comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quid ẽ quod ip̃e dauid
qui retribuentib mala ñ reddi¬
dit. cum saul &r ionathan bel¬
lo occumberent. gelboe monti¬
bus malediic dicens: montes
gelboe nec ros nec pluuia ue¬
niant suꝑ uos. neq: sint agri
primitiarũ. quia ibi abiectus
est clipeus saul. quasi ñ eẽt
unctus oleo: Quid gͦ montes
gelboe saul moriente delique¬
runt: quatinus ineis nec ros
siccaret: S quia gelboe int̾¬
pretat᷑ decursus: ꝑ saul aut̃
unctum & mortuum mors
nr̃i redemptoris exprimit᷑. ũ
immerito ꝑ gelboe montes
suꝑba iudeorum colla signa¬
tur: que dum in huius mun¬
di desideriis defluunt: in .x.
idest uncti morte marcuerũt.
Et quia in eis unctus rexcor¬
poraliter moritur. ip̃i ab om̃i

Expanded text:
 quid est, quod David qui retribuentibus mala non reddidit, cum Saul et Jonathan bello occumberent, Gelboe montibus maledicit, dicens: « Montes Gelboe, inquit, nec ros, nec pluvia, veniant super vos. Neque sint agri primitiarum quia ibi abjectus est clypeunctus oleo. » Quid ergo montes Gelboe, Saul moriente, deliquerunt, quatenus in eis nec ros siccaret? Srpretatur decursus, per Saul autem unctum et mortuum mors nostri Mediatoris exprimitur: non immerito per Gelboe montes superba Judaeorum corda signantur, quae dum in hujus mundi desideriis defluunt, in Christi, id est uncti, se morte miscuerunt, et quia in eis unctus rex corporaliter moritur, ipsi ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
moysi. Uideamus itaq qui
sinit isti lapides: ex quib eclifica¬
tur altare. Qmẽs igitur qui in
estis lapides itiui: edificati domꝰ
spũalis. Hiis ñ est miectum fer¬
rum: quia incorrupti ⁊ imma¬
culati carne ⁊ spũ sunt. ⁊ iacu¬
la maligna ignita ñ receperũt.
hii uuum altare faciunt: unita¬
te fidei uł concordia caritatis.
In hiis quoq deut̾onomiũ .i.
legem secundam euͣngelii:. ĩt¬

Expanded text:
si. Videamus itaque, qui sint isti lapides, ex quibus aedificatur altare. Omnes ergo qui in estis lapides vivi aedificati, domus spiritalis » . His non est injectum ferrum, quia incorrupti et immaculati carne et spiritu sunt, et jacula maligni ignita non receperunt. Hi unum altare faciunt, unitate fidei vel concordia charitatis. In his quoque Deuteronomium, id est, secundam Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
Quia cetitas ex parte in isrł
fcã est: Nonec plenitudo genti¬
um intraret: ⁊ sic om̃is isr ł sal¬
optimam terram gesen. p̃benꝰ
eis cibaria: quia fames oppreᷤ¬
serat terram. Sic ⁊ dñs eligẽs

Expanded text:
Caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel saloptimam terram Gersen, praebens eis cibaria, quia fames oppresserat terram. Sic et Dominus eligens
Abbreviated transcription (Latin):
bat enim dũi passionẽ ⁊ pmoge¬
nite plebis audatiam: quia ascñ¬
dit cubile dĩ pris sui:⁊ macula¬
uit stratũ eius: qͣndo corpus do¬
mini inquo plenitudo diumnita¬
tis requiescebat raptum incru¬
ce suspendit: ferro cõmacdauit

Expanded text:
bat enim Domini passionem, et primogebat enim Domini passionem, et primogenitae plebis audaciam. Qui ascendit cubile Dei Patris sui, et maculavit stratum ejus, quando corpus Dominicum, in quo plenitudo divinitatis requiescebat, raptum in cruce suspendit, et ferro commaculavit
Abbreviated transcription (Latin):
uorsum ⁊ ñ faciem: Iste prior
i donis: quia primis ĩpis.
data sunt eloquia di. Orimis
ip̃is legis latio: testam̃tum
siue ꝓmissio. Iste maior in im¬
ꝑio. utiq ꝓ magnitudine uiri¬
um: quia copiosius ceteris in
hoc scło populus idem regna¬
uit. E ffusus ẽ aut̃ sicut aqua:¬
quia peccando in xp̃o. quasi
aqua que in uasculo non te¬
netur. uoluptatis effusus ẽ
impetu. Et ideo addidit ultͣ
ñ trescas: quia populus ip̃e
postqͣm in uniuerso orbe disꝑ¬
sus ẽ: ualde unminutus atq:
abbreuiatus ẽ. Sed quare
talia meruit: ita subiẽt. Quia
ascũdisti cubile patris tui.
Non sicut uidei intelligunt.
hoc proiũ dictũ est: eo quod
cum bala concubina patris
sui concubu̾it. Yrophetia enĩ
futura pͥnunciabat. ñ que fue¬
rant gerta: ip̃o patriarcha di¬
cente. Annunciem uobis que
uentura sunt nouissimis diebuͤ.
Et id̃o inp̃terito ñ est referũdũ:
qd̾ ille futurum p̃dix̃. Y redica¬

Expanded text:
dorsum, et non faciem. Iste prior dorsum, et non faciem. Iste prior in donis, quia primis ipsis data sunt eloquia Dei. Primis ipsis legislatio et testamentum sive promissio. Iste major in imperio, utique pro magnitudine virium, quia copiosius caeteris in hoc saeculo populus idem regnavit. Effusus est autem sicut aqua peccando in Christo, quasi aqua quae vasculo non tenetur, voluptatis effusus est impetu. Et idcirco addidit, Ultra non crescas, quia populus ipse postquam in universo orbe dispersus est, valde immunitus atque abbreviatus est. Sed quare talia meruit, ita subjecit: Quia ascendisti cubile patris tui, non sicut Judaei intelligunt hoc, proinde dictum esse, eo quod cum Balac concubina patris sui concubuerat. Prophetia enim futura praenuntiabat, non quae fuerant gesta ipso patriarcha dicente: Annuntiem vobis quae ventura sunt novissimis diebus: et ideo in praeterito non est referendum, quod ille futurum praedixit. Praedica
Abbreviated transcription (Latin):
iuideis scandalum. xp̃ianis
futuram głam p̃signauit.
Semioremq ꝑ crucis mist̾ium.
sinstrum factum de dextro:
minorem dextrum de sinistro:
quia uuleis. in nr̃a deserta la
bñtibus. nos illorũ głam ad¬
epti sumus.Taliq: sacram̃to:
maiori populo iudeorũ. ppõituᷤ
⁊ minor populus gñtium. Uñ
⁊ isdem patriarcha ait. Hic
quidem ecit in populum: sed de¬
Uiis completis. uocauit ia car.¬
cob filios suos ut bñdret
eos: mistico ordine loquens
uera. tanꝗͣ futurorũ prescuis.
Dyc̃q eis que nouissimis tp̃ri¬
bus futura erant. incipiens
ita. Ruben pͥmogenitus meus.
Scd̃m misticam intłłigñtiam:
ruben prioris popłi. uidetur o¬
st̃ndisse personam. Cui etiã
dñs ꝑ propħam dicit. Isrł pri¬
mogenitus meus. E tenun iux
qd primogenitis debebatur:
ip̃ius erat acciꝑe sacerdocium
atq regnum. Edditur. Tu iux¬
tiꝰ mea. Utiq quia ex ip̃o po¬
dum patri dõ semꝑ irrogauit
inuiriam: dum conũtit ad eñ

Expanded text:
Judaeis scandalum, Christianis Judaeis scandalum, Christianis futuram gloriam praesignavit, senioremque per crucis mysterium, sinistrum factum de dextro, et juniorem dextrum de sinistro, quia Judaeis in nostra deserta lantibus, nos illorum gloriam adepti sumus. 4. Talique sacramento majori populo Judaeorum praepositus est minor populus gentium. Unde et idem patriarcha ait: Hic quidem erit in populum, sed His completis, vocavit Jacob filios suos, ut benediceret eos mystico ordine, loquens vero tanquam futurorum praescius. Dixitque eis, quae novissimis temporibus futura erant, incita: Ruben primogenitus meus. Secundum mysticam intelligentiam, Ruben prioris populi videtur ostendisse personam. Cui etiam Dominus per prophetam dicit: Israel primogenitus meus. Etenim juxta quod primogenitis debebatur, ipsius erat accipere sacerdotium atque regnum, additur: Tu virtus mea, utique quia ex ipso podum Patri Deo semper irrogaret injuriam, dum convertit ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c scd̃m carn̾em: siue om̃ibꝰ
scĩs. De quib: in eungłio dicit.
Hu sunt fres mei: qui facuint
uoluntatẽ patris. Hiis igitur
dat terram scił repmissiouis
regni di: de qua dicit ꝓpħa.
Credo uidere bona domini: in
festinans acciꝑe bñdictionẽ
patris: duos suos filios optulit.
manassen ⁊ effraun: quib sieut
fcm̃ ẽ in esau ⁊ iacob dicente do¬
mino maior sermet minori: ita
⁊ in istis duob filiis ioseph.
Nam maior mauasses qui uiter¬
pretatur obluuo.typum gessit
populi iudeorũ: qui oblitus ẽ
dñi suum qui fecit eũ. Mlinorau
xp̃ianorũ. qui fecunditatẽ sonat
quod ÷ propriũ popłi iunioris:
qui corpus ẽ xp̃i. qui fecundat᷑
in latitudine mundi. Hos qdem
cũ benedicere uellet iacob: posuit
ioseph effraim ad sinistram: ma¬
nassen aut̃ ad dexteram illius
constituit. At ille cancellatis
rans.trauslata in minore dextͥa:
maiori sinistram figuraliter su¬
ꝑposuit. Sicq crucis similitu¬
do suꝑ capita eorũ denotata:

Expanded text:
cundum carnem, sive omnibus sanctis, de quibus in Evangelio dicit: Hi sunt fratres mei, qui faciunt voluntatem Patris mei . His igitur dat terram, scilicet repromissionis regni Dei, de qua dicit Propheta: Credo videre bona Domini in festinans accipere benedictionem patris, duos filios suos obtulit, Manassen et Ephraim; in quibus sicut factum est in Esau et Jacob, dicente Domino, Major serviet minori, ita et in istis duobus filiis Joseph. Nam major Manasses qui interpretatur oblivio, typum gessit populi Judaeorum, qui oblitus est Dominum suum qui fecit eum. Minor autem Christianorum qui fecunditatem sonat: quod est proprium populi junioris, qui corpus est Christi, qui fecundatus est in latitudinem mundi: hos quidem cum benedicere vellet Jacob, posuit Jacob Ephraim ad sinistram, Manassen autem ad dexteram illius constituit; at ille cancellatis rans, translata in minore dextram, majori sinistram, figuraliter superposuit: sicque crucis similitudo super capita eorum denotata
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i unuificatur. Uocatur gͦa
filiis suiᷤ. id⁊ apetropaulo . ioħ̃e.
populus uuleorũ inuitatur
ad gram. O ccurrit illi iudas
qui interpretatus ẽ confessio:
suscipiat ultimis demporibus
populũ iudeorũ: ñ scd̃m illius
merita. sed scd̃m electionẽ sue
gr̃e. Et imposnit manũ super
oculos eius. ⁊ cecitatẽ aufert:
cuius distulit cecitatẽ ut postͤ

Expanded text:
Christi vivificatur. Vocatur ergo a Christi vivificatur. Vocatur ergo a filiis suis, id est a Petro, Paulo et Joanne: populus Judaeorum invitatur ad gratiam. Occurrit illis Judas, quod interpretatum est confsuscipiat, ultimis temporibus populum Judaeorum, non secundum illius merita, sed secundum electionem gratiae suae, et imponit manum super oculos ejus, et caecitatem aufert. Cujus idem distulit
Abbreviated transcription (Latin):
tem siue xp̃i crucem. Ideo paulꝰ
ait. Neq: enim uidicaui scire me
aliquid inter uos: nisi rq̃m xp̃m.¬
⁊ hunc crucificum. Quinq: añ
stolas accepit: id⁊ sap̃ie. om̃iũq
sensuum multiplices discipli¬
nas. Precellit igitur paulus.¬
⁊ eius exuberat portio meritorũ:
biis legitur. Omnes domestici
eius uestiti sunt duplicibus:
id mẏstica uł mor. ali intellig̃n¬
tia. Mntuntur ⁊ patri munera.
Filius honorat patrem: xp̃s
popłm suum. ꝓmissis inuitat.
muneribus. Portant hec mu¬
nera asini illi gñtileᷤ inutileꝰ e labori¬
osr nunc autẽ utiles portant in
tipo xp̃i numera: portant in euͣn¬
gelro munerum largitorẽ. Di¬
misit ioseph frẽs suos: qui nũ¬
ciauerunt patri dieñtes. Iosep
uiut:⁊ ip̃e dominus ẽ in om̃i
terra egipti. Expauit autẽ
iacob: ior plebs incredula. S:
postqͣm gesta xp̃i agnoscit re¬
uiuiscit sp̃t eius: e qui mortu¬
us uidebatur. fide resurrectiõis

Expanded text:
tem, sive Christi crucem. Ideoque Paulus tem, sive Christi crucem. Ideoque Paulus ait: Neque enim judicavi scire me aliquid inter vos, nisi Jesum hunc crucifixum . Quinque enim stolas accepit, id est, sapientiae, omniumque sensuum multiplices disciplinas. Praecellit igitur Paulus, ejus exuberat portio meritorum; biis legitur: Omnes domestici ejus vestiti duplicibus, id est, mystica, vel morali intelligentia. Mittuntur et patri munera, filius honorat patrem: Christus populum suum promissis invitat muneribus. Portant haec munera asini, illi gentiles inutiles ac laboriosi, nunc autem utiles portant in typo Christi munera. Portant in Evangelio munerum largitorem. Dimisit Joseph fratres suos, qui nuntiaverunt patri dicentes: Joseph vivit, et ipse dominus est in omni terra Aegypti. Expavit autem Jacob, id est, plebs incredula, sed postquam gesta Christi agnoscit, reviviscit spiritus ejus; et qui mortuus videbatur fide, resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
stim̃ta seruabat. Fleuit ioseph:
⁊ cecitas pauli fletus ẽ xp̃i. La¬
uat faciem suam: ut lum̃ ei amiˢ¬
sum restituat. Lauat faciem
suam xp̃c ubi baptizatus ẽ pau¬
lus: per quem dñs ũc xp̃c. a
plurunis uderetur. Dehinc scy¬
phus argñteus soli sactulo uu¬
mioris inseritur. Sed quid uult
s qͦd inuentus ẽ insacculo benia¬
mii. scyphus ioseph. nisi quia
in corpore pauli iam doctrine ce¬
lestis p̃fulgebat eloquium: dũ
eẽt eruditus in legeꝰ Sed quia
subiectus ñ erat: ĩtra saccũ erat.
Seyphus doctrine intra legem:
lucerua intra modium. Aissuᷤ
marsupium soluit. Earsupio
soluto. argñtum resplenduit:
⁊ decidñtib: squamis. uelut qui¬
busdam sacci uinculis. soluto
sacco id÷ depõito legis uelamĩe.
adeptus ẽ grãm libertatis: ire¬
uelata facie. sermõis eungliũ
p̾dicat. Dati sunt ei triginta
argñtei: cum quinq: stolis op¬
tiis. Triginta argñteos a xp̃o
accip̃: quicunq predicat trinita¬

Expanded text:
vestimenta servabat. Flevit Joseph, vestimenta servabat. Flevit Joseph, et caecitas Pauli fletus est Christi. Lavat faciem suam, ut lumen ei amissum restituat. Lavat faciem suam Christus, ubi baptizatus est Paulus, per quem Dominus Jesus a plurimis videretur. Dehinc scyphus argenteus solius sacculo junioris inseritur. Sed quid sibi vult quod inventus est in sacco Benjamin scyphus Joseph, nisi quia in corpore Pauli, jam doctrinae coelestis praefulgebat eloquium, dum esset eruditus in lege? Sed quia subjectus non erat, intra saccum erat scyphus, doctrina intra legem, lucerna intra modium. Missus marsupium solvit, marsupio soluto argentum resplenduit, et decidentibus squamis, velut quibusdam sacci vinculis, soluto sacco, id est, deposito legis velamine, adeptus est gratiam libertatis, et revelata facie, sermonem Evangelii praedicat. Dati sunt ei triginta argentei, cum quinque stolis optimis: triginta argenteos a Christo accipit quicunque praedicat Trinita
Abbreviated transcription (Latin):
rarum: ⁊erogatione frum̃ti sui
om̃ia subiugauit. Nisi enim
ioseph frẽs uendidissent: defece¬
pliatio. S in illo iosephamplia¬
tionẽ non hũit: nisi sola egiptus
In nr̃o uͦ ioseph augm̃tum hr̃e
meruit uniuersus mundus.
Ille erogaũ triticũ: ñr erogauit
dĩ uerbum. In omne enim ter¬
ram exuut sonus eorum. Dixit
iacobfiliis suis. Est frum̃tum
in egipto. Dix̃ & deus pater. Ex
egipto uocaui filium meũ. Des¬
ccudunt gͦ decem perfectiores:
id uidei. quasi decalogi legis
in numero constituti: quos ip̃e
agnoscens. ñ est agnitus ab eis
Cognoscuntur ⁊ hebrei a xp̃o:
ip̃i autem ñ cognoscunt eum.
Dederunt quidem illi pecuniã:
⁊ argentũ reddidit: quia ñ pe¬
cunia emitur xp̃c. sed gr̃a. Uidit
ioseph: beniami paruulum fra¬
trem suum: mistice quoq uidit
dominus rĩc paulum: quando
lux circumfulsit eum. Parui¬
lus dĩ. quia nondum maturã
in carne fidei etatem gerebat.
Unde etiam ⁊ adolescens legit᷑.
quaudo lapidantiũ stepħm ue

Expanded text:
rarum, et erogatione frumenti sui omnia subjugavit. Nisi enim Joseph fratres vendidissent, defecepliatio. Sed in illo Joseph ampliationem non habuit, nisi sola Aegyptus: in nostro vero Joseph augmentum habere meruit universus mundus. Ille erogavit triticum, noster erogavit Dei verbum. In omnem enim terram exivit sonus eorum . Dicit Jacob filiis suis, Est fructus in Aegypto? Dicit et Deus Pater: Ex Aegypto vocavi Filium meum. Descendunt igitur decem perfectiores, id est Judaei, quasi Decalogi legis in numero constituti, quos ipse cognoscens, non est agnitus ab eis: cognoscuntur et Hebraei a Christo, ipsi autem non agnoscunt eum. Dederunt quidem illi pecuniam, et argentum reddidit: quia non pecunia emitur Christus, sed gratia. Vidit Joseph Benjamin parvulum fratrem suum: mystice quoque vidit Jesus Paulum, quando lux circumfulsit eum. Parvulus dicitur, quia nondum in carne maturam fidei aetatem gerebat. Unde etiam et adquando lapidantium Stephanum
Abbreviated transcription (Latin):
Primus itaq gradus descen¬
sionis de deo in angelo fuit:
qui magni consilii nuncius
erat. Deniq: ⁊ iacob sic loqui¬
tur. Et dixit inquit angelus
dĩ. Ego sum deus cui unxci¬
sti titulum. & uoiusti uotũ:
ut ⁊ angłm ⁊ dm̃ ostende¬
ret.Secundus descensioms
de angelo in patriarchis fu¬
it: quia in omnib ut ait
ipe apłs ip̃e ẽ operatus. Ter¬
cuis in legis datione: quia
& in lege ip̃ẽ loquutus est.
Quartus gradus in nĩu
naue: ut populum interrã
reꝑmissiomis induceret. Qntꝰ
in uidicib quia eundẽ popu¬
lum per eos ip̃e regebat. Sex¬
tus in regib iudeorum: qͥa
in eis ip̃e regnabat. Septi¬
mus in ꝓphetis: quia ꝑ eos
nunciatus ẽ. Octauus in po¬
tificib: quia ip̃e sũmus sacer¬
dos ẽ patris. Nonus in hoĩe:

Expanded text:
Primus itaque gradus descensionis de Deo in angelo fuit, quia « magni consilii nuntius erat , » denique et Jacob sic alloquitur: « Et dixit, inquit, angelus Domini: Ego sum Deus, cui junxisti titulum et vovisti votum : » ut et angelum et Deum ostenderet. Secundus gradus descensionis de angelo in patriarchis fuit, quia « in omnibus, ut ait Apostolus, ipse est operatus . » Tertius in legis dationem, quia et in lege ipse est locutus. Quartus gradus in Jesu Nave, ut populum in terram repromissionis induceret. Quintus in Judicibus, quia eumdem populum per eos ipse regebat. Sextus, in regibus Judaeorum, quia in eis ipse regnabat. Septimus in prophetis, quia per eos annuntiatur. Octavus in pontificibus, quia ipse est summus sacerdos Patris. Nonus in homine
Abbreviated transcription (Latin):
tatib mundi.Qui retroca¬
dere dr̃ ⁊ ñ infaciẽ. sicut sauluᷤ
cecidisse memoratur. In faciẽ
eium cadere ẽ: in hac irita. su¬
as unumquẽq: culpas agnoᷤᷤ¬
cere easq penitendo deflere.
Retro uͦ quo nõ uidetur cade¬
re ẽ: ex hac uita repente decide

Expanded text:
tionis mundi. Qui retro cationis mundi. Qui retro cadere dicitur, et non in faciem sicut Saulus cedidisse dicitur. In facie enim cadere, est in hac vita suas unumquemque culpas agnoscere, easque poenitendo deflere. Retro vero, quod non videtur, cadere, est ex hac vita repente decide
Abbreviated transcription (Latin):
testatis. Quis aut̃ nestiat se¬
nuitam angustiorẽ ẽẽ quam
uiã: fit gͦ dan coluber inuia:
quia in presentis uite latitu¬
dme eos ambulare ꝓuocat.
quib quasi parcendo blandi¬
tur. Sebinuia mordet: quia
eos quib libertatẽ tribuit. ex¬
roris sui ueueno consumit. Et¬
it̃m cerastes isemita: quia qͦs
fideles repꝑit:⁊ sepe se ad p̃cepti
celestis angusta itinera conftͥn¬
gñtes. ñ solum nequitia calli¬
de ꝑsuasiõis impetit: sed etiã
t̃rore potestatis p̃mit: ut inper¬
secutiois angore post bñficia
ficte dulcedinis. exer at cornu¬
a potestatis. Quo in loco equiiᷤ.
hunc mundum insinuat:. qui
ꝑ elationẽ suam. in cursu labũ¬
tium temporum spumat. Et
quia antixp̃c extrema mundi
app̃hendere nititur: cerastes
iste equi ungulas mordere ꝑ¬
hibe tuiꝰ. Ungulam quippe
equi mordere ẽ. excrema scłi fe¬
tiendo contingere. Ut cadat
ascensor eiꝰ retro. Ascensor equi
ẽ: quisquis extollitur indigni¬

Expanded text:
testatis. Quis autem nesciat setestatis. Quis autem nesciat semitam angustiorem esse quam viam? Fiat ergo Dan coluber in via, quia in praesentis vitae latitudine eos ambulare provocat, quibus quasi parcendo blanditur: sed in via mordet, quia eos quibus libertatem tribuit, erroris sui veneno consumit. Fit cerastes in semita, quia quos fideles reperit, et sese ad praecepti coelestis angusta itinera constringentes, non solum nequitia callidae persuasionis impetit, sed etiam terrore potestatis premit, et in persecutionis angore post beneficia fictae dulcedinis exera potestatis. Quo in loco equus hunc mundum insinuat, qui per elationem suam in cursu labentium temporum spumat, et quia Antichristus extrema mundi apprehendere nititur. Cerastes iste equi ungulas mordere perhibetur, ungulam quippe equi mordere, est extrema saeculi feriendo contingere, ut cadat ascensor ejus retro. Ascensor equi est, quisquis extollitur indigna
Abbreviated transcription (Latin):
tribus in isił. Fiat dan colu¬
ber ui uia:⁊ cerastes insemi¬
per hec uerba p̃dici:i de ista
tribu futurum. ¶lii de uida
cepta. designare uolunt. Re¬
trorsum autẽ cadere ut in
terra reuerteret᷑ unde sũptus
ẽ. Sed qm̃ die tercia resurcex̃
idẽq: ait salutare tuũ expec
Non derelinques aiãm meã
in inferno. Hec quidam ita
exponunt. ¶lu uͦ hanc ꝓphe¬
tiam ad antixp̃m tnͣs ferunt.
Se tribu emun dan uenire an¬
tixpm ferunt. ꝓ eo qd̃ hoc loco
dau ⁊ coluber asseritur ⁊ mor¬
deus. Uñ. ⁊ ñ imerito isrłiticꝰ
populus. dum terram incastͤ
rum participatiõe susciperet:
pͥmus dan ad aquilonẽ castͣ
bo in monte testam̃ti. in late¬
rib aquilonis ascendain sr̃
altitudinẽ nubium: similis¬
fremitus equorũ eius. Qui ñ
solum coluber. sed etiam cera¬
stes uocatur. Cerasta enim
grete: latine cornua dñr. Ser¬
pens hic cornutus perhibet᷑¬
antixp̃i asseritur: quia contͣ
uitam fideliũ nonsolum mor¬
su pestifere p̃dicatioĩs arma¬

Expanded text:
. Fiat Dan coluber in via, et cerastes in semiper haec verba praedici de ista tribu futurum; alii de Juda, cepta designare volunt. Retrorsum autem cadere, ut in terram reverteretur unde sumptus est. Sed quoniam die tertia resurrexit, ideoque ait: Salutare Non relinques animam meam in inferno , haec quidam ita exponunt. Alii vero hanc prophetiam ad Antichristum transferunt. De tribu enim Dan venire Antichristum ferunt, pro eo quod hoc loco Dan et coluber asseritur et mordens. Unde et non immerito Israeliticus populus, dum torum partitione susciperet, primus Dan ad aquilonem castrabo in monte testamenti in lateribus aquilonis. Ascendam super altitudinem nubium, et ero similisus est fremitus equorum ejus . Qui non solum coluber, sed etiam cerastes vocatur. Cerastes enim Graece, cornua dicuntur. Serpens hic cornutus esse perhibetuadventus asseritur, quia contra vitam fidelium, cum morsu pestiferae praedicationis, arma
Abbreviated transcription (Latin):
suo fidei dona: oꝑuinq: bonoꝵ
munera offerens.
abulon in litore maris ha¬
bitabit: & instatione naui¬
um. zabulon qui inrter pretat᷑¬
sig̃cat: fortissimã ad omẽm to¬
lerantiam passiõis. Hec inlitore
maris habitat: ⁊ instationena¬
uium: ut credentib sit refugũr.
⁊ ꝑiclitantib demonstret fid̃i
portum. Hec contra om̃es tur¬
bines scłi. immobili ⁊ rnconcuͤ¬
sa firmitate solidata. expectat
naufragiũ iudeorũ ⁊ heretico¬
rum ꝓcellam: que crrcũferun¬
tur om̃i uento doctͥne. Quorũ
⁊ si tunditur fluctibus: frang̃
tam̃ ip̃a fluctus: ñ frangitur.
Nec ullius heceseos tempesta¬
tib cedit. nec ulli uento scisma¬
tum cõmota succumbit. Per¬
tendit aut̃ usq: ad sydonẽ. hoc
ẽusq: ad gentes ꝑuenit. Leg̃
etiam in eungłio inde assũp¬
tos aliquos apłoruur:⁊ in ip̃ĩs
locis sepe dominũ docuisse: sit̃
scriptum ẽ. Terra zabulon ⁊
terra neptalim: uia maris
trans iordanẽ galilee gũtiũ.

Expanded text:
suo fidei dona, operumque bonorum munera offerens. Zabulon in littore maris habitabit, et in statione navium. Zabulon, qui interpretaicat fortissimam ad omnem tolerantiam passionis. Haec in littore maris habitat, et in statione navium, ut credentibus sit refugium, et periclitantibus demonstret fidei portum. 31. Haec, contra omnes turbines saeculi immobili et inconcussa firmitate solidata, spectat naufragium Judaeorum et haereticorum procellas, qui circumferuntur omni vento doctrinae, quorum etsi tunditur fluctibus, frangit tamen ipsa fluctus, non frangitur, nec ullis haeresum tempestatibus cedit, nec ulli vento schismatum cotendit autem usque ad Sidonem, hoc est usque ad gentes pervenit. Legitur etiam in Evangelio inde assumptos aliquos apostolorum, et in ipsis locis Dominum saepe docuisse, sicut scriptum est: Terra Zabulon, et terra Nephthalim, via maris trans Jordanem Galilaeae gentium.
Abbreviated transcription (Latin):
cogitabat. Hoc nimirũ ⁊ uidai¬
cus populus in xp̃o p̃meditat᷑
ñ solum dñm patibulo crucis
tradidit: uerum etiã credenteᷤᷤ
in illo. usq ad effusionẽ san¬
guinis persecutus ẽ. Iacob aũ
dolos fugiens fratris. relicta
domo. patria & parñtib ua¬
dit in regionẽ longinqͣm: ut
acciꝑet sibi uixorẽ. A oraliter
xp̃c relictis parñtib scd̃m car¬
iudee: abiit ingñtib accipere
sibi inde eccl̃iam: ut impleret᷑
qd̃ dictum ẽ. S ocabo non
plebẽ meam plebẽ meã:i non
dilectam plebem. dilectam.
Et erit in loco ubi dc̃m est. ñ
plebs mea uos: ibi uocabun¬

Expanded text:
cogitat. Hoc nimirum et Judaicogitat. Hoc nimirum et Judaicus populus in Christo praemeditatus, non solum Dominum patibulo crucis tradidit, verum etiam credentes in illo usque ad effusionem sanguinis persecutus est. Jacob autem dolos fugiens, fratris, relicta domo patria vel parentibus, vadit in regionem longinquam, ut acciperet sibi uxorem. Non aliter Christus relictis parentibus secundum carJudae abiit in gentibus, accipiens sibi inde Ecclesiam, ut impleretur quod dictum est: Vocabo non plebem meam plebem meam, et non dilectam plebem dilectam, et erit in loco ubi dictum est: Non plebs mea, vos ibi vocabim
Abbreviated transcription (Latin):
eis errantibus expectatuir. Es¬
ce b̾ndictione p̃missa. repente
ysaas. & alium se ꝓ alio bñdix¬
isse cognoscit: nec tamen indig¬
natur reuelato sibi sacram̃to.¬
sed confirmat bñdictionẽ infi¬
lio dicens: bñdixi eum.⁊ bñdic¬
tus ẽ. Hec ẽ bñdictio prima ysa
constat penitus fuisse despecꝰ¬
tum: quia cum intrau̾it ple¬
uitudo gñtiũ. tunc om̃is isrł
saluus erit. Cuius tamen scd̾e
bñdictioĩs ꝓphetia. hec ẽ. In
ꝑinguedine terre ⁊ in rore celi:
erit bñdictio tua. In puigue
lo populo fuit: & urore celi erit
bũdictio tua. id in eloquiis
dei. Ip̃is enĩ credita sunt eloqͥa
excutias ⁊ soluas iugũ decer¬
uicibus tius: dum per agni¬
tionẽ fidei. ad gr̃am xp̃i conũ¬
sus deposueris onus legis: q̃u¬
iam ñ seruus popło minori. sed
ꝑfidem fr̃ uocaberis. Igitur
esau post bñdictionẽ patris in¬
uidie stimulis concitatus: necẽ
fr̃i suo iacob fraudulenter ex¬

Expanded text:
eis errantibus exspectatur. Eceis errantibus exspectatur. Ecce benedictione praemissa repente Isaac, et alium se pro alio benedixisse cognoscit. Nec tamen indignatur revelato sibi sacramsed confirmat benedictionem in filio, dicens: Benedixi eum, et benedictus est. 12. Haec est benedictio prima Isaaconstat penitus fuisse despectum, quia cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus erit. Cujus tamen benedictionis prophetatio haec est: In pinguedine terrae, et in rore coeli erit benedictio tua . In pinguedlo populo fuit: Et in rore coeli erit benedictio tua, id est, in eloquiis Dei, ipsis enim credita sunt eloquiaexcuties et solvas jugum de cervicibus tuis, dum per agnitionem fidei ad gratiam Christi conversus deposueris onus legis, quando non servis populo minori, sed per fidem frater vocaberis. Esau, post benedictionem patris invidiae stimulis concitatus, necem fratri suo Jacob fraudulenter ex
Abbreviated transcription (Latin):
feruntur: hostia plactas deo.
salus ẽpecc̃orum. Quod poste¬
rum sequitur benedictio:⁊ eius
odore perfruitur: uirtutem resur¬
rectionis ⁊ regui.aꝑta uoce pro¬
nunciat. Taliter enim benedicit᷑.
Ecce odor filii mti sicut obor a¬
gri pleni. Odoie nõis xp̃i sicut
ager mundus impletur. Cuiꝰ
ẽ benedictio de rore celr: hoc ẽ
de uerborum pluuia diuino¬
riu: &e de pinguedine terre:
hoc ẽ de congregatione popu¬
lorum. Multitudinẽ frum̃ti
⁊ uini: hoc ẽ multitudo quam
colligit. de sacram̃to corporis
⁊ sanguinis sui. Illi seruiunt
popłi ex gñtib ad eum conu̾si:
ipsum adorant tribus. id po¬
puli ex circũcisione credñtes.
Ip̃e ẽ dñs frm suorum: quia
plebi dñatur udeorũ. Ip̃m ado¬
rant filii matͥs eiꝰ qͥa & ip̃e scdm
carneni ex ea natus est. Ip̃m qͥ
maledixit maledictus est.⁊ qͥ
benedixit benedictionib reple¬
bitur. xp̃c inquam nr̃. ex ore
popłi patͥs ignorantis benedr̃.

Expanded text:
fefesalus est peccatorum. Quod post esum sequitur benedictio, et ejus odore perfruitur, virtutem resurrectionis et regni aperta voce pronuntiat. Taliter enim benedicitur: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni. Odore nominis Christi, sicut ager, mundus impletur, cujus est benedictio de rore coeli, hoc est, de verborum pluvia divinorum. 10. Et de pinguedine terhoc est, congregatione populorum. Multitudo frumenti et vini, hoc est, multitudo quam colligit de sacramento corporis et sanguinis sui. Illi serviunt populi ex gentibus ad eum conversi, ipsum adorant tribus, id est, populi ex circumcisione. Ipse est Dominus fratrum suorum, quia plebi dominatur Judaeorum. Ipsum adorant filii matris ejus, quia et ipse secundum carnem ex ea natus est. Ipsum qui maledixerit, maledictus est; et qui benedixerit, benedictionibus repletus, inquam, noster ex ore populi ignorantis benedicit
Abbreviated transcription (Latin):
mo dei repmissiomis ẽ bñdictio:
i spes regni futuri in quo cum
xꝑ̃o scĩ regnaturi sunt: ⁊ uerũ
sabbatum celebratũri. Rebec¬
ca plena spu scõsciens quod
audiss anteqͣm pareret. quia
maior seruiet nrori:formã
lium uinorẽ: uade ad gregẽ.
maxime liberaret. qui pẽscis
tenebantur obnoxir:siquidem
in om̃ibus scͥpturis. hedi ꝓpec¬
catorib accipiuntur. Quod aũ¬
duos iubetur afferre: duorũ po¬
pulorũ sig̃catur assumptio. Qt̾
teneros ⁊ bonos: docibiles ⁊
sau. fides ⁊ scͥpture sunt hebre¬
orum. que illis primo date st̃:
⁊ postmodũ gñtilium inditus
ẽ populus: ꝓ elles aut̃ que eius
brachiis circundate sunt. pec̃ta
utriusq: plebis: que xp̃c in extũ¬
sione manuũ. cruci secum parit
affixit. Ip̃e enĩ in corpore suo ñ
sua: sed aliena pecc̃a portauit.
Qd ysaac querit ab iacob. cur
tam cito inuenerit: ad miratur.¬
tam uelotẽ in ecclesiis credñtiũ¬
fidem. Qd̾ cibi delectabiles õf¬

Expanded text:
mo Dei repromissionis est benedictio, mo Dei repromissionis est benedictio, et spes regni futuri, in quo cum Christo sancti regnaturi sunt, et verum sabbatum celebraturi. Rebecca, plena Spiritu sancto, sciens quod audivit, ante quam pareret, quia major serviet minori, formam lium minorem: Vade ad gregem, maxime liberaret, qui peccatis tenebantur obnoxii. Siquidem in omnibus scripturis haedi pro peccatoribus accipiuntur. Quod auduos jubetur offerre, duorum populorum significatur assumptio; quod teneros et bonos, docibiles etsau fides et Scripturae sunt Hebraeorum, quae illis primo datae sunt, et postmodum gentilium indutus est populus. Pelles autem, quae ejus brachiis circumdatae sunt, peccata utriusque plebis, quae Christus in extensione manuum cruci secum pariter affixit. Ipse enim in corpore suo, non sua, sed aliena peccata toleravit. Quod Isaac quaerit a Jacob cur tam cito venerit, admiratur velocem in Ecclesiis fidem credentium. Quod cibi delectabiles of
Abbreviated transcription (Latin):
adipisci ñ meruit᷑ dño quodã¬
modo io eidem exprobrante.
cum dicit. Auferetur a uob̃
regnum di:⁊ dabitur gñti fa¬
cienti uoluntatẽ eius. Primoge¬
nita aut̃ ip̃a uestis erat sac̃do¬
talis: qua maiores natu cum
benedictione patris induti:
uictunas do uelut pontifices
offerebant. Hoc douo.texre¬
ni amoris desiderio caruerunt
uidei: cum gloria regni futu¬
ri.Sequitur deinde ipsa bene¬
dictio in iacob. Que tamen
qͥd figurałr indicauit ypoli¬
ti martiris uerba. sicuti ea ex¬
cellentissime scientiȩ ac doctri
ne ieromimus replicauit: in
hoc loco ponenda sunt. Ysaae
nuisse ysaac:consũmationem
orbis offñdit. O culos illuis
caligasse. fidem ꝑisse de mundo:
⁊ religionis lumen ante eũ ne¬
glectum ẽe sig̃cat. Qd̃ filius
maior uocatur: acceptio ẽ legis
iudeorũ. Quod escas eius atq
capturã dilexit pater. hoĩes ft̃
ab errore saluati: quos per doc¬
tͥnam unusquisq uenatur. Ser¬

Expanded text:
adipisci non meruit, Domino quodamadipisci non meruit, Domino quodammodo eidem exprobrante, cum dicit: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructum ejus . Primogenita autem ipsa vestis erat sacerdotalis, quam majores natu cum benedictione patris induti victimas Deo, velut pontifices, offerebant. 5. Hoc dono terreni amoris desiderio caruerunt Judaei cum gloria regni futuri. Jam sequitur deinde ipsa benedictio in Jacob. Quae tamen quid figuraliter indicaverit, Hippolyti martyris verba, sicut ea excellentissnae Hieronymus explicavit, in hoc loco ponenda sunt. Isaac, nuisse Isaac consummationem orbis ostendit. Oculos illius caligasse, fidem periisse de mundo, et religionis lumen ante eum neglectum esse denuntiat. Quod filius major vocatur, acceptio legis est Judaeorum. Quod escas ejus atque capturam dilexit pater, homines sunt ab errore salvati, quos per doctrinam justus quisque venatur. Ser
Abbreviated transcription (Latin):
qualiter populus ecclł̃ie. synago¬
ge populum suꝑauit: quomo¬
do plebs iudeorũ tempore ma¬
hoc dici pot̃. qd̃ due gñtes ⁊ duo
populi sunt intra nos: uiciorũ
scilicet atq uirtutũ. Sed iste
minor ẽ ĩste maior Semꝑ enim
suꝑat.⁊ maior seruit minori.
Seruit etenum caro sp̃ui: ⁊ uicia
uirtutib cedunt. Procedit aũ
esau primus rufus. ⁊ totus
tanqͣm pellis hirsutus. Dem̃
exiit fr̾ eius iacob: et manus
eius implexa erat calcaneo esau.
Sed cur ille totus rubeus ⁊ his¬
pollutus. ac pectati ⁊ nequitie
squalore extitit circundatus:
Cuius iõo minor calcaneũ te¬
maiorem popłm minor suꝑatu¬
rus eẽt. Nam quod iste esau
pͥmogenita sua ꝓpter escam
dit: ac postinodũ paterna be¬
qui a dõ ut exodi indicat liber.
primogenitus filius nuncu¬
patus est. Qui etiam ꝓpter pre¬
sentis scł̃i lucra. ñ solum pͥmatꝰ
sui honorẽ amisit: uerũetiã
regni celestis p̃mium p̃paratũ.

Expanded text:
qualiter populus Ecclesiae Synagoqualiter populus Ecclesiae Synagogae populum superavit, et quomodo plebs Judaeorum tempore mahoc dici potest, quod duae gentes et duo populi sunt intra nos, vitiorum scilicet atque virtutum; 319 sed iste minor est, ille major. Semper enim superat, et major servit minori. Servit enim caro spiritui, et vitia virtutibus cedunt; procedit autem Esau primus rufus, et totus tanquam pilis hirsutus. 3. Deinde exiit frater ejus Jacob, et manus ejus implexa erat calcaneo Esau. Sed cur ille totus rufus, et hispollutus, ac peccati et nequitiae squalore exstitit circumdatus? Cujus ideo minor calcaneum temajorem populum minor superaturus esset. 4. Nam quod iste Esau primogenita sua propter escam dit, ac postmodum paterna bequi a Deo, ut Exodi indicat liber, primogenitus filius nuncupatus est: qui propter praesentis saeculi lucra, non solum primatus sui honorem amisit, verum etiam et regni coele
Abbreviated transcription (Latin):
etiã moyses appellature:⁊ ꝓpħe
unusquisq: suo noĩe appellan¬
tur. nec nuitant᷑. quasi eorũdẽ
ce. Moraliter autẽ ysaac aput
alienam gñtem. puteos fodisse
describit᷑: quo uideł exemplo
discimus. ut in hac ꝑegnatioĩs
erumpna positi. cogitationũ
nr̃arũ profunda peuecremus:
⁊ quousq nob̃ uece intelligñti¬
e aqua respondeat. nequaquã
nr̃e inquisitiõis manus. ad ex¬
haurienda corda terrena torpeᷤ¬
tat. Quos tñ puteos allophili
rum immundi sp̃c. cum nos
studiose cor fodere conspiciunt:
ut pareret ucor eius que sterił
erat: concessit dñs que postula¬
bat. Illidebanturq gemini in
utero eius: iuclusi angustia. Que
dum agerentur: interrogauit
dñm. accepitq responsum. Due
gñtes in utero tuosunt: ⁊ duo
populi de uentre tuo durid̃nt᷑.
Populus quoq populũ supe¬
rabit.i maior seruiet minori.
Qdͦ figuraliter fcm. etiã ip̃is ui¬
deis uon credentib notum ẽ:

Expanded text:
etiam Moyses appellatur, et propheta etiam Moyses appellatur, et propheta unusquisque suo nomine appellatur, nec mutantur, quasi eorumdem ce. Moraliter autem Isaac apud alienigenam gentem puteos fodisse describitur, quo videlicet exemplo discimus, ut in hac peregrinationis aerumna positi, cogitationum nostrarum profunda penetremus, et quousque nobis verae intelligentiae aqua respondeat, nequaquam nostrae inquisitionis manus ab exhaurienda cordis terra torpescat. Quos tamen puteos allophyli,rum immundi spiritus, cum nos studiosius cor fodere conspiciunt, ut pareret uxor ejus, quae sterilis erat, concessit Dominus quae postulabat. Illidebanturque gemini in utero ejus inclusi angustia. Quae, dum angeretur, interrogavit Dominum, accepitque responsum: Duae gentes in utero tuo sunt, et duo populi de ventre tuo dividentur, populusque populum superabit, et major serviet minori. Quod figuraliter factum, etiam ipsis Judaeis non credentibus notum est,
Abbreviated transcription (Latin):
apłi uł doctores: qui om̃s noui
testam̃ti puteos foderunt: ⁊ inuic¬
nerunt aqͣm uiuam. que fit foĩ
aque salientis in uitam et̾nam.
Sed pro hiis adhuc altercant᷑.
illi qui terrena sapiunt:. nec no
ua condi patiuntur: nec uetera
teis contradñt:. apłos aduersaz¬
litigantes: dicitur ad eos. Qm̃
indignos uos fecistis gr̃e dĩ:
ex hoc iam ad gñtes ibimus.
Dost hec fodit terciũ puteũ ysa¬
ac: ⁊ appellaũ nom loci illius
latitudo dicñs. Nunc dilataũ
nos dominus: ⁊ fecit crescere su¬
per terram. Uere dilatatus ẽ
ysaac: ⁊ impleũ omnẽ terram
scientia trinitatis: & in toto or¬
be latitudinẽ eccl̃ie collocauit.
Prius tm̃ in iudea notus erat
deus. ⁊ in isrł nominabat᷑: nũc
aut̃ in omnẽ terrã exiuit sonus
eorum: & in fines orbis terre uer¬
ba eorum. Exeuntes enim pue¬
ri ysaac ꝑ uniuersum orbem
tetre foderunt puteos:⁊ aquã
puteos abraham quos aꝑuit
ysaac. sic uocauit eos sicut ⁊ p̃r
eius: nisi quia moyses ap̃nos

Expanded text:
novi Testamenti puteum foderunt, et invenerunt aquam vivam, quae sit fons aquae salientis in vitam aeternam . Sed pro his adhuc altercantur illi qui terrena sapiunt, nec nova adhuc condi patiuntur, nec vetera teis contradicunt, apostolis adversanlitigantes, dicitur ad eos: Quoniam indignos voex hoc jam ad gentes ibimus . Post haec fodit tertium puteum Isaac, et appellavit nomen loci illius latitudo dicens: Nunc dilatuvit nos Dominus, et fecit crescere super terram . Vere dilatatus est Isaac, et implevit omnem terram scientia Trinitatis, et in toto orbe latitudinem Ecclesiae collocavit. Prius tantum in Judaea notus erat Deus, in Israel nominabatur : nunc autem in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Exeuntes enim pueri Isaac per universum orbem terrae, foderunt puteos, et aquam puteos Abraham quos aperuit Isaac, sic vocavit eos sicut et pater ejus, nisi quia Moyses apud nos
Abbreviated transcription (Latin):
pec̃corum uideorũ suspensus ẽ
cominus: sicut ꝑ ieremiam idem
dicit. Spinis pec̾corum suorum:
circumdeclit me populus hic.
Aliz hunc arietem cornib in ue
pribus obligatum: eundẽ xp̃m
senserunt. auteqͣm immolaret᷑
spinis a iudeis coronatũ. ꝑacto
igitur sacrificio: drad abrahã.
In semine tuo benedicentur om̃s
gentes. Qnͣdo enim hoc fc̃m ẽ.
nisi quando dicit ille aries. fo¬
dexunt manus meas ⁊ pedes me¬
os. ⁊ dinumerauerunt om̃ia os¬
sa mea: Hoc enim qñ ꝑactum ẽ
illud in psalmis sacrificiũ: tc̃
in ip̃o psalmo dc̃m est. Comme¬
morabuntur ⁊ conuertent᷑ ad do¬
mniũ uniuersi fines terre: & ado¬
rabunt in conspectu eius om̃s
patrie gentiũ: qm̃ dñi est reg

Expanded text:
peccatorum Judaeorum suspensus est peccatorum Judaeorum suspensus est Dominus, sicut per Jeremiam idem dicit: Spinis peccatorum suorum circumdedit me populus hic. Alii pribus obligatum eumdem Christum senserunt, ante quam immolaretur spinis a Judaeis coronatum. Peracto igitur sacrificio dicitur Abrahae, in semine duo benedicentur omnes gentes. Quando enim hoc factum est, nisi quando dicit ille aries, foderunt manus meas et pedes meos, et dinumeraverunt omnia ossa mea. Hoc enim quando peractum est illud in Psalmis sacrificium, tunc in ipso Psalmo dictum est, commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus omnes pa
Abbreviated transcription (Latin):
añ legem. aliam sub lege. t̾ciã
sub gratia. Ante legẽ: ab adã
usq ad moysen. Sub lege a
moyse usq ad ioħ̃em. Inde iã
a dño.⁊ quicquid restat: terciꝰ
dies gr̃e est. In qua tercia etate.
qͣi post triduum: sacram̃tũ sacͥ¬
ficii xp̃i impletũ est. Deiñ ysaac
ligatis pedib altari supponrͣ:
⁊ dominus in ligno suspensus
cruci affigitur. Sed illud quod¬
tͣns figuratum ẽ in ysaac. tns¬
gressum ẽ ad arietem. Cur.
Quia xp̃c ouis. Ip̃e enum filiꝰ.
ip̃e agnus filius quia natus:
aries quia immolatus. Sed
quid est qd̃ in uepribus here¬
bat aries ille. Crux cornua h̃t.
Sic enuim duo ligna cõpingũ¬
tur in se: cum speciem crucis red¬
ount. Unde ⁊ scͥptum ẽ de deo.
Cornua in manib eius sunt.
Cornib gͦ herens aries: crucifi¬
xum dñm significat. Uepres aũ
spine sunt. Spine iniquos ⁊ pec¬
catores sig̾cant: qui suspendert̃
drr̃m in cruce. Inter spinas itaq

Expanded text:
ante legem, aliam sub lege, tertiam ante legem, aliam sub lege, tertiam sub gratia. Ante legem, ab Abraham usque ad Moysen; sub lege, a Moyse usque ad Joannem, inde jam a Domino, et quidquid restat. Tertius dies gratia est, in qua tertia aetate quasi post triduum sacramentum sacrificii Christi completum est. Deinde Isaac ligatis pedibus altari superponitur: et Dominus in ligno suspensus cruci affigitur. Sed illud quod figuratum est in Isaac, transgressum est ad arietem. Cur? quia Christus ovis: ipse enim filius, ipse agnus; filius, quia natus; aries, quia immolatus. Sed quid est quod in vepribus haerebat aries ille? Crux cornua habet. Sicut enim duo ligna cum compaginantur, in se speciem crucis reddunt. Unde et scriptum est de eo, Cornua in manibus ejus sunt. Cornibus ergo haerens aries crucifixum Dominum significat. Vepres autem spinae sunt. Spinae iniquos et peccatores significant, qui suspenderunt Dominum in cruce. Inter spinas itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ligna portabat quibi erat impo¬
nendus: ita ⁊ xp̃c gestabat in hu¬
meris lignum crucis. in quoerat
crucifigñdus. Duo autẽ serui
illi dimissi.:⁊ ñ perducti ad locũ
sacrificii. iudeos figurabant. qͥ
cum seruiliter uiuerent ⁊ carna¬
lit̾ saꝑent. ñ ĩtlłi gebãt hũilitate x. ñ¬
r̃t ad locũ sacrificii. Cur autẽ duo
serui: nisi quia populus ip̃e.
in duas partes diuidũdus eratꝰ.
Q dͦ fc̃m ÷ salomone peccaute: q̃n
duusus ẽ ioem popłs loco regni:
ñ errore imꝑietatis. Qiuib etiã
deorũ. Ista insensata stulticia.
portabat om̃ia sacram̃ta:⁊ qd̃
ferebat nesciebat. Iam quod
dictum ẽ eis expectate hic cũ asi
Cecitas inquit ex parte in isrł.
tum ꝑ gñtes ꝑuenerit p̾dicatũ:
hoc est ut plenitudo gentiũi intͣ¬
ret. Quid ÷ reuertemur ad uosꝰ
Et sic om̃is isrł saluus fiet. R̃i
duum aut̃ illud in quo uenert
ad locum immolationis: tres
mundi etates sig̃cat. Unam

Expanded text:
ligna portabat, quibus erat impoligna portabat, quibus erat imponendus; ita et Christus gestabat in humeris lignum crucis, in quo erat crucifigendus. Duo autem servi illi dimissi, et non perducti ad locum sacrificii, Judaeos figurabant: qui cum serviliter viverent, et carnaliter saperent, non intelligebant humanitatem runt ad locum sacrificii. Cur autem duo servi? Nisi quia populus ipse in duas partes dividendus erat, quod factum est Salomone peccante, quando divisus est idem populus loco regni, non errore impietatis, quibus etiam daeorum. Ista insensata stultitia portabat omnia sacramenta, et quod ferebat nesciebat. Jam quod dictum est eis: Exspectate hic cum asin audi. Caecitas, inquit, ex parte Israel tum per gentes fuerit praedicatum, hoc est, ut plenitudo gentium intraret . Quid est: Et revertemur ad vos? Et sic omnis Israel salvus fiduum autem illud in quo venerunt ad locum immolatmundi aetates significantur: unam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonã dei patris. Si quid est qͦd
eũ senex scepit. Non enĩ senescit
iam quodammꝰ senuerat: quan¬
do natus ẽ xp̃c. Inchoatũ est e¬
ium ab adam. ubi dictum ẽ.
erunt duo incarne una. Safsa¬
⁊ in eccł̃ia. completũ est sexta
abrahe. quia ip̃m sacramentũ.¬
iam dõ longeuum erat. Et se¬
nectus sare inplebe di. hoc ẽ
in multitudine ꝓpħarũ. hoc idẽ
sig̾cat: quia in frne temporum
ex ip̃a plebe sc̃arum aĩarum
natus ẽ xp̃c. Sterilitas autem
eius intinat qd̃ in hoc seculo
spe salui fc̃i sumus: ⁊ in xp̃o tas¬
quam in ysaac. omnes natisu¬
mus. Quem partũ eccł̃ia infi¬
ue temporũ mirabili di gr̃a:
ñ naturali fecunditate ꝓcreaũ.
Iam dehinc de seq̃nt is historie
sacram̃tis: qd̃ umaginarie pre¬
tendebat inspiciendũ est. Quis
ergo in abraham ut predictũ¬
ẽ. ꝑ illam ummolationẽ figura¬
batur: nisi pater excelsus: Qs
unicũ filium suũ ꝓ om̃ib nobis
tradidit. Et sicut ysaac ip̃e sibi

Expanded text:
. Sed quid est quod eum senex suscipit? Non enim senescit jam quodammodo senuerat quando natus est Christus: inchoata est enim ab Adam, ubi dictum est: Erunt duo in carne una ; sacrao et Ecclesia ; et completa est sAbrahae: quia ipsum sacramentum Dei longaevum erat, et senectus Sarae in plebe Dei, hoc est in multitudine prophetarum hoc idem significat: quia in fine temporum ex ipsa plebe sanctarum animarum natus est Christus. Sterilitas autem ejus intimat quod in hoc saeculo spe salvi facti sumus, et in Christo tanquam in Isaac omnes nati sumus, quem partum Ecclesiae in fine temporum mirabili Dei gratia, non naturali fecunditate prophetavit. Jam deinde sequentis historiae sacramentum, quod imaginarie portendebat, inspiciendum est. Quis ergo in Abraham ut praedictum per illam immolationem figurabatur, nisi Pater excelsus? Quiunicum Filium suum pro nobis omnibus tradidit. Et sicut Isaac ipse sibi
Abbreviated transcription (Latin):
moysi. legem innocentie
nr̃e. ⁊ cognitiõis sue. Eandẽq:
in decem uerbis constituit:
saxeis tabulis. digito suo scͥp¬
sit. Et hec quidem p̾cepta
ita sunt distributa: ut tila
ꝑtineant ad dilectionẽ diui¬
ne triuitatis. septẽ uͦ ad amo¬
rẽ fraternũ: quib societas
humana ñ leditur.

Expanded text:
Moysi legem innocentiae nostrae et cognitionis suae, eamdemque in decem verba constituit, et saxeis tabulis digito suo scripsit. Et haec quidem praecepta ita sunt distributa, ut tria pertineant ad dilectionem divinae Trinitatis; septem vero ad amorem fraternum, quibus societas humana non laeditur.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporalibuᷤ flagellis atteri:. quati¬
nus in uidicio purgatus uale¬
at inueniri. Seatus enim ħo
qui corripitur adño. Nuilla
eium inecernũ aĩaduersio af¬
fugere pot̾it: quos hic peniten
tie disciplina ꝑcusserit. Si enĩ
hic ꝓ pecc̃is cedimur: illic sine

Expanded text:
temporalibus flagellis atteri, quatetemporalibus flagellis atteri, quatenus in judicio purgatus valeat inveniri. Beatus enim homo qui corripitur a Deo. Nulla enim in aeternum animadversio affligeretiae disciplina percussit. Si enim pro peccatis caedimur, illic sine
Abbreviated transcription (Latin):
cente flamina cogitationis il¬
licite. ad fidelium merita pre¬
sumenda reparat᷑. ut iam se a
cet̾is longe ẽe ũ estimet: quia
mundum se ꝑ affectum intimui
ad requisitam uaturam. mit¬
tat paxillum in balteo: ⁊ effos¬
sa humo. abscondat que egesta
siunt. Nature enim corruptibi
quasi uentris grauamine erũ¬
punt. S: portare sub balteo pa¬
xillum debemus: ut uidelicet
ad reprehendendos nosinetip¬
sos semper accincti. acutum cir¬
ca nos stunulum compunctio¬
nis habeamus: qui incessant̾
terram mentis nr̃ȩ penitntie
dolore confodiat: ⁊ hoc quot
a nobis fetidum erumpit ab¬
delinquentes argui iussit.: iã
p̃dictũ est. quod per quadrage¬
narium nũm figura sigcet᷑
huius tmp̃ris: in quo eccł̃ia ꝑ
quatuor mundi partes diffui¬
sasub decalogo legis uiuit.
Quadragenario gͦ numero. de¬
linqntes cedimur:si in hoc tem¬
pore. penitentie uerberib flagel¬
lamur. Debet gͦ quisq pẽccor.

Expanded text:
cente flamma, cogitationis ilcente flamma, cogitationis illicitae ad fidelium merita praesumenda reparatur, ut jam se a caeteris longe esse non aestimet quia mundum se per affectum intimi aad requisita naturae, mittat paxillum in balteo, et effossa humo abscondat quae gesta fuerint. Naturae enim corruptibilquasi ventris gravamina erumpunt. Sed portare sub balteo paxillum debemus, ut videlicet ad reprehendendos nosmetipsos semper accincti, acutum circa nos stimulum compunctionis habeamus, qui incessanter terram mentis nostrae poenitentiae dolore confodiat, et hoc quod a nobis foetidum erumpit abdelinquentes 476 argui jussit, jam dictum est, quod per quadragenarium numerum figura significetur hujus temporis, in quo Ecclesia per quatuor mundi partes diffusa, sub Decalogo legis vivit. Quadragenario ergo numero delinquentes caedimur, si in hoc tempore poenitentiae verberibus flagellemur. 2. Debet ergo quisque peccator