comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quem ñ credebat: s si posset sine fide xp̃i esse
sauis ñ adeummitteretur architecł eccłie pẽtiꝰ
Aitende quodait sine fide xp̃i ñ posse eẽ salutẽ:
ce tam̃ cornelium exauditum. anteqm crederet
inxp̃m: quod ita pot̃ intelligi scilicet anteqͣm
scuȩt xp̃m incarnatum inquem credebat in

Expanded text:
quem non credebat? Sed si posset sine fide Christi esse quem non credebat? Sed si posset sine fide Christi esse salus, non ad eum mitteretur architectus Ecclesiae Petrus. Attende quid ait, sine fide Christi non posse esse salutem; et tamen Cornelium exauditum antequam crederet in Christum. Quod ita potest intelligi, scilicet antequam sciret Christum incarnatum, in quem credebat in
Abbreviated transcription (Latin):
olet etiam queri de cornelio utrum fi¬
dem incarnationis habuerit: cumdictũ
incarnationis ñ habebat tunc. gͦ sine fide in¬
carnationis erat enusticia: quia de illo scͥptũ ẽ
quod iustus erat & timens d̾̃m. Si uͦ fidem in¬
carnationis habebat: ad quid gͦ missus ẽ ad
eum pecrus: Sane dici pot̃ eum sicut fidem
unitatis. ita ce incarnationis habuisse d̃i re-¬
uelatione. s incarnatum iam ẽẽ d̃ĩ filium-
ignorasse: & id̾o missus est ad eumpetrus ut
iam natum di fuium ei annuntiaret: ae sacra¬
m̃tum regenerationis ei conferret. Habebat
gͥ fidem incarnationiss anfacta uł facta uł
futura eẽt ñ nouerat: &e ita ꝑfidem uenit ad
oꝑa. & ꝑ oꝑa amplius solidatus ẽ infide. ꝑ fi¬
demenim ut ait oR uenit᷑ ad oꝑa. Cõineliꝰ
etiam ꝑfidem uenit adoꝑa. Deum enim u-¬
num credebat: s filum eius nesciebat incar¬
mosine tue: & orationes tue. antequam in
xp̃m crederet: nec tam̃ sine aliqua fide dona¬
bat ce orabat. Nam quomodo inuocabat in

Expanded text:
olet etiam quaeri de Cornelio, utrum fidem Incarnationis habuerit, cum dictumIncarnationis non habebat, tunc ergo sine fide Incarnationis erat ei justitia, quia de illo scriptum est, quod justus erat et timens Deum. Si vero fidem Incarnationis habebat, ad quid ergo missus est ad eum Petrus? Sane dici potest, eum sicut fidem unitatis, ita et Incarnationis habuisse de revelatione, sed incarnatum jam esse Dei Filium ignorasse; et ideo missus est ad eum Petrus, ut jam natum Dei Filium ei annuntiaret, et sacramentum regenerationis ei conferret. Habebat ergo fidem Incarnationis, sed an facta vel futura esset, non noverat, et ita per fidem venit ad opera et per opera amplius solidatus est in fide. Per fidem enim, ut ait Gregor., venitur ad opera, Cornelius etiam per fidem venit ad opera. Deum enim unum credebat, sed Filium ejus nesciebat incarmosynae tuae, et orationes tuae, antequam in Christum crederet; nec tamen sine aliqua fide donabat et orabat. Nam quomodo invocabat, in
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m leges matͥmonium inire nequeunt
Quod si añ p̃dicta temꝑa copusã in ie¬
rint. separari possunt: quamus uolun¬
tate & assensu parentum iuncti sint. Qui
uͦ in pueritia copulati. post annos puber¬
tatis nolunt se relinquere. s in coniunctio¬
ne ꝑman̾e̾: iam ex hoc efficiunt᷑ conuges:
& deinceps nequeunt separari. Itẽ sponsalia
consensu contrahunt᷑: qͥ int̾uenire ñ pot̃. nͥ
ab altutra parte intelligat᷑. qd̾ it eos agi¬
t᷑. Duo illa executi sumꝰ. cum alioꝵ quoꝵ dã
ad iectione quib coniugiũ solui pot̃. nec
tam̃ solui semꝑ necesse ẽ. Nc̃ de aliis que¬

Expanded text:
secundum leges matrimonium inire nequeunt. Quod si ante praedicta tempora copulam inierint, separari possunt, quamvis voluntate et assensu parentum juncti fuerint. Qui vero in pueritia copulati post annos pubertatis nolunt se delinquere, sed in conjunctione permanere, jam ex hoc efficiuntur conjuges, et deinceps nequeunt separari. Item, 30, q. 2 consensu contrahuntur, qui intervenire non potest nisi ab alterutra parte intelligatur quod inter eos agitur. Duo illa executi sumus cum aliorum quorumdam adjectione quibus conjugium solvi potest; nec tamen solvi semper necesse est. N
Abbreviated transcription (Latin):
tiout supradictum ẽ bonum opꝰ faciat
ce fides intentionem dirigat. nonimmerito q̃ri
potest. utrum omnis intẽntio omneq opꝰ illoꝵ.
malum sit. qui fidem ñ habent. Si enimfides
intentionem dirigit. & intentio opꝰ bonum fa¬
cit: ubiñ est fides. nec intentio bona. nec bonũ
opꝰ ẽẽ uidet᷑ Quod aquibdam ñ irrationabilit̃
astruitur: quidicunt omnes actiones &e uolun¬
tates hominis. sine fide malas eẽ: que fide ha¬
bita bone existunt. Unde apłs ait. Omne qd̃¬
bonumẽ sine summo bono. ubideest agnitio
derit in uno.scił. in caritate factus ẽ. omniũ reu̾
Quigͣ fidem &e caritatem non habet: om̃is eiꝰ
actio peccatum est. quia ad caritatẽ ñ refeit᷑.
Qd̾ enimad caritatem nonrefert᷑ ut supra me¬
minit auoꝰ. ñ fit. quemadmodum fieri oportet.
id̾oꝙ malum est. ñgͥ mandata custodit qui ca¬
ritate caret: quia sine caritate nullũ mandatoꝵ
custooitur. Unde aus̾ suꝑ eplam ad galatalat¬

Expanded text:
tio, ut supra dictum est, bonum opus faciat, et fides intentionem dirigat, non immerito quaeri potest utrum omnis intentio, omneque illorum opus malum sit, qui fidem non habent. Si enim fides intentionem dirigit, et intentio bonum opus facit, ubi non est fides, nec intentio bona, nec opus bonum esse videtur. Quod a quibusdam non irrationabiliter astruitur, qui dicunt omnes actiones et voluntates hominis sine fide malas esse, quae fide habita bonae existunt; unde Apostolus abonum est sine summo bono; ubi deest agnitio dit in uno, scilicet in charitate, factus est omnium reus. Qui ergo fidem et charitatem non habet, omnis ejus actio peccatum est, quia ad charitatem non refertur. Quod enim ad charitatem non refertur, ut supra meminit Aug., non fit quemadmodum fieri oportet, ideoque malum est. Non ergo mandata custodit, qui charitate caret, quia sine charitate nullum mandatorum custoditur; unde Aug. super Epistolam ad Gal., a
Abbreviated transcription (Latin):
quod deo auctore ñ fiunt mala. O uidamtam̃
sophistice incedentes. & ideo d̃o odibiles ꝓba¬
re conantur ex cleo auctore ẽẽ qd̃ mala fuint:
hoc modo. Quod mala fiunt uerum ẽ. Omne
autem uerum qd̾ est aueritate ẽ que d̾s: adeo¬

Expanded text:
quod Deo auctore non fiunt mala. Quidam tamen sophistice incedentes, et ideo Deo odibiles, probare conantur ex Deo auctore esse quod mala fiunt, hoc modo: Quod mala fiunt, verum est: omne autem verum quod est, a veritate est, quae Deus e
Abbreviated transcription (Latin):
um autem homines quifruunt᷑ ce u-¬
tuntur aliis reb res alique sint: queri¬
tur utrum frui se debeant anuti. anutrũq ad
imur eo: siꝓpt̾̃ aliud. eo utimur. Uidet᷑ autẽ
michi ꝓpt̾ aliud diligendus. Quod enim ꝓpt̃
se diligendum est. ineo constituitur beata ui
ta: cuius etiamspes hoc tempere consolatur.
In homine autemspes ponenda non est:quia
maledictus est. qui hocfacit. Ergo si liquide
adũtas. nec seipso quisquam frui debet: quia
endum est. Huic autem contrarium uidetur. qd̃
go te fruar indomino. Quod ita det̾minat
indomino: uideretur finem dilectionis. ac
spem constituisse in eo s. quia illud addidit:
in dño sefinem posuisse. eodemq frui signifi¬
homine indeo frueris: deo potius quam ho¬
mine frueris.

Expanded text:
um autem homines qui fruuntur et utuntur aliis rebus, res aliquae sint, quaeritur utrum se frui debeant, an uti, an utrumque? Ad imur eo; si propter aliud, utimur eo. Videtur autem mihi propter aliud diligendus. Quod enim propter se diligendum est, in eo consta, cujus etiam spes hoc tempore nos consolatur. In homine autem spes ponenda non est, quia maledictus est qui hoc facit . Ergo si liquide advertas, nec seipso quisquam frui debet, quia  quo fruendum est. Huic autem contrarium videri non dego te fruar in Domino. Quod ita determinatin Domino, videretur finem dilectionis ac spem constituisse in eo; sed quia illud addidit in Domino se finem posuisse, eodemque frui signifihomine in Deo frueris, Deo potius quam homine frueris;
Abbreviated transcription (Latin):
potentia. Si enimposset mͦ nasci&e resurgere.
ñ ẽt idem posse. Herba enim diũsoꝵ tempoꝵ
is. eundem facunt sensum: ut mͦ loquentes
aicimus. iste pot̾ leg̾e hodie. cras aute dicemꝰ
rei monstratur potentia. Si aũ diisis cepib
loquentes eiusłe tempis ubis aradubis uta¬
mur dicentes hodie. iste pot legẽ hoale. & di¬
centes cras iste potest hodie rege nidbe les di¬
ũsa dicimus eumposse. sateam̃ igit̃ aeum
semꝑ posse quicquid semel potuit ide bade
illius omnis rei potentiam cuius semel ha¬
buit: s ñ semꝑ posse facẽ omne uiud quod a¬
liquando potuit facere. Pot̃ quidem fac̃e aut
fecisse qd̃ aliquando potuit. Similit̃ quicqͥd
uoluit &e uult. idest omnẽ quam habuit uo¬

Expanded text:
st ejusdem rei potentia. Si enim posset modo nasci et resurgere, st ejusdem rei potentia. Si enim posset modo nasci et resurgere, non esset idem posse. Verba enim diversorum temporum is, eumdem faciunt sensum, ut modo loquentes dicimus: Iste potest legere hodie, cras autem dicemu ubique unius rei monstratur potentia. Si autem diversis temporibus loquentes, ejusdem temporis verbis et adverbiis utamur, dicentes hodie: Iste potest legere hodie, et dicentes cras: Iste potest hodie legere, non idem sed diversa dicimus eum posse. Fateamur ergo Deum semper posse quidquid semel potuit, id est, el habuit, et illius omnis rei potentiam cujus semel habuit; sed non semper posse facere omne illud quod aliquando potuit facere: potest quidem facere aut fecisse quod aliquando potuit. Similiter quidquid voluit et vult, id est, omnem quam habuit vo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidetur dicentib potuit as incarnari. po
tuit mori & resurgere. & alia huiusmodrque
modo non pot̃. Potuit gꝰ. que modo ñ pot̃ or tta
habuit potentiam quam modo ñ habet. Nñ
uidet᷑ eiꝰ potentia imminuta. Ad qd̃ dicimus
quia sic̃ omnia semꝑ scit. que auqnͣdo sciuit.
&e semꝑ uult q̃ aliqñdo uoluit. nec umquã ali¬
quam scientiam amittit. uł uoluntatẽ mu¬
tat quam habuit: ita om̃ia semꝑ pot̃ q̃ aliqñ
potuit: nec umquam aliqua potentia sua pri¬
uatur. Nong̃ est priuatiis potentia incarnan¬
di uł resiurgendi licet non possit m̾ incarnari
uł resurgere. Sic enim potuit olim incarnar
ita et pot̾ mͦ incarnatus eẽ: inquo esdem rei
potentia monstratur. Ut enĩolim sciuit se
resurrecturum. & mͦ scit se resurrexisse. nec e
alia scientia illud olim sciuisse. ꝙ hocm̃ scire . s.
eadem omnino: & sit̃ uoluit olim resurgere et
m̃ resurrexisse. inquo uniuis rei uoluntas exp¬
mitur. ita potuit olim nasci ae resurge. ꝙ mͣ

Expanded text:
rnari, et potuit mori, et resurgere, et alia hujusmodi, quae modo non potest. Potuit ergo quae modo non potest, et ita habuit potentiam quam modo non habet, unde videtur potentia ejus imminuta. Ad quod dicimus, quia sicut omnia semper scit quae aliquando scivit, et semper vult quae aliquando voluit, nec unquam aliquam scientiam amittit, vel voluntatem mutat quam habuit; ita omnia semper potest quae aliquando potuit, nec unquam aliqua potentia sua privatur. Non est ergo privatus potentia incarnandi vel resurgendi, licet non possit modo incarnari vel resurgere. Sicut enim potuit olim incarnari, ita et potest modo incarnatus esse; in quo ejusdem rei potentia monstratur. Ut enim olim scivit se resurrecturum, et modo scit se resurrexisse. Nec est alia scientia illud olim scivisse, et hoc modo scire, sed eadem omnino. Et sicut voluit olim resurgere, et modo resurrexisse, in quo unius rei voluntas exprimitur; ita potuit olim nasci et resurgere, et
Abbreviated transcription (Latin):
celis est. Propt̃ dm gͦ omna facienda st̃ ut om¬
nia que facimus. omniũq fines ad eum refera¬
mus. De differentia uoluntatis & intentionis &

Expanded text:
coelis est. Propter Deum ergo omnia facienda sunt, ut omnia quae facimus, omniumque fines, ad eum referamus. 6. De differentia voluntatis, intentionis
Abbreviated transcription (Latin):
inspiciamꝰ. Cum gͦ ait ne duos fines nobis
constituamus. fines indiũsa tendentes intel-¬
ligi uoluit. scilicet quoꝵ alt̃ ad alterum ñ re-¬
feratur. Ita et cum dicit ꝓpt̃ regnumd̃i tan¬
tum omnia agenda. nec cum ipso mercedem
temꝑalem meditandam. ita intelligendũ est
ut ñ appetendo meditemur. cum regno m̃cedẽ
temporalem. ita qd̃ ñ ꝓpt̃ regnum s. ꝓpt̃ se. ut
scilicet regnum ꝓpt̃ se appetamus. &e ista ꝓpt̃
illud. sicut ipse docet. Si enim petimus uitã
neq sinistra tunc scit quid faciat dextera.
s ꝓpt̃ regnum dĩ. ut sit leua sub capite & dex¬
stra. Idõq cum dñs dixerit. Attendite ne uisti¬

Expanded text:
inspiciamus. Cum ergo ait, ne duos fines nobis constituamus, fines in diversa tendentes intelligi voluit, scilicet quorum alter ad alterum non referatur; ita et cum dicit, propter regnum Dei tantum omnia agenda, nec cum ipso mercedem temporalem meditandam, ita intelligendum est, ut non appetendo meditemur cum regno mercedem temporalem, ita quod non propter regnum, sed propter se, ut scilicet regnum propter se appetamus, et ista propter illud, sicut ipse docet. Si enim petimus vitam neque sinistra tunc scit quid facit dextera, Msed propter regnum Dei, ut sit laeva sub capite, et dexstra. Ideoque cum Dominus dixerit, Matth. 6: At
Abbreviated transcription (Latin):
it eẽntiam qua est: eẽntia quam genuit
causa est illuit sit. Non igitur ipsam qua
est cẽntiam genuit. Nam milla simplicita
te inquit augustinus quia non est aliud
sapere quam eẽ: Cadem est ibi sapientia.
que eẽntia. Ideoq quod de sapientia: hoc
it sapientiam qua sapiens est: ita nec eẽn¬
tiam qua est. Ut enim sap̃ientia sapiens ẽ.
&e p̾otentia potens: ita et eẽntia ipse est. Ca¬
demq est sapientia ce potentia: que eẽntia.
Patet itaque expredictis: quia pater dnunã
eẽntiam non genuti

Expanded text:
it essentiam qua est, essentia quam genuit it essentiam qua est, essentia quam genuit causa est illi ut sit. Non ergo ipsam quae est essentiam genuit. Nam in illa simplicitate, ut inquit Aug., quia non est aliud sapere quam esse, eadem est ibi sapientia quae essentia; ideoque quod de sapientia, hoc it sapientiam qua sapiens est; ita nec essentiam qua est. Ut enim sapientia sapiens est, et potentia potens; ita et essentia ipse est. Eademque sapientia est et potentia quae essentia. Patet itaque ex praedictis quia Pater essentiam divinam non genuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tem. si pater est genitor diuine ratio. et¬
eẽntiȩ. cum ipse eẽnt̾ia diuina potior.
sit. & deus sit: eo ergo quod generat. & ẽ
ce deus est. Ita ergo non illud quod gene¬
ratur est a patre deus:sed pater eoquod ge¬
nerat. et est. & deus est. & suta est non geni¬
togignens. s gignenti genitum: causa est
ut et sit. et deus sit. Simili ratiorinatione¬
tate. quod pater non est sapiens. sapienti¬
a quam genuit: quia si ea sapiens ẽ ea est.
Hõc enim est ibi ẽẽ quod sapere quod si
hoc est ibi ẽẽ. quod sapere: non ꝑ illam sa¬
pientiam quam genuit sapiens pater est.
Quid enim aliud dicimus. cum dicimus
hoc illi est ẽẽ quod sapere nisi eo est quo sa
piens est: erg̃o que causa est illi ut sapiens
sit: etiam ipsa illi causa est ut sit. Si ergo¬
sapientia quam genuit illi causa est. ut
sapiens sit: et causa illi est. ut sit. Sed cau¬
sam patri qua sit apatre genitam nullo
modo quisquam dixerit sapientiam. Qo
enum est insanius: Ita ergo si pater genu¬

Expanded text:
tem, si Pater est genitor essentiae divinae, cum ipse essentia divina sit, et Deus sit, eo quod generat, et est et Deus est. Ita ergo non illud quod generatur, est a Patre Deus; sed Pater eo quod generat, et est et Deus est; et si ita est, non genito gignens, sed gignenti genitus causa est, ut et sit et Deus sit. Simili ratione prtate, quod Pater non est sapiens sapientia, quam genuit; quia, si ea sapiens est, ea est. Hoc enim est ibi esse quod sapere. Quod si hoc est tibi esse quod sapere, non per illam sapientiam quam genuit, sapiens Pater est. Quid enim aliud dicimus, cum dicimus Hoc illi est esse quod sapere, nisi Eo est, quod piens est? Ergo quae causa illi est ut sapiens sit, etiam ipsa illi causa est ut sit. Si ergsapientia quam genuit illi causa est ut sapiens sit, et causa illi est ut sit. Sed causam Patri qua sit, a Patre genitam, nullo modo quisquam dixerit sapientiam, quid enim est insanius? Ita ergo si Pater genu
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec queritur utrum conceden¬
dum sit quod pater genuit diui-¬
nam eẽntiam. uł quod diuina eẽntia ge¬
nuit filium. uł eẽntia genuit eẽntiam:
an omnino non genuit nec genita ẽ diui¬
na eẽntia. Ad quod catholicis tractatori¬
bus consentientes: dicimus. quod nec pa¬
ter genuit diuinam eẽntiam nec diuina
eẽntia genuit filium. nec diuina eẽntia ge
nuit eẽntiam. hic autem nomine eẽntie
intelligimus diuinam naturam: que com¬
munis est tribus ꝑsonis. et Ratio pri¬
tota insingulis. Ideo non ẽ ma quare¬
dicendum quod pater gettasit.¬
nuit diuinam eẽntiam. quia si pater di¬
ꝓ relatiuo poneretur. Si autem relatiue
diceretur. uł ꝓ relatiuo poneretur: nonin¬
dicaret eẽntiam. ut enimait augustinus
in libro quinto de trinitate: qd relatiue
dicitur non indicat substantiam. Item¬

Expanded text:
ost haec quaeritur utrum concedendum sit quod Pater genuit divinam essentiam, vel quod divina essentia genuit Filium, vel essentia genuit essentiam; an omnino non genuit, nec genita est divina essentia. Ad quod catholicis tractatoribus consentientes dicimus quod nec Pater genuit divinam essentiam, nec divina essentia genuit Filium, nec divina essentia genuit divinam essentiam: hic autem nomine essentiae intelligimus divinam naturam, quae communis est tribus personis, et tota in singulis. Ideo non est dicendum quod Pater genuit divinam essentiam, quia si Pater dil pro relativo poneretur. Si autem relative diceretur, vel pro relativo poneretur, non indicaret essentiam. Ut enim ait Aug. in lib. 5 de Trin., cap. 7, quod relative dicitur, non indicat substantiam.
Abbreviated transcription (Latin):
se dicunt: qd̃ ipsius locutionis distinctio os-¬
tendit. Dicunt quoq płimos catholicos trac¬
tatores in hoc conuenisse atq id concordit
docuisse qd̃ angli incorporei sunt: nec corꝑa
hñt sibi unita. Assumunt autẽ aliquando
corpora dõ p̾ꝑante ad impletionẽ miniftii
sibi adeo iniuncti. eademq post expletionẽ
deponunt. In quib corꝑib hominib appa¬
ruerunt. atq locuti sunt. & aliquando quiđ̃
locuti sunt. ex ꝑsona dĩ. sine distinctione ꝑso

Expanded text:
se dicunt, quod ipsius locutionis distinctio osse dicunt, quod ipsius locutionis distinctio ostendit. Dicunt quoque plurimos catholicos tractatores in hoc convenisse atque id concorditer docuisse, quod angeli incorporei sint, nec corpora habeant sibi unita, assumant autem aliquando corpora, Deo praeparante. ad impletionem ministerii sui sibi a Deo injuncti, cademque post expletionem deponunt; in quibus corporibus hominibus apparuerunt atque locuti sunt. Et aliquando quidem locuti sunt ex persona Dei
Abbreviated transcription (Latin):
aptius ad faciendum. qũã ad patiendũ. Ad pa¬
tiendum enim humor ce humꝰ: ad faciendũ
aer ce ignis aptitudinem p̃bent. Transgres-¬
sores uero angli. cum principe suo nunc dia¬
bolo tunc archangło. non mirum si post pec¬
catum inhanc caliginem detrusisunt. Neq
etiã hoc mirumẽ. si conũsi sunt ex pena. in ae¬
riam qualitatem. qua possint ab igne pati.ca
liginosa tam̃ aeris tenẽ tantum ꝑmissi sunt.
quieis quasi carcer fit. usq ad tempꝰ uidicii.¬
Ecce his ũbis uidetur ausꝰ. idtradere: quod
quidam opinantur. de corꝑib angłorum. Hoc
autem eum alii dixisse astruunt. ñ ita sentien¬
do. s oppimonem aliorum referendo: quod ex
ipsuis u̾bis diuidicate uolunt quib ait. De¬
mones dicunt᷑ aeria animalia: ñ ait sunt
Ita enĩ quidam dicebant. De habitatione uͦ
caliginosi aeris inquemdetrusi st̃. ñ opinan¬
do. s rei ueritatem asserendo. eum tradidis¬

Expanded text:
aptius ad faciendum quam ad patiendum. Ad paaptius ad faciendum quam ad patiendum. Ad patiendum enim humor et humus; ad faciendum, aer et ignis aptitudinem praebent. Transgressores vero angeli cum principe suo nunc diabolo, tunc archangelo, non mirum si post peccatum in hanc caliginem detrusi sunt. Neque etiam hoc mirum est si conversi sunt ex poena in aeream qualitatem qua possunt ab igne pati. Caliginosa tamen aeris loca tenere tantum permissi sunt, qui eis quasi carcer sit usque ad tempuEcce his verbis videtur Augustinus ita tradere quod quidam opinantur de corporibus angelorum. Hoc autem eum alii dixisse astruunt non ita sentiendo, sed opinionem aliorum referendo, quod ex ipsius verbis dijudicare volunt; quibus ait, Daemones dicuntur aerea animalia; non ait sunt; ita enim: Quidam dicebant. De habitatione vero caliginosi aeris in quem detrusi sunt non opinando, sed rei veritatem asserendo eum tradidis
Abbreviated transcription (Latin):
olet etiam inq̃stione
ũsari apud doctos utrum angłi om̃s boni
scucet acmali corporei sint. i dest corꝑa habe¬
ant sibi unita. Od auqui putant innitentes
ũbis augͦtim. quidicẽ uidetur qd̾ angłi om̃s
ante confirmationemut lapsum. corꝑa aeria
habuerint de puriore ac supiore aeris parte
formata. ad faciendum habilia. non ad pati¬
endum: ce angłis bonis qui ꝑstitert̃. talia con
seruata sunt corpora. ut in eis possint facere.
o non pati. que tante sunt tenuitatis ut amor¬
talid uideri nonualeant nisi suꝑuestita aliqͣ
grossiori forma: qua assumpta uidentur. deposi¬
taq uideri desinunt. Angłis uͦ malis muta¬
ta sunt incasu corpora indet̾iorem qualitatẽ
spissioris aeris. Sicut enim a loco digniori in
sunt indeteriora corpora ce spissiora: in quibus
possent pati asuꝑiori elem̃to: idest ab igne.
Et hoc augustinus sensisse uidetur: suꝑ gene-
quia corpoꝵ aeriorum natura uigent. nec per
mortem dissoluunt᷑: quia p̃ualet in eis elem̃tũ

Expanded text:
olet etiam in quaestione versari apud doctos utrum angeli omnes, boni scilicet ac mali, corporei sint, id est, corpora habeant sibi unita. Quod aliqui putant, innitentes verbis Augustini, qui dicere videtur quod angeli omnes ante confirmationem vel lapsum corpora aerea habuerint de puriori ac superiore parte formata, ad faciendum habilia, non ad patiendum: et angelis bonis qui perstiterunt, talia sunt observata corpora, ut in eis possint facere, et non pati, quae tantae sunt tenuitatis, ut a mortalibus videri non valeant, nisi supervestita aliqua grossiori forma; qua assumpta videntur, depositaque videri desinunt. Angelis vero malis mutata sunt in casu corpora in deteriorem qualitatem spissioris aeris. Sisunt in deteriora et spissiora, in quibus possint a superiori elemento, id est, ab igne. Et hoc Augustinus sensisse videtur super. qui corporum aereorum natura vigent; nec per mortem dissolvuntur, quia praevalet in eis elementum
Abbreviated transcription (Latin):
rimi longe alt̃ de peccato ce de actu sen¬
tientes. Asserunt enim uoluntatem malam
& actum malum peccata eẽ. & nulla ratione
bona. nec scd̃m aliquam rationem exd̃o auc-¬
uoluntas mala que aliquid ẽ. s quia auero
ẽẽ separat homines &e ad malũ trahit ce sic
adnonẽẽ deducit. Oui enim a summi boni
participatione recedunt. quod solũ uere ac
ꝓprie est. merito non ẽẽ dicuntur. Id̾̃oq auoꝰ.¬
astruunt peccatum nichil eẽ. quia auero eẽ
hominem elongat. uoluntatẽq malam atq
actionem siue locutionem malam peccatum
ẽẽ dicunt. quia p̃uaricatio & inobedientia hec
sunt. & contra legem dĩ fiunt. que tam̃ sunt.

Expanded text:
rimi longe aliter de peccato et de actu sentientes: asserunt enim voluntatem malam et actum malum peccata esse, et nulla ratione bona, nec secundum aliquam rationem ex Deo aucvoluntas mala, quae aliquid est, sed quia a vero esse separat homines, et ad malum trahit; et sic ad non esse deducit. Qui enim a summi boni participatione recedunt, quod solum vere ac proprie est, merito non esse dicuntur. Ideoque Auastruunt peccatum nihil esse, qui a vero esse hominem elongat. Voluntatem malam atque actionem sive locutionem malam peccatum esse dicunt, quia praevaricatio et inobedientia haec sunt, et contra legem Dei fiunt, quae tamen sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uiti uoluntatem di ꝑagunt un muta¬
re contendunt ae consilio eius resiften¬
tes obsecunt᷑. quia hoc eius dispositionimili¬
tat qd ꝑhumanum studium resultat. Hic aꝑ¬
te ostenditur. quia dum mali consilio ac p̃cep¬
to d̾ĩ resistunt qd̾ d̾i uoluntas appellatur.
ea faciunt u ñ uoluntas eius que ipse est im¬
pletur: que dispositio uł beneplacitum uoca
libet sint uoluntates angłorum. uł hominũ
lentium quam d̾s: om̃ipotentis uoluntas
uult obduret. nec inique aliqͥd facit. nec nͥ
uolens quicquam facit: &e omnia quecumq
unle facit
Summatim ꝑstringit sententiã
p̃dictoꝵ. aadens qͣre ds p̃cipit omib bona
facẽ ce mala uitare: cum ñ uelit hoc ab oĩb¬

Expanded text:
luntatem Dei peragunt, unde mutare contendunt, et consilio ejus resitentes obsequuntur; quia hoc ejus dispositioni militant, quae per humanum studium resultat. Hic aperte ostenditur, quia dum mali consilio ac praecepto Dei resistunt, quod voluntas Dei appellatur, ea faciunt unde voluntas ejus, quae ipse est, impletur, quae dispositio vel beneplacitum vocatlibet sint voluntates angelorum et hominum lentium quam Deus, omnipotentis voluntas vult obdurevolens quidquam facit, et omnia quaecumque vult facit. 3. Summatim perstringit sententiam praedictorum, addens quare Deus praecepit omnibus bona facere et mala vitare, cum non velit hoc ab o
Abbreviated transcription (Latin):
rans. aliqñ hec dõ obligat: ita ꝑdeum uirans.
ipsum adhibet testem. In omnigͦ uratione aut
d̾s testis adhibetur. aut creatura dõ obligatur
ce oppignerat᷑. ut hoc sit iurare. scił. dm testem

Expanded text:
rans, aliquando hoc Deo obligat; ita per Deum jurans, rans, aliquando hoc Deo obligat; ita per Deum jurans, ipsum adhibet testem. In omni ergo juratione aut Deus testis adhibetur, aut creatura Deo obligatur et oppigneratur: ut hoc sit jurare, scilicet, Deum testem
Abbreviated transcription (Latin):
ic queritur quid sit dicẽ ꝑ deum iuro.
hoc ẽ testem adhibere deum. Iurauit
re hoc. sidicas ꝑdm̃. uiras: sidicas testis est
ds. ñ iuras. Quid enimẽ. ꝑ deum. nisi testis est
ds̃ : aut quid est testis ẽ. ds. nisi ꝑ deum: Od̃
est autem uirare. nisi ius deo reddere qnͣdo
ꝑdeum iuras: Ius scit ũtatis: & ñ faisitatis.
Item. Ec̃ce dico caritati urẽ. ce qui ꝑlapidem
iurat falsum. ꝑuirus ẽ. quia ñ lapidẽ qui non
audit. s eius creatorem adhibet testem. Hoc
ẽ gͦ iurare ꝑquamlibet creaturam: scił. creato¬
iuram̃ti grauissimum. qd̾ fit ꝑ execiationem:
ut cum homo dicit. si illud feci. illud patiar. uł
illud contingat fiuis meis. Scd̃m quẽ modum
accipitur etiam int̾dum: cumaliqͥs uirando
dic̃. ꝑ salutem meam. uł ꝑfilios meos & huiꝰ¬
dic̃ ꝑ filios meos. obpignerat eos dõ: ut hoc eue¬
niat incaput eoꝵ. qđ exit de ore ipsuis. Siue¬
rum: uerũ: si falsum: faisum: & sicut ꝑ hec u¬

Expanded text:
ic quaeritur quid sit dicere, per Deum juro. Hoc est testem adhibere Deum. Juravit re hoc: si dicas, per Deum, juras; si dicas, testis est mihi Deus, non juras. Quid est enim per Deum, nisi testis est mihi Deus? aut quid est testis est Deus, nisi per Deum? Quid est autem jurare, nisi jus Deo reddere, quando per Deum juras? jus scilicet veritatis, et non falsitatis. Item, ecce dico charitati vestrae: et qui per lapidem jurat falsum, perjurus est, quia non lapidem qui non audit, sed ejus Creatorem adhibet testem. Hoc est ergo jurare per quamlibet creaturam, scilicet, Creatojuramenti gravissimum, quod fit per execrationem: ut cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar, vel illud contingat filiis meis, secundum quem modum accipitur etiam interdum cum aliquis jurando dicit: Per salutem meam, vel: Per filios meos, et hujudicit per filios meos, oppignerat eos Deo, ut hoc eveniat in caput eorum quod exit de ore ipsius. Si verum, verum; si falsum, falsum. Et sicut per hoc ju
Abbreviated transcription (Latin):
itaait. Ouicquid adse dicitur p̃stantissima
ue dicitur: tantaq ius est eusdem substan¬
tie inpatre et filio & spuscõ: ut quicquid
de singulis ad seipsos dicit᷑ ñ pluralit̾ in
summa. s singularit accipiatur. Dicitur
Non tam̃ dicimus hanc trinitatem ẽẽ tres
deos: s unum deum. Ita dicitur.: pat̃ magnꝰ.
ommpotens fuius. omnipotens sp̃c sis̃. non¬
Quicquid gͦ adseipsum đ̃r ds: & de singuiis
ꝑsonis similit̃ dr. et simul de ipsa trintate
est illi eẽ. quod est magnum esse: Propt̃. ea
sicut ñ dicimus tres eẽntias. sic ñ dicimꝰ tres
magnitudinem

Expanded text:
amus, quidquid ad se dicitur praestantissima relative: tantamque vim esse ejusdem substantiae in Patre et Filio de singulis ad seipsos dicitur, non pluraliter in summa, sed singulariter accipiatur. Dicimus Non tamen dicimus hanc Trinitatem esse tres deos, sed unum Deum. Ita dicitur Pater magnus, omnipotens Filius, omnipotens Spiritus Quidquid ergo ad se ipsum dicitur Deus, et de singulis personaliter dicitur et simul de ipsa Trinitate,em illi est 'esse' quod 'magnum esse', propterea sicut non dicimus tres emagnitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
Adam p̃ter imitationis exemplum. occulta
etiam tabe carnalis concupiscentie sue. ta¬
bificauit inse omnes de suastirpe uenturos.
Unde apłs recte ait. In quo omnes peccaue-¬
runt. Circumspecte &e sine ambiguitate
dixit hoc apłs. Siue enimintelligatur¬
inquo homine. siue in quo peccato: sanumẽ
Inadam enim omnes peccauer̃t. ut in ma-¬
teria: non solum eius exemplo. ut dicunt
pelagiam. Omnes enimille unus homo fu.¬
erant: idẽ in eo matĩalit̃ erant. Manifestũ
est itaq omnes in adam peccasse. quasi in
massa. Ipse enimꝑ peccatum corruptꝰ. quos
genuit. om̃s nati sunt sub peccato. Ex eogͥ
mine. sic ab eodem uno peccato immunes
eẽ ñ posst̾. nisi ab eus reatu ꝑ xp̃ibaptismũ
absoluantur. Auagͦ sunt ꝓpria pecc̃a inq̃b
tantum peccant. quorum peccata sunt:
aliud hoc unum inquo omnes peccauert̃.
idest ex quo peccatores constituti sunt. Qd
sit peccatũ in qͦ om̃s pecauert scił originale ẽx¬

Expanded text:
Adam praeter imitationis exemplum, occulta etiam tabe carnalis concupiscentiae suae tabificavit in se omnes de sua stirpe venturos. Unde Apostolus recte ait: In quo omnes peccaverunt. §. Circumspecte et sine ambiguitate dicit hoc Apostolus. Sive enim intelligaturquo homine, sive in quo peccato, sanum In Adam enim omnes peccaverunt, ut in materia, non solum ejus exemplo, ut dicunt Pelagiani. Omnes enim illi unus homo fuerat, id est, in eo materialiter erant. Manifestum est itaque omnes in Adam peccasse, quasi in massa. Ipse enim per peccatum corruptus, quos genuit omnes nati sunt sub peccato. Ex eo igmine, sic ab eodem uno peccato immunes esse non possunt, nisi ab ejus reatu per Christi baptismum absolvantur. Alia ergo sunt propria peccata, in quibus tantum peccant quorum peccata sunt; aliud hoc unum in quo omnes peccaverunt, id est, ex quo omnes peccatores constituti sunt. 9. Quid sit peccatum in quo omnes peccaverunt, scilice
Abbreviated transcription (Latin):
imago ñ ad imaginem: quia natus ñ creatus.
equalis: ce innullo dissummlis: homo creatus est
adeo ñ genitꝰ ñ paralitate equalis. s quad̾a
similitudine accedens. Unde ausꝰ in libro .ũ.¬
de trinitate. Ingenesi legitur. faciamus ho¬
minem adimaginem & similitudine nr̃ãm
faciamus & nrãm. pluralit̃ dixit: &e nisi exre¬
latiuis accipi ñ oportet: ut facere intelligant᷑
ꝙ sp̃c scĩ. ut subsisteret homo imago d̾i. S qͥa
ñ omnino equalis fiebat illa imago. tãqͣm
ñ ab illo nata s̃ ab eo citata: ido ita imago
dr. qd̃ ce ad imaginem: quia ñ equat᷑ parilitate.
s accedit quadam similitudine. filius autẽ
est imnago. s non ad imaginem: quia equalis
patri. Dictus ẽ gͦ homo adimaginem ꝓpt̃ ini¬
parem similitudinem: ce ideo nram. ut ima¬
go trinitatis ẽẽ homo intelligatur: ñ trinita¬
ti equaus. sicut filius patrĩ. Ecce ostensum est
scd̃m qͥd homo sit similis do scilicet scđ̃m ani¬

Expanded text:
imago, non ad imaginem, quia natus, non creatus; aequalis, et in nullo dissimilis. Homo creatus est a Deo, non genitus, non parilitate aequalis, sed quadam similitudine accedens. » De anim6, in fine: In Genes. legitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Faciamus et nostram pluraliter dixit; et nisi ex relativis accipi non oportet, ut facere intelliganturet Spiritus sancti, ut subsisteret homo imago Dei. Sed quia non omnino aequalis fiebat illa imago, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, ideo ita imago dicitur quod et ad imaginem; quia non aequatur parilitate, sed accedit quadam similitudine. Filius autem est imago, sed non ad imaginem, quia aequalis Patri; dictus est ergo homo ad imaginem, propter imparem similitudinem. Et ideo nostram, ut imago Trinitatis esse homo intelligatur, non Trinitati aequalis sicut Filius Patri. Ecce ostensum est secundum quid sit homo similis Deo, scilicet secundum ani
Abbreviated transcription (Latin):
publicolamait. Te p̃rius consid̃are uolo. utrũ
si quispiam ꝑ dõs falsos iuraũit. ꝙ fidem ñ ser-¬
uirauerit᷑ ñ tibi uidetur bis pecrasse: B̃is utiq
peccauit quia ce uirauit ꝑ quos ñ debuit. ce
contra pollicitam fecit fidem: quod ñ debuit
Id̃oq quiutitur fide uluꝰ quẽ constat uirasse ꝑ

Expanded text:
pio, ait: Te prius considerare volo utrum si quispiam per deos falsos juraverit, et fidem non servaverit, non tibi videtur bis peccasse. Bis utique peccavit, quia juravit per quos non debuit, et contra pollicitam fecit fidem quod non debuit. Ideoque qui utitur fide illius quem constat jurasse per
Abbreviated transcription (Latin):
sima condemnatione peccati. Io beatꝰ dauid
ꝓpt̾ originale peccatum quo naturalit̃ obstri¬
clifilii sunt ire: dicit. Ininiquitatib conceptꝰ
sum. & inpeccatis concepit me mat̾ mea. Ex¬
hoc itaq apparet. ex lege conceptionis tradiici
originale peccatum: quia nisi conceptio fieret
in carne. anima ex carnis coniunctiõe concu

Expanded text:
sima condemnatione peccati. Ideo beatus David sima condemnatione peccati. Ideo beatus David propter originale peccatum quo naturaliter obstricti filii sunt irae, dicit: In iniquitatibus conceptus sum et in peccatis concepit me mater mea . Ehoc itaque apparet ex lege conceptionis traduci originale peccatum, quia nisi conceptio sic fieret in carne, anima ex carnis conjunctione concu
Abbreviated transcription (Latin):
am ostensum ẽ. quid sit originaie peccatum.
&e qualit̾ aparentib infilios. &e ꝑ carnem in
animam transeat ex quib etiam in notesat
quare dicat᷑ originale peccatum: do scilicet
qr exuiciosa loge originis nr̃e inqua concipim̃
tur: ut supradictum est. Non enim quia ex
carne tracta ab adam concepti sumus ideo
peccatũ traximus: quia et xp̃i corpus ex ead̾e
carne formatum ẽ. que ab adam descendit:
s euis conceptus est celebratꝰ. ñ lege peccati. idẽ.
concupiscentia camnis: unde & caro eius pec¬
catrix ñ suit: immo oꝑatione sp̃c scĩ. Noster uͦ¬
de fide ad petrum. sic dicens. Q uia dũ sibi inui¬
cem uir. mulierq miscent᷑ sine libidine ñ est
parentũ concubitꝰ: ob hoc filioꝵ ex eoꝵ carne
nascentium ũ pot̃ sine peccato ẽẽ conceptus.
Ubi peccatum in paruulos ñ transmittit ꝓpaga¬
tio. sed libido: nec fecunditas nature huma¬
ne facit homines cum peccato nasci s feditas
libidinis: quam hommes habent. ex iliꝰ iustis¬

Expanded text:
am ostensum est quid sit originale peccatum, et qualiter a parentibus in filios, et per carnem in animam transeat. Ex quibus etiam innotescit quare dicatur originale peccatum: ideo scilicet, quia ex vitiosa lege originis nostrae, in qua concipimurtur, ut supra dictum est. Non enim quia ex carne tracta ab Adam concepti sumus, ideo peccatum traximus; quia et Christi corpus ex eadem carne formatum est, quae ab Adam descendit; sed ejus conceptus est celebratus non lege peccati, id est, concupiscentia carnis, unde et caro ejus peccatrix non fuit, imo osecundi, tom. 3, dicens: Quia dum sibi invicem vir mulierque miscentur, sine libidine non est parentum concubitus, ob hoc filiorum ex eorum carne nascentium non potest sine peccato esse conceptus; ubi peccatum in parvulos non transmittit propagatio, sed libido; nec fecunditas humanae naturae facit homines cum peccato nasci, sed foeditas libidinis quam homines habent ex illius primi justis
Abbreviated transcription (Latin):
queda oꝑa eẽ taua que sic bona st̃ quod mala
ẽẽ non possunt quocumꝙ modo fiant. sicut
econũso quedam sic sunt maia. ut ñ possint
ẽẽ bona. quacumq ex causa fiant. Ala autẽ
eẽ oꝑa. que ex fine uł ex causa bona sunt uel
mala: & ad ila referunt scõrum testimonia.
quib ex affectui uł intentione iudicium ope¬
rum pensari dicunt driptitam eclunt isti dif
e pitter quedam que ꝑse pecata sunt.

Expanded text:
quaedam opera esse talia, quae sic bona sunt, quod mala quaedam opera esse talia, quae sic bona sunt, quod mala esse non possunt, quocumque modo fiant; sicut e converso, quaedam sic sunt mala, ut non possint esse bona, quacumque ex causa fiant. Alia autem esse opera quae ex fine vel causa bona sunt vel mala, et ad illa referunt sanctorum testimonia, quibus ex affectu vel intentione judicium operum pensari dicunt. Tripartitam edunt isti diff, praeter quaedam quae per se peccata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
omnia oꝑa hominis ex affectu ce fine sint
bona uł mala. Quibꝰdam ita eẽ uidet᷑ quidict̃
omnes actus ẽẽ indifferentes: ut nec doni.
nec mali ꝑse sint.s ex intentione bona bonus.
ce ex mala malus sit omnis actus. Scd̃m quos
quislibet actus pot̃ ẽẽ bonus: si bona intentiõe
geratur. Aliis autem uidet᷑ quod quid̃a actus
inse mali sint: ita ut ñ possint eẽ nisi poccata.
etiam si bonam habent causam. Et quidam
inse boniita ut &e simalã habeant causam. ñ
tam̃ boni eẽ desinant qd̾ testimonio augustini
confirmant: qui dicit bonum aliquando non
bene fieri. quod enim quis inuitus uł necessita¬
te facit. ñ bene facit : quia ñ bona intentioẽ
timor. non est in caritate. In quo quamuis cre¬
datur deo. non tam̃ in dm̃: & si fiat bonum. ñ
tam̃ bene. Nemo enim inuitus benefacit etiam¬
si bonum est quod fãcit. Ecce habes: quod aliqͥs
ñ benefacit illud. quod bonum ẽ fãcit gͦ qd̃
bonum est. intentione ñ bona. Iõo asserunt ili

Expanded text:
inis ex affectu et fine sint bona vel mala. Quibusdam ita videtur esse, qui dicunt omnes actus esse indifferentes, ut nec boni nec mali per se sint, sed ex intentione bona bonus, et ex mala malus sit omnis actus. Secundum quos quilibet actus potest esse bonus, si bona intentione geratur. Aliis autem videtur quod quidam actus in se mali sint, ita ut non possint esse nisi peccata, etiam si bonam habeant causam; et quidam in se boni, ita ut etsi malam habeant causam, non tamen boni esse desinant. Quod testimonio Augustini confirmant, qui dicit bonum aliquando non bene fieri. Quod enim quis invitus vel necessitate facit, non bene facit; quia non bona facit intentione, timor non est in charitate; in quo quamvis credatur Deo, non tamen in Deum; et si bonum fiat, non tamen bene. Nemo enim invitus bene facit etiamsi bonum est quod facit. Ecce habes quod aliquis non bene facit illud quod bonum est. Facit ergo quod bonum est intentione non bona. Ideo asserunt illi
Abbreviated transcription (Latin):
liquis ad ꝑsonam referuntur. Unde iohes.
To̾tus ẽ xp̃c d̃s ꝑfectus. ñ autem totũ ds̃ est.
Non enim solum ds est. si e homos de totus ho
ꝑfectꝰ ñ autem totum homo. Non solum eñi
homo. s & d̃s. Totum enim nature ẽ rep̃senta¬
tiuum: Totus autẽ ypostaseos: sicut aliud qͥde
ẽ. nature. auus autem ypostaseos. sic & huimo¬
di. Si ea que dicuntur de do uł filiod̃i. posst̾ dici¬

Expanded text:
liquis ad personam referuntur. Unde Joan.liquis ad personam referuntur. Unde Joan.tus est Deus perfectus, non autem totum Deus est. Non enim solum Deus est, sed et homo, et totus homo perfectus. Non autem totum homo; non solum enim homo, sed et Deus. Totum enim naturae est repraesentativum. Totus autem, hypostaseos; sicut aliud quidem est naturae, alius hypostaseos, sic et hujusmodi. 4. Si ea quae dicuntur de Deo vel Filio Dei poss
Abbreviated transcription (Latin):
tiq totus eodem tempore erat ininfernos
untta sibihabebat. quam ubi alterum tantũ:
nec maior erat ubi utrumq simul. uł alterum
tantum unitũ habebat. qmͣ ubi erat neutrũ
inuirginem: ubiq totus. ubiq ꝑfectꝰ. Unogͥ
eodemq tempore. totus erat minferno: totus
inceloerat apud inferos resurrectio mortuoꝵ.
erat suꝑ celos uita uiuentium. uere mortuus
uere uinus: in quo & mortẽ susceptio mortalita
tis excepit. & uitam diuinitas ñ ꝑdidit. Mortẽ
igitur dĩ filius. & in anima ñ ꝑtulit. & inmaies¬
tate nonsensit. s tam̃ participatione infirmi¬
xp̃c eodem temꝑe totus erat insepulchro. totꝰ
ininferno. totus ubiq sicut & modo totus est.
ubicumq ẽ s ñ totum: nec insepulcro. uł in in¬
ferno totum erat. & si totus. sicut xp̃c totus est
d̃s. totus homo. s non totum: quia ñ solum ẽ
d̃s. uł homo. s ce d̃s ce homo ẽ. Totum enim
ad naturam refertur. totus autem adypostasi.
sicut aliud & aliquid adnaturam. alius uͦ ce a¬

Expanded text:
tique totus eodem tempore erat in inferno, unitam sibi habebat, quam ubi alterum tantum; nec major erat ubi utrumque simul vel alterum tantum unitum habebat, quam ubi erat neutrum in Virginem, ubique totus, ubique perfectus. Uno ergo eodemque tempore totus erat in inferno, totus in coelo. Erat apud inferos resurrectio mortuorum, erat super coelos vita viventium; vere mortuus, vere vivus; in quo et mortem tis excepit, et vitam divinitas non perdidit. Mortem igitur Dei Filius, et in anima non pertulit, et in majestate non sensit, sed tantum participatione infirmiChristus eodem tempore totus erat in sepulcro, totus in inferno, totus ubique; sicut et modo totus est ubicumque est, sed non totum. Nec in sepulcro, nec in inferno totum erat, etsi totus, sicut Christus totus est Deus, totus homo, sed non totum; quia non solum est Deus vel homo, sed et Deus et homo. Totum enim ad naturam refertur, totus autem ad hypostasim; sicut aliud et aliquid ad naturam, alius vero et a
Abbreviated transcription (Latin):
caioxͥ ꝓ salute corꝑis: sanguis uͭ ꝓ anima nr̃a
offeit᷑ Sieut p̾sigurauit moyses caro inquit
ꝓ corpore ur̃o offertur: sanguis uͦ ꝓ anima.S.
tam̃ sub utraq specie sumitur. qͦd ad utr̃uꝙ
ualet: quia sub utraq sumitur totꝰ xͦ. S si in
altera tantum sumeretur: adaltĩus tantum
tera tantum sumit᷑. Eadem enĩ ratio estut ait¬
hył. incorpore xp̃i. que inmanna p̃cessit. de quo
dr̃. qui plus collegerat ñ habuit amplius. ner
quiminus parauerat. habuit minꝰ. Et licet sub
panis nͥ incarnem: nec uini nͥ insanguinẽ. Nec
debent dici duo sacram̃ta s unum. quia sub utͦq
specie idem sumitur: neq it̾ari sacram̃tum. ꝙ
benedictio ñ repecit᷑. suꝑ eandẽ speciem. Neq alie

Expanded text:
o salute corporis sanguis vero pro anima nostra offertur, sicut praefiguravit Moyses. Caro, inquit, pro corpore nostro offertur, sanguis pro anima; sed tamen sub utraque specie sumitur; quod ad utramque valet, quia sub utraque sumitur Christus. Sed si in altera tantum sumeretur, ad alterius tantutera tantum sumitur. Eadem enim ratio est in corpore Christi, quae in manna Qui plus collegerat, non habuit amplius; nec qui minus paraverat habuit minus. Et licet sub panis nisi in carnem, nec vini nisi in sanguinem. Nec debent dici duo sacramenta, sed unum, quia sub utraque specie idem sumitur. Neque debet iterari sacramentum, quia benedictio non repetitur super speciem eamde
Abbreviated transcription (Latin):
nis uł obstinationis. Obstinatio ẽ. indurate
in malitia m̃tis ꝑtinatia: ꝑ quam fit homo
impenitens. Desꝑatio ẽ qua quis penitꝰ diffi
dit de di bonitate: estimans suammalitiam
diume bonitatis magnitudiñe exrade. Sicut
cam quidiit. Maior ẽ iniquitas mea qula
ut ueniam merear. Utrumq uꝰ dicit᷑ pecratũ
& benignitas qua se inuicem & nos diligunt.
scm̃ delinquere dicuntur qui suã maliciam
dĩ bonitatẽ suꝑare putant: & ido penitentiã
ñ assumunt. &e qui iniquitati tam ꝑtinacim̃te
inherent. ut eam numqmͣ relinquere ꝓponãt
ce ad bonitatem sp̃c sc̃i nũqmͣ redire patientia
dĩ abutentes. & de misdia di nimis p̃sum̃tes.
quib placet malitia ꝓpt̃ se. sicut piis boni¬
tas. Isti nimia ꝑtinatia & p̃sumptione pec-¬

Expanded text:
nitus desperare. Obstinatio est induratae mentis in malitia pertinacia, per quam fit homo impoenitens. Desperatio est, qua quisque penitus de Dei bonitate diffidit, aestimans suam malitiam divinae bonitatis magnitudinem excedere, sicut Cain qui dixit: Major est iniquitas mea, quam ut veniam met benignitas qua se invicem et nos diligunt; Spiritum sanctum delinquere dicuntur, qui sua malitia Dei bonitatem superare putant, et ideo poenitentiam non assumunt; et qui iniquitati tam pertinaci mente inhaerent, ut eam nunquam relinquere proponant, et ad bonitatem Spiritus sancti nunquam redire, patientia Dei abutentes, et de misericordia Dei nimis praesumentes; quibus placet malitia propter se, sicut piis bonitas. Isti nimia pertinacia et praesumptione pec
Abbreviated transcription (Latin):
remittit᷑ ei. neq hic neq infuturo. & iohanneᷤ
inepła canonica. Est peccatum ad mortẽ ñ ꝓ
eo dico ut quis oret. Qui enim peccat in patre
remitatur ei: & qui peccat infuium remitit᷑
er: qui autẽ biasphemauerit inspmscĩĩ¬

Expanded text:
remittetur ei neque hic, neque in futuro. Et Joan. et Epistola 1 canonica, est peccatum ad mortem, non pro eo dico ut quis oret. Qui enim peccat in Patrem, remittetur ei; et qui peccat in Filium, remittetur ei: qui autem blasphemaverit in Spi
Abbreviated transcription (Latin):
iautẽ queritur de accidentib que rema-¬
nent. scilicet de specieb & sapore & pondẽ.
inquo subiecto fundentur: potiꝰm̃ uidet᷑ fatendũ
existere sine subiecto. quam ẽẽ insubiecto: quia
ibi ñ est substantia nisi corꝑis &e sanguinis do¬
munici que ñ afficitur illis accidentib. Non eñĩ
corpus xp̃i taleminse habet formam: s qualis
iniuidicio apparebit. Remanent gͦ illa acciden¬
tia ꝑse subsistentia ad misterĩ ritum. adgustꝰ
fid̾iq suffragium: quib corpꝰ xp̃i habens form̃a
& naturã suam tegitur
De fractione &e partib.
olet etiam queri de fractioe cap̃.lxu.

Expanded text:
autem quaeritur de accidentibus quae remanent, id est, de speciebus et sapore et pondere, in quo subjecto fundentur, potius mihi videtur fatendum existere sine subjecto, quam esse in subjecto, quia ibi non est substantia, nisi corporis et sanguinis dominici, quae non afficitur illis accidentibus. Non enim corpus Christi talem habet in se formam, sed qualis in judicio apparebit. Remanent ergo illa accidentia per se subsistentia ad mysterii ritum, ad gustus fideique suffragium; quibus corpus Christi habens formam et naturam suam tegitur. 2. De fractione et partitione. Solet etiam quaeri de fractione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ quo iurat. uerum putat eẽ: & tam̃ falsum ẽ
int̃ponit. Da alium qui scit falsum eẽ. ce dicit ue¬
rumeẽ: &e iurar tamquam uerum sit. quod scit
falsumeẽ. Hidetis quamista detestanda sit belua.
fac alium qui putat falsumeẽ. & uirat tamqũã
uerum sit. & forte uerumest. Uerbigra ut intel¬
ligatis pluit in ilio loco int̾rogas hominem.
ce dicit pluisse. ce tunc cumpluit ibi. s putat ñ
pluisse ꝑuirus ẽ Inter ẽ quemadmodũ ũbum
ꝓcedat exanimo reamlingũa ñ fac̃ nisi reamẽnꝰ.
his eiuident̾ tradit᷑ qd̃ tͥplicit̃ peierat hõ ut
sup̃diximꝰ. dũ uł sciens falsũ iurat. uł putas fal

Expanded text:
pro quo jurat: verum putat esse, et tamen falsum est.  jurationem interponit. Da alium qui scit falsum esse, et dicit verum esse; et jurat tanquam verum sit, quod scit falsum esse. Videtis quam ista detestanda sit beFac alium qui putat falsum esse, et jurat tanquam verum sit, et forte verum est. Verbi gratia, ut intelligatis: Pluit in illo loco; interrogas hominem, et dicit pluisse; et tunc pluit ibi, sed putat non pluisse, perjurus est. Interest quemadmodum verbum procedat ex animo, ream linguam non facit, nisi rea mens sit. His evidenter traditur quod tripliciter pejerat homo, ut supra diximus: dum vel sciens falsum jurat, vel p
Abbreviated transcription (Latin):
gandumẽ ut ait auoꝰ. defunctorum
qui cum uiuerent hec sͥ ut postea possent
ꝓdesse meruerunt. Est enim quid̃a uiuen¬
di modus nec tam bonus ut ñ requirat
ista post mortẽ: nec malus tã ut ei ñ ꝓsint
ista post mortẽ. Est uͦ talis in bono ut ista ñ
requirat: ꝙ ẽ rursus talis in malo. ut nec
his ualeat cum hec uita transierit adiuuar.
Quo circa hinc omne mĩtum comparatur:
qͦ possit post hanc uitam qͥs piam grauari.
utł releuari. Nemo autẽ sꝑet. qd̾ hic neglexit
cum obierit apud dm̃ ꝓmereri. Nonigit᷑ ista¬
que ꝓ defunctis commendandis frequentat
ut referat unꝰqͥsꝙ scd̃m ea que ꝑ corpꝰ gessit
sibi quisq cum in corpe uiueret comꝑauit.
ut possent ei ista ꝓdesse. Non enim omnib

Expanded text:
gandum est defunctorum qui, cum viverent, haec sibi ut postea possent prodesse meruerunt. Est enim quidam vivendi modus nec tam bonus ut non requirat ista post mortem, nec tam malus ut ei non prosint ista quidquam. Est vero talis in bono, ut ista non requirat; et est rursus talis in malo, ut nec his valeat, dum ex hac vita transierit, adjuvari. Quocirquo possit post hanc vitam quispiam gravari vel relevari. Nemo autem speret quod hic neglexit, cum obierit, apud Dquae pro defunctis commendandis frequentat ut recipiat unusquisque secundum ea, quae per corpus gessit, sibi quisque cum in corpore viveret, comparavit, ut possent ei ista prodesse. Non enim omnibus