comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim uox ẽ et in psalmis: emendans em̃dauit me
dñs. et morti ñ tradidit me. Flagellat enĩ omnẽ
filiũ quẽ recipit. Et qͥs ẽ filius quẽ ñ corripit pat̃:¬
Qd uͦ adiungit. effunde irã tuã ingentes que te
ñ nouert̃. et in regna quȩ ñ inuocauert̃ nom̃ tuũ.
etiã ista ꝓpħatio ẽ ñ optatio. Non maliuolentiȩ uo-¬
to ista dicuntur. s sp̃u p̃uisa p̃dicantur. sicut de
iuda traditore. quȩ mala illi fuerant ꝓsuis meri¬
tis euentura ita ꝓpħatata ft̃. quasi optata sint.
circa femur tuũ potentissime. specie tua et pul-¬
chritudine tua. et intende. et ꝓsꝑe ꝓcede et regna.
ita ñ optat. s ꝓpħat qͥ dicit. effunde iram tuã in
gentes quȩ te ñ nouert̃. Quȩ more suo repetit di¬
cens. et in regna quȩ ñ inuocauert̃ nom̃ tuum.
Nã gentes ꝑ regna repetitȩ st̃. Et qd̾ eũ ñ nouert̃
ꝑ hoc repetitũ ẽ. qd̾ ñ inuocauert̃ nomen tuum.

Expanded text:
enim vox est et in Psalmis, Emendans emendavit me enim vox est et in Psalmis, Emendans emendavit me Dominus, et morti non tradidit me . Flagellat enim omnem filium quem recipit: et quis est filius cui non det tuam in gentes quae te non noverunt, et in regna quae non invocaverunt nomen tuum, etiam ista prophetatio est, non optatio. Non malevolentiae voto ista dicuntur, sed spiritu praevisa praedicuntur; sicut de Juda traditore, quae mala illi fuerant pro suis meritis eventura, ita prophetata sunt, quasi optata sint. circa femur, potentissime; specie tua, et pulchritudine tua, et intende, et prospere procede, et regna : ita non optat, sed prophetat qui dicit, Effunde iram tuam in gentes quae te non noverunt. Quod more suo repetit, dicens, Et in regna quae non invocaverunt nomen tuum: nam gentes per regna repetitae sunt; et quod eum non noverunt, per hoc re
Abbreviated transcription (Latin):
utiq qd̾ habet suꝑuis posuert̃. Ita porro et rel
d̃i ñ sunt ꝑturbationes di sicut ñ nuli seripil¬
ras quas ñ intelligunt arguunt. s nomine irȩ intel¬
ligitur iuindicta iniquitatis nomine reli: eractio
cistitatis. ne anima legem dñi sui contẽpnat. et ado
suo fornicando disꝑeat. Hȩc gͦ ipso affestu in hoĩũ
afflictione st̃ turbulenta. in di autẽ dispositione
tranquilla st̃. cui dictũ ẽ tu autẽ dñe uirtutũ cũ
tranquillitate iudicas. Satis autẽ his ostendit᷑ uer¬
bis ꝓpt̃ peccata hominib licet fidelib has fieri tri¬
bulationes. quanuis hinc florescat martyrũ gl̃a
merito patientiȩ et pie sustentato in flagello dñi
modamine disciplinȩ. Hoc machabei inter seua
torm̃ta. hoc tres uiri int̾ noxias flammas. hoc ꝓ¬
phetȩ sc̃i incaptiuitate testant᷑. Quanuis enĩ pat̃.¬
nam correctionẽ fortissime et piissime ꝑferant.
ñ tam̃ tacent hȩc accidẽ meritis peccatoꝵ. Hoꝵ

Expanded text:
 posuerunt. Ira porro et zelus Dei, non sunt perturbationes Dei, sicut nonnulli Scripturas quas non intelligunt arguunt: sed nomine irae intelligitur vindicta iniquitatis; nomine zeli exactio castitatis, ne anima legem Domini sui contemnat, et a Deo suo fornicando dispereat. Haec ergo ipso effectu in hominum afflictione sunt turbulenta; in Dei autem dispositione tranquilla sunt, cui dictum est: Tu autem, Domine virtutum, cum tranquillitate judicas . Satis autem his ostenditur verbis, propter peccata hominibus, licet fidelibus, has fieri tribulationes; quamvis hinc florescat martyrum gloria merito patientiae, et pie sustentato in flagello Domini moderamine disciplinae. Hoc Machabaei inter saeva tormenta , hoc tres viri inter innoxias flammas , hoc Prophetae sancti in captivitate testantur. Quamvis enim paternam correptionem fortissime et piissime perferant; non tamen tacent haec accidere meritis peccatorum: horum
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo q̃ p̃cedebat et seq̃batur ium̃tũ euis
dicens. benedictꝰ qui uenit in noĩe dñi. in qua
erat et congregatio pueroꝵ. in quib dixit ĩple.¬
tum. ex ore infantiũ et lactentiũ ꝑfecisti laudẽ
hinc etiã illi pꝰ eiꝰ resurrectionẽ. quoꝵ die uno tͥa.
et alio qͥnq milia baptirati st̃. in animã unã et
cor unũ caritatis igne conflati. quoꝵ nemo dice¬
bat aliqͥd ꝓpͥũ. s erant illis omĩa cõmunia. Hinc
scĩ diaconi. quoꝵ stephanꝰ ante apłos martirio co
ronatur. hinc tot ȩccłȩ udeȩ que in xp̃o erant.
ne rapiens. et ad uesꝑum chuidens escas. id ẽ. pͥus
rapiens ꝑsecutor ad mortẽ. pꝰea pariens p̃dicator
ad uitã. Hii erant ex illo ppło hereditas dĩ. unde

Expanded text:
multitudo quae praecedebat et sequebatur jumentum ejus, multitudo quae praecedebat et sequebatur jumentum ejus, dicens, Benedictus qui venit in nomine Domini ; in qua erat et congregatio puerorum in quibus dixit impletum, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . Hinc etiam illi post ejus resurrectionem, quorum die uno tria, et alio quinque millia baptizati sunt , in animam unam et cor unum charitatis igne conflati; quorum nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia : hinc sancti diaconi, quorum Stephanus ante Apostolos martyrio est coronatus : hinc tot Ecclesiae Judaeae quae in Christo erant, ne rapiens, et ad vesperum dividens escas , id est, prius rapiens persecutor ad mortem, postea pascens praedicator ad vitam. Hi erant ex illo populo haereditas Dei. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tur in gentib. ñ mͥ occurrit quomͦ dici potuerit
iã ille popłs hereditas di. ñ tenens xp̃m. Quo re¬
ꝓbato et occiso: factus ẽ reꝓbus qͥ in eũ nec pꝰ eiꝰ
resurrectionẽ cred̾e uoluit. et insuꝑ martyres
eiꝰ occidit. Exillo enĩ ppło isrł quicunq in xp̃o
credidert̃. qͥb facta ẽ xp̃i p̃sentatio. et qͦdam mͦ
ꝓmissi redditio salubris atq fructuosa. de quibꝰ
et ipse dñs dicit ñ sũ missus nͥ ad oues q̃ pieruis
domꝰ isrł. ipsi ex illis filii st̃ ꝓmissioĩs. ipsi depu¬
tant᷑ in semine. ipsi ꝑtinent ad hereditatẽ cei
Hinc st̃ ioseph homo iustus et uirgo maria que
parentes eiꝰ ⁊acharias et helisabeth hinc syme¬
on senex. et anna uidua qͥ xp̃m ñ loquentẽ sen¬
su corꝑis audiert̃. s adbuc infantẽ ñ loquentẽ
spu cognouert̃. hinc beati apłi. hinc natbana¬
el in quo dolus ñerat. hinc ahus ioseph qui eo¬
pectabat etiam ipse regnũ di. hinc tanta lla

Expanded text:
in Gentibus; non mihi occurrit quomodo dici potuerit jam ille populus haereditas Dei, non tenens Christum, quo reprobato et occiso factus est reprobus, qui in eum nec post ejus resurrectionem credere voluit, et insuper martyres ejus occidit. Ex illo enim populo Israel quicumque in Christum crediderunt, quibus facta est Christi praesentatio, et quodammodo promissi redditio salubris atque fructuosa, de quibus et ipse Dominus dicit, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel , ipsi ex illis sunt filii promissionis, ipsi deputantur in semine , ipsi pertinent ad haereditatem Dei. Hinc sunt Joseph, homo justus, et virgo Maria quae parentes ejus Zacharias et Elizabeth : hinc Simeon senex et Anna vidua, qui Christum non loquentem sensu corporis audierunt; sed adhuc infantem non loquentem, spiritu cognoverunt : hinc beati Apostoli: hinc Nathanael in quo dolus non erat : hinc alius Joseph qui exspectabat etiam ipse regnum Dei : hinc tanta illa
Abbreviated transcription (Latin):
rahelita sum ex semine isrł. de tribu beniamity.
Non reppulit ds̃ plebẽ suã ꝗͣ p̃sciuit. Hȩc plebs
q̃ exilla gente xp̃i corꝑi accessit. hereditas dĩẽ.
Nam qd̾ ait apłs. ñ reppulit ds plebẽ suã ꝗͣ p̃seiunt
illi psalmo utiq respondet. ubi scͥptũ ẽ qm̃ ñ re¬
pellet dñs plebẽ suã. Ubi aut̃ sequit᷑ et heredita¬
tẽ suã ñ derelinquet. ibi euident̃ apparet talem
plebẽ ẽẽ hereditatẽ dĩ. Ut enĩ hoc diceret apłs
supͣ cõmemorauerat ꝓphicũ testimonzũ de p̃nun¬
ciata futura incredulitate ppłi isrł. T̃otadie es¬
pandi manꝰ meas ad ppłm ñ credentẽ et contra¬
dicentẽ. Hic gͦ ne quisquã male intelligens uns

Expanded text:
 de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam quam praescivit. » Haec plebs quae ex illa gente Christi corpori accessit, haereditas Dei est. Nam quod ait Apostolus, Non repulit Deus plebem suam quam praescivit, illi psalmo utique respondet, ubi scriptum est, Quoniam non repellet Dominus plebem suam: ibi autem sequitur, Et haereditatem suam non derelinquet ; ubi evidenter apparet, talem plebem esse haereditatem Dei. Ut enim hoc diceret Apostolus, supra commemoraverat propheticum testimonium de praenuntiata futura incredulitate populi Israel: Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem . Hic ergo ne qu
Abbreviated transcription (Latin):
quendi consuetudine etiã illud ẽ ꝓpħatũ
de diĩi passioẽ. dedert̃ in escam meã fel. et in siti
mea potauert̃ me aceto: et alia q̃ in eodẽ psalmo
uentura uelut facta narrant᷑. Nec illud mirandũ
ẽ. qd̾ do ista dicuntur. Non enĩ nescienti indicant᷑.
qͦ reuelante p̃sciuntur. s anima cũ dõ loquitur
pietatis affectu. Quȩ ñ uidet ds: Nam et angłi q̃
hõib nunciant. nescientib nunciant. q̃ autẽ dõ
nunciant. scienti nunciant. quando illi offerui
orationes nr̃as. et effabili mͦ de actib suis ȩt̾nã ueri¬
tatẽ tanꝗͣ legẽ incõmutabilẽ consulunt. Et iste gͦ
homo di dicit do. qd̾ discat ad̾o. tanꝗͣ discipłs ma-¬
gistro. ñ ignoranti. s iudicanti. ac sic aut aꝓpbanti
qd̾ docuit. aut qd̾ ñ docuit rep̃hendenti. maxime
quia specie p̃senti ꝓpħa eos in se tͣnsfigurat. qui
tc̃ futuri eẽnt quando ista ueniebant. Solent aut̃
in oratione dici dõ q̃ uindicans fecerit. et adiungi¬

Expanded text:
uetudine etiam illud est prophetatum de Domini passione, Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto ; et alia quae in eodem psalmo ventura velut facta narrantur. Nec illud mirandum est, quod Deo ista dicuntur. Non enim nescienti indicantur, quo revelante praesciuntur; sed anima cum Deo loquitur pietatis affectu quem novit Deus. Nam et Angeli quae hominibus nuntiant, nescientibus nuntiant; quae autem Deo nuntiant, scienti nuntiant, quando illi offerunt orationes nostras, et ineffabili modo de actibus suis aeternam veritatem, tanquam legem incommutabilem consulunt. Et iste ergo homo Dei dicit Deo quod discat a Deo, tanquam discipulus magistro non ignoranti, sed judicanti; ac sic, aut probanti quod docuit, aut quod non docuit reprehendenti: maxime quia specie precantis Propheta eos in se transfigurat, qui tunc futuri essent quando ista ventura. Solent autem in oratione dici Deo quae vindicans fecerit. et adjungi
Abbreviated transcription (Latin):
psalmi hunis tam breue et simplici ĩmorandũ
eẽ ñ puto ꝓphetiam uͦ quã hic p̃missam leginꝰ
eundent̃ seimꝰ impletã. Cũ enim ista canerentur¬
temꝑib regis dd̃ nichil tale adhuc contigerat ex
aduersitate gentiũ quitati iherłm. nec tẽplo dĩ.
qd̾ nec edificatũ adhuc erat. Post mortẽ quippe dd
filiũ eiꝰ salomonẽ do tẽplum fecisse quis nesciat:
Dicitur gͦ tanꝗͣ p̃teritũ qd̾ ĩ spũ uidebat᷑ futurũ¬

Expanded text:
psalmi hujus tam brevi et simplici immorandum esse non puto. Prophetiam vero quam hic praemissam legimus, evidenter scimus impletam. Cum enim ista canerenturtemporibus regis David, nihil tale adhuc contigerat ex adversitate Gentium civitati Jerusalem, nec templo Dei, quod nec aedificatum adhuc erat. Post mortem quippe David, filium ejus Salomonem Deo templum fecisse quis nesciat? Dicitur ergo tanquam praeteritum, quod in spiritu videbatur
Abbreviated transcription (Latin):
dantem affluentiã bonitatis suȩ. qͥ etiã solẽ suũ
oriri facit suꝑ bonos et malos. et pluit suꝑ iustos
et iniustos. tanta dat et malis. et tibi nichil seruat:
sertus ẽ tui cũ eẽs impius. deserit te. cũ factus espiꝰ:
Qui peccatori donauit mortem filii sui. qͥd seruat
saluato ꝑ mortẽ filii sui: Securus ergo esto. Tene
hic restat intorculari. in afflictione. in re dura. in
p̃sentia uitȩ ꝑiculose: Quid nobis restat. ut illuc
ꝑueniamus: Dñe ds̃ uirtutũ beatꝰ homo qͥ sꝑat ĩte.¬

Expanded text:
dantem affluentiam bonitatis suae; qui etiam solem suum dantem affluentiam bonitatis suae; qui etiam solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Tanta dat et malis, et tibi nihil servat? Fsertus est tui, cum esses impius; deserit te, cum factus es pius? qui peccatori donavit mortem Filii sui, quid servat salvato per mortem Filii sui? Securus ergo esto. Tene hic restat in torculari, in afflictione, in re dura, in praesentia vitae periculosae? quid nobis restat, ut illuc perveniamus? «Domine Deus virtutum, beatus homo qui sperat in te
Abbreviated transcription (Latin):
uult habere. et ꝑdit innocentiã. Quid lucratur:
qͥd dãpnificatur: Habet lucrũ auri. passus est
dãpnũ innocentiȩ. Est aliqͥd p̃ciosiꝰ innocentia:
S si innocentiam retinebo inquit: pauper ero.
Paruȩ hȩ diuitiȩ. ipsa innocentia: Si arcã plenam
auro habueris. dues eris si cor habueris plenum
innocentia. pauꝑ eris: S hec bona desidans. mͦ
in egestate. in tribulatione. in conualle plorati¬
onis in pressura. in tẽptationib. serua in nocen¬
tiam. Erit enim postea etiã bonũ tuũ qd̾ deside¬
ras. requies et̃nitas. ĩmortalitas. impassibilitas
erit pꝰea. Ipsa sunt bona que seruat ds̃ iustis suis.
Nam bona que mͦ desidas ꝓ magno. ꝓpter quȩ uis
ẽẽ nocens. et ñ innocens. attende illa qui habeant.
qͥ talib abundant. Uides diuitias apud latro¬
nes. apud impios. apud scełatos. apud turpes. ap̃
flagiciosos. et facinorosos. uides diuitias. dat illis
ds ista ꝓpt̃ cõmunionẽ generis humani. ꝓpt̾ abũ¬

Expanded text:
 deseritur innocentia? Quid lucratur? quid damnificatur? Habet lucrum damnum innocentiae. Est aliquid pretiosius innocentia? Sed si innocentiam retinebo, inquit, pauper ero. Parvaene divitiae ipsa innocentia? Si arcam plenam auro habueris, dives eris: si cor habueris plenum innocentia, pauper eris? Sed ecce bona desiderans, modo in egestate, in tribulatione, in convalle plorationis, in pressura, in tentationibus, serva innocentiam. Erit enim postea etiam bonum tuum quod desideras; requies, aeternitas, immortalitas, impassibilitas erit postea: ipsa sunt bona quae servat Deus justis suis. Nam bona quae modo desideras pro magno, propter quae vis esse nocens, et non innocens, attende illa qui habeant, qui talibus abundant. Vides divitias apud latrones, apud impios, apud sceleratos. apud turpes; apud flagitiosos et facinorosos vides divitias: dat illis Deus ista propter communionem generis humani, propter abun
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ. Ipse elegit abici indomo dñi s ille qui
inuitauit ad conuiuiũ eligentem inferiorẽ locc̃
uocat ad suꝑiorem. et dicit illi ascende. Ipse tam̃
ñ elegit. nisi ut eẽt in domo di in quocunq loco.
diligit: qͥ michi pͥmo subuenit. Ueritatẽ diligit:
ut credenti det qd̾ ꝓmisit. Audi miscđiam et ueri¬
tatem in apło paulo. prus saulo ꝑsecutore. Indi¬
gebat miscdia. et dixit in se factam. qͥ prius fui
ȩt̃nam: ut cũ indulgentiã tantoꝵ scelerũ acciꝑet
paulus. nemo desꝑare posset donari sibi quȩcꝙ
peccata. E cce habes miscdiam. Noluit tunc exercere¬
d̾s ueritatem ut puniret peccantẽ. Et enĩ si puni¬
retur peccator. nonne ueritas eẽt: Aut auderet
dicere. ñ debeo puniri. qui ñ posset dicere ñ para¬
ui: Et si diceret ñ peccaui. cui diceret: Qũẽ falle¬
ret: Ergo pͥmo dñs in eũ misccłiam p̃rogauit pꝰ¬

Expanded text:
peccatorum.» Ipse elegit abjici in domo Domini; sed ille qui peccatorum.» Ipse elegit abjici in domo Domini; sed ille qui invitavit ad convivium, eligentem inferiorem locum vocat ad superiorem, et dicit illi, «Ascende» . Ipse tamen non elegit nisi esse in domo Domini, in quocumque loco, diligit, qua mihi primo subvenit: veritatem diligit, ut credenti det quod promisit. Audi misericordiam et veritatem in apostolo Paulo, prius Saulo persecutore. Indigebat misericordia, et dixit in se factam: «Qui prius fuaeternam» . Ut cum indulgentiam tantorum scelerum acciperet Paulus, nemo desperaret posse sibi donari quaecumque peccata. Ecce habes misericordiam. Noluit tunc Deus exercere veritatem, ut puniret peccantem. Etenim si puniretur peccator, nonne veritas esset? aut auderet dicere, Non debeo puniri, qui non posset dicere, Non peccavi? Et si diceret, Non peccavi: cui diceret? quem falleret? Ergo primo Dominus in eum misericordiam praerogavit; p
Abbreviated transcription (Latin):
stinemus. sic̃ imus a uirtutib inuirtutẽ. Fflegi
abici in domo di. magis ꝗͣ habitare in tab̃naculis
peccatoꝵ. Inuenit enim iste conuallẽ plorationis.
inuenit enim iste humilitatẽ unde ascendat. scit
quia si se extolłe uoluerit: cadet si se humiliaue¬
rit erigetur. elegit ab ici ut subleuet᷑. Quãmult
p̃ter tab̾naculum hoc torcularis dnici id. ẽ prec̃
eccłam catholicam uolentes sublimari. et aman¬
tes honores suos nolunt cognoscere ueritatem.
Si eẽt illis in corde uersus iste. elegi abici in do¬
mo di magisquã habitare in tab̾naculis pecca¬
toꝵ nonne abicerent honores. et currerent ad
conuallem plorationis. et hinc inuenirent ascen¬
sus in corde. et hinc irent a uirtutib in uirtutẽ.
ponentes spem suam in xp̃o. ñ in nescio qͦ homineꝰ
Bona uox. gaudenda uox. eligenda uox. elegi abi¬
ci in domo dñi magis ꝗͣ habitare in tab̾naculis

Expanded text:
s a virtutibus in virtutem. 15. «Elegi s a virtutibus in virtutem. 15. «Elegi abjici in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum.» Invenit enim iste convallem plorationis, invenit iste humilitatem unde ascendat: scit quia si se extollere voluerit, cadet, si se humiliaverit, erigetur; elegit abjici, ut sublevetur. Quam multi praeter tabernaculum hoc torcularis dominici, id est, praeter Ecclesiam catholicam volentes sublimari, et amantes honores suos, nolunt cognoscere veritatem? Si esset illis in corde versus iste, «Elegi abjici in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum;» nonne abjicerent honores, et currerent ad convallem plorationis, et hinc invenirent ascensus in corde, et hinc irent a virtutibus in virtutem, ponentes spem suam in Christo, non in nescio quo homine? Bona vox, gaudenda vox, eligenda vox: «Elegi abjici in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis
Abbreviated transcription (Latin):
id̾o ꝓtector nr̃ aspice ds̃. & respice in faciẽ xp̃i tui.
Quando enĩ ñ respicit ad faciem xp̃i sui ds̃: Quid
ẽ respice in faciem xp̃i tui: ꝑfaciem innotescimꝰ.
Quid.ẽ. gͦ respice in faciem xp̃i tui: fac innotes¬
cere om̃ib xp̃m tuũ. Respice in faciem xp̃i tui.
notus sit om̃ib xp̃c tuus. ut possimꝰ ire a uirtu¬
tib in uirtutem. ut possit suꝑabundare gr̃ã. qm̃
atriis tuis suꝑ milia. Atria illa st̃ in quȩ suspira¬
bat. in que deficiebat. Desid̾at et deficit anima
mea in atria dñi. Melior ẽ ibi unus dies suꝑ mi¬
lia dierum. Milia dierũ desid̾ant homines. et
multũ hic uolunt uiuere. Contẽpnant milia
dierũ. desid̾ent unũ diem qui ñ habet ortum
et occasum. Unũ diem. diem sempit̾nũ. cui ñ ce¬
dit hesternus. quẽ ñ urget crastinus. Ipse unꝰ di¬
es desid̾atur a nobis. Quid nob̃ ẽ cũ milib dierũ:
Imꝰ a milib dierũ ad unũ diem. Ad unũ diem fe¬

Expanded text:
otector noster aspice, Deus. Et respice in faciem Christi tui.» Quando enim non respicit in faciem Christi sui Deus? quid est, «Respice in faciem Christi tui?» Per faciem innotescimus: quid est ergo, «Respice in faciem Christi tui?» Fac innotescere omnibus Christum tuum. «Respice in faciem Christi tui:» notus sit omnibus Christus tuus, ut possimus ire a virtutibus in virtutem, ut possit superabundare gratia, quoniam atriis tuis super millia.» Atria illa sunt in quae suspirabat, in quae deficiebat. Desiderat et deficit anima mea in atria Domini: melior est ibi unus dies super millia dierum. Millia dierum desiderant homines, et multum volunt hic vivere: contemnant millia dierum, desiderent unum diem, qui non habet ortum et occasum; unum diem, diem sempiternum, cui non cedit hesternus, quem non urget crastinus. Ipse unus dies desideretur a nobis. Quid nobis est cum millibus dierum? Imus a millibus dierum ad unum diem,
Abbreviated transcription (Latin):
scłoꝵ laudabimus. S modo ad huc tempus est
orandi. tempus dep̃candi. et si aliquantũ gauden¬
di. s adhuc in spe. In ꝑegrinatiõe sumꝰ. in conualle
plorationis sumꝰ. Ad huꝰ gͦ loci gemitũ rediens:
dicit. Dñe ds uirtutũ exaudi p̃cẽ meã. aurib ꝑci¬
pe ds̃ iacob. Quia et ipsum iacob fecisti. et de ia¬
cob isrł. apparuit enim illi ds̃. et dictus ẽ isrł ui
dens dm. Audi gͦ me d̾s iacob. et fac me isrł. Quan¬
do fiam urł: Cum apparebit ds̃ dõꝵ in syon. Ptec̃¬

Expanded text:
saeculorum laudabimus. Sed adhuc modo tempus est saeculorum laudabimus. Sed adhuc modo tempus est orandi, tempus deprecandi; et si aliquantum gaudendi, sed adhuc in spe: in peregrinatione sumus, in convalle plorationis sumus. Ad hujus ergo loci gemitum rediens dicit, «Domine Deus virtutum, exaudi precem meam; auribus percipe, Deus Jacob:» quia et ipsum Jacob fecisti de Jacob Israel. Apparuit enim illi Deus, et dictus est Israel , videns Deum. Audi ergo me, Deus Jacob, et fac me Israel. Quando fiam Israel? Cum apparebit Deus deorum in Sion.
Abbreviated transcription (Latin):
nulla mala erunt toleranda. Ergo ab his uirtu¬
tib huiꝰ actionis ibimꝰ in uirtutem illiꝰ contẽpla-¬
tionis. qua contẽplemur dm sic̃ scͥptũ ẽ. mane a-¬
stabo tibi et contẽplabor. Et audi quia ab huius
actionis uirtutib in illã contẽplationẽ ibimus.
Sequitur ibi. Ibunt a uirtutib in uirtutẽ. Quã
uirtutẽ: Contẽplandi. Quid contẽplandi : Appa-¬
et filii altissim om̃s. Dedit enĩ eis potestatẽ filios
dĩ fieri. ille in qu̾e credimus pulcher sponsus. qͥ
hic ꝓpt̃ deformitatẽ nram deformis apparuit. Qa
uidimus eũ inquit. et ñ habebat speciem neꝙ
decorem. Finita om̃i necessitate mortalitatis. si¬
cuti ẽ ds apud dm. uerbũ apud patrẽ. ꝑ qd̾ facta
sunt om̃ia apparebit mundis corde. Beati enim
gaudioꝵ redit ad supiria sua. uidec quid p̃uene¬
rit spe. et ubi sit adhuc re. Apparebit tunc ds̃ dõ¬
rum in syon Hoc ẽ unde gaudebimꝰ. ipsũ in scła

Expanded text:
nulla erunt mala toleranda. Ergo ab his virtunulla erunt mala toleranda. Ergo ab his virtutibus hujus actionis ibimus in virtutem illius contemplationis, qua contemplemur Deum: sicut scriptum est, «Mane astabo tibi, et contemplabor» . Et audi quia ab hujus actionis virtutibus, in illam contemplationem ibimus. Sequitur ibi, «Ibunt a virtutibus in virtutem:» quam virtutem? Contemplandi. Quid est, contemplandi? «Appaet filii Altissimi omnes» . Dedit enim eis potestatem filios Dei fieri , ille in quem credidimus, pulcher sponsus, qui hic propter deformitatem nostram deformis apparuit: quia «vidimus eum,» inquit, «et non habebat speciem neque decorem» . Finita omni necessitate mortalitatis, sicuti est Deus apud Deum, Verbum apud Patrem, per quod facta sunt omnia, apparebit mundis corde: beati enim gaudiorum redit ad suspiria sua. Videt quid praevenerit spe, et ubi adhuc sit re. «Apparebit» tunc «Deus deorum in Sion:» hoc est unde gaudebimus; ipsum in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
tutem: AXpm di uirtutẽ. et dĩ sapientiã. Ipse dat
chuersas uirtutes in hoc loco qui ꝓ om̃ib uirtuti¬
b necessariis in conualle plorationis et utilibus
dabit unã uirtutẽ. se ipsum. Nam et uirtutes agen¬
de uitȩ nr̃ȩ quatuor describuntur a multis. et in
scriptura inueniuntur. Prudentia dr̃. qua dinos¬
cimus inter bonũ et malũ. Iusticia dr̃. qua sua cuiq
tribuimus nemini quicꝗͣ debentes. s om̃s diligen-¬
tes. Temꝑantia dr. qua libidines refrenamꝰ. Fortitu¬
do dr̃. qua omĩa molesta tołamus. Iste uirtutes in
conualle plorationis ꝑ gr̃am di dantur nob. Ab-
his uirtutib imus in illam uirtutẽ. Quȩ erit illa
uirtus nisi soluis contẽplationis di: Necessaria
ibi ñ erit ista prudentia ubi nulla mala occursu¬
ra funt quȩ uitemꝰ. S quid putamꝰ fr̃s : Non ista
iusticia. ubi nulla erit cuius quã indigentia. cui
subuenire debeamꝰ. Non ista temꝑantia. ubi nul-¬
la erit libido refrenanda. Non ista fortitudo ubi

Expanded text:
Dei Virtutem, et Dei Sapientiam . Ipse dat diversas virtutes in loco hoc, qui pro omnibus virtutibus necessariis in convalle plorationis et utilibus dabit unam virtutem, seipsum. Nam et virtutes agendae vitae nostrae quatuor describuntur a multis, et in Scriptura inveniuntur. Prudentia dicitur, qua dignoscimus inter bonum et malum. Justitia dicitur, qua sua cuique tribuimus; nemini quidquam debentes, sed omnes diligentes . Temperantia dicitur, qua libidines refrenamus. Fortitudo dicitur, qua omnia molesta toleramus. Istae virtutes nunc in convalle plorationis per gratiam Dei dantur nobis: ab his virtutibus imus in illam virtutem. Et quae erit illa virtus, nisi solius contemplationis Dei? Necessaria ibi non erit ista prudentia, ubi nulla mala occursura sunt quae vitemus. Sed quid putamus, fratres? Non ista justitia, ubi nulla erit cujusquam indigentia cui subvenire debeamus. Non ista temperantia, ubi nulla erit libido refrenanda. Non ista fortitudo, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
negare poterit debitum: Biligit miscłiam et ue¬
ritatem. gram et głam dabit. Quã grãm. nͥ de qua
ille dixit. grã dĩ sum id qd̾ sũ: Et quam głam. nisi
de qua ipse dixit. suꝑest corona iusticiȩ: Id̾o dñs¬

Expanded text:
negare poterit debitum? «Diligit misericordiam et venegare poterit debitum? «Diligit misericordiam et veritatem. Gratiam et gloriam dabit.» Quam gratiam, nisi de qua ipse dixit, «Gratia Dei sum quod sum?» Quam gloriam, nisi de qua ipse dixit. «Superest mihi corona justitiae.» 17.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Primo gͦ inquit misccłiam consecutais sũ.
qui prius fui blasphemꝰ. et ꝑsecutor. et inuriosꝰ.
s grã dĩsum id qd̾ sum. Postea dicit cũ passioni
ꝓpinquaret bonum agonẽ certaui. cursũ consũ¬
maui. fidem seruaui. suꝑ est mͥ corona iusticiȩ
Ille qui tribuit miscdiam: seruat ueritatem
Unde seruat ueritatẽ: Quã reddet mn dñs in illa
die iustus iudex. Indulgentiã donauit coronan
readet Donator ẽ indulgentiȩ debitor coronȩ. Un¬
de debitor: Accepit aliquid: Cui debet aliqͥd. des
Fece uidemꝰ quia tenet cũ debitorem paulus. Con¬
secutus ẽ miscdiam. exigens ueritatem. Reddet mͥ
li et retribuetur ei: Debitorem dñs ipse se fecit.
ñ accipiendo. s ꝓmittendo. Non ei di redde qd̾
accepisti s redd̾e qd̾ ꝓmisisti. Miscd̃iam inquit
erogauit mͥ. ut faceret me innocentem. Nam pͥus
fuiblasphemus et iniuriosus s ex illiꝰ gr̃ã factus
sum innocens Ille autẽ qui p̃rogauit miscłiam.

Expanded text:
isericordiam consecutus sum, qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed gratia Dei sum quod sum» . Postea dicit, cum passioni propinquaret: «Bonum agonem certavi, cursum consummavi, fidem servavi; superest mihi corona justitiae». Ille qui tribuit misericordiam, servat veritatem. Unde servat veritatem? «Quam reddet mihi Dominus in illo die justus judex» . Indulgentiam donavit, coronam reddet: donator est indulgentiae, debitor coronae. Unde debitor? accepit aliquid? Cui debet aliquid Deus? Ecce videmus quia tenet eum debitorem Paulus, consecutus misericordiam, exigens veritatem: «Reddet mili, et retribuetur ei ? Debitorem Dominus ipse se fecit, non accipiendo, sed promittendo: non ei dicitur, Redde quod accepisti; sed, Redde quod promisisti. Misericordiam mihi erogavit, inquit, ut faceret me innocentem: nam prius fui blasphemus et injuriosus; sed ex illius gratia factus sum innocens. Ille autem qui praerogavit misericordiam,
Abbreviated transcription (Latin):
apłs: ubi autẽ abundauit peccatũ. suꝑabundauit.
gr̃a id ẽ. auctus est morbus. cõmendata ẽ medici
curabant egrotos ubi erat piscina in medio eoꝵ:
Et iacebant inquit egroti in quinq porticibꝰ. In
eũgłio lestum habemꝰ. Quinq ille porticꝰ lex ẽ in
quinq libris moysi. Ad hoc ꝓducebant᷑ egroti
de domib suis. ut iacerent in porticib Ergo lex
ꝓducebat egrotos ñ sanabat. S benedictiõe dei
turbabatur aqua. tanꝗͣ angło descendente. Uisa
aqua turbata. qui poterat unꝰ descendebat et sa¬
sentia sua ut occidetur. Nisi eñĩ descensu suo dñs
turbaret ppłm iudeoꝵ: nunquã crucifigeretur.
Itaꝙ turbata aqua passionẽ dñi significabat.
quȩ facta ẽ ꝑturbata gente iudeoꝵ. In hanc passi¬
onem credit languidus. tanquã aquã turbatam
descendens. et sanatur. Qui ñ sanabatur lege. id est
porticib sanabatur grã ꝑ passionis fidem dñi nr̃i

Expanded text:
Apostolus? «Ubi autem abundavit peccatum, super abundavit Apostolus? «Ubi autem abundavit peccatum, super abundavit gratia» ; id est, auctus est morbus, commendata est medicicurabant aegrotos, ubi erat piscina in medio earum? «Et jacebant,» inquit, «aegroti in quinque porticibus» ; in Evangelio lectum habemus. Quinque illae porticus, Lex est in quinque libris Moysi. Ad hoc producebantur aegroti de domibus suis, ut jacerent in porticibus. Ergo lex prodebat aegrotos, non sanabat; sed benedictione Dei turbabatur aqua, tanquam angelo descendente: visa aqua turbata, qui poterat unus descendebat et saesentia sua, ut occideretur. Nisi enim descensu suo Dominus perturbaret populum Judaeorum, numquid crucifigeretur? Itaque turbata aqua passionem Domini significabat, quae facta est perturbata gente Judaeorum. In hanc passionem credit languidus, tanquam in aquam turbatam descendens, et sanatur. Qui non sanabatur Lege, id est porticibus, sanatur gratia, per passionis fidem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
uere ex lege cẽt iusticia. S conelusit scͥptura oĩa
sub peccato. ut ꝓmisio ex fide ihuxp̃i daretur
credentibꝰ. ueniret grã pꝰ legẽ. inueniret hominẽ
nsolu iacentẽ. ẜ iam etiã confitentẽ et dicentem
moser ego homo qͥs me libabit de corꝑe mortis huꝰ.
Mt oportune ueniret medicꝰ ad conuallẽ ploratio¬
nis et diceret. Certe cognouisti qͥa cecidisti audi
me ut surgas. qͥ me contempsist ut cacdes. Data
e lexut egrũ de morbo conuinceret. qͥ sibi sanus
idebatur. ut peccata demonstrarentur. ñ ut au¬
ferrentur. Demonstrato peccato ꝑdatã legẽ. au¬
ctum ẽ peccatũ. quia peccatũ ẽ et contra legem
Occasione inqͥt accepta peccatũ ꝑ mandatũ oꝑatũ
ẽ in me omnẽ concupiscentiã. Quid ẽ occasiõe accep¬
ta ꝑ mandatũ:. Ieceptũ mandatũ quasi uirib susᷤ
conati st̃ facere homines uicti concupiscentia etiam
ipsiꝰ mandati transgressione rei facti st̃. S qͥd ait

Expanded text:
Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus» : veniret gratia post Legem, inveniret hominem non solum jacentem, sed jam etiam confitentem et dicentem, «Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» et opportune veniret medicus ad convallem plorationis, et diceret, Certe cognovisti quia cecidisti; audi me ut surgas, qui me contempsisti ut caderes. Data est ergo Lex ut aegrum de morbo convinceret, qui sibi sanus videbatur; ut peccata demonstrarentur, non ut auferrentur. Demonstrato peccato per datam Legem, auctum est peccatum, quia peccatum est et contra Legem: «Occasione,» inquit, «accepta, peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam» . Quid est, «occasione accepta per mandatum?» Acceptum mandatum quasi viribus suis conati sunt facere homines; victi concupiscentia, mandati etiam ipsius transgressione rei facti sunt. Sed quid ait
Abbreviated transcription (Latin):
gaudebimus. Quare autẽ in conualle plorationis.
et ex qua conualle plorationis ad illũ locũ gau¬
dii ueniemꝰ: Nam et benedictionẽ inquit dabit
qui legem dedit. Afflixit noflege. pressit nos lege.
ostendit nob̾ torcular. uidimꝰ pressurã carnis nr̃ȩ.
tribulationẽ agnouimꝰ. ingemuimꝰ reuelante pec¬
cato aduersus mentẽ nr̃am. clamauimꝰ miser ego
homo. sub lege gemuimus. Quid restat nisi ut be¬
nedictionem det qui legem dedit: Adueniet gr̃a
pꝰ legem ipsa ẽ benedictio. Et quid nob̾ prestiat ip¬
sagrã et henedictio : Ambulabunt a uirtutib in-
uirtutẽ. Hic enĩ ꝑ grãm multȩ uirtutes dantur.
Alii quidẽ datur ꝑ sp̃m sermo sapientiȩ. alii sermo
scientiȩ scd̾m eundem sp̃m. alzi fides. alii donatio

Expanded text:
 Quare autem, «in convalle plorationis?» Et ex qua convalle plorationis ad illum locum gaudii veniemus? «Nam et benedictionem,» inquit, «dabit qui legem dedit.» Afflixit nos Lege, pressit nos Lege, ostendit nobis torcular; vidimus pressuram, carnis nostrae tribulationem cognovimus, ingemuimus rebellante peccato adversus mentem nostram, clamavimus, «Miser ego homo:» sub Lege gemuimus; quid restat, nisi ut benedictionem det qui Legem dedit? Adveniet gratia post Legem; ipsa est benedictio. Et quid nobis praestitit ista gratia et benedictio? «Ambulabunt a virtutibus in virtutem.» Hic enim per gratiam multae virtutes dantur: «Alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae, secundum eumdem Spiritum, alii fides, alii
Abbreviated transcription (Latin):
facie ad faciem. Quis explicet: Noli gͦ quȩrere
quo disposuit locũ quẽ disposuit. Ipse nouitqͦ.
ipse nouit qͥd disposuit. quo te ducat. euiꝰ ascen¬
sus in corde disposuit. Quid tmes ascendẽ: Ne
erret qͥ te ducit: Eoce in conualle plorationis
disposuit ascensus. In locũ quẽ disposuit plora:¬
mus mͦ. Unde: Ubi dispositi st̃ nr̃i ascensus.
Unde ploramus. nͥ inde. unde se miserũ exclana¬
bat apłs. quia uidebat aliã legẽ in m̃bris suꝑ.
repugnantẽ legim̃tis suȩ: Et unde hoc nobisꝰ
Ex pena peccati. Et putabamꝰ nos facile iustos
eẽ posse. quasi uirib nr̃is. ante ꝗͣ acciꝑemꝰ man¬
datum. Adueniente autẽ mandato: peccatũ re

Expanded text:
I, 12, quis explicet? Noli ergo quaerere quo disposuit, «in locum quem disposuit.» Ipse novit quo, ipse novit qui disposuit quo te ducat cujus ascensus in corde disposuit. Quid? times ascendere, ne erret qui te ducit? Ecce in convalle plorationis disposuit ascensus, «In locum quem disposuit.» Ploramus modo. Unde? Ubi dispositi sunt nostri ascensus. Unde ploramus, nisi inde unde se miserum exclamabat Apostolus, quia videbat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae? Et unde hoc nobis? Ex poena peccati. Et putabamus nos facile justos esse posse quasi viribus nostris, antequam acciperemus mandatum; adveniente autem m
Abbreviated transcription (Latin):
aggrauat anunã. et depͥmit t̾rena in habitatio
sensũ multa cogitantẽ. Spc̃ sursũ uocat. pondus
carnis deorsum reuocat. Inter duos conatuis suspen-¬
sionis et ponderis colluctatio q̃dã est. Et ipsa col¬
luctatio ad p̃ssurã ꝑtinet torcularis. Audi ipsam
luctam de torculari ab apło expressam. quia et ip-¬
se ibi conterebatur. ibi p̃mebatur. Condelector
inquit legi dĩ scd̾m interiorẽ hominẽ: uideo aliã
legem in mẽbris meis. repugnantẽ legi m̃tis meȩ
et captiuũ me ducentẽ in lege peceati quȩ ẽ in
m̃bris meis. Magna lucta. et euadendi magna de-¬
sꝑatio. nͥ subueniat de consequenti. Infelix ego
homo qͥs me lib̾abit de corꝑe mortis huiꝰ: Gr̃ã dei
ꝑ iħm xp̃m dñm nr̃m. Ergo et hic in psalmo isto
uidit illa gaudia. cogitauit animo. beati qͥ habi
Beati qͥ habitant in domo tua. in scła scłoꝵ lauda¬
bunt te. Condelector enĩ legi di scd̾m interiorem

Expanded text:
aggravat animam; et deprimit terrena inhabitatio aggravat animam; et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem» . Spiritus sursum vocat, pondus carnis deorsum revocat: inter duos conatus suspensionis et ponderis colluctatio quaedam est; et ipsa colluctatio ad pressuram pertinet torcularis. Audi ipsam luctam de torculari ab Apostolo expressam; quia et ipse ibi conterebatur, ibi premebatur: «Condelector,» inquit, «legi Dei secundum interiorem hominem: video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis.» Magna lucta, et evadendi magna desperatio, nisi subveniat de consequenti: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratia Dei Dominum nostrum» . Ergo et hic in psalmo isto vidit illa gaudia, cogitavit animo: «Beati qui hab«Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te. Condelector enim legi Dei secundum interiorem
Abbreviated transcription (Latin):
et corruptibile hoc induerit incorruptionẽ. nemo
dicet. diu steti. nemo dicet dui ieiunaui. diu uigi¬
laui. stabilitas enĩ magna ibi. et ipsa ĩmortalitas
iã corꝑis nr̃i suspenditur in contẽplatione dei
Et si modo uerbũ hoc qd̾ uob̾ erogamꝰ tã chu fra-¬
gilitatẽ carnis ur̃ȩ stantẽ tenet. quid nob̾ faciet
illud gaudiũ: Quomͦ nos mutabit: Similes enĩ
ei erimꝰ. qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. Iam similes illi
deficies a laude.Si autẽ amor sempitnus erit. qͥa
illa insatiabilis pulchritudo erit. noli trmere ne
ñ possis semꝑ laudare. quẽ semꝑ poteris amare.
frgo beati qui habitant in domo tua. in scła scło¬
rum laudabunt te. huic uitȩ suspiremꝰ. S qͦmͦ¬
ueniemꝰ: Beatus iuir cuiꝰ ẽ susceptio ei abste. dñe.
Intellexit ubi eẽt qura ꝑ fragilitatẽ carnis suȩ ad
illam beatitudinẽ uolare ñ posset. Circũspexit
ponda sua quia dr alio loco. Corpus qd̾ corrũpit᷑

Expanded text:
et corruptibile hoc induerit incorruptionem , nemo et corruptibile hoc induerit incorruptionem , nemo dicet, Diu steti; nemo dicet, Diu jejunavi, diu vigilavi. Stabilitas enim magna ibi, et ipsa immortalitas jam corporis nostri suspendetur in contemplationem Dei. Etsi modo verbum hoc quod vobis erogamus, tam diu fragilitatem carnis nostrae stantem tenet; quid nobis faciet illud gaudium? quomodo nos mutabit? Similes enim ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Jam similes illi, deficies a laude: si autem amor sempiternus erit, quia illa insatiabilis pulchritudo erit; noli timere ne non possis semper laudare, quem semper poteris amare. Ergo, «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te.» Huic vitae suspiremus. eniemus? «Beatus vir cujus est susceptio ejus abs te, Domine.» Intellexit ubi esset, quia per fragilitatem carnis suae ad illam beatitudinem volare non posset: circumspexit pondera sua; quia dicitur alio loco, «Corpus enim quod corrumpitur,
Abbreviated transcription (Latin):
fcce mͦ qd̾ toquor et disputo necessitas parit. Nũqͥd
eni ibi talis disputatio erit. quasi quȩ doceat igna¬
ros. quasi q̃ cõmemoret obliuiosos: Aut uero in illa
patria eũgłium recitabitur. ubi ipsũ dĩ uerbum
contẽplabitur: Ergo quia dixit iste desiderans et
suspirans ex uoce nr̃a. quid habituri sumꝰ in illa pa-¬
tria cui suspiratur. et ait. beati qui habitant in do¬
mo tua. dicat et qͥd acturi sumus. In scła scłoꝵ lau¬
dabunt te. Hoc erit totũ negociũ nr̃m. sine defectu
alleluia. Non uob̾ fr̃s uideatur quasi fastidiũ ibi fu¬
turum. qͥa mͦ si hoc diiudicatis. ñ duratis ab illo
gaudio. Necessitas uos auertit. Et quia ñ delectat
tantũ qd̾ ñ uidet᷑ sitanta alacritate in ipsa p̃ssura
et fragilitate carnis laudamꝰ qd credimꝰ. quomͦ lau¬
dabimꝰ qd̾ uidebimꝰ: Cũ absũpta fuerit mors in
uictoriam. et mortale hoc induerit ĩmortalitatẽ.

Expanded text:
Ecce modo quod loquor et disputo, necessitas parit. Numquid Ecce modo quod loquor et disputo, necessitas parit. Numquid enim ibi talis disputatio erit, quasi quae doceat ignaros, quasi quae commemoret obliviosos? aut vero in illa patria Evangelium recitabitur, ubi ipsum Dei Verbum contemplabitur? Ergo quia dixit iste desiderans et suspirans ex voce nostra, quid habituri sumus in illa patria cui suspiratur, et ait, «Beati qui habitant in domo tua;» dicat et quid acturi sumus. «In saecula saeculorum laudabunt te.» Hoc erit totum negotium nostrum, sine defectu Alleluia. Non vobis, fratres, videatur quasi fastidium ibi futurum: quia si modo hoc diu dicatis, non duratis; ab illo gaudio necessitas vos avertit. Et quia non tantum delectat quod non videtur; si tanta alacritate in ipsa pressura et fragilitate carnis laudamus quod credimus, quomodo laudabimus quod videbimus? Cum absorpta fuerit mors in victoriam, cum mortale hoc induerit immortalitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa. nã ista q̃ cõmemoraui honesta sunt. s õium
hominũ exceptis oꝑib pessimis. loqͦr et de dete¬
stabilib oꝑib flagiciis. facinorib homicidiis.
effracturis. ad ulteriis. illa nec deputo int̾ actiones
humanas. hec honesta loquor ñ parit nͥ necessitas.
necessitas fragilitatis carnalis. Hec etiã q̃ dixi iu-¬
beri nobis. frange esurienti panẽ tuũ eui frangis
ubi nemo esurit: Egenũ sine tecto induc in do-¬
mũ tuã. Quẽ hospitem suscipis. ubi om̃s in patͥa
sua uiuunt: Quẽ uisitas egrotũ. ubi ꝑpetua sanita¬
te gaudent: Quẽ concordas litigiosum ubi pax sẽ¬
piterna ẽ: Quẽ sepelis mortuũ ubi semꝑ uiuitur:
Nichilgͣ hoꝵ acturus eris ex oꝑib honestis illis oiũ
hominũ. Nichil acturus es ex istis oꝑib bonis. qͥa
isti turturis pull iã uolabunt de nido. Quid gͦ:
Iã dixisti quid habituri sumꝰ: Qui habitant in do¬

Expanded text:
opera: nam ista quae commemoravi, honesta sunt, sed omnium opera: nam ista quae commemoravi, honesta sunt, sed omnium hominum exceptis operibus pessimis loquor, detestabilibus operibus, flagitiis et facinoribus, homicidiis, effracturis, adulteriis; illa nec deputo inter actiones humanas; haec honesta loquor, non parit nisi necessitas fragilitatis carnalis. Haec etiam quae dixi juberi nobis, «Frange esurienti panem tuum:» cui frangis, ubi nemo esurit? «Egenum sine tecto induc in domum tuam:» quem hospitem suscipis, ubi omnes in patria sua vivunt? quem visitas aegrotum, ubi perpetua sanitate gaudent? quem concordas litigiosum, ubi pax sempiterna est? quem sepelis mortuum, ubi semper vivitur? Nihil ergo horum acturus es ex operibus honestis illis omnium hominum: nihil acturus es ex istis bonis operibus; quia isti pulli turturis jam volabunt de nido. Quid ergo? Jam dixisti quid habituri sumus: «Qui habitant in do
Abbreviated transcription (Latin):
sine angustia. sine p̃ssura. sine diu̾sitate et diui¬
sione limitũ. Om̃s habent eã. et singuli habent
totam. Magne ille diuitiȩ. ñ angustat fr̾em frat̃.
nulla ibi indigentia ẽ. Quid gͦ ibi acturi: Om̃iũ
enĩ actionũ humanarũ mat̾ necessitas. Iã fratres
breuit̃ dixi. eurrite animo ꝑ quaslibet actiones.
uidete si eas parit nisi necessitas. Ipsȩ memorabiles
artes ꝗͣmagne uident᷑ in subueniendo patroci¬
nia linguȩ. et adiutoria medicinȩ: Ipsȩ st̃ enĩ in
hoc scło excellentes actiones. Tolle litigatores qͥbꝰ
opitulat᷑ aduocatꝰ : Tolle uulnera et morbos qͥd
curat medicus: Et om̃s iste actiones nr̃e ad coti¬
dianam uitã quȩ exiguntur et fiunt. ex neces¬
sitate ueniunt. Arare. seminare. nouellare. na¬
uigare. talia omĩa oꝑa q̃ parit nͥ necessitas et
indigentia: Tolle famẽ. sitm. nuditatẽ. cu opꝰ
sunt omĩa ista: Hȩc etiã que nob̃ uident᷑ bona

Expanded text:
sine angustia, sine pressura, sine diversitate et divisine angustia, sine pressura, sine diversitate et divisione limitum: omnes habent eam, et singuli habent totam. Magnae illae divitiae. Non angustat frater fratrem; nulla ibi indigentia est. Quid ergo ibi acturi? Omnium enim actionum humanarum mater necessitas. Jam, fratres, breviter dixi: currite animo per quaslibet actiones, videte, si eas parit, nisi necessitas. Ipsae memorabiles artes quae magnae videntur in subveniendo, patrocinia linguae et adjutoria medicinae; ipsae sunt enim in hoc saeculo excellentes actiones: tolle litigatores; quibus opitulatur advocatus? tolle vulnera et morbos; quid curat medicus? Et omnes istae actiones nostrae ad quotidianam vitam quae exiguntur et fiunt, ex necessitate veniunt. Arare, seminare, novellare, navigare; talia omnia opera quae parit, nisi necessitas et indigentia? Tolle famem, sitim, nuditatem; cui opus sunt ista omnia? Haec etiam quae nobis jubentur bona
Abbreviated transcription (Latin):
tio ah ic suspiriũ et hic tritura. et hic pssura. qͥa¬
si hie toncusar. Qd ẽ antẽ qd̾ desid̾at: Qdẽ qd̾ con¬
cupiscit: Quo it: Quo tendit desicdiũ nr̃m: Ruo
nos rapit: Hic positus illa meditatur. Positꝰ iiter
tem ptationes positꝰ int̾ pressuras ł ositus in torcu¬
larib suspirans in suꝑna ꝓmissa. quasi qͥd ibi actu¬
rus. iam p̃meditatur gaudia futura. Beati inqͥt
qͥhabitant in domo tua. Unde beati: Qⁱd habitu.¬
ri: Quid acturi: Oñs qui beati dicuntur in t̾ra.
habent aliquid. et agunt aliquid. Beatꝰ ẽ homo
ille tot p̃diis tanta familia. tanto auro et argen¬
to. Habendo beatus ar. Beatus ẽ ad illos honores
ꝑuenit ad ꝓconsulatũ. ad p̃fecturã agendo. Be¬
atus gͦ dr̃. aut habendo. aut agendo. Unde aut̃
ibi beati: Quid habituri. qͥd acturi: Quid habi¬
turi iã supͣdixi. Beati qͥ habitant indomo tua.
bis latrones. domui di murꝰ ipse ds ẽ. Beati gͦ qͥ
habitant indomo tua. Possident iherłm cȩlestem

Expanded text:
tio, et hic suspirium, et hic tritura, et hic pressura, quia hic torcular: quid est autem quod desiderat? quid concupiscit? quo it? quo tendit desiderium nostrum? quo nos rapit? Hic positus illa meditatur, positus inter tentationes, positus inter pressuras, positus in torcularibus, suspirans in superna promissa; quasi quid ibi acturus, jam praemeditatur gaudia futura. «Beati,» inquit, «qui habitant in domo tua.» Unde beati? quid habituri? quid acturi? Omnes qui beati dicuntur in terra, habent aliquid et agunt aliquid. Beatus est homo ille, tot praediis, tanta familia, tanto auro et argento: habendo beatus dicitur. Beatus est; ad illos honores pervenit, ad proconsulatum, ad praefecturam: agendo beatus dicitur. Ergo aut habendo, aut agendo. Unde autem ibi beati? quid habituri? quid acturi? Quid habituri, jam supra dixi: «Beati qui habitant in domo tua.»bis latrones; domui Dei murus ipse Deus est. «Beati» ergo «qui habitant in domo tua.» Possident Jerusalem coelestem
Abbreviated transcription (Latin):
posita ẽ quȩdam mulier ab apło paulo. cum ait.
adam ñ ẽ seductus. mulier autẽ seducta ẽ Postea
enĩ consensit adã mulieri. Nã a serpente mulier
seducta ẽ. Nec mͦ potest aliqua mala suasio. nͥ car¬
nis tuȩ pͥmo desidium cõmouerit. cui pꝰea si m̃te
consenseris. cecidit et passer. Si aũt uincuntur
desidia carnis. tenent᷑ mẽbra ad oꝑa bona. aufe¬
runtur arma concupiscentiȩ. et incipit turtur
habere pullos. ꝓpt̾ẽa quid ibi ait apłs: Salua aũt
erit ꝑ filioꝵ generationẽ. Mulier uidua sine fi¬
liis si ꝑseuerauerit ñne beatior erit: Nũqͥd salua
ñ erit. quia ñ parit. filios: Uirgo dĩ ñne melior
erit: Nunqͥd salua ñ erit. quia filios ñ habet:
Aut ad dñm ñ ꝑtinet : Salua gͦ erit mulier. quȩ
in typo carnis accipitur ꝑ filioꝵ generationẽ.
id ẽ. si faciat oꝑabona. S ñ ubicunq turtur in¬
ueniat nidũ sibi. ubi ponat pullos suos. In fide

Expanded text:
posita est quaedam mulier ab apostolo Paulo, cum ait: posita est quaedam mulier ab apostolo Paulo, cum ait: «Adam non est seductus; mulier autem seducta est.» Postea enim Adam consensit mulieri: nam a serpente mulier seducta est . Nec modo potest aliqua mala suasio nisi carnis tuae primo desiderium commovere, cui postea si mente consenseris, cecidit et passer: si autem vincuntur desideria carnis, tenentur membra ad opera bona, arma concupiscentiae auferuntur; et incipit turtur habere pullos. Propterea quid ibi ait Apostolus? «Salva autem erit per filiorum generationem.» Mulier vidua sine filiis, si perseveret, nonne beatior erit ? numquid salva non erit, quia non parit filios? Virgo Dei non melior erit? numquid salva non erit, quia filios non habet? aut ad Deum non pertinet? Salva ergo erit mulier, quae in typo carnis accipitur, per filiorum generationem, id est, si faciat opera bona. Sed non ubicumque turtur inveniat nidum sib
Abbreviated transcription (Latin):
uolantem passerem ad suã domũ carne autẽ agi¬
mus oꝑa bona. Uidetis enĩ ꝑ carnẽ sc̃oꝵ quanta
bona fiant. Phȩc enim oꝑamur quȩ iussisumus
opari. quib adiuuamur in hac uita. frange esu
rienti panẽ tuũ. et egenũ sine tecto induc in do-
cogitat domũ suã. ñ recedet a turture q̃rente sib
nidum ubi ponat pullos suos. Non enĩ abicit illos
ubicunq s inuenit sibi nidũ ubi eos ponat. Die¬
mus autẽ fr̃s qd̾ nostis. Quanti uidentur p̃ter ex¬
clesiam bona oꝑari: Quã multi etiã pagani pas¬
cunt esurientẽ. uestiunt nudũ. suscipiunt hospi¬
tem. uisitant egrotũ. consolantur inclusũ: Quã
multihȩc faciunt: Quasi uidet᷑ parere turtur
s ñ sibi inuenit domũ. Quãmulta multi hereq¬
ci ñ in eccła oꝑantur. ñ innido pullos ponunt.
Conculcabunt᷑. et conterent᷑. ñ seruabunt᷑ ñ cu¬
stodientur. In huiꝰ enim carnis oꝑatricis ꝑsona

Expanded text:
volante passere ad suam domum; carne autem agivolante passere ad suam domum; carne autem agimus opera bona. Videtis enim per carnem sanctorum quanta bona fiant: per hanc enim operamur quae jussi sumus operari, quibus adjuvamur in hac vita. «Frange esurienti panem tuum, et egenum sine tecto induc in domur ergo ille qui cogitat domum suam, non recedit a turture quaerente sibi nidum, ubi ponat pullos suos: non enim abjicit illos ubicumque, sed invenit sibi nidum, ubi eos ponat. Dicimus autem, fratres, quod nostis: quanti videntur praeter Ecclesiam bona operari? quam multi etiam Pagani pascunt esurientem, vestiunt nudum, suscipiunt hospitem, visitant aegrotum, consolantur inclusum? quam multi haec faciunt? Quasi videtur parere turtur; sed non sibi invenit nidum. Quam multa multi haeretici non in Ecclesia operantur, non in nido pullo ponunt? Conculcabuntur et conterentur; non servabuntur, non custodientur. In hujus enim carnis operatricis persona