comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ tit tum om̃i fubucia postules ab eo qui
ee. Deniq ait. Pͥmum qrite rognũ dei
⁊ iusticiam eius: ⁊ hec om̃ia adicientur
uobis. Sponte datm̃ se pollicetur nccͣia
sr̃flua restͥngenti ⁊ ꝓximum diligenti
S quippe est quer̾e regnum di ⁊ aduer¬
sus pcc̃i implorare tyraninedem. Picditi¬
cie poꝰ ac sob̾etatis subire tugum ꝙͣ reg¬
nare pcc̃m in tuo mortali p rorꝑe pacu¬
ris. Porro aũ ⁊ hoc iusticie est cũ quotꝰ
est natã cominunis uate̾ quo cũ eo mi¬
titia sit cdilig̾e ꝓximum. Seum in cansa
hr̃i nec̾e est. Alioqͥni ꝓximum pure dilͥ¬
gere qũo potest: Qͥ in deo non ttiligitᷤ
porro in deo ibilig̾e̾ non pot̃ gui dm̃ nd
diligro. Oportet g̾ dm ililig̾e̾ p̾us ut in
teo cliligi possit ⁊ ꝓximus. Farit gͦ i se
tliligi deus qui ⁊ cet̾ã bona facit. Fãttã
sic qui natã condidit: ip̃e ⁊ ꝓtegit. Nã
ꝑ ip̃m uon ualuit eẽ. nec sine ip̃o ualeat
subsistere om̃ino. Qd ne sane de se creatã¬

Expanded text:
 ut cum omni fiducia postules ab eo qui est. Denique ait: Primum quaerite regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Sponte daturum se pollicetur necessaria, superflua restringenti, et proximum diligenti. Hoc quippe est primum quaerere regnum Dei, et adversus peccati implorare tyrannidem, pudicitiae potius ac sobrietatis subire jugum, quam regnare peccatum in tuo mortali corpore patiaris. Porro autem et hoc justitiae est, cum quo tibi est natura communis, naturae quoque cum eo mutitia sit diligere proximum, Deum in causa haberi necesse est. Alioquin proximum pure diligere quomodo potest, qui in Deo non diligit? Porro in Deo diligere non potest, qui Deum non diligit. Oportet ergo Deum diligi prius, ut in Deo diligi possit et proximus. Facit ergo etiam se diligi Deus, qui et caetera bona facit. Facit autem sic. Qui naturam condidit, ipse et protegit. Nam per ipsum non valuit esse, nec sine ipso valeat omnino subsistere. Quod ne sane de se creat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfusior siue ꝓclinior ⁊ nc̃citatis alneo mi¬
nime contẽptus campos ⁊̃ uoluptatio ex
enutans latuis iustis fuit occupare. Sta
sr̃fluttas obuiante mandato tohibetit tura
ar̃. Diliges ꝓximum tuũ sicut te ip̃m. Ius¬
⁊ issime quidem ut consors nate᷑ non sit ex¬
ors ⁊ gr̃e illtits. p̾sertim gr̃e que nature
instc̃a est. Ꝙ si gͣuatur homo fr̃nis non
deseruire castiget ip̃e suas si non uult esse
tñsgressor. qͣntum uult dͥ indulgeat dũ
frenum tͥ temꝑantie imponitur. O homo
ex lege uite ⁊ antipline ne post dcupiscẽ¬
tias tuas eas:⁊ ꝑ cas ne de bonis natẽ hos¬
⁊ seruis aĩe hoc ÷ bbidini. quam iustius
at honestius cominunic̾as illa consortiꝙͣ
silio a uoluptatib tuis au̾teris ⁊ iuxto
tot̾nam apłi uictu uestitu q contentus
paulisꝑ suspend̾e̾. Non igͣnaris amorẽ tu¬
um carnalib desiter iis que in ilitant ad¬
u̾sus aĩam. Sane qd̃ subtrahis hosti aĩe
tue. consorti nature non grauab̾t̾o imꝑ¬

Expanded text:
se, sive profusior, et necessitatis alveo minime contentus, campos etiam voluptatis 594 exundans latius visus fuerit occupare; statim superfluitas obviante mandato cohibetur, cum dicitur: Diliges proximum tuum sicut te ipsum . Justissime quidem, ut consors naturae non sit exsors et gratiae, illius praesertim gratiae, quae naturae insita est. Quod si gravatur homo fraternis, luptatibus deservire; castiget ipse suas, si non vult esse transgressor. Quantum vult, sibi indulgeat; dum Frenum tibi temperantiae imponitur, o homo, ex lege vitae et disciplinae, ne post concupiscentias tuas eas, et pereas, ne de bonis naturae hosti servias animae, hoc est libidini. Quam justius atque honestius communicas illa consorti, isilio a voluptatibus tuis averteris , et juxta doctrinam Apostoli victu vestituque contentus , paulisper suspendere non gravaris amorem tuum a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam ; sane quod subtrahis hosti animae tuae, consorti naturae puto non gravaberis imper
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓ suo motu clura queq molliendo
⁊ in leniorem flectendo sñam que
putaut magis tribilius ẽẽ dcã quã
u̾us. Non enim oblunscetur in qͥ¬
unt intsereri ds : aut continebit ĩ
ira sua miseratões suas. ħ quidem in
pantur. qr ⁊ ip̃i non ꝓ m̾itis suis
s deo miserante de miseria lib̾ant᷑.
Aut si hoc ad om̃s existimant per
opinentur posse fuuri eoꝵ de quib¬
scͥptum est. ⁊ ibunt isti ad supplici¬
um et̾num. Ne isto modo putaretur
man̾e in illis ira cłi ħ ÷ ip̃a dampnatio.
ħ̃ eium uocatur ira clĩ: non iliuini ant¬
nu ꝑturbatõ. Ut in tra sua hoc est ma¬
nente ira sua. Non tũ contineat mise̾ra¬
tões suas : non et̾no supplitio finem dã¬
do: s leuam̃ adhibñdo uel int̾ponendo
cruciantib. qr nec p̃s aio. Ad fruiẽdatu
iram suam uł post iram suani. S in
ira sua. que si sola eẽt : qnͣta ibi mist̾a
cogitari posset ꝑtre a regno tłi : extilare
a tiuitate cłi: alienari a uita cł̃i. tarere

Expanded text:
pro suo motu dura quaeque molliendo, et in leniorem flectendo sententiam, quae putant in eis terribilius esse dicta, quam verius. Non enim obliviscetur, inquiunt, misereri Deus, aut continebit in ira sua miserationes suas . Hoc quidem in pantur, quia et ipsi non pro meritis suis, sed Deo miserante de miseria liberantur. Aut si hoc ad omnes existimant pertopinentur posse finiri eorum de quibus dictum est, Et ibunt isti in supplicium aeternum: ne isto modo putetur manere in illis ira Dei , hoc est ipsa damnatio haec enim vocatur ira Dei, non divini animi perturbatio, ut in ira sua, hoc est manente ira sua, non tamen contineat miserationes suas; non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus. Quia nec Psalmus ait, Ad finiendam iram suam, vel, post iram suam; sed, in ira sua. Quae si sola esset quanta ibi minima cogitari potest; perire a regno Dei, exsulare a civitate Dei, alienari a vita Dei, carere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ solita mĩtra pcc̃a sunt feminaꝵ a quibus
tam̃ eas cadem legis uetustas p̾cepit expia¬
ri ñ in se pp̃ illam mat̾ialem infornitatio¬
nc forma indecenter fluidum ac lissolut̃
um tors nnb purifitari. Post̾mo nunꝙͥ
⁊ mori pcc̃m ⁊ aut sepelire: Non ⁊̾ bomĩ
opus ÷ humanitatis ⁊ tam̃ purificatio
ex ip̃o mandata . nam ⁊ mortuum torpꝰ
uita deserente nom pcc̃m estr̃ s ptc̃m sig-¬
nificat aĩam desertam a iustitia. Bonum
inqͣti funt nuptie. ⁊ ccͣ om̃s talũpnias.
possunt sana nõe defendi. Nuptus tñ scõꝵ
patrum non qiͣ nptias: s tanqͣm conti¬
nentiam corlem q̃ro imino non imptias
nuptꝰae. Nam par in om̃ib mumiis est morta¬
li om̃im nate᷑ datum. s homines qͥ nuptiis
utintur ⁊ illis hominib tͥ longe ałr nuptiis
usisunt quos confa̾m. qm̃ non inueĩo qͥ nã
continentes illis coniugatis confc̾indi sũt
reqͥrendum est ubi forte abraham cõtin̾e
se non poss nuptiis pp̃ regnum celoꝵ qui

Expanded text:
et solita mensuum peccata sunt feminarum? a quibus tamen eas eadem legis uetustas praecepit expiari non nisi propter ipsam materialem informitatnae forma indecenter fluidum ac dissolutumum corporis jubet purificari. Postremo nunquid et mori peccatum est, aut sepelire non etiam opus humanitatis est? et tamen purificatio et inde mandata est, quia et mortuum corpus uita deserente non peccatum est, sed peccatum significat animae desertae a iustitia. Bonum, inquam, sunt nuptiae et contra omnes calumnias possunt sana ratione defendi. nuptiis tamen sanctorum patrum non quas nuptias, sed quam continentiam conparem quaero, immo non nuptias nuptiis — nam par in omnibus munus est mortali hominum naturae datum — sed homines, qui nuptiis utuntur, illis hominibus qui longe aliter nuptiis usi sunt quos conferam quoniam non inuenio, quinam continentes illis coniugatis conferendi sint requirendum est. nisi forte Abraham continere se non posset a nuptiis propter regnum caelorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in centue et ĩam uł nuptias eleg̾uiro uł con¬
iugib intemꝑant̾ utunt᷑. at u̾o continen¬
tes uł mares qui det̾u̾ndtis uxorib uł fe¬
mine q̃ defunctis uiris. uł ib qui pari cõ¬
sensu continentiam d̾o uoilerũt sciantsͥ
quidem m̾cedes amplitis deb̾i qm̃ conuiga¬

Expanded text:
incontinentiam uel nuptias elegerunt uel coniugibus intemperanter utuntur. at uero continentes uel mares, qui defunctis uxoribus, uel feminae, quae defunctis uiris, uel utrique, qui pari consensu continentiam deo uouerunt, sciant sibi quidem mercedis amplius deberi, q
Abbreviated transcription (Latin):
multas sacras u̾gines nouimꝰ u̾bosas. turi¬
osas. ebriosas. Iitigiosas. auaras. suꝑbas q̃¬
om̃ia ctͣ pͥcepta st. ⁊ sit̃ ip̃am euam inobe¬
cdientie fmine occulunt quapp̃ non solũ ĩ¬
obediens mobedienti: s obedientior cõiu¬
gata minus obedienti u̾gini p̃ponenda est

Expanded text:
multas sacras virgines novimus verbosas, curimultas sacras virgines novimus verbosas, curiosas, ebriosas, omnia contra praecepta sunt et sicut ipsam Euam inoboedientiae crimine occidunt. quapropter non solum oboediens inoboedienti, sed oboedientior coniugata minus oboedienti uirgini praeponenda est.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾go s tam̃ mobediens ⁊ maritata qrue u̾go
ꝑmanere non pot̃: s tam̃ obediens quã
meliorem ilitemus ł minus laudabilem ⁊̃¬
qͣm si u̾go ẽẽt ant condempnabilem sicut
est u̾go ita si confa̾s eb̾osam u̾ginem sobe̾
conuigate qͥs dubitet eandem fe̾ snĩam
nuptie quippe ⁊ u̾ginitas duo bona sut̃
obẽdĩa ⁊ contumatia. illa bona sunt: hec
nataͣm cum sanitate qmͣ golya cum febre.
in bono castitatis in bono castitatis s alteri¬
altã comꝑatur que p̾ponanda sit iudicat
qͥ pͥmo istam castitatem ⁊ obedĩam oꝑans¬
est non ex p̾cepto obetliãm ũo illem dico qͣ¬
ꝑreceptis obtemꝑatur iõ obedĩa preceptoꝵ sũ
u̾ginitate potest eẽ: s sine caititate ẽẽ non pt̃.¬
Ad castitatem nam ꝑtin infortucari sĩ me¬
chari ulło alicito concubitu maculari trui non
obseruant ctͣ tłĩ preceptum faciũt. ⁊ ob hoc
mina consilio uginitatio accepto ⁊̃ custodi¬
ta u̾ginitate precepta contempne sit ut

Expanded text:
ura, sed tamen inoboediens, et maritata, quae uirgo permanere non posset, sed tamen oboediens, quam meliorem dicamus? minus laudabilem quam si uirgo esset, an damnabilem, sicut uirgo est? ita si conferas ebriosam uirginem sobriae coniugatae, quis dubitet eandem ferre sententiam? nuptiae quippe et uirginitas duo bona sunt,oboedientia et contumacia, illa bona sunt, haec staturam cum sanitate quam Goliae cum febre. in bono castitatis, si altera alteri conparetur, quae praeponenda sit iudicat qui primo ipsam castitatem et oboedienest, non ex praecepto. Obedientiam vero illam dico, qpraeceptis obtemperatur. Ideoque obedientia praeceptorum sine virginitatAd castitatem namque pertinet non fornicari, non moechari, nullo illicito concubitu maculari: quae qui non observant, contra praecepta Dei faciunt, et ob hoc st femina consilio virginitatis accepto, et custodita virginitate, praecepta contemnere: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Una u̾o aĩa ptꝰ multos falsos deos fornican
potest: non fecondari. S qm̃ ex multis ani¬
mis una ciuitas ÷ futura hñtinm aiãm u¬
nani ⁊ cũ unum in stm qui unitatio nr̃e ꝑ¬
fectio ptꝰ hñc ꝑegͥnatoem future ÷ ubi om̃iin
togitatões nec latebunt inuitem nͨ in se mo
to aliquo repugnabunt. pp̃a sacram̃tum ⁊̃¬
nuptiaꝵ temꝑis nr̃i sit ad unum uirum¬
⁊ ad unam uxorem redactum ÷ ut ecc̃e dis¬
pensatorem non licait ordĩari uͥ uniꝰ upori
uiꝵ qrd̾ accutius intellexerũt qͥ ñ eum qui
tatecuminus uł paganus hũerit alta̾m ordi¬

Expanded text:
una uero anima per multos falsos deos fornicari potest, non fecundari. Sed quoniam ex multis animis una ciuitas futura est habentium animam unam et cor unum in deum — quae unitatis nostrae perfectio post hanc peregrinationem futura est, ubi omnium cogitationes nec latebunt inuicem nec inter se in aliquo repugnabunt — propterea sacramentum nuptiarum temporis nostri sic ad unum uirum et unam uxorem redactum est, ut ecclesiae dispensatorem non liceat ordinari nisi unius uxoris uirum. quod acutius intellexerunt, qui nec eum, qui catechumenus uel paganus h
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ nefas ÷ repudto discedentem alt̾i inuenne
ium uit eiꝰ uiuit nͨ saltem ip̃a tausa patie¬
ai quicum sola sit qua miptie fianre nec ea
re non subseq̃ntur pp̃ quam fiunt. soluitau
uititulum nuptiale nͥ coniugis morte quem¬
adm si frat orcbiãtio tleri ad plebem congre¬
gandam. ⁊ si plebis congregatõ non subseñ¬
tur: manet tam̃ in illis orlinatis sacramẽ¬
tum ordinatõis. ⁊ si aliqͣ culpa qͥstrͣm ab
offio remoueat᷑ satram̃to lñi semel impo

Expanded text:
 etiam repudio discedentem alteri nubere, dum uir eius uiuit, nec saltem ipsa causa pariendi: quae cum sola sit qua nuptiae fiunt, nec ea re non subsequente propter quam fiunt soluitur uinculum nuptiale nisi coniugis morte. quemadmodum si fiat ordinatio cleri ad plebem congregandam, etiamsi plebis congregatio non subsequatur, manet tamen in illis ordinatis sacramentum ordinationis; et si aliqua culpa quisquam ab officio remoueatur, sacram
Abbreviated transcription (Latin):
ros om̃ino hꝰ temꝑts conuigatos uł post
exꝑtum conmibiũ continentie a se sr̃ari
non tlubitent ñ q̃ntum ab anna ⁊ sussan¬
na: s qͣntum a beata marua sperat᷑ ꝙ ad ip¬
sam ꝑtin scãm carms integͥtatem loquor.
sinm alia sint maric mita quis ignorat.
mores ita congruos huĩt tanto ꝓposito
adiungunt ut de p̃̾pollenti premio certam
⁊ occidente uenientib ⁊ si int̾ se ilistante
in cominune pr̃ari ut cũ abraham. ysnat.
patres fuerunt

Expanded text:
ros omnino hujus temporis conjugatos, vel post expertum concubitum continentes, a se superari non dubitent: non quantum ab Anna, Susanna; sed quantum ambae a Maria superantur. Quod ad ipsam pertinet sanctam carnis integritatem, loquor: nam quae alia sint Mariae merita, quis ignorat? Mores itaque congruos huic tanto proposito adjungant, ut de praepollenti praemio certam et occidente venientibus, etsi inter se distante in commune praestari, ut cum Abraham et Isaac patres fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
b se nunqm contaminau̾nt: non obaliud
bitrent᷑ se meliores ẽẽ pͥmis pr̃ib scĩs qͥ
nuptiis ut ita dicam non nupttalt᷑ usi
sunit. eoꝵ quippe usus ita se ht̃ ut siqud
in eis ꝑ carnis cõmixtionẽ ꝙ ex tedat ge¬
nerandi ixt̃reatem qͣmuis uentalr̾ fcm
fuit contaminatõ fit. nam qͥ exꝑiat
uenia si omino non contamiuat illa ꝓ¬
gressio a qua contaminatõe utꝑ si ĩm¬
nenes ec̃nt pu̾i seq̃ntes agnum tͥ ut¬
gines ꝑman̾ent. Bonim gͥ nuꝑtiat¬

Expanded text:
non ob aliud bitrentur meliores esse primis patribus sanctis, qui nuptiis, ut ita dicam, nuptialiter usi sunt. earum quippe usus ita se habet, ut, si quid in eis per carnis conmixtionem, quod excedat generandi necessitatem, quamuis uenialiter factum fuerit, contaminatio sit. nam quid expiat uenia, si omnino non contaminat illa progressio? a qua contaminatione mirum si inmunes essent pueri sequentes agnum, nisi uirgines permanerent. Bonum igitur nuptia
Abbreviated transcription (Latin):
semen quto gͦ citiꝰ ut ⁊̃ sine uxore eẽt si
hoc uberetur audiret non frustra sepe
continentes negligenter obedire p̾ceptis
tum tam addent̾ non arr ipu̾int not uti
toncessis uride qͥs dubitet ex cellentie scõ¬
rum iloꝵ patꝑ at mat̾x filios gn̾atti
um ut recte oꝑari matres at feminas
nr̃i temꝑis grmͣuis ab om̃i concubitu
illis hominib ⁊ in hĩtu aĩ defuus qd̾ in
istoꝵ oꝑe est manifestũ. ibi seq̃ntur gͦ pi
agnum cantantes tanticũ nouũ sicut ĩ¬

Expanded text:
en . Quanto ergo citius, ut etiam sine uxore esset, si hoc juberetur, audiret? Unde non frustra saepe continentes, negligenter obedire praeceptis, cum tam ardenter arripuerint non uti concessis. Unde quis dubitat et excellentiae sanctorum um non recte comparari mares et feminas nostri temporis, quamvis ab omni concubitu illis hominibus et in habitu animi defuisset, quod in istorum opere manifestum est? Sequantur ergo Agnum pueri cantantes
Abbreviated transcription (Latin):
tie scõꝵ martiꝵ apparuit. Cecoꝵ u̾o equo in
hĩtii fuit scõꝵ quo t̾ta sic̃ non est impar m̾i¬
tum patientie in petro qͥ passus est ⁊ u
Ioh̾e qui passus non est : sic non impar mer¬
tum continentie in ioħe qui rillas exꝑtus
est nuptias ⁊ in abraham qͥ filios gn̾auit.
⁊ illiꝰ enim colibatus ⁊ illiꝰ conniubium pro
temꝑe distributõe xꝑo militauerũt. s con¬
tinentiam ioh̾es in oꝑe: abraham u̾o in solo
archaꝵ subseq̃ns maledc̃m tlixit trui uon ꝙ¬
porio ut alic̾etur: Q potest caꝑe÷ capiet
Ex illo us aclliuc ⁊ deiiceps us in finem qui ht̃

Expanded text:
n habitu fuit. quocirca sicut non est inpar meritum patientiae in Petro, qui passus est, et in Iohanne, qui passus non est, sic non est inpar meritum continentiae in Iohanne, qui nullas expertus est nuptias, et in Abraham, qui filios generauit. et illius enim celibatus et illius conubium pro temporum distributione Christo militauerunt; sed continentiam Iohannes et in opere, Abraham uero in solo archarum subsequens, maledictum dixit, qui non eporis , ut diceretur, Qui potest capere, capiat; ex illo usque adhuc, et deinceps us
Abbreviated transcription (Latin):
quaꝵ in ꝓmptu ÷ cã nidifitandi ⁊ q̃dam ꝯ¬
iugioꝵ sili̾cudo ad sile ꝓc̾andum at nutri¬
emlumi. s illi homines istum natẽ affc̃m
sicut qͥdam intellexu̾nt uit̾tenario fructu
ponitur longe fcĩ ore mente siꝑabaut qͥ
de suis nuptiis filios p̃p xꝑm querebant
ad gꝰ eiꝰ ẜm carnem distinguendũs ab om¬
nib gentib sic̃ deo dispon̾e placuit. ⁊te
hoc pre cet̾is ad eum ꝓpħandum ualeret ꝙ
castis imptiie. Amplius bonũ orat quod
pr̃ abraliam in suo femore nou̾at. tum iu
num sub femore hominis ⁊̃ iurans ꝑtłm
celi. Qͥ aliud significabat nͥ ea carne qͥ ex
illo femore originem iluc̾et łm̃ eẽ celiuẽ
turum. Bonum gͦ sunt nuptie in guib
canto melioreo st̃ coniugati qͣnto tastiores
lem concubitum iubet pcc̃m ẽẽ declarat. si
nit in sacram̃tis ⁊ u̾bio futoꝵ triudam in
semine trͣi matlis infornitas qͥ formata corꝰ

Expanded text:
 in promptu est cura nidificandi et quaedam c in promptu est cura nidificandi et quaedam coniugiorum similitudo ad simul procreandum atque nutriendum. sed illi homines istum naturae mortasicut quidam intellexerunt, in tricenario fructu ponitur, longe sanctiore mente superabant, qui de suis nuptiis filios propter Christum quaerebant ad genus eius secundum carnem distinguendum ab omnibus gentibus, sicut deo disponere placuit. ut hoc prae ceteris ad eum prophetandum ualeret, quod castis nuptiis amplius bonum erat, quod pater Abraham in suo femore nouerat, cui manum sub femore hominis et iurans per deum caeli quid aliud significabat nisi in ea carne, quae ex illo femore originem duceret, deum caeli esse uenturum? bonum ergo sunt nuptiae, in quibus tanto meliores sunt coniugati, quanto castiores lem concubitum iubet, peccatum esse declarat, si nit in sacramentis et umbris futurorum, quaedam in semine quasi materialis informitas, quae formata corpus
Abbreviated transcription (Latin):
domum filiis impletam. pn nr̃aꝵ quip̃pe ⁊¬
nuptiis plus ualet scĩtas satram̃tr. qm feco¬
pp qriam st̃ institute nuptie coniunguntur.
iussus abraham intrepidꝰ ac deuotꝰ quem
de tanta desꝑatõe susceꝑat unito ñ peꝑtit
nͥ eo ꝓ hibente ut manum depon̾e̾t quo ui¬
bente leuau̾at.
Estat ut uideamꝰ utrum saltem conti¬
nentes nr̃i coniugatis illis pr̃ib cõꝑan¬
di sunt ubi forte iam isti prefe̾ndi sũt eis
quib nondũ quos confa̾mus inuenimus.
Maius enim bonum erat in eoꝵ nuptiis ꝙͣ
est bonum ꝓpͥum nuptiaꝵ cui ꝓcul tlubi¬
o bonum continentie prefe̾ndum ÷. q ñ
tali offõ querebant illi filios ex nuptiis
quali dñr isti ex quodam sensu nate̾ mor¬
talis successionem decessionis retrrentes ꝙ
siqͥs bonum negat: ignorat dm omĩm bo¬
noꝵ a celestib us ad t̾rena. ab immoetalib
us ad mortalia t̾atoremr hoc aũ sensu gn̾a̾n¬
di nͨ bestie penitus carent ⁊ maxĩs alites

Expanded text:
domum filiis impleturam. In nostrarum quippe nuptiis plus valet sanctitas Sacramenti, quam fecu quam sunt institutae nuptiae, coniunguntur, iussus Abraham intrepidus ac deuotus, quem de tanta desperatione susceperat, unico non pepercit, nisi eo prohibente manum deponeret, quo iubente leuauerat - restat, ut uideamus, utrum saltem continentes nostri coniugatis illis patribus conparandi sint; nisi forte iam isti praeferendi sunt eis, quibus nondum quos conferamus inuenimus. maius eest bonum proprium nuptiarum, cui procul dubio bonum continentiae praeferendum est; quia non tali officio quaerebant illi filios ex nuptiis, quali ducuntur isti, ex quodam sensu naturae mortalis successionem decessioni requirentis. Quod quisquis bonum negat, ignorat Deum omnium bonorum a coelestibus usque ad terrena, ab immortalibus usque ad mortalia creatorem. Hoc autem sensu generandi nec bestiae penitus carent, et maxime alite
Abbreviated transcription (Latin):
Manitestant᷑ alitsũ in hĩtu latent. s mar¬
tirii uirtus emituit apparuit q que tol¬
lerando passiones. S qm mlt̾i sunt in ead̾
u̾tute aĩ quib temptatõ deest ꝙ td qd̾ in¬
tus est in conspectu cłĩ ⁊̃ in consp̃tu homi¬
num ꝓcedat nec tunc ẽẽ incipiat e s tunc
innotescat. Iam enini erat in iob patientia
quam nou̾at ds̾ ⁊ tui testĩm ꝑhibeat: sed
ta sunt non natum s manifestarum est.
Hẽbat utiq tymotheꝰ uirtutem continẽ¬
di aĩo quam non ei abstulit. Paulus mo¬
nens ut uno modico it̾etur pp̃ stomathũ
⁊ fregñtes suas inft̾nitates alioqͥn ꝑuiti¬
dampnũ u̾tutis. s qr pot̾a̾t ea u̾tute salna
fĩ quod monebat ita relaxata est cor utili¬
tas bibendi ut man̾et in aĩo hĩtus continen¬
di.ip̃e est enim hĩtus quo aͥd agrͣ cum opꝰ

Expanded text:
manifestantur, aliquando in habitu latent, sicut martyrii virtus emicuit apparuitque tolerando passiones: sed quam multi sunt in eadem virtute animi, quibus tentatio deest, qua id quod intus est in conspectu Dei, etiam in hominum procedat, nec tunc esse incipiat, sed tunc innotescat? Jam enim erat in Job patientia, quam noverat Deus, et cui testimonium perhibebat; sed ta sunt, non natum, sed manifestatum est . Habebat utique et Timotheus virtutem continendi a vino, quam non ei abstulit Paulus, monendo ut vino modico uteretur propter stomachum et frequentes suas infirmitates ; alioquin pernicidamnum virtutis: sed quia poterat ea virtute salva fieri quod monebat, ita relaxata est corpori utilitas bibendi, ut maneret in animo habitus continendi. Ipse est enim habitus, quo aliquid agitur, cum opus
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias faciens ⁊ filios ꝓc̾ans quem diꝯt
manichey mulierosus erat. iustificata erat
sap̃ia a filiis sius qd̾ ilñs ibi subtecit cumde
ioh̾e ac de se illa dixiss. Initificata est inquit
sapĩa a filiis sius qui tudent contiuentiam

Expanded text:
nuptias faciens et filios procreans, quem dicant Manichaei: mulierosus erat. et iustificata est sapientia a filiis suis quod dominus ibi subiecit, cum de Iohanne ac de se illa dixisset, iustificata est, inquit, sapientia a filiis suis, qui uident continentiae
Abbreviated transcription (Latin):
tumina fu̾it̃. hon pot̃ pt bap̃m fñter dei
u̾gines consetrari. Ita non abstade uisum est
menti amisisse non ad uite bone meritum:
uiro sublitas xpo: ita ur᷑ antistes uuius
uxorts u̾ signifitat ex om̃ib gentib uni¬
tatem uni uiro subditam xpo qui tuncꝑ
latentes aliscensitões ⁊̾ salus tarttare iuter
eos qui unum ⁊ in utro ficturi slent atiuait
utiq nulle sunt erunt. Situt gͦ nłłm sac¬
mentum płi̾m nuptiaꝵ illius temꝑis signi¬

Expanded text:
tiata, non potest post baptismum inter dei uirgines consecrari, ita non absurde uisum est menti amisisse. non ad uitae bonae meritum, uiro subditas Christo, ita noster antistes unius uxoris uir significat ex omnibus gentibus unitatem uni uiro subditam Christo, quae latentes dissensiones etiam salua caritate inter eos, qui unum et in uno futuri sunt: quae tunc utique nullae erunt. sicut ergo sacramentum pluralium nuptia
Abbreviated transcription (Latin):
subiecta u̾o non solum singula singtilis. S si pͦ
natalis uł soctalis attlux̾it ⁊̃ plura unt: nõ
ita tluob seu plib maritis uiuis legitimis
rum est. ples enim femĩe ab utio uiro fe¬
condari possunt ⁊ una n̾o a plib non potest.
H est pͥncipioꝵ ius sĩc multe aĩe uni do̾ ret¬

Expanded text:
cta uero non solum singula singulis, sed, si ratio naturalis uel socialis admittit, etiam plura uni non ita duobus seu pluribus maritis uiuis nullam legrum est. plures enim feminae ab uno uiro fetari possunt, una uero a pluribus non potest - haec est principiorum uis - sicut multae a
Abbreviated transcription (Latin):
enim eas in oꝑe gn̾andi. non in morbo deside¬
rii sit̃ ⁊ gentes que ignorant tłm qd̾ cam̃
magnum ÷ ut młti hodie fatilius se toͣ ui᷑
ab om̃i concubitu abstineant qm modunte
neant uec cocundi nͥ ꝓlis causa si matͥmonio
copulentur. Nempe mltos hẽmus fres soci¬
os telestis hr̃aditatis utͥus sexus tontinẽtes
siue exꝑtos nuptias siue ab om̃i tali cominix¬
tione integros. nempe innu̾abiles sunt qͦs
tandem audiuimꝰ inter familiaria collotͥa¬

Expanded text:
enim eas in opere generandi, non in morbo desideenim eas in opere generandi, non in morbo desiderii sicut gentes, quae ignorant deum. quod tam magnum est, ut multi hodie facilius se tota uita ab omni conneant non coeundi, nisi prolis causa, si matrimonio copulentur. Nempe multos habemus fratres et socios coelestis haereditatis utriusque sexus continentes, sive expertos nuptias, sive ab omni tali commixtione integros; nempe innumerabiles sunt: quem tandem audivimus inter familiaria collo
Abbreviated transcription (Latin):
dualem tontinentiam conseruare: quamit¬
bulatõem carnis sue sine trua coniugia oẽ
non possunt ut alia taceant᷑ a quib parcit
apꝰ nlło iam cogente humane societatis of¬
ficio sustiu̾ers cum tlñante tontupistĩa fu¬
erint copłati si eam ptꝰea uic̾int. qr non sͣ
l dissolu̾e coniugium sic̃ licebat. non colli¬
gate fu̾it tales quales fu̾nt ꝓfitet᷑ forͣ
tuptiaꝵ. ita ut ł pari consensu ascendãt
celsiorem scĩtate sigradum. Aut si non ai¬
bo sunt tales : erit qͥ talis ÷ non exactor
s recdlitor debiti seruans in om̃ib castam
religiosam q concordiam. In illis u̾o temꝑi¬
b tñ adhuc ꝓpħicis satram̃tis salitis no¬
stre myst̾ium uelabatur ⁊̾ qͥ añ nuptias
bant non uicti libulĩe : s lucti pietate tͥ¬
b si optõ talis daretur qualis reuelato
notio testam̃to data ÷ dicente tlño. Quis
potest cape : tapiat. Non eos clubitat etiam
cum gautio suscepturos fuisse qui cliligent᷑

Expanded text:
dualem continentiam conseruare quam tribulationem carnis, sine qua coniugia esse non possunt — ut alia taceantur a quibus parcit apostolus nullo iam cogente humanae societatis officio sustinere? sed cum dominante concupiscentia fuerint copulati, si eam postea uicerint, quia non ita licet dissoluere coniugium, sicut licebat non conligare, fiunt tales, quales profitetur forma nuptiarum, ita ut uel pari consensu ascendant celsiorem sanctitatis gradum aut, si non ambo sunt tales, erit, qui talis est non exactor, sed redditor debiti, seruans in omnibus castam religiosamque concordiam. illis uero temporibus, cum adhuc propheticis sacramentis salutis nostrae mysterium uelabatur, etiam qui ante nuptias bant, non uicti libidine, sed ducti pietate: quibus si optio talis daretur, qualis reuelato nouo testamento data est dicente domino: qui potest capere, capiat, non eos dubitat etiam cum gaudio suscepturos fuisse, qui diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib gentib eadem sunt filioꝵ ꝓc̾andoꝵ
institute sunt nuptie ut ordinate hõeste¬
q hascantur: Llestantur. si homines qui se
ton continent tanq̃m ascentunt in mip¬
tias gͣnidi honestatis : qui aũ se sine due¬
quodam modo descend̾unt in nuptias gͣdu
pietatis. Ac ꝑ ħ qͣmuis utroꝵq niptie
st̾ qr ꝓt̾aniłi cã sunt eq̃ualr᷑ bone sunt ⁊
Hii aũ homines coniugati illio hõib cõ¬
iugatis non sunt coniugat ꝑaniti. Hñt eͥ
isti qd̾ illis pp̃ honestatem nuptiaꝵ ꝙͣuis
nandi nccitatem qd̾ illi non hñt. S neq
hii qͥ si forte nc̃ inuc̃iantur qͥ non que¬
runt in connubio nĩ appetunt nͥ p̃p quod
institute sunt nuptie toetͣri possũt ilłꝰ
hominib. In istis enim carnale ip̃m desi¬
dd̾ium falioꝵ: in illis acũ sꝑuale erat. qr sa¬
tram̃to illius temꝑis tongruebat: nũc qͥp¬
pe in illiꝰ pietate ꝑfc̃o filios hr̃e nõ spu¬

Expanded text:
omnibus gentibus eadem sunt filiorum procreainstitutae sunt nuptiae, ut ordinate honesteque nascantur. Sed homines qui se non continent, tanquam ascendunt in nuptias gradu honestatis: qui autem se sine dupermisisset, quodam modo descenderunt in nuptias gradu pietatis. Ac per hoc quamvis utrorumque nuptiae  procreandi causa sunt, aequaliter bonae sint, hi tamen homines coniugati illis hominibus coniugatis non sunt conparandi. habent enim isti, quod illis propter honestatem nuptiarum, quanerandi necessitatem, quod illi non habent. sed neque hi, si qui forte nunc inueniuntur, qui non qurunt in connubio nec appetunt, nisi propter quod institutae sunt nuptiae, coaequari possunt illis hominibus. In istis enim carnale est ipsum desiderium filiorum; in illis autem spirituale erat, quia sacramento illius temporis congruebat. Nunc quippe nullus pietate perfectus filios habere nisi sp
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex malo libittinis aliꝙͥ boni faciat coplatõ
conugalio. Deinde tr repͥmetur ⁊ quodaminꝰ
u̾econcius estuat concupisciã tarnis quam tẽ¬
ꝑit parentalis affãtus. Int̾cedit enun q̃dam
gũitas fu̾ida uoluptatis tũ in eo ip̃o ꝙ d uir
mulier ad hescunt pr̃ ⁊ mater ẽẽ meditãtut¬
Hiic accerłit qr in eo ip̃o ꝙ sibi inuitem conin¬
ges debits̃ soluunt t̾ si id aliqͣnto intemꝑpius
⁊ incontinentiꝰ ex sp̾tant: fidem tam̃ sibi inui¬
tem debent tũ fider tm̃ uiris tribuit apłs di¬
cenis ut cam pot̾atem appellaret ditens. Mulier

Expanded text:
ut ex malo libidinis aliquid boni faciat copulatio ut ex malo libidinis aliquid boni faciat copulatio coniugalis, deinde quia reprimitur et quodam modo uerecundius aestuat concupiscentia carnis, quam temperat parentalis affectus. intercedit enim quaedam grauitas feruidae uoluptatis, cum in eo, quod sibi uir et mulier adhaerescunt, peo ipso quod sibi invicem conjuges debitum solvunt, etiamsi id aliquanto intemperantius et incontinentius expetant, fidem tamen sibi pariter debent. Cui fidei tantum juris tribuit Apostolus, ut eam potestatem appellaret, dicens: Mulier
Abbreviated transcription (Latin):
tuli ⁊ femine cꝰ consideratõem ita di̾na scͥptã
comm̃dat n dimisse a uiro nub̾e liceat alt̾i
gͣm cliu uir eiꝰ uix̾it. nͨ dimisso ab uxoreli¬
ceat alt̾am dut̾e nͥ mertua fu̾it que retessit
cietatem alio gͥn non iam t̾icetur coningiũ ui se¬
nib p̾sertim siue amisissent falios uł minime
gemunsent ñ non in bono l ãmmoso coniugio
⁊ si emar cu̾it atdor etatis int̾ masculã ⁊ feĩ¬
nani. Uigec tam̃ ordo taritatis itit̾ maritum
turius a commixtione tarnis sue pari cotisen¬
su se contin̾e ceꝑunt. non ut nctitatis eẽt pt̾e
non posse qd̃ uellent ⁊ s ut landes pͥus eẽt uo¬
linuis qd̃ possent. Si gͦ seruatur fides hono¬
t̾ior gñto ꝓbatior. ⁊ tanto secĩor qͣnto placidi¬
or castitas ꝑseu̾at. Hr̃it ⁊̃ id bonum conut¬
gia ꝙ carnalis uol iunienilis incontinentia ⁊si
uiciosa ÷ ad ꝓpagande ꝓlis redegr᷑ houestatẽ

Expanded text:
culi et feminae: cuius confoederationem ita diuina scriptura culi et feminae: cuius confoederationem ita diuina scriptura commendat, ut nec dimissae a uiro nubere liceat alteri, quamdiu uir eius uiuit, nec dimisso ab uxore liceat alteram ducere, nisi mortua fuerit, quae recessit.cietatem; alioquin non iam diceretur coniugium in senibus, praesertim si uel amisissent filios uel minime genuissent. nunc uero in bono licet annoso coniugio, etsi emarcuit ardor aetatis inter masculum et feminam, uiget tamen ordo caritatis inter maritum turius a commixtione carnis suae pari consensu se continere coeperunt; non ut necessitatis esset postea non posse quod vellent, sed ut laudis esset pluisse quod possent. si ergo seruatur fides honocerior, quanto probatior, et tanto securior, quanto placidior castitas perseuerat. habent etiam id bonum coniugia. quod carnalis uel iuuenalis incontinentia, etiamsi uitiosa est, ad propagandae prolis redigitur honestatem,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tuteni. iĩ data sit bonum ꝓlis ista successio
siue corꝰ non sꝑuale om̃ib hominib: s primo
tõe ⁊ tam̃ non moritã sͥ pectassent. tñ mina¬
tus erat ds tanqm si uulntis minaret᷑ qui¬
a uulnerabile corꝰ erat qd̾ tam̃ non accidiss
nͥ fieret ꝙ ille necuiiset. Ita gͦ possent ⁊ ꝑ cõ¬
tubitum taliũ corpoꝵ gñone subsiste que us
ad tͥcium modũ hẽrent intrem̃tum nec u̾o¬
dent tãm insenium aut us inseniũ nꝰ tam̃
in mortem. tam̃ illa bñdictoĩs multiplicatõe
um p̾cepto suo felitissimũ quodlam compani¬
mentũ terti statꝰ doñ in melius conu̾terent᷑.
ñ morte hominis qua corꝰ ab aĩa deserit᷑: sod
beata cominutatõe a mortalitate ad inmor¬
talitatem. ab aĩali ad sꝑualem qualitatẽ ha-¬
rum sñiaꝵ que u̾a sit. ueł si alia uł alie pos¬
sunt ex illis u̾bis exsculpi adhuc q̃rere ac dis
in qua c̾ati sumnus aͥd boni ẽẽ coniugiũ mas¬

Expanded text:
tute ; nec data sit homini prolis ista successio,sive corpus non spirituale illis hominibus, sed primo tione et tamen non moritura, nisi peccassent, sicut minatus erat deus — tamquam si uulnus minaretur, quia uulnerabile corpus erat, quod tamen non accidisset, nisi fieret quod ille uetuissetit-a ergo possent etiam per concubitum talium corporum generationes subsistere, quae usque ad certum modum haberent incrementum nec uergerent tamen in senium aut usque in senium, nec tamen in mortem, donec illa benedictionis multiplicatione um praecepto suo felicissimum quoddam temperamentum certi status, donec in melius conuerterentur non morte hominis, qua corpus ab anima deseritur, sed beata commutatione a mortalitate ad inmortalitatem, ab animali ad spiritalem qualitatem! Harum sententiarum quae uera sit, uel si alia uel aliae possunt adhuc ex illis uerbis exculpi, quaerere ac dissin qua creati sumus, aliquid boni esse coniugium mas
Abbreviated transcription (Latin):
sollicita sit que st̃ mundi ⁊ quomͦ placeat
uiro. Uñ mͥ ur᷑ hoc temꝑe solos eos qrui se
non continent coniugati o ẜm illam reꝰ¬
dem apłi sñiam ꝙ qui se ñ continent nu-¬
bant. Melius ÷ enim nub̾e qͣm uri. Nec ip¬
sis tam̃ pc̃c̃m sunt nuptie q̃ si in oꝑatõne
fornitatõis elig̾entur: minus pcc̃m ess q̃
fornicatõ s tam̃ pct̃m eẽt. ¶ Nunc añ
ꝙͥ dictĩ sumꝰ adu̾sus euidentissĩam uocem a

Expanded text:
sollicita est quae sunt mundi, quomodo placeat uiro. unde mihi uidetur hoc tempore solos eos, qui se non continent, coniugari oportereentiam: Quod si se non continent, nubant. Melius est enim nubere quam uri . Nec ipsis tamen non peccatum sunt nuptiae, quae si in operationem fornicationis eligerentur, minus peccatum esset quam fornicatio, sed tamen peccatum esset. Nunc autem quid dicturi sumus adversus evidentissimam voce
Abbreviated transcription (Latin):
mundi ⁊ qño placeat uiro. B entn de il¬
lis dr̃e uoluit̃ qͥ possunt hr̃e quodamtuͦ
de nt̃cirate conmbii ut cogitent que sũt
mundi qũo placeant uiris suis. Oed utꝵ
de omib nupris dix̾it an de talib quales
ita multe st̃ ut pene om̃s tales putari pos¬
sint non immi̾to dubitat᷑. s enim illud
qd̾ de inmptis ait. Ꝙ̾ innupta ÷ cogitet
ca que sunt cłi̾ ut sit scã torꝑe ⁊ sꝑu. Ad õs¬
innuptas ꝑtin. tũ sint quedam uiduc ⁊̾
mortue q̃ in deliciid uiuunt. U̾mptamen
quod attm̃ ad quamdam distinctõem et
qͣiͣ ꝓpͥetatem in nuptaꝵ at. nuptaꝵ sicut
niinium detestanda ÷ q̃ continens a nup¬
tiis .i. a re toncessa:non continet a delc̃is
tͥminib aut auro aut argento ⁊ ueste
p̾ciosa. s ꝙ decet mulieres ꝓmittentes
pietatem ꝑ comĩsatõem. Talia quippe e¬

Expanded text:
mundi, quomodo placeat uiro. hoc enim de illis dicere uoluit, quod possunt habere quodam modo de necessitate conubii, ut cogitent quae sunt mundi, quomodo placeant uiris suis. Quod utrum de omnibus nuptis dixerit, an de talibus quales ita multae sunt, ut paene omnes putari possint, non inmerito dubitatur. neque enim et illud, quod de innuptis ait: quae innupta est, cogitat ea quae sunt innuptas pertinet; cum sint quaedam viduae mortuae, quae in deliciis vivunt . Verumtamen quod attinet ad quamdam distinctionem et quasi proprietatem innuptarum atque nuptarum; sicut nimium detestanda est, quae continens a nuptiis, id est a re concessa, non continet a delictiscrinibus, aut auro et margaritis et veste pretiosa, sed quod decet mulieres promittentes pietatem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlis. hũndantia suitessionis unde sce amititie
congrantur. ex quo colligr̃ pͥmis temporib
ꝑ truem ⁊ ꝓph̾aretur ⁊ nasc̾e̾tur pͥnceps ⁊
saluator om̃im ppłoꝵ uti debuisse scõs istos
non pp̃ se expetendo: s pp̃ aliud nccͣio bono
nuptiaꝵ. Nunc u̾o ad ineundam ua̾m et
solos filios connubia topłare tupientes: ut
pãte de corde puro ⁊ consciã bona ⁊ fide
non ficta mlt̾o titius d̃i ciuitas opleret᷑.
⁊ accełaretur. t̾minus setuli. Qͥ enim ali¬
utl hortari apparet apłm uͥ ait tũ ude loqq̃¬
retui. Uellem homines eẽ sicut nic ipfũ.
Aut illo loto. H aũ tlico fr̃es tempus reli¬

Expanded text:
prolis et abundantia successionis, unde sanctae amicitiae prolis et abundantia successionis, unde sanctae amicitiae conquirantur. Ex quo colligitur, primis temporibus  et prophetaretur 25 et nasceretur princeps et saluator omnium populorum, uti debuisse sanctos isto non propter se expetendo, sed propter aliud necessario bono nuptiarum; nunc uero, cum ad ineundam sanctam et tiam propter solos filios conubia copulare cupientes, ut tate de corde puro et conscientia bona et fide non ficta! multo citius dei ciuitas conpleretur et adceleraretur terminus saeculi. quid enim aliud hortari apparet apostolum, ubi ait, cum inde loqueretur: uellem omnes esse sicut me ipsum? aut illo loco: hoc autem dico, fr
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ intelligendum ÷ non iõ malum putand̃
hẽre uidualis castitas. aut u̾ginalis integri¬
tas. Neq tam̃ iõ malum erat qd̾ martha fa¬
tiebat. qr nͥ inde abstine̾t: soror eiꝰ non fac̾et
qd̾ melius erat. Aut iõ malum ÷ suscipere
coniugium concubitus. Hoꝵ enim qued̾
sp̃ amititiam : sic̃ nuptie. contubitus. Hĩc
enim subsistit ꝓpatgatõ gn̾is humani in
quo societas amicalis magnũ ÷ bonũ. Hiio
niałr : alias dompnabilr̾. Qsqͥs u̾o eis ꝓpt̾
st̃ niͣca si non eis utitur : melius facit. ꝓm̃
ista bona cũ opus hẽmus bñ uolumus: sed
melius ea uolumus ꝙ uolumus. qr tt̃ meliꝰ
bonum est nub̾e: qr bonum ÷ filios ꝓͤcare
mr̃em familias c̃ẽ: s melius ÷ ñ nubere:
qr neeliꝰ ÷ ad ip̃am humanam societatem
hot oꝑe non ege̾. Ita enim iam se ht̃ hiliũ
genus ut alii q non continent se ñ sobum
concubitis lux ĩ antib bono catore de mas
coꝵ faciente qd̾ bonum est non desit numositaᷤ

Expanded text:
unde intellegendum est non ideo malum putandumhaberi uidualis castitas aut uirginalis integritas. neque enim ideo malum erat, quod Martha faciebat, quia, nisi inde abstineret soror eius, non faceret, quod melius erat; aut ideo malum est suscipere coniugium, concubitus. horum enim quaepropter amicitiam, sicut nuptiae uel concubitus; hinc enim subsistit propagatio generis humani, in quo societas amicalis magnum bonum est. his nialiter, alias damnabiliter. quisquis uero eis propter saria, si non eis utitur, melius facit. Proinde ista bona cum opus habemus, bene volumus: sed melius ea nolumus quam volumus; quia tunc melius bonum est nubere, quia bonum est filios procreare, matrem familias esse; sed melius est non nubere, quia melius est ad ipsam humanam societatem hoc opere non egere. ita enim iam sese habet humanum genus, ut aliis, qui se non continent, non solum concubitus luxuriantibus, bono Creatore de malis eorum faciente quod bonum est, non desit numerositas
Abbreviated transcription (Latin):
cesserit man̾e̾ innuptam aũ uiro suo retõ¬
silietari. tum reced̾e ita ⁊ man̾e innupta
nͥ ab adult̾o uiro non debeat ne recedendo ab
eo qui adulter non est fatiat eum methari.
Reconciliari aũ uiro uł tolła̾ndo si se ip̃atõ¬
tiner t non pot̃. uł correcto forsitan uiste pot̃
quomodo aũ uiro possit ẽẽ h̃ia lutende astt̾i¬
us si adult̾am relitu̾et tũ roulieri non sit nu
salnatur. Posset enim ilimitt̾e sterilem ux

Expanded text:
cesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari: cum recedere utique et manere innupta nisi ab adultero uiro non debeat, ne recedendo ab eo, qui adulter non est, faciat eum moechari. reconciliari autem uiro uel tolerando, si se ipsa continere non potest, uel correcto forsitan iuste potest. quomodo autem uiro possit esse licentia ducendae alterius, si adulteram reliquerit, cum mulieri non sit nubsoluat
Abbreviated transcription (Latin):
suis ut siqͥ non trectunt u̾bo ꝑ mulieris cou¬
u̾satõem siue loqucla lucri fi̾ possũt uiden¬
tes timorem ⁊ castam conu̾satõem ur̃am ut
sint non que foris ornantur tulpatõibues
s ille absconditus tordis nr̃i homo imꝑpetu

Expanded text:
si qui non credunt uerbo, per mulieris conuersationem sine loquella lucrifieri possint, uidentes timorem et castam conuersationem uestram: ut sint non quae a foris ornantur capillorum incsed ille absconditus cordis uestri homo in illa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si eos pͣui mores ad talem contubitum ĩ¬
pellunt : nuptie tam̃ ab adultio seu forni¬
tatõe defemlunt. n enim illud pp̃ nuptias
admictitur ⁊ s pp nptias ignostit᷑. Debñt
gͦ sͥ coniuigati non solum ip̃eno sexus sin
commistemli fidem lib̾oꝵ ꝓcreandoꝵ can¬
sa que pͥmia est humani gn̾is iusta mor
ende ad illicitos tontubitꝰ euitandos inu¬
tuam quodammodo seruitutem ut et si
uxor non ht̃ pot̃atem sui corͥs. s uir siłr.
incontinentie cã expecit. uł ille de m̾m̾¬
o uł illa de marito ñ sibi alt̾utꝵ negent.
nec ꝑ ħ incidaniudampnabiles corrup¬
enim concubitus gu̾ande grã non hẽt
tulpam contupiscentie u̾o saciande: s tũ
cũ coniuge p̃p̃ thori fidem uenialem ht̃ tł¬

Expanded text:
etsi eos praui mores ad talem concubitum inpellunt, nuptiae tamen ab adulterio seu fornicatione defendunt. neque enim illud propter nuptias admittitur, sed propter nuptias ignoscitur. debent ergo sibi coniugati non solum ipsius sexus sui conmiscendi fidem liberorum procreandorum causa, quae prima eat humani generis in ista morendae, ad illicitos concubitus evitandos, mutuam quodammodo servitutem: ut etsi uxor non habet potestatem corporis sui, sed incontinentiae causa expetit uel ille de matrimonio uel illa de marito, non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corrupenim concubitus generandi gratia non habet culpam; concupiscentiae uero satiandae, sed tamen cum coniuge, propter tori fidem uenialem habet
Abbreviated transcription (Latin):
scelłãtior iulitanibiis ÷. At si ud ꝙ malefecerat
ei ctiplicnisset ⁊ pp̃a cum ꝑticipe facmoris pͥ¬
dam tliuid̾e̾ noluisset ut homini tui abla¬
ta fuat redłetur eũ ꝑfidum nͦ ꝑfubus
ftice̾t. Ita mulier si fide coniugali uiolatam
Ecdem seruet alułto itiq mala  s si si ad¬
ulto peior ÷ Porro si eam flagitis penitent
⁊ ad castitatem rediens coniugalem pacta
ac placita adult̾ina rescindat. MNiyor si cain
fułi uiolatͥtem ⁊ ip̃e adulter putau̾it. solec
queri tum mastulus ⁊ feĩa nec ille martꝰ
ñ ula uxor alc̾ius sibimet non filioꝵ ꝓc̾ande.
cepulantur ca fede media ut ñ ille cũ altem
nͨ ala tũ alt̾o il fatiat utrũ nuptie sun uo

Expanded text:
icandus est. at si id, quod male fecerant, icandus est. at si id, quod male fecerant, ei displicuisset et propterea cum participe facinoris praedam diuidere noluisset, ut homini, cui ablata fuerat, redderetur, eum perfidum nec perfidus diceret. ita mulier, si fide coniugali uiolata fidem semet adultero, utique mala est; sed si nec adultero, peior est. porro si eam flagitii paeniteat et ad castitatem rediens coniugalem pacta ac placita adulterina rescindat, miror, si eam fidei uiolatricem uel ipse adulter putabit. Solet etiam quaeri, cum masculus et femina, nec ille maritus nec illa uxor alterius, sibimet non filiorum propagacopulantur ea fide media, ut nec ille cum altera nec illa cum altero id faciat, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
qui in reb ⁊̃ co̾rb corꝑeis ⁊ abiectis inagnũ
animi bomim est. ⁊ tõ quo eam saluti trito
corli qrua ⁊ uita nr̃a ista continet᷑ certũ est
deb̾e ppõi. ⁊ si enim exigua palea p̾ multo
nuro pene ues niella ÷ fides: tam̃ cum ĩ ne¬
gõ palee sic̃ in auri scint̾a seruatur. ñ om
nino minor ÷ qua ire minore seruatur.
cum u̾o ad pcc̃m aclinit̾tentũ alhibet᷑ fides
mir um si fides appellanda ÷ u̾mptam̃ qua
Ut pcc̃m einendet̃ uoluntate pͣuitatis cor¬
reet̃ tanqͣm sitͥs qͣm tum hominem solus ex¬
spoliare possit. non inueniat socium init̾reate
⁊ cũ eo paciscat᷑ ut sił tõ faciant spolũ trd̾ par¬
tiantur. tuo faciuore cominisso torũ scclus au¬
fãt. dolet qruidem ille ⁊ fidem sibi seruatam ñ
in bona uita temꝑe humane societatis fuise
ser uandam ne preda miqua ex homine fie¬
ret. Si sentiret qͣm iniq̃ sibi in pcc̃i societar
seruata non fu̾it: ille qruippe ictͦbi ꝑfidus¬

Expanded text:
quae in rebus etiam corporeis et abiectis magnum animi bonum est; et ideo eam saluti quoque corporali, qua etiam uita ista continetur, certum est debere praeponi. etsi enim exigua palea prae multo auro paene res nulla est, fides tamen, cum in negotio paleae sicut in auri sincera seruatur, non ideo minor est, quia in re minore seruatur. cum uero ad peccatum admittendum adhibetur fides, mirum si fides appellanda est; uerumtamenut peccatum emendetur, voluntatis pravitate correcta. Tanquam si quis cum hominem solus exspoliare non possit, inveniat socium iniquitatis, et cum eo paciscatur ut simul id faciant spoliumque partiantur, quo facinore commisso totum solus auferat. Dolet quidem ille, et fidem sibi servatam nonin bona vita ipsi humanae societati fuisse servandam, ne praeda iniqua ex homine fieret, si sentit quam inique sibi in peccati societate servata non fuerit. Ille quippe utrobiqu
Abbreviated transcription (Latin):
negm̃ ÷ sine gͦ cohiendi complexu alioa
aliquo mͦ si ñ pectassent hĩturi erant
filios ex mun̾e om̃i potentissimi ca̾toris
qui potuit ⁊̾ ipõs siue ꝑentib condere.
qui potuit carnem xꝑi in ut̾o u̾ginali
formare. ⁊ ut iam ip̃is infidelib loqͣr
qui potuit ⁊̃ apib ꝓlem sine tontubi¬
tu dare siue ibi multa mystice at figa᷑¬
te dc̃ã sit̃ ali̾ ꝙ sit intelligendum quod
scͥptuni est. Implece t̾ram ⁊ dñamini eius id
est ut plenitudĩe ⁊ ꝑfectõe uite at pot̾atis
ud fieret. uł ip̃mi quo iutrem̃tum ac młti¬
plicatõ qua dc̃m est Crescite ⁊ młt iplicam̃i¬

Expanded text:
go sine coeundi conplexu alio aliquo modo, si non peccassent, habituri essent filios ex munere omnipotentissimi creatoris, qui potuit etiam ipsos sine parentibus condere, qui potuit carnem Christi in utero uirginali formare et, ut iam ipsis infidelibus loquar, qui potuit apibus prolem sine concubitu dare; sine ibi multa mystice ac figurate dicta sint aliterque sit intellegendum, quod scriptum est: inplete terram et dominamini eius, id est, ut plenitudine et perfectione uitae ac potestatis id fieret, ut ipsum quoque incrementum et multiplicatio, qua d
Abbreviated transcription (Latin):
Munustͥs homo humani gu̾is ꝑs
est ⁊ sociale quillam est humane
om̃es homines condere: ut in sua societa¬
te non sola silitudine gn̾is s ⁊̾ cognatõis
uinculo ten̾entut. Prima ita natural̾
humane societatis copula uir ⁊ uxor est
quos ñ ip̃os singulos condidit tłs ⁊ tanꝙͣ
alienigenas toniunxit: s alt̾am creauit
ex alto. signans ⁊̾ itide coniũctionis in la¬
tere. Uñ ⁊ illa detratta formata ÷ laterib
enim dͥ coniungr᷑ qui ꝑiter ambulant : ⁊¬
ꝑit̾ quo ambulant intuentur. Conseques
est connexio societatis in filiĩs qrui unus
honestus fructus est non coniunctõis ma¬
ris ⁊ feĩe: s contubitus. Pot̾at enim ẽẽ
in utro sexu ⁊̃ sine tali cominixtione al¬
t̾ius regentis: alt̾uis obseg̃ntis amicalis
quedam ⁊ g̾mana coniunctõ. nͦ nunt opꝰ
est ut scrutem̾ ⁊ in ea tõe definitiua sen¬
tentiam ꝓfãnius. Uñ pͥmoꝵ homiuum

Expanded text:
uisque homo humani generis pars est et sociale quiddam est humana omnes homines condere, ut in sua societate non sola similitudine generis, sed etiam cognationis uinculo tenerentur. prima itaque naturalis humanae societatis copula uir et uxor est. quos nec ipsos singulos condidit deus et tamquam alienigenas iunxit, sed alteram creauit ex altero, signans etiam uim coniunctionis in latere, unde illa detracta formata est. lateribus enim sibi iunguntur, qui pariter ambulant et pariter quo ambulant intuentur. consequens est conexio societatis in filiis, qui unus honestus fructus est non coniunctionis maris et feminae, sed concubitus. poterat enim esse in utroque sexu etiam sine tali commixtione alterius regentis, alterius obsequentis amicalis quaedam et germana coniunctio. Nec nunc opus est, ut scrutemur et in ea quaestione definitam sententiam proferamus, unde primorum hominum