comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut est polippꝰ: ex quo diriuatũ est. ut poli¬
podion diceret᷑. Iascitur in teneris petra¬
rum terris. siue quercub uicinis. Polios
ã grecis. ã latinis omĩmorbia: quod multis
morbis subueniat. Nascit᷑ in montib & du¬
ris locis. Scamonia quã latini acridiũ uo¬
cant: herba suci plena. quȩ colligit᷑ sub
cauata racdice. Deniq terram rottinda caui¬
tate fodiunt: Tunc suppositis aut cocleis
aut nuicis foliis excipitur sucꝰ: atq siccatũ
aufert᷑. Uenit autem sepiꝰ ꝓbabilis ex misia
asie Huic contrariꝰ atq falsus ex syria. uel¬
uidea. Daucos foliis feniculi similis tyrsobi
palmis. Citocatia uocati. qͦd uentrem cito
rupte. Tappa dicta. quod habeat caulem ui¬
gentem. ꝑ terrã disposita. Hȩc herba ãgre¬
cis philantros uocatur. quod̃ uestib homi¬
num inhereat ob asꝑitatem sui. Aascitur
iuxta muros. Capillum ueneris uocatũ.
siue quod elapsos post alopiciã capillos re¬

Expanded text:
ut est polypus; ex quo derivatum est ut polyut est polypus; ex quo derivatum est ut polypodion diceretur. Nascitur in teneris petrarum terris, sive quercis vicinis. Polios a Graecis; a Latinis omnimorbia, quod multis morbis subveniat. Nascitur in montibus et duris locis. Scammonia, quam Latini acridium vocant, herba suci plena, quod colligitur sub cavata radice: denique terram rotunda cavitate fodiunt, tum suppositis aut cochleis aut nucis foliis excipitur sucus atque siccatus aufertur. Venit autem saepius probabilius ex Mysia Asiae: huic contraria atqJudaea. 65. Daucus foliis feniculi similis, tpalmis. Citocacia vocata quod ventrem cito vocant. Lappa dicta quod habeat caulem ingentem per terram dispositam. Haec herba a Graecis φιλάνθρωπος vocatur, quod vestibus hominum inhaereat ob asperitatem sui. Nascitur iuxta muros. Capillum Veneris vocatum sive quod elapsos post alopeciam capillos re
Abbreviated transcription (Latin):
herbam pulicarem uocant. Gerobotane id̾o
a grecis hoc nomen accepit⁊ qͦd remediis
ac ligamentis hominũ. & purificationib
sacerdotũ ã gentilib apta ꝓbaret᷑. Unde &
eam pontifices sagmen appellabant: qͥͣsi
sancimen. Hec & uerbena: quia pura. Pali¬
urus herba asꝑrima & spinosa. Strucios
quã quidã herbami lanariam uocant:. eo
quod pleriq lanã ex ea lauent. Nascitur
locis multis ac cultis. Splenos dicta. qͦd sple¬
uocauerunt. Nascit᷑ in locis asꝑis atq cul¬
tis marrubiũ quem greci prasium dicit᷑.
uocatum ꝓpter amaritudinẽ Nlascit᷑ in cã¬
pis. Poletum apud indos piꝑe p̾ciosius est.
Absintium grecũ nomen. cuiꝰ ꝓbabilius est qͦd
inponti regione nascit᷑. unde & absinthiũ
ponticũ nominat᷑ Sympatus grece dictus:
eo quod tantã in radice uirtutẽ habeat. ut
frusta carnis asꝑsa in cacrabo coagulet. Doli¬
donion herba cuiꝰ radix hirta atq crinita.

Expanded text:
herbam pulicarem vocant. Hierobotane ideo herbam pulicarem vocant. Hierobotane ideo a Graecis hoc nomen accepit quod remediis ac ligamentis hominum et purificationibus sacerdotum a gentibus apta probaretur. Unde et eam pontifices sagmen appellabant, quasi sancimen; haec et verbena, quia pura. Paliurus, herba asperrima et spinosa. Struthios, quam quidam herbam lanariam vocant, eo quod plerique lanam ex ea lavent. Nascitur in locis cultis. Splenos dicta quod spleόριον vocaverunt. Nascitur in locis asperis atque cultis. Marrubium, quem Graeci πράσιον dicunt, vocatum propter amaritudinem. Nascitur in campis. Puleium apud Indos pipere pretiosius est. Absinthium Graecum nomen. Cuius probabilius est quod in Ponti regione nascitur; unde et absinthium Ponticum nominatur. Symphytos Graece dictus eo quod tantam in radice virtutem habeat ut frusta carnis adsparsa in caccabo coagulet. Polypodion herba cuius radix hirta atque crinita,
Abbreviated transcription (Latin):
in modum obsapientiã nutͥendam uino infum¬
denda a ueterib memorat᷑. sonuii quoq hi¬
laritatem prebere fert᷑: ꝓ olere etiã sumi
tur. Arnoglossos. id est lingua quȩ ã roma¬
nis plantago dicit᷑: quod planta eiꝰ cito ad¬
hereat terrȩ. Hanc multi ꝓ olere uescunt᷑.
Erpillos que apud nos serpillus uocat᷑ ꝓ
eo quod radices eiꝰ longe serpiant. Fadem
& matris animola: ꝓpter quod menstrua
amoueat. Aristolocia dt ÷ qtł muliebrib
fecis optima sit. Nam suꝑsessa post partũ
mat̾cem beneficio uaporis expurgat. Huiꝰ
herbe genera sunt duo: quarũ una aris¬
tolocia rotunda dicit᷑. ꝓpter qͦd rotundã
radiceui habeat: altera aristolocia longa.
quia radicem longã habet cũ ramis & foliis
longioribus. Quam ȩtiã dactilton uocant:
gonon a grecis dicit᷑. qͦd uere pͥmo senes¬
cat. Unde etiam latini senicionẽ uocant.
Nasceͥtur ꝑ macerias. Psllios dicta. qͦd sem̃¬

Expanded text:
in modum ob sapientiam nutriendam vino infunin modum ob sapientiam nutriendam vino infundenda a veteribus memoratur. Convivii quoque hilaritatem praebere fertur: tur. Arnoglossos, id est agni lingua, quae a Romanis plantago dicitur, quod planta eius cito adhaereat terrae. Hanc multi pro olere vescuntur. Herpyllos, quae apud nos serpillus vocatur, pro eo quod radices ipsius longe serpant. Eadem et matris animula, propter quod menstrua moveat. Aristolochia dicitur quod mulieribus fetis optima sit. Nam supersessa post partum matricem beneficio vaporis expurgat. Huius herbae genera sunt duo; quarum una aristolochia rotunda dicitur, propter quod rotundam radicem habeat; altera aristolochia longa, quia radicem longam habet cum ramis et foliis longioribus; quam etiam et dactylitin vocant, geron a Graecis dicitur, quod vere primo senescat: unde et eam Latini senicionem vocant. Nascitur per macerias. Psyllios dicta quod seme
Abbreviated transcription (Latin):
dem & orcis qͦd radix eius in modũ testi¬
culoꝵ sit: quos greq orci uocant. Fadem
& leporma: ꝓpter qͦd caulem mollem emit¬
tͥat. Urtĩca ex eo uocata quod tactus corpꝰ
adurat. Est enim igneȩ omnino nature:
& tactu ꝑurit. unde & pruriginẽ facit.
Artemisia herba dianȩ ã gentilib consecra¬
ta est: unde & nuncupata. Grece enĩ dia¬
na. artemis dr̃. Camimelos grece cdicta.
quod mali matiani odorem habeat: sitq
breuis. terrȩq uicina. Camidrios ã greciꝰ
appellata: qͥd sit breuis & ꝑ terrã strata:
& imuta foliis paruissimis. Peon quidã me¬
clicus fuit ã quo peonia herba ꝑhibet᷑ inuen¬
ta: ut omerꝰ dicit. Hanc qͥdam glesidem
uocant: quod dulcis saporis sit. uel pento¬
robinam a numero granoꝵ. uelut alii dac¬
tilos a digitoꝵ similitudine. Nascit᷑ in siluiꝰ.
Boglossos a grecis dicta: eo qͦd folia asꝑrima
ad modum lingue bouis habeat. Quẽ mirũ

Expanded text:
dem et orchis, quod radix eius in modum testidem et orchis, quod radix eius in modum testiculorum sit, quos Graeci ὄρχεις vocant. Idem et leporina, propter quod caulem mollem emittat. Urtica ex eo vocata quod tactus eius corpus adurat. Est enim igneae omnino naturae et tactu perurit, unde et pruriginem facit. Artemisia herba Dianae a gentibus consecrata est, unde et nuncupata; Graece enim Diana Ἄρτεμις dicitur. Chamaemelos Graece dicta quod mali Matiani odorem habeat sitque brevis terraeque vicina. Chamaedrys a Graecis appellata quod sit brevis et per terram strata et minuta foliis parvissimis. Paeon quidam medicus fuit, a quo Paeonia herba perhibetur inventa, ut Homerus dicit. Hanc quidam glycysiden vocant, quod dulcis saporis sit, vel pentorobinam a numero granorum; vel, ut alii, dactylos a digitorum similitudine. Nascitur in silvis. Buglossos a Graecis dicta eo quod folia asperrima ad modum linguae bovis habeat. Quae mirum
Abbreviated transcription (Latin):
barbarico: istud qͦd cirea pontũ colligit᷑ noĩa¬
ra: quasi radix pontica. Iosciamos ã grecis
dicta. ã latinis herba calicularis: qͦd calicłi
eius in figum̃ cantaroꝵ nascant᷑. ut est mali
punici. Quoꝵ ora serrata sunt: habentes intͥn¬
secus semina papaueri similia. Hec herba oe
insaua uocata: quia usus eiꝰ ꝑiculosus est. De¬
niq si bibat᷑ uel edatur. insaniã facit: uel
sompni ymaginem torpidã. Hanc uulgus
milmundrum dicit: ꝓpter qͦd alienationẽ
mentis inducit. Saxfraga uocata. qͦd sem̃
eius petras in uesica frangat. atq cõminti¬
at. Gentiana nom̃ sumpsit ut memorant¬
medici ab inuentore: radicib aristolaice
sumilibus. Aascit᷑ sub alpib: atq galacia
asiȩ. Satureia calida. & ꝓpe ignita. unde¬
& illi nomen inditũ credunt. qͦd ꝓnos fa¬
cit in uenerẽ. Satirion dicta ã satiris.
ꝓpter incendium libidiuis qͣm uulgus
stincum uocat: uencrem enĩ suscitat. Pa¬

Expanded text:
barbarico, istud quod circa Pontum colligitur, nominabarbarico, istud quod circa Pontum colligitur, nominara, quasi radix Pontica. Hyoscyamos a Graecis dicta, a Latinis herba calicularis, quod caliculi eius in figuram cantarorum nascantur, ut est mali Punici, quorum ora serrata sunt, habentes intrinsecus semina papaveris similia. Haec herba et insana vocatur, quia usus eius periculosus est: denique si bibatur vel edatur, insaniam facit vel somni imaginem turbidam. Hanc vulgus milimindrum dicit, propter quod alienationem mentis inducit. Saxifraga vocata quod semen eius petras in vesica frangat atque conminuat. Gentiana nommemorant, ab inventore, radicibus aristolochiae similibus. Nascitur sub Alpibus, atque Galatia Asiae. Satureia calida, et prope ignita. Unde illi et nomen inditum credunt, quod pronos facit in Venerem. 43. Satyrion dicta a Satyris, propter incendium libidinis, qustincum vocant; Venerem enim suscitat. I
Abbreviated transcription (Latin):
rundinũ si oculi eoꝵ auferant᷑. matres eoꝵ illis
ex hac herba mederi dicunt᷑ Eliotropium nom̃
accepit pͥmo qͦd estuo solsticio floreat. qd̾ solis
motib folia circumacta ꝯuertat: unde & ãla¬
tinis soliseqͥa nuncupat᷑. slam & sole oriente
flores suos aꝑit: eaclem se reclaudit. cũ sol
occubuerit lp̃sa est quã latini intubũ siluati¬
cum uocant. Hȩc & uerrucaria. qͦd extinguat
uerrucis ex aqua potata: uel in cataplasmate
posta abstergat. Pentafison ã numero folioꝵ
dicta. Unde & eam latini qͥnq folium uocant:
herba adeo munda. ut purificationi & templis
adliberi a gentilib solita esset. Isopꝰ herba
purgandis pulmonib apta. Unde & in ugceri
testamento ꝑ ysopi fasciculum asꝑgebat᷑ agni
saͣguine qui inundari uolebat. Nascitur in
petris herens saxo radicibꝰ. Reubarbarũ. siue
reuponticũ illud qͦd transclanubiũ in solo

Expanded text:
rundinum si oculi auferantur, matres eorum illis rundinum si oculi auferantur, matres eorum illis ex hac herba mederi dicantur. Heliotropium nomen accepit primo quod aestivo solstitio floreat, vel quod solis motibus folia circumacta convertat. Unde et a Latinis solsequia nuncupatur. Nam et sole oriente flores suos aperit, idem se reclaudit cum sol occubuerit. Ipsa est quam Latini intubum silvaticum vocant. Haec et verrucaria, eo quod extinguat verrucas ex aqua pota, vel in cataplasmate posita abstergat. Pentaphyllon a numero foliorum dicta; unde et eam Latini quinquefolium vocant; herba adeo munda ut purificationi et templis adhiberi a gentibus solita esset. Hyssopum herba purgandis pulmonibus apta. Unde et in Veteri Testamento per hyssopi fasciculos aspergebantur agni sanguine, qui mundari volebat. Nascitur in petris haerens saxo radicibus. Reubarbarum sive reuponticum, illud quod trans Danubium in solo
Abbreviated transcription (Latin):
rum: Mascultis uͦ foliis betȩ similib. Capa¬
uer herba sompnifera. De qua uirgiliꝰ. Leteo
tib facit eiꝰ gustust᷑. Eius alia est usualis. alia
agrestis: ex qua fluit sucus. quem opion ap¬
pellant. Coloqͥntis cucurbita agrestis. & uehe¬
menter. amara. quȩ similiter ut cucurbita
ꝑ terrã flagella tendit Dicta aut̃ coloqͥnticta:
quod sit fructu rotundo. atq foliis ut cũcu¬
nus usualis sentaureã greci uocant: qm ã
cyrone centauro fertur reꝑta. Pacdem & lim¬
nisios: quia locis humectis nascit᷑. Cadem et
fel terre : ꝓpter amaritudinẽ. Glicirita gͣce
ex eo dicta : quod cdulcem radicem habeat. Ghcm
enim greci dulce dicunt. Fadem adypsos: quia
sitientib sitim sedat. Dracontea uocata. qͦd asta
eiꝰ uaria sit in modum colubri. similitudinẽq
draconis imitet᷑. uel qͦd eam herbam uiꝑa time¬
at. Celidonia ideo dicit᷑. uel qͦd aduentu hy¬
rundinũ uidetur erumꝑe: uel qͦd pullis hi¬

Expanded text:
rum; masculus vero foliis betae similibus. Paparum; masculus vero foliis betae similibus. Papaver herba somnifera; de qua Vergilius Georgtibus facit. Eius alia est usualis, alia agrestis, ex qua fluit sucus quem opion appellant. Colocynthis cucurbita agrestis et vehementer amara, quae similiter ut cucurbita per terram flagella tendit. Dicta autem colocynthis quod sit fructu rotundo atque foliis ut cucumis usualis. Centauream Graeci vocant quoniam a Chirone Centauro fertur reperta. Eadem et λιμνήσιος, quia locis humectis nascitur. Eadem et fel terrae propter amaritudinem. Glycyriza Graece ex eo dicta quod dulcem radicem habeat; γλυκὺ enim Graece dulce dicunt. Eadem ἄδιψος, quia sitientibus sitim sedat. Dracontea vocata, quod hasta eius varia sit in modum colubri, similitudinemque draconis imitetur, vel quod eam herbam vipera timeat. Chelidonia ideo dicitur vel quod adventu hirundinum videtur erumpere, vel quod pullis hi
Abbreviated transcription (Latin):
diriuante laser noĩatum est. Hoc & ã quib¬
cdam opiũ cyrenaicum appellat᷑: q̃m & aptid
ꝙyrenas nascit᷑. Aloen herba amarissimi sucꝰ.
Panaces herba flagrantis odous. tyrso ferulȩ
citur. croceus & pinguis. odore grauis: & ama¬
rissimꝰ. Galbanum. sucꝰ ferule. dicta mons
tus ꝑagrat dicteos Tantȩ enĩ potentiȩ est:
ut ferrũ ã corpore expellat. sagitas excuti¬
at. Inde &e eiꝰ pabulo ferȩ ꝑcussȩ sagntis
corpori inherentes eictunt. Hanc quidam latinoꝵ
poleiũ martis dicunt: ꝓpter belli tela excuti¬
enda. Mandragora dicta. quod habeat mala su¬
aue olentia in magnitudine mali matiani. un¬
de &e eam latini malum terrȩ uocant. Hanc
radicem formã hominis simulantẽ. Cuiꝰ cortex
uino missa bibenctum dat᷑: quoꝵ corpꝰ ꝓpter
curã secandum est: ut soporati doloremñ sen¬
tiant. huiꝰ species duȩ femina foliis lactuce si¬
milib. mala generans in similicudinẽ pruna¬

Expanded text:
derivante laser nominatum est. Hoc et a quibuderivante laser nominatum est. Hoc et a quibusdam opium Cyrenaicum appellatur, quoniam et apud Cyrenas nascitur. Aloe herba amarissimi sucus. Panaces herba fragrantis odoris; thyrso ferulae ponax, croceus et pinguis, odore gravis et amarissimus. Galbanum. Dicta mons tus peragrat Dictaeos. Tantae enim potentiae est ut ferrum a corpore expellat, sagittas excutiat; unde et eius pabulo ferae percussae sagittas a corpore inhaerentes eiciunt. Hanc quidam Latinorum puleium Martis dicunt, propter belli tela excutienda. Mandragora dicta quod habeat mala suaveolentia, in magnitudinem mali Matiani: unde et eam Latini malum terrae vocant. Hanc radicem formam hominis similantem. Cuius cortex vino mista ad bibendum datur, quorum corpus propter curam secandum est, ut soporati dolorem non sentiant. Huius species duae: femina, foliis lactucae similibus, mala generans in similitudinem pruna
Abbreviated transcription (Latin):
frigidȩ terrȩ indices sunt scd̃m phisicos:
nam antifirmnacon ebrietatis est. si qui potꝰ
edera coronet᷑. Elleborum memorant ingͣcia¬
circa elleborum qͣndam fluuiũ plur imum
gigni: & inde ã grecis appellari. Hune ro¬
mani alio noĩe ueratrũ dicunt: ꝓ eo qͦd
sumptũ motam mentẽ insanitate reducit.
Quo sunt autẽ genera: album & ngrũ. Aco¬
ne portus est bychiniȩ qui ꝓuentu in aloꝵ
graminũ usq adeo cęlebris est: ut noxias
herbas. aconita illinc nominemꝰ. Nam toxica
uenena eo dicta. qͦd ex arborib taxeis expri¬
mant᷑: maxime apud cantabriã. Cuforbium
dictũ:. quod eiꝰ sucus oculoꝵ acuat uisum.
Cuiꝰ iuis tanta est: ut duris carnib suꝑadiec¬
ta. citius coqui compellat. Nascit᷑ in multis
locis: s plurima in mauritania. Lasar her¬
ba nascitur in monte oscobagi: uͥ & ganges
fluuiꝰ orit᷑. Cuiꝰ sucus dictus pͥmum laxir.
qm̃ manat in modum lactis: deinde usu

Expanded text:
frigidae terrae indices sunt secundum physicos. frigidae terrae indices sunt secundum physicos. Nam antipharmacum ebrietatis est, si quis potus hedera coronetur. 24. Elleborum memorant incirca Elleborum quendam fluvium plurimum gigni, atque inde a Graecis appellari. Hunc Romani alio nomine veratrum dicunt pro eo quod sumptum motam mentem in sanitatem reducit. Duo sunt autem genera: album et nigrum. Acone portus est Bithyniae qui proventu malorum graminum usque adeo celebris est ut noxias herbas aconita illinc nominemus. Nam toxica venena eo dicta quod ex arboribus taxeis exprimitur, maxime apud Cantabriam. Euphorbium dictum quod eius sucus oculorum acuat visum. Cuius vis tanta est ut duris carnibus superadiecta citius coqui conpellat. Nascitur in multis locis, sed plurima in Mauretania. Laser herba nascitur in monte Oscobagi, ubi et Ganges fluvius oritur; cuius sucus dictus primum lacsir, quoniam manat in modum lactis, deinde usu
Abbreviated transcription (Latin):
ce & flore uolui similis: puerosa pub̾tate
renitens. Uarcissus herba fabulose imposicũ
nomen habet ã qͦdam puero. cuiꝰ menbra ui
hunc florem tranfierunt: qui nom̃ & narcis¬
si in appellatione custodit. & decꝰ pulchritu¬
dinis in candore retinet folioꝵ. Rosa ab spe¬
cie floris nuncupata: quod rittilanti colore
rubeat. Lilium lactei floris herba : unde &
nuncupata. qͦsi liclia. suiꝰ dum candor sit in
foliis: auri tam̃ species intus effulget. Uio¬
la ꝓpter ium odoris nom̃ accepit. huiꝰ geña
sunt tria. Purpureũ. album. meliũ. Acan¬
tus herba egyptia. semꝑ frondens. spinis
plena: flexile uirgultũ. In cuiꝰ imitatione
arte uestis ouat᷑ s. quȩ acantina dicit᷑ &
acantis dicta. Edera dicta: quod arborib
reptando adhereat. De qua uirgiliꝰ Int̾ uic¬
trices ederam tͥ serꝑe lauros. Alii ederam
aiunt uocatã. qͦd hedis supͣ lactis habun¬
dantiã in escami ã uęterib p̃bebatur. ederȩ

Expanded text:
ce et flore bulbi similis, pueros a pubertate ce et flore bulbi similis, pueros a pubertate retinens. Narcissus herba fabulose inpositum nomen habet a quodam puero cuius membra in hunc florem transierunt, qui et nomen Narcissi in appellatione custodit et decus pulchritudinis in candore retinet foliorum. Rosa ab specie floris nuncupata, quod rutilanti colore rubeat. Lilia lactei floris herba, unde et nuncupatur, quasi liclia; cuius dum candor sit in foliis, auri tamen species intus effulgit. Viola propter vim odoris nomen accepit. Huius genera sunt tria: purpureum, album, melinum. Acanthus herba Aegyptia semper frondens, spinis plena, flexibili virgulto; in cuius imitatione arte vestis ornatur, quae acanthinast. Hedera dicta, quod arboribus reptando adhaereat: de qua Virgilius: Inter victrices hederam tibi serpere lauros. Alii Hederam aiunt vocatam, quod haedis supra lactis abundantiam in escam a veteribus praebebatur. 23. Hederae
Abbreviated transcription (Latin):
uum. multifloꝵ. purpureũ. tenue. odoris
rosei cũ manu confricat᷑. Gustu: multũ in¬
cendit linguã atq mordet. Huiꝰ flos qͥnuan
tus dicit᷑. Autos enim gͦce. flos nuncupatur.
mella Epitimum grecũ nom̃:. qͦd latine di¬
cit᷑ flos tymi. slam flos grece tỹmũ uocatur.
Est autẽ flos timbre similis. Samsucꝰ. qͣm
latine amaracũ uocant. suiꝰ noĩs usum uir¬
giliꝰ etiam ad uen̾em referens ait. ubi mol¬
lis amaracꝰ illum florib aspirans amplecti¬
tur umbra. Apta est autẽ hec herba ungen¬
tis. Uude & nom̃ traxit amaracꝰ. apuero cu¬
iusdam regis: qͥ casu lapsus dum ferret un¬
genta. nouũ & gratissimũ ex ꝯfusione odo¬
rem creauit. Iacuitus herba est habens flo¬
rẽ purpureũ. Traxit autẽ nomen ã puero
qͦdam nobili qͥ in saltib inter purpureos
flores reꝑtus est interfectꝰ i deditq nomen
herbȩ puerilis funeris casꝰ. Est autẽ radi¬

Expanded text:
vum, multiflorum, purpureum, tenue, odoris vum, multiflorum, purpureum, tenue, odoris rosei cum manu confricatur, gustu multum incendit linguam atque mordet. Huius flos σχοίνου ἄνθος dicitur; ἄνθος enim Graece flos nuncupatur. mella. Epithymum Graecum nomen, quod Latine dicitur flos thymi; nam flos Graece θύμον vocatur: est autem flos thymbrae similis. Sampsuchus, quem Latini amaracum vocant. Cuius nominis usum Vergilius etiam ad Venerem referens ait Aen. 1, 693: Ubi mollis amaracus illum floribus aspirans amplectitur umbra. Apta est autem haec herba unguentis: unde et nomen traxit amaracus a puero cuiusdam regis, qui casu lapsus, dum ferret unguenta, novum et gratissimum ex confusione odorem creavit. Hyacinthus herba est habens florem purpureum. Traxit autem nomen a puero quodam nobili qui in saltibus inter purpureos flores repertus est interfectus; deditque nomen herbae puerilis funeris casus. Est autem radi
Abbreviated transcription (Latin):
oleastro similibꝰ. Qui parũ agrecis uocatũ:
quod habeat uirtutẽ feruentẽ. Radix est
iunci trianguli. foliis porri similibus: radi¬
cibus nigͥs sibi contiguis in similitudinẽ
oliuarũ odoratissimis. atq acerrimis.
Nascitur autẽ in paludib atq uacuis lo¬
cis. Traditur etiã alia species qui pari
quȩ in india nasctt᷑. & appellat᷑ lingua
eoꝵ ⁊in ziber. Iris illiriaca: ã simlitu¬
dine iris cȩlestis nomen accepit. Uncde¬
& ãlatinis arcumen cdicit᷑. qͦd flos eiꝰ coloris
uarietate cundem arcũ celestem imitet᷑.
Illirica autẽ dicit᷑: quia in illiriã plurima
& uiolentissima est Species eiꝰ foliis gladi¬
oli similib. radice aromatica: odoris boni.
Aconũ foliis iri dissimilibꝰ: radicib acerri¬
mi odoris. s iocundi. Epter qͦd & aromati¬
ca est. Mey. cardamoniũ. Squinũ melior qͦd
in eufrate nascit᷑ : qͣm quod in arabia. ful¬

Expanded text:
oleastro similibus. 8. Cyperus a Graecis vocatur, oleastro similibus. 8. Cyperus a Graecis vocatur, quod habeat virtutem ferventem. Radix ejus est junci trianguli, foliis porri similibus, radicibus nigris, sive contiguis, in similitudinem olivarum odoratissimis, atque acerrimis. Nascitur in paludibus, atque vacuis locis. Traditur etiam alia species cyperi quae in India nascitur, et appellatur lingua eorum gingiber. 9. Iris Illyrica a similitudine Iris cet a Latinis arcumen dicitur quod flos eius coloris varietate eundem arcum caelestem imitetur. Illyrica autem dicitur quia in Illyrico plurima et olentissima est. Species eius foliis gladioli similis, radice aromatica, odoris boni. Acorum foliis iridis similibus; radicibus acerrimi odoris, sed iucundi; propter quod et aromatica est. Meu. Cardamomum. Squinum melius est quod in Euphrate nascitur quam quod in Arabia, ful
Abbreviated transcription (Latin):
nit. & melius aliqͥd. Optimum autẽ est qđ
fuerit recens odoris boni. albedine parua.
porrecte longitudinis. integrũ. & neq in
fragnienta cõminutũ. inspiratione bona: &
cum carpit᷑ manꝰ inficiens. & leuiter acre: Id̾
si eiꝰmodi non fuerit : aut uecustũ. aut in¬
fusum agnoscit᷑ Adulterat᷑ autẽ admixto
croco magnecȩ. Augendi quoq pondis cau¬
sa spuma argenti contͥta adicit᷑: & ꝓditur.
si puluerulentũ reꝑit᷑. atq decoctum ab odo¬
re ꝓprio fuerit lapsum. Croco magina expͤs¬
sis aromatib crocini ungenti. atq infenma¬
to sedimine in panusculo fit: & ideo sic noĩa¬
tum. Asarum nascit᷑ in umbrosis montib
floribus casiȩ similib: interq flos uxta
radicem purpureus. in qͦ semen continet᷑
uuarũ simile. radicib pluribꝰ. atq tenu¬
issimis. & bene redolentibus: & est iurtu¬
te similis nardo. Fũ nascit᷑ in ponto: foliis

Expanded text:
nit et melius aliquid. Optimum autem est quod nit et melius aliquid. Optimum autem est quod fuerit recens, odoris boni, albedine parva, porrectae longitudinis, integrum et neque in fragmenta comminutum, inspiratione bona, et cum carpitur manus inficiens et leviter acre. Quod si eiusmodi non fuerit, aut vetustum aut infusum agnoscitur. Adulteratur autem admixto crocomagmate: augendi quoque ponderis causa spuma argenti contrita adicitur. Ea proditur si pulverulentum reperitur atque decoctum ab odore proprio fuerit lapsum. Crocomagma expressis aromatibus crocini unguenti atque informato sedimine in panusculos fit; et ideo sic appellatum. Asarum nascitur in umbrosis montibus, floribus casiae similibus; inter quae flos iuxta radicem purpureus, in quo semen continetur uvarum simile, radicibus pluribus atque tenuissimis et bene redolentibus, et est virtute
Abbreviated transcription (Latin):
leue. fuluũ. comõsum. spica paruũ odoran¬
tissimũ. ciprum similas. Quod simultũ in
ore tardauerit: linguã siccat. Nardum celti¬
cũ:. a regione gallie nom̃ traxit. Nascitur
enim sepiꝰ in ligirie alpib. & in syria. fru¬
tice paruo. radicib in manipło collectis liga¬
mentis. Nos eiꝰ tantũ ꝓpcer odarem bonũ:
tyrsi eius atq radiculȩ. utiles ꝓbant᷑ usibꝰ
nr̃is. sostum radix herbe est nascentis in in¬
dia. arabia. & syria. s meliꝰ arabicũ est. Tõt
enim albũ. & leue. suaue: iocundi ocdoris.
Iudicum: colore atro & leue. ut ferula. Syri¬
acum uͦ pondere graue. colare buxeo. odo¬
re atro. Sumnũ tam̃ album: leue. aridũ.
gustui nocens. srocum dictũ ab oppicto ci¬
liciȩ qͥ uocat᷑ coritiũ: quamiqͣm & alibi nas¬
catur. S ñ tantum uel tale quale in cilicia:
unde & ã potiori parte nom̃ accepit. Nã mul¬
tȩ res noĩa sumpserunt: ã locis ubi plus ꝓͥue¬

Expanded text:
leve, fulvum, comosum, spica parvum, odorleve, fulvum, comosum, spica parvum, odorissimum, cyperum similans. Quod si multum in ore tardaverit, linguam siccat. Nardum Celticum a regione Galliae nomen traxit; nascitur enim saepius in Liguriae Alpibus et in Syria, frutice parvo, radicibus in manipulo collectis ligamentis. Flos eius tantum propter odorem bonus: thyrsi eius atque radiculae utiles probantur usibus nostris. Costum radix herbae est nascentis in India, Arabia et Syria: sed melius Arabicum. Est enim album et leve, suave, iucundi odoris, Indicum colore atro et leve, ut ferula, Syriacum vero pondere grave, colore buxeo, odore acri, summum tamen album, leve, aridum, gustu incendens. Crocum dictum ab oppido Ciliciae qui vocatur Corycium, quamquam et alibi nascatur, sed non tantum vel tale quale in Cilicia: unde et a potiori parte nomen accepit. Nam multae res nomina sumpserunt a locis, ubi plus prove
Abbreviated transcription (Latin):
le. si cum lacte coagulauerit. Ab oleo si instil¬
latus aquȩ uel admixtꝰ facile fuerit resolutꝰ.
Preterea & si lanee uestes ex ipso pollutȩ ñ ma¬
culant᷑. Adulteratꝰ quidẽ neq cũ lacte coa¬
gulãt: & ut oleũ in aqua suꝑnatat. & uestẽ
erunit habent: ut sisol excanduerit. sustine
runmanu ñ possint. De herbis aroma
sõnant. habentes nominũ explanationẽ. Non
tamen omniũ herbarũ ethymologiã inuenies:
nã ꝓlocis mutant᷑ exiã nomina: Folium dic¬
tum. qͦd sine ulla radice uinatans in indie
litcoubꝰ colligit᷑: qͦd in ligno ꝑforato siceant
indi atq repͥonunt. Fertur aut̃ paradisi ẽẽ.
herba: gustu nardũ referens. Uardus her¬
ba est spiconia: unde & a grecis nardostacos
appellata. Quarũ alia indica. alia syriacauoca¬
tur: ñ quod in syria nascat᷑. s.smons in quo
inuenit᷑ alio latere indiã spectat alio syriam.
Est autem indicũ multiforme. s meliꝰ siriacum:.

Expanded text:
le, si cum lacte coagulaverit; ab oleo, si instille, si cum lacte coagulaverit; ab oleo, si instillatus aquae aut admixtus facile fuerit resolutus; praeterea et si laneae vestes ex ipso pollutae non maculantur. Adulteratus quidem neque cum lacte coagulat et ut oleum in aqua supernatat et vestem erint, tantam vim habent ut, si sol excanduerit, sustineri in manu non possint. De herbis aromatsonant, habentes nominum explanationem. Non tamen omnium herbarum etymologiam invenies. Nam pro locis mutantur etiam nomina. Folium dictum quod sine ulla radice innatans in Indiae litoribus colligatur. Quod lino perforatum siccant Indi atque reponunt. Fertur autem Paradisi esse herba gustu nardum referens. Nardus herba est spicosa, unde et a Graecis ναρδόσταχυς appellata; quarum alia Indica, alia Syriaca vocatur; non quod in Syria nascatur, sed quod mons, in quo invenitur, alio latere Indiam spectat, alio Syriam. Est autem Indicum multiforme, sed melius Syriacum,
Abbreviated transcription (Latin):
dicamientis adinuscet᷑ Calamꝰ aromaticꝰ ã simi¬
litudine calami usualis uocatꝰ: gignit᷑ in in¬
dia multis nodis geniculatus fuluus. flagͣns
sp̃c suauitate. Iui cũ frangitur. in multas fit
partes scissilis similans gustu casiam: cũ leui
acrimonia remordenti. Dalsami arbor in iuda
intra terminos tantũ uiginti iugerũ erat.
Postea qͣm eandem regionẽ romani pot̾iti sunt:
ȩtiam latissimis collib ꝓpagata est. Stirpe simi¬
lis uitis. foliis simił rutȩ: s albidiorib semꝑq
manentibꝰ. Arbor autẽ balsamũ : lignũ eius
silobalsamũ dicit᷑. Fructus siue semen. car¬
pobalsamum:. sucꝰ opobalsamũ. Quod ideo cũ
adiectione significat᷑i eo quod ꝑcussus fer¬
reis ungulis cortex ligni ꝑ cauernas eximii
odoris guitã distillat. Sauerna eni grecoser¬
mone õpe dicit᷑. Cuiꝰ guttã adulterant ad mix¬
to cipͥno oleo uel melle: s sincerͤ patur ã mel¬

Expanded text:
dicamentis admiscitur. Calamus aromaticus a simidicamentis admiscitur. Calamus aromaticus a similitudine calami usualis vocatus. Gignitur in India multis nodis geniculatus, fulvus, fragrans spiritus suavitate. Qui cum frangitur, in multas fit partes scissilis, simulans gustu casiam cum levi acrimonia remordenti. Balsami arbor in Iudaea intra terminos tantum viginti iugerum erat. Posteaquam eandem regionem Romani potiti sunt, etiam latissimis collibus propagata est, stirpe similis vitis, foliis similis rutae, sed albidioribus semperque manentibus. Arbor autem balsamum, lignum eius xylobalsamum dicitpobalsamum, succus opobalsamum: quod ideo cum adjectione significatur, eo quod percussus ferreis vinculis cortex ligni per cavernas eximii odoris gutta distillat. Caverna enim Graeco sermone ope dicitur, cujus guttam adulterant admixto cyprino oleo vel melle; sed sincerus probatur a mel
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq lignũ ipsius uice tymiamatũ altarib
adoletur: unde & nom̃ traxisse credit᷑. sina¬
mum dictũ. quod cortex eiꝰ in modũ canne
sit: rotundꝰ & gracił. Gignit᷑ autẽ in uidiȩ
& ȩthyopie regionibus: fructice breui. du¬
oꝵ tantum cubitoꝵ. coloie subnigro. uł ci¬
uereo. tenuissimarũ uirgarũ. Nam qͦd in cras¬
situdine excendit᷑ despectui est: qd uͦ graci¬
liꝰ ꝓuenerit. eximiũ. Quod cũ frangitur ⁊ ui¬
sibile spiramentũ emittit ad ymaginem nebu¬
lȩ uel pulueris. Amoniũ uocatũ. qͦd ueluti
odorem cinamomi referat. Nascitur in syria.
& armenia. frutex botruosum semen reddens.
sibi conexum flore albo ueluti uiolȩ. foliis simi¬
libus brioniȩ : odore ȩtiam bono sompnos sua¬
uificat. Casia nascit᷑ in arabia: uirga robusti
corticis & purpurei. foliis ut piꝑis. Est autem
uirtute cinamomi similis: s potentia inferior
Uucte ꝓ cinamomi uice duplex eiꝰ pondus in me¬

Expanded text:
Denique lignum ipsius vice thymiamatum altaribus Denique lignum ipsius vice thymiamatum altaribus adoletur; unde et nomen traxisse creditur. Cinnamomum dictum quod cortex eius in modum cannsit rotundus et gracilis. Gignitur in Indiae et Aethiopiae regionibus, frutice brevi duorum tantum cubitorum, colore subnigro vel cinereo, tenuissimarum virgarum. Nam quod in crassitudinem extenditur, despectui est; quod vero gracilius provenerit, eximium; quod cum frangitur, visibile spiramentum emittit ad lae seu pulveris. Amomum vocatum quod veluti odorem cinnamomi referat. Nascitur in Syria et Armenia, frutex botruosum semen reddens sibi conexum, flore albo veluti violae, foliis similibus brioniae, odore etiam bono; somnos suavificat. Casia nascitur in Arabia, virga robusti corticis, et purpureis foliis ut piperis. Est autem virtutis cinnamomi similis, sed potentia inferior; unde et pro cinnamomi vice duplex eius pondus in me
Abbreviated transcription (Latin):
dous cere punice. Unde & splendorem cutis
pulcrificat. Adulterat᷑ initerdũ resina. uel
thure. Uiꝑis arbor nascit᷑ in india in latere
montis caucasi. qui soli obuersus est. Folia
ad iuniꝑi similitudinẽ similia. suiꝰ siluas
serpentes custodiunt. S incolȩ regionis illiꝰ
cũ mature fuerint. incendunt. & serpenteᷤᷤ
igne fugant᷑: & inde ex flamina. iugrũ pi¬
per efficit᷑. Nam natura piꝑis alba est. Suiꝰ
quidem diuersus est fructus. Nam qͦd in¬
maturũ est piꝑ longum uocat᷑: qͦd incor¬
ruptum ab igne. ꝑiꝑ albũ. Quoduͦ cute ru¬
gosa & horricta fuerit: ex calore ignis tͣhit
os colorem & nom̃. Riꝑ sileue est. uecustũ. ẽ:¬
si graue nouellũ. Uitanda est aucẽ mercatoꝵ
fraus. Solent enim uetustissimo piꝑi humec¬
to argenti spumã aut plumbũ asꝑgere⁊ ut
ponderosum fiat. Aloa in india. atq arabia
gignit᷑. arbor odoris suauissimi. ac summi.

Expanded text:
doris cerae Punicae. Unde et splendorem cutis doris cerae Punicae. Unde et splendorem cutis pulchrificat. Adulteratur autem interdum resina, vel thure. 8. Piperis arbor nascitur in India, et in latere montis Caucasi, quod soli obversum est, foliis ad juniperi similitudinem. Cujus silvas serpentes custodiunt, sed incolae regionis illius, cum maturae fuerint, incendunt. Et serpentes igne fugantur, et inde ex flamma nigrum piper efficitur. Nam natura piperis alba est, cujus quidem diversus est fructus. Nam quod immaturum est, piper longum vocatur; quod incorruptum ab igne, piper album; quod vero cute rugosa et horrida fuerit, ex calore ignis trahit et colorem et nomen. Piper si leve est, vetustum; si grave, novellum: vitanda est autem mercatorum fraus. Solent enim vetustissimo pito argenti spumam aut plumbum aspargere ut ponderosum fiat. Aloa in India atque Arabia gignitur, arbor odoris suavissimi ac summi.
Abbreviated transcription (Latin):
terrã cacdens munda ñ est: s cũ ꝓpͥe coiticiᷤ scro¬
be seruat᷑. Illa autẽ que uirgis & calamis in¬
heserit. munda est ⁊ albida: deinde fulua fit
solis causa. & ipsa storax calamites pinguis. resi¬
nosa. odoris iocundi. humecta:. & ueluti mello¬
sum liquorẽ emittens. Storax autẽ dicta. qͦd sit
gutta arboris ꝓfluens & congelata. Nam greci
styriam guitã dicunt Grece autẽ styrax lati¬
ne storgo dicit᷑. Bidella indie & arabie arbor
Cuiꝰ lacrima: melior arabica. Est enim lucida.
subalbida. leuis. pinguis. equaliter cerea. & quȩ
facile molliat᷑ ÷ neq ligno uł terre cõmixta
amara. odoris boni. Nam ex india sorcłida ÷
& nigra: & maiori gleba. Adulterat᷑ enĩ admix¬
to gummo: qui ñ ita amarificat gustũ. mas¬
tix arboris lentisci gutta est. Hȩc grano mas¬
tie dicta: quia in modũ granoꝵ est. Melior¬
autẽ in chio insula gignit᷑ odoris boni. can¬

Expanded text:
terram cadens munda non est, sed cum propriae corticis scroterram cadens munda non est, sed cum propriae corticis scrobe servatur. Illa autem, quae virgis et calamis inhaeserit, munda est et albida, dehinc fulva fit solis causa. Et ipsa storax calamites, pinguis, resinosa, odoris iucundi, humecta et veluti mellosum liquorem emittens. Storax autem dicta quod sit gutta arboris profluens et congelata. Nam Graeci stiriam guttam dicunt, Graece autem στύραξ, Latine storax dicitur. Bdellium Indiae et Arabiae arbor, cuius lacrima melior Arabica. Est enim lucida, subalbida, levis, pinguis, aequaliter cerea, et quae facile molliatur, neque ligno vel terrae commixta, amara, odoris boni. Nam ex India sordida est et nigra et maiore gleba. Adulteratur autem admixto gummi, qui non ita amarificat gustum. Mastix arboris lentisci gutta est. Haec granomastix dicta, quia in modum granoautem in Chio insula gignitur, odoris boni, can
Abbreviated transcription (Latin):
resina. siue gummi: s dinoscit᷑ sua ꝓpͥetate.
Nam tbus igni impositum: ardescit. resina fu¬
mescit: gumen uͦ liquescit calefactum: Thus
autẽ ã tondendo dictũ. Hoc & libanũ uocatỹ
a monte arabiez uͥ sabei suut. Nam mons eoꝵ
libanꝰ dicitur: uͥ thura colligunt᷑. Myrra ar
bor arabie altitudinis ad qͥnq cubitoꝵ simi¬
lis spinȩ: quam a cantũ dicunt. Quiꝰ gucta
uiridis & amara : unde & nom̃ accepit myrra.
Gucta eiꝰ sponte manans p̃ciosior est. Eucita cor¬
ticis uulnere: uilior iudicat᷑. Sarmenta eiꝰ a¬
rabes ignib fouent. Quoꝵ fumo satis noxio
nͥ ad odorem storacis occurrant ⁊ plerumq in¬
sanabiles morbos ꝯtrabant. Myrra autẽ tro¬
godite. ab insula arabie dicta. ubi melior col¬
ligitur & purior. Storax arbor arabiȩ⁊ simił
malo cedonii. Cuiꝰ uirgulȩ intra canicule ortũ
cauernatim lacrimã fluunt. Distillatio eiꝰ in

Expanded text:
resina sive gummi, sed dignoscitur sua proprietate. resina sive gummi, sed dignoscitur sua proprietate. Nam thus igni impositum ardescit: resina fumescit. Gumen vero liquescit calefactum. Thus autem a tundendo dictum: hoc et Libanum vocatum a monte Arabiae, ubi Sabaei sunt. Nam mons eorum Libanus dicitur, ubi thura colliguntur. bor Arabiae altitudinis quinque cubitorum, similis spinae quam ἄκανθον dicunt: cuius gutta viridis atque amara; unde et nomen accepit myrra. Gutta eius sponte manans pretiosior est, elicita corticis vulnere vilior iudicatur. Sarmentis eius Arabes ignes fovent, quorum fumo satis noxio, nisi ad odorem storacis occurrant, plerumque insanabiles morbos contrahunt. Myrrha autem Trogodyte ab insula Arabiae dicta, ubi melior colligitur et purior. Storax arbor Arabiae, similis mali Cydonii, cuius virgulae inter Caniculae ortum cavernatim lacrimam fluunt. Distillatio eius in
Abbreviated transcription (Latin):
aut ex radicib pullulant. Nam cęcera u¬
sus inuenit. fauente natura. Omĩa poma
latine neutͥ generis esse dicunt᷑. arbores
autẽ feminini fere sunt generis. exceptis
paucis: ut hic oleaster. boc siler. Uirgiliꝰ.¬
Auit molle siler. Item hoc buxum: licet &
hec buxꝰ dicat᷑. Nam suꝑfluã quidam uo¬
lunt facere discretionem: ut hec buxus
de arbore dicamꝰ buxum uͦ d̾ ligno cõpo
sunt. quȩq flagrantis odoris: qͤ india
quod aris imposita diuinis inuocationi¬
bus apta uideant᷑: siuie qͦd sese aeri inse¬
mensa atq ramosa lenissim coiticis. ramis
ad aceris qualitatẽ: agnidalum mͦ sucum
aromaticũ fundens album. & masticatione
uelut in puluere resolutũ & confractum.
intus pingue. & igni appositũ facile ar¬
descens: & appellatur apud nos mascułꝰ.
eo qͦđ sit natura rotundũ. in modũ testi¬
culoꝵ. Reliquũ planũ. & penes cabrosum:
minꝰ optimum. Adulteratur autẽ admixta

Expanded text:
 surgunt, aut ex radicibus pullulant. Nam caetera u surgunt, aut ex radicibus pullulant. Nam caetera usus invenit, favente natura. 74. Omnia poma Latine neutri generis esse dicuntur; arbores autem feminini sunt generis, exceptis paucis, ut hic oleaster, hoc siler, ut Virgilius: Molle siler. Item hoc buxum, licet et haec buxus dicatur. Nam superfluam quidam volunt facere discretionem, ut haec buxus de arbore dicamus, buxum vero de ligno composunt quaeque fragrantis odoris, quae Indiquia aris imposita, divinis invocationibus apta videantur, seu quia sese aeri insemensa atque ramosa, levissimi corticis, ramis ad aceris qualitatem, amygdalae modo succum aromaticum fundens album, et ad masticationem velut in pulvere resolutum: et cum frangitur intus, pingue, et igni appositum facile ardescit: et appellatur apud nos masculus eo quod sit natura rotundum, in modum testiculorum, reliquum planum, et pene scabrosum, minus optimum. Adulteratur autem mista
Abbreviated transcription (Latin):
E st enĩ lacrima sudore exalata lignoꝵ. ut
cerasi. lintisci. balsami: uel reliquarũ ar¬
boꝵ. siue uirgultoꝵ quȩ sudare ꝓdunt᷑.
sicut & odorata ouentis ligna. sicut gutta
balsami. ac ferularũ uel suemoꝵ. cuiꝰ lacͥ¬
ma durescit in gemmã. Prima est resina
terebintina omniũ prestantior. Affertur
autẽ ex arabie patria. atq uidea. & sy¬
ria. cypro. & affrica: ex insulis qͦ cycladi¬
bus. Scda est lentiscinia quȩ mastix uo¬
catur. hec ex chio insula deportat᷑. Ter¬
cia pinalis. quarũ alia pictines. Alia pey¬
cine. alia liquida. alia arida. & afferunt᷑
ex tẏrrena colofonia: unde ȩtiã nomen
colofonia resina sumpsit. Ryx grecũ no¬
men est: quam illi pissa uocant. Alii uo¬
lunt ex pino picem uocari. Bec ã gͣcis
appellat᷑ clonia. nos ramalem dicere pos¬
sumꝰ. Cuiꝰ ꝓbabilis splendens : lenis. &
munda. Freanctarũ arboꝵ naturaliter
sunt tria genera. Aut enĩ sua sponte nas¬

Expanded text:
Est enim lacrima sudore exhalata lignorum, ut Est enim lacrima sudore exhalata lignorum, ut cerasi, lentisci, balsami, borum, sive virgultorum, quae sudare produntur, sicut et odorata Orientis ligna, sicut gutta balsami, ac ferularum, vel succinorum, cujus lacryma durescit in gemmam. Prima est resina terebinthina omnium praestantior. Affertur autem ex Arabia Petraea, atque Judaea, et Syria, Cypro, et Africa, ex insulis quoque Cycladibus. Secunda est lentiscina, quae mastix vocatur: haec ex Chio insula deportatur. Tertia pinalis. Quarum alia πιτυῒνη, alia πευκίνη, alia liquida, alia arida, et afferuntur ex Tyrrhena Colophonia. Unde etiam nomen Colophonia resina sumpsit. 72. Pix Graecum nomen est, quam illi πίσσαν vocant. Alii volunt ex pino picem vocari; haec a Graecis appellatur clonia; nos ramalem dicere possumus, cujus probabilis splendens, laevis et munda. 73. Creandarum arborum naturaliter tria sunt genera; aut enim sua sponte nas
Abbreviated transcription (Latin):
uiridi oleo & suaui apta. E dicta pausia. qͦd
S yria dicta ꝓ eo qͦd de syria est al lata: siue
quia nigra est. Crustumia ẽadem & uolemis
dicta. eo quod uolam compleat magnitudine¬
sui. hoc est mediam manũ. Uncde & inuolare
dicimꝰ. Quidam autẽ uolemum gallica lin¬
gua bonũ & magnum intelligunt. Colimpe
fit oleum. S quod ex albis fuerit oluus ex¬
pressum. uocat᷑ spanum: ã grecis onfacion
appellatũ. Quod autẽ ex fulius & nondum
mitib fuerit expressũ:. uiride appellat᷑. Id̾
uero ex nimiũ maturis: cõmune dicit᷑. Ex
his ad usum uitȩ pͥmum est spanũ. sccłm ui
ride. tercium cõmune. Amurca oleipars aqͦ¬
sa. ab emergendo dicta: id est qͦd ab oleo se
mergat. & fer sit eiꝰ. Hanc greci amurcen
uocant. ex latina lingua trahentes uoca¬
bulum. Gumen. grecũ est nomen. Hoc enĩ
illi gomĩ dicunt. Resinã greci rẽtinã uo¬
cant᷑. Reiꝰ enim grece dicit᷑. quicqͥd manat.

Expanded text:
viridi oleo et suavi apta. Et dicta pausia, quodviridi oleo et suavi apta. Et dicta pausia, quodntum. 341 67. Syria dicta, pro eo quod de Syria est allata, sive quia nigra est. Crustumia eadem et volemis dicta, eo quod volam compleat magnitudine, hoc est, mediam manum, unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallica lingua bonum et magnum intelligunt. Colymbadfit oleum. Sed quod ex albis fuerit olivis expressum vocatur Hispanum, a Graecis ὀμφάκιον appellatum. Quod autem ex fulvis et nondum mitibus fuerit expressum, viride appellatur. Quod vero ex nimium his ad usum vitae primum est Hispanum, secundum viride, tertium commune. Amurca olei pars aquosa ab emergendo dicta, id est, quod ab oleo se mergat et faex sit eius. Hanc Graeci ἀμόργην vocant ex Latina lingua trahentes vocabulum. Gummi Graecum nomen est; hoc enim illi κόμμι dicunt. Resinam Graeci ῥητίνην vocant; ῥεῖν enim Graece dicitur quidquid manat.
Abbreviated transcription (Latin):
dictus. quod sit foliis oliuȩ similibꝰ. s lati¬
orib : arboi inculta. atq siluestris : ama¬
ra. atq infructuosa. Eui insertus oliuȩ ra¬
mus. uim mutat radicis: & uertit eam in
ꝓͥam qualitatem. Lacrima oleastri arboris
duplex. Alia enĩ gumen similat sine ullo
qualitatis morsu: alia aminoniaci gut¬
tam ex distillatione collectã ac remordeutẽ.
Oliua grece oleon clicit᷑ ex quom latinũ trac¬
tum est. ut oliua dicat᷑. Olea autẽ ipsa ar-¬
bor est : fructus oliua. sucꝰ oleum. Est au¬
tem arbor pacis insignis. Cuiꝰ fructus di¬
uersis nominib appellat᷑. Orcades oliuȩ gͦ¬
ca echymologia ã similitudine testiculoꝵ
uocatȩ : quos greci orciͦ uocant. Radiolȩ
ꝓeo quod oblonge sunt in modũ ractioꝵ¬
sunt. Liciuie. eo quod optimum dent lumͣ.
nam lignis lumen est. Uncte & lignum no¬
men accepit: qͥa aptum est flãmis & lumini.
Pausia qͣm corrupte rustici pusiam uocant:

Expanded text:
dictus quod sit foliis olivae similibus sed latidictus quod sit foliis olivae similibus sed latioribus, arbor inculta atque silvestris, amara atque infructuosa; cui insertus olivae ramus vim mutat radicis et vertit eam in propriam qualitatem. Lacrima oleastri arboris duplex. Alia enim gummi simulat sine ullo qualitatis morsu, alia ammoniaci guttam ex destillatione collectam ac remordentem. Oliva Graece ἔλαιον dicitur, ex quo in Latinum tractum est ut oliva dicatur. Olea autem ipsa arbor est; fructus oliva; sucus oleum. Est autem arbor pacis insignis, cuius fructus diversis nominibus appellatur. Orchades olivae Graeca etymologia a similituvocatae, quos Graeci ὂρχεις vocant. 64. Radiolae, pro eo quod oblongae sunt in modum radiorsunt. 65. Lyciniae, eo quod optimum dent lumen. Nam λὺχνος lumen est. Unde et lychnum nomen accepit, quia aptum est flammis et luminibus. 66. Pausia, quam corrupte rustici pusiam vocant,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter quod ex ea stipent᷑ tecta. hunic & stipu¬
la ꝓer diminutionẽ. Arundo dicta. qͦd cito
aruscat. Hanc ueteres cannã uocauerunt:
arundiuem postea uarro dixit. Sciendum
sane qͦd latinũ canna de lingua hebrea
sumpsit. Apud eos enĩ calamꝰ canna dicit᷑.
Cicuta autem ẽ. qͦd est inter cannarũ nodos:
cdicta. quod lateat. In indicis stagnis nasci
arundines calamiq dicunt᷑. ex quoꝵ radi¬
cibus expressum suauissimũ sucũ bibunt:
Unde & uarro ait. Indica ñ magnatm in arbo¬
re crescit arundo. illiꝰ & lentis p̾mitur ra¬
dicib humor: dulcia cui neqͣant srico con¬
cedere mella. Sabucus mollis & ꝑuia ar¬
bor. Ramnꝰ genꝰ est rubi: quã uulgo senti¬
cen ursinã appellant. asꝑum nimis & spi¬
nosum. Sentix dicta ã situ. qͦd est terra
inculta: in qua sentices spineq nascunt᷑.
Maiores autẽ nr̃i omnẽ arborem spinosam ue¬
prem dicebant : quod ui prendat. Oleaster

Expanded text:
propter quod ex ea stipentur tecta. Hinc et stipupropter quod ex ea stipentur tecta. Hinc et stipula per diminutionem. Arundo dicta quod cito arescat. Hanc veteres cannam vocaverunt; arundinem postea Varro dixit. Sciendum sane quod Latinum canna de lingua Hebraea sumpsit; apud eos enim calamus 'canna' dicitur. Cicuta autem est quod est inter cannarum nodos; dicta quod lateat. In Indicis stagnis nasci arundines calamique dicuntur, ex quorum radicibus expressum suavissimum sucum bibunt; unde et Varro ait 20: Indica non magna in arbore crescit arundo; illius et lentis premitur radicibus humor, dulcia cui nequeant suco contendere mella. Sabucus mollis et pervia arbor. Rhamnus genus est rubi, quam vulgo senticem ursinam appellant, asperum nimis et spinosum. Sentix dicta a situ, quod est terra inculta in qua sentices spinaeque nascuntur. Maiores autem nostri omnem arborem spinosam veprem dicebant, quod vi prendat. Oleaster
Abbreviated transcription (Latin):
littora mirte. hinc est quod & ã grecis mirte¬
ue dicit᷑ Nedicoꝵ autẽ libri hanc arborem
aptam scͥbunt mulierũ necessitatib płinis:¬
Rentiscus : quod cuspis illuis leutꝰ sit & mol¬
lis. Nam lentum dicimꝰ quicqͥd flexibile est
desudat. Cortex resinam. qͤ mastix appella¬
tur. Cuiꝰ plurima. & melior in chio insula
gignit᷑. Terebintꝰ arbor grecũ nomen gene¬
rans resinam omniũ resmarum p̾stantiorẽ
Buxus grecũ nomen est: ex parte a latinis cor¬
ruptum. Rẏxos enim appellat᷑ apud eos ar
buxo. Arodandarũ quod corrupte uulgo
lorandrũ uocat᷑. qͦd sit foliis lauri simili¬
bus. flore ut rosa. arbor uenenata. Inter¬
ficit enĩ animalia: & medet᷑ serpentũ uexa¬
tiones. Erbitum uocauert pastores. eo qͦd
uice herbȩ prebeat᷑ pecorib. uͥ pascua desusł.
Turbiscus : quod de uno cespite eiꝰ multȩ uir¬
gultȩ surgunt. quasi turba. Stipa uocata.

Expanded text:
littora myrtos. Hinc est, quod a Graecis μυρίlittora myrtos. Hinc est, quod a Graecis μυρίνη dicitur. Medicorum autem libri hanc arborem aptam scLentiscus, quod cuspis ipsius lentus sit et mollis: nam lentum dicimus quidquid flexibile est;desudat, cortex resinam, quae mastix appellatur; cuius plurima et melior in Chio insula gignitur. Terebinthus arbor, Graecum nomen, generans resinam omnium resinarum praestantiorem. Buxus Graecum nomen est, ex parte a Latinis corruptum; πύξος enim appellatur apud eos. Arbuxo.' Rhododendron, quod corrupte vulgo lorandrum vocatur, quod sit foliis lauri similibus, flore ut rosa; arbor venenata. Interficit enim animalia, et medetur serpentum vexationes. Herbitum vocaverunt pastores eo quod vice herbae praebeatur pecoribus, ubi pascua desunt. Turbiscus, quod de uno cespite eius multae virgultae surgunt, quasi turba. Stipa vocata