comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
portat uigũ graue a uiuentute sua:
nͥ qͥ delitiis renuntiat. luxuriam
fugit Iuis ẽ qui singularit sedet:
nͥ qͥ secularib uobuptatib abdica¬
tus. molestiarũ omniũ excludit
tumultꝰ: ste tinere nil poterit. qͥ
caritatis grã iuim tumoris absor¬
buit. Est & alius qͥ excludat᷑. in bo
in carnis interitũ. ut eiꝰ sp̃c salua¬
ret᷑. Ex quo intellegimus ꝙ in bono
excludit᷑ qͥ iuibet᷑ agere penitentiã:
ut humiliet᷑ & conpungat᷑ corde.
Hec enĩ reconciliationis solent e̾ẽ
suffragia. deniq etiã in hieremiȩ
scripta. sub hac littera id uidetur
significare. sic enĩ legimꝰ de iheru¬
salem ula t̾rena. In munditia eiꝰ
ante pecles eiꝰ. Non fuit memor. no
tea ei dicit᷑. defecit iiqͥtas tua fi¬
lia syon. E omni qͥ penitentiã ege¬
rit. lacrimis ꝓpriis peccata defle¬
uerit: benedicit᷑. defecet iniquitas
tua. Alibi sub hac qͦ littera dicit
heremias. Doni erant uulnerati

Expanded text:
portat iugum graue a iuuentute sua portat iugum graue a iuuentute sua nisi qui deliciis renuntiat, luxuriam fugit? quis est qui singulariter sedet nisi qui saecularibus uoluptatibus abdicatis molestiarum omnium excludit tumultus? iste ergo timere nil poterit qui caritatis gratia uim timoris absorbuit. Est et alius qui excludatur in bonin carnis interitum, ut eius spiritus saluaretur. ex quo intellegimus, quia in bono excluditur qui iubetur agere paenitentiam, ut humilietur et conpungatur corde; haec enim reconciliationis solent esse suffragia. Denique etiam in Hieremia scripta sub hac littera id uidentur significare; sic enim legimus de Hierusalem illa terrena: in munditia eius ante pedes eius, non fuit memor nouitea ei dicitur: defecit iniquitas tua, filia Sion. et omni qui paenitentiam egerit, lacrimis propriis peccata defleuerit, bene dicitur: defecit iniquitas tua. alibi quoque sub hac littera dicit Hieremias: boni erant uulnerati
Abbreviated transcription (Latin):
tate. ingredit᷑ maris fluctꝰ. subit
incerta nauigii. s metũ discrumm¬
nis leuant desideria filioꝵ. Iuam
pulchre etiã de martyrib dicit᷑
qͥ uere militant. xp̃o: qͥ ꝑsecutioneᷤᷤ.
ungulaᷤ. glacdios. incendia ñ tunen¬
tes: infestis se regib optuleruntᷤᷤ
bimorẽ & enĩ quẽ poterant hab̾e
penarũ. exclusert̃ amore martyrii.
Nunc sensũ aut̃ ẽẽ int̃pretationis
huiꝰ. etiã detherenis hieremie pos¬
sumꝰ approbare. Nã & ibi sub hac
littera scriptũ ẽ Bonꝰ ẽ cdñs susti¬
nentib eũ: animȩ que querit euͭ.
Honũ ẽ sustinere. & sperare in sa¬
lutare esei. Bonũ ẽ uiro. cũ por¬
tauerit uigũ graue a iiuentu¬
te sua. sedebit singularit᷑ & sile¬
bit. qr tulit uigũ graue. Habet u¬
tiq quid aliud astruunt: nͥ bonȩ
exclusionis hanc interp̃tationem
uideri. Quis enĩ sustinet dnm. nͥ
studio caritatis: Qs ẽ qͥ sperat: nisi
utiq excludit affertũ. Iuis ẽ qui

Expanded text:
tate ingreditur maris fluctus, subit tate ingreditur maris fluctus, subit incerta nauigii, sed metum discriminis leuant desideria filiorum. quam pulchre etiam de martyribus dicitur, qui uere militant Christo, qui persecutiones ungulas gladios incendia non timentes infestis se regibus obtulerunt! timorem etenim quem poterant habere poenarum excluserunt amore martyrii. Hunc sensum autem esse interpretationis huius etiam de Threnis Hieremiae possumus adprobare. nam et ibi sub hac littera scriptum est: bonus est dominus sustinentibus eum, animae quae quaerit eum; bonum est sustinere p t sperare in salutare dei. bonum est u i ro cum portauerit iugum graue a iuuent tute sua, se debit singulariter et silebit, quia tulit iugum graue. haec utique quid aliud adstruunt nisi bonae exclusionis hanc interpretationem uideri? quis enim sustinet dominum nisi studio caritatis? quis est qui sperat nisi utique excludit affectum. quis est qui
Abbreviated transcription (Latin):
modi intellectũ uidet᷑
admitere: nec series subditoꝵ. Audiˢ
dicentẽ. Suauis es dne: & in iocun¬
ditate tua doce me uistificatio¬
nes tuas. Audis dicentẽ. Bonum
mͥ lex oris tui: suꝑ milia auri &
argenti. & potest dicere qd̃ sit ex¬
clusus a regno: qͥ ñ ẽ exclusus a
lȩge. Quid gͦ intellegimꝰ: heret in¬
terpretatio. Obscuritatẽ sensus sui
sermonis uidet᷑ offundere. Nocant
merita ꝓpħȩ. uocat eiꝰ grã. uocat
subiec̾toꝵ series: ut altioris intel¬
lectꝰ aliquid debeamꝰ eruere. & oc¬
currit in tẽpore. qd̃ interdũ ex¬
cludamꝰ in bono scriptũ ẽ enĩ. Per¬
fecta caritas. timorẽ excludit fo¬
ris. & generalit qͥde caritas exclu¬
dit timorẽ: ut miles qͥ imꝑatorẽ
diligit. bella ꝓ imꝑatore suscepta
ñ metuit: ut seruus amans dnm
quãus ꝑ dubia & p̃rupta mitta
ac siquis dñm petat. se ipsũ offer¬
re ñ trepidat: ut qui transmare
positos filios uidere desiderat.
ñ metuit naufragia liberoꝵ cari¬

Expanded text:
modi intellectum videtur admittere, nec series subditorum. Audis dicentem: Suavis es, Domine, et in jucunditate tua doce me justificationes tuas . Audis dicentem: Bonum mihi lex oris tui super millia auri et argenti . Et potes dicere quod sit exclusus a regno, qui non est exclusus a Lege? Quid ergo intelligemus? Haeret interpretatio, et obscuritatem sensus sui smerita prophetae, uocat eius gratia, uocat subiectorum series, ut altioris intellectus aliquid debeamus eruere. e t occurrit in tempore, quod interdum excludamus in bono. scriptum est enim: perfecta caritas timorem excludit foris. et generaliter quidem caritas excludit timorem, ut miles, qui imperatorem diligit, bella pro imperatore suscepta non metuit, ut seruus amans dominum, quamuis per deuia et praerupta mittatac. si quis dominum petat, se ipsum offerre non trepidat: ut, qui trans mare positos filios uidere desiderat, non metuit naufragia, liberorum cari
Abbreviated transcription (Latin):
tis suis cernit. Lux preeat. si iu¬
rare disponis: id ẽ cognitio ue¬
ritatis p̃cedat. ut uinculũ sacra¬
menti ibi non possit nocere. uͥ
religio sanctior. ubi fides uerita¬
tis ẽ plenior. Deniq id̾o dũs qͥ
uenit docere paruulos. imbuere
nouos. firmare ꝑfectos. ait in
euangelio ñ uirandũ omnino:
quia infirmis loquebat᷑. Denuq
ñ ad solos apłos loquebatur. s ad
orãf turbas. Holuit enĩ te non
uirare. ne ꝑuires. E addidit n̾
uirare neq ꝑ celũ. neq ꝑ terrã.

Expanded text:
tis suis cernit. lux praeeat, si iutis suis cernit. lux praeeat, si iurare disponis, id est cognitio ueritatis praecedat, ut uinculum sacramenti tibi non possit nocere. ubi religio sanctior, ibi fides ueritatis est plenior. denique ideo dominus, qui uenit docere paruulos, imbuere nouos, firmare perfectos, ait in euangelio: non iurandum omnino, quia infirmibus loquebatur. denique non ad solos apostolos loquebatur, sed ad turbas —■ uoluit enim te non iurare, ne periures — et addidit: non iurare ne
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ unigenitꝰ di filiꝰ ⁊ delinquen¬
tib aduocatus. & remunerator ẽ
fortib: peccatoꝵ remissor. lar¬
gitor pmioꝵ. Itaq cui lucerna
fuerit uerbũ d̾i: huic quocũq
ꝑergit lucent semite. sicut lu¬
cebant scõ dauid. E ideo quasi
in lumine ambulans dicit.
uraui ⁊ statui: custodire iuditia iusti¬
tiȩtuȩ. Humiliatꝰ sũ usqͣuaq
ox ambulantis in lumine ẽ
cum auctoritate dicere: uira
au & statui. Qui enĩ statuit ñ
mouet᷑. Non mouet᷑ ne cadat: qͥa
plus ẽ statuere quã stare. Stat
iggit᷑ deund u̾atis statione fun¬
dattis: nec tunet ne ini his mun
inetuerit. non iuraret. Si tre¬
pidaret utrũ diuina possit cus¬
todire iuditia: non cũ pris pu¬
randi statueret sacram̃to. Nemo
bene urat: nͥ qui potest scire qd̾
uirat. Iurare gͥ inditiũ scientie:
testimoniũ conscientie ẽ. Q bene
uirat. qui ad lucernã uerbi pedes
suos dirigit: qui lucem in semi¬

Expanded text:
idem unigenitus dei filius et delinquenidem unigenitus dei filius et delinquentibus aduocatus et remunerator est fortibus, peccatorum remissor, largitor praemiorum. Itaque cui lucerna fuerit uerbum dei, huic, quocumque pergit, lucent semitae, sicut lucebant sancto Dauid; et ideo quasi in lumine aJuravi, et statui custodire judicia justitiae tuae. Humiliatus sum usquequaque. Vox ambulantis in lumine est cum auctoritate dicere: Juravi, 1145 et statui. Qui enim statuit, non movetur, non metuit ne cadat, quia plus est statuere, quam stare. Stat igitur David mentis statione fundatus, nec timet ne in his mundmetueret, non juraret: si trepidaret, utrum divina posset custodire iudicia, non cum iuris iurandi statueret sac-ramento. nemo bene iurat nisi qui potest scire quod iurat. iurare igitur indicium scientiae, testimonium conscientiae est. et bene iurat qui ad lucernam uerbi pedes suos dirigit, qui lucem in semi
Abbreviated transcription (Latin):
& emulationib. indutus diabo¬
li uestim̾ta ñ xp̃m. Hec fiunt:
qͣndo uerbi lucerna non lucet.
Numq̃. gͦ neglegamꝰ uerbũ dñi.
ex quo nob̾ omniũ origo iustu¬
tũ ẽ unuuersoꝵq operũ qͥdã
ꝓcessus. Si m̾bra corporis nr̃i
sine luce oꝑari recte non que¬
unt. nam pedes uacillant si¬
ne lumine. & manꝰ errant.
qͥnto magis ad uerbi lum̃ diri¬
genda st̃ animȩ nr̃e uestigia. m̃¬
tis incessus  St̃ ⁊ manꝰ anime
que bene tangunt. ut tetigit tho¬
mas dñice resurrectionis inditu:
si uerbi p̾sentis nob̾ lum̃ luceat.
Hȩx lucerna accensa sit in om̃i
uerbo. in om̃i opere. Ad hanc lu¬
cernã. gressus nr forensis inter¬
nusq moueat᷑. S ꝓ grecliam᷑ ad
cȩtera : & fiat pedib meis lucer¬
na uerbũ d̾i. & semitis meis
lux. Pedib. lucerna satis ad am¬
bulandum: semitis ñ est satis ad
ambulandũ. Idem uerbũ tam̃ &.
peduib lucerna ẽ ⁊ semitis lux: qr

Expanded text:
et aemulationibus, indutus diaboet aemulationibus, indutus diaboli uestimenta, non Christum. haec fiunt quando uerbi lucerna non lucet. numquam ergo neglegamus uerbum dex quo nobis omnium origo virtutum est, universorumque operum quidam processus. Si membra corporis nostri sine luce ount — nam pedes uacillant sine lumine et manus errant —, quanto magis ad uerbi lumen dirigenda sunt animae nostrae uestigia, mentis incessus! sunt et manus animae quae bene tangunt, ut tetigit Thomas dominicae resurrectionis indicia, si uerbi praesentis nobis lumen luceat. haec lucerna accensa sit in omni uerbo, in omni opere, ad hanc lucernam 25 gressus noster forensis internusque moueatur. Sed progrediamur ad cetera et fiat pedibus meis lucerna uerbum dei et semitis meis lux. pedibus lucerna satis ad ambulandum, semitis non est satis ad inluminandum. idem uerbum tamen et pedibus lucerna est et semitis lux est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is que suoꝵ testimonio n qͣli¬
tate factoꝵ cogitationũ nr̃aꝵ
abscondita ⁊ occulta testantur
lucernarũ modo luceat nr̃arũ
lux clara uirtutũ. Iste st̃ lu¬
cerne ardentes:que lie ac noc¬
te in tẽplo di lucent. Si tẽplũ
d̾i in corpore tuo seruas. si m̃bra
tua m̃bra xp̃i st̃: lucent uirtu¬
tes tue quas nullus extinguit.
nͥ eas tuũ crim̾ extinxerit. Noc
lumine caste mentis & pie de¬
uotionis. sollẽpnitatis nr̃e festa
resplendeant. Luceat gͦ semꝑ lu¬
cerna tua. Arguit xp̃c etiam
eos qͥ utunt᷑. lucerna. si ñ semꝑ
utant᷑ dicens: sint lumbi ur̃ĩ
p̃cincti ⁊ lucerne ardentes. Non
ad horã exultemꝰ in lumine.
Ad horam exultat. qui audit
uerbũ in eccłia & gaudet: egres¬
sus aut̃ obliuiscit᷑ qd̾ audiurt
aut neglegit. Este ẽ qui sine
lucerna in domo sua ambulat.
ideoq in tenebris ambulat. q
oꝑa tenebrarũ facit. in comes¬
sationib n ebrietatib in cubilib
& inpudititiis contẽptionib

Expanded text:
ris, quae suorum testimonio et qualitate factorum cogitationum nostrarum abscondita et occulta testantur, lucernarum modo luceat nostrarum lux clara uirtutum. istae sunt lucernae ardentes, quae die ac nocte in templo dei lucent. si templum dei in corpore tuo seruas, si membra tua membra sunt Christi, lucent uirtutes tuae, quas nullus extinguit, nisi eas tuum crimen extinxerit. hoc lumine castae mentis et piae deuotionis sollemnitatis nostrae festa resplendeant. Luceat ergo semper lucerna tua. arguit Christus etiam eos qui utuntur lucerna, si non semper utantur, dicens: sint lumbi uestri praecincti et lucernae ardentes. non a horam exultemus in lumine. ad horam exultat qui audit uerbum in ecclesia et gaudet, egressus autem obliuiscitur quod audiuit aut neglegit. iste est qui sine lucerna in domo sua ambulat ideoque in tenebris ambulat, qui opera tenebrarum facit in comesationibus et ebrietatibus, in cubilibus et inpudicitiis, in contentionibus
Abbreviated transcription (Latin):
tuit custodire uiditia di: non ti¬
met temptationes. Ubi statuit:
nisi incorde: Illic enĩ radicati
⁊ fundati ẽẽ debemiꝰ: non fluitan¬
tes neq mobiles omĩ uento doc¬
trine. Intus gͦ statutimꝰ in cor¬
de nr̃o. in pectore. in animo: ut
fiat nob illud ꝓpheticũ. cogitatio¬
nes uistoꝵ sȩmite. In his semitis
bene ambulat uistus: id̾o dicit.
qui uirauerat ⁊ statuerat. custo¬
dire udicia iusticie di. ꝓbari uo¬
luisse se dicit qͥ humilitatẽ sube¬
undã credidit esse pro xp̃o.¬

Expanded text:
tuit custodire iudicia dei, non tituit custodire iudicia dei, non timet temptatnisi in corde? Illic enim radicati et fundati esse debemus, non fluitantes, neque mobiles omni vento doctrinae. Intus ergo statuamus in corde nostro, in pectore, in animo; ut nobis fiat illud propheticum: Cogitationes justorum semitae . In his semitis bene ambulat justus; ideoque diciqui iurauerat et statuerat custodire iudicia iustitiae dei. probari uoluisse se dicit, qui humilitatem subeundam credidit esse pro
Abbreviated transcription (Latin):
bi diabolus: nisi accepta quã
poposcerat potestate essẽt et̾iã
ipse suꝑatus. Quiᷤ gͥ fũit illa
tẽptatio. qͥd inopia facultattũ
destitutio filioꝵ. tolerantia uul¬
nerũ: nisi exercitiũ fidi. insig¬
ne patientie. eruditio głosa uir¬
tutis. confessio plena uctorie:
ut qui ante contradicentẽ ha¬
bebat diabolũ. postea ñ habe¬
ret. Nemo gͦ dura putet esse
quȩ uista st̃. Non uidebantur
dura ei qui poterat dicere. nu¬
dus natus sũ. nudus exibo: dñs
dedit. dñs abstulit: sit nonien.
dñi benedictũ. Beneducit dnm
iustus cũ laborat: peccator cũ
possumꝰ. Tolle ꝑsecutiones: &.
re: ne deessent qui uincerent
xp̃o. Ois tunc ñ dixit infir¬
mor dñe. cur dedisti plebẽ tuã
in potestate ꝑsequentiũ Sed
qͥs hodie neget bertiores illos
esse qui passi st̃: quã illos qͦs
nulla uexart̾ supplitia ꝑsecu¬
torũ. Iustus gͦ obtat ꝓbari:
temptari ñ timet. Qui enĩ sta¬

Expanded text:
bi diabolus, nisi accepta quam bi diabolus, nisi accepta quam poposcerat potestate esset etiam ipse superatus. quid igitur fuit illa temptatio, quid inopia facultatum, destitutio filiorum, tolerantia uulnerum nisi exercitium fidei, insigne patientiae, eruditio gloriosa uirtutis, confessio plena uictoriae, ut, qui ante contradicentem habebat diabolum, postea non haberet? nemo ergo dura putet esse quae iusta sunt. non uidebantur dura ei qui poterat dicere: nudus natus sum. nudus exibo. dominus dedit, dominus abstulit; sit nomen domini benedictum. benedicit enim dominum iustus cum laborat, peccator cum possumus ? tolle persecutiones, et re. ne deessent qui uincerent Christo. quis tunc non dixit infirmus: \'domine, cur dedisti plebem tuam in potestatem persequentium?\' sed quis hodie neget beatiores illos esse, qui passi sunt. quam illos, quos nulla uexarunt supplicia persecutorum? Iustus ergo optat probari. temptari non timet; qui enim sta
Abbreviated transcription (Latin):
uult meliorem filiũ esse quam
seruulũ. E ruditio gͦ plena: uis¬
ticia ẽ. Orbatus ẽ sc̃s iob libe¬
ris suis: in quos dñs potestatẽ
diabolo decdit. Nũqͥd iniquus
d̾s: absit. Immo uistus: quia
sapientia. magis dignum qui
ꝓbaret᷑ effcͥcit. Quo enĩ clarior
merito coronati: hoc uberior
iusticia coronanantis. Nudatꝰ
ẽ facultatib cũ diues esset: &.
hec d̾o subiit ꝑmittente dispen¬
dia. Non erant pecuniȩ iã dãp¬
na s uite: cũ deessert alimonia
ad emptis om̃ib. Quis accuset
uisticiã d̾i: cũ si non omnẽ iob
amisisset pecuniã. non tantã
inuenisset grãm: Athletã suũ
nudũ ungere uoluit d̾s oleo pe¬
nitentie: ut & subeundo faceret
certamini fortiorẽ. ꝙ merendo
p̃mio digniorem. ꝑ fusũ totũ
corpus ulcere graui sedebat in
stercore: radens samiẽ seiis uulne¬
rũ iubicib defluentẽ. & hoc
ꝑmissu dñi diabolus intulerat
uisto uiro. Hideret᷑ iucisse si¬

Expanded text:
uult meliorem filium esse quam uult meliorem filium esse quam seruulum. eruditio ergo plena iustitiae est. Orbatus est sanctus Iob liberis suis, in quos dominus potestatem diabolo dedit. numquid iniquus deus ? absit. immo iustus. quia t probata patientia, magis dignum qui probaretur effecit. quo enim clarius meritum coronati, hoc uberior iustitia coronantis. nudatus est facultatibus. cum diues esset, et haec deo subiit permittente dispendia. non erant pecuniae iam damna, sed uitae, cum deesset alimonia ademptis omnibus. quis accuset iustitiam dei, cum. si non omnem Iob amisisset pecuniam, non tantam inuenisset gratiam? athletam suum nudum ungere uoluit deus oleo patientiae, ut et subeundo faceret certamini fortiorem et merendo praemio digniorem. pertusus totum corpus ulcere graui sedebat in stercore, radens saniem saeuis uulnerum uibicibus defluentem, et hoc permissu domini diabolus intulerat iusto uiro; uideretur uicisse si
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s: Quia xp̃c in eternũ sacer¬
dos ẽ. Numqͥd incertũ ẽrat nũ¬
qͥd impossibile qd̾ uirauit d̾s:
Numqͥd poterat eẽ mutabile:
Noli gͦ usurpare exemplum
sacram̃ti. qͥ inplendi sacram̃ti
non habes potestatẽ. Qd dicit᷑.
Iurauit᷑ dauid custodire uidi¬
cia iusticie dñi. In nullo uide¬
licet iam ꝑfec̾tũ. iã instructũ
diuinȩ iusticie mouebunt iu¬
dicia. Quanti mouent᷑ cum ui¬
dent uistũ aliquẽ orbatũ libe¬
ris. dispendiisq frequentib ad
ultime egestatis deductum ne¬
cessitates. ut ipsa alim̾toꝵ ha¬
bere subsidia non possit: frac¬
tũ egritudine graui. & ꝑpetua
debilitate uexatũ: ut subire
nequeat cõmunis officia natu¬
re. S qui firmꝰ est non mo¬
rietur: & his magis intellegit
di uisticiã p̃dicandam. quia
corripit dñs quẽ diligit. Nũqͥd
non frequentiꝰ corripit᷑ filius
quã seruris: Iniusta gͦ pietas
patͥs: magis quã dñi seueritas:
Asperiorib exercet pat̾ filium:

Expanded text:
ternum sacerdos est. numquid incertum, numquid inpossibile erat quod iurauit deus ? numquid poterat esse mutabile ? noli ergo usurpare exemplum sacramenti qui implendi sacramenti non habes potestatem. Quid igitur iurauit Dauid? custodire iudicia iustitiae domini. in nullo uidelicet iam perfectum. iam instructum diuinae iustitiae mouebant iudicia. quanti mouentur, cum uident iustum aliquem orbatum liberis dispendiisque frequentibus ad ultimae egestatis deductum necessitatem, ut ipsa alimentorum habere sub- sidia non possit, fractum aegritudine graui et perpetua debilitate uexatum, ut obire nequeat communis officia naturae! sed qui firmus est non mouetur et is magis intellegit dei iustitiam praedicandam, quia corripit dominus quem diligit. numquid non frequentius corripitur filius quam seruulus? iniusta ergo pietas patris magis quam domini seueritas ? asperioribus exercet pater filium
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscit inquit. & deficit am¬
ma mea in atria dñĩ. Atria cõ¬
cupiscens inquit quasi totã se
effundens inconcupiscentiã: lon¬
go fine suspensa defectione dis¬
soluit᷑. Deniq qͦmͦ deficiat ani¬
ma in salutare di: hieremias
docet. Et factũ ẽ inquit in corde
meo ut ignis ardens: flammais
in ossib meis & dissolutꝰ sum
undiq & ferre ñ possũ. Hoc gͥ
inflammatꝰ desiderio. ait dd̃.
De fẽcit in salutare tuũ anima
mea: & mnuierbũ tuũ suꝑ sꝑaui.
Iec̾te sꝑaui dixit in uerbũ. An¬
te enĩ spes p̃cedit: & ido sequi¬
tur defecꝰtio. Sꝑauit aut̃ in uer¬
bũ. qd̾ p̃licatũ: ẽẽ ẽ uenturum:
qd̾ potest intellegi de cło uerbo.
Aut certe in uerbũ sꝑauit. qui
uerbo cęlesti credidit. qͦ dñi nri

Expanded text:
cupiscit, inquit, e t deficit ancupiscit, inquit, e t deficit anima mea in atria domini. ante concupiscens, inquit, et quasi totam se effundens in concupiscentiam longo fine suspensa defectione dissoluitur. denique quomodo deficiat anima in salutare dei, Hieremias docet: et factum est, inquit, in corde meo ut ignis ardens flammans in ossibus meis, et dissolutus sum undique et ferre non possum. hoc igitur inflammatus desiderio ait Dauid: defecit in salutare tuum anima mea, et in uerbum tuum speraui. Recte \'speraui\' dixit \'in uerbum\'; ante enim spes praecedit et ideo sequitur defectio. sperauit autem in uerbum quod praedicatum est esse uenturum, quod potest intellegi de deo uerbo. aut certe in uerbum sperauit qui uerbo caelesti credidit, quo domini
Abbreviated transcription (Latin):
unus sp̃c̃ ẽ Itaq sc̃s & timens dñm.
nescit aliud desiderare nisi salu
cupiscit. illũ desiderat. in illum
totis intendit uirib: in illum
gremio mentis fouetur. illi se
aperit & effundit. & hoc solum
ueret᷑ ne illũ possit amittere.
Itaq quanto maiore desiderio
exercitata fuerit anima. cupi¬
ens adherere salutari suo: tan¬
tomagis deficit. Ergo ista defectio
in minutionẽ quidẽ fragilita¬
tis s assũptionẽ uirtutis oꝑat᷑
Beniq ipse alibi dicens. sitiuit
in te anima mea: subiecit infra.
Adhesit post te anima mea: me sus¬
cepit destera tua. Qͥ enĩ sitit. cu¬
pit semꝑ adherere fonti: nec aliud
nisi aquã sibi expetere. & contin¬
gere uidet᷑. ut ipso pascat᷑ affectũ.
Suscipiens gͦ dertera anima mea.
& de suo uirtutẽ imꝑtiens facit
cã e̾ẽ qd̃ ñ erat: ut dicat. uiuo
Bisce aut̃ etiã exemplo n̾imiȩ¬
defectionẽ istã ẽẽ cupiclitatis. Cõ¬

Expanded text:
us est. itaque sanctus et timens dominum us est. itaque sanctus et timens dominum nescit aliud desiderare nisi salutum concupiscit, illum desiderat, in illum totis intendit uiribus, illum gremio mentis fouet, illi se aperit et effundit et hoc solum. ueretur, ne illum possit amittere. itaque quanto maiore desiderio exercitata fuerit anima cupiens adhaerere salutari suo, tanto magis deficit. ergo ista defectio inminutionem quidem fragilitatis. sed adsumptionem uirtutis operatur. denique ipse alibi dicens: sitiuit in te anima mea subiecit infra: a d haesit post te anima mea, me suscepit dextera tua. qui enim sitit, cupit semper adhaerere fonti nec aliud nisi aquam sibi expetere et contingere uidetur, ut ipso pascatur affectu. suscipiens ergo dextera tua animam meam et de sua uirtute mihi inpertiens facit eam esse quod non erat, ut dicat: uiuo disce autem etiam exemplo defectionem istam nimiae esse cupiditatis: con
Abbreviated transcription (Latin):
ȩ patit᷑ defecꝰtionẽ. Itaq quanto
longiꝰ ẽ illud qd̃ desiderat᷑. tan¬
tomagis deficit qͥ desiderat.Id
ẽ gͦ deficere: in id unũquẽq totis
studiis migrare qd diligat. Illud
cogitat. illi adheret: illud ꝑsonat
qd receperit diligendũ. in id qua¬
dam animȩ defectionẽ. transfundit᷑.
lit si mat̾ filii expectet p̃sentiam.
quẽadmodũ expectabat tobie u¬
ẜor filiũ ꝑegrinantẽ: deficiens
a desicderio & in angustiis consti¬
tuta. & tamquã resoluta uirib.
Qͥd enĩ aliuo nͥ defectũ quendam
eiꝰ uerba significant.  s qͦmagis
lassat᷑ affectꝰ. eo amplius amor cres¬
cit: & qͦ duitꝰ ab est qͥ desiderat᷑.
eo expectantis desideria maiore
quaclã u amoris ignescunt. Caro
deficit. s cupiditas alitur & au¬
get᷑. Hinc gͦ colligere possumus
quid sit: defecit in salutare tuũ
anuma mea. Uenĩ spũi adhȩrens
anima deficit ab eo qd̵ ẽ anima.

Expanded text:
ae patitur defectionem. itaque quanto ae patitur defectionem. itaque quanto longius est illud quod desideratur, tanto magis deficit qui desiderat. id est ergo deficere, in id unumquemque totis studiis migrare quod diligat. illud cogitat, illi adhaeret, illud personat quod receperit diligendum, in id quadam animae defectione transfunditur, ut si mater filii expectet praesentiam, quemadmodum expectabat Tobiae uxor filium peregrinantem deficiens a desiderio et in angustiis constituta et tamquam resoluta uiribus. quid enim aliud nisi defectum quendam eius uerba significant ? sed quo magis lassatur affectus, eo amplius amor crescit et, quo diutius abest qui desideratur, eo expectantis desideria maiore quadam ui amoris ignescunt. caro deficit, sed cupiditas alitur et augetur. Hinc ergo colligere possumus quid sit: defecit in salutare tuum anima mea. etenim spiritui adhaerens anima deficit ab en quod est anima
Abbreviated transcription (Latin):
Cit in salutare
tuũ aĩa mã. & in
u̾bũ tuũ spero.
on usitatꝰ sermo nos capiat:
mꝰ. Neq enĩ hoc solũ dixit defecit
anima mea: s defecit in saluta¬
re tiũ. Itaq ut de usu capiamꝰ
exemplũ. si uerbi grã dicamus
deficit ille in illã. uidet᷑ expri¬
mi hoc uerbo qd̵ totꝰ in mulie¬
ris desideriũ cupiditate transi¬
erit: .& qͥcqͥd ẽ qd uehement᷑ ex¬
petimꝰ. nisi eiꝰ maturiorẽ habe¬
amꝰ effectũ. in nos uidet᷑ longa
quacła intentione lassare. Amor
impatiens die noctuq meretri¬
cias fores pulsans. si duitiꝰ poti¬
endi desideria differant᷑: ipsa
deficit expectatione dũ sperat.
Inquo utiq ñ finis amoris: s in¬
crementũ ẽ. Et qͥcqͥd ẽ desiderabi¬
le. si ñ contingat desideranti de¬
ficit in illud: & quasi ipsã depo¬
nit animã qͥ desitlerat. si tam̃
spes ꝓprior ad surgat: dat iuires
spes ꝓrima. Si absentia sit di¬
lecti: eo ipso qd̃ absentẽ deside¬
rat quȩ concupiuit animȩ su¬

Expanded text:
cit in salutare tuum anima mea, et i n uerbum tuum spero. non usitatus sermo nos capiat, mus. neque enim hoc solum dixit: defecit anima mea, sed: defecit in salutare tuum. itaque ut de usu capiamus exemplum, si uerbi gratia dicamusDefecit ille in illam, videtur exprimi hoc verbo, quod totus in mulieris desiderium cupiditate transierit. Et quidquid est quod vehementer expetimus, nisi eius maturiorem habeamus effectum, id nos uidetur longa quadam intentione lassare. amor inpatiens die noctuque meretricias fores pulsans, si diutius potiendi desideria differantur, ipsa deficit expectatione, dum sperat; in quo utique non finis amoris, sed incrementum est. et quicquid est desiderabile, sinon contingat desideranti, deficit in illud et quasi ipsam deponit animam qui desiderat. si tamen spes propior adsurgat, dat uires spes proxima, si autem absentia sit dilecti, eo ipso quod absentem desiderat qui concupiuit animae su
Abbreviated transcription (Latin):
sermone regnũ ẽẽ li s in uir¬
tute. Scriptũ ñ nego: s in quo
sermone cognosce. Nempe quẽ
inflatꝰ effuderit. qͥ audientib
sermo ꝓclesse ñ possit. qͥ sine os¬
tensione fit sp̃c atq iurtutis:
hunc sermonẽ ñ cdignat᷑ cognos¬
cere. Uult enĩ magis uirtutem
sermonis agnoscere. Deniq nole¬
bat talẽ suũ apłs e̾eᷤ sermonẽ:
qͥ in infirmitate ueniebat ut a¬
lios faceret fortiores. in timore
& tremore: ut timentes nichil
metuerent nͥ dnm iħm: treme¬
ntes pacẽ eiꝰ. tranquillitatẽ ser¬
uarent. Audi gͦ qualẽ apłs ser¬
monẽ habebat. Et sermo inquit
meus & pͣdicatio mea ñ in ꝑsua¬
sione sapientiȩ uerborũ: s in os¬
stensione sp̃c̃ uirtutis. qr fides
ñ forensis sermone sapientiȩ. s
cl̃i uirtute firmat᷑. Ergo in ser¬
mone scoꝵ uirtꝰ ẽ: in sermone
autͣ forensi isto ac philosophico
tiantas mundi. Hirtutẽ autẽ
ẽẽ̾ in sermone scõꝵ. etiã istȩ ꝓ¬
pheta te doceat. qͥ ait. Uñs da¬

Expanded text:
sermone regnum est dei sed in uirtute. scriptum non nego, sed in quo sermone, cognosce: nempe quem inflatus effuderit, qui audientibus sermo prodesse non possit, qui sine ostensione sit spiritus atque uirtutis, hunc sermonem Paulus non dignatur cognocere; uult enim magis uirtutem sermonis agnoscere. denique nolebat talem suum apostolus esse sermonem, qui in infirmitate ueniebat, ut alios faceret fortiores, in timore et tremore, ut timentes nihil metuerent nisi dominum Iesum, trementes . pacem eius tranquillitatemque seruarent. audi ergo, qualem apostolus sermonem habebat: et sermo, inquit, meus et praedicatio mea non in persuasione sapientiae uerborum, sed in ostensione spiritus et uirtutis, quia fides non forensi sermone sapientiae, sed dei uirtute firmatur. ergo in sermone sanctorum uirtus est, in sermone autem forensi isto ac philosophico uanitas mundi. uirtutem autem esse in sermone sanctorum etiam iste propheta te doceat, qui ait: dominus da
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ uerbũ ẽ: uerbũ inquirentib
grande opus uerbũ ẽ. Unde cũ
martha festinaret circa mini¬
steriũ. maria aut̃ uerbum nͥo¬
mini audiret: ea quȩ auliebrt
ei que ministrabrit meruit an¬
te ferri. Dicenti enĩ marthe do¬
mine ñ ẽ tibi cure. qd̃ soror mea
reliquit me solã ministrare:
dic gͦ illi ut me adiuuet. Respon¬
maria bonã partẽ elegit: quȩ ñ
auferet᷑ ab ea. Ita uerbũ cognos

Expanded text:
quod uerbum est, uerbum inquirentibus, grande opus uerbum est. unde cum Martha festinaret circa ministerium, Maria autem uerbum domini audiret, ea quae audiebat ei quae ministrabat meruit anteferri. dicenti enim Marthae: domine, non est tibi curae quod soror mea reliquit me solam ministrare? dic ergo illi ut me adiuuet, responMaria bonam partem elegit, quae non auferetur illi. ita uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
ces statuta debetur. Deinde aliud
ꝓpositum uiri scĩ ẽ: ut etiã si in
periculis et aduersis positus sit:
spe tamen quã hausit exserie scri¬
pturarũ. se debeat consolari. Ter¬
cium propositũ. ut᷑ si impios et
sacri legos uideat et suꝑbos
ui quȩ ligentes habundare
diuitiis in hoc scło. ñ quasi in cre¬
dulus declinet a lege: s in eiꝰ semi¬
tis ꝑseueret. effugiat suꝑboꝵ con¬
tagia.Contaminat enĩ omnis immum¬
dus. Immundus autẽ superbus:
de quo scriptum est. Immundus
ante deum: ominis tumidi cordis.
Quartũ ꝓpofitũ uri. ut memor sit
uidicioꝵ cęlestiũ. sic̃ dcauid asserit
qui dicebat. Memor fui uidici¬
orum tuorũ quȩ a seculo surt:¬
isi set me consolatꝰ fũ.

Expanded text:
ces statuta debetur. deinde aliud ces statuta debetur. deinde aliud propositum uiri sancti est, ut, etiamsi in periculis et aduersis positus sit, spe tamen, quam hausit ex serie scripturarum, se debeat consolari. tertium propositum, ut, etsi impios et sacrilegos uideat et superbos inique agentes abundare diuitiis in hoc saeculo, non quasi incredulus declinet a lege, sed in eius semitis perseueret et effugiat superborum contagia. contaminat enim omnis inmundus, inmundus autem superbus, de quo scriptum est: in munda ante deum omnis tumiditas cordis. Quartum propositum uiri, ut memor sit iudiciorum caelestium, sicut Dauid adserit, qui dicebat: memor fui iudi- ciorum tuorum quae a saeculo sunt et me consolatu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ boni operis. elucet gr̃a: s etiã
intime purias conscientiȩ. Lex enĩ
ñ solum agendi munus informat:
uerũ etiã sȩcrete mundat mentis
affectũ. Non enĩ solũ in oꝑib. s etiã
iħ iusticia in corde tuo occulta:
ut ñ sobũ nichil opere factisq deli¬
nquas. cũ suꝑbos uideris gloriari.
nec sermone labaris. s ne in corde
qͥd̾e intimo dũ de dĩ uidicio disce¬
ptas contrahas iniquitatis offensã:
quȩ qͦ putat᷑ ee occultior. eo frequẽ¬
tior ẽẽ consuelut: qr puto putat u¬
nusquisq qd̃ huiꝰ disceptatione ue¬
lut septus uiscerib suis. cpeiscien¬
tiȩ suȩ credat. cũ ipse sui accusator
die uidicii sit futurus: qr reuelant᷑
cordis abscondita testimonio ꝑhi¬
bente conscientia accusationib
nr̃is. Cuiꝰ modi gͥ sit ꝓpositũ iuri
scĩ: hoc eiudentuis loco exponitur.
frimũ enĩ meinor ee debet ꝓmissoꝵ
cęlestiũ. Scd̃m quȩ uiuentib mer¬

Expanded text:
non solum boni operis elucet gratia, sed etiam non solum boni operis elucet gratia, sed etiam intimae puritas conscientiae. lex enim non solum agendi munus informat, uerum etiam secretae mundat mentis affectum. non enim solum in operibus, sed etiniustitia occulta in corde tuo, ut non solum nihil opere factisque delinquas, cum superbos uideris gloriari, nec sermone labaris, sed ne in corde quidem intimo, dum de dei iudicio disceptas, contrahas iniquitatis offensam, quae quo putatur occultior eo frequentior esse consueuit, quia tuto putat unusquisque quod huiusmodi disceptationes uelut saeptus uisceribus suis conscientiae suae credat, cum ipse sui accusator die iudicii sit futurus, qua reuelantur cordis abscondita, testimonium perhibente conscientia accusationibus nostris. Cuiusmodi igitur sit propositum uiri sancti, hoc euidentius loco exponitur. primum enim memor esse debet promissorum caelestium, secundum quae uiuentibus mer
Abbreviated transcription (Latin):
nouit gͥ impioꝵ susccessus. in hoc scło
somnii cͥe̾ similes. ñ ueritatis: quorũ
emolumenta tãdui ẽẽ uident᷑. dũ
dormiunt. Ubi e dormierint som¬
niũ suũ. qui uidebant᷑ sibi portare
iã sitiunt. qͥ epulabant᷑ esuriunt:
nichil solidũ ex isto somnio ꝑfectũ¬
q referentes & bene somniũ dormi
sicut palee iactant᷑ a uento. & sic̃
pulius turbine dissipant᷑. Noriunt᷑
aut̃ cũ amaritudine animȩ suȩ:
nichil manducantes: nichib̃ boniq
habentes. lustus aut̃ habens bonȩ
fiduciã conscientiȩ. in suis magis
nouissimis gratulat᷑: & se uite huiꝰ
exitu a laborib intellegit liberari:
mercecłeq boni oꝑis & factoꝵ. reqͥ¬
rit dicens. Reposita ẽ mͥ corona uis¬
ticiȩ: quã reddet mͥ dñs in il¬
la die. uistus uidex. Non so lũ
aut̃ mͥ: s etiã his. qͥ diligunt ad¬
uentũ eiꝰ. s hoc ille ait qͥ poterat
dicere: a lege aut̃ ñ declimuui. In qͦ

Expanded text:
nouit igitur impiorum successus in hoc saeculo nouit igitur impiorum successus in hoc saeculo somnii esse similes, non ueritatis, quorum emolumenta tamdiu uidentur esse dum dormiunt. ubi edormierint somnium suum, qui uidebantur sibi potare iam sitiunt, qui epula- bantur esuriunt, nihil solidum ex isto somnio perfectumque referentes. et bene somnium dormiusicut paleae iactantur a uento et sicut puluis turbine dissipantur; moriuntur autem cum amaritudine animae suae, nihil manducantes nihilque boni habentes. iustus autem habens bonae fiduciam conscientiae in suis magis nouissimis gratulatur et se uitae huius exitu a laboribus intellegit liberari mercedemque boni operis et factorum requirit dicens: reposita est mihi iminus in illa die, iustus iudex, non solum autem mihi, sed etiam his qui diligunt aduentum eius. Sed hoc ille ait, qui poterat dicere: a lege autem tua non declinaui, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
& fui flagellatꝰ totadie. Igit᷑ et
uidens. dicit. Ubi ẽ ꝓuidentia deiꝰ
ubi ẽ iusticia Suꝑb iste habundat.
arrogans iste locupletat᷑: impuis
iste beatꝰ ⁊ potens ẽ: iustus aũt ille
uides quẽ admodũ uacet deiectꝰ atq
defectꝰ: quẽ admodũ ipso uictu indi¬
get afficit᷑ contumeliis ab isto un¬
pio: ab ipso insolente conculcatur
excluditur. Non mediocris utiq
ista tẽptatio ẽ: nͥ ad ea quȩ st̃ uen¬
tura respicias: nͥ p̃ceptis plenius
cȩlestib instruaris. Ueniq & cdauid̃
putabat se ante hȩc cognoscere. s
nesciebat: & ido anxius fluctuan¬
ti animo laborabat. Unde ait et
estimabã me scire: hoc labor ẽ ante
me: donec ingrediar in scũariũ di:
et intellegã in nouissimis. In qͥb ꝑ id
qd̃ se extulbrt̃ suꝑbi. uidit ꝓpħetico
sti st̃ indesolationẽ: subito defece¬
runt & ext̃minati st̃ ꝓpt̾ uriqͥtatẽ
suã: sicut somniũ exurgentis. Cog¬

Expanded text:
et fui flagellatus tota die? igitur et et fui flagellatus tota die? igitur et uidens dicit: ubi est prouidentia dei, ubi iustitia ? superbus iste abundat, adrogans iste locupletatur, impius iste beatus et potens est, iustus autem ille uides quemadmodum iacet deiectus atque defectus, quemadmodum ipso uictu indiget; adficitur contumeliis ab isto impio, ab isto insolente conculcatur, excluditur;. non mediocris utique ista temptatio est, nisi ad ea quae sunt uentura prospicias. nisi praeceptis plenius caelestibus instruaris. Denique et Dauid putabat se ante haec cognoscere, sed nesciebat et ideo anxius fluctuanti animo laborabat. unde ait: et aestimabam me scire hoc; labor est ante me, donec ingrediar in sanctuarium dei et intellegam in nouissimis, in quibus per id, quod se extulerunt superbi, uidit prophetico cti sunt in desolationem? subito defecerunt et exterminati sunt propter iniquitatem suam sicut somnium exsurgentis. cog
Abbreviated transcription (Latin):
ptores fideliũ: extollentes se aduer¬
sus eos qͥ humiliant cor suũ scd̃m ti¬
morẽ di & p̃cepta celestia: habunda¬
re in hoc scło duitiis. preconio ho¬
norib. potestatib. eisq quo grauio¬
ra cõmiseritit. es affluentiores suc¬
cessus cõmodoꝵ secłariũ secundare:
contra aut̃ iustos uiros plerũq labo¬
rare in opid. amissionib filioꝵ. steri¬
litatib coniugum: qͦ exagitati atq
turbati sensum mentis incłint᷑at.
ut putent dĩ in hoc quoddas errare
iudiciũ: ñ tenentes caput ueritatis
qͦ euidentissime conprehendit᷑. non
in hoc scło s in futuro repositam
nr̃oꝵ remunerationẽ ẽẽ meritoꝵ.
s paucoꝵ. ẽ istud aduertere. Ueniq
in pͥncipiis etiã tlauid ipse tẽptatꝰ
ẽ: sicut habes scriptũ. Eoce ip̃si pec¬
catores ⁊ habundantes in scło: obti¬
nuert̃ duuitias. & dixi. Nũquid si
ne causa iustificaui cor meũ: & la¬
ui inter innocentes manus meas.

Expanded text:
ptores fidelium, extollentes se aduerptores fidelium, extollentes se aduersus eos, qui humiliant cor suum secundum timorem dei et praecepta caelestia, abundare in hoc saeculo diuitiis praeconio honoribus potestatibus eisque, quo grauiora commiserint, eo affluentiores successus commodorum saecularium secundare, contra autem iustos uiros plerumque laborare inopia, amissionibus filiorum, sterilitatibus coniugum, quo exagitati atque turbati sensum mentis inclinent, ut putent dei in hoc quoddam errare iudicium, non tenentes caput ueritatis, quo euidentissime conprehenditur non in hoc saeculo, sed in futuro repositam nostrorum remunerationem esse meritorum. Sed paucorum est istud aduertere. denique in principiis etiam Dauid ipse temptatus est, sicut habes scriptum: ecce ipsi peccatores et a bundantes in saeculo obtinuerunt diuitiane causa iustificaui cor meum et laui inter innocentes manus meas
Abbreviated transcription (Latin):
alienoꝵ: eristimantiũ questũ e̾ẽ pi¬
etatẽ. Quantoꝵ itaq expressit causã
ẽẽ delictoꝵ suꝑbiã. Unde dã com¬
mendare uolens deuotionẽ suam
nulla suꝑboꝵ iniquitate ad tẽp¬
tatã. ait. Suꝑbi inique agebant
nimis. Non sobũ iniquitatẽ agen¬
tiũ: s etiã nimiã iniquitatẽ pa¬
rit̃ declarauit. quȩ conueniret
suꝑbis. Iuoꝵ. ne aliqͦ tẽptaretur.
contagio: audi alibi dicentẽ. suꝑ
li in suꝑbis eẽt expresserat: quẽad¬
modũ uinceret᷑ debuit nos doc̾e.
Meritoq quasi bonus doctor de¬
monstrat remediũ: qͥ exagerauit
uenenũ. Audi gͦ qͦmͦ excludas ui¬
rus suꝑbiȩ. a lege inqͥt tua ñ decli¬
naui. Nex gͥ dĩ sola potest suꝑbiȩ
iurus hebetare. que informauit ui¬
rũ deuotioni deditũ: quali se rege¬
re debeat cautione. Multi enĩ ñ solũ
tẽptari solent ꝓsperis suꝑboꝵ pro¬
cessib: uidentes eos qͥ p̾uaricant᷑ legẽ
impietatis. arbitros arrogantes. contẽ¬

Expanded text:
um quae stum esse pietatem. quantorum itaque expressit causam esse delictorum superbiam! unde Dauid commendare uolens deuotionem suam nulla superborum iniquitate adtemptatam ait: superbi inique agebant nimis. non solum iniquitatem agentium, sed etiam nimiam iniquitatem pariter declarauit, quae conueniret superbis. quorum ne aliquo temptaretur contagio, audi alibi dicentem: supeli in superbia esset, expresserat, quemadmodum uinceretur debuit nos docere meritoque quasi bonus doctor demonstrat remedium qui exaggerauit uenenum. audi ergo, quomodo excludas uirus superbiae: a lege, inquit, tua non declinaui. lex igitur dei sola potest superbiae uirus hebetare, quae informauit uirum deuotioni deditum, quali se regere debeat cautione. multi enim non solum temptari solent prosperis superborum processibus, uidentes eos, qui praeuaricantur legem, impietatis arbitros, adrogantes, contem
Abbreviated transcription (Latin):
pulsat᷑. ueluti qd̃da suscepit aduer¬
sus suꝑbiã speciale certam̃: tãquã
dicat. Ileus iste aduersariꝰ ẽ.: qui me
lacessit: mͥ debet᷑ ista congressio. Hn¬
de ⁊ apłs multiplicis culpȩ materi
am. suꝑbiã e̾e declarauit. dicens
de heretico: qr ei quȩ scd̃m pietatẽ

Expanded text:
pulsator ueluti quoddam suscipit aduerpulsator ueluti quoddam suscipit aduersus superbiam speciale certamen, tamquam dicat: \'meus iste aduersarius est, qui me lacessit; mihi debetur ista congressio\'. unde et apostolus multiplicis culpae materiam esse superbiam declarauit dicens de haeretico, quia ei quae secundum pietatem
Abbreviated transcription (Latin):
abolus uulnerauit & ꝑculit. Nã insi
homo serpentis ꝑsuasione decep¬
tus sicut ds̃ ẽẽ uoluisset. & uerũ
falsumq cognoscere qd̵ penitꝰ dis¬
cernere humana fragilitate ñ po¬
terat: idoq qͥd̃ sequeret᷑ acceperat:
ne temeraria usurpatione de illa
paraclysi sede decideret. Nisi inquã
homo suis ñ contentꝰ finib inter¬
dicta temerasset: nũquã feralis cul¬
pe ad nos transsisset. het editas. & qͥd
de homine dicã: Ipse diabolus ꝑ su¬
perbiã. naturȩ suę amisit grãm
Deniq dũ dicit ponã thronũ meũ
suꝑ nubes. & ero sunilis altissimo:
consortiis excidit angłoꝵ. Cuiꝰ cri¬
minis digna mercede dampratꝰ.
hominẽ sibi participẽ requisiuit.
inquẽ consortiũ suȩ transfuncłer
offense. Iuid gͥ hoc peccato potest
e̾ẽ deterius. qd̃ a dĩ cepit inuiria:
Idoq & scriptura dicit. Dñs suꝑbis
resistit. Tamquã contumeliȩ suȩ pro¬

Expanded text:
abolus uulnerauit et perculit. nam nisi abolus uulnerauit et perculit. nam nisi homo serpentis persuasione deceptus sicut deus esse uoluisset et uerum falsumque cognoscere, quod penitus discernere humana fragilitate non poterat ideoque quid sequeretur acceperat, ne temeraria usurpatione de illa paradisi sede decideret, nisi, inquam, homo suis non contentus finibus interdicta temerasset, numquam feralis culpae ad nos transisset hereditas. et quid de homine dicam ? ipse diabolus per superbiam naturae suae amisit gratiam. denique dum dicit: ponam thronum meum super nubes et ero similis altissimo, consortiis excidit angelorum; cuius criminis digna mercede damnatus hominem sibi participem requisiuit, in quem consortium suae transfunderetur offensae. Quid igitur hoc peccato potest esse deterius, quod a dei coepit iniuria ? ideoque et scriptura dicit: dominus superbis resistit. tamquam suae contumeliae pro
Abbreviated transcription (Latin):
suscipit᷑. dũ intelligit᷑. dũ conpre¬
henditur: ita etiã uita eiꝰ augetur.
E quemadmodũ econtrario alloqui¬
um dĩ deficit in anima nr̃a: ita
et incurrit eiꝰ uita defectũ. Itaq ut
conerio ista animȩ & corporis nr̃i
spũ uitali animat᷑. atq alitur et
tenetur sita uerbo cłi & spiritali
grã. anima nr̃a uiuificat᷑. Inde om¬
ni genere studere debemꝰ: ut reliqͣ
omr̃a post habentes congregemꝰ nob̾
alloquia cłi. & congeramꝰ in pͥncipa¬
le nrm̃. in sensus. in sollicitudines
considerationis. actꝰq nr̃os: ut al¬
loquiis scripturaꝵ facta nr̃a conue¬
niant. nec aserie p̃ceptoꝵ cȩlestium
actꝰ nr̃ discordare uideat᷑. qͦ possumꝰ
& nos dicere. qm̃ eloquiũ tuũ iu¬
ficauit nos. Tercius uersus est.
Superbi inique a gebant nimis:
A lege autem tra non declinaui.
axunum peccatũ in homine
suꝑbia ẽ.qnqͣuid̾e inde manauit nr̃i
origo delicti. hoc telo nos primũ di¬

Expanded text:
suscipitur, dum intellegitur, dum conpresuscipitur, dum intellegitur, dum conprehenditur, ita etiam uita eius augetur, et quemadmodum e contrario alloquium dei deficit in anima nostra, ita et incurrit eius uita defectum. itaque ut conexio ista animae et corporis nostri spiritu uitali animatur atque alitur et tenetur, ita uerbo dei et spiritali gratia anima nostra uiuificatur. unde omni genere studere debemus, ut reliqua omnia posthabentes congregemus nobis alloquia dei et congeramus in principale nostrum, in sensus, in sollicitudines, considerationes actusque nostros, ut alloquiis scripturarum facta nostra conueniant nec a serie praeceptorum caelestium actus noster discordare uideatur, quo possimus et nos dicere, quoniam eloquium tuum uiuificauit nos. Tertius uersus est: superbi inique agebant n nimis, a lege e aut e m tua non de cl i n a u i. maximum peccatum in homine superbia est, quandoquidem inde manauit nostri origo delicti. hoc telo nos primum di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓscriptio. si quicquid eoꝵ quȩ pu¬
tantur  lsto aduersa seculo: facile
superant᷑ si sit spes quȩ consoletur.
Nam et si illa acciderint. tamen
grauia e̾ẽ ñ possunt dicenti. Exis¬
timo enĩ qd̃ indignȩ sunt passio¬
nes huiꝰ tẽporis: ad futurã głam.
Iui enĩ meliora sperat: numquã
leuiorib frangit᷑. In tẽpore igit᷑
humilitatis nr̃e spes consolatoria ẽ: que
ñ confundit. Tempus aut̃ tẽptationũ.
tempus humilitatis animȩ nr̃ȩ ar-¬
bitror. humiliat᷑ enĩ anima nr̃a
dũ traditur tẽptatori duris ex¬
aminanda laborib. ut luctetur &
certet congressum contrariȩ experi¬
ens potestatis. s in his tẽptationib
uiuificat᷑ alloquio cłĩ. Hȩc ẽ enĩ ani¬
mȩ nr̃ȩ uitalis substantia: qua ali¬
tur. & pascit᷑. & gubernat᷑. Nec quicꝗͣ
ẽ aliud qͦ uiuere faciat rationabilẽ
animã. quã alloquiũ cl̃i. Sicut enĩ
auget᷑ sermo di in anima nr̃a dum

Expanded text:
proscriptio, si quicquid eorum quae puproscriptio, si quicquid eorum quae putantur in isto aduersa saeculo, facile superantur, si sit spes quae consoletur. nam etsi illa acciderint, tamen grauia esse non possunt dicenti: existimo enim quod indignae sint passiones huius temporis ad futuram gloriam. quisquis enim meliora sperat, numquam leuioribus frangitur. In tempore igitur humilitatis nostrae spes consolatoria est quae non confundit; tempus autem temptationum tempus humilitatis animae nostrae arbitror. humiliatur enim nostra anima, dum traditur temptatori duris examinanda laboribus, ut luctetur et certet, congressum contrariae experiens potestatis. sed in his temptationibus uiuificatur alloquio dei; haec est enim animae nostrae uitalis substantia, qua alitur et pascitur et gubernatur, nec quicquam est aliud quod uiuere faciat rationabilem animam quam alloquium dei. sicut enim augetur sermo dei in anima nostra, dum
Abbreviated transcription (Latin):
cłi hoc ꝓpħatur oraculo: toto orbe ꝑ
gentes fundendũ. Hoc gͦ surrecture
eccłȩ ꝓmissũ dauid uerecunduᷤᷤ sui:
impatiens uero cõmunis ꝓfectꝰ mo¬
rantis exigere uidet᷑ur. Et addidit.
Hec me consolata ẽ in humilitate
mea: qm̃ uerbũ tuũ uiuificauit me.
ec spes. hȩc que uerbo tuo
obuenit mͥ. consolata ẽ me:
ut tolerarẽ aterba presentiũ. Dũ
facit hoc & fidelib futuris: qͦmͦ noᷤ
consoletur accipe. Iuis nos separa¬
bit inqͥt a dilecꝰtione xp̃i: tribu¬
latio. an angustia. an ꝑsecutio. an
fames. an periculũ. an gladus:
sicut scriptũ ẽ: qr propt̾ te morti
tradimur tota die. estimati sumꝰ
ut oues occiosronis: & qua ratione
patient̾ tolerari possit addlidit.
S in his omnib superamꝰ: ꝓpter eũ
qͥ dilexit nos. Ergo siquis uult ad¬
uersa suꝑare. si ẽ ꝑsecutio. si ẽ pe¬
riculũ. si mors. si egritudo grauis:
si in cursus latronũ. si facultatũ

Expanded text:
dei hoc prophetatur oraculo toto per dei hoc prophetatur oraculo toto per gentes orbe fundendum. hoc ergo surrecturae ecclesiae promissum Dauid uerecundus sui, inpatiens uero communis profectus morantis exigere uidetur. Et addidit: haec e c me consolata est in humilitate mea, quoniam uerbum tuum uiuificauit me. haec est spes, haec, quae uerbo tuo obuenit mihi, consolata est me, ut tolerarem acerba praesentium, dum facit et fidere futuris. quomodo nos consoletur, accipe: quis nos separabit, inquit, a dilectione Christi? tribulatio an angustia an persecutio an fames an periculum an gladius? sicut scriptum est, quia propter te morti tradimur tota die; aestimati sumus ut oues occisionis. et qua ratione illa patienter tolerari possint, addidit: sed in his omnibus superamus propter eum qui nos dilexit. ergo si quis uult aduersa superare, si est persecutio, si est periculum, si mors, si aegritudo grauis, si incursus latronum, si facultatum