Expanded text:
os, aut in charitate spirituque mansuetudinis ? Omnes ergo principes tribuum, habeant necesse est virgas suas, sed unus solus est sicut Scriptura refert, pontifex Aaron, cujus virga germinavit. Verum quoniam, ut saepe vidimus, verus pontifex Christus est, ipse germinavit, sed et floruit, et omnis credulitatis hos credentium populorum attulit fructus. Quis autem est iste fructus quem attulit? Nucis, inquit. Qui fructus quidem primo indumento amarus est, sequenti munitur ac tegitur, tertio sumentem pascit ac nutrit. Talis ergo est in auditorio Christi, doctrina legis et prophetarum. Primo litterae facies satis amara est, quae circumcisionem carnis praecipit, quae de sacrificiis mandat, et caetera, quae per occidentem litteram designantur: haec omnia tanquam amarum nucis corticem, projice. Secundo in loco ad munimenta testae pervenies: in quo vel moralis doctrina vel ratio continentiae designatur, quae ne
Abbreviated transcription (Latin):
ni quomͦ cadentes in faciem super
nrã orant ꝓ illis. qui ad interfici¬
ndos eos insurrexerant. Sic gͦ in
unnit᷑ et euangłii uirtus in lege:
tsundam̃to legis subnixa. intelli¬
qnt᷑ euangłia. Nec uetus testam̃¬
ĩ nomino ego legẽ: si eã sp̃aliter
ntelligã. Illis tantũmͦ lex uetus ef-¬
latur testamentũ. qͥ eã carnaliter
nelligere uolunt: et necessario il¬
suetus effecta ẽ. &. senuit. qͥa uires
Texponimꝰ. semꝑ noua ẽ: ꝙ utrũq
uł nouũ testamentũ est. ñ tp̃ris
tat. s intelligentiȩ nouitate. Aut

Expanded text:
enim quomodo cadentes in faciem super terram, orant pro illis, qui ad interficiendos eos insurrexerunt. Sic ergo et invenitur Evangelii virtus in lege, et fundamento legis subnixa intelliguntur Evangelia. Nec Vetus Testamentum nomino ego legem, si eam spiritaliter intelligam. Illis tantummodo lex Vetus efficitur Testamentum, qui eam carnaliter intelligere volunt. Et necessario illis vetus effecta est et senuit, quia vires et exponimus, semper nova est, et utrumque nobis Novum Testamentum est, non temporis aetate, sed intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
lium. nec ꝑtinent hȩc ad dm̃ rlqͥt
nos olim. nec ad noticiã eiꝰ sta puei¬
unt: si talia cogitemꝰ in cordib nr̃s
et hȩc de ore nr̃o ꝓferamꝰ: certu est
non eẽ. in nob moysen et aaron degs¬
scilicet scientiã. et fruetũ penitent
ꝑ quos interitũ imminentis exiei
possimus euadere. Hoc puto accdst
declinauert̃ om̃s simul in utiles facti
st̃.e ñ fuit qͥ faceret bonitatẽ non
fuit usq ad unũ. Si enĩ fuisset. nĩ
utiq dereliquisset eos ds̃. S et nos
timeamꝰ: ne forte simile aliquid iue¬
niat᷑ in nob̃. Timeo eñi illã sententũ
in qua dñs et saluator nr̃ qui cunti
prenoscit. quasi dubitans dicit: pl-

Expanded text:
talium, nec pertinent haec ad Deum; reliquit nos olim, nec ad notitiam ejus ista perveniunt. Si talia cogitemus in cordibus nostris, et haec de ore nostro procedant, certum est non esse in nobis Moysen et Aaron, legis scientiam, et fructus poenitentiae, per quos interitum imminentis exitii possimus evadere. Hoc puto accidisdeclinaverunt, simul inutiles facti sunt, et non fuit qui faceret bonitatem, non fuit usque ad unum. Si enim fuisset, nunquam utique dereliquisset eos Dominus. Sed et nos timeamus, ne forte simile aliquid inveniatur in nobis. Timeo enim illam sententiam, in qua Dominus et Salvator noster, qui cuncta praenosci
Abbreviated transcription (Latin):
sagnifice in eis uirtus animi cla-¬
giauie formido patuisset. Hec aut̃¬
drimꝰ de batillis eoꝵ qͥ condẽpna
if. quȩ altari iubent᷑ affigi. qđ
ũparatione inferioꝵ iusti clari¬
nis appareant: simul ut posteris
muficatus in uadere. s ut illi ce¬
dat quẽ non ambitio humana nec
meritoꝵ conscientia. & dĩ uoluntas

Expanded text:
magnifice in eis virtus animi clargnaviae formido patuisset. VEbulis eorum qui condemnati sunt, quae altari jubentur affigi, quod ex comparatione impiorum justi clariores appareant: simul ut et posterpontificatus invaderet; sed ut illi cedat, quem non ambitio humana, non meritorum conscientia et Dei voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
testimonii. Non legimus antea quia
nubem. moysen et aaron: nisi nunc
cũ surrexerit in eos ppłs et lapidare
eos uoluit. Discamꝰ ex hoc quanta sit
utilitas inꝑsecutionib xp̃ianis. quan¬
tũ gr̃ȩ conferat᷑: quomͦ ꝓ pugnator
eis fiat ds̃: quomͦ abundant᷑ sp̃s sẽs

Expanded text:
etc. Non legimus antea quia et receperit intra nubem Moysen et Aaron, nisi nunc cum insurrexerit in eos populus, et lapidare eos voluit. Discamus ex hoc quanta sit utilitas in persecutionibus Christianis, quantum gratiae conferatur, quomodo propugnator eis fiat Deus, quomodo abundanter Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
nullis extrinsecus hereticoꝵ dogni¬
tũ assertionib cingeret᷑: non patie
tã clara et tã examinata uiderisi¬
des nr̃a. S iccirco doctrinã eatholiei
contradicentium obsidet obpugnatir it
fides nr̃a non ocio torpescat. sed exer¬
ciciis elimetur. Propter hoc deniq
reses ẽẽ : ut ꝓbati quiq manifesti fi¬
ant inter nos. Hoc est. dicere. Opu¬
tet hereticoꝵ batillis altare cireum
dare: ut certa et manifesta om̃iz
fiat fideliũ atq infideliũ differn¬
tia. Cũ enĩ fides ȩccłiastica uelit
aurũ ceꝑit refulgere. et p̃dicatio
eius ut argentũ igne ꝓbatũ. inti¬
entib resplenduerit: tunc mant
cũ turpitudine et dedecore her¬
ticoꝵ uoces obscuri ęris uilitate

Expanded text:
nullus exstrinsecus haereticorum dogmanullus exstrinsecus haereticorum dogmatum assertionibus eam stringeret: non poterat tam clara, et tam examinata videri fides nostra. Sed idcirco doctrinam catholicam contradicentium obsidet impugnatio, ut fides nostra non otio torpescat, sed exercitiis elimetur. Propter hoc denique reses esse, ut probati quique, manifesti fiant in vobis . Hoc est dicere: Oportet haereticorum batillis altare circum dari, ut certa et manifesta omnibus fiat fidelium atque infidelium differentia. Cum enim fides ecclesiastica velut aurum coeperit fulgere, et praedicatio ejus ut argentum igne probatum intuentibus resplenduerit, tunc majore cum turpitudine et dedecore haereticorum voces obscuri aeramenti vilitate
Abbreviated transcription (Latin):
nec parit̃ cũ illis quȩ ueritati fidei
lio adhuc mͦ intelligi. qđ de batillis
precipit᷑ peccatoꝵ : ut uingant᷑ et
sociant᷑ altari. & primo hoc ipsũ qđ
ȩrea dicunt᷑ : non ociosũ uidebitur:
Ubi enĩ uera fides est. et integra uer¬
bi dĩ predicatio. aut argentea dicun¬
tur. aut ȩrea: ut fulgor auri decla¬
ret fidĩ puritatẽ: &e argentũ igne
ꝓbatũ. eloquia dĩ examinata signi¬
ficet. Ista uero quȩ dicunt᷑ erea. in
sono tantũ uocis consistunt. ñ in
eramentũ sonans. aut cymbalũ tin¬
niens. Ita gͦ batilla ȩrea idest here¬
ticoꝵ uoces. si adhibeamꝰ ad altare
dei. ubi diuinus ignis est. ubi uerbi¬
dei predicatio: melius ipsa ueritas ei
falsoꝵ cõparatione fulgebit. Si esm¬
cionis. aut basilidis aut alteri euis¬
libet heretici. et hȩc sermonib uer¬
nonne euidentior eoꝵ ex ipsa sõpan¬
tione apparebit impietas: Llam si
doctrina eccłiastica simplex eẽt. it¬

Expanded text:
ne pariter cum illis, quae veritati et fidei ne pariter cum illis, quae veritati et fidei modo adhuc intelligi, quod de batillis praecipitur peccatorum, ut jungantur et socientur altari. Et primo hoc ipsum, quod aerea dicuntur, non otiosum videbitur. Ubi enim vera fides est, et integra verbi praedicatio, aut argentea dicuntur, aut aurea. Ut fulgur auri declaret fidei puritatem, et argentum igni probatum, eloquia examinata significet. Ista vero quae aerea dicuntur, in sono tantum vocis consistunt, non in aeramentum sonans aut cymbalum tinniens . Ista ergo batilla aerea, id est, haereticorum voces, si adhibeamus ad altare Dei, ubi divinus ignis est, ubi vera fidei praedicatio, melius ipsa veritas ex falsorum comparatione fulgebit. Si encionis, aut Basilidis, aut alterius cujuslibet haeretici, et haec sermonibus verinonne evidentior eorum comparatione apparebit impietas? Nam si doctrina ecc
Abbreviated transcription (Latin):
affigi. Chore figurã tenet eoꝵ. qͥ
contra ȩccłiasticã fidem ce doctͥnã
ueritatis insurgunt. Scriptũ est¬
gͦ de chore et de cetu eiꝰ: qđ in ba¬
tillis ereis incensũ obtulerint ig¬
nis alieni. Iubet᷑ adeo ignis qͥdem
alienus disꝑgi & diffundi : batilla
uͦ inquit quia scĩficata st̃. facito¬
ex eis laminas duictiles. & circun-¬
da ex eis altare: quia oblata st̃ corã
dño. & scĩficata sunt. Hoc gͦ mͥ per
hanc figurã uidet᷑ ostendi. qđ batil¬
la ista quȩ scriptura nominat ȩrea:
Cui scripturȩ heretici ignẽ alienũ
imponentes. hoc ẽ. sensum et in¬
ti contrariã introducentes. ñ incen¬
sũ dño suaue. s execrabile offert:
et ideo forma ȩccłarũ sacerdotib
datur: ut siquando tale aliquid
fuerit exortũ. ea quidem quȩ aue-¬
ritate aliena st̃. ab ȩccła dĩ penitus
abstrudant᷑: si qua aut̃ etiã in ipsis
hereticoꝵ uerbis ex scripturȩ diuinȩ
sensib inuenunt᷑ inserta recipiunt᷑:

Expanded text:
autem Chore figuram tenet eorum qui contra ecclesiasticam fidem et doctrinam veritatis insurgunt. Scriptum ergo de Chore et de coetu ejus, quod in batillis aereis incensum obtulerit ignis alieni. Jubetur a Deo ignis quidem alienus dispergi et effundi. Batilla vero, inquit, quia sanctificata sunt, facito eas laminas ductiles, et circuda ex eis altare, quia oblata sunt coram Domino, et sanctificata sunt. Hoc ergo mihi per hanc figuram videtur ostendi, quod batilla ista quae Scriptura nominat aerea, cui Scripturae haeretici ignem alienum imponentes, hoc est, sensum et inti contrariam introducentes, incensum Domino non suave, sed exsecrabile offerunt. Et ideo forma ecclesiarum sacerdotibus datur, ut si quando tale aliquid fuerit exortum, ea quidem, quae a veritate aliena sunt, ab Ecclesia Dei penitus abstrudantur; si qua autem etiam in ipsis haereticorum verbis ex Scripturae divinae sensibus inveniuntur inserta,
Abbreviated transcription (Latin):
bolũ et luctantes ad uersum sus
trarias potestates si auferas: uirtu-¬
s animȩ sine obluctante ñ poterunt
ntescere. Sic gͦ et sacerdotũ fideliũ
si non potest resplendere: nisi eam
sfidelium reꝓbatio. et pena cõmen

Expanded text:
bolum, et obluctantes adversum nos contrarias potestates, si auferas virtutes animi, sine obluctante non poterunt enitescere. Sic et fidelium gloria non poterit resplendere, nisi eam infidelium reprobatio et poena commen
Abbreviated transcription (Latin):
eleazar filius aaron sacerdotis. batilla
erea. quȩ obtulert̃ hii qui exusti st̃
eos altari ad cõmemorationẽ filiis
isrł. ut ñ accedat quisquã alienige¬
na qui ñ est ex semine aaron in¬
sicut chore conspiratio eiꝰ. sicut lo¬
cutus est. dñs inmanu moysi. Ma¬

Expanded text:
Eleazar filius Aaron sacerdotis thuribula aerea, quanta obtulerunt qui exusti sunt, nem altaris, memoriale filiis Israel, ut non accedat quisquam alienigena, qui non est de semine Aaron, imsicut Chore et sicut conspiratio ejus, sicut locutus est Dominus in manu Moysi.
Abbreviated transcription (Latin):
tise habet. & erit. inquit. homo
qẽtũq elegero: uirga eiꝰ germina-¬
t. hoc est. solũ qđ ꝓmisit ds̃. ut
irga eiꝰ quẽ elegerit germinet:
li uͦ adrem ꝑuenit᷑. ut qd ꝓmissũ
t ostendatur impletũ: non unũ

Expanded text:
tit. Et erit, inquit, homo quemcumque elegero, virga ejus germinabit. Hoc est solum quod promisit Deus, ut virga ejus quem elegerit, germinet. Ubi vero ad rem venitur, ut quod promissum est, ostendatur impletum, non unum
Abbreviated transcription (Latin):
cipłi quã legis: & ideo diligunt etĩ
inimicos suos. atq orant ꝓꝑsercuto.¬
ribus suis. Illis enĩ uenientib ut i¬
terficerent eos: isti ꝓcidunt in fal
suã suꝑ terrã. & ait moyses adaall
issume batillũ. et impone suꝑ il
Iignẽ ab altari: et inice illi in¬¬
msui. et offer uelocit̾ in castra: &e.
pora ꝓ ipsis. Exiit enĩ ira aconspe
ntẽ continet. s iusticiã. Uideant gͦ
sm̃ pariter criminant᷑ et legem.
qomͦ moyses ipse et aaron priores
beuit. Eece diligit inimicos moyses.¬

Expanded text:
cipuli, quam legis; et ideo diligunt etiam inimicos suos, atque orant pro persecutoribus suis. Illis venientibus ut interficerent eos, isti procidunt in faciem suam super terram. Et ait Moyses ad Aaron: Assume batillum, et impone super illud ignem ab altari, et injice illi incensum, et offer velociter in castra, et exora pro ipsis. Exiit enim ira in conspatem continet, sed justitiam. Videant ergo qui Deum pariter criminantur et legem, quomodo Moyses ipse et Aaron priores docuit. Ecce diligit Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
Uisus est inquit
ds̃ abraham cum
sederet ad ostium
tabernaculi sui: adquercũ mambre:¬
& ecce uiri tres adstitert̃ suꝑ eum: et

Expanded text:
Visus est, inquit, Deus Abrahae, cum sederet ad ostium tabernaculi sui, ad ilicem Mambre. Ecce, inquit, tres viri astiterunt super eum, et
Abbreviated transcription (Latin):
sciam: & scientia mea dignos facias
si quos inipsis inueniam iustos i
inueniam pęnitentes: si quos talel
debeam scire. Deniq qͥa nullus qͥs
teret. nullus qͥ conuerteret᷑ aliuss¬
uentus est prẽt loth: ipse solus as¬
citur: ipse solus de incendio lls¬

Expanded text:
ut ipsos scientia mea dignos efficiam, si quos ipsorum inveniam justos, si quos inveniam poenitentes, si quos tales quos debeam scire. Denique quia nullus qui poeniteret, nullus qui converteretur inventus est praeter Lot, ipse solus cognoscitur, ipse solus de incendio l
Abbreviated transcription (Latin):
lebat gͦ p̃uenire et lauare pedes: n
forte pulueris resideret. qđ ad testin¬
nium incredulitatis excussũ. possit
dieb iudicii reseruari. Propterea en
dicit sapiens abraham. Accipiat᷑ aq

Expanded text:
lebat praevenire et lavare pedes, ne quid forte pulveris resideret, quod ad testimonium incredulitatis excussum posset in die judicii reservari. Propterea ergo dicit sapiens Abraham, Accipiam aquam,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ in sinũ. idest dũ in corpore degiᷤ.
& sic cõpletur reddi peccata patrũ
in sinus filioꝵ. in terciã &. quartã
ꝓgeniem. Ds̃ enĩ zelans est: &. ani¬
mã quã sibi despondet in fide. ñ
uult illã ꝑmanere in contamina¬
tione peccati: s uult eã cito pur-¬
gari: uult eã uelocit᷑ abicere om̃s
inmunditias suas. siquid forte sub¬
reptũ est. Si uͦ ꝑmanet in peccatis.
et dicit ñ audiemꝰ uocẽ dñi: sed
facientes faciemꝰ uoluntates nr̃as. &
sed irridebatis sermones meos: itaq
et ego ur̃am ꝑditionẽ ridebo: uel
illã quȩ posita ẽ illis in eugłio di¬
cente dũo. Discedite ame inignem

Expanded text:
tibi in signum, id est, dum in corpore degis: tibi in signum, id est, dum in corpore degis: et sic completur, reddi peccata patrum in sinus filiorum in tertiam et quartam progeniem. Dominus enim zelans est et animam quam sibi despondit in fide, non vult illam permanere in contaminatione peccati, sed vult eam cito purgari, et velociter abjicere omnes immunditias suas, sicuti forte surreptum est. Si vero permanet in peccatis et dicit, Non audiemus vocem Domini, sed facientes faciemus voluntates nostras, et sed irridebatis sermones meos, itaque et ego vestram perditionem irridebo . Vel illa quae posita est illis in Evangelio, dicente Domino: Discedit
Abbreviated transcription (Latin):
dũ efficiunt᷑ patres peccati. sicut et
libolus: qm̃ inquã patres isti in¬
ligu st̃ qui in p̃senti scło corripi¬
nt̃.sinfuturo recipiunt quȩ me
listrint ce qui nichilominꝰ pipsos
slt fuerint. ad consortiũ societatẽq
llai hic recipiunt quȩ gessert̃.
ł pirgatiores ad futurũ scłm per¬
gant: & ultra diabolo socii ñ effici¬
ant᷑ inpena. Quia gͦ misericors ds̃ ẽ.
et om̃s homines uult saluos fieri:
ꝓpterea dicit. Uisitabo in uirga fer¬
rea facinora eoꝵ: et in flagellis pec-¬
cata eoꝵ: miscłiam aut̃ meã. non
aiiferã ab eis. Uisitat igit᷑ dñs ani¬
mas. et requirit. quas iste pessimꝰ
ꝑsuasione peccati genuerit pater:
et dicit ad unãquãq earũ. Audi
filia et uide : et inclina aurẽ tuã:
et obliuiscere popłm tuũ. & domũ
patris tui. Uisitat gͦ te post peccatũ:
et commonet te inflagello & uirga:
& usitat post peccatũ qđ tibi dia-¬
bolus pater subicit: ut reddat illud

Expanded text:
enim efficiuntur patres peccati sicut et enim efficiuntur patres peccati sicut et diabolus, quomodo, inquam, patres isti indigni sunt qui in praesenti saeculo corripiantur, sed in futuro recipiunt quae merersuaserint, et qui nihilominus per ipsos asciti fuerint ad consortium societatemque peccati, hi recipiunt quae gesserunt: ut purgatiores ad futurum saeculum pergant, et ultra diabolo socii non efficiantur in poena. Quia ergo misericors est Dominus, et omnes homines vult salvos fieri, propterea dicitrga facinora eorum, et in flagellis peccata eorum. Misericordiam autem meam non auferam ab eis . Visitat igitur Dominus animas et requirit, quas ipse pessimus persuasione peccati pater genuerit, et dicit ad unamquamque earum: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum, et domum patris tui . Visitat ergo tempus peccatum et commonet te: et in flagello et in virga te visitat pro peccato, quod tibi diabolus pater subjecit, ut reddat illud
Abbreviated transcription (Latin):
es. Nichil enĩ de patribus dixit:
abolus gͦ quia peccandi iã modũ
eresit: sicut ꝓpħa dicit. quẽ admo¬
ai uestimentũ in sanguinẽ concre-¬
tĩ non erit mundũ. ita et ipse non
ent mundus in hoc scło: neq corri¬
pt᷑ ꝓpeccato. nec flagellat᷑. Omnia
uumq seruata eis st̃ in futurũ. Unde
t ipse sciens sibi illud statuitũ tempꝰ
ẽ penarũ: dicebat ad saluatorem
Quid uenisti ante tempꝰ torquere
nos: Dũ gͦ stat hic mundus: pec¬
uta sua non recipit diabolus qui ẽ
peccantiũ pat̾: reddunt᷑ aut̃ infilioͦ:
idest. in eos quos genuit ꝑpeccatũ:
Et enĩ homines in carne positi. cor¬
ripunt᷑ a dño: uerberant᷑. flagellan-¬
tur. Non uult enĩ dñs mortẽ pecca-¬
tris: s ut conuertat᷑. et uiuat. Et
ꝓpterea benignꝰ et misericors dñs
reddit peccata patrũ infilios: quẽ
eiꝰ. ut qm̃ patres. idest diabolus et
angũi eius. cet̾iq principes mundi.
acrectores tenebrarũ harũ. et ipsi

Expanded text:
s dixit. Diabolus ergo quia peccandi jam modum excessit, sicut propheta dicit, quemadmodum vestimentum in sanguine concretum, non erit mundum, ita et ipse non erit mundus in hoc saeculo, neque corripitur pro peccato, neque flagellatur. Omnia namque ei servata sunt in futurum. Unde et ipse sciens sibi illud statutum tempus esse poenarum, dicebat ad Salvatorem: Quid venisti ante tempus torquere nos ? Dum ergo stat hic mundus, peccata sua non recipit diabolus, qui est peccantium pater. Redduntur autem in filios, id est in eos quos genuit per peccatum. Etenim homines in carne positi corripiuntur a Domino, verberantur, flagellantur. Non enim vult Dominus mortem peccatoris, sed ut revertatur et vivat. Et propterea benignus et misericors Dominus reddit peccata patrum in filios, ut , ut quomodo patres, id est diabolus et angeli ejus, caeterique principes mundi ac rectores tenebrarum harum et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
Immo et inuitant se inuicẽ osi
et regressus adduxit secũ alioli
ma simul habitarent. Sic gͦ nul
relotipiã amatoꝵ suoꝵ patit᷑ an
quȩ demonib ꝓstituita ẽ. Si ue
legitimo coniuncta sit uiro. ill
uiro cuiꝰ matrimonio pauluse
mas conungit et sociat. sicut
ipse dicit. statui enĩ uos uni ui
uirginẽ castã exhibere xp̃o
de quo in eugłiis scriptũ est.
rex quidã fecit nuptias filiosis
in huiꝰ gͦ uiri nuptias cũ se als
dederit. et legitimũ cũ eo sore
fuerit. matrimoniũ: etiã si sil
aliquando peccatrix. etiã si mas¬
tricata ẽ. tam̃ si se uiro huis a¬
didit. ultra eã peccare ñ pls¬
ꝑ non potest ferre. ut rursũ anĩa
nͥ se sortita est uirũ. alliidat ad¬
n pait᷑ demonib ad misceri. Alio¬
qum sieam uiderit temerantem
uia coniugii: et occasiones quere
adpeccatũ: tunc ut scriptũ est
dit ei libellũ repudii. & dimittit
en dicens. Ubi est libellus repu-¬
di matris ur̃ȩ. quo dimisi eam:

Expanded text:
invitant se invicem et set regressus adduxit secum septem n una anima simul habitarent. Sic ergo nullam zelotypiam amatorum suorum patitur anima quae daemonibus prostituta est. Si vero legitimo conjuncta sit viro, illi viro cujus matrimonio Paulus animas conjungit et sociat, sicut et ipse dicit, Statui enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo . Et de quo in Evangeliis scriptum est, quia rex quidam fecit nuptias filio suo . In hujus ergo viri nuptias cum se anima dederit, et legitimum cum eo sortita fuerit matrimonium, etiamsi fuit aliquando peccatrix, etiamsi meretricata est, tamen si se huic viro tradidit, ultra eam peccare non patitur: non potest ferre ut rursum anima quae se sortita est virum, alludat adnon patitur daemonibus admisceri. Alioquin, si eam viderit temerantem jura conjugii, et occasiones quaerere ad peccatum, tunc, ut scriptum est, dat ei libellum repudii, et dimittit eam dicens: Ubi est libellus repudii matris vestrae, quo dimisi eam ?
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ potestate peccandi: s accendit᷑
relo ad castitatẽ matrimonii con¬
seruandã: quo possit exea fieri
legitimꝰ pat̃. Hoc ergo exemylo n¬
ligamꝰ omnẽ animã aut ꝓstiusti
eẽ demonib. et habere plurins
matores: ita ut intrent ad eã ni
quidẽ sp̃s fornicationis: illo ass¬

Expanded text:
rem potestate peccandi, sed accenditur rem potestate peccandi, sed accenditur zelo ad castitatem matrimonii conservandam, quo possit ex ea fieri legitimus pater. Hoc ergo exemplo intelligamus omnem animam, aut prostitutam esse daemonibus, et habere plurimos amatores, ita ut intret ad eam modo quidem spiritus fornicationis; illo disceden
Abbreviated transcription (Latin):
neq coles eos: ego enĩ sũ dñs deus
tuus ds̃ zelans. Uide benignitatẽ
dĩ: quomͦ ut nos doceat & ꝑfectoᷤ
faciat. ipse fragilitatẽ humanoꝵ
ñ recusat affectuũ. Quis enĩ au¬
diens dm̃ zelantẽ. ñ continuo mi¬
retur. & humanȩ fragilitatis ui-¬
cium putet: S om̃a ꝓpt̾ nos et
agit & patit᷑ ds̃: & ut possimus
edoceri. notis et usitatis nob̃ affe-¬
ctib loquit᷑. Uideamꝰ gͦ: quid est
hoc qđ dicit. qͥa ds̃ zelans egosũ. S
ut contẽplari facilius possint di¬
uina: de humanis scđm ea quȩ
suꝑius disseruimꝰ docem᷑ exẽplis.
Omis mulier aut sub uiro est. &
subiecta ẽ legib. uiri: aut mere¬
trix est. & utitur libertate peccan¬
di. Qui gͦ ingredit᷑ ad meretricẽ:
scit se ad eam ingressũ ẽẽ mulie¬
rem quȩ ꝓstituta ẽ. & cunctis uo¬
lentib patet: & ideo indignari ñ
potest. si cũ ea etiã alios uideat a-¬
matores. Qui uero legitimo utit᷑
matrimonio: ñ patitur uti uxo¬

Expanded text:
Ego enim sum Dominus Deus tuus, Dominus zelans. Vide benignitatem Dei, quomodo ut nos doceat et perfectos faciat, ipse fragilitatem humanorum non recusat affectuum. Quis enim audiens Deum zelantem, non continuo miretur, et humanae fragilitatis vitium putet? Sed omnia propter nos et agit et patitur Deus: et ut possimus edoceri, notis et usitatis nobis affectibus loquitur. Videamus ergo quid est quod dicit, quia Dominus zelans ego sum. Sed ut contemplari facilius possint divina de humanis, secundum ea quae superius disseruimus, doceamus exemplis. Omnis mulier aut sub viro est et subjecta est legibus viri, aut meretrix, et utitur libertate peccandi. Qui ergo ingreditur ad meretricem, scit se ad eam ingressum esse mulierem, quae prostituta est, et cunctis volentibus patet; et ideo indignari non potest, si cum ea etiam alios videat amatores. Qui vero legitimo utitur matrimonio, non patitur uti uxo
Abbreviated transcription (Latin):
pieniem. In hoc enĩ sermone solet
nos heretici sugillare: qđ non sit
boni dei sermo. qui ꝓpeccatis alte-¬
rius alium plecti dicat. Sed scđm¬
dantẽ licet ñ bonũ. iustũ tamen

Expanded text:
emur. In hoc sermone solent nos haeretici suggillare, quod non sit boni Dei sermo, qui pro peccatis alterius alium judicat. Sed qudantem haec dicent non bonum, justum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
la nia adeo: et eẽt cũ amatorib
siuis demonib. S posteaquã dixit
reuertar ad uirũ meũ priorem:
et uenit ad xpm qui eam exinitio
adimaginẽ suã creauit: necessario
locũ dedit ad ulter sp̃s. ubi uidit
legitimũ uirũ. Suscepti gͦ sumus
a xp̃o: et mundata est domꝰ nr̃a
apeccatis priorib : et ornata est
ornam̃tis sacram̃toꝵ fideliũ. quȩ
norunt qui initiati st̃. Sed non¬

Expanded text:
oribus suis daemonibus. Sed posteaquam dixit: Revertar ad virum meum priorem, et venit ad Christum, qui eam ab initio ad imaginem suam creavit, necessario locum dedit adulter spiritus, ubi vadit ad legitimum virum. Suscepti ergo sumus a Christo, et mundata est domus nostra a peccatis prioribus, et ornata est ornamentis sacramentorum fidelium, quae norunt qui initiati sunt. »
Abbreviated transcription (Latin):
reterieris. cȩterosq ꝓfectus ascen¬
deris: nondũ adhiuus cemodi
uerba ydoneus uidicaris: s cum
ueneris ad montẽ syna. Muitis gͦ
te laborib ꝑ actis: multis erũ
e tẽptationib suꝑatis: uix ali¬
unido mereberis precepta susci¬
soe libertatis. et audire a dño.
Ego sum dñs ds̃ tuus. qui edu¬
xi te de terra egypti: de domo
seruitutis. Uerum hic sermo non¬
dũ sermo mandati est: sed qui
sit qui mandet ostendit. Nunc
gͦ uideamꝰ qđ sit initium decẽ
mandatoꝵ legis: & si ñ occurre¬
rimus ad om̃a. initia saltim pro¬
dii alii : pret̾ me. & post hȩc se¬
quit᷑. Non facies tibi ydolũ: neq
ullam similitiidinẽ. Quȩcumq

Expanded text:
praeterieris, caeterosque profectus ascenpraeterieris, caeterosque profectus ascenderis, nondum ad ejuscemodi verba idoneus judicaris, sed cum veneris ad montem Sina. Multis ergo ante laboribus peractis, multis aerumnis et tentationibus superatis, vix aliquando mereberis praecepta suscipere libertatis, et audire a Domino: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Verum hic sermo nondum sermo mandati est, sed qui sit qui mandat ostendet. Nunc ergo videamus quod sit initium decem mandatorum legis, et si non occurrimus omnia initia, saltem, prodii alii praeter me; et post haec sequitur: Non facies tibi sculptile, neque omnem similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
s aomus efficitur libertatis: ita
emundus et om̃a quȩ hoc in
undo st. domus est seruitutis. Et
qn de paradiso lib̾tatis ꝓpena pec¬
e ad huiꝰ mundi uentum fuerat
suitutẽ: id circo primꝰ sermo de¬
uogi. idest prima mandatoꝵ dĩ
uor. de lib̾tate ꝓfert᷑ dicens. E go
si dns ds̃ tuus. qui eduxi te de t̾ra
gypti: de domo seruitutis. Hanc
uocem in egypto positus audire ñ
piteris: etiam si tibi in ungatur
ut pascha facias: etiam si accinga¬
ris lumbos et accipias sandalia in
padlib:: etiã si uirgã teneas in ma¬
nu: et azima cũ amaritudine co¬
medas. & quid dico: In egypto po-¬
stus hȩc audire ñ poteras: s ne
nde quidem ꝓfectus. in prima
stitim mansione hȩc audire po¬
tusti: nec in scd̃a. nec in tercia:
nec cũ transires rubrũ mare. etiã¬
s ad merrã ueneris. et fuerit tibi
amaritudo in dulcedine uersa:
dã si in helim ueneris adduode¬
em fontes aquarũ. & septuaginta
ubores palmarũ: etiã si rafidim

Expanded text:
s domus efficitur libertatis, ita hic mundus, et omnia quae in mundo sunt, domus est servitutis. Et quoniam de paradiso libertatis pro poena peccati ad hujus mundi ventum fuerat servitutem, idcirco primus sermo decalogi, id est prima mandatorum Dei vox, de libertate profertur dicens: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Hanc vocem in Aegypto positus audire non poteras, etiamsi tibi injungatur ut Pascha facias, etiamsi accingaris lumbos et sandalia accipias in pedibus, etiamsi virgam teneas in manu, et azyma cum amaritudine comedas. Et quid dico, in Aegypto positus haec audire non poteras? Sed ne inde quidem profectus, in prima statim mansione haec audire potuisti, nec in secunda nec in tertia, nec cum transieris mare Rubrum, etiamsi ad Maram veneris, et fuerit tibi amaritudo in dulcedinem versa; etiamsi in Elim veneris ad duodecim fontes aquarum et septuaginta arbores palmarum; etiamsi Raphidim
Abbreviated transcription (Latin):
s templũ esse debet: in quo habitet
ds̃. Si ergo acceptã gr̃am negligat :
et implicet se negotiis scłaribus:
continuo sp̃s ille inmundus redit:
et uendicat sibi domũ uacantẽ:
& ne iterũ possit expelli. alios secũ
septẽ sp̃s adhibet nequiores. Et
minis.peiora priorib: quia tole

Expanded text:
sed templum esse debet, in quo habitet Deus. Si ergo acceptam gratiam negligat, et implicet se negotiis saecularibus, continuo ille immundus spiritus redit, et vendicat sibi domum vacantem. Et ne iterum possit expelli, alios secum septem spiritus adhibet nequiores se, et minis pejora prioribus. » E
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ut homines moriemini re
unus de principib cadetis: ima¬
tes scilicet diabolũ. qui princep
om̃ium factus est ad runã. l
constat qđ execrabiles illos frt¬
uaricatio: ñ natura. Tibi gͦ ops
ifrł qui pars dei es. qui funie¬
inquit dii alii pret̃ me: qͥa utr
ds̃ unus est ds̃ : & uere dñs uo

Expanded text:
ut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis; imitantes scilicet diabolum, qui princeps omnium factus est ad ruinam. Unde constat quod exsecrabiles fecit eos praevaricatio, non natura. Tibi ergo, o Israel, qui pars Dei et funinquit, tibi dii alii praeter me: quia vere Deus, unus est D
Abbreviated transcription (Latin):
Propterea discedit zelus m̃s ate: et¬
cordiam et pietatem boni dei. Quan-¬
do uult misereri. indignari se dicit.
et irasci: sicut & ꝑ iheremiam dicit.
Dolore et flagello castigaberis ierłm:
ut non abscedat anima mea abste:¬

Expanded text:
Propterea discedit zelus meus a tcordiam et pietatem Dei; quando vult misereri, indignari se dicit et irasci, sicut per Jeremiam dicit: Dolore et flagello castigaberis, Hierusalem, ut non abscedat anima mea a te
Abbreviated transcription (Latin):
nichil est in mundo. Non enĩ aliqͣ
assumit᷑ species: sed qđ ipsa sibi o¬
ciosa mens & curiosa reppererit. Si¬
militudo uero est. cũ aliquid ex his
inaquis format᷑: sicut suꝑius diximꝰ:
Ueruntam̃ non sicut de his quȩ in
terra st̃. uł in mari. similitudinibus.
in promptu est ꝓnuntiare: ita etiã
de cȩlestib. ñ siquis dicat de sole et
luna. et stelt. hoc posse sentiri. Et¬
hor namq formas exprimere gen¬
tilitas solet. S quia moyses eruditꝰ
erat in om̃i sapientia egyptioꝵ:
etiã ea que apud illos erant in o-¬
cultis et reconditis. ꝓhibere cupie¬

Expanded text:
nihil est in mundo. Non enim aliqua nihil est in mundo. Non enim aliqua assumitur species, sed quod ipsa sibi otiosa mens et curiosa reperit. Similitudo vero, cum aliquid ex his in aquis, formatur sicut superius diximus. Verumtamen non sicut de his quae in terra sunt vel in mari similitudinibus, in promptu est pronuntiare. Ita etiam de coelestibus, nisi quis dicat de sole et luna et stellis hoc posse sentiri, ethorum namque formas exprimere gentilitas solet. Sed quia Moyses eruditus erat in omni sapientia Aegyptiorum, etiam ea quae apud illos erant in occultis et reconditis prohibere cupie
Abbreviated transcription (Latin):
st facere ydolũ: aliud similitu¬
dinem. Et siquidem dñs nos ad ea
quȩ dicenda sunt illuminare dig¬
nat᷑: ego ergo sic arbitror. accipien¬
dũ. qđ uerbicausa siquis in quoli¬
bet metallo auri. uł argenti. uel
ligni. uł lapidis. faciat spetiem
quadrupedis aliciuius. uł serpentis.
uł auis. & statuat illã ad orandam:
ñ ydolũ s similitudinẽ fecit: uł etiã
si picturã adhoc ipsũ statuat. nichi¬
lominꝰ similitudinẽ fecisse dicendus
dicentẽ quia ydolũ nichil ẽ. facit
qđ non est. Quid est aut̃ qđ ñ est:
Species quã non uidit oculus: sed
ipse sibi animꝰ fingit. Uerbi gr̃a. Si
quis humanis membris caput canis
aut arietis formet. uł rursũ in uno
hominis habitu duas facies fingat:
aut humano pectori postremas par¬
tes ȩqui. aut piscis adiungat: hec et
his similia qui facit. ñ similitudinẽ
s ydolũ facit. Fecit enĩ qđ non est:
nec habet aliquid simile sui. ꝙ id¬
circo hȩc sciens apłs. dicit: qͥa ydolũ

Expanded text:
st facere idolum, aliud similitudinem. Et siquidem Dominus nos ad ea quae dicenda sunt, illuminare dignetur, ego sic arbitror accipiendum quod, verbi causa, si quis in quolibet metallo auri, vel argenti, vel ligni, vel lapidis, faciet speciem quadrupedis alicujus, vel serpentis, vel avis, et statuam illam adorandam, non idolum, sed similitudinem fecit: vel etiam si picturam ad hoc ipsum statuat, nihilominus similituddicentem quia idolum nihil est, facit quod non est. Quid est autem quod non est? Species quam non vidit oculus, sed ipse sibi animus pingit. Verbi gratia, ut si quis humanis membris caput canis aut arietis formet, vel rursum in uno hominis habitu duas facies fingat, aut humano pectori postremas partes equi et piscis adjungat. Haec et his similia qui facit, non similitudinem, sed idolum facit. Facit enim quod non est, nec habet aliquid simile sui; et idcirco haec sciens Apostolus dicit quia idolum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. non erunt tibi dii alii. pret̃ me
absolutior sermo uideret᷑. Nunc
s ne illi sint cui hȩc p̃cepta dant᷑
lũ sumpsisse illud. qđ ad corinthioᷤ
scribit dicens. Si quidem st̃ qui di¬
cunt᷑ dii. siue in celo. siue in t̾ra:
et addidit sicut et st̃ dii multi. &
dñi multi: s nob̃ unus ds̃ pater
dñs iħs xp̃s. ꝑ quẽ om̃a: et nos

Expanded text:
 Non erunt tibi dii alii praeter me. absolutior sermo videretur; sed ne illi sint, cui haec praecepta dantur, lum sumpsisse illud quod ad Corinthios scribit dicens: Siquidem sunt qui dicuntur dii, sive in coelo sive in terra . Et addidit: Sicut et sunt dii multi et domini multi; sed nobis unus Deus Pater, D
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quib adulteria cõmittebas. Nisi
ninc tota fide ꝑmaneas cũ iuiro¬
o multis scelerib quȩ cõmisisti. sus¬
pntus est et om̃s motus tuos & aspe¬
indligentior. Nichil ultra inte lasci¬
uum uidere: nichil dissolutũ et ꝓ¬

Expanded text:
Nisi ergo tota fide permaneas cum virosceleribus quae commisisti suspectus es; omnes motus tuos, aspenotat; nil ultra in te lascivum videre, nihil dissolutum vel p