comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& uocatus est locus ille babel. idest confusio. Et ibi dissipa¬
uit substantiam suam: uiuens luxuriose. luxuria inimica
deo: inimita uirtutib:perdit omnem substantiam prĩs: &
ad pñs uoluptate deliniens:futurã non sinit cogitate pauꝑ¬
tatem. Cunq consumꝑsisset omnia: facta est fames uali¬
da per regionem illam. A patre acceperat facultates. ut in¬
uisibilia eius per ta quae sunt uisibilia cognosceret: ex pul¬
chritudine creaturarum consequenter intelligeret creatorẽ.
Qui ueritatẽ. iniustitiam detinens: & pro deo idola colens:na¬
turae bona uniuersa consumpsit: & consumptis omnibus
coepit egere uirtutibus: derdicto fonte uirtutum. Facta est fa¬
mes ualida pet regionem illam. Omnis locus quem patre ab¬
sente incolimus.Famis. penuriae: & egestatis est. Famis aũt¬
uẽla ꝙͥ copixcõo ualide. Haec est regio: de qua dicitur per pto¬
phetam. Qui habitatis in regione umbrę mortis: lux fulge¬

Expanded text:
 uocatus est locus ille Babel, id est \'confusio\'. Et ibi dissipa uocatus est locus ille Babel, id est \'confusio\'. Et ibi dissipauit substantiam suam uiuens luxuriose. luxuria inimica deo, inimica uirtutibus perdit omnem substantiam patris et ad praesens uoluptate deleniens futuram cogitari non sinit paupertatem. Cumque consumpsisset omnia, facta est fames ualida per regionem illam. a patre acceperat facultates, ut inuisibilia eius per ea, quae sunt uisibilia, cognosceret et ex pulchritudine creaturarum consequenter intellegeret creatorem. qui ueritatem in iniustitia detinens et pro deo idola colens naturae bona uniuersa consumpsit et consumptis omnibus coepit egere uirtutibus derelicto fonte uirtutum. facta est fames ualida per regionem illam. omnis locus, quem patre incolimus absente, famis, penuriae, egestatis est. famis autem μετά ἐκτάσεως ualidae haec est regio, de qua dicitur per prophetam: qui habitatis in regione umbrae mortis, lux fulge
Abbreviated transcription (Latin):
& non deus de longinquo. per dauid quoq quia nullus
absq eo locus sit praedicatur: q uomodo filius ꝓroficiscit᷑.
& a piẽ discedit. Suendum iguur. non locorum spaciis sed
affectu aut esse nos tum deo: aut ab eo discedete:Quomodo
enim ad discipulos loquitur: ecce tgo uobiscum sumus.
praeferunt: & esse cum domino non merentur:dicit.Di¬
scedite ame. non noui uos qui operamini iniquitatem
Recessit ergo iunior filius cum uniuersa substantia a
patre: & peregre profectus est. Et cayn egressus a facie dnĩ:
habitauit in terra naid: quod inteipretatur fluctuatio.
Quicunq a deo recedit: statim seculi fluctibus quatitur¬
& commouentur pedes tius. Nam postqm̃ moti sunt hotẽs
ab oriente: & a uero lumine tecesserunt: tunc aduersus de¬
um impietis sua aedificauett̃ t̾rim. tuc̃ dõgtũ suꝑbias con¬
finxetut̃. uolentes curiofitate. nõ licita ipũis cali alta penẽre.¬

Expanded text:
et non deus de longinquo, per Dauid quoque, quia nullus et non deus de longinquo, per Dauid quoque, quia nullus absque eo locus sit, praedicatur, quomodo filius peregre proficiscitur et a patre discedit? sciendum igitur non locorum spatiis, sed affectu aut esse nos cum deo aut ab eo abscedere. quomodo enim ad discipulos loquitur: ecce ego uobiscum sum omnpraeferunt et esse cum domino non merentur, dicit: discedite a me, non noui uos, qui operamini iniquitatem. Recessit ergo iunior filius cum sua substantia a patre ret peregre profectus est. et Cain egressus a facie dei habitauit in terra Naid, quod interpretatur \'fluctuatio.\' quicumque a deo recedit, statim saeculi fluctibus quatitur et mouentur pedes eius. nam postquam moti sunt homines ab oriente et a uero lumine recesserunt, tunc aduersum deum inpietatis suae aedificauere turrem, tunc dogmatum superbias confinxerunt uolentes curiositate non licita in ipsius caeli alta penetra
Abbreviated transcription (Latin):
cente. Erat lux uera: quae illuminat omnem hominem
uenientem in hunc mundum. Iste est dexter oculus:ꝗ ab
scandalis obseruandus est. Haec lucerna corporis. hoc talẽ¬
tum quod non est in sudario colligandum: idest delicate
ociostq tractandum: nec in tetra defodiendum: terrenis sci¬
licet cogitationib ohscurandum. qui diuisig e subslantiã
idest dedit liberum arbitrium. dedit mẽtis proptiȩ uolun¬
tatem. &ut uiueret unusquisq non ex imperio deused ob
sequio suo. idest non ex necessit᷑ate. sed ex uoluntate. ut
uirtus hr̃et locum:tt a caeteris animantib distaremꝰ. dum
ad exemplum dei permissum est nobis facere quod iceli¬
mus. unde & in peccatores aequum iudicium: & in san¬
ctos iustum praemium ietribuẽtur. Et non post multos
dies collectis omnib: adolescentior filius peregre profect
est in regionem longinquam. Si deus tenet caelum palmo
& terram pugillo: et hicremias dicit: deus appropinquãs

Expanded text:
cente: erat lux uera, quae inluminat omnem hominem cente: erat lux uera, quae inluminat omnem hominem uenientem in mundum. iste est dexter oculus, qui ab scandalis obseruandus est; haec lucerna corporis; hoc talentum, quod non est in sudario conligandum, id est delicate otioseque tractandum, nec in terra defodiendum, terrenis scilicet cogitationibus obscurandum. Qui diuisit eis substantiam. id est, dedit liberum arbitrium, dedit mentis propriae uoluntatem, ut uiueret unusquisque non ex imperio dei, sed ex obsequio suo, id est non ex necessitate, sed ex uoluntate, ut uirtus haberet locum, ut a ceteris animantibus distaremus, dum ad exemplum dei permissum est nobis facere, quod uelimus. unde et in peccatores aequum iudicium et in sanctos aut in iustos praemium retribuetur. Et non post multos dies collectis omnibus adulescentior filius p eregre profectus est in regionem longinquam. si deus tenet caelum palmo et terram pugillo et Hieremias dicit: deus adpropinquans
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa cuuangeli uerba proponam: & in modum cõmentatoris
quid mihi u deaturad singuli quacq subnectam. Nomo
uilam habuit duos filios. Hottiinem dium dicĩ muł¬
us test moniil approbatur: ut ihi. Duorũ hominũ testimo¬
num uerum est ego de me testimonium dito & pater
qui me misit In alia parabola pastor in alla pater fam¬
lias nuncpatur In alia uineam locat in alia inuitat
ad nuptias &duuersis similitudinib rem signiticat e¬
andem. ut iudȩorum superbiam teprobet & in cõmune oĩ¬
um peccatorum siut gentiltum siue israel poenitentiam
probet. Qued autẽ ait duos filios omnes pene scripture de
duorum uocatione populos plene sunt sacramentio. Et
dixit illi adolescriuior. Pater da mibi portionẽ substantia
quae me contingit. Substantia dei est omne quod uiuim:
sapimus. cogitamus. in uerba prorumpimus.Hoc deus aeqͣ¬
liter uniuersis & in cõmune largitus est: euuangelista di¬

Expanded text:
ipsa euangelii uerba proponam et in modum commentatoris, ipsa euangelii uerba proponam et in modum commentatoris, quid mihi uideatur, ad singula quaeque subnectam. - Homo quidam habebat duos filios. hominem deum dici multis testimoniis adprobatur, ut ibi: duorum hominum testimonium uerum est. ego de me testimonium dico et pater, qui me misit. in alia parabola pastor, in alia pater familias nuncupatur, in alia uineam locat, in alia inuitat ad nuptias et diuersis similitudinibus rem significat eandem, ut Iudaeorum superbiam reprobet et in commune omnium peccatorum, siue gentilium siue Israhel, paenitentiam probet. quod autem ait \'duos filios\', omnes paene scripturae de duorum uocatione populorum plenae sunt sacramentis. Et dixit illi adulescentior: pater, da mihi portionem substantiae, quae me contingit. substantia dei est omne, quod uiuimus, sapimus, cogitamus, in uerba prorumpimus. hoc deus aequaliter uniuersis et in commune largitus est euangelista di
Abbreviated transcription (Latin):
hannis: aut cuiꝗ iredibile possit uderi ethnicum templũ
ingressum aui dominum cum ęthnicis habuisse suiui¬
umꝰ. cum id maume cauerit. ne legem soluert uideretur.
& primum uenerit ad oues perditas domus israel chana¬
neae quoq deprecanti ꝑto filiae falute responderit: spondit¬
non opottet tollere panem filiorum: & dare cum canibus.
Cilibi discipulis pracceꝑu. inuiam gentium ne abieti¬
t & in ciuitates samaritinorum ne mtrauerius. Eax ꝗb
omnib edocemur: in publicanis non tam gentilitim ꝗmͣ
generaliter omnium pectatoꝵ idest qui erãt et d̾gẽtibus et
deuideis accipi posse personas. Ille aut̃ quia uixta in sanas
& blasphemas foeminas suas id dogmatis defendebat. qͦ
christianos nolet recipere poenitentes. frustra argumẽtatꝰ
est publicanos udeos nõ fuisse: ut in persona eorũ gentili¬
um tantum populus possit intelligi. Itaq ne longũ faciã:

Expanded text:
hannis, aut cuiquam cre- \' dibile possit uideri ethnicum templum hannis, aut cuiquam cre- \' dibile possit uideri ethnicum templum ingressum aut dominum cum ethnicis habuisse conuiuium, cum id maxime cauerit, ne legem soluere uideretur, et primum uenerit ad oues perditas domus Israhel, Chananaeae quoque deprecanti pro filiae salute responderit: non oportet tollere panem filiorum et dare eum canibus et alibi discipulis praeceperit: in uiam gentium ne abieritis et in ciuitatesomnibus edocemur, in Publicanis, non tam Gentilium, quam generaliter omnium peccatorum, id est, qui erant et de Gentibus, et de Judaeis, accipi posse personas. Ille autem qui  al. quia  juxta insanas et blasphemas feminas suas, id dogmatis defendebat, quo Christianos nollet recipi paenitentes, frustra ar-I gumentatus est publicanos Iudaeos non fuisse, ut in persona I eorum gentilium tantum populus possit intellegi. itaque, ne longum faciam,
Abbreviated transcription (Latin):
intem drachmã quam perd deram tertia uero duorũ fili¬
orum de qua ut disput tẽ pauca uissisti Et de oue qde
ac dragia licet ad unum pertintant intelledum nosie
ituio temporio dispuratio. Hoc tantum dixisse susficat
ob id has parabolas esse ꝓropositas. ut quomalo ibi n
uentione pit oris & drag̾mat laetia est angelotum &
circum manetium uicinarum. sic ꝑublicantrum pctõn¬
ꝑ poenitentia omnium debere esse letinã quibo nõ sit
nccessaria poenitẽtia. Unde uchementer admiror tertul
lianum quem de pudicitia aduersũ poenitetiã sccipsit:
& sententiam ueterem noua opinione dissoluit. hoc uoluis¬
se sentire: quod publecani & peccatores qui cum domino ue¬
scebantur. ęthnici fuerint dicente scriptura. Non erit uẽtigal
ad catlum non audebat erigere: non ex istael fuerit publi¬
canus: ac non lucas memoret: et omnis populus audtẽs
& publicani iustificauerũt dñm: baptizati baptismo io¬

Expanded text:
inueni dragmam, quam perdideram, tertia uero duorum filiinueni dragmam, quam perdideram, tertia uero duorum filiorum, de qua ut disputarem pauca, iussisti. Et de oue quidem ac dragma, licet ad unum pertineant intellectum, non est istius temporis disputatio; hoc tantum dixisse sufficiat ob id has parabolas esse propositas, ut, quomodo ibi in inuentione pecons et dragmae laetitia est angelorum et circum manentium uicinarum, sic in publicanorum peccatorumque paenitentia omnium debere esse laetitiam, quibus non sit necessaria paenitentia. unde uehementer admiror Tertullianum in eo libro, quem de pudicitia aduersum paenitentiam scripsit et sententiam ueterem noua opinione dissoluit, hoc uoluisse sentire, quod publicani et peccatores, qui cum domino uescebantur, ethnici fuerint dicente scriptura: non erit uectigal os ad caelum non audebat erigere, non ex Israhel fuerit publicanus ac non Lucas memoret: et\' omnis populus audiens et publicani iustificauerunt dominum baptizati baptismo Io
Abbreviated transcription (Latin):
nemo ex ea uistificabatur: in essabili inisericordia uince¬
ret publicanos & peccatores ad potiutenuam prorocabat
conuiuium quoq corum expetens. ut in conliuuo doce¬
rentur. sicut manifestum esse poterit ti qui enuangeliꝗ̃
sollicita mente perlegerit quomo et cibus ruis & poti
& deambulatio & unutesa quat gessit salut hominũ
procutarent. Hȩc iudintes scribę & phatisei aduersts le¬
qun cum facert dicebant.Ecet homo uorat & um pota¬
for amicus publitanorum & peccatoꝵ Nam anit aeptẽ¬
hinderanti quare curaret in sabbatio. Dominus tigo dt
hant torum ascusationem clementeritiont superater:
teeo paraholas posuit . ex quib una ist non agitaronẽ
duium in montibo celictatum & umus pendite q̃ paste¬
rio humeris est reueta. alia diagtnt quam muliet ac¬
censo lumite requisiuit: et iuenta ta tacinas ad larti¬
tiam conuocauit diceno. congritulamini mihi quia

Expanded text:
nemo ex ea iustificabatur, ineffabili misericordia uincenemo ex ea iustificabatur, ineffabili misericordia uinceret, publicanos et peccatores ad paenitentiam prouocabat conuiuium quoque eorum expetens, ut et inter conuiuia docerentur, sicuti manifestum esse poterit ei, qui euangelia sollicita mente perlegerit, quomodo et cibus eius et potus et deambulatio et uniuersa, quae gessit, salutem hominum procurarint. hoc uidentes scribae et pharisaei aduersum legem eum facere dicebant: ecce homo uorax et uini potator, amicus publicanorum et peccatorum. nam et ante reprehenderant, quare curaret in sabbatis dominus. ergo, ut hanc eorum accusationem clementiae ratione superaret, tres parabolas posuit, e quibus una est nonaginta nouem ouium in montibus relictarum et unius perditae, quae pastoris umeris est reuecta, alia dragmae, quam mulier accenso lumine perquisiuit et inuenta ea uicinas ad laetitiam conuocauit dicens: congratulamini -mihi, quia
Abbreviated transcription (Latin):
lus eccdesiis scribens: gratia inquit itobis & padx a deo pa¬
tre & domino hiesu xpõ. Gratia: quae non ex merito retri¬
buta: sed ex donante concessa est. Pax uero:qua reconcilia¬
ti dio sumus:habentes propiciatorem dominum hiesum
qui donatut nobis delicta nostra: et deleuit quod etat chi-¬
rographum mortis contra nos: affagens illud cruci. et prĩ¬
cip̾attis et potestates fecit ostentiũ. irium phãs tas ĩ lingno.
Quat auit̃ maior potest esse dementia.: qm̃ ut dei filius. fi̾¬
ltus honnus putaretur: decem minsium fastidia sustinẽt
partus eaxpetarit aduentum inuolueretur ꝑannis: stibicet
patentib per singulas adolesceret actates: & post contume¬
usq ad mortẽ. & id opere compleret. quod ante exꝑsona
mediatoris fuerat depretatus dicens: pater uolo ut quo
ego & tu unum sumus. ita & isli in nobis unum sint
Ergo ꝗa ad hoc uenerat: ut qued erat impossibile legis ꝗa

Expanded text:
lus ad ecclesias scribens: gratia uobis, inquit, et pax a deo palus ad ecclesias scribens: gratia uobis, inquit, et pax a deo patre et domino Iesu Christo: gratia, quae non ex merito retributa, sed ex donante concessa est; pax uero, qua reconciliati deo sumus, habentes propitiatorium dominum Iesum, qui donauit nobis delicta nostra et deleuit, quod erat chirographum mortis contra nos, adfigens illud cruci, et principatus et potestates fecit ostentui triumphans eas in ligno. quae autem potest hominis filius nasceretur, decem mensium fastidia sustineret, partus expectaret aduentum, inuolueretur pannis, subiceretur parentibus, per singulas adoleret aetates et post contumeusque ad mortem, et id opere conpleret, quod ante ex persona mediatoris fuerat deprecatus dicens: pater, uolo, ut, quomodo ego et tu unum sumus, et isti in nobis unum sint? ergo, quia ad hoc uenerat, ut, quod erat inpossibile legis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cat igr̃ uester: Qui audiens dixit. Non necesse habent sa¬
ni intdico: sed male habẽtes. Euntes aut̃ discite: quid sit mi¬
seruotdiam uolo & non sactifictum. Non ueni uocate uistos
sed peccatores.Marcus quoq in eadem uerba consentit. Igt
ut diximus: omnis ex lege questio nascehatira.Lex quispe
uistitiae tenaxiclementiam non habebat. sed quicũq adul¬
ter.homicida. fraudator. & ut breuiter dicam mortali crimi¬
ne tenebatur:nulla urnia pornitentiae larabaiur a crimiẽ.
Oculum pto oculo: dentem pro dente: animam pto anima
uibebatur exoluere: Omnes itaq declinauerant:simul inu¬
tiles facti erant. non erat qui faceret honum: non erat usq
ad unum. Ubi autem habundauit peccatum: superhabun¬
dauit & gratia. Et misit dius filium suum factum ex mu¬
liere. qui destructo medio pariete fecit utrunq unum: &
austeritatem legis euuangelis gratia temperauit. Unde pau¬

Expanded text:
ister vester? Qui audiens dixit: Non necesse habent saister vester? Qui audiens dixit: Non necesse habent sani medicum, sed male habentes. Euntes autem discite quid sit, misericordiam volo, et non sacrificium: non enim veni vocare justos, sed peccatores. Marcus quoque in eadem verba consentit. Igitur, ut diximus, omnis ex Lege quaestio nascebatur. Lex quippe justitiae tenax, clementiam non habebat: sed quicumque adulter, homicida, fraudator, et ut breviter dicam, mortali crimine tenebatur, nulla venia poenitentiae laxabatur a crimine, oculum pro oculo, dentem pro dente, animam pro anima jubebantur exolvere . Omnes itaque declinaverant, simul inutiles facti erant: non erat qui faceret bonum, non erat usque ad unum . « Ubi autem abundavit peccatum, superabundavit et gratia. » . Et, « misit Deus filium suum factum ex muliere » , qui deausteritatem legis euangelii gratia temperauit. unde et Pau
Abbreviated transcription (Latin):
sticerit. soluo q luioit cruciatuo lattitia domuoꝰ intitesse
noluerit. Itaq sicut in catteris parabolis quat non sunt asal¬
uatore dissertȩ: quam ob causam dictar sint solemus inꝗ¬
rere: ita & in hac facere debemus:quare dominus in istius modi¬
uerba proruperit: & obquam interrogauonem tesponsimis si¬
militudo prolata sit. Scrib & pharisei mussitabant dicen¬
tes. Quare hic peccatores recipit: & uescitur cum eis:Suꝑior
quippẽ sermo praemiserat. Erant autẽ accedentes ad eum õs
publicant & peccatores audire eum. Itaq hinc omnis inuidia
cur quos legis praccepta damnatent: eorum confabulationem
atq conuiuium dominus non uitaret. Et haec lucas.Carteꝵ
matheus ita loquitur. Cum aũt discumberet in domo: ecce
peccatores & publicani uenientes recumbebant cum hiesu¬
& cum discipulis tius Quod uidentes pharisei dicebant di¬
scipulis cuis. Quare cum publicanis & peccatorib mandu

Expanded text:
stiterit; solusque livore cruciatus, laetitiae domus interesse stiterit; solusque livore cruciatus, laetitiae domus interesse noluerit? 2. Itaque sicut in caeteris parabolis, quae non sunt a Salvatore dissertae, quam ob causam dictae sint, solemus inquirere: ita et in hac facere debemus, quare Dominus in istiusuerba proruperit et ob quam interrogationem responsionis similitudo prolata sit. scribae et pharisaei mussitabant dicentes: quare hic peccatores recipit et uescitur cum eis? superior quippe sermo praemiserat: erant autem accedentes ad eum omnes publicani et peccatores audire eum. itaque hinc omnis inuidia, cur, quos legis praecepta damnarent, eorum confabulationem atque conuiuium dominus non uitaret. et haec Lucas; ceterum Mattheus ita loquitur: cum autem discumberent in domo, ecce multi peccatores et publicani uenientes recumbebant cum Iesu et discipulis eius. J quod uidentes pharisaei dicebant discipulis eius: quare cum pu
Abbreviated transcription (Latin):
teem redit: accipit annulum & stolam: & ĩmolatur ei uitil:
saginatus: quis sit maior frater. et quomodo de agto ueni¬
ens: susceptioni fris inuidtat: et caetera qua in euuangilio
plenius explicantur. Addis ĩsuꝑ. Scio multos in hac letione
diuersa dixisse: & stem̃ matorem tudeum: minorẽ extimas¬
se gentilem. Sid quaro quomodo uidaico possit aptati. Ecce
tot annos seriuo tibi: & nunꝗͣ mandatum tuum ptrt̾ui.¬
Quunqm̃ dedisti mihi edum: ut cum amicis meis epularer.
Et illud. Fili tu metum es semper: & omnia inta tuq sint.
Si autẽ ais de uisto & peccatore uolutrimus esse parabolã
uisto non poterit conuenire: ut de salute alterius & matiẽ
Ftaitis contristetur. Si enim inuidia diaboli mors introtut
in orbem terrarum: & imitantur cum qui sunt ex pacte
eius. nunqm̃ personȩ iusti tam immanis inuidia poterit co
aptari: ut foris steteru: & dementissimo patri rigidus ob¬

Expanded text:
trem redit, accipit anulum, stolam et immolatur ei uitulus trem redit, accipit anulum, stolam et immolatur ei uitulus saginatus? qui sit maior frater et quomodo de agro ueniens susceptioni fratris inuideat? et cetera, quae in euangelio plenius explicantur\'. addis insuper: \'scio multos diuersa in hac lectione dixisse b et fratrem maiorem Iudaeum, minorem aestimasse gentilem. sed quaero, quomodo Iudaico populo possit aptari: ecce tot annis seruio tibi et numquam mandatum tuum prquam dedisti mihi haedum, ut cura amicis meis epularer, et illud: fili, tu mecum es semper et omnia mea tua sunt. si autem\', ais, \'de iusto et peccatore uoluerimus esse parabolam, iusto non poterit conuenire, ut de salute alterius, et fratris maxime, contristetur. si enim inuidia diaboli mors introiuit in orbem terrarum et imitantur eum, qui sunt ex parte ipsius, numquam personae iaptari, ut foris steterit, et clementissimo patri rigidus ob
Abbreviated transcription (Latin):
Ascendant soli caelum. Propter illos tantum xpũs mortis sit
habrant. possideant. glorientur. Mihi aũt absit gloriari.nisi
in crcice domini nostri hiesu christi. per quem mihi mund
crucifixus est: Et ego mundo. De fide autẽ quod dignatuo
es scribere: Sancto Cirillo dedi conscriptam fidem. Qui sic ñ
credit alienus a xpõ est. Cartetum ego fidei meae testes ha¬
beo aures tuas: & brati frĩs zenobii. quem tecum omnes ꝗ
hic sumus plurimum salutamus: t ieronimus adł
intertogatio disputatio fuit. et sic quȩsissc quȩ¬
tendo iuam est dedisse quęsitis. Sapicniter quip¬
pe interroganti sapientia reputabitur. Ais. quis ẽ
iste in euuangelio pater: qui duobus filiis sub̾am diuidit:
qui duo filii. qui maior: que ue minor: quomodo iuniot ac¬
ceptam substantiam cum metetricibus dissipat: fame facta
a principe regionis prȩponitur poreis: siliquas comedit: ad pa¬

Expanded text:
ascendant soli caelum, propter illos tantum Christus mortuus sit, ascendant soli caelum, propter illos tantum Christus mortuus sit, habeant, possideant, glorientur; mihi autem absit gloriari nisi in cruce domini nostri Iesu Christi, per quem mihi mundus crucifixus est et ego mundo. De fide autem quod dignatus es scribere, sancto Cyrillo dedi conscriptam fidem. qui sic non credit, alienus a Christo est. ceterum ego fidei meae testes habeo aures tuas et beati fratris Zenobii, quem tecum omnes, qui hic sumus, plurimum salutamus. XVIII A. AD interrogatio disputatio fuit et sic quaesisse quaerenda uiam est dedisse quaesitis. sapienter quippe interroganti sapientia reputabitur. ais: \'quis est iste in euangelio pater, qui duobus filiis substantiam diuidit? qui duo filii? qui maior quiue minor? quomodo iunior acceptam substantiam cum meretricibus dissipat, fame facta a principe regionis praeponitur porcis, siliquas comedit, ad pa
Abbreviated transcription (Latin):
cipio: manu cottidie & proprio sudore quaerimus cibum
scientes ab apło scriptum esse. Qui aut̃ non operaturmon
manducet. Haec uenerabilis & sancte pater cum quali ge¬
mitu: cum quali dolore conscripserim: testis est hiesus.
Tacui. nunquid semper tateho dicit dominus: Non mihi
conceditur unus angulus heremi. Quottidie expostor fidẽ.
quasi sine fide renatus sim. Confiteor ut uolunt nõ plac&
Subscribo: non credunt. Unum tantum placet: ut hinc rece¬
dam. Iamiam cedo. arripuerunt a me pattem animde
meae carissimos fratres. Ecce discedere cupiunt: ĩmo peni¬
tus discedunt. melius esse dicentes inter feras habitare ꝗͣ
cum talib christianis. Et ego ipse me nisi me & corporis
imbecillitas: & hiemis asperitas retineret: Iam modo fuge
Ueruntamen dum uernum tempus adueniat obsecro ut
hihi paucis mensibus heremi concedatur hospitium aũt si
hoc tardũ uidetur: abscedo. Domini est terra & plenitudo cis.¬

Expanded text:
cipio. manu cotidie et proprio sudore quaerimus cibum cipio. manu cotidie et proprio sudore quaerimus cibum scientes ab apostolo scriptum esse: qui autem non operatur, nec manducet. Haec, uenerabilis et sancte pater, cum quali gemitu, cum quali dolore conscripserim, testis est Iesus. tacui, numquid semper tacebo? dicit dominus. non mihi conceditur unus angulus heremi. cotidie exposcor fidem, quasi sine fide renatus sim. confiteor, ut uolunt: non placet. subscribo: non credunt. unum tantum placet, ut hinc recedam. iam iam cedo. abruperunt a me partem animae meae, carissimos fratres. ecce discedere cupiunt, immo discedunt melius esse dicentes inter feras habitare, quam cum talibus Christianis; et ego ipse, nisi me et corporis inbecillitas et hiemis retineret asperitas, modo fugerem. uerumtamen, dum uernum tempus adueniat, obsecro, ut paucis mihi mensibus heremi concedatur hospitium; aut si et hoc tardum uidetur, abscedo. domini est terra et plenitudo eius.
Abbreviated transcription (Latin):
ras integras perfectasq personas indefessa uoce pronuntiãs
Si ab atrianis merito: si ab orthodoxis. qui huius modi
arguũt fudem: orthodox eͥsst desierunt. Aut si eis placet: he¬
teticum me cum occidente hoc est cum damaso petroq:
demnent.Quid unum hominem exceptis sotiis criminant᷑.
Si tius tenuiter fluit: non est aluei culpa sed fontis. Pu¬
det dicete: De cauetnis cellularum damnamus urbem. In
sacco & cinere uolutati:de epĩs sententiam ferimus. Quid
facit sub tunica poenitentis regius animus: Cathenȩ Cor¬
des & comae non sunt dyadematis signa sed fletus.Permit¬
tant mihi quaeso nihil loqui. Cur eum lacerant qui non
meretur in iuidiam: Haereticus sum: Quid ad te: quiesce uam
dictum est. Plane ne times ne eloquentissimus homo ĩ syro
sermone uel graeco ecclesias circumeam: populos seducam:
scisma conficiam. Nihil alicui praeripu: nihib ociosus ac¬

Expanded text:
ras, integras perfectasque personas indefessa uoce pronuntians. ras, integras perfectasque personas indefessa uoce pronuntians. si ab Arrianis, merito; si ab orthodoxis, qui huiusmodi arguunt fidem, esse orthodoxi desierunt aut, si eis placet, hereticum me cum occidente, hereticum cum Aegypto, hoc est cum Damaso Petroque, condemnent. quid unum hominem exceptis sociis criminantur? si riuus tenuiter effluit, non est aluei culpa, sed fontis. pudet dicere: de cauernis cellularum damnamus orbem, si in sacco et cinere uolutati de episcopis sententiam ferimus. quid facit sub tunica paenitentis regius animus? catena, sordes et comae non sunt diadematis signa, sed fletus. permittant mihi, quaeso, nihil loqui. cur eum lacerant, qui non meretur inuidiam? hereticus sum: quid ad te? quiesce, iam dictum est. plane times, ne eloquentissimus homo in Syro sermone uel Graeco ecclesias circumeam, populos seducam, scisma conficiam. nihil alicui praeripui, nihil otiosus ac
Abbreviated transcription (Latin):
RCREUERAM MIPEM
utendum mihi psalmistę uoce dicentis. Cum cõ¬
sisteret aduersum me peccator: obmutui. &hu¬
miliatus sum. & silui a bonis & iterum. E go
uent tanqm̃ surdus uoti audiebam & tanqm̃ mutus non
aperiens os suum. & factus sum ut homo non audiens
Sed quia caritas omnia superat: & propositum uincit affe¬
itus: non tam inuiriam facientibo reddo uicem: qm̃ tibi re¬
spondeo postulanti.Apud christianos enim non qui patit
ut ait quidam sed qui facit contumeliam misei est. Et pri¬
mo quidem anteqm̃ dt fide mea quã optiẽ nosti tec loquar
aduersus barbariem istius loci uersu cogor clamare uulgato.
Quod genus hoc hominum: quaeue hunc tam barbara morẽ
permutit patria: hospitio prohibemur arenae.Bella cient. pͥma¬
q uetant consistere terra. & caetera. Quae id circo de gentili
poeta sũpsimus:ut qui xp̃i pacem non feruat: pacem satem di¬
scat ab ethnico. Heraeticus uocor homousian prȩdicans tri¬
nitatem. Sabelliane impietatis arguor:tres subsistentes ue¬

Expanded text:
creueram quidem utendum mihi psalmistae uoce dicentis: cum consisteret aduersum me peccator, obmutui et humiliatus sum et silui a bonis et iterum: ego uero tamquam surdus non audiebam et tamquam mutus non aperiens os suum factus sum ut homo non audiens, sed quoniam caritas omnia superat et propositum uincit affectus, non tam iniuriam facientibus reddo uicem, quam tibi respondeo postulanti. apud Christianos enim non qui patitur, ut ait quidam, sed qui facit contumeliam, miser est. Et primo quidem, antequam de fide mea, quam optime nosti, tecum loquar, aduersus barbariam istius loci uersu cogor clamare uulgato: quod genus hoc hominum? quaeue hunc tam barbara morem permittit patria? hospitio prohibemur arenae. bella cient primaque netant consistere terra et cetera. quae idcirco de gentili poeta sumpsimus, ut qui Christi pacem non seruat, pacem saltim discat ab ethnico. hereticus uocor homousiam praedicans trinitatem; Sabellianae inpietatis arguor tres subsistentes, ue
Abbreviated transcription (Latin):
nomio. Si acceperit homo uxorem: & habuerit eam: & nõ in¬
uenerit gratiam in conspectu euis propter aliquam feditate:
sua. Cunq egressa alium maritum duxerit: & ille quoq o¬
derit eam: dederitq ei libellum repudii: & dimiserit de domo
sua: aut certe mortuus fuerit: non poterit prior maritus reci¬
pere cam in uxorem. quoniam polluta est & abhominabilis
facta est cotam domino. ne peccaie fatias terram: quam dñs
deus tuns tibi tradidit possidendam. Unde obsecro te ut con¬
soleris eam: ĩmo prouotes eam ad salutem. Putridȩ carnes
ferro indigent & cauterio. nec est medicinat culpa sed uulte¬
ris: cum crudelitate elementi non patcit medicus ut parcat:

Expanded text:
nomio: si acceperit homo uxorem et habuerit eam et non innomio: si acceperit homo uxorem et habuerit eam et non inuenerit gratiam in conspectu eius propter aliquam foeditasua. Cumque egressa alterum maritum duxerit; et ille quoque oderit eam, dederitque ei libellum repudii, et dimiserit de domo sua, vel certe mortuus fuerit, non poterit prior maritus recipere eam in uxorem: quia polluta est, et abominabilis facta est coram Domino. Ne peccare facias terram tuam, quam Dominus Deus tuus tradidit tibi possidendam » . Unde obsecro te, ut consoleris eam, imo provoces ad salutem. Putridferro indigent et cauterio; nec est medicinae culpa, sed uulnelis, cum crudelitate clementi non parcit medicus, ut parcat,
Abbreviated transcription (Latin):
pressa & non clamauerit: puniti quasi adultetam. si autem
in agro: oppressam in noxiam esse ascelere: et uiolentũ legi¬
bus subiacere. Ergo & ista sotor quae ut dicit uim passa
est. ut adultero iungrretur: si uult christi corpus accipeit:
& non ad ultera reputari: agat poenitentiam: ita dũtaxat
ut setundo uiroi qui non appellatur uir sed adult̾. a tpr̃t
poenitentiae non copuletur.Quod si ei ⁊durum uidetur: & semel
dilectum non potest derelinquere: nec praeferte dominum uolu
ptati: aucliat apostolum lamantem. Non potestis calicẽ domini
bibere: & calicem demoniorum. Non potestis mensȩ domini cõ¬
municare: & mense dȩmoniorum. Et in alto loco. Que cõica¬
tio luci ac tenebris: Qui consensus christi ac beli&e. Rem no¬
uam loquor: ĩmo non nouam sed ueterẽ. quae ueteris testamẽ¬
ti auctoritate firmatur.Si reliquerit scđm uirum: & ptiori te¬
conciliari noluerit: non potest.Scriptum est enim in deutro¬

Expanded text:
pressa, et non clamaverit, puniri quasi adulteram . Si autem pressa, et non clamaverit, puniri quasi adulteram . Si autem in agro oppressa sit, innoxiam esse a scelere; et violentum legibus subjacere. Ergo et ista soror, quae, ut dicit, vim passa est, ut alteri jungeretur, si vult corpus Christi accipere, et non adultera reputari, agat poenitentiam: ita duntaxat, ut secundo viro, qui non appellatur vir, sed adulter, a tempore poenitentiae non copuletur. Quod si ei durum videtur, et semel dilectum non potest dereliptati, audiat apostolum conclamantem: non potestis calicem domini bibere et calicem daemoniorum; non potestis mensae domini communicare et mensae daemoniorum, et in alio loco: quae communicatio luci ac tenebris? qui consensus Christo ac Belial? rem nouam loquar, immo non nouam, sed ueterem, quae ueteris testamenti auctoritate firmatur. si reliquerit secundum uirum et reconciliari priori uoluerit, non potest. scriptum est enim in Deutero
Abbreviated transcription (Latin):
bus cooꝑtus: & ab uxore propter haec stelera derelictus: mari¬
tus est reputandus: cui alterum uirum accipat non licet. Nõ
hoc apostolus propria auctoritate decernit: sed xpõ in selo
quente christi uerba sictatus est. qui ait in eruangelio. Qui
dimitit uxotẽ suam excepta tausa fornicationis facit eam
mechari. et qui dimissam acceperit: adulter est. Siue ipsa di
misit uirum: siue a uito dim ilsa sit: adulter est qui tam
accipit. Unde & apostoli grauem conuigii sarcinam intelli¬
gentes: si ita est inquiunt. uon expedit homini ucorẽ acciꝑe.
Aaquos dominus: qui potest inquit capere capiat. statĩq
sub exemplo trium tunuchorum uirginitatis infeit bea¬
itudinem: quac nulla carnis lege retinetur. Neq satis animad¬
aduertere potui: quid sit quod dicere uoluit: alio iuro per
rapuit: & uirum postea non raptotem dimisit. legat libros
moysi: & inueniet desponsatam uiro si in cuutate fuerit op

Expanded text:
ibus coopertus et ab uxore propter haec scelera derelictus, mariibus coopertus et ab uxore propter haec scelera derelictus, maritus eius reputatur, cui alterum uirum accipere non licet. nec hoc apostolus propria auctoritatquente Christi verba secutus est, qui ait in evangelio: Qui dimiserit uxorem suam, excepta causa fornicationis, facit eam moechari, et qui dimissam acceperit amiserit uirum siue a uiro dimissa sit, adulter est, qui eam acceperit. unde et apostoli grauem coniugii sarcinam intellegentes: si ita est, inquiunt, non expedit homini uxorem accipere. ad quos dominus: qui potest, inquit, capere, capiat, statimque sub exemplo trium eunuchorum uirginitatis infert beatitudinem, quae nulla carnis lege retinetur. 4. Neque satis animaduertere potui, quid sit, quod dicere uoluit: alio uiro per rapuit: et quare postea non raptorem rapta dimisit? legat libros Moysi et inueniet desponsatam uiro, si in ciuita
Abbreviated transcription (Latin):
moterer. Respondeo iaq sorori quat a nobis super statu suo
quaerit: non nostras sed apostoli sentenuas. An ignoratio fres.
scientibus enim legem loquor quoniam lex domͦinatur hor.
quanto tempore uiuit. Mulier enim quat subest iuto: uiuẽte
uiro uncta est legi. Quod si mortuus suerit uit euis. literata
est a lege uiri. Ergo uiuẽte uito adultera erit: si dixerit aliũ
uirum. Et in alio loto. Mulier alligata est: quanto tempore
uiuit uir eius. Si autem dormierit iur liberata est: cui uulte
nubat in domino tm̃. Omnes igitur causationes apłus am¬
putans aperte sime diffiniuit: uiuente uiro adulteram esse
tuulierem: si alteri nupserit. Nolo mihi ptoferas raptoris uio¬
lentiam. inatris persuas ionem. prĩs auctoritatem. propinqͦe
cateruã. seruorũ insidias atq cõtemptũ : damna rei familiaĩs.
Qmͣdiu iuuit licet adulter sit: licet sodomita. licet flagitiis oĩ¬

Expanded text:
morerer\'. responde itaque sorori, quae a nobis super statu sui morerer\'. responde itaque sorori, quae a nobis super statu sui quaerit, non nostra, sed apostolica sententia: an ignoratis, fratres, -scientibus legem loquor — quoniam lex dominatur homini, quanto tempore uiuit? mulier enim, quae sub uiro est, uiuente uiro adstricta est legi. quodsi mortuus fuerit uir eius, liberata est a lege uiri. ergo uiuente uiro adultera erit, si duxerit alium uirum, et in alio loco: mulier alligata est, quanto tempore uiuit uir eius. si autem dormierit uir, liberata est: cui uult, nubat, tantum in domino. omnes igitur causationes apostolus amputans apertissime definiuit uiuente uiro adulteram esse mulierem, quae alteri nupserit. nolo mihi -proferas raptorem et uiolentiam, matris persuasionem, patris auctoritatem, propinquorum cateruas, seruorum insidias atque contemptum, damna rei familiaris: quamdiu uiuit uir, licet adulter sit, licet sodomita, licet flagitiis omn
Abbreviated transcription (Latin):
ram uxor uri corpus sit: et quicunq fuetit fornicatus.
peccat in corpus suum: hoc est in uxorẽ. dum eam sua for¬
nicatione commaculat. & facit eã nõ petcantẽ sua cõmixtione pecare
breuem cartulam in qua hatc indita ferebantur. Querenđd
ab eondest a me: utrum mulier relicto uro adultero & so¬
domita: & alio per uim accepto:possit absq pornitentia cõ¬
municate ecclesiae: uinuente adhuc toquem prius reliq̃¬
rat.Quod legens: illius uersiuli tecordatus sum: Ad excu¬
sandas excusationes in peccats.Omnes enim homines
uitiis nostris fauemus:& quod propria facimus uoluntate
ad naturae referimus necessitatem. quomodo si dicat adole¬
scens. Uim patior corporis: me ad libidinem atedor impellit
ipsa organa membrorum genitalium & compositio torporis :¬
n egestate eram. indigebam cibo. tegimen corporis non ha¬
bebam. ideo alienum sangunem fu̾di. ne ipse fame & frigor̃

Expanded text:
ram uxor uiri corpus sit et, quicumque fuerit fornicatus, ram uxor uiri corpus sit et, quicumque fuerit fornicatus, peccet in corpus suum, hoc est in uxorem, dum eam sua fornicabrevem chartulam, in qua haec indita ferebantur: Quaerendum ab eo, id est a me, utrum mulier relicto viro adultero, et sodomita, et alio per vim accepto, possit absque poenitentia communicare Ecclesiae, vivente adhuc eo quem prius reliquerat. Quod legens, illius versiculi recordatus sum: « Ad excusandas excusationes in peccatis » . Omnes enim huitiis nostris fauemus et, quod propria facimus uoluntate, ad naturae referimus necessitatem. quomodo si dicat adulescens: \'uim patior corporis mei, ad libidinem ardor inpellit, ipsa organa membrorum genitalium et conpositio corporis n egestate\', inquit, \'eram, indigebam cibo, tegumen corporis non habebam; ideo alienum sanguinem fudi, ne ipse fame et frigore
Abbreviated transcription (Latin):
nitendi practeritos stimulos patitur: et titillationẽ carnis &
incentiua peccati. et per hȩc quat corrigi cupimus cogitantess:
rursum fit materia ddinquendi. Aliter. Cactera peccata forin¬
secus sunt.Quicquid enim egerimus:in alios aginius. Fornica¬
tio non solum conscientiam fornicantis:sed etiam corpus
quet homo ptem̃ & mrem̃ & adherebit utcori suȩ̨: & erunt
una caro: etiam ipse cum meretrice unum corpus efficitur:
& peccat in corpus suum. dum templum xpi Facit esse mere¬
tricis. Dicamus & aliter.ne ullam graetorum sententiã
praeterire uideamur. Aliud est pectare per corpus: aluid in
corpore. Furtum. homicidim. &tartera absq fornitatioẽ
peciata. manu administramus extrinsecus. Fornicatio sola
in corpore nostro exercetur a nobis: non per corpus in alios
sed per prȩpositum ministerium. habet aulem in se passionẽ
Sũt qui ita disserunt: auint quod secundum scãm scriptu¬

Expanded text:
nitendi, praeteritos stimulos patitur, et titillationem carnis, et nitendi, praeteritos stimulos patitur, et titillationem carnis, et incentiva peccati: ut per haec, quae corrigi cupimus, cogitantes, rursum sit materia delinquendi. Aliter: Caetera peccata forinsecus sunt. Quidquid enim egerimus, in alios agimus: fornicatio non squet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae et erunt una caro, etiam ipse cum meretrice unum- corpus efficitur et peccat in corpus suum, dum templum Christi facit corpus- esse meretricis. dicamus praeterire videamur. Aliud est 297 peccare per corpus, aliud in corpore. Furtum, homicidium, et caetera absque fornicatione peccata, manu admiin corpore nostro exercetur a nobis, non per corpus in alios, et \'per\' praepositio ministerium habet, in autem in se passionem. sunt et, qui ita disserant, quod secundum sanctam scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
nos cum illo stiscitabit per uirtutem suam.Nescius quia corpa
uestraimembra sunt xp̃i. Tollens ergo membra xpĩ. faciam mͤe.¬
bra meretricis: Absit. An nescitis quia qui totiiungir se mittici
unum corpus est. Erunt enim inquit duo in carne una. Quĩ
aut̃ iungit se domino: unus spiritus est. Fugite fornicationẽ
Omne peccatum quod tunq fecerit homo: extra corpus est. Qui
autem fornicatur: in corpus suum peccat. ⁊ reliqua. Scuo aplo
fornicationem. Et enim lixuria mater libidinis est. uentrem
q distentum cibo & uni potionibus irrigatum: uoluptas ge¬
nitalium sequittir. atq ut alibi dictum est: pro membioꝵ or¬
dinti ordo uitiorum est. Om̃e itaq peccatum uetbi grã fuitũ
homitidium. rapina. peruirtum. Qc his similia. post factum
pęnitudinem habent. & licet inuitet lucrum:tamen mordet
conscientia. Uoluptas sola ac libido.etiam in ipso tempore poe¬

Expanded text:
nos cum illo suscitauit per uirtutem suam. nescitis, quia corpora nos cum illo suscitauit per uirtutem suam. nescitis, quia corpora uestra membra Christi sunt? tollens ergo membra Christi faciam membra meretricis? absunum corpus est? Erunt enim, inquit, duo in carnem unam » « Qui autem conjungit se Domino, unus spiritus est. Fugite fornicationem. Omne peccatum quodcumque fecerit homo, extra corpus est. Qui autem fornicatur, in corpus suum peccat et reliqua. sanctus apostolus fornicationem. etenim luxuria mater libidinis est uentremque distentum cibo, et vini potionibus irrigatum, voluptas genitalium sequitur; atque ut alibi dictum est, pro membrorum ordine, ordo vitiorum est. Omne itaque peccatum, verbi gratia furtum, homicidium, rapina, perjurium, et caetera his similia, post factum poenitudinem habent: et licet invitet lucrum, tamen mordet conscientia. Voluptas sola ac libido etiam in ipso tempore poe
Abbreviated transcription (Latin):
futura eactendere: quae aut constqui non possi mus: aut forsitã
cito inuenta. perdamus. Roria enim quã latinꝰ uertit
in maliciam: apud gractos duo significat: & maliciam & affli¬
ctionem: quam autem RANOCIy gracci dicunt: & hic magis ꝓ
malicia transferti debuit. Quod si contentiose quis ducutis
nolens ha riaꝑ afflictionem & angustias std maliciam dici
illo sensu explanandum est: quo mundus in maligno hoc est
In secundo quȩ siuisti ͤ esc heati apostoli pauli prima ad corĩthios
epła: in qua loquitur.Omne peccatum quod fecerit homo: extia
corpus est. qui autem fornicatur: in corpus suum peccat. Legam
ergo paululum supettus:& sic ad haet uerba ueniamus. Ne de
ext̾remis partibus: & ut ita dicam cauda capituli totam siã.
nosse cupiamus. Cotpus inquit non est fornicationi. sed dñõ. et
dominus corpori. Dius autem qui dominum suscitauit: et

Expanded text:
futura extendere, quae aut consequi non possumus aut forsitan futura extendere, quae aut consequi non possumus aut forsitan cito inuenta perdamus? xayia enim, quam Latinus uertit in \'malitiam\', apud Graecos duo significat, et malitiam et adflictionem, quam κάκωσιν Graeci dicunt et hic magis pro malitia transferri debuit. quod si contentiose t quis ducitur nolens κακίαν adflictionem sonare et angustias, sed malitiam, illo sensu explanandum est, quo mundus in maligno, hoc est In secundo proposuisti loco de beati apostoli Pauliprima ad Corinthios epistula, in qua loquitur: omne peccatum, quod fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus suum peccat. legamus ergo paululum superius et sic ad haec uerba ueniamus, ne de extremis partibus et, ut ita dicam, cauda capituli totam sententiam nosse cupiamus. corpus, inquit, non fornicationi, sed domino, et dominus corpori. deus autem, qui dominum suscitauit, et
Abbreviated transcription (Latin):
REUTS EPISTOLA Iongas non ua¬
let explanate questiones. & in artum multa con¬
dudẽs: stringere uerbis: quod sensibus dila tatum
est. Interrogas quid significet illud in euuangłio
uixta matheum. nolite solliciti esse de crastino. sufficit enim di¬
ci malicia sua. Crastinum in scripturis sanctis futurum tẽpꝰ
significat. ficti cacob in genesi liquitut. exaudiet me ttas ui¬
sticia mea. & uhi altare extruitur a duabus tribuhus tuben
& gad & dimidia tribu manasse: & acuncto israde ad cas
legatio mutitur: cum phinres prtifici respondissent id cuto se
altare fecissent nectas siliis colendi deum possessio denegaretur
& multa istiusmodi in ueteri reperies instrumento. Qui etq̃d de
futuris nos cogitare prohibuit: concessit de pñtib ꝓpter huant
iutae fragilitatem. Quod autem adicit his sufficit diei malicia
sua. hoc modo intelligiur. Sufficit uobis de praesentib hutus
siculi angustiis cogtare. Quid necesse est sensum ad incerta et

Expanded text:
reuis epistula longas explanare non ualet quaestiones et in artum multa concludens stringere uerbis, quod sensibus dilatatum est. interrogas, quid significet illud in euangelio iuxta Mattheum: nolite solliciti esse de crastino; sufficit diei malitia sua. crastinum in scripturis sanctis futurum tempus significat, sicut Iacob in Genesi loquitur: exaudiet me cras iustitia mea et, ubi altare extruitur a duabus tribubus Ruben et Gad et dimidia tribu Manasse et a cuncto Israhele ad eas legatio mittitur, cum Finees pontifici respondent idcirco se altare fecisse, ne cras filiis suis colendi deum possessio denegetur. et multa istius modi in ueteri repperies instrumento. qui ergo de futuris nos cogitare prohibuit, concessit de praesentibus propter humanae uitae fragilitatem. quod autem dicit: sufficit diei malitia sua, hoc modo intellege: sufficit nobis de praesentibus huius saeculi angustiis cogitare; quid necesse est sensum ad incerta et
Abbreviated transcription (Latin):
demonia & illa abiens nuntiauit iis qui co fuerant. lugentib
& flentibus.Illiq audientes quod uiueret: & quod uidisset eum¬
non crediderunt.Nuius questionis duplex solutto est.Aut enĩ
non recipimus marci testimonium:quod in raris ⁊fitur ciuuã¬
geliis. omibꝰ gractiȩ libris pͥene.hoc capitulum in fine nõ hñtib:
p̾tesertim cum diuersa atq contraria euuangelistis çarteris nar¬
rait uideatur: aut hoc respondendũ ẽ: quod uͦterq bñe dixerit
matheus quando dominus surrexerit: ilest uespere sabbati: mar¬
cus autẽ quando cum tuderat maria magdalene: id est mane
ptima sabbati.Ita rnim distinguendum est. Cum aut̃ tesurre¬
tisset .&. parumper spiritu coartato inferendum: Prima sabbtĩ
mane appatuit maria magdalene. ut qui uespere sabbati uix
tatheum iesuritxerat: mane prima sabbati uixta marcum
appatuerit maria magdalene.Quod quidem & iohannes euuã.

Expanded text:
daemonia; et illa abiens nuntiauit his, qui cum eo fuerant, lugentibus daemonia; et illa abiens nuntiauit his, qui cum eo fuerant, lugentibus et flentibus. illique audientes, quod uiueret et qoud uidisset eum, crediderunt. cuius quaestionis duplex solutio est. aut enim non recipimus Marci testimonium, quod in raris fertur euangeliis omnibus Graeciae libris paene hoc capitulum in fine non habentibus, praesertim cum diuersa atque contraria euangelistis ceteris narrare uideatur, aut hoc respondendum, quod uterque uerum dixerit: Matheus, quando dominus resurrexerit,. id est uespere sabbati, Marcus autem, quando eum uiderit Maria Magdalene, id est mane prima sabbati. ita enim distinguendum est: cum autem resurrexisset, et parumper spiritu coartato inferendum: prima sabbati mane apparuit Mariae Magdalenae, ut, qui uespere sabbati iuxta Matheum resurrexerat, mane prima sabbati iuxta Marcum apparuerit Mariae Magdalenae. quo
Abbreviated transcription (Latin):
lecta: rubentia musta calcamus. & nouũ ex his uinũ bibiꝯ
in regno prĩs. nequaqmͣ in uetustate lutere:sed in nouitate sps̃
cantantes canticum nouum:quod nemo potest cantare nisi
in regno eclesiae.quod regnum prĩs est.Huͥnc panem & tacob
& panem comedimus angelorum.& audimus dominum ꝑte¬
ditantem.Meus cibus estͦ ut faciam uoluntatem cius ꝗ misit¬
ine. & impleam opus eius.Faciamus igitur uoluntatẽ eus
qui misit nos pr̃is: impleamus opus illius. & xpũs nobiscum bi¬
bet in regno eccłiar sanquinem suum. ¶Questio tertia: q̃¬
causa sit ui de tesurrectione domini. & apparitione euuange¬
listae diuersa nartauerint. In quibus primum queris:cuN
matheus dixerit: Uespere sabbati illuscente: in una sabbati do¬
minum surrexisse:Et marcus mane resurrectionem cius cõ¬
memoret esse factam: ita scribens. Cum autẽ surrex isset: una
sabbati mane apparuit matiae magdalene: de qua ciecerat septẽ

Expanded text:
lecta\', rubentia musta calcamus et nouum ex his uinum bibimus lecta\', rubentia musta calcamus et nouum ex his uinum bibimus in regno patris nequaquam in uetustate litterae, sed in nouitate spiritus canentes canticum nouum, quod nemo potest canere nisi in regno ecclesiae, quod regnum patris est. hunc panem et Iacobet panem comedimus angelorum et audimus dominum praedicantem: meus cibus est, ut faciam uoluntatem eius, qui me misit, et impleam opus eius. faciamus igitur uoluntatem eius, qui nos misit, patris et impleamus opus illius et Christus nobiscum bibet in regno ecclesiae sanguinem suum. Quae causa sit, ut de resurrectione et apparitione domini euangelistae diuersa narrauerint. — In quibus primum quaeris, cur Matheus dixerit uespere sabbati inlucescente in una sabbati dominum surrexisse et Marcus mane resurrectionem eius factam esse commemoret ita scribens: cum autem resurrexisset, una sabbati mane apparuit Mariae Magdalenae, de qua eiecerat septem