comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩd est xp̃m. Mat̾ia est in ħ psalmo: se¬
ꝑatio iusti: hic incausa tm̃: infuto᷑
aut̃. seꝑatio et ꝑsona et loco. Qui e¬
nĩ a malis hic incausa discernit᷑: se¬
curꝰ ẽẽ potest.quia in extremo iudici¬
o totꝰ et corꝑe et aĩa seꝑab̃r. In parce
prima: petit iustꝰ seꝑari abimpiis.
Inscd̃a parte : se affirmat intrat᷑um
insecretarium di. Int̾cia parce. hor¬
tatur anmalitatem suã ut sꝑet in
cłno: in quo patet intentio. Se ipsũ
enĩ confortando: intendit conforta¬
re et debiles quosq suo exemplo:
Uox fin de lie:
udica me ds et discerne causã mẽa
degente ñ scã: ab hoĩe iniquo ⁊̃ dolo¬
soerue me. Non me iũdelicet mimi¬
cus : ñ falsa hominũ opinio. que bo¬
nũ malum. et e ꝯuerso malum bo¬
num facit: s tu me iudica qui iustꝰ
es atq misericors. Et discerne causã
meã. Quã si iustam reppereris. exue
me a gente ñ sca : ĩd est ab infidelib:
& abhomine iniquo .i. a ꝑsecutore

Expanded text:
istum. Materiae est in hoc psalmo separatio justi, hic in caussa tantum, in futuro autem separatio et persona et loco. Qui enim a malis hic in caussa discernitur, securus esse potest, quia in extremo judicio totus et corpus, et anima separabitur. In prima parte petit justus separari ab impiis. In secunda parte se affirmat intraturum in secretarium Dei. In tertia parte hortatur animalitatem suam, ut speret in Domino. In quo patet intentio. Seipsum enim confortando intendit 205 confortare et debiles, quosque suo exemplo. Vox fidelis: udica me Deus, et discerne caussam meam de gente non sancta, ab homine iniquo et doloso erue me. Non me judicet inimicus: non falsa hominum opinio, quae bonum malum, et econverso malum bonum facit. Sed tu me judica, qui justus es atque misericors. Et discerne caussam meam, quam si justam repereris, Erue me a gente non sancta, id est, ab infidelibus: Et ab homine iniquo, id est, a persecutore
Abbreviated transcription (Latin):
cũ talis ẽẽt : pot̾at digne qno dicere.
Quaregͦ me repulisti. ⁊ qͣre tͥstis incẽdo÷
dũ affligit me inimicꝰ: Tui etiã dig¬
nius potuisset dñs respondere. Ego
quos amo: arguo et castigo. Flagel¬
lat enĩ dñs omẽm filium: quẽ reci¬
pit. Et. beatꝰ qui sussert tẽptationẽ:
qm̃ cum ꝓbatꝰ fu̾it accipiet coronã
uitȩ. Ecce qͣre utilit̾ dns repellit ser¬
uos suos. S quia scĩ iuri occulta di
iudicia nesciunt. et plerosq deseri.
& tẽptari dãpnabiliter sciunt: que¬
runt si fieri potest.scire consilium
cdi: ut si maliquo displicent ut de¬
serant᷑. citiꝰ corrigere ualeant ne re¬
lucem tuam: et utatem tuã. Nisi
enĩ nos illuminet. in tenebris sumꝰ :
nͥ nos doceat u̾itatem: errabimꝰ. Qͥd

Expanded text:
t digne Domino dicere: Quare ergo me repulisti? Et quare tristis incedo, dum affligit me inimicus? Cui etiam dignius potuisset Dominus respondere, Ego quos amo, arguo et castigo: flagellat enim Dominus omnem filium, quem recipit . Et, Beatus qui suffert tentationem: quoniam cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae . Ecce quare utiliter repellit Dominus servos suos. Sed quia sancti viri occulta Dei judicia nesciunt, et plerosque deseri, et tentari damnabiliter sciunt: quaerunt si fieri potest scire consilium Dei: ut si in aliquo displicent ut deserantur, citius corrigere valeant ne relucem tuam et veritatem tuam. Nisi enim nos illuminet, in tenebris sumus. Nisi nos doceat veritatem, errabimus. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑałr oꝑatus est in antiquis patrib.
bis: recte ei dicit eccłia. qd̃ subditur
QTues ipse rex m̃s: e ds m̃s. Tu es ipse:¬
ñ immutatꝰ. Tempora mutatata sunt:
les duce ut rex: tu mͥsoles subuenire¬

Expanded text:
peratus est in antiquis patribus,bis: recte ei dicit Ecclesia quod subditur: 5. Tu es ipse rex meus et Deus mnon enim mutatus es. Tempora mutata video, les ducere, tu me soles regere
Abbreviated transcription (Latin):
so nomine cui credimꝰ: eos qui mͦ
insurgunt in nob̾ ad ꝑsequendũ. in
sutͥo tanqͣ uictos sicut uiles & reꝑba¬
tosaspiciemꝰ. Etbene dico in nomine
tuo. Non enĩ in arcu meo sperabo:
id ẽ in calliditate mea. Areus eñz a
longe trahit: icło ꝑ arcum ꝓuĩden¬
tia uł prudentia humana designa¬
t᷑. Qi in arcu suosꝑat. qui in sensu¬
suo confidit: & prudentiȩ suȩ inni¬
uit᷑. Uñ scͥptũ est. Ne quisapientes
estis in ocłis ur̃is: et coram uobis¬
met ipsis prũdentes. Quo contra
salomon nos ãmonet dicens.Habe
fidutiam in dño in toto corde tuo:
& ne innitaris prũdentie tuȩ. Non
sꝑat gͦ in arcusuo: qui in sensu suo ⁊
in prudentia sua ñ confidit. Et gla¬
dius meus. idest armatura mea. for¬
titudo mea ñ saluabit me: que ad¬
mõdum patres nr̃i ñ sunt in gladio¬
suo saluati. Hec duo sunt. in quib
ualde confidunt hoĩes scłi: in calli¬
ditate ꝓpria. et urcute: S iste totã
saluationem suam in do constituit:

Expanded text:
so nomine cui credidimus, eos qui modo insurgunt in nobis ad persequendum, in futuro tamquam victos, sicut viles et reprobatos despiciemus. Et bene dico, in nomine tuo. 7. Non enim in arcu meo sperabo, id est, in calliditate mea. Arcus a longe trahit. Ideo per arcum providentia vel prudentia humana designatur. Quasi in arcu suo sperat, qui in sensu confidit, et prudentiae suae innititur. Unde scriptum est, Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Quo contra Salomon nos admonet, dicens: Habe fiduciam in Domino ex toto corde tuo, et ne innitaris prudentiae tuae . Non sperat ergo in arcu suo, qui in sensu suo et in prudentia sua non confidit. Et gladius meus, id est, armatura mea, fortitudo mea, non salvabit me. Quemadmodum et patres nostri non sunt in gladio salvati. Haec sunt duo, in quibus valde confidunt homines saeculi: in calliditate propria, et virtute. Sed iste totam salvationem suam in Deo constituit,
Abbreviated transcription (Latin):
nabile carmen intrinsecꝰ. Itaenĩ de¬
suꝑ in silentiosonat quiddã. ñ auri¬
b s mentib : ut quicumq illũd au¬
dit melos. tẽdio afficiat᷑ ex strepitu
corꝑali: ut dota uita istahumana.
tumultus ei quidã sit. impẽdiens
auditũ interni cuiꝰda soni nimiũ
delectabilis et mneffabilis. Et cum
ila contingit et aliqua ꝑturbatio¬
ne ium patit᷑ ħo: alloquens ani¬
m̃a suam dicit. Quare tristis es a¬
nima mea: Quẽdam sanat pre¬
sens alloquutio: reliqua purgat
fidelis confessio. Uñde subdit. Spera
indo. Expectadm remuneratorem:
qm iam confessus adhuc confitebor
illi. Mõdo confiteor afflictus. Futum
est: ut adhuc confitear. renouatꝰ ⁊ le¬
tificatus. Et hec ẽ. ⁊ erit mea confeᷤ¬
sio: salutare uultꝰ mei ẽ ds m̃s. Et̃ ħ
ẽ magna causa sꝑandi. quia salua¬
tor m̃s est. uultꝰ mei: idẽ habens uul

Expanded text:
nabile carmen intrinsecus. Ita enim denabile carmen intrinsecus. Ita enim desuper in silentio sonat quiddam, non auribus, sed mentibus: ut quicunque illud audit melos, taedio afficiatur ex strepitu corporali, et tota vita ista humana tumultus ei quidam sit, impediens auditum interni cujusdam soni nimium delectabilis et ineffabilis. Et cum ita contingit, et ex aliqua perturbatione vim patitur homo, alloquens animam suam dicit: Quare tristis es, anima mea? Quaedam sonat praesens allocutio, reliqua purgat fidelis confessio. Unde et subdit: Spera in Deo. Expecta Dominum remuneratorem, quia jam confessus, adhuc confitebor illi. Modo confiteor afflictus: futurum est, ut adhuc confitear renovatus et laetificatus. Et haec est, et erit mea confessio, Salutare vultus mei, et Deus meus. Et haec est, magna caussa sperandi, quia Salvator meus est vultus mei
Abbreviated transcription (Latin):
desuꝑsonabant corde. Cum uͭ dice¬
bat głam in tribulationib. scienteᷤ
quia tribulatio pacientiã oꝑat᷑ et
cet̾a: cytara sonabat ex inferiori
quide: s tñ dulcit̾. Om̃is eñi paei¬
quare tͥstis incẽdo. dũ affligit me
inimicꝰ. Patiebat᷑ ex inferiori as¬
flictioñe: et in eo ipso uolebat pła¬
cere dõ. et gestiebat gr̃as agere fortis
intribulationib: et quia sine his ẽẽ
ñ pot̾at. pacientiam dõ dicebat. Int̾
hec alloquit᷑ aĩam suã consolans: et
dicit. Quare tristis es anima mea: &
quare conturbas me: S quis ẽ qui
loquit᷑ ad aĩam: Intelligimꝰ habere
nos aliquĩd. ubi imago dĩ est: mentẽ
scił atq racionem. Ipsa est que in¬
intellectus: quo carent bestie. Intel¬
lectus gͦ nr̃ alloquit᷑ animã nrãm:
suꝑior pars animȩ. inferiorẽ. Ista
tribulationib marcida est: fessa
onib: egra in laborib. Erigit eam
mens: desuꝑ capiens ueritatẽ. Audit
illã uocem di internã: aũdit racio¬

Expanded text:
rdae. Cum vero dicebat: Gloriamur in tribulationibus, scientes, quia tribulatio patientiam operatur, et caetera : cythara sonabat, ex inferiori quidem, sed tamen dulciter. Omnis enim patiQuare tristis incedo, dum affligit me inimicus? Patiebatur ex inferiori afflictione, et in eo ipso volebat placere Deo, et gestiebat gratias agere fortis in tribulationibus: et quia sine his esse non poterat patientia, Deo dicebat. 5. Inter haec alloquitur animam suam, consolans, et dicit: Quare tristis es, anima mea? et quare conturbas me? Sed quis est, qui loquitur ad animam? Intelligimus habere nos aliquid, ubi imago Dei est: mentem scilicet atque rationem. Ipsa est, quae inintellectus, quo carent bestiae. Intellectus ergo noster alloquitur animam nostram, superior pars animae inferiorem. Ista in tribulationibus marcida est, fessa ntracta, aegra in laboribus. Erigit eam mens desuper, capiens veritatem. Audit illam vocem Dei internam. Audit ratio
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ait tab̃nacłm. s tab̾nacła: qr mul¬
te sunt ꝯgregationes scõꝵ: et in mul¬
tis locis seruit dño milicia xp̃iana:
Nam alia sunt tabnac ła ꝯiugatoꝵ
fidelium. alia continentiumłalia ĩ¬
choantiũ. alia ꝓuectoꝵ. alia ꝑfectoꝵ
alia auditoꝵ. alia subditoꝵ. alia p̃¬
litant regi : e sidiuersa sunt stũdia:
diuersoꝵ ẽ intentio una. Cum audiᷤ
ipsi dm uidebunt. Cum audis tab̾na¬
clm ÷ bellum intellige: hostem caue.
S iam̃ducti in tab̾nacłm. et positi m
monte scõ eiꝰ : ꝗͣ spem gerimꝰ : Sequit᷑
et dicit. Introibo ad altare dĩ. Qd̃ est il¬
dando: immortalitatẽ. et impassibi¬
litatẽ. Altare di est: ipse filiꝰ cłi. Adħ
rimꝰ do patri uota et sacrificia co
contritum et humiliatũ: or̾ones et
preces: pꝰmõdũ repulsa om̃i tristicia.
in eodẽ altari inipsa diuinitate. sacͥ¬
ficiũ tm̃mͦ offerimꝰ laũdis. ⁊ ñ oratio¬
nis. Letificabit᷑ iuuentꝰ nr̃a in resire¬

Expanded text:
naculum, sed tabernacula: quia multae sunt congregationes sanctorum, et in multis locis servit Domino militia Christiana. Nam alia sunt tabernacula conjugatorum fidelium, alia continentium, alia inchoantium, alia provectorum, alia perfectorum, alia auditorum et subditorum, alia prlitant Regi. Et si diversa sunt studia, diversorum est intentio una. Cum audis ipsi Deum videbunt . Cum audis tabernaculum, bellum intellige, hostem cave. Sed jam ducti in tabernaculum, et positi in monte sancto ejus, quam spem gerimus? sequitur, et dicit: 4. Introibo ad altare Dei. Qdando immortalitatem et impassibilitatem. Altare Dei est ipse Filius Dei. Ad hoc rimus Deo Patri vota et sacrificia, cor contritum et humiliatum , orationes et preces: postmodum repulsa omni tristitia in eodem altari, in ipsa divinitate sacrificium tantummodo offeremus laudis, et non orationis. Laetificabitur juventus nostra in resur
Abbreviated transcription (Latin):
titũdo eiꝰ. qͦmͦ est repulsus: qͦmͦ contͥ¬
statꝰ affligit᷑ ab inmico ͦ Nũqͥd in¬
ualida manꝰ dni. S sciendũquia
pius dñs. quadã dispensatoria mi¬
scdiasua. plerũq electos suos ⁊ re¬
pellendo retinet. ⁊ retinendo repel¬
lit ł sicut cum diabolus beatũ iob
pet̾et ad tẽptandũ: ecce inquit dñs
in manu tua est. S quia eñ repel¬
lendo retinuit. ostendit᷑: cũ ꝓtinuꝰ
addit. tm̃ animã eiꝰ serua. Qnͣtus aut
uir iste fu̾it. qui a do relinquit᷑. e di

Expanded text:
contristatus affligitur ab inimico? Nunquid invalida manus Domini? Sed sciendum, quia pius Dominus, quadam dispensatoria misericordia sua plerunque electos suos et repellendo retinet, et retinendo repellit. Sicut cum diabolus beatum Job peteret ad tentandum. Ecce, inquit Dominus, in manu tua est . Sed quia eum repellendo retinuit, ostenditur cum protinus addit: Tantum animam ejus serva. Quantus autem vir iste fuerit, qui 206 a Deo relinquitur, et di
Abbreviated transcription (Latin):
a do est. ñ carnis ẽ s amime: ñ contra¬
homines. s contͣ uicia & diabolũ. Ipsa
est pacientia. ipsa ẽ humilitas: obe¬
dientia. caritas. & cet̾e urtutes ani¬
mi: que ado sunt. Scͥptũ est. Qui con¬
fidunt in dño: mutabunt fortitũdi¬
nem.hinc apłs nos ammonet dicens.
Noliuinci a malo:s uince inbono ma¬
lũ. Ds̃ gͦsit fortituido nr̃a : in ipso eri¬
piem᷑ a tẽptationib. ꝑ ipsũ suꝑabi¬
mꝰ mundũ & diabolũ: uicia et pecc̃a:
ipsam carnẽ & desicłia mala: ipsũ ẽ
regnũ celoꝵ ui capiemꝰ. iuxta qͦdscͥp¬
tum est. Et uolenti rapiunt illũd.
S adhec que dicta sunt. contraria

Expanded text:
a Deo est, non carnis esa Deo est, non carnis essed contra vitia et diabolum. Ipsa est patientia, ipsa est humilitas, obedientia, caritas, et caeterae virtutes animi, quae a Deo sunt. Scriptum est, Qui confidunt in Domino, mutabunt fortitudinem . Hinc Apostolus nos admonet dicens: Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Deus ergo sit fortitudo nostra. In ipso eripiemur a tentationibus, per ipsum superabimus mundum et diabolum, vitia et peccata, ipsam carnem et desideria mala: ipsum etiam regnum caelorum vi capiemus. Juxta quod scriptum est, Et violenti rapiunt illud Sed ad haec, quae dict
Abbreviated transcription (Latin):
nit̾im in hac ꝑegrinatione. ñdũdise¬
m locũ meũ: quia simul cũ ⁊izamis
uiuo. usq ad tempꝰ messis. Nondum
discernis lucẽ meã: uł discerne cau¬
sam meã. Distet int̾ eũ qui inte cre¬
dit: et eũ qui in te ñcredit. Par infir¬
mitas s disparcontinentia: par la¬
bor. s dispar desidium. Et debes hoc
facere: quiatu es ds fortitũdo mea.
Non presumo de uirib meis: nec a¬
liuñde hr̃e aliꝗͣ fortitũdinẽ. nͥ a teso¬
lo: et totã spem meã inte pono. In do
faciemꝰ uircutẽ: & ipse ad nichilum
deducet inimicos nros. Aliqñ facit
ħ̾o inse ipsofortũdinẽ : appetit reg¬
nare. dñari. suꝑior cet̾is apparere:
ñ patit᷑ iniuirias ⁊ uindicat illatas.
Talis fortitudo. humana ẽ ñ diuna
carnalis. ñ sp̃alis. Rẽddit malũ ꝓma¬
lo: maledictum ꝓ maledicto: erubescit
apparere uictus. S dũ uincit homi¬
nem: ipse det̾ius a uicio suꝑat᷑. Talis
fortitũdo ẽ suꝑbiȩ. Fortitũdo aut̃ que

Expanded text:
interim in hac peregrinatione, nondum discernis locum meum, quia simul, cum zizaniis vivo, usque ad tempus messis : nondum discernis lucem meam. Vel discerne caussam meam. Distet inter eum, qui in te credit, et eum qui in te non credit. Par infirmitas, sed dispar continentia. Par labor, sed dispar desiderium. Et debes hoc facere. 2. Quia tu es Deus fortitudo mea. Non praesumo de viribus meis, nec aliunde habere aliquam fortitudinem, nisi a te solo: et totam spem meam in te pono. In Deo faciemus virtutem , et ipse ad nihilum deducet inimicos nostros. Aliquando facit homo in seipso fortitudinem. Appetit regnare, dominari, superior caeteris apparere. Non patitur injurias, vindicat illatas. Qualis fortitudo humana est, non divina: carnalis non spiritualis. Reddit malum pro malo, maledictum pro maledicto. Erubescit apparere victus. Sed dum vincit hominem, ipse deterius a vitio superatur. Talis fortitudo est superbiae. Fortitudo autem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Nfinem filiis chore: ad intellectũ.
Psalmꝰ iste ꝓponit᷑ filiis chore. id est
filiis passionis et crucis ÷ ad incellec¬
tum habendũ. subaũdis. ut intelli¬
gant ꝑ temꝑalia bona data anti¬
quo. ppło. significata ẽẽ sp̃ualiabo¬
na que iam dant᷑ xp̃iano ppło. et
plenius dabunt᷑ in fuc᷑o: filiis cho¬
beneficioꝵ di ÷ que facit d̃s huic
ppło. & que fecit priori ppło: osten¬
dens ẽẽ hec eterna: illa uͭ fuisse tẽꝑa¬
lia. In sõd̃a parte ponit mala que su¬
stinent in hac uita: quãuis infut᷑o
sint habituri multa bona. Qd̾ aut̃
iusti mn hac uita paciant᷑ malatem¬
parte orat lib̾ari a malis huiꝰ uite:
intempe resurrectionis. Intentio
est nos inuitare ad pacientiã: ne con¬
tristem᷑ ꝓ tẽꝑalib penis. Uox mr̃m
ostendentium que bona fecit d̾s patͥb
antiquis: cum dicit.¬

Expanded text:
finem filiis Chore ad intellectum. Psalmus iste proponitur filiis Chore, id est, filiis passionis et crucis, ad intellectum habendum subaudis: ut intelligant per temporalia bona data antiquo populo, significata esse spiritualia bona, quae jam dantur Christiano populo, et plenius dabuntur in futuro. Filiis Chobeneficiorum Dei, quae facit Deus huic populo, et quae fecit priori populo: ostendens haec esse aeterna, illa vero fuisse temporalia. In secunda parte ponit mala, quae sustinent in hac vita, quamvis in futuro sint habituri multa bona. Quod autem justi in hac vita patiuntur mala temparte orat liberari a malis hujus vitae in tempore resurrectionis. Intentio est nos invitare ad patientiam, ne contristemur pro temporalibus poenis. Vox martyrum, ostendentium, quae bona fecit Deus antiquis patribus, cum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
sionem meã consꝑice. Uñ  subditur.
Erue a framea ds aĩam meã : ⁊ de
manu canis unicã meã. Frameam
uult intelligere mortẽ: quia framea
glãdius ẽ: et glãdio interficiunt᷑ ho¬
mines.Et ne intelligeremꝰ mortem
carnis : ido ñ ait. erue corpꝰ meũ: s
erue aĩam meã. Nagis enĩ debemꝰ
orare ꝓuita aĩe ineternũ uidure:
quã ꝓuita corꝑis in t̾ra putrescen¬
tis. Punicã suã: designat eccłiam.
ꝑcan̾em itdaicũ ppłm. latrantem
discordantẽ. mor̃dentẽ. irascentẽ: de
cuiꝰ manu .i. potestate. eam postulat
lib̾ari. Quisqͥs litigat. discordat. mor¬
det. irascit᷑: canis est. Taliũ nolique

Expanded text:
onspice. Unde et subditur, 21. Erue a framea Deus animam meam: et de manu canis unicam meam. Frameam vult intelligere mortem: quia framea gladius est, et gladio interficiuntur homines. Et ne intelligeremus mortem carnis, ideo non ait, Erue corpus meum, sed, Erue animam meam. Magis enim debemus orare pro vita animae in aeternum victurae, quam pro vita corporis in terra putrescentis. Per unicam suam, designat Ecclesiam. Per canem, Judaicum populum latrantem, discordantem, mordentem, irascentem. De cujus manu, idest, potestate, eam postulat liberari. Quisquis litigat, discordat, mordet, irascitur, canis est. Hinc e
Abbreviated transcription (Latin):
tis: ut de int̾iorib caꝑent sapĩam.
Inpulu̾em ꝙͥ mortis dicit sẽ deductũ:
qui puluis sig̾cat impios ⁊ scełatos:
quos ꝓicit uentus tẽptationis a fa
latrantes contͣ ueritate. Conciliũ
malignantiũ obsedit me: scł princi¬
pum. scribarũ ⁊ phariseoꝵ: qui consi¬
liũ fecerunt in unũ: ut iħm dolo dene¬
rent et occid̾ent. Yñ ã subdit᷑. fõder̃t
idẽ clauis confixerunt manꝰ meas &
pẽdes meos. dinumerauerunt oĩa es¬
sa mea÷ extendendo me in cruce.qua¬
si dinumerabilia ea ẽẽ ostenderunt.
Ipsi uͦ consid̾auerunt ⁊ inspexerunt
me. Idẽ ipsi. et ñ mutati abiniquita¬
tis ꝓposito consicd̾abant. ⁊ consid̾ando
apũo semet ipsos inquirebant quis
essem:et nichil inme inspexerunt
nͥ purũ hoĩem. Diuiserunt sͥ uesti¬
m̃ta mea: ⁊ suꝑuestem meã miser̃t
sortem. Qd̃ uestim̃tã duuiserunt: suã

Expanded text:
tis, ut de interioribus caperent sapientiam. tis, ut de interioribus caperent sapientiam. In pulverem quoque mortis dicit se deductum , qui pulvis significat impios et sceleratos, quos projicit ventus tentationis a faclatrantes contra veritatem. Concilium malignantium obsedit me. Scilicet principum, Scribarum et Pharisaeorum, qui consilium fecerunt in unum, ut Jesum dolo tenerent et occiderent . Unde et subditur, Foderunt, id est, clavis confixerunt, manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea. Extendendo me in cruce quasi dinumerabilia ea esse ostenderunt. 18. Ipsi vero consideraverunt, et inspexerunt me. Idem ipsi, et non mutati ab iniquitatis proposito, considerabant, et considerando apud semetipsos inquirebant quis essem. Et nihil in me inspexerunt, nisi purum hominem. 98 19. Diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem. Quod vestimenta d
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est. Aruit tanꝗͣ testa uircus mea
et lingua mea adhesit fauoib meis:
⁊ in puluerẽ mortis deduxisti me.
Aruit:qr se mortuũ et sine uigore
ostendit: neq se ipsum qui alii au¬
xiliari solebat. defendit. Lingua qͦ
adhesit faucib eiꝰ : qr quasi ouuis ad
occisionẽ ductus ẽ : ⁊ ñ aꝑuit os su¬
um. Et in puluerẽ mortis deductuᷤ
ẽ: uidelicet in locũ sepulture. Uel
tanqͣ testa aruit uirtus eiꝰ: quia
qd̾ in ipso erat debile. firmiꝰ factũ
est ex tribulatione. Et quomͦ testa
ante ignẽ mollis est. ⁊ post ignẽ for¬
tis ÷ sic dñi uirtus ante passionẽ con¬
tẽpnebat᷑: post passionẽ. honorifica¬
tur. Et qui priꝰ mortalis ⁊ corruptibi¬
lis erat: postea factus ẽ rmmortalis
&̾ incorruptibilis. Et quom lingua in
nobis ñ ualet nͥ adloquendũ : sic p̃¬
dicatores suos linguã suã dixit ad¬
hesisse. faucib sius. idẽ duob destam̃¬

Expanded text:
tus tus et lingua mea adhaesit faucibus meis: et in pulverem mortis deduxisti me. Aruit, quia se mortuum et sine vigore ostendit, neque seipsum, qui aliis auxiliari solebat, defendit. Lingua quoque adhaesit faucibus ejus, quia sicut ovis ad occisionem ductus est, et non aperuit os suum . Et in pulverem mortis ductus est, videlicet in locum sepulturae. Vel tanquam testa aruit virtus ejus, quia quod in ipso erat debile, infirmius factum est ex tribulatione. Et quomodo testa ante ignem mollis est, et post ignem fortis: sic Domini virtus ante passionem contemnebatur, post passionem honorificabatur: et qui prius mortalis et corruptibilis erat, postea factus est immortalis et incorruptibilis . Et quomodo lingua in nobis non valet nisi ad loquendum, sic praedicatores suos, linguam suam dixit adhaesisse faucibus suis, idest duobus Testamen
Abbreviated transcription (Latin):
bili fremitu et clamore sonantes: tol¬
le. tolle. crucifige eũ : reus est mortis.
Sicut aqua effusus fũ: & disꝑsa sunt
omĩa ossa mea. Aqua effusa pẽdib
labentib: homines inse multociers
cãdere facit. Effusus sicut aqua: scł
sunt: quib corpus eiꝰ qd̃ ẽ eccłia. susti¬
quia relicto eo om̃s fugerunt: ficut
scriptũ est. ꝑcutiã pastorem: et disꝑ¬
gentur oues gregis. flit̾. Aqua qñ
sirnditur: aut abliit. aut rigat. Ef
sordentes: rigati sicientes. Ossã disꝑ¬
sa: apłisunt. missi ad p̃dicationem.
factum est cor meũ tanꝙͣ cera liques¬
cens: in mẽdiouentris mei. Pro mor¬
tis dolore hoc intelligi pocest: qi dix̃.
tristis ẽ aĩa mea usꝙ ad mortẽ. Nel¬
bris de me conscripta est: et tanꝗͣ du¬
ra ⁊ clausa ñ intelligebat᷑. postqͣ igniᷤᷤ
meẽ passionis acessit. tanq̃ liquefac¬
ta manifestata ẽ : et excepta in memo¬
ria eccłie mee. Inde et uelũ templi

Expanded text:
bili fremitu, et clamore sonantes, Tolbili fremitu, et clamore sonantes, Tolle tolle, Crucifige eum. Reus est mortis . 15. Sicut aqua effusus sum, et dispersa sunt 97 omnia ossa mea. Aqua effusa pedibus labentibus homines in se multotiens cadere facit. Effusus sum sicut aqua, scilicet sunt, quibus corpus ejus, quod est Ecclesia, sustiomnes fugerunt: sicut scriptum est, Percutiam pastorem, et dispergentur oves gregis . Aliter, aqua quae funditur, aut abluit, aut rigat. Effsordentes, rigati sunt sitientes. Ossa dispersa Apostoli sunt, missi ad praedicationem. Factum est cor meum tanquam cera liquescens in medio ventris mei. Pro mortis dolore hoc intelligi potest, quia dixit, Tristis est anima mea usque ad mortem: bris de me conscripta est, et tanquam dura et clausa non intelligebatur. Postquam ignis meae passionis accessit, tanquam liquefacta manifestata est, et excepta in memoria Ecclesiae meae. Inde et velum Templi
Abbreviated transcription (Latin):
tũdinẽ sugerem. In te confirmatus
sum ex utero. Ipse est uterus synagi¬
ge : qui me ñ ꝑtulit. s iactauit met
ñ aut̃ cecĩdi. qr continuit me. de uen¬
tre matris mee. qłs m̃s estu. Non ef¬
fecit uenter matris meẽ: ut tanqͣm
paruulus oblitꝰ ẽẽm tui. Et̃ iło ne
dicesseris a me: quia semꝑmecũ eriˢ
Et oportet: qm̃ tribulatio ꝓxima est.
Unde meu᷑głio. Surgite eamꝰ: ecce
appropinquauit qui me trãdet. Et
ñ est qui adiuuet: neq angłs. neꝙ
homo: nͥ tu solus. Cricum dederunt
me uituli multi: iudei pingue. lux¬
uriantes: indomite ceruicis. Taurl
pingues obsẽderunt me: anna ⁊ cay¬
phas. cet̾iq maiores. Tauri quĩdem.
quia suꝑbi: pingues aut̃ quia mali¬
cia pleni erant. Aꝑuerunt fuꝑ me
os suũ : palam ⁊ alta uoce blasphe¬
mantes. Sicut leo rapiens ⁊ rugiens.
Sicut leo rapit predam. ita ipsi ex ma¬
licia et crudelitate. rapuerunt me
ad passionẽ: rugientes atq irrationa¬

Expanded text:
tudinem sugerem. 11. In te confirmatus tudinem sugerem. 11. In te confirmatus sum ex utero. Ipse est Ex Augustino, uterus Synagogae, qui me non pertulit, sed jactavit me. Non autem cecidi, quia constituisti me. De ventre matris meae, Deus meus es tu. Non effecit uterus matris meae, ut tanquam parvulus oblitus essem tui. Et ideo: 12. Ne discesseris a me: Quia semper mecum eris. Et oportet: Quoniam tribulatio proxima est. Unde in Evangelio, Surgite, eamus: Ecce appropinquabit qui me tradet . Et non est qui adjuvet. Neque Angelus, neque homo, nisi tu solus. 13. Circumdederunt me vituli multi. Judaei pingues, luxuriantes, indomitae cervicis. Tauri pingues obsederunt me. Anna et Caiphas caeterique majores. Tauri quidem, quia superbi: Pingues autem, quia malitia pleni erant. 14. Aperuerunt super me os suum. Palam et alta voce blasphemantes. Sicut leo rapiens et rugiens. Sicut leo rapit praedam, ita ipsi ex malitia et crudelitate rapuerunt me ad passionem, rugientes atque irrationa
Abbreviated transcription (Latin):
sit xp̃c. Om̃s uidentes mẽ deriserunt
me: locutisunt labiis et mouerunt
caput. Om̃s subaudis illi qui uen̾ant
ad uidendũ. et crucisigendũ. habue¬
runt me derisui mooõde suo: et labi¬
is locutisunt derisoria uerba: ut est
illõ. Aue rabbi. Et mouer̃t caput: di¬
centes. Ya. qui destruus templũ cłi: ẽ
in trib dieb reedificas. huic ꝓpħie cos¬
cordat enͣgłista: ubi ait. Et p̃tereunteᷤ
Locuti sunt labiis hec. Sꝑait ĩ dño:
eripiat eum. Hinc eugłista ait. Con¬
fidit indm: liberet eũ si uult. Salũn
uentre extrahant᷑: s etiã de uentre
iũdaice gentis: cuiꝰ tenebris obtegit᷑.
et ñdũ inlucem xp̃i natus ẽ : quisqͥs
in carnali obseruatione salb̃i et cir¬
cumcisiõe. oet̾oꝵ ꝙ taliũ salutẽ po¬
nit. Spes mea: ab ub̃ib matris mẽe
Spes mea ds: ñ ex quo ub̃ib uirginis
lactari orpi. nam et ante quoq: s ab
ub̃ib synagoge. sicut̃ de uentrẽ dixi.
extraxisti me:ne carnalem consue¬

Expanded text:
s. 8. Omnes videntes me, deriserunt me: locuti sunt labiis, et moverunt caput. Omnes, subaudis, illi qui venerant ad videndum, ad crucifigendum, habuerunt me derisui in corde suo: et labiis locuti sunt derisoria verba: ut est illud, Ave rabi. Et moverunt caput, dicentes, Vah, qui destruis Templum Dei, et in tribus diebus reaedificas . Huic prophetiae concordat Evangelista, ubi ait, Et praetereuntelocuti sunt labiis haec: 9. Speravit in Domino, eripiat eum. Hinc Evangelista ait, Confidit in Deum, liberet eum si vult . Salvumventre extrahantur, sed etiam de ventre Judaicae gentis, cujus tenebris obtegitur, et nondum in lucem Christi natus est, quisquis in carnali observatione sabbati et circumcisione caeterorumque talium salutem ponit. Spes mea ab uberibus matris meae. Spes mea Deus, non ex quo uberibus Virginis lactari caepi nam et ante quoque, sed ab uberibus Synagogae, sicut de ventre dixi extraxisti me, ne carnalem consue
Abbreviated transcription (Latin):
tatioib. Ad te clamauerunt intẽꝑe
tribulationis: & salui facti sunt. In te
sꝑauerunit & ñ sunt confusi. Sꝑaue¬
runt ut dares eis t̾rã ꝓmissionis: et
acceꝑunt. Nommꝰ et legimꝰ qͣ multos
patres nr̃os sꝑantes inse. eruit dñs. E¬
ruit ppłm isrł de terra egypti: eruit
tres pueros de camino: eruit damelẽ
de laculeonũ: eruit susannã de crimi
qr mortalis : quia de carne natus: quia
sine coitu. & sine semine generatus
homine ultͣ hoĩes. s gotalis sine semnine
sine pecc̃o : factus sum obꝓbriũ ho¬
minũ. et abiectio plebis. Eoce tot pa¬
dres sꝑarierunt et clamauerunt: et
continuo liberati ⁊ saluati sunt. Ip¬
si tm̃ ut dixi puri hoĩes erant: et pec¬
catores. Dñs aũt flagellabat᷑. colaphiᷤ
cẽdebat᷑ : sputis deturpabat᷑: spinis co
mo subueniebat. Quare hoc ͤ Nũqͥd
ea iurtute qua ds erat lib̾are se ñ po¬
t̾at: Not̾at plane: s nolebat. Yole¬
bat mori. uolebat nos redimere: uo¬
lebat nos exemplo suo informare:

Expanded text:
d te clamaverunt. In tempore tribulationis. Et salvi facti sunt. In te speraverunt, et non sunt confusi. Speraverunt ut dares eis terram promissionis, et acceperunt. Novimus et legimus, quam multos patres nostros sperantes in se eruit Dominus. Eruit populum Israel de terra Aegypti : eruit tres pueros de camino : eruit Danielem de lacu leonum : eruit Susannam de falso quia mortalis, quia de carne natus, quia sine coitu, et sine semine generatus. homine ultra homines. Ego talis, sine semine, sine peccato, factus sum Opprobrium hominum et abjectio plebis. Ecce, tot patres speraverunt et clamaverunt, et continuo liberati et salvati sunt. Ipsi tamen ut dixi puri homines erant, et peccatores. Dominus autem flagellabatur, colaphis caedebatur, sputis deturpabatur, spinis cormo subveniebat. Quare hoc? Nunquid ea virtute, qua Deus erat, liberare se non poterat? Poterat plane, sed nolebat. Volebat mori, volebat nos redimere, volebat nos exemplo suo informare:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdest sine gr̃ã: subiunctũ est. Inpin¬
guasti moleo caprit meũ: idest letifica:¬
stigaudio sp̃ali mentẽ meã. Recte ꝑ
caput mens intelligit᷑: qi sicut capite
regunt᷑ m̃bra: itam̃te cogitationes dis¬
ponunt᷑ Caput gͦ i oleo inpinguatur.
quociens insusione sc̃i sp̃c. mens nr̃a
inungit᷑. Nel ꝑauit mensam dñs qñ
in sacram̃to nobis dedit carnẽ suã ad¬

Expanded text:
prodest sine gratia, subjunctum est, Impinprodest sine gratia, subjunctum est, Impinguasti in oleo caput meum. Idest, laetificasti gaudio spirituali mentem meam. Recte per caput, mens intelligitur: quia sicut capite reguntur membra, ita mente cogitationes disponuntur. Caput ergo in oleo impinguatur, quotiens infusione sancti Spiritus mens nostra inungitur. Vel paravit mensam Dominus, quando in sacramento suo nobis dedi
Abbreviated transcription (Latin):
infut᷑õ nicħ in nob̃ inueniat qd pu¬
mat. Adhoc corripimur. ut ꝓbem̃.
et emendem ÷ ut emundetur negliges
Beatus iur qui susfert tẽpcationẽ : qm̃
cũ ꝓbatus fru̾t. accipiet coronã inteyir¬
ga dm̃i consolabatur apłm: cũ diceret.
G łamur intribulationib. Et̃ quia scĩ
uiri dumforis tribulant᷑. gr̃a łi pleni
int̾ius głant᷑: bene subiunctũ est. Pa¬
rasti inconspectu meo mensam: ut ĩa
maior cibũ sumã: firmatus adu̾sus eoͤ
qui tribulant me. Uel ꝑmensam. pos¬
sumꝰ intelligere sactã scͥpt᷑am: que ra
conspectu nr̃o parata ẽ. atq exposita:
que p̃sentat nob̾ diuersa sententiarũ
fercula. ut eis reficiam᷑ tanꝗͣ cibis sp̃a¬
lib: ne int̾ mundi huiꝰ aduersa defici¬
amus Uñ paulus ait. Quecũq scͥpta
sunt ad nram doctrinã scripta ft̃: ut
ꝑ pacientiã ⁊ consolationẽ scͥpt᷑arum.
spemhabeamꝰ. Et quia ipsa scͥpt᷑a nich

Expanded text:
in futuro nihil in nobis inveniat, quod puin futuro nihil in nobis inveniat, quod puniat. Ad hoc corripimur, ut probemur, et emundemur, ut emendetur negligentBeatus vir qui suffert tentationem, quoniam cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae . Virga Domini consolabatur Apostolum, cum diceret, Gloriamur in tribulationibus . Et quia sancti viri, dum foris tribulantur, gratia Dei pleni interius gloriantur, bene subjunctum: 5. Parasti in conspectu meo mensam. Ut jam major cibum sumam, firmatus. Adversus eos qui tribulant me. Vel per mensam possumus intelligere sacram Scripturam, quae in conspectu nostro parata est atque exposita: quae praesentat nobis diversarum sententiarum fercula, ut eis reficiamur tanquam cibis spiritualibus, ne inter mundi hujus adversa deficiamus. Unde Paulus ait, Quaecunque scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt: ut per patientiam et consolationem Scripturarum spem habeamus . Et quia ipsa Scriptura nihil
Abbreviated transcription (Latin):
si ambulauero in mẽdio umbre mortͤ
ñ timebo mala: qm̃ tumecũ es. Mortiᷤ
umbre sunt. or̃s reꝓbi: imitatores di¬
aboli. Ipse enim hoc noĩe appellatus
est: sicrit ioħes ait. Et nom̃ illi mors.
In medio umbre mortis erant: quib
paulus dicebat. In mẽdio nationis pͥ
ue ⁊ ꝑuerse: int̾ quos lucetis tanqͣ lu¬
minaria. uerbũ uitȩ continentes.
Quare aut̃ ñ timuerit in mẽdio pͣuoꝵ
constitutꝰ: ostendit dicens. qm̃ tu me¬
sentia est. ibi impossibile ẽ uicia int̾ ẽẽ:¬
oĩa suꝑat adu̾sa. Et qr eos quos inha¬
bitat cds. aliqñ titiliter exercet flagel¬
lis. aliqñ misericordit᷑ sp̃alib et tem¬
ꝑalib refouet bonis: recte subiunctũ
est. Mirgatua ⁊ baculus tuus: ipsa
me consolata sunt. Quia uirga ꝑcriti¬
mur. baculo sustentam: ꝑ uirgam ĩ¬
telligimꝰ disciplinã: ꝑ baculũ conso¬
lationis sustentam̃tũ. Utͦq mͦ noᷤ con¬
solatur dñs: flagellis uidelicet et
donis. Ad hoc enĩ mͦ nos flagellat: ut

Expanded text:
si ambulavero in medio umbrae mortis, non timebo mala, quoniam tu mecum es. Mortis umbrae sunt omnes reprobi, imitatores diaboli. Ipse enim hoc nomine appellatus est, sicut Joannes ait, Et nomen illi mors . In medio umbrae mortis erant, quibus Paulus dicebat, In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis tanquam luminaria, verbum vitae continentes . Quare autem non 103 timuerit in medio pravorum constitutus ostendit, dicens, Quoniam tu mesentia est, ibi impossibile est vitia interesomnia superat adversa. Et quia eos quos inhabitat Deus, aliquando utiliter exercet flagellis, aliquando misericorditer spiritualibus et temporalibus refovet bonis: recte subjunctum est: Virga tua et baculus tuus ipsa me consolata sunt. Quia virga percutimur, baculo sustentamur: per virgam intelligimus disciplinam, per baculum, consolationis sustentamentum. Utroque modo nos consolatur Dominus, flagellis videlicet et donis. Ad hoc enim modo nos flagellat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
is ⁊ ĩdest in eis quos tutibi saluandos re¬
liquisti. Et ido exaltare dñe in uirtu¬
te tua: idẽ resurge et mane in equali¬
qui priꝰ uenisti inhumilitate. Nos
aut̃: canitabimꝰ et psallemꝰ uututes
tuas. Cantus ad laudẽ: psalmꝰ ꝑti¬
net ad bonã oꝑationem. Ac sĩdic̾et.
Corde et oꝑe celebrabimꝰ : & nota facie¬
s finẽ psalmꝰ dd̾: ꝓ susceptione ma¬
tutina. Iste p̃s attribuendꝰ est dd. idẽ
manu forti. xp̃o: quii diabolũ expug¬
nauit. & mortẽ derucit. Qui ideo dic¬
tus est dd̃: quia factus ẽ nob̃̾ ex semi¬
nẽ dauid. scłm carnẽ. Et ipse nos di¬
rigit in fiñe: idest in sue resurrectio¬
nis glorificationẽ. Et est psalmꝰ ꝓ as¬
sũptione matutina: idẽ ꝓ resurrec¬
tione facta in mane. Matutina eñi
fuit. pͥma sabbati resurrectio eiꝰ: qͥa
susceptus est in eternã uitã: cui mor᷑

Expanded text:
is, idest, quos tu tibi salvandos reis, idest, quos tu tibi salvandos reliquisti. Et ideo. 14. Exaltare, Domine, in virtute tua. Idest, resurge et mane in aequaliqui prius venisti in humilitate. Nos autem Cantabimus et psallemus virtutes tuas. Cantus ad laudem, psalmus pertinet ad bonam operationem. Ac si diceret: corde et opere celebrabimus, et nota facieIn finem psalmus David, pro susceptione matutina. Iste psalmus attribuendus est David, Id est, manu forti Christo, qui diabolum expugnavit, 94 et mortem devicit . Qui ideo dictus est David, quia factus est nobis ex semine David secundum carnem. Et ipse nos dirigit in finem, id est, in suae resurrectionis glorificationem. Et est psalmus pro assumtione matutina, id est, pro resurrectione facta mane. Matutina enim fuit prima sabbati resurrectio ejus, qua susceptus est in aeternam vitam: cui mors
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑa et cogitationes intitiles habuissert.
Et merito hec contigerunt eis: qm de
regnante arbitrabant᷑ : in te occĩden¬
dũ detorserunt. Cogita uer̃t consilia
que ñ potuert̃ stabilire. Cogitauert
enĩ nom̃ tuũ de terrã delere. Cogita¬
uerunt ut xp̃m occiderent: ne gen¬
dem et locũ amitterent. S icło amise¬
runt: qr occĩderunt. Non potuer̃t gͦ
stabilire consiliũ: quia ñ est sapĩa. ñ
ẽ prudentia. ñ ẽ consiliũ contͣ dñm.¬
Ex hoc scio qm̃ pones eos dorsum: ut
respiciant recro. ⁊ ñ sint apti regno
di: ut mente et desidio terrena appe¬
tant: et celestia amittant. S nũquĩd
om̃s ꝑdes : Absit. Cecitas enĩ ex par¬
te contigit in isrł: ut multitũdo gen¬
tium intraret. Reliquie autẽ: salue
fient. Uñ ẽ subdit᷑. In reliquiis tuiᷤ
p̃parabis uultũ eoꝵ : idest uultum
tuũ et p̃sentiã tuã. que fuisset eoꝵ si
ipsi credidissent. p̃ꝑabis in reliquiis tu¬

Expanded text:
pera et cogitationes inutiles habuissent. pera et cogitationes inutiles habuissent. Et merito haec contigerunt eis. 12. Quregnante arbitrabantur, in te occidendum detorserunt. Cogitaverunt consilia quae non potuerunt stabilire. Cogitaverunt enim nomen tuum de terra delere. Cogitaverunt ut Christum occiderent, ne gentem et locum amitterent. Sed ideo amiserunt, quia occiderunt. Non potuerunt ergo stabilire consilium, quia non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Domoniam pones eos dorsum. Ut respiciant retro, et non sint apti regno Dei: ut mente et desiderio terrena appetant et caelestia amittant. Sed nunquid omnes perdes? Absit. Caecitas enim ex parte contingit in Israel, ut multitudo gentium intraret . Reliquiae autem salvae fient. Unde et subditur: In reliquiis tuis praeparabis vultum eorum. Idest vultum tuum et praesentiam tuam, quae fuisset eorum, si ipsi credidissent. Praeparabis in reliquiis tu
Abbreviated transcription (Latin):
tes intrinsecus. conscientia impietatiᷤ
sue. Intẽꝑe uultus tui. ĩdest intẽꝑe
manifestationis tue: in die nidicii cũ
facie ad faciẽ uidebunt inquẽ pu¬
pugerunt. Uñ scͥptũ est. Et uidebit
om̃is caro salutare di. Trme dns in ira
sua conturbabit eos dicens. Ite male¬
dicti in ignẽ eternũ. Quid tc̃ fiet. Et
deuorabit eos ignis. heudolor ⁊ tri¬
sticia. Data sententia: statim seque¬
tur pena. Qmͣ tremenda ira: que tẽ
erit sine miscłia. Qm sena contur¬
batio: ubi nulla ẽẽ pot̾it consolatio. Qͣm
infelices ille anime qͣs deuorabit ignis
qui ñ extinguet᷑ : ubi ẽ uermis qui ñ
moritur: ubi est fletus et stridor denti
um. Fructũ eoꝵ de terra ꝑdes: et sem̃
eoꝵ a filiis hominũ. Si ꝑfructũ. opus.
ꝑsem̃ intelligimꝰ cogitationẽ: utrũq ꝑ¬
des de terra uiuentiũ. et de societate
scoꝵ. Neq e inim inimici tui ẽent.
nec tantas penas incurrerent: nisi o¬

Expanded text:
tes intrinsecus conscientia impietatis tes intrinsecus conscientia impietatis suae. In tempore vultus tui. Idest, in tempore manifestationis tuae in die judicii, cum facie ad faciem videbunt in quem pupugerunt . Unde scriptum est, Et videbit omnis caro salutare Dei . Tunc Dominus in ira sua conturbabit eos. Dicens, Ite, maledicti, in ignem aeternum . Quid tunc fiet? Et devorabit eos ignis. Heu dolor et tristitia. Data sententia statim sequetur poena. Quam tremenda ira, quae tunc erit sine misericordia! Quam saeva conturbatio, ubi nulla esse poterit consolatio! Quam infelices animae illae, quas devorabit ignis qui non extinguetur ! Ubi est vermis qui non morietur, ubi est fletus et stridor dentium . 11. Fructum eorum de terra perdes, et semen eorum a filiis hominum. Si per fructum opus, per semen intelligimus cogitationem, utrunque perdes de terra viventium, et de societate sanctorum. Neque enim inimici tui essent, nec tantas poenas incurrerent, nisi o
Abbreviated transcription (Latin):
rat ind̾no. Non suꝑbit ꝓpt̾ regalem
dignitatẽ: s humilis corde. inte dño
⁊ patre suo. spem suam constituit. Et
in miscdia altissimi ñ cõmoueb̃r. Nol
a:usq ad mortẽ crucis. Quidinhoc
exemplo suo nobis cõmendat dñs deuᷤ
nr̃ ÷ nisi spei fortitũdinẽ. et humilita¬
tem: Si enim rex sꝑat ĩ dño: qnͣtoma¬
gis nos meo sꝑare oportet. qui sumus
impotentes & fragiles homines : Si eñ¬
ille ñ cõmouet᷑ in miscd̃ia altissimi.
qui est sine labe pecci: qñͣto plus in e¬
adem miscclłia ꝑsistere debenius. qͥ tot
uiciis et pecc̃is corrupti sumꝰ: Cauer¬
dñ est enĩ: ne nobis eueniat qd sequit᷑.
Inueniat᷑ manꝰ tua om̃ib inimicis tu¬
is: dext̾a tua inueniat om̃s qui te o¬
derunt. Que est manꝰ eiꝰ : nͥ filiꝰ eiꝰ: Ipse
qͦ est dext̾a eiꝰ : scdm qd̃ equalis est ei.
Qui sunt inimicieiꝰ quosipse õdit. ⁊ hi
qui eũ õderunt : nͥ illi quos ipse reꝓ¬
bauit. & qui meũ ñ credidunt. aut

Expanded text:
rat in Domino. Non superbit propter regalem dignitatem, sed humilis corde in te Domino et Patre suo spem suam constituit. Et in misericordia Altissimi non commovebitur. Non a usque ad mortem crucis . Quid in hoc exemplo suo nobis commendat Dominus Deus noster , nisi spei fortitudinem et humilitatem? Si enim rex sperat in Domino, quanto magis nos in eo sperare oportet, qui sumus impotentes et fragiles homines? Si ille non commovetur in misericordia Altissimi , qui est sine labe peccati , quanto plus in eadem misericordia persistere debemus, qui tot vitiis et peccatis corrupti sumus? Cavendum est enim ne nobis eveniat quod sequitur: 9. Inveniatur manus tua omnibus inimicis tuis, dextera tua inveniat omnes qui te oderunt. Quae est manus ejus, nisi Filius ejus? Ipse quoque est dextera ejus, secundum quod aequalis 93 est ei . Qui sunt inimici ejus, quos ipse odit, et hi qui eum oderunt: nisi illi quos ipse reprobavit, et qui in eum non crediderunt, aut
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it ex aqua ⁊ sp̃u sc̃o ñ pocist introi¬
re ĩ regnũ cłi: recte subuingit᷑. Suꝑ
aquã refectionis educauit me: aĩam
meã conuertit. Aqua refectionis: a¬
qua est baptismatis. hoc sac̃mentum
regenerationis est: et salutis exordiũ.
Ibi anima reficit᷑ ⁊ ẽducat᷑. cũ apeccĩs
abluit᷑ : fide imbuitur. morib ir noua¬
tur. Ibi conuertit᷑ adiabolo ad deum.
a malo ad bonũ : a morte ad uitã: ab ui¬
iquitate ad iusticiã. Unde et subdit᷑.
Deduxit me suꝑsemitas iusticie: ꝓpt̾
nomen suũ. Quĩd ꝑ semitas. nͥ artio¬
ra iustieie p̃cepta designant᷑ : quib fi¬
deles anime ad celestia regna deducun¬
tur: Arta enĩ et angusta ẽ ina quẽ du¬
cit ad celos: nec suffic̾et aquis refectio¬
nis educari: nͥ conting̾et et oꝑib iusti¬
cie ꝑfici. Teste enĩ apło: fides sine oꝑi¬
b mortua est. Et ne uideret᷑ hec ascri¬
bere sue iusticie: ido ait ꝓpt̾ nom̃ suũ.

Expanded text:
potest introire in regnum Dei : recte subjungitur: 2. Super aquam refectionis educavit me, animam meam convertit. Aqua refectionis aqua est baptismatis: hoc sacramentum regenerationis est et salutis exordium: ibi anima reficitur, et educatur cum a peccatis abluitur, fide imbuitur, moribus innovatur. Ibi convertitur a diabolo ad Deum, a malo ad bonum, a morte ad vitam, ab iniquitate ad justitiam. Unde et subditur, 3. Deduxit me super semitas justitiae propter nomen suum. Quid per semitas, nisi arctiora justitiae praecepta designantur, quibus fideles animae ad caelestia regna deducuntur? Arcta enim ad angusta est via, quae ducit ad caelos . Nec sufficeret aquis refectionis educari, nisi contingeret operibus justitiae perfici. Teste enim Apostolo fides sine operibus mortua est . Et ne videretur haec ascribere suae justitiae, ideo ait, Propter nomen suum:
Abbreviated transcription (Latin):
na custodiant eas. Sem̃ aut̃ eoꝵ ft̃.
ipsoꝵ bona oꝑa: siue bi qui ꝑ eos con¬
uertunt᷑. ⁊ seruiunt do. Semensuũ
euͣgłium p̃dicare om̃i creature. Mis¬
sasunt. pauca grana: et creuit messiˢ
multa annunciauer̃t eñĩ ⁊ locuti
sunt: &̃ multiplicati st̃ suꝑ numerũ.
Annunciabit᷑ dno generatio uentu¬
ra : & annunciabunt celi iusticiã eiꝰ
ppło qu nascetur: quẽ fecit dñs. Gene

Expanded text:
rna custodiant eas . Semen autem eorum sunt rna custodiant eas . Semen autem eorum sunt ipsorum opera bona, sive hi qui per eos convertuntur et serviunt Deo. Semen suum Evangelium praedicare omni creaturae . Missa sunt pauca grana, et crevit messis multa . Annuntiaverunt enim, et locuti sunt, et multiplicati sunt super numerum. Annuntiabitur Domino generatio ventura, et annuntiabunt coeli justitiam ejus populo qui nascet
Abbreviated transcription (Latin):
siue ĩ principib. quidm ñ colat: s in
om̃i parte terrarũ. ab omi genere fa¬
miliarũ. ab om̃i gen̾e potestatũ accipi¬
endũ est crẽdi. ⁊ adorari dm. Nã quõd
multi debeant reꝓbari: offeñditur
cũ subifert᷑. In conspectu eiꝰ oãdent
om̃s quidescendunt interrã. In t̾ra
descende est: statum m̃tis ad terrena
concupiscenda inflectere. S sicut di
erit. ignis ꝓbabit. Deus eñi manifeste ue¬
niet: uiuos ⁊ mortuos iũdicaturꝰ. Ibi ca¬
dent repbi in infernũ: ibi surgent elec¬
ti ad celum. Aũditͣi sc̃ illi. ite maledidi
ĩ igñe eternũ: audituri sunt isti. ꝑcipi¬
te regnũ nob̃ paratũ. Uñ & subdit᷑. Et a¬
nima mea illi uiuet: et sem̃ meũ serui¬
et ipsi. Illi iam uiuere incipiunt: qui
cũ apło dicunt. Nr̃a aut̃ conu̾tatio
in celis est. Hinc ipse ait. Uiuo ego. iacm
uiri abnegant semet ipsos. & qͣi ꝑdunt
aĩas suas ĩ hoc muñdo: ut in uita et̾¬

Expanded text:
sive in principibus, qui Deum non colat: sed in sive in principibus, qui Deum non colat: sed in omni parte terrarum, ab omni genere familiarum, ab omni genere potestatum accipiendum est credi et adorare Deum. Nam quod multi debeant reprobari, ostenditur, cum subinfertur: In conspectu ejus cadent omnes qui descendunt in terram. In terram descendere, est statum mentis ad terrena concupiscenda inflectere. Sed, sicut derit, ignis probabit . Deus manifeste veniet, vivos et mortuos judicaturus. Ibi cadent reprobi in infernum, ibi resurgent electi ad caelum. Audituri sunt illi, Ite, maledicti in ignem aeternum. Audituri sunt isti, Percipite regnum vobis praeparatum . Unde et subditur: 31. Et anima mea illi vivet, et semen meum serviet ipsi. Illi jam vivere incipiunt, qui cum Apostolo dicunt, Nostra autem conversatio in caelis est . Hinc ipse ait, Vivo ego, jam nncti viri abnegant semetipsos, et quasi perdunt animas suas in hoc mundo, ut in vita aete
Abbreviated transcription (Latin):
adorabunt in conspectu eiꝰ: uniu̾se
familie gentiũ. In eo qdait uniuer¬
sifines terre. & uniuerse familie gen¬
tium: insinuat mor̃i parte mum¬
di.⁊ in omĩ gente coli ⁊ ad orari deũ.
Preuidebat uir sc̃s fut᷑um : qd̾ nos mͦ
tũdemꝰ adimpletũ. Reminisciratur
eñ dñi cuiꝰ obliti erant: et conuertin¬
t᷑ ad eũ a quo auersi erant. cũ terrena
appet̾ent. eterna ñ intellige̾nt: e ser¬
turent creature potiꝰ ꝗͣ creatori. qui
⁊̃benẽdictus inscła. Et admant eum:
qui ydola adorare consuenerant.
hereditatẽ suã xp̃c: regit ppłm suum:
sp̃italit̾ possidet eũ. tanꝗͣ regnũ suũ:
dñabit᷑ ingentib potestate ꝑpetua.
Et quia dix̾at familias geritirm dñm
adorare: adiunxit de potestatib di¬
cens. Manducatierunt ⁊ ad oauer̃c̃
uersas familias gentiũ. ⁊ om̃s pin¬
gues t̾re conuerti ⁊ adorare dñm. ñ
sic intelligendũ est ut nullus remane¬
at interre tirminis. siue infamiliis

Expanded text:
t in conspectu ejus universae familiae gentium. In eo quod ait, Universi fines terrae, et, Universae familiae gentium, insinuat in omni parte mundi, et in omni gente coli et adorari Dominum. Praevidebat vir sanctus futurum, quod nos modo videmus adimpletum. Reminiscuntur enim Deum, cnjus obliti erant: et convertuntur ad eum, a quo aversi erant, cum terrena appeterent, et aeterna non intelligerent, et servirent creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula . Et adorant eum qui idola adorare consueverant. haereditatem suam Christus: regit populum suum spiritualiter, possidet eum tanquam 101 regnum suum, dominabitur in gentibus potestate perpetua. Et quia dixerat, familias gentium Dominum adorare, adjunxit de potestatibus, dicens, 30. Manducaverunt et adoraverunt versas familias gentium, et omnes pingues terrae converti et adorare Dominum: non sic intelligendum est, ut nullus remaneat in terrae terminis, sive in familiis,
Abbreviated transcription (Latin):
est. cenantib disciplis accrpit panem
et benedixit ac fregit : dedit q disci¬
płis sius dicens: accipite ⁊ manduca¬
te. hoc est corpus meum. Obtulit ⁊ ca¬
licem sanguinis sui: ut bib̾ent ex illo
in renuissionẽ pecc̃ꝙꝵ. De hoc calice sub¬
ditur. Es calix meus mebrians ꝙͣ p̃¬
clarus est. Uere p̃clarus: quo sangius
offert᷑ immacłatus. hoc pocło. fĩdeli¬
um inebriatur affectus. et leticiam
iñduit de remissione pecc̃oꝵ: qd̾ sig¬
nificat oleo caput impinguatũ. Hoc
pane cor iusti confirmatur: hoc oleo
letificat᷑: hoc calice inebriatũ muta¬

Expanded text:
 panem, et benedixit ac fregit, deditque Discipulis suis, dicens, Accipite et manducate: hoc est enim Corpus meum . Obtulit et calicem sanguinis sui, ut biberent ex illo, in remissionem peccatorum. De hoc calice subditur: Et calix meus inebrians quam praeclarus est! Vere praeclarus, quo sanguis offertur immaculatus. Hoc poculo fidelium inebriatur affectus, et laetitiam induit de remissione peccatorum: quod significat oleo caput impinguatum. Hoc pane cor justi confirmatur, hoc oleo laetificatur, hoc calice inebriatum muta