comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riuale s nec ꝓprietatis s ꝑcipi¬
endi fructus temporales fuit
concessum ante dictũ concił
militi in feod̃ ⁊ ip̃e bñ iuuat ⁊
defendit ecc̃am sic̃ fidelis ua sallꝰ
potest excusari ałr si unũ istoꝵ
defu̾it in periculo aĩe sue tenet
uel dic qd̾ nullo tꝑr potuer̃t da¬
ri infeod̾ ⁊ quo ã ins tꝑale
senciuile ita qd̵ tnͣsiret ad he¬
redes sicuc ⁊ feod̾. mutiłr enĩ
eẽt tunc ius spũale ap̃ ecc̃am
quia sicut sicut sine aĩa non
potest uiuere corpus itaspũa¬

Expanded text:
rituale, nec proprietas, sed percipiendi fructus temporales, fuit concessum ante dictum concilium militi in feudum, et ipse bene iuvat et defendit ecclesiam, sicut fidelis vasallus, potest excusari. Alias si unum istorum defVel dic, quod nullo tempore potuerunt dari in feudum, quoad ius temporale seu civile, ita quod transirent ad heredes, sicut et feudum. Inutiliter enim esset tunc ius spirituale apud ecclesiam, quia sicut sine anima non potest vivere corpus, it
Abbreviated transcription (Latin):
Ad scd̃m dico qd̃ sirustici ãicunt¬
sciunt uł creduunit milites licite ⁊
tim cum ecc̃a ñ petat abeis nec cõ¬
traddicit militib quos scit ⁊ ui¬
det recipere decimas al̾r siscirẽt
eos illicite recipere ñ liberarent᷑.
sitñ ꝓpt᷑ metum soluerent excu¬
sarent᷑ a pcc̃o ñ a toto s a tanto¬
.xxxii. 4.u. iͣ. ne exͣ qd̾ metuum cã

Expanded text:
Ad secundum dico, quod si rustici sciunt vel credunt milites licite ettim cum ecclesia non petat ab eis, nec contradicit militibus quos scit et videt recipere decimas. Alias si scirent eos illicite recipere, non liberarentur. Si tamen propter metum persolverent, excusantur a peccato, non a toto sed a tanto.
Abbreviated transcription (Latin):
m̾e spũales ñ possunt a laicode¬
tineri q taleius cadit in lai¬
non suir ⁊ hoc iure cum sit ciui¬
le cadere possunt ĩ laicum non
hocdie tñ atꝑr concilii lat̾ cele¬
brati subalex̃ ulło mͦ uaiet col¬
latio decimaꝵ facta eis. cum
talis alienatio uł infeodatio
ibi fui̾t prelatis penitꝰ intdc̃a.

Expanded text:
mere spirituale, non possunt a laico detineri, quia tale ius non cadit in laihoc iure, cum sit civile, cadere possunt in laicum, nonHodie tamen a tempore concilii Lateranensi celebrati sub Alexandri nullo modo valet collatio decimarum facta eis, cum talis alienatio vel infeudatio ibi fuit prelatis penitus interdicta.
Abbreviated transcription (Latin):
rusticus tenet᷑ decimare qd̾ si¬
bi remanet. ĩ dñs hoc qd̾ de acer¬
uo indecimato accepit. exͣ .e. tua¬
ꝑsonales aũ possunt dari in fine
anni ut sic maior ucilitas pro¬
ueniat ecc̃e qmͣ si ꝑ minimas
iteris aguos aũ puillos nitu¬
los ⁊ hiꝰ. nec tenent᷑ dare optimoᷤ
nec debent det̾i̾ores s cnedio cres
uł. sicut tnͣsierint sub uirga pa¬
storis qd̃ decim̃ uenerit scĩficet᷑
dño. ind̃ignũ enĩ est dare deo qd̾

Expanded text:
rusticus tenetur decimare quod sibi remanet, ita dominus de hoc quod de acervo indecimato accepit. rsonales autem possunt dari in fine anni, ut sic maior utilitas proveniat ecclesie quam si per minutias tur. Agnos aut pullos, vituhuiusmodi nec tenetur dare optimos nec deteriores, sed mediocres vel sicut transierint sub virga pastoris. Quod enim decimum venerit, sanctificetur domino. Indignum enim est dare deo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ci decimas cũ aĩaꝵ suaꝵ pericu¬
lo detinentes inalios laicos pos¬
sunit aliqñ tnͣsferre. si quĩs uero
receꝑit ⁊ ecc̃e sue ñ reddiderit
xp̃iana sepultura priuet᷑. exͣ e.

Expanded text:
ci decimas cum animarum suarum periculo detinentes, in alios laicos possint aliquo modo transferre. Si quis vero receperit et ecclesie non reddiderit, christiana sepultura privetur .
Abbreviated transcription (Latin):
u̾timini ad me ⁊ ego reuertar
ad uos dicit dñs exercituũ ⁊ dixi¬
scis in quo reu̾temur si affligit
homo deum qr uos configitis
me tota gens ⁊ dixistis in quo cõ¬
fiximꝰ te. in decimis ⁊ prumiciĩs¬
⁊ inpenuria uos maledicti estis.

Expanded text:
timini ad me, et revertar ad vos, dicit Dominus exercituum; et dixistis, in quo revertemur? Si affiget homo Deum, quia vos configitis me, et dixistis, in quo configimus te? in decimis et primitiis. In penuria vos maledicti estis,
Abbreviated transcription (Latin):
latum dñium pecũie decimande
ĩ accipientem ⁊ ñ competit. re¬
petit repetitio ut ĩ meretrice ⁊
yst̾ͥone aut ñ. ut in fure. rapto¬
re. symo᷑ . usurario. In primo ca¬
deat᷑ apeobare delictũ eius sic̃
est qñ respuit ecc̃a obł̾ones ali¬
quoꝵ obdetestationem criminiꝰ
in quo iacent ut pura notorie

Expanded text:
m pecunie decimande in accipientem et non competit repetitio, ut in meretrice et histrione, vel non, ut in fure, raptore, symoniaco, usurario. In primo cadeatur approbare delictum eius. Sicut et quandoque respuit ecclesia oblationes aliquorum ob detestationem criminis in quo iacent, utputa notorie
Abbreviated transcription (Latin):
edit᷑ .c.ii. ¶ Debent dare decune
de om̃ib fructib t̾raꝵ. pomis
tis aĩalium. lana lacte. feno. lignis.
nicis. argentariis. metallariis. la¬
pidicinis. It̾m de negociis ⁊ arti¬
ficiis ⁊ cet̾is bonis eciã de tꝑr. de.

Expanded text:
ie Debent dari decime de omnibus fructibus terrarum, pomis tis animalium, lana, lacte, feno, lignis, nicis, argentariis, metallariis, lapidiciniis. Item de negotiis et artificiis et ceteris bonis, etiam de tempore.
Abbreviated transcription (Latin):
tas qd̾ monachi albi templarii
⁊ hospitalarii ih̾osolimitani ñ
tenent᷑ dare decunas de possessi¬
onib suis qͣs ꝓpriis manid nł
sumptib excolunt. Secus est
sitradunt rusticis excolendas
rum est nisi sint ulterius pri
se aliqͣ prescriptione tueri.¶¬

Expanded text:
tie Monachi albi, templarii et hospitalarii Hierosolimitani non tenentur dare decimas de possessionibus suis, quas propriis manibus vel sumptibus excolunt. Secus est si tradant rusticis excolendas rum, nisi sint ulterius specse prescriptione tueri.
Abbreviated transcription (Latin):
quid de militib cathalonie qͥ
nitunt᷑ situeri priuilegio apo¬
stolice sedis inadulto. ut dñt
ad cultum dei poss licite retin̾e
uiter principes ⁊ milites terre
sue quĩ ip̃m iuuarẽt ⁊ ħ did̾e̾
nunqͥd possunt tales decimas
licite retinere. It̾m nunquid
liberantur ⁊ excusant᷑ rustici
a pcc̃o soluendo militrb. It̾m po¬

Expanded text:
Quid de militibus Catalonie, qui nituntur se tueri privilegio apostolice sedis indulto, ut dicunt, ad cultum dei, posset licite retinere et inter milites et principes terre sue, qui ipsum iuvarent ad hoc, dividere; nunquid possunt tales decimas licite retinere? Item nunquid liberantur et excusantur rustici a peccato solvendo militibus. Ad p
Abbreviated transcription (Latin):
animo ⁊ ꝓponat firmiter qm
cito poterit quicquid inde expẽ¬
dit restituere. In om̃i tñ casu¬
U
tenetur uxor debitum uiro red¬
los aũ. qui emerunt de rapina¬
distingue qm̃ aut sciebant ra
stingue quia aut erait quis ma¬
la fide .i. cupiditate acquirend̃i
sibi aut bona fide .i. uoluntate
restituenq̃i quasi gerens uteli¬
cer negocium illiꝰ cui fuerat a¬
blata res qmͣ ip̃e uidebat perire¬

Expanded text:
animo et proponat firmiter, quam cito poterit, quicquid inde expendit, restituere. In omni tamen casu tenetur uxor debitum viro redlos autem qui emerunt, distingue quoniam aut sciebant rapstingue, quia aut emit quis mala fide, id est cupiditate acquirendi sibi, aut bona fide, id est voluntate restituendi, quasi gerens utiliter negotium illius, cui fuerat ablata res quam ipse vendebat
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ faciet si nichil muenit nun-¬
quid morietur fame: non. s
sub est ei triplexauxilmũ.
unũ si potest habere de dote ire
sponsalicioꝵ  Sed̾m ut dem̃¬
cies caub qui possunt ꝓdesse
⁊ non obẽe ⁊ si necc̃e est ⁊ pro¬
bari porest ⁊̃ ep̃o ut ip̃e cõpel

Expanded text:
ergo faciet si nihil invenit; numquid morietur fame? Non, sed subest ei triplex auxilium. Unum si potest habere de dote vel sponsalitio. Secundum ut denunciet talibus, qui possunt prodesse et non obesse et si necesse prob
Abbreviated transcription (Latin):
numquid ille cui satisfactũ est
tenet᷑ cedere satisfacienti actio.¬
nem sibi competentẽ etͣ auos:¬
Soło credo qd̾ pot̾est ⁊ d qnͣtum
illi ñ ut ad uno petat in solid̾.
excepto principali s ꝓpartib pe¬
tat a singulis s ñ fenet᷑ qnͣtũ¬
ad iudiciũ contentio sũ qr qua
fronte porest petere cessionẽ qui
ex contumatia sua punctur. st.¬

Expanded text:
numquid ille cui satisfactum est, tenetur cedere satisfacienti actionem sibi competentem contra alios? Credo quod potest et debet quantum n ut ab uno petat in solidum excepto principali, sed pro partibus petat a singulis. Sed non tenetur quoad iudicium contentiosum, quia qua fronte potest petere cessionem, qui ex contumacia punitur. S
Abbreviated transcription (Latin):
qr l ꝙ ad deum de magna eaͥ¬
cate dicam eos talt liberari dñ¬
mͦ de pcc̃o alit̃ recte conterantur
⁊ peniteant potest cñ exigi ab eis
na. ⁊ zacheus si quem difrauda¬
ui reddo qͣdruplum ⁊ pena uniꝰ

Expanded text:
ad deum, de magna eqtate dicam eos taliter liberari, dummodo de peccato recte conterantur et peniteant, potest tamen ab eis nde Zacheus: Si quem defraudavi, reddo quadruplum. Pena enim unius
Abbreviated transcription (Latin):
subditos aũ ilsos qui deũ plus
qm homines tientes uolũt
suo domino indello illicito ĩpen¬
dere consilium auxiliũ uł fauo¬
rem credonussatents spoliandoᷤᷤ
uł in aliquo pumiendos. pena .u.¬

Expanded text:
Subditos autem illos, qui deum plus quam homines timentes, nolunt suo domino in bello illicito impendere consilium, auxilium vel favorem, credo nullatenus spoliandos vel in aliquo puniendos. DE
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerentur uł occidantur¬
credo qd̾ teneat᷑ scd̃m mod̾ põitũ
ꝯͣ indefensione ꝑsone ⁊ ꝑ eadem¬
iura ⁊ hoc intellige de imꝑfcis
ro. Nonuos defendentes kr̃ni s¬
tñ increpare miuriantem exͦ do
mini dicentis cum ꝑcuteret᷑
in facie. simale locutus sũ testi.¬

Expanded text:
 occidanturcredo quod teneatur secundum modum positum supra in defensione persone. Et hoc intellige de imperfec Non vos defendentes charistamen increpare iniuriantem, exemplo Domini dum cum percuteretur in facie: Si male locutus sum et
Abbreviated transcription (Latin):
.e.i. notũ infi. ⁊ qd̾ dictum ẽ de
hiis quitenent᷑ in solid in pͥma¬
dc̃m multo forcius de hiis qui
defendunt ip̃os mertore suo ⁊
recipiunt eos incastris suis.
It̾m ⁊ de illis quoꝵ nõie fit rapi¬
na sup̃i primo mandauerunt ⁊¬
dũ post ea ratum habuer̃t .xi.Q.¬

Expanded text:
de his dixi qui tenentur in solidum, multo fortius de his qui defendunt ipsos in errore suo et recipiunt eos in castris suis et de illis quorum nomine fit rapina, si ipsi primo mandaverunt vel postea ratum habuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
familia sinec heatur spes de
correctione illius uł uidet ur̃
u̾gentẽ ad inopiam ⁊ qͣiͣ sit ñ
soluendo. ¶Adhoc dic qd̃ si
tim potest expendere siuo non
nissso modo comedat s aliunde
sibi iunctum querat uel ab a¬
micis ⁊ consanguineis suis
ui laborandomanib sius uł
aliquocũq modo honesto tñ¬

Expanded text:
tur spes de correctione illius, vel videt verum vergere ad inopiam, ut quasi sit non solvendo. Ad hoc dico, quod si is separatim potest expendere. Si vero nullo modo comedat, sed aliunde victum querat, vel ab amicis et consanguineis suis vel laborando manibus suis vel alio quocumque modo honesto
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam puersi sp̃c hõies pra¬
ua int̃ uos aliqͣ ⁊ scẽ fidei adu̾¬
sa seminasse ita ut ãie sabbi̾ ali¬
quid oꝑari ꝓhibent. Qd̃ quid
aliud nisi anccxp̃i p̃dicatores
dixerim qui ueniens d̃iem sab¬
bati ato dm̃csi ab om̃i faciet
opere custodiri. qr .ii. mori se
in ueneratione uult dñicum
diem ⁊ qr ppłm iudaizare com¬
pellit ut exteriorem ritum le¬
gis reuocet ⁊ sibi iudeoꝵ ꝑfid̃i¬
am subdat coli uult salb̾m. de.

Expanded text:
quosdam perversi spiritus homines, prava inter vos aliqua, et sanctae fidei adversa seminasse, ita ut die sabbati aliquid operari prohiberent. Quos quid aliud nisi Antichristi praedicatores dixerim? Qui veniens, diem sabbatum atque Dominicum, ab omni faciet opere custodiri. Quia enim mori se in veneratione vult diemdiem. Et quia populum judaizare compellet, ut exteriorem ritum legis revocet, et sibi Judaeorum perfidiam subdat, coli vult Sabbatum.
Abbreviated transcription (Latin):
dntͣ ferie. q. forerie eo qd p̃stãt
uacatõnem ab hiis que agi
consueuerunt inforo. uł dnͣr¬
sunt temporance ut que daut᷑
ꝓ fructib colligendis ⁊ sunt
duoꝵ mensium. Alie repentine
quedantur a principe. obrem
ꝓspere gestam. uł qr deuicit sar¬
racenos uel hereticos uel na¬
tus est ei filius. alie sollemp¬

Expanded text:
ntur ferie quasi foerie, eo quod prestant vacationem ab his que agi consueverunt in foro, vel dicusunt temporanee, ut que dantur pro fructibus colligendis et sunt duorum mensium. Alie repentine, ut que dantur a principe ob rem prospere gestam, vel quia devicit sarracenos vel hereticos, vel natus est ei filius. Alie solen
Abbreviated transcription (Latin):
pore uł loco uł certe ꝑsone uł¬
simili mͦ facienda. aut milło
mͦ facienda. aut n suꝑ hoc cõ¬
uenit incer eos. In primo casu
debet creditor prius notificare
debitori ⁊ post ea poterit uen¬
dere scom formam conuentã
fuit appositũ ne uenderet etiã
tunc potest uendere s debet priꝰ
ter nuntiare debitori ut soluat
⁊si cessauit post ea poterit uen¬
dere. alr si ante ĩnam denuntia¬
tionem uenderet furti teneret᷑.
ea elapso biennio pot̾it fieri

Expanded text:
ore vel loco vel certe persone speciali modo facienda aut nullo modo facienda aut nihil super hoc convenit inter eos. In primo casu debet creditor prius notificare debitori et postea poterit vendere secundum formam conventam fuit appositum ne venderet, etiam tunc non potest vendere, sed debet prius ter denunciare debitori ut solvat si cessaverit. Poterit postea vendere, aliter, si ante trinam denunciationem venderet, furti teneretur.ea elapso biennio poterit fieri
Abbreviated transcription (Latin):
pe .c.i. ⁊ i. ⁊ si forte post ĩ ceptã
causam uellet debitor desistere
iu᷑ qd̃ ad petitionem creditoris
posset eum credere iudex ecc̃asti¬
eius coram eo uł sat̃face̾t. ar.¬
.ii. index potest ⁊ debet iudicare
indirecte ⁊ occasione ulterius
questionis mote coram eo dere
.i.iii. It̾m nota qd̃ creditor potest
exigere uel ꝯpensare non solũ
expensas quas fecit colligendo
fructus. s ⁊ quas fecit bon a
fide circarem pignoratã. Itm̃
si casu fortuito uł sine cuipa
sua resꝑiit uł det̾iorata est ñ te¬
netur creditor s si dolo uel culpa

Expanded text:
Pennaforte Et si forte post inceptam causam vellet debitor desistere, videtur quod ad petitionem creditoris posset eum cogere iudex ecclesiastiei coram eo vel satisfaceret. enim iudex potest et debet iudicare indirecte et occasione alterius questionis mote coram eo de re naforte Item nota, quod creditor potest exigere vel compensare, non solum expensas quas fecit colligendo fructus, sed etiam quas fecit bona fide circa rem pignoratam. Item si casu fortuito, vel sine culpa sua res periit vel deteriorata est, non tenetur creditor, sed si dolo vel culpa
Abbreviated transcription (Latin):
¶Itm̃ nũquid in deus põt exi¬
g̾e usuras a  xp̃ianis. aut
nũquid xp̃iam a iudeis nel
paganis ⁊ cetis hostib fidei xͥa¬
ne. Ad primũ Rndeo qd̾ peccat
indeus mortałr. ⁊ ad relaxandas
bilem. uel saltem compellendi
sunt uł a principib xp̃ianis ⁊
ab ecc̃a p̃dc̃o  modo ut ñ exigãt

Expanded text:
Item numquid iudeus potest exigere usuram a christianis? Aut numquid christiani a iudeis vel paganis vel ceteris hostibus fidei christiane? Ad primum respondeo quod peccat iudeus mortaliter et ad relaxandas el saltem compellendi sunt a principibus christianis et ab ecclesia predicto modo, ut non exigant
Abbreviated transcription (Latin):
nora sepe fit questio talis credi¬
tor accipit peccũiam ułt om̃s
fructus poeptos bona fide dedudis
expensis computare in sortẽ. s
si quid residuũ defuerit de sor¬
te postulat debitorem ⁊plłi ad
solutionem. qͣre utrũ ad hoc sit¬
cogendus debitor uł non uel
qłr sit consulendꝰ creditori. ad
hoc credo pła auxilia ẽẽ sibi pa¬
rata. potest .n. ꝑ pͣlem actionẽ¬

Expanded text:
nora sepe oritur questio talis: Creditor accipit pecuniam; vult omnes fructus perceptos bona fide, deductis expensis, computare in sortem, sed si quid residuum fuerit de sorte, postulat debitorem compelli ad solutionem. Queritur utrum ad hoc cogendus sit debitor vel non vel qualiter sit consulendum creditori? Ad hoc credo plura auxilia sibi esse parata. Potest enim per actione
Abbreviated transcription (Latin):
ere siꝑuenerint ad pugriorẽ
fortunã ⁊ semꝑ ꝓ posse uitant᷑
ad hoc. possiuit ⁊̃ tales cõiriti
⁊ satisfacere ñ ualentes postu
tenent᷑ restituere ⁊ sic erunt ĩ
statu saluandoꝵ ałr non .xiiii.

Expanded text:
t ad pinguiorem fortunam et semper pro posse nitantur. Ad hoc possunt etiam tales contriti et satisfacere non valentes, postutenentur restituere et sic erunt in statu salvandorum; aliter non.
Abbreviated transcription (Latin):
ge usuram cui merito nocere de¬
sideras cui iure inferunt᷑ arma.
hͨ legrtime auferunt᷑ usure. ꝙ
bello uincere ñ potes ab hoc usu¬
ram exige quẽ ñ sit crimẽ occi¬
dere siue ferre dimicat qui usu¬
ras flagitat. uͥ nͥ uis blli ibi uis

Expanded text:
ge usuram, cui merito nocere desideras cui iure inferuntur arma. Huic legitime auferuntur usure, quem bello vincere non potes. Ab hoc usuram exige, quem non sic crimen occidere sine ferro dimicat, qui usuras flagitat; ergo ubi ius belli, ibi ius
Abbreviated transcription (Latin):
ges que ꝑmittunt usuras exigi.
sunt ⁊ approbande si sane intelli¬
usuras ⁊ a iure ⁊ a iudice. aiu¬
re qr sisunt puͣ usurarii ipso
iure sunt excominacati qnͣtum
cõmunionẽ astaris. nec debẽt¬
recipi ad xp̃ianam sepulturã
sun hoc pcco decesserint .exͣ .e.¬
quem libet usurarium coge̾
aci restituendas usuras per¬
maiorẽm excõicationẽ. ap.re.
repetat ab alio usurãe qͣs ad¬
ceptionem donec ip̃e restitu¬
at usuras qͣis ab auiis male
accepit. uł saltem fecerit pos¬
eisdᷤ. mod̾ compellunt᷑ heredes
usurarioꝵ siue sut filii siue
ro añ pn̾iali indubitant̃ tenẽ¬
tur tam usurarii quã. hedes
ad solidam restitutionẽ usuraꝵ oĩ¬

Expanded text:
ges que permittunt usuras exigi rsunt et approbande, si sane intelliusuras a iure et a iudice. A iure, quia si sint publici usurarii, ipso iure sunt excommunicati quantum communionem altaris, nec eoipsi ad christianam sepulturam si in hoc peccato decesserint. quemlibet usurarium cogere ad restituendas usurasmaiorem excommunicationem, omni repetat ab illo usuras, rceptionem, donec ipse restituerit usuras quas ab aliis male acceperit vel saltem fecerit posem modis compelluntur heredes usurariorum, sive sint filii sive penitentiali indubitanter tenentur, tam usurarii quam heredes, ad solidam restitutionem omni
Abbreviated transcription (Latin):
hñt. ¶ Pone qd̃ usurarius
emt equm uł p̃dm̃ de peccũia
usuraria ⁊ donat rem illã altĩ
post ea efficit᷑ ñ soluendo. qrͣ
utrũ ille qui soluit usuras pos¬
sit cũ effcũ petere rem emptam
de usuris ab ip̃o possessore ⁊ utrũ
ille ĩ foro pñiali teneat᷑ restitue

Expanded text:
te Pone quod usurarius emit equum vel predium de pecunia usuraria et donat rem illam alteri; postea efficitur non solvendo. Queritur utrum ille qui solvit usuras, possit cum effectu petere rem emptam de usuris ab ipso possessore et utrum ille in foro penitentiali teneatur restitue
Abbreviated transcription (Latin):
imperator t̃re ñ potuit cõ dere
legem ꝯtͣ imꝑatorem celi iure¬
sacre leges ñ dedignant̃ imi¬
tari sacros canones speciałr
ĩ mr̃imoniis ⁊ usuris. auct̃.¬

Expanded text:
imperator terre non potuit condere legem contra imperatorem celi. Presacre leges non dedignantur imitari sacros canones, specialiter in matrimoniis et usuris,
Abbreviated transcription (Latin):
debitores. quid si iurauit ꝙ sol¬
ueret usurat ⁊ ñ repeteret. dico
qd̃ ñ repetet directe ꝓpt̾ iũ iura¬
petet .s. denuntiando ecc̃e crim̃
ñ pocest agere nisi restituat. si
tenet in hac ꝑte iuram̃tum cũ
sit illicitũ ut puta contͣ salutẽ
mod̃ denũtiationis ⁊ iͣ occurri¬
tut fraudib usucarioꝵ . exͣ.e.¬

Expanded text:
etere. Quid si iuravit quod solveret usuras et non peteret? Dico quod non repeteret directe propter vim iurapetet, scilicet denunciando ecclesie crimen ntiam, quam non potest agere nisi restituat. Si iaret, non tenet in hac parte iuramentum, cum sit illicitum, ut puta contra salutem modum denunciationis et ita occurritur fraudibus usurariorum. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Itm quid si aliquis furat᷑
captiuos xp̃ianos a paganis
detentos ur eos restituat li¬
bertati. Itm quid de ip̃i xp̃iam ꝰ
captiuis qui furant᷑ aiiqua
ip̃is sarracenis a quib teuen¬
tur captiui uel ⁊̃ aliis sarra¬
cenis ad primum credo quod
nunqm teneatͣ ad restituti¬
onem hominis ⁊ maxĩe illiꝰ

Expanded text:
te Quid si aliquis furatur captivos christianos a paganis detentos, ut restituat libertati? Item quid de ipsis christianis captivis, qui furantur aliqua ipsis sarracenis a quibus tenentur captivi vel etiam aliis sarracenis? Ad primum, credo quod numquam tenentur ad restitutionem hominis. Nam ut dicit
Abbreviated transcription (Latin):
dat iste nisi xp̃iam aĩam li¬
derare aꝑiculo mortis uł y¬
dolatrie ac sarraceno peccan¬
di occasionem substrahere¬
rat᷑ qi utriusq cãm fecit
meliorem. uiͣ tũ augꝰ. obuia¬
mo casu si sarracenus auasi
iuste tenebat eum ꝓ dampno
ei fidem promissã ⁊ in hoc cap¬
raceno restituere ñ hominẽ
ꝓpt̃ ꝑiculũ aĩe s dampnum
datum sibi ab ilło uł ꝓuit̾ẽe
estimatã ꝓ babiłr moderatã
redemptionẽ ⁊ hoc intelligo
siñ ꝯpulit illum captiuũ
ad circontisionẽ uł ydola¬
triam uł ad̃ aliud mortale
pcc̃m tunc enim crederem il¬
lum furantem penitus libera¬
sum furantẽ nulło mͦ pecoasse ꝙͣ¬
tum ac̃ hominẽ s rectam habu¬
it uitentionem .i. poꝰ m̾uisse
dum mͦ alit̃ satisfaciat ut di¬
ctum est. Ad aliud qd̃ quesitũ
cessitas aut non. in primo ca¬
su indistincte ñ tenet᷑ qr tene¬
batur eum pascere sarracenus.
In scdo̾ tenetur si iuste ⁊ excul¬
pa sua detinebat᷑ ałr non ut di

Expanded text:
dit iste, nisi christianum liberare a periculo mortis vel idolatrie, ac sarraceno peccandi occasionem subtrahereia utriusque causam fecit meliorem. Videtur tamen obviauo casu si sarracenus quasi iuste tenebat eum pro damnoei fidem promissam et in hoc fuit capraceno restituere, non hominem, propter periculum anime, sed damnum datum sibi ab illo vel pro interesse estimato et probabiliter moderata redemptione. Et hoc intelligo, si non compulit illum captivum ad circumcisionem vel idolatriam vel ad aliquod mortale peccatum. Tunc enim crederem ipsum furantem penitus liberasum furantem nullo modo peccasse quantum ad hominem, si rectam habuit intentionem, immo potius meruisse, dummodo alias satisfaciat, ut dictum est. Ad aliud quod quesitum cessitas, aut non: in primo casu distincte non tenetur, quia tenebatur eum pascere sarracenus. In secundo tenetur, si iuste et ex culpa sua detinebatur; ali
Abbreviated transcription (Latin):
male fidei possessor reꝑdita uł
in alium tnͣslata tenet᷑ ad p̃ciũ
u̾m. cũ circonstantiis supͣ clictis.¬
in .5. proxĩo bone fidei possessor
tenẽ restituere siht. sin aũ de

Expanded text:
male fidei possessor, re perdita, vel in alium translata, tenetur ad verum pretium cum circumstantiis supradictis. Bone fidei vero possessor tenetur restitu
Abbreviated transcription (Latin):
¶ It̾m quid fi. h̾es est pupillus
nunquid potest differri soło
debitoꝵ p̃ textu pupillaris eta¬
debitores hereditarii creditoꝵ
actiones diffri non posse nuis
euidens est uñ cum te tutorem
satiffacias enitidebes. ¶ Po

Expanded text:
 Item quid si heres est pupillus; numquid potest deferri solutio debitorum pretextu pupillaris etadebitoris hereditarii creditorum exactionem differri non posse nimis evidens est. Unde cum te tutorem satisfiat, eniti debes DIO
Abbreviated transcription (Latin):
tur quinq casus. primus si a
liqiuod in diuiduum est ĩ obli¬
gatione tunc enĩ ciuil tenet᷑¬
restitui ab imo insolid̾ possidebat᷑¬
heres. Tercius ĩalimentis legatis
que ꝓ uoluntate q m̃ uł iudicis
uł ab uno insolid̃ uł apłib pro
.li. liiii. Quartꝰ si testator ab uno
h̾ed̾. legauerit creditori h̾edita¬
rio compensand̃i aĩo. tunc .n. hẽs
ille usq ad quantitatẽ legati
honus debiti illiꝰ sustinebat. Et.¬
expensa fim̾is uxoris queñ tm̃ a
strurgit h̾edes ꝓh̾editariis por
.c. ⁊ in hereditate sunt .cc. ip̃e uir
tenet᷑ ꝓt̾̃cia parte ⁊ hedes pro

Expanded text:
tur quinque casus. Primus est, si aliquid individuum est in obligatione. Tunc enim quilibet trestitui, ab uno in solidum possideatr. Tertius, in alimentis legatis, que pro voluntate defuncti vel iudicis vel ab uno in solidum vel a pluribus pro r. Quartus, si testator ab uno heredum legaverit creditori, hereditaria compensandi animo. Tunc enim heres ille usque ad quantitatem legati onus debiti illius sustinebit.expensa funeris uxoris que non tantum astringit heredes pro hereditariis portcentum et in hereditate sunt CC, ipse vir tenetur pro tertia parte et heredes pro
Abbreviated transcription (Latin):
tun liberantur heres soluẽdo
nichil faciat indolo uel fraude.
berumptũ si legatarii preue
heredẽ nisiremanserit ei de here¬
ditate bñ possit eis adhuc satis¬
facere s hñt tamꝙͣ potiores
ius suũ saluũ contͣ legatarioᷤ
qui primo acceper̃t. ¶ Hoc ⁊̃¬
fecit in neccͣiis causis heredita¬
tis siuemn funere sũ intestam̃¬
co uł ininuentarii confectõne
ur simili ⁊ breuit̾is sicut debi¬
tis totã hereditatem exhauriẽ¬
tib auicro debet ẽẽ ĩmunis iͣ

Expanded text:
tim, liberatur heres solvendo en nil faciat in dolo vel fraude. Verumtamen si legatarii prevenheredem, nisi remanserit ei de hereditate, unde posset eis adhuc satisfacere, sed habent tamquam potiores ius suum salvum contra legatarios, qui primo acceperant. Sifecit in necessarias causas hereditatis, sive in funere sive in testamento vel inventarii confectione vel simili et breviter, sicut debitis totam hereditatem exhaurientibus, a lucro debet esse immunis, ita
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ delegitima filioꝵ noͣ u̾sus.
Quatuor aut infra dant natis
iura tͥentẽ. Semissẽ u̾o dant na¬
tis quinꝙ uł ultͣ arbitrium seqͥ¬
tur subã cetera patris. ¶ Rxp̃¬

Expanded text:
 De legitima filiorum nota versus: Quatuor aut infra dant natis iura trientem. Semissem vero dant natis quinque vel ultra. Arbitrium sequitur substantia cetera partis.
Abbreviated transcription (Latin):
stingo cum int̃ debrta legata si¬
ue relicta qi debita tenet᷑ ꝑsol¬
uere absꝙ distractione legrti¬
me aira necesse est quantum po¬
test sufficere hereditas.delega¬
tis aũ potest detrahere suam le¬
gituam. si tot sunt qđ ilł sa¬
lutis non remanet sebi legi¬
ma. nam in legrtima pater ñ
potuit grauare filiũ. Que sit¬

Expanded text:
stinguo tamen inter debita et legata sive relicta, quia debita tenetur persolvere absque detractione legitime, si necesse est, quantum potest sufficere hereditas. De legatis autem potest detrahere suam legitimam, si tot sunt, quod illis solutis non remaneret sibi legitima. Nam in legitima pater non potuit gravare filium. Guil
Abbreviated transcription (Latin):
ccͣ h̾edes mat̾a lacior hẽatur. noͣ
qd̾ quilz heres siue filiꝰ siue exͣneꝰ
ñ distincto utr̃ raptoris uł al¬
t̾ius tenetur iure cañ. ad om̃ia
debita defuncti ꝑsoluenda sine
suerint ex contractu uel quasi.
siue ex maleficio. uel quasi sũ
ꝓuenit res illa ꝓ qͣ debitũ fuit
contractum ad sllũ siuelis fuit¬

Expanded text:
a latior habeatur, nota quod quilibet heres, sive filius sive extraneus, non distincto utrum raptoris vel alterius, tenetur iure canonico ad debita defuncti persolvenda sive fuerint ex contractu vel quasi, sive ex maleficio vel quasi, sive pervenerit res illa pro qua debitum fuit contractum ad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊tra ibi restituit᷑ ei qui dedit.Sͦ. di¬
cũt qͥdã illd dispensatiue fcm fuisse
alii distingunt quib assentio qd̾
si remanet ĩ scło ille qui dederat
pecũiam ñ est ei restitutõ faciẽda.
de illomonast̾i̾o tnͣseat acl aliud
d restitui p̾cũia simpłr ⁊ possessio¬
nes saltĩ quo ad uisũ fructũ illi
mõast̾io qd̾ ing̾dit᷑. ut sic̃ ht̃¬

Expanded text:
, ubi restituitur ei qui dedit. Dicunt quidam id dispensative factum fuisse. Alii distinguunt, quibus assentio, quod si remanet in seculo ille qui dederat pecuniam, non est ei restitutio facienda, de illo monasterio ad aliud, debet restitui pecunia simpliciter et possessiones, saltem quoad usumfructum, illi monasterio quod ingreditur, ut, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
istud est ꝓ lege sumend̃ ut .ii.Q.¬
priuilegia paucoꝵ emunẽ legẽ
ñ faciunt ut ait Ieroꝰ .xxu. Q.ii.¬
ñ exͦ. It̾m quiã est contͣ illud p̃¬
ceptũ dm̃i ñ temptabis dñm .d.¬

Expanded text:
illud est pro lege sumendum qivilegia paucorum communem legem non faciunt, ut ait Hieronymus. Item quia est contra illud preceptum domini, non tentabis dom
Abbreviated transcription (Latin):
pia. Simłr serui h̾eticoꝵ ĩpune
possunt ⁊ anõs relinquere ⁊
tus dũ erat paganus aut cã
Inscd̾o casu si infra tres m̃ses ñ
exposuit eũ uenalẽ post ea si fi̾
p̃sumit᷑ qd̾ ad̃ seruiend̾ eũ enu̾t.
Si aũ exposuit eũ uenalẽ infra¬

Expanded text:
tiam servi hereticorum impune possunt et dominos relinquere et tus dum erat paganus, aut caucasu, si intra tres menses non exposuerit eum venalem, postea, si fieri presumitur quod ad serviendum eum emerit. Si autem exposuerit eum
Abbreviated transcription (Latin):
nis decimã in fetib aũ primo¬
mum ego credo stancdũ ẽẽ con¬
suetudini ut quel ecc̃a scd̾m¬
sas consuetudines illã seque¬
tͣ que magis tenait ad medio¬
critatẽ uł que a płib obseruat᷑¬

Expanded text:
idis. In fetibus autem primomum. Ego credo standum esse consuetudini, ut quelibet ecsas consuetudines, illam sequatur que magis tendit ad mediocritatem vel que a pluribus conservat
Abbreviated transcription (Latin):
drͣ p̃cipientes statuimꝰ ut deci¬
me ⁊ primicie seu obłones ui¬
uoꝵ ⁊ mortuoꝵ ecc̃iis dei fidełr
reddant᷑ a laicis ut in dispotio¬
ne epõꝵ sint qͣs qui retinueñt
a scẽ ecc̃e emunione seꝑentur¬
da sacerdoti ꝑrochtali .xui.4.i.¬

Expanded text:
cipientes statuimus, ut decime et primitie seu oblationes vivorum et mortuorum ecclesiis dei fideliter reddantur a laicis, ut in dispositione episcoporum sint; quas qui retinuerint, a sancte ecclesie communione separenturda sacerdoti parochiali.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit. It̾ si dñs uelit ire in
exercitũ indictum ab ecc̃a uel
principe contra hereticos uł pa-¬
ganos nec de suo absq graui dãp¬
no posset facere expensas neccãs
moderatum. Itm̃ si inguerra uł
bello iusto ex parre sit captus
ad hostib nec potest soluere re¬
demptionem petitã ab eo absq
graui dampno. It̾m siuellet ire
ad principem ꝓ optinendo pri¬
se ⁊ proeis nec possz de suo expẽ¬
pensas ad hoc utiles ⁊ ncc̃as abs¬
q graui dampno facere ⁊ si qͣ
alia causa similis emergeret

Expanded text:
ent. Item si dominus vult ire in exercitum indictum ab ecclesia vel principe contra hereticos vel paganos, nec de suo absque gravi damno posset facere expensas sibi necmoderatum. Item si in guerra vel bello iusto ex parte sua sit captus ab hostibus, nec potest solvere redemptionem petitam ab eo, absque gravi damno. Item si vellet ire ad principem pro obtinendo prise et pro eis nec posset de suo expensas ad hoc utiles et necessarias, absque gravi damno, facere et si qua alia causa similis emergeret,
Abbreviated transcription (Latin):
si aũ dñs uult lud̾e̾ ad aleas uł
ultͣ uires aduanitatẽ expendeᷤ̾
ĩuestib. hospitib ⁊ similibus
ñ debet ꝓpt̾ cales causas exigẽ
qdᷤ si fecerit tenet᷑ ad restituti¬
onẽ. It̾m si captus ĩ bello iniu-¬
sto exit ad̃ eis redemptionẽ to¬
tam uł partẽ qmͣ soluit hostils.¬
ditos nisi tallias uel questas.
ad hoc distingo. qr ab antiquo
sibi ⁊añcessoribz est soluta tal¬
lia aut de nouo est imposita
siue petita. In primo easu si sci¬
tur uł credit᷑ ꝓbabilit qd̾ ex
iusta causa ⁊ licite imposita
exilla causa uł institutione

Expanded text:
e ad aleas vel ultra vires ad vanitatem expendere in vestibus, hospitibus et similibus, non debet propter tales causas exigere; quod si fecerit tenetur ad restitutionem. Item: si captus in bello iniusto, exegit ab eis redemptionem totam vel partem, quam solvit hostiditis, nisi tallias vel questus. Ad hoc distinguo, quod aut ab antiquo sibi et antecessoribus est soluta tallia, aut de novo est imposita sive petita. In primo casu, si scitur vel creditur probabiliter, quod ex iusta causa et licite imposita ex illa causa vel institutione
Abbreviated transcription (Latin):
uł ⁊̃ inprimo cum nescit᷑ nec
creditur iusta causa ñ d exi¬
gere ⁊ qd̃ cum mala fide rece¬
pit d resticuere si potest .xxiiii.¬
dñs est ⁊ qid nichil penitus ꝑ¬
cipit qd uix est crelibile qͥn
adminus recipiat ibi iustici¬
as ⁊ sequat᷑ eum in exercitũ
ĩbello iusto. si tñ iͣ uerum sit
qd̃ nichil ꝑcipit credo saluo. meł.
iuid̃. qd̃ debent inter se statuere¬
aliquid ad̾ dent sibi ĩsignum
subiectionis nealias uideretur
mutiliter ẽẽ penes eum dñim

Expanded text:
 in primo, cum nec scitur nec creditur iusta causa, non debet exigere et quod cum mala fide recepit, debet restituere si potest,dominus est et quod nihil penitus percipit, quod vix est credibile, quin ad minus recipiat ibi iustitias et sequantur eum in exercitu in bello iusto. Si tamen ita verum sit quod nihil percipit, credo salvo meliori iudicio quod debent inter se aliquid statuere, quod dent sibi in signum subiectionis, ne aliter inutiliter videatur esse penes eum dominium
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m ⁊ subditos aliqͣ sponite o¬
blata nulla fraude adhĩta uel
minis uł coactione inãirecta
recipiat᷑ ñ tenet᷑ ad restitutio¬
nem s exacta a se uł ab aliis
directe uł indirecte cenet᷑ resti¬
tuere . d .xuiii. de enlogiis .i. Q.ii.
aliquib circonstanciis appa¬
reret impossibilis uł multum
uł reratiterẽt eis ꝯm̃it cũ eoꝵ¬

Expanded text:
ipsum et subditos, aliqua sponte oblata, nulla fraude adhibita vel minis vel coactione indirecta, recipiat, non tenetur ad restitutionem, sed exacta a se vel suis directe vel indirecte tenentur restituerealiquibus circumstantiis apparet impossibilis vel multum vel remitterent eis communiter, cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Dequestis talliis de questis¬
ditis nisi ea que inter ip̃mb.¬
antecessores eoꝵ plane bona
fide sine dolo ac coactione cõ¬
uenit sicut solet fieri cũ mã¬
si uł uille conceduntͤ de nouo
colonis uł aliis ꝑsonis solẽt
eciam iñ fi̾ instrum̃ta que cõ¬
tinent censum animum ⁊ alias
seruitutes ⁊ pactiones hõinũ.
om̃ia gͥ iuxta hunc modum
traditione rei sue porest in¬
ponere legem qmͣ uult exͣ de¬
non infertur dolus. Itm̃ pacta
tus dehiis absq dm̃ uolunta¬
te sustrah̾et sicut fur teneret᷑¬
stincte positũ est minstrum̃to
aliquot tale u̾bũ collecta. tal¬
lia. questa. nichil simule intel¬
ligo qd̃ debet ea moderate acci¬
pere inspecto honere ⁊ faculta¬

Expanded text:
questis, talliis etpetere, nisi ea que inter ipsantecessores eorum plane bona fide, sine dolo ac coactione convenit, sicut solet fieri cum mansi vel ville conceduntur de novo colonis vel aliis personis. Solent etiam inde fieri instrumenta, que continent censum annuum et alias servitutes et pactiones hinc inde. Omnia ergo iuxta hunc modum traditione rei sue, potest ponere legem quam vultnon infertur dolus. Item pacta ctus de his absque domini voluntate subtraheret, sicut fur teneretterminate positum est in instrumento aliquod tale verbum, collecta, tallia, questa et simile, intelligo quod debet eam moderate accipere, inspecto onere et faculta
Abbreviated transcription (Latin):
hoc totũ intelligo nisi ip̃e uel
quid petere. In om̃i tñ casu cre¬
do qd̾ debeant hr̃e in memoriã
tamqmͣ inseparabilit̾ anuexa
dominio illa seminata ĩ epła¬

Expanded text:
hoc totum intelligo, nisi ipse vel quid petere. In omni tamen casu credo quod debeant habere in memoria, tamquam inseparabiliter annexa dominio illa sex enumerata in e
Abbreviated transcription (Latin):
cusat aliqñ in delictis s ñ cõsu¬
etudo nec alia diuturnitas cẽ¬
Releuat tñ multitudo a pena

Expanded text:
excusat aliquem in delictis, sicut nec consuetudo, nec aliqua diuturnitas teRelevat tamen multitudo a pena
Abbreviated transcription (Latin):
unt aũ multa apena.
que excusant apena.uide¬
licet m̃tis alienatio. talia enĩ
q̃ mente alienata fiunt t̃pu¬
nita sunt. Dtͣ aũ hõ alienate

Expanded text:
unt autem multa que excusant a pena, videlicet mentis alienatio. Talia enim que fiunt alienata mente, impunita sunt. Dicitur autem homo alienate
Abbreviated transcription (Latin):
Itm̃ excusat apena ⁊ a cicipa
coactio a toto sifu̾it ab soluta
bros. ¶ Itm̃ excusat deceptõ
si aliquis deceptꝰ forte ꝑ fraudẽ
uel dolũ alt̾iuis uł ꝑ errorẽ fac¬
di ꝓbabilẽ fecit ñ faciend̾ uel

Expanded text:
Item excusat a culpa et a pena coactio, a toto, si fuerit absoluta, s. Item excusat deceptio: si forte aliquis deceptus per fraudem vel dolum alterius vel per errorem facti probabilem, fecit non faciendum.
Abbreviated transcription (Latin):
Qmͣ magnũ pcc̃m sit p int̃
alia . ex .ix. que in talib ludis
attendunt᷑. primũ est deside¬
riũ lucrandi. ecce cupiclitas
que est radix om̃iũ maloꝵ.
Scd̾m est. uoluntas spoliandi
proximũ. ecce rapina. eerciũ
ñ solum manno uel mense¬
plicata mendacia ⁊ u̾ba ocio¬
sa ⁊ uana. Quintũ est blasple¬
mia. ecce h̾esis. Sextũ est cor¬
rectio multipͣ ꝓxͦcũ qui ad
lud̾ inspicienclũ de praua cõ¬
suecudine conueniunt. Septi¬

Expanded text:
m magnum peccatum sit patet inter alia ex novem que in talibus ludis attenduntur. Primum, desiderium lucrandi, ecce cupiditas que radix est omnium malorum. Secundum, voluntas est spoliandi proximum, ecce rapina. Tertium n solum in anno vel menseplicata mendacia et verba otiosa et vacua. Quintum est blasphemia, ecce heresis. Sextum est corruptio multiplex proximorum, qui ad ludum inspiciendum de consuetudine
Abbreviated transcription (Latin):
uideret pauperem indigere ad
mortẽ. tunc. n deberet dare in-¬
trepide alit̃ peccaret.R.sͣ.e.5.
Aixi de reb uiri intelligas ⁊ de
reb dotaub nam illaꝵ dominiũ¬

Expanded text:
videret pauperem indigere ad mortem. Tunc enim deberet dare intrepide, alias peccaret. e rebus viri, intelligas etiam de rebus dota
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣ teneas qd̃ illi qui ludunt
ad aleas uel taxillos ⁊ qui
ludo intersunt uel sunt parti¬
cipes uel inspectores ludi pec¬
cant maxime si sunt clici. st.¬

Expanded text:
neas, quod illi qui ludunt ad aleam vel taxillos vel qui ludo intersunt vel sunt participes vel inspectores ludi, peccant et maxime si sunt clerici.
Abbreviated transcription (Latin):
ctas aꝑa qd est iuxta ⁊ ferna
qd̾ est dos. qͣiͣ iuxta dotẽ. potest
de ilł ⁊̃ inuito uiro facere ele¬
solent ad dispensationẽ uxoꝵ
ꝑtinere potest ⁊ debet facere e¬
lemosinas moderatas tñ scd̃m
facultates uiri ⁊ maiorẽ uel
minorem multitudinẽ uł ne-¬
formare sibi conscĩam quod
ñ displiceat marito in corde
te ut sic temperent eas . non
a toto s ab excessu quẽ suspi-¬
conscĩam ex qͣlitate ⁊ misi̾a
pauperis cogitans qd̃ si mari-
ceret ei qd fieret sibi elemosi¬
na. si aũ om̃ino ⁊ p̃cise lictat
isti uxori conscĩa qd̵ uiro displi¬
cet ⁊ scandalizar᷑ iñ. deponat
conscĩam illam si ponst S̾in
aũ ñ det ⁊ doleat qd̃ ñ potest da

Expanded text:
ctas a para, quod est iuxta, et ferna, quod est dos, quasi iuxta dotem, potest de illis etiam invito viro facere elesolent ad dispensationem uxorem pertinere, potest et debet facere eleemosynas, moderate tamen, secundum facultates viri et maiorem et minorem multitudinem et neformare sibi conscientiam, quod non displiceat marito in corde,te ut sic temperent eas, non a toto, sed ab excessu quem suspiconscientiam ex qualitate et miseria pauperis, cogitans quod si maritus ceret quod ibi fieret eleemosyna. Si autem omnino et precise dictat isti uxori conscientia, quod viro displiceat et scandalizetur inde, deponat conscientiam illam si potest: sin autem non det et doleat quod non potest da
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtͣ p̃arñs. ¶In sũma uoͣ qd̾ dubius
in fide infidelis est. nec eis oĩo  credẽ¬
dum qui fidem u̾tatis ignorant. exͣe.¬
dubiꝰ si m̃ aliciuis errat in fide seduc¬
tus forte a parentib uel atiis querir¬

Expanded text:
are. In summa nota, quod dubius in fide infidelis est nec eis omnino est credendum qui fidem veritatis ignorant. Si tamen aliquis errat in fide, seductus forte a parentibus vel eti
Abbreviated transcription (Latin):
qr tũ ex maiori eͣmana illi de qui¬
b agit. Ioꝰ. uident᷑ fecisse scisia
qmͣ aliĩ ydolatriam gͣuius dnͣr
peccale ⁊ scd̃m hoc illd̃ sceleratiut
erit adu̾bium. nam qnͣto maior
est cõteraptus. tanto mag̃ scele

Expanded text:
tamen quia ex maiori contumacia illi, de quitamen quia ex maiori contumacia illi, de quibus agit Hieronymus, videntur fecisse schisma, quam alii idolatriam, gravius dicuntur peccasse et secundum hoc illud sceleratius erit adverbium. Nam quanto maior est contemptus, ta
Abbreviated transcription (Latin):
uł dic qd̾ talis est differentia qͣlis ĩ¬
ter gentes ⁊ spẽm qr om̃is h̾eticus
scismatici multipłr tam a domino
qmͣ a iudice hõie. uolens enim do¬
minus nobis ostendere qmͣ horrẽ¬
dum sit ⁊ decestabile crunen scisara.
chore . dathan. ⁊ abyron. puniuit
hyatu t̃re sepultis actorib uiuis
⁊ ceteris celesti celesti igne ⁊sump¬
tis. It decem trib qr post mortem
salomonis relicto roboam filio
suo facientes scisma adheserunt
ierodoam demoliuit ⁊ dedit ĩ di¬
spesionem. It̾m abdo ꝓph̾a missus
a deo ad ieroboam ⁊ ad exꝓbandñ
sibi pec̃m scismatis ꝓhĩtus ẽ apd̃
illos scismaticos panem comedere
⁊ aquam bibere qd̃ quia ñ serua¬
uit redicus morsu leonis ĩ itinere
tum est ⁊ ꝓpħ̾icus liber ira regis ĩ¬
census ⁊ scisma temptatum y dolatͥa
gladio punita est exustio libri bel¬
lica clade. ⁊ peregrina captiuira¬
te scisma hẏatu t̃re sepultis niit¬
crunerr. qr optinet pͥmum locum ĩ
crimen in sui natura qmͣ scisma

Expanded text:
Vel dic quod talis est differentia, qualis inter genus et speciem, quia omnis hereticus schismatici multipliciter, tam a domino quam a iudice homine. Volens enim dominus nobis ostendere quam horrendum sit hoc et detestabile crimen, schisma Chore, Dathan et Abiron punivit hiatu terre, sepultis auctoribus vivis et ceteris celesti igne consumptis. Item X tribus, quia post mortem Salomonis, relicto Roboam filio suo, facientes schisma adheserunt Hieroboam, demolivit et dedit in dispersionem. Item Abdon propheta missus a domino ad Hieroboam, ad exprobrandum sibi peccatum schismatis, prohibitus est apud illos schismaticos panem comedere et aquam bibere, quod, quia non servavit, morsu leonis in itinere tum est et propheticus liber ira regis succensus et schisma tentatum, idolatria gladio punita est, exustio libri, bellica clade et peregrina captivitate, schisma hiatu terre, sepultis a obtinet primum locum in crimen in sui natura quam schisma,
Abbreviated transcription (Latin):
nullus d̾o cõplacuit. cum qͣ
leta ĩ ꝓficientib. głosa inꝑ
seuerantib. Uictoriosa in mr¬
iyrib. operosa in om̃ib om̃i¬
no fidelib ex qͣ quicquid

Expanded text:
nullus Deo placuit, cum qualaeta in proficientibus, gloriosa in perseverantibus, victoriosa in martyribus, operosa in omnibus omnino fidelibus, ex qua quicquid est
Abbreviated transcription (Latin):
ritas est ut mͥ uidetur recta
uoluntas ab om̃ib t̾renis
ac p̃sentib prorsus ad u̾sa
quem refert᷑ incensa ĩquiaa¬
tionis om̃is exps corrumpi
nescia nullo uicio mutabi¬
lr obnoxia. suꝑ om̃ia que
carnałr cdiligunt᷑ exelsa. af¬
fectionũ om̃ium potentissĩã
diem cõtẽplationis auida.
In om̃ib semꝑ iusta sũma
actionũ bonaꝵ. salus moꝵ¬
finis celestiũ p̃ceptoꝵ. uita u̾¬

Expanded text:
ritas est, ut mihi videtur, recta voluntas, ab omnibus terrenis ac praesentibus prorsus aversa, quem refertur incensa, inquinamenti omnis extranea, corrumpi nescia, nulli vitio mutabilitatis obnoxia, super omnia quae carnaliter diliguntur excelsa, affectionum omnium potissimum divinae contemplationis avida, in omnibus semper invicta, summa actionum bonafinis celestium preceptorum,
Abbreviated transcription (Latin):
.augꝰ. cũ iudicia ⁊ testimonia
quenec iusta nec uera sũt uẽ¬
denda inquã ⁊ falsa uendunt᷑
multo sceleratius utiq peccu¬
nia sumit᷑ qmͣ scelerate ⁊ qmͣ

Expanded text:
: Cum iudicia et testimonia, que nec iusta, nec vera sunt vendenda, iniqua et falsa venduntur multo sceleratius utique pecunia sumitur, quia scelerate etiam
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾i .i. accusatores ⁊ denũcia¬
tores debent ꝓcedere ex caritate
.i. ut accusati corrigatur. ⁊ c̾e¬
ceri terreant᷑ qr sũ plectendosũ
ignoscendo hoc solum bñ agi
ut uita hominum corrigat᷑.¬

Expanded text:
 Accusatores et denunciatores debent procedere ex charitate, scilicet ut accusati corrigantur et ceteri terreantur, quia sive plectendo sive ignoscendo, hoc solum bene agitur, ut vita hominum corrigat
Abbreviated transcription (Latin):
lis causa sit inqͣ liceat ei ferre
¶ preter istum casum sunt ⁊
recta fide. ꝓobedĩa. propace.pro
idõptitate ecc̃e ⁊ cum absoluit᷑
ab excõicatione ⁊ cum infama¬

Expanded text:
icere, si in qua liceat ei ferre  Preter istum casurecta fide, pro obedientia, pro pace, pro indemnitate ecclesie et cum absolvitur ab excommunicatione et cum infama
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ grauant᷑ iniuste irtelligo qd̾
teneantur aduocare ⁊ desua
ad instar medici qui renet᷑
gratis de medicina sua curam
⁊ consiliũ impendere pauꝑibus
languido. symacꝰ. ppͣ. Non ẽ gnͣ¬
dis differencia utrũ letum in¬
feras uł ad mutas mortem enĩ
languentib uiͣ infligere. qui
hanc cum possit non excludit¬
aũ aducratus ad restitutio¬
nem eoꝵ que aliqui ꝯtͣquos
patrabat patrocinium ꝓpt̃ ip̃iꝰ
ꝑtinaciam iniuste amiserũt

Expanded text:
go quod teneantur advocare et de sua d instar medici, qui tenetur gratis de medicina sua curam et consilium impendere pauperi langui. Symmachus papa: Non est grandis differentia utrum lethum inferas vel admittas. Mortem enim languentibus probatur infligere, qui hanc cum possit non excludittem advocatus ad restitutionem omnium, que aliqui contra quos prestabat patrocinium, propter ipsius pertinaciam iniuste amiserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pene. xxuiii a .i. sepe nlłs. exͣ e sic̃
⁊ si iudeos infi. cũ sit nimis absurd
exͣ. de rapto. inarchiep̃atu .xuii. o
.iiii. constituit. ¶ Patet ex p̃mis
sis qd̾ eccͣa indicat de hiis que
foris sunt ⁊ infligit multipli

Expanded text:
as, prout qualitas delicti exposcit. Sepe statuit ecclesia contra tales, illa tamen moderatione adhibita in flagellis, quod statutum eius in vindictam sanguinis transire minime videatur. Talis enim pena indistincte relinquenda est
Abbreviated transcription (Latin):
qui legem mosaicã a a litt̾am te¬
nent se circoncidendo ⁊ alia le¬
galia faciendo. dicti iudei a nõie
slignioris trib .s. a tribu iuda pa¬
triarche q̃ int̃ trib alias bellicesi
or primã aciem in bellis ⁊ regis
priuilegiũ obtinebat .s. ut de ea
sola tribu crearet᷑ rex sic̃ ex tribu
leui sac̃doces. priꝰ aũ dicebant᷑ ebrei
ab eber cuius familia cultũ te¬
nuit uniꝰ diei cet̾is ydilatͥa feda¬
ñse abagarancilla abrahe de qua
eoꝵ fuit origo agarenos uocari
nolunt. S poꝰ a sarra eiꝰ uxore libe¬
ra se sarracenos appłauert. Sũt
tñ inter sarracenos quidã qͥ re¬
cipiũt .u. libros moysi s ꝓph̾as
respuert̃. hii dnͣr samaritam a

Expanded text:
qui legem mosaicam ad literam tenent, se circuncidendo et alia legalia faciendo. Dicti Iudei a nomine dignioris tribus, scilicet a tribu Iude patriarche, que inter tribus alias bellicosior primum primam aciem in bellis et regis privilegium obtinebat, scilicet ut de ea sola tribu crearetur rex, sicut ex tribu Levi sacerdotes. Prius autem dicebantur Hebrei ab Heber, cuius familia cultum tenuit unius dei, ceteris idolatria feda; qui non se ab Agar ancilla Abrahe, de qua eorum fuit origo, agarenos vocari volunt, sed potius a Sara eius uxore et libera, se sarracenos appellaverunt. Sunt tamen inter sarracenos quidam qui receperunt V libros Moysi, sed prophetas respuerunt. Hi dicuntur samaritani.
Abbreviated transcription (Latin):
fidelit̃ dat decimã quadrupli¬
citer remunerat᷑ a deo prima
remuneratio est habundan¬
tia fructuũ. Scd̾a sanitas cor¬
poꝵ. Tercia indulgentia pec¬
oatoꝵ. qͣrta celeste regnũ. De
⁊ penuria maledicti estis.

Expanded text:
fideliter dant decimam, quadrupliciter remunerantur a deo. Prima remuneratio est abundantia fructuum. Secunda sanitas corporis. Tertia indulgentia peccatorum. Quarta celeste regnum. De et penuria maledicti estis.
Abbreviated transcription (Latin):
lauerit. int̾ra lingua lam¬
betur. sun tabula radat᷑ ⁊ in
.xl. dieb peniceat si suꝑ altare
stillauerit calis sorbeat mini¬
ster stillam ⁊ trib dieb peni-¬
teamma que tetigerit stilla
calice supposito. ⁊ aqua abluti¬

Expanded text:
laverit in terram, lingua lambetur, et tabula radetur. Si XL diebus poeniteat. Si super altare stillaverit calix, sorbeat minister stillam, et III diebus poeniteamina quae tetigerit stilla calice subterposito, aqua abluti