comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ocłi autem eius sicut flamma ignis: &e in capi¬
te eius diademata multa. habens nom̃ scriptũ
quod nemo nouit nuisi ipse. Et uestitus erat ue¬
ste sparsa sanguine: & uocabat᷑ nom̃ eius ũbũ
dĩ. et exercitus qui sunt in celo sequebantur eũ
in equis albis: uestiti byssino albo mundo. Et de
ore ipsius procedit gladius acutus ut in ipso ꝑcu¬
tiat gentes: & ipse reget eos in uirga ferrea. et ip¬
se calcat torcular uini furoris ire dei omĩpoten¬
tis. Et habet in uestimento et in femore suo scrip¬
tum: rex regum. et dñs dominantium. Et uidi
unum angłm stantem in sole. et clamauit uo-¬
ce magna dicens om̃ib auib que uolabant ꝑ me¬
drum celi. Uenite congregamini ad cenam mag¬
ni dĩ. ut manducetis carnes regum & carnes
tribunorum. et carnes fortium. & carnes equorũ.
&e sedentium in ipsis. & carnes omĩum libetorum.
ac seruorum et pusillorum ac magnorum. Et ui¬
di bestiam & reges terre &e exercitus eorum con-¬
gregatos ad faciendum prelium cum illo qui

Expanded text:
Oculi autem ejus sicut flamma ignis, et in capite ejus diademata multa, habens nomen scriptum quod nemo novit nisi ipse. Et vestitus erat veste aspersa sanguine: et vocatur nomen ejus, VERBUM DEI. Et exercitus qui sunt in coelo, sequebantur eum in equis albis vestiti byssinum album mundum et de ore ipsius procedit gladius acutus ut in ipso percutiat gentes et ipse reget eos in virga ferrea et ipse calcat torcular vini furoris irae Dei omnipotentis et habet in vestimento et in femore suo scriptum rex regum et Dominus dominantium et vidi unum angelum stantem in sole et clamavit voce magna dicens omnibus avibus quae volabant per medium caeli venite congregamini ad cenam magnam Dei ut manducetis carnes regum et carnes tribunorum et carnes fortium et carnes equorum et sedentium in ipsis et carnes omnium liberorum ac servorum et pusillorum ac magnorum et vidi bestiam et reges terrae et exercitus eorum congregatos ad faciendum proelium cum illo qui
Abbreviated transcription (Latin):
alpha et . cu. ⁊ nitiũ et sinis. Ego sitienti dabo de
fonte aque uiue gratis. Qui uicerit possidebit hec.
et ero illi ds̃. & ille erit michi filius. Tunidis autem
de incredulis & execiatis et homicidis. & fornicatori¬
quod est mors fecunda:¬

Expanded text:
finis. Ego sitienti dabo de fonte aquae vitae gratis. Qui vicerit, possidebit haec, et ero illi Deus, et ille erit mihi filius. Timidis autem, et incredulis, et exsecratis, et homicidis, et fornicatoriquod est mors secunda
Abbreviated transcription (Latin):
iuia. lauset gła et uirtus deo nr̃o est: quia uera
et iusta iudicia eius sunt. quia udicauit de meretri¬
ce magna quȩ cortupit terram in prostitutione
sua: &e uindicauit sanguinem seruorum suorum
de manib eius. Et tterum dixerunt alleluia::
Et fumus eius ascendit in scła scłorum. Et cecide¬
malia. & acdorauerunt dm̃ fedentem suꝑ thro¬
num dicentes am̃ et alleluia. Et uox de throno
exit dicens. Laudem dicite deo nr̃o om̃is serui
eius. & qui timetis eum pusilli et magni. Et audi¬
ui quasi uocem turbe multe. & sicut uocem aqua¬
tum multarum. &e sicut uocem totutruorum
magnorum: cticentium alleliua. Qñ regnauit
dñs ds̃ noster omĩpotens. gaudeamis & exulte¬

Expanded text:
rtus Deo nostro est, quia vera et justa judicia ejus sunt, quia judicavit de meretrice magna, quae corrupit terram in prostitutione sua, et vindicavit sanguinem servorum suorum de manibus ejus. Et iterum dixerunt Alleluia: et fumus ejus ascendit in saecula saeculorum. Et cecidemalia, et adoraverunt Deum sedentem super thronum diexivit dicens: Laudem dicite Deo nostro omnes servi ejus, et qui timetis eum pusilli et magni. Et audivi quasi vocem turbae multae, et sicut vocem aquarum multarum, et sicut vocem tonitruorum magnorum dicentium, Alleluia: quoniam regnavit Dominus Deus noster omnipotens, gaudeamus et exsulte
Abbreviated transcription (Latin):
sinum enim: iustificationes sunt scorum. Et dic̃
michi. Ecribe: beati qui ad cenam nuptiarũ ag-¬
ni uocati sunt. Et dicit michi. hec uerba dĩ sunt
uera. Et cecidi ante pedes eius: ut adorarem eum.
Et dicit michi. Uide ne feceris: conseruus tuus sũ
ce fr̃m tuorum habentium testimonium iħu. dm̃
adora. Testimonium enun iħu: ẽ. sp̃c prophetie:

Expanded text:
m, justificationes sunt sanctorum. Et dixit mihi: Scribe: Beati, qui ad coenam nuptiarum Agni vocati sunt. Et dicit mihi: Haec verba Dei vera sunt. Et cecidi ante pedes ejus, ut adorarem eum. Et dicit mihi: Vide, ne feceris: conservus tuus sum, et fratrum tuorum habentium testimonium Jesu. Deum adora. Te
Abbreviated transcription (Latin):
Iedrum de lihano tulerunt. ut facerent tibi
malum: quertus de basan dolauerunt in re-¬
mos tuos. Trãstra tua fecerunt ex ebore indico et
pretoriola de insulis italiȩ. Bissus uaria de egipto.
texta est tibi in uelum: ut poneretur in malo.
Iacinctus & purpura. de insulis elisa facta sunt.
operunentũ tuum. Habitatores sulonis & atadii:
fuerunt remiges tui. Sapientes tui tyre. facti st̃
gubernatores tui: senes hiblit & prudentes eius
habuerunt nautas ad ministerium uariȩ supel¬
lectilis tuȩ. Om̃s naues maris & naute earum:
fuerunt inpopulo negotiationis tuȩ. Perse et
luddi & libies erant in exercitu tuo. uiri bellato-¬
res tui cipeum & galeam. suspenderunt inte:
pro ornatu tuo. fulii aradii cũ exercitu tuo erãt
suꝑ muros tuos incircuitu tuo. S & pigmei qui
erant inturrib tuis. pharetras tuas suspendert᷑¬
inmuris tius ꝑgirum: ipsi cõpleuerunt pulchti¬
uidinem tuam.

Expanded text:
edrum de Libano tulerunt ut facerent tibi malum quercus de Basan dolaverunt in remos tuos transtra tua fecerunt tibi ex ebore indico et praetoriola de insulis Italiae byssus varia de Aegypto texta est tibi in velum ut poneretur in malo hyacinthus et purpura de insulis Elisa facta sunt operimentum tuum habitatores Sidonis et Aradii fuerunt remiges tui sapientes tui Tyre facti sunt gubernatores tui senes Bibli et prudentes eius habuerunt nautas ad ministerium variae supellectilis tuae omnes naves maris et nautae earum fuerunt in populo negotiationis tuae Persae et Lydi et Lybies erant in exercitu tuo viri bellatores tui clypeum et galeam suspenderunt in te pro ornatu tuo filii Aradii cum exercitu tuo erant super muros tuos in circuitu sed et Pigmei qui erant in turribin muris tuis per gyrum, ipsi compleverunt pulchritudinem tuam.
Abbreviated transcription (Latin):
lenistis: Propterea hȩc dicit dñs ds̃. Etũpere fatiã
sp̃m tempestatũ in uidignatione mea: & himber in¬
undans infurore meo erit. & lapides grandes in ira
in consumationẽ: & destruã parietẽ. quã linistis abs¬
q temꝑamento: & adequabo eũ t̾rȩ. Et reuelabitur

Expanded text:
nistis? Propterea haec dicit Dominus Deus: Et erumpere faciam spiritum tempestatum in indignatione mea, et imber inundans in furore meo erit: et lapides grandes in ira in consummationem. Et destruam parietem, quem linistis absque temperamento: et adaequabo eum terrae, et revelabit
Abbreviated transcription (Latin):
pħauit aut̃ ysaias in iherłm & iniudea. ne dum
decẽ uribub in captiuitatẽ ductis: hac de utroq
regno. nunc conmixtim. nc̃ seꝑatim texit oraculũ.
Et cũ int̾ dũ adp̾sentẽ respiciat historiã: ae post
babiloniã captiuitatẽ reditũ popłi significet in
uideã. tam̃ om̃is ei cura deuocatione gentiũ et
la & eustochiũ. tantomag̃ abeo petite ut ꝓ obtrec¬
tatione p̃senti. qua me indesiuent̾ emuli laniant.
inperegrinȩ lingue eruditione sud asse. ne uidei
de falsitate scripturarũ eccłiis eiꝰ diutius insulta-¬

Expanded text:
avit autem Isaias in Jerusalem, et in Judaea, necdum decem tribubus in captivitatem ductis: ac de utroque regno, nunc commistim, nunc separatim, texit oraculum. Et cum interdum ad praesentem respiciat historiam; et post Babyloniam captivitatem reditum populi significet in Judaeam: tamen omnis ei cura de vocatla et Eustochium, tanto magis ab eo petite, ut pro obtrectatione praesenti, qua me indesinenter aemuli laniant, in peregrinae linguae eruditione sudasse, ne Judaei de falsitate Scripturarum Ecclesiis ejus diutius insulta
Abbreviated transcription (Latin):
posse iudicare de incerp̃tatione. nisi intellexerit:
aute quȩ legerit. Nosquȩ patere morsib pluruno¬
tũ qͥ stunulantȩ inuidia. quod conseqͥ ñ ualent
despicunt. Sciens ergo et prudens in flamniã
mitto manũ: & nichilominꝰ hoc afastidiosis lecto¬
rib p̃cor. ut quomͦ greci post septuaginta trans¬
latores. a qͥlã & simmachũ & theodotionẽ legt̃.
uel obstudiũ doctnȩ suȩ. uelut septuaginta ma¬
gis ex conlatione eorũ intelligant. sic & isti saltĩ
unũ pꝰptiores habere dignent᷑ interp̃tem. Legant

Expanded text:
posse judicare de interpretatione, nisi intellexerit ante quae legerit: nos quoque patere morsibus plurimorum, qui stimulante invidia, quod consequi non valent, despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mitto manum: et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodo Graeci post Septuaginta Translatores, Aquilam et Symmachum et Theodotionem legunt, vel ob studium doctrinae suae, vel ut Septuaginta magis ex collatione eorum intelligant: sic et isti saltem unum post priores habere dignentur interpretem. Legan
Abbreviated transcription (Latin):
descriptos: metro eos estimec
apud hebreos ligari. & aliqd̃
simile habere de psalmis uel
oꝑib salomonis. S qͥd indemostene et tullio so¬
lec sieri ut per cola scribant᷑ & commata. qui
utiq ꝓsa. & ñ uerlib conscripser̃. Nos qͦq utilita¬
te legentiũ ꝓuidentes. interp̃tationẽ nouã. nouo

Expanded text:
estimet apud Hebraeos ligari, et aliquid simile habere de Psalmis, vel operibus Salomonis; sed quod in Demosthene et Tullio solet fieri, ut per cola scribantur et commata, qui utique prosa, et non versibus conscripserunt: nos quoque utilitati legentium providentes, interpretationem nova
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i eccłeq misteria adliquidã ꝓsecutus ẽ: ut ũ
eũ putes de futuro uaticinari. s de p̃tẽritis histo¬
riã texere. Unde conitio nulusse tunc temporis
septuaginta interp̃tes fidĩ suę sacram̃ta ꝑspicue
echiricis ꝓdere. ne sc̃m canib & margaritas por¬
cis darent. Quȩ cũ hanc editionẽ legetitis: ab

Expanded text:
 Al. ministeria ad liquidum prosecutus est, ut non eum putes de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere. Unde conjicio, noluisse tunc temporis, Septuaginta Interpretes fidei suae sacramenta perspicue ethnicis prodere, ne sanctum canibus, et margaritas porcis
Abbreviated transcription (Latin):
guentis nos repleamꝰ. & n p̃tereat nos flos temporis.
Toronemꝰ nos rosis antequã marcescant. nullũ pra-¬
tũ sit: quod ñ pertranseat luxuria nr̃a. Nemo urm̃
sit ex sors luxuriȩ nr̃ȩ. ubiq relinquamꝰ signa leti¬
tiȩ. qm̃ hȩc ẽ. pars nr̃a: & hȩc ẽ sors. Opprimamus¬
pauꝑem iustũ. & ñ parcamꝰ uiduȩ: nec ueterani re¬
uereamur canos multi temporis. Sit autẽ fortitu¬
do nr̃a lex iniustitiȩ. quod infirmũ ẽ. enĩ: inutile
inuenitur.

Expanded text:
pretereat nos flos temporis. Coronemus nos rosis, antequam marcescant, nullum pratum sit quod non pertranseat luxuria nostra. Nemo vestrum sit exors luxurie nostre. Ubique relinquamus signa letitie, quoniam hec est pars nostra et hec epauperem iustum et non parcamus viduae nec veterani revereamur canos multi temporis sit autem fortitudo nostra lex iniustitiae quod infirmum est enim inutile invenitur
Abbreviated transcription (Latin):
Et uansiet uita nr̃a tanquã uestigiũ nubis. ⁊e sic̃
nebula dissoluitur que effugata ẽ ãradiis solis. & aca¬
lore illius ad grauata. Et nom̃ nr̃m obliuionẽ acci¬
piet ꝑ tempus. & nemo memoriã habebit operum
nr̃orũ. Umbra enim transitus ẽ. tempꝰ nr̃m. & nonẽ.
reu̾sio finis nr̃i. qm̃ consignata ẽ. & nemo reuertecur.

Expanded text:
ra tamquam vestigium nubis et sicut nebula dissolvetur quae fugata est a radiis solis et a calore illius adgravata et nomen nostrum oblivionem accipiet per tempus et nemo memoriam habebit operum nostrorum umbrae enim transitus est tempus nostrum et non est reversio finis nostri quoniam consignata est et nem
Abbreviated transcription (Latin):
ilii colligunt ligna: & patres succenduit
ignẽ. Et mulieres consꝑgunt adipem. ut
faciant placentas reginę celi: & libent duis alie¬
nis. et me ad iracundiã ꝓuocent. Nũquud me ad
iracundiã ꝓuocant dic̃ dñs: Nonue seniet ip-¬

Expanded text:
s succendunt ignem et mulieres conspergunt adipem, ut faciant placentas reginae caeli et libent diis alienis et me ad iracundiam prouocent. numquid me ad iracundiam prouocant? dicit dominus, nonne semet ip
Abbreviated transcription (Latin):
uit deus. Cui uirginita¬
tis in hoc duplex testimo¬
nium in euangelio datur.
quod et pre ceteris dilectus
deo dicitur. & huic ma¬
trem suam de cruce commnendauit dñs: ut uirginem
uugo seruaret. Deniq mainfestans in euangłio quod
erat ipse incortuptibilis. uerbi optis inchoans solus. uer¬
bum caruem factum esse: nec lumen a tenebris compre¬
hensum fuisse testatur. Primum signum poricus quod
iniuptus fecit dñs. ut ostendens quod ipse erat legrittib
demonstrarit. quod ubi dñs inuittatur deficere nuptia¬
tum uinum debeat. Ut et uetetib niutatis. uoua omnia
que a xp̃o instituuntur appareant. oc autem euangłium
scipsit ui asia. postea quam in pathinos insula apocalipsim
scripserat. Ut tui in principio canonis incortuptibile pͥn¬
cipium. In genesi etiam incorruptibilis finis. ꝑ uirgiem
in apocaly psi retideretur. Dicente xp̃o. Ego sum alpba et
.a. Et hic est iosis qui sciens suꝑuenisse diem recessus sui.

Expanded text:
ula . Cujus virginitatis duplex testimonium in Evangelio datur, quia et prae caeteris dilectus a Deo dicitur, et huic matrem suam de cruce commendavit, ut virginem virgo servaret . Denique manifestans in Evangelio quod  ipse incurruptibilis Verbi opus inchoans, solus Verbum carnem factum esse, nec lumen a tenebris comprehensum fuisse testatur: primum signum ponens quod in nuptiis fecit Deus, ut ostendens quod erat, ipse legentibus demonstraret quod ubi Dominus invitatur, deficere nuptiarum vinum debeat, ut, veteribus immutatis, nova omnia quae a Christo instituuntur appareant. Hoc autem Evangelium scripsit in Asia, postea quam in Pathmos insula Apocalypsin scripserat, ut cui in principio canonis incorruptibile principium ingessit, etiam incorruptibilis finis per virginem in Apocalypsi redderetur, dicente Christo, Ego sum α et ω. Hic est Joannes, qui, sciens, supervenisse diem recessus
Abbreviated transcription (Latin):
tas qui oculos habent ad uidendũ & ñ uident:
& aures ad audiendũ. & ñ audiunt: qͥa domꝰ
ex asperans ẽ. Tu ergo fili hominis fac tibi uasa
transmigrationis. & uansmigrabis per diem co-¬
ram eis. Transmigrabis autẽ de loco tuo. ad lo-¬
cũ alterũ inconspectu eorũ. si forte aspicient ꝙ
domus exasꝑans ẽ: & efferes foras uasa tua. qua
ii uasa tansmigrationis ꝑdic̃: in conspectu eoꝵ.
Tu autẽ egrederes uesꝑe corã eis. sicut egreditur
migrans ante oculos eorũ: ꝑfode tͥ parictem. et e¬
gredieris ꝑ eu: inconspectu eorũ inhunicris porta¬
beris in caliginẽ. Esfereris: fatiem tuã uelabis: et
ñ uidebis tram: qͥa portentũ dedi te domui isrł̃.
tẽci ergo sicut p̃ceꝑat michi: uasa mea ꝓtuli. quasi
uasa transiigrantis ꝑdiem: &e uesꝑe ꝑfodi mͥ pari¬
etẽ manu incaligine: egressus sũ & inhumeris por

Expanded text:
videndum et non vident et aures ad audiendum et non audiunt quia domus exasperans est tu ergo fili hominis fac tibi vasa transmigrationis et transmigrabis per diem coram eis transmigrabis autem de loco tuo ad locum alterum in conspectu eorum si forte aspiciant quia domus exasperans est et effesi vasa transmigrantis per diem in conspectu eorum tu autem egredieris vespere coram eis sicut egreditur migrans ante oculos eorum perfodi tibi parietem et egredieris per eum in conspectu eorum in umeris portaberis in caligine effereris faciem tuam velabis et non videbis terram quia portentum dedi te domui Israhel feci ergo sicut praeceperat mihi vasa mea protuli quasi vasa transmigrantis per diem et vespere perfodi mihi parietem manu
Abbreviated transcription (Latin):
ne iustorũ: letabit᷑ uulgus. Cũ impii sumpserint
principatũ: geiet popłs. Uir qͥ amat sapientiam
lecificat patrem suũ. Qui autẽ nutrit scorta: ꝑdet
substantiam. Rex iustus erigit terram: uir auar
destruet eam. homo qui blandis. fictisq sermoni-¬
b loquitur amico suo: rete expandit gressus eius.
Peccantem uirũ iniquũ inuoluet laqueus: & iu¬
stus laudabit atq gaudebit. Nouit iustus cau¬
sam pauperũ: impius ignorat scientiã. homines
pestilentes. dissipattt ciuitatẽ: sapientes uero auer¬
tunt furorem. Uir sapiens si cũ stulta contende-¬
rit: siue irascitur siue rideat. non inueniet re¬
quiem. Uiri sanguinũ oder̃ simplicem: iusti autẽ¬
querunt animam euis.¬

Expanded text:
ne justorum laetabitur vulgus: cum impii sumpserint ne justorum laetabitur vulgus: cum impii sumpserint principatum, gemet populus. Vir, qui amat sapientiam, laetificat patrem suum: qui autem nutrit scorta, perdet substantiam rex iustus erigit terram vir avarus destruet eam homo qui blandis fictisque sermonibus loquitur amico suo rete expandit gressibus eius peccantem virum iniquum involvet laqueus et iustus laudabit atque gaudebit novit iustus causam pauperum impius ignorat scientiam homines pestilentes dissipant civitatem sapientes avertunt furorem vir sapiens si cum stulto contenderit sive irascatur sive rideat non inveniet requiem viri sanguinum oderunt simplicem iusti quaerunt animam ei
Abbreviated transcription (Latin):
panib Qui sectatur otium: replebit᷑ egestate. uir
fidelis multũ laudabitur: qui autẽ festinat dita-¬
ri. ñ erit in nocens. Qui cognoscit inuiditio faciẽ:
ñ facit bene. Iste & ꝓbucella panis: desetit ueritatẽ.
uir qͥfestinat ditari. & aliis inuidet: ignorat quod
egestas suꝑueniet ei. Qui corripit hominẽ grãm p̃¬
ea inueniet apud eum: magis quã ille qui ꝑ linguę
blandimenta decipit. Qui subtrahit aliquid apa-¬
tre suo & a matre. & dic̃ hoc nonẽ. peccatum. priu-
ceps homicide ẽ. Qui se iactat &dilatat: iurgia
concitat. Qui sꝑat in ilnõ: sanabitur. Qui confidit.
in corde suo stultus ẽ. Qui autẽ gradic sapienter.
iste saluabitur. Qui dat pauꝑi: ñ indigebit. Qui
despicit dep̃cantem: sustinebit penuriam. Cum sur
rexerint impii abscondentur homines. cũ ille peri
ra ceruice contempnit: repentinꝰ ei suꝑueniec inte¬
ritus: & eũ sanitas non sequetur. In multiplicatio¬

Expanded text:
panibus: qui autem sectatur otium, replebitur egestate. Vir panibus: qui autem sectatur otium, replebitur egestate. Vir fidelis multum laudabitur: qui autem festinat ditari, non erit innocens. Qui cognoscit in judicio faciem, non facit bene: iste et pro buccella panis deserit veritatem. Vir, qui festinat ditari, et aliis invidet, ignorat quod egestas superveniet ei. Qui corripit hominem, gratiam postea inveniet apud eum, magis quam ille, qui per linguae blandimenta decipit. Qui subtrahit aliquid a patre suo, et a matre: et dicceps homicidae est qui se iactat et dilatat iurgia concitat qui sperat in Domino saginabitur qui confidit in corde suo stultus est qui autem graditur sapienter iste salvabitur qui dat pauperi non indigebit qui despicit deprecantem sustinebit penuriam cum surrexerint impii, abscondentur homines; cum illi periera cervice contemnit, repentinus ei superveniet interitus: et eum sanitas non sequetur. In multiplicatio
Abbreviated transcription (Latin):
gat eas. Qui declinat aurem suã nle auiiuat legent
Qui decipiet iustos muia mala. minteritu suo¬
corruet. & simplices possidebunt hona eius. Sa-¬
piens sibi uidetur uir diues: pauꝑ autẽ ptudens
scrutabitur eum. In exultatione iustorũ multa
gła ẽ. regnantib impiis. ruinȩ hominũ. Qui abscon¬
dit scelera sua: ñ dirigetur. Qui autẽ confessus
fuerit. & reliquerit ea: misericordiã consequetur.¬
Beatus homo qͥ semꝑ pauidus ẽ: qͥuero mentis ẽ.
dure: corruec inmalũ. leo rugiens & ursus esuri¬
ens. princeps impius: suꝑ populũ pauperem. Dux
indigens prudentia: multos opprimet ꝑ calumiuã.
Qui autẽ odit auaritiam: longe fient ilies eius.
hominẽ qui calumniatur anime sanguinẽ. si usq
ad lacũ fugerit: nemo sustentet. Qui ambulat.
simplicit̾: saluus erit. Qui ꝑuersis ingreditur uiis.
concidet semel. Qui oꝑatur t̾ram suam: saturabit᷑

Expanded text:
gat eas. Qui declinat aures suas, ne audiat legem, gat eas. Qui declinat aures suas, ne audiat legem, Qui decipit corruet: et simplices possidebunt bona ejus. Sapiens sibi videtur vir dives: pauper autem prudens scrutabitur eum. In exsultatione justorum multa gloria: regnantibus impiis ruinae hominum. Qui abscondit scelera sua, non dirigetur: qui autem confessus fuerit, et reliquerit eaero mentis est durae, corruet in malum. Leo rugiens, et ursus esuriens, princeps impius super populum pauperem. Dux indigens prudentia, multos opprimet per calumniam: qui autem odit avaritiam, longi fient dies ejus. Hominem, qui calumniatur animae sanguinem, si usque ad lacum fugerit, nemo sustinet. Qui ambulat simpliciter, salvus erit: qui perversis graditur viis, concidet semel. Qui operatur terram suam, saturabitur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑta st̃ prata. & apparuerunt herbȩ uirentes: et
collecta sc̃ fena de montib Agni ad uestunen-¬
tũ tuum: & hedi agri p̃tium. Sufficiat tibi lac ca¬
prarũ in cibos tuos in necessatio domus tuȩ & ad
uictũ ancillis tuis. fugit impius neiiue ꝑsequen¬
te. iustus autẽ quasi leo confidens. absq trore erit.
Propter peccata terrȩ. multi principes eus: & ꝓpter
homine̾s sapientiam &e horũ scientiã quȩ dicuntur
uita ducis longior erit. Uir pauꝑ calumpnians pau¬
peres. similis ẽ. imbri uehemente inquo parat᷑ fa¬
mes. Qui dereluiquunt iegem laudant inipium:
qͥ custodiunt succenduntur contra eum. uiti ma¬
li ñ cogitant iuditium: qui autẽ requirunt dñĩn¬
animaduertunt om̃a. Melior ẽ pauꝑ ambulans.
in simplicitate sua: quã diues prauis itineribus. Qui
custodit legem. filius sapiens ẽ: qui aut̃ pascit con¬
messatores. confundit patrem suũ. Qui coaceruat
diuitias usuris & fenore liberali: in paupes congre¬

Expanded text:
ta sunt prata: et apparuerunt herbe virentes: et collecta sunt fena de montibus. Agni ad vestimentum tuum: et hedi agri precium. Sufficiat tibi lac caprarum in cibos tuos: et in necessaria domus tue: et ad victum ancillis tuis. Fugit impius nemine persequente: justus autem quasi leo confidens absque terrore erit. Propter peccata terre: multi principes ejus: et propter hominis sapientiam, et horum scientiam quae dicuntur, vita ducis longior erit. Vir pauper calumnians pauperes, similis est imbri vehementi, in quo paratur fames. Qui derelinquunt legem, laudant impium: qui custodiunt, succenduntur contra eum. Viri mali non cogitant animadvertunt omnia. Melior est pauper ambulans in simplicitate sua, quam dives in pravis itineribus. Qui custodit legem, filius sapiens est: qui autem pascit comessatores, confundit patrem suum. Qui coacervat divitias usuris et fenore, liberali in pauperes congre
Abbreviated transcription (Latin):
Et exiuit a pharaone: iratus nimis. Dixit autẽ dũs ad moy¬
sen. Non audiet uos pharao: ut multa signa fiant int̾ra e¬
gypti. Mos sis autẽ et aaron fiteit̃ omiã ostenta quȩ scrip¬
ta sunt coram pbaraone: et indurauit dñs cor pharaonis.
c dimisit filios isił de terra sua.xxuii.

Expanded text:
Et exivit a Pharaone iratus nimis. Dixit autem Dominus ad MoEt exivit a Pharaone iratus nimis. Dixit autem Dominus ad Mosen: Non audiet vos Pharao, ut multa signa fiant in terra Aegypti. Moses autem et Aaron fecerunt omnia ostenta, quae scripta sunt, coram Pharaone; et induravit Dominus cor Pharaonis, nec dimisit filios Israel de terra sua  Vulg.
Abbreviated transcription (Latin):
t dixit dñs ad moysen. Adhuc una plaga tangã pha¬
raonẽ et egyptũ. et post hec dimiccet uos et exire
cõpellet. Dices g onim plebi: ut postulet uir ab amico
suo. et mulier auicina sua uasa argentea et aurea.
Dabit auiẽ dñs grãm ppło suo coram egyptiis. fuit moy¬
ses iir magnus ualde in terra egypti corã seruis suis¬
pharaonis. et om̃ ppło et ait. hec dieit dñs. Mecl ia noc¬
in terra egẏptiorũ. a primogenito pharaonis qui sedet
in solio enis: usq a primogenitũ ancille. quȩ ẽ ad mo¬
lam. et omnia pͥmogenta ium̃torũ. Eritq clamor mag¬
nus inuniu̾sa terta egypti: quał nec antea fuit nec
postea futurꝰ ẽ. apud om̃s autẽ filios isrł. ñ mutiet
canis. ab homine usq ad peccus. ut sciatis quanto
miracło diuidat dñs egẏptios it isrł. Descendentq
om̃s serui tiu isti ad me: et orabunt me dicentes. Eg̃¬
dere tu. et omis ppłs qui subiectus ẽ tibi. Post hȩc egiediemͣ.

Expanded text:
t dixit Dominus ad Mosen: Adhuc una plaga tangam Pharaonem et Aegyptum, et post haec dimittet vos, et exire compellet. Dices ergo omni plebi, ut postulet vir ab amico suo, et mulier a vicina sua, vasa argentea et aurea. Dabit autem Dominus gratiam populo suo coram Aegyptiis. Fuitque Moses vir magnus valde in terra Aegypti, coram servis Pharaonis et omni populo. Et ait: Haec dicit Dominus: Media nocegyptiorum, a primogenito Pharaonis qui sedet in solio ejus, usque ad primogenitum ancillae, quae est ad molam, et omnia primogenita jumentorum. Eritque clamor magnus in universa terra Aegypti, qualis nec antea fuit, nec postea futurus est. Apud omnes autem filios Israel non mutiet canis ab homine usque ad pecus, ut sciatis quanto miraculo dividat Dominus Aegyptios, et Israel. Descendentque omnes servi tui isti ad me, et adorabunt me, dicentes: Egdere tu, et omnis populus, qui subjectus est tibi: post haec egrediemur.
Abbreviated transcription (Latin):
faceret descendendi de monte moyses: congregatus
edu̾sus aaron ait. Surgens fac nob deos qui uos p̃ceisant.
Moysi enĩ hinic uiro qͥ nos eduxit de t̾ra egypti: iguoram̃ qͥd
accidit ei. Dixitq ad eos aaron. Tollite in aures auitas de uxo
rũ filiorumq et filiarũ ur̃arñ aurib: et afferte ad me. fẽcit po¬
płs quȩ iusserat: deferens in aures ad aaron. Quas cũ ille
accepisset: formauit oꝑe fusorio. et fecit ex eis uitulũ confla¬
tilem. Dixeruntq:. Hi sunt dii tui isił: qui te eduxerunt.
de terra egypti. Quͦ cum uidisset aaron: edificauit alta
tas dñi ẽ. Surgentesq mane: obtulert̃ holocausta et hosti¬
as pacificas. Et sedit ppłs comede ac bibe: et surrexert᷑ lu

Expanded text:
faceret descendendi de monte Moyses, congregatus adversus Aaron, ait: Surgens, fac nobis Deos, qui praecedant nos, Moysi enim huic viro, qui nos eduxit de terra Aegypti, ignoramus quid acciderit rum filiorumque et filiarum vestrarum auribus, et afferte ad me. Fecitque populus quae jusserat, deferens inaures ad Aaron. Quas cum ille accepisset, formavit opere fusorio, et fecit ex eis vitulum conflatilem. Dixeruntque: Hi sunt dii tui, Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti. Quod cum vidisset Aaron, aedificavit altatas Domini est. Surgentesque mane obtulerunt holocausta, et hostias pacificas, et sedit populus comedere, et bibere, et surrexerunt lu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓortans duas tabulas testimonii in manu: scriptas ex
utiaq parte. et factas oꝑe dñi. Scripiura quoq dei erat
castris. Non est clamor adhortantiũ ad pugnã. neq uo¬
ciferatio cõpellentiũ ad fugã: s uocẽ cantantiũ ego
audio. Cumq appropinquasset ad castra: uidit uitulũ
et choros. Iratusq ualde: ꝓiecit de manu tabulas. et coi¬
fiegit eas ad radices montis. Arripiensq uitulũ quẽ fe¬
cerant. conbussie et contriuit usq ad puluerẽ: quem
sparsit in aqua. et dedit ex eo potũ filiis isrł .xlii.¬
ixitq ad aaron. Qd tibi fecit hic ppłs. ut indueeres
suꝑ eum peccatũ maxiũ: Cui ille respondit. Ne¬
indignet᷑ dñs ms̃. Tu enĩ nosti ppłm istũ: qd ꝓnͦ sit ad
malum. Dixerunt mͥ. t̃ ac nobis deos: qui p̃cetlant nos.
Huic enĩ moysi qui eduxit nos de terra egypu: nes scimꝰ
qͥo acciderit. Qbus ego dixi. Qs urm habet aurũ: Tule¬
runt et ddecłunt mͥ: et ꝓieci illud inignẽ: egressusq ẽ hic

Expanded text:
 duas tabulas testimonii in manu scriptas ex utraque parte et factas opere dei. Scriptura quoque dei erat spondit non est clamor adhortantium ad pugnam neque vociferatio conpellentium ad fugam sed vocem cantantium ego audio cumque adpropinquasset ad castra vidit vitulum et choros iratusque valde proiecit de manu tabulas et confregit eas ad radices montis arripiensque vitulum quem fecerant conbusit et contrivit usque ad pulverem quem sparsit in aqua et dedit ex eo potum filiis Israhel dixitque ad Aaron quid tibi fecit hic populus ut induceres super eum peccatuindignetur dominus meus: tu enim nosti populum istum, quod pronus sit ad malum: dixerunt mihi: Fac nobis deos, qui praecedant nos: huic enim Mosi qui eduxit nos de terra Aegypti, nescimus quid acciderit. Quibus ego dixi: Quis vestrum habet aurum? Tulerunt, et dederunt mihi: et projeci illud in ignem, egressusque est hic
Abbreviated transcription (Latin):
deserebat: ꝓficiscebantur filii isrł ꝑ turmas suas.
Si pendebat desuꝑ: manebant in eodem loco. Nubes
quippe dñi incubabat ꝑdiem tab̾naculo. et ignis
Explicit ellemoth idest exodus.

Expanded text:
deserebat, proficiscebantur filii Israel per turmas suas: deserebat, proficiscebantur filii Israel per turmas suas: si pendebat desuper, manebant in eodem loco. Nubes quippe Domini incubabat per diem tabernaculo, et ignis Explicit liber Elle Smoth, id est, Exodus.
Abbreviated transcription (Latin):
delabrũ intabnaculo testimonii. eregione mense
in parte australi. locatis ꝑ ordinẽ lucernis: uixta
p̃ceptũ dnĩ. ẜ̾osuit et altare aureũ sub tecto testimo¬
nii contra uelũ. et ad oleuit suꝑ eo incensũ aroma¬
tum: sicut usserat dũs. Posuit et tentoriũ inintio.¬
itu tab̾naculi. et altare holo causti in uestibulo desti¬
monii: offerens in eo holocaustũ et sacrificia. ut do¬
murus imꝑarat. Labrũ quoq statuit int̾ tab̾nacu.¬
lum testimoniĩ et altare implens illud aqua: laue¬
runtq moyses et a aron ac filii eius matius suas ac
pedes. cũ ingred̾ent᷑ tectũ fedis. et accedent ad alta¬
culi et altaris: ducto in introitu eiꝰ tentorio. Luiii.
ostquã cuncta ꝑfecta sunt: oꝑuit nubes
tabernaculũ testimonii. et gła dñi impleuit il¬
lud: nec poterat moyses ingrecdi tectam federis nu¬
be oꝑiente omiã. et maiestate dñi choriscaute: qr
cuncta nubes oꝑuerat. Siquando nubes tab̃nacłm

Expanded text:
 testimonii e regione mensae in parte australi locatis per ordinem lucernis iuxta praeceptum Domini posuit et altare aureum sub tecto testimonii contra velum et adolevit super eo incensum aromatum sicut iusserat Dominus posuit et tentorium in introitu tabernaculi et altare holocausti in vestibulo testimonii offerens in eo holocaustum et sacrificia ut Dominus imperarat labrum quoque statuit inter tabernaculum testimonii et altare implens illud aqua laveruntque Moses et Aaron ac filii eius manus suas et pedes cum ingrederentculi et altaris, ducto in introitu ejus tentorio C. CXXXIX. Postquam omnia perfecta sunt, operuit nubes tabernaculum testimonii, et gloria Domini implevit illud. Nec poterat Moses ingredi tectum foederis, nube operiente omnia, et majesubes tabernaculum
Abbreviated transcription (Latin):
anni scdi. ui pͥma die mensis: collocatũ ẽ tab̾naculũ.
E rexitq illud moyses: et posuit tabulas ac bases et uec¬
tes. statuitq columnas. et expandit tectũ suꝑ tab̃ua¬
culũ. imposito desuꝑ oꝑimento: sicut dñs imꝑarat. Po¬
suit et testimoniũ in artha. subditis infra uectib: et
oraculũ destiper. Cunq intulisset arcã intab̾naculũ.
appendit ante eam uelũ: ut expleiet dñi uissionẽ.
Posuit et mensã in tab̾nacłm testimonii. ad plagam sep¬
temtrionalẽ extra uelũ. ordinatis coram ꝓpositionis

Expanded text:
anni secundi anni secundi Erexitque illud Moses, et posuit tabulas ac bases et vectes, statuitque columnas, et expandit tectum super tabernaculum, imposito desuper operimento, sicut Dominus imperaverat. Posuit et testimonium in arca, subditis infra vectibus, et oraculum desuper. Cumque intulisset arcam in tabernaculum, appendit ante eam velum, ut expleret Domini jussionem. Posuit et mensam in tabernaculo testimonii ad plagam septentrionalem extra velum, ordinatis coram propositionis
Abbreviated transcription (Latin):
ocutusq ẽ dñs ad moy sen dicens. Mense pͥmo
die prima mensis. eriges tab̾naculũ testimonii. et
pones in eo archã. demitesq ante illã uelũ : et
in latã mensã. pones suꝑ eam quȩ rite p̃cepta sũt.
Candelabrũ stabit cũ lucernis suis: et altare aure¬
ui in quo adoletur incensum corã archa testimonii.
Tentorium inintroitu tab̃nacłi pones. et ante illud
altare holocausti: labrũ uit̾ altare. et tab̃naculũ
qd̾ implebis aqua. Circundabisq atiiũ tentoriis:
et ingressũ eius. Et assũpto unctionis oleo. ungues
tab̾naculum cum uasis suis ut sanctificent᷑. altare
holocausti et omĩa uasa eius: labrũ cũ basi sua.
Omina unctionis oleo consetrabis: ut sint sancta sanctoꝵ.
Applicabisq aaron et filios eius ad fores tab̾naculi testimo¬
nii: et lotos aqua indues sanctis uestib ut mini strent
mͥ. et unctio eorum insacerdotium ꝓficiat sempiternũ.
Fecitq moyses. omĩa quȩ preceꝑat dñs. Igitur m̃se pͥmo

Expanded text:
ocutusque est Dominus ad Mosen, dicens: Mense primo, die prima mensis, eriges tabernaculum testimonii, et pones in eo arcam, demittesque ante illam velum, et illata mensa, pones super eam quae rite praecepta sunt. Candelabrum stabit cum lucernis suis, et altare aureum in quo adoletur incensum, coram arca testimonii. Tentorium in introitu tabernaculi pones, et ante illud altare holocausti: labrum inter altare et tabernaculum, quod implebis aqua. Circumdabisque atrium tentoriis, et ingressum ejus. Et assumpto unctionis oleo, unges tabernaculum cum vasis suis, ut sanctificentur: altare holocausti et omnia vasa eius labrum cum basi sua omnia unctionis oleo consecrabis ut sint sancta sanctorum adplicabisque Aaron et filios eius ad fores tabernaculi testimonii et lotos aqua indues sanctis vestibus ut ministrent mihi et unctio eorum in sacerdotium proficiat sempiternum fecitque Moses omnia quae praeceperat Dominus igitur mense primo
Abbreviated transcription (Latin):
saphitus. carbunculus. & smaragdus. aurũ opus
decoris tui. & foramina cua indie qua conditus
es p̃parata sc̃. Tu cherub extentus. & ꝓtegens: et
posuite inimonte scõ dĩ Inmedio lapulũ ignito¬
rũ ambulasti: ꝑfectus inuiis tuis decore acdie
constitutionis tue. donec inuenta ẽ iniquitas inte.
In multitudine negotiationis tuȩ tepleta st̃ inte

Expanded text:
 aurum opus decoris tui: et foramina tua in die, qua conditus es, praeparata sunt. tu chernb extentus et protegens, et posui te in monte sancto dei, in medio lapidum igneorum ambulasti. perfectus in uiis tuis adie conditionis tuae, donec inuenta. est iniquitas in te. in multitudine negotiation
Abbreviated transcription (Latin):
te: ante faciem regũ. Dedi te ut cernerem te: in
multitudine iniqͥtatũ tuarũ. & iniqͥtate uego¬
tiationis tuȩ: pollusti scĩficationẽ meã. Produ¬
cam eͥgo ignem de medio tui qͥ comedat te: &
dabo te in cinerem suꝑ t̃ram in conspectu omi¬
ũ uidentiũ te. Om̃s qͥ uiderunt te ingentibus
obstupescent suꝑte. Nichil factus es: & ñ eris i

Expanded text:
nte faciem regum dedi te, ut cernerent te. In multitudine iniquitatum tuarum et in iniquitate negotiationis tue polluisti sanctificationem tuam. Producam ergo ignem de medio tui, qui comedat te et dabo te in cinerem super terram in conspectu omnium videntium te. Omnes qui viderint te in gentibus obstupescent super te. Nichili factus es et non eris in
Abbreviated transcription (Latin):
thesauris tuis. Inmultitudine sapientiȩ tuę.¬
& in negotiatione tua. mulciplicasti tibi forti¬
tudinẽ: & eleuatũ ẽ. cortiuuĩ in robore tuo. Prop¬
terta hȩc dicit dñi ds̃. Eoquod leuatũ ẽ cor
tuũ: quasi cordi: Iccitco ego adducã superte
alienos robustislimos gentiũ. & nudabunt gła¬
dios suos. suꝑ pulchritudinẽ sapientiȩ. e pol¬
uent decorem tuuĩ. Int̾ficient & decrahent te.
& morieris interitu occisorũ. in corde maris. Nũ¬
quid dicens loqueris ds̃. egosii ego sũ intficien¬
tib te cum sis homo & non ds̃: inmanu oeciden¬
tiũ te. Morte incircuncisorũ: morieris. in manꝰ
alienorũ. Quia ego locutus sũ: ait dñs ds̃.lxx
t factus ẽ sermo dnĩ: ad me dicens. fũi hoĩs¬

Expanded text:
pientiae tuae et in negotiatione tua multiplicasti tibi fortitudinem et elevatum est cor tuum in robore tuo propterea haec dicit Dominus Deus eo quod elevatum est cor tuum quasi cor Dei idcirco ecce ego adducam super te alienos robustissimos gentium et nudabunt gladios suos super pulchritudinem sapientiae tuae et polluent decorem tuum interficient et detrahent te et morieris interitu occisorum in corde maris numquid dicens loqueris Deus ego sum coram interficientibus te cum sis homo et non Deus in manu occidentium te morte incircumcisorum morieris in manu alienorum quia ego locutus sum ait Dominus Deus et factus est sermo D
Abbreviated transcription (Latin):
te & ululate. qͥa nẽ. auersa ira furoris dñi auob.
Et erit indie illa dic̃ dñs: ꝑibit cor regis & cor
principũ. & obstupescent sacerdotes & ppħe con-¬
sternabuntur. Et dixi. heu heũ heu dñe. ds̃. ergo¬
ne decepisti popłm istũ & iherłm: dicens. pax
erit uobis: Et ecce ꝑuenit gladiꝰ usq ad ani

Expanded text:
. Et erit in die illa, dicit Dominus: Peribit cor regis, et cor principum: et obstupescent sacerdotes, et prophetae consternabuntur. Et dixi: Heu, heu, heu, Domine Deus, Ergone decepisti populum istum et Jerusalem, dicens: Pax erit vobis: et ecce pervenit gladius usque ad ani
Abbreviated transcription (Latin):
eis unuimicũ: & ipse debellauit eos. Et recordatꝰ
ẽ dierũ scłi moysi popłi sui. Ubi ẽ. qͥ eduxit
eos de mari. cũ pastorib gregis sui: Ubiẽ qͥ po-¬
suit in medio eius sp̃m scĩ sui: Qui edux̃ ad
dexterã moysen brachio maiestatis sue. qͥ scidit
aquas ante eos: ut facetet sibi nom̃ sempit̾uĩ
inpingentẽ quasi animal in campo descendens
Sp̃c dñi dactor eius fuit. Sic adduxisti popu¬
lũ cuũ ut face̾res tͥ nom̃ głȩ

Expanded text:
it eos; Et recordatus est dierum saeculi Mosi, populi sui: Ubi est qui eduxit eos de mari cum pastoribus gregis sui? Ubi est qui posuit in medio ejus spiritum sancti sui? Qui eduxit ad dexteram Mosen brachio majestatis suae, qui scidit aquas ante eos, ut faceret sibi nomen sempiternuimpingentem: quasi animal in campo descendens. Spiritus Domini ductor ejus fuit: sic adduxisti populum tuum, ut faceres tibi nomen
Abbreviated transcription (Latin):
dit illi consiliũ bonũ ut destrueret illud:
ne forte ec̃c. illis in obꝓbriũ qͥa cõtaminauer̃
illud gentes: & demoliti st̃ illud. Et reposuer̃
lapides in monte domꝰ in loco apto. quo adusq
ueniret propħa: et responderet de eis. Et
acceper̃ lapides integros. secundũ legẽ: et edi-¬
ficauer̃ altate nouũ. scđm illud quod fuit pͥꝰ
Et edificauer̃ scã: et quȩ intra domũ intrin

Expanded text:
t destrueret illud ne forte esset illis in obprobrium quia contaminaverunt illud gentes et demoliti sunt illud et reposuerunt lapides in monte domus in loco apto quoadusque veniret propheta et responderet de eis et acceperunt lapides integros secundum legem et aedificaverunt altare novum secundum illud quod fuit prius et aedificaverunt sancta et quae int
Abbreviated transcription (Latin):
state morient᷑. Benedictio dm̃ diuites fac̃: nec socia¬
bit᷑ eis afflictio. Quali ꝑ risũ stultus oꝑat᷑ scelus: sapi¬
entia autẽ ẽ. uiro prudentia. Quod timet impius ue-¬
met suꝑ eũ: desideriũ suũ ustis dabitur. Quasi tem¬
pestas transiens nonerit impius: ustus autẽ quasi
fundamentũ sempitnũ. Sicut acecum dentib et fu¬
mus oculis. sic piger his qͥ misert eũ. Timor dni appo¬
net dies. & anni impiorũ breuiabunt᷑. Expectatio
iustorũ letitia: spes autẽ impiorũ ꝑibit. fortitudo
simplicis uia dñi: & pauor his qͥ oꝑantut ialũ. Ius¬
int̾ra. Os iusti parturit sapientiã: & lingua prauo¬
rũ ꝑibit. labia iusti considerant placita: & os un¬
tatera dolosa ab ominatio apiul dum̃ & ponilꝰ
equum uoluntas eius. ubi fuerit suꝑbia: ibi
erit & contumelia. Ubi autẽ humilitas: ibi & sapi¬
entia. Simplicitas iustorũ diriget eos: & supplanta

Expanded text:
e morientur. Benedictio Domini divites facit, nec sociabitur eis afflictio. Quasi per risum stultus operatur scelus: sapientia autem est viro prudentia. Quod timet impius, veniet super eum: desiderium suum justis dabitur. Quasi tempestas transiens, non erit impius: justus autem quasi fundamentum sempiternum. Sicut acetum dentibus, et fumus oculis, sic piger his qui miserunt eum. Timor Domini apponet dies: et anni impiorum breviabuntur. Exspectatio justorum laetitia: spes autem impiorum peribit, Fortitudo simplicis via Domini: et pavor his, qui operantur malum. Jusiam: lingua prauorum peribit. labia iusti considerant placita, et os imStatera dolosa abominatio apud deum et pondus aequum uoluntas eius. ubi fuerit superbia, ibi erit contumelia: ubi autem humilitas, ibi et sapientia. simplicitas iustorum dir
Abbreviated transcription (Latin):
tat. decestantur stulti eos qͥfugiunt mala. Qui cũ sa¬
pientib gradicur sapiens erit. amicus stultorũ effici¬
etur sumilis. Reccatores ꝑsequent᷑ malũ: & iustis recri-¬
buẽt bona. Bonus relinquet heredes filios & nepotes:
& custoditur iusto substantia peccatoris. Multi cibi⁊
innoualib patrũ: & alii congregant᷑ absq uditio. Qui
parcit uirgȩ suȩ odit filium suũ: qͥ aut̃ diligit. illũ
instanter erudit. Iustus comedit. & replet animã suã:
uent̃ autẽ impiorũ insaturabilis xxxi.seran¬
apiens muliet edisicat domũ suam. insipiens ins-

Expanded text:
mam: detestantur stulti eos, qui fugiunt mala. Qui cum samam: detestantur stulti eos, qui fugiunt mala. Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit: amicus stultorum efficietur similis. Peccatores persequitur malum, et justis retribuentur bona. Bonus relet custoditur iusto substantia peccatoris multi cibi in novalibus patrum et alii congregantur absque iudicio qui parcit virgae suae odit filium suum qui autem diligit illum instanter erudit iustus comedit et replet animam suam venter autem impiorum insaturabilis sapiens mulier aed
Abbreviated transcription (Latin):
uiri diuitiȩ suȩ. qͥ autẽ pauꝑẽ: increpationẽ ñ susti¬
nec. lux iustorũ letificat: luc̾na impiorũ excuiguet᷑.
Inter suꝑbos semꝑ iurgia st̃: qͥ aut̃ agunt cuncta con¬
silio. regunt᷑ sapientia. Substantia festinata minuet᷑.
quȩ autẽ paulatim colligit᷑. manu multiplicabit᷑.
Spes quȩ differtur asfliget animã. lignũ uite desi¬
deriũ ueniens. Qui decrahit alicui rei: ipse se infu¬
tutũ obligat. Qui autẽ timet p̃ceptũ inpace uersa¬
bitur. lex sapientis fons uitȩ: ut declinet a riuna
mortis. Doctrina bona dabit gram: initinere contẽp¬
torũ uotago. astutus oma agit cũ comilis. qͥ aut
fatuus ẽ.: aꝑit stultitiã. Nuntius impis cadiet inma¬
lũ legatus fidelis sanitas. E gestas &e ignominta ei
qͥ deserit disciplinam: qui autẽ ad quiescit arguenti
glificabitur. Desiderium si compleatur ãnimã. delec¬

Expanded text:
uiri diuitiae suae: qui autem pauper est, increpationem non sustiuiri diuitiae suae: qui autem pauper est, increpationem non sustinet. lux iustorum laetificat: lucerna autem impiorum extinguetur. inter superbos semper iurgia sunt: qui autem agunt cuncta consilultiplicabitur. Spes quae differtur, affligit animam: lignum vitae desiderium veniens. Qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat: qui autem timet praeceptum, in pace versabitur. Lex sapienti fons vitae, ut declinet a ruina mortis. Doctrina bona dabit gratiam: in itinere contemptorum vorago. Astutus omnia agit cum consilio: qui autem fatuus est, aperit stultitiam. Nuntius impii cadet in malum. legatus fidelis sanitas. Egestas et ignominia ei qui deserit disciplinam: qui acquiescit arguenti, glorificabitur. Desiderium si compleatur, delectat ani
Abbreviated transcription (Latin):
uiet. Meror incorde uiri. humiliabit illud̃ & sermo¬
ne bono lecisicabit᷑. Iui negligit damnũ propt̃ an-¬
cũ iustus ẽ: iter autẽ impiorũ decipiet eos. Non inue¬
niet fr audulentus lucrum: & substantia hominis
erit auri p̃tium. In semita iustitiȩ uita: iter autem¬
deuiũ ducit ad mortẽ: filius sapiens doctrina pa-¬
tris: qui autẽ inlusor ẽ: ñ audit cũ arguitur. De fruc¬
tu oris homo saturabit᷑ honis: anima aut̃ p̃uarica-¬
torum iniqua.xxx.¬
ui custodit os suum: custodit animam suam.
Qui autẽ inconsuleratus ẽ. ad loquendũ: sentiet
mala. Uult & ñ uult piger: anima autẽ oꝑantiumi
inpinguabit᷑. Uerbũ mendax ustus decestabitur:
impius autẽ confundit & confunditur. Iustitia cus¬
todit inocentis uiam: impietas uero peccatores sup¬
plantat. Est quasi diues cũ nichil habeat: e est qua¬
si pauꝑ. cũ inmultis diuitiis sit. Redemptio animȩ

Expanded text:
or in corde viri humiliabit illum, et sermoor in corde viri humiliabit illum, et sermone bono laetificabitur. Qui negligit damnum propter amicum, justus est: iter autem impiorum decipiet eos. Non inveniet fraudulentus lucrum, et substantia hominis erit auri pdeuium ducit ad mortem. Filius sapiens doctrina patris: qui autem inlusor est, non audit, cum arguitur. de fructu oris sui homo saturabitur bonis: anima autem praeuaricatorum iniqua. qui custodit 08 suum, custodit animam suam: qui autem inconsideratus est ad loquendum, sentiet mala. uult et non uult piger: anima autem operantium inpinguabitur. uerbum mendax iustus detestabitur: impius autem confundit et confunditur. iustitia custodit innocentis uiam: impietas uero peccatores supplantat. est quasi diues, cum nihil habeat, et est quasi pauper, cum in multis diuitiis sit. redemptio animae
Abbreviated transcription (Latin):
ropter peccata labiorũ riuina ꝓrimat. malo. esfu¬
giet autẽ iustus de angustia. De fructu oris sui
unus quisq replebitur honis & iuxta oꝑa maniuĩ
suarũ: retribuet᷑ ei. Uia stulti recta in oculis eius qͥ
autẽ sapiens ẽ: audit consilia. fatuus statim indicat
uam suam: qui autẽ dissimulat iniuriam. callidus
ẽ. Qui quod nouit loquitur: index iustitiȩ ẽ. Qui
autẽ mentitur: testis ẽ fraudulentus. Est qͥ promictit.
& quasi gladio pungitur conscientie. lingua autẽ sa-¬
pientiũ sanitas ẽ. Labium ueritatis. firmũ erit inper
petuũ. Qui autẽ testis ẽ repentinus: concinit linguã
mendatii. Dolus incorde cogitantiũ mala. qui aut̃.
ineunt pacis consilia: sequit᷑ eos gaudiũ. Non contri¬
stabit iustũ quicquid ei acciderit. Impii autẽ reple¬
bunt᷑ malo. ab ominatio dñĩ labia mendatia. qui
aut̃ fidelit̾ agunt: placent ei. Homo uersutus celat
scientiã: & cor insipientiũ. ꝓuocabit stultitiã. Manus

Expanded text:
ropter peccata labiorum ruina proximat malo: effugiet autem justus de angustia. De fructu oris sui unusquisque replebitur bonis, et juxta opera manuum suarum retribuetur ei via stulti recta in oculis eius qui autem sapiens est audit consilia fatuus statim indicat iram suam qui autem dissimulat iniuriam callidus est qui quod novit loquitur index iustitiae est qui autem mentitur testis est fraudulentus est qui promittit et quasi gladio pungitur conscientiae lingua autem sapientium sanitas est petuum: qui autem testis est repentinus, concinnat linguam mendacem. dolus in corde cogitantium mala: qui autem ineunt pacis consilia, sequetur eos gaudium. non contristabit iustum quicquid ei acciderit: impii autem replebuntur malo. abominatio dautem fideliter agunt, placent ei. Homo versutus celat scientiam: et cor insipientium provocabit stultitiam. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Infernus & ꝑditio coram dño: quantomagis corda
filiorum honiinũ. Non amat pestilens eum. qͥse cor-¬
ripit: nec ad sapientes graditur. Cor gaudens exhi¬
larat fatiem: in merore animi deicitur sp̃s. Cor sa¬
pientis querit doctrinam. & os stultorũ pascitur
imperitia. Om̃s dies pauperis mali secura mens
quasi iuge conuiuiũ. Melius ẽ. parũ cũ timore do¬
mini: quã thesauri magni & instabiles. xxX i¬
elius ẽ. uocare adholera cũ caritate: quã adui¬
tulũ saginatũ cum odio. uir iracundus ꝓuocat
tixas qui patiens ẽ: mitigat suscitatas. Iter pigro¬
rũ quasi sepis spinarum. ua iustorũ absq offendi¬
culo. filius sapiens lecificat patrem. stultus homo des
picit matrem suã. Stultitia gaudiũ stulto: & uir pru-¬
dens ditigit gressus. Dissipantur cogitationes ubi
non ẽ. consiliũ ubi uero plures st̃ consiliarii: confir¬
mantur. Lecatur honio inscientia oris sui: & sermo
oportunus ẽ. optintis. Senitia uitȩ suꝑ eruditum:

Expanded text:
o quanto magis corda filiorum hominum non amat pestilens eum qui se corripit nec ad sapientes graditur cor gaudens exhilarat faciem in maerore animi deicitur spiritus cor sapientis quaerit doctrinam et os stultorum pascetur inperitia omnes dies pauperis mali secura mens quasi iuge convivium melius est parum cum timore Domini quam thesauri magni et insatiabiles melius est vocare ad holera cum caritate quam ad vitulum saginatum rixas: qui patiens est mitigat suscitatas. iter pigrorum quasi saepes spinarum: uia iustorum absque offendicpicit matrem suam: Stultitia gaudium stulto: et vir prudens dirigit gressus. Dissipantur cogitationes, ubi non est consilium. ubi vero sunt plures consiliarii, confirmantur. Laetatur homo in sententia oris sui: et sermo opportunus est optimus. Semita vitae super eruditum,