comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prius propinquum bonis. posteruus propinquũ
malis. Hec in scripturis scĩs oportet attendero.
Reddit bona ꝓ malis ipse dñs qui iustificat
impium: et pendens in cruce dixit. pat̾ ignos¬
ce illis quia nesciunt quid faciunt. Ciuus ues¬
ngia secutus sc̃s stephanus: fixo genu orauit
ꝓ lapidantib dicens. Dñe ne statuas illis hoc
delictum. Ad quam rem p̃ceptum ꝑtinet. di¬
ligite uumnicos ur̃os. benefacite eis qui odunt
uos: et orate ꝓ eis qui uos ꝑsecuntur. Mala ꝓ
malis non eẽ reddenda: paulus apłs dicitꝰ.
Nulli malum ꝓ malo reddentes. Et apłs petrus.
H on reddentes malum ꝓ malo: uł maledictum
ꝓ maledicto. Unde et in psalmo legitur. Si
reddidi retribuentib michi mala. Duoꝵ pos¬
tremoꝵ illud mitius ad nouem lepsos ꝑtinet.
qui cum mundati ẽẽnt a dño gr̃as non egerunt:
illud uero ultimum quo nichil est peuis ad hos

Expanded text:
prius propinquum bonis, posterius propinquum prius propinquum bonis, posterius propinquum malis. Haec in Scripturis sanctis oportet attendere. Reddit bona pro malis ipse Dominus, «qui justificat impium» , et pendens in cruce dixit: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Cujus vestigia secutus sanctus Stephanus, fixo genu oravit pro lapidantibus, dicens: «Domine, ne statuas illis hoc delictum» . Ad quam rem praeceptum pertinet, «Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et orate pro eis qui vos persequuntur» . Mala pro malis non esse reddenda Paulus apostolus dicit, «Nulli malum pro malo reddentes» ; et apostolus Petrus, «Non reddentes malum pro malo, vel maledictum pro maledicto» : unde et in Psalmis legitur, «Si reddidi retribuentibus mihi mala» . Duorum postremorum illud mitius ad novem leprosos pertinet, qui cum mundati essent a Domino, gratias non egerunt : illud vero ultimum quo nihil est pejus, ad hos
Abbreviated transcription (Latin):
s dilectionis uerba locuti sunt. Idõ aduersum me.
quia hoc insidiando faciebant: postea sermoni¬
b non false et dolose dilectionis s aꝑti odii cir¬
cumdederunt me. et expugnauerunt me gratis
Sicut aut̃ pii gratis amant xp̃m: sic impii gratis
oderunt: quia sicut ueritas nullo extra eam
proposito comnodo propt̾ se ipsam expetitur
ab optimis: ita iniquitas apessimis. Unde et aput
auctores scłarium litterarum dictum ẽ. de quo¬
dam pessimo. gratuito potius malus atq cru
trahebant michi. Sex sunt in isto genere diffe¬
rentiȩ quȩ cominemoratȩ animaduerti facillime
possunt: reddere bona ꝓmalis. non reddere
mala ꝓ bonis: reddere bona ꝓ bonis. reddere
mala pro malis: non reddere bona ꝓbonis.¬
s reddere mala ꝓ bonis. Horum duo prima
bonoꝵ sunt: et eorum duoꝵ prius melius.
P ostrema duo maloꝵ: et eorum posterius dete¬
rius. Duo media quodammodo meliora: s eoꝵ

Expanded text:
sed dilectionis verba locuti sunt; ideo «adversus me,» sed dilectionis verba locuti sunt; ideo «adversus me,» quia hoc insidiando faciebant; postea «sermonibus,» non falsae et dolosae dilectionis, sed aperti «odii circumdederunt me, et expugnaverunt me gratis.» Sicut autem pii gratis amant Christum, sic impii gratis oderunt; quia sicut veritas nullo extra eam proposito commodo propter seipsam expetitur ab optimis, ita iniquitas a pessimis. Unde et apud auctores saecularium litterarum dictum est de quodam pessimo: «Gratuito potius malus atque crudtrahebant mihi.» Sex sunt in isto genere differentiae, quae commemoratae animadverti facillime possunt: reddere bona pro malis, non reddere mala pro malis; reddere bona pro bonis, reddere mala pro malis; non reddere bona pro bonis, reddere mala pro bonis. Horum duo prima, bonorum sunt, et eorum duorum prius melius; postrema duo malorum, et eorum posterius deterius; duo media quodammodo mediorum, sed eorum
Abbreviated transcription (Latin):
meam ne tacueris: quia os
peccatoris et os dolosi suꝑ me
apertum est. Unde apparet
et falsam eẽ uituꝑationem
quam non tacet peccator. et dolosus: et ueram
ẽẽ laudem quam non tacet ds̃. D̾s enim uerax.
om̃is aut̃ homo mendax: quia non est homo
uerax nisi in quo loquitur ds̃. Laus aut̃ maxi¬
ma est unigeniti fili dĩ: quia hoc ipsum quod
est ungenitus dĩ filius predicatur. Hoc aut̃ nõ
apparebat: s apparente infirmitate eus latebat.¬
cum os peccatoris et dolosi suꝑ eum aꝑtum est.
Et id̾o illud aꝑtum ẽ: quia oꝑta eius uirtus fuit.
Idõ aut̃ dicit aꝑtum est os dolosi: quia odium
quod dolo tegebatur. erupit in uocem. Hoc enĩ
do eum tanquam magistrũ bonum captiosa
adulatione laudabant. Unde alibi dr̃: et qui
laudabant me aduersum me urabant. Demiq
quia eruꝑunt clamantes crucifige crucifige: se¬
cutus adiuxit. Et sermonib odii circunide¬
derunt me. Illi qui liugua dolosa quasi nõ odu:

Expanded text:
meam ne tacueris; quia os peccatoris et os dolosi super me apertum est.» Unde apparet et falsam esse vituperationem quam non tacet peccator et dolosus, et veram esse laudem quam non tacet Deus. Deus enim verax, omnis autem homo mendax ; quia non est homo verax, nisi in quo loquitur Deus. Laus autem maxima est unigeniti Filii Dei, qua hoc ipsum quod est, unigenitus Dei Filius praedicatur. Hoc autem non apparebat, sos dolosi super eum apertum est; et ideo illud apertum est, quia operta virtus hujus fuit. Ideo autem dicit, «Apertum est os dolosi,» quia odium quod dolo tegebatur, erupit in vocem. Hoc etiamdo eum tanquam magistrum bonum captiosa adulatione laudabant. Unde alibi dicitur: «Et qui laudabant me, adversus me jurabant» . Deinde quia eruperunt clamantes, «Crucifige, crucifige» ; secutus adjunxit, «Et sermonibus odii circumdederunt me.» Illi qui lingua dolosa, quasi non odii,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ȩccłiȩ gessit apłs petrus. Constitue suꝑ eũ
peccatorem: et diabolus stet adextris eius. Quẽ¬
admodum in uida sic in isto popło iuitelligen¬
dum est. qui repulso a se xp̃o factus ẽ. subditus
diabolo: eiuus ꝑsuasiones in om̃ib prauis et
terrenis cupiditatib preposuit ęternȩ saluti.
Cum udicatur exeat condempnatus: quia in
nequicia et infidelitate ꝑsistens. t̾esauritat sibi
iram in die ire et reuelationis iusti uidicii dĩ:

Expanded text:
sicut Ecclesiae gessit apostolus Petrus. «Constitue super eum sicut Ecclesiae gessit apostolus Petrus. «Constitue super eum peccatorem, et diabolus stet a dextris ejus.» Quemadmodum in Juda, sic in isto populo intelligendum est; qui repulso a se Christo factus est subditus diabolo, cujus persuasiones in omnibus pravis et terrenis cupiditatibus praeposuit aeternae saluti. «Cum judicatur, exeat condemnatus:» quia in nequitia et in infidelitate persistens thezaurizat sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
enis oñĩs labores eius de suis habitacionib eicerẽ¬
tur. nec aliquem pupilli eius nuserantem inue¬
nirent. et in una generatione sine posteris in¬
terirent: si hec sentuint mortui. cũmulus maloꝵ
est. Si hec non sentiunt: formido uiuoꝵ. Si aut̃
mouet quomodo potuerit habere substantiam
quam fenerator scrutaretur alieniq diriperent.
quando iam cum aliis undecim dñm sequebatur:
credebat eum omĩa que habebut ita dinisisse
filus et uxori. ut non inde suceriter uł ꝑseue¬
ranter uinculum cupiditatis abruperit. Qui
etiam si ea uelut uendere uideretur distribu¬
enda pauꝑib: ꝓfecto faceret quod ananias
post dñi ascensionem. Heq enim metueret
ne hoc dñs diuinitate cognosceret quem falli
putabat: quando ea que mittebantur de
possint etiam in popło uideoꝵ: cuus iniiciciȩ
contra xp̃m ꝑtinaci odio ꝑmanserunt: ciuus po¬
płi diximus uidam in figurani gesisse ꝑsonam.

Expanded text:
enis labores ejus, de suis habitationibus ejicerenenis labores ejus, de suis habitationibus ejicerentur, nec aliquem pupilli ejus miserantem invenirent, et in una generatione sine posteris interirent; si haec sentiunt mortui, cumulus malorum est; si haec non sentiunt, formido vivorum. Si autem movet quomodo potuerit habere substantiam quam fenerator scrutaretur, alienique diriperent, quando jam cum aliis undecim Dominum sequebatur; credat eum omnia quae habebat ita dimisisse filiis et uxori, ut non inde sinceriter vel perseveranter vinculum cupiditatis abruperit: qui etiamsi ea velut vendere videretur distribuenda pauperibus, profecto faceret quod Ananias post Domini ascensionem . Neque enim metueret ne hoc Dominus divinitate cognosceret, quem falli putabat, quando ea quae mittebantur, de possint etiam in populum Judaeorum, cujus inimicitiae contra dominum pertinaci odio permanserunt: cujus populi diximus Judam in figura gessisse personam,
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ karos aguntur. uł leta uł tristia scire neces¬
sesit. Hoc dico. paucos ẽẽ eius animi homines
qui post mortem suam quid sius boni mali ue
contingat saltim dum uiuunt negligant: atq
om̃ino contempnant. Multos aut̃ quod indicat
etiam tanta cura commendandę ultime uolup¬
tatis. et qualiumcumq testamentoꝵ satis ag̾̃e:
ut cum defuncti fuerint siuis bene sit. Per mã¬
sionem uero posteritatis suȩ ꝑ successiones gene¬
rationum soli laudabiliter sꝑnunt. qui se ipsos
abscidunt ꝓpter regnum cęloꝵ: et filios suos
hoc facere cupiunt. uł exoptant martirio coro¬
nari : ita ut nullus eoꝵ in terra remaneat. seteri
aut̃ om̃s aut pene onis. felices uolunt eẽ suos
in hac uita. post mortem suam: et suum gonus
interire nolunt. Qua propter quod uida tam
infeliciter mortuo. ita ut uxcor uidua. et filii
eius orpham remanserunt: ut feneratore scru¬
tante omem substantiam enis. et diripientib ali¬

Expanded text:
eorum charos aguntur vel laeta vel tristia scire neceseorum charos aguntur vel laeta vel tristia scire necesse sit: hoc dico, paucos esse ejus animi homines, qui post mortem suam quid suis boni malive contingat, saltem dum vivunt, negligant, atque omnino contemnant; multos autem, quod indicat etiam tanta cura commendandae ultimae voluntatis et qualiumcumque testamentorum, satis agere ut cum defuncti fuerint, suis bene sit. Permansionem vero posteritatis suae per successiones generationum soli laudabiliter spernunt, qui seipsos abscidunt propter regnum coelorum, et filios suos hoc facere cupiunt, exoptantve martyrio coronari, ita ut nullus eorum in terra remaneat: caeteri autem omnes, aut pene omnes, felices volunt suos esse in hac vita post mortem suam, et suum genus interire nolunt. Quapropter quod Juda tam infeliciter mortuo, ita uxor vidua et filii ejus orphani remanserunt, ut feneratore scrutante omnem substantiam ejus, et diripientibus ali
Abbreviated transcription (Latin):
mortui : Nunquid etiam et eis que insius post
mortem cuiusq contingunt. ullos mortuos
tangit dolor: aut hec saltim scire putandi st̃.
quoꝵ sensus alibi est ꝓ meritis seu bene sai male:
Cui respondeo magnam quidem eẽ. questionẽ.
nec in presentia disserendum quod sit oꝑis pro¬
lixioris: utrum uł quatenus uł quomodo ea que
circa nos aginitur nouerint sp̃s mortuoꝵ. uerũ¬
tamen quod breuiter dici potest. si nulla illis eẽt
cura de nobis: non diceret dñs dixisse illum
diuitem qui tormenta aput inferos patiebatur:
habeo enim quinq fr̃s. ne et ipsi ueniant in
hunc locum tormentoꝵ. S quomodolibet
intelligant qui hoc aliter intelligere conantur:
et quia fatendum est non eẽ consequens ut si
sciunt mortui suos uiuere. quia in locis penarũ¬
noc eos uident ubi diues ille erat: nec in requie
beatorum ubi lazarum et abraham quamuis
longe agnoscebat: idõ cos etiam illa que cirra

Expanded text:
mortui? Numquid etiam de his quae in suis post mortui? Numquid etiam de his quae in suis post mortem cujusque contingunt, ullus mortuos tangit dolor? aut haec saltem scire putandi sunt, quorum sensus alibi est pro meritis, seu bene, seu male? Cui respondeo magnam quidem esse quaestionem, nec in praesentia disserendam, quod sit operis prolixioris, utrum, vel quatenus, vel quomodo ea quae circa nos aguntur, noverint spiritus mortuoram. Verumtamen, quod breviter dici potest, si nulla illis esset cura de nobis, non diceret Dominus dixisse illum divitem qui tormenta apud inferos patiebatur: «Habeo ibi quinque fratres, ne et ipsi veniant in locum hunc tormentorum.» Sed quomodolibet intelligant qui hoc aliter intelligere conantur, et quia fatendum est non esse consequens ut si sciunt mortui suos vivere, quia nec in locis poenarum eos vident, ubi dives ille erat, nec in requie beatorum, ubi Lazarum et Abraham quamvis longe agnoscebat , ideo eos etiam quae circa
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ: sicut alibi dictum ẽ. posiusti iniquitates
nr̃as in conspectu tuo. Semꝑ aut̃ dicit: ut sine
remissione sit tantum illud scelus. et hic et
infuturo scło. Dispereat de terra memoria eoꝵ.
Patris scilicet et matris eius. Memoriam dicit
eorum: que in ꝓpagine generationis custoditur.
H ec ꝓpħauit de terra ꝑitura: quia et ipse uidas
et filii euis qui erant tanquam memoria patris
et matris eius. sine successione plis sicut suꝑius
dictum est in breuitate unius generationis ex¬
tincti sunt. Dicit aliquis. Etiam ne hoc ad pe¬
nam iudȩ ꝑtinere credendum est. quod post
eius mortem ad mendicitatem uxor eius et fi¬
lii ꝑuenerunt: et translati sunt eiecti de ha¬
bitacionib sius. scrutante feneratore omẽm
substantiam euis. et diripientib alienis om̃s
labores eius. nemine adiuuante. nec miserante
pupillos eus: aut quod cito sunt sine posteris

Expanded text:
semper:» sicut alibi dictum est, «Posuisti iniquitates semper:» sicut alibi dictum est, «Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo» . «Semper» autem dicit, ut sine remissione sit tantum illud scelus, et hic, et in futuro saeculo. «Dispereat de terra memoria eorum:» patrum scilicet et matris ejus. Memoriam dicit eorum, quae in propagine generationis custoditur: hanc prophetavit de terra perituram, quia et ipse Judas, et filii ejus qui erant tanquam memoria patrum et matris ejus, sine successione prolis, sicut superius dictum est, in brevitate unius generationis exstincti sunt. 17. Dicit aliquis: Etiamne hoc ad poenam Judae pertinere credendum est, quod post ejus mortem ad mendicitatem uxor ejus et filii pervenerunt, et translati sunt, ejecti de habitationibus suis, scrutante feneratore omnem substantiam ejus, et diripientibus alienis omnes labores ejus, nemine adjuvante nec miserante pupillos ejus, et quod cito sunt sine posteris
Abbreviated transcription (Latin):
rentes eoꝵ: ut quemadiodum bonoꝵ iitacio
facit ut etiam propria peccata deleantur sic ma¬
loꝵ imitacio faciat ut non solum sua s etiam
eoꝵ quos unitati sunt merita sociantur. Si ergo
iudas teneret illud ad quod uocatus est: nullo
modo ad eum uł sua preterita uł parentum
iniquitas ꝑtineret. Quia ergo non tenint ad¬
optionem in familia dĩ. s iniquitatem uetusti
generis potius elegit: rediit iniquitas patrum
euis in conspectu dm̃: ut in eo etiam ipsa punire¬
tur. et peccatum matris eius non deleretur. Fi
ant contra dnim semꝑ: id est pater eus et mater
eius. Fiant contra dñm semꝑ: non ut dño adu̾¬
sentur: s ut merita eoꝵ pessima no obluuscan¬
tur in isto. Dñs cum illis et ipsa retribuet. Cõ¬
tra dñm enim dixxit: in conspectu diũ. Nam et
alii interpretes sic transtulerunt. fiant in cons¬
pectu dñi semꝑ: et alii uero. fiant contra dñm

Expanded text:
rentes eorum: ut quemadmodum bonorum imitatio rentes eorum: ut quemadmodum bonorum imitatio facit ut etiam propria peccata deleantur, sic malorum imitatio faciat ut non solum sua, sed etiam eorum quos imitati sunt, merita sortiantur. Si ergo Judas teneret illud ad quod vocatus est, numodo ad eum vel sua praeterita, vel parentum iniquitas pertineret. Sed, quia non tenuit adoptionem in familia Dei, sed iniquitatem vetusti generis potius elegit, rediit iniquitas patrum ejus in conspectu Domini, ut in eo etiam ipsa puniretur, et peccatum matris ejus non deleretur. Iant contra Dominum semper:» id est, patres ejus et mater ejus «fiant contra Dominum semper,» non ut Domino adversentur, sed ut merita eorum pessima non obliviscatur in isto Dominus, cum illi et ipsa retribuet. «Contra Dominum» enim dixit, In conspectu Domini: nam et alii interpretes sic transtulerunt, «Fiant in conspectu Domini semper;» alii vero, «Fiant coram Domino
Abbreviated transcription (Latin):
possent etiam pupilli sine ad iutore et sine ni¬
tore in erumpnis et egestate tamen crescere. ge
nus ꝓpagatione seruare: sequitur. et dicit. Fiat̃
nati eus in interitu. in generatione una delea¬
tur nomen eius: id est ut quod de illo genera¬
tum est iam non generet. et cito transeat. S
redeat inquitas patrum eius in conspectu dm̃:
et peccatum matris eis non deleatur: An in¬
telligendum est ut reddantur ei peccata etiã
parentum suoꝵ: Ei quippe non redluntur qui
innquorum non imitatus mores eoꝵ: quia et
illud ueracissime scriptum ẽ. reddam peccata
parentum in filios: et illud quod ꝑ ꝓpħam
peccauerit ipsa morietur: hoc quippe dictum
est de his qui conuertuntur ad dñm: et non
imitantur mala parentum suoꝵ. Quod ipse
ꝓpħa euidenter ostendit. dicit enim parentũ
inquitates eis non obeẽ: qui iusticiam faciendo
dissimiles fuerint. Illud aut̃ quod dictum est
reddam peccata patrum in filios: additum ẽ.
qui oderunt me. hoc est sicut me oderant et pa¬

Expanded text:
possent etiam pupilli sine adjutore et sine tutore in aerumnis et egestate tamen crescere, et genus propagatione servare; sequitur, et dicit, «Fiant nati ejus in interitum, in generatione una deleatur nomen ejus:» id est, quod de illo generatum est, jam non generet, et cito transeat. 15.redeat iniquitas patrum ejus in conspectu Domini, et peccatum matris ejus non deleatur.» An intelligendum est, ut reddantur ei peccata etiam parentum suorum? Ei quippe non redduntur, qui filius iniquorum, non imitatus mores eorum: quia et illud verissime scriptum est, «Reddam peccata patrum in filios;» et illud quod per peccaverit, ipsa morietur.» Hoc quippe dictum est de his qui convertuntur ad Deum, et non imitantur mala parentum suorum; quod ipse propheta evidenter ostendit: dicit enim parentum iniquitates eis non obesse, qui justitiam faciendo dissimiles fuerint . Illud autem quod dictum est, «Reddam peccata patrum in filios,» additum est, «qui oderunt me» , hoc est, sicut me oderant pa
Abbreviated transcription (Latin):
pe adextris qnon ut ei multiplicaret annos
uitȩ quandoq finiende: neq ut eius auge¬
ret pecuniam. aut eum faceret corporis iu¬
rib fortem. uł ad tempus incolumem: s ut
saluam faceret inquit aꝑsequentib animã
meam. Salua fit aut̃ a ꝑsequentib anma:
si non eis consentiatur ad malum.Non eis aut̃
consentitur. cum assistit dñs adexxtris paupe¬
ris: ne ipsa pauꝑtate id est infirmitate succui¬
bat. hoc aduitorium prestitum est corpori aͥ:¬

Expanded text:
peris,» non ut ei multiplicaret annos vitae quandoque finiendae, neque ut ejus augeret pecuniam, aut eum faceret corporis viribus fortem, vel ad tempus incolumem; sed «ut salvam faceret,» inquit, «a persequentibus animam meam.» Salva fit autem a persequentibus anima, si non eis consentiatur ad malum; non eis autem consentitur, cum assistit Dominus a dextris pauperis, ne ipsa paupertate, id est infirmitate, succumbat. Hoc adjutorium praestitum est corpori
Abbreviated transcription (Latin):
euis iniquitatẽ. Sic enim eis dicit. Testimoni¬
um estis uobismet ipsis: quia filii estis eoꝵ
qui ꝓpħas occiderunt. Et paulo post ait.
Ut ueniat suꝑ uos om̃is sangius iustus qui
effusus est suꝑ tram: a sangume abel usti
es q a sangumom racharie. E t peccatum ma¬
tiss cus non deleatur. P eccatum iherłm que ser¬
uit eum filis suis. que interficit ꝓpħas: et la¬
nõ aboleantur: do in ȩtñum undicante. Et
dispereat de ira memoria eorum. T̃erra dĩ.: ager
dis est ager di :÷ eccłia dĩ est. De qua terri peri¬
it inemoria eoꝵ: quia cum eent rami natu¬
rales propter infidelitatem fracti sunt. Pio eo¬

Expanded text:
ejus iniquitatem. Sic enim eis dicit, «Testimoniejus iniquitatem. Sic enim eis dicit, «Testimonium estis vobismetipsis, quia filii estis eorum qui Prophetas occiderunt:» et paulo post ait, «Ut veniat super vos omnis sanguis justus qui effusus est super terram, a sanguine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae. Et peccatum matris ejus non deleatur.» Peccatum Jerusalem, quae servit cum filiis suis, quae interficit Prophetas, et lanon aboleantur, Deo in aeternum vindicante. «Et dispereat de terra memoria eorum.» Terra Dei, ager Dei est; ager Dei, Ecclesia Dei est: de qua terra periit memoria eorum, qui cum essent rami naturales, propter infidelitatem fracti sunt .
Abbreviated transcription (Latin):
ut ei nulla debita .i. nulla peccata donẽ¬
tur. Et diripiant alieni om̃s labores eus.
Diabolus et angłi euis: quia non thesauritat᷑
in cęlo qui non habent xp̃m. Non sit illi
aduitor. Quis adiutor est ei: eui xp̃e non ẽ:
Ner sit qui misereatur pupillis eius. Qui pa¬
tre perdito .i. regno sic remanserunt. aut
amisso dõ cuius filium ꝑsecuti sunt et ode¬
runt: non est qui eoꝵ misereatur non ad
temporalem uitam sumendam uł susten¬
tandam. s ad ueram uitam. id ẽ. ȩternã.
f iant nati euis in interitum. Utiq in in¬
teritum sempiternum. In generatione una
deleatur nomen eius. Quia generati sunt
non regenerati: idõ in una generatione de¬
lentur. Nam u altera id est in regeneratione.
si eam cognoscerent et tenerent: non dele¬
rentur. In memoriam redeat iniquitas patrui
euis in conspectu dñi: ut reddat eidem po¬
pło dñs ꝑseueranti in malicia etiam patrũ

Expanded text:
ut ei nulla debita, id est, nulla peccata donenut ei nulla debita, id est, nulla peccata donentur. «Et diripiant alieni labores ejus:» diabolus et angeli ejus; quia non thesaurizant in coelo qui non habent Christum. «Non sit illi adjutor.» Quis adjutor est ei cui Christus non est? «Nec sit qui misereatur pupillis ejus.» Qui patre perdito, id est regno, sic remanserunt, aut amisso Deo, cujus Filium persecuti sunt et oderunt, non est qui eorum misereatur, non ad temporalem vitam sumendum vel sustentandam, sed ad veram vitam, id est aeternam. «Fiant nati ejus in interitum:» utique in interitum sempiternum. «In generatione una deleatur nomen ejus.» Quia generati sunt, non regenerati, ideo in una generatione delentur: nam in altera, id est in regeneratione, si eam cognoscerent et tenerent, non delerentur. «In memoriam redeat iniquitas patrum ejus in conspectu Domini:» ut reddat eidem populo Dominus perseveranti in malitia etiam patrum
Abbreviated transcription (Latin):
et dm̃ patrem bene intelliguntur amisisse.
Qui enim filium non habet ait ueritas: nec pa¬
trem habet. Et uxor eius uidua. Uxor regni
plebs intelligi potest. cui reges subditȩ eccdiȩ
dominantur: uidua uero facta est. amisso
ipso regno. Mutantes transferantur filii eius.
et mendicent. Hutauerunt ꝑicłis urgentib
hostibus: translati sunt debellati filii regni
uideoꝵ. Quid est aut̃ mendicare nisi ad ho¬
minum miscdiam uiuere: sicut uiuunt
subearum gentium regib in quas transsati
sunt : Eiciantur de habitationib suis. Ita
factum est. Scrutetur fenerator omẽm sub¬
stantiam eus: id est popłi eius. Ubi nichil
melius intelligitur. quam debita eoꝵ non
dimitrantur: quia in solo xp̃o dimittunt᷑
quem respuerunt: qui etiam dicere docuit.
dinitte nobis debita nr̃a sicut et nos dimit¬
timus debitorib nr̃is. Omẽm aut̃ substanti.¬
am eius dictum est. omẽm uitam eius:

Expanded text:
et Deum patrem bene intelliguntur amisisse: et Deum patrem bene intelliguntur amisisse: «Qui enim Filium non habet,» ait Veritas, «nec Patrem habet» . «Et uxor ejus vidua.» Uxor regni plebs intelligi potest, cui reges subditae dominantur: vidua vero facta est amisso ipso regno. «Nutantes transferantur filii ejus, et mendicent.» Nutaverunt periculis, urgentibus hostibus translati sunt, debellati filii regni Judaeorum. Quid est autem mendicare, nisi ad hominum misericordiam vivere, sicut vivunt sub earum gentium regibus, in quas translati sunt? «Ejiciantur de habitationibus suis.» Ita factum est. «Scrutetur fenerator omnem substantiam ejus:» id est, populi ejus. Ubi nihil melius intelligitur, quam debita eorum non dimittantur, quia in solo Christo dimittuntur, quem respuerunt; qui etiam dicere docuit, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . «Omnem» autem «substantiam ejus» dictum est, omnem vitam ejus;
Abbreviated transcription (Latin):
torem dĩ hominem xp̃m iħm. et sacerdotẽ
in ęternum scđm ordinem melchisedech. Fiat
dies eius pauei. Sed̾m regnum accipiendum ẽ:
quia non diu postea ꝑseuerauit regnum uide¬
oꝵ. Et episcopatum eius accipiat alter. Ipsum
dñm ap̃m non incongruenter intelligi existi.¬
mo episcopatum popłi uidȩoꝵ : quia de tribu
uida factus est sedm carnem. Et apłs ait. dico
enim ap̃m ministrum fuisse circumcisionis
propt̾ ueritatem dĩ: ad confirmandas ꝓmissi¬
ones patrum. Et ipse ait. Non sum missus nisi
ad oues que ꝑierant domus isrł: quia et illis
exhibuit in carne presentiam. Et magi qui
ab oriente uenerunt: hoc dixerunt. Ubi est
qui natus est rex uidȩoꝵ: Et hoc in titulo serip¬
tum erat suꝑ crucifixum. Unde et illud muta¬
re uolentib. non frustra respondit pilatus:
quod scripsi scripsi. Hunc ergo episcopatum
id est popłs gentium. Fiant filii eius orphani.
amisso ipso regno quasi patrȩ ꝑdito: quã quã

Expanded text:
 hominem Jesum Christum , et sacerdotem in aeternum secundum ordinem Melchisedec . «Fiant dies ejus pauci.» Secundum regnum accipiendum est, quia non diu postea perseveravit regnum Judaeorum. «Et episcopatum ejus accipiat alter.» Ipsum Dominum Christum non incongruenter intelligi existimo episcopatum populi Judaerum, quia de tribu Juda factus est secundum carnem: et Apostolus ait, «Dico enim Christum ministrum fuisse circumvisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum» . Et ipse ait: «Non sum missus, nisi ad oves quae perierunt domus Israel» ; quia illis exhibuit in carne praesentiam. Et Magi qui ab oriente venerunt, hoc dixerunt: «Ubi est qui natus est rex Judaeorum» . Et hoc in titulo scriptum erat super crucifixum: unde illud mutare volentibus non frustra respondit Pilatus, «Quod scripsi, scripsi» . Hunc ergo episcopatum id est populus Gentium. «Fiant filii ejus amisso ipso regno, quasi patre perdito; quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
ipse dissolui: et eẽ cum xp̃o. Et qͥa ista pre¬
propter me quesiui bona: nam non tibi que¬
rerem s michi: idõ nec ego haberem quia nc̃
tibi quererem: s ꝑpter domum dñi dĩ mer:
propter aeccłiam: ꝓpter scõs: ꝓpter ꝑegrinos:
ꝓpter inopes eius ut ascendantꝰ : quia dicimis
eis in domum dĩ ibimus. Propter ipsam de¬
mum dñi dĩ mei: quesiui bona tibi. hec fñ
plixiora et necessaria carpite: manducate.
bibite: conuialescite. currite: apprehendice.¬

Expanded text:
ipse «dissolvi, et esse cum Christo:» et qui ista praeipse «dissolvi, et esse cum Christo:» et qui ista praepropter me quaesivi bona: nam non tibi quaererem, sed mihi; ideo nec ego haberem, quia non tibi quaererem: sed, «Propter domum Domini Dei mei,» propter Ecclesiam, propter sanctos, propter peregrinos, propter inopes, ut ascendant; quia dicimus eis, «In domum domini ibimus: propter» ipsam «domum Domini Dei mei, quaesivi bona tibi.» Haec, fratres, prolixiora et necessaria carpite, manducate, bibite; convalescite, currite, apprehendite.
Abbreviated transcription (Latin):
omrnib ꝑ omĩa: sicut et ego om̃ib per
omĩa placeo. Ubi est ergo quod dixxisti. si
adhuc hominib placerem xp̃i seruus non
ẽẽm: et modo dicis te placere. modo hor¬
taris ut et illi placeant: S non ibi posuit
sinem: ut quis ꝓpter se non ꝓpter karitatem
de karitate diceret: ꝓpter fr̃s meos inquit
ego in hac uita et in hac terra. ego pauꝑ pe¬
grinus et gemens nondum ꝑfruens pace dia.
et predicans pacem tuam: non ꝓpter me illam
predico sicut heretici: qui quer̾entes głam suã
dicunt pax uobiscum: et pacem non habent
quam popłis predicant. Si enim haberent
pacem: non scinderent unitatem. Ego inquit
loquebar pacem dete. S quare : Propter fr̃s
meos et propinquos meos: non ꝑpter honorẽ
meum : non ꝑpter pecciniam m̾eam: non ꝑpt̃
uitam meam᷑. Nam michi uiuere xp̃c est: et
mori lucrum. S loquebar pacem de te: ꝓpter
fr̃s meos et propinquos meos. Nam cupiebat

Expanded text:
omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo.» Ubi est ergo quod dixisti, «Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem» ? et modo dicis te placere, modo hortaris ut et illi placeant? Sed non ibi posuit finem, ut quis propter se, non propter charitatem de charitate diceret: «Propter fratres meos,» inquiego in hac vita et in hac terra, ego pauper, peregrinus et gemens, nondum perfruens pace tua, et praedicans pacem tuam; non propter me illam praedico, sicut haeretici, qui quaerentes gloriam suam dicunt, Pax vobiscum: et pacem non habent quam populis praedicant. Si enim haberent pacem, non conscinderent unitatem. Ego, inquit, «loquebar pacem de te.» Sed quare? «Propter fratres meos et propinquos meos:» non propter honorem meum, non propter pecuniam meam, non propter vitam meam; nam, «Mihi vivere Christus est, et mori lucrum.» Sed «loquebar pacem de te, propter fratres meos et propinquos meos.» Nam cupiebat
Abbreviated transcription (Latin):
est sicut mors dilectio. Si ergo ualida est:
fortis est et magne uirtutis: et ipsa est uir¬
tus: et ꝑ ipsam reguntur infirmi a firmis:
terra a celo: popłi a sedib. Idõ fiat pax in
untute tua: fiat in dilectione tua: et ꝑ istã
uirtutem. ꝑ istam dilectionem. ꝑ istam pa¬
cem. fiat habundantia in turrib tuis: id est
in excelsis tuis. Pauci enim sedebunt sedes¬
in udicio: s multi ad dexteram positi fati¬
unt popłm ciuitatis illius. Multi enim ꝑ¬
tinebunt ad singulos quosq excelsos: a quib
recipiantur in tabernacula ȩterna : et erit
habundantia in turrib eius. Plenitudo aut̃
deliciarum et sufficientia diuitiarum: ipse
est ds̃. Ipse id ipsum: ipse ciuus participatio
est ciuitatis in id ipsum: ipse erit habundã¬
tia nr̃a. S unde: Per karitatem: hoc est
ꝑ iurtutem. In quo est aut̃ karitas fr̃s: Qui
non sua querit in hac uita. Audi paulum¬
apłm habentem karitatem: qͥait. Placete

Expanded text:
est sicut mors dilectio.» Si ergo valida est, est sicut mors dilectio.» Si ergo valida est, fortis est et magnae virtutis, et ipsa est virtus, et per ipsam reguntur infirmi a firmis, terra a coelo, populi a sedibus; ideo, «Fiat pax in virtute tua,» fiat pax in dilectione tua. Et per istam virtutem, per istam dilectionem, per istam pacem, fiat «abundantia in turribus tuis:» id est, in excelsis tuis. Pauci enim sedebunt in judicio; sed multi ad dexteram positi facient populum civitatis illius. Multi enim pertinebunt ad singulos quosque excelsos, a quibus recipiantur in tabernacula aeterna; et erit abundantia in turribus ejus. Plenitudo autem deliciarum et sufficientia divitiarum ipse Deus, ipse idipsum, ipse cujus participatio est civitatis in idipsum: ipsa erit et abundantia nostra. Sed unde? Per charitatem, hoc est, per virtutem. In quo autem est charitas, fratres? Qui non sua quaerit in hac vita . Audi Apostolum habentem charitatem: ait, «Placete
Abbreviated transcription (Latin):
fiat pax in uirtute cua. fiat pax in dilectioẽ
tua: quia urtus tua dilectio tua. audi canti¬
ca canticorum. Ualida est sicut mors dilectio¬
tua. Magnum uerbum fr̃s: ualida est sicut
mors dilectio. Magnificentius exprimi non
potuit forcitudo karitatis: quam ut diceret
ualida est sicut mors dilectio. Quis enim re¬
sistit morti: fr̃s intendat bearitas ur̃a. Resis¬
titur ignib. undis: ferro resistitur. potestatib¬
resistitur: resistitur regib. Uenit una mors.
quis ei resistit : Hichil est illa fortius. Proptea
iurib euis karitas comparata est: et dictũ
est ualida est sicut mors dilectio. Et quia &e¬
ipsa hearitas occidit quod fumus: ut simus
quod non eramus: facit in nobis quandam
mortem dilectio. Ipsaq morte mortuus erat
qui dicebat. mundus michi crucifixus est:
et ego mundo. Ipsa morte mortui erant:
quib dicebat. Mortui enim estis: et iuta
ur̃a abscondita est cum xp̃o in dõ. Ualida

Expanded text:
«fiat pax in virtute tua,» fiat pax in dilectione «fiat pax in virtute tua,» fiat pax in dilectione tua; quia virtus tua, dilectio tua. Audi Cantica canticorum: «Valida est sicut mors dilectio» . Magnum verbum, fratres, «Valida est sicut mors dilectio.» Magnificentius exprimi non potuit fortitudo charitatis, quam ut diceretur, «Valida est sicut mors dilectio.» Quis enim resistit morti, fratres? Intendat Charitas vestra. Resistitur ignibus, undis, ferro; resistitur potestatibus, resistitur regibus: venit una mors, quis ei resistit? Nihil illa fortius. Propterea viribus ejus charitas comparata est, et dictum est, «Valida est sicut mors dilectio.» Et quia ipsa charitas occidit quod fuimus, ut simus quod non eramus; facit in nobis quamdam mortem dilectio. Ipsa morte mortuus erat qui dicebat, «Mundus mihi crucifixus est, et ego mundo» : ipsa morte mortui erant quibus dicebat, «Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo» . «Valida
Abbreviated transcription (Latin):
gantes fugere potest. Interrogate que sunt
ad pacem iherłm. S que sunt ad pacem
iherłm : Et habundantia inquit. his qui
diligunt te. Ad ipsam iherłm conuertit uo¬
cem : habundantia est illis qui diligunt eã.
Habundantia: ex inopia. hic inopes: ibi ha¬
bundantes. hic infirmi : ibi firmi. Hic ege¬
ni: ibi diuites. Unde facti diuites:: Quia de¬
derunt hic quod acceꝑunt adõ ad tempus:
et acceꝑunt ibi quod postea ds̃ retribuet
in ȩcernum. Hic fr̃s mei : et diuites paupes
sunt. Bonum est diuiti : ut agnoscat se pau¬
ꝑem. Si enim se plenum putat: tumor est
illi non plenitudo. Agnoscat se inanem: ut
possit impleri. Quid habet: Aurum. Quid
nondum habet: Uitam ȩternam. Attendat
quid habet: et udeat quidnondum habeat.
F r̃s ex eo quod habet det: ut accipiat quod
non habet. Emat ex eo quod habet: et¬
illud quod non habet. Et habundantia
uitas: cuius participatio tua in id ipsum:

Expanded text:
gantes fugere potest. «Interrogate quae sunt gantes fugere potest. «Interrogate quae sunt ad pacem Jerusalem.» Sed quae sunt ad pacem Jerusalem? «Et abundantia,» inquit, «his qui diligunt te.» Ad ipsam Jerusalem convertit vocem. Abundantia est illis qui diligunt eam. Abundantia ex inopia: hic inopes, ibi abundantes; hic infirmi, ibi firmi; hic egeni, ibi divites. Unde facti divites? Quia dederunt hic quod acceperunt a Deo ad tempus, et acceperunt ibi quod postea Deus retribuet in aeternum. Hic, fratres mei, et divites pauperes sunt. Bonum est diviti ut agnoscat se pauperem: si enim plenum se putat, tumor est ille, non plenitudo. Agnoscat se inanem, ut possit impleri. Quid habet? Aurum. Quid nondum habet? Vitam aeternam. Attendat quid habeat, et videat quid non habeat. Fratres, ex eo quod habet, det, ut accipiat quod non habet; emat ex eo quod habet, illud quod non habet. «Et abundantia vitas, cujus participatio tua in idipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
didero corpus meum ut ardeam karitatem
aut̃ non habeam: nichil michi ꝓ̃dest. Si aut̃
sit sola hearitas que non inueniat quod distri¬
buat paupib. diligat solum: calicem aquȩ
frigide det: tantum illi imputabitur quan¬
tum tacheo. qui dimidium patrimonii do¬
uauit pauꝑib. Quare hoc  Ille tam modicũ
dedit. ille tam multum dedit: et tantum
ili imputabitur: Tantum plane. Impar eni
dictum est nobis. in domum dĩ ibimus.
iocundati sumus certe in his que dicta sunt
nobis. in domum dm̃ ibimus. Uidete ergo
si umus. Non enim pedib imus: s affectib.
Uidete si inus. Interroget se unusquisq ur̃m
qualis est erga pauꝑem sc̃m: erga indigentẽ
frẽm: qualis est erga indigentem mendicum:
uideat si uscera etus non sunt angusta: quia
interrogare te habent sedes que sedebunt
in uidicium: et debent inuenire que sunt
ad pacem iherłm. Et quomodo in terrogãte
Tanquam sedes dĩ. Ds interrogat. Si dm̃ ali¬
quid latet : et illas sedes aliquid interro¬

Expanded text:
eum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest» . Si autem sit sola charitas, quae non inveniat quod distribuat pauperibus, diligat: solum calicem aquae frigidae det ; tantum illi imputabitur, quantum Zacchaeo qui dimidium patrimonii donavit pauperibus . Quare hoc? Ille tam modicum dedit, ille tam multum dedit, et tantum illi imputabitur? Tantum plane. Impar enimdictum est nobis, «In domum Domini ibimus.» Jucundati sumus certe in his qui dixerunt nobis, «In domum Domini ibimus.» Videte ergo si imus. Non enim pedibus imus, sed affectibus. Videte si imus; interroget se unusquisque vestrum qualis est erga pauperem sanctum, erga indigentem fratrem, qualis est erga indigentem mendicum: videat si viscera ejus non sunt angusta. Quia interrogare te habent sedes quae sedebunt in judicium, et debent invenire quae sunt ad pacem Jerusalem. Et quomodo interrogant? Tanquam sedes Dei. Deus interrogat. Si Deum latet aliquid, et illas sedes aliquid interro
Abbreviated transcription (Latin):
et in illo implet. Intendat karitas ur̃a. Uer¬
bi grã. Uxorem habet quam dimittere non
potest: oportet ut obtemꝑet apło dicenti.
uacori uir debitum reddat: et alligatus es
uxori: ne quesieris solutionem. Uenit in mẽ¬
tem quia melior est illa uita de qua dicit
idem apłs. uellem om̃s esse sicut me ipsũ:
attendit eos qui hoc fecerunt: amat eos:
et in ipsis implet quod in se non potest. For¬
tis res est dilectio: ipsa est untus nr̃a: quia
si in illa non fuerimus. nichil ꝓdest quicquid
aliud habuerimus. Si lingius hominum lo¬

Expanded text:
et in illo implet. Intendat Charitas vestra. Veret in illo implet. Intendat Charitas vestra. Verbi gratia, uxorem habet, quam dimittere non potest; oportet ut obtemperet Apostolo dicenti, «Uxori vir debitum reddat;» et, «Alligatus es uxori? ne quaesieris solutionem.» Venit in mentem quia melior est illa vita de qua dicit idem apostolus, «Vellem omnes esse sicut meipsum» . Attendit eos qui hoc fecerunt; amat eos, et in ipsis implet quod in se non potest. Fortis res est dilectio. Ipsa est virtus nostra; quia si in illa non fuerimus, nihil prodest quidquid aliud habuerimus. «Si linguis hominum lo
Abbreviated transcription (Latin):
bundait: ut fiat inquit equalitas. Ipsa ẽ.
pax: de qua dicitur: fiat pax in urcute tua
Namq cum dixxisset qm̃ ibi sederunt sedes in
udicio : sedes inquit suꝑ domum dauid. idẽ.
suꝑ familiam xp̃i. cui dederunt in tempore
cibaria : statim tanquam ipsis sedib ait.
Interrogate que ad pacem sunt iherłm. Ouos
sedes qui iam sedetis ut iudicetis. et facti es¬
tis sedes dñi uidicantis : qm̃ qui uidicant
interrogant. qui uidicantur interrogantur:
interrogate inquit que ad pacem sunt ihe¬
rłm. Interrogando quid inuenient: Alios
fecisse miscdiam: alios non fecisse. Quos inue¬
nient fecisse miscd̾iam. ipsos uocabunt ad
iherłm: quia ipsa sunt ad pacem iherłm.
Dilectio fortis res fr̃s: dilectio fortis res. Uultis
uidere quam sit fortis dilectio: Quisquis ꝑ
aliquam necessitatem non potuerit imple¬
re quod iubet ds : amet illum qui implet.

Expanded text:
bundavit, «ut fiat,» inquit, «aequalitas» . Ipsa est bundavit, «ut fiat,» inquit, «aequalitas» . Ipsa est pax de qua dicitur, «Fiat pax in virtute tuaum dixisset, «Quoniam ibi sederunt sedes in judicium, sedes super domum David,» id est, super familiam Christi, cui dederunt in tempore cibaria; statim tanquam ipsis sedibus ait, «Interrogate quae ad pacem sunt Jerusalem.» O vos sedes, qui jam sedetis ut judicetis, et facti estis sedes Domini judicantis quoniam qui judicant, interrogant; qui judicantur, interrogantur, «Interrogate,» inquit, «quae sunt ad pacem Jerusalem.» Interrogando quid invenient? Alios fecisse misericordiam, alios non fecisse. Quos invenient fecisse misericordiam, ipsos vocabunt ad Jerusalem; quia ipsa «sunt ad pacem Jerusalem.» Dilectio fortis res, fratres; dilectio fortis res. Vultis videre quam sit fortis dilectio? Quisquis per aliquam necessitatem non potuerit implere quod jubet Deus, amet illum qui implet,
Abbreviated transcription (Latin):
ne mundi. Quare: E suriui inquit: et de¬
distis michi manducare. Et illi. Quandote
uidimus esurientem: Et ille. Cum uni ex
minimis meis fecistis: michi fecistis. Eigo
quid est fr̃s: Ili uidicabunt de quib dictum
Scĩ sedebunt cum dño attendere qui fecerut
miscđiam : et assument illos separatos in dex¬
teram. in regnum cęloꝵ. Et ipsa est pax ihe¬
rłm. Que est pax iherłm: Ut oꝑa miscđię¬
corporalia. uingantur oꝑib predicationis sp̃i¬
alib : et fiat pax dando et accipiendo. Ait
enim apłs: qui rationem dati et accepti diã
eẽ istas demosinas. Ait ergo. Si nos uobis sp̃u¬
alia seminauimus: magnum est si nos ur̃a
carnalia metamus: Et de ipsa re ait alio
loco. Qui multum. nõ habundauit: et qui
modicum. non defuit illi. Quare qui multũ.
non habundauit: Quia quod plus habebat.
dedit indigenti. Et quid est qui modicum.
non defuit illi: Quia accepit ab illo qui ha¬

Expanded text:
ne mundi.» Quare? «Esurivi,» inquit, «et dene mundi.» Quare? «Esurivi,» inquit, «et dedistis mihi manducare.» Et illi: «Quando te vidimus esurientem?» Et ille: «Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis» . Ergo quid est, fratres? Illi judicabunt de quibus dictum  tabernacula» . Sancti sedebunt cum Domino attendere qui fecerunt misericordiam, et assument illos separatos in dexteram in regnum coelorum: et ipsa est pax Jerusalem. Quae est pax Jerusalem? Ut opera misecorporalia jungantur operibus praedicationis spiritualibus, et fiat pax dando et accipiendo. Ait enim Apostolus, qui rationem dati et accepti dixit esse istas eleemosynas ; ait ergo, «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus» ? Et de ipsa re ait alio loco, «Qui multum, non abundavit; et qui modicum, non defuit illi.» Quare. «Qui multum, non abundavit?» Quia quod plus habebat, dedit indigenti. Et quid est, «Qui modicum, non defuit illi?» Quia accepit ab illo qui a
Abbreviated transcription (Latin):
quib dictum est: anima usti sedes sapientie
Qui sunt sedesceli Qui sunt cęlis cęlum
Q uod est celum: De quo dicit dñs: cȩlum mͥ
sedes est. Et ipsi iusti sunt sedes: et habent
sedes: et in illa iherłm sedebunt sedes. Ad quã
uidicabunt: Qui facti sunt celum. Illi aut̃
qui iudicabuntur: in duas parces diuidentur¬
y na ad dexteram: altera ad sinistram erit. Iu¬
dicabunt cum xp̃o scĩ. Ueniet enim in iudici¬
um cum seniorib ppłi: ysaias ait. Alii sunt ͣ
qui cum illo uidicabunt: alii qui ab illo uidi¬
cabuntur. Et ab illis qui cum illo uidicabunt:
diuidentur ergo isti in duas partes. Una pone¬
tur ad dexcteram. cui enumerabuntur elemo¬
sinȩ quas fecerunt : alia ponetur ad sinistirã
cui enumerabitur crudelitas et sterilita
miscđiȩ. Et illis ad dexteram constitutis.
dicetur. Uenite benedicti patris mei. ꝑcipite
regnum quod uobis paratum est ab origi¬

Expanded text:
quibus dictum est, «Anima justi, sedes sapientiae.» quibus dictum est, «Anima justi, sedes sapientiae.» Qui sunt sedes? Coeli. Qui sunt coeli? Coelum. Quod est coelum? De quo dicit Dominus, «Coelum mihi sedes est.» Et ipsi justi sunt sedes, et habent sedes; et in illa Jerusalem sedebunt sedes. Ad quam judicabunt? Qui facti sunt coelum. Illi autem qui judicabuntur, in duas partes dividentur; una ad dexteram, altera ad sinistram erit. Judicabunt cum Christo sancti. «Veniet» enim «in judicium cum senioribus populi,» ait Isaias . Alii sunt ergo qui cum illo judicabunt; alii qui ab illo judicabuntur, et ab illis qui cum eo judicabunt. Dividentur ergo isti in duas partes: una ponetur ad dexteram, cui enumerabuntur eleemosynae quas fecerunt; alia ponetur ad sinistram, cui enumerabitur crudelitas, et sterilitas misericordiae. Et illis ad dexteram constitutis dicetur, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt cȩlum. Portauerunt dm̃: et de ipsis ds̃
choruscabat miracula: tonabat terrores: plu¬
ebat consolationes. Erant ergo illi cęlum: oe
enarrabant głam dĩ. Nam ut noueritis ipsos
dictos celum : ibi ait in ipso psalmo. In omẽm
terram exi it sonus eoꝵ: et infines orbis ter¬
re uerba eorum. Queris quoꝵ: et inuenies
et ipsi facti sunt sedes dĩ. Ipsi sunt t̾roni dĩ.
Dictum est alio loco. Anima iusti: thronus
sapientiȩ. Magna res. Magna res dicta ẽ:
thronus sapientiȩ anima iusti: id est in am¬
ma isti sedet sapientia tanquam in sella
sua. tanquam in throno suo: et inde udi-¬
cat quicquid iudicat. Ergo erant tħoni sapi¬
entiȩ : et idõ dixit illis dñs. Sedebitis suꝑ
Sic et ipsi sedebunt suꝑ duodecim sedes: et ipsi
sunt sedes di. De illis quippe diccum est
enuim sederunt sedes: qñi ibi sedebunt seder
Qui sederunt: Sedes. Et qui sunt sedes: De

Expanded text:
sunt coelum. Portaverunt Deum, et de ipsis Deus sunt coelum. Portaverunt Deum, et de ipsis Deus coruscabat miracula, tonabat terrores, pluebat consolationes. Erant ergo, erant illi coelum, et enarrabant gloriam Dei. Nam ut noveritis ipsos dictos coelum, ibi ait in ipso psalmo: «In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum» . Quaeris, quorum; et invenies, et ipsi facti sunt sedes Dei, ipsi sunt thronus Dei. Dictum est alio loco: «Anima justi, thronus sapientiae.» Magna res, magna res dicta est: «Thronus sapientiae anima justi;» id est, in anima justi sedet sapientia tanquam in sella sua, tanquam in throno suo, et inde judicat quidquid judicat. Ergo erant throni sapientiae, et ideo dixit illis Dominus: «Sedebitis super Sic et ipsi sedebunt super duodecim sedes, et ipsi sunt sedes Dei: de illis quippe dictum est, «Ibi enim sederunt sedes. Quoniam ibi sederunt» «sedes.» Qui sederunt? «Sedes.» Et qui sunt sedes? De
Abbreviated transcription (Latin):
Qñ ibi sederunt sedes in udicio. Mirum enig¬
ma: mua questio si non ĩtelligatur. Sedes diõ
quos greci ePII Noc appellant. Trõnos
greci o faãa te dicunt: tanquam honorabi¬
les. Ergo fr̃s mei non est mirum: si sedeant
homines in sedib ĩsellis. Ut aut̃ ipsȩ sedes sede¬
ant: quomodo possumus intelligere: Tanꝗ
si dicat aliquis. Sedeant hic cathedre: aut sede¬
at̾hic sellȩ. In sella sedetur: in sedib sedetur: in
cathedris sedetur: non ipsȩ sedes sedent. Quid
est ergo hoc. qm̃ ibi sederunt sedes in iuidici¬
um : Certȩ soletis audire dõ dicente. cȩlum
michi thronus est: terra aut̃ scabellum pe¬
dum meoꝵ. Latine aut̃ totum sic dr̃: cęlum
michi sedes est. Qui sunt isti: nisi iusti : Qui
sunt cęli: nisi iusti: Qui celum. ipsi celi: quia
quȩ aecdia. ipse aecdię. Sio sunt multȩ: ut
una sit. Sic ergo et iusti. lta sunt iusti cęlum:
modo peccator factus est terra cui dictum ẽ.
terra es et in terram ibis: sic iustificati facti

Expanded text:
 ibi sederunt sedes in judicium.» Mirum aenigma, mira quaestio, si non intelligatur. Sedes dicit, quos Graeci thronos appellant. Thronos Graeci sellas dicunt, tanquam honorabiles. Ergo, fratres mei, non est mirum si sedeant homines in sedibus, in sellis: ut autem ipsae sedes sedeant, quomodo possumus intelligere? Tanquam si dicat aliquis: Sedeant hic cathedrae, aut sedeant hic sellae. In sella sedetur, in sedibus sedetur, in cathedris sedetur; non ipsae sedes sedent. Quid est ergo hoc, «Quoniam ibi sederunt sedes in judicium?» Certe soletis audire, Deo dicente, «Coelum mihi thronus est; terra autem scabellum» «pedum meorum» Latine autem totum sic dicitur, «Coelum mihi sedes est.» Qui sunt isti, nisi justi? qui sunt coeli, nisi justi? Qui coelum, ipsi coeli: quia quae Ecclesia, ipsae Ecclesiae; sic sunt multae, ut una sit: sic ergo et justi; ita sunt justi coelum, modo peccator factus est terra, cui dictum est, «Terra es, et in terram ibis» ; sic justificati facti
Abbreviated transcription (Latin):
õsiali. Uere qr erãt ibi usti inter malos: quan¬
do nobis om̃s mali udebantur: et quales
nos eramus. tales om̃s putabamus. Testinio¬
nium ifrł. Quo ascendunt : Quare aꝰ¬
cendunt: Ad confitendum nomini tuo
dñe. Magnificentius dici non potest. Sic̃
suꝑbia presumit : sic humilitas confitetur.
Q uomodo ergo presumptor est qui uult in¬
deri quod non est: sic̃ confessor est qui nõ
uult uideri quod non est ipse: et amat
quod est ille. Ad hoc ergo ascendunt isrl̃itȩ
in quib dolus est. quia non sunt uere ifrłite
quia in ipsis est testimonium isrł: ad hoc quod¬

Expanded text:
omnes mali, Vere quia erant ibi justi inter malos, quanomnes mali, Vere quia erant ibi justi inter malos, quando nobis omnes mali videbantur, et quales nos eramus, tales omnes putabamus. «Testimonium Israel.» Quo ascendunt? quare ascendunt? «Ad confitendum nomini tuo, Domine.» Magnificentius dici non potest. Sicut superbia praesumit, sic humilitas confitetur. Quomodo praesumptor est qui vult videri quod non est; sic confessor est qui non vult videri quod est ipse, et amat quod est ille. Ad hoc ergo ascendunt Israelitae, in quibus dolus non est, quia sunt vere Israelitae, quia in ipsis est testimonium Israel; ad hoc