comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ caritas: ñ quałcũq ẽ. Nã et male iuuentes
irreciunt᷑ sibi societate ꝑditȩ conscientiȩ: et di-¬
cunt᷑ amare se. nolle discedere ab inaucẽ sius col-¬
locutionibꝰ conciliari. desidare se absentes. gau-¬
dere ad p̃sentiã suã. Amor iste: tartareus ẽ. Uis¬
cũ habet qđ̃ cleiciat in ꝓfundũ ñ pennas qͥb le¬
uet in celũ.Iuȩ ẽ. autẽ caritas. ut acet̃is quȩ ap¬¬
pellant᷑ caricates segreget᷑ et distinguat᷑: Ea quȩ
ita sius qͥbꝰdã t̃minis circũscripta cũ sit diuinita¬
dici. aut poss aut debent. Ergo hic plenitudo le-¬
gis caritas. Querebas forte quȩ caritas. qualis cari-¬
tas. Audis alioloco. Finis p̃cepti ẽ. caritas de corde
puro. Iã uidete. utrũ int̾ se habeant latrones ca-¬
ritatẽ de corde puro. Purũ cor in caritate: hoc. ẽ
qͣndo diligis hominẽ scđm d̾m: qi et teipsũ sic de¬
bes diligere ut ñ erret regula. Diliges ꝓximũ tu¬

Expanded text:
n qualiscumque est. Nam et male viventes irretiuntur sibi societate perditae conscientiae, et dicuntur amare se, nolle discedere ab invicem, suis collocutionibus conciliari, desiderare se absentes, gaudere ad praesentiam suam. Amor iste tartareus est: viscum habet, quo dejiciat in profundum; non pennas, quibus levet in coelum. Quae est autem charitas, ut a caeteris quae appellantur charitates, segregetur et distinguatur? Ea quae ita suis quibusdam terminis circumscripta, cum sit divinitadici aut possunt, aut debent. Ergo hic, «Plenitudo legis charitas.» Quaerebas forte, quae charitas? qualis charitas? Audis alio loco: «Finis praecepti est charitas de corde puro.» Jam videte utrum inter se latrones habeant charitatem de puro corde. Purum cor in charitate hoc est, quando diligis hominem secundum Deum; quia et teipsum sic debes diligere, ut non erret regula, «Diliges proximum tu
Abbreviated transcription (Latin):
ritate corporis sui ꝗͣuis esset ipse sine peccato di
efferre. et xp̃m falsitatis arguere : fatere gͦ o mẽ¬
brũ: qđ de te ꝓnunciauit caput tuũ. Qđ ut fa-¬
team᷑ qđ ut faciamꝰ nec nos iustificemꝰ ante con-¬

Expanded text:
ritate corporis sui, quamvis esset ipse sine peccato, diritate corporis sui, quamvis esset ipse sine peccato, diefferre, et Christum falsitatis arguere? Fatere ergo, o membrum, quod pro te pronuntiavit caput tuum. Quod ut fateamur, quod ut faciamus, nec nos justificem
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s. ut qͥd me dereliqͥsti: Illud gͦ ẽ sacrificiũ uesꝑ¬¬
tinũ: passio dñi erux dñi. oblatio uictimȩ saluta.¬
ris: holocaustũ acceptũ deo. Illud sacrificiũ uesꝑ.¬
tinũ: fec̃ in resurrectione minꝰ matutinũ. Oratio
gͦ pure directa de corde fideli: canꝗ̃ de ara scã
sungit incensũ. Pehil delectabilꝰ ẽ odori dñ. Sic
ut ult᷑ ñ seruiamꝰ peccato. Inde et in ipso psalmo
ctoꝵ meoꝵ. Iuoꝵ delictoꝵ si caput attendas: Et
tam̃ eiꝰ fuisse uocẽ: in psalmo ipse testatꝰ ẽ. In eruce
ipsa ũba dix̃ ipsũ ũsũ ꝓnunciauit. Non ẽ relictꝰ
humanȩ coniecturȩ locꝰ nullꝰ negandi aditꝰ qͣli¬
cũq xp̃iano. Qđ legiꝰ in psalmo. hoc audio a dño.
In ipso etiã psalmo agnosco. qđ in euangło lego.
foder̃ manꝰ meas et pedes: dinumerauer̃ om̃ia os¬
sa mea. Ipsi uͦ considauer̃ et conspexer̃ me: diuise¬
r̃ sibi uestim̃ta mea. et suꝑ uestẽ meã miser̃ sortẽ.

Expanded text:
d me dereliquisti» ? Illud ergo est sacrificium vespertinum, passio Domini, crux Domini, oblatio victimae salutaris, holocaustum acceptum Deo. Illud sacrificium vespertinum fecit in resurrectione munus matutinum. Oratio ergo pure directa de corde fideli, tanquam de ara sancta surgit incensum. Nihil est delectabilius odore Domini: sic ut ultra non serviamus peccato» . Inde et in ipso psalmo ctorum meorum.» Quorum delictorum, si caput attendas? Et tamen ejus fuisse vocem in psalmo, ipse testatus est in cruce, ipsa verba dixit, ipsum versum pronuntiavit. Non est relictus humanae conjecturae locus, nullus negandi aditus qualicumque christiano. Quod lego in psalmo, hoc audio a Domino. In ipso etiam psalmo agnosco quod in Evangelio lego: «Foderunt manus meas, et pedes; dinumeraverunt omnia ossa mea. Ipsi vero consideraverunt, et conspexerunt me; diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem» .
Abbreviated transcription (Latin):
fensio: Non solũ indoctoꝵ: sed etiã doctoꝵ. Se.¬
dent et cõputant sidera. int̃ualla. cursus. uolu¬
bilitates. statꝰ motꝰ intendunt. describunt. con-¬
iciunt. Docti magni uident᷑. Totũ hoc doctũ et
magnũ. defensio peccati ẽ. Eris adult̃: qr sic ha.
bes uenerẽ. Eris homicida: qr sic habes martem.¬

Expanded text:
est? Non solum indoctorum, sed etiam doctorum. Sedent, et computant sidera; intervalla, cursus, volubilitates, status, motus intendunt, describunt, conjiciunt. Docti, magni videntur. Totum hoc doctum et magnum, defensio peccati est. Eris adulter, quia sic habes habes Venere
Abbreviated transcription (Latin):
Si nusꝗ̃ aꝑta esset: ñ te pasceret. Sinusꝗͣ occulta:
ñ te exerceret. Hȩc caritas clamat de corde priro.
de corde caliũ in his ũbis quał hic mͦ orat: Et
et putabit parũ intelligens temere me dixisse.
de illo in qͦ solo ñ ẽ. inuentũ peccatũ. qͥ solꝰ ue.¬
rissime dicere potuit. ecce uenit pͥnceps mundi
huiꝰ et in me nichil inueniet. id ẽ. nullã culpã nul¬
lũ reatũ qͥ solꝰ qđ ñ rapuit exsoluebat. qͥ solꝰ inno¬¬
centẽ sanguinẽ fudit. filiꝰ dĩ unicus carnẽ accipi-¬
ens. ñ qͣ ipse minueret᷑ sed qua nos augeret: qͦmͦ
gͦ de ista ꝑsona recte accipit᷑ pone dñe custodiã
orimeo. et ostiũ circũstantiȩ circa labia mea.
ut ñ declines cor meũ in ũba maligna. ad excusan-¬
das excusationes in peccatis: Manifestissime qͥppe
ẽ sensusiste. Custodi dñe os meũ ianua qͦdã et
ostio p̃cepti tui: ut in ũba maligna ñ declinet᷑
cormeũ. Iuȩ ũba maligna: Qbꝰ excusant᷑ pecca-¬

Expanded text:
Si nusquam aperta esset, non te pasceret: si nusquam occulta, non te exerceret. Haec charitas clamat de corde puro, de corde talium in his verbis, qualis hic modo orat. Et et putabit parum intelligens temere me dixisse Cde illo in quo solo non est inventum peccatum, qui solus verissime dicere potuit, «Ecce venit princeps mundi hulum reatum; qui solus, quod non rapuit, exsolvebat ; qui solus innocentem sanguinem fudit, Filius Dei unicus carnem accipiens, non qua ipse minueretur, sed qua nos augeret: quomodo ergo de ista persona recte accipitur, «Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium continentiae circum labia mea, ut non declines cor meum in verba maligna ad excusandas excusationes in peccatis?» Manifestissime quippe iste est sensus: Custodi, Domine, os meum janua quadam et ostio praecepti tui, ut in verba maligna non declinetur cor meum. Quae verba maligna? Quibus excusantur pecca
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ in xp̃o. intꝰ in int̾iore homine nr̃o. qr ibi ꝑfidẽ
habitare dignat᷑. Non enĩ absens ẽ a nob̾ et ñ ẽ. cui
dicamꝰ cũ ipse dicat. ecce ego uobcũ sũ. usq ad con-¬
sũmationẽ scl̃i. Dicamꝰ gͦ illi et nos: qm̃ uocẽ eiꝰ in
hoc psalmo accepimꝰ. Uoxenĩ eiꝰ ẽ. qđ nemonegat:
eleuatio manuũ mearũ sacrificiũ uesꝑtinũ. Dic
gͦ consequent. Fone dñe custodiã orimeo. et ho¬
stuã continentiẽ cucũ labia mea: ut ñ declines
cor meũ in ũba malitiȩ ad excusandas excusatio¬
nes in peccatis Iuare sic oras dñe: Quȩ peccata
excusaturuses : Respondet. Cũ unꝰ ex m̃bris
meis sic orat. ego sic oro: sic̃ ibi respondi. cũ uni
ex minimis meis fecistis. mͥ fecistis. Cũ autẽ ñ fue

Expanded text:
re homine nostro, qui ibi per fidem habitare dignatur . Non enim absens est a nobis, et non est cui dicamus, cum ipse dicat: «Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi» . Dicamus ergo illi et nos, quoniam vocem ejus in hoc psalmo accepimus: ejus enim vox est, quod nemo negat, «Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum.» Dic ergo consequenter: «Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostcor meum in verba maligna, ad excusandas excusationes in peccatis.» Quare sic oras, Domine? quae peccata tua excusaturus es? Respondet, Cum unum ex membris meis sic orat, ego sic oro: sicut ibi respondit, «Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis.» 8. Cum autem non de
Abbreviated transcription (Latin):
cor meũ in u̾ba maligna. Qͥd ẽ. cor meũ: Cor
ȩxcłiȩ meȩ. corutiq corporis mei. Attendite illa
ũba ubi nob regula figit᷑: saule saule qͥd me ꝑse¬
queris: cũ ipsũ nemo tetigisset. Esuriui et cibastis
me: sitiui et potũ dedistis mͥ. &cȩtera. Et illi qͣn.¬
do te uidimꝰ esurientẽ aut sitientẽ : Et ille. Cũ
uni ex minimis meis fecistis : mͥ fecistis. Hȩc xp̃ianis
cito corrigentͤ. Sic̃ gͦ ibi dicturis iusti. dñe qͣndo te¬

Expanded text:
ba maligna.» Quid est, «cor meum?» Cor Ecclesiae meae, cor utique corporis mei. Verba illa attendite ubi nobis regula figitur, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? cum ipsum nemo tetigisset. «Esurivi, et cibastis me; sitivi, et potum dedistis mihi:» et caetera. Et illi: «Quando te vidimus esurientem aut sitientem?» Et ille: «Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis» . Haec Christianis cito corrigentur. Sicut ergo ibi dicturi sunt justi: Do
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ in m̃bris nr̃is loqͥ ñ potest nisi caput. Iã uͦ ca-¬
te: In angustia tͥ pedẽ aliqͥs calcat. calcas me diẽ
caput. Uulnerauit tͥ aliqͥs manũ: uulnerasti me
ehc̃caput. Caput cuũ nullꝰ tetigit sed loqͥt᷑ uni.¬
tas cõpaginis corporis tui. Om̃iũ m̃broꝵ tuoꝵ ꝑ
sonã illa quȩ incapite ẽ lingua suscepit: ipsa ꝓ
dm̃bꝰ ũbo fungit᷑. Sic gͦ audiamꝰ xp̃m loquentẽ:
sedunꝰ qͥsq agnoscat ibi uocẽ suã. tanꝗ̃ herens
in xp̃i corpore. Aliqͣndo enĩ dicturus ẽ uba in

Expanded text:
 in membris nostris non potest nisi caput: jam vero cate. In angusto tibi pedem aliquis calcat: Calcas me, dicit caput. Vulneravit tibi aliquis manum: Vulnerasti me, dicit caput. Caput tuum nullus tetigit, sed loquitur unitas compaginis corporis tui. Omnium membrorum tuorum personam illa, quae in capite est, lingua suscepit, ipsa pro omnibus verbo fungitur. Sic ergo audiamus Christum loquentem; sed unusquisque agnoscat ibi vocem suam, tanquam haerens in Christi corpore. Aliquando enim dicturus est verba in
Abbreviated transcription (Latin):
UDISTIS FR̃S ad monitionẽ et petitio¬
ut ds̃ aꝑiat nob̃ hostiũ ũbi ad loquendũ misteri¬
ũeiꝰ. ut manifestẽ illud sic̃ oportet me loqͥ. Hȩc
ũba: etiã mea deputare dignamini. In seripturis
ne ulescant. ad hoc querunt᷑ ut exerceant: ad hoc
aꝑiunt᷑ ut pascant. Psalmꝰ quẽ mͦ cantauimꝰ: in
multis sententiis subobscurꝰ ẽ. Cũ adiuuante dõ
ea quȩ dictas erui et exponi cȩꝑint: udebitis uos
hoc audire qđ iã noueratis. Sedidõ multiplicit̃
dictas: ut uarietas locutionis fastidiũ tolleret
cognituri estis. quã diliges dñm dm̃ tuũ ex toco
corde tuo et ex tota anima tua et ex tota m̃te
tua. et diliges ꝓximũ tuũ tanꝗ̃ ceipsũ : Sed ne pu¬

Expanded text:
udistis, fratres, admonitionem et petitiout Deus aperiat nobis ostium verbi ad loquendum mysterium ejus, ut manifestem illud, sicut oportet me loqui» . Haec verba etiam mea deputare dignemini. Sunt enim in Sne vilescant; ad hoc quaeruntur, ut exerceant; ad hoc aperiuntur, ut pascant. Psalmus quem modo cantavimus, in multis sententiis subobscurus est. Cum, adjuvante Domino, ea quae dicta sunt, erui et exponi coeperint, videbitis hoc vos audire quod jam noveratis. Sed ideo multipliciter dicta sunt, ut varietas locutionis fastidium tolleret cognituri estis, quam, «Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua;» et, «Dilig
Abbreviated transcription (Latin):
petrus fec̃. In illo qđ potest possũ. qr diuisus ñ
sũ. Qđ minꝰ possũ cõpacit᷑ mͥ. et qđ plus potest
congaudeo illi. Ipse dñs desuꝑ clamauit ꝓcor-¬
pore suo. Saule saule qͥd me ꝑsequeris: Et pp¬
sũ nemo tangebat: sed ꝓ corpore in t̾ra laboran¬
uiderit. sed congratulatꝰ fuerit canꝗͣ in uno
corpore cũ eo consticutꝰ: ꝑtinet ad eũ uox ista
psalmi. Dñẽ ñ ẽ. exaltatũ cor meũ neq in alcũ
elatis oculi mei: neq ingressus sũ in magnis neq
in mirabilibꝰ suꝑ me. Qđ enĩ excessit uires meas
ait ñ quesiui ñ ibi me extendi. nolui ibi magni¬
ficari. Nã exaltatio ista de abundantia grarũ.
ualde cim̃da ẽ: neqͥs de dono deisiꝑbiat. sel
magis seruet humilitatẽ: et faciat qđ scriptũ est.

Expanded text:
Petrus fecit: in illo quod potest possum, a quo divisus non sum; quod minus possum, compatitur mihi, et quod plus potest, congaudeo illi . Ipse Dominus desuper clamavit pro corpore suo, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? et ipsum nemo tangebat, sed pro corpore in terra laboraniderit, sed congratulatus fuerit tanquam in uno corpore cum eo constitutus, pertinet ad eum vox ista Psalmi, «Domine, non est exaltatum cor meum, neque in altum elati sunt oculi mei; neque ingressus sum in magnis, neque in mirabilibus super me.» Quod enim excessit vires meas, ait, non quaesivi, non ibi me extendi, nolui ibi magnificari. Nam ista exaltatio de abundantia gratiarum quam sit timenda, ne quis de dono Dei superbiat, sed ma
Abbreviated transcription (Latin):
ut auferret᷑ a me molestũ epithema qđ mͥ appo-¬
suerat: sed audio uocẽ medici. Et dix̃ mͥ. Suffic̃
tͥ grã mea. Nã uirtꝰ in infirmitate ꝑficit᷑. Ego
noui qͥd apposuerĩ ego noui unde egrotes. ego
it extolli magnitudine reuelationũ. nisi acci-¬
ꝑet angł̃m sachanȩ qͥ eũ colafiraret. qͥs de se põs¬
sit eẽ. securus: Tutiꝰ uidet᷑ ambulare. qͥ minꝰ acce-¬
pit. sed si ñ ꝑũse querat qđ recte ñ accepit. Iuerat
sine qͦ ñ potest. eẽ. in corpore xp̃i: aut sine qͦ male
ẽ. illi. Tutior ẽ. enĩ in corpore digitꝰ sanꝰ. quã lippi¬
ensoculus. Digitꝰ exigua quȩdã resẽ. Oculus ma-¬
gnifica. Multũ potest. Et tam̃ meliꝰ ẽ. digitũ eẽ. et
sanũ eẽ: quã oculũ eẽ. et ꝑturbari. lippire. excȩ-¬
cari. Nongͦ querat qͥsq incorpore xp̃i: nisi cari-¬
tatẽ. Scd̾m sanitatẽ habeat fidẽ. Exfide mundat᷑

Expanded text:
ut auferret a me molestum epithema quod mihi appout auferret a me molestum epithema quod mihi apposuerat. Sed audi vocem medici: «Et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur» . Ego novi quid apposuerim, ego novi unde aegrotes, ego it Paulus apostolus extolli magnitudine revelationum, nisi acciperet angelum satanae qui se colaphizaret; quis de se possit esse securus? Tutius videtur ambulare qui minus accepit, sed si non perverse quaerat quod recte non accepit: quaerat sine quo non potest esse in corpore Christi, aut sine quo male est illic. Tutior est enim in corpore digitus sanus, quam lippiens oculus. Digitus exigua quaedam res est; oculus magnifica, multum potest: et tamen melius est digitum esse et sanum esse, quam oculum esse et perturbari, lippire, excaecari. Non ergo quaerat quisque in corpore Christi nisi sanitatem. Secundum sanitatem habeat fidem; ex fid
Abbreviated transcription (Latin):
dẽptos sanguine dm̃: quẽ cũ seuiret effudit. Si se¬
sciret tantũ dãpnũ passurũ: ñ effunderet in t̾ra
sathanȩ quasi libent̃ ꝑmissus est colafirare apłm:
posuerat molestũ erat: infirmꝰ rogauit medicũ
ut auferret. qͦmͦ cũ medicus apponit uisceribꝰ a-¬
liqd forte epithema molestũ et ardens: inde tam̃
curandus ẽ. ille cuiꝰ uiscera tumebant. Cũ ille
ardere cȩꝑit et cruciari medicam̃to: rogat me¬
dicũ ut auferat. Medicꝰ autẽ consolat᷑. monet
patientiã: qr nouit quã sit utile qđ apposuit.
lta et apłs sequit᷑ et dic̃. Cũ dixisset datꝰ ẽ mͥsti¬
mulus carnis meȩ angłs sathanȩ qͥ me colafiret:
p̃dix̃ autẽ qͣre. Ne magnitudine reuelationũ
extollar: datꝰ ẽ mͥstimulus carnis meȩ angłs sa-¬
thanȩ qͥ me colafitet: pt̃ qđ t̃ dñm rogaui: ut¬
discederet a me. hoc ẽ. dicere. Rogaui medicũ.

Expanded text:
demptos sanguine Domini, quem cum saeviret effudit. Si demptos sanguine Domini, quem cum saeviret effudit. Si sciret tantum damnum se passurum, non funderet in terram satanae quasi libenter permissus est colaphizare Apostposuerat, molestum erat infirmo; rogavit medicum ut auferret. Quomodo cum medicus apponit visceribus aliquod forte epithema molestum et ardens, unde tamen curandus est ille cujus viscera tumebant; cum ille ardere coeperit et cruciari medicamento, rogat medicum ut auferat: medicus autem consolatur, monet eum patientiam, quia novit quam utile sit quod apposuit. Ita et Apostolus sequitur et dicit, cum dixisset, «Datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet.» Praedixit autem quare: «Ne magnitudine revelationum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Peum a me.» Hoc est dicere, Rogavi medicum,
Abbreviated transcription (Latin):
liugent magis ꝗͣ coapłoꝵ eiꝰ. Alii enĩ ñ scripser̃:
sed tantũ locutis in eccłia. Nã quȩ ꝓferunt᷑ ab
tur. nec acceptant᷑ ab ȩccłia. Alii autẽ qͥ scripse¬
r̃: nec tantũ nec tanta grã scripser̃. Cũ gͦ essec
magnȩ grẽ. et magna dona meruisset a deo. qͥd
dic̃ qͦdã loco : cłpt̃ magnitudinẽ inqͥt reuelatio-¬
lus sathanȩ qͥ me colafiret. Qͥdẽ. hoc fr̃s: Ne ex-¬
tolleret᷑ tanꝗ̃ iuuenis colafuabat᷑ tanꝗ̃ puer
Et a qͦ: Ab angło sathanȩ. Qͥd. ẽ hoc: Dolore qͦdã
corporis tradit᷑ exagitatꝰ uehem̃t̃. Dolores autẽ
corpoꝵ plerunq immittunt᷑ ab angłis sachanȩ.¬
ꝓbatꝰ ẽ. Permissus ẽ ad eũ tẽptandũ sathanas: et
ꝑcussit eũ uulnere: ut ũmibꝰ putresceret. Im¬
mundus enĩ ꝑmittebat᷑. sed sc̃s ꝓbabat᷑. Nescit
t̾rarũ. Ecce seuitia diaboli. Diabolo obfuit. nob̾
autẽ ꝓfuit. Seuiendo enĩ qͦs tenebat amisit. re¬

Expanded text:
orum ejus. Alii enim non scripserunt, sed tantum locuti sunt in Ecclesia: nam quae proferuntur ab tur, nec acceptantur ab Ecclesia. Alii autem qui scripserunt, nec tantum, nec tanta gratia scripserunt. Cum ergo esset magnae gratiae, et magna dona meruisset a Deo, quid dicit quodam loco? «Propter magnitudinem revelatiolus satanae, qui me colaphizet.» Quid est hoc, fratres? Ne extolleretur tanquam juvenis, colaphizabatur tanquam puer. Et a quo? Ab angelo satanae. Quid est hoc? Dolore quodam corporis traditur exagitatus vehementer: dolores autem corporum plerumque immittuntur ab angelis saprobatus est. Permissus est ad eum probandum satanas, et percussit eum vulnere, ut vermibus putresceret. Immundus enim permittebatur, sed sanctus probabatur . Nescit terrarum. Ecce saevitia diaboli diabolo obfuit, nobis autem profuit. Saeviendo enim, quos tenebat amisit, re
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. manꝰ nob̾ oꝑant᷑: manꝰ dicunt. oculi et
aures nobis uident et audiunt: oculi et aures
et manꝰ dicunt. pedes nob̾ ambulant: om̃ia in
uno corpore cũ oꝑant᷑. si sit ibi sanitas et c̃cor¬
dent m̃bra: gaudent sibi et congaudent. Et si
aliqͥd molestiȩ sit in aliqͦ m̃bro: ñ se deser:. sed
cõpatiunt᷑ sibi. Nũqͥd qr in corpore pesqͣsi lon
illi autẽ infra positi: quando forte pesspinã
calcauerit deser̃ oculi. et ñ sic̃ uidemꝰ totuo
corpꝰ contrahit᷑. et sedet homo. curuat᷑ spina
dorsi. ut querat᷑ spina quȩ hȩserat in planta :
Omia m̃bra qͥcqͥd poss̃ faciunt: ut de infimo
et exiguo loco spina quȩ inheserat educatur.

Expanded text:
dicunt, Manus nobis operantur; manus dicunt, Oculi et dicunt, Manus nobis operantur; manus dicunt, Oculi et aures nobis vident et audiunt: oculi et aures et manus dicunt, Pedes nobis ambulant: omnia in uno corpore cum operantur, si sit ibi sanitas et concordent membra, gaudent et congaudent sibi. Et si aliquid molestiae sit in aliquo membro, non se deserunt, sed compatiuntur sibiilli autem infra positi, quando forte pes spinam calcaverit, deserunt oculi; et non, sicut videmus, totum corpus contrahitur, et sedet homo, curvatur spina dorsi, ut quaeratur spina quae haesit in planta? Omnia membra quidquid possunt faciunt, ut de infimo et exiguo loco spina quae inhaeserat educatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. Emere uolebat: qđ uendere disponebat.
Et uere fr̃s mei qr talis ille erat. et sic intrauerat:
lȩ foras expulit malũ mercatorẽ. Sunt gͦ homi-¬
nes qͦs delectat miraculũ facere. et ab eis qͥ ꝓfece¬
r̃ in ȩccłia miraculũ exigunt: et ipsi qͥ quasi ꝓ-¬
fecisse sibi uident᷑. talia uolunt facere: et si ñ¬
iterũ caput pedibꝰ. opꝰ uob̃ ñ habeo. Si totũ corpꝰ
uidet. Res ambulat: ñ audit nec uidet: nec fac̃¬
qđ manꝰ. Sed in unocorpore si sit sanitas. et ñ
adũsũ se litigent m̃bra: et auris uidet in oculo:
et oculꝰ audit in aure. Nec obici potest auri qr ñ¬
uidet. ut dicat᷑ ei nichil es. minor es: nũqͥd uide¬
re et discernere potescolores qđ fac̃ oculus: Re-¬
spondet enĩ auris de pace corporis: et dic̃. Ibi
sũ ubi ẽ oculus. in eo corpore sũ. Inme ñ uideo:
millo cũ qͦ sũ uideo. ltacũ aurisdic̃. oculus mͥ
uidet: oculus dic̃ auris mͥ audit: oculi et aures

Expanded text:
dum; emere volebat quod vendere disponebat: et vere, fratres mei, quia talis ille erat, et sic intraverat alae expulit foras malum mercatorem . 6. Ergo sunt homines quos delectat miraculum facere, et ab eis qui profecerunt in Ecclesia miraculum exigunt; et ipsi qui quasi profecisse sibi videntur, talia volunt facere, iterum caput pedibus, Opus vobis non habeo. Si totum corpusvidet, quod manus. Sed in uno corpore si sit sanitas, et non adversus se litigent membra, et auris videt in oculo, et oculvidet, ut dicatur ei: Nihil es, minor es; numquid videre et discernere colores potes, quod facit oculus? Respondet enim auris de pace corporis, et dicit: Ibi sum ubi est oculus, in eo corpore sum; in me non video, in illo cum quo sum video. Ita cum auris dicit, Oculus mihi videt; oculus dicit, Auris mihi audit; oculi et aures
Abbreviated transcription (Latin):
Udit dñs qđ tẽptaret eos suꝑbia. ex potentia mi¬
raculoꝵ: et ille qͥ medicꝰ uenerat sanare tumores
nrõset ferre in firmitates nras. continuoait. No-
lite in hoc gaudere qr dȩmonia uob̃ subiectast:
sed gaudete qr nomina urã scriptas in cęlo. Non¬
om̃s xp̃iani boni demones eiciunt: om̃iũ tam̃no¬
mina scriptas in cęlo. Non eos uoluit gaudere
ex eo qd ꝓpͥũ habebant: sed ex eo qđ cũ cȩteris
gaudes et tu Intendat caritas ur̃a. Hullus fideł
habet spẽ: si nom̃ eiꝰ ñ ẽ scriptũ in cęlo. Om̃iũ fi.¬
deliũ qͥ diligunt xp̃m. qͥ ambulant humiliter
uiã eiꝰ ꝗͣ ipse donauit humił nomina scriptas
in cęlis. Cuiꝰ uis contẽptibilis in ȩccłia qͥ credit
eiꝰ scriptũ ẽ in cęlo. cuiꝰlibet quẽ contẽpnis. Et

Expanded text:
Dominus quod tentaret eos superbia ex potentia miraculorum; et ille qui medicus venerat sanare tumores nostros, et ferre infirmitates nostras, continuo ailite in hoc gaudere quia spiritus vobis subjecti sunt, sed gaudete quoniam nomina vestra scripta sunt in coelo. omnes christiani boni daemones ejiciunt; omnium tamen nomina scripta sunt in coelo. Non eos voluit gaudere ex eo quod proprium habebant, sed ex eo quod cum caeteris gaudes et tu. Intendat Charitas vestra. Nullus fidelis habet spem, si nomen ejus non est scriptum in coelo. Omnium fidelium qui di, quam ipse docuit humilis, nomina scripta sunt in coelo. Cujusvis contemptibilis in Ecclesia, qui credit en scriptum est in coelo; cujuslibet quem contemnis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
sic uidet᷑ et hic dixisse. Si ñ humilit̃ sentiebã: sed
exaltaui animã meã. Age qͣsi dicturꝰ ẽ Illud mͥ
contingat: qͦmͦ et ibi: si reddidi retribuentibꝰ mͥ
mala. contingat mͥ illud. Quid: Decidã merito
ab inimicis meis in anis. Sic et hic. Siñ humilit̾ sen¬
tiebã. sed ex altaui animã meã: quẽ ad modũ abla.

Expanded text:
e, «Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam.» Age; quasi dicturus esset, Illud mihi contingat. Quomodo et ibi, «Si reddidi retribuentibus mihi mala,» contingat mihi illud; quid? «Decidam merito ab inimicis meis inanis:» sic et hic, «Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam; quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
mortuũ : ñ illud querat. ne discordet in corpo.¬
re: qͦmͦ si auris querat uidere. discordare pocest.
Nã qđ ñ accepit: ñ potest facere. Sed si obiectũ¬
ei fuerit et dictũ. si iustꝰ esses resuscitares mortu
potest. ut plus ualeant sarm̃ta quã radix:
Quomꝰ autẽ qͦsi maiora uident᷑ fecisse illi quã
ille: Ad uocẽ dñi surrexer̃ mortui: ad ũbrã
transeuntis petri surrex̃ mortuus. Maiꝰ hoc ui¬
det᷑ quã illud. Sed xp̃ssine petro facere poce¬
nichil potestis facere. Cũ gͦ audierit homo qͥ ꝓ¬
fic̃ quasi obiectã calũpniã ab ignaris paganis.
ab hominibꝰ nescientibꝰ qͥd loquant᷑ in cõpage
corporis xp̃i respondeat et dicat. Qui dies ñ
es iustꝰ qr ñ facis miraculũ: posses et auridiaere.¬

Expanded text:
t, sed quaerat ne discordet in corpore; quomodo si auris quaerat videre, discordare potest. Nam quod non accepit, non potest facere. Sed si ei objectum fuerit et dictum: Si justus esses, resuscitares mortuupotest ut plus valeant sarmenta, quam radix? Quomodo autem quasi majora videntur fecisse illi, quam ille? Ad vocem Domini surrexerunt mortui, ad umbram transeuntis Petri surrexit mortuus . Majus hoc videtur, quam illud. Sed Christus facere sine«nihil potestis facere» . Cum ergo hoc audierit homo qui proficit, quasi objectam calumniam ab ignaris paganis, ab hominibus nescientibus quid loquantur; in compage corporis Christi respondeat et dicat: Qui dicis, Non es just
Abbreviated transcription (Latin):
tis oculimei. Neq ambulaui in magnis. neq
in mirabilibꝰ suꝑ me. Hoc planiꝰ dicat᷑. et audiat᷑.
Non fui suꝑbꝰ. nolui quasi mirabilibꝰ innotescere
hominibꝰ: et querere aliqͥd suꝑ uires meas. unde
me apud imꝑitos iactarẽ. Intendat caritas ur̃a.
Magna rescõm̃dat᷑. Quomͦ simon ille magus
in mirabilibꝰ ingredi uolebat suꝑ se ꝓptea plus
illũ delectauit potentia apłoꝵ quã iustitia xp̃i

Expanded text:
 neque in mirabilibus super me.» Hoc planius dicatur, et audiatur. Non fui superbus, nolui quasi in mirabilibus innotescere hominibus; nec quaesivi aliquid supra vires meas, unde me apud imperitos jactarem. Intendat Charitas vestra; magna res commendatur. Quomodo Simon ille magus in mirabilibus ingredi volebat super se, propterea plus illum delectavit pot
Abbreviated transcription (Latin):
adnectit᷑ fit restis longa. quoꝵ semitȩ praue. et
flexuosi gressus eoꝵ. Quo autẽ ualet ista restis nisi
ext̾ĩores: Meministis enĩ dictũ de qͦdã peccatore
in eugłio. Ligate ei manꝰ et pedes et ꝓicite eũ in
tenebras extĩores: ibi erit fletꝰ et stridor dentiuo
Non esset unde illi ligarent᷑ manꝰ et pedes nsi
ipse sibi restẽ fecisset. Unde et aꝑtissime alia loco
seriptũ ẽ. Funiculis peccatoꝵ suoꝵ unꝰqͥsq ẽstrin¬
git᷑. Quia gͦ de peccatis suis homines uapulant:
ideo dñs flagellũ de resticula fec̃. et inde exclu¬
sit de cẽplo om̃s qͥ sua querebant ñ quȩ iħuxp̃i.¬
I. huiꝰgͦ cẽpli uex ẽ in psalmo. In hoc tẽplo ut dixi
rogat᷑ ds̃ et exaudit in spũ et ueritate: ñ in illo
corporali. Nã illic ũbra erat: in qͣ demonstraretur
qđ uenturũ erat. Ideo illud iã cecidit. Cecidit gͦ
domꝰ orationis nr̃e : Absit. Illud enĩ cẽplũ qđ ceci-¬

Expanded text:
annectitur, fit restis longa. Quorum semitae pravae, et flexuosi gressus eorum . Quo valet autem ista restis, nisi ue in tenebras exteriores? Meministis enim dictum de quodam peccatore in Evangelio: «Ligate illi manus et pedes, et projicite illum in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium» . Non esset unde illi ligarentur manus et pedes, nisi ipse sibi restem fecisset. Unde apertissime alio loco scriptum est: «Criniculis peccatorum suorum unusquigo quia de peccatis suis homines vapulant, ideo Dominus flagellum de resticula fecit, et inde expulit de templo omnes qui sua quaerebant, non quae  ergo templi vox est in Psalmo. In hoc templo, ut dixi, rogatur Deus, et exaudit in spiritu et veritate; non in illo corporali. Nam illic umbra erat, in qua demonstraretur quod venturum erat: ideo illud jam cecidit. Cecidit ergo domus orationis nostrae? Absit. Non enim illud te
Abbreviated transcription (Latin):
hir: peccata uelut restẽ longã.Illi autẽ trahunt
peccata sic̃ restẽ longã: qͥ ad dunt peccata peccatis
Qui cũ fecerint unũ peccatũ ut cooꝑiant illud
faciunt alterũ. Quomꝰ enĩ ut restisfiat addit᷑ spar

Expanded text:
t vestem longam» . Illi autem trahunt t vestem longam» . Illi autem trahunt peccata sicut restem longam, qui addunt peccata peccatis; qui cum fecerint unum peccatum, ut cooperiant illud, faciunt alterum. Quomodo enim ut restis fiat, additur spar
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qđ estis uos om̃s qͥ credunt in xp̃m et sic cre¬
dunt ut diligant. hoc ẽ. enĩ credere in ap̃m di
credunt. tanꝗ̃ lapidesinui s̃. qͥbꝰ tẽplũ dei edifi¬
cat᷑: et tanquã ligna imputribilia. qͥbꝰ archa illa
cõpacta ẽ quȩ in diluino mergi ñ potuit. hoc au
dset paganis donauit. Nã et ipsi demones exauditis
ut irent in porcos. Exaudiri ad uitã ȩt̃nã aliud est.
Nec concedit᷑ nisiei qͥ in tẽplo dei orat. Ile autẽ in
in toto orbe t̾rarũ. Et ideo exaudit᷑. qi orat intẽplo.
Ipse enĩ orat in spũ et ueritate. qͥ orat in pace ȩccłiȩ
.ñ in illo tẽplo ubi figum erat. Scdm figurã em̃ dñs
exclusit de tẽplo homines illos qͥ sua querebant id ẽ¬
qͥ ꝓpt̃ uendendũ et em̃dũ ibant intẽplũ Siaut̃
figura erat illud tẽplũ. manifestũ ẽ qi et corpꝰrp̃i
tos uendentes et em̃tes id ẽ sua querentes ñ quȩ h̃u
xp̃i. Sed excludunt᷑ inde flagello resticulȩ. Restis e¬

Expanded text:
quod estis vos» ; omnes qui credunt in Christum, et sic credunt ut diligant. Hoc est enim credere in ChristumDei aedificatur ; et tanquam ligna imputribilia, ex quibus arca illa compacta est, quae in diluvio mergi non potuit . Hoc auDeus et Paganis donavit. Nam et ipsi daemones exauditi sunt, ut irent in porcos . Exaudiri ad vitam aeternam aliud est, nec conceditur nisi ei qui in templo Dei orat. Ille autem in in toto orbe terrarum: et ideo exauditur, qui orat in templo. Ipse enim orat in spiritu et veritate, qui orat in pace Ecclesiae; non in illo templo ubi figura erat . 2. Secundum figuram enim Dominus exclusit homines de templo, illos qui sua quaerebant, id est, propter vendendum et emendum ibant in templum. Si autem figura erat illud templum, manifestum est quia et corpus tos ementes et vendentes, id est sua quaerentes, non quae Jesu Christi . Sed excluduntur inde flagello resticulae. Restis e
Abbreviated transcription (Latin):
tiat hic uocẽ suã: et adiungat uocẽ cordis sui uo¬
cipsalmihuiꝰ. Tam̃ uox psalmi ñ tacet. Instruant᷑
qͥ possunt. immo qͥ uolunt: qͥ nolunt ñ impedi-¬
ant. Cõm̃det᷑ nob̃ humilitas. Inde cȩpit.
Unde ꝓbamꝰ qr sacrificiũ obtulit: Quia humili¬
tas cordis sacrificiũ ẽ. Dicit᷑ in alio psalmo. Im̃ si
uoluisses sacrificiũ dedissẽ utiq. Satis uolebat
facere deo ꝓ peccatis suis ꝓpitiare illũ uolebat.
ut accipet indulgentiã peccatoꝵ: et qͣsi querens
ctat᷑ dĩ. ñ accipit sacrificiũ. et sine sacrificio pla¬
catur: Si nullũ sacrificiũ ẽ: nullus sac̃dos Si au¬
tẽ habemꝰ sac̃dotẽ in celis qͥ ꝓ nob̾ int̾pellat patrẽ
intrauit enĩ in scã scõꝵ in int̾ĩora ueli. qͦ ñ int̾bat
sac̃dos infigura nisi semel in anno. sic̃ et dñs in
toto tẽpore semel oblatꝰ ẽ. ipse obtulit se. ipse sa

Expanded text:
tiat hic vocem suam, et adjungat vocem cordis sui votiat hic vocem suam, et adjungat vocem cordis sui voci psalmi hujus. Tamen vox psalmi hujus non tacet; instruantur qui possunt, imo qui volunt; qui nolunt, non impediant. Commendetur nobis humilitas; inde coepit. cor meum.» Sacrificium obtulit. ordis sacrificium est. Dicitur in alio psalmo, «Quoniam si voluisses sacrificium, dedissem utique.» Satis volebat facere Deo pro peccatis suis, propitiare illum volebat, ut acciperet indulgentiam peccatorum: et quasi quaerens on delectatur Deus, non accipit sacrificium, et sine sacrificio placatur? Si nullum sacrificium est, nullus sacerdos. Si autem habemus sacerdotem in coelis, qui pro nobis interpellat Patrem: Intravit enim in sancta sanctorum, in interiora veli, quo non intrabat sacerdos in figura nisi semel in anno, sicut et Dominus in toto tempore semel oblatus est. Ipse obtulit se, ipse sac
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ om̃ibꝰ gentibꝰ. Uosautẽ fecistis illã speluncã la-¬
tronũ. Nunqͥd illi qͥ uoluer̃ facere domũ dĩ spe-¬
luncã latronũ. fecer̃ ut rueret tẽplũ : Sic et illi
qͥmale uiuunt in eccłia catholica qͣntũ in ipsis ẽ.
domũ dei uolune facere speluncã latronũ: nec
ideo eũtunt tẽplũ. Ueniet enĩ tẽpꝰ: qͣndo de reste
peccatoꝵ suoꝵ foras mittant᷑. Hoc autẽ tẽplũ dĩ.
hoc corpꝰ xp̃i. hȩc congregatio fideliũ unã uocẽ
habet: et tanquã unꝰ homo cantat in psalmo. Eiꝰ
uocẽ iã in mulcis psalmis audiuimꝰ: audiamꝰ et
in isto. Si uolumꝰ: nr̃a uox ẽ. Si uolumꝰ aure au¬
dimꝰ cantantẽ: et corde cantamꝰ. Si autẽ nolumꝰ:
erimꝰ in illo tẽplo tanquã uendentes et em̃tes. id
ẽ. nr̃a querentes. Intramꝰ eccłiã: ñ ad ea quȩ pla-¬
cent oculis dei. Uiderit gͦ innumero ur̃o qͥs qͦmͦ
audiat: utrũ audiat et irrideat. utrũ audiat
et postponat: utrũ audiat et consonet. id ẽ. sen¬

Expanded text:
is eam speluncam latronum» . Numquid illi qui voluerunt facere domum Dei speluncam latronum, fecerunt ut rueret templum? Sic et illi qui male vivunt in Ecclesia catholica, quantum in ipsis est, domum Dei volunt facere speluncam latronum; nec ideo evertunt templum. Veniet enim tempus, quando de reste peccatorum suorum foras mittantur. Hoc autem templum Dei, hoc corpus Christi, haec congregatio fidelium unam vocem habet, et tanquam unus homo cantat in Psalmo. Ejus vocem jam in multis psalmis audivimus; audiamus et in isto. Si volumus, nostra vox est; si volumus, aure audimus cantantem, et nos corde cantamus. Si autem nolumus, erimus in illo templo tanquam ementes, et vendentes, id est, nostra quaerentes: intramus Ecclesiam, non ad ea quae placent oculis Dei. Viderit ergo in numero vestro quis quomodo audiat, utrum audiat et irrideat, utrum audiat et post se ponat, utrum audiat et consonet, id est, sen
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ effrarm fructificatio. Susceptio enĩ ad utrũq
referri potest: siue cũ suscipimꝰ xp̃m. siue cũ ipse
nos suscipit. qͥ ẽ. caput ȩccłiȩ. Et qdđ ĩbi ait. tribu¬
lantes nos: hic ait inimicos nr̃os. Utiq idẽ ipsi sunt
Ad monem̃ sane isto psalmo. eos titulos qͥ tanquã de
historia positi st̾ rectissime fieri. ut scđm ꝓpħiã in
Qͥd enĩ tã diũ sũ scđm historiã quã id qđ ẽ in citu¬
lo quinquagesumi sexti. in finẽ ne corrũpas ipsi da-¬
uid in tituli inscriptionẽ. cũ fugeret a facie saul in
speluncã et in titulo quinquagesimi noni. in finem
his qͥ immutabunt᷑ in tituli inscriptionẽ ipsi dauid
in doctrinã: cũ succendit mesopotamiã siriȩ et siri¬
ã sobal. et conuertit ioab et ꝑcussit in ualle sali¬
li inscriptionẽ. et ipsi dauid. et in finẽ: cȩtera ita di¬
uersa sunt. ut ille habeat humilitatẽ. dauid iste forti¬

Expanded text:
enim Ephraem Fructificatio. Susceptio autem ad utrumque enim Ephraem Fructificatio. Susceptio autem ad utrumque referri potest, sive cum suscipimus Christum, sive cum ipse nos suscipit, qui est caput Ecclesiae. Et quod ibi ait, «Tribulantes nos;» hic autem, «inimicos nostros:» utique iidem ipsi sunt. 2. Admonemur sane isto psalmo, eos titulos qui tanquam de historia positi sunt, rectissime fieri ut secundum prophetQuid enim tam diversum secundum historiam, quam id quod est in titulo quinquagesimi sexti, «In finem, ne corrumpas; ipsi David, in tituli inscriptionem, cum fugeret a facie Saül in speluncam:» et in his, qui inmutabuntur, in tituli inscriptione Dauid in doctrinam, cum succendit Mesopotamiam et Syriam Sobal, et conuertit Ioab et percussit uallem Salili inscriptionem,» et, «ipsi David,» et, «in finem;» caetera ita diversa sunt, ut ille habeat humilitatem David, iste forti
Abbreviated transcription (Latin):
ta ÷ usq ad celos miscdia tua: uł sic̃ alii int̾p̃tatist᷑
eleuata ẽ: hic autẽ qm̃ magna ẽ. suꝑ celos miscdĩa
tua. Ideo eñ magnificata ẽ usq ad cȩlos: ut magna
sit in celis. hoc enĩ uoluit dicere suꝑ cȩlos. Itẽ in quin¬
quagesimo nono. letabor & partibor siccimã. hic ue¬
ro exulcabo et diuidã siccimã. Ubi ostendit᷑ qđ de
diuidenda siceima significatũ ÷ post dm̃i resurrecti-¬
onẽ p̃dictũ futurũ. et illã letitiã ad hanc exaltati-¬
onẽ ꝑtinere: ut ideo letet᷑ qr exaltat᷑. Unde alibi
dic̃. Conũtisti luctũ meũ in gaudiũ mͥ conscidisti
saccũ meũ & accinxisti me letitia. Itẽ ibi. et effraim
fortitudo capitis mei: hic autẽ et effraim susceptio
capitis mei. Suscipiendo enĩ fit fortitudo: id ÷ sus¬
cipiendo fortes facit. fructificans in nob̾ Int̾pretat᷑

Expanded text:
ta est usque ad coelos misericordia tua;» vel, sicut alii interpretati sunt, ta est usque ad coelos misericordia tua;» vel, sicut alii interpretati sunt, «elevata est:» hic autem, «Quoniam magna est super coelos misericordia tua.» Ideo enim «magnificata est usque ad coelos,» ut magna sit in coelis; hoc enim voluit dicere, «super coelos.» Item in quinquagesimo nono, «Laetabor, et dividam Sichimam:» hic autem, «Exaltabor», «et dividam Sichimam.» Ubi ostenditur quod de dividenda Sichima significatum est, post Domini exaltationem praedictum futurum, et illam laetitiam ad hanc exaltationem pertinere; ut ideo laetetur, quia exaltatur. Unde alibi dicit, «Convertisti luctum meum in gaudium mihi; conscidisti saccum meum, et accinxisti me laetitia» . Item ibi, «Et Ephraem fortitudo capitis mei:» hic autem, «Et Ephraem susceptio capitis mei.» Suscipiendo enim fit fortitudo, id est, suscipiendo fortes facit, fructificans in nobis: interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
SALÕ CENTESIMŨ SEETIOÑ expO¬
nendũ ñ putaui. quia iã exposui e¬
ũ in psalmo qͥnquagesimo sexto. et
in psalmo quinquagesimo nono: ex quoꝵ postre-¬
mis partibꝰ iste constat. Nã postrema pars qͥnqͦ gesi-
ma pars ẽ. quin quagesimi noni. Sic̃ postrema pars
centesimi tricesimi quarti. eadẽ ẽ quȩ centesimi ter-¬
cii decimi. ab eo ũsu ubi dr̃ simulaeragentiũ ar-¬
gentũ et aurũ. Sicut t̾ciꝰ decimꝰ & qͥnquagesimus
scds̃. mutatis aliqͥbꝰ mediis: eadẽ habent omnia a
pͥncipiis usq ad fines. Quȩcũq igit᷑ in hoc psal-¬
mo centesimo septimo aliqͣntulũ alit̾ positast̾ quã
in illis duobꝰ ex quoꝵ partibꝰ constat: ñ habent intel¬
lectũ difficilẽ. sicut in qͥnqͦgesimo sexto dr̃. cantabo
et psallã: exsurge gła mea. In isto autẽ cantabo et
psallã ingła mea. Ad hoc enĩ dictũ ÷ et illic exurge:
ut in illa cantaret᷑ et psalleret᷑. Itẽ ibi. Im̃ magnifica¬

Expanded text:
salmum centesimum septimum exponendum non putavi; quoniam jam exposui eum in psalmo quinquagesimo sexto, et in psalmo quinquagesimo nono, ex quorum postremis partibus iste constat. Nam postrema pars quinquagesimima pars est quinquagesimi noni: sicut postrema pars centesimi tricesimi quarti, eadem est quae centesimi tertii decimi, ab eo versu ubi dicitur, «Simulacra Gentium argentum et aurum:» sicut tertius decimus et quinquagesimus secundus, mutatis aliquibus mediis, eadem habent omnia a principiis usque in fines. Quaecumque igitur in hoc psalmo centesimo septimo aliquantulum aliter posita sunt, quam in illis duobus, ex quorum partibus constat, non habent intellectum difficilem: sicut in quinquagesimo sexto dicitur, «Cantabo, et psallam; exsurge, gloria mea;» in isto autem, «Cantabo, et psallam in gloria mea.» Ad hoc enim dictum est illic, «Exsurge,» ut in illa cantaretur et psalleretur. Item ibi, «Quoniam magnifica
Abbreviated transcription (Latin):
concurrere. ñ suꝑficie hystorię. sed altitudine pro¬
pheciȩ: copulatis utriq finibꝰ in hoc uno cuiꝰ ÷ citu¬
lus. canticũ psalmi ipsi dauid. ne ultro illi titulo
multis partibꝰ et multis modis sicut ad ebreos epła
tamen locutꝰ ẽ. quẽ misit postea. ut cõplerentur
eloquia ꝓpħarũ. Quotquot enĩ ꝓmissiones dei: in
illo etiã amen.

Expanded text:
on superficie historiae, sed altitudine prophetiae, copulatis utriusque finibus in hoc uno, cujus est titulus, «Canticum psalmi, ipsi David;» neutro illi titulo multis partibus et multis modis, sicut ad Hebraeos Epistola tamen locutus est quem misit postea, ut complerentur eloquia Prophetarum: «Quotquot enim promissiones Dei, in illo etiam» .
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Et uidete unde dicat. unde ista omĩa prelocutꝰ
sit: et unde hȩc omia numerauit. ubi agantur hȩc.
Exaltent eũ in eccłia ppłi: et in cathedra seniorũ
laudent eũ. Exaltent eũ: hoc ẽ. laudent eũ. Et lau¬
dent eũ: hoc ÷ exaltent eũ. Ex altent. laudent. ppłi
et seniores: negociatores et gub̾natores. Qͥd enĩ fecit
in ȩcdĩa : quid constituit : Unde illa meruit: qͥd ei
grãm dedit: Suꝑb̾ scilicet ppło udȩoꝵ pͥmo. arro¬
noscet ampliꝰ. Posuit flumina in desertũ: et exitus
aquarũ in sitĩ. Ierrã fructiferã in salias. Queris
ibi fidẽ xp̃i: ñ inuenis. Queris ꝓpħam: ñ inuenis
Queris sac̃dotẽ: ñ inuenis. Queris sacrificiũ: ñ inue¬
nis. Queris cẽplũ: ñ inuenis. Quare hoc: quia posuit
flumina in desertũ. et exitꝰ aquarũ in siti: trã fructi¬
ferã in salinas. Uide qͦ merico. Amalitia habitanti¬
ũ mea. Ecce qͦmͦ suꝑb̾ refistit. Audi qͦmͦ humilibus

Expanded text:
 Et videte unde dicat, unde omnia ista praelocutus sit, unde omnia haec enumeraverit, ubi agantur haec. «Et exaltent eum in Ecclesia populi, et in cathedra seniorum laudent eum. Et exaltent eum,» hoc est, «laudent eum:» et laudent eum,» hoc est, «exaltent eum.» Exaltent, laudent populi et seniores, negotiatores et gubernatores. Quid enim fecit in hac Ecclesia? quid constituit? unde illam eruit? quid ei gratiam dedit : superbis, scilicet primo genti sint credita eloquia Dei . Non eis haec valebant ad sanitatem, sed ad exaltationem cordis, ad tumorem am, non invenis; quaeris sacerdotem, non invenis, quaeris sacrificium, non invenis; quaeris templum, non invenis. Quare hoc? Quia, «Posuit flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim; terram fructiferam in salinas.» Unde, quo merito? «A malitia inhabitantium in ea.» Ecce quomodo superbis resistit: audi quomodo humilibus
Abbreviated transcription (Latin):
tis potuit illos patiuntꝰ sẽꝑ. sed nos de ilis ñ ꝓficeremꝰ.
Cũ autẽ separatist̾ et ꝑ questiones malignas inqͥetant
nos ꝓpositũ ẽ nob̃ ex illis et inqͥsitionis studiũ et ti¬
mors exẽplũ. Uñ qͥsq tremit. cũ aliũ uidet exisse.
tanꝗ̃ ex illiꝰ exitu dicat᷑ illi. Quappt̃ qͥ se putat sta¬
re uideat ne cadat. Psunt gͦ qͥexeunt Nlã siuintꝰ ent.¬

Expanded text:
tis. Potuit illos pati intus semper, sed nos de illis non proficeremus: tis. Potuit illos pati intus semper, sed nos de illis non proficeremus: cum autem separati sunt, et per quaestiones malignas inquietant nos, propositum est nobis ex illis et inquisitionis studium, et timoris exemplum. Unusquisque tremit, cum alterum videt exisse, tanquam ex illius exitu dicatur illi: «Quapropter qui se putat stare, videat ne cadat» . Prosunt ergo quia exeunt: na
Abbreviated transcription (Latin):
uia. Quomꝰ enĩ sunt in uia homines. qͥ partẽ te¬
nent. et totũ relinquunt: Eͦ mͦ in uia: Iuȩ est
nos. ut agnoscamꝰ in t̾ra uiã tuã. In qua t̾ra: In
om̃ibꝰ̾ gentibꝰ salutare tuũ. Utiq tales ut minuant᷑.
ut paucifiant: hinc exeunt. Amultitudine uni¬
tatis om̃s exiert̾. Sic̃ et paulo ante cõmemoraui
dictũ de illis: ex nobis exiert̾. sed ñ fuert̃ ex nobis.
Si enĩ ex nob̾ fuissent: ꝑmansissent utiq nobiscũ.
Sed si forte nr̃i sunt in occulta p̃scientia dei. neces¬
se ẽ ut redeant. Quã multi ñ nr̃i. adhuc qͣsi intꝰ:
et quã multi nr̃i adhuc quasi foris. Nouit dñs qͥ
inuenerint exeunt: et illi nr̃i qͥ foris sunt. qͣndo oc¬
casiones inuenerint redeunt. Illud gͦ accipite qđ
nouit ds̃. secd̃m hoc seduxit eos in iniuo et ñ in uia.
Et qͥd de ilis fcit: Qđ̃ dicere ccꝑã qd attente audia¬

Expanded text:
via:» quomodo enim in via homines qui partem tevia:» quomodo enim in via homines qui partem tenent, et totum relinquunt? quomodo in via? Quae est nos, ut agnoscamus in terra viam tuam.» In qua terra? «In omnibus gentibus salutare tuum» . Utique tales ut minuantur, ut pauci fiant, hinc exeunt; a multitudine unitatis omnes exierunt, sicut paulo ante commemoravi dictum de illis: «Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis; si enim ex nobis fuissent, permansissent utique nobiscum» . Sed si forte nostri sunt in occulta praescientia Dei, necesse est ut redeant. Quam multi non nostri adhuc quasi intus, et quam multi nostri adhuc quasi foris? «Novit Dominuso occasiones invenerint, exeunt; et illi nostri qui foris sunt, quando occasiones invenerint, redeunt. Illud ergo accipite quod novit Deus, secundum hoc «seduxit eos in invio, et non in via.» Et quid de illis fecit? Quod dicere coeperam, quod attente audia
Abbreviated transcription (Latin):
Manifestũ ẽ fr̃s: om̃s qͥ se diuidunt ab unitate.: pau¬
cifiunt. Multi enĩ st̾: sed in unitate dũ ñ st̾. sepa¬
rant᷑ ab unitate. Cũ enĩ ceꝑit ad eos ñ ꝑtinere mul¬
titudo unitatis: in heresi et in scismate paucisunt.
Et pauci facti st̾: et uexatist̾ a tribulatione maloꝵ
et dolore. Effusus ẽ. contẽptꝰ suꝑ pͥncipes. Rep¬
bati enĩ st̃ ab ȩccłia dei: et magis qi pͥncipes esse
uoluert᷑ ideo contẽptist̾. Et factisunt sal infacuatũ
et ꝓiectũ foras: ideo conculcat᷑ ab hominibꝰ. Effusus
ẽ. contẽptꝰ suꝑ pͥncipes. Et seduxit eos in inino
et ñ in uia. Illi suꝑiꝰ in uia. illi ad ciuitatẽ directi.
deniq deducti ñ seducti: isti autẽ in iino sedu¬
cti. Qͥd ẽ. seduxit eos: Tradidit eos in concupiscen¬
tia cordis eoꝵ. hoc ẽ. enĩ seduxit: donauit illos
sibi. Nã ꝓpͥe siqueras: ipsi se seducunt. Iui enim

Expanded text:
Manifestum est, fratres; omnes qui se dividunt ab unitate, pauManifestum est, fratres; omnes qui se dividunt ab unitate, pauci fiunt. Multi enim sunt, sed in unitate, dum non separantur ab unitate: cum enim coeperit ad eos non pertinere multitudo unitatis, in haeresi et in schismate pauci sunt. «Et pauci facti sunt, et vexati sunt a tribulatione malorum et dolore. Effusus est contemptus super principes.» Reprobati enim sunt ab Ecclesia Dei: et magis, quia principes esse voluerunt, ideo contempti sunt, et facti sunt sal infatuatum projectum foras; ideo conculcatur ab hominibus . «Effusus est contemptus super principes. Et seduxit eos in invio, et non in via.» Illi superius in via, illi ad civitatem directi, denique deducti, non seducti: isti autem in invio seducti. Quid est, «seduxit eos? Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum» . Hoc est enim, «seduxit,» donavit illos sibi. Nam si proprie quaeras, ipsi se seducunt. «Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
tur in ȩccłia: simplicit̾ ambulantia. sedutilia. non
multũ docta. sed fide plena. Figo et spũales et car¬
nales benedix̃ eis et multiplicatist̾ nimis: et ium̃ta
eoꝵ ñ st̃ minorata. Et pauci factist̾. et uexatist.
Unde hoc: De transuerso. immo de int̾no. Ut enim
pauci fierent: ex nob̾ exier̃ sedñ erant ex nob̾. Ideo
autẽ tanꝗͣ de his dicit de qͥbꝰ antea loquebat᷑: ut
cũ incellectii discernant᷑: qr tanꝗͣ de eisdẽ loqͥt᷑.
ꝓpt̃ cõmunia sacramenta. Ad ppłm enĩ dei ꝑti-¬
nent: et si ñ ꝑuircutẽ certe ꝑ speciẽ pietatis. De
illis enĩ audiuimꝰ apłm. In nouissimis tẽporibꝰ insta¬
bunt tẽpora seua: ert̾ eñ homines scipsos amantes.
Primũ malũ. seipsos amantes: utiq sibi placentes.
Utinã ñ sibi placerent: et deo placerent. Utinã in
difficultatibꝰ exclamarent: et a necessitatibꝰ libera¬
rent᷑. Sed multũ de se p̃sumentes: pauci factisunt.

Expanded text:
tur, in Ecclesia simpliciter ambulantia, sed utilia; non tur, in Ecclesia simpliciter ambulantia, sed utilia; non multum docta, sed fide plena. Ergo et spirituales et carnales «benedixit eos, et multiplicati sunt nimis, et jumentaers. 39-42. Et pauci facti sunt, et vexati sunt.» Unde hoc, de transverso? Imo de interno. Ut enim pauci fierent, «ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis.» Ideo autem tanquam de his dicit, de quibus antea loquebantur, ut cum intellectu discernantur; quia tanquam de hisdem loquitur, propter communia Sacramenta. Ad populum enim Dei pertinent, etsi non per virtutem, certe per speciem pietatis; de illis enim audivimus Apostolum: «In novissimis temporibus instabunt tempora saeva; erunt enim homines seipsos amantes» . Primum malum, «seipsos amantes;» utique sibi placentes. Utinam sibi displicerent, et Deo placerent; utinam in difficultatibus exclamarent, et a necessitatibus liberarentur. Sed multum de se praesumentes, «pauci facti sunt.»