comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contempnere: Sufficit nobrs de
presentib scl̃i huiꝰ angustiis co¬
gitare. Quid necesse ẽ sensum
de dõ cogitare libere ñ possumꝰ.¬
Gregoriꝰ dic̃. Terrena pulchritu¬
do confundit᷑: cum celsitudo celeᷤ¬
tis aꝑit᷑. In hoc scło potens qui¬
libet si fructum ñ habet bone
oꝑationis: etiam impedimentũ
prestat ceteris: In popło plus so¬
lent nomina diuitum qͣm pauꝑ¬
um sciri: Solet enĩ rerum abum¬
clantia tantomagis acdiuno a¬
more mentem soluere: quanto
magis hanc exigit diu̾sa cogita¬
re: Ad maiorem dolorem m̃tẽ
cominouent: dampna maiora:
Numqͣm quippe sine dolore a
sequit᷑: occasum petit: Quisqͥs uͦ
suꝑna desiderat: qͥa in oriente ha¬
Penam cle aduersis muncli ille
sentit: cui letitia et gła omĩs in
mundo ẽ. Ille gͥ meret & flet:
si sibi sit bene in scło cui bene ñ
dum de potentia. & gła. & rerũ
abundantia gestiunt: repente
hora qua nesciunt. imꝓuiso exi¬
tu rapiunt᷑: atq ab sorbente ꝓfũ¬

Expanded text:
intellege: sufficit nobis de praesentibus huius saeculi angustiis cogitare; quid necesse est sensumde deo libere cogitare non possumGREGORIUS. Terrena altitudo confunditur, cum celsitudo coelestis aperitur. In hoc saeculo potens quilibet si fructum non habeat bonae operationis, etiam impedimentum praestat caeteris. In populo plus solent nomina divitum quam pauperum sciri. Solet enim eorum abundantia tanto magis divino timore mentem solvere, quanto magis hanc erigit diversa cogitare. Ad majorem dolorem mentem commovent damna majora. Nunquam quippe sine dolore amsequitur, occasum petit. Qui vero superna desiderat, in oriente hapoenam de aduersis mundi ille sentit cui et laetitia et gloria omnis in mundo est. ille maeret et deflet, si sibi male sit in saeculo, cui bene non dum de potentiae gloria vel rerum abundantia gestiunt, repente hora qua nesciunt improviso exitu rapiuntur, atque absorbente profun
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. in uisibilem esse et in¬
corporeum constat. Plerumq
cle corporib ad d̾m sumuntur
qualitatum species: que ta¬
tuen in deo ñ sunt. quia in ꝓ¬
pria natura in corporeus ẽ et
in cirtumscriptus: s ꝓ effici¬
entiis causarum. rerum inp¬
so species scribuntur.: ut qͥa
omia uidet dicatur oculus:
et ꝓpter qd̃ audit omnia. di
catur auris. ⁊ ꝓ eo autẽ qd̃ au̾¬
titur ambulat: ꝓ eo qd̃ expec¬
tat stat. Sic et inceteris hoꝵ
similib abhumanis mentib
trahitur similitudo ad d̾m:
sicut est obliuiscens. et me¬
morans. Hinc ẽ qd̃ ꝓpheta di¬
cit. Iurauit dñs exercituum
mã habeat.⁊ s hoc nr̃o nar¬
rat affectu. Et alibi simili
figura : et uermis. et scara¬
beus intelligitur. Nec mirũ
si uilib significationib fi¬
guret᷑: qui usq ad nr̃aꝵ pas¬
sionum seu carnis contume¬
lias descendisse cognoscit᷑.
tura. s ꝓ innocentia: et leo
ꝓfortitudine ñ ꝓnatura: et

Expanded text:
tiam invisibilem esse et intiam invisibilem esse et incorporeum constat. Plerumque de corporibus ad Deum sumuntur qualitatum species, quae tamen in Deo non sunt, quia in propria natura incorporeus est, et incircumscriptus, sed pro efficientiis causarum in ipso species rerum scribuntur, ut quia omnia videt, dicatur oculus; et propter qcatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod spectat, stat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memorans. Hinc est quod et Propheta dicit: Juravit Dominus exercituum mam habeat, sed hoc nostro narrat affectu. Et alibi simili figura et vermis et scarabeus intelligitur . 6. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur. natura, sed pro innocentia; et leo, pro fortitudine, non pro natura; et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Qui enim sc̃o uiro ad eret ex eius
assiduitate & usu locutionis exem¬
plum oꝑis accipit: ut accendat᷑ in
amorẽ ueritatis. Qui alios ad miqͥ¬
tatem suadendo ꝑtrahunt ⁊ insemet¬
ipsis ministerium demonũ ad iniqͥ¬
tatẽ suscipiunt: qmuis ꝑnaturã
Scã enĩ eccł̃ia in carualib ampla
ẽ: in spũalib angusta ẽ: Neq
enĩ ualde laudabile ẽ bonum
ẽẽ cum bonis: sed bonum eẽ cũ
malis: Sic̃ enĩ grauioris culpe
inter bonos bou.n ñ esse: ita
in mensi p̾conii. honum. etiã
inter malos bonum extitisse.
Nysidorus dic̃: Sic̃ optandũ
ẽ ũt boni pacẽ habeant inuicẽ:
sic optandum ẽ ut mali in ui¬
cem sint discordes: Hii qui
suꝑnam patriam desiclerant:
ñ solum maloꝵ mores. sed ꝙ
consortia fugiunt. Si fueris
sotius conuer sationis bonoꝵ:
eris & uirtutis eoꝵ: Similiᷤˢ
enĩ simili coniungi soler: ꝑi¬
culosum ẽ uitam cum malis
ducere: ꝑniciosum ẽ cran hiᷤ
qui praue uoluntatis st̃ socia¬

Expanded text:
. Qui cum sancto viro adhaeret, ex ejus assiduitate et usu locutionis exemplum operis boni accipit, ut accendatur in amorem charitatis. Qui alios ad iniquitatem suadendo pertrahunt, in semetipsis ministerium daemonum ob iniquitatem suscipiunt, quamvis per naturam ta enim Ecclesia in carnalibus ampla est, in spiritualibus angusta. Neque enim valde laudabile est bonum esse cum bonis, sed bonum esse cum malis. Sicut enim gravioris culpae est inter bonos bonum non esse, ita immensi praeconii est bonum etiam inter malos bonum exstitisse. ISIDORUS. Sicut enim optandum est ut boni pacem habeant ad invicem, sic optandum est ut mali ad invicem sint discordes. Hi qui supernam patriam desiderant, non solum malorum mores sed et consortia fugiant. Si fueris socius conversationis bonorum, eris et virtutis eorum. Similis enim simili conjungi solet. Periculum vere est vitam cum malis ducere, perniciosum est cum his qui pravae voluntatis sunt socia
Abbreviated transcription (Latin):
euangłice precdicatinis: uixur
martirii apłi merlacunt: In cor¬
dib secularit̾ uiuentiũ. iniucem
sͥ succedunt uitia: ut dum unũ
abierit succedat aliud: uixta io¬
hel ꝓpħe testimoniũ qui ait. Re¬
siduum heruce comedit locusta:
et residuum loquuste comeclit
brucus: et residuum bruci come
quando utiliter peccat᷑ in mini¬
mis uitiis: ut maiora utilius ca¬
ueant᷑. Lege paulum apłm mino¬
ra ꝑmittentem peccata: ne maio¬
nant᷑. que uirtutib ñ intiis ex¬
cludunt᷑. Quorũdam autẽ que
dam latentia uitia tunc apparẽt:
quando abaliis uitiis desinunt.
xxxiiii. De maleusis uirtuti

Expanded text:
edicationis virtutem martyrii apostoli meruerunt. In cordibus saeculariter viventium invicem sibi succedunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud, juxta Joel prophetae testimonium, qui ait: Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comequando utiliter peccatur in minimis vitiis, ut majora utilius caveantur. Lege Paulum apostolum minora permittentem peccata, ne majovitia quae virtutibus, non vitiis, excluduntur. Quorumdam audam latentia vitia tunc apparent, quando ab aliis vitiis desinunt. CAPUT XXXIV. De male usis virtuti
Abbreviated transcription (Latin):
ex peccato peccata: ut cũ
ñ euitant᷑ parua inciclat᷑ in maxi¬
ma: ꝙ dum defendunt᷑ ad inissa
nec lamentant᷑: ex flagitio ad su¬
ꝑbiam itur. U̾de fit ut cluplicat
sit criminis reus qͥ & ad muttit
scelera ꝑuoluntatẽ: & defenlit
ea ꝑcontumatie tumorẽ: Sic iti¬
um uitio gignit᷑: sic̃ uirtus uirtu¬
te concipitur. Exuitio enĩ gigni¬
tur uitium: sicut ilauid qui dũ
ñ euitauit adulterumm: ꝑpetra

Expanded text:
ex peccato peccata, ut dum non evitantur parva, incidatur in maximis; et dum defenduntur admissa, nec lamentantur, ex flagitio ad superbiam itur . Unde fit ut duplicati sit criminis reus, qui et admittit scelera per voluntatem, et defendit ea per contumaciae tumorem. Sic vitium vitio gignitur, sicut virtus virtute concipitur. Ex vitio enim vitium gignitur, sicuti David, qui dum non evitavi
Abbreviated transcription (Latin):
male agere ñ desistunt: ua¬
na spe indulgentiam decd̃i
pietate requirt̃: quam rec¬
te quererent si abactione
praua cessarent: Metuendũ
ualde ẽ: ut neq ꝑspem ue¬
ter peccemꝰ: neq qͥa iuste
peccata distringit ueniam
despemus: s utroq ꝑiculo eui¬
tatio: & amalo declinenius &
cde pietate cł̃i ueniam sꝑemus:
Omĩs quippe iustꝰ. spe & formi¬
dine nitet: qͥa nunc illum ad
gaudium spes erigit: nẽ adfor¬
midinẽ terror gehenne ad du¬
cit: Qui enĩ ueniam de peccato
peccatum:. Desꝑatio: peror est
omni peccato: Corrige gͦ teip¬
sum: q indulgentie habeto spem
Nulla tam grauis ẽ culpa: que
ñ habeat ueniam: Nulla te secu¬
sistant: Pariter inte sint timor
atq fiducia.
cxxu. De gratia.

Expanded text:
male agere non desistunt, vana spe indulgentiam de Dei pietate requirunt, quam recte quaererent, si ab actione prava cessarent. Metuendum valde est ut neque per spem veter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus: sed, utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Omnis quippe justus spe et formidine nitet; quia nunc illum ad gaudium spes erigit, nunc ad formidinem terror gehennae adducit. Qui enim veniam de peccato peccatum. Desperatio pejor est omni peccato. Corrige igitur teipsum, et indulgentiae habeto spem. Nulla tam gravis est culpa, quae non habeat veniam. Nulla te secusistant, pariter sint in te timor atque fiducia. CAPUT XXXIV. De gratia.
Abbreviated transcription (Latin):
beatus ẽ. Iieronimꝰ dĩc̃ felices
sunt quib dłs spes ẽ: & omne opꝰ
oratio: Absq notitia creatoris sui:
homo pecus ẽ: Gregoriꝰ dĩc̃ Os̃
qui in ꝑfectoꝵ desideria dignant̾
tionem roborat: Hysidorus¬
dic̃. In omni oꝑe tuo: cłi auxili¬
um posce. Iosephꝰ lĩc: Necẽẽ
ẽ ad eẽ diuinum: ubi humanũ
cessat auxilium:¬

Expanded text:
beatus est . HIERONYMUS. Felices sunt quibus Deus spes est, et omne opus operatio. Absque notitia Creatoris sui homo pecus est. GREGORIUS. Deus qui imperfectorum desideria dignatur tionem roborat. ISIDORUS. In omni opere tuo Dei auxilium posce. JOSEPHUS. Necesse est adesse divinum, ubi humanum cessat auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
dei in sublimi constitutum.
ut au nos descenderet ꝓpria
ritas uteri uirginalis susce
te̾.potentia eduxit: obedien¬
tia inomnib deluxit . pacien¬
tia armauit: caritas uerbis et
miraculis manifestauit. Hoc ẽ¬

Expanded text:
Dei in sublimi constitutum, ut ad nos descenderet propria ritas uteri virginalis salva te, potentia eduxit, obedientia in omnibus deduxit, patientia armavit, charitas verbis et miraculis manifestavit. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
rint uobis homines: & ꝑsecuti uoꝰ
fuerint.: et dixerint omne malũ
aduersum uos mentientes: ꝓpter
me: Illird maledictum contemp.¬
uendum est et beatitudinem cre¬
at: qd̾ falso maledicentis ore ꝓfer¬
tur: Unde & specialiter diffini¬
uit que sit beata maledictio: om¬
ne dicens maleclictum. ad uersum
uos mentientes ꝓpter me: ħbi gͦ
xp̃c in causa est: ibi optanda male¬
dictio. Gauclece. & exultate. Eece¬
enim merces uestra. multa est in

Expanded text:
ines, et persecuti vos fuerint et dixerint omne malum adversum vos, mentientes propter me. Illud maledictum contemnendum est, et beatitudinem creat, quod falso maledicentis ore profertur, unde et specialiter diffiniunt, quae sit beata maledictio, omne dicens maledictum adversum vos, mentientes propter me; ubi ergo Christus in causa est, ibi optanda maledictio. Gaudete et exsultate, quoniam merces vestra copiosa est in
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipiꝰ ẽ peccatũ. qͣn iudices iniqͥ
existunt: Sonꝰ uicdex sĩc̃ noc̾e ciuib ne̾¬
censura ĩtitie: aliis bonitate: Iudi¬
cia sine ꝑsonaꝵ acceptione sus¬
cipit: ñ infirmat iusticiam aua¬
ricie flãma: nec stuclet. aufer
iusticiam nec eam mun̾ib
acceptis distribuunt. ut dum
iusto iudicio temporalia lucra
ñ expetunt: p̾mio eterno cli¬
tentur: Omis qui recte iucli¬
cat. staterã in manu gestat:
et inutroq penso iustitiam et
misccłiam portat: S ꝑ iustici¬
am reddit peccati sententiam:
ꝑ misccłiam. peccati temꝑat pe¬
nam: ut iusto liberamine que¬
s clam ꝑ equitatẽ corrigat.⁊ que¬
clam uero ꝑmiserationem inclul¬
geat: Qui clei indicia oculis su¬
is ꝓponit: semꝑ tumens trem̃s¬
q in omni negõtio reformidat.
ne de iusticie tramite deuians
caclat: et unde ñ iustificat᷑: in¬
cle potius condempnet᷑:¬

Expanded text:
dices iniqui existunt. 2. Bonus judex sicut nocere civibus nescensuram justitiae, aliis bonitatem. Judicia sine personarum acceptione suscipit, qui non infirmat justitiam avaritiae flamma, nec studet auferrt, nec eam muneribus acceptis distribuunt, ut dum de justo judicio temporalia lucra non appetunt, praemio aeterno ditentur. 4. Omnis qui recte judicat stateram in manu gestat, et in utroque penso justitiam et misericordiam portat. Sed per justitiam reddit peccati sententiam, per misericordiam peccantis temperat poenam, ut justo libramine quaedam per aequitatem corrigat, quaedam vero per miserationem indulgeat. 5. Qui Dei judicia oculis suis proponit, semper timens, tremensque in omni negotio reformidat, ne, de justitiae tramite devians, cadat; et unde non justificatur, inde potius condemnet
Abbreviated transcription (Latin):
tum destruit᷑: si una sine altera
teneatur. Uprianꝰ diẽ: Neq
enim mereri misericordiam cl̃i
poterit. qui misericors ipse ñ
fuerit: neq impetrabit adiui¬
na pietate aliquid in precib : qͥ
ad precem pauꝑis ñ fuerit hu¬
sccł̃ia acompatiendo aliene
miserie uocabulum sortita ẽ
Nullus autẽ in alio eẽ miseri¬
cors pot̃: qui praue uiuendo ĩ
se. misericors ñ est:¬

Expanded text:
uitur, si una sine altera teneatur. CYPRIANUS. Neque enim Dei misericordiam promereri poterit, qui misericors ipse non fuerit. Neque enim impetrabit a divina pietate aliquid in precibus, qui ad preces pauperis non fuerit hucordia a compatiendo alienae miseriae vocabulum sortita est. Nullus autem in alio esse misericors potest, qui prave vivendo in se misericors non est
Abbreviated transcription (Latin):
lius conuertentib ad se. Mi¬
seratio hominis circa ꝓximũ
suum: misccł̃ia autem dei
suꝑ omnẽ carnem: Qui mi¬
Augustinꝰ dic̃ Opordet qͥp¬
pe etiam eum qͥ misccłiam
requirit: & ipsum ꝓsalu¬
te sua aliquid elaborare
drẽ. In exitu tuo cogita de¬
um: & testamentum tuum
relinq pauperib: Tu illuc

Expanded text:
lius convertentibus ad se . Miseratio hominis circa proximum suum . Misericordia autem Dei super omnem carnem . Qui miAUGUSTINUS. Oportet quippe etiam eum qui misericordiam requirit, et ipsum pro salute sua aliquid elaborare. atis. In exitu tuo cogita Deum, et in testamento tuo relinque pauperibus: tu illuc
Abbreviated transcription (Latin):
sue uir misericors: Qui aũ
crudelis ẽ: & ꝓpinquos abi¬
cit. Clementia p̃parat uitã:
bona: Misccłia & ueritas cͦto¬
diunt regem: & roborat᷑ cle¬
mentia thronus eiꝰ. fãcere
misccłiam & iudicium: magiᷤᷤ
placent apud dm qͣm uictime.

Expanded text:
isericors . Qui autem crudelis est, propinquos abjicit . Clementia praeparat vitam, bona . Misericordia et veritas custodiunt regem, et roboratur clementia thronus ejus . Facere misericordiam et judicium, magis placet apud Deum quam victimae .
Abbreviated transcription (Latin):
ulianus extitit infidelis
imꝑator nonne extitit apostata
iniquus ydolatra: Milites xp̃iam
seruierunt imꝑio infideliᷤ: ibi ueni¬
ebat᷑ ad causam xp̃i. ñ agnoscebant
nͥ illum qͥ in celo erat: Qnͣdo uole¬
bat ut idola colerent. ut turifica¬
rent. preponebant illi cłm: Qnͣdo
autẽ dicebat ꝓducite aciem. ite con¬
tra illam gentẽ. statim obtẽpabant:
Distinguebant dnm et̾num a dño
temꝑali. & tamen subditi erant ꝓpt̾¬

Expanded text:
ulianus exstitit infidelis imperator, nonne exstitit apostata, iniquus idololatra? Milites Christiani servierunt imperatori infideli. Ubi veniebatur ad causam Christi non agnoscebant, nisi illum qui in coelo erat. Quando volebat ut idola colerent, ut thurificarent, praeponebant illi Deum. Quando autem dicebat: Producite aciem, ite contra illam gentem, statim obtemperabant. Distinguebant Dominum aeternum a domino temporali, et tamen subditi erant p
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie pulcritudo: Una qm
hic bene uiuendo consequit᷑:
altera. ꝑquam illuc exretribu
idẽ siue quas ãpaganis ꝑtulit
in mart yrib: siue quas abhere¬
ticis ꝑfert indiuersis cũcertatio¬
nib. Utrasq autẽ ꝑ grãm cłĩ ex¬
suꝑat: partim ꝑferendo. partim
resistendo: Scã eccłia catholica
sic̃ male uiuentes in se patienter
tollerat: ita male creclentes a se
repellit: Scã eccł̃ia contra genti¬
lium atq hereticoꝵ ꝑuicatiam:
sũmoꝑe sapientiam et patientiã
tia. cum temptat᷑ uerbis: exer¬
cet᷑ patientia. cum temptat᷑ gladi¬
is: Causa prauitatis heretice: doc¬
trina ẽ ꝓpagata eccł̃ie: Nam antea
simplici tantũlem ficle uige¬
bat: Hereticoꝵ gͥ occasione ꝓpa¬
gati st̃. doctores infide: & ꝑacii¬
men heresium. ecclł̃ie magistri

Expanded text:
ae pulchritudo: una quam hic bene vivendo consequitur; altera, per quam illic ex retributid est, sive quas a paganis pertulit in martyribus, sive quas ab haereticis perfert in diversis concertationibus. Utrasque autem per gratiam Dei exsuperat, partim ferendo, partim resistendo. 3. Sancta Ecclesia catholica, sicut male viventes in se patienter tolerat, ita male credentes a se repellit. 4. Sancta Ecclesia contra gentilium atque haereticorum pervicaciam summopere sapientiam et patientiam tia, cum tentatur verbis; exercetur patientia, 156 cum tentatis. Causa prauitatis haeretice, doctrina est propagata aecclesiae. Nam antea simplici tantum fide uigebat. Hereticorum igitur occasione propagati sunt doctores in fide, et per acumen heresum hodie magistri
Abbreviated transcription (Latin):
quando alterutrũ sese in ꝓprias
sectas incluct̾. Sic tamen inui¬
cem se collicdunt: ut contra eccłiã
pari erroris spũ clecertent: Et
qui inuicem st̃ diuisi: maduer¬
sitate eccłie simul existunt uni¬
leant hereses. unidẽt᷑ habere ueri¬
tatẽ: hoc respondendũ ẽ: Non id̾o
saluti p̾ponendi sunt morbi: qͥa
plerumq ita generaliter mun¬
dum occupant. ut parum salu¬
ti locum relinquant:

Expanded text:
quando alterutrum sese in proprias quando alterutrum sese in proprias sectas inducunt. Sic tamen invicem collidunt sese, ut contra Ecclesiam pari erroris spiritu decertent, et qui invicem sunt divisi in adversitatem Ecclesiae, simul existant unileant haereses videntur habere veritatem, hoc respondendum est: Non ideo saluti praeponendi sunt morbi, quia plerumque ita generaliter mundum occupant, ut parum saluti loci relinquant.
Abbreviated transcription (Latin):
adnuntiat᷑. inuniuerso mundo:
hereses aut inaliquẽ angulum
mundi: aut in unã gentẽ inue¬
niunt᷑ uersari: Eecł̃ia mͦ catholica
sic̃ ꝑtotum mundũ extendit᷑: i ta
& omniũ gentiũ societate constru¬
qui relicta clez eccł̃ia. priuatis ele¬
gerunt societates: De quib dñs
clicit: Duo mala fecit ppłs m̃s:
Me dereliquert̃ fontẽ aque ui¬
dissipatas. que continere ñ ua
lent aquas: Causa heresis obquã
rem sit id ẽ ad exercitationẽ fide:
Uis uͦ ꝑ quam fit. obscuritas ẽ
diuinaꝵ scripturaꝵ: in qua cali¬
gantes heretic. aliud quam se
res habet intelligunt: Nec eẽ
hereses. iam ñ sunt: Male enim
sentiendo: scientiam ñ ad quirt̃:
Ad nichilum enim tendunt. he¬
retic ingenti studio mencdatia
sua discunt: &. labore uehem̃ti
ne aduanitatẽ eccłie ueniant cde¬
certant: De quib ꝑꝓph̾am con¬
grue dicit᷑: Docuerunt linguam
suã loqui mendatiũ: et ut iniqͥ
agerent laborauert: Tum uicis¬
sim heretici mutuo selacerant:

Expanded text:
annuntiatur in universo mundo. Haereses autem in aliquo angulo mundi, aut in una gente 157 inveniuntur versari. Ecclesia vero catholica, sicut per totum mundum extenditur, ita et omnium gentilium societate construqui, relicta Dei Ecclesia, privatas elegerunt societates? De quibus Dominus dicit: Duo mala fecit populus meus, me dereliquerunt fontem aquae vidissipatas, qulent aquas . » Causa haeresis ob quam rem fit, ad exercitationem fidei. Vis ergo per quam fit, obscuritas est divinarum Scripturarum, in qua caligantes haeretici, aliud quam se res habet intelligunt. Nec essehaereses, jam non sunt. Male enim sentiendo essentiam non acquirunt; ad nihilum enim tendunt haeretici, ingenti studio mendacia sua discunt, et labore vehementi, ne ad unitatem Ecclesiae veniant. decertant. De quibus per prophetam congrue dicitur: « Docuerunt linguam suam loqui mendacium, et ut inique agerent laboraverunt , » dum vicissim haeretici se mutuo lacerant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑa cdeiciunt. adu̾sa erudiunt:
dłeq sci uiri constantia ita por¬
tare debet aduersa: ut frangi
ñ queat: Tunc magis sunt dei
oculi suꝑ iustos: qñdo eos affli¬
gi ab iniquis ꝓuidentia diuina
ꝑmittit: Nam tunc eis gaudia
disponunt᷑ eterna: qndo presen¬
ti tribulatione ꝓbant᷑. Om̃s uite
huiꝰ tribulationes comparant᷑¬
si cu in hac uita tribulatio acci¬
cserit: ñ stat. s celeriter transit.
Qui uite future p̾ma diligent̾
cogitat: mala omiia uite pͥsen¬
tis equauimiter portat: qm̃
ex illius dulceline huius a¬
iaritudinẽ temꝑat⁊ et ex et̾¬
nitate illius breuitatẽ eiꝰ despi¬
cit transitoriam: Grauari diu̾so
maso temporali ꝓutilitate eoꝵ
ẽ qui uite istius mala ꝑferunt: qͥa
dum indolore grauantur: eupidita¬
tis ac luxurie uiciorũq cet̾oꝵ ma¬
la ñ appetunt: Plus ꝓdeẽ saluti tẽ

Expanded text:
 dejiciunt, adversa vero crudiunt. Ideoque sancti viri constantia ita portare debet adversa, ut frangi non queat. Tunc magis sunt Dei oculi super justos, quando eos affligi ab iniquis providentia superna permittit. Nam tunc eis gaudia disponuntur aeterna, quando praesenti tribulatione probantur. Omnes vitae hujus tribulationes aquis comparantin hac vita tribulationis acciderit, non stat, sed celeriter transit. 5. Qui vitae futurae praemia diligenter excogitat, mala omnia vitae praesentis aequanimiter portat, quoniam ex illius dulcedine hujus amaritudinem temperat, et ex aeterniate illius brevitatem hujus despicit transitoriam. 6. Gravari diverso malo temporali pro utilitate eorum est, quod vitae istius mala perferunt, quia cum dolore gravantur, cupiditatis, et luxuriae, vitiorumque caeterorum mala non appetunt
Abbreviated transcription (Latin):
mus: Nͥam exꝓsꝑicate uicleteriꝰ
itur: ex temptationis clolore in me¬
temptationem preparare clebet: Mi¬
nus enĩ elum sꝑatur temptatio gra¬
uat: cure autẽ premit. si ñ sꝑata
aduenerit: Sapientis ẽ contra om¬
nia aduersa aute meclitari: nec in¬
qm ũ consilia eiꝰ preueniant:

Expanded text:
terius itur, ex tentationis dolore in metentationem animum praeparare debet. Minus enim dum speratur, tentatio gravat; dure autem premit, si non sperata advenerit. Sapientis est contra omnia adversa ante meditari; nec equem non consilia
Abbreviated transcription (Latin):
iudicari ꝑmittit: ad u̾sus eos inqͥt
qui te iudicarunt. ego iudicabo: et
cibabo hostes tuos carnib suis. et
quasi a musto sangͥne suo in ebria¬
bunt᷑: Habet aliquem usum et
masoꝵ iniquitas. quo dilectos dei
siuis morib laniant: ac ꝑ hoc uita
s ꝓficit. cdum eos mali ꝑtribulati¬
onum exercitium ad presentem
odiendam utam. et futuram de¬
siderandam erudiunt: Interdũ
enĩ ꝓdest ꝑu̾soꝵ prauitas utili¬
tati iustoꝵ dum eos malitia sua
erudiunt: et ad regna celoꝵ re¬
pellunt. Obatur hoc exemplis
israhelitice plebis: quib tunc cduriꝰ
agebatur inegypto. qnͣdo oporte¬
bat eos ꝑmoysen ad terram ꝑmis¬
sionis uocari: et exemalis que in
egẏpto paciebant᷑ discedere: et ad
ꝓmissam patriam festinare. Iniqͥ
dum constantiam iusti in ꝑsecru¬
utionib suis aspiciunt. mentis
confusione tabescunt: et dum ad¬
uersa ostentant nec uincunt: tan¬
dem de sue ꝑu̾sitatis in sania cõ¬

Expanded text:
judicare promittit. Adversus eos, inquit, judicare promittit. Adversus eos, inquit, qui judicaverunt te, ego judicabo, et cibabo hostes tuos carnibus suis, et quasi mixto sanguine suo inebriabuntur. Habet aliquem usum, et malorum iniquitas, quod dilectos Dei, suis moribus laniat, ac per hoc vita sed proficit, dum eos mali per tribulationis exercitium ad praesentem odiendam vitam et futuram desiderandam erudiunt. 10. Interdum enim prodest perversorum pravitas utilitati justorum, dum eos malitia sua erudiunt et ad regna coelorum repellunt. Probatur hoc exemplis Israeliticae plebis, quae tunc durius agebatur in Aegypto , quando oportebat eam per Moysen ad terram repromissionis vocari, et ex malis quae in Aegypto patiebatur discedere, et ad promissam patriam fedum constantiam justi in persecutionibus suis aspiciunt, mentis confusione tabescunt, et dum adversa ostentant, nec vincunt, tandem de se perversitatis insania con
Abbreviated transcription (Latin):
consilium clei faciunt: quo noue¬
ris sic cleo sub iecta eẽ omĩa: ut &
ipsi qͥ eiꝰ dispositioni ad u̾sant᷑. eĩ
impleant uoluntatẽ: ꝓpt̾ea in hac
uita boni iuclicant᷑ amalis. ut
iterum milsa uita mali iudicent᷑
abonis: siue ut etiam sit hie bonis
temporalis afflictio: et illuc sit et̾¬
na remuneratio: Idcirco st̃ necessa¬
riimali: ut quotiens boni offen¬
dunt. flagellent᷑ ab illis: hinc ẽ
qd̃ assur uirgam furoris sui testa¬
tur dñs: S quotiens ita fit. de dez
in dignatione ꝓcedit: ut cłs ꝑ illos
ineos seuiat. quos flagellando emen¬
cdare desiderat:. S ille iustissima
uoluntate: illi uͦ sepe crudelissi ma¬
intentione: sccłm qd̃ ꝑ ꝓpħam cde
eoclem assur clicitur. Ipse autẽ ñ
sic arbitrat᷑: s ad conterendum para
tum ẽ cor eiꝰ: Atrocem suꝑ eos diui¬
num furorem uenturũ. qͥ existunt
ꝑ sequutores et uolenti fidelib: Con¬
solando enĩ ꝑ ꝓpħam cłs suos. ita

Expanded text:
consilium faciunt; quo noveconsilium faciunt; quo noveris sic Deo subjecta esse omnia, ut et ipsi qui ejus dispositioni adversantur ejus impleant voluntatem. 6. Propterea in hac vita boni judicantur a malis, ut iterum in illa vita mali judicentur a bonis; sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeterna remuneratio. 7. Idcirco sunt necessarii mali, ut quoties boni offundunt, flagellentur ab illis. Hinc est quod Assur virgam furoris sui testatur Dominus ; sed quoties ita fit, de Dei indignatione procedit, ut Deus per illos in eos saeviat quos flagellando emendare desiderat. Sed ille justissima voluntate, illi vero saepe crudeli intentione, sicut per Prophetam de eodem Assur dicitur: Ipse autem non sic arbitratur, sed ad cotum est cor ejus, atrocem super eos divinum furorem venturum, qui existunt persecutores, et violenti fidelibus. Consolando enim Deus suos ita
Abbreviated transcription (Latin):
opp̾sores tunc se pauꝑum.¬
sciant grauiori clignos sententia:
qnͣdo preualuerin his quos no¬
cere uoluerint: slam tanto atro¬
cius futuro supplicio condemp
nandi st̃: qnͣto hic fortius contra
miseroꝵ uitam in ualuerint: Au¬
cliant iuclices. et qui presunt po¬
płis. qͥa ꝓtemporalib molestiis
quas plebib ingerunt. eterno in¬
quit suꝑ popłm meũ: et deli
re. sede. tace et intra intenebras:
ueniet suꝑ te malum. et nescies:
gis mala facientib qm mala pa¬
cientib dolere debemus: Illi enĩ
praua faciendo in mala ꝓficiunt:
isti paciendo amalo corrigunt᷑: Ds̃
autẽ ꝑmalas uoluntates alioꝵ: i
aliis muita oꝑat᷑ bona: Malignan¬
tium hominũ uoluntas neqͥuaqͣm
potest. impleri: nͥ cł̾s dederit po¬
testatem:. Nam lum homines dõ
ꝑmittente malũ qd̾ concupiseunt
rumptamen qd̃ iniqͥ mala ex uo¬
luntate quert̃. id circo cłs ꝑficien¬
di dat potestatẽ ꝑsuam bonam
uoluntatẽ: qͥa de nr̃o malo ipse

Expanded text:
oppressores tunc se sciant graviori dignos sententia, quando praevaluerint his quibus nocere voluerint. Nam tanto atrocius nandi sunt, quanto hic fortius contra miserorum vitam invaluerint. Audiant judices et qui praesunt populis, quia pro temporalibus molestiis quas plebibus ingerunt, aeterno inquit, super populum meum, et dedi re, sede, tace et intra in tenebras. Veniet super te malum, et nescies; gis mala facientibus quam mala patientibus dolere debemus. Illi enim prava faciendo in malum proficiunt; isti patiendo a malo corriguntur. Deus autem per malas voluntates aliorum in aliis multa operatur bona. 4. Malignantium hominum voluntas nequaquam potest impleri, nisi Deus dederit potestatem. Nam dum homines, Deo permittente, malum quod concupiscunt rumtamen quod iniqui 351 mala ex voluntate quaerunt, idcirco Deus perficiendi dat potestatem per suam bonam voluntatem, quia de nostro malo ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Nderdum mali qd̾ sumus. ne¬
cessitate potiꝰ ñ uoluntate existi¬
mus: Uertenda ẽ autẽ necessitas
mali: inuoluntatẽ boni: Pleriq
ñ uoluntate s sola necessitate pec¬
cant. ꝑtimescentes temporalem
inopiam: & dum p̾sentis scł ne¬
cessitatẽ refugiunt: a futuris bo¬
nis pͥuant᷑. Item ñ nulli peccatũ¬
tunt: nullaq coact inopia exis¬
tunt iniqui: s tantum gratis
cupiunt eẽ mali. Neq enĩ ipsam
rem quam appetunt amant: sed
ipsa tantum peccati malicia delec¬
tant᷑
.xxiii. De peccandi consue

Expanded text:
nterdum mali quod sumus, necessitate potius, non voluntate existimus. Vertenda est autem necessitas mali in voluntatem boni. Plerique non voluntate, sed sola necessitate peccant, pertimescentes temporalem inopiam. Et dum praesentis saeculi necessitatem refugiunt, a futuris bonis privantur. 2. Item nonnulli peccatutunt, nullaque coacti inopia existunt iniqui; sed tantum gratis cupiunt esse mali. Neque enim ipsam rem amant, quam appetunt, sed ipsa tantum peccati malitia delectantur. CAPUT XXIII. De peccandi consue
Abbreviated transcription (Latin):
manfeste: qͣm occulte pec¬
care. Duppliciter enĩ reus ẽ. qͥ aꝑ¬
te cdelinquit: qͥa agit & docet:
De talib enĩ ysaias ait: Et peccata
sua quasi socloma p̾dicauert̃: nec
abscondert̃: Multi enĩ publice de¬
linquentes: sine ullo pudore sua
flagitia precdicant: nͨ ulla utunt᷑
sceleris uerecundia: Quedam iam
iustitie portio ẽ homini iniqͥtatẽ¬
suam abscond̾e: & insemetipso
de peccatis ꝓpriis erubescere: pec¬
catum ꝑ petrare crimenẽ: pec¬
catũ predicare clamor ẽ: De quo
etiam ait. apłs: Et clamor aufe¬
rat᷑ a uobis: cum omni malicia id.
ẽ cum ipsis peccatis: Ex eo ipso qͦ
qͥsq peccatum suũ abscondit.¬
iam iudicii ẽ in iliciũ: qͥa ñ eru¬
bescit᷑. nisi de conscientie reatu:
Ergo et hoc ipsum eid̃ q̃sey de fac¬
to suo erubescit: ipse sͥ iam iudex
fit: xxi. De peccati amore.

Expanded text:
manifeste quam occulte peccare. Dupliciter enim reus est qui aperte delinquit, quia et agit et docet. De talibus Isaias III, 9 ait: Et pecsua, quasi Sodoma, praedicaverunt, nec absconderunt . 2. Multi enim publice delinquentes, sine ullo pudore sua flagitia praedicant, nec ulla utuntur sceleris verecundia. 3. Quaedam enim jam justitiae portio est iniquitatem abscondere, et in semetipso de peccatis propriis erubescere. 4. Peccatum perpetrare crimen est, peccatum praedicare clamor est, de quo etiam dicit Apostolus: Et clamor auferatur a vobis cum omni malitia , id est, cum ipsis peccatis. 5. Ex eo ipso quo quisque peccatum quod agit abscondit, judicii jam est indicium, quia non erubescitur, nisi de conscientiae reatu. Ergo ex hoc ipso quo quisque de facto suo erubescit, ipse sibi jam judex fit. CAPUT XXI. De peccati amore.
Abbreviated transcription (Latin):
nis om̃ib aliena: Nullus ne¬
gat fideliũ etiam pꝰ baptis¬
mũ quo peccata delent᷑ coticlie
gendũ: nũqͣm tamen fecisse
sufficiet: Qui in mat̾ius ut̾̃is
st̃ iło cũ matre baptitariñ pos¬
sunt: qͥa qͥ natꝰ ad huc sccłm
ñ pot̃. Neq enĩ dici regen̾atio ĩ eũ
pot̾it: quẽ gen̾atio ñ p̃cessit: Qui
intra eccłiam ñ exdignitate eccłie
multiplicati st̃ suꝑ numerum:
ut subaudias in regnũ p̃destina¬
toꝵ: Qui scelerate uiuunt in ec¬
clesia & cõmunicare ñ desinunt.
putantes se tali cõmunione mũ¬
clari: discant nichil ademun¬
clationẽ ꝓficere sͥ: dicente ꝓph̃a:
Quid ẽ qd̾ cdilectus m̃s in domo
mea fecit scelera multa: Numqͥd
carnes scẽ auferent a te malicias

Expanded text:
nis omnibus aliena. Nullus nenis omnibus aliena. Nullus negat fidelium etiam post baptismum quo peccata delentur quotidie gendum, nunquam tamen fecisse sufficiet. Qui autem in maternis uteris sunt, ideo cum matre baptizari non possunt, quia qui natus adhuc secundum n potest. Neque enim dici regeneratio in eo poterit quem generatio non praecessit. 6. Qui intra Ecclesiam non ex dignitate EcclesiMultiplicati sunt super numerum , ut subaudias, in regno praedestinatorum. 7. Qui scelerate vivunt in Ecclesia, et communicare non desinunt, putantes se tali communione mundari, discant nihil ad emundationem proficere sibi, dicente propheta: Quid est quod dilectus meus in domo mea fecit scelera multa? Nunquid carnes sanctae auferent a te malitias
Abbreviated transcription (Latin):
catholicam habere bap¬
tismum ad salutẽ: ⁊ acharias
ꝓph̃a testat᷑: Indie inquit il¬
la erit fons patens domus da¬
in ablutione peccatoꝵ & mẽs¬
iherłm xp̃i eccłia ẽ: in qua ma¬
nat fons in ablutione peccatoꝵ:
Heretici autẽ: id solũ imagina¬
ria ostentatione faciunt: ̾oq
illis baptismũ ñ ad remissionẽ
peccatoꝵ: s ad supplicii testi¬
ginali ruunt in inferni nuꝑ
nati in fantuli penas: si re¬
nouati ꝑlauachrũ ñ fuerint: O¬
incle cũ causa nuꝑ natꝰ clãpnat᷑
infans si ñ regenerat᷑: qͥa origi¬
nis noxietate ꝑimit᷑. Cur par¬
uuli peccato originali carenteᷤ
bentes delictũ: abestis penis¬
Saptismũ enĩ apena et̾na: ñ a
p̃sentis uite supplicio lib̾at: Qd̃¬
si apena p̾senti homines lib̾a¬
rentur ꝑbaptismũ: ipsũ puta¬
rent baptismi p̾miũ. ñ illud
et̾num. Ergo soluto reatu pee
peccati: manet tamen q̃lam
tẽporalis pena: ut illa uita fer¬
uentiꝰ requirat᷑. que erit a pe¬

Expanded text:
catholicam habere baptismum ad salutem Zacharias propheta testatur: In die, inquit, illa, erit fons patens domui Dain ablutionem peccatoris et menshristi Ecclesia est in qua manat fons in ablutionem peccatorum Haeretici autem id solum imaginaria ostentatione faciunt; ideoque illis baptismus non ad remissionem peccatorum, sed ad supplicii testiginali reatu Inunt in inferno nuper nati infantuli 176 poenas, si renovati per lavacrum non fuerint. Proinde cum causa nuper natus damnatur infans, si non regeneratur, quia originis noxietate perimitur. 3. Cur parvuli peccato originali carentes bentes delictum, a bestiis poenisbaptismus enim a poena aeterna, non a praesentis vitSi a poena praesenti homines liberarentur per baptismum, ipsum putarent baptismi pretium, non illud aeternum. Ergo soluto reatu pepeccati manet quaedam temporalis poena ut illa vita ferventius requiratur quae erit a poe
Abbreviated transcription (Latin):
chil ꝓficit ẽẽ illibatum aculpa.
qui non ẽ paratꝰ ad ueniam: cdũ¬
q potius hec magna sit culpa.
qnͣdo tarlius relaxant᷑ peccata
dius reconciliat: dm sͥ tarcliꝰ pla¬
cat: fr̃ustra enum ꝓpiciari sibi
d̃m querit: qui eito placari in ꝓxi¬
mum negligit:¬

Expanded text:
hil proficit illibatum esse a culpa hil proficit illibatum esse a culpa qui non est paratus ad veniam, dum potius hoc magna sit culpa, quando tardius relaxantur fraterna dius reconciliat, Deum sibi tardius placat. Frustra enim propitiari sibi Deum quaerit, qui cito placare sibi proximum negligit
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ s uitia odio haben
cda. flebiliter autẽ deplorandi st̃.
qui ocdio in frẽ tabescunt: et con¬
tra alios ꝑuieiosum anime dolũ
Sicut mater eccłia praue ab homi¬
nib hereticis premit᷑. s tamen eos
uenientes ad se benigna caritate
dissotiant. Sic̃ mater eccłia praue
ab hominib hereticis p̾mit᷑. s tam̃¬
eos uenientes ad se benigna caritate
amplectitur: ita et singuli nr̃m
quos cumq inimicos sustinemus:
reuertentes materna imnitatione
amplecti statim debemus: Cito ẽ
ignoscendum cuiqͣm: dum ueni¬
am postulat: Non enĩ posse pec¬
cata dimitti ei qui in se peccanti
debita ũ dimittit: formam enim
nobis in dulgentie ds ex merito
conclitionis nr̃e imposuit: dum
ita orare nos precepit: Onnitte
nobis debita nr̃a sic̃ et nos dimit¬
timus debitorib nr̃is: Iustum enĩ
se in dulgeri ostendit: qnͣtum
alterutro unꝰquisq inse offenso
indulget: Quicdam de suis me¬
quentib ueniam prestant: S ni¬

Expanded text:
homines, sed vitia odio habenda sunt. Flebiliter deplorandi sunt qui odio in fratrem tabescunt, et contra alios perniciosum animae dolum icut mater Ecclesia prave ab hominibus haereticis premitur, sed tamen eos venientes ad se benigna charitateater Ecclesia prave ab hominibus haereticis premitur, sed tameeos venientes ad se benigna charitate amplectitur, ita et singuli nostrum quoscunque inimicos sustinemus, revertentes materna imitatione amplecti statim debemus. 4. Cito est ignoscendum cuiquam, dum veniam postulat. 5. Non enim posse peccata dimitti ei qui in se peccanti debita non dimittit. Formam enim nobis indulgentiae Deus ex merito conditionis nostrae imposuit, dum ita orare nos praecipit: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Justum est se indulgeri ostendit, quantum alterutro unusquisque in se offenso indulget. Quidam de suis coquentibus veniam praestant. Sed ni
Abbreviated transcription (Latin):
stringit᷑: ugustiaꝰ dic.: Nul¬
la caro exultat in dño: que ui¬
uit in uitiis. Hieromimꝰ dic̃:
Non purgantur mala uitioꝵ:
nͥ excomparatione uͥtutum:
Male arboris nocdo: clauꝰ aut
cuneus infigendus ẽ.Non
poterunt in die iudicii alioꝵ
re.. Circundati enim uitiis:
ñ possunt uidere uirtutes:
Omne uitium expelle ab aĩa
tua: ut uirtutes anime conse¬
qui possis: Nos uͦ amore iur¬
tutum. uitia suꝑemus: Om̃s
enĩ homines uitiis nr̃is faue¬
mus: & qd̃ ꝓpria facimꝰ uolun¬
tate: ad nature referimꝰ neces¬
sitatem: Hysicdorus dic̃:¬
Receclens homo a leo. statun
uitioꝵ tradit᷑ potestati: ut
dum patitur in festa uitia: re¬
uertendo unde cecidit resi¬
piscat:. Satis delicate se pal¬
pat: qui uult sine labore uitia
suꝑare: ꝑfecte renuntiat uti¬
is: qui occasionẽ euitat in ꝑ

Expanded text:
stringitur . AUGUSTINUS. Nulla caro exsultat in Deo, quae vivit in vitiis. HIERONYMUS. Non purgantur mala vitiorum, nisi ex comparatione virtutum. Malo arboris nodo, malus clavus, aut cuneus infigendus est. Non poterunt in die judicii, aliorum re. Circumdati enim vitiis, non possunt videre virtutes. Omne vitium expelle ab anima tua, ut virtutes animae consequi possis. Nos vero amore virtutum vitia superemus. Omnes enim homines vitiis nostris favemus: et quod propria facimus voluntate, ad naturae ferimus necessitatem. ISIDORUS Recedens homo a Deo, statim vitiorum traditur potestati. Ut dum patitur infesta vitia, revertendo, unde cecidit, resipiscat. Satis delicate se palpant, qui volunt sine labore vitia superare. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evit
Abbreviated transcription (Latin):
nis Ebrietas ita mentẽ alienat:
ut ubi sit nesciat: Unde etiam
malum ñ sentitur: qd̾ ꝑ ebrie¬
tatẽ committit᷑. Plerisq laus
ẽ multum bibere: ꝙ ñ inebria¬
ri: Qudiant hii ad u̾sum se di¬
centem ꝓpħam: Ue qͥ podentes
estis ad bibendum uinum: q
uiri fortes ad miscenclum ebri¬
etatem. Non solum ex uino
siliꝰ dic̃. Sĩẽ enĩ piscis se p̾parat
ut glutiat escam: ita ebriosus
cordis: ñ ad ebrietatẽ donauit:
Plurimi namq homines ꝑ
uinum maximam debilitatẽ¬
corporis contraxert̃: nec potue¬
runt consequi pristinam fir¬
mitatẽ: qͥa ñ temꝑtauert̃ gu¬
le ardorem: Ebriosus putat se
aliqͥd obstimum agere: cũ fue¬
rit in p̾cipitia deuoliitus: In
omib te exhibe sobrium : ut

Expanded text:
nis. Ebrietas autem ita mentem alienat, nis. Ebrietas autem ita mentem alienat, ut ubi sit nesciat: unde etiam malum non sentitur quod ebrietate committitur. Plerisque laus est multum bibere, et non inebriari. Audiant hi adversum se dicentem prophetam: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem. Non s. BASILIUS. Sicut enim piscis se praeparat ut glutiat escam, ita et ebrioscordis, non ad ebrietatem donavit. Plurimi namque homines per vinum maximam debilitatem contraxerunt, nec potuerunt consequi pristinam firmitatem, quia non temperaverunt gulae ardorem. Ebriosus putat se aliquid optimum habere, cum fuerit in praecipitia devolutus. In omnibus te exhibe sobrium vitae
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Uinum in iocunditate cre¬
atum ẽ: ñ in ebrietate. Hinum
moclerate potatum: sanitas ẽ cor¬
poris & anime: Uinum multũ
potatum: irritationẽ & iram &
ruinas multas facit: Sic̃ ignis
ꝓbat ferrum durum: sic uinũ
mus dĩc: Ubrcumq saturitas ꝙ
ebrietas fuerit: ibi libido dñat᷑
Religiosus numqͣm uinum re¬
doleat: ne audiat illud philoso¬
phi. & dicat: Hoc ñ ẽ osculum
porrigere: s ꝓpinare: Quicqͥd
in ebriat & statum mentis eu̾tit:
similiter fugiamꝰ & uinum: Uen¬
trem distentum cibo. & uini po
tionib rigatum : uoluptas ge¬
nitalium sequit᷑: Quic qͥd semi¬
nariũ uoluptatum e: uenenum
portat. Ambrosius dic̃ In fir¬
mum stomachum: moderatꝰ cib
& uinum confortat: Ebrietas
autẽ: corpꝰ debilitat: Plerumq
enĩ gula & abundantia uini:
turpiter in luxuriam soluit:
Uinũ qͥppe ñ reputat᷑ in usuam:¬
Hysidorus dic̃: Ebrietas autẽ
ꝑturbationẽ gignit mentis: fu¬
rorem cordis. flaminam libidi¬

Expanded text:
 creatum est, non in ebrietatem . Vinum moderate potatum sanitas est corporis et animae . Vinum multum potatum irritationem et iram, et ruinas multas facit . Sicut ignis probat ferrum durum, sic vinum MUS. Ubicunque saturitas atque ebrietas fuerit, ibi libido dominatur. Religiosus nunquam vino redoleat, ne audiat illud Philosophi: Hoc non est osculum porrigere, sed propinare. Quidquid inebriat, et statum mentis evertit, similiter fugiamus ut vinum. Ventrem distentum cibo, et vino et potionibus irrigatum, voluptas genitalium sequitur. Quidquid est seminalium voluptatum, est venenum potatum. AMBROSIUS. Infirmum stomachum moderatus cibus et vinum confortat, ebrietas autem corpus debilitat. Plerosque enim gula et abundantia vini turpiter in luxuriam seducunt. Vinum quippe non reputatur in usuSIDORUS. Ebrietas autem perturbationem gignit mentis furorem cordis, flammam libidi
Abbreviated transcription (Latin):
numqͣm hominẽ sua uitia¬
ꝑsequunt᷑: qͥa nimirum qͥ
prius uolendo s ea fecit sotia:¬
ipsa postea sentit etiam no¬
lens stimulosa: Dupliciter
ẽ autẽ criminis reus: qui
& cõmittit scelera ꝑuolun¬
tatem: & defendit ea ꝑ con¬
tumatie tumorem: In uicẽ
gͥ succrescunt uitia: ut lũ
unum abierit. succeclat ꝙ̃.¬
aliud Ali qnͣdo utilider
peccat᷑ in minimis uitiis:
ut maiora utilius caueant᷑.
Ueraciter enĩ sanant᷑ uitia:
cludunt᷑. Cesariꝰ dic̃. ui¬
tia enĩ nr̃a. hostes nr̃i sunt:
In uitas patrum dr̾: Si c̃ pin¬
guis t̾ra germinat qd̃ abscõ
Ad tendite autẽ uobis:
neforde grauent᷑ corda ur̃a ĩ
crapula & ebrietate. & curis

Expanded text:
nunquam hominem sua persequuntur, quia nimirum qui prius volendo ea sibi fecit socia, postea sentit etiam nolens stimulosa dupliciter. Est autem criminis reus, qui et admittit scelera per voluntatem et defendit ea per contumaciae tumorem. Invicem sibi succrescunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud. Aliquando utiliter peccat in minimis vitiis, ut major ac utilius caveantur. Veraciter enim sanantur vitia,cluduntur. CAESARIUS. Vitia enim nostra hostes nostri sunt. IN VITIS PATRUM. Sicut pinguis terra germinat quod absconAttendite autem vobis, ne forte graventur corda vestra crapula vel ebrie
Abbreviated transcription (Latin):
& qui sꝑnit modica paula¬
tim decidet: Hinum & mu¬
lieres apostatare faciunt
sapientes: & arguunt sensa¬
tos: Sufficiens ẽ homini
erudito uinum exiguum:
indormiendo ñ laborabit
ab illo: nec sentiet laborem:
Diligentes uinum noli ꝓ uo¬
care: multos enĩ extermi¬
nauit: Hinum a maritudo
anime ẽ Uinum multum

Expanded text:
et qui spernit modica, paulatim decidit . Vinum et mulieres apostatare faciunt sapientes, et arguunt sensatos . Sufficiens est homini erudito vinum exiguum, in dormiendo non laborabis ab illo, nec senties dolorem . Diligentes vinum noli provocare, multos enim exterminat vinum Ibid. Amaritudo animae,
Abbreviated transcription (Latin):
tis iunioris: Docebatur. nec confũ¬
debat᷑: corripiebatur. sed ñ irasce¬
batur: interdum cesus. et in iuri¬
is lesus. neq resistebat. neq cõmi¬
nabatur: Gaudebat plane esse in
subiectione. et delectabat᷑ in omni
titate. et religione. et in omni scẽ
regule obseruatione: sicut aurũ
in camino nuirabili coctione:. Nunc¬

Expanded text:
im monachus, docebatur, nec confundebatur; corripiebatur, sed non irascebatur. Interdum caesus et injuriis laesus, non resistebat, neque comminabatur. Gaudebat in subjectione, et delectabatur in omni titate et religione, et in omni sanctae Regulae observatione, sicut aurum in camino mirabili coctione.
Abbreviated transcription (Latin):
est repente ꝑomnes circumquaq
uores eccłias. magnus ualcle et
in solitus clangor signorum: et
campanorum sonitus. longa pul¬
satio. mirabilis tinnitus. nulł
hominib funes trahentib. uel
signa commouentibus: nisi sola
uirtute diuina. que suꝑuenit

Expanded text:
fit per omnes circumquaque jores ecclesias, magnus valde et insolitus clangor signorum et campanarum sonitus, longa pulsatio, mirabilis tinnitus, nullis hominibus funes trahentibus vel signa commoventibus, nisi sola virtute divina quae supervenit
Abbreviated transcription (Latin):
pidib iactatoq fundamento se¬
cus flumen aurauris: uiam al¬
direxit. et monti coniunxit:¬
douicus caroli filius. Rex aqͥta¬
niecum omni bonitate. de ficis
Guillelmꝰ circa monasterium ui¬
neta et oliueta plantari: hortoᷤᷤ
plurimos constitui: Ipsam ual¬
lem destructis arborib in fructu¬
osis: fructiferis pomeriis meliꝰ

Expanded text:
pidibus fundamento secus flumen Araris, viam alit et monti conjunxidovicus, Caroli filius, rex Aquitaniae, cum omni bonitate, de fiscisGuillelmus circa monasterium fecit vineta et oliveta plantari, hortosque plurimos constitui, ipsamque vallem, destructis arboribus infructuosis, fructiferis pomeriis melius
Abbreviated transcription (Latin):
manib ꝓpriis parapsides abluit¬
holera colligit. pulmenta con¬
dit. legumina infundit: et ip̃a
refectionis hora nulla interue¬
niente mora. euncta laude prepa¬

Expanded text:
Manibus propriis parapsides abluitolera colligit, pulmenta condit, legumina infundit. Ipsa vero refectionis hora, nulla interveniente mora, cuncta laute praepa
Abbreviated transcription (Latin):
inauditorium. et osculatis fra¬
trib lectaq exmore lectione.
facto quoq pro tempore breui
sermone de anime edificatione:
mox uir dei sub infert et inli¬
cat manifeste. cur ipse uenerit

Expanded text:
in auditorium, et osculatis fratribus, lectaque ex more lectione, factoque pro tempore brevi sermone de animae aedificatione, mox vir Dei subinfert, et indicat manifeste cur ipse venerit
Abbreviated transcription (Latin):
raliter concupiscit. ñ ꝑmittit᷑ adum¬
plere: Secreto autẽ cłi iudicio fieri
tem effectus statim sequit᷑ actioni.
Numqͣm satiari nouit cupiclitas.
Semꝑ enĩ auarus eget. Quantoq
magis ad quirit: tanto amplius que¬
rit: Nlec solum desiderio augendi
excruciat᷑: s etiam amittencli metu
afficit᷑. In opes nascimur in hac ui¬
ꝑitura tanto amore cupimus: ple¬
riq potentes tanta cupiditatis ra¬
bie inflaminant᷑: ut cle confiniis
suis paupes excluclant: nec habi¬
tare ꝑmittant. Quib recte ꝑꝓ
pħam dicit᷑: Ue qui coniungitis
omum adclomum: et agrum ad¬
a grum copulatis. usq ad terminũ
loci: Numquid uos foll haberibĩ

Expanded text:
raliter concupiscit non permittitur adimplere. Secreto autem Dei judicio fieri tem effectus statim sequitur actionis. 7. Nunquam satiari novit cupiditas. Semper enim avarus eget; quantoque magis acquirit, tanto amplius quaerit; nec solum desiderio augendi excruciatur, sed etiam amittendi metu afficitur. 8. Inopes nascimur in hac viperitura tanto amore cupimus? 9. Plerique potentes tanta cupiditatis rabie inflammantur, ut de confiniis suis pauperes excludant, nec habitare permittant. Quibus recte per Prophetam dicitur: Vae qui conjungitis domum ad domum, et agrum agro copulatis usque ad terminum loci. Nunquid soli vos habitabiti