comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luuium inhabitare facit. Dentes eius sicut grex drtonsa
quat ascenderunt de lauacro omnes gemellos habentes.
& infaecunda non est in eis. Si non est infecunda nec ste¬
tilis. omnes habent ubera lacte rorantia: quae cum apło
possunt dicere.Filioli mei quos ittrum parturio donecx
formetur in uobis. Et lac potum dedi uobis non escam
Micheas de baptismi gratia uaticinatur. Ipse auertet &
miserchitur nobis. demerget iniquitates nostras. & proici¬
e inprofundum matis peccata nostra. Quomõ ergo in la¬
uachto omnia peccata merguntur: si uxor supernatat: Btĩ
quorum temissac sunt iniquitates. & quorum tecta sũt
peccata. B eatus uir cui non imputabit dominus peccatum.
Arbittor quod possumus & nos huic cantico aliquid con
uingete.Beatus cui non imputabit dominus uxorem.
Audiamus & crechielem filium hominis quomado cus de
uirtute pronunciet. qui hominis futurus Assumam uos:

Expanded text:
luuium inhabitare facit. dentes eius sicut grex detonsarum, luuium inhabitare facit. dentes eius sicut grex detonsarum, quae ascenderunt de lauacro, omnes gemellos habentes, et infecunda non est in eis. si non est infecunda nec sterilis, omnes habent ubera lacte rorantia, quae cum apostolo possint dicere: filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in uobis, et: lac uobis potum dedi, non escam. Micheas de gratia baptismi uaticinatur: ipse auertet et miserebitur nostri; demerget iniquitates nostras et proiciet in profundum maris omnia peccata nostra. Quomodo in lauacro omnia peccata merguntur, si una uxor supernatat? beati, quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. beatus uir, cui non inputauit dominus peccatum. arbitror, quod possimus et nos huic aliquid cantico iungere: \'beatus, cui non inputauit dominus uxorem\'. audiamus et Ezechielein, filium hominis, quomodo de eius uirtute pronuntiet, qui hominis futurus est filius: adsumam uos
Abbreviated transcription (Latin):
ctificatas suo lauacto aquas iordanis regnum caclo¬
rum incipit praedicate.Primum signum ex aquis facit
Samaritana uocaut ad putcum. Sitientes inuitantur
ad potum. Nicodemo dicit occulte. Nisi quis tenatus fucit
lorum. Qui ab aquis inceperat finuiit in aquis. latus
cramenta funduntur. Post tesuttecliont̃ apłos mitit
nitatis. Poenitet facti populum uadeorum & a petro ad
baptismum mutitut. Anteqm̃ parturiat patit syon: &
nascitur gens simul. Paulus persecutor ecclesiae: & lupus
beniamin ananiar submittit caput. nec ante recuperat
aspectum: quam curet baptismo caecitatem. Eunuchus
candacis reginȩ ethiopum lectione prophetica christiba
ptismati praeparatur. Mutat contra naturã acthiops pel¬
lem suam: & pardus uatictates suas. Qui lohannis ac¬
ceperant baptisma quia spiñ sanctum nescubantuerã
baptizantur:ne quis putaret. ex udcis ac gentib a quas
super aquas. dominus super aquas multas.Dominus di¬

Expanded text:
ctificatas suo lavacro Jordanis aquas, regnum coeloctificatas suo lavacro Jordanis aquas, regnum coelorum incipit praedicare. Primum signum ex aquis facit , Samaritana vocatur ad puteum, sitiens invitatur ad potum. Nicodemo dicit occulte: « Nisi quis renatus fuerit lorum » . Quia ab aquis coeperat, finivit in aquis. Latus cramenta funduntur. Post resurrectionem mittit Apostnitatis. Poenitet facti populum Judaeorum, et statim a baptisma mittitur. Antequam parturiat, parit Sion, et nascitur gens simul . Paulus persecutor Ecclesiae, et lupus rapax Benjamin, Ananiae ovi submittit caput: nec ante recuperat aspectum quam curet baptismo caecitatem . Eunuchus Candacis reginae Aethiopum, lectione Prptismati praeparatur; mutat contra naturam Aethiops pellem suam et pardus uarietates suas. qui Iohannis acceperant baptisma, quia spiritum sanctum nesciebant, iterum baptizantur, ne quis putaret e gentibus aut Iudaeis aquas super aquas, dominus super aquas multas, dominus di
Abbreviated transcription (Latin):
ne deuolat. & ramo refectionis ac luminis patem orbian¬
nuntiat. Pharao cum exercitu suo nolens populum dei &¬
ire de aegipto: i typo baptismi suffocatur: & in psalmis d
interfectione illius scribitur. Tu confirmasti in turtuit tua
mare: contruusti capita draconũ in aquis. Iu conftegisti
capira draconis magni. Unde reguli & scorpiones arttitio
quatq sectantur: & postqm̃ ad aquas utnetĩt. hydro¬
pas & lymphatitos facuni. Mata mutatur sacramen
gitibus irrigantut. Abraam & isaac puttos foduntꝰ.
repugnant allophili. & berlaltat ciuitas iuramenti regm¬
q salomonis nomen sumit a fontib. Rebetca inueni̾t
ad puteum. Rachel ꝑtopter aquas supplantatoris oscu¬
lo salutatur. Moyses filias sacerdotis madian aperto pu¬
teo ab inuiria uindicat. Pręcursor domini in aquis fon¬
tium uixta salim quod interptetatut par suit perfectio
xpõ populum parat. Ipse saluator post baptisma & san¬

Expanded text:
ne deuolat et ramo refectionis ac luminis pacem orbi adne deuolat et ramo refectionis ac luminis pacem orbi adnuntiat. Pharao cum exercitu suo nolens populum dei exire de Aegypto in typo baptismatis suffocatur. et in Psalmis de interfectione illius scribitur: tu confirmasti in uirtute tua mare, tu contriuisti capita draconum in aquis, tu confregisti caput draconis magni. unde et reguli et scorpiones arentia quaeque sectantur et, postquam ad aquas uenerint, hydrophobus et lymphatigitibus irrigantur. Abraham et Isaac puteos fodiunt, repugnant Allophyli. Et Bersabee, civitas juramenti , regnumque Salomonis nomen sumit a fontibus . Rebecca invenitur ad puteum . Rachel propter aquas, supplantatoris osculo salutatur . Moyses filias sacerdotis Madiam aperto puteo ab injuria vindicat. Praecursor Domini in aquis fontium juxta Salim, quod interpretatur pax sive perfectio, Christo populum 420 parat . Ipse Salvator post baptisma, et san
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ inuisibilem materiem abissorum magnitudine & de¬
formibus tenebris opptimehat. solus spiritus dei in auri¬
ꝗt modum supet aquas ferebatur. & nascentẽ mundũ
in figura baptism parturiebat. Inter calum & terram
medium eetruntut sirmamentum. & uixta hebraici. ser¬
sortitur uocabulum & aquae quat supet caelos sunt
in laudem domini separantur.Inde & in Ezechiel cri¬
stallum suptr chtrubin uidetur extensumndest ꝯpa¬
Et a densiores aquae. Inmum de aquis quod uiuat
egteditur & pennatos fideles de terta ad caelum ltuat.
Fabricatur homo de limo. & inter manus dei sacram̃
ta uersantur. Plantatur patadisus in eden. &unus fõs
in quatuor principia diuiditut qui postta egitditns
de templo: & contra solis ortum uadens amatas aq̃s
mortuasq uiuificat. Peccat mundus & sine aquarũ
diluuo non purgatur. statimq spiritus sancti colũba¬
expulso alite t eterrimo: ita ad na quasi ad xpm̃ in iorda¬

Expanded text:
et inuisibilem materiem abyssorum magnitudine et deet inuisibilem materiem abyssorum magnitudine et deformibus tenebris obprimebat. solus spiritus dei in aurigae modum super aquas ferebatur et nascentem mundum in figura baptismi parturiebat. inter caelum et terram medium extruitur firmamentum et iuxta Hebraici sersortitur uocabulum et aquae, quae super caelo sunt, in laudes domini separantur. unde et in Ezechiel crystallum super cherubin uidetur extensum, id est conpactae et densiores aquae. primum de aquis, quod uiuat, egreditur et pinnatos fideles de terra ad caelum leuat. fabricatur homo de limo et inter manus dei aquarum . sacramenta uersantur. plantatur paradisus in Edem et- unus . fons in quattuor principia diuiditur, qui postea egrediens de templo et contra solis ortum uadens amaras aquas mortuasque uiuificat. peccat mundus et sine aquarum diluuio non purgatur. statimque columba spiritus sancti expulso alite taeterrimo ita ad Noe quasi ad Christum in Iorda
Abbreviated transcription (Latin):
sarcinã declinate. & ancillas suas hr̃e pro uxorib. su
sceptos q ex his liberos colere ut proprios. si forte dictati
ab imperatore stolam illis intruerĩt confestim apło col¬
la submutẽt & inuiti inter uxores eas recipete cogent᷑.
Sin autem principale rescriptum eadem tenuitas impe¬
trart nõ qui uerit cum tomanis legib scita ecclesiae mu¬
tabuntur. Uide ne hoc qual dicuuir. Unuis uxoris iuꝵ
untus mulieris possit intelligi. ut ad coitum magis re¬
feratur quam ad dotales tabulas. Haet uniuersa p̾tofe¬
rimus non quo uerȩ & simplicis intelligentiat tesista
sed ut doceamus te stripturas
sanctas intelligere ut scriptae sunt. nec euatuart ba¬
ptismum saluatoris. & totum patibuli sacramentum
trritum facete. Reddamus quod paulo ante promisi¬
mus. & de scola rhetotum aquatum laudes & bapti¬
sini prędicerus. Rudis mundus nec sole rutilante
nec palente lucina nec astris micantib: incompositam

Expanded text:
sarcinam declinare et ancsarcinam declinare et ancsceptosque ex his liberos colere al. tollere  ut proprios: qui si forte ditati ab Imperatore, stolam illis meruerint, confestim Apostolo colla submittent, et inviti inter uxores eas recipere cogentur. Sin autem Principale rescriptum eadem tenuitas impetrare non quiverit, cum romanis legibus scita Ecclesiae mutabuntur. Vide ne hoc quod dicitur: unius uxoris virum, unius mulieris possit intelligi, ut ad coitum magis referatur, quam ad dotales tabulas. Haec universa proferimus, non quo verae et simplici intelligentiae resistamus: sed ut doceamus te Scripturas sic intellegere, ut scriptae sunt, nec euacuare baptismum saluatoris et totum patibuli sacramentum initum facere. Reddamus, quod paulo ante promisimus, et de schola rhetorum aquarum laudes et baptismi praedicemus. rudis mundus necdum sole rutilante nec pallente luna nec astris micantibus inconpositam
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes acdificauerunt sibi domum: insipientes desttu¬
xerunt manibus. Nec hoc quod inquiunt tpiscopis uidea¬
tur indignum: cum de deo qͦ scriptũ sit. Sicui despiut
mulier uirum suum: sic despexit me domius istł. Et in
apło. Despondi enim uos uni uiro uirginem castam ex¬
hĩbere chr̃o. Mulier autem id est sypaĩr& iuxta graeci ser¬
monis ambiguitatẽ in his omnib testimonusꝰ uxorẽ
potius oportetꝰ intelligi. Uiolenta est in quies & satis du¬
ra etiam hace interptetatio. Redde igitur scripturae sĩ¬
plicitatem suam: neç tuis contra te Pegib dimicemus.
Quatram & aluid. Si quis et ante baptismum huẽtu
concubinam: & illa mortua baptizatus uxotẽ duxrit:
utrum clericus debeat fie̾ri an non: Respondeb̾ posst fieri.
quia concubinam habuetu non uxorem. Coniugales gͣ¬
tabulae & uira dotalia non cortus ab apło condẽnan¬
tur. Multos uidemus ob nimiam paupertatem uxorũ

Expanded text:
mulieres aedificauerunt domum, insipiens autem destrumulieres aedificauerunt domum, insipiens autem destruxit manibus. nec hoc, inquiunt, episcopis uideatur indignum, cum de deo quoque scriptum sit: sicut despicit uxor uirum suum, sic despexit me domus Israhel, et in apostolo: despondi enim uos uni uiro, uirginem sanctam exhibere Christo; mulierem autem, id est γυναῑκα, iuxta Graeci sermonis ambiguitatem in his omnibus testimoniis uxorem potius intellegi. \'uiolenta est\', inquis, \'et satis dura etiam haec interpretatio.\' redde igitur scripturae simplicitatem suam, ne tuis contra te legibus dimicemus. quaeram et aliud: si quis et ante baptismum habuerit concubinam et illa mortua baptizatus uxorem duxerit, utrum clericus debet fieri an non? respondebis posse fieri, quia concubinam habuerit, non uxorem; coniugales tabulae et iura dotalia, non coitus ab apostolo condemnatur. multos uidemus ob nimiam paupertatem uxorum
Abbreviated transcription (Latin):
onem. nc tibi soli liceat non uoluntatem ligi. scd legẽ
uingae uoluntati. Quidam coacte mitrprttantur. ua&e
pro t̾celesiis uitos pro epĩs delete accipi. & hoc in nitena
quoq synodo a patribus esse decieium: ne de alia ad aliã
ecclesiam epũs tranferatur. nec uirginalis pauperculat
societate contempta: ditioris adultere querat amplex ꝯ
ut quomodo culpa & uitium filiorum in Aosit uõis: id
est ceͥgitationib accipitur. domusq dispensatio ad aiã
referatur & corpus:ita & uxores pontificum diti tecle¬
sias. de quibus in isaia scriptum est. Mulutes properãtes
de spectaculo uenite. non est trum populus hñs intelli¬
gentiam. & tursum. Mulietes duutes surgite. & audite
uocem meam. & in prouerhiis. Mulierẽ fortem quis inue¬
niet. Honorabilior preciosis lapidib quac talis est. Confi¬
dit in ea cor uiri sui. Et in codem uolumine. Mulieres

Expanded text:
onem, ne tibi soli liceat non uoluntatem legi, sed legem onem, ne tibi soli liceat non uoluntatem legi, sed legem iungere uoluntati. quidam coacte interpretantur uxores pro ecclesiis, uiros pro episcopis debere accipi — et hoc in Nicena quoque synodo a patribus esse decretum, ne de alia ad aliam ecclesiam episcopus transferatur, ne uirginali pauperculae societate contempta ditioris adulterae quaerat amplexus — et, quomodo culpa et uitium filiorum in λογισμοῑς, id est in cogitationibus, accipitur domusque dispensatio ad animam refertur et corpus, ita uxores pontificum dici ecclesias. de quibus in Esaia scriptum est: mulieres, properantes de spectaculo uenite; non est enim populus habens intellegentiam, et rursum: mulieres diuites, surgite et audite uocem meam, et in Prouerbiis: mulierem fortem quis inueniet? honorabilior est pretiosis lapidibus, quae talis est; confidit in ea cor uiri sui, et in eodem uolumine: sapientes
Abbreviated transcription (Latin):
mansisse statu quo futrant:Si tnim sordes fuissent: lotat
utu fuissent ut meȩ. Rogo quȩ est ista tergiuersatio &
acumen omni pistillo tetunsius:Quia quod non est pam̃
peccatum est.quia non est sordidum sordidum est. Nõ
dimisit dominus quia non habuit quod dimitteret. Et
quia non dimisit idcirco manet quod non fuit.Quãta
paululũ post docebo. Interim uixta uulgate prouerbium: ma¬
st. lȩ arboris nodo malus cuntus requirendus. Hoc quod di¬
ct unius uxoris uirum potest aliter diseri. Ex uideis tãt
aplus. Prima christi ecclesia d istł eliquus ꝯgregabatur
Sciebat lege concessum: & exemplo pattiarcharum ac mor¬
si familiati populo nouerat in multis utoribus literos sꝑ¬
gere. ipĩs quo sacerdotib huius licentiat patebat arhitri
dotes. ne bina pariter & terna coniugia sortiantur. sed
ut singulas uno tempote uxores habeant. Ne contẽtio¬
sum lamos esse quod dicimus: Accipe & aliã caplanaui¬

Expanded text:
mansisse, quo fuerant; si enim sordes fuissent, lotae mansisse, quo fuerant; si enim sordes fuissent, lotae utique essent ut meae\\ rogo, quae est ista tergiuersatio et acumen omni pistillo retunsius: quia non est peccatum, peccatum est; quia non est sordidum, sordidum est? non dimisit dominus, quia non habuit, quod dimitteret; et quia non dimisit, idcirco manet, quod non fuit? Quantamiam paululum post docebo; interim iuxta uulgare prouerbium malo arboris nodo malus cuneus requirendus est. hoc, quod dicit unius uxoris uirum, potest et aliter disseri. ex Iudaeis erat apostolus, prima Christi ecclesia . de Israhel reliquiis cogebatur. sciebat lege concessum, exemplo patriarcharum ac Moysi familiare populo nouerat in multis uxoribus liberos spargere, ipsis quoque sacerdotibus huius licentiae patebat arbitriudicent sacerdotes, ne bina pariter et trina coniugia sortiantur, sed ut singulas uno tempore uxores habeant. contentiosum clames esse, quod diximus; accipe et aliam explanati
Abbreviated transcription (Latin):
hrẽt.tu ꝓassim caninas nuptias coniungeres.Quid potes
excusare: Forsitan timuisse te dicas si matrimontum
copulasses non posses aliquando deritus ordinari.Ille:
in utorem optauit liberos:tu in meretricem sobolem per
didisti. Ullum naturae & henedictioni domini seriuentẽ
Ctesute & multiplicamini & replete terramicubiculor
secreta texerunt. te subantem ad coitum publita facies
execrata est. Ille quod licebat uerecundo pudore celauit.
tuiquod non licebat impudenter omnium oculis ingessi¬
sti. Illi scriptum est honorabiles nuptiae & cubile imma¬
culatum: tibi legitur est fornicatores aũt̃ & adulteros
illum deus.Omnia inquit nobis in baptismate ꝯdonata
sunt Crimina. neͤ post indulgentiam uiditis metuen¬
da seueritas ĩ dicente apostolo. Et haec quidem fistis: sedd
ta. Sed quaero quomodo tuae sordes lotae sint: & meae
munditiae sordidatȩ. Non dico ait sordiditas: sed in eab

Expanded text:
haberet; tu, ut passim caninas nuptias iungeres, quid potes haberet; tu, ut passim caninas nuptias iungeres, quid potes excusare? forsitan timuisse te dicas, ne, si matrimonium copulasses, non posses aliquando clericus ordinari? ille in uxore optauit didisti. Illum naturae et benedictioni Domini servientem, crescite et multiplicamini, et replete terram , cubiculorum secreta texerunt; te subantem ad coitum publica facies exsecrata est. Ille quod licebat verecundo pudore celavit; tu quod non licebat, impudenter omnium oculis ingessisti. Illi scriptum est: Honorabiles nuptiae, et cubile immaculatum ; tibi legitur: Fornicatores autem et adulteros illum Deus . Omnia, inquit, nobis in baptismate condonata sunt crimina: nec post indulgentiam, judicis est metuenda severitas, dicente Apostolo: « Et haec quidem fuistis, sed ta. sed quaero: quomodo tuae sordes lotae sunt et meae munditiae sordidatae? \'non dico\'. ais, csordidatas, sed in eodem statu
Abbreviated transcription (Latin):
Audiant tthnici messes ecdesiat dt quib quotidie hor¬
tea nr̃a complentur. Audiant cathecumini m qui st̃
fidei candidati ne uxores ducant ante baptisma. ne
honesta iungant matrimonia: sed scortorum & atti¬
corum ritu accedere publica. platonis promiscuas uto¬
res. communes liberos habeant. ĩmo caueant qualet̃¬
q uocabulum ꝯiugis. ne postqm̃ in xp̃o credidetint.
noceant eis quod aliquando non concubinas nec me¬
retrites: sed uxores huẽrint.Recolat unusquisq ꝯscien¬
tiam suam: & totius uulnera plangat aetatis. cumq
citpantem hiesũ. Hypotrita tice primum trabem de
ocũlo tuo. & tunc uidebis eicere festucã de oculo ftĩs tut.
Uar scribarum & phariseorum similes culicem liquãtes
& camelum glutientes: decimamus mentam & anctus
& dei uidicium pretermittimus. Qtud simile ittor & scor¬
iuim:Imputatur infoclicitas uxoris mortuaei & libido
meretricia coronatur. Ille si prior uxor uiueret aliam nõ

Expanded text:
audiant ethnici, messis ecclesiae, de quibus cotidie horaudiant ethnici, messis ecclesiae, de quibus cotidie horrea nostra conplentur; audiant catechumeni, qui sunt fidei candidati, ne uxores ducant ante baptisma, ne honesta iungant matrimonia, sed Scottorum et Aticottorum ritu ac de Re publica Platonis promiscuas uxores, communes liberos habeant; immo caueant qualecumque uocabulum coniugis, ne, postquam in Christo crediderint, noceat eis, quod aliquando non concubinas nec meretrices, sed uxores habuerint! Recolat unusquisque conscientiam suam et totius uulnera plangat aetatis, cumquecrepantem Iesum: hypocrita, eice primum trabem de oculo tuo et tunc uidebis eicere festucam de oculo fratris tui. uere scribarum et pharisaeorum similes, culicem liquantes et camelum glutientes decimamus mentam et anetum et dei iudicium praetermittimus. quid simile uxor et scortum? inputatur infelicitas coniugis mortuae \'et libido meretricia coronatur? ille, si prior uxor uiueret, aliam non
Abbreviated transcription (Latin):
actatis: iubentur monogami in tlerum eligi. Certe de¬
baptizatis apostoli sermonen esse nemo dubitat. Si g
pratiudicant ordinando: licet ea ante baptisma nõ ha¬
buetit: Queritur quid sit & non quid fuctit: Quare so¬
lum nomen uxoris impediat: quod solum pectatũ non
fuit. Dicis quia peccatum non fuit: id circo non est di.¬
missum in baptismate.Rem nouam audio. quia pec
catum non fuit reputabitur in peccatum. Omnia scor¬
ta & publicȩ colluuionis sordes: impietas in deum.
paricidium & intestum in parentes:atq in extraord¬
narias uoluptates: utriusq sexus mutata natura: de
fonte purgantur:Utoris inherebunt maculat: & lupa¬
naria thalamis pteferentur. Ego tibi nͥon imputo me¬
ritricum exercitus: ex olecorum greges. effusionẽ san¬
guinis. & instar sus in omni ceno libidinum uoluta¬
Sta. & tu mihi olim mortuam de sepulchio uxorculã
ꝑrotra his: quam ideo accepine fatetem quod fecisti.

Expanded text:
aetatis - iubentur monogami in aetatis - iubentur monogami in baptizatis Apostoli sermonem esse, nemo dubitat. Si ergo praejudicant ordinando, licet ea ante baptisma non habuerit quaeritur enim quid sit, et non quid fuerit quare solum nomen uxoris impediat, quod solum peccatum non fuit? Dicis, quia peccatum non fuit, idcirco non est dimissum in baptcatum non fuit, in peccatum reputabitur. omnia scorta, publicae conluuionis sordes, inpietas in deum, parricidium et incestum in parentes atque in extraordinarias uoluptates utrinsque sexus mutata natura Christi fonte purgantur: uxoris inhaerebunt maculae et lupanaria thalamis praeferentur? ego tibi non inputo meretricum exercitus, exoletorum greges, effusionem sanguinis et ad instar suis in omni caeno libidinum uolutabra: et tu mihi olim mortuam de sepulchro uxorculam protrahis, quam ideo accepi, ne facerem, quod fecisti?
Abbreviated transcription (Latin):
insuperhiam elatus in udicium incidat dẏaboli. Opor¬
tet autem eum & testimonium habrte bonum ab hiis¬
qui foris sunt. ut non in obprobrium incidat & in la¬
queum dẏaboli. Ad titumistͥatim in principio haec mã¬
data ponuntur. Nuiis rei gratia reliqui te crete. ut ea q̃
deerant cortigas. & constituas per ciuitates presbiteros
sicut ego tibi disposui. Si quis est sine crimine unius
non subditos. Oportet enim epm̃ esse sine crimine tãꝗͣ
dei dispensatotẽ. Non ptotenuum.non iracundum. Nõ
unolentum. non pertussotem nõ turpis luchri cupidũ.¬
sed hospitalem. beniuolum. prudentem.iustum sctm̃. cõ¬
tinentem. obunentem eum qui secundum doctrinam¬
est fuldem sermonem: ut possit exhortari in doctrina
sana & contradicentes teuintere. In uttaq epła fiue
episcopi siue presbiteri: qmͣ qm̃ apud uetetes idlem ppĩ
& ptesb̾ri fuerint: quia illud nomen dignitatis est: hoc

Expanded text:
in superbiam elatus in indicium incidat diaboli. oporin superbiam elatus in indicium incidat diaboli. oportet autem eum et testimonium habqui foris sunt, ut non in opprobrium incidat, et in laqueum diaboli » . Ad Titum statim in principio haec mandata ponuntur. « Hujus rei gratia reliqui te Cretae, ut ea quae deerant, corrigas: et constituas per civitates Presbyteros, sicut ego tibi disposui. Si quis est sine crimine unius non subditos. oportet ergo episcopum esse sine crimine, tamquam dei dispensatorem, non proteruum, non iracundum, non uinolentem, nonpercussorem, nonturpislucricnpidused hospitalem, beniuolum, prudentem, iustum, sanctum, continentem, obest, fidelem sermonem; ut possit exhortari in doctrina sana et contradicentes reuincere. in utraque epistula siue episcopi sine presbyteri - quamquam apud ueteres idem episcopi et presbyteri fuerint, quia illud nomen dignitatis est, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sciscitari. aniobam putares. Uetto me ad auditores: ni¬
hil interest o boni uidices aduersarium uigilantem
an dormientem ligem. nisi quod facilius est quiescenti
qm̃ teluctanti iuncula innectere.Si apłus non cathe¬
cuminos in cletum elegit sed fideles: fidelis autem est
qui epũs ordinatur: uitia cathetuminis non imputa¬
buntur fideli. Torquebam istiusmodi spicula. Q uibtã¬
tes hastas in litargiricum dirigebam. Oscitabat tantũ.
& quasi permentis ctapulam tuctans & nauseans e¬
uomebat. Apłus dixit: paulus haec docuit. Ptoferũt
In prima scriptum erat. Si quis episcopatum desiderat:
bilem esse: unus ixoris uirum prudentem. ornatum.
hospitalem. doctorem. non uinolentum. non percussorẽ
sed modestum.: non litigiosum non auarum. domum¬
suam bene regentem. fillos habentem subditos cum oĩ
castitate. Si quis autem domui suae praeesse nescit: quõ
ccdesiae dei diligentiam adhibebit: non neophitum me

Expanded text:
sciscitare. Niobam putares. uerto me ad auditores: \'nisciscitare. Niobam putares. uerto me ad auditores: \'nihil interest, o boni iudices, aduersarium uigilantem an dormientem ligem, nisi quod facilius est quiescenti quam reluctanti uincula innectere. si apostolus non catechumenos in clerum adlegit, sed fideles, fidelis autem est, qui episcopus 1 ordinatur, uitia catechumeni non inputabuntur fideli.\' torquebam istius modi spicula et uibrantes hastas in lethargicum dirigebam. oscitabat tantum et quasi per mentis crapulam ructans et nausians euomebat: \'apostolus dixit, Paulus haec docuit\'. Proferunin prima scriptum erat: si quis episcopatum desiderat, bilem esse, unius uxoris uirum, sobrium, prudentem, ornatum, hospitalem, doctorem, non uinolentum, non percussorem, sed modestum, non litigiosumsuam bene regentem, filios habentem subditos cum omni castitate — si quis autem domui suae praeesse nescit, quomodo ecclesiae dei diligentiam adhibebit? —, non neophytum, ne
Abbreviated transcription (Latin):
intuli. Ex toto nouum facit an ex ꝑte: Respondit ex toto.
Deinceps interrogaui.Nihil ergo uetetis hominis in hap¬
tismate testrualur: mouit caput.Cacpi protinus texer
Sibaptsmus nouum hominem facit: & ex toto nouũ
creat: nihilq in eo ueteris hominis teseruatut: non potest
nouo imputari quod in urteu ⁊dam fuit. Primum spinosu¬
lus noster obmutuit.Postea uero pisoniano uitio quom
loqui nescitet:tacere non potuit. sudare tamen frons. pal¬
lere genȩ tremete labia. hęrere lingua. siccari saliuia. &
plus timote. qm̃ itatt conitahi. Erupit aliquado. Nõne
legisti ab apło unius utoris uirum assumi insacerdotiũ̃
&tem nõ tẽpora deffiniri. Quia int silogifinis prouoca¬
utrat: & uidebam tẽdere hominem ad interrogatiuntu¬
las tortuosas:sua contra illum tela ⁊ acitham. Baptiza
spondere nolebat. Ergo idipm̃ in gerere et scło ac tertio

Expanded text:
intuli: \'ex toto nonum facit an ex parte?\' respondit: \'ex toto.\' intuli: \'ex toto nonum facit an ex parte?\' respondit: \'ex toto.\' deinceps interrogaui: \'nihil ergo ueteris hominis in baptismate reseruatur?\' mouit caput. coepi protinus texere: si baptismum nonum hominem facit et ex toto nouum creat nihilque in eo ueteris hominis reseruatur, non potest nouo inputari, quod in ueteri quondam fnit.\' primum spinosulus noster obmutuit; postea uero Pisoniano uitio, cum loqui nesciret, tacere non potuit. sudare tamen frons, pallere genae, tremere labia, haerere lingua, saliua siccari et plus timore quam aetate contrahi. erupit aliquando: \'nonne legisti ab apostolo unius uxoris uirum adsumi in sacerdotium et rem, non tempora, definiri?\' quia me syllogismis prouocauerat et uidebam tendere hominem ad interrogatiunculas tortuosas, sua contra illum tela iaciebam. \'baptizattechumenos?\' respondere "nolebat. ego tamen id ipsud ingerere et secundo ac tertio
Abbreviated transcription (Latin):
luero nominare:tantus numerus congregabitur:ut ati¬
minensis synodi multitudo superetur. Std indecens ts
sic unum tueti:ut plures atcusate uidearis. & quem rõe
non possis peccantium sotirtate defendas. Sustinui ro¬
me a uiro eloquentissimo cornutumiut dicitur silogismũ
ut quocunq me ueciriẽ stristius retinerer. Uorem ĩꝗt
ducere pectatum estian non: Ego simplex & qui insidias
uitare nescirem dixi non esse pcm̃. Rursum altud pro¬
posuit. In baptismate bona optra dimutuntur an mala :
& in hoc simplicitate respondi peccata dimitti. Cum me
securum putatẽ:ceperunt mihi hine inde cornua succte¬
scere. & absconditȩ prius acies dilatari. Si inquit uxorẽ
duccre non est petm: baptismus autem peccata dimitti¬
quicquid nõ dimittitut tesetuatur. Illico mihi quasi a
fortissimo pugili petcussus essem ante oculos caligo uit¬
uum an non: Uix dedit quod nouum fateret.Ciradatim

Expanded text:
luero nominare, tantus numerus congregabitur, ut Ariluero nominare, tantus numerus congregabitur, ut Ariminensis synodi multitudo superetur. sed indecens est sic unum tueri, ut plures accusare uidearis et, quem ratione non possis, peccantium societate defendas. sustinui Romae a uiro eloquentissimo cornuatum, ut dicitur, syllogismum, ut, quocumque me uerterem, strictus tenerer. \'uxorem\', inquit, \'ducere peccatum est an non?\' ego, simplex et qui insidias uitare nescirem, dedi non esse peccatum. rursum aliud proposuit: \'in baptismate bona opera dimittuntur an mala?\' et in hoc eadem simplicitate respondi peccata dimitti. cum me securum putarem, coeperunt mihi hinc inde cornua increscere et abscondita prius acies dilatari. \'si,\' inquit, \'uxorem ducere non est pequidquid non dimittitur, reservatur. Illico mihi, quasi a fortissimo pugile pean non?\' uix dedit, quod nouum faceret. gradatim
Abbreviated transcription (Latin):
Q uoce demonstrans: Eect agnus dei qui collit pecm̃ m̃¬
di: si sunt adhuc in sȩculo qͦuorũ christꝰ peccata non
tuli̾t. Aut enim ostendendi sunt non esst di mundo:
quos christi ignoret indulgentia. aut si de mundo sũt:¬
tia adhuc tei imbreillitatem probant. Sed absit de omĩpo¬
tente credere quoel in aliquo impotens sit.Omnia que
pater facit. & filius facit similiter. In firmitas filii redũ¬
dat ad prem̃. Cuncta diu culae membra portata sunt. Tota
plex gratiae nuncupatio: Gratia inquit uobis & pax
multiplicetut.Multiplicatio promittitur: & a nobis pai¬
citas affirmatur: Quorsum ista nostiptobleumata.Carte¬
ruis hẏspaniat. ep̃us homo artate urtus & sacerdotio¬
unam anteqm̃ baptiz aretur alteram post laua chrum
unum ptottaxisse in medium. cum omnis mundus
his ordinationib plenus sit. Non dico de presbiteris. nõ
de inferiori gradu.ad epõs uenio.quos si singillatim uo¬

Expanded text:
et uoce demonstrans: ecce agnus dei, qui tollit peccata munet uoce demonstrans: ecce agnus dei, qui tollit peccata mundi, si sunt adhuc in saeculo, quorum Christus peccata non tulerit. aut enim ostendendi sunt non esse de mundo, quos Christi ignoret indulgentia, aut, si de mundo sutiam, adhuc rei inbecillitatem probant. sed absit de omnipotente credere, quod in aliquo inpotens sit. omnia, quae pater facit, et filius facit similiter. infirmitas filii redundat ad patrem. Cuncta ouiculae membra portata sunt; totaeplex gratiae nuncupatio, gratia, inquit, uobis et pax multiplicetur. multiplicatio promittitur et a nobis paucitas adfirmatur? Quorsum ista? nosti problema tuum: Carterius, Hispaniae episcopus, homo et aetate uetus et sacerdotiounam, antequam baptizaretur, alteram post lauacrum unum protraxisse in medium, cum omnis mundus his ordinationibus plenus sit. non dico de presbyteris, non de inferiori gradu: ad episcopos uenio, quos si singillatim uo
Abbreviated transcription (Latin):
fore putabam:ut indulgentia principis ca¬
lumniam sustinetet teorum. & de carceti¬
bus exeuntes post sordes ac uestigia cathre¬
narum dolerent alios relaxatos. In euuangelio audit in¬
uidus salutis alienȩ. Amice si ego bonus quate oclus
tuus neqm: Conclusit deus omnia sub peccato. ut oĩb
miserratur. Uhi habundauit peccatum superhabunda¬
uit gratia. Caesa sunt aegipti primogenita. & ne iumẽ¬
tum quidem isracliticum in aegipto derelictum est. Et
consutgit mihi tanina haeresis.atq olim emortua ui¬
pera contritum caput eleuat:quat non ex partenut añ
consueuerat:sed totum xpi subruit sacrm̃. Dicit enim
esse aliqua quae xpũs non possit purgare sanguine suo.
& tam profundas scelerum pristinorum in nris corpo¬
ribus atq animis cicatrices : ut medicina illius attenu¬
ari non queant. Quud aliud aitinisi ut xpũs frustra m̃¬
tuus sit. Frustra auĩẽ mortuus est:si aliquos non potest
uiui ficare. Mentitur lohannes baptista & digito xpm̃

Expanded text:
fore putabam, ut indulgentia principis calumniam sustineret reorum et de carceribus exeuntes post sordes ac uestigia catenarum dolerent alios relaxatos. in euangelio audit inuidus salutis alienae: amice, si egobonus, quare oculus tuus nequam? conclusit deus omnia sub peccato, ut omnibus misereatur. ubi abundauit peccatum, superabundauit gratia. caesa sunt Aegypti primogenita et ne iumentum quidem Israheliticum in Aegypto derelictum est. et consurgit mihi Caina heresis atque olim emortua uipera contritum caput leuat, quae non ex parte, ut ante consueuerat, sed totum Christi subruit sacramentum. dicendo enim esse aliqua, quae Christus non possit purgare sanguine suo, et tam profundas scelerum pristinorum inuri corporibus atque animis cicatrices, ut medicina illius adtenuari non queant, quid aliud agit, nisi ut Christus frustra mortuus sit? frustra autem mortuus est, si aliquos non potest uiuificare. mentitur Iohannes Baptista et digito Christum
Abbreviated transcription (Latin):
dormierit: dicamus ad eum. Eturge ut ꝗd dormitas
dñe: Excitemusq illum: & nauicula fluc tuante clame¬
mus. homine salua nros. perimus. Plura dictare uoluerã
si non epistolatis breuitas pudorẽ tacendi nobis imponẽt.
& si ui librorum ipiũs ad nos uoluisses mutete cantilenas
ut sciret quid possemus: & ad quae rescribere dehetems.
Nunt autem aerem uerberaumus. & nontam illius it¬
fidlitatem quae omnibus patit ꝗͣ nostram fidem
aperiumus. Carterum si uolueris longiorem nos adu̾sus¬
hannem baptistam audiat predicantm. lam sccuris ad
radices aiborum posita est. Omnis arbor quae non facit
ftuctum excidetur & i ignem mutetur A¬

Expanded text:
dormierit, dicamus ad eum: exsurge, ut quid dormitas, dormierit, dicamus ad eum: exsurge, ut quid dormitas, domine? excitemusque illum et nauicula fluctuante clamemus: magister, saluos nos fac, perimus. Plura dictare uolueram, si non epistolaris breuitas pudorem nobis tacendi inponeret et si tu librorum ipsius ad nos uoluisses mittere cantilenas, ut scire possemus, ad quae rescribere deberemus. I nunc autem aerem uerberauimus et non tam illius infidelitatem. I quae omnibus patet, quam nostram fidem aperuimus. ceterum, si uolueris longiorem nos aduersannem Baptistam audiat praedicantem: Jam securis ad radices arborum posita est. Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur
Abbreviated transcription (Latin):
gilias exectari. fatit & hoc contra uocabulum siuim.
nͦt uelit dormitt uigilantius. & non audiat saluarorẽ
dicentem. Sic non potuistis una hora uigilate mecum:
Uigilate & orate. ut non intretis intemptationem Sp̃s̃
promptus: sed taro infirma. Et in alio loco propheta di¬
cit. Media nocte surgebam ut confiterer tibi supet
uidicia iustitiae tua. Dominum quoq in eituangelio le¬
gimus pernoctasse. ⁊ apostolos clausos catcere. tota no¬
Ete uigilasse.ut illis psallentibus terra quateitiur. custõ
carceris crederet: ingrãtus & ciuitas tercerentur. Loꝗt
paulus. Orationi insistite uigilantes in ea. Et in alio
loco. In iugiliis frequenter Bormitat itaq uigilantuas.
ut ab exterininatore egypti. cum egyptiis dormirns suf¬
focctur. nos dicamus cum dauid. Non dormitabu ne¬
q dormiet: qui custodit israel. ut utniat ad tos sancto
ethir. qui interpretauit uigil. & si qñ propter peccata nr̃ã

Expanded text:
gilias execrari, facit et hoc contra uocabulum suum, gilias execrari, facit et hoc contra uocabulum suum, ut uelit dormire Uigilantius et non audiat saluatorem dicentem: sic non potuistis una hora uigilare mecum? uigilate et orate, ut non intretis in temptationem. spiritus promptus, sed caro infirma. et in alio loco propheta decantat: media nocte surgebam, ut confiteei tibi super iudicia iustitiae tuae. dominum quoque in euangelio legimus pernoctasse et apostolos clausos carcere tota nocte uigilasse, ut illis psallentibus terra quateretur, custos carceris crederet, magistratus et ciuitas terrerentur. loquitur Paulus: orationi insistite uigilantes in ea et in alio loco: in uigiliis frequenter. donniat itaque Uigilantius et ab exterminatore Aegypti cum Aegyptiis dormiens suffocetur; nos dicamus cum Dauid: non dormitabit neque obdormiet, qui custodit Israhel, ut ueniat ad nos sanctus et Hir, qui interpretatur \'uigil\'. et si quando propter, peccata nostra
Abbreviated transcription (Latin):
loqui nescu discat aliquãdo teticere.Ego uidi alñ hoc
hippocratis uolui ligare furiosum. std abiit ercessit cua¬
sit erupit & inter adria fluctus cꝯciiq iegis alpesĩ no
declamando clamauit.Quiequid enim amens loquit᷑
uociscratio & cdamor appellandus est. Tacita forsitan¬
int cogitatione repithendas. cur in absenttm inuchat
Fattot tibi doloten intum.Sactiligium tantum audut
niã & saphiram itucidantis. pauliq constantiam
qui dimam magum itis doruni resistentem aeterna
caccitate damnauit. Non est crudditas pro deo pietas
Utide ⁊ in legt dicitur. Si frater tuus & amicus & uxor
tua supertos & effunde sanguinẽ eorum & auferes ma¬
lum dt medio istaed lrerumꝰ dicam Ergo martyrum st̃¬
immunda teliquia Et quid passi sunt apostoli. ut ĩmun¬
dum stephani corpus tanta ambitione praecederent:¬
& facerent ei planctum magnum ut illorum luctus en
nostrum gaudium uerteretur. Nam quod dicis tum ui¬

Expanded text:
loqui nescit, discat aliquando reticere. Ego al. ergo  vloqui nescit, discat aliquando reticere. Ego al. ergo  vHippocratis volui ligare furiosum: sed abiit, excessit, evasit, erupit; et inter Adriae fluctus Cotiique regis Alpes, in nos declamando clamavit. QUIDQuociferatio et clamor est appellandus. Tacita me forsitan cogitatione reprehendas, cur in absentem inuehar. fateor tibi dolorem meum: sacrilegium tantum patienniam et Sapphiram trucidantis Paulique constantiam, qui Elymam magum uiis domini resistentem aeterna caecitate damnauit. non est crudelitas pro deo pietas. unde et in lege dicitur: si frater tuus et amicus et uxotua super eos et effundes sanguinem eorum et auferes malum de medio Israhel. iterum dicam: ergo martyrum inmundae sunt reliquiae ? et quid passi sunt apostoli, ut inmundum Stephani corpus tanta et facerent ent ei planctum magnum, ut illorum luctus in nostrum gaudium uerteretur? nam quod dicis eum ui
Abbreviated transcription (Latin):
cum adulteris portionem tuam ponebas. Et in loco alio.
In matutino interficiebam omnes petõtes rȩ.ut disper¬
drixm de. cutate domini omnes opetantes iniquitatẽ.
Et iterũ. Nonne odientes te dñe odio habui : & super
inmicos tuos thabestebam. Perfecto cdio oderam illos.¬
Si non sunt honorandę teliquiac sanctorum inãtyrum
quomodo legimus prȩtiosa in conspectu domin iors scõ¬
tum eius. Siꝰ ossa torum polluunt contingentes. quomõ
ta uigilantuim immundum ĩacebatꝰ Eego omnia castra
istacłitici exercitus ⁊ populi dei fucre immunda. quia io¬
seph & patriarcharum corpora portabant in soliudine
& ad sanclam triram immundos cineres pertulerumt:
sederatus fuit. qui tanta anibitiont iatobin ebron os¬
sa portauit. ut immundum prem̃ auo & attauo sotiaret
immundis. ⁊ mortuum mottuis copłaret. Ptaecidenda
a medicis lingua. ĩmo in sanum curandum caputut ꝙ

Expanded text:
cum adulteris portionem tuam ponebas. et in alio loco: cum adulteris portionem tuam ponebas. et in alio loco: in matutino interficiebam omnes peccatores terrae, ut disperderem de ciuitate domini omnes operantes iniquitatem, et iterum: nonne odientes te, domine, odio habui et super inimicos tuos tabescebam? perfecto odio oderam illos.si non sunt honorandae reliquiae martyrum, quomodo legimus: pretiosa in conspectu d omini mors sanctorum eius? si ossa eorum polluunt contingentes, quomodota Uigilantium iacebat inmundum? ergo omnia castra Israhelitici exercitus et populi dei fuseph et Patriarcharum corpora portabant in solitudine: et ad sanctam Terram, immundos cineres pertulerunt? eleratus fuit; qui tanta ambitione, Jacob in Hebron ossa portavit; ut immundum patrem, avo et atavo sociaret immundis, et mortuum mortuis copularet? O praecidendam linguam a medicis, imo insanum curandum caput; ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
scpultum est dominu: Et quotienscunq apostolorũ & pro¬
phetarum & omnium martytum basilicas ingredimũr:
totiens idolorum templa ueneramur: accensiq ante tu¬
mulos eorum terer: idolatriae insignia sunt.Plus aliꝗd
dicam quod tedundet in authris caput. & insanum cere¬
brum uel insanit: uel deleat.ne tantis sacrilegiis simplic
um animae subuertantur. Ergo & domini corpus in se¬
pulchto positum immundum fuit & angeli qui candi¬
dis uestibus utebanturmortuo cad aueri atq polluto pre¬
bebant excubias. ut post multa secula dormitantus sõ
secutore sanctorum basilicas aut destrueret: aut ͥ tem¬
pla conueiteret: Miror sanctum epm̃: in cuius parochia
ptesbyter eͥsse dicitur:acquiescere furiis euis.  non u̾ga
apostolica atq ferrea confringete uas inutile. &
tradere in interitum carnis: ut spiritus saluus fiat. Me¬
minerit illius dicti. Uidebas fuxẽ et cutrebas cum eo. &

Expanded text:
sepultum est Domino ? Et quotiescumque Apostolorum et Prosepultum est Domino ? Et quotiescumque Apostolorum et Prophetarum, ut omnium Martyrum Basilicas ingredimur, toties idolorum templa veneramur? accensique ante tumulos eorum cerei, idololatriae insignia sunt? Plus aliquid dicam, quod redundet in auctoris caput: et insanum cerebrum, vel sanet um animae subuertantur. ergo et domini corpus in sepulchro positum inmundum fuit et angeli, qui candidis uestibus utebantur, mortuo cadaueii atque pollute praebebant excubias, ut post multa saecula Dormitantius somsecutore sanctorum, basilicas aut destrueret aut in templa conuerteret? Miror sanctum episcopum, in cuius parrochia esse presbyter dicitur, adquiescere furori eius et non uirga apostolica uirgaque ferrea confringere uas inutile et tradere in interitum carnis, ut spiritus saluus fiat. meminerit illius dicti: uide bas furem et con currebas cum eo et
Abbreviated transcription (Latin):
CCEPITS PRIMUMLIT¬
teris tius: non respondere superbiȩ est. respon¬
nam dormitantius tectuis dicrretur os fetidum rursĩ
apetut. & put orem spurcissimum contra sanctorum
appellate cinerarios & idolatras.qui mortuorum hoim
olsa ueneramur.O infoelicem hominem & omni lachri¬
marum fonte platigendum. qui hace. dicrtisiton se inił¬
ligit samaritanum esse Qudcum. qui corpora mortuo¬
fuerint polui suspicantur.sequentes occidentem luteram:
& non spiritum uiuificantem. Nos autem non dico mar¬
tyrum reliquias:sed ne solem quidem & lunam.non ange¬
losnon archangelos non seraphin non chetubiii:Qom̃e¬
nomen quod nominatur: & in pñu seculo & in futuro co¬
creatori. qui est benedictus in sę̧cula. Honotamus autem
reliquias mattyrum: ut tum cuuis sunt martyres adore¬
mus.Honoramus seruos.ut uł honor seruotum tedun det
ad dominum.qui ait.Qui uos suscipit me suscipit.Etgo
petri & pauli immundȩ sunt reliquia. Etgo moysi cotps
immundum erit: quod uixta hebtaitam ueritatrm ab ipõ

Expanded text:
cceptis primum litteris tuis, non respondere superbiae est, responnam Dormitantius rectius diceretur, os fetidum rursus aperire, et putorem spurcissimum contra sanctorum appellare cinerarios et idololatras, qui mortuorum hominum ossa veneramur. O infelicem hominem, et omni lacrymarum fonte plangendum, qui haec dicens non se intelligit esse Samaritam et Judaeum, qui corpora mortuofuerint pollui suspicantur, sequentes occidentem litteram, et non spiritum vivificantem. Nos autem non dico martyrum reliquias, sed ne solem quidem et lunam, non angelos, non archangelosnomen quod nominatur et in praesenti saeculo et in futuro , coCreatori, qui est benedictus in saecula. Honoramus autem reliquias Martyrum, ut eum cujus sunt Martyres, adoremus. Honoramus servos, ut honor servorum redundet ad Dominum, qui ait: Qui vos suscipit, me suscipit . Ergo Petri et Pauli immundae sunt reliquiae? ergo Moysi corpusculum immundum erit? quod juxta Hebraicam Veritatem ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. Nullo enim modo id de te opinatus fuero: ꝙ te nõ arbitraris
lȩsum: si tamen rescribis ut ledas: aut si te nõ sic rescribente: ego
propter nimiam stultitiam meam lȩdi posse putatus sum: hoc ip̃o lȩsi¬
sti plane ꝙ de me ita sensisti. Sed nullo modo tu me quẽ nunꝗͣ⁊
talem expertus es: temere talem crederes: qui litterarũ mearũ ex¬
emplaribus etiam cũ stilum meũ nosceres: temere credere nolu¬
isti. Si enim nõ ĩ merito uidisti me iuste expostulaturũ fuisse: si te¬
mere crederes esse litteras. quȩ nõ essent meȩ: quanto iustius ex¬
postularem: me ip̃m temere putatũ talem: qualem me nõ nosset
qui putauisset. Nequaꝗͣ ergo ita prolabereris: ut te nõ rescribẽte
quo lederer: me tamen existimares nimis insipientẽ etiam tali
res: sicerto documento meas esse illas litteras nosses. Atq ita ꝗa
nõ credo ꝙ iniuste me lȩdendum putares: superest ut agnoscã

Expanded text:
tuis. nullo enim modo id de te opinatus fuero, quod non te arbitrans tuis. nullo enim modo id de te opinatus fuero, quod non te arbitrans laesum sic tamen rescribis, ut laedas. aut si te non sic rescribente ego propter nimiam stultitiam meam laedi posse putatus sum, hoc ipso laesisti plane, quod de me ita sensisti. sed nullo modo tu me, quem numquam talem expertus es, temere talem crederes, qui litterarum mearum exemplaribus, etiam cum stilum meum nosses, temere credere noluisti. si enim non inmerito uidisti me iuste expostulaturum fuisse, si temere crederes esse litteras meas, quae non essent meae, quanto iustius expostularem\' me ipsum temere putatum talem, qualem me non nosset, qui putauisset? nequaquam ergo ita prolabereris, ut te non rescribente, quo laederer, me tamen existimares nimis insipientem etiam tali res, si certo documento meas esse illas litteras nosses. atque ita, quia non credo, quod iniuste me laedendum putares, superest, ut agnoscam
Abbreviated transcription (Latin):
m eũ esse sermonẽ: et sic rescribere. postea iubeas si mea est
epistola aperte scribere: aut mittere exemplaria ueriora
ut absq ullo rancore stomachi in scripturarũ disputatioe
uersemur. Quo pacto enim possumus in hac disputatione
sine rancore uersari: si me lȩdere paras: Aut si nõ paras : quo
Nisi enim rescribendo lȩsisses: ego iuste expostulare nõ possem
Proinde cum ita rescribis ut lȩdas: quis locus nobis relinquitur in
disputatione scripturarum si ne ullo rancore uersandi : Ego quidẽ
absit ut ledar: si mihi certa ratione uolueris et potueris demõ¬
strare illud apostoli pauli uel quid aliud scripturarũ sanctarum
te uerius intellexisse ꝗͣ me. Immo uero absit: ut nõ cum gratia¬
rum actione lucris meis deputem: si fuero te docente instructus
aut emẽdante correptus. Uerumtamen tu mihi frater carissime ni¬
si te putares lȩsum scriptis meis: nõ me putares lȩdi posse rescriptis

Expanded text:
meum esse sermonem et sic rescribere, postea iubeas, si mea est meum esse sermonem et sic rescribere, postea iubeas, si mea est epistula, aperte me scribere aut mittere exemplaria ueriora, ut absque ullo rancore stomachi in scripturarum disputatione uersemur. quo pacto enim possumus in hac disputatione sine rancore uersari, si me laedere paras? aut si non paras, quo mnisi enim rescribendo laesisses, ego iuste expostulare non possem. proinde cum ita rescribis, ut laedas, quis locus nobis relinquitur in disputatione scripturarum sine ullo rancore uersandi? ego quidem absit ut laedar, si mihi certa ratione uolueris et potueris demonstrare illud ex epistula apostoli uel quid aliud scripturarum sanctarum te uerius intellexisse quam me. immo uero absit, ut non cura gratiarum actione lucris meis deputem, si fuero te docente instructus aut emendante correctus. Verum tamen tu, mi frater carissime, nisi te putares laesum scriptis meis, non me putares laedi posse rescriptis
Abbreviated transcription (Latin):
OMTN O Uenerando et desiderantislimo¬
fratri et comp̃sbytero hieronymo: augustinus in
dño salutem. Quã uis existimẽ ante ꝗ istas sume¬
res: uenisse in manus tuas lrãs meas: quas per dei seruũ filiũ nr̃m
cyprianũ diaconũ misi. quib certissime agnosceres meam esse
epistolam. cuius exemplaria illuc peruenisse cominemora¬
sti. unde iam me arbitror rescriptis tuis. uelut entellinis glan¬
dibus atq acrib cestibus tanꝗͣ audacem daretam cȩpisse pul¬
sari atq uersari. nũc tamen eis ipsis respondebo litteris tuis
quas mihi per sanctũ filiũ nr̃m asterium mittere dignatꝰ
es in quib multa in me comperi tuȩ beniuolentissimȩ caritatis
et rirsus quȩdam nõ nullius a me tuȩ offensionis indicia
Itaq ubi mulcebar legens: ibi continuo feriebar: hoc sane uel
maxime admirans: ꝙ cum te dicas exemplarib lr̃arum me¬
arum ideo temere nõ putasse credendum: ne forte respõ¬
dente lȩsus iuste expostularem: ꝙ probare ante debuisses

Expanded text:
ANTISSIMOFRATRI ET CONPRESBVTERO HIERONVMO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quamuis existimem, antequam istas sumeres, uenisse in manus tuas litteras meas, quas per dei seruum filium nostrum Cyprianum diaconum misi, quibus certissime agnosceres meam esse epistulam, cuius exemplaria illuc peruenisse commemorasti, unde iam me arbitror rescriptis tuis uelut Entellinis grandibus atque acribus caestibus tamquam audacem Dareta coepisse pulsari atque uersari, nunc tamen eis ipsis respondeo litteris tuis, quas mihi per sanctum filium nostrum Asterium mittere dignatus es, in quibus multa in me comperi tuae beniuolentissimae caritatis et rursus quaedam nonnullius a me tuae offensionis indicia. itaque ubi mulcebar legens, ibi continuo feriebar hoc sane uel maxime admirans. quod, cum te dicas exemplaribus litterarum mearum ideo temere non putasse credendum, ne forte te respondente laesus iuste expostularem, quod probare ante debuisses