comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quos lucetis sic̃ luminaria in
mundo uerbũ uite continenteᷤᷤ
ad głam meam in diem xp̃i. qr
ñ in uacuum cucurri. neq in
uacuum laboraui. S & si ĩmolor
supͣ sacrificium & obsequium
fidei ur̃e: gaudeo. & congratu¬
lor om̃ib uob̃. Idipsũ autẽ & uos
gaudete : & congratulamnim.
Spero autẽ in domino iħ u. timo
theum me mittere cito ad uos:
ut et ego bono animo sim. cogni¬
tis que circa uos sunt. Neminẽ
enĩ habeo tam unanime: qͥ since¬
ra affectione ꝓ uob̃ sollicitus sit.
Om̃s enĩ sua querunt: ñ que suis
cite: qm̃ sicut patͥ filiꝰ mecum ser
mittere ad uos: mox ut uidero
que circa me sunt. Confido aũ

Expanded text:
os lucetis sicut luminaria in mundo verbum vitae continentes ad gloriam meam in die Christi quia non in vacuum cucurri neque in vacuum laboravi sed et si immolor supra sacrificium et obsequium fidei vestrae gaudeo et congratulor omnibus vobis id ipsum autem et vos gaudete et congratulamini mihi spero autheum cito mittere ad uos, ut et ego bono animo sim, cognoscens quae circa uos sunt. neminem enim habeo tam unanimem, qui sincera affectione pro uobis sollicitus sit. omnes enim sua quaerucite, quoniam sicut patri filius mecum serumittere, mox ut uidero quae circa me sunt. confido autem
Abbreviated transcription (Latin):
lamabi. Uectes eiꝰ uq ad segr:
uitulai.⁊ const̃nantẽ. Per ascen sũ
enĩ leuith flens ascendet: & inui¬
a oronaim clamore contritionis
leuabt̃ Aquȩ enĩ nemrim. deser¬
te er̃t. qr aruit herba. defecit ger¬
men: uires ꝯm̃is interiit. Scdđm
magnitudinẽ oꝑ̾is: & uisitatio eoꝵ

Expanded text:
abit, vectes ejus usque ad Segor vitulam conternantem: Per ascensum enim Luith flens ascendet, et in via Oronaim clamorem contritionis levabunt. Aquae enim Nemrim desertae erunt, quia aruit herba, defecit germen, viror omnis interiit. Secundum magnitudinem operis, et visita
Abbreviated transcription (Latin):
licte ciuitates aroel gregib e¬
runt: & reqͥescent ibi. & ñ erit
qͥ ext̾reat. Et cessabit adiutorium
ab ephraum. & regnũ a damasco.:
Et erit in die illa attenuabitur
gła iacob. & pinguedo carnis eiꝰ
marcescet. Et erit sic̃ congregais
in messe qͦd restiterit: & bra. hi¬
um eiꝰ spicas leget. Et erit sic̃ que¬
rens spicas in uale rap.aim. &

Expanded text:
lictae civitates Aroer gregibus erunt et requiescent ibi et non erit qui exterreat et cessabit adiutorium ab Ephraim et regnum a Damasco etet erit in die illa adtenuabitur gloria Iacob et pingue carnis eius marcescet et erit sicut congregans in messe quod restiterit et brachium eius spicas leget et erit sicut quaerens spi
Abbreviated transcription (Latin):
excidunt. Fagella eiꝰ usq ad ia¬
cer ꝑuenert: errauert in deser¬
to. ꝓpagines eiꝰ relicte. st̃: t̾ran¬
sierunt mare. Suꝑ hoc plorabo
in fletu iazer: uineam sabamꝰ.
Inebriaba te lacͥma mea esebon
& suꝑ messem uam. uox calcan
tium irriãt. Et auferei᷑ leticia
& exultatio de carmelꝯ: & in i¬
neis ñ exultabit neq uibil. h̃ ei.
Uinũ in torqula: ⁊ non calcabit:
qͥ calcare consuerͣat: uocem eñĩ¬
calcantium abstuli. Suꝑ hocuen¬
ter m̃s dd moab quasi cythara
sonabit: & uscera mea ad m ĩc
cocti lauris Werit cũ¬

Expanded text:
unt flagella eius usque ad Iazer pervenerunt erraverunt in deserto propagines eius relictae sunt transierunt mare super hoc plorabo in fletu Iazer vineam Sabama inebriabo te lacrima mea Esebon et super messem tuam vox catium irruit. Et auferetur laetitia et exsultatio de Charmelo, et in vineis non exsultabit, neque jubilabit. Vinum in torculari non calcabit qui calcare consueverat: vocem calcantium abstuli. Super hoc venter meus ad Moab quasi cithara sonabit, et viscera mea ad murum cocti lateris. Et erit: cu
Abbreviated transcription (Latin):
S dñatorem terre: de petra de¬
serti ad montẽ filie syon. Et erit
sicut auis fugiens. & pulli de ni¬
do aduolantes: sic erunt filie me¬
ab in transcensu arnon. Ini con¬
silium. coge concilium: pone qͣsi
noctem rmbrã tuam in meridie
Absconde. fugientes. ꝙ uagos ne
ꝑdas: habitabunt ꝓfugi mei a¬

Expanded text:
natorem terre: de petra deserti ad montem filie Syon. Et erit sicut avis fugiens: et pulli de nido advolantes. Sic erant filie Moab in transgressu Arnon: ini consilium: coge concilium. Pone quasi noctem umbram tuam in meridie. Absconde fugientes et vagos ne prodas: habitabunt apud te
Abbreviated transcription (Latin):
Dat uos de periculo. Le .ii.¬
uces quoq per singulastur¬
mas: audiente exercitu ꝓ¬
clamabunt. Qͥs est homo qui
edificauit domũ nouã ce ñ
dedicauit eam: uadat & reuer¬
tatur in domũ suã. ne forte. mo¬
riatur in bello. & alius dedicet
cam. Quis est homo qui planta
uit uineam. &e necdum fecit eã
ẽe communem. & de qua om
nib uesciliceat. uadat & reu̾¬
tatur in domum suam:ne for¬
te. mor iatur in bello. & alius
homo fungatur officio eius.

Expanded text:
 ut eruat vos de periculo. Duces quoque per singulas turmas, audiente exercitu, pcentes: quis est homo qui aedificauit domum nouam et non dedicauit eam? uadat et reuertatur in domum suam, ne moriatur in bello et homo alius dedicet eam. et quis esvit vineam, et necdum fecit eam esse communem, et de qua vesci omnibus liceat, vadat et revertatur in domum suam, ne forte moriatur in bello, et alius homo ejus fungatur officio .
Abbreviated transcription (Latin):
iexieris ad bellũ contra
hostes tuos. & uideris ȩqͥtatũ
& currus. & maiorẽ qmͣ tu ha¬
bes aduersarii exercitꝰ multi¬
tudinẽ. non timebis eos: quia
dñs ds̃ tuus tecũ est. qͥ eduxit
te de t̾ra egypti. Appropin¬
qnͣte autẽ. iam prelio stabit
sacerdos ante aciem: & sic lo¬
quetur ad popłm. Audi isrł.¬
llos hodie contra inimicos ur̃oᷤ
pugnã committetis: non ꝑti

Expanded text:
exieris ad bellum contra hostes tuos, et videris equitatum et currus, et majorem quam tu habes, adversarii exercitus multitudinem, non timebis eos: quia Dominus Deus tuus tecum est, qui eduxit te de terra Aegypti. Appropinquante autem jam praelio, stabit sacerdos ante aciem, et sic loquetur ad populum: Audi, Israel, vos hodie contra inimicos vestros pugnam committitis, non
Abbreviated transcription (Latin):
quit uxorem tuam ñ uocabiᷤ
sarai. s sa ram: id ẽ non uoca¬
bis principem meam. s pͥnci¬
pem: uidelicet aꝑte docens
ut eam que tante. fidei parti¬
ceps & socia facta est. ñ ꝓprie
pͥncipẽ sue domꝰ. s absolute
pͥncipẽ. id ẽ om̃iũ recte cre¬
dentium feminaꝵ uocaret.
& intelligerit ẽẽ parer tc̃ uii¬
de beatus ar łs petius criden¬
tes de gurtib. fiminas admi

Expanded text:
quit, uxorem tuam. non vocabis quit, uxorem tuam. non vocabis Sarai, sed Saram, id est, non principem meam, sed principem: videlicet aperte docens ut eam quae tantae fidei particeps et socia facta est, non proprie principem suae domus, sed absolute principem, id est, omnium recte credentium feminarum vocaret, et intelligeret esse parentem. Unde beatus apostolus Petrus credentes de gentibus femina
Abbreviated transcription (Latin):
offerri. ciiiꝰ die dehinc teesima
tas auditura sunul ẽ. & celebͣ¬
tura mysterium. Cuncta inꝗͣ
& legalis & eugłice purificati¬
onis genera. qui nullo indigu
creta suo tempore doceret ẽẽ
salub̃rima. & aduenientis eu¬
głii cunctis fidelib ostendet
eque subt ada remedia.
ed & hoc q̃d eode die Lc.ix.¬
sue circũcisionis. nom̃ ut iħe
uocãretur accepit. ad imita¬
tationẽ pͥsce fecit obseruatio¬
nis: quã ex eo credimꝰ sũptam
qͦd abraham patriarcha qui
primꝰ circũcisionis sacramen¬
tũ. in testimonium sue mag¬
ne fidei. & diuine ad eum ꝓ¬
missionis accepit. eodẽ die sue
suoꝵq circũcisionis etiam no¬
minis amplicatione simulcũ
sua coniuge benedici ꝓmeru¬
it: ut qͥ eatenꝰ abram. id ẽ pat̃
excelsus dictus ẽ. deinde abra
tam late ꝑ orbem iam patet
impleta: ut etiam uos de gen¬
tib ad fidei illiꝰ deuotionem
uocati. ipsũ nos patrẽ spiritu¬
alit̃ habere gaudeamꝰ: dicen

Expanded text:
offerri. Cujus die dehinc tricesima offerri. Cujus die dehinc tricesima tas auditura simul est et celebratura mysterium. Cuncta, inquam, et legalis et evangelicae purificationis genera, qui nullo indiguicreta suo tempore doceret esse saluberrima, et advenentis Evangelii cunctis fidelibus ostenderet aeque subeunda remedia. Sed et hoc quod eodem die suae circumcisionis nomen ut Jesus vocaretur, accepit, ad imitationem priscae fecit observationis, quam ex eo credimus sumptam quod Abraham patriarcha, qui primus circumcisionis sacramentum in testimonium suae magnae fidei et divinae ad eum promissionis accepit, eodem die suae suorumque circumcisionis etiam nominis amplificatione simul cum sua conjuge benedici promeruit, ut qui eatenus Abram pater excelsus dictus est, deinde Abrahtam late per orbem jam patet impleta, ut etiam nos ipsi de gentibus ad fidei illius devotionem vocati, ipsum nos patrem spiritualiter habere gaudeamus, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
delicet in lege. & in eugl̃io bap¬
tismatis: tollende p̃uaricatio¬
nis pͥme grã posita ẽ. Et ne cui
scłi labentis etati suꝑni respec¬
tus munera deessent. illi quoq
qui a mundi exordio usq ad
tempora datȩ circũcisionis.
uel post datam circũcisionem
de aliis nationib deo placue¬
runt. uł hostiaꝵ oblationib.
uel certe fidei uirtute suas su¬
oꝵq animas creatori cõmen¬
dantes. a pͥmi reatus uincłis
absoluere curabant. Sine fi¬
de eñi impossibile ẽ placere
deo. Et sicut alias scriptũ est.
iustus autẽ ex fide uiuit. Sed
ueniens in carne d̃i filiꝰ. qͥ so¬
lam xp̃i naturã nullam pecca¬
ti contagionẽ traxit de adã
re gr̃e. renascentis. utrũq ge¬
nus purificationis subire dig¬
natus est& circũcisus uidelicet
a parentib octaua die natiui¬
tatis. & tricesimo etatis anno
baptizatus a ioħe ĩmo etiam
tercium salutaris hostiȩ mnunꝰ
ipse templi dñs ꝓ se ñ respuit

Expanded text:
delicet in lege, et in Evangelio bapdelicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est. Et ne cui saeculi labentis aetati superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis absolvere curabant. Sine fide enim impossibile est placere Deo: et sicut alias scriptum est: Justus autem ex fide vivit . Sed veniens in carne Dei Filius, qui solam carnis naturam, nullam autem peccati contagionem contraxit de Adam,re gratiae renascentis: utrumque genus purificationis subire dignatus est, et circumcisus videlicet a parentibus octava die nativitatis, et tricesimo aetatis anno baptizatus a Joanne, imo etiam tertium salutaris hostiae munus ipse templi Dominus pro se non respuit
Abbreviated transcription (Latin):
ipse non necessitatis s exẽpli
tionis auxilium. circumeisio
in lege contra originalis pec¬
cati uulnus agebat. qͦd nunc
baptismꝰ agere reuelate gr̃e
tempore consuenit: excepto qd̃
regni celestiꝰ ianuam necdũ
intrare poterant. donee adue
niens benedictionẽ daret. qͥ
legem dedit: ut uideri possit
deus deoꝵ in syon. Tantũ in
sinu abrahe post mortẽ bea¬
ta requie consolati: suꝑne pa
suum ter ribiliter ac salubit̃
clamat. nͥ qͥs renatus fuerit
ex aqua & sp̃ũ. ñ potest intro¬
ire in regnũ dei: ipse dudum
ꝑ legem suam clamabat. Mas¬
culus cuiꝰ prepucii caro circũ¬
cisa ñ fuerit. ꝑibit anima il¬
la de popło suo. qr pactũ me¬
um irritũ fecit: id est qr pac¬
tum uite in paradyso homi¬
nib mandatum adam p̾ua¬
ricante transgressus ẽ. in quo
om̃s peccauerunt. peribit de
cetu scõꝵ: si ñ ei fuerit remedio
salutari subuentũ. Utraq ergo
purificatio. & circũcisionis in¬

Expanded text:
ipse non necessitatis, sed exempli ipse non necessitatis, sed exempli nis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit, excepto quod regni coelestis januam necdum intrare poteraonem daret, qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion, tantum in sinu Abrahae post mortem beata requie consolati supernae psuum terribiliter ac salubriter clamat: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum Dei ; ipse dudum per legem suam clamabat: Masculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit , id est, quia pactum vitae in paradiso hominibus mandatum Adam praevaricante transgressus est, in quo omnes peccaverunt: peribit de coetu sanctorum, si non ei fuerit remedio salutari subventum. Utraque ergo purificatio, et circumcisionis vi
Abbreviated transcription (Latin):
carnis substantia. sine uirili
ammixtione conceptũ. ad hu¬
manos uerũ hominẽ ꝓferret
aspectus: qͥ in diuinã uirtu¬
te ac substantia. manens ꝑ oĩa
quod erat. uerã nature mor¬
talis infirmitatẽ. quã ñ habe¬
bat indueret. Et ut nob̾ neceᷤ¬
sariam obediendi uirtutẽ p̃¬
cipuo cõmendaret exẽplo.
factum sub lege filium suum
misit ds in mundũ: ñ qr ip¬
se legi qͥequã debeat qͥ unus
magister nr̃. unꝰ ẽ legis lator
& iudex: s ut eos qͥ sub lege
positi. legis onera portare ne¬
quiuerant. sua cõpassione iu¬
uaret: ac de seruili conditio¬
ne que sub lege erat ereptos.
cepit gͥ circũcisionẽ lege. de¬
cretam in carne: qͥ absq om̃i
prsus labe pollutionis appa¬
ruit in carne. & qͥ in simili¬
tudine carnis peccati. ñ autẽ
in carne peccati aduenit. re¬
medium quo caro peccati con¬
suerat mundari. non respuit.
sicut etiam undã babtisma¬
tis qua noue grẽ popłos. a
peccatoꝵ sorde lauari uoluit.

Expanded text:
antia, sine virili admixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens, per omnia quod erat, veram naturae mortalis infirmitatem quam non habebat, indueret. Et ut nobis necessariam obediendi virtutem praecipuo commendaret exemplo, factum sub lege, Filium suum misit Deus in mundum: non quia ipse legi quidquam debeat, qui unus magister noster, unus est legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequiverant, sua compassione juvaret, ac de servili conditione, qui sub lege erant, ereptos icepit ergo circumcisionem lege decretam in carne, qui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari non respuit: sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit,
Abbreviated transcription (Latin):
ca. cuiꝰ gaudia mox angłi dig¬
uis laudib extuler̃t. pastores de¬
uota uisitatione celebrart. õs
qui tunc audiere mirati sunt.
nos quoq pro modulo nr̃o ꝓ
giente congruis missaꝵ hẏm¬
noꝵq solempniis exegimus.
subiungit. atq ait. & postqͣm
consũmati sunt dies octo ut
circũ idetur puer: uocatũ ẽ
nomen eiꝰ iħc. Quod uocatũ ẽ
ab angło: pͥusquã in utero ẽ¬
ciꝑetur. Hec sunt festiuitatis
hodierne gaudia ueneranda.
hec sacre sollempnitas diei. hec
illa suꝑne pietatis munera sa¬
croscã. que fidelium cordib
cõmendans apl̃s ait. qr ubi
plenitudo uenit temporis mi¬
sit ds filium sirum factũ ex

Expanded text:
ca, cujus gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt, pastores devota visitatione celebrarunt, omnes qui tunc audiere mirati sunt, nos quoque pro modulo nostro, giente, congruis missarum hymnorumque solemniis exegimus, subjunxit atque ait: Et postquam consummati sunt dies octo ut circumcideretur puer, vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. Haec sunt festivitatis hodiernae gaudia veneranda, haec sacrae solemnitas diei, haec illa supernae pietatis munera sacrosancta, quae fidelium cordibus commendans Apostolus ait: Quia, ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium s
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. filiꝰ qui datus ẽ nobis.
iħu. id ẽ saluatoris nom̃ acce¬
ꝑit. ñ expositione ut a nobis
possit intelligi. s sollicita ac
uigili eget intentione: ut
etiam nos possimꝰ eiusdem
nominis participatione sal¬
apłoꝵ que nob̾ hodie lecta est
dilectissimi fres. cũ plurimũ
habeat in seipsa specie admi¬
rationis. non minꝰ tam̃ conti¬
net in mysterio dignitatis.
fece inqͥt beatꝰ stepħs uideo celoᷤᷤ
aꝑtos: & filium hominis stau¬
tem a dextris dei. Considate
attentiꝰ dilectissimi fr̃es. cum
beatus martyr dũm nr̃m
tris stare uidisset. cu se filiũ
hominis uidisse. testatus est.
& ñ potiꝰ filium dĩ: cũ utiq
uidetur. si se di potiꝰ quã ho¬
minis filium. uidere dixisset:
Sed certamen postulabat: ut
hoc ita & ostendetur in celo.
ꝙ p̃dicaret᷑ in mundo. Om̃e

Expanded text:
 filius qui datus est nobis, Jesu, id est, Salvatoris nomen acceperit, non expositione ut a nobis possit intelligi, sed sollicita ac vigili eget intentione, ut etiam nos possimus ejusdem nominis participatione saltuum, quae nobis hodie lecta est, dilectissimi fratres, cum plurimum habeat in ipsa specie admirationis, non minus tamen continet in mysterio dignitatis. ecce, inquit beatus Stephanus, uideo caelos apertos et filium hominis stantem a dextris dei. considerate adtentius, dilectissimi fratres, cum beatus martyr dominum noteram dei patris stare uidisset, cur se filium hominis uidere testatus est et non potius filium dei, et cum utique videretur, si se Dei potius quam hominis Filium videre dixisset? Sed certa ratio postulabat ut hoc ita ostenderetur in coelo, et praedicaretur in mundo; omne
Abbreviated transcription (Latin):
monere curauiꝰ: ut singłi ueᷤ¬
trũ meminerint etiam seip¬
sos ꝑcepta fide xp̃i cũ patri¬
archis nomnis excelsi meru¬
isse consortium: seq ꝑcepta
in xp̃o purificatione baptis¬
mi salutaris. diruuatũ a noie
xp̃i gaudeant mutuasse cog¬
nomen: ꝙ hoc usq ad finẽ fir¬
mũ intemeratumq seruare
contendant. gaudentes. inse
illud ysaie uaticinum ẽẽ cõ¬
pletum: & seruos suos uocabit
no: quo nẽ om̃s serui xp̃i se
delectant᷑ insigniri. Neq eiũi
nom̃ auuo sub celo datu
hominib: in quo oporteat nos
saluos fieri. Unde ꝓpħa conle¬
quenter adiungit. In qͦ qu
benedicendꝰ ẽ suꝑ terrã. hene¬
dicet᷑ in dño. amen. Bicit q ali

Expanded text:
monere curavimus, ut singuli vestrum meminerint etiam seipsos percepta fide Christi cum patriarchis nominis excelsi meruisse consortium, si percepta in Christo purificatione, baptismi salutaris derivatum a nomine Christi, gaudeant mutuasse cognomen, et hoc usque ad finem firmum intemeratumque servare contendant, gaudentes in se illud Isaiae vaticinium esse completum: Et servos suos vocabit no, quo nunc omnes servi Christi se delectantur insigniri. Neque enim nomen aliud sub coelo datum est hominibus, in quo oporteat eos salvos fieri. Unde propheta consequenter adjungit: In quo benedicendus super terram, benedicetur in Domino, amen . Dic
Abbreviated transcription (Latin):
ab excellentiori quadã maio¬
riq natura. Unde & signau¬
ter eugłista addidit dicens.
Et nocatũ ẽ nom̃ eiꝰ iħe. quod
in utero conciperet᷑. Sermo¬

Expanded text:
ab excellentiori quadam majorique natura. Unde signanter evangelista addidit dicens: Et vocatum est nomen ejus Jesus, quod in utero conciperetur. De
Abbreviated transcription (Latin):
eni fuisse tẏpum futuri: nã
& cir cũcisio purgationẽ. sig¬
humane carnis & mentis fra¬
gilitas inextricabilib uiciis
implicatur. eo ꝑ octauũ cir¬
cisionis diem culpe totius fu¬
tura purgatio resurrectiõis

Expanded text:
seriem fuisse typum futurae, nam et circumcisio purgationem sighumanae carnis et mentis fragilitas inextricabilibus vitiis implicatur, eo per octavam circumcisionis diem culpae totius futura purgatio, resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
peccauerit. neq enĩ peccatũ¬
fecit. nec inuentus e dolus in
ore eiꝰ .s. mortunl e ut nos qͥ mor¬
tui sumi. illo moriente peccatis.
nequaqͣ peccato & uiciis uiue¬
remus. Unde. scribit᷑. Si comor¬
cõmortui sumꝰ. tunc illo morien¬
te. & consurreximꝰ resurgente.
sic cũ eo circucisi sumꝰ. & post
circũcisionẽ. solempni purga

Expanded text:
 enim peccatufecit, nec inventus est dolus in ore ejus; sed mortuus est, ut nos qui mortui sumus, illo moriente peccatis, nequaquam peccato et vitiis viveremus . Unde scribitur: Siccommortui sumus tunc illo moriente, et consurreximus resurgenti: sic cum eo circumcisi sumus, et post circumcisionem solemni purga
Abbreviated transcription (Latin):
uerba testãtur. Qͥa qd nascet᷑
inqͥt sc̃m: uocabit᷑ filius dei.
Non enĩ uirilis coitus uulue uir¬
ginalis secreta reserauit: sed
immacłatum semen inuiola¬
bili utero sp̃e sc̃s infudit. So¬
lus eñi ꝑ omĩa ex natis de fe¬
tagia corruptele immacł.¬
ti partus nouitate ñ sense¬
rit. & celesti maiestate depu¬
lerit. Nam si litteram sequa¬
mͣ. quomͦ sc̃s om̃is masculus:
cũ multos sceleratissimos fuiᷤ¬
se ñ lateat:Numqͥd sc̃s aab:
Numqͥd scĩ pseudo ꝓpħe:. quos
ad helye preces ultor celestis
iniurie ignis assũpsit: Sed
ram futuri mysterii pia duii
ne legis p̃scripta signabant:
eo qͦd solus sc̃e eccłie uirginiᷤᷤ
ad generandos popłos dei. im¬
macłate fecunditatis aꝑiret
genitale secretũ. hic g solus
aꝑuit sibi uulũa. Nec mirũ.
Qͥ enĩ dixerat ad ꝓpħam. pͥusꝗͣ.
te formarẽ. in utero nouite.
& in uulua matris scĩficaui¬

Expanded text:
uerba declarant: quia quod nascetur inquit sanctum uocabitur filius dei. non enim uirilis coitus uuluae uirginalis secreta reserauit, sed inmaculatum semen inuiolabili utero spiritus sanctus infudit; solus enim per omnia ex natis de fetagia corruptelae inmaculati partus nouitate non senserit et caelesti maiestate depulerit. nam si litteram sequamur, quomodo sanctus omnis masculus, cum multos sceleratissimos fuisse non lateat? numquid sanctus Achab? numquid sancti pseudoprophetae, quos ad Heliae preces ultor caelestis iniuriae ignis absumsit? sed ram futuri mysterii pia legis diuinae praescripta signabant, eo quod solus sanctae ecclesiae uirginis ad generandos populos dei inmaculatae fecunditatis aperiret genitale secretum. hic ergo solus aperuit sibi uuluam. nec mirum; qui enim dixerat ad prophetam: priusquam te formarem in utero, noui te et in uulua matris s
Abbreviated transcription (Latin):
tatis co poraliter. & estis in illo
repleti. qui ẽ caput omĩs pͥn¬
cipatus & potestatis in quo
& circũcisi estis circũcisione
sine manib. in expoliatione
corporis carnis. in circũcisioͬe
cristi. consepulti ei in baptiᷤ¬
mate. in quo & conresurrexi¬
mꝰ ꝑ fidẽ oꝑationis dei. qͥ susci¬
tauit eum a mortuis. Et mors
gͥ & resurrectio. & circũcisio
eiꝰ ꝑ nob̾ facte sunt & cũ im¬

Expanded text:
is in illo repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis, in quo et circumcisi estis circumcisione sine manibus in exspoliatione corporis carnis, in circumcisione Christi, consepulti ei in baptismate, in quo et consurreximus per fidem operationis Dei, qui suscitavit eum a mortuis . Et mors igitur, et resurrectio, et circumcisio ejus, pro nobis factae sunt. Cum im
Abbreviated transcription (Latin):
ixitq dñs moysi. reuertenti in
egyptũ. Uide ut om̃ia ostenta
quȩ posui in manu tua facias corã
pharaone: ego indurabo cor eius
& non dimittet popłm: dicesq ad
eum. hec dicit dñs. Filius m̃s pͥmo¬
meũ ut seruiat mͥ. & noliusti di¬
mittere eum: ecce ego int̾ficiam
popłm tuum pͥmogenitum. Cumq
ẽẽt in itinere in diuersorio. oc¬
currit ei dñs: & uolebat occide

Expanded text:
ixitque ei Dominus revertenti in Aegyptum: Vide ut omnia ostenta, quae posui in manu tua, facias coram Pharaone: ego indurabo cor ejus, et non dimittet populum. Dicesque ad eum: Haec dicit Dominus: filius primomeum ut serviat mihi et noluisti dimittere eum ecce ego interficiam filium tuum primogenitum cumque esset in itinere in diversorio occurrit ei Dominus et volebat occide
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ante uiderã. Qui surrexit:
& secutꝰ est uxorẽ suã. ueniers¬
ꝙ ad uirũ: dixit ei. Tues qͥ lo¬
cutꝰ es mulieri: & ille. respondit.
łgosum. Qui manue. Quando
inqͥt sermo tuus fuerit exple¬
tus. quid uis ut faciat puer :
aut a quo se obseruare debe¬

Expanded text:
quem ante videram. Qui surrexit et secutus est uxorem suam: veniensque ad virum, dixit ei: Tu es qui locutus es mulieri? Et ille respondit: Ego sum. Cui Manue: Quando, inquit, sermo tuus fuerit expletus, quid vis ut faciat puer? aut a quo se observare debe
Abbreviated transcription (Latin):
capta sunt. ab homine usq ad
peccus. tu ce eleatar sacerdos.¬
c om nes principes uulgi. di¬
uidesq ex equo predã inter
eos qui pugnauerunt &e egreᷤᷤ¬
si sunt ad bellũ. & inter om¬
nem reliquã multitudinem.
& separabis partẽ dño ab his
qui pugnauert̃ &e fuerunt
in bello. unam animã de qͥn¬
gentis. tam ex hominib qm
ex bub ce asinis & ouib. & da¬
bis ea eleararo sacerdoti. quia
primitiȩ dĩisunt. Le.ii.¬
x media parte filioꝵ irł
accipies quinqͣgesimũ ca¬
put hominũ. & boum & asi¬
nimantiũ: ce dabis ea leuitis
qui excubant in custodien¬

Expanded text:
mine usque ad pecus, tu et Eleazar sacerdos, et principes vulgi: dividesque ex aequo praedam inter eos qui pugnaverunt et egressi sunt ad bellum, et inter omnem reliquam multitudinem. Et separabis partem Domino ab his qui pugnaverunt et fuerunt in bello, unam animam de quingentis, tam ex hominibus quam ex bobus et asinis et ovibus, et dabis eam Eleazaro sacerdoti, quia primitiae Domini sunt. Ex media quoque parte filiorum Israel accipies quinquagesinum caput hominum, et boum, et asinimantium, et dabis eam Levitis qui excubant in custodi
Abbreviated transcription (Latin):
nulib. & de asinis triginta
milib qͥngentis. & de homi¬
nib sexdecim milib tulit mo¬
yses quinquagesimũ caput. et
in tabernaculo dñi: sicut pre¬

Expanded text:
llibus, et de asinis triginta millibus quingentis, et de hominibus sedecim millibus, tulit Moses quinquagesimum caput, et in tabernaculo Domini, sicut prae
Abbreviated transcription (Latin):
& condempnabit eam: quia
uenit a finib terrȩ: audire
sapientiam salomonis. Lodẽ
modo condempnabit regina
austri populum iudeoꝵ. quo
condempnabunt uiri niuite
israhelem incredulun¬
ad uiros exercitus qui pũg¬
nauerant: sic loquutus est. hoc
est preceptum legis: quod man
dauit dñs moysi aurũ & argen¬
plumbũ. & omne quod pocest
transire ꝑflammas: igne pur¬
gabitur. Qͥ cquid aute ignem
non potest sust mere: aqua ex¬
piationis sc̃ĩficabitur. & laua

Expanded text:
et condemnabit eam quia et condemnabit eam quia venit a finibus terrae audirs quam Salomon hic. 84 Eodem modo condemnabit regina Austri populum Judaeorum, quo condemnabunt viri Ninivitae Israelem increduluad viros exercitus qui pugnaverant, sic locutus est: Hoc est praeceptdavit Dominus Moysi: Aurum, argenplumbum, et omne quod potest transire per flammas, igne purgabitur. Quod autem ignem non potest sustinere, aqua expiationis sanctificabitur . Aequa
Abbreviated transcription (Latin):
hominis in corde terrȩ trib
dieb ⁊ trib noctib ẽe hoc
loco plenius in commentar iis
ionȩ prophȩ disputauimus.
ad illum ergo locum lectoris
diligentiam remittimus. hoc
breuiter nẽ dixisse contenti.
qd̾ sinedocicos totum intelliga¬
tur ex parte: non qd̃ omnes
tres dies & tres noctes in infer¬
na dñs fecerit. sed qd̾ in parte
parasceues & dñicȩ &e tota die
sabbi. tres dies &e totidem noctes
intelligantur. Ic .iii.
iri ninuite surgent in
iudicio eum generatione ista.
ce condempnabunt eam: nori
non pronomen intellegas. Io¬
nas scđm septuaginta interp̃¬
tes triduo predicauit. ego tan¬
to tempore. Ille assyruis genti
incredulȩ: ego iudeis popͥulo
dei. Ille ꝑegrinis: egt ciuib Ille
uoce loquucus est simplici. ni¬
chil signoꝵ faciens: ego signa¬
tanta faciens. beeltebub calũp¬
niam sustiueo. Plus gͦ est iona¬
hic: id est in presentiarũ inter
uos. Regina austri surget in
iudicio cum generatione ista

Expanded text:
hominis in corde terrae tribus hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus. De hoc loco plenius in Commentariis Jonae prophetae disputavimus: ad illum ergo locum lectoris diligentiam remittimus. Hoc breviter nunc dixisse contenti, quod synecdochice totum intelligatur ex parte: non quod omnes tres dies et tres noctes in inferno Dominus steterit; sed quod in parte Parasceves, et Dominicae, et tota die sabbati, tres dies et totidem noctes intelligantur. Viri Ninivitae surgent in judicio cum generatione ista, et condemnabunt eam: quioci, non pronomen intelligas. Jonas, secundum Septuaginta Interpretes, triduo praedicavit: ego tanto tempore. Ille Assyriis genti incredulae: ego Judaeis populo Dei. Ille peregrinis: ego civibus. Ille voce locutus est simplici, nihil signorum faciens: ego tanta faciens signa, Beelzebub calumniam sustineo. Plus ergo est Jonahic, id est, in praesentiarum inter vos. Regina Austri surget in judicio cum generatione ista,
Abbreviated transcription (Latin):
scribe & pharisei dicentes. Magis¬
ter uolumus a te signum uide¬
ic signum postulant: quasi quȩ
uiderant signa non fuerint.
Sed in alio eugłista. quid petart
plenius explicatur. llolumus a te
signum uidere. de celo. uel iti
morem heliȩ ignem de sublimi
uenire cupiebant: uel in simili¬
tudinem samuelis tempore es¬
tiuo contra naturam loci mu¬
gire tonitrua. choruscare.
fulgura. imbres ruere: qua¬
si non possint & illa calumpni¬
ari. & dicere. ex occultis & ua¬
riis aeris passionib accidisse.
ham qui calumpniaris eaquȩ
oculis uides. manu tenes uti¬
litate sentis: quid facturus
es de his quȩ de cȩlo ueneriit.
Utiq respondebisce magos
in egypto multa signa fecisse.
adultera. Egregie dixit adul¬
tera. quia dimiserat uirum:
&e iuxta iherechielem multis
se amatorib copularat. Sigt¬
num qr erit. c
l non ꝯabitur ei. nisi signũ
ionȩ propħȩ. Sicut eium fuit
ionai in uentre ceti trib die
b & trib noctib: sic erit filiꝰ

Expanded text:
Scribis et Pharisaeis, dicentes: Magister, volumus a te signum videic signum postulant, quasi quae viderant, signa non fuerint. Sed in alio Evangelista quid petant plenius explicatur: Volumus 83 a te signum videre de coelo . Vel in morem Eliae ignem de sublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis, tempore aestivo contra naturam loci mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, quasi non possint et illa calumniari, et dicere ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. Nam qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis: quid facturus es de his quae de coelo venerint? Utique respondebis, et magos in Aegypto multa signa fecisse do mala et adultera. Egregie dixit adultera: quia dimiserat virum, et juxta Ezechielem, multis se amatoribus copulaverat . Signum quaerit, et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae . Sicut enim fuit Jonbus et tribus noctibus: sic erit Filius
Abbreviated transcription (Latin):
nerant de bello: ait. Cur femi¬
nas reseruastis. Nonne iste. st̃
que deceperunt filios isrł ad sug¬
gestionem balaam: & preuarica¬
ri uos fecerunt in dño. suꝑ pec¬
cato ph ogor. unde & ꝑeus¬
sus est populus: Ergo cunctos
interficite quicquid est gene¬
ris masculini: etiam par uulos.
& mulieres quȩ nouerunt ui¬
ros in eoitu iugulate: Puellas
autẽ. & om̃s feminas uirgines
reseruate uobis: & manete ex¬
tra castra septẽ dieb. Qui occide
rit hominem. uel occisum ceti¬
gerit: lustrabitur die tercio.
&e die septimo. Ꝙ de omni pre¬
da siue uestimentũ fuerit suie
uas. & aliquid in utensilia pre¬
paratum: de caprarum pellib
& pilis & ligno expiabitur. fe¬

Expanded text:
nerant de bello ait cur feminas reservastis nonne istae sunt quae deceperunt filios Israhel ad suggestionem Balaam et praevaricari vos fecerunt in Domino super peccato Phogor unde et percussus est populus ergo cunctos interficite quicquid est generis masculini etiam in parvulis et mulieres quae noverunt viros in coitu iugulate puellas autem et omnes feminas virgines reservate vobis et manete extra castra septem diebus qui orit hominem, vel occisum tetigerit, lustrabitur die tertio, et septimo. Et de omni praeda, sive vestimentum fuerit, sive vas, et aliquid in utensilia praeparatum de caprarum pellibus, et pilis, et ligno, expiabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ necdũ ꝑfecte fideilumen ha¬
bebant: claudi. qͥ bona quȩ
nouerant. oꝑandi gressib im¬
plere. ñ qͥbant: aridi. qͥ qmͣli¬
bet oculũ scientie habentes.
pinguedine tamenspei ce di¬
lectionis egebant. Tales in qͥn¬
q porticib iacebant. sed non¬
nisi in piscina angło uenien¬
te sanabantur: qͥa per legem
cognitio peccati. gr̃a autẽ
remissionis. non nisi per ihm̃

Expanded text:
qui necdum perfectum fidei lumen haqui necdum perfectum fidei lumen habebant; claudi erant, qui bona quae noverant, operandi gressibus implere nequibant; aridi, qui quamlibet oculum scientiae habentes, pinguedine tamen spei et dilectionis egebant. Tales in quinque porticibus jacebant, sed nonnisi in piscina angelo veniente sanabantur; quia per legem cognitio peccati, gratia autem remissionis nonnisi per Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
robatica piscina quȩ quinꝙ
porticib cingebatur. popłs
a ne peccare. debeat munitus.
Recte etenim lex quȩ quinꝙ
libris moysi descripta est qui¬
nario numero figuratur: rec¬
te popłs qui in quibdam mun¬
cuciã uitȩ seruare: in qͥbusclam
uͦ solebat immundoꝵ spũum
temptam̃tis agitari. ꝑ aquam
signatur piscine. quȩ nc̃ placi¬
dauentis stare: nc̃ eisirruenti
b turbari consueuerat. & bene
piscina eadem probatica uocat᷑
Probatica qͥppe. grece oues dit¬
cuntur. quia erant nuirum
in illo popło. qͥ dicere. dño nos¬
sent. Nos autẽ popłs tuus & o¬
ues gregis tui:. confitebimur
tͥ in scła. Hulgo autẽ ꝓbatica.
id ẽ. pecuaris piscina fertur
appellata: qd̃ in ea sacerdotes
hostias lauare consueuerant.
ultitudo languentiũ le. iiͭ.¬
quȩ in memoratis porticib
hanc uirib implere non põ¬
se dolebant: atq ideo dm̃icȩ
auxiliũ gr̃ȩ. totis animȩ: af¬
rectib implorabant. Lecierait.

Expanded text:
robatica piscina, quae quinque porticibus cingebatur, populus a, ne peccare debeat, munitus. Recte etenim lex, quae quinque libris Moysi descripta est, quinario numero figuratur. Recte populus qui in quibusdam munditiam vitae servare, in quibusdam vero solebat immundorum spirituum tentamentis agitari, per aquam signatur piscina, quae nunc placida ventis stare, bus turbari consueverat. Et bene piscina eadem probatica vocatur: probata quippe Graece oves dicuntur. Quia erant nimirum in illo populo, qui dicere Domino nossent: Nos autem populus tuus, et oves gregis tui, confitebimur tibi in saecula . Vulgo autem probatica, id est, pecualis piscina fertur appellata, quod in ea sacerdotes hostias lavare consueverint. Multitudo languentium, quae in memoratis porticibushanc viribus implere non posse dolebant, atque ideo Dominicae auxilium gratiae totis animae affectibus implorabant. Caeci erant,
Abbreviated transcription (Latin):
milia: boum septuaginta duo
nulia. asinoꝵ sexaginta mi¬
lla. & mille animȩ hominũ.
sexus feminini quȩ non cog¬
nouerunt uiros triginta duo
milia .iii.ͤ Mata est media
pars his qui in prelio fuerunt:
ouium trecenta triginta sep¬
tem milia quingentȩ: Equib
in partem dñi supputatȩ suit
oues sexcentȩ septuaginta qͥn¬
ꝙ: & de bub triginta sex mi¬
lib boues septuaginta duo.
de asinis triginta milib qͥn¬
gentis. asini sexaginta unus:
de animab hominum sexde¬
cun milib. cesserunt in par¬
tem dm̃i triginta duȩ animȩ
T radiditq moyses numerum

Expanded text:
a duo millia, asinorum sexaginta millia et mille: animae hominum sexus feminei, quae non cognoverant viros, triginta duo millia. Dataque est media pars his qui in praelio fuerant, ovium trecenta triginta septem millia quingentae: e quibus in partem Domini supputatae sunt oves sescentae septuaginta quinque et de bubus triginta sex milibus boves septuaginta duo de asinis triginta milibus quingentis asini sexaginta unus de animabus hominum sedecim milibus cesserunt in partem Domini triginta duae animae tradiditque Moses nu
Abbreviated transcription (Latin):
me conuertere. Si abstuleris offen¬
dicula tua a facie mea. non com¬
moueberis. & uirabis uiuit dũs
in ueritate & in iudicio & in ius¬
ticia: &e benedicent eũ gentes ip¬
sumq laudabunt. Hȩc dic̃ dñs

Expanded text:
me conuertere. si abstuleris offendicula tua a facie mea, non commoueberis. et iurabis: uiuit dominus! in ueritate et in iudicio et in iustitia: et benedicent eum gentes ipsumque l
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ueniemꝰ ultra ad te: Nũquid
obliiuscit᷑ uirgo ornam̃ti sui:
sponsa fasciȩ pectoralis suȩ: Po¬
płs uͦ ms̃ oblitꝰ est mei: diebus
uid niteris bonã ostende.¬
re uiã tuã. ad querendã dilec¬
Itionẽ. quȩ insuꝑ & malicias do¬
cuisti uias tuas: & in alistius
inuentus ẽ. sanguis animaꝵ
pauꝑũ ce innocentũ: Non ir
fossis inueni eos: s in om̃ib quȩ¬

Expanded text:
t: Numquid obliuiscitur uirgo ornamenti sui, sponsa fasciae pectoralis suae? populus uero meus oblitus est mei diebus uid niteris bonam ostendere uiam tuam ad quaerendam dilectionem, quae insuper et malitias tuas docuisti uias tuas, et in alis tuis inuentus est sanguis animarum pauperum et innocentium? non in fossis inueni eos, s
Abbreviated transcription (Latin):
uod autẽ in eo qͦd respon¬
dit dũo petrus amo te.
non addit᷑ plus his. hoc res¬
pondit quod de se ipso scie¬
bat: ñ enim quantum ab a¬
lio quolibet diligeret᷑ scire
poterat. qͥ cor alteriꝰ uidere
non poterat. s tam̃ suꝑiori¬
b uerbis dicendo. etiam dñe
tu scis. satis & ipse declara¬
uit. scientẽ dñm int̾rogasse
qͦd interrogauit. Sciebat gͥ
dñs ñ solũ quod diligeret.

Expanded text:
Quod autem in eo, quod responQuod autem in eo, quod respondit Petrus: Amo te, non addidit, plus his, hoc respondit quod de se ipso sciebat. Non enim quantum ab alio quolibet diligeretur scire poterat, qui cor alterius videre non poterat. Sed tamen superioribus verbis dicendo: Etiam Domine, tu scis, satis et ipse declaravit, scientem Dominum interrogasse, quod interrogavit. Sciebat igitur Dominus non solum quod di
Abbreviated transcription (Latin):
dilexerit dñs. cũ ipsum dñm
plui dilexerit petrus. Nbicũ¬
q euĩ se cõmemorat ioħes. ut
nomine. suo tacito ipse posfit
intelligi. hoc addit qd̾ eum di¬
ligebat iħc. quasi solũ diligẽt.
ut hoc signo discerneret᷑ a cete¬
gͦ nisi amplius se dilectũ cum
hoc diceret uolebat intelligi:
qͦd absit ut mendacit diceret:
Quod autẽ. maius potuit dare¬
iħe maioris erga cum sue dilec¬
tionis indicium: quã ut homo
cũ ceteris condiscipłis suis so¬
cius tante saluns. solus tam̃
discubuerit suꝑ pectus ipsius
saluatoris: porro qͦd apłs pe¬
trus plus aliis dilexerit xp̃m:
possunt quidem documenta
multa ꝓferri. Sed ut longe
in ali÷ non eamꝰ. ipsius tercie
manitestationis dñi paulosu¬
ꝑiore lectione que istam p̃ce¬
dit. satis euidenter apparet.
ubi iut̾rogans eum dixit. di¬
ligis me plus his. qͦd utiq
sciebat. & tam̃ interrogabat.
ut etiam nos qͥ legimꝰ eugłm
amorẽ petri erga illũ. & illo
int̾rogante. & isto responden¬

Expanded text:
dilexerit Dominus, cum ipsum Dominum plus dilexerit Petrus? Ubicumque enim se commemorat Joannes, ut nomine suo tacito ipse possit intelligi, hoc addit quod eum diligebat Jesus, quasi solum diligeret, ut hoc signo discerneretur a caeteergo, nisi amplius se dilectum, cum hoc diceret, volebat intelligi? quod absit ut mendaciter diceret. Quod autem majus dare potuit Jesus majoris erga eum suae dilectionis indicium, quam ut cum caeteris condiscipulis suis socius tantae salutis, solus tamen recubuerit super pectus ipsius Salvatoris? Porro quod apostolus Petrus plus aliis dilexerit Christum, possunt quidem documenta multa proferri; sed ut longe in alia non eamus, in ipsius tertiae manifestationis paulo superius lectione quae istam praecedit, satis ubi interrogans eum dixit: Diligis me plus his? quod utique sciebat, et tamen interrogabat, ut etiam nos, qui legimus Evangelium, amorem Petri erga Dominum, et in illo interrogante, et in illo responden
Abbreviated transcription (Latin):
& augetur questio. le ii.¬
uantũ gͦ ipse sapio. meli¬
orem qui plus diligit
xp̃m. feliciorem quẽ plus di¬
ligit. xp̃c facile responderẽ:
si iusticiam liberatoris nr̃i mi¬
nus eum diligentis a quo plꝰ
diligit᷑. ꝙ eum plus a quo mi¬
uꝰ diligit᷑. quẽadmodũ dese¬
derem p̃uiderem. Aggredi
gͥ in eius manifesta misce
ti: ꝓ uirib quas ipse don aue¬
rit disputare. Huc usq enim
ꝓposita ẽ: non exposita. Expo¬
nende uͦ eiꝰ hoc sit exordium.
ut meminerimꝰ in hoc corrup¬
tibili corpore quod aggrauat
animã. uitam nos uiuere mi¬
serã. Sed qͥ iam redẽpti ꝑ me

Expanded text:
 augetur quaestio. Quantum autem ipse sapio, meliorem qui plus diligit Christum, feliciorem vero quem plus diligit Christus, facile responderem; si justitiam Liberatoris nostri minus eum diligentis a quo plus diligitur, et eum plus a quo minus diligitur, quemadmodum defenderem, perviderem. 5. Aggrediar igitur in ejus manifesta miseriti, pro viribus quas ipse donaverit, disputare: hucusque enim proposita est, non exposita. Exponendae vero ejus hoc sit exordium; ut meminerimus in hoc corruptibili corpore quod aggravat animam , vitam nos miseram vivere. Sed qui jam red
Abbreviated transcription (Latin):
inultis. in scã sicut scriptum
ẽ ciuitate. Sed tam̃ ut dicere
ceꝑam. si qͥdam mortuum mo¬
ysen negant. quẽ scriptura
ipsa uel sepulchrũ eiꝰ nusqͣm
inueniri legimꝰ. mortuũ tam̃
ẽẽ sine ulla ambiguitate tes¬
tat᷑: quantomagis ioħes exis¬
toꝵ occasione uerboꝵ. uͥ dñs
ait. sic eum uolo nianere do¬
nec uenio. credit᷑ uiuus dor¬
mire sub terra: quẽ traduns
ris quãuis apochrifis repꝑi¬
tur. quando sibi fieri iussit se¬
pulchrũ. incolumẽ fuisse p̾sen¬
tem: eoq effosso. & diligentissi¬
me p̃parato. ibi eum se tamꝗͣ.¬

Expanded text:
a, sicut scriptum est, civitate . Sed tamen, ut dicere coeperam, si quidam Moysen mortuum negant, quem Scriptura ipsa, ubi sepulcrum ejus nusquam inveniri legimus, mortuum tamen esse sine ulla ambiguitate testatur; quanto magis Joannes ex istorum occasione verborum ubi Dominus ait, Sic eum volo manere donec venio, creditur vivus dormire sub terra? Quem tradunt ris quamvis apocryphis reperitur, quando sibi fieri jussit sepulcrum, incolumem fuisse praesentem; eoque effosso et diligentissime praeparato, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
rum ẽẽ qͦd ait ioħes. ñ dixisse
dñm qͦd discipłs ille ñ morit᷑.
s hoc tam̃ significatũ ẽẽ talib
uerbis. qualia eũ dixisse nar¬
rauit: & asserat ioħem apłm
uiuere. atq in illo eiꝰ sepulero
qͦd ẽ apud ephesum dormire
potiꝰ eum quã mortuum iace¬
re.Contendat. assumat in ar¬
gum̃tũ. qͦd illic t̾ra sensim sca¬
tere. & quas ebullire ꝑhibet᷑.
atq hoc eiꝰ anhelitu fieri. siue
constant̃. siue ꝑtinacit᷑ asse¬
ueret. Non enim possunt de¬
ẽẽ qͥ credant. Sic ñ desunt
qui etiam moysen asseueren
iuuere. qr scriptũ ẽ eiꝰ sepul¬
chrum non inueniri: & appa¬
ruit cũ dño in monte ubi et
ysi corpus ñ potuerit alicubi
sic abscondi. ut ꝓrsus homies
lateret ubi eẽt. atq inde ad
horam diuinitꝰ excitari. qͣn¬
do cũ xp̃o helẏas & ipse sunt
uisi: sicut ad horam multa
do passus est xp̃c. & post ei¬

Expanded text:
quod ait Joannes, non dixisse Dominum quod discipulus ille non moritur, sed hoc tamen significatum esse talibus verbis, qualia eum dixisse narravit; et asserat Joannem apostolum vivere, atque in illo sepulcro ejus quod est apud Ephesum, dormire potius eum, quam mortuum jacere contendat, assumatque in argumentum quod illic terra sensim scatere et quasi ebullire perhibetur, atque hoc ejus anhelitu fieri, sive constanter, sive pertinaciter, asseveret. Non enim possunt deesse qui credant, si non desunt qui etiam Moysen asserant vivere, quia scriptum est, ejus sepulcrum non inveniri , et apparuit cum Domino in monte ubi et ysi corpus non potuerit alicubi sic abscondi; ut prorsus homines lateret ubi esset, atque inde ad horam divinitus excitari, quando cum Christo Elias et ipse sunt visi, sicut ad horam multa do passus est Christus, e
Abbreviated transcription (Latin):
on parua questio est
cur apł̃o petro. quan¬
do se tercio manifesta¬
uit discipłis tlixerit dñs. se¬
quere me. de apł̃o autẽ ioħe
sic eum uolo manere donec
ueniã: qͥo ad te: huic questi¬
oni quantũ dñs ipse dona¬
tractande:sermonem nouis¬
simũ huius oꝑis impendimꝰ

Expanded text:
on parva quaestio est, cur apostolo Petro, quando se tertio manifestavit discipulis, dixerit Dominus, Sequere me; de apostolo autem Joanne, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? Huic quaestioni, quantum Dominus ipse donasolvendae sermonem novissimum hujus operis impendi
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ qͦd discipłs ille ñ moritur.
s sic eum uolo manere. donee
ueniam. qͥd ad te. Ecce quous¬
q in euglio extendit᷑ questio.
que sua ꝓfunditate ñ medio¬
crit mentẽ scrutantis exer¬
cet. Cur enĩ d̃r petro seque¬
re me: nec dr ceteris qͥ simł
aderant: et ꝓfecto eum sicut
magistrũ discipłi sequebant᷑.
s si ad passionẽ intelligendũ
est. numqͥd solus ꝓ xp̃iana
ueritate passus ͤ petrus: non¬
ne ibi erat in illis septe alius
filiꝰ ⁊ ebedeifrat ioħis: qͥ post
eiꝰ ascensionẽ ab herode ma¬
nifestatur occisus: yerũ aliqͥs
dixerit. qm̃ iacob ñ est cruci¬
fixus. merito dictum ẽ petro
sequere me:qͥ non solũ mor¬
tem. s etiam morte erueis. si¬

Expanded text:
 discipulus ille non moritur. sed, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? Ecce quousque in hoc Evangelio extenditur quaestio, quae sua profunditate non mediocriter mentem scrutantis exercet. Cur enim dicitur Petro, Sequere me, nec dicitur caeteris qui simul aderant? Et profecto eum sicut magistrum discipuli sequebantur. Sed si ad passionem intelligendum est, numquid solus pro christiana veritate passus est Petrus? Nonne ibi erat in illis septem alius filius Zebedaei frater Joannis, qui post ejus ascensionem, ab Herode manifestatur occisus ? Verum aliquis dixerit, quoniam Jacobus non est crucifixus, merito dictum esse Petro, Sequere me, qui non solum mortem, sed etiam mortem crucis, si
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ possit inueniri. Cur gͦ de
ioħe dictum ẽ. sic eum uolo
inre donec ueniam: quid
d te:ͦ ꝙ repetitũ ẽ. tu me se¬
quere: tamquã ille ideo ñ se¬
manere donec ueniat: qͥs fa¬
cile aliud dictũ ẽẽ credat. qͣm
qͦd fr̃es credid̾ant. qͥ tc̃ aderans.
eo qͦd scilicet ñ eẽt discipłs il¬
le moriturus: s donec iħe ue
niret. ita maneret in carne :¬
Sed hanc opinionẽ ioħes ipse
abstulit: non hoc dixisse dñm
aꝑta contradictione declarais.
Cur enĩ subiungeret. ñ dixit ih̾e
ñ morit᷑: nͥ ne hominũ cordi

Expanded text:
inveniri. Cur ergo de Joanne dictum est, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? et repetitum est, Tu me sequere; tanquam ille ideo non sevoluit donec veniat? Quis facile aliud dictum esse credat, quam quod fratres crediderant qui tunc erant, eo quod scilicet non esset discipulus ille moriturus, sed donec Jesus veniret, ista maneret in vita? Sed hanc opinionem Joannes ipse abstulit, non hoc dixisse Dominum aperta contradictione declarans. Cur enim subjungeret, Non dixit Jesus, Non moritur, nisi ne hominu
Abbreviated transcription (Latin):
uult ut transeamꝰ: & unde ñ
uult ꝑeamus. Amet gͦ eũ pe¬
trus. ut ab ista mortalitate li¬
bemur: ametur ab eo ioħes.
ut in illa immortalitate ser¬
uem᷑. Sed ista ratione illud os¬
tendit᷑. cur ampliꝰ ioħem quã
petrũ. amauerit xp̃e ñ cur
ampliꝰ petrꝰ quã iohes amaue

Expanded text:
vult, transeamus, et unde non vult, transeamus, et unde non vult pereamus. Amet ergo eum Petrus, ut ab ista mortalitate liberemur; ametur ab eo Joannes, ut in illa immortalitate servemur. Sed ista ratione illud ostenditur, cur amplius Joannem quam Petrum amaverit Christus, non cur amplius Petrus quam Joannes amave
Abbreviated transcription (Latin):
spe. Ina in tempore ꝑegri¬
nationis: altera in eternitate
mansionis. Ina in labore: al¬
tera in requie. Una in oꝑe ac
tẽplationis. Una in uia: alte
Rgo una bona ẽ. s adhuc m¬
sera. altera melior & beata.
Ista significata ẽ ꝑ apłm petrũ.
illa ꝑ ioħem. Tota hic agitur
ta usq in huiꝰ scłi finẽ : & illie
inuenit finem. Differt᷑ illa cõ¬
lo autẽ sic eum uolo manere
donec ueniam, qͥd ad te: tume
sequere. Qd enĩ ẽ hoe: quan¬
tum sapio. quantũ capio. qͥd ẽ nͥ
maneat donec sempit̃na ueni¬
o redditurus bona: In hac gͥ¬
diligimꝰ: tanto faciliꝰ liberam᷑
a malo. At ipse nos minꝰ dili¬
git. quales nc̃ sumꝰ: & hinci¬
deo liberat. ne. semꝑ tales simꝰ:
ibi uͦ ampliꝰ nos diligit. qm̃ qd
ei displiceat. & qͦd a nob̾ aufe¬
rat non habebimꝰ. Non ob ali¬
ud hic nos diligit. nͥ ut sanet.
& transferat ab his que ñ di¬
ligit. Hic gͦ minꝰ ubi ñ uult ut
rem aneamus: ibi ampliꝰ. quo

Expanded text:
specie; una in tempore peregrispecie; una in tempore peregrinationis, altera in aeternitate mansionis; una in labore, altera in requie; una in via, altemplationis; una declinat rgo una bona est, sed adhuc misera; altera melior et beata. Ista significata est per apostolum Petrum, illa per Joannem. Tota hic agitur ista usque in hujus saeculi finem, et illic invenit finem: differtur illa comlo autem, Sic eum volo manere donec veniam; quid a te? Tu me sequere. Quid enim est hoc? Quantum sapio, quantum capio, quid est hmaneat donec sempiterna venio redditurus bona? Quod apdiligimus, tanto facilius liberamur a malo. At ipse nos minus diligit quales nunc sumus; et hinc ideo liberat, ne semper tales simus. Ibi vero amplius nos diligit, quoniam quod ei displiceat, et quod a nobis auferat, non habebimus. Nec ob aliud hic nos diligit, nisi ut sanet, et transferat ab iis quae non diligit. Hic ergo minus, ubi non vult, remaneamus; ibi amplius, quo