comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nam. di.cendo. om̃s iubilate ło: Sic̃
militẽ tuba t̾ribilis ꝓducit ad bellũ:¬
sic oues ad pascua dulcedo iubilatio¬
nis inuitat. Bellandi gͦ fremitum
pastorali lenitate conuenit: ut genteᷤ
tam mitis grã saluaret: quas dui ꝑe¬
merat feritas naturalis. Quod autẽ
pastor bonus ẽẽt redditus. et ad t̾ras
uenisset: xp̃c clamauit ipse hodie.
Ego sum pastor bonus. Bonus pastor
animã suã ponit ꝓ ouib suis. Hinc ẽ
quod adiutores. qͦd socios. ad curã totiꝰ
orbis ipse magister inquirit dicendo:
leuaturus cõmendat. Petre inquit a¬
mas me: Pasce oues meas. E ut teniua
reditus pͥmordia ñ cogeret potestate.
s pietate portaret: repecit. pecre amaᷤ
me: pasce agnos meos. Cõmendat o¬
ues: ouium cõmendat germina: qͣa
fecunditatẽ gregis sui pastor p̃scius
nouerat iam futurã. Petre amas me.
Pasce agnos meos. Istis agnis collega
pastoris petͥ saulus. pio pastu plena
lactis ubera porrigebat: dicendo. Lac

Expanded text:
nam, dicendo, Omnis terra, jubilate Deo. Sicut nam, dicendo, Omnis terra, jubilate Deo. Sicut militem tuba terribilis producit ad bellumsic oves ad pascua dulcedo jubilationis invitat. Bellandi ergo fremitum pastorali lenitate mitigare convenit, ut gentes tam mitis gratia salvaret, quas diu peremerat feritas naturalis. Quod autem pastoris bonus esset reditus cum ad terras veniret Christus, clamavit ipse hodie: Ego sum pastor bonus; pastor bonus animam suam ponit pro ovibus suis . Hinc est quod adjutores, quod socios ad curam totius orbis ipse magister inquirit, dicendo,meaturus, commendat. Petre, inquit, amas me? Pasce oves meas. Et ut tenuia redditus primordia non cogeret potestate, sed pietate portaret, repetit: Petre, amas me? Pasce oves meas. Commendat oves, ovium commendat germina, quia fecunditatem gregis sui pastor praescius noverat jam futuram. Petre, amas me? Pasce oves meus . Istis ovibus collega pastoris Petri Paulus pio pastu plena lactis ubera porrigebat, dicendo: Lac
Abbreviated transcription (Latin):
uoniã
redeunte iuni¬
ore filio. familia tota cho¬
ros egit Ocelestem cecinit sym¬
phoniam: conuenit et nos hodie psal¬
mum sumere: dare tympanũ: pon̾e
organum:. cytharam tangere: et ad
tantũ dĩ patͥs gaudium. melodiam
dauiticã ꝑsonare. Iubilate do inqͥt
om̃is t̾ra. Quid est. qd̃ intelligentiã
huiꝰ exultationis inquirit: Od ẽ. qͦd
post tanta ditatis tam terribilia. tã
mirifica precepta. terra nc̃ uocatur
et inuitatur ad iubilum:. Iubilate¬
do inquit om̃is terra. Quid aliud eit.
quã postea qm t̾ribilis ds mitissimi
pastoris elegit officium. ꝑsonã pasto¬
ris induit. ut uagos popłos. palantes
plebes. disꝑsas longe lateq gentes. ue¬
lut errantes oues in unũ pastor mise¬
ricors cong̃garet. immo ut uationes
feras predam mortis. carnis cibum.
potũ sanguinis. bestiarum furore
sitientes. ad usum lactis. ad cibum
graminis. ad ouium totam duceret
et redderet lenitatẽ: terre om̃i pa¬
storalem mandat et imꝑat discipli¬

Expanded text:
uoniam redeunte filio juniore familia tota choros egit, coelestem cecinit symphoniam, convenit et nos hodie psalmum sumere, dare tympanum, ponere organum, citharam tangere, et ad tantum Dei Patris gaudium melodiam Davidicam personare. Jubilate Deo, inquit, omnis terra . Quid est, quod intelligentia hujus exsultationis inquirit? Quid est, quod post tanta deitatis, tam terribilia, tam mirifica praecepta terra nunc vocatur, et invitatur ad jubilum? Jubilate, inquit, Deo, omnis terra. Quid aliud est, nisi quod posteaquam terribilis Deus mitissimi pastoris elegit officium, personam pastoris induit, ut vagos populos, palantes plebes, dispersas longe lateque gentes, velut errantes oves in unum pastor misericors congregaret, immo ut nationes feras, praedam mortis, carnis cibum, potum sanguinis, bestiarum furorem sitientes, ad usum lactis, ad cibum graminis, ad ovium totam duceret et redderet lenitatem? Terrae omni pastoralem mandat, et imperat discipli
Abbreviated transcription (Latin):
iuraui in ira mea. si introibunt in
requiẽ meam. Cum dic̃ hodie. de con¬
uenit: ad de loquitur quicunq hõ
audis: ut ñ audita uoce eiꝰ. contẽp¬
tus reatum. contumacie cͥmen incur¬
ras: Quẽ ñ p̃cepto. quẽ non correx̃
exẽplo. Nam ob hoc iudaicã duri¬
ciam longo sermone narrauit: ut
ut te xp̃iane faceret cautiorẽ. cui
non quadraguita annis tantũ con¬
uersatur et cohabitat ds: s toto ui

Expanded text:
juravi in ira mea, si introibunt in requiem meam. Cum dicit, hodie, te convenit, ad te loquitur, quicumque homo es auditor, ne audita voce ejus, contemptus reatum, contumaciae crimen incurras, quem non praecepta, quem non correxit exemplum. Nam ob hoc Judaicam duritiem longo sermone narravit, ut e, Christiane, faceret cautiorem, cui non quadraginta annis tantum conversatur, et cohabitat Deus, sed toto vi
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrat. Uenite adoremus et ꝓ¬
cidamus ante eum: & ploreinus corã
dño qui fecit nos. Et quasi int̾roga¬
retur quare: reddit causas: aꝑit ra¬
tionem. Quia ipse est dñs ds noster:
et nos popłs pascuȩ ciꝰ. et oues manꝰ
eiꝰ. Ex hoc utiq quantũ deuotus ẽ
ille qui gaudet: tantũ certe qui con¬
tͥstatur ingratus.S iam quȩ admo¬
nec audiamꝰ intentius. Hodie siuo¬
cem eiꝰ audieritis. nolite obdurare
corda ur̃a: sic̃ in irritatione scđm di¬
em tẽptationis in heremo: ubi tẽpta

Expanded text:
demonstrant: Venite, adoremus et procidamus ante eum, et ploremus coram Domino qui fecit nos. Et quasi interrogaretur, quare? reddit causas, aperit rationes: Quia ipse est Deus noster, et nos populus pascuae ejus et oves manus ejus. Ex hoc utique quantum devotus est ille qui gaudet, tantum certe qui contristatur ingratus. Sed jam quae admonet audiamus intentius: Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra, sicut in irritatione secundum diem tentationis i
Abbreviated transcription (Latin):
cerẽ. Ille ad obsequiũ festinant:
usti ꝑuolant ad catẽnas. Infun¬
dunt illȩ oleum: isti sanguinẽ
fundunt. Mortẽ stupent ille:
suscipiunt hi mortes. Et quid
multa. Resident illȩ domi:.
ad acies istitendunt: ut de¬
uoti milites ꝓbent aduersis
fidem: uirtutẽ laborib iniuriis
pacientiã ꝑiculis mentem: uul¬
ñib tolerantiã: deuotionẽ penis:

Expanded text:
cerem; illae ad obsequium festinant, cerem; illae ad obsequium festinant, isti pervolant ad catenas; infundunt illae oleum, isti sanguinem fundunt: mortem stupent illae, suscipiunt hi mortes. Et quid multa? Resident illae domi, ad acies isti tendunt, ut devoti milites probent adversis fidem, virtutem laboribus, injuriis patientiam, periculis mortem, vulneribus tolerantiam, devotionem poenis,
Abbreviated transcription (Latin):
titulus. inferni ianua. lam̃tima
nascunt᷑ lacͥmis: mancipantur
merorib genuitib addicuntur:
et in lam̃tis tantũ fortes sunt.
qͣntum uirib inueniunt᷑ infir¬
mȩ: & qnͣtum imparate st̃ ad la¬
bores. tantũ ad lacrimas st̃ para¬
tȩ. Hinc ẽ qđ lacͥmis arma uin¬
cunt: regna fletib inclinant:
lam̃tis totã uiroꝵ fortitudinẽ
frangunt. Non ẽ gͦ mirũ si ad
lacͥmas. ad funus. ad sepulchrũ.
ad obsequiũ dñici corporis femi¬
nȩ ardentiores apłis hic uident᷑
ubi mulier pͥma currit ad lacͥ¬
mas: quȩ pͥma cucurrit ad lap¬
sum. Precedit ad sepulchrum:
quȩ precessit ad mortẽ. fit resur¬
rectionis nuncia: quȩ fuit mor¬
tis int̾pres. Q quȩ uiro porrexe¬
rat int̾itus tanti nunciũ: uiris
ipsa porrigit magnȩ salutis au¬
ditum: ut cõpenset nuncio fidi
quod ꝑfidiȩ ademit auditu.
Non est hic preposterus ordo:
Ille portant aromata: hi flagel¬
la Illȩ intrant sepulchrũ: isti car¬

Expanded text:
titulus, inferni janua, lamenti titulus, inferni janua, lamenti nascuntur lacrymis, mancipantur moeroribus, gemitibus addicuntur, et in lamentis tantum fortes sunt, quantum viribus inveniuntur infirmae: et quantum imparatae sunt ad labores, tantum ad lacrymas sunt paratae: hinc est quod lacrymis arma vincunt, regna fletibus inclinant, lamentis totam fortitudinem virorum frangunt. Non est ergo mirum, si ad lacrymas, ad funus, ad sepulcrum, ad obsequium Dominici corporis feminae ardentiores apostolis hic videntur; ubi mulier prima currit ad lacrymas, quae prima cucurrit ad lapsum; praecedit ad sepulcrum, quae praecessit ad mortem; fit resurrectionis nuntia, quae fuit mortis interpres; et quae viro porrexerat interitus tanti nuntium, viris ipsa porrigit magnae salutis auditum, ut compenset fidei nuntio quod perfidiae ademit auditu. Non est hic praeposterus ordo, illae portant aromata, isti flagella; illae intrant sepulcrum, isti car
Abbreviated transcription (Latin):
et marei suꝑ
dñicam resurrecti¬
gnẽ iam cucurrimꝰ
lectiones: Dmͦ quid hinc into¬
nuerit lucas beatissimꝰ exqͥramꝰ.
quȩ parauerant aromata.Sepe
plus mystico qͣm hẏstorico. facto¬
rum xͥ seriem ꝓlocunt᷑. Una in¬
quit sabbi. Bene una: qͥa resur¬
rectionis dies alt̾am nescit. Lu¬
cis et̾nȩ mater: noctis tempꝰ ig¬
norat. Perpetius: dies ꝑpetuus
illucescit. Resurgentium lux:
mori ñ potest. Lux que noctẽ
delet: nescit extingui. Uenert̃
inquit ad monum̃tũ: portan¬
tes que parauerant aromata.
ñ inuenerunt corpꝰ iñu. Quid
ẽ quod quȩ ante de monum̃to
fugerant. nẽ audaces redeunt
ad sepulchrũ: intrepidȩ paui¬
dum remeant ad fumis: sepul¬
chri tͥsticiam confident̾ inua¬
dunt: &. non inuenientes dñm
constant̾ quert̃. constantiꝰ ĩmo¬
rant᷑. nec illud pauescunt quod
monum̃to nox addita dũ tene¬
bras generat. add. it timorem:
fis: mulier pͥma mali causa.
peccati autͥx. uia mortis. sepule̾

Expanded text:
et Marci super Dominicam Resurrectionem jam cucurrimus lectiones, modo qui hinc intonuerit Lucas beatissimus exquiramuquae paraverant aromata . Saepe plus mystico quam novo factorum Christi seriem proloquuntur. Una, inquit, sabbati. Bene una, quia resurrectionis dies alteram nescit; lucis aeternae mater, noctis tempus ignorat; perpetuus dies perpetuo illucescit; resurgentium lux mori non potest; lux quae noctem delet, nescit exstingui. Venerunt, inquit, ad monumentum portantes quae paraverant aromata: non invenerunt corpus Domini Jesu. Quid est, quod quae ante de monumento fugerant, nunc audaces redeunt ad sepulcrum: intrepidae pavidum redeunt ad funus, sepulcri tristitiam confidenter invadunt; et non invenientes Dominum, constanter quaerunt, constantius immorantur; nec illud pavescunt, quod monumento nox addita, dum tenebras generat, addit timorem? Fratres, mulier mali causa, peccati auctor, via mortis, sepulcri
Abbreviated transcription (Latin):
& triũphum. Uerum qđ apłi
resurrexisse dñm mislieribus
nunciantib aut ñ credidisse.
aut deliram̃tũ iudicasse refe¬
runtur: grauit̾ nemo arguat.
Alte dubitat: qui altiꝰ credit. De¬
cipi ñ potest: qui ñ est facilis au¬
ditor. Ignauus nimis ẽ: qͥ post
exẽplum inuenit᷑ incautꝰ. Ru¬
dis miles ad aciẽ cum currit:
quia causam belli nescit. ium
bellatoris ignorat. Pitia ẽ non
segnicies: cum sensim miles ue¬
teranꝰ incedit. Sic adam nouus

Expanded text:
et triumphum . Verum quod apostoli resurrexisse Dominum mulieribus nuntiantibus, aut non credidisse, aut deliramentum judicasse referuntur, graviter nemo arguat: alte dubitat, qui altius credit; decipi non potest, qui non est facilis auditui; ignavus nimis est, qui post exemplum invenitur incautus; rudis miles ad aciem concurrit, qui causam belli nescit, vim bellatoris ignorat; peritia est, non est segnities, cum sensim miles veteranus incedit. Sic Adam novus
Abbreviated transcription (Latin):
mundus: qnͣdo redeunte uita.
mors ñ erit: qnͣdo regnante. xp̃o
diabolꝰ iam ꝑibit. Orate fis
ut et nobis dñs augeat fidem:
quatinus hȩc bona credere. uid̾e.
denere. possimus.. Dsc ipuli¬

Expanded text:
mundus, quando redeunte vita mors non erit, quando regnante Christo diabolus jam peribit. Orate, fratres, et ut nobis Dominus augeat fidem, quatenus haec bona credere, videre, et tenere possimus. S
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s ꝓgemie cȩlesti: quos subditoᷤᷤ
mundana possides seruitute. uoͦ
quoq serui debetis deo fidẽ in ip¬
sa quã geritis seruitute: quia qͥ
pio et puro corde caruali dño de¬
bitũ non reddit obsequiũ: deo an¬
te qui corda uidet qͣm hõi denet᷑
obnoxius : qui te parẽ fecit ꝑ gra¬
tiã quem conditio fecerat dispa¬
rem̃. Uigilate. serui. De diuite
qͥd dicam: qui qͣnto plus habet.
reddit. simul tradit alteri: si no¬
luerit soluere singulis cõmissa ꝑ
partes. Ꝙ tu pauꝑ cõmissam tͥ dis¬
pensationẽ non paruã pauꝑta¬
tis existunes: si pacient̾ feras: si
ingratus ñ sis: si sis uł ipsa neces¬
sitate sobriꝰ & frugalis: si danti
agas grãs. non danti non inge¬
ras blasphem .as iniurias: si tan¬
tum queras qͣntum dat misođia:
ñ quantũ cupiditas importuna
cõpellit. Certe et tu pauꝑ qͥ liben¬
te dicis: ñ habeo. Sit dandi animꝰ:
et facultas ñ deerit largiendi:

Expanded text:
fratres progenie coelesti, quos subditos fratres progenie coelesti, quos subditos mundana possides servitute. Vos quoque servi debetis domino fidem in ipsa quam geritis servitute, quia qui pio et puro corde carnali domino debitum non reddet obsequium, Deo ante qui corda videt, quam homini tenetur obnoxius, qui te parem fecit per gratiam quem conditio fecerat disparem vilitate servili. De divite quid dicam? qui quanto plus habet, reddit, simul tradit alteri: quae si noluerit reddere, singulis committat per partes. Et tu, pauper, commissam tibi dispensationem non parvam paupertatis existimes si patienter feras, si ingratus non sis, si sis vel in ipsa necessitate sobrius et frugalis; si danti agas gratias, non danti non ingeras blasphemans injurias; si tantum quaeras quantum dat misericordia, non quantum cupiditas importuna compellit. Certe et tu, pauper, qui libente dicis, Non habeo: sit dandi animus, et facultas non deerit largiendi,
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝓcurauit quietẽ: si sic tẽꝑa¬
uit censum. ut neq militi fuffi¬
cientia deesset: neq tributarius
lassaret᷑. Ꝙ dux prestabit do cau¬
sas. si sequentib se prebuit uirtu¬
tis exẽplum: si in excubiis ꝑuigił:
si in discursib iudefessus. pacem
tionẽ reddet et miles si paruit
imꝑatis: si concussit neminẽ: si
accepta stipendia iustissimo labo¬
re pensauit. Iudex quoq:. iudicui
sui suꝑnũ iudicem sustinebit.
Et tu qͥ dñs es domus tuȩ: dispen¬
satorẽ te positũ plusqͣm dñm uo¬
lo credas: ut exhibeas comugi sĩ¬
plicẽ caritatẽ: doctrinãq ei qͣm
didiceris in ȩccłia prudent̾ infũ¬
das. Cui apłs in eccłia tacere p̾ce¬
pit: & domi discere te docente.
liis impendas affectum sobrium:
sollicitam curã: eosq fidelit in
dm̃ enutrias disciplina. Seruĩ
uictum et uestitũ debitũ reddaˢ.
remittas culpas: minas tẽꝑes:
imꝑes disciplinã: et habeas eos

Expanded text:
um procuravit quietem, si sic temperaum procuravit quietem, si sic temperavit censum, ut neque militi sufficientia deesset, neque tributarius lassaretur. Et dux praestabit Deo causas, si sequentibus se praebuit virtutis exemplum, si in excubiis pervigil, si in discursibus indefessus, si pacem tionem reddet et miles, si paruit imperatis, si concussit neminem, si accepta stipendia justissimo labore pensavit. Judex quoque judicii sui supernum judicem sustinebit. Et tu qui dominus es domus tuae, dispensatorem positum plusquam dominum volo credas, ut exhibeas conjugi simplicem charitatem, doctrinamque ei quam didiceris in Ecclesia prudenter infundas: cui Apostolus in Ecclesia tacere praecepit, et domi discere te docente, liis impendas affectum sobrium, sollicitam curam, eosque fideliter in Domini enutrias disciplina. Servis victum et vestitum debitum reddas, remittas culpas, minas temperes, imperes disciplinam, et habeas eos
Abbreviated transcription (Latin):
mon blandus: uenenũ dulce: ra¬
bies uoluntaria. inuitatꝰ hostis:
illecebra honestatis. et pudoris.
iniuria. Hanc nullus nouerit
gat: ne qui est forma uirtutum.
uicioꝵ inde fiat & inuentatur
exemplũ. Uerũ qͥa ad nos et ad ex¬
cłiasticos uiros satis dictũ est: quẽ¬
admodũ cunctos teneat respon¬
sio saluatoris. ne sit qͥ a dĩ dispen¬
satione inueniat᷑ extraneus. ꝑqͥ¬
ramus. Apls dicit. Non est potes¬
tas nisi a deo. Sia deo potestas
om̃is: a deo rex etiam dispensati¬
onis regie adeptus est dignitatẽ.
Sic dux. sic nules: sic ꝓuinciarũ
rationẽ reddituri st̃ om̃s isti: si in¬
nullo credite potestatis excessere
mensurã. Si rex iusticiam custo¬
diuit: si ȩquitatẽ denuit. si poteᷤᷤ¬
tatem moderatꝰ ẽ: si miscdĩam ñ
omisit. si tenuit sic ponderis fui
libram. ut in neutram partẽ po¬
testatis suȩ trutura ꝑpensa decli¬
naret: si om̃iũ curã gessit: si eui¬

Expanded text:
mon blandus, venenum dulce, ramon blandus, venenum dulce, rabies voluntaria, invitatus hostis, illecebra honestatis, et pudoris injuria: hanc nullus noverit gat; ne qui est forma virtutum, vitiorum inde fiat, et inveniatur exemplum. Verum quia ad nos et ad ecclesiasticos viros satis dictum est, quemadmodum cunctos teneat responsio Salvatoris, quod non sit qui a Dei dispensatione inveniatur extraneus, perquiramus Apostoli dictum. Non est potestas nisi a Deo . Si a Deo potestas omnis, a Deo rex etiam dispensationis regiae adeptus est dignitatem. Sic dux, sic miles, sic provinciarum rationem reddituri sunt omnes isti, si in ullo creditae potestatis excessere mensuram, si rex justitiam custodivit, si aequitatem tenuit, si potestatem moderatus est, si misericordiam non omisit, si tenuit sic ponderis sui libram, ut in neutram partem potestatis suae trutina propensa declinaret, si omnium curam gessit, si civi
Abbreviated transcription (Latin):
Quod peccatũ: illis suscitarat ebri¬
etas. Nam uini odor odorẽ fugarat
incensi: et ebrietatis ignis. flãmã
ꝓuocarat altaris. Unde quia ali¬
enati uino. alienũ portauert̃ ignẽ
mox diuino igne referunt᷑ extinc̃¬
ti. Ebrietas in alio cruñ est. insa¬
cerdote saclegium: qͥa alter aiãm
suam necat uino: sacerdos sp̃m
scĩtatis extinguit. contradicente
apło. Sp̃m̃ nolite extinguere. Me¬
rito int̾ cetera quȩ in dispensato¬
re malo arguit hodiernꝰ sermo:
iuuni condemnat insaniã dicendo.
Qd̃ si dicat seruus ille. morã fac̃
dñs meus uenire: et ceꝑit ꝑcut̾e
pueros et ancillas. edere. bibere.
et inebriari. Proprie dixit. edere.
bib̾e. et in ebriari: ꝑeutere. Ebrie¬
tas cedis mat̾: parens lituum: fu¬
roris genitͥx: petulantiȩ deformi¬
ter est magistra. Hanc qui ht̃: se
non habet. Hanc qͥ habet: hõ ñẽ.
Hanc qui habet. non peccatũ fac̃:
s est ipse peccatũ. Ebrietas ẽ de¬

Expanded text:
quod peccatum illis suscitaret ebriquod peccatum illis suscitaret ebrietas; nam vini odor odorem fugarat incensi, et ebrietatis ignis flammam provocarat altaris. Unde quia alienati vino alienum portaverant ignem, mox divino igne referuntur exstincti. Ebrietas in alio crimen est, in sacerdote sacrilegium, quia alter animam suam necat vino, sacerdos spiritum sanctitatis exstinguit, dicente Apostolo: Spiritum nolite exstinguere . Merito inter caetera quae in dispensatore malo arguit hodiernus sermo, vini condemnat insaniam, dicendo: Quod si dicat servus ille, moram facit dominus meus venire, et coeperit percutere pueros et ancillas, et edere et bibere, et inebriari. Proprie dixit, edere et bibere, et inebriari, et percutere. Ebrietas caedis mater, parens litium, furoris genitrix, petulantiae deformiter est magistra: hanc qui habet, se non habet; hanc qui habet, homo non est; hanc qui habet, non peccatum facit, sed est ipse peccatum. Ebrietas est dae
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ cognitoris accusat: Sic di¬
in dĩ suꝑbit aspectꝰ. lapsus ad ter¬
rã. ad tartara deiectus. in diabo¬
lum mutatur ex angło: et qͥ erat
minist̾ uenie. factus ẽ dux pena
hominẽ cõmonet: ne incidat in
suꝑbiam & laqueum diaboli. Diᷤᷤ¬
pensator gͦ diuini uerbi. et celes¬
tis doctrine ꝓrogator qui ante de¬
um stat iugiter. uersatur uit̾ al¬
taria sẽꝑ. neq a di ocłis recedit
umqͣm. qui peccati causas. doloreᷤ
popłi suscipit. fert. offert. ingerit
preces. accipit. refert. restituit im¬
petrata. ex hoĩe totꝰ in angłm su̾b¬
stitutus: non potest nisi in ipsa
di facie. uit̾ sanctoꝵ sc̃a peccare:
ut inde ÷ͥ sumat crim̃ : uude a¬
liis ueniã consueuerat reportare.
Deniq nadab et abiud sacerdoteᷤ
filii aaron sacerdotis. cũ contami¬
nare externo igne altare p̃sumuns.
ipsiꝰ altaris consumunt᷑ incendio:
ut sumerent de sacficio penam:
qui fecerant de ꝓpiciatione pecc̾m.

Expanded text:
monium cognitoris accusat? Sic dimonium cognitoris accusat? Sic diin Dei superbit aspectu, lapsus ad terram, ad tartara dejectus, in diabolum mutatur ex angelo; et qui erat minister veniae factus est dux poenarhominem commonet, ne incidat in superbiam et laqueum diaboli. Dispensator ergo divini verbi et coelestis doctrinae prorogator, qui ante Dominum stat jugiter, versatur inter altaria semper, neque a Dei oculis recedit umquam, qui peccatorum causas, dolores populi suscipit, offert, ingerit preces, accipit, refert, restituit impetrata, ex homine totus in angelum substitutus, non potest nisi in ipsa Dei facie inter sanctorum sancta peccare, ut inde sibi sumat crimen, unde aliis veniam consueverat reportare. Denique Nadab et Abiud sacerdotes filii Aaron sacerdotis, dum contaminare externo igne altaria praesumunt, ipsius altaris consumuntur incendio, ut sumerent de sacrificio poenam, qui fecerant de propitiatione peccatum :
Abbreviated transcription (Latin):
lib pouet. Eccłiȩ quide p̃sules: is¬
ta quãprunũ similitudo constrin¬
lum ꝓrsus eximit hec figura: que
dum loquit᷑ ad dispensatorẽ. om̃i¬
bus uno int̾rogante respondet. Si
est quisqͣm qui a d̾o nil acceperit:
discussionẽ dispensationis. dispen¬
satoris officium ñ timebit. Homoᷤ
si hoc ipsum qd̃ es accepisti. accepis¬
se te qd̃ habes quomͦ tu negabis:
De cęlestib conditis. de horreis di¬
uinis rationẽ reddet. prestabit
causas. eccliȩ prerogator: et qͣntũ
maiuis suscipit creditũ: tantum
maiꝰ se debitum ñ dubitet red¬
diturũ: aicente dño. Cui plusẽ
creditũ: płꝰ exigitur ab eo. & alibi.
Potentes potent̾ tormenta patien¬
tur. Quanto altiꝰ ascenderit hõ:
lapsus. tanto altius cadit. Qd al¬
tius celo: De celo cadit: in celesti¬
b qui delinquit. Desꝑatiꝰ incur¬
rit. qͥ in ipsos dñantis ocłos offen¬
dit: et excusatione caret. qͥ facinꝰ
ipso udice teste commitcit. Aut
quã defensionẽ sperat: quẽ testi¬

Expanded text:
libus ponet. Ecclesiae quidem praesules ista quam primum similitudo constrinlum prorsus eximit haec figura, quae dum loquitur ad dispensatorem, omnibus, uno interrogante, respondit: Si est quisquam qui a Deo nil acceperit, discussionem dispensationis, dispensatoris officium non timebit. Homo, si hoc ipsum quod das, accepisti, accepisse te quod habes quomodo tu negabis? De coelestibus conditis, de horreis divinis rationem reddet, praestabit causas Ecclesiae prorogator. Et quanto majus suscipit creditum, tanto majus se debitum non dubitat redditurum, dicente Domino: Cui plus est creditum, plus exigetur ab eo . Et alibi: Potentes potenter tormenta patientur . Quanto altius ascenderit homo, lapsus, tanto altius cadet. Quid altius coelo? De coelo cadit in coelestibus, qui delinquit; desperatus incurrit, qui in ipsis dominantis oculis offendit; et excusatione caret, qui facinus ipso judice teste committit. Aut quam defensionem sperat, quem testi
Abbreviated transcription (Latin):
uid hodie dñs int̾rogas¬
ti petro respondisse le¬
gitur ꝑ figurã: ad apłos
ipsos. ad doctores tantũ. et ad eos qͥ
eccłiis president dictum. multoꝵ
ꝑsensit auditus. Int̾rogat petrus:
dñe. ad nos dicis anc parabolam an
ad om̃s: Cui respondit dñs. Quis
putas est fidelis seruus & prudens:

Expanded text:
Quod hodie Dominus interroganti Petro respondisse legitur per figuram ad apostolos ipsos, ad doctores tantum et ad eos qui Ecclesiis praesident, dictum, multorum persensit auditus. Interrogat Petrus, Domine, ad nos dicis hanc parabolam, an et ad omnes? Cui respondit Dominus: Quis putas est fidelis disp
Abbreviated transcription (Latin):
get se: et ministrabit eis. Discũ
benti hõi ds astat: & astat in celeᷤ¬
tib. Epulanti seruo seruit dñs.
suis ministeriũ facit. xp̃e: et fac̃¬
hoc in patͥs iam gła constitutus.
Homo: caluminaris: Est adhuc
qd̾ detulerit patͥ. qui tibi in terra
lauando pedes. extremũ rep̃sen¬
tauit obsequiũ: & reꝑmittit in
cȩlestib noiussimã seruitutẽ. Er¬
de heretice: et tu illi stude redde
talionẽ. Ille tͥ in cęlestib parat con¬
urutũ se ministro. et tu illi in t̾ra
ñ desinis continuas ingerere et ge¬
nerare blasphemias: Facit et ille
transitus suos: qui transiet & mi¬
nistrabit eis. De dñatione. ad fide¬
lium suoꝵ pia transiet et migra¬
bit obsequia. Attendis miscđem¬

Expanded text:
get se et facietget se et facietbenti homini Deus astat, et astat in coelestibus; epulanti servo servit Dominusuis, ministerium facit Christus, et facit in Patris jam gloria constitutus. Homo, calumniaris Christum adhuc, quod detulerit Patri? Qui tibi in terra lavando pedes, extremum repraesentavit obsequium, et repromittit in coelestibus novissimam servitutem? Crede, haeretice, et tu illi stude reddere talionem. Ille tibi in coelestibus parat convivium se ministro, et tu illi in terra non desinis continuas ingerere et generare blasphemias; faciet et ille transitus suos, quia transiens ministrabit illis; de dominatione ad fidelium suorum pia transiet et migrabit obsequia; ad te de mise
Abbreviated transcription (Latin):
dño. Sic luceat lux ur̃a coram ho¬
& magnificent patrẽ ur̃m qͥ in ce¬
lis ẽ. Et uere portant lucernas su¬
as. uere fom̃tis oꝑum. uere miscdĩe
ungento. inflaminant lãpades
suas: qui cum loco ꝓposito. studio
ruscant ac splendent toto orbe
terrarum. Et quia expectatiõis
sue dñs satis tristes. satis nou̾at
nequis lassesceret tarditate. neqͥs
longe expectationis fatigatione
succumberet: ꝑseuerantib beati¬
tudinẽ cęlestem. celeste ꝓmitut
obsequiũ. Beati inquit serui illi:
quos cum uenerit dñs uiuem̾it
iugilantes. E ne ipsiꝰ beatitudi¬
nis qualitas haberetur incerta
ds et faciet seruos suos discũbe
et ministrabit eis. En mutatio
inaudita rerũ: en terribił correp¬
tio dñationis: en pauenda conũsio
seruitutis. Qa parũꝑ seruus asti¬
tit in dm̃ sui expectatione succinẽ¬
tus: et sustinendi fidem breui
fatigatione portauit: cui ut ta¬
lionem redderet. dissimulat sem
ipsa diuinitate diuinitas. Precmn¬

Expanded text:
lux vestra coram hoet magnificent Patrem vestrum qui in coelis est . Et vere portant lucernas suas, vere fomentis operum, vere misericordiae unguento inflammant lampades suas, quae cum loco, proposito studio, ruscant, ac splendent toto orbe terrarum. Et quia exspectationis suae Dominus satis tristes, satis anxios ne quis lassesceret tarditate, ne quis longae exspectationis fatigatione succumberet, perseverantibus in beatitudinem coelestem, coeleste promittit obsequium. Beati, inquit, servi illi quos cum venerit Dominus, invenerit vigilantes. Et ne ipsius beatitudinis qualitas haberetur incerta,Deus, et faciet servos discumbere, et ministrabit eis. En mutatio inaudita rerum, en terribilis correptio dominationis, en pavenda conversio servitutis: quia parumper servus assistit in domini sui exspectatione succinctus, et sustinendi fidem brevi fatigatione portavit, cui ut talionem redderet, dissimulat se in ipsa divinitate divinitas. Praecin
Abbreviated transcription (Latin):
efficit segniores. Hinc ẽ gͦ. quod
pͥncipalit᷑ dũs lumbos nr̃os as¬
tringi iubet baltheo castitatis:
et totsi carnis nr̃e pendulũ. flu¬
idum. resolutũ. constͥngi man¬
dat contunura zona uirtutis: ut
carne succincta. ad dm̃ occursũ
liber. uelox. expeditus. nr̃x mentis
reddatur incessus. Hec tam̃ audi¬
ens hõ. scire debes. qaͥ te ñ retardat
ad occursum di caro: quia ipsius
occursus. officii ipsius ẽ insepara¬
bił comes: si tu eiꝰ cõponas sarcinã.
si releues onera eiꝰ: si pendula et
sinuosa eiꝰ uolucia tu ꝓuidus uia¬
tor astringas. Quid plura. Erit
tͥ salubre contubermũ: si tu ei ñ
desis. & resolutus ñ fueris institu¬
tor. Quẽadinodũ autẽ non debe¬
as equare sarcinas eĩ. eiꝰ pondera
imusta moderari: aplssdocet sic
dicendo. Mortificate mẽbra ur̃a
que st̃ suꝑ t̾ram: fornicationẽ im¬
mundiciam. libidinẽ. concupiseen¬
tiã malam: et auaricrã que est y¬

Expanded text:
efficit segniores. Hinc est ergo quod efficit segniores. Hinc est ergo quod principaliter Dominus lumbos nostros astringi jubet balteo castitatis, et totum carnis nostrae pendulum, fluidum, resolutum, constringi mandat continua zona virtutis, ut carne succincta ad Domini occursum liber, velox, expeditus nostrae mentis reddatur incessus. Haec tamen audiens, homo, scire debes, quia non retardat ab occursu Dei caro, quia ipsius occursus officii ipsius est inseparabilis comes, si tu ejus componas sarcinas, si reveles onera ejus, si pendula et sinuosa involucra ejus tu providus viator astringas. Quid plura? Erit tibi salubre contubernium, si tu ejus deses et resolutus non fueris institutor; quemadmodum autem debeas aequare sarcinas ejus, ejus pondera injusta moderari, Apostolus edocet, sic dicendo: Mortificate membra vestra, quae sunt super terram: fornicationem, immunditiam, libidinem, concupiscentiam malam, et avaritiam, quae est i
Abbreviated transcription (Latin):
ordo uigiliarũ: nouus habitꝰ imꝑ¬
atur. Sunt lumbi ur̃i precuicti: &
lucerne ardentes in mauib ur̃is.
Nil de uestitu. nil de calciam̃tis.
nil de ipsius occursus apparatu.
serui uigiles admonentur: s tota
in p̃cingendis lumbis mandatur
cura: tota in constringendis lum¬
bis statuit᷑ uis precepti. addito lu¬
cernaꝵ solatio tantum: sine qͦ nec
noctis aꝑitur obscuritas: nec ue¬
nientis diei clarescit aspectus.
Sint lumbi ur̃i precineti: et lucer¬
ne ardentes in manib ur̃is. Cin¬
gulum quide est ꝓprie indiciũ
seruitutis: et qd̾ discursus expe¬
ditos redelat et faciat obsequen¬
tes. S cdixisse suffecerat: estote
precincti. Cur lumbos potissi¬
inũ nominat: Curtanta iuben¬
tis reuerentia. lumboꝵ facit
maguoꝑe mentionẽ: Queris
quare: Quia in lumbis ẽ tota
corporis causa: ex lũbis tota car¬
nis negocia suscitant᷑: in lumbiᷤ
est tota humani lapsus. huma¬
ne fragilitatis occasio. Inde ue¬
nit: qd̾ uirtutis ignaros reddit.

Expanded text:
arum, novus habitus imperatur. Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris. Nil de vestitu, nil de calceamentis, nil de ipsius occursus apparatu servi vigiles admonentur; sed tota in praecingendis lumbis mandatur cura, tota in constringendis lumbis statuitur vis praecepti, addito lucernarum solatio tantum, sine quo nec noctis aperitur obscuritas, nec venientis diei clarescit aspectus. Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris. Cingulum quidem est proprie indicium servitutis: quod et in cursu expeditos reddat, et faciat obsequentes. Sed dixisse suffecerat, estote praecincti; cur lumbos potissimum nominat? cur tanta jubentis reverentia lumborum facit magnopere mentionem. Quaeris quare? quia in lumbis est tota corporis causa, ex lumbis tota carnis negotia suscitantur, in lumbis tota est humani lapsus, humanae fragilitatis occasio. Inde venit quod virtutis ignaros reddit,
Abbreviated transcription (Latin):
ingilias ẽẽ salutares: nullus ig¬
norat. Quȩ ars. qͦd opus. qd̾ tempꝰ.
quȩ potestas. qͦd officrum. ñ uitȩ
luera lucubratione ꝑquirit: Hĩe
est qd̾ rex in ꝓcinctu ꝑuigil: calli¬
di hostis p̃cauet et euitat insidi¬
as. Hinc in castris miles: suꝑue¬
nientes nocturnos impetꝰ cauta
ꝑnoctatione ꝓpellit. Sic nauta
igilando diffusi itineris artas
et uestigio furtiuo ad lucrosi por¬
tus uotiuã ꝑuenit mansionẽ.
Pastor hinc. adiungit noctes dieb
et totũ sͥ tempꝰ denegat dormien¬
di: nequa lupis suffragante som¬
no. grassandi in gregẽ prebeat᷑
occasio. Sic uiator sollers. ꝑ auras
noctis et estus solis preuenit: et¬
aptum diem ꝓuidentiꝰ deputat
mansioni. Hoc ꝓpħa sciens: non
die solo. s et nocte tota elamabat
ad dñm. Dñe ds salutis mee: indi¬
e clamaui et nocte coram te. Quid
plura: Ipse dñs ꝑnoctat in orone:
ut ante nos oratione liberet. qm
redunat passione. Ꝙ si ꝓ seruis
dñs uigilat: merito ꝓ se ipsis ser¬

Expanded text:
salutares nullus ignorat. Quae ars, quod opus, quod tempus, quae potestas, quod officium, non vitae lucra lucubratione perquirit? Hinc est quod rex in procinctu pervigil callidi hostis praecavet, et evitat insidias; tunc in castris miles supervenientes nocturnos impetus cauta pernoctatione propellit. Sic nauta vigilando diffusi itineris incertnvios, et vestigio furtivo ad lucrosi portus votivam pervenit mansionem. Hinc pastor adjungit noctes diebus, et totum sibi tempus denegat dormiendi, ne qua lupis, suffragante somno, grassandi in gregem praebeatur occasio. Sic viator solers per auras noctis, aestus solis praevenit, aptumque diem providentius deputat mansioni. Hoc propheta sciens non die solo, sed de nocte tota clamabat ad Dominum: Domine Deus salutis meae, in die clamavi, et nocte coram te . Quid plura? Ipse Dominus pernoctat in oratione Dei , ut ante nos oratione liberet quam redimat passione. Et si pro servis dominus vigilat, merito pro seipsis ser
Abbreviated transcription (Latin):
na: plagis uapulabit multis. Qui
eit digna: plagis uapulabit pau¬
cis. Ille quide qui ꝑ conscientiã
peccat: merito grauiꝰ soluit con¬
scientie penas. S et iste ꝑ ignorã¬
tie culpas: plagas ignorantiȩ non

Expanded text:
 ejus, vapulabit multis; qui cit digna plagis, vapulabit paucis. Ille quidem qui per conscientiam peccat, merito gravius solvit conscientiae poenas; sed et iste per ignorantiae culpas, plagas ignorantiae non
Abbreviated transcription (Latin):
lias mundꝰ plures: tres tantũ uigi¬
lias nouit expectatio tͥnitatis. Et¬
re tam̃ a seda cepit & tacuit pͥmã:
Quia pͥma uigilia in ortu iam do¬
minice natiuitatis excesserat. Pro¬
bant hoc pastores: qui dum super
gregẽ suum uigilant: gregis ipss̃
pastorẽ presepio inuenire. uidere.
tenere. merent᷑ & autorẽ. S quȩ
sit scda et tercia iugilia: reqͥramꝰ.
Sic̃ utiq pͥma uigilia est sui ortuᷤ
in carne: ita scda est uigilia. qua
nr̃a redit & resuscitatur in carne.
Demq & ad resurgentẽ ueniat. an¬
nuat: excitet᷑ ⁊ euigilet mundꝰ. T

Expanded text:
res tantum vigilias novit exspectatio Trinitatis; quare tamen a secunda coepit, et tacuit primam? Quia prima jam vigilia in ortu Dominicae nativitatis excesserat. Probant hoc pastores, qui dum supra gregem suum vigilant, gregis ipsum pastorem in praesepio invenire, videre, tenere merentur et auctorem; sed quae sit secunda et tertia vigilia requiramus. Sicut utique prima vigilia est sui ortus in carne, ita secunda est vigilia, qua nostra redit et resuscitatur in carne. Denique ut ad resurgentem veniat, annus excitatur, et evigilat mu
Abbreviated transcription (Latin):
minor ẽẽ uoluit accusas: Qd ħc
audis sedente pylato astare. cog¬
noscente pylato iudicari: quarẽ
accusantib cͥminose tali ꝓnunti¬
atione damneris: S ille de car¬
ne tua nasei uoluit. tuis uoluit
uberib occupari: iacere in tuo
pectore. tuis uoluit humeris baui¬
lari: qui sẽꝑ ate amari uoluit ñ
timeri. Require quid in lege mas¬
dauerit pͥmum: & qͥd in gratiam
quesierit tunc uidebis. Int̾rogatꝰ
dis sic̃ euangłista dixit. qd̃ eẽt
mandatũ in lege pͥmum: ait. Di¬
liges dñm dm tuum ex toto corde

Expanded text:
minor esse voluit, accusas? quem minor esse voluit, accusas? quem audis sedente Pilato astare, cognoscente Pilato judicari, quare accusantibus criminosis, reo pronuntiante damnari? Sed ille de carne tua nasci voluit, tuis voluit uberibus occupari, jacere in tuo pectore, tuis voluit humeris bajulari, qui semper a te amari voluit, non timeri. Require quid in lege mandaverit primum, et quid in gratiam quaesierit tunc videbis. Interrogatus Dominus, sicut evangelista dixit, quod esset mandatum in lege primum, ait: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde
Abbreviated transcription (Latin):
tor. proditor diuinitatis expone.
Esto maior ysaia: qui dixit. Sic̃
ouis ad occisionẽ ductus est: & sic̃
agnus coram tondente se sine uo¬
ce. sic ñ aꝑuit os suum. In humi¬
litate iudiciũ eiꝰ sublatũ est. Ge¬
nerationẽ eiꝰ quis enarrabit: Cutꝰ¬
eiꝰ: Eius gn̾ationẽ: qui siẽ ouis
ad occisionẽ ductus ẽ. Si xp̃i hu¬
mana generatio extitit sic diui¬
na. et sic̃ narratur uarrari ñ po¬
test: quȩ te hõ uuda. qui te fluct᷑
ad istud naufragiũ ꝑtulerunt:
qui te sp̃c ꝑ aera uolitare impu¬
lit ad ruinam᷑. Pat̾. filiꝰ. et sp̃s
sc̃s. una ditas: una uirtus: una
semptt̾nitas: maiestas una. Qie¬
quid aut̃ filius minoratur. acci¬
pit. nescit: mei est corporis. ñ sub¬
stantiȩ suę. Aut miraris homo.
quia patrẽ uocat in cȩlo: qui ma¬
trem habere dignatur in t̾ra: Q
sub poncio pylato crucifixus ẽ:
et sepultus. Quare hõ qui in se
equalis ẽ patri: hoc solũ qͦd in te

Expanded text:
tor, proditor divinitatis expone. tor, proditor divinitatis expone. Esto major Isaia, qui dixit: Sicut ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram tondente se sine voce, sic non aperuit os suum; in humilitate judicium ejus ablatum est, generationem ejus quis enarrabit ? Cujus? Hujus generationem qui sicut ovis ad occisionem ductus est. Si Christi humana generatio exstitit, si divina; et si ut generatur, narrari non potest, quae te, homo, unda, qui te fluctus, ad istud naufragium pertulerunt? qui te spiritus per aera volitare impulit ad ruinam? Pater, Filius et Spiritus sanctus una deitas, una virtus, una sempiternitas, majestas una: quidquid autem Filius minoratur, accipit, crescit, mei est corporis, non substantiae suae. Aut miraris homo quia Patrem vocat in coelo qui matrem habere dignatur in terra? Qui sub Pontio Pilato crucifixus est, et sepultus. Quare, homo, qui in se aequalis est Patri, hoc solum, quod in te
Abbreviated transcription (Latin):
natus est de sp̃u sc̃o: ex maria uir¬
gine. Age homo si tñ homo: pro¬
gredere corde tuo: consurge men¬
te tua: dilatare sensib tuis: arri¬
pe ingenii tui campos: excita sei¬
entiȩ tuȩ uires: quicquid ẽ in te
rationis exsuscita: examina. dis¬
cute: inscrutare: et tunc stupen¬
da mundo solus aꝑi quid ẽ quo
mͦ sp̃c generat: uirgo concipit:
partũ: quemadinodũ fit uerbũ
caro: ds h̃o: homo trasfertur in de¬
um: quẽadmodum cunabula ca¬
piunt. quẽ non capit cęlum: quẽ¬
admodũ portatur humeris. or¬
bem qui sustinet totum: quare
ipse qui fecit om̃ia. initituit u¬
niu̾sa. cuncta mod̾atur. et de te
nasci. a te regi uoluit. instituit
nutriri. ut te parente uiueret.
cuiꝰ ante despexerat seruitutẽ.
et si hoc potueris de reposito di¬
uiuitatis attingere et ꝓferre
ditatis archanũ: tunc interiꝰ acce¬
de. ascende altius. licentiꝰ intuere:
et tunc patͥs tẽpora. mitia filii
explorator nouus. singlaris inuen¬

Expanded text:
natus est de Spiritu sancto ex Maria virgine. Age, homo, si tamen homo, progredere corde tuo, consurge mente tua, dilatare sensibus tuis, arrige ingenii tui acumina, excita scientiae tuae vires; quidquid in te rationis est, exsuscita, examina, discute, perscrutare, et nunc stupenti modo solus aperi quid est quod Spiritus generat, Virgo concipit, partum; quemadmodum fit Verbum caro, Deus homo, homo transfertur in Deum; quemadmodum cunabula capiunt quem non capit coelum; quemadmodum portatur humeris orbem qui sustinet totum; quare ipse qui fecit omnia, instituit universa, cuncta moderatur, de te nasci, a te regi voluit, instituit nutriri, ut te parente viveret, cujus ante despexerat servitutem. Et si hoc potueris de reposito divinitatis attingere et proferre de deitatis arcano, tunc interius accede, ascende altius, licentius intuere, et tunc Patris tempora, initia Filii, explorator novus, singularis inven
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Credo dixisti in dm̃ patrẽ om¬
nipotentẽ. Si est qd̃ non potest:
om̃ipotens ñ est. S tu illum geny¬
isse ex aliquo filium putas: quem
totum fecisse confiteris ex nichilo.
Ex aliqͦ utiq: si ex tempore. Quod
si pat̾ tempus ñ capit. filius initi¬
um nescit. S quã miserum. ut tu
illum facias tẽporalem: qui te preᷤ¬
titit sempit̾num. Non gͦ concep¬
tione tẽpoꝵ. non passione uisce¬
dum reuelat. E in rãm xp̃m fi¬
lium eiꝰ unicũ: dñm nr̃m. Atcen¬
de hõ: qua reuerentia tͥ fides i¬
sinuatur & traditur. Audis pa¬
trem ut sentias. intelligas. credas.
ñ discutias filiũ: et ut confiteauᷤᷤ.
non ut unde. & qnͣdo. & quomͦ sit.
temerariꝰ ꝑserutator inquiras.
hinc est qͦd tibi celestis sermo ut
annuntiat patrem. mox ad xp̃m.
cum uideris eiꝰ quȩ st̃ humana:
te nec assequi posse. nec estimare.
nec capere. nec audeas eiꝰ quȩ st̃
diuina contingere. Credo indm̃¬

Expanded text:
tis. Credo dixisti in Deum Patrem omtis. Credo dixisti in Deum Patrem omnipotentem: si est, quod non potest, omnipotens non est; sed tu illum genuisse ex aliquo Filium putas, quem totum fecisse confiteris ex nihilo; ex aliquo utique, si ex tempore: quod si Pater tempus non capit, Filius initium nescit. Sed quam miserum, ut tu illum facias temporalem, qui te praestitit sempiternum. Non ergo conceptione temporum, non passione viscedum revelat. Et in Christum Jesum Filium ejus unicum Dominum nostrum. Attende, homo, qua reverentia tibi fides insinuatur et traditur: audi Patrem, ut sentias, intelligas, credas, non discutias Filium; et quia est confitearis, non unde, et quando, et quomodo sit, temerarius perscrutator inquiras. Hinc est, quod tibi coelestis sermo ut annuntiet Patrem, mox te ad Chrcum videris ejus quae sunt humana, te nec assequi posse, nec aestimare, nec capere, non audeas ejus quae sunt divina contingere. Quia n
Abbreviated transcription (Latin):
rem & ad illa ualeatis bona quȩ
predirimus ꝑuenire. Signate
uos. Hodie homo. rep̃sentata ẽ dõ
anima tua. Credo indm̃. Quem
dui aute dicebat dm̃. s uesciebat:
uocabat dm. s ignorabat. Ignora¬
bat utiq: quẽ talit̾ ꝑ lapides et
ligna requirebat. Dicat gͦ mͦ di¬
cat. credo in dm̃ patrẽ om̃poten¬
tem: quẽ qͣmdui uideret lapides
& est uere d̾s qui te uidere presti¬
dit non uidendo: quẽ uidendo
dii gentium fecerant ñ uidere.
Audi dicentẽ dñm. In uidicium
ueni in hunc inundũ: ut qͥ ñ ui¬
dent uideant: et uidentes cec fi¬
ant. Credo in dm̃ patrẽ. In est
do pietas: est in dõ semꝑ affectio.
pat̾nitas: pat̾nitas ꝑmanet apud
illum. Semꝑ gͦ filium fuisse cre¬
de: ne patrem semꝑ ñ fuisse blas¬
phemes. S dicis. Si genuit: qͦmͦ
mͦ genuit: Qsic int̾rogas: fidem¬
tu negas qm fateris. Credo dixisti
Si credis: unde uenit quomͦ: Qe¬
mͦ. sermo dubitantis ẽ: ñ creden¬

Expanded text:
rem et ad illa valeatis bona quae rem et ad illa valeatis bona quae praediximus pervenire. Signate vos. Hodie, homo, repraesentata est Deo anima tua. Credo in Deum. Quae diu ante dicebat Deum, sed nesciebat; vocabat Deum, sed ignorabat; ignorabat utique, quem taliter per lapides et ligna requirebat. Dicat ergo modo, dicat: Credo in Deum Patrem omnipotentem. Quae diu cum videret lapides, sed est vere Deus, qui te praestitit non videndo videre, quem videndo dii gentium fecerant non videre. Audi dicentem Dominum: In judicium veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant, et videntes caeci fiant . Credo in Deum Patrem. Inest Deo pietas est in Deo semper affectio, paternitas permanet apud illum; semper ergo Filium fuisse credas, ne Patrem semper non fuisse blasphemes. Sed dicis: Si genuit, quomodo ui sic interrogas, fidem negas, quam fateris. Credo dixisti: si credis, unde venit quomodo? quomodo sermo dubitantis est, non creden
Abbreviated transcription (Latin):
ti sit oblitꝰ. Cum fidem mͦ susce¬
ꝑit. rem requirat: cum ad spem
uen̾it. quare ñ mox sꝑata ꝑcipiat
conqueratur. Audi apłm dicen¬
tem. Spe salui facti estis. Spes aut̃
que uidet᷑: non est spes. Quod e¬
nĩ uidet quis. quid sꝑat: Qd̃ aut̃
ñ uidemus sꝑamus: ꝑ patientiã
expectamꝰ. Spes ad futura tendit:
fides ad ꝓmissa transmittt. Cum
res uen̾it. aduernient & ꝓmissa: speᷤ
desinit: fides cessat. Dulcis ẽ epła:
s usq dum ueniat ipse qui misit.
Necessariũ cyrographum: s usq
ad debiti redibitionẽ. Grati flores:
s usq dum ueniatur ad poma.S
presentia epłam delet: rumpit so¬
lutio caucionẽ: flores consumun¬
tur a pomis. Et ido te suꝑni patͥs
filium. heredem di. coheredẽ. xp̃i.
participẽ regni celestis. consessorẽ
diuini iudicis. celi incolam. para¬
dysi possessorẽ mͦ designatũ fide
noueris: mͦ spe ñ re noueris te pro¬
motum. E id̾o suscipite fidem: te¬
nete fidem: discite symbolũ: ut ad

Expanded text:
ti sit oblitus; nemo cum fidem modo susceperit, rem requirat; cum ad spem venerit, quare non mox sperata percipiat conqueratur. Audi Apostolum dicentem: Spe salvi facti sumus, spes autem quae videtur non est spes; quod enim vidn videmus speramus, per patientiam exspectamus. Spes ad futura tendit, fides ad promissa transmittit; cum res venerint, advenerint et promissa, spes desinit, fides cessat. Dulcis est epistola, sed usque dum veniat ipse qui misit; necessarium chirographum, sed usque ad debiti redditionem; grati flores, sed usque dum veniatur ad poma. Sed praesentia epistolam delet, rumpit solutio cautionem, flores consumuntur a pomis: et ideo te superni Patris filium, haeredem Dei, cohaeredem Christi, participem regni coelestis, confessorem divini judicis, coeli incolam, paradisi possessorem modo designatum te fide noveris; modo spe, non re noveris te promotum. Et ideo suscipite fidem, tenete spem, dicite symbolum, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ẽ qui auoit : agnoscit tali¬
a se exigere a seruo.Si seriuis.
exhibere se dño ita cognoscit.
Seruus nãq post uigiltas ante¬
lucanas. post tocius diei uari¬
os et duros labores. post trepi¬
dantes et anxios concursus. et
parat dño suo cenã. et cictꝰ
quod parauerit subministrat.:¬
et non ẽ elatus qr fecit: s condi¬
tione singula faciens contre¬
miscit. Apponit dño suo cibos
multiplices. arte tota toto sa¬
pore conditos : ipse autẽ semi¬
coctã. nec sallitam forsitan ce¬
nulam gustaturus. Porrigens¬
in uario cabice uina mutata
Ad longissimi con

Expanded text:
dominus est, qui audit, agnoscit talidominus est, qui audit, agnoscit talia se exigere a servo; si servus, exhibere se domino ista cognoscit. Servus namque post vigilias antelucanas, post totius diei varios et duros labores, post trepidantes et anxios concursus, et parat Domino suo coenam, et cinctus quod paraverat subministrat: non est elatus, quia fecit, sed cum devotione singula faciens contremiscit, et apponit domino suo cibos multiplices, arte tota totius saporis conditos; ipse autem semicoctam, nec salitam forsitan coenulam gustaturus; porrigensa, variat calices, vina mutat; ad longissimi con
Abbreviated transcription (Latin):
seruaretq conditio iã certa.
quȩ ꝑdid̾at incerta libertas:
& eẽt homo liber omniũ sola
dñi seruitute: cui conditione
ꝙ factus ẽ debet : debet origi¬
ne qd̃ redempts ẽ. Quod emp¬
tus ẽ debet utiq seruitutem:
dicente apło. Pretio empties¬
tis: nolite fieri serui hominũ.
Et ꝓpħa ut conditionẽ. ut origi¬
nem fateretur : ego seruus tu¬
us inquit. et filius ancille tuȩ
Deo ista. homini quid tale de¬
bet homo: Et tam̃ querit
deus uel tantũ: quia reddere
homo deo nil uult. cui debet to¬
tũ. S repetamꝰ lectionẽ: et ocłis
nr̃is similitudinẽ ꝓponamꝰ ip¬
sam : et quod diximus tunc lu¬
cebit: quia nullam deo. s homi¬
ni totam dependimꝰ seruitutẽ.
Quis ur̃m habens seruũ arantẽ
aut pascentẽ oues. cui regresso
de agro dicit statim transi. re¬
tu manoncabis et bibes: Quã
familiaris. quã uernacula ꝗͣ.
de cotidrano usu ueniens. qͣm
cominunis est ista doctrina. Si

Expanded text:
servaretque conditio jam certa, servaretque conditio jam certa, quem perdiderat incerta libertas; et esset homo liber omnium, sola Domini servitute, cui conditionem qua factus est debet, debet originem: quod redemptus est, quod emptus est, debet utique servitutem, dicente Apostolo: Pretio empti estis, nolite fieri servi hominum . Et propheta ut conditionem, ut originem fateretur: Ego servus tuus, inquit, et filius ancillae tuae . Deo ista, homini quid tale debet homo? Et tamen quaerit Deus vel tantum; quia reddere homo Deo nil vult, cui debet totum. Sed repetamus lectionem, et oculis nostris similitudinem proponamus ipsam, et quod diximus tunc lucebit, quia nullam Deo, homini totam dependimus servitutem. vestrum habens servum arantem aut pascentem qui regresso de agro dicet illi statim transi retu manducabfamiliaris, quam vernacula, quam de quotidiano usu veniens, quam communis est ista doctrina. Si