comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ergo ẽ ad corporis sensun aliquod
corpus in loco: hoc ẽ ad anu ⁊⁊em simi¬
litudo corporis inmemoria Et ꝙ est
aspicientis uisio ad eam spẽm cor⁊ ex
qua sensus formatur: hoc ẽ uisio coħ¬
tantis ad imaginẽ eorporis in memorian
contitutam ex qua formatur aciesanimi.
Et quod ẽ intentio uoluntatis ad corpus ui¬
sum uisionẽꝙ copulandam: ut fiat ibi
quedam unitas trium. quamuis eorumn
sit diũsa natura: hoc ẽ eadem uoluntati̾
uitentio ad copulandam imaginem cor-¬
poris. quȩ in est inmemoria. & uisionẽ
cogitantis. id est formam quam cepit
acies animi. rediens ad memoriam ut
fiat & hic quedam unitas ex tribꝰ ñiam
nature diũsitate discretis. s uniꝰ eiꝰdemꝙ
substantiȩ: quia hoc totum intus ẽ et
totum unus animis: Sicut autẽ cum
test ad eam uoluntatis sensum reuocare
cernentis: itatum imago quam memo¬
ria gerit obluuone deleta ẽ. ñ er te quo
animi aciem formanda uoluntas recor¬
dando retorqueat:¬

Expanded text:
Quod ergo est ad corporis sensum aliquod corpus in loco; hoc est ad animi aciem similitudo corporis in memoria: et quod est aspicientis visio ad eam speciem corporis ex qua sensus formatur; hoc est visio cogitantis ad imaginem corporis in memoria constitutam ex qua formatur acies animi: et quod est intentio voluntatis ad corpus visum visionemque copulandam, ut fiat ibi quaedam unitas trium, quamvis eorum sit diversa natura; hoc est eadem voluntatis intentio ad copulandam imaginem corporis quae est in memoria, et visionem cogitantis, id est, formam quam cepit acies animi rediens ad memoriam: ut fiat et hic quaedam unitas ex tribus, non jam naturae diversitate discretis, sed unius ejusdemque substantiae; quia hoc totum intus est, et totum unus animus. CAPUT V. 8. test ad eam voluntas sensum revocare cernentis: ita cum imago quam memoria gerit, oblivione deleta est, non erit quo aciem animi formandam voluntas recordando retorqueat
Abbreviated transcription (Latin):
Smuii me auelifsea quoa amfirio tam
ip̃ssam ¶aasi sobt an sꝑem feminei
cerꝑoꝵ mrgitando cernere soleret: ut
asim sceri sentiens etiam genitali
eret: Cantum ht̃ uirium anima in
int dornuentium aut ab interiore
ge turbatis. sicuti sunt furentium.
Atautiȩ; an sieut sanis atq uigi

Expanded text:
mini me audisse a quodam, quod tam expressam et quasi solidam speciem feminei corporis in cogitando cernere soleret, ut ei se quasi misceri sentiens, etiam genitalibus flueret. Tantum habet virium anima in sunt dormientium, aut ab interiore compage turbatis, sicuti sunt furentium, substantiae; an sicut sanis atque vigi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa enim etiam sensum carnis intendit.
tunc autẽ inuenit cum in ea quȩ requirint̃
idem sensus uenit: sic alia quȩ ñ corporeo
sensu uit̾nuntio s ꝑ seipsam nosse debet
cum in ea uenit inuerait: aut in su
substantia idest in deo. aut ineet̾is mnnis
paxtib sicut de ipsis unaginibꝰ eũ uitat
⁊itus enim in anima eas matenit re ps¬

Expanded text:
ipsa enim etiam sensum carnis intendit, ipsa enim etiam sensum carnis intendit, tunc autem invenit, cum in ea quae requiruntur idem sensus venit: sic alia quae non corporeo sensu internuntio, sed per se ipsam nosse debet, cum in ea venit, invenit; aut in superiore substantia, id est in Deo, aut in caeteris animae partibus, sicut de ipsis imaginibus corporum cum judicat; intus enim in anima eas invenit p
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eẽ corpoream: id est ñ imore sul nͣimuis
occupat̾e loci spacium maiꝰq maiore: sunul
oportet uideat eos qui opinantur ẽẽ cor-¬
poream ñ obhoc errare quod mens desit
eorum noticiȩ. s quod ad iungitur ea sine
quib nillam possunt cogitare naturam:
Sine phantasiis enun corporum quicqͥd
iussi fuerint cogitare: nichil omĩno eẽ ar-¬
bitrantur: Ideoq ñ se tanquã sibi desit
mens requirat: Quid enim tam cognitioni
ad est quam id qd̾ m̃ti ad est: Aut quid tã
m̃ti ad est quam ipsa mens: Unde & ipsa
quȩ appellatur inuentio. si uerbi originẽ
retractemꝰ. quid aliud resonat: nisi quia
inuenire ẽ. in id uenire quod queritur: Propt̃¬
ea quȩ quasi ultro in m̃tem ueniunt. ñ usi¬
tate dicuntur inuenta. quamuis cognitã
dici possint: quia ñ in ea querendo tendeba¬
mus. ut in eaueniremꝰ : hoc ẽ ea inueniremꝰ.
Qua ꝓpt̾ sicut ea quȩ ocłis aut ullo alio cor¬
poris sensu requirunt᷑ ipsa mens querit.

Expanded text:
n esse corpoream, id est, non minore sui parte minus occupare loci spatium, majusque majore; simul oportet videat eos qui opinantur esse corpoream, non ob hoc errare, quod mens desit eorum notitiae, sed quod adjungunt ea sine quibus nullam possunt cogitare naturam. Sine phantasiis enim corporum quidquid jussi fuerint cogitare, nihil omnino esse arbitrantur. Ideoque non se, tanquam sibi desit, mens requirat. Quid enim tam cognitioni adest, quam id quod menti adest? aut quid tam menti adest, quam ipsa mens? Unde et ipsa quae appellatur inventio, si verbi originem retractemus, quid aliud resonat, nisi quia invenire est in id venire quod quaeritur? Propterea, quae quasi ultro in mentem veniunt, non usitate dicuntur inventa, quamvis cognita dici possint; quia non in ea quaerendo tendebamus, ut in ea veniremus, hoc est, ea inveniremus. Quapropter, sicut ea quae oculis aut ullo alio corporis sensu requiruntur, ipsa mens quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
mea d̾me modscio c̾len¬
et suientia utiꝙ es u̾bum: Ego enun scio:
ego aurincorde meo qd̾ scio Et quando
inmemoria mea cogitando inuenio iam
me intelligere. iam me amare aliquid. qͥ
intellectus & amor ibi erat & anteqͣm
inde cogitarẽ: intellectum meum & amo¬
temintum inuenio in memoria mea :

Expanded text:
enet scientia utique et uerbum. ego enim scio, ego dico in corde meo quod scio. et quando in memoria mea cogitando inuenio iam me intellegere, iam me amare aliquid, qui intellectus et amor ibi erant et antequam inde cogitarem, intellectum meum et amorem meum inuenio in memoria mea,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nota cogitamus. & habemus
innoticia etiam si ñ cogitemꝰ: siue ad con-¬
cupitiuam scientiã ꝑtineant. quam ꝓpͥe
sapientiam. siue ad actiuam. quam ꝓpͥe
scientiã noncupandam ẽẽ disserui: Si¬
mul enim utrũq m̃tis ẽ uniꝰ: & imago dĩ
una:. Cum uͦ de inferiore distinctiꝰ & seorse
agitur: tunc ñ est uocanda imago dĩ. quis
et tunc in ea ñ nulla reppietur similitudo
illiꝰ trinitatis : qd int̾cio decimo uolumine
ostendimꝰ: Nunc gͦ simul de uniu̾sa scien-¬
cia hominis loquimur: in qua nob nota
sunt quȩtumq sunt nota: Quȩ utiq ue¬
ra sunt: Alioquin nota ñ eẽnt: Nemo enĩ
falsa nouit: nisi cum falsa ẽẽ nouit: Quod
si nouit uerum nouit: Uerum ẽ enumm
id̾ ipsa falsa st̃. Dehis gͦ nunc differtat¬

Expanded text:
quae nota cogitamus, et habemus in notitia etiam si non cogitemus, sive ad contemplativam scientiam pertineant, quam proprie sapientiam, sive ad activam, quam proprie scientiam nuncupandam esse disserui. Simul enim utrumque mentis est unius, et imago Dei una. Cum vero de inferiore distinctius et seorsum agitur, tunc non est vocanda imago Dei, quamvis et tunc in ea nonnulla reperiatur similitudo illius Trinitatis; quod in tertio decimo volumine ostendimus . Nunc ergo simul de universa scientia hominis loquimur, in qua nobis nota sunt quaecumque sunt nota: quae utique vera sunt, alioquin nota non essent. Nemo enim falsa novit, nisi cum falsa esse novit: quod si novit, verum novit; verum est enim quod illa falsa sint. De his ergo nunc di
Abbreviated transcription (Latin):
pondlens dixit ad illos: Quid cogitatis
mcordib ur̃is: Quale ẽ in libro sapien¬
tiȩ dixerunt cõgitantes: tale hic ẽ cogi¬
tauert̃ dicentes: Et illic enim & hic osten¬
ditir int̾ se atq incorde suo dicere: id ẽ
co gitando dicere: Dixerunt quippe int᷑
se&e dictum ẽ eis: Quid cogitatis: Et
de illo diuite cuiꝰ uberes fruftus ager
ostendit cum ait. Non qd̾ intrat in os
comquinat hominẽ s qd̾ ꝓcedit exore
coinquinat hominẽ: Una sententia. duo
quȩdam hominis ora complexus ẽ unẽ
corporis: alterũ cordis: Nam utiq un
illi hominẽ putauert̃ inquinari: mos
intrat corporis Unde autẽ dñs dixit. in¬
quinati hominẽ: de cordis ore ꝓcedit.
Ita quippe et posuit ipse qd̾ dixerii
Nami paulopost de hae re ait discir liata
Ad huc &e uos inquit siuie untellecti esti
Non intelligitis quia ome ad uiga uitr¬

Expanded text:
pondens dixit ad illos: Quid cogitatis in cordibus vestris ? Quale est in libro Sapientiae, Dixerunt cogitantes; tale hic est, Cogitaverunt dicentes. Et illic enim et hic ostenditur, intra se atque in corde suo dicere, id est, cogitando dicere. Dixerunt quippe intra se, et dictum est eis, Quid cogitatis? Et de illo divite cujus uberes fructus ager ostendit, cum ait: Non quod intrat in os coinquinat hominem; sed quod procedit ex ore, hoc coinquinat hominem. Una sententia duo quaedam hominis ora complexus est, unum corporis, alterum cordis. Nam utique unde illi hominem putaverant inquinari, in os intrat corporis: unde autem Dominus dixit inquinari hominem, de cordis ore procedit. Ita quippe exposuit ipse quod dixerat. Nam paulo post de hac re discipulis suis: Adhuc et vos, inquit, sine intellectu estis? Non intelligitis quia omne qu
Abbreviated transcription (Latin):
posulite im quid ut acperni . spud se:
ci didite cogitantit us dmie sumil
ineuante. qd̾ quidam scribȩ cum audis
ueuans dictũ paralitico. confide fideli re¬
senti tt᷑ tͥ peccata tua: dixert̃ intra se. Hic
asphemat: Quid ẽ erum dixert̃ itra se
isi cogitando: Deniq sequitur Et cũ
iudisset iħc cogitaciones eorum: dixit:
Nt quid cogitatis mala incordib urĩs:¬

Expanded text:
Exposuit enim quid sit, Dixerunt apud se, cum addidit, cogitantes. Huic simile in Evangelio, quod quidam Scribae cum audissent a Domino dictum paralytico, Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua; dixerunt intra se, Hic blasphemat. Quid est enim, dixerunt intra se, nisi cogitando? Denique sequitur, Et cum vidisset Jesus cogitationes eorum, dixit: Utquid cogitatis mala in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ autẽ ꝓcedunt in quit de orede
e xennt o et uinqrtinant hor tuñ ⁊Do
corde emurexeu cogiationẽ
cet̾a: Quid hac ex por
exorte de nonciȩ uisiomb. qnda

Expanded text:
unt de ore, de corde exeunt, et ea coinquinant hominem. De corde enim exeunt cogitationes , etc. Quid hac expositexortae de notitiae visionibus, qua
Abbreviated transcription (Latin):
cum affumitur aliquid eti.A de reb ad
exteriorẽ hommẽ ꝑtinentib Ei ꝯe assu¬
m̃dim. ⁊ ut aliquid inde doceat. uod
ationalẽ adiuuet scientiam: Ac ꝑli
rerum quas cominunes cũ animani
inrationalib habemꝰ rationalis usus al
interiorem hominẽ ꝑtinet: nec recte dici
potest cum irrationabilib animantib
eum nob̃ ẽẽ comimunẽ:
c̃prti. De fide q̾

Expanded text:
cum assumitur aliquid, etiam de rebus ad exteriorem hominem pertinentibus, ad hoc assumendum est ut aliquid inde doceatur quod ationalem adjuvet scientiam: ac per hoc rerum quas communes cum animantibus irrationalibus habemus, rationalis usus ad interiorem hominem pertinet; nec recte dici potest cum irrationalibus animantibus eum nobis esse communem. CAPUT II. 5. Fides
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ id est corpus ꝑcorpons lumina
didicerunt Interiorẽ uͦ id ẽ anmam
inseipsis. quia et ipsi homines sunt
et ꝑhumanã comu̾sationẽ cognitam
tenent: ut possint cogitare qd̾ dic ⁊
łis: quia et nomina scient loquen

Expanded text:
partem, id est, corpus per corporis lumina partem, id est, corpus per corporis lumina didicerunt: interiorem vero, id est, animam in se ipsis, quia et ipsi homines sunt, et per humanam conversationem cognitam tenent: ut possint cogitare quod dicitur, nes: quia et nomina sciunt loquendo et
Abbreviated transcription (Latin):
et lux intenebris lucet. & debrȩ eam
ñ comp̃hendert̃: contemplatiuam uitã
requirit: & intellectuali m̃te cernen¬
dumẽ: Qua ire qͣntomagis quisq ꝓ¬
fecerit : tanto fiet sine dubitacione sapi-¬
entior: S ꝓpt̾ id qd̾ ait lux lucet in te¬
nebris. & tenebrȩ eam ñ comp̃hendert̃:
fide utiq opus erat qua crederet᷑ quod
ñ uideretur: Tenebras quippe intelli¬
gi uoluit: auersa abhuusmodi luce
eamq minus idonea contueri corda
mortalium: Propt̾ quod ad iungit
et dicit: fuit homo missus adõ: cui no¬
men erat ioħs: Hic uenit in testuno¬
nium ut testimonium ꝑhiberet de
lumine: ut oms crederent ꝑ illum: Hoc
iam temporalit̾ gestum ẽ & ad scientiã
ꝑtinet quȩ cognitione hystorica con-¬
tinetur: Hominẽ aut̃ ioħem inphan-¬
tasia cogitamꝰ quȩ de humnanȩ naturȩ
noticia imp̃ssa ẽ nr̃e memonie: & hoc
eodem mͦ cogitant sine qui ista ñ cre¬
Sunt siue qͥ credunt:. Utrisq enm no-¬
tum ẽ quid sit homo: cuius exteriorẽ

Expanded text:
et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt; contemplativam vitam requirit, et intellectuali mente cernendum est. Qua in re quanto magis quisque profecerit, tanto fiet sine dubitatione sapientior. Sed propter id quod ait, Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt; fide utique opus erat, qua crederetur quod non videretur. Tenebras quippe intelligi voluit, aversa ab hujusmodi luce eamque minus idonea contueri corda mortalium: propter quod adjungit et dicit, Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Hoc jam temporaliter gestum est, et ad scientiam pertinet, quae cognitione historica continetur. Hominem autem Joannem in phantasia cogitamus, quae de humanae naturae notitia impressa est nostrae memoriae. Et hoc eodem modo cogitant, sive qui ista non credunt, sive qui credunt. Utrisque enim notum est quid sit homo, cujus exteriorem
Abbreviated transcription (Latin):
it crediderunt ꝑ animum
ssmꝰ ũ intelligeremꝰ quid ñ fec̾int
de quib dictum ẽ. & siueum ñ re¬
aꝑlint: Sonus ergo u̾bi formsecus
astrepit aurib corporis: & attingit
sensum qui uocatur auditus: Spẽs
quõ: hominis & in nob ip̃sis nobis
nota ẽ & formsecus in aliis idem cor¬
Poris sensibꝰ. Oculis cum udetur. au
eiiiauditur. tactui cum tenet᷑
cangitur. Habet etiam inmemoria
crã imaginẽ suam: incorporalẽ qͥdẽ¬

Expanded text:
rediderunt, per animum nossemus, non intelligeremus quid non fecerint illi de quibus dictum est, Et sui eum non receperunt. Sonus ergo verbi forinsecus instrepit auribus corporis, et attingit sensum qui vocatur auditus. Species quoque hominis et in nobis ipsis nobis nota est, et forinsecus in aliis adest corporis sensibus; oculis, cum videtur; auribus, cum auditur; tactui, cum tenetur et tangitur: habet etiam in memoria nostra imaginem suam, incorporalem quide
Abbreviated transcription (Latin):
duo quedam sunt mens et amor eius
cumse amat: ita duo quedam sunt mens
et noticia eius cum se nouit: Ipsa gͥ mens
et amor & noticia eiꝰ. tria quedam sunt:
et hec tria unum sunt. & cum ꝑfecta sunt
equalia sunt: Si enim minus se amat qͣm ẽ.
ut uerbi grã. tantum se amet hominis
mens quantum amandum ẽ corpus ho-¬
minis : cum plus sit ipsa quam corpus:
peccat. et ñ est ꝑfectus amor eiꝰ: Item se am¬
plius se amet quam ẽ. uelut si tantum se
amet quantũ amandus ẽ ds̃ : cum incom-¬
parabilit̾ minus sit ipsa quam ds̃ : etiam
sic minium peccat. et ñ ꝑfectum ht̃ amorẽ
sui: Maiore autẽ ꝑu̾sitate et iniquitate
peccat. cum corpus tantum amat: quan¬
tum amandus ẽ ds̃: Item noticia siminor
est quam ẽ illud quod noscitur. et plene
nosci potest: ꝑfecta non ẽ: Si autem
maior est iam suꝑior ẽ natura q̃ noui
quam illa quȩ nota ẽ: sicut maior est

Expanded text:
duo quaedam sunt, mens et amor ejus, cum se amat; ita quaedam duo sunt, mens et notitia ejus, cum se novit. Igitur ipsa mens et amor et notitia ejus, tria quaedam sunt, et haec tria unum sunt; et cum perfecta sunt, aequalia sunt. Si enim minus se amat quam est, ut verbi gratia, tantum se amet hominis mens, quantum amandum est corpus hominis, cum plus sit ipsa quam corpus; peccat, et non est perfectus amor ejus. Item si amplius se amat quam est, velut si tantum se amet, quantum amandus est Deus, cum incomparabiliter minus sit ipsa quam Deus; etiam sic nimium peccat, et non perfectum habet amorem sui. Majore autem perversitate et iniquitate peccat, cum corpus tantum amat, quantum amandus est Deus. Item notitia si minor est, quam est illud quod noscitur, et plene nosci potest, perfecta non est. Si autem major est, jam superior est natura quae novit, quam illa quae nota est: sicut m
Abbreviated transcription (Latin):
nodum si ex uno eodẽꝙ
s sibi. referuntur. ad iiucem qd̃
les sunt: Ommis enim similis alicui
ulis est: et c untas anulorum est et
irm Et si misceantur sibi et

Expanded text:
odum si ex uno eodemquconnexos sibi, referuntur ad invicem, quod similes sunt; omnis enim similis alicui similis est; et trinitas annulorum est, et unum aurum: at si misceantur sibi, et
Abbreviated transcription (Latin):
subiecto insunt m̃ti÷ s substantialiter
etiam ista sunt sicut ipsa mens: quia et
sirelatiue dicuntur ad inuicem: insua
tũ sunt singła queq substantia: ñ sicut
color et coloratum relatiue ita dicuntur
ad inuicem. ut color ita insubiecto colo¬
rato sit ĩ hñs inseipso ꝓpriam substau¬
tiam: q̃m coloratum corpus substan¬
tia õ ille autẽ insubstantia: s sicut duo
ainici etiam duo sunt homines q̃ sunt
ibstautiȩ cum homines ñ relatiue cican¬
tiu. amici autẽ relatiue S item quar¬
Quamquam et amici corpia
et illa desit eẽ amans. Itei a
et illa nosse desinet. sici¬

Expanded text:
subjecto insunt menti; sed substantialiter subjecto insunt menti; sed substantialiter etiam ista sunt, sicut ipsa mens: quia et si relative dicuntur ad invicem, in sua tamen sunt singula quaeque substantia. Nec sicut color et coloratum relative ita dicuntur ad invicem, ut color in subjecto colorato sit, non habens in se ipso propriam substantiam; quoniam coloratum corpus substantia est, ille autem in substantia: sed sicut duo amici etiam duo sunt homines, quae sunt substantiae; cum homines non relative dicantur, amici autem relative. 6. Sed item quamQuanquam et amici corporeet illa desinet esse amans. Item notitia sinat, simul et illa nosse se desinet. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑat noticia sua. quia ipsa cognoscit.
ipsa cognoscitut: Cum ergo se totam co-¬
gnoscit. neq secum quicquam aliud:
par illi ẽ cognitio sua÷ quia neq ex alia
natura ẽ eiꝰ cognitio. cum se ipsa cognos¬
cit: et cum se totam nichilq amplius ꝑ¬
cipit. nec minor nec maior ẽ: Recte igitur
diximus hȩc tria cum ꝑfecta sunt: ẽẽ con-¬
sequent̃ equalia: Simul etiam ad mone-¬
mur si ut cumq uidere possimꝰ in anima
existere. et tanquam inuoluntate euolui:
ut sentiantur & dinumerent᷑ substantialit̃.
uł uit ita dicam eẽntialit̾: ñ tanquam in
subiecto ut color aut sigura in corpore. aut
ulla alia qualitas. aut quantitas : Quie¬
quid enim tale ẽ: ñ excedit subiectum ini
quo est: Non enim color iste aut figura
huuis corporis potest ẽẽ. & alteriꝰ corporis
Mens autẽ amore quo se amat: potest a¬
mare et aliud p̃ter se: Item ñ se solam co¬
gnoscit mens: s et alia multa: Quam¬
obrem ñ amor & cognitio tanquam in

Expanded text:
se superat notitia sua; quia ipsa cognoscit, ipsa cognoscitur. Cum ergo se totam cognoscit, neque secum quidquam aliud, par illi est cognitio sua: quia neque ex alia natura est ejus cognitio, cum se ipsam cognoscit. Et cum se totam nihilque amplius percipit, nec minor nec major est. Recte igitur diximus, haec tria cum perfecta sunt, esse consequenter aequalia. 5. Simul etiam admonemur, si utcumque videre possumus, haec in anima existere, et tanquam involuta evolvi ut sentiantur et dinumerentur substantialiter, vel, ut ita dicam, essentialiter, non tanquam in subjecto, ut color, aut figura in corpore, aut ulla alia qualitas aut quantitas. Quidquid enim tale est, non excedit subjectum in quo est. Non enim color iste aut figura hujus corporis potest esse et alterius corporis. Mens autem amore quo se amat, potest amare et aliud praeter se. Item non se solam cognoscit mens, sed et alia multa. Quamobrem non amor et cognitio tanquam in
Abbreviated transcription (Latin):
unt: tam̃ nisi partib suis
latiue dicitur: quia omi pars alicia
totius pars ẽ. et otum parci¬
totum: ̃t¬
⁊ confecta substantia. tale aliquid
candum ẽ eẽ simul hȩc tria. m̃tem.
tem noticiam : S ñ unus substan
sum. aqua. unum et mel: quanius
porum comnutione fiat una substan-
otionis. Quomͦ autẽ illa tria ñ sint
em substantiȩ ñ uideo: cum mens

Expanded text:
unt; tamen nisi partibus suisrelative dicitur; quia omnis pars alicujus totius pars est, et totum omnitotum t ex tribus confecta substantia; tale aliquid arbitrandum est esse simul haec tria, mentem, amorem, notitiam? Sed non unius substantiae sunt, aqua, vinum, et mel, quamvis ex eorum commixtione fiat una substantia potionis. Quomodo autem illa tria non sint ejusdem substantiae, non video; cum mens
Abbreviated transcription (Latin):
ctioi ioituis ascendisset ineelism.
dedisse sp̃m sc̃m: Quo impletr qus
diderant: linguis omĩum gentĩ Poer¬
quebant᷑: Nec moueat qd̾ alt dona:. non
donum: Idenun testimoniũ de psalma
posuit. Hoc antẽ inpsalmo ita leguiu:.
Ascendisti in altũ captinasti captuuta¬
tem accepisti dona ihoninbꝰ. Snc em̃
olures codices bñt. & marime greti:

Expanded text:
ctionem a mortuis ascendisset in coelum, dedisse Spiritum sanctum, quo impleti qui crediderant, linguis omnium gentium loquebantur. Nec moveat quod ait, dona; non, donum: id enim testimonium de Psalmo posuit. Hoc autem in Psalmo ita legitur: Ascendisti in altum, captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus . Sic enim plures codices
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis qui bib̾it ex aqua hac. sitiedumra
Qui autẽ bibit ex aqa quam ego dab
num dĩ. & quis ẽ qui dicit tͥ da michibibe
tu forsitan petisses ab eo te dedisset tͥ aqͣm
⁊ eiꝰ fluent aquȩ uiuȩ: hoc isto loco fiet
II uit in eo fons aquȩ salientis in uitam
etiti d̃ Paulus quoꝙ: apłs: Unicuiq in

Expanded text:
omnis, qui bibit ex hac aqua, sitiet iterum; qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo ei, donum dei et quis est qui dicit tibi: da mihi bibere, tu forsitan petisses ab eo, et dedisset tibi aquam tre ejus fluent aquae vivae; hoc in isto loco, Fiet, inquit, in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. Paulus quoque apostolus: Unicuique, in
Abbreviated transcription (Latin):
pssurarum xpĩ incarne mea Et ad exem¬
plum resurrectionis extĩoris homini
nr̃i ꝑtinere inuenitur resurrectio
ces eiꝰ contrectans: exclamaint dicens
tas appareret: demonstratum ẽ me. i ͣ
luos ex hortans dixerat. capii capicis
ur̃i ñ peribit Unde enini pruma diit
itequã asce

Expanded text:
pressurarum Christi in carne mea . Et ad exemplum resurrectionis exterioris hominis nostri pertinere invenitur resurrectio atrices ejus contrectans, exclamavit dicens,ritas appareret, demonstratum est in ea quod suos exhortans dixerat: Capillus capitis vestri non peribit . Unde enim primo, ntequam as
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur: tota dicitur: Deinde quia nouit
ñdum se a se inuentam totam: nouit qͣn¬
ta sit tota atq ita queri quod de est: quẽ¬
admodum solemꝰ querere ut ueniat inm̃tẽ
quod excidit. nec tñ penitꝰ excidit. quia po¬
test recognosci cum uenerit hoc ẽẽ quod
querebatur: S quomͦ mensueniat
tem: quasi possit mens inmente nor
uc accedit quia si par te inuenta¬

Expanded text:
dicitur, tota dicitur. Deinde quia novit dicitur, tota dicitur. Deinde quia novit nondum se a se inventam totam, novit quanta sit tota. Atque ita quaerit quod deest, quemadmodum solemus quaerere, ut veniat in mentem quod excidit, nec tamen penitus excedit; quia potest recognosci, cum venerit, hoc esse quod quaerebatur. Sed quomodo mens veniat in mentem, quasi possit mens in mente non esse? Huc accedit, quia si parte inventa
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ etiam ampluis ut intelligat: Nlam et
animȩ bestiarum uiuunt: s ñ intelligt̃
Sicut ergo mens tota mens est. sit tota ui¬
uit: Nouit autẽ uiuere se: Totam se igitur
nouit: Postremo cum se nosse mens queru.
m̃tem se ẽẽ iam nouit: Alioquin utrum
se querat. ignorat: & aliud ꝓ alio forsitan
querat: fieri enim ñ potest ut ipsa ñ sit
mens: atꝙ ita dum m̃tem nosse querit ñ
mens quid sit mens: nouit quod se q̃rat.
ꝓfecto nouit quod ipsa sit mens: Porro si
hoc inse nouit quod mens ẽ & tota mens ẽ
totam se nouit: S ecce ñ se nouerit esse
m̃tem: Cum autẽ se querit hoc tantũmͦ
nouerit quod se querat: Potest etiam sic
aliud ꝓ alio querere. si hoc nescit: Ut autẽ
ñ querat aliud ꝓalio: ꝓculdubio nouit
quid querat: An si nouit quid querat. et
seipsam querit seipsam utiq nouit: Qb
ergo ad huc querit: Quod si ex parte se no¬
uit ex parte autẽ ad huc querit ñ seipsã
s partẽ suam querit Cum enim ea ipsa

Expanded text:
t etiam amplius ut intelligat: nam et animae bestiarum vivunt, sed non intelligunt. Sicut ergo mens tota mens est, sic tota vivit. Novit autem vivere se. Totam se igitur novit. Postremo cum se nosse mens quaerit, mentem se esse jam novit: alioquin utrum se quaerat ignorat, et aliud pro alio forsitan quaerat. Fieri enim potest ut ipsa non sit mens, atque ita dum mentem nosse quaerit, non smens quid sit mens, novit quod se quaerat, profecto novit quod ipsa sit mens. Porro si hoc in se novit quod mens est, et tota mens est, totam se novit. Sed ecce non se noverit esse mentem, cum autem se quaerit, hoc tantummodo noverit quod se quaerat. Potest enim etiam sic aliud pro alio quaerere, si hoc nescit: ut autem non quaerat aliud pro alio, procul dubio novit quid quaerat. At si novit quid quaerat, et se ipsam quaerit, se ipsam utique novit. Quid ergo adhuc quaerit? Quod si ex parte se novit, ex parte autem adhuc quaerit, non se ipsam, sed partem suam quaerit. Cum enim ea ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
milla pars querit: Pars enim quȩ in uen¬
ta est ñ se querit: pars autẽ quȩ ñdum
inuema ẽ nec ipsa sequerit: q̃m abea q̃
aminuenta ẽ parte. ñ queritur: Quo en¬
ca quia nec tõta se querit mens. nec pars
eiꝰ ulla se querit: se mens omĩno ñquerit:¬

Expanded text:
lla pars quaerit. Pars enim quae inventa est, non se quaerit: pars autem quae nondum inventa est, nec ipsa se quaerit, quoniam ab ea quae jam inventa est parte quaeritur. Quocirca, quia nec tota se mens quaerit, nec pars ejus ulla se quaerit, se mens omnino non quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
uid̾itaq dicendum ẽ de infantis
nm̃te ita ad huc pariuuili. & in tam
magna dimersi rerum ignorantia. ut
illiꝰ m̃tis tenebras mens hominis quę
aliquid nõuit exhorreat ͥ an etiam ipsa
se nosse credenda ẽ. s intenta minis meã
res quas ꝑcorporis sensus tanto maiore
quanto nomore cepit delectatione
sentire. ñ ignorare se potest: si cogitare
se ñ potest: Quanta porro intentione
inista quȩ foris sunt sensibilia feratur
uł hinc solum conici potest: qd̾ lucis
huiis ł auriende sic ainda ẽ: ut si qͥs qͣm
miniis cautꝰ. aut nesciens quid inde posa¬
sit accidere. notur num lum̃ posuerit ã¬
ubi iacet infans in ea parte ad quam
iacentis ocłi possint retorqueri. nec cer¬
uix possit inflecti: sic eius inde ñ remo¬
uetur aspectus: ut ñ nullos ex hoc etiam
strabones fieri nouerimꝰ ÷ eam formam
tenentib ocłis. quam teneris & mollib
metudo quodammꝰ nifixit: Ita ce in
uiporis sensus qͣntum sinit illa. eta̾

Expanded text:
uid itaque dicendum est de infantis mente, ita adhuc parvuli et in tam magna demersi rerum ignorantia, ut illius mentis tenebras mens hominis quae aliquid novit exhorreat? An etiam ipsa se nosse credenda est, sed intenta nimis in eas res quas per corporis sensus tanto majore, quanto noviore coepit delectatione sentire, non ignorare se potest, sed cogitare se non potest? Quanta porro intentione in ista quae foris sunt sensibilia feratur, vel hinc solum conjici potest, quod lucis hujus hauriendae sic avida est, ut si quisquam minus cautus aut nesciens quid inde possit accidere, nocturnum lumen posuerit ubi jacet infans, in ea parte ad quam jacentis oculi possint retorqueri, nec cervix possit inflecti, sic ejus inde non removeatur aspectus, ut nonnullos ex hoc etiam strabones fieri noverimus, eam formam tenentibus oculis, quam teneris et mollibus consuetudo quodam modo infixit. Ita et in alios corporis sensus, quantum sinit illa aetas,
Abbreviated transcription (Latin):
feminino unum corpus ad iunctione compo¬
rendo fit uiis sp̃s exdiu̾sis duob ita ut
sine huinano sp̃u beatus sit dĩ sp̃s atꝙ. ꝑ¬
fectiis. beatus autẽ hominis sp̃s. ñ insicum
deo: Nec frustra ut existimo cum tanta in
euangłio scdm iołim & totiens diceret dñs
deipsa unitate. uł fua cum patre uł nr̃a in¬
uicem nobcum. nusquam dixit ut nos et
sed̃m unitatem substantiȩ: Et umis ds̃ est et
unis magnus. & unnus sapiens. sicut tra¬
etatum ẽ. Vnde ergo maior pat̾: Si ergo
maior: magnitudine maior: Cum autẽ
magnitudo eiꝰ filiꝰ sit: nec ille utiq ma-¬
ior ẽ eo qui se genuit. nec ille maior ẽ ea
magnitudine qua magnus est: Ergo
equalis: Nam unde equalis si ñ eo quo
est. cui ñ est aliud ẽẽ &e aliud magnum
ei hiit si et̃nitate pat̾ maior ẽ ñ est eqͣ¬

Expanded text:
feminino unum corpus adjunctione comporendo fit unus spiritus ex diversis duobus, ita ut sine humano spiritu beatus sit Dei spiritus atque perfectus, beatus autem hominis spiritus non nisi cum Deo. Nec frustra, ut existimo, cum tanta in Evangelio secundum Joannem et toties diceret Dominus de ipsa unitate, vel sua cum Patre, vel nostra invicem nobiscum; nusquam dixit, Ut nos et secundum unitatem substantiae, et unus Deus est, et unus magnus, et unus sapiens, sicut tractatum est. 5. Unde ergo major Pater? Si enim major, magnitudine major: cum autem magnitudo Filius ejus sit, nec ille utique major est eo qui se genuit, nec ille major est ea magnitudine qua magnus est: ergo aequalis. Nam unde aequalis, si non eo quo est, cui non est aliud esse, et aliud magnum esse? Aut si aeternitate Pater major est, non est aeq
Abbreviated transcription (Latin):
tunt aicere tres eẽntias. ne intelligere¬
tur unilla summa e qualitate. ulla diusi¬
tas. Rursus non eẽtria quȩdam ñ pore¬
ra dicere quod sabellius quia dixt in
her ini lapsus ẽ: Certissime quippe et
descripturis cognoscitur quod piecre¬
a naum ẽ &e aspectiim̃tis incubitata ꝑ¬
cepcione ꝑ stringitur: et pattem eẽ et̾

Expanded text:
am, timuit dicere tres essentias, ne intelligeream, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Rursus non esse tria quaedam, non poterat dicere, quod Sabellius quia dixit, in haeresim lapsus est. Certissime quippe de Scripturis cognoscitur quod pie credendum est, et aspectu mentis indubitata perceptione perstringitur, et Patrem esse, et
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem tres deos: contradiceret sc̃ptit
uniis est Cur ergo et tres eẽntias ñ lices
dicere. quod similit̾ scͥptura sicut ñ dlici
ita nec contradicit: Nam eẽntia si spe¬
ale nom̃ est cominune triꝰ. cur ũ ddi¬
turtres eẽntie.sicut abtaham
iste tres eẽntiȩ sicut tres equi dicuntis das
auimalia. et cres lauri dicuntir tres arborẽ.
entrresa apides tria corpora÷ Aut si ꝓptue
untatem trinitatis ñ dicuntur tres cẽntis¬
ñ dicuntur tressubstanti̧. uł trel ꝑsone.
s ina substantia et uma ꝑsona: Quamem̃
eiluis commune nom̃ eẽntie. sta ut singulus
quisq dicatur ẽẽntia: tam illis commime ẽ
ui siab stantiȩ itł psone uocabitum. Quodl
Anuafatea inur lo quende mecessitate par
⁊auec uocabula. cum opus eẽt copiosa
dispertatione ad u̾sus insidias uł errores
hereticomune. Cum enim conaretur la¬
manainopia. loquendo ꝓferre ad homi¬
num sensiñ qd insecretario m̃tis ꝓ caꝑtue

Expanded text:
si autem diceremus tres deos, contradiceret Scriptursi autem diceremus tres deos, contradiceret Scripturtuus, Deus unus est ? Cur ergo et tres essentias non licet dicere, quod similiter Scriptura, sicut non dicit, ita nec contradicit? Nam essentia si speciale nomen est commune tribus, cur non dicantur tres essentiae, sicut Abrahamistae tres essentiae, sicut tres equi dicuntur tria animalia, et tres lauri dicuntur tres arbores, et tres lapides tria corpora? Aut si propter unitatem Trinitatis non dicuntur tres esn dicuntur tres substantiae vel tres personae, sed una substantia et una persona? Quam enim est illis commune nomen essentiae, ita ut singulus quisque dicatur essentia, tam illis commune est vel substantiae vel personae vocabulum. Quod nisi ut fateamur loquendi necessitate parta haec vocabula, cum opus esset copiosa disputatione adversum insidias vel errores haereticorum? Cum enim conaretur humana inopia loquendo proferre ad hominum sensus, quod in secretario mentis pro captu
Abbreviated transcription (Latin):
ibi: quia tantũ
lec tres filii: cum pater ibi
hoc dici. cum tantum inter sit inter hominẽ
et dm̃ Deinde inipso generali uocabulo.
siꝓpt̃ea dicuius tres ꝑsonas quia comin¬
ne ẽ eis id quod ꝑsona ẽ : alioquin nullo
modo possunt ita dici quemadmodum
ñ dicuntur tres filii. quia ñ commune est
eis id quod est filius. cur ñ etiam tres deos
dicimus: Certe enu quia pater ꝑsona.
umis as̃. cur ñ etiam una ꝑsona. ut ita ñ
possimus dicere tres ꝑsonas quamius sin¬
gulam quamq appellemꝰ ꝑ sonam quẽ¬
ad modum ñ possumus dicere tres deos.
quamius singulum quemq appellemus
dm̃ siue patrem siue filium siie sp̃m sc̃m̃:
An quia scriptura ñ dicit tres deose S nec
tres ꝑsonas alicubi scͥpturam cominemora¬
re inuenimus: An quia nẽc tres nec unã
ꝑsonam scͥptura dicit hec tria: Legiuis
enrerea licuit loquendi et dispitandi ne¬
essitate tres ꝑsonas dicere: ñ quia scrptu¬
ra dicit. s quia scriptura ñ contradicit.

Expanded text:
ibi, quia tantum  unici Filii. Nec tres filii, cum Pater ibi hoc dici, cum tantum intersit inter hominem et Deum. 8. Deinde in ipso generali vocabulo, si propterea dicimus tres personas, quia commune est eis id quod persona est alioquin nullo modo possunt ita dici, quemadmodum non dicuntur tres filii, quia non commune est eis id quod est filius; cur non etiam tres deos dicimus? Certe enim quia Pater persona, unus Deus; cur non etiam una persona, ut ita non possimus dicere tres personas, quamvis singulam quamque appellemus personam, quemadmodum non possumus dicere tres deos, quamvis quemque singulum appellemus Deum, sive Patrem, sive Filium, sive Spiritum sanctum? An quia Scriptura non dicit tres deos? Sed nec tres personas alicubi Scripturam commemorare invenimus. An quia nec tres, nec unam personam Scriptura dicit haec tria legimus minum, propterea licuit loquendi et disputandi necessitate tres personas dicere, non quia Scriptura dicit, sed quia Scriptura non contradicit:
Abbreviated transcription (Latin):
taq: loquendi causa de ineffabilib ut fari
aliquo mͦ possenniis quod esfari millo mͦ
possumis: dictum ẽ anrĩs gretis una eẽn-¬
tia. tres substantiȩ. a latins autem una
eentia. substantia: tres ꝑsone: Quia sicut
iamaiximus ñ aliter insermone nr̃o id :¬
latino. eẽntia quam substantia solet intel-¬
ligi: Et ut intelligatur saltem ineni¬
gmate quod dicitur : placuit ita dici ut
diceretur aliquid. cum quereret᷑ quid
eẽ nec filium: Cum ergo queritur quid
tria uł quid tres: conferimis nos ad inue¬
nendum aliquod speciale uł generale
nom̃ quo complectamur hȩc tria. neꝙ
occurrit animo quia excedit suꝑ eminen¬
tia diumitatis usitati eloquii facultatem
Ueruis enuncogitatur ds̃ quam dicitur:
E uerus est quam cogitatur: Cum enim
Aicrnus ñ eundem ẽẽ iacob qui ẽ abrahã.
sa ac autem nec abtaham ẽẽ nec iacob.
res eẽ utiq fatemur abrabam. usaac

Expanded text:
t: Loquendi causa de ineffabilibus, ut fari aliquo possemus modo quod effari nullo modo, possumus, dictum est a nostris Graecis una essentia, tres substantiae; a Latinis una essentia uel substantia, tres personae, quia, sicut iam diximus, non aliter in sermone Latino essentia quam substantia solet intelligi . Et dum intelligatur saltem in aenigmate quod dicitur, placuit ita dici, ut diceretur aliquid cum quaereretur quid esse nec Filium. Cum ergo quaeritur quid tria, vel quid tres, conferimus nos ad inveniendum aliquod speciale vel generale nomen, quo complectamur haec tria, neque occurrit animo, quia excedit supereminentia divinitatis usitati eloquii facultatem. Verius enim cogitatur Deus quam dicitur, et verius est quam cogitatur. Cum enim dicimus non eumdem esse Jacob qui est Abraham, Isaac autem nec Abraham esse nec Jacob, tres esse utique fatemur, Abraham, Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
uistificati in sanguine ipsiꝰ : quȩ
uis ẽ huius sanguinis obsecro ut in eo
iustificentur credentes : Et quid est re¬
conciliati ꝑ mortem filii eiꝰ: Ita ne uero
cum irasceretur nob̃ ds̃ pater. uidit mor-¬
tem filii suiꝓ nobis. et placatus ẽ nob̃:
Nonquid ergo filiꝰ eiꝰ usq ad eo nob iam
placatus erat ut ꝓ nob̾ etiam dignaret᷑
mori: pater uͦ usq ad huc irascebatur.
ut nisi filius ꝓ nob moreretur ñ placa¬
retur: Et quid ẽ quod alio loco ipse
idem doctor gentium. quid gͦ inquit
dicemus ad hȩc: Si ds̃ ꝓnob̾. quis contͣ¬

Expanded text:
ustificati in sanguine ipsius? Quae vis est sanguinis hujus, obsecro, ut in eo justificentur credentes? Et quid est, reconciliati per mortem Filii ejus? Itane vero, cum irasceretur nobis Deus Pater, vidit mortem Filii sui pro nobis, et placatus est nobis? Numquid ergo Filius ejus usque adeo nobis jam placatus erat, ut pro nobis etiam dignaretur mori: Pater vero usque adeo adhuc irascebatur, ut nisi Filius pro nobis moreretur, non placaretur? Et quid est quod alio loco idem ipse doctor Gentium: Quid, inquit, ergo dicemus ad haec? Si Deus pro
Abbreviated transcription (Latin):
lius &e amboꝵ sp̃s parit̾ &e concordit̃ oꝑã¬
tur: t̃ instificati fumꝰ in xp̃i sanguine :
et reconciliatisumꝰ dõ ꝑmortẽ filn eiꝰ. Et
quomͦ id factum sit: ut potero etiã hic
qͣntum satis uidebit᷑ explicabo¬

Expanded text:
lius et amborum Spiritus pariter et concorditer operantur: tamen justificati sumus in Christi sanguine, et reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus; et quomodo id factum sit, ut potero, etiam hic quantum satis videbitur explicabo
Abbreviated transcription (Latin):
ed si ñ dicitur inseipso nisi quod
ad filium dicitur. id est pater uel
gentor uł pͥncipium eiꝰ. si etiam gignens.
ei quod de se gignit consequent̃ pͥncipiũ ẽ:
Quiequid autẽ aliud d̾r cum filio dicitur.
uł potius infilio. siue magnus ea magni¬
tudine quam genuit siue uistus ea iusti¬
cia quam genuit. siue bonus ea bonitate
quam genuit. siue otens ea potentia
ens ea sapientia quam
Migiitudo autẽ ipsa

Expanded text:
ed si non dicitur in se ipso nisi quod ad Filium dicitur, id est, pater, vel genitor, vel principium ejus; si etiam gignens ei quod de se gignit, consequenter principium est; quidquid autem aliud dicitur, cum Filio dicitur, vel potius in Filio, sive magnus ea magnitudine quam genuit, sive justus ea justitia quam genuit, sive bonus ea bonitate quam genuit, sive potens ea potentia  sive sapiens ea sapientia quam genuit: magnitudo autem ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
lectionẽ dĩ dixerat: statim uolens de
hac re aꝑtiꝰ aliquid eloqui: in hoc inquit
cognoscimꝰ quia mipso manemꝰ. & ipse
it aq sp̃s de quo dedit nob facit nos undõ
ianere ce ipsum innob̾. Hoc antẽ facit
dilectio. hose ẽ gͥ as̃ dilectio. Demq paulo
post nurmbas ip srim repetissetamłila
qui inanet uia¬

Expanded text:
lectionem Deum dixerat: statim volens de hac re apertius aliquid eloqui: In hoc, inquit, cognoscimus quia in ipso manemus, et ipse itus, de quo dedit nobis, facit nos in deo manere et ipsum in nobis; hoc autem facit dilectio. ipse est igitur deus dilectio. denique paulo post, cum hoc ipsum repetisset atque qui manet i
Abbreviated transcription (Latin):
n̾it᷑ simul cum psalmis : dicunt᷑ &e ꝓpͥe
pret᷑ psalmos: Et multis aliis exemplis
doceri potest multa rerũ uocabula et
uniu̾salit̾ poni: ce ꝓpͥe quibꝰdam reb
roluiberi. msunre aptauitanda sit lon¬
hiddo serisionis Hoc idõ dicine qͥs¬

Expanded text:
 simul cum psalmis, dicuntur et proprie praeter psalmos. et multis aliis exemplis doceri potest multa rerum uocabula et uniuersaliter poni et proprie quibusdam rebus adhiberi, nisi in re aperta uitanda sit longitudo sermonis. hoc ideo dixi, ne q
Abbreviated transcription (Latin):
uitiorum sola medicina Nascebatur
in quam homo nullum habens. nullũ
habiturus omĩno peccatum: ꝑ quem re¬
nascerent᷑ lib̾andi a peccato: qui nasci
ñ possent sine peccato: Quamuis emni
carnali concupiscentia quȩ in est geni¬
talib m̃bris bene utatur castitas conui-¬
ꝗalis : h̃ tñ motus ñ uolũntarios quib
ostendit uł millam se inparadiso ante
peccatum ẽẽ potusse: uł ñ talem fuisse
ui fuit. ut aliquando resisteret uolunta¬
a Nunc autẽ illam t̾alem ẽẽ sentimus
unt repugnans segi m̃tis etiam sinulla
e causa generandis timulos ingerata.
coeundi: Ubi si ei ceditur peccando sacie¬
tur: si ñceditur dissentiendo frenet᷑.
Quȩ duo aliena fuisse a paradiso aute
peccatum dubitare quis possit: Nã
neq illa honestas faciebat aliquid in¬
becorum: neq illa felicitas paciebat᷑
aliquid in pacatum: Oportebat itaq
ui ista carnalis concupiscentia nullar
wieẽt omino quando concipiebatur
birgims partus: in quo nehil morte

Expanded text:
itiorum sola medicina. Nascebatur homo, inquam, nullum habens, nullum habiturus omnino peccatum, per quem renascerentur liberandi a peccato, qui nasci non possent sine peccato. Quamvis enim carnali concupiscentia, quae inest genitalibus membris, bene utatur castitas conjugalis; habet tamen motus non voluntarios, quibus ostendit vel nullam se in paradiso ante peccatum esse potuisse, vel non talem fuisse si fuit, ut aliquando resisteret voluntati. Nunc autem illam talem esse sentimus, ut repugnans legi mentis, etiam si nulla est causa generandi, stimulos ingerat coeundi: ubi si ei ceditur, peccando satietur; si non ceditur, dissentiendo frenetur: quae duo aliena fuisse a paradiso ante peccatum, dubitare quis possit? Nam neque illa honestas faciebat aliquid indecorum, nec illa felicitas patiebatur aliquid impacatum. Oportebat itaque ut ista carnalis concupiscentia nulla ibi esset omnino, quando concipiebatur virginis partus, in quo nihil dignum
Abbreviated transcription (Latin):
enim atiq ds̃ hominẽ aliunde
susciꝑe in uo eẽt mediator dĩ & homi-¬
num. ñ de genere illiꝰ adam qui pecca¬
to suo genus obligauit humanũ: sic̃
ipsum quem pͥmum creauit ñ de ge-¬
nere creauit alicuuis : Poterat gͦ uł sic
uł alio quo uellet mͦ creare unum aliũ
de quo uinceretur uictor prioris: s me¬
lius iudicanit. ut de ipso quod uictum
fuerat genere assumeret hominẽ ds̃.
ꝑ quem generis humani uinceret mi¬
micum: Et tñ ex iurgine: cuiꝰ conceptũ.
sp̃s ñ caro. fides ñ libido p̃uenit: Nlec
int̾fuit carnis concupiscentia. ꝑ quã
seminantur & concipiunt᷑ ceteri

Expanded text:
enim utique Deus hominem aliunde suscipere, in quo esset mediator Dei et hominum, non de genere illius Adam, qui peccato suo genus obligavit humanum; sicut ipsum quem primum creavit, non de genere creavit alicujus. Poterat ergo vel sic, vel alio quo vellet modo creare unum alium de quo vinceretur victor prioris: sed melius judicavit, et de ipso quod victum fuerat genere assumere hominem Deus, per quem generis humani vinceret inimicum; et tamen ex virgine, cujus conceptum spiritus, non caro: fides, non libido praevenit . Nec interfuit carnis concupiscentia, per quam seminantur et concipiuntur caeteri
Abbreviated transcription (Latin):
m̃dationẽ ꝓpt̾ in equalitatẽ uł imparilita¬
tem. uł dissimilitudinẽ substantiȩ: inscͥp¬
turis hec posita intelliguntur: Quia etiã
siuoluisset ds̃ pater ꝑ subiec̾tam creatu¬
ram ui sibilit̾ appadere: ab furdissime tũ
aut a filio quẽ genuit. aut ab
qui

Expanded text:
m, non propter inaequalitatem vel imparilitatem vel dissimilitudinem substantiae in Scripturis haec posita intelliguntur: quia etiam si voluisset Deus Pater per subjectam creaturam visibiliter apparere, absurdissime tamen aut a Filio quem genuit, aut a qui
Abbreviated transcription (Latin):
expedit: Quomꝰ tũ ista sine rationali uł intel¬
lectuali creatura potuerint fieri ñ uideo: neq
ad huc locus ẽ explicare. cur ita sentiam. qͣn-¬
tum uires dñs dedit Prius enim sunt dis-¬
cutienda & refellenda hereticorum argu-¬
ta: quȩ ñ exdiuinis libris s ex̃ rationib
pferunt. quib se uehem̃ter cogere
bitrantur. testimonia scͥpturarum que
De patre & filio & sp̃u scõ sunt ita eẽ intel¬
ligenda ut ipsi uolunt: Nunc autẽ non id
minoren filium quia missus ẽ a patre nec

Expanded text:
expedit. Quomodo tamen ista sine rationali vel intellectuali creatura potuerint fieri, non video. Neque adhuc locus est explicare cur ita sentiam, quantum vires Dominus dederit. Prius enim sunt discutienda et refellenda haereticorum argumenta, quae non ex divinis Libris, sed ex rationibus suis proferunt, quibus se vehementer cogere arbitrantur, testimonia Scripturarum quae de Patre et Filio et Spiritu sancto sunt, ita esse intelligenda ut ipsi volunt. 32. Nunc autem non ideo minorem Filium quia missus est a Patre, nec
Abbreviated transcription (Latin):
sus. nam nͥ reminiscendo ñ redit ada¬
lud. & nͥ amando. redire ñ curat nig
ogitacionis intuitus: ita dilectio quȩ
usionẽ in memoria constitutam. et uisio¬
nem cogitacionis inde formatam. quasi
entẽ ꝓlemꝙ conungit. nͭ habet appe-¬
uidi scientiam quȩ sine memoria et in¬
pelligentia ñ potest ẽẽ quod recte dilige

Expanded text:
us; nam nisi reminiscendo non redit ad aliquid, et nisi amando redire non curat nostrae cogitationis intuitus: ita dilectio quae visionem in memoria constitutam, et visionem cogitationis inde formatam quasi parentem prolemque conjungit, nisi haberet appetendi scientiam, quae sine memoria et intelligentia non potes
Abbreviated transcription (Latin):
inheserit: attrahat secum etiar.
ad se cogitandum quodanimꝰ realr
quia illa corpora sunt quȩ foria pli
carnis ad amauit. eorumq diutur
quadam familiaricate iinualicat stł
secum potest introrsus po
luit et rapit factas in semeti
ipsa. Dat enimͣ formandis qui
substantiȩ suȩ: Seruat autẽ aligi
libere de spetie talium miiginũ

Expanded text:
inhaeserit, attrahat secum etiam cum ad se cogitandam quodam modo redit. Et quia illa corpora sunt, quae foris per sensus carnis adamavit, eorumque diuturna quadam familiaritate implicata est, nec secum potest introrsum tanconvolvit, et rapit factas in semetipsa de semetipsa. Dat enim eis formandis quiddam substantiae suae: servat autem aliquid quo libere de specie talium imaginum
Abbreviated transcription (Latin):
n tquid ergo ei p̃ceptum ẽ ut seipsa
cognoscat: Credo ut se cogitet et
naturam suam ordinari appetat: sub eo
scilicet cui subdenda ẽ supra ea quib pre¬
ponenda ẽ: Subillo aquo regi debet. su¬
pra ea quȩ regere debet: Multa enimi
ꝑcupiditatẽ prauam. tanquam sui sit obli¬
la: sie agat: Hidet enim quedam intr uise¬
cus ꝑuilehia in prestantioꝵ natura quȩ d̃s
est: et cum stare debeat ut ea fruatur. uo¬
moueteuꝙ ce labitur inminus &e miius.
quod putatur amplus & ampliꝰ quia e¬
nec ipsa sibi nec ei q̃mnequam sufficit. re¬
cedenti ab illo qui solus fufficit. Ideoꝙ ꝑ.
egestatem ac difficultatẽ fit minisintema
aractiones sias. & inquietas delectationes
qias ꝑeas colligit: atq ita cupiditate ad¬
quirenddi nõticias exhis quȩ forefeant.
Qutum cogntum genus amat & sentu
iuti posse nisi impensa cura teneati
lecuritatẽ: Tantoq se ipsam mirui
rat: quantomagis secura ẽ quod se

Expanded text:
tquid ergo ei praeceptum est, ut se ipsam cognoscat? Credo, ut se  secundum naturam suam ordinari appetat, sub eo scilicet cui subdenda est, supra ea quibus praeponenda est; sub illo a quo regi debet, supra ea quae regere debet. Multa enim per cupiditatem pravam, tanquam sui sit oblita, sic agit. Videt enim quaedam intrinsecus pulchra, in praestantiore natura quae Deus est: et cum stare debeat ut eis fruatur, vomoveturque et labitur in minus et minus, quod putat amplius et amplius; quia nec ipsa sibi, nec ei quidquam sufficit recedenti ab illo qui solus sufficit: ideoque per egestatem ac difficultatem fit nimis intenta in actiones suas et inquietas delectationes quas per eas colligit; atque ita cupiditate acquirendi notitias ex iis quae foris sunt, quorum cognitum genus amat et sentit amitti posse, nisi impensa cura teneatur, perdit securitatem, tantoque se ipsam minus cogitat, quanto magis secura est quod se