comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib miscđie odorem suauitatis requirit:
huiꝰ circũcisus ẽ odoratus. Qͥ uͦ pͥmis ungen¬
tis delibutꝰ incedit: iste incircumcisus odo¬
ratu dicendus est. S et singula queq mẽ¬
broꝵ. si in officiis mandatoꝵ d̃ĩ deseruiañ:
circũcisa dicenda st̃. Si uͦ ultra p̃scriptas
sibi diuinitus luxurient leges: incircũ¬

Expanded text:
ordiae odorem suavitatis requirit, hujus circumcisa est odoratio. Qui vero primis unguentis delibutus incedit, iste incircumcisus odoratu dicendus est. Sed et singula quaeque membrorum si in officiis mandatorum Dei deserviant, circumcisa dicenda sunt. Si vero ultra praescriptas sibi divinitus luxuriantur leges, incircum
Abbreviated transcription (Latin):
eo sobolis circũcideret᷑. Erit enĩ inquit tes¬
tam̃tum meũ suꝑ carnẽ tuã. Hoc inerat
qd̃ celi ac terre dñs ei quẽ e cunctis mor¬
talib solũ delegerat: eterni testamenti
munere conferebat. Hec enim st̃ sola: in
quib magistri et doctores synagoge. scõꝵ

Expanded text:
ipso soboles circumcideretur. Erit enim, inquit, testamentum meum super carnem tuam. Hoc inerat, quod coeli ac terrae Dominus, ei, quem e cunctis mortalibus solum delegerat, aeterni testamenti munera conferebat. Haec enim sunt sola in quibus magistri et doctores Synagogae sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
di passus ẽ dñs ut tu semꝑ manduces
de carnib: uerbi. qr semꝑ in uesꝑa es usq¬
quo ueniat mane: et si in hac uesꝑa sol¬
licitꝰ fueris. et in fletu ac ieiuniis. atq
in om̃i labore iusticie uitã duxeris: pote¬
ris et tu dicere. Ad uesperũ demorabi¬
t᷑ fletus: et ad matutinũ leticia. Letabe¬
ris enĩ in mane. idest in scło uenturo: si
in hoc scło fructũ iusticie. in fletu et la¬
bore collegeris. Uenite ergo et nos uob̃¬
cũ dũ tempus ẽ bibamꝰ de puteo uisio¬
nis ubi ysaac deambulabat. et ubi ꝓce¬
dit ad exercitiũ. Obserua quanta gerũ¬

Expanded text:
di passus est Dominus, ut tu semper manduces di passus est Dominus, ut tu semper manduces de carnibus Verbi Dei, qui semper in vespera es, usquequo veniat mane. Et si in hac vespera sollicitus fueris, et in fletu ac jejuniis, vel in omni labore justitiae vitam duxeris; poteris et tu dicere, Ad vesperam demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia . Laetaberis enim mane, id est, in saeculo venturo, si in hoc saeculo fructum justitiae in fletu et labore collegeris. Venite ergo vos dum tempus est; bibamus de puteo visionis, ubi deambulat Isaac, et ubi procedit ad exercitium. SERMO X. De
Abbreviated transcription (Latin):
ceruus ad fontes aquaꝵ. ita desidat aĩa
mea ad te ds. sitiuit anima mea ad dm̃¬
fontẽ uiuũ. quando ueniã et apparebo
te: donec paululũ negligentes et deside
cõmonemꝰ. Habetote patientiã: quia
mo est. et necesse ẽ nos eos qͥ collee¬
tam neglegunt. et audire declinant u̾¬
bũ dei. paululũ ꝑ patientiã castigare.
qͥ ñ desi dant panẽ uite. nec aquã
uiuam qͥ non exeunt de castris. nec
ꝓcedunt de domib luteis ut colligant
sibi manna. qͥ ñ ueniunt ad petrã. ut
bibant de sp̃itali petra. Petra enĩ ẽ xp̃c:
lulũ ꝑatientiã. Sermo enĩ nob̃ ad negli¬
gͥtes ẽ: & ad eos qͥ male habent. Sani e¬
nĩ non indigent medico: s male haben¬
tes. Dicite mͥ uos qͥ tantũ modo festiᷤᷤ dieb
ad eccłam conuenitis: ceteri dies ñ sunt
et raros obseruare sollempnes: et ideo
rias et dies festos ur̃os. odit anima me
a.Odit gͦ dr̃ eos: qui una die putant di

Expanded text:
derat ad fontes aquarum, ita desiderat anima derat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus. Sitivit anima mea ad Deum vivum; quando veniam et apparebo te; donec paululum negligentes ac desides commoneamus. Habetote patientiam: quia mo est: et necesse est nos eos qui collectam negligunt, et audire declinant verbum Dei, paululum per patientiam castigare: qui non desiderant panem vitae, nec aquam vivam, qui non exeunt de castris, nec procedunt de domibus luteis, ut colligant sibi manna, qui non veniunt ad petram, ut bibant de spirituali petra: Petra enim est Chrislulum patientiam; sermo enim nobis ad negligentes est, et eos qui male habent: sani enim non indigent medico, sed male habentes. Dicite mihi vos, qui tantum festis diebus ad ecclesiam convenitis, caeteri dies non sunt fet raros observare solemnes: et ideo rias, et dies festos vestros odit anima mea . Odit ergo Deus eos qui una die putant fest
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ dicens. Bibe tu: et camelos tuos¬
adaquabo. sed dicis fortasse. Si ꝓpħici
potat᷑ a rebecca: quã ip̃se magis pota¬
re deberet.:Uide ergo ne forte sicut et
dñs ihc cũ ipse sit panis uite. & ipse
pascat animas esurientes. ipse rursũ
esurire se fatetur cũ dicit. esuriui et¬
ñ dedistis mͥ manducare: et iterũ cũ
ipse sit a qua uiua et potũ det om̃ib
sitientib. rursũ ipse ad samaritanã¬
dicit. da mͥ bibere: sic et ꝓpħicus ser
suscipit. Ita gͦ talis anima que agit eunc¬
ta patient̃. que tam ꝓnta ẽ. & tanta eru¬
ditione subnixa. quȩ de ꝓfundis hauri¬
re scientie fluenta consueuit: ipsa potest
copulari in nuptiis. xp̃i. Nisi gͦ cottidie.
uenias ad puteos. isi coctidie haurias
a quas: non solũ alios potare ñ poteris. s
ipse qͦq sitim uerbi dĩ patieris. Audi dñm
bat. Sed tu ut uideo non esuris nec sitiᷤᷤ ius¬
ticiam: et qͦmͦ poteris dicere. si c̃ desid̾at¬

Expanded text:
monem dixit, Bibe tu, et camelos monem dixit, Bibe tu, et camelos adaquabo. potatur a Rebecca, quam ipse magis potare deberet? Vide ergo ne forte sicut et Dominus Jesus, cum ipse sit panis vitae , et ipse pascat animas esurientes; ipse rursum esurire se fatetur, cum dicit, Esurivi, et dedistis mihi manducare : et iterum cum ipse sit aqua viva, et potum det omnibus sitientibus; rursum ipse dicit ad Samaritanam, Da mihi bibere : sic et propheticus sermsuscipit. Talis ergo ista anima, quae agit cuncta patienter, quae tam prompta est, et tanta eruditione subnixa; quae de profundis haurire scientiae fluenta consuevit, ipsa potest copulari nuptiis Christi. Nisi ergo quotidie venias ad puteos, nisi quotidie haurias aquas; non solum alios potare non poteris, sed ipse quoque sitim verbi Dei patieris. Audi et Dobat . Sed tu, ut video, non esuris, nec sitis justitiam. Et quomodo poteris dicere, Sicut cervus desi
Abbreviated transcription (Latin):
et desponsabo te mͥ in fide & miscdia: et
cognosces dñm. Qa gͦ uult te sͥ despon¬
sare: p̃mittit ad te. istũ puerũ. Pueris¬
te sermo ꝓpħicus ẽ. quẽ nisi pͥus susce¬
ꝑis. nubere xp̃o non poteris. Scio tam̃
qr nemo inexercitatus et imꝑitus ser¬
monẽ ꝓpħicũ suscipit.S qͥ scit haurire
aquã de ꝓfundo putei. & qui in tantũ
scit haurire ut etiã his sufficiat qͥ ir¬
rationabiles et ꝑu̾si uident᷑. quoꝵ figu¬
ram tenent cameli: ut et ipse possit di¬
cere. qr sapientib et insipientib debitor
sũ. Deniq sic dixerat in corde suo puer
iste. Ex his inquit uirginib que ueni¬
unt ad aquã quecũq dixerit michibi¬
be tu. et camelos tuos adaquabo: ipsa
erit sponsa domini mei. Sic gͦ rebecca
que int̃pretat᷑ patientia ut uidit puꝰ¬
erũ et inspexit ꝓpħicũ u̾bũ. deponit de
humero hydriam. Deponit enĩ elatam
grece facundiȩ arrogantiã: et ad hu¬
milẽ ac simplicẽ ꝓphicũ se melinat ser¬

Expanded text:
 in fide et misericordia, ut agnoscas Dominum . Quia ergo vult te sibi desponsare, praemittit ad te puerum istum. Puer iste sermo propheticus est, quem nisi prius susceperis, nubere Christo non poteris. Scito tamen, quia nemo inexercitatus et imperitus sermonem propheticum suscipit; sed qui scit haurire aquam de profundo putei: et qui in tantum scit haurire, ut etiam iis sufficiat qui irrationabiles et perversi videntur, quorum figuram cameli tenent; ut et ipse possit dicere, quia sapientibus et insipientibus debitor sum . Denique sic dixerat in corde suo puer iste, Ex his, inquit, virginibus, quae venerunt ad aquam, quaecumque dixerit mihi, Bibe tu, et camelos tuos adaquabo, ipsa erit sponsa domini mei . Sic ergo Rebecca, quae interpretatur Patientia, ut vidit puerum, et inspexit propheticum verbum, deponit de humero hydriam; deponit enim elatam graecae facundiae arrogantiam: et ad humilem et simplicem propheticum se inclinans ser
Abbreviated transcription (Latin):
his quib auditio et lectio legis in cog
meo enĩ illud qͦd scriptũ ẽ. Popłs meut
qͥ beatificant uos seducunt uos: et semĩ¬
tuit uob̃ uia xp̃i. si nec hoc qͥdem audis¬
tis. qͦd non ẽ lata et spatiosa. s arta et
angusta ẽ uia que ducit ad uitã. E uoᷤ
gͦ intrate ꝑ angustam portã: relinqͥte¬

Expanded text:
iis, quibus et auditio et lectio Legis incogniiis, quibus et auditio et lectio Legis incognimeo enim id quod scriptum est: Populus meus, qui beatificant vos, seducunt vos, et semituit via Christi, si nec hoc quidem audistis, quod non est lata et spatiosa, sed arcta et angusta via est, quae ducit ad vitam . Et vos ergo intrate
Abbreviated transcription (Latin):
mo pene totũ mundanis occupationib
teritis in foro: aliud in negotiatiõe con¬
sumitis. Aliꝰ agro. auiꝰ litib uacat. & ad
audiendũ dei uerbũ nemo . aut pauciad¬
modũ uacant. Sed qͥd uos de occupatio¬
nib culpo: qͥd de absentib conqueror.
Presentes etiam et in ȩxcła positi. ñ estis
intenti: sed cõmunes et ex usu fabulas
conu̾titi. Uereor ne et uob̃ dicat᷑ illuda
Quȩ legunt᷑ mystica st̃: et in allegoriciꝰ ex¬
ponenda st̃ sacram̃ti. Possum ne surdis
et adu̾sis aurib ingerere margaritas
uerbi di: Non ita egit apłs. Uide enĩqͥd
dicat. Qͥ legem inqͥt legistis: legem non
auditis. Abraham enĩ duos habuit filio¬
ecetera: quib addit. que st̃ allegorica.
Nũqͥd sacram̃ta legis aꝑuit eis: qui neq le¬
gunt neq audiunt legem: Sed legẽ legͥn¬
tib dicebat: legem ñ auditis. Quom̃ gͦ
potero mysteria legis et allegoriaᷤ qua¬
sub apło edocti sumus aꝑire et ꝓdere:

Expanded text:
mo pene totum mundanis occupationibus mo pene totum mundanis occupationibus teritis: in foro aliud, aliud in negotiatione consumitis; alius agris, alius litibus vacat: ad audiendum verbum Dei nemo, aut pauci admodum vacant. Sed quid vos de occupationibus culpo? Quid de absentibus conqueror? Praesentes etiam et in ecclesia positi non estis intenti; sed communes et ex usu fabulas convertitis. Vereor ne et vobis dicatur illud aQuae leguntur mystica sunt, in allegoricis exponenda sunt sacramentis. Possumne surdis et aversis auribus ingerere margaritas verbi Dei? Non ita egit Apostolus; vide enim quid dicit: Qui Legem, inquit, legistis, Legem non audistis? Abraham enim duos filios habuit, etc, quibus addit, Quae sunt allegorica . Numquid sacramenta Legis eis aperuit, qui neque legunt, neque intelligunt? Sed Legem legentibus dicebat, Legem non audistis? Quomodo ergo potero mysteria Legis, et allegorias, quas ab Apostolo edoctus sum, aperire et prodere
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura crescebat et confortabat᷑.
id: gaudiũ crescebat abrahe respici¬
enti non ad ea quȩ uident᷑. s quȩ ñ
sentib abraham: neq de diuitiis
mundi et actib scłi. Sed uis audire abͤ¬
ham unde gauderet: audi dñm̃ ad iu¬
deos dicentẽ. Abraham pat̾ ur̃ desidau̾
sus ẽ. ꝑ hoc gͦ crescebat ẏsaac ꝑ qd̃ abͤ¬
he illa uisio qua uidebat xp̃i diem. et
spes quȩ in ipso ẽ gaudia cumulabat.
Atq efficeremini utinã etiã uos ysaac:
et eẽtis gaudiũ matri ur̃e. eccłȩ. S ue¬
reor ne adhuc in tristicia & gemitu ȩc¬
uerbi quã studio sollẽpnitatis: et ꝓub¬
lice quodãm remissioniᷤᷤ obtentu: quid
gͥ ego faciã cui dispensatio u̾bi credi¬
ta ẽ : qui licet inutilis sim: accepi tam̃
a dõ distribuendã familie dnĩce triti¬
ci m̃surã. S uide qͥd addit sermo dñi.¬
Distribuendã inqͥt in tpr̃e tritici m̃¬
surã. Qͥd gͦ faciã: ybi. uel quando.
ur̃m tempꝰ inueniã: Plurimũ ex hoc ini¬

Expanded text:
criptura, crescebat et confortabatur : id est, gaudium crescebat Abrahae respicienti non ad ea quae videntur, sed ad ea sentibus Abraham, nec de divitiis mundi et actibus saeculi. Sed vis audire Abraham unde gauderet? Audi Dominum ad Judaeos dicentem: Abraham pater vester, sus est . Per hoc ergo crescebat Isaac, per quod Abrahae illa visio qua videbat Christi diem, et spes quae in ipso erat, gaudia cumulabat. Atque utinam efficeremini et vos Isaac, et essetis gaudium matris vestrae Ecclesiae. Sed vereor ne adhuc in tristitia et gemitu filverbi Dei, quam studio solemnitatis, et publicae quodam modo remissionis obtentu? Quid igitur ego faciam, cui dispensatio verbi credita est? Qui licet inutilis servus sim, accepi tamen a Deo distribuendam familiae dominicae tritici mensuram? Sed vide quid addit in tempore tritici mensuram. Quid ergo faciam? Ubi, vel quando vestrum tempus inveniam? Plurimum ex hoc, i
Abbreviated transcription (Latin):
ad holocausti locũ quẽ ostendat ds. Uoᷤᷤ¬
ibimꝰ: et cũ adorauerimus reu̾temur ad
uos. Dic michi abraham. uere dicis ad
pueros. qd̾ adores et redeas cũ infante:
an fallis: Si uerũ dicis: ergo ñ facies eũ
holocaustũ. Si fallis: tantũ patͥarcham
ñ decet fallere. Qͥd gͦ animi inte indi

Expanded text:
mus usque illuc, et cum adoraverimus, revePostquam adoraverimus, revertemur ad vos. Dic mihi, Abraham: vera dicis ad pueros, quod adores et redeas cum infante, an fallis? Si verum dicis, ergo non facis eum holocaustum, sed fallis: tantum patriarcham non decet fallere. Quid ergo animi in te dicat
Abbreviated transcription (Latin):
nitas. mansuetudo: continentia. casti¬
tas. et his similia. Uides aliũ popłm:
qͥ et ipse intra nos ẽ. S iste minor est:
ille maior. Semꝑ enĩ plures st̃ mali.
quã boni: et uitia numerosi ora uir¬
tutib. Sed si tales sumꝰ quał rebecca
et mereamur de ysaac idest de uerbo
d̾i habere conceptũ. etiã in nob̃ po¬
płs popłm suꝑabit: et maior seruiet
minori. Seruiet enĩ caro sp̃ui: uitia

Expanded text:
nitas, mansuetudo, continentia, castitas , et his similia. Vides alium populum, qui et ipse intra nos est; sed hic minor est, ille major: semper enim plures sunt mali quam boni, et vitia numerosiora virtutibus. Sed si tales simus qualis Rebecca, et mereamur de Isaac, id est, de verbo Dei habere conceptum, etiam in nobis populus populum superabit, et major serviet minori: serviet enim caro spiritui, et vitia
Abbreviated transcription (Latin):
bunt: ẜiget me aliquid dicere: ex his
que lecta st̃. Nam et apłs dicit de huiꝰ¬
cemodi sermonib qr int̃pretabiles st̃ ad
dicendũ: qm̃ uos inqͥt imbecilles facti
estis ad audiendũ. Hideamꝰ tam̃ hoc qͦd
puteo. Rebecca cottidie ueniebat ad pu¬
ceoᷤᷤ: cottidie hauriebat aquã
Iero abraham. et in matͥmo¬
niũ sociari ysaac. Hȩc fabulas putati᷑
talis doctna que te instruit et docet
cottidie uenire ad puteo scripturaꝵ.¬
& ad aquas sp̃c scĩ. et haurire semꝑ. ac
plenũ uas cdomi referre. Sic faciebat
& scã rebecca: que ñ alit̃ iungi posset
tanto patriarche ysaae qͥ ex reꝓmissi¬
one natꝰ est. nisi hauriendo aquas. Eẜ
in tantũ hauriendo. ut ñ pͥotare pos
melos posset adaquare: usqueqͦ cessa¬
rent inquit bibentes. Mysteria st̃ cunc¬
ta que scripta st̃. uult et te xp̃c sibi des¬
pondere. Ad te enĩ loqͥtur ꝑ prophetas

Expanded text:
 Piget me aliquid dicere ex his quae lecta sunt. Nam et Apostolus dicit de hujuscemodi sermonibus, quod interpretabiles sunt ad dicendum; quoniam vos, inquit, imbecilles facti estis ad audiendum . Videamus tamen hoc quod puteo . Rebecca quotidie veniebat ad puteos, quotidie hauriebat aquam:puero Abrahae, et in matrimonio sociari Isaac. Haec fabulas putatis ritualis doctrina, quae te docet quotidie venire ad puteos Scripturarum, ad aquas Spiritus sancti, et haurire semper, ac plenum vas domum reportare: sicut faciebat etiam sancta Rebecca; quae non aliter jungi potuisset tanto patriarchae Isaac, qui ex repromissione natus est, nisi hauriendo aquas: et in tantum hauriendo, ut non tantum possmelos posset adaquare, Usquequo cessarent, inquit, bibentes . Mysteria sunt cuncta, quae scripta sunt. Vult et te sibi Christus desponsare: ad te enim loquitur per propheta
Abbreviated transcription (Latin):
res habent tamꝗͣ non habentes sint. et
qͥ utunt᷑ hoc mundo tamꝗͣ non utant᷑.
Sine int̾missione orandũ. apłs p̃cipit.
os qͥ ad orationẽ non conuetis: quomo¬
uigilantes et orantes. et semꝑ u̾bo d̾i ad¬
herentes. tẽptationẽ tam̃ nequaqͣ fuge¬
rt̃: quid faciunt hi qui dieb tantũ sol

Expanded text:
i habent, tanquam non habentes sint; et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utantur . Sine intermissione orandum Apostolus praecipit . Vos qui ad orationes non convenitis, quomood si illi vigilantes et orantes, et semper Verbo Dei adhaerentes, tentationem tamen nequaquam fugerunt; quid faciunt hi, qui diebus sol
Abbreviated transcription (Latin):
is hariamꝰ. Temptemꝰ facere etiã illud
qd̃ sapientia cõmonet dicens. Bibe a
tu o auditor. habere ꝓpriũ puteũ et
ꝓpriũ fontẽ: ut et tͦu cũ app̃hendis
librũ scripturaꝵ. incipias etiã ex ꝓpͥo
sensu ꝓferre aliquẽ intellectũ: etͤ se¬
dm eã que in eccła didicisti. tẽpta et
tu bibere de fonte ingenii tui. Est in¬
nes. et irrigua fluenta. et rationabi¬
bilis sensus: si mͦ ñ sint t̾ra et ruderi¬
b oppleta. S satis age fodere t̾rã tuã
et purgare sordes. id ẽ ingenii tuia¬
mouere desidiã: et torporẽ cordis tui¬
excutere. Audi enĩ qͥd dicit scriptura.
Punge ocłm. et ꝓferet lacrimã. Pun¬
ge cor et ꝓfert sensũ. Purga gͦ et tu
ingeniũ tuũ. ut aliqͦndo etiam de
fontib tuis bibas. et de puteis tuis
haurias aquã uiuã. Si enĩ suscepistim
te u̾bũ di. si accepisti a iħu a quã uiuã
et fidelit̃ accepisti. fiet in te fons aque
salientis in uitã eternã. in ipso dño

Expanded text:
itur : Tentemus facere etiam illud quod sapientia commonet dicens: « Bibe tu, o auditor, habere proprium puteum et proprium fontem, ut et tu cum apprehenderis librum Scripturarum, incipias etiam ex proprio sensu proferre aliquem intellectum, et secundum ea quae in Ecclesia didicisti. Tenta et tu bibere de fonte ingenii tui. Est innes et irrigua fluenta rationabilis sensus, si modo non sint terra et rudibus completa. Sed satage fodere terram tuam, et purgare sordes, id est ingenium, amovere desidiam et torporem cordis excutere. Audi enim quod dicit Scriptura. « Punge oculum, et profer lacrymam: punge cor, et profer sensum . Purga etiam et tu ingenium tuum, ut aliquando etiam de tuis fontibus bibas, et de tuis puteis haurias aquam vivam. Si enim suscepisti in te verbum Dei, si accepisti ab Jesu aquam vivam, et fideliter accepisti, fiet in te fons aquae salientis in vitam aeternam. Idem ho
Abbreviated transcription (Latin):
tum nobis sacram̃toꝵ cu¬
mulus auget᷑. E ut si qͥs
exiguo uectus nauigio¬
diatur. donec terre uicinꝰ est. minus
metuit. cũ uͦ paulatim in altũ fuerit
ꝓgressus. et intumescentib undis. uel¬
quod exiguam ratem in imm̃sis fluc¬
tib credidit. ita etiam nos pati uide¬
mͣ: qui exigui meritis. et ingenio te¬
nues. inire tam uastum mysterioꝵ pe¬

Expanded text:
tum vobis sacramentorum cumulus augetur. Sed sicut quis exiguo vectus navigiomare, donec terrae vicinus est, minus metuit, cum vero paulatim in altum fuerit progressus, et undis intumescentibus quod exiguam ratem immensis fluctibus credidit, ita etiam nos pati videmur, qui exigui meritis et ingenio tenues, tam vastum mysteriorum pe
Abbreviated transcription (Latin):
rem illũ popłm ponimꝰ: qͥ de egẏpto ꝓ¬
fectꝰ. et mari rubro ac ꝑsequutione p̾ha¬
raonis tamꝗͣ de sodomiticis ignib libera¬
tur. rursũ carnes et ollas egypti et cepas
cucumeresq desid̾ans retro respexit. et
ueniens loth habitat in segor: de qua dic̃.
Ciuitas hec pusilla et saluabit᷑ anima mea
Ciuitas a conuersatione multoꝵ dicta ẽ: pro
eo quod plurimoꝵ in unũ conciscat et con
tineat uitas. Hii gͦ qui in lege conu̾santur.
quandui scđm litteram intellegunt legẽ.
Nichil enim grãde est. sabbata et neomeni:

Expanded text:
rem illum populum ponimus, qui de Aegypto profectus, et de mari Rubro ac persecutione Pharaonis, tanquam de Sodomiticis ignibus, liberatus, rursum carnes et ollas Aegypti, et cepas cucumerosque desiderans retro respexit, et veniens Lot habitat in Segor, de qua dicit: Civitas haec parva, et salvabo animam meam Civitas autem a conversatione multorum dicitur, pro eo quod plurimorum consciscat et in unum contineat vitas. Hi autem qui in lege conversantur, quandiu secundum litteram intelligunt legem. Nihi
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam dni. Ammanite enĩ inquit e mo¬
abitȩ: non introibunt in ȩccłam dnũ.
usq in terciã et quartam ꝓgeniem. & us¬
q in scłm: designans quod carnalis gene¬
ratio legis. ñ intret in eccłam xp̃i. nec t̃¬

Expanded text:
Ecclesiam Dei. Ammonitae, inquit, et Moabitae non introibunt in Ecclesiam Domini usque in tertiam et quartam progeniem et usque in saeculum , designans quod carnalis generatio legis non intret in Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
tes popłs diuisus: duas fecit filias legis.
ste carnalem cupit ꝓgeniem ꝓpagari: et
uires regni terrestris. numerosa posteri¬
tate muniri. Sopientes patr̃e. et sõnum
ei indicentes. idest tegentes et obruentes
ligentiã trahunt. Inde concipiunt. inde
generant filios tales: quos nec sentiret.

Expanded text:
tes populus divisus, duas fecit filias legis. Istae carnalem cupiunt progeniem propagare, et vires regni terrestris numerosa posteritate munire, sopientes patrem, et somnum illi inducentes: id est, tegentes et observantes ligentiam trahunt, et inde concipiunt, inde generant filios tales quos nec sentit
Abbreviated transcription (Latin):
tale aliqͥd factũ quale in temporib au¬
dierant noe: et ob reparandã mortaliũ
posteritat̾e. solas se esse cũ parente ser¬
uatas. Recuꝑandi gͥ humani generis
desideriũ sumunt: atq restaurandi se¬
culi ex sese dandũ opinant᷑ exordiũ. Et
qũauis grande eis crim̃ uideret᷑. fura¬
ri cubitũ patris: grauior tam̃ eis uide¬
bat᷑ impietas. si humane ut putabant
posteritatis spem seruata castitate dele¬
rent. Propt̃ hoc gͦ consilium ineunt.
minore ut ego arbitror culpa: spe tam̃
argum̃toq maiore. Patris mesticiã uel
rigorẽ uino molliunt et resoluunt: sin¬
guus ingresse: noctib singulȩ suscipiuis:
ab ignorante conceptũ: ultra ñ repetuñ.¬

Expanded text:
tale aliquid factum quale in temporibus audierant Noe, et ob reparandam mortalium posteritatem solas se esse cum parente servatas. Recuperandi igitur, humani generis desiderium sumunt, atque restaurandi saeculi ex sese dandum opinantur exordium; et quamvis grande eis crimen videretur furari concubitum patris, gravior tamen eis videbatur impietas, si humanae, ut putabant, posteritatis spem servata castitate delerent. Propter hoc ergo consilium ineunt, minori, ut arbitror, culpa,  Z., addit argumentoque majore patris moestitiam vel rigorem vino molliunt, et resolvunt, singulis ingressae noctibus, singulae suscipiunt ab ignorante conceptum; ultra non repetun
Abbreviated transcription (Latin):
filias loth didicisse quȩdã de consũma¬
tione mundi que immineret ꝑ ignem.
s tamquã puelle non integre ꝑfecteq di¬
dicerant: et nesciebant quod uastatis so¬
domiticis regionib igne. multũ adhuc

Expanded text:
filias Loth audisse quaedam de consummatione saeculi, quae immineret per ignem, sed tamquam puellas non intelligere perfecte quae didicerant. Nescierunt quod, Sodomiti
Abbreviated transcription (Latin):
tas decipit: quẽ sodomia ñ decepit. Uri¬
tur ille flãmis mulierũ: quẽ sulphurea
flãma ñ uxit. Erat gͦ loth arte ñ uolup¬
tate deceptus: ideo medius quidẽ inter
euadit ex sodomis sicut seriptura indicat.
magis ad honorem abrahe quã ad meri¬

Expanded text:
tas decipit, quem Sodoma non decepit. Uritur ille flamma mulierum, quem flamma sulphurea non ussit. Erat ergo Lot arte, non voluntate deceptus; ideo medius quidam  Ms.,evadit e Sodomis, sicut Scriptura indicat, magis ad honorem Abrahae, quam ad meri
Abbreviated transcription (Latin):
licet uirtutib. q̃ eos captiuos duct̃ ⁊ ĩ
potestatẽ accipiunt qͦs hereticꝰ erro
inuoluerit. Uidet᷑ sane scđm hances¬
positionẽ quã de cineo edidimus. et. com¬
unctio intͣturbare sensũ. S sciendũ ẽ.
Q uernaculũ ẽ hebree lingue. et. eon¬
sinetione frequent᷑ uti: ita ut intdũ
abunaet ⁊ in ñ necessaru s. ut in nr̃a ap¬
pret lingua uideat᷑ inserta. Uai atuꝙ
ũ uenia accipiendũ ẽ: Nabet enĩ una¬
quȩs lingua aliqͥd ꝓp̾etatis. qd̵ apud
alias linguas uitiosĩ uidet᷑. Et hie gͦe
coniunctio q̃si habundans habenda e
supfuia. Caueat gͦ cineus qͥ intͣpͣtat᷑
ne forte. astutia beor circũueniat eũ.
⁊ declinet ad dogmata praua ⁊ ꝑu̾sa.
mant in eccłia positi. tradunt᷑ satane
sicꝰ figelus ⁊ hermogenes: de qͥb paulꝰ
qͥ declinauerit in hereticã blasphemiã.
qr assirii int̃p̃tant᷑ dirigentes. ⁊ ob hoc
tradunt᷑ eis qui tradunt᷑ ut ñ peant ne¬
q ut penitꝰ int̾eant. s ut dorigant᷑ &.

Expanded text:
in potestatem accipiunt, quos haereticus erroribus involverit. Videtur sane, secundum hanc expositionem quam de Cinaeo edidimus, et conjunctio interturbare sensum. Sed sciendum est quod vernaculum est Hebraeae linguae et conjunctione frequenter uti, ita ut interdum abundet et in necessariis, ut in nostra apparere lingua videatur inserta. Quod utique cum venia accipiendum est. Habet enim unaquaeque lingua aliquid proprietatis, quod apud alias linguas vitiosum videatur. Et hic ergo et conjunctio quasi abundans habenda est et superflua. Caveat ergo Cinaeus, qui interpretatur ne forte astutia Beor circumveniat eum, et declinet ad dogmata prava et pervermant in Ecclesia positi, traduntur Satanae: sicut Phigelus et Hermogenes, de quibus Paulquia declinaverit in haereticam blasphemiam, quia Assyrii interpretantur dirigentes. Et ob hoc traduntur eis, qui traduntur non ut pereant, neque ut penitus intereant, sed ut dirigantur et
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ int̾pͣtat᷑. ds̃ me disꝑsit. mat᷑ aũ thãnas.
q̃ ⁊ ipsa pͥmo qͥdẽ ẽ degener. deinde int̾pre¬
tat᷑ defectio cõmota. Et necessario qͥ ab his
talib gignit᷑. hostis ẽ isrł ablingens uł de¬
clinans ppłm. Primꝰ enĩ ipse hebreos eg̃ssos
ex egypto bello aggressus ẽ in rafidim.
exi ⁊ cͣflige cũ amalech die crastina. ⁊ ecce
ego sto in u̾tice collis. ⁊ uirga dĩ in manu
mea erit. Et̃ fecit iħe siẽ dix̃ ei moyses. ⁊
c̃flixit cũ amalech. Noyses autͣ ⁊ aaron
ea hora ascendert᷑ in u̾ticẽ collis. Et fac¬
tũ ẽ ut cũ eleuaret manꝰ moyses inuales¬
ceret isrł. cũ aũ deponeret manꝰ suas in¬
ualescebat amalech. ft pꝰt pauea iterum

Expanded text:
qui interpretatur Deus me dispersit. Mater autem Thamnas, quae et ipsa primo quidem est deneger, deinde interpretatur defectio commota. Et necessario utique, qui ab his talibus gignitur, hostis est Israel, vel declinans populum. Primus enim ipse Haebraeos egressos ex Aegypto, bello aggressus est in Raphidim, exi, et conflige cum Amalec crastino; et ecce ego sto in vertice collis, et virga Dei in manu mea erit. Et fecit Jesus sicut dixit ei Moyses, et conflixit cum Amalec. Moyses autem et Aaron, et Hur, ascenderunt in verticem collis. Et factum est ut cum levaret manus Moyses, invalesceret Israel. Cum autem deponeret manus suas, invalescebat Amalech . Et post pauca iterum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ pͥncipatꝰ.⁊ potestates. ⁊ mundi huiꝰ re¬
tores st̃ eis agones. Quos tñ suꝑare ñ poto¬
rt̃. nͥ conu̾tant᷑ ad scĩmoniã. In ipsa tam¬
scĩmonia quȩ ẽ cades. fons ẽ iudicii. Ois
enĩ qͥ se ad scĩmoniã conu̾tit. ht̃ semꝑañ
ocłos suos fontẽ. iudicii. Prospic̃ enĩ diem¬
uidicii. ⁊ purificato corde tã maloꝵ pęnas
qͣm pioꝵ beatitudines contuet᷑. Et ħ faci¬
ens. om̃s amalechitarũ pͥncipes. ꝓst̾nit
⁊ dicit. Si qͥ aũ ñ se conu̾terint ad cades.

Expanded text:
enim et potestates, et mundi hujus rectores, sint eis agones: quos tamen superare non poterunt, nisi convertantur ad sanctimoniam. Ipsa sanctimonia tamen, quae est Cades, fons est judicii. Omnis enim qui se ad sanctimoniam convertit, habet semper ante oculos suos fontem judicii. Prospicit enim judicii diem, et purificato corde tam malorum poenas, quam piorum beatitudines contuetur. Et haec faciens omnes Amalecitarum principes prosternit et dejicit. Si qui autem non se converterint ad Cades,
Abbreviated transcription (Latin):
anthem: ⁊ his pͥmo locis amalech noĩatum
niemini. S reqͥrat᷑ fortassis. utrũ duȩ gtͣs
eiꝰdẽ noĩs habeant᷑. qm̃quidẽ ⁊ in eathalo¬
go filioꝵ esau ⁊ ducũ qͥ ex eiꝰ genẽ descende¬
rant. refert᷑ amalech. Ita enĩ scriptũ est.
Istȩ st̃ aũ gu̾ationes esau pat̾s edom ĩ mon¬
uxoris esau: ⁊ raguel filiꝰ basemath uxoris

Expanded text:
onthamar . In his primo locis Amalec memini nominatum. Sed requiratur fortassis, utrum duae gentes ejusdem nominis habeantur: quoniam quidem et in catalogo filiorum Esau, et ducum qui ex ejus genere descenderant, refertur Amalec. Ita enim scriptum est: Haec sunt autem generationes Esau patris Edom, in monuxoris Esau; Raguel quoque filius Basemath uxoris
Abbreviated transcription (Latin):
sũ qͦs nob̃ lucꝰtam̃ ẽ intelligimꝰ. hos gͦ is¬
te hõ ex isrł uastauit : cũ exuit pͥncipa¬
tus ⁊ potestates ⁊ affigit illos cruci suȩ.
lleq enĩ poterat saluare moabitas ꝙ
ad dĩ agnitionẽ ꝑducere:. nͥ pͥncipes il¬
los qͥ in eis dñationẽ impietatis tenue¬
rt̃ deuastasset. Et p̾dabit om̃s filios seth.
Seth filiꝰ ẽ adã: de quo dixͣ cũ natꝰ esset.
suscitauit enĩ mͥ ds̃ semͣ aliud ꝓ abel ꝗͦ
occidit cam. Iste ẽ gͦ sech. ex quo om̃e. Et¬
humanũ in hoc mundo ducit᷑ genus.
Nã de cam qͥ nati fuer̃ant. diluuio ꝑi¬
ert̃. Filii gͦ seth. stͣ om̃s hoĩes qͥ in hoc
mundo st̃. Et cũ dr̃ ħ dep̃dabit᷑ om̃s fi

Expanded text:
tamen est intelligimus. Hos ergo iste homo ex Israel vastabit, cum exuet principatus et potestates, et affiget illos cruci suae. Neque enim poterat salvare Moabitas, et ad Dei agnitionem perducere, nisi principes illos, qui in eis dominationem impietatis tenuerant, devastasset. Et praedabitur omnes filios Seth. Seth filius est Adam, de quo Eva dixit cum natus esset: Suscitavit enim mihi Deus semen aliud, pro Abel quem occidit Cain . Iste est ergo Seth, ex quo omne humanum in hoc mundo ducitur genus. Nam de Cain, qui nati fuerant, diluvio perierunt. Filii ergo sunt Seth omnes homines qui in hoc mundo sunt. Et cum dicitur, depraedabit omnes fi
Abbreviated transcription (Latin):
tores nos fieri. ⁊ discipłos dȩmonũ: neq
uult ut si qͥd uolumꝰ discere. discamꝰ a
demonib ¶Meliꝰ ẽ enĩ ignorare.ꝙͣ. a de¬
Diuinatio enĩ ñ ut qͥdã putant duinitꝰ da¬
t᷑. s magis ut mͥ uidet᷑ ꝑ antifrasin. id ẽ ex
c̃trario nom̃ accep̃. qͣsi q̃ ꝑ hoĩes demone re¬
pletos fiat. S gentiliũ rit diuinũ credidit
ab his discere ds̃ iubet: ne efficiam᷑ c̃ sortes
ipsoꝵ. ⁊ incurramꝰ in ea q̃ isaias dic̃. t̃ hu¬
miliabunt᷑ in t̾ra u̾ba tua. ⁊ sermones tu
sub t̾ra dimergent᷑: ⁊ erit uox tua sic̃ loq̃n¬
tis de t̾ra. ⁊ ad solũ uox tua infirmabit᷑. ꝓp

Expanded text:
tores nos fieri et discipulos daemonum. Neque vult, ut si quid volumus discere, discamus a daemonibus. Melius est enim ignorare quam a daenitus datur, sed magis ut mihi videtur per antiphrasim, id est, ex contrario, nomen accepit, quasi quae per homines daemone repletos fiat. Sed gentilium ritus divinum credit ab his discere Deus jubet, ne efficia mur consortes ipsorum, et incurramus in ea quae Isaias dicit: Et humiliantur in terram verba tua: et sermones tui sub terram demergentur; et erit vox tua sicut loquentis de terra, et ad solum vox tua infirmabitur . P
Abbreviated transcription (Latin):
& ex ibunt de manib ertioꝵ:⁊ affligent as¬
sirios. Citii int̾p̃tant᷑ plaga finis. hu gͦ
ne scłi impiis ueniet effugient. ipsi af¬
fligent assirios. ħ ẽ hii qͥb in agone pie¬
tatis possitis c̃teret satanan ds̃ sub pedes.
ipsi affligent assirios. demonũ scilicet gen¬
tẽ: Calcabunt nãq suꝑ serpentes ⁊ seorpi¬
ones. ⁊ suꝑ omnẽ urtutẽ inimiei. ⁊ affi¬
gent eos. ⁊ affligent hebreos. ⁊ ipsi parit᷑¬
ꝑibt̃. hebrei transeuntes int̾p̃tant᷑. Iste
g ipse ppłs etiã hebreus dr̃. qui transit
de egypto ad t̾rã repmissionis. de tenebs
tamine potit optine. qͥsi in agone positꝰ¬

Expanded text:
 Exibunt de manibus Citiorum, et affligent Assyrios. Citii interpretantur plaga finis. Hi ergne saeculi impiis veniet effugiunt, ipsi affligent Assyrios: hoc est, hi qui in agone pietatis positi conterent Satanam sub pedibus, ipsi affligent Assyrios, daemonum scilicet gentem. Calcabunt namque super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici; et affligent Hebraeostranseuntes interpretantur. Iste ergo ipse populus etiam Hebraeus dicitur, quia transit de Aegypto ad terram repromissionis, de tenebritamine poterit obtinere, quasi in agone poti
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩã requirentes eũ qͥ natꝰ ẽ regẽ is¬
rł. ⁊ reꝑtũ oblatis munerib adoraue¬
rt̃.S mouet me qd̃ de ipsa stella pos
magos usq beth leẽ: ⁊ ueniens steterit
supra uͥ erat puer. ultra ñ sit dicꝰtũ qr
discesserit inde uł euanuerit. aut ab¬
sumpta sit: aut aliqͥd omĩno de hoc
narratio eugłica designauerit. S ħ tm¬
mͦ dixerit qr uenit ⁊ stetit supͣ uͥ erat
puer. Ne forte gͦ sic̃ tẽpore baptismi bap

Expanded text:
 requirentes eum qui natus est regem Israel; et repertum oblatis muneribus adoraverunt. Sed movet me quod ipsa stella postmagos usque ad Bethlehem, et veniens steterit supra ubi erat puer , ultra non sit dictum, quia vel discesserit inde vel evanuerit, aut assumpta sit, aut aliquid omnino de hoc narratio evangelica designaverit, sed hoc tantum dixerit, quia venit et stetit supra ubi erat puer. Ne forte ergo s
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ his quib datꝰ fuerit flumina de ue¬
tre eoꝵ ꝓcedant: ⁊ ds̃ patͣ dicat. me de¬
reliquert̃ fontẽ aquȩ uiuȩ. ex qͦ scili¬
cet fonte flumina ista ꝓcedunt. Ilis gͥ
inundata fluminib tab̾nacła isrł. ftui
sic̃ st̃ illa q̃ fixit dñs. S intentũ for¬
tassis potert᷑ mouere auditorẽ. qd̾ du¬
as quasdã species tab̾naculoꝵ p̃sens
sermo cõmemorat. Ait enĩ. Quã bonȩ
domꝰ tue iacob. tab̃nacula tua isrł.
ut nemora umbrantia. ⁊ ut parady¬
si suꝑ flumina. Et rursũ tab̾nacula

Expanded text:
sed et his quibus datus fuerit, flumina de ventre eorum procedant, et Deus Pater dicat: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, ex quo scilicet fonte, flumina ista procedunt. His ergo mundata fluminibus tabernacula Israel, sunt sicut illa, quae fixit Dominus. Sed intentum fortassis movere poterunt auditorem, quod duas quasdam species tabernaculorum praesens sermo commemorat. Ait enim: Quam bonae domus tuae, Jacob! Tabernacula tua, Israel; ut nemora umbrantia, et ut paradisi super flumi
Abbreviated transcription (Latin):
ũ mͥ uidet᷑ requirere. in scripturis diuinis.
quib in locis uł qͦ in tẽpore nom̃ amalech.
seriptũ sit. quoue ex gene̾ gens ista descen¬
dat. faciliꝰ enĩ qd̾ querit᷑ agnoscit᷑. si ex plu¬
rib locis q̃ eadẽ scripta st̃ ꝓferant᷑. Igitur
in genesis lectione ubi qͥnq reges ẽuenert᷑
ut expugnarent quatuor reges qͥ regnabaĩs
in sodomis. pꝰt aliqͣnta ita refert᷑. Et reg̃s¬

Expanded text:
um mihi videtur requirere in Scripturis divinis, quibus in locis vel quo in tempore, nomen Amalec scriptum sit, quo vel ex genere gens ista descendat. Facilius enim quod quaeritur agnoscitur, si ex pluribus locis, quae de eadem scripta sunt, proferantur. Igitur in Genesis lectione, ubi quinque reges convenerunt ut expugnarent quatuor reges qui regnabant in Sodomis, post aliquanta ita refertur: Et ve
Abbreviated transcription (Latin):
dã uictoriȩ suȩ duẽ ⁊ spolia salutis repor¬
tat. sic̃ ⁊ in aliis de eo scriptũ ẽ qr ascẽ¬
dens in altũ captiuã duxͣ captiuitatem:
captiuitatẽ scilicet illã humani gnis
quã diabolus ad ꝑditionẽ oeꝑat. iste rur
citł eiꝰ alligatus. ut ego dici merear uin
sdom idem ẽ. qͥ ⁊ esau. hic scdđm hystoriã
quidẽ inimicꝰ ẽ isrł. s in aduentu inqͥt
api etiã ipse hereditas eiꝰ erit. ħẽ reci¬
piet᷑ ad fidẽ. nec excludet᷑ ab heredita
spũi. ꝑ resurrectionis spẽ etiã ipsa ad he¬
reditatẽ ꝑueniet. Non enĩ sola anima.
s ⁊ caro q̃ aliqñ fuerat inimica. ꝑ obedi¬
tura in hereditatis societatẽ uocabit᷑.
cũ isrł anima uidelicet facꝰta fuerit in
uirtute .⁊ decent᷑ fuerit repleta uirtu¬
tib. Si enĩ aĩa ñ ueniat ad uirtutes. sd
in ignauia ꝑ seueret: nec caro ad heredi¬
tate᷑ ueniet: s ad uidiciũ illiꝰ qͥ potest
⁊ aĩam ⁊ corpus ꝑdere in gehennam.¬

Expanded text:
dam victoriae suae ducit, et spolia salutis reportat: sicut et in aliis de eo scriptum est, quia ascendens in altum, captivam duxit captivitatem . Captivitatem scilicet illam humani generis, quam diabolus ad perditionem ceperat, iste rursvinculis alligatus, ut et ego dici merear vincEdom idem est qui et Esau. Hic secundum historiam quidem inimicus est Israel, sed in adventu, inquit, Christi etiam ipse haereditas ejus erit: hoc est recipietur ad fidem, nec excludetur ab haereditspiritui per resurrectionis spem, etiam ipsa ad haereditatem veniet. Non enim sola anima, sed et caro, quae aliquando fuerat inimica, per obeditura, in haereditatis societatem vocabitur, cum Israel anima videlicet facta fuerit in virtute, et decenter fuerit repleta virtutibus. Si enim anima non veniat ad virtutes, sed in ignavia perseveret, nec caro ad haereditatem veniet, sed ad judicium illius, qui potest animam et corpus perdere in gehennam
Abbreviated transcription (Latin):
sitã reportauit. ⁊ illi numero qͥ in suꝑiori¬
b saluus manebat adunxit. Iste gͦ assur
qͥ in fine omiũ dr̃ ꝑiturus. nescio si aliqͣn
aut queri possit aut inueniri. Perit enim
ñ errore. s iudicio: nec lapsu motꝰ s ꝑseue¬

Expanded text:
rtavit, et illi numero, qui in superioribus salvus manebat, adjunxit. Iste autem Assur, qui in fine omnium dicitur periturus, nescio aliquando aut quaeri possit, aut inveniri. Perit ergo non errore, sed judicio; nec lapsu motus, sed perseve
Abbreviated transcription (Latin):
mor. dux sophar. dux cenes. dux chore. dux
gothom. dux amalech. Hic gͥ amalech fuit
filiꝰ elifas pͥmogeniti filii esau. natꝰ ex c̃eu¬
bina noĩe thamina. S redeamꝰ ad pͥmã de.
amalech cõmemorationẽ. uͥ hi qͥ reu̾si st̃ &
uenert̃ ad fontẽ iudicii qͥ uocat᷑ cades. in¬
tͣficiunt om̃s pͥncipes amalech. Tades enĩ¬

Expanded text:
dux Sephu, dux Cenez, dux Chore, dux Gathan, dux Amalec . Hic ergo Amalec, filius fuit Eliphaz primogeniti filii Esau, natus ex concubina nomine Thamna. Sed redeamus ad primam de Amalech commemorationem, ubi qui reversi sunt et venerunt ad fontem judicii, qui vocatur Cades, interficient omnes p
Abbreviated transcription (Latin):
la ex iacob. ꝑdet liberatũ de ciuitate.
slon in ħ solũ s in omĩ pȩne ꝓpħico
stilo q̃ dicunt᷑. iuoluto satis ⁊ obseuro
sermone dicunt᷑. Non enĩ placuit spũ¬
scõ. qͥ de his seribi uoluit. ut palã ħ
lice haberi uideant᷑. sermonũ tamen
obscuritate recondita in axchanis. ⁊ in
secretis obtecta seruent᷑ Eit nc̃ gͦ qd ait
ꝑdet lib̾atũ de ciuitate. nͥ ad c̃suetudi¬
nẽ ꝓpħicã respicias. de qua dr̃ oĩs ꝓphe
tia ñ potest ꝓpͥa absolutione cͣstare.
ualde difficilis uidebit᷑ intellectas. m̃¬
uideam̃
m̃ si forte ħ mͦ poterit explanari. Csi
substantiã patris. qͥ accessit inquit ad qͥn¬
dã pͥmariũ ciuitatis. in illa regione: a qͦ
Et ħ gͦ ciuitas cuiꝰ ille pͥmariꝰ erat. mundꝰ
hic intelligit᷑. Igit᷑ de hac cuiitate lib̾at ũ¬

Expanded text:
 et perdet liberatum de civitate. Nec in hoc solum, sed in omni pene prophetico stylo quae dicuntur, involuto satis et obscuro sermone dicuntur. Non enim sanctos sprevit, qui de his scribi voluit, ut palam halice habere videantur, sermonum tamen obscuritate condita in arcanis, et in secretis obtecta serventur. Et nunc ergo quod ait, perdet liberatum de civitate, nisi ad consuetudinem propheticam respicias de test propria absolutione constare , valde difficilis videbitur intellectus. Videamus tamen, si forte hoc modo poterit explanari. Civisubstantiam patris, quia accessit, inquit, ad quemdam primarium civitatis in regione illa, a quo Et haec ergo civitas cujus ille primarius erat, mundus hic intelligitur. Igitur de hac civitate liberatu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ parabolã loqͥ drͣ balaã. legenti meu¬
tit pudorẽ. ne qͥd in his q̃ dicunt᷑ nõ
quasi in parabola s sed̾m litterã dic¬
t̃ putet. Ait gͦ. Ooqͥs uiuet. cũ ħ fece¬
rit ds̃: hic uitã ñ hanc cõmunẽ. s illã

Expanded text:
per parabolam loqui dicitur Balaam, legenti incutit pudorem, ne quid in his quae dicuntur, non quasi in parabola, sed secundum litteram dictum putet. Ait ergo: O quis vivet cum fecerit haec Deus? Hic vitam non hanc co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eũ ⁊ mansisse in eo. ita accipimꝰ qd̃
nũquã ab eo recesserit sp̃c dĩ. ita ⁊
stellã qͣ uenit ⁊ stetit suꝑ eũ accipi¬
endũ puto. qđ sic steterit suꝑ eũ ut
nũquã inde demota sit: ⁊ idõ dĩtatis eiꝰ
indiciũ illã stellã fuisse opinor. Unde ⁊

Expanded text:
d nunquam ab eo recesserit Spiritus Dei: ita et stellam, quae venit et stetit super eum, accipiendum puto, quod sic steterit super eum, ut nunquam inde mota sit, et ideo deitatis ejus indicium illam stellam fuisse opinor. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibt̃. ñ ita accipiendũ ẽ qͣsi parit᷑ eũ he¬
breis ꝑibt᷑ ⁊ assyris. s parit᷑ dẽ statom
eũ s fecerint ut hebreos afflxerint etiã
ipsi ꝑibunt. Parit᷑ enĩ grecus sermo pro
statim ponit. Nic erit gͦ finis omiũe ut ce
assur eii tradebant᷑ hi qͥ delinquebant.
ex ppło dĩ. u in interitũ carnis uta sps
sallus fieret. uł ut discerent ñ blasphe¬
mare: ꝑibit etiã ipse ab eo qͥ potestatẽ¬

Expanded text:
t, non ita accipiendum est, quasi pariter cum Hebraeis peribunt et Assyrii; sed pariter, id est, statim ut haec fecerint, ut Hebraeos afflixerint, etiam ipsi peribunt. Pariter enim Graecus sermo pro statim ponit. Hic ergo erit finis omnium ut et Assur, cui credebantur hi qui delinquebant ex populo Dei, vel in interitum carnis, et spiritus salvus fiat, vel ut discerent non blasphemare. Peribit eni
Abbreviated transcription (Latin):
uitã ex eis c̃sequim᷑. uulneratoꝵ sangui¬
nẽ bibunꝰ. Non gͦ inquit dormiet. donee
comedat p̾dã. Iste enĩ ppłs qͥ catulo leo¬
nis uł leoni cõparat᷑. ñ quiescet ñ dor¬
miet: donec rapiat p̃dã idẽ donec diripi¬
at regnũ cȩloꝵ: qr a dieb ioħis regnũ.
celoꝵ iuim patit᷑. ⁊ uim facientes diripi¬
unt illd. Ut aut̃ euidentiꝰ agnoscas ħ

Expanded text:
vitam ex eis consequimur, vulneratorum sanguinem bibimus. Non ergo, inquit, dormiet, donec comedat praedam. Iste enim populus, qui catulo leonis vel leoni comparatur, non quiescet nec dormiet, donec rapiat praedam, id est, donec diripiat regnum coelorum: quia a diebus Joannis regnum coelorum vim patitur, et vim facientes diripiunt illud . Ut autem evi
Abbreviated transcription (Latin):
declinari ad malũ. relegamꝰ ea qͣ in dani¬
ele scripta st̃ de ipso daniele ⁊ trib ami¬
cis eiꝰ qͣs nabuc hodonosor rex trib annis
erudiendos tradidit. uolens eos in sua
id ẽ patria babylonioꝵ sapientia seientis¬
simos fieri. Ibi gͦ seriptũ ẽ. qr dedit eis¬
in om̃i arte grãmatica. ⁊ danieli dedit¬

Expanded text:
constitui tibi . Relegamus ea quae in Daniele scripta sunt, de ipso Daniele et tribus amicis ejus, quos Nabuchodonosor rex tribus annis erudiendos tradidit, volens eos in sua, id est patria Babyloniorum sapientia scientissimos fieri. Ibi ergo scriptum est: Dedit, iin omni arte grammatica; et, Daniel
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ amalech. certũ ẽ qr nullo pacꝰto
ad illũ qͥ tẽ erat in carne amalech refer¬
ri possit. Neq enĩ pͥmꝰ erat antiquitatis.
origine. s ad inuisibilẽ amalech meliꝰ:
refert᷑. qr declinando pͦpłos adõ. ⁊ faci¬
endo gentiles ex dĩ cultorib. amalech no¬
minat᷑. Et idõ recte initiũ gentiũ dr̃.
qͣsi tał quȩdã uirtꝰ contraria ꝗͣ pͥma in¬
itiũ dederit. ut hoĩes gentiles fierent.
mutando głam incorruptibił dĩ. in simi¬
litudines imaginis corruptibił hoĩs. ⁊
uoluerũ. ⁊ quadrupedũ. ⁊ serpentium.¬

Expanded text:
gentium Amalec, certum est, quia nullo pacto ad illum qui tunc erat in carne Amalec, referri possit. Neque enim primus erat antiquitatis origine, sed ad invisibilem Amalech melius referetur, qui declinando populos a Deo, et faciendo gentiles, ex Dei cultoribus Amalec nominatur. Et inde recte initium gentium dicitur, quasi talis quaedam virtus contraria quae prima initium dederit, ut homines gentiles fierent, mutando gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et volucrum, et quadrupedum,
Abbreviated transcription (Latin):
assyrii captiuũ te ducent. Widet᷑ mͥ. qd̃
eͣ enĩ. eui ⁊ in suꝑiorib saul dicebat. Dis¬
cede e medio amalech ⁊ nͣ ꝑcutiã te: qͥa
fecisti miscdiam cũ ascendet de ȩgypto.
De ħ gͦ ⁊ nc̃ dr̃ qr ualida sit habitatio eiꝰ
si ponat nidũ suũ in petra. Petra xp̃cẽ
tutiȩ. Beor pat̾ ẽ balaã. qͥ potest accipi
bat astutia. Nã si ħ fuerit nihil ei ꝓde¬

Expanded text:
Assyrii captivum te ducent. Videtur mihi quod est enim cui in superioribus dicebat Saul: Discede de medio Amalec, et non percutiam te, quia tu fecisti mi nunc dicitur, quia valida sit habitatio ejus, si ponat nidum suum in petra. Petra Christututiae. Beor pater est Balaam, qui potest accipi mscribat astutia. Nam si hoc fuerit, nihil ei prode
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sepe ad memetipsũ reqͥrens. nullũ po
tui inuenire exitũ sententiȩ. si ħ qd̾ ait
c̃siliũ do tͥ cõmuni ⁊ usitato more dicty
putemꝰ. s illd̾ magis uidi ẽẽ c̃ueniens qd
ait ẽsiliũ tͥ do. ut ita dixisse intelligat᷑.
Consiliũ duinũ qd̃ in nouissimis dieb

Expanded text:
eipsum requirens, nullum puto exitum invenire sententiae. Sed hoc quod ait, consilium tibi do, communi et usitato more dictum putemus. Sed illud magis vidi esse conveniens, quod ait, consilium tibi do, ut ita dixisse intelligatur: Consilium divinum, quod in novissimis diebus
Abbreviated transcription (Latin):
dit in his qr ⁊ balach intellexerit. ñ iã de¬
monũ ministerio decipi balaã. s dĩ uir¬
tute ad meliora transferri: ⁊ idõ dic̃ dñs
fraucauit te honore. S ħ qͣ plana st̃ tͣns¬
currentes. ad sequentia ueniamꝰ. Et¬
tiis tuis qͦs misisti ad me loquutꝰ sũ diz¬
c̃s. si mͥ dederit balach plenã domũ suã:
argento ⁊ auro. ñ pot̾o transg̾di u̾bũ

Expanded text:
ditur in his, quia et Balac intelligerit non jam daemonum ministerio decipi Balaam, sed Dei virtute ad meliora transferri: et ideo dicit, Dominus privavit te honore. Sed haec quae plana sunt transcurrentes, ad sequentia veniamus. Restiis tuis quos misisti ad me dixi: Si dederit mihi Balac plenam domum suam argenti et auri, n
Abbreviated transcription (Latin):
laborabant pꝰt te: tu aũ esuriebas ⁊ labo¬
radas ⁊ ñ timusti dm̃. Obserua gͦ ⁊ in his
qm amalech obstitit isrł in uia. s tam̃ ñ
potuit. caput eiꝰ abscidere. nͥ caudã tãtũ.
de eos potuit optine qͥ retro positi eranͭ.
qͥ tiltimi sequebant᷑. nec ea q̃ retro erant
obluuiscentes. extendebant se ad ea q̃ man¬
te st̃. Et idõ puto qr dñs p̃cipiebat in eũ¬
głiis dic̃s. Nemo mittens manũ suã ad ara¬
trũ. ⁊ ret᷑ aspiciens aptus ẽ regnodĩ. Et
merito. Si enĩ ret᷑ quis inuentꝰ fuerit in
cauda. abscidet eũ amalech. S ⁊ aliã ad¬

Expanded text:
laborant post te. Tu autem esuriebas et laborabas, et non timuit Deum . Observa ergo et hic quomodo Amalec obstitit Israeli in via, sed tamen non potuit caput ejus abscindere, nisi caudam tantum, id est, in eos potuit obtinere, qui retro positi erant, qui ultimi sequebantur; nec ea quae retro erant obliviscuntur, extendebant se ad ea quae inante sunt. Et ideo puto, quia Dominus praecipiebat in Evangeliis dicens: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et retro respiciens, aptus est regno Dei . Et merito. Si enim retro quis intuens fuerit, in cauda abscindet eum Amalec. Quod ait,
Abbreviated transcription (Latin):
ut leo. ⁊ ut catulus leonis. Qͥs exeitabit
eũ  Reqͥeuit ut leo. cũ in cruce positꝰ
pͥncipatꝰ ⁊ potestates exuit : ⁊ triũpha¬
uit eas in ligno crucis. Ut catulus aut̃
leonis: cũ resurgit a sõno mortis. Qd̃ aũ
test adhuc ⁊ ꝓptͣ hoc intelligi ut in

Expanded text:
ut leo, et ut catulus leonis; quis excitavit eum? Requievit ut leo, cum in cruce positus, principatus et potestates exuit, et triumphavit eas in ligno crucis. Ut catulus autem leonis, cum resurgeret a somno mortis. Quod autem test adhuc intelligi, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
telligi de balaã. ut sciat scientiã excelsi.
lũ mitteret corã filiis isrł ut manduca
enĩ paulus dixerit audisse se u̾ba mne¬
fessus hab̾e se scientiã excelsi. fropt̃ qd̾
diligentiꝰ intendamꝰ. si forte dignũ aliqͥd
uolumina hab̾i solet ⁊ ȩccłiasticꝰ dici.
apͣ g̃cos uͦ sapientia iħu filii sirach ap¬
pellat᷑. scriptũ ẽ. Oĩs sapientia a dõẽ.¬

Expanded text:
telligi de Balaam ut sciat scientiam Excelsi, lum mitteret coram filiis Israel, ut manducarlsi: quamvis Paulus dixerit, audisse se verba, inefessus habere scientiam Excelsi. Propter quod diligentius intendamus, si forte dignum aliquid monis volumina haberi solet, et Ecclesiasticus dici, apud Graecos vero Sapientia Jesu filii Sirach appellatur, scriptum est: Omnis sapientia a De