comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos ⁊ doctor serui dei ñ eruit
qui fiducialit̾ debent corripere
peccantes ⁊ nulli adulari s auda¬
cter om̃s increpare:aut si sacer¬
dos ⁊ doctor. ñsolum serui dei .s
int̾ seruoseius principalem te¬
nent locũ: frustra seruis dei blas¬
ditias.⁊ dulcedines reseruasti: eũ
hoc ꝓprie hereticoꝵ sit ⁊ eoꝵ qͥ
decipere cupuint audientes: di
blanda ẽ adulatio: pulchreq ad¬
ulator a pd̃ philosopho ᷤ diͤfinit᷑
blandus inimicus. Ueritas ama¬
ra est. rugosȩ frontis ac tristis:
offendit q correptos. Unde ⁊ apłs
loquitur. Inimicus uobis factꝰ
sum: ueritatẽ dicens uobis. Et
comicus. Obsequiũ amicos: ue¬
ritas odiũ parit. Quappter ⁊ pa¬
scha cũ amaritudinib comedi¬
mus: ⁊ uas electionis docet pa¬
scha celebrandũ in ueritate et
sinceritate. Ueritas in nobis sit¬
⁊ sinceritas: ⁊ amaritudo ilico
alio ponis loco. om̃s uoluntate
audire: Si enim non unꝰ nec paucyñ mu¬

Expanded text:
sacerdos et doctor servi Dei non erunt, sacerdos et doctor servi Dei non erunt, qui fiducialiter debent corripere peccantes, et nulli adulari, sed audacter omnes increpare; aut si sacerdos et doctor, non solum servi Dei, sed inter servos ejus principalem tenent locum, frustra servis Dei blanditias et dulcedines reservasti, cum hoc proprie haereticorum sit, et eorum qui decipere cupiunt audientes, dicblanda est adulatio. Pulchreque adulator apud philosophos definitur blandus inimicus. Veritas amara est, rugosae frontis ac tristis, offenditque correptos. Unde et Apostolus loquitur: Inimicus vobis factus sum, veritatem dicens vobis ? Et Comicus: Obsequium amicos, veritas odium parit. Quapropter et Pascha cum amaritudinibus comedimus, et vas electionis docet Pascha celebrandum in veritate et sinceritate ; veritas in nobis sit sinceritas, et amaritudo illico alio ponis loco , Omnes voluntate audire? Si enim non unus, nec pauci, nec mu
Abbreviated transcription (Latin):
si earũ uoce ⁊ canticis delecte¬
ris. Iungis enim ⁊ ponis in titu¬
lo: quod ⁊ feminȩ deo psallere
debeant. Quis enĩ ignorat psal¬
lendũ eẽ feminis in cubilib su¬
is: ⁊ absq uiroꝵ frequentia.⁊
congregatione turbarũ: Uer̃
tu donas quod licet. ut quod ue¬
recunde facere debebant.⁊ abs¬
q ullo arbitr o: magistri aue¬
toritate ꝓclament. Addis p̾te
rea seruum dei. nichil amarũ
de ore suo s: semꝑ quod dulee e
⁊ suaue debere ꝓferre: ⁊ quasi
aliuis sit seruus dei. alius doe
tulo sacerdotẽ sue doctorẽ. oĩ¬
um actus speculari debere: et
ratur. Nec semel dixisse conten¬
tus idipsum replicas ⁊ inculca ᷤ:
sacerdotẽ suie doctorẽ nemini
adulari debere. s audent̾ om̃s
corripere:ne ⁊ se ⁊ eos qui audi¬
unt ꝑdat. Tantãne in uno oꝑe
dissonantiã: ut qͥd priꝰ dixeris
nescias: Si enĩ seruus dei nicħ
amarum de suo debet ore ꝓfer¬
re s semꝑ qd dulee ⁊ suaue est. abt

Expanded text:
si earum voce et canticis delectesi earum voce et canticis delecteris. Jungis enim et ponis in titulo, Quod et feminae Deo psallere debeant. Quis enim ignorat psallendum esse feminis in cubiculis suis, et absque virorum frequentia et congregatione turbarum? Verum tu donas quod non licet; ut quod verecunde facere debeant, et absque ullo arbitro, magistri auctoritate proclament. 26. Iteum Dei nihil amarum de ore suo, sed semper quod dulce est et suave debere proferre; et quasi alius sit servus Dei, alius docttulo , sacerdotem sive doctorem omnium actus speculari debere, et ratur. Nec semel dixisse contentus, idipsum replicas, et inculcas sacerdotem sive doctorem nemini adulari debere, sed audenter omnes corripere, ne et se et eos qui eum audiunt, perdat. Tantane est in uno opere dissonantia, ut quid prius dixeris nescias? Si enim servus Dei nihil amarum de suo debet ore proferre, sed semper quod dulce et suave est: aut
Abbreviated transcription (Latin):
bulam uigilantẽ capiam an dor¬
mientẽ: Tr̃ Cum dixeris quȩ
uolueris: audies quȩ nequa quã
uelis. ueritas enĩ laborare pot̾.
uinci non potest. At Lbet
sententias tuas parũꝑ discute¬
re: ut intelligant sectatore ᷤᷤ tui
quã diuinum in te mirent᷑ in¬
geniũ. Dicis sine peccato esse
non posse.nisi qui scientiã legis
habuerit: ꝑ qd magnã partem
xp̃ianoꝵ excludis a uistitia. &
qui p̾dicator es impeccantiȩ om̃
ꝓpe peccatores ẽe ꝓnuntias. Quo¬
tus enĩ quisq xp̃ianoꝵ habet
legis seientiã: quã in multis doc¬
torib eccłiȩ aut raro aut diffi¬
cult̾ inuenie̾s: Uerũ tu tantȩ
es liberalitatis ⁊ fauorẽ tͥ apud
amazonas tuas concilias: ut in
alio loco scripseris scientiã legiᷤ
etiam feminas habere debere.eũ
bus in eccłia. ⁊ siquid ignorant.
domi uiros suos debere consule¬
re. Nec sufficit tibi dedisse agmi¬
ni tuo scientiã scripturarũ: ni¬

Expanded text:
bulam vigilantem capiam, an dorbulam vigilantem capiam, an dormientem? C. Cum dixeris quae volueris, audies quae nequaquam velis. Veritas enim laborare potest, vinci non potest. A. Libet sententias tuas parumper discutere, ut intelligant sectatores tui, quam divinum in te mirentur ingenium. Dicis, Sine peccato esse non posse, nisi qui scientiam legis habuerit, per quod magnam partem Christianorum excludis a justitia, et qui praedicator es impeccantiae, omnes prope peccatores esse pronuntias. Quotus enim quisque Christianorum habet legis scientiam, quam in multis Doctoribus Ecclesiae; aut raro, aut difficulter invenias? Verum tu tantae es liberalitatis, 722 ut favorem tibi apud Amazonas tuas concilies, ut in alio loco scripseris, Scientiam legis etiam feminas habere debere: cum bus in Ecclesia; et si quid ignorant, domi viros suos debere consulere . Nec sufficit tibi dedisse agmini tuo scientiam Scripturarum, ni
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nec est. nec fuit. & forsitan
nec futura est: atq ut ipso uerbo
tationis ostendam: ẽe posse te di
cere: quod eẽ non possit. Hoc enim
quod ꝓposiusti. posse hõiem sine
peccato ẽẽ si uelit. aut uerũ est
aut falsũ. Si uerũ est: ostende
quis fuerit. Si falsum: quicqͥd
falsum ẽ fieri nũquã potest. Ue¬
rum hȩc quasi explosa taceant᷑.¬
⁊ in scriniolis ur̃is tantũ musi¬
tent. publica faciẽ formidantia.
oratione utendũ est. ita dunta¬
xat ut habeas potestatẽ refellen¬
di. ⁊ querendi siqͥd uolueris
CR A udiam patient̾. non enĩ
dicam. libent̾: ⁊ mirabor ingeniũ
cuiꝰ magis stupeo falsitatẽ. At̾
Utrum falsa sint an uera: quȩ dic¬
turus sum: cũ audieris t̾e ꝓbab̃.
CR oquere ut iuis. Michi de¬
cretũ est. si respondere ñ potue¬
ro. magis silere: qua mendacio
acquiescere. At uid interest
utrum te tacentẽ an loquen¬
tem superem: ⁊ iuxta ꝓthei fa¬

Expanded text:
quae nec est, nec fuit, et forsitan quae nec est, nec fuit, et forsitan nec futura est. Atque ut ipso verbo tationis ostendam, esse posse, te aio dicere, quod esse non possit. Hoc enim, quod proposuisti, posse hominem sine peccato esse si velit, aut verum est, aut falsum est. Si verum est, ostende quis fuerit: si falsum; quidquid falsum est, numquam fieri potest. Verum haec quasi explosa taceantur, et in scriniolis vestris tantum mussitent, publicam faciem formidantia. oratione utendum est, ita dumtaxat, ut habeas potestatem refellendi et quaerendi si quid volueris. C. Audiam patienter, non enim dicam libenter; et magis mirabor ingenium, cujus stupeo falsitatem. A. Utrum falsa sint an vera quae dicturus sum, cum audieris tunc probabis. C. Loquere ut vis, mihi decretum est si respondere non potuero, magis silere, quam mendacio acquiescere. A. Quid interest utrum te tacentem, an loquentem superem, et juxta Protei fa
Abbreviated transcription (Latin):
ei aũ qui potens est uos eonser¬
uare sine peccato ⁊ constituere
ante conspectũ głȩ suȩ imma¬
culatos: Quo testimonio cõꝑba¬
tur: posse hominẽ sine peccato ẽe¬
⁊ maculam ñhabere. At̃ Don
intelligis quid ꝓposueris. Neq
enim homo potest ẽe sine pecca¬
to. quod tua habet sententia: s
potest si uoluerit deus seruare
hominẽ sine peccato. ⁊ immacu¬
latũ sua miscdia custodire. Hoc
rego dico quod cuncta deo possibi¬
lia sunt: homini autem ñ quicqͥd
uoluerit possibile est. ⁊ maxime
id ẽe quod nullam habere legeris
creaturã. QR Non dieo hõiem ẽe
sine peccato quod tͥ forsitan ĩpos¬
sibile uideatur: s posse ẽẽ si uelit.
Aluid ẽ enĩ eẽ: aliud posse. Esse qͦ¬
rit exemplum:posse ostendit im¬
perii ueritatẽ. At Hugaris: nec
meministi illiꝰ ꝓuerbii. Actũ ne
agas: ⁊ in eoðe ceno uolutaris: im¬
mo laterẽ lauas. Pro quo nichil
aliud audies. nisi hoc quod om̃i¬
bus patet: rem te uelle firmare

Expanded text:
Ei autem qui potens est vos conservare sine peccato, et constituere ante conspectum gloriae suae immaculatos ? Quo testimonio comprobatur posse hominem esse sine peccato, et maculam non habere. A. Non intelligis, quae proposueris. Neque enim homo potest esse sine peccato, quod tua habet sententia; sed potest, si voluerit Deus, hominem servare sine peccato, et immaculatum sua misericordia custodire. Hoc et ego dico, quod Deo cuncta possibilia sunt. Homini autem non quidquid voluerit possibile est; et maxime id esse, quod nullam legeris habere creaturam. C. Non dico hominem esse sine peccato, quod tibi forsitan possibile videtur; sed posse esse si velit. Aliud est enim esse, aliud posse. Esse, quaerit exemplum; posse, ostendit imperii 721 veritatem. A. Nugaris, nec meministi illius proverbii: « Actum ne agas; et in eodem coeno volutaris, immo laterem lavas. » Pro quo nihil aliud audies, nisi hoc, quod omnibus patet: rem te velle firmare,
Abbreviated transcription (Latin):
icum: ⁊ de zenonis nobis tona su¬
ꝑcilio :xp̃ianũ illiꝰ debere ẽẽ pati¬
entiȩ. ut si quis sua auferre uo¬
luerit gratant̾ amittat. Nonne
nobis satis e̾ patient̾ ꝑdere qd ha¬
bemꝰ: nisi iuolento atq raptor
agamꝰ gr̃as ⁊ eũ eunctis bñdictio¬
nibus ꝓsequamͣ: bocet eugłiũ.

Expanded text:
icum, et de Zenonis nobis tonas suicum, et de Zenonis nobis tonas supercilio, Christianum illius debere esse patientiae, ut si quis sua auferre voluerit, gratanter amittat . Nonne nobis satis est, patienter perdere quod habemus, nisi violento atque raptori agamus gratias, et eum cunctis benedictionibu
Abbreviated transcription (Latin):
diabolũ ⁊ satellites eiꝰ om̃sq im¬
pios ⁊p̾uaricatore dicimꝰ perire
uenti fuerint saluandos ẽe pꝰ pe¬
nas : Iungis p̾terea duo capitu¬
la inter se discrepantia:quȩ si ue
ra sint.os aperire non poteruit:
sapientiã ⁊ intellectũ scriptura¬
rum. nisi qͥ didicerint scire ñ pos¬
se̾. ⁊ iterũ. scientiã legis non dẽbe¬
re usurpare indoctũ. Aut enim
magistrũ a quo didiceris ꝑferre
cogeris. ut tibi scientiã legis lice¬
at usurpare:aut si magister ta¬
lis est. qui ab alio ñ didicerit et
docuerit te quod ipse ignorabat:
restat ut non recte facias qͥ indoe¬
tus usurpas seientiã scripturarũ.
⁊ magister prius qũa discipulus
esse cepisti: nisi forte humilitate
solita. magistrũ tui iactitaᷤᷤ deũ.
qui docet hominẽ scientiã. ut cũ
moy se in nube ⁊caligine facie ad
faciẽ audias u̾ba dei: ⁊ inde nobis
cornuta fronte ꝓcedas. Nec hoe
sufficit. s repente mutaris insto¬

Expanded text:
diabolum et satellites ejus omnesque imdiabolum et satellites ejus omnesque impios et praevaricatores dicimus perire aeventi fuerint salvandos esse post poenas? Jungis praeterea duo capitula inter se disra sint, os aperire non poteris: Sapientiam et 727 intellectum Scripturarum, nisi qui didicerit, scire non posse. Et iterum: Scientiam legis non usurpare debere indoctum . Aut enim magistrum, a quo didiceris, proferre cogeris, ut tibi scientiam legis liceat usurpare: aut si magister talis est, qui ab alio non didicerit, et docuerit te quod ipse ignorabat, restat ut non recte facias, qui indoctus usurpas scientiam Scripturarum, et magister prius quam discipulus esse coepisti. Nisi forte humilitate solita, magistrum tuum jactitas Dominum, qui docet omnem scientiam, et cum Moyse in nube et caligine facie ad faciem audis verba Dei, et inde nobis cornuta fronte procedis. Nec hoc sufficit, sed repente mutaris in Sto
Abbreviated transcription (Latin):
manos. Quicũq enim sine lege
peccauerunt: sine lege periburt.
Et quicũq in lege peceauerunt:
ꝑlegẽ uidicabunt᷑. Sine lege im¬
pius ẽ.: qui in et̾nũ ꝑibit. In lege
peccator. credens in deum: qui ꝑ
legem uidicabitur ⁊ non ꝑibit᷑
Si peccatores ⁊ iniqui et̾nis igni¬
bus exuruntur. non times sen¬
tentiam tuã qͥ iniquũ ⁊ peccato¬
rem ẽe te dicis. ⁊ argum̃taris
non eẽ hõiem sine peccato.s esse
posse: Ergo solus ille seruetur
qui nũqua fuit nec ẽ s futurus
est. aut forsitan nec futurus: et
pereant om̃s quos retro fuisse le¬
gimꝰ. Tu ipse qui catoniana nob̃
milonis humeris intumeseis: qͣ
temeritate peccator. magistri
nom̃ assumis: Aut si ustꝰ es et
humilitate simulas te peccato¬
rem: mirabimͣ atq gaudebimꝰ
habere te solum. ⁊ possidere cũ
sociis. qd nec patͥarcharũ nec apo
genes om̃s rationabiles creaturaᷤᷤ
dicit non eẽ ꝑdendas. ⁊ diabolo tͥ¬
buit penitentiã: quid ad nos qͥ⁊

Expanded text:
nim sine lege peccaverunt, sine lege peribunt. Et quicumque in lege peccaverunt, per legem judicabuntur . Sine lege impius est, qui in aeternum peribit. In lege peccator credens in Deum, qui per legem judicabitur, et non peribit. Si peccatores et iniqui aeternis ignibus exuruntur, non times sententiam tuam, qui iniquum et peccatorem te esse dicis? Et argumentaris hominem non esse sine peccato, sed esse posse. Ergo solus ille salvetur, qui numquam fuit, nec est, sed futurus est, 726 aut forsitan nec futurus: et pereant omnes, quos retro fuisse legimus. Tu ipse qui Catoniana  Al.rbia, et Milonis humeris intumescis, qua temeritate, peccator, magistri nomen assumis? Aut si justus es, et humilitate simulas peccatorem, mirabimur atque gaudebimus habere te solum et possidere cum sociis, quod nec Patriarcharum, nec Progenes omnes rationabiles creaturas dicit non esse perdendas, et diabolo tribuit poenitentiam, quid ad nos, qui et
Abbreviated transcription (Latin):
apłica doctrina ẽ. In illa enĩ serbi.
in hoc p̾sens dñs loquit᷑. Ibi ꝓmit.¬
titur: hic impletͣ. Ibi mnicia: hic
ꝑfectio ẽ. In ila operũ fundam̃ta
iaciuntur: hic fidei ⁊ gr̃ȩ culm̃
imponitur. Hȩc posuimꝰ: ut egre¬
gii p̾ceptoris doctrina monstra¬
hõiem sine peccato ee ⁊ dei man¬
data custodire si uelit: de qͦ abun¬
de dictũ ẽ. Cũq se imitatorẽ u¬
mo expletore operis beat marty¬
ris cypriani scribentis ad cẏri¬
nũ esse fateat᷑: non intelligit in
eode opere dixisse contraria. Ille
enĩ in quinquagesimo quarto
titulo t̾cii libri ponit neminẽ¬
sine sorde: ⁊ sine peccato esse:sta¬
timq uingit testimonia. in qͥb
scriptũ e̾ apud iob. quis enĩ mun¬
dus a sordib. nec si uniꝰ etiã diei
sit uita eiꝰ in t̾ra. ⁊ in psalmo qͥn¬
quagesimo. in iniquitatib con¬

Expanded text:
apostolica doctrina est. In illa enim servi, in hoc praesens Dominus loquitur; ibi promittitur, hic impletur; ibi initia, hic perfectio est; in illa operum fundamenta jaciuntur, hic fidei et gratiae culmen imponitur. Hoc posuimus, ut egregii praeceptoris doctrina monstrahominem sine peccato esse, et Dei mandata facile custodire, si velit » de quo abunde dictum est: cumque se imitatorem, imo expletorem operis beati martyris Cypriani scribentis ad Quirinum esse fateatur, non intelligit in eo opere ei dixisse contraria. Ille enim in quinquagesimo quarto titulo tsine sorde et sine peccato esse, statimque jungit testimonia, in quibus scriptum est apud Job: Quis enim mundus a sordibus? nec si unius etiam diei sit vita ejus in terra . Et in Psalmo quinquagesimo :
Abbreviated transcription (Latin):
ra: Qua sententiȩ temeritate.
aufers dei om̃e p̃sidiũ: Et qd̃ in
alio loco frustra conaris ad uinge¬
re.ñ absq dei gr̃a. quomͦ sentiri
uelis ex hoc loco intelligit᷑. dum
gr̃am eiꝰ non ad singula refers
opera. s ad conditionis legis ⁊
liberi arbitrii potestatẽ. Iilud
uero quod in sequenti ponis ca¬
pitulo. in die iudicii iniqͥs ⁊ pec¬
catorib non .i. parcendum.s
et̾nis eos ignib cõburendos. fer¬
re quis potest: int̾dicere te mi¬
scd̃iam dei. ⁊ ante diẽ iudicii de
sententia uidicis iudicare: ut
si uoluerit iniquis & peccatori¬
bus parcere te prescribente nos
possit: Dicis enĩ. Scriptũ est i
centesimo t̾cio psalmo. deficiat
peccatores a t̾ra. ⁊ iniqͥ ita ut ñ
sint: ⁊ in ysaia. cõburent᷑ iniqͥ ⁊
peccatores simul.⁊ qui relin q̃rt̃
dñm consũmabunt᷑: ⁊ ñ intelligiᷤᷤ
cõminationẽ dei. int̾dũ sonare
clementiã. Non enĩ dicit eos et̾¬
nis ignib comburendos: s a t̾ra

Expanded text:
 Qua sententia temeritate aufers Dei omne praesidium: et quod in alio loco frustra conaris adjungere, « non absque Dei gratia, » quomodo sentire velis, ex hoc loco intelligitur, dum gratiam ejus non ad singula refers opera, sed ad conditionis ac legis et liberi arbitrii potestatem. Illud vero quod in consequenti ponis capitulo, « In die judicii iniquis et peccatoribus non parcendum, sed aeternis eos ignibus exurendos, » ferre quis possit, et interdicere te misericordiam Dei, et ante diem judicii de sententia judicis judicare, ut si voluerit iniquis et peccatoribus parcere, te praescribente non possit? Dicis enim: « Scriptum est in centesimo tertio Psalmo, Deficiant peccatores a terra et iniqui, ita ut non sint . Et in Isaia, Comburentur iniqui et peccatores simul, et qui relinquunt Deum, consummabuntur. » Et non intelligis comminationem Dei interdum sonare clementiam? Non enim dicit eos aeternis ignibus exurendos, sed a terra
Abbreviated transcription (Latin):
rationales creaturas equo asse¬
rat iure conditas: ut instar qua¬
drigarũ & curruũ de carcerib
exeuntes in medio spacio uł cor¬
ruant uel p̾teruolent: ⁊ ad opta¬
ta ꝑueniant. Elephanti tant e
molis. ⁊ grifes in sua grauitate
causentur. cur quat̾nis pedib
incedant: eũ muscȩ culicesq
&e cetera huiuscemodi animan¬
tia sub pennulis suis senos pedes
habeant. & aliqui uermiculi sus
qui tantis pedib scateant: ut
innumerabiles simul motꝰ nul¬
la acies cõprehendat. Dicat ħ
martion ⁊ om̃s heretici qͥ erea¬
toris oꝑib illudunt: ur̃m decre¬
tum huc usq ueniat. ut dũ sin¬
gula calũ niant᷑. manũ iniciant
deo:eur solus deus sit.eur inuide¬
rit ereaturis. ut non om̃s eadem
polleant maiestate.Qd̃ licet ñ
dicatis. neq enĩ tã insani estis
ut aꝑte repugnetis deo: tñ ali¬
is uerbis loquimini: rem dei ho¬
mini eopulantes. ut sit absq pec¬
cato quod ⁊ deus est. Unde ⁊ apłs

Expanded text:
rationales creaturas aequo asserationales creaturas aequo asserat jure conditas, ut instar quadrigarum et curruum de carceribus exeuntes, in medio spatio vel corruant, vel praetervolent, et ad optata perveniant. Elephanti tantae molis, et gryphes in sua gravitate causentur, cur quaternis pedibus incedant, cum muscae, culicesque, et caetera hujuscemodi animantia sub pennulis senos pedes habeant, et aliqui vermiculi sint, qui tantis pedibus scateant, ut, innumerabiles simul motus, nulla acies comprehendat. Dicat haec Marcion et omnes haeretici, qui Creatoris operibus illudunt. Vestrum decretum hucusque perveniet, ut dum singula calumniantur, manum injiciant Deo, cur solus Deus sit, cur inviderit creaturis, ut non omnes eadem polleant majestate. Quod licet non dicatis neque enim tam insani estis, ut aperte repugnetis Deo, tamen aliis verbis loquimini, rem Dei, homini copulantes, ut sit absque peccato, quod et Deus est. Unde Apostol
Abbreviated transcription (Latin):
in eo quod fecit. & imꝑfectũ in eo
quod fac̾e ñ potuit. Q Sed si¬
cut ꝑfectus ẽ in eo quod fecit qr
facere uoluit. ita ⁊ in eos qđ imꝑ¬
fectus e̾ qr ñ fecit. ꝑfectũ esse po¬
tuisse si fac̾e uoluisset. At. Qus eñĩ
non uult facere quod ꝑfectũ est:
Aut quis non cunctis cupiat
florere uirtutib: Si totũ reqͥ¬
ris. ab om̃ib: tollis rerũ diuersi¬
tatem ⁊ gr̃arũ distantiã. ⁊ crea¬
toris artific̃e uarietatẽ: cuiꝰ sacro
ꝓpħa sonat carmine: Om̃ia in sa¬
pientia fecisti. Indignetur luci¬
fer quare lunȩ fulgorẽ non habe¬
at. luna suꝑsuis defectib ⁊ labo¬
re causetur. cur annuũ solis cir¬
culum singulis mensib expleat.
solqueratur quid offenderit: ut
lune cursu tardior sit. Clamemꝰ
& nos homunculi quid causȩ ex¬
titerit ut hõies ⁊ ñ angeli fac¬
ti simꝰ: qua qũa magist̾ ũr õarẽa¬
siõs. de euiꝰ hȩc fonte ꝓcedunt: õs

Expanded text:
in eo quod fecit, et imperfectum in eo, in eo quod fecit, et imperfectum in eo, quod facere non potuit. C. Sed sicut perfectus est in eo quod fecit, quia facere voluit, ita et in eo, fectus est, quia non fecit, perfectum esse potuisse, si facere voluisset. A. Quis enim non vult facere quod perfectum est? Aut quis non cunctis cupiat florere virtutibus? Si totum requiris ab omnibus, 715 tollis rerum diversitatem, et gratiarum distantiam, et Creatoris artificis varietatem, cujus sacro Propheta sonat carmine: Omnia in sapientia fecisti . Indignetur lucifer, quare fulgorem lunae non habeat. Luna super suis defectibus et labore causetur, cur annum solis circulum singulis mensibus expleat. Sol queratur, quid offenderit ut lunae cursu tardior sit. Clamemus et nos homunculi, quid causae exstiterit, ut homines et non Angeli facti simus: quamquam magister ve de cujus haec fonte procedunt, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
bere uirtutes: Et Participa¬
tione: non ꝓprietate. Necesse est
enim: ut singuli excellant in qͥb¬
dam. Et tñ hoc quod legisse te di¬
cis: ubi scriptũ sit nescio. CRg¬
noras hanc phylosophoꝵ eẽ sentẽ¬
tiam: At S ed ñ apłoꝵ. Neq
enim curȩ michi ẽ qͥd aristoteles:
s quid paulus doceat. CR Obse
At Ipse locus se int̾pretatur.
Non enim dixit unde ceperat di¬
sputatio qͥ diuitẽ pauperi in ho¬
nore p̾tulerit: reus e̾ adulterii . ł
homicidii: in hoc enĩ delirant stoi¬
ci paria contendentes ẽẽ peccata:
s ita quoq. Q dixerit ñ mechabe¬
ris: dixit ⁊ non occides. Qd̃ si non
occidis mecharis aũ: factus es tͣns¬
la dignũ uiciũ. gladio ilindican¬
dum est. nec gladio dignũ scelus.
ferula coeycendũ. CR Esto ut
nullus sc̃oꝵ. om̃s uirtutes habeat.
Hoc certe dabis: in eo quod potest fa¬
cere si fecerit. ẽe ꝑfectũ. At Non
tenes quid supra dixerim: Cr
Quidna illudẽ: At P erfectũ eẽ

Expanded text:
bere virtutes? A. Participatione, non proprietate. Necesse est enim, ut singuli excellant in quibusdam; et tamen hoc quod legisse te dicis, ubi scriptum sit nescio. C. Ignoras hanc Philosophorum esse sententiam? A. Sed non Apostolorum. Neque enim mihi curae est quid Aristoteles, sed quid Paulus doceat. C. Obsecum reum? A. Ipse locus se interpretatur. Non enim dixit unde coeperat disputatio, qui divitem pauperi in honore praetulerit, reus est adulterii vel homicidii. In hoc enim delirant Stoici, paria contendentes esse peccata. Sed ita: Qui dixit, non moechaberis, dixit et, non occides; quod etsi non occidis, moecharis autem, factus es transla dignum vitium, gladio vindicandum est; nec gladio dignum scelus, ferula coercendum. C. Esto, ut nullus Sanctorum omnes virtutes habeat; hoc certe dabis, in eo quod potest facere, si fecerit, esse perfectum. A. Non tenes quid supra dixerim? C. Quidnam illud est? A. Perfectum esse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdere resurgendi:aliud perire
ꝑpetuo. ueniet inquit hora. in
qua om̃s qui in sepulchris st̾ au¬
dient uocẽ eiꝰ: ⁊ egredient᷑ qͥbona
fecerunt in resurrectionẽ uite:
qui uero mala egert. in resurree

Expanded text:
dere resurgendi, aliud perire perpetuo. Veniet, inquit, hora, in qua omnes qui in sepulcris sunt, audient vocem ejus, et egredientur, qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae; qui autem mala
Abbreviated transcription (Latin):
bitabat in gabaon: om̃s pugnan¬
do ceperunt: qr a dño factũ erat
ut induraret cor eoꝵ ⁊pugna¬
rent contra isrł ut int̾fieeren¬
tur. ⁊ ñfieret in eis miscb̃ia: et
perirent sicut p̾cepit dñs moy¬
si. Si dñi factũ est uoluntate
ut pac̃ẽ ñ reciperent nec suscipe¬

Expanded text:
bitabat in Gabaon: omnes pugnanbitabat in Gabaon: omnes pugnando ceperunt, quia a Domino factum erat, ut induraret cor eorum, et pugnarent 737 contra Israel, ut interficerentur: et non fieret in eis misericordia, et perirent, sicut praecepit Dominus Moysi . Si Domini factum est voluntate, ut pacem non reciperent, nec suscipe
Abbreviated transcription (Latin):
eg̾dietur extra castra: ⁊ñ ingͥdi¬
etur mediũ castroꝵ. Cũq adue¬
nerit uespera lauabit se aqua:¬
duo tantũ pona testimonia. Pec¬
cauit achar: ⁊ totꝰ popli offen¬
dit. Dixit q dñs ad iosue. Non
poterunt filii isrł stare in con¬
spectu inimicoꝵ suoꝵ: s dorsa
uertent adu̾sariis suis qr factõ
est anathema in eis: ñ addam
ut sim uobiscũ nisi contritũ
fuerit anathema de medio ue¬
strũ. Cũq sacrilegiũ querere¬
tur. ⁊ sors latentẽ inuenisset
reum: int̾ficiunt᷑ cũ achar filii
eiꝰ ⁊ filiȩ. boues. asini pecora:
tabernacłm ⁊ quetũq habere
potuit. igne deleta sunt. Esto.¬
quod ipsẽ peccauerit. Quid cõ¬
misere filii: Quid boues: Quid
asini: Quid pecora: Fac deo ca¬
lum:niã. quare unꝰ peccauerit
& pars popłi trucidata sit: cur
serit. Dicamꝰ ⁊ aliud. Nonerat
inquit ciuitas qũa non tradidit
dñs filiis isrł. absq ȩueo qui ha¬

Expanded text:
egredietur extra castra, et non ingrediegredietur extra castra, et non ingredietur medium castrorum, cumque advenerit vespera, lavabit se aqua,duo tantum ponam testimonia. Peccavit Achan, et totus populus offendit. Dixitque Dominus ad Josue: Non poterunt stare filii Israel in conspectu inimicorum suorum; sed dorsa vertent adversariis suis, quia factum est anathema in eis. Et non addam ut sim vobiscum, nisi contritum fuerit anathema de medio vestrum . Cumque sacrilegium quaereretur, et sors latentem invenisset reum, interficiuntur cum Achan filii ejus, et filiae, boves, asini, pecora; tabernaculum, et quaecumque habere potuit, igne deleta sunt. Esto, ipse peccaverit: quid commisere filii? quid boves? quid asini? quid pecora? Fac Deo calumniam quare unus peccaverit, et pars populi trucidata sit? Cur serit? Dicamus et aliud: Non erat, inquit, civitas, quam non tradidit Dominus filiis Israel, absque Eveo qui ha
Abbreviated transcription (Latin):
auguriis. ⁊ maleficis artib ⁊ in¬
cantationib non seruies: ut in¬
t̾roges magos ⁊ arcolos ⁊ mortuoᷤ.
om̃is qui fac̃ hȩc: ⁊ ꝓpt̾ has abo¬
minationes dñs d̾s tuus consumet
eas a facie tua. Perfectus eris
cum dño deo tuo. Deniq infert
qr gentes istȩ quas tu possidebis
ariolos ⁊ diumos audiunt: ⁊ aũ
non sic dedit dñs deus tuus. Sta¬
tim q subuingit. Propħam unũ
ex te de fr̾ib tuis sicut me susci¬
tabit dñs deus tuus: ipsũ audi¬
es. Ex quo ostendit᷑ ꝑfectũ bic di¬
ci. non qui cunctas uirtutes ha¬
beat: s qui ꝑfectũ ⁊ unũ sequa¬
tur deũ. Narratq similit̾ de cos¬
ditione exulum qui ꝑ ignoran¬
confugere debeant: atq subiun¬
git. Qñ edificaueris domũ nouã
facies loriculam tecto tuo iN
circuitu: ne sanguinis reus st
cũ aliquis ceciderit ex ea. Et ite¬
rum. Si fuerit in te uir qui nos
sit mundus a nocturno fluxu

Expanded text:
auguriis et maleficis artibus et inauguriis et maleficis artibus et incantationibus non servies, ut interroges magos et hariolos et mortuos. omnis qui facit haec. Et propter has abominationes Dominus Deus tuus consumet eas a facie tua: perfectus eris cum Domino Deo tuo . Denique infert: Quia gentes istae quas tu possidebis, hariolos et divinos audiunt. Tibi autem non sic dedit Dominus Deus tuus. Statimque subjungit: Prophetam unum ex te de fratribus tuis sicut me suscitabit tibi Dominus Deus tuus: ipsum audies. Ex quo ostenditur perfectum hic dici non qui cunctas virtutes habeat, sed qui perfectum et unum sequatur Deum. Narratque similiter de conditione exsulum qui per ignoranconfugere debeant, atque subjungit: Quando aedificaveris domum novam, facies loriculam tecto tuo in circuitu, ne sanguinis reus sis, cum aliquis ceciderit ex ea. Et iterum: Si fuerit in te vir, qui non sit mundus a nocturno fluxu,
Abbreviated transcription (Latin):
nos miscđia conseruari: dicente
dño ꝑ moysen. Ne dicas in corde
tuo cũ subu̾terit eos dñs es tius
a facie tua. in iustitia mea int᷑¬
duxit me dñs ut possideã terrã
hanc: qr impietate gentiũ ista¬
in iustitia tua ⁊ directione cordis
tui intrabis intrabis ut possideas
t̾ram eoꝵ: s in impietate eoꝵ dñs d̾s
tuus consumet eos a facie tua: ut
suscitet uerbũ quod locutꝰ est pa¬
trib tuis. abraham. ⁊ysaac. ⁊ ia¬
cob: ⁊ scies quod ñ in iustitia tua
dñs deus tiuis dabit tͥ t̾rã optimã
ut possideas eã: qr popłs durȩ cer¬
uicis es tu. In eo aũ qd̃ dixit ꝑfec¬
tus eris cũ dño deo tuo: quo sensu
dixerit ex consequentib approba¬
tur. Cũ ing̾ssus inquit fueris t̾rã
qũa dñs deus tuus dabit tibi: nos
disces facere abhominationes gen¬
tiũ illarũ. Non inueniet᷑ in te
qui tra.ducat filiũ ⁊ filiã suã
ꝑ ignem. Diumationib ⁊ om̃ib

Expanded text:
nos conservari, dicente nos conservari, dicente Domino per Moysen: Ne dicas in corde tuo, cum subverterit eos Dominus Deus tuus a facie tua: In justitia mea introduxit me Dominus, ut possideam terram hanc, quia in impietate gentium istadirectione Al. dilectione cordis tui intrabis, ut possideas terram eorum: sed in impietate eorum Dominus Deus tuus consumet eos a facie tua, ut suscitet verbum quod locutus est patribus tuis, Abraham, Isaac et Jacob. Et scies quod non in justitia tua Dominus Deus tuus dabit tibi terram optimam, ut possideas eam, quia populus durae cervicis es tu. In eo autem quod dixit: Perfectus eris cum Domino Deo tuo, quo sensu dixerit, ex consequentibus approbatur. Cum ingressus, inquit, fueris terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi, non disces facere abominationes gentium illarum, nec invenietur in te qui traducat 736 filium vel filiam suam per ignem. Divinationibus vel omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
dem m̃sis seꝑtimi qñ ieuiniũ est
usq ad uesperũ: offertur hyrcus
caprarũ ꝓ peccato. p̾ter eum hẏr¬
cũ qui ante holocaustũ ꝓ pecco
ex lege mactat᷑. In dieb quoq sce¬
nophegiȩ. qñ figebant᷑ tabernacu¬
la. a die quinto decimo eiusdem
mensis septimi.usq ad diẽ uicesi¬
mum scd̃m. int̾ alias uictimas sc̃
ꝑ ꝓ peccato hẏrcus offertur: ut
illud impleat᷑ beati dauid. Tibi
soli peccaui ⁊ malũ cora te feci:
ut iustificeris in sermonib tus
⁊ iuncas cũ uidicaris. Sex ciuita¬
tes eligunt᷑ exilii eoꝵ. qui ñ spos¬
te s ꝑ ignorantiã. uel iactu lapi¬
dis. uł impulsione manꝰ. uł ioco.
atq lascuua. absq inimicitiis.
infelicitate magis quã uolunta¬
te peccarunt: et tñ ñ absq crumi¬
ne sunt dũ relłgunt᷑ in ꝑpetuũ:
⁊ ante constitutũ diẽ. nec suppli¬
catione nec p̾cio eoꝵ reu̾sio im¬
petrari ⁊ redimi potest. In deute
meratio ẽ ꝑspieue demonstrat᷑.

Expanded text:
s septimi, quando jejunium est usque ad vesperam, offertur hircus caprarum pro peccato, praeter eum hircum, qui ante holocaustum pro peccato ex lege mactatur. In diebus quoque Scenopegiae, quando figebantur tabernacula, a die decimo quinto ejusdem mensis septimi usque ad diem vigesimum secundum, inter alias victimas semper pro peccato hircus offerebatur, ut illud impleatur beati David: Tibi soli peccavi, et malum coram te feci, ut justificeris in sermonibus tuis, et vincas cum judicaris . Sex civitates eliguntur exsilii eorum, qui non sponte, sed per ignorantiam, vel jactu lapidis, vel impulsione manus, vel joco, vel lascivia absque inimicitiis, infelicitate magis quam voluntate peccaverunt, et tamen non absque crimine sunt, dum relegantur in perpetuum, et ante constitutum diem, nec supplicatione, nec pretio eorum reversio impetrari et redimi potest. 36. Ex Demeratio est, perspicue demonstratur,
Abbreviated transcription (Latin):
non om̃ia possumꝰ om̃s. Rarus q
aut nullus e̾ diuitũ: qui in om̃i
substantia sua paria uniu̾sa po ᷤ¬
sideat. Possibilia p̾cepit deus: Et
ego fateor. S hȩe possibilia cunc¬
ta singuli habere non possums:
non imbecillitate naturȩ ne ca¬
lum niam facias: s animi lassitu¬
dine. quȩ cunctas simul ⁊ semꝑ
non potest habere uirtutes. Qd̃ si¬
& in eo arguis creatorẽ quare te
talem condiderit. qui deficiaᷤ at¬
q lassescas: dic̃a iterũ. Maior erit
rep̾hensio: si eũ uolueris accusa¬
re quare te non fecerit deũ. S di¬
ces. Si non possum: ergo peccatũ
non habeo. Habes peceatũ: quare
non feceris quod aliꝰ potuit fac̾e.
Rursum q illud. Cuiꝰ eõparatio¬
ne deterior es:uł tui in alia uir¬
tute. uł alteriꝰ erit collatione
peccator. Atq ita fit: ut quẽcũ¬
q primũ putaueris minor sit
eo qui se in alia parte maior ẽ.

Expanded text:
non omnia possumus omnes : rarusque non omnia possumus omnes : rarusque aut nullus est divitum, qui in omni substantia sua paria universa possideat. Possibilia praecepit Deus, et ego fateor. Sed haec possibilia cuncta singuli habere non possumus: non imbecillitate naturae, ne calumniam facias Deo; sed animi lassitudine, qui cunctas simul et semper non potest habere virtutes. Quod et si in eo arguis Creatorem, quare te talem condiderit, qui deficias atque lassescas; dicam iterum, major erit reprehensio, si eum volueris accusare, quare te Deum non fecerit. Sed dices, Si non possum, ergo peccatum non habeo. Habes peccatum quare non feceris, quod alius potuit facere. Rursumque ille, cujus tu comparatione deterior es, vel tui in alia virtute, vel alterius erit collatione peccator: atque ita fit, ut quemcumque primum putaveris, minor sit eo, qui se in alia parte major est.
Abbreviated transcription (Latin):
se deo: s se exinanuiit form̃a ser¬
iu accipiens. ⁊ factus e̾ obediens¬
patͥ usq ad mortẽ: ⁊ mortẽ cru¬
cis. Propt̾ea donauit ei deus no
su flectant genu cȩlestia terre¬
na & inferna. Si gͦ in una ep̃i ꝑso¬
na pauca p̾cepta aut nequaquã
aut difficult inuenias: quid faci¬
es de om̃i hõie qui cuncta debet
tardus incessu:. s stabilis in p̃lio.
hic pulchram habet faciẽ: s rau¬
cȩ uocis e. Alius tetr̃a: s dulci mo¬
dulatione decantat. Illũ ingeni¬
osum s obluuosũ: hunc memorẽ
s tardi uidemꝰ ingenii. In ipsi ᷤ cos¬
trouersiis in quib quonda pu
excessib. uel in argumentiᷤ. aut
exemploꝵ copia. ⁊ epilogoꝵ dul¬
cedine se agunt:s eloquentie
te dissimiles st̃.De uiris magis ec¬
clesiasticis loquar. Multi eugłia
bene disserunt: s in explanatio¬
ne apłi impares sui ft̃. Alii cũ in
instrumento nouo optime sense¬
rint: in psalmis ⁊ in ueteri testa¬
mento muti sunt. Hoc totũ qd

Expanded text:
formam servi accipiens, et factus est obediens usque ad mortem, mortem autem crucis. Propterea donavit ei Deus nom nomine Jesu flectant genu coelestia, terrestria, et inferna . Si ergo in una episcopi persona pauca praecepta aut nequaquam, aut difficulter invenies; quid facies de omni homine, qui cuncta debet tardus incessu, sed stabilis in praelio est. Hic pulchram habet faciem, sed raucae vocis est. Alius tetram, sed dulci modulatione cantat. Illum ingeniosum, sed obliviosum: hunc memorem, sed tardi videmus ingenii. In ipsis controversiis, in quibus quondam pueexcessibus, vel in argumentis, aut exemplorum copia, et epilogorum dulcedine se agunt: sed eloquentiae te dissimiles sunt. De viris magis ecclesiasticis loquar. Multi super Evangelia bene disserunt, sed in explanatione Apostoli impares sui sunt. Alii cum in Instrumento novo optime senserint, in Psalmis et veteri Testamento muti sunt. Hoc totum dico, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uionem simulans. ut necessitatẽ
responsionis euaderes. S ego stul¬
tus. ad horã tͥbui quod petebas: exi¬
stimans oblaturũ sponte qd̃ acce¬
peras: ⁊ ñ admonitũ reddere qd̃
debebas. At Nisi fallor: de possi¬
bilib mandatis dilata responsio ẽ
ꝓpone gͥ ut uolueris. Cr̃ Aut
possibilia ds mandata dedit: aut
impossibilia. Si possibilia: in nr̃a
est potestate ea facere si uelim us.
Si impossibilia: nec ĩ hoc rei sumꝰ
si ñ facimꝰ qͣd implere ñ possumꝰ:
Ae ꝑ hoc siue possibilia dedit ds
mandata suie impossibilia. po¬
test homo sine peccato ẽe si ue¬
lit. At Q ueso ut patient̾ au¬
dias. Non enĩ de hoste iuctoriã.
s contra mendaciũ querimꝰ ue¬
ritatẽ. Deus possibiles dedit hu¬
mano ingenio om̃s artes. quippe
ceam de his quas greci banaĩsoĩ
uocant. nos ad oꝑa manuũ ꝑti¬
nere possumꝰ dicere: uerbi gratia
gr̃amatic̃a. rethoric̃a. philopͥiȩ
tria genera. phisicã. ethic̃a. logi¬

Expanded text:
vionem simulans, ut necessitatem vionem simulans, ut necessitatem responsionis evaderes. Sed ego stultus ad horam tribui, quod petebas, existimans oblaturum sponte quod acceperas, et non admonitum reddere quod debebas. A. Nisi fallor, de possibilibus maPone igitur ut volueris. CRIT. Aut possibilia Deus mandata dedit, aut impossibilia. Si postra potestate est ea facere, si velimus. Si impossibilia, nec in hoc rei sumus, si non facimus, quod implere non possumus. Ac per hoc sive possibilia dedit Deus mandata, sive impossibilia, potest homo sine peccato esse, si velit. A. Quaeso ut patienter audias; non enim de adversario victoriam, sed contra mendacium quaerimus veritatem. Deus possibiles dedit humano generi omnes artes, quippe ceam de his, quas Graeci βαναύσους vocant, nos ad opera 717 manuum pertinere possumus dicere: verbi gratia, grammaticam, rhetoricam, philosophiae tria genera, physicam, ethicam, logi
Abbreviated transcription (Latin):
na atq eađe questione: ut ꝑsua¬
dere coneris hominẽ unu̾isa si¬
mul habere non posse: quasi aut
inuiderit aut ñ potuerit d̾s pre¬
stare imagini ⁊ similitudini sue
ut in om̃ib suo respondeat cyea¬
tori. At E gonenuniꝰ an tu
qui soluta ꝓponis. ⁊ ñ intelligiᷤ
aliud ẽe similitudinẽ aliud ȩqua¬
litatem. illud picturam. hoc esse¬
corporis ueritatẽ: Uerus equus
campoꝵ spacia transuolat: pictꝰ
parieti heret in curru. Arriani di
filio non concedunt: quod tu õi
hõi tͥbuis. Alii non audent ꝑfec¬
tum in xp̃o hõiem confiteri. ne su¬
scipere in eo hõis peccatũ cogant᷑:
quasi potentior sit ereatio erea¬
quib respondeã: aut desine suꝑ¬
bire. ⁊ da głam deo. CR̃ mme¬
mor es sponsionis tuȩ ⁊ dũ argu¬
mentis argum̃ta conectis. ac ꝑ
scripturarũ latissimos campos
infrenis equi libertate bachariᷤ.
suꝑ fortissima questione cui pol¬
licitus es te in consequentib re¬
sponsurũ om̃ino taciusti: obli¬

Expanded text:
na atque eadem quaestione, ut persuadere coneris hominem universa simul habere 716 non posse, quasi aut inviderit aut non potuerit Deus praestare imagini et similitudini suae, ut in omnibus respondeat suo Creatori. A. Egone nimius, an tu? qui soluta proponis; et non intelligis aliud esse similitudinem, aliud aequalitatem: illud picturam, hoc esse veritatem. Verus equus camporum spatia transvolat, pictus parieti haeret in curru. Ariani Dei Filio non concedunt, quod tu omni homini tribuis. Alii non audent perfectum in Christo hominem confiteri, ne suscipere in eo hominis peccata cogantur: quasi potentior sit creatio Creaquibus respondeam; aut desine superbire, et da gloriam Deo. C. Immemor es responsionis tuae; et dum argumenta argumentis connectis, ac per Scripturarum latissimos campos, infrenis equi libertate baccharis, super fortissima quaestione, cui pollicitus es te in consequentibus responsurum, omnino tacuisti, obli
Abbreviated transcription (Latin):
liquert. Quȩ sententia ⁊ tͥ para¬
ta est: si neglexeris ad meliora eos¬
uerti. Deinde cuiꝰ est temeritatĩ
iniquos ⁊ peecatores impiis uin¬
gere: qui a nob̃ sie difiniunt᷑. õĩs¬
ru impiꝰ. iniquus ⁊ peccator.
nec recipcatur ut possimꝰ dicere
om̃is peccator ⁊ iniquus etiã im¬
pius est: Impietas enĩ ꝓprie
ad eos ꝑtinet qui notitiam dei
non habent. uel eognitã transg̃s¬
sione mutarunt: peecatũ autẽ
& iniquitas ꝓ qualitate uicioꝵ
post peccati ⁊ iniquitatis uulne¬
ra recipit sanitatẽ. Unde scriptũ
est.Multa flagella peecatoꝵ: &
non int̾itus sempit̾nꝰ. Et. Per oĩa
flagella atq cruciatꝰ: em̃dat᷑ isrł.
Que enĩ diligit dñs corripit. fla¬
gellat aũ om̃em filiũ quẽ recipit
Aliud ẽ cedere. magistri et pa¬
rentis affectu: aliud contra adu̾¬
sarios crudeli animo deseiure.
Qũa obeausam ⁊ in pͥmo u̾su psal¬
mo canitur qm̃ non resurgunt
impii in uidiciũ.iam enĩ in ꝑdi¬

Expanded text:
liquerunt. Quae sententia et tibi parata est, si neglexeris ad meliora converti. Deinde cujus est temeritatis, iniquos et peccatores impiis jungere; qui a nobis sic definiuntur. Omnis impius iniquus est et peccator, nec reciprocatur, ut possimus dicere, omnis peccator et iniquus etiam impius est. Impietas enim proprie ad eos pertinet, qui notitiam Dei non habent, vel cognitam transgressione mutarunt. Peccatum autem et iniquitas pro qualitate vitiorum, post peccati et iniquitatis vulnera, recipit sanitatem. Unde scriptum est: Multa flagella peccatoris : et non interitus sempiternus. Et per omnia flagella atque cruciatus emendatur Israel. Quem enim diligit Dominus corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . Aliud est caedere magistri et parentis affectu: aliud contra adversarios crudeli animo desaevire. Quam ob causam, et in primo Psalmo canitur: Quoniam non resurgunt impii in judicio. Jam enim in perdi
Abbreviated transcription (Latin):
p̾terea regnũ cȩloꝵ etiã in testa¬
mento ueteri repmitti. ponisq
testimonia de apocriphis: cũ ꝑ¬
spicuũ sit regnũ celoꝵ pͥmũ in
eugłio p̾dicari ꝑ iobem baptistã.

Expanded text:
praeterea, Regnum coelorum etiam in Testamento veteri repromitti : ponisque testimonia de apocryphis, cum perspicuum sit, regnum coelorum primum in Evangelio praedicari per Joannem Baptis
Abbreviated transcription (Latin):
& legũ scientiã. Quis nr̃m qũatũ¬
pauci unũ possunt. utrũq ne¬
mo: uides gͦ quod & deus possi¬
sa uirtutes q uarias: quãs õs
simul habere non possumꝰ. At¬
q ita fit ut quod in alio aut
primum aut totũ est in alio ex
parte uersetur: et tñ non sit in
crimine qus ñ babet om̃ia. nec
condem netͣ ex eo quod ñ habet:
s iustificetur ex eo quod possidet.
Definit paulus qualis ẽẽ debeat¬

Expanded text:
 legum scientiam. Quis nostrum, quamv« Pauci unum possunt, utrumque nemo. » Vides ergo, quod Deus possirsa, virtutesque varias, quas omnes simul habere non possumus. Atque ita fit, ut quod in alio aut primum, aut totum est, in alio ex parte versetur: et tamen non sit in crimine, qui non habet omnia, nec condemnetur ex eo, quod non habet; sed justificetur ex eo, quod possidet. Definit Apostolus, qualis e
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationũ pessimarũ. ⁊ consci¬
entia delictoꝵ oculos non aude¬
bat attollere: suꝑbientis phari¬
sei collatione fit iustior. & tha¬
mar sub specie meretricis fallit
uidam: ⁊ ipsius sententia qui de¬
ceptus est meret᷑ audire. Iustifi¬
cata ẽ thamar magis qũa ego.
Ex quib om̃ib approbatur. non
solum ad cõparationẽ diinȩ ma¬
iestatis homines nequaꝗͣ ẽe ꝑfec¬
tos. s ne angeloꝵ quide. ⁊ cetero¬
rum hominũ. qui uirtutũ cul¬
mina conscenderunt: ut cũ tu
qui melior es aliũ collatione tui
imꝑfectũ ẽẽ monstraueris. rur¬
sum ab alio te p̾eunte uinearis:
ac ꝑ hoc non habeas uerã ꝑfectio¬
nem: Quȩ si ꝑfecta sit. nulla re in
scd̃m uires nr̃as. unꝰquisq quantũ
ualuerit extendatus: si qͦmodo poᷤ¬
sit ꝑuenire ⁊ cõprehendere braui¬
um suꝑnȩ uocationis. Deniq om̃i¬
potens deus cui docet apłs iuxta
dispensationẽ carnis assũptȩ su¬

Expanded text:
cogitationum pessimarum, et conscicogitationum pessimarum, et conscientia delictorum, oculos non audebat attollere, superbientis Pharisaei collatione fit justior. Et Thamar sub specie meretricis fallit Judam, et ipsius sententia qui deceptus est, meretur audire: Justificata est Thamar magis quam ego . 713 Ex quibus omnibus approbatur, non solum ad comparationem divinae Majestatis homines nequaquam esse perfectos, sed ne Angelorum quidem et caeterorum hominum, qui virtutum culmina conscenderunt; cum et tu qui melior es alterius collatione, quem imperfectum esse monstraveris, rursum ab alio te praeeunte vincaris: ac per hoc non habeas veram perfectionem, quae si perfecta sit, nulla re indsecundum vires nostras unusquisque quantum valuerit extendatur, si quo modo possit pervenire, et comprehendere bravium supernae vocationis. Denique omnipotens Deus, cui docet Apostolus juxta dispensationem carnis assumptae su
Abbreviated transcription (Latin):
nos possunt: quanto inferiores san
beatȩ mariȩ matͥs dñi sc̾itate. q̃
conscientiaun se habitantis dei li
bus eum: fecit potentiã in bra¬
chio suo. In quo animaduerte
quod beatã se ẽẽ dicat non ꝓpͥo
merito atq uirtute: s dei in se
habitantis clem̃tia. Ipse quoq
ioħes quo maior non fuit inter natos
mulierũ: parentib siuis melior ẽ.
Non enĩ solũ hõib. s ⁊ angelis. te¬
stimonio dñi cõparatur: & tñ qͥ
cunctis hõib erat maior in t̾ra:
minimo in regno celoꝵ minor fu¬
quido intelligi possit: Ad ierłm
dicitur. quȩ multis erat pecẽoꝵ
confossa uulnerib. iustificata
est sodoma ex te: ñ qd̃ sodoma ꝑ
se iusta sit. quȩ in et̾nos eollapsa
hȩc iusta uideat᷑. Illa enĩ dei fili¬
um trueidauit: hȩc ꝓpt̾ abun¬
dantiã panis. ⁊ ꝑ luxuriȩ mag¬
nitudinẽ excessit modũ libidi¬
nis. Publicanꝰ in eugłio qui ꝑcu¬
tiebat pectꝰ quasi thesaurum

Expanded text:
 possunt, quanto inferiores sunt  possunt, quanto inferiores sunt beatae Mariae matris Domini sanctitate, quae conscientia in se habitantis Dei libbus eum. Fecit potentiam in brachio suo . In quo animadverte, quod beatam se esse dicat, non proprio merito atque virtute, sed Dei in se habitantis clementia. Ipse quoque Joannes; quo major non fuit inter natos mulierum, parentibus suis melior est. Non enim solum hominibus, sed et Angelis testimonio Domini comparatur. Et tamen qui cunctis hominibus erat major in terra, minimo in regno coelorum minor fu intelligi possit? Ad Jerusalem dicitur, quae multis peccatorum erat confossa vulneribus. Justificata est Sodoma ex te : non quod Sodoma per se justa sit, quae in aeternos collapsa haec justa videatur. Illa enim Dei Filium trucidavit, haec propter abundantiam panis, et per luxuriae magnitudinem excessit modum libidinis. Publicanus in Evangelio , qui percutiebat pectus, quasi thesaurum
Abbreviated transcription (Latin):
I attende qd̵ non dixerit. scd̃m quod
unum quodq membrũ cupit: s.
scdm quod ipse uult sp̃s. Neq enĩ
potest dicere uas figulo suo. Qua¬
re ita uł ita me fecisti: Aut noi
habet figulus potestatẽ de eobe
luto. aliud uas facere in honorẽ:
aluid in contumeliã: Unde con¬
sequent̾ adieeit emulamini do¬
namaiora:. In fide ⁊ industria plꝰ
ceteris carismatũ. habere mere¬
amur: melioresq simꝰ his qͥ cõpa¬
ratione nr̃i in seb̃o uł t̾cio gradu
tea. ȩnea. ferrea. ligneaq: &̾ tam̃
sedm modulum suũ. cũ eneũ uas
ꝑfectũ sit. cõparatione argentes
uasis imꝑfectũ dicit᷑. Rursũq
argenteum aurei collatione dete¬
rius e̾. atq hoc modo dũ sibi inui¬
cem cõparant᷑ imꝑfecta ⁊ ꝑfecta
sunt om̃ia. In agr̃o t̾re bonȩ: ex u¬
na semente.tricenariꝰ. ⁊ sexagena¬
ruis. ⁊ centenariꝰ fructꝰ exorit᷑.
Ipsis numeris indicatur. impar
rias quo testimonio. quasi impe¬
netrabili uteris clipeo. docere¬

Expanded text:
r attende, quod non dixerit, secundum quod unumquodque membrum cupit, sed secundum quod ipse vult Spiritus. Neque enim dicere potest vas figulo suo, quare ita vel ita me fecisti? An non habet figulus potestatem de eodem luto, aliud vas facere in honorem, aliud in contumeliam ? Unde consequenter adjecit, aemulamini dona majora: ut in fide et industria plus caeteris charismatibus habere mereamur, melioresque simus his, qui comparatione nostri in secundo vel tertio gradu tea, aenea, ferrea, ligneaque. Et tamen secundum modulum suum, cum aeneum vas perfectum sit, comparatione argentei 712 vasis imperfectum dicitur, rursumque argenteum aurei collatione deterius est. Atque hoc modo, dum sibi invicem comparantur, imperfecta et perfecta sunt omnia. In agro terrae bonae, et ex una semente tricenarius et sexagenarius et centenarius fructus exoritur: ipsis numeris indicatur impar rias, quo testimonio, quasi impenetrabili uteris clypeo, nos docere
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i uictoria: t̾c deus erit om̃ia
in om̃ib: ut ñ sit tm̃ in salomo¬
ne sap̃ia. in dauid animi mansu¬
etudo. in helya ⁊ finees ⁊elus. ui
abrahã fides. in petro eui dictũ
est. sy mon ioħis amas me. ꝑfecta
dilectio. in electionis uase studi¬
um p̾dicandi. ⁊ in cet̾is uł bina
uel t̾na: s totꝰ in cunctis sit. ⁊ oi
uirtutũ choro sc̃oꝵ numerus glo¬
rietur: & sit deus om̃ia in õĩb.
hoc corpusculo e̾ cunctas potest

Expanded text:
i victoria, tunc Deus erit omnia in omnibus: ut non sit tantum in Salomone sapientia, in David animi mansuetudo, in Elia et Phinees zelus, in Abraham fides; in Petro, cui dictum est: Simon Joannis, amas me , perfecta dilectio; in electionis vase studium praedicandi, et in 714 caeteris vel bina vel trina; sed totus in cunctis sit, et in omni virtutum choro Srietur, et sit Deus omnia in omnibus. isto corpusculo est, cunctas potest