comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓbati sunt argento. Quid est argento: Eloquio
dei. Eloquia dñi eloquia casta: argentum igne ex¬
aminatum: ꝓbatum terrȩ. purgatum seꝑties tan¬
tum. Hunc sensum obscurum: uidete quemadmo-¬
dum in luce excludat apłs. Oportet inquit et he-¬
reses esse: ut ꝓbati manifesti fiant inter uos. Quid
est ꝓbati: Pr̾obati argento: ꝓbati eloquio. Quid est
manifesti fiant: Exeluclantur. Quare hoc : Propt̃
hereticos. Quid est ꝓpter hereticos: Propter congre.¬
gationem taurorum: inter uaccas pptorum. Sic er-¬
go et hii diuisi sunt pre ira uultuseius. et appropin¬
quauit cor illius. Gblliti sunt sermones eius suꝑ ole¬
um: et ipsi sunt iacula. Quedam enim in seripturis
dura uidebantur cum obscura essent. exposita mol¬
litiꝰ sunt. Nam et prima heresis. in disciplis xp̃i: uelut
ad duriciam sermonis ipsius facta est. Cum enim
diceret nisi quis manducauerit carnem meam et
biberit sanguinem meum non habebit uitam inse:

Expanded text:
qui probati sunt argento. Quid est, argento? Eloquio qui probati sunt argento. Quid est, argento? Eloquio Dei. Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum, probabile terrae, purgatum septies tantum . Hunc sensum obscurum, videte quemadmodum in lucem excludat Apostolus: Oportet, inquit, et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter vos . Quid est, probati? Probati argento, probati eloquio. Quid est, manifesti fiant? Excludantur. Quare hoc? Propter haereticos. Quid est, propter haereticos? Propter congregationem taurorum inter vaccas populorum. Sic ergo et hi divisi sunt prae ira vultus ejus, et appropinquavit cor illius. 23. Molliti sunt sermones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula. Quaedam enim in Scripturis dura videbantur, cum obscura essent; exposita mollita sunt. Nam et prima ha duritia ejus sermonis facta est. Quum enim diceret: Nisi quis manducaverit carnem, meam, et biberit sanguinem meum, non habebit vitam aeternam,
Abbreviated transcription (Latin):
optime possunt scripturas linoscere. et ꝑtractare. late.¬
bant inppło dei: nec asserebant solutionem questionũ
difficil iumr cum calumpniator nullus instaret. Num¬
quid enim ꝑfecte de trinitate tractatum est. ante qũa
oblatrarent arriani: Numquid ꝑfecte de peniten¬
tia tractatum est. ante obsisterent quam nouatiani:
Sic non ꝑfecte cde baptisinate tractatum est. ante qua
contradicerent foris positi rebaptiratores. Nec de ipsa u¬
nitate. xp̃i enucleate dicta erant quȩ dicta sunt: nisi
postea quam separatio illa urguere cepit fr̃s infirmos
ne ꝑirent infirmi sollicitati questionibus impiorum:
sermonibus et disputationibus suis. obscura legis in
uultus eius: et nobis ad intelligendum appropinqua¬
alio commemorauit: congregatio taurorum idest
suꝑborum cornupetarum inter uaccas ppłorum.
Quas clixit uaccas: dnimas secluctibiles. Ut quid hoc:
Ut excludantur hii idest appareant qui latebant:

Expanded text:
optime possent Scripturas dignoscere et pertractare, lateoptime possent Scripturas dignoscere et pertractare, latebant in populo Dei; nec asserebant solutionem quaestionum difficilium cum calumniator nullus instaret. Numquid enim perfecte de Trinitate tractatum est, antequam oblatrarent Ariani? numquid perfecte de poenitentia tractatum est, antequam obsisterent Novatiani? Sic non perfecte de Baptismate tractatum est, antequam contradicerent foris positi rebaptinitate Christi enucleate dicta erant, quae dicta sunt, nisi postea quam separatio illa urgere caepit infirmos fratrene perirent infirmi, sollicitati quaestionibus, impiorum sermonibus et disputationibus suis, obscura legis dedvultus ejus: et nobis ad intelligendum appropinquaalio commemoravit: Congregatio taurorum, id est superborum cornupetarum, inter vaccas populorum. Quas dixit vaccas? Animas seductibiles. Utquid hoc? Ut excludantur hi, id est appareant qui latebant,
Abbreviated transcription (Latin):
Quuid sequatur. Polluerunt testam̃tũ eiꝰ: qiuisi sunt
p̃ira uistus eł. Qciexpectatis. qua maiore nota osten¬
dantur heretici. iuisi sunt pre na uultus eius: et ap¬
ꝓpinquauit cor illius. Cuius intelligimus: nisi cuius
ira diuisi sunt: Quomocdo appropinquauit cor illius:
ut intelligamus uoluntatem illius: Et enim hereticis
exercitata est catholica: et ex his qui male sentiunt.
ꝓbati sunt qui bene sentiunt. Multa enim latebant
inscripturis. Et cum ꝓcessissent heretici: questionib
agitauerunt ȩccłam dei. dꝑta sunt quȩ latebant:
et intellecta est uoluntas dei. Inde dicitur in alio psal¬
mo. Congregatio taurorum inter uaccas ppłorum: ut ex¬
cludantur hii qui ꝓbati sunt argento. Excluclantur
enim dixit: emineant: eant appareant. Unde dicunt᷑
et in arte argentaria exclusores: idest ex quadã confusio¬
ne masse ad suam formam expressores. Ergo multi qui

Expanded text:
quid sequatur: Polluerunt testamentum ejus; divisi sunt quid sequatur: Polluerunt testamentum ejus; divisi sunt prae ira vultus ejus. Quid exspectatis, qua majore nota ostendantur haeretici? Divisi sunt prae ira vultus ejus. 22. Et appropinquavit cor illius. Cujus intelligimus, nisi cujus ira divisi sunt? Quomodo appropinquavit cor illius? Ut intelligamus voluntatem illius. Etenim ex haereticis asserta est Catholica, et ex his qui male sentiunt probati sunt qui bene sentiunt. Multa enim latebant in Scripturis; et cum praecisi essent haeretici, quaestionibus agitaverunt Ecclesiam Dei: aperta sunt quae latebant, et intellecta est voluntas Dei. Inde dicitur in alio psalmo, Congregatio taurorum inter vaccas populorum, ut excludantur hi qui probati sunt argento . Excludantur enim dixit, emineant, appareant. Unde dicuntur et in arte argentaria exclusores, id est, ex quadam confusione massae, formae expressores. Ergo multi qui
Abbreviated transcription (Latin):
tuo benedicentur om̃s gentes. Polluerunt testamentũ
eius. Tu contra ista uerba contestatoris quid dicis: Affri¬
ca sola istam gr̃am meruit scĩ donati: in ipso reman¬
sit ȩccła xp̃i. Dic saltim ȩccłam donati. Quare acliun¬
gis xp̃i de quo dictum est in semine tuo benedicen¬
tur om̃s gentes: Post donatum uisire: Pone xp̃m:
et sic recede. Uidete ergo quid sequitur. solluerunt
testamentum eius. Quod testamentum: Abrahe di
tamen hominis testamentum confirmatum. nemo
irritum facit. aut supordinat. Abrabȩ dictȩ sunt
ꝓmissiones: et semini eius. Non dicit et seminibus
tamquam in multis: sed tamquam in uno: et semi-¬
testamentum: In semine tuo benecdicentur om̃s gen¬
tes. Tu qui cdimisisti unitatem omnium gentium.
et in parte remansisti: pollusti testamentum eius.
Quid tibi ergo contigit: Ut exterminareris. ut ab
bereditate separareris: dde ira dei est. Adtende enum

Expanded text:
tuo benedicentur omnes gentes . Polluerunt testamentum tuo benedicentur omnes gentes . Polluerunt testamentum ejus. Tu contra ista verba testatoris quid dicis? Africa sola istam gratiam meruit sancti Donati, in ipso remansit Ecclesia Christi. Dic saltem, Ecclesia Donati. Quare adjungis, Christi, de quo dictum est, In semine tuo benedicentur omnes gentes. Post Donatum vis ire? Pone Christum, et sic recede. Videte ergo quid sequitur: Polluerunt testamentum ejus. Quod testamentum? Abrahae di Fratres, tamen hominis testamentum confirmatum nemo irritupromissiones et semini eius. non dicit \'et seminibus\' tamquam in multis. sed tamquam in uno et semitestamentum? In semine tuo benedicentur omnes gentes. Tu qui dimisisti unitatem omnium gentium, et in parte remansisti, polluisti testamentum ejus. Quod tibi ergo contigit, ut exterminareris, ut ab haereditate separareris, de ira Dei est. Attende enim
Abbreviated transcription (Latin):
sednon om̃s immutabimur. Quare: Quianoe
ilis commutatio: et non timuerunt deum hl
unum remedium est. Timeant deum: deserant cdona¬
tum. Dicis illi. Peris in heresi. in scismate. et necesse est
ut deus retribuat istis malis. Uenies in clampnationẽ:
noli tibi blandiri uerbis tiuis: non sequaris cecum
ducem. Cecus autem cecum ducens: simul in foueã
cadunt. Quid ad me ait: Quomodo heri uixi: sic et
hodie. Parentes mei quod fuerunt: hoc et ego. Non ti¬
mes dm̃: da timorem dei. Cogitet quia ista omĩa uera
sunt quȩ leguntur: quia est fides xp̃i. quȩ falli non po¬
test. Quando in heresim remanebit ad tantam euiden¬
tiam scȩ ecclȩ catholicȩ quam diffudit deus ꝑ totum
orbem terrarum: Quam ante quam diffunderet ꝓ-¬
misit: prenuntiauit: sic exibuit ut ꝓmisit. Ergo caue.¬
ant et obseruent: qui non timent dm̃. Extendit ma-¬
num suam in recribuendo: polluerunt testamentũ
euis. Lege testamentum quod polluerunt. In semine

Expanded text:
sed non omnes immutabimur . Quare? Quia non est sed non omnes immutabimur . Quare? Quia non est illis commutatio, et non timuerunt Deum. Fratres mei, unum remedium est: timeant Deum, deserant Donatum. Dicis illi: Peris in haeresi, in schismate; necesse est ut Deus retribuat istis malis: venies in damnationem, noli tibi blandiri verbis tuis, non sequaris caecum ducem; caecus autem caecum ducens, simul in foveam cadunt . Quid ad me, ait? quomodo vixi heri, sic et hodie; parentes mei quod fuerunt, hoc et ego. Non times Deum. Da timorem Dei: cogitet quia ista omnia vera sunt quae leguntur, quia est fides Christi quae falli non potest; quomodo in haeresi remanebit ad tantam evidentiam sanctae Catholicae, quam diffudit Deus per totum orbem terrarum; quam antequam diffunderet promisit, praenuntiavit, sic exhibuit ut promisit? Ergo caveant et observent qui non timent Deum. Extendit manum suam in retribuendo. 21. Polluerunt testamentum ejus. Lege testamentum quod polluerunt: In semine
Abbreviated transcription (Latin):
radicatur: una pluiuia nutritur: eundem messiti
patitur. i eandem triturationem sustinet: eandem
tilationem expectat: non in unum horreum int
uoniam in multiserant mecum. Exauchiet mea¬
et humiliabit illos qui est ante scła. Illi enimpri
de nescio quo duce suo qui cepit heri: humiliati
ria uirgine: ante scła tamen in principio uerba
et uerbum erat apud dm̃. et deus erat uerbua
humiliabit illos qui est ante scta Non enumet¬
commutatio. De illis chico quibus non est comii
Nouerat aliquos ꝑseueraturos: et in ꝑseueratin
suȩ nequitiȩ morituros. Uidemus enim eos :et u
illis commutatio. Qui sic moriuntur in ipsa pusꝰ¬
te. in ipso scismate: non est commutatio. Humles
illos deus: humiliauit eos in clampnatione. qulꝰ
tisunt in dissensione. Non est illis commutatisꝰ
non mutantur in melius sed in peuis: nec meus
hic sunt nec in resurrectione. Om̃s enim resus

Expanded text:
radicatur, una pluvia nutritur, eumdem messorem radicatur, una pluvia nutritur, eumdem messorem patitur, eamdem triturationem sustinet, eamdem ventilationem exspectat, non in unum horreum intrat. Quoniam in multis erant mecum. 20.  qui est ante saecula. Illi enim praesumunt de nescio quo duce suo qui coepit heri: humiliabit illos de Maria virgine, ante saecula tamen in principio Verbum, et Verbum apud Deum, et Deus Verbum . Humiliabit illos qui est ante saecula. Non encommutatio: de illis dico, quibus non est commutatio. Noverat aliquos perseveraturos, et in perseveratione suae nequitiae morituros. Videmus enim eos, et non est illis commutatio: qui sic moriuntur in ipsa perversitate, in ipso schismate, non est illis commutatio. Humiliabit illos Deus, humiliabit illos in damnatione, quia erecti sunt in dissensione. Non est illis commutatio, quia non mutantur in melius, sed in pejus; nec cum hic sunt, nec in resurrectione. Omnes enim resurgemus,
Abbreviated transcription (Latin):
cumsin mutis mecum: in pauucis ñ mecum. Sed in his
paucis in quibus non mecum: non eis ꝓsunt multa inqs
mecum. Et enim fr̃s: uidete quam multa enarrauit
paulus. Unum dixit: si defuerit. frustra sunt illa. Sibi
hominum loquar et angtorum ait: si habeam om̃en
phetiam et om̃em fidem. et om̃em scientiam simontis¬
feram. si distribuam omnia mea pauꝑibus: s tradano¬
pus meum ut ardeam. Quam multa enumeraiuit
om̃ibus multis desit una caritas:. illa numero plua sie
hȩc pondere maior est. Ergo in om̃ibus sacramenti⁊
cum: in una caritate non mecum. In multis erant
cum. Rursus alio modo: qm̃ in multis erant mecim
Qui se separauerant a me mecum erant: non in pari
sed inmultis. Et enim ꝑ totum orbem terrarumpe
sunt grana: multȩ sunt paleȩ. Quid ergo att. In pe
mecum erant: in tritico non erant mecun. Et api¬
pinquat palea critico. De uno semine exit: inunu

Expanded text:
cum. In multis mecum, in paucis non mecum. Sed in his cum. In multis mecum, in paucis non mecum. Sed in his paucis in quibus non mecum, non eis prosunt multa in quibus mecum. Etenim, fratres, videte quam multa enarravit apostolus Paulus: unum dixit; si defuerit, frustra sunt illa. Si linguis hominum loquar et Angelorum, ait, si habeam omnem prophetiam et omnem fidem, et omnem scientiam, si montes transferam, si distribuam omnia mea pauperibus, si tradam corpus meum ita ut ardeat. Quam multa enumeravit! His omnibus multis desit una charitas: illa numero plura sunt, haec pondere major est . Ergo in omnibus Sacramentis mecum, in una charitate non mecum: In multis erant mecum. Rursus alio modo, Quoniam in multis erant mecum, qui se separaverunt a me, mecum erant, non in paucis, sed in multis. Etenim per totum orbem terrarum pauca sunt grana, multae sunt paleae. Quid ergo ait? In palea mecum erant, in tritico non mecum erant: et propinquat palea tritico, de uno semine exit, in uno agro
Abbreviated transcription (Latin):
mus: cum isto plangamus. et dicamus securi. Pectimet
in pace aminam meam. Contra illos qui non amant pa¬
cem. in pace redimet animam meam: quia cum hisqu
oderunt pacem eram pacificus ¶ Aetlunet in pace anuam
meam: abbis qui appropinquant michi. Nam ab illis qui lon¬
ge sunt ame: facilis causa est. Nonme tam cito fallit qui
dicit. Ueni idolum adorare. Multum ame longe est xp̃i¬
anus es: xp̃ianus inquit. Ex ꝓpinquo aduersatur: ꝓpe ẽ.
edimet in pace animam meam: ab his qui appropinquant
michi. quoniam in multis erant mecum. Quare dixi pro¬
pinquant michi: Quia in multis erant mecum. In hoc
uersu duȩ sententiȩ occurrunt. Inmultis erant mecum:
Fugtium utriq legebamus erant in eo mecum. Festa mar¬
tyrum celebrabamus: erant ibi mecum. Paschȩ sollemp¬
nitatem frequentabamus: erant ibi mecum: sed non om̃i¬
no mecum. In scismate non erant mecum: in heresi not me¬

Expanded text:
mus, cum isto plangamus et dicamus securi: Redimet mus, cum isto plangamus et dicamus securi: Redimet in pace animam meam? Contra illos qui non amant pacem, In pace redimet animam meam: quia cum his qui oderunt pacem, eram pacificus . Redimet in pace animam meam, ab his qui appropinquant mihi. Nam ab illis qui longe sunt a me, facilis causa est: non me tam cito fallit qui dicit, Veni, idolum adora: multum a me longe est. Christianus es? Christianus, inquit. Ex propinquo adversatur, prope est. Redimet in pace animam meam, ab his qui appropinquant mihi: quoniam in multis erant mecum. Quare dixi, appropinquant mihi? Quia in multis erant mecum. In hoc versu duae sententiae occurrunt. In multis erant mecum:  Evangelium utrique legebamus, erant in eo mecum; festa martyrum celebrabamus, erant ibi mecum; Paschae solemnitatem frequentabamus, erant ibi mecum. Sed non omnino mecum: in schismate non mecum, in haeresi non me
Abbreviated transcription (Latin):
ne et meridie. Uespe cdñs in cruce: mane in resurrectione:
meridie in ascensione. E narrabo uesꝑe patientiam mori¬
entis: annuntio mane uitam resurrectionis: orabo ut ex¬
audias meridie: sedens ad dexteram patris. Exaudiet
uocem meam: qui interpellat ꝓ nobis. Quanta huius secu¬
ritas: Quanta consolatio: Quanta refectio: A pusillanimita¬
te et tempestate contra malos. contra iniquos. et foris et intus:
et inbis qui foris sunt cum fuissent intus. Itac fr̃s mei quos
in ipsa congregatione parietum horum uidetis turbulen¬
tos suꝑbos. sua querentes. elatos. non habentes telum dei.
castum. sanum. quietum: sed multum sibi tribuentes ad
dissensionem paratos sed occasionem non inuenientes: ipsa
est palea cdñicȩ areȩ. Hinc illos paucos suꝑbiȩ uentus exeus¬
sit. Cota palea non uolabit: nisi cum ille in ultimo uen¬
tilabit. Sed nos quid nisi cum isto cantemus: cum isto ore¬

Expanded text:
ne, et meridie. Vespere Dominus in cruce, mane in resurrectione, ne, et meridie. Vespere Dominus in cruce, mane in resurrectione, meridie in ascensione: enarro vespere patientiam morientis, annuntio mane vitam resurgentis, orabo ut exaudiat meridie sedens ad dexteram Patris; exaudiet vocem meam qui interpellat pro nobis . Quanta hujus securitas, quanta consolatio, quanta refectio a pusillanimitate et tempestate, contra malos, contra iniquos et foris et intus, et in his qui foris sunt, cum fuissent intus! 19. vers. 16. Itaque, fratres mei, quos in ipsa congregatione parietum horum videtis turbulentos, superbos, sua quaerentes, elatos, non habentes zelum Dei castum, sanum, quietum, sed multum sibi tribuentes; ad dissensionem paratos, sed occasionem non invenientes, ipsa est palea dominicae areae . Hinc illos paucos superbiae ventus excussit: tota palea non volabit, nisi cum ille in ultimo ventilabit. Sed nos quid, nisi cum isto cantemus, cum isto ore
Abbreviated transcription (Latin):
a finibus terrȩ. A sinibus terrȩ ad te clamaui inquit:
cum angeretur cor meum. Ipse unus: sed unitas unus.
Et ipse unus. non in uno loco unus: sed a finibus terrȩ
clamat unus. Quomodo a sinibus terrȩ clamaret unꝰ:
nisi in multis esset unus: Ego ad dm̃ clamaui. Recte
tu exclama ad cdrĩm. Noli ad donatum. Nemo tibi sit
ꝓ dño dñs: qui sub dño noluit esse conseruus Ego ad
dñm clamaui: et dñs exaudiuit me. Uesꝑe. mane. et
meridie. narrabo. et annuntiabo: et ȩxaudiet uocẽ meã.
Euglita tu. noli tacere tu. qđ accepisti: uesꝑe de p̃teri¬
tise mane de futuris: meridie de sẽpit̾nis. Ideo ad id qđ
ait uespe: ꝑtinet qt enarrat. Ad id quod ait mane: ꝑti¬
net quod annuntiat. Ad icl quod ait in meridie: ꝑtinet
quod exaucditur uox eius. finis enim in meridie est: sed un¬
de non declinatur ad occasum. In meridie enim lux excel¬
sior est: splendor sapientiȩ feruor dilectionis. Uespe et in a¬

Expanded text:
a finibus terrae: A finibus terrae ad te clamavi, inquit, a finibus terrae: A finibus terrae ad te clamavi, inquit, cum angeretur cor meum . Ipse unus, sed unitas unus: et ipse unus, non in uno loco unus, sed a finibus terrae clamat unus. Quomodo a finibus terrae clamaret unus, nisi in multis esset unus? Ego ad Dominum exclamavi. Recte. Tu exclama ad Dominum, noli ad Donatum; ne tibi sit pro Domino dominus, qui sub Domino noluit esse conservus. Ego ad Dominum exclamavi: et Dominus exaudivimeridie, enarrabo, et annuntiabo, et exaudiet vocem meam. Evangeliza tu, noli tacere tu quod accepisti, vespere, de praeteritis; mane, de futuris; meridie, de sempiternis. Ideo ad id quod ait, vespere, pertinet quod enarrat: ad id quod ait, mane, penet quod annuntiat: ad id quod ait, meridie, pertinet quod exauditur vox ejus. Finis enim in meridie est, sed unde non declinatur in occasum. In meridie enim lux excelsa est, splendor sapientiae, fervor dilectionis. Vespere, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
modo ȩccła catholica ꝑ totum orbem terrarum ita
diffusa est ut omnino contradictio uaccet: nec inueni¬
ri possit aliquod testimonium eorum ꝓ scismate. no¬
uerunt bene. Ileo ad inferos uiuentes descendunt: qr
malum quod faciunt malum esse nouerunt. Illos au¬
tem de diuna iracundia ignis absumpsit. Studio enĩ
contentionis accensi: a ducibus suis malis recedere no¬
luerunt. Uenit suꝑ ignem igni s: suꝑ arclorem dissensio¬
nis. arclor consumptionis. Ueniat mors suꝑ illos: et des¬
cendant in ifernum uiuentes Quoniam nequitia
in hospitiis eorum: in medio eorum. In hospitiis: ubi
ꝑegrinantur et transeunt. Non etum hic semꝑ futu¬
ri sunt: et tamen ꝓ animositate temporali sic pugnãt.
In hospitiis ergo eorum iniquitas: in mectio eorum
iniquitas. Nullum tam medium eorum: quam cor
tione exercitationis suȩ: ille unus homo. in uno corpo¬
re posita unitas. cum tecleret animam eius clattians

Expanded text:
modo Ecclesia catholica per totum orbem terrarum ita modo Ecclesia catholica per totum orbem terrarum ita diffusa est, ut omnino contradictio omnis vacet, nec inveniri possit aliquod testimonium pro schismate eorum, noverunt bene; ideo ad inferos viventes descendunt, quia malum quod faciunt, malum esse noverunt. Illos autem divinae iracundiae ignis absumpsit. Studio enim contentionis accensi, a ducibus suis malis recedere noluerunt: venit super ignem ignis, super ardorem dissensionis ardor consumptionis. Veniat mors super illos, et descendant ad infernum viventes. Quoniam nequitia in hospitiis eorum, in medio eorum. In hospitiis, ubi peregrinantur et transeunt. Non enim hic semper futuri sunt: et tamen pro animositate temporali sic pugnant. In hospitiis ergo eorum iniquitas, in medio eorum iniquitas: nullum tam medium eorum quam cor tione exercitationis suae; ille unus homo, in uno corpore posita unitas, cum taederet animam ejus exclamans
Abbreviated transcription (Latin):
Descendunt acd isernum uiuentes. Si mortuus descendes.
quid ageres ignorares. Cum uero scis malum esse quod
facis. et tamen facis. nõne uiuus descendis ad inferos. s
quare maxime ipsos duces terrȩ hatus absorbuit uiuos:
ppsm autem illis consentientem e cȩlo irruens ignis ab¬
sumpsit: Popterea hanc penam commemorans psalmꝰ
ste a pplo cepit: et ad duces conclusit. Ueniat mors suꝑ
los Ptopter illos dixit: suꝑ quos uenit ignis de cȩio.
Et stitam adiunxit descencdant in infernum uiuentes.
Aen alces quos terrȩ hiatus abserbuit. Nam quomo¬
dixerat. ueniat mors suꝑ eos: Si iam suꝑ eos mors uenerat..
quomodo uiui ad inferos descẽdebant: Ergo a minori¬
bus cepit: ad maiores conclusit. Ueniat mors suꝑ eos: qui
consenserunt et consecuti sunt. Quid illi duces et princi¬
pes: Descendant in infernum uiuentes: quia ipsi scrip¬
turas tractant: et nouerunt bene cotidie legendo. quo¬

Expanded text:
Descendant ad infernum viventes. Si mortuus descenderes, Descendant ad infernum viventes. Si mortuus descenderes, quid ageres ignorares: cum vero scis malum esse quod facis, et tamen facis; nonne vivus descendis ad inferos? Et quare maxime ipsos duces terrae hiatus absorbuit vivos, populum autem illis censentientem e coelo irruens ignis absumpsit ? Propterea hanc poenam commemorans psalmus iste, a populo coepit, et ad duces conclusit. Veniat mors super eos, propter illos dixit, super quos venit ignis de coelo: et statim adjunxit, Descendant ad infernum viventes, propter duces quos terrae hiatus absorbuit. Nam quomodixerat, Veniat mors super eos? si jam super eos mors venerat, quomodo vivi ad inferos descendebant? Ergo a minoribus coepit, ad majores conclusit. Veniat mors super eos, qui consenserunt et consecuti sunt. Quid illi duces et principes? Descendant ad infernum viventes: quia ipsi Scripturas tractant, et noverunt bene quotidie legendo quo
Abbreviated transcription (Latin):
ab sorbuit. Ueniat inquit mors suꝑ eos: et descendant
in infernum uiuentes. Quid est uiuentes: Scientes qi
ꝑeunt: et tamen ꝑeuntes. Audi uiuentes ꝑire. et absor¬
beri hiatu terrȩ: idest deuoratione terrenarum cupi¬
ditatum ab sorberi. Dicis homini. Quid pateris frater:
fr̃s sumus: unum dm̃ inuocamus: in unum xp̃m cre¬
dimus: unum euangłim audimus: unum psalmum
cantamus: unum amen respoudemus: unum allelua
resonamus: unum pascha celebramus. Quid tu foris
es et ego intus sumc Plerumq angustatus. et considans
quam uera clicautur: retddat ait cdñs maioribris nr̃is.
Ergo uiuus ꝑit. Deinde addis et mones. Saltẽ solum
sit malum segregationis: cur adiungis et rebaptitatio¬
nis: Agnosce in me quod habes. Et si tu me ocdisti: xp̃o
in me parce. Et hoc eis malum: plerumq et inaxime
displicet. Uere inquiunt male fit. Utinam possit non
sieri. Sed quid facimus de statutis maiorum nr̃orum:

Expanded text:
absorbuit . Veniat, inquit, mors super eos, et descendant absorbuit . Veniat, inquit, mors super eos, et descendant ad infernum viventes. Quid est, viventes? Scientes quia pereunt, et tamen pereuntes. Audi viventes perire et absorberi hiatu terrae, id est devoratione terrenarum cupiditatum absorberi. Dicis homini: Quid pateris, frater? Fratres sumus, unum Deum invocamus, in unum Christum credimus, unum Evangelium audimus, unum Psalmum cantamus, unum Amen respondemus, unum Alleluia resonamus, unum Pascha celebramus: quid tu foris es, et ego intus sum? Plerumque angustatus et considerans quam vera dicantur, Reddat, ait, Deus majoribus nostris. Ergo vivus perit. Deinde addis et mones: Saltem solum sit malum segregationis, cur adjungis et rebaptizationis? Agnosce in me quod habes; et si tu me odisti, Christo in me parce. Et hoc eis malum plerumque et maxime displicet: Vere, inquiunt, male fit; utinam posset non fieri! sed quid facimus de statutis majorum nostrorum?
Abbreviated transcription (Latin):
clux ineus et notus meus. forte aliquanclo bonume
silium declistr: forte aliquando precessisti me: ait
lubre aliquid moniusti me. In ȩccła dei simul fus
Tu uero homo unanimis. dux meus et notus men
ui simul mecum dulces capiebas cybos. Quisut
ces cybi: Non omnes qui aclsunt nouerunt. Sedhsꝰ
amaricent qui nouerunt: ut possint illis qui ald
non nouerunt dicere. gustate et uidete qm̃ dild¬
dñs. Qui simul mecum dulces capiebas eybos nꝰ
mo dei ambulauimus cum consensu. Unde ergo ᷤ¬
sensio: Qui intus erat: foris factus est. Ambulius
cum in domo dei cum consensu. Aliam clomum ere¬
xit: contra domum dei. Quare illa relicta est. ubi am¬
bulauimus cum consensu: Quare illa deserta est.ubi
plicauit et recolere nos fecit primum illud scismatis
mitium: Quancdo in illo primo ppło iudeorum qui¬
dam suꝑbi se separauerint. et extra sacrificare uolue¬
rint: noua mors suꝑ eos uenit. Aꝑuit se terra: et uiuos

Expanded text:
dux meus et notus meus. Forte aliquando bonum dux meus et notus meus. Forte aliquando bonum consilium dedisti, forte aliquando praecessisti me, et salubre aliquid monuisti: in Ecclesia Dei simul fuimus. Tu vero homo unanimis, dux meus et notus meus: qui simul mecum dulces capiebas cibos. Qui sunt dulces cibi? Non omnes qui adsunt noverunt; sed non amaricent qui noverunt, ut possint illis qui adhuc non noverunt dicere: Gustate, et videte, quoninus . Qui simul mecum dulces capiebas cibos. In domo Dei ambulavimus cum consensu. Unde ergo dissensio? Qui intus erat, foris factus est. Ambulavit mecum in domo Dei cum consensu: aliam domum erexit contra domum Dei. Quare illa relicta est, ubi ambulavimus cum consensu? quare illa deserta est, ubi plicavit et recolere nos fecit primum illud schismatis initium, quando in illo primo populo Judaeorum quidam superbi se separaverunt, et extra sacrificare voluerunt. Nova mors super eos venit: aperuit se terra, et vivos
Abbreviated transcription (Latin):
Iteo ergo tu querebas solitudinem et pennas ien
murmuras. Hȩc ferre non potes: contradictionen
iniquitatem ciuitatis hiuus. Requiesce in his qu
cum intus sunt: et noli querere solitudinem l¬
di et de ipsis quid dicat. Quoniam si mimicis
ꝓbraret michi. Et quidem suꝑius conturbatuste
in exercitatione sua a uoce inimici: et a tribui¬
ne peccatoris. forte in illa ciuitate positus: supu
erigente turre quȩ submersa erat. ut diuident
eorum linguȩ: adtende uitus quid gemat ꝓptin
ricła a fr̃ibus falsis. Quoniam si inimicus exprai
michi: sustinuissem utiq. Et si bis qui oderat n
me magna locutus fuisset. idest ꝑ suꝑbiam mie
sultasset:. magnificaret se suꝑ me: minaretur mub
quid posset: ab sconderem me utiq ab eo. Ab il
foris est. ubi te absconderes: Inter illos qui intus ld
Nunc autem uide: si non nicbil aliud restat isutl¬
tudinem queras. Tu uero inquit homo unanmi

Expanded text:
 15. vers. 13-15. Ideo ergo tu quaerebas solitudinem et pennas, ideo murmuras, haec ferre non potes, contradictionem et iniquitatem civitatis hujus. Requiesce in his qui tecum intus sunt, et noli quaerere solitudinem. Audi et de ipsis quid dicat, Quoniam si inimicus exprobrasset mihi. Et quidem superius conturbatus erat in exercitatione sua a voce inimici et a tribulatione peccatoris, forte in illa civitate positus, superba illa erigente turrem quae submersa est ut dividerentur eorum linguae : attende intus quid gemat propter pericula a falsis fratribus. Quoniam si inimicus exprobrasset mihi, sustinuissem utique: et si is qui oderat me, super me magna locutus fuisset, id est, per superbiam mihi insultasset, magnificaret se super me, minaretur mihi quidquid posset: absconderem me utique ab eo. Ab illo qui foris est, ubi te absconderes? Inter illos qui intus sunt. Nunc autem vide, si non nihil aliud restat, nisi ut solitudinem quaeras. Tu vero, inquit, homo unanimis,
Abbreviated transcription (Latin):
dinem ipsorum. sed non altitudinem den
est suꝑbiam temporalem. Quorum filiim
senitis temporis: in qua errantes hominese
ꝓ magno habentes. felicitatem ueram st¬
ternamꝙ non querunt. Inde ergo isti ful
eni: non filii dei. Quorum filii inquit eo
sicut noueuȩ constabilitȩ: filiȩ eorum or
sicut similitudo templi. Cellaria eorun

Expanded text:
dinem ipsorum, sed altitudinem diei, id dinem ipsorum, sed altitudinem diei, id est superbiam temporalem. Quorum filii epraesentis saeculi, in qua errantes homines et eam pro magno habentes, felicitatem veram sempiternamque non quaerunt. Inde ergo isti filii alieni, non filii Dei: Quorum filii eorum, inquit, sicut novellae constabilitae, filiae eorum ornatae sicut similitudo templi: cell
Abbreviated transcription (Latin):
retrorsum ne precedant: sed ut sequantur non
ut remaneant. Conuertantur inimici mei re¬
trorsum. In quacumq die inuocauero te: ecce
sciui quoniam deus meus es tu. Magna scientia.
Non ait sciui quia deus es: sed quia deus meus
estu. Tuus enim est: cum tibi subuenit. Tuus est.
cum tu ab illo alienus non es. Unde dicitu
atus ppłs. cuius est dñs deus ipsius. Quare cu
est: Cuius enim non est: Omnium quiden
est: sed eorum ꝓprie deus dicitur. qui euma
gunt: qui eum tenent: qui illum posida
qui illum incolunt. Tamquam de domor
magnȩ sunt familiȩ eius. redemptȩ magni
guine unici filii. Quantum dedit nobis ada
ut ipsius essemus: ut ipse sit noster. AAt ueni
enigenȩ longe facti ascĩs: filii alieni sunt.
te quid de illis dicatur in alio psalmo d
libera me ait de manu filiorum alienour
quorum os locutum est uanitatem: et d¬
ra eorum dextera iniquitatis. Et uide alt¬

Expanded text:
retrorsum, ne praecedant; sed ut sequantur, non retrorsum, ne praecedant; sed ut sequantur, non ut remaneant. Convertantur inimici mei retrorsum. 16. In quacumque die invocavero te, ecce scivi quoniam Deus meus es tu. Magna scientia! Non ait, Scivi quia Deus es; sed, quia Deus meus es tu. Tuus est enim, cum tibi subvenit; tuus est, cum tu ab illo alienus non es. Unde dicitur: Beatus populus, cujus est Dominus Deus ipsius. Quare, cujus est? cujus enim non est? Omnium quidem Deus est: sed eorum Deus proprie dicitur, qui eum diligunt, qui eum tenent, qui illum possident, qui illum colunt; tanquam de domo ipsius, magna sunt familia ejus, redempti magno sanguine unici Filii. Quantum dedit nobis Deus, ut ipsius essemus et ipse sit noster! At vero alienigenae longe facti a sanctis, filii alieni sunt. Videte quid de illis dicatur in alio psalmo: Domine, libera me, ait, de manu filiorum alienorum, quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis. Et vide altitu
Abbreviated transcription (Latin):
retro sathanas. scandalum michi es. Quare ergo
sathanas. qui paulo aute beatus et petra: Non
enim sapis quȩ den sunt ait: setl quȩ sunt homi¬
nis. Paulo ante quȩ dei: quia non tibi reuelauit
caro et sanguis sed pater meus qui est in cȩlis.
Quando in deo lauclabat sermonem: non sa¬
thanas sed petrus a petra. Quando autem a se
ex humana infirmitate amore hominis carna¬
li quod impedimento esset saluti ipsius et cete¬
rorum: sathanas dictus est. Quare: Quia prece¬
dere dñm uolebat: et duci cȩlesti terrenum da¬
re consilium. Absit dñe: non fiet istud. Dicis ab¬
sit: et dicis dñe. Utiq si dñs est: potestate facit.
Si magister est: nouit quod faciat: nouit quod
doceat: Tu autem uis ducere duceme docere ma¬
gistrum: iubere dño. optare deo. Multum prece¬
dis: redi retro. Numquidnon et istis inimicis hoc
ꝓderat: Conuertantur inimici mei retrorsum:
sed non remaneant retrorsum. Ideo conuertant᷑

Expanded text:
retro satanas, scandalum mihi es: Quare ergo retro satanas, scandalum mihi es: Quare ergo satanas, qui paulo ante beatus et petra? Non enim sapis quae mei sunt, ait, sed quae sunt hominis . Paulo ante quae Dei: quia non revelavit tibi caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Quando in Deo laudabat sermonem, non satanas, sed Petrus a petra: quando autem a se, et ex humana infirmitate, amore hominis carnali, quod impedimento esset saluti ipsius et caeterorum, satanas dictus est. Quare? Quia praecedere Dominum volebat, et Duci coelesti terrenum dare consilium. Absit, Domine, non fiet istud. Dicis, Absit; et dicis, Domine: utique si Dominus est, potestate facit; si magister est, novit quid faciat, novit quid doceat. Tu autem vis ducere ducem, docere magistrum, jubere Domino, optare Deo: multum praecedis, redi retro. Numquid non et istis inimicis hoc proderat? Convertantur inimici mei retrorsum: sed non remaneant retrorsum. Ideo convertantur
Abbreviated transcription (Latin):
et istud. Qui paulo ante dixerat tu es xp̃c filius
dei uiui: confessus dm̃. timuit eum mori. quasi
hominem. Dñs autem qui sic uenerat ut pateret᷑.
net enum aliter salui esse possemus. nisi eius san¬
guine redimeremur⁊ paulo ante confessionem
petri laudauerat et dixerat: quia non tibi caro¬
et sanguis reuelauit hoc sed pater meus qui incȩ¬
lis est. Propterea tu es petrus: et suꝑ istam petram
elificabo eccłam meams et portȩ inferorum non
uincent eam: et tibi dabo claues regni cȩlorum.
Hidete quemadmodum ꝓsecutus est ꝓfessionem
ueram: piam: plenam fiducia: qui dixit. tu es
xp̃c filius dei uiui. Continuo autem ubi cepit
loqui dñs de passione sua: cimuit ille ne piret
moriendo: cum ipsi nos ꝑiremus nisi ille morere¬
tur: et ait. Absit dñe: non fiet istud. Et dñs illi
cui paulo ante dixerat. beatus es: et suꝑ hanc
petram edificabo ȩccłam meam: redi inquit

Expanded text:
et istud: qui paulo ante dixerat, Tu es Christus Filius et istud: qui paulo ante dixerat, Tu es Christus Filius Dei vivi, confessus Deum, timuit eum mori quasi hominem. Dominus autem qui sic venerat ut pateretur, neque enim aliter salvi esse possemus, nisi ejus sanguine redimeremur, paulo ante confessionem Petri laudaverat, et dixerat: Quia non tibi caroet sanguis revelavit hoc, sed Pater meus qui in coelis est. Propterea tu es Petrus, et super istam petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferorum non vincent eam; et tibi dabo claves regni coelorum. Videte quemadmodum prosecutus est confessionem veram, piam, plenam fiduciae, quia dixit, Tu es Christus Filius Dei vivi. Continuo autem ubi coepit loqui Dominus de passione sua, timuit ille ne periret moriendo, cum ipsi nos periremus nisi ille moreretur; et ait, Absit, Domine, non fiet istud. Et Dominus illi, cui paulo ante dixerat, Beatus es, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, Redi, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
mercedem ampliorem: quia et ex eo quod ac¬
cepisti. non ingratus extitisti. Deus uitam meam
enuntiaui tibi: posiusti lacrunas meas in con-¬
spectu tuo. Exaudisti me: deprecantem te. Sicut
in reꝓmissione tua. Quia sic ꝓmiseras. hoc egis¬
ti. Dixisti te exauditurum flentem: credidis fle-¬
uii exauditus sum: inueni te miscdem in reꝓmit¬
tendo: ueracem in reddendo. Sicut et in reꝓmis
sum. Hoc ipsis ꝓdest: non male illis optat. Et eiũ
precedere uolunit: ideo corĩgi nolunt. Mones in¬
imicum tuum ut bene uiuat: et se corrigat.
Ille contempnit: ille respuit uerbum tuum.
Ecce qui me monet: ecce a quo auditurus sum
precepta quibus uiuam. Precedere te uult: et
precedendo non corrigitur. Bonum est illi ut
conuertatur retrorsum: et quem precedere uo-¬
non sunt tua: non adtendit quia uitam tuam
deo enuntias non tibi. Precetdendo ergo non corri-¬
batur: exhorruit petrus et ait. Absit dñe non fi¬

Expanded text:
mercedem ampliorem, quia et ex eo quod acmercedem ampliorem, quia et ex eo quod accepisti non ingratus exstitisti. Deus, vitam meam enuntiavi tibi. Posuisti lacrymas meas in conspectu tuo. Exaudisti me deprecantem te. Sicut et in repromissione tua. Quia sic promiseras, hoc egisti. Dixisti te exauditurum flentem: credidi, flevi, exauditus sum; inveni te misericordem in repromittendo, veracem in reddendo. Sicut et in repromisum. Hoc ipsis prodest, non male illis optat: etenim praecedere volunt, ideo corrigi nolunt. Mones inimicum tuum ut bene vivat, ut se corrigat: ille contemnit, ille respuit verbum tuum: Ecce qui me monet, ecce a quo auditurus sum praecepta quibus vivam! Praecedere te vult, et praecedendo non cconvertatur retrorsum, et quem praecedere vonon sunt tua; non attendit quia vitam tuam Deo enuntias, non tibi. Praecedendo ergo non corribatur, exhorruit Petrus, et ait, Absit, Domine, non fi
Abbreviated transcription (Latin):
uit uitam suam paulus apłs dicens. qui prius
fu blasphemus et ꝑsecutor et iniuriosus: enun¬
tiet uitam suam. sed miscdiam dei consecutus
sum. Enuntiauit uitam suam non sibi sed illi
quia sic enuntiauit ut illi crederetur. non ad
luera sua. sed acl lucra illius. Quid enim ait ipse
paulus. Icleo xp̃c mortuus est. et resurrexit: ut
Qui uiuit iam non sibi uiuat. sedei qui ꝓ om̃ibus
mortuus est. Si ergo uiuis non ate iuiis: quia ut
iuueres ille prestirit: et enuntia uitam tuam ñ
tibi sed illi: non tua querens. non tibi uiuens: sed
ei qui ꝓ omnibus mortuus est. Et enim de quibꝰ¬
dam reꝓbis quid ait idem apłs: Omnes enim
sua querunt: non quȩ iħu xp̃i. Sed siꝓpterea
enuntias uitam tuam ut tibi ꝓsit et aliis non ꝓ¬
sit: tibi illam enuntias non dõ. Si autem sic e¬
nuntias uitam tuam ut alios etiam inuites ad
accipiendam uitam quam et tu accepisti: enun¬
tias uitam tuam illi a quo accepisti. et habebis

Expanded text:
vit vitam suam Paulus apostolus, dicens, Qui prius vit vitam suam Paulus apostolus, dicens, Qui prius fui blasphemus et persecutor et injuriosus! Enuntiet vitam suam: Sed misericordiam consecutus sum . Enuntiavit vitam suam, non sibi, sed illi: quia sic enuntiavit ut illi crederetur; non ad lucra sua, sed ad lucra illius. Quid enim ait ipse Paulus? Ideo Christus mortuus est et resurrexit, ut qui vivit jam non sibi vivat, sed ei qui pro omnibus mortuus est . Si ergo vivis, et non a te vivis, quia ut viveres ille praestitit, enuntia vitam tuam, non tibi, sed illi; non tua quaerens, non tibi vivens, sed ei qui pro omnibus mortuus est. Etenim de quibusdam reprobis quid ait idem Apostolus? Omnes enim sua quaerunt, non quae Jesu Christi . Si propterea enuntias vitam tuam ut tibi prosit, et aliis non prosit, tibi illam enuntias, non Deo: si autem sic enuntias vitam tuam, ut alios etiam invites ad accipiendam vitam quam et tu accepisti, enuntias vitam tuam illi a quo accepisti, et habebis
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationibus positi omnes recurrant ad te:
ne deliciis et securitate ꝑuersa seducantur. A
te ira uidetur: sed paterna. Irascitur pater filio.
contemptori preceptorum suorum: iratus ei. co¬
lafizat: cedit: aurem uellit: manu trahit: ad
scolam ducit. In ira ppłos deduces. Quam mul-¬
ti ingressi sunt: quam multi impleuerunt do-¬
mum dñi inira eius deducti. id est tribulationi¬
bus territi. et fide impleti. Ad hoc enim exagitat
tͥbulatio ut exinaniat uas qͥͦd plenũ ẽ. neqͥtia: ut ĩpleat᷑
gratia In ira ppłos deduces. Neus uitam meam¬
nuntiaui tibi. Ut enim uiuam tu fecisti: et ad
hoc enuntio uitam meam tibi. Itane uero deus
ignorabat quod deerat: Quid est quod illi e¬
nuntias: Docere uis dm̃: Absit. Ergo quid ait:
Enuntiaui tibi. Anforte quia tibi ꝓdest quod
enuntiaui uitam meam: Et quid ꝓcdest deo:
Lucris dei ꝓdest nuntiaui dõ uitam meam: qr
uiuere me fecit cdeus. Quomodo enim enuntia-¬

Expanded text:
tribulationibus positi homines recurrant ad te, tribulationibus positi homines recurrant ad te, ne deliciis et securitate perversa seducantur. A te ira videtur, sed paterna. Irascitur pater filio contemptori praeceptorum suorum: iratus ei eum colaphizat, caedit, aurem vellit, manu trahit, ad scholam ducit. In ira populos deduces. Quam multi ingressi sunt, quam multi impleverunt domum Domini, in ira ejus deducti, id est tribulationibus territi, et fide impleti! Ad hoc enim exagitat tribulatio, ut exinaniat vas quod plenum est nequitia, ut impleatur gratia. In ira populos deduces. 14. veenuntiavi tibi. Ut vivam enim tu fecisti, et ad hoc enuntio vitam meam tibi. Itane vero Deus ignorabat quod dederat? Quid est, quod illi enuntias? Docere vis Deum? Absit. Ergo quid ait, Enuntiavi tibi? An forte, Quia tibi prodest quod enuntiavi vitam meam? Et quid prodest Deo? Lucris Dei prodest. Enuntiavi Deo vitam meam, quia vivere me fecit Deus. Quomodo enuntia
Abbreviated transcription (Latin):
et iniuriosus. Accipiebat litteras a sacen
ut ubicumq inueniret xp̃ianos alligan
adduceret. Utiq ut aligaret et ad luces
mo incolebat et abscondebat. Nulla en
ius bona merita precesserant: immo tal
cesserant: de quibus dampnaretur. Nib
ni attulit: et saluus factus est. Pro nichlls
uos facies eos. Non ad te afferent hures
etes: tauros: non dona et aromata afel
templo tuo: non aliquid de conscien
na libaminis suꝑfundunt: cotum in il
trum: totum asꝑumu cotum detestanae
Et cum illi nichil ad te afferant unde ill
tia. Quid ille latro attulerat ascruceme De fau¬
ce iniudicium: de iudicio in lignum: de ligno
in paradisum. Credidit ꝓpter quod et locutus
est. Sed et ipsam fidem quis donauit: nisi qui
uxta pependit. P̃o nichilo saluos facies eos:
in ira ppłos deduces. Irasceris et deducis: seuis et
saluas: terres et uocas. Quid est enim in ira pplos
deluces: Imples tribulationibus omnia: ut in

Expanded text:
et injuriosus . Accipiebat litteras a sacerdotibus, ut ubicumque inveniret Christianos, alligaret et adduceret . Utique ut alligaret et adduceret, primo incolebat, et abscondebat. Nulla ergo hujus bona merita praecesserant, imo talia praecesserant de quibus damnaretur; nihil boni attulit, et salvus factus est. Pro nihilo salvos facies eos. Non ad te afferent hircos, arietes, tauros, non dona et aromata afferent in templo tuo, non aliquid de conscientia bona libaminis superfundunt; totum in illis asperum, totum tetrum, totum detestandum: et cum illi ad te nihil afferant unde salva gratia tua. Quid ille latro attulerat ad crucem? De fauce in judicium, de judicio in lignum, de ligno in paradisum . Credidit, propter quod locutus est . Sed et ipsam fidem quis donavit, nisi qui juxta pependit? Pro nihilo salvos facies eos. 13. In ira populos deduces. Irasceris et deducis, saevis et salvas, terres et vocas. Quid est enim, In ira populos deduces? Imples tribulationibus omnia, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
quid in domo eorum minus fieret: postremo ne
sibi sꝑabant. Uerum ibi trepiclauerunt amore
ubi non erat timor: quales fuerunt illi iudei.
Si dimiserimus eum uiuere: uenient romani.
et auferent a nobis et locum et gentem. Ibi timu¬
erunt timore: ubi non erat timor. Ecce sciui qm̃
deus meus es tu. Magnȩ diuitiȩ cordis: magnũ
lumen ocłi interioris: magna fiducia securitatis:
ecce sciui quoniam deus meus estu. In deo

Expanded text:
quid in domo eorum minus fieret; postremo ne quid in domo eorum minus fieret; postremo ne sibi sperabant: verum ibi trepidaverunt timore, ubi non erat timor. Quales fuerunt illi Judaei: Si dimiserimus eum vivere, venient Romani, et auferent a nobis et locum et gentem . Ibi timuerunt timore ubi non erat timor. Ecce scivi, quoniam Deus meus es tu. Magnae divitiae cordis, magnum lumen oculi interioris, magna fiducia securitatis! Ecce scivi quoniam Deus meus es tu. 18.
Abbreviated transcription (Latin):
suris. Siergo maritus carnalis gratis diugitur.
si caste clligitur: et uxor carnalis gratis liligitut
si caste diligitur: deus quomodo diligenus est.
uerus et uerax animȩ maritus. ad ꝓlem sempi¬
ternȩ uitȩ fecundans. et steriles nos non esse ꝑ¬
mittens: Illum ergo sic diligamus. ut aliud pre¬
ter ipsum non diligatur: et sit in nobis quod
diximus quod cantauimus quia et hic uox
nr̃a est: in quacumq die inuocauero te. ecce sci¬
ui quoniam deus meus es tu. Hoc est inuocare
dm̃: gratis inuocare. Proinde de quibuslam di
ctum est: dñm non inuocauerunt. Quasi dn̾m
sibi inuocare uidebantur: et petebant eum de
hereditatibus. de amplianda pecunia. de ꝓlon¬
ganda uita ista. de ceteris temporalibus rebus.
Et quid de illis scriptura dicit: Onm non inuo¬
cauerunt. Ideo quid sequitur: Ibi timuerunt
timore: ubi non erat timor. Quid est ubi non
erat timor: Ne illis subtraheretur pecunia: ne ali¬

Expanded text:
sunt. Si ergo maritus carnalis gratis diligitur, sunt. Si ergo maritus carnalis gratis diligitur, si caste diligitur; et uxor carnalis gratis diligitur, si caste diligitur: Deus quomodo diligendus est, verus et verax animae maritus ad prolem sempiternae vitae fecundans, et steriles nos non esse permittens? Illum ergo sic diligamus, ut aliud praeter ipsum non diligatur; et fit in nobis quod diximus, quod cantavimus, quia et hic vox nostra est: In quacumque die invocavero te, ecce scivi quoniam Deus meus es tu. Hoc est invocare Deum, gratis invocare. Proinde de quibusdam quid ctum est? Dominum non invocaverunt. Quasi Dominum sibi invocare videbantur; et petebant eum de haereditatibus, de amplianda pecunia, de prolonganda vita ista, de caeteris temporalibus rebus: et quid de illis Scriptura? Dominum non invocaverunt. Ideo quid sequitur? Ibi timuerunt timore, ubi non erat timor . Quid est, ubi non erat timor? Ne illis subtraheretur pecunia, ne ali
Abbreviated transcription (Latin):
est. Si amasysi suspiras: si gratis colis eum a quo
gratis emptus es. non enim eum ꝓmerueras ut
redimeret: si consideras in beneficiis eius. suspiras:
et inquietum habes cor desiderio eius. Noli extra
eum aliquid ab eo querere: ipse tibi sufficiet.
Qtiantumlibet sis auarus: sufficit tibi deus. Et enĩ
auaricia terram querebat possidere totam. Adcde
et celum: plus est qui fecit cęlum et terram. Dica¬
mus fr̃i. In istis humanis coniugiis considerate cor
castum quale sit ad dm̃. Certe humana coniu¬
gia sunt: non diligit uxorem suam qui ꝓpter
dotem. illam diligit. Non maritum caste diligit:
qus ꝓpterea diligit. quia aliquid donauit: aut
quia multum donauit. Donauit et diues maritꝰ
et pauꝑ factus maritus est. Quam mutti ꝓscripti:
a castis uxoribus amplius dilecti sunt. frobata sunt
multa casta coniugia calamitatibis maritorum:
ne aliud amare quam maritos pritatentur. ñ
solum non deseruerunt seci amplius obsecute

Expanded text:
est: si amas, si suspiras, si gratis colis eum a quo est: si amas, si suspiras, si gratis colis eum a quo gratis emptus es, non enim eum promerueras ut te redimeret, si consideratis in te beneficiis ejus suspiras, et inquietum habes cor desiderio ejus; noli extra eum aliquid ab eo quaerere, ipse tibi sufficit. Quantumlibet sis avarus, sufficit tibi Deus. Etenim avaritia terram quaerebat possidere totam, adde et coelum: plus est qui fecit coelum et terram. Dicam, fratres: in istis humanis conjugiis considerate cor castum quale sit ad Deum. Certe humana conjugia sunt: non diligit uxorem suam, qui propter dotem illam diligit; non maritum caste diligit, quae propterea diligit, quia aliquid donavit, aut quia multum donavit. Et dives maritus, et pauper factus maritus est. Quam multi proscripti, a castis uxoribus amplius dilecti sunt? Probata sunt multa casta conjugia calamitatibus maritorum: ne aliud amare quam maritum putarentur, non solum non deseruerunt, sed amplius obsecutae