comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cut hec insensibilia modo subito corru¬
unt. mͦ paulisꝑ infusa aquarum mol¬
litie consumuntur.: ita etiam eum
quem rationabilem condidisti. uel
subita temptatione deicis. uel longa
aclenta consumi ꝑmittise Atq mox
eandem rationabilem creaturam. u̾¬
bis sequentib explicat dicens. Robo¬
rasti eum paululum: ut in ꝑpetuũ
ꝑtransiret. Paululum roboratus est
homor qͥd hic uiuendi uires ad modi¬
cum accepit. ut inꝑꝑetuum tͣnseat:
uͥ eiꝰ uitam t̾minus ñ concludat. S¬
in hac breuitate uͥ roboratus ẽ. colli¬
gat unde ꝑpetuitatem inueniat. uł
ut semꝑ gaudeat: uel ut suscepta
supplicia non euadat. Qui ꝓ eo quod
paululum roboratus ẽ. ut in ꝑpetu¬
um ꝑtranseat: apte mox subditur.
Immutabis faciem eiꝰ: et emittes eum.
facies hominis immutat᷑. cum eiꝰ spe¬
ties morte acterit᷑. Cimiititur uͦ: qͥa ob
his que uolens tenuit. transire ad et̾na
cogitur nolens. Dumq ad illa ꝑducit᷑.

Expanded text:
cut haec insensibilia modo subito corrucut haec insensibilia modo subito corruunt, modo paulisper infusa aquarum mollitie consumuntur, ita etiam eum quem rationabilem condidisti, vel subita tentatione dejicis, vel longa ac lenta consumi permittis. Atque mox eamdem rationabilem creaturam verbis sequentibus explicat, dicens: rasti eum paululum, ut in perpetuum transiret. - Paululum roboratus est homo, quia vivendi vires ad modicum accepit, ut in perpetuum transeat, ubi ejus vitam terminus non concludat. Sin hac brevitate ubi roboratus est colligit unde in perpetuitate inveniat, vel ut semper gaudeat, vel ut suscepta supplicia non evadat. Qui pro eo quod paululum roboratus est ut in perpetuum transeat, apte mox subditur: Immutabis faciem ejus, et emittes eum . Facies hominis immutatur, cum ejus species morte atteritur. Emittitur vero, quia ab his quae volens tenuit, transire ad aeterna cogitur nolens. Dumque ad illa perducitur,
Abbreviated transcription (Latin):
mon quippe immod̾ato usu ditq assi¬
duitate mulierum. ad hoc usq ꝑdu¬
ctus ẽ: ut templum ydolis fabricaret.
Et qui pͥus deo templum construx̾ at:
assiduitate libidins etiam ꝑfidie sub¬
stratus .xͥ. dolis construere templa non
timuit. Sicq factum est: ut ab assidua
carnis petulantia. usq ad mentis ꝑfi¬
cham ꝑueniret. Quid itaq aliud qͣm
aquȩ excauauerunt lapidem. et al¬
luuione paulatim terra consumpta
ẽ. quia subripiente paulisꝑ infusione
peccati. terra cordis illius ad consump¬
tionem̃ defluxit: Considẽt gͦ beatus
i ob utrasq temptationes. uel subitam
et immensam. uł lentam atq longio¬
rem: consid̾et casus hominum. et ex
his que exterius accidunt. rapiat᷑ inte¬
riꝰ in contemplationem: dicens. Mons
cadens defluit: et saxum transfert᷑
de loco suo. Lapides excauant aque:
et alluuione paulatim t̾ra consumit᷑.
Et homines gͦ similiter ꝑdesc Idest si¬

Expanded text:
mon quippe immoderato usu atque assimon quippe immoderato usu atque assiduitate mulierum ad hoc usque perductus est, ut templum idolis fabricaret ; et qui prius Deo templum construxerat, assiduitate libidinis, etiam perfidiae substratus, idolis construere templa non timuit. Sicque factum est ut ab assidua carnis petulantia usque ad mentis perfidiam perveniret. Quid itaque aliud quam aquae excavarunt lapidem, et alluvione paulatim terra consumpta est, quia subripiente paulisper infusione peccati, terra cordis illius ad consumptionem defluxit? Consideret ergo beatus Job utrasque tentationes, vel subitam et immensam, vel lentam atque longiorem; consideret casus hominum, et ex his quae exterius accidunt rapiat interius contemplationem, dicens: Mons cadens defluit, et saxum transfertur de loco suo. Lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur; et homines ergo similiter perdes; id est, si
Abbreviated transcription (Latin):
tem facis. Et cum uoluntas ad uici¬
um commutat᷑. quasi ad locum ali
ptationem lentam atq subtilem.
s camen assiduam. eorum qui ẽẽ. for¬
tes credunt᷑ preualere mentib sinis:
quasi lapides excauant aquȩ. Et ail¬
luuione paulatim terra consumi¬
tur: quia imirum suggestione lemi.
subacta mentis duricia mollitur. ll¬
deamus dauid ille quantum mons
altus fuerit: qui tanta dei mẏsteria.
ꝓpħico sp̾u ualuit contemplari. S
aspiciamus qͣm subito casu deflux̃.
qui dum in solario deambulans ali¬
enam coniugem concupiuit et ab¬
stulit. eiusq uirum cum dampno
sui exercitus interemit. Repentino
casu mons cecidit. cum mens illa
ix steriis celestib assueta. inopina¬
ta temptatione deuicta ẽ. tamq im¬
manissime tipitudini subaet a.
Saxum de loco suo translatum est:
exclusus. ad cogitandas turpitudi-¬
ues uenit. Uideamus etiam qualit̾
lapides exeauant aquȩ: et alluiio¬
one paulatim terra consiumit᷑. Salo¬

Expanded text:
tem facis; et cum voluntas ad vititem facis; et cum voluntas ad vitium commutatur, quaipotens tentationem lentam atque subtilem, sed tamen assiduam, eorum qui esse fortes creduntur praevalere mentibus sinit, quasi lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur, quia nimirum suggestione leni subacta mentis duritia mollitur. deamus David ille quantum mons altus fuerit, qui tanta Dei mysteria prophetico spiritu valuit contemplari; sed aspiciamus quam subito casu defluxit, qui dum, in solario deambulans, alienam conjugem concupivit et abstulit, ejusque virum cum damno sui exercitus interemit , repentino casu mons cecidit, cum mens illa mysteriis coelestibus assueta, inopinata tentatione devicta est, tamque immanissimae turpitudini subacta. Saxum itaque de loco suo translatum est, exclusus, ad cogitandas turpitudines venit. Videamus etiam qualiter lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur. Salo
Abbreviated transcription (Latin):
te sua s assiduitate coͣtsumte: Quia
gͦ alia est temptatio que iustos ple¬
runq subita muasione ꝓsternit: di¬
eatur. Mons cadens deftuit: et saxũ
transfert᷑ de loco suo. Idest mens sc̃a
cunus locus insticia fuerat: impul¬
su fubito transfercur ad culpam.
Rursum quia alia est temptatio.
que se cordi hominis leniter infun¬
dit. omnẽq duritiã fortitudinis
corrumpit atq consumit: dieatur.
Lapides excauant aque. Quia ui¬
delicet duriciam mentis. obsorbent
assidua et mollia blandimenta li¬
bidinis: et lentum atq subtile ui¬
tium. corrũpit durum et forte ꝓposi¬
tum mentis. Unde subdit᷑. Et allu
uione paulatim terra consumitur.
tim consumit᷑ terra: sic lenit̾ surripien¬
te uicio. mens etiam fortis absorbetur.
Unde bene subiungitur. Q homines
gͦ similiter ꝑdes: Idest cͥum tempta¬
tionem iusto iudicio. eiꝰ menti qui
stare in alto cernitur repente domi¬
nari ꝑmittis: cadere ac defluere mõ¬

Expanded text:
te sua, sed assiduitate consumit. Quia te sua, sed assiduitate consumit. Quia ergo alia est tentatio quae justos plerumque subita invasione prosternit, dicatur: Mons cadens defluit, et saxum transfertur de loco suo; id est, mens sancta, cujus locus justitia fuerat, impulsu subito transfertur ad culpam. Rursum quia alia est tentatio, quae se cordi hominis leniter infundit, omnemque duritiam fortitudcorrumpit atque consumit, dicatur: Lapides excavant aquae. Quia videlicet duritiam mentis absorbent assidua et mollia blandimenta libidinis, et lentum atque subtile vitium corrumpit durum et forte propositum mentis. Unde subditur: Et alluvione paulatim terra consumitur. terra consumitur, sic leniter subrepente vitio mens etiam fortis absorbetur. Unde bene subjungitur Et homines ergo similiter perdes. Id est, quia cum tentationem justo judicio ejus menti qui stare in alto cernitur repente dominari permittis, cadere ac defluere mon
Abbreviated transcription (Latin):
xum transfertur de loco suo. Lopides
excauant aque: et alluuione ꝑ au¬
latim terra consumit᷑. Et homines gͦ
similiter ꝑdes: Hoc crebro agitur:
ut cadentib rtipib. saxum ad loca
alia transferatur: ut aque lapides
excauent: et paulatim terra alluuii¬
omb consumatur. S magna nob̾
intentione ẽ. discutiendum. quod in¬
fertur. Et homines gͦ similit̾ ꝑdes:
Quid est enim hoc quod cadenti mon
ti. et saxo translato. et aqua excaua¬
to lapidi. et ꝑ alliuuonem terre con¬
sumpte. ꝑditio humana comparat᷑:
nͥ hoc quod patenter datur intelligi.
quia duosunt genera temptationũ.
unum quod in mente etiam iuisti
hominis ꝑ repentinum euentũ agit᷑.
quatinus sic subito temptet᷑. ut hunc
inopinato ꝓuentu concutiat et ꝓster¬
nat. easumq suum ñ nisi postqͣm
ceciderit uideat: aliud uͦ qd̾ paula¬
tim uenit in mentẽ. et resistentẽ ani-¬
mũ lenib suggestionib inficit. et
om̃s in eo uires iusticie. non nimieta¬

Expanded text:
o. Lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur; et hominem ergo similiter perdes. - Hoc crebro agitur, ut cadentibus rupibus saxum ad loca alia transferatur, ut aquae lapides excavent, et paulatim terra alluvionibus consumatur. Sed magna nobis intentione discutiendum est quod infertur: Et homines similiter perdes. Quid eti et saxo translato, quod excavato lapidi et per alluvionem terrae consumptae perditio humana comparatur, nisi hoc, quod patenter datur intelligi, quia duo sunt genera tentationum? Unum, quod in mente etiam justi hominis per repentinum eventum agitur, quatenus sic subito tentetur, ut hunc inopinato proventu concutiat et prosternat, casumque suum nonnisi postquam ceciderit videat. Aliud vero, quod paulatim venit in mentem, et resistentem animum lenibus suggestionibus inficit, et omnes in eo vires justitiae non nimieta
Abbreviated transcription (Latin):
formidat ne suos amittat milites.
idest ałigmenta falsitatis: et ueritatis
laculis p̾ateat. si ei fortasse defuerit. qͦd
ex fallatia opponat. S qͣnius animus
trepidet. quanius conscientia accuset ÷
cupiditate tamen sua iniquus uincit᷑.
et supp̾sso pauore. audatiam de iniqͥta¬
tib sumit. Et sepe etiam ultione menti
ꝓposita. se contra dm̃ erigit: quelibet
ab eo adu̾sa ꝑpeti delib̾at: dum mͦ hic
dum ualet omne quod placet agat.

Expanded text:
formidat ne suos amittat milites, formidat ne suos amittat milites, id est, argumenta falsitatis, et veritatis jaculis pateat, si ei fortasse defuerit quod ex fallacia opponat. Sed quamvis animus trepidet, quamvis conscientia accuset, cupiditate tamen sua iniquus vincitur, et suppresso pavore audaciam de iniquitatibus sumit. Et saepe etiam ultione menti proposita, se contra Deum erigit, quaelibet ab eo adversa perpeti deliberat, dummodo hic, dum valet, omne quod placet agat.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis exsuꝑet. Hine inde se cirtuiintegit:
et contra hoc uͥ dep̾hendi potuerte. uerita¬
ti similem responsionem querit. Qui si
uellet uerum dicere: iitiq sine labore po¬
tuisset. Plana quippe ueritatis ina: et
graue ẽ. iter mendatii. Unde et ꝑ ꝓpħam
qui mendatium: et ut iniqͣ agerent
laborauerunt. Bene gͦ dr̃. terrebit eũ
tribulatio. et angustia uallabit eum:
quia aput semet ipsum in labore ti¬
moris deficit: qui securitatis sociam.
uiam ueritatis reliquit. Qui bene re¬
gi p̾parato ad p̾uum comparat᷑: quia
in eo ipso malo quod agie. et t̾retur et
festinat. Et ex conscientia trepidat: et
ex desiderio anhelat. Metuit. et suꝑbit.
qui p̾paratur ad pͣlium. sic de hoste sus¬
pectus.: ut eundem quoq quẽ ducit
exercitum metuat ne labefacterur:
ne destitutione militum. racłis pateat
mimicoꝵ. Iniquus gͦ atigustiauallat᷑.
sicut rex qui p̾paratur ad p̾lum: qͥa
uidelicet falsa agens. falsa loquens.

Expanded text:
tatis exsuperet. Hinc inde se circumtegit, tatis exsuperet. Hinc inde se circumtegit, et contra hoc, ubi deprehendi potuerit, veritati similem responsionem quaerit, qui si vellet verum dicere, utique sine labore potuisset. Plana quippe veritatis via, et grave est iter mendacii. Unde et per propqui mendacium, ut inique agerent laboraverunt . Bene ergo dicitur: Terrebit eum tribulatio, et angustia vallabit eum, quia apud semetipsum in labore timoris deficit, qui securitatis sociam viam veritatis relinquit. Qui bene regi praeparato ad praelium comparatur, quia in eo ipso malo quod agit, et terretur, et festinat, et ex conscientia trepidat, et ex desiderio anhelat, metuit et superbit,qui praeparatur ad praelium sic de hoste suspectus est, ut eidem quoque quem ducit exercitui metuat, ne labefactetur, ne per destitutionem militum jaculis pateat inimicorum. Iniquus ergo angustia vallatur, sicut rex qui praeparatur ad praelium, quia videlicet falsa agens, falsa loquens,
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ testem sue nequitie intus habet
timorẽ. Et qͣnuis praua uideat᷑ foris
audacter agere: de his tamen aput se¬
met ipsum cogitur trepidare. Unde sqͥ¬
tum ẽ. Cum enim sit tunida nequitia:
dat testimontũ comdempnationi. Qa
cum illicita quisquis ꝑpetrat: pauet
quod facit: et aꝑtus dampnationis te¬
stis ẽ. ipse timor miquitatis. Qͥa et ti¬
met᷑ quod agitur: et tam̃ malum non
p̾paratur ad pͥlium. In omne qd̃ iniquꝰ¬
agit. tribulatione et angustia uallat᷑:
quia cor euis anxietate et suspectione con¬
funditur. Alius occulte appetit aliena
diriꝑe: qui laborat cogitationib ne dep̾¬
ueritate mentiri delib̾at: ut audientiũ
ammũ fallat. S quantus labor est sol¬
licite custodire. ne ipsa eius fallatia dep̾¬
hendi queat: Ponit quippe ante ocłos. qͥd
sͥ ãueritatem scientib responderi possit.:
et cum magno cogitatu ꝑtractat. qͦmodo
ꝑargumenta falsitatis. documenta ueri¬

Expanded text:
tamen testem suae nequitiae intus habet tamen testem suae nequitiae intus habet timorem. Et quamvis prava videatur foris audacter agere, de his tamen apud semetipsum cogitur trepidare. Unde scriptum est: Cum enim sit timida nequitia, dat testimonium condemnationi , quia cum illicita quisquis perpetrat, pavet quod facit; et apertus damnationis testis est ipse timor iniquitatis, quia et timetur quod agitur, et tamen malum non praeparatur ad praelium. 47. Quot anguagit tribulatione et angustia vallatur, quia cor ejus anxietate et suspicione confunditur. Alius occulte appetit vi aliena diripere, qui laborat in cogitationibus, ne 410 deprveritate, mentiri deliberat, ut audientium animum fallat. Sed quantus labor est sollicite custodire ne ipsa ejus fallacia deprehendi queat? Ponit quippe ante oculos quid sibi a veritatem scientibus responderi possit, et cum magno cogitatu pertractat quomodo per argumenta falsitatis documenta veri
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ tenebris. iam de luce desꝑat. U ñ
sit de tenebris. cii tuinspectans undiq
gladium. Quia dum feriri se undiq
insidiis credit: salute desꝑata semꝑ ad
neqͥtiom excrescit. Aliquando uͦ iste
ꝑuersus etiam suꝑna iudicia attendit:
et suꝑ hec se euenire metute. S cum sti¬
pendium uite p̾sentis querit. hec ead̃ẽ
iudicia que metiere ceꝑat. auaritie de¬
uictus insania contempnit. Et qͥdem
mori se posse in peccato existimat: s
tamen apeccato non cessat. Uude et
panem: nouit quod paratus sit in
et enimstipendium uite presentis:
tenebrarum uͦ dies. tempꝰ ultionis ac¬
cipit᷑. In actu itaq suo aliquando
iste ꝑueisus iram suꝑm iudicis ꝑpendit
p̾sentem: s a malo ñ au̾tit᷑. ut etiam
ipsa quoq ab eius intu itu ualeat a¬
uerti. Accusante se autem consiienti a
ferin inetuit: s tamen semꝑ auget qͦ
feriat᷑. Contempnit enim reditũ suũ:
desꝑat ueniam. Suꝑbit in culpa: s

Expanded text:
suae tenebris, jam de luce desperat. Undsuae tenebris, jam de luce desperat. Undsit de tenebris, circumspectans undique gladium. - Quia dum feriri se undique insidiis credit, salute desperata semper ad nequitiam excrescit. Aliquando vero iste perversus etiam superna judicia attendit, et super se haec venire metuit. Sed cum stipendium vitae praesentis quaerit, haec eadem judicia quae metuere coeperat avaritiae devictus insania contemnit. Et quidem mori se posse in peccato existimat, sed tamen a peccato non cessat. Unde et panem, novit quod paratus sit in etenim, stipendium vitae praesentis; tenebrarum vero dies tempus ultionis accipitur. In actu itaque suo aliquando iste perversus iram superni judicis perpendit praesentem; sed a malo non avertitur, ut etiam ipsa quoque ab ejus interitu valeat averti. Accusante se autem conscientia feriri metuit, sed tamen semper auget quo feriatur. Contemnit reditum suum, desperat veniam, superbit in culpa; sed
Abbreviated transcription (Latin):
chil autem simplici corde felicius.
Qui a quo in nocentiam erga alios exhi¬
bet: nichil est quod pati ab aliis for¬
midet. Habet enim quasi artem qͣn¬
dam fortitudinis. simplicitatẽ suam:
nec suspectus est pati. quod se fecisse
ñ meminit. Unde bene ꝑ salomonẽ
iuge conuiuiũ. Quasi enim conti¬
mala que inferat: duit metuit ne
hec sͥ ab aliis inferant᷑. Et quicquid
contra ꝓrimos excogitat: hoc corte
se excogitari aꝑximis formidat. fit
undiq suspecta: undiq trepida.
Omĩs qui ad memoriam uenit: exqͥ¬
rere contraria creditur. Cui gͦ tran¬
quillitas securitatis dẽest: huic pro¬
culdubio terroris sontiꝰ semꝑ in auri¬
b ẽ. Et sepe contingit. ut aliqua qͥs¬
cuilibet ꝓrimo suo simplicit̾ loqͣt᷑:
nil adãsum cogitet. S cum pax sit.
ille insidias suspicatur: quia qͥ semꝑ
dolose agit. simplicit̾ erga se agi non
existimat. Et qͥa scͥptum ẽ. impiꝰ cũ
in ꝓfundum uenerit peccatorum
eontempnte: inuolutus miqͥtatis

Expanded text:
il autem simplici corde felicius, quia quo 409 innocentiam erga alios exhibet, nihil est quod pati ab aliis formidet. Habet enim quasi arcem quamdam fortitudinis simplicitatem suam. Nec suspectus est pati quod se fecisse non meminit. Unde bene per Salomonejuge convivium . Quasi enim contimala quae inferat, aut metuit ne haec sibi ab aliis inferantur. Et quidquid contra proximos excogitat, hoc contra se excogitari a proximis formidat. Fit undique suspecta, undique trepida. Omnis qui ad memoriam venit exquirere contraria creditur. Cui ergo tranquillitas securitatis deest, huic procul dubio terroris sonitus semper in auribus est. Et saepe contingit ut illi quilibet proximus suus simpliciter loquatur, nil ille insidias suspicatur, quia qui semper dolose agit simpliciter erga se agi non aestimat. Et quia scriptum est: « Impius cum in profundum venerit peccatorum, contemnit . » Involutus iniquitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ducitur: a suppliciis absconditur. Un
de subiungit. Et abscondas me donec
ꝑtranseat furor tuus: furor et enĩ omĩ¬
potentis dei. in hoc cotidie uim districtio
ns suȩ ꝑagit: quod uiuentes indigne.¬
digins suppliciis demergit. Qui furor
nunc equidem transit. s infine ꝑtͣnsit:
quia modo agitur. s inmundi t̾mino
consum matur. Qui tamen furor qͣntum
ab electortim animab in redemptoris nr̃i
aduentu ꝑtransit: quia eas ab inferni
claustris. ad paradisigaudia mediator
dei et hominum. dum ipse illrie pie des¬
cenderet reduxit. Inter hec uͦ sciendum
est quod furoris nomen diuinitati non
congruit: quia nat᷑am dei simplicem
ꝑturbatio nulla confundie. Unde ei
di: Tu dutem dominator uirtutis cum
tranquillitate iudicas: et cum magna
reuerentia disponis nos. S qͥa iustoꝵ
anime ꝑ mediatoris aduentum erant
qͣndoq ab inferni locis quanuis non pe-¬
nalib lib̾ande: Hoc quoq iustus ur-

Expanded text:
ducitur, a supducitur, a supde subjungit: Ut abscondas me, donec transeat furor tuus . Furor etenim omnipotenis peragit, quod viventes indigne suppliciis demergit. Qui furor nunc equidem transit, sed in finem pertransit, quia modo agitur, sed in mundi termino consummatur. Qui tamen iste furor, quantum ad electorum animas in Redemptoris nostri adventu pertransiit, quia eas ab inferni claustris ad paradDei et hominum, dum ipse illuc pie descenderet, reduxit. Inter haec vero sciendum est quod furoris nomen Divinitati non congruit, quia naturam Dei simplicem perturbatio nulla confundit. Unde ei dicitur: Tu autem dominator virtutis cum tranquillitate judicas, et cum magna reverentia disponis nos . Sed quia justorum animae per Mediatoris adventum erant quandoque ab inferni locis, quamvis non poenalibus, liberandae, hoc quoque justus vir
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥa ante aduentum mediatoris dei et
honunum omnis homo quanuis
munde ꝓbatȩq uite fuerit. ad infer¬
ni claustra descendit: dubium ñ ẽ.
Qm̃ homo qui ꝑse cecidit. ꝑse ad pa¬
radisi requiem redire non potuit:
nisi uenisset ille. qui sue incar¬
nationis misterio. eiusdem
nob̾ paradisi iter aꝑiret.
Unde et post culpam pͥ¬
mi hominis. ad para¬
disi aditum rom¬
phea
fl ammea posita
etiam remoueri potuisset. Nec tamen ita
iustorũ animas ad infernum dicunus des¬
cendisse. ut in locis penart tenerentur.
s eẽ. suꝑiora inferniloca. ẽẽ alia inferio¬
ra credenda sunt: ut et in suꝑiorib iusti
requiescerent: et in inferiorib imusti cruci¬
entur. Unde et psalmista ꝓpter p̾uenien¬
tem se di gr̃ãm dicit. Eripuisti animam
meam exinferno inferiori. Bectus gͥ iob
ante mediatoris aduentum. ad infernum
se descendere sciens. conditoris sui illic ꝓte¬
ctionem postulat: ut a locis ꝑ enalibus
alienus existat. Ubi dum ad requiem

Expanded text:
a ante adventum mediatoris Dei et hominis omnis homo, quamvis mundae probataeque vitae fuerit, ad inferni claustra descenderit, dubium non est, quoniam homo, qui per se cecidit, per se ad paradisi requiem redire non potuit, nisi veniret ille qui suae incarnationis mysterio ejusdem nobis paradisi iter aperiret. Unde et post culpam primi hominis ad paradisi aditum romphaea flammea posita etiam removeri potuisset Nec tamen ita justorum animas ad infernum dicimus descendisse, ut in locis poenalibus tenerentur. Sed esse superiora inferni loca, esse alia inferiora credenda sunt, ut et in superioribus justi requiescerent, et in inferioribus 398 injusti cruciarentur. Unde et Psalmista propter praevenientem se Dei gratiam dicit: Eripuisti animam meam ex inferno inferiori . Beatus igitur Job ante Mediatoris adventum ad infernum se descendere sciens, conditoris sui illic protectionem postulat, ut a locis poenalibus alienus existat, ubi, dum ad requiem
Abbreviated transcription (Latin):
poris surgat. Uehement̾ enĩ
ab infirmis mentib nom̃
mortis ꝑtimescit᷑: somui
autẽ uocabulum non
timet᷑. Unde et pau¬
lus discipłos ammonens dic̃.
Nolumꝰ cuitẽ uos ignorcare
fr̃s de dormientib: ut ñ contristemini

Expanded text:
poris resurgat. Vehementer enim poris resurgat. Vehementer enim ab infirmis mentibus nomen mortis pertimescitur, somni autem vocabulum non timetur. Unde et Paulus discipulos admonens, dicit: Nolumus autem ignorare vos, fratres, de dormientibus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sententia indicat: que discretio in p̾¬
missalatear. Nam subdit᷑. Donec atte¬
rat᷑ celum ñ euigilabit: nec consurgoe
de somno suo. Liquet enim quia nõ
resurget donec atterat᷑ celum: quia
nͥ mundi huius finis aduenerit: hu-¬
manum genꝰ i somno mortis ad uitã
ñ euigilabit. Nongͦ quia omĩmo¬
do ñ resurgat: s quia ante contri¬
tionem celi. humanum genꝰ minime
resurgat insinuat. Notandum qͦq
ẽ. cur post qͣm suꝑtus hominẽ mortu¬
um dixit. inferius ñ mortuim. s dor¬
mientẽ nominat: eumq de somno
suo minime consurgere donec celum
atteratur narrat: nͥ quod patent̾ dat᷑
intelligi. qͥa incomparatione ligni ui¬
rentis. hominẽ mortuum. peceatorẽ
memorat : aiuita scilicet iusticiȩ ex¬
tinctum. Ubi autẽ de morte loquit᷑
carnis: non hanc mortem. s somiũ
maluit uocare. spem ꝓculdubio re¬
surrectionis insinuans: qͥa sicut ciciꝰ
homo asomno euigilat: ita concite
ad conditoris nutum a morte cor¬

Expanded text:
sententia indicat quae discretio in praemissa lateat. Nam subditur: Donec atteratur coelum, non evigilabit nec consurget de somno suo. - Liquet enim quia non resurget, sed donec atteratur coelum, quia nisi hujus finis advenerit, humanum genus a somno mortis ad vitam non evigilabit. Non ergo quia omnimonon resurgat, sed quia ante contritionem coeli, humanum genus minime resurgat, insinuat. Notandum quoque est cur postquam superius hominem mortuum dixit, inferius non mortuum, sed dormientem nominat, eumque de somno suo minime consurgere, donec coelum atteratur narrat, nisi quod patenter datur intelligi quia in comparatione ligni revirentis hominem mortuum peccatorem nominat, a vita scilicet justitiae exstinctum. Ubi autem de morte carnis loquitur, non hanc mortem, sed somnum maluit vocare, spem procul dubio resurrectionis insinuans, quia sicut citius homo a somno evigilat, ita concite ad conditoris nutum a morte cor
Abbreviated transcription (Latin):
qui in hoc mundo ñ uenit ex peccato.
Et quia om̃s in culpam ligamur.
ipsa amissione iusticie morimur.
mur: interitii etiam carnis subseqͣnte
consumimur. Homo itaq peccator
moritur inculpa. nudatur a iusticia:
consuiit᷑ in pena. Hanc nuditatem
peccatoris filii tegere dignat᷑ est pater.
qui eo redeunte dixit. Cito ꝓferte sto¬
lam pͥmam. Prima quippe stela ẽ. ue
stis innocentie: qͣm homo bene conditꝰ
accepit: inale a serpente ꝑsuasus ꝑdi¬
dit. Contra hanc nuditatẽ rursum¬
uestimenta sua ne nudus ambulet.
Hestimenta quippe custodimus: ctĩ
p̾cepta innocentiȩ seruamus in mente:
ut cum nos iudici culpa nudat: ad
amissam redeuntes innocentiampe-¬
nitentia oꝑiat. Bene autem dr̃: Ubi
queso est. Quia peceator homo illie
stare uoluit: uͥ conditus fuit. hic uͦ
uͥ cecidit: diu eẽ ꝓhibetur. Patriam
uolens ꝑdidit: oꝑegrinatione uͦ sua
quam diligit. inuitus expellitur.
Ubi gͦ est qui in euis amore non ẽ. uͥ

Expanded text:
qui in hunc mundum non venit ex peccato. qui in hunc mundum non venit ex peccato. Et quia omnes in culpa ligamur, ipsa amissione justitiae morimur. mur, interitu etiam carnis subsequente consumimur. Homo itaque peccator moritur in culpa, nudatur a justitia, consumitur in poena. Hanc nuditatem peccatoris filii tegere dignatus est pater, qui eo redeunte dixit: « Cito proferte stolam primam . » Prima quippe stola est innocentiae vestis, quam homo bene conditus accepit, male a serpente persuasus perdi contra hanc nuditatem dicitvestimenta sua, ne nudus ambulet. Vestimenta quippe custodimus, cum praecepta innocentiae servamus in mente, ut cum nos judici culpa nudat, ad amissam redeuntes innocentiam poenitentia operiat. Bene autem dicitur: Ubi, quaeso, est? quia peccator homo illic stare noluit, ubi conditus fuit; hic vero, ubi cecidit, diu esse prohibetur. Patriam volens perdidit, a peregrinatione vero sua quam diligit invitus expellitur. Ubi ergo est, qui in ejus amore non est ubi
Abbreviated transcription (Latin):
radix in terra quasi senuit: quia eiꝰ
p̾dicatio iudeorum ꝑfidie despecta
fu̾itt. Et in pulure truncus emortunᷤ
est: quia in corde ꝑseqͤntium quod
ꝑfidiȩ suȩ uento leuabatur. contẽp¬
tibilis et despectus ẽ. habitus. quia¬
earne potute occidi. S ad odorem
aque germinauit: quia ꝑ uirtutẽ
dei extincta caro illius ad uitã rediit.
Suxta quod scͥptum est. Quem deus
suscitauit amortuis. Qͥa enim ds̃
trinitas ẽ: extinctam carnem unige¬
niti filii. sca trinitas idest pat̾ et isdem
filius. et sp̃s sẽs resuscitauit. Et fecit
comam quasi cum pͥmũ plantatum ẽ.
quia illa opłorum debilitas que in
morte illius expauit et negauit. et
negando aruit: ꝑ resurrectionis eius
głam rursus oo fidem uiruit. In cu¬
ius ligni comparatione quid omuis
homo nisi puluis est: Unde subdit᷑.¬
Homo uͦ cum mortuus suerit. et nu¬
il attis atq consumptus. uͭ queso est:
Nullus homosine peccato ẽ: nisi ille

Expanded text:
radix in terra quasi senuit, quia ejus radix in terra quasi senuit, quia ejus praedicatio Judaeorum perfidiae despecta fuit. Et in pulvere truncus emortuus est. Quia in corde persequentium quod perfidiae suae vento levabatur, despectabilis et contemptus ecarne potuit occidi. Sed ad odorem aquae germinavit, quia per virtutem Dei exstincta caro illius ad vitam rediit, juxta quod scriptum est: Quem Deus suscitavit a mortuis . Quia enim Deus Trinitas est, exstinctam carnem unigeniti Filii sancta Trinitas, 396 id est Pater, et idem Filius, et Spiritus sanctus resuscitavit. Et fecit comam quasi cum primum plantatum est, quia illa apostolorum debilitas, quae in morte illius expavit, et negavit, et negando aruit, per resurrectionis ejus gloriam rursus ad fidem viruit. In cujus ligni comparatione quid omnis homo, nisi pulvis est? Unde et subditHomo vero cum mortuus fuerit, et nudatus atque consumptus, ubi, quaeso, est? - Nullus homo sine peccato est, nisi ille
Abbreviated transcription (Latin):
redacta. Cuius inpuluere truncuse¬
moritur: quia extinetum corpꝰ a su a
spetie dissipatur. S ad odorem aquiȩ
germinat: quia ꝑ aduentum scĩ sp̃s
resurgit. Et faciet comam quasi cum
pͥmum plantatum ẽ: quia ad illam
spetiem redit. ad quam ꝑcipiendam
creatus fuerat. simparadiso positus
peceare noluisset. Quod fortasse etiam
de dño. ipso scilicet bonorum ominũ
capite ualet intelligi: iuxta hoc quod
p̾diximus. quia de semet ipso ait.
Sim uiridi ligno hec faciunt. in arido
quid fiet: Se enim lignum uiride:
et nos lignum aridum dixit. Quia
ipse in se uim diuinitatis habuit:
nos uͦ qui puri homines sumus. lig¬
num aridum appellam᷑. Habet gͦ
lignum spem si p̾cisum fuerit. quia
rursum uirescit. Qm̃ et si occidi ꝑ
passionem potute: ꝑ resurrectionis
głam rursum ad uite uiriditatem
uenit. Huius rami pullulant: qͥ a
ex resurrectione illius multiplicati.
longe lateq fideles creuerunt. huiꝰ

Expanded text:
redacta. Cujus in pulvere truncus eredacta. Cujus in pulvere truncus emoritur, quia exstinctum corpus a sua specie dissipatur. Sed ad odorem aquae germinat, quia per adventum sancti Spiritus resurgit. Et faciet comam quasi cum primum plantatum est, quia ad illam speciem redit, ad quam percipiendam creatus fuerat, si in paradiso positus peccare noluisset. Quod fortde Domino ipso, scilicet bonorum omnium capite, valet intelligi; juxta hoc namque quod praediximus, quia de semetipso ait: Si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet ? Se esse lignum viride, et nos lignum aridum dixit, quia ipse in se vim divinitatis habuit; nos vero, qui puri homines sumus, lignum aridum appellamur. Habet ergo lignum spem, si praecisum fuerit, quia rursum virescit, qpassionem potuit, per resurrectionis gloriam rursus ad viriditatem vitae venit. Hujus rami pullulant, quia ex resurrectione illius multiplicati, longe lateque fideles creverunt. Hujus
Abbreviated transcription (Latin):
sitit. ueniat ad me et bibat. Qui au¬
tem biberit ex aqua quam ego dabo
er non sitiet in ȩternum. Et faciet co
mam: quasi cum pͥmum platatum ẽ.
S̾ucciso trunco comam facere ẽ. ex incto
corporaltt̾ iusto. ipso sue passionis exem¬
plo multorum corda sustitare: et ex fi¬
de recta uiriditatem ueritatis ostend̾e.
Bene autem cłr: quasi cum pͥmũ plan¬
tatum ẽ. Om̃e quod hic aiustis aigitur.
secunda plantatio est. qͥa pͥma uide¬
licet plantatio. non in oꝑe uistorum.
s in prescientia conditoris est. Et quia
cuncta que agunt electi. sicut pͥus inte¬
rius conspiciunt᷑ att disponuntur.
ita post modum exterius ꝑficiunt᷑:
bñ dr̃. fãciet comam: quasi cum pri-¬
inum plantatum est. Idest uiridita¬
tem suam ostendet in effectu oꝑis. ꝗͣ
pͥus habuit in prescientia conditoris.
humanitatis intelligi: ex qua subsi¬
stit. Quȩ uidelicet radix senestit in t̾ra:
cum natura earnis deficit inpulu̾em

Expanded text:
sitit, veniat ad me, et bibat. Qui ausitit, veniat ad me, et bibat. Qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non simam quasi cum primum plantatum est. Succiso trunco comam facere, est exstincto corporaliter justo, ipso suae passionis exemplo multorum corda suscitare, et ex fide recta viriditatem veritatis ostendere. Bene autem dicitur: Quasi cum primum plantatum est. Omne quod hic a justis agitur secunda plantatio est, quia prima videlicet plantatio non in opere justorum, sed in praescientia conditoris est. Et quia cuncta quae agunt electi, sicut prius interius conspiciuntur atque disponuntur, ita postmodum exterius perficiuntur, bene dicitur: Faciet comam quasi cum primum plantatum est; id est, viriditatem suam ostendit in effectu operis, quam prius habuit in praescientia conditoris. humanitatis intelligi ex qua subsistit. Quae videlicet radix senescit in terra, cum natura carnis deficit, in pulverem
Abbreviated transcription (Latin):
Quid radix iusti. nͥ sc̃a p̾dicatio. quia
ab ipsa oritur et in ipsa subsistit: et qͥd
terre uł pulueris nomine. nisi pecca¬
tor accipitur: Cui uoce conditoris dr̃
Terra es: et interram ibis. Uel certe
sicut habet nr̃a translatio: puluis es.
et inpuluerem reuerteris. Iusti gͥ ra¬
dix in terra senescit. et in pulu̾e trun¬
cus emoritur: quia aput corda pra¬
uorum eius p̾dicatio despecta. cunctiꝰq
uirib effeta credit᷑. &ĩ puluere truncus
emoritur: quia inter manus ꝑseqͦn¬
tium. corpus illius exanimat᷑. Iuxta
sapientie et enim uocem. uisi sunt o¬
cłis insipientium morie et estimata
est afflictio exitus ulorum. S iste cuiꝰ
radix in terra senuit. et inpulu̾e crun¬
tus emortuus est. ad odorem aqueger¬
minabit: quia ꝑ afflatum scĩ sp̃s. in
electorum cordib exemplo sui oꝑis. ger¬
men turtutis faciet. Uque et enim ap¬
pellatione. ñ nunqͣm sc̃ĩ sp̃s irrigatio
designari solet: sicut scͥptum ẽ. Si qͥs

Expanded text:
Quid radix justi nisi sancta praedicatio, quia ab ipsa oritur, et in ipsa subsistit? et quid terrae vel pulveris nomine nisi peccator accipitur? cui voce conditoris dicitur: Terra es, et in terram ibis, vel certe, sicut habet nostra translatio: Pulvis es, et in pulverem reverteris . Justi igitur radix in terra senescit, et in pulvere truncus emoritur, 395 quia apud corda pravorum ejus praedicatio despecta cunctisque viribus effeta creditur. Et in pulvere truncus emoritur, quia inter manus persequentium corpus illius exanimatur. Juxta Sapientiae etenim vocem: Visi sunt oculis insipientium mori, et aestimata est afflictio exitus illorum . Sed iste cujus radix in terra senuit, et in pulvere truncus emortuus est, ad odorem aquae germinat, quia per afflatum sancti Spiritus in electorum cordibus exemplo sui operis germen virtutis facit. Aquae etenim appellatione nonnunquam sancti Spiritus irrigatio designari solet, sicut scriptum est: Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
toris sui quem in terra ꝓstrauerat. sig¬
nando curauit: cum de illo ad auaniã
dixit. Uas electionis mͥ est iste: ut por¬
tet nomen meum coram gentib ⁊ regi
b. et filiis isrł. Ego enim ostendam illi:
quanta oporteat eum ꝓ nomine meo
pati. Cui enim adhue ꝓ transactis ex
cto hoc quod deliquerat. in corde sig¬
natum tenebat. S ꝓculdubio delicta
eius signando curarierat. quem uas
electionis uocabat. Hel certe peccata
nr̃a signaut᷑ in sacculo: cum inilla que
fecimus. sollicito semꝑ corde pens amus.
Quid uanq est cor hominis. nͥ sacculus
dei: Uui dumstudiose conspicimꝰ. per
quanta delinquimus: peceatanr᷑ a qͣ¬
si in dei sacculo signata portamus. An
non peccatum suum daiuid signatum
tenebat insacculo qui dicebat. inigͥta¬
tem ineam ego agnosco. et delictum
meum coram me est semꝑ: Et qͥa eulpas
quas nos intuendo et penitendo cog¬
noscimus. puis nob̾ conditor relaxat:

Expanded text:
toris sui, quem in terra 401 prostraverat, sigtoris sui, quem in terra 401 prostraverat, signando curavit, cum de illo ad Ananiam dixit: Vas electionis mihi est iste, ut portet nomen meum coram gebus et filiis Israel. Ego enim ostendam illi quanta oporteat eum pro nomine meo pati . Cum enim adhuc pro transactis exccto hoc quod deliquerat, in corde signatum tenebat; sed procul dubio delicta ejus signando, curaverat, quem vas electionis vocabat. Vel certe peccata nostra signantur in sacculo, cum mala quae fecimus, sollicito semper corde pensamus. Quid namque est cor hominis, nisi sacculus Dei? ubi dum studiose conspicimus per quanta delinquimus, peccata nostra quasi in Dei sacculo signata portamus. An non peccatum suum David signatum tenebat in sacculo, qui dicebat: Iniquitatem meam ego cognosco, et peccatum meum contra me est semper? Et quia culpas, quas nos intuendo, et poenitendo cognoscimus, pius nobis Conditor relaxat,
Abbreviated transcription (Latin):
quaqͣm in extremo ex amine uidicat:
paulo attestante qui ait. Si nosmet¬
ipsos duidiearemus: ñ utiq udica-¬
remur. Unde adhuc subditur. Signa¬
sti quasi in sacculo delicta mea: s cura¬
sti iniqͥtatem meam. Signant᷑ quasi
in sacculo delicta nr̃a: quia hoc qͦd nos
exterius agimus. nisi penitentia inter¬
ueniente diluamus: in secreto udici¬
orum dei sub quadam occultatione
seruatur: ut quandoq eciam de sigil¬
losecreti. exeat ad publicum iudicii.
Unde eciam ꝑ moysen dr. Nonne hec
congregata sunt aput me. et signata
in thesauris meis: In die ultionis red¬
dam illis. Cum uͦ ꝓ malis que fecimꝰ.
discipline flagello atterimur. et hec
ꝑ penttentiam deflemus: ui qͥtatem
nrãm signat et curat: quia nec mul¬
ta hic deserit: nec in uidicio punienda
seruat. Signat gͥ delicta: quia ea
subtiliter atrendit ut feriat. Curat uͦ:
quia hec ꝑ flagellum funditꝰ relaxat.
Unde iniquitatem illuis quoq ꝑsecu¬

Expanded text:
quaquam in extremo examine judicat, quaquam in extremo examine judicat, Paulo attestante, qui ait: Si nosmetipsos judicaremus, non utique judicaremur : unde adhuc subditur: Signasti quasi in sacculo delicta mea, sed curasti iniquitatem meam. Signata sunt quasi in sacculo delicta nexterius agimus, nisi poenitentia interveniente diluamus, in secreto judiciorum Dei, sub quadam occultatione servatur, ut quandoque etiam de sigillo secreti exeat ad publicum judicii. Unde etiam per Moysen dicit: « Nonne haec congregata sunt apud me, et signata in thesauris meis? In diem ultionis reddam illis . » Cum vero pro malis quae fecimus, disciplinae flagello atterimur, et haec per poenitentiam deflemus, iniquitatem nostram et signat et curat; quia nec ta hic deserit, nec in judicio punienda reservat. Signat igitur delicta, quia ea hic subtiliter attendit ut feriat; curat vero, quia haec per flagellum funditus relaxat. Unde iniquitatem quoque illius persecu
Abbreviated transcription (Latin):
ne datum ẽ. ut qui ex uoluntate ꝓpͥo
incorruptionem cecidimus: uocanti
nos deo qͣndoq ad incorruptionis głam
respondere ualeamus. Qua in re lar¬
gitatẽ diuinȩ miscch̃e pensare quis
ualeat: quod ad tantam ꝑdueit gł amho¬
minem post culpam: Pensat d̃s mala
que facimus: et tamen ꝑ benignita¬
tis suȩ gr̾am. ea misericorditer relaxat.
Unde et subditur. Tu quidem gressus¬
meos dinumerasti: s parces peceatis
signat. Quid enim in gressib. nisi una¬
queq nr̃a actio designatur: Omp̃s
itaq ds et gressus dinumerat. et pec¬
catis parcit: quia et subtiliter act a
nr̃a consid̾at: et tamen hec penitenti¬
b misericorditer relaxat. Quia et du¬
riciam inpeccantib conspicit: s tam̃
hanc p̾ueniente grã ad penitentiam
emollit. Culpas gͦ enumerat: cum noᷤᷤ
ipsos ad singula que fecimus deflẽ¬
da conu̾tit. Quas miscđiter relaxat:
quia eas dum nos punimus. ipse ne¬

Expanded text:
ne datum est ut qui ex voluntate propria ne datum est ut qui ex voluntate propria in corruptionem cecidimus, vocanti nos Deo quandoque ad incorruptionis gloriam respondere valeamus. Qua in re largitatem divinae misericordiae pensare quis valeat, quod ad tantam perducit gloriam hominem post culpam? Pensat Deus mala quae facimus, et tamen per benignitatis suae gratiam ea misericorditer relaxat. Unde et subditur: CAPUT XVI  Remeos dinumerasti, sed parce peccatis signat. Quid enim in gressibus, nisi unaquaeque nostra actio designatur? Omnipotens itaque Deus, et gressus dinumerat et peccatis parcit, quia et subtiliter acta ra considerat, et tamen haec poenitentibus misericorditer relaxat . Qui et duritiam in peccantibus conspicit, sed tamen hanc, praeveniente gratia, ad poenitentiam emollit. Culpas nostras Deus enumerat, cum nos ipsos ad singula, quae fecimus, deflenda convertit: quas misericorditer relaxat, quia eas, dum nos punimus, ipse ne
Abbreviated transcription (Latin):
corruptionis iussum. in corruptibiles
ex semet ipsa non ualet: s solius omĩ¬
potentis dei dono agitur. ut ad tantã
incorruptionis głam ꝑmitcet ur: re¬
porriges dexteram. De si patenter
dicat. Iccirco creatura corruptibilis
ꝑsistere ad incorruptionẽ potest. quia
tue potestatis manu erigitur: et tui
respectus gr̾ã ut ꝑsistat tenet᷑. Huma¬
na nanq natura eo ipso quo creatura ẽ.
in semet ipsa habet sub se defliiere. S
a conditore suo homo accẽpit. ut et suꝑ se
eontemplatione rapiatur: et inse ipso in
sub se defluat. s in incorruptione ꝑsistat:
ad incominutabilitatis statum. aucto
ris sui dextera leuat᷑. Potest quoq dex¬
tere nomine filius designari: quia om¬
nia ꝑ ipsum facta sunt. Oꝑi gͥ manuũ
suarum. poriexit omp̃s deus dext̾am
suam: quia ut abiectum atq in infi¬
mis iacens ad summa erigeret genus
humanum. in carnatum ad hoc unige¬
nitum misit: ex euius nob̾ in carnatio¬

Expanded text:
corruptionis jussum incorrupcorruptionis jussum incorrupex semetipsa non valet, sed solius 400 omnipotentis Dei dono agitur ut ad tantam incorruptionis gloriam permutetur, reporriges dexteram tuam . Ac si patenter dicat: Idcirco creatura corruptibilis persistere ad incorruptionem potest, quia Dei omnipotentis manu erigitur, et sui respectus gratia ut persistat tenetur. Humana creatura eo ipso quo creatura est, in semetipsa habet sub se defluere; sed a conditore suo homo accipit, ut et super se contemplatione rapiatur, et in seipso in sub se defluat, sed in incorruptione persistat, ad incommutabilitatis statum Auctris sui dextera levatur. Potest quoque dexterae nomine Filius designari: Quia omnia per ipsum facta sunt . Operi igitur manuum suarum porrexit omnipotens Deus dexteram suam, quia ut abjectum atque in infimis jacens ad summa erigeret genus humanum, incarnatum ad hoc unigenitum misit. Ex cujus nobis incarnatio
Abbreviated transcription (Latin):
subiecit in spe. Quia et ipsa creata᷑
lib̾abitur a seruitute corruptionis:
in lib̾tatem głe filiorum dei. Scimꝰ
enim: quod omĩs creatura ingemisc̃
et parturit usq adhuc. Sẽs gͦ uir
incorruptionis statum desiderans:
dicat. Cunctis dieb quib nunc mili-¬
to: expecto donec ueniat immutatio
mea. In qua immutatione quid
agatur ad iungit. Uocabis me:¬
et ego respondebo tͥ. Respondere
cuilibet dicimur: cum eiꝰ factis con¬
grua ad iuicem oꝑa reddimꝰ. In il¬
la gͥ cominutatione uocat dñs. et
respondet homo: quia ante incorru¬
pti claritatem. incorruptus homo
ostendrcur post corruptionem. Nũc
etenim quousq subditi corruptio¬
ni sumus: auctori nr̃o minime res¬
pondemus. Quia dum corruptio ab
incorruptione longe ẽ: similitudo ap¬
ta nr̃e responsiom non ẽ. De illa uͦ un
initatione scͥptum ẽ. Cum apparuerit.
sicuti ẽ. Tunc gͦ uocanti deo ueraciter
respondemus: quando ad summe in¬

Expanded text:
subjecit eam in spe, quia et ipsa creatura subjecit eam in spe, quia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei. Scimus enim quod omnis creatura ingemiscit, et parturit usque adhuc . Sanctus ergo vir incorruptionis statum desiderans, dicat: Cunctis diebus, quibus nunc milito, exspecto donec veniat immutatio mea. In qua immutatione quid agatur adjungit: CAPUT et ego respondebo tibi. - Respondere cuilibet dicimus, cum ejus factis congrua ad invicem opera reddimus. In illa igitur mutatione vocat Dominus, et respondet homo, quia ante incorrupti claritatem, incorruptus homo ostenditur post corruptionem. Nunc etenim quousque subditi corruptioni sumus, Auctori nostro minime respondemus, quia, dum corruptio ab incorruptione longe est, similitudo apta nostrae responsioni non est. De illa vero immutatione scriptum est: « Cum apparuerit, » Tunc vocanti Deo veraciter respondemus, quando ad summae in
Abbreviated transcription (Latin):
imutationẽ suam tanto desidio expe¬
etat: quam sit de resurrectione certꝰ
insinuat. Et cursum uite p̾sentis qͣn¬
tum despiciat innotescit: qui hunc
miliciam appellat. ꝑ militiam qͥppe
semꝑ ad finem tenditur: et cotidie
conclusionis terminus expectatur.
Cuisum itaq uite huits despicit.
et statum soliditatis requirit: qui
ꝑ hoc quod nnitabilit̾ militat. ad ĩ¬
mutationem suam ꝑuenire festinat.
Iustis quippe in hac uita ipsa sarci¬
na suȩ corruptionis onerosa ẽ: quã¬
cum uigiliȩ defatigant. somnus q̃¬
ntur: ut uigiliarum labor atq
anxietas temperetur.S ñ nunqͣm
etiam somnus occidit: fames corpꝰ
atterit. atq ut eius necesfitas repel-¬
latur. cibi reqͥruntur. S sepe et cibi
grauant: qui ad repellentum debi¬
litatis grauamenquesiti fuerant.
Grauis itoq est sarcina corruptionis:
que nͥ ita graus eẽt. paulis neqͥ qͦm
diceret. Uanitati enim creatura sub¬
iecta ẽ. non uolens: s ꝓpter eum qui

Expanded text:
mutationem suam tanto desiderio exspectat, quam sit de resurrectione certus insinuat; et cursum vitae praesentis quantum despiciat innotescit, qui hunc militiam appellat. Per militiam quippe semper ad finem tenditur, et quotidie conclusionis terminus exspectatur. Cursum itaque vitae hujus despicit, et statum soliditatis requirit, qui per hoc quod mutabiliter militat, ad immutationem suam pervenire festinat. Justo quippe in hac vita ipsa sarcina suae corruptionis onerosa est. Quod vigiliae defatigant, somnus quaeritur, ut vigiliarum labor atque anxietas temperetur. Sed nonnunquam etiam somnus occidit. Fames corpus atterit, atque, ut ejus necessitas repellatur, cibi requiruntur; sed saepe et cibi gravant, qui ad repellendum debilitatis gravamen quaesiti fuerant. Gravis itaque est sarcina corruptionis, quae nisi ita gravis esset, Paulus nequaquam diceret: Vanitati creatura subjecta est, n
Abbreviated transcription (Latin):
quod ipsi tum ac solidum sectuit.
quasi ex c ibietate aliquid ꝓferre: ut
infirmorum in se u̾ba transferant. S
rursum ꝑ fortem sententiam. infirman¬
ti dubietati om̃imodo contradicunt:
quatinus ꝑ hoc quod dubie ꝓferre cer-¬
nunt᷑. infirmis aliquatenus condescen-¬
dant: et ꝑhoc quod certam sententiam
ꝓferunt. infirmorum mentes dubias
adsoliditatem trahant. Quod nimirũ
dum faciunt: exemplum nr̃i capitis
quans: infirmantium inse uocem
sumpsit. dicens. Pater mi. si possibile
ẽ. transeat ame calix iste. Eorumq ti¬
morem ut abstraheret suscepit: et rur¬
sum ꝑ obedientiam uim fortitudinis
ostendens. ait. Ueruntamen tĩ sic̃ ego
uolo: s sicut tu. Nt cum hoc imminet.
quod fieri nolumus: sic ꝑ infirmitatẽ
petamus ut non fiat: quatinꝰ ꝑ forti¬
tudinem paratisimus. uit uoltintas
quam afortib infirmitatis uerba sus¬
cipienda sunt: ut ꝑ eorum post p̾di¬
camenta fortia infirmorum corda gra¬

Expanded text:
quod ipsi certum ac solidum sentiunt, quod ipsi certum ac solidum sentiunt, quasi ex dubietate aliquid proferre, ut infirmorum in se verba transferant. Sed rursum per fortem sententiam infirmantium dubietati omnimodo contradicunt, quatenus per hoc quod dubie proferre cernuntur infirmis aliquatenus condescendant, et per hoc quod certam sententiam proferunt, infirmorum mentes dubias ad soliditatem trahant. Quod nimirum dum faciunt, exemplum capitis nostrquans, infirmantium in se vocem sumpsit, dicens: Pater mi, si possibile est, transeat a me calix iste; eorumque timorem ut abstraheret suscepit. Et rursus per obedientiam vim fortitudinis ostendens, ait: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu; ut cum imminet quod fieri nolumus, sic per infirmitatem petamus ut non fiat, quatenus per fortitudinem parati simus ut voluntas. quam a fortibus infirmitatis illa verba suscipienda sunt, ut per eorum post pcamenta fortia infirmorum corda gra
Abbreviated transcription (Latin):
qua erant multi eciam exgentilitate
ub̾andi. sicut ipse ate: licet hec celes
in corde tuo. tamen scio quia uniu̾so¬
rum memineris: apite omĩpotentẽ
dm tempus sͥ constitui sue recordati¬
onis petit. Hinc est enim qd̵ in euange¬
lio dñs dicit. Et ego si exatatus fuero
aterra: omĩatraham ad me ipsum. Om¬
electos simul et reꝓbos traxit: s illa ex
ut penitus non sit. Ex eo et enim quod
mordemus: partem abstrahimꝰ partẽ¬
q relinquiimis. Quia gͦ in electis suiᷤ
fiinditus occidit mortem: in ors mortis
extitit. Quia uͦ ex inferno partem abstu¬
lit. partemq reliquit: ñ occidit fundi¬
tus s momordit infernum. Dicte gͦ. Ero
mors tua omors: idest in electis meis
te funditus perimo. Ero morsus tuus
inferne: quia sublatis eis te ex parte
transfigo. Sciens gͥ beatus iob. hunc ad¬
uentum ad inferos redemptoris nr̃i. petat
quod fut᷑um preuidec: et dicat. Et con¬
stituas mͥ tempus an quo recorderis mei:
sum uiuar. Solent uisti uiri in eo

Expanded text:
qua erant multi ex gentilitate liberandi, sicut ipse ait: « Licet haec celes in corde tuo, tamen scio quia universorum memineris . » Apud omnipotentem Deum tempus sibi constitui suae recordationis petit. Hinc est enim quod in Evangelio Dominus dicit: Et ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me ipsum ; oms Dominus, electos simul et reprobos traxit, sed illa exiut penitus non sit. Ex eo enim quod mordemus, partem abstrahimus partem relinquimus. Quia ergo in electis suis funditus Dominus occidit mortem, mors mortis exstitit. Quia vero ex inferno partem abstulit, partemque reliquit, non occidit funditus, sed momordit infernum. Dicit ergo: Ero mors tua, a mors; id est, in electis meis te funditus perimo. Ero morsus tuus, inferne, quia, sublatis eis, te ex parte transfigo. Sciens igitur beatus Job hunc adventum ad inferos Redemptoris nostri, petat quod futurum praevidit, et dicat: Et constituas mihi tempus in quo recorderis mei. ste . Solent justi viri in eo