comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u̾go ppetna q̃ dm̃ genuit hac
nocte nata fuit. Qd̾ licet ab ho¬
minib ignoret᷑ ab ãgłis ĩ celo
celebre hẽt᷑. Qͣ reuelatõne diuł¬
gata: eiꝰ natiuitas celebrari ab

Expanded text:
Virgo perpetua quae Deum genuit, hac nocte genita fuit. Quod licet ab hominibus ignoretur, ab angelis in coelis celebre habetur. Qua revelatione divulgata, ejus Nativitatis celebrati
Abbreviated transcription (Latin):
bit dyogenes: fortasse sit a¬
liuid est celare: aliud tate̾.
Neq ego nñt te celo. et sit̾
nõ dico que natura den
fit quis sit finis bonox
que tͥ plus ꝓdessent cyn¬
ta quam tritici utiliaes
Sinuctã societatẽ. Menin
inquiet. Sed nĩquid isi
societas talis est. ut mai
ta est ne uendẽdum quidẽ
quioqm est. sed donãdum.
emptorem pari tuere et
pet errorem tñ ma xmã
frandem incintere.
Plus eciam est qmͣ
mam nõ mostrare. Nam est
te emere coegit. qui ne lo¬
tatꝰ quidem est.: Ileqd̾ noꝰ
placebat proseripit. aꝰ
placebat emisti. demii¬

Expanded text:
bit Diogenes fortasse sic: Abit Diogenes fortasse sic: Aliud est celare, aliud tacere; neque ego nune te celo, si tibi non dico, quae natura deorum sit, qui sit finis bonorum, quae tibi plus prodessent cognita quam tritici vilitas; unctam societatem. Memini, inquit ille; sed num ista societas talis est, ut mihil ita est, nec vendendum quidem quidquam est, sed donandum.emptorem pati ruere. et per errorem in maximam fraudem incurrere? plus etiam est, quam viam non monstrare. nam est a: Num te emere coegit, qui ne hortatus quidem est? ille, quod non placebat, proscripsit: tu, quod placebat, emisti.
Abbreviated transcription (Latin):
tatoe̾ uenditoris erga erga
emptorem. Utrum om̃ia uicia
rei expoĩte. dice̾ uł quedam ei
tacere liceat. In huius causis.
aliud dixgeni babylonio uide¬
ri solet. magno et graui stoy¬
co: aliud antipatro discipło eiꝰ
Homini acutissimo. Antipatro
om̃ia patefaciẽda: ut nequitł
omm̃o qd̃ uenditor norit ẽp̃¬
tor ignoret. Dixgeni: uendito¬
rẽ quatimis iure cimli con¬
stitutũ sit dr̃e uicia oporte̾.
Cetera sine insidiis agere. ꝙ
qm̃ uendat uelle qd̃ optime
uendete. ad uexi ex posui. Uendo
meñ non płis qmͣ ceteri for¬
tasse etiam minoris: cum
maior est copia. Cui fit in¬
iuria. Exoritur aipatri rõ:
ex alta̾ ꝑte. Quid ait. En cũ
hominib consulere debeas ⁊
seruire humane societati. ea¬
q lege natꝰ sis et ea habeas
pͥncipia nature quibus pa¬
rere et que sequi debeas utu¬
tilitas tua sit ꝯmunis sit
ntilitas incissimq cõmunis
ntilitas tua sit: te labis ho¬
mines quid hiis ab sit ꝯmo¬
ditatis et copieͦ Responde¬

Expanded text:
tatione venditoris erga emptorem: utrum omnia vitia rei exposite dicere, an quedam ei tacere liceat? Homini aliud Diogeni Babylonio videri solet, magno et gravi Stoico, aliud Antipatro, discipulo eius, homini acutissimo. Antipatro omnia patefacienda, ut ne quid om-nino, quod venditor norit, emptor ignoret, Diogeni venditorem, quatenus iure civili constitutum sit, dicere vitia oportere, cetera sine insidiis agere et, quoniam vendat, velle quam optime vendere. Advexi, exposui, vendo meum non pluris quain ceteri, fortasse etiam minoris, cum maior est copia. Cui fit iniuria? Exoritur Antipatri ratio ex altera parte: Quid ais? tu cum horninibus consulere debeas et servire humanae societati eaque lege natus sis et ea habeas principia naturae, quibus parere et quae sequi debeas, ut utilitas tua communis sit utilitas vicissimque communis utilitas tua sit, celabis homines, quid iis adsit commoditatis et copiae? Responde
Abbreviated transcription (Latin):
sest celare quicquid retice¬
ae sed cũ qd̾ tu scias aliquid
ignorare emolim̃ti tui cã ue¬
is. eos quoꝵ int̾sit id scire.
hoc aut̃ celandi genus qͣle
sit et cuius hominis. quis
curi astuti. fallacis fraudulẽ¬

Expanded text:
id est celare, quicquid reticeas, sed cum, quod tu scias, id ignorare emolumenti tui causa velis eos, quorum intersit id scire. Hoc autem celandi genus quale sit et cuius hominis, quis curi, astuti, fallacis,
Abbreviated transcription (Latin):
re uacuã hĩtãtib rogauit op¬
timates ut hĩtarẽt ĩ iherłm ⁊
bñdixit eis qui se spõte opru¬
lerũt. Reliqͣ uͦ młtitudo misit
Post aliquod tempno cõgregin st ĩ hrsm. ⁊

Expanded text:
 factam habitantibus, rogavit optimates, ut habitarent in Jerusalem, et benedixit eis qui se sponte obtulerunt . Reliqua vero multitudo misit Post aliquod temp
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ egͥtaret aristobolꝰ ĩ tre ã pͦ
ab hode dc̃ã ẽ antonia. redibat ã¬
tigomis de galylea in qua mł¬
ta p̃clare fecat indutꝰ nois
armis et decẽtib. Eñq ingre¬
detur ihrłm ĩ dieb scenophegi¬
aꝵ: ob honorẽ frĩs. ⁊ ut osten¬
deret dolorem armoꝵ poło ar

Expanded text:
egrotaret Aristobulus in turre, quae post ab Herode dicta est Antonia, redibat Antigonus de Galilaea, in qua multa praeclare fecerat, indutus novis armis, et decentibus. Cumque ingrederetur Jerusalem in diebus Scenopegiarum ob honorem fratris, et ut ostentaret decorem
Abbreviated transcription (Latin):
mata: ĩtrait ut te ꝑimat ⁊
regnet. Qd ita ꝓbate potes Iu
eũ uemire ad te. Si uenent ar¬
matꝰ. sr̃ his que dñs certus
esto. Posuit aut̃ ad sugee stõm
uxoris aristobolꝰ armatos in
eñ intice̾nt. Et aduocans frẽm
ei ne uẽi̾ret armatꝰ. S regina
h̾esi eẽoꝵ qui scolasticis suis ar¬
te sua p̃dixerat demorte anti¬

Expanded text:
ut te perimat, et regnet. Quod ita probare potes. Jube eum venire ad te, si venerit armatus, super his quae dicimus certus esto. » Posuit ergo ad suggestionem uxoris Aristobulus armatos in eum interficerent. Et advocans fratrem ei, ne veniret armatus. Sed regina puerorum, qui scholasticis suis arte sua praedixerat de morte Anti
Abbreviated transcription (Latin):
in mesyam fugerũt: atgi¬
si: in colles camposq mal¬
tiõs inciderut. Ubi nõ sos̃
mõtes usti ł saxa qͣ qͣdan
fuligie̾ obfuscata c̾nũtĩ¬

Expanded text:
in Moesiam profugerunt atqsi in colles camposque Inarimos inciderunt. ubi non solum montes usti uel saxa quasi quadam fuligine ob-\' fuscata cernunt
Abbreviated transcription (Latin):
gressi ssi st̃. eũq cum płima
ex̾citꝰ ip̃iuo ꝑte ceciderũt. Lu¬
obsidentẽ fossa cinxit. ei¬
q qd̃ faciebat pati ꝯpuls
atq ad ipõs cizicenos ut
bono aĩo eeñt nĩciũ mist
unum ex militib natin¬
diperitũ. Qui duobuon
trib suspensus. ⁊ maiã
ip̃e regłam tenẽs. platidn
sbremigãs .uii.ꝙͣ. passiũ¬

Expanded text:
ressi sunt, eumque cum plurima exercitus ipsius parte ceciderunt. Luobsidentem fossa cinxit, eumque quod faciebat pati compulit. Itaque ad ipsos Cizicenos, ut bono animo essent, nuntium misit, unum ex militibus nandi peritum: qui duobus utribus suspensus, mediam ipse regulam tenens, plantis subremigans
Abbreviated transcription (Latin):
pͥosetnties aliis ex plicabi¬
sar. Qͦ  consilio utebat᷑ a
lio dampnaret aut int̾fice̾t.
Deniq dyogenẽ qͥ alexandro¬
fu̾at amicissimꝰ occidit. ali¬
enigẽaꝵ quidẽ duos sͥ cõ¬
flau̾at ex̾citꝰ ut in indos
tuciꝰ debaccaret. Prom̃ mł¬
ti ad aristobolum ꝯfuger̃t

Expanded text:
sectis aliis explicabitur, quorum consilio utebatur ilio damnaret, aut interficeret. Denique Diogenem, qui Alexandro amicissimus fuerat, occidit. Alienigenarum quidem duos sibi conflaverat exercitus, ut in Judaeos tutius debaccharet. Proinde multi ad Aristobulum confugera
Abbreviated transcription (Latin):
amat ut caritas: nouit nitas se¬
det ut equitat. dominatur ut ma¬
iestas regit ut principium tue¬
tur ut salus oꝑatur ut uirtus.
reuelat ut lux: assistit ut pie¬

Expanded text:
amat ut charitas, novit ut veritas, sedet ut aequitas, dominatur ut majestas, regit ut principium, tuetur ut salus, operatur ut virtus, revelat ut lux, assistit ut pie
Abbreviated transcription (Latin):
recitata. Qnibus custodie tͦ¬
ditis: nõ solum studendi
soltium ademptum. sed
sdomut nulne raueriut. c̾tidã¬
mationis: et ad ignominiam
muin media curia uenenum
hanserunt. ⁊ tamen colligatis
unibus at sennauimes pal¬
Intesq. ad huc in carterẽ
nbita est uiuendi. Nam mor¬
Im ad eo leue supplicium pu¬
nbat: ut cum audisset uñ e
is carmilum nomine eam¬

Expanded text:
recitata. quibusdam custodiae trrecitata. quibusdam custodiae traditis non modo studendi solacium ademptum, sed se domi uulnerauerunt certi damnationis et ad uexationem tim in media curia uenenum hauserunt; et tamen conligatis uulneribus ac semianimes palpitantesque adhuc in carcerem hibita uiuendi. nam mortem adeo leue supplicium putabat, ut cum audisset unum e reis, Carnulum nomine, an
Abbreviated transcription (Latin):
etiea neteranoꝵ rarissimas
fecit: ex semo mortẽ ex morte
ꝯpendium captans. P rocede¬
sus maximus fuerat. metu
⁊ angore ad fastidium uite ab
co actum : et ne quo nisi ip¬
so hetede more̾tut condemp¬
natum. Cum soleret ex lec¬
tione cotidiana questiones
super cenam propneres
comperisset se leuicum gͤ¬
maticum aministris sins
quirere quos quoq temꝰ¬
pe tractaret auctores
atq ita prepatatum uenie:
primum contubermo suo ie¬
mouit. deinde eciam ad mor¬
pretorianim: obsubreptum
euiridario pauonem capite
puniuit. Nullus a pena ho¬
minum. cessauit dies. ue
religiosus quidem ac sacer as¬
am. ne dampnatos ꝓpinqui
fides obrogata: omne crimẽ
pro capitali receptum etiam
paucorum simpliciumq u̾¬
borum. Obiectum est pete
quod intragedia agameno¬
nem prob̾s lacessisset: Ob¬
iectum ⁊ hystorico quod
brutum et cassium ultimos
romanorum dississet. Animid¬
uersum statim in actores:
scripta abolita quamuis pro¬
barentur ante aliquot an¬
nos eciam augusto audiente

Expanded text:
 ueteranorum rarissimas fecit, ex senio mortem, ex morte compendium captans. sus maximus fuerit, metu et angore ad fastidium uitae ab eo actum et ut ne quo nisi ipso herede moreretur; condemnattione cotidiana quaestiones super cenam proponere comperissetque Seleucum grammaticum a ministris suis perquirere, quos quoque tempore tractaret auctores, atque ita praeparatum uenire, primum a contubernio remouit, deinde etiam ad morpraetorianum ob subreptum e uiridiario pauonem capite puniminum cessauit dies, ne religiosus quidem ac sacer; acapite damnatos propinqui fides abrogata. omne crimen pro capitali receptum, etiam paucorum simpliciumque uerborum. obiectum est poetae, quod in tragoedia Agamemnonem probris lacessisset; obiectum et historico, quod Brutum Cassiumque ultimos Romanorum dixisset; animaduersum statim in auctores scriptaque abolita, quamuis probarentur ante aliquot annos etiam Augusto audiente
Abbreviated transcription (Latin):
miam auditatem pro tyberio
biberius pro claudia caldius
ꝓ nerone mero nocabatur. Post¬
ea princeps: in ipsa publicoꝵ
morum correctione cum com¬
peio flacco ⁊l. pisone noctem
contimiumq biduum epulã¬
do potandoq ꝯsumpsit. Quoꝵ
alteri syriam prouinciam: ał¬
teri prefecturam urbis ꝯfestĩ
detulit. Ignotissimũ in questii¬
ra candidatum nobilissimis ã¬
teposuit obepotam in coni¬
nio ꝓpinante se uini ampho¬
ram a sellio sabino sest̾cia de¬
cem donauit: ꝓ dyalogo inqͦ
boleti ⁊ ficedule ⁊ ostree ⁊ tur¬
di certamẽ induxerat. Pecu

Expanded text:
auiditatem pro Tiberio 'Biberius,' pro Claudio 'Caldius,' pro Nerone 'Mero' uocabatur. postea princeps in ipsa publicorum morum correctione cum Pomponio Flacco et L. Pisone noctem continuumque biduum epulando potandoque consumpsit, quorum alteri Syriam prouinciam, alteri praefecturam urbis confestim detulit, rae candidatum nobilissimis anteposuit ob epotam in conuiuio propinante se uini amphoram. Asellio Sabino sestertia ducenta donauit pro dialogo, in quo boleti et ficedulae et ostreae et turdi certamen induxerat. nou
Abbreviated transcription (Latin):
uõ: quia apud płes natõnes da¬
pifer pͥncipis honorabłior est et
pͥnceps milicie. Huc̃ iosephus uo¬
bene translatum nomen assecit.
Hic hũit uxorem ⁊ lib̾o̾s: quia ⁊
ioseph filiam ip̃ius duxit uxorẽ.
net decimnchis regis fuit qui ꝑ¬
uuli castrabantur. S ed tradunt
hebre: qd̃ uitens iosepħ elegautẽ.
ennt eum ut ei miscẽtur. Dñs
aut̃ custodiens ioseph illum adõ
infrigidauit: ut deinceps in pote¬
ns fuĩt coire. tanꝙͣ einnichus eẽt.
Itaq uidentes eum iero fanti are

Expanded text:
vero, quia apud plures nationes dapifer principis honorabilior est, et princeps militum. Hunc Josephus vobene translatum nomen asserit. Hic habuit uxorem, et liberos, quia et Joseph filiam ipsius duxit uxorem, nec de eunuchis regis fuit, qui parvuli castrabantur. Sed tradunt Hebraei, quod videns Joseph elegantem, emit eum ut misceretur ei. Dominus autem custodiens Joseph, illum adeo infrigidavit, ut deinceps impotens fuerit coire, et tanquam eunuchus esset, ita quod videntes eum hiero
Abbreviated transcription (Latin):
dam de ambulate fecit. Inueĩt
⁊̃ pͥmus anulum s ferreum:
et in clusit gẽmã. Uñ ⁊ ungłm
uocauit: qr sicut ugnis car
reliquis ditẽs. qr ab eousq ad
cor q̃dam uena ꝑtingat. Diciͦ
⁊̃ ea tempestare tͥcolemꝰ ĩ nam
in qua pictus erat draco in
gretiam uenisse: et amplias¬
se agritulturam. Ceres no̾ pp̃
instrumenta arandi ⁊̃ mñsura¬
ri granũ adimuenit. cum pͥus
in arconiis segetes ponentur

Expanded text:
e fecit. Invenit etiam primus annulum, sed ferreum, et includit gemmam: unde, et ungulum vocavit, quia sicut unguis carnreliquis dicens, quia ab eo usque ad cor, quaedam vena pertingat. Dicitur etiam ea tempestate Triptolemus in navi, in qua pictus erat draco, in Graecia venisse, et ampliasse agriculturam. Ceres vero praeter instrumenta arandi, etiam mensurari granum adinvenit, cum prius in arconiis segetes ponerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
ritoria. Post hec ambula¬
bat in galileam qr ĩ uidea q̃¬
rebaut eum int̾fic̾e. Aderant
eo tempore qͥdam nuntiãtes
ei: de galyleis quorũ sãgui
sacrificiis eoꝵ. Ꝙdam enĩ di¬
cens se dei filiũ mltos sedux̾a
de galyleis. Quos cum duxis¬
set in gazirim ubi dix̾at se
ascensurum in celũ corã eis
dum sacrificarent ei: suꝑue¬
uit pylatus ip̃m q cum om¬
nib occidit. Timuit enĩ ne
uideos sedũc̾et. Cumq puta¬
rent eos ꝑiisse idõq nequi¬
ores eẽnt cet̾is galileis: ait

Expanded text:
tus. « Post haec ambulabat Jesus in Galilaeam, quia in Judaea quaerebant eum interficere . » Aderant eo tempore quidam nuntiantes ei de Galilaeis, quorum sanguinem sacrificiis eorum. Quidam enim, dicens se Dei Filium, multos seduxerat de Galilaeis, quos dum duxisset in Garizim, ubi dixerat, se ascensurum coelum coram eis, dum sacrificarent ei, superveniens Pilatus, ipsum cum omnibus occidit, timuit enim ne et Judaeos seduceret. Cumque putarent eos periisse, ideo quia nequiores essent caeteris Galilaeis, ait
Abbreviated transcription (Latin):
cũdia parens est omĩs honesti
cõsilii tutela sollẽpnũ officõꝵ
accepta alienis om̃i locoet oĩ
tẽpore fauorabilẽ p̃fetẽs uultũ.
mira specie cõpluriũ femiarũ.
parẽtib earum se suspectũ eẽ
sẽtiret. oris decorẽ milm̾b cõ¬
fudit. deformitatẽq scĩtatis sue
fidẽ ꝙͣ formã irritamẽtũ aliene
libidis ẽẽ maluit. Gẽns caris

Expanded text:
uia parens est omnis honesti consilii, tutela sollemnium officioruroximis, accepta alienis, omni loco, omni tempore fauorabilem prae se ferens uultum.mira specie conplurium feminarum parentibus earum se suspectum esse sentiret, oris decorem uulneribus confudit deformitatemque sanctitatis suae fidem quam formam inritamentum alienae libidinis esse maluit. Athenis
Abbreviated transcription (Latin):
ãtiqͦꝵ illa simplicitas incibo ca¬
piendo humanitatis simł ⁊ cõti¬
nẽcie unrdex cͥtissima. Nam magi¬
nus uiris prand̾e̾ et cenare
in ꝓpatulo nõ erat uerecun¬
die: qͥa nec ullas epulas hale¬
bant quas ocuł ppłi sb̾icẽ etu¬

Expanded text:
antiquorum illa simplicitas in cibo capiendo, humanitatis simul et continentie index certissima. Nam maximis viris prandere et cenare in propatulo non erat verecundie, quia nec ullas epulas habebant, quas oculis populi subiicere eru
Abbreviated transcription (Latin):
regna mũdi. Tcio ꝑ suꝑbiamꝰ ut
iactant̾ ostẽde̾t se fllium dĩ. Tune
abiecit eum dñs et ꝯsumpta oĩ
temptatõe ad quã uenerat. rece s¬
sionis rediit timore mortis putãs
eum deice̾. Tunc qũt omĩno iuctꝰ
religatus ẽ ininfn̾o in dieb anci¬
xp̃i soluendus scd̃m apocalipsim

Expanded text:
bia, ut jactanter se ostenderet Filium Dei. Tunc abjecit eum Dominus, et consummata omni tentatione ad quam venerat, recessionis rediit, timore mortis putans eum dejicere. Tunc autem omnino devictus, religatus est in inferno, in diebus Antichristi solvendus, secundum Apoc
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ matħm lr̃ quod herodias filia
erat regis areche quã auferẽs phi¬
uppo orns int̾ eos quibusdã simł¬
tatib in odium philippi dedãt he¬
uodi. quia et fr̃s ĩuicẽ ĩnnici erant
Suꝑ quo cum arguẽt eũ iohes:
suggestione herodiadis misit eñ De¬

Expanded text:
um legitur, quod Herodias filia erat regis Arethae, quam auferens Philippo, ortis inter eos quibusdam simultatibus, in odium Philippi dederat fratri Herodi, quia et fratres invicem erant quo cum argueret eum Joannes, suggestione Herodiadis, misit eum
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. Dispõitis quo ꝑ int̾ualla
locoꝵ aseptẽtͥone m̾idiẽ u̾sꝰ¬
nasis horoscopicis. siłi dim̾si¬
one ⁊ gnomonũ eqͣ longitudi¬
ne forͣmatis totitẽ gnomõice
uasa fuerãt singulis quib¬

Expanded text:
. Dispositis namque per intervalla locorum a septentrione meridiem versus horoscopicis vasis simili dimensione et gnomonum aequa longitudine formatis totidem doctos gnomonicae vasa fuerant, singulis quib
Abbreviated transcription (Latin):
łm t̾re difiminit stadioꝵ du¬
um .i. miliaria .xxxͣ. ⁊ inim
ꝵ ⁊ sexagnnta ꝑciũ. dans stadi¬
a. dcc .i. lxxxͣ.uii. miliana et
semissẽ. Igit xxiiii. ꝑtẽ tot sta¬
dioꝵ tñscurrit sol iuna hora.
missẽ. Hore ã parte. xu.ii

Expanded text:
um terre diffinuit stadioruum, unum milliaria XXXI millia rum et sexaginta percium dans stadia VIIcLXXXVII miliaria et semissem; igitur XXXIIII partes tot stadiorum transcurrit Sol in una hora, semissem; hore a parte XVc
Abbreviated transcription (Latin):
te manus. Infelix tota qͥcq qͥes¬
cẽ noste: sustinet et sompnos
p̃mia magna uocat. Stulte quid
est sompmus gelide nͥ mortis y¬
mago. Longa quiescentłi tem¬
pora fata dabũt. Credite credeni:¬

Expanded text:
es Infelix tota quicumque quiescere nocte, Sustinet et somnos premia magna vocat. Stulte quid est somnus, gelide nisi mortis imago? Longa quiescendi tempora fata dabunt. Arator Subdi
Abbreviated transcription (Latin):
sacũ ciuitatẽ cũ impetu fr̾et ͤ
ꝓgressum extͣmenia obuiũ
hũit anaximenẽ p̃ceptorẽ
suũ. sciensq ꝙ p̃ces ire eius
opponeret: iurauit se nõ fac¬
tur᷑ qͥcqͥd petiss peto gͦ inquid
ut lapsacũ diruas. ⁊ ira salus
urbis uiꝰ nafframẽti bñficio

Expanded text:
satum, civitatem cum impetu ferretur, progressum extra menia obvium habuit Anaximenem preceptorem suum, sciensque quod preces ire eius opponeret, iuravit se non facturum quicquid petiisset: peto ergo, inquit, ut Lapsatum diruas et ita salus urbis unius vaframenti beneficio
Abbreviated transcription (Latin):
inporta ÷ xp̃i honorẽ querit ñ suũ: & ido
qͥ p̃dicat inporta. dicit. Nolite mme p̾su
nolt̃ eos intrare ꝑ portã Non mirũ si clau¬
dit᷑ contra illos porta: & otiosi pulsent ut
aꝑiat᷑. Ad estote gͦ animo fr̃s. etiã ꝓpter
crastinũ sermonẽ: & nos extra pollicitatio¬
nẽ adiuuante dño uob reddendũ ex eugłio
decolũba. incuiꝰ nomine ꝓmisimꝰ: in illius
miscđia reddemꝰ S ut possimꝰ ẽẽ idonei red¬
ditores: ne audares fuerimꝰ ꝓmissores: orate

Expanded text:
in porta, Christi honorem quaerit, non suum; et ideo qui praedicat in porta, dicit: Nolite in me pranolunt eos intrare per portam: non mirum si clauditur contra illos porta, et otiosi pulsant ut aperiatur. Adestote ergo animo, fratres, etiam propter crastinum sermonem, ex nostra pollicitatione, adjuvante Domino, vobis reddendum ex Evangelio de columba. In cujus nomine promisimus, in illius misericordia reddemus. Sed ut possimus esse idonei redditores, ne audaces fuerimus promissores, orate
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ se excutiat: & excutiens ẽ. & excussus:
Intendite hoc: Planiꝰ dicã si potuero Si aliqͥd
excutiat: excutiens ẽ. ñ excuss Si ab alio
excutiat᷑: excussꝰ ẽ. ñ excutiens Si aut̃ excu¬
tiat seipsũ: excutiens ẽ. qr excutit se. & ex¬
cussꝰ. qr excutit᷑ ase QIuerit᷑ gͦ. qͦs excusserint
apłi. utiq se ipsos Apedib enĩ suis puluerẽ
excusser. S ait aliqͥs Non se excusser̃. sed
puluerẽ. Hoc plane calũniose dr̃ Duob enĩ
modis dicimꝰ. aliqͥd excutit. siue illud qd̾ in¬
de excutit᷑ siue illud unde excutit᷑ Nã &
excussꝰ ẽ puluis dicimꝰ: & excussa ẽ uestis.
Tenent aliqͥ & excutiunt uestẽ: & exit inde
puluis qͥ inheserat. Id dicis depuluere: ex¬
cussꝰ ẽ puluis Qd̾ dicis deueste: excussa est
uestis Si gͦ & qd̾ inde excutiendo exiliit.
& illud unde exiluit qd̾ inheserat. excussum

Expanded text:
si autem se excutiat, et excutiens est et excussus. si autem se excutiat, et excutiens est et excussus. Intendite; hoc planius dicam, si potuero. Si aliud excutiat, excutiens est, non excussus; si ab alio excutiatur, excussus est, non excutiens: si autem excutiat seipsum, excutiens est, quia excutit se; et excussus, quia excutitur a se. Quaeritur ergo quos excusserint Apostoli? Utique seipsos: a pedibus enim suis pulverem excusserunt. Sed ait aliquis: Non se excusserunt, sed pulverem. Hoc plane calumniose dicitur. Duobus enim modis dicimus aliquid excuti; sive illud quod inde excutitur, sive illud unde excutitur. Nam et, Excussus est pulvis, dicimus; et, excussa est vestis. Tenent aliqui et excutiunt vestem, et exsilit inde pulvis qui inhaeserat. Quid dicis de pulvere? Excussus est pulvis. Quid dicis de veste? Excussa est vestis. Si ergo et quod inde excutiendo exsiliit, et illud unde exsiliit quod inhaeserat, excussum
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̾ & ili excussi. quesitũ ẽt eñ de hoc uerbo.
enã abhis qui. ante nos ista tractart̃: qͥre
filii excussoꝵ dicti st̃. uł qͥ sint intelligendi
tas ur̃a. Iuesitũ ẽ qͣre excussi apłi: Dictũ ẽ
aqͥbdã. ido illos appellatos excussos. qͥa p̃cepit
eis dñs: si exieritis deciuitate inqͥ ñ audiunt
uos: extutite puluerẽ depedib urĩs S ait
aliꝰ Non gͦ filii excussoꝵ dici debuer̃: sed
filii excutientiũ. Excutientes enĩ illos dñs
depedib ur̃ĩs: ñ excussos: Subtilit̃ qͥdẽ qͥsi
contradicere uoluit p̾cedenti sententiȩ. ille
aqͦ iã ista tractata & dicta erant: uerũtam̃
nos qnͣtũ ad iuuat dñs. querentes quomͦ
recte dici potuerint etiã excussi. qͥb ait
rent: seipsos excutiebant. Hoc dico Qui excu¬
tit: aut se excutit. aut aliqͥd aliud Si ali¬
qͥd aliud excutiat: excutiens ẽ: excussꝰ ñ ẽ:

Expanded text:
m, quomodo et illi excussi. Quaesitum est enim de hoc verbo m, quomodo et illi excussi. Quaesitum est enim de hoc verbo etiam ab iis qui ante nos ista tractarunt, quare filii excussorum dicti sunt, vel qui sunt intelligendi tas vestra. Quaesitum est quare excussi Apostoli: dictum est a quibusdam, ideo illos appellatos excussos, quia praecepit eis Dominus, «Si exieritis de civitate in qua non audiunt vos, excutite pulverem de pedibus vestris» . Sed ait alius, Non ergo «filii excussorum» dici debuerunt, sed filii excutientium: excutientes enim illos fecit de pedibus vestris;» non excussos. Subtiliter quidem quasi contradicere voluit praecedenti sententiae, ille a quo jam ista tractata et dicta erant: verumtamen nos, quantum adjuvat Dominus, quaerentes quomodo recte dici potuerint etiam excussi, quibus airent, se ipsos excutiebant. Hoc dico: qui excutit, aut se excutit, aut aliquid aliud: si aliquid aliud excutiat, excutiens est, excussus non est;
Abbreviated transcription (Latin):
multa hereditas deqͥ dici habet infinẽ: ecce
hereditas dñi. filii merces. fructꝰ uentris: Exc̾si
st̃ qͥdã de manu dñi tãquã sagitȩ: & ierunt
longe. & totã t̾rã impleuerunt: unde pullu¬
lant scĩ Nã ipsa ẽ hereditas. deqͥ dr̃. Postula
ame. & dabo tͥ g̃s hereditatẽ tuã: & possessi¬
onẽ tuã t̾minos t̾rȩ. Et qͦmͦ ipsa possessio
ꝑtendit᷑: & crescit usq ad fines t̾rȩ: qͥa sicut
sagite inmanũ potentis: sic filii excussorũ
de arcu excutiunt᷑ sagittȩ & qͣnto fortior excus¬
serit : tanto longiꝰ uadit sagnta. Qd aut̃ fortiꝰ
excutiente dño: de arcas  mandat ad popłos
suos. Non potuit ẽẽ residuũ. qͦ ñ ꝑueniret
sagu̾ta. ata forti excussa: ꝑuenit usq ad fineᷤ
tie Ido ñ ultra: qͥa nichil ẽ. ultra generis
humani: Nam tantas uires ille habet: ut
etia si ultra eẽc. qͦ ꝑtenderet sagitta: excute¬
ret illuc sagittã . Sic st aut̃ & filii excussoꝵ

Expanded text:
Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris?» Excussi sunt quidam de manu Domini, tanquam sagittae, et ierunt longe, et totam terram impleverunt, unde pullulant sancti. Nam ipsa est haereditas de qua dicitur: «Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessiopertenditur et crescit usque ad fines terrae? Quia «sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum.» De arcu excutiuntur sagittae, et quanto fortior excusserit, tanto longius vadit sagitta. Quid autem fortius excutiente Domino? De arcu suo mandat Apostolos suos: non potuit esse residuum, quo non perveniret sagitta a tam forti excussa; pervenit usque ad fines terrae. Ideo non ultra, quia nihil est ultra generis humani. Nam tantas vires ille habet, ut etiam si ultra esset quo pertenderet sagitta, excuteret illuc sagittam. Sic sunt autem filii excussoru
Abbreviated transcription (Latin):
eet. qd̾ illi p̃dicauer̃. Funde qd̾ portaᷤ.
uꝗbr fiere ad id qd̾ ñ habes: Id ẽ: desi¬
s diuitias: ñ potes implere exeis desi¬
iũ tuũ Desideras honores int̾ra: desi¬
uas ea quȩ etiã ium̃tis donauit ds̃. hoc
÷ uoluptatẽ tẽporalẽ. & salutẽ corporis.
aala: ñ exeis implebis desideriũ tuum
ut sic desideras. qͦmͦ ceruus desiderat
ibntes aquaꝵ: si dicis. desiderat & defi¬
it anima mea in atria dñi: imples desi¬
destiũ tuũ ex eis: ñ qͥa iã illi posst̃ tale
usideriũ implere: s tales imitando. ueniᷤ
Deũ qͥ impleuit desideriũ ipsoꝵ Non Al.¬
onfundet᷑ : cũ loquet᷑ inimicis suis inporta
is inporta loqͥm: id ẽ ut om̃s nouerint
a loqͥm̃. Iui enĩ ñ uult loqͥ inporta: late¬
n uult qd̾ loqͥt᷑: & forte ido uult latere
desipientia Inportis aut̃ ciuitatũ audenter
dui. Qnͣto tp̃r iustitiã in nocentes tenuerint:
n erubescent. Hoc ẽ inporta p̃dicare Et qͥs ẽ

Expanded text:
et quod illi praedicaverunt. Funde quod portas, et capax fiere ad id quod non habes. Id est, desideras divitias; non potes implere ex eis desiderium tuum: desideras honores in terra, desideras ea quae etiam jumentis donavit Deus, hoc est voluptatem temporalem, et salutem corporis, et talia; non ex eis implebis desiderium tuum. Si autem sic desideras, quomodo cervus desiderat ad fontes aquarum ; si dicis, «Desiderat et deficit anima mea in atria Domini» : imples desiderium tuum ex eis; non quia jam illi possunt tale desiderium implere, sed tales imitando venis ad eum qetur inimicis suis in porta.» Fratres, in porta loquamur, id est, omnes noverint quid loquamur. Qui enim non vult loqui in porta, latere vult quod loquitur; et forte ideo vult latere, dicitur de Sapientia: «In portis autem civitatum audenter dicit» . Quanto tempore justitiam innocentes tenuerint, non erubescent: hoc est in porta praedicare. Et quis est
Abbreviated transcription (Latin):
manducasti panẽ doloris. Cuiꝰ uentris : ecctȩ :
in cuiꝰ uentre. qͥa eiꝰ typũ rebecca gestabat.
duo gemini. tãquã duo popłi luctabant᷑.
Una mat̾ inuiscerib suis dissentientes fr̃s.
ñdũ natos continebat Pulsabant materna
uscera discordiis int̾nis. gemebat illa: uĩ
patiebat᷑: s pariens discernebat. qͦs geminos
turit eccła: ipsi st̃ intꝰ & boni & mali. Fructꝰ¬
aut̃ uentris in iacob erit: qͥa ipsũ dilexit
mat̃. lacob dilexi dic̃ dñs: esau aut̃ odio
habui. Ambo de uno utero ꝓcesser̃: unꝰ amari
meruit: aliꝰ repbari Indilectis gͦ eiꝰ erit fru¬

Expanded text:
manducasti panem doloris. Cujus ventris? Ecclesiae: manducasti panem doloris. Cujus ventris? Ecclesiae: in cujus ventre, quia ejus typum Rebecca gestabat, duo illi gemini tanquam duo populi luctabantur . Una mater in visceribus suis dissentientes fratres nondum natos continebat: pulsabant materna viscera discordiis internis; gemebat illa, vim patiebatur; sed pariens discernebat quos geminos turit Ecclesia, ipsi sunt intus et boni et mali. Fructautem ventris in Jacob erat, quia ipsum dilexit mater. «Jacob dilexi,» dicit Deus, «Esau autem odio habui» . Ambo de uno utero processerunt; unus amari meruit, alius reprobari. In dilectis ergo ejus fructus eri
Abbreviated transcription (Latin):
utmebris ꝑsecieres: Mutare: sequere lucẽ
sli merces fructꝰ uentris Qnͣdo diẽ fructꝰ
umtris: parturiti st̃ filii isti Est quedã
auler inqͥ spĩtalit̾ ostendit᷑ quod dictũ
iuę: ingemitu parturies. Parit enĩ eccła
figura: etia eua mat̃ uiuoꝵ appella
e. Inm̃bris parturientis. erat ille qui
aedat. ⁊ ilioli mei quos iterum partu¬
M: donec dep̃c formetur inuobis. Sed
on frustra parturiuit: nec frustra
perit. Erit sem̃ scm̃ in resurrectione
nirtuoꝵ: abundabt̃ iusti. qͥ diffusi st̃
mͦ. toto orbe tr̾arũ Genuit illos eccła: par¬
turit illos eccła: in illa aut̃ resurrectione
mortuoꝵ. apparebit partꝰ eccłȩ : transiet
dolor & gemitꝰ. Et qͥd dicet᷑ : ecce hereditaf
dñi: filii merces: fructꝰ uentris Huiꝰ fruetꝰ¬
uentris. quȩ ẽ ipsa merces: resurgere amor¬
tuis Quȩ ẽ ipsa merces: surgere pꝰea quã
sedisti Quȩ ẽ ista s merces: Letari pꝰea quã

Expanded text:
ut in tenebris perseveres. Mutare, sequere lucem filii, merces fructus ventris.» Quando dicit, «fructus ventris;» parturiti sunt filii isti. Est quaedam mulier, in qua spiritualiter ostenditur quod dictum est Evae: «In gemitu parturies.» Parit enim Ecclescujus figura etiam Eva «mater vivorum» appellata est . In membris parturientis erat ille qui dicebat: «Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis» . Sed non frustra pn resurrectione mortuorum; abundabunt justi, qui diffusi sunt modo toto orbe terrarum. Gemit illos Ecclesia, parturit illos Ecclesia: in illa autem resurrectione mortuorum apparebit partus Ecclesiae, transiet dolor et gemitus. Et quid dicetur? «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Hujus «fructventris.» Quae est ipsa merces? Resurgere a mortuis. Quae est ipsa merces? Surgere, posteaquam sedisti. Quae est ipsa merces? Laetari posteaquam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mͥ interĩ adp̃sens occurrit: qd deppii
dicerẽ: Si aliud occurrisset: hoc dixsens
hoc aut̃ audiens homo. si asinũ. & bouẽ.
pecora. & ium̃ta quȩ uidet cogitaunt
nescio qͥd intꝰ tãquã in uolucro positũ hm¬
secꝰ ꝑtractauit: & qͥd ibi sit nescit. A sinꝰ
qd̾ tangis: excute inuolutũ. Propħa nescio
qͥd istisꝰ uelaminib nominã texit: nescio
quẽ asinũ: nescio quẽ bouẽ significit.
trituranti. os ñ infrenabis Nũqͥd debub ꝑt¬
net ad dm̃: dixit. S ꝓpt̾ nos scrptara de¬

Expanded text:
Hoc mihi interim ad praesens occurrit, quod de propheta dicerem: si aliud occurrisset, hoc dixissem. Hoc autem audiens homo, si asinum et bovem, et pecora et jumenta quae videt, cogitaverit; nescio quid intus tanquam in involucro positum forinsecus pertractabit; quid ibi sit nescit. Asinus quod tangis, excute involucrum: Propheta nescio quid illis velaminibus nominum texit; et nescio quem asinum, nescio quem hovem significat. trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus pertinet ad Deum,» dixit? «Sed propter nos Scriptura d
Abbreviated transcription (Latin):
lectꝰ generet Et doctiores discebant homines
qͥa clausũ inuener̃ qd̾ multisinodis aꝑiret᷑:
quã si uno mͦ aꝑtũ inuenirent. Dicimꝰ excuti
&eiã aliqͥd: ut exeat inde qd̾ forte absconditũ ẽ
A lit̃ enĩ dicimꝰ excuti uestẽ ut excutiant inde
puluerẽ: alit̃ dicimꝰ excuti saceũ. ut sloa
qd̾ intꝰ iatebat exeat Ergo intelligo fes
qͣntũ possũ filios excussoꝵ fortasse psob̃¬

Expanded text:
ditiores discedant homines, quia clausum invenerunt quod multis modis aperiretur, quam si uno modo apertum invenirent. Dicimus excuti etiam aliquid, ut exeat inde quod forte absconditum est. Aliter enim dicimus excuti vestem, ut excutiant inde pulverem; et aliter dicimus excuti saccum, ut illud quod intus latebat, exeat. Ergo intelligo, fratres, quantum possum, filios excussorum fortasse ipso
Abbreviated transcription (Latin):
disti Et qͥsi diceres: qnͣdo surgimꝰ: modo
iubem᷑ sede: qndo erit nrã surrectio: quds
fuit dñi. Ad eũ adtende. qͥ te p̃cessit. Nam
si ñ ipsũ adtendis: inuanũ ẽ tͥ ante lucẽ
surgere: Ipse qndo exaltatꝰ ẽ : cũ mortu ẽ
Ergo & tuã exaltationẽ pꝰ mortẽ sꝑa : in
resurrectionẽ mortuoꝵ sꝑa: qr ille resita¬
& ascendit S ubi dorm iuit: in crue
Qnͥdo dormiuit. incruce signũ gestilit
immo implebat qd̾ significatũ ẽ inaldn
qͥa cũ dormiret adã. costa illi detracta:
& eua facta ẽ: Sic & dño cũ dormint
incruce. latꝰ eiꝰ lancea ꝑcsũ ẽ: & satnta
ꝓfluxer̃. unde facta ẽ eccła. Eccła enim
coniũx dñi facta ẽ. delatere: qͣmͦ eia ila
facta. ẽ delatere Sed qͦmͦ illa ñ ẽ facta
nͥ delacere. dornitentis. sic ista ñ: facta nͥ
delatere morientis. Si gͦ ille ñ resurret
nͥ mortuꝰ ⁊ tu exaltationẽ sꝑas. nͥ pꝰ hais
uitã  s ut doctat te rst psalmꝰ qusi¬

Expanded text:
disti. 7. Et quasi diceres, Quando surgemus? modo jubemur sedere; quando erit nostra surrectio, quando fuit Domini. Ad eum attende, qui te praecessit: nam si non ipsum attendis, in vanum est tibi ante lucem surgere. Ipse quando exaltatus est? Cum mortuus est. Ergo et tuam exaltationem post mortem spera, in resurrectione mortuo ascendit. Sed ubi dormivit? In cruce. Quando dormivit in cruce, signum gestabat, imo implebat quod significatum est in Adam: quia cum dormiret Adam, costa illi detracta est, et Eva facta est ; sic et Domino cum dormiret in cruce, latus ejus lancea percussum est , et Safluxerunt, unde facta est Ecclesia. Ecclesia enim conjux Domini facta est de latere, quomodo Eva facta est de latere. Sed quomodo illa non est facta nisi de latere dormientis, sic ista non est facta nisi de latere morientis. Si ergo ille non resurrexit nisi mortuus, tu exaltationem speras nisi post hanc vitam? Sed ut doceat te ist
Abbreviated transcription (Latin):
gemunt in ista ꝓeregrinatione: Ip̃s f̃ me
ualle plorationis: Ascensionss enĩ fic̃ asa
corde S ubi illas disponit ⁊ Ascessoa
incorde. idõ cantant canticũ gradius
liem᷑ in scło: ascendamꝰ. Quomͦ ÷ conle. Iui
ipsa ascensio in cordib: aconualle plorens
les enĩ dicunt᷑. loca dep̃ssa trarũ. C e
enĩ eminentiora loca: minꝰ tam̃ quã mon¬
tes Multũ excelsa loca trarũ: montis di¬
cunt᷑. Parũ ẽ Ñ ait acolle surgite: nec ait
acãpo A conualle: ut sit aliqđ humilłꝰ qui
cãpꝰ e Si gͦ in conualle plorationis mandi¬
cas panemiꝰ doloris. & dicis: facte st̃ michi

Expanded text:
gemunt in ista peregrinatione. Ipsi sunt in convalle plorationis. Ascensiones enim facit Deus in corde. Sed ubi illas disponit? «Ascensionin corde, ideo cantant canticum graduum. Humiliemur in saeculo: ascendamus. Quomodo? Corde. Quia ipsa ascensio cordis, a convalle plorationis lles enim dicuntur loca depressa terrarum: colles autem eminentiora loca, minus tamen quam montes; multum excelsa loca terrarum montes dicuntur. Parum est: non ait, A colle surgite; nec ait, a campo; sed, a convalle, ut sit aliquid humilius quam campus est. Si ergo in convalle plorationis manducas panem doloris, et dicis, «Factae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊imuit ne moreretar ⁊ & ait illi Absit ate
dñe ÷ ꝓpitiꝰ esta ł. ñ fiet istud. Ante lucẽ
uolebat surgere: & luci consilũ dare: Sed
qd fecit dñs: Fe̾cit illũ ut pꝰ lucẽ su rgat:
Redi. pꝰ me sathanas. Id̾õ enĩ sathanas. qr ante
luce uis surgere Redi pꝰ me: tit ego p̃cedã
tu scqͣris: qꝰ ego co. illuc eas ñ qͦ tu uisire.
illue me uelis ducere Ergo illis qͥ uolebant
ante lucẽ surgere. dicit psalmꝰ. Inuanum ẽ
uob linte lucẽ surgere. Et qͣndo surgimꝰ: Cũ
fuermiꝰ. humiliati u. Siugite. pꝰqua sedisti
Surrectio. exultationem significat e⁊ sessio hu¬
militatẽ significat Alus locis intelligit᷑ sessio
inhonore iudicandit aliis locis humilitatẽ
ostendit. Inomꝰ. inhõnort ui licandi. sessio:

Expanded text:
timuit ne moreretur, et ait illi, «Absit a te, timuit ne moreretur, et ait illi, «Absit a te, Domine; propitius esto tibi: non fiet istud.» Ante lucem volebat surgere, et luci consilium dare. Sed quid fecit Dominus? Fecit illum ut post lucem surgeret: «Redi post me, satanas» . Ideo enim satanas, quia ante lucem vis surgere. «Redi post me,» ut ego praecedam, tu sequaris: qua ego eo, illac eas; non qua tu vis ire, illac me velis ducere. 5. Ergo illis qui volebant ante lucem surgere dicit Psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et quando surgemus? Cum fuerimus humiliati: «Surgite» «posteaquam sedistis.» Surrectio exaltationem significat, sessio humilitatem significat. Aliis locis intelligitur sessio in honore judicandi, aliis locis humilitatem ostendit. Quomodo in honore judicandi sessio?
Abbreviated transcription (Latin):
lucẽ uolebant surgere Inuanũ ibantt qͥa
ñ pꝰ lucẽ ibant. Iilis gͦ dicit iste psalmꝰ: in
uanũ ẽ uob̾ ante lucẽ surgere. ⁊ales erant
filii ⁊ ebedei: qui antequam bumiliarentur.
scãm passionẽ dĩu. lã sibi loca eligebant ubi
sederent. Ubi : Ait addtaterã: alt̃ ad sinistrã.
Ante lucẽ uolebant surgere: idõ inuanũ ibant:
Reuocat illos dñs adhumilitatẽ cũ hoc audiret.
&̾ ait illis Potestis bibere calicẽ qu̾e ego bi¬
biturꝰ sũ : Ego ueni humilis. ẽẽ : & uos ante
me uultis excelsi eẽ : qͦ ego eo. illuc seqͥmini
tait: Nã si hue uultis ire qͦ ego ñ eo: inua¬
nũ ẽ uob̾ ante lucẽ surgere Et petrꝰ ante.
lucẽ surrexerat: qͣndo consiliũ dño dare
uolebati. ut ñ pateretur ꝓ nob̾ Dixerat enĩ
ille de passione sua. inqͥ salui futuri eramꝰ:
de ipsa humilitate: humilis enĩ passus est,
Cũ gͦ depassione sua futura diceret: exe pauit
petrꝰ. qͥ ilũ paulo ante dixerat filium dei

Expanded text:
um ibant, quia non post lucem ibant. Illis ergo dicit iste psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Tales erant filii Zebedaei, qui antequam humiliarentur secundum passionem Domini, jam sibi loca eligebant, ubi sederent, unus ad dexteram, alter ad sinistram: ante lucem volebant surgere; ideo in vanum ibant. Revocavit illos Dominus ad humilitatem, cum hoc audiret, et ait illis: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» . Ego veni humilis esse, et vos ante me vultis esse excelsi? Qua ego eo, illac sequimini, ait. Nam si hac vultis ire, q ante lucem surrexerat, quando consilium Domino dare volebat, ut non pateretur pro nobis. Dixerat enim ille de passione sua, in qua salvi futuri eramus, de ipsa humilitate; humilis enim passus est: cum ergo de passione sua futura diceret, expavit Petrus, qui illum paulo ante dixerat Filium Dei;
Abbreviated transcription (Latin):
exaltauit: & donauit illi nom̃ qd̾ ẽ super
omẽ nom̃: lã uos ad illut nom̃ festinatis.
surgite: s p̾ea quã sedistis Surgere uulti:
s pͥmo sedete. Et surgens adhumilitate: ue¬
nis ad regnũ. Nã si p̃ripis regnũ : cadis a
Et ille Cabcẽ inqt meũ bibetis: sede aut ad
dexterã. ut ad sinstrã meã ait. ñ ẽ meũ da¬
re uob̾: aliis. ꝑatũ ẽ apatre meo Id ẽ. ñ ẽ.
meũ dare uob: ñ ẽ. met̃i dare suꝑbis Hoc
enĩ adbuc erant Suultis illud accipere:
Nolite cẽ. qd̾ estis Alus ꝑatũ ẽ⁊ &e uos alii
humiliamini: qͥiã uultis exaltari. Intellexer
gͦ bumilitatẽ. ifuturã sibi: & correcte sunt:
Ergo hoc & os aildiamꝰ : qͥa hoc dicit psalmꝰ

Expanded text:
exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen» . Jam vos ad illud nomen festinatis; «surgite,» sed «posteaquam sedistis.» Surgere vultis, sed primo sedete: et surgens ab humilitate, pervenis ad regnum. Nam si praeripis regnum, cadis a Et ille: «Calicem,» inquit, «meum bibetis; sedere autem ad dexteram, vel ad sinistram meam,» ait, «non est meum atum est a Patre meo» . Quid est, «non est meum dare vobis?» Non est meum dare superbis; hoc enim adhuc erant. Sed si vultis illud accipere, nolite esse quod estis. «Aliis paratum est;» et vos alii humiliamini, qui jam vultis exaltari. Intellexerunt ergo humilitatem profuturam sibi, et correcti sunt. Ergo et nos hoc audiamus, quia hoc dicit psalm
Abbreviated transcription (Latin):
sexta dĩs fatigatꝰ sedit radputet̾i: F̃atigatio chñl
infirmitas dñ fuit. infirinita siiurtutis: Ap¬
firmitas sapientie: sed ipsa infirmitas. humni¬
litas. Ergo si sedit infirmitate⁊ sessio illa hu¬
militatẽ significat. Et ipsa sessio ipsis. id ẽ hui¬
militas ipsa nos fecit saluos: qͥa qd̾ infirmũ
ũ ẽ dĩ. fortiꝰ ẽ quã homines. Idõ dicit inqͦdã
psalmo: dñe tu cognouisti sessionẽ meam

Expanded text:
ta Dominus fatigatus sedit ad puteum» . Fatigatio Domini, infirmitas Domini fuit, infirmitas virtutis, infirmitas sapientiae: sed ipsa infirmitas, humilitas. Ergo si sedit ex infirmitate, sessio illa humilitatem significat. Et ipsa sessio ipsius, id est humilitas ipsius, ipsa nos fecit salvos; quia, «Quod infirmum est Dei, fortius est quam homines.» . Ideo dicit in quodam psalmo: «Domine, tu cogno
Abbreviated transcription (Latin):
Custodimꝰ enĩ nos. ex officio dispensa¬
nis: s custodiri uolumꝰ uobiscũ: Tãquã
i pastores sumꝰ: s sub illo pastore: uobcũ
ui sumꝰ: Tãquã uob̾ ex hoc loco doctores
m: s sub illo uno magistro. in hac scola

Expanded text:
todimus enim vos ex officio dispensationis; sed custodiri volumus vobiscum. Tanquam vobis pastores sumus, sed sub illo Pastore vobiscum oves sumus. Tanquam vobis ex hoc loco doctores sumus; sed sub illo uno Magistro in hac schola
Abbreviated transcription (Latin):
ucustodiendos nos: humiles simꝰ Nemo .III.
b uroget aliqͥd: nemo habet aliqͥd boni:
i dillo acceꝑit. qͥ solꝰ bonꝰ ẽ. Iui aut̃ sibi
uent arrogare sapientiã. stultꝰ ẽ. Sit humi
it ueniatꝰ sapientia & illuminet illum:
hati inte quã ueniat in illũ sapientia. pu
nu ẽ uob ante lucẽ surgere. SSuigatis ante¬
qua lux surgat: necesse ẽ inuanitate rema¬
ieatis: qͥa intenebris eritis. Surrexit lux

Expanded text:
custodiendos nos, humiles simus. Nemo sibi arroget aliquid. Nemo habet aliquid boni, nisi ab illo acceperit, qui solus bonus est. Qui autem sibi voluerit arrogare sapientiam, stultus est. Sit humilis, ut veniat sapientia et illuminet illum. Si autem antequam veniat in illum sapientia, putnum est vobis ante lucem surgere?» Si surgatis antequam surgat lux, necesse est ut in vanitate remaneatis, quia in tenebris eritis. Surrexit lux
Abbreviated transcription (Latin):
in ͤ copulauit: qͥb factꝰ ẽ lapis angularis: ue¬
nienti popło excircumcisione credentium.
& uenienti popło exp̃putio gentiũ. & ipsoꝵ
credentiũ: Fec̃ unã eccłam deduob ppłis:
factꝰ ẽ illis lapis angularis: & idõ uerꝰ
pacificꝰ Quia gͦ ille. uerꝰ salomon: salomon
aut̃ ille filiꝰ dauid de muliere betsabeȩ
rex in isrł. figurã gestabat huiꝰ pacifici. qnͣ¬
do tẽplũ edificauit: ido ne illũ putes salo¬
monẽ qͥ edificauit domũ dõ: aliũ salo¬
monẽ tibi ostendens ista scriptura sic oȩ¬
pit in psalmo:
isi dñs edificauerit domũ: in
uanũ laborauer̃ edificantes
eã Dñs gͦ edificat domum:¬

Expanded text:
it, quibus factus est lapis angularis, venienti populo ex circumcisione credentium, et venienti populo ex praeputio Gentium et ipsorum credentium; fecit unam Ecclesiam de duobus populis, factus est illis lapis angularis , et ideo vere pacificus. Quia ergo ille verus Salomon; Salomon autem ille filius David de muliere Bethsabee , rex Israel, figuram gestabat hujus pacifici, quando templum aedificavit: ideo ne illum putes Salomonem qui aedificavit domum Deo, alium Salomonem tibi ostendens Scriptura sic coepit in Psalmo: «Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam.» Dominus ergo aedificat domum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quẽ scã p̃cepta. & salubrumonita & diuina
sacram̃ta. sp̃s sc̃s in diuinis litteris oꝑatꝰ ĩ
Nã ipse salomon mulierũ amator fuit: &
reꝓbatꝰ ẽ adõ. Et usq ad eo illi laqueus fuit
illa cupiditas: ut amulierib etiã ydolis
sacrificare cogeret᷑: Sic de illo scriptura testis
ẽ: S si illo cadente quȩ ꝑ illũ dicta sunt de¬
lerent᷑: iudicarent᷑ qͥa ipse dixerat: ñ
ꝑillũ dicta erant: Optime gͥ etiã hoc egit
aut̃ hominis. homini. Quid mirũ qͥa in
popło dĩ cecidit salomon: in paradiso ñ
cecidit adã : ñ cecidit decęlo angłs: &
diabolꝰ factꝰ ẽ: Idõ docemͣ innullo hominũ
spem eẽ ponendã: qͥa & iste salomon ȩdifi¬
futurȩ eccłȩ & corporis dni: unde dicit in
eugłio: Soluite templũ hoc: & intriduo
excitabo illud Quia gͦ ipse edificauerat
illud templũ: edificauit sibi templũ uerꝰ

Expanded text:
 praecepta et salubria monita et divina sacramenta Spiritus sanctus in divinis Litteris operatus est. Nam ipse Salomon mulierum amator fuit, et reprobatus est a Deo: et usque adeo laqueus illi fuit illa cupiditas, ut a mulieribus etiam idolis sacrificare cogeretur, sicut de illo Scriptura testis est . Sed si illo cadente, quae per illum dicta sunt, delerentur; judicaretur quia ipse dixerat, non per illum dicta erant. Optime igitur etiam hoc egit autem hominis homini. Quid mirum quia in populo Dei cecidit Salomon? In paradiso non cecidit Adam? Non cecidit de coelo angelus, et diabolus factus est? Ideo docemur in nullo hominum spem esse ponendafuturae Ecclesiae et corporis Domini; unde dicit in Evangelio, «Solvite templum hoc, et in triduo excitabo illud» : quia ergo ipse aedificaverat illud templum, aedificavit sibi templum verus
Abbreviated transcription (Latin):
s & qͥ ante nos fuerunt & iã dormierunt
& qͥ pꝰ nos futuri st̃ adhuc. qͥ nasci hibent
inreb humanis usq ad finem scłi congit¬
gati inunũ fideles innumerabiles. s dño nui
massam unã factura st̃. qndo area infiui
fuerit uentilata: om̃is gͦ nunerꝰ fidelium
scõꝵ ex om̃ib cõmutandoꝵ ut fiant equales
angłis dĩ. ad iuncti etiã ipsi angł̃is qͥ mͦ ñ
ꝑegrinant᷑. s expectant nos qͥndo aꝑegrm¬
tione redeamꝰ. om̃s simul unã domũ dei
faciunt & unã ciuitatẽ: ipsa ẽ ierłm&
habet custodes. Quomͦ habet ȩdificantes
laborantes. ut ȩdificetur: sic habet & esb¬
dientes. Nã ad custodiã ꝑtinet. & a ꝗbsa¬

Expanded text:
et qui ante nos fuerunt et jam dormierunt, et qui post nos futuri sunt, adhuc qui nasci habent in rebus humanis usque in finem saeculi, congregati in unum fideles innumerabiles, sed Domino nmassam unam factura sunt, quando area in fine fuerit ventilata : omnis ergo numerus fidelium sanctorum, ex hominibus commutandorum ut fiant aequales Angelis Dei, adjuncti etiam ipant nos quando a peregrinatione redeamus; omnes simul unam domum Dei faciunt, et unam civitatem. Ipsa est Jerusalem. Habet custodes: quomodo habet aedificantes, laborantes ut aedificetur; sic habet et custodientes. Nam ad custodiam pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
NTER omĩa cantica quib ẽ titulꝰ canticũ
graduũ. iste psalmꝰ aliqd ampliꝰ intitulo
accepit: qd̾ additũ ẽ salomonis: Sie enĩ
p̃notat᷑. Canticũ graduũ salomonis Itaq
fec̃ nos incentos inusitatior titulꝰ ceteris:
ut queramꝰ qͣre additũ ẽ salomonis Nã
qͥd sit canticũ graduũ: ñ opꝰ ẽ sepe repe¬
tere Plura enĩ hinc dicta st̃: qͥa cantat
ascendentis uox in affectũ pietatis & carita¬
tis. ad illã suꝑnã ierłm. cui suspiramꝰ. quã¬
diu ꝑegrinamur: & ubi letabim᷑ cũ apere¬
grinatione redierimꝰ. Ascendit adhanc omĩs
qͥ ꝓficit: cadit abhac om̃is qͥ deficit Nec
pedib ascende queras: nec pedib te descen¬
dere putes: Amando dm̃ ascendis: amando
scłm cadis. St̃ gͦ ista cantica amantiũ: qͦdã
scõ desid̾io flagrantiũ. Ardent. qͥ ista cantañ
excorde: quoꝵꝰ etiã cor ardens inuenitur
inmorib in bona conuersatione: in operib

Expanded text:
nter omnia cantica quibus est titulus, «Canticum graduum,» iste psalmus aliquid amplius in titulo accepit, quod additum est, «Salomonis.» Sic enim praenotatur: «Canticum graduum Salomonis.» Itaque fecit nos intentos inusitatior titulus caeteris, ut quaeramus quare sit additum, «Salomonis.» Nam quid sit «Canticum graduum,» non opus est saepe repetere; plura enim dicta sunt hinc, quia cantat ascendentis vox in affectu pietatis et charitatis ad illam supernam Jerusalem, cui suspiramus quamdiu peregrinamur, et ubi laetabimur cum a peregrinatione redierimus. Ascendit ad hanc omnis qui proficit; cadit ab hac omnis qui deficit. Nec pedibus ascendere quaeras, nec pedibus te descendere putes: amando Deum, ascendis; amando saeculum, cadis. Sunt ergo ista cantica amantium, quodam sancto desiderio flagrantium. Ardent qui ista cantant ex corde, quorum etiam cor ardens invenitur in moribus, in bona conversatione, in operibus
Abbreviated transcription (Latin):
tis exaltari. & filii zebedei: sic enĩ loquam̃.
& ipsof potiꝰ nominemꝰ: qͥ ñ nob irascunt᷑.
qr idõ deillis ista conscripta st̃: ut alii ca¬
uerent suꝑbiã inqͥ ipsi correpti st̃. Quid gͦ
uultis ante lucẽ surgere: inuanũ ẽ uob̾
Exaltari uultis. ante quã humiliemini:

Expanded text:
tis exaltari, o filii Zebedaei? Sic enim loquamur, et ipsos potius nominemus, qui non nobis irascuntur; quia ideo de illis ista conscripta sunt, ut alii caverent superbiam in qua ipsi correpti sunt. Quid ergo vultis «ante lucem surgere? In vanum est vobis.» Exaltari vultis, antequam humiliemini?