comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
isti faciunt. cum illis cõmemoranturtã
innumerabilia & cotidiana peccata. &
scelera eoꝵ quib plena ẽ. illa societas:
Nunquid possunt dicere in dño con¬
fido: quomodo dicitis animȩ meȩ. trans¬
migra in montem sicut passer: Hon
enim confidunt in dño: qui tunc esse
dicunt sc̃a sacramenta. si ꝑscõs homineᷤᷤ
dentur. Itaq cum ab eis queritur qui sint
scĩ: erubescunt dicere. nos sumus. Qui
etiam si illi non erubescunt hoc dicere.
hi qui audiunt ꝓ ipsis erubescunt. Itaq
isti cogunt eos qui accipiunt sacramenta.
spem suam in homine ponere: cuius cor
uidere non possunt. Et maledictꝰ om̃is.
qui spem suam in homine ponit. Quid
est enim dicere. ego quod do sc̃m ẽ. nisi
spem tuam in me pone: Quid si non es
sc̃i: Aut ostende cor tuũ. Quod si non
potes: ubi uidebo quod sc̃s es: An forte
dicss. quod scriptum ẽ exoꝑib eorum
cognoscetis eos Uideo plane mira oꝑa.
cotidianas uiolentias circuncellionum

Expanded text:
isti faciunt, cum illis commemorantur tam isti faciunt, cum illis commemorantur tam innumerabilia et quotidiana peccata et scelera eorum, quibus plena est illa societas? Numquid possunt dicere. In Domino confido; quomodo dicitis animae meae: Tramsmigra in montes sicut passer? Non enim confidunt in Domino, qui tunc esse dicunt sancta sacramenta, si per sanctos homines dentur. Itaque cum ab eis quaeritur, qui sint sancti, erubescunt dicere, Nos sumus; quin etiam si illi non erubescant hoc dicere, hi qui audiunt pro ipsis erubescunt. Itaque isti cogunt eos qui accipiunt sacramenta, spem suam in homine ponere, cujus cor videre non possunt. Et maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Quid est enim dicere, Ego quod de sanctum est; nisi, Spem tuam in me pone? Quid si non es sanctus? Aut ostende cor tuum. Quod si non potes, ubi videbo quod sanctus es? An forte dices quod scriptum est, Ex operibus eorum cognoscetis eos Video plane mira opera, quotidianas violentias Circumcellionum
Abbreviated transcription (Latin):
cantur. Sed quomodo se habeat quod
in obscura luna factum ẽ. nunc catholi¬
co nomine toto orbe diffuso atq cele¬
brato: quid mͥ ẽ. incognitis ꝑturbari
In dño enĩconfido: nec audio dicentes ani¬
me mee tiansmigra in montẽ sicut pas¬
ser: qm̃ ecce peccatores intenderunt ar¬
cum: ut sagittent in obscura luna re¬
ctos corde. Aut si & nunc illis luna
uidetur obscura qui incerto uolunt
efficere quȩ sit catholica. & eam petca¬
tis carnalium hominum quos multos
continet conantur arguere: qͥd ad eum
ꝑtinet qui uere dicit in dño confido.:
Qua uoce se quisq & frumentũ ẽẽ osten¬
dit: & usq ad uentilationis tẽpꝰ paleas
tolerabilit̾ sustinet. In dño gͦ confido.
Illi timeant qui confidunt in homine.
& de parte hominis se esse negare ñ
possunt: ꝑ cuiꝰ canos iurant. Et cũ in
sermone ab eis queritur cuius cõmu¬
nionis unt:nisi de parte illiuis se esse
dicant. non possunt agnosci. Dic quid

Expanded text:
cantur. Sed quoquo modo se habeat quod cantur. Sed quoquo modo se habeat quod in obscura luna factum est, nunc catholico nomine toto orbe diffuso atque celebrato, quid mihi est incognitis perturbari? In Domino enim confido; nec audio dicentes animae meae: Transmigra in montes sicut passer. Quoniam ecce peccatores intenderunt arcum, ut sagittent in obscura luna rectos corde. Aut si et illis nunc luna videtur obscura, quia incertum volunt efficere quae sit catholica, et eam peccatis carnalium hominum, quos multos continet, conantur arguere; quid ad eum pertinet qui vere dicit: In Domino confido? Qua voce se quisque et frumentum esse ostendit, et usque ad ventilationis tempus paleas tolerabiliter sustinet. 5. In Domino ergo confido. Illi timeant qui confidunt in homine, et de parte hominis se esse negare non possunt, per cujus canos jurant: et cum in sermone ab eis quaeritur, cujus communionis sint, nisi de parte illius se esse dicant, non possunt agnosci. Dic quid
Abbreviated transcription (Latin):
deficit. dici potest obscura luna. Porest
gͦ & de ꝑsecutoribꝰ martirum intelligi.
quod sagittare uoluerint in obscura
luna rectos corde: siue adhuc in eccłiȩ
nouitate quia nondum terris maior
effulserat. gentiliũ suꝑstitionum te¬
nebras uicerat: siue linguis plasphemo¬
rum & xp̃ianum nomen male diffa¬
mantium quasi nebulis cum terra ob¬
tegitur uideri ꝑspicua luna ñ pote¬
rat id ẽ eccłia: siue ipsoꝵ martyrum
cedib & tanta effusione sanguinis
tanquã illo defectu & obscuratione.
qua cruentam faciem luna uidetur
ostendere. a nomine xp̃iano decerrebant᷑
infirmi: in quo terrore uerba dolosa &
sacrilega iaculabantur peccatores: ut
etiam rectos corde ꝑuerterent. Pocest¬
& de his peccatorib intelligi. quos ȩccl̃ia
continet: quod tunc inuenta occasione
huius lunȩ obscure multa cõmiserint.
quȩ nobis obꝓbria nunc obiciuntur ab
hereticis: cum eoꝵ auetores ea fecisse di¬

Expanded text:
deficit, dici potest obscura luna. Potest deficit, dici potest obscura luna. Potest ergo et de persecutoribus martyrum intelligi, quod sagittare voluerint in obscur a luna rectos corde: sive adhuc in Ecclesiae novitate, quia nondum terris major effulserat, et gentilium superstitionum tenebras vicerat: sive linguis blasphemorum et christianum nomen male diffamantium, quasi nebulis cum terra obtegeretur, videri perspicua luna non poterat, id est Ecclesia: sive ipsorum martyrum caedibus et tanta effusione sanguinis, tanquam illo defectu et obscuratione qua cruentam faciem luna videtur ostendere, a nomine christiano deterrebantur infirmi; in quo terrore verba dolosa et sacrilega jaculabantur peccatores, ut etiam rectos corde perverterent. Potest et de his peccatoribus intelligi, quos Ecclesia continet, quod tunc inventa occasione hujus lunae obscurae, multa commiserint, quae nobis opprobria nunc objiciuntur ab haereticis, cum eorum auctores ea fecisse di
Abbreviated transcription (Latin):
tenti ẽẽ nolunt. quȩ una salus paruu
lis ẽ. & quo uno lacte ad firmitatẽ soli¬
dioris cibi certo robore ꝑuenitur. Quȩ¬
libet ergo duarum istarum opinionum
uera sit: congruenter accipitur allegori¬
ce luna eccłia. Aut si in istis obscurita¬
tibus magis negociosis quam fructuosis
exercere animum. aut non libet. aut ñ
uacat. aut animꝰ ipse non ualet: satis
ẽ. lunam popularib oculis intueri. &
non quȩrere obscuras causas: sed cum
omnib & incrementa eius. & comple¬
menta. & detrimenta sentire. Quȩ si ꝓpte¬
rea deficit ut renouetur: etiam ipsi im¬
perite multitudini demonstrat eccłiȩ
figuram: in qua creditur resurrectio
mortuoꝵ. Deinde quȩrendum ẽ. quid
in hoc psalmo accipiatur obscura lu¬
na: in qua peccatores sagittare para¬
uerunt. rectos corde. Non enĩ uno modo
dici obscura luna potest. Nam & cum
finitur menstruis cursib. & cum eiꝰ ful¬
gor nubilo interpilatur.: & cum plena

Expanded text:
tenti esse nolunt, quae una parvulis salus tenti esse nolunt, quae una parvulis salus est, et quo uno lacte ad firmitatem solidioris cibi certo robore pervenitur. Quaelibet ergo duarum istarum opinionum vera sit, congruenter accipitur allegorice luna, Ecclesia. Aut si in istis obscuritatibus, magis negotiosis quam fructuosis exercere animum aut non libet, aut non vacat, aut animus ipse non valet, satis est lunam popularibus oculis intueri, et non quaerere obscuras causas, sed cum omnibus et incrementa ejus et complementa et detrimenta sentire. Quae si propterea deficit ut renovetur, etiam ipsi imperitae multitudini demonstrat Ecclesiae figuram, in qua creditur resurrectio mortuorum. 4. Deinde quaerendum est quid in hoc psalmo accipiatur obscura luna, in qua peccatores sagittare paraverunt rectos corde. Non enim uno modo dici obscura luna potest: nam et cum finitur menstruis cursibus, et cum ejus fulgor nubilo interpolatur, et cum plena
Abbreviated transcription (Latin):
occidente oritur. ut quisquis occiden¬
tem solem obseruauerit. cum eũ ceꝑit
non uidere. conuersus adorientẽ lunã
surgere uideat: atq inde ex alia parte
cum ei cȩꝑit ꝓpinquare. illam partẽ
ad nos conuertere qua illustrat᷑.
donec ad coruua redeat. atq inde om¬
nino non appareat: quia tunc illa pars
quȩ illustratur sursum ẽ. ad celũ: ad
terram autẽ illa quã sol irradiare ñ po
test. Ergo & scđdm hanc opinionẽ luna
intelligitur eccłia. quod suum lumen
non habeat: sed ab unigenito dei filio
qui multis locis in scĩs scripturis alle¬
gorice sol appellatus ẽ. illustrat᷑. quẽ
nescientes & ceruere non ualentes he¬
retici quidã. ad istum solem corporeum
& uisibilem quod cõmune lumen est
carnis hominum atq muscarũ sensus
simplicium conant᷑ auertere: & non¬
nulloꝵ auertunt. Qui quandui non
possunt interiorẽ lucẽ ueritatis m̃te
contueri. simplicẽ fide catholicȩ con¬

Expanded text:
occidente oritur, ut quisquis occidenoccidente oritur, ut quisquis occidentem solem obseruauerit, cum eum coeperit non uidere, conuersus ad orientem lunam surgere uideat — atque inde ex alia parte, cum ei coeperit propinquare, illam partem ad nos conuertere, qua non inlustratur, donec ad cornino non appareat; quia tunc pars illa quae illustratur, sursum est ad coelum, ad terram autem illa quam radiare sol non potest. Ergo et secundum hanc opinionem, luna intelligitur Ecclesia, quod suum lumen non habeat, sed ab unigenito Dei Filio, qui multis locis in sanctis Scripturis allegorice sol appellatus est, illustratur. Quem nescientes et cernere non valentes haeretici quidam, ad istum solem corporeum et visibilem, quod commune lumen est carnis hominum atque muscarum, sensus simplicium conantur avertere, et nonnullorum avertunt, qui quamdiu non possunt interiorem lucem veritatis mente contueri, simplici fide catholica con
Abbreviated transcription (Latin):
crescere usq ad quintam decima: & rur¬
sus usq ad tricesimam minui. & redire
ad cornua: donec penitus nichil in ea
lucis appareat. Scđm hanc opinio¬
nem luna in allegoria significat ȩe¬
clesiam: quod exparte spiritali lucet
eccłia⁊ ex parte autẽ carnali obscura
est. Et aliquando spiritalis pars in
bonis oꝑib apparet hominib ali¬
quando autem in conscientia latet.
ac deo tantummodo nota ẽ: cum solo
corpore apparet hominib. sicut con¬
tingit cum oramus incorde. & quasi ni¬
chil agere uidemur. dum non ad terrã
sed sursum cor habere iubemur ad dñm.
Alii autẽ dicunt non habere lunã lu¬
men ꝓprium. sed asole illustrari: et
quando cum illo ẽ. eam partẽ ad nos
habere qua non illustrat᷑: & ideo nichil
in ea parte lucis uideri. Cum autẽ incipit
ab eo recedere. illustrari ab ea etiam
parte quam habet ad terram. & neces¬
sario inciꝑe acornib: donec fiat qͥnta
decima contra solem. Tunc enim sole

Expanded text:
crescere usque ad quintam decimam, et rurcrescere usque ad quintam decimam, et rursus usque ad tricensimam minui et redire ad cornua, donec penitus nihil in ea lucis appareat. secundum hanc opinionem luna in allegoria significat ecclesiam, quod ex parte spiritali lucet ecclesia, ex parte autem carnali obscura est. et aliquando spiritalis pars in bonis operibus apparet hominibus, aliquando autem in conscientia latet ac deo tantummodo nota est, cum solo corpore apparet hominibus, sicut contingit, cum oramus in corde et quasi nihil agere uidemur, dum non ad terram, sed sursum cor habere iubemur ad dominum. alii autem dicunt non habere lunam lumen proprium, sed a sole inlustrari; sed quando cum illo est, eam partem ad nos habere, qua non inlustratur, et ideo nihil in ea lucis uideri; cum autem incipit ab illo recedere, inlustrari ab ea etiam parte, quam habet ad terram, et necessario incipere a cornibus, donec fiat quinta decima contra solem — tunc enim sole
Abbreviated transcription (Latin):
bitror posse hominẽ scire. Cum enim
queritur unde lumen habeat. alu di¬
cunt suum habere. sed globum eius
dimidiũ lucere: dimidium autẽ obscu¬
rum ẽẽ. Dum autẽ mouetur incirculo
suo. eandẽ partẽ qua lucet paulatim
ad terras conuerti ut uideri anobis
possit: & ideo prius quasi cornicula¬
tam apparere. Nam & si facias pilam
ex dimidia parte candidam. ex dimĩa
obscuram: si eam partẽ qua obscura ẽ.
ante oculos habeas: nichil candoris
uides. Et cum ceꝑis illam candidam
partem ad oculos conuertere si pau¬
latim facias. primo cornua candoris
uidebis: deinde paulatim crescit d̾o¬
nec tota pars candens apponatur ocłis:
& nichil obscure alterius partis uide¬
atur. Quod si ꝑseueres adhuc paulatĩ
conuertere incipit obscuritas appa¬
rere: & candor minui. donet iterum
ad cornua redeat: & postremo totus
ab oculis auertatur: ac rursus obscu¬
ra illa pars sola possit uideri. Quod
fieri dicunt. cum lumen lunȩ uidet᷑

Expanded text:
bitror posse hominem scire. cum enim bitror posse hominem scire. cum enim quaeritur, unde lumen habeat, alii dicunt suum habere, sed globum eius dimidium lucere, dimidium autem obscurum esse; dum autem mouetur in circulo suo, eandem partem, qua lucet, paulatim ad terras conuerti, ut uideri a nobis possit, et ideo prius quasi corniculatam apparere. nam et si facias pilam ex dimidia parte candidam et dimidiam obscuram, si eam partem, qua obscura est, ante oculos habeas, nihil candoris uides, et cum coeperis illam candidam partem ad oculos conuertere, si paulatim facias, primo cornua candoris uidebis, deinde paulatim crescit, donec tota pars candens apponatur oculis et nihil obscurae alterius partis uideatur. quod si perseueres adhuc paulatim conuertere. incipit obscuritas apparere et candor minui, donec iterum ad cornua redeat et postremo totus ab oculis auertatur ac rursus obscura. illa pars sola possit uideri. quod fieri dicunt, cum lumen lunae uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores intenderunt arcũ: paraue¬
runt sagittas suas in pharetra: ut sagit¬
tent in obscura luna reftos corde.
Terrores isti sunt cõminantium nobis
de peccatorib: ut ad se tanquã ad ui¬
stos transeamꝰ. Ecce inquiunt. pecca¬
tores intenderunt arcum. Credo scrip¬
turis: quas carnaliter interpretando
uenenatas inde sententias emittunt.
Darauerunt sagittas sua in pbaret᷑. eadẽ
uerba scilicet quȩ scripturarũ aucto¬
ritate iaculaturi sunt. in cordis occul¬
to. Parauerunt. ut sagitent in obscu¬
ra luna rectos corde: ut cum senserui
eccłiȩ lumine ꝓpter multicudinem
imꝑitoꝵ & carnalium obscurato non
se posse conuinci: corrumpant bo¬
nos mores colloquiis malis. Sed con¬
tra istos om̃s terrores. dicendũ ẽ: in
dño confido. Luna uero quã congru¬
enter significet ȩccłiam: inemini me
ꝓmisisse in hoc psalmo consideratu¬
rum. Duȩ sunt de luna opiniones
ꝓbabiles. Harum autẽ quȩ uera sit.
aut non omnino. aut difficillime ar-

Expanded text:
ccatores intenderunt arcum, paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscura luna rectos corde. Terrores isti sunt comminantium nobis de peccatoribus, ut ad se tanquam ad justos transeamus. Ecce, inquiunt, peccatores intenderunt arcum: credo, Sripturas, quas illi carnaliter interpretando, venenatas inde sententias emittunt. Paraverunt sagistas suas in pharetra: eadem verba scilicet, quae Scripturarum auctoritate jaculaturi sunt, in cordis occulto paraverunt. Ut sagittent in obscura luna rectos corde: ut cum senserint, Ecclesiae lumine propter multitudinem imperitorum et carnalium obscurato, non se posse convinci, corrumpant bonos mores colloquiis malis . Sed contra omnes istos terrores dicendum est: In Domino confido. 3. Luna vero quam congruenter significet Ecclesiam, memini me promisisse in hoc psalmo consideraturum. Duae sunt de luna opiniones probabiles: harum autem quae vera sit, aut non omnino, aut diff
Abbreviated transcription (Latin):
gentes. beati qui esuriunt & sitiunt iu¬
sticiam: beati misericordes. beati mun¬
dicordes: beati pacifici. De quib senten¬
tiis septẽ. totum illum sermonẽ ꝓlixum.
ꝓduc̾tum ẽẽ. animaduerti potest. Nam
octaua ubi dictum ẽ. beati qui ꝑsecutio¬
nem paciuntur ꝓpter iusticiam: ipsũ
ignem significat. quo septẽpliciter ꝓbat᷑
argentum. Qui sermo cum terminatꝰ
ẽẽt dictum ẽ. erat enim docens eos tan¬
quam potestatẽ habens non tanquam
scribe eoꝵ: qd ꝑtinet ad id quod in hoc¬

Expanded text:
gentes, beati qui esuriunt et sitiunt jugentes, beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, beati misericordes, beati mundo corde, beati pacifici : de quibus sententiis septem totum illum sermonem prolixum dictum esse animadverti potest; nam octava, ubi dictum est, Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, ipsum ignem significat, quo septempliciter probatur argentum. Qui sermo cum terminatus esset, dictum est, Erat enim docens eos tanquam potestatem habens, non tanquam Scribae eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ter inopes & pauꝑes. id est inopia
& pauꝑtate bonoꝵ spiritaliũ egentes.
filium suum dignatus ẽ: mitcere. Inde
etiamincipit sermo eius apud matħm
in monte: cum dicit. Beati pauꝑes sp̃u.
in salutari. Non dixit quid ponat: sed
tare tuum. Et ideo intelligitur in illo
posuisse: quod ad miseriam inopum
auferendam. & consolandum gemitũ
ꝓpħȩ ẽ: eloquia dñi eloquia casta.
Casta dicit sine corruptione simula¬
tionis. Multi enim predicant ueritatẽ
non caste: quia uendunt illam p̾tio
caste. Argentum igne examinatum
terre. Ipsa eloquia dñi: ꝑ tribulationes
ꝓbata peccatoribꝰ. Purgatum sepru¬
Splum: Per timorem dei. ꝑ pietatem.
ꝑscientiam. ꝑ fortitudinẽ. ꝑ consilium.
ꝑ intellectum. ꝑsapientiam. Nam septẽ
sunt etiam beatitudinis gradus: quos
in eodem sermone quem habuit in
monte dñs exequitur catamatheum.
Beati pauꝑes sp̃u. beati mites. beati lu¬

Expanded text:
ter inopes et pauperes, id est inopia ter inopes et pauperes, id est inopia et paupertate bonorum spiritualium egentes, Filium suum dignatus est mittere; inde autem incipit sermo ejus apud Matthaeum in monte, cum dicit: Beati pauperes spirum . Ponam in salutari. Non dixit quid ponat; sed uli mei salutare tuum : et ideo intelligitur in illo posuisse quod ad miseriam inopum auferendam et consolandum gemitum Prophetae est. Eloquia Domini, eloquia casta: casta dicit, sine corruptione simulationis. Multi enim praedicant veritatem non caste, quia vendunt illam pretio caste . Argentum igne examinatum terrae. Ipsa eloquia Domini per tribulationes probata peccatoribus. Purgatum septuplum: per timorem Dei, per pietatem, per scientiam, per fortitudinem, per consilium, per intellectum, per sapientiam . Nam septem sunt etiam beatitudinis gradus, quos in eodem sermone quem habuit in monte Dominus exsequitur κατὰ Matthaeum: Beati pauperes spiritu, beati mites, beati lu
Abbreviated transcription (Latin):
Octauum diem iudicii posse intelligi:
in sexto psalmo dictum ẽ. Potest & pro
octauo intelligi ꝓ eterno scło: quia post
hoc tempꝰ quod septem dieb uoluitur.
dabitur sanctis.
quimur cum dicimus defecit
frumentũ. aut defecit pecunia
Qm̃ diminute sunt ueritates afiliis ho¬
in ipsis multe ueritates dici possunt: sic̃
ab una facie. multe inspeculis imagine̾
S ad ꝓximum suum. Proximum omnem
hominem oportet intelligi: quia nemo
est cum quo sit oꝑandum malum: &
dilectio ꝓximi. malum non operatur.
Labia dolosa. in corde. & corde locuti
sunt uana: Quod bis ait in corde &¬
e corde: duplex cor significat. Disꝑdat
dixit nequisse exceptum putet: sicut
apłs dicit. In omnem animam homi-¬
nis oꝑantis malum: uidei primum &
greci. Linguam magniloquam: lin¬
chrite significantur: in sermone suo
inopum & gemitum pauꝑum: nunc
exurgam dicit dñs. Ita enim popłm ipse
ctorem non haberet: cui bene posser
ex ꝑsona dei patris accipiendũ: qui ꝓp¬

Expanded text:
Octavum diem judicii posse intelligi, in sexto psalmo dictum est: potest et pro octavo, intelligi pro aeterno saeculo; quia post hoc tempus quod septem diebus volvitur, dabitur sanctis. quimur cum dicimus, Defecit frumentum, aut, Defecit pecunia. Quoniam diminutae sunt veritates a filiis hoin ipsis multae veritates dici possunt; sicut ab una facie multae in speculis imagines  ad proximum suum. Proximum omnem hominem oportet intelligi: quia nemo est cum quo sit operandum malum; et dilectio proximi malum non operatur . Labia dolosa, in corde et corde locuti sunt mala. Quod bis ait, in corde et corde, duplex cor significat. 4. versdixit, ne quis se exceptum putet, sicut Apostolus dicit: In omnem animam hominis operantis malum, Judaei primum et Graeci . Linguam magniloquam: lincritae significantur, in sermone suo inopum et gemitum pauperum, nunc exsurgam, dicit Dominus: ita enim populum suuctorem non haberet, cum bene posset ex persona Dei Patris accipiendum est, qui prop
Abbreviated transcription (Latin):
& diuites. Incircurtu impii ambulant:
idẽ intemporalium rerum cupiditate.
quȩ septem dierũ repeticionum circuitu.
tanquam rota uoluuntur̃ & ideo ñ ꝑuem¬
unt in ostauum id ẽ. in ȩcernum: ꝓ quo
iste psalmꝰ titulatꝰ est. Ita & ꝑsalomo¬
nem dicitur: uentilator enim est impio¬
rum rex sapiens: & immitit illis rotam
maloꝵ. Secundum altitudinẽ tuam
multiplicasti filios hominũ: Quia est
& in temporalib multiplicatio quȩ

Expanded text:
 In circuitu impii ambulant: id est, in temporalium rerum cupiditate, quae septem dierum repetito circuitu, tanquam rota volvitur; et ideo non perveniunt in octavum, id est in aeternum, pro quo iste psalmus titulatus est. Ita et per Salomonem dicitur: Ventilator enim est impiorum rex sapiens, et immittit illis rotam malorum . Secundum altitudinem tuam multiplicasti filios hominum. Quia est et in temporalibus multiplicatio
Abbreviated transcription (Latin):
dem traditorem suum quẽ diabolũ
nominauit. qui ante traditionem
dñi nec loculis dñicis fidem potuit
exhibere. cum cȩteris discipłis ad pre¬
dicandum regnum cȩloꝵ misit: ut
demonstraret dona dei ꝑuenire adeos.
qui cum fide accipiunt etiam si talts
sit ꝑ quem accipiunt qualis uidas fu¬

Expanded text:
 qui eumdem traditorem suum, quem diabolum  qui eumdem traditorem suum, quem diabolum nominavit , qui ante traditionem Domini nec loculis dexhibere, cum ceteris discipulis ad predicandum regnum caelorum misit, ut demonstraret dona Dei pervenire ad eos, qui cum fide accipiunt, etiam si talis sit, per quem accipiunt, qualis Iudas fu
Abbreviated transcription (Latin):
ãestruxerunt. Et hoc dicat non contra
istos solos: sed contra om̃s hereticos. Om̃s
enim quantum in ipsis: destruxerunt lau¬
dem. quã exore infantium & lactentiũ
ꝑfecit ds: dum questionibus uanis & scru¬
pulosis exagrtcent paruulos. & nutriri
fidei lacte non sinunt. Quasi gͦ dic̾tum
sit huic anime. quare tibi isti dicunt
transmigra in montes sicut passer: quare
de te peccatorib terrent. qui intendert
arcum ad sagrttandũ in obscura luna
rectos corde: respondit. Ideo utiq me ter¬
rent: qm̃ quȩ ꝑfecisti destruxerunt. Ubi
nisi in conuenticulis suis ubi paruulos
& interioris lucis ignaros non lac̾te nu¬
triunt. sed uenenis necant: Iustus autẽ
quid fecit. Si uos macharius si uos celi¬
qui dixit pacem meam do uobis: pacẽ
meam relinquo uobis. quam uos nefan¬
da dissensione uiolastis: Xp̃c quid uo¬
bis fecit: qui traditorem suum tanca
patientia ꝑtulit. ut ei primam euchan¬
stiam confectam manib suis & ore

Expanded text:
ecisti destruxerunt. Et hoc dicat, non contra istos solos, sed contra omnes haereticos. Omnes enim quantum in ipsis est, destruxerunt laudem, quam ex ore infantium et lactentium perfecit Deus , dum quaestionibus vanis et scrupulosis exagitant parvulos, et eos nutriri fidei lacte non sinunt. Quasi ergo dictum sit huic animae, Quare isti tibi dicunt, Transmigra in montes sicut passer? quare te de peccatoribus terrent, qui intenderunt arcum ad sagittandos in obscura luna rectos corde? Respondet: Ideo utique me terrent, quoniam quae perfecisti destruxerunt. Ubi, nisi in conventiculis suis, ubi parvulos et interioris lucis ignaros, non lacte nutriunt, sed venenis necant? Justus autem quid fecit? Si vos Macarius, si vos Caeciliqui dixit, Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis : quam vos nefanda dissensione violastis? Christus quid vobis fecit, qui traditorem suum tanta patientia pertulit, ut ei primam Eucharistiam confectam manibus suis et ore
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ concipit᷑ et seminat᷑ de corpore mortuo ꝓpt̃
peccatũ: Opͦ hoc castũ inconiuge ñ habet
culpa s̃ed crigo peccati trabit secũ debitã pe¬
nã. Non enĩ maritꝰ qͥa maritꝰ ẽ mortalis ñ ẽ.
aut aliunde nisi peccato mortalis ẽ. Frat enĩ
& dñs mortalis. sed ñ de peccato. Suscepit pe¬

Expanded text:
cipitur et seminatur de corpore mortuo propter peccatum? Opus hoc castum in conjuge non habet culpam, sed origo peccati trahit secum debitam poenam. Non enim maritus, quia maritus est, mortalis non est, aut aliunde nisi peccato mortalis est. Erat enim et Dominus mortalis, sed non de peccato: suscepit poe
Abbreviated transcription (Latin):
iste leticiã suam: & exultationẽ suã. Auditui
inqͥt ineo dabis exultationẽ & leticiã. Et id̾o¬
quã dixit auditui meo dabis exultationẽ &
leticiã: continuo demonstrauit qͥd faciat au¬
ditio. Exultabunt ossa humiliata. Nlumili¬
ata st̃ ossa audientis. Non habent fastũ. ñ habẽt
tumorẽ: quẽ ipͥse uit uincit qui loquit᷑. Inde
& ille humilis magnꝰ. qͦ uit natos mulierũ ne
mo surrexit maior. ille qͥ ita se humiliauit
ut se indignũ dicer& soluere corrigiã calcia¬
enĩ se ipsũm dixerat xp̃mi sed poterat acciꝑe
hominũ eerore hoc putantiũ ultro istũ ho¬
norẽ deferre uolentiũ: sed respuit falsũ ho¬
norẽ ut inuenira uerã grãm. Et uide humi-¬
litatẽ eiꝰ. De auditu: ait. Qui habet sponsam
sponsꝰ ẽ.: Amicꝰ aut̃ sponsi qui stat & audit eũ.
Stantẽ se fecit & audientẽ ñ cadentẽ. & lo-

Expanded text:
esse laetitiam suam et exsultationem suam. Auditui esse laetitiam suam et exsultationem suam. Auditui meo, inquit, dabis exsultationem ixit, Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam; continuo demonstravit quid faciat auditio, Exsultabunt ossa humiliata. Humiliata sunt ossa, ossa audientis non habent fastum, non habent tumorem, quem in se vix vincit qui loquitur. Inde et ille humilis magnus, quo in natis mulierem nemo major surrexit , ille qui ita se humiliavit ut se indignum diceret solvere corrigiam calceaenim ipse se dixerat Christum; sed poterat accipere hominum errorem hoc putantium, ultro istum honorem deferre volentium : sed respuit falsum honorem ut inveniret veram gloriam: et vide humilitatem de auditu: ait, Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat et audit eum. Stantem se fecit et audientem,
Abbreviated transcription (Latin):
ille paratꝰ ẽ dare. Noli opponere obicẽ defensi¬
oĩs s aꝑi sinũ confessiõis. Auditui m̾o dabis ex¬
ultatiõe &e leticiã Ipse donet ut dicã qd̾ sñtio feliciores ft̃ qͣ
udiuut. quã qͥ loquunt᷑. Qui enĩ diseit. humi¬
lit ẽ. Qui aut̃ doca. laborẽt ut ñ sit suꝑbꝰ: ne
umale placendi affectꝰ irrepat: ne dõ displieeat
qui uult placere hominibꝰ. Magnꝰ tremor ẽ
indocente fr̃s mei: magnꝰ tremor ẽ nr: inhis
uocib ur̃is. Credite cordi nr̃o. qͦd uidere ñ po¬
testis. Seit ipse qui mitescat nobis. qͥ propiciꝰ
sit nobis cũ quanto sub illo tremore ad uos
loquim᷑. Cũ aut̃ ipso aliqͥd suggerente & docen¬
te intꝰ audimꝰ: securi sumꝰ. securi gaudemꝰ Sub ma-¬
gistro enĩ sumꝰ. illiꝰ głam querimꝰ. illũ docen¬
tem laudamꝰ. Delectat nos ueritas eiꝰ intꝰ ubi
nemo facit uel audit strepitũ. Ibi dixit ẽẽ

Expanded text:
ille paratus est dare, noli opponere obicem defensiille paratus est dare, noli opponere obicem defensionis, sed aperi sinum confessionis. Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam. Ipse donet ut dicam quod sentio. Feliciores sunt qui audiunt, quam qui loquuntur. Qui enim discit, humilis est: qui autem docet, laborat ut non sit superbus, ne male placendi affectus irrepat, ne Deo displiceat qui vult placere hominibus. Magnus tremor est in docente, fratres mei, magnus tremor est noster in his vocibus nostris. Credite cordi nostro quod videre non potestis: scit ipse qui mitescat nobis, qui propitius sit nobis, cum quanto sub illo tremore ad vos loquimur. Cum autem ipsum aliquid suggerentem et docentem intus audimus, securi sumus, securi gaudemus: sub magistro enim sumus, illius gloriam quaerimus, illum docentem laudamus: delectat nos veritas ejus intus, ubi nemo facit vel audit strepitum: ibi dixit iste
Abbreviated transcription (Latin):
feniciũ. tãquã iuẽ dealbabo. De talibꝰ sibi ex¬
sit. Significauit eccl̃am omniũ maeula pecca
audi sequentia. auditui meo dabis exultationẽ
ꝙ leticiã. ẽt exultabunt ossa humiliata. audi¬
tui meo inqͥt dabis exultationẽ & leticiã. Gau-¬
debo audiendo tẽ: ñ loquendo contra te. Pecca¬
sti: qͥd te defendii loquendo.Uispatere. audi.¬
ceder diuinis uocib. ne ꝑturberis. & ampliꝰ¬
ne uulaeranis. ũõmissũ ẽ ñ defendat᷑. Incon¬
fessionẽ uluiat nͣ indefensionẽ. adhibes te
definsorẽ peccati tui: iunceris. Non innocen-¬
tem patrõnũ adhibuisti. ñ est ibi utilis defen-¬
sio tua. Qui es enĩ qͥ te defendas: Idoneꝰ esto ad
accusando te. Noli dicere aut nichil feci aut
qͥd magnũ feci: aut fecert̃ & alii Si faciẽdopec̾em ni
te dicis fecisse. nichil. eris. nichil accipies. Pa-¬
ratꝰ est d̾s dare indulgentiã. Claudis contra te:

Expanded text:
phoenicium, tanquam nivem dealbabo . De talibus sibi exphoenicium, tanquam nivem dealbabo . De talibus sibi exsit , significavit Ecclesiam omni macula peccatAudi sequentia: Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam, et exultabunt ossa humiliata. Auditui meo, inquit, dabis exsultationem et laetitiam: gaudebo audiendo te, non loquendo contra te. Peccasti, quid defendis te? Loqui vis: patere, audi,cede divinis vocibus, ne perturberis et ampus vulnereris: commissum est, non defendatur; in confessionem veniat, non in defensionem. Adhibes te defensorem peccati tui, vinceris: non innocentem patronum adhibuisti, non est tibi utilis defensio tua. Quis es enim qui te defendas? Idoneus es tu ad accusandum te. Noli dicere, aut, Nihil feci; aut, Quid magnum feci; aut, Fecerunt et alii. Si faciendo peccatum nihil te dicis fecisse, nihil eris, nihil accipies; paratus est Deus dare indulgentiam, claudis contra te;
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt me hy sopo & mundabor. Hy sopũ herbi
nouimꝰ humile. sed medicinalẽ. Saro herere
radicib dr̃. Inde in mysterio mundandi cor¬
dis similitudo assumpta ẽ. Apphende & tu radi¬
cẽ dilectionis. petrã tuã Esto humilis in humi¬
li d̾o tuo. ut sis excelsus inglificato dõ tue. As¬
ꝑgeris hỹsopo. humilitas xp̃i de mundañt
Noli herbã contempnere: iuĩ medicamenti atten¬
de. Aliqͥd etiã dicã. qͦd amedicis solemꝰ audire. ũ ł
experiri in egrotis. hẏsopũ dicunt purgandis
pulmonibꝰ aptũ ee̾. Inpulmone solet notari su¬
perbia. Iilic enĩ inflatio. illic anhelitꝰ. Dicebat᷑¬
enĩ de saulo ꝑsecutore. tã quã saulo suꝑbo. qͦd
ibat inuinciendũ. xp̃ianos spirans cedẽ Anhe¬
labat cedes anhelabat sanguinẽ. ñ dũ purga-¬
to pulmone. Audi & hẽ humiliatũ:.q y so¬
po purgatũ. Asꝑgesme hẏsopo & mundabor
lauabis me. idẽ mundabis me. Et suꝑ niuẽ de¬
albabor. Et si fuerint in qͥt peceata ur̃a sicut

Expanded text:
inquit, hyssopo, et mundabor. Hyssopum herbam novimus humilem, sed medicinalem: saxo haerere radicibus dicitur. Inde in mysterio mundandi cordis similitudo assumpta est. Apprehende et tu radicem dilectionis petram tuam: esto humilis in humili Deo tuo, ut sis excelsus in glorificato Deo tuo: Aspergeris hyssopo, humilitas Christi te mundabit. Noli herbam contemnere, vim medicamenti attende. Aliquid etiam dicam quod a medicis solemus audire, vel experiri in aegrotis. Hyssopum dicunt purgandis pulmonibus aptum esse. In pulmone solet notari superbia: illic enim inflatio, illic anhelitus. Dicebatur de Saulo persecutore, tanquam de Saulo superbo, quod ibat ad vinciendos Christianos spirans caedem : anhelabat caedes, anhelabat sanguinem, nondum purgato pulmone. Audi et hic humiliatum, quia hyssopo purgatum: Asperges me hyssopo, et mundabor; lavabis me, id est, mundabis me: et super nivem dealbabor. Etsi fuerint, inquit, peccata vestra sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ad te conuertentur. Ita plenus es adipe mi¬
sericoroie ut ad te conuersis ñ solũ quibli¬
bet peccatorib s etiã impiis ñsit desꝑan¬
dum. E timpii ad te conuertentur. Ut qͥd:
Ut credentes in eum qui iustificat impiũ
deput tͣ fides eoꝵ adiusticiam. Erue me¬

Expanded text:
ad te convertentur. Ita plenus es adipe miad te convertentur. Ita plenus es adipe misericordiae, ut ad te conversis, non solum quibuslibet peccatoribus, sed etiam impiis non sit desperandum. Et impii ad te convertentur. Utquid? Ut credentes in eum qui justificat impium, deputetur fides eorum ad justitiam .
Abbreviated transcription (Latin):
bus meis. quem curuaui et distorsi pec¬
cando. ut etiã sp̃s sc̃s ipse sit sp̃s princi¬
palis. quẽ et auferri a se noluit. et eo se
uoluit corfirmari: ñ ẽ heretica quelibet
Spũ in quid principali confirma me
In quo confirma: quia mͥ ignouisti: qr
mͥ securus sum. ñ m imputari quod do¬
nasti. Ex hoc factus securus atq ita
grã confirmatus. ñ ero ingratus. Quid
enĩ faciam Doceam iniquos uias tuas.
doceam iniquos exiniquo: Adẽ qui fue¬
ram et ego iniquus et iam ñ iniquus. ⁊ ñ
iquos docebis.  E timpii ad te conuer¬
tentur. Si peccatũ dauid impietati de¬
putatur. ñ de se desꝑent impii: quia pepcit
d̾s impio: s si ad eum conuertantur siuias
ipsius discant. Si autẽ impietati ũ depu¬
tatur factum dauid. s illa ꝓpͥe impietas dr
apostatare adeo unum dm̃ ñ colere. aut
numquã coluisse autquẽ colebat dimi-¬
sisse: ad cumulũ ualet quod ait. et impii

Expanded text:
bus meis, quem curvavi et distorsi pecbus meis, quem curvavi et distorsi peccando, ut jam Spiritus sanctus ipse sit spiritus principalis, quem et auferri a se noluit, et eo se voluit confirmari; non est haeretica quaelibet Spiritu, inquit, principali confirma me. In quo confirma? Quia ignovisti mihi, quia securus sum non mihi imputari quod donasti, ex hoc factus securus, atque ista gratia confirmatus, non ero ingratus. Quid enim faciam? Doceam iniquos vias tuas. Doceam iniquos ex iniquo; id est, qui fuerim et ego iniquus, jam non iniquus, non iquos docebis? Et impii ad te convertentur. Si peccatum David impietati deputatur, non de se desperent impii, quia pepercit Deus impio; sed si ad eum convertantur, si vias ipsius discant: si autem impietati non deputatur factum David, sed illa proprie impietas dicitur apostare a Deo, unum Deum non colere, aut nunquam coluisse, aut quem colebat dimisisse, ad cumulum valet quod ait, Et impii
Abbreviated transcription (Latin):
cisti. Inmundo spiritui peccata placent ia
displicent. Quãuis e̾nĩ adhuc ueniã depes¬
dinsretam̃ ex ea parte qua tibi displicx ma
qd commisisti do conuingeris. Hoc e
ñ tibi cusplicet quod et illi. Iã duo es¬
tis ad expugnandã febrẽ tuã: tu et
meticus. Quia eigo ñ potest esse con¬
fessia peccati et punitio peccati in hoĩe.
a se ipso: cũ quisq sibi irascitur et sibi
Redde quam habebã: quã peccando a
utiq xp̃i tui. Quis enĩ sine illo sanari
potuit: qui et ante quam de maria nas¬
ceretur in principio erat uerbum et uer¬
bum erat apud dm̃. et deus erat uerbũ:
Etita scĩs patribus dispensatio suscepte
carnis futura credebatur: sic̃ a nobis
Nfacta creditur. T empora uariata sunt ñ
fides. Pedde michi exultationẽ saluta¬
ris tui. et spũ pͥncipali confirma me. A¬
nulli intellexerunt hic tͥnitatẽ in deo. ip¬
sum dm excepta dispensatione: carnis:
spm̃ rectum ipsus hominis. accipi uo¬
luit dicens. spm̃ rectũ innoua in uisceri¬

Expanded text:
fecisti. Immundo spiritui peccata placent, sancto displicent. Quamvis ergo adhuc veniam depreceris, tamen ex alia parte quia tibi displicet malum quod commisisti, Deo conjungeris: hoc enim et tibi displicet, quod et illi. Jam duo estis ad expugnandam febrem tuam, tu et medicus. Quia ergo non potest esse confessio peccati et punitio peccati in homine a seipso; cum quisque sibi irascitur et sibi Redde quam habebam, quam peccando amutique Christi tui. Quis enim sine illo sanari potuit? Quia et antequam de Maria nasceretur, in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum : et ita a sanctis Patribus dispensatio susceptae carnis futura credebatur, sicut a nobis facta creditur. Tempora variata sunt, non fides. Redde mihi exsultationem salutaris tui: et spiritu principali confirma me. Nonnulli intellexerunt hic Trinitatem in Deo ipsum Deum, excepta dispensatione carnis: qspiritum rectum ipsius hominis accipi voluit, dicens, Spiritum rectum innova in visceri
Abbreviated transcription (Latin):
mib ur̃is agere: ut bonam rationẽ reddatis
de his qui uob subditi sunt. Amat ds̃ discipli¬
nam. ꝑuersa autẽ et falsa innocentia ẽ. habe¬
nam laxare peccatis. Ualde in utilit̾. ualde ꝑ¬
nitiose sentit filius patris lenitatẽ: ut postea
dĩ sentiat seueritatẽ: ethoc ñsolus: s cũ disso¬
luto patre suo. Quid enĩ: Supse ñ peccat et
ñ facit quod filius eius. ideo ñ debet abipsa
nequitia filiũ ꝓhibere:  An ut forte udeatur
filio eius. quia et pat̾ taliat faceret nͥsenuiss e
Peccatum quod tibi ñ displicet infilio tuo.
delectat te: s etas deserint. ñ cupiditas. Maxi¬
me fr̃s mei. filios ur̃os sideles at̾tendite. quos
fide geniustis ut baptizarentur. S forte ne¬
gligit malus filius. uel monita patris uel ob¬
iurgationẽ uel seueritatẽ: tu imple ꝑsonam
tuam: deus de illo exiget suam.

Expanded text:
mibus vestris agere, ut bonam rationem reddatis mibus vestris agere, ut bonam rationem reddatis de his qui vobis sunt subditi. Amat Deus disciplinam. Perversa autem et falsa innocentia est, habenas laxare peccatis. Valde inutiliter, valde perniciose sentit filius patris lenitatem, ut postea Dei sentiat severitatem: et hoc non solus, sed cum dissoluto patre suo. Quid enim? Si ipse non peccat, et non facit quod filius ejus, ideo non debet ab ipsa nequitia filium prohibere? An forte ut videatur filio ejus quia et pater talia faceret, nisi senuisset? Peccatum quod tibi non displicet in filio tuo, delectat te; sed aetas deseruit, non cupiditas. Maxime, fratres mei, filios vestros fideles attendite, quos fidedixistis ut baptizarentur. Sed forte negligit malus filius vel monita patris, vel objurgationem, vel severitatem: tu imple personam tuam; Deus de illo exigit suam.
Abbreviated transcription (Latin):
um anima nr̃a absumat᷑. ab illo diuinȩ
gne sapientie. s et corpꝰ nrm mereatur
bi inmortalitatẽ. Sic le uetur holocaus¬
um: ut absorbeatur mors inuictoria. O
lationes et holocausta: tunc imponent
iꝑ altare tuum uitulos. Unde uitulos
uid ibi elegit: Innocentiã noue etatis
ut libera colla. augo legis. Psasmus in
une. xp̃ĩ. et si forte. nͣ ut uolumiꝰ uerun¬
tam̃ ut potuimꝰ. t̾minatꝰ ẽ. restat paucis alloqui
uos fr̃s ꝓpt̾ multa mala int̾q̃ uiuimꝰ. Neq enĩ
uuientes in reb humanis. inigrare possumus
a reb humanis. Cũ tolerantia uiuendũ ẽ nob̾
int̾ malos: quia cum mali essemus. cum toleran¬
tia uixerunt boni int̾ nos. Non obliuiscentes
quid fuerimꝰ. ñ desꝑabimus de his qui nẽ sũt
moꝵ. diuersitate intam amara et tam detesta¬
bili corruptela. regite domos ur̃as. regite filios
ur̃os: regite familias ur̃as. Quomͦ ad nos ꝑti¬
ne. meccłia loqui uob̃: sic ad uos ꝑtinet indo¬

Expanded text:
 ab illo divino igne sapientiae, sed et corpus nostrum, ut mereatur ibi immortalitatem; sic levetur holocaustum, ut absorbeatur mors in victoriam . Oblationes et holocaustomata. Tunc imponent super altare tuum vitulos. Unde vitulos? Quid ibi eliget? Innocentiam novae aetatis, an libera colla a jugo legis? 24. Psalmus in nomine Christi, etsi forte non ut volumus, verumtamen ut potuimus, terminatus est. Restat paucis alloqui vos, fratres, propter multa mala inter quae vivimus. Neque enim viventes in rebus humanis, migrare possumus a rebus humanis. Cum tolerantia vivendum est nobis inter malos: quia cum mali essemus, cum tolerantia vixerunt boni inter nos. Non obliviscentes quid fuerimus, non desperabimus de his qui nunc suntmorum diversitate et tam detestabili corruptela, regite domos vestras, regite filios vestros, regite familias vestras. Quomodo ad nos pertinet in Ecclesia loqui vobis, sic ad vos pertinet in do
Abbreviated transcription (Latin):
erit. que intelligit᷑ nomine carnis et sangin¬
nis: ipsa ẽ enĩ ꝑfecta sanitas corporis. Namͦ
quomꝰ sanum ẽ quod labitur. quod indiget:
quod habet ppetuam quanda egritudinem
famis et sitis: Nec tunc ñ erunt qr esca uen¬
t. et uent escis ds autem ethunc ethas eua¬
cuabit Erit forma corporis ꝑfecta exd̾o.
te corruptione. nulla surrepente defectioẽ
nullis mutata etatib nullo lassata labore
ut cibo fulciatur. et aliqua esca reficiatur
S non erimus sine esca et potu: ipse ds erit
nec deficit. Libera me a sanguinib ds õs
salutis meȩ. Modo enim iam inpsa salute
sumus. audi apłm: spe enim salui facti
sumus: et uide qr de ipsa salute corporis
dicebat. In nobis ipsis inquit ingemiscimꝰ:
ad optionẽ expectantes redep̃tionẽ corporis
nr̃i. Spe enĩ salui facti sumus: spes autem

Expanded text:
intelligitur nomine carnis et sanguinis: ipsa est enim perfecta sanitas corporis. Nam modo quomodo sanum est quod labitur, quod indiget, quod habet perpetuam quamdam aegritudinem famis et sitis? Haec tunc non erunt: quia esca ventri, et venter escis . Deus autem et hunc et has evacuabit, Erit forma corporis perfecta ex Deo,  , nulla subrepente defectione, nullis mutata aetatibus, nullo labore lassata ut cibo fulciatur, et aliqua esca reficiatur. Sed non erimus sine esca et potu: ipse erit cibnec deficit. Libera me de sanguinibus Deus, Deus salutis meae. Modo enim jam in ipsa salute sumus. Audi Apostolum: Spe enim salvi facti sumus. Et vide quia de ipsa salute corporis dicebat: In nobismetipsis, inquit, ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri. Spe enim salvi fa
Abbreviated transcription (Latin):
conscripta ẽ  Non gͦ d̾s contra legem suã. qͥa
nec imꝑator contra leges suas facit.: quando
confessis dat indulgentiã. Moyses minister
legis: xp̃c ꝓmulgator legis. M oyses lapidat.
illi adulterã offerentes facere noluert̃. Uul¬
nera sua ostendente medico cognouert̃: mne¬
dicinã amedico ñ quesiuert̃. Ita st̃ multi
qͦs peccare ñ pudet: agere penitentiã pud&.
Dincredibilis insama. De uulnere ipso ñ eru¬
bescłde ligatura uulneris erubescis.: Honne
nudũ fediꝰ e putiditis. Confuge gͦ ad medieũ¬

Expanded text:
conscripta est? Non ergo Deus contra legem suam, quia conscripta est? Non ergo Deus contra legem suam, quia nec imperator contra leges suas facit, quando confessis dat indulgentiam. Moyses minister Legis, Christus promulgator Legis: Moyses lapidat illi adulteram offerentes facere noluerunt; vulnera sua ostendente medico cognoverunt, medicinam a medico non quaesierunt. Ita sunt multi quos peccare non pudet, agere poenitentiam pudet. O incredibilis insania! De vulnere ipso non erubescis, de ligatura vulneris erubescis? Nonne nudum foedius et putidius
Abbreviated transcription (Latin):
famã: si aut̃ iuber& dimitti. incurrer&. blas.¬
phemiã tãquã rep̃hensor legis calũpmiand̃:
Qͥd gͦ respondit: Non ait occidite. ñ ait dimitti¬
te: sed ait quis scit se sine peccato ẽe: price inil¬
lam lapidẽ iaciat. Iusta lex quȩ nuib&: ad ult̾am
occidi: sed hec lex iusta ministros habeat inuocen¬
tes. Aattenditis quã adducitis: attendite & qͥ estis.
Illi hoc audito: unꝰ pꝰ alterũ discessert̃ Reman¬
sit adult̾a & dũs. remansit. Uuluerata et me¬
dicꝰ. Remansit magna miseria. & magna mise¬
ricordia. adducentes erubuert̃ nec ueniã peti¬
ert̃. Adducta confusa ẽ & sanata. Ait illi dñs.
Mulier nemo te condempnauit. Et illa. he¬
mo dñe. Et ille. Nec ego te condempnabo.
Uade. deinceps iã noli peccare. Nũqͥd xp̃c fecit
contra legem suã: Neq enĩ pat̾ eiꝰ sine filio de¬
derat lege. Si celũ & terra & omia que ieis
st̃ ꝑ ipsum facta st̃. lex sine uerbo di quomͦ

Expanded text:
famam; si autem juberet dimitti, incurrerfamam; si autem juberet dimitti, incurreret, tanquam reprehensor legis, calumniam. Quid ergo respondit? Non ait, Occidite; non ait, Dimittite: sed ait, Qui se scit sine peccato esse, primus in illam lapidem jaciat. Justa lex, quae jubet adulteram occidi: sed haec lex justa ministros habeat innocentes. Attenditis quam adducitis, attendite et qui estis. Illi hoc audito, unus post alterum discesserunt. Remansit adultera et Dominus, remansit vulnerata et medicus, remansit magna miseria et magna misericordia. Adducentes erubuerunt, nec veniam petiverunt; adducta confusa est, et sanata. Ait illi Dominus: Mulier, nemo te condemnavit? Et illa: Nemo, Domine. Et ille: Nec ego te condemnabo; vade, deinceps jam noli peccare . Numquid Christus fecit contra legem suam? Neque enim Pater ejus sine Filio dederat legem. Si coelum et terra et omnia quae in eis sunt per ipsum facta sunt, lex sine Verbo Dei quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
uiti. Nichil de grege suo abstulit: ouiculã
uicins pauꝑis concupiuit. ipsã suo hospiti
nũ diuitẽ dixit. Nouẽ reddendã in quadru¬
plũ: Sed uerissime atq uistissime. Sed peccatũ
eiꝰ ñ dũ erat corã eo: Post dorsũ erat qͦd fecerat
Suã iniquitatẽ ñ dũ agnoscebat: & idõ alien&
ñ ignoscebat. Sed propħa ad hoc missus abstu-¬
lit & dorsu Peccatũ ante oculos posuit: ut ur¬
deret illã sentenciã tã seuerã inse e̾ẽ ꝓlatam.
Ad secandũ & sanandũ uulnꝰ cordis eiꝰ. ferramen¬
tum fecit de lingua eiꝰ. Noc fecit dñs udeis.
quando ad eũ adulterã mulierẽ adduxerĩ ꝓpo¬
nentes laqueũ tẽptationis. & in id qͦd ꝓposne-¬
rant incidentes. In adulterio inquiunt hec
mulier dep̃hensa ẽ: Moyses huiꝰ modi lapi-¬
dari iussit: Tu de illa qͥd censes. Tãquã bici¬
piti muscipula temptantes capere sapientiã
di: ut si iuber& occidi. ꝑder& mansuetudiniꝰ

Expanded text:
viti; nihil de grege suo abstulit, oviculam viti; nihil de grege suo abstulit, oviculam vicini pauperis concupivit, ipsam suo hospiti num divitem dixit, et ovem reddendam in quadruplum . Severissime atque justissime. Sed peccatum ejus nondum erat coram eo, post dorsum erat quod fecerat: suam iniquitatem nondum agnoscebat, et ideo alienae non ignoscebat. Sed Propheta ad hoc missus, abstulit a dorso peccatum, et ante oculos posuit, ut videret illam sententiam tam severam in se esse prolatam. Ad secandum et sanandum vulnus cordis ejus, ferramentum fecit de lingua ejus. Hoc fecit Dominus Judaeis, quando ad eum adulteram mulierem adduxerunt, proponentes laqueum tentationis, et in id quod proposuerant incidentes. In adulterio, inquiunt, haec mulier deprehensa est: Moyses hujusmodi lapidari jussit; tu de illa quid censes? tanquam bicipiti muscipula tentantes capere Sapientiam Dei, ut si juberet occidi, perderet mansuetudinis
Abbreviated transcription (Latin):
plora miscdiam eiꝰ: sed attende iusticiã. Mi¬
scdie est ut ignoseat peccatis. ĩusticie ut
puniat peccatũ. Qd gͦ queris miscd̃iam
Peceatũ inpunitũ remanebitꝰ Responde¬
rit dauid: responder uit lapsi respo dertut
cũ dauid. ut miscđiam mereant᷑ cũ dauid: &
dicant. Dñe. ñ erit inpunitũ peccatũ incum.
nitũ erit sed idõ nolo ut tu me punias. qͥa ego
peccatũ meũ punio. Uideo peccata ut ignoscas.
sco. & delictũ meũ corã me ẽ semꝑ. Non posui
pꝰ dorsũ qͦd feci: ñ intueor alios oblitꝰ mei. ñ
affecto stipulã eicere de oculo fr̃is mei. cũ sit
trabes inoculo meo: Peccatũ meũ ante me est.
ñ ẽ post me. Fuit eiũ pꝰ me quando ad meꝰ ẽ
nẽ mͥ ꝓposuit. ait enĩ nathan propħa ad da.
Fuat quidã diues habens plurimas oues. Pauꝑ
aut uicinꝰ eiꝰ habebat oiuculã quã in suo si
nii. & de suo cibo nutriebat Ueinit hospes di¬

Expanded text:
plora misericordiam, sed attende justitiam: miplora misericordiam, sed attende justitiam: misericordia est ut ignoscat peccanti, justitia est ut puniat peccatum. Quid ergo? Quaeris misericordiam, peccatum impunitum remanebit? Responderit David, responderint lapsi, responderint cum David, ut misericordiam mereantur sicut David, et dicant, Non Domine, non erit impunitum peccatum meumnitum erit, sed ideo nolo ut tu me punias, quia ego peccatum meum punio; ideo peto ut ignoscas, sco, et delictum meum coram me est semper. Non posui post dorsum meum quod feci, non intueor alios oblitus mei, non affecto stipulam ejicere de oculo fratris mei, cum sit trabes in oculo meo : peccatum meum ante me est, non post me. Fuit enim post me quando ad me missnem mihi proposuit. Ait enim Nathan propheta ad David: Erat dives quidam habens plurimas oves; pauper autem vicinus ejus habebat unam oviculam, quam in sinu suo et de suo cibo nutriebat: venit hospes di