comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est ex corporis aggrauatione na¬
t᷑alit᷑ qͦ innatas: ignorantiam
atq infirmitatẽ: ñ solum pecc̃i
penas:uerũ enam culpas ñ qͥdẽ
ꝓpͥas s originales nuncupari:
ñne eas ꝓuenire dicemꝰ nullate¬
nus exdo. uerũ sicut que acci¬
diuit ꝑ propͥum ita naturales
ꝑoriginis uicium: Qd̃ si ttaẽ
aute lauacrum ad dampnat̃o¬
ne anime ꝑtinent ip̃e procul
dubio. ea ꝙͣ forsitan q̃ ex ip̃is
prodeunt. S si etiã ea reim¬
hñtẽ reddunt: aut int̃ origina¬
lia cõputabunt᷑. ⁊erit apud
qũeq nunia originaliũ copia:
aut uit ꝓꝑͥa peccata. ⁊ erit h̃o
in multis peccator absq actu
peccati. aut cũ actu. absq pec¬
cato rõnis. ut sit malus h̃o:
nec de malo thesauro profens
malum. Utrũlibet dũoꝵ sit:
ip̃a suis cũ cansis añ bapt̃m ĩ¬

Expanded text:
est ex corporis aggravatione naturaliter quoque innatas, ignorantiam, atque infirmitatem, non solum peccati poenas, verum etiam culpas, non quidem proprias sed originales nuncupari; nonne eas provenire dicemus nullatenus ex Deo, verum sicut quae accidunt per proprium, ita naturales per originis vitium? Quod si ita est, ante lavacrum ad damnationem animae pertinent ipsae procul dubio; ea quoque forsitan quae ex ipsis prodeunt. Sed si etiam ea habentem reum reddunt, aut inter originalia computabuntur, et erit apud quemque nimia originalium copia; aut inter propria peccata, et erit homo in multis peccator absque actu peccati, aut cum actu absque peccato rationis, ut sit malus homo, nec de malo thesauro proferens malum. Utrumlibet duorum sit, ipsa suis cum causis ante bapti
Abbreviated transcription (Latin):
baptismi id efficit. ut hͦmͦi so¬
lũ ia sint ad infirmitate: qm̃
priꝰ erant ⁊ ad mortẽ. ħgͦ ñ ĩpu¬
tat d̃s baptiratis addãpnatio¬
ñe ⁊ imputat fortasse  pena. Et
nũto q̃ nõie mortis censent᷑: pe¬
na dãpnationis musctantur.
⁊que noie langoris:pena an¬
pecc̃i .i. tantũ uenialia ago:
subdidit. nnch ñc dãpnationis
esse his qui ñ sccłm carne ãbu¬
lant. qͣm cauentes cͥmina: com¬
mitunt solum in euitabilia. A

Expanded text:
baptismi id efficit, ut hujusmodi solum jam sint ad infirmitatem, quoniam prius erant et ad mortem. Hoc ergo non imputat Deus baptizatis ad damnationem, et imputat fortasse ad poenam. Et merito quae nomine mortis censentur, poena damnationis multantur, et quae nomine languoris, poena an182 id est tantum venialia ago; subdidit: Nihil nunc damnationis esse his qui non secundum carnem ambulant ; quoniam caventes crimina, committunt solum inevitabilia, a
Abbreviated transcription (Latin):
tib. Dampnat᷑ enim paruulus.
qm̃ natͣalem h̃t ocupiscentiam.
Qͣntomag̃ adultus qm̃ ⁊ concu¬
piscentiã ht. ⁊ ꝯcupiscit Quare
ante lauac hru fomes ip̃e pecca¬
ti imputat᷑. imprtant᷑ qͦ motus
mali ex fomite nati. Qui cũ sint
ualde ualdeq multi: multum
multũq dãpnandis coac̾uant
cruciatũ. S pꝰ baptismũ: b̾at
uir cui ñ imputauit dñs pecc̃m.
Habet utiq pecc̃m concupiscñ

Expanded text:
 enim parvulus, quoniam naturalem habet concupiscentiam, quanto magis adultus, quoniam et concupiscentiam habet et concupiscit? Quare ante lavacrum fomes ipse peccati imputatur, imputantur quoque motus mali ex fomite nati, qui cum sint valde valdeque multi, multum multumque damnandis coacervant cruciatum. Sed post baptismum: Beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum : habe u
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis: Nam ꝑfecta uoluntas faciendi
repuitat᷑ ꝓ oꝑe. Id̾oq fortasse qͥd̾ reaẽ
tartari sicut opꝰ. ñ tñ qͣntũ opus.
Uera dñi sententia ẽ qd̃ ex corde exe¬
unt furta. adult̾ia. homicidia.
blasphemie. cetaq flagitia. Nã
uixta nat᷑am affectuũ: qualitas
pensat᷑ actionũ. Quippe bonꝰ hõ
de bono thesauro profert bonũ.
Sic̃ ẽcontͣ malus hõ: de malo the¬
sauro profert malũ. Prgo extͥnse¬
cus bene ⁊ male agit᷑. s de int̾iori
bono aut malo: nom̃ utrũq sͥ

Expanded text:
operis? Nam perfecta voluntas faciendi operis? Nam perfecta voluntas faciendi reputatur pro opere, ideo fortasse quod rea est tartari sicut opus, non tantum quantum opus. Vera Domini sententia est, quod ex corde exeunt furta, adulteria, homicidia, blasphemiae, caeteraque flagitia . Nam juxta naturam affectuum, qualitas pensatur actionum; quippe bonus homo de bono thesauro profert bonum; sicut econtra malus homo de malo thesauro profert malum . Ergo extrinsecus bene et male agitur, sed de interiori bono aut malo nomen utrumque sibi
Abbreviated transcription (Latin):
di ht̃. nec oĩo ht: atq ido ab ac¬
tu pͣuo retardat᷑. plane munꝰ of¬
fendit. qm qͥ ab aĩo ꝓrumpit in
opꝰ. Uerũ qui totꝰ heret delicto.
solaq neccĩtate p̃pedit᷑ ab actu:
qm̃ qd̃ pleno corde optat solũ
id̾o ñ facit: aut qͥa ñ pot᷑. aut qͥa
penã formidat: quom apd̃ dm
quẽ nullatenꝰ reueret᷑ horret for¬
tasse penã. s dũ insticiã odit:
inhonorat uidicẽ. minꝰ reus ẽ con¬
tamacis ꝑtinatia uoluntatis:
qͣm ẽẽt factio. ꝙ ip̃a ꝓponit. ordi¬
nat. demũ qͣntũ inise est totũ ꝑa¬
git: Iħ̾c in uno patefecit: quid
de om̃ib intelligi uelit dicñs. Quz
uiderit mulierẽ ad ꝯcupiscũdũ
cam: mechatus ẽ eã incorde. Hac e¬
docti sententia: astriumꝰ. ꝑfectã uo¬
luntate faciendi: reputari ꝓoꝑe.
Sy dũ dñs concupiscentẽ affectu¬
ꝙ in mechiam prono. uolentẽ ob¬
ligat mechie cordis: qͥs decretum
dñ transgͤssus. illũ astͥget mechie

Expanded text:
di habet, nec omnino habet, atque ideo ab acdi habet, nec omnino habet, atque ideo ab actu pravo retardatur, plane minus offendit, quam qui ab animo prorumpit in opus. Verum qui totus haeret delicto, solaque necessitate praepeditur ab actu, quoniam quod pleno corde optat, solum ideo non facit, aut quia non potest, aut quia poenam formidat, quomodo apud Deum quem nullatenus reveretur horret fortasse poenam; sed dum 171 justitiam odit, inhonorat judicem minus reus est contumacis pertinacia voluntatis, quam esset facto, quod ipsa proponit, ordinat, demum, quantum in se est, totum peragit? Jesus in uno patefecit, quid de omnibus intelligi velit, dicens: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, moechatus est eam in corde . Hac edocti sententia astruimus perfectam voluntatem faciendi, reputari pro opere. Sed dum Dominus concupiscentem, affectuque in moechiam prono, volentem obligat moechiae cordis, quis decretum Domini transgressus illum astringet moechiae
Abbreviated transcription (Latin):
uar omnis culpa iudicat᷑.
tum mortuũ suscitare
dñs noluit. qm̃ seruus quartũ
gͣdũ peccandi ñ admutit. Ni¬
mirum culpa om̃is pꝰ baptis¬
mũ dãpnatione digna iudica¬
tur.Aut ꝯsensu: aut oꝑe.ant
demũ ꝯsuetudine. Culpa in
ꝯsensu incipit. in processu uires
adquirit. Nñ intestimonio dñi.
qui irascit᷑ fr̃i suo. qd̃ ẽ excõmo¬
tatione. fr̃i male uelle: reus est
iuditio. Qui aũt dixerit ra¬
cha: qd̃ est ex ira maleuolun¬
tatis: in uocẽ indignatiõis ꝓ¬
iiꝰ iudicio. Quippe iudiciũ est.
cũ ad cãm agendã ꝯtio coit. Con¬
ciliũ ẽ: cũ iã accusatione ꝓba¬
ta. de pena dampnati disputat᷑.
Qui aũt dix̾it fatue. qd̃ aꝑta est
ꝯtumelia: reus erit gehenne. q̃n
iã discussã suscipit pena. Latens
gͣ odiũ: malũ ẽ. Effrenat̾o inlig¬
nationis in nata: det̾ior. Cum̃
ñ partit᷑ ꝓbris: id pessimũ ẽ. Qd̾
liquet. qm latens cdiũ: multͤat᷑
henna. S qui animũ delinq̃ñ¬

Expanded text:
 omnis culpa judicatur? Quartum mortuum suscitare Dominus noluit, quoniam servus quartum gradum peccandi non admittit. Nimirum culpa omnis post baptismum damnatione digna judicatur, aut consensu, aut opere, aut demum consuetudine. Culpa in consensu incipit, in processu vires acquirit, unde in testimonio Domini: Qui irascitur fratri suo, quod est ex commotione fratri male velle, reus est judicio; qui autem dixerit raca, quod est ex ira malae voluntatis in vocem indignationis pvius judicio: quippe judicium est cum ad causam agendam concio coit; concilium est, cum jam accusatione pta, de poena damnati disputatur. Qui autem dixerit fatue , quod aperta est contumelia, reus erit gehennae; quando jam discussam suscipit poenam. Latens ergo odium malum est; effrenatio indignationis inde nata, deterior; cum non parcitur probris id pessimum est; quod liquet, quoniam latens odium multatur gehenna. Sed qui animum delinquen
Abbreviated transcription (Latin):
ter acta defendere. S et igno¬
rantie cognoscendoꝵ. ⁊ obluuo¬
nis cognitoꝵ causa est: tͣnsgres¬
sio prima. Utraq enĩ noxam
comitat᷑ ⁊ cũ adueniente alue¬
nit. ⁊ cum aberinte abibit. Qͥdgͦ:
sichil ne est qd̃ excuset᷑ ꝑ igno¬
rantiam. qͣndo ea ht ẽẽ ꝑ culpã:
Uerum ꝑ multa differentia ẽ.
utrũ ignores ex alieno. an ex ꝓ¬
prio uitio. Nam ignorantia si¬
cut et macla que ex parenrib
ẽ minꝰ utiq rea est: qͣm q̃ ex te
est. Igitur sicut utraq culpa
ĩputat᷑ ante baptisma. pꝰt̾m m
ꝓpria: ita fortasse ignorantia
neutͣ apud gñtes excusationẽ
facit: alt̾a apud xp̃ianos facit.
illa iudelicet q̃ tibi ita ẽ: qd̃ ex
culpa tua ñ ẽ: ñ etiã alt̾a q̃ ex
tua tͥ est culpa. qͣm ut dictũ
est ⁊ ꝯstat nec defensionẽ ha¬
bere: nec p̃cipitant̃ ada defen¬
dere. S sicut rat̾o est ut quem

Expanded text:
ter acta defendere. Sed et ignorantiae cognoscendorum, et oblivionis cognitorum causa est, transgressio prima utraque enim noxam comitatur, et cum adveniente advenit, et cum abeunte abibit. Quid ergo? Nihilne est quod excusetur per ignorantiam, quando ea habet esse per culpam? Verum permulta differentia est, utrum ignores ex alieno, an ex proprio vitio. Nam ignorantia, sicut et macula quae ex parentibus est, minus utique rea est, quam quae ex te est. Igitur sicut utraque culpa imputatur ante baptisma, post tantummodo propria; ita fortasse ignorantia neutra apud gentes excusationem facit, altera apud Christianos facit; illa videlicet quae tibi ita est, quod ex culpa tua non est, non etiam altera, quae ex tua tibi est culpa, quam, ut dictum est, constat nec defensionem habere, nec praecipitanter acta defendere. 185 Sed sicut ratio est ut quem
Abbreviated transcription (Latin):
eteram etiam cenam cum discipu¬
lis sumpsisse dũm ibidem reꝑtt᷑.
et q̃r. ⁊ qd̾ ip̃a non sit reducenda.
et qd extrema pars ipsius idest
participatio corporis ⁊ sanguini
sepius sit repetenda. ⁊ qd̃ dñs la¬
uit pedes discipuloꝵ. et hoc eis
aliis facere precepit.⁊ qd̾ fig̾as
ĩminuit. ⁊ t̾minauit. ⁊ de res¬
ponsione eius facta uideis dis¬
cipulos de conuulsione spicaꝵ
accusantib. et ꝙ net̾a nullate¬
dñi nullatenus sit represen
tanda.
tuerit: subdt᷑. Et qd̃ nich debe¬
mus comecdẽ cũ offendiculo
fr̃is. et de idolotito. ⁊ de quib¬
dam cibis qñq ñ utenclis. ⁊ de

Expanded text:
eterem etiam coenam cum discipulis sumpsisse Dominum ibidem reperitur, et quare, et quod ipsa non sit reducenda, et quod extrema pars ipsius, id est participatio corporis et sanguinis, saepius sit repetenda, et quod Dominus lavit pedes discipulorum, et hoc eis aliis facere praecepit, et quod figuras imminuit, et terminavit, et de responsione ejus facta Judaeis discipulos de convulsione spicarum accusantibus, et quod vetera nullateDomini nullatenus sit repraesentanda. tuerit, subditur, et quod nihil debemus comedere cum offendiculo fratris, et de idolothyto et de quibusdam cibis quandoque non utendis, et de
Abbreviated transcription (Latin):
ur ⁊̃ hoc sacramentũ cathecuminis xxi¬
differatur usq ad sollẽpnitatem
drͣ. Et qd̾ maiores natu priꝰ cathe¬
cumini: dum regn̾ant᷑: si abreñ¬
tiant diabolo int̾rogant᷑. Nam nͥ
⁊ facto abrenuntiant: indigni la¬
uat᷑ accedunt absq cõmodo.

Expanded text:
 hoc sacramentum catechumenis differatur usque ad solemnitatem dicitur. Et quod majores natu prius catechumeni, dum regenerantur, si abrenuntiant diabolo, interrogantur. Nam nisi et facto abrenuntiant, indigni lavacro accedunt absque commodo.
Abbreviated transcription (Latin):
mundi officia sectantes: subiu
gͦ aut acti ui nullatenus sunt.
aut molam rotantes. non qd̃
ita uelint. uer̃ ꝑꝑ eum qui eos
subiecit in spe: uanitati subiec

Expanded text:
mundi officia sectantes sub vitergo aut activi nullatenus sunt, aut molam rotantes, non quod ita velint, verum propter eum qui eos subjecit in spe, vanitati subjec
Abbreviated transcription (Latin):
ut manducetur:⁊ tñ ñ ꝯfringa¬
tur. ut totus simul diuersis sit
in locis. Idq mirabilit̾ fit: tam
an mortem ꝗͣ pꝰ resurrectionem
passione agebatur. Illa gͦ qd̃ ad¬
huc erat fitum. ista aũt refecto
qd iam est pret̾itum designat. Ibi
in mortali carne passio futura. hͥ
in ĩmortal pret̾ita insinuatur
Unio ꝑceptionis: unionẽ signi¬
ficat mentis. Quippe dum car¬
nem xͥ in nobis suscipimꝰ. quid
aliud qmͣ templum xͥ nos insi¬
nuamus: Tunc aũt xp̃i templũ
sumus: cum tanto in habitato¬
re morib atq fide pollemꝰ. Qd̃
si tales ad mensam dñi sedemus.
dño utiq nr̃o adheremꝰ. Et qui
adheret deo: umus sp̃s ẽ. Sin aũ
a d̾o sp̃u disiungim᷑: coram astan¬
tib cõmunicando m̃tim᷑. cũ non
simꝰ tempłu dĩ: idq nos ẽẽ ꝑcepti¬
one sacͣmenti polliceamꝰ. Mensa
gͦ dñi ñ solũ ip̃iꝰ passionẽ ĩmo⁊
ꝯformitatẽ. ⁊ ut dictũ ẽ eccłie de¬

Expanded text:
ut manducetur et tamen non confringaut manducetur et tamen non confringatur, ut totus simul diversis sit in locis, idque mirabiliter fit tam ante mortem quam post resurrectionem passione agebatur. Illa ergo quod adhuc erat futurum, ista autem refectio quod jam est praeteritum designat. Ibi in mortali carne passio futura, hic in immortali praeterita insinuatur; unio perceptionis unionem significat mentis; quippe dum carnem Christi in nobis suscipimus, quid aliud quam templum Christi nos insinuamus? Tunc autem Christi templum sumus, cum tanto inhabitatore moribus atque fide pollemus. Quod si tales ad mensam Domini sedemus, Domino utique nostro adhaeremus: Et qui adhaeret Deo unus Spiritus est . Sin autem a Deo spiritu disjungimur, coram astantibus 257 communicando mentimur; cum non simus templum Dei, idque nos esse perceptione sacramenti polliceamur. Mensa ergo Domini non solum ipsius passionem, imo et conformitatem, et, ut dictum est, Ecclesiae de
Abbreviated transcription (Latin):
ñs discipulis suis mortale
corpꝰ et qd plus est moritum.
et de sangiune. qui ꝓ multis effũ¬
detur: manducandũ exhibuit.
Nam qͣmͦi ĩmortale. ꝙ ñdum erat.
⁊ ñ potius quale erat tradiderit:
Mortale utiq. ⁊ passibile. exhibu¬
it comedndu. s neq morium ex
cõmestione: neq passurũ. Sicut
enim mͦ: ita etiam tunc iudebat᷑
et frangi et conteri cib ille:sed
neutrum fiebat. S impassibile
corpus nich pati. nec ꝯfringi rõ ẽ.¬
Uerum passibile manducare nec con¬
teri que rõ est:Rationem humana
latet quomͦ contingat manduca¬
ri carnem absq contricione. siue
mortalem suie immortalem. S
deus id facere pot: qd̾ homo intel¬
ligere non pot̃᷑. Xꝑc immortalis
ad discipulos. clausis intrount
ianius. mortalis idem: clauso ꝓ¬
diit matris ut̾o. Et qui qͣntita¬
tem infantilem iã habebat: nul¬
lam tn aꝑturam exigebat. Cade
uirtute factum ẽ ut adultus qͣn¬
titate. fidelium contineat᷑ in ore.

Expanded text:
nus discipulis suis mortale corpus, et quod plus est moriturumet de sanguine, qui pro multis effundetur , manducandum exhibuit. Nam quomodo immortale quod nondum erat, et non potius quale erat, tradiderit? Mortale utique et passibile exhibuit comedendum. Sed neque moriturum ex comestione, neque passurum; sicut enim modo, ita etiam tunc videbatur et frangi et conteri cibus ille, sed neutrum fiebat. Sed impassibile corpus nihil pati nec confringi ratio estVerum passibile manducari nec conteri quae ratio est? Rationem humanam latet quomodo contingat manducari carnem absque contritione, sive mortalem sive immortalem. Sed Deus id facere potest quod homo intelligere non potest. Christus immortalis ad discipulos clausis introivit januis, mortalis idem clauso prodiit matris utero. Et qui quantitatem infantilem jam habebat, nullam tamen aperturam exigebat. Eadem virtute factum est ut adultus quantitate, fidelium contineatur in ore,
Abbreviated transcription (Latin):
traclitori in suspendium. Om¬
nes gͦ sagaci ꝑspicacitate rem
uti est rimati. ocłint mala ꝓꝑ
se. suspecta habeant bona im-¬
mo uitent ea: ne ꝑꝑbona con¬
tingant mala. Odibile decre-¬
tum. nec nͥ amale sano s̾uan¬
dum. Qm̃ cum quis ratione
ꝯsultus ꝓuidet bona: ñ sobũ
nib hominib. ut hinc ho¬
noretur deus. in edifficetur
proximus: si tñ scandalira¬
tur stolidus. non est incul¬
pa uir prouidus. Hic qd̾ de¬
bet facit: ⁊ prodest. ille alt̾i

Expanded text:
traditori in suspendium. Omnes ergo sagaci perspicacitate rem uti est rimati, oderint mala propter se, suspecta habeant bona, imo vitent ea, ne propter bona contingant mala. Odibile decretum, nec nisi a male sano servandum; quoniam cum quis ratione consultus, providet non solum nibus hominibus , ut hinc honoretur Deus, inde aedificetur proximus; si tamen scandalizatur stolidus, non est in culpa vir providus. Hic quod debet facit, et prodest: ille alt
Abbreviated transcription (Latin):
otestates ad hoc testates.
deus instituit: ut malig¬
ni sp̃s ꝑ eas repressi. ñ qͣntum
uolunt: mundo noceant. Cur
rinci dicuntur pͥncipatꝰ.
patus dicuntur: qui int
iacent. Et fortasse sicut inter
nuntiantes presunt archan¬
geli:ita inter agentes:sinon
uniuersis: saltem aliquib
principatus preferuntur ⁊
dñationes ordinib. Nõt qͦq
uidi qd homines principati¬
b subiaceant. pͥncipatꝰ. dña¬
tionib reges. Non est enim

Expanded text:
otestates. Potestates ad hoc Deus instituit, ut maligni spiritus per eas repressi, non quantum volunt mundo noceant. CAPUT XL. Cur dicuntur principatus. Principatus dicuntur, qui intejacent. Et fortasse sicut inter nuntiantes praesunt archangeli, ita inter agentes, si non universis, saltem aliquibus principatus praeferuntur, et dominationes ordinibus. Potest quoque videri quod homines principatibus subjaceant, principatus dominationibus. Quare? Non est enim
Abbreviated transcription (Latin):
tui reliquos quib dam facultatũ
b gradib suscitauit. Qur alio¬
rum preter morem hominum.
tanta bonitate adhuc etiã mor¬
talis. qm̃ idem erat deus uidetur
enituisse: ut qͣmins iugit̾ bñ
eg̾te. bonitati tñ eius nich ac¬
creiĩt. Mali in inferno niuis
et ignium contrarietate cruci¬
ati: qm erit tempꝰ eorum in
scł̃a. nullum ommno remediũ
sperabunt. Boni quoꝵ incessos¬
ter adesse festinant tempora.
sic̃ eorum quoꝵ erit participa¬
tio in id ip̃m: nullum tumeb̃t
casum. apd̃ qͦs aliud ⁊ aliud ñ
bie uit̾ eos cogitet. s ẽe tm admi¬
ita ẽẽ necẽe ẽ. Apd̃ inferos: tempo¬
rn uarietas intelligatur. ubi
tormentoꝵ mutabił miseria ꝑ¬
Oseuerabit:¬

Expanded text:
tui, reliquos qui busdam facultatibus generalibus suscitavit, qui aliorum praeter morem hominum tanta bonitate adhuc etiam mortalis, quoniam idem erat Deus, videtur enituisse, ut quamvis jugiter bene egerit, bonitati tamen ejus nihil accreverit. Mali in inferno nivis et ignium contrarietate cruciati, quoniam erit tempus eorum in saecula , nullum omnino remedium sperabunt. Boni quorum incessanter adesse festinant tempora , sicut eorum quorum erit participatio in idipsum , nullum timebunt casum, apud quos aliud et aliud non bie inter eos cogitet, sed esse tantum admiita esse necesse est. Apud inferos temporum varietas intelligatur, ubi tormentorum mutabilis miseria perseverabit
Abbreviated transcription (Latin):
nonest: Absoluemꝰ a reatuinde¬
os. areatu paganos. qui uetusta¬
te inebriati nouitatis poculum
fastidiunt: Absit. Sunt enim

Expanded text:
non est? absolvemus a reatu Judaeos, a reatu paganos, qui vetustate inebriati, novitatis poculum fastidiunt? absit! Sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s laudet dñm. Caruales ad
aliud intendunt. Sp̃uales gͦ
qui ad id digni sunt: ip̃i dm
laudent. Nich enĩ inter oꝑacłi
adeo paruum: a deo uidetur
neglectum: qͥn mn głificari de¬
beat sine fine. Magna eni
oꝑa clñi. exquisita in omnes
uoluntates eiꝰ. Quamobrẽ
dum de creatis creator predica¬
tur. aut de bonis datori. gr̃e
referunt᷑. de reb mundi con¬
fers ⁊ tͥ utilitatem: et dño ho¬
norem. Qr tu reb munch u¬
tere ⁊ gratulare. qͣs si contingat
amittere: ñ de amissione eaꝵ ⁊
quippe quas ñ amasti. s de
subtractione usus qͦ indigu
placuisse do. Cira huiꝰmͦ
sollicite ñ tn mique:se habet
martha. maria aũt meliorib
studium impendens: magis¬
est quieta. He sole suul sunt

Expanded text:
spiritus laudet Dominum . Carnales ad spiritus laudet Dominum . Carnales ad aliud intendunt: spirituales ergo qui ad id digni sunt, ipsi Deum laudent: nihil enim inter opera Dei adeo parvum, adeo videtur neglectum, quin inde glorificari debeat sine fine. Magna enim opera Domini; exquisita in omnes voluntates ejus . Quamobrem dum de creatis Creator praedicatur, aut de bonis, datori gratiae referuntur, de rebus mundi confers et tibi utilitatem et Domino honorem. Quare tu rebus mundi utere et gratulare, quas si contingat amittere, non de amissione earum, quippe quas non amasti, sed de subtractione usus quo indiguiplacuisse Deo. Circa hujusmodi sollicite, non tamen inique se habet Martha; Maria autem melioribus studium impendens magis quieta. Hae solae simul sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s. ita et incõpositus sui: sueq
procreationis. recompensatio¬
nem sꝑare debet: plus minꝰ¬
ue. Uñ suꝑ fundam̃tũ. alius
construit stipulam: qui parũ.
alius fenum: qui plus. aliꝰ lignũ:
qui płimum in pena patiet᷑. Hi
boni utiq sunt. uerum simł cũ
bono. aut añ: ñ nulla cõmiser̃t
illicita. Hi uixta apłm salui qͥ¬
dem erunt. sic tñ qͣi ꝑ ignem. qui
sinon in hoc scło: exurunt᷑ in fu¬
turo. Miratur forsan aliquis
quom res mundi debitas neces¬
sitati querat. seruet. utatͣ. si ñ
amat. Agricola coaceruat. ster¬
cora. custodit. ꝑ agru dissipat.
patitur fetorem. tolerat labor̃e
ũ prose. s prousu. Atq itausũ
amas iei: ñ rem. Rerum gͦ nsũ
quere. informa rerum non deles¬
tare: ĩmo delectare in dño. Dũ
decorem muncli admiraris: ad¬
miratio creature ⁊ ad auctoris
irrationabilia dm̃ laudant.
dum rõnales int̾uis consid̾ata
ad laudem suscitant. Nñ om̃is

Expanded text:
sanctus, ita et incompositus, sui suaeque sanctus, ita et incompositus, sui suaeque procreationis recompensationem sperare debet, plus minusve. Unde super fundamentum alius construit stipulam, quia parum; alius fenum, quia plus; alius lignum qui plurimum in poena patietur. Ii boni utique sunt, verum simul cum bono aut ante, nonnulla commiserunt illicita. Hi juxta Apostolum: Salvi quidem erunt, si tamen quasi per ignem , qui si non in hoc saeculo, exuruntur in futuro. Miratur forsan aliquis quomodo res mundi debitas necessitati quaerat, servet utatur, si non amat. Agricola coacervat stercora, custodit, per agrum dissipat, patitur fetorem, tolerat laborem,non pro se, sed pro usu, atque ita usum amas rei non rem. Rerum ergo usum quaere, in forma rerum non delectare; imo delectare in Domino . Dum decorem mundi admiraris, admiratio creaturae ad auctoris irrationabilia Deum laudant, dum rationales, interius considerata, ad laudem suscitant. Unde: Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ne uitium est. qͦ inhis que non
conueniuit: fed̾ant᷑ int̾ se ho¬
mines secłati. S quia cartras
sñ fructuesse ñ pot̃: sequunt᷑ la¬
pides p̾ciosi. Si ea que ad cultũ
cłi aut admilitatẽ proxun ꝑ¬
tinent absq caritate exeris:la¬
pides p̃ciosas habes. s post autũ
ĩmo mauro ⁊ argento non ha¬
bes. Lapides gͦ prociosos ut ua¬
leant ⁊ deceant: mauro collo¬
cabis. atq in argento orlina¬
bis. Hir contemplatiuns in au¬
ro: actiuus in argento gẽmas
sistit. Qui talit niuumt. ant
torio patient᷑. Sunt ñnulli
qui dm̃ uide querunt. d̾m sr̃
omnia diligunt. sp̃u quidẽ
ꝓmpti: carne tñ infirm. dũ
in reb scłi contͣ illud: delecta¬
re in dño. ⁊ illud: mͥ aũt ab¬
sit głarinisi mcruce dñz ñr̃i
ih̃u xͥ: qͦdamm delectantur.
mundo amore inherescunt:
tant̃ inherendo morcanate
agunt. Amor enĩ siue bonꝰ
siue malus celare se ñualens.
qͣlis qͣntus uesit: certis declarat
argumentis. S sicut amor

Expanded text:
ne vitium est, quod in his quae non conveniunt foederantur inter se homines scelerati. Sed quia charitas sine fructu esse non potest, sequuntur lapides pretiosi. Si ea quae ad cultum Dei, aut ad utilitatem proximi pertinent, absque charitate exeris, lapides pretiosos habes, sed post aurum, imo in auro et argento non habes. Lapides ergo pretiosos, ut valeant et deceant, in auro collocabis, atque in argento ordinabis. Vir contemplativus in auro, activus in argento gemmas sistit. Qui taliter vivunt, aut torio patientur. Sunt nonnulli qui Deum videre quaerunt, Deum super omnia diligunt, spiritu quidem prompti, carne tamen infirmi, dum in rebus saeculi contra illud: Delectare in Domino ; et illud: Mihi autem absit gloriari nisi in cruce Dominii ; quodammodo delectantur mundo amore inhaerescunt, tantum inhaerendo inordinate agunt: amor enim sive bonus sive malus, celare se non 241 valens, qualis quantusve sit certis declarat argumentis. Sed, sicut amor
Abbreviated transcription (Latin):
mo ampliꝰ est diligendus ds plꝰ¬
qͣm proximꝰ. Ordine precedit au¬
rum. sequit᷑ argentũ. Qa priꝰ
diligit᷑ ds. s non sufficit: nisi
diligatur ꝓximꝰ. Amor di causa
debet esse: ut ⁊ homo ametur.
Ex amore proximi: crescit amor
mandatũ cli. aut nat᷑alis affectꝰ¬
est: qũe hñt et iumenta. ꝓpt̃¬

Expanded text:
mo amplius diligendus est Deus plumo amplius diligendus est Deus plusquam proximus. Ordine praecedit aurum, sequitur argentum; quia prius diligitur Deus; sed non sufficit, nisi diligatur proximus. Amor Dei causa debet esse ut et homo ametur; ex amore proximi crescit amor mandatum Dei, aut naturalis est affectus, quem habent et jumenta
Abbreviated transcription (Latin):
aut nichil aut parum patrũ¬
tur. Hii sunt omnia possiden¬
tes: tanqͣm nicħ habentes. Ne¬
rum si rem tuam cũ ñ nullo
possides amore. qd̃ ꝓbatur q̃ñ
in re tñ tua dm̃ offende nulla
us rõne: ñdum destrius fun¬
damentum. qm̃ rem minus
diligis qͣm d̾m. ĩmolignum.
fenum. stipulam suꝑ edificas.
Que inigne tm̃ patuint᷑ lesio¬
isti amoris. Fundamentũ ali
damentum iacit. Unusqͥsq
uideat qͦm suꝑedificet. Quicqͥd
agis qͣntũcumq splendide ui¬
uis. si deuias a fide: uanum est
qd̃ facis. quia d̾o templum ꝯstru¬
ere non potes extra fundamen¬
tum. Suꝑ fundamentũ gͦ edifi¬
candumest: aut in auro. arg̃ñto.
lapidib preciosis. aut in ligno fe¬
no. stipula. lurum preciosiꝰ est
uit metalla. suꝑ fundamentũ
collocas. si dilectione d̃i p̃minen¬
te int̃dona: in fide choruscas. In
argento qd̃ sccd̃am optinuit dig¬
nitatẽ oꝑaris: si diligis ꝓximũ.
qd̾ sccłm est mandatum. Qntũ
aui im suꝑest argento: tanto ĩ¬

Expanded text:
aut nihil ut parum patiuntur. Hi sunt omnia possidentes, tanquam nihil habentes . Verum si rem tuam cum nonnullo possides amore; quod probatur, quando in re tamen tua Deum offendere nulla vis ratione; nondum destruis fundamentum, quoniam rem minus diligis quam Deum, imo lignum, fenum, stipulam superaedificas quae in igne tantum patiuntur laesioisti amoris. Fundamentum aliudamentum jacit; unusquisque videat quomodo superaedificet. Quidquid agis quantumcunque splendide vivis, si devias a fide, vanum est quod facis; quia Deo templum construere non potes extra fundamentum. Super fundamentum ergo aedificandum est, aut in auro, argento, lapidibus pretiosis; aut in ligno, feno, stipula. Aurum quod pretiosius est inter metalla, super fundamentum collocas, si dilectione Dei praeeminente inter dona, in fide coruscas. In argento, quod secundam obtinuit dignitatem, operaris, si diligis proximum, quod secundum est mandatum. Quantum aurum superest argento, tanto, i
Abbreviated transcription (Latin):
familie contra dm̃ non est. Qui
eni ñ h̃t curam suoꝵ ⁊ maxie
domesticoꝵ: amisit fid̾e. ⁊ infi¬
deli det̾ior est. Qr̃ ne frustͣ cre¬
did̃is: curam impende tius. nͥ
forte aut tua cura non eguerĩt:
aut de cura mors aĩe certa tͥ

Expanded text:
familiae contra Deum non est: Qui familiae contra Deum non est: Qui enim non habet curam suorum et maxime domesticorum, amisit fidem, et infideli deterior est . Quare, ne frustra credideris, curam impende tuis, nisi forte aut tua cura non eguerint, aut de cura mors animae certa t
Abbreviated transcription (Latin):
posus: in lecto quiescat. ca¬
stitatemq conatu toto custodi¬
at. Castitas enim et in scło pre¬
ciosa: et exutis ascł̃o ꝑ necessa¬
ria. Tales eñi nec fornicatores
esse possunt: ne gramꝰ ꝑeant
nec conuiges: ne aut qͣc uotũ
faciant cũ ꝯnigio. aut contra
conngiũ: cum uoto. Conubi¬
um eñĩ scl̃aria ad negotia tra¬
hit. s illa ꝓpositũ noti int̾di¬
cit. Nñ dñicum consiliũ illud:
sius esse ꝑfectus uade ⁊ uende
omniaque habes: et da panꝑi¬
b. neqͣqͣm ad coningatos diri¬
capiat. Namq hii neq possunł
sna relinquere: neq ꝑꝑ regiu
di secastrare. Alligatus es u¬
xori: noli querere solutionem.
Qm aũt uxorem ñ debes dimit¬
tere: nec re tua potis carere.
qͣm ex parte alligatus es mundo.
Ad te ip̃m anma tua conturba¬
ta est: ꝑꝑea memor esto cłi. de t̃ra
iordanis. Uidens erumpnas qͣs
tͥ cura coniugii et labor mundi
ingerunt: conturbaris. Respi¬
ra paululum. memor esto dei.
q̃m coniugiim ex do est. ⁊ cura

Expanded text:
osus in lecto quiescat, castitatemque conatu toto custodiat. Castitas enim in saeculo pretiosa, et exutis a saeculo pernecessaria; tales enim nec fornicatores esse possunt ne gravius pereant; nec conjuges, ne aut contra votum faciant cum conjugio, aut contra conjugium cum voto. Connubium enim ad saecularia negotia trahit, sed illa propositum voti interdicit. Unde Dominicum consilium illud: Si vis esse perfectus, vade et vende omnia quae habes et da pauperibus ; nequaquam ad conjugatos diricapiat . Namque ii neque possunt sua relinquere, neque propter regnum Dei se castrare. Alligatus es uxori? noli quaerere solutionem ; quoniam autem uxorem non debes dimittere, nec re tua poteris carere. iam ex parte alligatus es mundo. Ad te ipsum anima tua conturbata est, propterea memor esto Dei de terra Jordanis ; videns aerumnas quas tibi cura conjugii et labor mundi ingerunt, 233 conturbaris, respira paululum: memor esto Dei, quoniam conjugium ex Deo est, et cura
Abbreviated transcription (Latin):
neut̾ item status utriꝰq naturã
qͥppe nimis diuersam. simulob¬
tinere posse iuidet᷑. Quid gͦ: Num
oculi apłoꝵ fallebantur ut spẽm
in xp̃o putarent uide illam que
minime uidetur: Absit fide presti¬
giuim. Sp̃es eñ ostensa absq de¬
lusione oculis subiecta erar.Sic
oculi duoꝵ cũ pͥus tenerent᷑ ne eũ
agnoscerent. propt̃ sp̃ẽm qͣm in¬
cognitã cernebant: pꝰ cognouer̃t
infractione panis. qm̃ tandem
habebat spẽm eamq celabat. al¬
tera insp̃e apparebat: nec eã tam̃
in se habebat. Sio c̃sesuis distri¬
buit: oculis spẽm panis pretendit.
palato. saporem panis ingessit.
Et qui uirtute sua pane mutabit
uise: uirtute ead̾ẽ panis spẽm ec
sapor̃ẽ extra panẽ seruabat. ut se
panis in sp̃e et sapore preb̾et suis
qui eum sp̃e in propͥa reciꝑe horrereñ.
Itaq sp̃e insua qm apud se h̃t: ñ se
tradit. sp̃e aũ m ñ sua qͣm in se ñ¬

Expanded text:
neuter item status utriusque naturam, neuter item status utriusque naturam, quippe nimis diversam, simul obtinere posse videtur. Quid ergo? num oculi apostolorum fallebantur, ut speciem in Christo putarent videre illam quae minime videtur? absit a fide praestigium! species enim ostensa absque delusione oculis subjecta erat. Sic oculi duorum cum prius tenerentur ne eum agnoscerent, propter speciem quam incognitam cernebant, post cognoverunt in fractione panis , quoniam tandem habebat speciem, eamque celabat; altera in specie apparebat, nec tamen eam in se habebat. Sic cum se suis distribuit, oculis speciem panis praetendit, palato saporem panis ingessit, et qui virtute sua panem mutabat in se, virtute eadem panis speciem, et saporem extra panem servabat; ut se panis in specie et sapore praeberet suis, qui eum specie in propria recipere horrerent. Itaque specie in sua, quam apud se habet, non se tradit; specie autem non sua, quam in se nu
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine anima¬
rũ abinferis egressa:
corpꝰsuũ die t̾cia ingrediens: dona¬
uit resurrectione. sicut egrediens
decolorauerat morte. Reditu ita¬
ꝙ anime. ħ̃o ĩmortał fiebat et
impassibił. Resurgens enĩ ex mor¬
tirs sañ morit᷑. mors illi ultra ñ
cdominabitur. Pret̾ea eni in t̃m głi¬
ficatus ẽ: ut instar solis choruscał.
qͦm in transfiguratione om̃i po¬
tentia sua añ passionẽ radian¬
te conspectu apparuit. p̃monstis
discipłis spẽm resurrectionis. s
post resurrectionẽ celans. Nam
qͦs conturbauit figͦa: qͣntomag̃
res ip̃aͦ. Sp̃ẽm itaq pristinam
discipulis obtendens: contẽꝑa¬
uit se infirmis. ut se cognosce̾.
lis formam induebat ĩ mortali¬
tatis: Quomͣ autẽ pꝰ mortẽ. qͣi
hoĩem se ostendebat mortalẽ:
Nñ simul merat splendor ma¬
iestatis. ⁊ deformitas nr̃e mortali¬
tatis: Nũ dum alt̾um manifesta¬
bat. alt̾o carebat:: S neut̃ status
ꝓprietate sua uidetur priuandus.

Expanded text:
multitudine animarum ab inferis egressa, corpus suum die tertia ingrediens donavit resurrectione, sicut egrediens decoloraverat morte. Reditu itaque animae homo immortalis fiebat, et impassibilis: Resurgens enim ex mortuis jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . Praeterea enim in tantum glorificatus est, ut instar solis coruscaret, quomodo in transfiguratione omnipotentia sua ante passionem, radiante conspectu apparuit, praemonstrans discipulis speciem resurrectionis, sed post resurrectionem celans; nam quos conturbavit figura, quanto magis res ipsa? Speciem itaque pristinam discipulis obtendens, contemperavit se infirmis, ut se cognoscere,lis formam induebat immortalitatis? quomodo autem post mortem, quasi hominem se ostendebat mortalem, num simul inerat splendor majestatis, et deformitas nostrae mortalitatis, num dum alterum manifestabat, altero carebat? sed neuter status proprietate sua videtur privandus;
Abbreviated transcription (Latin):
Queritur autem deinceps
quid sit mundum iudicare.
et quod dominus more morta¬
lium iudiciariam proferet
sentertiam. et penam siue pre¬
mium per ministros inferet
et quod sancti sub domino iu¬
dices erunt. et qͦmodo. ⁊ quod
dominus iudicaturus est bo¬
nos et malos. Sancti uero: tan
insupplicio permansuros. et
bonos in uoluptate: subcdit᷑.
et quod scõs non latebit: ma¬
lorum status. et qͣr et quos
miseri sc̃õrum głam scient. nͨ
tam ceruent.⁊ quare. et qd̃ hoꝵ
bona rtł̃ illoꝵ mala nemopossit
expon̾e ⁊ q̃r. De miseria tn gehen¬
nali sudr. et quod in neutro
statu:tunc erunt oꝑa ⁊ qͣr. et
de habitu m̃tis. ⁊ quod mali nul¬
lum habebunt remediũ: uel
boni casum:

Expanded text:
Quaeritur autem deinceps quid sit mundum judicare, et quod Dominus more mortalium judiciariam proferet sententiam, et poenam sive praemium per ministros inferet, et quod sancti sub Domino judices erunt, et quomodo, et quod Dominus judicaturus est bonos et malos, sancti vero tantsupplicio permansuros, et bonos in voluptate, subditur; et quod sanctos non latebit malorum status, et quare; et quod miseri sanctorum gloriam scient, nec tamen cernent, et quare; et quod horum bona vel illorum mala nemo possit exponere, et quare. De miseria tamen gehennali subditur, et quod in neutro statu, tunc erunt opera, et quare; et de habitu mentis, et quod mali nullum habebunt remedium, vel boni casum.
Abbreviated transcription (Latin):
aut de cura mors aĩe certa tͥ
ĩmineat. Uñ dñs. Qui diligit
patrem aut matrem aut cetã
plusqͣm me: ñ est me dignus.
Uñ oportet. ut dum in mun¬
do affligeris: memor di con¬
soleris. Salatium tͥ neqͣqͣm
deerit: si memor es d̃ĩ de t̾ra
iordanis.⁊hermoniim amon¬
te modico. Si afflictus uis
consolari in deo: esto mons
eminentia uite. modicus ꝯtra
timorem suꝑbie. Monsesse po¬
tes de terra iordanis .i. de fructi¬
ficatione humilis descensus.
Quippe fructu bonoꝵ oꝑum sur¬
gis: siꝑ humilitatem prius des¬
cendis. Descendere exhermoni¬
mi potes:si anathema uite tue
ꝑtractes. Anathema gͦ te red¬
dat modicum. indeq surgas
ꝑ fructum. Atq ita factus mos̾¬
modicus: amonte modico me¬
mor esto dĩ. Uñ reliqũn est. ut
qui sunt int̾ uxores. sint tanqͣ
ñ h̃ntes. Non ut nullam curã
ill impendant: s ne ultra qͣm
oportet: intendant. Quippe
tempus resolutionis nr̃e: pro

Expanded text:
aut de cura mors animae certa tibi immineat. Unde Dominus: Qui diligit patrem, aut matrem, aut caetera plusquam me, non est me dignus . Unde oportet ut dum in mundo affligeris, memor Dei, consoleris. Solatium tibi nequaquam deerit, si memor es Dei de terra Jordanis et Hermoniim a monte modico; si afflictus vis consolari in Deo, esto mons eminentia vitae; modicus, contra tumorem superbiae; mons esse poteris de terra Jordanis, id est de fructificatione humilis descensus; quippe fructu bonorum operum surgis, si per humilitatem prius descendis. Descendere ex Hermoniim potes, si anathema vitae tuae protractes. Anathema ergo te reddat modicum, indeque surgas per fructum: atque ita factus mons, a monte modico memor esto Dei. Unde reliquum est, ut qui sunt inter uxores, sint tanquam non habentes ; non ut nullam curam illis impendant, sed ne ultra quam oportet intendant; quippe tempus resolutionis nostrae pro
Abbreviated transcription (Latin):
cito ad uomitum redeunt. Num
idõ celi aꝑti asserunt᷑. qd̃ eãm in
baptismo illi qui ante scelerate
uixerant gr̃am ꝯsequant᷑. qͣm
si ad finemusq ꝓsequant᷑: ꝓp̃t
ip̃am celo donabunt᷑. tñ afedita¬
te gentilitaus: penitenciali e¬
mendatione peis expiati. aut
in hoc scło aut in futuro: S scd̾m
hoc non iam celi supradictis asse¬
runt᷑ aꝑti: s credunt᷑ sub con¬
ditione quadam aꝑiendi. Si¬
fessionem restant fructus peni¬
tentie. pꝰ bapt̃m ñ restant: Mito
gͥ celi dicuntur aꝑti in baptismo.
qd̃ ip̃m scriptura duce fieri cre¬
ditur in martyrio. Quippe in
ut᷑ꝙ presto est regnum celorũ.
Et qmuis aꝑtos celos misticem
telligamꝰ: ñ tñ a uero dissentit
qd̃ ita eos corporales oculi dissi¬
luisse conspex̾int. sic̃ in sp̃m sc̃m¬

Expanded text:
cito ad vomitum redeunt. Num cito ad vomitum redeunt. Num ideo coeli aperti asseruntur, quod eam in baptismo, illi qui ante scelerate vixerant; gratiam consequantur, quam si ad finem usque prosequantur, propter ipsam coelo donabuntur tamen, a foeditate gentilitatis, poenitentiali emendatione prius expiati, aut in hoc saeculo aut in futuro? sed secundum hoc non jam coeli supradictis asseruntur aperti, sed creduntur sub conditione quadam aperiendi. Sifessionem restant fructus poenitentiae, post baptismum non restant? Merito igitur coeli dicuntur aperti in baptismo, quod ipsum, Scriptura duce, fieri creditur in martyrio; quippe in utroque praesto est regnum coelorum. Et quamvis apertos coelos mystice intelligamus, non tamen a vero dissentit, quod ita eos corporales oculi dissiluisse conspexerint, sicut inde S
Abbreviated transcription (Latin):
udentie: uerũ redemptoris mor¬
te comꝑata dignitas uite. Neq
enumn ds intuitus prouidentiã
suã celum clandit aut aꝑit: s
uitam nr̃am. neq dum hoc fa-¬
cit fut᷑a contemplatur: s p̃sen¬
tia. Neq eñĩ id modo attendimꝰ:
quid de singulis ꝓuidentia sñ¬
tiat. uerũ quid sententia dĩ: m̾i¬
ta nonut erunt: uerũ ut sunt.
discutiens: de uno ꝙͣ discernat.
Nam si prouidentiam spectas que
exitum rei metitur: int baptira¬
tos pauci sunt: quib celi aꝑti sint.
Sententiam gͦ ꝯtempleris. q̃ omñe¬
rite baptisma suscipientem: qm̃
in presenti dignum celo ꝯsiderat.
celo adindicat. Alioquin. quos
prouidentia excludendos uidicat.
si nec sententia łi licet lauacͦ scĩfi¬
catos: q̃m̃ restat adhuc satisfacłõ.
dignos uelin baptismo celis purat:
quomͦ talib telũ aꝑtur. qui nec
mͦ intrare digni sunt: nec ũqͣm
erunt: Namde illis mͦ agimus.
qui ꝑ baptisma boni fuint: s

Expanded text:
videntiae, verum Redemptoris morvidentiae, verum Redemptoris morte comparata dignitas vitae. Neque enim Deus intuitus providentiam suam coelum claudit aut aperit, sed vitam nostram. Neque dum hoc facit, futura contemplatur, sed praesentia; neque enim id modo attendimus quid de singulis providentia sentiat, verum quid sententia Dei, merita non ut erunt, verum ut sunt discutiens, de uno quoque discernat. Nam si providentiam spectas, quae exitum rei metitur, inter baptizatos pauci sunt, quibus coeli aperti sunt. Sententiam ergo contempleris, quae omnem baptisma rite suscipientem, quoniam in praesenti dignum coelo considerat, coelo adjudicat; alioquin quos providentia excludendos judicat, si nec sententia Dei licet lavacro sanctificatos, quoniam restat adhuc satisfactio, dignos vel in baptismo coelis putat, quomodo talibus coelum aperitur, qui nec modo intrare digni sunt, nec unquam erunt. Nam de illis modo agimus qui per baptisma boni fiunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tionem dimissarum. satisfactio
ñdum expleta: a uisione lĩ priꝰ
secluderet. Uerum rite baptira¬
tos. solum mortalis status agła
semouet. Flammam uͦ u̾satilem
que nos ab ingressu paradisi re¬
os detuunt. unda plene recon¬
cilians do ut intͦitꝰ pateat: ex¬
tinguit. Notandũ tñ qd̾ si qũe
fideliũ int̾ resurrectioñe ⁊ accensio¬
nem ex hac uita contig̾it decessisse:
cũ dño iħu int̾im associatu: expec¬
tasse ascensionẽ. anqͣm: ianua ce¬
lestis reserari non debuit. Unde
apparet. qd̃ non eis qui añ s solũ
his qͥ post ascensione baptirati ft̾.
pater ianua celestis. Nisi forte qͥs
ponat celos renatis aꝑtos. non qd̃
mox liceat: uerum qd̃ illuc tẽꝑe
ꝯgruo scandere licebit. S ea rõ¬
ne uistis ab origine mundi sunt
aꝑti: q̃n potius leguntur clau¬
si. Sceleratissimis qͦ s ꝯuertendis:
penitentib ꝙ s nondum ꝯdignoᷤ
ꝑ fructus emendatis. qui omnb
celum aꝑit: non ꝑspicuitas pro¬

Expanded text:
tionem dimissarum satisfactio nondum expleta a visione Dei prius secluderet. Verum rite baptizatos solum mortalis status a gloria semovet. Flammam vero versatilem, quae nos ab ingressu paradisi reos detinuit , unda plene reconcilians Deo, ut introitus pateat, exstinguit Notandum tamen quod si quem fidelium inter Resurrectionem et Ascensionem ex hac vita contigerit decessisse, eum Domino Jesu interim associatum exspectasse Ascensionem, antequam janua coelestis reserari non debuit. Unde apparet quod 161 non eis qui ante, sed solum his qui post ascensionem baptizati sunt, patet janua coelestis. Nisi forte quis ponat coelos renatis apertos, non quod mox liceat, verum quod illuc tempore congruo scandere licebit. Sed ea ratione: Justis ab origine mundi sunt aperti, quando potius leguntur clausi, sceleratissimis quoque sed convertendis, poenitentibusque, sed nondum condignos per fructus emendatis, quia omnibus coelum aperit non perspicuitas pro
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mansit suꝑ eum. Quidẽ qd̃
ascendens de aqua uidit aꝑtos
celos. nͥ qd̃ corporeis oculis aꝑtio
corꝑalis se te ingerebat: Nam
sp̃itał aꝑtio. spñalib ocuilis ce
capitis et membroꝵ p̾̃sto semꝑ est.
Quid itẽ ẽ qd̃ ascendens de aqua
iudit aꝑtos celos. quid hoc insinu¬
at qd̃ ascendens aꝑtos cernit. nsi
qd̃ existentimaqua aꝑtio fiebat.
que ascendenti de aqua ĩa facta
apparebat: Quid sibi uult. qd̃ pꝰqͣ
celi uisi aꝑti pronuntiant᷑: pꝰ sp̃m
de celo uisum descenłe supponit᷑.
nͥ qd̃ aꝑtionem descensio ẽ subse¬
cuta: Ordo decens. ut añcẽdat aꝑ¬
uo: uñ iusat᷑ columbe descensio.
Quã eñ de celo ꝯstat descendisse.
ũn potiꝰ descenderet qũa ex aꝑti¬
one. cñid maxime ꝯueniat mist̾io:
Id nmirũ celum ẽ aꝑiri. mñq colũ¬

Expanded text:
eum . Quid est quod ascendens de aqua vidit apertos coelos, nisi quod corporeis oculis apertio corporalis se tunc ingerebat, nam spiritalis apertio spiritualibus oculis et capitis, et membrorum praesto semper est. Quid item est quod ascendens de aqua vidit apertos coelos? quid hoc insinuat, quod ascendens apertos cernit, nisi quod existenti in aqua apertio fiebat, quae ascendenti de aqua jam facta apparebat? Quid sibi vult quod postquam coeli visi aperti pronuntiantur, post Spiritum de coelo visum descendere supponitur, nisi quod apertionem descensio est subsecuta? ordo decens, ut antecedat apertio, unde visatur columbae descensio: quam enim de coelo constat descendisse, unde potius descenderet, quam ex apertione, cum id maxime conveniat mysterio? Id nimirum coelum est a
Abbreviated transcription (Latin):
mabile: detrimentum patietur
mnigne. Ip̃e tñ saluus erit: s per
ignem. Dñs gͦ non ante ignem
uidetur descensurus. De tuba

Expanded text:
mabile, detrimentum patietur in igne: ipse tamen salvus erit, sed per ignem. Dominus ergo non ante ignem videtur descensurus. CA
Abbreviated transcription (Latin):
tiq inhonoramꝰ si rastitoꝵ ritu
adoptinenda laboramus. nos
quidem male: s qui uendunt
pessime. Clici gͦ nicħ uenalita¬
tis in officio sͥ cõmisso exercean.
cũ etiã in reb scłi negonatio
forensis: turpe lucrum incle¬
ro reputetur. S et sicłicꝰ ura
sui gradus uenditau̾it: laicus
ne simul ꝑeat emere non pre¬
sumat. nͥ forte id cogat rõ ne¬
cessitatis. Nam si sacerdotis
auaricia qd̃ absit ñ nͥ re data
id tibi uelit conferre qd opus
est in religione: ip̃e potiꝰ cum
pecunia tua ꝑeat. ꝙͣ tua uita si¬
ne oꝑe sordescat. Incip̃ de doctri

Expanded text:
tique inhonoramus, si institorum ritu tique inhonoramus, si institorum ritu ad obtinenda laboramus, nos quiem male, sed quid vendunt pessime. Clerici ergo nihil venalitatis in officio sibi commisso exerceant, cum etiam juribus saeculi negotiatio forensis turpe lucrum in clero reputetur. Sed etsi clericus jura sui gradus venditaverit, laicus, ne simul pereat, emere non praesumat; nisi forte id cogat ratio necessitatis. Nam si sacerdotis avaritia, quod absit! nonnisi re data id tibi velit conferre quod opus est in religione, ipse potius cum pecunia tua pereat, quam tua vita sine opere sordescat. CAPUT XVI
Abbreviated transcription (Latin):
tib extorqueri. Quid enim est
pecuniam exigere pro regena¬
tione. aut confessione. aut or¬
dinatione sine dedicatione.nͥ
columbas uendere: Quid mis¬
sarum sollempnia contuitu
temꝑalis cõmodi celebrare. nͥ
cũ uida xp̃m uendere. tanto ne¬
quius. quanto resurgendo ẽ
sublunatus: Quid item est
locum mortius debitum uen¬
ditare. nͥ rem alienam usur¬
pando. de morte fr̃m un potiꝰ
lugendum erat exultare:
Quid tandem est qd̃ iure mi¬
nistii. causa salutis ⁊ carita¬
tis: a clero laicis debet᷑. ꝓ re
t̃rena exercere. nͥ a templod
uende illud qd̃ rectiꝰ debetur
qͣm uenduur: S uendentes
et em̃ites in templo: dñs eicẽ
non cessat. Nerũptam̃ si ilsõ
sñ quo aut salus abest: aut
scandalum adest mͥ atq me¬
is ꝑpecuniam cõparo: qd̃ etiã
morte emdum foret si aliter
haberi non posset:nutꝙ in
tempło quid emo. s templũ ip̃m
mͥ meis ue ꝓcuro. Uerum quotiens
salittis nr̃e sacramenta more ec¬
cłiastico adipisci ualemus: ea u¬

Expanded text:
tibus extorqueri. Quid enim est pecuniam exigere pro regeneratione, aut confessione, aut ordinatione sive dedicatione, nisi columbas vendere? Quid missarum solemnia contuitu temporalis commodi celebrare, nisi cum Juda Christum vendere, tanto nequius, quanto resurgendo est sublimatus? Quid item est locum mortuis debitum venditare, nisi rem alienam usurpando, de morte fratrum, unde potius lugendum erat, exsultare? Quid tandem est, quod jure ministerii, causa salutis et charitatis a clero laicis debetur, pro re terrena exercere, nisi in templo Dei vendere illud quod rectius debetur quam venditur? Sed vendentes et ementes in templo, Dominus ejicere non cessat. Veruntamen si illud sine quo aut salus abest, aut scandalum adest, mihi atque meis per pecuniam comparo, quod etiam morte emendum foret si aliter haberi non posset; non utique in templo quid emo, sed templum ipsum mihi meisve procuro. Verum quoties salutis nostrae sacramenta more ecclesiastico adipisci valemus, ea u
Abbreviated transcription (Latin):
Mundamin qui fertis uasa dñ.
Quigͦ calicem dñi ex officio ba¬
uilant: calic̃e demonioꝵ p̾po¬
nant. ĩmo ⁊ amplexib aliis ꝑ¬
missis: quiescant. In uet̾i lege
qm̃ solam leunicam tͥbũ mi¬
nistrare in templo decretum
erat: ministris altaris conubia
celebrare conueniebat. Singl̃i
tn minist̾ii sui iuce celibem ui¬
tam agebarit: quatinꝰ libiꝰ ĩmo
et digniꝰ figuris ⁊ cĩmoniarũ
umbris deseruirent. Lex uetus
qm̃ metam suam ꝯtigit: aucto¬
ritate finita sacerdotib gr̃e ñ
reducat coniugium. nͨ reducat
fig᷑as cĩmoniarũ.Qua rõne sa¬
cerdotes sͥ uira conubii intor¬
queant. cũ lex nr̃a laicoꝵ lib̾e:
sacerdotum ñ nͥ cum mora fili¬
os adordines ꝓmoueant: An¬
tiqui q̃n amiist̾io templi ces¬
sabant: ad uxores accedebant.
tet: nũqͣm amplexib nacare
licet. Illi dum animaliũ carnem
et sanguine bauilant: tactu ab

Expanded text:
Mundamini qui fertis vasa Domini . Qui ergo calicem Domini ex officio bajulant, calicem daemoniorum postponant, imo et ab amplexibus, aliis permissis, quiescant. In veteri lege quoniam solam leviticam tribum ministrare in templo decretum erat, ministris altaris celebrare connubia conveniebat. Singuli tamen ministerii sui vice caelibem vitam agebant, quatenus liberius, imo et dignius figuris et caeremoniarum umbris deservirent. Lex vetus quoniam metam suam contigit, auctoritate finita, sacerdotibus gratiae non reducat conjugium, nisi reducat figuras caeremoniarum. Qua ratione sacerdotes sibi jura connubii intorqueant, cum lex nostra laicorum libere, sacerdotum nonnisi cum mora filios ad ordines promoveat? Antiqui quando a ministerio templi cessabant, ad uxores accedebant: tet, nunquam amplexibus vacare licet. Illi, dum animalium carnem et sanguinem bajulant, tactum ab