comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne tortuosa & ꝑuersa. Sic̃ enĩ stellas in celo ñey¬
tinguit nox. sic m̃tes fideliũ inherentes firmam̃¬
to scͥpturȩ dĩ. ñ uincit iniquitas. Et hoc ipsũ qd̃
& nr̃a t̾rena dantur aliꝗͣdo in potestate maloꝵ
ñ solũ ad nr̃am ꝑtinet eruditionẽ. ut fiat nob̾
dñs in refugiũ. & ds in auxiliũ spei nr̃e s etiã
ad ipsiꝰ peccatoris foueã ꝓficit. de quo in alio psal¬
Forte onerosa fuit uob longitudo sermonis qͣꝗͣ
in ista alacritate studii ur̃i ñ hoc appareat. Sed
uob in ꝓfectũ salutis. ñ in testimoniũ accusatio¬
nis. Hoc dico fr̃s ut ex eo qd̃ audistis ꝓficiatis s
ruminetis uob̾cũ. Non uos ꝑmittatis obluisei
ñ solũ ista recogitando & colloquendo. s etiã ita
uiuendo. Bona uita enĩ ex p̃ceptis dĩ quȩ agit
tanqͣ stilus ẽ. qd̾ audit᷑ scribens in corde. Si in
cera scriberet᷑ facile deleret᷑. Scribite illud in cordi¬

Expanded text:
ne tortuosa et perversa . Sicut enim stellas in coelo non exne tortuosa et perversa . Sicut enim stellas in coelo non extinguit nox; sic mentes fidelium inhaerentes firmamento Scripturae Dei non vincit iniquitas. Et hoc ipsum quod nostra terrena dantur aliquando in potestatem malorum, non solum ad nostram pertinet eruditionem, ut fiat nobis Dominus in refugium, et Deus in auxilium spei nostrae; sed etiam ad ipsius peccatoris foveam proficit, de quo in alio psalauperum» . 30. Forte onerosa fuit vobis longitudo sermonis: quanquam in ista alacritate studii vestri non hoc appareat. Sed vobis in provectum salutis, non in testimonium accusationis. Hoc dico, fratres, ut ex eo quod audistis, proficiatis, et ruminetis vobiscum: non vos permittatis oblivisci, non solum ista recogitando et colloquendo, sed etiam ita vivendo. Bona vita enim ex praeceptis Dei quae agitur, tanquam stilus est, quod auditur scribens in corde. Si in cera scriberetur, facile deleretur: scribite illud in cordi
Abbreviated transcription (Latin):
poralis labor iusti ẜ. iustus ex fide uiuit. Nonest
enĩ alia iusticia hominis in hac uita. nisi exfide
uiuere q̃ ꝑ dilectionẽ oꝑatur. Si autẽ exfideu
uit. credat & sibi futuram reqͥem p̃sentẽ laborẽ
& illis sempit̃nos cruciatꝰ pꝰ p̃sentẽ exultationẽ.
& si fides ꝑ dilectionẽ oꝑatur. diligat etiã ini¬
micos. & quantũ in ipso ẽ ꝓdesse illis uelit. Ita
enĩ faciet. ne sibi obsint illi cũ hoc uelint. Et qͣn¬
do forte potestatẽ acceꝑint. quasi nocendi & do¬
minandi. sursũ cor habeant. ubi ei nemo nocet¬
& doctꝰ erudit᷑ ex lege dĩ. ut mitiget᷑ adieb ma¬
lignis donec fodiat᷑ peccatori fouea.Sienĩ inle
ge dñi uoluntas eiꝰ c̃. & in lege eiꝰ meditat᷑ die ac
nocte. cuiꝰ conu̾satio incelis ẽ. de firmam̃tolucet
suꝑ t̾ram. Unde iste psalmꝰ titulũ de qͣrta sabb̃i
accepit. ꝗͣdo facta st̃ luminaria. ut omĩa facrat
sine murmuratiõe uerbũ uitȩ habens in natio¬

Expanded text:
poralis labor justi: sed justus ex fide vivit . Non est enim alia justitia hominis in hac vita, nisi ex fide vivere, quae per dilectionem operatur . Si autem ex fide vivit, credat et sibi futuram requiem post praesentem laborem, et illis sempiternos cruciatus post praesentem exsultationem. Et si fides per dilectionem operatur, diligat etiam inimicos, et quantum in ipso est, prodesse illis velit: ita enim faciet ne sibi obsint illi, cum hoc velint. Et quando forte potestatem acceperint quasi nocendi et dominandi; sursum cor habeat, ubi ei nemo nocet, edoctus et eruditus ex lege Dei, ut mitigetur a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea. Si enim ins est, et in lege ejus meditabitur die ac nocte , cujus conversatio in coelis est ; de firmamento lucet super terram: unde iste psalmus titulum de «quarta sabbati» accepit, quando facta sunt luminaria ; ut omnia faciat sine murmuratione, verbum vitae habens in natio
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑. occidebant᷑. cohercebant᷑. contristaban.¬
tur. egere. aut nichil habere uidebant᷑. Et qͥd¬
mirũ si milites xp̃i. & dextris & sinistris armis
diabolũ expugnant : Sic̃ aũt pax hõibꝰ bonȩ
uoluntatis. & quando st̃ aliis odor mortis it
mortẽ. sic & interitꝰ hõib malȩ uoluntatis. &
Qͣo iustis arma st̃ sinistra ad salutẽ. Itaq redl&
illis ñ scd̃m nrãm utilitatẽ. q̃ de ipsis fit secl
scđm ipsoꝵ iniquitatẽ. quã diligendo odert̃ aias
suas. & ñ scdm beneficium qd̾ nob de ipsis prestat
honorat eos: qui etiã malis bene utit᷑. Sedm ma¬

Expanded text:
bantur, occidebantur, coercebantur, contristabanbantur, occidebantur, coercebantur, contristabantur, egere ac nihil habere videbantur. mirum si milites Christi et dextris et sinistris armis diabolum expugnant? Sicut autem pax hominibus bonae voluntatis , et quando sunt aliis odor mortis in mortem; sic interitus hominibus malae voluntatis, et quando justis arma sinistra sunt ad salutem. Itaque reddet illis non secundum nostram utilitatem, quae de ipsis fit; sed secundum ipsorum iniquitatem, quam diligendo oderunt animas suas: et non secundum beneficium quod nobis de ipsis praestat, honorat eos, qui etiam malis bene utitur; sed
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a sit redemptio. & xp̃i uenditio sit nr̃a redẽp¬
tio. Sic ꝙ illi qui martyres ꝑsecuti sunt. ꝑseq̃ndo
in t̾ram. in cȩlum mittebant. & scientes quidẽ p̃¬
sentis uitȩ dampnũ inferebant. nescientes autẽ
futurȩ uitȩ lucrũ conferebant. Quicunq autẽ
ꝑseuerauerunt in odio iniusto iustoꝵ. reddidit
eis dñs scd̾m iniquitates eoꝵ. & scd̾m maliciã eoꝵ
disꝑdidit eos. Sicut enĩ malis obest bonitas ui¬
stoꝵ. sic bonis ꝓdest iniquitas impioꝵ. Nã & dñs
dicit. Ego ueni ut qui ñuident uideant. & qͥ ui¬
dent cęci fiant. Et apłs. Aliis quidem inqͥt sumꝰ
odor uitȩ in urtã. aliis autẽ odor mortis in mortẽ.
sic̃ idem dicit apłs. ꝑ arma iusticiȩ dextera et
sinistra. id est ꝑ głam & ignobilitatẽ. Atꝙ ita
deinceps cȩtera exequit᷑. dextera arma demon
gaudebant. qd multos ditabant qd̾ omĩa possi¬
debant. in sinistra uͦ. qd̾ ignobiles & malȩ fame
habebant᷑. qd̾ seductores putabant᷑. qd̾ ignora¬

Expanded text:
ra receptio, et Christi venditio sit nostra redemptio. Sic et illi qui martyres persecuti sunt, persequendo in terra, in coelum mittebant; et scientes quidem praesentis vitae damnum inferebant, nescientes autem futurae vitae lucrum conferebant: quicumque tamen perseveraverunt in odio injusto justorum, reddet eis Dominus secundum iniquitates eorum, et secundum malitiam eorum disperdet eos. Sicut enim malis obest bonitas justorum, sic bonis prodest iniquitas impiorum. Nam et Dominus dicit, «Ego veni, ut qui non vident videant, et qui vident coeci fiant» : et Apostolus, «Aliis quidem,» inquit, «sumus odor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem» . sicut idem dicit: Per arma justitiae dextera et sinistra, id est, per gloriam et ignobilitatem; atque ita deinceps cuncta exsequitur. Dextera arma demonsgaudebant, quod multos ditabant, quod omnia possidebant. Sinistra vero, quod ignobiles et malae famae habebantur, quod seductores putabantur, quod ignora
Abbreviated transcription (Latin):
tribuerit. grãs agat ei a quo acceꝑit. Cũ autẽ bene
facit. ñ insultet illi qui illud ñ facit. aut excollat
qͥsqͥs es adieb malignis. Maligni enĩ st̃ dies. quib
uident᷑ florere peccatores. & laborare iusti. Sed
labor iustoꝵ flagellũ patris ẽ. & felicitas peccato¬
rum. fouea ipsoꝵ ẽ. Quia enim mitigat uos ds̃
a dieb malignis. donec fodiat᷑ peccatori fouea.
ñ cogitetis quia modo in aliqͦ loco stant angłi
cũ uidentib & fodiunt istã foueã magnã q̃ caꝑe
possit omne genus iniquoꝵ. Et quia uidetis mul¬
tos eẽ iniquos. & dicatis uob̾ carnalit̃. re uera tan¬
tam multitudinẽ iniquoꝵ. tantã turbã peccan.¬
tiũ q̃ fouea potest caꝑe: Quando fodit᷑ talis q̃
om̃s capiat: Quando ex haurit᷑: Id̾o parcit ds.
Non ẽ hoc fossa peccatoꝵ. ipsa felicitas peccatoꝵ ẽ.
In illa enĩ cadent. tanꝗͣ in foueã Intendite fr̃s

Expanded text:
tribuerit, gratias agat ei a quo acceperit. Cum autem bene tribuerit, gratias agat ei a quo acceperit. Cum autem bene facit, non insultet illi qui illud non facit, aut extollat es, a diebus malignis. Maligni enim sunt dies quibus videntur florere peccatores et laborare justi; sed labor justorum flagellum est Patris, et felicitas peccatorum fovea ipsorum est. Quia enim mitigat vos Deus a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea; non cogitetis quia modo in aliquo loco stant Angeli cum bidentibus, et fodiunt istam foveam magnam quae possit capere omne genus iniquorum; et quia videtis multos esse iniquos, et dicatis vobis carnaliter: Revera tantam multitudinem iniquorum, tantam turbam peccantium quae fovea potest capere? quando foditur talis quae omnes capiat, quando exhauritur? ideo parcit Deus. Non est hoc: fossa peccatorum, ipsa felicitas peccatorum est; in illam enim cadent tanquam in foveam. Intendite, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
id̾o sic conclusit. Am̃ dico uob̃. descendit iusti¬
ficatus publicanꝰ magis ꝗͣ phariseus. & dicit
qͣre. qͥa om̃is qͥ se exaltat humiliabit᷑. & om̃is qͥ
se humiliat exaltabit᷑. Fr̃s mei. uł binc solum
ñ dicimꝰ. qͥa humilitatẽ nos docuit xp̃c. quia
ds factꝰ ẽ homo. ipsa ẽ humilitas q̃ displicet
paganis. unde nob̃ insultant. qualẽ dm̃ colitis
qͥ natus ẽ : Qualẽ dm̃ colitis qͥ crucifixus est:
Humilitas xp̃i suꝑbis displicet. tͥ autẽ xp̃iano
si placet: Imitare. Si imitatꝰ fueris. ñ laborabis.
qͥa ipse dixit. uenite ad me om̃s qͥ laboratis et
onerati estis. & discite a ne. qͥa mitis sũ & humi¬
lis corde. Hoc ẽ gͦ disciplina xp̃iana. Nemo facit
aliqͥd bene. nͥ grã ipsius. &d facit homo male.
ipsus ẽ hominis. Qd̾ facit bene: de beneficio di fa¬
cit. Cũ cȩꝑit facere bene. ñ sibi tribuat. Cũ ñ sibi

Expanded text:
Et ideo sic conclusit: «Amen dico vobis, descendit justiEt ideo sic conclusit: «Amen dico vobis, descendit justificatus Publicanus magis quam Pharisaeus.» Et dicit quare: «Quia omnis qui se einc solum nos discimus quia humilitatem nos docuit Christus, quia Deus factus est homo. Ipsa est humilitas quae displicet Paganis; unde nobis insultant: Qualem Deum colitis qui natus est? qualem Deum colitis qui crucifixus est? Humilitas Christi superbis displicet: tibi autem christiano si placet, imitare. Si imitatus fueris, non laborabis; quia ipse dixit, «Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde» . Haec est ergo disciplina christiana: nemo facit aliquid bene, nisi gratia ipsius. Quod facit homo male, ipsius est hominis: quod facit bene, de beneficio Dei facit. Cum coeperit facere bene, non sibi tribuat: cum non sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ autẽ pꝰ penitentiã bene uiuere cȩꝑit. habet
adhuc qd̾ cogitet. ne sibi tribuat qd̾ bene facit.
s illi agat grãs cuiꝰ grã factũ ẽ. ut bene uiueret.
quia ille illũ uocauit. ille illum illum inauit:
Ergo iste iã ꝑfectus ẽ: Non. Adhuc deest illi aliqͥd.
Quid ill deest: Ut ñ suꝑbiat suꝑ eos. qͥ ñdũ sic
iiuunt. quomͦ ipse uiuit. Qui talis fuerit. secu¬
rus sit. ñ illi reddit᷑ retributio de qua dictũ est.
redde retributionẽ suꝑbis. ñ ẽ int̃ illos quib
foditur fouea. Nam uidete illũ qui dicebat. grãs
tibi ago. quia ñ sum sic̃ cȩteri hominũ. iniusti.
raptores. adulteri. sic̃ & publicanꝰ iste. Ill autẽ
dicens. D̾s ꝓpicus esto mͥ peccatori. Ille suꝑbus
erat in bonis factis. ille humilis in malis factis.
Uidete fr̃s. placuit do humilitas in malis facts.
ꝗ̃ suꝑbia in bonis factis. Sic odit d̾s suꝑbos.

Expanded text:
cum autem post poenitentiam bene vivere coeperit, habet cum autem post poenitentiam bene vivere coeperit, habet adhuc quod cogitet, ne sibi tribuat quod bene facit, sed illi agat gratias, cujus gratia factum est ut bene viveret; quia ille illum vocavit, ille illum illuminavit. Ergo iste jam perfectus est? Non; adhuc deest illi aliquid. Quid illi deest? Ut non superbiat super eos qui necdum sic vivunt, quomodo ipse vivit. Qui talis fuerit, securus sit; non illi redditur retributio de qua dictum est, «Redde retributionem superbis:» non est inter illos quibus foditur fovea. Nam videte illum qui dicebat, «Gratias tibi ago, quia non sum sicut caeteri homines, injusti, raptores, adulteri, sicut et Publicamus iste:» quantum dicens: «Deus, propitius esto mihi peccatori.» Ille superbus erat in bonis factis, ille humilis in malis factis. Videte, fratres, placuit Deo magis humilitas in malis factis, quam superbia in bonis factis: sic odit Deus superbos.
Abbreviated transcription (Latin):
Nã & ile peccator fuit publicanꝰ. qͥ ocłos eliserat
in t̾ram. & ꝑcutiebat pectus suũ dicens. ds̃ ꝓpl¬
cius estomͥ peccatori. S qͥa ñ suꝑbꝰ erat. as autẽ
redaet retbutionẽ suꝑbis. ñ illi s talibꝰ fodis
fouea. donec reddat retributionẽ suꝑbis. Ergo
qd̾ ait donec fodiat᷑ peccatori fouea: suꝑbos in¬
tellige. Quis ẽ supbus: Qui ñ confessionẽ pecca¬
toꝵ ñ agit penitentiã ut sanari ꝑ humilitatẽ
possit. Quis ẽ suꝑbus: Qui illa ipsa pauca q̃ uide¬
tur habere bona sibi uult erogare. & derogat
miscdiȩ di. Quis ẽ suꝑbus: Qui etiã si do tribuat
bona quȩ fecit. insultat tñ his qͥ illa ñ faciunt. &
extollit se suꝑ illos. Nam & ille phariseus grãs¬
ebat grãs do agebat. Sentiebat gͦ & bene se fa¬
cere. & ab illo se facere. Unde gͦ imꝓbatus est:
Quia insultabat publicano. Ut ꝑficiamini at
ad corrigendũ hominẽ. ñ ad irridendũ dm̃

Expanded text:
Nam et ille peccator fuit Publicanus, qui oculos eliserat Nam et ille peccator fuit Publicanus, qui oculos eliserat in terram, et percutiebat pectus suum, dicens, «Deus, propitius esto mihi peccatori:» sed quia non superbus erat, Deus autem reddet retributionem superbis; non illi, sed talibus foditur fovea, donec reddat retributionem superbis. Ergo quod ait, «Donec fodiatur peccatori fovea,» superbos intellige. Quis est superbus? Qui non confessione peccatorum agit poenitentiam, ut sanari per humilitatem possit. Quis est superbus? Qui illa ipsa pauca quae videtur habere bona, sibi vult arrogare, et derogat misericordiae Dei. Quis est superbus? Qui etiamsi Deo tribuat bona quae facit, insultat tamen eis qui illa non faciunt, et extollit se super illos. Nam et ille Pharisaeus, «Gratebat, gratias Deo agebat: sentiebat ergo et bene se facere, et ab illo se facere. Unde ergo improbatus est? Quia insultabat Publicano. Ut perficiamini attad corrigendum hominem, non ad irridendum Deum:
Abbreviated transcription (Latin):
mei nolite uos contẽpnere. si cũ fide acceditis ad
xp̃m. auditis cogitatioẽs di. Cas mͦ discitis. hoc
uob̾ dr̃. & ad hoc instruimini. qͣre parcat ds mͦ
malis. Ne murmuretis adu̾sus dm̃. qͥ docet ho¬
minẽ scientiã. dñs scit cogitationes hõiũ qm̃ua¬
nȩ st̃. Relinquite gͦ cogitationes hõiũ qm̃ uanȩ
sunt. ut cõp̃hendatis cogitatioẽs di q̃ sapientes
st̃. S qͥs ẽ. qui cõp̃hendit cogitationes di: Qui
ponitur in firmam̃to cęli. Iam hoc cantauinus.
eũ adieb malignis. donec fodiat᷑ peccatori fouea.
Ecce habes consiliũ di. quare parcat malis. Fodi¬
tur fouea peccatori. Tu iã uis illum sepelire. Ad¬
huc fouea foditur illi. noli festinare sepelire.
Quid ẽ donec fodiatur peccatori fouea: Aut
que ponit peccatorem: Unũ hominẽ: Non
Quid gͦ: Om̃e genꝰ hominũ peccatoꝵ: S suꝑ¬
boꝵ. Iam enĩ p̃misit. redde retͥbutionẽ suꝑbis

Expanded text:
mei, nolite vos contemnere: si cum fide acceditis ad mei, nolite vos contemnere: si cum fide acceditis ad Dominum, auditis cogitationes Dei; eas modo discitis, hoc vobis dicitur, et ad hoc instruimini quare parcat modo Deus malis, ne murmuretis adversus Deum, «qui docet hominem scientiam. Dominus scit cogitationes hominum, qunt.» Relinquite ergo cogitationes hominum, quae vanae sunt; ut comprehendatis cogitationes Dei, quae sapientes sunt. Sed quis est qui comprehendit cogitationes Dei? Qui ponitur in firmamento coeli. Jam hoc cantavimus, eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Ecce habes consilium Dei, quare parcat malis: foditur fovea peccatori. Tu jam vis illum sepelire: adhuc fovea illi foditur; noli festinare sepelire. Quid est, «donec fodiatur peccatori fovea?» Aut quem ponit peccatorem? unum hominem? Non. Quid ergo? Omne genus hominum peccatorum, s jam enim praemisit, «Redde retributionem superbis.»
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ dĩ. Ubi ñ dr̃ hominib relinquite iniqͥta
tesurãs pͥores. conuertite uos ad itinera recta:
Id̾o parcit: ut uos corrigatis. Id̾o heri ñ uindi¬
cauit. ut hodie bene uiuatis. Erudit gentes.
Non gͦ arguet: Nongͦ auditurus ẽ qͦs erudit :
Non iudicaturus ẽ quib sermonẽ p̃misit ꝙ p̃se¬
minauit: Inscola si esses. acciꝑes & non redderes:
Utiq quando accipis a magistro erudiris. Com¬
mittit tͥ magister qd̾ p̃bet. & ñ exiget qͣndo rea¬
dis: Aut cum ceꝑis redde. sine metu eris plaga¬
rum: Modo gͦ accipimꝰ. pꝰea statuimur ante ma¬
tur. Audi apłm dicentem. Onĩs enĩ astabimꝰ
ante tribunal xp̃i. ut illic recipiat unꝰquisq
scđ̾m ea quȩ ꝑ corpus gessit. siue bonũ. siue ma¬
lum. Qui erudit gentes ñ arguet. Qui docet ho¬
minẽ scientiam. Ipse ñ scit. qui te fecit scire: Qui
sunt. Et homines scierunt cogitatioẽs di. S quibꝰ
iã amicꝰ factus ẽ ꝓdit consihũ suũ. Et uos fr̃s

Expanded text:
verbum Dei. Ubi non dicitur hominibus: Relinquite iniquitates vestras priores, convertite vos ad itinera recta? Ideo parcit, ut vos corrigatis; ideo heri non vindicavit, ut hodie bene vivatis. Erudit gentes; non ergo arguet? non auditurus est quos erudit? non judicaturus est quibus sermonem praemisit et praeseminavit? In schola si esses, acciperes, et non redderes? Utique quando accipis a magistro, erudiris: committit tibi magister quod praebet; et non exiget quando reddis? aut cum coeperis reddere, sine metu eris plagarum? Modo ergo accipimus; postea statuimur ante matur. Audi Apostolum dicentem: «Omnes astabimus ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum . Qui erudit gentes, non arguet; qui docet hominem scientiam?» Ipse non scit qui te fecit scire; «qui sunt.» Et homines scierunt cogitationes Dei: sed quibus jam amicus factus est, prodit consilium suum. Et vos, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
capita om̃iũ suꝑboꝵ in isto scło. Ipsum iter suũ
calcan s capita suꝑboꝵ significauit. Ambulats
suꝑ tumidos fluctus calcat & eccła. Nam ipsa est
petrus. Non tam̃ ausus ẽ petrus ꝑ se ipsum ambu¬
lare suꝑ aquas. S qͥd ait: Dñe. si tues. iube me
uenire ad te suꝑ aquas. Ille potestate sua. petrꝰ
in iussu illius. Iube inquit tu uenire me ad te.
Respondit ille. Ueni. Calcat enĩ & eccła capita
suꝑboꝵ. S quia eccła ẽ. & habet infirmitatẽ
humanã ut cõpleretur. si dicebã motꝰ ẽ pesm̃s.
tum ẽ. porrexit iħc manũ dicens. Modicȩ fides
ipsa ꝑicula nr̃a dulciorem nob̃ facunt liberan
me. dulcis illi utiq factus ẽ dñs. eripiens illũ
a ꝑiculis. Et id̾o exponens ipsam dulcedinem
dñi. exclamat dicens. Dñe scd̾m multitudinẽ
doloꝵ meoꝵ in corde meo exhortationes tuȩ io.

Expanded text:
capita omnium superborum in isto saeculo. Ipsum iter suum capita omnium superborum in isto saeculo. Ipsum iter suum calcantis capita superborum, significavit ambulans super tumidos fluctus. Calcat et Ecclesia: nam ipsa est Petrus. Non tamen ausus est Petrus per seipsum ambulare super aquas: sed quid ait? «Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas.» Ille in potestate sua, Petrus in jussu illius. «Jube,» inquit, «venire me ad te.» Respondit ille: «Veni.» Calcat enim et Ecclesia capita superborum; sed quia Ecclesia est et habet infirmitatem humanam, ut compleretur, «Si dicebam, Motus est pes meus,» tum est, «Porrexit manum Jesus dicens, Modicae fidei, liberantme:» dulcis illi utique factus est Dominus, eripiens illum a periculis; et ideo exponens ipsam dulcedinem Domini, exclamat dicens, «Domine, secundum multitudinem dolorum meorum in corde m
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbus cũ uult euade suꝑbos. & augeat nume¬
rum suꝑboꝵ. S qͥd dicat: Quis exurget mͥadues¬
sus malignantes. aut quis consistet mͥaduersus
opantes iniqͥtatẽ: Nisiqͥa dñs ad iiiuit me. paulo¬
minus habitauerat in inferno aiã mea. Si dice¬
bam motꝰ ẽpes meus miscdia tua dñe adsuuae¬
batine. Uide quoñ confessiont̃ amat ds. Moue¬
tur pes tuus. & ñ dicis mouetur pes m̃s. s stare te
dicis. cũ iam ruas. immo si iam cępisti moueri.
si iã cȩpisti fluctuare. confitere motũ. ne plangas
ruinam. ut adiuuet te ille. ne in inferno sit aĩa
tua. Confessionẽ uult ds̃. humilitatẽ uult. Mo-¬
tus es ut homo. adiuuat te ille ut ds. s dic tam̃
motꝰ ẽ pes meus. Quare iã iã moueris. & dicis sto:
Si dicebam motꝰ ẽ pes m̃s. miscdia tua dñe adiu¬
uabat me. Quomͦ p̃sũpsit petrus: Non in uirib
suis. Uidebatur dñs ambulare suꝑ mare. calcats

Expanded text:
superbus, cum vult evadere superbos, et augeat numesuperbus, cum vult evadere superbos, et augeat numerum superborum. Sed quid dicat? «Quis exsurget mihi adversus malignantes? aut quis consistet mihi adversus operantes iniquitatem? Nisi quia Dominus ad Si dicebam, Motus est pes meus; misericordia tua, Domine, adjuvabat me.» Vide quomodo confessionem amat Deus. Movetur pes tuus, et non dicis, Movetur pes meus; sed stare te dicis, cum jam ruas. Imo si jam coepisti moveri, si jam coepisti fluctuare, confitere motum, ne plangas ruinam; ut adjuvet te ille, ne in inferno sit anima tua. Confessionem vult Deus, humilitatem vult. Metus es, ut homo; adjuvat te ille, ut Deus: sed dic tamen, «Motus» «est pes meus.» Quare jam moveris, et dicis, Sto? «Si dicebam, Motus est pes meus; misericordia tua. Domine, adjuvabat me.» Quomodo praesumpsit Petrus, non in viribus suis. Videbatur Dominus ambulare super mare, calcans
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi occurrunt. Quis occurret pͥncipi iniquita¬
tis diabolo & angłis eiꝰ. & hominibꝰ seductis abeo:¬
rat in inferno anina mea. ꝓ ꝑauerã in illã fossã
que parat᷑ peccatorib. hoc ẽ paulominꝰ in infer¬
no habitauerat aĩa mea. Quia iã nutabat. iam̃
ꝓpe consentiebat. respexit ad dñm. ut puta uer.¬
bigrã insultabat᷑ illi ut faceret iniqͥtatẽ. Aliqͦ¬
do enim congregant se mali. & insultant bonis
Maxime si fuerint illi plures. & ceꝑint illũ unũ
quomͦ aliꝗ̃do multa palea ẽ circa unũ granum.
tc̃ ñ erunt simul. cũ fuerit massa uentilata. ca¬
pitur int̾ iniquos multos ille. insultatur ille.
grcũuenst᷑. suꝑponere se uolunt illi. Exagitant
quasi iustum & insultant quasi de ipsa iusticia
unt homines ista. ita ut aliq̃do attendens ad
linguã humanã. erubescat eẽ bonꝰ int̾ malos.
Resistat gͦ malis. s ñ de uirib suis. ne efficiat᷑

Expanded text:
ipsi occurrunt. Quis occurret principi iniquitaipsi occurrunt. Quis occurret principi iniquitatis diabolo, et angelis ejus, et hominibus seductis ab eorat in inferno anima mea.» Prope rueram in illam fossam quae paratur peccatoribus: hoc est, «paulo minus in inferno habitaverat anima mea.» Quia jam nutabat, jam prope consentiebat, respexit ad Dominum. Ut puta, verbi gratia, insultabatur illi, ut faceret iniquitatem. Aliquando enim congregant se mali, et insultant bonis; maxime si fuerint illi plures, et ceperint illum unum, quomodo aliquando multa palea est circa unum granum tunc non erunt simul cum fuerit massa ventilata: capitur inter multos iniquos ille, insultatur illi, circumvenitur; superponere se volunt illi, exagitant quasi justum, et insultant quasi de ipsa justitia:unt homines ista, ita ut aliquando attendens ad linguam humanam, erubescat esse bonus inter malos. Resistat ergo malis; sed non de viribus suis, ne efficiatur
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃. S nunqͥd de se: Id̾o uide qͥd dicat. respon¬
det enĩ. Quid mͥ ꝓdest. quia mͦ michi facio reme¬
dia. & lucror paucos dies: Exeo hinc de isto scl
& uado ad dñm meũ. & mittet me in ignẽ. Quia
ꝓposui paucos dies uitȩ futurȩ. mutet me in ge¬
hennas. Quas gehennas: Et̃ni iudicii dĩ. Uere ñ
putas quia ds curat quomͦ uiuant homines :
Et hoc forte ñ in palea dicit tͥ amicus. s in domo
uxor aut forte maritus uxori fideli bonȩ ꝙ sẽȩ
deceptor ipsuis. Si mulier marito. eua ẽ illi.
Si iur uxori: diabolus ẽ illi. Aut ipsa tͥ eua est
aut tu illi serpens es. Aliquando uult conu̾tere
pat̾ cogitationẽ suã. uel ad filiũ. inuenit & ipsũ
malũ neqͥssimũ. estuat. fluctuat. querit quomͦ
uincat. ꝓpe sorbetur ꝓpe consentit. s assit as. Lu¬
dite gͦ psalmũ Quis exurget inquit mͥ aduersꝰ
malignantes: ẽam multi st̃. quacunq respicio:

Expanded text:
tamen; sed numquid de se? Ideo vide quid dicat. Respontamen; sed numquid de se? Ideo vide quid dicat. Respondet enim, Quid mihi prodest quia modo mihi facio remedia, et lucror paucos dies? exeo hinc de isto saeculo, et vado ad Dominum meum, et mittet me in ignem; quia praeposui paucos dies vitae futurae, mittet me in gehennas. Quas gehennas? Aeterni judicii Dei. Vere, nisi putas quia Deus curat quomodo vivant homines? Et hoc forte non in platea tibi dicit amicus, sed in domo uxor, aut forte maritus uxori fideli bonae et sanctae, deceptor ipsius. Si mulier marito, Eva est illi; si vir uxori, diabolus est illi: aut ipsa tibi Eva est, aut tu illi serpens es. Aliquando vult convertere pater cogitationem suam vel ad filium: invenit et ipsum malum, nequissimum; aestuat, fluctuat, quaerit quomodo vincat, prope sorbetur, prope consentit, sed adsit Deus. Audite ergo Psalmum: «Quis exsurget mihi,» inquit «adversus malignantes?» Tam multi sunt; quacumque respicio,
Abbreviated transcription (Latin):
urget mͥ aduersus malignantes. aut qͥs consistet
mͥ adu̾sus oꝑantes iniqͥtatẽ. ꝑsuadent multi
multa mala. susurrare serpens ñ desinit. ut fa¬
cias iniquitatẽ. Quacunq te conuerteris. forte
si ꝓfecisti. quęris cũ quo bene uiuere. & uix inue¬
nis. Multi mali te circundant. qͥa pauca gͣna.
multã paleã habet hȩc area. Grana sua pauca.
s adhuc laborant. separata gͦ a palea tota mas¬
sa grandiserit. Pauca grana st̃. s in cõparatioe
palearũ. multa autẽ in se. Ergo cũ undiq ma¬
li ꝑstrepant & dicant. quare sic uiuis. tu solus
xp̃ianus es. quare ñ facis qd̾ fagunt & alii. quare
ñ spectas quẽadmodũ & alii. quare ñ mathema-¬
ticos & aruspices consulis. sicut & alii. & tu signas
te & dicis. xp̃ianus sum ut repellas istos nescio
quos. S aduersarius p̃mit. urget qd peius est
exemplo.xp̃ianoꝵ suffocat xp̃ianos. Sudatur
estuatur tribulat᷑ anima xp̃iana. uincere habet

Expanded text:
surget mihi adversus malignantes? aut quis consistet mihi adversus operantes iniquitatem?» Persuadent multi multa mala, susurrare serpens non desinit, ut facias iniquitatem: quacumque te converteris, forte si profecisti, quaeris cum aliquo bene vivere, et vix invenis; multi mali te circumdant, quia pauca grana, multa palea. Habet haec area grana sua, sed adhuc laborant. Separata ergo a palea tota massa grandis erit: pauca grana sunt, sed in comparatione palearum; multa autem in se. Ergo cum undique mali perstrepant, et dicant, Quare sic vivis? tu solus christianus es? Quare non facis quod faciunt et alii? quare non spectas, quemadmodum et alii? quare non remticos et aruspices consulis, sicut et alii? et tu signas te, et dicis, Christianus sum, ut repellas istos nescio quos: sed adversarius premit, urget; quod pejus est, exemplo christianorum suffocat christianos. Sudatur, aestuatur; tribulatur anima christiana: vincere habet
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt animã meã. Et paucos annos laboras.
& in ipsis laborib ñ deest consolatio. ñ desunt
gaudia cotidiana. S noli gaudere in scło. gau¬
de in xp̃o. Gaude in uerbo eiꝰ. gaude in lege eiꝰ.
Ad ipsa gaudia ꝑtinet qd̾ loquim᷑. & qd auditis.
Quante ergo st̃ consolationes istȩ in tantis la¬

Expanded text:
verunt animam meam.» Et paucos annos laboras, verunt animam meam.» Et paucos annos laboras, et in ipsis laboribus non deest consolatio, non desunt gaudia quotidiana. Sed noli gaudere in saeculo: gaude in Christo, gaude in verbo ejus, gaude in lege ejus. Ad ipsa gaudia pertinet quod loquimur, et quod auditis. Quantae ergo sunt istae consolationes in tantis la
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̃na reqͥes ẽ: E qua p̃ciũ. Et̃no certe labore
digna ẽ ȩt̃na reqͥes cõparari. S si semꝑ laborares.
nunꝗͣ ad requiem ꝑuenires. Ergo ut aliquando
ꝑuenias ad id qd̾ emis ñ in ȩt̾nũ laborandũ ẽ.
Non quia ñ ualet tanti. s ut possideat᷑ qd̾ emit᷑
Digna ẽ quidem emi labore ꝑpetuo. s nece̾t ẽ. ut
labore tẽporali emat᷑. Certe tantꝰ debuit eẽ idem
sempit̃nus labor ꝓ requie semptt̃na. Decies cen¬
tena milia annoꝵ in labore qͥd ualent: Decies
centena milia annoꝵ habent finẽ. qd̾ tͥ dabo dic̃
diis ñ habebit finẽ. Qualis miscdia di: Nec dict
decies centena milia annoꝵ labora. ñ dicit uel
mille annos labora. ñ dicit qͥngentos annos la¬
bora. cũ uiuis labora in paucis annis. inde iam
requies erit. & finẽ ñ habebit. Et adhuc aud
consequentia. Dñe. scd̃m multitudinẽ doloꝵ
meoꝵ in corde meo exhortationes tuȩ iocunda¬

Expanded text:
sempiterna requies est? Aequa pretium: aeterno certe labore sempiterna requies est? Aequa pretium: aeterno certe labore digna est aeterna quies comparari. Sed si semper laborares, nunquam ad requiem pervenires. Ergo ut aliquando pervenias ad id quod emis, non in aeternum laborandum est: non quia non valet tanti, sed ut possideatur quod emitur. Digna est quidem emi labore perpetuo; sed necesse est ut labore temporali ematur. Certe tantus debuit esse, id est sempiternus labor pro requie sempiterna. Decies centena millia annorum in labore quid valent? Decies centena millia annorum habent finem: Quod tibi dabo, dicit Deus, non habebit finem. Qualis misericordia Dei? Nec dicit, Decies centena millia annorum labora; non dicit, vel mille annos labora; non dicit, quingentos annos labora: cum vivis labora, in paucis annis: inde jam requies erit, et finem non habebit. Et adhuc audi consequentia: «Domine, secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo, exhortationes tuae jucunda
Abbreviated transcription (Latin):
tu. quantũ laborandũ sit. Nondũ dr tͥ quantꝰ
futurꝰ sit labor iste. uel quantũ laboris de te
exigatur. Illud tͥ dicit ds̃. ego ostendo quanta
sit illa requies. tu iudica quanto labore em̃da
sit. Dicat gͦ ds. quanta futura sit ipsa requies.
Beati qui habitant in domo tua. in scła scłoꝵ
laudabunt te. Hȩc ẽ requies sempit̃na. sine
fine erit requies ista. sine fine erit gaudium
hoc. sine fine erit leticia ista. sine fine erit in¬
corruptio. Uitã et̾nam habebis. requiem q̃ ñ
habet finẽ. Quanto labore digna ẽ reqͥes quȩ ñ
habet finẽ : Si uerũ uis cõparare. & uerũ iud¬
care: et̃na requies et̃no labore recte emitur.
Uerũ hoc ẽ s noli timere. misericors ẽ ds̃. Si enĩ
haberes et̃nũ laborem: ñꝙͣ ꝑuenires ad et̃nã reqͥ.¬
em. Semꝑ laborans qͣndo ꝑuenturꝰ eras ad illd̾
qd̃ digne qͥdem potest emii sẽpit̃no labore. qͥa

Expanded text:
tu quantum laborandum sit. Nondum dicitur tibi quantus tu quantum laborandum sit. Nondum dicitur tibi quantus futurus sit labor iste, vel quantum laboris de te exigatur: illud tibi dicit Deus, Ego ostendo quanta sit illa requies; tu judica quanto labore emenda sit. Dicat ergo Deus quanta futura sit ipsa requies. «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te.» . Haec est requies sempiterna: sine fine erit requies ista, sine fine erit gaudium hoc, sine fine erit laetitia ista, sine fine erit incorruptio; vitam aeternam habebis; requiem quae non habet finem. Quanto labore digna est requies quae non habet finem? Si verum vis comparare, et verum judicare, aeterna requies aeterno labore recte emitur. Verum hoc est: sed noli timere, misericors est Deus. Si enim haberes aeternum laborem, nunquam pervenires ad aeternam quietem. Semper laborans quando perventurus eras ad illud quod digne quidem potest emi sempiterno labore, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Quȩ enĩ uidentur: tẽporalia st̃. ꝗ̃ autẽ ñ ui¬
dentur et̃na st̃. Noli ẽẽ piger in labore breuiter.
& gaudere incessabilit̃. Et̾nã uitã tͥ daturꝰ ẽ ds̃.
cogita quanto labore emenda sit. Intendite fr̃s.
uenale ẽ. Uenale ẽ qd̾ habeo dicit tͥ ds̃. eme illud.
Q uid habet uenale: Reqͥem uenalẽ habet. eme
illã. De labore intendite. ut simꝰ in noĩe xp̃i for¬
tes xp̃iani. Iam modicũ ẽ. qd̾ restat in psalmo.
ñ fatigemur. Quomͦ enĩ fortis poterit eẽ in faci¬
endo. qui deficit in audiendo: Aderit dñs ut
uob qd reliquũ ẽ explicem. Attendite. qͦdã mͦ
ds̃ ꝓposuit uenale regnũ celoꝵ. Dicis illi. Quan¬
tum ualet: Preciũ ipsius labor ẽ. quomͦ dice¬
ret p̃ciũ ipsius aurũ ẽ: Non sufficiebat hoc so¬
lum dicere. s quȩrens quantũ aurũ. Nã si sol¬
dus aurũ ẽ. & semuncia. & libra. & tale aliquid.
ido dixit p̃ciũ ne laborares quęrere quandiu

Expanded text:
tur: quae enim videntur, temporalia sunt; quae autem non videntur, aeterna» . Noli esse piger in labore breviter, et gaudebis incessabiliter. Aeternam vitam tibi daturus est Deus: cogita quanto labore emenda sit. 24. Intendite, fratres; venale est. Venale est quod habeo, dicit tibi Deus; eme illud. Quid habet venale? Requiem venalem habeo; eme illam de labore. Intendite, ut simus in nomine Christi fortes christiani: jam modicum est quod restat in Psalmo, non fatigemur. Quomodo enim fortis poterit esse in faciendo, qui deficit in audiendo? Aderit Dominus ut vobis quod reliquum est, explicemus. Attendite: quodammodo Deus proposuit venale regnum coelorum. Dicis illi: Quantum valet? Pretium ipsius labor est: quomodo si diceret, Pretium ipsius aurum es quantum aurum. Nam et solidus aurum est, et semiuncia, et libra, et tale aliquid. Ideo dixit pretium, ne laborares quaerere quamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
illud qd̾ m̃daciũ ẽ. s qd̾ formatur ut sit. ꝙ habeat
aliquã formã sic̃ iãdudũ dixi. qui finxit oculũ
ñ uidebit. Nunqͥd finxit ocłm. m̃daciũ ẽ: S in¬
telligitur. plasmauit ocłm. fecit ocłm. Nonne
figulus ẽ. cũ fragiles infirmos ȩt̾nos facit: Audi
apłin dicentẽ. Habemꝰ thesaurũ istũ in uasis ficti

Expanded text:
illud quod mendacium est; sed quod formatur ut sit, et habeat illud quod mendacium est; sed quod formatur ut sit, et habeat aliquam formam, sicut jamdudum dixit, «Qui finxit oculum, non videbit?» Numquid, «finxit oculum,» mendacium est? Sed intelligitur, Plasmavit oculum, fecit oculum. Nonne figulus est, cum fragiles, infirmos, et terrenos facit? Audi Apostolum dicentem: «Habemus thesaurum istum in vasis ficti
Abbreviated transcription (Latin):
medicam̃ta. Nunqͥd adheret tͥ sedes iniquita¬
tis. qͥ fingis dolorem in p̃cepto: Hoc dixit. ne¬
mo sedet tecũ iniquus. nec tu sedẽ iniquitatis
habebis. & unde hoc intelligit. reddit rationẽ.
Qui fingis inquit dolorem in p̃cepto. Exhoc
enĩ intelligo. qd̾ ñ tͥ adheret sedes iniquitatis
qͥa nec nobis peꝑcisti. Habes hoc in epła apłi
petri. & ad hoc testimoniũ posuit de scriptura
Tempus ẽ ait inchoationis iudicii ex domo dñs
id ẽ. tempus ẽ. ut mͦ iudicent᷑ qͥ ꝑtinent ad domũ
dñi. Si flagellant᷑ filii. qͥd debent sꝑare serui ne¬
quissimi: Id̾oq addidit. Si autẽ initiũ a nobis.
quis finis eoꝵ qui ñ credunt di eu̾głio: Deinde
erunt tecũ iniqui. qͣndo nec tuis fidelib parcis.
ut exerceas & erudias eos: S quia ꝓpt̃ hoc ñ par¬
cit ut erudiat eos. id̾o dixit. qui fingis dolorem
in p̃cepto. Fingis enĩ ẽ facis. formas. plasmas. Un¬
de & figuli dicuntur. Et uas fictile dr ñ fictum

Expanded text:
ers. 20. Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui fingis dolorem in praecepto?» Hoc dixit, Nemo sedet tecum iniquus, nec tu sedem iniquitatis habebis. Et unde hoc intelligat, reddit rationem: «Qui fingis,» inquit, «dolorem in praecepto.» Ex hoc enim intelligo quod non tibi adhaeret sedes iniquitatis, quia nec nobis pepercisti. Habes hoc in Epistola apostoli Petri, et ad hoc testimonium posuit de Scriptura; «Tempus est,» ait, «inchoationis judicii ex domo Domini;» id est, tempus est ut modo judicentur qui pertinent ad domum Domini. Si flagellantur filii, quid debent sperare servi nequissimi? Ideoque addidit: «Si autem initium a nobis, quis finis eorum qui non credunt Dei Evangelio?» Deinde erunt tecum iniqui, quando nec tuis fidelibus parcis, ut exerceas et erudias eos? Sed quia propter hoc non parcit, ut erudiat; ideo dixit, «Qui fingis dolorem in praecepto. Fingis» enim est, Facis formas, plasmas; unde et figuli dicuntur, et vas fictile dicitur: non fictum
Abbreviated transcription (Latin):
feria qũẽ diem martis uocant. Quarta gͦ salba¬
ton quarta feria qui mercuris dies di a paga¬
nis & a multis xp̃ianis. s nolumꝰ ut dicant atq
utinã ut corrigantur ꝙ ñ dicant. Dic eñih abes
alit̾ uocant Melius gͦ de ore xp̃iano ritus lo¬
quendi ecclasticus ꝓcedit. T̃am̃ si quẽ forte con¬
suedudo trerit. ut illud exeat ex ore qd̃ inꝓbat
corde. intelligat illos om̃s de quoꝵ nõib appel¬
lata st sydera homines fuisse. nec ex eo ẽẽ cepis¬
se ista syd̃a in cȩlo ex quo illi cȩperunt Et ante
ibi fuert̃ s ꝑbeneficia q̃dam mortaliũ morta¬
lia ill hoĩes ꝓ tẽꝑe suo. quia plurimũ potue¬
runt. &eminuerunt in hoc scło cũ cars essent

Expanded text:
feria, quem diem illi Martis vocant. Quarta ergo sabbaferia, quem diem illi Martis vocant. Quarta ergo sabbatorum, quarta feria, qui Mercurii dies dicitur a Paganis, et a multis Christianis: sed nollemus; atque utinam corrigant, et non dicantaliter vocant. Melius ergo de ore christiano ritus loquendi ecclesiasticus procedit. Tamen si quem forte consuetudo traxerit, ut illud exeat ex ore quod improbat corde, intelligat illos omnes, de quorum nominibus appellata sunt sidera, homines fuisse, nec ex eo esse coepisse ista sidera in coelo, ex quo illi coeperunt: et ante ibi fuerunt; sed per beneficia quaedam mortalium mortalia, illi homines pro tempore suo, quia plurimum potuerunt et eminuerunt in hoc saeculo, cum chari essent
Abbreviated transcription (Latin):
parcit malis ad tempus. uel quare laborant bo¬
NI ad tempus. Sufficit tam̃ mͥ hoc scire. quia &
ad tempus laborat bonus. & ad tempus floret
malus. Qui gͦ talis ẽ. securus ẽ. & patient̃ fert
om̃s felicitates maloꝵ. & labores bonoꝵ patient᷑
fert. tołãt donec finiatur hoc scłm. donec tran¬
seat iniquitas. Iam talis beatus ẽ & erudiuit
eũ ds̃ delege sua & mitigauit eũ a diebꝰ malig¬
nis donec fodiatur peccatori fouea. Qui uero
ñdũ ẽ talis. audiat ꝑ nos qd̾ dño placet. Pura
autẽ ipse dicat in corde. qͥ melius uidet uulnꝰ
inscriptionẽ. Psalmꝰ ipsi dđ quarta sabb̃i. Doctu¬
rus ẽ psalmꝰ iste patientiam in laboribꝰ iustoꝵ.
entiam ȩdificat. Hoc habet totꝰ a capite usꝙ ad
finẽ. Quare gͦ talẽ habet titulũ. inqͣrta sabbic
Una sabbi dies dñicus ẽ. Sedã sabbi scda ferta.
quẽ scłares diem lunȩ uocant. Tercia sabbi teia

Expanded text:
parcit malis ad tempus, vel quare laborant boparcit malis ad tempus, vel quare laborant boni ad tempus; sufficit mihi tamen hoc scire, quia et ad tempus laborat bonus, et ad tempus floret malus. Qui ergo talis est, securus est; et patienter fert omnes felicitates malorum, et labores bonorum patienter fert, tolerat, donec finiatur hoc saeculum, donec transeat iniquitas. Jam talis beatus est, et erudivit eum Deus de lege sua, et mitigavit eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea. Qui vero nondum est talis, audiat per nos quod Domino placet. Plura autem ipse dicat in corde, qui melius videt vulnus inscriptionem: «Psalmus ipsi David, quarta sabbatorum». Docturus est psalmus iste patientiam in laboribus justoruentiam aedificat. Hoc habet totus a capite usque in finem. Quare ergo talem habet titulum, «in quarta sabbati?» Una sabbati, dies dominicus est; secunda sabbati, secunda feria, quem saeculares diem Lunae vocant; tertia sabbati, tertia
Abbreviated transcription (Latin):
ret. & ipsa timore cõpressa. d̾s uideret intus quid
cogitaret homo. si etiã ad aliũ hominẽ lateret.
Tacitas gͦ cogitationes hominũ tales. aut etiã erũ¬
pentes in uerba uł facta curat iste psalmꝰ. si cura¬
ri uelint. Intendant gͦ & curentur. atq utinã in
hac multitudine tota quȩ nunc ẽ int̾ istos pari¬
etes. & audit ꝑ nos uerbũ dñi. nulla sint talia
uulnera quȩ curent᷑. utinã nulla sint. Non tam̃
rem suꝑfluam facimꝰ dicere. si nulla ib st̃ uul¬
nera. Instruant᷑ corda ad sanandos alios. cũ audi¬
re talia ceꝑint. Credo enim qͥa unusquisq xp̃i-¬
anus. cũ audierit aliquẽ talia dicentẽ. si bonus
fidelis ẽ. & bene credit do. s spes euis ẽ in futu¬
ro scło. ñ in hac t̃ra ñ in hac uita ẽ s ñ frustra au¬
dit ut sursum cor babeat. irridet & dolet talia
murmurantes & dicit sibi. Os nouit qͥd agat.
nos non possumꝰ nosse consiliũ ipsius. quare

Expanded text:
ret et ipsa timore compressa, Deus videret intus quid ret et ipsa timore compressa, Deus videret intus quid cogitaret homo, etiamsi alium hominem lateret. Tacitas ergo cogitationes hominum tales, aut etiam erumpentes in verba vel facta, curat iste psalmus, si curari velint. Intendant ergo, et curentur. Atque utinam in hac multitudine tota quae nunc est inter istos parietes, et audit per nos verbum Domini, nulla sint talia vulnera quae curentur; utinam nulla sint. Non tamen rem superfluam facimus dicere, si nulla ibi sunt vulnera. Instruantur corda ad sanandos alios, cum audire talia coeperint. Credo enim quia unusquisque christianus, cum audierit aliquem talia dicentem, si bonus fidelis est, et bene credit Deo, et spes ejus est in futuro saeculo, non in hac terra, non in hac vita est, et non frustra audit ut sursum cor habeat; irridet et dolet talia murmurantes, et dicit sibi: Deus novit quid agat, nos non possumus nosse consilium ipsius, quare
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. & si ñ ꝓcedunt in uoce. rodunt᷑ incorde.
Quid gͦ dicunt: Uere placiturus sũ do ꝑ iusticiã.
aut illi iusti placent. sub cuiꝰ imꝑio mali florent:
Tanta mala cõmittunt. & nichil illis euenit mali.
Aut si forte euenit aliqͥd mali. qͥd sibi dicunt illi
cũ eis ceꝑis dicere. ecce quanta mala fecit. quomͦ
ill redditũ ẽ. qualem exitũ habuit: Incipiunt
illi cogitare iustos quib mala euenerunt. & op¬
ponunt nob & dicunt. Sulli ꝓpt̃ea mali accidit
aliqͥd quia iniquus fuit. illi quare accidit quitã
iuste uixit. qͥ elemosinas tantas fecit: Qui tã mul¬
ta bona oꝑatus ẽ in ȩccła. quare talẽ sortẽ inue¬
nit: Quare talem exitũ habuit. qualẽ ille homo
qui multa ii qua cõmisit: Ad hoc autẽ ista di¬
cunt. ut ostendant se ꝓpt̾ea ñ facere mala qͥa non
possunt. aut qͥa ñ audent. Nam qͥd uelit cor. lin¬
guȩ testantur. Et qͥdem etiã silingua obinutesce¬

Expanded text:
hominum; et si non procedunt in voce, roduntur in corde. hominum; et si non procedunt in voce, roduntur in corde. Quid ergo dicunt? Vere placiturus sum Deo per justitiam? aut justi illi placent, sub cujus imperio mali florent? Tanta mala committunt, et nihil illis evenit mali. Aut si forte evenit aliquid mali; quid tibi dicunt illi, cum eis coeperis dicere: Ecce quanta fecit mala, quomodo illi redditum est? qualem exitum habui? Incipiunt illi cogitare justos quibus mala evenerunt, et opponunt nobis, et dicunt: Si illi propterea mali aliquid accidit, quia iniquus fuit; illi quare accidit, qui tam juste vixit? Qui eleemosynas tantas fecit, qui tam multa bona operatus est in Ecclesia, quare talem sortem invenit? quare talem exitum habuit, qualem ille homo qui multa iniqua commisit? Ad hoc autem ista dicunt, ut ostendant se propterea non facere male, quia non possunt, aut quia non audent. Nam quid velit cor, lingua testatur: et quidem, etiamsi lingua obmutesce
Abbreviated transcription (Latin):
nocet alteri ꝑfectũ malũ. s sibi plurimũ ꝑ cupi¬
ditatem malam. Nã quomͦ sibi noceat. audi scͥp¬
turam. Qui autẽ amat iniquitatẽ. odit aĩam suã.
Et re uera multũ errant homines. qͥ putant iniust¬
ciam suã aliis nocere. & sibi ñ nocere. Ad alios ꝓce-¬
dit iniquitas ciꝰlibet. ut corpori noceat. ut rem
familiarẽ ledat. ut uillam inuadat. ut mancipi¬
quid possidet ahud. Ad hoc ꝓfert᷑ ad alterũ iniqͥ¬
tas. Ergo iniquitas tua alieno corpori nocet tuo
animo ñ nocet: Contra istam simplic̃e ueracemꝙ
doctrinã. qua insidiatur hominib bonis. ut ip¬
sam iusticiam diligant. & ex ipsa placere do ue¬
unt. ab illo intelligant luce quadam intelligibi.¬
li ꝑfundi animã suã. ut faciant iusta oꝑa & illã
lucem sapientiȩ om̃ib quȩ in scło diligunt᷑ p̃po¬
nant. contra istam doctrinã talia murmuria st̃

Expanded text:
nocet alteri per factum malum, sed sibi plurimum per cupinocet alteri per factum malum, sed sibi plurimum per cupiditatem malam. Nam quomodo sibi noceat, audi Scripturam: «Qui autem amat» «iniquitatem, odit animam suam» . Et revera multum errant homines qui putant injustitiam suam aliis nocere, et sibi non nocere. Ad alios procedit iniquitas cujuslibet, ut corpori noceat, ut rem familiarem laedat, ut villam invadat, ut mancipisi quid aliud possidet. Ad hoc profertur ad alterum illa iniquitas. Ergo iniquitas tua alieno corpori nocet, tuo animo non nocet? 2. Contra istam simplicem veracemque doctrinam, qua insinuatur hominibus bonis, ut ipsam justitiam diligant, et ex ea placere Deo velint; ab illo intelligant luce quadam intelligibili perfundi animam suam, ut faciant justa opera, et illam lucem sapientiae omnibus quae in saeculo diliguntur praeponant: contra istam doctrinam talia murmura sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lo ante quȩrebantur. Bonꝰ gͦ ille c̃ qui & quando
potest malefacere ñ facit. De quo scͥptũ ẽ qͥ potu¬
it transgredi & ñ ẽ transgressus. & facere mala &
ñ fecit. Quis ẽ hic & laudabimꝰ eũ : fȩcit enĩ mira¬
bilia in uita sua. Loq̃bat᷑ scͥptura de potentib
in nocentibꝰ. Et lupus enĩ tantũ uult nocere qͣn¬
tum leo. Dissimilit̃ nocent. s ñ dissimilit̃ cupuis.
Leo enĩ ñ solũ contẽpnit canẽ latrantẽ. s etiã fu¬
gat &uenit ad ouile. & obmutescentib canibus
rapit qd̾ potest. Lupus ñ audet int̾ latratꝰ canũ.
Nunqͥd ꝓptea qͥa ñ potuit auferre a canibꝰ t̾ritꝰ
innocentior remeauit: Docet gͦ d̾s innocentiã.
ut quisq in nocens sit. ñ timore penȩ. s aniore
iusticiȩ. ĩ unc enĩ liber ẽ innocens. & uerus est
innocens. Qui autẽ timore innocens fit. ñ ẽ inno¬
cens. quanuis ñ noceat cui uult nocere. Nonenĩ

Expanded text:
lo ante querebantur. Bonus ergo ille est, qui et quando lo ante querebantur. Bonus ergo ille est, qui et quando potest male facere, non facit; de quo scriptum est: «Qui potuit transgredi, et non est transgressus; et facere mala, et non fecit. Quis est hic, et laudabimus eum? Fecit enim mirabilia in vita sua» . Loquebatur Scriptura de potentibus innocentibus. Et lupus enim tantum vult nocere, quantum leo: dissimiliter nocent, sed non dissimiliter cupiunt. Leo enim non solum contemnit canem latrantem; sed etiam fugat, et venit ad ovile, et obmutescentibus canibus rapit quod potest: lupus non audet inter latratus canum. Numquid propterea quia non potuit auferre a canibus territus, innocentior remeavit? Docet ergo Deus innocentiam, ut quisque innocens sit non timore poenae, sed amore justitiae. Tunc enim liber est innocens et verus est innocens. Qui autem timore innocens, fit, non est innocens, quamvis non noceat cui vult nocere. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
int in cogitationib eoꝵ. Quid enĩ uelint illȩ
aitendit cuiꝰ ocłs ñ repellitur carne. ut ñ uideat
uoluntatẽ. Tales si occasiones inueniant ñ ma¬
lifiunt. s manifestant᷑. Non ut sentias qͥd natũ
sit manifestum. s ut intelligas qͥd latebat inclu¬
sum. Paucis his annis. & ꝓpe hesterno die uidert̃
hec hoĩes & ꝓbauerunt etiã qͥ tarde intelligunt.
frat enim hic una domus potentissima ad tẽpꝰ
de qua flagellũ fecerat ds generi humano. & ca¬
stigatum ẽ inde genꝰ humanũ si cognoscat fla¬
gessum patris. s timeat sententiã iudicis. Cũ uͦ
hic eet eadẽ domꝰ magna. multi sub illa gemeban.
murmurabant. rep̃hendebant. detestabantur.
blasphemabant. Quomꝰ se artant hoĩes. & dant᷑
dumo illo iudicio: Multi in concupiscentiam
cordis sui subito euertebant ipsius domꝰ illi qui
murmurabant de ipsa domo. & ab eis talia ho¬
mines patiebant᷑ qualia se pati ipsi a talib pau¬

Expanded text:
nit in cogitationibus eorum. Quid enim velint, ille nit in cogitationibus eorum. Quid enim velint, ille attendit, cujus oculus non repellitur carne, ut non videat voluntatem. Tales si occasiones inveniant, non mali fiunt, sed manifestantur: non ut sentias quod natum sit manifestum, sed ut intelligas quod latebat inclusum. Paucis his annis, et prope hesterno die viderunt haec homines, et probaverunt etiam qui tarde intelligunt. Erat enim hic una domus potentissima ad tempus, de qua flagellum fecerat Deus generi humano, et castigatum est inde genus humanum; si cognoscat flagellum patris, et timeat sententiam judicis. Cum ergo esset hic eadem domus magna, multi sub illa gemebant, murmurabant, reprehendebant, detestabantur, blasphemabant. Quomodo se arctant homines, et dantur divino illo judicio multi in concupiscentias cordis sui ? Subito fiebant ipsius domus illi qui murmurabant de ipsa domo; et ab eis talia homines patiebantur, qualia se pati ipsi a talibus pau