comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tati. Casta uero. Aliter tumꝙ.
Nam & ipsa tima. uirũ. s
caste. Deniq tim& illa ne
uir infestus adueniat. ista
ne offensus abscedat. Non
amanti enim p̃sentia uiri
molesta est. amanti autem
absentia. Timor aut̃ castus
endo. s humilib cõsentien¬
do. Cum timore & tremore.

Expanded text:
tati; casta uero aliter timet, tati; casta uero aliter timet, nam et ipsa timet uirum sed caste. denique timet illa, ne uir infestus adueniat, ista. ne offensus abscedat; non amanti enim praesentia uiri molesta est, amanti autem absentia. timore itaque castendo sed humilibus consentiendo; cum timore et tremore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta caritas foras mittit
timorẽ. s illũ seruilẽ. illuͣ
cũquo se quisq ab oꝑe ma¬
lo astinos. pena terretur: nͣ
iustiem delectatur. Hunc
foras caritas mittit: quã
nͣ delectat iniquitas. Etiam¬
si ꝓponat᷑ impunitas. nͣ illũ
quo timet anima ne amit¬
tat ipsã gr̃ãm quã illi fac¬
tũ ẽ. ut eam peccare nͣ delec¬
tet quo tim& ne ds̃ eam de¬
serat. etia si nullis dolorũ
cruciatib puniat. Hic timor
castus est. Non eicit cari¬
tas. euͣ: s asciscit. De illo
quippe scͥptũ est. Timor dnͣi
castus: ꝑmanens inscłm scli.
Nequaquã istũ dicer& ꝑma¬
nentem: nisi sciens alium
qui non ꝑmanexo. E bene
istuͣ castum dixit. Hoc enĩ nͣ
car& amor quo anima inhe¬
r& dõ: que dicit in alio psal¬
mo. Perdidisti omẽm qui
fornicat᷑ abste: mͥ autͣ adhe¬
rere dõ bonuͣ est. Nam &r ꝯ¬
uins que adulteruͣ animu
gerit etiam si timore uiri nͣ
ꝓpetr&s adulterium: tamen
quod de est oꝑi. in eͣ uolun¬

Expanded text:
ecta caritas foras mittit timorem sed illum seruilem, illum, quo, cum se quisque ab opere malo abstinet, poena terretur, non iustitia delectatur; hunc foras caritas mittit, quam non delectat iniquitas, etiamsi proponatur impunitas, non illum, quo timet anima, ne amittat ipsam gratiam, qua in illa factum est, ut eam non peccare delectet, quo timet, ne deus eam deserat, etiamsi nullis dolorum cruciatibus puniat. hic timor castus est; non eum eicit caritas, sed adsciscit. de illo quippe scriptum est: Timor domini castus, permanens in saeculum saeculi. nequaquam istum diceret permanentem nisi sciens alium, qui non permaneret; et bene istum castum dixit, hoc enim non caret amor, quo anima inhaeret deo, quae dicit in alio psalmo: Perdidisti omnem, qui fornicatur abs te: mihi autem adhaerere deo bonum est. nam et coniunx, quae adulterinum animum gerit, etiamsi timore uiri non perpetret adulterium, tamen, quod deest operi. inest\' uolun
Abbreviated transcription (Latin):
ut fides in nob̾ sit: que ꝑ di¬
lectione̾ oꝑat᷑ non tã timen¬
do penã. quã amando iusti¬
ciam. tamen quia anima
nͣ fit iusta nisi participati¬
one melioris qͥ iustificat
impiũ. quid enĩ htͣ qd̾ non
accepit: non debet sͥ tͥbuen¬
non acceperit. Obhoc ei
dictũ est: noli altũ sapere
s time. W timor iste p̃cipit᷑
ꝙ̃ his qui ex fide uiuentes
heredes sunt noui testam̃¬
ti: atq inlib̾tate̾ uocati. Al¬
tũ enĩ sapere dictũ eͣ suꝑbi¬
re. qd̾ in alio loco e contrari¬
o satis ostendit ubi ait. N
alta sapientes : s humilib
consentientes. Utiq aperu¬

Expanded text:
t, quae per dilectionem operatur, non tam timendo poenam quam amando iustitiam, tamen, quia non fit anima iusta nisi participatione melioris, qui iustificat impium — quid enim habet, quod non accepit? - , non debet sibi tribuennon acceperit. ob hoc ei dictum est: Noli altum sapere, sed time. et timor iste praecipitur etiam his, qui ex fide uiuentes heredes sunt noui testamenti atque in libertatem uocati. altum enim sapere dictum est superbire, quod alio loco e contrario satis ostendit, ubi ait: Non alta sapientes sed humilibus consentientes. e
Abbreviated transcription (Latin):
iħu: in oꝑib bonis que p̃¬
parauit ds̃. ut in illis ambu¬
lemus. In hoc itaq intellec¬
tu gr̃e. in est timor de quo
dr. Noli altuͣ sapere: s tume
Timor aut̃ iste alius est.
Non ille est seruilis. quem
caritas foras mittit. Illo eni᷑
timet᷑ ne incidatur in tor¬
mentũ supplicii. isto autẽ
ne amittatur gr̃a bñficii.
Qua ꝓpt̾ quãuiͦs fidelib ad
nouuͣ testamentũ ꝑtinenti¬
b dicat apłs qd̾ paulo anͣ
coͣmemoram non enĩ accepi

Expanded text:
Iesu in operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. in hoc itaque intellectu gratiae inest timor, de quo dicitur: Noli altum sapere, sed time. timor autem iste alius est; non est ille seruilis, quem caritas foras mittit. illo enim timetur, ne incidatur in tormentum supplicii, isto autem, ne amittatur gratia beneficii. Quapropter quamuis fidelibus ad nouum testamentum pertinentibus dicat apostolus, quod paulo ante co
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Credite michi. ꝙ putata re¬
pullulant: & effugata redeut:
& reaccedunt extincꝰta: & sopi¬
ta denuo excitantur. Parum
est qͣ semel putasse: sepͥe putan¬
dum est. Immo si fieri possit
semper: quia semꝑ quidem qͦd
putari oporteat si non dissi

Expanded text:
 Credite mihi, et putata repullulant, et effugata redeunt, et reaccenduntur exstincta, et sopita denuo excitantur. Parum est ergo semel putasse; saepe putandum est, imo, si fieri possit, semper; quia semper quod putari oporteat, si non dissi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse sint musce que extermi¬
nant suauitatis unguentum:
carnales udelicet concupisceu¬
tie. de quibus saluberrime scͥp¬
tura te admonens. post concu¬
piscentias inquit tuas non eas.
merito muscas morituras
describit sapiens: qm munduᷤ
transit. & concupiscentie eius.
His gͦ dum satis facere singu¬
lariter uolumus : boni nos soti¬
alis atq coͣmunis. singulari
suauitate priuamus. He ꝓrsꝰ
musce sordide & pungentes:
que in nobis decorem nature
fedant. Mentem curis & sol¬
licitudinib lacerant: grͣe sotia¬
lis suauitatem exterminant.
Hinc homo uinior filus appel¬
die: quod natura quodam insen¬
satȩ lubrico lascuuȩ depraua¬
ta. omnem uidelicet maturi¬
tatis ac sapientie succum a¬

Expanded text:
ipsae sint quae exterminant suavitatis unguentum, carnales videlicet concupiscentiae, de quibus saluberrime Scriptura te admonens: Post concupiscentias, inquit, tuas non eas . Et merito morituras describit Sapiens; quoniam et mundus transit, et concupiscentia ejus . His ergo, dum satisfacere singulariter volumus, boni nos socialis atque communis singulari suavitate privamus. Hae prorsus muscae sordidae et pungentes, quae in nobis decorem naturae foedant, mentem curis et sollicitudinibus lacerant, socialis gratiae suavitatem exterminant. Hinc homo junior filius appelquod natura, quodam insensatae lubrico adolescentiae depravata, omnem virilis maturitatis ac sapientiae succum a
Abbreviated transcription (Latin):
non dispendium: gl̾am non cõ¬
tormentum beneficium non
sufficit querite : plus nolite:
Cetera grauant. non sulleuant.
onerant. non honorant. Qui gͥ¬

Expanded text:
non dispendium; gloriam, non con; beneficium, non sufficit quaerite, plus nolite. Caetera gravant, non sublevant; onerant, non honorant. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
potio sitm extinguat : uestis
arceat frig us: Domus mu¬
iimentum sit: aduersus infe¬
sta corporis. Hanc utrum cespeᷤ
erexerit anuarius lapis: niebil¬

Expanded text:
potio sitim extinguat, vestis arceat frigus, domus munimentum sit adversus infesta corporis. Hanc utrum caespes erexerit an varius lapis ge
Abbreviated transcription (Latin):
usus. ad inmoderatos transit᷑
excessus: dum ꝑ curam salu¬
tis irrepit occasio uoluptatis.
nec sufficit concupiscentie.
quod potest satis esse nature.
habundantia inopia est. Deniq
nemo pauꝑ nascitur: s fit. Non
ergo nature paupertas. s opini¬
onis est. Id eoq cito iunueratur
diues nature: difficilł eupidita¬
N. Etenum quo plus unusquisq
acquisierit. plus sitit: & quasi
quadam madescit ebrietate cu¬
piditatum suarum: Quid quasi
necessarium queritis cumulum
diuitiarum: Nichil tam neces¬
sarium: quam cognoscere quid
non sit uecessarium. Qui aute¬

Expanded text:
usus ad immoderatos transitur excessus, dum per curam salutis irrepit delectatio voluptatis, et non sufficit concupiscentiae, quod potest satis esse naturae. abundantia inopia est. Denique nemo pauper nascitur, sed fit. Non ergo naturae paupertas, sed opinionis est; ideoque cito invenitur dives naturae, difficile cupiditati. Etenim quo plus unusquisque acquisierit, plus sitit, et quasi quadam inardescit ebrietate cupiditatum suarum. 91. Quid quasi necessarium quaeritis cumulum divitiarum? Nihil tam necessarium, quam cognoscere quid non sit necessarium. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
bet uiam querere nouam quã
non nouerit: s notam qua de¬
scendit: ut recipcis gressibus
sua ipse uestigia sequens. ꝑ eos¬
dem gradus humiliatus ascen¬
dat. ꝑ quos suꝑbiendo descen¬

Expanded text:
sit viam quaerere novam quam non nosti, sed notam qua descendisti: quatenus reciprocis gressibus tua ipse vestigia sequens, per eosdem gradus humiliatus ascendas, per quos superbiendo 571 descen
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate. ita ut aliam quã
sequatur non habeat supra
fert quasi suam coronam. Si¬
cut enim corona soli regi com
sic homo inhonorat dm̃ qui¬
ei aufert ꝓprie uoluntatis pri¬
uilegium: usurpando quod il¬
le debet habere ꝓꝓrium. E si¬
cut ꝓpria uoluntas di fons eͣ
uoluntas hominis totus est
exordium mali: quia adi uo¬

Expanded text:
oluntate, ita ut aliam, quam sequatur, non habeat supra fert quasi suam coronam. Sicut enim corona soli regi compsic homo inhonorat Deum, qui aufert ei propriae voluntatis privilegium, habendo quod ille debet habere solum. Sed sicut propria voluntas, Dei fons est voluntas hominis, totius est exordium mali. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
discitur. Ab eo autem precipue
difficillimum reuelli. qui nos¬
multo detinuit tempore. mul
hostis quod absit ad uictoriam
contigerit in esse usum consue¬
tudinis & uoluntatis: eo nequi¬
Or o rebellior in eo inuenitur
non tam malitia spu̾alis: quã
pellenda multiplex quedam
collectio. & dura corpulentia

Expanded text:
discitur: ab eo autem praecipue difficillimum est revelli, qui multo nos tempore tenuit, multhostis, quod absit! ad victoriam contigerit inesse usum consuetudinis et voluntatis, eo nequior et rebellior in eo invenitur, non tam malitia spiritualis, quam pellenda multiplex quaedam collectio et dura corpulentia
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ. Solus es si non cõmu¬
na cogites: si non affectes p̃¬
sentia: si despicias quod mul¬
t suspiciunt si fastidias qd̾
om̃s desierant. Si uirgia de¬
uites: si dampna non sentias:
Si non recorderis inuiriarũ.
Alioquin nec si solus corpore
es: solus es Y iddes ne posse ẽẽ
te solum inter multos: & uiter

Expanded text:
do. Solus es, si non communia cogites, si non affectes praesentia, si despicias quod multi suspiciunt, si fastidias quod omnes desiderant, si jurgia devites, si damna non sentias, si non recorderis injuriarum. Alioquin nec si solus corpore es, solus es. Videsue posse esse te et solum, cum inter multos; et inter
Abbreviated transcription (Latin):
&omium. Ibi non fides s me¬
ritum fidei᷑ͥ ibi non spes s
remuneratio syei: ibi cari¬
tas que numquam ęxcidit
quod dilexit plene & ꝑfecꝰte

Expanded text:
oria . Ibi non fides, sed meritum fidei; ibi non spes, sed remuneratio spei; ibi chartas, quae nunquam excidit, quod dilexit, plene et perfecte
Abbreviated transcription (Latin):
fitetur dño: qmͣ simpliciter bo¬
nus est. Orimus seriuis est.¬
& timetsibi: Sed̾s mercen¬
narus. & cupit sibi: Ter cius
filius. & defert patri. Itaq
& qui timet. & qui cupit: u¬
terq ꝓ se agunt. Sola que
in filio est caritas: uon querit

Expanded text:
fitetur, quoniam simpliciter bonus est. Primus servus est, et timet sibi; secundus mercenarius, et cupit sibi; tertius filius, et defert patri. Itaque et qui timet, et qui cupit, uterque pro se agunt: sola quae in filio est charitas, non quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nouuͣ: hec ad omnẽ terrã.
Ip̃ẽ quippe cantat in nob̾ cuꝰ
gr̃a cantamus. sicͣ dicit apłs.
An uultis experimentũ eius
accipere. qui in me loquit᷑. rp̃c.

Expanded text:
cum nouum, haec ad omnem terram. ipse quippe cantat in nobis, cuius gratia cantamus, sicut dicit apostolus: An uultis experimentum eius accipere, qui in me loquitur C
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos edificauit. & quid expectare.
qͥd p̃dicare deberent. eiudentissi¬
ma ueritate monstrauit. Iiliͦs aut̃
a quib tanta mala usq ad mortẽ
ꝑtulerat. quasi de illo superato
ꝙ extincto głantes. in ea opinioe
dereliquit: ut qͥsqͥs eorũ salute
eterna saluus fieri uelle. hoc
de illius mortui resurrecti one

Expanded text:
 quid exspectare, quid praedicare deberent, euidentissima ueritate monstrauit. illos autem a quibus tanta mala usque ad mortem pertulerat, quasi de illo superato et extincto gloriantes in ea opinione dereliquit, ut quisquis eorum salute aeterna saluus fieri uellet, hoc de illius mortui resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
tus. s tam̃ alias sapientes. alia ᷤ
stultas. Qd sapientes oleu̾ acce¬
ꝑunt inuasis fuis stulte autem
hoc nͣ feraut secͣ. uta multis
pares ħ solo eas dispares mon¬
strat. ħ solo diu̾sa eis ⁊ ꝯtͣria
noĩa ĩponit. ¶d enĩ tã eͥ iunctũ
qͣ uirgines ⁊ uirgines. qͥnq ꝙ¬

Expanded text:
tus, sed tamen alias sapientes alias stultas, quod sapientes oleum acceperint in uasis suis, stultae autem hoc non ferant secum; in tam multis pares hoc solo eas dispares monstrat, hoc solo diuersa eis et contraria nomina inponit. Quid enim tam coniunctum quam uirgines et uirgines, quinq
Abbreviated transcription (Latin):
cognitꝰ ẽ ab illo. Nec sic dicere
uoluit cognouit illũ. s dicendo
cognitꝰ ẽ ab illo: exp̃ssiꝰ uoluit
cõmendare etiã hoc ab illo nob̃
ẽẽ ut euͣ diligamus. Caritas eni
dĩ diffundit᷑ incordib uris. ꝑ

Expanded text:
cognitus est ab illo. nec sic dicere uoluit: Cognouit illum, sed dicendo \'cognitus est ab illo\' expressius uoluit commendare etiam hoc ab illo nobis esse, ut eum diligamus. caritas enim dei diffunditur in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
mĩe tͥbuentes. euiꝰ ꝓfunda iu¬
dicia om̃ẽ scrutatorẽ fatigant.
Hec ẽ enĩ nͣ manit̾ fabulosa. s u¬
tilit̾ uerax latitudo. logitudo.
Altitudo ꝓfundũ. unde ꝑueni¬
amus etiã ad supeminentẽ sci¬
entiã caritatis xp̃i. & implea¬
m᷑ ĩ om̃ẽ plenitudinẽ dĩ Scio
autͣ quã ñ suꝑuacanea sollicitu
ddine ꝑ hanc occasionẽ q̃stionũ
mͥ abste ꝓpositarũ testam̃ti
noui grͣam tͥ uoluerĩ copiosiꝰ
od mendare. Habet enĩ adũsa̾ios
qri eius ꝓfunditate turbati
tales quos facile contẽpnas. s
coͣtinent᷑ uiuentes atq in oꝑib
bonis laudabiles. nec falsum
xꝑm sicut manichei aliiq plu¬
rimi heretici. s eunde̾ uerũ
equalem patͥ & coeternũ uera¬
citerq hoie᷑ factũ. ꝙ uenisse

Expanded text:
entes, cuius profunda iudicia omnem scrutatorem fatigant. haec est enim non inaniter fabulosa sed utiliter uerax latitudo, longitudo, altitudo, profundum, unde perueniamus etiam ad supereminentem scientiam caritatis Christi et impleamur in omnem plenitudinem dei. Scio autem, quam dine per hanc occasionem quaestionum mihi abs te propositarum testamenti noui gratiam tibi uoluerim copiosius commendare. habet enim aduersarios, qui eius profunditate turbati tales sunt, quos facile contemnas, sed continenter uiuentes atque in bonis operibus laudabiles nec falsum Christum sicut Manichaei aliique plurimi haeretici sed eundem uerum, aequalem patri et coaeternum ueraciter
Abbreviated transcription (Latin):
& illas contra qͥs clausit. ⁊ qui¬
b respondit nescio uos: utsq
nis edomitã qͥnario pͣdito sen¬
su. & ornatas utrasq lãpadib
ꝓpt̾ bonorũ oꝑũ boneq conu̾¬
sationis in conspectu hoĩum
luculentissimã laude̾ utrasq

Expanded text:
et illas, contra quas clausit et quibus respondit: Nescio uos, utrasqnis edomitam, quinario praeditam sensu, ornatas utrasque lampadibus propter bonorum operum bonaeque conuersationis in conspectu hominum luculentissimam laudem, utra
Abbreviated transcription (Latin):
emnisse oleuͣ. & sic uenisse.
Hleq enĩ iam erat unde mi
illis respondet᷑. am̃ dico uob̃
nescio uos. Ille quippe hec di¬
cit. que non lat& aliquid.
s nescio uos nicħ ẽ aliud
quam nescistis me: quando
de uob̃ potuis elegistis confi¬
dere quã deme. Cũ eniͣ dr
qd̾ nos cognoscit ds̃. cognitio¬
neͣ sui nobis pͣstat. ut ꝑ hoc
intelligamus ut hoc quidẽ
nob̾ eẽ tͥbuendũ. qd̾ nescimꝰ
dmͣ: s eam quoq scientiam
illiꝰ miscđie tͥbuamus. Unͣ
cũͣ quodã loco. apłs dicer&s
ncͣ autͣ cognoscentes dm̃. cor¬
rexit & ait. ĩmo cogniti ab
eo. quid aliud uoluit incel¬
ligi. nisi quod eos ipse feceit
cognitores suos. Nemo autͣ
intelligit dmͣ nisi qui incel¬
ligit illũ ee̾ sũmũ & ineoͣ¬
mutabile bonuͣ cuiꝰ partici¬
patione fit bonus. Qd̃ in
huiꝰ psalmi conclusione po¬
sitũ est: adnunciabt᷑ usti¬
oiam eiꝰ. ꝓpło qui nascet᷑ quẽ
fecit dñs. Inde ẽ ⁊ illud qd̾
in alio psalmo dicit᷑. ipse fecͥ

Expanded text:
emisse oleum et sic uenisse, neque enim iam erat unde, seillis respondetur: Amen dico uobis, nescio uos; ille quippe hoc dicit, quem non latet aliquid. sed: Nescio uos nihil est aliud quam: Nescitis me, quando de uobis potius eligitis confidere quam de me. cum enim dicitur, quod nos cognoscit deus, cognitionem sui nobis praestat, ut per hoc intellegamus ne hoc quidem nobis esse tribuendum, qntiam illius misericordiae tribuamus. Unde cum quodam loco Apostolus diceret, Nunc autem cognoscentes Deum, correxit et ait, Imo cogniti a Deo : quid aliud volens intelligi, nisi quod eos ipse fecerit cognitores suos? Nemo autem cognoscit Deum, nisi qui intelligit illum esse summum atque incommutabile bonum, cujus participatione fit bonus: quod in hujus psalmi conclusione positum est, Annuntiabunt justitiam ejus populo qui nascetur, quem fecit dominus; inde est et illud, quod in alio psalmo: Ipse fecit
Abbreviated transcription (Latin):
que Parauit ds̃ ut in illis
ambulemus. Arbitror tͥ sati
quinq tuas solutas esse¬
questiones. duͣ in ista mea
sexta ĩmorarer quã mͥ ꝓposui
quam uerbũ caro fcm̃ ẽ. id ẽ
qui dĩ filius erat hõ fcͣs ẽ: na¬
turam suscipiendo nr̃am: n
amutendo suam: ꝑ qd̃ & no¬
bis recipientib euͣ potestas
daretur. ut qui eramus ho
mnines. filii dĩ fieremis partici¬
batione in cõmutabilis boni.
meliꝰ coͣmutati nͣ adte᷑ ꝑalem
felicitatẽ. s aduite eterne que
sola beata ẽ adoptionẽ. Unͣ
placuit etiaͣ ꝓpħicũ psalmũ
ꝑcurrere. Cuiꝰ pͥmũ uersũ
inpassione cõmemorauit. osten
eterna nos colligens te ꝑaliͥ uͦ
herere discamus. contẽpta luce
ꝓluce noua nomen accepit. ne
inext̾iss tenebris libenter ha¬
bitemus. Uñ in ext̾iores mittun¬
tur qui existis ext̾is ad interiora¬
non se conuertunt. ne diabolo
& eiꝰ angłis sociati extrema dãp¬
natione puniantur. Intelligen¬
tes gͥ ꝑegͥnatione̾ nr̃am iͣ hac

Expanded text:
quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. Arbitror tibi satis quinque tuas solutas quaestiones, dum in ista mea ueluti sexta inmorarer, quam mihi proposui quam uerbum caro factum est, id est, qui dei filius erat, homo factus est naturam suscipiendo nostram non amittendo suam, per quod et nobis recipientibus eum potestas darticipatione incommutabilis boni in melius commutati non ad temporalem felicitatem sed ad uitae aeternae, quae sola beata est, adoptionem. unde placuit etiam propheticum psalmum percurrere, cuius primum uersum in passione commemorauit ostendeeterna nos colligens temporalia uhaerere discamus, ne contempta luce pro luce noua nomen accepit —, ne in exteris tenebris libenter habitemus, unde in exteriores mittuntur, qui ex istis exteris non se ad interiora conuertunt, ne diabolo et eius angelis sociati extrema damnatione puniamur. intellegentes igitur peregrinationem nostram in hac
Abbreviated transcription (Latin):
ertͣ in cogitatioib suis. & obscu¬
ratũ eͣ insipiens cor eorũ & di¬
centes se ẽẽ sapientes. steilte
facte stͣ. Deqͥb sane nullomͦ
s si ita dormierunt cũ factꝰ fu¬
erit clamor ille quo adee̾ iaͣ
adnunciabit᷑ sponsus. & eiugi¬
lantes hoc eͣ resurgentes re¬
manserit̃ foris. ñ. qr uirgines
ñ st̃: s qr nescientes unde ha¬
beant qd̾ stͣ: stulte uirgiues
st̃: meritoq foris ert̃. qr int̾ne
affectũ gre. non secũ feriuit.

Expanded text:
suis, et obscuratum est insipiens cor earum, dicentes se esse sapientes, stultae factae sunt . De quibus sane nullo modo sed si ita dormierint, cum factus fuerit clamor ille, quo adesse jam nuntiabitur sponsus, et evigilantes, hoc est resurgentes remanserint foris; non quia virgines non sunt, sed quia nescientes unde habeant quod sunt, stultae virgines sunt, meritoque foris erunt, quia internae affectum gratiae non secum ferunt.
Abbreviated transcription (Latin):
głet᷑. credens ieuͣ qui u¬
stificat impũ. Hoc eͣ qͥ ex
impio facit .piĩ. ut depute¬
tur fides eiꝰ ad iusticiam.
& impleat᷑ in eo nͣ qd̾ postu¬
labat eiꝰ interitũ. s qd a dño

Expanded text:
etur credens in eum, qui iustificat impium, hoc est qui ex impio facit pium, ut deputetur fides eius ad iustitiam et impleatur in eo. non quod postulabat eius meritum, sed quod a domino
Abbreviated transcription (Latin):
intres. s tantũ dic uerbo
ẜ sanabit᷑ puer m̃s. Confrac¬
tione aut̃ ramorũ naturali¬
um ꝓpter suꝑbiam eorum
scilica qui ignorantes di ui¬
sticiã. & suã uolentes consti¬
tuere. iusticie dĩ non sunt
subiecti: de his quippe ua¬
na elatione timentib dic¬
tum est: qd̾ ibunt intenebꝰs
erteriores. qr iactantes se
be semine abrahe. semen
abrahe fieri noluerunt. ut
eeñt filii ꝓmissionis quia
fide᷑ noui testamenti nͣ rece¬
perunt ubi dĩ iusticia con¬
mendat᷑. suã constituere
uolentes to ẽ tanquã suis
meritis & oꝑibus p̃sidentes.¬

Expanded text:
intres, sed tantum dic uerbo et sanabitur puer meus —, confractionem autem ramorum naturalium propter superbiam eorum scilicet. qui ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. de his quippe uana elatione tumentibus dictum est, quod ibunt in tenebras exteriores, quia iactantes se de semine Abrahae semen Abrahae fieri noluerunt, ut essent filii promissionis; quia fidem noui testamenti non receperunt, ubi dei iustitia commendatur, suam constituere uolentes, id est tamquam de suis meritis et operibus praefidentes
Abbreviated transcription (Latin):
bus neq ex uoluntate carnis. neq
ex uoluntate uiri: s ex dõ natistͣ.
Hec est gͦ gr̃a noui testamenti.
qd̾ in uetere latuit. nec tam̃ fi¬
guris obumbrantib ꝓpħari pͣ¬
nuntiariq cessauit. ut intelli¬
gat anima dm̃ suũ: & gr̾a eiꝰ re¬
nascatur. Hec quippe natuutas
spuͣalis ẽ. Dd̾o non ex sanguinib
neq ex uoluntate uiri. neq ex uo¬
luntate carnis: s ex dõ. Hec etiã
adoptio uocat᷑. Eramus enim ali¬
qͥd antequã eẽmꝰ filii dĩ. & accepi¬
mus bñficiũ ut fieremus quod
non eramus. sicut qͥ adoptatur
antequã adoptaretur non du
erat filius eiꝰ. a quo ad optat᷑. iaͣ
tam̃ erat qui ad optaret᷑. E ab
hac generatione graͣ discernit᷑
ille filius qui cuͣ eet filius diꝰ ue¬
nit ut fieros filiꝰ hominis: dona¬
rosq nobis qͥeramꝰ filii hois. fi¬
lios dĩ fieri. Scͣs eͣ quippe ille
quod non erat. s tamͣ aliqd ali¬
iro erat : & hoc ipsum aliquio

Expanded text:
 ex uoluntate carnis neque ex uoluntate uiri sed ex deo nati sunt. haec est gratia noni testamenti, quod in uetere latuit nec tamen figuris obumbrantibus prophetari praenuntiarique cessauit, ut intellegat anima deum suum et gratia eius renascatur illi. haec quippe natiuitas spiritalis est, ideo non ex sanguinibus, non ex uoluntate uiri nec ex uoluntate carnis sed ex deo. Haec etiam adoptio uocatur. eramus enim aliquid ante, quam essemus filii dei, et accepimus beneficium, ut fieremus, quod non eramus, sicut, qui adoptatur, ante, quam adoptaretur, nondum erat filius eius, a quo adoptatur, iam tamen erat, qui adoptaretur. et ab hac generatione gratiae discernitur ille filius, qui, cum esset filius dei, uenit, ut fieret filius\' hominis donaretque nobis, qui eramus filii hominis, filios dei fieri. factus est quippe ille, quod non erat, sed tamen aliud aliquid erat et hoc ipsum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposuisti
tͣctandas
questio es
atq soluen¬
das dilectissi¬
me
mi fr̾ honorate. hinc in de rap¬
tas. sicut te uł legente̾ mouere.
uł cogitantitͥ inmentẽ uenire
potuert᷑. & in conspectũ meu
fusas quodãm. quarũ solutio¬
neͣ si uelim disserendo ordina¬
re. non ut carptim sicͣ posite
sunt de singulis disserã. s uno
ter se connecta. atq conteram.
difficile opꝰ uidet᷑. & tam̃ puto¬
eas facilius solui si hoc fecero
Inuice̾ quippe adiuuabunt si
altera possidebit ex altera: do¬
nec om̃s ueniant inseriẽ dispu¬
tationis. nec singillatim sepa¬
ratis locis. quasi una queq in
sua pͥuata intentione haberos.
s unuͣ aliqͥd intuens. & unuͣ
cõlaborantes sotiali ratione.
ni atq aꝑiri tͥ quid sibi uelit
qͥd me dereliquisti. & qͥd sit qͦd

Expanded text:
posuisti pertractandas quaestiones atque solvendas, dilectissime mi frater Honorate, hinc inde raptas, sicut te vel legentem movere, vel cogitanti tibi in mentem venire potuerunt, et in conspectum meum fusas quodam modo. Quarum solutionem si velim disserendo ordinare, non ut carptim, sicut propositae sunt, de singulis disseram, sed uno ter se connectam atque contexam, difficile opus videtur; et tamen puto facilius eas solvi, si hoc fecero. Invicem quippe adjuvabunt, si altera pendebit ex altera, donec omnes veniant in seriem disputationis, non singillatim separatis locis, quasi unaquaeque in sua privata intentione habitet, sed unum aliquid intuentes, et unum collaborantes sociali ratione, ni atque aperiri tibi, quid sibi velit quid me dereliquisti? et quid sit quod
Abbreviated transcription (Latin):
euͣ non cognouit. Non mundꝰ
qui ꝑ eũ fẽs ẽ: euꝰ non cognouit.
Neq eniͣ ht̃ uim cognoscendi
eum: nisi rationalis creatura. Quã¬
uis enĩ mundus iste uisibilis qͥ¬
ꝑ eũ factus sit hoc est celũ
terra. s mundũ non cognoscen¬
tem increpauito significauit
infideles constitutos in mundo.
Beinde adiungit. In sua ꝓpͥa ue¬
nit. & sui eu̾ non receperunt:
siue qr ꝙ ipsi infideles inquan¬
tum homines sunt eiꝰ stͣ ꝑ quẽ
creati sunt : siue suos ꝓp̾e iuideo ᷤᷤ
intelligi uoluit. ex quib naturã
carnis assũpsit: nec tnͣ om̃s enͣ
non receperunt. Sequitur enĩ.
receperunt eum dedit eis potesta¬
tem filios dĩ fieri: credentib in

Expanded text:
eum non cognouit. non mundus, eum non cognouit. non mundus, qui per eum factus est, eum non cognouit, neque enim habet uim cognoscendi eum nisi rationalis creatura, quamuis etiam mundus iste uisibilis per eum factus sit, hoc est caelum et terra, sed mundum non cognoscentem increpando significauit infideles constitutos in mundo. Deinde adiungit: In sua propria uenit et sui eum non receperunt, siue quia et ipsi infideles, in quantum homines sunt, eius sunt, per quem creati sunt, siue suos proprie Iudaeos intellegi uoluit, ex quibus naturam carnis adsumpsit. nec tamen omnes eum non receperunt; sequitur enim receperunt eum, dedit eis potestatem filios dei fieri
Abbreviated transcription (Latin):
candelabrum: ut luceat omĩb
qͥ in domo sunt. Sic luceat bir¬
eat lumen urm corã hominib
Iste similitudines date sunt: ut
quantũ possumus intelligamꝰ.
uel si hoc nondũ possumꝰ. stnre
ulla dubitatione credamꝰ animã
rationalẽ non eẽ naturã diͣ: illa
quippe in cõmutabilis est . s. tñ
eã posse participandũ illumina¬
ri. Iucerne quippe accendi indi¬
gent. & extingui possunt ioͣ qd̾
dicit᷑ de ioħe. non erat ille lum̃.
adillud respicit lumen qd̃ nͥ par¬
ticipatione illuminat᷑. s. partiei¬
patione illuminant᷑. q̃ ab illo ił¬
luminant᷑. Deniq sequit᷑. Erat
lumen uerũ. E tanquã querere¬
mus quomͦ discerneret᷑ lum̃ ue¬
rum a lumine illuminato .i.rͦ.
qd̾ illuminat omne̾ homine̾ ue¬
nientẽ in hunc mundit. Si om̃e
hominẽ: gͦ & iohanne̾. Atq ut
magis ostendat huiꝰ diuinitatẽ
longe pͣstantiore distantia. in
hoc mundo inquit erat. ꝙ mun¬
dus ꝑ ipsũ fe̾s est: & mundus

Expanded text:
ndelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt: sic luceat lumen vestrum coram hominibus . Istae similitudines datae sunt, ut quantum possumus intelligamus, vel si hoc nondum possumus, sine ulla dubitatione credamus animam rationalem non esse naturam Dei; illa quippe incommutabilis est: sed tamen eam posse participando illuminari; lucernae quippe accendi indigent, et exstingui possunt. Ideo quod dicitur de Joanne, Non erat ille lumen, ad illud respicit lumen quod non participando illuminatur, sed ejus participatione, inluminantur, quae ab illo inluminantur. Denique sequitur: Erat lumen uerum, et tamquam quaereremus, quo modo discerneretur lumen uerum a lumine inluminato, id estquod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum. si omnem hominem, ergo et Iohannem. atque ut magis ostendat huius diuinitatem longe praestantiore distantia: In hoc mundo, inquit, erat et mundus per eum factus est et mundus
Abbreviated transcription (Latin):
uenit plenitudo temporis.
ut gr̃a que occultabat᷑ inue¬
teri testamento iã repleret᷑
in nouo. misit ds̃ filiũ suuͣ
fcm ex muliere. Quo nomine
ꝓpͥetate hebraice lingue oĩs
femina nuncupat᷑. siue iuiro
utacta. siue nuxta. Quẽ au
filiuͣ miserit fieriq ex muli¬
ere uoluerit. quantus ille dͣs
sit. qui hanc humilitate᷑ ꝓ
salute fideliũ suscipere digna¬
tus fuerit ut agnoseas. nẽ eu¬

Expanded text:
uenit plenitudo temporis, uenit plenitudo temporis, ut gratia, quae occultabatur in uetere testamento, iam reuelaretur in nouo, misit deus filium suum factum ex muliere, quo nomine proprietate Hebraicae linguae omnis femina nuncupatur sine uiro intacta siue iam mixta. quem autem filium miserit fierique ex mulere uoluerit, quantus ille deus sit. qui hanc humilitatem pro salute fidelium suscipere dignatus fuerit, ut agnoscas, nu
Abbreviated transcription (Latin):
dicauit testamentũ. uetus
qd̾ ꝑtinexos ad homine̾ uete¬
rem aquo ista uita necessa
est incipiat. S ille felicita¬
tes patrum dĩ bñficio ꝯcesse
predicatur quamuis ad istã ui¬
tam transicorrã ꝑtinentes. Ii¬
la quippe terrena munera in
manifesto ꝓmttebant᷑. & tͥbu¬
ebantur in occulto auͣ illis oĩb
reb nouũ testamentũ figura¬
te pͣnuntiabat᷑ & capiebatur
incelligentia paucorũ. quos
eadem gr̃a ꝓpħico munere
dignos fecerat᷑. dispensabant
qͦ illi sci ꝓcongruentia temꝑiᷤ
testamentũ uecus : ꝑtinebat
uero ad testamentũ nouũͣ. Naͣ
gebant. & istã ministrabant
in ministerio: ut illã conse¬
querent᷑ in p̃mio. E si quan¬
do patiebant᷑ aduersa. ad hec
patiebantur. ut euidentissi¬
mo diuino adiutorio lib̾ati
glorificarent dm̃ bonorũ oi¬
u̾m largitore᷑. non solũ sẽpi¬
ternorũ que pie sꝑabant: ue¬
rum etiã temporalium que
ꝓpħice gubernabant. Cũ aũ

Expanded text:
dicauit testamentum uetus, dicauit testamentum uetus, quod pertineret ad hominem ueterem, a quo ista uita necesse est incipiat. sed illae felicitates patrum dei beneficio concessae praedicantur quamuis ad istam uitam transitoriam pertinentes. illa quippe terrena munera in manifesto promittebantur et tribuebantur; in occulto autem illis omnibus rebus nonum testamentum figurate praenuntiabatur et capiebatur intellegentia paucorum, quos eadem gratia prophetico munere dignos fecerat. dispensabant ergo illi sancti pro congruentia temporis testamentum uetus, pertinebant uero ad testamentum nouum. nam egebant et istam ministrabant in mysterio, ut illam consequerentur in praemio. et si quando patiebantur aduersa, ad hoc patiebantur, ut euidentissimo diuino adiutorio liberati glorificarent deum bonorum omnium largitorem non solum sempiternorum. quae pie sperabant, uerum etiam temporalium, quae prophetice gubernabant. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
nali creatura usq ad infimũ
corpus ita bene agit in his ani¬
ma rationalis si ordinẽ seruas.
& distinguendũ eligendo pen¬
dendo subdat minora maiorib
corporalia spuͣalibꝰ inferiora su¬
ipsa deterior. ꝙ se corpꝰ suũ mit¬
tat in penis. s portiꝰ ordiuata
caritate se ꝙ corpꝰ suuͣ conuer¬
tat in melius. Cum eniͣ sint
om̃s substantie naturaliter
bone ordo ineis laudatus ho¬
norat᷑. ꝑuersitas culpata dãp¬
nat᷑. nec efficit anima ꝑuerse
utens creaturis ut ordinatio¬
nem effugiat creatoris quõ
si illa male utitur bonis. ille
bene utit᷑ etiam malis. ac ꝑ ħ
illa ꝑuerse bonis utendo fit
mala. ille ordinate etiã malis
utendo ꝑmau& bonus. Qui eiꝰ
iniuste se ordinat in peccĩs: ui¬
ste ordinat᷑ in penis. Uolens ita¬
q ds̃ ostendere etiam t̾renam
temporarẽq felicitatem suum
donũ ẽẽ nec aliunde nisi ab il¬
lo sꝑari oportere p̾orib scłi
tem porib dispensandũ ui¬

Expanded text:
nali creatura usque ad infimum nali creatura usque ad infimum corpus: ita bene agit in his anima rationalis, si ordinem servet, et distinguendo, eligendo, pendendo subdat minora majoribus, corporalia spiritualibus, inferiora suipsa deterior, et se et corpus suum mittat in peius, sed potius ordinata caritate se et corpus suum conuertat in melius. cum enim sint omnes substantiae naturaliter bonae, ordo in eis laudatus honoratur, peruersitas culpata damnatur. nec efficit anima peruerse utens creaturis, ut ordinationem effugiat creatoris, quoniam, si illa male utitur bonis, ille bene utitur etiam malis ac per hoc illa peruerse bonis utendo fit mala, ille ordinate etiam malis utendo permanet bonus. qui enim iniuste se ordinat in peccatis, iuste ordinatur in poenis. Volens itaque deus ostendere etiam terrenam temporalemque felicitatem suum donum esse nec aliunde nisi ab ipso sperari oportere prioribus saeculi temporibus dispensandum iu
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ ualo S postea quã
uenerit inecate᷑. qua inoꝑatio¬
nis usus euigil& poter adu¬
ta duunitus uoluntate elige¬
re eligere alteram uitam. cuiꝰ
in mente gaudiũ ẽ: cuiꝰ inter¬
na atq eterna salus. In est qͥp¬
pe homini anima rationalis.
s interiorẽ eiusde̾ rationis u¬
sum quonã potius uolunta¬
te conuertat. utrũ ad bona ex¬
terioris &s inferioris. an ad bo¬
na interioris. superioris ue
nature idem utrum ut fru¬
atur corpore & tempore: anut
fruatur diuinitate. atq eter¬
nitate. in quadã quippe medi¬
etate posita est: uitra se ha¬
bens corporaleꝰ ereaturam.
supͣ aut̃ sui & corporis crea¬
torẽ. Potest ganima ratio¬
nalis. etiam temꝑali & corpora¬
li felicitate bene uti. si non se
dederit creature creatore ne¬
glecto: s etiam potius felicita¬
f fecerit seriure creatori qͥs
ipsã sue bonitatẽ habun¬
dantissima largitate donauit.
Sicut enim bona sunt omĩa.
que creauit ds ab ipsa ratio¬

Expanded text:
amplius ualet. sed posteaquam amplius ualet. sed posteaquam uenerit in aetatem, qua in eo rationis usus euigilet, poterit adiuta diuinitus uoluntate eligerin mente gaudium est, cujus interna atque aeterna felicitas. Inest quippe homini anima rationalis, sed interest ejusdem rationis usu quonam potius voluntatem convertat; utrum ad bona exterioris et inferioris, an ad bona interioris superiorisque naturae; id est, utrum ut fruatur corpore et tempore, an ut fruatur divinitate atque aeternitate. In quadam quippe medietate posita est, infra se habens corporalem creaturam, supra se autem sui et corporis Creatorem. 4. Potest igitur anima rationalis etiam temporali et corporali felicitate bene uti, si non se dederit creaturae, Creatore neglecto, sed eam potius felicitatem fecerit servire Creatori, qui et ipsam suae bonitatis abundantissima largitate donavit. Sicut enim bona sunt omnia quae creavit Deus, ab ipsa ratio
Abbreviated transcription (Latin):
sint tenebre exteriores & quomͦ
uitelligendũ sit uerbũ dĩ caro
factũ est. He sunt certe qͥnq
tam breuiter a me coͣmemorate.
quam absce ꝓposite questiones.
ꝓinde si plac&s. addamus & ser¬
tam. E illud potissimũ requi¬
ramus. que sit gr̃a noui testa
menti. Hanc ille om̃s intuean¬
tur. & in hanc oportune queq
potuerit opus suum conferat.
nobis. non eo scilica ordine qͦ
eas ꝙ tu ꝓposiusti. & ego reco¬
lui. s una queq cũ fuerie ne¬
cessaria uelut uocata respon¬
deat: q officium sui oꝑis im¬
pleat. Ergo ita nascatur exoroi¬
um. Est quedã uita hominis
carnalib sensib implicata.
gaudiis carnalib dedita: car¬
nalẽ fugitans offensionẽ uo¬
luptatẽq consectans. Huiꝰ ui¬
te felicitas temꝑalis est. Ab
hac uita inciꝑe necessitatis ẽ.
mea ꝑsistere uoluntatis est.
In hac quippe ex utero matͥs
infans fundit᷑. huiꝰ offensio¬
nes quantuͣ potest refugit.
huiꝰ appetit uoluptates. nicħ

Expanded text:
tenebrae exteriores et quo modo intellegendum sit: Verbum dei caro factum est. hae sunt certe quinque tam breuiter a me commemoratae quam abs te propositae quaestiones. proinde, si placet, addamus et sextam et illud potissimum requiramus, quae sit gratia tesmenti. Hanc omnes illae intueantur, et in hanc, ut opportune quaeque potuerit, opus suum conferat nobis; non eo scilicet ordine, quo eas ut tu proposuisti, et ego recolui, sed unaquaeque cum fuerit necessaria, velut vocata respondeat, et officium sui opleat. ergo ita nascatur exordium. Est quaedam uita hominis carnalibus sensibus implicata, gaudiis carnalibus dedita, carnalem fugitans offensionem uoluptatemque consectans. huius uitae felicitas temporalis est, ab hac uita incipere necessitatis est, in ea persistere uoluntatis. in hac quippe ex utero matris infans funditur, huius offensiones, quantum potest, refugit, huius appetit uoluptates, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
cellentissime gr̃e. atq sapientie.
ĩmo fuit homo missus adõ. cui
nomen erat iohes. Hic uenit
ut testimonuũ ꝑhiber& de lu-¬
mine: ut om̃s crederent ꝑ eũ
Non erat ille lux: s ut testi¬
moniũ ꝑhiber& de lumine.
Tantus enĩ homo debuit testi¬
tantũ homo. uerũ etiam ds e¬
tat. ut innatis mulierum ne¬
mo exurger& maior ioħe bapti¬
sta. Sic enim ille maior ioħes
testimoniũ ꝑhibebat. ut intel¬
ligeret᷑ hoc eẽ maior qd̾ nͣ tantũ
homo: s etiã ds̾ erat. Lum̃ gͦq

Expanded text:
cellentissimae gratiae atque sapientiae. cellentissimae gratiae atque sapientiae. ideo fuit homo missus a deo, cui nomen erat Iohannes. hic uenit, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per eum. non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine. tantus enim homo debuit perhitantum homo uerum, etiam deus erat, ut in natis mulierum. nemo exsurgeret maior Iohanne Baptista; sic enim ille, cui maior Iohannes testimonium perhibebat, intellegeretur hoc esse maior, quo non tantum homo sed etia
Abbreviated transcription (Latin):
fcm ẽ nicħ. Qd̾ fcm eͫ. in ipso
uita erat. Ꝙ uita erat lux ho¬
minũ. Ꝙ lux inteneb̾s lucꝙ:
ꝙͥ tenebre eam non coͣp̃hende¬
runt. Hic gͦ ds uerbũ di ꝑ
qd̾ fẽa sunt om̃ia filius dĩẽ.
in cõmutabiliter manens. iiq
p̃sens. nullo clausus loco: nec
partiliter ꝑcuncta diffusus
tanquã minore̾ parte̾ habeat
inminori loco. ꝙ in maiori ma¬
iorẽ: s ubiq totus atq ita nͣab¬
sens ꝙ̃ mentib impiorũ quã¬
ius euͣ non uideant. sicͣ nec ista
lux uidecur. oculis p̾sentata
cecorũ. Lucet gͦ o intenebris
talib quales apłs significat
ubi dicit. Fuistis eniͣ aliqͥndo
tenebre. nunc autͣ lux in dño.
S eam tales tenebre non con¬
p̃henderunt. Suscepit itaq
hominẽ. quẽ uidere homines
poterant. ut sanati ꝑ fidem:
postea uiderent. quẽ teͣ uidere
non poterant. S ne homo xp̃e
eo ipso quo uisibiliter apparebat
non crederetur & ds̃. tantũq
illi tͥbueret᷑ quantuͣ homini ex¬

Expanded text:
m est. in ipso uita erat et uita erat lux hominum et lux in tenebris lucet et tenebrae eam non comprehenderunt. hic ergo deus, uerbum dei, per quod facta sunt omnia, filius dei est incommutabiliter manens. ubique praesens, nullo clausus loco nec partiliter per cuncta diffusus, tamquam minorem partem habeat in minore loco et in maiore maiorem, sed ubique totus atque ita non absens etiam mentibus impiorum, quamuis eum non uideant, sicut nec ista lux uidetur oculis praesentata caecorum. lucet ergo et in tenebris talibus, quales apostolus significat, ubi dicit: Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino; sed eam tales tenebrae non comprehenderunt. Suscepit itaque hominem, quem uidere homines poterant, ut sanati per fidem postea uiderent, quod tunc uidere non poterant. sed ne homo Christus eo ipso, quo uisibi.iter apparebat, non crederetur et deus tantumque illi tribueretur quantum homini ex
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. In die illa ait dnͣs ego
serutabor ierłm. in lucernis.
Acuto uisu est: Nichil inscru¬
tatum relinquet oculus eius.
Dresto est oculus ille cui omia
patent: & si non patet ipse
Seruta bitur reues &̾ corda:
ipsaq cogitatio hominis
confitebitur tibi. Quid tutuͣ
in babylone: si ierłm manet
scrutinium: Puto enim hoc
loco ꝓpħ̾am ierłm nomine de¬
signasse illos qui ui hoc seło
uitam ducunt religiosam:
mores suꝑne illius ierłm con¬
uersatione honesta & ordinata
ꝓ uiribus unitantes: q non ue¬
luti hi qui de babylone sunt.
uitam in ꝑturbatione uitiorũ
scelerumq confusione uastan¬
tes. Deniq illorum peccata ma¬
nifestata sunt p̃cedentia ad
iudicium: & non egent scru¬
tinio s supplicio. Peccata uͦ¬

Expanded text:
it in die illa, et ego scrutabor Jerusalem in lucernis . Acuto visu est; nihil inscrutatum relinquet oculus ejus. esto est oculus, cui omnia patent, etsi non patet ipsetabitur renes et corda , ipsaque cogitatio hominis confitebitur ilii . Quid tutum in Babylone, si Jerusalem manet scrutinium? Puto enim hoc loco prophetam Jerusalem nomine designasse illos, qui in hoc saeculo vitam ducunt religiosam, mores supernae illius Jerusalem conversatione honesta et ordinata pro viribus imitantes; et non veluti hi, qui de Babylone sunt, vitam in perturbatione vitiorum, scelerumque confusione vastantes. Denique illorum peccata manifesta sunt, praecedentia ad judicium, et non egent scrutinio, sed supplicio. Mea au
Abbreviated transcription (Latin):
& qͦd patet in diuinis sermonib i
qͥ caritatẽ seruat in morib. Quo¬
ẽ caritas : dulce ac salubre uin¬
cłm mentiũ ł sine qua diues
pauꝑ est: & in qua pauꝑ diues
ẽ. Hec in adũsitatib tolerat:
in ꝓsꝑitatib temꝑat: induris
passionib fortis: in bonis oꝑib
hylaris. In tẽptationib tutissi¬
ma: in hospitalitate latissima:
int̾ ueros fr̃s letissima: int̾ falsoᷤᷤ
patientissima. In abel sacrificio
grata: in noc ꝑ diluiuũ secura:
in abrahe ꝑegrinatione fidelissi¬
nia. in moyse int̾ iniurias letis¬
sima: in dauid in tͥbulationib
mansuetissima. In tͥb pueris
blandos ignes innocent̃ spectat.
in machabeis seuos ignes fortit̾
tolerat. Casta in susanna erga
uirũ: in anna post uirum: in
maria p̃t̾ uirũ. Libera in paulo
ad arguendũ: humilis in petro¬
ad obediendũ: humana in xp̃i¬
anis ad confitendũ: diuina in

Expanded text:
uinis sermonibus qui caritatem tenet in moribus. Quni caritatem, dulce ac salubre uinculum mentium, sine qua diues pauper est et in qua pauper diues est. haec in aduersitatibus tolerat, in prosperitatibus temperat, in duris passionibus fortis, in bonis operibus hilaris, in temtatione tutissima, in hospitalitate latissima, inter ueros fratres laetissima, inter falsos patientissima, in Abel sacrificio grata, in. Noe per diluuium secura, in Abrahae peregrinatione fidelissima, in Mose inter iniurias lenissima, in Dauid tribulationibus mansuetissima, in tribus pueris blandos ignes innocenter exspectat, in Macchabaeis saeuos ignes fortiter tolerat. casta in Susanna erga uirum, in Anna post uirum, in Maria praeter uirum, libera in Paulo ad arguendum, humilis in Petrad oboediendum, humana in christianis ad confitendum, diuina in
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ diligas dm tuũ. Quan¬
tũ potes tantũ dilige. Possi¬
bilitas tua. erit mensura tua.
Quanto plus amas. tanto plus
habes. Quanto plus habes :
tanto felicior es. Quantũcũq¬

Expanded text:
tantum diligas Deum tuum; quantum potes, tantum dilige. Possibilitas tua erit mensura tua. Quanto plus amas, tanto plus habes. Et quanto plus habes, tanto felicior es. Ext
Abbreviated transcription (Latin):
quidem bonis quȩ in tantum
possidetur ad alteriꝰ usum
transire non possit. nisi ab eo
a quo possidetur totũ recesse.¬
rit. si gratuita caritate. &
ꝓpter sp̃ualis boni ampliorẽ
remunerationẽ aut dilectio¬
nem homo sese supͣ debitum
non extollat: nichil ꝓximo
impendere cogitur quod suȩ
necessitati debetur. Nichil
enĩ proximo debet: nisi post
illud & scđm illud quod sibi
debet. Ꝙ iccirco cũ utrumq
non potest: primũ faciat qͦd
primũ faciendũ est. De reliqͦ
enim si deest effectus: sufficit
affectus. Ꝙ fortassis ꝓꝑter
hunc affectũ ostendendũ. mo¬
ẏses de libro scripto deleri
petiit. & paulus ꝓ fratrib
anathema a xp̃o fieri concu¬
piuit: non quia dm propter
homines ꝑdere uellent: s qr
dm si fieri posset. Eͣimo quẽ
diligebant possidere nollent.
Affectus enim loquebatur: &
quasi de dilectione securus.
amato & amanti in dulcedi¬
ne dilectionis de separatione
comminabatur: non quia illiꝰ

Expanded text:
quidem bonis quae in tantum quidem bonis quae in tantum possidetur, ad alterius usum transire non possit, nisi ab eo a quo possidetur totum recesserit; si gratuita charitate et propter spiritualis boni ampliorem remunerationem aut dilectionem homo se supra debitum non extollat, nihil proximo impendere cogitur, quod sine necessitate debetur. Nihil enim proximo debet nisi post illud et secundum illud quod sibi debet. Et idcirco cum utrumque non potest, primum faciat, huod primum faciendum est. De reliquo enim si deest effectus, sufficit affectus. Et fortassis propter hunc affectum ostendendum, Moyses de libro scripto deleri petiit, et Paulus pro fratribus anathema a Christo fieri concupivit, non quia Deum propter hominem perdere vellent; sed quia Deum, si fieri posset, sine proximo quem diligebant possidere vellent. Affectus enim loquebatur, et quasi de dilectione securus amato et amanti in dulcedine dilectionis de separatione comminabatur; non quia illius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓinde qͣntũ intelligis. quantũ
sapis. quantũ sufficis. tantũ
dilige. Totũ cognitione im¬
pleatur: totũ dilectione affici¬
atur: totũ memoria teneatur.
Quantũ illuminans tantum
afficians. ut totũ dulce sit
quicqͥd de illo in cognitionẽ
& memoriã uenit. Si recte to¬
tum ꝓbatur. cur ñ totũ diliga¬
tur  Quantũ gͦ innotescere.
dignatur nobis. tantũ diligat᷑
a nobis.
De dilectione ꝓximi dicit
nobis scriptura. Dilige ꝓxi¬
mũ tuũ sicut te ipsum. Qͦd
mandatũ tunc ꝓfecto in-¬
plemus. si ueracit̾ id quod
nobis cupimus bonũ. etiam
illi cupiamus. In quib enĩ
nosmet ipsos recte diligimus.
ꝓximũ nr̃m sue ad necessi¬
tatem corporis. siue ad animȩ
salutẽ sine fictione diligere.
in quo se diligit illũ diligat.
& quod sibi cupit illi cuꝑiat:
Hoc est enĩ diligere sicut se:
cuꝑe illi & optare quod sibi
optat & cupit bonũ. Primũ
quidẽ sibi : deinde illi. Non
amat illum sicut se: nisi priꝰ
amet se. E in corporalibus

Expanded text:
 Quantum intelligis, quantum sapis, quantum sufficis, tantum dilige. Totum cognitione impleatur, totum dilectione afficiatur, totum memoria teneatur. Quantum illuminaris, tantum afficiaris, ut totum dulce sit quidquid de illo in cognitionem et memoriam venit. Si recte totum probatur, cur non totum diligatur. Quantum ergo innotescere dignatur nobis tantum diligatur a nobis.De dilectione proximi dicit nobis Scriptura: Dilige proximum tuum sicut teipsum . Quod mandatum tunc profecto implemus, si veraciter id quod nobis cupimus bonum, etiam illi cupiamus. In quibus enim nosmetipsos recte diligimus, proximum nostrum sive ad necessitatem corporis sive ad animae salutem, sine fictione diligere in quo se diligit, illum diligat; et quod sibi cupit, illi cupiat. Hoc est enim diligere sicut seipsum, cupere illi et optare quod sibi optat, et cupit bonum, primum quidem sibi, deinde illi. Non enim amat illum sicut se, nisi prius amet se. Et in corporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
ab speculo ad facie̾ : ab enig.¬
niate ad ꝑspicuã ueritatem.
Non tamen inconuenient
fide. omĩa temꝑalia nͣ solũ
temperant contẽpnit bona:
uerũ etiam patient̾ sustinqs
mala. Tales fuert piscatores
publican. qͥa abiecta hꝰ
mundi elegit ds̃: ut con

Expanded text:
ab speculo ad faciem, ab aenigab speculo ad faciem, ab aenigmate ad perspicuam ueritatem. non tamen inconuenientefide, omnia temporalia non solum temperanter contemnit bona, uerum etiam patienter sustinet mala. Tales fuerunt piscatores et publicani, quia abiecta huius mundi elegit, ut con