comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non optinus se perhib&ur Quorũ
tamen omniũ una uictoria ẽ sui
suꝑse opificis uoluntas summa
Quamdum semꝑ aspiciunt quod optinere
non ualent. Num quam uolunt Bene
ergo dicitur. quifacit concordiam
insublimibus suis Sequitur
NUM QUID EST SUMeNUS
mili tum Etus e.
Incognitione humanae rationis
suꝑnorũ spirituũ numerus non est.
quia quanta sit illa frequentia in¬
uisibilis ex erritus nescit᷑. De quo
perdanihelem dicitur Milia
miliũ ministrabanTei. & decies
milies centena milia ad siftebanT ei
Suꝑ norũ ciuiũ numerus infinitus
& definitus exprimitur. ut qui dõ est
numerabilis. esse nobis innumera
bilis de monstretus Quamuis aliud
est adsistere. Aliud ministrare.
Ad sistunt enĩ illae procul dubio po¬
testates quae ad quaedam hominibus
nuntianda non exeunt. MinistrxtT
uero hi qui ad explenda officia nun¬
tiorũ ueniunt. sed tamen ipsi quoq
contemplatione ab in timis non re¬
cedunt Et quia plures sunt qui

Expanded text:
non obtinuisse perhibetur. Quorum non obtinuisse perhibetur. Quorum tamen omnium una victoria est sui super se opificis voluntas summa, quam dum semper aspiciunt, quod obtinere non valent nunquam volunt. Bene ergo dicitur: Qui facit concordiam in sublimibus suis. SequiturNunquid est numerus militum ejus. - In cognitione humanae rationis supernorum spirituum numerus non est, quia quanta sit illa frequentia invisibilis exercitus, nescit de quo per Danielem dicitur: « Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . » Supernorum civium numerus infinitus et definitus exprimitur, ut qui Deo est numerabibilis demonstretur, quamvis aliud est assistere, aliud ministrare. Assistunt enim illae procul dubio potestates, quae ad quaedam hominibus nuntianda non exeunt. Ministrant vero hi qui ad explenda officia nuntiorum veniunt, sed tamen ipsi quoque contemplatione ab intimis non recedunt. Et quia plures sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ populi exigit. eiusdem tam̃
populi adhuc uita contrax dicit.
Vtquia necdum plenehi qui incapti¬
uitatẽ fueraeNT ducti purgati sunł.
iure eis ad huo ꝑsae dominentur
tioni illius resistebat proph&ae
igitur preces angelus exaudit.
sed ꝑsarũ princeps resiftit : Quia
& si iam uita iusti deprecantis erep
Michahel adiuuat. sed grecorum
princeps ad proelium uenit Quia
mereri quidem ueniam tam longa
oppressorum captiuitas potenat.
sed ereptionis eorum beneficio hoc
quoq: quod ingrecos deliqueraent
obuiabat Rerte ergo dicitur.
quod contra se angeliueniunt.
quia subiectarũ sibi gentiũ uicissim
merita contrardicunt. Nam subli¬
mes sp̃s eis dem gentibus principan¬
tes nequaquam pro iniuste agenti¬
bus decestant. sed eorũ facta iuste
iudicantes ex aminaNT Cumq
unius cuiusq gentis uel culpa. uel
iustitia ad suꝑnae curiae consiliũ
ducitus. eius demgentis prrepo¬
situs uel optinuisse incestamine. uel

Expanded text:
tioni tioni populi adhuc vita contradicit; ut quia necdum plene hi qui in captivitatem fuerant ducti purgati sunt, jure eis adhuc Persae dominentur. tioni illius resistebat. Prophetae igitur preces angelus exaudit; sed Persarum princeps resistit, quia et si jam vita justi deprecantis erepMichael adjuvat, sed Graecorum princeps ad praelium venit, quia mereri quidem veniam tam longa oppressorum captivitas poterat, sed ereptionis eorum beneficio hoc quoque quod in Graecos deliquerant obviabat. Recte ergo dicitur quod contra se angeli veniunt, quia subjectarum sibi gentium vicissim merita contradicunt. Nam sublimes spiritus eisdem gentibus principantes nequaquam pro injuste agentibus decertant; sed eorum facta juste judicantes examinant. Cumque uniuscujusque gentis vel culpa vel justitia ad supernae curiae consilium ducitur, ejusdem gentis praepositus vel obtinuisse in certamine, vel
Abbreviated transcription (Latin):
unus de principibus primis. uenit
in adiutoriũ mihi Quidum nequaquã
simul esse sed uenire in adiutoriũ dicitur
a peste ei populo prcelatus agnoscitur
qui captus in alia paste tenebatur
uid est ergo angelum dicere. ego
ueni propter sermones tuos. princeps
autem regni persarum restitit mihi:
nisi sua subditis operanuntiare
Acsi a peste dicat precum quidem
tuarum merita exigunt. ut issrhe¬
licus populus aiugo suae captiuitatis
exuatur Sed est adhuc quod in eodẽ
populo persarũ dominio purgari
debeat unde ereptioni illius ꝑsarum
princeps mihi iure contix dicat.
quamuis precestuas eorum quoq:
lacrimae qui iniuda ea relicti sunt
adiuuent. Vnde hoc quoq quod
diximus adiungit. Michahel prin¬
ceps uesteruenit in adiutoriũ mihi
Cumq: ut aduersum princi pem tentr¬
rum proelietur egreditur. grecorũ
sibi princeps adueniens appara:
qua exre innuitur quod aduersum
grecos quoq aliquid iudaea commi¬
serat. quorum profecto causa erep¬

Expanded text:
unus de principibus primis venit unus de principibus primis venit in adjutorium mihi. Qui dum nequaquam simul esse, sed venire in adjutorium dicitur, aperte ei populo praelatus agnoscitur, qui captus in alia parte tenebatur. Quid est ergo angelum dicere, Ego veni propter sermones tuos, princeps autem regni Persarum restitit mihi, nisi sua subditis opera nuntiare? Acsi aperte dicat: Precum quidem tuarum merita exigunt ut Israeliticus populus jugo suae captivitatis exuatur; sed est adhuc quod in eodem populo Persarum dominio purgari debeat: unde ereptioni illius Persarum princeps mihi jure contradicat, quamvis preces tuas eorum quoque lacrymae qui in Judaea relicti sunt adjuvent. Unde hoc quoque quod diximus subjungit: Michael princeps vester venit in adjutorium mihi. Cumque ut adversus principem Persarum praelietur egreditur, Graecorum sibi princeps adveniens apparet. Qua ex re innuitur quod adversum Graecos quoque aliquid Judaea commiserat, quorum profecto causa erep
Abbreviated transcription (Latin):
cipem persarum. Cum enĩ egrede¬
rer. apparuit princeps grecorum
adueniens: quositaq alios princi¬
pes gentiũ nisi angelos appellat.
quisibi resistere ex eunti potuisseN
Quae ergo eẽ pax insublimibus potest
si interipsos quoq: angelicos sp̃s proe¬
liandi certamen agitur. qui semper
conspectui ueritatis adsistunt : e¬
Sedquia cesta angelorũ ministeria
dispensandis singulis quibusq genti¬
bus sunł precelata. cum subiectorum
mores aduersũ seuicissĩ prrepositorũ
spirituum opem merentur. ipsi qui
prre sunt sps contrax se uenire referun¬
tur. Is namq angelus quidanheli
loquebatur. captiuis issochelitici po¬
puli inperside constitutis prrelatus
agnoscitur. Michahel autẽ eorum
qui ex eadem plebe iniudiea tenx
remansenanT. pire positus inuenitur¬
Vnde ab hoc eodem angelo paulo post
daniheli dicitur Nemo est adiutor
meus in omnibus his Nisi micha hel
princeps uester. De quo & hoc quod
procemisimus dicit Et ec ce michahel

Expanded text:
cipem Persarum. Cum enim egredecipem Persarum. Cum enim egrederer, apparuit princeps Graecorum adveniens . Quos itaque alios principes gentium, nisi angelos appellat, qui sibi resistere exeunti potuissent? Quae ergo esse pax in sublimibus potest, si inter ipsos quoque angelicos spiritus praeliandi certamen agitur, qui semper conspectui veritatis assistunt? Sed quia certa angelorum ministeria dispensandis singulis quibusque gentibus sunt praelata, cum subjectorum mores adversum se vicissim praepositorum spirituum opem merentur, ipsi qui praesunt spiritus contra se venire referuntur. Is namque angelus qui Danieli loquebatur captivis Israelitici populi in Perside constitutis praelatus agnoscitur. Michael autem eorum qui ex eadem plebe in Judaeae terra remanserant praepositus invenituret ab hoc eodem angelo paulo post Danieli dicitur: Nemo est adjutor meus in omprinceps vester. De quo et hoc, quod praemisimus, dicit: Et ecce Michael
Abbreviated transcription (Latin):
possid&. Humana enĩ potentia
quem terrorem incutit. quae iure eiusdẽ
potentiae quando careat nescitͤ
Recte autẽ dicitur. qui facit concordiã
inferius dissidunt. sed ad concordẽ
suꝑnorũ plenitudinẽ currunt : Et
internae pacis causa agitur. ut sȩpe
ea quae sunt exterius sine pace
disponantur Nam bonos omni¬
potens ds̃ ad meritũ prouehit.
cum contra eorũ uitã malos saeuire
permittit Atq: in concordiam
conponuntur summa dum confun¬
duntus infima. quia inde in cae¬
lestib electossuos angelorũ choris
sociat. unde interrenis & infimis
reproborũ mores suis nutibus aduer¬
santes postat. Sed inter haec
lib& inquirere si pax in sublimibus
summa retinetur. quid est quod ꝑ
angelũ daniheli dicitus. ego ueni
propter sermonestuos. princeps autẽ
regni ꝑsarum restitit mihi uiginti
& uno diebus. & eccemichahel unus
de principibus primis uenit in adiu¬
torium mihi e. Et paulo post. Nunc
reuestar. ut proelies aduersum prin¬

Expanded text:
possidet, humana enim potentia possidet, humana enim potentia quem terrorem incutit, quae jure ejusdem potentiae quando careat, nescit? Sequitur: Qui facit concordiam inferius dissident, sed ad concordem supernorum plenitudinem currunt; et ex internae pacis causa agitur, ut saepe ea quae sunt exterius sine pace disponantur. Nam bonos omnipotens Deus ad meritum provehit, cum contra eorum vitam malos saevire permittit. Atque in concordia componuntur summa, dum confunduntur infima, quia inde in coelestibus electos suos angelorum sociat, unde in terrenis et infimis reproborum mores suis nutibus adversantes portat. Sed inter haec libet inquirere, si pax in sublimibus summa retinetur, quid est quod per angelum Danieli dicitur: « Ego veni propter sermones tuos: princeps autem regni Persarum restitit mihi viginti et uno diebus; et ecce Michael, unus de principibus primis, venit in adjutorium mihi . Et paulo post: Nunc revertar ut praelier adversum prin
Abbreviated transcription (Latin):
si deracto intimo iudice. exteriora
dicta pensare. Virigitur sẽs ab a¬
micis suꝑbientibus. uerba sua ante
dm̃ poni posse nonaestimat. Ac si
apeste dicat. Id cirro quaelo quor pone¬
re ante iudicẽ nonualetis. quia eius
uobis faciẽ peccantes absconditis
Quod tamen & extrpo scãe ecclesiae.
Nil obstat intellegi. Quaecumde in¬
firmissuis abhereticorũ inrisione
rephenditur. ipsam inrisionis eorũ
astutiã dedignatur. Quia tolerx¬
bilius dõ est ut in infirmitate quis
atq ignonentia cum humilitate iace¬
at. quam cum elatione alta conpre¬
hendat Sed quia sc̃s uirmulta
contrar eos protulit. qui fugitiua potes¬
tate suꝑbi un. &uentosis honoribus
intumescunt. baldad suites ex eius
correptione proficiens. apud quẽ
uerx sit potentia agnoscit dicens
eum ẽ. QuIFACIT CONCOR¬
DIAM INSUBLAMIBUS SUIS
Acsi apeste dicat Solus corda mosta¬
liũ ueraxciter ten&. qui haec ex di¬
uinitatis suae potentia uenrciter

Expanded text:
siderato intimo judice, exteriora siderato intimo judice, exteriora dicta pensare. Vir igitur sanctus ab amicis superbientibus verba sua ante Deum poni posse non aestimat. Ac si aperte dicat: Idcirco quae loquor ponere ante judicem non valetis, quia ejus vobis faciem peQuod tamen et ex typo sanctae Ecclesiae nil obstat intelligi. Quae cum de infirmis suis ab haereticorum irrisione reprehenditur, ipsam irrisionis eorum astutiam dedignatur, quia tolerabilius Deo est ut in infirmitate quis atque ignorantia cum humilitate jaceat, quam cum elatione alta comprehendat. Sed quia sanctus vir multa contra eos protulit qui fugitiva potestate superbiunt, et ventosis honoribus intumescunt Baldad Suhites ex ejus correptione proficiens, apud quem vera sit potentia agnoscit, dicenseum est, qui facit concordiam in sublimibus suisac si aperte dicat: Solus corda mortalium veraciter terret, qui haec ex divinitatis suae potentia veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
delinquendo loquitur. dignũ non est
ut ab iniustis & praxue uiuentib iudicetus
Vnde sc̃s uir amicorũ suꝑbiã deprimens
Non solum sita est. uerũ &iam siita
non est ut protulit. Nequaquam se
rephendi posse confidit. Quia nimirũ
illi recte redarguere falsa possunt
quifalsa a gere nesciunt Nam corres¬
tionis ausum contra fallaciã perdutꝰ.
quiadhuc falliciter uiuunt: ait ergo
Quod si nonita est quis me poterit areuere
es sementitum .c. ACsi a peste dicat.
ita sunt cuncta ut protuli. Quae tamen
si ita non essent. a uobis redargui ne¬
quaquam possim. Quia dum adhuc
propria suc cumbitis. alienã rep̃hen¬
dere fallaciã non ualetis. Vbi & apte¬
subditur. & ponere ante dm̃ uerba mea
Quisquis enimdicta fallacia uenciter
rephendit audita cogitans. Atque
haec ex regula ueritatis pensans.
uerba antedmponit : Quia apud se
in conspectu ueritatis examinat.
quid foris contrx fallaciã decernat.
An te dm̃ quippe uerba ponere est. con¬

Expanded text:
delinquendo loquitur, dignum delinquendo loquitur, dignum ut ab injustis et prave viventibus judicetur. Unde sanctus vir amicorum superbiam deprimens, non solum si ita est, verum etiam si ita non est ut protulit, nequaquam se reprehendi posse confidit, quia nimirum illi recte redarguere falsa possunt, qui falsa agere nesciunt. Nam correptionis ausum contra fallaciam perdunt, qui adhuc fallaciter vivunt. Ait ergo: Quod si ita non est, quis me poterit arguere esse mentitum? Ac si aperte dicat: Ita sunt cuncta ut protuli, quae tamen si ita non essent, a vobis redargui nequaquam possem, quia dum adhuc propriae succumbitis, alienam reprehendere fallaciam non valetis. 15. subditur: Et ponere ante Deum verba mea. Quisquis enim dicta fallacia veraciter reprehendit, audita cogitans, atque haec ex regula veritatis pensans, verba ante Deum ponit: quia 541 apud se in conspectu veritatis examinat, quid foris contra fallaciam decernat. Ante Deum quippe verba ponere est con
Abbreviated transcription (Latin):
fulgeat declanrtur Quia cũ miusti
deficiuNt. ex hac ipsa aristarũ con¬
tritione agitur. ut graxna appare¬
ant quaelatebant Cumq aristȩ
franguntur. graxnorũ candor osten¬
ditur : Quia iniquis insupplicia
a erna cadentibus. scõrũ iustitia
quanta ueritate candeat de monstratur
Vnde recte quoq ꝑ iohannem dicitur
Quius uenti labrum inmanusua est.
& ꝑmundabit aream suam. Ettri¬
ticum quidem recond& inhorreo.
paleas autẽ combun& igne in extingui¬
hili Beatus igitur iob pracuorum
elatio quanta anim aduersione firen¬
zatur aspiciat. eosq aristis pereuntibus
conpanens dicat. sicut summitates spi
fostitudine fraengitur. quae nunc
QUOD SINONTIA EST. QuiSME¬
falsitate hunc arguere omnes possurꝰ
me arguere quis potest. dumscilic&
nouerimus quod fallacem rep̃hendere
cuilib& lic&: sed silo quentis sensum
subtili interrogatione discutimus
quamsiNT recta quae protulit citius in ue¬
nimus. Iustus namq & siquid umquam

Expanded text:
fulgeat declaratur, quia cum injusti fulgeat declaratur, quia cum injusti deficiunt, ex hac ipsa aristarum contritione agitur ut grana appareant quae latebant. Cumque aristae franguntur, granorum candor ostenditur, quia iniquis in supplicia aeterna cadentibus, sanctorum justitia quanta veritate candeat demonstratur. Unde recte quoque per Joannem dicitur: Cujus ventilabrum in manu sua est, et permundabit aream suam; et triticum quidem recondet in horreo suo, paleas autem comburet igni inexstinguibili . Beatus igitur Job pravorum elatio quanta animadversione frangatur aspiciat, eosque aristis pereuntibus comparans dicafortitudine frangitur, et Quod si non est falsitate hunc omnes arguere me arguere quis potest, dum scilicet noverimus quod fallacem reprehendere cuilibet licet? Sed si loquentis, sensum subtili interrogatione discutimus, quam sint recta quae protulit citius invenimus. Justus namque, et si quid unquam
Abbreviated transcription (Latin):
paulisper ase irsutae & rigidae
disiunguntur Sic nimirũ sic ad
huius mundi gloriã. prxui diuites
surgunt Natunre enim sibi cõmu¬
nione coniuncti sunt. sed contrr se
uicissim crescendo diuiduntur : Alius
quippe alium despicit. & alter in alterũ
inuidiae facib ignescit. Qui ergo
extumore mentis a caritatis unitate se
sepaneNT quasi aristarũ more tontir
se rigidi stant. Quid ergo prruos
huuis mundi diuites dixerim.nis.
aristas quasdam generis humanie.
uidum contux se superbiunt. sedbonorũ
uitã unanimiter affligunt. aduersum
sequidem diuisi sunt. sed tamen concor¬
igitur aristae adalta prosiliunt.
grana latent. Quia & reproborum
potentia emin&. & electorũ gloria
non appar&. Illise honorũ fastibus
ostendunt. isti in humilitate se depri¬
munt. Sed tritunre tempus adueni&
quod & aristarũ rigiditatẽ frengat.
& solida gnrna nontenat. Tunc
quippe su perbia iniquorũ cũ minuitur.
tunc electorũ uita quanta integritate

Expanded text:
paulisper, a se hirsutae et rigidae paulisper, a se hirsutae et rigidae disjunguntur. 540 Sic nimirum sic ad hujus mundi gloriam pravi divites surgunt. Naturae enim sibi communione conjuncti sunt, sed contra se vicissim crescendo dividuntur. Alius quippe alium despicit, et alter in alterum invidiae facibus ignescit. Qui ergo ex tumore mentis a charitatis unitate se separant, quasi aristarum more contra se rigidi stant. Quid ergo pravos hujus mundi divites dixerim, nisi aristas quasdam generis humani? Qui dum contra se superbiunt, sed bonorum vitam unanimiter affligunt, adversum se quidem divisi sunt, sed tamen concorigitur aristae ad alta prosiliunt, grana latent, quia et reproborum potentia eminet, et electorum gloria non apparet. Illi se honorum fastibus ostendunt, isti in humilitate se deprimunt. Sed triturae tempus adveniet, quod et aristarum rigiditatem frangat, et solida grana non conterat. Tunc quippe superbia iniquorum comminuitur, tunc electorum vita quanta integritate
Abbreviated transcription (Latin):
ca uoce perhibetur Erit caelũ nouũ.
& trmx noua. Quae quidem non alia
condenda sunt. sed haec ipsa renouan¬
tur. Caelum igitur & tentr & tran¬
hab& speciẽ ꝑ ignẽ tergitur. & tamen
in sua semꝑ natura seruatur Vn de
perpsal mistam dicitur Mutabis ea.
& mutabuntur: Quam quidem ulti¬
mam commutationẽ suã ipsis nobis
nunc uicissi tudinib nuntiant. quib:
nr̃is usibus indesinenter alternant
Nam temr a sua specie hiemali aridi¬
tate dificit. uernali humore uiri¬
descit Caelum cotidie caligine
noctis obducitus. & diurna darita¬
te renouatur Hinc ergo hinc fide¬
lis quisq: colligat . & interire haec.
& tamen ꝑ innouationẽ refici.
quae constat nunc assidu e uelut
igitur uirscs cum pracuorũ cursum
conspicit. quanta quandoq anim¬
aduersione deficiant in notescit.
dum protinus subdit
RuM. CONTERENTUR
Spicarum quippe summitates. aristȩ
sunt. Aristae autẽ comunctae
inspica prodeunt. sed crescendo

Expanded text:
ca voce dicitur: Erit coelum novum, ca voce dicitur: Erit coelum novum, et terra nova. Quae quidem non alia condenda sunt, sed haec ipsa renovantur. Coelum igitur et terra tranhabet speciem, per ignem tergetur, et tamen in sua semper natura servabitur. Unde per Psalmistam dicitur: Mutabis ea, et mutabuntur . Quam quidem ultimam commutationem suam ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore viridescit: coelum quotidie caligine noctis obducitur, et diurno claritate renovatur. Hinc ergo, hinc fidelis quisque colligat, et interire haec, et tamen per innovationem refici, quae constat nunc assidue, velut igitur vir sanctus cum pravorum cursum conspicit, quanta quandoque animadversione deficiant innotescit, dum protinus subdit:rum conterenturSpicarum quippe summitates, aristae sunt. Aristae autem conjunctae in spica prodeunt, sed crescendo
Abbreviated transcription (Latin):
omnia considertenda repiatur: qua¬
tinus grardatim ducta proficiat.
prxehensibiliter ex crescat. Vnde
sc̃ s̃ uir cum prruorũ gloriã defectũq
discuter& ad cuncta protinus mentis
oculũ tetendit dicens Humiliabun¬
tur sicut omnia. & auferentur
omnia. profecto terrena:. Acsia peste
dicat Stare ullo modo nequeunt.
quia ipsa quoq fugiunt. quibus
innituntur Dumq temportelia
diligunt. cumhis extemporis uolubili¬
tate percurrunt Sed quaeri potest.
cũ ꝑsalomonẽ dicitur. genenrtio p̃¬
terit. & genenxtio aduenit. tentx uero
in a&ernũ stat: Cur beatus iobomma¬
facile discutimus. si temr & caelum¬
uel qualiter trirnseat. uel qualiter
maneat distinguamus. Vtrax que
namq: haec peream quam nunc habeNT
imaginẽ traenseunt. sed tamen per
essentiam sine fine subsistunt Hinc
namq perpaulũ dicitur prxxerit
enim figunt huius mundi Hinc
ꝑ sem& ipsã ueritas dicit Caelum &
temx trnsibunt. uerba autẽ mea non
trirnsibunt. Hinc adiohannẽ angeli¬

Expanded text:
onsideranda rapiatur, quatenus gradatim educta proficiat, prehensibiliter excrescat. Unde sanctus vir cum pravorum gloriam defectumque discuteret, ad cuncta protinus mentis oculum tetendit, dicens: Humiliabuntur sicut omnia, et auferentur. Omnia profecto terrena. Ac si aperte dicat: Stare ullo modo nequeunt, quia ipsa quoque fugiunt quibus innituntur; dumque temporalia diligunt, cum his ex temporis volubilitate percurrunt. Sed quaeri potest cum per Salomonem dicitur: Generatio praeterit, et generatio advenit, terra vero in atamen facile discutimus si terra et coelum qualiter transeant vel qualiter maneant distinguamus. Utraque namque haec per eam quam nunc habent imaginem transeunt, sed tamen per essentiam sine fine subsistunt. Hinc namque per Paulum dicitur: Praeterit enim figura hujus mundi . Hinc per semetipsam Veritas dicit: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt . Hinc ad Joannem angeli
Abbreviated transcription (Latin):
iudicis oculos sua unum quemq corrup¬
tibilitas inquinat. Nisi hunc coti¬
die grartia parrentis tergat. Electo¬
rũ quippe animus prodere adlibestatẽ
iustitiae nititur. sed adhuc compede
infirmitatis tenetur. Et culpas
quidem subigere ꝑfecte desidenit.
sed quo usq corruptione carnis astrin¬
gitur. eiusq uinculis &iã cũ non uult
ligatur. Hinc itaq colligat. quarło
peccatorũ pondere pressisinł qui con¬
trxhaec detestire neglegunT. si ple¬
ne culpã nec illi superant. qui contar
hanc uiriliter pugnant. Vnde &
postquã dictũ est. ecce enim luna non
splend&. & stellae non sunt mundae

Expanded text:
judicis oculos, sua unumquemque corrupjudicis oculos, sua unumquemque corruptibilitas inquinat, nisi hanc quotidie gratia parcentis tergat. Electorum quippe animus prodire ad libertatem justitiae nititur, sed adhuc compede infirmitatis tenetur; et culpas quidem subigere perfecte desiderat, sed quousque corruptione carnis astringitur, ejus vinculis, etiam cum non vult, ligatur. Hinc itaque colligat quanto peccatorum pondere pressi sint qui contra haec decertare negligunt, si plene culpam nec illi superant, qui contra hanc viriliter pugnant. Unde et postquam dictum est: Ecce etiam luna non splendet, et ste
Abbreviated transcription (Latin):
Quid perlunã nisi cuncta simul eccle¬
sia e. Quid ꝑstellas. nisi singulorũ
bene uiuentiũ animae designantur
Quunter prcuorũ hominũ conuersa¬
tiones dummagnis uistutib: emineNT
quasi in tenebris noctis lucent
Vnde perpaulũ quoq discipulis dici¬
tur. Inter quos lucetis. sicut lumi¬
naria inmundo Quia enimscã
ec clesulunae appellationit expri¬
mitur. proph&a testatur dicens
Eleuatus est sol. & luna steait in or¬
dine suo. Eleuato & enĩ sole in suo
ordine luna statuitus. quia ascen¬
dente ad caelos dño. scã protinus
ecdasia in pnredicationis auctori¬
tate robonrtur. Et quia stella¬
rũ nomine electi signantur. rursũ
paulus insinuat dicens. Stella enim
ergo non splend&. & stellaenonsunt
mundae in conspectueius : Quia nec sc̃a
ecclesia uistute propria totminrculis
emicat. nisi hanc prreuenientis gra¬
tiae dona ꝑfundant: Nec singulorum
bene uiuentium mentes a peccatorum
maculis mundae sunt si remota pietate
iudicentur Quia apud districti

Expanded text:
Quid per lunam, nisi cuncta simul Ecclesia; quid per stellas, nisi singulorum bene viventium animae designantur? qui inter pravorum hominum conversationes, dum magnis virtutibus eminent, quasi in tenebris noctis lucent. Unde per Paulum quoque discipulis dicitur: Inter quos lucetis sicut luminaria in mundo . Quia enim sancta Ecclesia lunae appellatione exprimitur, propheta testatur, dicens: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Elevato enim sole, in suo ordine luna statuitur, quia ascendente ad coelos Domino, sancta protinus Ecclesia in praedicationis auctoritate roboratur. Et quia stellarum nomine electi signantur, rursum Paulus insinuat, dicens: Stella enim ergo non splendet, et stellae non sunt mundae in conspectu ejus, quia nec sancta Ecclesia virtute propria tot miraculis emicat, nisi hanc praevenientis gratiae dona perfundant, nec singulorum 544 bene viventium mentes a peccatorum maculis mundae sunt, si remota pietate judicentur, quia apud districti
Abbreviated transcription (Latin):
GNUIM QUID IUSTIFICAR POTEST
homo companatus dõ.XUT¬
Versus iste superius ab eato iob dicitur.
& nunc in eius ex probratione replicatur
Omnis namq uir iustus dĩ in lustratione
iustus est. Non compantione Hu¬
mana quippe iustitia auctori compa¬
nata. In iustitia est. Quia & simipsa
sua conditione homo persisterte.
creatori non possit aequari creaturae
Cui tamen ad grauionae defectus ponde¬
nx accessit. & culpa quam serpens
insidians intulit. mulier infirmata
persua sit. Vnde nunc qui a homo
ꝑmulierem culpae sub ditã nascitur.
reatus primi infirmitas in prole
propagatus Et quia innrdice
putruit humani generis ramus.
In conditionis suae uiriditate mini¬
me subsistit. Vn de recte nunc dictꝰ
Num quidiustificari potest homo com¬
panrtus do. aut apparere mundus
natus de muliere e Acsi a peste dice¬
retur. Necontix aue torẽ suum
homo suꝑbiat. consider unde huc uent¬
Intellegat quid sit. Sed ec ce
non nulli perdonũ sp̃s adiuti contire

Expanded text:
Nunquid justificari potest homo comparatus DVersus iste superius a beato Job dicitur, et nunc in ejus exprobratione replicatur. Omnis namque vir justus, Dei illustratione justus est, non comparatione. Humana quippe justitia auctori comparata injustitia est, quia etsi in ipsa sua conditione homo persisteret, creatori non posset aequari creatura . Cui tamen ad graviora defectus pondera, accessit et culpa, quam serpens insidians intulit, et mulier infirmata persuasit . Unde nunc quia homo per mulierem culpae subditam nascitur, reatus primi infirmitas in prole propagatur. Et quia in radice putruit humani generis ramus, in conditionis suae viriditate minime subsistit. Unde recte nunc dicitur: Nunquid justificari potest homo comparatus Deo, aut appnatus de muliere? - Ac si aperte diceretur: Ne contra auctorem suum homo suet intelligat quid sit. Sed ecce nonnulli per donum spiritus adjuti contra
Abbreviated transcription (Latin):
contemnit. Et incredulitatis
redarguitur. qui abeo quod se
ostendit credere. uiuendo repro¬
batur Hinc enim ꝑ iohannem
dicitus Quidicit senosse dm̃ & mari¬
data eius non custodit. mendax est
Hinc paulus ait. Confitentur se
nosse dm̃ factis autẽ negant.
Hinc ia cobus dicit. Fides sine ope¬
ribus. moftua est Sed inter haec
conditor miri dispensatione con¬
silii. & culpas respicit. & uiuer¬
di temporax inpendit. ut longi
fiaNT ad iutoriũ muneris. Aut
non conuerso augmentũ damna¬
tionis. Vnde adhuc subditur

Expanded text:
contemnit; et incredulitatis contemnit; et incredulitatis redarguitur, quia ab eo quod se ostendit credere, vivendo reprobatur. Hinc enim per Joannem dicitur: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Hinc Paulus ait: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus dicit: Fides sine operibus mortua est . Sed inter haec conditor mira dispensatione consilii et culpas respicit, et vivendi tempora impendit, ut longiofiant in adjutorium muneris, aut non converso ad augmentum damnationis. Unde adhuc subditur
Abbreviated transcription (Latin):
prredicatoris est. elata scientia
locutionis. quain flatus ceteros
despicit. atq in contemptu omniũ
quasi singulariter apud seperitus
intumescit. Quimagna dese ser¬
tiens. sed uerx ded ño ignoraens.
longe a fidei cognitione disiungit
& tamen uideri fidei pracedicator
conatur. Vnde adhuc subditur
CRE DITUITAE SUAE
quisq pracedicator. quousque
terreno uiuit incorpore. Sed
uitae suae credere rennuit. quia
dedõ uera cognoscere contemnit
Vitae enĩ suae creder&. si de condi¬
toris sui substantia recta sentin&.
Haec itaq superius de quolib& inii¬
quo prolata dicebamus. sed repen¬
te aderroris praxedicatorem intel¬
sciendum est. quia sic adspeciem
ducimur. ut nequa quam tamen
a genere funditus euellamur
Nam ꝑuersus quisq &iam si rectã
fidem in sinu uniuersalis ecclesiae
tenere uideatur. stat & uitae suae
non credit. quia recta quidem suNT
quae ꝑ fidem deconditore intelle¬
git. sed tamen fidei opere tenere

Expanded text:
praedicatoris est elata scientia praedicatoris est elata scientia locutionis, qua inflatus, caeteros despicit, atque in contemptu omnium quasi singulariter apud se peritus intumescit. Qui magna de se sentiens, sed vera de Domino ignorans, longe a fidei cognitione disjungitur, et tamen videri fidei praedicator conatur. Unde adhuc subditur:credet vitae suoe.quisque praedicator, quousque terreno vivit in corpore. Sed vitae suae credere renuit, quia de Deo vera cognoscere contemnit. Vitae enim suae crederet, si de conditoris sui substantia recte sentiret. Haec itaque superius de quolibet iniquo prolata dicebamus, sed repente ad erroris praedicatorem intelsciendum est quia sic ad speciem ducimur, ut nequaquam tamen a genere funditus evellamur. Nam perversus quisque etiam si rectam fidem in sinu universalis Ecclesiae tenere videatur, stat, 537 et vitae suae non credit, quia recta quidem sunt quae per fidem de conditore intelligit, sed tamen fidei opera tenere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ene autẽ uiduae non facit. quia
ui delic& scãe uniuersali ecclesiae
cuius uir aduersa mostis pertulit.
uiuere ac deseruire contemnit
Vi duae enim benefacere est. In eius
quae mostui uiri sui amore at te¬
ritur. consolatione labonrre.
Vnde & psalmistae uoce haec eadem
uidua scilic& scã ecclesia. quaeritur
dicens Consolantẽ me quae siui.
& noninueni Tunc solum quippe
consolantẽ inuenit. cumexea
moste quam uir eius pestulit. multos
intitx sem& ipsam surgere aduitã
cernit. Saepe autem priredicator
erroris huius mundi diuitibus iur¬
gitur. qui proeo quod ter renis
occupationibus incubat. dictorũ
de prehendere astutias ignorent
Et cum potentes esse ex terius am¬
biunt. peruersae prredicationis
la queo sine labore capiuntur
tatis fostes quosq detrachit.
cumpersui erroris astutiã mundi
huius potentes rxpit Quos
contrax perpaulũ dicitur Irifir¬
ma mundi elegit ds̃. ut confunde¬
r& fostia. Fostitudo autẽ ꝑuersi

Expanded text:
ene autem viduae non facit, quia ene autem viduae non facit, quia videlicet sanctae universali Ecclesiae, cujus vir adversa mortis pertulit, vivere ac deservire contemnit. Viduae enim benefacere est in ejus quae mortui viri sui amore conteritur consolatione laborare. Unde et Psalmistae voce haec eadem vidua, scilicet sancta Ecclesia queritur, dicens: Consolantem me quaesivi, et non inveni . Tunc solum quippe consolantem invenit, cum ex ea morte quam vir ejus pertulit multos intra semetipsam surgere ad vitam cernit. Saepe autem praedicator erroris hujus mundi divitibus jungitur, qui pro eo quod terrenis occupationibus incubant, dictorum deprehendere astutias ignorant; et cum potentes esse exterius ambiunt, perversae praedicationis laqueo sine labore capiuntur.tatis fortes quosque detrahit, cum per sui erroris astutiam mundi hujus potentes rapit. Quos contra per Paulum dicitur: Infirma mundi elegit Deus, ut confunderet fortia . Fortitudo autem perversi
Abbreviated transcription (Latin):
extitisse. sed tamenin tempore ex¬
tremo peperisse Caro autẽ non
solum sterilis. sed &iam quae non pa¬
rit dicitur. quia suo sensu bonas
cogitationes gignere nec inulmis
ual&. Auigore enimiam proprio
deficit & tamen adhuc traensito¬
ria concupiscere non desistit Iamq
a pristino robore lassata. pene abipso
quemdiligit mundo repellitur. &
tamen adhuc adnisu in probo opti¬
nere temportelia conatur : A gere
iam peruersa non sufficit. sed tamer
cogita re ł quaenonagit nequaquã
desistit Recte ergo non solũ steri¬
lis sed &iam non pariens dicitur.
quae suo sensu ut diximus ad bonȩ
cogitationis prolem nec cum infir¬
mata fuerit fetatur Quod tamen¬
intelligi. &iam dehereticis prredi¬
cantibus potest. Vnusquisq enim
paredicatos erroris. dumplebem
extrax unitatẽ ec cdesiae positã doc&.
profecto sterilem & eam quae pare¬
re non ual& pascit. quia eiususui
labores impendit. quae spiritales
fructus nequaquam red dit¬

Expanded text:
exstitisse, sed tamen in tempore exexstitisse, sed tamen in tempore extremo peperisse. Caro autem non solum sterilis, sed etiam quae non parit dicitur, quia suo sensu bonas cogitationes gignere nec in ultimis valet. A vigore enim jam proprio deficit, et tamen adhuc transitoria concupiscere non desistit, jamque a pristino robore lassata, pene ab ipso quem diligit mundo repellitur, et tamen adhuc annisu improbo obtinere temporalia conatur. Agere jam perversa non sufficit, sed tamen cogitare vel quae non agit nequaquam desistit. Recte ergo non solum sterilis, sed etiam non pariens dicitur, quae suo sensu, ut diximus, ad bonae cogitationis prolem, nec cum infirmata fuerit, fetatur. 5. Laintelligi etiam de haereticis praedicantibus potest. Unusquisque enim praedicator erroris, dum plebem extra unitatem Ecclesiae positam docet, profecto sterilem, et eam quae parere non valet, pascit, quia et ei usum sui laboris impendit, quae spiritales fructus nequaquam reddit
Abbreviated transcription (Latin):
QUAE NON PARII. ETUI¬
Quae hoc loco sterilis. nisi caro nomi¬
natur e Quaedum sola prresen¬
tia app&it. bonas gignere cogita¬
tiones nescit Quae autẽ uidua
nisi anima nuncupatur : Quã
quia sibi conditor coniungere
uoluit. Ad thalamum utericar¬
nalisuenit : ꝑsalmista ad tes¬
tante qui ait. Et ipse tam quam
sponsus procedens dethalamosuo
Quaerecte uidua dicitur. quia eius
uir proea mostem pestulit. &
nunc in caeli penetrabilibus ab
eius oculis occultus. quasi in par
quus ergo sterilem pascit & ui¬
duae benefacere negligit. quia
carnis desideriis seruiens cunx̃
animae uitamq: contempnit
Totanamq intentione omniq
studio cogitat. quam sine ullis
necessitatibus caromorituro sub¬
sistat. Et cunare animae uitã
despicit. quae uel in moste uel
inbeatitudine proculdubio in
perp&uum uiuit. Recte autẽ
cum diceretur pauit sterilem
protinus adiungitur. & quae non
parit Quasdam namq ex sacrax
historia feminas nouimus steriles

Expanded text:
et quae non parit, et viet quae non parit, et viQuae hoc loco sterilis, nisi caro nominatur? Quae dum sola praesentia apptiones nescit. Quae autem vidua, nisi anima nuncupatur, quam quia Conditor sibi jungere voluit, ab thalamum uteri carnalis venit, Psalmista attestante, qui ait: « Et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . » Quae recte vidua dicitur, quia ejus vir pro ea mortem pertulit, et nunc in coeli penetralibus, ab ejus oculis o. II. Iniquus ergo sterllem pascit, et viduae benefacere negligit, quia carnis desideriis serviens, curam animae vitamque contemnit. Tota namque intentione omnique studio cogitat, quam sine ullis necessitatibus caro moritura subsistat, et curare animae vitam despicit, quae vel in morte vel in beatitudine procul dubio in perpetuum vivit. Recte autem cum diceretur: Pavit sterilem, protinus adjungitur: Et quae non parit. Quasdam namque ex sacra historia feminas novimus 536 steriles
Abbreviated transcription (Latin):
ex eius iudicio conteruntur
Tenix quippe eos temportrli sumptu
aluit praedicationis desuper
pluuia infudit Sed quia eorũ
uita nequaquam fructum boni
operis protulit. inxtus hanc
agricola abscidit : Vt iuxta
ueritatis sententiam locũ non oc¬
cup&. quem tenere alius ad fruc¬
tum ual&. De hoc infructuoso
ligno periohannem dicitur.
iam securis adrxdicem arborum
posita est. Omnis ergo arbor
quae non facit fructum bonum.
excidetur. & in ignẽ mitte tur
Hoc autemloco ut a&erna reprobi
supplicia designentur. Nequa¬
quam lignum dicitur abscidi. sed
conteri: Quia uidelic& repro¬
bos mors quidem carnis abscidit.
sed poena subsequens conterit
Quasi enim hic inciditur. cum a prre¬
sentiuita sepanatur. sed ingehenna
conteretur: cum perp&ua dam¬
natione crucidtur. Vir autem
scs quia destrictã peruersi poenã
protulit. protinus ad culpam re¬
currit. ut ex iniustitiae inmensi¬
tate edoceat. quod tanta eius
damnatio non sit in iusta Sequitur

Expanded text:
ex cujus judicio conteruntur. ex cujus judicio conteruntur. Terra quippe eos temporali sumptu aluit, praedicationis desuper pluvia infudit. Sed quia eorum vita nequaquam fructum boni operis protulit, iratus hanc agricola abscidit, ut juxta Veritatis sententiam locum non occupet quem tenere alius ad fructum valet . De hoc infructuoso ligno per Joannem dicitur: Jam securis ad radicem arboris posita est. Omnis ergo arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Hoc autem loco, ut aeterna reprobi supplicia designentur, nequaquam lignum dicitur abscidi, sed conteri, quia videlicet reprobos mors quidem carnis abscindit, sed poena subsequens conterit. Quasi enim hic inciditur, cum a praesenti vita separatur. Sed in gehenna conteritur, cum perpetua damnatione cruciatur. Vir autem sanctus, quia districtam perversi poenam protulit, protinus ad culpam recurrit, ut ex injustitiae immensitate edoceat quod tanta ejus damnatio non sit injusta. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
derelinquit. Sed quia cuncta
pensat cuncta sine inter missionis
alternatione consideraat. &recor¬
datur bonorũ. quorum tamen
num quam obliuiscitur. & nulla¬
tȩnus recordatur malorũ. quos
tamen periudiciũ semꝑ intuetur
Quasi enim redit ad bonorũ memo¬
riã quam tamennum quã deseruit.¬
& quasi nequaquam malos respicit.
quorum tamen facta considerrt
sed super haec damnationis iudiciũ
inultimis seruat Hinc enim
scriptũ est. oculi drũ contemplar¬
tur bonos & malos. Hinc pes
psalmistã dicitur. Vultus dñi
suꝑ facientes mala. ut ꝑdat decerir
memoriã eorũ. Corisiderart
etgo quospuniat. sed eosdemipsos
quibusdam infine dicturus est.
Nescio uos undesitis. discedite ame
omnes operocrii iniquitatis
Miro igitur modo pracuorũ uitam.
& intuetur & obliuiscitur: Quia
quos per districtionẽ sentenciae
iudicat. quantũ est ad memoriã
misericordiae ignonro: Qui¬
qnm in eius recordatione non
ueniunt. quasi infructuosũ lignum

Expanded text:
derelinquit. Sed quia cuncta derelinquit. Sed quia cuncta pensat, cuncta sine intermissionis alternatione 535 considerat; et recordatur bonorum, quorum tamen nunquam obliviscitur; et nullatenus recordatur malorum, quos tamen per judicium semper intuetur. Quasi enim redit ad bonorum memoriam, quam tamen nunquam deseruit; et quasi nequaquam malos respicit, quorum tamen facta considerat, sed super haec damnationis judicium in ultimis servat. Hinc enim scriptum est: Oculi Domini contemplantur bonos et malos . Hinc per Psalmistam dicitur: Vultus Domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum . Considerat igitur quos puniat, sed eosdem ipsosquibusdam in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis; discedite a me omnes operarii iniquitatis . Miro igitur modo pravorum vitam et intuetur, et obliviscitur, quia quos per districtionem sententiae judicat, quantum est ad memoriam misericordiae ignorm in ejus recordationem non veniunt, quasi infructuosum lignum
Abbreviated transcription (Latin):
ticescat Cognita itaq discre¬
tionis huius custodia. cumim¬
mutatione uocis illius. nostrx
quoq intellegentia alter n&
Vt tanto uerius eius sensibus
congruat. quanto sẽ &cumeius
uocibus inmutat. Uerbis itaq
praxecedentibus sc̃s uir perdis sestas
prudentiae aste sententias iniqui
cuius lib& culpas protulit. &¬
quam sit damnanda eius actio
expressit. Decuius poena mox
NE SEDCONTERATUR
QUASI LIGNUM IN TRUC
non reducitur. quis quis us que
ad finem uitae uitis subiugatur
Tamsihunc superni respectus me¬
moria tanger&. procul dubio
ab iniquitate reuocar&. Eius
quippe merita exigunt. ut fun¬
ditus ab auctoris recor datione
deleatur Sciendum uero ÷ :
quod recordari ds̃ nequa quam
propriae dicitur. Quienim ob¬
liuisci non potest. quõ pacto recor¬
dari potest: Sed quia eos nos
quorum recordamur amplecti¬
mur. ab his autẽ quorum obli¬
uiscimur elongamur. humano
usu & recordari ds̃ dicitur cũdona
tribuit. & obliuisci cũ in culpa¬

Expanded text:
reticescat. Cognita itaque discrereticescat. Cognita itaque discretionis hujus custodia, cum immutatione vocis illius nostra quoque intelligentia alternet, ut tanto verius ejus sensibus congruat, quanto se et cum ejus vocibus immutat. Verbis itaque praecedentibus sanctus vir per disertas prudentiae arte sententias iniqui cujuslibet culpas protulit, et quam sit damnanda ejus actio expressit. De cujus poena mox ne, sed conteratur quasi lignum infructunon reducitur, quisquis usque ad finem vitae vitiis subjugatur. Nam si hunc superni respectus memoria tangeret, procul dubio ab iniquitate revocaret. Ejus quippe merita exigunt ut funditus ab auctoris recordatione deleatur. Sciendum vero est quod recordari Deus nequaquam proprie dicitur. Qui enim oblivisci non potest, quo pacto recordari potest? Sed quia eos nos quorum recordamur amplectimur, ab his autem quorum obliviscimur elongamur, humano usu et recordari Deus dicitur, cum dona tribuit, et oblivisci, cum in culpa
Abbreviated transcription (Latin):
UOTIES
UIRI
HISTO¬
RIA
PERNO¬
UUM
OMEN
enodare mrsterium trpicae
expositionis ad gredimur.
o post& ut ex eiusdem uiri uel
nomine uel passione. significa¬
tionẽ mrsticã principaliter
proferarmus quatenus habita¬
culorũ more dum suꝑ sc̃riptionẽ¬
tituli in ipsõ postis fronte prxesi¬
gimus quia cuius est domus ag¬
noscitur. securius intretur
Crebro autẽ dixisse me memini.
qnmbeatus iob passiones redemp
& nomine Iob quippe inter¬
pracetatur dolens: Et quis
alius in hoc dolente figunxtus.
Nisi is de quoscriptumꝰ est
uere languores nros ipse tulit:
& dolores nostros ipse postauit
De quo rur sum dicitur. liuore
eius sanati sumus Amiciuero
eius hereticorum speciẽ tenent.
qui ut saepe iam diximus. dm̃ dum
defendere nituntur offendunt
Sc̃s ergo uir peruulnera & uerba
sic loquitur sua. ut &iam nbe
signific&. Etplerumq per
proph&iaẽ sp̃m uenturr nan&.
praesentia trans cendat
Nonnumquam uero sic deprresen¬
tibus disserat. ut defuturo con

Expanded text:
uoties viri historia per novum men enodare mysterium typicae expositionis aggredimur, oportet ut ex ejusdem viri vel nomine, vel passione significationem mysticam principaliter proferamus, quatenus habitaculorum more, dum superscriptionetituli in ipsa postis fronte praefigimus, quia cujus est domus agnoscitur, securius intretur. Crebro autem dixisse me memini quoniam beatus Job passiones Redemptet nomine. Job quippe in interpretatur dolens. Et quis alius in hoc dolente figuratur, nisi is de quo scriptum est: Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit ? De quo rursum dicitur: Livore ejus sanati sumus . Amici vero ejus haereticorum speciem tenent, qui, ut saepe jam diximus, Deum dum defendere nituntur, offendunt. Sanctus ergo vir per vulnera et verba sic loquatur sua, ut etiam nostra significet, et plerumque per prophetiae spiritum ventura narret, praesentia transcendat; nonnunquam vero sic de praesentibus disserat, ut de futuris 534
Abbreviated transcription (Latin):
erbarum superficie nocturni roris
humor aspergitur. sed diurni luminis
subito calore siccatur Sic spumosie
aquarum bullae inchoantib pluuus
excitatȩ. ab intimis cestatim prodeuN.
sed eo celerius disruptae depercunt:
quo in flatȩ abtius extenduntur
Cumq excrescunt ut appareant. crescen¬
do peragunt ne subsistant. De iniquis
igitur temporrlis gloriae clatione
tumentibus. sed tamen nulla in hanc
soliditate durentibus. dicatur recte:
eleuati sunt ad modicũ. & non subsister
De quib adhuc subditur

Expanded text:
erbarum superficie nocturni roris humor aspergitur, sed diurni luminis subito calore siccatur. Sic spumosae aquarum bullae inchoantibus pluviis excitatae, ab intimis certatim prodeunt; sed eo celerius diruptae depereunt, quo inflatae altius extenduntur. Cumque excrescunt ut appareant, crescendo peragunt ne subsistant. De iniquis igitur temporalis gloriae elatione tumentibus, sed tamen nulla in hac soliditate durantibus, dicatur recte: Elevati sunt ad modicum, et non subsistent. De quibus adhuc subditur
Abbreviated transcription (Latin):
Cumergo antiquus hostis fidelem popu¬
lum adluxuriam pertirchit. hunc pro¬
culdubiõ inlumbis ferit. Vbi notandũ
quoqueest. quod nonait uulnerr uit.
sed conuulnenruit lumbosmeos Sicut
enim loqui aliquando uniusest. con¬
loquiuero duorum uel fostasse mul¬¬
torum sic antiquus hostis quia nos
ad culpam sine nr̃r uoluntate non rapit.
nequaquam lumbos nr̃os uulnenare:
sed conuulnenrre dicitur quia hoc
quod nobis ille male suggerit. nos se¬
quentes ex uolutate propria imple¬
muf Et quasi cum ipso nos pariter
uulnenrmus. quia adperpetnrndum
malum ex libero simul arbitrio duci

Expanded text:
. Cum ergo antiquus hostis fidelem popu. Cum ergo antiquus hostis fidelem populum ad luxuriam pertrahit, hunc procul dubio in lumbis ferit. Ubi notandum quoque est quod non ait: Vulneravit, sed Convulneravit lumbos meos. Sicut enim loqui aliquando unius est, colloqui vero duorum, vel fortasse multorum, sic antiquus hostis, quia nos ad culpam sine nostra voluntate non rapit, nequaquam lumbos nostros vulnerare, sed convulnerare dicitur, quia hoc quod nobis ille male suggerit, nos sequentes ex voluntate propria implemus, et quasi cum ipso nos pariter vulneramus, quia ad perpetrandum malum ex libero simul arbitrio ducim
Abbreviated transcription (Latin):
quando inmenbrissuis ab impugnato¬
re callido temptationum iaculis impe¬¬
titur. Bene autem circum dari
lanceis dicimur. quia antiquus hostis
temptationis suae uulnere. ab omni
paste nosimpetit Sae peenim dum
gula restringitur. ut libido subigatur
in anis gloriae acul eusmentem pulsat
Si autem corpus abstinentiae afflictio¬
ne non adteritur. contaxmentem
libidinis flamma se excitat. sȩpe
dum seruare parsimoniam nitimur:
ad tenaciam labimur Et saepe
dum possessa effuse tribuimus. ad
auaritiam ducimur. quia rursum
colligere quaerimus quod tribuamus
Dumergo antiqui hostis iacula ubique
nos impetant. recte nunc dicitur.
circumꝰ dedit me lanceissius: Et
quia omne peccatum hostis quidam
callidus suadet. sed noseius suasionibus
consentiendo perpetrarmus. Apte sub¬
iungitur. Conuulnerr uit lumbos
meos Inlumbis quippe. luxuria est
VNde & isquicupiebat uoluptatem libi di¬
nis a corde extinguere. pnredicauit
dicens guccincti lumbos menti sunre

Expanded text:
quando in membris suis ab impugnatoquando in membris suis ab impugnatore callido tentationum jaculis impetitur. Bene autem circumdari lanceis dicimur, quia antiquus hostis tentationis suae vulnere ab omni parte nos impetit. Saepe enim dum gula restringitur, ut libido subigatur, inanis gloriae aculeus mentem pulsat. Si autem corpus abstinentiae afflictione non atteritur, contra mentem libidinis flamma se excitat. Saepe dum servare parcimoniam nitimur, ad tenaciam labimur. Et saepe dum possessa effuse tribuimus, ad avaritiam ducimur, quia rursum colligere quaerimus quod tribuamus. Dum ergo antiqui hostis jacula ubique nos impetunt, recte non dicitur: Circumdedit me lanceis suis. Et quia omne peccatum hostis quidem callidus suadet, sed nos ejus suasionibus consentiendo perpetramus, apte subjungitur: Convulneravit lumbos meos. In lumbis quippe luxuria est. Unde et is qui cupiebat voluptatem libidinis a corde exstinguere, praedicavit dicens: Succincti lumbos mentis vestrae