comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bitũ dimisi tibi: qm̃i rogasti
me. Nonne gͦ oportuit & te
misereri conserui tui sieut
& ego tui inisertꝰ sum: Scd̾a
ut arbitror olei species fuit.
euiꝰ debitorẽ se ẽẽ recognouit.
qui in t̾roganti sibi respondit.
Quantũ inquit dibes año me¬
o᷑ Et ille. Centũ chados olei.
Atteude obsecro in quanta ha¬
bundantia gr̃e oleũ acceꝑat.
qui centũ chados olei se debe¬
re non uegat. Hoc olei debitũ
tis: hoc olei debitũ in se ipso
cognouit. & confiteri noneru¬
buit. cũ dixit. Gra d̾i sumid
quod sum. Quantũ aut̃ ꝑ
reddendo hoc olei debito la¬
boret ostendit in eo quod sub¬
sequent̃ adiuugit. Et gr̃a eiꝰ
u me uaeua ñ fuit. ẜ habumn¬
dantiꝰ illis omnib laboraru
Tercia ni fallor autẽ olei species
erat. quo prudentes ille qͥnq
uirgines habundabant. unde
& eaꝵ lampades extingui ñ
poterant: que olei defectũ non
timebant. Accurr̃t itaq & ꝓ
perant. iubabuudantia huiꝰ
olei: & fatuis uriginib stauti¬

Expanded text:
tibi, quoniam rogasti me. Nonne ergo oportuit et te misereri conservi tui, sicut et ego tui misertus sum? Secunda, ut arbitror, olei species fuit cujus debitorem se esse recognovit, qui interroganti sibi respondit: Quantum, inquit, debes domino meo? Et ille: Centum cados olei . Attende, obsecro, in quanta abundantia gratiae oleum acceperat, qui centum cados olei se debere non negat. Hoc olei debitum tis . Hoc olei debitum in seipso cognovit, et confiteri non erubuit, cum dixit: Gratia Dei sum id quod eum . Quantum autem pro reddendo hoc olei debito laboret, ostendit in eo quod subsequenter adjungit, et gratia ejus in me vacua non fuit; sed abundantius illis omnibus laborovi. Tertia autem, ni fallor, olei species erat, quo prudentes illae quinque virgines abundabant, unde et earum lampades exstingui non poterant, quae olei defectum non timebant. Accurrunt itaque et properant in abundantia hujus olei, et fatuis virginibus foris stanti
Abbreviated transcription (Latin):
species erat quod samari¬
tanus ille uulnerib eiꝰ infim¬
debat: qui in latronez incide¬
rat. Qui etiã spoliauer̃t eũ:
& plagis impositis abierunt
semiriiuo relicto. Hoc genere
unguenti. peccatͥe illa pecc̃oꝵ
suoꝵ uulnera sanauit dolorisq
nimietatẽ tandem aliqñ mi¬
tigauit: que adño tandem
audire meruit. Dimissa st̃
mubtã. Hoc unguento de dñi
munere diues ad dñi pedes
largit impendit pietatis une¬
tionem. quã desuꝑ se accrpisse
cognouit: ut peccatrix & pe¬
niteus peccatorib & penitenti¬
bus. pietatis beneficiũ impen¬
deret. quale de d̾i miscdia gra¬
tis se ꝑcepissememiniss. Hoc pi¬
etatis unguentũ seruus ille
nequam indiũ pedes estunde
in tanta habundantia acce

Expanded text:
species erat, quod Samaritanus ille vulneribus ejus infundebat qui in latrones inciderat: qui etiam spoliaverunt eum, et plagis impositis abierunt semivivo relicto . Hoc genere unguenti peccatrix illa peccatorum suorum vulnera sanavit, dolorisque nimietatem tandem aliquando mitigavit, quae a Domino tandem audire meruit: Dimissa sunt ta . Hoc unguento de Domini munere dives ad Domini pedes largiter impendit pietatis unctionem, quam desuper se accepisse cognovit ut peccatrix, et poenitens, peccatoribus et poenitentibus pietatis beneficium impenderet, quale de Dei misericordia gratis se accepisse meminisset. Hoc pietatis unguentum servus ille nequam in Domini pedes effundere in tanta abundantia a
Abbreviated transcription (Latin):
um. ꝑ caput autẽ liberum
arbitrium. Planta autẽ est
inum pedis: uertex uero sũ¬
mum capitis. S quid inferiꝰ
iacet quam iã quod ẽ in neces¬
sitate & quid altius eminet.
quani id quod ẽ in potestate:
Planta itaq pedis necissitas
infirmi desiderii: Q uertee ca¬
pitis potestas liberii arbrtrii.
Pedis planta concupiscentia.
necesseria: uertex capitis po¬
testas uotiua. Ad pedem ꝑti¬
uet. uecessitas concupiscendi:
aduerticẽ uero facultas oꝑan¬
ddi. Pedis iiũ. uecessitas con¬
cupiscendi malum. capitis sũ¬
ium. facultas oꝑanda bonũ.
Bonum autẽ hic dico comino¬
cduin: uon meritũ. Meritum
autẽ ad sanitatẽ non ad uifir¬
nutatẽ ꝑtinet. & de tali uer¬
tice dici non deberet a planta
pedis usq ad uerticem uou
est ui eo sanitas: uisi forte qͥs
usq exclusiuũ hicñ iuclus iuũ
dicat: & uerticem solum a eetero¬
rum m̃broꝵ lege excipiat. Si
utinã homo tam haberet ue¬
rum bonũ in potestate.: quam¬
uere habet uerum malua ĩ

Expanded text:
um, per caput autem liberum arbitrium. Planta autem est imum pedis, vertex vero summum capitis. Sed quid inferius jacet quam id quod est in necessitate, et quid altius eminet quam id quod est in potestate? Planta itaque pedis, necessitas infimi desiderii, et vertex capitis potestas liberi arbitrii. Pedis planta, concupiscentia necessaria. Vertex capitis, potestas votiva. Ad pedem pertinet necessitas concupiscendi, ad verticem vero facultas operandi. Pedis imum, necessitas concupiscendi malum; capitis summum, facultas operandi bonum. Bonum hic dico commodum, non meritum. Meritum autem ad sanitatem, non ad infirmitatem pertinet, et de tali vertice dici non deberet. A planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas, nisi forte quis usque exclusivum hic, non inclusivum dicat, et verticem solum a caeterorum membrorum lege excipiat. Sed utinam homo tam haberet verum bonum in potestate, quamvere habet verum malum in
Abbreviated transcription (Latin):
sap̃iȩ contemplationẽ erigere e
Ad hanc itaq contemplandam
cũ ratio dilatat᷑: merito racheliᷤᷤ
nõie honoratur.

Expanded text:
ae contemplationem erigere? Ad hanc itaque contemplandam cum ratio dilatatur, merito Rachelis nomine honoratur.
Abbreviated transcription (Latin):
discutite bonum quod ds cre¬
auit ad bonum nr̃m: & małũ
quod homo iuenit ad malũ
suum. Considãte t̾ram ce urbẽ.
natitram &e consuetudinem.
Distinguite bonum creationꝰ.
& malum corruptionis: bo¬
num conditionis. & malum
consuetudinis. Sinaturȩ bo¬
num cognoscimus: scimꝰ qͥd
hostes cauere. quos ad u̾sarios
oppugnare. quales inimicos
ĩterfic̾e oporteat: minine du¬
bitamus. Ecce quales explora¬
tores. ante ing̾ssum nr̃m p̃mit¬
t̾e̾ debemus. ut sciamus contra
que mala cauenda. &e ad que bo¬
Qui tales exploratores ante fa¬
ciem suam p̾mittit. erroꝵ
uirtutum exercitus secure in¬
cedit. s q de iuiȩ c̾titudine nil
diffidit. quem exploratoꝵ sa¬
gacitas insteuit: & archȩ ordis¬
nata antecessio in suo itin̾e
d̾igit. Parũ gͦ nobis sit ante
hebreoꝵ turbam explorato¬
res d̾igere. faciamus ce archã
nrãm post exploratoꝵ uestigia
faciem nr̃am nrãm p̃cedẽ. Eri¬
mum est faciendoꝵ rationem.

Expanded text:
Discutite bonum quod Deus creDiscutite bonum quod Deus creavit ad bonum nostrum, et malum quod homo invenit in malum suum. Considerate terram et urbem, naturam et consuetudinem. Distinguite bonum creationis et malum corruptionis, bonum conditionis et malum consuetudinis. Si naturae bonum cognoscimus, scimus quid hostes cavere, quos adversarios oppugnare, quales inimicos interficere oporteat non dubitamus. Ecce quales exploratores debemus ante ingressum nostrum praemittere, ut sciamus contra quae mala cavenda, et ad quae boQui tales exploratores ante faciem suam praemittit, erroruvirtutum exercitus secure incedit, sibique de viae certitudine nihil diffidit, quem exploratorum sagacitas instruit. et arcae ordinata antecessio in suo itinere dirigit. Parum nobis sit ante Hebraeorum turbam exploratores dirigere; faciamus et arcam nostram post exploratorum vestigia faciem nostram praecedere. Primum est faciendorum rationem
Abbreviated transcription (Latin):
tio in cauendis malis: alia p̾¬
meditatio in complendis bo¬
nis. S licet utraq sit alia:
nulla tam̃ debet eẽ sine alte¬
ra. Simul eant simulcurrant.
sibiq inuicem succurrant.
que sine aduitorio alterutro.
puida sollertia in bono. quos
debemus ante faciem nr̃am p̃mit
derate t̾ranr urbem q. ierico. sõ¬
sid̾ate inquit terram reginum¬
q qualitatem. diligent᷑ in qui¬
rite locoꝵ oportunitatẽ. ut p̃¬
noscamis quo in loco oportu
necessitatis articlõ expediat
declinare. unde oporteat coti¬
dianis usib necessaria petere.
Considerate gͦ & inqͥrite qqͣ hu
tilia: qͦqͣ oportuna ꝙ usib neces¬
saria. Considate aute ñ solũ bona
urbem munitionũ firmitatẽ. ho¬
stiũ qr multitudinẽ. ut scire possi¬
mlis quomodo oporteat obsi¬
dionem ordinare. qualiter
oppugnare: contra quales
bellum agere. INspicite gͦ
trã ꝙ urbem. Inspi cite terrã
quam ds̃ fecit. & urbem quam
humana inuentio institiit.

Expanded text:
tio in cavendis malis, alia prtio in cavendis malis, alia praemeditatio in complendis bonis. Sed licet utraque sit alia, nulla tamen debet esse sine altera. Simul eant, simul currant, sibique invicem succurrant, et sine adjutorio alterutro nprovida solertia in bono, quos debemus ante faciem nostram praederate terram et urbem Jericho . Considerate, inquit, terram regionumque qualitatem, diligenter inquirite locorum opportunitatem, ut praenoscamus quo in loco opportunius necessitatis articulo expediat declinare, unde oporteat quotidianis usibus necessaria petere. Considerate ergo et inquirite quaeque utilia, quaeque opportuna et usibus necessaria. Considerate autem non solum bona, urbem, munitionum firmitatem, hostiumque multitudinem, ut scire possimus quomodo oporteat obsidionem ordinare, qualiter oppugnare, contra quales bellum agere. Inspicite ergo terram et urbem. Inspicite terram quam Deus fecit, et urbem quam humana inventio instituit.
Abbreviated transcription (Latin):
duodenarii consummationẽ
utͥq senarius ꝑfectionis suȩ
exordium capiat. Recte gͦ in
illa legatione duo decim explo¬
ratores mittuntur. ubi gemi¬
ne ꝑfectionis beatitudo. ꝑ m
uestigationẽ queritur. Recte¬
etiam duo in eadem legatiõe
d̾igunt᷑. uͥ ꝑfecte iustificatiõis uix
quedã exordia inueniuntur. De¬
niq .xii. sunt si bene nemini qui
mittuntur in pͥma eꝓplorationẽ
ꝙ duodecim sunt qui iubentur
eplorare. Sed et duo sunt
qͥui in secunda exploratione
mittuntur. oe duo sunt
que perscrutari precipiun¬
itur. Multa sunt que de pina
exploratione. dici possunt.:s
hec ut digne explicentur: ꝓ
m duob constat
ed ut de scd̾a latiꝰ aliqͥd
dicamus. sufficit in ista
exploratione illa sufficient̾ qͦre
qͣͤ ad illã ꝓphĩcã ãmonitionẽ pos¬
sint suffice. Declina a malo ꝙ¬
f.b. Sufficit inquam sollert᷑
ꝓuidere. quam caute mala ca¬
ueamus: quam discrete bona
ꝑficiamus. Alia est p̃medita¬

Expanded text:
duodenarii consummationem duodenarii consummationem uterque senarius perfectionis suae exordium capiat. Recte ergo in illa legatione duodecim exploratores mittuntur, ubi geminae perfectionis beatitudo per investigationem quaeritur. Recte duo in ea delegatione diriguntur, ubi perfectae justificationis vix quaedam exordia inveniuntur. Denique duodecim sunt, si bene memini, qui mittuntur in prima exploratione, et duodecim sunt quae jubentur explorare. Sed et duo sunt, qui in secunda exploratione mittuntur, et duo sunt quae perscrutari praecipiuntur. Multa sunt quae de prima exploratione dici possunt; sed haec ut digne explicentur proin duobus constat. Sed ut de secunda latius aliquid dicamus, sufficit in ista exploratione illa sufficienter quaerere quae ad illam propheticam admonitionem possint sufficere: Declina a malo. Sufficit, inquam, solerter providere, quam caute mala caveamus, quam discrete bona perficiamus. Alia est praemedita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ sua ꝑfectione ꝑfectionem
signare constat. Quod gͦ ibi
ñautẽ ad ꝑfectionẽ. Ibi est ꝑfec¬
tio nr̃ẽ glorificationis. s hic
est non nisi quedam incho¬
atio iustificationis. In illa
glorificatione erit exmafio
omnium maloꝵ: ce plenitudo
omniũ bonoꝵ. S in hac nr̃a
uistificatione. nec est plena
ext̾minatio uicioꝵ: nec ꝑ fec¬
Ia consummatio uirtutum.
bi ꝑfecta securitas: plena io¬
cunditas. hic uͦ nec plena pu¬
ritas. nec ꝑfecta integͥtas. Ibi
plena securitas uͥ nullum ma¬
lum timetur. ibi ꝑfecta iocũ¬
ditas: ubi om̃e bonum pos¬
sidet᷑. Hic nec plena puritas
ubi uicium reluctatur: nec
ꝑfecta incegritas. ubinifir¬
mitas dñatur. Ibi gͦ exgemi¬
na ꝑfectione securitatis. & io¬
cunditatis. una beatitudo oõ¬
sũmatur ut senaruis dupli¬
cetur: ce duodenaruis implea¬
tur. Hic ex gemina imꝑfectio¬
ne puritatis & integritatis
nr̃a iustificatio inchoat. ut
ex geminatione unitatis in

Expanded text:
pro sua perfectione, perfectionem pro sua perfectione, perfectionem designare constat. Quod ergo ibi non autem ad perfectionem. Ibi perfectio nostrae glorificationis, sed hic est, nonnisi quaedam inchoatio nostrae justificationis. In illa glorificatione erit exinanitio omnium malorum et plenitudo omnium bonorum. Sed in hac nostra justificatione, nec est plena exterminatio vitiorum, nec perfecta consummatio virtutum. Ibi plena securitas, perfecta jucunditas. Hic nec plena puritas, nec perfecta integritas. Ibi plena securitas, ubi nullum malum timetur. Ibi perfecta jucunditas, ubi omne bonum possidetur. Hic nec plena puritas, ubi vitium reluctatur; hic nec perfecta integritas, ubi infirmitas dominatur. Ibi ergo ex gemina perfectione securitatis et jucunditatis una beatitudo consummatur, ut senarius duplicetur et duodenarius perficiatur; hic ex gemina imperfectione puritatis, et integritatis nostra justificatio inchoat, ut ex geminatione unitatis in
Abbreviated transcription (Latin):
rente uoluptatis tuȩ potabis
eos. Nonne in his u̾bis. in illã
exploratoꝵ sententiam coneͣ¬
mus inquiunt in t̾ram ad ꝗͣ.
misisti nos que uere fluit lac
uehementius insiftere.
portet¬
ut arbitror. huie explo¬
rationi quã alii uehementiꝰ
incumbere: & pͥme quam se¬
cunde meditationi frequen¬
tius insistere: eoquod faciluis
sit discern̾e uista. quam ꝑsua¬
dere laboriosa. Hinc est quod¬
ma ꝑscrutatiõe ut dictũ est
Sed incomꝑabilit̾ maiora sunt
future beatitudinis p̃mia: qm
possunt ẽẽ qͣlia cũ q merita nr̃a
Non sunt enĩ condigne pas¬
siones huiꝰ tẽporis ad fut᷑am
qłam que reuelabit᷑ in nob.
pauci autem st̃ qui mittun¬
tͣ sed̾o Merito gͦ multi sunt¬
qui mutuntur ubi multa qͥ¬
runt᷑. & ad pauca querenda
pauci diguntur. Illic duode¬
cim. hic duos inuenimus:
illic senaruis. hic uͦ gemina¬
tur unꝰ. Unitas aqua senariꝰ
inchoat. inchoationem recte
designat: sicut ce senarium

Expanded text:
rente voluptatis tuae potabis rente voluptatis tuae potabis eos . Nonne in his verbis in illam exploratorum sententiam concumus, inquiunt, in terram ad quam misisti nos, quae vere fluit lactvehementius insistere. Oportetut arbitror, huic explorationi quam aliae vehementius incumbere, et primae quam secundae meditationi frequentius insistere, eo quod facilius sit discernere justa quam persuadere laboriosa. Hinc esima perscrutatione, ut dictum est, Sed incomparabiliter majora sunt futurae beatitudinis praemia, quam possint esse qualiacunque merita nostra. Non sunt enim condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. pauci autem qui mittuntur secundo. Merito multi mittuntur, ubi multa quaeruntur, et ad pauca quaerenda pauci diriguntur. Illic duodecim, hic duos invenimus. Illic senarius, hic geminatur unus. Unitas a qua senarius inchoat, inchoationem recte designat, sicut et senarius
Abbreviated transcription (Latin):
dere. ad scdos autem ꝓmptos a¬
nimos. & ad ominia ꝑatos. ad agen¬
da instruere. Attende gͦ ciuꝰmodi
nuncia. ex ploratores boni de re¬
gionib illis reportare soleant.
uel quantum ad erigendos aui¬
mos ualeant hec ipã que repor¬
tant. ce stude talia querere &
renunciare: ut ce tu ualeas in
similiũ concupiscentias. audien¬
tium animos excitare. Uox ex¬
plorator⁊s est. Oportet corru¬
ꝑtibile hoc induere incorrup¬
tionem: &r mortale hoc inmor
talitalitatem. ¶ox exploratoris
scintille in arundineto discur¬
rent: iudicobunt nationes &¬
& regnabunt mȩt̾num. Uox
exploratoris est. Quam magna
multitudo dulcedinis tuȩ do¬
mine: quã abscondisti timen¬
tibus te. Num quidnam pu¬
tandus est iste explorator egre¬
gus. t̾ram illam lacte ce nielle
manantem non intrasse. diligẽ¬
t̾q uisam ꝑlustrasse. cum intͣ¬
turis in illam audet tam auda¬
cter ꝓmitt̾e: Inebriabuntur
ab ubertate domus tuȩ.: & tor¬

Expanded text:
dere, ad secundos autem promptos adere, ad secundos autem promptos animos et ad omnia paratos ad agenda instruere. Attende ergo cujusmodi nuntia exploratores boni de regionibus illis reportare soleant, vel quantum ad erigendos animos valeant haec ipsa quae reportant, et stude alia quaerere, et renuntiare, ut et tu valeas in similium concupiscentias audientium animos erigere, vox exploratoris est: Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem . Vox exploratoris scintillae in arundineto discurrent, judicabunt nationes, et regnabunt in aeternum . Vox exploratoris est: Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te! Nunquidnam putandus est iste explorator egregius terram illam lacte et melle manantem non intrasse, diligenterque visam perlustrasse, cum intraturis in illam audet tam audacter promittere? Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et tor
Abbreviated transcription (Latin):
ponet ut complacitior sit ad¬
huc. Aut in finem miscdĩam
suam abscidet a generatione
in generationem: Aut obliui¬
scetur misereri ds̃: aut conti¬
nebit in ir sua miscdĩas suasͣ
Uuultis audire hominem de
faciendis ꝓuidentem: & ad io¬
sue similitudinẽ exploratores añ
sed estinantem: Quid inquit re¬
tͥbuam dño . ꝓ omnibus que
retͥbuit mͥ Uultis audire u¬
num de similib exploratorib
quid explorando inuenit. uel
quid ad illam pͥmam ꝓpħẽ qͥ¬
stionem ex sententia respond̾it᷑.
Abst̾get inquit ds̃ omnem la¬
crimam ab ocłis sanctoꝵ de iam
ñ erit amplus neq luctus neq
clamor: s nec ullus dolor. q̃uoniã
pͥora transierunt. Ecce quam
ꝑpicium dm̃i in futuro iste p̾ui¬
dit. dequo dauid querit. anali¬
quando complacitior sit. S ad
quod alibi muenit unde & dicit.
Bonum est confiteri domino:
&e ꝑsalłe nomini tuo altissime.
Ad pͥmos itaq exploratores ꝑtinet
negligentib animis uista ꝑsua¬

Expanded text:
ponet, ut complacitior sit adhuc? aut in finem misericordiam suam abscindet a generatione in generationem? aut obliviscetur misereri Deus? aut continebit in ira sua misericordias suas? Vultis audire hominem de faciendis providentem, et ad Josue similitudinem exploratores ante se destinantem? Quid, inquit, retribuam Domino, pro omnibus quae retribuit mihi? Vultis audire unum de subtilibus exploratoribus, quid explorando invenerit, vel quid ad illam primam Prophetae quaestionem ex sententia responderit? Absterget, inquit, Deus omnem lacrymam ab oculis sanctorum, et jam non erit amplius neque luctus, neque clamor, sed nec ullus dolor, quoniam priora transierunt . Ecce quam propitium Deum in futuro iste praevidit de quo David quaerit, an aliquando complacitior sit. Sed adquod alias invenit, unde et dicit: Bonum est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Altissime . Ad primos itaque exploratores pertinet negligentibus animis justa persua
Abbreviated transcription (Latin):
athlete. Propħe officium est p̃¬
facienda. Ad illum ꝑtinet p̃nos¬
se firmit̾ credendat ad illum ꝑti¬
net p̃meditari fortiteragenda.
Illud eist p̃seientiȩ istud est ꝓi¬
ꝓuidentia. nisi exploratio faci¬
endoꝵ: Habemus itaq duo
gen̾a exploratoꝵ. utrumq
negociosum: utrũq necessa¬
ritim. ꝑrmium uidẽtur ad
moy sen ꝑtinereꝰ scłm uͦ ad io¬
sue. Iuxta hanc itaq similitu¬
oinẽ. cogitatuum nr̃oꝵ alii de¬

Expanded text:
athletae autem officium est pfacienda. Ad illum pertinet praenosse firmiter credenda, ad istum pertinet praemeditari fortiter agenda. Illud est praescientiae, istud est provifaciendorum? Habemus itaque duo genera exploratorum; utrumque negotiosum, utrumque necessarium. Primum videtur ad Moysen pertinere, secundum vero ad Josue. Juxta hanc itaque similitudinem cogitatuum nostrorum, alii de
Abbreviated transcription (Latin):
quanta uel euius modi bo¬
na debeamus demitoꝵ retͥbutio¬
ne spare: atq aluid studiose m¬
uestigare: quib studiis uel ex¬
ercitiis ea ualebimus iuirilit
oꝑtinere. Illd̃ est pͥmũ istud uͦ
scd̃m. Primũ inuestigare bona
sꝑanda. scd̃m. bona facienda.
Qͥs enĩ se ad laborũ c̾tamina for¬
titer accingat. nͥ m̾cedis magni
si pari studio querat querat
quis. ut agnoscat quib mi̾toꝵ
stadiis possit eam acquirere:
Neccesse est gͦ nuncios post
nuncios mitt᷑e. ⁊ exploratores
alios post pͥmos dig̾e. Primi
nuncii sunt exploratores p̃mi¬

Expanded text:
quanta, vel cujusmodi bona debeamus de meritorum retributione sperare, atque aliud studiose investigare quibus studiis vel exercitiis valebimus ea viriliter obtinere. Illud est primum, istud vero secundum. Primum investigare bona speranda, secundum bona facienda. Quis enim se ad laborum certamina fortiter accingat, nisi mercedis magnitsi pari studio quaerat quis ut agnoscat quibus meritorum studiis possit eam acquirere? Necesse est ergo nuntios post nuntios praemittere, et exploratores alios post primos dirigere. Primi nuntii sunt exploratores p
Abbreviated transcription (Latin):
rore inuat caliginẽ quam
sustinet. Hides certe quia faei¬
lius est uidicare quid liceat. &¬
quid uon liceat. quam eligere
diat. Illud ẽ discretionis. i¬
stud deliberationis: illua con¬
silii. istud iudicii. Alia itaq
ẽ illascientia: & longe alia ista
seda. Alia itaq suut talenta
cognitionis pͥme. atq alia sũt
talenta eognitionis sede. Utraq
rara: utraq preciosa. Scd̾a tñ
multo rariora: quam pͥma. S
quamuis rara: non tñ uulla.
Quis enim neget multos ex di¬
uina iuspiratione nosse. non
solum utilia eligiri. uerũetiã
ee utilib utiliora secernere cũ
non possint ad omnia suffic̾e:
& quid magis. quid minꝰ. et
quid minime expediat sagaci¬
ter dep̃hendere: Scias itaq
te gemina ualde p̃ciosa de do¬
mini cõmissione ꝑcepisse ta¬
lenta. cum ceperis recte distui¬
guere. uiter utilia. & uiutilia.
ꝙͣ item uiter utilia que sunt
aliis ittiliora. Cum igitur hec
gemine deliberatioius taleu¬

Expanded text:
rore innuat caliginem quam rore innuat caliginem quam sustinet. Vides certe quia facilius est judicare quid liceat, quid non liceat, quam eligere Illud est discretionis, istud deliberationis; illud judicii, istud consilii. Alia itaque est illa scientia, et longe alia ista secunda. Alia itaque sunt talenta cognitionis primae, atque alia sunt talenta cognitionis secundae; utraque rara, utraque preciosa. Secunda tamen multo rarior quam prima. Sed quamvis rara, non tamen nulla. Quis enim neget multos ex divina inspiratione nosce non solum utilia eligere, verum etiam ex utilibus utiliora secernere, cum non possint ad omnia sufficere, et quid magis, quod minus, et quid minime expediat, sagaciter deprehendere? Scias itaque te gemina valde pretiosa de Domini commissione percepisse talenta, cum coeperis recte distinguere inter utilia, et inutilia, et item inter utilia quae sint aliis utiliora. Cum igitur haec geminae deliberationis talen
Abbreviated transcription (Latin):
conuersationis planicie. seg¬
int ibant et seye cudlebant
Iceueo ignorat homo quia
sͥ ꝯducat ĩuitasua. numero
dierun ꝑegrinationis sue.
& tempore quod uelut umbra
p̃terit. hec sane ẽ causa eur
omne cor meret eur consilii
oculus caligat etiam in eo qui
omnẽ diem uidicat. Uultis
tandem aꝑtius nosse quam
multa potest uidiciũ: que ta.¬
men ininune potest consiliũ
Quam multa queso inueniuꝰ
de quib uidubitant̃ affirma¬
reaud emus. quia sunt bona.
& item quam innumera reꝑi¬
mus de quib minime dubita¬
inus. quod ueracit sut mala.
Inueni michi unũ aliquẽ qui
michi uum aliquid ostendat
quod cuiꝰquã mali causa fieri
nequeat. Quid queso tam bo¬
num quod nou possit fieri ca¬
sus occasio: uel quid queso tã
uialum quod fore nequeat
cautele commonitio: Ecce quo¬
modo ouine cor. ad omue cousi¬
lium uutat: ecce quona omue
consiliũ adomnẽ ꝓuidentiã
caligat. ut recte dici debeat.
quia omne cor meret. ut ex me¬

Expanded text:
conversationis planitie segconversationis planitie segniter ibant, et saepe cadebant. Idcirco ignorat homo quid sibi conducat in vita sua, numero dierum peregrinationis suae, et tempore quod velut umbra praeterit. Haec sane est causa cur omne cor moeret, cur consilii oculus caligat etiam in eo qui omnem diem judicat. Vultis tandem apertius nosse quam multa potest judicium, quae tamen minime potest consilium? Quam multa, quaeso, invenimus de quibus indubitanter affirmare audemus quia sunt bona, et item quam innumera reperimus de quibus minime dubitamus, quod veraciter sint mala. Inveni mihi unum aliquem, qui mihi unum aliquid ostendat quod cujusquam mali causa fieri nequeat. Quid, quaeso, tam bonum quod non possit fieri casus occasio, vel quid, quaeso, tam malum quod fore nequeat cautelae commonitio? Ecce quomodo omne cor ad omne consilium nutat, ecce quomodo omne consilium ad omnem providentiam caligat, ut recte dici debeat, quia omne cor moeret, ut ex moe
Abbreviated transcription (Latin):
idiciũ stat: & quia ubi consi¬
lium caligat ibi sepe iudicium
clare considerat. Sicut autẽ
nam consiliũ caligare possit eti¬
am ibi. ubi iudiciũ certum fuit:
ut recte dicat᷑ omne eor merit.
quanuis inueniat᷑ qui omnẽ
diem iudicit. Aliud ẽ discute¬
re quid sit bouũ uel malũ in
expediat euus. Illud ẽ iudicii: istd̾
consilii. Sieut enĩ non omnes
omiria possunt: sie nec omni¬
bus omiia expeduuit. Sepe
enu quod i se ẽ maiꝰ bonũ.
quibusdã expedit innius: &
quod inse quide ẽ minus. ma¬
gis tam̃ expedit aliquibus.
fic nãq sepe. ut quod alii ẽ
eumulus dãnationis. alii sit
occasio salutis: & quod quib¬
dam ẽ augientũ corone sit a¬
lus causa riune. Quam nuil¬
tos uidemus de subluni gra¬
uit̃ corruisse: qui in uferiori
gradu solebant. uel poteraut
fortiter stare. Quam mul¬
tos uideinus in uirtutum
ascensu. religionisq ꝓuectu.
firmos gressus figerẽ mul¬
tumq ꝓperare: qui inscłaris

Expanded text:
judicium stat; et quia ubi consijudicium stat; et quia ubi consilium caligat, ibi saepe judicium clare considerat. Sicut autem nam consilium caligare possit etiam ibi, ubi judicium certum fuerit, ut recte dicatur omne cor moeret, quamvis inveniatur qui omnem diem judicet. Aliud est discutere quid sit bonum vel malum in expediat cuique. Illud est judicii, istud est consilii. Sicut enim non omnes omnia possunt, sic nec omnibus omnia expediunt. Saepe enim quod in se est majus bonum, quibusdam expedit minus; et quod in se quidem est minus, magis tamen expedit aliquibus. Fit namque saepe ut quod alii est cumulus damnationis, alii sit occasio salutis, et quod quibusdam est augmentum coronae, sit aliis causa ruinae. Quam multos videmus de sublimi graviter corruisse, qui in inferiori gradu solebant, vel poterant fortiter stare. Quam multos videmus in virtutum ascensu, religionisque provectu firmos gressus figere, multumque properare, qui in saecularis
Abbreviated transcription (Latin):
rias tenebras huiusmodi alt̾¬
nantiũ uicissitudinũ sustinet
Quamdiu in terra uiuimꝰ. quã¬
dui iuit̾ra sumus. has tempo¬
rum uicilsitudines necessario
sustinemꝰ. In celo dies sine nocte.
in inferno nox sine die: in ter¬
ra nec nox sine die. nec dies sine
nocte. Itaq in celo gaudium
sine ꝑturbatione: in inferno
dolor sine consolatione: in t̾ra
nec dolor sine spe nec gaudiũ
sine timore. Insummo locus
semꝑ ridendi: inimo locus sẽꝑ
flendi: in medio tempꝰ riden¬
di. & tempꝰ flendi. Risus do
lore enĩ miscebit᷑. & extrema
gaudii luctꝰ occupabit. Necesse
ergo habet omne cor ut lugeat.
ut doleat:: douec teuebras suas
pleue euadat. douec soliũ głe te¬
ueat: & fiat trhonꝰ eius sicut di¬
es celi. Quid ergo si ille etiam di¬
catur lugere. qui potest ouinẽ
ed si adhuc diligentiꝰ consi¬
deramꝰ quid sit iudicii. ł
quid consilii. inuenieniꝰ quia se¬
pe consiluum titubat. etiam ubi

Expanded text:
rias tenebras hujusmodi alterias tenebras hujusmodi alternantium vicissitudinum sustinet? Quandiu in terra vivimus, quandiu in terra sumus, has temporum vicissitudines necessario sustinemus. In coelo, dies sine nocte; in inferno, nox sine die; in terra, nec nox sine die, nec dies sine nocte. Itaque in coelo gaudium sine perturbatione; in inferno dolor sine consolatione; in terra nec dolor sine spe, nec gaudium sine timore. In summo locus semper ridendi; in imo locus semper flendi; in medio tempus ridendi, et tempus flendi. Risus enim dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat. Necesse ergo habet omne cor ut doleat, ut lugeat, donec tenebras suas plene evadat, donec solium gloriae teneat, et fiat thronus ejus sicut dies coeli. Quid ergo mirum, si ille etiam dicatur lugere, qui potest omnem tionis. Sed si adhuc diligentius consideremus quid sit judicii vel quid sit consilii, inveniemus quia saepe consilium titubat, etiam ubi
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑. omnem qui possit
omnei diem iudicare.
An forte quia dictũ non est.
dictuni sit omne cor meret. u¬
trumq recte intelligi ualet:
Est enun tempꝰ flendi: & ẽ tem¬
pus ridendi. Si quide ad uespe¬
rum demorabit᷑ fletus: & ad
matutinũ leticia. Uesꝑtinũ
tempus. tempꝰ est tristicie
matutinũ tempꝰ. tempꝰ est leti¬
cie. Illud ẽ tempus flendi: istd̃
ẽ tempus ridendi. Tempus cali¬
ginis: tempus meroris. Tem¬
pus lucis: tempꝰ exultationis.
Nouit hoc qui dixit. Quod
michi gaudiũ eẽ potest. qui ĩ
tenebris sedeo: & lum̃ celi nõ
uideo Quare gͦ omne cor
meret. nisi quia nullũ cor ꝑpe¬
tuum diem hic habet: quia lu¬
men celi semper presens habe¬
re non ualet. Oritur enĩ sol
& occidit. & ad locum suũ reu̾¬
titur ⁊ quia u̾itatis intelligen¬
tia modo datur modo subtra
hitur: & post substractionem.
iterum eadem qua prius gr̾a
recuꝑat᷑. Quid ergo mirũ si om¬
ne cor meret: quamdui necessa¬

Expanded text:
invenitur qui possit invenitur qui possit omnem diem judicare? An forte quia dictum non est ovis dictum sit omne cor moeret, utrumque recte intelligi valet? Est enim tempus flendi, et est tempus ridendi. Siquidem ad vesperum demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia. Vespertinum tempus, tempus est tristitiae; matutinum tempus, tempus est laetitiae. Illud est tempus flendi, istud est tempus ridendi. Tempus caliginis, tempus est moeroris; tempus lucis, tempus est exsultationis. Novit hoc, qui dixit: Quod mihi in gaudium esse potest, qui in tenebris sedeo, et lumen coeli non video? Quare ergo omne cor moeret, nisi quia nullum cor perpetuum diem hic habet, quia lumen coeli semper praesens habere non valet? Oritur enim sol, et occidit, et ad locum suum revertitur, quia veritatis intelligentia modo datur, modo subtraubtractionem iterum eadem, quae prius gratia recuperatur. Quid ergo mirum, si omne cor moeret, quandiu necessa
Abbreviated transcription (Latin):
regłam ueritatis non agno¬
uisse: quam cognitã spern̾e.
Ex acceptis ergo talentis. dig¬
num quidem lucrum faci¬
mus. & quasi ex quinq talen¬
tis. alia quinq acquirimus:
si iuxta regłam cognite dis¬
cretionis studeamꝰ formare
qualitatẽ nr̃e affectionis.
Studeamus ergo diligenda q̃
minime diligamꝰ. S nec hoc
nobis sufficere debet ascendis¬
se urtutis hune gradũ pmũ
lis det̾iora sunt maiori odio
ꝑsequamur: & que in bouis
meliora sunt artiori dilectiõe
disse gratulemur. S possumꝰ
absq dubio quod minus est.
minus diligere. & quod maiꝰ
t̃ magis amare : & tam̃ in u¬
triusq dilectione congruum
modum mninime seruare.
suilit̃ & in contrarioꝵ reꝓba¬
tione contiugit. sepe simili
ignorantia peccare. Studeamꝰ
ergo ꝑ quartũ gradum ad qͥn¬
tum ascendere: ut sciamꝰ in
omni malo uel bono odii uel
amoris congriam mensuram
quomͦ concordet p̾missa
illa ꝓpħica sententia. cum hac
assertione apłica. Quomodo

Expanded text:
regulam veritatis non agnoregulam veritatis non agnovisse quam cognitam spernere. Ex acceptis ergo talentis dignum quidem lucrum facimus, et quasi ex quinque talentis alia quinque acquirimus, si juxta regulam cognitae discretionis studeamus informare qualitatem nostrae affectionis. Studeamus ergo diligere quaeminime diligamus. Sed nec hoc nobis sufficere debet ascendisse virtutis hunc gradum primum, lis deteriora sunt, majori odio persequamur, et quae in bonis meliora sunt, arctiori dilectione disse gratulemur. Sed possumus absque dubio quod minus est minus diligere, et quod melius est magis amare, et tamen in utriusque dilectione congruum modum minime servare. Similiter et in contrariorum reprobatione contingit saepe simili ignorantia peccare. Studeamus ergo per quartum gradum ad quintum ascendere, ut sciamus in omni malo vel bono, odii vel amoris congruam mensuram omodo concordet praemissa illa prophetica sententia cum hac assertione apostolica. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ruum itaq ẽ ut iam
diximus iudicare int
diem & noctem: scđm autem
int̾ noctẽ & noctẽ tercuun
uero iit̾ diem & diem: quar¬
tum ẽ iudicare ominẽ uoctẽ:
quintũ iudicare ouiuẽ diẽ.
Int̾ diem & noctẽ iudicamꝰ.
quando bona a malis segre¬
gamus. Inter uoctẽ & noctẽ
iudicat: qui a malis peiora.
a peiorib pessima. disceruere
non ignorat. Similĩt inter
diem & diem iudicare ẽ: ex bo¬
nis meliora ex meliorib opti¬
ma eligere. Omuem noctem
oiiudicat: qui unũquodq ui¬
cium digna examinatione
pensat. Omnnem item diem
iudicare ẽ: unam quamq uir¬
tutẽ uixta ꝓpriam dignita¬
tem estimart. Quisquis autẽ
hec quinq uere discretionis.
utilisq cognitionis talenta.
meruit de dñi largitate ꝑci¬
pere: studeat oꝑari in cis. q
lucrari alia quinq: ut ueri¬
tatis ẏmago que ex iuspiran¬
te gr̃a. impressa ẽ coguitioni.
ꝑ humanã industriam. & coo¬
ꝑantem grãm. impͥmat᷑ & af¬
fectioni. Alioquin melius ẽ

Expanded text:
 jam diximus, judicare inter diem et noctem; secundum autem inter noctem et noctem; tertium vero inter diem et diem; quartum, est, judicare omnem noctem; quintum, judicare omnem diem. Inter diem et noctem judicamus, quando bona a malis segregamus. Inter noctem et noctem judicat, qui a malis pejora, a pejoribus pessima discernere non ignorat. Similiter inter diem et diem judicare, est ex bonis meliora, ex melioribus optima eligere. Omnem noctem dijudicat, qui unum quodque vitium digna examinatione pensat. Omnem item diem judicare est, unamquamque virtutem juxta propriam dignitatem aestimare. Quisquis autem haec quinque verae discretionis, utilisque cognitionis talenta meruit de Domini largitate percipere, studeat operari in eis, et lucrari alia quinque, ut veritatis imago, quae ex inspirante gratia impressa est cognitioni, per humanam industriam et cooperantem gratiam imprimatur et affectioni. Alioquin melius est
Abbreviated transcription (Latin):
arguunt᷑. quod letant᷑ cum
male fecerint. & exultant
in rebus pessimis. Lauorẽ
ubi contͥcio pelle obtendit᷑
& ne sanies ꝓfluat eadẽ qua
tegitur pelle ꝓhibet᷑ Sie ig¬
norantie peccatũ ne in aꝑtũ
ꝓdeat. sub ambiguitatis sue
obumbracło se uelat. & ne
ꝑ confessionis aꝑturã corrup¬
tionis sue putredo erũpat.
false opinionis uelam̃to se
palliat. Eiusmodi tñmens

Expanded text:
ur: Quod laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis . Livor est ubi contritio pelle obtenditur, et ne sanies profluat, eadem qua tegitur pelle prohibetur. Sic ignorantiae peccatum, ne in apertum prodeat, sub ambiguitatis suae obumbraculo se velat, et ne per confessionis aperturam corruptionis suae putredo erumpat, falsae opinionis velamento se palliat. Ejusmodi tamen
Abbreviated transcription (Latin):
udiauius gͦ quomͦ
hec eadeni mala ui ysaia
ab eode u̾itatis magistro. de
illud pecc̃m quod cõmitit᷑
ꝑ solam infirmitatẽ: ꝑ liuo¬
rem illud quod contrahitur
ꝑ solum errorẽ. ꝑ plagã tum̃¬
tem illua quod consũmatur
ꝑ iiquitatẽ. Si: enĩ ꝑ uulnꝰ
illã cont̾eionẽ intelligimus
que quide extiul aꝑitur in¬
tͥusecus autẽ in tumorẽ ini¬
n ine uertit᷑ uide quã recte ꝑ
ipsum. pecẽm infirmitatis
designetur. Quid enĩ ẽ contͥ¬
cio ext̾iꝰ aꝑta. uisi culpa mani¬
ifestaꝰ sine simulatione. c
contradictione aliqua O.d
ẽ contricio sine tumore. nͥ
culpa sine elatione: culpa cũ
humiliatione & confusione
Talia utiq sunt pecc̃a que ꝑ
infirmitatẽ & quasi inuiti
cõmitimꝰ : nulla enĩ ampliꝰ
erubescimꝰ. nulla ampliꝰ damip

Expanded text:
udiamus ergo quomodo haec eadem mala in Isaia ab eodem veritatis magistro descillud peccatum quod committitur per solam infirmitatem; per livorem, illud quod contrahitur per solum errorem; per plagam tumentem, illud quod consummatur per iniquitatem. Si enim per vulnus illam contritionem intellius aperitur, intrinsecus autem in tumorem minime vertitur, vide quam recte per ipsum peccatum infirmitatis designetur. Quid enim est contritio exterius aperta, nisi culpa manifesta sine simulatione, et contradictione aliqua? Quid enim est contritio sine tumore, nisi culpa, sine elatione, culpa cum humiliatione et confusione? Talia utique sunt peccata quae per infirmitatem, et quasi inviti, committimus: nulla enim amplius erubescimus, nulla am
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥdem beati qͥ lugent: quonia
ipsi consolabunt᷑. Quid ẽ lugere¬
e contͥstaxi : nisi marinis tẽpesta¬
tib agiͦ Et qd est gaudium con¬
consolationis. nisi fuga maris ꝙr
ab sentatio doloris. Audi uideũ
cmina sua confitentẽ: & attende
añ eũ aquã maris fugientẽ. Di¬
xi inqͥt confitebor adu̾sũ me iniu¬
sticiã meã dño: & tu remisisti
impietatẽ ꝑecc̃ĩ meĩ Iniqͥtatẽ cõ¬
fitebat᷑ os mare fugabat᷑. quia
impietas remittebat᷑. Impietas
enĩ mare est: dulcẽ siquidẽ aquã
facere ñ potest. s est aqua eius
salsa ualde: & multũ amara. o
amaritudo enis. amaritudo ama

Expanded text:
Siquidem beati qui lugent, quoniam Siquidem beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. Quid est lugere, contristari, nisi maris tempestatibus agi? Et quid est gaudium consolationis, nisi fuga maris et absentatio doloris? Audi Judaeum crimina sua confitentem, et attende ante eum aquam maris fugientem: Dixi, inquit, confitebor adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem peccati mei . Iniquitatem confitebatur, et mare fugabatur, quia impietas remittebatur. Impietas enim mare est, dulcem siquidem aquam facere non potest; sed est aqua ejus salsa valde et multum amara, et amaritudo ejus
Abbreviated transcription (Latin):
laudabilis. Similit̾ est duplex
transitus: ut̾q quidẽ bonuis
ut̾q necessarius. Qui transit de
malo ad bonũ bene quidẽ tͣnsit
os qͥ tnsit de bono dal optimũ ho¬
nũ & ipe transitũ facit. Cogno¬
sce gͦ & confitere mala tua: ds
noli in ip̃is remanere s tͣnsi ea:
&s factus est tͦnsitꝰ pͥmus. & confeᷤᷤ¬
sio pͥma. Similit᷑ confitere dõ
de bonis tuis. lauda ip̃m ꝑ do¬
nis suis. & noli torpere in ip̃is:
s nit̾e quãtũ potes ad meliora.
os tͣnsi ad optima: & fac̃tus est
tͣnsi. tꝰ scds os confessio secunda.
Ad confessionẽ pͥmã solet fieri
miracłm pͥmũ. ad confessionẽ¬
sccdãm miracłm scd̃m. ꝑ confessi¬
nẽ siqͥdẽ cͥminis efficit᷑ fuga ma¬
ris. & ad confessionẽ laudis. statĩ
ualeat ad exterminium ma
Am̃ianamq in confeᷤ li.¬
sione lauant᷑: conscientia
mundat᷑. amaritudo tollitur:
mare fugat᷑. tranqͥllitas reddit
spes reuiuiscit. animus ylarescit.

Expanded text:
laudabilis. Similiter est duplex laudabilis. Similiter est duplex transitus; uterque quidem bonus, uterque necessarius. Qui transit de malo ad bonum, bene quidem transit; et qui transit de bono ad optimum, bonum et ipse transitum facit. Cognosce ergo, et confitere mala tua, et noli in ipsis remanere; sed transi ea, et factus est transitus primus, et confessio prima. Similiter confitere Deo de bonis tuis, lauda ipsum pro bonis suis, et noli torpere in ipsis: sed nitere quantum potes ad meliora, et transi ad optima, et factus est transitus secundus, et confessio secunda. Ad confessionem primam solet fieri miraculum primum et ad confessionefieri miraculum secundum. Per confessionem siquidem criminis efficitur fuga maris, et ad confessionem laudis statim cvaleat ad exterminium mali. Omnia namque in confessione lavantur: conscientia mundatur, amaritudo tollitur, mare fugatur, tranquillitas redit, spes reviviscit, animis hilarescit.
Abbreviated transcription (Latin):
dere possim & fugam maris &t con¬
u̾sionem iordanis᷑ Pulcrum spe¬
faculum satisq iocumdum. uide¬
re aquam maris fugientem. ui¬
dere aquã iordanis reu̾tentem:
amaram recẽd̾e. dulcem refluere.
amaritudinẽ defic̾e. dulcedinem
redundare. Quisquis hec uides
miror siñ ip̃e exclames. Quid est
tͥ mare quod fugisti: &s tu iorda¬
nis quia conu̾sus es retͦrsum᷑
lumqͣ. solent fieri huiusmodi mi¬
racula. nisi ante ueros uideos:
nisi ante bonos hebreos.
De gemina confe lis sione:
&r gemina ꝓmotione.
onfessio facit uideum: tͣnsi¬
Itus facit hebreum. Iudeus
siquidem confitens: hebreus tͣnsi¬
ens int̾pretatur. Et est confessiq
ficta: & est confessio uera. Simi¬
liter est transitus bonus a est tͣn¬
situs malus. Confessio uera facit
uideum uerum: &e tnsitus bonꝰ
facit hebreum bonum. Ascͥbe
tibi mala tua. ascbe do tuo bo¬
na tua: confessio uera confes¬
sio recta. Illa est cͥminis. ista
laudis: utraq sane utilis utͦq

Expanded text:
dere possim fugam maris, et condere possim fugam maris, et conversionem Jordanis? Pulchrum spectaculum, satisque jucundum videre aquam maris fugientem, videre aquam Jordanis revertentem, amaram recedere, dulcem refluere, amaritudinem deficere, dulcedinem redundare. Quisquis haec vides, miror si non et ipse exclames: Quid est tibi, mare, quod fugisti; et tu Jordanis, quia conversus es retrorsum? Nunquam solent fieri hujusmodi mracula, nisi ante veros Judaeos, nisi ante bonos Hebraeos. CAPUT II. De gemina confessione, et gemina promotione. Confessio facit Judaeum, transitus facit Hebraeum. Judaeus siquidem confitens, Hebraeus transiens interpretatur. Et est confessio vera, et est confessio ficta. Similiter est transitus bonus et est transitus malus. Confessio vera facit Judaeum verum, et transitus bonus facit Hebraeum bonum. Ascribere tibi mala tua, ascribere Deo tuo bona tua, confessio vera, confessio recta. Illa est criminis, ista est laudis; utraque sane utilis, utraque
Abbreviated transcription (Latin):
uidest tibimare ni
quod fugisti: & tu ior¬
danis quia conu̾sus es
retrorsum᷑
Exclamatio est iłdx ista ꝓpħȩ cũ
ammiratione: ammiratio cum
exultatione. Uidebat enim di¬
uinũ quoddam miracłm. nec unp̃
tantum s geminũ. utrumq ma¬
gnũ utrumq mirum: utrũq stu¬
pendũ. Ticlebat mare ante con¬
spectum isrł fugere. uidebat ior¬
danem cursus sui impetũ in fon¬
tem reflctere. uidebat utrumq
hebreo pplõ cedere: & ꝓficiscentib
liberum iter p̃bere. Quid hoꝵñ
nouum: quid hoꝵ non mirum
Utrumq contemplãbat᷑. & adl
utrumꝙ mirabat᷑: ot de utͦq gͣtu¬
labat᷑. Exclamat gͦ. in uoce exul¬
tationis & confessionis. Quid est
t mare qđ fugisti: o tu iordanis
quia conuersus es retͦrsum:
Irimum miraculum fit in exi¬
tu isrł de egipto: sccl̃m aũ
fit in exitu isrł de deserto. Quis
mͥ tandem det aliquando. ꝑfec¬
te deserere regionem dissimilitu¬
dinis: Quis m dare possit. intͦire
in t̾ram ꝑmissionis. ot̃ ut eque ui¬

Expanded text:
uid est tibi, mare, quod fugisti; et tu Jordanis, quia conversus es retrorsum? Exclamatio est vox ista Prophetae, cum admiratione; admiratio cum ltatione. Videbat enim divinum quoddam miraculum; nec unum tantum, sed geminum, utrumque magnum, utrumque mirum, utrumque valde stupendum. Videbat mare ante conspectum Israel fugere; videbat Jordanem cursus sui impetum in fontem reflectere; videbat utrumque Hebraeo populo cedere et proficiscentibus liberum iter relinquere. Quid horum non novum, quid horum non mirum? Utrumque ita contemplabatur, et ad utrumque mirabatur, et de utroque gratulabatur. Exclamat ergo in voce exsultationis et confessionis: Quid est tibi, mare, quod fugisti: et tu, Jordanis, quia conversus es retrorsum? Primum miraculum fit in exitu Israel de Aegypto, secundum autem fit in exitu Israel de deserto. Quis mihi tandem aliquando det perfecte deserere regionem dissimilitudinis: quis mihi dare possit introire in terram promissionis, ut aeque vi
Abbreviated transcription (Latin):
muidia. quid obsec᷑ dulcoris ħt
uacundia. qd suauitatis impaci¬
entia: Huiusmodi ut arbritror
aquȩ qͣlibet amare sunt: & mare
faciunt. quia nulli penitus
saꝑe. nemini placere possunt.
Uides ne gͦ. qualc sit huiusmodi
mare magnum & spaciosum ma¬
nib quod potest appellari mali¬
ciȩ nam est & aliud quod potest
minime qͥdem dulcem aquam. s
minus tam̃ amaram. S felix qui
dñatur a mari usq ad mare. ut
nulli subiaceat culpe. nulli succũ¬
bat pene: in tantũ ut ñ dominet᷑¬
ei om̃is iniquitas. nec eum opͥmat
ulla adu̾sitas. felix ante cuius con¬
spectum mare fugit: malicia re¬
cedit: miseria cedit. conscientia hy¬
larescit. Nũquid nã qͥ eiꝰmodi est
fiducialit̾ psallere ñ ꝑotest: qd ẽt
mare quod fugisti. Si uis gͦ & tu
fac quendã bonȩ confessionis ui¬
deũ. confitere ex corde pecẽm nui¬
ũ: ut possis s ip̃e uidere tale spec¬
taculũ. tam grande miracłm: Q
psalłe ñ dubites huuismodi ym¬

Expanded text:
 dulcoris habet iracundia; quid suavitatis impatientia? Hujusmodi, ut arbitror, aquae quaelibet amarae sunt, et mare faciunt, quia nulli penitus sapere, nemini placere possunt. Vides ne ergo quale sit hujusmodi mare magnum, et spatiosum manibus quod potest appellari malitiae. Nam est et aliud quod potest quidem minime dulcem aquam, sed minus tamen amaram. Sed felix qui dominatur a mari usque ad mare, ut nulli subjaceat culpae, nulli succumbat poenae, in tantum, ut non dominetur omnis ei iniquitas, nec eum opprimat ulla adversitas. Felix ante cujus conspectum mare fugit malitia recedit, miseria cedit, conscientia hilarescit. Nunquidnam qui ejusmodi est, fiducialiter psallere non potest? Quid est tibi, mare, quod fugisti? Si vis ergo et tu fac quemdam bonae professionis Judaeum; confitere ex corde peccatum tuum, ut possis et ipse videre tale spectaculum, tam grande miraculum, et psallere non dubites hujusmodi hym
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscere: & scđm quod unum¬
quodq exigit salutis remedia qͦ¬
rere: quesita adibere. Ipsum nos¬
se oportet. non solum uicia sua.
s &s grãꝵ munera os uirtutum
merita:. s & ipsa diligent̾ distin¬
guere: & que sint bona naturȩ.
uel que dona gratiȩ. subtiliter
pensare. Promptum habere de¬
bet quibus temptationum ma¬
chinis. malignꝰ eum sp̃c impug¬
net. quantis spiritalium gaudio¬
rum. consolationib habundet
quam frequent̾ diinꝰ eum sp̃c
uisitet. quomͦ ab ipso cum sit unꝰ
ñ tamen uniformit̾ eodemq mͦ.
semꝑ tangitur: s nunc sꝑũ sapi¬
entiȩ. nunc spũ intellectus. nunc
hic nr̃ ioseph. totum int̾ioris os
exterioris hominis statum o ha¬
bitum in quantum possibile ẽ.
plene cognoscere: nec solum qua¬
lis sit. uerum õs qualis eẽ debent.
subtilit̾ querere: ac diligenter
animus assidue eruditur. ss qnꝙ

Expanded text:
cognoscere, et secundum quod unumcognoscere, et secundum quod unumquodque exigit, salutis remedia quaerere, quaesita adhibere. Ipsum nosse oportet non solum vitia sua, sed et gratiarum munera et virtutum merita, sed et ipsa diligenter distinguere, et quae sint bona naturae, vel quae dona gratiae subtiliter pensare. Promptum habere debet quibus tentationum machinis malignus eum spiritus impugnet, quantis spiritualium gaudiorum consolationibus abundet, quam frequenter divinus eum spiritus visitet, quomodo ab ipso cum sit unus non tamen uniformiter, eodemque modo semper tangitur, sed nunc spiritu sapientiae, nunc spiritu intellectus, nunc hic noster Joseph totum interioris et exterioris hominis statum et habitum inquantum possibile est, plene cognoscere, nec solum qualis sit, verum etiam qualis esse debeat subtiliter quaerere, diligenter animus assidue eruditur, et quand
Abbreviated transcription (Latin):
cas non est equitas: s duꝑex miqͣ¬
tas. Hoc uicium ꝑ iosepħ detegit.
quando in sidians malum. ꝑ discre¬
tionem dep̃hendit᷑ & arguitur
Hoc uicium tunc filios corrumpit.
hoc uicium tunc pater corrigit
quando affectum tangens duriꝰ
pulsat. duitius occupat. uerun¬
tam̃ animum usq ad consensum
seph non modo hoc uicium. s qd¬
libet insidians malum. & latens
adhuc ꝓuide circumspicere. cau¬
te prouidere. callide dep̃hendere.
citius deteg̾e. acerbius arguere. Ad
officium iosoph spectat. cura os cu¬
stodia omnium fratrum suoꝵ:
ad ipsum spectat disciplina singu¬
loꝵ. ad ip̃m dispositio g̾e̾ndoꝵ:
ad ipsum prouidentia futoꝵ.
Ad eius officium ꝑtinet. diligent᷑
attendere. frequent᷑ discut̾e: quan¬
tum animus cotidie ꝑficiat. uel
quantum forte deficiat. quibus
cogitationibus magis incursetur.
quibusq frequentius tangatur¬
solum uicia cordis. uerum etiar
inualitudines corporis. perfecte

Expanded text:
tas non est aequitas, sed duplex iniqutas non est aequitas, sed duplex iniquitas. Hoc vitium per Joseph detegitur, quando insidians malum per discretionem deprehenditur, et arguitur. Hoc vitium tunc filios corrumpit, hoc vitium tunc pater corrigit, quando affectum tangens durius pulsat, diutius occupat, verumtamen animum usque ad consensum seph non modo hoc vitium sed quodlibet insidians malum, et latens adhuc provide circumspicere, caute praevidere, callide deprehendere, citius detegere, acerbius arguere. Ad officium Joseph spectat cura, et custodia omnium fratrum suorum, ad ipsum spectat disciplina singulorum, ad ipsum dispositio gerendorum, ad ipsum providentia futurorum. Ad ejus officium pertinet diligenter attendere, frequenter discutere, quantum animus quotidie proficiat, vel quantum forte deficiat, quibus cogitationibus magis incursetur, quibus affectibus frequentius tangatursolum vitia cordis, verum etiam invalitudines corporis perfecte