comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
beris. Mala uitẽ p̃sentis tanto durius
animus sentit: qnͣto pensare bonum
qd̾ sequit᷑ negligit. Et quo ñ uult p̃mia
considerare quȩ restant: grauia esti¬
mat eẽ quȩ tolerat. Unde ⁊ contra fla¬
gelli ictum. cogitatio cȩca conquerit᷑.
n quasi infinita calamitas creditur¬
quȩ dieb eursu labentib cotidie fim¬
tur. At si semel quisq ad eterna se eri¬
gat atq in his quȩ incõmutabiliter ꝑ¬
manent. oculũ cordis figat: ꝓpe nil
nichil eẽ. onine qd̾ labitur pensat.
Quo enĩ se internis gaudiis robustius
inserit: eo minus excerius dolores sentit.
Unde sophat nequaqͣm ueritus ausu te¬
merario docere meliorẽ. exhortat᷑ ad ui¬
sticiam: ⁊ demonstrat qm nulla iusti
oculis uideat᷑ pena. Ac si aꝑte dicat.
Si deguites gaudiũ quod intus ꝑma¬
net: leue fit om̃e ꝓtinꝰ quod foris do¬
let. Bene autẽ p̃sentis uitȩ miserias.
aquis p̃tereuntib cõparat: quia cala-¬
mitas transiens. electi m̃tem nequa¬

Expanded text:
anti. --Mala vitae praesentis tanto durius animus sentit, quanto pensare bonum quod sequitur, negligit; et quo non vult praemia considerare quae restant, gravia aestimat esse quae tolerat. Unde et contra flagelli ictum cogitatio caeca conqueritur, et quasi infinita calamitas crediture diebus cursu labentibus quotidie finitur. At si semel quisque ad aeterna se erigat, atque in his quae incommutabiliter permanent oculum cordis figat, prope ninihil esse omne quod labitur pensat. Quo enim se internis gaudiis robustius inserit, eo minus exterius dolores sentit. Unde Sophar nequaquam veritus ausu temerario docere meliorem, exhortatur ad justitiam, et demonstrat quam nulla justi oculis videatur poena. Ac si aperte dicat: Si degustas gaudium quod intus permanet, leve fit protinus omne quod foris dolet. Bene autem praesentis vitae miserias aquis praetereuntibus comparat, quia calamitas transiens, electi mentem nequa
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ⁊ ea bona quȩ exterius fiunt. neqͣ¬
qͣm bona eẽ iam censent: quȩ quasi ꝑ
studiũ turgidȩ cogitationis exhibentur.
Qui sepe humilia tum̃tes increpant:
⁊ qd̾ dictis suis semetipsos feriunt ig-¬
norant. S qui a iustum uirũ sophar
hactemis reprehendendo corripuit: nẽ
uelut docendo subiungit..¬

Expanded text:
Unde et ea bona quae exterius fiunt, nequUnde et ea bona quae exterius fiunt, nequaquam bona esse jam censent, quae quasi per studium turgidae cogitationis exhibentur. Qui saepe humilia tumentes increpant, et quod dictis suis semetipsos feriunt ignorant. 351 Sed quia justum virum Sophar hactenus reprehendendo corripuit, nunc velut docendo subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
qui districtionis intimȩ.consideratio¬
nẽ se subieit : ex eius ꝓtinus tunore mol¬
lescit. Cumq sagita diuinȩ formidi¬
nis penetrat: quia infirma uiscera
ꝑ humilitatẽ gestat. Quisquis autẽ
ꝑtinatia insensibilitatis obdurescit.
quasi cor firmat. ne hoc iacula timoris suꝑ¬
um tollit: cũ a nobis suꝑbiȩ duriciã sub¬
trahit. Et eor carneũ tribuit: cũ eandem
ꝓtinus nr̃am duriciã ad sensibilitatem
uertit. ꝑ manus uͦ ut iam erebro docui¬
mus oꝑa designant᷑. Cum eulpagͥ manꝰ
ad dm̃ expandere ẽ: contra largitoris gra-¬
tiam de uͥtute oꝑum suꝑbire. Qui enĩ
in conspectu eterni iudicis loquens sibi
bona quȩ facit. tribuit: ad dm̃ manus
suꝑbiens tendit. Sic ꝓfecto contra elec-¬
tos reꝑbi. sic contra catholicos heretici
semꝑ effrenant᷑: ut cũ obiurgare facta
nequeunt: bonos reprehendere de facto¬
rum elatione moliant᷑: quatinꝰ eos qͦs
redarguere ex infirmitate actionis ñ
ualent. ex crimine tumoris accusent.

Expanded text:
nis intimae considerationi se subjicit, ex ejus protinus timore mollescit; eumque sagitta divinae formidinis penetrat, quia infirma viscera per humilitatem gestat. Quisquis autem pertinacia insensibilitatis obdurescit, quasi cor firmat, ne hoc jacula timoris superum tollit cum a nobis superbiae duritiam subtrahit, et cor carneum tribuit cum eamdem protinus nostram duritiam ad sensibilitatem vertit. Per manus vero, ut jam crebro docuimus, opera designantur. Cum culpa igitur manus ad Deum expandere est contra largitoris gratiam de virtute operum superbire. Qui enim in conspectu aeterni judicis loquens sibi bona quae facit tribuit, ad Deum manus superbiens tendit. Sic profecto contra electos reprobi, sic contra catholicos haeretici semper effrenantur, ut cum objurgare facta nequeunt, bonos reprehendere de factorum elatione moliantur, quatenus eos quos redarguere ex infirmitate actionis non valent, ex crimine tumoris accusent.
Abbreviated transcription (Latin):
subtilitate rectitudinẽ in corde tene¬
amus. Quẽ bene sophar seruare ordi¬
nem studuit: cũ prius auferri iniqͥ¬
tatẽ a manib. ⁊ post a tabernaculo
in iusticiã dixit. Qͥa nequaqͣm ple-¬
ne animꝰ in cogitatione erigit᷑. qnͣdo
adhuc ab eo extͥnsecus in oꝑe erratur.

Expanded text:
subtilitatem rectitudinis in corde tenesubtilitatem rectitudinis in corde teneamus. Quem bene Sophar servare ordinem studuit, cum prius auferri iniquitatem a manibus, et post a tabernaculo injustitiam dixit, quia nequaquam plene animus in cogitatione erigitur, quando adhuc ab eo extrinsecus in opere erratur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ diligenter exerce agrum tuũ: ut post¬
ea edifices domũ tuam. Quid nanq
ẽ s̃parato oꝑe. agrum diligent̾ exteriꝰ
exercere: insi euulsis iniqͥtatis sentib.
actionẽ nr̃am ad frugẽ retributionis ex¬
colere: Et quidẽ. post agr exercitium.
ad edifitiũ domus redire: nisi qd̾ ple¬
riunq exbonis oꝑib discinꝰ quantam
uitȩ munditiã ⁊ in cogitatione con¬
struamus: Pene cuncta nanq bona
opera: ex cogitatione ꝓdeunt. S st̃
ñ nulla cogitationis acumina: quȩ ex
oꝑatione nascunt᷑. Fam sicut ab aĩo
opus sumit᷑. ita rursus ab oꝑe animꝰ
eruditur. Mens quippe diuim amoris
exordia capiens: inꝑat bona quȩ fi¬
ant. S postqm fieri imꝑata ceꝑint:
ipsis suis exercitata actionib discit:
cũ oꝑari bona inchoauerat. quantum
minus uidebat. Foris gͦ ager excolit᷑.
ut domus postmodũ construat᷑: qͥa
plerũq ab exteriori oꝑe siimimꝰ. qͣnta

Expanded text:
et diligenter exerce agrum tuum, ut postet diligenter exerce agrum tuum, ut postea aedifices domum tuam . Quid namque est praeparato opere agrum diligenter exterius exercere, nisi evulsis iniquitatis sentibus, actionem nostram ad frugem retributionis excolere? Et quid est post agri exercitium ad aedificium domus redire, nisi quod plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam in cogitatione construamus? Pene cuncta namque bona opera ex cogitatione prodeunt, sed sunt nonnulla cogitationis acumina, quae ex operatione nascuntur; nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab opere animus eruditur. Mens quippe divini amoris exordia capiens imperat bona quae fiant; sed postquam fieri imperata coeperint, ipsis suis exercitata actionibus discit, cum imperare bona inchoaverat, quantum minus videbat. Foris ergo ager excolitur, ut domus postmodum construatur, quia plerumque ab exteriori opere sumimus, quantam
Abbreviated transcription (Latin):
aut sola cogitatione cõmittit᷑: aut co¬
gitatione simul ⁊ oꝑe ꝑpetrat᷑. Iniqui¬
tas gͦ in manu est: culpa in oꝑe. In iu¬
sticia uͦ in tab̾naculo: iniquitas in m̃¬
te. Mens quippe nr̃a tabernaculum ñ
in congrue uocat᷑: in qua apd̾ nosmet¬
ipsos abscondimur. cũ foris in oꝑe ñ ui¬
demur. Sophar itaq quia uiri iusti a¬
micus est: nouit qd̾ dicat. S quia iu¬
stum increpat: hereticoꝵ tenens spẽm
ꝓferre recte etiam quȩ nouit. ignorat.
S. noscalcantes. hoc qd̾ abeo tumide di¬
eitur pensemꝰ eius uerba qͣm uera
sint si recte dicerent᷑. Prius enĩ ama¬
nu iniquitatẽ subtrahi: ⁊ post a taber¬
naculo ammonet iniusticiã abscidi.
Quia quisqͥs iam praua a se oꝑa exteriꝰ
resecat: necesse ꝓfecto ẽ. ut ad semetip¬
sum rediens. sollerter sese in m̃tis in¬
tentione discernat: neculꝑa quã iã
in actione ñ habet. adhuc in cogitatio¬
ne ꝑduret. Unde bene etiã ꝑ salomo¬
nem dicit᷑. Prepara foris opus tuum.

Expanded text:
aut sola cogitatione committitur, aut cogitatione simul et opere perpetratur. Iniquitas ergo in manu est culpa in opere, injustitia vero in tabernaculo iniquitas in mente. Mens quippe nostra tabernaculum non incongrue vocatur, in qua apud nosmetipsos abscondimur, cum foris in opere non videmur. Sophar itaque, quia justi viri amicus est, novit quod dicat; sed quia justum increpat, haereticorum tenens speciem, proferre recte etiam quae novit ignorat. Sed nos calcantes hoc, quod ab eo tumide dicitur, pensemus ejus verba quam vera sint, si recte dicerentur. Prius enim a manu iniquitatem subtrahi, et post a tabernaculo admonet injustitiam abscidi, quia quisquis jam prava a se opera exterius resecat, necesse profecto est ut, ad semetipsum rediens, solerter sese in mentis intentione discernat; ne culpa, quam jam in actione non habet, adhuc in cogitatione perduret. Unde bene etiam per Salomonem dicitur: Praepara foris opus tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
tio. quos ꝓdire ineffrenationẽ illicite
lib̾tatis conspicit. obiectione ꝓsꝑe aduer¬
sitatis frangit: quatinus elisi discant.
qͣm repba erectione tumuerant: ut iã
fiagelli exꝑientia edõmiti. quasi dome¬
stica ium̃ta p̃ceptorum loris m̃tis colla
subitiant: ⁊ uitȩ p̃sentis itinera ad nu¬
tum p̾sidentis ꝑgant. Quib bene loris
ligatũ se nouerat: qui dicebat. Ut ui¬
mentũ factus sũ apud te:⁊ ego semꝑ te¬
cum. Unde ⁊ seuus ille ꝑsecutor. ab agͦ
ꝑfidȩ uoluptatis ad domũ fidei dedu¬
ctus : rectoris su calcarib punctus au¬
diebat. Durum ẽ tͥ contra stimulũ calei¬
trare. Restat gͦ ut si ẽẽ iam similes pul¬
lo onagri nolumus. in cunctis quȩ ap¬
petimꝰ nutum prius intimȩ dispensa¬
tionis exquiramꝰ : ut mens nr̃a in ome
quod nititur. suꝑni regiminis loro te¬
neat᷑. ⁊ inde magis uota sua ad uitam
impleat. unde uitȩ suȩ studia.⁊ con¬

Expanded text:
tio, quos prodire in effrenationem illicitae tio, quos prodire in effrenationem illicitae libertatis conspicit, objectione properae adversitatis frangit, quatenus elisi discant quam reproba erectione tumuerant; ut jam flagelli experimentis edomiti, quasi jumenta domestica praeceptorum loris mentis colla subjiciant, et vitae praesentis itinera ad nutum praesidentis pergant. Quibus bene loris ligatum se noverat, qui dicebat: Ut jumentum factus sum apud te, et ego semper tecum . Unde et saevus ille persecutor ab agro perfidae voluptatis ad domum fidei deductus, rectoris sui calcaribus punctus, audiebat: Durum est tibi contra stimulum calcitrare . Restat ergo ut si esse jam similes pullo onagri nolumus, in cunctis quae appetimus nutum prius intimae dispensationis exquiramus, ut mens nostra in omne quod nititur, superni regiminis loro teneatur; et inde magis vota sua ad vitam impleat, unde vitae suae studia et con
Abbreviated transcription (Latin):
Ue quasi pullũ onagri. seliberum
natum putat. Per pullũ quippe
onagri. om̃e agrestiũ genus expͥmitur:
qd̾ naturȩ dimissũ motib. loris dñan¬
tium ñ tenetur. Agri nanq ammalia
libertatẽ habent uire quo appetunt:
⁊ qui escere cum lassant᷑. Et quamuis
insensatis animalib homo longe sit me¬
lior: hoc tam̃ plerũq homini ñ licet.
qd̾ brutis animalib licet. Quȩ enim
ad aliud mime seruant᷑ : eorũ motꝰ
ꝓculdubio nequaqͣm sub disciplina
restringunt᷑. Homo autẽ quia ad se-¬
quentẽ uitam ducit᷑: necesse ꝓfecto
est. ut in cunctis suis motib. sub dis¬
ciplinę dispositione religet᷑. Et quasi
domesticũ animal loris uinctũ seruiat.
atp eternis dispositionib restrctũ ui¬
uat᷑. Qui g implere cuncta que deside¬
rat. ꝑ esfrenata libertatẽ querit. quid
aliud qm pullo onagri eẽ similis concu¬
piseit t disciplinȩ hunc lora ñ tene¬
ant s audenter uagus ꝑ filuã desiderio

Expanded text:
 quasi pullum onagri se liberum natum putat. 23. Per pullum quippe onagri omne agrestium genus exprimitur, quod, naturae dimissum motibus, loris dominantium non tenetur. Agri namque animalia in libertate habent et ire quo appetunt, et quiescere cum lassantur. Et quamvis insensatis animalibus homo longe sit melior; hoc tamen plerumque homini non licet quod brutis animalibus licet. Quae enim ad aliud minime servantur, eorum motus procul dubio nequaquam sub disciplina restringitur. Homo autem qui ad sequentem vitam ducitur, necesse profecto est ut in cunctis suis motibus 350 sub disciplinae dispositione religetur, et quasi domesticum animal loris vinctum serviat, atque aeternis dispositionibus restrictum vivat. Qui ergo implere cuncta quae desiderat per effrenatam libertatem quaerit, quid aliud quam pullo onagri esse similis concupiscit, ut disciplinae hunc lora non teneant, sed audenter vagus per silvam desiderior
Abbreviated transcription (Latin):
Uis mͥ hoc tribuat ut in inferno ꝓ¬
tegas me Quia ante aduentũ me¬
diatorũ dĩ n hominũ. om̃is homo qͣm¬
uis munde ꝓbatẽq uite fuerit. ad in¬
ferm claustra descendit: dubiũ non ẽ.
Qm̃ homo qui ꝑse cecidit. ꝑ se ad ꝑadisi
requiẽ redire ñ potuit: nisi uenisset
ille qͥ suȩ incarnationis mystĩo. eiusdẽ
nob̾ ꝑadisi iter aꝑiret. Unde i post cuil¬
pam pͥmi hominis ad ꝑadysi aditũ rom¬
phea fiãmea posita eẽ memorat᷑: quę
iuersatilis dicit̾. ꝓ eo qd̾ quandoq ue¬
niret tempꝰ. ut etiam remoueri potius¬
set. Nec tam̃ ita iustorũ animas ad in¬
fernũ dicimus descendisse. ut in locis
penalib tenerent᷑.⁊ s eẽ suꝑiora infer¬
ni loca. eẽ alia inferiora credenda st̃.
ut ⁊ in suꝑiorib iusti requiescerent..
& in inferiorib inusti crucient᷑. Unde
⁊ psalmista ꝓpt̾ preuenientẽ se dei gͣ¬
tiam : dicit. Eripusti animã meam
ex inferno inferiori. Beatus gͥ iob an¬

Expanded text:
uis mihi hoc tribuat, ut in inferno protegas me? - Quia ante adventum Mediatoris hominis, omnis homo, quamvis mundae probataeque vitae fuerit, ad inferni claustra descendit, dubium non est, quoniam homo qui per se cecidit, per se ad paradisi requiem redire non potuit, nisi veniret ille, qui suae incarnationis mysterio, ejusdem nobis paradisi iter aperiret. Unde et post culpam primi hominis ad paradisi aditum romphaea flammea posita esse memoratur , quae et versati lis dicitur, pro eo quod quandoque veniret tempus ut etiam removeri potuisset Nec tamen ita justorum animas ad infernum dicimus descendisse, ut in locis poenalibus tenerentur. Sed esse superiora inferni loca, esse alia inferiora credenda sunt, ut et in superioribus justi requiescerent, et in inferioribus 398 injusti cruciarentur. Unde et Psalmista propter praevenientem se Dei gratiam dicit: Eripuisti animam meam ex inferno inferiori . Beatus igitur Job an
Abbreviated transcription (Latin):
mus: ⁊ in int̾i̾ori eogitatione illiꝰ respectũ
ñ metimur. quẽ uidendem omĩa non
uidemꝰ. Multo enĩ magis deo intͥnsecus:
quam exhisecus hominib conspieabi¬
les sumus. Und̃ scĩ om̃s foris se utiisq
circũspieuint: ⁊ uel rep̃hendendos se ex¬
terius. uel iniquos se int̾iuis uideri in¬
uisibilit̾ timent. Hinc est qd̾ animalia
tus plena ocłis esse memorant᷑. Quisqͥs
enĩ exteriora sua honeste disponit: sed
inderiora negligit: in cireuitu ocłos¬
se exempla frib prebeant. ⁊⁊ interiora
sua uigilant̾ adtendunt. qͥ a sese iire¬
ꝓbabiles et̾ni iudicis optiitib parant.

Expanded text:
lius respectum non metuimus, quem videntem omnia non videmus. Multo enim magis intrinsecus Deo quam extrinsecus hominibus conspicabiles sumus. Unde et sancti omnes foris 614 se intusque circumspiciunt, et vel reprehendendo se exterius, vel iniquos se interius videri invisibiliter timent. Hinc est quod animalia tus plena oculis esse memorantur . Quisquis enim exteriora sua honeste disponit, sed inse exempla fratribus praebeant, et interiora sua vigilanter attendunt, quia sese irreprobabiles interni judicis obtutib
Abbreviated transcription (Latin):
absconduntur: quia deprehendi in
suis occultis actib metuunt. Senes
uͦ assurgentes stant: quia ꝑfecti quiq
ex humilitate indicant. quantũ in bo¬
na oꝑatione ꝓfecerunt. Sed quia hȩc
de suis loquit᷑: narret quoq qualit̾

Expanded text:
absconduntur, quia deprehendi in absconduntur, quia deprehendi in suis occultis actionibus metuunt. Senes vero assurgentes stant, quia perfecti quique ex humilitate indicant, quantum in bona operatione profecerunt. Sed quia haec de suis loquitur, narret quoque qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
s morum grandeuitate maturi sunt.
Unde ꝑ quendã sapientem dicit᷑. Sene¬
ctus uenerabilis ẽ non diuturna: neq
numero annorũ computata. Cani st̃
autẽ sensus hominis: ⁊ etas senectu¬
ad moysen dñs dicit. Congrega mͥ
septuagnita uiros de seniorib isrł:
quos tu nosti quod senes popłi sint. In
quib quid aliud qͣm senectus cordis re¬
quiritur.⁊ eũ tales iubentur eligi qui
senes sciuntur: Si enĩ senectus meis
corporis quereret᷑: a tantis sciri potant.
a quantis uideri. Dum nͦ dieitur. quos
tu nosti qd senes popł sunt: ꝓfecto l¬
quet. quia senectus m̃tis ñ corporis e
senes uͦ ez assurgentes assistunt: quia
uigorem eiꝰ atq rectitudinẽ. umatu¬
ri formidant: grandeui głificant.
Leues quiq sunt fugiunt: graues uͦ
atq ꝑfecti. hanc uitȩ suȩ mĩtis assur¬
gendo uenerant᷑. Bisciplinam qͥppe il¬
lus ꝑfecti diligunt: inꝑfecti repre-¬
hendunt. Uident gͦ hanc iuuenes. ꝙ

Expanded text:
sed morum grandaevitate maturi sunt. sed morum grandaevitate maturi sunt. Unde per quemdam sapientem dicitur: Senectus enim venerabilis est, non diuturna, neque numero annorum computatautem sensus hominis, et aetas senectuad Moysen Dominus dicit: Congrega mihi septuaginta viros de senioribus quos tu nosti quod senes populi sint . In quibus non aliud quam senectus mentis requiritur, cum tales jubentur eligi qui senes sciuntur. Si enim senectus in eis corporis quaereretur, a tantis sciri poterant, a quantis videri. Dum vero dicitur, quos tu nosti quod senes populi sint, profecto liquet quia senectus mentis, non cosenes vero ei assurgentes assistunt, quia vigorem ejus atque rectitudinem immaturi formidant, grandaevi glorificant. Leves quique sunt, fugiunt; graves vero atque perfecti hanc vitae suae meritis assurgendo venerantur. Disciplinam quippe illius perfecti diligunt, imperfecti reprehendunt. Vident ergo hanc juvenes et
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis regni ꝑcipiat: in seĩs se actio¬
nib exerit. Cui in platea ꝑat᷑ cathe¬
dra: quia in magnȩ auctoritatis lati¬
tudine. sui magisterii exhibet liberta-¬
tem. Quȩ eiuĩ recta quȩ sentit publica
uoce predicat. quasi inplatea cathe¬
dra sedet: cũ nullum desua p̃dicatio¬
ne metiit: nullius pressa terrorib
se subsilentio abscondit. Anñ in pu¬
blieo ad docendũ presidet: quam si¬
mul ⁊ sentiendi ueritas. ⁊ docendi po¬
testas fuleit: ẜ cum ad portã ꝓcederet.
⁊ in platea cathedra sed̾et: quida leui¬
b quid a grauib ageret᷑: adungit¬
aicens. bidebant me iuuenes ⁊ abs¬
condebant᷑. ⁊ senes assurgentes stabãt.¬
Si hystoriȩ atcendimꝰ. que dixit credi¬
mus: si allegorie. que p̃dixit uidemꝰ.
Iuuenes nanq dici solent: qui nulla
consilii grauitate de pͥmuntur.Seneᷤᷤ
uͦ non eos scriptura saera uocare con¬
sueuit: qui sola quantitate tẽporum.

Expanded text:
coelestis regni percipiat, in sanctis se actiocoelestis regni percipiat, in sanctis se actionibus exerit. Cui in platea paratur cathedra, quia in magnae auctoritatis latitudine sui magisterii exhibet libertatem. Quae enim recta quae sentit publica voce praedicat, quasi in platea cathedram sedet, cum nullum de sua praedicatione metuit, nullius pressa terroribus, se sub silentio abscondit. An non in publico ad docendum praesidet, quam simul et sentiendi veritas, et docendi potestas fulcit? Sed cum ad portam procederet, et in platea cathedram sederet, quid a levibus, quidve a gravibus agereterum fuit ut seniores in porta consisterent, et causas introeuntium judicarent, quatenus tanto esset pacificus urSi historiae intendimus, quae dixit credimus; si allegoriae, quae praedixit videmus. Juvenes namque dici solent qui nulla consilii gravitate deprimuntur. Senes vero non eos Scriptura sacra vocare consuevit, qui sola quantitate temporum,
Abbreviated transcription (Latin):
terum fuit. ut seniores in porta consi¬
sterent: ⁊ causas introeuntiũ iudica¬
rent: quatinus tanto eẽt pacificus ire¬
bis popłs⁊ quanto ad hane discordes u¬
gredi ñ liceret. S nos sacrã historiam
ueuerantes. hȩc egisse beatũ iob ꝓ cultũ
iusticie certum denemꝰ: atq adindagã¬
da allegoriȩ mistĩa ducuntur. Quid gͦ
ꝑ ciuitatis portam. nisi bona queq actio
designat᷑. ꝑ quam aĩa ad conuentum
regii eȩlestis ingreditur Unde ꝓpha a
it. Qui exaltas me deportis mortis: lit an¬
nuntiem om̃s laudes tuas in portes filiȩ
suon. Porte quippe mortis sc actiones
praue. que ad interitũ trahunt: Qura
autem si non speeulatio dieitur⁊ portas
spon actiones bonas accipimꝰ: ꝑ quas su¬
ꝑnam patͥam ingrẽdimura ut regis no¬
Ari głam contẽplemur. Quid uͦ ꝑ eathe¬
dram nͥ magisterii auctoritas designa¬
tur: Greca autẽ uoce. platea ꝓ latitu¬
dine dicit᷑. Nunc gͦ scã eccłia ad ciui¬
tatis portam ꝓcedit: quia ut aditum

Expanded text:
terum fuit ut seniores in porta consisterent, et causas introeuntium judicarent, quatenus tanto esset pacificus urbis populus, quanto ad hanc discordes ingredi non liceret. Sed nos sacram historiam venerantes, haec egisse beatum Job pro cultu justitiae certum tenemus, atque ad indaganda allegoriae mysteria ducimur. Quid ergo per civitatis portam, nisi bona quaeque actio designatur, per quam anima ad conventum regni coelestis ingreditur? Unde et Propheta ait: Qui exaltas me de portis mortis, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion . Portae quippe mortis sunt actiones pravae, quae ad interitum trahunt. Quia autem Sion speculatio dicitur, portas Sion, actiones bonas accipimus, per quas supernam patriam ingredimur, ut Regis nostri gloriam contemplemur. Quid vero per cathedram, nisi magisterii auctoritas designatur? Graeca autem voce platea pro latitudine ponitur. Nunc ergo sancta Ecclesia ad civitatis portam procedit, quia ut aditum
Abbreviated transcription (Latin):
foras fundunt. Unde eis ꝑ ꝓpħam dicit᷑
Redite p̃uaricatores ad cor. Et rursum.
Ue qui cogitatis iniitile. In actib quippe
suis uerent᷑ hoĩes quos corꝑalit̾ uideis:
i dm̃ sibi presentẽ non estimant eẽ. quẽ
non uident. Qͦ contra in laude iusti dici¬
tur: dũ egypti regem condẽpneret: ⁊
dĩ mandatis obediret: qͥa imuisibilem
tanqm uidens sustinuit. ꝑ uerbũ quip¬
pe terrȩ pͥncipem quasi ñ uidit: quẽ
ab oculis suicordis abiecit. Regeni uͦ inuisi¬
bilem Tanqͣm uidens sustinuit: qͥa ab eiꝰ
timoris intiutu m̃tis oculum ñ deflex̃.
Sancta itaq ecclia in magnuis dẽ tribula¬
tionib deprehensa. cũ multos adeo cons-¬
picit praua cogitatione disced̾e: uidet
ꝓfecto m̃tis eorum habita culũ. disce¬
dente dõ uacuum remane: iiure de¬
plorans dicit. Quando secreto ds̃ erat
in tab̾naculonea Quib uerbis ñ inmerito
etiam simulatio religionis plangitur.

Expanded text:
foras fundunt. Unde eis per prophetam dicitur: foras fundunt. Unde eis per prophetam dicitur: Redite praevaricatores ad cor . Et rursum: Vae qui cogitatis inutile . In actionibus quippe suis verentur homines, quos corporaliter vident, et Deum sibi praesentem non aestimant esse, quem non vident. Quod contra in laude justi dicitur, dum Aegypti regem contemneret, et Dei mandatis obediret: Quia invisibilem tanquam videns sustinuit . Perversum quippe terrae principem quasi non vidit, quem ab oculis sui cordis abjecit. Regem vero invisibilem tanquam videns sustinuit, quia ab ejus timoris intuitu mentis oculum non deflexit. Sancta itaque Ecclesia in magnis tunc tribulationibus deprehensa, cum multos a Deo conspicit prava cogitatione discedere, videt profecto mentis eorum habitaculum discendente Deo vacuum remaneplorans, dicit: Quanto secreto Deus erat in tabernaculo meo. Quibus verbis non immerito etiam simulatio religionis plangitur,
Abbreviated transcription (Latin):
in sua interna cõponunt. Sicut ꝑpsal¬
mistã quoq de scã eccłia dicit᷑. Omnis
gła eiuis filiȩ regũ abintus. S quia ext̾io¬
ra sua etiam urrep̃hensibilia etistodt:
iure de ea subdidit. In fimbriis aureis
circũamicta uarietate. Ut. ⁊ pulchra in
tus sibi sit. ⁊ aliis foras: ⁊ se ꝓuehens ꝑi-
ternam głamꝰ ⁊ alios erudiens ꝑ ext̾io¬
ra oꝑum exempla. Beatus gͥ iob dicat. ex
se: dicat exꝑsona uniu̾salis eccłiȩ. Eͦn¬
do secreto ds̃ erat in tab̃naculo meo. ut
enĩ demonstraret quantũ intus ꝓfice¬
ret: secreto dm̃ fuisse in suo tab̾naculo
ꝑhibet. Ut etiã ostendat rectitudinis
oꝑa quantũ extrinsecus custodiuit:
qui diuina p̃cepta metuunt. dĩtaber¬
naculũ fiunt. Unde ut supͣ iam dixi¬
mus: ꝑ semetipsã ueritas dicit. de eo
qui illius mandata custodit. Egori
pater meus ueniemꝰ: ⁊ mansionẽ apd̾
eum faciemus. Qͦ contrađ qͣuiq dũ in
terna si appetunt: in suis se cogitationib

Expanded text:
 sicut per Psalmistam quoque de sancta Ecclesia dicitur: Omnis gloria ejus filiae regis ab intus . Sed qua exteriora sua etiam irreprehensibilia custodit, jure de ea subdidit: In fimbriis aureis circumamicta varietate, ut et pulchra sibi intus sit, et aliis foras; et se provehens per internam gloriam, et alios erudiens per exteriora operum exempla. Beatus igitur Job dicat ex se, dicat ex persona universalis Ecclesiae: Quando secreto Deus erat in tabernaculo meo. Ut enim demonstret quantum intus profecerit, secreto Deum fuisse in suo tabernaculo perhibet. Ut etiam ostendat rectitudinis opera quantum extrinsecus custodivit, qui divina praecepta metuunt, Dei tabernaculum fiunt. Unde, ut supra jam diximus , per semetipsam Veritas dicit de eo qui illius mandata custodit: Ego et Pater veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Quod contra perversi terna non appetunt, in suis se cogitationibus
Abbreviated transcription (Latin):
mus firmiorem ꝓpħicum sermonẽ: cui
benefacitis actendentes. quasi lucernȩ
lucenti in caliginoso loco: donec dies
luceseat: ⁊ lucifer orat᷑ in cordib ue¬
stris. Et psalmista ait. Bucerna pedib
meis: uerbũ tuum dñe. Quia autem
principale nr̃i mens est: appellatione
capitis. mens uocat᷑. Unde ꝑ psalmistã
dicitur. Impingast in oleo caput meũ.
Ac si aꝑte dicat. Raritatis pinguedi¬
ne replest mentẽ. Nunc gͦ lucerna su¬
ꝑ caput eccłȩ splendet: quia sacra elo¬
quia tenebras m̃tis nrẽ irradiant: ut
in caliginoso loco uitȩ presentis. dũ uer¬
borũ dei lucem ꝑcipimꝰ. quȩ sint agen¬
dauideamꝰ. Nune ad lumen in tenebs
ambulat.⁊ qm̃ scã uniuersalis eccłia.
⁊ si alienȩ occulta cogitationis ñ pene¬
trat. quia quasi faciẽ non cognoseit in
nocte: ponit tam̃ gressus boni oꝑis. di¬
recta lumine suꝑne loeutionis. Seqͥt᷑.

Expanded text:
mus firmiorem propheticum sermonem, cui mus firmiorem propheticum sermonem, cui bene facitis attendentes, quasi lucernae lucenti in caliginoso loclucescat, et lucifer oriatur in cordibus vestris . Et Psalmista ait: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine . Quia autem principale nostrum mens est, appellatione capitis mens vocatur. Unde per Psalmistam dicitur: Impinguasti in oleo caput meum . Ac si aperte dicat: Charitatis pinguedine replesti mentem. Nunc ergo lucerna super caput Ecclesiae splendet, quia sacra eloquia tenebras nostrae mentis irradiant, ut in hoc caliginoso vitae praesentis loco, dum verborum Dei lucem percipimus, quae sint agenda videamus. Nunc ad lumen in tenebris ambulat, quoniam sancta universalis Ecclesia, etsi alienae occulta cogitationis non penetrat, quia quasi faciem non cognoscit in nocte, ponit tamen gressus boni operis, directa lumine supernae locutionis. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc quippe uidet. ex se ꝑsecutione co¬
gente infirmoꝵ muldos caderer quos
nunc ut mater intra pacis sinũ par¬
uulos fouet: ⁊ in tranqͥllis fidei cimis
continet. Qͥa admixti fortib: ipsa fi¬
dei tranquillitate nutriunt᷑. Tunc uͦ ta¬
les multi casuri st̃: ⁊⁊ ꝑ uiseera carita¬
tis. quicqͥd in dampno paruulorũ su¬
stinet: se ꝑpeti animꝰ ꝑfectoꝵ dolet.
Infirmoꝵ. ienĩ dampna: ad corda for¬
tium ꝑ compassionẽ transeunt. Unde
ꝑ paulum dicit᷑. Quis infirmatur.
ego ñ infirmor. Quis scandalizatur:
⁊ ego ñ uror. Tanto enĩ quisq ꝑfectus
nos unde scã eccłia. insirmis cc̃ eadentib
angustata. eũ horum reminiscit᷑ tempot
quie dictura ẽ. Scd̾m dies. quib ds̃ eusto¬
diebat me. Qlase tẽ ini ilis estimat cad̾e:
que se nuneistis respicit stare. Bene au¬
dem̃ dicit᷑ quando splendebat iucerna
eius suꝑ eaput meũ: ⁊ ad lumen eiꝰ am¬
bulaba intenebris. Lucernȩ ⁊i enĩ sig

Expanded text:
Tunc quippe videt ex se, persecutione cogente, infirmorum multos cadere, quos nunc ut mater intra pacis sinum parvulos fovet, et intra tranquillas fidei cunas continet, quia admisti fortibus, ipsa fidei tranquillitate nutriuntur. Tunc vero tales multi casuri sunt, et per viscera charitatis, quidquid in damno parvulorum sustinet, se perpeti animus perfectorum dolet. Infirmorum etenim damna ad corda fortium per compassionem transeunt. Unde per Paulum dicitur: Quis infirmatur et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Tanto enim quisque perfectus nos. Unde sancta Ecclesia infirmis tunc cadentibus angustiata, cum horum reminiscitur temporum, jure dictura est: Secundum dies quibus Deus custodiebat me, quia se tunc in illis aestimat cadere, quae se nunc in istis respicit custodiri. Bene autem dicitur: Quando splendebat lucerna ejus super caput meum, et ad lumen ejus ambulabam in tenebris. Lucernae enim nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
te dei ocłos eẽ uiderat: qui dicebat.
Et meditatio cordis mei :in conspectu
tuo semꝑ. Exteriora nanq oꝑa patent
oculis hominũ: longe uͦ in comꝑabili¬
ter. inderiores ae subtilissimȩ cogitati¬
ones nr̃e patent oculis dĩ. Omĩa enim

Expanded text:
te Dei esse oculos viderat, qui dicebat: te Dei esse oculos viderat, qui dicebat: Et meditatio cordis mei in conspectu tuo semper . Exteriora namque opera patent oculis hominum, longe vero incomparabiliter interiores ac subtilissimae cogitationes nostrae patent oculis Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
mentis ad spualẽ congrue fecunditatẽ.
Tunc gͦ cum in dieb illis eccłia quas
quodã semo debilitata. ꝑ predieatio¬
nem filios parere ũ ualet: reminiscit᷑
fecunditatis antiquȩ. dicens. Sieut fui
in dieb adolescentiȩ meȩ. Quãiuis post e¬
osdem dies quib deprimitur: iã tamen
cirea ipsũ finem temporũ. grandi predi¬
cationis uirtute roboretur. Nam susceptis
ad plenũ gentib: omnẽ israheliticũ po-¬
płm. qui tunc inuentꝰ fuerit. in fidei si¬
num trahit. Scriptũ quippe ẽ. Donee ple¬
nitudo gentiũ introiret: ⁊ sie om̃is isrł
saluus fieret. S ante illa tẽpora erunt¬
niscitur dicens. Sicut fui in dieb ado¬
lescentiȩ mee: quando secreto ds̃ erat
bernaculũ. nisi habitationẽ mentis
accipimus. Quia ꝑ ome quod cogitan¬
do agimꝰ: in consilio cordis nr̃i habita¬
mus. Quisqͥs autẽ mandata dĩ tacitꝰ
cogitat: secreto ds̾ ill in tabernacu¬
lo est. Habitationẽ. ienim cordis sui an¬

Expanded text:
congruae fecunditatem. Tunc ergo, cum in diebus illis Ecclesia, quasi quodam senio debilitata, per praedicationem filios parere non valet, reminiscitur foecunditatis antiquae dicens: Sicut fui in diebus adolescentiae meae. Quamvis post eosdem dies quibus deprimitur, jam tamen circa ipsum finem temporum grandi praedicationis virtute roboretur. Nam susceptis ad plenum gentibus, omnem Israeliticum populum, qui tunc inventus fuerit, in fidei sinum trahit. Scriptum quippe est: Donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . Sed ante illa teniscitur, dicens: Sicut fui in diebus adolescentiae meae, quando secreto Deus erat bernaculum, nisi habitationem mentis accipimus? Quia per omne quod cogitando agimus, in consilio nostri cordis habitamus. Quisquis autem mandata Dei tacitus cogitat, secreto illi Deus in tabernaculo est. Habitationem etenim cordis sui an
Abbreviated transcription (Latin):
uis quibq p̃dicatorib licentia loqiu¬
tionis datur. Quod longe aute ihere¬
mias intuens. ait. S i lamiȩ nudaue¬
runt mãmam: lactauerunt catu¬
los suos. Quid nanq lamias. nͥ ħeti¬
cos appellat: humanã quidem faciẽ.
s beluina ꝑ impietatẽ corda gestan¬
tes: Qui tunc maͬmam nudant: qͥa
errorem suũ libere predicant. Tunc
catulos lactant: quia male sequaceᷤᷤ
paruuloꝵ aiãs. dum ꝑuersa insinu¬
ant: ad impietatem nutendo confir-¬

Expanded text:
is quibusque praedicatoribus licentia locutionis dabitur. Quod longe ante Jeremias intuens, ait: Sed et lamiae nudaverunt mammam, lactaverunt catulos suos . Quid namque lamias, nisi haereticos appellat, humanam quidem faciem, sed belluina per impietatem corda gestantes, qui tunc mammam nudant cum errorem suum libere praedicant? Tunc catulos lactant, quia male sequaces parvulorum animas, dum perversa insinuant, ad impietatem nutriendo confir
Abbreviated transcription (Latin):
sancta ecclia dolorib pressa dictura¬
est: Tantis quippe illam futurum ẽ tribu¬
iationib an gustari. ut hec tẽpora eũ
magno suspirio desid̾et. quȩ nos cum
dierũ numerus m̃ses uocatur qͥd no-
mnine signat m̃sium. nisi collectionẽ
anuinarũ : Dies quippe dũ colligunt᷑.
in m̃sib subtra huntur. Qͥa ⁊ in hoc tẽ¬
pore scã eccłia. dum ueritatis luce res¬
plendentes aiãs colligit: in intumis abs¬
condit. Auquando etiam m̃sis ꝓ ꝑfectio¬
ne ponit᷑ sieut ꝓpħa ait. Erit mensis ex
mĩse ꝑfectio iuidelicet eis in reqͥem. qui¬
b nunc ꝑfectio fuerit in oꝑatione. Re-¬
mniscatur gͦ ꝑfectionis pristinȩ: redii-¬
cat admemoriã quanta p̃dicationis
suȩ collectis animab reportabat lucra:
⁊ angustata tribulationib dicat. Qs
mͥ tribuat ut sim nxta m̃ses pristinos:
In quib ꝓfecto m̃sib qualis fuerit. e¬
numerando subiungit dicens. Sed̾m¬

Expanded text:
sancta Ecclesia doloribus pressa dicturest. Tantis quippe illam futurum est tribulationibus angustari, ut haec tempora cum magno suspirio desideret quae nos cum dierum numerus menses vocantur, quid aliud nomine signat mensium, nisi collectiones animarum? Dies quippe dum colliguntur in mensibus, subtrahuntur, quia et in hoc tempore splendentis animas colligit, in intimis abscondit. Aliquando etiam mensis pro perfectione ponitur, sicut propheta ait: « Erit mensis ex mense , » perfectio videlicet eis in requiem, quibus nunc perfectio fuerit in operatione. Reminiscatur ergo perfectionis pristinae, reducat ad memoriam quanta praedicatione sua collectis animabus reportabat lucra, et angustata tribulationibus dicat: Quis mihi tribuat, ut sim juxta menses pristinos? In quibus profecto mensibus qualis fuerit, enumerando subjungit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
rationis. Quoꝵ lingͣ suo giituri adhe¬
ret: quia ⁊ si ꝑu̾sa loqui libera uoce ñ au¬
dent: intus tam̃ apud se contegunt eun¬
cta quȩ contͣ ueram fide̾ ꝓponere falsa
moliunt᷑. Horum gͦ temporũ. sequen-¬
ti tribulatione dep̃hensa reminiseens

Expanded text:
rationis. Quorum lingua gutturi suo adhaerationis. Quorum lingua gutturi suo adhaeret, quia etsi perversa loqui libera voce non audent, intus tamen apud se contegunt cuncta quae contra veram fidem proponere falsa moliuntur. Horum ergo temporum sequenti tribulatione deprehensa reminiscens
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ laudari comꝑit. coniugia dãp¬
nauit. At contͣ iouinianus qͥa concedi
comugia cognouit. uͥginitatis mund¬
tiam despexit. Unde fit ut semꝑ ħeti¬
eis ꝑuersa intelligentia confusis. ui¬
cissim sibi eoꝵ nequitia ⁊ in culpa con¬
cordet: ⁊ in sententia discrepet. At cõ¬
tra scã eccłia. ꝑ medias utrarũq partiũ l¬
tes. ordinata pace gradit᷑. ⁊ sic scit suꝑio¬
ra bona suspicere. ut noui̾t etiam infi̾¬
ora uen̾ari: quatinus nec sũma ęquet
infimis: nec rursũ ima despiciat. cũ
summa uen̾atur. Nẽ gͦ hereticarum
plebiũ principes auctoritatẽ scẽ eccłiȩ
ꝑpendentes. cessant loqͥ .i quasi digĩ
tum ori suo suꝑponunt: dũ falsis quȩ¬
relis ñ ratione uocis se reprimi. s uir¬
tutis manu significant. Hocẽ suam
duces cohibent: qͥa nimirum hi qui
post se errantes popłos trahere conan¬
tur: ne loqui ꝑuersa nc̃ audeant. ꝙ
auctoritatis frenant᷑ pondere: ⁊ uͥtute

Expanded text:
tatem laudari comperit, conjugia damnavit. At contra Jovinianus quia concedi conjugia cognovit, virginitatis munditiam despexit. Unde fit ut semper haereticis perversa intelligentia confusis, vicissim sibi eorum nequitia et in culpa concordet, et in sententia discrepet. At contra sancta Ecclesia per medias utrarumque partium lites 619 ordinata pace graditur, et sic scit superiora bona suscipere, ut noverit etiam inferiora venerari, quatenus nec summa aequet infimis, nec rursum ima despiciat, cum summa veneratur. Nunc ergo haereticarum plebium principes, auctoritatem sanctae Ecclesiae perpendentes, cessant loqui, et quasi ori suo digitum superponunt, dum falsis querelis non ratione vocis se reprimi, sed virtutis manu significant. Vocem suam duces cohibent, quia nimirum hi qui post se errantes poptur, ne loqui perversa nunc audeant, et auctoritatis frenantur pondere, et virtute
Abbreviated transcription (Latin):
loco alii duces intelligi uel pͥncipes
possunt: nisi heretieȩ prauitatis au¬
ctores. De quib ꝑ psalmistã dicit᷑.
Esfusa ẽ contentio suꝑ pͥncipes eorum:
⁊ seduxerunt eos in inuio ⁊ ñ in uia.
Ipsi ienim dũ dispensationẽ dm̃ per¬
uerse interp̃tari non metuunt. ꝓfe¬
cto plebes subditas. ñ in eam uiã qͣuȩ
xp̃c est. s in inuiũ trahunt. Suꝑ quos
recte quoq effusa contentio dicitur.
quia suis sibi uicissim allegationibus
contradicunt. Arrius quippe tres ꝑsonas
in diuinitate suscipiens: tres etiam
deos credidit. Quẽ contra sabelliꝰ unũ
am̃ suscipiens: unã eredidit eẽ ꝑsonã.
Inter hos scã eccłia rectum p̃dicationis suȩ

Expanded text:
loco alii duces intelligi vel principes possunt, nisi haereticae pravitatis auctores? De quibus per psalmum dicitur: Effusa est contentio super principes eorum, et seduxerunt eos in invio, et non in via . Ipsi etenim dum dispensationem Dei perverse interpretari non metuunt, profecto plebes subditas non in eam viam quae Christus est, sed in invium trahunt. Super quos recte quoque effusa contentio dicitur, quia suis sibi vicissim allegationibus contradicunt. Arius quippe tres personas in divinitate suscipiens, tres etiam deos credidit. Quem contra Sabellius unum Deum suscipiens, unam credidit esse personam. Inter quos sancta Ecclesia rectu
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. Paruula quippe tunc erat: cũ
anatiuitate recens. uerbũ uitȩ pre¬
dicare ñ poterat. Hinc ienĩ de illa
dicitur. Soror nr̃a paruula ẽ: ⁊ ub̃a
non habet. Qͥa nimirũ seã ȩccłia pri¬
usquã ꝓficeret ꝑ increm̃ta uirtu

Expanded text:
bitur. Parvula quippe tunc erat, cum a nativitate recens verbum vitae praedicare non poterat. Hinc enim de illa dicitur: Soror nostra parvula est, et ubera non habet, quia nimirum sanctae Ecclesiae priusquam proficeret per incrementa virtu
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃catur dicens. Et ne auferas de ore
meo uerbũ u̾tatis usqueqͣq. Ppen¬
bum facientib tribuit: ⁊ ũ facientib
tollit. Qui gͦ hoc de corde suo ñ aufer¬
ripetiit: quid aliud qmͣ gr̃ãm bonȩ o¬
ꝑationis quesiuit: Ac si aꝑte diceret.
Abono oꝑe errare me ñ sinas: ne dum
amutto ordinẽ bene uiuendi: rectitu¬
dinẽ ꝑdam loquendi. Et plerumq do¬
ctor qui docere audet. qd̃ negligit a-¬
gere: cum desierit bona loqui quȩ
oꝑari contẽpsit. docere subiectos inci-¬
pit praua quȩ agit: ut iusto dĩ omĩpo¬
tentis uditio. in bono iam nec linguã
habeat. qui habere bonã uitam recu¬
sat: quatinus cũ mens eius terrena-¬
rum rerũ amori intenditur⁊ deterte¬
nis reb semꝑ loquat᷑. Unde in euan¬
głio u̾itas dicit. Ex abundantia cor-¬
dis os loquit᷑. Bonus homo de bono
thesauro ꝓfert bonat ⁊ malus homo

Expanded text:
de ore meo verbum veritatis usquequaque. Perpenbum facientibus tribuit, et non facientibus tollit. Qui ergo hoc de ore suo non auferri petiit, quid aliud quam gratiam bonae operationis quaesivit? Ac si aperte diceret: A bono opere me errare non sinas, ne dum amitto ordinem bene vivendi, rectitudinem perdam loquendi. Et plerumque doctor qui docere audet quod negligit agere, cum desierit bona loqui, quae operari contempsit, docere subjectos incipit prava quae agit, ut justo omnipotentis Dei judicio in bono jam nec linguam habeat, qui habere bonam vitam recusat, quatenus cum mens ejus terrenarum rerum amore incenditur, de terrenis rebus semper loquatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Ex abundantia cordis os loquitur. Bonus homo de bono thesauro profert bona, et malus homo
Abbreviated transcription (Latin):
studio ñ exquirunt. Bene autẽ sub¬
ditur: ⁊ optinates supplantat. Qͥa
cũ mentẽ regentiũ iusto iuditio de¬
serit: hȩc internũ retributionis p̃mi¬
um ñ requirit. Et in eo supplantat᷑
quo fallitur: ut ꝓ eterna głã. de pͥn¬
cipatu temporali gratulet᷑. Supplã¬
tanturgͥ optimates: quia dũ uera
celestis patͥe premia negligunt. in su¬
is hie uoluptatib cadunt. Sequit᷑¬
Nominutans labiũ ueratium : ꝙ
doctrnã senum auferens. Cum
sacerdos ñ agit bona quȩ loquitur:
ei etiam sermo subtrahit᷑. ne loqui
audeat. qd̃ non oꝑat᷑: sicut ꝑ ꝓpħam
dicit᷑. Peccatori autẽ dixit ds̃. Qua¬
re tu enarras iusticias meas. ⁊ assimi

Expanded text:
dio non exquirunt. Bene autem dicitur: Et optimates supplantat, quia cum mentem regentium justo judicio deserit, haec internum retributionis praemium non requirit; et in eo supplantatur quo fallitur, ut pro aeterna gloria de principatu temporali gratuletur. Supplantantur igitur optimates, quia dum vera coelestis patriae praemia negligunt, in suis hic voluptatibus cadunt. Sequitommutans labium veracium, et doctrinam senum auferens. - Cum sacerdos non agit bona quae loquitur, ei etiam sermo subtrahitur, ne loqui audeat quod non operatur, sicut per Prophetam dicitur: « Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas,
Abbreviated transcription (Latin):
eingulum destruit. Qid uͦ in fiͣne
accipit᷑. nisi peccatum: Sicut ꝑ sa¬
lomonẽ dicitur. Inquitates suȩ ca¬
piunt ĩpium:⁊ sunib peccatorũ suorum
constringit᷑ Et quia in renib carnis dele¬
ctatio pͥncipatur: districtus conscientia¬
rum udex qui regũ balteum dissoluit.
fune p̃cingit renes eorũ: quatinus disso¬
luto castitatis cingulo. eoꝵ m̃bris dele¬
ctatio peccati dñẽtur⁊ ut quos in oceul¬
to suꝑbia inquinat: qmͣ sint detesta¬
biles etiã in publico ostendat. Sequit᷑.¬
eit sacerdotes inglorios: ⁊⁊ opti¬
mates supplantat. Magna sacer¬
dotis gła est. rectitudo subditorũ. Un¬
de bene egreguis p̃dicator discipłis
dicit. Quȩ est enĩ niã spes. aut gau¬
dium. aut corona głę. non uos ante
dñm: S cum sacerdotes uitã disci

Expanded text:
in eis cingulum destruit. Quid vero in fune in eis cingulum destruit. Quid vero in fune accipitur, nisi peccatum? Sicut per Salomonem dicitur: Iniquitates suae capiunt impium, et funibus peccatorum suorum constringitur . Et quia in renibus carnis delectatio principatur, districtus conscientiarum judex, qui regum balteum dissolvit, fune praecingit renes eorum, quatenus dissoluto castitatis cingulo, scilicet eorum membris delectatio peccati dominetur, ut quos in occulto superbia inquinat, quam sint detestabiles etiam in publico ostendat. Sequitit sacerdotes ingloriosos, et optimates supplantat. - Magna sacerdotis gloria est, rectitudo subditorum. Unde bene egregius praedicator discipulis dicit: « Quae est nostra spes, et gaudium aut corona gloriae. Nonne vos ante Dominum? » Sed cum sacer
Abbreviated transcription (Latin):
catores accipimꝰ : qui suis auditorib
consiliũ uite prebent. S cũ predica¬
tor quisq ideo eterna p̃dicat. ut tem¬
poralia luera consequat᷑: ꝓfecto in
stultum finẽ deducitur: qͦuia illuc
ꝑ laborem tendit. unde ꝑm̃tis recti¬
tudinẽ fugere debuit. Bene autẽ sub¬
ditur. Et iudices in stuporẽ. Om̃s enĩ
qui examinandis alioꝵ morib p̃sunt:
recte iudices uocant᷑. S cum is qui
preest. subiectorũ uitam nequaqͣm
sollicite discutit. nec enĩ quẽ quali¬
ter corrigat. agnoscit.⁊ in stuporem
uidex deductus ẽ: quia qui iudica¬
cingit fune renes eorũ. Qui m̃¬
brorũ suorum motus bene regere
scuint: ñ inmerito reges uocantur:
S cũ deipsa continentia. elatione m̃s
tangitur: plerũq omp̃s ds̃ eius su-¬
ꝑbiam deserens. hunc in inmunditi¬
am oꝑis cadere ꝑmittit. Regum ita¬
q balteũ dissoluit: quando in his
qui bene regere sua m̃bra uideban¬
tur. ꝓpt̾ elationis culpam. castitatis

Expanded text:
catores accipimus, qui suis auditoribus consilium vitae praebent. Sed cum praedicator quisque ideo aeterna praedicat, ut temporalia lucra consequatur, profecto in stultum finem deducitur, quia illo per laborem tendit, unde per mentis rectitudinem fugere debuit. Sequitur: Et judices stuporem. - Omnes enim qui in examinandis aliorum moribus praesunt, recte judices vocantur. Sed cum is qui praeest subjectorum vitam nequaquam sollicite discutit, neque qualiter corrigat agnoscit, in stuporem judex deductus est, quia qui judicacingit fune renes eorum. - brorum suorum motus bene regere sciunt, non immerito reges vocantur. Sed cum de ipsa continentia elatione mens tangitur, plerumque omnipotens Deus ejus superbiam deserens, hanc in immunditiam operis cadere permittit. Regum itaque balteum dissolvit, quando in his qui bene regere sua membra videbantur, propter elationis culpam, castitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tat. S ipse nouit decipientẽ: ⁊ eum
qui decipitur. Nouit ⁊ enĩ decipi¬
entẽ: quia plerumq anteriora eius
mala conspicit.: ⁊ hunc iusto iuditio
cadere etiam in alia peccata ꝑmittit.
Nouit decipientẽ: quia in malitia su¬
orum oꝑum dimisst̃ hunc ut ad pe¬
iora ꝓruat deserit. Sicut scriptũ est.
Qu nocet. noceat adhuc: ⁊ qui in sor¬
dib est. sordeseat ad huc. Nouit quoq¬
⁊ eum qui decipit᷑: quia sepe committunt
homines mala quȩ sciunt. ⁊ iccireo ꝑmit¬
tunt᷑ decipi. ut cadant etiã in mala q̃
nesciunt. Qd̃ tam̃ deceptis aliqͣnͣdo ad
purgationẽ: aliqͣndo uͦ ad ultionis mni¬

Expanded text:
tat; sed ipse novit decipientem et eum tat; sed ipse novit decipientem et eum qui decipitur. Novit enim decipientem, quia plerummala conspicit, et hunc justo judicio cadere etiam in alia peccata permittit. Novit decipientem, quia in manu suorum operum dimissum hunc ut ad pejora proruat deserit, sicut scriptum est: Qui nocet, noceat adhuc; et qui in sordibus est, sordescat adhuc . Novit quoqet eum qui decipitur: quia saepe committunt homines mala quae sciunt, et idcirco permittuntur decipi, ut cadant etiam in mala quae nesciunt: quod tamen deceptis aliquando ad purgationem, aliquando vero ad ultionis ini
Abbreviated transcription (Latin):
quitatẽ: qualiter in hoc loco dicitur
quia dñs decipientẽ nouit: B quia
scire dĩ. aliqnͣdo cognoscere dicitur.
aliqnͣdo approbare ⁊ scit iniquũ quia
cognoscendo diuidicat. neq enim mi-¬
quũ quempiã iudicasset si nequaqͣm
cognosceret: ⁊ tam̃ iniquũ nescit. qͥa
eius facta ñ approbat. Et̃ nouit gͦ. qͥa
deprehendit: ⁊ ñ nouit. quia hunc
in suȩ sapientie spͤcie ñ recognoscit.
Sieut de ueraci quolibet uiro dicit᷑.
quia falsitatẽ nesciat: ñ quia cũ uel
ab aliis falsũ dicit᷑. hoc reprehendere
ignorat: s eandem ipsam fallaciam.
i scit in examine. ⁊ nescit in amores
ut uidelicet ipse hanc ñ agat. quã
actam ab aliis dampnat. Et fit ple¬
rumq ut ñ nulli in insidiis uacante̾.
alienȩ uitȩ ꝑu̾sitatis suȩ laqueos ten¬
dant: ⁊ cum quis nesciens. eisdẽ laq̃¬
is capi conspicit᷑. utrum hȩc diuinitꝰ
uideant᷑ fortasse dubitat᷑. Mirant᷑q
hoĩes: si hoc ds̃ uideat. cur fieri ꝑmit¬

Expanded text:
quitatem , qualiter hoc in loco dicitur, quia Dominus decipientem novit? Sed quia scire Dei aliquando cognoscere dicitur, aliquando approbare, et scit iniquum, quia cognoscendo judicat neque enim iniquum quempiam judicasset si nequaquam cognosceret, et tamen iniquum nescit, quia ejus facta non approbat. Et novit ergo quia deprehendit; et non novit, quia hunc in suae sapientiae specie non recognoscit: sicut de veraci quolibet viro dicitur quia falsitatem nesciat, non quia cum vel ab aliis falsum dicitur, hoc reprehendere ignorat, sed eamdem ipsam fallaciam et scit in examine, et nescit in amore, ut videlicet ipse hanc non agat, quam actam ab aliis damnat. Et fit plerumque ut nonnulli insidiis vacantes alienae vitae perversitatis suae laqueos tendant; et cum quis nesciens eisdem laqueis capi conspicitur, utrum haec divinitus videantur fortasse dubitatur; miranturque homines si haec Deus videat, cur fieri permit
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrat: qd̾ prius in iuditio ꝑ uͥ-¬
tutẽ reꝓbos destruet: & postmodum
electorũ m̃tib. eterni regni ꝑfecto lu-¬
mine infulget. S quia ante extremi
diem iudicii. indicare eotioie occultis
dispositionib facta mortaliũ non de¬
sistit ad hoc qd nc̃ agitur. reditur cũ¬

Expanded text:
demonstrat, quod prius in judicio per virdemonstrat, quod prius in judicio per virtutem reprobos destruit, et postmodum electorum mentibus aeterni regni perfecto lumine infulget. Sed quia ante extremi diem judicii judicare quotidie occultis dispositionibus facta mortalium non desistit, ad hoc quod nunc agitur reditur, cu