comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lera siue iniquitates ur̃e. adpͥorũ
peccatoꝵ hortat᷑ penitentiã. ne auge¬
amꝰ peccata peccatis. & mat̾iam fu¬
turo paremꝰ incendio: s audiamus
illud qd̾ ysaias loqͥt᷑. Ue his qͥ attra¬
hunt peccata sic̃ funicło longo: &
sic̃ iugo corrigie uituli iniquitates
Primũq peccatũ ẽ. qd inducunt
filios alienos siuealiengenas. in¬
cͥcumcisos corde & incͥcũcisos carne.
ut sint inscũario dĩ: & polluant

Expanded text:
 sive iniquitates vestrae, ad priorum peccatorum hortatur poenitentiam, ne augeamus peccata peccatis, et materiam futuro paremus incendio. Sed audiamus illud quod Isaias loquitur: « Vae his qui attrahunt peccata sicut funiculo longo, et sicut jugo corrigiae vituli iniquitatis . » Primumque peccatum est, quod inducunt filios alienos sive alienigenas incircumcisos corde, et incircumcisos carne, ut sint in sanctuario Dei, et pollu
Abbreviated transcription (Latin):
diuidit int̾ sc̃uariũ & uulgi
locum. Ex quo intelligimꝰ om¬
ne supͣ templi descͥptionẽ. sac̾do¬
tum qui st̃ filii sadoch. fuisse mi¬
nisteriis delegatam: hunc aut̃
iurũ qui tanto spatio dilatet᷑
& uinu̾sa circũeat. separare scũia¬
riũ & uulgi locum. Et duxit

Expanded text:
dividit inter sanctuarium et vulgi locum. Ex quo intelligimus omnem supra templi descriptionem sacerdotum, qui sunt filii Sadoc, fuisse ministeriis delegatam: hunc autem murum, qui tanto spatio dilatetur, et universa circumeat, separare sanctuarium et vulgi locum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
& ysaias scͥbit. Uidi dñm sedentẽ
suꝑ thronũ excelsum & eleuatũ.
& plena domꝰ gła eiꝰ: qͣndo reuelata
facie glam dñi contemplantes.
reformam᷑ uiimaginẽ creatoris.
Uox quoq erat dĩ quasi uox aqͣrũ
multarũi. om̃ium scilicet in toto

Expanded text:
sedentem super thronum excelsum et elevatum . » Et plena domus gloria ejus, quando revelata facie gloriam Domini contemplantes reformamur in imaginem creatoris . Vox quoque erat Dei quasi vox aquarum multarum: omnium scilicet in toto
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & qͦ cuncta intẽplo monstrante
cognoscit. postꝗͣ. clausam ei osten¬
dat portam uũqͣnq reserandam.
& tam̃ aꝑtam ei qͥ clausis ingͥssus
ẽ ostiis: ducit ꝓpħam aduiã portȩ
aqͥlonis quȩ tn & ipsaeẽt incon-¬
spectu domꝰ. haud dubiũ qͥn tẽplũ
sigͥcet. Cũq ꝓpħa ẽregione uidisset
situs coutͣ cernebat: statĩ cecidit in
faciẽ suã. maiestatẽ glȩ dñi ferre
ñ sustinens. Uñ qr fuerat huimili¬
tate deiectus: dic̃ ad eũ neqͣqͣm uir
s dñs. fili hoĩs. pone cor tuũ. & reli

Expanded text:
et quo cuncta in templo monstrante cognoscit, postquam clausam ei ostenderat portam, nunquamque reserandam, et tamen apertam ei qui clausis ingressus est ostiis, ducit prophetam ad viam portae aquilonis, quae tamen et ipsa esset in conspectu domus, haud dubium quin templum significet. Cumque propheta e regione vidisset situs contra cernebat, statim cecidit in faciem suam, majestatem gloriae Domini ferre non sustinens. Unde quia fuerat humilitate dejectus, dicit ad eum, nequaquam vir, sed Dominus: Fili hominis, pone cor tuum, et r
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ dicimꝰ multas ciboꝵ ẽẽ diu̾si¬
tates. qͥbꝰ uesci sac̾dotibꝰ licet uł ñ
licet: & de his ipsis quos licet inci¬
bo sumere. ñ in om̃ĩb sumunt᷑ lo¬
çis. nec ab omibꝰ. neq inomĩ tempe.
Gãzophilatiã aqͥlonis & austri puto
ẽẽ quȩ uł historie contineant sim¬
plicitatẽ. uł sp̃ualis intelligentie
sacͣmenta: ut ꝑ aquilonẽ uemamꝰ
admeridiẽ. Neq eñi sic legenda ẽ lit¬
tera. & hystoriȩ fundam̃ita iacienda
ut ñ ueniamꝰ adculmina: neq ita
pulcherruno edificio desuꝑ tecta
ponenda. ut nequaqm fundam̃¬
ta sint solida. Sac̾dotes autẽ qui
uescunt᷑ incellariis in qͥbꝰ multe
diuitiȩ continent᷑. ipsi st̃ qͥ apꝓpͥn¬
qͣnt ad dñm: de quibꝰ scͥptura testa¬

Expanded text:
quibus discimus multas ciborum esse diversitates, quibus vesci sacerdotibus licet vel non licet, et de his ipsis, quos licet in cibos sumere non in omnibus sumuntur locis, nec ab omnibus, neque omni tempore. Gazophylacia aquilonis et austri puto esse, quae vel historiae contineant simplicitatem, vel spiritualis intelligentiae sacramenta, ut per Aquilonem veniamus ad Meridiem. Neque enim sic legenda est littera, et historiae fundamenta jacienda, ut non veniamus ad culmina; nec ita pulcherrimo aedificio tecta ponenda ut nequaquam fundamenta sint solida. Sacerdotes autem qui vescuntur in cellariis, in quibus multae divitiae continentur, ipsi sunt qui appropinquant ad Dominum: de quibus Scriptura testa
Abbreviated transcription (Latin):
fornicatio. & talis fornicatio quȩ
nec int̾ gentes quidem. Lac
uobis ꝓpotum dedi. ñ ẽscam
idẽ solidum cibum: necdũ em̃i
capere poteratis. Ad quos rursũ
dic̃. filioli mei quos it̾um partu¬
rio: donec xp̃e formet᷑ inuobis.
Paruulis eñi atq lactentib ñ solũ

Expanded text:
rnicatio et talis fornicatio, qualis nec inter gentes : » « Lac quidem vobis potum dedi, non escam id est solidum cibum, necdum enim capere poteratis . » Ad quos rursum dicit: « Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . » Parvulis enim atque lactantib
Abbreviated transcription (Latin):
indomo altitudinẽ ꝑcircuitũ. fun-¬
data latera. adm̃sitram calami sex
cubitoꝵ spatio : & latitudinẽ ꝑ pa-¬
rietem lateris forisecus qͥnq cu¬
bitoꝵ: & int̾ior domꝰ in lateribꝰ domꝰ.
Et int̾garõphilatĩa latitudinẽ .xx.¬
cubitoꝵ incircuitu domꝰ undiq
aqͥlonis. & ostiũ unũ ad uiã austra¬
lem: & latitudine loci adorationẽ.
cubitoꝵ incircuitu. Et edificium
qd̾ erat separatũ. u̾sumq aduiã¬

Expanded text:
in domo altitudinem per circuitum, fundata latera ad mensuram calami sex cubitorum spatio: Et latitudinem per parietem lateris forinsecus quinque cubitorum: et interior domus in lateribus domus. Et inter gazophylacia latitudinem cubitorum in circuitu domus undique. aquilonis, et ostium unum ad viam australem, et latitudinem loci ad orationem cubitorum in circuitu. Et aedificium, quod erat separatum
Abbreviated transcription (Latin):
immacłatum pͦt passionẽ saluatoris
in die immolauit scda. Stephanũ
qͦ cuius sapĩe atq doctrine nullꝰ po¬
terat resistere. ⁊ qͥ stantẽ uidit filiũ¬
hoĩs ad dext̾am di patͥs ⁊ dix̃. dñe
iħu suscipe sp̃m meũ: lapidib obru¬
ẽre iudei. & qͦmͦ quosdã credentium
sic & isti pͥmiciȩ fuere martẏrum
qͦs xͥ postea confessio coronauit. Et
siue hẏrcus qui iuxta hebraicum
trus. redẽpti sumꝰ exuana m̃a conu̾¬
satione pat̾nȩ traditionis p̾cioso
sangine .xͥ. & paulus apls docet.

Expanded text:
immaculatum post passionem Salvatoris immaculatum post passionem Salvatoris in die immolavit secunda . Stephanum quoque cujus sapientiae et doctrinae nullus poterat resistere , et qui stantem vidit Filium ad dextJesu, suscipe spiritum meum, » lapidibus obruere Judaei . Et quomodo quosdam credentium sic et isti primitiae fuere martyrum quos Christi postea confessio coronavit. Et sive hircus, qui juxta Hebraicum trus: « Redempti sumus ex vana nostra conversatione paternae traditionis pretioso sanguine Christi . Et Paulus apostolus docet:
Abbreviated transcription (Latin):
craprarũ scdo offertur die: unde ⁊ pa¬
scha facturi assumunt de grege agnũ
⁊ hedum: & qͥ primũ pascha facere
ñ potuerunt. in scđ̾o mense faciunt:
quoꝵ alt̾umad iustos ꝑtinet. alt̾um
ad penitentes. Sin autẽ .lxx. nobis
int̾pretatio placet. qͥ dixerunt. die
autẽ scdo tollent edos duos ĩmacła¬
tos ꝓpeccato: audax quide ÷ qͦd di¬
cturi sumus. s tam̃ alioꝵ simplicit̃
ponenda sententia ẽ: qui aiunt he¬
dos duos unmacłatos pt passionẽ
dñi oblatos ẽe ad altare dñi. Iacobũ
⁊ stephanũ: quorũ alter de apłorũ
numero. alter de septẽ electis ĩ mini¬
st̾ium dñi pͥnceps fuit. Iste ÷ iacobꝰ
qui tnͣfformatum saluatorẽ uidit
in monte: qͥ resurgentẽ filiam archi¬
sẏnagogi cũ dño petroq ⁊ ioħe ĩtiu¬
tus ẽ: qui ĩ cãtalogõ apłoꝵ in quo bi¬
na ungunt᷑ noĩa. prior frat ponitur.
Hunc int̾fecit herodes: et quasi hedũ

Expanded text:
caprarum secundo offertur die: unde et pacaprarum secundo offertur die: unde et pascha facturi assumunt de grege agnum et haedum, et qui primum pascha facere non potuerunt, in secundo mense faciunt: quorum alterum ad justos pertinet, alterum ad poenitentes. Sin autem Septuaginta nobis interpretatio placet qui dixerunt: die autem secundo tollent haedos duos immaculatos 532 pro peccato, audax quidem est quod dicturi sumus, sed tamen aliorum simpliciter ponenda sententia est, qui aiunt duos haedos immaculatos post passionem Domini oblatos esse ad altare Domini, Jacobum et Stephanum: quorum alter de apostolorum numero, alter de septem electis in ministerium Domini princeps fuit . Iste est Jacobus qui transformatum Salvatorem vidit in monte , qui resurgentem filiam archisynagogi cum Domino Petroque et Joanne intuitus est , qui in catalogo apostolorum, in quo bina junguntur nomina, prior fratre ponitur . Hunc interfecit Herodes , et quasi haedum
Abbreviated transcription (Latin):
& expiabt̃ illud. Et tollent uitulũ
ꝓpeccato: & comburet᷑ in loco seꝑa¬
to domꝰ extͣ sc̃ã. Et die scd̾a tollent
hedos duos de capris ĩmaculatos
ꝓpeccato: & expiabunt altare sic̃
expiauerant inuitulo. Postqͣm
ꝓpħȩ monstrauit altare. & cubitũ
eiꝰ. cubitosq duos. & rursum eu¬
bitum. & quatuor cubitos. & t̾ciũ¬
cubitũ .xii. quoq cubitos ꝑ alios
gradusq adorientẽ quoꝵ incertꝰ
ẽ numerꝰ. Locutus ẽ uir cuiꝰ calamꝰ
& funiculus in manu erat. & do¬
cet eũ qͦmͦ altaris oꝑe ꝑfecto. altare
debeat expiari & consecͣri. Primũq
offertur uictima. & dat᷑ sac̾dotibꝰ
de genere leui qui sunt desemine
sadoch: quẽ cur .lxx. sad duch no¬
minent scire ñ ualeo sadoch aute
chũ taurus. qui hebraice dicit᷑ far.
Uitulũ autẽ qui ꝓ nob̃ immolatꝰ est
& multa scͥpturarum loca: et p̃cipue¬
barnabȩ epła que habetur int̾ scͥp¬
turas apochriphas noĩat. Et hyrcus

Expanded text:
et expiabunt illud. Et tollent vitulum et expiabunt illud. Et tollent vitulum pro peccato, et comburetur in loco separato domus extra sancta. Et die secunda tollent haedos duos de capris immaculatos pro peccato, et expiabunt altare sicut expiaverunt in vitulo. Postquam prophetae monstravit altare, et cubitum ejus, cubitosque duos; et rursum cubitum et quatuor cubitos, cubitum, duodecim quoque cubitos per alios gradusque ad orientem, quorum incertus est numerus, locutus est vir, cujus calamus et funiculus erat in manu, et docet eum quomodo, altaris opere perfecto, altare debeat expiari et consecrari. Primumque offertur victima, et datur sacerdotibus de genere Levi, qui sunt de semine Sadoc, quem cur Septuaginta Sadduc nominent, scire non valeo. Sadoc autem a Symmachum taurus, qui Hebraice dicitur PHAR. Vitulum autem qui pro nobis immolatus est, et multa Scripturarum loca, et pBarnabae epistola, quae habetur inter scripturas apocryphas, nominat. Et hircus
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotib leuitis qui sunt desemi¬
ne sadoch. qui accedunt ad me
Sait dñs ds̃ ut offerant mͥuitulũ
dearm̃to ꝓpeccato. Et assumens¬
I de sanguine eiꝰ. pones suꝑ qͣtuor
cornua. & suꝑ quatuor angulos
crepidinis. & suꝑ coronam incir¬
cuitu: & mundabis illd & expiabis.
.Et tolles uitulũ qui oblatus fue¬
rit ꝓpeccato: & c̾õbu res illũ in
separato loco domꝰ extra sc̃uariũ.
Et indie scda offeres hyrcũ capraꝵ
ĩmacłatũ ꝓpeccato: & expiabt̃ alta¬
re. sic̃ expiauerunt inuitulo.
Lxxx. Et tlix̃ adme. fili hõis. hȩc
dĩẽ dñs ds̃. Hȩc st̃ p̃cepta altaris
indie qua factum fuerit: ut of¬
feiant᷑ suꝑ eo holocaustomata. & ef¬
fundat᷑ suꝑ illud sanguis. Et da¬
bis sac̾dotibꝰ leuitis qui sunt ex se¬
mine saduch. & apꝓpinquant
adie dic̃ dñs ds ut ministrent
mͥ. uitulum de bobꝰ ꝓpeccato: et
tollent desanguine eiꝰ. & ponent
suꝑ qͣtuor cornua altaris. & suꝑ
basim eiꝰ incircuitu: & mundabt

Expanded text:
evitis, qui sunt de semine Sadoc, qui accedunt ad me, ait Dominus Deus, ut offerant mihi vitulum de armento pro peccato. Et assumens de sanguine ejus pones super quatuor cornua, et super quatuor angulos crepidinis, et super coronam in circuitu, et mundabis illud et expiabis. Et tolles vitulum, qui oblatus fuerit pro peccato, et combures illum in separato loco domus extra sanctuarium. Et in die secunda offeres hircum caprarum immaculatum pro peccato, et expiabunt altare sicut expiaverunt in vitulo. LXX: 531 Et dixit ad me: Fili hominis, haec dicit Dominus Deus: Haec sunt praecepta altaris in die qua factum fuerit, ut offerantur super eo holocautomata, et effundatur super illud sanguis. Et dabis Sacerdotibus Levitis qui sunt ex semine Sadduc, et appropinquant ad me, dicit Dominus Deus, ut ministrent mihi vitulum de bobus pro peccato: et tollent de sanguine ejus, et ponent super quatuor cornua altaris, et super basim ejus in circuitu, et mundabunt
Abbreviated transcription (Latin):
uenire adedificiũ. qd̃ sc̃ĩs ẽ p̾ꝑatum.
Ante qd̾ sunt garophilatia: & in ipsa
uia similitudo garophilatioꝵ quȩ
erant inuia aquilonis. Licet eñi
adorientis ꝑueniamꝰ introitum.
introitu longitudo erat similis
latitudini. id ẽ eadem m̃sura ꝑqͣ
drum: omĩsq ing̾ssus & similitu¬
dines & ostia eandem habebant
insuram & similitudine. quam
Tarophilatia quȩ erant inuia respi¬
ciente ad austrũ. Porientẽ qͥppe
aquilonis frigora relinq̃ntes. ꝑue¬
nimꝰ adaustrum: in quo sponsus
recubat inmeridie. & inpleno u̾sat᷑
lumine. Incapite aut̃e eiꝰdem uiȩ
hoc ẽ orientalis quȩ patet ing̾dien¬
tibꝰ. ostiũ ẽ. qd nͥ aꝑtum fuerit ab eo

Expanded text:
venire ad aedificium, quod sanctis est separatum, venire ad aedificium, quod sanctis est separatum, ante quod sunt gazophylacia, et in ipsa via similitudo gazophylaciorum, quae erant in via aquilonis. Licet enim ad orientis perveniamus introitum, introitu longitudo erat similis latitudinis, id est, eadem mensura per quadrum. Omnisque ingressus et similitudines et ostia eamdem habebant mensuram et similitudinem quam gazophylacia quae erant in via respiciente ad Austrum. Per Orientem quippe Aquilonis frigora restinguentes, pervenimus ad Austrum, in quo sponsus recubat in meridie, et in pleno versatur lumine. In capite autem ejusdem viae, hoc est, Orientalis, quae patet ingredientibus, ostium est, quod nisi apertum fuerit ab
Abbreviated transcription (Latin):
do ante faciem templi .c. cubitoꝵ.
Perybolũs murum sig̾icat qui
erat ext̾ior. & cingebat garophi
numeri sacram̃to crebro diximus.
Porro longitudo ante faciem tem
ante garõphilatia. s .c. cubitoꝵ:
ut post remissionem omniũ pec¬
catoꝵ ꝑfecta p̾mia incentenario
numero p̾stolemur. Pꝑybolo siue
muro quod hebraice dr̃ cader.lxx.
lum̃ int̾pretati st̾: quod uenit ex-¬
tͥnsecus. & illuminat cordis nr̃i
ocłos: ñ sufficiente natura nr̃i lu¬
minis quod u̾sat᷑ insensu. ꝑfectũ
scientiȩ habere fulgorem. nͥ extͥnse¬
cus ꝑ di gr̃am introeat. Qd̾ pͥmũ
uͦ cum uenerimꝰ ante faciẽ templi.
ꝑfectaicentenario numero recipie¬
mꝰ p̃mia. Erat aut̃e subt̾ gãrõphi¬
latia introitus aboriente ing̾dien¬
tium in ea deatͥo ext̾iori. Oportet
em̃ dĩ nos possidere diuitias. & de
atͥo ext̾iori subt̾ garophilatia orien¬
tis introitũ rer ꝑire: & ꝑ latitudinẽ
p̃ybol qui respicit uiam orientis.

Expanded text:
do ante faciem templi, centum cubitorum. Peribolus, murum significat qui erat exterior, et cingebat gazophylnumeri sacramento crebro diximus. Porro longitudo ante faciem tempante gazophylacia; sed centum cubitorum: ut post remissionem omnium peccatorum, perfecta praemia in centenario numero praestolemur . Pro peribolo, sive muro, quod Hebraice dicitur GADER  , LXX lumen interpretati sunt, quod venit extrinsecus, et illuminat cordis nostri oculos: non sufficiente natura nostri luminis, quod versatur in sensu, perfectum scientiae habere fulgorem, nisi extrinsecus per Dei gratiam introeat. Quod primum vero cum venerimus ante faciem templi, perfecta in centenario numero recipiemus praemia. Erat autem subter gazophylacia introitus ab Oriente ingredientium in ea de atrio exteriori. Oportet enim Dei nos possidere divitias, et de atrio exteriori subter gazophylacia Orientis introitum reperiam orientis,
Abbreviated transcription (Latin):
remissionis diuinorũq sensuũ
sacͣmenta st̃ posita. ut niuestibu¬
lo atrii int̾ioris positi. ext̾iora uidi¬
amus. & preteritorũ & p̾sentium
noticiam contẽplantes. ꝑquã ue¬
niamꝰ adduplices palmas atq uic¬
torias. & octo graduũ misteria cog¬
noscamꝰ. introgressi gazophilatia
inquibꝰ templi diuitiȩ continent᷑:
& leuant᷑ orationes nr̃e abomni
sorde peccati. menseq exutraq par¬
te binȩ sunt posite. ut pͥmũ im¬
moletur holocaustum qd̃ totum
sacer ignis assumat: dẽm̃ ꝓpecca
caustoꝵ cineres & carnium ꝑ u-¬
rulentias efferebat ext̾ius: siue
erant duȩ mensȩ. & adlatus alt̾ũ
uestibulum eiꝰdem portȩ due m̃se: Anre
id ẽ exutraq parte quat᷑¬
quatuorhinc & qͣtuor inde.
& post t̾gum siue adlatus earũ a-¬
lie octo m̃se. ut simul faciant iñ¬
sas sedecim: quo numero ꝓpħaꝵ
misteria demonstrant᷑: ut qͥcqͥd¬

Expanded text:
remissionis divinorumque sensuum remissionis divinorumque sensuum sacramenta sunt posita, ut in vestibulo atrii interioris positi exteriora videamus, et praeteritorum et praesentium notitiam contemplantes, per quam veniamus ad duplices palmas atque victorias, et octo graduum mysteria cognoscamus, introgressi gazophylacia, in quibus templi divitiae continentur, et lavantur orationes nostrae ab omni sorde peccati: mensaeque ex utraque parte binae sunt positae, ut primum immoletur holocaustum, quod totum sacer ignis assumat, dein pro pecccaustorum cineres et carnium jurulentias efferebat exterius: sive erant duae mensae, et ad latus alterum vestibuli ejusdem portae duae mensae, id est, ex utraque parte quatequatuor hinc et quatuor inde. Et post tergum sive ad latus earum aliae octo mensae, ut simul faciant mensas sedecim; quo numero prophetarum mysteria demonstrantur: ut quid
Abbreviated transcription (Latin):
& gỹsũm palini hñtes dolatum
intrinsecus ꝑ circuitum: qd̾ u̾bũ
utrũ hebraicum an grecum sit
mero plurali. scdo. labia tͣnstuler̃t:
ꝓ quo in hebreo habet᷑. assefañaim.
Et uͥnos diximꝰ. suꝑ m̃sas aut̃ carnes
oblationis:. lxx. posuert̃ de suo.
& uimensis de suꝑ tecta ut oꝑian¬
tur apluuia & siccitate. Illud aũ
quod de hebreis nominibꝰ edideit.
aelam̃ quid significet. & supͣ ad¬
monuimꝰ. & eregione ostendere
potest nr̃a tͣnslatio: nec necesse ẽ
suꝑ hoc sepe admonere lecto : Drẽ.
& prudentiȩ eiꝰ studioq diffidere.
Introducit᷑ gͦ rursum ad portam
quȩ respiciebat aquilonẽ: & neqͣꝗͣ
ut supͣ ad atriũ ext̾ius s int̾ius.
I neo eũi quod nisequentibꝰ. uesti
bulum eiꝰ respiciebat atͥum ext̾uis.
ostendit hoc atͥum fuisse intͥnsecꝰ.
Pque ꝓfectus ing̾dientis ostenditur.
dũ insingulis locis noĩa m̃sureq
sunt ꝓpͥe. & fenestre ꝑcircuitum
luminis plenȩ scientiȩ. uinu̾sa

Expanded text:
 gisum palmi habentes dolatum intrinsecus per circuitum. Quod verbum, utrum Hebraerum, an Graecum sit,mero plurali; secunda, labia transtulerunt: pro quo in Hebraeo habetur ASEPHATHAIM  . Et ubi nos diximus, super mensas autem carnes oblationis, Septuaginta posuere de suo, et in mensis desuper tecta, ut operiantur a pluvia et siccitate. Illud autem quod Hebraeis nominibus ediderunt, Aelam, quid significet, et supra admonuimus, et e regione ostendere potest nostra translatio: nec necesse est super hoc saepe admonere lectorem, et prudentiae ejus studioque diffidere. Introducitur ergo rursum ad portam quae respiciebat ad Aquilonem: sed nequaquam ut supra ad atrium exterius, sed interius. In eo enim quod in consequebulum ejus respiciebat in atrium exterius, ostenditur hoc atrium fuisse intrinsecus: per quae profectus ingredientis ostenditur, dum in singulis locis nomina mensuraeque sunt propriae, et fenestrae per circuitum luminis plena scientiae universa
Abbreviated transcription (Latin):
uͥscͥptum ẽ. uet̾ ciuitas ar̃ihẽ quã
expugnauit siue cireim. dedit
dauid. plemus diximꝰ. Ut auteml
ego aibitor. leo uł fortis dei: quod
nom̃ refertur ꝓpͥe ad altare. inquo
uł illiunnatͥo di ẽ. uł leo & fortitu¬
do eiꝰ. dicente iacob adiudam. Ca¬
bit eums Cubitoꝵ autẽ quatuor
qͣtuor cornuũ uno cubito fimunt᷑
ut euaugłioꝵ mensura & intotũ
orbem fortitudo discurrens. sub
illuminatione di & leonis fortitu¬
dine demonstret᷑: adunũq cubi¬
tiun ꝓueniant diuinȩ confessio¬
nis. Et ut paulatim obscuritas
p̾sentis loci manifestior fiat: Seqͥ¬
tur. Et ariħel .xii. cubitoꝵ inlon¬
gitudine. ꝑduodecĩ cubitos lati¬
tudims. quadrangulũ ȩquis

Expanded text:
itas Ariel, quam expugnavit sive circumdedit David , » plenius diximus. Ut autem ego arbitror leo vel fortis Dei, quod nomen refertur proprie ad altare, in quo vel illuminatio Dei est, vel leo et fortitudo ejus, dicente Jacob ad Judam: « Cabit eum? » Cubitorum autem quatuor quatuor cornuum, uno cubito finiuntur, ut Evangeliorum mensura et in totum orbem fortitudo discurrens sub illuminatione Dei et leonis fortitudine demonstretur, ad unumque cubitum perveniant divinae confessionis. Et ut paulatim obscuritas praesentis loci manifestior fiat, sequitur: « Et Ariel duodecim cubitorum in longitudine, per duodecim cubitos latitudinis quadrangulum aequis
Abbreviated transcription (Latin):
isti sunt uiui lapides qui uol¬
uũt᷑ suꝑt̾ram. & habent secũ au¬
gularem lapidẽ quo uet̾is & no-¬
ui testamenti parietes continent᷑.
Qͣ tuor autẽ numerus euangłica
sacram̃ta demonstrat. longicu¬
dine & latitudine habens unũ
cubitum & dimidiũ. idẽ ꝑ qua¬
drũ. quȩ simul iuncta tres cubi¬
tos faciunt: qui tres cubiti hñt
inaltitudine. cubitũr unũ. ut my-¬
st̾ia tͥnitatis. uniꝰ cubiti hoc ẽ di¬
uinȩ maiestatis mensura conser¬
uet. dicente dño ad dicipłos. Ite
baptizate om̃s gentes innomĩe
ẽ qui tres coplectit᷑ ꝓpͥetates: &
holocausta oblationũ nr̃ax sẽꝑ
assumit. Suꝑ ipsas aut̃ẽ qͣtuor
insas holocaustoꝵ deuiuis lapi-¬
dibus ex tructas. quaꝵ longitu¬
do & latitudo & altitudo descrip¬
ta ẽ ponunt᷑ uasa in qͥbꝰ immolat᷑
holocaustũ martyrũ deqͥbꝰ dr̃.¬

Expanded text:
unt vivi lapides, qui volvuntur super terram, et habent secum angularem lapidem, quo veteris et novi Instrumenti parietes continentur. Quartus autem numerus evangelica sacramenta demonstrat, longitudine et latitudine habens unum cubitum et dimidium, id per quadrum: quae simul juncta tres cubitos faciunt. Qui tres cubiti, habent in altitudine cubitum unum: ut mysteria Trinitatis unius cubiti, hoc est, divinae majestatis mensura conservet, dicente Domino ad discipulos: « Ite, baptizate omnes gentes in nomine  489 tres complectitur proprietates, et holocausta oblationum nostrarum assumit. Super ipsas autem quatuor mensas holocaustorum vivis lapidibus exstructas, quarum longitudo, et latitudo, et altitudo descripta est, ponuntur vasa in quibus immolatur holocaustum martyrum, de
Abbreviated transcription (Latin):
p̾senti loco posita sunt. int̾ hebra¬
icum & .lxx. non solum ordine
s & numero & u̾boꝵ int̾pretatio¬
ne discordant: ut si uoluerimꝰ he¬
rere insingłis. & diu̾sitates eoꝵ qͥ¬
rere & explanare rationẽ. multũ
aberremus aꝓposito. Uoluerãq
desꝑatione & magnitudine rei
p̾sens testimoniũ silentio p̾t̾ire:
s melius arbitratus sum qd̾cũq
dicere quã omĩno nichil dicere:
socraticũ illud assumens scio qͥd
qͥd nescias. Post qͣm gͥ ea quȩ erant
intus. ꝓpħa diligentiꝰ contempla¬
tus ẽ. eduxit eũi uir cuiꝰ funicłs
& calamus erat inmanu. inatũ
ext̾ius piriam ducentẽ ad aqui¬
lonem: qd̾ & supͣ iam uiderat an¬
teqͣm int̾iora penetraret. Si alit̾
uidemꝰ ꝑ fectam habentes scientiã.
alit̾ inpͥncipio discipline: & neces¬
se ẽ ut qui int̾iora conspererit.
a recondita sacͣmenta etiã quȩ ext̾i

Expanded text:
i loco posita sunt inter Hebraicum et LXX non 510 solum ordine, sed et numero, et verborum interpretatione discordant, ut si voluerimus haerere in singulis, et diversitate eorum quaerere, et explanare rationem, multum aberremus a proposito. Volueramque desperatione et magnitudine rei praesens testimonium silentio praeterire: sed melius arbitratus sum quodcumque dicere, quam omnino nihil dicere, Socraticum illud assumens: Scio quoquod nescias. Postquam igitur ea quae erant intus, propheta diligentius contemplatus est, eduxit eum vir, cujus funiculus et calamexterius per viam ducentem ad aquilonem, quod et supra jam viderat, antequam interiora penetraret. Sed aliter videmus perfectam habentes scientiam, aliter in principio disciplinae: et necesse est, ut qui interiora conspexerit, et recondita sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
tis patens: s plerisq exparte eẽt
absconditũ. Nunc eñi uidemus
ienigmate: & nec dũ nouimꝰ siẽ
oportet nos scire. Cũ autẽ uene¬
rit qd̾ ꝑfectum ẽ: tẽ qd̃ exparte fu¬
erat. destruet᷑. Et erat similitudo
palmaꝵ hinc atq inde. Elegant̾
posuit dexteram & sinstram. ne
quid sinstrũ in his quȩ magna
sunt & archana dicere uideret᷑. s
hinc atq inde: iuxta illud qd̾ in eu¬
angłio scͥptũ ẽ. Qͥ te ꝑcusserit in
dext̾am maxillam. prebe ei & alt̾a.
Nũquid dicere ñ potuit. & sinistr̃ã:
S quando ꝑcutitur dextra. p̾bet᷑
alt̾a dextra: quia insc̃õ uiro utrũ¬
q dextiũ. utrumq ꝑfectũ
cundũ latera domꝰ. latitudinẽq
inlaquearibꝰ aẽlam hoc ẽ p̃pyli.
& latera domꝰ equalis ponderis si¬
ue m̃sure ꝑ quȩ latent̾ ostendit᷑.
& postes suꝑ liminaris siue uesti

Expanded text:
patens, sed pleraque ex parte esset absconditum. Nunc enim videmus in aenigmate, et necdum novimus sicut oportet nos scire. Cum autem venerit quod perfectum est, tunc quod ex parte fuerat destruetur. Et erat similitudo palmarum hinc atque inde. Eleganterposuit dextram et sinistram, ne quid sinistrum in his quae magna sunt et arcana dicere videretur, sed hinc atque inde, juxta illud quod in Ecusserit in dextram maxillam, praebe ei et alteram . » Nunquid dicere non potuit et sinistram? Sed quando percutitur dextra, praebetur altera dextra, quia in sancto viro utrumque dextrum, utrumque perfectum cundum latera domus latitudinemquein laquearibus aelam, hoc est, προπύλου et latera domus, aequalis ponderis sive mensurae. Per quae latenter ostenditur et pos
Abbreviated transcription (Latin):
dñi: nͥ ille qui ẽ magni consilii an¬
gelus & sua pot̾ dignis aꝑire miste¬
ria: Ec tͥetas autẽ rome appellant
solaria decenacłoꝵ parietibꝰ emi¬
nentia siue moeniana abeo qui
pͥmꝰ inuenit: quȩ ñ nulli grecoꝵ
exedr̃as uocant. Et locutus ẽ
adme hȩc ẽ m̃sa coram dño. Et
duo ostia erant intemplo & insc̃u¬
ario: & induobꝰ ostiis exutraq par¬
te bina erant ostiola quȩ inuicem
nise pli cabant᷑. Bina em̃ ostia erans
exutraq parte ostioꝵ: & celata erãt
in ipsis ostiis templi cherubim &
sculpturȩ palmarũ. sic̃ in parietibꝰ
quoq exp̾sse erant. Quam obrem
& grossiora erant ligna inuestibuli
fronte forinsecus. suꝑq fenestrȩ ob¬
lique: & similitudo palmarum
hinc atq inde. in humerulis uesti¬
buli scđm latera domus. latitudi¬
nemq parietũ. Multum in hoc
loco .lxx. editio abhebraica uerita¬
te discordat. Uñ hoc solum admo¬
hoc ẽ necessaria siue cura digna tͣnͣs¬
tuler int. & ꝓ obliquis fenestris. ab¬

Expanded text:
 ille qui est magni consilii angelus, et sua potest dignis aperire mysteria: ἐκθέτας autem Romae appellant solaria de coenaculorum parietibus eminentia, sive meniana, ab eo qui ea primus invenit, quae nonnulli Graecorum ἐξώστρας vocant. « Et locutus est ad me: Haec est mensa coram Domino. Et duo ostia erant in templo et in sanctuario. Et in duobus ostiis ex utraque parte bina erant ostiola, quae in se invicem plicabantur: bina enim ostia erant ex utraque parte ostiorum. Et caelata erant in ipsis ostiis templi cherubim, et sculpturae palmarum, sicut in parietibus quoque expressae erant: quam ob rem erant et grossiora ligna in vestibuli fronte forinsecus. Super quae fenestrae obliquae, et similitudo palmarum hinc atque inde in humerulis vestibuli, secundum latera domus latitudinemque parietum. Multum in hoc loco Septuaginta editio ab Hebraica veritate discordat. Unde hoc solum admohoc est, necessaria, sive cura digna transtulerint, et pro obliquis fenestris, ab
Abbreviated transcription (Latin):
ta erat lignoꝵ copia ꝑcͥcuitũ. ut & pa¬
uim̃tũ & depaim̃to usq ad fenes¬
ter. ut aꝑtis eis criplex intemplo
di intelligentia monstraret᷑ iuxta
illud qd̾ alibi dr. Tu autẽ descͥbe
s & ext̾ius. ut que int̾iora sunt. in¬
uisibilia. que ext̾iora. uisibilia cog¬
noscamꝰ: ut aliud m̃tem. aliud car¬
nem. aliud spalem intelligentiã.
aliud simplicem monstret hystoriã.
Et ꝑom̃s parietes incircuitu tam
intrinsecus qͣm extͥnsecus erant
mensure suȩ: nichil eñi absq ratio¬
ne & m̃sura intẽplodi. & maxime
erant cherubin. haud dubium
qͥnlignis depauim̃to usq ad fenes¬
tras ꝑtingentibꝰ: & tam fabrefactȩ
erant celature. ut non sculpte. s
apposite uiderentur. Cherubin.
intͣptat᷑ scientiȩ multitudo. Igit᷑
intͥnsecus in int̾ioribꝰ templi. post
scientiȩ multitudinẽ celant᷑ & pal¬
me. iqͥb signum uictorie ẽ: dicen¬

Expanded text:
ta erat lignorum copia per circuitum, ut et pata erat lignorum copia per circuitum, ut et pavimentum et de pavimento usque ad fenester: ut apertis eis, triplex in templo Dei intelligentia monstraretur, juxta illud quod alibi dicitur: Tu autem describe et exterius, ut quae interiora sunt invisibilia, quae exteriora visibilia cognoscamus, ut aliud mentem, aliud carnem, aliud spiritalem intelligentiam, aliud simplicem monstret historiam. Et per omnes parietes in circuitu tam intrinsecus quam extrinsecus erant mensurae suae, nihil enim absque ratione et mensura in templo Dei, et maxime erant cherubin: haud dubium quin in lignis de pavimento usque ad fenestras pertingentibus, et tam fabrefactae erant caelaturae, ut non sculptae, sed appositae viderentur. Cherubin interpretantur scientiae multitudo. Igitur intrinsecus in interioribus templi, post scientiae multitudinem caelantur ei palmae, in quibus signum victoriae est, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
cordantes illius apłici exempli in
quo ait. ut scire possimꝰ que sit la¬
titudo. & longitudo. & ꝓfundum.
tia. quȩ ñ hereant parietibus tẽpli.
s: ꝓpinquos & suos habeant parie¬
tes. Ipsum quoq templũ &angu¬
bulum ext̾ns. erant strata ligno.
sapientia uidelicet: qd lignum ui¬
tȩ.sitũ inparadiso. scͥptura cõmemo
modum retisanstar cancelloꝵ. ut
non speculari lapide nec uitro. s
rasilib lignis interra  & uermicula¬
tis clauderent᷑. ꝑ quibus in hebra¬
ieo. obliquas fenestras. habet: quȩ
in tͥbus tantũ erant parietibꝰ tẽpli.
addext̾am uidelicet & simstĩa a pͣt
& adoccidentẽ. Orientalis autẽ pars
ñ habebat fenestras. quia ipse intͦitꝰ
clarum ĩmittebat lum̃ intͥnsecus.
& cuncta int̾iora templi ianuarũ
lumine complebant᷑: ita ut ꝑ sin¬
gulas fenestras & cancelloꝵ forami¬
na intro quis posset aspicere. Et ñ
solũ ext̾iora erant strata ligno: s tan¬

Expanded text:
cordantes illius apostolici exempli in cordantes illius apostolici exempli in quo ait, « ut scire possimus, quae sit latitudo, et longitudo, et profundum, tia, quae non haereant parietibus templi, sed propinquos et suos habeant parietes; ipsum quoque templum et angubulum, exterius erant strata ligno, sapientia videlicet quod lignum vitae situm in paradiso Scriptura commemormodum retis instar cancellorum, ut non speculari lapide nec vitro, sed d lignis interrasilibus et vermiculatis clauderentur: pro quibus in Hebraico obliquas fenestras habet, quae in tribus tantum erant partibus templi, ad dexteram videlicet et sinistram, et et ad Occidentem. Orientalis autem pars non habebat fenestras, quia ipse introitus clarum immittebat lumen intrinsecus, et cuncta interiora templi, januarum lumine 502 complebantur, ita ut per singulas fenestras et cancellorum foramina intro quis posset aspicere. Et non solum exteriora erant strata ligno, sed tan
Abbreviated transcription (Latin):
& ext̾iorem. & ꝑ omñe parietẽ incͥ¬
cuitu intͥnsecꝰ & extͥnsecus m̃sura.
& celata cherribin & palme inter
cherub & cherub duȩ facies cherub:
facies hominis ad palmã hinc. et
facies leonis ad palmã inde celatꝰ
omnis paries ꝑ circuitum. apaui¬
m̃to usq ad laquearia. cherubin
& palme celate & scũariũ & templũ
aꝑiebatur ꝑ quatuor angulos contͣ
faciem sc̃oꝵ: uisio qͣsi species altaris
lignei: tͥum cubitoꝵ altitudo eiꝰ. lon¬
gitudo cubitoꝵ duo. & latitudo eu¬
bitoꝵ duo: & cormnua habebat. bases
quoq & parietes eiꝰ lignei. Uer¬
bum. contͣ. qd̾ .lxx. tͣnstuler̃t inpͥn¬
cipio testimonii uͥscͥptum ẽ. & m̃¬
sus ẽ contra doniũ. in hebraiconon
habetur. & iccirco obelo p̃notandũ
& templum int̾ius. qd̃ post .xc. cubi¬
tos extͥbus partibꝰ centenos cubitos
hab̾e dicat᷑. ꝑfectum uidelicet mui¬
merũ dẽcadãꝵx decem. ut & m̃te &
sermone & oꝑibꝰ dño seruiamꝰ. re¬

Expanded text:
 exteriorem, et per omnem parietem in circuitu intrinsecus et extrinsecus mensura, et caelata Cherubim, et palmae inter Cherub et Cherub. Duae facies Cherub: facies hominis ad palmam hinc, et facies leonis ad palmam inde: caelatus omnis paries per circuitum a pavimento usque ad laquearia Cherubim, et palmae caelatae. Et sanctuarium et templum aperiebatur per quatuor angulos contra faciem sanctorum: visio quasi species altaris lignei: trium cubitorum altitudo ejus, et longitudo cubitorum duorum: et latitudo bitorum duorum: et cornua habebat, bases quoque et parietes ejus lignei. » Verbum contra, quod LXX transtulerunt in principio testimonii, ubi scriptum est: Et mensus est contra domum, in Hebraico non habetur, et idcirco obelo praenotandum et templum interius, quod post nonaginta cubitos, ex tribus partibus centenos cubitosicatur. Perfectum videlicet numerum decadarum decem, ut et mente et sermone, et operibus Domino serviamus, re
Abbreviated transcription (Latin):
consequim᷑ : & postea nob̾ sc̃uariũ
aꝑitur. & templũ qd̃ habet qͣtuor
angulos. stationem firmissimam.
& quȩ in nullam partẽ decliuior sit.
Hanc eñi habet naturã m̃sura qua-¬
dranguli. ut stabili consistat basi:
& niimistico numero qui prudenti
lectori ꝑspicuus ẽ. elem̃ta qͣtuor ex
quib consistant omĩa. solida ꝑpe¬
tuaq possideat. Et cuncta contͣ fa¬
ciem scũarii aspiciebant. ante qd̃
scũariũ siue in quo sc̃uario. erat
species altaris lignei. trium cubi¬
toꝵ altitudine. & longitudine cubi¬
toꝵ duo. & latitudine cubitoꝵ duo:
qui iuncti sept̾e faciunt cubitos.
Qd̾ altare habebat cornua: & tamba¬
ses quam parietes eiꝰ hoc ẽ latera e¬
rant lignea. In quo scͥpturȩ sc̃ẽ miste¬
ria humanꝰ sermo ñ potest explica¬
re. qͦmͦ altare inquo ignis succen¬
dendus erat. mensa uidelicet thi¬
miamatis nichil abigne patiatur.:
s ut ita dicam. igne puriꝰ fiat. Sic̃¬

Expanded text:
consequimur, et postea nobis sanctuarium consequimur, et postea nobis sanctuarium aperitur et templum, quod habet quatuor angulos, et stationem firmissimam, et quae in nullam partem declivior sit. Hanc enim habet naturam mensura quadranguli, ut stabili consistat basi. Et in mystico numero, qui prudenti lectori perspicuus est, elementa quatuor ex quibus constant omnia solida perpetuaque possideat. Et cuncta contra faciem sanctuarii aspiciebant. Ante quod sanctuarium, sive in quo sanctuario erat species altaris lignei trium cubitorum altitudine, et longitudine cubitorum duorum, et latitudine cubitorum duorum, qui juncti septem faciunt cubitos. Quod altare habebat cornua, et tam bases, quam parietes ejus, hoc est, latera erant lignea. In quo Scripturae sanctae mysteria humanus sermo potest explicare, quomodo altare in quo ignis succendendus erat, mensa videlicet thymiamatis, nihil ab igne patiatur, sed, ut ita dicam, igne purius fiat. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
iħu. Quȩ palme erant int̾ cherũb
& cherũb ut uniᷤ cherub duarũ
palmarũ lateribꝰ uallaret᷑. Q che¬
rub. nequaqm ut inpͥncipio huiꝰ
ꝓpħȩ legimꝰ qͣtuor habebat facies
hominis scilicet & leonis & intuli
& aquile: s tantum duas hoc ẽ ho¬
minis & leonis: quoꝵ pͥmũ ad rati¬
onẽ ꝑtinet.sequens ad furorem. qͥ
significantiꝰ grece oymõs appellat᷑.
lidat m̃tis molliciem. & fortiorem
fac̃ anmũ dimicantis. Inpͥncipio
Et alia sunt carnalia. alia sp̃ualia:
ora templi possederimꝰ. nequaqͣm¬
alia re indigemus. nͥ ratione atq
fortitudine: quoꝵ alt̾um ad sensũ
atq prudentiã: alt̾um refertur ad
animi ꝑseuerantiam. Omĩs gͥ pari
es ꝑcͥcuitum templi. apauimento
usq ad laquearia: cherubiñ habe¬
bat & palmas mira arte celatas. Post
quȩ aꝑiebat᷑ scũariũ & templum
ꝑ quatuor angulos contra faciem
scõꝵ: pͥus eñi habemꝰ scientie multi¬
tudinẽ. ꝑ quam uictoriam de hoste

Expanded text:
. Quae palmae erant inter Cherub et Cherub, ut unum Cherub duarum palmarum lateribus vallaretur: quod Cherub nequaquam, ut in principio hujus prophetae legimus, quatuor habebat facies, hominis scilicet, et leonis, et vituli, et aquilae; sed tantum duas, hoc est, hominis et leonis, quorum primum ad rationem pertinet, sequens ad furorem, qui significantius Graece θυμὸς appellatur. lidat mollitiem, et fortiorem facit animum dimicantis. In principiet alia sunt carnalia, alia spiritualium, et interiora templi possederimus, nequaqalia re indigemus, nisi ratione atque fortitudine, quorum alterum ad sensum atque prudentiam, alterum refertur ad animi perseverantiam. Omnis igitur paries per circuitum templi a pavimento usque ad laquearia cherubin habebat et palmas mira arte caelatas. Post quae aperiebatur sanctuarum et templum per quatuor angulos contra faciem sanctorum. Prius enim habemus scientiae multitudinem, per quam, victoriam de hoste
Abbreviated transcription (Latin):
& incognita pͥus scło eccłie sacͣm̃ta
cognouit. Saluator quoq generis
humani pascha fac̃ in cenacło &
magno latoq cenacło. atq omni
sorde purgato. stratoq & fd sp̃uale
& sanguinis sui tͣdidit discipłis. &
et̾nam nobis agni ĩmacłati reliqͥt¬

Expanded text:
et incognita prius saeculo Ecclesiae sacramenta et incognita prius saeculo Ecclesiae sacramenta cognovit. Salvator quoque generis humani pascha fecit in coenaculo, et magno latoque coenaculo, atque omni sorde purgato stratoque, et ad spirituale et sanguinis suis tradidit discipulis, et aeternam no
Abbreviated transcription (Latin):
erat templũ insuꝑioribꝰ. re sic de in¬
ferioribꝰ ascendebat᷑ ad suꝑiora &
mediũ. puto ꝑspicuũ ẽẽ lectori.
continentia: paulatĩq dũ ad sũma
conscendimꝰ. latiorẽ nob̃ aꝑiriuiã.
enpleri qd̃ scͥptũ ẽ. intͥbulatiõe
dilatasti mͥ. Per rotundũ aut̃e &
cocleam asceudimꝰ templi cenacłm.
que figura int̾ omĩa scemata a
philosop his quoq huiꝰ scłi pul¬
luna & astra cȩt̾a. & punctũ t̾re.¬
incorꝑibꝰ qͦ humanis ocłi qͣsi alt̾a
sydera. & figura capitis oͣmiũ sen¬
suũ receptacłm ẽ. teretesq digiti
& femina & brachia hanc p̃fer̃t
rotunditatẽ. Porro cenacłm tẽpli
ad qd̃ de angustioribꝰ ad altiora
conscendimꝰ. illud puto ẽẽ quod
bus tabita id ẽ dõrcãs & dãmula
nr̃a possedit: quȩ bonis oꝑibus
adsiunma conscendãt. Apłs autẽ
peciꝰ suꝑ quẽ dñs ȩccliȩ fundam̃ta
solidauit. tnscendit cenacłm &
uenit ad tectũ. quod significantiꝰ

Expanded text:
rat templum in superioribus, et sic de inferioribus ascendebatur ad superiora et medium, puto perspicuum esse lectori ictus continentia, paulatimque dum ad summa conscendimus, latiorem nobis aperiri viam, et impleri quod scriptum est: « In tribulatione dilcocleam ascendimus templi coenaculum. Quae figura inter omnia scnemata a philosophis quoque hujus saeculi pulluna, et astra caetera, et punctum teoculi, quasi altera sidera, et figura capitis quod omnium sensuum receptaculum est, teretesque digiti, et femina, et brachia, hanc praeferunt rotunditatem. Porro coenaculum templi ad quod de angustioribus ad altiora conscendimus, illud puto esse, quod bus Tabitha, id est Δόρκας, et damula nostra possedit, quae bonis operibus ad summa conscenderat . Apostolus autem Petrus, super quem Dominus Ecclesiae fundamenta solidavit, transcendit coenaculum, et venit ad tectum, quod significantius
Abbreviated transcription (Latin):
ysaac. iiicta abraham centenario.
id ẽ dec̃ẽ decadarũ hñti myst̾ium:
qui numerꝰ quid significet. sequens
scͥptura monstrabit. Et m̃sus est
donnum longitudinĩe .c. cubitoꝵ:
& qd̃ seꝑatum erat edificium. & pa¬
rieres eiꝰ. longitudinis .c. cubitoꝵ.

Expanded text:
Isaac, juncta Abraham centenario, id est, decem decadarum habenti mysterium . Qui numerus quid significet, sequens Scriptura monstrabit. « Et mensus est domus longitudinem centum cubitorum, et quod separatum erat aedificium et parietes ejus longitu
Abbreviated transcription (Latin):
templis similitudinẽ figuramq
fecerunt: ut ꝑ ħ quȩ minora sunt
& t̾rena. ea quȩ incęlestibꝰ & in spꝰa¬
li edificio sunt intelligere pos¬
semꝰ. Uir aut̃ qui ꝓpħam eduxe¬
rat neqͣqͣm mnatͥum ext̾ius. s ꝑ
uiã portȩ quȩ respiciebat aduiã
orientalem:. pͥmũ m̃sus ẽ contra
uentũ orientalem. id ẽ adorien¬
talem plagam. quingentos cala¬
mos ꝑgyrum: sco adaqͥlonem.
t̾cio ad austrum. quarto ad ma¬
re idẽ adoccidentem: ꝑ qͣtuor
uidelicet uentos murũ incirem¬
tu tam in longitudine qͣm inla¬
titudine. hoc ẽ ꝑ quadrũ. Qͥ mu¬
rus simul habebat duomilia ci¬
lamos. Sin autẽ calamꝰ sex cubi¬
ĩstẽs sexta pars cubiti ẽ: ꝑspicuũ
ẽ murũ ext̾iorem habuisse ꝑcͥcin¬
tum calanios duomilia: qui faci
lector & diligens legat librum ie¬
su filii naue: & inueniet qͣm in
suburbanis hȩc m̃sura seruetur.
Uñ & legio demonũ hc̃ numerũ
eligit insuffocatione porcoꝵ: ut

Expanded text:
ilitudinem figuramque fecerunt, ut per haec, quae minora sunt et terrena, ea quae in coelestibus, et in spiritali aedificio sunt, intelligere possimus. Vir autem, qui prophetam eduxerat, nequaquam in atrium exterius, sed per viam portae quae respiciebat ad viam orientalem, primum mensus est contra ventum orientalem, id est, ad orientalem plagam quingentos calamos per gyrum: secundo ad aquilonem: tertio ad austrum: quarto ad mare, id est, ad occidentem. Per quatuor videlicet ventos murum in circuitu tam in longitudine, quam in latitudine, hoc est, per quadrum. Qui murus simul habebat duo millia calamos. Sin autem calamus sex cubiλαιστή, sexta pars cubiti est, perspicuum est murum exteriorem habuisse per circuitum calamos duo millia, qui faciulector et diligens legat librum Jesu Nave, et inveniet quomodo in suburbanis haec mensura servetur. Unde et legio daemonum hunc numerum eligit in suffocatione porcorum , ut
Abbreviated transcription (Latin):
uitate s & scd̃a. ut nati incarne.
renascam᷑ insp̃u:. iccirco ñ sexaginta
sex. s bis .xxx. & triũ ponit᷑ nume¬
rus: ut utrãq natiuitas d̾o ait tori
debeatur illiꝰq clem̃tiȩ: & duplici
muro circũeant latera domꝰ quȩ
templi fulciunt edificium. O d̾̃q seqͥt᷑
iuxta hebraicũ. & erant quȩd̃a emi¬
nentia quȩ ingͥderent᷑ ꝑ parietem
domꝰ ꝑ latera incircuitu ut continẽ¬
rent & ñ attingerent parietẽ tem¬
pli: illud sig̾cat qd̾ sc̃i uiri inmul¬
titudine credentiũ erumpant ꝑ
parietẽ templi. ꝑ om̃a uidelicet
latera incuriitu. & contineant
eccłiȩ fundam̃ta. & t̾n ñ tangant
parietẽ templi. tantũ uidisse con-¬
tenti. & delonge muenarrabilia ad¬
orasse misteria. Nc̃ eñi uidemꝰ ꝑspe-
cłm & ineniginate: & plenissimã
tangere atq comp̾hendere ñ pos¬
sumꝰ ueritatẽ. Qd̃ autẽ platea erat
inrotundum ascendens sursum

Expanded text:
vitate, sed et secunda, ut nati in carne, vitate, sed et secunda, ut nati in carne, renascamur in spiritu, idcirco non sexaginta sex, sed bis triginta, et trium ponitur numerus: ut utraque nativitas Deo auctori debeatur illiusque clementiae, et duplici muro circumeant latera domus, quae templi fulciunt aedificium. Quodque sequitur juxta Hebraicum: « Et erant quaedam ominentia, quae egrederentur per parietem  latera in circuitu, ut continerent, et non attingerent parietem templi, » illud significat, quod sancti viri in multitudine credentium erumpant per parietem, templi, per omnia videlicet latera in circuitu, et contineant Ecclesiae fundamenta, et tamen non tangant parietem templi, tantum vidisse contenti, et de longe inenarrabilia adorasse mysteria. Nunc enim videmus per speculum in aenigmate, et plenissimam tangere atque comprehendere non possumus veritatem. Quod autem platea erat in rotundum ascendens sursum
Abbreviated transcription (Latin):
lis. m̃sus ẽ sciscõꝵ parietem: qui
ꝓpt̾ fabricam mundi & omnem
uisibilem creaturam que in sex
diebꝰ condita ẽ. sex habebat cubita.
& latitudinẽ uniꝰ lateris .iiͦiͬ. cu¬
bitoꝵ. ñ exuno latere s ꝑ circuitũ.
Quatuor autẽ cubita tenebat ꝑcir¬
cuitũ domꝰ latitudo. ut .iiiͤi. elem̃¬
ta monstraret ex quibꝰ uniu̾sa comr¬
pacta sunt. & maxime humana cor¬
ꝑa: contra quȩ sci dimicantes. & sub.¬
icientes se aĩȩ potestati. int̾iora me-¬
rent᷑ intrare. & dñi archana cognos¬
cere. Ipsa aũ latera quȩ incircuitu
domꝰ erant. &.iiͦii. cubitoꝵ spatio
atempli pariete separabant᷑. uncta
sibi erant. ita ut unũ latꝰ aliud latꝰ
contingeret: & haberet in longitu¬
tico loquit᷑ testam̃tũ. inortu maris
explere dies. ut ueniant ad purifi¬
cationẽ: porro sigenuerit feminã.
duplicẽ obseruari numerũ idẽ¬
lxui. Et quia ut ueniamꝰ ad sc̃a
scõꝵ. ñ solum pͥma indigemꝰ nati¬

Expanded text:
ctorum parietem, qui propter fabricam mundi et omnem visibilem creaturam, quae in sex diebus condita est, sex habebat cubita, et latitudinem unius lateris quatuor cubitorum, non ex uno latere, sed per circuitum. Quatuor autem cubita tenebat per circuitum domus latitudo, ut quatuor elementa monstraret, ex quibus universa compacta sunt, et maxime humana corpora: contra quae sancti dimicantes et subjicientes se animae potestati, interiora merentur intrare, et Domini arcana cognoscere. Ipsa autem latera, quae in circuitu domus erant, et quatuor cubitorum spatio a templi pariete separabantur, juncta sibi erant, ita ut unum latus aliud latus contingeret et haberet in longitutico loquitur Testamentum in ortu maris a tres explere dies, ut veniant ad purificationem. Porro si genuerit feminam, duplicem observari numerum, idx. Et quia, ut veniamus ad Sancta sanctorum, non solum prima indigemus nati
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Qd̃q a .lxx. additũ ẽ ꝑcubitos
longitudinis .c. suꝑfluũ ẽ. quia
inhebraico ñ habet᷑: qd̾ ponentes
tulerunt id qd̾ habet᷑ in hebreo.
adint̾iora respiciens iȩ cubiti u¬
niꝰ: quod nos dehebraica u̾itate
tͣnstulimꝰ. Sig̾icat autẽ qd̾ ante fo¬
res gazophilatiorum ominũ
siue exẽdr̃arum̃ & thalamoꝵ fu¬
erit deambulatio. latitudinem
abuno ꝑ duos & tres adquartum
numerũ uenias: denariꝰ & euan¬
głioꝵ numerꝰ efficit᷑. Incuiꝰ latitu¬
diue de ambulant sac̾dotes ante
singła gazophilatia gradientes:
ita diuntaxat ut semꝑ adint̾io¬
ra respiciant uie eiꝰ quȩ ducit ad
cubitum unũ. ad cultum uide¬
licet uniꝰ diuinitatis: dicente filio
ad patrem. reuelaui nom̃ tuũ
hominibꝰ. Ipsa ẽ eñi uia int̾iora
respiciens. quȩ dic̃ in euangłio.
ego sum uia & uita & u̾itas: quia
nemo uenit adnoticiã patris nͥ¬
ꝑfiliũ. Sequit᷑. Et ostia earũ ad
aquilonẽ. uͥerant garophilatia

Expanded text:
s. Quodque a LXX additum est: Per cubitos longitudinis centum, superfluum est: quia in Hebraico non habetur, quod ponentes, tulerunt id quod habetur in Hebraeo, ad interiora respiciens viae cubiti unius, quod nos de Hebraica veritate transtulimus. Significat autem, quod ante fores gazophylaciorum omnium, sive exedrarum, et thalamorum fuerit deambulatio, latitudinem ab uno per duos et tres ad quartum numerum venias, denarius Evangeliorum numerus efficitur, in cujus latitudine deambulant sacerdotes, ante singula gazophylacia gradientes, ita duntaxat ut semper ad interiora respiciant viae ejus, quae ducit ad cubitum unum, ad cultum videlicet unius divinitatis, dicente Filio ad Patrem: « Revelavi nomen tuum hominibus . Ipsa est enim via interiora respiciens, quae dicit in Evangelio: « Ego sum via, et vita, et veritas , » quia nemo venit ad notitiam Patris nisi per Filium. Et ostia earum ad aquilonem, ubi erant gazophylacia
Abbreviated transcription (Latin):
interiꝰ atͥũ: in cuiꝰ fronte siue ẽl. ꝓ
quo syminachꝰ. circa porta. theodo¬
tio. aelãm hebraicũ. aquila. osti¬
um. nos frontẽ int̾p̃tati sumꝰ. duo
erant cubiti: ut iuxta suꝑiorẽ sen¬
sum ꝑdualẽ numerũ ing̾diam
porta sex cubitoꝵ erat. ꝑ quos in¬
gͥssi et̾nam requiem possidemꝰ: q̃
inseptenario numero demonstͣ¬
t᷑. Pro quo .lxx. tͣnͣstuler̃t. & lati¬
tudinẽ portȩ septẽ cubitoꝵ hinc.

Expanded text:
interius atrium, in cujus fronte, sive AEL, pro quo Symmachus, circa portam, Theodotio AELAM, Hebraicum UL  , Aquila ostium, nos frontem interpretati sumus, duo erant cubiti: ut juxta superiorem sensum per dualem numerum ingrediamur porta sex cubitorum erat, per quam introgressi aeternam requiem possidemus, quae in septenario numero demonstratur. Pro quo LXX transtulerunt, « Et latitudinem portae septem cub