comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abstines sine uxoris uoluntate.
tͥbuis ei fornicandi licentiã: &
pecẽm illiꝰ tuȩ ĩputabit᷑ abstinen¬
tiȩ. Itẽ nicholaus p̃p. Scripsit
nobis teberga regina regia se
& sola uita pͥuata ẽe̾ contentã
desiderare. Cui scripsimꝰ non hoc

Expanded text:
 abstines sine uxoris voluntate,  abstines sine uxoris voluntate, tribuis ei fornicandi licentiam; et peccatum illius tuae imputabitur abstinentiae. Item Nicolaus papa, supra: Scripsit nobis Taberga regina, regia seet sola vita privata esse contentam desiderare. Cui scripsimus non hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nichil hoꝵ ẽ. nec qͦndã fornicatio¬
nis erim̃ ꝓpt̃ qͣd licet uxorẽ dimitt̃e
p̃dictã mulierẽ cõmisisse cogno¬
ueris: ne illiꝰ conu̾sio uxoris relicte
in scło fieri possit ꝑditionis occasio
uolumꝰ ut maritũ suũ illi etiãsi
iã tonsoratꝰ ẽ. reddere debeas om̃i
excusatione cessante: qr nisi forni¬
cationis causa uirũ uxorẽ dimitt̾e
nulla ratio concedit. Postꝗͣ enim
copulatione coniugii uiri & mu¬
lieris unũ corpꝰ efficit᷑ : non potest
ex parte conũti & ex parte rema¬
nere in scło. Itẽ ex .uiii. synodo.¬
Si qͥs conuigatꝰ conu̾ti ad monaste¬
riũ uelit: ñ ẽ recipiendus. nͥ priꝰ
a conuige castimoniã ꝓfitente
fuerit absolutꝰ. Tales gͥ tunc sine
culpa secunt᷑ xp̃m relicto seculo:
si hñt ex pari uoluntate castita¬
nii. Siuir & uxor diu̾tere ꝓsola
religiosa uita int̾ se consenserĩ.
uullatenꝰ sine conscientia ep̃i fiat:
ut ab eo singularit̾ ꝓuiso consti¬
tuant᷑ loco. Nã uxore nolente ł

Expanded text:
nihil horum est, nec quondam fornicationis crimen propter quod licet uxorem dimittere praedictam mulierem commisisse cognoveris; ne illius conversio uxoris relictae in seculo fieri possit perditionis occasio, volumus ut maritum suum illi, etiamsi jam tonsuratus est, reddere debeas, omni excusatione cessante, quia nisi fornicationis causa virum uxorem dimittere nulla ratio concedit. Postquam enim copulatione conjugii viri et mulieris unum corpus efficitur, non potest ex parte converti, et ex parte remanere in seculo. Item ex 80 synodoSi quis conjugatus converti ad monasterium velit, non est recipiendus, nisi prius a conjuge castimoniam profitente fuerit absolutus. Tales ergo tunc sine culpa sequuntur Christum relicto seculo, si habent ex pari voluntate castitavir et uxor divertere pro sola religiosa inter se consenserint vita, nullatenus sine consensu episcopi fiat, ut ab eo singulariter proviso constituantur loco. Nam uxore nolente, vel
Abbreviated transcription (Latin):
sane dici pot̃ signacłm qͦd¬
dam ẽẽ id÷ sacrũ quiddã quo
spualis potestas tradit᷑ ordinato
& officiũ. Caracter gͥ sp̃ualiᷤᷤ ubi
fit ꝓmotio potestatis: ordo uel
gradꝰ uocat᷑. E dicunt᷑ hi ordi¬
nes sacram̃ta: qr in eoꝵ ꝑceptio¬
ne res sacra id gr̃a confertur:
quã figurant ea quȩ ibi gerunt᷑.
De nõib dignitatis & officii. c xliuii
Cunt & alia quedã. ñ ordinũ
s dignitatũ ł officioꝵ noĩa

Expanded text:
sane dici potest signaculum esse, id est, sacrum quoddam, quo spiritualis potestas traditur ordinato, et officium. Character ergo spiritualis, ubi fit promotio potestatis, ordo vel gradus vocatur. Et dicuntur hi ordines sacramenta, quia in eorum perceptione res sacra, id est, gratia confertur, quam figurant ea quae ibi geruntur. 11. De nominibus dignitatum vel officii. Sunt et alia quaedam non ordinum, sed dignitatum vel offici
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ scelere adimplet᷑. Idẽ in libro¬
sacram̃tũ quo malũ incaute ꝓmit¬
titur: ut si qͥs adultere ꝑpetuã fidẽ
cũ ea ꝑmanendi pollice at᷑. Tolera¬
biliꝰ enim ẽ ñ implere sacram̃tũ: ꝗͣ
ꝑmanere in stupro. Itẽ beda in ome¬
contig̾it quod obseruatũ peiorem
u̾gat in exitũ. libere illud saluber¬
rimo consilio mutandũ nouerimꝰ:
ac magis instigante necessitate
peierandũ eẽ nob̃ ꝗͣ pro uitando
ꝑuirio in aliud erim̃ grauiꝰ eẽ diu̾¬
tendũ. Deniq uirauit dauid per
ad primã int̾cessionẽ abygail fe¬
minȩ prudentis remisit minas.
reuocauit ensem in uaginã: nec
aliqͥd culpe se tali ꝑuirio contͣxis¬
se doluit. Itẽ aug̃. in sermone qͦdã
ang̃. Qd cdauid iuram̃tũ ꝑ sanguinis
effusionẽ ñ impleuit: maior pietaᷤᷤ

Expanded text:
scelere adimpletur. Idem: Nosacramentum, quo malum incaute promittitur: ut si quis adulterae perpetuam fidem cum ea permanendi polliceatur. Tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permanere in stupro. Item Bedcontigerit, quod observatum pejorem vergat in exitum, libere illud salubriori consilio mutandum novimus, ac magis instante necessitate peierandum nobis, quam pro vitando periurio in aliud crimen gravius esse divertendum. Denique iuravit David per ad primam intercessionem Abigail feminae prudentis, remisit minas; revocavit ensem in vaginam; nec aliquid culpae se tali perjurio contraxisse doluit. Item Augustin., serm. 22: Quod David juramentum per sanguinis effusionem non implevit, major piet
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis magis meritꝰ ut petrus:
qͥd ñ cognoscat aliqͥs minꝰ meritꝰ
ut linꝰ. Plurib uidet᷑ qđ om̃ia
de do ad beatitudinẽ spectantia
s different̃. Nichil enĩ in do no¬
scibile maiꝰ digniꝰ q uidet᷑: quã
eũ intellig̾e trinũ & unũ. Hoc
aũ om̃s tunc ꝑ speciẽ cognosceñ.
Uñ sequit᷑ ut ñ sit aliqͥd beatitu

Expanded text:
Petrus, quod non cognoscat aliquis minus meritus, ut Linus. Pluribus videtur quod omnia de Deo ad beatitudinem spectantia sed differenter. Nihil enim in Deo noscibile majus digniusque videtur, quam eum intelligere trinum et unum. Hoc autem omnes tunc per speciem cognoscent. Un
Abbreviated transcription (Latin):
bonꝰ. non tam̃ nisi finitis om̃ib
malis ẽ beatꝰ. Cũ uͭ ex hac uita
qͥ in his miseriis fidelis & bonꝰ ẽ
hõ uiuat qͦmͦ uult. Non enĩ ibi
uolet male uiu̾e. aut uolet aliqͣd
qͦd deerit. aut deerit qͦd uolue
desiderabit᷑ qͦd ñ aderit. Omne
qͦd ibi erit bonũ erit. & summꝰ
ds̃ summũ bonũ erit: & qͦd est
omnino beatissimũ ita semꝑ
fore certũ erit. Beatos autẽ se ẽẽ
uelle omniũ hominũ ẽ: beatos
ẽe se uelle om̃s in corde suo ui¬
dent: ñ tam̃ omniũ ẽ fides qua¬

Expanded text:
bonus, non tamen nisi finitis omnibus malis est beatus. Cum ergo ex hac vita, qui in his miseriis fidelis et bonus est, homo vivat quomodo vult. Non enim ibi volet male vivere, aut volet aliquid quod deerit, aut deerit aliquid qudesiderabitur quod non aderit. Et omne quod ibi erit, bonum erit, et summus Deus summum bonum erit: et quod est omnino beatissimum, ita semper fore certum erit. Beatos autem esse se velle, omnium hominum est. Beatos se esse velle, omnes in corde suo vident, nec tamen omnium e
Abbreviated transcription (Latin):
gnitates. S ubi d̾s erit oĩa ĩ oĩb
erit etiã in dispari daritate par
gaudiũ: ut qͥd habebt̾ singuli
cõmune sit omnib: qr etiã gła
capitis omniũ erit. ꝑ uincłm ca¬
ritatis. Ex his dat᷑ intelligi qđ
par gaudiũ om̃s habebt̃ &si dis¬
parẽ cognitionis clauitatẽ: quia
ꝑ caritatẽ qͥuȩ ln singłis erit ꝑ¬
fecta. tantũ qͥsq gandẽbit de bo¬
no alteriꝰ qͣntũ gauderet si in se¬
ipso haberet. S si par erit cun¬
ctoꝵ gaudiũ. uidet᷑ qͦd par sit
omniũ beatitudo: qͦd ostat om¬
nino ñ eẽ. Ad qͦd dici pot̾ qđ be¬
atitudo par eet: si ita e̾ẽt par
gaudiũ ut etiã par ẽẽt cogni¬
tio. S qr ñ hoc erit: ñ faciet
paritas gaudii paritatẽ beati¬
tudinis. Pot̾ etiã sic accipi par
gaudiũ. ut ñ referat᷑ paritas adͥ
intentionẽ affectionis gauden¬
tiũ. s ad uniu̾sitatẽ rerũ de qͥb
gaudebit᷑: qr de omni re unde
gaudebit unꝰ. gaudebt̾ om̃s. Si

Expanded text:
 ubi Deus erit omnia in omnibus, erit etiam in dispari claritate par gaudium; ut quod habebunt singuli, commune sit omnibus, quia etiam gloria capitis omnium erit per vinculum charitatis. Ex his datur intelligi quod par gaudium omnes habebunt, etsi disparem cognitionis claritatem, quia per charitatem quae in singulis erit perfecta, tantum quisque gaudebit de bono alterius, quantum gauderet si in seipso haberet. Sed si par erit cunctorum gaudium, videtur quod par sit omnium beatitudo; quod constat omnino non esse. Ad quod dici potest quod beatitudo par esset si ita esset par gaudium, ut etiam par esset cognitio: sed quia hoc non erit, non faciet paritas gaudii paritatem beatitudinis. Potest etiam sic accipi par gaudium, ut non referatur paritas ad intensionem affectionis gaudentium, sed ad universitatem rerum de quibus laetabitur; quia de omni re unde gaudebit unus, gaudebunt omnes. 5. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Sine om̃i scrupulo credendũ est
eos habituros maiorẽ głam post
pliorẽ głam suȩ claritatis deus
aug̃. monstrabit electis. Si quẽ mo¬
uet qͥd opꝰ sit spiritib defunctoꝵ
corpora sua in resurrectione reci¬
ꝑe. si eis potest sine corporib sũma
beatitudo p̾beri. difficilis q̃stio ẽ:
nec potest a nob̾ ꝑfecte diffiniri.
S tam̃ dubiũ ñ ẽ & raptã a car¬
nis sensib hõis mentẽ. & post
mortẽ ipsa carne deposita ñ sic
iudere posse incõmutabilẽ sub
alia latentiori causa. siue ideo qr
inest ei naturalis quidã appetitꝰ
corpꝰ administrandi qͦ retardat᷑
qͥdamin ne tota intentione ꝑ¬
gat in illud suminũ cȩlũ. donͦ
ille appetitꝰ conqͥescat. Porro
si tale sit corpꝰ cuiꝰ sit difficilis
& gͣnis administratio sicut hȩc
caro quȩ corrũpit᷑: multomagiᷤᷤ

Expanded text:
sine omni dubitatione credendum est eos habituros majorem gloriam qupliorem gloriam suae claritatis Deus demonstrabit electis. Si quem movet quid opus sit spiritibus defunctorum corpora sua in resurrectione recipere, si eis potest sine corporibus summa beatitudo praeberi, difficilis quaestio est, nec potest a nobis perfecte definiri. Sed tamen dubium non est, et raptam a carnis sensibus hominis mentem, et post mortem ipsa carne deposita non sic videre posse incommutabilem subsalia latentiori causa, sive ideo, quia inest ei naturalis quidam appetitus corpus administrandi, quo retardatur quodammodo, nec tota intentione pergat in illud summum coelum, donec ille appetitus conquiescat. Porro si tale sit corpus, cujus sit difficilis et gravis administratio, sicut haec caro quae corrumpitur, multo magis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cessit. secutꝰ ẽ consensus: nec ex
illo concubitu qͥ consensũ preces¬
sit fornicarii uidicant᷑. cũ ille
maritali affectu eã cognouerit.¬
& illa uxorio affectu debitum ꝑ¬
soluerit. putans lege pͥmogenitoꝵ
& pat̾nis imꝑiis se illi uire coyu¬
latã. Excusant᷑ etiã: quia di ⁊si¬
lio in myst̾io ita actũ ẽ. Hodie
etiã excusaret᷑ ille cui inscio uxo¬
ris soror lectulũ eiꝰ ingressa se subi¬
ceret: quȩ cũ sine spe conugii
ꝑpetuo manere censeat᷑. ille tam̃
qui cognouit eã ꝑ ignorantiã
excusat᷑ : qͦd ꝑ simile ꝓbat᷑. Si
enĩ diabolus tͣnsfigurans se in
angłm lucis credat᷑ bonus: ñ est
error ꝑiculosus. Qđ aũ uir ille
in illã mulierẽ ñ consenserit: ex
simili ostendit᷑. Si qͥs hereticꝰ no¬
mine augustini ł ambiꝵ aliciu
catholico se offerret. eũ q ad suȩ fidei
imitationẽ uocaret: si ille assen¬
tiret. in cuiꝰ sententiã fidei dicere¬

Expanded text:
praecessit, secutus est consensus; nec ex praecessit, secutus est consensus; nec ex illo concubitu qui consensum praecessit, fornicarii judicantur, cum ille maritali affectu eam cognoverit, et illa uxorio affectu debitum persolverit, putans lege primogenitarum, et paternis imperiis se illi jure copulatam; excusatur etiam, quia Dei consilio in mysterio ita actum est. Hodie etiam excusaretur ille, cui inscio uxoris soror lectulum ejus ingressa se subjiceret; quae cum sine spe conjugii perpetuo manere censeatur, ille tamen qui cognovit eam per ignorantiam, excusatur, quod per simile probatur. Si enim diabolus transfigurans se in angelum lucis credatur bonus, non est error periculosus. Quod autem vir ille in illam mulierem non consenserit, ex simili ostenditur. Si quis haereticus nomine Augustini vel Ambrosii, alicui catholico se offerret, eumque ad suae fidei imitationem vocaret: si ille assentiret, in cujus sententiam fidei dicere
Abbreviated transcription (Latin):
gii consensũ ñ excludit: error uͦ
conditionis coniugalẽ consensũ
euacuat: de qua conditione
postmodũ tͣctabimꝰ. Error quoq
ꝑsone consensũ conuigalẽ non
admittit: ut si quiꝰ feminam¬
nobilẽ in conuigiũ petat & ꝓea
alia ignobilis tradat᷑ ei. ñ ẽ inter
eos conuigiũ. quia ñ consentit ur
in istã s in aliã: ut si qͥs ꝓmitt̾et
mͥ se uenditurũ aurũ & ꝓ auro
offerret mͥ auricalcũ. & ita me
deciꝑet: nũqͥd dicerer consensise
in auricalcũ : Nũquã uolui em̾e
auricalcũ. Non gͦ in illud. ⁊sensi:
quia consensus ñ nisi uoluntatie.
Sicut gͦ error materiȩ excludit
consensũ: ita & in conuigio error
ꝑsone. Sed obicit᷑ de iacob. qui
ꝓ rachel septẽ annis seruierat: &
supposita ẽ ei lya. Nũqͥd error
ꝑsone exclusit conuigiũ: cũ non
in eã s in rachel consensit: Sed
qͦd ibi factũ ẽ. in mysterio gestũ
ñ imꝓbe tradit᷑. Ibi tam̃ & si ñ

Expanded text:
gii consensum non excludit. Error vero gii consensum non excludit. Error vero conditionis conjugalem consensum evacuat, de qua conditione postmodum tractabimus. Error quoque personae consensum conjugalem non admittit: ut si quis feminamnobilem in conjugium petat, et pro ea alia ignobilis tradatur ei, non est inter eos conjugium, quia non consensit vir in istam, sed in aliam. Ut si quis promitteret mihi se venditurum aurum, et pro auro offerret mihi aurichalcum, et ita me deciperet, numquid dicerer consensisse in aurichalcum? Nunquam volui emere aurichalcum, nec ergo in illud consensi, quia consensus nonnisi voluntatis est. Sicut ergo error materiae excludit consensum, ita et in conjugio error personae. Sed objicitur de Jacob qui pro Rachel septem annis servierat, et supposita est ei Lia, numquid error personae exclusit conjugium, cum non in eam, sed in Rachel consenserit? Sed quod ibi factum est, in mysterio gestum non improbe traditur, ibi tamen etsi non
Abbreviated transcription (Latin):
ibi concubitꝰ nuptialis ñ fuit:
qr in carne peccati fieri ñ pot̾at
sine pudenda concupiscentia car¬
nis quȩ accidit ex peceo: sine qͣ
concipi uoluit qͥ sine pecco futu

Expanded text:
is concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat, sine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex peccato; sine qua concipi voluit, qui futu
Abbreviated transcription (Latin):
putat ẽẽ castã ł uirginẽ. ñ potest
eã dimitt̾e. De ꝯiugio marie &
aliqͥd addendũ ẽ de modo
illiꝰ consensus. qͥ int̾ mariã & io¬
sepb int̾cessit. Sane credi potest
ñ solũ mariã s etiã ioseph apud
se disposuisse uirginitatẽ serua
re. nisi d̾s alit̾ iuberet: eos q sic
dsensisse in conuigalẽ societatẽ
S illã uoluntatẽ u̾bis ñ ex presse¬
rant: postea uͦ exp̃sserunt. & in
uirgiuitate ꝑmanser̃t. Consensit
gͦ maria in maritalẽ societatẽ.
s ñ in carnalẽ copulã: nisi de
eadẽ specialit̾ ds preciꝑet. cuiꝰ
etiã consilio in maritalẽ ꝯsensit
copulã: qr uirginitatẽ seruare
uolebat: & ideo ñ alit̾ ꝯsensisset
in coniugalẽ societatẽ nisi fami¬
liare di consiliũ habuisset. De qͣ
aug̃ sic ait in lib̾ de nuptiis &
concupiscĩa. Beata maria ꝓpo¬
suit se seruaturã uotũ uirgini¬
tatis in corde: s ipsũ uotũ non
exp̃ssit in ore. Subiecit se diui¬

Expanded text:
virginem, non potest eam dimittere. 2. De conjugio Mariae aliquid addendum est de modo illius consensus qui inter Mariam et Joseph intercessit. Sane credi potest non solum Mariam, sed etiam Joseph apud se disposuisse virginitatem servare velle, nisi Deus aliter juberet, eosque sic consensisse in conjugalem societatem, sed illam voluntatem verbis non expresserant, postea vero expresserunt, et in virginitate permanserunt . Consensit ergo Maria in maritalem societatem, sed non in carnalem copulam, nisi de eodem specialiter Deus praeciperet, cujus etiam consilio in maritalem consensit copulam, quia virginitatem servare volebat; et ideo non aliter consensisset in conjugalem societatem, nisi familiare Dei consilium habuisset, de qua Augustinus sic ait, in lib. de Nuptiis et Concup.: Beata Maria proposuit se servaturam votum virginitatis in corde, sed ipsum votum non expressit in ore. Subjecit se divi
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦd deo pari consensu uoueratis:
pseuera. Non qi parit̾ tempera¬
batis a cõmixtione carnali. ideo
maritꝰ tuus eẽ destiterat: ĩmo uͦ
tanto sanctiꝰ conuiges maneba¬
tis qͣnto sanctiora concorditer
placita seruabatis. ꝑfectũ gͥ
fuit marie & ioseph coniugiũ
in scĩtate: ꝑfectũ etiã fuit scđ̾m
triplex bonũ coniugii. scił fidẽ.

Expanded text:
d Deo pari consensu ambo voverapersevera. Non quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat; imo vero tanto sanctius conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita servabatis. Perfectum ergo fuit Mariae et Joseph conjugium in sanctitate. Perfectum etiam fuit secundum triplex b
Abbreviated transcription (Latin):
ritate. cessauert̃ uelut umbra
Ueruntam̃ & ipsa cerimonialia
scđm sp̃ualem intellectũ quem
continent & omnia moralia: ad
caritatẽ referunt᷑. ꝑtinent enĩ
omnia ad decẽ mandata in ta¬
bulis scͥpta. ubi omniũ sũma ꝑ¬
stringit᷑: ex quib cet̾a emanant.
sic̃ in sermone dñi octo uirtutes
p̃mittunt᷑ ad quas cet̾a referuit᷑:
& sic̃ ad decẽ mandata decalogi

Expanded text:
ritate cessaverunt sicut umbra. Verumtamen et ipsa caeremonialia secundum spiritualem intellectum, quem continent, et omnia moralia ad charitatem referuntur. Pertinent enim omnia ad decem mandata in tabulis scripta, ubi omnium summa perstringitur, ex quibus caetera emanant; sicut in sermone Domini octo virtutes praemittuntur, ad quas caetera referuntur. Et sicut ad decem mandata Deca
Abbreviated transcription (Latin):
s aug̃ unũ: hoc ipsũ qͦd dixerat
ñ habebis deos alienos. ꝑfectiꝰ expli¬
cat. cũ ꝓhibet coli figm̃ta scilicet
idolũ ł similitudinẽ alicuris rei:
quȩ duo orig̃ ita dicit distare. ut
idolũ sit qͦdi nichil ht simile sui:
similitudo uͦ quod ht speciẽ alicꝰ
rei: ut u̾bi gr̃a si quis in auro uel
ligno ł alia re faciat imaginẽ uł
tuat ad adorandũ: ñ idolũ s simi¬
litudinẽ fecit. Qui uͦ facit speciẽ
ut sicut humanis m̃bris caput
canis ł arietis formet. uł in uno
habitu hõĩs duas facies. ñ simili¬
tudinẽ s ydolũ facit: quia facit

Expanded text:
 , unum; hoc enim ipsum quod dixerat, Non habebis Deos alienos, perfectius explicat cum prohibet coli figmenta, scilicet, idolum vel similitudinem alicujus rei; quae duo Origenes ita dicit distare, ut idolum sit quod nihil habet simile sui; similitudo vero, quod habet speciem alicujus rei; ut, verbi gratia, si quis in auro vel in ligno vel alia re faciat speciem serptuat ad adorandum, non idolum sed similitudinem fecit. Qui vero facit speciem ut si quis humanis membris caput canis, vel arietis formet, vel in uno habitu hominis duas facies, non similitudinem, sed idolum facit, quia facit
Abbreviated transcription (Latin):
monũ euoluere: tene caritatem
uͥ pendent omnia: qr ꝑfectio est
& finis omniũ. Tunc enĩ & p̃cepta
& consilia recte fiunt: cũ referun
referat᷑ ad caritatẽ: ñdũ fit sicut
fieri oportet. ꝗͣuis fieri uideatur.
hec sũma ẽ: ut intelligat᷑ legis rm¬
& omniũ diuinarũ scͥpturarum
plenitudo ẽẽ dilectio di & ꝓximi.

Expanded text:
evolvere, tene charitatem ubi pendent omnia, quia perfectio est et finis omnium. Tunc enim et praecepta et consilia recte fiunt, cum referuntreferatur ad charitatem, nondum fit sicut fieri oportet, quamvis fieri videatur. aec summa est, ut intelligatur legis et omnium divinarum Scripturarum plenitudo esse dilectio Dei et proximi.
Abbreviated transcription (Latin):
aliã magis aliã minꝰ ht̃. aliã etiã
non ht̃: ut uir uistꝰ utens coniu¬
gio ñ ht̃ continentiã in actu.
quã tam̃ ht̃ in habitu. Cur gͦ ñ
dicant᷑ paria peccata: Forte q
magis facit contͣ caritatẽ qui
grauiꝰ peccat: minus qui leuius.
Nemo enĩ peccat nisi adu̾sus illã
faciendo: quȩ ẽ plenitudo legis.¬
factꝰ est omniũ reus: id÷ contra
caritatẽ facit in qua pendent
in quib ut p̃taxatũ ẽ tota

Expanded text:
minus habet, aliam etiam non habet, ut vir justus utens conjugio, non habet continentiam in actu, quam tamen habet in habitu. Cur ergo non dicantur paria peccata? Forte quia magis facit contra charitatem qui gravius peccat, minus qui levius. Nemo enim peccat, nisi adversus illam faciendo, quae est plenitudo legisfactus est omnium reus, id est, contra charitatem facit, in qua pendent in quibus, ut praetaxatum est, tota
Abbreviated transcription (Latin):
sint & prudentia. & iusticia. &
temꝑantia. Si enĩ dixeris equales
istos eẽ in fortitudine. s illũ pre¬
stare prudentia: sequit᷑ ut huiꝰ
fortitudo minꝰ prudens sit. Ac ꝑ
hoc nec fortitudine ȩquales sunt
qr est illiꝰ fortitudo prudentior:
atq ita de cȩt̾is uirtutib inuenies
si om̃s eadẽ consideratione ꝑcur¬
ras. Ex his clarescit om̃s uirtutes
non mͦ ẽẽ conexas: s etiã pares in
animo hoĩs. Cum gͦ dicit᷑ aliquis
aliqͣ p̃minere uirtute. ut abrahã
teriores accipiendũ ẽ: uł in cõpa¬
ratione alioꝵ hominũ. quia uel
humilitatis habitũ maxime pre¬
fert uel opꝰ fidei. ł alicuiꝰ cȩt̾arũ¬

Expanded text:
prudentia et justitia et temperantia. Si enim dixeris aequales esse istos in fortitudine, sed illum praestare prudentia, sequitur ut hujus fortitudo minus prudens sit, ac per hoc nec fortitudine aequales sunt, quia est illius fortitudo prudentior; atque ita de caeteris virtutibus invenies, si omnes eadem consideratione percurras. Ex his clarescit omnes virtutes non modo esse connexas, sed etiam pares in animo hominis. Cum ergo dicitur aliquis aliqua praeeminere virtute, ut Abraham teriores accipiendum est, vel in comparatione aliorum hominum, quia vel humilitatis habitum maxime praefert, vel op
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. ex ꝑsonis multarũ facie¬
rũ. & cet̾a. Alii ueriꝰ dicunt om̃s
uirtutes & suul & pares ẽẽ in
quocũq st̃: ut qui in una alteri
par extit̾it. in om̃ib eide ȩqͣlis sit.
uis alio & alio modo singulȩ in¬
telligant᷑: nullomͦ tam̃ separatͣ
ab inuicẽ. ut quicũq fuerint eqͣ¬

Expanded text:
sonis multarum facierum, etc. Alii verius dicunt omnes virtutes et similes et pares esse in quocumque sunt; ut qui in una alteri par extiterit, in omnibus eidem aequalis sit. amvis alio et alio modo singulae intelligantur, nullo modo tamen separantur ad invicem; ut quicumq
Abbreviated transcription (Latin):
ueant: questio ẽ. Quibusdã enĩ
uidet᷑. qđ alie magis aliȩ minus
habeant᷑ ab aliqͦ. sicut in iob pati¬
entia eminuit. in dauid humili¬
tas. in moy se mansuetudo: qui
etiã concedunt magis aliquem
mereri ꝑ aliquã uirtutẽ quã ꝑ
aliã. sicut eã pleniꝰ ht̃ ꝗͣ aliam: ñ
tam̃ magis ꝑ aliquã mereri dict̃

Expanded text:
ant, quaestio est. Quibusdam enim videtur quod aliae magis, aliae minus habeantur ab aliquo; sicut in Job patientia emicuit, in David humilitas, in Moyse mansuetudo; qui etiam concedunt magis aliquem mereri per aliquam unam virtutem quam per aliam, sicut eam plenius habet quam aliam. Non tamen magis per aliquam mereri dic
Abbreviated transcription (Latin):
e ꝯu̾so. His responderi potest fic.
Illis locutionib qͥb huiꝰmodi
operũ fuint distinctiones. ut alia
miscłiȩ alia uisticie. alia bonita¬
ti tribuant᷑: ñ diu̾sitas subia¬
centis id÷ rei his uocabulis sig-¬
nificate exprimit᷑: s uarietates
sensuũ & affectũ in creaturis
monstrat᷑. Cũ enĩ dr ds̃ iustus
ł iusticia. ẽentia diuina p̃dicat᷑
& etiã qd ipse sit distributor &
uudex meritoꝵ intelligi datur:
ita & cũ dr̃ misericors e̾entia
diina p̃dicat᷑. & insuꝑ qđ ipse
sit miseroꝵ liberator intelligi
dat᷑. Similit̾ cũ dr̃ bonꝰ. eẽntia
diuina p̾dicat᷑. ut cũ dicit᷑ ds
& insuꝑ autor omniũ bonoꝵ o

Expanded text:
e converso. His responderi potest sic: illis locutionibus quibus hujusmodi operum fiunt distinctiones, ut alia misericordiae, alia justitiae, alia bonitati attribuantur, non diversitas subjacentis, id est, rei, his vocabulis significate exprimitur, sed varietas sensuum et effectuum in creaturis monstratur. Cum enim dicitur Deus justus vel justitia, essentia divina praedicatur; et etiam quod ipse sit distributor et judex meritorum intelligi datur. Ita et cum dicitur misericors, essentia divina praedicatur, et insuper quod ipse sit miserorum liberator intelligi datur. Similiter cum dicitur bonus, essentia divina praedicatur. Et cum dicitur Deus, et insuper auctor omnium bo
Abbreviated transcription (Latin):
cors: ita eadẽ diuina ee̾ntia sig¬
nificat᷑. & scdm eã idẽ p̃dicatur.
ut etiã quȩdã diu̾sa intelligant᷑.
Intelligimꝰ enĩ ꝑ hoc eũ miserato¬
rẽ & uistũ uidicẽ. Qͦd euidenter

Expanded text:
cors, ita eadem divina essentia significatur, et secundum eam idem praedicatur, ut etiam quaedam diversa intelligantur. Intelligimus enim per hoc eum esse miseratorem et justum judicem. Quod evi
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa diuinȩ ee̾ntiȩ quȩ dicit᷑
sunt qͥb ostendit᷑ udex & equus
distributor. quȩdã qͥb ostendit᷑
miserator. Misericors enĩ dicit᷑
in natura. miserator in exhibiti¬
one: & in qͥbusdã oꝑib dicit᷑
effectꝰ ẽe̾ miscđiȩ. in qͥbusdam
effectꝰ iusticiȩ: ñ qđ aliud effici¬
at iusticia aliud miscđia dei si
ad ee̾ntiam referas: s quia ex
qͥbusdã effectib intelligit᷑ uidex
ex qͥbusdã miserator: ł ut quib¬
dã placet uistꝰ & misericors. S
scdłm hoc occurrit q̃stio qͣm᷑ ex
aliis ostendat᷑ iustꝰ & ex aliis mi¬
sericors: cũ sit ei idẽ eẽ iustũ &¬

Expanded text:
a divinae essentiae, quae dicitur sunt quibus ostenditur judex et aequus distributor, quaedam quibus ostenditur miserator. Misericors enim dicitur in natura, miserator in exhibitione. Et in quibusdam operibus dicitur effectus esse misericordiae, in quibusdam effectus justitiae; non quod aliud efficiat justitia, aliud misericordia Dei, si ad essentiam referas; sed quia ex quibusdam effectibus intelligitur judex, ex quibusdam miserator, vel, ut quibusdam placet, justus et misericors. Sed secundum hoc occurrit quaestio, quomodo ex aliis ostendatur justus, et ex aliis misericors, cum sit idem ei esse
Abbreviated transcription (Latin):
illa species: ita ẽ ibi fractio quȩ
ñ fit in aliqua re quia nichil ibi
frangit᷑. Qd mirabilit̾ di potentia
fieri dicunt: ut ibi sit fractio
ubi nichil frangit᷑. De confessione

Expanded text:
illa species; ita est ibi fractio quae non fit in aliqua re, quia nihil ibi frangitur; quod mirabiliter Dei potentia fieri dicunt, ut ibi sit fractio, ubi nihil frangitur. 4. Alio
Abbreviated transcription (Latin):
tione ampliorẽ gr̃am ꝑciꝑe credun¬
tur. Q les assum̃di st̃ a clero.
ales aũ ad ministe.cxxxiii.¬
riũ spuale eligendi st̃ derici:
qui digne possint dĩca sacm̃ta
tractare. Meliꝰ est enĩ sac̾doti dñi¬
paucos habere ministros qͥ possit̃
digne opꝰ dei exercere: ꝗͣ multos
inutiles qͥ ordinatori onꝰ graue
inducant. Tales enĩ decet ẽẽ mi¬
uistros xp̃i. qui septiformi gr̃a
na & conu̾sationis forma eadẽ
gr̃a in aliis tͣnsfundat᷑: ne celesteᷤᷤ
margaritas sp̃ualiũ u̾boꝵ offici¬
oꝵq diuinoꝵ sordidȩ uitȩ pedib
conculcent. In sacram̃to gͥ septi¬
formis sp̃s septẽ st̃ gradꝰ eccł̃iastici
scił ostiarii. lectores. ex orciste. Aco¬
liti subdiaconi. diaconi. sacdotis.

Expanded text:
e ampliorem gratiam percipere creduntur. 2. Quales assumendi sunt ad clerum. Tales autem ad ministerium spirituale eligendi sunt clerici, qui digne possint dominica sacramenta tractare. Melius est enim episcopo paucos habere ministros qui possint digne opus Dei exercere, quam multos inutiles, qui ordinatori grave onus inducant. Tales enim decet esse ministros Christi, qui septiformi gratina et conversationis forma, eadem gratia in aliis transfundatur, ne coelestes margaritas spiritualium verborum officiorumque divinorum sordidae vitae pedibus conculcent . In sacramento ergo septiformis Spiritus septem sunt gradus ecclesiastici, scilicet: ostiarii, lectores, exorcistae, acolyti, diaconi, subdiaconi, sacerdotes
Abbreviated transcription (Latin):
de omnib quȩ ñ uident᷑ accipiend̃
ẽ. s de his tantũ quȩ credere ut ait
aug̃. ad religionẽ ꝑtinent. Multa
enĩ st̃ quȩ si xp̃ianꝰ ignoret. nichil
metuendũ ẽ: quia ñ ideo areligione
deuiat. Qͥb modis dr̃ fides. Lxuiii.

Expanded text:
de omnibus quae non videntur accipiendum est, sed de his tantum quae credere, ut ait August., ad religionem pertinent. Multa enim sunt quae si Christianus ignoret, nihil metuendum est, quia non ideo a religione deviat. 3. Quot modis dicitur fides. Accipi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta in illo eẽt caritas: ñ timer&.
ꝑfecta enĩ caritas faceret ꝑfectã
iusticiã. & ñ haberet quare time¬
ret: immo haberet quare deside¬
raret ut tͣnseat iniquitas & ueniat
regnũ dĩ. Ergo timor ñ ẽ in cari¬
tate. S in qua caritate: Non in
inchoata. In qua ergo: In ꝑfecta¬
ꝑfecta inqͥt caritas. foras mittit
timorẽ. Ergo incipiat timor: qr
iniciũ sap̃iȩ timor dñi. Timor qͣsi
locũ p̃parat caritati. Cum autẽ
ceꝑit caritas habitare: pellitur
timor qui ei p̃parauit locũ. Quan¬
tũ enĩ illa crescit ille decrescit: &
quantũ illa fit int̾ior. timor pellit᷑
foras. Maior caritas. minor timor
minor caritas. maior timor.Si aũ
nullus ẽ timor. ñ ẽ qua intret ca¬
ritas: sic̃ uidemꝰ ꝑsetã int̾duci
linũ q̃n aliquid suit᷑. Seta prius
intrat : nisi exeat ñ succedit linũ
Sic timor pͥmo occupat m̃tem. ñ
aũ ibi remanet timor: quia ideo
intͣuit ut intͦduceret caritatem.

Expanded text:
fecta in illo esset charitas, non timeret. Perfecta enim charitas faceret perfectam justitiam, et non haberet quare timeret: imo haberet quare desideraret ut transeat iniquitas, et veniat regnum Dei. Ergo timor non est in charitate. Sed in qua charitate? Non in inchoata. In qua ergo? Sed perfecta, inquit, charitas foras mittit timorem. Ergo incipiat timor; quia initium sapientiae timor Domini. Timor quasi locum praeparat charitati. Cum autem coeperit charitas habitare, pellitur timor qui ei praeparavit locum. Quantum enim illa crescit, ille decrescit; et quantum illa fit interior, timor pellitur foras. Major charitas, minor timor; minor charitas, major timor. Si autem nullus timor, non est qua intret charitas. Sicut videmus per setam introduci linum, quando aliquid suitur; seta prius intrat, sed nisi exeat, non succedit linum: sic timor primo occupat mentem, non autem ibi remanet timor, quia ideo intravit, ut introduceret charitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
habebt̃ omnia hos usus siue hȩc
officia quȩ ñc̃ habent: ut u̾bi gr̃a
timor filialis mͦ facit timere ne of¬
fendamꝰ quẽ diligimꝰ. & ne separe¬
mur ab eo: facit etiã nos reuereri
eundẽ. In fut᷑o uero faciet nos re¬
uereri: qñ ñ timebimꝰ separari uł
offendere. Non gͦ metus separatio¬
nis ł offensionis nc̃ est in angłis ł
animab scĩs. nec in nobis erit in
futuro: s reu̾entia quȩ ẽ mixta
cũ subiectione dilectio: quȩ etiam
in xp̃o fuit sicut apłs dicit in epła

Expanded text:
habebunt omnia hos usus, sive haec habebunt omnia hos usus, sive haec officia quae nunc habent, verbi gratia: timor filialis modo facit timere ne offendamus quem diligimus, et ne separemur ab eo; facit etiam nos revereri eumdem. In futuro vero faciet nos revereri, quando non timebimus separari vel offendere. Non ergo metus separationis vel offensionis nunc est in angelis vel in animabus sanctis; nec in nobis erit in futuro; sed reverentia quae est mixta cum subjectione dilectionis; quae etiam in Christo fuit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
obuiare qđ beda de timore dñi di¬
cit suꝑ parabolas: scił quod omns
timor in futuro cessabit. Ait enĩ
Seruilis pͥncipiũ sapĩȩ est: quia qͥ
post errata saꝑe incipit. primo
timet filiꝰ ne uel in modico ocłos
amantissimi patͥs offendat. Ut̃q
in futuro cessabit: caritas uero
nũquã excidet. Aug̃ uͦ suꝑ illũ
locũ psalmi. adorabo ad tẽplũ
scm̃ tuũ intimore tuo: timorẽ desi¬
turũ dicit sic. Timor dñi ẽ magnũ
p̃sidiũ ꝓficientib ad salutẽ: s per¬
uenientib foras mit tit᷑. Non enĩ
timent iã amicũ: eũ scilicet adid
quod repmissũ ẽ ãdducti fuerint.
Ex his autoritatib significat᷑ qđ
timor ñ erit in futuro. Si ãu timor
ñ erit in futuro: gͦ nec septẽ dona
erunt: nec mͦ sunt in angłis siue
in ammab scĩs. Fã quod dicimus
autoritatũ p̃missarũ quȩ uidetur
repugnantiã dirimentes. qđ .Uii.
in animab scĩs felicit᷑ uiuentib.
& in nob̾ erunt in futuro: s non

Expanded text:
obviare quod Beda de timore Domini dicit super Parabolas, scilicet quod omnis timor in futuro cessabit. Ait enim Servilis principium sapientiae est, quia qui post errata sapere incipit, primo timet filius, ne vel in modico oculos amantissimi patris offendat; uterque in futuro cessabit, charitas vero nunquam excidet. August. vero super illum locum psalm. 5: Adorabo ad templum sanctum tuum in timore tuo, timorem Dei desiturum dicit sic: Timor Domini est magnum praesidium proficientibus ad salutem, sed pervenientibus foras mittitur. Non enim timent jam amicum, cum scilicet ad id quod repromissum est, perducti fuerint. Ex his auctoritatibus significatur quod timor non erit in futuro. Si autem timor non erit in futuro, ergo nec septem dona erunt, nec modo sunt in angelis sive in animabus sanctis. Ad quod dicimus auctoritatum praemissarum quae videtur repugnantiam dirimentes, quod septin animabus sanctis feliciter viventibus, et in nobis erunt in futuro; sed non
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾num: ut iste timor diuinus co¬
mes ẽ ꝑ om̃s gradus. Collatio p̃dictoꝵ.
Et attende qđ uii bic distinguan¬
tur timores. cũ supͣ beda dixerit
duos ẽẽ. S beda humanũ timo¬
rem p̃t̾misit: & nomine seruiliͤ
duos qͦs hic distinximꝰ complexꝰ
fuit. scilicet seruilẽ & inicialẽ:¬

Expanded text:
t iste timor divinus comes est per omnes gradus. 5. Collectio praedictorum. Et attende quod quatuor hic distinguntur timores, cum supra Beda duos dixerit esse. Sed Beda humanum timorem praetermisit, et nomine servilis duos quos hic distinximus complexus fuit, scilicet servilem
Abbreviated transcription (Latin):
scđm effectũ timorẽ in xp̃o & in
more tractandi nob̾ occurrit
locus: sciendũ ẽ iii esse timores
scił mundanũ siue humanũ. ser¬
uilem. inicialẽ. castũ uł filialem
cula carnis uł ꝑdere bona mundi.
ꝓpt̾ qͦd delinquimꝰ. Hic timor ma¬
lus ẽ: qui in primo gradu cum
mundo deserit᷑: quẽ dñs ꝓhibet
gehennȩ continet se hõ a peccato
qͦ p̃sentiã udicis & penaᷤ metuit:
& timore facit qͥcqͥd boni facit. ñ
timore amittendi ȩt̾nũ bonũ quod
ñ amat: s timore patiendi malũ
qͦd formidat. Non timet ne ꝑdat
amplexꝰ pulcherrimi sponsi: sed
timet ne mittat᷑ in gehennam.
Bonꝰ ẽ timor iste & utilis. licet insuf¬
ficiens: ꝑ quẽ fit paulatĩ consue¬
tudo iusticie. & succedit initialis
timor. qñ incipit qͦd durũ ẽ amari:
& sic incipit excludi seruiliꝰ timor
a caritate. & succedit dem̃ timor
castꝰ siue amicalis. qͦ timemus ne
sponsus tardet. ne discedat. ne
offendamꝰ. ne eo careamꝰ. Timor

Expanded text:
tum, timorem in Christo et in timore tractandi nobis occurrit locus, sciendum est quatuor esse timores, scilicet mundanum sive humanum, servilem, initialem, castum vel filialem cula carnis, vel perdere bona mundi, propter quod delinquimus. Hic timor malus est, qui in primo gradu cum mundo deseritur; quem Dominus prohibet gehennae continet se homo a peccato, quo praesentiam judicis et poenas metuit, et timore facit quidquid boni facit, non timore amittendi aeternum bonum quod non amat, sed timore patiendi malum quod formidat. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi Sponsi, sed timet ne mittatur in gehennam. Bonus est iste timor et utilis, licet insufficiens; per quem fit paulatim consuetudo justitiae, et succedit initialis timor, quando incipit quod durum erat amari, et sic incipit excludi servilis timor a charitate, succedit deinde timor castus sive amicabilis; quo timemus ne sponsus tardet, ne discedat, ne offendamus, ne eo careamus. Timor
Abbreviated transcription (Latin):
Ciuitas di illa ierłm celestis. non
meatu alicuiꝰ fluuii t̃restris ablus
in illis celestib spiritib redun¬
dantiꝰ uidetur effluere pleno
septẽ uirtutũ sp̃ualiũ feruens
cũ nr̃e mentis archana tanꝗͣ infe¬
riora ꝑstringat. cȩlestẽ illã ange¬
loꝵ naturã effusiore quadã scĩfi¬
cationũ ubertate letificat : Dem̃
scĩficationes exponens. subdit. His
aũi sc̃ificationib significat᷑ pleni¬
enumerauit ysaias dicens. Sp̃s sa¬

Expanded text:
Civitas Dei illa Hierusalem coelestis, non meatu alicujus fluvii terrestris abluitin illis coelestibus spiritibus redundantius videtur effluere, pleno septem virtutum spiritualium fervens cum nostrae mentis arcana tanquam inferiora perstringat, coelestem illam angelorum naturam effusiore quadam sanctificationum ubertate laetificat. Deinde sanctificationes exponens, subdit: His sanctificationibus, signatur plenienumerat Isaias , dicens: Spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s. suȩ libertatis arbiter. omnia
ꝓ autoritate uoluntatis diuidens
singulis. Hic ex presse traditũ est
septẽ dona uirtutes ee̾ scificati¬
ones q fideliũ mentiũ: & in fut᷑o¬
ñ desitura cũ sint & in angłis. Qa¬

Expanded text:
 suae libertatis arbiter, omnia pro auctoritate voluntatis dividens singulis. Hic expresse traditum est septem dona et virtutes esse sanctificationesque fidelium mentium, et in futuro non desitura, cum sint et in angelis. 2
Abbreviated transcription (Latin):
ue in xp̃o plenissime fuerunt
& st̃ de cuiꝰ plenitudine nos
accepimꝰ: in qͦ habuert usus eosdẽ
qͦs in patria hñt. & qͦsdam etiã uie.¬
nis. Ueruntam̃ an he urtutes cũ & ipse
in animo eẽ incipiant. qui cũ sine
illis priꝰ esset tam̃ animꝰ erat. desi¬
nant eẽ cũ ad et̾na ꝑduxerint: ñ¬
nulla questio ẽ. Quibꝰdã uisũ est
ẽẽ desituras. Ꝙ de trib quidẽ. pru¬
dentia scił. fortitudine. tẽꝑantia.
cũ hoc dicit᷑: non nichil dici uidet᷑

Expanded text:
e in Christo plenissime fuerunt et sunt, de cujus plenitudine nos accepimus; in quo habuerunt usus eosdem quos in patria habent, et quosdam etiam viae. Verumtamen an hae virtutes, cum et ipsae in animo esse incipiant, qui cum sine illis prius esset, tamen animus erat, desinant esse cum ad aeterna perduxerint, nonnulla quaestio est. Quibusdam visum est eas esse desituras; et de tribus quidem, prudentia scilicet, fortitudine et temperantia cum hoc dicitur, nonnihil dici vide
Abbreviated transcription (Latin):
tes cęli sunt uͦii eximiis uirtutib
p̃clare. id fortitudine. prudentia.
temꝑantia iusticia: quȩ alit̾ in
cęlis seruant᷑ ab angłis & animab
scĩs. quã hic a fidelib Ꝙ conse¬
quent̃ assignat beda usus illarũ
uirtutũ sccłm p̃sentẽ statũ & futu¬
rum: imitans augustinũ in p̃mis
unc de septem donis scĩ. C.xii.¬
sp̃s scĩ agendũ ẽ. Ubi primo
considerandũ ẽ. an hec dona uir¬
tutes sint: scło. an in futuro desi¬
tura sint. uel omnia ł hoꝵ aliqua:
deinde an in xp̃o fuerint cuncta

Expanded text:
tes coeli sunt, quatuor eximiis virtutibus tes coeli sunt, quatuor eximiis virtutibus praeclarae, id temperantia, justitia, quae aliter in coelis servantur ab angelis et animabus sanctis, quam hic a fidelibus. Et consequenter assignat Beda usus illarum virtutum secundum praesentem statum et futurum, imitans August. in praemissunc de septem donis Spiritus sancti agendum est; ubi prius considerandum est an haec dona virtutes sint; secundo, an in futuro desitura sint, vel omnia, vel horum aliqua; deinde, an in Christo fuerint cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
regenti e̾ẽ subditũ. iusticiȩ ẽ: & ideo¬
ĩmortalis ẽ omnino iusticia: nec in
illa beatitudine eẽ desinet: s talis
ac tanta erit ut ꝑfectior & maior
Fortassis & aliȩ tres uirtutes. pruden¬
tia sine ullo iã ꝑieulo erroris. forti¬
tudo sine molestia tolerandoꝵ ma¬
loꝵ. temꝑantia sine repugnatione
libidinũ erunt in illa felicitate:
ut prudentiȩ ibi sit. nullũ bonũ
deo p̃ponere. ł equare: fortitudiniꝰ
ei firmissime coherere: tẽꝑantie
nullo defectu noxio delectari. Qͦd
uͦ nunc agit iusticia in subuenien¬
do miseris. qͦd prudentia in preca¬
uendis insidiis. qͦd fortitudo in ꝑ¬
ferendis molestiis. qͦd temꝑantia
in cohercendis delectationib pͣuis:
ñ erit ibi omnino ubi nichil mali
referenda st̃: in p̃ceritis habebunt᷑.¬
uirtutes in futuro ert̃. s alios usus
tc̃ habebunt ꝗͣ mͦ: cui beda consen¬
tit. suꝑ exodũ ita dicens. Colũ ne¬
ante quas appensũ ẽ uelũ. potesta¬

Expanded text:
regenti esse subditum si iustitia est, immortalis est omnino iustitia nec in illa esse beatitudine desinet, sed talis ac tanta erit, ut perfectior et maior aliae tres uirtutes, prudentia sine ullo iam periculo erroris, fortitudo sine molestia tolerandorum malorum, temperantia sine repugnatione libidinum erunt in illa felicitate: ut prudentiae sit nullum bonum deo praeponere uel aequare, fortitudinis ei firmissime cohaerere, temperantiae nullo defectu noxio delectari. nunc autem quod agit iustitia in subueniendo miseris, quod prudentia in praecauendis insidiis, quod fortitudo in perferendis molestiis, quod temperantia in cohercendis delectationibus prauis non ibi erit, ubi omnino nihil mali referenda sunt, in praeteritis habebuntvirtutes in futuro erunt, sed alios usus tunc habebunt quam modo. Cui Beda assentit super Exodum, c. 26, dicens: Columnante quas expansum est velum, potesta
Abbreviated transcription (Latin):
in ignȩ ȩt̃no. Ipse ẽ timor qͥ intro¬
ducit caritatẽ: s sic uenit ut
exeat. Si enĩ ꝓpt̾ penã times dm̃.
ñdũ amas quẽ sic times: ñ bona
desideras s mala caues. S ex eo
quia mala caues corrigis te: &
incipis bona desiderare. Cũ bona
desiderare inceꝑis: erit in te timor
re ne amittas ipsa bona: timere
dm̃ ne recedat ate. Cũ aũ times

Expanded text:
in igne aeterno. Ipse est timor qui introin igne aeterno. Ipse est timor qui introducit charitatem, sed sic venit ut exeat. Si enim propter poenas times Deum, nondum amas quem sic times; non bona desideras, sed mala caves. Sed ex eo quia mala caves, corrigis te et incipis bona desiderare; cumque bona desiderare coeperis, erit in te timor ne amplius amittas ipsa bona, timere Deum ne recedat a te. Cum autem times
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iohem: illud dictũ est ꝑ dauid.
S nolite putare aliũ ẽẽ sp̃m. Si
unꝰ flatus inflat duas tibias: non
potest unꝰ sp̃s implere duo corda¬
& agitare duas linguas: Si sp̃u
uno id flatu uno ĩplete duȩ ti¬
biȩ consonant: impletȩ duȩ lin¬
guȩ spu cłi dissonare posst̃: Im¬
mo est ibi quȩdã consonantia. ẽ
quȩdã concordia: s auditorẽ desi¬
derat studiosũ. ñ ociosũ. Ecce
mouit duas linguas sp̃s d̃i: & au¬
diuimꝰ ex una timor ñ ẽ in carita¬
te: audiuimꝰ ex alia timor dñi ca¬
stus ꝑmanet in scłm scłi. Qͥd ẽ hoc
Dissonat: Non. Excute aures: in¬
tende melodiã. Non sine causa hic
addidit. castꝰ. illic ñ addidit: qr
est timor aliqͥs qui dr̃ castus. est
scernamꝰ istos duos timores: & in¬
telligamꝰ istã consonantiã tibiaꝵ
Qm̃ discernamꝰ: Attendat gͦ cari¬
tas ur̃a. St̃ homines qͥ ꝓꝑterea ti¬
ment d̃m ne mittant᷑ in geben¬
nã: ne forte ardeant cũ diabolo

Expanded text:
per Joannem, illud dictum est per David; sed nolite putare alium esse spiritum. Si unus flatus inflat duas tibias, non potest unus Spet agitare duas linguas? Si spiritu uno, id est, flatu impletae duae tibiae consonant, impletae duae linguae Spiritu Dei dissonare possunt? Imo est ibi quaedam consonantia, est quaedam concordia; sed auditorem desiderat studiosum, non otiosum. Ecce movit duas linguas Spiritus Dei, et audivimus ex una: Et timor non est in charitate; audivimus ex alia: Timor Domini castus permanet in seculum seculi. Quid est hoc? Dissonant? Non. Excute aures, intende melodiam; non sine causa hic addidit castus, illic non addidit; quia est timor aliquis qui dicitur castus, est scernamus istos duos timores, et intelligamus consonantiam tibiarum. Quomodo discernimus? Attendat charitas vestra. Sunt homines qui propterea timent Deum, ne mittantur in gehennam; ne forte ardeant cum diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
exponit. ñ enĩ accepistis sp̃m ser¬
uitutis iterũ in timore. s accepi¬
stis sp̃m adoptionis filioꝵ di: ita
dicens. Duo timores hic insinu
ant᷑: unꝰ qui ẽ in ꝑfecta caritate
scilicet timor castus. alt̾ qui ñ ẽ
in caritate scił seruilis: in quo
ꝗͣuis deo credat᷑ non tam̃ in dm̃:
& si bonũ fiat. ñ tam̃ bñ. Nemo
enĩ inuitꝰ bene fac̃: etiãsi bonũ

Expanded text:
n enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum Dei; ita dicens: Duo timores insinuantur hic: unus qui est in perfecta charitate, scilicet timor castus; alter qui non est in charitate, scilicet servilis; in quo quamvis Deo credatur, non tamen in Deum; etsi bonum fiat, non tamen bene. Nemo enim invitus bene facit, etiamsi bonum
Abbreviated transcription (Latin):
patient᷑ et̾nam: s sine diminu¬
tione mẽbroꝵ omnia bumani
corporis habituri mẽbra: nec tam̃
gła ac specie ĩpassibilitatis indu
an in eadẽ ȩtate & statura cor¬
poris om̃s resurrecturi sint. Qͥdã

Expanded text:
patientur aeternam, sed sine diminutione membrorum, omnia humani corporis habituri membra, nec tamen gloria ac spe impassibilitatis induean in eadem aetate et statura corporis omnes resurrecturi sint. Quidam
Abbreviated transcription (Latin):
 his u̾bis ñ eadẽ resurgentib
assignat᷑ statura: s etas. Om̃s
enĩ in eadẽ etate resurgent
in qua xp̃c mortuus ẽ & resur¬
rexit: cuiꝰcũq etatis mortui
fuerint. Sirũ aũ posuit. ñ ut
distingueret sexũ. s ut signifi¬
caret ꝑfectionẽ uiriũ quam tc̃
habebt: s ñ om̃s eandẽ staturã
corporis obtinebt̃. Uñ aug̃. in
uentute. etiãsi senex obiit: uł
circa xxx. annos. Triginta enĩ
duoꝵ annoꝵ & triũ mensium
erat ȩtas xp̃i: in qua mortuus e
& resurrexit. Non ẽ enĩ fas dice
qđ in resurrectione accidat cor¬
pori magnitudo quã nͨ habuit
hic. nec erat habiturũ diu ui¬
uendo: nec maiora corpora redi¬
genda st̃ ad modũ dñici corpo¬
ris. Periret enĩ multũ de illis
corporib : cũ nec ꝑiturꝰ sit ca¬

Expanded text:
Sed his verbis non eadem resurgentibus assignatur statura, sed aetas. Omnes enim in eadem aetate resurgent, in qua Christus mortuus est et resurrexit, cujuscumque aetatis mortui fuerint. Virum autem posuit, non ut distingueret sexum, sed ut significaret perfectionem virium quam tunc habebunt; sed non omnes eamdem staturam corporis obtinebunt. Unde Aug., in entute, etiamsi senex sit mortuucirca 30 annos. Triginta enim duorum annorum et trium mensium erat aetas Christi, in qua mortuus est, et resurrexit. Non est autem fas dicere quod in resurrectione accedat corpori magnitudo, quam nec habuit hic, nec erat habiturus diu vivendo; nec majora corpora redigenda sunt ad modum dominici corporis. Periret enim multum de illis corporibus, cum nec periturus sit ca
Abbreviated transcription (Latin):
uiã rapient᷑. crediderimꝰ in eodẽ
rapti de mortalib corporib exi¬
turos & ad eadẽ mox ĩmortalia
redituros: nullas in u̾bis apłi pa¬
tiem᷑ angustias. generalit̾ accipi¬
entes illud qͦd dictũ ẽ. Om̃s qͥdẽ¬
resurgemꝰ. scił tam boni qͣ mali:
s ñ om̃s immutabim᷑. scił in sol¬
lemnitatẽ resurrectionis. De hoc
qͥ uiui reꝑient᷑ mors erit & resur¬
rectio: ut anima qͣsi ꝑ soporem
egressa de corpore. eidẽ in mom̾to
reddat᷑. E contͣ uͦ scribens ad
marcellã ieꝵ. testari uidet᷑ dicenꝰ¬

Expanded text:
am rapientur, crediderimus in eodem raptu de mortalibus corporibus exituros et ad eadem mox immortalia redituros; nullas in verbis Apostoli patiemur angustias, generaliter accipientes illud quod dictum esresurgemus, scilicet, tam boni quam mali; sed non omnes immutabimur, scilicet, in solemnitatem resurrectionis. De hoc qui vivi reperientur, mors erit et resurrectio, ut anima quasi per soporem egressa de corpore, eidem in momento reddatur. Contra vero, scribens ad Marcellam, Hieron. testari videtur, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c nunꝗͣ omnino morituri
sint: an ipso tẽporis puncto qͦ
rapient᷑ obuiã xp̃o ad in mor¬
talitatẽ mira celeritate sint
tͥnsituri. Non enĩ dicendũ est
fieri ñ posse ut ꝑ aera in subli¬
me portent᷑ in illo spacio. & mo¬
riant᷑ & reuiuiscant. Ad hunc
aũ sensũ qͦ estimamꝰ illos in par¬
uo spacio & mortẽ passuros &
accepturos ĩmortalitatẽ: apls
nos urgere uidet᷑ ubi dic̃. in xͦ¬

Expanded text:
 nunquam omnino morituri sint, an ipso temporis puncto quo rapientur obviam Christo, ad immortalitatem mira celeritate sint transituri. Non enim dicendum est fieri non posse ut dum per aera in sublime portentur, in illo spatio et moriantur et reviviscant. Ad hunc autem sensum, quo existimemus illos in parvo spatio et passuros mortem, et accepturos immortalitatem, Apostolus nos urgere videtur, ubi dici
Abbreviated transcription (Latin):
i uͦ querit᷑ de paruulis qͥ ante
diem octauũ moriebant᷑. ante
quẽ ñ fiebat circũcisio ex lege. u¬
trũ saluarent᷑ uł non: idẽ potest
responderi qđ sentit᷑ de paruulis
ante baptismũ defunctis. quos
ecla ꝑire constat. Uñ beda. Qui nẽ ꝑ¬

Expanded text:
 quaeritur de parvulis qui ante diem octavum moriebantur, ante quam non fiebat circumcisio ex lege, utrum salvarentur vel non, Idem potest responderi quod sentitur de parvulis ante Baptismum defunctis; quos perire constat, Unde Beda, super