comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facere sciant: ⁊ audiant apłos. Nonẽ dig¬
num: ut relinquentes uerbũ dei ministre¬
mꝰ mensis. Sciant quare diaconi constido¬
ti sint. legant acta apłoꝵ. recordentur
conditionis suȩ. Presbit̾ ⁊ ep̃c. aliud etati.
aliud dignitatis e̾ nom̃. Unde ⁊ ad titũ.
⁊ ad timotheũ de ordinatione ep̃i ⁊ diaco¬
ni dicitur. de pb̃ris om̃ino reticetur: qr
de minori ad maiꝰ ꝓuehitor. Aut gͥ ex pre¬
sbitero ordinetur diaconꝰ. ut pbr minor
diacono comꝓbetur in que crescit ex par¬
uo: aut si ex diacono ordinatur pb̃r. no¬
uerit se luchris esse minorẽ. sacerdotio ẽẽ
maiorem. & ut sciamꝰ traditiones apłi¬
cas sũptas de ueteri testam̃to: qd aaron
⁊ filu eiꝰ atq leuitȩ in templo fuerunt.
& nescio utrũ tu de titulo nomen
subtraxeris: an ille qui scripsit ut
periculum fugeret disputandi. auctorẽ
noluerit confiteri. Quod cũ legissem. intel¬
lexi famosissimam questionem suꝑ pon¬

Expanded text:
facere, et audiant Apostolos: Non est digfacere, et audiant Apostolos: Non est dignum, ut relinquentes verbum Dei, ministremus mensis . Sciant quare Diaconi constituti sint. Legant Acta Apostolorum, recordentur conditionis suae. Presbyter et Episcopus, aliud aetatis, aliud dignitatis est nomen. Unde et ad Titum, et ad Timotheum de ordinatione Episcopi et Diaconi dicitur : de Presbyteris omnino reticetur: quide minori ad majus provehitur. Aut igitur ex Presbytero ordinetur Diaconus, ut Presbyter minor Diacono comuo, aut si ex diacono ordinatur presbyter, nouerit se lucris minorem, sacerdotio esse maiorem. et ut sciamus traditiones apostolicas sumptas de ueteri testamento: quod Aaron et filii eius atque leuitae in templo fuerunt,  nescio, utrum tu de titulo nomen subtraxeris an ille, qui scripsit, ut periculum fugeret disputandi, auctorem noluerit confiteri. quod cum legissem, intellexi famosissimam quaestionem super pon
Abbreviated transcription (Latin):
uant regulam ueritatis. Si auctoritas que¬
ritur: orbis maior est urbe. Ubicũq fuerit
ep̃c. siue romȩ: suie eugubui. siue constan¬
tinopoli. siue regii. suie alexandrie:suie ta¬
nis. euisdem meriti. eusdem ⁊ sacerdotu.
Potentia diuitiarũ. & pauꝑtatis humilitas.
uel sublimiorẽ. uel inferiorem ep̃m facit.
ceterũ om̃s apłoꝵ successores st̃. S dicis. oe¬
modo romȩ ad testimoniũ liaconi presbi¬
ter ordinatur: Quid michi ꝓfers uniꝰ ur¬
bis consuetudinẽ: Quid paꝟcitatẽ de qua
ortum ẽ suꝑciliõ. in leges eccłiȩ uindicas :
Om̃e quod rarũ est plus appetitur. Pulegi¬
um apud indos. pipere preciosiꝰ ÷. Diaco¬
nos paucitas honorabiles: pbros turba cos¬
temptibiles facit. Ceterũ in eccłia eriã ro-
mȩ pb̃ri sedent. ⁊ stant diaconi: licet pau¬
absente ep̃o. sedere diaconũ uiderim: et
in domesticis conuiuiis benedictiones pb̃ris
dare dicantur. Qui hoc faciunt. ñ se recte

Expanded text:
uant regulam ueritatis. si auctoritas quaeuant regulam ueritatis. si auctoritas quaeritur, orbis maior est urbe. ubicumque fuerit episcopus, siue Romae siue Egubii siue Constantinopoli siue Regii siue Alexandriae siue Tanis, eiusdem meriti, eiusdem et sacerdotii. potentia diuitiarum et paupertatis humilitas uel sublimiorem uel inferiorem episcopum facit, ceterum omnes apostolorum successores sunt. Sed dices: \'quomodo Romae ad testimonium diaconi presbyter ordinatur?\' quid mihi profers unius urbis consuetudinem ? quid paucitatem, de qua ortum est supercilium, in leges ecclesiae uindicas? omne, quod rarum est, plus adpetitur; puleium apud Indos pipere pretiosius est. diaconos paucitas honorabiles, presbyteros turba contemtibiles facit. ceterum in ecclesia etiam Romae presbyteri sedent et stant diaconi, licet pauabsente ein domesticis conviviis, benedictiones Presbyteris dare. Discant qui hoc faciunt, non se recte
Abbreviated transcription (Latin):
tibi uidentur tantoꝵ uiroꝵ testimonia:
Clangat tuba eugłica filiꝰ tonitrui. quem
iħc amauit plurimũ: qui de pectore salua¬
toris doctrinarũ fluenta potauit. Pb̾r elec¬
te. & in alia epła. Presbiter gaio carissimo.
quem ego diligo in ueritate. Quod autẽ pꝰ¬
ea unꝰ electꝰ est qui ceteris preponeretur. ui
scismatis remediũ factũ est: ne unꝰ quisq
ad se trahens. xp̃i eccłiam rumperet. Nam
⁊ alexandriȩ a marco eugłista usq ad he¬
raclam ⁊ dionisiũ ep̃os. presbiteri semper
unũ ex se electũ. ⁊ in excelsiori gradu collo¬
catum. ep̃m nominabant: quomodo si exer-¬
citus imꝑatorem faciat. aut diaconi eli¬
gant de se quẽ industriũ nouerint. ⁊ arci¬
diaconũ uocent. Quid enĩ facit excepta or
altera romanȩ urbis eccłia: altera totiꝰ or¬
bis estimanda ẽ A galliȩ. et britanniȩ. et
affrica. ⁊ ꝑsis. ⁊ oriens. ⁊ india. ⁊ om̃s barba¬
rȩ nationes. unũ xp̃m adorant: uña obser

Expanded text:
tibi uidentur tantorum uirorum testimonia? clangat tuba euangelica filius tonitrui, quem Iesus amauit plurimum, qui de pectore saluatoris doctrinarum fluenta potauit: presbyt in alia epistola: Presbyter Caio carissimo, quem ego diligo in veritate. § 1. Quod autem postea unus electus est, qui ceteris praeponeretur, in schismatis remedium factum est, ne unusquisque ad se trahens Christi ecclesiam rumperet. Nam et Alexandriae a Marco evangelista usque ad Heraclam et Dionysium episcopos, presbyteri semper unum ex se electum, in excelsiori gradu collocatum, episcopatum nominabant, quomodo si exercitus imperatorem faciat, aut diaconi eligant de se quem industrium noverint, et archidiaconum vocent. Quid enim facit excepta ordaltera Romanae urbis ecclesia, altera totius orbis existimanda est; et Galliae, et Britanniae, et Africa, et Persis, et oriens, et India, et omnes barbarae nationes unum Christum adorant, unam o
Abbreviated transcription (Latin):
gis sumꝰ. Qui totam legẽ seruauerit ⁊ offen¬
derit in uno: fit om̃ium reus. Itaq cũ op¬
posuerĩt nobis uxorem ante baptismõ:
nos ab eis om̃ia que pꝰ baptismũ p̾cepta st̃
requiramꝰ. Pretereunt quod ñ licet: ⁊ obi¬
ciunt quod concessũ est.I. eronimꝰ ad

Expanded text:
gis sumus. qui totam legem obseruauerit et offengis sumus. qui totam legem obseruauerit et offenderitinuno, fit omnium reus. itaque, cum obposuerint nobis uxorem ante baptismum, nos ab eis omnia, quae post baptismum praecepta sunt, requiramus. praetgreunt, quod non licet, et obiciunt, quod concessum est. LXX. AD
Abbreviated transcription (Latin):
laudatur. Alieni ⁊ extra eccłiam st̃ uidei.
heretici. atq gentiles. Talis gͦ sit pontifex
xp̃i. ut qui religioni detͣhunt. uitȩ eiꝰ detra¬
here ñ audeant. At nc̃ plerosq cernimꝰ uel
fauorem populi in aurigarũ modũ p̃cio re¬
dimere: uel tanto om̃iũ hominũ odio ui¬
uere: ut ñ extorqueant pecunia. quod mi¬
mi impetrant gestib. Hȩc fili oceane solli¬
cito timore ꝑquirere. hȩc magistri ecełiȩ
custodire debebunt: hos in sacerdotib eli¬
gendis canones obseruare: non iuxta ꝓpria
odia ⁊ priuatas simultates. carpentemq sẽ¬
per auctorem suũ inuidiã. legem xp̃i int̾¬
pritari. Uide quantũ sit testimoniu huios
quẽ arguunt mariti. cui p̾ter uinculum
conuigale. ⁊ hoc ante baptismũ. nichil ali¬
ud ab emulis obici potest. Qui p̾cepit non
mechandũ: ipse dixit ⁊ ñ occides. Si non
mechatterim᷑ s occidimꝰ: trangressores le¬

Expanded text:
laudatur. alieni et extra ecclesiam sunt iudaei, laudatur. alieni et extra ecclesiam sunt iudaei, heretici atque gentiles. talis ergo sit pontifex Christi, ut, qui religioni detrahunt, uitae eius detrahere non audeant. at nunc plerosque cernimus uel fauorem populi in aurigarum modum pretio redimere uel tanto omnium hominum odio uiuere, ut non extorqueant pecunia, quod mimi inpetrant gestibus., Haec, fili Oceane, sollicito timore perquirere, haec magis ecclesiae custodire debebunt, 1108 in sacerdotibus eligendis canones obseruare, non propria odia et priuatas simultates carpentemque semper auctorem suum inuidiam legem Christi interpretari. uide, quantum testimonium sit huius, quem arguunt, bimaliti, cui praeter uinculum coniugale — et hoc ante baptismum — nihil aliud ab aemulis obici potest. quipraecepitnon moechandum, ipse dixit et: non occides. si non moechamur et occidimus, transgressores le
Abbreviated transcription (Latin):
irrep̾hensibilem. sobriũ. prudentẽ. ornatõ
hospitalem. doctorem. modestũ. ñ uinolen¬
tum. non ꝑcussorẽ. ñ litigiosũ. ñ auarũ.
non neophitũ. Ad om̃ia claudimꝰ oculos:
solas uidemꝰ uxores. Quod autẽ ait ne in
suꝑbiam elatus incidat in uidiciũ diaboli:
quis ñ exemplo uerũ ꝓbet: Ignorat mom̃¬
taneus sacerdos humilitatem. ⁊ mansueto¬
dinem rusticoꝵ: ignorat blanditias xp̃iana.:
nescit se ipsũ contempnere. De dignitate
transfertur ad dignitatẽ. Non ieuinauit.
rib erogauit. De cathedra quomodo ducit᷑
ad cat̾edram: idest de suꝑbia ad suꝑbiam:
Iudiciũ autẽ ⁊ runa diaboli: nulli dubium
quin arrogantia sit. Incidunt in eã: qui in
puncto horȩ. nec. dũ discipłi. ĩamagistri fc̃.
Oportet autẽ eũ ⁊ testimoniũ habere bonũ:
ab his qui foris st̃. Quale principiũ: tales
⁊ clausula. Qui irrep̾hensibilis est: non so¬
lum a domesticis. s ab alienis consono ore

Expanded text:
inrepreliensibilem, sobrium, prudentem, ornatum, inrepreliensibilem, sobrium, prudentem, ornatum, hospitalem, doctorem, modestum, non uinolentum, non percussorem, non litigiosum, non auarum, non neophytum. ad omnia claudimus oculos, solas uidemus mores, quod autem ait: ne in superbiam elatus incidat in iudicium diaboli, quis non exemplo uerum probet? ignorat momentaneus sacerdos humilitatem et mansuetudinem rusticorum, ignorat blanditias Christianas, nescit se ipse contemnere, de dignitate transfertur ad dignitatem; non ieiunauit, ribus erogauit: de cathedra, quod dicitur, ad cathedram, id est de superbia ad superbiam. iudicium autem et ruina diaboli, nulli dubium, quin adrogantia sit. incidunt in eam, qui in puncto horae necdum discipuli iam magistri sunt. oportet autem eum et testimonium habere bonum ab his, qui foris sunt: quale principium, talis et clausula. qui inreprehensibilis est, non solum a domesticis, uerum et ab alienis consono ore
Abbreviated transcription (Latin):
non dissoluant artifici temperam̃to:
s ut quod populis precepturus ẽ. prius
a domesticis exigat. Filios habentẽ sub¬
ditos cum om̃i castitate: ne scilicet imi¬
tentur filios heli. qui in uestibulo templi
cũ mulierib dormiebant: ⁊ religionẽ predã
putantes. quicquid optimũ in hostiis erat
in suas delicias conuertebant. Non neophi¬
tum: ne in suꝑbiam elatꝰ. in uidiciũ incidat¬
diaboli. Mirari satis nequeo. quȩ hominum
tanta sit cecitas de uxorib ante baptismũ
disputare. ⁊ rem in baptismate mortuam
immo cum xͦ uiuificatã in calumpͥniam
trahere: cum tam apercũ euidensq p̾ceptũ
nemo custodiat. Heri cathecuminꝰ: hodie
pontifex. Heri in amphiteatro: hodie in¬
eccłia. Uespere in circo: mane in altari.
Dudũ fau.tor histrionũ: n̾c uirginũ conse¬
crator. Num ignorabat apłs tergiũsatio¬
nes nostras: ⁊ argum̃toꝵ ineptias nesciebat:
Qui dixit uniꝰ uxoris uirũ: ipse mandauit

Expanded text:
non dissoluant artifici temperamento, non dissoluant artifici temperamento, sed ut, quod populis praedicatums est, prius a domesticis exigat. filios habentem subditos cum omni castitate: ne scilicet imitentur filios Heli, qui in uestibulo templi cum mulieribus dormiebant et religionem praedam putantes, quidquid optimum in hostiis erat, in suas delicias conuertebant. non neophytum, ne in superbiam elatus in iudiciumincidatdiaboli: mirari satis non queo, quae hominum tanta sit caecitas de uxoribus ante baptismum disputare et rem in baptismate mortuam, immo cum Christo uiuificatam, in calumniam trahere, cum tam apertum euidensque praeceptum nemo custodiat. heri catechumenus, hodie pontifex; heri in amphitecclesia; vespere in circo, mane in altario; dudum fautor histrionum, nunc virginum consecrator. Num ignorabat Apostolus tergiversationes nostras, et argumentorum ineptias nesciebat? qui dixit: unius uxoris uirum, ipse mandauit
Abbreviated transcription (Latin):
nat. qui dorsũ suũ posuit ad flagella:
⁊ maledictꝰ. ñ remaledixit. S modestũ.
Nuobus malis unũ opposuit bonũ: ut te¬
mulentia ⁊ ira. modestia refrenetur. Nos
litigiosum: non auarũ. Nichil ẽ impotẽ¬
tius arrogantia rusticoꝵ. qui garrulita¬
tem auctoritatẽ putant: ⁊ parati semꝑ
ad lites. in subiectum sibi gregẽ tumidis
sermonib tonant. Auaritiã in sacerdote
uitandam. ⁊ samuhel docet nichil corã
populo eripuisse se cuiqũa ꝓbans. ⁊ apo¬
stoloꝵ pauꝑtas qui refrigeria sumptuũ
a fr̃ib accipiebant. ⁊ p̾ter uictũ ⁊ uesti¬
tum. nichil se aliud nec habere nec uelle
głabantur. Qũa ad timotheum auarici¬
am: ad titũ turpis luchri cupiditatem
apertissime notat. Domũ suã bene regen¬
tem non ut opes augeat. ñ ut regias pa¬
ret epulas. non ut celatas patenas stru¬
at: n fasides aues lentis uaporib coquat.
qui ad ossa ꝑueniant ⁊ suꝑficĩẽ carniũ

Expanded text:
nat, qui dorsum suum posuit ad flagella nat, qui dorsum suum posuit ad flagella et maledictus non remaledixit. sed modestum: duobus malis unum obposuit bonum, ut temulentia et ira modestia refrenetur. non litigiosum, non auarum: nihil enim inpotentius arrogantia rusticorum, qui garrulitatem auctoritatem putant et parati semper ad lites in subiectum sibi gregem tumidis sermonibus tonant. auaritiam in sacerdote uitandam et Samuel docet nihil coram populo eripuisse se cuiquam probans et apostolorum paupertas, qui refrigeria sumptuum a fratribus accipiebant et praeter uictum atque uestitum nihil se aliud nec habere nec uelle gloriabantur. quam ad Timotheum auaritiam, ad Titum turpis lucri cupiditatem apertissime notat. domum suam bene regentem: non ut opes augeat, non ut regias paret epulas, non ut caelatas patinas struat et Phasides aues lentis uaporibus coquat, qui ad ossa perueniant et superficiem car- Dium
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lautioris m̃sȩ epulas parant: cũ om̃is isti¬
usmodi ornatus ⁊cultus. sordib fedior sit.
Quod autẽ doctrina a sacerdotib expetat᷑
⁊ ueceris p̾cepta sunt legis: ⁊ ad titũ ple¬
nius scribitur. In nocens absq sermone
conu̾satio: quantũ exemplo ꝓdest. tantu
sileitio nocet. Nam latratu canũ baculo¬
q pastoris: lupoꝵ rabies det̾renda ẽ. Nos
uinolentũ: non ꝑcussorem. Uirtutib ui¬
discamꝰ quales esse debeant sacerdotes. Ui¬
nolentia scurrarũ ẽ. & cõmessatorũ: uinũ¬
uent̾q mero estuans. cito despumat in li¬
bidines. In uino luxuria: in luxuria uolup
tas: in uoluptate impudicia ẽ. Qͥ luxu¬
riatur: uiuens mortuus ẽ. Ergo qui inhe¬
briatur: mortuus ⁊ sepultꝰ ẽ. Hoe ad uniꝰ
horȩ ebrietatem nudat femora sua: quȩ ꝑ
sex centos annos sobrietate contexerat.
Loth ꝑ temulentiã. nesciens libidini mi¬
scet incestũ: n qu̾e sodoma ñ uicerat. ui

Expanded text:
et lautiotis mensae epulas parant, cum omnis istiet lautiotis mensae epulas parant, cum omnis istiusmodi ornatus et cultus sordibus foedior sit. Quod autem doctrina a sacerdotibus expetatur, et veteris praecepta sunt legis, et ad Titum plenius scribitur . Innocens enim et absque sermone conversatio, quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet. Nam latratu canum, baculoque pastoris, luporum rabies deterrenda est. Non vinolentum, non percussorem. Virtutibus vidiscamus quales non esse debeant sacerdotes. Vinolentia, scurronum est et comessatorum: venterque mero aestuans, cito despumat in libidines. In vino luxuria, in luxuria votas, in uoluptate inpudicitia est. qui luxuriatur, uiuens mortuus est: ergo, qui inebriatur, et mortuus et sepultus est. Noe ad unius horae ebrietatem nudat femora sua, quae per sexcentos annos sobrietate contexerat. Loth per temulentiam nesciens libidini miscet incestum et, quem Sodoma non uicerat, uin
Abbreviated transcription (Latin):
Sobriũ. siue uigilantem. Ntoan oc. quip¬
pe utrumq significat. Prudentẽ. ornatũ.¬
hospitalem. doctorẽ. Sacerdotes qui mini¬
strant in templo dei. ꝓhibentur uinũ et
siceram bibere: ne in crapula ⁊ ebrietate
aggrauentur corda eoꝵ: ⁊ ut sensus offi¬
cium exibens deo. uigeat semꝑ ⁊ tenuis
sit. Quod autẽ infert prudentem: exclu¬
dit eos qui sub nõie simplicitatis excu¬
sant stultitiã sacerdotũ. Nisi enĩ cere¬
brum sanũ fuerit: om̃ia m̃bra in uicio
erunt. Ornatũ quoq e fũt᷑ ãcic. est prio¬
pollet. ornatus est. Possumꝰ ⁊ aliud intel¬
ligere ex uerbo hoc. uixta illud tullii.
Caput est artis: docere quod facias. Sus
enim quidam ignorantes mensurã suã.
⁊ tante stoliditatis ac uecordiȩ: ut ⁊ in
motu & in incessu. ⁊ in habitu. & in sermo¬
ne cõmuni risũ spectantib tribuant :¬
& quasi intelligentes quid sit ornat᷑. co
lunt se uestib. et mundiciis corporis.

Expanded text:
sobrium siue uigilantem — quipsobrium siue uigilantem — quippe utrum que significat -, prudentem, ornatumhospitalem, doctorem: sacerdotes, qui ministrant in templo dei, prohibentur uinum et siceram bibere, ne in crapula et ebrietate adgrauentur corda eorum et ut sensus officium exhibens deo uigeat semper et tenuis sit. quod autem infert \'prudentem\', excludit eos, qui sub nomine simplicitatis excusant stultitiam sacerdotum. nisi enim cerebrum sanum fuerit, omnia membra in uitio erunt. \'ornatum\' quoque Izttaatc est priopollet, ornatus est. possumus et aliud intellegei-e ex hoc uerbo iuxta illud Tullii: \'caput est artis decere, quod facias\'. sunt enim quidam ignorantes mensuram suam et tantae stoliditatis ac uecordiae, ut et in motu et in incessu et in habitu et in sermone communi risum spectantibus tj-ibuant et qmunt se vestibus et munditiis corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum quoq ad titũ. Siquis e̾ sine crimi¬
ne: om̃s uirtutes in uno sermone cõprehen¬
dit.⁊ pene rem contra naturã exigit. Si
enĩ peccatũ etiã in ocioso uerbo rep̾hen¬
sione dignũ est. quis est ille qui absq pec¬
cato. idest ^ r ephensione uersetur in mon¬
do. S futurus pastor eccłiȩ talis eligit᷑.
ad cuius cõparationẽ recte grex ceteri
nominentur. P finiunt rethores oratoĩe¬
qͥsit uir bonꝰ. dicendi peritꝰ. Ante uita. sic
lingua irrep̃hensibilis queritur: ut doctus¬
merito suscipiatur. Perdit enĩ auctoritatẽ
docendi: cuius sermo opere destruitur. Uni¬
usuxoris uirũ. De hoc supra diximꝰ. N̾c aũ
am̾monemꝰ ut si uniꝰ uxoris uir etiã ante
baptismum queritur. cetera quoq quȩ p̃¬
cepta sunt. ante baptismũ requiramꝰ. Ne¬
q eñ cõpetit uniuersa pꝰ baptismũ. ⁊ unõ
hoc manclatũ intelligere ante. baptismũ

Expanded text:
ipsum, quod ad Titum: si quis est sine crimiipsum, quod ad Titum: si quis est sine crimine, omnes uirtutes in uno sermone conprehendit et paene rem contra naturam exigit. si enim omne peccatum, etiam in otioso uerbo, reprehensione dignum est, quis est ille, qui absque peccato, id est sine reprehensione, uersetur in mundo? sed futurus pastor ecclesiae talis eligitur, ad cuius conparationem recte grex ceteri nominentur. definiunt rhetores oratorem: \'uir bonus, dicendi peritus.\' ante uita, sic lingua inreprehensibilis quaeritur, ut merito suscipiatur. perdit enim auctoritatem docendi, cuius sermo opere destruitur. uniusuxoris uirum: de hoc supra diximus. nunc tantum admonemus, ut, si unius uxoris uir etiam ante baptismum quaeritur, cetera quoque, quae praecepta sunt, ante baptismum requiramus. neque enim conpetit uniuersa post baptismum et unum hoc mandatum intellegere ante baptismum.
Abbreviated transcription (Latin):
non in uniꝰ uxoris elogio. s in om̃ib que
precepit doctorem gentiu suscipiamus.
Simul obsecro ne quis me in suggillatio¬
nem istius temporis sacerdotũ scripsisse
quȩ scripsi existimet. s in eccłiȩ utilita¬
tem. Ut enĩ oratores ⁊ philosophi descri¬
bentes qualem uelint esse ꝑfectũ orato¬
toRem. ⁊ philosophum ñ faciunt in ui¬
riam demosteni ⁊ platoni. s res ipsas abꝰ¬
q ꝑsonis d ͭ finiunt : sic in descriptiõe
ep̃i. n in eoꝵ expositione quȩ scripta st̃
quasi speculũ sacerdotii ꝓponitur. Iam
in potestate ⁊ conscientia singuloꝵ est
quales se ibi aspiciant: ut uel dolere ad
deformitatem: uel gaudere ad pulchrt&¬
dinem possint. Si quis ep̃atũ desiderat:
bonũ opus desiderat. Opus ñ dignitatẽ:
laborem ñ delicias. Opus ꝑ quod humili¬
tate decrescat: non intumescat fastigio.
O portet ergo ep̃m irreprehensibilem ẽe. Id

Expanded text:
non in unius uxoris elogio, sed in omnibus, quae non in unius uxoris elogio, sed in omnibus, quae praecipit, doctorem gentium suscipiamus. simul obsecro, ne quis me in sugillationem istius temporis sacerdotum scripsisse, quae scripsi, aestimet, sed in ecclesiae utilitatem. ut enim oratores et philosophi describentes, qualem uelint esse perfectum oratorem et philosophum, non faciunt iniuriam Demostheni et Platoni, sed res ipsas absque personis definiunt, sic in descriptione episcopi et in eorum expositione, quae scripta sunt, quasi speculum sacerdotii proponitur. iam in potestate et conscientia singulorum est, quales se ibi aspiciant, ut uel dolere ad deformitatem uel\' gaudere ad pulchritudinem possint. si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat: opus, non dignitatem, laborem, non delicias: opus, per quod humilitate decrescat, non intumescat fastigio. oportetergoepiscopuminreprehensibilemesse:id
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ głam patris. ita ⁊ nos in nouitate uitȩ
ambulemꝰ. Totiens nouitatẽ legimꝰ. ⁊ tñ
maculosum nom̃ uxoris. ñ potest ulla
nouitate deleri: Consepulti sumꝰ xp̃o ĩ
baptismate: ⁊ resurreximꝰ ꝑ fidem ope¬
rationis dei. qui suscitauit eũ a mortu¬
is. Cuq essemꝰ mortui in delictis ⁊ in p̃pu¬
tio carnis nr̃e. conuuuficauit nos cum
illo. donans om̃ia delicta᷑. delens quod ad¬
uersum nos ey rographu decreti. quod
erat contrariõ nobis. ⁊ ipsum tulit e me¬
dio affigens illud cruci. Om̃ia nr̃a cũ xp̃o
mortua st̃. uniu̾isa cyrographi ueteris pec¬
cata deleta: solum nom̃ uiuit uxoris: Di¬
es me deficiet si cuncta quȩ ad potentiam
baptismi ꝑtinent de scripturis sanctis uo¬
luero digerere: ⁊ natiuitatis scd̃ȩ. immo
in xp̃o prime ponere sacram̃ta. Ante qũa
finem dictandi faciã. iam eñi intelligo
mensuram me excedere epłȩ. uolo supe¬
riora capitula in quib futuri ep̃i uita
describitur cursim exponere. ut apłm

Expanded text:
per gloriam patris, ita et nos in nouitate uitae ambulemus. totiens nouitatem legimus et tamen maculosum nomen uxoris non potest ulla nouitate deleri? consepulti sumus Christo in baptismate et resurreximus per fidem operationis dei, qui suscitauit eum a mortuis. cumque essemus mortui in delictis et in praeputio carnis nostrae, conuiuificauit nos cum illo donans omnia delicta, delens, quod aduersum nos erat, chirographum decreti, quod erat contrarium nobis; et ipsud tulit e medio affigens illud cruci. omnia nostra cum Christo mortua sunt, uniuersa chirographi ueteris peccata deleta: solum nomen uiuit uxoris? dies me deficiet, si cuncta, quae ad potentiam baptismi pertinent, de scripturis sanctis uoluero digerere et natiuitatis secundae, immo in Christo primae, ponere sacramenta. «. Antequam dictandi finem faciam — iam enim intellego me mensuram excedere epistulae —, uolo superiora capitula, in quibus futuri episcopi uita describitur, cursim exponere, ut apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
tidie & ꝓprio sudore querimꝰ cibũ: scien¬
tes ab apło scriptũ ẽẽ. Qui autẽ ñ opera¬
tur: nec manducet. Hȩc uenerabilis et
sc̾e pat̾. cũ quali gemitu. cũ quali dolo¬
re conscripserim : testis ẽ iħc. Tacui. nũ¬
quid semꝑ tacebo. dicit dñs: Non mͥ cos¬
ceditur unꝰ angulus heremi. Cotidie ex¬
poscor fidem: quasi sine fide renatus sim.
Confiteor ut uolunt: ñ placet : subscri¬
bo: ñ credunt. Unũ tantũ placet: ut huc
recedam. Iam iam credo abrupert̾ a me par
unt. immo liscedunt. meliꝰ ẽe dicentes
int̾ feras habitare qũã cũ talib xp̃ianiᷤ
Et ego ipse. nisi  corporis imbecillitas et
hyemis retineret asperitas: iam modo fu¬
gerem. Uerũt̾n dum uernũ tẽpꝰ adueni¬
at. obsecro ut paucis michi mensib here¬
mi concedatur hospitiũ. Aut si & hoc tar¬
mortiuis sit: habeant. possideant. głentur.
Michi autẽ absit głari. nisi in crucẽ dñi nr̃i

Expanded text:
tidie et proprio sudore quaerimus cibum scientidie et proprio sudore quaerimus cibum scientes ab apostolo scriptum esse: qui autem non operatur, nec manducet. Haec, uenerabilis et sancte pater, cum quali gemitu, cum quali dolore conscripserim, testis est Iesus. tacui, numquid semper tacebo? dicit dominus. non mihi conceditur unus angulus heremi. cotidie exposcor fidem, quasi sine fide renatus sim. confiteor, ut uolunt: non placet. subscribo: non credunt. unum tantum placet, ut hinc recedam. iam iam cedo. abruperunt a me partunt, immo discedunt melius esse dicentes inter feras habitare, quam cum talibus Christianis; et ego ipse, nisi me et corporis inbecillitas et hiemis retineret asperitas, modo fugerem. uerumtamen, dum uernum tempus adueniat, obsecro, ut paucis mihi mensibus heremi concedatur hospitium; aut si et hoc tarmortuus sit, habeant, possideant, glorientur; mihi autem absit gloriari nisi in cruce domini
Abbreviated transcription (Latin):
nis. merito s ab ortodoxis. qui huiꝰ modi argo¬
unt fidem. esse ortodoxi desierunt. Aut si
eis placet. hereticũ me cũ occidente. here¬
ticum & cũ egypto. hoc est cũ damaso pe¬
troq condem: nent. Quid unũ hõiem ex¬
ceptis socus criminant᷑. Si ruius tenui¬
ter currit: non ẽ aluei culpa s fontis. Pu¬
det dicere. de cauernis cellularũ dam: na¬
mus orbem: in sacco et cinere uolutati.
de ep̃is sententiã ferimꝰ. Quid facit sub
tunica penitentis reguis animꝰ: Cathe¬
nȩ. sordes. ⁊ comȩ ñ sũnt diadematis sig¬
na: s fletus ꝑ mittant mͥ queso nichillo¬
qui. Cur eũ lacerant qui ñ meretur in¬
uidiam: Hereticus sũ. quid ad te: Qui¬
esce. iam dictum ẽ. Plane times. ne elo¬
quentissimꝰ homo in syro sermone uel
greco eccłias circũeam. populos seduca.
susma conficiã. Nichil alicui p̾ripui:
nichil ociosus confici accipio: manu co¬

Expanded text:
nis, merito; si ab orthodoxis, qui huiusmodi argunis, merito; si ab orthodoxis, qui huiusmodi arguunt fidem, esse orthodoxi desierunt aut, si eis placet, hereticum me cum occidente, hereticum cum Aegypto, hoc est cum Damaso Petroque, condemnent. quid unum hominem exceptis sociis criminantur? si riuus tenuiter effluit, non est aluei culpa, sed fontis. pudet dicere: de cauernis cellularum damnamus orbem, si in sacco et cinere uolutati de episcopis sententiam ferimus. quid facit sub tunica paenitentis regius animus? catena, sordes et comae non sunt diadematis signa, sed fletus. permittant mihi, quaeso, nihil loqui. cur eum lacerant, qui non meretur inuidiam? hereticus sum: quid ad te? quiesce, iam dictum est. plane times, ne eloquentissimus homo in Syro sermone uel Graeco ecclesias circumeam, populos seducam, scisma conficiam. nihil alicui praeripui, nihil otiosus accipio. manu co
Abbreviated transcription (Latin):
a bonis. ⁊ iterũ. ego uero tanquã surds
non audiebam. ⁊ tãquã mutus ñ aperi¬
ensos suũ. ⁊ factꝰ sũ ut homo ñ audiens.
s quoniã caritas om̃ia superat. ⁊ ꝓpositũ
uincit affectꝰ non tam inuiriã facienti¬
bus reddo uicem. quã tͥ respondeo postu¬
lanti. Apud xp̃ianos enĩ non qui patit᷑
ut ait quidam: s qui facit contumeliã.
miser est. Et primo quidem antequã de
fide mea qua optime nosti tecũ loquar:
aduersus barbariẽ istiꝰ loci. uersu cogor
clamare uulgato. Quod genꝰ hoc homi¬
num. quȩ ue h̾c tam barbara mor̃ẽ per¬
mittit patria: Hospicio ꝓhibem᷑ harenȩ
bella cient. prima q uetant consistere t̾¬
ra. ⁊ cetera. Quȩ iccirco de gentili poeta
sumpsimꝰ : ut qui xp̃i pacem ñ seruat.
pacem saltem discat ab echnico. Hereticꝰ
uocor. omo usiam p̾clicans trinitatem.
S abellianȩ impietatis arguor. tres subsi¬
stentes ueras. integras. ꝑ fectasq ꝑsonas
indefessa uoce ꝑnuntians. Si ab arria¬

Expanded text:
iterum: ego uero tamquam surdus non audiebam et tamquam mutus non aperiens os suum factus sum ut homo non audiens, sed quoniam caritas omnia superat et propositum uincit affectus, non tam iniuriam facientibus reddo uicem, quam tibi respondeo postulanti. apud Christianos enim non qui patitur, ut ait quidam, sed qui facit contumeliam, miser est. Et primo quidem, antequam de fide mea, quam optime nosti, tecum loquar, aduersus barbariam istius loci uersu cogor clamare uulgato: quod genus hoc hominum? quaeue hunc tam barbara morem permittit patria? hospitio prohibemur arenae. bella cient primaque netant consistere terra et cetera. quae idcirco de gentili poeta sumpsimus, ut qui Christi pacem non seruat, pacem saltim discat ab ethnico. hereticus uocor homousiam praedicans trinitatem; Sabellianae inpietatis arguor tres subsistentes, ueras, integras perfectasque personas indefessa uoce pronuntians. si ab Arria
Abbreviated transcription (Latin):
fatiuis fatua loquetur. Audio quendam
in tantã erupisse uecordiã: ut diaconos
pb̃ris idest ep̃is anteferret. Nam cũ apłs
ꝑspicue doceat. eosdem esse pb̃ros quos
aconos. ep̃os: quid patitur m̃sarũ ⁊ uidu¬
arum minist̾. ut suꝑ eos se tumidꝰ efferat.
ad quoꝵ p̾ces xp̃i corpꝰ sanguis q conficit᷑:
Queris auctoritatem: audi testimoniõ. Pab¬
in xp̃o iħu. qui st̃ in philippis. cũ ep̃is et
diaconib. Uis ⁊ aliud exẽplum: in actib apo¬
stoloꝵ. Ad uniꝰ eccłie sacerdotes. ita pauls
loquitur. Attendite uobis ⁊ cuncto gregi
eccłiam dñi quam acquisiuit sanguine suo.
Ac ne quis contentiose in una ȩccłia plures epi¬
scopos fuisse contendat: audi. ⁊ aliud testimo¬
nium. in quo manifestissime cõprobatur. eũ
si quis est sine crimnine. uniꝰ uxoris uir. filios
habens fideles. ñ in accusatione luxuriȩ
aut non subditos. Oportet eñi ep̃m sine cri

Expanded text:
us fatua loquetur. Audio quemdam in tantam erupisse vecordiam, ut diaconos presbyteris, id est episcopis, anteferret. Nam quum Apostolus perspicue doceat, eosdem esse presbyteros, quos episcopos, quid patitur mensarum et viduarum minister, ut supra eos se tumidus efferat, ad quorum preces Christi corpus sanguisque conficitur? Quaeris auctoritatem? Audi testimonium: Pauin Christo Iesu, qui sunt in Philippis, cum episcopis et diaconibus. uis et aliud exemplum? in Actibus apostolorum ad unius ecclesiae sacerdotes ita Paulus loquitur: adtendite uobis et cuncto gregi,ecclesiam domini, quam adquisiuit sanguine suo. acne quis contentiose in una ecclesia plures episcopos fuisse contendat, audi et aliud testimonium, in quo manifestissime conprobatur eundesi quis est sine crimine, unius uxoris uir, filios habens fideles, non in accusatione luxuriae aut non subd
Abbreviated transcription (Latin):
ra lacte rorantia: quȩ cũ apło possunt
dicere. Filioli mei quos iterũ parturio:
donec formetur xp̃c in uob̃. Et. Lac uobis
potum dedi ñ escam. Mycheas de baptis
mi gra uaticinat᷑ Ipse auitet ⁊ miserebi¬
tur nostri: demerget iniquitates nr̃as.
& ꝓiciet in ꝓfundũ maris om̃ia peccata no¬
stra. Quomodo in lauachro om̃ia peccata
merguntur : si uxor suꝑnatat: Beati quo¬
rum remissȩ st̃ iniquitates: ⁊ quoꝵ tecta
sunt peccata. Beatus uir cui ñ imputabit
dñs peccatũ. Arbitror quod possimꝰ ⁊ nos
huic aliquid cantico uingere. beatꝰ uir
cui ñ imputabit dñs uxorem. Audiamꝰ¬
⁊ ie z echielem filiũ hõis. quomͦ de eiꝰ uirtu¬
te ꝓnuntiet qui hõis futurus ẽ filiꝰ. As¬
sum̃a uos de gentib. ⁊ asꝑgam suꝑ uos
aquam mundam. ⁊ mundabimini ab õi¬

Expanded text:
ra lacte rorantia, quae cum apostolo possint ra lacte rorantia, quae cum apostolo possint dicere: filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in uobis, et: lac uobis potum dedi, non escam. Micheas de gratia baptismi uaticinatur: ipse auertet et miserebitur nostri; demerget iniquitates nostras et proiciet in profundum maris omnia peccata nostra. Quomodo in lauacro omnia peccata merguntur, si una uxor supernatat? beati, quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. beatus uir, cui non inputauit dominus peccatum. arbitror, quod possimus et nos huic aliquid cantico iungere: \'beatus, cui non inputauit dominus uxorem\'. audiamus et Ezechielein, filium hominis, quomodo de eius uirtute pronuntiet, qui hominis futurus est filius: adsumam uos de gentibus et aspergam super uos aquam mundam et mundabimini ab o
Abbreviated transcription (Latin):
dam̃ta fundunt᷑. Post resurrectionẽ apło
mutit ad gentes: p̾cipit eis ut bapti⁊ eis
eas in mysterio tͥnitatis. Penitet facti po¬
pulũ uideoꝵ: ⁊ statim apetro ad baptis¬
mum mititur. Antequam parturiat
parit syon: ⁊ nascitur gens simul. Pau¬
lus ꝑsecutor ȩccłiȩ ⁊ lupus rapax benia¬
min ananiȩ oui sũbmittit caput: nec ante
recuperat aspectũ. qua curet baptismo ce¬
citatem. Funuchus candacis reginȩ etͣy opõ.¬
lectione ꝓpħica xp̃i baptismati cõparator.
Mutat contra naturã ethyops pellem suã:
⁊ pardus uarietate ᷤ suã. Qui ioħis accepe
rum baptizantur. ne quis ꝓutaret ex iu
tem posse sufficere. Uox dñi suꝑ aquas.
dñs suꝑ aquas multas: dñs diluius̃ inha¬
bitare facit. Pentes eius sic̃ grex detonsarũ
quȩ ascendert̾ de lauachro. om̃s gemellos
habentes: ⁊ infecunda ñ est in eis. Si ñ est
infecunda: nec sterilis. Om̃s habent ube¬

Expanded text:
menta funduntur. post resurrectionem apostolos menta funduntur. post resurrectionem apostolos mittit ad gentes, praecipit eis, ut baptizent eas in mysterio trinitatis. paenitet facti populum Iudaeorum et statim a Petro ad baptismum mittitur. antequam parturiat, parit Sion et nascitur gens simul. Paulus, persecutor ecclesiae et lupus rapax Beniamin, Ananiae oui submittit caput nec ante recuperat aspectum, quam curet baptismo caecitatem. eunuchus Candacis reginae lectione prophetica Christi baptismati praeparatur; mutat contra naturam Aethiops pellem suam et pardus uarietates suas. qui Iohannis acceperrum baptizantur, ne quis putaret e genttem posse sufficere. uox domini super aquas, dominus super aquas multas, dominus diluuium inhabitare facit. dentes eius sicut grex detonsarum, quae ascenderunt de lauacro, omnes gemellos habentes, et infecunda non est in eis. si non est infecunda nec sterilis, omnes habent ube
Abbreviated transcription (Latin):
iusti capita draconũ in aquis: tu confregi¬
phaticos faciuint. Mara mutatur sacram̃¬
to crucis: ⁊ septuaginta palmȩ apłoꝵ. dul¬
coratis legis gurgitib irrigant᷑. Abraam
⁊ ysaac puteos fodiunt: repugnant allo¬
phili. & bersabee ciuitas uiram̃ti regnũ¬
q salomonis: nom̃ sumit a fontib. Re¬
becca inuenitor ad puteu: rachel ꝓpter
aquas supplantatoris osculo salutatur.
moyses filias sacerdotis madian. aꝑto puteo
ab iniuria uindicat. Precessor dñi in aquis
fontiũ uixta salim quod int̾pretatur pax.
uator pꝰ baptisma. ⁊ sc̾ificatas suo lauac̾ro iordaniᷤ
aquas regnũ celoꝵ incipit p̾dicare. primũ
signũ ex aquis facit. Samaritana uoca¬
tur ad puteũ. sitientes inuitantur ad po¬
tum. Nicodemꝰ discit occulte nisi quis
eũ in regnũ celoꝵ. Quia ab aquis ceperat:
finiuit in aquis. Latus xp̃i ꝑcutitur lat¬
cea: ⁊ baptismi atq martyru parit sacra¬

Expanded text:
iuisti capita draconum in aquis, tu confregiiuisti capita draconum in aquis, tu confregiet lymphaticos faciunt. Merra mutatur sacramento crucis et septuaginta palmae apostolorum dulcoratis legis gurgitibus inrigantur. Abraham et Isaac puteos fodiunt, repugnant allophyli. et Bersabee, ciuitas iuramenti,. regnumque Salomonis nomen sumit a fontibus. Rebecca inuenitur ad puteum. Rachel propter aquas subplantatons osculo salutatur. Moyses filias sacerdotis Madiam aperto puteo ab iniuria uindicat. praecessor domini in aquis fontium iuxta Salim, quod interpretatur \'paxuator post baptisma et sanctificatas suo lauacro Iordanis aquas regnum caelorum incipit praedicare. primum signum ex aquis facit, Samaritana uocatur ad puteum, sitientes inuitantur ad potum. Nicodemus discit occulte, nisi quiseum regna caelorum. quia ab aquis coeperat, finiuit in aquis: latus percutitur lancea et baptismi atque martyrii pariter sacra
Abbreviated transcription (Latin):
odo fiarc. celum idest samaim ex aquis sor¬
titur uocabulũ: ⁊ aque quȩ suꝑ celos sunt.
in laudes dñi separantur. Unde ⁊ in iez echi¬
el cristallũ suꝑ cherubin uidet᷑ extensũ. id:
compactȩ ⁊ densiores aquȩ. Primũ quod ui
de t̾ra ad celũ leuat. Fabricatur homo de
limo: ⁊ int̾ manꝰ dei aquarũ sacram̃ta u̾¬
santur. Plantatur paradysus in eden: et
unꝰ fons in qua tuor principia duuditor.
Qui postea egrediens de templo. ⁊ contra solis
ortũ uadens : amaras aquas mortuasq ui¬
iuficat. Peccat mundꝰ: ⁊ sine aquarũ dilu¬
iuo ñ purgatur. Statimq columba sp̃c sc̃i.
expulso alite tet̾rimo. ita ad noe quasi ad
xp̃m iniordane deuolat: ⁊ ramo refectioniᷤ
acluminis. pacẽ orbi annuntiat. Pharao
cum exercitu suo nolens populũ dei exire
de egypto. in typo baptismatis suffocatus.
Et in psalmis de int̾fectione illiꝰ scribitur:
Tu confirmasti in uirtute tua mare: cont̾¬

Expanded text:
ολογίαν caelum, id est \'samaim\', ex aquis sorολογίαν caelum, id est \'samaim\', ex aquis sortitur uocabulum et aquae, quae super caelo sunt, in laudes domini separantur. unde et in Ezechiel crystallum super cherubin uidetur extensum, id est conpactae et densiores aquae. primum de aquisde terra ad caelum leuat. fabricatur homo de limo et inter manus dei aquarum . sacramenta uersantur. plantatur paradisus in Edem et- unus . fons in quattuor principia diuiditur, qui postea egrediens de templo et contra solis ortum uadens amaras aquas mortuasque uiuificat. peccat mundus et sine aquarum diluuio non purgatur. statimque columba spiritus sancti expulso alite taeterrimo ita ad Noe quasi ad Christum in Iordane deuolat et ramo refectionis ac luminis pacem orbi adnuntiat. Pharao cum exercitu suo nolens populum dei exire de Aegypto in typo baptismatis suffocatur. et in Psalmis de interfectione illius scribitur: tu confirmasti in uirtute tua mare, tu contr
Abbreviated transcription (Latin):
gibus. scita eccłiȩ mutabunt᷑. Uide ne h
quod dicitur. uniꝰ uxoris uirũ uniꝰ mulie¬
ris possit intelligi. ut ad coitũ magis re¬
feratur. qua ad dotales tabulas. Hȩc un¬
uersa ꝓferimꝰ: non quo uerȩ ⁊ simplici in¬
telligentiȩ resistamꝰ: s ut doceamꝰ te scrip¬
turas sc̃as sic intelligere ut scriptȩ sunt.
nec euacuare baptismũ saluatoris. ⁊ tots
patibuli sacramenty irritũ facere. Redda¬
mꝰ quod paulo ante ꝓmisimꝰ: ⁊ de scola
rechoꝵ aquarũ laudes ⁊ baptismi p̾dice¬
mꝰ. Rodis mundꝰ nec dũ sole rutilante.
nec pallente luna. nec astris micantib. incõ¬
positam ⁊ inuisibilem materiẽ abyssoꝵ mag¬
nitudine ⁊ deformib tenebͥsopprimebat. Solis
sp̾e dei in aurigȩ modũ suꝑ aquas ferebatur:
⁊ nascentẽ mundũ in figura baptismi partu¬
riebat. Int̾ celum ⁊ t̾ram mediũ extriuit᷑ sir¬
mam̃tum: ⁊ iuxta hebraici sermonis ss ial¬

Expanded text:
gibus scita Ecclesiae mutabuntur. Vide ne hoc gibus scita Ecclesiae mutabuntur. Vide ne hoc quod dicitur: unius uxoris virum, unius mulieris possit intelligi, ut ad coitum magis referatur, quam ad dotales tabulas. Haec universa proferimus, non quo verae et simplici intellegentiae resistamus, sed ut doceamus te scripturas sanctas sic intellegere, ut scriptae sunt, nec euacuare baptismum saluatoris et totum patibuli sacramentum initum facere. Reddamus, quod paulo ante promisimus, et de schola rhetorum aquarum laudes et baptismi praedicemus. rudis mundus necdum sole rutilante nec pallente luna nec astris micantibus inconpositam et inuisibilem materiem abyssorum magnitudine et deformibus tenebris obprimebat. solus spiritus dei in aurigae modum super aquas ferebatur et nascentem mundum in figura baptismi parturiebat. inter caelum et terram medium extruitur firmamentum et iuxta Hebraici sermonis ἐτυμ
Abbreviated transcription (Latin):
Mulierem autẽ idest gĩnẽcam̃ uixta greci ser¬
monis ambiguitatẽ: in his om̃ib testimoni¬
is uxorem potiꝰ intelligimꝰ. Uiolenta ẽ inqui
es ⁊ satis dura etiã hȩc int̾pretatio. Redde
igitur scriptore simplicitatẽ suã. ne tuis
contra te legib dimicemꝰ. Queram ⁊ aliuid.
Si quis ante baptismũ habuerit concubinã.
⁊ illa mortua baptizat᷑ uxorẽ duxerit. utr̃o
clericus fieri debeat an non. Respondebis
posse fieri: qr concubinã habuerit ñ uxo¬
rem. Coniuigales gͦ tabulȩ. ⁊ uira dotalia.
non coitus. ab apło condempnant᷑ Multos
udemꝰ obnimiã pauꝑtatẽ uxorũ sarcinã
declinare: ⁊ ancillas suas habere ꝓ uxori
bus: susceptosq ex his liberos colere ut
illi meruerint: confestim apło colla sũbmtt¬
tent. ⁊ inuiti int̾ uxores eaᷤᷤ recipere cogent᷑.
Sin autẽ principale rescriptũ eadem tenu¬
itas impetrare ñ quiuerit. cũ romanis le¬

Expanded text:
mulierem autem, id est γυναῑκα, iuxta Graeci sermulierem autem, id est γυναῑκα, iuxta Graeci sermonis ambiguitatem in his omnibus testimoniis uxorem potius intellegi. \'uiolenta est\', inquis, \'et satis dura etiam haec interpretatio.\' redde igitur scripturae simplicitatem suam, ne tuis contra te legibus dimicemus. quaeram et aliud: si quis et ante baptismum habuerit concubinam et illa mortua baptizatus uxorem duxerit, utrum clericus debet fieri an non? respondebis posse fieri, quia concubinam habuerit, non uxorem; coniugales ergo tabulae et iura dotalia, non coitus ab apostolo condemnatur. multos uidemus ob nimiam paupertatem uxorum sarcinam declinare et ancbus, susceptosque ex his liberos colere alillis meruerint, confestim Apostolo colla submittent, et inviti inter uxores eas recipere cogentur. Sin autem Principale rescriptum eadem tenuitas impetrare non quiverit, cum romanis le
Abbreviated transcription (Latin):
feratur. ne iuirginali pauꝑculȩ societa¬
te contempta. ditioris adulterȩ querat
amplexus. ut quomͦ culpa ⁊ uciũ filio¬
rum in logismis idest in cogitationibus
accipitur. domꝰq dispensatio ad anim̃a
refertur ⁊ corpꝰ: ita ⁊ uxores pontificum
dici eccłias. de quib in ysaia scriptũ est.
Mulieres ꝓperantes de spectaculo uenite.
Non ẽ enĩ populus habens intelligentiam.
Et rursũ. Mulieres diuites surgite. ⁊ au¬
dite uoce meã. ⁊ in ꝓuerbiis. Mulierẽ
fortẽ quis inueniet᷑: honorabilior ẽ pci¬
osis lapidib: quȩ talis ẽ. Confidit in ea cor
uiri sui. Et in eodem uolumine. Sapienteᷤ
mulieres edificauert domũ. insipiens aũt
destruxit manib. Nec hoc inquiunt ep̃is
uideatur indignũ. cũ de do quoq scriptũ
sit. Sicut despicit uxor uirũ suu: sic despe¬
xit me domꝰ isrł. Et in apło. Despondi enior
uos uni uiro. uirginem castam exibere xp̃o.

Expanded text:
feratur, ne uirginali pauperculae societaferatur, ne uirginali pauperculae societate contempta ditioris adulterae quaerat amplexus — et, quomodo culpa et uitium filiorum in λογισμοῑς, id est in cogitationibus, accipitur domusque dispensatio ad animam refertur et corpus, ita uxores pontificum dici ecclesias. de quibus in Esaia scriptum est: mulieres, properantes de spectaculo uenite; non est enim populus habens intellegentiam, et rursum: mulieres diuites, surgite et audite uocem meam, et in Prouerbiis: mulierem fortem quis inueniet? honorabilior est pretiosis lapidibus, quae talis est; confidit in ea cor uiri sui, et in eodem uolumine: sapientes mulieres aedificauerunt domum, insipiens autem destruxit manibus. nec hoc, inquiunt, episcopis uideatur indignum, cum de deo quoque scriptum sit: sicut despicit uxor uirum suum, sic despexit me domus Israhel, et in apostolo: despondi enim uos uni uiro, uirginem sanctam exhibere Christo;
Abbreviated transcription (Latin):
paululõ pꝰ docebo. Interim uixta uulgare
ꝓuerbiũ: maloͣ arboris nodo. malus cune¬
us requirendꝰ est. Hoc quod dicitur. uniꝰ uxo¬
ris uirũ: potest ⁊ alit̾ disseri. Ex iudeis erat
gregabatur. Sciebat lege concessum. ⁊ exẽ¬
plo patriarcharũ ac moy si familiare po¬
pulo nouerat in multis uxorib liberos
spargere: ipsis quoq sacerdotib huiꝰ li¬
centiȩ patebat arbitriõ. Precepit gͦ ne
eandem licentiã eccłiȩ sibi uendicent sa¬
cerdotes. ne bina parit̾ ⁊ t̾na conuigia
sortiantur: s ut singulas uno tẽpore
uxores habeant. Ne contentiosũ clameᷤ
esse quod diximꝰ. accipe ⁊ aliã explana¬
tionem. ne tͥ soli liceat ñ uolũ tatem
legi. s legem uingere uoluntati. Qui¬
dam coacte int̾pretantur. uxores ꝓ ec¬
clesus. uiros ꝓ ep̃is debere accipi: ⁊ hoc
in nicea quoq synodo a patͥb esse decre¬
tum. ne de alia ad aliã eccłiam ep̃c tͣns¬

Expanded text:
paululum post docebo; interim iuxta uulgare paululum post docebo; interim iuxta uulgare prouerbium malo arboris nodo malus cuneus requirendus est. hoc, quod dicit unius uxoris uirum, potest et aliter disseri. ex Iudaeis erat reliquiis cogebatur. sciebat lege concessum, exemplo patriarcharum ac Moysi familiare populo nouerat in multis uxoribus liberos spargere, ipsis quoque sacerdotibus huius licentiae patebat arbitrium: praecipit ergo, ne eandem licentiam ecclesiae sibi uindicent sacerdotes, ne bina pariter et trina coniugia sortiantur, sed ut singulas uno tempore uxores habeant. contentiosum clames esse, quod diximus; accipe et aliam explanationem, ne tibi soli liceat non uoluntatem legi, sed legem iungere uoluntati. quidam coacte interpretantur uxores pro ecclesiis, uiros pro episcopis debere accipi — et hoc in Nicena quoque synodo a patribus esse decretum, ne de alia ad aliam ecclesiam episcopus trans
Abbreviated transcription (Latin):
tores autẽ ⁊ adulteros ꝑdit d̾s. ⁊ qui cor¬
rumpit templum dei. corrũpet illũ ds.
Om̃ia inquit nobis in baptismate condona¬
ta st̃ crimina. nec pꝰ indulgentiã udicis
metuenda seueritas: dicente apło.Et ħ
quidem fuistis: s abluti estis. s sc̾ificati
estis. s iustificati estis: in nõie dñi iħu xͥ.¬
⁊ in sp̃u d̾i nr̃i. bene ⁊ feluit̾ condonata.
S quero quomodo tuȩ sordes lotȩ sint:
⁊ meȩ munditiȩ sordidate. Non dico ais
sordidatas: s in eodem statu mansisse
quo fuerant. Si enum sordes fuissent.
lotȩ utiq fuissent ut meȩ. Rogo quȩ ẽ ista
t̾giuersatio ⁊ acumen om̃i pistillo recunsiꝰ.:
Quia ñ est peccatũ peccatũ est. qr ñ est sordi¬
dum sordidũ est: Non dimisit dñs. qr ñ ha¬
buit quod dimitteret: ⁊ qr ñ dimisit. iccir¬
co manet quod ñ fuit: Quantã uim habe¬
at baptisma. ⁊ aque in xp̃o scificatȩ gr̃a:

Expanded text:
tores autem et adulteros perdet deus et: qui cortores autem et adulteros perdet deus et: qui corrumpit templum dei, corrumpet illum deus. omnia, inquit, nobis in baptismate condonata sunt crimina — nec post indulgentiam iudicis metuenda seueritas dicente apostolo: et haec quidem fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati estis, sed iustificati estis in nomine di nostri -, bene et fideliter condonata. sed quaero: quomodo tuae sordes lotae sunt et meae munditiae sordidatae? \'non dico\'. ais, csordidatas, sed in eodem statu mansisse, quo fuerant; si enim sordes fuissent, lotae utique essent ut meae\\ rogo, quae est ista tergiuersatio et acumen omni pistillo retunsius: quia non est peccatum, peccatum est; quia non est sordidum, sordidum est? non dimisit dominus, quia non habuit, quod dimitteret; et quia non dimisit, idcirco manet, quod non fuit? Quantam uim habeat baptismum et aquae in Christo sanctificatae gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
rum ⁊ phariseoꝵ similes culice liquantes.
⁊ camelum glutientes. decimamꝰ m̃tã ⁊ ane¬
tum: ⁊ dei uidiciũ p̾termittimꝰ. Quid si¬
mile uxor ⁊ scortũ: Imputatur infelici¬
tas conuigis mortuȩ: ⁊ libido meretritia
coronatur: Ille si prior uxor uiueret ali¬
am ñ haberet: tu ut passim caninas nop¬
tias uingeres. quid potes excusare: Forsi¬
tan timuisse te dicas. ne si matrimoniu
copulasses. ñ posses aliqñ clericus ordina
ri. Ille in uxore optauit liberos: tu in
meretrice sobolem ꝑdidisti. Illũ naturȩ
⁊ bñdictioni dñi seriuentẽ crescite ⁊ mul¬
tiplicamini ⁊ replete t̾ram. cubiculorũ
secreta texer̾t: te subantẽ ad coitũ publi¬
ca facies execrata e̾. Ille quod licebat ue¬
recundo pudore celauit: tu quod ñ lice¬
bat impudent̾ om̃iũ oculis ingessisti.
Illi scriptũ est honorabiles nuptiȩ. ⁊ cu¬
bile immaculatũ tibi legitur. Fornica¬

Expanded text:
rum et pharisaeorum similes, culicem liquantes rum et pharisaeorum similes, culicem liquantes et camelum glutientes decimamus mentam et anetum et dei iudicium praetermittimus. quid simile uxor et scortum? inputatur infelicitas coniugis mortuae \'et libido meretricia coronatur? ille, si prior uxor uiueret, aliam non haberet; tu, ut passim caninas nuptias iungeres, quid potes excusare? forsitan timuisse te dicas, ne, si matrimonium copulasses, ri. Ille in uxore optavit liberos, tu in meretrice sobolem perdidisti. Illum naturae  benedictioni domini seruientem: crescite et multiplicamini et replete terramcubiculorum secreta texerunt, te subantem ad coitum publica facies execrata est; ille, quod licebat, uerecundo pudore celauit, tu, quod non licebat, inpudenter omnium oculis ingessisti; illi scriptum est: honorabiles nuptiae et cubile inmaculatum, tibi legitur: fornica