comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ cecitas militauit. Cecitas enĩ expa
isrł facta ẽ. ut plenitudo gentiũ intras
& sic om̃is isrł saliuis fieret Cecitas exp¬
isrł facta occidit: occisus resurrexisti
guine tuo peccata gentiũ diliuusti: ad deat¬
rã patris sedens. undiq patientes & adt un¬
fugientes collegisti. Facta ẽ gͦ cecitas eapin
isrł. facta ẽ. ut plenitudo gentiũ intrar
& sic om̃is isrł saluis fieret : & om̃s inimo¬

Expanded text:
aliorum caecitas militavit: «Caecitas» enim «ex parte aliorum caecitas militavit: «Caecitas» enim «ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieretIsrael facta» occidit te; occisus resurrexisti, sanguine tuo peccata Gentium diluisti, ad dexteram Patris sedens undique patientes et ad te confugientes collegisti. «Facta est» ergo «caecitas ex parte Israel, facta est ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret,»
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ: hereticoꝵ: dñare inmedio inimicorum
tuoꝵ. Hunc u̾sũ ñbene intelligimꝰ. si ñ fieri
iã uidemꝰ. Sede gͦ adextris dĩꝰ occultare ut
credaris: donec impleant᷑ tẽpora gentiũ: Sic
enĩ scriptũ ẽ. Iuẽ oportebat cęlũ recipere:
donec impleant᷑ tẽpora gentiũ Ut enĩ resur¬
geres. mortuus es: ut ascenderes resurrexistiꝰ ut
sederes ad dexterã patris ascendisti: gͦ ut addex¬
terã patris sederes. mortuus es Demorte enĩ
resurrectio: deresurrectione ascensio: deascensi.¬
litatis: Te itaq sedente ad dexterã patris. im¬
plent᷑ tp̃ra gentiũ : ponunt᷑ inimici om̃s sca¬
bellũ pedũ tuoꝵ. Et adhoc ut ꝑueniat᷑: priꝰ
uirgã uirtutis suȩ emittet dñs exsyon Ut
aut̃ morereris. & ꝑmortẽ tuã deleretur cyro¬
graphũ peccatoꝵꝰ & p̃dicaret᷑ penitentia & re¬
missio delictoꝵ ꝑ om̃s gentes. incipientib ab
iherłm: cecitas uideoꝵ fect. Auis ulluminandis:

Expanded text:
edio inimicorum tuorum.» Hunc versum non recte intelligimus, si non fieri jam videmus. Sede ergo a dextris Dei, occultare ut credaris, donec impleantur tempora gentium. Sic enim scriptum est: «Quem oportebat coelum recipere, donec impleantur tempora gentium» . Ut enim resurgeres, mortuus es; ut ascenderes, resurrexisti; ut sederes ad dexteram Patris, ascendisti: ergo ut ad dexteram Patris sederes, mortuus es. De morte enim resurrectio, de resurrectione ascensio, de ascensihumilitatis. Te itaque sedente ad dexteram Patris, implentur tempora gentium, ponuntur inimici omnes scabellum pedum tuorum, et ad hoc ut perveniatur, prius «virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion.» Ut autem morereris, et per mortem tuam deleretur chirographum peccatorum , et praedicaretur poenitentia et remissio delictorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem, caecitas Judaeorum fecit. Aliis illuminandis,
Abbreviated transcription (Latin):
Niurat. qr ñ potest eẽ ꝑiurꝰ: Homo enĩ cui ꝑ
consuetudinẽ iurandi potest lingua inꝑiuri¬
um ꝓlabi: bene ꝓhibetur uirare Tanto enĩ
longiꝰ erit aꝑiurio: qͥnto erit longe auirando
Qui enĩ iurat homo. & uerũ. falsũ iurare potest:
ram̃tũ. ꝓmissionis ẽ firmam̃tũ : lurat omino
Qͥd enĩ tu facis cũ uras: testaris dm̃. Hoc ẽ iu¬
rare : dm̃ testari Et idõ molestũ: ne ad aliquã
falsitatẽ. testẽ adhibeas dm̃ Si gͦ tu iurando
U iuo ego dicit dñs: iuratio dĩ ẽ Sic iurauit
Ide semine abrahȩ Uiuo ego dicit dñs. qm̃
audisti uocẽ meã & ñ peꝑcisti filio tuo unico
ꝓpt̃ me: nͥ benedicens benedicã te. & implen¬
do implebo sem̃ tuũ sic̃ stellas cęli: & sicut
arenã quȩ ẽ ad labiũ maris Et benedicentur
in semine tuo om̃s gentes id ẽ abrahȩ: qd̾ sem̃¬

Expanded text:
jurat, quia non potest esse perjurus? Homo enim qui per consuetudinem jurandi potest lingua in perjurium prolabi, bene prohibetur jurare: tanto enim longius erit a perjurio, quanto erit longe a jurando. Qui enim jurat homo, falsum et verum jurare potest: ramentum promissionis est firmamentum? Juret omnino. Quid ergo tu facis, cum juras? Testaris Deum: hoc est jurare, Deum testari; et ideo molestum, ne ad aliquam falsitatem testem adhibeas Deum. Si ergo tu jurando i est. Sic juravit de semine Abrahae: «Vivo ego, dicit Dominus; quoniam audisti vocem meam, et non pepercisti filio tuo unico propter me, nisi benedicens benedicam te, et implendo implebo semen tuum sicut stellas coeli, et sicut arenam quae est ad labium maris, et benedicentur in semine tuo omnes gentes» . Et sem
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ illud dispensatoriũ & transitoriũ. quo nos
ꝑmedietatẽ carnis suȩ uocauit inet̾nitatẽ: reg¬
nũ eiꝰ incipit axp̃ianis: sed regni eiꝰ ñ erit finis
Ponunt᷑ gͦ scabellũ pedũ eiꝰ inimici eiꝰ. seden¬
tis ad dexterã patris: ponunt᷑ ut dictum est
Id agit᷑: id usq infinẽ om̃ino ꝑagit᷑. Nemo di¬
cat. ñ posse impleri qd̾ ceptũ ẽ. Quid finẽ cepti
turũ eẽ qd̾ cepit Unde aut̃ cepit : Uirgã uir¬
tutis tuȩ emittet dñs exsyon. Quȩ syon: ipsa
ẽ iherłm. Audi ipsũ dñm. Oportebat xp̃m pati.
& tesurgere amortius: tercia die. Hinc sedet ad
dexterã dĩ patris: resurgendo ubi fuit. Deinde¬
illo sedente ad dexterã patris qͥd agit᷑ ut
ponant᷑ inimici eiꝰ scabellũ pedũ eiꝰ : Qd agit̾.
Audi illũ dĩcentẽ & exponentẽ. Et p̃dicabitur

Expanded text:
orium et transitorium, quo nos per medietatem carnis suae vocavit in aeternitatem, regnum ejus incipit a Christianis; sed regni ejus non erit finis. Ponuntur ergo scabellum pedum ejus inimici ejus, sedentis ad dexteram Patris, ponuntur, ut dictum est; id agitur, id usque in finem omnino peragitur. Nemo dicat non posse impleri quod coeptum est. Quid finem coepti turum esse quod coepit. Unde autem coepit? «Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion.» Quae Sion, ipsa est Jerusalem. Audi ipsum Dominum: «Oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertio die.» Hinc sedet ad dexteram Dei Patris, resurgendo ubi fuit. Deindeillo sedente ad dexteram Patris, quid agitur? ut ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus, quid agitur? Audi illum doce
Abbreviated transcription (Latin):
uututis tuȩ emittet dñs exsyon Uirgã uir¬
tutis tuȩ. hoc ẽ regnũ potentiȩ tuȩ qr reges
enĩ pꝰea cũ acceperit honorẽ suũ: scient suã
dãpnationẽ impii : in medio inimicoꝵ suoꝵ
regnantib iustis: & ȩt̾nis pęnis ardentib impuᷤ:
Qd mirũ si tẽ: Modo inmedio inimicoꝵ tuoꝵ.
Nc̃ in isto tͥnsitu. scłoꝵ: in ista ꝓpagatione & suc¬
cessione mortalitatis humane: nc̃ dũ torrens
tẽpoꝵ p̃t̃ labit᷑. ad hoc directa ẽ uirga uirꝰtu.¬
tis tuȩ exsyon: ut dñeris in medio inimicoꝵ¬

Expanded text:
tis tuae emittet Dominus ex Sion. Virgam virtutis tuae,» hoc est regnum potentiae tuae; quia, «Reges enim postea cum acceperint honorem suum sancti, et suam damnationem impii, in medio inimicorum suorum regnantibus justis, et aeternis poenis ardentibus impiis? quid mirum si tunc? Modo in medio inimicorum tuorum, nunc in isto transitu saeculorum, in ista propagatione et successione mortalitatis humanae, nunc dum torrens temporum praeterlabitur, ad hoc directa est virga virtutis tuae ex Sion, ut domineris in medio inimico
Abbreviated transcription (Latin):
i pentebit eũ: tu es sacerdos in ȩt̃nũ. scd̾m ordi¬
ne melchisedech Adhoc enĩ natꝰ exutero ante
liferũ. ut esses sacerdos inȩt̃nũ: scđ̃m ordinẽ
meddlisedech Si natũ exutero deuirgine intel¬
lgimꝰ ante luciferũ noctu. sic̃ eugłia contestani᷑.
ꝓuldubio inde exutero ante luciferũ. ut eẽt
siemdos inȩt̃nũ scđm ordinẽ melchi sedech

Expanded text:
t eum, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec.» Ad hoc enim natus ex utero ante luciferum, ut esses sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec. Si natum ex utero, de virgine intelligimus; ante luciferum, noctu, sicut Evangelia contestantur; procul dubio inde ex utero ante luciferum, ut esset sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec.
Abbreviated transcription (Latin):
iseñ exfide uiuit Et tc̃ exfide uiuit.
n uideat qd̾ credit Quia gͦ ad iusticiã ꝑtin&e
ꝑside uiuere: & exfide nemo uiuit nisi ñ
undo qd̾ credidit: ut ipsã iusticiã faceret
ilominib id ẽ ut crederent qd̾ ñ uiderent:⁊

Expanded text:
ex fide vivit;» et tunc ex fide vivit, si non videat quod credit. Quia ergo ad justitiam pertinet ex fide vivere, et ex fide nemo vivit, nisi non videndo quod credit; ut ipsam justitiam faceret in hominibus, id est, ut crederent quod non vi
Abbreviated transcription (Latin):
q dix inqͥt dñs dño meo. sede adextris meis:
E tise loqͥt᷑: ipsiꝰ qͣsi sermo contextꝰ ẽ: Si gͦ ipse
lastͣ: forte ipse potuit dicere. exutero ante
lucftrũ genuit te Exutero uirginali: ex
utero ante luciferũ genui te: Si enĩ illa uir
inqͥt ile qͥ eũ dñm suũ dixerat: exutero ante
licferũ genui te: Et hoc ipsũ ante luciferum
signat dictũ : & ꝓpͥe dictũ: & sic impletum
Nutu enĩ natꝰ ẽ dñs de utero uirginis mariȩ:
indieant testimonia pastoꝵ: qͥ uigilias exerce¬
lunt suꝑ gregẽ suũ Ex utero ante luciferũ ge¬
nute: Otu dñe ds̃ m̃s. sedens ad dexterã dñi

Expanded text:
 Domino meo, Sede a dextris meis.» Et ipse loquitur, ipsius quasi sermo contextus est. Si ergo ipse loquitur, forte ipse potuit dicere, «Ex utero ante luciferum genui te:» ex utero virginali, «ex utero ante luciferum genui te.» Si enim illa virinquit ille, qui eum Dominum suum dixerat, «Ex utero ante luciferum genui te.» Et hoc ipsum «ante luciferum» signate dictum, et proprie dictum, et sic impletum. Noctu enim natus est Dominus de utero virginis Mariae: indicant testimonia pastorum, qui vigilias exercebant super gregem suum . «Ex utero ante luciferum genui te.» O tu, Domine meus, sedens ad dexteram Domi
Abbreviated transcription (Latin):
q uenitẽ: peccatũ ñ habent Co eni ipso
duenit & ñ credider̃ in eũ: incider̃ inpecca.¬
u. ꝗd si ñ inciderent. om̃a cetera peccata di¬
ut̃ posent. ꝑ indulgentiã grẽ: inpetratam
side Ergo depeccato : qr ñ credidert̃ in me:
nisfticia qi ad patrẽ uado & iã ñ uidebi tis

Expanded text:
 venissem, peccatum non haberent.» Eo enim ipso quo venit et non crediderunt in eum, inciderunt in peccatum: quod si non inciderent, omnia caetera peccata dimitti possent per indulgentiam gratiae impetratam per fidem. Ergo «de peccato, quia non crediderunt in me: de justitia, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ deqͦ alibi dicit: si ñ uenirẽ pecat
ñ haberent. Qͥd ẽ hoc. si ñ uenirẽ peccatũ
haberent: Ergo adiustos uenisti: & eos pias¬
tores fecisti : S exceptis aliis peccatis quas
possint dimitti ꝑfidẽ. hoc unũ peccatũ al¬
nauit: qd̾ si ñ admiteret᷑. om̃a relaxarms

Expanded text:
peccatum, de quo alibi dicit: «Si non venissem, peccatum non haberent» . Quid est hoc, «Si non venissem, peccatum non haberent?» Ergo ad justos venisti, et eos peccatores fecisti? Sed exceptis aliis peccatis, quae possent remitti per fidem, hoc unum peccatum nominavit, quod si non admitteretur, omnia relaxa
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ credere qd̾ ñ uides: & ipso merito fidĩ al
depeccato: dei̾ticia: & de iudicio. De qͦpato
de qͥ iusticia: de qͦ iudicio: Ipse seqͥt᷑ & expot
cũ iecturas hominũ ñ admittit De pecads
cata iudeoꝵ: & tam̃ quasi hoc unũ sit itod¬

Expanded text:
fidei, credere quod non vides, et ipso merito fidei ad de peccato, et de justitia, et de judicio.» De quo peccato? de qua justitia? de quo judicio? Ipse sequitur et exponit; conjecturas hominum non admittit: «De peccatpeccata Judaeorum! Et tamen quasi hoc unum sit, it
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃tatũ nob̾cũ ds̃. Accipiet uirgo intiterũ:
uirgo exsemine. dauid: pariet filiũ. ut sis filiꝰ
dauid Erant enĩ iosepħ & maria: dedomo &
patria dauid Peperit gͦ illa iurgo: ut eẽt filiꝰ
dauid: S illa quẽ peperit. uocabt̃ nomen eiꝰ
eminanuhel: nob̾cũ ds̃ Ecce habes & dñm
dauid. Aliqͥd nob fortassis ex hac re. qͦmͦ xp̃c
intimauit. Audiamꝰ gͦ. & ꝑtrictemꝰ eũ. Pul¬
semꝰ pietatt: extorqueimꝰ ciritate. Diuid gͦ
ipse dicit. Neq enĩ dño. contra uł dicere licet
Dauid inquit inspu: dicit eũ dñm Ipse gͦ dauid.
dexp̃o qđ̃ dicit: Nã ipsi dauid psalmꝰ : & iste ẽ¬

Expanded text:
interpretatum, Nobiscum Deus» . Accipiet virgo in utero, interpretatum, Nobiscum Deus» . Accipiet virgo in utero, virgo ex semine David pariet filium, ut sit filius David: erant enim Joseph et Maria de domo et patria David . Peperit ergo virgo illa, ut esset filius David. Sed ille quem peperit, «vocabunt nomen ejus Emmanuel, Nobiscum Deus:» ecce habes et Dominum David. 7. Aliquid nobis fortassis ex hac re, quomodo Chintimabit. Audiamus ergo, et pertractemus eum; pulsemus pietate, extorqueamus charitate. David ergo ipse dicit: neque enim Domino contradicere licet: «David,» inquit, «in spiritu dicit eum Dominum.» Ipse ergo David de Christo quid dicit? Nam, «Ipsi David Psalmus:» et iste e
Abbreviated transcription (Latin):
eũ dñm : dix̃ dñs dño meo sede ad dexteran
meã. donec ponã inimicos tuos sub pedib tuis:
Quomͦ nos diceremꝰ: nͥ a te disceremꝰ: Nune
aut̃ qr didicimꝰ. dicimꝰ in principio eras
uerbũ: & uerbũ eras apud dm̃: & ds tras uer¬
bũ. Om̃a ꝑte facta sunt. Ecce dñs dauid
S ed nos ꝓpt̾ infirmitatẽ nrãm. qr caro desꝑata
iacebansꝰ: uerbũ caro factꝰ es: ut habitaros
in nob̾. Ecce filiꝰ dauid. Certe tu cũ informa
di esses: ñ rapinã arbitratꝰ es eẽ ęqualis dõ:
ido dñs dauid. S temet ipsũ exinanisti formã
seriu accipiens: inde filiꝰ dauid Deniq & in
ipsa int̾rogatione tua: dicens. qͦmͦ filiꝰ eiꝰ ẽ. ñ
te filiũ eiꝰ negasti: sed modũ in qͦ id fieret in¬
bant & ñ intelligebant: sed in ista int̾rogatione
recolerent modũ⁊ ñne responderent. qͦmͦ int¬
rogas:. Ecce uirgo accipiet inutero & pariet
filiũ ⁊ & uocabunt nom̃ eiꝰ emmanuhel: qd̾ est

Expanded text:
no meo, Sede ad dexteram meam, donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis.» Quomodo nos diceremus, nisi a te disceremus? Nunc ergo quia didicimus, dicimus: In principio eras Verbum, et Verbum eras apud Deum, et Deus eras Verbum; omnia per te facta sunt: ecce Dominus David. Sed propter infirmitatem nostram, quia caro desperata jacebamus, Verbum caro factum es, ut e tu in forma Dei cum esses, non rapinam arbitratus es esse aequalis Deo; ideo Dominus David: sed temetipsum exinanisti formam servi accipiens ; inde filius David. Denique et in ipsa interrogatione tua dicens, «Quomodo filius ejus est?» non te filium ejus negasti, sed modum quo id fieret inbant, et non intelligebant, si in ista interrogatione recolerent modum, nonne responderent: Quomodo interrogas? «Ecce virgo accipiet in utero, et pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
ut eẽt & dñs dauid Ita miraris hoc: qͣsi & in reb
humanis ista ñ fiant Si enĩ contingat filium
cuiꝰquã regẽ fieri patre pͥuato: ñne erit dñs
patris:Ad mirabiliꝰ ẽ qd̾ potest contingere: ut
ñ solũ rex factꝰ pͥuati filiꝰ. sit dñs patris sui: sed
& ep̃s factꝰ laici filiꝰ. sit pat̃ patris sui Ergo & eo ip¬
so qd̾ carnẽ accepit xp̃c: qd̾ in carne mortuus est.
qd̾ in eadẽ carne resurrexit: qd̾ in eadẽ ipsa carne¬
sic honorata: sic clarificata: sic incelestẽ habitum
cõmutata: & filiꝰ ẽ dauid: & dñs ẽ dauid Scdm
hanc enĩ dispensationẽ tnsitꝰ xp̃i: etiã illud ab apło

Expanded text:
ut esset et Dominus David. Ita admiraris hoc, quasi et in rebus humanis ista non fiant. Si enim contingat filium cujusquam regem fieri patre privato, nonne erit dominus patris? Admirabilius est quod potest contingere, ut non solum rex factus privati filius, dominus sit patris sui; sed episcopus factus laici filius, sit pater patris sui. Ergo et eo ipso quod carnem accepit Christus, quod in carne mortuus est, quod in eadem carne resurrexit, quod in eadem sic honorata, sic clarificata, sic in coelestem habitum commutata, et filius est David, et Dominus est David. Secundum hanc enim dispensationem transitus Christi, etiam illud a
Abbreviated transcription (Latin):
unt: ut tacerent. Et illi nichilhominꝰ lucis
dsdino. turbarũ contradictionẽ uincentes.
nlamando ꝑseuerauer: transeuntẽ tenuer̃:
sitangente illuminari meruer̃. Dicebant gͦ
eilunti. Miserere nr̃i fili dauid Stetit ille
dusti abeis clamore contradicentiũ: qͥd in¬

Expanded text:
ominus, lucis desiderio, turbarum contradictionem vincentes, in clamando perseveraverunt; transeuntem tenuerunt; et a tangente illuminari meruerunt. Dicebant enim transeunti: «Miserere nostri, fili David.» Stetit ille, et victo ab eis clamore contradicentium: «Qui
Abbreviated transcription (Latin):
dñs imꝑtiri dignat᷑ deipso tẽpore. si tamen
dicendũ ẽ tẽpore: qͦdã eiũ tẽpore. uenturi
sumꝰ ad ñ tẽpꝰ: inde mͥ uidet᷑ dictũ. qd̾ sine.
p̃iudicio dicã: siqͥs intelligere aliqͥd meliꝰ. ex¬
peditius. ꝓbabiliꝰ possit: inde mͥ uidetur
dictũ. tecũ principiũ indie uirtutis tuȩ
MDeniq hoc. quantũ puto: uersu consequen¬
ti satis explanat. Quia enĩ & hic dicta est
uirtꝰ eiꝰ. qua subicit gentes iugo suo: qua
strauit ppłos ñ ferro s ligno: & si incarne.
& si inhumilitate. & si adhuc qͣntũ seruilis

Expanded text:
Dominus impertiri dignatur, de ipso tempore: si tamen dicendum est, tempore; quodam enim tempore venturi sumus ad non tempus: inde mihi videtur dictum; quod sine praejudicio dicam, si quis intelligere aliquid melius, expeditius, probabilius possit: inde mihi videtur dictum, «Tecum principium in die virtutis tuae.» Denique hoc, quantum puto, versu consequente satis explanat. Quia enim et hic dicta est virtus ejus, qua subjecit gentes jugo suo, qua stravit populos, non ferro, sed ligno, etsi in carne, etsi in humilitate, etsi adhuc quantum servilis
Abbreviated transcription (Latin):
Dicerent miseri iudei: tu dic nob Maluerunt
inflata taciturnitate dirũpi: quã humili
confessione doceri. Dicat gͦ nobis. magister nr̃:
& uideamꝰ qͥd int̾roganti respondeamꝰ. Iuid
Recolamꝰ eugłi qd̃ credidimꝰ: liber generationis
iħu xp̃i. filii dauid Ñ qr int̾rogamͣ excidat
resurrexisse amortuis: exsemine dauid.
E rgo introgem᷑: & respondeamꝰ. Iuid uobis
uidet᷑ dexp̃o. cuiꝰ filiꝰ ẽ: Dicant concordan

Expanded text:
Dicerent miseri Judaei: Tu, dic nobis. Maluerunt inflata taciturnitate disrumpi, quam humili confessione edoceri. Dicat ergo nobis Magister noster, et videamus quid interroganti respondeamus: «Quid Recolamus Evangelium quod credimus: «Liber generationis Jesu Christi, filii David.» Non quia interrogamur excidat resurrexisse a mortuis, ex semine David.» Ergo interrogemur et respondeamus: «Quid vobis vid
Abbreviated transcription (Latin):
senserant transeuntẽ: Aliqͥd gͦ transitorium
dis sit. Est aut̃ aliud qd stat. Aliud ẽ in¬
qũ transitoriũ dnĩ: aliud stabile dñi. Tran¬
strũ dñi. uirginis partꝰ: uerbi incarnatio:
raiti gradatio miraculoꝵ exhibitio: passi¬
onũ psecutio: mortis resurrectio: ascensio in
qũ. hoc totũ transitoriũ fuit. Nũ eñi ad
lui ap̃e nascit᷑: aut ad huc morit᷑: aut adhuc
surget: aut adhuc ascendet incelũ: Nne
udetis ista facta ꝑtẽporaꝰ cucurrisse. ꝑtẽpo¬
h exbibuisse uiatorib qͥddã transitorium
ntinua remanerent: s ad patriã ꝑuenirẽt&

Expanded text:
senserant transeuntem . Aliquid ergo transitorium Dominus fecit: est autem aliud quod stat. Aliud est, inquam, transitorium Domini, aliud stabile Domini. Transitorium Domini, Virginis partus, Verbi incarnatio, aetatum gradatio, miraculorum exhibitio, passionum perpessio, mors, resurrectio, ascensio in coelum: hoc totum transitorium fuit. Non enim adhuc Christus nascitur, aut adhuc moritur, aut adhuc resurgit, aut adhuc ascendit in coelum. Nonne videtis ista facta, per tempora cucurrisse, per tempora exhibuisse viatoribus quiddam transitorium, ne in via remanerent, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
serui: & absentẽ nẽ credt̃ serui Hoc craho
deforma dĩ serui. qd̾ possumꝰ capere du al¬
huc sumꝰ serui Hoc ẽ enĩ illud lac panuise
qd̾ tẽperauit panẽ traiciens ꝑcarnẽ: Nan
panis ille angłoꝵ: in pͥncipio erat uerbum
Ut tam̃ panẽ angłoꝵ manducaret homo: il¬
ator angłoꝵ factus ẽ homo. Ita nob̾ uerti
in carne factũ ẽ receptibile: qd̾ reciꝑe ñ ul¬
faetꝰ ẽ ad mortales: ut ꝑ acta sua morte fil¬
ret in mortales: & aliqͥd daret inspiciendur
aliqͥd credendũ: aliꝗͥd pꝰ uidendũ Inspicied
dedit formã serui p̃sentib: ñ solũ ocłis uidd¬

Expanded text:
nc credunt servi. Hoc credimus de forma servi, quod possumus capere, dum adhuc sumus servi. Hoc est enim illud lac parvulorum, quod temperavit, panem trajiciens per carnem. Nam panis ille Angelorum, in principio erat Verbum: ut tamen panem Angelorum manducaret homo , Creator Angelorum factus est homo. Ita nobis Verbum incarnatum factum est receptibile: quod recipere non valfactus est immortalis; ut peracta sua morte faceret immortales, et aliquid daret inspiciendum, aliquid credendum, aliquid post videndum. Inspiciendam dedit formam servi praesentibus, non solum oculis
Abbreviated transcription (Latin):
atur. dabo tͥ gentes hereditatẽ tuã: & possessio¬
nẽ tuã t̃minos t̾rȩ: Nã nescio qͥs in anis locutꝰ
ẽ: s dñs dix̃ adme Sic & in hoc psalmo possu¬
mꝰ dicere. dixit . qͥcũq ⁊ ñ illi qͥ fremunt & me¬
ꝑstrepant: nũqͥd ñ implebit᷑. perit memoria
eoꝵ cũ strepitu: Loquit᷑ certe & aliꝰ psalmus.
sed ñ aliꝰ sp̃s. perit memoria eoꝵ cũ strepitu:
& dñs inȩt̃nũ ꝑmanet Ille gͦ qͥ memoria eoꝵ
pereunte cũ strepitu. in et̾nũ ꝑmanet: ipse
dixit dño meo sede adextris meis Sedet enĩ
addexterã patris: donec ponat om̃s inimicos

Expanded text:
possessionem tuam terminos terrae;» non nescio quis inaniloquus, sed «Dominus dixit ad me» . Sic et in hoc psalmo possumus dicere: «Dixit,» non quicumque, non illi qui fremunt et meperstrepant; numquid non implebitur? «Periit memoria eorum cum strepitu.» Loquitur certe et alius psalmus, sed non alius spiritus: «Periit memoria eorum cum strepitu, et Dominus in aeternum manet» . Ille ergo qui memoria eorum pereunte cum strepitu, in aeternum manet, ipse «dixit Domino meo, Sede a dextris meis.» Sedet enim a dextris Patris, donec ponat omnes inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
in nob lus dĩe &cum ipsoꝵ considtionen uisetturr
dt̃. omĩa laudant cdm̃. Cepit gͦ iste ctecelo. laudant
onĩa: & dic̃. laudate. Iuare cũ laudento alcdi laui¬
date : Quia delectatꝰ ẽ in eo quod laudabant: &
placuit. ei quasi ad iungere hortationẽ suã : qͦm̾ si
uenias ad homines bonũ aliqͥd oꝑantes eũ gaudio
siue niuinea siue inmesse. siue in aliq agricultura
placet tͥ quod faciunt & dicis. facite: agite: noa
ut tunc incipiant facere qudo dicis: ẜ ꝗͥa placet
ł qđ facientes inuenero: ad uingis gratula¬
tionẽ euortationẽ ruã. Dicendo enim
E & exhortando faientes: uoto qͦsi
facis cũ illis In hac gͦ exhortatione: plenuꝰ¬

Expanded text:
in nobis laus Dei; et cum ipsorum consideratione laudatur Deus, omnia laudant Deum. Coepit ergo iste de coelo: laudant omnia, et dicit, «Laudate.» Quare, cum laudent, dicit, «Laudate?» Quia delectatus est in eo quod laudant, et placuit ei quasi adjungere hortationem suam. Quomodo si venias ad homines bonum aliquod operantes cum gaudio, sive in vinea, sive in messe, sive in aliqua agricultura; placet tibi quod faciunt, et dicis, Facite, agite: non ut tunc incipiant facere, quando dicis; sed quia placet tibi quod facientes inveneris, adjungis gratulationem et exhortationem tuam. Dicendo enim, Facite, et exhortando facientes, voto quasi facis cum illis. In hac ergo exhortatione plenu
Abbreviated transcription (Latin):
seoizario p̃sentis uitȩ nr̃e
in laude dĩ eẽ debet: qr exul¬
tatio sempiternę futurȩ uite
nr̃ȩ. laus dĩ erit : & nemo po¬
test idoneus fieri futurȩ uitę
qui non ad illã mͦ exertuerit. mͦ gͦ laudamꝰ
habet: oratio. gemitũ Promissũ ẽ enĩ nob̾
ꝓmisit. inspe gaudemꝰ : qͥa tam̃ ñdũ habe¬
mꝰ. in desidio gemimꝰ. Bonũ ẽ nob̾ ꝑseuera¬
re indesidio. donec ueniat qđ ꝓmissum ẽ.
& transeat gemitꝰ. succedat sola laudatio:
ropt̃ hec duo tẽpora. unũ qđ nc̃ ẽ. intribu¬
lationib & temptationib huiꝰ uitȩ. alterũ
qđ tc̃ erit in securitate & exultatione ꝑpe¬
tua: instituta ẽ nob̾ &iã celebratio duoꝵ
tẽpoꝵ : ante pascha. & pꝰ pascha Illud qd̾
ẽ ante pascha. significat tribulationẽ inqua
cat beatitudem in qua pꝰea erimꝰ Ante pas¬
cha gͦ qđ celebramꝰ. hoc & agimꝰ: pꝰ pascha
aut̃ quod celebramꝰ. significamꝰ quod nondũ

Expanded text:
editatio praesentis vitae nostrae in laude Dei esse debet: quia exsultatio sempiterna futurae nostrae vitae, laus Dei erit; et nemo potest idoneus fieri futurae vitae, qui non se ad illam modo exercuerit. Modo ergo laudamus habet, oratio gemitum. Promissum est enim nobis promisit, in spe gaudemus: quia tamen nondum habemus, in desiderio gemimus. Bonum est nobis perseverare in desiderio donec veniat quod promissum est, et transeat gemitus, succedat sola laudatio. Propter haec duo tempora unum quod nunc est in tentationibus et tribulationibus hujus vitae, alterum quod tunc erit in securitate et exsultatione perpetua, instituta est nobis etiam celebratio duorum temporum, ante Pascha, et post Pascha. Illud quod est ante Pascha, significat tribulationem in quacat beatitudinem in qua postea erimus. Ante Pascha ergo quod celebramus, hoc et agimus: post Pascha autem quod celebramus, significamus quod nondum
Abbreviated transcription (Latin):
sermo qͥ scriptꝰ ẽ. absorta ẽ iuors inuicto¬
ria. Ubi ẽ mors. contentio tua Ubi ẽ ner
aculeus tuꝰ : Quando gͦ nulla erit mortis
contentio : quę modo ẽ. & faat nos gemi¬
re: Ex defectu & mobilitate rerũ. ex fragl¬
tate carnis humanę. contendt̃ nobcũ coti¬
die tẽptationes: contendt̃ cotidie delectati

Expanded text:
t, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus» ? Quando ergo nulla erit mortis contentio, quae modo est, et facit nos gemere ex defectu et mutabilitate rerum, ex fragilitate carnis humanae? Contendunt nobiscum quotidie tentationes, conte
Abbreviated transcription (Latin):
mamꝰ fidamꝰ: erigunt nos aggeus & ra¬
darias. cantant futurã libatione nram si
ili popło cantauerunt. & impletũ ẽ ap̃ia¬
no popło quod cantat᷑ ñ implebit᷑: Secum
esfore: tantimꝰ in ista ꝑegrinatione unt
qͣm agatis. uudete. Nor uob placcat anos

Expanded text:
mus, fidamus, erigunt nos Aggaeus et Zacharias; cantant futuram liberationem nostram. Si illi populo cantaverunt, et impletum est; christiano populo quod cantatur, non implebitur? Securi estote: tantummodo in ista peregrinatione vitae quomodo agatis, videte. Non vobis placea
Abbreviated transcription (Latin):
plandũ: & sine. defectu & fastidio diligendum:
Laudent aut̃ dm̃ in terra. ꝑ intellectũ discernedi bo¬
nũ & malũ. & ꝑintellectũ cognoscendi creatorem.
& creaturã homines. qͥ ista cog̾itant: & qͥb tribuit
dñs m̃tẽ discernendi ista: delectandi atq laudan¬
di. Homines posst̃. Peccora. nũqͥd humodi habent
intellectui : Si hab̾ent buimodi intellectũ peccora:
non nob̵ diceretꝰds̃: nolite ẽẽ sic̃ equus & mulꝰ
qͥb ñ ẽ intellectus. Quando hortatur nos ut non
simꝰ sic̃ peccora sine intellectu: oftendit nob̾ quia
homini tribuit intellectũ adlaudandã dm̃ Arbo¬
res nũqͥd ut uitã ipsã habent: qua sentiant sicur
peccora : Nam peccora & si sensum interiorẽ rationa
nouimꝰ appetendi cybũ: utilia sum̃di: noxia respu¬
endi÷ sensꝰ corporalia discernẽdi: uisũ ad colores: au¬
ditũ ad uoces: olfactũ ad odores: gustũ ad sapores.
motꝰ aduoluptates. uł ad iolestias: Intelligiiu ure c.

Expanded text:
 diligendum. Laudant autem Deum in terra per intellectum discernendi bonum et malum, per intellectum cognoscendi creaturam et Creatorem, homines qui ista cogitant, quibus tribuit Dominus mentem discernendi ista, delectandi atque laudandi. Homines possunt: pecora numquid habent hujusmodi intellectum? Si haberent hujusmodi intellectum pecora, non nobis diceret Deus: «Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus» . Quando hortatur nos ut non simus sicut pecora, sine intellectu, ostendit nobis quia homini tribuit intellectum ad laudandum Deum. Arbores numquid vel vitam ipsam habent, qua sentiant sicut pecora? Nam pecora, etsi sensum interiorem rationalicut omnes novimus, appetendi cibum, utilia sumendi, noxia respuendi; sensus corporalia discernendi; visum ad colores, auditum ad voces, olfactum ad odores, gustatum ad sapores, motus vel ad voluptates; vel a molestiis. Intelligimus haec,
Abbreviated transcription (Latin):
quod posũdebit. ipse imꝑabit. Ergo fr̃s. no⁊ tantũ
adsonũ adtendite. cũ laudatis dm̃: toti laudate:
Cantet uox. cantet & uita: cantent facta: & si ẽ.
ad huc gemitꝰ. tribulatio. tẽptatio. sꝑat transitura
omĩa: & illũ uenturũ diẽ quo sine defectu lau¬
dabimꝰ: Ecce iste psalmꝰ. qm̃ manifestꝰ ẽ: currendꝰ
tesu icelis liuqt añi & exhortat᷑ ut surgant. ee
lauent: Nũqua cȩlestia laudes conditoris ẜ¬
in eo affectu. s placet ds̃: Nemo enĩ lacia.¬
nͥ qu placet. St̃ aut̃ alia que sp̃m unte & intel¬
lectum ad laudandũ dm̃ ñ habent: s qr & ipsa bo¬
na st̃. & mordine suo integre disposita: & adpul¬
chritidinẽ uniuersitatis referuntur quã c̃didit
ds: ipsa ddẽ ꝑse uoce sua & corde suo ñ laudan
dñi: s cũ ad in telligentib consiđant᷑. ꝑ ipsa laudat᷑

Expanded text:
qui possidebit, ipse imperabit. Ergo, fratres, non tantum qui possidebit, ipse imperabit. Ergo, fratres, non tantum ad sonum attendite: cum laudatis Deum, toti laudate; cantet vox, cantet vita, cantent facta. Etsi est adhuc gemitus, tribulatio, tentatio; sperate transitura omnia, et illum venturum diem quo sine defectu laudabimus. Ecce iste psalmus, quoniam manifestus est, currendus tes in coelis laudem Domini, exhortatur ut surgant et laudent Nunquam coelestia laudes Conditoris sandi Deum in eo affectu quo eis placet Deus. Nemo enim laudat autem alia quae spiritum vitae et intellectum ad laudandum Deum non habent, sed quia et ipsa bona sunt, et in ordine suo integre disposita, et ad pulchritudinem universitatis referuntur, quam condidit Deus; ipsa quidem per se voce sua et corde suo non laudant Deum; sed cum ab intelligenti
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. Iuomͦ enĩ aures nr̃e ad uoces nr̃as: sic aures dĩ
ad cogitationes nrãs N& potest aut̃ fieri ut habeat
mala facta: qui habet bonas cogitationes Facta enĩ
decogitatione ꝓcedt̃: nec qͥsquã potest aliqͥd facere.
aut ad aliqͥd faciendũ m̃bra mouere : nͥ pͥmo ꝓcesserit
iussio cogitationis Quomͦ deinteriore palatio qͥcqͥd
iusserit imꝑator. ꝑ imꝑiũ romanã emanat: qͥcqͥd
uidetis agi ꝑprouincias. qͣntꝰ motꝰ fit ad unam
iussionẽ imꝑatoris intꝰ sedentis: mouet solũ labia¬
ille cũ loqͥt᷑ : & mouet᷑ omĩs ꝓuincia cum fit quod
loqͥt᷑: sic & inuno qͦq hominũ. intꝰ ẽ imꝑator in
corde: s & sibonꝰ. bona iubet. & bona fiunt: iubet¬
qͥd potest iubere nͥ bona: Cũ possidet diabolꝰ. qͥd
potest iubere nͥ mala: In tuo arbitrio d̾s te ẽẽ uo¬
luit. Cui para̾s locũ: dõ andiabolo : Cui paraueris:

Expanded text:
tuum. Quomodo enim aures nostrae ad voces nostras, sic aures Dei tuum. Quomodo enim aures nostrae ad voces nostras, sic aures Dei ad cogitationes nostras. Non potest autem fieri ut habeat mala facta, qui habet bonas cogitationes. Facta enim de cogitatione procedunt; nec quisquam potest aliquid facere, aut ad aliquid faciendum membra movere, nisi primo praecesserit jussio cogitationis: quomodo de interiori palatio, quidquid jusserit Imperator, per imperium Romanum emanat, quidquid videtis agi per provincias. Quantus motus fit ad unam jussionem Imperatoris intus sedentis? Movet solum ille labia, cum loquitur; et movetur omnis provincia, cum fit quod loquitur. Sic et in unoquoque hominum intus est imperator, in corde sedet: si bonus bona jubet, bona fiunt; si malquid potest jubere, nisi bona? Cum possidet diabolus, quid potest jubere, nisi mala? In tuo autem arbitrio Deus esse voluit, cui pares locum, Deo, an diabolo: cum paraveris,
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit nob̾ uitã quã accepturi sumᷤ. cttio am̃
retribuere digna dignis: mala malis: bona bonis.
Et qͥdẽ mͦ mali om̃s. cantare nob̾cũ possunt alleluia
Si aut̃ ĩ malicia sua ꝑseuerauerint : canticũ uitę nr̃e
future. labiis dicere potuert̃: ipsã uͦ uitã que tẽ
erit in ea ueritate quȩ nc̃ significatur̾. ob tinere ñ
ut laudetis dm̃. Et hoc ẽ quod nob̾ om̃s dicimꝰ. qͣn¬
do dicimꝰ alleluia: laudate dm̃ Dicis tu alteri: dic̃
ipse tͥ: cũ se om̃s exhortant᷑: om̃s faciunt qđ hor¬
tant᷑. S laudate detotis uotis : id ẽ non solũ ling̾
facta ur̃a. Et enĩ laudamꝰ mͦ ineccła qͣndo congrega¬
m᷑ : cũ qͥsq discedit adꝓpͥa. qͥsi cessat laudare dm̃
Noa cesset bene uiuere : & semꝑ laudat dm̃: Tunc
desinis dm̃ laudare: qͣndo aiusticia & abeo qđ illi
placet declinas Nam si auita bona nũquã declinas:
lingͥ tua tacet. uita tua clamat: & aures dĩ ad cor

Expanded text:
ostendit nobis vitam quam accepturi sumus, eum retribuere digna dignis, mala malis, bona bonis. Et quidem modo mali omnes cantare nobiscum possunt, «Alleluia:» si autem in malitia sua perseveraverint, canticum vitae nostrae futurae labiis dicere poterunt; ipsam vero vitam, quae tunc erit in ea veritate quae nunc significatur, obtinere non ut laudetis Deum; et hoc est quod nobis omnes dicimus, quando dicimus, «Alleluia.» Laudate Dominum, dicis tu alteri, dicit ipse tibi: cum se omnes exhortantur, omnes faciunt quod hortantur. Sed laudate de totis vobis; id est, ut non sola lingua facta vestra. Etenim laudamus modo in ecclesia quando congregamur; cum quisque discedit ad propria, quasi cessat laudare Deum. Non cesset bene vivere, et semper laudat Deum. Tunc desinis laudare Deum, quando a justitia, et ab eo quod illi placet, declinas. Nam si a vita bona nunquam declines; lingua tua tacet, vita tua clamat; et aures Dei ad cor
Abbreviated transcription (Latin):
tenebatur. ꝓpħabant iam futurũ finem
captiuitatis: ut restauraretitr ciuitas ie¬
rłm quȩ̨ bello ceciderat. Significauerunt
gͦ nob inmysterio uitã futurã ⁊ bi lau¬
dabimꝰ dm̃ pꝰ captiuitatẽ uite p̃sentis
ubi erit innouatio ciuitatis illiꝰ magnę
ierłm. unde ꝑegrini. suspiramꝰ. cap̾tiuita¬
tis adhuc sub onere & sarcina corporis mo¬
talis: unde adhuc gemimꝰ inꝑegrinatione
exultabimꝰ aut̃ inpatria. Qui aut̃ ħ̃ gemit
ꝑegrinꝰ : non gaudebit cius qr desidium
non ẽ in illo. Propħȩ gͦ isti sci magnã con¬
solationem p̃buerunt tunc captiuo populo
scđm carnẽ : id ẽ constituto inbabilonia sis
regib alienigenis. Ostendebant eñi ꝑꝓpha¬
tiam. futurum tempꝰ lib̾ationis acap̃tiuitate.
instaurationis ierłm S illa qa ifrin

Expanded text:
a, prophetabant jam futurum finem captivitatis, ut restauraretur civitas Jerusalem , quae bello ceciderat. Significaverunt ergo nobis in mysterio vitam futuram, ubi laudabimus Deum post captivitatem vitae praesentis; ubi erit innovatio civitatis illius magnae Jerusalem unde peregrini suspiramus, captivati adhuc sub onere et sarcina corporis mortalis; unde adhuc gemimus in peregrinatione, exsultabimus autem in patria. Qui autem non gemit peregrinus, non gaudebit civis; quia desiderium non est in illo. Prophetae ergo isti sancti magnam consolationem praebuerunt tunc captivato populo secundum carnem, id est, constituto in Babylonia sub regibus alienigenis. Ostendebant enim per prophetiam, futurum tempus liberationis a captivitate, instaurationis Jerusalem. Sed illa omnia in
Abbreviated transcription (Latin):
hłn:s breuit̃ describit eã. Osontes in
m ea ciuitate. quã cirtũdederunt montes
pa ẽ tota felicitas nr̃a: qͥa habebimꝰ ciui¬
titem. quam circumdederunt montes:
i eñ non nouimꝰ montes: aut qͥd sint
nontes. nͥ tumores t̾rarũ: Alii gͦ st̃ mon¬
is amabiles: montes excelsi: p̃dicatores
ssi st̃ in curcuitu ierłm Ambiunt illam:
& qͥsi murũ illi faciunt: De istis montib
aabilib & delectabilib assidue scriptu¬
s logt᷑ Aduertite. cũ auditis uł legitis
Plurib locis inuenitis. montes delectabiles:
quãquã & nos possumꝰ cõmemorare Uerũ¬
tam̃ quantũ dñs suggerit. delectat nos de
his montib multa dicere: & diuina testimo¬
nia delitteris scis occurrer̃ nob̾ Ipsi sunt
montes. qͥ illuminant᷑ adõ. Et primitus
illuminãt᷑: ut ab ipsis lum̃ descendat ad
ualles uł ad colles: qͥa ñ tante st̃ altitudiniᷤ
qͣntȩ st̃ montes Ipsi st̃ ꝑ qͦs nob p̃rogatur¬

Expanded text:
s in in ea civitate quam circumdederunt montes? Ipsa est tota felicitas nostra, quia habebimus civitatem quam circumdederunt montes? Num enim non novimus montes? aut quid sunt montes, nisi tumores terrarum? Alii sunt ergo montes amabiles, montes excelsi, praedicatores circuitu Jerusalem; ambiunt illam, et quasi murum illi faciunt. De his montibus amabilibus et delectabilibus assidue Scriptura loquitur. Advertite cum auditis vel legitis; pluribus locis invenitis montes delectabiles, quam nos possumus commemorare. Verumtamen quantum Dominus suggerit, delectat nos de his montibus multa dicere; et divina testimonia de Litteris sanctis occurrerunt nobis. Ipsi sunt montes qui illuminantur a Deo: et primitus illuminantur, ut ab ipsis lumen descendat ad valles, vel ad colles; quia non tantae sunt altitudinis, quantae sunt montes. Ipsi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dñm ȩt̃nũ. adño tẽporali: & tam̃ subditĩ
erit Uidete enĩ qͥd dicat iste psalmꝰ. Qm̃ ñ
dereliquet dñs uigã peccatoꝵ. suꝑ sortem
qnͣdo xp̃c inclaritate sua apparens. congreget
ante se om̃s gentes: & diuidat  sicut diuidit
pastor hedos ab ouibꝰ. Oues ponet ad dexte¬
rã: hedos ad sinistrã Et uidetis ibi multos
seruos int̾ oues: multos dños int̃ hedos:
& rursꝰ multos dños int̾ oues: multos ser¬
uos int̾ hedos Non enĩ qͥa sic consolati
sumꝰ seruos. om̃s serui boni st̃: aut qͥa sic

Expanded text:
Dominum aeternum a domino temporali, et tamen subditi Dominum aeternum a domino temporali, et tamen subditi erit. Videte enim quid dicat iste psalmus: «Quoniam non derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem in claritate sua apparens congreget ante se omnes gentes, et dividat eas, sicut dividit pastor haedos ab ovibus: oves ponet ad dexteram; haedos ad sinistram . Et videbis ibi multos servos inter oves, et multos dominos inter haedos; et rursus multos dominos inter oves, multos servos inter haedos. Non enim quia sic consolati sumus servos, omnes servi boni sunt; aut quia sic
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ fata st̃ omĩa. seruiuiti indignis: ro¬
gauit ꝓseuientib. & furentib:ͥ & tãquã me¬
dicꝰ se exbibuit adueniens: nã & mecdiet &
arte & sanitate meliores. seruiunt egrotis:
qͣntomagis ñ debet dedignari homo. exani¬
mo & extota bona uoluntate. cũ tota dilec¬
tiõe seruire dño. etiã malo: Ecce seruit me¬
lior deteriori: s ad tẽpꝰ. Id̾ aut̃ dixi dedño
& seruo: hoc intelligre de potestatib & regi¬
b: de om̃ib culminib huiꝰ scłi: A uqͣndo
enĩ potestates bone st̃. & timent dm̃ ali.¬
qndo ñ timent dm̃ Iulianꝰ extitit infidet
imꝑator: extitit apostata: iniquus. idolatra
Milites xp̃iani. seruier̃ imꝑatori infideli. Ubi
ueniebat᷑ ad causã xp̃i: ñ agnoscebant nisi
ilũ qͥ incelo erat. Si qnͣdo uolebat ut idola
colerent : ut thurificarent: p̃ponebant illi
dm̃ Qnͥdo aut̃ dicebat. ꝓducite aciẽ ÷ ite cont᷑
illã gentẽ: statĩ obtẽꝑabant. Distinguebant

Expanded text:
 facta sunt omnia, servivit indignis, rogavit pro saevientibus et furentibus, et tanquam medicum se exhibuit adveniens nam et medici et arte et sanitate meliores serviunt aegrotis; quanto magis non debet dedignari homo, ex toto animo, et ex tota bona voluntate, cum tota dilectione servire domino etiam malo? Ecce servit melior deteriori, sed ad tempus. Quod autem dixi de domino et servo, hoc intelligite de potestatibus et regibus, de omnibus culminibus hujus saeculi. Aliquando enim potestates bonae sunt, et timent Deum; aliquando non timent Deum. Julianus exstitit infidelis imperator, exstitit apostata, iniquus, idololatra: milites christiani servierunt imperatori infideli; ubi veniebatur ad causam Christi, non agnoscebant nisi illum qui in coelo erat. Si quando volebat ut idola colerent, ut thurificarent, praeponebant illi Deum. Quando autem dicebat: Producite aciem, ite contra illam gentem, statim obtemperabant. Distinguebant
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c filiꝰ cd̃ par ẽi: idõ uenit colligere fios
& se cernere: abiniqͥs. Aqͥb iniqͥss̃ qͥ odenut
ierłm: qͥ oder̃ pacẽ ÷ qͥ uolt̃ conscindere unta¬
tẽ: qͥ ñ credt̃ paci: qͥ falsã pacẽ ꝓnunciant
inppło. & ñ illã habent:. Quib respondet᷑ cũ¬
& falsũ audiunt Quib dict pax uobiscum
pacẽ Si eñ inspũ eoꝵ. eẽt pax: ñne unta¬
tẽ diligerent: & relinquerent dissensionem
łalsũ gͦ ꝓnuntiantes: falsũ audiunt: Nosut

Expanded text:
 Filius Dei pax est, ideo venit colligere suos, et secernere ab iniquis. A quibus iniquis? Qui oderunt Jerusalem, qui oderunt pacem, qui volunt conscindere unitatem, qui non credunt paci, qui falsam pacem pronuntiant in populo, et non illam habent. Quibus respondetet falsum audiunt. Quibus dicunt, Pax vobiscum? pacem. Si enim in spiritu eorum esset pax, nonne unitatem diligerent, et relinquerent dissensionem? Falsum ergo pronuntiantes, falsum audiunt. Nos verum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdest qͥa iustꝰ sũ: semꝑ mͥ dñabit᷑ iniquus:
& sẽꝑ seruꝰ ero F aciã gͦ & ego iniqͥtatẽ: qͥa
nichil ꝓdest tenere iustitiã Ne aut̃ hoc di¬
cat: insinuatur illi fides. qr ad tẽpꝰ potest ẽc̃
uirgͣ. peccatoꝵ suꝑ sortẽ iustoꝵ: ñ eã relin¬
quet dñs suꝑ sortẽ iustoꝵ. ut ñ excendant
ñ faciantii. Meliꝰ ẽ enĩ iniustitiã ferre: quam
facere Under ñ sẽꝑ erit: qͥa ñ derelinquet

Expanded text:
a justus sum? Semper mihi dominabitur iniquus, et semper servus ero? Faciam ergo et ego iniquitatem; quia nihil prodest tenere justitiam. Ne autem hoc dicat, insinuatur illi fides, quia ad tempus potest esse virga peccatorum super sortem justorum: «non» eam «relinquet Dominus super sortem justorum, ut non extendant non faciant. Melius est enim injustitiam ferre quam facere. Unde non semper erit? «Quia non derelinquet
Abbreviated transcription (Latin):
derelinquet uigã peccatoꝵ suꝑ sortẽ iustoꝵ:
Quare hoc : Utꝰ ñ extendant iusti ad iniqui¬
tatẽ manꝰ suas. ut ad tẽpꝰ ferant iusti iniqͦs
dnãntes: & intelligant. ñ eẽ hoc sempit̾nũ:
s p̃parent se ad possidendã hereditatẽ sẽpit̾nã.
quã hereditatẽ: Ubi destruet᷑ om̃is poten¬
& adhuc infide retinentes. & ut uideant ꝑ.¬
durantes ⁊ ñ extendt̃ manꝰ suas in inquitatẽ

Expanded text:
inus virgam peccatorum super sortem justorum.» Quare hoc? «Ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas:» ut ad tempus ferant justi iniquos dominantes, et intelligant non esse hoc sempiternum, sed praeparent se ad possidendam sempiternam haereditatem. Quam haereditatem? Ubi destruetor omnis potenet adhuc in fide retinentes, et ut videant perdurantes, «non» extendunt «manus suas in iniquitat
Abbreviated transcription (Latin):
tes leues ocłos. unde tͥ aicrisiũ adño sit. ut
euadas sic̃ passer demuiscipula dienantum:¬
ñ transnigres in montes Passer em̃ istat
res ẽ: cito mouet᷑: cito uolat inhinc ea
Sed tu confide indño: & eris sit̃ monn¬
montes sic̃ passer Nũiqͥd ibi sic nomiui¬
uit montes. ut de dño dicerit: Sed ms
taleᷤ animaᷤ. inqͥb dñs ẽ Tunc aut̃ n
mant ipsi montes: si non in illis spem peo
Uidete fr̃s. quales sunt montes dĩ Nan nu
sic nominati sunt in alio loco Iustitia tusse
montes dĩ: Non iustitia ipsoꝵ: sed usti
tua Audi talẽ montẽ apłm Ut in uens
in illo inqͥt. ñ habens meã iustitiã que a
lege ẽ: s eã quȩ ẽ ꝑfidẽ xp̃i. Illi ait̃ q¬

Expanded text:
tes leves oculos unde tibi auxilium a Domino sit, ut tes leves oculos unde tibi auxilium a Domino sit, ut evadas sicut passer de muscipula venantn transmigres in montes. Passer enim instabilis res est; cito movetur, cito volat hinc et inde. Sed tu confide in Domino, et eris sicut monin montes sicut passer. Numquid ibi sic nominavit montes, ut de Domino diceret? 6. Sed montes tales ama, in quibus Dominus est. Tunc autem te amant ipsi montes, si non in illis spem poidete, fratres, quales sunt montes Dei. Nam inde sic nominati sunt in alio loco: «Justitia tua sicut montes Dei» . Non justitia ipsorum, sed «justitia tua.» Audi talem montem Apostolum: «Ut inveniar in illo,» inquit, «non habens justitiam meam quae ex lege est, sed eam quae
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ magni homines: s qͣntũ magni: tantũ ma¬
li montes: Non enĩ montes erant tales. qͥ susci¬
perent pacem: ut colles susciperent iustitiã:
sed illi dissensionẽ susceperunt. adiabolo patre
suo Montes gͦ erant: adtales montes. caue
ne fugias. Uenturi st̃ enĩ homines: & dictu¬
ri tͥ Magnꝰ ille uir: & magnꝰ ille homo
montes nominaui: s naufragosos Uidetis
qͥa lucet de illis aliqͦ flãma sermonis: &
aliqͥs deipsis ignis accendit᷑. Si naufragatis
inligno. & noctẽ patimini. id ẽ caliginẽ huiꝰ
uitꝰ : non uos fallant: nec dirigatis illuc
nauẽ: Ibi st̃ sara: ibi naufragia magna st̃
Cũ gͦ tͥ laudati fuerint isti montes÷ & ceperit
łͥ suaderi ut uenias ad ipsos montes: qͣst ad
auxiliũ. & ibi reqͥescas: responde Indño con¬
fido: qͦmͦ dicitis animȩ ieȩ transiigra in
montẽ sic̃ passer: Bonũ ẽ enũ tͥ ut in illos mon¬

Expanded text:
nisi magni homines: sed quantum magni, tantum manisi magni homines: sed quantum magni, tantum mali montes. Non enim montes erant tales qui susciperent pacem, ut colles susciperent justitiam; sed illi dissensionem susceperunt a diabolo patre suo. Montes ergo erant ad tales montes cave ne fugias. Venturi enim sunt homines, et dicturi tibi: Magnus ille vir, et magnus ille homo. montes nominavi, sed naufragosos. Videtis quia lucet de illis aliqua flamma sermonis, et aliquis de ipsis ignis accenditur. Si navigatis in ligno, et noctem patimini, id est, caliginem hujus vitae; non vos fallant, nec dirigatis illuc navim: ibi sunt saxa, ibi naufragia magna fiunt. Cum ergo tibi laudati fuerint isti montes, et coeperit tibi suaderi ut venias ad ipsos montes, quasi ad auxilium, et ibi requiescas; responde: «In Domino confido; quomodo dicitis animae meae, Transmigra in montes sicut passer» ? Bonum est enim tibi ut in illos mon
Abbreviated transcription (Latin):
multa coniinemoraui Leuaui ocłos meos
minontes: unde ueniet auxiliũ mͥ Et ne
pacẽ popło tuo. Cũ doxit suscipiant: osten¬
dit aliũ montẽ et̃ pacis. unde ili suspiuns.
Rursus: amontib illuminans: Sed̾ tu dixit.
Illuminans tu admirabilis amontib ȩt̃nis
Itẽ hoc loco. cũ dixisset montes in circuitu
eiꝰ : ne tu rursũ remaneres in montib. statĩ
subiunxit. & dñs in circuitu plebis suȩ: ut
tua spes ñ sit inmontib: s in illo qͥ illumi¬
nat montes Cũ enĩ ille habitat in montib
id ẽ inscĩs: ipse ẽ incircuitu plebis suae
& ipse inurauit plebẽ suã munim̃to sp̃ĩta¬
li. ne moueat᷑ in ȩc̃nũ. At uͦ de illis montib
malis qͥndo loqͥt᷑ scriptura: non eis addit do¬
minũ Tales montes iã sepe diximꝰ uobis.
significant magnas qͣsdã animas: sed malas.
Non enĩ putetis fr̃s. qͥa potuer̃ fieri hereses
ꝑ aliqͥs paruas animas. Non fecert̃ hereses.

Expanded text:
multa commemoravi. «Levavi oculos meos multa commemoravi. «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi:» et ne pacem populo tuo:» cum dixit, «Suscipiant,» ostendit alium esse fontem pacis unde illi suscipiunt. Rursus, «A montibus illuminans:» sed, «Tu,» dixit; «Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis.» Item hoc loco cum dixisset, «Montes in circuitu ejus;» ne tu rursum remaneres in montibu, statim subjunxit, «Et Dominus in circuitu plebis suae:» ut tua spes non sit in montibus, sed in illo qui illuminat montes. Cum enim ille habitat in montibus, id est in sanctis, ipse est in circuitu plebis suae; et ipse muravit plebem suam munimento spirituali, ne moveatur in aeternum. At vero de illis montibus malis quando loquitur Scriptura, non eis addit Dominum. Tales montes, jam saepe diximus vobis, significant magnas quasdam animas, sed malas. Non enim putetis, fratres, quia potuerunt fieri haereses per aliquas parvas animas. Non fecerunt haereses,