comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iã indomibꝰ ꝓpt̾ montes. ꝓpt̾ duos parietes.
ꝓpt̾ duos filios. Ds̃ indomib eiꝰ cognoscet᷑
sed gr̃am cõmendat: id̾o addidit. Cũ suscipi¬
et eam. Nã qͥd ẽẽt ipsa ciuitas. nͥ ille susce¬
pisset eã᷑ Nãn statĩ cader&: nisi tale fun-¬
dam̃tũ haber&. Fundam̃tũ enĩ aliud ne-¬
mo potest ponere pret̾ id qͦd positũ ẽ qͦd ẽ¬

Expanded text:
 montes, propter duos parietes, propter duos filios. Deus in domibus ejus cognoscetur. Sed gratiam commendat, ideo addidit, Cum suscipiet eam. Nam quid esset ipsa civitas, nisi ille suscepisset eam? Nonne statim caderet, nisi tale fundamentum haberet? Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum est, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
abnegantes. tam̃ ꝓpt̾ ipsã speciẽ pietatis in
ppło nͤ minant᷑. Quomͦ ad areã quã dui tritu¬
rat᷑ ñ solũ grana sed etiã palea ꝑtin& nũqͥd
& ad horreũ ꝑtinebit: In hoc aut̃ medio ppłi
mali ẽ ppłs bonꝰ: qui suscẽpit miscd̃iam di.
Uiuit digne miscđĩa di: qui audit & ten&
et facit qd ait apłs. Precipientes aut̃ rogamꝰ.
ne inuacuũ grãm dĩ suscipiatis. Qui gͦ ñ
tum. quã etiã miscdĩam di suscipit. Et qͥd
illi obest qͥa in medio ppłi in obedientis est.
donec area ista uentilet᷑ donec boni amalis
separent᷑ Ed illi obẽ in medio ppłi habitare

Expanded text:
. Tamen propter ipsam speciem pietatis in populo Dei nominantur: quomodo ad aream, quamdiu trituratur, non solum grana, sed etiam palea pertinet. Numquid et ad horreum pertinebit? In hoc medio autem populi mali est populus bonus, qui suscepit misericordiam Dei. Vivit digne misericordia Dei, qui audit et tenet et facit quod ait Apostolus: Praecipientes ergo rogamus, ne in vacuum gratiam Dei stum quam etiam misericordiam Dei suscipit. Et quid illi obest, quia in medio populi inobedientis est, donec area ista ventiletur, donec boni a malis separentur? quid ei obest in medio populi habitare
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ: inciuitate di nr̃i. Ibi audiumꝰ. ibi
uid̾emꝰ. Extra illã qui ẽ. nec audit nec ud&:
in illa qui ẽ nec surdꝰ nec cecꝰ ẽ. Sic̃ audiuimꝰ
ita & uidemꝰ. Et ubi audis ubi uides: In ciui¬
tate dñi uirtutũ. inciuitate dĩ nr̃i. Ds̃ fun¬
dauit eã inet̾nũ. Non insultent heretici ꝑ par¬
tes concisi: ñ se extollant qui dict̃ ecce hic ẽ
xp̃c ecce illic. Qui dicit ecce hic ecce illic: ad
partes inducit. Unitatẽ ꝓmisit ds. Reges in
unũ collecti st̃ ñ ꝑscismata dissipati. Sed for¬
te ista ciuitas quȩ mundũ tenuit aliquando
euertet᷑ Absit. Ds fundauit eã meternũ. Si
gͦ ds eã fundauit inet̾nũ qͥd times ne cadat
pert̃: Nonne ipse ppłs tuus suscepit misediam
tuã  Si ppłs tuus suscepit miscđiam tuã qͦ¬
mͦ & suscepimꝰ miscd̾iam tuã & inmedio ppłi
tui: Quasi alii sint qui susceperint. alii in
quoꝵ medio susceꝑint᷑ Magnũ sacram̃tũ ses

Expanded text:
virtutum, in civitate Dei nostri. Ib audivimus, ibi et vidimus. Extra illam qui est, nec audit, nec videt; in illa qui est, nec surdus nec caecus est. Sicut audivimus, ita et vidimus. Et ubi audis? ubi vides? In civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri. Deus fundavit eam in aeternum. Non insultent haeretici per partes conscissi: non se extollant qui dicunt, Ecce hic est Christus, ecce illic . Qui dicit, Ecce hic est, ecce illic, ad partes inducit. Unitatem promisit Deus: reges in unum collecti sunt, non per schismata dissipati sunt. Sed forte ista civitas quae mundum tenuit, aliquando evertetur. Absit: Deus fundavit eam in aeternum. Si ergo eam Deus fundavit in aeternum, quid times ne cadat perunt? Nonne ipse populus tuus suscepit misericordiam tuam? Si populus tuus suscepit misericordiam tuam, quomodo suscepimus misericordiam tuam, et in medio populi tui? quasi alii sint qui susceperunt, alii in quorum medio susceperunt. Magnum sacramentum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ciutas. cũ in ea cognoscit᷑ ds. cũ suscipiet
eã. Quomͦ suscipit medicꝰ egrotũ curandũ:
ñ sic̃ ẽ amandũ: etenĩ febre odit medicꝰ. Ñ
amat medicꝰ egrotũ: & amat medicꝰ egrotũ
Si egrotũ amar&: semꝑ egrotũ optara. Rur¬
sus si egrotũ ñ amar&: ad egrotũ ñ uenira&.

Expanded text:
vitas, tunc in ea cognoscitur Dominus, cum suscipiet eam: quomodo suscipit medicus aegrotum curandum, non sicut est amandum. Etenim febrem odit medicus. Non amat medicus aegrotum, et amat medicus aegrotum: si aegrotum amaret, semper aegrotum optaret; rursus si aegrotum non ama
Abbreviated transcription (Latin):
impletũ esse qͦd scͥptũ ẽ: exaltare suꝑ celos ds.
& suꝑ omnẽ t̾ram gła tua. Uide illũ cuiꝰ manꝰ
& pedes firi st̃ elauis. cuiꝰ ossa inligno penden¬
tia numerata st̃ suꝑ cuiꝰ uestim̃tũ sors missa
ẽ. Uide regnantẽ quẽ illi uidert̃ pendentẽ.
Uide incelo sedentẽ. quẽ contẽpsert̃ interra
ambulantẽ. Uide inde impleri. cõmemora¬
bunt᷑ & conuertent᷑ ad dñm unuiersi fines
t̾rȩ: & ad orabt̃ in conspectu eiꝰ uniũsȩ patriȩ¬

Expanded text:
xaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua . Vide illum cujus pedes et manus fixi sunt clavis, cujus ossa in ligno pendentia numerata sunt, super cujus vestimentum sors missa est : vide regnantem, quem illi viderunt pendentem: vide in coelo sedentem, quem contempserunt in terra ambulantem. Vide inde impleri, Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus uni
Abbreviated transcription (Latin):
audiimꝰ sic & uidimꝰ. Merito sic uocat᷑ ipsa
eccła degentibꝰ. audi filia & ude. & obliuisce¬
re ppł̃m tuũ & domũ patristui. Pat̃ tuus
aquilo fuit᷑ ueni ad montẽ sẏon: audi & uide.
Non uide & audi sed audi & uide. Priꝰ audi:pꝰ¬
ea uide. Audis primo qͦd ñ uides. iudebis pꝰea
qͦd audisti. Ppłs enĩ inqͥt quẽ ñ cognoui ser¬
uiuit mͥ. inauditu auris obaudiuit mͥ. Si in

Expanded text:
idimus. Merito sic vocatur ipsa Ecclesia de gentibus: Audi filia, et vide, et obliviscere populum tuum et domum patris tui . Pater tuus Aquilo fuit, veni ad montem Sion. Audi, et vide: non vide, et audi; sed audi, et vide: prius audi, postea vide. Audis primo quod non vides, videbis postea quod audisti. Populus, inquit, quem non cognovi, servivit mihi, in obauditu auri
Abbreviated transcription (Latin):
dirit. Surgã & ibo ad patrẽ meũ & occur¬
rit ei pat̾. q̃ui dicit de illo. mortuus erat &
reuixit. ꝑierat & inuentꝰ ẽ. Uitulꝰ ille sa¬
ginatꝰ lapis angularis fuit. Deniq & maior
filiꝰ qui epulari nolebat. ex hortatꝰ apatre
ingressus est. & duo iã parietes. & duo iã pa¬
rietes tãquã duo filii ad uitulũ ꝑuenientes
ciuitatẽ regis magni fecert̃. Sequat᷑ gͦ iste

Expanded text:
dixit, Surgam, et ibo ad patrem meum. Et occurdixit, Surgam, et ibo ad patrem meum. Et occurrit ei pater, qui dicit de illo, Mortuus erat, et revixit; perierat, et inventus est. Vitulus ille saginatus, lapis angularis fuit. Denique et major filius qui epulari nolebat , exhortatus a patre ingressus est: et duo jam parietes, tanquam illi duo filii ad vitulum pervenientes, civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ab aquilone nubes coloris aurei. In his ẽ
conualescit egrotꝰ. Ab aquilone nubes. &
ñ nigre nubes. ñ caliginosȩ. ñ tetrȩ: sed co¬
loris aurei. Unde. nͥ gr̃a illuminante ꝑ
xp̃m: Ecce latera aquilonis ciuitas regis
magni. Latera utiq : qͥa inheserant dia.¬
bolo. Quicũq enĩ alicui coherent latera
ipsiꝰ dicunt. Nam& de aliquibꝰ hominibꝰ sole.¬
mus ita loqui: bonꝰ ħo ẽ sed mala latera
hab&. id ẽ. ipse quidẽ ꝓbitate p̃stat᷑: sed
maligni st̃ qui ei coniuncti st̃. Latera
gͦ aquilonis q̃ diabolo coberebant Inde
uenit & iste filiꝰ de quo mͦ audiebamꝰ. qͥa
mortuus erat & reuixit. ꝑierat & inuentꝰ
etiã ad aquilonẽ ꝑuenerat. & ibi sicut au¬
distis uni ex pͥncipib regionis illiꝰ adheserat.
factꝰ ẽ gͦ latꝰ aquilonis: adherendo pͥncipi
illiꝰ regionis. S ed qͥa ciuitas regis magni &
ex latere aquilonis colligit᷑ reuersus ad se

Expanded text:
Ab aquilone nubes coloris aurei; in his estAb aquilone nubes coloris aurei; in his estconvalescit aegrotus. Ab aquilone nubes, et non nigrae nubes, non caliginosae, non tetrae, sed coloris aurei. Unde nisi gratia illuminante per Christum? Ecce, Latera aquilonis, civitas regis magni. Latera utique, quia inhaeserant diabolo. Quicumque enim alicui cohaerent, latera ipsius dicuntur. Nam et de aliquibus hominibus solemus ita loqui, Bonus homo est, sed mala latera habet: id est, ipse quidem probitate praestat, sed maligni sunt qui ei conjuncti sunt. Latera ergo aquilonis qui diabolo cohaerebant: unde venit et iste filius, de quo modo audiebamus, quia mortuus erat, et revixit; perierat, et inventus etiam ad aquilonem pervenerat, et ibi, sicut audistis, uni ex principibus regionis illius adhaeserat. Factus est ergo latus aquilonis, adhaerendo principi illius regionis: sed quia civitas regis magni et ex latere aquilonis colligitur, reversus ad se,
Abbreviated transcription (Latin):
palea uentilatꝰ. Etenĩ scriptũ ẽ. reliquie
saluȩ fient. Sed attende & gentes. uide &
oleastrũ inseri inpinguedinẽ oliue. Fece
gentes. latera aquilonis: adiuincta st̃. Late¬
ra aquilonis. c̃iuitati regis magni. Contra¬
riꝰ solet ẽẽ aquilo syon. Syon quippe in
meridie. aquilo contra meridiẽ. Qͥs est
iste aquilo nist qui dirit: ponã sedẽ meã
adaquilonẽ. & ero similis altissimo. Tenu¬
erat regnũ diabolꝰ impioꝵ. & possederat
gentes seruientes simulachris. ad orantes
demonia: & totũ qͥcqͥd generis humani
erat ubiq ꝑmundũ inherendo illi. aqͥlo
factus erat. Sed qm̃ ille qͥ alligat fortem
aufert eiꝰ uasa. & facit uasa sua: liberati
homines ab infidelitate & suꝑsticione de¬
monioꝵ credentes in xp̃m colliniati st̃
illi euutati. Oecurrert̃ in angulo illi pa¬
rieti & de circũcisione uenientlꝰ . &̃ fac.¬
ta ẽ ciuitas regis magni. quȩ fuerat late.¬
ra aquilonis. Ido & ialia scͥptura dicit᷑.

Expanded text:
palea ventilatus. Etenim scriptum est, Reliquiae salvae fient . Sed attende et Gentes, vide et oleastrum inseri in pinguedinem olivae . Ecce Gentes, Latera aquilonis: adjuncta sunt latera aquilonis civitati regis magni. Contrarius solet esse aquilo Sion: Sion quippe in meridie, aquilo contra meridiem. Quis est iste aquilo, nisi qui dixit, Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo ? Tenuerat regnum diabolus impiorum, et possederat Gentes servientes simulacris, adorantes daemonia: et totum quidquid generis humani erat ubique per mundum, inhaerendo illi aquilo factum erat. Sed quoniam ille qui alligat fortem, aufert ejus vasa, et facit vasa sua , liberati homines ab infidelitate et superstitione daemoniorum, credentes in Christum colliniati sunt illi civitati, occurrerunt in angulo illi parieti de circumcisione venienti, et facta est civitas regis magni quae fuerant latera aquilonis. Ideo et in alia Scriptura dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
nosceres & in hoc psalmo. & in aliqua par¬
te t̾rarũ querendũ existimares. uide qͥd
sequit᷑ Cũ dixisset in ciuitate di nr̃i in
monte scõ eiꝰ qͥd addidit᷑ Dilatans exulta-¬
tione uniuersȩ terrȩ montes syon. Syon
unꝰ mons ẽ. Qͥd gͦ montes : An qͥa ad syon
ꝑtinuert̃ etiã qui de diuerso uener̃t ut
sibi occurrerent in lapidẽ angularẽ. & fi-¬
erent illi duo parietes tãquã duo montes.
unꝰ ex circũcisione alt̃ ex p̃pucio: unꝰ ex iu-¬
deis alt ex gentibꝰ. ñ iã diuersi: & si diu̾si
qͥa ex diuerso. iã in angulo nec diuersi
Ipse enĩ inqͥt pax nr̃a. qui fecit utraq unũ.
Ille ipse angularis lapis quẽ reꝓbauer̾t
edificantes factꝰ ẽ incaput anguli: duos
iunxit inse. Mons & montes . ũna domꝰ
& duȩ domꝰ: duȩ ꝓpt᷑ ex diũso uenientes.
una ꝓpt̾ lapidẽ angularẽ. ui qͦ sibi ambe
copulant᷑. Audi et hoc. Montes syon. la¬
tera aquilonis ciuitas regis magni. Inten¬

Expanded text:
nosceres et in hoc psalmo, et in aliqua parte terrarum quaerendum existimares, vide quid sequitur: cum dixisset, In civitate Dei nostri, in monte sancto ejus, quid addidit? Dilatans exsultationes universae terrae, montes Sion. Sion unus mons est: quid ergo montes? An quia ad Sion pertinuerunt etiam qui de diverso venerunt, ut sibi occurrerent in lapidem angularem, et fierent illi duo parietes tanquam duo montes, unus ex circumcisione, alter ex praeputio; unus ex Judaeis, alter ex Gentibus: non jam adversi; etsi diversi, quia ex diverso, jam in angulo nec diversi? Ipse est enim, inquit, pax nostra, qui fecit utraque unum . Ipse ille angularis lapis, quem reprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli . Duos junxit in se mons montes. Una domus, et duae domus: duae propter ex diverso venientes, una propter lapidem angularem, in quo sibi ambae copulantur. Audi et hoc, Montes Sion; latera aquilonis civitas regis magni. Inten
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in celo. ecclesiam xp̃i in his qui mundi
huius temptationibuꝰ ñ cedt̃. Ipsi enĩ digni
st̃ nomine firmam̃ti. Ergo eccła xp̃i inhis
qui firmi st̃: de quibꝰ dicit apłs. debemꝰ
aut̃ nos firmi infirmitatẽ infirmoꝵ susti¬
nere. appallata ẽ firmam̃tũ. De hac cantat᷑
in hoc psalmo. Audiamꝰ agnoscamꝰ. sociem᷑.

Expanded text:
sunt in coelo, Ecclesiam Christi in his qui mundi hujus tentationibus non cedunt. Ipsi enim digni sunt nomine firmamenti. Ergo Ecclesia Christi in his qui firmi sunt, de quibus dicit Apostolus, Debemus autem nos firmi infirmitates infirmorum sustinere , appellata est firmamentum. De hoc cantatur in Psalmo: audiamus, agnos
Abbreviated transcription (Latin):
apłicis litteris appellatã: audi & agnosce.
Quȩ ẽ inqͥt eccła di uiui: colũpna & firma¬
mentũ ueritatis. De hoc firmam̃to cantat᷑
filiis chore. qͦs nostis esse filios sponsi eruei¬
firi in loco c̾aluariȩ. Chore nãq caluiciũ int̾¬
pretat᷑. Sequit᷑ in hoc psalmo qͥ scribit᷑ sedã¬

Expanded text:
icis Litteris appellatam audi, et agnosce: Quae est, inquit, Ecclesia Dei vivi, columna et firmamentum veritatis . De hoc firmamento cantatur filiis Core, quos nostis esse filios sponsi crucifixi in Calvariae loco. Core namque Calvitium interpretatur. Sequitur in hoc psalmo,
Abbreviated transcription (Latin):
itulꝰ ꝑsalmi ẽ Laus cantiei filiis chore
seda sabbati. De hoc qͦd dñs donare dig.¬
nabit᷑ excipite. tãquã filii firmam̃ti. Scd̾a
enĩ sabbati. id est pꝰ diẽ primũ quẽ dñicũ di¬
cimꝰ. que etiã scda feria dicit᷑. factũ ẽ firma¬
mentũ celi: immo firmam̃tũ celũ. Celũ enĩ

Expanded text:
itulus Psalmi est, Laus Cantici filiis Core, secunda sabbati. De hoc quod Dominus donare dignatur, excipite tanquam filii firmamenti. Secunda enim sabbati, id est, post diem primum, quem dominicum dicimus, quae etiam secunda feria dicitur, lactum est firmamentum coeli, im
Abbreviated transcription (Latin):
agnꝰ dñs & laudabilis ualde. Ecce
magnꝰ dñs. & laudabilis ualde: sed
nũqͥd infideles laudant dñm: Nũ¬
qͥd etiã qui credunt qͣui male uiuunt̾ laudãt
dñm ꝑ quos fit ut nom̃ dñi blasphemet᷑ nũ
ceptat᷑ laus eoꝵ cũ scͥptũ sit ñ ẽ speciosa laus
in ore peccatoris : Dixisti gͦ magnꝰ dñs &
laudabilis ualde. s ed dic ubi. In ciuitate di
nr̃i inmonte sc̃o eiꝰ. De hoc alibi dicit᷑. Qͥs
ascendet inmontẽ dñi : In nocens manibꝰ
& mundꝰ corde. In his magnꝰ dñs & laudabi-¬
lis ualde. hoc ẽ inciuitate di nr̃i. in monte
sc̃o eiꝰ. Heç ẽ cuiitas in monte posita. quę
abscondi ñ potest. Nec ẽ lucerna quȩ submo-¬
dio ñ occultat᷑: om̃ibꝰ nota om̃ibꝰ diffama.¬
ta. Non aut̃ uniuersi ciuies eiꝰ st̃: sed illi in
quibꝰ magnꝰ dñs & laudabilis ualde. Que
ẽ gͦ ista ciuiitas uideamꝰ: ne forte qͥa dictũ ẽ¬

Expanded text:
 et laudabilis valde. Ecce magnus Dominus, et laudabilis valde: sed numquid infideles laudant Dominum? Numquid etiam qui credunt et male vivunt laudant Dominum, per quos fit ut nomen Dei blasphemetur in ceptatur laus eorum, eum scriptum sit: Non est speciosa laus in ore peccatoris ? Dixisti ergo, Magnus Dominus, et laudabilis valde: sed hic ubi. In civitate Dei nostri, in monte sancto ejus. De hoc alibi dicitur: Quis ascendet in montem Domini? Innocens manibus et mundo corde . In his magnus Dominus, et laudabilis valde: hoc est, in civitate Dei nostri, in monte sancto ejus. Haec est civitas in monte posita, quae abscondi non potest: haec est lucerna quae sub modio non occultatur, omnibus nota, omnibus diffamata . Non autem universi cives ejus sunt, sed illi in quibus magnus Dominus, et laudabilis valde. Quae est ergo ista civitas, videamus, ne forte quia dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
dido fugiens frẽm delapsa ẽ ad t̾ras affricȩ
ubi carthaginẽ condidit. naues quȩ paratȩ
erant ad mercationẽ in eiꝰ regione assũpserat
ad fuga: consentientibꝰ sibi regionis eiꝰ pͥncipibꝰ.
Et ipse naues etiã eondita carthagine ad nego¬
ta ẽ. illa ciuitas. ut digne ꝑ eiꝰ naues intelligat᷑
suꝑbia gentiũ p̃sumens mincertis tãquã in
& quasi ꝓsperitate scł̃i huiꝰ tã quã maris. fun¬
dam̃tũ nr̃m insyon sit. ibi stabiliri debemꝰ
ñ ꝑflari om̃i uento doctrinȩ. Quicũq gͦ ex
incertis huiꝰ uitȩ tumuerant euertant᷑ & sub¬
iciat᷑ xp̃o om̃is suꝑbia gentiũ conterenti in
sp̃u uolento naues tharsis: Hon cuiꝰcũq ci¬
uitatis. sed tharsis. Quomͦ in spu uiolento:
Timore fortissimo. Sic enĩ eũ tremuit om̃is
suꝑbia udicaturũ: ut inhumilẽ crederet.
quodã tempore uidisti. Audiuit in ꝓmissioni¬
b iudit in exhibitionibꝰ. Audiuit in ꝓphe¬

Expanded text:
Dido fugiens fratrem delapsa est ad terras Africae, Dido fugiens fratrem delapsa est ad terras Africae, ubi Carthaginem condidit, naves quae paratae erant ad mercationem in ejus regione assumpserat ad fugam, consentientibus sibi regionis ejus principibus: et ipsae naves etiam condita Carthagine ad negota est illa civitas, ut digne per ejus naves intelligatur superbia gentium, praesumens in incertis tanquam in et quasi prosperitate saeculi hujus, tanquam maris: fundamentum nostrum in Sion sit; ibi stabiliri debemus, non perflari omni vento doctrinae . Quicumque ergo ex incertis hujus vitae tumuerant, evertantur; et subjiciatur Christo omnis superbia gentium, conterenti in spiritu violento naves Tharsis: non cujuscumque civitatis, sed Tharsis. Quomodo in spiritu violento? Timore fortissimo. Sic enim eum tremuit omnis superbia judicaturum, ut in humilem crederet, quodam tempore vidisti. Audivit in promissionibus, videt in exhibitionibus: audivit in prophe
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. Sed unde ex hac hẏstoria dicit᷑ euersio
suꝑbiȩ gentiũ ꝓpt̃ naues tharsis. Tharsis ei¬
uitatẽ quesiert̾ multi: hoc ẽ quenã ciuitaᷤ ħ no¬
mine significaret᷑. Et aliquib uisũ ẽ ciliciã
dictã ẽẽ tharsis. ex eo qͦd metropolis eiꝰ tharsus
đr. De qua ciuitate erat etiã paulꝰ apłs. natꝰ
inqͥt tharso ciliciȩ aliqui aut̃ carthaginẽ in¬
tellerer̃t: fortassis ita aliquando nominatam :
aut aliqua locutione ita significatã. Nã apud
propham ysaiã sic inuenit᷑. Ululate naues
kartaginis. apud hiee echielẽ aut̃ adiuersis
int̾pretibꝰ. ab aliis karthago. ab aliis tharsis
int̾pretata ẽ. & hoc diuersitate int̾pretũ po¬
sitũ potest intelligi hanc appellari tharsũ.
quȩ carthago dicebat᷑. Manifestũ ẽ aut̃ qͦd
primordia regni carthaginis nauibꝰ floruer̃.
& ita floruer̾t ut int̾ ceteras gentes excellerẽt
nego ciationibꝰ & nauigationibꝰ. Nã quando

Expanded text:
tium. Sed unde ex hac historia dicitur eversio tium. Sed unde ex hac historia dicitur eversio superbiae gentium? Propter naves Tharsis. Tharsis civitatem quaesierunt docti, hoc est, quaenam civitas hoc nomine significaretur: et aliquibus visum est Ciliciam dictam esse Tharsis, ex eo quod metropolis ejus Tharsus dicitur. De qua civitate erat etiam Paulus apostolus, natus in Tharso Ciliciae . Aliqui autem eam Carthaginem intellexerunt: fortassis aliquando ita nominatam, aut aliqua locutione ita significatam. Namque apud prophetam Isaiam sic invenitur: Ululate naves Carthaginis . Apud Ezechielem autem a diversis interpretibus, ab aliis Carthago, ab aliis Tharsis interpretata est ; et hac diversitate interpretum potest intelligi hanc appellari Tharsum, quae Carthago dicebatur. Manifestum est autem, quod primordia regni Carthaginis navibus floruerunt, et ita floruerunt, ut inter caeteras gentes excellerent negotiationibus et navigationibus. Nam quando
Abbreviated transcription (Latin):
ferat᷑ regnũ huiꝰ mundi: dabit᷑ uobis regnũ
sed celoꝵ: ubi ille rer ẽ. Iđo qͥd ibi sequitur
Et nũc reges intelligite. Iã inuidere uos
parabatis. intelligite: de alio rege dicit᷑. cuiꝰ
regnũ ñ ẽ de hoc mundo. Alerito gͦ eollecti
st̃ reges in unũ: conturbati st̃ tremor app̃hen¬
dit eos. Inde & illis hoc dicit᷑ & nc̃ reges in¬
telligite erudimini om̃s qui iudicatis trã.
seruite dño intimore: & exultate ei intre¬
more. Et qͥd fecer̃t: Ibi dolores sic̃ parturien¬
tis. Qd st̃ dolores parturientis nisi dolores pe-¬
nitentis: Uide ipsã conceptionẽ doloris &
parturitionis. a timore tuo inqͥt ysaias con-
salutẽ parerent. tredendo ineũ quẽ timue¬
rant. Ibi dolores sic̃ parturientis. Ubi partu¬
rientẽ audis. fetũ expecta. Parturit uetꝰ ħo.
sed nascit᷑ nouꝰ ħo. Ibi dolores sicut parturi.¬
sis. Breuit᷑ intelligit᷑ euertens suꝑbiã gen¬

Expanded text:
feratur regnum mundi hujus: dabitur vobis regnum, feratur regnum mundi hujus: dabitur vobis regnum, sed coelorum, ubi ille rex est. Ideo quid ibi sequitur? Et nunc reges intelligite. Jam invidere vos parabatis: intelligite; de alio rege dicitur, cujus regnum non est de hoc mundo. Merito ergo collecti sunt reges in unum, conturbati sunt, tremor apprehendit eos. Inde et illis hoc dicitur: Et nunc reges intelligite, erudimini omnes qui judicatis terram. Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . Et quid fecerunt? Ibi dolores ut parturientis. Quid sunt dolores ut parturientis, nisi dolores poenitentis? Vide ipsam conceptionem doloris et parturitionis: A timore tuo, inquit Isaias, concsalutem parerent credendo in eum quem timuerunt. Ibi dolores sicut parturientis. Ubi parturientem audis, fetum exspecta. Parturit vetus homo, sed nascitur novus homo. Ibi dolores ut parturisis. Breviter intelligitur, evertes superbiam gen
Abbreviated transcription (Latin):
reditatẽ tuã. & possessionẽ tuã t̾minos terrȩ
Reges eos inuirga ferrea. tãquã uas figuli con-¬
teres eos. Auditus ẽ rex. constitutꝰ in syon: t̾ra¬
dita ẽ illi possessio usq ad t̾minos orbis t̾rȩ:
metuere debent reges ne ꝑdant regẽ. ne illis
auferat᷑ regnũ: sicut timuit miser herodes.
& ꝓ paruulo occidit paruulos. Timens aut̃
regnũ amittere ñ meruit regẽ agnoscere.
Utinã & ipse regẽ cũ magis adorar&: ñ male
regnũ querendo ininocentes ꝑder&. & nocens
ꝑir&. Nã qͦd ad illũ attinebat ꝑdidit in nocen-¬
tes. quantũ aut̃ ad xp̃m. & iã paruꝰ ꝓse moei-
entes paruulos coronauit. Ergo debuer̃t time¬
re reges. q̃uando dictũ ẽ. ego aut̃ constitut᷑
sũ rex abeo. & hereditatẽ usq ad finẽs terrȩ
dabit mͥ. qui me constuit regẽ. Sed qͥd in¬
indetis reges: Uidete ñ inuidete. Longe
enĩ ẽ alt̾ rex. qui dirit. regnũ meũ ñ est de
hoc mundo. Nolite gͦ timere ne uobis au¬

Expanded text:
editatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae; reges eos in virga ferrea, et tanquam vas figuli conteres eos . Auditus est ergo rex constitutus in Sion, tradita est illi possessio usque ad terminos orbis terrae. Metuere debent reges, ne regnum perdant, ne illis auferatur regnum, sicut miser timuit Herodes, et pro parvulo occidit parvulos ? Timens autem regnum amittere, non meruit regem agnoscere. Utinam et ipse regem cum Magis adoraret! non male regnum quaerendo, innocentes perderet, et nocens periret. Nam quod ad illum attinebat, perdidit innocentes: quaentes parvulos coronavit. Ergo debuerunt timere reges quando dictum est: Ego autem constitutus sum rex ab eo, et haereditatem usque ad fines terrae dabit mihi qui me constituit regem. Sed quid invidetis, reges? Videte, non invidete. Longe enim iste aliter rex qui dixit: Regnum meum non est de hoc mundo . Nolite ergo timere ne vobis au
Abbreviated transcription (Latin):
sine manibꝰ. hoc ẽ de regno uideoꝵ: ueniens
sine manib qͥa humanũ opꝰ ñ accessit ad ma-¬
riã de qua natꝰ ẽ xp̃c. Sed si lapis iste uͥ in eũ
offender̃t uidei ibi remaner&: tu quo ascen-¬
deres ñ haberes. Qͥd aut̃ factũ est᷑ Qͥddicit
ꝓphetia danihelis: Qͥd nisi qͥa creuit lapis

Expanded text:
sine manibus, hoc est de regno Judaeorum veniens sine manibus, hoc est de regno Judaeorum veniens sine manibus, quia humanum opus non accessit ad Mariam, de qua natus Christus . Sed si lapis iste ubi in eum offenderunt Judaei, ibi remaneret, tu quo ascenderes non haberes. Quid autem factum est? Quid dicit prophetia Danielis? Quid, nisi quia crevit lapis
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ frustra dicit᷑ in alio psalmo: uioce
mea ad dñm clamaui: & exaudiuit me de
monte sc̃o eiꝰ. Audiu̾it gͦ te mons iste: ut ex¬
audireris. Nã si in eũ ñ ascenderes. infra ia.¬
cens clamare posses: sed exaudiri ñ posses.
Quis ẽ gͦ iste mons fr̃s: Alagna eura ĩqui¬
rend̾ẽ. magna sollicitudine inuestigandus:
labore etiã occupandꝰ & ascendendꝰ. Sed si in
aliqua parte t̾rarũ ẽ. qͥd faciemꝰ.  ꝑegrina.¬
bim᷑ de t̾ra nr̃a: ut ad illũ montẽ ꝑuenire
possimꝰ. Immo t̾c ꝑegrinam᷑: si in illo ñ sumꝰ
Ipsa ẽ enĩ ciuitas nr̃a: si m̃bra regis sumꝰ. qͥd
caput ẽ cuutatis ipsiꝰ. Ubi ẽ gͦ iste mons:
Si regionẽ aliquã tenuit. laborandũ ẽ ut
dixi. ut ad eũ ꝑueniat᷑. Sed aliqͥd satagis.
Utinã ñ sis piger ascendere inmontẽ: quomͦ
mons ñ fuit tardꝰ uenire ad dormientẽ. Fuit
enĩ quidã lapis angularis contemptibilis. in
quẽ uidei offender̃t p̃cisus de quodã monte

Expanded text:
tra dicitur in alio psalmo: Voce mea ad Dominum clamavi, et exaudivit me de monte sancto suo . Adjuvit ergo te mons iste ut exaudireris. Nam si in eum non ascenderes, infra jacens clamare posses, sed exaudiri non posses. Quis est ergo iste mons, fratres? Magna cura inquirendus, magna sollicitudine investigandus; labore etiam occupandus et ascendendus. Sed si in aliqua parte terrarum est, quid faciemus? Peregrinabimur de terra nostra, ut ad illum montem pervenire possimus? Imo tunc peregrinamur, si in illo non sumus. Ipsa est enim civitas nostra, si membra regis sumus, qui caput est civitatis ipsius. Ubi est ergo iste mons? Si regionem aliquam tenuit, laborandum est, ut dixi, ut ad eum perveniatur. Sed quid satagis? Utinam non sis piger ascendere in montem, quomodo mons non fuit tardus venire ad dormientem. Fuit enim quidam lapis angularis contemptibilis, in quem Judaei offenderunt , praecisus de quodam monte
Abbreviated transcription (Latin):
in illo oꝑe suo qͦd cõpleret᷑ innobis. & scđm
huiꝰ creaturȩ conditionẽ scła cucurrerũt
Hon frustra enĩ dñs de moy se ait. de me
enĩ ille scripsit: nisi qͥa omĩa quȩ scripta
st̃ etiã eũ ds conderet creaturã posst̃ int̾¬
pretari ad significationẽ futuroꝵ: ut intel¬
ligas dm fecisse lucẽ cũ xp̃c amortuis re¬
surrexit. Tunc enĩ reuera illa lux diuisa
ẽ atenebris: quando ĩ mortalitas amortalita¬
te discreta est. Qͥd gͦ sequit᷑ nͥ ut capiti etiã
corpꝰ fier& qͦd est eccła : Deniq ẽ etiã psalmꝰ
de pͥma sabbati: in quo aꝑtissime resurre-¬
ctio dñi declarat᷑ Ibi enĩ dicit᷑ Tollite por¬
tas pͥncipes ur̃as. et eleuamini portȩ et̾nales:

Expanded text:
m hujus creaturae conditionem saecula cucurrerunt. Non frustra enim Dominus ait de Moyse, De me enim ille scripsit : nisi quia omnia quae scripta sunt, etiam cum Deus conderet creaturam, possunt interpretari ad significationem futurorum; ut intelligas Deum fecisse lucem, cum Christus a mortuis resurrexit. Tunc enim revera illa lux divisa est a tenebris, quando immortalitas a mortalitate discreta est. Quid ergo sequitur, nisi ut capiti etiam corpus fieret, quod est Ecclesia? Denique est etiam psalmus de prima sabbati, in quo apertissime resurrectio Domini declaratur: ibi enim dicitur, Tollite portas principes vestri, et elevamini portae aeternales
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ita humiliat᷑ ut genua figat:. Ad huc hab&
quo humiliet᷑. Qͥsqͣs aut̃ sic̾ humiliat᷑ ut he-¬
reat int̾ra uent̃ eiꝰ: ultra quo humiliet᷑ ñ habet.
Si enĩ ultra uoluerit. iã ñ erit humiliare sed ob-¬
ruere. Hoc gͦ forsitan dixer̃: nimiũ humiliati
sumꝰ in hoc puluere: ultra. quo humiliem᷑ ñ ha
ista. quibꝰ illi qui ꝑsequebant᷑ ꝑ suasert̃ impieta¬
tem. ut illi qui ꝑdurart̃ hoc dicant. humilia-¬
ta ẽ inpuluere anima nr̃a: idẽ int̾ manꝰ pul-¬
ueris huiꝰ int̾ manꝰ impioꝵ & ꝑsequentiũ hu-¬
miliata ẽ anima nr̃a: ad hoc ut inuocaremꝰ te.¬
& dares auxiliũ de tribulatione: Uent̃ aut̃
nr̃ hesit int̾ra. id ẽ consensit impietati pul.¬

Expanded text:
uc habet quo humilietur: quisquis autem sic humiliatur ut haereat in terra venter ejus, ultra quo humilietur non habet. Si enim ultra voluerit, jam non erit humiliare, sed obruere. Hoc ergo forsitan dixerit: Nimium humiliati sumus in hoc pulvere, ultra quo humiliemur non hista. quibus illi qui persequebantur persuaserunt impietatem: ut illi qui perdurarunt hoc dicant, Humiliata est in pulvere anima nostra? Id est, inter manus pulveris hujus, inter manus impiorum et persequentium, Humiliata est anima nostra ad hoc ut te invocaremus, et dares auxilium de tribulatione: Venter autem noster haesit in terra, id est, consensit impietati pul
Abbreviated transcription (Latin):
nobis narrauer̃t patresnr̃i : Ubi ẽ ille qͥ fac¬
turꝰ est om̃ia quȩ nob̃ reuelauit ꝑ sp̃m fuũ:
lũ qͥd mutatꝰ est: Sed in intellectũ filiis cho¬
re. in fuint hȩc. aliqͥd enĩ intelligere debemꝰ:
quare nos ista om̃ia medio tempore pati uo-¬
luit. Quȩ om̃ia. Nc̃ aut̃ repulisti & confu-¬
distinos: & non egredieris ds inuirtutib
nr̃is. A cedimꝰ ad inimicos nr̃os. & tu nobiscũ
ualidi sumꝰ. Ubi ẽ illa uirtꝰ tua: ubi dextera
& potentia tua: ubi mare siccatũ: ubi egẏp¬
tii ꝑsequentes fluctibꝰ obruti᷑ Ubi amalech
resistens incrucis ligno suꝑatus: Et ñ egredi¬
eris ds inuirtutib nr̃is. auertisti aut̃ nospꝰ¬
inimicis nr̃is recrorsũ. Ut quasi illi ante sint nos
retro. Iili uictores. nos uicti deputem᷑. Et qui
oderant nos. diripiebant sibi. Qͥd nisi nos:¬

Expanded text:
erunt patres nostri? Ubi est qui facturus est omnia quae nobis revelavit per Spiritum suum? Numquid mutatus est? Sed in intellectum filiis Core fiunt haec. Aliquid enim intelligere debemus, quare nos ista omnia medio tempore pati voluit. Quae omnia? Nunc autem repulisti et confudisti nos: et non egredieris Deus in virtutnostris. Procedimus ad inimicos nostros, et tu nobiscum validi sumus. Ubi est illa virtus tua? ubi est dextera et potentia tua? ubi mare siccatum? ubi Aegyptii persequentes fluctibus involuti? ubi Amalech resistens in crucis signo superatus? Et non ingredieris in virtutibus nostris. 11. Avertisti nosinimicis nostris: ut quasi illi ante sint, nos retro; illi victores, nos victi deputemur. Et qui nos oderunt, diripiebant sibi: quid, nisi nos
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ cũ diligis & ardes caritate recte dicis dõ
adhesit anima mea post te. & mͥ aut̃ adherere
d̾o bonũ ẽ. tẽ aut̃ adheres d̾o quando consentis
d̾o: ñ sine causa dictũ est de uentre isto qͦd ad¬
hesit uit̾ra: nisi quia illi significant᷑. qui ꝑse¬¬
cutionẽ non tolerantes consenser̃t iniquis. Sic
enĩ heser̃t int̾ra. Sed quare dicti st̃ uent᷑ nisi

Expanded text:
e dicis Deo, Adhaesit anima mea post te ; et, Mihi adhaerere Deo bonum est : tunc autem adhaeres Deo, quando consentis Deo: non sine causa dictum est, de ventre isto quod adhaesit in terra, nisi quia illi significantur, qui persecutionem non tolerantes, consenserunt iniquis: sic enim haeserunt in terra. Sed quare dicti sunt venter, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
temporalium. Dixerunt enĩ. Si relin¬
quamus eũ sic. credñt ineum om̃s ẽtuenient
romani et tollent nobis locum et gente. Timuert̃¬
t̾renũ regnũ amitt̾e uͥ ñ erat timor: & amisert̃
regnum çeloꝵ. quod timere debuerant. ⁊¬
hoc deomnib temporalib cõmodis intelli¬
gendum ẽ quoꝵ amissionem cum timent
gunt scłm. Iniustum ẽ eñĩ relinquere scłoꝵ¬
humilẽ aduentum filii dĩ. quia ineononui¬
distis pompam scłi ut hi quos uocabat indeo
ipse cuius humilitatẽ contẽpsistis. Ipse enim
inclaritate uenturus ẽ. adiudiciũ uiuoꝵ et
mortuoꝵ. regnumq iustoꝵ. ut qͣm isto humi-¬
li aduentu facta ẽ cecitas ex parte ifrł. ut ple-¬
nitudo gentium intraret: uullo alio fiat quod
cipit quod dictum ẽ. Ueniet ex syon qui auer-¬
tat impietatẽ ab iacob. sic̃ hic positum est qͥs
dabit ex sx on salutare isrł. Oum auert̾it

Expanded text:
temporalium. Dixerunt enim: Si relintemporalium. Dixerunt enim: Si relinquamus eum sic, credent in eum omnes, et venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem . Timuerunt regnum terrenum amittere, ubi non erat timor; et amiserunt regnum coelorum, quod timere debuerant: et hoc de omnibus temporalibus commodis intelligendum est, quorum amissionem cum timent gunt saeculum. Injustum est enim relinquere saecuhumilem adventum Filii Dei, quia in eo non vidistis pompam saeculi: ut hi quos vocabat, in Deo ipse cujus humilitatem contempsistis? Ipse enim in claritate venturus est ad judicium vivorum et mortuorum, regnumque justorum; ut quoniam isto humili adventu facta est caecitas ex parte Israel, ut plenitudo Gentium intraret , in illo alio fiat quod cipit, quod dictum est, Veniet ex Sion qui avertat impietatem ab Jacob ; sicut hic positum est, Quis dabit ex Sion
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s enim maloꝵ hominum uiȩ plenȩ
sunt laborib & miseria: ideo dñs cla¬
mat lienite ad me om̃s qui laboratis &
& discite ame qm̃ mitis sum & humilis
corde. Iugum enim meum lene ẽ: & sar¬
cina mea leuis ẽ. Et uiam pacis ñ cogno¬
Suerunt. Hanc utiq quã dñs ut dixi cõ¬
memorat: in iugo leni. & sarcina leui.
Non ẽ timor dei ante oculos eorũ. Isti
non dicunt non ẽ. ds: sẽd tamen ñ timent
dm̃. Nonne cognoscent om̃s qui oꝑant᷑
Siniquitatẽ.: Iudicium minatur. Q ui
deuorant popłm meũ ut cibõ panis:
Idẽ cotidie. Cibus enim panis cotidianꝰ
est. Deuorant autẽ popłm quia sua
cõmoda ex illo capiunt: non referentes
ministerium suum ad głiam dei: & ad
eorum quib presunt salutẽ. Dñm ñ¬
inuocauerunt. Non enĩ uere. hunc in¬
uocat: qui ea desiderat. quȩ ei displi¬
s cent. Illic trepidauerunt timore. ubi¬
S non erat timor. Idẽ in dãpno rerum

Expanded text:
omnes enim malorum hominum viae plenae omnes enim malorum hominum viae plenae sunt laboribus et miseria. Ideo Dominus clamat: Venite ad me, qui laboratis, is sum et humilis corde: jugum enim meum suave est, et sarcina mea levis est . Et viam pacis non agnoverunt. Hanc utique quam Dominus, ut dixi, commemorat, in jugo suavi et sarcina levi. Non est timor Dei ante oculos eorum. Isti non dicunt, Non est Deus, sed tamen non timent Nonne cognoscent omnes qui operantur iniquitatem? judicium minatur. Qui devorant populum meum sicut cibum panis: id est quotidie; cibus enim panis quotidianus est. Devorant autem populum, qui sua commoda ex illo capiunt, non referentes ministerium suum ad gloriam Dei, et ad eorum quibus praesunt salutem. 6. invocaverunt: non enim vere hunc invocat, qui ea desiderat quae illi displicent. Illic trepidaverunt timore, ubi non erat timor: id est, in damno rerum
Abbreviated transcription (Latin):
cti sunt. Idẽ iudei tales facti sunt qua¬
les & gentes: de quib supradictum est.
Non est qui faciat bonum: non ẽ. usq
ad unum. Similiter ut supra intelli¬
gendum. Sepulchrum parens ẽ. guttur
eorum. Aut uoracitas significatur in¬
hiantis gulȩ. aut in allegoria: qui occi
dunt & quasi deuorant interfectos:
eos quib suoꝵ morum ꝑuersitatem
ꝑsuadene. Cui simile ẽ. econtrario qͦd
petro dictum ẽ. mac̾ta & manduca.
ut in suam fidem & bonos mores. gentes
conuerteret. Linguis suis dolose agebañ
Comes ẽ uoracib adulatio: & om̃ib ma¬
lis. Uenenum aspidum sublabiis eorũ
Uenenum: dolosum dicit. Aspidũ autẽ
quia nolunt audire precepta legis. sic̃
aspides nolunt audire uerba incantan¬
tis: quod in alio psalmo euidentiꝰ dicit᷑.
Quorum os maledictione & amaritu¬
dine plenum ẽ. Hoc ẽ. uenenũ aspidum
Ueloces pedes eorum ad effundendũ san-¬
guinẽ. Hic ostendit consuetudinẽ malefaci¬
endi. Contritio & infelicitas in iiis eoꝵ

Expanded text:
tales facti sunt, quales et Gentes, de quibus supra dictum est. Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum: similiter ut supra intelligendum est. Sepulcrum patens est guttur eorum. Aut voracitas significatur inhiantis guldunt, et quasi devorant interfectos eos, quibus suorum morum perversitatem persuadent: cui simile est econtrario, quod Petro dictum est, Macta et manduca , ut in suam fidem et bonos mores gentes converteret. Linguis suis dolose agebant. Comes est voracibus adulatio, et omnibus malis. Venenum aspidum sub labiis eorum. Venenum dolosum dicit. Aspidum autem, quia nolunt audire praecepta legis, sicut aspides nolunt audire verba incantantis: quod in alio psalmo evidentius dicitur, quorum os maledictione et amaritudine plenum est, hoc est, venenum aspidum: veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem consuetudine malefaciendi: contritio et infelicitas in viis eorum;
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad mare ẽ: & non utiq simul. cõ¬
putamꝰ & mare. Et iste ẽ. melior intelle¬
ctus. ut nemo intelligatur fecisse boni¬
tatem usq ad xp̃m: quia non potest
quisꝗͣ hominum facere bonitatem.
nisi ipse monstrauerit. Et illud uerũ
ẽ: quia usquequo quisq cognoscat
unum dm̃. non potest facere bonita
E tem. Dñs de cęlo ꝓspexit suꝑfilios ho¬
Sminum: ut uideat si ẽ. intelligens aut
Frequirens dm̃. Suꝑ udeos potest in¬
telligi: ut honoratius eos appellaue¬
rit filios hominum ꝓprer unius dei
cultum: in cõparatione gentiliũ. de
quib arbitror suꝑius dictum. dixic
inprudens incorde suo non ẽ .ds: & cet̾a.
Prospicit autẽ dñs ut uideat ꝑanimas
scãs suas: quod significat id qd̾ dictũ est de
cȩlo. Nam ꝑseipsum nichil eũ latet.

Expanded text:
usque ad mare est; non utique simul comusque ad mare est; non utique simul computamus et mare. Et iste est melior intellectus ut nemo intelligatur fecisse bonitatem usque ad Christum; quia non potest quisquam hominum facere bonitatem, nisi ipse monstraverit: et illud verum est; quia usquequo quisque cognoscat unum Deum, non potest facere bonitanus de coelo prospexit super filios hominum, ut videat si est intelligens aut requirens Deum. Super Judaeos potest intelligi, ut honoratius eos appellaverit filios hominum, propter unius Dei cultum, in comparatione Gentilium de quibus arbitror superius dictum: Dixit imprudens in corde suo, Non est Deus, et caetera. Prospicit autem Dominus, ut videat per animas sanctas suas: quod significat id quod dictum est, de coelo; nam per seipsum nihi
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sit in finẽ: non ẽ. sepius repeten¬
dũ. finis enĩ legis xp̃c. adiusticiã omni
credenti: sicut apłs dicit. Illi credimꝰ
quando incipimus uiam bonam ingre¬
di: ipsum uidebimus. cum ꝑuenerimꝰ :
& ideo ipse finis.
ixit inprudens in corde suo.
non ẽ. deus. Nec ipsi enĩ sacri¬
legi. & detestandi quidẽ phi¬
losophi. qui ꝑuersa & falsa
de deo sentiunt: ausi sunt dicere. ñ ẽ.
d̃s. Ideo gͦ dixit in corde suo: quia ne
mo hoc audet dicere: etiam si ausus fu¬
erit cogitare. Corrupti sunt & abomina¬
biles factisunt in affectionib suis: id est
dum amant hoc scłm : & non amant dm̃.
Ipse sunt affectiones quȩ corrumpunt
animam: & sic excecant ut possit etiã
dicere imprudens in corde suo non ẽ. As.
Sicut enim non ꝓbauerunt dm̃ hab̾e
innoticiam: dedit illos ds in reprobum
sensum. Non ẽ. qui faciat bonitatẽ: ñ est
Susq ad unum. Usq ad unum. uel cũ ipso
uno potest intelligi. ut nullus hominũ
intelligatur: uel preter unum ut acci

Expanded text:
Quid sit in finem, non est saepius repetendum. Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti , sicut Apostolus dicit. Illi credimus, quando incipimus viam bonam ingredi; ipsum videbimus, cum pervenerimus: et ideo ipse finis. 2. Dixit imprudens in corde suo: Non est Deus. Nec ipsi enim sacrilegi et detestandi quidam philosophi, qui perversa et falsa de Deo sentiunt, ausi sunt dicere, Non est Deus: ideo ergo, Dixit in corde suo; quia hoc nemo audet dicere, etiam si ausus fuerit cogitare. Corrupti sunt et abominabiles facti sunt in affectionibus suis: id est, dum amant hoc saeculum, et non amant Deum: ipsae sunt affectiones quae corrumpunt animam, et sic excaecant, ut possit etiam dicere imprudens in corde suo: Non est Deus; sicut enim non probaverunt Deum habere in notitia, dedit illos Deus in reprobum sensum . Non est qui faciat bonitatem, non est usque ad unum. Usque ad unum: vel cum ipso uno potest intelligi, ut nullus hominum intelligatur: vel praeter unum, ut acci
Abbreviated transcription (Latin):
cedit tempore non dignitate. Quia
honorabilius ẽ. quo ꝑuenire nicim᷑.
quã id qͦd agimꝰ ut ꝑuenire meream̃
Agiur autẽ speculatione: ut ꝑue¬
niamus ad uisionem. Sed etiã ipsã
quȩ nunc .c̃. eceliam. nisi dñs in ha¬
bitaret: iret inerrorẽ quãlibet stu¬
diosissima speculatio. Et huic eccłie
dictum ẽ. templum enĩ dei sc̃m est
quod estis uos: & interiore homine
ur̃ĩs. Precipitur gͦ nobis ut psallamꝰ
dño qui habitat in syon: ut concor¬

Expanded text:
cedit tempore, non dignitate: quia cedit tempore, non dignitate: quia honorabilius est quo pervenire nitimur, quam id quod agimus, ut pervenire mereamur; agimus autem speculationem, ut perveniamus ad visionem. Sed etiam ipsam, quae nunc est, Ecclesiam nisi Dominus inhabitaret, iret in errorem quamlibet studiosissima speculatio: et huic Ecclesiae dictum est, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; et, In interiore homine . Praecipitur ergo nobis ut psallamus Domino qui habitat in Sion, ut concor
Abbreviated transcription (Latin):
rit fit statim preceritum. Expecta¬
tur cum cupiditate: amittitur cũ
dolore. In dei autem natura non erit
aliquid quasi nondum sit. aut fuit
quasi iam non sit: sed ẽ. tantum ia qͣd
est. & ipsa ẽ. exernitas. Desi nant igit᷑
sperare & diligere temporalia. & se
ad ȩternam spem conferant: qui cog.¬
noscunt nomen eius qui dixit. Ego
sum qui sum: & de quo dicitur. misit
me qui ẽ. Qm̃ non dereliquisti quȩ¬
rentes te dñe. Qui eũ quęrunt: iam
transeuntia & moritura non quęrt̃
His dicit᷑. quos non dereliquit que¬
rentes se dñs. Ipse habitat in syon qͥd
interpretat᷑ speculatio: & gestat ina¬
ginem eccłie quȩ nunc ẽ: sicut hie¬
rusalem gestat imaginẽ ȩccłiȩ que
futura ẽ id ẽ ciuitatis scõꝵ ia angłica
uita fruentium: quia hierłm inter¬
pretatur uisio pacis. Precedit autẽ
speculatio uisionẽ. sicut ista eccłia
precedit eam quȩ ꝓmittitur. ciuita¬
tem in mortalem & eternamꝰ. Sed pre¬

Expanded text:
rit, fit statim praeteritum; exspectarit, fit statim praeteritum; exspectatur cum cupiditate, amittitur cum dolore. In Dei autem natura non erit aliquid, quasi nondum sit; aut fuit, quasi jam non sit: sed est tantum id quod est, et ipsa est aeternitas. Desinant igitur sperare et diligere temporalia, et se ad aeternam spem conferant, qui cognoscunt nomen ejus qui dixit: Ego sum qui sum, et de quo dictum est: Misit me qui est. Quoniam non dereliquisti quaerentes te, Domine. Qui eum quaerunt, jam transeuntia et moritura non quaerunt: his dicitur, quos non derelinquit quaerentes se Dominus. Ipse habitat in Sion, quod interpretatur Speculatio, et gestat imaginem Ecclesiae quae nunc est: sicut Jerusalem gestat imaginem Ecclesiae quae futura est, id est civitatis sanctorum jam angelica vita fruentium; quia Jerusalem interpretatur Visio pacis. Praecedit autem speculatio visionem, sicut ista Ecclesia praecedit eam quae promittitur, civitatem immortalem et aeternam. Sed prae
Abbreviated transcription (Latin):
tur aĩa ad dm̃: nͥ dũ ab hoc scło aũtit᷑. Nec
oportunius ab hoc seculo auertitur:
destiterint sperare indiuitus & in
aliis huius scłi blandimentis. que¬
rente quippe anima ubi figat sp̃e
cum ab hoc mundo auellitur: opor¬
tune excipit᷑ cognitio nominis dĩ.
Nam nomen ipsum dei usque¬
quaq uulgatum ẽ: sed cognitio no¬
minis ẽ. cum ille cognoscitur cuius
ẽ nomen. Non enim nomen ꝓpt̾ se
nomen ẽ: sed ꝓpter id qͦd significat.
Dictũ est. autem: dñs nomen ẽ. illi.
Quaꝓpter qui se libenter dõ famu¬
lum subdit: cognouit hoc nomen.
Et sꝑent in te qui cognoscunt no¬
men tuum. Item dñs dicit ad̾moy¬
sen. Ego sum qui sum: & dices filus
isrł: misio me qui ẽ Et sperent gͦ
in te. qui cognoscunt nomen tuũ:
Ne sperent in his rebus quȩ tẽpo¬
ris uolubilitate precerfluunt. ni¬
chil habentes nisi erit & furt: qm̃
quod in illis futurum ẽ. cum uene¬

Expanded text:
vertitur anima ad Deum, nisi dum ab hoc saeculo avertitur; nec vertitur anima ad Deum, nisi dum ab hoc saeculo avertitur; nec opportunius ab hoc saeculo avertitur, destiterint sperare in divitiis et in aliis hujus saeculi blandimentis. Quaerentem quippe animam ubi figat spem, cum ab hoc mundo avellitur, opportune excipit cognitio nominis Dei: nam nomen ipsum Dei nunc usquequaque vulgatum est; sed cognitio nominis est, cum ille cognoscitur cujus est nomen: non enim nomen propter se nomen est, sed propter id quod significat. Dictum est autem, Dominus nomen est illi . Quapropter qui se libenter Deo famulum subdit, cognovit hoc nomen. Et sperent in te qui cognoscunt nomen tuum. Item Dominus dicit ad Moysen: Ego sum qui sum; et dices filiis Israel: Misit me qui est . Sperent ergo in te qui cognoscunt nomen tuum: ne sperent in his rebus quae temporis volubilitate praeterfluunt, nihil habentes nisi, erit, et fuit; quoniam quod in illis futurum est, cum vene
Abbreviated transcription (Latin):
ponens. hedos ad sinistram. Iudica¬
bit popłos cum iusticia. Hoc est qͦd
suꝑius dictum ẽ: iudicabit orbem
terrarum in ȩquitate. Non que admo¬
dum iudicant homines qui corda
non uident. a quib plerunq dece¬
riores absoluuntur quã condẽpnan¬
tur: sed in equitate & cum uisticia
dñs iudicabit: testimonium ꝑhiben¬
te conscientia & cogitationib accu¬
santib seu defendentib. Et factus ẽ.
Sdñs refugium pauꝑi. Quantũlibet
ꝑsequatur inimicus ille qui conuer¬
sus ẽ. retro: quid nocebit eis quoꝵ
refugium factus est dñs: Sed hoc
fiet. si in ͤscło cuius ille magistratꝰ ẽ
pauꝑes eẽ. delegerint: nichil aman¬
de qͦd uel hic uiuentẽ aut amantẽ
deserit: uel amoriente deseritur.
Tali enim pauꝑi refugium factus est
sdñs. Adiutor in oportunitatib in tri¬
bulatione. Sic pauꝑes facit: qm̃ fla¬
gellat omnem filium quẽ reciort.
Nam quid sit adiutor in
oportunitatib exposuit cũ ad¬
didit in tribulatiõe. Non enĩ cos¬

Expanded text:
stram . Judicabit populos cum justitia. Hoc est quod superius dictum est, Judicabit orbem terrarum in aequitate: non quemadmodum judicant homines, qui corda non vident, a quibus plerumque deteriores absolvuntur quam condemnantur; sed in aequitate et cum justitia Dominus judicabit, testimonium perhibente conscientia, et cogitationibus accusantibus seu defendentibus .Dominus refugium pauperi. Quantumlibet persequatur inimicus ille, qui conversus est retro, quid nocebit eis quorum refugium factus est Dominus? Sed hoc fiet, si in saeculo hoc, cujus ille magistratus est, pauperes esse delegerint, nihil amando quod vel hic viventem aut amantem deserit, vel a moriente deseritur; tali enim pauperi refugium factus est Dominus, Adjutor in opportunitatibus, in tribulatione. Sic pauperes facit, quoniam flagellat omnem filium quem recipit . Nam quid sit adjutor in opportunitatibus, exposuit cum addidit, in tribulatione: non enim con
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis. Fostiũ nobis ẽ. quod aꝑitur. ut credamꝰ
bamꝰ homines aduersus uitam et̃nam. nec pote¬
ramus uidere uerbũ quod uident angłi: eru¬
ce aꝑiebat coeda mortalium. quia trmpanita¬
bat ad hostia ciuitatis & ferebat᷑ inmanibus
sius. Hoc uero fr̃s quomͦ posset fieri in homi¬
ne᷑ quis intelligat. Quis enĩ portat᷑ inmanibꝰ
sius: Aanibus alioꝵ potest portari homo. mal¬
nib suis nemo portatur. Quom intelligat᷑ ũ psodd̃¬
Ferebat᷑ enĩ xp̃s in mamibꝰ suis: i reg qͣn. do
cõmendans ipsum corpus suum ait. Hoc ẽ corpꝰ
meum. Ferebat. enĩ corpus illud in manibus.
tum cõmendatur hominib adipsam nos hor¬
tatur fr̃s ut uiuamus. id est humilitatẽ eiꝰ
imitemur: ut ꝑcutiamꝰ goliam: & tenentes
xp̃m. iuncamus suꝑbiam. ꝓcidebat enim
ad hostia portȩ. Quid ẽ ꝓcidebat: Ad humi¬
litatem se ipsum deiciebat. Qd est ad ostia
porte: Initium fidei: quo salui efficimur.

Expanded text:
vitatis. Ostium nobis est quod aperitur, ut credamus in vitatis. Ostium nobis est quod aperitur, ut credamus in bamus homines adversus vitam aeternam, nec poteramus videre Verbum quod vident Angeli, cruce aperiebat corda mortalium, hoc est, tympanizabat ad ostsuis: hoc vero, fratres, quomodo posset fieri in homine quis intelliget? Quis enim portatur in manibus suis? Manibus aliorum potest portari homo, manibus suis nemo portatur. Quomodo intelligatur in ipso DaFerebatur enim Christus in manibus suis, quando commendans ipsum corpus suum, ait: Hoc est corpus meum . Ferebat enim illud corpus in manibus stum commendatur hominibus. Ad ipsam nos hortatur, fratres, ut vivamus, id est humilitatem ejus imitemur: ut percutiamus Goliam, et tenentes Christum vincamus superbiam. Procidebat enim ad ostia portae. Quid est, Procidebat? Ad humilitatem se ipse dejiciebat. Quid est, ad ostia portae? Ad initium fidei, quo salvi efficimur.