comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑidmaxime agnoscitur: qd̾
salutati inueteri testam̃to ab
hominib angłi. despiciunt
resalutare eos: Qd̃ in nouo
testamento a iohanne factũ
ñ solum reuerenter angłs
suscipit: uerum etiam ne fa¬
ciat interclicit. Obhoc homo
inueteri testamento despicit᷑.
nec resalutat᷑ abangło: eo qd̾
homo adhuc ñdum transsiss
in dm Suscipit᷑ autẽ homo
a cło: et reuerent̾ salutat᷑ ab
angło: Nam et mariam ange¬
lus gabrihel legitur salu¬
tasse: et iohanni angłm sa¬
lutanti. abeodem angło cli¬
cit᷑. Uile ne feceris: conser¬
uus enĩ tuus sum. et fr̃m
tuorũ: ꝑ qd̃ agnoscitur: ꝑ
incarnationẽ dnĩcam pacem

Expanded text:
per id maxime agnoscitur, quod salutati in Veteri Testamento ab hominibus angeli, despiciunt resalutari ab eis. Quod in Novo Testamento a Joanne factum, non solum reverenter angelus suscipit, verum etiam ne faciat interdicit. Ab hoc homo in Veteri Testamento despicitur, nec resalutatur ab angelo, eo quod homo adhuc nondum transisset in Deo. Suscipitur autem homo a Deo, et reverenter salutatur ab angelo. Nam et Mariam angelus legitur salutasse, et Joanni angelum salutanti, ab eodem angelo dicitur: Vide ne feceris, conservus enim tuus sum, et fratrum tuorum. Per quod agnoscitur, per inca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ incarnationis dispensatio¬
ne solus filius intelligit᷑. An
te cdĩce incarnationis ad¬
uentũ: cliscorclia inter ange¬
los & homines fuit: Ueniens
& homines fecit. Eo quippe
nato: clamauert angłi. int̾ra
pax hominib bone uolunta¬

Expanded text:
 incarnationis dispensatione solus Filius intelligitur. 26. Ante dominicae incarnationis adventum discordia inter angelos et homines fuit. Veniens et hominibus fecit. Eo quippe nato, clamaverunt angeli: In terra pax hominibus bonae volunta
Abbreviated transcription (Latin):
on omnib una
eademq doctrina ẽ ad hiben¬
cla: s ꝓ qualitate morum diu̾sa
erit exortatio doctoꝵ: Nam quos¬
dam increpatio clura: quos clam
uero exortatio corrigit blancla:
Siẽt ꝑiti medici aduarios corporiᷤ
morbos diuerso medicamine ser

Expanded text:
on omnibus una eademque doctrina est adhibenda, sed pro qualitate morum diversae sint exhortationes doctorum. Nam quosdam increpatio dura, quosdam vero exhortatio corrigit blanda. Sicut periti medici ad varios corporis morbos diverso medicamine ser
Abbreviated transcription (Latin):
is: Uia stulti recta in oculis eiꝰ:
qui autẽ sapiens ẽ audit consilia:
Qui autẽ iniunt pacis consilia:
sequet᷑ eos gaudium:. Qui
autẽ agunt cuncta cum consilio:
reguntur sapientia: Astutus:
omĩa agit cum consilio. Dissi¬
pant᷑ cogitationes: ubi ñ ẽ consi¬
liũ: Uoi uͦ plures sunt consili¬
arii: confirmant᷑: Cogitationes

Expanded text:
is . Via stulti recta in oculis ejus . Qui autem sapiens est, audit consilia . Qui ineunt pacis consilia, sequetur eos gaudium. Qui autem agunt cuncta cum consilio, aguntur sapientia . Astutus omnia agit cum consilio . Dissipantur cogitationes ubi non est consilium . Ubi vero plures sunt consiliarii, confirmantur . Cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
uiri: s homo prudens ex hau¬
Multi pacifici sint tͥ: consilia¬
riꝰ sit tͥ unus de mille: Cum
fatius consilium ñ habeas: ñ
enĩ poterunt diligere: nͥ que
ipsis placuerunit: Coram ex¬
traneo: ne facias consilium:
Non omni homini cor tuunt
manifestes: ne forte auferat
tͥ grãm & conuiciet᷑ tͥ Lingua
sapientis quasi dilumum in¬
abundabit: et consilium illius
sic̃ fons uite ꝑmanet: Loram̃tũ
ligneum colligatum. & funda¬
mentum edificii ñ dissoluit᷑: sic
& cor confirmatum in cogitatio¬
ne consilii: facienti nequissi¬
mum consilium suꝑ ipum de¬
uoluit᷑: &. ñ agnoscit᷑ unde
ueniat illi: Sine consilio ni¬
chil facias: & post factum ñ pe¬
nitebis: Mrelantib te. abstine
consilium. Cum uiro religio¬
so tracta de scĩtate: & cum iͥsto
de iustitia: Sor bonum consi¬
liis statue. Ante omnem actũ:
consilium stabile sit. Gregoriꝰ¬
dic̃. Consiliatorẽ amimum in ha¬
bitat: qui dolens de p̾sentib ao
diu: Quod uis agere diu exqͥ¬

Expanded text:
omo sapiens exhauMulti pacifici sint tibi, consiliarius sit tibi unus de mille . Cum fatuis ne consilium habeas . Non enim poterunt diligere, nisi quae ipsis placent . Coram extraneo ne facias consilium . Non omni homini cor tuum manifestes, ne forte auferat tibi gratiam, et convicietur tibi . Lingua sapientis quasi diluvium abundabit, et consilium ejus sicut fons vitae est . Loramentum ligneum colligatum in fundamento aedificii non dissolvetur, sic et cor confirmatum in cogitatione consilii . Facienti nequissimum consilium, super ipsum dissolvetur, et non agnoscet unde veniat illi . Sine consilio nihil facias, et post factum non poenitebit . A zelantibus te absconde consilium . Cum viro religioso tracta de sanctitate, et cum justo de justitia. Cor bonum consilia statuet. Ante omnem actum tuum consilium stabile sit. GREGORIUS. Consiliatorem animus inhabitat, qui dolens de praesentibus diu, quid vis agere diu exqu
Abbreviated transcription (Latin):
dum cliu̾sis intiositatib
mentẽ conturbat: etiam ante pe¬
nas gehenne ꝑ inconditum aĩe
appetitum iampenas conscientie
patit᷑. Omia fĩgere poterit homo
pret̾ cor suum: son enĩ pot̃ a se qͥsq
recedere: Ubicumq enĩ abierit: rea¬
tus sui conscientia illum ñ derelin¬
quit: Quamius humana iuclicia
subterfugiat omĩs qͥ male agit: iu
dicium tamen conscientie sue effui¬
gere ñ pot᷑: Nam et si aliis celat
qd̃ egit: sͥ tamen celare ñ pot᷑: qͥ
plene nouit malũ ẽe qd̃ gessit:
Duplex gͦ fit. in eum iudicium: qͥa
& hic sue conscientie reatu punitͤ
& illuc ꝑpetuali pena clampnat᷑.
hoc enĩ significat: abyssus abyssũ
inuocat. inuoce cataractaꝵ tuarũ:
Abyssum enĩ abyssum inuocare
ẽ: de iudicio sue conscientie. ire
adiudiciũ dampnationis ꝑpetue
Inuoce cataractarũ tuaꝵ: id. ẽ in

Expanded text:
dum diversis vitiositatibus mentem conturbat, etiam ante poenas gehennae per incognitum animae appetitum jam poenas conscientiae patitur. 2. Omnia fugere poterit homo praeter cor suum. Non enim potest a se quisque recedere. Ubicunque enim abierit, reatus sui conscientia illum non derelinquit. 3. Quamvis humana judicia subterfugiat omnis qui male agit, 226 judicium tamen conscientiae suae effugere non potest. Nam etsi aliis celat quod egit, sibi tamen celare non potest, qui plene novit malum esse quod gessit. Duplex fit ergo in eo judicium, quia et hic suae conscientiae reatu punitur, et illic perpetuali poena damnatur. 4. Hoc enim significat: Abyssus abyssum invocat in voce cataractarum . Abyssum enim abyssum invocare est de judicio suae conscientiae ire ad judicium damnationis perpetuae. In voce catara
Abbreviated transcription (Latin):
reminiscor lacrimas quas¬
fudi ad cantꝰ eccł̃ie in primordiis
recuꝑate fidei mee & nunc in so¬
ipsum cõmoueor ñ cantu s reb qͦ
cantant᷑: Cũm liquida uoce ꝙ con¬
uenientissima modulatione can¬
tant᷑: magnam instituti huiꝰ utili¬
moueat: penaliter me peccare con¬
fiteor : & tunc mallem ñ audire
cantantem:¬

Expanded text:
reminiscor lacrimas measfudi ad cantus ecclesiae in primordiis recuperatae fidei meae, et nunc ipsum cum moueor non cantu, sed rebus quae cantantur, cum a liquida uoce et conuenientissima modulatione cantantur, magnam instituti huius utilimoveat, poenaliter me peccare confiteor, et tunc mallem non audire cantantem
Abbreviated transcription (Latin):
celum transit: & ad thronum altis¬
sumi cdei ꝑuenit:. Tunc enĩ homo
sapiens spĩtalis effectus. angłis
coniungit᷑. idoq liberius copulat᷑.:
si abstinentia carnis orationib ex¬
altat᷑. ꝑieiunia & orationes. occul¬
ta mysterioꝵ celestium reuelant᷑:
diuiniq sacramenti archana pan¬
clunt᷑: Quamdiu aclam abstinu¬
it⁊ mansit in paradiso: mandu¬
cauit. et expulsus ẽ: Ieuinia for¬
tia tela sunt. ad uersus tanpta¬
menta demonioꝵ: cito enim ꝑ
abstinentiam uincuntur: Inde
etiam dñs et saluator nr̃. eoꝵ ĩ
cursus ieiuniis & orationib p̾mo¬
net suꝑare: dicens: Hoc genus
um: Immundi enĩ sp̃c ibi se fi¬
ducialius immittunt: ubi uide¬
bunt frequentes commessationes
et ebrietates exerceri: Abstinen
confortat: S sciendum ẽ: qd̃ ie¬
iunia cum bonis oꝑib deo opti¬
me st̃ acceptabilia: Qui autẽ cib̾
abstinent. & pͣue agunt. clemones
imitant᷑: quib esca ñ ẽ carnalis. :
et nequitia spĩtalis semꝑ inẽ: Il¬

Expanded text:
coelum transit, et ad thronum altissimi Dei pervenit. Tunc enim homo spiritualis effectus angelis conjungitur, Deoque liberius copulatur, si abstinentia carnis orationibus exaltatur. Per jejunia et orationes occulta mysteriorum coelestium revelantur, divinique sacramenti arcana panduntur. Quandiu Adam abstinuit, mansit in paradiso: manducavit, et expulsus est. Jejunia fortia tela sunt adversus tentamenta daemoniorum; cito enim per abstinentiam vincuntur. Unde etiam Dominus etcursus jejuniis et orationibus praemonet superare dicens: Hoc genus um . Immundi enim spducialibus immittunt, ubi videbunt frequenter comessationes et ebrietates exerceri. Abstinentconfortat. Sed sciendum est quod jejunia cum bonis operibus Deo optime sunt acceptabilia. Qui autem a cibis abstinent, et prave agunt; daemones imitantur, quibus esca carnalis non est, et nequitia spiritualis semper inest. Il
Abbreviated transcription (Latin):
tra habet claudus tibias: sic in¬
decens ẽ inore stultoꝵ parabola:
Sĩc qui mittit lapidem inacer¬
uum mercurii: ita qͥ tribuit in¬
sipienti honorem: Si contuderis
stultum in pila quasi ptẏpsanaᷤᷤ
feriente desuꝑ pilo: ñ auferet᷑ ab
bulans: & cum ipse in sipiens
sit. om̃s stultos estimat: Labia
insipientis precipitabunt eum:
Initium u̾boꝵ eiꝰ stuldicia: & no
uissima oris eiꝰ error pessimus.
stulti ñ apprehendent sapientiã:¬
lam: Stultꝰ acerbiter imꝓperabit:
A facie uerbi parturit fatuus: tã¬
qͣm genitus partꝰ infantis: Sa¬
gitta infixa infemore canis: sie
uerbum in ore stulti: Datus in¬
sipientis ñ erit utilis sͥ: oculi
enĩ illiꝰ septemplices st̃: Exigu¬
a clabit: & multa imꝓꝑabit: ꝙ

Expanded text:
tra habet claudus tibias: sic indecens est in ore stultorum parabola. Sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii: ita qui tribuit insipienstultum in pila, quasi ptisanas feriente desuper pilo, non auferetur ab  ambulans, cum ipse insipiens sit, omnes stultos aestimat . Labia insipientis praecipitabunt eum, initium verborum ejus stultitia simus stulti non apprehendunt sapientialam . Stultus acriter improperabit . A facie verbi parturit fatuus, tanquam gemitus partus infantis . Sagitta infixa femori canis, sic verbum in ore fatui . Datus insipientis non erit utilis tibi, oculi enim illius septemplices sunt: exigua dabit et multa improperabit,
Abbreviated transcription (Latin):
dem annuntiat: factis bene loqͥ¬
tur: qͥ alios bonis exemplis edi¬
ficat: Corde male loquit᷑: qͥ inte¬
rius cogitationes noxias medita¬
tur & cogitat. lingua male loqͥ¬
tur: quiꝓeo qd̾̃ male agit fla¬
gellat᷑ &ͦ murmurat: factis ma¬
le loqͥtur: qͥmale uiuendo ex¬
emplis sius alios ad praue agẽ¬
dum informat: Semel bene loqͥ¬
tur: qͥ se penitendo redarguit.
Bis bene loquit᷑: qͥ & bene uiuit.¬
t᷑: qͥ pꝰ uitium cito corrigit᷑: Sis
male loquit᷑: qͥ & maleuiuit. ⁊ ma¬
le doc. Itẽ b̾ male loqͥt᷑: qͥ & male
cogitat & male refert cogitata:
Item bis male loqͥt᷑: qͥ& bonũ
qd̾ debuit ñ egit.⁊ ꝙ malum
qd̃ ñ oportebat admisit: Mali
mala respondent ꝓbonis: &
adu̾sa ꝓoptums: Boni bona
respondent ꝓmalis: & ꝓsꝑa¬

Expanded text:
tem annuntiat. Factis bene loqutem annuntiat. Factis bene loquitur qui alios bonis exemplis aedificat. 19. Corde male loquitur qui interius cogitationes noxias meditatur et cogitat. Lingua male loquitur qui pro eo quod male agit flagellatur, et murmurat. Factis male loquitur qui male vivendo exemplis suis alios ad prave agendum informat. 20. Semel bene loquitur qui se poenitendo redarguit. Bis bene loquitur qui bene viito corrigitur. Bis male loquitur qui male vivit et male docet. Item bis male loquitur qui et male cogitat, et male refert cogitata. Item bis male loquitur qui et bonum quod debuit non egit, et malum quod non oportebat, admisit. 22. Mali mala respondent pro bonis, et adversa pro optimis. Boni bona respondent pro malis,
Abbreviated transcription (Latin):
lectant᷑ audire quos libet sapien¬
tes: ñ ut u̾itatem abeis querant. ⁊¬
s ut facunliam sermonis eoꝵ ag¬
noscant: more poetaꝵ qͥ magis cõ¬
positõnem uerborũ qm sententiã
cencli ratio: qͥa aut bene sentien¬
do qͥd bene ꝓfert᷑ aut nichil sen¬
tiendo nich clicit᷑. aut parum sen¬
tiendo. loquacitas sola ostendit᷑.:
aut optime sentiendo ñ elegant᷑
ꝓfert᷑ qd̾ intelligit᷑: Item quadri¬
ꝑtita ẽ loquendiratio: qua uel bo¬
num bene. uł malum male. seu
bonum male. uł malũ bene ꝓfert᷑:
Bonũ quippe bene loquitur: qͥ
ea que recta sũt humilit̾ annunti¬
are uidet᷑. Malum male loquit᷑.
q̃ aliqd̾ flagitium ꝑsuadere cona¬
tur. Sonũ male loquit᷑. qͥ qd̾cũq
rectum. artogant᷑ predicare uide¬
tur. Malum bene loquit᷑: qͥ ali¬
qd̃ narrando uitium detestatur:
ut abeo homines auertant᷑ Cor¬
de bene loquit᷑: qui caritatẽ ñ si¬
mulat: Ore bene loquit᷑: qͥ u̾ita¬

Expanded text:
lectantur audire quoslibet sapienlectantur audire quoslibet sapientes, non ut veritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnoscant, more poetarum, qui magis compositionem verborum quam sententiam cendi ratio, cum aut bene sentiendo quid bene profertur, aut nihil sentiendo nihil dicitur, aut parum sentiendo loquacitas sola ostentatur, aut optime sentiendo non eleganter profertur quod intelligitur. 16. Item quadripartita est loquendi ratio, qua vel bonum bene, 230 vel malum male, seu bonum male, vel malum bene profertur. 17. Bonum quippe bene loquitur, qui ea quae recta sunt, humiliter annuntiare videtur. Malum male loquitur, qui quodlibet flagitium persuadere conatur. Bonum male loquitur, quid quodcunque rectum arroganter praedicare sentitur. Malum bene loquitur, qui aliquod narrando vitium detestatur, ut ab eo homines avertantur. 18. Corde bene loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui verita
Abbreviated transcription (Latin):
catorem fatet᷑. Manum suꝑ os po¬
nit: qui bonis oꝑib. lingue ex¬
cessum oꝑit: Manũ suꝑ os ponit:
qui male loquutionis culpas. bo¬
ne actionis uelamine tegit: Lo
quens q̃ ad cum ꝑtinent nec faci¬
ens. & si in utilis sͥ ẽ. audientib
tamen ꝓclest:. Quide sapientia
se laudari affectant: loquentẽ¬
ꝓpħam adtenclant. Ue qui sapi¬
entes estis in oculis urĩs: & coram
uob̾metipsis prudentes: Recte
ex sententia clicit: qͥ ueram sapi¬
entiam gustu interni saporis sen¬
tit. Asentiendo enĩ sententia dr᷑:
ac ꝑ hoc arrogantes qͥ sine humi¬
litate dicunt: de sola scientia di¬
cunt: ñ de sententia: Ille enĩ sa¬
pit: qui recte et sccłm d̾m sapit:
In suam dicunt contumeliam
doctores: si cdlumsint abeis dicca
sapient̾: nunium tamen eloquen¬
ter: Horret enun sapientia spumeũ
uerborũ ambitum: ac fucum mun¬
cdialis eloquentie inflatis sermoni¬
b pornatum: Quiclam curiosi de¬

Expanded text:
catorem fatetur. 7. Manum super os pocatorem fatetur. 7. Manum super os ponit, qui bonis operibus linguae excessus operit. Manum super os ponit, qui malae locutionis culpas bonae actionis velamine tegit. 8. Loquens quae ad Deum pertinent, nec faciens, etsi inutilis sibi est, audientibus tamen prodest. 9. Qui de sapientia se laudari affectant, loquente226 attendant: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . 10. Recte ex sententia dicit, qui veram sapientiam gustu interni saporis sentit. A sentiendo enim sententia dicitur. Ac per hoc arrogantes, qui sine humilitate dicunt, de sola scientia dicunt, non de sententia. 11. Ille enim sapit, qui recte et secundum Deum sapit. 12. In suam dicunt contumeliam doctores, si dum sint ab eis dicta sapienter, nimium tamen eloquenter. Horret enim sapientia spumeum verborum ambitum ac fucum mundialis eloquentiae inflatis sermonibus perornatum. 13. Quidam curiosi de
Abbreviated transcription (Latin):
ba ñ euitamꝰ: in magno lingue
ꝓlabimur cͥmine: Et dum fac¬
ta quedam ñ grauia libere ac si¬
ne metu cõmittinus: ad potiora
scelera & horrencla peccandi consu¬
etudine labimur. Sicut plerũq
multiloquorũ stulticia reprehen¬
dit᷑: ita rursum nunis tacentiũ
uitium denotatur. Illi enĩ satis
laxando linguam inleuitatis uiti¬
um clefluunt: isti nimis reticen¬
do abutilitate torpescunt: Imꝑiti
sic̃ loqui nesciunt: ita tacere ñ pos¬
sunt: Mente enim meruditz ore
loquaces. uerbis ꝑstrepunt: sen¬
su nichil dicunt. Sicut falsita¬
tis crimina a ꝓficientib ꝑtimes¬
cunt᷑: ita ociosa uerba aꝑfectis
uris uitant᷑: Nam sic̃ ait quidã
ꝓocioso uerbo ratio ponit᷑: ꝑsermo¬
ne uͦ in iusto pena exoluitur. Uaui
sermones in ore xpĩam eẽ ñ debent:
slam sic̃ malos mores bona collo¬
quia corrigunt: ita praua colloqͥa¬
bonos mores corrumpunt: Custo¬
clia ori ponit᷑: lum quisq ñ se
iustum s qd̾ magis uerum ẽ pec¬

Expanded text:
ba non evitamus, in magnum linguae prolabimur crimen; et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, ad potiora scelera et horrenda peccandi consuetudine labimur. 2. Sicut plerumque multiloquorum stultitia reprehenditur, ita rursus nimis tacentium vitia denotantur. Illi enim satis laxando linguam in levitatis vitio defluunt, isti nimis reticendo ab utilitate torpescunt. 3. Imperiti, sicut loqui nesciunt, ita tacere non possunt. Mente enim ineruditi, ore loquaces, verbis perstrepunt, sensu nihil dicunt. 4. Sicut falsitatis crimina a proficientibus pertimescuntur, ita otiosa verba a perfectis viris vitantur. Nam sicut ait quidam: pro otioso verbo ratio ponitur, ita pro sermone injusto poena exsolvitur . 5. Vani sermones in ore Christiani esse non debent. Nam sicut malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava bonos mores corrumpunt . 6. Custodia ori ponitur , dum quisbue non se justum, sed, quod magis verum est, pec
Abbreviated transcription (Latin):
er sensus carnis: morb nis.
introitu. portaꝵ iherłm Regna
aquilonis uitia st̃: q̃ sedes suas
ĩportis ponunt: qnͣdo ꝑsensus
carins labem anime ingerunt:
Idõq impsis portis: id. ẽ inipsis
sensib regnant: Neq enĩ aliun¬
de peccamꝰ. nͥ uidendo. audiendo.
attrectando. gustando. atq tan¬
gencdo: Unde & alias iliçẽ. Iutra¬
sortem: Extrane qͥppe in mundi¬

Expanded text:
er sensus carnis morbus introitu portarum Jerusalem . Regna Aquilonis vitia sunt, quae sedes suas in portis ponunt, quando per sensus carnis labem animae ingerunt; ideoque in ipsis portis, id est, in ipsis sensibus regnant. 2. Neque enim aliunde peccamus, nisi videndo, audiendo, attrectando, gustando, atque tangendo. Unde et alias dicitur: Intrasortem. Extraneos quippe immund
Abbreviated transcription (Latin):
pueritate innocens patitur: il¬
i tantũmꝰ iustus ẽ. Inter uitu¬
ꝑationes lingue & obꝓbria homi¬
nͭum. isto se remediomens iust
eorroborat : ut tanto solidius ur
illatas sͥ contumelias tranquil¬
lo animo ꝓclit. dolorem cordis
mo facile reicit. Uulnera enĩ
mentis aꝑta. cito exalant: elau¬
sa nimis exulcerant: Qui dolo¬
rem iniurie clauso pectore te¬
git: qnͣto ampliꝰ silendo linguã
pͣmit. ⁊ tanto acriorem dolorem
intrinsecus nutrit: Unde &
uere quidam poetarũ gentili¬
um clixit:. Quoq magis tegit᷑.
tantomagis estuat ignis: Ce¬
cus enĩ langor uehemens ẽ ac
nimiꝰ: qͥa tacitum uiuit sub
pectore uulnus:¬

Expanded text:
eritate innox patitur, ille tantummodo justus est. 25. Inter vituperationes linguae et opprobria hominum isto remedio mens justi se corroborat, ut tanto solidius in illatas sibi contumelias tranquillo animo prodit, dolorem cordis mo facile rejicit. 231 27. Vulnera enim mentis aperta cito exhalant, clausa nimis exulcerant. 28. Qui dolorem injuriae clauso pectore tegit, quanto amplius silentio linguam premit, tanto acriorem dolorem intrinsecus nutrit. Unde et vere quidam poetarum gentilium dixit: Quoque magis tegitur, tectus magis aestuat ignis. Caecus enim languor vehemens est ac nimius, quia tacitum vivit sub pectore vulnus
Abbreviated transcription (Latin):
su dum inmoderate t̾renis re¬
b in combunt: puluere infimi
appetitꝰ obscurant᷑. Uncle & cdr̃s
debonis seminib clicit Qd̃ aut̃
antẽ ceciclit in spinis: hii st̃ qͥ
audiunt uerbum cłi. & solli¬
citudine scł̃i. uł fallatia cdiui¬
tiarũ suffocant u̾bum⁊ & sine
fructu efficiunt᷑. Auꝑ conu̾si ne¬
quaquã debent in curis exte¬
riorib ꝓuehi: Nam si implicent᷑:
confestim quasi plantata arbus¬
cula & uͨdum radice p̾fixa. con¬
cutiunt᷑ parit̾ & arescunt:. Ua¬
let interdum conu̾sis panunz
salute mutatio loci: Plerumq
enĩ lum mutat᷑ locus: mutat᷑
et mentis affectus: Congruũ
enĩ ẽ inde etiam corporalit̾ euel¬
li: ubi quisq illecebris cleser¬
uiuit: Nam locus ubi qͥsq pra¬
ue uixit. hoc in aspectum men¬
tis opponit: qd̾ semꝑ ibi uel co¬
gitauit uel gessit¬

Expanded text:
su, dum immoderate terrenis resu, dum immoderate terrenis rebus incumbunt, pulvere infimi appetitus obscurantur; unde et Dominus de bonis seminibus dicit: Quod autem cecidit in spinis, hi sunt qui 205 audiunt verbum Dei , et sollicitudine saeculi, vel fallacia divitiarum suffocant verbum, et sine fructu efficitur. 6. Nuper conversi nequaquam debent in curis exterioribus provehi. Nam si implicentur, confestim, quasi plantata arbuscula, et necdum radice praefixa, concutiuntur pariter et arescunt. 7. Valet interdum conversis pro animae salute mutatio loci. Plerumque enim, dum mutatur locus, mutatur et mentis affectus. Congruum est enim inde etiam corporaliter avelli, ubi quisque illecebris deservivit; nam locus ubi prave quisque vixit, hoc in aspectu mentis opponit quod semper ibi vel cogitavit, vel gessit
Abbreviated transcription (Latin):
rursum mundams errorib in¬
atorpore mentis euigilauerit: ea
que leiuia estimabat confestim qͣ
horrencla a trociac ꝑtimescit.
Fraus & cdesiclia: in omni bono
oꝑe formidanla ẽ: fraudẽ deo¬
facimꝰ: quotiens de bono oꝑe nr̃o
nosmetipsos ñ cłm lauclamus:
Desidiam agimꝰ. quotiens ꝑtor¬
porem languicle ea q̃ dei sunt
os amatores habet: & ad exsequẽ¬
dum ꝓmptissimos: Et hoc ꝓin¬
de fit: qͥa p̾sentẽ habet oꝑis sui
remun̾ationẽ: Ars uͦ diuini timo¬
ris plerosq habet sectatores lan¬
guidos. tepidos. pigritie in er¬
tia congelatos. S hoc ꝓinde fit:¬
remun̾atione cliffert᷑. Ideoq
dum eoꝵ laborẽ merceclis retri¬
butio ñ statim consequit᷑: spe
pene dissoluta languescunt. Un
mento solidiori consũmant: atq
eo ad ꝓmerendã retributionem
clariores p̾parant᷑ : quo firmius
duri itineris labores & inchoars
& consũmant: Quidam primo
conu̾sionis calore. adu̾tutes se¬
se accingunt: acceclente gͦꝑgͥs¬

Expanded text:
rursus mundanis erroribus ima torpore mentis evigilaverit, ea quae levia existimabat confestim, quasi horrenda atque atrocia pertimescit. Fraus et desidia in omni bono opere formidanda est. Fraudem facimus Deo, quoties de bono opere nostro nosmetipsos, non Deum laudamus. Desidiam vero agimus, quoties per torporem languide ea quae Dei sunt os amatores habet, et ad exsequendum promptissimos; et hoc proinde fit, quia praesentem habet operis sui remunerationem. Ars vero divini timoris plerosque habet sectatores languidos, tepidos, pigritiae inertia congelatos; sed hoc proinde, quremuneratione differtur. Ideoque dum eorum laborem mercedis retributio non statim consequitur, spe pene dissoluta languescunt. Undmento solidiore consummant, atque eo ad promerendam retributionem clariores praeparantur, quo firmius duri itineris labores et inchoant et consummant. 5. Quidam primo conversionis calore ad virtutes sese accingunt, accedente vero progres
Abbreviated transcription (Latin):
crepationib duris subditos: qͥ
tamen a caritate eoꝵ quos corri¬
piunt ñ recedunt: Sepe eccłie
censura arrogantib uidet᷑ eẽ su¬
ꝑbia: & qd̃ abonis pie fit. eru¬
cdeliter fieri putat᷑ a prauis: qͥa
ñ discernunt recto ocło. qd̃ a bo¬
nis recto fit animo: Notandum
tanto cautius erga commissos agat:
quanto cluriꝰ a xp̃o iudicari formi¬
cdat. Nam sicut scriptum ẽ: inqͣ
mensura mensi fueritis: inpsa¬
remetiet᷑ uobis: Coticdie namq
om̃s cdelinquimus: et in multis
clelictis clementes sumꝰ: in alie
tia cernunt sua autẽ ñ aspici¬
unt: & cum ipsi maxinis cri¬
minib obnoxii teneant᷑ :⁊ mino¬
ra peccata frĩb ñ climittunt:
Hẏpocrite trabem in occło suo
consistentẽ ñ sentiunt: et heren¬
tem festuculam in lumine frĩs
intencdunt: fãcilius reprehen¬
dimꝰ uitia aliena qͣm nr̃a: Nam
sepe que ꝑuersa in aliis iucdi¬
camꝰ. in nobis nocibilia minꝰ eẽ

Expanded text:
crepationibus subditos; qui crepationibus subditos; qui tamen a charitate eorum quos corripiunt non recedunt. 17. Saepe Ecclesiae censura arrogantibus videtur esse superbia; et quod a bonis pie fit, crudeliter fieri putatur a pravis, quia non discernunt recto oculo, quod a bonis recto fit animo. 18. Notantanto cautius erga commissos agat, quanto durius a Christo se judicari formidat; nam sicut scriptum est: In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis . 19. Quotidie namque omnes delinquimus, et in multis m nostris delictis clementes sumus, in alientia cernunt, sua non aspiciunt. Et cum ipsi maximis criminibus obnoxii teneantur, minora peccata fratribus non dimittunt. 21. Hypocritae trabem in oculo suo consistentem non sentiunt, et haerentem festucam in lumine fratris intendunt. 22. Facilius reprehendimus vitia aliena quam nostra. Nam saepe quae perversa in aliis judicamus, in nobis nocibilia esse minus
Abbreviated transcription (Latin):
curancdos suscipiunt: fut᷑os uͦ
ne irrepant mecdicine obiectu.
quaclam prescientia antececdunt:
ita et doctores boni. sic ea que
male acta st̃᷑ resecant.⁊ ut ea que
ad mitti possunt ne ꝑpetrent᷑
cloctrina succurrente preuemar
Qui blando u̾bo castigatꝰ ñ cor¬
rigit᷑ acrius necẽe ẽ arguat᷑. Cũ
clolore enĩ abscidencla st̃: que
lenit̾ sanari ñ possunt: Qͥ ammo¬
uulnus qd̃ occulte sanari nescit:
manifeste debeat emencda¬
ri: Manifesta peccata:
ñ st̃ occulta purgatione
curancla: Palam enun arguendi
st̃. qͥ palam nocent: ut dum aꝑ¬
ta obiurgatione sanant᷑: hi qui
eos imitando deliquerunt cor¬
rigant᷑: Dum unꝰ corripit᷑ : pluri¬
mi emencdant᷑: Neceẽ ẽ enim ut
ꝓmultoꝵ saluatione unꝰ condẽp¬
net᷑: qͣm ꝑuniꝰ licentiam młti ꝑi¬
clitent᷑. Ita erga delinquentem
sermo ẽ ꝓferendus: sic̃ eiꝰ qui cor¬
ripit᷑ ex postulat salus: Qd̃ si
tem uerbo in crepationis asꝑg̾e:

Expanded text:
curandos suscipiunt, futuros vero, curandos suscipiunt, futuros vero, ne irrepant, medicinae objecto quadam praescientia antecedunt, ita et doctores boni, sic ea quae male acta sunt resecant, ut ea quae admitti possunt, ne perpetrentur, doctrina succurrente praeveniant. 11. Qui blando sermone castigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt quae leniter sanari non possunt. 12. Qui admovulnus, quod occulte sanari nescit, manifeste debeat emenda13. Manifesta peccata non sunt occulta correptione purganda. Palam enim sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, hi qui eos imitando deliquerunt corrigantur. 14. Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Necesse est enim ut pro multorum salvatione unus condemnetur, quam per unius licentiam multi periclitentur. 15. Ita erga delinquentem sermo est proferendus, sicut ejus qui corripitur expostulat salus. Quod simenti verbo increpationis asperger
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa factus sum: ñ imitatione
erroris: s compassionis miseratõ¬
ne: scilicet ut ita uitia aliena fle¬
ret. quẽ admoclũ si tali & ipse ĩ¬
plicaret᷑ errore: Boni pastores po¬
pli debent delicta flere: et to¬
tos se plantib tracdere: imitanteᷤ
iheremiam ꝓpħ̃am dicentem: Qͥsͥ
clabit capiti meo aquam: & ocu¬
lis meis fontẽ lacrimaꝵ: & plo¬
rabo clie ac nocte interfectos ppłi
peccata sacercłos flere clebet: s
affectu compatiencli. ñ accione
qͥ decipiendo peccantes ñ solum
qͥa ũ arguunt ꝓ peccato: s etiã
adulanter decipiunt: licente
ꝓpħ̃a: Et erunt qͥ beatificant po¬
płm istum seclucentes: et qͥ bea¬
presules gregis quosclam. ꝓpec¬
cato a cõmunione eicut ut pe¬
uideant: s quali sorte uiuere
clebeant ad melius exor¬
tando ñ uisitant Quibꝰ
congrue sermo diuinꝰ
increpans comminat᷑: Pastores
qͥ pascunt popłm meũ uos dis¬
ꝑsistis gregem meum : eiecistis
ditoꝵ peccatis se acerrimos pres

Expanded text:
omnia factus est , non imitatione erroris, sed compassionis miseratione, scilicet ut ita vitia aliena fleret, quemadmodum si tali et ipse implicaretur errore. Boni pastores populi debent delicta deflere, et totos se planctibus tradere, imitantes Jeremiam prophetam dicentem: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et plorpeccata sacerdos flere debet: sed affectu compatiendi, non actione qui decipiendo peccantes, non solum non arguunt pro peccato, sed etiam adulanter decipiunt, dicente propheta: Et erunt qui beatificant populum istum, seducentes: et qui beapraesules gregis quosdam pro peccato a communione ejiciunt, ut poeniteant, sed quali sorte vivere debeant, ad melius exhortando non visitant. Quibus congrue sermo divinus increpans comminatur: « Pastores, qui pascitis populum meum, vos dispersistis gregem meum, ejecistis,ditorum peccatis se acerrimos praes
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitate dampnant᷑. si eos
aut ignorantes ñ erucliant: aut
peccantes ñ arguant: testante
dño ao ꝓpħam:. Speculatorem
quutꝰ ut se custodiat impius a
uia sua. et ille ñiquitate sua
morretur sanguiem autẽ eiꝰ de
manu tua requiram: Sic enim
heli sacerdos ꝓfilioꝵ iniquitate
clampnatus est: et licet eos delm¬
quentes ammonuit: s: tamen ñ
ut oportebat reclarguit. Sacerdo¬
tes ex ex quirere debent peccata
popłoꝵ⁊ et sagaci sollicitudine
unumquemq ꝓbare: iuxta testi¬
moniũ dñi ad iherem iam loquẽ¬
tis: Obatorem in quit decli te in
popło meo robustum: et scies.
&. ꝓbabis uias eoꝵ: Sacerclotes
studio corrigenli facta ꝑscrutari
clebent subiectoꝵ: ut emendatoᷤᷤ
lucri facere possint: Sic̃ autẽ pec¬
catorem conueinit argui: ita us¬
tum ñ exulcerari: Sacerdotes cu¬
ram clebent habere dehis qͥ ꝑe
corrigant᷑ a peccatis : aut si in¬
correptibiles existunt. ab ecclia
se parantur. Atrociter iterum ar

Expanded text:
iniquitate damnantur, si eos aut ignorantes non erudiant, aut peccantes non arguant, testante Domino ad prophetam: Speculatorem cutus, ut se custodiat impiusvia sua, ille in iniquitate sua morietur; sanguinem autem ejus de manu tua requiram . Sic enim Heli sacerdos pro filiorum iniquitate damnatus est; et licet eos delinquentes admonuit, sed tamen non ut oportebat redarguit . 2. Sacerdotes exquirere debent peccata populorum, et sagaci solliciunumquemque probare juxta testimonium Domini ad Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in populo meo robustum: et scies, et probabis vias eorum . Sacerdotes studio corrigendi facta perscrutari debent subjectorum, ut emendatos lucrifacere possint. Sicut autem peccatorem convenit argui, ita justum non exulcerari. Sacerdotes curam debent habere de his qui pcorrigantur a peccatis, aut si incorrigibiles existunt, ab ecclesia separentur. At
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipes necessitate magis qͣm uoto
mali existunt: dum imꝑiis eoꝵ
obeliunt. Non mulli autẽ sieut
ꝓmpti sunt sequi reges in ma. lũ:
sic pigri st̃ imitari illos in bonũ:
Sepe unde mali peccant. in cle boni
iustificant᷑: dum precedentium cu¬
piditatem et maliciam corrigunt:
Nam reuera peccatis eoꝵ cõmuni¬
cant: si qd̾ illi cliripuerunt isti re¬
tentent:. Cuiꝰ peccatum quisq seqͥ¬
tui: necẽẽ ẽ. ut eiꝰ penam sequat᷑.
Neq enĩ impar erit supplicio: cuiꝰ
errori quisq par. ẽ. acitio lui.
Quod principes legi

Expanded text:
principes necessitate magis quam voto principes necessitate magis quam voto mali existunt, dum imperiis eorum obediunt. Nonnulli autem sicut prompti sunt sequi reges in malum, sic pigri sunt imitari illos in bonum. 8. Saepe unde mali reges peccant. inde boni justificantur, dum praecedentium cupiditatem et malitiam corrigunt. Nam re vera peccatis eorum communicant, si, quod illi diripuerunt, isti retentant. 9. Cujus peccatum quisque sequitur, necesse est ut ejus poenam sequatur. Neque enim impar erit supplicio, cujus errori quisque par est, ac vitio. Quod principes legi
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit implicatꝰ: Popłi enĩ pec¬
cantes iudicem metuunt: et a
malo suo legib cohercent᷑. Re¬
ges autẽ nisi solo dei timore metu¬
q gehenne coherceant᷑. liberi in pre¬
ces ꝓruunt: & ꝑ abruptum licen¬
tanto in maiori uersat᷑ ꝑiculo: &¬
quͣto quisq splencloris honore cel¬
sior ẽ: tanto si clelinquat peccato
maior ẽ: Potentes enĩ potent̾ tor¬
nrenta pacient᷑:. Cui enĩ plus com¬
mittit᷑: plus exigit᷑ ab eo etiam cũ
usura penaꝵ: Reges uitam subcłi¬
toꝵ faciłe exemplis suis uł edifi¬
cant uł subuertunt: id̾oq pͥncipẽ
ñ oportet delinquere: ne formam
peccancli faciat peccati eiꝰ impuni¬
ta licentia: Nlam rex qͥ ruit in ui¬
tiis. cito uam ostendit erroris:
sic legit᷑ de iheroboam qͥ peccanit
& peccare fecit isrł: Illi autẽ as¬
pͥncipum cło placita facta sequunt᷑:
ita facile multi pͣua eoꝵ exempla
sectant᷑: pleriq autẽ apud iniqͦs

Expanded text:
fuerit implicatus. Populi enim pecfuerit implicatus. Populi enim peccantes judicem metuunt, et a malo suo legibus coercentur. Reges autem, nisi solo Dei timore metuque gehennae coerceantceps proruunt, et per abruptum licentanto in majori conversatur periculo, et quanto splendoris honore quisque celsior est, tanto, si delinquat, peccato major est. Potentes enim, potenter tormenta patiuntur. Cui enim plus committitur, plus ab eo enarum. Reges vitam subditorum facile exemplis suis, vel aedificant, vel subvertunt. Ideo principem non oportet delinquere, ne formam peccandi faciat peccati ejus impunita licentia. Nam rex qui ruit in vitiis, cito viam ostendit erroris. sicut legitur de Jeroboam, qui peccavit et peccare fecit Israel . Illi namque asprincipum Deo placita facta sequuntur, 343 ita facile multi prava eorum exempla sectantur. Plerique autem apud iniquos
Abbreviated transcription (Latin):
tatis in signe: et cdono clei ꝓtui¬
tione utant᷑ membroꝵ xpĩ: Mẽ¬
quos dum ea potestate qmͣ acci¬
piunt optime regunt. bonam
uicissitudinem cło largitori uti¬
q restituunt: Bonꝰ rex adiusti
tiam faciliꝰ a delicto regredit᷑. ꝗͣ
de iusticia ad delictum transfertꝰ:
ut nouerit hic eẽ casum: illuc ꝓ¬
positum: In ꝓposito el ẽ debet᷑:
numqͣm egredi aueritate: Qd̃
si casu titubare contigerit: mox
resurgere:
Li. De pacientia
iustus etiam maloꝵ erro¬
res dissimulare nouit: ñ qd̾ ĩ¬
iquitati eoꝵ consentiat: s qd̃
aptum tempꝰ correptionis ex¬
clare ualeat uł punire: Multz
adu̾sus pͥncipes coniurationis
crimine cdetegunt᷑: s ꝓbare
uolens ls clementiam pͥnci¬
pum. illos male cogitare ꝑ¬
mittit.⁊ istos ñ deserit: De illo¬
rũ malo bene istis facit: clum
culpas quas illi agunt. isti mi¬
rapacientia indulgent: Red
tis recddit: s bonum ꝓmalo of

Expanded text:
tatis insigne, et donum Dei pro tuitatis insigne, et donum Dei pro tuitione utantur membrorum Christi. Memquos dum ea potestate quam accipiunt, optime regunt, bonam utique vicissitudinem Deo largitori restituunt. Bonus rex facilius ad justitiam a delicto regreditur, quam de justitia ad delictum transfertur: Ut noveris hoc esse casum, illud propositum. In proposito ejus esse debet, nunquam egredi a veritate: quod si casu titubare contigerit, mox resurgere. CAP. 40.-- De patientia justus, etiam malorum errores dissimulare novit. Non quod iniquitati eorum consentiat, sed quod aptum tempus correctionis exndare valeat, vel punire. Multi adversus principes conjurationis crimine deteguntur, sed probare volens Deus clementiam principum, illos male cogitare permittit, istos non deserit. De illorum malo, bene istis facit: dum culpas quas illi agunt, isti mira patientia indulgent. Reddtis reddit, sed bonum pro malo off
Abbreviated transcription (Latin):
recte utitur regni potestate.
qͣntomagis honoris celsitucline
claret: tanto semetipsum mente
humiliet: p̾ponens sͥ exemplum
humilitatis clauid. qͥ de suis me¬
ritis ñ tumuit.⁊ s humiliter se
se cleiciens clixit:. Hilis inceclam.
et uilis apparebo ante cłm: qͥ me
tie qmͣ uerbis institiit: Iste milla
pspitate erigitur: mulia aduera.¬
tate turbatur⁊ ñ ui nitit᷑ ꝓpriis
uirib ⁊ nec a dño recedit cor eiꝰ:
regni fastigio humili presicdet
animo. Non eum clelectat mi¬
quitas: ñ inflãmat cupiclitas:
Sine de fraudatione alicuiꝰ. ex
pauꝑe diuitẽ facit: et qd̾ iusta
potestate a popło extorquere po¬
terat: sepe misccłie clementia
cdonat: Declit ds pͥncipib p̾su¬
latum ꝓ regumine popłoꝵ: &
illis eos p̾ ẽẽ uoluit: cum quib
una ẽ eis nascendi mori endiq
conditio: Odeẽ gͦ debet popłis
pͥncipatꝰ. ñ nocere: nec dnãndo
p̾mere. s condescenlendo consi¬
lere: ut uere sit utile hoc potes¬

Expanded text:
recte utitur regni potestate, quanto magis honoris celsitudine claret, tanto semetipsum mente humiliet, proponens sibi exemplum humilitatis David, qui de suis meritis non tumuit, sed humse dejiciens, dixit: Vilis incedam, et vilis, apparebo ante Dominum qui me verbis instituet. Iste nulla prosperitate erigitur, nulla adverstate turbatur. Non innititur propriis viribus, nec a Domino recedit cor ejus. Regni fastigio humili praesidet animo. Non eum delectat iniquitas, non inflammat cupiditas. Sine defraudatione alicujus ex paupere divitem se facit, et quod juxta potestatem a populis extorquere poterat, saepe misericordia clementia donat. Dedit Deus principibus praesulatum pro regimine populorum: et illis eos praeesse voluit, cum quibus una est eis nascendi, moriendique conditio. Prodesse ergo debet populis principatus, non nocere, nec dominando premere, sed condescendendo consulere; ut vere sit utile hoc potes
Abbreviated transcription (Latin):
quentib ueniam prestant: S ni¬
chil ꝓficit ẽẽ illibatum aculpa.
qui non ẽ paratꝰ ad ueniam: cdũ¬
q potius hec magna sit culpa.
qnͣdo tarlius relaxant᷑ peccata
dius reconciliat: dm sͥ tarcliꝰ pla¬
cat: fr̃ustra enum ꝓpiciari sibi
d̃m querit: qui eito placari in ꝓxi¬
mum negligit:¬

Expanded text:
quentibus veniam praestant. Sed niquentibus veniam praestant. Sed nihil proficit illibatum esse a culpa qui non est paratus ad veniam, dum potius hoc magna sit culpa, quando tardius relaxantur fraterna dius reconciliat, Deum sibi tardius placat. Frustra enim propitiari sibi Deum quaerit, qui cito placare sibi proximum negligit
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ s uitia odio haben
cda. flebiliter autẽ deplorandi st̃.
qui ocdio in frẽ tabescunt: et con¬
tra alios ꝑuieiosum anime dolũ
seruant: Aregno dei se seꝑarant:
qͥ semetipsos a caritate dissotiant:
Sicut mater eccłia praue ab homi¬
nib hereticis premit᷑. s tamen eos
dissotiant. Sic̃ mater eccłia praue
ab hominib hereticis p̾mit᷑. s tam̃¬
eos uenientes ad se benigna caritate
amplectitur: ita et singuli nr̃m
quos cumq inimicos sustinemus:
reuertentes materna imnitatione
amplecti statim debemus: Cito ẽ
ignoscendum cuiqͣm: dum ueni¬
am postulat: Non enĩ posse pec¬
cata dimitti ei qui in se peccanti
debita ũ dimittit: formam enim
nobis in dulgentie ds ex merito
conclitionis nr̃e imposuit: dum
ita orare nos precepit: Onnitte
nobis debita nr̃a sic̃ et nos dimit¬
timus debitorib nr̃is: Iustum enĩ
se in dulgeri ostendit: qnͣtum
alterutro unꝰquisq inse offenso
indulget: Quicdam de suis me¬

Expanded text:
homines, sed vitia odio habenda sunt. Flebiliter deplorandi sunt qui odio in fratrem tabescunt, et contra alios perniciosum animae dolum servant; a regno enim Dei se separant, qui semetipsos a charitate dissociSicut mater Ecclesia grave hominibus haereticis premitur, sed tamen eos ater Ecclesia prave ab hominibus haereticis premitur, sed tameeos venientes ad se benigna charitate amplectitur, ita et singuli nostrum quoscunque inimicos sustinemus, revertentes materna imitatione amplecti statim debemus. 4. Cito est ignoscendum cuiquam, dum veniam postulat. 5. Non enim posse peccata dimitti ei qui in se peccanti debita non dimittit. Formam enim nobis indulgentiae Deus ex merito conditionis nostrae imposuit, dum ita orare nos praecipit: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Justum est se indulgeri ostendit, quantum alterutro unusquisque in se offenso indulget. Quidam de suis co
Abbreviated transcription (Latin):
turo gauclebimus: Si hic flagel¬
lis atcerimur: pur gati in iudi¬
cio inuenimur. Semꝑ hic cłs
tollerat: quos cad salutẽ ꝑpe¬
tuam p̾parat. Non gͥ murmu¬
res: ñ blasphemas ñ dicas quare
sustineo mala: qͥa iuxta modum
criminis. ẽ retributio ultionis:
Qui enĩ in flagellis murmurat:
d̃m plus irritat: Qui uͦ aou̾sa
pacienter tolerat: d̾m citius pla¬
cat. Si enĩ uis purgari in pena:
te accusa & dłi iustitiam lauda:
Nniu̾sa que tͥ accicdunt: absq
dĩ ñ fiunt uoluntate. In iquoꝵ
potestas suꝑte: ex dei dat᷑ licen¬
tia: Om̃s qui tͥ ad uersant᷑: dei
consilio faciunt: Pacienter leui¬
ora portabis: si grauiora fueris
recordatus: Languor enĩ uitia ex¬
coquit: languor uires libidinis
frangit: In firmitas grauis: so¬
briam facit animam: Ciprianꝰ¬
dĩc: Nec dignꝰ ẽ in morte acci¬
ꝑe solatium: qui se ñ cogitauit

Expanded text:
turo gaudebimus. Si hic flagelturo gaudebimus. Si hic flagellis atterimur, purgati in judicio adveniemus. Semper hic Deus tolerat quos ad salutem perpetuam praeparat. Non igitur murmures, non blasphemes, non dicas: Quare sustineo mala? quia juxta modum criminis, minor est retributio ultionis. Qui enim in flagellis murmurat, Deum plus irritat. Qui vero patienter adversa tolerat, Deum citius placat. Si enim vis purgari in poena, te accusa, et Dei justitiam lauda. Universa quae tibi accidunt, absque Dei non fiunt voluntate. Iniquorum potestas super te ex Dei datur licentia. Omnes qui tibi adversantur, Dei consilio faciunt. Patienter leviora portabis, si graviora fueris recordatus. Languor enim vitia excoquit, languor vires libidinis frangit. Infirmitas gravis sobriam facit animam. CYPRIANUS. Nec dignus est in morte accipere solatium, qui se non cogitaverit
Abbreviated transcription (Latin):
illic ꝑficit᷑: ut in his qui omĩno
ñ corrigunt᷑: precedentium ꝑcꝰ¬
sio flagelloꝵ sequentiũ sit miti¬
creto dei iudicio hic male ẽ illic
bene: scilicet ut dum hic castiga¬
ti corrigunt᷑: ab et̾na dampna¬
tione liberent᷑: Quib dam uͦ hie
cdam & hic male. & illic male:
qͥa corrigi nolentes. & flagella¬
ri in hac uita incipiunt: ꝙ in
et̾na ꝑcussione dampnant᷑. Mur¬
murare in flagellis cli homo pec¬
cator ñ debet: qͥa ꝑhoc maxime
qd̾ corripit᷑ emendat᷑. Unus qͥs¬
q enĩ tunc leuiꝰ portat qd̃ pati¬
tur: si sua discusserit mala ꝓ
quib illi infert᷑ retributio ita:
Iustus in aduersis ꝓbari se cog¬
do eos affligi ab mniqͥs ꝓuidẽtia diui¬
na ꝑmittit Tunc iustis gaudia
disponunt᷑ eterna: qͣudo p̾senti
tribulatione ꝓbant᷑:. Qnͣto uero
in hoc p̾senti scło frangimur: tan¬
to in ꝑpetuo solidamur. Qnͣto in
p̾senti scło affligim᷑: tanto infu¬

Expanded text:
illic perficitur, ut in his qui omnino illic perficitur, ut in his qui omnino non corriguntur praecedentium percussio flagellorum sequentium sit initicreto Dei judicio hic male est, illic bene, scilicet ut, dum hic castigati corriguntur, ab aeterna damnatione liberentur. Quibusdam vero hic sdam et hic male, et illic male: quia corrigi nolentes, et flagellari in hac vita incipiunt, et in aeterna passione damnantur. Murmurare in flagellis Dei peccator homo non debet, quia maximed corripitur emendatur. Unusquisque autem nunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala, pro quibus illi infertur retributio justa. Justi in adversis probari se cogdo eos affligi ab iniquis providentia superna permittit. Tunc justis gaudia disponuntur aeterna, quando praesenti tribulatione probantur. Quantum enim in hoc saeculo frangimur, tantum in perpetuo solidamur. Quantum in praesenti affligimur, tantum in fu
Abbreviated transcription (Latin):
dicat: & illic remunerat ꝑmise¬
rationem & malos hic tolerat ꝑ
temporalem clementiam: & illic
punit ꝑ eternam iustitiam: In
hac enĩ uita ds parcit impiis: &
tamen ñ parcit electis. In illa
parcet electis: ñ tamen parcet um¬
piis: Quanto quisq aut incor¬
pore aut in mente flagella sus¬
tinet: tanto in finem remue¬
rari sꝑet: Dum enĩ multa cdamp¬
nabilia reꝓbi cõmisisse uident᷑:
despecti adeo nullo emendationiˢ
uerbere feriuntur: Gemina ẽ
ꝑcussio diuina: Nna in bonam
partem qͣ ꝑcutimur carne ut
emendem᷑: altera qua uulnera¬
mur conscientia ex caritate: ut
dm ardentius diligamꝰ: Ds̃ iclõ
iustos flagellat: ne de iustitia
suꝑbientes cadant: Fagellum
naniq tunc diluit culpam: cum
mutauerit uitam: Omĩs diui na
ꝑcussio. aut purgatio uite p̾sentiᷤ
ẽ: aut initium pene sequentis:
Nam quib dam flagella ab hac
uita inchoant: ꝙ in et̾na ꝑcussio¬
ꝑcussio intelligit᷑. que hic cepta

Expanded text:
cat, ut illic remuneret per misecat, ut illic remuneret per miserationem: et malos hic remunerat per temporalem clementiam, et illic punit per aeternam justitiam. In hac enim vita Deus parcit impiis, et tamen non parcit electis. In illa parcet electis, non tamen parcet iniquis. Quantum quisque aut in corpore aut in mente flagella sustinet, tantum se in finem remunerari speret. Dum enim multa damnabilia reprobi commisisse videantur despecti a Deo, nullo emendationis verbere feriuntur. Gemina est percussio divina: una, in bonam partem, qua percutimur in carne ut emendemur; altera, qua vulneramur in conscientia, ex charitate, ut Deum ardentius diligamus. Deus ideo justum flagellat, ne de justitia superbiens cadat. Flagellum namque tunc delebit culpam, cum mutaverit vitam. Omnis divina percussio aut purgatio vitae praesentis est, aut initium poenae sequentis. Nam quibusdam flagella ab hac vita inchoant, et in aeternam percussiotamen 263 percussio intelligitur, quae hic coepta
Abbreviated transcription (Latin):
si mali fuerimꝰ. peccatoꝵ indulgẽ¬
tiam accipiemꝰ: Si autẽ boni:
eternam beatitudlinen conseqͤ¬
mur: Hieronimꝰ dic̃: Qui semel
recipit mala in uita sua: ñ eosclẽ
cruciatus patit᷑ in morte. quos ẽ
passus in uita: Multoq meliꝰ ẽ
stomachũ dolere: qͣm mentẽ:
Cauendum ẽ uulnus: qd̾ do¬
lore curat᷑. Ma gna ira ẽ: qͣndo
riꝰ dic̃: Diuina dispensatione a¬
git᷑: ut ꝓlixiora uitia egrotatio
plixior exurat. Hẏsidor dicit:
Reuertentem ds hominẽ cruci¬
at: &. quem peccantẽ deseruerat:
flagellando it̾um uisitat: Ordi¬
nata ẽ miseratio di: que priꝰ hic
hominẽ ꝑflagella apeccato em̃¬
dat: & postea ab et̾no supplicio
d̃i dolorib uite huiꝰ atterit᷑: ut
ꝑfectionẽ uite future lucreturs.
Iusto temporalia flagella ad eterna
ꝓficiunt gaudia. Idoq & iustꝰ
in penis gaudere: & impiꝰ in ꝓs¬
ꝑitatib lugere debet. Neq iusto
neq reꝓbo ds misccłiam abstra¬
hit. Bonos hic ꝑ afflictionẽ iudi¬

Expanded text:
eccatorum indulgentiam accipiemus; si autem boni, aeternam beatitudinem consequemur. HIERONYMUS. Qui semel recipit malum in vita sua, non eosdem cruciatus patitur in morte quos est passus in vita. Multoque melius est stomachum dolere quam mentem. Cavendum est vulnus quod cum dolore RIUS. Divina dispensatione agitur, ubi prolixiora vitia, aegrotatio prolixior exurat. ISIDORUS. Revertens enim Deus hominem cruciat: quem peccantem deseruerat, flagellando iterum visitat. Ordinata est miseratio Dei, quae prius hic hominem per flagella a peccato emendat, et postea ab aeterno supplicio  doloribus vitae istius atteritur, ut perfectionem vitae futurae lucretur. Justis temporalia flagella ad aeterna proficiunt gaudia: ideoque et justus in poenis gaudere, et impius in prosperitate lugere debet. Neque justo, neque reprobo, Deus misericordiam abstrahit. Bonos hic per afflictionem judi
Abbreviated transcription (Latin):
neforte p̾tereas eum qui meret᷑ ac¬
ciꝑe: Maior ẽ beni uolentia: qͣm
qõ dat᷑. Qui cum tristicia manũ
porrexerit: fructum remuneratõ
alteri: unde alteri tribuas. Nich
ꝓficit: si alium inde reficis. unde
ueritatẽ: seruat di timorem: Qͥ
autẽ timorẽ clei seruat: in mise¬
rationib pauꝑum d̾m cogitat:¬
arguo & castigo: Paulus apłs dĩ:¬
ꝑmultas tribulationes oportet noᷤ
ĩtrare ĩ regnum dei: In omnib
tribulationẽ patimur: s ñ angꝰ¬
tiamur:. aporiamur: s ñ destitui¬
mur: ꝑsecutiouẽ patimur: s ñ

Expanded text:
ne forte praetereas eum qui meretur acne forte praetereas eum qui meretur accipere. Melior est benevolentia quam quod datur. Qui cum tristitia manum porrexerit, fructum remunerationalteri, unde aliis tribuas. Nihil proficit si alium inde reficis, unde veritatem, servat Dei timorem. Qui autem timorem Dei servat in miserationibus pauperum, Deum cogitatarguo et castigo . PAULUS. Per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei . In omnibus tribulationem patimur, sed non coangustamur . Aporiamur, sed non destituimur . Persecutionem patimur