comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
curarũ ñ uidet: Qd̃ ille tantumdẽ
efficere ualet: qui se de ext̾iorib
scłi curis abstrahit: et totum in
scripturaꝵ meditatione de figit:
Quidam habent intelligentie in¬
genium: s negligunt letionis stu¬
dium: et qd̃ legendo scire potuert᷑.:⁊
negligendo contempnunt: Qui¬
cdam uero amorem sciencli habent:
s tartlitate sensus p̾pediunt᷑: Qi
tamen assidua lectione sapiunt id¬
qd̃ in geniosi ꝑdesidiam ñ noue¬
runt: Ingenio tardi. et si ñ ꝑ na¬
turam: ꝑ assiluitatẽ tamen lecti¬
onis augmentant᷑:. Nam qmuis
sensus hebitudo sit: frequens tam̃
lectio intelligentiam adhibet: Sĩc
qui tardus ẽ ad capiendum. ꝓi
tentione tamen boni studii premi¬
um ꝑcipit: ita qui prestitum sibi
a cleo in genium intelligentie neg¬
ligit conclempnationis reus existit:
qͥa donum qd̃ accepit despicit: &
ꝑdesidiam derelinquit: Quidã
cdei iudicio donum scientie qd̃
negligunt accipiunt: ut durius

Expanded text:
curarum non videt. Quod ille tantumdem curarum non videt. Quod ille tantumdem efficere valet, qui sese de exterioribus saeculi curis abstrahit, et totum sese in Scripturarum meditatione defigit. 5. Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negligunt lectionis studium; et quod legendo scire potuerunt, negligendo contemnunt. Quidam vero amorem sciendi habent, sed tarditate sensus praepediuntur; qui tamen assidua lectione sapiunt, quod ingeniosi per desidiam non noverunt. 6. Ingenium tardius etsi non per naturam, per assiduitatem tamen lectionis augmentatur. Nam quamvis sensus hebetudo sit, frequens tamen lectio intelligentiam auget. 7. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii praemium percipit, ita qui praestitum sibi ex Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnationis reus existit, quia donum quod accepit despicit, et per desidiam delinquit. 8. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt accipiunt, ut durius
Abbreviated transcription (Latin):
emo pot̾ sensum scripture
scẽ cognoscere nisi legencli
familiaritate: sic̃ scriptum ẽ: Ama
illam: et exaltabit te: Glorrfica¬
beris abea: dum eam fueris am¬
plexatꝰ. Quanto qͥsq magis insa¬
eris eloquiis assiduus fuerit.⁊ tan¬
litur: tanto uberiꝰ fructificat
Qunto ampliꝰ ad quamlibet artẽ
homo conscendit: tantomagis ad
hominem ars ipsa descendit: sĩc
in lege scribit᷑:. Moyses ascendit
inmontem: & dñs clescenclit. Ne
rum ẽ cde otio sp̃ali. qd̾ ille tantũ
secreta diuinoꝵ serutabit᷑ mancla¬
torum. qui abactione t̾rene cure
auocauerit animum: et sedula fa¬
miliaritate scripturis scĩs in hese¬
rit: Nam sic̃ cecus et uidens pot̃ qͥ¬
dem uterq ambulare. s ñ consimi¬
li libertate: dum cecus ꝑgens qd̃ ñ
uiclet offenclat: uicdens uero offẽ¬
dicula caueat. et quo sit ꝑgendũ
agnoscat: sic et qui nubilo t̾rene
cure fuscat᷑: si temptet dei ꝑscru¬
tari mysteria ñ ualet: qͥa caligine

Expanded text:
emo potest sensum Scripturae sanctae cognoscere, nisi legendi familiaritate, sicut est scriptum: Ama illam, et exaltabit te; glorificaberis ab ea, cum eam fueris amplexatus . 2. Quanto quisque magis in sacris eloquiis assiduus fuerit, tanlitur, tanto uberius fructificat. 3. Quanto amplius ad quamlibet artem homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit, sicut in Lege scribitur: Moyses ascendit in montem, et Dominus descendit . 4. Verum est de otio spirituali, quod ille tantum secreta divinorum scrutabitur mandatorum, qui ab actione terrenae curae a vocaverit animum, et sedula familiaritate Scripturis sanctis inhaeserit. Nam sicut caecus et videns potest quidem uterque ambulare, sed non consimili libertate, dum caecus pergens quo non videt offendat, videns vero offendicula cavet, et quo sit pergendum 291 agnoscat; sic et qui nubilo terrenae curae fuscatur, si tentet Dei perscrutari mysteria, non valet, quia caligine
Abbreviated transcription (Latin):
angłica ẽ uita: Castitas cum
humilitate sp̃s scĩ merebrt᷑ habi¬
tationẽ. que expellit immundi¬
ciam libidinũ: dicente script᷑a:
Corpꝰ peccatis subditum: spc̃ sc̃s̃
effugiet: Membra nr̃a cło debẽt
esse clicata: ñ fornicationi: Oppo¬
nat homo desiderio carnis sue:
et̾noꝵ flaminas tormentoꝵ: Ad¬
suescat iuuenis castitatẽ: ut sit
dignꝰ sapientie di: Nbi immun¬
ditia ẽ corꝑis. ⁊ ibi habitatio dia¬
bolici sp̃s: qͥ maxime gauclet in
qͥuatione carnis nr̃e: Om̃s immũ¬
dici x do displicent: et maxime
que ñ st̃ naturales: Linmonet
nos itaq script᷑a scã dicens: Post
concupiscentias tuas ñ eas: & a
uoluntate tua auertere: Si p̾stas
anime tue concupiscentias eiꝰ: fa¬
ciet te in gaudium inimicis tuiᷤˢ
uenire Eius quoq modi salo¬
mon sapientissimꝰ. ꝓferebat sen¬
tentias. de cauenda immundicia¬
lans labia meretricis: & nitidiꝰ
oleo guttur eiꝰ: Nouissima aut̃

Expanded text:
angelica est vita; castitas cum humilitate, Spiritus sancti merebitur habitationem, quem expellit immunditia libidinum, dicente Scriptura: Corpus peccatis subditum Spiritus sanctus effugiet . Membra nostra debent Deo esse dicata, non fornicationi: opponat homo desiderio carnis suae aeternorum flammas tormentorum; assuescat juvenis castitatem, ut sit dignus sapientiae Dei. Ubi immunditia est corporis, ibi habitatio diabolici spiritus, qui maxime gaudet in inquinatione carnis nostrae. Omnes immunditiae Deo displicent, et maxime quae non sunt naturales. Admonet itaque nos Scriptura sancta dicens: Post concupiscentias tuas non eas, et a voluntate tua avertere. Si praestes animae tuae concupiscentias ejus, faciet te in gaudium inimicis tuis venire . Ejus quoque modi Salomon sapientissimus proferebat sententias de cavenda immunditilans labia meretricis, et nitidius oleo guttur ejus; novissima
Abbreviated transcription (Latin):
das auerbis oris mei: Longe fac
abea uiam tuam: & ne ad ꝓpin¬
ques forib cdomꝰ eiꝰ: Hoc siquidẽ
ũ solum de meretricũ immundi¬
cia clixit: s etiam de omĩ carnis
concupiscentia. que sollicitat ani¬
mam suis consentire desicderiis:
S ratio mentis ꝓ hib̾e debet im¬
petus carnis: et refrenare uolup¬
tates eiꝰ iniqͣs. Item ille qͥ supͣ ꝓhi¬
bens cohabitationẽ feminaꝵ iuue¬
nib dicit: Numqͥd abscond̾e pot̃
ho ignem in sinu suo. ut uestimenta
illiꝰ ñ arcleant: aut ambulare suꝑ
prunas. et ñ comburent᷑ plante eiꝰ:
Sic qͥ in gredit᷑ ad mulierem ꝓximi

Expanded text:
das a verbis oris mei. Longe fac ab ea vias tuas, et ne appropinques foribus domus ejus . Hoc siquidem non solum de meretricum immunditia dixit, sed etiam de omni carnis concupiscentia, quae sollicitat animam suis consentire desideriis. Sed ratio mentis prohibere debet impetus carnis, et refrenare voluptates ejus iniquas. Item ille qui supra, prohibens cohabitationem feminarum, juvenibus dicit: Nunquid abscondere potest homo ignem in sinu suo, ut vestimenta illius non ardeant? Aut ambulare super prunas, ut non comburantur plantae ejus. Si
Abbreviated transcription (Latin):
mulierem ñ tangere: qͣsi statu in
tactu ꝑiculum eẽt: Pulchra ẽ casta
iuuenũ pudicitia & do amabilis: &
ad omne bonum utilis: Qui filios
habet spĩtales uł caruales nutriat
illos in castitate cdo: ũ in fornicatio¬
ne diasabolo: Quid ꝓ dest homi¬
ni filium habere: nutrire: ama¬
re. si et̾nis eum nutriat cormentis:
Qui incastitate uiuunt: angłicã
habent in t̾ris conu̾sationem: Cas¬
titas hominẽ celo coniungit: an¬
głis facit ciuem: Qui mulierẽ
mereat᷑ filioꝵ a cło acciꝑe. Nemo
dicat a fornicatione se custodire:
tẽptatione ꝓuentũ: Talis unicuiq
homini temptatio clat᷑ siue in car¬
nis clesiderio: siue in ambicione
scł̃i: uł etiam inquacumq tẽptatio¬
nis molestia qualem aut cũ laude
uincere. aut cum obꝓbrio subcũb̾e
pot̾it:. Om̃ĩb enĩ castitas ꝑ necessa¬
ria ẽ: s maxime ministris xp̃i alta
decet d̃m habere ministros. qui
s potiꝰ continentia castitatis splen¬
deant: et totius honestatis fulge

Expanded text:
tangere , quasi statim in tactu periculum esset: pulchra est enim casta juvenum pudicitia, et Deo amabilis, et ad omne bonum utilis. Qui filios habet spiritales, vel carnales, nutriat illos in castitate, Deo, non in fornicatione, diabolo. Quid prodest homini filium habere, nutrire, amare, si aeternis eum nutriat tormentis. Qui in castitate vivunt, angelicam habent in terris conversationem. Castitas hominem coelo conjungit, angelis facit civem. Qui mulierem mereatur filiorum a Deo accipere. Nemo dicat, a fornicatione se custodire ntentatione proventum. Talis unicuique homini tentatio datur, sive in carnis desiderio, sive in ambitione saeculi, vel etiam in quacunque tentationis molestia, qualem aut cum laude vincere, aut cum opprobrio succumbere poterit. Omnibus enim castitas semper necessaria est, sed maxime ministris Christi aldecet Dominum habere ministros, qui sed potius continentia castitatis splendeant et totius honestatis fulgea
Abbreviated transcription (Latin):
Sic mentiri ñ pot̃. qui ñ loqͥt᷑.
sic ꝑ iurare ñ pot̃. qui iurare ñ
appetit: Non ẽ contra cl̃i p̾ceptũ
iurare: s dum usum uirandi
iurare timet. Multi enĩ ut fal¬
ꝑiurant: & ꝑfidem sacram̃ti
fidem faciunt uerbi: Sicq fal¬
lendo dum ꝑ iurant & menti¬
unt᷑. hominẽ incautum deci¬
piunt. Interdum & falsis la¬
crimis seducti decipimur: ꝙ
sine iuramento loqui dispo¬
nimus: s incredulitate eoꝵ qͥ
ñ credunt qd̃ dicimꝰ. iurare cõ¬
pellimur: taliq necessitate iu¬
randi consuetudinẽ facimus:
Sunt multi ad credendum
pigri: qͥ ñ mouentur ad fidẽ
uerbi: Grauiter enĩ delin¬
quunt: qui sibi loquentes
iurare cogunt: Quacumq
arte uerboꝵ qͥs iuret: ds tam̃
qui conscientie testis ẽ ita hoc
accipit. sĩc ille cui iuratur in¬
telligit: Dupliciter autẽ reus
fit qui & cłi nomen in uanũ
assiunit: & ꝓximum dolo
sacramentum. quo malum
in caute ꝓmittit᷑: ueluti si
quispiam ad ultere ꝑpetuã¬

Expanded text:
Sicut mentiri non potest qui non loquitur, sic pejerare non potest qui jurare non appetit. Non est contra Dei praeceptum jurare, sed dum usum jurandi ejerare timet. Multi ut per fidem sacramenti fidem faciant verborum: sicque fallendo dum perjurant et mentiuntur, hominem incautum decipiunt. Interdum et falsis lacrymis seducti decipimur, et que sine juramento loqui disponimus, sed incredulitate eorum qui non credunt quod dicimus, jurare compellimur, talique necessitate, jurandi consuetudinem facimus. Sunt multi ad credendum pigri, qui non moventur ad fidem verbi. Graviter autem delinquunt qui sibi loquentes jurare cogunt. Quacunque arte verborum quis iurat, Deus tamen, qui conscientie testis est, ita hoc accipit sicut ille cui iuratur intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et Dei nomen in vanum assumit et proximum dolo sacramentum quo malum incaute promittitur, veluti si quispiam adulterae perpetua
Abbreviated transcription (Latin):
rius dicit: Compassionẽ enĩ
pximi: plerumq obsidet pie¬
tas falsa: Qui enĩ clolorem ex¬
cipit in aliena necessitate: cru¬
cem portat in mente: Neq enĩ
aliter reclemptoris nr̃i mem¬
& compaciendo primo: Crux
qͥppe: a cruciatu dẽ. Et duob
modis crux tollit᷑: cum aut ꝑ
abstinentiam carnem affligi
mus.⁊ aut ꝑcompassionem ꝓxi¬
mi necessitatẽ illius nr̃am pu¬
tamus: Nam si hanc quisq¬
dem baiulat: s ire post d̃m recu¬
& rectitudo uitiis debetur: ut
in uno eodemq homine. & dili¬
gamus bonum qd̃ factus ẽ. & ꝑse¬
quamur mala q̃ fecit: nedum
culpas incaute remittimus ⁊ ñ
iam ꝑcaritatẽ compati. s ꝑ negli¬
gentiam condescendisse uideam᷑:¬
Hoc gͦ nos debemius exhibere
ꝓximis: qd̃ in dignis nobis a cre¬
atore nr̃o conspicimus exhiberi:
Muius ꝓximum amare conuin¬
citur: qui ñ cum eo in necessitate
partitur. Itẽ dic̃: Nulla que
possumꝰ frĩb impendere: bona
recusemus: Inde enĩ ei qui ẽ sr̃

Expanded text:
RIUS. Compassioni enim proximi plerumque obsistit pietas falsa. Qui enim dolorem excipit in aliena necessitate, crucem portat in mente. Neque enim aliter Redemptoris nostri memet compatiendo proximo. Crux quippe a cruciatu dicitur: et duobus modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam crucem Domini ajulamus, aut per compassionem proximi, necessitatem illius nostram putamus. Nam si haec quisqidem bajulat, sed ire post Dominum recuet rectitudo vitiis debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum quod factum est et persequamur mala que fecit, ne, dum culpas incaute remittimus, non iam per caritatem compati, sed per negligentiam condescendisse videamHoc ergo nos debemus exhibere proximis quod indignis nobis a Creatore nostro conspicimus exhiberi. Minus proximum amare convincitur, qui non cum eo in necessitate partitur. Nulla quae possumus fratribus impendere bona, recusemus. Inde enim ei qui est super
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ intolerantiam suam testis ẽ:
qͥa bonus ñ ẽ: Bonus ñ fuit: qͤm
maloꝵ prauitas ñ ꝓbauit. ferrũ
nr̃e anime nequaqͣm ꝑ ducitur
ad subtilitatẽ a cuminis: si hoc
ñ eraserit aliene lima prauita
ñ negligamus curam ꝓximi:
Si enĩ qd̃ impendi nobis recte
uolumus. aliis imꝑtimur⁊ &
qd̾ nobis fieri nolumus. hoc ali¬
is facere ipsi deuitamus: carita¬
tis iura illesi seruamus: Basi¬
nec ꝓximo tuo cupias euenire:¬
Condole in alienis calamitatib:
alienis merorib: In tribulatio¬
ne alterius: ꝙ tu esto tristis: Ta¬
lis esto aliis: quales optas ẽẽ cir¬
ca te alios. Qd̃ ñ ius pati alteri¬
ñ facias: & ñ inferas alio mala:
ne patiaris similia: Ita clemens
esto in alienis delictis. sic̃ in tuiᷤ:
ut ne aliter. te. aliter alios pen¬
ses: s & sic alios iudica: ut uidi¬
car⁊ cupis. Effrem dic: Cum enĩ
inuicem onera nr̃a portamus:
colluctatorem nr̃m diabolum cõ¬
strum qui incelis ẽ honorificamꝰ:

Expanded text:
is est quia bonus non est. Bonus non fuit quem malorum pravitas non probavit. Ferrum nostrae animae nequaquam perducitur ad subtilitatem acuminis, si hoc non eraserit aliena lima pravitatne negligamus curam proximi. Sic enim et quod impendi nobis recte volumus, aliis impertiamur: et quod nobis fieri nolumus, hoc aliis facere ipsi devitemus. Charitatis jura illaesi servemus. BASInec proximo tuo cupias eCondole in alienis calamitatibus, alienis laboribus, in tribulatione alterius, et tu esto tristis. Talis esto aliis quales optas eca te alios. Quod non vis pati, non facias, et non inferas alteri, mala ne patiaris similia. Ita clemens esto in alienis delictis sicut in tuis, ut nec aliter te, nec aliter alios penses: et sic alios judica, ut judicari cupis. EPHRAEM. Cum enim invicem onera nostra portamus, colluctatorem nostrum diabolum construm qui in coelis est, honorificamus.
Abbreviated transcription (Latin):
filium suum: assidue dat illi
flagella. ut letetur in nouissi¬
mo suo. Qui docet filium suũ.
mesticorum in illo głabit᷑: Qui¬
docet filium suum in zelo mittit
inimicum: & in medio amicoꝵ
głabit᷑ in illo: Non des filio po¬
testatẽ in iuuentute sua: & ne
despicias cogitatus illiꝰ Afiliis
tuis caue: & a domesticis tuis se¬
parare: filio & mulieri & frĩ & a¬
mico: ñ des potestatem suꝑ te in
uita tua: Meliꝰ ẽ enĩ ut filii tuite
rogent: qͣm tu respicias ad mauꝰ
filioꝵ tuoꝵ. Utile ẽ sine filii
mori: qͣm relinquere impios:
Doce filium tuum & oꝑare in
illum: ne in turpitucline illiꝰ
confundaris: Ne decleris aliis
possessionem tuam: neforte pe¬
niteat tez. Suꝑ filiam lixxurio¬
sam firma custodiam: neqͣndo
sapiens qnͣdo filium suum ñ bo¬
ne indolis amittit. ñ loleat qd̾
talem ꝑliderit: s doleat qd̾ ta¬
lem habuerit:
LUIII. De diuitib

Expanded text:
filium suum, assiduat illi flagella, ut laetetur in novissimo suticorum in illo gloriatudocet filium suum, in zelum mittit inimicum, et in melio inimicorum gloriabitur in illo . Non des filio potestatem a juventute sua, et ne despicias cogitatus illius . A filiis tuis cave, et a domesticis tuis separare . Filio et mulieri, fratri et amico, non des potestatem super te in vita tua . Melius est enim ut filii te rogent, quam te respicere in manus filiorum . Utilius est sine filiis mori quam relinquere filios impios. Doce filium tuum, et operare in illo, ne in turpitudinem illius offendas . Ne dederis alii possessionem tuam, ne forte poeniteat te . Super filiam luxuriosam firma custodiam, ne quando sapiens quando filium suum bonae indolis amittit, non doleat quod talem perdiderit, sed gaudeat quod talem habuerit. CAPUT LVII. De divitib
Abbreviated transcription (Latin):
nos relinq filios ac nepotes: Qͥ
parcit uirge. odit filium suum:
Qui autẽ cliligit illum: in stan¬
ter erudit: Corona senum. filii
filioꝵ: & gła filioꝵ patres eoꝵ:
Ira patris filiꝰ stuitus: & dolor
matris que genuit eum: Ih̾s
filiꝰ sirach dic̃: filii tͥ sunt. eru¬
di illos: & curua illos apuerieia

Expanded text:
redes, filios et nepotes . Qui parcit virgae, odit filium suum . Qui autem diligit eum, instanter illum erudit . Corona senum filii filiorum, et gloria filiorum patres eorum . Ira patris filius stultus, et dolor matris quae genuit eum . JESUS SIRACH. Si filii tibi sunt, erudi illos
Abbreviated transcription (Latin):
Ropter peccatum primi
hominis humano generi
pena diuinitꝰ illata ẽ seruitutis:
ita ut quib aspicit ñ congruere
libertatem. his misericordius irro¬
get seruitutẽ: Et licet ꝑpeccatum
ideo discreuit hominib uitam ali¬
os seruos constituens. alios dños:
ut licentia male agendi seruorũ:
potestate cdnãntium restringatur.
Nam si om̃s si ne metu fuissent:
qͥs eẽt qui amalis quempiam cohi¬
beret: Inde et ingentib pͥncipes
regesq electi sunt: ut terrore suo
popłos amalo chohercerent: atq
ad recte uiuendum legib subde
omĩs caro: hoc ẽ carnalis potentia
Melior ẽ subiecta seruitꝰ qͣmͣ elata
libertas: Multi inueniunt᷑ dõ li¬
bere seruientes sub dnĩs constitut
flagitiosis: qͥ et subiecti st̃ illis cor¬
pore:⁊ prelati tamen st̃ mente:
.xluiii. De prelatis.

Expanded text:
ropter peccatum primi hominis humano generi poena divinitus illata est servitutis, ita ut quibus aspicit non congruere libertatem dignitatem, his misericordius irroget servitutem. Et licet peccatum ideo discrevit hominibus vitam, alios servos constituens, alios dominos, ut licentia male agendi servorum, potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset, qui a malis quempiam cohiberet? Inde et in gentibus principes regesque electi sunt, ut terrore suo populos a malo coercerent, atque ad recte vivendum legibus subderomnis caro , hoc est, carnalis poteMelior est subjecta servitus quam elata libertas. Multi enim inveniuntur Deo libere servientes sub dominis constituti flagitiosis, qui, etsi subjecti sunt illis corpore, praelati tamen sunt mente. XLVIII. De praelatis.
Abbreviated transcription (Latin):
detegit᷑: statunq despicit. quẽ
se diligere si mulauit: Amici¬
tia certa nulla ui excludit᷑.
nullo tempore abolet᷑:. ħbicũq
se uerterit tempus: illa frrmis¬
sima ẽ Rari st̃ amici: qui us¬
q adfinem existunt cari: Qsͦ
enĩ aliqui conglutinatos a ca¬
ritate habuerunt: postqͣm ad
culmen honoris uenert̃. amieos
habere despiciunt: Illa ẽ uera
tiam: scilicet ut gratis amet a¬
mantẽ:. Plerm̃nꝑ amicitia ex
necessitate uł indigentia nascit᷑.
citiam querit: qui nicħ egendo
eam appetit: Nam illa ex ino¬
pia breuis ẽ & fucata: ista pura
atq ꝑpetua: Non sis leins in
ꝑdiderit: tunc sentit quid bo¬
ni habuerit. postqͣm habere de¬
sierit: Melius ẽ inimicitias ho¬
minũ infidelium subire ꝑpetuaᷤ:
qͣm dm offensis amicitiis noxi¬
um ꝓuocare. Si ceciderit inimi¬
cus tuus: noli gratulari: Non
leceris suꝑ inimici interitum:
ne suꝑ ueniant inte similia: Qͥ

Expanded text:
detegitur, statimque despicit quem detegitur, statimque despicit quem se diligere simulavit. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur: ubicunque se verterit tempus, illa firmissima est. Rari sunt amici, qui usque ad finem existant chari. Quos enim aliqui conglutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen honoris venerint, amicos habere despiciunt. Illa vera amitiam, scilicet, ut gratis amet amantem. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur,citiam quaerit, qui nihil agendo eam appetit. Nam illa ex inopia brevis et fucata, ista pura atque perpetua. Non sis levis in perdiderit, tunc sentit quid boni habuerit, postquam habere desierit. Melius est inimicitias hominum infidelium subire perpetuas, quam Dei offensam amicitiis noxiis provocare. Si ceciderit inimicus tuus, noli gratulari. Non laeteris super inimici interitum, ne superveniant in te similia. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
cum tuum pͥorem: Peccator
turbabit amicos: & inmedio
pacem habentium in mitet
inimicitiam: Non statuas ini¬
micum tuum penes te. nec
rat cathedram tuam: Augusti¬
nus dĩe: Maliuolus u animus
contristat᷑: si eiꝰ inimicꝰ corrept᷑
In amicis enĩ ñ res querit᷑. s uo¬
luntas: Sanctus amor impacien
tiam ñ habet: falsus rumor cito
terraꝵ longitudo ñ separat. Gre¬
goriꝰ dicit: Time enĩ ueraciter fi¬
deles sumꝰ: si qd̃ uerbis ꝓmitti¬
mus. oꝑib adimplemus: Qui
enĩ inimicum gladio ñ pot̃ ꝑ se¬
qui: ꝑ sequit᷑ oratione:. Hysi¬
dorus dic̃. Tune uere a matur
enĩ intemꝑanter amicum amat:
ꝓ se magis illum ñ ꝓclo amat:
Sepe ꝑ simulationem amicitia
colligit᷑: ut qui ñ potuit aꝑte
decipere. ⁊ decipiat fraudulenter:
Tunc quisq magis fit affectu di¬
uine iustitie contrarius: cum
despicit amicum aliqua aduersi¬
tate ꝑcussum,. Cum enĩ aduersa
ꝓcedunt amitus fraudulent᷑ ecu.

Expanded text:
cum tuum priorem . Peccator cum tuum priorem . Peccator turbabit amicum, et in medio pacem habentium immittit inimicitiam . Non statuas inimicum tuum penes te, nec teram tuam . AUGUSTINUS. Malevolus vero animus contristatur, si ejus inimicus correptus In amicis enim non res quaeritur, sed voluntas. Satiam non habet; falsus rumor cito terrarum longitudo non separat. GREGORIUS. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus, opere adimplemus. Qui enim inimicum gladio non potest persequi, persequatur oratione. ISIDORUS. Tunc vere amicus enim intemperanter amicum amat, pro se magis illum, non pro Deo amat. Saepe per simulationem amicitia colligitur, ut qui non potuit aperte decipere, decipiat fraudulenter. Tunc quisque magis fit pietati divinaeque justitiae contrarius, cum despicit amicum aliqua adversitate percussum. Unde enim adversa procedunt, amicus fraudulentus
Abbreviated transcription (Latin):
Beatus qͥ inuenit amicum uerũ:
Qui denuclat archanum a mi¬
ci. ꝑdit fidem: & ñ inueniet
amicum ad animam suam: De¬
nuclare autẽ amici misteria:
desꝑatio ẽ anime: Cum amico
tuo confirma uerbum : & fide¬
liter age cum illo: & in omni
tempore inuemes qd̾ tͥ necessari¬
um ẽ: Est amieꝰ. solo nomine¬
illius in oꝑib tuis: Qui timet
d̃m eque habebit amicrtiam bo¬
nam : qm̃ scdm illum erit ami¬
citia illius Scd̾m uirtutẽ tuã
caue te aꝓximo tuo: & cum
Non crecdas in imico tuo inetͤ¬
num: qͥa sicut eramentum eru¬
ginabit malitia illius: In labiis
sins indulcatur inimicꝰ: & in
corde suo in sidiatur ut subu̾¬
tat te in foueam: In oculis tuis
lacrimat᷑ inimicus: & quasi
ad ianuam suffodiet plantas tu¬
as: Caput suum mouebit. &¬
surrans cõmutabit uultum su¬
um. In oculis tuis lacrimat᷑ ini¬
micꝰ: & si inuenerit tempꝰ ñ sa¬
ciabit᷑ sangͥne Si incurrerint
tͥ mala: inuemies illic mimi¬

Expanded text:
Beatus qui invenit amicum verum . Beatus qui invenit amicum verum . Qui denudat arcana amici, perdit fidem, et non inveniet amicum ad animam suam . Denudare autem amici mysteria, desperatio est animae . Cum amico tuo confirma verbum, et fideliter age cum illo, et omni tempore invenies quod tibi necessarium est . Est amiillius in operibus tuis . Qui timet Dominum, habebit amicitiam bonam: quoniam secundum illum erit amicitia illius . Secundum virtutem tuam cave te a proximo tuo, et cum Non credas inimico tuo in aeternum . Sicut enim aeramentum aeruginabit malitia illius . In labiis suis indulcat inimicus, et in corde suo insidiatur, ut subvertat te in foveam . In oculis tuis lacrymatur inimicus, et quasi adjuvans suffodiet plantas tuas. Caput suum movebit, surrans commutabit vultum suum. In oculis tuis lacrymatur inimicus, et si invenerit tempus, non satiabitur sanguine . Si incurrerint tibi mala, invenies illic inimi
Abbreviated transcription (Latin):
Amico fideli: nulla ẽ compara
tio: Amicꝰ fidelis medicamentum
uite ẽ: & imiortalitatis: Qui me¬
tuunt dnm: inueniunt amicum
fidelem: Non derelinquas ami¬
cum antiquum: nouus enĩ ñ erit
similis illi: Ninum nouum ami¬
cus nouus. ueterascit: & cum sua¬
uitate bibes illud. Non omnem
hominẽ induicas indomum tuam:
Multe enĩ st̃ insidie. dolosi: Nõ¬
& inimico noli enarrare sensum
tuum: ꝙ si ẽ tͥ delictum noli de¬
aui nudare. Audiet enim te &
custodiet te: & quasi de fendens
peccatum odiet te: Audisti u̾bũ
aduersus ꝓximum tuum: com¬
moratur inte fidens qm̃ ñte di¬
rumpet: Corripe amicũ. ne for¬
te ñ intellexerit. & dicat ñ feci:
aut si fecerit ne iterum adclat
facere. Qui conuiciat᷑ amicum:
dissoluit amicitiam: Ad amicũ
etiam si ꝓduxeris gladium ñ
contra te.& a facie tua absconde¬
rit se: unanimiter habebis ami¬
illiꝰ ñ te abscondas: Et si mala
mͥ euenerĩt ꝑ illum: sustinebo:

Expanded text:
amico fideli nulla est coamico fideli nulla est cotio . Amicus fidelis medicamentum vitae est et immortalitatis . Qui metuunt Dominum, inveniunt amicum fidelem . Non derelinquas amicum antiquum: novus enim non erit similis illi . Vinum novum amicus novus: si veterascit, cum suavitate bibes illud . Non omnem hominem inducas in domum tuam . Multae enim sunt insidiae diaboli doet inimico noli enarrare sensum tuum, et si est tibi delictum, noli denudare. Audiet enim te, et custodiet te, et, quasi defendens peccatum, odiet te, et sic adversus proximum tuum, commoriatur in te, fidens quoniam non te disrumpet . Corripe amicum, ne forte non intelligat te, et dicat: Non feci: aut si fecit, ne iterum addat facere. Qui conviciatur amico, is dissolvit amicitiam . Ad amicum etiam si produxeris gladium, non coram te, et a facie tua absconderit se, unanimem habebis amiillius non te abscondas: et si mala tibi obvenerint per illum, sustine .
Abbreviated transcription (Latin):
constituet᷑. S alomon dic̃: Ne
dicas amico tuo uade & reuer¬
tere. & cras dabo tͥ: cum statĩ
possis clare: Ne moliaris ami¬
co tuo malum: cum ille in te ha¬
beat fidutiam: Qui despiẽ
amicum suum: indigens eor¬
de ẽ: Amici diuitum multis.
Causam tuam tracta cum uu¬
co tuo: & seretum extraneo ne
reueles: Sic̃ qͥ mitcit lanceas ꝙ
sagittas in mortem: sie uir qui
fraudulenter nocet amico suo:
Noli fieri pro amico: inimieus
bum dululce multiplicat amicoᷤ:
& muttigat inimicos: Si pos¬
sides amicum in temptatione
posside eum: & ñ facile er ecdas
illi Est enĩ amicus scdm tempꝰ
suum: & ñ ꝑmanebit in die tribu¬
lationis.. Es̃t amicꝰ qui ingredit᷑
ad inimicitiam: Est autẽ amicus
sotius mense: & ñ ꝑmanebit in
die necessitatis: Qmicꝰ si ꝑman¬
serit firmꝰ. erit tͥ quasi coequalis:
& indomesticis tuis fideliter aget:
Ab amicis tuis attende: & ab ini¬
delis: ꝓtectio fortis: Qui autẽ
inuenit illum: inuenit thesaurũ:

Expanded text:
Ne dicas amico tuo: Vade et revertere, et cras dabo tibi, cum statim possis dare . Ne moliaris amico tuo malum, cum ille in te habeat fiduciam . Qui despicit amicum suum, indigens corde est . Amici divitum multi. Causam tuam tracta cum amico tuo, et secretum extraneo non reveles . Sicut qui mittit lanceas et sagittas in mortem, sic vir qui fraudulenter nocet amico suo . Noli fieri pro amico inimicus bum dulce multiplicat amicos, et mitigat inimicos . Si possides amicum, in tentatione posside eum, et ne facile credas illi . Est enim amicus secundum tempus suum, et non permanebit in die tribulationis . Est amicus qui egreditur ad amicitiam. Est autem amicus socius mensae, qui non permanebit in die necessitatis. Amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi aequalis, et in domesticis tuis fideliter ageab amicis tuis adtende. adelis protectio fortis: qui autem inuenit illum, inuenit thesaurum.
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie doctor stremius nͥ eos quos
docet uicderit ad suam similitu¬
dinem penitentie confessione ni¬
grescere⁊ et nitore scłari de posi¬
to lamentationis habitum cle
peccati recordatione induere : iit
pote adhuc exterriorib hoc ẽ car¬
nalib ñ aꝑit intelligentie spiri¬
talis ꝓfundiora misteria: ne dum
auclita ñ capiunt: prius incipiant
contempnere. qͣm uenerari mans¬
cdata celestia. Aliter est agendũ
cum his qui nobis cõmissi ñ st̃
Qui si iusti st̃: uenerandi st̃:
Si uͦ delinquunt: ꝓ sola carita¬
te ut locus ẽ corripiendi st̃: ñ
tamen cum seueritate sic̃ hii qͥ
nobis regendi cõmissi st̃: Prius
cdocencli sunt seniores plebis: ut
ꝑ eos infra positi facilius doce¬
antur. Uncle & apłs: Hec inqͥt
cõmenda fidelib omnib qͥ ido¬
nei sint & alios locere:. Inge¬
nium boni doctoris ẽ incipien¬
tis a laudib eoꝵ quos salubrit̾
obiurgatos corrigere cupit: siẽ

Expanded text:
Ecclesiae doctor strenuus, nisi eos quos Ecclesiae doctor strenuus, nisi eos quos docet viderit ad suam similitudinem poenitentiae confessione nigrescere, et nitore saeculari deposito, lamentationis habitum de peccati recordatione induere, ut pote adhuc exterioribus, hoc est carnalibus, non aperit intelligentiae spiritalis profundiora mysteria: ne, dum audita non capiunt, prius incipiant contemnere quam venerari mandata coelestia. Aliter est agendum cum his qui nobis commissi non sunt. Qui si justi sunt, venerandi sunt; si vero delinquunt, pro sola charitate, ut locus est, corripiendi sunt, non tamen cum severitate, sicut hi qui nobis regendi sunt commissi. Prius docendi sunt seniores plebis, ut per eos infra positi facilius doceantur. Unde et Apostolus: Haec, inquit, commenda fidelibus hominibus, qui idonei sunt et alios docere . Ingenium boni doctoris est incipere a laudibus eorum quos salubriter objurgatos corripere cupit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uiunt.⁊ ita ut iuxta uulnerum ue¬
uarietates medicina diuersa sit:
sic et cdoctores eccł̃ie singłis quib¬
q congruum doctrine remediũ
adhibent.:⁊ & qͥd cuiq oporteat ꝑ
etate . ꝓ sexu: ac ꝓfessione. ⁊ an
hunt aut negligunt: Prima qͥp¬
pe prudentie uirtus ẽ: eam qͣm
docere oporteat existimare ꝑso¬
nam: Rudib popłis seu carna¬
lib plena atq cõmunia. ñ sũma
atq arcdua predicanda st̃: ne
inmensitate cloctrine oppͥmant᷑
potius qͣm erucliant᷑. Inde &
paulus apłs ait: Non potui uo¬
bis loqui quasi spũalib s qͣsi
carnalib: tamqͣm paruulis in
xp̃o lac uobis potum dedi ñ es¬
cam: Carnalib quippe animis
nec alta numis de celestib nec
terrena cũuenit preclicare: s
mediocriter ut in itia eoꝵ moreᷤᷤ¬
q desiderant edoceri: Coruus
dum suos pullos uiclerit albi
coloris: nullis eos cibis alit: s
tandumdem ad tendit donec
paterno colore nigressarte: & sic
illos frequenti cibo reficiat: Ita &

Expanded text:
iunt, ita ut juxta vulnerum varietates, medicina diversa sit: sic et doctor Ecclesiae singulis quibusque congruum doctrinae remedium adhibebit, et quid cuique oporteat pro aetate, pro sexu ac professione, annunhunt, aut negligunt. Prima quippe prudentiae virtus est, eam quam docere oporteat, existimare personam. Rudibus populis, seu carnalibus, plana atque communia, non summa atque ardua, praedicanda sunt, ne immensitate doctrinae opprimantur potpotui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus; tanquam parvulis in Christo, lac vobis potum dedi, non escam . Carnalibus quippe animis, nec alta nimis de coelestibus, nec terrena convenit praedicare: sed mediocriter, ut initia eorum moresque desiderant, edoceri. Corvus dum suos pullos viderit albi coloris, nullis eos cibis alit: sed tantumdem attendit, donec paterno colore nigrescant, et sic illos frequenti cibo reficit. Ita et
Abbreviated transcription (Latin):
ualuerint: Resurrectio mor¬
tum in mensurã etatis pleni¬
tudinis xp̃i fut᷑a ẽ: in etate
scilicet iuuentutis que ꝓfec¬
tu ñ indiget: & absq incli¬
natione defectus. inꝑfectione
exutraq parte et plena ẽ os
robusta: Quamuis nc̃ filioꝵ
cłi nomine homines fideles
uocent᷑: tam̃ exeo qd̾ hanc ser¬
uitutẽ corruptionis patiunt᷑.
adhuc iugo seruitutis ad dicti
st̃: accepturi plena fide filioꝵ
d̾ lib̾tatẽ: dum corruptibile
hoc induerit incorruptionẽ:
Nunc cłs ꝑspecłm agnoscit᷑:

Expanded text:
valuerint. Resurrectio morvaluerint. Resurrectio mortum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi futura est , in aetate scilicet juventutis quae profectu non indiget, et absque inclinatione defectus in perfectione ex utraque parte et plena est et robusta. Quamvis nunc filiorum Dei nomine homines fideles vocentur, tamen ex eo quod hanc servitutem corruptionis patiuntur adhuc jugo servitutis addicti, sunt accepturi plenam filiorum Dei libertatem, dum corruptibile hoc induerit incorruptionem . Nunc Deus per speculum agnoscit
Abbreviated transcription (Latin):
temporib contra eccłiam de¬
seuiet sinagoga: quã in ipso
aduentu saluatoris xp̃ianos
ẽ ꝑ sequuta: Dum in marty¬
res diabolus iam exercuerat
magnã cruclelitatẽ etiã ligatꝰ:
crudelior tam̃ erit subantixp̃i
tẽporib qnͣdo iam erit soluẽ¬
clus: Nam si tanta ligatꝰ fac̾e
potuit: quanta solutus faciet:
Quanto ꝓpinquiꝰ finẽ mundi
cliabolus indet: tanto crude¬
lius ꝑ sequutiones exercet:
ut qͥa se continuo clampnandũ
conspicit. socios sͥ multiplicet :
cũ quib gehenne ignib ad di¬
cat᷑. Qnͣto breue tempꝰ uidet qͥ
restare diabolus ut dampnet᷑:
tando inmagna ꝑ sequitioniᷤ
ira mouet᷑ diuinã iuscitia ꝑ¬
mittente. ut glorificent᷑ iusti.
sordident᷑ iniqui: et ut cuia¬
bolo durior crescat clampna¬
tionis sententia: xxuii. De¬
N choatio pacis resurrectione.
scõꝵ ẽ in hac uita: ñ ꝑfectio:
Tunc autẽ erit plenitulo pa¬
cis: dũ ad cłi contemplationẽ
absorta carnis infirmitate cõ¬

Expanded text:
temporibus contra Ecclesiam desaeviet Synagoga, quam in ipso adventu Salvatoris Christianos est persecuta. Dum in martyres diabolus jam exercuerit magnam crudelitatem etiam ligatus , crudelior tamen erit sub Antichristi temporibus, quando etiam erit solvendus . Nam si tanta ligatus facere potuit, quanta solutus faciet? Quanto propinquius finem mundi diabolus videt, tanto crudelius persecutiones exercet, ut quia se continuo damnandum conspicit, socios sibi mulcum quibus gehennae ignibus addicatur. 9. Quanto breve tempus videt sibi restare diabolus, ut damnetur, tanto in magna persecutionis ira movetur, divina justitia permittente, ut glorificentur electi, sordidentur iniqui, et ut diabolo durior crescat damnationis sententia. nchoatio pacis sanctorum est in hac vita, non perfectio. Tunc autem erit plenitudo pacis, dum ad Dei contemplationem absorpta carnis infirmitate con
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ nẽ ꝑspeculũ iudere co¬
nat᷑. In hac uita electoꝵ nu¬
merũ ad lext̾am ꝑtinentiũ
et reꝓboꝵ qͥ adsinistram itu¬
ri st̃ eccłiam dei complere:
xp̃c: s in euangłio dicere &
scire cliscipłos noluit: Nam
cdum clicat idem dñs ꝑ ꝓpħ¬
pham dies ultionis in corde mõ:
indicat se ñ nescire. s nolle
inclicarẽ: De cdomo dñ sic̃
scriptum ẽ in cupit iudiciũ.¬

Expanded text:
 per speculum videre conatur. 5. In hac vita electorum numero ad dexteram pertinentium, et reproborum, qui ad sinistram ituri sunt, Ecclesiam Dei compleri stus, sed in Evangelio dicere et scire 184 discipulos noluit. Nam dum dicit idem Dominus per prophetam: Dies ultionis in corde meo , indicat se non nescire, sed nolle indicare. 2. De domo Domini, sicut scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdicio: In iudicio repbi humani¬
tatẽ xp̃i in qͣ iudicatus ẽ. uidebt̃
ut doleant: diuinitatẽ uͦ eiꝰ ñ ui¬
cdebunt ne gaucleant: Quib enĩ
diuinitas ostendit᷑: utiq utiq
ad gaudiũ demonstrat᷑. Pro di¬
uersitate conscientiaꝵ & mitis
apparebit iniudicio xp̃c electis:
& terribilis reꝓpbis: slam qͣlẽqͥsq
conscientiã tulerit. talem et u¬
clicem habebit: ut manente in
sua tranquillitate xp̃o: illis so¬
lis t̾ribilis appareat. quos consci¬
entia in malis accusat:. Due sũt
borũ: qui tamen diuiclunt᷑ in
quatuor: ꝑfeitoꝵ orlo umus ẽ
qͥ cum deo iudicat: et alius
qui iudicat᷑. Utriq tamen cũ
xp̃o regnabunt: Similit̾ ordo
repboꝵ partit᷑ in duob. dũ
hii qui intra eccłiam sunt ma¬
li. iudicandi st̃ et clampnandi:
qͥ uͦ extra eccłiam in uenienli
sunt. ñ st̃ iudicandi⁊ s tantũ

Expanded text:
ditio. 8. In judicio reprobi humanitatem Christi, in qua judicatus est, videbunt, ut doleant, divinitatem vero ejus non videbunt, ne gaudeant. Quibus enim divinitas ostenditur, utique ad gaudium demonstratur. 9. Pro diversitate conscapparebit in judicio Christus electis, et terribilis reprobis. Nam qualem quisque conscientiam tulerit, talem et judicem habebit, ut manente in sua tranquillitate Christo, illis solis terribilis appareat, quos conscientia in malis accusat. CAPUT roborum, qui tamen dividuntur in quatuor. Perfectorum ordo unus est, qui cum Domino judicat, et alius qui judicatur, utrique tamen cum Christo regnabunt. Similiter ordo reproborum partitur in duobus, dum hi qui intra Ecclesiam sunt mali, judicandi sunt et damnandi; qui vero extra Ecclesiam inveniendi sunt, non sunt judi
Abbreviated transcription (Latin):
Sccłs ordo eoꝵ qͥ ñ iudicant᷑ &
ꝑeunt opponit᷑ illi orclini ꝑfec¬
et regnant Tertius orclo eoꝵ
qͥ iudicant᷑  regnant: illi ordi¬
ni ẽ contrariꝰ. de qͦ sunt qͥ iucli¬
cant᷑ & ꝑeunt:. Quartꝰ ordo eorũ
qͥ ñ iudicant᷑ et regnant: oppo¬
nit᷑ illi contrario orclin in quo
illi st̃ qui ñ iudicant᷑ & ꝑeunt:

Expanded text:
s ordo eorum qui non judicantur et pereunt, opponitur illi ordini perfecet regnant. Tertius ordo eorum qui judicantur et regnant, illi ordini est contrarius de quo sunt qui judicantur et pereunt. Quartus eorum qui non judicantur et regnant, opponitur illi contrario ordini in quo illi sunt qui non judicantur et
Abbreviated transcription (Latin):
Retributio autẽ dissimit: si¬
cuti ꝑeundem salomonẽ dicit᷑.
Quid plus habet sapiens ab
stulto: nͥ qd̾ illuc ꝑget uͥuita
ẽ Ergo omĩs in t̾ram pariter
tia impiꝰ: clũ aut hic ꝓsius
meritis mentis cecitate ꝑcutit᷑.
ne ueritatẽ uicleat: aut dum
in fine clampnabit᷑ ut debitas
penas exoluat: Geminũ ẽ cli-¬
uinum iudiciũ: Unũ qͦ & hic
iudicant᷑ homines & infut᷑o: al¬
terum qͦ ꝓpt̾ea hic iudicant᷑. ne¬

Expanded text:
Retributio autem dissimilis, siRetributio autem dissimilis, sicuti per eumdem Salomonem dicitur: Quid plus habet sapiens a stulto, nisi quod illuc pergit ubi vita est ? Ergo omnes in terram pariter tia impius, dum aut hic pro suis meritis mentis caecitate percutitur, ne veritatem videat; aut dum in fine damnabitur, ut debitas poenas exsolvat. 7. Geminum est divinum judicium: unum quo et hic judicantur homines, et in futuro; alterum
Abbreviated transcription (Latin):
hic ꝑflagella iudicant᷑: im¬
pii autẽ illuc ad clampna¬
tionẽ iudicandi st̃ Unde et
sequit᷑: Si autẽ pͥmum a
nobis ⁊ qͥs finis eoꝵ qͥ ñ cre¬
didert̃: Ad districti exam̃
iulicis nec iusticia iusti
secura ẽ nͥ pietate diuina: ut
& ipsa iustitia quaqͥsq iustꝰ
ẽ deo iustificante iustificet᷑:
Alioquin apud cũm: & ipsa
peccatum ẽ: Inde ẽ qd̾ ait iob¬
Et innocentẽ et impiũ ⁊pse cõ¬
sumet: Consumit᷑ quipoe adeo
iniox: qnͣdo ipsa in nocentia liqͥ¬
ci reqͥsita et diuine in nocen¬
iustificet᷑. Consimit᷑ item ad̾o
impiris: qnͣdo examinis cdiui¬
ni subtilitate reqͥrit᷑: etꝰ e de¬
tecta impietas iudicata cdlamp¬
nat᷑. Consumit᷑ innox et impiꝰ
simul fine carnis. ñ pena clãp¬
nationis: doctꝰ pariter & indoc¬
tus moriunt᷑: s morte carnis
ñ pena clampnationis:. Omĩa
autẽ ꝑgunt ad unum locum:
clum ꝑmortẽ corporalem in
terrã& iustus et impiꝰ reu̾tunt᷑.

Expanded text:
flagella judicantur. Impii vero illic ad damnationem judicandi sunt. Unde et sequitur: Si autem primum a nobis, quis finis eorum qui non crediderunt? 3. Ad districti examen judicis nec justitia justi secura est, nisi pietate divina, ut et ipsa justitia, qua quisque justus est, Deo justificante, justificetur. Alioquin apud Deum et ipsa peccatum est. Inde est quod ait Job: Innocentem et impium ipse consumit. Consumitur qinnocens quando ipsa innocentia liquidius requisita divinaeque innocenjustificetur. Consumitur iterum a Deo impius, quando examinis dini subtilitate requiritur, ejusque detecta impietas judicata damnatur. 4. Consumitur innox et impius simul fine carnis, non poena damnationis. 5. Doctus pariter et indoctus moriuntur, sed morte carnis, non poena damnationis. Omnia autem pergunt ad unum locum, dum morte corporali in terram et justus et impius revertuntur .
Abbreviated transcription (Latin):
antipi inueniendi sũt. Aite¬
quam ueniat antixp̃e. multa
eiꝰ membra precesser̃t: & praue
accionis merito caput ꝓpͥum p̾
ri illum affirimat: etiam an̾te¬
quã reuelet᷑. Magnitudo signoꝵ
facienda ẽ sub antixp̃o: ut electi
si fieri pot̾ in errorem mittant᷑:
S si electi: quomͦ st̃ mnerrorem
mrttencli. Ergo ibunt merro¬
rem titubationis admodicum
ꝓmultitudine ꝓdigiorũ: ñ tam̃
cdeiciendi st̃ ab stabilitate sua
terroꝵ inpulsu atq signorum:
Unde et ideo ponit᷑ si fieri pot̾:
cͥa electi ꝑire ñ possunt: s cito
resipiscentes. cordis errorem re¬
ligione cohercebunt: scientes p̃
rint adu̾sarii. ñ conturbent᷑ scĩ
Tam mira facturus ẽ ꝓcligia &
signa dum uenerit antixp̃e: nt
etiã electis qd̾ dam corclis gignat᷑
scrupulũ qd̾ tamen cito ex suꝑat
millis ratio: ꝑquã scient incle¬
ceptione reꝓborũ et electorũ ꝓba¬
tione. eadem fieri signa: Inquo
tempore ꝑpatientiã gloriosi ert̃¬

Expanded text:
ti inveniendi sunt. 3. Antequam veniat Antichristus, multa ejus membra praecesserunt, et pravae actionis merito caput proprium ri illum affirmat, etiam antequam reveletur . 4. Magnitudo signorum faciet sub Antichristo ut electi, si fieri potest, in errorem mittantur . Sed si electi, quomodo sunt in errorem mittendi? Ergo ibunt in errorem titubationis ad modicum prae multitudine prodigiorum, non tamen dejiciendi sunt a stabilitate sua terrorum impulsu atque signorum. Unde et ideo ponitur si fieri potest, quia electi perire non possunt, sed cito resipiscentes cordis errorem religione coercebunt: scientes prarint adversarii, non conturbentur sancti. 5. Tam mira facturus est prodigia et signa, dum venerit Antichristus, ut etiam electis quidam cordis gignatur scrupulus, quod tamen cito exsuperet in illis ratio, per quam scient in deceptionem reproborum et electorum probationem eadem fieri signa. In quo tempore per patientiam gloriosi erun
Abbreviated transcription (Latin):
net᷑: multi electi qui ĩcorpore
st̃ inueniencli. dño adiudici¬
um ueniente metu concutien¬
di st̃: uiclentes tali sententia
impiũ eẽ punitũ: Quo t̾rore
purgancdi st̃: qͥa si qͥd eis ex
corpore adhuc peccati reman¬
serit : metu ipso qͦ diabolum
dampnari conspicunt pur¬
gabunt᷑: Hinc ẽ qd̾ ait iob
Cum sublatus fuerit timebt̃
angłi: & ext̾riti purgabunt᷑.
Multos posse ꝑire exeis indie
iudicii qͥ nc̃ electi ẽẽ uiclent᷑¬

Expanded text:
netur, multi electi, qui in corpore netur, multi electi, qui in corpore sunt inveniendi, Domino ad judicium veniente, metu concutiendi sunt, videntes tali sententia impium esse punitum: quo terrore purgandi sunt, quia, si quid eis ex corpore adhuc peccati remanserit, metu ipso quo diabolum damnari conspicium purgabuntur. Hinc est quod ait Job: Cum sublatus fuerit, timebunt angeli, et exterriti purgabuntur . 7. Multos posse perire ex eis in die judicii, qui nunc electi esse vident
Abbreviated transcription (Latin):
ad combustionẽ de similib colli¬
gant᷑ ⁊ ita iniudicii cliem simi¬
les culpe reos suis similib iun¬
gere: ut exe quo pena constrin¬
gat quasi infacisculũ. quos ac¬
cio similes fecit inmalum Sĩẽ
unus qͥsq sc̃s in fut᷑o iudicio ꝓ
Nec cdeerit in supplicio futurus
clampnationis ordo: s iuxta qͣ¬
litatẽ criminũ discretio erit pe¬
naꝵ: ꝓpheta firmante: De caro¬
rũ quoq suoꝵ suppliciis ad dit᷑
etiam pena defunctis: sic̃ apud
inferos diuitis sermo p̃dicat
euangelicus ⁊ sic̃ ꝓ augendo iu¬
de supplicio dicit etiã psalmus:
Cõmoti amoueant᷑ filii es & men¬
clicent: Impii ex hoc clurius in
iudicio puniencli st̃ mentis do¬
lore: ex quo uisuri st̃ iustos głe
beatudinẽ meriusse: Cunctis
uidentib ẽ p̾cipitandus diabo
lus: quando subaspectu omĩũ
bonorũ angłoꝵ et hominũ cũ
eis qui de parte elꝰ ert̃ inignẽ
et̾num mittendus ẽ: Dum
sublatꝰ fuerit cliabolus ut clãp¬

Expanded text:
ad combustionem de similibus colligantur; ita in judicii die similis culpae reos suis similibus jungere, ut ex aequo poena constringat quasi in fasciculum, quos actio similes fecit in malum. Sicut unusquisque sanctus in futuro judicio pro condemnabitur. Nec deerit in supplicio futurus damnationis ordo. Sed juxta qualitatem criminum discretio erit poenarum, propheta firmante: De charorum quoque suorum suppliciis, additur etiam poena defunctis. Sicut apud inferos diviti sermo praedicat evangelicus: sic pro augendo Judae supplicio, dicit etiam Psalmus: Commoti moveantur filii ejus, et mendicent. Impii ex hoc durius in judicio puniendi sunt mentis dolore, ex quo visuri sunt justos gloriae beatitudinem meruisse. Cunctis videntibus est praecipitandus diabolus, quando sub aspectu omnium bonorum angelorum et hominum cum eis qui de parte ejus erunt in ignem aeternum mittendus est. 6. Dum sublatus fuerit diabolus, ut dam
Abbreviated transcription (Latin):
habere ueniam. nisi ꝑ eccłiam
catholicam: sic̃ & amici iob. ñ
ꝑse placare c̃m sͥ potuerunt:
nisi ꝓeis iob sacrificiũ obtulis¬
set: Oꝑa bona que heretic faci¬
unt. et iusticia eoꝵ nich eᷤ ꝓdest.
bo iusticiam tuam: & oꝑa tua

Expanded text:
habere veniam, nisi per Ecclesiam catholicam: sicut et amici Job non per se placare Deum sibi potuerunt, nisi pro eis Job sacrificium obtulisset . Opera bona, quae haeretici faciunt, et justitia, nihil eis prodest, bo justitiam tuam, et opera tua
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Sccłm uͦ: simile huic: Dili¬
ges ꝓximũ tuum: sic̃ te ip̃m:
U̾num namq p̾ceptum cle
net amorem: alterum uͦ de
alia tabula. qd̾ ad hominis ꝑ¬
tinet dilectionem:¬

Expanded text:
 huic: Diliges proximum tuum, sicut te ipsum. Unum namque praeceptum de net amorem; alterum vero de alia tabula, quod ad hominis pertinet dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
carnem fil ii abrahe: scłm con¬
uersationẽ filii diaboli nucu¬
pant᷑. Ac ꝑhoc illi sunt semen
abrahe. qͥ eiꝰ unitant᷑ ficlem: ñ
qui ex eiꝰ generati st̃ carne:
rem et sequit᷑. sic̃ eccłie ꝑgami
tenentes cloctrinam balaam ce
ierabel: Doctrinam gͥ balaam dr̃¬

Expanded text:
carnem filii Abrahae, secundum concarnem filii Abrahae, secundum conversationem autem filii diaboli nuncupantur: ac per hoc illi sunt semen Abrahae qui ejus imitantur fidem, non qui ex ejus generati sunt carne. rem et sequitur, sicut Ecclesiae Pergami tenentes doctrinam Balaam et Jezabel . » Doctrinam igitur Balaam
Abbreviated transcription (Latin):
samuel coram me. ñ ẽ anima
mea ad popłm istum: eieci eñ
exs afacie mea ut egrecliant᷑:
ꝑ moysen quippe & samuel. le¬
gem accipe et ꝓpħas: quos quã¬
ius heretici oꝑe implere conten¬
clant ÷ ꝓpter erroris tamen un¬
pietatem auultu dei ꝓiciunt᷑:
et aĩustoꝵ cetib separant᷑ pa
ganus & hereticus: Ille qͥa nũ¬
quam fuit cum cdi popło: iste
qͥa recessit acdi popło: Uterq
rececdentes a xp̃o ad diaboli ꝑ¬
tinent corpus: qui abidolatria
adiuclaismũ. uel heresim tran¬
seunt: et iuxta ꝓpħam de malo
nouert̃: qͥa tde infidelitatis errore
in errorẽ alium transiert̃: Cuius
doctrinam quisq sequit᷑. huiꝰ et
trem eẽ iscłi dñs dicit: ñ utiq
nascendo s imitando: sic et in
meliorẽ partẽ filii dei nuncu¬
pant᷑. qͥ precepta dei custodiũt:
Uncle eet nos ñ natura. s ad op¬
tione clamamꝰ ło clicentes: pat̾
nr qui es incelis: Non solum
tantum natiuitate. s etiam imi¬
tatione: filios posse alicuꝰ uo¬

Expanded text:
est anima mea ad populum istum. Ejice eos a facte mea, et egrediantur. Per Moysem quippe et Samuelem legem accipe, et prophetas, quos quamvis haeretici opere implere contendunt, propter erroris tamen impietatem a vultu Dei projiciuntur, et a justorum coetibus separantur. 14. Paganus et haereticus: ille qui nunquam fuit cum Dei populo; 159 iste, quia recessit a Dei populo; uterque recedentes a Christo, ad diaboli pertinent corpus. 15. Qui ab idololatria ad Judaismum vel haeresim transeunt, juxta prophetam, de malo cognoverunt, quia de infidelitatis errore in errorem alium transierunt. 16. Cujus doctrinam quisque sequitur, trem esse Israel Dominus dicit , non utique nascendo sed imitando. Sic et in meliorem partem filii Dei nuncupantur qui praecepta Dei custodiunt. Unde et nos non natura, sed adoptione clamamus Deo dicentes: « Pater noster, qui es in coelis , » non solum tantum nativitate, sed etiam imitatione filios posse alicujus vo