comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s ille te seribente & papa fuit. Quomͦ
gͦ ñc scismaticũ criminaris: slunqͥd
cũ eade uana spe tua illiꝰ simul & scĩ¬
tas euanuit & papatus: Mirũ qͦd po¬
tuit ita in breui dulce & amarũ. ex
eodẽ fonte ꝓcedere. Heri catholieus &
sc̃s & summꝰ pontifex: hodiẽ nequã scis¬
maticꝰ & turbator. Heri pat̾ innocentiꝰ
hodie gregoriꝰ diaconꝰ sc̃i angeli. Itaq
uno qͥdem ex ore. s corde ꝓfecto dupli¬
ei: contraria ꝓcessere. Labia dolosa in
corde & corde locuti st̃. S enĩ homo
eui cor & cor diuerberat conscientiã.
& est & ñ diuaricat linguã: putas q
timor ei in mente sit. aut in fronte
bona corã do & hõib : qͥ more illius
minẽ reueret᷑. & certe ambitio cũ ꝓ¬
rũpit in impudentiã. efficaciã ꝑdit:
& cũ imꝓbus affectus se aꝑit ꝑit effec¬
tus. Ambitio mat̾ hẏ pocrisis latebras
amat & tenebras: lucis impatiens ẽ.
Ambitio spurcũ uitiũ in imo iacet:

Expanded text:
sanctus ille, te scribente, et papa fuit. Quomodo sanctus ille, te scribente, et papa fuit. Quomodo ergo nunc schismaticum criminaris? Nunquid cum eadem vana spe tua, illius simul et sanctitas evanuit, et papatus? Mirum quod potuit ita in brevi dulce et amarum ex eodem fonte procedere. Heri catholicus, et sanctus, et summus pontifex: hodie nequam, schismaticus, et turbator. Heri pater 133 Innocentius, hodie Gregorius diaconus Sancti Angeli. Itaque uno quidem ex ore, sed corde profecto duplici contraria processere. Labia dolosa in corde, et corde locuta sunt. Sed enim homo cui cor et cor diverberat conscientiam, et Est et Non divaricat linguam, putas quia timor ei in mente sit, aut in fronte bona coram Deo et hominibus , qui more illius minem reveretur . 5. Et certe ambitio, cum prorumpit in impudentiam, efficaciam perdit: et cum improbus affectus se aperit, perit effectus. Ambitio, mater hypocrisis, latebras amat et tenebras; lucis impatiens est. Ambitio, spurcum vitium, in imo jacet:
Abbreviated transcription (Latin):
mo ñ minꝰ sine fronte qͣm sine m̃te:
nec dei memor timoris:nec suȩ hone¬
statis. Eutat se ñ uideri: cũ sit sub¬
sannatio & illusio õib qͥ in eircuitu
eiꝰ st̃. Merito qͥdem. Certe enĩ ꝓ foro
sacrario utit᷑: & instar hõis negociato¬
ris queritantis lucra sua. & mͦ hunc
mͦ illũ explorantis uenditorẽ. ut ab
illo demũ em̃at qͦd amat a qͦ uiliꝰ im¬
petrare ualuerit: ita iste sollicite sͥ
eccłiasticã dignitatẽ hinc inde ꝑqͥrens:
eũ tandẽ ꝓ suo arbitrio delegit habe¬
re papã qͥ se legatũ ẽẽ consenserit.
Ergo nͥ legatꝰ tu fueris: roma papã ha¬
bere ñ poterit: Unde hoc tͥ priuile¬
giũi in ȩccłia dĩ.: Quisnã tͥ hane con-¬
cessit in xp̃i hereditate p̃rogatiuã: llũ¬
qͥd tu hereditate possides scu̾ariũ dei:ͤ
Donee enĩ in obtinenda pudenda & im¬
pudenti petitione spes tibi ulla ꝓme¬
rendi dñi innocentii gr̃am ẽẽ potuit:

Expanded text:
mo non minus sine fronte, quam sine mente; mo non minus sine fronte, quam sine mente; nec Dei memor timoris, nec suae honestatis! Putat se non videri, cum sit subsannatio et et illusio omnibus qui in circuitu ejus sunt. Merito quidem. Certe enim pro foro, sacrario utitur: et instar hominis negotiatoris quaeritantis lucra sua, et modo hunc, modo illum explorantis venditorem, ut ab illo demum emat quod amat, a quo vilius impetrare valuerit; ita iste sollicite sibi ecclesiasticam dignitatem hinc inde perquirens, eum tandem pro suo arbitrio delegit habere papam, qui se legatum esse consenserit. Ergo nisi legatus tu fueris, Roma papam habere non poterit? Unde hoc tibi privilegium in Ecclesia Dei? Quis nam tibi hanc concessit in Christi haereditate praerogativam? Nunquid tu haereditate possides sanctuarium Dei? Donec enim in obtinenda pudenda et impudenti petitione spes tibi ulla promerendi domini Innocentii gratiam esse potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
papã: ille hunc uicissim legatũ scͥpti-
intentionib ñ coherent. Querit ma¬
gis ex alt̾utro ut̾q ꝓ̃fecto quȩ sua st̾:
ia q qͦa audere nefariũ ẽ in heredi¬
tate ap̃i. Quid nͥ ante ocłos ur̃os conant᷑
si patimini ꝓscribere xp̃m: Iam nouos
apud uos suo pape cudit legatus ep̃os:
ne soli sit sibi papa. Nec mortuis succes¬
sores. s uiuis inuasores tyrannica fre¬
tus potentia suꝑ intriidit: nactus scili¬
cet de malicia pͥncipũ occasionẽ : qͥ suaꝵ
ciuitatũ ep̃os odio ꝑsecunt᷑ iniqͦ. Sic
sedet in insidiis cũ diuitib in occultis:
ut int̾ficiat innocentes. ꝑtale ostium:
intrat in ouile ouiũ. Nunqͥd aut̃ gra¬
tis talia legatus actitat ꝓ papa suo:
En ille totã ut is głiat᷑ franciã atq bur¬
gundiã: legationi eiꝰ antiquȩ suꝑaddi-¬
dit. Potest & aduingere si uult medos
& ꝑsas : & medios fines decapoleos. Qua¬
re ñ & ultra sauromatas: se quẽcũq
deniq locũ calcauerit pes suus. suus

Expanded text:
papam, ille hunc vicissim legatum scriptitaintentionibus non cohaerent. Quaerit magis ex alterutro uterque profecto quae sua sunt, idque, quod audere nefarium est, in haereditate Christi. Quid nisi ante oculos vestros conantur, si patimini, proscribere Christum? Jam novos apud vos suo papae cudit legatus episcopos, ne soli sit sibi papa. Nec mortius successores, sed vivis invasores tyrannica fretus potentia superintrudit, nactus scilicet de malitia principum occasionem, qui suarum civitatum episcopos odio persequuntur iniquo. Sic sedet in insidiis cum divitibus in occultis, ut interficiat innocentes. Per tale ostium intrat in ovile ovium. 4. Nunquid autem gratis talia legatus actitat pro papa suo? En ille totam, ut is gloriatur, Franciam atque Burgundiam legationi ejus antiquae superaddidit. Potest et adjungere, si vult, Medos et Persas, et medios fines Decapoleos. Quare non et ultra Sauromatas, et quemcunque denique locum calcaverit pes suus, suus
Abbreviated transcription (Latin):
cos expugnare deceret: s & regni ur̃i
inuasam a siculis defensare coronam.
Suꝑ illos sane & honestiꝰ adqͥretis: & ui¬
stius possidebitis adqͥsita. Ds̃ pacis & di¬
lectionis maneat semꝑ cũ õib uob̾ am̃.

Expanded text:
cos expugnare deceret, sed et regni vestri cos expugnare deceret, sed et regni vestri invasam a Siculis defensare coronam. Super illos sane et honestius acquiretis, et justius possidebitis acquisita. Deus pacis et dilectionis man
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunis honoris & honestatis. Siqͥs itẽ
susurro in ppło. diaboli sibi assumens
uicẽ iurgia seminare & pacẽ turbare
uelle reꝑiat᷑. quẽ ad modũ ille discordiȩ
semꝑ ẽ amator & auctor: huic rigidȩ
censurȩ remedio eitiꝰ obuiet᷑: eo quippe
pessimȩ qͦ intimȩ pesti. hostilis exercitus
uastat agros. domosq spoliat: praua
autt̾ consilia corrũpũnt bonos mores:
& modicũ fermentũ totã massã corrũ¬
pit. Serite. plantate. negociamin: ut
antiqua mala ñ solũ ñ iteretis: s etiã
de iustis laborib ur̃is expiare & delere
possitis. Scͥptũ qͥppe ẽ. Redẽptio aĩȩ ui¬
ri: ꝓͥpe dĩuitiȩ. & rursũ. Date elemosi¬
nã: & ecce oĩa munda st̃ uob̾. Qͦd si mili¬
tare placet. & ur̃ȩ fortitudinis ac stre¬
nuitatis iterũ exꝑiri uires. arma ꝓbare
delectat. ñ eqͥdem id p̃sumendũ adu̾sus
uicinos & amicos: cũ magis ȩccłiȩ inimi¬

Expanded text:
communis honoris et honestatis. Si quis item communis honoris et honestatis. Si quis item susurro in populo, diaboli sibi assumens vicem, jurgia seminare, et pacem turbare velle reperiatur, quemadmodum ille discordiae semper est amator et auctor; huic rigidae censurae remedio citius obvietur, eo quippe pessimae, quo intimae pesti. Hostilis exercitus vastat agros, domosque spoliat; prava autem consilia corrumpunt bonos mores, et modicum fermentum totam massam corrumpit . Serite, plantate, negotiamini, ut antiqua mala non solum non iteretis, sed etiam de justis laboribus vestris expiare et delere possitis. Scriptum quippe est: Redemptio animae viri, propriae divitiae ; et rursum: Date eleemosynam, et omnia munda sunt vobis . Quod si militare placet, et vestrae fortitudinis ac strenuitatis iterum 140 experiri vires, arma probare delectat; non equidem id praesumendum adversus vicinos et amicos, cum magis Ecclesiae inimi
Abbreviated transcription (Latin):
hanc totiꝰ ꝓbitatis unicã fidãq eusto¬
dem: custodiri a uob̃ firmit̾ hortor ꝙ
p̃cor. Custodite diligent̾: qͦd libent̾ au¬
distis. Mem̃tote scͥptũ. qr metuebat he¬
rodes iohannẽ: & libent̾ eũ audiebat.
S beatus foret: si audita libent̾ ȩque
seruasset. Deniq ñ qͥ audiunt: s beati
inqͥt qͥ audiunt ꝙ custodiunt uerbũ di.
Seruate ꝓinde uos pacẽ fr̃ib ur̃is pisa¬
nis: fidem dño pape: fidelitatem regi:
uob̾ honorẽ. Hoc enĩ expedit. hoc decet:
hoc iusticia erigit. Audiuimꝰ uenisse
ad uos nuncios ducis rogerii: qͥd attu¬
lerint. qͥd ue retulerint nos nescimꝰ.
Uerũ ego ruxta illud poetȩ. ut uerũ
fatear. semꝑ timu danaos. & dona fe¬
rentes. Siqͥs forte in uob̃ qͦd ds au̾tat
rem tã sȩdam c̃omittere dep̃bendat᷑.
extendere udelicet manũ ad turpe lu¬
crũ: hunc ꝓtinꝰ notate: & iudicate hostẽ
nõis ur̃i: ciuiũ ꝓditorẽ: ac uenditorẽ

Expanded text:
hanc totius probitatis unicam fidamque custohanc totius probitatis unicam fidamque custodem, custodiri a vobis firmiter hortor et precor. Custodite diligenter quod libenter audistis. Mementote scriptum, quia metuebat Herodes Joannem, et libenter eum audiebat . Sed beatus foret, si audita libenter aeque servasset. Denique non qui audiunt, sed beati, inquit, qui audiunt, et custodiunt verbum Dei . 3. Servate proinde vos pacem fratribus vestris Pisanis, fidem domino papae, fidelitatem regi, vobis honorem. Hoc enim expedit, hoc decet, hoc justitia exigit. Audivimus venisse ad vos nuntios ducis Rogerii: quid attulerint, quidve retulerint, nos nescimus. Verum ego juxta illud poetae, ut verum fatear, semper timui Danaos, et dona ferentes . Si quis forte in vobis quod Deus avertat! rem tam foedam committere deprehendatur, extendere videlicet manum ad turpe lucrum; hunc protinus notate, et judicate hostem nominis vestri, civium proditorem, ac venditorem
Abbreviated transcription (Latin):
dendi atq repatͥandi letã reportauimꝰ
spem: metũ hostib: confusionẽ scisma
ronã uirtutib: ꝓrsus absq ꝑseueran¬
tia: nec qͥ pugnat uictoriã. nec palmã
uictor consequit᷑. Uigor uiriũ. uirtutũ
consũmatio ẽ: nutrux ad meritũ. medi¬
atrix ad premiũ. Soror ẽ patientiȩ. con¬
stantiȩ filia. amica pacis. amicitiarũ
nodus. unanimitatis uinculũ. ꝓpug¬
naculũ sc̃itatis. Tolle ꝑseuerantiã: nec
obsequiũ mẽrcedẽ habet. nec beneficiũ
gr̃am. nec laudẽ fortitudo. Deniq ñ qui
ceꝑit. s qͥ ꝑseuẽrauerit usq in finẽ. hic
saluus erit. Saul cũ eẽt paruulus in
ocłis suis. rex ẽ suꝑ isrł constitutus: ñ
ꝑseuerans in humilitate. & regnũ ami¬
sit & uitã. Si caũtela sanson. si salomo¬
nis deuotio. ꝑseuerantiã retinuissent:
nec is ꝓfecto pͥuaret᷑ sapientia. nec ille
uirib. Hoc su̾mȩ honestatis insigne.

Expanded text:
dendi atque repatriandi laetam reportavimus dendi atque repatriandi laetam reportavimus spem, metum hostibus, confusionem schismatronam virtutibus? Prorsus absque perseverantia nec qui pugnat victoriam, nec palmam victor consequitur. Vigor virium, virtutum consummatio est; nutrix ad meritum, mediatrix ad praemium. Soror est patientiae, constantiae filia, amica pacis, amicitiarum nodus, unanimitatis vinculum, propugnaculum sanctitatis. Tolle perseverantiam, nec obsequium mercedem habet, nec beneficium gratiam, nec laudem fortitudo. Denique non qui coeperit, sed qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Saul cum esset parvulus in oculis suis, rex est super Israel constitutus: non perseverans in humilitate, et regnum amisit et vitam. Si cautela Samsonis, si Salomonis devotio perseverantiam retinuissent, nec is profecto privaretur sapientia, nec ille viribus. Hoc summae honestatis insigne,
Abbreviated transcription (Latin):
Nos enĩ unde illũ recõpensemꝰ uenera¬
tionis cultũ: s obsequiũ: s affectũ. ple¬
nũ amoris & gr̃ȩ : Non qͦd nr̃o delectem᷑
fauore: s ur̃e deuotiõni colletam᷑. O mͥ¬
illos dies festiuos: s paucos. In ȩternũ
ñ obliuiscar tui plebs deuota: honora¬
bilis gens: ciuitas illustris. Uesꝑe ꝙ ma¬
ne & meridie more utiq ꝓpħȩ narrabã
& annuntiabã: & erat tanta audiendi
auiditas: qͣnta audientiũ caritas. Por¬
tabamꝰ uerbũ pacis. Cũq inuenissemꝰ
filios pacis: requieuit suꝑ eos pax nr̃a.
Crierã plane seminare semen ñ meũ.
s dei: & cadens in terrã bonã sem̃ bonũ:
fructũ fecit centuplũ ꝙ tẽpestiuũ. Mi¬
ra celeritas: qi magna necessitas. Nec
tarditatẽ passus sũ nec difficultatem:
una pene die & serẽns & metens: ꝙ re¬
portans eũ exultatione manipulos pa¬
cis. Hȩc qͥppe messis quã messui. Exulibꝰ
captiuis. cõpeditis. &̃ incarceratis eua¬

Expanded text:
lum recompensemus 139 venerationis cultum, sed obsequium, sed affectum, plenum amoris et gratiae? Non quod nostro delectemur favore, sed vestrae devotioni collaetamur. O mihi dies illos festivos, sed paucos! In aeternum non obliviscar tui, plebs devota, honorabilis gens, civitas illustris. Vespere et mane et meridie, more utique prophetae, narrabam et annuntiabam , et erat tanta audiendi aviditas, quanta audientium charitas. Portabamus verbum pacis; cumque invenissemus filios pacis, requievit super eos pax nostra. Exieram plane seminare semen, non meum, sed Dei; et cadens in terram bonam semen bonum, fructum fecit centuplum et tempestivum. Mira celeritas, quia magna necessitas. Nec tarditatem passus sum, nec difficultatem, una pene die et serens, et metens, et reportans cum exsultatione manipulos pacis. Haec quippe messis quam messui. Exsulibus, captivis, compeditis et incarceratis, eva
Abbreviated transcription (Latin):
ut dño papȩ innocentio seruiant et
obediant. Quis reuocabit. Dei ẽẽ iidi¬
eiũ senser̃t & consenser̾t. galterius ra¬
uennas. hildegariꝰ terraconensis. nor¬
bertꝰ madeburgensis. conradꝰ salrebur
steriensis. hildebrannꝰ pistoriensis. ber¬
nardꝰ pãpiensis. landulfus astensis. hu¬
go gr̃apolitanꝰ. bernardꝰ parmensis.
Horũ głia specialis & p̃cipua sc̃itas &
auctoritas etiã hostib reuerenda: fa¬
cile nob̃ qͥ minorẽ & meriti & officii te¬
nemꝰ locũ. aut errare secũ aut saꝑe
ꝑsuasit. Taceo multitudinẽ ceteroꝵ.
tusciȩ. campaniȩ. Tongobardiȩ. germa¬
niȩ & aquitaniȩ. galliarũ deniq &
hispaniarũ omniũ. necñ & uniu̾se

Expanded text:
ut domino papae Innocentio serviant et ut domino papae Innocentio serviant et obediant. Quis revocabit? Dei esse judicium senserunt et consenserunt Galterius Ravennas, Hildegarius Terraconensis, Norbertus Magdeburgensis, Conradus Salseburipertus Monasteriensis, Hildebrannus Pistoriensis, Bernardus Papiensis, Landulfus Astensis. Hugo Gratianopolitanus, Bernardus Parmensis. Horum gloria specialis et praecipua sanctitas, et auctoritas etiam hostibus reverenda, facile nobis, qui minorem et meriti et officii tenemus locum, aut errare secum, aut sapere persuasit. Taceo multitudinem caeterorum, Tusciae, Campaniae, Longobardiae, Germaniae, et Aquitaniae, Galliarum denique et Hispan
Abbreviated transcription (Latin):
ni. Si recipiat᷑: litigantib int̾ se par¬
tib dilatio redimat tẽpus: & interĩ
fiat aliqͥd. An de ur̃a iusticia desꝑa¬
tis. & damnũ iã crescere ñ timetis:
quẽcũq causa excitũ sortiat᷑. Qeqͥi
inqͥunt hactenꝰ factũ sit: mͦ querimꝰ
audientiã: tudiciũ sumꝰ subire para¬
ti. Tergiuersatio ẽ. Quid in om̃i ĩpio
conatu ur̃o uob̃ relinquit᷑ aliud qͦd
afferre queatis ad seducencdũ simpli¬
ces: ad armandũ m̃aliuolos: ad uram
ipsoꝵ palliandã maliciã: Si hoc ñ di¬
ceretis: qͥd diceretis: Ceterũ iã ds̃ iu¬
dicauit: qͦd sero repẽtit homo. Iudi¬
cauit aut̃ oꝑis eudentia: ñ deereti
sententia. Nunqͥd dei iudiciũ audeat
humana temeritãs retractare: Quid
si causet᷑ & clamet ꝑ ꝓpħam d̾s: tuler̃t
hoĩes a m̃e iudiciũ : Non ẽ consiliũ con¬
tra consiliũ dñi. Uelocit̾ eurrit sermo
eiꝰ. in conueniendo ppłos in unũ & reges:

Expanded text:
ni: si recipiatur, litigantibus inter se parni: si recipiatur, litigantibus inter se partibus, dilatio redimat tempus, et interim fiat aliquid. An de vestra justitia desperatis, et damnum jam crescere non timetis, quemcunque causa exitum sortiatur? Quidquid, inquiunt, hactenus factum sit, modo quaerimus audientiam: judicium sumus subire parati. Tergiversatio est. Quid in omni impio conatu vestro vobis relinquitur aliud, quod afferre queatis ad seducendum simplices, ad armandum malevolos, ad vestram ipsorum palliandam malitiam? Si hoc non diceretis, quid diceretis? Caeterum jam Deus judicavit quod sero repetit homo: judicavit autem operis evidentia, non decreti sententia. Numquid Dei judicium audeat humana temeritas retractare? Quid si causetur et clamet per prophetam Deus, Tulerunt homines a me judicium? Non est consilium contra consilium Domini: velociter currit sermo ejus, in conveniendo populos in unum et reges,
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ merito uł uirtutũ ꝑuenit in
qͦ stat: & stat in qͦd ꝑuenit. Nã illa
quã iactat uiratoꝵ suoꝵ ñ electios
factio: umbra t̾m fuit. & occasio. &
uelamentũ maliciȩ. Dici potest elec¬
tio: s impudent᷑. s m̃endacit᷑. Stat
quippe sententia eccłiastica & auten¬
tica: post primã electionẽ ñ ẽẽ sedam.
Celebrata ꝓinde pͥma. quȩ scdo p̃sum¬
pta ẽ: ñ ẽ scda s nulla. Nlam & siqͥa
minꝰ forte sollemnit̾. minꝰue ordina¬
bilit̾ ꝓcessit in ea quȩ p̃cessit ut hos¬
tes unitatis cõntendunt: nũqͥd tam̃
p̃sumi alt̾a debuit. nͥ sane pͥore pͥus
discussa ratione: cassata iudicio: ea¬
ꝓpt̾ qͥ se suꝑ ingerere festinauit. qͥ q
temerario temere manꝰ imponere ni¬
chilominꝰ accelerauer̃t. apło ꝓhiben¬
te. nemini citõ manũ imponas: ipsi
ꝓcul dubio maius peccatũ habent: ipsi
auctores scismatis. ipsi grandis mali
nuerant. tande iusticiã offer̃t. Ut u¬
delicet si recuset᷑: iusti uos uideami¬

Expanded text:
 virtutum: pervenit in quo stat, et stat in quo pervenit. Nam illa quam jactat juratorum suorum non electio sed factio, umbra tantum fuit, et occasio, et velamentum malitiae. Dici potest electio, sed impudenter, sed mendaciter. Stat quippe sententia ecclesiastica et authentica, post primam electionem non esse secundam. Celebrata proinde prima, quae secundo praesumpta est, non est secunda, sed nulla. Nam etsi quid minus forte solemniter, minusve ordinabiliter processit in ea quae praecessit, ut hostes unitatis contendunt; numquid tamen praesumi altera debuit, nisi sane priore prius discussa ratione, cassata judicio? Eapropter qui se super ingerere festinant, quique temerario temere manus imponere nihilominus acceleraverunt, Apostolo prohibente, Nemini cito manum imponas ; ipsi procul dubio majus peccatum habent, ipsi auctores 135 schismatis, ipsi grandis militnuerant, tandem justitiam offerunt, ut videlicet si recusetur, justi vos videami
Abbreviated transcription (Latin):
serationis affectus. Liongũ qͥdem
adhuc texere sermonẽ insatiabi¬
li colloquendi ad uos desiderio pulsor
qͦd maxime uereor: ne fiam onero¬
sus uob̃. Scd̾m : qr pudet loquacitatiᷤ.
Terciũ: qͦd domesticis urgeor curis.
In fine p̃cor miseremini mei: ⁊ si ex¬
ultastis in bonis de me tantũ auddi¬
tis: certis queso cõpatimini malis.
Uidit fortassis qͥ uob̃ ea narrauit
aliqua parua: & de paruis grandia
estimauit. Ur̃a aut̃ sinceritas facile
credidit qͦd libent̾ audiuit. Gratulor
qͥdem de caritate quȩ oĩa credit: s con¬
fundor ꝓ ueritate que oĩa nouit. Uolo
uos mͥ credere de me: magis qͣm alteri
qui tantũ uidet in facie. Nemo quippe
putor uł dicor. Qd qͥdem tã securus
fateor. qͣm certus exꝑior: ita ut nil
malim ur̃is orationib specialit̾ optine¬
re: qͣm ut talis fiam qualem litterȩ
uestrȩ predicant. ad eosdem. xii.

Expanded text:
serationis affectus. 10. Longum quidem serationis affectus. 10. Longum quidem adhuc texere sermonem insatiabili colloquendi ad vos desiderio pulsor,quod maxime vereor ne fiam onerosus vobis: secundum, quia pudet loquacitatis: tertium, quod domesticis urgeor curis. In fine precor, miseremini mei; et si exsultastis in bonis de me tantum auditis, certis, quaeso, compatimini malis. Vidit fortassis qui vobis ea narravit, aliqua parva, et de parvis grandia aestimavit; vestra autem sinceritas facile credidit quod libenter audivit. Gratulor quidem de charitate, quae omnia credit ; sed confundor pro veritate, quae omnia novit. Volo vos mihi credere de me magis quam alteri, qui tantum videt in facie. Nemo quippe putor vel dicor. Quod quidem tam securus fateor, quam certus experior: ita ut nil malim vestris orationibus specialiter obtinere, quam ut talis fiam, qualem litterae vestrae praedicant. 33 EPISTOLA XII.
Abbreviated transcription (Latin):
tis: ubi scandala & infirmitas ꝓcul eĩt:
Aut certe lugebit eos qͥ ante ñ eger̃t
penitentiã: ubi certũ ẽ sic neminẽ
sane fore qͥ peniteat. quomͦ qͥ peccet
ñ erit: absit aut̃ ut uł eos qui ignibꝰ
et̾nis diabolo & angelis eiꝰ deputandi
st̾ plangat & defleat in illa ciuitate
quã fluminis impetꝰ letificat: cuiꝰ di
ligit dñs portas suꝑ oĩa tab̾nacła ia¬
cob: qͦd uidelicet in tab̾nacłis & siqͣn¬
do gaudet᷑ de uicforia. laborat᷑ tam̃
in pugna: & plerũq ꝑiclitat᷑ de uita.
In illa aut̾ patͥa nulla ꝓrsus admit¬
tit᷑ adu̾sitas siue tristicia: quẽadinõ¬
dũ de illa canit᷑. Sicut letantiũ om̃iũ
habitatio ẽ in te. & itẽ. Leticia sempit̾ra
erit illis. Deniq quomͦ miscłiȩ recor¬
dabit᷑: ubi memorabit᷑ iusticiȩ dei so¬
lius: ꝓinde ubi iam ñerit mise¬
riȩ locus. aut mi scdiȩ tem¬
pus: nullus ꝓfecto eẽ poterit mi¬

Expanded text:
tis, ubi scandala et infirmitas procul erunt? tis, ubi scandala et infirmitas procul erunt? aut certe lugebit eos qui ante non egerunt poenitentiam, ubi certum est, sic neminem sane fore qui poeniteat, quomodo qui peccet non erit? Absit autem ut vel eos qui ignibus aeternis cum diabolo et angelis ejus deputandi sunt, plangat et defleat in illa civitate, quam fluminis impetus laetificat, cujus et diligit Dominus portas super omnia tabernacula Jacob: quod videlicet in tabernaculis, etsi quandoque gaudetur de victoria, laboratur tamen in pugna, et plerumque periclitatur de vita: in illa autem patria nulla prorsus admittatur adversitas sive tristitia, quemadmodum de illa canitur, Sicut laetantium omnium habitatio est in te : et rursum, Laetitia sempiterna erit eis . Denique quomdabitur, ubi memorabitur justitiae Dei solius? Proinde ubi jam non erit miseriae locus, aut misericordiae tempus, nullus profecto esse poterit mi
Abbreviated transcription (Latin):
tura: carnisq amor amore sp̃s absor-¬
bendus: & infirmȩ quȩ n̾c st̃ humanȩ
affectiones in diumnas quascdã potentias
habeant cõmutari. Tunc sagena cari¬
tatis quȩ ñc tracta ꝑ hoc mare mag¬
nũ & spaci osũ ex om̃i genere
pisciũ cong̾gare ñ desinit. eũ ꝑdu¬
cta ad litus fuerit: malos foras mittenᷤ.
bonos solumͦ retinebit. Siqͥdem in
hac uita ex om̃i genere pisciũ intra sinũ
suȩ latitudinis. caritatis rete concludit:
ubi se ꝓ tẽpore om̃ib conformans. om¬
niũq in se siue ꝓsꝑa siue adu̾sa traici¬
ens. suaq quod̾am faciens. ñ solũ gau¬
dere cũ gaudentib: s etiã flere cũ flen¬
tib consueuit. S cũ ꝑuenerit ad litus:
uelut malos pisces om̃e qͦd triste pa¬
tit᷑ foras mittens. sola quȩ placere &
iocunda ẽẽ poter̃t retinebit. Nunqͥd
enĩ t̾e uerbi gr̃a paulus aut infirma¬
bit᷑ cũ infirmis. aut uret᷑ ꝓ scandalrra¬

Expanded text:
tura, carnisque amor amore sptura, carnisque amor amore spbendus, et infirmae quae nunc sunt humanae affectiones in divinas quasdam potentias habeant commutari. Tunc sagena charitatis, quae nunc tracta per hoc mare magnum et spatiosum, ex omni genere piscium congregare non desinit, cum perducta ad littus fuerit, malos foras mittens, bonos solummundo retinebit. Siquidem in hac vita ex omni genere piscium, intra sinum suae latitudinis, charitatis rete concludit: ubi se pro tempore omnibus conformans, omniumque in se sive prospera, sive adversa trajiciens, suaque quodammodo faciens, non solum gaudere cum gaudentibus, sed etiam flere cum flentibus consuevit. Sed cum pervenerit ad littus, velut malos pisces omne quod triste patitur, foras mittens, sola quae placere et jucunda esse poterunt, retinebit. Nunquid enim tunc, verbi gratia, Paulus aut infirmabitur cum infirmis, aut uretur pro scandaliza
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecte app̃hendit᷑: ut se scilicet hõmo
exꝑti st̃: mͥ fateor impossibile uidetur.
Erit aut̃ ꝓculdubio cũ introductꝰ fu̾it
seruus bonꝰ & fidelis in gaudiũ dñi sui:
& inebriatus ab ub̃tate domꝰ dĩ. Quasi
enĩ ebrius miro qͦdã modo oblitꝰ sui
& a se penitꝰ uelut deficiens totꝰ ꝑget
cũ diceret. Introibo in potentias dñi:
dñe memorabor iusticiȩ tuȩ solius. Sei¬
ebat ꝓfecto cũ introiret in sp̃uales po¬
tentias dñi exutũ se iri uniu̾sis infir¬
mitatib carnis: ut iã nil de carne ba¬
beret cogitare: s totus in sp̃u memo¬
raret᷑ iusticiȩ dei solius. Tunc ꝓ certo
singła xp̃i mẽbra dicere potert de se:
qͦd paulus aiebat de cãpite. &si cogno
Nemo ibi se cognoscit scdm carnẽ: qr ca¬
ro & sanguis regñũ dĩ ñ possideb̃t. Non
qͦd carnis illie substantia futura ñ sit:
s qͦd carnalis om̃is necessitudo sit defu¬

Expanded text:
perfecte apprehenditur, ut se scilicet diligaperfecte apprehenditur, ut se scilicet diligaexperti sunt: mihi, fateor, impossibile videtur. Erit autem procul dubio, cum introductus fuerit servus bonus et fidelis in gaudium Domini sui , et inebriatus ab ubertate domus Dei . Quasi enim miro quodam modo oblitus sui, et a se penitus velut deficiens, totus percum diceret: Introibo in potentias Domini; Domine, memorabor justitiae tuae solius . Sciebat profecto cum introiret in spirituales potentias Domini, exutum se iri universis carnis infirmitatibus: ut jam nil de carne haberet cogitare, sed totus in spiritu memoraretur justitiae Domini solius. 40. Tunc pro certo singula Christi membra dicere poterunt de se, quod Paulus aiebat de capite: Etsi cognovon novimus . Nemo ibi se cognoscet secundum carnem: quia caro et sanguis regnum Dei non possidebunt. Non quod carnis illic substantia futura non sit; sed quod carnalis omnis necessitudo sit defu
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a ꝓficiens. sp̃u tandem consũmabit᷑:
qr ñ pͥus qͦd sp̃uale. s qͦd animale: dem̃¬
qͦd sp̃uale. & pͥus necesse ẽ portẽmꝰ ima¬
ginẽ t̾restris: de inde cȩlestis. In pͥmis gͦ
diligit se ipsũ hõ. ꝓpt̾ se. Caro quippe ẽ:
ꝙ nil saꝑe ualet pret̾ se. Cũq se uidet
ꝑ se ñ posse subsistere : dm sibi quasi ne¬
cessariũ incipit ꝑ fidem inqͥrere & dili¬
gere. Diligit itaq in sedõ gradu dm: s
ꝓpt̾ se: ñ ꝓpt̾ ipsũ. At uͦ eũ ipsũ ceꝑit oc¬
casione ꝓpͥȩ necessitatis colere & frequen¬
tare. cogitando. legendo. orando. obedi¬
endo: quadã huiꝰcemodi familiaritate
paulatĩ sensimq ds innotescit: conse¬
quent̾ & dulcescit: & sic gustato qͣm su¬
auis ẽ dñs. transit ad terciũ gradũ: ut
diligat dm ñ iã ꝓpt̾ se: s ꝓpt̾ ipsũ. Sane
in hoc gradu diu statur: & nescio si a
quoquã hominũ quartus in hac iuta

Expanded text:
gratia proficiens, spiritu tandem consummabitur: gratia proficiens, spiritu tandem consummabitur: quia non prius quod spirituale, sed quod animale, dequod spirituale; et prius necesse est portemus imaginem terrestris, deinde coelestis . In primis ergo diligit se ipsum homo propter se. Caro quippe est, et nil sapere valet praeter se. Cumque se videt per se non posse subsistere, Deum sibi quasi necessarium incipit per fidem inquirere et diligere. Diligit itaque in secundo gradu Deum, sed pter se, non propter ipsum. At vero cum ipsum coeperit occasione propriae necessitatis colere et frequentare, cogitando, legendo, orando, obediendo, quadam hujuscemodi familiaritate paulatim sensimque Deus innotescit, consequenter et dulcescit: et sic gustato quam suavis est Dominus, transit ad tertium gradum, ut diligat Deum, non jam propter se, sed propter ipsum. Sane in hoc gradu diu statur: et nescio si a quoquam hominum quartus in hac vita
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditãtẽ. Porro timori ꝑmixta de uo¬
tio: ipsũ ñ annullat. s castificat. Pȩna
tantũ tollit᷑ sine qua ẽẽ ñ potuit dum
fuit seruilis: & timor manet in scłm
scłi castus & filialis. Nã qͦd legit᷑ ꝑfec¬
ta caritas foras mittit timorẽ. pena
intelligenda ẽ. quȩ seruili ut diximꝰ
nunꝗͣ de est timori: illo scilicet genere
locutionis qͦ sepe causa ponit᷑ ꝓ effectu.
Deinde cupiditas t̾c recte a suꝑuenien¬
te caritate ordinat᷑. cũ mala qͥdem ꝑe¬
nitꝰ respuunt᷑: bonis uͦ m eliora p̃fe¬
runt᷑: nec bona nͥ ꝓpt̾ meliora appe¬
tunt᷑. Qa cũ plene ꝑ dei gr̃am assetũ¬
tũ fuerit: diliget᷑ corpus & uniu̾sa cor¬
poris bona tantũ ꝓpt̾ aĩam: aĩa ꝓp̃ter
carnales sumꝰ. & de carnis concupiscen¬
tia nascim᷑: necesse ẽ cupiditas uł amor
ñr a carne incipiat. Quȩ si recto ordi¬
ne dirigit᷑. qͥbusdã suis gradib duce

Expanded text:
cupiditatem. Porro timori permixta devocupiditatem. Porro timori permixta devotio ipsum non annullat, sed castificat. Poena tantum tollitur, sine qua esse non potuit dum fuit servilis; et timor manet in saeculum saeculi castus et filialis . Nam quod legitur, Perfecta charitas foras mittit timorem , poena intelligenda est, quae servili, ut diximus, nunquam deest timori, illo scilicet genere locutionis, quo saepe causa ponitur pro effectu. Deinde cupiditas tunc recte a superveniente charitate ordinatur, cum mala quidem penitus respuuntur, bonis vero meliora praeferuntur, nec bona nisi propter meliora appetuntur. Quod cum plene per Dei gratiam assecutum fuerit, diligetur corpus, et universa corporis bona tantum propter animam, anima propter carnales sumus, et de carnis concupiscentia nascimur, necesse est ut cupiditas vel amor noster a carne incipiat; quae si recto ordine dirigitur, quibusdam suis gradibus duce
Abbreviated transcription (Latin):
apte ñ dicit᷑. iusti ñ habent legẽ. aut
iusti st̃ sine lege: s iustis ñ ẽ lex posi¬
ta: hoc ẽ ñ tanꝗͣ inuitis imposita: sed
uoluntariis eo liberalit̾ data: quo su¬
auit̾ inspirãta. Unde & pulchre dñs
tollite ait iugũ meũ suꝑ uos. Acsi dicẽ¬
ret. Non impono inuitis:s uõs tollite
si uultis. Aliõqͥn: ñ requiẽ s laborẽ¬
inueniẽtis aĩab ur̃is. Bona itaq lex
caritas & suauis: quȩ ñ solũ leuit sua¬
uit̾ q portãt᷑.: s etiã seruoꝵ & mercen¬
narioꝵ leges por tabiles ac leues reddit:
quas utiq ñ destruit. s facit ut ĩple¬
ant᷑: dicente dño. Non ueni legẽ solue¬
re s adimplere. Illã temꝑat: istã ordi¬
nat: utrãq leuigat. Nunqͣm erit cari¬
tas sine timore: s casto. Nunqͣm
sine cupiditate. s ordinata. Implet gͦ
caritas legẽ serui: cũ infundit deuoti¬
onẽ. Implet & mercennarii: cũ ordinat

Expanded text:
apte non dicitur, Justi non habent legem, aut, apte non dicitur, Justi non habent legem, aut, Justi sunt sine lege: sed, Justis non est lex posita; hoc est, non tanquam invitis imposita, sed voluntariis eo liberaliter data, quo suaviter inspirata. Unde et pulchre Dominus, Tollite, ait, jugum meum super vos : ac si diceret, Non impono invitis, sed vos tollite si invenietis animabus vestris. Bona itaque lex charitas, et suavis; quae non solum leniter suaviterque portatur; sed etiam servorum et mercenarioit, sed facit ut impleantur, dicente Domino: Non veni legem solvere, sed adimplere . Illam temperat, istam ordinat, utramque levigat. Nunquam erit charitas sine timore, sed casto; nunquam sine cupiditate, sed ordinata. Implet ergo charitas legem servi, cum infundit devotionem; implet et mercenarii, cum ordinat
Abbreviated transcription (Latin):
bio sicut ds ẽ. & ipsi st̃ in hoc mundo:
nec serui aut mercennarii sunt.
s filii. Itaq nec filii st̃ sine lege. Nisi
forte aliqͥs alit̾ sentiat ꝓpt̾ hoc qͦd seri¬
ptũ ẽ: iustis ñ ẽ lex p̃osita. S sciendũ
qͦd alia ẽ lex ꝓmulgata a sp̃u seruitu¬
tis in timore: alia a sp̃u lib̾tatis data
in suauita.te. Nec sub illa cogunt᷑
ẽẽ filii: nec sine ista patiunt᷑. Uis audi¬
re qr iustis ñ ẽ lex posita: Non accepi¬
stis inqͥt sp̃m seruitutis iterũ in timõ¬
re. uis audire qͦd tam̃ sine lege carita¬
tis ñ sint: S accepistis ait sp̃m adopti¬
onis filioꝵ. Deniq audi iustũ utrũq
de se fatentẽ: & qͦd ñ sit sub lege: nec
tam̃ sit sine lege. Factus sũ inqͥt his
qͥ sub lege erant quasi sub lege essem:
cũ ipse ñ ẽẽm sub lege. his qͥ sine lege
erant tanqͣm sine lege essẽ : cum sine
lege dei ñ essẽ: s in lege ẽẽm xp̃i. Unde

Expanded text:
bio sicut Deus est, et ipsi sunt in hoc mundo; bio sicut Deus est, et ipsi sunt in hoc mundo; nec servi aut mercenarii 31 sunt, sed filii. Itaque nec filii sunt sine lege, nisi forte aliquis aliter sentiat propter hoc quod scriptum est: Justis non est lex posita . Sed sciendum quod alia est lex promulgata a spiritu servitutis in timore, alia a spiritu libertatis data in suavitate. Nec sub illa coguntur esse filii, nec sine ista patiuntur. Vis audire quia justis non est lex posita? Non accepistis, inquit, spiritum servitutis iterum in timore. Vis audire quod tamen sine lege charitatis non sint? sed accepistis, ait, spiritum adoptionis filiorum . Denique audi justum utrumque de se fatentem, et quod non sit sub lege, nec tamen sit sine lege. Factus sum, inquit, his qui sub lege erant, quasi sub lege essem, cum ipse non essem sub lege; his qui sine lege erant, tanquam sine lege essem; cum sine lege Dei non essem, sed in lege essem Christi . Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ipso regeret᷑: quiq sponte iugũ suãue
& onus leue caritatis abiecit: ꝓpͥȩ uo¬
luntatis onꝰ importabile pateret᷑ in¬
uitꝰ. Miro itaq modo ȩt̾na lex fugi¬
tiuũ suũ & posuit sͥ contrariũ & re¬
tinuit subiectũ: dũ uidelicet nec iu¬
sticiȩ ꝓ meritis legẽ euasit. nec tam̃ cũ
deo in sua luce. in sua requie. in sua
gła remansit: subiectus potestati. & sũ¬
Amõtꝰ felicitati. Dñe d̾s m̃s cur ñ tollis
peccatũ meũ & quare ñ aufers iniqͥta¬
tẽ meã. ut abiecta graui sarcina ꝓpͥȩ
uoluntatis. sub leui onere caritatis
respirẽ. nec iã seruili timore coercear.
nec mercennaria cupiditate illiciar:
s agar spũ tuo. sp̃u lib̾tatis qͦ agunt᷑
filii tui. qͥ testimoniũ reddat sp̃ui meo
qͦd & ego sim unꝰ ex filiis. dũ eadẽ lex
ipse sim in hoc mundo: Hi siqͥdem qui
hoc faciunt qͦd ait apłs. nemini qͥcquã
debeatis nͥ ut inuicẽ dilĩgatis: ꝓculdu¬

Expanded text:
ipso regeretur; quique sponte jugum suave ipso regeretur; quique sponte jugum suave et onus leve charitatis abjecit, propriae voluntatis onus importabile pateretur invitus. 6. Miro itaque modo aeterna lex fugitivum suum, et posuit sibi contrarium, et retinuit subjectum: dum videlicet nec justitiae pro meritis legem evasit, nec tamen cum Deo in sua luce, in sua requie, in sua gloria remansit; subjectus potestati, et submotus felicitati. Domine Deus meus, cur non tollis peccatum meum, et quare non aufers iniquitatem meam? ut abjecta gravi sarcina propriae voluntatis, sub levi onere charitatis respirem; nec jam servili timore coercear, nec mercenaria cupiditate illiciar: sed agar spiritu tuo, spiritu libertatis, quo aguntur filii tui, qui testimonium reddat spiritui meo, quod et ego siipse sim in hoc mundo? Hi siquidem qui hoc faciunt, quod ait Apostolus, Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis , procul du
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriã p̃tulit uoluntatẽ: ꝑuerse utiq
uolens suũ imitari creatorẽ: ut sicut
ipse sibi lex suiq iuris ẽ. ita is qͦq se
ipsũ regeret. & legẽ sibi suã faceret uo¬
luntatẽ: graue utiq & importabile
nigũ suꝑ om̃s filios adam: heu inclinais
& incuruans ceruices nr̃as: adeo ut in¬
ta nr̃a inferno apppinquauerit. Infelix
ego homo: qͥs me liberabit dẽ corpore
mortis huiꝰ: Quo utiq sic p̾mor: ut nͥ¬
qr dñs adiuuit me. paulominꝰ habi¬
tasset in inferno aĩa mea. Sub hoc one¬
re grauatus gemebat: qͥ dicebat. Qua¬
re posiusti me contrariũ tͥ: & factus sũ
michimet ipsi grauis: Ubi dixit factus
sũ mͥmet ipsi grauis: ostendit qͦd lex
ipse sͥ esset: nec aliꝰ hoc qͣm ipse sͥ
fecisset. Qͦd aut̃ deo loquens p̾misit.
posiusti me contrariũ tͥ: dei se tam̃ ñ
effugisse legẽ indicauit. Hoc qͥppe ad
a deo noluit suauit̾ regi penalit̾ a se

Expanded text:
propriam praetulit voluntatem, perverse utique propriam praetulit voluntatem, perverse utique volens suum imitari Creatorem: ut sicut ipse sibi lex, suique juris est, ita is quoque se ipsum regeret, et legem sibi suam faceret voluntatem. Grave utique et importabile jugum super omnes filios Adam, heu! inclinans et incurvans cervices nostras, adeo ut vita nostra inferno appropinquarit . Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? quo utique premor, quia Dominus adjuvit me, paulo minus habitasset in inferno anima mea . Sub hoc onere gravatus gemebat qui dicebat: Quare posuisti me contrarium tibi, et factus sum mihimetipsi gravis? Ubi dixit, Factus sum mihimetipsi gravis, ostendit quod lex ipse sibi esset, nec alius hoc quam ipse sibi fecisset. Quod autem Deo loquens praemisit, Posuisti me contrarium tibi; Dei se tamen non effugisse legem indicavit. Hoc quippe ad a Deo noluit suaviter regi, poenaliter a se
Abbreviated transcription (Latin):
hanne. ds caritas ẽ. Dicit᷑ gͦ recte cari¬
tas & d̾s: & dei donũ. Itaq caritas dat
caritatẽ: sustantiua accidentalẽ. Ubi
dantẽ significat: nomen ẽ substantiȩ.
ubi donũ: qualitatis. Hec ẽ lex ȩt̾na:
creatrix & gub̃natrix uniu̾sitatis. Si¬
qͥdem in pondere & mensura & numero
ꝑ eã facta st̃ uniu̾sa: & nicbil sine lege
relinquit᷑. cũ ipsa qͦq lex omnu̾i sine
lege ñ sit : ñ tam̃ alia qͣm se ipsa: qua
& se ipsam. &si ñ creauit. regit tam̃.
Ceterũ seruus & mercennariꝰ habent
legẽ ñ a dño. s quã ipsi sibi fecẽrunt:
ille dm ñ amando: iste plus aliud aman¬
do. Habent inquã legẽ. ñ dñi s suã: illi
tam̃ quȩ dñi ẽ subiectã. Etqͥdem suã sͥ
qͥsq legẽ facere potuer̃t: ñ tam̃ eã in cõ¬
mutabili ȩt̾nȩ legis ordini subducere
potuer̃t. Tunc aut̾ dixerĩ quẽq sͥ suã
fecisse legẽ: qͣndo cõmũni & ȩt̾nȩ legi

Expanded text:
anne, Deus charitas est . Dicitur ergo recte charianne, Deus charitas est . Dicitur ergo recte charitas et Deus, et Dei donum. Itaque Charitas dat charitatem, substantiva accidentalem. Ubi dantem significat, nomen est substantiae; ubi donum, qualitatis. Haec est lex aeterna, creatrix et gubernatrix universitatis. Siquidem in pondere, et mensura, et numero per eam facta sunt universa: et nihil sine lege relinquitur, cum ipsa quoque lex omnium sine lege non sit; non tamen alia quam se ipsa, qua et se ipsam etsi non creavit, regit tamen. 5. Caeterum servus et mercenarius habent legem non a Domino, sed quam ipsi sibi fecerunt, ille Deum non amando, iste plus aliud amando. Habent, inquam, legem non Domini, sed suam, illi tamen quae Domini est subjectam. Et quidem suam sibi quisque legem facere potuerunt; non tamen eam incommutabili aeternae legis ordini subducere potuerunt. Tunc autem dixerim quemque sibi suam fecisse legem, quando communi et aeternae legi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmaculatã: qͦd nil sibi de suo retinere
consueuit. Cun nempe de ꝓpͥo nchil est:
totũ ꝓfecto qͦd habet dei ẽ. Qͦd aut̃ dĩ
ẽ : ĩmundũ ẽẽ ñ potest. Lex gͦ dñi ĩma¬
cłata caritas ẽ: quȩ ñ qͦd sibi ẽ utile
querit: s qͦd multis. Lex aut̃ dm̃ dicit᷑
siue qͦd ipse ea uiuat: siue qͦd eã nullus
nͥ eiꝰ dono possideat. Nec absurdũ uide¬
at᷑ qͦd dixi etiã dłm uiuere ex lege: eũ
ñ alia dixerĩ qͣm caritãte. Qͥ d uͦ in sũ¬
ma & beata illa tͥnitate summã & inef¬
fabilẽ illã conseruat unitatẽ: nͥ cari¬
tas: Lex ẽ gͦ & lex dñi caritas: quȩ tri¬
nitatẽ in unitate quodamͦ cohibet: &
colligat in uincło pacis. Nemo tamen
me estimet caritatẽ bic accipere
qualitatẽ. uł aliqͦd accidens: alĩoqͥn
in deo dicerẽ qͦd absit ẽẽ aliqͥd qͦd ds̃
ñ est: s substantiã illã diuinã. qͦd utĩ¬
q nec nouũ nec insolitũ ẽ. dicente io

Expanded text:
immaculatam, quod nil sibi de suo retinere immaculatam, quod nil sibi de suo retinere consuevit. Cui nempe de proprio nihil est, totum profecto quod habet, Dei est: quod autem Dei est, immundum esse non potest. Lex ergo Domini immaculata, charitas est, quae non quod sibi utile est quaerit, sed quod multis. Lex autem Domini dicitur, sive quod ipse ex ea vivat, sive quod eam nullus nisi ejus dono possideat. Nec absurdum videatur quod dixi etiam Deum vivere ex lege, cum non alia dixerim quam charitate. Quid vero in summa et beata illa Trinitate summam et ineffabilem illam conservat unitatem, nisi charitas? Lex est ergo, et lex Domini charitas, quae Trinitatem in unitate quodammodo cohibet, et colligat in vinculo pacis. Nemo tamen me aestimet charitatem hic accipere qualitatem, vel aliquod accidens alioquin in Deo dicerem, quod absit, esse aliquid quod Deus non est, sed substantiam illam divinam: quod utique nec novum, nec in
Abbreviated transcription (Latin):
obrẽ puto de illa dictũ. Lex dñi ĩma¬
cłata conu̾tens aĩas. qͦd sola uidelicet
sit. que ab amore sui & mundi au̾tere
possit animũ: & in dm dirigere. Nec
timor qͥppe nec amor pͥuatus conu̾tit
aĩam. Mutant interdũ uultũ uł actũ:
affectũ nunqͣm. Facit etiã seruus n̾nu̾¬
qͣm opus dei. S qi ñ spontẽ: in sua ad¬
huc duricia ꝑmanẽre conuincit᷑. facit
& mercennariꝰ. S qr ñ gratis. ꝓpͥa tra¬
hi cupiditate cognoscit᷑. Porro ubi ꝓͥpͥ¬
etas: ibi singłaritas. Ubi aut̾ singłari¬
tas: ibi angulus. Ibi uͦ angulus: ibi
sine dubio sordes. siue rubigo. Sit itaq
seruo sua lex: timor ipse qͦ constringit᷑.
Sit mercennario sua cupiditas qua ꝙ
ipse artat᷑. qͣndo ab ipsa tẽptat᷑: abstra¬
ctus & illectus. S harũ nulla aut si¬
ne macula ẽ: aut aĩas conu̾tere potest.
karitas uͦ conu̾tit aĩas: quas facit et
uoluntarias. Porro in eo eã dixerim

Expanded text:
ob rem puto de illa dictum, Lex Domini immaob rem puto de illa dictum, Lex Domini immaculata, convertens animas ; quod sola videlicet sit, quae ab amore sui et mundi avertere possit animum, et in Deum dirigere. Nec timor quippe, nec amor privatus convertit animam. Mutant interdum vultum vel actum, affectum nunquam. Facit quidem etiam servus nonnunquam opus Dei: sed quia non sponte, in sua adhuc duritia permanere convincitur. Facit et mercenarius; sed quia non gratis, propria trahi cupiditate cognoscitur. Porro ubi proprietas, ibi singularitas; ubi autem singularitas, ibi angulus; ubi vero angulus, ibi sine dubio sordes sive rubigo. Sit itaque servo sua lex timor ipse, quo constringitur; sit mercenario sua cupiditas, qua et ipse arctatur, quando ab ipsa tentatur abstractus et illectus. Sed harum nulla aut sine macula est, aut animas convertere potest. Charitas 30 vero convertit animas, quas facit et voluntarias. 4. Porro in eo eam dixerim
Abbreviated transcription (Latin):
ritas animoꝵ innotuit. Paucis ꝓ certo
aꝑuistis: cuiꝰ sp̃s estĩs. Gaudeo ꝓinde mͥ:
gaudeo & uob̃: meȩ utilitãti & ur̃ȩ sin¬
ceritãti. Illa siqͥdem uera & sincẽra ẽ
caritas. & õino de corde puro & consci¬
entia bona. & fide ñ ficta iudicanda ꝓ
cedere: qua ꝓrxum bonũ ȩque ut nr̃m
diligimꝰ. Nam qͥ magis aut certe solũ
diligit suũ: conuincit᷑ ñ caste diligere
bonũ: qͦd utiq ꝓpt̾ se diligit. ñ ꝓpter
ipsũ. & hic talis. ñ potest obedire ꝓpħȩ
dirigi illud ab eodẽ ꝓpħa opꝓbriũ. son¬
fitebit᷑ tͥ cũ benefeceris ei. Est qͥ confitet᷑
dño q̃m potens ẽ. & est qͥ confitẽt᷑. qͣm sͥ¬
bonꝰ ẽ. & itẽ qͥ confitet᷑. q̃m simpliciter
bonꝰ ẽ. Primꝰ seruus ẽ.: & timet sͥ. Scãs
mercennariꝰ: & cupit sibi. Tercius filiꝰ:
& defert patri. Itaq & qͥ timet & qͥ cu¬
pit: uterq ꝓ se agunt. Sola quȩ in fi¬
lio ẽ caritas ñ querit quȩ sua st̃. Quã

Expanded text:
aucis pro certo aperuistis, cujus spiritus estis. 3. Gaudeo proinde mihi, gaudeo et vobis; meae utilitati, et vestrae sinceritati. Illa siquidem vera et sincera est charitas, et omnino de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta fatenda est procedere, qua proximi bonum, aeque ut nostrum, diligimus. Nam qui magis, aut certe solum diligit suum, convincitur non caste diligere bonum, quod utique propter se diligit, non propter ipsum. Et hic talis non potest obedire prophedirigi illud ab eodem propheta opprobrium: Confitebitur tibi, cum benefeceris ei . Est qui confitetur Domino quoniam potens est, et est qui confitetur q item qui confitetur, quoniam simpliciter bonus est. Primus servus est, et timet sibi; secundus mercenarius, et cupit sibi; tertius filius, et defert patri. Itaque et qui timet, et qui cupit, uterque pro se agunt: sola quae in filio est charitas, non quaerit quae sua sunt. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
plici ratione incũbat uob̃̾. tum
uidelicet ꝓ debito officii. tum qi
& apłica iniungit auctoritas: puto
tam̃ qͦd ñ suꝑuacua in re tan.: ta ꝙ̃
amici admonitio accedit. Hoc ͥ aut̃
ẽ qͦd amicũ &̃ patrẽ cupimꝰ ẽẽ admõ¬
nitũ. ut hȩc ipsa ultio quȩ facienda ẽ.
eo qͦq relo qͦ facienda ẽ fiat: quatunꝰ
ñ solũ p̾sens facinꝰ multatũ ẽẽ uideat᷑:

Expanded text:
plici ratione incumbat vobis, tum videlicet pro debito officii, tum quia et apostolica injungit auctoritas; puto tamen quod non supervacua in re tanta etiam amici commonitio accedit. Hoc autem est quod amicum et patrem cupimus esse admonitum, ut haec ipsa ultio quae facienda est, eo quoque zelo quo facienda est, fiat: quatenus non solum praesens facinus mulctum esse
Abbreviated transcription (Latin):
qi stillab̾t: qͦusq & ualles nr̃e abunda¬
b̃t frum̃to. Festiuus erit mͥ dies ille
ducendus. & memoriale sempiternũ:
in qͦ uirũ illũ udere ac susciꝑe meruii:
ꝑ quẽ factũ ẽ ut in cordib ur̃is egõ re¬
ciꝑer. Etqͥdem iã ante receꝑatis ut ap¬
pãret in litt̾is ur̃is: s n̾e artuis ut com¬
ꝑi & familiariꝰ: cũ ille uob̃ retulit de
me quȩdã. quȩ & si ñ ꝓbau̾it. pũtauit
tam̃. Fidelis qͥppe & religiosus: absit ut
alit̾ loqueret᷑ qͣm credidit. En reuẽra
in me exꝑior: qͦd ait saluator. Qui reci¬
pit iustũ in noĩe iusti: mercedẽ iusti ac¬
cipiet. Mercedẽ qͥppe iusti dixerĩ qͦd iu¬
stus reputor ñ ob aliud: nͥ qͦd iustũ re¬
cẽpi. Nam siqua suꝑaddita st̃: ea iustꝰ
ñ tã ex ueritate rei. qͣm ex puritate
sui locutus ẽ. Audistis. credidistis. exul¬
tastis: scripsistis. & me ñ parũ letifica¬

Expanded text:
quia stillabunt, quousque valles nostrae abundaquia stillabunt, quousque valles nostrae abundabunt frumento. Festivus enim erit mihi dies ille ducendus, et memoriale sempiternum, in quo virum illum videre ac suscipere merui, per quem factum est ut in cordibus vestris ego reciperer. Et quidem jam ante receperatis, ut apparet in litteris vestris: sed nunc arctius, ut comperi, et familiarius, cum ille vobis retulit de me quaedam, quae etsi non probaverit, putavit tamen, Fidelis quippe et religiosus, absit ut aliter loqueretur, quam credidit. En revera in me experior quod ait Salvator: Qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet . Mercedem quippe justi dixerim, quod justus reputor, non ob aliud, nisi quod justum recepi. Nam si qua superaddita sunt, ea justus non tam ex veritate rei, quam ex puritate sui locutus est. Audistis, credidistis, exsultastis, scripsistis, et me non parum laetifica
Abbreviated transcription (Latin):
derẽ suscitare dilectã. qͦusq uellet ip¬
sa: Putarẽ ilico me auditurũ ab illa.
cũ om̃i fiducia pulsat ad ostiũ amĩci.
nequaꝗͣ putans pati se debẽre repulsã.
quȩ amiciciarũ matrẽ se nouit: nec
ueret᷑ ur̃m & si gratissimũ paulisꝑ in¬
qͥetare ociũ. ꝓpt̾ suũ negociũ. Ipsa ꝓfe¬
cto ipsa cũ uult: facit uõs excedere dõ.
Ipsa & cũ uoluit fecit sobrios nob̾: adeo
ut minime duceretis indignũ me ñ mͦ
sustinẽre loquentẽ: s tacentẽ insuꝑ be¬
nigne ꝓuocare. Amplector benignitatẽ:
dignationẽ admiror: laudo & ueneror
puritatẽ: qua de nr̃is ꝓfectib qͦs puta¬
tis in dño. tanta exultatione głamini.
Glorior & ego plurimũ tanto testimo¬
no: & seruoꝵ dei tã grata qͣmn grãciuta
ad modũ familiaritate delector. Hȩc ĩa
głia mea. hoc gaudiũ meũ. hȩ deliciȩ
cordis mei. qͦd ñ frustra leuauerĩ ocłos

Expanded text:
derem suscitare dilectam, quousque vellet ipderem suscitare dilectam, quousque vellet ipsa? Putarem illico auditurum me ab illa: cum omni fiducia pulsat ad ostium amici, nequaquam putans pati se debere repulsam, quae amicitiarum matrem se novit; nec veretur vestrum, etsi gratissimum, paulisper inquietare otium, propter suum negotium. Ipsa profecto, ipsa cum vult, facit vos excedere Deo; ipsa et cum voluit, fecit sobrios nobis: adeo ut minime duceretis indignum, non modo sustinere loquentem, sed tacentem insuper benigne provocare. Amplector benignitatem, dignationem admiror, laudo et veneror puritatem, qua de nostris profectibus, quos putatis, tanta in Domino exsultatione gloriamini. Glorior et ego plurimum tanto testimonio, et servorum Dei tam grata, quam gratuita admodum familiaritate delector. Haec jam gloria mea, hoc gaudium meum, hae deliciae cordis mei, quod non frustra levarim oculos