comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem bonis inuenitur liberum arbctumuolũ
tale est. ut sine illo recte uiuere nequeamus.
Bonus autem usus enis iamuitus ẽ quem
magnis reppitur bonis: quib male utinullũꝰ
potest. Et quia bona &e magna &e media ae mi¬
nimna ex deo sunt: sequitur ut exdeo sit etiã
bonus usus libere uoluntatis. qui urtus est
ce inmagnis numeratur bonĩs. Attende di¬
ligent̃ que dicta sunt: &e confer inunum. Sic
enim apietur. quod supra querebatur. Dix̃
equidem opus uitutis eẽ bonum usum illo¬
tum bonorum quib etiam non bene uti
possumus. idest medioꝵ inquib posuit
liberum arbitrium: cuius quoq bonum
usum dicit ẽẽ uirtutem. Qd̃ si est. non est g̾
opus uittuos quod supradixit: quia aliud ẽ.

Expanded text:
dem bonis invenitur liberum voluntatis artale est, ut sine illo recte vivere nequeamus. Bonus autem usus ejus, jam virtus est, quae in magnis reperitur bonis, quibus male uti nullus potest. Et quia bona, et magna, et media, et minima, ex Deo sunt, sequitur ut ex Deo sit etiam bonus usus liberae voluntatis, qui virtus est, et in magnis numeratur bonis. Attende diligenter quae dicta sunt, et confer in unum, sic enim aperietur quod supra quaerebatur. Dixit equidem opus virtutis esse bonum usum illrum bonorum quibus etiam non bene uti possumus, id est, mediorum; in quibus posuit liberum arbitrium, cujus quoque bonum usum dixit esse virtutem. Quod si est, non est ergo opus virtutis, quod supra dixit, quia aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit untus: & qlcd sit actꝰ. uł opus eiꝰ.
Uutus est ut ait auoꝰ. boña quaitas m̃tis qua
recte uiuitur. & qua nullus male ratur. qm
d̃s solus in homine oꝑatur. Ideoq opꝰ di tan¬
tum est: sicut de uirtute iusticie ausꝰ. docet.
suꝑ illum locum psalmi fẽciuiditiũ ce iusti¬
est: quã ñ facit in homine nisid̾s. Id̃oq cũ
ait ꝓpłia ex ꝑsona eccłie. feciiusticiã ñ ipsam
uirtutem. quam ñ facit homo s opus eius
intelligi uoluit. Ecce aꝑte insinuatur bic.
quod iusticia in homine ñ est opus hominis.
s di. quod &e de aliis uitutib uidem intelli¬
gendum est
.De fide itidem dicit qd ñ ẽ ex hoĩe.¬

Expanded text:
tus, et quid sit actus vel opus ejus. Virtus est, ut ait Aug., bona qualitas mentis qua recte vivitur, et qua nullus male utitur; quam Deus solus in homine operatur. Ideoque opus Dei tantum est, sicut de virtute justitiae August. docet super illum locum psalmi 118: Feci judicium et justiest, quam non facit in homine nisi Deus. Ideoque cum ait propheta ex persona Ecclesiae, feci justitiam, non ipsam virtutem, quam non facit homo, sed opus ejus intelligi voluit. Ecce aperte insinuatur hic quod justitia in homine non est opus hominis, sed Dei; quod et de aliis virtutibus itidem intelligendum est. 2. De fide itidem dicit, quod non est ex ho
Abbreviated transcription (Latin):
non possunt peccare. non ẽ eis ex natura. idẽ¬
ex libero arbitrio. s ex grã: exqua grã etiam ẽ
ut ipsum liberum arbitrium iam non possit
Od post confirmationẽ angłi ñ
possunt ex natura peccare sic̃ añ. ñ qd̃ debilita¬

Expanded text:
non possunt peccare, non est eis ex natura, id esnon possunt peccare, non est eis ex natura, id est, libero arbitrio, sed ex gratia, et qua gratia etiam est ut ipsum liberum arbitrium jam non possit  4. Quod post confirmationem angeli non possint ex natura peccare sicut ante; non quod debilita
Abbreviated transcription (Latin):
panda est uoluntas aut uoluntas nẽ. autli¬
bera dicenda ñ est. qua beati eẽ sic uolunt ut
eẽ miseri. ñ solum noluit s nec prors uelle
possint. Nͥon possunt itaq bon angłi uelle
malum: uł uelle eẽ miseri. Neq hoc habent
ex nature s gr̃ẽ beneficio: ante grẽ namq
confirmationem. potuer̃t peccare angli. & qui¬
dam etiam peccauert̃. & demones facti sunt.
rum natura celestium mori potuit: quia pecca¬
re potuit. Nam et angłi peceauerunt. ae demo¬
nes facti sunt. quorum diabolus est pͥnceps:
& qui non peccauerunt. peccare potuerunt: &e
cuicumq creature rationali p̃statur ut pec¬
care non possit. non ẽ hoc nature ꝓprie. s dei
gr̃ẽ. Ioeoq solus ds est. qui ñ grã cuiusquam. s
natura sua. nec potuit nec pot̾. nec poterit pec¬
care. Ecce hic insinuatur quod angłi ante con¬
firmationem peccare potuerunt. s post confir¬
mationem ñ posst̃. & qd̾ potuerunt fuit eis ex-
libero arbitrio. quod est eis naturale. Od̃ uͦ mͦ

Expanded text:
 aut libera dicenda non est, quia beati esse sic volunt, ut esse miseri non solum nolint, sed nec prorsus velle possint. Non possunt itaque boni angeli velle malum vel velle esse miseri; neque hoc habent ex natura, sed ex gratiae beneficio. Ante gratiae namque confirmationem potuere peccare angeli, et quidam etiam peccaverunt, et daemones facti sunt. rum natura coelestium mori potuit, quia peccare potuit: nam et Angeli peccaverunt, et daemones facti sunt, quorum est diabolus princeps. Et qui non peccaverunt, peccare potuerunt. Et cuicumque creaturae rationali praestatur ut peccare non possit, non est hoc naturae propriae, sed Deigratiae. Ideoque solus Deus est qui non gratia cujusquam, sed natura sua non potuit, nec potest, nec poterit peccare. Ecce hic insinuatur quod angeli ante confirmationem peccare potuerunt, sed post confirmationem non possunt. Quod potuerunt fuit eis ex libero arbitrio, quod est eis naturale; quod vero modo
Abbreviated transcription (Latin):
inuet̾i test̾ electi sunt ad custodiã
templi ut ñ ingrederet᷑ immundus in¬
illud. Dicti autem hostiarii eoquod p̃¬
sint ostiis templi. Ipsi enim tenentes
clauem. omma intus extraq custodi¬
unt: atq int̾ bonos et malos habenteᷤ
iuditium. dignos recipiunt. indignos
respuunt. Unde & eis cum ordinant᷑
sic agite tamquam rationẽ do reddit᷑i
ꝓ reb que clauib istis recluduntur.
Hoc offitium dñs insua ꝑsona suscepit:
quando flagello de funiculo facto uen¬
dentes & em̃tes de templo eiecit. Ipse
enim se hostiarium significãs: dicit.¬

Expanded text:
i Testamento electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur in illud immundus. Dicti autem ostiarii, eo quod praesint ostiis templi. Ipsi enim tenentes clavem, omnia intus et extra custodiunt, atque inter bonos et malos habentes judicium, dignos recipiunt, indignos respuunt. Unde et eis, cum ordinantur, Sic agite tanquam rationem Deo reddituri pro rebus quae clavibus istis recluduntur. Hoc officium Dominus in sua persona suscepit, quando, flagello de funiculis facto, vendentes et ementes ejecit de templo. Ipse enim se ostiarium significans dicit
Abbreviated transcription (Latin):
cum sine fide mediatoris antiquis ñ fu-¬
erit salus. sicut nec modernis: utrum opor-¬
tuerit illos credere omnia uia de mediatore.
que nc̃ credimus: quib damudetur quod suf¬
fecerit illis quatuor tantum credere. scilicet
natuntadem. mortem. resurrectionẽ aduen¬
tum ad iuditium: quod exp̃missis ũbis auoͦi.
colligunt. ubi ista quatuor posut aliis autẽ
uidetur habita fide trinitatis id ue misterio
in carnationis fidi suffecisse: ut di funus c̾deret᷑
nasciturus de homine & uidicaturus: quide
iohanne baptista docum̃tum huiusrei assu-¬
munt: qui de morte xp̃i ae descensu ad inferoᷤ.
ineuangłio dubitasse uidetur. scđdm expositio¬
nẽ gregorii: quando int̾rogauit ꝑdiscipulos.¬
Tu es qui uenturus es an alium expectamus:
Quasyestu ꝑ te ipsum descensurus ad infernũr
Analium ad hec sacram̃ta missurus es: Quid̾a
tam̃ dicunt eumñ dubitasse de ignorantia.
s de pietate. idest dubitare se ostendisse. ñ

Expanded text:
cum sine fide Mediatoris antiquis non fuerit salus, sicut nec modernis, utrum oportuerit illos credere omnia illa de Mediatore quae nunc credimus. Quibusdam videtur quod suffecerit illis quatuor tantum credere: scilicet, nativitatem, mortem, resurrectionem, adventum ad judicium, quod ex praemissis verbis August. colligunt, ubi ista quatuor posuit. Aliis autem videtur habita fide Trinitatis, id de mysterio Incarnationis fidei suffecisse, ut Dei Filius crederetur nasciturus de homine, et judicaturus, qui de Joanne Baptista documentum hujus rei assumunt, qui de morte Christi et descensu ad inferos in Evangelio dubitasse videtur, secundum expositionem Greg., hom. 6, quando interrogavit per discipulosTu es qui venturus es, an alium expectamus? Quasi diceret: Es tu per teipsum descensurus ad infernum, an alium ad haec sacramenta missurus es? Quidam tamen dicunt eum non dubitasse de ignorantia, sed de pietate, id est, dubitare se ostendisse; non
Abbreviated transcription (Latin):
emo ambigit quin que in rebus
humanis nata sunt: aliquando
ñ fuerint: s aliud est ex eo nasci quod sẽ¬
ꝑ ñ fuit: aliud ex eo natum eẽ. quod semꝑ
est. Ibi nec semꝑ fuit qui pat̾ est: nec semꝑ
pat̾ est. Et qͥ ñ semꝑ ẽ ñ semꝑ pater ẽ. ⁊ ñ semꝑ
genuit. Ubi autem semꝑ pater ẽ. semꝑ filiẽ.
uõd si semꝑ¬

Expanded text:
emo ambigit quin ea quae in rebus humanis nata sunt, aliquando non fuerint. Sed aliud est ex eo nasci quod semper non fuit, aliud est ex eo natum esse quod semper est. Ibi nec semper fuit qui pater est, nec semper pater est; et qui non semper pater est, non semper genuit; ubi autem semper Pater est, semper Filius est. Quod si sem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mori fame quã ydolotitis uesci: ita sanc¬
tius ẽ defungi sine liberis. quã exillicito
coitu stirpem querere. Undecũq uͦ nascan¬
t᷑ homines si parentũ uicia ñ sectentur.
& deum recte colant: honesti & salui erunt
ẽ. & eomale utenti male erit: ñ ipsum ali-¬
Iquando malũ erit

Expanded text:
emori fame, quam idolothytis vesci; ita satius est defungi sine liberis, quam ex illicito coitu stirpem quaerere. Undecumque autem nascantur homines, si parentum vitia non sectentur, et Deum recte colant, honesti et salvi erunt. est, et eo male utenti, male erit; non ipsum aliquando malum erit
Abbreviated transcription (Latin):
catur datum ut donatum Ouod autem da¬
tur refertur & ad eum quidat. & ad illum
cui datur. et cum sp̃c sc̃s det seipsum. utrum
ad se ipsum relatiue dicatur: cũ dr dariuel
scm dici datum uł donatum relatiue ce ad
dantem ce ad ulum cui datur: dans autẽ siue
donator est pat̾ cumfilo &e spu scõ. nec tam̃
dicimus sp̃m scm̃ referri ad se: s appellatio da¬
ti uł donati. refertur &e ad dantem et ad reci¬
pientem: quia ñ pot̃ aliquid dici datum: nisi
ab aliquo. & alicui detur. Cum autem sp̃c sẽs
dari ad se. ui datus ase dicitur: relatiue qͥd̾e
dr ad ulum cui datur. ce ẽ appellatio relatiua:
ce in ilio cui datur mutatio fit. ñ indante. Pus

Expanded text:
atum dicatur vel donatum quod autem datur refertur et ad eum qui dat, et ad illum cui datur, et cum Spiritus sanctus det seipsum, utrum ad seipsum relative dicatur, cum dicitur dari vel iritum sanctum dici datum vel donatum relative, et ad dantem, et ad illum cui datur. Dans autem sive donator, est Pater cum Filio et Spiritu sancto. Nec tamen dicimus Spiritum sanctum referri ad se, sed appellatio dati vel donati refertur et ad dantem et ad recipientem, quia non potest aliquid dici datum, nisi ab aliquo et alicui detur. Cum autem Spiritus sanctus dari a se vel datus a se dicitur, relative quidem dicitur ad illum cui datur, et est appellatio relativa; et in illo cui datur mutatio fit, non in dante. DIS
Abbreviated transcription (Latin):
cognita facẽ potest. Si autem omnia eẽnt q̃
mͦ sunt. & alia quedam facẽt que ñ sunt nec
erunt. & illa omnia sciret: ꝓ cerco plura sciret
quammͦ sciat: nec tam̃ eius scĩa augeri potest
quia hoc totum fieri posset. sine mutabilita¬
te scientie. Constat gͦ dĩ scientiam om̃ino eẽ
immutabilẽ. nec augeriposse uł minur. s¬

Expanded text:
gnita facere potest. Si vero omnia essent quae modo sunt, et alia quaedam faceret quae non sunt nec erunt, et illa omnia sciret pro certo, plura sciret quam modo sciat; nec tamen ejus scientia augeri potest, quia hoc totum fieri posset sine mutabilitate scientiae. Constat ergo Dei scientiam omnino esse immutabilem, nec augeri posse vel minui, s
Abbreviated transcription (Latin):
sceptionem nature. ñ scd̃m et̃ne substantiam
genitum. Primogenitum: quia nemo ante
ipsum. Unigenitum: quia nemo post ipsũ.
Exhis euident̃ traditur qua inteuigentia ac¬
cipiendum sit. cum dicitur xp̃c factus. uł sim¬
plicit̾. uł cum additam̃to: ut factura scuicet¬
uł creatura ñ adsum̃tem d̾m. s adassumptum
hominem referatur. In d̾o enim creatura eẽ
Nuinquit dicto factꝰ ẽ. xp̃c: Numquid man¬
creatura eẽ potest: Et enum ds̃ nature simpli¬
cis est. non coniuncte atq composite: cui
nichil accidat. s solum quod diuinum est
sic argum̃tando. Si scd̃m qd̾ homo xp̃c ẽ crea¬
nitens ꝑ hoc ꝓbare xp̃m ẽẽ aliquid ñ diui-¬
num: quia quod ipse ẽ scd̃m hominem ipse ẽ
ce ideo. si scd̾m hominem ẽ. aliqua substantia
ñ diuina: est utiq aliquid ñ diuinum. S
ex tropicis locutionib. non ẽ. recta argum̃¬
tationis ꝓcessio. Iua autẽ locutio tropica

Expanded text:
sceptionem naturae, non secundum aeternae substantiam sceptionem naturae, non secundum aeternae substantiam genitum. Primogenitum, quia nemo ante ipsum; unigenitum quia nemo post ipsum. Ex his evidenter traditur qua intelligentia accipiendum sit, cum dicitur Christus factus vel simpliciter, vel cum additamento, ut factura, scilicet, creatura non ad assumentem Deum, sed ad assumptum hominem referatur. In Deo enim creatura esse Numquid dicto factus est Christus? Numquid mancreatura esse in Deo potest? Etenim Deus naturae simplicis est, non conjunctae atque compositae, cui nihil accidat, sed solum quod divinum est sic argumentando: Si secundum quod homo Christus est creanitens per hoc probare Christum esse aliquid non divinum, quia quod ipse est, secundum hominem ipse est. Et ideo si secundum hominem est aliqua substantia non divina, est utique aliquid non divinum. Sed ex tropicis locutionibus non est recta argumentationis processio. Illa autem locutio tropica
Abbreviated transcription (Latin):
rrii hec fuisse ꝑfidia legitur: ut xp̃m
creaturam fateretur Id̃o effusa sunt
arrii uiscera. atq crepuit medius ꝓstratus
infaciem: ea quib xp̃m negauerat. feda ora
pollutũs. his aliisq plurib testimoniis in¬
struimur. ñ debere fateri simplicit̾ xp̃m eẽ fac¬
tum uł creaturam: s. addita det̾minatione rec-¬
te dici pot̾. Ut si dicat᷑ factꝰ scd̃m carnem. uł scd̃
hominem ut factura humanitati ñ dõ tribu¬
scił ñ unum de multis cũ dicit suũ gener.¬
tionis eterne ꝓprietatem signauit. Postea
factum ex muliere asseruit: ut factura non
diuinitati s assumptioni corꝑis a scͥberetur:
factum gͥ ex muliere dicit ꝓpt̾ carnis suscepti¬
onem. Sub lege: ꝓpt̃ obseruantiam legis ge-¬
neratio generationi ñ p̃iudicat: nec caro diui¬
nitati. Ds̃ enim et̾nus incarnationis sacram̃¬
unus. scilicet diuinitate &e corꝑe. Non enim al¬
t̾ex patre. alt̃ ex uirgine. s idem: alit̃ expa¬

Expanded text:
rii haec fuisse perfidia legitur, ut Christum creaturam faceret. Ideo effusa sunt Arii viscera, atque crepuit medius, prostratus in faciem ea quibus Christum negaverat foeda ora pollutus. His aliisque pluribus testimoniis instruimur non debere fateri simpliciter Christum esse factum vel creaturam; sed addita determinatione recte dici potest, ut sic dicatur factus secundum carnem vel secundum hominem, ut factura humanitati, non Deo, attribuscilicet non unum de multis. Cum dicit suum, generationis aeternae proprietatem signavit. Postea factum ex muliere asseruit, ut factura non divinitati, sed assumptioni corporis ascriberetur. Factum ergo ex muliere dicit, propter carnis susceptionem; sub lege, propter observantiam legis. Generatio generationi non praejudicat, nec caro divinitati. Deus enim aeternus incarnationis sacrameue, hoc est, vel divinitate vel corpore: non enim alter ex Patre, alter ex Virgine, sed idem aliter ex Pa
Abbreviated transcription (Latin):
compat̾nitatẽ uł post genitist̃:
concedunt quod legitime iungi possunt.
diceñ. Suꝑ quib consuluit nos tua dilectu
hic uidetur respondendũ. ut & baptismꝰ
sit. si instante necessitate femina puerum
in nomine trinitatis baptizaũit: &. quod spua
ꝓhibet. scribens regino ep̃o. Põst susceptum
fuium de fonte uł filiam sp̃ualem: q̃ ex comi¬
patre uł comniatre fuerint nati. matͥmonio
duas commatres ducẽ altãm pꝰ alterã. Cap̃.cc.

Expanded text:
compaternitatem vel post geniti sunt, concedunt quod legitime et licite jungidicens: Super quibus consuluit nos tua dilectio, hoc videtur respondendum: ut Baptismus sit, si instante necessitate femina puerum in nomine Trinitatis baptizaverit; et quod spiritualprohibet, scribens Regino episcopo: Post susceptum filium de fonte vel filiam spiritualem, qui ex compatre vel ex commatre fuerint nati, matrimonioduas commatres unam post alteram.
Abbreviated transcription (Latin):
ed si illa anima ñ habet tantam po¬
tentiam quantã & d̃s. nec homo assũp¬
uis tantam potentiam quantã & ds̃. quomͦ
gͦ intelligaur illud ambrosii uł bede sup¬
lucam. ubi angłs de nascituro filio uirginis
ait hic erit magnus. & filius altissummi uo¬
cabttur: Noñ id̃o inquit erit magnus. quod
ante partum uirginis magnꝰ ñ fuerit: s quia
potentiam quam d̃i fuius naturalit̃ habet. hõ
erat extempore accepturꝰ: ut una sit ꝑsona. hõ
&e d̃s. Ecce aꝑte dicit. quod homo erat acceptu¬
rꝰ ex tempe. potentiam. qm̃ habuit dĩ filius na
turalit̃. S si homo accepturus erat uiã poten¬
tam: gͦ uł ꝑsona uł natura hominis: s ꝑsona
non: quia semꝑ habuit & habet: gͦ natura.
Si natura: gͦ anima: nam de carne constat.
quod accipe ñ posset. ad quod dicimus illud
eẽ accipiendum de ꝑsona. s ñ inquantum est
di immo inquantũ ẽ. hominis ꝑsona. Una ẽ.¬

Expanded text:
ed si illa anima non habet tantam potentiam quantam et Deus, nec homo assumptus tantam potentiam quantam et Deus, quomodo ergo intelligitur illud Ambros. super Lucam, ubi angelus de nascituro Filio Virginis ait: Hic erit magnus, et Filius altissimi vocabitur? Non ideo, inquit, erit magnus, quod ante partum Virginis magnus non fuerit, sed quia potentiam quam Dei Filius naturaliter habet, homo erat ex tempore accepturus, ut una sit persona homo et Deus. Ecce aperte dicit quod homo erat accepturus ex tempore potentiam quam Dei Filius habuit naturaliter. Sed si homo accepturus erat illam potentiam; ergo vel persona vel natura hominis. Sed persona non, quia semper habuit et habet; ergo natura. Si natura; ergo anima. Nam de carne constat quod accipere non posset. Ad quod dicimus illud esse accipiendum de persona, sed non in quantum est Dei, imo in quantum est persona
Abbreviated transcription (Latin):
lit omnipotentiam habuit. s inquantum ẽ
hominis. ñ semꝑ fuit. Iua gͦ ꝑsona que semꝑ
suerat d̃i. sutura erat bominis ꝑsona. scłm¬
hoc quod futura erat hominis ꝑsona. accep¬
tura erat ex temꝑe potentiam qm natura¬
lit̃ &e semꝑ habuerat inquantum di ꝑsona.
Scd̾m hanc distinctionẽ illud & similia. sane
accipi possunt. Que distinctio inplurib que¬
stionum articulis ẽ necessaria: adũsus qͦꝵ dã
pplexam u̾bositatem. S cͥum de reb constat.
inũbis frustra habetur controu̾sia¬

Expanded text:
um est hominis non semper fuit. Illa ergo persona quae semper fuerat Dei, futura erat hominis persona; et secundum quod futura erat hominis persona, acceptura erat ex tempore potentiam, quam naturaliter et semper habuerat in quantum persona. Secundum hanc distinctionem illud, et similia sane possunt accipi. Quae distinctio in pluribus quaestionum articulis est necessaria adversus quorumdam perplexam verbositatem. Sed cum de rebus constat, in rebus frustra habetur controversia
Abbreviated transcription (Latin):
neralem. s scd̃m sp̃alem morem eccłie. de sol¬
lempn penitentia dictum intelligitur.
que apud quosdam semel celebrata. ñ ite¬
ratur. Item illud aliud ambrosii. de sollem ce
nec uere celebrata. & fructum prioris
aufert. & usum consequentis amittit: de
sollempni intelligitur. Sollempnis uͦ pe¬
nitentia ut amb̃ineod̃ ait ẽ que fit extra
eccłiam in manifesto. incinere & cilitio:. que
ꝓ grauiorib horrendisq ac manifestis de-¬
lictis. tantum imponitur: & illa ñ ẽ. itãnda
ꝓreuerentia sacram̃ti de ne uilescat & con¬
illius humillime penitentie semel ineccłi¬
a concedatur. ne medicina uilis. minꝰ utiliꝰ
eẽt egrotis. que tanto magis salubris ẽ. qnͣ¬
tominus contemptibilis fuit: Qs tam̃ au¬
deat d̃o dicere. quare huic homini qui pͦt
penitentiam pͥmam rursus se laqueis
iniquitatis obstringit. adhuc iterum par¬

Expanded text:
neralem, sed secundum specialem morem Ecclesiae de soneralem, sed secundum specialem morem Ecclesiae de solemni poenitentia dictum intelligitur, quae apud quosdam semel celebrata non iteratur. Item illud aliud Ambrosii, de Poen. distnec vere celebrata, et fructum prioris aufert, et usum sequentis amittit, de solemni intelligitur. Solemnis ergo poenitentia, ut Ambros. in eodem ait, est quae fit extra ecclesiam in manifesto, in cinere et cilicio; quae pro gravioribus horrendisque ac manifestis delictis tantum imponitur. Et illa non est iteranda pro reverentia sacramenti, ut non vilescat et conillius humillimae poenitentiae semel in Ecclesia concedatur, ne medicina vilis minus utilis esset egrotis, quae tanto magis salubris est, quanto minus contemptibilis fuerit; quis tamen audeat dicere Deo: Quare huic homini, qui post primam penitentiam rursum se laqueis iniquitatis obstringit, adhuc iterum par
Abbreviated transcription (Latin):
e p̾enitentia ꝑfectorum uł ad salutẽ
sufficienti intelligendum ẽ. quod sup̃
dixit: scilicet. penitentia ẽ. uindicta semꝑ
puniens quod commisit: & alia huiusmodi.
Ilud uͦ. si penitentia finitur. nicħ de uenia
relinquitur.: dupplicit̃ accipi pot̃. Si enim
uxta quorumda intelligentiam peccata
dimissa redeunt. facile est intelligere ni¬
chi de uenia relinqui: quia peccata dimis¬
sa iterum replicantur. Sic̃ enim ille qui
ex seruitute in libtatem manumittitur. int̾¬
dum uere liber est. & tam̃ ꝓpt̃ offensam
inseruitutem postea reuocatur: sic & pe¬
nitenti peccata uere dimittuntur. & tam̃
ꝓpr̃ offensam que replicatur. iterum rede¬
unt. Si uͦ ñ redire dicantur: sane dici pot̃
etiam sic nicħ de uenia relinqui. Nonqd̃
dimissa peccata iterum imputentur: s qͥa
ꝓpt̾̃ ingratitudinem ita reus ẽ & immundꝰ
constituitur. ac si illa redirent. Illud autẽ¬
quod amb̃r ait. repꝑiunt᷑ ce c̃. & sicut unũ
baptisma. ita & una penitentia: ñ scd̃m ge¬

Expanded text:
e poenitentia perfectorum vel ad salutem sufficienti, intelligendum est quod supra dixi, scilicet poenitentia est vindicta semper puniens quod commisit; et alia hujusmodi. Illud vero, si poenitentia finitur, nihil de venia relinquitur, dupliciter accipi potest. Si enim juxta quorumdam intelligentiam peccata dimissa redeunt, facile est intelligere nihil de venia relinqui, quia peccata dimissa iterum replicantur. Sicut enim ille qui ex servitute in libertatem manumittitur, interim vere liber est, et tamen propter offensam in servitutem postea revocatur; sic et poenitentia peccata vere dimittuntur, et tamen propter offensam quae replicatur, iterum redeunt. Si vero non redire dicantur, sane potest dici etiam sic nihil de venia relinqui; non quod dimissa peccata iterum imputentur, sed quia propter ingratitudinem ita reus et immundus constituitur. ac si illa redirent. 3. De Reperiuntur, etc.; et: Sicut unum Baptisma, ita et una Poenitentia; non secundum ge
Abbreviated transcription (Latin):
s imparit̃. Nam sic̃ erit differens clarificatio
corpoꝵ: ita differens erit gła animaꝵ. Stella
enim astella idẽ electꝰ ab electo differet incla¬
ritate m̃tis & corpis. Alii enim aliis uicinius.
clatiꝰ q: d̃ĩ speciem contemplabuntur: & ipsa
contemplandi differentia. diũsitas mansionũ.
claritatis: quia unum ẽ & summum bonum.
beatitudo. & uita hominum. scił d̃s ipse. hoc
bono om̃s electi ꝑfruenturis: alii aluis plemus.
ꝑfruentur uͦ udendo ꝑspeciem: ñ ꝑ speculũ
inenigmate. hab̃e gͦ uitam. iudere uitam ẽ

Expanded text:
sed impariter. Nam sicut erit differens clarificatio sed impariter. Nam sicut erit differens clarificatio corporum, ita differens gloria erit animarum. Stella enim a stella, id est, electus ab electo, differt in claritate, mentis et corporis. Alii enim aliis vicinius clariusque Dei speciem contemplabuntur; et ipsa contemplandi differentia diversitas mansionum vclaritatis; quia unum est et summum bonum beatitudo et vita omnium, id est, Deus ipse. Hoc bono omnes electi perfruentur, sed alii aliis plenius. Perfruentur autem videndo per speciem, non per speculum in aenigmate
Abbreviated transcription (Latin):
una xp̃r altã diaboli. Una bonorum: altera
maloꝵ. Utraq tam̃: angłoꝵ & hominum.
lstis uoluntas. illis facultas. ñ potĩt ẽẽ pec¬
candi uł ulla conditio moriendi: istis in etna
uita feliciter uiuentibus. illis infelicit̾ in et̾na
morte sine moriendi potestate durantibus.
Om̃ utriq sine fine: s inbeatitudine isti. aliꝰ
alio p̃stabilius: in miseria uͦ illi aliꝰ alio tole¬
rabilius ꝑmanebunt᷑. Ex his apparet quod
sic̃ boni differenter glorificabunt᷑. alii magis
alii minus: ita & mali different̃ in inferno
punientur. Sic̃ enim in domo patris id est
in regno celesti mansiones multe st̃ idẽ. p̃¬
mioꝵ differentie: ita & ingehenna diu̾se sunt
mansiones. idẽ supplicioꝵ differentie. Omnes
habebunt denarium: que pat̾familias dedit
omnib quioꝑati st̃ inuinea. Nomine denari
aliquid commune electis omnib intelligit᷑.
scilicet uita ct̃na: ds̃ ipse: quo omnes fruentur.

Expanded text:
altera diaboli, una bonorum, altera malorum, utraque angelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas ulla non poterit esse peccandi nec ulla condicio moriendi, istis in aeterna vita vere feliciterque viventibus, illis infeliciter in aeternis tormentis sine moriendi potestate durantibus.quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti, alius alio praestabilius; in miseria vero illi, alius alio tolerabilius permanebunt . Ex his apparet quod sicut boni differenter glorificabuntur, alii magis, alii minus, ita et mali differenter in inferno punientur. Sicut enim in domo Patris, id est, in regno coelorum mansiones multae sunt, id est, praemiorum differentiae; ita et in gehenna diversae sunt mansiones, id est, suppliciorum differentiae. Omnes  eumdem habebunt denarium, quem paterfamilias dedit omnibus qui operati sunt in vinea. Nomine denarii aliquid omnibus electis commune intelligitur, scilicet, vita aeterna, Deus ipse quo omnes fruentur,
Abbreviated transcription (Latin):
subdi p̃scientia ẽẽ desinunt: sub scientiaũ
futura erant: neq p̃scire desinit. nisi cũ fu¬
tura eẽ desinunt: neq cum p̃scire desut ali¬
qua que ante p̾sciebat. minꝰ ea noscit quam
ante cognoscebat. Non enim dr ex defectu
scientie eius. qd̃ alqua p̃scierit aliquando.
que mͦ ñ p̾sciat: s ex ratione u̾bi quod est p̃¬
scientia. Prescire enim ẽ: ante scire. quam fi¬
at aliquid. Idoq ñ pot̃ dici d̃s p̃scire. nisi q̃

Expanded text:
sub Dei praescientia esse desinunt, sub scientia veaeterno quae futura erant, neque praescire desinit, nisi cum futura esse desinunt. Neque cum praescire desinit aliqua quae ante praesciebat, minus ea noscit quam ante cognoscebat. Non enim dicitur ex defectu scientiae Dei quod aliqua praescierit aliquando quae modo non praesciat, sed ex ratione verbi quod est praescientia. Praescire enim est ante scire aliquid quam fiat. Ideoque non potest dici Deus praescire, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Sciendum est tamen quod greci confi¬
sp̃m ueritatis. S cum non sit aliud. sp̃m̃
sc̃m ẽẽ patris uł filii. quam eẽ apatre ae filio:
etiam in hoc ineandem nobiscum fidei
sententiam conuenire uidentur. Licet in
uerbis dissentiant

Expanded text:
Sciendum est tamen quod Graeci confim veritatis. Sed cum non sit aliud Spiritum sanctum esse Patris vel Filii, quam esse a Patre et Filio, etiam in hoc in eamdem nobiscum fidei sententiam convenire videntur, licet in verbis dissentiant.
Abbreviated transcription (Latin):
angłica natura qm̃ ñ tota ꝑierat s ex¬
parte ꝑstiterat: ñ est redempta. humana uͦ tota
ꝑierat: & ideo ne penitus repente ꝑderetur. ex
parte est redempta: ut inde runa suppleret᷑
angelica. Unde auoꝰ in encheridion. Placuit
uniũsitatis creatori et moderatori. ut qm̃ non
tota multitudo angloꝵ d̾m deserendo pierat:
ea que ꝑierat inꝑpetua ꝑditione remaneret
Que autem cum deo ilia deserente ꝑstiterat de
sua certissime cognita semꝑ felicitate gaidert
At uͦ creatura rationalis que in hominib erit
qm̃ peccatis atq supplicus tota ꝑierat. ex par
te debuit reparari. Unde anglice societati sup¬
pleretur. quod ruina illa minuerat. Hoc eñi
ꝓmissum est scĩs: qd̾ erunt equales angłis d̃i

Expanded text:
angelica natura, quoniam non tota perierat, separte perstiterat, non est redempta; humana vero tota perierat, et ideo ne penitus perderetur, ex parte est redempta, ut inde ruina suppleretur angelica. Unde Aug. in Ench., cap. 29: Placuit universitatis creatori et moderatori ut quoniam non tota multitudo angelorum Deum deserendo perierat, ea quae perierat in perpetua perditione remaneret, quae autem cum Deo, illa deserente, perstiterat, de sua certissime cognita semper felicitate gauderet. At vero creatura rationalis, quae in hominibus erat, quoniam peccatis atque suppliciis totte debuit reparari, unde angelicae societati suppleretur, quod ruina illa minuerat? Hoc enim promissum est sanctis quod erunt aequales angelis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
imus bonum eẽ asserunt. s inquantũ in¬
ordinata ẽ. mala est & peccatum. ubi pot̃
ab eis rationabilit̃ queri. siuoluntas inqͣn¬
tum mordinata ẽ peccatum ẽ. quare gͦ in¬
tellectus ratio. & ingenium. & huiusmodi.
cum mordinata st̃ peccata ñ st̃: In ordina¬
ta uͦ sunt sicut uoluntas cumad rectum
finem ñ tendunt: eorũq actus. p̃uaricatio¬
nss existunt. Ad quod illidicunt uolunta¬
tis nomine aliquando uim. idest naturałe
potentiam uolendi aliquando actum ipsiꝰ
uis. significari. His autem ipsa naturaliter
anime insita numquam pecratum ẽ. sicut
nec uis memorandi ut intelligendi s actus
huius uis. qui &e uoluntas dicitur. tc̃ pecca¬

Expanded text:
imus, bonum esse asserunt; sed in quantum inimus, bonum esse asserunt; sed in quantum inordinata est, mala est et peccatum. Ubi potest ab eis rationabiliter quaeri si voluntas, in quantum inordinata est, peccatum est, quare ergo intellectus, ratio, et ingenium et hujusmodi, cum inordinata sunt, peccata non sunt? Inordinata vero sunt, sicut voluntas, cum ad rectum finem non tendunt, eorumque actus praevaricationes existunt. Ad quod illi dicunt voluntatis nomine aliquando vim, scilicet, naturalem potentiam volendi, aliquando actum ipsius vis significari. Vis autem ipsa naturaliter animae insita, nunquam peccatum est, sicut nec vis memorandi vel intelligendi, sed actus hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ic autem oritur questio satis necessaria.
ex supiorib causam trabens. Diclũ
est enim supra uoluntatem inẽẽ naturali¬
ter homini sicut intellectꝰ ce memoria. que
autẽ homini nat᷑alia sunt quantũcũq
uitient᷑. bona tam̃ ẽẽ ñ desinunt. Ouianon
ualet uitium bonitatem inqua d̃s eã fecit.
penitus consumere. Ut u̾bigrã. Intellectꝰ
uł ratio. & ingenium acmemoria. &e siuitiis
ꝙ peccatis obnubilent᷑ & corrumpant᷑. bona
tam̃ sunt. nec peccata nominantur. Sicut
auoꝰ. de ratione que est imago d̃i inqua
tissima cum adeo iustificat᷑ adeformi for-¬
ma informosam mutatur formã. Erat enĩ
int̾ uitia etiam natura bona. Hec autem
ymago ratio est uel intellectꝰ. Cum gͦ uolun¬
tas de naturalib sit. quare ipsa ñ semꝑ
bonum est. ce si aliquando uitiis subiace¬
at: Ad hoc facile respondent quidicunt
omnia que sunt inquantum st̃. bonaesse.
quia &e ipsam uoluntatem inquantum ẽ
uł inquantum uoluntas ẽ. ut supraposu¬

Expanded text:
ic autem oritur quaestio satis necessaria, ex superioribus causam trahens. Dictum est enim supra, voluntatem inesse naturaliter homini, sicut intellectus et memoria. Quae autem homini naturalia sunt, quantumcumque vitientur, bona tamen esse non desinunt, quia non valet vitium bonitatem in qua Deus eam fecit, penitus consumere; ut, verbi gratia, intellectus, vel ratio, et ingenium, ac memoria, etsi vitiis ac peccatis obnubilentur et corrumpantur, bona tamen sunt, nec peccata nominantur; sicut Augustinus de ratione quae est imago Dei, in quatissima, cum a Deo justificatur, a deformi forma in formosam mutatur formam. Erat enim etiam inter vitia natura bona. Haec autem imago, ratio est vel intellectus. Cum ergo voluntas de naturalibus sit, quare ipsa non semper bonum est, etsi aliquando vitiis subjaceat? Ad hoc facile respondent qui dicunt omnia quae sunt, in quantum sunt, bona esse; quia et ipsam voluntatem, in quantum est, vel in quantum voluntas est, ut supra posu
Abbreviated transcription (Latin):
unt autem aliqui qui dicunt sp̃m̃
sc̃m̃ ipsum dm̃ non dari. s dona eius:
que non sunt ipse sp̃c. Et ut auint. sp̃c sc̃s d̾r¬
dari cum gratia eius que tam̃ ñ ẽ ipse datur
homini: ce hoc dicunt bedam sensisse insuꝑi
suis gr̃ã datur hominib tamquam ñ ipse

Expanded text:
unt autem aliqui qui dicunt Spiritum sanctum ipsum Deum non dari, sed dona ejus, quae non sunt ipse Spiritus; et, ut aiunt, Spiritus dari, cum gratia ejus, quae tamen non est ipse, datur hominibus. sius gratia datur hominibus; tanquam non ipse
Abbreviated transcription (Latin):
deoq cum constet omnia bona que fiunt el
fieri uoluntate. que si fieri nollet nullatenus
fierent: recte queri solet utrum etiã mala om̃i¬
a que fiunt. idest peccata. dĩ fiant uolunta¬
te. an eo nolente fiant. Suꝑ hoc uarii diũsa¬
sentienteᷤ sibi contradicẽ inueniuntur. Alii em̃
dicunt quod ds̃ uult mala eẽ uł fieri: ñ tam̃
uult mala. Alii uͦ quod nec uult mala ẽẽ: nec
fieri. In hoc tam̃ conueniunt &e hii ce illi: quod
dam suam assertionem.
Quare dicunt quid̾a
dm̃ uelle mala eẽ uel fieri.

Expanded text:
deoque, cum constet omnia bona quae fiunt ejus fieri voluntate, quae si fieri nollet nullatenus fierent, recte quaeri solet utrum et mala omnia quae fiunt, id est, peccata, Dei fiant voluntate, an nolente sentientes sibi contradicere inveniuntur. Alii enim dicunt quod Deus vult mala esse vel fieri, non tamen vult mala. Alii vero quod nec vult mala esse nec fieri. In hoc tamen conveniunt et hi et illi, quod dam suam assertionem. 5. Quare dicunt quidam Deum velle mala esse vel fieri.
Abbreviated transcription (Latin):
si gña peccatorum singuloꝵ. ñ singula gene-¬
rum. utraq locutione includi intelligantur.
Nullum quippe genus peccati est. quod int̾dũ
ex suꝑbia ñ ꝓuemat. Nullum etiam quod excu¬
piditate aliquando ñ descendat. St̃ enim ũ¬
nului hominum qui excupiditate fuint suꝑbi.
&e aliqui ex suꝑbia fiunt cupidi. E st̃ enimut
ait auoꝰ. homo qui ñ eẽt amator pecunie nisi
ꝑ hoc putaret. se excellentiorem cẽ. Id̃oq ut
excellat: diuitias cupit. Talr: ex suꝑbia obort̃
cupiditas. Et ẽ auquis qui non amaret excellẽ
nisi putaret ꝑhoc maiores diuitias habere.
Id̃ogͦ excellere laborat. quia diuitias habere
amat. Hinic innascitur suꝑbia. ibest amor
excellentie: excupiditate. Patet gͦ quod exsu-¬
ꝑbia aliquando cupiditas. & excupiditate
aliquando suꝑbia oritur. Et ido de utraq
recte dicitur qd̾ sit radix omnis mali. De pec-¬

Expanded text:
si genera peccatorum singulorum, non singula generum utraque locutione includi intelligantur; nullum quippe genus peccati est, quod interdum ex superbia non proveniat; nullum etiam, quod ex cupiditate aliquando non descendat. Sunt enim nonnulli hominum qui ex cupiditate fiunt superbi: et aliqui ex superbia fiunt cupidi. Est enim, ut ait Aug., homo qui non esset amator pecuniae, nisi per hoc putaret se excellentiorem esse; ideoque ut excellat, divitias cupit; tali homini ex superbia oboritur cupiditas. Et est aliquis qui non amaret excellere nisi putaret per hoc divitias majores habere. Ideo ergo excellere laborat, quia divitias habere amat. Huic innascitur superbia, id est, amor excellentiae, ex cupiditate. Patet ergo quod ex superbia aliquando cupiditas, ex cupiditate aliquando superbia oritur, et ideo de utraque recte dicitur quod sit radix omnis mali. D
Abbreviated transcription (Latin):
tur dĩ dilectionem tacusse: quod nunquã
faceret nisi quia inipsa frat̾na dilectione
uult intelligi dm̃. Aꝑtissime enim in eade
gamus inincem. quia dilectio ex deo est:
et omnis quidiligit ex deo natus ẽ. et cog¬
nouit dm̃. Qui non dilgit ñ cognouit dm̃:
quia ds dilectio est. Ista contexio satis aꝑte
declarat eandem ipsam frat̃nam dilectionẽ-
Nam frat̃ua dilectio est. qua diligimus in¬
uicem:. non solum exdeo. s etiam dm̃ eẽ. tan¬
ta auctoritate scilicet ioħis p̃dicari. Cumgͦ
de dilectione diligimꝰ frẽm de do diligiꝰ
frẽm nec fieri pot̾ ut eandẽ dilectionẽ ñ p̃cipue
Oin ñ diligit frẽm. ñ ẽ. indilectione. & qui
ñ ẽ. indilectione. ñ est indeo: quia ds̃ dilec¬

Expanded text:
tur dilectionem Dei tacuisse; quod nunquam tur dilectionem Dei tacuisse; quod nunquam faceret, nisi quia in ipsa fraterna dilectione vult intelligi Deum. Apertissime enim in eademgamus invicem, quia dilectio ex Deo est, et omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cognoscit Deum. Qui non diligit, non cognovit Deum; quia Deus dilectio est. Ista contextio satis aperteque declarat, eamdem ipsam fraternam dilectionem nam fraterna dilectio est, qua diligimus invicem non solum ex Deo, sed etiam Deum esse tanta auctoritate praedicari. Cum ergo de dilectione diligimus fratrem, de Deo diligimus fratrem: nec fieri potest ut eamdem dilectionem non praecipue qui non diligit fratrem non est in dilectione; et qui non est in dilectione, non est in Deo, quia Deus dilec
Abbreviated transcription (Latin):
e autem inre tanta aliquid de nr̃o in¬
fluere uideamur: sacris auctoritatib
quod bictum ẽ. corroboraremus. De hoc ausꝰ
ligit: consequensẽ. ut ipsam p̃cipue dilectionẽ
diligat. Ds aũ dilectio ẽ. Conseq̃ns gͦ ẽ: ut p̃cipue
limus apud eum: Nemo dicat: ñ nomi qͥd dibi¬
gam. Diugat frẽm: et diligat eand̃e dilectio¬
nem. Magis enim nouit dilectionẽ quã di-¬
ligit: quam fratr̃e quem diligit. Ecce iam po¬
notiorem: quia p̃sentiorem. quia int̾ĩorem.¬
quia certiorem. Ainplectere dilectionẽ deum:
& dilectioe amplectere deum. Ipsa ẽ dilectio
que om̃s bonos angłos. et om̃s d̃i seruos con-¬
niores. tanto sumus dilectione pleniores. & qͦ
nͥ d̾o est plenus. qui plenus est dilectione:
qua diligimus d̃m ł ꝓximum. ds ẽ. S
adhuc aꝑtius in eodem libro subdit dicenᷤ.
ñ est. Manifestum ẽ. quod iusticie ꝑfectionẽ
infrĩs dilectione posuerit. Nam inquo scan¬
dalum non est: utiq ꝑfectus ẽ Et tam̃ uide¬

Expanded text:
e autem in re tanta aliquid de nostro influere videamur, sacris auctoritatibus, quod dictum est, corroboremus. De hoc beatuligit, consequens est ut ipsam praecipue dilectionem diligat. Deus autem dilectio est: consequens ergo est, ut praecipue esse apud eum? Nemo dicat non novi quid diligam. Diligat fratrem, et diligat eamdem dilectionem. Magis enim novit dilectionem, quam diligit, quam fratrem quem diligit. Ecce jam ponotiorem, quia praesentiorem, quia intquia certiorem. amplectere dilectionem deum t dilectione amplectere deum. ipsa est dilectio, quae bonos omnes angelos et omnes dei seruos conbiae, tanto sumus dilectione pleniores. et quo nisi deo plenus est qui plenus est dilectione? qua diligimus Deum vel proximum, Deus est. Sed adhuc apertius in eodem libro subdit dicens: non est. Manifestum est quod justitiae perfectionem in fratris dilectione posuerit. Nam in quo scandalum non est, utique perfectus est. Et tamen vide
Abbreviated transcription (Latin):
cuum fit qd̃ maior fuit lib̾tas arbitrii pͥ¬
ma. quam scd̃a: &e t̾̃cia multo maior qm̃ scdda uł
prima. Prima enim lib̾tas arbitrii fuit. inqua
potãt peccare & ñ peccare. Ultima uͭ erit inqua
potĩt ñ peccate. & ñ potĩt peccare. Media uͦ est.
inqua pot̃ peccare & ñ pot̃ ñ peccare. ante repa¬
rationem etiam mortalit̃. post reparationẽ uero
saltẽ uenialiter
De q̃tuor statisꝰ libi ar. sap̃slix

Expanded text:
cuum fit quod major fuit libertas arbitrii prima quam secunda, et tertia multo major quam secunda vel prima. Prima enim libertas arbitrii fuit in qua poterat peccare. Ultima vero erit in qua poterit non peccare, et non poterit peccare. Media vero, in qua potest peccare, et non potest non peccare; ante reparationem etiam mortaliter, post reparationem vero saltem venialiter. 7. De quatuor statibus lib
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionẽ ñ ꝑtineat repꝑire nequeo. Neq
enim & monstra q̃ nascunt᷑ & uiuunt. qũalibet
cito moriant᷑ aut resurrectura negabunt᷑. aut
ita resurrectura credenda st̃ s potł correcta
em̃dataq natura. Ab sit enimait illumbi
debimembre.¬
mi fr̃s qui eũ uiderunt retulerunt. & sc̃s
plicẽ. ac ñ potius duos qd̃ futurũ erat si ge¬
mini nascerent᷑. resurrecturos estimemꝰ. Ita
&. cet̃a. q̃ nimia deformitate monstra dñr:
ad humane nature figurã. resurrectione uo¬
cabuntur.¬

Expanded text:
surrectionem non pertineat reperire nequeo. Neque enim et monstra quae nascuntur et vivunt, quantumlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut ita resurrectura credenda sunt, sed potius correcta eorum emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrefidelissimi qui eum viderunt retulerunt, et sancplicem, ac non potius duos, quod futurum erat, si gemini nascerentur, resurrecturos existimemus. Ita et caetera quae nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram in resurrectione revocabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
des cius. sciens gͥ hec omnia post mort̾ẽ suã
desitura usꝙ ad mortem tristis est: ae scit h̃
caucem non posse transire. nisi bibit. Ido ait.
bam ulumfiat uoluntas tua. Sciens in se
consũmata passione. metum calicis tnsitu¬
rum. quinisi eum bibisset tͣnsire. ñ posset:
nec finis t̃toris nisi consũmata passione t̾rori
succederet. quia post mortemeiꝰ. ꝑ iurtutum
głam aplice infirmitatis scandaium pellet᷑
Intende lecłor his ũbis piadiligentia ne sint
tibi uasa mortis.

Expanded text:
des ejus. Sciens ergo haec omnia post mortem suam des ejus. Sciens ergo haec omnia post mortem suam desitura, usque ad mortem tristis est; et scit hunc calicem non posse transire, nisi biberit, ideo ait. bam illum, fiat voluntas tua; sciens in se consummata passione metum calicis transiturum, qui nisi cum bibisset transire non posset; nec finis terroris nisi consummata passione, terrori succederet: quia post mortem ejus per virtutum gloriam apostolicae infirmitatis scandalum pelleretur. Intende, lector, his verbis pia diligentia ne sint tibi vasa mortis.
Abbreviated transcription (Latin):
luisseuit sibi nõ eẽt passio. s ut asuis tͣnsiret
calix passionis.ita inquiens. Si passio honorifi¬
catura eum erat. sicut uida exeunte ait. Nc̃
honorificatus ẽ. fuius hominis. quom̃ tristẽ
eum metus passionis effecat: nisi forte tam ir¬
rationabilis suerit. ut pati timuerit que pa¬
uientem se gl̃ificatura eẽt: S forte timuisse
usq eo estimabitur. ut tranfferria se calicem
serri dep̃caretur a se. quod ꝑ dispensationis
studium festinaret implere. Non enim conue¬
nit. ut patinolit quod patiuelit: ce cum pati
tum uelle cognosceres. religiosus suerat. hoc
confiteri. quam ad id impiestutticie ꝓrũpete.
ut eum assereres ne pateretur orasse: quẽ pa¬
tiuelle cognosceres. Nongͦ sibrtristis. neq sibi
orat transire calicem s discipulis ne i eos
calix passionis incumbat: quem ase tͣnsire
orat. ne inbis sciicet maneat. Nonenm to¬
ne inse sollietudmis significans consortium:
s ñ discetnens sententiam sibi communis cum

Expanded text:
luisse ut sibi non esset passio, sed ut a suis transiret calix passionis, ita inquiens: Si passio honorificatura eum erat, sicut, Juda exeunte, ait: Nunc honorificatus est filius hominis; quomodo tristem eum metus passionis effecerat, nisi forte tam irrationabilis fuerit, ut pati mortem timuerit, quae patientem se glorificatura esset? Sed forte timuisse usque eo existimabatur, ut transferri a se calicem sferri deprecaretur a se quod per dispensationis studium festinaret implere? Non enim convenit ut pati nolit, qui pati velit; et cum pati eum velle cognosceres, religiosius fuerat hoc confiteri, quam ad id impiae stultitiae prorumpere, ut eum assereres ne pateretur orasse, quem pati velle cognosceres. Non ergo sibi tristis fuit, neque sibi orat transire calicem, sed discipulis; ne in eos calix passionis incumbat, quem a se transire orat, ne in his scilicet maneat. Non enim rocut tu vis, humanae in se sollicitudinis significans consortium, sed non discernens sententiam sibi communis cum
Abbreviated transcription (Latin):
posset uelle ce maie. Nec frustra si bene. nec im
uł homini cũ pͥmum facli sc̃ defuisset qm̃ ñ
talis natura facta erat ut sine diuino auxili¬
o posset manere si uellet. ñ utiq sua culpaceci¬
disset. De fuisset quippe adutorium sine quo
tum. dederat adiutorium sine quo ñ posset
in ea manere. siuellet & ꝑ quod posset. Ut aũ
hoc uellet in eiꝰ dimisitarbito In eodem. Acce¬
pat posse si uellet s ñ habuit uelle quo posset
Nam si habuisset. ꝑseuerasset᷑. His testimo¬
nus euident̃ monstratur. quod homo recti¬
tudinem & bonam uolutatie mene teõn
accepit. atq auxilium quo stare poterat. A

Expanded text:
posset velle, et male; nec frustra si bene, nec impposset velle, et male; nec frustra si bene, nec impvel homini cum primum facti sunt defuisset, quoniam non talis natura facta erat, ut sine divino auxilio posset manere si vellet, non utique sua culpa cecidisset, defuisset quippe adjutorium, sine quo tum; dederat adjutorium sine quo non posset in eo manere si vellet, et per quod posset. Ut tamen hoc vellet, in ejus dimisit arbitrio. In eodem: Acceperat posse si vellet, sed non habuit velle quo posset; nam si habuisset, perseverasset. His testimoniis evidenter monstratur quod homo rectitudinem et bonam voluntatem in creatione accepit, atque auxilium quo stare poterat; al
Abbreviated transcription (Latin):
habuit homo ante casum. & utrum ꝑ eam
potuerit stare. uł non. Sciendum igit᷑ quod
homini increatione sicut de angłis diximꝰ.
datum est ꝑ grãm auxilium et collata poten¬
tia ꝑ quam pot̾at stare idest ñ declinare abeo
quod acceꝑat. s ñ potãt ꝑficere intantum. ut
ꝑ grãm creationis sine alia mereri salutẽ uale-¬
ret. Eot̾at quidem ꝑ illud auxilium gr̃e crea¬
tionis resistere malo. s ñ ꝑficere bonum. Pote¬
rat tam̃ ꝑ illud bene uiuere quod ammodo
quia potãt uiuere sine peccato. S ñ potãt
sine alio gre ad utorio sp̃ualit̃ uiuere quo
uitam mereretur etñam. Uñ ausꝰ. in encheri-
dion. Sic factus est homo rectus. ut ce manere
in ea rectitudine posset. ñ sine diuino ad iutori¬
o & suo fieri ꝑũsus arbitrio utrumlibet hoꝵ
elegisset. dei uoluntas fieret. uł ab illo uł de
illo. & quia suam maluit facere uoluntatem
quã dĩ. de illo facta est uoluntas di. Itẽ in eod̃.
Sic oportebat prius hominem fieri. ut ce bene

Expanded text:
habuerit homo ante casum; et utrum per eam potuerit stare vel non. Sciendum est ergo quod homini in creatione, sicut de angelis diximus, datum est per gratiam auxilium, et collata est potentia per quam poterat stare, id est, non declinare ab eo quod acceperat; sed non poterat proficere in tantum, ut per gratiam creationis sine alia mereri salutem valeret. Poterat quidem per illud auxilium gratiae creationis resistere malo, sed non perficere bonum. Poterat tamen per illud bene vivere quodammodo, qui poterat vivere sine peccato; sed non poterat sine alio gratiae adjutorio spiritualiter vivere, quo vitam mereretur aeternam. Unde Aug., in Ench., c. 107: Si factus est homo rectus ut et manere in ea rectitudine posset, non sine divino adjutorio, et suo fieri perversus arbitrio; utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret vel ab illo, vel de illo. Et quia suam maluit facere voluntatem quam Dei, de illo facta est voluntas Dei. Item in eodem: Sic hominem prius oportebat fieri, ut et bene