comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
salutis edidit. Maissus est ergo ange¬
lus gabnel a deo. Raro autem legi¬
nus: quia apparentes hominibus
angeli designentur ex nomme. Uerũ
quecienstumq fit. ideo utiq fit: ut e¬
ciam nomine ip̃o. quid ninistratu¬
a briel namq: fortitudo dicit᷑
Et merito tali nomme pre¬
fulget: qui nascituro in carne deo.
testimonnum ꝑhibet: de quo proph̃a
in psalmo. Dominus in quit fortis
et potens: dñs potens in prelio. Illo
mminun prelio quo potestates a en¬
as de bellare: et ab eaꝵ tyrannde:
mũdum ueriebat eripere. Ad uirgi¬
nem desponsalam uiro. tui nomen
erat ioseph de domo dauid: et nomen
uigins mariu. Quod dicitur de do¬
mo daid. non tantum ꝑtinet adiõ¬
seph: sed eciam ad mariam. Legis
namq erat preceptum. ut de sua
quisq tribu aut familia duceret u¬
xorem: apostolo quoq attestante.
qui ad thimotheum scrisens ait. Me
ram de stirpe dauid originem duxit.
Cur autem ipse non de simplici urgi¬

Expanded text:
salutis edidit. Missus est ergo angesalutis edidit. Missus est ergo angelus Gabriel a Deo. Raro autem legimus quia apparentes hominibus angeli designantur ex nomine. Verum quotiescunque fit, ideo utique fit ut etiam nomine ipso quod ministratuabriel namque fortitudo Dei dicitur. Et merito tali nomine praefulget, quia nascituro in carne Deo testimonium perhibet. De quo Propheta in Psalmo: Dominus, inquit, fortis et potens, Dominus potens in praelio . Illo nimirum praelio, quo potestates aereas debellare, et ab earum tyrannide mundum veniebat eripere. Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. Quod dicitur de domo David, non tantum ad Joseph, sed etiam pertinet ad Mariam. Legis namque erat praeceptum ut de sua quisque tribu ac familia duceret uxorem, Apostolo quoque attestante, qui, ad Timotheum scribens, ait: Meram de stirpe David originem duxit. Cur autem Dominus non de simplici virgi
Abbreviated transcription (Latin):
bis sancti euangeectio commẽ¬
dat. que ange lum lis a deo us
sum narrat ad urxu: ut nouã
in carne natiuita tuii dei predi¬
caret: per quam norecta netus¬
tate noxia renouaq inter fi¬
lios dei computan ⁊qus. Ut
ergo ad promisse sal pereamͣ
dona ꝑtingere: prims eius m¬
tenta curcmus aure is. Naissꝰ
est in quit angelus gel a deo ĩ
cuitatem galilee. cui en uaza¬
reth. ad uirginem despram iuro.
cui nomen erat iosepl uin pro¬
fecto humane restaurac priu¬
cipumi ut angelus a deateretͣ
ad uurguiem. partu conse crandam di¬
uino: quia prima ꝑdicionis huma¬
ne fuit causacum serpens adiabolo
mutteretur ad mulierem sp̃u suꝑbie
decipiendam imo ip̃e in serpente
diabolus ueniebat:i. genus hu¬
manũ deceptis parentib primis. ab¬
ĩmortalitatis gloria midaret. Quia
ergo mors intuluit ꝑ femnam:
apte redit et uita ꝑ feminã. Illa
adiabolo seducta per serpentem. in¬
ro gustum necis obtulit: hec edecta¬
a deo ꝑ angelum. inundo auctorem

Expanded text:
tio commendat, quae angelum a Deo de coelis missum narrat ad Virginem, ut novam in carne nativitatem Filii Dei praedicaret, per quam nos, abjecta vetustate noxia, renovari atque inter Filios Dei computari possimus. Ut ergo ad promissae salutis mereamur dona pertingere, primordia ejus intenta curemus aure percipere. Missus est, inquit, angelcivitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph. Aptum profecto humanae restaurationis principium, ut angelus a Deo mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum necis obtulit; haec a Deo edocta per angelum, mundo auctorem
Abbreviated transcription (Latin):
nis molestias eẽ mortẽ uicinam
designat. Cui confestim aꝑimꝰ.
sihunc cum amore suscipimus.
Aꝑire etenim iudici pulsant ñ
uult: qui exire de corpore trepi¬
dat. & uidere eũ quẽ contẽpsisse
se meminit.iudicem formidat.
Qui autem de sua spe & oꝑatio¬
ne securus ẽ: pulsanti confestim
aꝑit. quia letus iudicẽ sustinet:
& cum dempus ꝓpinque mortis
agnouerit. de gła retributionis

Expanded text:
nis molestias esse mortem vicinam nis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire enim judici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat, et videre eum quem contempsisse se meminit judicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia laetus judicem sustinet; et cum tempus propinquae mortis agnoverit, de gloria retributioni
Abbreviated transcription (Latin):
altero nequaquã placere potest.
siaut is qui bona agit. ad huc
luxurie inquinam̃ta ñ deserit:
aut is qui castitate p̾minet.
nec dum se ꝑ bona oꝑa exercet.
hec castitas ergo magna ẽ sine
bono oꝑe. nec opus bonũ ẽ ali
quid sine castitate. Sed utrum̃q
spe ad suꝑnam patriã tendat.
& nequaquã se auitiis ꝓ mundi
huius honestate contineat. ł ix.¬
ui enim quedam bona aliqͣn¬
do ꝓ honestate inchoat. in eius
tamen intentione ñ debet ꝑma¬
nere: nec ꝑ bona oꝑa presentis
mundi głam querere. sed totã
spem in redemptoris sui aduen¬
tu constituat. unde & ꝑtinus
subdit. Et uos similes hominib
expectantib dñm suũ quando
reuertatur a nuptiis. Ad nup.¬
tias quippe dñs abiit: qui resur¬
gens a mortuis ascendens in ce¬
lum suꝑnam sibi angłoꝵ mul¬
titudinẽ. nouus homo copula¬
ut cum uenerit & pulsauerit.
confestim aꝑiant. Uenit quippe
dñs cum ad iudiciũ ꝓꝑat. Pul¬
sat uero: cum iam ꝑ egritudi¬

Expanded text:
 potest, si aut is qui bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquod sine castitate. 2. Sed et si spe ad supernam patriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona aliquando pro honestate inchoat, in ejus tamen intentione non debet permanere, nec per bona opera praesentis mundi gloriam quaerere, sed totam spem in Redemptoris sui adventum constituat. Unde et protinus subditur: Et vos similes hominibus exspectantibus dominum suum, quando revertatur a nuptiis. Ad nuptias quippe Dominus abiit, quia resurgens a mortuis, ascendens in coelum, supernam sibi angelorum multitudinem novus homo copulaUt cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Venit quippe Dominus cum ad judicium properat, pulsat vero, cum jam per aegritudi
Abbreviated transcription (Latin):
lectio recitata. sed ne aliqͥb
ipsa eius planicies alta fortasse
uideat᷑. eam sub breuitate tnͣs¬
currimus: quatenus eius exposi¬
tio ita nescientib fiat cognita:
ut tam̃ scientib ñ sit onerosa.
Quia uiris luxuria in lumbis
sit. feminis autẽ in umbilico. teᷤᷤ¬
tatur dñs qui de diabolo ad be¬
atum iob loquit᷑ dicens. Uirtꝰ

Expanded text:
lectio recitata. Sed ne aliquibus ipsa ejus planities alta fortasse videatur, eam sub brevitate transcurrimus, quatenus ejus expositio ita nescientibus fiat cognita, ut tamen scientibus non sit onerosa. Quia viris luxuria in lumbis sit, feminis in umbilico, testatur Dominus, qui de diabolo ad bea
Abbreviated transcription (Latin):
lumboꝵ nomine luxuria desig¬
natur. cum dñs dicit. Sint lũbi
ur̃i precincti. Lumbos enĩ pre¬
cingimus. cum carnis luxuriã
ꝑ continentiam coartamꝰ. Sed
quia minus ẽ mala ñ agere nͥ
etiam quisq studeat & bonis
perib insudare: protinus addit᷑.
Et lucerne ardentes in manib
ur̃is. Lucernas quippe ardentes
in manib tenemus cum ꝑ bo¬

Expanded text:
lumborum nomine luxuria 1481 designatur, cum Dominus dicit: Sint lumbi vestri praecincti. Lumbos enim praecingimus cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Sed quia minus est mala non agere, nisi etiam quisque studeat et bonis operibus insudare, protinus additur: Et lucernae ardentes in manibus vestris. Lucernas quippe ardentes in manibus tenemus cum
Abbreviated transcription (Latin):
quetur. flagellatur. exurit᷑. Et
distensus membris crescit ad pe¬
candentis ferri acies liquore. stri
Uulnera uulnerib infliguntur.
tormentis torm̃ta deseuiunt. Sa¬
lis ignib sparsis. crepitantes
minutie. ꝑ membra dissiliunt. &

Expanded text:
tur, flagellatur, exuritur, et distensis membris crescebat corpus ad pecandentes ferri acies liquor guttis,uulnera uulneribus imprimuntur et supra tormenta deseuiunt. Lateres ignibus aspersi, crepitan- tibus minutis m
Abbreviated transcription (Latin):
uocabunt. nisi isti. quoꝵ uosabit᷑
in t̾ra nouum nom̃ ñ sicut pruiᷤᷤ
in figuris & imaginib: sed facie
ad faciem apparentẽ. Nobiscũ d̃s:
Abrahe patri credentiũ. trib horiᷤᷤ
temporis. licet non ꝑ ipsam ineffa¬
bilem deitatis suȩ substantiã. sed
potius ꝑ angłicam speciẽ a meri¬
die uisus ẽ: nobis triginta trib
annis in terra apparuit: & cum
hominib conuersari dignatus ẽ.
lum nichilominus apparuit col¬
luctans cum eo: quiq se ab eo su

Expanded text:
bunt, nisi justit quorum vocabitur in terra nomen novum, non sicu, prius in figuris et in imaginibus, sed facie ad faciem apparentem? Nobiscum Deus. Abrahae patri credentium tribus horis temporis, licet non per ipsam ineffabilem deitatis substantiam, sed potius per angelicam speciem a meridie visus est : nobis triginta tribus annis in terra apparuit, et cum hominibus conversari dignatus est. lum nihilominus apparuit colluctans cum eo , quique ab eo su
Abbreviated transcription (Latin):
tatum nobiscum ds̃. Uocant no
men eius prius angeli psallentes
in eius generatione. atq gauden¬
tes. sicut dm omniũ. & regẽ pacis
ad homines uenientẽ. deinde
predicantes: adhuc & scĩ martyre ᷤ
contra ignes & gladios. usq ad mor¬
tem resistentes: deinde cuncti cre¬
dentes. hoc ipsum nom̃ usq in
consummationẽ scłi memoranteᷤᷤ

Expanded text:
etatum, Nobiscum Deus. etatum, Nobiscum Deus. men ejus prius angeli psallentes in ejus nativitate atque gaudentes, sicut Deum omnium et Regem pacis ad homines venientem. Deinde praedicantes. Ad haec et sancti martyres contra ignes et gladios usque ad mortem resistentes. Deinde cuncti credentes hoc ipsum nomen usque ad consummationem saeculi memorantes
Abbreviated transcription (Latin):
tum concipiens: neq serpentis ꝑ¬
suasione decepta ẽ: neq eius affa-¬
tib uenenosis infecta. sed uirgo
in utero accipiet. predicationem
angeli suscipiens: ꝓphetaꝵ testi¬
monia assumens. uirgo in utero
accipiet. ut dm dignant incarna¬
tum. ad mundi pariat salutem.
Ecce inquit. Hoc ipsum quod di¬
cit ecce ammirantis ẽ tanti miste¬
rii magnitudinẽ: ut omnes uelut
e somno suscitati. ad hoc dictum
euigilent. Eece uirgo dicit in ute¬
ro accipiet. & parietfiliũ: ad colli¬
gandum illum fortem armatũ.
ad conculcandum serpentis im¬
pii caput: ad conterendas uires
eius: ad predam eius diripiendã:
atq captiuitatẽ sui popłi conuer¬
tendam. Pariet filium. ad denuo
reparandũ adam: ad inobedien¬
tiam ȩuȩ. ꝓ mariȩ obedientiam
excludendam: ad erigendũ iacenti¬
um genus quod ꝑ mulieris teme¬
rariam credulitatẽ fuerat ante¬
deiectum. Et uocabunt nomen
eius emmanuhel. quod ẽ interp̾¬

Expanded text:
tum concipiens. Neque serpentis ptum concipiens. Neque serpentis persuasione decepta est, neque ejus afflatibus venenosis infecta est, sed virgo in utero accipiet, praedicationem angeli suscipiens, prophetarum testimonia assumens. Virgo in utero accipiet, ut Deum dignanter incarnatum ad mundi pariat salutem. Ecce, inquit. Hoc ipsum quod dicit, ecce, admirantis est tanti mysterii magnitudinem, ut omnes velut e somno suscitans, ad hoc dictum evigilent. Ecce virgo, dicit, in utero accipiet, et pariet Filium. Ad colligandum illum fortem armatum, ad conculcandum serpentis impii caput, ad conterendas vires ejus, ad praedam ejus diripiendam, atque captivitatem populi sui convertendam, pariet filium, ad denuo reparandum Adam, ad inobedientiam Evae per Mariae obedientiam excludendam, ad erigendum jacentium genus, quod per mulieris temerariam credulitatem fuerat dejectum. Et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpr
Abbreviated transcription (Latin):
mortis eos liberans potestate. Ip¬
se saluabit. hoc est saluator om̃iũ
hominũ fideliũ credentiũq. Hoc
autem totum factum ẽ. Quid to¬
tum: Hoc ꝑ unigeniti descensio¬
nem: hoc de ista dñi incarnatione:
hoc de angeli ad uirginem desti¬
nationeꝰ hoc de ipsius uirginis
desponsatione uel castitate. Hoc
enim totum factum ẽ: ad totius
mundi salutẽ. Hoc totũ factũ ẽ:
ut unum compleretur. & unũ
consummaretur. Quid: Illud qd̾
uirgo genuit. quod uirgo ꝑman¬
sit: quod mater fuit. & intacta:
uirgo per seuerauit. Fece inquit¬
uirgo in utero accipiet. Audite
quid dicit. Omnes filiȩ euȩ audi¬
te: omnes uos qui hereditatem do¬
loris & tristicie post illam. & ex illiꝰ
condempnatione sumpsistis: uos.
quȩ in tristicia generatis filios. uł
magis uos quȩ concupiscentiam
corruptibilem ñ cenuistis: audi¬
te & letamini: audite & consola¬
mini: audite quod uirgo in ute¬
ro accipiet. Non ex desiderio par¬

Expanded text:
mortis eos liberans potestate. Ipmortis eos liberans potestate. Ipse salvabit, hoc est, salvator omnium hominum fidelium atque credentium. Hoc autem totum factum est. Quod totum? Hoc de Unigeniti descensione, hoc de ista Domini incarnatione, hoc de angeli ad Virginem destinatione, hoc de ipsius Virginis desponsatione, vel castitate. Hoc enim totum factum est ad totius mundi salutem: hoc totum factum est, ut unum compleretur, ut unum consummaretur. Quid illud? Quod virgo genuit, quod virgo permansit, quod mater fuit, et intacta virgo perseveravit. Ecce virgo in utero accipiet. Audite quod dicit, omnes filiae Evae: audite, omnes vos qui haereditatem doloris et tristitiae post illam et ex illius condemnatione sumpsistis; vos quae in tristitia generatis filios, vel magis vos quae concupiscentiam corruptibilem non timuistis. Audite et laetamini, audite et consolamini, audite quod virgo in utero accipiet, non ex desiderio par
Abbreviated transcription (Latin):
uatorem eum eẽ testare: nec ex tẽ¬
pore cepisse saluare: sed iam anti¬
quissimũ saluatorem. Ipse enĩ sal¬
uum faciet popłm suum.a pecca¬
tis eoꝵ. Duo enim ꝑ hoc uerbum
preclara designantur. quod & ds
fuerit & dnis prius ante incarna¬
tionem xp̃c: & quod popłs eius
ab ipso saluandus iam tunc an¬
nuntiabat᷑. Et ideo dictũ ẽ. ipse
saluũ faciet popłm suũ a peccatiᷤᷤ
eorum. ut uere d̾s. Dei enim est
untutis. a peccato saluare: uel
peccata dimittere. Iste ergo filiꝰ
di habens popłm suũ. ipsum ue¬
nit ut dictum ẽ. liberare a pecca¬
tis atq saluare. siue ex iudeis si¬
ue exgentib. de quo ipse ꝑ pro¬
phetam fuerat elocutus dicens.
Dũs dixit ad me filius meu̾ es tu.
ego hodie genui te: pete a me. &
dabo tibi gentes hereditatẽ tuã.¬
& possessionẽ tuam terminos t̾rȩ.
Ipse saluabit popłm suũ apecca¬
tis eorumꝰ. sanguine uidelicet suo
cunctos redimens: morte sua de

Expanded text:
vatorem eum esse testare, nec ex temvatorem eum esse testare, nec ex tempore coepisse salvare, sed etiam antiquissimum salvatorem. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Duo enim per hoc verbum praeclara designantur, quod et Deus fuerit et Dominus prius ante incarnationem Christus, et quod populus ejus ab eo salvandus jam tunc annuntiabitur. Et ideo dictum est: Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum, ut vere Deus. Dei enim est virtutis, a peccatis salvare vel peccata dimittere. Iste ergo Filius Dei habens populum suum, ipsum venit ut dictum est liberare a peccatis atque salvare, sive ex Judaeis, sive ex gentibus, de quo ipse jam per prophetam fuerat elocutus, dicens: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Postula a me, et dabo tibi gentes het possessionem tuam terminos terrae. Ipse salvabit populum suum a peccatis eorum, sanguine videlicet suo cunctos redimens, morte sua de
Abbreviated transcription (Latin):
gii habeatur: nec iste qui genera¬
filius qui ante scła ineffabiliter
pinquante fine ex uoluntate pa¬
tris in humano corpore. sc̃o coope¬
rante sp̃u. inter homines uenit.
Iste ẽ de quo scͥptura p̾nunciauit
dicens. Fuer natus ẽ nobis: & fi¬
lius datus est nobis. ł.iii.
Iatris etenim unigenitus fi¬
lius ex uirgine generatus est:
ut illam uirginem priorem ȩuã.
que ceciderat: iterum renouaret.
atq erigeret. Et qui ꝑ prauã uo¬
luntatem. filii effecti fuerant dia¬
boli: ꝑ adoptionem g̾re. filios effi¬
ceret dĩ. Pariet inquit filiũ: & uo¬
cabis nomen eius iħm. Uirgo ge¬
nerat: & tu hunc genitũ uocabis
iħm: quod interpretat᷑ saluator.
Ipseenim saluũ faciet popłm suũ.
a peccatis eorum. Uocabis ait no¬
men eius hoc quod ante fuit: qd̃
ante scła nominatũ ẽ. Non tuei
pones nom̃: nec ex te ei uocabulũ
constitues: sed nomina & uoca ex¬
ultando iħm: idest saluatorẽ. Sal¬

Expanded text:
gii habeatur, nec iste qui generagii habeatur, nec iste qui generaFilius, qui ante saecula ineffabiliter i appropinquante fine, ex voluntate Patris in humano corpore, sancto cooperante Spiritu, inter homines venit. Iste est de quo Scriptura praenuntiat, dicens: Puer natus est nobis, et Filius datus est nobis . Patris etenim unigenitus Filius ex Virgine generatus est, ut per illam Virginem priorem Evam quae ceciderat, iterum renovaret atque erigeret; et qui per pravam voluntatem filii effecti fuerant diaboli, per adoptionem gratiae filios efficeret Dei. Pariet, inquit, filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Virgo generat, et tu hunc genitum vocabis Jesum, quod interpretatur salvator. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Vocabis, ait, nomen ejus hoc quod ante fuit, quod ante saecula nominatum est. Non tu ei impones nomen, nec ex te ei vocabulum constitues, sed nomina et voca exsultando Jesum, id est, salvatorem. Sal
Abbreviated transcription (Latin):
& scd̃m nuptiarũ consuetudinẽ
& coniunctionem. longe alienam.
Accipe ergo eam. sicut comm̃datũ
celestem thesaurũ:. ut ditatis diui¬
tias: sicut plenissimã sc̃itatẽ: si¬
cut ꝑfectam iusticiam. Accipe
eam sicut unigeniti mansionem:
sicut honorabile templũ. sicut do¬
mum di: sicut creatoris omniũ
ꝓpͥam: sicut regis sponsi celestis
domum immaculatã. Ita ergo
ioseph fili dauid. ne timueris ac¬
cipere eam tibi commendatã.tue
religiositati creditã: serua. fer cu¬
ramꝰ. attende fugiens ab herode.
duc inegyptum: iterũ remeans
post herodis mortem. deduc in t̾¬
ram isrł. Ne tuueris accipere
maRiam coniugẽ tuã. Comugẽ
audiens ñ expauescas. non con¬
Comugem eam dico. propterea ut
diabolo uirginitatem eiꝰ occultẽ:
ut uideoꝵ prauitatẽ excludam
atq deiciam: ut legis instituta ñ
destruam. & in consequentib de¬
monstrabo. quod ista nec tua con¬
iunx scd̃m consuetudinẽ coniu¬

Expanded text:
sed secundum nuptiarum consuetudinem sed secundum nuptiarum consuetudinem et conjunctionem, longe alienam. Accipe ergo eam sicut commendatum coelestem thesaurum, ut Deitatis divitias, sicut plenissimam sanctitatem, sicut perfectam justitiam. Accipe eam sicut Unigeniti mansionem, sicut honorabile templum, sicut domum Dei, sicut Creatoris omnium propriam, sicut regis sponsi coelestis domum immaculatam. Ita ergo, Joseph, fili David, ne timueris accipere eam tibi commendatam, tuae religiositati creditam serva, fer curam, attende fugiens ab Herode, duc in Aegyptum, iterum remeans post Herodis mortem, deduc in terram. Israel. Ne timueris accipere Mariam conjugem tuam. Conjugem audiens, non expavescas, nec conuli. Conjugem eam dico propterea ut diabolo virginitatem ejus occultem, et Judaeorum pravitatem excludam atque dejiciam, ut legis instituta non destruam, et in sequentibus demonstrabo quod ista nec tua conjux secundum consuetudinem conju
Abbreviated transcription (Latin):
gitante: angłs dñi ꝑ uisum ap¬
paruit illi dicens. Quid dubitaᷤᷤ¬
o ioseph: Quare imprudent̾ co¬
gitas: Quare irrationabilit̾ me¬
uirgo que generat.Huius gene¬
rationis minister es. & ñ largitor:
plasmator. Propterea ministra.
serui.custodi.fer curam: intende
& huic qui nascitur: & huic que
generat. Etenim si tibi uxor
nominatur. si in desponsatione
tibi eẽ dicit᷑. non tibi tam̃ uxor
ẽ: sed di unigeniti electa mat̾
ẽ. P ropterea ioseph fili dauid qͥ
has ꝓmissiones accepit. cui ista
fili dauid ñ tantũ scd̃m carnem:
sed scd̾m sp̃m. Ioseph fili dauid.
Si enim filius dauid. iuste & he¬
res eius tamquã filius patris.I¬
deo in hereditatẽ accipe eam: qͥa
illi ꝓmissa sunt testam̃ta fide¬
lia. Ioseph fili dauid. ne timueriᷤ
acciꝑe mariam coniugem tuam.
Netimueris. ne trepidaueris. ne
conturberis. sed securus & intre¬
pidus accipe eam. scd̾m legis pre¬
ceptum uxorem tib nominatã:

Expanded text:
gitante, angelus Domini per visum apgitante, angelus Domini per visum apparuit ei, dicens: Quid dubitas, Joseph? quare imprudenter cogitas? quare irrationabiliter meim qui generatur. Hujus generationis minister es et non largitor; plasmator. Propterea ministra, serva, custodi, fer curam, intende et huic qui nascitur et huic quae generat. Etenim si tibi uxor nominatur, si desponsata tibi esse dicitur, non tamen tibi uxor est, sed Dei unigeniti electa mater est. Propterea, Joseph, fili David, qui has promissiones accepit, cui ista fili David, non tantum secundum carnem, sed secundum spiritum; Joseph, fili David: si enim filius David, juste et haeres ejus tanquam filius patris. Ideo in haereditatem accipe ea quae illi promissa sunt, testamenta fidelia. Joseph, fili David, ne timueris accipere Mariam conjugem tuam. Ne timueris, ne trepidaveris, ne conturberis, sed securus et intrepidus, accipe eam secundum legis praeceptum, uxorem tibi nominatam,
Abbreviated transcription (Latin):
orationis. Ioseph uistus erat: & il
la immaculata erat. Sed ideo eã
dimittere uolebat. qm uututẽ my¬
sterii & sacram̃tũ quoddam mag¬
nificũ in eadem cognoscebat: cui
approximare sese indignũ estima¬
bat. Ergo humilians se ante tan¬
tam & ineffabilem rem. querebat
se longe facere: sicut & beatus pe¬
trus. dño se humilians aiebat. Re¬
cede a me dñe: qm homo pecca¬
tor sum. Uel sicut ille centurio ad
eundem dñm mittens dicebat. ñ
sum dignus ut sub tectũ meum¬
intres: quia nec meipsum dig¬
num estimaui ad te uenire. Nel
sicut sc̃a elixabeth. ad ipsam bea¬
tam locuta ẽ mariam dicens. Et
& timebat. sibimet istius tante sq̃¬
tatis coniunctionẽ adhibere. ic
circo uolebat eam occulte dimit¬
tere. Dimitto eam dicens. & a me
longe faciam eam: & a cognatio¬
ne mea. Maior enĩ eius dignitas:
suꝑ excellit eiꝰ sc̃itas. nec mee con¬
gruit indignitati. Ideo uolebat
occulte dimittere eam. Hoc eo co¬

Expanded text:
dictionis. Joseph justus erat, et illa dictionis. Joseph justus erat, et illa Virgo immaculata erat. Sed ideo illam dimittere volebat quoniam virtutem mysterii et sacramentum quoddam magnificum in eadem cognoscebat, cui approximare sese indignum aestimabat. Ergo humilians se ante tantam et tam ineffabilem rem, quaerebat se longe facere, sicut et beatus Petrus Domino se humilians aiebat: Recede a me, Domine, quia homo peccator sum . Vel sicut ille centurio ad eumdem Dominum mittens, dicebat: Non sum dignus ut intres sub tectum meum, quia nec meipsum dignum existimavi ad te venire . Vel sicut sancta Elisabeth ad ipsam beatam locuta est Mariam, dicens: Et  timebat sibimet istius tantae sanctitatis conjunctionem adhibere; et idcirco volebat eam occulte dimittere: Dimittam eam, dicens, et a me longe faciam eam, et a cognitione mea. Major est enim ejus dignitas, superexcellit ejus sanctitas, nec meae congruit indignitati. Ideo volebat eam occulte dimittere. Haec autem eo co
Abbreviated transcription (Latin):
seph: omniũ bonoꝵ incredibiles
& immici iudȩi. lapidib eam occi¬
derent. Ideo uirum eius hic euan¬
gelista eum appellauit. Ioseph uir
eius cum eẽt homo iustus. Iustus
autem in uerbo: iustus in facto: iu¬
stus in legis consummatione: iustꝰ
in initio gr̃e. Iustus itaq cum fu¬
isset. & nollet eam traducere: uoluit
occulte dimittere. Noluit eam tra¬
ducere. noluit eam accipere. noluit
eam male diffamare:s uoluit eam
occulte dimittere. Occulte eam ase
sicut pius. sicut misericors: Talis gͦ
cum esset ioseph: cogitabat occul¬
te eam dimittere. Hec illo inquit
cogitante Querendũ ẽ nobis quid
cogrtauerit: ut occulte eã dimitte¬
ret. Hȩc cogitabat: ut eã dimite¬
ret. Si suspicionem in ea habebat:
quomodo iustus erat: Si ergo ñ
est suspicatus uel tale aliquid co¬
gitauitꝰ. cur eam dimittere uolebat.
ut immaculatã & scãm uellet di¬
mittere: Iniustũ enim & hoc erat.
Sed simplicem sensũ audi huius

Expanded text:
seph, omnium bonorum incredibiles seph, omnium bonorum incredibiles et inimici Judaei lapidibus eam occidissent; ideo virum ejus hic eum evangelista appellavit. Joseph vir ejus cum esset homo justus. Justus autem in verbo, justus in facto, justus in legis consummatione, justus in initio gratiae. Justus itaque cum fuisset, et nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam. Noluit eam traducere, noluit eam accipere, noluit eam male diffamare, sed voluit eam occulte dimittere. Occulte eam a setus, sicut misericors. Talis ergo cum esset Joseph, cogitabat eam occulte dimittere. Haec, inquit, illo cogitante. Quaerendum est nobis nunc cogitaverit, ut occulte eam dimitteret. Haec cogitabat ut eam dimitteret. Si suspicionem in ea habebat, quomodo justus erat? Si ergo non est suspicatus, vel tale aliquid cogitavit, cur eam dimittere volebat? ut immaculatam et sanctam voluit dimittere. Injustum enim et hoc erat. Sed enim simplicem sensum audi hujus
Abbreviated transcription (Latin):
mater uirgo maria: digna digni.
imin iculata scĩ: una unius. u¬
nica unici. Nec enim alter uni¬
genitus suꝑ terram uenit: aut
alia uirgo. unigenitũ genuit. In
his omnib quȩ dicta sunt: despõ¬
sata legitur mater eius maria.
Et ait. Inuenta est in utero habẽs.
Ciu muenta ẽ. & a quo inuenta ẽ:
Primo ab angłis custodientibus
eam: ꝓtegentib eam: conseruan¬
tib eam: u̾el eius beatissimã ani¬
mam ad honorẽ illius. qui ab ip¬
sa generandus erat. Dehinc inuẽ¬
ta ñ incongrue putabat᷑ ab ipso
beato ioseph scõ & iusto. qui pene
licentia maritali licet eam non con¬
tingeret: future tam̃ ut putabat᷑
uxoris omnia nouerat. lectio .ii.¬
oseph autem uir eius inquit. cũ
esset homo iustus. & nollet eam tra¬
ducere. Uirum appellauit contra
iudeoꝵ prauitatẽ. ut aduersus uir¬
ginem ñ seuirent: propterea despõ¬
sata fuit ipsi ioseph. ut supradictũ
ẽ. Si enim ñ fuisset desponsata io¬

Expanded text:
mater virgo Maria, digna digni, mater virgo Maria, digna digni, immaculata sancti, una unius, unica unici; nec enim alter unigenitus super terram venit, aut alia virgo unigenitum genuit. In his omnibus quae dicta sunt, desponsata legitur mater ejus Maria. Et ait: Inventa est in utero habens. Cui inventa, aut a a quo inventa est? Primo ab angelis custodientibus eam, protegentibus eam, conservantibus eam, vel ejus beatissimam animam ad honorem illius qui ab ipsa generandus erat. Dehinc inventa non incongrue putabatur ab ipso beato Joseph sancto et justo, qui pene licentia maritali, licet eam non contingeret, futurae tamen, ut putabatur, uxoris omnia noverat. Joseph autem vir ejus, inquit, cum esset homo justus, et nollet eam traducere. Virum appellat contra Judaeorum pravitatem, ut adversus virginem non saevirent: propterea et desponsata fuit ipsi Joseph, ut supra dictum est. Si enim non fuisset desponsata Jo
Abbreviated transcription (Latin):
& indiuisus ds. in humano ad¬
Non enim pars unigenitiuenit
in corpore: nec ipse se diuisit. ut
dimidiꝰ apud patrem. & dimidiꝰ
esset in uirgine: sed totus apud
patrem. & totus in uirgine. Totuᷤ
in sinu patris: totus in humano
corpore. Non relinquens suꝑiora
uenit querere terrena: quȩ in ce¬
lis sunt conseruans: & quȩ inter¬
ris sunt saluans. Ubiq omp̃s in¬
scissus. indiuisus. Hic sc̃s unige¬
nitus ds. Si enim hoc uerbum
humanũ & corporaleammissum
in aurib plurimoꝵ ñ diuiditur
ꝑ singłos. ut pars in alio. & pars
sit iterum in alio: sed in omnib
integrum & plenũ habet᷑. ut in
uno quoq totum sit: quantoma¬
gis uerbum dei unigenitus. ubiq
totus ẽ. & in celo & in terraꝰ & a¬
pud patrem & in uirgine: & non
diuiditur ut dictum ẽ. neq scin¬
ditur. neq in partes efficitur: sed
totus totum tenet. totũ implet:
totum illustrat. & possidet. Hu¬
ius itaq unigeniti di. dicit᷑ hec

Expanded text:
et indivisus Deus in humano adet indivisus Deus in humano adNon enim pars unigeniti venit in corpore, nec se ipse divisit, ut dimidius esset apud Patrem, et dimidius esset in Virgine, sed totus apud Patrem, et totus in Virgine, totus in sinu Patris et totus in humano corpore: non relinquens superna, venit quaerere terrena, quae in coelis sunt conservans, et quae in terris sunt salvans. Ubique omnipotens, inscissus, indivisus, hic sanctus unigenitus Deus. Si enim hoc verbum humanum et corporale immissum in auribus plurimorum, non dividitur per singulos, ut pars in alio, et pars sit iterum in alio, sed in omnibus integrum et plenum habetur, ut in unoquoque totum sit, quanto magis Verbum Dei unigenitus ubique totus est, et in coelo, et in terra, et apud Patrem, et in Virgine? Et non dividitur, ut dictum est, neque scinditur, neque in partes efficitur, sed totus totum tenet, totum implet, totum illustrat et possidet. Hujus itaque unigeniti Dei dicitur haec
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa genitrix: ipsa eius ancilla.
Plasmatio eius. ipsa quȩ genuit.
Quis umquã ista audiuit: Qs
uidit talia: Quis hoc excogita¬
re potuit: ut mater uirgo esset.
intacta generaret: quȩ & uirgo ꝑ¬
mansit. & genuit: Sicut enim qͦn¬
dam rubus comburi uidebatur.
& ignis eũ ñ tangebat. & sicut treᷤ
pueri in camino inclusi habebant᷑.
& tam eos nͣ ledebat incẽdiũ. nec
odor fumi erat in eis: uel quemad
num incluso. claustris ñ aꝑtis
adlatum ẽ prandiũ ab abacuc:
ita & hec sc̃a uirgo genuit dñm:
sed intacta ꝑmansit. Mat̾ effecta
ẽ: sed uirginitatẽ ñ amisit. Ge¬
nuit infantem: & ut dictum est
uirgo ꝑmansit. Uirgo ergo ge¬
nuit: & uirgo ꝑmansit. Mater
filii facta ẽ: & castitatis sigillum
ñ ꝑdidit. Quare: Quia ñ homo
iste tantũ qui uidebatur: sed
unigenitus erat d̾s. qui in car¬
nẽ aduenerat. Nec subito carna¬
liter genitus est: sed ꝑfecta d̾itas
in corpore uenit. In teger ergo iste

Expanded text:
ipsa et genitrix, ipsa ejus ancilla, ipsa et genitrix, ipsa ejus ancilla, plasmatio ejus ipsa quae genuit. Quis unquam ista audivit? quis vidit talia? quis hoc excogitare potuit, ut mater virgo esset, et intacta generaret, quae et virgo permansit et genuit? Sicut enim quondam rubus comburi videbatur, et ignis eum non tangebat , et sicut tres pueri in camino inclusi habebantur, et tamen eos non laedebat incendium, nec odor fumi erat in eis: vel quemadmnum incluso, claustris non apertis, allatum est ei prandium ab Abacuc : ita et haec sancta virgo genuit Dominum, sed intacta permansit. Mater effecta est, sed virginitatem non amisit. Genuit infantem, et ut dictum est virgo permansit. Virgo ergo genuit, et virgo permansit. Mater filii facta est, et castitatis sigillum non perdidit. Quare? Quia non homo iste tantum qui videbatur, sed unigenitus erat Deus qui in carnem advenerat. Nec subito carnaliter genitus est, sed perfecta deitas in corpore venit. Integer ergo iste
Abbreviated transcription (Latin):
UM desponsata lectione¬
eẽt mater eius maRia io¬
seph. Que fuit necessitas
ut desponsata eẽt maRia ioseph.
nisi propterea.quatenus hoc sa¬
cramentum diabolo celaret᷑ꝰ & il¬
le malignus.fraudis commenta
aduersus desponsatã uirginem
nulla penitus inuenisset: Uel
ideo fuerat desponsata ioseph: ut
nato infanti uel ipsi maRie curã
uiderctur gerere ioseph. suie in egyp¬
tum iens: uel inde denuo ueniens.
Ideoq desponsata fuit ioseph: ñ
tamen in concupiscentia iuncta.
Mater inquit eiꝰ mater immacu¬
lata. mater incorrupta: mater in¬
tacta. Mater eius. Cinius eius:
Mater di. unigeniti dñi & regis
omniũ: plasmatoris & creatoris
cunctorum. Illius qui in excelsis
sine matre. & in terra sine patre:
ipsius qui in cȩlis scd̾m deitatem.
in simi est patris: & in t̾ris scd̃m
corporis susceptionem. in sinu est
matris. O magne ammirationis
gr̃a.o inenarrabilis suauitas: o
in effabile magnũq sacramentũ.
Ipsa eadem uirgo: ipsa & mat̾ dñi

Expanded text:
um deponsata esset mater ejus Maria Joseph. Quae fuerit necessitas ut desponsata esset Maria Joseph, nisi propterea quatenus hoc sacramentum diabolo celaretur, et ille malignus fraudis commenta adversus desponsatam virginem nulla penitus invenisset? Vel ideo fuerat desponsata Joseph, ut nato infanti, vel ipsi Mariae curam videretur gerere Joseph, sive in Aegyptum iens, vel inde denuo veniens: ideo desponsata fuit Joseph, non tamen in concupiscentia juncta. Mater, inquit, ejus. Mater immaculata, mater incorrupta, mater intacta. Mater ejus: cujus ejus? Mater Dei unigeniti, Domini et regis omnium, plasmatoris et creatoris cunctorum: illius qui in coelis est sine matre, et in terris est sine patre; ipsius qui in coelis secundum deitatem in sinu est Patris, et in terris, secundum corporis susceptionem, in sinu est matris. O magnae admirationis gratia! o inenarrabilis suavitas! o ineffabile magnumque sacramentum! Ipsa eademque virgo, ipsa et mater Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
calor exsiccatꝰ splendor illu¬
minat. Aliud suscipit calor. ali¬
ud splendorᷤ. & licet calor & splen¬
dor abinuicem ñ queant separari
suscipit sp̃lendor illum inationẽ
non feruoremꝰ. suscipit calor fer¬
uorem. ñ illuminationẽ. Aliud si¬
mul. aliud singulare agunt: & ta¬
men abinuicem ñ separant᷑. Sic
& filius suscept carnem:
& ñ deseruit patrẽ: nec se diuisit a
patre. Suscepit inquam filius car¬
nem in ꝓprictate : & tam̃ & pat̾ &¬

Expanded text:
calor exsiccat, splendor illucalor exsiccat, splendor illuminat; aliud suscipit calor, aliud splendor. Et licet calor et splendor ab invicem non queant separari, suscipit splendor illuminationem, non fervorem; suscipit calor fervorem, non illuminationem. Aliud simul, aliud singulares agunt; et tamen ab invicem non separantur. Sic et Filius suscepit carnem; et non deseruit Patrem, nec se divisit a Patre. Suscepit, inquam, Filius carnem in proprietate: sed tamen et
Abbreviated transcription (Latin):
rari. dicente propheta dauid. Mag
Optime nostis ista fratres km̃i.
qui corde fortiter tenetis catholi¬
cam ueritatem: audite tam̃ bre¬
uiter. quod adiuuante dño ꝓpo¬
sui explanandũ. Deus ums est
pat̃: ds unus est filius: s unus
est sp̃c sc̃s: non tres dii: sed unus
deus. Tres in uocabulis: unusm
deitate substantie. Sed dicit he
reticus m. Ergo si unum sunt. õs
ꝑtinet caro. Nempe aliud ẽ anima.
aliud ẽ ratio: & tamen in anima
ẽ ratio. & una est anima. sed aliud
anima agit: aliud ratio. Anima
uiuit: ratio sapit: & ad animam
ytinet uita. ad rationem sapien
tia. Et cum unum sint anima
sola suscipit uitam: ratio sola sus¬
cipit sapientiã: & tamen nec ani¬
ma sinerationeꝰ nec ratio sine ani¬
ma. Sic & pater & filius. licet unũ
sint & unus a̾s sit: ad xp̃m solum
ꝑtinet caro: sicut ad solam tationẽ
ꝑtinet sapientia: licet ñ recedat ab
anima. Fece aliud. In sole calor
& splendor in uno radio sunt: sed

Expanded text:
rari, dicente propheta David: MagnOptime nostis ista, fratres charissimi, qui corde fortiter tenetis catholicam veritatem; audite tamen breviter quod, adjuvante Domino, proposui explanandum. Deus unus est Pater, Deus unus est Filius, Deus unus est Spiritus sanctus. Non tres dii, sed unus Deus. Tres in vocabulo, sed unus in Deitate substantiae. Sed dicet mihi haereticus: Ergo si unum sunt, omne Christum pertinet caro. Nempe aliud est anima, aliud ratio; et enim in anima est ratio, sed una est anima. Sed aliud agit anima, aliud ratio. Anima vivit, ratio sapit. Ad animam pertinet vita, ad rationem petia. Et cum unum sint, anima sola suscipit vitam, ratio sola suscipit sapientiam: et tamen nec anima sine ratione, nec ratio sine anima. Sic et Pater et Filius, licet unum sint et unus Deus sit, ad Christum solum pertinet caro: sicut ad solam rationem pertinet sapientia, licet non recedat ab anima. Ecce iterum aliud. In sole calor et splendor in uno radio sunt: sed
Abbreviated transcription (Latin):
sint alimonus. qui fratres sunt
sacram̃tis. nisi quod rectus apud
đm ꝑ ipsos agimus causam nr̃am
grãs agant: Quicquid autem
pauꝑ dñm benedicit. illi ꝓficit.
quo faciente dñm benedicit. Et
sicut scͥptum ẽ de illo. Ue illi ho¬
mini ꝑ quem nom̃ dñi blasphe¬
matur. ita & de isto scribitur pax
huic homini. ꝑ quem nomen be
nedicitur saluatoris. Quale autẽ
est meritum largientis. ut solus
ille fortassis petere de diuinitate
non audeat: plurimoꝵ interpel¬
lantium orationib. etiam quod
non sperabat accipiat. Quod ad
adiutoriũ nr̃m commemorans¬
nobis beatus apostolus ait: ut
per multos graciarum actio re¬
feratur pro nobis. Et iterum ut
fiat oblatio nostra accepta sc̃ifi¬
cationis spiritu sc̃o ame.¬

Expanded text:
sunt alimoniis, qui 5 fratres sunt sunt alimoniis, qui 5 fratres sunt sacramentis, nisi quod rectius apud Deum per ipsos agimus causam nostragratiam agant. Quidquid autem pauper Domino benedicit, illi proficit, quo faciente Domino benedicit. Et sicut scriptum est de illo: Vae illi homini, per quem nomen Domini blasphematur; ita et de illo scribitur: Pax huic homini, per quem nomen Domini benedicitur Salvatoris. 6 Quale est autem meritum largientis, ut solus ille fortassis petere de Divinitate non audeat, plurimorum interpellantium orationibus, etiam quod non sperabat accipiat? Quod ad adjutorium nostrum commemorans beatus Apostolus ait: Ut per multos gratiarum actio referatur pro nobis . Et iterum: Ut fiat oblatio nostra accepta sanctificata in Spiritu sancto .
Abbreviated transcription (Latin):
in consortiũ iustoꝵ minime se de¬
disset. Propterea ergo ligatis ma¬
nib & pedib in tenebras exterioreᷤᷤ
expellitur: non solum quod pec¬
cator erat. sed quia cum peccator
eẽt: scitatis sibi meritũ uendicabat.
gitur fratres suscepturi
natalẽ dñi. ab omni nos delictoꝵ
fece purgemus: repleamus thes¬
auros eius diuersoꝵ munerum
donis: ut in die sc̃a sit. unde pe¬
regrini accipiant. reficiant᷑ pau¬
peres: uidue uestiant᷑. Nã qͣle erit¬
gaudiũ si in una eademq domo in¬
ter seruulos unius dñi. alter ex¬
ultet in olosericis: alter confume¬
tur in pannis: alius estuet cibo.
alius famem frigusq sustineat
ille eructuet hesternam indigestio¬
nis crapulam: hic hesternam ie¬
iunii inȩdiam ñ resoluat: Aut qͥᷤ
erit nr̃e orationis effectus. cũ peti¬
mus ut liberem ab inimico:. qui ñ
sumus liberales in fratres: Simuᷤ
tes. cur nobis ñ sunt in substan¬
tia t̾rena consortes: Nec extranei

Expanded text:
in consortium justorum minime se dein consortium justorum minime se dedisset. Propterea ergo sublatus manibus et pedibus, in tenebras exteriores expellitur, non solum quod peccator erat, sed quia cum peccator esset, sanctitatis sibi meritum vindicabat. Igitur, fratres, suscepturi natalem Domini, ab omni nos delictorum faece purgemus, repleamus thesauros ejus diversorum munerum donis, ut in die sancta sit, unde peregrini accipiant, reficiantur viduae, pauperes vestiantur. Nam quale erit, si in una eademque domo inter servulos unius domini alter exsultet in holosericis, alter consumetur in pannis; alius aestuet cibo, alius famem frigusque sustineat; ille eructet hesternam indigestionis crapulam, hic hesternam jejunii inediam non resolvat? Aut quis erit nostrae orationis effectus? Petimus ut liberemur ab inimico, qui non sumus liberales in fratres. Simus tes, cur nobis non sint in substantia terrena consortes? Nec extranei
Abbreviated transcription (Latin):
ius natiuitas ꝑ immaculatam
uirginẽ constitit: eius natalis ꝑ
immaculatos seruos procurẽt᷑.
Quisqᷤ enim in illa die sordidus.
fuerit. ac pollutus: natalem xp̃i
uotumq ñ curat. Inter sit licet
dominice festiuitati corpore: m̃te
tamen longius a saluatore sepa¬
ratur. Nec societatem habere po¬
terunt immundus & sc̃s: auaruᷤ
& misericors. corruptus & uirgo.
nisi quod magis ingerendo se indig¬
nus offensionem contrahit. cum
minime se cognoscit. Dum enun
uult officiosus ẽẽ. iniuriofus ex¬
istit. sicut ille in euangelio. qui in
cetu scõrum inuitatꝰ ad nuptias ue¬
nire ausus ẽ: uestem ñ habens
nuptialẽ. Et cum alius niteret
iusticia. alius luceret fide. alius ca¬
stitate fulgeret: ille solus consci¬
entie feditate pollutus: cunctis
splendentib deformi horrore sor¬
debat. Et quanto plus simuldiᷤ¬
cumbentiũ beatoꝵ candebat sc̃¬
tas. tantomagis peccatoꝵ illius
apparebat imꝓbitas. Qui potue¬
rat minus displicuisse: forsitan si

Expanded text:
s nativitas per immaculatam virginem constitit, ejus natalis per immaculatos servos procuretur. Quisquis enim in illa die sordidus 4 fuerit, ac pollutus, natalem Christi, votumque non curat. Intersit licet dominicae festivitati corpore, mente tamen longius a Salvatore separatur. Nec societatem habere poterunt immundus et sanctus, avarus et misericors, corruptus et virgo, nisi quod magis ingerendo se indignus offensionem contrahit, cum minime se cognoscit. Dum enim vult officiosus esse, injuriosus existit: sicut ille in Evangelio qui, in coetu sanctorum invitatus, ad nuptias venire ausus est vestem non habens nuptialem ; et cum alius niteret justitia, alius luceret fide, alius castitate fulgeret, ille solus conscientiae foeditate pollutus, cunctis splendentibus deformi horrore sordebat: et quando plus simul discumbentium beatorum candebat sanctitas, tanto magis peccatorum illius apparebat improbitas, qui potuerat minus displicuisse forsitan, si
Abbreviated transcription (Latin):
itatis: Sed quid ulterius immora¬
mur:Audiat xp̃ianus quod nõ
& ille deficiat induratus.
uirga illa unde agebamus aarõ.
uirgo maria fuit. quȩ nobis xp̃m¬
uerum sacerdotẽ concepit & peꝑit.
De quo dauid cecinit didens. Tu es
sacerdos in eternũ. scđm ordinem
melchisedech. Suꝑiore nãq uersu
iam dixerat. Uirgam uirtutis sue¬

Expanded text:
itatis? Sed quid ulterius immoritatis? Sed quid ulterius immoror? Audiat Christianus quod non ille autem deficiat induratus. Virga illa unde aiebamus Aaronis virgo Maria fuit, quae verum nobis Christum sacerdotem concepit, et peperit, de quo David cecinit dicens: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Superiore namque versu jam dixerat: Virgam virtutis su
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ cõmiscere: uel quia maxi¬
me figura interuenit sacramenti.
Uirga hec ꝓtulit quod ante non
habuit. ñ radicata plantatione.
ñ defossa sarculo. ñ animata suco:
nec fecundata seminario. Et cum
illi deessent uniuersa uira naturȩ
ptulit uirga quod nec semine sug¬
gere potuit. nec radice. Hirgo ergo
pora pariendi: uirga autem quod¬
habuit germinandi. Illa enim de¬
cursis nouem mensib peꝑit: uir¬
ga autem alio die quod natura ñ
habuit germinauit.i
enim sicut legitur in numeris. mi¬
rabilius facere uoluit. ut xp̃c de
sutus ille manicheus: aliud sacͣ¬
mentum. Solis radius specular
penetrat. & soliditatem eius in¬
sensibili subtilitate ꝑtraicit: & ta¬
lis uidetur intrinsecus.qualis ex
trinsecus. Itaq fratres nec cum
ingreditur uiolat. nec cũ egredit᷑
lar integrum ꝑseuerat. S pecular
ergo ñ rumpit radiꝰ solis: integri¬
tatem uirginis ingressus aut eg̾s¬
sus. numquid uitiare potuerat de¬

Expanded text:
Judaicam commiscere, ubi maxiJudaicam commiscere, ubi maxime figura intervenit sacramenti. Virga ecce protulit quod ante non habuit, non radicata plantatione, non defossa sarculo, non animata succo, non fecundata seminario: et tamen cum illic deessent universa jura naturae, protulit virga quod nec semine suggeri potuit, nec radice. Virga ergo pora pariendi; virga autem a germinandi. Virgo enim decursis novem mensibus peperit; virga autem alia die, quod natura habuit germinavit. enim qui in Numeris mirabilius facere voluit, ut Christussutus ille Manichaeus aliud sacramentum. Solis radius specular penetrat, et soliditatem ejus insensibili subtilitate pertrajicit; et talis videtur intrinsecus, qualis et extrinsecus. Itaque, fratres, nec cum ingreditur violatur, nec cum egreditur lar integrum perseverat. Specular ergo non rumpit radius solis; integritatem Virginis ingressus aut regressus vitiare poterat De
Abbreviated transcription (Latin):
ñ defuit maiestate. Si celũ & ter¬
runt. Adhuc citharã respice: ut
musicũ melos tomis dulcib red¬
manus tangit: resonat corda. Re
nus sonum reddunt: sed ea cum
corda pariter oꝑantur. Sic. nec pa¬
ter nec sp̃s sc̃s susceꝑunt carnem:
& tamen cum filio parit̃ oꝑantur.
Sonum sola corda discutit: carnẽ
solus xp̃c accepit. Oꝑatio in tri¬
bus constat: sed quomodo ꝑti
net ad solam cordam somi redditio⁊
sic ꝑtinet ad solum xp̃m carnis
humane susceptio. Econtra uide¬
us. Contra naturam inquit pa-¬
rere uirgo maria ñ potuit. Et de
testandus manicheus. Si caroe
hystoria ueteris testam̃ti necessariũ
exemplũ. contra iudeũ. quod mo
uirgas afferre. Allate sunt duo¬
decim uirge: interquas etiã una
erat. quȩ aaron fuerat sacerdotis. &¬
posite sunt a sco moyse in tab̃na¬
culo testimonii. Uirga autẽ aaron
post alterum diem inuenitur ꝓ
duxisse flores. & frondes: & peꝑis¬
se nuces. Delectat hoc mysterium
cum caritate ur̃a contra ꝑfidiam

Expanded text:
n defuit majestate. Si coelum et ternitate manserunt. Adhuc citharam respice. Ut musicum melos sonis dulcibus redmanus tangit, resonat chorda. Trnus sonum reddunt, sed ea cum chorda pariter operantur. Sic nec Pater nec Spiritus sanctus susceperunt carnem; et tamen cum Filio pariter operantur. Sonum sola chorda excutit; carnem solus Christus suscepit. Operatio in tribus cnet ad solam chordam soni retinctio, sic pertinet ad solum Christum carnis humanae susceptio. E contra Judaeus: Contra naturam, inquit, parere virgo Maria non potuit. Et detestandus Manichaeus, Si caro ehistoria Veteris Testamenti necessarium exemplum contra Judaeum, quod modvirgas afferri. Allatae sunt duodecim virgae, inter quas etiam una erat quae Aaron fuerat sacerdotis: positae sunt a sancto Moyse in tabernaculo testimonii. Virga autem Aaron post alterum diem invenitur subito produxisse flores et frondes, et peperisse nuces . Delectat hoc mysterium cum Charitate vestra contra perfidiam
Abbreviated transcription (Latin):
uat: sed grauat. Qui enim sine
humilitate uirtutes congregat.
inuentũ puluerẽ portat: & unde
aliquid ferre cernit᷑: inde deteriꝰ
cecatur. In cunctis ergo que ag¬
tis fratres mei. radicem boni operiᷤ
humilitatẽ tenete: nec quib iam
suꝑiores. sed quib adhuc inferioreᷤᷤ
estis aspicite: ut dum meliora uob
exempla ꝓponitis:. ad maiora sẽꝑ
ascendere ex humilitate ualeatis

Expanded text:
vat, sed gravat. Qui enim sine vat, sed gravat. Qui enim sine humilitate virtutes congregat, in ventum pulverem portat; et unde aliquid ferre cernitur, inde deterius caecatur. In cunctis ergo quae agitis, fratres mei, radicem boni operis humilitatem tenete; nec quibus jam superiores, sed quibus adhuc inferiores estis, aspicite, ut dum meliorum vobis exempla proponitis, ad majora semper ascendere ex humilitate valeatis
Abbreviated transcription (Latin):
uulũ conspiceres: ego te pre ceteris
magnũ feci. Quia uero tu te mag¬
num conspicis: a me paruus estima¬
ris. & contra. cũ dauid regni sui
lior fiam plus qͣm factus sũ: & ero
humilis in ocłis meis. Quem enĩ
ñ extolleret ora leonum frangere:
ursoꝵ brachia dissipare. despectis
priorib fratrib eligi: reꝓbato re¬
ge ad regni gubernacula ungi:
timendũ cunctis. uno lapide go¬
liam sternere: a rege proposita ex¬
tinctis allophilis numerosa pre¬
putia reportare: regnum ex ꝓmis¬
sione ꝑciꝑe: cunctumq isrłiticũ
popłm.sine ulla postmodũ con¬
tradictione possidere:Et tamen
in cunctis se despicit: qui in fuis
oculis se ẽẽ humilẽ confitet᷑. Si
agunt. de semet ipsis uilia senti¬
untꝰ. quid in sua excusatione dic¬
turi sunt. qui sine opere uirtutiͤ
intumescunt: S & si quelibeto
pera assint. nulla sunt: nisi ex
humilitate condiant᷑. Airanda
quippe actio cum elatione. ñ ele¬

Expanded text:
vulum conspiceres, ego te prae caeteris vulum conspiceres, ego te prae caeteris magnum feci. Quia vero tu te magnum conspicis, a me parvus aestimaris. Quo contra cum David regni sui lior fiam plus quam factus sum, et ero humilis in oculis meis . Quem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege proposita exstinctis allophylis numerosa praeputia reportare, regnum ex promissione percipere, cunctumque Israeliticum populum sine ulla postmodum contradictione 1461 possidere? Et tamen in cunctis se despicit, qui in suis oculis se esse humilem confitetur. Si ortia, de semetipsis vilia sentiunt, quid in sua excusatione dicturi sunt qui sine opere virtutis intumescunt? Sed etsi quaelibet bona adsint opera, nulla sunt, nisi ex humilitate condiantur. Miranda quippe actio cum elatione non ele