comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prȩiudicat : Quis enim non uideat quam sit impiũ quamq
sacrilegum si hominip poenitentiam prȩceritorummalo¬
rum adbona conuerso credatur cuius quam peccati dari
non posseremissio : quid autem aliud his uerbis agitur.
nisi ut omni potentis medicimanu subhumanaes alutis ef¬
fectu disperationis uitiũ repellatur: Ipsequippe medicus
ait: non indigent qui sani sunt medico sedquimalehabent
Si peritus est medicus noster om̃s potest in firmitates cura
Simisericors est dsnr̃ uniuers a potest peccata dimitter:
non est ꝑfectabonitas. aqua non omnis malitia uincit᷑.
nec est perfecta medicina cui morbus aliquis incurabilis
in uenitur : Scriptum uero tenetur in lit teris sacris : sapi¬
entiam aute non uincit malitia & omni potentia medici
nr̃i talib: in psalmo sermonib: intimatur : Benedic anima
mea dnm & om̃a interiora mea nomen scm̃ eius : Benedic
anima meadnm & noli obliuisci om̃s secributiones eus : Qui

Expanded text:
randum. --4. Quis enim non videat quam sit impium quamque sacrilegum, si homini per poenitentiam praeteritorum malorum ad bona converso credatur cujusquam peccati dari non posse remissio? Quid autem aliud his verbis agitur, nisi ut omnipotentis medici manus, ab humanae salutis effectu, desperationis vitio repellatur? Ipse quippe medicus ait: Non indigent qui sani sunt medico, sed qui male habent . Si peritus est medicus noster, omnes potest infirmitates sanare; si misericors est Deus noster, universa potest peccata dimittere. Non est perfecta bonitas, a qua non omnis malitia vincitur; nec est perfecta medicina, cui morbus aliquis incurabilis invenitur. Scriptum vero tenetur in litteris sacris: Sapientiam autem non vincit malitia , et omnipotentia medici nostri talibus in psalmo sermonibus intimatur: Benedic, anima mea, Dominum, et omnia interiora mea nomen sanctum ejus. Benedic, anima mea, Dominum, et noli oblivisci omnes retributiones ejus. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
horarum non in congrue accipitur aetatũ diuersitas¬
ita ut ȩtas puerilis accipitur in mane Nibertas in
tertia : iuuentus insexta : grauitas declinantis ȩtatir
innona : & in undecima senilis a etas ipsa nouissima
Inquacumq igitur. quis aetate uocatus. sibenignitatem
uocantis dñi non spernat. necesse est denarium uitae ꝓen¬
nis accipiat : Neq enim non semꝑ delectatur conuersionȩ
nr̃a dequoclamat nobis iohel propheta: haec dicetdñs¬
fletu & in planctu. & disrumpite corda ur̃a & non uesti
& patiens est & magnanimus & multũ misericors & pate¬
entiam habens in malis : Propter quod apłs paulus duri¬
tiam cordis increpat in his qui poenitentiã suor ĩinegligt̃
agerepeccatorum : Dicit enim: propter in excus abilis
er õ homo omnis qui iudicas. inquo en im ludicas alterũ
te ipsum condemnas: eadem enim agis quaeiudicas : scimus
autem qm̃ cudiciidi est secundum ueritate in eos qui talia

Expanded text:
horarum non incongrue accipitur aetatum diversitashorarum non incongrue accipitur aetatum diversitasita ut aetas puerilis accipiatur in mane, pubertas in tertia, juventus in sexta, gravitas declinantis aetatis in nona et in undecima, senilis aetas ipsa novissima. In quacunque igitur quis aetate vocatus, si benignitatem vocantis Domini non spernat, necesse est denarium vitae perennis accipiat. Neque enim non semper delectatur conversione nostra, de quo nobis clamat Joel propheta: Haec dicitfletu et planctu, et disrumpite corda vestra et non vesquia misericors et patiens est, magnanimis et multum misericors et patientiam habens in malis . 15. Propter quod apostolus Paulus duritiam cordis increpat in his qui poenitentiam suorum negligunt agere peccatorum; dicit enim: Pes, o homo omnis, qui judicas. In quo enim judicas alterum, te ipsum condemnas; eadem enautem quoniam judicium Dei est secundum veritatem in eos qui talia
Abbreviated transcription (Latin):
quid quicadit non resurget: aut qui auersus est non ye¬
uertetur : Quare ergo auersus est populus iste in hierus a¬
lem auersione contentiosa: In durauerunt ceruices suas
noluerunt conuerti : Nonpunit ds inpeccator e peccitax
igit᷑ si adeius miseri cordia confugiamus. cuius effuger
iustitiã non ualemus : Ipsa enimiustiru ditalis est ut
auersos damnet. conuersos saluet : propt̃ quod dicit:
Conuertimini adme. & saluabo uor: Semꝑ autẽ delecta¬
tur conuersionenr̃a nec tempus homini quamdiu in hac
est posuit. quo ꝓpitiari conuerso non possit : Immotem po
omne p̃sentis uitae conuersioni nrae cognoscitur deputare.
Beatus enim petrus dicit : Non tardat dñr ꝓmis sumsuum
sicut quidam tarditate ex istimant sed patienter fert
propte uos noles aliquem perire sed om̃s ad poeni¬
conuesionis remedio in eptam: non diuersis temporib
operarios uocaret ad uineã: Indiuersitatequippe

Expanded text:
quid qui cadit non resurget, aut qui aversus est non requid qui cadit non resurget, aut qui aversus est non revertetur? Quare ergo aversus est populus iste in Hierusalem aversione contentiosa? Induraverunt cervices suas, noluerunt reverti . Non 194 punit Deus in peccatore peccata, igitur, si ad ejus misericordiam confugiamus cujus effugere justitiam non valemus. Ipsa enim justitia Dei talis est, ut aversos damnet, conversos salvet. Propter quod dicit: Convertimini ad me, et salvabo vos ; semper autem delectatur conversione nostra, nec tempus homini, quandiu in hac vita est, posuit, quo propitiari converso non possit; imo tempus omne praesentis vitae conversioni nostrae cognoscitur deputasse. Beatus enim Petrus dicit: Non tardat Dominus promissum suum, sicut quidam tarditatem existimant, sed patienter fert propter vos, nolens aliquem perire, sed omnes ad poeniconversionis remedio ineptam, non diversis temporibus operarios vocaret ad vineam. In diversitate quippe
Abbreviated transcription (Latin):
pereuntis auferret : Dequodicit lohannes : ecceagnus
dĩ eccequitollit peccatum mundi : &ipses aluator dese:
uenit enim filius hominis quaereie & s aluareqđ perierat:
Stabularius noster numquam uulneratũ ad stabulũmiscri¬
corditer impositum iumento ꝑ duceret: si aliquod ineo
uulnus in sanabileiudicaret : Num quam duob: denarus
datis red diturum se quicquid suꝑ erogant stabulario
spopondis set si super erogationem illã non plenae s anitati
praenosceret ꝓfuturã : ut quid en imstabularius aliquid
suꝑ erogat. si est insaucio uulnus quodcurari non ua¬
leat : Sicut ergo medico nr̃o nulla est incurabilis plaga.
ita neo in aliquo uulnere nec in aliquotempore caelestis
potest deficere medicina : Ideo ipsemedicus semꝑ se posse
conuersos alutẽ donare testatur dicens : Cum conuersus
fueris &ingemueris . saluus eris : propter quod duritiã
quorundam sic ꝑ hieremiã ds̃ non desinit increpare. Num¬

Expanded text:
pereuntis auferret, de quo dicit Joannes: Ecce Agnus pereuntis auferret, de quo dicit Joannes: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi , et ipse Salvator de se: Venit enim Filius hominis quaerere et stanus noster nunquam vulneratum ad stabulum misericorditer impositum jumento perduceret, si aliquod in eo vulnus insanabile judicaret. Nunquam duobus denariis datis, redditurum se quidquid supererogaret stabulario spopondisset , si supererogationem illam non plenae sanitati praenosceret profuturam. Ut quid enim stabularius aliquid supererogat, si est in saucio vulnus quod curari non valeat? Sicut ergo medico nostro nulla est incurabilis plaga, ita nec in aliquo vulnere, nec in aliquo tempore, coelestis potest deficere medicina. Ideo ipse medicus semper se posse converso salutem donare testatur, dicens: Cum conversus fueris, et ingemueris, salvus eris . Propter quod duritiam quorumdam sic per Hieremiam Deus non desinit increpare: Nun
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia : hic animã suã custodiuit. & auertit seabomnib:
iniquitatib suis quas fecit uit auiuet & non morietur:
Vitraq sententia uera est quia utraq diuina est. siue iustum
cũ auersus fuerit aiustitia sua omnes iustitias eius obliu¬
onitradendas: si ue iniquum cum ab iniquitate fuerit con¬
uersus adiustitiã ipsum saluandũ & omnes iniquitates eur
in menoria non futuras : In iquum uero est siputemus iustum
quando q. auersum posse damnari. & putemus iniquum
quandoq conuersum non posses aluari : lustur est & mise¬
ricons : Sicut ergopocest ꝑ iustitiam damnare auersum. sic
potest ꝑmisericordiã semꝑ salua re conuersum : nulla pro¬
lixitas temporis. uel a equitati diuinae uel pietati preludicat
Poeritentianumquam est apud dm̃ sera incuius conspectu
senꝑ proprȩsentib: habeitur tam p̃terita quam futura
in aetate mundinouissima xp̃s uenist ut peccatũ mundi

Expanded text:
justitiam, hic animam suam custodivit, et avertit se ab omnibus justitiam, hic animam suam custodivit, et avertit se ab omnibus iniquitatibus suis quas fecit, vita vivet, et non morietur . Utraque sententia vera est, quia utraque divina est, sive justum, cum aversus fuerit a justitia sua, omnes justitias ejus oblivioni tradendas; sive iniquum, cum ab iniquitate fuerit conversus ad justitiam, ipsum salvandum, et omnes iniquitates ejus in memoria non futuras. 11. Iniquum vero est, si putemus justum quandoque aversum posse damnari; et putemus iniquum quandoque conversum non posse salvari. Justus est Deus et misericors. Sicut ergo potest per justitiam damnare aversum, sic potest per misericordiam semper salvare conversum. Nulla prolixitas temporis, vel aequitati divinae, vel pietati praejudicat. Poenitentia nunquam est apud Deum sera, in cujus conspectu semper pro praesentibus habentur tam praeterita quam futura. in aetate mundi novissima Christus veniret, ut peccata mundi
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in finitus est & inuictus: Proinde bonitas inuict non
uncitur & in fincti misericordia non finitr : Neniq or¬
ne uita ep sentis tempus conuersioni demonstrat aptissimũ
dicens : Iniquus si seconuertat ab omnib: Iniquitatib: suis
quas fecit & custo dierit omamandata mea ut faciat iusti¬
iam & misericordiam : uita uiuet & non morietur : Om̃a
delicta eius quaecumq fecit nonerunt in memoria : in sua
iustitia quam fecit uiuet: Num quid uolo mortem pecca
toris dicit dñs quam ut conuertatur deuca sua mala &
uiuat : c̃um autem se auerterit iustus aiustitia sua &¬
fecerit iniquitatem secundum omnes iniquitates quas fecit
ille iniquus : omnes iustitia e eius quas fecit non erunt in me¬
moria. indelicto suo quo deliquit & in peccatis sius quibus
delicto qđ fecit in ipso morietur : & in eo quod auertitur
iniquus ab in iquita te sua quam fecit. ut faciat iudicium &

Expanded text:
sicut infinitus est et invictus. Proinde bonitas invicti non sicut infinitus est et invictus. Proinde bonitas invicti non vincitur, et infiniti misericordia non finitur. 193 ne vitae praesentis tempus conversioni demonstrat aptissimum, dicens: Iniquus, si se convertat ab omnibus iniquitatibus suis quas fecit, et custodierit omnia mandata mea et fecerit iustitiam et misericordiam, uita uiuet et non morietur: et omnia delicta, quaecumque fecit, non erunt in memoria: in sua iusem peccatoris, dicit Dominus, quam ut avertatur de via sua mala, et ur: Cum se autem averterit justus a sua justitia, fecerit iniquitatem, secundum omnes iniquitates quas fecit ille iniquus, omnes justitiae ejus quas fecit, non erunt in memoria. In delicto suo quo deliquit, et in peccatis suis quibus delicto quod fecit, in ipso morietur. Et in eo quod avertatur iniquus ab iniquitate sua quam fecit, ut faciat judicium et
Abbreviated transcription (Latin):
furts non effodiunt nec furantur : Multũm metuenda est illa¬
increpatio dñi quamstultus diues ili comoriturus audiuit:
Stulte hac nocte animatua repetent ate . quaeautẽ parasti cuius
erunt : Om̃s ergo diuitias tuas ad xpmpremitte. incȩlumtib¬
possidere : Nomnib: autem operib: bonis cauenelaudis huma¬
naedesiderio uentileris : Laud ariquidem inbonis operib: debo
sed ineo qđ operaris hominũ laudes expetere non debes: laude
tequidem humana lingua: sed tulaudem a solodo desidera
atq lta fiet ut dumtu laudem ab hominib: non quasigis ds
laudetur in operibus tuis : Memento qualiter nobis dñy inte¬
dicat neiustitia nr̃am laudis humanaefaciamus obrentu. dic
Attendite nefaciatis iustitiã uram coram hominib: ut uideami¬
ni ab eis alio quin mercedem non habebitis apud patronurmqu¬

Expanded text:
fures non effodiunt nec furantur . Multum metuenda est illafures non effodiunt nec furantur . Multum metuenda est illaincrepatio Domini, quam stultus dives illico moriturus audivit: Stulte, hac nocte animam tuam repetunt a te: quae autem parasti cujus erunt ? Omnes ergo divitias 161 tuas ad Christum praemiIn omnibus autem operibus bonis, cave ne laudis humanae desiderio ventileris. Laudari quippe in bonis operibus debes, sed in eo quod operaris, hominum laudes exspectare non debes. Laudet te quidem humana lingua, sed tu laudem a solo Deo desidera. Atque ita fiet ut, dum tu laudem ab hominibus non quaesieris, Deus laudetur in operibus tuis. Memento qualiter nobis Dominus interdicat ne justitiam nostram laudis humanae faciamus obtentu, dicens: Attendite ne faciatis justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis; alioquin mercedem non habebitis apud Patr
Abbreviated transcription (Latin):
habere contemptis. Aut qui sepropterea uolunt pauperibus
prȩponere eoquod plurauideantur pauperibus erogare
on autẽ idem ordo est apud dm̃ qui non quantitatem contor¬
ptae facultatis sed qualitatem uoluntatis attendit : Plures
diuitias pauperib: ꝓxp̃odicitur expendissenꝰ acheus : pro
quo uilis sinapiscatorie artis instrumenta petrus reliqui
a postolus & tamen axp̃o nonzacheus diues pauperi petro sed
pauper petrus diuiti zacheo pꝰponitur. ut diuitib xp̃i nulla
quid tibi thesauri es interra. in quanones carnis filios re¬
lictura cum &iam illi qui ex carnefilios habent non sine pec¬
cato thesauriꝰ are sibi delẽctent insa̧culo. Cunctos enimfide¬
les uno saluator nostor dignatur ad monere sermone diceis :
Nolite thesauri a reuobis thesauros interra ubierugo &tinea
ex terminat & ubi fures effodiunt & furantur : Thesauriđ ate
autẽ uobis incelo ubineq erugoneq tinea exterminat &ubi

Expanded text:
habere contemptis, aut qui se propterea volunt pauperibus habere contemptis, aut qui se propterea volunt pauperibus praeponere, eo quod plura videantur pauperibus erogare. Non autem idem ordo est apud Deum, qui non quantitatem contemptae facultatis, sed qualitatem voluntatis attendit. Plures divitias pauperibus pro Christo dicitur expendisse Zachaeus, pro quo vilissima piscatoriae artis instrumenta Petrus reliquit apostolus; et tamen a Christo, non Zachaeus dives pauperi Petro, sed pauper Petrus diviti Zachaeo praeponitur, ut divitibus Christi nulla quid tibi thesaurizes in terra, in qua non es carnis filios relictura; cum etiam illi qui ex carne filios habent non sine peccato thesaurizare sibi delectentur in saeculo. Cunctos enim fideles uno Salvator noster dignatur admonere sermone dicens: Nolite thesaurizare vobis thesauros in terra, ubi aerugo et tinea exterminat, et ubi fures efautem vobis in coelo, ubi neque aerugo neque tinea exterminat, et ubi
Abbreviated transcription (Latin):
seninus insta: & quicquid tuis apparatib: subtra hip cesura¬
etib: tribue : & quicquid tibi declucis egenis expender
i oluntariuꝰ ieiunuituũ esuriem subleuet icuin antu ut in
fruetu misericordiae tuorũ possit icuniorũ fecunditas
ipparere : Pros it &iam tibi uilitas uestium . & pauperum per
te nuditas uestiatur : Tunc enim utiliter fugies noxium pretio¬
sae uestis ornatum: si nudos uestias. ut uere consortem te
o auperum xp̃i non in anitate uerborum nec ostentatione
quos pascis aut uestis superiorem credas. aut pro eo quod tu
tribuis & illi accipiunt meritatua xp̃i pauperib: anteponas.
tam quamtu ideo potiorsis qđ p̃lura contempseris : frustra
enimcontemnis facultates tuas. sinoxiar iactantiae teneas
in corde diuitias : Non enim illi soli peccant qui ꝓdiuitus
quas habent aliquam gestant in corde iactantiam: immo
grauius delinquunt qui uoluntiactantia cordis dediuitus

Expanded text:
jejuniis insta, et quidquid tuis apparatibus subtrahis, esurijejuniis insta, et quidquid tuis apparatibus subtrahis, esurientibus tribue; et quidquid tibi diducis, egenis expende; voluntarium jejunium tuum esuriem sublevet jejunantium, ut in fructu misericordiae tuorum possit jejuniorum fecunditas apparere. Prosit etiam tibi vilitas vestium, et pauperum per te nuditas vestiatur: tunc enim utiliter fugies noxium pretiosae vestis ornatum, si nudos vestias; ut vere consortem te pauperum Christi, non inanitate verborum, nec ostentatione quos pascis aut vestis superiorem credas, aut, pro eo quod tu tribuis et illi accipiunt, merita tua Christi pauperibus anteponas, tanquam tu ideo potior sis, quod plura contempseris. Frustra enim contemnis facultates tuas, si noxias jactantiae teneas in corde divitias: non enim illi soli peccant qui, pro divitiis quas habent, aliquam gestant in corde jactantiam; imo gravius delinquunt qui volunt jactantiam cordis de divitiis
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ut humilitatis ꝓpositũ impleat & uestiendis pauperib: iugen
cura scaepietatis impendat : Plenius ips auidendo cognoscir
quam ut a me uelis audire qđminus possum sermonib: explicar
Banc ergo tibi tamquamspeculumpone & exipsius conside¬
ratione quid tibi iam insit uel quid adhuc desit sc̃orũstudiorũ
operumq cognasce & licet illi egregio p̃cellat uirginitatis
munere : comitem tedebec inceteris habereuirtutibu : Disce
igit᷑ tu quoq nihil tibi denobilitategeneris assignare. &
licet auo patre socero marito consulibus pridem fueris int̃
eculares inlustris. nunc in eote inlustremfiericognosce in
quotibi uirtus humilitatis accrescit : Disce adño quiamiti¬
st & humilis corde & inuenies requiem animaetilat qobi¬
ltta tee carnis quae su perbiae fomes est abice & nobilitate
sps porfecta cordir humilitate sectare : Orationib operamda

Expanded text:
nisi ut et humilitatis propositum impleat, et vestiendis pauperibus jugem nisi ut et humilitatis propositum impleat, et vestiendis pauperibus jugem curam sanctae pietatis impendat, 160 plenius ipsa videndo cognoscis, quam ut id a me velis audire, quod minus possum sermonibus explicare. 32. Hanc ergo tibi tanquam speculum pone, et ex ipsius consideratione, quid tibi jam insit, vel quid adhuc desit, sanctorum studiorum operumque cognosce; et licet illa egregio praecellat virginitatis munere, comitem te debet in caeteris habere virtutibus. Disce igitur tu quoque nihil tibi de nobilitate generis assignare. Et licet avo, patre, socero, marito consulibus pridem fueris inter saeculares illustris, nunc in eo te illustrem fieri cognosce, in quo tibi virtus humilitatis accrescit. Disce a Domino quia mitis et humilis corde, et invenies requiem animae tuae . Nobilitatem carnis, quae superbiae fomes est, abjice, et nobilitatem spiritus perfecta cordis humilitate sectare. Orationibus operam da,
Abbreviated transcription (Latin):
iunio aliquid scribere sicut in epistola quam ad eam nuper
dedi meapollicitatio continetur. cuis tibi pcipue sc̃a co¬
uersatio est in omnib: imitanda: Quaecũsit auis atauis q.¬
nata consulibus & diliciis regalibus enutrita tanta illi est humib¬
tas donogratia ecȩlestis infusa. ut amore subiectionis & ususer¬
uiendi dominam sea liquando fuisse iamnesciat Cum omnes do¬
minas habere delectatione scae seruitutis affectat : scit enim
ad no cui uir ginitatem uouit &cordis & corporis ꝓliberatione
nr̃a humilitatẽ formaeseruilis acceptã. & obhoc delectatur
sponso inhuius seruitutis humilitate placere ut consortio
quinq sapientũ uirginum deputata : cums ponso possit in
aeternaclaritate regnare : Dilicias uero corporis quanta uir¬
tute contempserit & quomodo suã famem satiandis faciat de¬
seruire pauperib: nec ob aliudipsa uilib: tegat᷑ indumentis

Expanded text:
tione aliquid scribere, sicut in epistola quam ad eam nuper tione aliquid scribere, sicut in epistola quam ad eam nuper dedi mea pollicitatio continetur, cujus tibi praecipue sancta conversatio est in omnibus imitanda: quae cum sit avis atavisqnata consulibus, et deliciis regalibus enutrita, tanta illi est humilitas dono gratiae coelestis infusa, ut amore subjectionis, et usu serviendi, dominam se aliquando fuisse jam nesciat, cum omnes dominos habere, delectatione sanctae servitutis, affectat. Scit enim a Domino, cui virginitatem vovit et cordis et corporis, pro liberatione nostra humilitatem formae servilis acceptam: et ob hoc delectatur sponso in hujus servitutis humilitate placere, ut consortio quinque sapientum virginum deputata, cum sponso possit in aeterna claritate regnare. Delicias vero corporis quanta virtute contempserit, et quomodo suam famem satiandis faciat deservire pauperibus, nec ob aliud ipsa vilibus tegatur indumentis,
Abbreviated transcription (Latin):
tam demonstrauit : Nam iudithspitalib: armis accincta
aput lasciui piedonis abscidit : anna uero ipsum caput
ecclesiaespũ scorepleta cognouit : Datus est iudith holo fernis
interitus: annae re uelatus est saluatoris aduentus: Illi dr̃
populo dedit repellere pestilentiam : huic tribuit huma¬
ni generis agnos ceremedicinã: & quia scĩ moniã uirginalem
uidualis continentia gradu infeior subsaqut᷑  idcinto
postquam deuirginenatus est filius di uudualis linguae
dignatus est officio prȩdicari: nec tamen deillo locuta est
uidua diliciis dedita. quaeuiuens mortua est sed qua non
liscedebat detemplo iciuniis & obsecrationib: seruiens noct
ac die : Dequib: ieiuniis & obsecrationib non est nunc la
tius diserendi locus disponimus enim si dñs uoluerit & si
uixerimus ad sororentuã scãm xp̃ĩ uirginem probam quã
dñs hoc tempore precipuum in urberomadare dignatus
est uirginitatis & humilitatis exemplar deoratione &ie¬

Expanded text:
tam demonstravit! Nam et Judith spiritalibus, armis accincta, tam demonstravit! Nam et Judith spiritalibus, armis accincta, caput lascivi praedonis abscidit; Anna vero ipsum caput Ecclesiae Spiritu sancto repleta cognovit. Datus est Judith Holofernis interitus; Annae revelatus est Salvatoris adventus. Illi Deus dedit a populo repellere pestilentiam; huic tribuit humani generis agnoscere medicinam. Et quia sanctimoniam virginalem vidualis continentia gradu inferiore subsequitur, idcirco postquam de virgine natus est Filius Dei, vidualis linguae dignatus est officio praedicari. Nec tamen de illo locuta est vidua deliciis dedita, quae vivens mortua est, sed quae non discedebat de templo, jejuniis et obsecrationibus serviens nocte ac tius disserendi locus. Disponimus enim si Dominus voluerit, et si vixerimus ad sororem tuam sanctam Christi virginem Probam, quam Dominus hoc tempore praecipuum in urbe Roma dare dignatus est virginitatis et humilitatis exemplar, de jejunio et ora
Abbreviated transcription (Latin):
liam obsedis sec exercitu & omnis is rahelitarũ uirtus ꝑturba¬
ta languesceret̃. egieditur castitas obpugnatura lasciuiam
& ad interitum superbiae humilitas sc̃a procedit : ille pugna¬
bat armis illaiciunis: ille ebrietate ista oratione : Igetur
ed omnis is rahelitarũ populus facare non potut : sca uidua
castitatis uirtute ꝑfecit : obtruncauit unamulu tanti agni¬
nis ducem & insperatã dĩ populo yed didit libertatẽ : Vidcamus
demonstretur: dequa scslucas sicrefert & erat annapro¬
phetissa filia fanuhel decribu aser. & hȩç ꝓcesserat in dieb:
multis &uixerat cum uiro suo annis septem auirginitate
bat detemplo ieiunus & obsecrationib: seruiens nocte acdie :
Istaeduae uiduae licet temporefuerint diuerso : uniusta¬
ien fides seruierunt amba emysterio. quia xp̃mquem anna
cognouit incarnenatum ip̃sum iudith nouerat nasciturũ :
quam uero multũ dr̃ in utraq uidua continentiã sibi placa¬

Expanded text:
liam obsedisset exercitu, et omnis Israelitarum virtus perturbaliam obsedisset exercitu, et omnis Israelitarum virtus perturbata languesceret, egreditur castitas oppugnatura lasciviam, et ad interitum superbiae humilitas 159 sancta procedit. Ille pugnabat armis, ista jejuniis; ille ebrietate, ista oratione. Igitur quod omnis Israelitarum populus facere non potuit, sancta vidua castitatis virtute perfecit. Obtruncavit una mulier tanti agminis ducem, et insperatam Dei populo reddidit libertatem. CAP. demonstretur. De qua sanctus Lucas sic refert: Et erat Anna prophetissa filia Phanuel de tribu Aser; et haec processerat in diebus multis, et vixerat cbat de templo, jejuniis et obsecrationibus serviens nocte et die . Istae duae viduae, licet tempore fuerint diverso, unius tamen fidei servierunt ambae mysterio; quia Christum, quem Anna cognovit in carne natum, ipsum Judith noverat nasciturum. Quam vero multum Deus in utraque vidua continentiam sibi placi
Abbreviated transcription (Latin):
& erant suꝑ eam uestimenta uiduitatis suae. & ieiunabat
iudith omnibus diebus uiduitatis suae : Ac nequis illam sc̃am
uiduam non deuotione cordir sed necessitate paupetatis ex¬
istim et ieiunasse : Audiquid de ea in subsequentibus dicatur:
& erat iudithbona aspectu & formosa facieualde & prudens
corde & bona in intellectu & erat honesta ualde: quia reb¬
querat e manasses uireius filius acitob filu melchis filu
heliab filiinathanahd filii surisada : filii simgon filu isrh
aurum & argortũ seruos &ancillas & pecora & pracdia :
Ecceuidua predimnatlibus facultatib: diuq aetate
iuuenis speciemi rabilis : diuitias contempsit : diliciar
respuit. carnis incentiua calcauit &induta uir tute &
alto non quaesiuit secundo famulari conubio. propteta
testimonio tam prȩclari operis apparuit quantũdõ dilecta sũ
continentia uidualis : Deniq cum o lofernis innumerobechu¬

Expanded text:
et erant super eam vestimenta viduitatis suae, et jejunabat et erant super eam vestimenta viduitatis suae, et jejunabat Judith omnibus diebus viduitatis suae . Ac, ne quis illam sanctam viduam non devotione cordis, sed necessitate paupertatis existimet jejunasse, audi quid de ea in subsequentibus dicitur: Et erat Judith bona aspectu, et formosa facie valde, et prudens corde, et bona intellectu, et erat honesta valde. Quia reliquerat ei Manasses vir ejus, filius Achitob, filii Melchis, filii Heliab, filii Nathahel, filii Surisoda, filii Simeon, filii Israel, aurum et argentum, servos et ancillas, et pecora et praedia . Ecce vidua praeclara natalibus, facultatibus dives, aetate juvenis, specie mirabilis, divitias contempsit, delicias respuit, carnis incentiva calcavit, et induta virtute ex alto, non quaesivit secundo famulari connubio. Propterea testimonio tam praeclari operis apparuit, quantum Deo dilecta sit continentia vidualis. Denique cum Holofernes innumero Bethu
Abbreviated transcription (Latin):
liciis est inquit uiuens mortua est: Habes &inueteri &u¬
INueteritestamento iudith. anna consideretur innouo :
Quarum sid no ad iuuante imitatrex fueris. & dilicias carni
& iactantiã secularem uera cordishumilitate calcabis: ut
illius intesponsi semꝑuiuat affectus. Tui semꝑ estuiuus
sicut eode resurgente uocis angelicae attestatione firma¬
tur cũ mulierib: dicitur : Quid quaeritis uiuentecum mon¬
tius ÷ dequo &iam a postolicasic auctoritas loquit᷑: iliuus
est sermodĩ & efficax uiuus est ergo ille qui est uerbũ patris
& ideo ipse est fid elum uita : Hunc sca e uiduac cordis contr¬
tione & corporis castigatione quasierunt. Huic cordis & con¬
poris plena continentia deuotissime serierunt : Deiudith
enim sic scriptũ est : &erat iudith in domo sua uidua annis
tribus & mensibus quattuor & fecit sibi taber naculũ super
solariu domussuae &imposiut suꝑ lumbos suos cilicium

Expanded text:
liciis est, inquit, vivens mortua est . CAP. liciis est, inquit, vivens mortua est . CAP. In Veteri Testamento, Judith; Anna consideretur in Novo: quarum si, Domino adjuvante, imitatrix fueris, et delicias carnis, et jactantiam saecularem vera cordis humilitate calcabis, ut illius in te sponsi semper vivat affectus, qui semper est vivus: sicut, eodem resurgente, vocis angelicae attestatione firmatur, cum mulieribus dicitur: Quid quaeritis viventem cum mortuis ? De quo etiam apostolica sic auctoritas loquitur: Vivus est enim sermo Dei, et efficax . Vivus est ergo ille qui est Verbum Patris; et ideo ipse est fidelium vita. Hunc sanctae viduae cordis contritione et corporis castigatione quaesierunt, huic cordis et corporis plena continentia devotissime servierunt. 29. De Judith enim scriptum est: Et erat Judith in domo sua vidua annis tribus et mensibus quatuor; et fecit sibi tabernaculum super solarium domus suae, et imposuit super lumbos suos cilicium,
Abbreviated transcription (Latin):
gula eqđ poscit indulgeas. refectionetua non uoluptas ex¬
oleatur sed sustentetur infirmitas : Tales autem conuiuii
debes habcreparticipes: quae non carnis solent dilicias lau¬
dare sed cordis: quae angelorũ panem interioris hominis
auiditate ꝑ quirunt: quae post sponsum suum in odore un¬
guentorum eius currunt. quaes uauitate dmn gustu interiori
ꝑcipiunt quaepuro affectu esuriunt sitiuntq iustitia.
qua eo perantur cibum non qui perit sed qui ꝑ manet inuitam
a eternam : Cum talibus & conloquia tibi conferenda sunt¬
& frequentanda conuiuia  ut cum eas cibis corporalibus
pascis ad meritun tibi scae operationis accȩdat. & cũ earũ
uerbis spitalibus pasceris: profectus tibi scae conuersationis
at crescat : Nec uelis talibus nunc mensamtuã replere dilicus
qua libus eam replebas quando carnali conubio seruiebas:
Audi magistrum gentium quid deuidua dicat: quaeln di¬

Expanded text:
gulae quod poscit indulgeas: refectione tua non voluptas exgulae quod poscit indulgeas: refectione tua non voluptas expleatur, sed sustentetur infirmitas. Tales autem convivii debes habere participes, quae non carnis solent delicias laudare, sed cordis, quae angelorum panem interioris hominis aviditate perquirunt, quae post sponsum tuum in odore unguentorum ejus currunt, quae suavitate Deum gustus interioris percipiunt, quae puro affectu esuriunt, sitiuntque justitiam; quae operantur cibum, non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Cum talibus et colloquia tibi conserenda, et frequentanda convivia; ut cum eas cibis corporalibus pascis, ad meritum tibi sanctae operationis accedat; et cum earum verbis spiritalibus pasceris, profectus tibi sanctae conversationis accrescat, nec velis talibus nunc mensam tuam replere deliciis, qualibus eam replebas, quando carnali connubio serviebas. Audi Magistrum gentium, quid de vidua dicat: Quae in de
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat qđ delectatur agnoscat : Concupiuit enimrȩxspecien
tuã sed omnis gloria filia eregis intrinsecus : Tran sut tempi
amplectendi : nunc tempus est longe fueri ab amplexu. Ad¬
hereant uiris quae coniugali uinculo tenentur adstrictae :
tibi dicendũ estcũ ꝓpheta mihi autẽ adhȩreredobonũ est . po¬
nere in dño dõ spemmea : Vnde & apłs ait : quas auten uere
uidua est & desolata sperabit in dño & instat obsecrationib
Norationib nocte & die : Oratio ergotibi sit in postolatio¬
ne ciebra in sc̃a uero cogitationȩ dtq operatione continua :
Sic enim poteris implere quod a płs iubetiut sineintermissione
oremus : Orationamq est inconspectudi omneopusbonum
quoddectatur nihil indigens ds̃ : ut agnos camus bona opera
locum orationis apud dm̃ habere scripturanos sca ad monet¬
ic : Absconde elymosinam incorde pauperis. & ipsa orabit
prote : Caue ne carnis curam indesideriis facias. ne semꝑ¬

Expanded text:
veniat, quo delectatur agnoscat. Concupivit enim rex speciem veniat, quo delectatur agnoscat. Concupivit enim rex speciem tuam; sed omnis gloria filiae regis intrinsecus . 26. Transiit tempus amplectendi, nunc tempus est longe fieri ab amplexu. Adhaereant viris quae conjugali vinculo tenentur astrictae: tibi dicendum est cum propheta: Mihi autem adhaerere Deo bonum est; ponere in Deo spem meam . Unde et Apostolus ait: Quae autem vere vidua est et desolata, speravit in Domino, et instat obsecrationibus et orationibus nocte et die . Oratio ergo tibi sit in postulatione crebra, in sancta vero cogitatione atque operatione continua. Sic enim poteris implere quod Apostolus jubet , ut sine intermissione oremus. Oratio namque est in conspectu Dei omne opus bonum, quo delectatur nihil indigens Deus. Et ut agnoscamus bona opera locum orationis apud Deum habere, Scriptura nos sancta sic admonet: Absconde eleemosynam in corde pauperis, et ipsa exorabit pro te .
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate corporalis absoluta conubii: spitalia tantum de¬
bet ornameta sectari: Habitus ergotuus talis sit qui non
ad lasciuiam excitet. sed ad continentiã ꝓuocet : Qui non ad¬
libidinem in liceat. sed comprimat ad timorem : qui non attendat
carnis concupiscentiã : sed extinguat : qui non illicitet ad con¬
cubitũ  sed excitet ad ꝓfectũ : ex quo cordis compunctio non
carnis libĩdonascatur : un defilio dĩ placeas : unde teuere
castam obtutui sponsicaelestis ostendas: ille & enimsponsus car¬
nem tua maceratam uult uidere non nitidam : Anima econubio
utitur nec carnis sed anima pulchritudinedlectatur : Quo¬
circa castigatione corporis. adquirepulchritu dinem cordis :
Vilibus caro tegatur operimentis & pretiosis anima uestibus
induatur: Nec quaeras ut placeas oculis hominũ: sed iex p̃i
non offendas aspectũ : ille inte qđ diligit uideat qđ dedit in¬

Expanded text:
necessitate corporalis absoluta connubii, spiritalia tantum denecessitate corporalis absoluta connubii, spiritalia tantum debet ornamenta sectari? Habitus ergo tuus talis sit, qui non ad lasciviam excitet, sed ad continentiam provocet; qui non illiciat ad libidinem, sed comprimat ad timorem; qui non accendat carnis concupiscentiam, sed exstinguat; qui non illicitet ad concubitum, sed excitet ad profectum; ex quo cordis compunctio, non carnis libido nascatur; unde Filio Dei placeas, unde te vere castam obtutui sponsi coelestis ostendas. Ille enim sponsus carnem tuam maceratam vult videre, non nitidam; animae connubio utitur, nec carnis, sed animae pulchritudine delectatur. Quocirca castigatione corporis acquire pulchritudinem cordis: vilibus caro tegatur operimentis, et pretiosis anima vestibus induatur; nec quaeras ut placeas oculis hominum, sed ut Christi non offendas aspectum. Ille in te quod diligit videat, quod dedit in
Abbreviated transcription (Latin):
retur specie corporis ita nuncspitalter ornanda er xp̃o qui
solam inte quaerit pulchritudinc̃mentis : Attende quidbeatus
pecrus &iam coniugatis mulieribus mandet quibus exteriori
habitus interdicit ornatũ. hȩc loquens: Mulieres subdita sint
uiris suis : ut siqui non credunt uerbo di: ꝑ uxorũ suarũ conuer¬
sationem si ne uerbo lucrificentur. considerantes urãm in timore
castam conuersationem: qua fit non extrinsecus capillorũmpli¬
catio aut auricircumpositio. aũt in habitu uestimentorũ orna¬
tus sed ille absconditus cordis homo in in corruptibilitate
aliquando muliers scae quaes perabant indm̃ ornabant se
subiecta eiuris suis : Si ergo scaemulieres &iam coniugatae non
sunt munilib: comendae sed moribus & eo magis humilitate
debent ornari quam ueste : qualis debet eẽtudua e habitur
& incessus quae non homini uirocupit placere sed xp̃o. quȩ

Expanded text:
retur specie corporis, ita nunc spiritaliter ornanda es Christo, qui retur specie corporis, ita nunc spiritaliter ornanda es Christo, qui solam in te quaerit pulchritudinem mentis. 24. Attende quid beatus Petrus etiam conjugatis mulieribus mandet, quibus exterioris habitus interdicit ornatum, haec loquens: Mulieres subditae sint viris suis, ut si qui non credunt verbo Dei, per uxorum suarum conversationem, sine verbo lucrificentur, considerantes vestram in timore castam conversationem; qua insit non extrinsecus capillorum implicatio, aut auri circumpositio, aut in habitu vestimentorum ornatus, sed ille absconditus cordis homo in incorruptibilitate aliquando mulieres sanctae, quae sperabant in Deum, ornabant se, subjectae viris suis . CAP. XII. Sanctae mulieres non monisunt monilibus commendandae, sed moribus, et magis humilitate debent ornari quam veste, qualis debet esse viduae habitus et incessus, quae non homini viro cupit placere, sed Christo? quae
Abbreviated transcription (Latin):
pondus operatur nobis Non contemplantib: nob̵ qua euident᷑ sed
qua en on uident᷑ Quae enim uident᷑ tem poralia sunt. qua e autẽ non
uidentur ȩterna sunt : Ambulaigit᷑ sicut scriptũ est deuirtute in
uirtuten & animus tuus ab intentione temporaliũ ad contempla¬
tionem transeat ȩternorũ : Transiensq a uirtute coniugalis pudi¬
citiae. ad potiorem uirtutem continentia euidualis. non minori con¬
tinentia cordis praedita debes eequam corporis. & post obitum
temporalis mariti . oñs incordetuo reliquia edebent mundanae
cogitationis extingui : Cur enim uidua xp̃iana gerat animum
uinculo cuius quam mundanae cogitationis innexum : quaemor¬
tuo uiro mundũ debet estimare cõmortuũ : Caus aigit mundane
cogitationis desistente: debet ipsa quoq. cogitatio mundana
cessare: & sicut anteacorporaliter ornabaris uiro qui delecta¬

Expanded text:
pondus operatur in nobis, non contemplantibus nobis quae videntur, sed pondus operatur in nobis, non contemplantibus nobis quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur temporalia sunt, quae autem non videntur, aeterna sunt . 22. Ambula igitur, sicut scriptum est, de virtute in virtutem , et animus tuus ab intentione temporalium ad contemplationem transeat aeternorum, transiensque a virtute conjugalis pudicitiae ad potiorem virtutem continentiae vidualis, non minore continentia cordis praedita debes esse quam corporis, et post obitum temporalis mariti omnes in corde tuo reliquiae debent mundanae cogitationis exstingui. 23. Cur enim vidua Christiana gerat animum vinculo cujusquam mundanae cogitationis innexum, quae, mortuo viro, mundum debet aestimare commortuum? Causa igitur mundanae cogitationis desistente, debet ipsa quoque cogitatio mundana cessare; et sicut antea corporaliter 157 ornabaris viro, qui delecta
Abbreviated transcription (Latin):
& uitae ȩterni epromissione iussis set dicens omnis qui reliquert
domũ uel fratres aut sorores aut patrem aut matre autia piera
autfilios autagros propter nomen meuĩ centuplum accipiet. &
uit ietrnã possidebit : hoc dicens uero xp̃s non diuortiufieri
ius sit i sediustadiscretione quamcus di munera tamintemporeliua
pecerno n eadu caper manentibus: parua magnis. a scuis fiddibur
post ponenda monstrauit : No dimnat bona : sed mneliora plu¬
sudam ila nono dic sedisfaplus diligit : tor un enelsura deptio
siue amissio non est ntributio fides sed p robatio faci siuea dept
non temporalib sed eternis eẽ debet intenta : Propter qđ uas
electionis ad tolerantiã nos prȩsentir tribulationis ex hortans
pcipit ut a contemplatione temporaliũ rerũ cordis nr̃i penitur a uer¬
tamus obtutũ dicens : Idenim qđ in prȩsenti est momentaneum &
leue tribulationis nrae supramodum in sublimitate ȩternũ gloriȩ

Expanded text:
et vitae aeternae promissione juberet, dicens: Omnis qui reliquerit et vitae aeternae promissione juberet, dicens: Omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros proptevitam aeternam possidebit . Hoc autem dicens Christus, non divortium fieri jussit, sed justa discretione, quamvis Dei munera, tamen temporalia aeternis, caduca permanentibus, parva magnis, a suis fidelibus postponenda monstravit. Non damnat bona, sed plus laudat meliora; illa non odit, sed ista plus diligit. Illorum enim sive adeptio, sive amissio, non est retributio fidei, sed probatio. CAP. XI. Fides non temporalibus, sed aeternis deelectionis, ad tolerantiam nos praesentis tribulationis exhortans, praecipit ut a contemplatione temporalium rerum cordis nostri penitus avertamus obtutum, dicens: Id enim quod in praesenti est momentaneum et leve tribulationis nostrae supra modum in sublimitate aeternum gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
usu timor dĩ seruatur : hene autẽ contemnuntur : cũ in eorũ con¬
temptu a summodo gloria non ab hominib: quaeritur : Tales
sunt &iam nuptiae quae & bene suscipi possunt & benec ontemni
Quã benenuptiarũ opus incastitate coniugali sus anna seruat
quam melius in continentia uiduab iudith. atq. anna contempsit :
quamoptime in inte gritate uirginali maria nesciuit : Non estigit᷑
inter precipua didona coniugiũ estimandũ. licet non negetur
donum eẽdiuinũ: Nec est dicendũ beatitudinis munus : qđ cubono
pos sit ꝓposito teneri potest &am proposito meliore contemni:
niamsi hoc inter piecipuadĩ dona estimari oportent: non ori¬
nr̃i saluatoris laudarentur qui scipsos castrauerunt propter
regnũ celorũ Nec prose patrem matren fratres sorores uxorem
filios a grosrelinqui saluator ipse cumcentupla recributionir

Expanded text:
usu timor Dei servatur; bene autem contemnuntur, cum in eorum conusu timor Dei servatur; bene autem contemnuntur, cum in eorum contemptu a summo Deo gloria, non ab hominibus, quaeritur. 19. Tales sunt etiam nuptiae, quae et bene suscipi possunt, et bene contemni. Quam bene nuptiarum opus in castitate conjugali Susanna servavit! quam melius in continentia viduali Judith atque Anna contempsit! quam optime in integritate virginali Maria nescivit! 20. Non est igitur inter praecipua Dei dona conjugium aestimandum, licet non negetur donum esse divinum; nec est dicendum beatitudinis munus, quod cum bono possit proposito teneri, potest etiam proposito meliore contemni. Nam si hoc inter praecipua Dei dona aestimari oporteret, non ore Salvatoris nostri laudarentur, qui se ipsos castraverunt propter regnum coelorum ; nec pro se patrem, matrem, fratres, sorores, uxorem, filios, agros, relinqui Salvator ipse cum centupla retributionis
Abbreviated transcription (Latin):
tumbeatũ : diues ille qui induebat᷑ purpura & bysso & epula¬
batur cotidiesplendide: quam in anis fuit in illis epulis. quam
pauper in multitudi nediuitiarũ quam nudus inpulchritudi
uestium quam in firmus insanitatecorporis quam famlicus
in saturita te uentris quammiser ingaudus quam desolatus
inter amicorũ colloquia quamdeiectus inter obsequia seruiru¬
lorũ : Attende quoq laz arum in pauperta tediuitem Inmiseru
beatũ : in infelicitate felicm. in uulnerib: sanũ: equidem sine¬
domo sed non sinedo : si neueste sed non sinefide : si nebona uali¬
tudinecor poris : sed non sine robore caritatis : si necibo : sed non
sinexp̃o : Canib: expositũ sed socium angelorũ : Qui non accipi¬
ebat demicis quaec adebant demensa diuitis: sed caelestem panen
bene habentur . non numquam male Nonnum quam benec onten¬
nuntur nonnumquam male : Benequippehabent᷑ cũ in eorum

Expanded text:
ltum beatum. Dives ille qui induebatur purpura et bysso, et epulaltum beatum. Dives ille qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide , quam inanis fuit in illis epulis, quam pauper in multitudine divitiarum, quam nudus in pulchritudine vestium, quam infirmus in sanitate corporis, quam famelicus in saturitate ventris, quam miser in gaudiis, quam desolatus inter amicorum colloquia, quam dejectus inter obsequia servulorum! Attende quoque Lazarum in paupertate divitem, in miseria beatum, in infelicitate felicem, in vulneribus sanum, et quidem sinedomo, sed non sine domino; sine veste, sed non sine fide; sine 156 bona valetudine corporis, sed non sine robore caritatis; sine cibo, sed non sine Christo; canibus expositum, sed socium angelorum qui non accipiebat de micis quae cadebant de mensa divitis, sed coelestem panem bene habentur, nonnunquam male; nonnunquam bene contemnuntur, nonnunquam male. Bene quippe habentur, cum in eorum
Abbreviated transcription (Latin):
inchoata: infuturo habebit ȩterna secum ꝑ fectione mansura
Tunc enim perfectamundatio perfecta cognitionẽ ueritatis ac¬
cipiet & ꝑ fecta cognitionihl in nobis perfectae caritati deesse
temporaliter auferantur. sicut est copulatio coniugum. ꝓcreatio
similia quae ꝑse nec miseros homines possunt facere necbeatos :
Ideo hȩc & bonis & malis adnõdantur & non numquã bonis ma¬
lisq diuinitus auferuntur : Beatus fuit iob cum indiuitiis iusti
uiueret sed beatior cũ in paupertate iustior extitisset : Beatus
fuit cum decem circumdaretur filiis: sedbeatior cum una cunc¬
torũ simul orbitate ꝑ cussus: indi dilectionepmansit immobilis :
Beatus &iam fuit incorporis sospitate sed beatior est factus in
uulnere : Beatior &iam in aceruo squalorib: pleno  quam in
palatiomarmorib: adornato : At tende &iam duos. unũ indi¬
uitis & sanita temiserum. alterum inegestate & iulnere mu¬

Expanded text:
inchoata, in futuro habebit aeterna secum perfectione mansura. inchoata, in futuro habebit aeterna secum perfectione mansura. Tunc enim perfecta mundatio perfectam cognitionem veritatis accipiet, et perfecta cognitio nihil in nobis perfectae caritatis deesse temporaliter auferantur: sicut est copulatio conjugum, procreatio uae sunt similia; quae per se nec miseros homines possunt facere, nec beatos. Ideo haec et bonis et malis a Domino dantur, et nonnunquam bonis malisque divinitus auferuntur. 16. Beatus fuit Job cum in divitiis juste viveret; sed beatior cum in paupertate justior exstitisset. Beatus fuit cum decem circumdaretur filiis, sed beatior cum una cunctorum simul orbitate percussus, in Dei dilectione permansit immobilis. Beatus etiam fuit in corporis sospitate, sed beatior est factus in vulnere. Beatior etiam in acervo squaloribus pleno quam in palatio marmoribus adornato. 17. Attende etiam duos, unum in divitiis et sanitate miserum, alterum in egestate et vulnere mu
Abbreviated transcription (Latin):
desiuent cũ ꝑ speciem uidebit qđ nunc cũ creditur non uidetur
iec lnte beatos erit a liquis miser cuimi seri cordia progetir
Nluec autem duo id est fider &operatio ita posthuiusuitꝑ finen non
sun necessaria: ut ante finem non sint ullatenus deserenda t÷
Quis quis enim antefinem uitae p̃sentis afidencta siue bona ope¬
rationedis cesserit : &iam siinbis antea strenue iuigilinterq
cucurrerit: pro eo qđ abitinere recto desistit perdit meritũ
totius itineris qđ cucurrit : Iteo sunt alia quacsic hominib: in
hoc temporepietas diuina largitur . ut non solum in hacuita cum ho¬
minib: debeant m aner e continua : uerũ &iam crescant in retribu¬
tione diuina sicut est peccatorum mundatio ueritatis agnitio
di proximiq dilectio : haec enimsiquis in hoc tempore ꝑseuerant
in secusto dierit & diuino muner epro ficiendo augerecura uerit

Expanded text:
desinent, cum per speciem videbitur, quod nunc cum creditur non videtur; desinent, cum per speciem videbitur, quod nunc cum creditur non videtur; nec inter beatos erit aliquis miser, cui misericordia praerogetur. Haec autem duo, id est fides et operatio, ita post hujus vitae finem non sunt necessaria, ut ante finem non sint ullatenus deserenda. Quisquis enim ante finem vitae praesentis a fide recta sive bona operatione discesserit, etiamsi in his antea strenue vigilanterque cucurrerit, pro eo quod ab itinere recto desistit, perdit meritum totius itineris quod cucurrit. 14. Item sunt alia quae sic hominibus in hoc tempore pietas divina largitur, ut non solum in hac vita cum hominibus debeant manere continua, verum etiam crescant in retributione divina: sicut est peccatorum mundatio, veritatis agnitio, Dei proximique dilectio. Haec enim si quis in hoc tempore perseveranter in se custodierit, et divino munere proficiendo augere curaverit
Abbreviated transcription (Latin):
deliter uiueres quo post modum sine difficultate absq. uiro
uidua ꝑ maneres: Ad hoc igitur animutuũ diuina gratia coniu¬
gali castitate nutriuit. ut quaedidiceras illo uno uiuente alter
non quaerere: disceres ab omniuiro uidue continere : Nol
ergo negligeregratiã quaelnte est: & tu enim nosti quanto
melius sit iugiter a concubitu continere . quam uel pro coniugal
necessitate concumbere : Maritus quitibidatus fuerat ad tempus
di scessit intempore: Datus enim tibi fuerat non ad patriae
beatitudinem : sed ad itineris consolationem : Alia quippest̃
dĩ dona quaeds̃ ita suis largitur fidelib in p̃senti tempore. ut
eorũ usus in hactantũ uita necessarius habeatur. quo futurae
uit aemeritũ compaitur : Sicut est ciedulitas rectam fidenten
non deseratur caritatis auxilio quaednoperationecognoscitur
Propter quod a postolus eamfidem probat quae ꝑ dilictionen

Expanded text:
deliter viveres, quo postmodum sine difficultate absque viro deliter viveres, quo postmodum sine difficultate absque viro vidua permaneres. Ad hoc igitur animum tuum divina gratia conjugali castitate nutrivit, ut quae didiceras illo uno vivente alterum non quaerere, disceres ab omni viro vidua continere. Noli ergo negligere gratiam quae in te est: et tu enim nosti quanto melius sit jugiter a concubitu continere, quam vel pro conjugali necessitate concumbere. Maritus qui tibi datus fuerat ad tempus, discessit in tempore: datus enim tibi fuerat, non ad patriae beatitudinem, sed ad itineris consolationem. 12. Alia quippe sunt Dei dona, quae Deus ita suis largitur fidelibus in praesenti tempore, ut eorum usus in hac tantum vita necessarius habeatur, quo futurae vitae meritum comparetur; sicut est credulitas rectam 155 fidemnon deseratur caritatis auxilio, quae in operatione cognoscitur: propter quod Apostolus eam fidem probat quae per dilectionem