comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accessit ad eum centurio. Ueruntamen non ne¬
glegenter intuenda ẽ etiam scĩ euangeliste ad¬
titudo imistice locitionis. secundum quam scͥptũ
ẽ in psalmo. Accedite adeumi et illuminamim.¬
Proinde quia fidem centurioms qua uere acceditur
ad ihm̃. ip̃e ita landauit ut diceret non mueni tan¬
tam fidem in israel: ip̃m potius accessisse ad xp̃m
dicere uoliit prudens euangelista. quam illos per
quos uerba sua miserat. Porro autem lucas ideo
totum quẽ ad modum gestum ẽẽt aperuit: ut ex hae
intelligere cogeremur quẽ admodum eum accessis¬
se dixerit alius. qui mentiri ñ potuit. Sicẽi ͭ illa mi¬
lier que fluxum sanguims patiebatur. quãuis fun¬
briam uestimenti enis tenierit: magis tamen te
titit dominum quam ille turbe a quib ĩe pi pre¬
mebatur. Et enim hec quo magis credidit: eo a ma¬

Expanded text:
accessit ad eum centurio. Yerum tamen non neaccessit ad eum centurio. Yerum tamen non neglegenter intuenda est etiam sancti euangelistae altitudo mysticae locutionis, secundum quam scriptum eat in psalmo: accedite ad eum et inluminamiproinde quia fidem centurionis,. qua uere acceditur ad Iesum, ipse ita laudauit, ut diceret non inueni tantam fidem in Israhel, ipsum potius accessisse ad Christum dicere uoluit prudens euangelista quam illos per quos uerba sua miserat. porro autem Lucas ideo totum quemadmodum gestum esset aperuit, ut ex hoc intellegere cogeremur, quemadmodum eum accessisse dixerit alius qui mentiri non potuit. sic enim et illa mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, quamuis fimbriam uestimenti etigit Dominum, quam illae turbae a quibus premebatur . Ut enim haec quo magis credidit, eo ma
Abbreviated transcription (Latin):
loquendi. Non solum enmmi dicere solemus accessisse
aliquem etiam antequam ꝑuemiat illuc quo di¬
citur accessisse. unde etiam dicimus parum acces¬
sit uel multum accessit eo quo appetit ꝑuenire :
berum etiam ipsam ꝑuentionem cinus adipiscendi
cansa acceditur dicimns plerunq factam. et si eũ
ad quem ꝑuenit nõ iudeat ille qui ꝑuenit. cum ꝑ
amicum ꝑuenit ad aliquem cunis ei fauor est ne¬
cessarius. Quod ita tenunit consuetudo: ut iam ⁊̃
uulgo ꝑuentores appellent᷑. qui potentium quo¬
tum tanquam maccessibiles animo. ꝑ conuemẽ¬
tium ꝑsonarum interpositionem ambitionis ar¬
te ꝑtingunt. Si ergo ip̃a ꝑuentio usitate dr̃ ꝑ alios
ficri. quanto magis accessiis ꝑ alios fieri potest. qui
plerunq infra ꝑuentionem remanet quando po¬
tuerit quisq plurimum quidem accedere. sed tam̃
quod nulgo possit intelligi ꝑ alios facto accessu cẽ¬
turionis ad dommnnin compendio dicere uoluit.

Expanded text:
loquendi. Non solum enim dicere solemus accessisse loquendi. Non solum enim dicere solemus accessisse aliquem, etiam antequam perveniat illuc, quo dicitur accessisse. Unde etiam dicimus, parum accessit, vel multum accessit, eo quo appetit pervenire: verum etiam ipsam perventionem, cujus adipiscendae causa acceditur, dicimus plerumque factam, etsi eum ad quem pervenit non videat ille qui pervenit, cum per amicum pervenit ad aliquem, cujus ei favor est necessarius Quod ita tenuit consuetudo, ut etiam jam vulgo perventores appellentur, qui potentium quorumlibet tanquam inaccessibiles animos, per convenientium personarum interpositionem ambitionis arte pertingunt. Si ergo ipsa perventio usitate dicitur per alios fieri, quanto magis accessus per alios fieri pplerumque infra peruentionem remanet, quando potuerit quisque plurimum quidem accedere, sed tamenquod uulgo possit intellegi per alios facto accessu centurionis ad dominum conpendio dicere uoluit
Abbreviated transcription (Latin):
seruo centurionis matheus lucasq consentiant.
.Matheus enim dicit. Accessit ad eum centurio. ro¬
gans eum et dicens. Puer m̃s iacet in domo pa¬
li ticus. Cun indetur repugnare quod ait lucas.
Et cum audisset de ihũ. misit ad eum semores nideo¬
rum. regans eum ut ueniret et saluaret seruum
eius. At illi cum uenissent ad ihm̃: rogant eum sollicite
dicentes ei. Quia dignus ẽ ut hoc illi prestes. Diligit
enm gentem nostram: et synagogam ip̃e edificauit nob̾.
is autem ibat cum illis. Et cum iam non longe eẽt a
domo. misit ad eum centurio amicos dicens. Domine.
noli uexari. Non enim dignus sum ut sub tectum me¬
umi intres. Propter quod et me ip̃m non sum dignũ
Sienim hoc ita gestum est quomodo erit uerum
quod matheus narrat. accessit ad eum quidam cen¬
turiasm: cum ip̃e non accesserit sed amicos miserit.
nsi  diligenter aduertentes intelligamus ma¬
theum non ommi modo deseruisse usitatum morem

Expanded text:
seruo centurionis Mattheus Lucasque consentiant seruo centurionis Mattheus Lucasque consentiant Mattheus enim dicit: accessit ad eum centurio rogans eum et dicens: puer meus iacet in domo paralyticus. cui uidetur repugnare quod ait Lucas: et cum audisset de Iesu, misit ad eum seniores Iudaeorum rogans eum, ut ueniret et saluaret seruum eius. at illi cum uenissent ad Iesum, rogabant eum sollicite dicentes ei: quia dignus est, ut hoc illi praestes; diligit enim gentem nostram et synagogam ipse aedificauit nobis. Iesus autem ibat cum illis. et cum iam non longe esset a domo, misit ad eum centurio amicos dicens: domine, noli uexari; non enim dignus sum, ut sub tectum meum intres, propter quod et me ipsum non sum dignumsi enim hoc ita gestum est, quomodo erit uerum quod Mattheus narrat accessit ad eum quidam centurio, cum ipse non accesserit, sed amicos miserit, nisi diligenter aduertentes intellegamus Mattheum non om
Abbreviated transcription (Latin):
meus iacet ĩ domo paraliticus. et male torquetur.
Et cetera.uisq ad eun locum ubi ait. et sanatus ẽ pu¬
er ex illa hora. Hoc de puero centurionis etiam lucas
commemorat. non sicut iste post le prosum munda¬
tum quem ille postea recordatus cominemorauit. s
post finem illius prolixioris sermonis. Quod ita
comungit. Cum autem implesset omnia uerba hec
in aures plebis intrauit capharnaum. Centurionis
autem cuiusdam seruus male habens erat moritu¬
rus: qui illi erat pretiosus. Et cetera usq meum qͦ
quidem omnia uerba sua in aures plebis intrasse
xp̃m capharnaum: hoc est quia non antequam
hec uerba terminasset intrauit. S nou est expͥs¬
sum post quantum temporis int̾uallum. cum isto
sermones terminasset intrauerit capharnaum.
Ip̃o quippe interuallo leprosus ille mundatus est:
quem loco suo matheus interponit. ip̃e aũt postea
recordatur. Iam ergo uideamus utrum sibi de hoc

Expanded text:
meus iacet in domo paralyticus et male torquetur, meus iacet in domo paralyticus et male torquetur, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: et sanatus est puer ex hora illa. hoc de puero centurionis etiam Lucas commemorat, non sicut iste post leprosum mundatum, quem ille postea recordatus commemorauit, sed post finem illius prolixioris sermonis, quod ita coniungit: cum autem implesset omnia uerba sua in aures plebis, intrauit Capharnaum. centurionis autem cuiusdam seruus male habens erat moriturus, qui illi erat pretiosus, et cetera usque in eum quidem omnia uerba sua in aures plebis, intrasse Christum Capharnaum, hoc est, quia non, antequam haec uerba terminasset, intrauit, sed non esse expressum, post quantum temporis interuallum, cum istos seripso quippe interuallo leprosus ille mundatus est, quem loco suo Mattheus interponit, iste autem postea recordatur. Iam ergo uideamus, utrum sibi de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ibi stetisse. donec ad eum turbe congregarentur : ac
postea cum sedisset accessisse propinquius discipu¬
los eius. atq ita illis ceterisq turbis presentibus unũ
hũisse sermonem quem matheus lucasq narrarũt
diuerso narrandi modo. sed eadem ueritate rerũ
et sentenciarum quas ambo dixerunt. Iam emimi
premonininus quod et millosmonente uincuiq sponte
udendum fuit. si quis pretermictat aliquid quod ali¬
us dicat. non ẽẽ contrarium. nec si alius aliomodo aliqͥd
dicat: dum eadem rerum sentenciarumq ueritas ex¬
plicetur. Ut quod matheus ait. cum autem descendiss
de monte. simul etiam de illo campestri loco qui i
latere montis eẽ potuit intelligatur. Deinde ma¬
theus de leproso mundato narrat. quod etiam mar¬
cus et lucas similiter. Post hec matheus sequitur
et dicit. Cum autẽ introisset capharnaum : accessit
ad illum centurio. rogans eum et dicens. Dñe. puer

Expanded text:
ibi stetisse, donec ad eum turbae congregarentur, ac ibi stetisse, donec ad eum turbae congregarentur, ac postea cum sedisset, accessisse propinquius discipulos eius adque ita illis ceterisque turbis praesentibus unum habuisse sermonem, quem Mattheus Lucasque narrarunt diuerso narrandi modo, sed eadem ueritate rerum et sententiarum, quas ambo dixerunt. iam enim praemonuimus, quod et nullo praemonente unicuique sponte uidendum fuit, si quis praetermittat aliquid quod alius dicat, non esse contrarium, nec si alius alio modo aliquid dicat, dum eadem rerum sententiarumque ueritas explicetur, ut quod Mattheus ait cum autem descendisset de monte, simul etiam de illo campestri loco, qui in latere montis esse potuit, intellegatur. deinde Mattheus de leproso mundato narrat, quod etiam Marcus et Lucas similiter. XX. Post haec Mattheus sequitur et dicit: cum autem introisset Capharnaum, accessit ad illum centurio rogans eum et dicens: domine, puer
Abbreviated transcription (Latin):
hero mor ait. cum autem descendisset de monte secute
sunt eum turbe multe. et ecte leprosus uemiens ado¬
iabat eum: põt intelligi post utrũq sermonẽ factũ
fuisse. non solum quem math̃s. uerum etiam quem
lucas interpoint. Neq enin apparet post descensio¬
nem de monte quantum temporis fu̾it interpositũ.
sed hoc solum uoluit significare matheus. post illã
descensionem multas turbas fuissẽ cum domino
quando leprosum niundauit. non quantum temporis in¬
terfuerit. Presertim cum eundem leprosum lucas
iam in ciuitate posito domino dicat ẽẽ mundatum.
quod matheus dicere non curauit. Quanquam t̃
illud possit occurrere in aliqua excelsiore ꝑte mon¬
tis pͥmo cum solis discipulis dominum finsse. quando
creis duodecim illos elegit. deinde cum eis descendisse
non de monte sed de ip̃a montis celsitudine in campe¬
strem locum. idẽ in aliquam equalitatem que in lat̾e
montis erat et multas turbas ca pere poterat. atq

Expanded text:
mox ait: cum autem descendisset de monte, secutae sunt eum turbae multae, et ecce leprosus ueniens adorabat eum, potest intellegi post utrumque sermonem factum fuisse, non solum quem Mattheus, uerum etiam quem Lucas interponit. neque enim apparet post descensionem de monte quantum temporis fuerit interpositum, sed hoc solum uoluit significare Mattheus post illam descensionem multas turbas fuisse cum domino, quando leprosum mundauit, non quantum temporis interfuerit, praesertim cum eundem leprosum Lucas iam in ciuitate posito domino dicat esse mundatum, quod Mattheus dicere non curauit. Quamquam etiam illud possit occurrere, in aliqua excelsiore parte montis primo cum solis discipulis dominum fuisse, quando ex eis illos duodecim elegit, deinde cum eis descendisse, non de monte, sed de ipsa montis celsitudine in campestrem locum, id est in aliquam aequalitatem, quae in latere montis erat et multas turbas capere poterat, adque
Abbreviated transcription (Latin):
baptisimum etiam si aliquem baptizaret. posset di¬
cere siumi eẽ quod traderet. uel a se dari sp̃m sanc¬
quitur matheus et dicit. Tunc rh̾s ductus ẽ in
desertum a spũ: ut temptaretur a diabolo. Et

Expanded text:
baptismum, etiamsi aliquem baptizaret, posset dibaptismum, etiamsi aliquem baptizaret, posset dicere suum esse quod traderet uel a se dari spiritum sanctur Mattheus et dicit: tunc Iesus ductus est in desertum ab spiritu, ut temta
Abbreviated transcription (Latin):
de digins exemplarib confirmari possit. quid aᵈ
uam utrimq intellgendum ẽ. quolibet uerboꝵ
rdine de celo somusse. Quod autem secundũ ichãnẽ
coluniba ditit᷑. non quando factum ẽ narratur.
d uerba iohis baptiste referunt cominemorantis
uud uderit. In quo querit᷑ quẽ amodum dictũ sit
tego non noueram eum. sed qui msit me bapti¬
ue maqua ille michi dixit. suꝑ que uideris¬
spm̃ descendentem et manentem suꝑ eum: Hic est qui
baptizat in spũ sancto. Si enmi tunc eum cognouit cũ
columba uidit descendentem suꝑ eum: querendum est
quomodo dixerit uenienti ut baptizaretur. ego ma¬
gis a te debeo baptizari. Hoc enim ei dixit ante quã
colunrba descenderet. Ex quo apparet quãius eum
iam nosset. nam etiam et in utero matris exultaur
cum elizabeth maria uenisset. aliquid tamen in eo qͥ
nondum nouerat columbe descensione didicisse. Qd
ip̃e scilicet baptizaret in spũ scõ propria quadam et
diuina potestate. ut nullus homo qui accepisset a deo

Expanded text:
 confirmari possit, quid aliud quam utrumque intellegendum est quolibet uerborum ordine de caelo sonuisse? Quod autem secundum Iohannem de columba dicitur non quando factum est narratur, sed uerba Iohannis baptistae referuntur commemorantis, quid uiderit. in quo quaeritur, quemadmodum dictum sit: et ego non noueram eum, sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: super quem uiderism descendentem et manentem super eum, hic est qui baptizat in spiritu sancto. si enim tunc eum cognouit, cum columbam uidit descendentem super eum, quaerendum est, quomodo dixerit uenienti, ut baptizaretur: ego magis abs te debeo baptizari; hoc enim ei dixit, antequam columba descenderet.. ex quo apparet, quamuis eum iam nosset — nam etiam in utero matris exultauit, cum ad Elisabeth Maria uenisset —, aliquid tamen in eo, quod nondum nouerat, columbae descensione didicisse, quod ipse scilicet baptizaret in spiritu sancto propria quadam et diuina potestate, ut nullus homo, qui accepisset a deo
Abbreviated transcription (Latin):
dico postea quam nichil herodi magi reninnciauer̃t
eum credere potinsse illos fallaci stelle uisione de¬
ceptos. postea quam non inuenerunt quem natũ
putauerant erubuisse ad se redire. atq ita eum
timore depulso ab inquirendo ac ꝑsequendo puero qͥe¬
uisse. Cum ergo post purgationem matris eius ĩ
thalm̃ cum illo uenissent. et ea gesta eẽnt in tem¬
plo que aluca narrantur. quia uerba symeonis
et anne de illo prophetantium cum cepissent ab
eis qui audierant predicari. Ad pristinam intentio¬
nem reuocatura erant aminum regis: ad momi¬
tus ꝑ sõmum ioseph cum infante et matre eius
fugĩt in egiptum. Deinde uulgatis reb que in tẽ¬
plo facte dicteq fuerant. herodes se magis sensit i¬
lusum.Ac deinde ad xp̃i mortem cupiens ꝑuemir:
multos infantes sicut matheus narrat occidit.
Matheus ergo de iohanne ita contexit. In dieb ãt
illis uenit iohannes baptista predicans in deser¬

Expanded text:
dico, posteaquam nihil Herodi magi renuntiauerunt, dico, posteaquam nihil Herodi magi renuntiauerunt, eum credere potuisse illos fallacis stellae uisione deceptos, posteaquam non inuenerunt quem natum putauerant, erubuisse ad se redire adque ita eum timore depulso ab inquirendo ac persequendo puero quieuisse. cum ergo post purgationem matris eius in Hierusalem cum illo uenissent et ea gesta essent in templo quae a Luca narrantur, quia uerba Symeonis et Annae de illo prophetantium, cum coepissent ab eis qui audierant praedicari, ad pristinam intentionem reuocatura erant animum regis, admonitus per somnium Ioseph cum infante et matre eius fugit in Aegyptum. deinde diuulgatis rebus, quae in templo factae dictaeque fuerant, Herodes se a magis sensit inlusum ac deinde ad Christi mortem cupiens peruenire multos infantes, sicut Mattheus narrat, occidit. XII. Mattheus ergo de Iohanne ita contexit: in diebus autem illis uenit Iohannes baptista praedicans in deser
Abbreviated transcription (Latin):
multos dies se sentit illusum. ut transacto tempo¬
ie purgationis mr̃is eius. et ꝑacta circa infantẽ
solentate pͥmogenitorum in templo ihelm̃. post
uerit querere animam pueri. et necare tot ꝑuulos.
si ergo mouet hoc: omittodicere quot et quantis
occupationib regia cura distendi potuerit. et ꝑ
plurimos dies ab illa intentione uel auerti õm̃o
uel impediri. Neq enim enumerari possunt cau¬
se quib hoc potuerit accidere. Quas tamen mul¬
tas et magnas eẽ potiusse. nemo ita rerũ huma¬
narum inexꝑtus est. ut aut neget aut dubitet. Cuius
enim cogitatiom non occurrat. quam multa alia tͥr¬
biliora regi minciari potuernnt. seu uera. seu falsa.
Ut qui regem infantem post aliquot annos sibi uel
filns siuis aduersaturum timuerat. aliquorum magis
propinquantium periculorum t̾rorib agitatus.
ab illa cura mentem abreptam. in alus proxime ca¬
uendis potius occuparet. Ut ergo hec omictam: illud

Expanded text:
multos dies se sensit inlusum, ut transacto tempomultos dies se sensit inlusum, ut transacto tempore purgationis matris eius et peracta circa infantem sollemnitate primogenitorum in templo Hierusalem, pnerit quaerere animam pueri et necare tot paruulos, si hoc ergo mouet, omitto dicere, quot et quantis occupationibus regia cura distendi potuerit et per plurimos dies ab illa intentione uel auerti omnino uel inpediri. neque enim enumerari possunt causae, quibus hoc potuerit accidere, quas tamen multas et magnas esse potuisse nemo ita rerum humanarum inexpertus est, ut aut neget aut dubitet. cuius enim cogitationi non occurrat, quam multa alia terribiliora regi nuntiari potuerint seu uera seu falsa, ut qui regem infantem post aliquot annos sibi uel filiis suis aduersaturum timuerat aliquorum magis propinquantium periculorum terroribus agitatus ab illa cura mentem abreptam in aliis proxime cauendis potius occuparet? ut ergo haec omittam, illud
Abbreviated transcription (Latin):
enangelium prodit historia cui fides habenda ui¬
deatur. illud quod suꝑnis dixi suffecerit quod ita ti¬
mebant parentes pueri habitationem in ihrłm: Ut
tamen propter dei timorem festiuitatem solẽnem
non preteruncterent in qua latere facillime possẽt.
Neq enim incredibile est captatis temporib opor¬
tums uel dierum uel horarum: accedere homines
adca loca in quib eẽ formidant. Huic etiam illa sol¬
uitur queftio. si aliquem mouet. cum iam sollicita
cẽt ille maior herodes ꝑcidsus magorum mintio qd̾
rex iudeorum natus fuusset. quomodo potuerint cõ¬
pletis dieb purgationis matris enis tuto cum illo
ascendere in templum. ut fierent circa eum scdm̃
legem domnn que lucas cõmemorat. Quis emm
non uideat etiam illum unum diem. regem multis
occupatum latere potuisse. Si autẽ illud uerisimile
non uidetur. quod herodes qui ualde sollicitus expec¬
tabat quid sibi magi de puero reminciarent. post tã

Expanded text:
euangelium prodit historia, cui fides habenda uieuangelium prodit historia, cui fides habenda uideatur, illud quod superius dixi suffecerit, quod ita timebant parentes pueri habitationem in Hierusalem, ut tamen propter dei timorem festiuitatem sollemnem non praetermitterent, in qua latere facillime possent. neque enim incredibile est captatis temporibus oportunis uel dierum uel horarum accedere homines ad ea loca, in quibus esse formidant. XI. Hinc etiam illa soluitur quaestio, si aliquem monet, cum iam sollicitus esset ille maior Herodes perculsus magorum nuntio, quod rex Iudaeorum natus fuisset, quomodo potuerint conpletis diebus purgationis matris eius tuto cum illo ascendere in templum, ut fierent circa eum secundum legem domini quae Lucas commemorat. quis enim non uideat etiam illum unum diem regem multis occupatum latere potuisse? si autem illud ueri simile non uidetur, quod Herodes, qui ualde sollicitus expectabat, quid sibi magi de puero renuntiarent, post tam
Abbreviated transcription (Latin):
egipto. illuc eos ituros finsse et illit habitaturos. nͥ
archela pͥsencia terrerentur. Neq enim duuato
iudebantur ibi hĩtare. ut de archelao quod timebãt
deberent contẽnere. An et aliquis hoc dicit. Qnonis¬
plore illuc prohibebantur accedere. Hoc michidis¬
soluere nõ eẽt difficile. nec si aliquis euangeistar
expressisset et quadui ibi regnaret aichelaus fier
cormt poeterat ut ꝑdiem festum inter tam ingen¬
tem turbam latenter ascenderent mox reu̾suer.
irbi tamen alns dieb hnĩtare metueronttontirt
solẽmtate preternssa essent irreligiosi. nec continu
imansione conspicui. Cum uero etiam de regno arche¬
Ia quam fuerit ducturnĩ om̃s tacuerint iste quo
intellectus patet.ut quod lucas dicit ꝑ omnes ãnos
cos ascendere solitos in ihrlm̃. tunc accipiamus facti¬
tatum: cum iam non tueret᷑ archelaus. Quod si
arthelai regnum aliquanto duturmus ulla p̾t̾

Expanded text:
edeuntes ex Aegypto illuc eos ituros fuisse et illic habitaturos, nisi edeuntes ex Aegypto illuc eos ituros fuisse et illic habitaturos, nisi Archelai praesentia terrerentur. neque enim diuinitus iubebantur ibi habitare, ut de Archelao quod timebant deberent contemnere. An et hoc aliquis dicit: quomomore illuc prohibebantur accedere? hoc mihi dissoluere non esset difficile, nec si aliquis euangelistarum expressisset, quamdiu ibi regnaret Archelaus. fieri enim poterat, ut per diem festum inter tam ingentem turbam latenter ascenderent mox reuersuri, ubi tamen aliis diebus habitare metuerent, ut nec sollemnitate praetermissa essent inreligiosi nec continua mansione conspicui. cum uero etiam de regno Archelai, quam fuerit diuturnum, omnes tacuerint, iste quoque intellectus patet, ut quod Lucas dicit per omnes annos eos ascendere solitos in Hierusalem tunc accipiamus factitatum, cum iam non timeretur Archelaus. quod si Archelai regnum aliquanto diuturnius ulla praeter
Abbreviated transcription (Latin):
dicat matheus propt̾ea cum puero ihũ parentes ei
isse ingaldeam quia metu archelai in uideam irẽ
noluerunt. cum propt̾ea magis isse in galileam ui¬
deantur. quia cuntas eorum erat nazareth galilee
sicut lucas non taciuit. S intelligendum est itbi an¬
gelus in sõnis in egipto dixit ad ioseph surge et ac¬
cipe puerum et matrem enis et uade in terram irlł.
sic ĩtellc̃m ẽẽ pͥmo a ioseph. ut putaret iussum se eẽ
ꝑgere in udeam. Ipsa enimi primitus intelligi po¬
tuit terra ifrael. Porro autem post ea quam com¬
perit illic regnare filium herodis archelaum. no¬
lint obicere se illi periculo. cum posset terra isra el
etiam sic intelligi. ut ⁊ galilea illic deputaret᷑. quia
et ipãn populus israel itolebat. Quãquã et alio
modo solin possit hec questio. quia potint uideri pa¬
pentib xp̃i cum puero de quo talia ꝑ angelita re¬
sponsa cognouerunt non ẽe habitandum n in ihil

Expanded text:
dicat Mattheus propterea cum puero Iesu parentes eius dicat Mattheus propterea cum puero Iesu parentes eius isse in Galilaeam, quia metu Archelai ire in Iudaeam noluerunt, cum propterea magis isse in Galilaeam uideantur, quia ciuitas eorum erat Nazareth Galilaeae, sicut Lucas non tacuit. sed intellegendum est, ubi angelus in somnis in Aegypto dixit ad Ioseph: surge et accipe puerum et matrem eius et uade in terram Israhel, sic intellectum esse primo a Ioseph, ut putaret iussum se esse pergere in Iudaeam — ipsa enim primitus intellegi potuit terra Israhel — porro autem posteaquam conperit illic regnare filium Herodis Archelaum, noluit obicere se illi periculo, cum posset terra Israhel etiam sic intellegi, ut et Galilaea illic deputaretur, quia et ipsam populus Israhel incolebat. quamquam et alio modo solui possit haec quaestio. quia potuit uideri parentibus Christi cum puero, de quo talia per angelica responsa cognouerant, non esse habitandum nisi in Hie
Abbreviated transcription (Latin):
trarcham lucas insimuat. Rex enim fuit herodes ille
qui querebat anmam pueri xp̃i. Herodes autem
alius filius enis. non rex sed tetrarcha dictus est: qd̾
nomen grecum a ꝑte regi quarta inditum reso¬
nat. Nisi forte hinc rursus quispiam moueatur cũ
matheus dixerit. ideo tumuisse ioseph cum puero re¬
deuntem ne in nideam quia pro patre suo herode
archelaus falis enis ibi regnabat: quomodo potuit
ie in galileam ubi alnis filius enis herodis tetrar¬
cha erat sicut lucas testatur. Quasi uero ip̃a sint
rex eẽt archelaus sed pontus pilatus. qui non rex
tudeorum sed preses erat. Cimis temporib agendis sub
tyberio cesare filn maioris herodis non regnum habe¬
bant: sed tetrarchiam. Quod utiq nondum factum
erat: quando ioseph timens archelaum in uidea res¬
nantem. se ingalileam cum puero intudit. ubi et
cuuitas enis erat nazareth. An forte hoc mouet quomͦ

Expanded text:
trarcham Lucas insinuat. rex enim fuit Herodes ille, trarcham Lucas insinuat. rex enim fuit Herodes ille, qui quaerebat animam pueri Christi, Herodes autem alius , filius eius non rex, sed tetrarcha dictus est, quod nomen Graecum a parte regni quarta inditum resonat. VIII. Nisi forte hinc rursus quispiam moueatur: cum Mattheus dixerit ideo timuisse Ioseph cum puero redientem ire in Iudaeam, quia pro patre suo Herode Archelaus filius eius ibi regnabat, quomodo potuit ire in Galilaeam, ubi alius filius eius Herodes tetrarches erat. sicut Lucas testatur? quasi uero ipsa sint rex esset Archelaus. sed Pontius Pilatus non rex Iudaeorum, sed praeses erat, cuius temporibus agentes sub Tiberio Caesare filii maioris Herodis non regnum habebant, sed tetrarchiam. quod utique nondum factum erat, quando Ioseph timens Archelaum in Iudaea regnantem se in Galilaeam cum puero contulit, ubi et ciuitas eius erat Nazareth. VIIII. An forte et hoc mouet, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
coeuerant ipse et iohannes. et trignita ferme ãno¬
rum narratur finsse cum ab illo baptizatus eẽt. S
plane de herode solet mouere nõmillos quod lucas
uarrauit in dieb baptisim iohãns herodem finsse
tetratham gadilee. quando etiam dominus niueins
baptizatus est. matheus autem mortuo herode: di¬
Cat puerum ihm̃ abegipto remeasse. Quod utrũq
uerum eẽ non potest. insi duo fuisse intelligantur
herodes. Quod cum fieri potuisse nemo sciat qua
cecitate insamant. qui ꝓcluuores sunt ad calũmã¬
dum euangelice ueritati. quam paudulum conside¬
ratiores. ut duos homines eodem uocabulo appellatos
intelligant.cinꝰ rei exemplis plena sunt ommia.
Nam iste posterior herodes. pͥoris herodis filius finsse
ꝑhibetur sicut archelaus. quem matheus in ndee reg¬
nu prẽ mortuo successisse commnemorat. sicut phi¬
lippus quẽ frẽm tetrarche herodis. ⁊ ip̃m iturie te¬

Expanded text:
coaeui erant ipse et Iohannes et triginta ferme annocoaeui erant ipse et Iohannes et triginta ferme annorum narratur fuisse, cum ab illo baptizatus esset. Sed plane de Herode solet mouere nonnullos, quod Lucas narrauit in diebus baptismi Iohannis Herodem fuisse tetrarchen Galilaeae, quando etiam dominus iuuenis baptizatus est, Mattheus autem mortuo Herode dicit puerum legum ab Aegypto remeasse, quod utrumque uerum esse non potest, nisi duo fuisse intellegantur Herodes. quod cum fieri potuisse nemo nesciat, qua caecitate insaniant, qui procliuiores sunt ad calumniandum euangelicae ueritati quam paululum consideratiores, ut duos homines eodem uocabulo appellatos intellegant! cuius rei exemplis plena sunt omnia. nam iste posterior Herodes prioris Herodis filius fuisse perhibetur, sicut Archelaus, quem Mattheus in Iudaeae regnum patri mortuo successisse commemorat, sicut Philippus, quem fratrem tetrarchae Herodis et ipsum Itureae te
Abbreviated transcription (Latin):
intidis regionis. et lisama abiline tetrarcha sub pͥn¬
cipib sacerdotum anna et caipha: factum ẽ u̾bũ
domim suꝑ iohẽm zacharie filium in deserto. Nec
tamen intelligere debemus hos dies. id est hoc tẽ¬
pus harum potestatum significasse matheum
cum diceret in illis dieb. sed in multo longioris
temporis spatio uoluisse accipi quod ait. in illis dicb.
Mox enim ut narraiit regressum de egipto xp̃m̃
mortuo herode. quod utiq tempore infancie uel pu¬
ericie eius factum est. ut possit constare quod lucas
de illo cum duodecim annorum eẽt gestum narra¬
uit in templo ihrlm̃. cum gͦ infantem uel puerũ¬
eregipto reuocatum cominemorasset matheus. cõtanuo
ntulit. In dieb autem illis. uenit iohannes baptista.
Nlon utiq tantum modo puericie illius dies insimi¬
is: sedonnes dies. ab enis natuutate usq ad tempꝰ
no predicare ac baptizare cepit iohannes. Quo
iam tempore xp̃i etas inuenilis inuenit᷑: quia

Expanded text:
rcha, sub principibus sacerdotum Anna et Caifa, factum est uerbum domini super Iohannem Zachariae filium in deserto. nec tamen intellegere debemus hos dies, id est hoc tempus harum potestatum, significasse Mattheum, cum diceret in illis diebus, sed in multo longioris temporis spatio uoluisse accipi quod ait in illis diebus. mox enim ut narrauit regressum de Aegypto Christum mortuo Herode, quod utique tempore infantiae uel pueritiae eius factum est, ut possit constare quod Lucas de illo, cum duodecim annorum esset, gestum narrauit in templo Hierusalem, cum ergo infantem uel puerugypto reuocatum commemorasset, Mattheus continuo intulit: in diebus autem illis uenit Iohannes baptista, non utique tantummodo pueritiae illius dies insinuans, sed omnes dies ab eius natiuitate usque ad tempus, quo praedicare et baptizare coepit Iohannes, quo iam tempore Christi aetas iuuenilis inuenitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
lentes signficare duo euangeliste: solum cõmemorãd
nidicauerunt. de quo facti hiius fama latius pre¬
dariusq fragrauerat. Nec quod uerba demomin
diuerse ab euangelistis dicta sunt habent aliquid
scrupuli: cum uel ad unam redigi sententiam. uel
onma dicta possint intelligi. Nec quia pluraliter
apud matheum. apud alios autem singulariter
loquitur: cum et ip̃i narrent quod interrogatus
quid uocaretur. legionem se ẽẽ respondit eo quod
multa eeñt demonia. nec qd̾ marcus circa montẽ
fuisse gregem porcorum. Lucas autern in monte.
quicquam repuguat. Grex enm porcorum tam
magnus fuit ut aliquid enis ẽẽ in monte aliqͥd
circa montem. Erant enun duo milia porcoꝵ:
sicut marcus expressit.
ic ergo sequitur matheus adhuc tempoꝵ¬
seruans ordinem atq ita narrationem con

Expanded text:
lentes significare duo euangelistae solum commemorandum lentes significare duo euangelistae solum commemorandum iudicauerunt, de quo facti huius fama latius praeclariusque fraglauerat. nec quod uerba demonum diuerse ab euangelistis dicta sunt, habet aliquid scrupuli, cum uel ad unam redigi sententiam uel omnia dicta possint intellegi. nec quia pluraliter aput Mattheum, aput illos autem singulariter loquitur, cum et ipsi narrent, quod interrogatus quid uocaretur legionem se esse respondit eo quod multa essent demonia, nec quod Marcus circa montem fuisse gregem porcorum, Lucas autem in monte, quicquam repugnat. grex enim porcorum tam magnus fuit, ut aliquid eius esset in monte, aliquid circa montem. erant enim duo milia porcorum, sicut Marcus expressit. Hinc ergo sequitur Mattheus adhuc temporum ordine
Abbreviated transcription (Latin):
listarum cominemorauit. tantundem tamẽ ualẽ¬
cia ad eandem sentencie ueritatem. quidad rem ĩt̾¬
est. Quãquam et hoc fieri potuit ut plurib eum
simul excitantib. omina hec aliud ab alio dice̾nt᷑.
Item qd̾ sedata tempestate dixerunt secundum
matheum.quadis ẽ hic quia uenti et mare obedi¬
unt ei. secunduni lucam. quis putas hic est quia
et uentis imperat et mari et obediunt ei: quis nõ
indeat unam eẽ sentenciam. Tantundem enum
prorsus ualet. quis putas ẽ iste. et qualis ẽ hic. Et
irbi non est dictum imperat: utiq consequenter
intelligitur. quia imperanti obeditur. Quod uͦ
matheus duos dicit fuisle qui legionẽ illam demo¬
nuim patiebantur que in porcos ire ꝑmissa est.
marcus autem ⁊ lucas unum commemorant: in
telligas unum eoꝵ fuisse ꝑsone alicuius clariori
et famosioris quem regio illa maxime dolebat.i
pro cuius dolore plurimum satagebat. Hoc uo¬

Expanded text:
listarum commemorauit, tantundem tamen ualenlistarum commemorauit, tantundem tamen ualentia ad eandem sententiae ueritatem, quid ad rem interest? quamquam et hoc fieri potuit, ut pluribus eum simul excitantibus omnia haec, aliud ab alio, dicerentur. item quod sedata tempestate dixerunt secundum Mattheum: qualis est hic, quia uenti et mare oboediunt ei? secundum et ventis imperat et mari, et obediunt ei? quis non videat unam esse sententiam? Tantumdem enim prorsus valet, Quis putas est iste? et, Qualis est hic? et ubi non est dictum, imperat, utique consequenter intelligitur, quia imperanti obeditur. 56. Quod vero Matthaeus duos dicit fuisse, qui legionem illam daemonum patiebantur, quae in porcos ire permissa est, Marcus autem tellegas unum eorum fuisse personae alicuius clarioris et famosioris, quem regio illa maxime dolebat et pro cuius salute plurimum satagebat. hoc uo
Abbreviated transcription (Latin):
tisq uniculis agebantur in desertum: sumliter nar¬
rant marcus et lucas. Uerbis alus dicte sunt aba¬
lio atq alio quedam sentencie: non tñ alie. Uelut a¬
lud quod eum dicit.dixisse matheus. Quid tmndi
estis modice fidei. Marcus ita dicit. Quid tmudi e¬
stis. Nec dum habetis fidem. Idẽ illam ꝑfectam ue¬
lut granum synapis. hoc ergo et ille ait modice fi¬
dei. lucas autem. Ubi ẽ fides ur̃a : Et totum quidẽ
dici potuit. Quid timdi estis. Ubi est fides ur̃a. mo¬
dice fidei. Unde aliud hic: aliud ille commnemorat.Ẽt
illud quod exctantes eium dixerunt. matheus sic.
domime salua nos perimus. Marcus. magister. nõ
ad te ꝑtinetquia perimus. lucas. Preceptor perimꝰ
una cademq sentencia est. extitantium donimum. uo¬
lentiumq saluari. Rec opus ẽ querere: quid horum
potius xp̃o dictum sit. Siue enim aliquid horum
trium dixerint siue alia uerba que mulꝰ euange¬

Expanded text:
ptisque uinculis agebantur in desertum similiter narptisque uinculis agebantur in desertum similiter narrant Marcus et Lucas. uerbis aliis dictae sunt ab alio adque alio quaedam sententiae, non tamen aliae, uelut illud quod eum dicit dixisse Mattheus: quid timidi estis, modicae fidei? Marcus ita dicit: quid timidi estis? necdum habetis fidem? id est illam perfectam uelut granum sinapis. hoc ergo et ille ait: modicae fidei. Lucas autem: ubi est fides uestra? et totum quidem dici potuit: quid timidi estis? ubi est fides uestra? modicae fidei. unde aliud hic, aliud ille commemorat. et illud quod excitantes eum dixerunt Mattheus sic: domine, salua nos, perimus, Marcus: magister, non ad te pertinet, quia perimus? Lucas: praeceptor, perimus, una eademque sententia est excitantium dominum uolentiumque saluari, nec opus est quaerere, quid horum potius Christo dictum sit. siue enim aliquid horum trium dixerint, siue alia uerba quae nullus euange
Abbreviated transcription (Latin):
tis sequere me. et deinde illius hoc petentis: ad sen¬
tenciam nichil int̾est. Commemorauit lucas et aliũ
dixisse. Sequar te dñe. sed pͥmum ꝑmicte michi re¬
minciare his qui domi sunt. De quo tacet matheus.
Inde iam lucas in aliud perrexit: non in illud qd̃
ordine temporis sequebatur. Post hec autem in qͥt
designauit dominus et alios septuaginita duos.
Post hec quidem manifeste: sed quanto temporis
int̾uallo post hec facere illud dominus non apparet.
In ip̃o tamen interuallo fit. quod deinceps maths̃
subungit. Nam idem matheus ordinẽ temporum
adhuc tenet: ita narrans. Et ascendente eo in na¬
inculam: secuti sunt eum discipuli enis. et ecte
motus magnus factus ẽ in mari. usq ad mlud
ubi ait. et uenit in cruitatem suam. Ista duo facta
contumatim que narrat matheus: de transquilla¬
to mari postea quã uentis imperauit iħs a sõno
excitatus. et de illis qui habebant scuuni demomum. iu¬

Expanded text:
tis sequere me et deinde illius hoc petentis, ad sentis sequere me et deinde illius hoc petentis, ad sententiam nihil interest commemorauit Lucas et alium dixisse: sequar te, domine, sed primum permitte mihi renuntiare his qui domi sunt, de quo tacet Mattheus. inde iam Lucas in aliud perrexit, non in illud quod ordine temporis sequebatur. post haec autem, inquit, designauit dominus et alios septuaginta duo. post haec quidem manifeste, sed quanto temporis interuallo post haec fecerit illud dominus, non apparet. in ipso tamen interuallo fit quod deinceps Mattheus subiungit. nam idem Mattheus ordinem temporum adhuc tenet ita narrans: Et ascendente eo in nauiculam secuti sunt eum discipuli eius. et ecce motus magnus factus est in mari, usque ad illud ubi ait: et uenit in ciuitatem suam. ista duo facta continuatim quae narrat Mattheus de tranquillato mari, posteaquam uentis imperauit Iesus a somno excitatus, et de illis qui habebant saeuum demonium ru
Abbreviated transcription (Latin):
uibi ait. Dimicte mortuos sepelire mortuos suos: hoc si
mliter narrat et lucas. S ille post plura nec ip̃e
ane exprelso ordine temporum: sed recordantis modo.
Itrum quod pͥus omisit. an quod posterius etiam-
factum. quam sunt ea que lequũtur preoccupanit.
incertum est. Ita enm dicit. factum ẽ autẽ ambulã¬
tib illis in uia. dixit quidam ad itlum. Sequarte qͦ¬
amq ieris. Et respondit ei prorsus eadem que ma¬
theus cominemorat. Quod autem matheus dicit
tunc istud gestum ẽẽ quando iussit ut irent trans
fretum. ducas uero ambulantib illis in uia. non ẽ
contrarium. quia uia utiq utiq ambularunt ut
uenirent ad fretum. Et de illo qui petit pͥmum sepe¬
hre prẽm sinim: matheus et lucas om̃ino consentĩt.
Quod enim matheus pͥmo eiusdem uerba posint
hoc pp̃ patrem suum petentis. et deuide donini di¬
centis sequere me. Lucas autem pͥmo domuim dicen¬

Expanded text:
ubi ait: dimitte mortuosubi ait: dimitte mortuosmiliter narrat et Lucas. Sed ille post plura, nec ipse sane expresso ordine temporum, sed recordantis modo: utrum quod prius omisit, an quod posterius etiam factum quam sunt ea quae sequuntur, praeoccupavit, incertum est. Ita enim dicit: Factum est autem ambulantibus illis in uia, dixit quidam ad illum: sequar te, quocumque ieris. et respondit ei prorsus eadem quae Mattheus commemorat. quod autem Mattheus dicit tunc istud gestum esse, quando iussit, ut irent trans fretum, Lucas uero ambulantibus illis in uia, non est contrarium, quia in uia utique ambulabant, ut uenirent ad fretum. et de illo qui petit primo sepelire patrem suum Mattheus et Lucas omnino consentiunt. quod enim Mattheus primo eiusdem uerba posuit hoc propter patrem suum petentis et deinde domini dicentis sequere me, Lucas autem primo domini dicen
Abbreviated transcription (Latin):
tu es filius dei. Et increpans non sinebat ea loqui: qr
sciebãt ip̃m ẽẽ xp̃m. facta autem die : egressus ibat
in desertum locum. Et hic uidemus eundem prorsus
ordinem temporum custoditum. quem comperimꝰ
apud marcum. Matheus autem qui uidetur non or¬
dine quo gestum est. sed quo preterinissum recolit.
hoc de socru petri commemorasse. postea quam nar¬
rauit quid ip̃o die. facto etiam uespere gestum sit:
iam non subningit diluculum. sed ita narrat. Ui¬
dens autem ih̃s turbas multas circũ se: iussit ire
transfretum. Iam hoc aliud est. non illud quod mar¬
cus et lucas contexunt: qui post uesperum dilucu¬
lum ponunt. Quod ergo hic dictum est. uidens
autẽ ih̃s turbas multas circũ se iissit ire transtre¬
tum. aliud eum recordatum interposuisse debenus
accipere. quod die quadam cum uidisset iħs turbad̾
multas circũ se nissit ire trarffretum.
Eide quod subiungit. et accedens unus scriba ait
ali magister sequar te quocunq ieris. usq ad iᵈ

Expanded text:
ncrepans, non sinebat ea loqui, quia sciebant ipsum esse Christum. Facta autem die, egressus ibat in desertum locum . Et hic videmus eumdem prorsus ordinem temporum custoditum, quem comperimus apud Marcum. Matthaeus autem qui videtur non ordine quo gestum est, sed quo praetermissum recolit, hoc de socru Petri commemorasse, posteaquam narravit quid ipso die, facto etiam vespere, gestum sit, jam non subjungit diluculum, sed ita narrat: Videns autem Jesus turbas multas circum se, jussit ire trans fretum. Jam hoc aliud est, non illud quod Marcus et Lucas contexunt, qui post vesperum diluculum ponunt. Quod ergo hic dictum est, Videns autem Jesus turbas multas circum se, jussit ire trans fretum, aliud eum recordatum inteaccipere, quod die quodam, cum uidisset Iesus turbas multas circum se, iussit ire trans fretum. Deindequodsubiungit: et accedens unusscriba ait lli: magister, sequar te, quocumque ieris, usque ad illud
Abbreviated transcription (Latin):
rabantur a uarns lauguorib. Et demonia eitiebat
et non sinebat ea loqui. qm̃ sciebant eum. Et diluculo ueal
de surgens. egressus est et abut in desertum locum. ua¬
detur hic ordinem tenuisse marcus: ut post illud qd̾
dictum ẽ. uespere autem facto: deinde diceret. Et di¬
luculo ualde surgens. egressus ẽ et abnt in desertũ
lo. cat. Uidetur hic ordinem temusse mareus: ut post
illud quod dictum est. uespere autẽ facto: deinde dice̾t.
Et diluculo ualde surgens. Quãuis nec illud ncc̃e
sit irbi dicitur uespere autem facto enisdem diei ue¬
sperum accipere. nec ubi dicitur diluculo enisdem¬
noctis diluculum : tamen ut cumq uideri potest hic
rerum gestarum ordo seruatus. pp̃ digestum ordi¬
nem temporum. Licas quoq cum de socru petri
narrasset: non ait ip̃e. uespere autem facto. sed tñ
quod idem significaret ad niuxit dicens. Cum sol
autem occidisset: ommes qui habebaut infirmos

Expanded text:
xabantur uariis languoribus et demonia multa eiciebat xabantur uariis languoribus et demonia multa eiciebat et non sinebat ea loqui, quoniam sciebade surgens egressus est et abiit in desertum locum . Videtur hic ordinem tenuisse Marcus, ut post illud quod dictum est, Vespere autem facto, deinde diceret, Et diluculo ualde surgens egressus abiit in desertum locum. uidetur hic ordinem tenuisse Marcus, ut post illud quod dictum est uespere autem facto deinde diceret et diluculo ualde surgens. quamuis nec illud necesse sit, ubi dicitur \'uespere facto\', eiusdem diei uesperum accipere, nec ubi dicitur \'diluculonoctis diluculum: tamen utcumque videri potest hic rerum gestarum ordo servatus, propter digestum ordinem temporum. Lucas quoque cum de socru Petri narrasset, non ait ipse, Vespere autem facto; sed tamen quod idem significaret adjunxit, dicens: Cum sol autem occidisset, omnes qui habebant infirmos
Abbreviated transcription (Latin):
tantum ut de monstremus euangelistas neq sibi neq
inter se repugnare quolibet ordine uel easdem res uł
alias factorum dictorumq xp̃i. unusquisq eorum po¬
tuerit uoluerit ue narrare. Qua pp̃ ubi ordo tempoꝵ
non apparet: si quid nouerit quod sibi aut alteri re
pugnare indetur. utiq considerandum et enodan¬
equitur ergo matheus dicens. Uespere aũt
facto obtulerunt ei multos demonia hñtes.
Et eiclebat sp̃us uerbo: et omnes male hñtes curauit.
Ut adimpleretur quod dictum ẽ ꝑ ysaiam prophetã
dicentem. Ipẽ infirmitates nr̃as accepit. et egro¬
tationes portauit. hoc ad eiusdem diei tempus ꝑ¬
tinere satis indicat. cum conningit. Uespere autẽ
facto. Sic et marcus cum de ip̃a socru petri sanata
dixisset et munstrabat eis: hoc idem subiecit. Ue¬
spere autem facto cum occidisset sol afferebant ad
eum omnes male habentes. Et erat omnis cuntas
congregata ad ianam et curauit multos qui ue¬

Expanded text:
tantum ut demonstremus euangelistas neque sibi neque tantum ut demonstremus euangelistas neque sibi neque inter se repugnare, quolibet ordine uel easdem res uel alias factorum dictorumque Christi unusquisque eorum potuerit uolueritue narrare. quapropter ubi ordo temporum non pugnare uideatur, utique considerandum et enodanSequitur ergo Mattheus dicens: uespere autem facto optulerunt ei multos demonia habentes et eiciebat spiritus uerbo et omnes male habentes curauit, ut adimpleretur quod dictum est per Esaiam prophetam dicentem: ipse infirmitates nostras accepit et aegrotationes portauit. hoc ad eiusdem diei tempus pertinere satis indicat, cum coniungit uespere autem facto. sic et Marcus, cum de ipsa socru Petri sanata dixisset et ministrabat eis, hoc idem subiecit: uespere autem facto cum occidisset sol, afferebant ad eum omnes male habentes et demonia habentes, et erat omnis ciuitas congregata ad ianuam. et curauit multos qui ue
Abbreviated transcription (Latin):
cadem uelalia narranti. nec sibi nec alteri. Qunia
enim muillius in potestate est. quãuis optime fideliterq
res cogintas quo quisq ordine recordetur. quid emini
pͥus posterius ue homini uenat in mentem non est
at uolumus sed ut datur.: satis probabile ẽ quod unꝰqͥsq
euangelistarum eo se ordine credidit debuisse narrare.
quo uolinsset deus ea ip̃a que narrabat enis recorda¬
tiom suggerere. in eis dutaxat reb quarum ordo
siue ille siue ille sit. nichil minuit auctoritati uerita¬
tiq euangelice. Cur autem spũs sanctus diuidens
propria unnitinq pro ut uult. et ideo mentes quoq
scõrum propter libros in tanto auctoritatis culmine
collocandos. in recolendo que scriberent sine dubio gu¬
bernans et regens. alium sic alium u̾o sic narratio¬
nc̃ suam ordinare ꝑmiserit. quisquis pia diligencia
quesiuerit. diuinitus adnitus poterit iuenire. hoc
tamen non ẽ hinus oꝑis munus quod mĩc suscepimꝰ.

Expanded text:
eadem uel alia narranti nec sibi nec alteri? quia eadem uel alia narranti nec sibi nec alteri? quia enim nullius in potestate est, quamuis optime fideliterque res cognitas quo quisque ordine recordetur — quid enim prius posteriusue homini ueniat in mentem, non est ut uolumus, sed ut datur —, satis probabile est quod unusquisque euangelistarum eo se ordine credidit debuisse narrare, quo uoluisset deus ea ipsa quae narrabat eius recordationi suggerere in eis dumtaxat rebus, quarum ordo, siue ille siue ille sit, nihil minuit auctoritati ueritatique euangelicae. Cur autem spiritus sanctus diuidens propria unicuique prout uult et ideo mentes quoque sanctorum propter libros in tanto auctoritatis culmine conlocandos in recolendo quae scriberent sine dubio gubernans et regens alium sic, alium uero sic narrationem suam ordinare permiserit, quisquis pia diligentia quaesierit, diuinitus adiutus poterit inuenire. hoc tamen non est huius operis munus, quod nunc suscepimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tur hr̃e contrarium.
equitur matheus et dicit. Et cum uenisset ih̃s¬
in domum petri. iudit socrum eius iacentem
et febricitantem. et tetigit manum eius. et dunisit
eam febris. Et surrexit et imistrabat eis. Hoc qñ
factum sit. idẽ post quid. uel ante quid. non expres¬
sit matheus. Non enim post quod narratur. post
hoc etiam factum necesse est intelligatur. Ammniũ
tã iste hoc recoluisse intelligitur: quod pͥus omise¬
rat. Nam id marcus narrat. antequã ulnd dele¬
proso mundato commemoret. quod post sermonem
in monte habitum de quo ip̃e tacuit uidetur interpo¬
suisse.Itaq et lucas post hoc factum narrat de so¬
cru petri. post quod et marcus ante sermonem etiã
ip̃m quem prolixum interposint: qui potest idem
uideri quem dicit habitum ionte matheus. Qͥd
autem interest quis quo loco ponat suie quod exordi¬
ne inserit. siue quod omissimi recolit. siue quod̾ post¬
ea factum eẽ preoctupat. dum tamen non adu̾sent᷑

Expanded text:
re contrarium. XXI. Sequitur Mattheus et dicit: et cum uemsset Iesuin domum Petri, uidit socrum eius iacentem et febricitantem. et tetigit manum eius, et dimisit eam febris, et surrexit et ministrabat eis. hoc quando factum sit, id est post quid uel ante quid, non expressit Mattheus. non enim post quod narratur, post hoc etiam factum necesse est intellegatur. nimirum tamen iste hoc recoluisse intellegitur quod prius omiserat. nam id Marcus narrat, antequam illud de leproso mundato commemoret, quod post sermonem in monte habitum, de quo ipse tacuit, uidetur interposuisse. itaque et Lucas post hoc factum narrat de socru Petri, post quod et Marcus, ante sermonem etiam ipse, quem prolixum interposuit, qui potest idem uideri quem dicit habitum in monte Mattheus. quid autem interest, quis quo loco ponat siue quod ex ordine inserit siue quod omissum recolit siue quod postea factum ante praeoccupat, dum tamen non aduersentur
Abbreviated transcription (Latin):
eos. Et cum preteriret iudit leui alphei sẽdentẽ
ad thelonenm. et ait illi. Sequere me. Et surgẽs
secutus ẽ eum. Nichil hic repugnat. Ip̃e ẽ enim
matheus qui ⁊ leu. Lucas t̾ hoc post eundem
paraliticum sanatum ita sub ñgit. Et post hec
exnt et indit publicanum nomine leui sedentẽ
ad theloneum. et ait illi. Sequere me. Et relictis
omnnb surgens secutus ẽ eum. Hnic autẽ ꝓba¬
bilius iudetur quod hec p̾teriissa recordando ma¬
theus cominemorat. quia utiq ante illum ser¬
monem habitum i monte credendum est uo¬
catum eẽ matheum. In eo qmippe monte tunc lucas cõ¬
memorat omnes duodecim ex plurmius discipulis elec¬
tos. Quos et apostolos nominauit.

Expanded text:
eos. Et cum praeteriret, vidit Levi Alphaei sedentem eos. Et cum praeteriret, vidit Levi Alphaei sedentem ad telonium et ait illi: sequere me. et surgens secutus est eum. nihil hic repugnat; ipse est enim Mattheus qui et Leui. Lucas etiam hoc post eundem paralyticum sanatum ita subiungit: et post haec exiit et uidit publicanum nomine Leui sedentem ad telonium et ait illi: sequere me. et relicomnibus, surgens secutus est eum . Hinc autem probabilius videtur quod haec praetermissa recordando Matthaeus commemorat: quia utique ante illum sermonem habitum in monte, credendum est vocatum esse Matthaeum. In eo quippe monte tunc Lucas commemorat omnes duodecim ex plurimis discipulis electos, quos et Apostolos nominavit