comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtrahẽs. ut pote oui militũ paruus admodũ. in p̃sentiarum
aderat numerus. anxiari suꝑ hoc multimode cepit et tedere.
qualit̾ occurrendũ foret. intra semetip̃m reuoluẽs tante mul¬
titudini. Tandẽ hortatu gerboldi nobilissimi antisiodorẽsiũ
comitis. animũ cõgrediendi bellũ assũpsit. asseuerãs nulla
umquã discrimina. passũ fore. qui bt̃i benedc̃i pacris. serui¬
tutis gr̃a adu̾santiũ agnum sese inmiscuerit. Noboratis
ergo hac exortatione animis. cõfisi meritis. ⁊ auxilio excellẽ¬
tissimi patris haut ꝓoul a monasterio. hostes ꝑsequũtur a
tergo. Consertoq forti animositate graui prelio. tãta depo¬
pulationis strage in eos bacchati sũt. ut ex tãta ppłi numero¬
sitate. uix suꝑfuerit aliquis. qui belli euentũ. ĩtimaret poste¬
ris. Patrata itaq desiderabili uictoria. belli dux. suos int̾ro¬

Expanded text:
protrahens, ut pote cui militum parvus admodum impraesentiarum protrahens, ut pote cui militum parvus admodum impraesentiarum aderat numerus, anxiari super hoc multimode coepit et taedere, qualiter occurrendum foret intra semetipsum revolvens tantae multitudini. Tandem hortatu Girboldi nobilissimi Autissiodorensium comitis animum congrediendi bellum assumpsit, asseverans nulla unquam passum discrimina fore, qui B. Benedicti Patris servitutis gratia adversantium agmini sese immiscuerit. Roboratis ergo hac exhortatione animis, confisi meritis et auxilio excellentissimi Patris, haud procul a monasterio hostes prosequuntur a tergo: consertoque forti animositate gravi praelio, tanta depopulationis strage in eos bacchati sunt, ut ex tanta populi numerositate vix fuerit aliquis qui belli eventum intimaret posteris. Patrata itaque desiderabili victoria, belli dux suos interro
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo. tuta sua omĩa possẽt esse. Ist eadẽ perfida
natio. monasteriũ deueniẽs. speq suafrustrata. nichil in
eo quod diripere. preter parietes. ualeret repperiẽs. tandẽ
plaust̾rũ recentib uestigiis ꝑspectis. eo tendendũ deliberat.
quo frẽs ipse suspecto animo estimabat. ut meliorib eoꝵ
direptis. uoti cõpos. rediret patrata uictoria. Peruenitq
ipsoꝵ nequã cõsiliũ. omĩpotentia misericordis dei. que eos.
ex sua u̾tute ꝓtereret. et ĩnocentẽ plebẽ. a maligna eoꝵ
infestatione. benigne defendẽdo saluaret. Iam tũc
predictꝰ uenerabilis uir hugo. a partib burgundie. ob
sue utilitatẽ necessitatis. forte dei cõsilio uocatꝰ. ad hos
fines cõtendebat. ꝓpt̾q monasteriũ ꝑueniẽs. relatu suoꝵ. ad¬
didicit fr̃es ab hostib subsequi. ac ocissime depredari. nisi dei
liberarẽtur u̾tute mirabili. Deniq hoc cõꝑto. animũ in diu̾sa

Expanded text:
quo modo tuta sua omnia possent esse. Ast eadem perfida quo modo tuta sua omnia possent esse. Ast eadem perfida natio monasterium deveniens, speque sua frustrata, nihil in eo quod diripere praeter parietes valeret reperiens, tandem plaustrorum recentibus vestigiis perspectis, eo tendendum deliberat, quo fratres iisse suspecto animo aestimabat: ut melioribus eorum direptis, rediret patrata victoria. Praevenitque ipsorum nequam consilium omnipotentia misericordis Dei, quae eos et sua virtute protereret, et innocentem plebem a maligna eorum infestatione benigne defendendo salvaret. Nam tum praedictus venerabilis vir Hugo a partibus Burgundiae ob suae utilitatem necessitatis forte Dei consilio vocatus ad hos fines contenderat, propeque monasterium perveniens, relatu suorum addidicit, Fratres ab hostibus subsequi, ac ocissime depraedari, praedari, nisi Dei liberarentur virtute mirabili. Denique hoc comperto animum in diversa
Abbreviated transcription (Latin):
os usus cõuertẽdo satagebat redigere. Peregissetq inchoata.
nisi hugo nobilissimꝰ abbas. strenue rem publicã gubernãs tũ
armis. tũ cõsiliis suis. ⁊ u̾tute eius. barbaricos conatꝰ repͥmẽdo.
maximã ex eis. manũ ꝑemisset. Quod qualit̾ huiꝰ. ꝑ birtutem
patris benedc̃i. potẽt̾ effecerit. paucis subiciẽdũ pensenus.
git᷑ ꝑtrãsiens ut diximꝰ. nullo obsistente. plurimaꝵ portus
ciuitatũ. aurelianis deuenit. Indeq altius gressũ ꝑtẽdẽs.
ad monasteriũ floriacũ. cladẽ inflictura accedere contendit.
Porro fama uolgante. istud iã pridẽ. fr̃es cõpererãt. Cõpetẽs ꝙ
eis uisũ est. ut loco cederẽt. ⁊ presidio oportunitatis. necessarie
se cõmunirẽt. Proinde diu̾soꝵ uehiculoꝵ. plaustris aptatis.
queq p̃tiosa. in eis cõponẽtes. cũ suppellectili. reliqua ad
p̃diũ matrinicẽse. decernũt cõtendere. quatinꝰ illic quo¬

Expanded text:
os usus convertendo satagebat redigere. Peregissetque inchoata, os usus convertendo satagebat redigere. Peregissetque inchoata, nisi Hugo nobilissimus abbas strenue rempublicam gubernans, cum armis, tum consiliis suis et virtute ejus barbaricos conatus reprimendo, maximam ex eis manum peremisset. Quod qualiter hujus per virtutem patris Benedicti potenter effecerit, paucis subjiciendum censemus. Igitur pertransiens ut diximus nullo obsistente plurimarum portus civitatum, Aurelianis devenit, indeque altius gressum protendens, ad monasterium Floriacum cladem inflictura accedere contendit. Porro fama vulgante istud jampridem fratres compererant, competensque eis visum est ut loco cederent, et praesidio opportunitatis necessariae se communirent. Proinde diversorum vehiculorum plaustris aptatis, quaeque pretiosa in eis componentes, cum supellectili reliqua ad praedium Matriniacense decernunt contendere: quatenus illic quo
Abbreviated transcription (Latin):
subtili oꝑis. diu̾sitate fabricata. sollemni donatione. per se¬
ipsũ. ob medelã anime sue. studuit cõferre. Cerũ ut pre¬
fatũ est. obeũtib fr̃ĩb. romam apparatu magno proficiscens.
fauore totiꝰ orbis. ĩperator et augustꝰ. romani imperii appellatꝰ
est. Cũq in redeundo. italie fines attingeret. quoꝵdã maliuo¬
la deceptione illectꝰ. apud papiã ciuitatẽ. nõ sine maximo suoꝵ
luctu. pridie nonas octobris. uitã ueneno fininit. Huiꝰ postmo¬
tationis. exẽpta piraticã. totiẽs exercuerat. demum de morte
pr̃is eiꝰ. uires resumẽdo. intra t̾minos. regni frãtie. libere pau¬
cis resistẽtib. cladẽ malignitatis sue. inferebat continue.
Et pͥmũ partes aggressa neustrie. cedibus et rapinis. tota
conaminis sui. ꝑuersitate in tẽta. queq prius desiderabilia:
et uite humane cõmoda uidebant᷑ diripere. ⁊ in suos nefari¬

Expanded text:
subtili operis diversitate fabricato, solemni donatione per sesubtili operis diversitate fabricato, solemni donatione per seipsum ob medelam animae suae studuit conferre. Verum ut praefatum est obeuntibus fratribus Romam apparatu magnifico proficiscens, favore plebis totius imperator et Augustus Romani imperii appellatus est. Cumque in redeundo fines Italiae attingeret, quorumdam malivola deceptione illectus, apud Papiam civitatem, non sine maximo suorum luctu, pridie Nonas Octobris vitam veneno finivit. Hujus postmotationis exempta piraticam toties exercuerat; demum de morte patris ejus vires resumendo, intra terminos regni Franciae libere paucis resistentibus cladem malignitatis suae inferebat continue. Et primum partes aggressa Neustriae, caedibus et rapinis tota conaminis sui perversitate intenta, quaeque prius desiderabilia et vitae humanae commoda videbantur, diripere et in suos nefari
Abbreviated transcription (Latin):
curati sũt homĩes/ omni magnificẽtia. deo laudes. deo gr̃as :¬
et beatissimo patri benedc̃o. in cõmune referẽtes. Tãca si qͥdẽ
ꝑfecta dei oꝑatione. liquido cũctis patuit. quia nr̃ benedictus.
inter missarum sollemnia presens fuit.
certioq lothario. ob penitudinẽ. qua patrẽ carcerali
mancipauerat custodia. monacho promie. apud monaste¬
riũ effecto. totius pat̾ni imperii. sũmã assecutꝰ. gratũ se
cũctis. ⁊ fauorabilẽ prebẽs. nõ nullos frãcoꝵ in sue unani¬
mitatis allexerat. augustalẽ sublimitatẽ. Sicq in uirũ
inditandis scoꝵ cenobiis. strenue exercebat deuotionẽ.
ut nemini priscoꝵ regũ. qui regii nomĩs claruerũt digni¬
tate. impar uisus sit. in omni scã religione. Nã int̾ cetera
que huic loco cõtulit. munifica: affluẽti sua largitate. sacerdo¬
tale indumẽtũ. quod ex cappella frĩs sui lotharii abstulerat. dũ

Expanded text:
curati sunt homines: omni magnificentia Deo laudes, Deo gratias curati sunt homines: omni magnificentia Deo laudes, Deo gratias et beatissimo P. Benedicto in communi referentes. Tanta si quidem perfecta Dei operatione liquido cunctis patuit, quia noster Benedictus inter missarum solemnia praesens fuit. tertioque Lothario, ob poenitudinem qua patrem carcerali mancipaverat custodia, monacho Prumiae apud monasterium effecto, totius paterni imperii summam assecutus, gratum se cunctis et favorabilem praebens, nonnullos Francorum in suae unanimitatis allexerat augustalem sublimitatem: sicque in virum in ditandis sanctorum coenobiis strenue exercebat devotionem, ut nemini priscorum regum qui regii nominis claruerunt dignitate, impar visus sit in omni sancta religione. Nam inter caetera quae huic loco contulit munifica, affluenti sua largitate sacerdotale indumentum quod ex capella fratris sui Lotharii abstulerat dum e
Abbreviated transcription (Latin):
eis per ordinẽ retulit. Qui omni corpore. t̾re deflexo adorantes.
letabũdis animis. laudes ĩnumeras. deo et ꝓuisori suo. retule¬
runt unanimi deuotione. nequid incõgruũ adueniẽtis as-¬
pectus offenderet. quisq se studuit ꝓcurare. Quãqͣm enim
specialit̾ tũc. sui p̃sentiã. fr̃ib p̃stolando. ĩnotesceret. qui in
dñicis eis p̃ceptis ꝑsistẽtib. saltẽ ne ad modicũ quidẽ usquam
abesset. Tamẽ ad declarandã. sue u̾tutis potentiã. cõmunẽq
cũctoꝵ letitiã. sese presentẽ demõstrauit. ꝑ diuine oꝑationis
efficatiã. ¶Lam aliquid magni se. uel uidere. uel cognoscere.
cũctis credentib accidit. ut post recitationẽ sc̃i ewangelii.
omẽs quicũq. aliquo molestabant᷑. incõmodo: quosq sacre
basilice. retẽtabãt limina. cũ optate sospitatis mu̾nere. qͥsq
repedaret ad ꝓpria. Eexagĩta deniq utriusq sexus ⁊ etatis

Expanded text:
eis per ordinem retulit. Qui omni corpore terrae deflexo adorantes, eis per ordinem retulit. Qui omni corpore terrae deflexo adorantes, laetabundis animis laudes innumeras Deo et provisori suo retulerunt unanimi devotione: et ne quid incongruum advenientis aspectus ostenderet, quisque se studuit procurare. Quanquam enim specialiter cum sui praesentiam fratribus praestolandam innotesceret, in Dominicis eis praeceptis persistentib communemque cunctorum laetitiam, sese praesentem demonstravit per divinae operationis efficaciam. Nam aliquid magni se vel videre vel cognoscere cunctis credentibus, accidit ut post recitationem sancti Evangelii, omnes quicunque aliquo molestabantur incommodo, quosque sacrae basilicae retentabant limina, cum optatae sospitatis munere quisque repedaret ad propria. Sexaginta denique utriusque sexus et aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
certissime sciens me fr̃em benedc̃m uocari. p̃sulẽ ac defensorẽ
huiꝰ cõstitutũ loci. Frĩb etenĩ ex me salutes dicito in cõuentu ge¬
nerali. Et ad celebrationẽ misse. sollemnis sint prescii. quia in
executione nocturnalis officii. psallẽtib eis. presẽs adesse nequi.
Nãq fr̃i aymerico. in ꝑtib britãnie obeũti. ueniã delictoꝵ a dño
obtinui. atq de faucib ĩimici eripiẽs. ꝑhẽnis uite sedib felicit᷑
sublimaui. Cognoscãt igit᷑ te facẽte. post quã disponẽte deo corꝑis
mei p̃sentia. a partibus eoys. in hiis occiduis oris trãsuecta est.
nullũ eoꝵ damna. passũ fore et̾ne quietis. sed munere donatos.
idem sonitu fusilis tabule olim reserande locutionis
gratia cõpacte. abbatẽ teodbertũ. cũ reliquis adsistens. salu¬
tatioĩs u̾ba deꝓmit. Et cũcta que benedc̃s pat̾ dicenda p̃ceꝑat.

Expanded text:
certissime sciens me fratrem Benedictum vocari praesulem ac defensorem certissime sciens me fratrem Benedictum vocari praesulem ac defensorem hujus constitutum loci. Fratribus etenim ex me salutes dicito in conventu generali, et ad celebrationem missae solemnis sint praescii, quia in exsecutione nocturnalis officii psallentibus meis praesens adesse nequivi. Namque fratri Aimerico in partibus Britanniae abeunti, veniam delictorum a Domino obtinui, atque de faucibus inimici eripiens, perennis vitae sedibus feliciter sublimavi. Cognoscant igitur te fatente, postquam disponente Deo corporis mei praesentia, a partibus Eois in has occiduas oras transvecta est, nullum eorum damna passum fore aeternae quietis, sed munire donatos cidem sonitu fusilis tabulae, olim reserandae locutionis gratia compactae, abbatem Theotbertum cum reliquis asciscens, salutationis verba depromit, et cuncta quae Benedictus Pater dicenda praeceperat,
Abbreviated transcription (Latin):
cubilia. Quidã u̾o e fr̃ib cui tuende basilice. cura dele¬
gata erat. cum adnanciscenda suꝑne et̾nitatis gaudia iugit̾
intẽtus. suoꝵq pcc̃oꝵ omni deuoti cordis deuotione a dño.
deposcẽs indulgentiã. euestigio sacrati corporis. ante altare
resideret. psalmoꝵ atq precũ. melodiã. cõsueto sibi more sa¬
tagebat ꝑsoluere deuotissime. Qui et iã inchoata altius
ꝓtelans. lassitudine cogẽte obdormiuit. Cui mox quidã
senior honestatis formositate decorus. ac reuerẽdi habit᷑
assistẽs. quid frẽs agerẽt. auc quo nã secesserãt. iocundo af¬
famine inqͥsiuit. Ille autẽ ꝓtinꝰ dormitũ esse respondit.
Quo post aliquãtulã corporee necessitudinis recreatio¬
nem. diurni offitii uberius ualerẽt ꝑsolu̾e modulationẽ.
dmirãs itaq. quis iste foret. qui sibi hec ĩperando deꝓmeret.
Beatissimꝰ ad eũ. Ne mireris inquit. ob p̃senciã quã ꝑspicis mei

Expanded text:
cubilia. Quidam vero ex fratribus cui tuendae basilicae cura delecubilia. Quidam vero ex fratribus cui tuendae basilicae cura delegata erat, cum ad nanciscenda supernae aeternitatis gaudia jugiter intentus suorumque peccatorum omni devoti cordis devotione a Domino deposcens indulgentiam e vestigio sacrati corporis ante altare resideret, psalmorum ac precum melodiam consueto sibi more satagebat persolvere devotissime: qui etiam inchoata altius protelans, lassitudine cogente obdormivit. Cui mox quidam senior honestatis formositate decorus, ac reverendi habitus assistens, quid fratres agerent, atque quonam secesserant, jucundo affamine inquisivit. Ille autem protinus dormitum isse respondit, quo post aliquantulam corporeae necessitudinis recreationem, diurni officii uberius valerent persolvere modulationem. dmirans itaque quis iste foret qui sibi haec imperando depromeret, beatissimus ad eum: Ne mireris, inquit, ob praesentiam quam perspicis mei,
Abbreviated transcription (Latin):
irabilis dei nr̃i uirtus. ⁊ sapiẽtia que beatissimũ patrẽ
benedictũ mirificat glorificatũ. secũ retinẽs. in celesti
curia. eius reuerendũ. cũctis mortalib. corpus mirificare in
terris. haut desistit iugit̾ miraculoꝵ frequẽtia. Nã sicut a pͥorib
nr̃e tẽpestatis uiris atq studio ueracis assertionis ꝓbabilib
credibili relatu cõperimꝰ. scłis factũ memoriale larga dei cel¬
situdo. ꝑ sepefatũ sibi dilectũ. clemẽti dignatioĩs sue munere
operari dignata est. Contige rat aliquãdo sacratissi¬
me eiꝰ trãslatioĩs festiuitas. ad quã tẽporis orbita redeunte.
plurime cõfluxerãt diu̾se numerositatis. undecũq cat̾ue.
nõ solũ a circũpositis. uerũ et iã a quibusq ꝓuĩciaꝵ remo¬
tissimis locis. Deniq in celebratione tãte festiuitatis. preco¬
niis nocturnalib decore cõpetenti. a frĩb ꝑsolutis. nondũ
aurore clare refulgẽtib radiis. quietis gr̃a sua quiq petiere

Expanded text:
irabilis Domini nostri virtus et sapientia, quae beatissimum Patrem Benedictum mirificat, glorificatum secum retinens in coelesti curia ejus reverendum cunctis mortalibus corpus mirificare in terris haud desistit jugiter miraculorum frequentia. Nam sicut a prioribus nostrae tempestatis viris atque studio veracis assertionis probabilibus credibili relatu comperimus, saeculis factum memoriale larga Dei celsitudo per saepe fatum sibi dilectum clementi dignationis suae munere operari dignata est. Contigerat aliquando sacratissimae ejus translationis festivitas, ad quam temporis orbita redeunte plurimae confluxerant diversae numerositatis undecunque catervae, non solum a circumpositis, verum etiam a quibusque provinciarum remotissimis locis. Denique in celebratione tantae festivitatis praeconiis nocturnalibus decore competenti persolutis, nondum aurorae clare refulgentibus radiis, quietis gratia sua quique petiere
Abbreviated transcription (Latin):
uẽtu piissimi pastoris. cuiꝰ uenerabile nomẽ sacram ento
uelut uilissimã attemtauerat rem. sanitatẽ assequi mere¬
ret᷑. Affuit clemẽtia cõditoris p̃cib effectuosis. miseri po¬
scẽtis auxiliũ eximii ducis. eiusq int̾cessiore. medelam
infirmꝰ cõsequit᷑. letusq forũ repetit. Eed ne forte plu¬
rima tristicia pro ꝑditis absorberetur⁊ nũmis cõsolari eũ
dñs dignatꝰ est. eiꝰ uirtute. cuiꝰ auxilio. illi salutẽ. uoluit cõ¬
ferre. Nãq mirabile dictu. cũ omĩs fere ppłi multitudo. a
foro ad ꝓpria recessiss. pauciq admodũ remãsissẽt. eo i loco
quo maior discursus fuerat plebis. respiciẽs. uidit sacculũ
iacentẽ cũ nũmis. quos ꝑdiderat. Quẽ recolligẽs. gaudio
maiore afficit᷑. nõ solũ pro salute corporea. uerũ et iã pro

Expanded text:
ventu piissimi pastoris, cujus venerabile nomen sacramento ventu piissimi pastoris, cujus venerabile nomen sacramento velut vilissimam attentaverat rem, sanitatem assequi mereretur. Adfuit clementia Conditoris precibus affectuosis miseri poscentis auxilium eximii ducis, ejusque intercessione medelam infirmus consequitur, laetusque forum repetit. Sed ne forte plurima tristitia pro perditis absorberetur nummis, consolari eum Dominus dignatus est, ejus virtute, cujus auxilio salutem illi voluit conferre. Namque mirabile dictu! cum omnis fere populi multitudo a foro ad propria recessisset, paucique admodum remansissent, eo in loco quo major discursus fuerat plebis respiciens, vidit sacculum jacentem cum nummis quos perdiderat. Quem recolligens, gaudio majore afficitur, non solum pro salut
Abbreviated transcription (Latin):
ac falso iurauerat. nequaquã ex impunitate gauisus est.
Si quidẽ manũ. quã cũ brachio in ꝓuide periuraturꝰ teten¬
derat. ad se reuocare neqͥuit. sed in suo conamine obrigescẽs.
stupida remãsit. Territi omẽs. qui ad erãt. qͥd cõsulto opus
esset. scrutant᷑ e uestigio. Nil u̾o cõsilio salubrioris reꝑtum.
quã ut reus. uirtutẽ iã exꝑtus diuinã. ueniã petiturꝰ. edem
sacrã expeteret. Quod ille impiger executꝰ deiectꝰ animo.
ac supplex eccłam petit. deferẽs altera in manu. que pene
obnoria. nequaquã fuerat uoti gr̃a furtã ferreã tridẽtem.
Postremo sternit᷑ ante sacratissimã tũbã. uacuã qͥdẽ sco
corpore. sed u̾tute diuina. ex societate quondã pioꝵ ossuũ re¬
fertã. ueniãq temeritatis ac criminis ex ꝑiurio cõtracti
exorat. simul et iã misericordiã dñi precat᷑. quatinꝰ inter¬

Expanded text:
ac falso juraverat, nequaquam ex impunitate gavisus est: ac falso juraverat, nequaquam ex impunitate gavisus est: si quidem manum, quam cum brachio improvide pejeraturus tetenderat, ad se revocare nequivit; sed in suo conamine obrigescens, stupida remansit. Territi omnes qui aderant, quid consulto opus esset scrutantur e vestigio. Nihil vero consilii salubrioris repertum, quam ut reus virtutem jam expertus divinam, veniam petiturus aedem sacram expeteret. Quod ille impiger exsecutus, dejectus animo ac supplex ecclesiam petit, deferens altera in manu quae pene obnoxia nequaquam fuerat, voti gratia furcam ferream tridentem. Postremo sternitur ante sacratissimam tumbam, vacuam quidem sancto corpore, sed virtute divina ex societate quondam priorum ossium refertam: veniamque temeritatis ac criminis ex perjurio contracti exorat, simul etiam misericordiam Domini precatur, quatenus inter
Abbreviated transcription (Latin):
das. seu coemẽdas mertes. ppłus cõfluere solet. in loco iuxta
monasteriũ posito. qui dicit᷑. uetus floriacus. Quadã itaq
die sabbati. duo cõpares. locũ adeũt mertãdi gratia. quorũ
alter ex sacculo. ut ip̃e ferebat duodecĩ habebat denarios. qͥs
simul ex mercib distractis acceperãt. eosq inibi int̾ se diuidere
cõuenerat. Sed dũ ille. qui nichil ex eis habuerat. a sotio sibi
debitã reqͣreret ꝑtẽ. ille uo̾ se ei reddidisse fateret᷑ cõtentione
oborta. iudex fori engilraus uocabulo accurrit. Cumq¬
litẽ dirimere uellet. atq ille. qui p̃ciũ habuerat compari se
reddidisse. modis omĩb affirmaret. nec dictis eius fides
adhiberet᷑. necessitate cõpulsus. dexterã cõtra basilicã extẽ¬
dens. cũ furore iuramentũ ꝓtulit. ita inquiẽs. Per istũ scm̃
benedc̃m. ego illos ei reddidi denarios. Quod quia temere

Expanded text:
das seu coemendas merces populus confluere solet in loco juxta das seu coemendas merces populus confluere solet in loco juxta monasterium posito, qui dicitur Vetus Floriacus. Quadam itaque die Sabbati duo compares locum adeunt mercandi gratia: quorum alter in sacculo ut ipse ferebat duodecim habebat denarios, quos simul ex mercibus distractis acceperant eosque inibi inter se dividere convenerant. Sed dum ille qui nihil ex eis habuerat, a socio sibi debitam requireret partem, ille vero se ei reddidisse fateretur; contentione oborta, judex fori, Engilraus vocabulo, accurrit. Cumqlitem dirimere vellet, atque ille qui pretium habuerat, compari se reddidisse modis omnibus affirmaret, nec dictis ejus fides adhiberetur, necessitate compulsus dexteram contra basilicam extendens, cum furore juramentum protulit, ita inquiens: Per istum S. Benedictum ego illos ei reddidi denarios. Quod quia temere
Abbreviated transcription (Latin):
tanti pacris. uirtute quoq. pre oculis habita. habũdantiꝰ
roborarent᷑. Dost exhaustũ nãq graui grassante intẽ¬
dio. cenobium nulla iã soli grã remanẽte. quippe cui. nõ
tẽpla. diuinis cultib apta. nõ lares diu̾sis exstructi psibus.
nõ horrea. nõ penora. nõ certe quippiã decoris. aut btilitatis
restiterat. nudiq materiaꝵ parietes. stuporẽ spectãtibus.
oculis. horrorẽq magis quã decus aut głiam p̃ferrẽt. com¬
pulsi fr̃es. domũ quõdã. quieti aptatã. int̾positis partinẽtes
arcub. de parte ũbrã finxere minoris sacelli. In quo fabri¬
cato altari. diuinũ officiũ int̾diu celebrabãt. Quo et iã in
loco. corpus bt̃issimi deferũt benedc̃i. in loculo adhut gesta¬
torio positũ. Dũ igit᷑ sancta eo quiescerẽt mẽbra deo ope¬
rante. tale quoddã accidit miraculum.
in ꝓprimo cõstitutis. more consueto orbis. ad ditrahen¬

Expanded text:
tanti Patris, virtute quoque prae oculis habita, abundantius tanti Patris, virtute quoque prae oculis habita, abundantius roborarentur. Post exhaustum namque gravi grassante incendio coenobium, nulla jam soli gratia remanente quippe qui non templa divinis cultibus apta, non lares diversis exstructi usibus, non horrea, non penora, non certe quidpiam decoris, aut utilitatis restiterat nudique maceriarum parietes stuporem spectantibus oculis, horroremque magis quam decus aut gloriam praeferrent; compulsi fratres domum quondam quieti aptatam interpositis partientes arcubus, de parte umbram finxere minoris sacelli, in quo fabricato altari divinum officium interdiu celebrabant. Quo etiam in loco corpus beatissimi deferunt Benedicti, in loculo adhuc gestatorio positum. Dum igitur sancta eo quiescerent membra, Deo operante tale quoddam accidit miraculum. in proximo constitutis, more consueto orbis, ad distrahen
Abbreviated transcription (Latin):
loci agente bernardo. nobilissim generis uiro. leuatũ a
loco sepulcri st̃issimũ corpus. in scrinio cũ honore cõgruo.
repositũ est. Sicq in loculo gestatorio tollocatũ. qualiter
quocũq fugiendi ĩpelleret necessitas. a fr̃ib fuge presidio
sese tuentib deferri posset. Sed gr̃a dei agẽte. gẽtili gladio.
sedes sibi aptatas repetẽte. sc̃issima mẽbra ꝓprio condunt᷑
loco. Eecũdo u̾o incursu hostiũ. iã p̃libato abbate. ultimos
sui regiminis decurrẽte soles. iterũ leuatũ scissimũ corpꝰ
atq in loculo gestatorio depositũ. hac illacq ꝓut oportu¬
nitas fuge se obtulit. a fr̃ib defert᷑. Nõ tamẽ infra hec tprs
spacia. gr̃a diuina. seruos suos. quãquã miserabiliter pe¬
regre. incertisq sedib. iactatos obliuisci. dignata est.
quin miraculis solaret᷑. ꝑ dilectissimũ suũ patratis. qͣtin

Expanded text:
loci agente Bernardo nobilissimi generis viro, levatum a loci agente Bernardo nobilissimi generis viro, levatum a loco sepulcri sanctissimum corpus in scrinio cum honore congruo repositum est: sicque in loculo gestatorio collocatum, qualiter quocunque fugiendi impelleret necessitas, a fratribus fugae praesidio sese tuentibus deferri posset. Sed gratia Christi agente, gentili gladio sedes sibi aptatas repetente, sanctissima membra loco conduntur proprio. Secundo vero incursu hostium, jam praelibato abbate ultimos sui regiminis decurrente soles, iterum levatum sanctissimum corpus atque in loculo vectario depositum, hac illacque prout opportunitas fugae se obtulit, a fratribus defertur. Non tamen infra haec temporis spatia gratia divina servos suos quanquam miserabiliter peregre incertisque sedibus jactatos oblivisci dignata est, quin miraculis solaretur per dilectissimum suum patratis: quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
ñe miserẽ nr̃i.te enĩ expectauimꝰ. esto brachiũ nr̃m ĩmane.
et salus nr̃a. in tẽꝑe tͥbulacioĩs. Hec de excidis. iocũdissime
patrie. breuit̾ litteris mandare libuit. quo husq cõsequenda
erant. clariorẽ pararemꝰ uiã. omissis scilicet infandis maloꝵ
cladib. que ip̃o. sui horrore. ⁊ execratione. stili cursũ insemei
hebescere cogunt. Iã nunc ad ꝓpositũ redeamus.
nterea normãni. ut supia paucis p̃libauimꝰ. scda irrup¬
tione. aurelianis aggressi. urbẽ ãbustione cõcremant.
benedicti expetũt. qͦd ab urbe aureliana decẽ ⁊ octo distat mili¬
bus. Illud deniq uacuũ habitatorib repperiẽtes. cũctis uo̾
mortaliũ tẽporaneis. refertũ cõmodis. more sibi familia¬
ri p̃dant᷑. dissipãt ad postremũ uo̾ igni ĩmesso adurunt.
Aberat iã tũt corpus sacratissimũ cõfessoris xp̃i benedicti
iquidẽ pͥma uastatione p̃fate urbis. curã huiꝰ sacri

Expanded text:
miserere nostri, te enim exspectavimus: esto brachium nostrum in mane et salus nostra in tempore tribulationis . Haec de excidio jucundissimae patriae breviter litteris mandare libuit, quo his quae consequenda erant clariorem pararemus viam. Omissis scilicet infandis malorum cladibus, quae ipso sui horrore et exsecratione, styli cursum in semet hebescere cogunt, jam nunc ad propositum redeamus.nterea Nortmanni, ut supra paucis praelibavimus, secunda irruptione Aurelianos aggressi, urbem ambustione concremant: . Benedicti expetunt, quod ab urbe Aurelianensi decem et octo distat millibus. Illud denique vacuum habitatoribus reperientes, cunctis vero mortalium temporaneis refertum commodis, more sibi familiari praedantur, dissipant, ad postremum vero igni immisso adurunt. Aberat jam tunc corpus sacratissimum confessoris Christi Benedicti: si quidem prima vastatione praefatae urbis, curam hujus sacri
Abbreviated transcription (Latin):
pud sacrã ediculã. quedã femina. ex burgo ciuitatis. capta
mosinis religiosoꝵ fr̃um. pasci solita erat. expectãs si quomꝰo¬
do fieri posset. ut pietate dei. ac meritis beati cõfessoris. cor¬
poreã assequi mereret᷑ sanitatẽ. Cũ igit᷑ diuturno spacio
tẽꝑis id ageret. tandẽ respectu diuine pietatis. meritisq
et int̾uẽtu. st̃issimi benedc̃i. sanitati restituit᷑. diu in eodẽ¬

Expanded text:
a a emosynis religiosorum fratrum pasci solita erat: exspectans si quomodo fieri posset, ut pietate Dei ac meritis beatissimi confessoris corpoream assequi mereretur sanitatem. Cum igitur diuturno spatio temporis id ageret, tandem respectu divinae pietatis, meritisque et interventu sanctissimi Benedicti sanitati restituitur, diu
Abbreviated transcription (Latin):
st intra menia urbis aureliane. edes. Estitio
in honore stissimi benedc̃i cõstructa. a uenerabili
presentis loci abbate. nomĩe medone. paruula quidẽ. sed
in secreciori. ut eo putabat᷑. tẽꝑe loco sita ciuitatis. ac per
hoc aptissima monachis ⁊ abbati. in necessariis reb agendis.
habitatio. Porro circa tẽpora hiemis irruptionẽ in suꝑiora
meditãtib paganis. necessitate coacti fres. eo se conferunt.
¶erte ut iã supra breui memorauimꝰ. bis ciuitate ĩcendio
concremata. tertio destructa. nullus iã ei defensionis. ac
tutele uidebat᷑ usus inesse. donec uenerabilis põtifex eiusdẽ
urbis. cũ sũma dicẽdus reuerẽtia. gualteriꝰ. deo inspirante
muros ꝑ cũcta fere destructos ciuitatis. sagacitate nobilis
ingenii. qua pollere cognoscit᷑ restaurãs. defensioni coapta¬
ret ppłoꝵ. Huc itaq serui dei deueniẽtes. tẽpus pro oportu¬
nitate religiose trãsigũt uite. Affuit autẽ int̾ hec a

Expanded text:
st intra moenia urbis Aurelianae aedes in honore sanctissimi Benedicti constructa a venerabili praesentis loci abbate nomine Medone; parvula quidem, sed in secretiori ut eo putabatur tempore loco sita civitatis, ac per hoc aptissima monachis et abbati in necessariis rebus agendis habitatio. Porro circa tempora hiemis, irruptionem in superiora meditantibus paganis, necessitate fratres coacti eo se conferunt. Certe, ut jam supra brevi memoravimus, bis civitate incendio concremata, tertio distracta, nullus jam ei defensionis ac tutelae videbatur usus inesse: donec venerabilis pontifex ejusdem urbis cum summa dicendus reverentia, Galterius, Deo inspirante muros per cuncta fere destructos civitatis, sagacitate nobilis ingenii qua praepollere cognoscitur restaurans, defensioni coaptaret populorum. Huc itaque servi Dei devenientes, tempus pro opportunitate religiosae transigunt vitae. Adfuit
Abbreviated transcription (Latin):
ulgo. lupũ in sequi cepit. At ille ne utiquã t̾ritꝰ. infãtulum
lõgius ꝓtrahebat. Sed cũ fatigatũ wlgus. a ꝑsecutione lupi
cessaret. desperãs eis. se nullomodo. predã excutere posse. mu¬
lier que pro filii amissione acriori stimulabat᷑. dolore: nequaqͣn
ab incepto reqͥeuit cursu. sed magis pro posse. ciciꝰ ꝓperabat.
nichilominꝰ ĩuotãs sc̃m benedc̃m. quatinꝰ ei suũ ferret auxiliũ.
reddendo filiũ ꝓpriũ. seruũq suũ. extra t̾minos suos nullatenꝰ
efferri ꝑmitteret. Tunc deinde clemẽtia diuine maie-¬
statis. ⁊ int̾uentu preciosi cõfessoris. qͦd exorabat adepta est.
lupus nãq ueniẽs. ad t̾minos territorii sc̃i benedc̃i. infãtulũ
illesũ. atq ĩcolumẽ relinquẽs. auia siluaꝵ latibula repetiit.
sui. scõ proscire referẽs benedc̃o. lares pauꝑrimos sue reuisit

Expanded text:
vulgo, lupum insequi coepit. At ille neutiquam territus, infantulum vulgo, lupum insequi coepit. At ille neutiquam territus, infantulum longius protrahebat. Sed cum fatigatum vulgus a persecutione lupi cessaret, desperans ei se ullo modo praedam excutere posse; mulier quae pro filii amissione arctiori stimulabatur dolore, nequaquam ab incepto requievit cursu: sed magis pro posse citius properabat, invocans nihilominus S. Benedictum, quatenus ei ferret auxilium, reddendo filium proprium, servumque suum extra terminos suos nullatenus efferri permitteret. Tunc deinde clementia divinae majestatis et interventu pretiosi confessoris quod exorabat adepta est. Lupus namque veniens ad terminos territorii S. Benedicti infantulum illaesum atque incolumem relinquens, avia silvarum latibula repetiit. sui, sancto pro scire referens Benedicto, lares pauperrimos suae revisit
Abbreviated transcription (Latin):
ege karolo frãcoꝵ. disponẽte regnũ. fames admodum
grauis. uniu̾sas ocrupauit gallias. clades. ⁊ iã ex insec¬
tatione paganoꝵ nõ modica. totã occeani in colentẽ lictora at¬
triuit gentẽ. Sed ut t̾ciã iuxta ꝓpham orbis experipet᷑ plagã.
graues immisse sũt bestie. que famẽ. cladẽq. effugiẽtes barba¬
ricã hianti ore exciperẽt. Acridit autẽ ea tẽpestate. ut
mulier quedã. ex matrim̃censi egressa predio. infantulum
minuscule etatis secũ deduceret. qͦ cũ aliis suȩ etatis luderet
infãtulis. ip̃a lõgius. cũ plurimis uiris. ac mulieribus
prospectãte. Cũ subito lupus a silua egressus. filiũ mulie¬
ris illius rapuit. ac suscollens. nõ siluã repetiit. sed per
cãpoꝵ spacia. exportare cepit. Cernẽs hoc infelix mulier.
miserrimis uocib. plãgoribq ĩmensis indolẽs. mixta deinde

Expanded text:
Rege Carolo Francorum disponente regnum, fames admodum Rege Carolo Francorum disponente regnum, fames admodum gravis universas occupavit Gallias, clades etiam ex insectatione paganorum non modica totam per Oceani littora attrivit gentem. Sed ut tertiam juxta prophetam orbis experiretur plagam, graves immissae sunt bestiae, quae famem clademque effugientes barbaricam hianti ore exciperent. Accidit autem ea tempestate, ut mulier quaedam ex Matriniacensi egressa praedio infantulum minusculae aetatis secum deduceret, quo cum aliis suae aetatis luderet infantulis, ipsa longius cum plurimis viris ac mulieribus prospectante: cum subito lupus a silva egressus filium mulieris illius rapuit, ac sustollens non silvam repetiit, sed per camporum spatia exportare coepit. Cernens hoc infelix mulier, miserrimis vocibus plangoribusque immensis indolens, mista deinde
Abbreviated transcription (Latin):
benedc̃i. sua auctoritate. reuocare nitebat᷑. Pinde stephanꝰ in¬
patiẽtia leuis animi cõmotꝰ. raganario monacho. ita ut sede¬
bat in equo. ꝓpinquãs. furibũde locutꝰ est. Tibi dico raganari
monache. qui transmare ihrłem reqͥsisti. Per hũc testor ensem.
quãdo tu et ego. ab hoc recesserimꝰ loco. sanctꝰ benedt̃s. ex hac
uinea. nullã habebit potestatẽ. Cui de furẽti raganariꝰ infit.
Certe ego ignoro. tu uo̾ nescis. utrũ ab hoc loco. recedere pro
uoto possimꝰ. Alle iterũ concusso ense. iuramẽto repetẽs. affir¬
mauit se absq gracia sc̃i benedc̃i ab eo recessurũ loco. Hiis
dictis. cõfestim ab equo corruẽs. cõtritis collisisq om̃ib mẽbris.¬
in gestatorio. ad domũ ꝓpriã. a suis reuehit᷑. Et uinea quidem
potestati sc̃i bendc̃i relinqͥt̾. ip̃e u̾o stephanus. longo cõsũptus
languore moritur.

Expanded text:
Benedicti sua auctoritate revocare nitebatur. Proinde Stephanus, imBenedicti sua auctoritate revocare nitebatur. Proinde Stephanus, impatientia levis animi commotus, Raganario monacho ita ut sedebat in equo propinquans, furibunde locutus est: Tibi dico, Raganari monache, qui trans mare Jerusalem requisisti, per hunc testor ensem; quando tu et ego ab hoc recesserimus loco, S. Benedictus ex hac vinea nullam habebit potestatem. Cui furenti Raganarius infit: Certe ego ignoro, tu vero nescis, utrum ab hoc loco recedere pro voto possimus. Ille iterum concusso ense juramentum repetens affirmavit se absque gratia S. Benedicti ab eo regressurum loco. His dictisin gestario ad domum propriam a suis refertur: et vinea quidem potestati S. Benedicti relinquitur, ipse vero Stephanus longo consumptus languore moritur.
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatore ludouico. cũ aliis iherosolimã missus fuerat. atq cũ eo
segeuertꝰ p̃sbit᷑ et monachus. Qui cellulã in predc̃o cõpingẽtes
loco. omnẽ aqͥtanice genti absculere. harũ repetendaꝵ rerũ fidu¬
ciã. Extitit eo tẽꝑe quidã uir eiusdẽ plebis. haud ignobilis
stephanus nomĩe. qui aliquã partẽ. fundi ꝓprii. cuidã seruoꝵ
sc̃i benedc̃i. accepto pretio distraxit. Seruus autẽ ille. fundum
absq aliquo fructifero cultu adeptus. uacuã nequaquã ꝑmisit.
esse tellurẽ. sed eã optime excolẽs. uineã inibi plãtauit. atq quo
aduxit tp̃re. in ꝓprios tenuit usus. Decedẽte illo. dñs quondam
ip̃iꝰ t̾re. de qua p̃fati sumꝰ. qͦd uẽdiderat. rus repetere conatur
duocatꝰ uo. una cũ raganario monacho. ad locũ cessionis
terre iuxta morẽ legis adueniẽs. p̃dictã uineã. ad ius eccłie sc̃i

Expanded text:
imperatore Ludovico cum aliis Hierosolymam missus fuerat: atque cum eo imperatore Ludovico cum aliis Hierosolymam missus fuerat: atque cum eo Segevertus presbyter ac monachus: qui cellulam in praedicto compingentes loco, omnem Aquitanicae genti abstulere harum repetendarum rerum fiduciam. Exstitit eo tempore quidam vir ejusdem plebis haud ignobilis, Stephanus nomine, qui aliquam partem fundi proprii cuidam servorum sancti Benedicti accepto pretio distraxit. Servus autem ille fundum absque aliquo fructifero cultu adeptus, vacuam nequaquam permisit esse tellurem: sed eam optime excolens vineam inibi plantavit, atque quo advixit tempore, in proprios retinuit usus. Decedente illo dominus ipsius terrae de qua praefati sumus, quod vendiderat rursus repetere conatur. Advocatus vero una cum Raganario monacho, ad locum cessionis terrae juxta morem legis adveniens, praedictam vineam ad jus S.
Abbreviated transcription (Latin):
meritis sacratissimi benedc̃i patris. restrinxit rogũ. salnũ¬
q om̃e remãsit. tuguriũ. uno dũ taxat pariete ambusto:
qui erat cõtextus ex uimine. cũctaq illiꝰ remãsere illesa
apue cerbiũ pagũ quidẽ aquitanice ꝓuincie. regia
liberalitate. cenobio sc̃i benedc̃i donatũ. multis uici¬
norum insectationib. ⁊ maxime pͥmoꝵ patrie. a potestate
huiꝰ loci desciuerat. At post longũ tẽꝑis spatiũ. maximo labore.
seruoꝵ dei. ꝓprie restitutꝰ est. potestati. cõsilĩq necessarie reꝑtũ
est. in habitatione cõgrua. monachis quo quomodo ĩnibi cõstru¬
cta. assidue monachi. duo uel tres. ibidẽ ꝑsisterẽt. quo usq faciles
aquitanoꝵ animi ad noua queq leuit᷑ molienda. instãtia frũm
ab hac paciẽdaꝵ uerũ. quiescerẽt fiducia. Mittit᷑ ad id eni¬
tendũ raganarius monachus. magne uir religionis. qui olim ab

Expanded text:
meritis sacratissimi Benedicti Patris, restinxit rogum, salvummeritis sacratissimi Benedicti Patris, restinxit rogum, salvumque omne remansit tugurium, uno duntaxat pariete ambusto, qui erat contextus ex vimine. cunctaque illius remansere illaesaacerge  pagus quidam Aquitanicae provinciae regia liberalitate coenobio S. Benedicti donatus, multis vicinorum insectationibus, et maxime primorum patriae, a potestate jus loci desciverat. At post longum temporis spatium, maximo labore servorum Dei propriae restitutus potestati, consiliumque necessario repertum est, ut habitatione congrua monachis quoquomodo inibi constructa, assidue monachi duo vel tres ibidem persisterent: quousque faciles Aquitanorum animi ad nova quaeque leviter mollienda, instantia fratrum ab hac potiendarum rerum quiescerent fiducia. Mittitur ad id enitendum Raganarius monachus magnae vir religionis, qui olim ab
Abbreviated transcription (Latin):
siũculã. ex leui structura uimine scilicet ac genesta.
super hereditãtẽ construxerat suã. quo cũcta. que adqͥrere
potuit conducẽs. spem omnẽ. ꝓtrahende pauꝑrime. cõtule¬
rat uice. Casu deniq accidẽte. igni cõprehensa.flãmarum
globũ. cepit emittere. Per strepentiũ autẽ tumultu. ut in
tali solet re. uicinaꝵ homines uillaꝵ. ceperũt concurrere.
Sed cũ iã rogũ flãmaꝵ. altius ascendentẽ. cõcremationiq
ꝓximã cernerẽt. gradũ cõpressere. dicẽtes eã. a nullo posse
lib̾ari. que exstructa uiminib. et cõpacta genesta. leuem
pastũ. boranti p̃beret flãme. Preterea humano rece¬
dente adiutorio. pauꝑ ille. ad diuinũ cõuersus auxiliũ. ita
aiebat. Dñe miserere mei. ne fame affectꝰ moriar. Sancte
benedc̃e. subueni michi. ⁊ adiuua seruũ tuũ. Omnẽ enim
meã pauꝑtatẽ. in hoc cõduxerã. tuguriũculo. Dũ hec ⁊ alia
plurima flendo ingeminaret. diuinitas flexa ad miscd̾am.

Expanded text:
siunculam ex levi structura, vimine scilicet ac genesta, super haereditatem construxerat suam: quo cuncta quae acquirere potuit conducens, spem omnem protrahendae pauperrimae contulerat vitae. Casu denique accidente, igne comprehensa, flammarum globum coepit emittere. Perstrepentium autem tumultu, ut in tali assolet re, vicinarum homines villarum coeperunt concurrere. Sed cum jam rogum flammarum altius ascendentem, concremationique proximam cernerent, gradum compressere, dicentes eam a nullo posse liberari quae exstructa viminibus et compacta genesta, levem pastum voranti praeberet flammae. Praeterea, humano recedente adjutorio, pauper ille ad divinum conversus auxilium ita aiebat: O Domine, miserere mei, ne fame affectus moriar! S. Benedicte, subveni mihi, et adjuva servum tuum; omnem enim paupertatem in hoc conduxeram tuguriunculo. Dum haec et alia plurima flendo ingeminaret, Divinitas flexa ad misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
ab obsesso homine. ideoq crudelius in eũ omni genere.
deseuiebat. S ed c̾ta horã t̾tiã. cũ iã misse celebrarent᷑.
post lectionem ewãgelicã. in somnũ ille miser cõueritur.
Dũq a sacerdote. oblata sc̃ificaret᷑ hostia. uisũ est cuidam
fr̃m nr̃oꝵ. cui nomẽ guarno. quibusdã quoq ex clericis.
egresse. foras tabernaculũ auolarẽt. Quod postquã uisũ
est. cepit egrotus quietius agere. atq miseratione dñi:
sc̃oꝵq illius int̾uentu. a ꝑsecutore humani generis erep¬
tus. sanitati restitutꝰ est. Hocq modo incolumitatem
adeptus. propria reuisit.

Expanded text:
ab obsesso homine: ideoque crudelius in eum omni genere ab obsesso homine: ideoque crudelius in eum omni genere desaeviebat. Sed circa horam tertiam cum jam missae celebrarentur, post lectionem evangelicam in somnum miser ille convertitur: dumque a sacerdote oblata sanctificaretur hostia, visum est cuidam fratrum nostrorum, cui nomen Garno, quibusdam quoque ex clericis, xati hominis egressae foras tabernaculum avolarent. Quod postquam visum est, coepit aegrotus quietius agere, atque miseratione Domini sanctorumque illius interventu a persecutore humani generis ereptus sanitati restitutus est: hocque modo incolumitatem adeptus propria revisit.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis adepte. cũ uoto ad limina scĩ cõfessoris xp̃i benedicti¬
alter uinctus. diris ligaminib. a suꝑiorib ꝑtib ligeris
aluei deducit᷑. obsessus et hic crudelissimo demone. Alligat᷑
deniq. ad columnã ectłie. Sãguinei huic obtutꝰ. pallidus co¬
lor. macilẽta facies. toruus aspectus. quiq mortalib pluri¬
mũ terroris incuteret. Illicitũ erat ei panẽ comedere. Non
enĩ ꝑmittebat᷑ ei a dñatore suo. cybo more humano utĩ. Tri¬
duũ trãsigere. absq alimẽto solitus erat. Aqua interdũ sĩplict
utebat᷑. exorcisatã coactus accipiebat. uociferãs ac detorquẽ
mẽbra. Carnẽ aliquãdo auide. sed sordide si daret᷑. more
ĩmanissimis cruciatib uexatus. postremo uinctꝰ manicis.
ad stipitẽ tabernaculi. ibiq nimiũ affligit᷑. Sciebat nãꝙ
impius tortor. uirtute meritisq sc̃oꝵ. citius sese pellẽdũ

Expanded text:
tatis adeptae cum voto ad limina sancti confessoris Christi prtatis adeptae cum voto ad limina sancti confessoris Christi pralter vinctus diris ligaminibus a superioribus partibus Ligeris alvei deducitur, obsessus et hic a crudelissimo daemone. Alligatur denique ad columnam ecclesiae. Sanguinei huic obtutus, pallidus color, macilenta facies, torvus aspectus, quique mortalibus plurimum terroris incuteret. Illicitum ei erat panem comedere: non enim permittebatur a dominatore suo cibo more humano uti. Triduum transire absque alimento solitus erat, aqua interdum simplici utebatur, exorcizatam coactus accipiebat, vociferans ac detorquens membra. Carnem aliquando avide, sed sordide si daretur morimmanissimis cruciatibus vexatus, postremo vinctus manicis aad stipitem tabernaculi, ibique nimium affligitur. Sciebat nempe impius tortor, virtute meritisque sanctorum citius sese pellendum
Abbreviated transcription (Latin):
int̾tessionẽ impellebãt. solitus erat. ueluti or̃onẽ inuitus
fundene dicere. D̾s libera me. ab hoste antiquo. qui me obsidet.
Sancte benedc̃e. tu illũ punge. Et hoc non certe uoluntarie.
sed ĩmundis agitatꝰ furiis. iocularit᷑. ut ĩnumera alia ꝓfere¬
bat. Quid plura: Int̾uentu serenissim prĩs bñdc̃i. diuina
miseratione respectus. liberat᷑ a diaboli laqueis. et sospes.
ac quietus. intra eccłie limina residet. Cum loquẽtib sibi
quomodo arreptꝰ a demonib fuerit explanat. cõficetur
culpã. seq ob sceleꝵ enormitatẽ. ĩmũdis traditũ sꝑitib.
cõtrito corde. et humili spiritu ꝓclamat. Gr̃ates dño libe¬
ratori suo. necnõ int̾cessori beato benedc̃o refert. sicq in¬
columis ad ꝓpria remeat. Huit cõsuetꝰ abhinc tẽꝑe. quo
aduixit. mos incidit. ãnis singulis. redeũte temꝑe sani¬

Expanded text:
intercessionem impellebant, solitus erat veluti orationem invitus intercessionem impellebant, solitus erat veluti orationem invitus fundens dicere: Deus, libera me ab hoste antiquo qui me obsidet. S. Benedicte, tu illum punge. Et hoc non certe voluntarie, sed immundis agitatus furiis, joculariter ut innumera alia proferebat. Quid plura? interventu serenissimi Patris, divina miseratione respectus liberatur a diaboli laqueis, et sospes ac quietus intra ecclesiae limina residet. Cum loquentibus sibi quomodo arreptus a daemonibus fuerit explanat, confitetur culpam, seque ob scelerum enormitatem immundis traditum spiritibus, contrito corde et humili spiritu proclamat: grates Domino liberatori suo, necnon intercessori B. Benedicto refert, sicque incolumis ad propria remeat. Huic consuetus abhinc tempore quo advixit, mos incidit, annis singulis redeunte tempore sani
Abbreviated transcription (Latin):
me cepit. Mẽbra torquere. collũ in absidã defringere. crinẽ
rotare. arcuata dorsi spina aluũ ꝓtendere. salcibus ĩ aera
semet reuoluere. ac ꝑ omẽs motus corꝑis. diabolicis inci¬
tamẽtis uexari. Procdolor miserrimũ spectaculũ. Ertatꝰ
tandẽ uinculis atq ad colũpnã eccłie. ab ea parte corporis
qua uestis cingulo sinuatur. Infelix dirissime cõstringit᷑.
Accedit᷑ ad eũ a sacerdotib. qui exorcismos. ac cuncta que
erga energuminos agi debent. impleuerãt. In terrogatus
nomẽ edicit. legionẽ se nũcupari cõficet᷑. Uoluebatur
deniq diuerso circuicu colũpnaꝵ. et motib pessimis. infeli¬
cissimũ. detorquẽs corpus. quid in se gereret. ostendebat.
Luctabant᷑ si fari liceat. agmina illa demonũ. cũ int̾cessi¬
onib scoꝵ. Et quidẽ miser ille. monitu religiosoꝵ mona¬
choꝵ. qui eũ ad obsecrandũ dñi misericordiã. sc̃oꝵq omniũ.

Expanded text:
me coepit, membra torquere, in absidem defringere, crinem me coepit, membra torquere, in absidem defringere, crinem rotare, arcuata dorsi spina alvum protendere, saltibus in aera semet revolvere, ac per omnes motus corporis diabolicis incitamentis vexari. Proh dolor, miserrimum spectaculum! arctatur tandem vinculis, atque ad columnam ecclesiae ab ea parte corporis qua vestis cingulo sinuatur, infelix durissime constringitur. Acceditur ad eum a sacerdotibus, qui exorcismos ac cuncta quae erga energumenos agi debent, impleverant. Interrogatus nomen edicit, Legionem se nuncupari confitetur. Volvebatur denique diverso circuitu columnarum, et motibus pessimis infelicissimum detorquens corpus, quid in se gereret ostendebat. Luctabantur si fari liceat agmina illa daemonum cum intercessionibus sanctorum. Equidem miser ille monitu religiosorum monachorum, qui eum ad obsecrandam Domini misericordiam, sanctorumque omnium
Abbreviated transcription (Latin):
deportat᷑ a bauilis. ad sepulcrũ sepe memorati cõfessoris xp̃
benedc̃i. Ibiq int̾diu ꝑseuerãs. postridie cernẽtib nobis
cũctisq qui aderãt frĩb. nã uesꝑtina sinaris tũc celebrabat᷑.
ceperũt se nerui. diu cõtracti extendere. aridiq meatus
uenaꝵ sãguinis infusione humectari. tali quoq natibus
uehemẽter astricti. paulatĩ sese ab eis abiungere. Nec mora
extendit᷑ puerulus. et toto corꝑe pauimẽto inheret. Paulo
post u̾o sanus exurgẽs. quãꝙͣ titubanti gressu. diuersã in
rabie demonũ. furiisq agitatꝰ aduenit. Madelbertus
hic uocabulo nũcupabat᷑. Qui paulo ante a ciuib aurelĩ¬
ane urbis cõprehensus. uti cerebrosus uirgis cedit᷑. uĩculis
cõstringit᷑. custodie mãcipat᷑. Sed omĩa deuintẽs. cursu
rapido. monasteriũ petit. ibiq bactari ꝑcuncta miserri¬

Expanded text:
deportatur a bajulis ad sepulcrum saepe memorati confessoris Christi deportatur a bajulis ad sepulcrum saepe memorati confessoris Christi Benedicti: ibique interdiu perseverans, postridie concinentibus nobis cunctisque qui aderant fratribus nam vespertina synaxis tunc celebrabatur coeperunt se nervi diu contracti extendere, aridique meatus venarum sanguinis infusione humectari. Tali quoque natibus vehementer astricti, paulatim sese ab eis abjungere. Nec mora, extenditur puerulus, et toto corpore pavimento inhaeret: paulo post vero sanus exsurgens, quanquam titubanti gressu, diversam in rabie daemonum furiisque agitatus advenit. Maldabertus hic vocabulo nuncupabatur, qui paulo ante a civibus Aurelianae urbis comprehensus, uti cerebrosus virgis caeditur, vinculis constringitur, custodiae mancipatur. Sed omnia devincens, cursu rapido monasterium petit, ibique bacchari per cuncta miserri