comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Habemꝰ gͦ tres olei species:
omnes utiq tam uecessa¬
rias. quani irtiles. Primã con¬
tra triplicẽ contriciõnẽ uulu̾is
liuoris. & plage tumentis:
sed̾am autẽ contra tͥplicẽ dolo¬
rem langiudi capitis. mesti
cordis. egroti corporis. terciam
uero contra tplicẽ fatigationẽ.
etiã sani corporis. uidelicet la¬
boris. egestatis. ꝑsecutionis.
Habes oleum diine miscłie.
inquo forieas uulnera peccatoꝵ:
habes oleum gr̃e. in quo mitiges
morbos uicioꝵ: habes oleũ głe
inquo lenias fatigationẽ cer¬
tamuũ. Sicut aliud ẽ morb
& aliud ẽ uulnꝰ. sic̃ suꝑiꝰ docui¬
mus: sic aliud ẽ uicuim. & a¬
liud ẽ peccm̃. Uicrum ẽ ipsius
naturalis boni. etiã inuitꝰ de¬
fectꝰ: pecc̃ĩu ẽ temptantis mali
spontaneꝰ consensus. Nitium
itaq corruptio nature. ex qua
fit ꝓna & cupida etiã illiꝰ mali
sepe cui tam̃ consentire nolit.
pecc̾m uero ẽ ꝑuersio industrie.
ꝓpter quã sepe illi etiã malo
sponte consentit. eui facile re

Expanded text:
Habemus ergo tres olei species, omnes utique tam necessarias quam utiles. Primam, contra triplicem contritionem, vulneris, livoris, plagae tumentis. Secundam autem, contra triplicem dolorem, languidi capitis, moesti cordis, aegroti corporis. Tertiam vero contra triplicem fatigationem etiam sani corporis videlicet laboris, egestatis, persecutionis. Habes oleum divinae misericordiae, in quo foveas vulnera peccatorum; habes oleum gratiae, in quo mitiges morbos vitiorum; habes oleum gloriae, in quo lenias fatigationes certaminum. Sicut aliud est morbus, et aliud vulnus, sicut superius docuimus, sic aliud est vitium, et aliud est peccatum. Vitium est ipsius naturalis boni etiam invitus defectus, peccatum est tentantis mali spontaneus consensus. Vitium itaque est corruptio naturae ex qua fit prona et cupida illius etiam mali saepe, cui tamen consentire nolit. Peccatum vero est perversio industriae per quam saepe illi etiam malo sponte consentit cui facile res
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitates: & quoꝵ tecta sũt
peccata. Mirabile sane miscb̾ie
unguentũ: quod non solũ de
ufirmo sanũ: s & de miseio
effecit beatum. B̾eatꝰ uir ĩqͥt
cui ñ imputauit dñs pecc̾m:¬
tioꝵ morbos corruptionẽq na

Expanded text:
iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Mirabile sane misericordiae unguentum, quod non solum de infirmo sanum, sed et de misero efficit beatum: Beatus vir, inquit, cui non imputavit Dominus pectiorum morbos currupt
Abbreviated transcription (Latin):
rius. De spei longanunitate.
ertiam petram que ẽ lon¬
ganimitas spei. apud iob
non dubito posse reꝑiri. deqͦs
fundebat riuos olei uñ &e le¬
nibat dolorem corꝑis sui. Sꝑa¬
bat enim usq ad mane. int̾
tot damna doloꝵq uuln̾a.
numꝗͣ ex haustiis. oleo spel
suȩ. nusqͣ. diffidens de unctio¬
ne diuine misericordiȩ: etiam¬
sime occicłit inquit in ip̃o sꝑa¬

Expanded text:
IX. De spei longanimitate. Tertiam petram, quae est longanimitas spei, apud Job non dubito posse reperiri, de qua sibi fundebat rivos olei, unde et lenibat dolores corporis sui. Sperabat enim usque ad mane inter tot damna, dolorumque vulnera, nunquam exhaustus oleo spei suae, nusquam diffidens de unctione divinae misericordiae: Etiamsi occiderit me, inquiens, in ipso spera
Abbreviated transcription (Latin):
ostibus itaq fugatis ciuibꝰ¬
q: pacificatis. nil iam ob¬
stat ut arbitror. quin illarũ¬
nr̃a cuutas exꝑiatur: quȩ sit il¬
la pax dĩ que exuꝑat omnem
sensum: uel quam magna sit¬
multitũdo dulcedinis. quam
abscondit ds̃ diligentib se. Ab¬
scondit inquit. Quid gͦ mirũ¬
si eam quilibet mundi ama¬
tor nescit. quam ds̃ diligenti¬
bus se abscondit. Qui enim in
bonis falsis & deceptoriis spem
figunt: que sint uera bona
inuenire non possunt. uñde
est quõd dicunt. Quis osten¬
dit nobis bona: Est enu mau¬
na absconditum. & nisi gustan¬
tibus omnino incognitum:
Est uamq huiꝰmõdĩ dulcẽdo cor¬
dis. non carnis: uñde nec eam
nosse potest quilibet carnalis.
Bedisti inquit leticiam in corde
meo. Corꝑales delicie sicut &
ip̃m corpus corporeo oculo ii¬
deri possunt. delicias cordis
sicut nec ip̃m cor oculi carnis
iũdere nequeunt. Qua gͦ ratio

Expanded text:
ostibus itaque fugatis, civibusque pacificatis, nil jam obstat, ut arbitror, quin illa nostra civitas experiatur quae sit illa Dei pax quae exsuperat omnem sensum ; vel quam sit magna multitudo dulcedinis, quam abscondit Deus diligentibus se . Abscondit, inquit. Quid ergo mirum, eam si quilibet mundi amator nescit, quam Deus diligentibus se abscondit? Qui enim in bonis falsis et deceptoriis spem figunt, quae sint vera bona invenire non possunt; unde est quod dicunt: Quis ostendit nobis bona . Est enim manna absconditum, et nisi gustantibus, omnino incognitum. Est namque hujusmodi dulcedo, cordis, non carnis; unde nec eam noscere potest quilibet carnalis: Dedisti, inquit, laetitiam in corde meo ibid. Corporales deliciae, sicut et ipsum corpus, corporeo oculo videri possunt; delicias cordis, sicut nec ipsum cor, oculi carnis videre nequeunt. Qua ergo ratio
Abbreviated transcription (Latin):
multis offendunus omnes
& si dixerimus quia pecca¬
tum non liabemus. uos iꝑ¬
sos seducimus. & ueritas in
nobis non est. Gratiã itaq
s gratis recuꝑare potest.⁊ et
in recupata gr̃a cotidie ere¬
scere potest: ueruntũ pͥme
possibilitatis integritatem
recuperare non potest. Et si
maiorem uixta aliquid gra¬
tiam recurperare possit. in¬
tegram tamen in hac uita
habere nou poterit Puer se¬
mel truncatus manus. corpꝰ
liabere potest: integrũ autẽ
omuino habere non potest
Grãm tunc sane integram
ueracit᷑ haberet: si ad ome
debitum soluendũ. & omne
illicitũ cauendũ sibi suffice¬
ret. S scdđm salomonis sin¬
tentiãnon ẽ iustus in terra
qui non peceet. Integran i¬
laq gr̃ãm recuperare non
ꝑoteit: nec ad pͥme possibilita¬
tis integritatem. post corrup¬
tiouis sue malum proficere
potest: eo quod caput langui¬
dum sit: & infirmitas eius.
plenam curationẽ non reci¬

Expanded text:
s offendimus omnes, et si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Gratiam itaque sed gratis recuperare potest, et in recuperata gratia quotidie crescere potest. Verumtamen primae possibilitatis integritatem recuperare non potmajorem gratiam juxta aliquid recuperare possit, integrans tamen in hac vita habere non poterit. Puer semel truncatus majus corpus habere potest, integrum autem omnino habere non potest: gratiam sane integrum veraciter tunc haberet, si ad omne debitum solvendum, et omne illicitum cavendum sibi sufficeret: Sed, secundum Salomonis scientiam, non est justus in terra, et qui non peccet . Integram itaque gratiam recuperare non potest, nec ad primae possibilitatis integritatem post corruptionis suae malum proficere potest, eo quod caput languidum sit, et infirmitas ejus plenam curationem non reci
Abbreviated transcription (Latin):
desinit. Cunc beniamin frẽm
suũ suꝑ se ruentẽ excipit. qñ
ex stucdio meditationis. animꝰ
in contẽplationem surgit. Ccͣ
beniamin os ioseph oscula iun¬
gunt: quando duina reuela¬
tio. &̃tei humana ratiocinatio.
in una u̾itatis attestatione con¬
sentunt. Tides ne qͦmͦ diuina
script᷑a cͥca unam eandemq rẽ
significationis modum alt̾nat
ubiq tam̃ aliqͥt adiungit. uñ
sensum ex toto latere ñ sinat.
In morte rachel contemplatio
supͣ rationem ascendit: in in¬
tͦitu beniamin in egyptum. con¬
templatio usq ad imaginationẽ
descendit: in deosculatione ben¬
iamin & ioseph. diuine reuelatio¬
ni humana ratio applaudit.

Expanded text:
t. Tunc Benjamin fratrem suum super se ruentem excipit, quando ex studio meditationis, animus in contemplationem surgit. Tunc Benjamin et Joseph oscula jungunt, quando divina revelatio et humana ratiocinatio in una veritatis attestatione consentiunt. Videsne quomodo divina Scriptura circa unam eamdemque rem significationis modum alternat, ubique tamen aliquid adjungit unde sensum suum ex toto latere non sinat. In morte Rachel contemplatio supra rationem ascendit, in introitu Benjamin in Aegyptum, contemplatio usque ad imaginationem descendit, in deosculatione Benjamin et Joseph, divinae revelatione humana ratio applaudit.
Abbreviated transcription (Latin):
gimꝰ. quid aluicĩ quam de illa
int̾na familia synagogã facimꝰ
degustationis dulcedine allecta.
ad nutũ rationis sponte occurre
& mintimis fixa stare chdic̾t.
censeri pot̾it. Discanus gͦ sola
int̾iora bona amare. discamꝰ so¬
la illa frequentius cogitare: &
quales beniamin dilig̾e scimꝰ ꝓro¬
culdubio eccłias efficimꝰ. In huiꝰ¬

Expanded text:
gimus, quid aliud quam de illa gimus, quid aliud quam de illa interna familia Synagogam facimusdulcedinis degustatione allecta, ad nutum rationis, sponte occurrere, et in intimis fixa stare didicerit, censeri poterit. Discamus ergo sola interiora bona amare, discamus sola illa frequentius cogitare, et quales Benjamin diligere scimus, procul dubio ecclesias efficimus. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
in m̃tis excessu. Ubi putas nisim
que. ut faciat de cogitationib uł
desidiis suis synagogam: quam
eccł̃iam Nostis satis quod syna¬
goga congregatio. eccłia int̾pre¬
tatur conuocatio. Aliudd est sine
uoluntate seu contra uoluntatẽ.
aliqua munum cog̾e: atq aliud
ꝑ seipsã. ad iuitum iubentis spo¬
te occurrere. Insensibilia osbru¬
ta congregari possunt conuoqi¬
ri auten non possunt. S cs ipon
quoq rationaliũ concursus. spon¬
taneo nutu fit: ut iure conuo¬
catio dici possit. Tides gͦ quantũ
sit int̾ conuocationẽ &s congrega¬
gationẽ: int̾ eccłiam os synagogã.
Si gͥ ꝑsenseris desicłia tua. cͥca ex¬
tores delectationes affici. o cogi¬
tationes tuas in eis iugit᷑ occu¬
pari. cũ magna sollicitudine cõ¬
pelle intͣre: ut possis saltem ex
eis interim synagogam facere.
Quociens enim euagatones m̃tis
in unũ colligimꝰ. o om̃s cordis mo¬
tus. in uno eternitatis desid̾io fi¬

Expanded text:
in mentis excessu . Ubi putas nisi iin mentis excessu . Ubi putas nisi ique ut faciat de cogitationibus, vel desideriis suis Synagogam, quam Ecclesiam. Nostis satis quod Synagoga congregatio, Ecclesia interpretatur convocatio. Aliud est sine voluntate seu contra voluntatem, aliqua in unum cogere, atque aliud per seipsa ad nutum jubentis, sponte occurrere. Insensibilia, et bruta congregari possunt, convocari autem non possunt. Sed et ipsorum quoque rationalium concursus, spontaneo nutu fit, ut jure convocatio dici possit. Vides ergo quantum sit inter convocationem et congregationem, et inter Ecclesiam et Synagogam. Si igitur praesenseris desideria tua circa exteriores delectationes affici, et cogitationes tuas, in eis jugiter occupari, cum magna sollicitudine compelle intrare, ut possis saltem ex eis interim Synagogam facere. Quoties enim evagationes mentis, in unum colligimus, et omnes cordis motus in uno aeternitatis desiderio fi
Abbreviated transcription (Latin):
dia sꝑargit᷑. que uariis cogitati¬
onib huc illucq distrahit᷑. qñ¬
putas hanc grãm acciꝑe mere¬
bit᷑. Que nondũ potest seipãm
inunũ collig̾e̾. que ñdum nouit
ad seipãm intrare. quando pot̾it
ad ea que supra ipãm sunt con¬
templatione ascencłe. Diseat gͦ¬
disꝑsiones isrłis congregare. stu¬
deat euagationes m̃tis restringͥẽ
assuescat intimis suis immorari.
ext̾iora omnia obliuisci: qui ad
celestium contemplationẽ anhe¬
lat. qui in diuinoꝵ noticiam sus¬
pirat. Faciat eccłiam ñ solum de¬
sicłioꝵ uerum etiam eogitationũ:
ut discat uerum bonũ solum
amare. & ip̃m solum indesinent᷑
cogitare. In eccłiis inquit benedici¬
te dõ. In hac namq gemina eccl̃ia
cogitationũ uidelicet ac desid̃ioꝵ
in hac gemuina unanimitate stu¬
dioꝵ. q uoluntatum. beniamin
in excelsum rapit᷑: & mens duum¬
tus afflata. in suꝑna eleuatur. Ibi
inquit beniamin adolescentulus.

Expanded text:
deria spargitur, quae variis cogitatideria spargitur, quae variis cogitationibus huc illucque distrahitanc gratiam accipere merebitur? Quae nondum potest seipsam in unum colligere, quae necdum novit, ad semetipsam intrare, quando poterit, ad ea quae supra seipsam sunt contemplatione ascendere? dispersiones Israelis congregare, studeat evagationes mentis restringere, assuescat in intimis suis immorari, exteriora omnia oblivisci, qui ad coelestium contemplationem anhelat, qui in divinorum notitiam suspirat. Faciat ecclesiam non solum desideriorum, verum etiam cognitionum, ut discat verum bonum, solum amare, et ipsum solum indesinenter cogitare: In ecclesiis, inquit, benedicite Deo . In hac namque gemina ecclesia, cogitationum videlicet et desideriorum, in hac gemina unanimitate studiorum et voluntatum, Benjamin in excelsum rapitur, et mens divinitus afflata in superna elevatur: Ibi, inquit, Benjamin adolescentulus
Abbreviated transcription (Latin):
Discat pͥus homo in cli imagi¬
ne. cdiscat in eius similitudue
quid debeat de dõ cogitare
Contis ascensio ut dictum
est. ꝓtinet ãd cognitionem
sui. ea que supra montem gł¬
runtur. ꝓuennt ad cognitip¬
nem cł̃. Illuad ad ioseph: ista
ad beniamim ꝑtinere dubium
ñ est. Ante benian ioseph nasci
necesse est. Mens enim que se
ad sui considerationem non ele¬
uat. quando ad ea que supra
ppãm sunt pepna contempla¬
tionis euolat: In hunc montẽ¬
dñs aͣscendit: moyses ascendit.
In hoc monte de tabernacłi con¬
structione. dominꝰ docuit. mo¬
yses didicit. Quid ꝑ taberna¬
łm federis. nis status intelligi¬
tur ꝑfectionis: Qui gͦ montem
ascendit: qui diligent̾ attendit.
qui diuti s querit. qui tan¬
Dem inuenit qualis sit: restat
ut ex diuuina reuelatione cog¬
noscat. qualis eẽ debeat: qualȩ
mentis edificium dõ p̃ꝑare: qͥb
obsequiis dm. placare oporteat.
Mlens gͥ que adhuc ꝑuaria desi¬

Expanded text:
Discat prius homo in Dei imagiDiscat prius homo in Dei imagine, discat in ejus similitudine quid debeat de Deo cogitare. Montis ascensio, ut dictum est, pertinet ad cognitionem sui, ea quae supra montem geruntur, provehunt ad cognitionem Dei. Illud ad Joseph, ista ad Benjamin pertinere dubium non est. Ante Benjamin Joseph nasci necesse est. Mens quae se ad sui considerationem non sublevat, quomodo ad ea quae supra ipsam sunt, penna contemplationis evolat? In hunc montdescendit, Moyses ascendit. In hoc monte, de tabernaculi constructione, Dominus docuit, Moyses didicit. Quid per tabernaculum foederis, nisi status intelligitur perfectionis? Qui igitur montem ascendit, qui diligenter attendit, qui diutius quaerit, qui tandem invenit qualis sit, restat ut ex divina revelatione cognoscat qualis esse debeat, quale mentis aedificium Deo praeparare, quibus obsequiis Deum placare oporteat. Mens igitur, quae adhuc per varia desi
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ostendit: unus enim atq
idem. sibi ip̃i o ꝑat̾ & filius eẽ nͣ
poss S quis sensus hoc caꝑiate
qͦmͦ unus ad alium sit. alius in
ꝑsona. es idem in essentia: Si ex¬
emplum queris. nusꝗͣ creatura¬
rum inuenis quod tibi satisfac̾e
ualeat. Si rationem consulas:
omnis humana ratio reclamat.
In tantum enĩ est ista assertio.
nisi adhuuis rei c̾titudinem fcoes
eam subleuaret. Merito gͦ in
huius mysterii reuelatione. au¬
ditor eaditor cadit. sensus deficit.
rito talis reuelatio non est fac¬
ta nisi inmonte: neq enun ny¬
sterii huius tam ꝓfunda subłi¬
mitas. &tam subłimis ꝑfunditas
debuit manifestari inualle.
Qui enim conu̾satione uel cogi¬
tatione adhuo in mnio sunt:
hiuius muñis dignatione in¬
dignos se eẽ ostendunt. Ascen¬
dat gͦ hõ ad cor altum. ascen¬
dat in montem istum: suult
illa caꝑs si uult illa cognoscere.
que sunt supͣ a sensum hu¬
nem sui ad cognitionem dĩ.

Expanded text:
tatem ostendit: unus enim atque tatem ostendit: unus enim atque idem sibi ipsi, et Pater et Filius esse non posset. Sed quid sensus hoc capiat, quomodo unus ad alium sit, alius in persona, idem in essentia? Si exemplum quaeris, nusquam creaturarum invenis, quod tibi satisfacere valeat, si rationem consulas, omnis humana ratio reclamat. Intantum enim est ista assertio, nisi ad hujus rei certitudinem fides eam sublevaret. Merito ergo in hujus mysterii revelatione auditor cadit, sensus deficit, rito talis revelatio non est facta nisi in monte neque enim mysterii hujus, tam profunda sublimitas, et tam sublimis profunditas debuit manifestari in valle. Qui enim conversatione vel cogitatione adhuc in imo sunt, hujus muneris dignatione indignos se ostendunt. Ascendat ergo homo ad cor altum ascendat in montem istum, si vult illa capere, si vult illa cognoscere, quae sunt supra sensum hunem sui, ad cognitionem Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ esset: poss ꝑatͥ in filio cõ¬
placere.: s ipẽ pat̾ sͥ in filio cõ¬
placere non poss Quid est di¬
cere complacui: nisi qͣmͦ placui
mͥ in menietip̃o. ita placui m
in filio: En forte in eo quod dicit
in complacui. in hoc suo benepla¬
cito socum se habere ostendit.
Quia quomͦ ꝑatͥ complacet in
filio:. sic ia filio complacet os spũ
scõ. Uel forte iocireo dr̃ compla¬
cuiꝰ ut inde detͣ intelligi. quia
quomͦ ꝑat̾ sͥ complacet in filio.
sie s nimirum complacet ia sp̃u
sancto. Quid hoꝵ rectuis dr̃. An
pocius totum hoc. quam unum
hoꝵ aliquod. singularit̾ intelli¬
uba a lit̾ atq alit̾ distingui posst̃.
si ad myst̾ii ꝑfunditatem intrmã¬
dam. minus ista suffecerint. Cer¬
tum autem estꝰ quicqͥd hoꝵ eli¬
gitur unitatẽ substantiȩ in di¬
u̾sis ꝑsonis astruit. si recte intel¬
ligatur. D Iam illud quod dicit
hie est filius nieus. ꝑsonaꝵ diu̾si¬

Expanded text:
Pater esset, posset Patri in Filio comPater esset, posset Patri in Filio complacere, sed ipse sibi Pater in Filio complacere non posset. Quid est dicere complacui, nisi quomodo placui mihi, in meipso, ita placui mihi in Filio. An forte in eo quod dicit, mihi complacui, in hoc suo beneplacito socium se habere ostendit? Quia quomodo Pater complacet in Filio, sic in Filio complacet et Spiritui sancto. Vel forte idcirco dicitur complacui, ut inde detur intelligi, quia quomodo Pater sibi complacet in Filio, sic sibi nimirum complacet in Spiritu sancto. Quid horum rectius dicitur? An potius totum hoc, quam unum horum aliquod singulariter intelliverba aliter atque aliter distingui possent, si ad ministerii profunditatem intimandam, minus ista sufficerent. Certum est autem, quia quidquid horum eligitur, unitatem substantiae in diversis personis astruit, si recte intelligatur. Nam illud quod dicitur, hic est Filius meus, personarum diversi
Abbreviated transcription (Latin):
defectus ostenditur. Ibi enim sen¬
sus corporeus. ibi ext̾ioꝵ memoria.
ibi ratio humana intercipitur:
ubimens suꝑua semet ip̃am rapta.
in suꝑna eleuatur. Attenclamus
quan in comp̃hensibile sit. qđ
pat̾na uox insonuit: qr intelligeos
quam recte auditor succumbit.
Hic est inquit filus meus dilectꝰ.
in qͦ mͥ complacui. Aluid est dice
complacui os aliud est dice̾ compla¬
cuit.: q tam̃ hoc unus. aliuod alt̾
euangelista posuit. Consequens
est autem ut si ibi ueracit̾ dictũ
est complacui: sensus qui ab alio
euangelista ponitur possit uerac¬
ter intelligi s ñ potest conu̾ti.
Uere o absꝙ ulla contradictione
in iꝑso michi comꝑlacuit. qͦ ip̃e
michi complacui. s ñ statim in
quocumq mͥ complacuit. in illo
ip̃e mͥ complacui. Si gͥ compla¬
cui ibi dictũ ñ esset. nullom hox
euangelista dic̾e auderet. Hic q̃
inquit filius meus: in qͣm com¬
placui. Certe si filus alud ꝙͣ.

Expanded text:
defectus ostenditur. Ibi enim sendefectus ostenditur. Ibi enim sensus corporeus, ibi exteriorum memoria, ibi ratio humana intercipitur, ubi mens supra semetipsam rapta in superna elevatur. Attendamus quam comprehensibile sit quod paterna vox insonuit, et intelligemus quam recte auditor succumbit: Hic est, inquit, Filius meus dilectus in quo mihi complacui . Aliud est dicere complacui, et aliud est dicere complacuit: et tamen hoc unus, illud alter evangelista posuit. Consequens est autem ut, si ibi veraciter dictum est complacui, sensus qui ab alio evangelista ponitur, possit veraciter intelligi, sed non potest converti. Vere et absque contradictione, in ipso mihi complacuit, in quo ipse mihi complacui, sed non statim in quocunque mihi complacuit, in illo ipse mihi complacui. Si igitur complacui ibi dictum non esset, nullo modo evangelista hoc dicere auderet: Hic est, inquit, Filius meus in quo mihi complacui. Certe si Filius aliud quam
Abbreviated transcription (Latin):
te. apparent autem in maiestatȩ:
ñ in obscuritate lit̾e: s in cla¬
ritate spiritalis intelligentiȩ.
Ecce quam magna sunt que
in hoc monte gerunt᷑ s adhuę
his maiora sunt que secunturi.
Hoc enin totũ discipłi stantes
aspiciunt: nundũ in faciem
cadunt. Nondũ ꝑat̾na uox au¬
ditur: nondũ auditor ꝓst̾nt᷑.
¶Nondũ rachel moritur. non¬
dũ beniamin nascitur. Mox
enĩ ut pat̾na uox intonuit: di¬
scipłos ꝓstrauit. Ad tonitruũ
itaq diuine uocis auditor ca¬
oit: quia ad id quod diuinitꝰ
inspiratur. humani sensus
capacitas succum bit: q nͥ huma¬
ne ratiocinatiõis ãgustias deserat.
ad capiendum diuine inspira¬
tionis archanum. intelligentie
sinũ ñ dilatat. Ibi itaq audi¬
tor cadit: ubi humana ratio
defęcit. Ibi rachel moritur: ut
beniami oriatur. Idem itaq
ni fallor ꝑ mortem rachel. &
casum discipłoꝵ figurat᷑. nisi
quod tũ in trib discipłis sen¬
sus uidelicet memorie ratioĩs

Expanded text:
te; apparent autem in majestate, te; apparent autem in majestate, non in obscuritate litterae, sed in claritate spiritualis intelligentiae. Ecce quam magna sunt, quae in hoc monte geruntur, sed adhuc his majora sunt ea quae sequuntur. Hoc enim totum discipuli stantes aspiciunt, nondum in faciem cadunt. Nondum paterna vox auditur, nondum auditor prosternitur. Nondum Rachel moritur, nondum Benjamin nascitur. Mox enim ut paterna vox intonuit, discipulos prostravit. Ad tonitruum itaque divinae vocis auditor cadit, quia ad id quod divinitus inspiratur, humani sensus capacitas succumbit, et nisi humanae ratiocinationis angustias deserat, ad capiendum divinae inspirationis arcanum intelligentiae sinum non dilatat. Ibi itaque auditor cadit, ubi humana ratio deficit. Ibi Rachel moritur, ut Benjamin oriatur. Idem itaque, nisi fallor, per mortem Rachel, et casum discipulorum figuratur, nisi quod trium in tribus discipulis, sensus videlicet, memoriae et rationis
Abbreviated transcription (Latin):
tantȩ sublimitatis u̾tice. non re¬
cipio xp̃m sine teste. nec rata eẽ¬
poterit quamlibet ueri similis
reuelatio. sine atestatione moysi
stimonia in transfiguratione sua:
siuult ut ñ sit michi suspecta
claritatis sue lux illa. tam magna.
o tam insolita. Ux scdm huius
comꝑbandam reuelationis suȩ
ueritatem. ñ solũ figuratiue s
etiam aꝑte scͥpture exĩbeat au¬
ctoritoritatem. Pulerum specta¬
culum ualdeq iocundum. cum
in reuelatione u̾itatis hinc ꝑce¬
dit manifesta ratio: ꝙ ad confir¬
mationem reuelationis. illinc
occͣrit. tam aꝑta quam sigurata
loqutio Alioqui ab altitudine
timebo. uerens ne forte seducar
a demonio meridiano. Uncle
enim tot hereses. tot errores. nͥ
quia sꝑc erroris transfigurat se
m angelum lucis Uides c̾te.
quia uterq transsigurat se xp̃c
uidelicet as cliabolus s xp̃c lucis
sue u̾itatem confirmat in duob
testibus. Apparent itaq moyses
os helyas cum dno in hoc mon¬

Expanded text:
tantae sublimitatis vertice non retantae sublimitatis vertice non recipio Christum sine teste, nec rata poterit esse quamlibet verisimilis revelatio sine attestatione Moysisstus duo testimonia in transfiguratione sua, si vult ut non sit mihi suspecta claritatis suae lux illa tam magna, et tam insolita. Ut ergo secundcomprobandam revelationis suae veritatem, non solum figurative, sed etiam apertae Scripturae exhibeat auctoritatem. Pulchrum spectaculum, valdeque jucundum, cum in revelatione veritatis, hinc procedit manifesta ratio, et ad confirmationem revelationis illinc occurrit tam aperta, quam figurata locutio. Alioquin ab altitudine diei timebo, verens ne forte seducar a doemonio meridiano. Unde enim tot haereses, unde tot errores, nisi quia spiritus erroris transfigurat se in angelum lucis? Vides certe, quia uterque se transfigurat, Christus videlicet, et diabolus, sed Christus lucis suae veritatem confirmat in duobus testibus. Apparent itaque Moyses et Elias cum Domino in hoc mon
Abbreviated transcription (Latin):
t uel ista uel illa. Quid enim ue¬
rũscitur: ubi ueritas non loquitur
Ap̃e gͦ est qui docet utraq s t̾rena
inualle. celestia in monte. Quan
ad alta non ascenlis: ñ te docet
xp̃e. nisi de rebus t̾renis o infi¬
se ad cor altum. & app̃hendisse mõ¬
guratum: quicquid in illo iudeas.
quicquid ãb illo audias. ñ eifacilȩ
credas. nisi occurrant el moyses
& helyas. Scimus quiꝰ in ore duoꝵ
uel tͥum: stat omne testimoniũ
Suspecta est mͥ omnis u̾itas. quã
ñ confirmat scͥpt᷑arum auctoritas:
nec xp̃m in sua clarificatiõe recipio
siñ assistant ei moyses os helỹas.
Et inualle os in montis ascensione.
in mortis u̾tice uel i sua clarifi¬
catione Si xp̃c docet me de reb
ext̾iorib uel de intimis meis faci¬
le recipio: utpote in his que com¬
ꝓbare possum ꝓpͥo exꝑimento. ye¬
rum ubi ad alta mens ducitur. quan¬
do de celestibus questio uentilatupꝰ
ubi de ꝑfundis rebus agit᷑. in

Expanded text:
tur, vel ista, vel illa! Quid enim vetur, vel ista, vel illa! Quid enim verum scitur, ubi veritas non loquitur? Christus ergo est qui docet utraque, sed terrena in valle, coelestia in monte. Quandad alta non ascendis, non te docet Christus nisi de rebus terrenis et infise ad cor altum, et apprehendisse moniguratum, quidquid in illo videas, quidquid ab illo audias non ei facile credas, nisi occurrant ei Moyses et Elias. Scimus quia in ore duorum vel trium stat omne testimonium. Suspecta est mihi omnis veritas quam non confirmat Scripturarum auctoritas nec Christum in sua clarificatione recipio, si non assistant ei Moyses et Elias. Et in valle, et in montis ascensione Cin montis vertice, vel in sua clarificatione. Si Christus docet me de rebus exterioribus, vel de intimis meis facile recipio, utpote in his quae comprobare possum proprio experimento, verum ubi ad alta mens ducitur, quoniam de coelestibus quaestio ventilatur, ubi de profundis rebus agitur, in
Abbreviated transcription (Latin):
apparet tͥ in habitu alio. os te cora
induitur lumine sicut uestim̃to.
Et sicut euuangelista testatur.
fiuat mox uestim̃ta eius alba sic̃
nix o qualia ñ potest fullo fac̾e
suꝑ t̾ram. quia ille duune sapien¬
tie splendor. qui ab alto speculatio¬
nis u̾tice ꝓsꝑicit᷑: omnino diffrai¬
ri ñ potest ꝑ humani sensus ꝑru¬
dentiam. Animatu̾tite gͦ quia
aliam in ualle. de aliam uestem
habet uestem integram: s in mon¬
te tantum ħt uestem gloriosam.
lescit penitꝰ simplex ueritas scis¬
matũ scissuras: r iccirco siue in
ualle siuemmonte. non mluz
tur xp̃c nisi uestes integras. S
multũ est int̾ uestem integram
osuestem gloriosam. Uultis
uestiũ eius differentiam nosse:
o int̾ uestem qs uestem distine¬
tionem aꝑtam acciꝑe. Si t̾rena
inquit dixi uobis & ñ creditis:
quomodo. si dixero uobis celestia
credetis: Distingue gͦ rat̾ doc¬
teinam as doctemam: & inueni¬
es uestium differentiam. O quã

Expanded text:
apparet tibi in habitu alio, et te coram apparet tibi in habitu alio, et te coram induitur lumine sicut vestimento, et sicut evangelista testatur, fiunt mox vestimenta ejus alba sicut nix, et qualia non potest fullo facere super terram, quia ille divinae sapientiae splendor, qui ab alto speculationis vertice prospicitur, omnino definiri non potest per humani sensus prudentiam. Animadverte ergo quia aliam in valle, et aliam vestem habet vestem integram, sed in monte tantum, habet vestem gloriosam. Nescit penitus simplex veritas schismatum scissuras, et idcirco sive in valle, sive in monte non induit Christus nisi vestes integras. Sed multum interest inter vestem integram et vestem gloriosam. Vultis vestium ejus differentiam nosse, et inter vestem, et vestem distinctionem apertam accipere? Si terrena, inquit, dixi vobis, et non creditis, quomodo si dixero vobis coelestia credetis? Distingue ergo inter doctrinam et doctrinam, et invenies vestium differentiam. O quant
Abbreviated transcription (Latin):
cotidina incrementa exaltat: do¬
nec p̃dictimontis u̾ticem tangat.
Oquãmultos hodie uidenus. sbr¬
diosos in lectione. desidiosos in o¬
ꝑe: tepidos in oratione: p̃sum̃¬
tes tamen montis huius cacu¬
mina posse app̃hend̾e. S quan¬
do queso apprehendent. ⁊ui
xp̃m ducem non habent: Neq
cłe ñ uult nisi cum discipulis
tͥbus. Iungat gͦ studio lectionis
studium oꝑis os orationis. qui
xp̃m querit habere ducẽ itie¬
ris: ductore ascensionis. Absq
dubio sine ingenti exercitio. si¬
ne frequenti studio. sine arden¬
ti desicłio. ad ꝑfectam scientiȩ ał¬
titudinẽ menł ñ subleuat᷑: quia
x uestigia ꝑfecte ñ sequitur. qui
iuan ueritatis haut recte ingre
ti montis huius iam se credunt
app̃hendisse sup̃ma: cum constet
eos eius uix tetigisse extrema.
Sit tͥ certum signũ quia montis
huius u̾ticem minime app̃hendi¬
sti. si xpm clarificatum nundũ
uidere meruisti. Mox ut te
dux tuus xp̃c collocau̾it in sũmo:

Expanded text:
otidiana incrementa exaltat, donec praedicti montis verticem tangat. O quam multos hodie videmus, studiosos in lectione, desidiosos in opere, tepidos in oratione, praesumentes tamen montis hujus cacumina posse apprehendere. Sed quando, quaeso, apprehendent, qui Christum ducem non habent? Nequescendere non vult, nisi cum discipulis tribus. Jungat ergo studio lectionis studium operis et orationis, qui Christum quaerit habere ducem itineris, ductorem ascensionis. Absque dubio sine ingenti exercitio, sine frequenti studio, sine ardenti desiderio, ad perfectam scientiae altitudinem, mens non sublevatur, qui Christi vestigia perfecte non sequitur, qui viam veritatis haud recte ingredti montis hujus jam se credunt apprehendisse suprema, cum constat eos ejus vix tetigisse extrema. Sit tibi certum signum quia montis hujus verticem minime apprehendisti, si Christum clarificatum nondum videre meruisti. Mox ut te dux tuus Christus collocaverit in summo,
Abbreviated transcription (Latin):
impletur absq dubio qd de eo
legitur. beniamu adolescentułꝰ
in m̃tis excessu᷑ Notandũ sant
qͦmͦ sͥ occurrant testimonia scͥꝑ¬
turarũ. Quod enĩ ꝓpħa ꝑ racheł
int̾itũ: quod euangelista desig¬
nat ꝑ casum discipłoꝵ. hoc ꝑsal¬
mista expͥmit in benianun ꝑ m
iamin: diu̾sa contemplationum
genera. ñ in conuenient̾ intelli¬
g̾e. Constat siqͥdẽ duo contem¬
plationũ gen̾a suꝑͣ rationẽ eẽ
& utrũq ad beniamin ꝑtinere.

Expanded text:
impletur absque dubio quod de eo impletur absque dubio quod de eo legitur: Benjamin adolescentulus in mentis excessu. Notandum sane quomodo sibi occurrant testimonia Scripturarum. Quod enim propheta per Rachelis interitum, quod evangelista designat per casum discipulorum, Psalmista exprimit in Benjamin, per jamin, diversa contemplationum genera, non inconvenienter intelligere. Constat siquidem duo contemplationum genera, supra rationem esse, et utrumque ad Benjamin pertinere.
Abbreviated transcription (Latin):
maritudinem conu̾satio illuis
nec tẽdiũ conuictus ip̃ius: s le¬
ticiam os gaudiũ. &s in amicioia.
illiꝰ delectatio. bona. Dicat qͥsq
quod sentiat. ego aliam causa
ñ inuenio: que illũ intͥnsecus
ita ligatũ teneat ut nec ad
modicũ quidẽ exire ualeat. Uny
autẽ scio qͥa quisqͥs huusmodi
amice desicłio flagrat. quanto
eam familiariꝰ nouit. tanto ã¬
pluis amat. & quo frequentiꝰ
eiꝰ fruit᷑ amplexibus: eo uehe¬
m̃tiꝰ eiꝰ desicłio estuat. Eius
siqͥdẽ fraquens contuberniũ
solet sane desidiũ ñ minuere
s augere: & amoris incendiũ
acͥus inflãmare. Mirũ gͦ ñ est
cur iste beniamun. tota die qͣsi
in thalamo cõmorat᷑: qͥ talis spoi¬
se dulcedline fruit᷑. & int̾ hunre¬
ros illiꝰ reqͥescens eius amore
uigiter delectat᷑. Quã putas
frequentes m̃tis excessus patitͣ
quã seꝑe in extasim raptꝰ sup
seipm ducitur. dũ pulcͥtudinis
euis magnitudine attonitꝰ. in
eius ãmiratione susꝑendit᷑. ꝙ

Expanded text:
conversatio illius, nec taedium convictus ipsius, sed laetitiam, et gaudium, et in amicitia ipsius delectatio bona . Dicat quisque quid sentiat, ego aliam causam non invenio, quae illum intrinsecus ita ligatum teneat, ut nec ad modicum quidem exire valeat. Unum autem scio, quia quisquis hujusmodi amicae desiderio flagrat, quanto eam familiarius novit, tanto amplius amat, et quo frequentius ejus fruitur amplexibus, eo vehementius ejus desiderio aestuat. Ejus siquidem frequens conturbernium, solet sane desiderium, non minuere, sed augere, et amoris incendium acrius inflammare. Mirum ergo non est, cur iste Benjamin, tota die quasi in thalamo commoratur, qui talis sponsae dulcedine fruitur, et inter humeros illius requiescens, ejus amore jugiter delectatur. Quam putas frequentes mentis excessus patitur, quam saepe in extasim raptus, supra seipsum ducitur, dum pulchritudinis ejus magnitudine attonitus, in ejus admiratione suspenditur, et
Abbreviated transcription (Latin):
tione beniamin nr̃ delectabili¬
t̃ reqͥesc̾et: de eo ꝓculdubio ꝑ moysen
scͥptũ ñ eẽt. Beniamun ait aman¬
tissimꝰ dñi. habitabit in eo con¬
fident̾: tota die quasi in thalamo
cõmorabit᷑. & int̾ humeros illuis
requiescet. Quid ꝑutas cause est.
quod iste beniamin tota die in
thalamo morã facit: quod ibi iu¬
git̾ requiescit. in tantũ ut nec
ad horam saltẽ exire uelit: Illud
auter scimꝰ quod in thalamis
soleant simul sponsus od spon
sa morari. amoris obseqͥis in alte¬
rutrum occupari mutuis am¬
ꝑlexib uͦł alt̾na caritate cõfoue¬
ri. Mlirande gͥ pulcͥtudinis os
forme singularis ni fallor p̃ro¬
gatiua pollet. quecũq sit illa
beniamin nr̃i dilecta cuius con¬
tubernium numꝗͣ fastidire po¬
test. a cuius amplexib nec ad ho¬
ram ab eẽ ualet. S si ia uocem¬
illã huius beniamin esse cogno¬
scimus: quante pulcͥtudinis
sit eius dilecta minime dubi¬
tamꝰ. Dixi sapientie soror mea
es: qs prudentiam uocaui ami¬

Expanded text:
tabiliter requiesceret, de eo procul dubio per Moysen scriptum non esset: Benjamin, ait, amantissimus Domini habitabit in eo confidenter, tota die quasi in thalamo commorabitur, et inter humeros illius requiescet . Quid putas causae est quod iste Benjamin tota die in thalamo moram facit, quod ibi jugiter requiescit, intantum ut nec ad horam saltem exire velit? Illud autem scimus quod in thalamis soleant sponsus et sponsa simul morari, amoris obsequiis, in alterutrum occupari, mutuis amplexibus, et charitate alterna confoveri. Mirandae ergo pulchritudinis, et formae singularis, ni fallor, praerogativa pollet, quaecunque sit illa Benjamin nostri dilecta, et cujus contubernium nunquam fastidire valet, et a cujus amplexibus, nec ad horam abesse volet. Sed si jam vocem hujus Benjamin, esse noscimus, quantae pulchritudinis sit ejus dilecta minime dubitamus: Dixi sapientiae, soror mea es, et prudentiam vocavi ami
Abbreviated transcription (Latin):
currunt. Sam quantũ ad
gen̾alem consid̾ationẽ ꝑtinet:
sicut ꝑ beniamin grã contẽꝑla¬
tionis. sic ꝑ ioseph intelligi ualet
genus contẽplationis. qđ est
cde inuisibilib ꝑ ioseph illud
genis meditationis: quõd est
in morib Comꝑherisio siqdȩ
rerum inuisibilium. ꝑtinet ad in¬
telligentiam purã: cͥcũspectio ue¬
ro moꝵ. ꝑtinet ad prudentiam¬
uerã. Intelligentiã purã dicimꝰ
que ẽ sine ãmixtione imagmati¬
onis: prudentiam autẽ ueram
ad differentiã eiꝰ que dt̃ prudẽ¬
tia carnis. Prudentia uera est de
acquirendis. multiplicandis ꝯser¬
uandisq ueris bonis: pruden¬
tia autem carnis est. de bonis
transitoriis. sccłm quã. filii huiꝰ
secli dicunt᷑ prudentiores filiis
lucis. Totiens gͣ ioseph suꝑ col

Expanded text:
currunt? Nam quantum ad currunt? Nam quantum ad generalem considerationem pertinet, sicut per Benjamin gratia contemplationis, sic per Joseph intelligi valet genus contemplationis, quod est de invisibilibus; per Joseph, illud genus meditationis quod est in moribus. Comprehensio siquidem rerum invisibilium pertinet ad intelligentiam puram, circumspectio vero moveram. Intelligentiam puram dicimus, quae est sine admistione imaginationis; prudentiam autem veram, ad differentiam ejus quae dicitur prudentia carnis. Prudentia vera est de acquirendis, multiplicandis, conservandis veris bonis; prudentia autem carnis est, de bonis transitoriis, secundum quam filii hujus saeculi dicuntur prudentiores filiis lucis . Toties ergo Joseph super co
Abbreviated transcription (Latin):
qmͦ soleat scͥpt᷑a diuina cͥca ean¬
dẽ rem. nc̃ significationẽ extẽ¬
de. mͦ restͥnge̾ uel etiam muta¬
re. Solet autẽ hos alt̾nantium
significationũ modos. modis mł
sensũ suũ aꝑire Plocũ det̾mi¬
nat᷑. sicut est illud ubi benia¬
niin in egyptũ descendusse legi
E actũ. sic̃ ibi ubi ioseph & ben¬
iamin in mutuos ãplexus ri¬
unt: & alt̾na oscula iungunt.
Quid ẽ enĩ beniamin in egyp.¬
tũ descende: nisi ab et̾noꝵ con¬
tẽplatione. ad tẽporalia contẽ¬
planda. intuitũ m̃tis reuocare.
& ab et̾nitatis luce. qͣsi de celiu̾
tice. usq ad mutabilitatis tene¬
bras intelligentiȩ radios deꝑo¬
n̾e̾. o in tanta alt̾nantrũ rerũ
coit fusione. diuinoꝵ iudicioꝵ
rationẽ ꝑpencłẽ. & ex magna
parte penet᷑re: Et quid est qd
ioseph o beniamin conuenuĩt
& oscula uinguntͥ nisi qđ me¬
ditatio & contẽplatio sepe sͥi
uieẽ cũ rationis attestatione qc¬

Expanded text:
quomodo soleat Scriptura divina, circa eamquomodo soleat Scriptura divina, circa eamdem rem, nunc significationem extendere, modo restringere, vel etiam mutare. Solet autem hos alternantium significationum modos, modis mulsensum suum aperire. Per locum determinatur sicut est illud, ubi Benjamin in Aegyptum descendisse legitur. Per actum, sicut ibi, ubi Joseph et Benjamin, in mutuos amplexus ruunt, et alterna oscula jungunt.Quid est Benjamin in Aegyptum descendere, nisi ab aeternorum contemplatione, ad temporalia contemplanda, intuitum mentis revocare, et ab aeternitatis luce, quasi de vertice coeli, usque ad mutabilitatis tenebras, intelligentiae radios deponere, et in tanta alternantium rerum confusione, divinorum judiciorum rationem perpendere, et ex magna parte penetrare? Et quid est quod Joseph et Benjamin conveniunt, et oscula jungunt, nisi quod meditatio et contemplatio saepe invicem sibi cum rationis attestatione oc
Abbreviated transcription (Latin):
gari uel conici possunt. Illa tu
dicimꝰ & suꝑͣ rationẽ. & p̃t̾ ratio¬
nẽ eẽ. quib uidet᷑ om̃is ratio
humana contͣire: qualia sunt
qͥ de t̾ͥnitatis unitate credimꝰ.
qr multa que de corꝑe xͥ indu¬
bitata fidĩ auctoritate tenemꝰ
Quod enĩ in una & simꝑlici es¬
sentia tͥplex ꝑsona sit: uel quod
unum ĩdemq corpꝰ eodẽ in tem¬
pe in diu̾sis locis ẽẽ possit. nulla
Sumana ratio ꝑatitur. oe huius¬
modi assertionibus omnis absq
oubio ratiocinatio reclamare ui¬
petur. Hec sunt itaq illa duo
ad mortẽ rachel. alterũ ꝑtinet
ad beniamm excessum. In pͥmo
beniamin int̾ficit matrẽ. ubi
omnẽ suꝑgredit᷑ rationẽ in se¬
cundo. etiam seipm excedit. ubi
in eo quod ex diuina reuelatio¬
ne cognoscit. humanȩ intelli¬
gentiȩ mõdũ transcendit. Hoc
aũ ñ solum in benianun. s os
in om̃ib eius fr̃ib oportet at¬
tencłe: immo in innumeris scri¬
ptͣarũ locis. diligent̾ obseruane

Expanded text:
gari vel convinci possunt. Illa autem dicimus, et supra rationem, et praeter rationem esse quibus videtur omnis ratio humana contraire. Qualia sunt ea, quae de Trinitatis unitate credimus, et multa quae de corpore Christi indubitata fidei auctoritate tenemus. Quod enim in una, et simplici natura triplex persona sit, vel quod unum idemque corpus eodem in tempore, in diversis locis esse possit, nulla humana ratio patitur, et hujusmodi assertionibus omnis absque dubio ratiocinatio reclamare videtur. Haec sunt itaque duo ad mortem Rachel, alterum pertinet ad Benjamin excessum. In primo Benjamin interficit matrem, ubi omnem supergreditur rationem; in secundo autem etiam seipsum excedit, ubi in eo, quod ex divina revelatione cognoscitur, humanae intelligentiae modum transcendit. Hoc autem non solum in Benjamin, sed et in omnibus fratribus oportet attendere, imo et in innumeris Scripturarum locis, diligenter observare,
Abbreviated transcription (Latin):
sepe que suo errori cedit.
faseq opiniom ad quiescit:
non sic quid̃e in suis te¬
nebris. quiescere sinitur.
tis fluctuatio. mentem mͦ
huc modo illuc impellit. &¬
eam quietã ẽẽ non surit. sicq
ad liuoris similitudinẽ tre¬
pidam conscientiã & per
sollicitudinẽ excoquit & in
formi dinis ingredinẽ uer¬
tit. Recte autẽ ꝑ plagam
tum̃tem peccatum in alici¬
e expͥmit᷑: quod siue d̃i con¬
tẽptu miuune cõmutitur.

Expanded text:
epe quae suo errori cedit falsaeque opinioni acquiescit, nec sic quidem in suis tenebris quiescere sinitur, tis fluctuatio mentem modo huc, modo illuc impellit, et eam quietam esse non sinit, sicque ad livoris similitudinem trepidam conscientiam et per sollicitudinem excoquit, et in formidinis nigredinem vertit. Recte autem per plagam tumentem peccatum malitiae exprimitur, quod sine Dei contemptu minime committitur.
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃a. pecc̃a malicie recte di¬
cunt᷑: que neq ꝑ iguorantiã
neq ꝑ infirmitatẽ. s sola ma.¬
la uolunte cõmittuntur.
Quid itaq ẽ timor iuꝑcussu¬
re contricione nisi contuma¬
cia in culpe cõmissione: d̃iq
conteptꝰ in p̃cepti transgres¬
sione Recte ergo ut diximꝰ
ꝑ uulnus quod in tumorẽ
non uertit᷑ expͥmit᷑ peccm̃
infirmitatis: recte ꝑ liuo¬
rem qui pelle tegitur pec¬
catũ erroris: recte ꝑ plagam
que tumore inflatur. pecca¬
tũ malignitatis. De peccato
triplici. actionis. cogitatõis.
suetudinis.

Expanded text:
malitiae recte dicuntur, quae neque per ignorantiam, neque per infirmitatem, sed sola mala voluntate committuntur. Quid itaque est tumor in percussurae contritione, nisi contumacia in culpae commissione, Deique contemptus in praecepti transgressione? Recte ergo, ut diximus, per vulnus quod in tumorem non vertitur, exprimitur peccatum infirmitatis, recte per livorem qui pelle tegitur, peccatum erroris, recte per plagam quae tumore inflatur, peccatum malignitatis. CAPUT V. De peccato triplici, actionis, cogitationis, consuetudinis.
Abbreviated transcription (Latin):
inspiratione & mutilia diuosct.¬
& utilioia eligere. In his autẽ que
inutilia sunt & murme expedi¬
unt. singłoꝵ ꝓprietatẽ querere.
ce assiguare. ut ex duob suꝑiorib
pateti tam erit inutile. quã un¬
possibile. Cum ergo huius modi
talenta de dñi largitate ꝑcipi¬
mus: tanto in his iustantius
oꝑari debemus. ut ea cum lucro
reportemus: quanto constat qͥa

Expanded text:
inspiratione et inutilia dignoscerinspiratione et inutilia dignoscere, utiliora eligere. In his autem quae inutilia sunt, et minime expediunt, singulorum proprietatem quaerere et assignare, ut ex duobus superioribus patet, tam erit inutile quam impossibile. Cum ergo hujusmodi talenta de Domini largitate percipimus, tanto in his instantius operari debemus, ut ea cum lucro reportemus, quanto constat q
Abbreviated transcription (Latin):
ed forte miraris. eur hic in
deliberatione consilii. sic̃
suꝑius indiscritione udicii.
quinq talenta assignata non
sint: cum hic suꝑuis sicut as¬
siguari possint. S quere dili¬
gentiꝰ & inuenies citius de re¬
liquis trib qͥa unum ex his
querere erit in utile: aliud ex
his habere erit impossibile:
tercium ex his tamerit inuti¬
le querere. quam impossibile
habere. In his enĩ que constat
ẽẽ inutilia. quid ꝓdest quere¬
re & inuestigare:que sint ex eis
magis friuola: cum constet
omnia. a nr̃is studiis amouen¬
daꝰ Et tamen per discritionẽ
iudicii querimus: int̾ mala q̃
sint aliis peiora. ut sciamus q̃
minus. que magis sint puni¬
enda. ne si ea nos hic minus
digue ꝑcutimꝰ: in ultimo die
punienda reseruemꝰ. Singula
autẽ eoꝵ que expeduuit. quid̃
uel quantũ utilitatis conferant
nenunẽ puto posse comp̃hende¬
re: nec hoc scientie talentũ cre¬
do quempiã. in hac uita ꝑcipere
quamius multos conster de dñi

Expanded text:
ed forte miraris cur hic in deliberatione consilii, sicut superius in discretione judicii quinque talenta assignata non sint, cum hic sicut et superius assignari possint. Sed quaere diligentius, et invenies citius de reliquis tribus, quia unum ex his quaerere, erit inutile, aliud ex his habere, erit impossibile. Tertium ex his tam erit inutile quaerere quam impossibile habere. In his enim quae constat esse inutilia, quid prodest quaerere et investigare quae sunt ex eis magis frivola, cum constet omnia a nostris studiis amovenda? Et tamen per discretionem judicii quaerimus inter mala quae sint aliis pejora, ut sciamus quae minus, quae magis sint punienda, ne si ea nos hic minus digne percutimus, in ultimo die punienda reservemus. Singula autem eorum quae expediunt quid vel quantum utilitatis conferant, neminem puto posse comprehendere, nec hoc scientiae talentum credo, quempiam in hac vita percepisse, quamvis multos constet de Domini
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid boni de se ipso eti¬
am ante peccatum: & eum ad¬
huc ẽẽt in paradyso Quid
enim habuit. quod non acce¬
pit.÷ Nichil sane habuit qͦd
ab alio non acceꝑit: & nichil
omuinro potuit. nisi ex eo. et
scđm id quod accepit. S alia
potuit ex natura:  alia potu¬
it ex gr̃a. Alia namq bona
nature: & alla sunt dona
gr̃e. Werũtamen & hec & illa
constat esse ex gr̃a: nam ex gr̾a
utiq est & ipsa uatura. Orua¬
te Recte ergo & preueniens &
subsequins potest dici gr̃a: s
pͥma illa. ista scd̾a. S consue¬
tudo habet cominune nom̃
un spicialit̾ attribuere: et
eius significationẽ circa uniꝰ
tm̃ designationẽ restringere:
& scdam grãm. ex usu grãm
uocamus potius naturã quam
gr̃am. Cum ergo dicimus homi

Expanded text:
aliquid boni de seipso etiam ante peccatum, et cum adhuc esset in paradiso? Quid enim habuit quod non accepit? Nihil sane habuit quod ab alio non acceperit, et nihil omnino potuit nisi ex eo et secundum id quod accepit. Sed alia potuit ex natura, et alia potuit ex gratia. Alia namque bona naturae, et alia sunt dona gratiae. Verumtamen et haec, et illa constat esse ex gratia: nam ex gratia utique est ipsa natura. Prti. Recte ergo et praeveniens, et subsequens potest dici gratia; sed illa prima, ista secunda. Sed consuetudo habet commune nomen uni specialiter attribuere, et ejus significationem circa unius tantum designationem refringere, et secundum gratiam ex usu, gratiam vocamus potius naturam quam gratiam. Cum ergo dicimus homi
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilium intelligentiã assur¬
gere. & in illis contemplatioĩs
oculum figere: Nulla quippe
nouit adhuc nisi corꝑalia: nil
aliud cogitanti occurrit nisi qͦ
cogitare consuenit sola rusibilia.
Querit inuisibilia uidere. & nil
occurrit nisi formȩ rerum iuisi¬
bilium: desiderat intueri incor¬
porea. & nil sompniat nisi ima

Expanded text:
visibilium intelligentiam assurvisibilium intelligentiam assurgere, et in illis contemplationis oculum figere? Nulla quippe novit adhuc, nisi corporalia; nil aliud adhuc cogitanti occurrit, nisi quae cogitare consuevit sola visibilia. Quaerit invisibilia videre, et nil occurrit nisi formae rerum visibilium; desiderat intueri incorporea, et nil somniat nisi ima
Abbreviated transcription (Latin):
amorem ꝓlis solito amplius
iardesc̾it. Diximꝰ suꝑius qͥ a
sicut ad lỹam id est animi af¬
fectionem ꝑtinet diligere: sic
rachelis id est rationis ẽ cog¬
noscere. Ex illa namq oritur
quilibet affectus ordinat᷑. ex
ista sensus scu intellectus purꝰ
S quid aliud ꝑ udam intelli¬
ginus nisi amorem ordinatũ¬
amorem summi boni: Nato
itaq iuda. io ẽ bonoꝵ inuisibi¬
lium desicłio exsurgente atq
feruente: incipit rachel amore
plis estuare. quia incipit uelle
cognoscere. Ubi amor. ibi oculus.
Libenter aspicinꝰi: quem mul¬
tum diligimus. Nulli dubium
quia qui potuit bona inuisi¬
bilia diligere. quin uelit statim
agnoscere. & ꝑ intelligentiam
uidere: & qnͣto plus creseit ui¬
das affectus uidelicet diligen¬
di. tanto amplius feruet in ra¬
chel cdesicłium pariendi. hoc
est stũdium cognoscendi. Sed
quis nesciat qmͣ sit clifficile.
immo qmͣ pene impossibile.
mentem carnalem & adhuc in
studiis spiritalib rudem. ad in¬

Expanded text:
amorem prolis solito amplius amorem prolis solito amplius inardescit. Diximus superius quia sicut ad Liam, id est animi affectionem, pertinet diligere; sic Rachelis, id est rationis, est cognoscere. Ex illa namque oritur quilibet affectus ordinatus, ex ista sensus seu intellectus purus. Sed quid aliud per Judam intelligimus, nisi amorem ordinamorem summi boni. Nato itaque Juda, id est, bonorum invisibilium desiderio exsurgente atque fervente, incipit Rachel amore prolis aestuare, quia incipit velle cognoscere. Ubi amor, ibi oculus. Libenter aspicimus quem multum diligimus. Nulli dubium quia qui potuit invisibilia diligere, quin velit statim cognoscere, et per intelligentiam videre, et quanto plus crescit Judas affectus videlicet diligendi, tanto amplius in Rachel fervet desiderium pariendi, hoc est studium cognoscendi. quis nesciat quam sit difficile, imo quam pene impossibile mentem carnalem, et adhuc in studiis spiritualibus rudem, ad in