comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
li obtemꝑandi facilitate sub det᷑. usq
ad implendam immortalitatis indis¬
solubilis securissimã uoluntatẽ. om̃i
molestię sensu. om̃i corruptibilitate
& tarditate detracta. Non solum e-¬
nim non erit tale quale nc̃ ẽ in quauiˢ
optima ualitudie. s nec tale quid̾e
quale fuit in pͥmis hominis homini¬
b ante peccatũ. Qui licet morituri
ñ ecñt nͥ peccassent: alimentis tñ ut
rent ut necessitate paduceitrr e
mortem. qui status cis de lignio u
qđ in medio padiso cum arboe¬
tita simul erat mirabili dĩgĩa p̃ta

Expanded text:
li obtemperandi facilitate subdetur usque li obtemperandi facilitate subdetur usque ad inplendam inmortalitatis indissolubilis securissimam uoluntatem, omni molestiae sensu, omni corruptibilitate et tarditate detracta. Non solum enim non erit tale, quale nunc est in quauis optima ualetudine, sed nec tale quidequale fuit in primis hominibus ante peccatum. Qui vero morituri non essent, nisi peccassent. Alimentis tamen et rent, ut necessitate perducerentur ad mortem qui status eis de ligno uitae, quod in medio paradiso cum arbore uetita simul erat, mirabili Dei gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ qđ dictum. ẽ. caro & sanguis reg¬
num d̃i non possidebunt. & tamꝗͣ
exponens quid dixerit. neq corruptio
inquit incorruptionẽ possidebit. Qd̃
prius dixit caro & sanguis. hoc poste
rius corruptionẽ dixit. & quod priꝰ
regnum di. hoc posteriꝰ incorruptio¬
nem. Quantũ attinet ad substantiã.
etiam tunc caro erit. Propt̃ qđ & pꝰ
resurrectionẽ corpus. xp̃i. caro appella¬
ta.ẽ. Sed ideo apłs ait seminat᷑ corpus
animale. surget corpus sp̃uale. quia
tanta erit tunc concordia carnis &
sp̃s. uiuificante spu sine substentacłi
alicuiꝰ indigentia subditã carnẽ. ut ni¬
ris nemnẽ. ita nec intus nos ipsos pa-¬
tiam᷑ mimicos. Sicut enim sp̃c car¬
ni seruiens ñ incongrue carnalis. ita
caro sp̃i seruiens recte appellabit᷑¬
sp̃ualis. non quia in sp̃m conuertet᷑
sicut nonnulli putant ex eo qđ scͥptũ
ẽ seminat᷑ corpꝰ animale. resurget corpꝰ
spũale. s quia sp̃ui summa & mirabi¬

Expanded text:
 dictum est: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Et tanquam exponens quid dixerit: Neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit. Quod prius dixit, caro et sanguis, hoc postea dixit corruptio; et quod prius, regnum Dei, hoc posterius incorruptionem. Quantum autem attinet ad substantiam, etiam tunc caro erit; propter quod et post resurrectionem corpus Christi caro appellata est . Sed ideo ait Apostolus: Seminatur corpus animale, surget corpus spiritale , quoniam tanta erit tunc concordia carnis et spiritus, vivificante spiritu sine sustentaculi alicujus indigentia subditam carnem, ut niris neminem, ita nec intus nosipsos patiamur inimicos. Sicut enim spiritus carni serviens, non incongrue carnalis; ita caro spspiritalis, non quia in spiritum conuertetur, sicut nonnulli putant ex eo quod scriptum est: Seminatur corpus animale, surget corpus spiritale, sed quia spiritui summa et mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
in adam morit᷑. ita nemo sp̃uali nͥ
in xͦ uiuificat᷑. Pristina stabilitas
iorꝑis quam peccando amisimꝰ. habe¬
bat tantam felicitatem. ut in defectũ
non uergeret senectutis. Hiuc gͦ pͥs¬
binȩ stabilitati restituet᷑ hoc corpus
in resurrectione mortuors. Sed habe¬
bit amplius ut nec alimentis corꝑa
cantem. Quia causa etiam spũale ẽ.
Illud autem quod pͥmum fuit quam¬
uis non moriturũ nͥ homo peccasset.
tamen animale sactum ẽ. hoc ẽ ma-
fallor adam unum hominẽ fuisse. ꝙ ip
sum totũ genꝰ humanũ. Nam ita dixi¬
& sparsus colligit᷑. & quasi conflat᷑ in
unum societate atq concordia spũali.
& gemit unꝰ pauꝑ modo ipse adam s
in xͦ renouatus. quia sinc peccato ue¬
nit adam ut peccatũ ad̃a solueret ĩ¬
in carne sua. & ut redintegraret sibi a¬
dam umaginem dñ. Adam gͦ caro xp̃i
de adam. Ergo de adam templũ qd̃
destruxerunt iudei resuscitauit dñs

Expanded text:
in Adam moritur, ita nemoin Adam moritur, ita nemoisto vivificatur. Pristina stabilitas corporis quam peccando amisimus, habebat tantam felicinon uergeret senectutis. huic ergo pristinae stabilitati restituetur hoc corpus in resurrectione mortuorum, sed habebit amplius, ut nec alimentis temporcantem, quia iam etiam spiritale erit. illud autem, quod primum fuit quamuis non moriturum, nisi homo peccasset, tamen animale factum est, hoc est in  Adam unum hominem fuisse, et ipsum esse totum genus humanum. Nam ita dixi sparsus colligitur, et quasi conflatur in unum societate atque concordia spirituali. Et gemit unus pauper modo ipse Adam, sed in Christo innovatur: quia sine peccato venit Adam, ut peccatum Adam solveret in carne sua, et ut redintegraret sibi Adam imaginem Dei. De Adam ergo caro Christi: de Adam ergo templum quod destruxerunt Judaei, et resuscitavit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
nunc quidem in nobis scdm̃ sacram̃¬
tum regenerationis fiat. sicut alibi
dicit. quotqͦt in xͦ baptirati estis ap̃i
indiustis. re autem ipsa tunc ꝑficis
cum & in nobis qđ.ẽ. animale nalta¬
do. spũale factum fuerit resurgendo.
Ut gͦ euis itidem uerbis utar. spell¬
ui facti sumus. Indiumus antem
maginem t̾reni hominis. ꝓpagatiot
preuaricationis. & mortis. quamn¬
bis intulit generatio. s indumꝰimi¬
ginem celestis hominis gr̃s mauls¬
tiȩ uiteq ꝓpetuę quod nobis p̾stãs i¬
de celo uenit ut terrenȩ mortalita¬
as corpe uestiret᷑. quod celesti in mor¬
salitate uestiret. Ccłestes uͦ ideo ap-¬
pellat xalios quia fiuint ꝑ gr̃ãm in
menbra eius. ut cum illis umis xp̃c
om̃s iuuficant᷑. iam utiq in corpe sp̃u¬
ali quod erit in sp̃m uuificantem.
ñ quia om̃s qui in adam moriuntur
menbra erunt.xͥ. ex illis enim multo
plures scda in eternum morte plec¬
tentꝰ. s ido dictum ẽ om̃s atq om̃s:

Expanded text:
nunc quidem in nobis secundum Sacramentum regenerationis fiat; sicut alibi dicit, Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis : re autem ipsa tunc perficietur, cum et in nobis quod est animale nascendo, spirituale factum fuerit resurgendo. Ut enim ejus itidem verbis utar, Spe salvi facti sumus . Induimus autem imaginem terreni hominis propagatione praevaricationis et mortis, quam nobis intulit generatio: sed induimus imaginem coelestis hominis grataeque perpetuae, quod nobis praestat rede caelo uenit, ut terrenae mortalitatis corpore uestiretur, quod caelesti inmortalitate uestiret. Caelestes uero ideo appellat et alios, quia fiunt per gratiam membra eius, ut cum illis sit unus Cvivificabuntur . Jam utique in corpore spirituali, quod erit in spiritum vivificantem. Non quia omnes qui in Adam moriuntur, membra erunt Christi ex illis enim multo plures secunda in aeternum morte plectentur; sed ideo dictum est, omnes atque omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
at aliam legẽ in menbris suis repug¬
nantem legi mentis suȩ:. Erit autem e¬
tiam coeꝑe spũalis. cum eade caro sic re¬
surrexerit. ut fiat qđ scͥptum ẽ. Semi¬
nat᷑ corpꝰ animale. resurget corpꝰ spũa
gumentis nob̾cũ agere student. ut di¬
se. Prãs enim scripturas ñ nouerunt.
nesciunt quomͦ dictum sit. seminatur
corpꝰ animale. surget corpus spũale.
Non enm ita dictum ẽ quasi corpus
spũale corpꝰ intelligit᷑. quod ita sp̃i sub¬
dicum ẽ ut celesti habitationi conue¬
celestem puritatẽ acstabilitatẽ muta¬

Expanded text:
at aliam legem in membris suis repugat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; erit autem etiam corpore spiritalis, cum eadem caro sic resurrexerit, ut fiat quod scriptum est: Seminatur corpus animale, resurget corpus gumentis nobiscum agere student, ut dise. nostras enim scripturas non nouerunt nec sciunt quomodo dictum sit: seminatur corpus animale, surgit corpus spiritale. non enim ita dictum est, quasi corpus spiritale corpus intellegitur, quod ita spiritui subditum est, ut caelesti habitationi conuecaelestem puritatem et stabilitatem muta
Abbreviated transcription (Latin):
potestas s egestas edendi ac bibendi
erunt. ñ quia corꝑa eẽ desistent. sed
quia sp̃u iuiuificante subsstant. us
nondum sõm iniusicantẽ ammalia di¬
qlala uocant᷑ corꝑa. Absit tam̃ ut sp̃c
encredamus futura. s corꝑa. carnis ha¬
hicura substantiã. s nullam tarditatem.
ceruptionẽꝙ carnałe sp̃u unusicante
passura. Cunc iam ñ terrenꝰ s celestis
homo erit. non quia corpus qđ de terra
fictum est non ipsum erit. s quia do¬
no celesti iam tale erit. ut etiam cȩlom
olendo ñ amissa natura s mutata qua-¬
caro sp̃ualis. s tam̃ caro ñ sp̃c. sicut car uitate ai¬
in subditꝰ fuit sp̃c ipse carnalis. s tam̃ axii.¬
spe non caro. Cuius rei habcimis exꝑi¬
mentũ in nr̃e penȩ deformitate. Non
nim scãm carnem. s utiq scd̃m sp̃m
crnales erant: quib ait apłs. Non potu¬
inob̾ loqui quasi sp̃ualib s quasi car¬
nalib & homo spualis sic in hac uita d̾r
it tam̃ corꝑe adhuc carnalis sit. & iude¬

Expanded text:
dicens: Egestas edendi ac bibendi erunt, non quia corpora esse desistent, sed quia spiritu vivificante subsistent. Nam nondum spiritum vivificantem, animalia dispiritalia vocantur corpora. Absit tamen ut spiritus ea credamus futura, sed corpora carnis habitura substantiam, sed nullam tarditatem corruptionemque carnalem spiritu vivificante passura. Tunc jam non terrenus, sed coelestis homo erit: non quia corpus, quod de terra fictum est, non ipsum erit; sed quia dono coelesti jam tale erit, ut etiam coelo incolendo non amissa natura, sed mutata quacaro spiritalis, sed tamen caro, non spiritus; sicut carni subditus fuit spiritus ipse carnalis, sed tamen spiritus, non caro. cuius rei habemus experimentum in nostrae poenae deformitate. non enim secundum carnem, sed utique secundum spiritum carnales erant, quibus ait apostolus: Non potui uobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; et homo spiritalis sic in hac uita dicitur, ut tamen corpore adhuc carnalis sit et uide
Abbreviated transcription (Latin):
taq natura. quatinus i illo postas
peccauit effectũ ẽ. unde haberet ian
moriendi necessitatẽ. Tale ꝓnos iũ¬
xp̃c pͥmitꝰ habere dignatus . c̃. nonds
necessitate s potestate. P osta uͥ sua¬
Aduingit deinde apłs duoꝵ ister ho¬
minum euidentissimã differentia a¬
cens. Primꝰ homo de terra tertenit.
scd̃s homo de cęlo cęlestis. Qualis ter

Expanded text:
ataque natura, quatenus in illo, postea quam ataque natura, quatenus in illo, postea quam peccauit, effectum est, unde haberet iam moriendi necessitatem; tale pro primitus habere dignatus est, non quidem necessitate, sed potestate; postea uero spiritaAdiungit deinde apostolus duorum istorum hominum euidentis simam differentiam dicens: Primus homo de terra terrenus, secundus homo de caelo caelestis. Qualis ter
Abbreviated transcription (Latin):
tumelia: suiget in gła. Semmat᷑ in ĩ¬
firmitate. surget in uirtute. Semi¬
natur corpꝰ animale: surget corpus
Et utquid eẽt corpus anmale osten-¬
deret: sic inquit & scͥptum ẽ. fãctus
ẽ pͥmus homo in animã uiuentem.
sto gͥ mͦ uoluit ostendere quid sit
corpus animale. quamuis scͥptura ñ
dix̃ de pͥmo homine. qui ẽ appellatꝰ
adam quando illi anima flatu dĩ cre-¬
ata ẽ. & factus ẽ homo in coꝑe anima¬
li s factus. ẽ. homo manimã uiuentẽ.
unientẽ: uoluit apłs intelligi corpꝰ ho¬
minis animale. sp̃uale autem quẽ admo¬
dum intelligendũ eẽt ostendit adden¬
do. Houissimꝰ adam in spm uuifican¬
tem ꝓculdubio xp̃m signisicans. qui
iam ex mortuis ita resurrexit. ut mo¬
ri deinceps non possit om̃ino. Deniq
sequit᷑ ꝙ dicit. Sed non pͥmũ quod
sc̃ptum est. factum ec̃ pͥmii aus¬
nem in animã uiuentẽ. sp̃uale ant
in es quod ait. nouissimꝰ adam noe

Expanded text:
get in gloria; seminatur in inget in gloria; seminatur in infirmitate, surget in virtute; seminatur corpus animale, surget corpus Et ut quid esset corpus animale ostenderet, Sic, inquit, scriptum est: Factus est primus homo in animam viventem. Isto igitur modo voluit ostendere quid sit corpus animale, quamvis Scriptura non dixerit de primo homine, qui est appellatus Adam, quando illi anima flatu Dei creata est, Et factus est homo in corpore animali; sed, Factus est homo in animam viventem . uiuentem, uoluit apostolus intellegi corpus hominis animale. Spiritale autem quem ad modum intellegendum esset, ostendit addendo: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem, procul dubio Christum significans, qui iam ex mortuis ita resurrexit, ut mori deinceps omnino non possit. Denique sequitur et dicit: Sed non primum quod scriptum est factum esse primum hominem in animam uiuentem, spiritale autem in eo quod ait: Nouissimus Adam in
Abbreviated transcription (Latin):
ficantẽ. Primus homo de terra ter¬
renuis in ammã iniuentem factus. ẽ.
non in sp̃m iuusicantẽ. quod ei post
Qb edientie meritũ seruabat᷑. Ido cepꝰ
eius quod cibo acpoti egebat ne fame
afficeret᷑ ac fiti & non iminortalita¬
te ila absoluta atq indissolubili. sed
ligno uitȩ a mortis necessitate ꝓhibę¬
uat᷑ at in uiuentutis flore tenctat᷑¬
non sp̃uale s animale fuisse non du¬
bium ẽ. nequaquã tamen moriturũ
nͥ in di p̃dicentis nuinantisq sententiã
delinquendo corruisset: & alim̃tis qui¬
dem etiam extra ꝑadisũ non negatis alig¬
no tamen uite ꝓhibitꝰ traditus esset tẽ¬
ꝑi. uetustatiq finiendus in ea dũ ta¬
xat uita quam in corꝑe licet animali
In corꝑe gͦ animali pͥmũ hominẽ fac¬
tum. sic apłs loquit᷑. uolens enim ab
sp̃uali quod in resurrectione futurũ ẽ
hoc qđ nunc. ẽ. ammale discernere.
Deminat᷑ inquit incorruptione sur¬
get in incceruptione. Seminat᷑ in con

Expanded text:
iat. Primus autem homo de terra terrenus , in animam viventem factus est, non in spiritum vivificantem, quod ei per obedientiae meritum servabatur. Ideo corpus ejus, quod cibo ac potu egebat, ne fame afficeretur ac siti, et non immortalitate illa absoluta atque indissolubili, sed ligno vitae a mortis necessitate prohibebatur, atque in juventutis flore tenebatnon spirituale, sed animale fuisse, non dubium est: nequaquam tamen moriturum, nisi in Dei praedicentis minantisque sententiam delinquendo corruisset. Et alimentis quidem etiam extra paradisum non negatis, a ligno tamen vitae prohibitus, traditus esset tempori vetustatique finiendus, in ea duntaxat vita, quam in corpore licet animali, In corpore ergo animali primum hominem factum sic apostolus loquitur. Volens enim ab spiritali, quod in resurrectione futurum est, hoc quod nunc est animale discernere: Seminatur, inquit, in corruptione, surget i
Abbreviated transcription (Latin):
nificat. Non autem carnẽ ipsam abo¬
lencdam dix̃ apł̃s: quia corꝑis resurres¬
tione facta. a cunctis passionib lib̾a¬
ti et̾na uita cum ineffabili claritate.
sine corruptione fruem᷑. Di ẽ. corpꝰ¬

Expanded text:
ndi. Non autem ipsam carnem dixit abolendam, quia corporis resurrectione facta a cunctis passionibus liberati, aeterna vita cum ineffabili claritate atque stabilitate sine corruptione fruemur. In
Abbreviated transcription (Latin):
batur gͦ aliis quȩ sumebant. Noau¬
malia corꝑa molestiȩ aliquid esuren¬
do aut sitiendo sentir ent. Dilignom
tem uite ꝓpterea gustabat᷑. ne mos
eis undecumq subreꝑet. ł senccit
confecta decursis tempoꝵ spatis n¬
rirent. tam quã cetera eẽnt alim̃to i¬
lud sacramento. ut sic fuisse atpi
so. sapientia dĩ de qua scͥptum .õ. lis¬
resurrectione futura sunt. neq ullo
ligno indigebunt. quo fiat ut nuls
morbo ł senectute inueterata mori¬
antur. neq ullis aliis corꝑalib alimen¬
tis. quib esuriendi ac sitiendi qualiscm
molestia deuitet᷑: qm̃ certo & om̃m¬

Expanded text:
bantur ergo aliis quae sumebant, ne animalia corpora molestiae aliquid esuriendo ac sitiendo sentirent: de ligno autem vitae propterea gustabatur, ne mors eis undecumque subreperet, vel senectute confecta decursis temporum spatiis interirent: tanquam caetera essent alimento, illud sacramento; ut sic fuisse accipso, Sapientia Dei, de qua scriptum est, Ligresurrectione futura sunt, neque ullo ligno indigebunt, quo fiat ut nullo morbo uel senectute inueterata moriantur, neque ullis aliis corporalibus alimentis, quibus esuriendi ac sitiendi qualiscumque molestia deuitetur; quoniam certo et om
Abbreviated transcription (Latin):
quia sine illo in regno cȩloꝵ intrare
non potuerunt. Hec fides non .ẽ. fides.
qm̃ non.ẽ. uera & catholica fides. Ita¬
ne tanddẽ stulti homines & carnalibꝰ
cogitationib excecati. cum reꝓbãtł es-¬
secis si mansionem non dico petri. pau¬
li ł cuiuslibet apłoꝵ. s cuiuscũq par¬
uuli baptirati a regno cȩloꝵ separetis.
non uos putatis. cẽ repbandos. qui do¬
mum d̃ĩ patris inde separatis : Non
enim ait dñs in uniuerso mundo.
aut in uinuersa creatura. aut in
uita ł beatitudine sempit̾na mansi¬
ones multe sunt. Nonne ista ẽ domꝰ¬

Expanded text:
quia sine illo in regnum coelorum intrare quia sine illo in regnum coelorum intrare non poterunt. Haec fides non est fides, quoniam non est vera et catholica fides. Itane tandem stulti homines, et carnalibus cogitationibus excaecati, cum reprobandi essetis, si mansionem non dico Petri et Pauli vel cujuslibet Apostolorum, sed cujuscumque parvuli baptizati a regno coelorum separaretis; non vos putatis esse reprobandos, qui domum Dei Patris inde separatis? Non enim ait Dominus, In universo mundo, aut, in universa creatura, aut, in vita vel beatitudine sempiterna mansiones multae sunt; sed, In dom
Abbreviated transcription (Latin):
qor auenabit ab ila domo. uͥ mansi¬
e. Qemarnis quidẽ ille equalis est
añib quem pat̃familias eis quio¬
pati sunt in uinea iubet dari om̃ibus.
non in eo discernens qui minꝰ & qui am¬
plius laborauerunt. Quo utiq denari¬
o uita significat᷑ et̾na. nͥ ampliꝰ alio ne¬
cãntate mensura. s multȩ mansiones
anersas mericoꝵ in una uita ȩt̾na sig¬
nificant dignitates. Alia onm gła so¬
lis. alia gła lune. alia gła stollarũ. Stel¬
la enim ab stella differt in gła. sic &
resurrectio mortuoꝵ. camꝗͣ stelle sci
diersas mansiones diuerse clarita¬
cis tamꝗͣ in celo sortiunt᷑ in regno. s
ꝓptes unum denarium nullus seꝑa¬
om̃ib. Sic enim quisq etiam ipse ht̃
ris claritatis. quando regnabit in om¬
nib unitas caritatis. Promnde respuen¬
di sunt a corde xꝑiano. qui putant i¬
do dictum multas ẽc̃ mansiones. qui¬
a extra regnum celoꝵ erit aliquid uͥ
beate maneant innocentes qui sine
baptismo ex hac uita emigrarunt.

Expanded text:
 mansito. Denarius quidem ille aequalis est omnibus, quem paterfamilias eis qui operati sunt in vinea, jubet dari omnibus, non in eo discernens qui minus, et qui amplius laborarunt . Quo utique denario vita significatur aeterna, ubi amplius alius neaeternitate mensura; sed multae mansiones diversas meritorum in una vita aeterna significant dignitates. Alia enim gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum. Stella enim ab stella differt in gloria. Sic et resurrectio mortuorum . Tanquam stellae sancti, diversas mansiones diversae charitatis, tanquam in coelo sortiuntur in regno. Sed propter unum denarium nullus sepaomnibus. Sic enim quisque habet, ris claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. Proinde respuendi sunt a corde Christiano, qui putant ideo dictum multas esse mansiones, quia extra regnum coelorum erit aliquid ubi beate maneant innocentes, qui sine Baptismo ex hac vita emigrarunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cro omem substantiã meam. & si tradi¬
dero corpus meum ut ardeam. caritatẽ
autem non habcã nichil mͥ ꝓdest. Si
autem sit sola caritas. non inueniat qd̾
distribuat pauꝑib. diligat solum. Cali¬
cem aquȩ frigide det. tantũ illi ĩprita¬
tur quantum za cheo. qui dimidiũ pat̾¬
monii donauit pauꝑib. Quare hoc. Il

Expanded text:
omnem substantiam meam, et si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest» . Si autem sit sola charitas, quae non inveniat quod distribuat pauperibus, diligat: solum calicem aquae frigidae det ; tantum illi imputabitur, quantum Zacchaeo qui dimidium patrimonii dona
Abbreviated transcription (Latin):
dicalbata ascendens & incumbens su-¬
ꝑ fratruelem tuum. qm̃ ciuus lumine
illustraris ut candeas. enis adutorio
fulciris ne cadas. O quam bñ tibi can¬
tatur in illo cantico tuo uelut epitha¬
hanno tuo. quia caritas in delitiis tuis.
spsa non comꝑdit cum impiis animã
tuam. ipsa discernit causã tuam. & si¬
cut mors ualida ẽ. & in delitiis tuis .ẽ.
Quam mirandi generis mors ẽ. cuipa¬
rum fuit non eẽ in penis nͥ eẽt insu¬
pit nauitatis homo. Baptiratus sacra Ioħis.U.¬
mentũ habet. & magnum sacram̃tũ.
luinũ. sc̃m. ineffabile. Considera qͣ¬
lo ut nouum hominẽ faciat dimis¬
sione om̃iũ peccatoꝵ. Attendat tam̃
incorde si ꝑfectũ ibi. quod factũ ẽ in cor¬
ꝑe. Hideat si habeat caritatẽ & tunc di¬
cat natus sum ex dõ. Si autẽ ñ habet.
caracterem quid̃e impositũ habet. sed
desertor uagat᷑. Habeat caritatẽ. aliter
non se dicat natum ex dõ. Sed habeo ĩ¬

Expanded text:
dealbata ascendens, et incumbens supdealbata ascendens, et incumbens super fratruelem tuum! quoniam cujus lumine illustraris ut candeas, ejus adjutorio fulciris ne cadas: o quam bene cantatur tibi in illo Cantico canticorum velut epithalamio tuo, Quia charitas in deliciis tuis ! Ipsa non comperdit cum impiis animam tuam; ipsa discernit causam tuam, et sicut mors valida est, et in deliciis tuis est. Quam mirandi generis mors est, cui parum fuit non esse in poenis, nisi esset insunativitatis homo baptizatus; Sacramentum habet, et magnum Sacramentum, divinum, sanctum, ineffabile. Considera quale: ut novum hominem faciat dimissione omnium peccatorum. Attendat tamen in cor, si perfectum est ibi, quod factum est in corpore: videat si habet charitatem, et tunc dicat, Natus sum ex Deo. Si autem non habet, characterem quidem impositum habet, sed desertor vagatur. Habeat charitatem; aliter non se dicat natum ex Deo. Sed habeo, in
Abbreviated transcription (Latin):
Dilectio igit᷑ quȩ ex deo ẽ & ds c̃. ini¬
sp̃s sc̃s ẽ. ꝑ quem diffundit᷑ in corabo
nr̃is dĩ caritas. ꝑ quem nos tota nhidi¬
tet trutas. Quocirea rectissime sp̃s
sc̃s cum sit ds. uocat᷑ etiam dom̃ dei
Quod donum ꝓpric nisi caritas intelli¬
genda est. quȩ ꝑducit ad dm̃. &e sime
qua quodlibet alud di donum ñ ꝑaͥui¬
ccłm ioh. om̃s quia mei discipłi estis. si ailchi¬
nem habueritis in inuicem. Tamqdꝰ
diceret. Alia munera mea habentu
biscum etiã non mei. non solũ nic¬
ram. uitam sensum rationẽ & ea
salutem. quȩ hominib pecoribas ͥ
muis ẽ. uerumetiam linguas sast¬
butionem rerum suarum panpb.s
concrepant. nichil sunt. meluil a sl¬
dest. Non gͦ in illis quamuis baul
munerib meis que habert pesuls
ctiam non discipłi mei. s in hoc cog¬
noscent om̃s quia mei discipłi estis.
si dilectionẽ habueritis in inuicem.
O sponsa .xͥ: pulera int̾ mulieres. O

Expanded text:
. Dilectio igitur quae ex Deo est . Dilectio igitur quae ex Deo est st, per quem diffunditur in cordibus nostris Dei charitas, per quem nos tota inhabitat Trinitas. Quocirca rectissime Spiritus sanctus, cum sit Deus, vocatur etiam donum Dei. Quod donum proprie quid nisi charitas intelligenda est, quae perducit ad Deum, et sine qua quodlibet aliud Dei donum non perduinquit, omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis in invicem: tanquam diceret, Alia munera mea habent vobiscum etiam non mei, non solum naturam, vitam, sensum, rationem, et eam salutem quae hominibus pecoribusque communis est; verum etiam linguas, Sacrbutionem rerum suarum pauperibconcrepant, nihil sunt, nihil illis prodest . Non ergo in illis quamvis bonis muneribus meis, quae habere possunt etiam non discipuli mei; sed in hoc cognoscent omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis in invicem. O sponsa Christi pulchra inter mulieres! o
Abbreviated transcription (Latin):
tur & alia ꝑspm̃ munera. s sine carita-¬
te nichil ꝓsunt. Nisi gͦ tantum imꝑti
si linguis hominũ loquat᷑ & angłoꝵ. so¬
nans eramentũ ẽ & cimbalum tinniẽs.
& si habuerit ꝓpħiam & scierit omĩa sa
cram̃ta & omnẽ scientiam. & habuerit
omnẽ fidem ita ut montes tranfferat.
nichil. ẽ. & si distribuerit omnẽ substan¬
tiam suam. & si tradiderit corpꝰ suũ ut
ardeat. nichil ei ꝓdest. Quantũ gͦ bo¬
num est. sine quo ad et̾nã uitam nemi¬
nem tanta bona ꝑducunt: Ipsa uero
dilectio siue caritas nam unius rei est
nomen utrumq si habeat eam qui ñ
loquit̾ linguis nec habet ꝓphiam i
om̃a seit saciamenta. onleudun
ami. uec distribuit om̃a sua plieis.
ł non babendo qued distrilarl ad
necessitate ꝓhibitus. uec tadlad aũ
suum ut ardeat. si talis passinsia
la temptadio ẽ. ꝑducit ad rignun ra
ut ipsam fidem non faciat utis nsi
caritas. Sine caritate quippe sils si
tur. sic cam discernens ab ca fide. qn
& demones credunt & contremiserr

Expanded text:
tum sanctum munera, sed sine charitate nihil prosunt. Nisi ergo tantum impertiasi linguis hominum loquatur et angelorum, sonans aeramentum est et cymbalum tinniens: et si habuerit prophetiam, et sciercramenta et omnem scientiam et habuerit omnem fidem, ita ut montes transferat, nihil est; et si distribuerit omnem substantiam suam et si tradiderit corpus suum, ut ardeat, nihil prodest. quantum ergo bonum est, sine quo ad aeternam uitam neminem bona tanta perducunt? ipsa uero dilectio siue caritas — nam unius rei est nomen utrumque — si habeat eam qui non loquitur linguis nec habet prophetiam nec omnia scit sacramenta omnemque scientiam nec distribuit omnia sua pauperibus, uel non habendo quod dnecessitate prohibitus, nec tradit corpus suum ut ardeat, si talis passionis nulla tentatio est, perducit ad regnum, ita ut ipsam fidem non faciat utilem nisi charitas. Sine charitate quippe fides eratur : sic eam discernens ab ea fide, qua et daemones credunt et contremiscunt
Abbreviated transcription (Latin):
est uestis nuptialis. queramꝰ illam in
litteris sc̃is. quȩ ẽ uestis nuptialis. sine
dubio aliquid ẽ qđ mali & bom commu¬
orit᷑. de nube pluiuȩ descendunt. fon¬
tes manant. agri fructificant. dona st̃
ad nuptias. foris alios relinquamus qͥ
non uenerunt uocati. Ipsos conuiuas
id c̃. xp̃ianos considereinus. Baptismus¬
ẽ donum dĩ. habent illum bom & mali.
prophauit. Numquid credere dicerent᷑
soli boni. & demonos credunt & contͣ¬
miscunt: Quid facio excussi om̃ia. &
ad uestem illam nondum ꝑuemi. Inuo-¬
lucłum meum explicaui. om̃ia ł pene
om̃ia consid̾aui. ad uestem illam ñdũ
ꝑueni. Quod̾a loco paulus apl̃s attulit
michi magnũ inuolucrũ magnarum
rerum. & posuit ante me. & digim. Os¬
bende mͥ fiforte hic uestem illam nup

Expanded text:
est vestis nuptialis? Quaeramus illam in Litteris sanctis. Quid est vestis nuptialis? Sine dubio aliquid est quod mali et boni commuoritur, de nube pluviae descendunt, fontes manant, agri fructificant, dona suntremus ad nuptias; foris alios relinquamus, qui non venerunt vocati. Ipsos convivas, id est, Christianos consideremus. Baptismus donum Dei est, habent illum boni et mali. Prophetsoli boni? Et daemones credunt, et contremiscunt . Quid facio? Excussi omnia, et ad vestem illam nondum perveni. Involucrum meum explicavi, omnia vel pene omnia consideravi, ad vestem illam nondum perveni. Quodam loco Paulus apostolus attulit mihi magnum involucrum magnarum rerum; exposuit ante me, et dixi ei, Ostende mihi si forte hic il
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ stellarũ & om̃ib eis nomi¬
na uocans. cum redirent discipłi quo
missi erant exultauerunt & dixerunt.
dñe ecce sp̃s immundi subiecti sunt no¬
bis ꝓpter nomen tuum. & ille qui nu¬
merat multituamẽ stellarum om̃ibus
eis nomina uocans scicus multos dic¬
turos. eẽ. nonne in nomine tuo de¬
monia eiecimus. quib dicturꝰ ẽ in fine
non noui uos. quia eos non nimerauit
ur multitudine stellarũ nec eis nomi¬
na uioraut. molite inquit ihoc gu¬
diere quia sõs uob uoue ibe sai¬

Expanded text:
multitudinem stellarum, et omnibus eis nomimultitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocans;» cum redirent discipuli quo missi erant, exsultaverunt, et dixerunt: «Domine, ecce spiritus immundi subjecti sunt nobis propter nomen tuum.» Et ille «qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocans,» sciens multos dicturos esse, «Nonne in nomine tuo daemonia ejecimus?» quibus dicturus est in fine, «Non novi vos;» quia eos non numeravit in multitudine stellarum, nec eis nomina vocavit: «Nolite,» inquit, «in hoc gaudere, quia s
Abbreviated transcription (Latin):
non habeam eramentũ sum sonans aut¬
cubalũ tumiens. Si sciero inquit om̃i¬
a sacram̃ta & om̃em scientiã. & si habu-¬
ero omnẽ ꝓpħiam & omnẽ fidem ita
ut montes transferam. quanta ista õ¬
na dona sunt. caritatẽ autem ñ habe¬
am inquit: nichil sum. Quale ẽ donũ illd̃
martirii & distributionis rerũ suarum
& tam̃ si distribuero inquit om̃ia me¬
a pauꝑib & tradidero corpus meum
ut ardeam. caritatẽ autem ñ habeam.
nichil michi ꝓdest. Qui gͦ non habet
caritatem & si ad tempꝰ habeat. hȩc do¬
na. auserunt᷑ ei. Aufert᷑ quod habet
quia quiddam. nonhabet. & ipsũ qͥd¬
dam hoc non habet unde cetera tene¬
antur & ipse non pereat. Quid ẽ illd̾ d
tur ab eo: habet gram possidendi s non
habet caritatem utendi. Quiaᷤ illud ñ
habet. & qd habet aufcret᷑ ab eo. ꝓptere¬
a discipłi ut haberent caritatẽ quos uo¬
lebat facere in celo stellas. ambulantes
suꝑ cimmicntẽ uiam. ille qui numerat

Expanded text:
non habeam, aeramentum sum sonans, autymbalum tinniens. Si sciero,» inquit, «omnia sacramenta et omnem scientiam, et si habuero omnem prophetiam, et omnem fidem, ita ut montes transferam» quanta ista dona sunt!; «charitatem autem non habeam,» inquit, «nihil sum.» Quale est illud donum martyrii, et distributionis rerum suarum! Et tamen «si distribuero,» inquit, «omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest» . Qui ergo non habet charitatem, etsi ad tempus habet haec dona, auferentur ei. Auferetur ei quod habet, quia quiddam non habet: et ipsum quiddam hoc non habet, unde caetera teneantur et ipse non pereat. Quid est illud tur ab eo. Habet gratiam possidendi, sed non habet charitatem utendi: quia ergo illud non habet, et quod habet auferetur ab eo. Propterea discipuli, ut haberent charitatem, quos volebat facere in coelo stellas ambulantes supereminentem viam, ille «qui numerat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam & omnẽ fidem. ita ut montes
transferã. si distribuero om̃ia mea pau-¬
ꝑib & tracła corpꝰ meũ ut ardeam:
magna uestis nundum ẽ tñ illa nup¬
tialis. Iam ꝓfer nob̾ nuptiałẽ uestem.
quid nos sc̃ẽ paule suspendis Propħi¬
a forte donum dĩ ẽ. qd̵ ñ habent boni
ꝙ mali. Si caritatem inquit non habe¬
am niaii sum. iuchi mͥ paest. Ecco¬
uestis nuptialis. Induite uos o comuiȩ
ut securi discumbatis. nolite dicere. ad
istam uestẽ habenda pauꝑes sumus.
Hestite & uestinuni. hiemps ẽ. N estite
currite. ipsum rogate. nouit sc̃ĩficare fi¬
deles suos. nouit uestire nudos suos. ut
possitis uestem habentes nuptiałe ñ ti¬
mere tenebras exteriores. uincła men¬
sp̃c sc̃s qui ꝓcedit ex d̾o cum datus
fuerit homini accendit eum in dilcẽ¬
lione cdi & ꝓxim. & ip̃se dilectio est.
Non euim habet homo unde diligat¬
Apłs quoq paulus dilectio inquit d̃i

Expanded text:
am, et omnem fidem, ita ut montes transferam; si distribuero omnia mea pauperibus, et tradam corpus meum ut ardeam. Magnae vestes: nondum tamen est illa nuptialis. Jam profer nobis nuptialem vestem. Quid nos, Apostole, suspendis? Prophetia forte Dei donum est, quod non habent boni et mali. Si charitatem, inquit, non habeam, nihil sum, nihil mihi prodest . Eccvestis nuptialis: induite vos, o convivae, ut securi discumbatis. Nolite dicere: Ad istam vestem habendam pauperes sumus. Vestite, et vestimini. Hiems est: vestite currite, ipsum rogate: novit sanctificare fideles suos, novit vestire nudos suos. Ut possitis vestem habentes nuptialem non timere tenebras exteriores, vincula memsanctus qui procedit ex Deo, cum datus fuerit homini, accendit eum in dilectionem Dei et proximi, et ipse dilectio est. Non enim habet homo unde Deum diligatApostolus quoque Paulus: Dilectio, inquit, Dei
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse non legunus. Aliter enim se ha¬
bebat apłat̃ cius discursus. Nec dix̃
scłaria igit᷑ iudicia si habueritis ad
nos deserte. aut nos constituite ad u-¬
dicandum: s cos qui contemptibiles st̃
in eccłia hos inquit collocate. Ad uere¬
cundiam uobis dico. Sic non est int̾
uos quisꝗͣ sapiens qui possit int̾ frc̃m
suum dnudicare. s fr̃ cum fr̃e iudici-¬
o contendit. & hoc apud infideles. Sa-¬
pientes gͦ qui in locis consistebant fi-¬
dcles. & sc̃i non qui hac aut qui hac
ꝓpt̾ ciuigłium discurrebant talium ne¬
gotiorũ examinatores ẽẽ uoluit. Uñ
nusquam de illo scͥptiam est. quod ali¬
quando talibꝰ uacaint: a quib nos
excusare non possimus etiam si contẽp¬
tibiles sumis. Quia & nos collocari
uoluit si sapientes acfuissent potuis
quam ut negotia xp̃ianoꝵ. deferren-¬
tur in forum. Quem tam̃ laborẽ non
sine consolationẽ dñi suscepimus pro
spe uite eternȩ ut fructum feramus

Expanded text:
fuisse non legimus. aliter enim se hafuisse non legimus. aliter enim se habebant apostolatus eius discursus. nec dixit: saecularia igitur iudicia si habueritis, ad nos deferte aut nos constituite ad iudicandum, sed eos, qui contemptibiles sunt in ecclesia, hos, inquit, collocate? ad reuerentiam uobis dico. sic non est inter uos quisquam sapiens, qui possit inter fratrem suum iudicare? sed frater cum fratre iudicatur, et hoc apud infideles? sapientes ergo qui in locis consistebant fideles et sanctos, non qui hac atque hac propter euangelium discurrebant, talium negotiorum examinatores esse uoluit. unde numquam de illo scriptum est, quod aliquando talibus uacuit, a quibus nos excusare non possumus, etiamsi contemptibiles simus, quia et hos conlocari uoluit, si sapientes defuissent, potius quam ut negotia christianorum deferrentur in forum. quem tamen laborem non sine consolatione domini suscipimus pro spe uitae aeternae, ut fructum feramus
Abbreviated transcription (Latin):
quebatur apud inferos milia ppłi ui
nue: sic in duodecim sedibꝰ ñ duodecim
homines. s magnus nuimerus ꝑfectoꝵ¬
cantur hic mr̃es. & adiudicium ꝑduce¬
tur. quo non solum eos a quib udican¬
disunt s etiam angłos iudicabunt
aduersus quos cis trat colluctatio etiã
cum ab hominib uidicari uiderent᷑.
nec seꝑaret cos a xp̃o tribulatio. angꝰ¬
lia. fames. nuditas. gladius. D nm̃¬
sh̃m in cuius nomine hȩc securus di¬
co testem inuoco suꝑ animam meã.
qm̃ quantũ ad meum quidem atti¬
net commodum multo mallem ꝑsin¬
opari. & ceteras horas habere ad legen-¬
dum. orandum. aut aliquid de di¬
iunis litteris agendum liberas. quam
limultuosissimas ꝓpłexitates causa¬
rum alienarum pati de negotiis scła¬
rib ł iudicando dirimendis. ł inter¬
ueniendo p̃cidendis. Quib nos mo-¬
lestiis idem affixit affixit apł̃s nec u¬
tiq suo s eius qui ꝑ eum loquebatur
arbitrio: quas tamen ipsum ꝑpessum

Expanded text:
quebatur apud inferos millia populi m, sic in duodecim sedibus non duodecim homines, sed magnus numerus perfectocantur hic martyres, et ad judicium perducuntur, quo non solum eos a quibus judicati sunt, sed etiam angelos dijudicent, , adversus quos eis erat colluctatio, etiam cum ab hominibus judicari viderentur. Non separet a Christo tribulatio, angustia, fames, nuditas, gladius . sum, in cuius nomine securus haec dico, testem inuoco super animam meam, quoniam, quantum ad meum adtinet commodum, multo mallem per sinoperari et ceteras horas habere ad legendum et orandum aut aliquid de diuinis litteris agendum liberas, quam. tumultuosissimas perplexitates causarum alienarum pati de negotiis saecularibus uel iudicando dirimendis uel interueniendo praecidendis: quibus nos molestiis idem adfixit apostolus non utique suo, sed eius qui per eum loquebatur arbitrio, quas tamen ipsum perpessum
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓ peccatis meis qui uicit scłm. nu-¬
merans me int̾ infirma menbra cor¬
ꝑis sui. quia & imꝑfectum ens uide¬
runt ocłi tui & in libro tuo om̃s seri¬
bentur. O m̾e autem quod non ctt
lium uita peccatum est. & nichil bo-
num fine sumimo bono. Ubi enim de¬
est agintio ȩternȩ & incommutabiis
ueritatis falsa iurtus est etiam in op¬

Expanded text:
te pro peccatis meis , qui vicit saeculum , nute pro peccatis meis , qui vicit saeculum , numerans me inter infirma membra corporis sui, quia et imperfectum ejus viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribenlium vita peccatum est, nihilque bonum est sine summo bono. Ubi enim deest agnitio aeternae et incommutabilis veritatis, falsa virtus est etiam in op
Abbreviated transcription (Latin):
in cibo aut in potu. ꝙ ut qui mandu ertet¬
cat non manducantẽ non sꝑnat. ꝙ pͣs.
qui non manducat manducantem ñ
uidicet. Didici hoc. Grãs tibi. laudes tͥ.
ego immundiciam obsonii tunco.s in-¬
mundiciã cupiditatis. Scio noe om̃e
carnis genus quod cibo eẽt usui man-¬
ducare ꝑmissũ. heliam cibo carnis re¬
fectum. ioh̃em mirabili abstinentia
p̃ditum animalib hoc est locustis ĩ
escam cedentib non fuisse pollutũ.
& scio esau lenticulȩ concupiscenti¬
a deceptum & dauid ꝓpt̾ aquȩ deside¬
rium a se ipso rep̃hensum. & regẽ nr̃m
non de carne. s de pane temptatum.
Idoq & ppłs inheremo non quia car¬
nes desiderauit. s quia escȩ desiderio
aduersus dnm̃ murmurauit. meruit
tata relaratione & constrictione tenon¬
di sunt. & quis es dñe qui non rapia¬
tur aliquantulũ extra metas necessita-¬
tis: Quisquis ẽ magnus ẽ. magnifica
nomen tuum. Ego autem non sum.
quia homo peccator sum. Sed ego
magnifico nom̃ tuum. & interpellat

Expanded text:
potu, et ut qui manducat non manducantem non spernat et qui non manducat manducantem non iudicet. didici haec, gratias tibi, laudes tibiego immunditiam obsonii timeo, sed immunditiam cupiditatis. scio Noe omne carnis genus, quod cibo esset usu, manducare permissum, Helian cibo carnis refectum, Iohannen mirabili abstinentia praeditum animalibus, hoc est locustis, in escam cedentibus non fuisse pollutum; et scio Esau lenticulae concupiscentia deceptum et Dauid propter aquae desiderium a se ipso reprehensum et regem nostrum non de carne, sed de pane temtatum. ideoque et populus in heremo non quia carnes desiderauit, sed quia escae desiderio aduersus dominum murmurauit meruit rata relaxatione et constrictione tenendi sunt. Et quis est, Domine, qui non rapiatur aliquantulum extra metas necessitatis? Quisquis est, magnus est; magnificet nomen tuum. Ego autem non sum, quia peccator homo sum. Sed et ego magnifico nomen tuum; et interpellat
Abbreviated transcription (Latin):
bprobria exprobrantiũ tibi oeciderinst¬
suꝑ me. Hoc testimonio usus est e
xp̃i fuisse istam uocem. opprobria sĩ
ap̃o s Quare opprobria exprobancu
tibi ceciderunt suꝑ me ⁊ꝰ Quia quli

Expanded text:
opprobria exprobrantium tibi super me. Hoc testimonio usus est etsti fuisse istam vocem: Opprobria exprChristo? Quare, opprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me? Quia qui
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentias tuas non eas. & a uo-¬
luntate tua auertere. Audiui & a¬
liam ex munere tuo quam multũ
amaui. neq si manducauerimus a-¬
bundabinus. neq si non manduca-¬
uerimus adcerit nobis. Hoc est di¬
cere. Nec illa res me copiosum faciet:
nec illa crumpnosum. Audiui & alte¬
ram. Ego enim didici. in quib sũ suf¬
ficiens cẽ. & abundare noui & penuriã
pati noui. Omĩa possum in co qui me
confortat. Cece miles castroꝵ celestiũ:
non pulius quod sumus. Sed memen¬
to dñe quia pulius sumus. & de pulue¬
re fecisti hominem. & ꝑierat & inuent̾
est. Nec ille in sc potuit. quia idemn
puluis fuit. Quem talia dicentẽ af¬
fectu tuȩ insꝑationis amaui. om̃ia
inquit possum in eo qui me confor¬
tat. Conforta me ut possim. Da quod
iubes. & iube quod uis. Iste se acce¬
pisse confitet᷑. & quod głat᷑ in dño glo¬
riat᷑. Audiui alium rogantem: ut ac¬
dare cum fiti: quod imꝑas fieri. Do¬
cuisti me pat̾ bone om̃ia munda

Expanded text:
cupiscentias tuas non eas, et a voluntate tua avertere . Audivi et illam ex munere tuo quam multum amavi: Neque si manducaverimus, abundabimus; neque si non manducaverimus, deerit nobis . Hoc est dicere: nec illa res me copiosum faciet nec illa aerumnosum. audiui et alteram: ego enim didici, in quibus sum, sufficiens esse et abundare noui et penuriam pati noui. omnia possum in eo, qui me confortat. ecce milea castrorum caelestium, non puluis, quod sumus. sed memento, domine, quoniam puluis sumus, et de puluere fecisti hominem, et perierat et inuentus est. nec ille in se potuit, quia idem puluis fuit, quem talia dicentem adflatu tuae inspirationis adamaui: omnia possum, inquit, in eo, qui me confortat. conforta me, ut possim, da quod iubes et iube quod uis. iste se accepisse confitetur et quod gloriatur in domino gloriatur. audiui alium rogantem, ut acdare, cum fit quod imperas fieri. Docuisti me, pater bone: omnia munda
Abbreviated transcription (Latin):
Ocos ꝙ apłicos legimus. a terinris uoci¬
bus sibimet concinentes & ea concinẽ-¬
tia tamꝗͣ cȩlesti tuba a torꝑore morta¬
lis uitȩ nos excitantes. & ad palmas su¬
pne uocationis extendentes. De libris
enim ꝓpħicis quiddam cum cõmemo¬
rasset apłs. sicut scriptum est obpro¬
bria exprobrantium tibi ceciderunt su¬
ꝑ me: continuo subiungit utilitatem
diumȩ lectionis. Quecumq enim an¬
te scripta sunt inquit. ut nos docerem᷑
scͥpta sunt. ut ꝑ patientiam & consola¬
tionem scͥpturarum: spem habeamus

Expanded text:
s et apostolicos legimus alterutris uocibus sibimet concinentes et ea concinentia tamquam caelesti tuba et a torpore mortalis uitae nos excitantes et ad palmam supernae uocationis extendentes. de libris enim propheticis quiddam cum commemorasset apostolus, sicut scriptum est: obprobria obprobrantium tibi ceciderunt super me, continuo subiungit utilitatem diuinae lectionis: quaecumque enim ante scripta sunt, inquit, ut nos doceremur, scripta sunt, ut per patientiam et consolationem scripturarum spem habeamus
Abbreviated transcription (Latin):
Prohibet apł̃s dicens. nemo głetur
in homine. & alio loco. Qui głatur
inauit in dño gloriet᷑.
Ii uͦ heretici se ipsos a sc ipsis iustos
fieri putantes. quasi hoc eis non d̾s
dederit s ipsi sibi. non utiq in do-¬
mino s in semetipsis głant᷑. Talibus
dic̃ apłs. Quis enim te discernt: Qd̃
idco dicit. quia de massa illius ꝑditi
onis que facta est ex adam non dis¬
cernit hominem ut cum faciat uas in
honorẽ. non ad contumeliã: nisi ds̃.
S qm̃ homo carnalis & inamit᷑ in¬
flatus. cum audisset quis enisn te
discernif: posset respondere. ł uoce. ł
cogitatione & dicere. discernit me fi¬
des mea. discernit me oratio mea. di¬
iustitia mea. mox apłs occurrit co-¬
gitationib eius & dicit. Quid enĩ¬
habes quod non accepisti Si autẽ &¬
accepisti. quid głaris quasi non ac¬
ceperis: Sic enim głant᷑ quasi non
acceꝑint qui se a se ipsis iustificari
putant. ac ꝑ hoc in se ipsis non in do

Expanded text:
prohibet apostolus dicens: Nemo glorietur in homine et alio loco: Qui gloriatur, inquit, in domino glorietur. illi uero haeretici se ipsos a se ipsis iustos fieri putantes, quasi hoc eis non deus dederit sed ipsi sibi, non utique in domino sed in semet ipsis gloriantur. talibus dicit apostolus: Quis enim te discernit? quod ideo dionis, quae facta est ex Adam, non discernit hominem, ut eum faciat uas in honorem, non in contumeliam, nisi deus. sed quoniam homo carnalis et inaniter inflatus, cum audisset: quis enim te discernit? posset respondere uel uoce uel cogitatione et dicere: "discernit me fides mea", "discernit me oratio iustitia mea": mox apostolus occurrit cogitationibus eius et dixit: quid gloriaris, quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? sic enim gloriantur, quasi non acceperint, qui se a se ipsis iustificari putant ac per hoc in se ipsis, non in do
Abbreviated transcription (Latin):
minis qui in ipso est. S cum uens¬
rit dñs & illuminabit abscondita ini¬
brarum & manifestauerit cogitatis¬
nes cordis. tunc nichil latebit prini
in primo. nec erit quod suis quisq api¬
at. abscondat alienis. ubi nullis arp
saltem infirma mente contingat:
mentium purgatarum non istoꝵ cor-¬
ꝑis ocłoꝵ. Erit gͦ tunc mens idonca
quȩ illam luccm uideat. quod nimo
nondum est. Hoc autem ocłs. nag
nunc potest. neq tunc poterit. I t¬
ds̃ nobis erit notus atq conspicius
ut uideatur sp̃u ã nobis singłis in no-¬
bis singłis. Uideat᷑ ab altero in alttro
uideatur in se ipso. uideat᷑ in celo no¬
uo & terra noua: atq in om̃i que tune
fuerit creatura. Nidecatur & ꝑ cora
in om̃i corꝑe quocumq fuerint spĩa¬
lis corꝑis ocłi acie ꝑueniente dircdi.
Patebunt etiam cogitationes int̃ in¬
uicem nobis. Tunc enim implebiu
niat dñs qui ce illuminabit absol¬
dita tenebrarum. & manifestiabit io¬
gitationes cordis. & tunc lans ero il

Expanded text:
minis. qui in ipso est? sed cum uenerit dominus et inluminauerit abscondita tenebrarum et manifestauerit cogitationes cordis, tunc nihil latebit proximum in proximo nec erit, quod suis quisque aperiat, abscondat alienis, ubi nullus erit saltem infirma mente contingat? mentium purgatarum, non istorum corporis oculorum. erit ergo tunc mens idonea, quae illam lucem uideat, quod nunc nondum est. Hoc autem oculus corporis neque nunc potest neque tunc poterit. s nobis erit notus adque conspicuus, ut uideatur spiritu a singulis nobis in singulis nobis, uideatur ab altero in altero, uideatur in se ipso, uideatur in caelo nouo et terra noua adque in omni, quae tunc fuerit, creatura, uideatur et per corpora in omni corpore, quocumque fuerint spiritalis corporis oculi acie perueniente directi. Patebunt etiam cogitationes nostrae inuicem nobis. Tunc enim inplebituniat Dominus, et inluminabit abscondita tenebrarum et manifestabit cogitationes cordis,
Abbreviated transcription (Latin):
as ubi nillum crit ialum. millũ
lareit bonũ: Hacabitur di laudib
am erit om̃a mom̃ib. Nam quid ali¬
ud agatur uͥ neq ulla desidia cessabit᷑.
neq ulla indigentia laborabit᷑: nescio.
ammoneor etiam scõ cantico uͥlego ł
audio beati qui habitant in domo tu

Expanded text:
as, ubi nullum erit malum, nullum latebit bonum, vacabitur Dei laudibus qui erit omnia in omnibus! Nam quid aliud agatur, ubi neque ulla desidia cessabitur neque ulla indigentia laborabitur, nescio: admoneor etiam sancto Cantico, ubi lego vel audio: Beati qui habitant in domo tu
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsi abyssus. Ut noueritis quia abis & li.¬
sus. ꝙ ipse apłs ait. Michi minimum
c̃ ut a uobis udicer: aut ab humano di¬
e. Quanta autem abissus sit: audite ã
autem ꝓfunditatẽ credit ẽẽ in homine
quȩ lateat ipsum hominẽ in quo est.
Quanta ꝓfunditas latebat infirmitatiˢ
Ta abyssus erat que tamen abyssus
nuda erat mculis di. Nam hoc illi
up̃s p̃nuntiabat quod in se ips igno¬
meam quando examinare quo animo
facio quicquid facio: Quantũ possũt
homines ac alio iudicare plus homo
utiq ipse de se. s ds plus de homine
quam homo de se. Si uult ipse qͥ¬

Expanded text:
sus? Ut noveris, quia abyssus et ipsi, Apostolus ait: Minimum est ut a vobis dijudicer, aut ab humano die. Quanta autem abyssus sit, audite ampne profunditatem creditis esse in homine, quae lateat ipsum hominem in quo est? Quanta profunditas infirmitatis ta abyssus erat! Quae tamen abyssus nuda erat oculis Dei. Nam hoc illi Christus praenuntiabat, quod in se ipse ignomeam? quando examinare quo animo facio, quidquid facio? quantum possunt homines de alio judicare? Plus homo utique ipse de se; sed Deus plus de homine, quam homo de se. Ergo si
Abbreviated transcription (Latin):
nam salutem. Sel quent᷑ int̃ aispai¬
sateres ut sidelis auus inuenat. s al̃
ipsos fideles in quoꝵ me numcro uie
qu ñ falitur computet: alius c̃ sic au
tensic. sicut unicuiq ds partitꝰ ẽ men¬

Expanded text:
ernam salutem; sed quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inueniatur, et inter ipsos fideles, in quorum me numero ille, qui non fallitur, computet, alius est sic alius autem sic, s icut unicuique deus partitus est men
Abbreviated transcription (Latin):
numerent᷑ inueniunt᷑ unum. duo. tͤs.
quatuor. Item caput mulieris uir. ca¬
put uiri xp̃c. caput autem xp̃i d̾s. si
eod̾e mͦ numerentur inueniunt᷑ simi¬
lit᷑ unum & duo. & tres. ꝙ quatuor.
Porro unum & duo & tres ꝙ quatuor
simul ducti fuint decc̃. Quappt di¬
sciplina quȩ insinuat conditorem d̾m
ꝙ conditã crcaturam. recte significat
denarius numerus. & cum corpus ꝑ¬
fectum atq in ext̾minabile subditur
animȩ ꝑfectȩ atq inext̾mminabili. rur¬
susq ipsa subditur .xͦ. & ille dõ non
tamꝗͣ dissimilis aut alterius naturȩ.
s tamꝗͣ patri filiꝰ. hoc totũ codem nu¬
mero denario recte significat̃. quod pꝰ
resurrectionem corꝑis spatur futirũ
in et̃num. & fortasse ꝓpterta qui amn¬
duicunt̾ ad uincam deuarium adepi

Expanded text:
numerentur, inveniuntur unum, duo, tria, quatuor. Item: Caput mulieris vir, caput viri Christus, caput autem Christi Deus . Si eodem modo numerentur, inveniuntur similiter unum, duo, tria et quatuor. Porro unum et duo et tria et quatuor simul ducta fiunt decem. Quapropter disciplinam, quae insinuat conditorem Deum et conditam creaturam, recte significat denarius numerus. Et cum corpus perfectum atque inexterminabile subditur animae perfectae atque inexterminabili, rursusque ipsa subditur Christo, et ille Deo, non tanquam dissimilis aut alterius naturae, sed tanquam Patri Filius, hoc totum eodem numero denario recte significatur, quod post resurrectionem corporis speratur futurum in aeternum. Et fortasse propterea qui conducun