comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̃m istos peccatum illud dr in remissibile.
ñ quin aliquando dimittatur s qͥa uix & ra¬
ro ac dissicuit̾ dimittit᷑. Non enim soluitur
cristallus. nisi uebem̃ti sp̃s impetu. Alii uero
tradunt ñ quamlibet obstinationẽ ut despa¬
tantum qm̃ comitatur inpenitentia qͥ etiam
impenitentiam dicunt peccatum in spm sc̃m.¬

Expanded text:
remissibile, non quin aliquando remittatur, sed quia vix et raro et difficulter dimittitur. Non enim solvitur cristallus, nisi vehementi spiritus impetu. Alii vero tradunt non quamlibet obstinationem vel desperatantum quam comitatur impoenitentia; quam etiam impoenitentiam dicunt esse peccatum in Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m scm̃. Quod si est aliquando ullud peccatũ
remittit᷑ quia multi etiam obstinatissimi &e
desꝑatissim conũtuntur ut ausꝰ. ait. super
illum locum psalmi. Conũtam in ꝓfundum
maris. ioest eos qui erant desꝑatissimi. Et
ibi. Mitrit cristallum sicut frusta panis. idẽ
obstinatos. facit aliorum docłores. T alium
conũsio Ibi etiam euident̃ oftendit᷑ tibi ait.¬

Expanded text:
Spiritum sanctum. Quod si est, aliquando illud peccatum remittitur, quia multi etiam obstinatissimi et desperatissimi convertuntur, ut Aug. ait super illum locum psal. 14: Convertam in profundum maris, id est, eos qui erant desperatissimi; et ibi: Mittit cristallum suam sicut buccellas, id est. obstinatos facit aliorum doctores. Talium conversio ibi etiam evidenter ostenditur ubi ait
Abbreviated transcription (Latin):
S cũ sic obstinatꝰ ẽ aliquis. ut ñ peniteat.
discuti opportet. an aluid obftinatio. aliudumn¬
penitentia sit mneopeccatum anidem . s. diũ¬
sis modis commissum. Scd̃m istos pecatum
illud dicit̃ ir temissibile eoquod numqmͣ di¬
mittatur. Unde aubꝰ. euamdicit qd̃ hoc solũ
peccatum ueniam mereri ñ pot̃. Et ieꝵ quod
talit̃ peccãs digne penitere ñ pot̃. Et id̾o rec¬
te ioħs dicit. ut ñ ꝓ eo oret quis quia quisie
peccat orationib eccłie hic uł infuturo uua¬
riñ pot̃. habens corinduratum tamqͣm laps
sicut de diabolo legitur: post hanc uitam qͥ
ualde mali sunt meritis eccłie iuuari ñ pos¬
sunt.
nt. Qd̃ alit̃ accipit᷑ peccatum in sp̃m scm̃.

Expanded text:
 cum sic obstinatus est aliquis, ut non poeniteat, discuti oportet an aliud sit obstinatio, aliud impoenitentia sit in eo peccatum, an idem, sed diversis modis commissum. Secundum istos peccatum illud dicitur irremissibile, eo quod nunquam dimittatur. Unde Aug. etiam dicit, quod hoc solum peccatum veniam mereri non potest; et Hier. quod taliter peccans, digne poenitere non potest. Et ideo recte Joannes dicit: Ut non pro eo oret quis; quia qui sic peccat, orationibus Ecclesiae hic vel in futuro juvari non potest, habens cor induratum tanquam lapis, sicut de diabolo legitur. Post hanc vitam qui valde mali sunt meritis Ecclesiae juvari non possunt. 3. Quod aliter accipitur peccatum in Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter ex quo sensu accipiendum
sit. quod supradixit illa tria. scilicet memo¬
riam. intelligentiam ce uoluntatem esse
unum. unammentem. unam eẽntiam:. qd̃
utiq non uidetur ẽẽ uerum. iuxta ꝓprietatẽ
sermonis. Mens enim idest sp̃c rationalis.
essentia est spiritualis. & incorporea. Iua uͦ
tria. naturales ꝓprietates seu uires sunt ipsiꝰ
mentis. & a se inuicem differunt: quia me¬
moria non est. intelligentia uł uoluntas:¬
etiam ad se inuicem dicuntur relatiue.

Expanded text:
diligenter ex quo sensu accipiendum sit quod supra dixit, illa tria, scilicet memoriam, intelligentiam et voluntatem esse unum, unam mentem, unam essentiam: quod utique non videtur esse verum juxta proprietatem sermonis. Mens enim, id est spiritus rationalis, essentia est spiritualis et incorporea; illa vero tria naturales proprietates seu vires sunt ipsius mentis, et a se invicem differunt, quia memoria non est intelligentia, voluntasetiam ad se
Abbreviated transcription (Latin):
gine quelam consicdanda sunt scił. que fue¬
rit origo et causa prima peccati. utrũ res
bona.an res mala.postea inquare sit perca
dis fiat. & de differentia ipsorum pecratorũ.
Oue fuĩt origo & causa peccati pͥma. sap̃ ccxix

Expanded text:
gine quaedam consideranda sunt: scilicet, quae fuerit origo et causa primi peccati; utrum res bona, an res mala; postea, in qua re dis fiat; et de differentia ipsorum peccatorum. 2. Quae fuit origo et causa peccati prima. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
in eo sit. quousq peniteat. Cap̃. celii.
reterea queri solet cum abaliquo ꝑpetra¬
to uoluntate peccato uoluntas idagen¬
di & actio transierint. nondum tam̃ uetaba¬
bita penitentia. uttum illud peccatum usq qͦ
peniteat sit ineo quod ñ eẽ uidet᷑ quia uoluntã
illa que prius fuit non est. neq actio. quia non
illud uult uł agit. quod ante uoluit & egio S
non est ignorandum peccatum duob modis
dici ẽẽ in aliquo. & transire. scił. actu &e reatu.
Actu est in aliquo dum ipsum qd pecratũ est:
ut adio uł uoluntas inpeccante est. Reatu uͦ
cum ꝓ eo siue transierit siue adsit mens homi¬
nis polluta est ce corrupta. totusq bomosup¬
plitis obligatus ꝑpetius. Nec umquam ẽ in ali¬
quo peccatum actu. pret̃ originale quin sit
etiam reatu. s est rratu int̃dum postqũa tnsit
acdu. Ouib modis dicit᷑ inscͥptura itat  ct uit:

Expanded text:
in eo sit quousque poeniteat? Praeterea solet quaeri, cum ab aliquo perpetrato voluntate peccato voluntas id agendi et actio transierint, nondum tamen vera habita poenitentia, utrum illud peccatum usquequo poeniteat sit in eo? Quod non esse videtur; quia voluntas quae prius fuit, non est, neque actio, quia neque vult illud vel agit quod ante voluit et egit. Sed non est ignorandum, peccatum duobus modis dici esse in aliquo, et transire, scilicet actu et reatu. Actu est in aliquo, dum ipsum quod peccatum est, ut actio vel voluntas, in peccante est; reatu vero, cum pro eo, sive transierit sive adsit, mens hominis polluta est et corrupta, totusque homo suppliciis obligatur perpetuis. Nec unquam est in aliquo peccatum actu, praeter originale, quin sit etiam reatu; sed est reatu intelligendum, postquam transiit actu. 5. Quibus modis dicitur in Scriptura reatu
Abbreviated transcription (Latin):
De illis etiam qui edificant ligna. fe¬
num. stipulam. dic̃ aus̃. Quod ig¬
nem tribulationis transitorie inueni¬
ent: cremabilia edificia que secũ porta¬
uerunt cremantem. Ait enim sic. Post¬
tiunt qui huiusmodi edificia ñ portaue¬
runt. ut inueniant ignem transitorie
tribulationis uenialia concremantem
ñ redarguo: quia forsitan uerum ẽ.S
nitur ille ignis: grauior tam̃ erit ignis
ille. quã qͥcquid pot̾ homo pati in hac ui¬
ta: hic aꝑte insinuatur quod illi qui edi
cia. idest uenialia peccata secum por¬
tant: que inigne em̃datorio cremantur.
Unde constat. peccata quedam uenialia
post hanc uitam deleri
tardiꝰ purgantur in igne. Cap̃. cxuii.

Expanded text:
De illis etiam quae aedificant lignum, fenum, stipulam, dicit August. quod ignem tribulationis transitoriae invenient cremabilia aedificata quae secum portaverunt homines cremantes. Ait enim sic, tiunt qui hujusmodi aedificia non portaverunt, ut inveniant ignem transitoriae tribulationis venialia concremantem, non redarguo, quia forsitan verum est. Sm, contemnitur ille ignis. Gravior tamen erit ignis ille, quam quicquid potest homo pati in hac vita. Hic aperte insinuatur quod illi qui aedicia, id est, venialia peccata secum portant; quae in igne emendatorio cremantur. Unde constat quaedam venialia peccata post hanc vitam deleri. tardius purgantur in igne. In i
Abbreviated transcription (Latin):
e qua priusquam tractemus. duo nob
discutienda occurrunt. Primum quare
ila matĩa confusa & informis dicatur: anqͥa
omni forma caruit. anꝓpt̾ aliud. Scd̃o ubi
adeẽ ꝓdierit: e quantum inaltum ascend̾it
Ad ilud gͥ quod primo positum est. breuit̃
respondentes. dicimus illam primam matĩam
ñ ideo dictam fore informem qd nullam om¬
nino formam habuit. quia ñ aliquid corꝑe¬
um tale existere potest. qd̃ nuuam babeat
formam: s ib̃o ñ absurde informemem appel.¬
lari posse dicimus. quia in confusi oe e pmi¬
atione quadam subsistens nondlam prulehrã
aptamq e distinctam recepat formam. qua¬
lemmodo cermimnus facta est gͥ illa maila mn
forma confusionis ante formam dispositionis.
Informna confusionis prius om̃ĩa corpaliama¬
tialit̾ simul &e semel sunt creata: post modum
informa dispositionis sex dieb sunt ordinata.
fcce absolutum est qd pͥmo indiscussione ꝓ¬
positum fuit: scit. quare illa mat̾ia dicatur
informis.

Expanded text:
e qua re priusquam tractemus, duo nobis discutienda occurrunt. Primum, quare illa materia confusa informis dicatur, an quia omni forma caruerit, an propter aliud; secundo, ubi ad esse prodierit, et quantum in altum ascenderit. Ad illud ergo quod primo positum est breviter respondentes, dicimus illam primam materiam non ideo dictam fore informem, quod nullam omnino formam habuerit, quia non aliquid corporeum tale existere potest quod nullam habeat formam; sed ideo non absurde informem appellari posse dicimus, quia in confusione et permixtione quadam subsistens, nondum pulchram apertamque, et distinctam receperat formam, qualem modo cernimus. Facta est ergo illa materia in forma confusionis ante formam dispositionis. In forma confusionis prius omnia corporalia materialiter simul et semel sunt creata; postmodum in forma dispositionis sex diebus sunt ordinata. Ecce absolutum est quod primo in discussione propositum fuit, scilicet, quare illa materia dicatur informis.
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. qͦd cerneret oculus: quia ñ habemꝰ inusum
gͦ xp̃m uorari dentib fas non ẽ: inmistĩo camnẽ
ce sanguinẽ nobis commendauit: &e etiam ideo:
dinem sumamus: ut ita ce ueritas ñ desit. &
ridiculũ nuliũ fiat a paganis. qd̾ cruorẽ occisi
specie. & quaie sub ista. hoc sacram̃tũ dñs cele¬
brauerit. & celebrari a nobis instituerit. Quaie¬
ed quare sub dup¬

Expanded text:
mus quod cerneret oculus, quia non habemus in usu ergo Christum vorari dentibus fas non est, in mysterio carnem et sanguinem nobis commendavit. Et etiam ideo, dinem sumamus; ut et ita veritas non desit, et ridiculum nullum fiat a paganis, quod cruorem occisi specie, et quare sub ista hoc sacramentum Dominus celebraverit, et celebrari a nobis instituerit. 6. Quare sub dup
Abbreviated transcription (Latin):
me tene. ce nullatenus dubites. omnẽ homi¬
nem qui ꝑ concubitum uiti & mulieris con¬
cipitur. cum originali peccato nasci. impieta¬
ti subditum. mortiq subiectum: Et ob hoc
natura ire nasci filium: aqua nullus lib̾at᷑.
nisi ꝑ fidem mediatoris d̃ĩ &e hominum. his
aliisq auctoritatib euident̃ ostenditur.
peccatum originale culpam eẽ: & in om̃ib
concupiscentialit̃ genitis trahi aparentib.
Quid sit qd̃ d̾r peccatũ originale. scił fomes
peccati idest concupiscentia. sap̃. clxxxx.

Expanded text:
me tene, et nullatenus dubites, omnem homime tene, et nullatenus dubites, omnem hominem qui per concubitum viri et mulieris concipitur, cum originali peccato nasci, impietati subditum, mortique subjectum, et ob hoc natura irae nasci filium; a qua nullus liberatur, nisi per fidem mediatoris Dei et hominum. His et aliis auctoritatibus evidenter ostenditur peccatum originale culpam esse, et in omnibus concupiscentialiter genitis trahi a parentibus. 7. Quid sit quod dicitur peccatum originale, scilicet fomes peccati, id est, concupiscentia. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Ipeccatum culpa sit: plurib scõꝵ testi
inpeccatis nati sumus: & ex carnis delectatio¬
ne concepti. culp̃a originalẽ nobiscũ traxi¬
mus. Unde & uoluntate nrã peccatis impli¬
camͣ. Eite culpam originalem dicit nos there.
Unde constat originale pecratũ culpam eẽ
ñ sunt. uł quod originalit̾ attraxerunt. ut
quod malis morib addiderunt. Peccatum
enim p̾mi hominis ñ solum ipsum ipsum.¬
s om̃e nocuit genus humanum: quia exeo
damnationem simul ce culpã suscepimus.
seminatur: cum uinculo peccati originalis
nascitur & mortis. Id̃o gͥ se in iniquitatib
conceptum dicit dauid: quia in om̃ib tra-¬
hitur iniquitas ex adam. et unculũ mortiᷤ.
Nemo enim nascitur: nisi trahens penam.
et meritum pene. Meritum autem pene:
peccatum est. Omnis gͦ quinascitur ꝑcar-¬
nis concupiscentiam: peccatum trahit. Pec¬
catum itaq originale culpa est. quiã omnes
concupiscentialit̃ concepti trahunt. Un de
in eccłiasticis dogmatib dictum ẽ. firmissi-¬

Expanded text:
estimait: Omnes in peccatis nati sumus, et ex carnis delectatione concepti, culpam originalem nobiscum traximus, unde et voluntate nostra peccatis implicamur. Ecce culpam originalem dixit nos trahere, unde constat originale peccatum culpam essenon sunt, vel quod originaliter contraxerunt, vel quod malis moribus addiderunt. Peccatum enim primi hominis, non solum ipsum, sed omne necavit genus humanum, quia ex eo damnationem simul et culpam suscepimus. seminatur, cum vinculo peccati originalis nascitur et mortis. Ideo igitur se in iniquitatibus conceptum dicit David, quia in omnibus trahitur iniquitas ex Adam, et vinculum mortis. Nemo enim nascitur, nisi trahens poenam, et meritum poenae. Meritum autem poenae, peccatum est. Omnis ergo qui nascitur per carnis concupiscentiam, peccatum trahit. Peccatum itaque originale culpa est, quam omnes concupiscentialiter concepti trahunt. Unde in eccles. Dogmatibus scriptum est: Firmissi
Abbreviated transcription (Latin):
petrus ait ananie.Cur temptauit uł imple¬
uit sathanas cortuum: Dicit. Not̾andum ẽ¬
qd̃ m̃tem hominis iuxta substantiam nichil
implere possit. nisi creatrix trinitas: quia
instinclum. anima de his que sunt creata ĩplet᷑
Implet gͦ sathanas cor alicuuis. ñ quidem ing̾¬
diens in eum. et insensum eiꝰ neq introiens
da &e fraudulenta deceptione animam in affec-¬
tum malitie trabens. ꝑ cogitationes & incen¬
tiua uitiorum quib plenus est. Impleuit gͦ
sathanas cor anane ñ intrando:. s maltie sue
tures inserendo. Idem. Sp̃c immundꝰ flamma
uirtutum. de cordib fidelium expulsus. doc
substantialit̾ intrant corda hominum. s ꝓpt
malitie sue effectum: de quib pelli dicuntur
cum nocere ñ sinuntur. I¬

Expanded text:
Petrus ait Ananiae: Cur tentavit Petrus ait Ananiae: Cur tentavit Satanas cor tuum? dicit notandum quod mentem hominis juxta substantiam nihil implere possit, nisi creatrix Trinitas, quia atis instinctum anima de his quae sunt creata impletur. Implet vero Satanas cor alicujus, non quidem ingrediens in eum et in sensum ejus, neque introiens d callida et fraudulenta deceptione animam in effectum malitiae trahens per cogitationes et incentiva vitiorum quibus plenus est. Implevit ergo Satanas cor Ananiae, non intrando, sed malitiae suae virus inserendo. Idem spiritus immundus flamma virtutum de cordibus fidelium expulsus, doctsubstantialiter intrant corda hominum, sed propter malitiae effectum; de quibus pelli dicuntur, cum nocere non sinuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
llud etiam considatione dignũ
uidetur. utrũ demones siue corporei siue in¬
corporei sint. hominum substantialiter in
trent corꝑa. eorumq anmab illabantur: an
ideo intrare dicantur. quia malitie sue effec¬
tum ibi exercent. di ꝑmissione opprim̃do atq
uerando eas:uł inpeccatum ꝓ uoluntate sua
trahendo. Od̃ in homines introeant. atq ab¬
eis expulsiexeant. euangłium aꝑte declarat:
cõmemorans demonia inquosdam ingressa.
et ꝑ xp̃m eiecta: s utrum scd̃m substantiam
fuerint ingressa. anmnali ꝓpt̃ effectum dicant᷑
ingressa. ñ adeo ꝑspicuũ ẽ. De hoc aũ genna.¬
ait. Demones ꝑ inergiam oꝑationẽ ñ credimꝰ
substantialit̾ illabi amime: s applicatione &e
opp̃ssione uniri. Illabi autem m̃ti. illi soli pos.¬
sibile ẽ. qui creauit: qui natura subsistens in¬
corporeus. capabilis est sue facture. Ecce hic iii.¬
detur insinuari. qd̃ substantialit̾ ñ uiabant᷑
demones. uł introeant corda bominum. Beda

Expanded text:
llud etiam consideratione dignissimum videtur, utrum daemones, sive corporei sive incorporei sint, hotrent corpora, eorumque animabus illabantur? An ideo intrare dicantur, quia malitiae suae effectum ibi exercent Dei permissione, opprimendo atque vexando eas, vel in peccatum pro voluntate sua trahendo. Quod in homines introeant, atqeis expulsi exeant Evangelium aperte declarat, commemorans daemonia in quosdam ingressa, et per Christum ejecta; sed utrum secundum substantiam fuerint ingressa, an propter mali effectum dicantur ingressa, non adeo perspicuum est. De hoc autem Aait: Daemones per energicam operationem non credimus substantialiter illabi animae, sed applicatione et oppressione uniri. Illabi autem menti, illi soli possibile est qui creavit, qui natura subsistens incorporeus capabilis est suae facturae. Ecce hic videtur insinuari quod substantialiter non illabantur daemones vel introeant corda hominum. Beda
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec uidendũ ẽ. utrum ꝑfectos &e beatoᷤ
nec in miseria ereati sunt. Miseri enimante
peccatum ẽẽ ñ potuerunt: quia ex peccato mi¬
seria est. Nam si ñ fuisset peccatum: nulla
eẽt miseria. Beatiquoq numquam fuerunt
illi quiceciderunt: quia sui euentꝰ ignari fue¬
runt. idest peccati et supplicii futuri. Sienĩ
lapsum suũ p̾sciert̃. aut uitare uoluer̃t. s ñ
potuerunt. &e ita erant miserraut potuerunt
s noluer̃t. & ita erant stulti &e maligni. Id̃oq
dicimꝰ. quia ñ erant p̃scu euentus sur. neceis

Expanded text:
ost haec videndum, utrum perfectos et nec in miseria creati sunt. Miseri enim ante peccatum esse non potuerunt, quia ex peccato miseria est. Nam si non fuisset peccatum, nulla esset miseria. Beati quoque nunquam fuerunt illi qui ceciderunt, quia sui eventus ignari fuerunt, id est, peccati et supplicii futuri. Si enim lapsum suum praesciverunt, aut vitare voluerunt, sed non potuerunt, et ita erant miseri; aut potuerunt, sed noluerunt, et ita erant stulti et maligni. Ideoque dicimus quia non erant praescii eventus sui, nec eis
Abbreviated transcription (Latin):
dam penitentiam ñ sufficit mores in me¬
liꝰ commutare & a malis factis recedere:
nisi & de his que facta sunt satisfiat dño
ꝑ penitentie dolorẽ: ꝑ bumulitatis ge¬
mitumꝰ. ꝑ contriti cordis sacrificium:
cooꝑantib elemosinis. Tria ꝓponunt᷑
is. Tria ꝓponunt᷑
q̃renda. Primũi ansine confessione di

Expanded text:
dam Poenitentiam non sufficit mores in melius commutare, et a malis factis recedere, nisi de his quae facta sunt satisfaciat Domino per poenitentiae dolorem, per humilitatis gemitum, per contriti cordis sacrificium, cooperantibus eleemosynis. DISTINCTIO XVII. TRIA PROPONUNTUR QUAERENDA, PRIMUM AN SINE CONFESSIONE DI
Abbreviated transcription (Latin):
pena repborum decoloret głam beatorum: an
eorum beatitudini ꝓficiat. De hocita ait s̃ re.
aspecta pena repbors quia ubi iam compasio
miserie ñ erit. minuere beatoꝵ leticiamĩiuale¬
bit & licet iustis sua gaudia sufficiant: ad maio¬
reni tam̃ glam uident penas maloꝵ quas ꝑgia¬
tiam euaserunt: quia qui claritatẽ uident d̃i neb̾
increatura agitur. quod uidẽ ñ possint. Non est
autem mitandum si scĩ iam immorta les. repbos
uideant mentis intelligentia: cum ꝓphe aohuc
mortales. uidere hec omnia meruetunt. ł gredi¬
entur autem electi. ñ loco s intelligentia uł iu¬
sione manifesta. ad uidendũ
impioꝵ cruciatꝰ. quos uidentes ñ dolore afici¬
entur. s leticia satiabuntur: agentes grãs desua
lib̾at.one. uisa impiorum in effabili calamitate
Uñ ysaias impiorum torm̃ta describens & ex
Egredientur. electi scil: & uidebunt cadauera
eorum qui p̃uaricati sunt in me. Uermis eor
ñ morietur. & ignis ñ extinguetur: & erunt us

Expanded text:
ena reproborum visa decoloret gloriam beatorum, an eorum beatitudini proficiat. De hoc ita Greg. ait,aspecta poena reproborum, quia ubi jam compassio miseriae non erit, minuere beatorum laetitiam non valebit. Et licet justis sua gaudia sufficiant, ad majorem tamen gloriam vident poenas malorum, quas per gratiam evaserunt, quia qui Dei claritatem vident, nil in creatura agitur quod videre non possint. Non est autem mirandum si sancti jam immortales reprobos videant mentis intelligentia, cum prophetae mortales adhuc videre haec omnia meruerunt. Egredientur ergo electi, non loco, sed intelligentia vel visione manifesta, ad videndum impiorum cruciatus; quod videntes non dolore afficientur, sed laetitia satiabuntur, agentes gratias de sua liberatione, visa impiorum ineffabili calamitate . Unde Isaias impiorum tormenta describens, et ex it c. ult.: Egredientur, electi scilicet, et videbunt cadavera virorum, qui praevaricati sunt in me. Vermis eorum non morietur, et ignis non extinguet
Abbreviated transcription (Latin):
adꝰ: opponens de ulo diuite qui in inferno positꝰ
eleuans oculos udit abraħa. & insinu eius
lararum. cuius comparatione coactꝰ ẽ confi
p̃moneri. Qd̃ ante iuditiũ factũ legitur s pt
iuditium. inpfundiorib tenebris erunt ĩpis:
ubi nullam di lucem uidebunt. cui confiteant
De animabꝰ damnatoꝵ si qmͣ hñt noticiã eoꝵ q̃

Expanded text:
Aug., opponens de illo divite qui in inferno positus, Aug., opponens de illo divite qui in inferno positus, elevans oculos, vidit Abraham, et in sinu ejus Lazarum, cujus comparatione coactus est confimoneri; quod ante judicium factum legitur. Sed post judicium in profundioribus tenebris erunt impii, ubi nullam Dei lucem videbunt cui confiteantur. 3. De animabus damnatorum, si quam habent notitiam eo
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ penitus duminhac uita ẽ. Ecce quare ibi
peccator dicitur patiext̾iores tenebras & ñ hic:
quia ibi secludłtur penitꝰ aluce d̃i. qđ ñ hic.s.
quomodo intelligenda ẽ illa seclusio: Anquia ñ
uidebunt dm̃ ꝑ speciem: S nec aliquis hic ui
det dñr ꝑ speciem. Anꝑ dissimilitudinẽ: quam
fac̃ peccatum int̾ dm & hominẽ: S & hic mul
longatio: Sane ext̾iores tenebre intelligi pos¬
sunt. quedam malignitas odis & uoluntatis.
lis ad cogitandum aliquid de do. uix & raro
ut numquam mentẽ reuocent: ut quinimio
pondẽ p̃muntur adeo stupescunt & turban-¬
tur. ut int̾im in aua cogitationẽ ñ extendãt.
s illus tendat impetus cogitationis ubi sen¬
titur uis doloris d in hac uita nuilus adeo ma¬
lus est ut penitus secludat᷑ acogitatione di
quinec appetitum ꝑdit beatitudinis. & qũed̃a
boniamorem:quẽ naturalit᷑ habet rationalis
creatura. Illas autẽ ext̾ĩores & ꝓfundissimas
tenebras reꝓbos ꝓpessuros post uditium dic̃

Expanded text:
n penitus dum in hac vita est. Ecce quare ibi peccator dicitur pati exteriores tenebras, et non hic, quia ibi secludetur penitus a luce Dei, quod non hic. Sed quomodo intelligenda est illa seclusio? An quia non videbunt Deum per speciem? sed nec aliquis videt hic Deum per speciem. An per dissimilitudinem quam falongatio? Sane exteriores tenebrae intelligi possunt, quaedam malignitas odii et voluntatis, lis ad cogitandum aliquid de Deo vix, vel raro, vel nunquam mentem revocent. Ut qui nimio premuntur pondere, adeo stupescunt et turbantur, ut interim in aliam cogitationem non se extendant; sed illuc tendit impetus cogitationis, ubi sentitur vis doloris. Sed in hac vita nullus adeo malus est, ut penitus secludatur a cogitatione Dei, quia nec perdit appetitum beatitudinis, et quemdam boni amorem quem naturaliter habet rationalis creatura. Illas autem exteriores et profundissimas tenebras reprobos perpessuros post judicium dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ita respondemus. fit aliquando des¬
ponsatio. ubi ẽ comꝓmissio uiri & mulie¬
ris de contrahendo mat̾monio: Non ẽ autẽ
ibi consensus de p̃senti: & ẽ desponsatio
hñs consensum de p̃senti. idẽ pactionem
coniugalẽ: que sola facit coniugium. In
illa gͦ desponsatione ubi ẽ pollicitatio con¬
trahendi matrimonium. sponsi tantum
& sponse fiunt. ñ conuiges: & talibꝰ sponsis
licet sine communi consensu continentiã
ꝓfiteri. & monasf̾ium elige̾. In ea uͦ despon
satione ubi ẽ consensus de p̃senti. conui¬
gium contrahit᷑: & ab ulius desponsatio¬
nis prima fide. ueri coniuges appellant᷑.
Scdm hanc distinctionem desponsatiõis.
de sponsis uarie loquuntur doctores.
Quomͦ accipiat᷑ sponsa ĩ subdi

Expanded text:
ita respondemus: Fit aliquando desponsatio, ubi est compromissio viri et mulieris de contrahendo matrimonio; non est autem ibi consensus de praesenti. Est et desponsatio habens consensum de praesenti, id est, pactionem conjugalem, quae sola facit conjugium. In illa ergo desponsatione, ubi est pollicitatio contrahendi matrimonium, sponsi tantum et sponsae fiunt, non conjuges, et talibus sponsis licet sine communi consensu continentiam profitersatione ubi est consensus de praesenti, conjugium contrahitur; et ab illius desponsationis prima fide veri conjuges appellantur. Secundum hanc distinctionem desponsationis, de sponsis varie loquuntur doctores. Quomodo accipiatur sponsa in subdi
Abbreviated transcription (Latin):
no non sit absurdum uł inconueniens
hoc estimare: Queri solet utrum de sensu
anime &e cognitione ueritatis. eod̃ẽ modo
sentiendum sit: ut sciicet hii qui sine pecc̃õ
nascerentur sensu et intelligentia m̃tis imꝑ¬
fecti existerent: & ꝑ accessum temꝑis inhis
ꝓficerent. usq ad ꝑfectionẽ.: an mox conditi
ꝑfectionem sensus et cognionis ꝑciꝑent. Ili
qui sentiunt paruulos natos. instatura corpiᷤ
& usu m̃brorum ꝑaccessum temꝑis ꝓfecturos.
ñ diffitentur eosdem in exordio natiuitatis:
sensu imꝑfectos existere. &e ꝑ int̾uallũ tẽporis
nati ñ haberent ꝑfectionem sensus & intelli¬
gentie: ignorantia ineis eẽt. Ignorantia autẽ.
peccati est pena. S qui hoc dicunt. ñ satis di-¬
ligent̃ consid̾ant. quia non omnis quialiqͥd
nescit uł minus ꝑfecte aliquid scit. statim
ignorantiam habere. siue inignorantiamẽ
dicendus est: quia ignorantia ñ dicit᷑ nisicũ
id quod scirinon ignorari debet. nescitar.

Expanded text:
no non sit absurdum vel inconveniens hoc existimare, quaeri solet utrum de sensu animae et cognitione veritatis eodem modo sentiendum sit, ut, scilicet hi qui sine peccato nascerentur, sensu et intelligentia mentis imperfecti existerent, et per accessum temporis in his proficerent usque ad perfectionem; an mox conditi perfectionem sensus et cognitionis perciperent. Illi qui sentiunt parvulos natos in statura corporis et usu membrorum per accessum temporis profecturos, non diffitentur eosdem in exordio nativitatis sensu imperfectos existere, et per intervallum temporis nati non haberent perfectionem sensus et intelligentiae, ignorantia in eis esset: ignorantia autem peccati est poena. Sed qui hoc dicunt non satis diligenter considerant quia non omnis qui aliquid nescit vel minus perfecte aliquid scit, statim ignorantiam habere sive in ignorantia esse dicendus est, quia ignorantia non dicitur, nisi cum id quod sciri et non ignorari debet, nescitur.
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Non ẽ. aliud dõ eẽ. aliud ꝑsonã eẽ: sed
omnino idem. Iteminhac trinitate cum dici¬
mus ꝑsonã patris: ñ aluid dicimus qũa sub¬
stantiam patris. Quo circa ut substantia pats
ipse pat̃ est. non quo pat ẽ s quo ẽ Quod pat̾
ipse pat̃ est. Ad se quippe dicitur ꝑso est quo ẽ.

Expanded text:
 Non est aliud Deum esse, aliud personam esse, sed omnino idem. Neque in hac Trinitate cum dicimus personam Patris, aliud dicimus quam substantiam Patris. Quocirca ut substantia Patris ipse Pater est, non quo Pater est, sed quo est; ipse Pater est. Ad se quippe dicitur persona,
Abbreviated transcription (Latin):
entiam habuerint ante casum uł confir¬
mationem. Erat in eis naturalis cognitio tri¬
plex qua sciebant qd̃ factierant. & aqͦ facti
erant. & cũ quo factierant: & habebant au¬
quam boni &e mali noticiam. intelugentes qͥd

Expanded text:
entiam habuerunt ante casum vel confirmationem. Erat in eis triplex naturalis cognitio, qua sciebant quod facti erant, et a quo facti erant, et cum quo facti erant; et habebant aliquam boni et mali notitiam, intelligentes
Abbreviated transcription (Latin):
cutes sint motus mentis. testimoniis scõ¬
autem: motus m̃tis est. Idem in libro .iiͦi. de
doctrina xp̃iana: caritatem autemuoco motũ
amini: siuͦ caritas ce fides. motus ammisunt.
uirtutes gͦ motus animisunt. Ouib alii resp̃o¬
dentes: p̃missa ũba augustim ita inteluigen¬
da fore inquiunt. fides est credere quod ñ uide ᷤ.
id est fides est uirtus. qua creditur qd ñ uidet᷑.
Item. Caritas est motus animr: idest grã qua
mouet᷑ animꝰ ad diligendum: &e qd̃ hec &e his
similia ita accipienda sint: exhis conicitur
que alibi auoꝰ. ait Nam in pͥmo lidro q̃stionũ
euangłii. inquit. E st fides qua creduntur ea
que ñ uidentur: que ꝓprie dicitur fides. Itẽ¬
creduntur: aliud ẽ fides qua creduntur. exqͥb
ũbis sic argum̃tando ꝓcetunt. Aliud est credsẽ:
aliud illud quo creditur. Predictum estautẽ.
fidem ẽẽ id. quo credit᷑. Sie gͥ credere ñ est fi-¬
des quia credere ñ est id. quocreditur. Add̃tꝙͦ.

Expanded text:
utes sint motus mentis, testimoniis sanctoautem motus mentis est. Idem in lib. 3 de Doctr. christiana: Charitatem autem voco motum animi. Si vero charitas et fides motus animi sunt, virtutes ergo motus animi sunt. Quibus alii respondentes praemissa verba Augustini ita intelligenda fore inquiunt: Fides est credere quod non vides, id est, fides est virtus qua creditur quod non videtur. Item: Charitas est motus animi, id est, gratia qua movetur animus ad diligendum. Et quod haec et his similia ita accipienda sint, ex his conjicitur quae alibi Aug. ait. Nam in lib. 2 Quaestionum Evangelii, c. 39, inquit: Est fides qua creduntur ea quae non videntur, quae proprie dicitur fides. Itemcreduntur, aliud est fides qua creduntur. Ex quibus verbis sic argumentando procedunt: Aliud est credere, aliud illud quod creditur. Praedictum autem est fidem id esse quo creditur; sic ergo credere non est fides, quia credere non est id quo creditur. Addunt quoque:
Abbreviated transcription (Latin):
e pompis uͦ exequiarum idemcel xii.
auoꝰ itaait. Pompa funĩs agmina
exequiarum. sumptuosa duigentia seputtẽ.
uiuoꝵ st̃ qualiacumq solatia ñ ad utoria
mortuoꝵ. Si alquid ꝓdest impio seputura
pciosa oberit piouisis ut nullas pclauitirx¬
equias in conspectu hominũ diuiti ui pur
purato exbiduit turda famuloꝵ: s. multo
clariores in conspectudñ ulceroso uli
paupi ministiũ exbibuit anglorum qͥeũ
ertuleit ñ inmarmoreũ tumulus in abrabegte¬
miũ Sit cam̃ cura mortuos sepeliendi. &lepai¬
ehra construendi quia be inscripturiso selo pnt
bona oꝑa deputataa sit. Nec solũ meorpibi. patri¬
que usta fecerunt. laudati st̃ Impient hec igtuu
hoies erga suos officia postemi muñis e sashu¬
mani lenim̃ta meroris. Uerumuia q̃ adiuuant
sp̃c defunctorum. scił oblationes. orationes.
multo obseruantius ꝓcurent. De duos eq̃ bom¬

Expanded text:
e pompis vero exequiarum, idem August. ita dicit: Pompa funeris, agmina exequiarum, sumptuosa diligentia sepulturae, vivorum sunt qualiacumque solatia, non adjutoria mortuorum. Quia si aliquid prodest impio sepultura pretiosa, oberit pio vilis, vel nulla. Praeclaras exequias in conspectu hominum purpurato illi diviti exhibuit turba famulorum; sed multo clariores in conspectu Domini, ulceroso illi pauperi ministerium exhibuit angelorum, qui eum extulerunt non in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium. Sit tamen cura mortuos sepeliendi, et sepulcra construendi, quia haec in Scripturis sanctis inter bona opera deputata sunt; nec soluqui ista fecerunt, laudati sunt. Impleant igitur homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lenimenta moeroris. Verum illa quae adjuvant spiritus defunctorum, scilicet, oblationes, orationes, multo observantius procurent. 4. De duob
Abbreviated transcription (Latin):
effectus mĩe eẽ. inquibusdam effectꝰ usticie:
ñ quod aliud efficiat iusticia aliud miscdiad̃i.
si ad eẽntiam referas s quia ex quibꝰ dam ef¬
fectib intelligitur uidex. ex quibuscdã misera¬
tor: uł ut quibꝰdam placet iustus & misericors
S scdm hoc occurrit q̃stio. quomodo ex aliis
ostendat᷑ iustus. ex aliis misericors: cũ sit eidẽ
eẽ iustum. & ẽẽ misericordem. Si enim scđm
eandem rationẽ dr iustꝰ & misericors.: ex eooꝑe
quo intelligitur iustꝰ intelligitur misericors.
seratorem. & iudicẽ iustũ. Quod euident̃ orig̃.
te sensuum diu̾sis nuncupatur uocabulis. Ali¬
ud enim significat sapientia: aliud iusticia.
Quando enim dicit᷑ sapĩa: disciplinis te diuina¬
rum humanarumq terũ instituere intelligit᷑.
Quando iusticia: distributor uł iuidex nĩtoꝵ insi¬
nuatur. Itade prudentia cum dr̃: doctor &e demon¬
strator bonarum & malaꝵ rerum uł neutrum.
intelligitur.
Auctoritatib ꝓbat q̃dam iusticie

Expanded text:
ericordiae, in quibusdam effectus justitiae; non quod aliud efficiat justitia, aliud misericordia Dei, si ad essentiam referas; sed quia ex quibusdam effectibus intelligitur judex, ex quibusdam miserator, vel, ut quibusdam placet, justus et misericors. Sed secundum hoc occurrit quaestio, quomodo ex aliis ostendatur justus, et ex aliis misericors, cum sit idem ei esse justum et esse misericordem? Si enim secundum eamdem rationem dicitur justus et misericors, ex eo opere quo intelligitur justus, intelligitur misericors, seratorem et justum judicem. Quod evidenter Orig. ote sensuum diversis nuncupatur vocabulis. Aliud enim significat sapientia, aliud justitia. Quando enim sapientia dicitur, disciplinis te divinarum humanarumque rerum instruere intelligitur; quando justitia, distributor vel judex meritorum insinuatur. Ita et prudentia cum dicitur, doctor et demonstrator bonarum vel malarum rerum, vel neutrarum intelligitur. 4. Auctoritatibus probat quaedam justitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigari oportet: qualit̃ intelligen¬
dum sit quod ait ausꝰ. in libro de uerareligi
one. Usq adeo inquit peccatum. uoluntarium
malumẽ. ut nullo modo sit peccatum. si ñ sit
uoluntarium̃. Hunis dicti rationem ausꝰ a¬
deri faisa hec diffinitio.s si diligent̃ discutiat᷑
uuenit᷑ eẽ uerissima. Peccatum quippe illud
cogitandum est. quod tantum modo peccatũ
est. ñ quod est etiam pena peccate scił. peccatũ
primum hominis. quod fuit peccatum & causa
peccati:s non pena. Ouamuis ce illa que non
uoluntaria peccata ñ immerito dicuntur.
quia uł anescientibꝰ uel acoactis ꝑpetrant᷑.
ñ omnimodo possunt sine uoluntate cõmit¬
ti qm̃ & ille qui peccat ignorans. uoluntate
utiq facit. quod cum faciendum ñ sit. putat
ẽẽ faciendum: &e ille qui concupiscente ad¬
ũsus sp̃mcarne non ea que uult facit concu
piscit quidem nolens. & in eo ñ facit quod
uult. s si uincitur. concupiscentie consentit
uolens: & ineo ñ facit nisi quod uult: ce illud

Expanded text:
investigari oportet qualiter intelligendum sit quod ait Aug., tom. 1, in lib. de vera Relig., c. 14: Usque adeo, inquit, peccatum voluntarium malum est, ut nullo modo sit peccatum, si non sit voluntarium. Hujus dicti rationem Aug. aderi falsa haec definitio, sed, si diligenter discutiatur, inuenietur esse uerissima. peccatum qucogitandum est, quod tantummodo peccatum est, non quod est etiam poena peccati, scilicet, peccatum primum hominis, quod fuit peccatum et causa peccati, sed non poena. Quamvis et illa quae non voluntaria peccata non immerito dicuntur, quia vel a nescientibus vel a coactis perpetrantur, non omni modo possunt sine voluntate committi; quoniam et ille qui peccat ignorans, voluntate utique facit, quod cum faciendum non sit, putat esse faciendum: et ille qui, concupiscente adversus spiritum carne, non ea qupiscit quidem nolens et ideo non facit quod uult, sed, si uincitur, concupiscentiae consentit uolens, et ideo non facit nisi quod uult, liber
Abbreviated transcription (Latin):
uł de omnib gn̾alit̾ peccatis mortiferis. quo¬
rum licet quedam dicant᷑ ñ uoluntaria que
scit. ꝑ ignorantiam uł ꝑ infirmitatẽ fuint.
eadem tam̃. ea ratione possunt dici uolun¬
taria. quia sine uoluntate ñ committuntur.¬

Expanded text:
vel de omnibus generaliter peccatis mortiferis; quorum licet quaedam dicantur non voluntaria, quae scilicet per ignorantiam vel per infirmitatem fiunt, eadem tamen ea ratione possunt dici voluntaria, quia sine voluntate non committuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ ausꝰ ait. Iam inquit donum sp̃c scĩ
habet. qui conficetur & penitet: quia
non pot̾ eẽ confessio peccati & punitio
in homine. ex seipso. Cum enim irascit᷑
quisq sibi & displicet sine dono sp̃c sc̃ĩ
statur ei remissio
Si suffic̃ solidõ ꝯfiteri.

Expanded text:
ugust. ait. Jam, inquit, donum Spiritus sancti habet qui confitetur et poenitet, quia non potest esse confessio peccati et compunctio in homine ex seipso. Cum enim irascitur sibi quisque et displicet, sine dono Spiritus sancti statur ei remissio. 3. Si sufficit soli Deo confiteri.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam uꝰ grãm. ñ nisi ꝑ se ipsum. uł per
scõs suos: & ideo remissionẽ peccatorũ
uł ꝑ se ipsũ facit. uł ꝑ ipsuis columbe¬
m̃bra. Quibus ait. Si cui dimiseritis:
dimittentur. Eccẽ quam uaria adocto
uarietate quid tenendum. ac sane dicẽ
ac sentire possumus: Quod solus deus
dimittit peccata et retinet: & tam̃ ecłie
contulit potestatẽ ligandi & soluendi.
aut̃ ipse soluit uł ligat: aut̃ eccłia. Ipse
enim ꝑse tantum dimittit ita peccatũ:
quia & animam mundat ab intĩori ma¬
cula. & a debito eterne mortis soluit.
Q uomodo sac̃dotes ligant uł soluunt¬

Expanded text:
 seipsum, vel per per sanctos suos. Et ideo remissionem peccatorum vel seipsum facit, vel per ipsius columbae membra, quibus ait: Si cui dimiseritis, dimittetur. Ecce quam varia a doctotanta varietate quid tenendum? Hoc sane dicere ac sentire possumus, quod solus Deus dimittit peccata et retinet; et tamen Ecclesiae contulit potestatem ligandi et solvendi, sed aliter ipse solvit vel ligat, aliter Ecclesia. Ipse enim per se tantum dimittit peccatum, qui et animam mundat ab interiori macula, et a debito aeternae mortis solvit. 6. Quomodo sacerdotes ligant vel solvunt
Abbreviated transcription (Latin):
ed ad hoc opponitur: hoc modo. In ipsocon¬
Iceptu ubi dicitur transmitti inpeccatum.
ꝓpagat᷑ caro: nec tam̃ tunc infundit᷑ anima.
cussura mulieris pregnantis. Siquis inqͥt
ꝑcusserit mulierem pregnantem. & abortũ fe¬
cerit: si adhuc informe fuit puerperiũ mul¬
tabitur pecunia. Si autem formatũ fuerit.
reddat animã ꝓ anima. formatũ uͦ intelligit᷑
ꝓpͥa anima animatum: & informe quodnon¬
dum habet animã. In ipso gͦ conceptu cũ caro
ꝓpagatur: nondum infunditur anima. Quo¬
modogͦ ibi peccatum transmittitur. cũ pec¬
catum ñ possit eẽ ubi anima ñẽ. Ad qͦd dici po¬
test quia millo conceptu dr peccatũ tͣnsmit¬
tr: ñ quia peccatum originale ibisit. s quia
caro ibitrabit id ex quo peccatũ fit manima
cum infunditur te utrumq uocatur conceptꝰ
scił. & cum caro ꝓpagatur. formaq corꝑis hu¬
mani recipit: et cum anima infundit᷑ qd̃ ali-¬

Expanded text:
ed ad hoc opponitur hoc modo: In ipso conceptu ubi dicitur transmitti peccatum, propagatur caro, nec tamen infunditur anima ubi ait de percussura mulieris praegnantis: Si quis, inquit, percusserit mulierem praegnantem et abortum fecerit, si adhuc informe fuerit puerperium, mulctabitur pecunia; si autem formatum fuerit, reddat animam pro anima. Formatum vero intelligitur, propria anima animatum; et informe, quod nondum habet animam. In ipso ergo conceptu cum caro propagatur, nondum infunditur anima. Quomodo ergo ibi peccatum transmittitur, cum peccatum non possit esse ubi anima non est? Ad quod dici potest, quia in illo conceptu dicitur peccatum transmitti, non quia peccatum originale ibi sit, sed quia caro ibi contrahit id ex quo peccatum fit in anima cum infunditur. Et utrumque vocatur conceptus, scilicet cum et caro propagatur formamque corporis humani recipit, et cum anima infunditur, quod aliq
Abbreviated transcription (Latin):
ẽademq ciuitas ex parte compluit᷑. & ex
parte arida remanet: quia sunt quidam
qui cum quedam uitia resecent. in aliis
grauit̾ ꝑdurant. Item ambrosius. Prima
consolatio est: quia ñ obliuiscit᷑ misẽri ds
Scdã. ꝑ punitionem: ubi & si fides desit.
pena satisfacit & releuat. Ratione quoq
utuntur dicentes. Siis qui unum pecc̃m
conficet᷑ altero tacito satisfactionem a
sac̾dote iniunctam expleuerit: numqͥd
Longe hoc aratione et eccłie consuetudi¬
ne ẽ. que ꝓ eodem peccato nͥ recteretur
nuui bis penitentiam imponit. fuit gͦ

Expanded text:
eademque civitas ex parte compluitur, et ex eademque civitas ex parte compluitur, et ex pqui cum quaedam vitia resecent, in aliis graviter perdurant. Item Ambros., hom. 10: Prima consolatio est, quia non obliviscitur misereri Deus; secunda, per punitionem, ubi etsi fides desit, poena satisfacit et relevat. Ratione quoque utuntur dicentes: Si is qui unum peccatum confitetur, altero tacito, satisfactionem a sacerdote injunctam expleverit; numquidLonge hoc videtur a ratione, et Ecclesiae consuetudine, quae pro eodem peccato, nisi reiteretur, nulli bis poenitentiam impo
Abbreviated transcription (Latin):
nis diuturnisq lui cruciatib. Siq̃uis
punitus sit. ut ille qui isrłite maledixe
rat & qui insabbato ligna collegerat ta¬
les postea ñ puniri: quia culpa leuis. p̃sen¬
ti supplicio compensata sĩt. lẽuis enim cui¬
paleui supplicio compensatur. hic satis
innuit ier. grauia peccata. ce hic pumiri
graui supplicio. &. infuturo pumenda et̃¬
nalit̃: de quib penitentia ñ aguur int̃
flagella. Leuia uͦ que hic puniuntur. leui
pena compensationem recipe: qd̃ in bonis
fieri ñ ambigius: & in malis forte etiã
fit ita. Satis iam apparet quod illi de ꝓphe¬
tia induxerunt. ñ facere ꝓ eis: quidicunt
ei qui cͥm̃ sibi reseruat. de alo ueniam p̃¬
stari ꝑ penitentiam. Auas quoq auctorita¬
tes inducunt. ait enim sꝵ. Puiit dñs
suꝑ unam ciuitatem. & suꝑ alteram ñ
pluit: & eandem ciuitatẽ ex paite cõpluit
& ex paite aridam reliquit. Cum illequi
ꝓximos odit. ab alũs uitiis se corrigit. una

Expanded text:
nis diuturnisque elui cruciatibus. Si quis nis diuturnisque elui cruciatibus. Si quis autem punitus sit, urat, et qui in sabbato ligna collegerat, tales postea non puniri, quia culpa levis praesenti supplicio compensata sit. Levis enim culpa levi supplicio compensatur. His satis innuit Hieron. gravia peccata et hic puniri gravi supplicio, et in futuro punienda aeternaliter, de quibus poenitentia non agitur inter flagella; levia vero quae hic puniuntur, levi poena compensationem recipere, quod in bonis fieri non ambigimus, et in malis forte etiam fit ita. Satis jam apparet quod illi de prophetia induxerunt, non facere pro eis qui dicunt ei qui crimen sibi reservat, de alio veniam praestari per poenitentiam. Alias quoque auctoritates inducunt. Ait esuper unam civitatem, et super alteram non pluit. Et eamdem civitatem ex parte compluit, et ex parte aridam reliquit. Cum ille qui proximum odit, ab aliis vitiis se corrigit, una
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bis. & caue ne de omnib gn̾alit̃
intelligas:. s de his tm̃ qui int̾ ipsa fla¬
gella penitentiam egerunt cuedentes
indm̃ hebreorum: quam te. si breuem &s
mom̃taneam. tam̃ non respuit ds̃. Qd̃
autẽ qui ꝑ tẽꝑale flagellum ñ corrigit᷑
p̾t et̾nalit̾ pumatur. ibidem ostendit.
agens de fideli dep̃henso inadutterio
qui decollatur: uͥ ostendit leuia peccata
breui & temꝑali supplicio purgariꝰ ma¬
gna uͦ diutͣnis et̾̃nosuppliciis reserua¬
riita inquiens. Quẽrat hic aliquis. si fi¬
delis dep̾hensus madutt̃o decolletur.
qͥd de eo postea fiat. Aut enim pumet̃
ce falsum ẽ. quod d̾r. ñ iudicabit ds bis
inidipsum: aut ñ punietur: & optandũ
ẽ. ad uiteris. ut hic breui pena puniant᷑.
ut frustrentur incruciatꝰ et̃nos. Ad quod
respondemus. dm ut omnium rerum. ita
suppliciorum quoq scire m̃suras. s ñ pre
ueniri sententiam iudicis: nec illi inpec¬
catorem exerrende de hinc pene auferri
potestatem: & magnum peccatum mag¬

Expanded text:
et cave ne de omnibus generaliter intelligas; sed de his tantum, qui inter ipsa flagella poenitentiam egerunt, credentes in Deum Hebraeorum, quam etsi brevem et momentaneam, tamen non respuit Deus. Quod autem qui per temporale flagellum non corriguntur, post aeternaliter puniantur, ibidem ostendit, agens de fideli deprehenso in adulterio, qui decollatur. Ubi ostendit levia peccata brevi et temporali supplicio purgari, magna vero diuturnis aeternisque suppliciis reservari, ita inquiens: Quaerat hic aliquis, si fidelis deprehensus in adulterio decolletur, quid de eo postea fiat. Aut enim punietur, et falsum est quod dicitur: Non judicabit Deus bis in idipsum; aut non punietur, et optandum est adulteris ut hic brevi poena puniantur, ut frustrentur in cruciatus aeternos. Ad quod respondemus, Deum ut omnium rerum, ita suppliveniri sententia judicis, nec illi in peccatorem exercendae dehinc poenae auferri potestatem, et magnum peccatum mag
Abbreviated transcription (Latin):
paruulis qui ante diem octauum morie¬
bant᷑ antequam ñ fiebat curumcisio ex lege.
utrum saluarent᷑ uł ñ. idem pot̾ responderi. qd̃
sentitur de paruulis ante baptismũ defunctiꝰ:
quos ꝑire constat. Unde beda. Qui nc̃ ꝑ eũgłiũ¬

Expanded text:
parvulis qui ante diem octavum moriebantur, ante quam non fiebat circumcisio ex lege, utrum salvarentur vel non, Idem potest responderi quod sentitur de parvulis ante Baptismum defunctis; quos perire constat, Unde Beda, super Lu
Abbreviated transcription (Latin):
mala sunt. inquantum mala sunt. ñ sunt bo¬
na: tam̃ ut non solum bona. s etiam ut sint¬
& mala bonum ẽ. Nam nͥ eẽt hoc bonum ut eeñt¬
& mala. nullomodo ẽẽ sinerentur. ab omnipo¬
tenti bono: cui ꝓculdubio quam facie ẽ qd̃
uult. facẽ. tam facile ẽ. quod ñ uult eẽ. ñ sinẽ
hoc nisi credamus. ꝑiclitatur nr̃a confessio.
qua nos in patrẽ om̃ĩpotentem credẽ confitẽm.
Ecce hic aꝑte habes quod bonum ẽ mala esse.
Omnis autem boni ds auctor ẽ: qui uult omne
bonum ẽẽ. quod est. Cumgͦ bonum sit malafie¬

Expanded text:
mala sunt, in quantum mala sunt non sunt bona, tamen ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotenti bono; cui proculdubio quam facile est quod vult facere, tam facile est quod non vult esse non sinere. Haec nisi credamus, periclitatur nostra confessio, quia nos in Patrem omnipotentem credere confitemur. Ecce hic aperte habes quod bonum est mala esse: omnis autem boni Deus auctor est, qui vult omne bonum esse quod est. Cum ergo bonum sit mala fie
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ apatre & filio. ce ꝓcedere a patre ce filio.
Quod multi heretici negauerunt. Qũod au¬
tem de utroq ꝓcedat: multis diuinorum
elo quiorum testimoniis comꝓbatur. Dicit
Quem mitet pat̾ in nomine meo. Et ali¬
bi: ipse filius de spũ scõ ait. De patre ꝓcedit.

Expanded text:
a Patre et Filio, et procedere a Patre et Filio, quod multi haeretici negaverunt. Quod autem de utroque procedat, multis divinorum eloquiorum testimoniis comprobatur. DiciQuem mittet Pater in nomine meo. Et alibi ipse Filius de Spiritu sancto ait: De Patre procedit.
Abbreviated transcription (Latin):
ia ut dña datur. ido nec de summo. nec
de capite: ideretur ad dominationẽ crea-¬
ta. Siu de imo ut de pedib luderetur ad
seruitint̃ subitienda.s quia nec in dñam
nec in ancillam assumitur: facta ẽ de me¬
dio. idest de latẽ: quia ad coniugalem socie¬
tatem assumitur. Cũ gͥ sic conueniunt ut
dicat uiraccipio te inmeam coniugem. et
dicat mulier accipio te inmeũ uirum. His ũ¬
bis uł aliis significantib expͥmit᷑ consensus.
ñ copule carnalis. uł cohabitationis corꝑalis.
s coniuigalis societatis: exqua oportet eos co¬
habitare: nisi forte causa religionis pariuoto
corpalit̾ separentur. uł ad tempꝰ. uł usq in fi

Expanded text:
ina datur, ideo nec de summo, nec de capite, videretur ad dominationem creata; si vero de imo, ut de pedibus, videretur ad servitutem subjicienda. Sed quia nec in dominam, nec in ancillam assumitur, facta est de medio, id est, de latere, quia ad conjugalem societatem assumitur. Cum ergo sic conveniunt ut dicat vir: Accipio te in meam conjugem; et dicat mulier: Accipio te in meum virum, his verbis vel aliis idem significantibus exprimitur consensus, non copulae carnalis vel cohabitationis corporalis, sed conjugalis societatis; ex qua oportet eos cohabitare, nisi forte causa religionis pari voto corporaliter separentur, vel ad tempus, vel usque in fi
Abbreviated transcription (Latin):
si tangatur:. ideo ꝓhibetur. ut ꝑse bonum obe¬
dientie. & malum in obedientie monstretur.
Sicut primus homo are bona ꝓhibitus pe¬
nam incurtit: ut ñ exre mala. s ex mobedien¬
tia penaẽe monstretur: sicut ex obedientia
palma.

Expanded text:
si tangatur; et ideo prohibetur, ut per se bonum obedientiae et malum inobedientiae monstretur. Sicut primus homo a re bona prohibitus poenam incurrit; ut non ex re mala, sed ex inobedientia poena esse monstretur, sicut ex obedientia palma.
Abbreviated transcription (Latin):
d qd̃ sine p̃iuidicio aliorum dicimus.
qd̃ eadem ꝓprietates notauit ut̃q li¬
ait: ita intelligi debet. Propͥũ genda sint

Expanded text:
d quod sine praejudicio aliorum dicimus quod easdem proprietates notavit uterque, liait, ita intelligi debet: Proprium Pat
Abbreviated transcription (Latin):
apli. Nec mors nec uita pot̾it nos separare
acaritate xp̃i. Caritas di inquit hic dicta
est uirtus. que animi nr̃i rectissima affec¬
tio est: que comungit nos dõ. qua eum di¬
ligimus. Ecce his ũbis expͥmitur quod

Expanded text:
 Nec mors nec vita poterit nos separare a charitate Dei. Charitas Dei, inquit, hic dicta est virtus quae animi nostri rectissima affectio est, quae conjungit nos Deo, qua eum diligimus. Ecce his verbis exprimitur quod