comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cet ut hoc solũ homines. respondeant. continuo baptirentur: nichil desp̃u scõ nichil
de sc̃a eccłia nichil deremissione peccatoꝵ. nichil deresurrectione mortuoꝵ
gine beata depassione. de morte crucis. de sepultura de ttiadiei resurrectione
de ascensione acsede addexteram patris. aliqͥd dicendum ẽ catherizando aͦꝑfi¬
cet̾a q̃ necesse habemus & cum adbaptirandum temporis urget angustia expͥmere
intragando. ut baptirandus ad cuncta respondeat &̃ si ea memorię mandare ñ
uacat . Siaũ scriptura tacuit atꝙ intelligenda admisit cȩt̾aq̃ cũ illo spadone bap¬
tirando philippꝰ egit atꝙ ineo qͦd ait. baptizauit eũ philippus intelligi uoluit inple¬
ta omnia q̃licet tace inscripturis gr̃a breuitatis. tamen seriͤ tradicionis scimus
inplenda. Pari modo &̃ in eo qͦd scriptũ ẽ. ȩuangelizasse philippum spadoni.
num sp̃c ꝓmiserit dederitꝙ fidelibꝰ s &̃ qualia menbra qͥbꝰ sit caput querat. insti¬

Expanded text:
cet, ut hoc solum homines respondeant et continuo baptizentur? nihil de spiritu sancto, nihil de sancta ecclesia, nihil de remissione peccatorum, nihil de resurrectione mortuorum, gine, non de passione, de morte crucis, de sepultura, de tertii diei resurrectione, de ascensione ac sede ad dexteram patris aliquid dicendum est catechizanti ac proficetera, quae necesse habemus, etiam cum ad baptizandum temporis urget angustia, exprimere interrogando, ut baptizandus ad cuncta respondeat, etiamsi ea memoriae manis non uacuit? si autem scriptura tacuit atque intellegenda dimisit cetera, quae cum illo spadone baptizando Philippus egit, atque in eo, quod ait: baptizauit eum Philippus, intellegi uoluit inpleta omnia, quae, licet taceantur in scripturis gratia breuitatis, tamen serie traditionis scimus inplenda, pari modo etiam in eo, quod scriptum est euangelizasse Philippum spadoni num spiritus promiserit dederitque fidelibus, sed etiam qualia membra, quibus sit caput, quaerat, insti
Abbreviated transcription (Latin):
baptirantur conmemoiantur initia. posita ẽ. ibi penitentia amortuis oꝑibus.
Sic enim dicit. Ideoꝙ remittentes initia xp̃i uerbum in consũ macionẽ respi¬
ciamus. nĩt̾m iacientes fundamentũ penitencie amortuis oꝑibus. ⁊ fidĩ in
testatur. Quid ÷ aũ amortuis oꝑibus penitencia nͥ abhis que oportet mor¬
tificari u̾uiuamus: Quȩ si adulteria fornicacionesꝙ nonsunt: quidiam
int̾ oꝑa mortua. nominandũ ẽ. Sic aũ non sufficit ꝓfessio recessionis
atalibꝰ. nͥ ȩtiam lauacro regeneracionis cuncta p̃terita q̃ uelut ꝑsecunt᷑.

Expanded text:
baptizantur commemorarentur initia, posita est ibi poenitentia a mortuis operibus. baptizantur commemorarentur initia, posita est ibi poenitentia a mortuis operibus. Sic enim dicit: Ideo remittentes initia Christi verbum, in consummationem respiciamus, non iterum jacientes fundamentum poenitentiae a mortuis operibus, et fidei in testatur. quid est autem a mortuis operibus paenitentia nisi ab his, quae oportet mortificari, ut uiuamus? quae si adulteria fornicationesque non sunt, quid iam inter opera mortua nominandum est? sic autem non sufficit professio recessionis a talibus, nisi etiam lauacro regenerationis cuncta praeterita, quae uelut persequuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ximi sindiligit dm̃. S ad rem q̃nc̃ agitur qͥd dehis duob p̃ceptis diximꝰ. sufficit.¬
At ȩnim popłs isrł p̾mum ꝑmarȩ rubrum duet̾ ẽ. qͦ significat᷑. baptisinꝰ. ⁊ p̾ea
legem accepit. uͥ disceret. quẽ ad modum uueret. Cur gͦ bapti andis ł symbo¬
illos quos ꝑmarȩ rubrum cls ab egrptiis uberaũ. Si aũ recte intelligunt s signifi¬
cari p̾cedentibus misteriis. de sanguine ouis postibꝰ uuto. ⁊ de a hi mis syn¬
ceritatis ⁊ ueritatis. cur non ⁊̃ illur consequent intelligunt. ipsam abegrp¬
tiis seꝑationẽ significare discessionẽ apeccatis. quã baptizandi ꝓfitentur:
Adhoc enĩ ꝑtinet. qͦd apetro dictum ÷ Agite penitenciam ⁊baptiretur unꝰ¬
guisꝙ ur̃m innomine dñi nr̃i tħu ap̃i. Tam quam diceret. Recedite ab egṙpto
iꝑmare rubrũ transite. Unde ⁊ epistola que adhebreos. inseribitur. cũ eoꝵ qu

Expanded text:
proximi, si non diligit deum. sed ad rem, qproximi, si non diligit deum. sed ad rem, qAt enim populus Israel primum per mare Rubrum ductus est, quo significatur Baptismus; et postea legem accepit, ubi disceret quemadmodum viveret. Cur ergo baptizandis vel Symboillos quos per mare Rubrum Deus ab Aegyptiis liberavit. Si autem recte intelligunt hoc significari praecedentibus mysteriis de sanguine ouis postibus inlito et de azymis sinceritatis et ueritatis, cur non etiam illud consequenter intellegunt ipsam ab Aegyptiis separationem significare discessionem a peccatis, quam baptizandi profitentur? ad hoc enim pertinet, quod a Petro dictum est: agite paenitentiam, et baptizetur unusquisque uestrum in nomine dominiet per mare Rubrum transite. Unde et in Epistola quae ad Hebraeos inscribitur, cum eorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
ges dñm dm̃ cuum. extoto corde tuo ⁊ extota anima tua. ⁊ extota mente tua
Sod̾m aũ simile ÷ huic diliges ꝓximũ tuum: sic̃ te ipsum. Primum ꝑͣtiuere adbap¬
tizandum. uͥ dilectio dĩ p̃cipitur. Scd̾m aũ adbaptitatos uͥ uidentur esse mores am
uersacionis humane. sic obliti qͥd scriptũ ẽ. Si fr̃em quẽ uides ñ diligis. am̃ quẽ nũ
uides quo modo diligere poteris. csilut aliuo in eadem epła ioħ̃s. Siquis dili
git mundum. non ÷ caritas patris in eo. Quo aũ ꝑtinent oĩa flagitia moꝵ maloꝵ
nisi admundi huius. dileetionẽ: Ac ꝑhoc illut pͥmũ p̃ceptũ quod adbaptiiandos
ꝑtinere arbitrantur. sine bonis moribus obseruari nullo pacto pot̾. Nolo pluraꝰ
in morari. Nam diligent̃ considerata ista duo p̃cepta. ita exalterutro conexa rep¬
ꝑiuntur. ut nec dilectio dĩ possit. esse in homine. siñdiligit ꝓoimũ. nec dilectioꝵ

Expanded text:
ges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua. ges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua. secundum autem simile huic: diliges proximum tuum tamquam te ipsum, primum credant pertinere ad baptizandos, ubi dilectio dei praecipitur, secundum autem ad baptizatos, ubi uidentur esse mores con. uersationis humanae, sic obliti quod scriptum est: si fratrem tuum quem uides non diligis, deum, quem non uides, quomodo diligere poteris? et ilgit mundum, non est caritas patris in illo. quo autem pertinent omnia flagitia morum malorum nisi ad mundi huius dilectionem? ac per hoc illud primum praeceptum, quod ad baptizandos pertinere arbitrantur, sine bonis moribus obseruari nullo pacto potest. nolo pluribus inmorari; nam diligenter considerata duo ista praecepta ita ex alterutro conexa reperiuntur, ut nec dilectio dei possit esse in homine, si non diligit proximum, nec dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
enit etiam tunc inmanibꝰ meis quidam liber pelagii. ubi hoĩs
Naturã contra dĩ grãm qͣ iustificat᷑ impiꝰ. & qua xp̃iani sumꝰ. qͣnͣta
potuit argumentatione defendit. Librũ gͦ quohinc respondi defen¬
dens grãm non contra naturã sed ꝑquã ilatura lib̾atur & regtẽ.
de tatura & grã nũcitpaui. Inquo uerba quȩdam uelut xisti
romani ep̃i & martiris quȩ pelagius postut ita defendi tanquã
reuera eiꝰ xisti cẽnt. id enim pitaueram: sed postea legi sexti
philosophi.eẽ. non systi xp̃ian. hic liber sic icipit. Librũ

Expanded text:
enit etiam tunc in manus meas quidam liber Pelagi, ubi hominis naturam contra dei gratiam, qua iustificatur inpius et qua Christiani sumus, quanta potuit argumentatione defendit. librum ergo, quo huic respondi defendens gratiam non contra naturam, sed per quam natura liberatur et regitur, de natura et gratia nuncupaui. in quo uerba quaedam, quae uelut Xysti Romani episcopi et martyris Pelagius posuit, ita defendi, tamquam re uera eiusdem Xysti essent; id enim putaueram. sed postea legi Sexti philosophi esse, non Xysti Christiani. Hic liber sic incipit: Librum,
Abbreviated transcription (Latin):
thagmẽ in ep̃alriudicio tͥego ñ int̾sui. excõmunicationẽ m̾uerat. Inscdo libro qͦdã loco. hoc¬
qͥbdã inꝗͣ infine largiet᷑. ut mortẽ repentina cõmutatioe ñ sentiant. seruans locũ diligentiori
s inuebirꝰs & magnis

Expanded text:
thaginem in episcopali iudicio, ubi ego non interfui, excommunicationem meruerat. In secundo libro qthaginem in episcopali iudicio, ubi ego non interfui, excommunicationem meruerat. In secundo libro qquam, in fine largietur, ut mortem repentina commutatione non sentiant , servans locum diligentiori s in mediis et magnis
Abbreviated transcription (Latin):
collocutiõib agebamꝰ. ut qͥsq nrm pot̾at aut debebat. Missis xͦ michi
acartaine questionib eoꝵ qͦs rescbendo dissoluerẽ: ecripsi pͥmũ li
bros q̃uoꝵ titulꝰ ẽ. de peccatoꝵ meritis ⁊ remissione: uͥ maxime: disputat᷑ de baptismate par¬
iuuloꝵ ꝑꝑ orginale pecc̾at uai. & de grãdĩ qͣitistificam̃ hocͤ iustiefficim̃. qͣuis inhac iuta nemo ita
bsiruet mandata iustitiȩ. ut ñsit ei necessariũ ꝓpeccati g oi ando dicẽ dimitte nob̾ debita nr̃a. CoRia
que omĩa sentientes illi nouã ħesim c̃didunt. Inhis aũ libris tacenda ad huc arbittꝰ sũ eoꝵ noĩa.
sic eos faciliꝰ posse corrizi sꝑans: immo &̃ int̾eiolibro q̃ ẽ epła s inlibͥs habita. ꝑꝑ duos qͥb eam¬
anectendã putaui. pelazii ipsiꝰ nom̃ ñ sñ laude aliq posui. qr uita eiꝰ amultis p̃dicabat᷑. ⁊ eiꝰ¬
obilla redargui q̃ insus scͥptis ñexꝑsora sua posuit. s qͥd abaliis dice̾t᷑ exposuit. Quȩ tñ postea

Expanded text:
conlocutionibus agebamu., ut quisque nostrum poterat aut debebat. missis ergo mihi a Carthagine quaestionibus eorum, quas rescribendo dissoluerem, scripsi primum tres libros, quorum titulus est De peccatorum meritis et remissione. Vbi maxime disputatur de baptismate paruulorum propter originale peccatum et de gratia, qua iustificamur, hoc est iusti efficimur, quamuis in hac uita nemo ita seruat mandata iustitiae, ut non sit ei necessarium pro suis peccatis orando dicere: dimitte nobis debita nostra. contra quae omnia sentientes illi nouam heresem condiderunt. in his autem libris tangenda adhuc arbitratus sum nomina eorum sic eos facilius posse corrigi sperans, immo etiam in tertio libro, quae est epistula, sed in nectendam putaui, Pelagi ipsius nomen non sine aliqua laude posui, quia uita eius a multis praedicabatur, et eius illa redargui, quae in suis scriptis non ex persona sua posuit, sed quid ab aliis diceretur exposuit, quae tamen postea
Abbreviated transcription (Latin):
de pudicitia coniugali. ut eam quoq inte laudare ⁊ amare possemꝰ: nũquid
audiremꝰ nisi ab aliquo interiore familiari tuo qui uitã tuam ñ infuꝑficie
s penitꝰ nossot: De hoc itaq tuo bono dĩ dono. me quoq delectat famili
aliqͣnto adiutiꝰ loqui tecũ. Scio me ñ. cẽ. honeri tibi. fi aliqͥd ꝓlix
intcto: qđ legendo diutĩ sis nob̾ct̃. Nam ⁊ hoc cõꝑi. qd int̾ tuas multas magnasq
curas. facile ac libent᷑ legis nrã opuscula: etiam quȩ ad alios conscripsim᷑.
siqua in manꝰ uenire potuer᷑ admodũ delecteris. Quantomagis qđ ad te sori¬
bit᷑. uͥ tanquã p̃senti loquar. ⁊ adueitere dignaris atcentiꝰ: ⁊ acciꝑe grauius.

Expanded text:
de pudicitia coniugali. ut eam quoque in te laudare et amare possimus, quid de pudicitia coniugali. ut eam quoque in te laudare et amare possimus, quid audiremus nisi ab aliquo interiore familiari tuo, qui uitam tuam non in superficie sed penitus nosset? de hoc itaque tuo bono, dei dono me quoque delectat familiarius et aliquanto diutius.loqui tecum. scio me non esse oneri tibi, si aliquid prolixum mitto, quod legendo diutius sis nobiscum. nam et hoc comperi, quod inter tuas multas magnasque curas facile ac libenter legas nostrisque opusculis, etiam quae ad alios conscripsimus, si qua in manus tuas uenire potuerunt, admodum delecteris: quanto magis, quod ad te scribitur, ubi tamquam praesenti loquar, et aduertere dignaris attentius et accipere gratiu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ merteo p̃stantissime acq in xp̃i dilectione lĩ arissime fili. Laudes itaq tuas
in xp̃o. siue magis inte laudes xp̃i: uide quid mͥ delectationis ⁊ leciciȩ fuit audire
ab illo qui nec fallere me posset ꝓpt̾ fidẽ suã. ⁊ eas ignorare ñ posset ꝓpt̾ ami¬
citiã tuã. S alia ⁊ ab aliis. ⁊ si ñ tã multa uł certa: uerũ cam̃ audiuimꝰ.
Fides tua quã sit sana ⁊ catholica. quã pia expectatio fut᷑oꝵ quȩ dĩ fratiũq
dilectio. quã ñ suꝑba sapias in excelsis honoribꝰ. nec sꝑes iincerto diuitiarũ :
n dõ uuo. ⁊ diues sis ioꝑib bonis. quã sit domꝰ tua requies. solat
mine nominis xp̃i. sitie in uecerib eiꝰ : siue inrecentiorib mimicis. quãq sis
eoꝵ dẽ inimicoꝵ saluti ꝓuidus: infestꝰ errori. hec atq huiꝰ modi ut dixi ⁊ ab alus

Expanded text:
et merito praestantissime atque in Christi dilectione carissime fili. Laudes itaque tuas et merito praestantissime atque in Christi dilectione carissime fili. Laudes itaque tuas in Christo, siue magis in te laudes Christi, uide quid mihi delectationis et laetitiae fuit audire ab illo qui nec fallere me posset propter fidem suam et eas ignorare non posset propter amicitiam tuam. sed alia et ab aliis, etsi non tam multa uel certa, uerumtamen audiuifides tua quam sit sana et catholica. quam pia expectatio futurorum, quae dei fratrumque dilectio, quam non superbe sapias in excelsis honoribus nec speres in incerto diuitiarum sed in deo uiuo et diues sis in operibus bonis, quam sit domus tua requies solaciumine nominis Christi siue in ueteribus eius siue in recentioribus inimicis, quamque sis eorundem inimicorum saluti prouidus, infestus errori. haec atque huius modi, ut dixi. et ab al
Abbreviated transcription (Latin):
om IIO illustri ⁊ merito prestantisfimo atq inxp̃i dileccione ca¬
risfimo filio Galerio: augcͥtnꝰ in d̃o salutẽ. Qũ dui moleste
haberẽ qđ aliquocies scripserim.⁊ nulla tuȩ sublimitatis rescrip¬
ta meruerim: repente ȩpłas tres tuȩ benignitatis accepi. Unam
ñ adme solũ datã ꝑ coep̃m meũ uindemialẽ : Nñ longe ꝑ conpres¬
btcerũ firmũ duas. Qui uir̃ nobilis nob̾q ut ab illo scire potiussem familiarissi¬
ma caritate coniunctꝰ: multa nob̾cũ de tua excellentia colloquendo ⁊ ueracit̾
infinuando: qualẽ te inxp̃i uisceribꝰ nouerit. ñ solũ eas quas memoratꝰ ep̃s tił
quas ipse attulit: s etiã illas quas ñ accepisse querebam᷑ litteras uiẽ. & idõ dete
narratio eiꝰ suatuor nob̾ erat. qi ea dicebat quȩ ipse ñ posses ne quidẽ me inqui¬
⁊ego uerear. hȩc adte scribere : ne suspicionẽ adulantis incurrã. dnẽ illustris

Expanded text:
to praestantissimo, atque in Christi dilectione charissimo filio VALERIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Cum diu moleste haberem quod aliquoties scripserim, et nulla tuae Sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae Benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem et non longe post per conpresbyterum Firmum duas, qui uir sanctus nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima caritate coniunctus multa nobiscum de tua excellentia conloquendo et ueraciter insinuando qualem te in Christi uisceribus nouerit non solum eas quas memoratus episcopus uel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur litteras uicit. et ideo de te narratio eius suauior nobis erat, quia ea dicebat, quae ipse non posses ne quidem me inquitor. quamquam et ego uerear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine inlustris
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimo frĩ ⁊ co ep̃o claudio: augustenꝰ in dño salutem.
qm̃ michi fr̃no excitatꝰ affeccti. iuliani quatuor libros
quos aduersꝰ unũ meũ scripste. priꝰq pecerẽ ipse mi¬
fisti: nichil conuenientiꝰ putaui. eẽ. faciendũ. quã ut ea
quȩ respondeo tu potissimũ legens. iudics utrũ recte
congruentq̃ responderim. Ham delas quatuor libris
non nulla decerpta scripserat nescio qͥs ad illustrẽ et
religiosũ iurũ comitẽ ualeriũ. aduersꝰ eundẽ librũ
mcum: quẽ me adillũ scripsisse cognouerat. Que cũ in manꝰ
meas eodẽ sublimi uiro cuate uenissent: illi primo ñ distuli secł̃m uolum̃
adiungere. in qua illa onia fic potiu refutaui. S nune cosdẽ libros cum

Expanded text:
ET COEPISCOPO CLAUDIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quoniam mihi fraterno excitatus affectu Iuliani quattuor libros, quos aduersus unum meum scripsit, priusquam peterem, ipse misisti, nihil conuenientius putaui esse faciendum, quam ut ea, quae respondeo, tu potissimum legens iudices, utrum recte congruenterque responderim. nam de his quattuor libris nonnulla decerpta scripserat nescio quis ad inlustrem et religiosum uirum comitem Valerium aduersus eundem librum meum, quem me ad illum scripsisse cognouerat. quae cum in manus meas eodem sublimi uiro curante uenissent, illi primo non distuli secundum uolumen adiungere, in quo illa omnia, sicut potui, refutaui. sed nunc eosdem libros cum
Abbreviated transcription (Latin):
att tedior ũ quȩ nosdetinent apeccõrib
derelinq̃ntib legẽ dĩ. litet ea qͦq ipsa nr̃oꝵ
etiã pecc̃oꝵ m̾itis imputẽmus:

Expanded text:
atque taediorum, quae nos detinent a peccatoribus derelinquentibus legem Dei, licet ea quoque ipsa nostrorum etiam peccatorum meritis imputemus:
Abbreviated transcription (Latin):
atq tedioru quȩ nosdetinent apeccõrib
derelinq̃ntib legẽ dĩ. licet ea qͦq ipsa nr̃oꝵ
etiã pecc̃oꝵ m̾itis imputemus:
studio tñ tuo uaRcelline Re oĩe
qͦ nob̾ es gratior atq tocundior.

Expanded text:
atque taediorum, quae nos detinent a peccatoribus derelinquentibus legem Dei, licet ea quoque ipsa nostrorum etiam peccatorum meritis imputemus: studio tamen tuo, Marcelline charissime, quo nobis es gratior atque jucundior
Abbreviated transcription (Latin):
collocutiõib agebamꝰ. ut qͥsq nrm pot̾at aut debebat. Missis xͦ michi
acartaine questionib eoꝵ qͦs rescbendo dissoluerẽ: ecripsi pͥmũ li
iuuloꝵ ꝑꝑ orginale pecc̾at uai. & de grãdĩ qͣitistificam̃ hocͤ iustiefficim̃. qͣuis inhac iuta nemo ita
bsiruet mandata iustitiȩ. ut ñsit ei necessariũ ꝓpeccati g oi ando dicẽ dimitte nob̾ debita nr̃a. CoRia
que omĩa sentientes illi nouã ħesim c̃didunt. Inhis aũ libris tacenda ad huc arbittꝰ sũ eoꝵ noĩa.
sic eos faciliꝰ posse corrizi sꝑans: immo &̃ int̾eiolibro q̃ ẽ epła s inlibͥs habita. ꝑꝑ duos qͥb eam¬
anectendã putaui. pelazii ipsiꝰ nom̃ ñ sñ laude aliq posui. qr uita eiꝰ amultis p̃dicabat᷑. ⁊ eiꝰ¬
obilla redargui q̃ insus scͥptis ñexꝑsora sua posuit. s qͥd abaliis dice̾t᷑ exposuit. Quȩ tñ postea
iã ħetic: ꝑtinacissima animositate defendit. Celestiꝰuero discipłs eiꝰ iã ꝑꝑ tales assertioẽs ap̃ car¬

Expanded text:
collocutionibus agebamus, ut quisque nostrum poterat aut debebat. Missis ergo mihi a Carthagine quaestionibus eorum quas rescribendo dissolverem, scripsi primum lie peccatum et de gratia, qua iustificamur, hoc est iusti efficimur, quamuis in hac uita nemo ita seruat mandata iustitiae, ut non sit ei necessarium pro suis peccatis orando dicere: dimitte nobis debita nostra. contra quae omnia sentientes illi nouam heresem condiderunt. in his autem libris tangenda adhuc arbitratus sum nomina eorum sic eos facilius posse corrigi sperans, immo etiam in tertio libro, quae est epistula, sed in nectendam putaui, Pelagi ipsius nomen non sine aliqua laude posui, quia uita eius a multis praedicabatur, et eius illa redargui, quae in suis scriptis non ex persona sua posuit, sed quid ab aliis diceretur exposuit, quae tamen postea iam heretic
Abbreviated transcription (Latin):
defendt̃. ut negent hõĩs lib̾ũ arbitriũ: aut qñ gr̾a defendit᷑. ne¬
g̾ari enstiment lib̾ũ arbitriũ: hinc aliqͥd scͥb̾e adurãm caritatẽ ualentine fr̃
moneo uos pͥmũ ut dehis q̃ intelligitis agatis dõ gr̃as. Quieqͥd ẽ. aũ qͦ ꝑuenire ñdũ
potest ur̃e m̃tis uitentio. pacẽ int̾̃ uos ⁊ caritatẽ seruantes ad nõ ut intelligatis
rate. ⁊ donec uos ipse ꝑducat adea q̃ ñdũ intelligitis ibi ãbalate qͦ ꝑuenire ⁊¬

Expanded text:
defendunt, ut negent hominis liberum arbitrium; aut quando gratia defenditur, negari existiment liberum arbitrium; hinc aliquid scribere ad vestram Charitatem, Valentine fratmoneo vos primum, ut de iis quae intelligitis, agatis Deo gratias: quidquid est autem quo pervenire nondum potest vestrae mentis intentio, pacem inter vos et charitatem servantes, a Domino ut intelligatis orate; et donec vos ipse perducat ad ea quae nondum intelligitis, ibi ambulate quo pervenire p
Abbreviated transcription (Latin):
pareret ꝓponere inconcubitu formosam solere picturã: nom̃ hominis qui
hoc facere solebat quasi certũ pofui. cũ sit incertũ: qr memoria me
fefellit. hoc aut̃ soranꝰ auccor medicine scripsit rogẽ ciprũ facere
sed nomen eiꝰ ꝓpriũ non expressit. hoc opꝰ fe incipit. Contumelias tuas

Expanded text:
pareret, proponere in concubitu formosam solere picturam ; nomen hominis qui pareret, proponere in concubitu formosam solere picturam ; nomen hominis qui hoc facere solebat, quasi certum posui, cum sit incertum, quia memoria me fefellit. Hoc autem Soranus auctor medicinae scripsit regem Cyprium facere solere, sed nomen ejus proprium non expressit. Hoc opus sic incipit: Contumelias tuas
Abbreviated transcription (Latin):
nterea libri quatuor luliani pelagiam. quos supͣ cõmemoraui: uener̾ eciam
in manꝰ nr̃as. Inquib cõꝑi illa que exeis decerpserat. qui ea comiti ualerio¬
miserat: ñ omĩa eo mͦ quo auiliano dictast̃. ad eundẽ comitẽ scripta. s n¬
nulla corũ aliqͣntũ fuisse mutata. Scripłigͦ sex libros adũsꝰ illos quatuor.
s meorũ duo primi testimoniis sc̃oꝵ qui fidẽ catholicam pꝰ apłos defendert̃
Nuliani impudentiã redarguuã qui tanq manicheorũ dognia nob obicien¬
dũ putauit. qi exadam trahi dicimꝰ originale peccatũ: qđ ꝑ latiachi
regenerationis non solũ in maiorib uerũ eciam in paruuliᷤ soluit᷑. Qntũ
aut̃ ipse ulianꝰ quibꝰdã sententiis suis adiuu& manicheos. in primi
libri mei parte posteriore monstiaui. Cet̾i aut̃ nri singłi quatuor
reddunt᷑ illis singłis singłi. Uerũ in hitiꝰ tanti tamq elaboranti oꝑis qͥr
uolumine ubi cõmemorauti deformẽ maritũ coniugisᷤ suȩ. ne deforiis

Expanded text:
nterea libri quattuor Iuliani Pelagiani, quos supra commemoraui, . uenerunt etiam in manus nostras, in quibus comperi illa, quae ex eis decerpserat, qui ea comiti miserat, non omnia eo modo quo a Juliano dicta sunt, ad eumdem comitem scripta, sed nonnulla eorum aliquantum fuisse mutata. Scripsi ergo sex libros, adversus illos quatuor; sed meorum duo primi, testimoniis sanctorum qui fidem catholicam post Apostolos defenderunt, Juliani impudentiam redarguunt, qui tanquam Manichaeorum dogma nobis objiciendum putavit, quia ex Adam trahi dicimus originale peccatum, quod per lavacrum regenerationis, non solum in majoribus, verum etiam in parvulis soautem ipse Iulianus quibusdam sententiis suis adiuuet Manicheos, in primi libri mei parte posredduntur illis singulis singuli. Verum in hujus tanti tamque elaborati operis quinto volumine, ubi commemoravi deformem maritum conjugi suae, ne deformes
Abbreviated transcription (Latin):
ne municꝰ quidem austs : reprehendere. Pcuiteit eum gͦ qł sensit aduersus ambrosiũ:
ne peniteat eũ . qđ sic laudauit ambrosiũ. Habes librũ. & molestia longitudtins & dif¬
ficultate questionis: quã michi fuit ad diccandũ. tam tibi ad legendũ negociosũ: quib
particłis tẽꝑm te uiuentre potuit acpoctierit ociofũ. Quẽ ꝓfecto qͣntũ me dñs adiuuare
dignatꝰ :: elaboratũ int̾̃ ecłiasticis curas meas. non tibi ingererem int̃ publicas tuas:
nisi abhomine dĩ qui te familiariꝰ nouit audissem. qd cam libent̃ legas: ut eciam noc¬
turnas aliquas horas lectioni trgilant impendas Exeucri. Eax pliert Sẽi¬

Expanded text:
nimicus quidem ausus est reprehendere\'. paeniteat ergo eum quod sensit aduersus Ambrosium, ne paeniteat eum quod sic laudauit Ambrosium. habes librum et molestia longitudinis et difficultate quaestionis quam mihi fuit ad dictandum, tam tibi ad legendum negotiosum, quibus particulis temporum te inuenire potuit aut potuerit otiosum. quem profecto, quantum me dominus adiuuare dignatus est, elaboratum inter ecclesiasticas curas meas non tibi ingererem inter publicas tuas, nisi ab homine dei, qui te familiarius nouit, audissem, quod tam libenter legas, ut etiam nocturnas aliquas horas lectioni uigilanter inpendas. LIBER SE
Abbreviated transcription (Latin):
abeo saluos fieri faceat᷑. ꝑ id qđ ÷ iħs si uult catholicꝰ. eẽ. xp̃ianꝰ. Sic enĩ scriptũ :
ieũgłio. & uocabunt nom̃ eiꝰ iħm. Ipse enĩ saluũ faciet popłm suũ: apeccatisᷤᷤ
eoꝵ. Idõ gͦ iłm : qr iłis latine saluator ÷. Ipse enĩ saluũ faci& popłm suum.
nquo ppło: st̃ utiq ⁊paruuli. Saluũ faciet aut̃ : apeccatis eorũ. Sunt gͦ
⁊ in paruulis peccata originalia : ꝓpt̃ quȩ iħs id ÷ saluator. possit. eẽ. et

Expanded text:
ab eo saluos fieri fateatur per id quod est Iesus, si uult catholicus esse christianus. sic enim scriptum est ab eo saluos fieri fateatur per id quod est Iesus, si uult catholicus esse christianus. sic enim scriptum est in euangelio: et uocabunt nomen eius Iesum; ipse enim saluum faciet pop quoniam Iesus latine saluator est; ipse enim saluum faciet populum suum, in quo populo sunt utique et paruuli, saluum faciet autem a peccatis eorum. sunt ergo et in paruulis peccata originalia, propter quae Iesus, id est saluator possit esse et
Abbreviated transcription (Latin):
qui de tali cõmixtione nascunt᷑ trahere originale peccatũ. eosq qui deparen¬
tib qualibꝰcũq nascant᷑ non negamꝰ adhuc. eẽ. sub diabolo. nisi renascant᷑ in
xp̃o. In his uerbis meis testimoniã apłi qđ int̾ posui p̃ter misit: euiꝰ sep̃mi mag¬
na mole sentiebat. Ego enĩ cũ dixissem homines natos trahere originale peccatũ.
mox hoc intuli qd apłs ait. ꝑ unũ hominẽ peccatũ intrauit in mundũ.⁊ ꝑ
pecattĩ mors: ⁊ ita momgͣ homines ꝑtransiit. in quo om̃s peccauerunt. Quo testi¬
io ut diximꝰ p̃ter misso. cetera illa contexute: quȩ supͣ cõmemora
saluatorẽ xp̃m uenire ꝑmittat. Non ut iam liber iste clatidat᷑: qm̃ ita sermo
illiꝰ t̃minatꝰ ÷. qui in cartula quẽ misisti seriptꝰ ÷. ut diceret uere credito qi
ꝑ iħm facta st̃ omĩa. ⁊ sine ipso faccũ ÷ nicħ. Concedat iħm eciam paruulis
eẽ. iħm. ⁊ ut ꝑ eũ facca st̃ omĩa faceat᷑. ꝑ id qđ ÷ uerbũ ds̃: ita etiam paruulos

Expanded text:
rentibus qualibuscumque nascantur non negamus adhuc esse sub diabolo, nisi renascantur in Christo.\' in his uerbis meis testimonium apostoli quod interposui praetermisit, cuius se premi magna mole sentiebat. ego enim cum dixissem homines natos trahere originale peccatum, mox hoc intuli quod apostolus ait: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors; et ita in omnes homines permonio, ut diximus, praetermisso, caetera illa contexuit quae supra commemoratsaluatorem Christum uenire permittat. nam ut iam liber iste claudatur, quoniam ita sermo illius terminatus est, qui in chartula quam misisti scriptus est, ut diceret: \'uere credito quia per Iesum facta sunt omnia, et sine ipso factum est nihi' ? , concedat Iesum etiam paruulis esse Iesum et, ut per eum facta omnia fatetur per id quod est uerbum deus, ita etiam paruulos
Abbreviated transcription (Latin):
eR ERici Noui dilectissime fili ualeri: qui medicinam
xp̃i qua peccata sanant᷑ carnalit̾ nacis paruulis necessa¬
riam ñ. eẽ. contendunt: dãpnatores nosᷤ. eẽ. nuptiarũ
oꝑisq diuini. quo ex marib ⁊ feminis ds̃ homines
creat. inuidiofissime clamitant: qm dicimꝰ eoꝰ qui de

Expanded text:
eretici noui, dilectissime fili Valeri, qui medicinam Christi, qua peccata sanantur, carnaliter natis paruulis necessariam non. esse contendunt, damnatores nos esse nuptiarum operisque diuini, quo ex maribus et feminis deus homines creat, inuidiosi
Abbreviated transcription (Latin):
ea libruᷤ causa qͣntũ exsstimo celerioris responsionis ne tuam differret in¬
stantiam uoluisse dccerpere. Qui aut̃ sint isti libri cũ cogitarem eos. eẽ.
arbitratꝰ sñ quoꝵ mentionẽ uilianꝰ facit inepła quã romã misit. cuiꝰ
exemplũ sintil adme tsq ꝑtienit: ibi qͥppe ait. Dicunt eciam istas quȩ
modo agunt᷑ nuptias adõ institutas ñ fuisse. qđ in libro augustinq legit᷑ :
contra quem ego modo quatuor libellis respondi. Credo ex his libeltis ista
decerta st̃: unde meliꝰ fortasse fuerat ut uniierso ipsi oꝑi ͤ qd quatuor uo¬
luminib explicauit redarguendo rrefellendo nra laboraret intentio. Nisi
& ego responsionẽ differre noluissem. sic̃ nec tu transmissionẽ scriptoꝵ quib
respondendũ ÷ distulisti. Uerba gͦ de libro meo tibi ame misso tibiq notissimo
a pofuit quȩ refutare conatꝰ :. Dãpnatores nos. eẽ. nupciarũ oꝑisq a¬

Expanded text:
ea libris causa, quantum existimo, celerioris responsionis, ne tuam differret inea libris causa, quantum existimo, celerioris responsionis, ne tuam differret instantiam, uoluisse decerpere. qui autem sint isti libri cum cogitarem, eos esse arbitratus sum, quorum mentionem Iulianus facit in epistula quam Romam misit, cuius exemplum simul ad me usque peruenit. ibi quippe ait: \'dicunt etiam istas quae modo aguntur nuptias a deo institutas non fuisse, quod in libro Augustini legitur, contra quem ego modo quattuor libellis respondi.\' credo, ex his libellis ista decerpta sunt. unde melius fortasse fuerat, ut uniuerso ipsi operi eius, quod quattuor uoluminibus explicauit, redarguendo et refellendo nostra elaboraret intentio, nisi et ego responsionem differre noluissem, sicut nec tu transmissionem scriptorum, quibus respondendum est, distulisti. Verba ergo de libro meo tibi a me misso tibique notissimo ista posuit, quae refutare conatus est: \'damnatores nos esse nuptiarum operisq
Abbreviated transcription (Latin):
NER miliciȩ tuȩ curas & illustris ꝑsone quam ꝓmeretis gestas actqͦ rei pub¬
lice necefsarios. fili dileccisfime & honorande ualeri tanto studiote aduer¬
fus hereticosᷤ in eloquia diuia flagrare satis dici ñ potest: qͣnta mentis io¬
unditate delect᷑. Itaq postea quã legi litteras sublimitatas tuȩ quib o
atidiam quid de quibꝰdam locis eiꝰdẽ libri heretici disputationis assumant.
adhoc scribendũ extcatꝰ fũ. Qqi ñ tantũ relatu memorati mei frĩs addi¬
dici. uerũ etiam caitulas ab es ꝓlatas legi: quas post eiꝰ derauenna ꝓfectionẽ
romam mittere ipse cinasti. ubi aduersarioꝵ potui umlloquia reppertre
ad ea respondere adiutante dño qͣnta possũ ueritate ⁊ scripturarũ diuina¬
rũ. Auccoritate ꝓpofui. Cartula cui nc̃ respondeo. hoc titulo p̃notat᷑. Capi-¬
tula delibro augustini quẽ scriplit: contraque de libris pauca decerpsi.
Hic uudeo eum quituȩ prestantie ista scripta direxit. de nescio quib

Expanded text:
er militiae tuae curas et inlustris personae quam pro meritis gestas actusque reipubae necessarios, fili dilectissime et honorande Valeri, tanto studio te aduersus haereticos in eloquia diuina flagrare satis dici non potest quanta mentis iucunditate delecter. itaque posteaquam legi litteras sublimitatis tuae, quibus de eum Alypium audiam quid de quibusdam locis eiusdem libri haeretici disputationis adsumant, ad hoc scribendum excitatus sum. et quia non tantum relatu memorati mei fratris id didici, uerum etiam prolatas ab eo chartulas legi, quas post eius de Rauenna profectionem Romam mittere ipse curasti, ubi aduersariorum potui uaniloquia reperire, ad ea respondere adiuuante domino quanta possum ueritate et scripturarum diuinarum auctoritate proposui. Chartula, cui nunc respondeo, hoc titulo praenotatur: \'capitula de libro Augustini quem scripsit contra quae de libris pauca decerpsi\'. hic uideo eum qui tuae praestantiae ista scripta direxit de nescio quibus
Abbreviated transcription (Latin):
natur ad cuiꝰ eclifficatõnem electoꝵ aĩe qͣi quidã expoliti
lapides defferunt᷑. qu cum edifficantur inceł nulli ictꝰ
audiunt᷑. qr inet̾na patria omnes ꝑsecutõnũ. strepitꝰ
contiscescũt. neqͣꝙͣ ibi malleus ꝑcutit. qr milla aĩadu̾sio
affugit ñ securis incidit. qr receptos int̾uis. nulla foras
qͣlibet minima flagella nõ senciunt.¬

Expanded text:
i quidam expoliti lapides, deferuntur; qui, cum aedificantur in coelis, nulli ictus audiuntur, quia in aeterna patria omnes persecutionum strepitus conticescunt. Nequaquam ibi malleus percutit, quia nulla animadversio affligitur; non securis incidit, quia receptos interius nulla foris  quia ultra quaelibet minima flagella non sentiunt
Abbreviated transcription (Latin):
silerẽ ⁊ sõpnõ meo requiesc̾em. cũ regibꝰ ⁊ ꝯsulibus t̾re. q
uingunt. q ip̃is nunciantibus uolũtatẽ ꝯditoris agnoscimꝰ. ⁊ ĩeis
ꝓculclubio qsiliũ abhac angustia mẽ rͥbulatõis ĩuenimꝰ.¬
usta dr̃ ꝓͥe. animi sensus. uñ iob. atenuet fames robur
suas reg̾e uł tueri ñ possũt. Coste imi̾cuiꝰq sũt sensus aĩe qͥa
latentes cagitatõnes muntũt. Inedia inuaclit inqui ꝯstas. qr
fames int̾na sensus mentis extenuat. Ut cogitatõnes suas mila¬
tenus regunt. nã dũ scensus mentis obtus fu̾int cogitatoẽs ad
ext̾iora ꝓdeunt.⁊ qͣi ꝯstis infirmantibꝰ ea q̃ ĩ occulto sana lat̾e
pot̾ant: foras inscera fundunt᷑¬

Expanded text:
silerem, et somno meo quiescerem, cum regibus et consulibus terrae, quia jungunt, quia, ipsis nuntiantibus, voluntatem Conditoris agnoscimus, et in eis procul dubio ur animi sensus, unde: Attenuet fames robur suas regere vel tueri non possunt: costae uniuscujusque sunt sensus animae qui latentes cogitationes muniunt; inedia invadit iniqui costas, quia fames interna sensus mentis extenuat ut cogitationes suas nullatenus regat. Nam, dum sensus mentis obtusi fuerunt, cogitationes ad exteriora prodeunt, et quasi costis infirmantibus, ea quae in occulto sana latere poterant, foras viscera fundunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ibunt. ⁊ reu̾tencia dicent. tͥ adsumus. Uadũt itaq ful¬
gum. cũ p̾dicatores scĩ mira oꝑa ostendũt. set reuertẽdo
dicunt: ad sumꝰ. cũ mea q̃ faciunt ad potenciã actoris re
cum fulmia.:⁊ ad alium locũ ñ ferentur sentencie.
supp̾mii uidici elegant̾ fulmina dicunt᷑. qr nimirum
eos qͦs ferũt ĩꝑpetuũ incendũt. ꝙ .mi. flum̃.¬

Expanded text:
ntia dicent tibi: Adsumus? Vadunt itaque fulgura cum praedicatores sancti mira opera ostendunt; sed revertendo dicunt adsumus, cum in eo quod faciunt ad potentiam Salvatoris receum fulmina, et ad alium locum non ferentur. Sententiae supremi judicii sui eleganter fulmina dicuntur, quia nimirum quos feriunt in perpetuum incendu
Abbreviated transcription (Latin):
ossa ꝓͥe. hiñlitas. Uñ ysanas. ingred̾e inpetra .i. ĩcordiᷤ
nii clnricia ⁊ absconde infossa humo afacie tincess
dm̃ .i. inhumilitate. petrũ ingredim᷑. cũ cordis nri duriciã
penetramus a facie timoris dm̃. humo abscondim̾ si t̾re¬
nas cogitatões abir districti uidicis ĩ humilitate nr̃e
mentis celamꝰ ingredi inpetiã. i fossa humo occultare p̾ci¬
pimur cordis nr̃i duriciã disrũpentes irã¬
dicit᷑ eẽ. ut inea uidelicet holocausta seruent᷑. si enĩ in
altari fossa ñ eẽt. omne ꝙ ineo sacrificiũ reꝑiret suꝑue¬
⁊ sic̃ fossa custodiebat holocausta. ne disꝑg̾entur ab au¬
ra. ita paciencia custrelit aĩam iusti ne comoueat᷑ uẽto

Expanded text:
Ingredere in petram, id est cordis tui duritiam, et abscondere in fossa humo a facie timoris ini, id est humilitate. Petram ingredimur cum cordis nostri duritiam penetramus; a facie timoris Domini humo abscondimur, si terrenas cogitationes ab ira districti judicis in humilitate nostrae mentis celamus; ingredi in petram et fossa humo occultari praecipimur, ut, cordis nostri duritiam dirumpentes, iradicitur esse ut in ea videlicet holocausta serventur; si in altari fossa non esset, omne quod in eo sacrificio reperiret, superveEt sicut fossa custodiebat holocausta ne dispergerentur ab aura, ita patientia custodit animam justi ne commoveatur vento
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fluuiũ humani gm̾s decursio designatur. q̃ uelut afontis
sui origine nascendo singit. s qr adyma defluens. mori
sũt cogitatõnes mentis. q̃ aliqñ tumescũt ꝑsuꝑbiã. Aliqñ
tranqͥlle fu̾it ꝑ grãm. s cũ homo moritur: aq̃ maris
recedunt. arescit fluuꝰ uacue factus. qñ subducta aĩa:
uacuũ remanet corpꝰ.⁊ qui uiuentes mͦ quib̾dã amari¬
iudinibꝰ afficimꝰ᷑. mͦ dulcedinẽ tͣnqͥlli ⁊ mites inuenimur.¬

Expanded text:
 nisi humani generis decursio designatur, quae velut a fontis sui origine nascendo surgit, sed quasi ad ima defluens moriensunt cogitationes mentis quae aliae tumescunt per superbiam, aliae tranquillae sunt per gratiam. Sed cum homo moritur, aquae maris recedunt, arescit fluvius vacuefactus; quia, subducta anima, vacuum remanet corpus; et quia viventes modo quibusdam amaritudinibus afficimur, mod
Abbreviated transcription (Latin):
ineẽ aĩals huic int̾ uisc̾a tumorẽ. Quẽdã qͥ caliginẽ depel¬
lit occłoꝵ ⁊ obtusiones uisus exacuit. Merito gͦ capree. xͦ¬
ꝯparat᷑. qr ñ solũ ipẽ indet patrẽ. s uideri abhis facit. qͣꝵ
dendis futis subtilem intlłectũ.¬
Edeles suos eneũcide uouit. carmelus enĩ intytat᷑ cogͥtõ

Expanded text:
ic animali inter viscera humorem quemdam, qui caliginem depellit oculorum, et obtusiones quoque visus exacuit. Merito ergo capreae comparatur; quia non solum ipse videt Patrem, sed videri ab his facit quorum dendis futuris subtilem habetfideles suos circumcidere novit. Carmelus enim interpretatur cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
tulo psi. D̾s dꝰ meus respice ĩme. d̾r ibi. ĩfinẽ. psalmꝰ dd̾. cen
netrat. ⁊ ꝑtransit diͬmeta.⁊ ꝯstituit se sr̃ montis exelsa. Sic
x̃ mane surgens asopno mortis transuit spineta penarũ
⁊ mortalitatis. ⁊ ꝯstituit se inexelsaᷤ montis. qr pꝰ resur¬
rexionẽ transuit incelũ. penetrauit ⁊̃ dumeta .i. hũanõ
desfectus cormibꝰ .i. potencia d̾itatis euasit. Idõ ⁊ ꝯparit᷑ ẽue.

Expanded text:
tulo: Deus, Deus meus, respice in me; dicitur ibi in fine psalmi David pro netrat et pertransit dumeta, et constituit se super montium excelsa; sic Christus, mane surgens, a somno mortis transivit spineta poenarum et mortalitatis, et constituit se in excelso montis; quia post resurrectionem transiit in coelum, penetravit etiam dumeta, id est humanos defectus co
Abbreviated transcription (Latin):
ancea ꝓͥeͥ temptatõnũ iacula. Uñ iob. circũded̾ũt q.m.¬
me lanceis suis. Scã quippe eccͣ lanceis ab hoste suo cir li¬
cumdatur. qũ m̃m̃bris suis ab ĩpugnatore callido tẽptatõ¬
nũ iaculis ĩpetitur. bñ ant̃ cirumdari lanceis dr. qr anti¬
quitꝰ hostis tẽptatõnis sue uuln̾e nos impetit. Sepe enĩ
gula restingit᷑. ut libido subligat᷑. Si aut̃ corpꝰ abstinẽ¬
cie affuixione ñat̾atur. contra mentẽ libidinis flãma
labĩ. ⁊ dũ possessa esfuse dlistribuimꝰ. ad auariciã ducimꝰ

Expanded text:
ancea, proprie, tentationum jacula; unde Jer.: Circumdedit me lanceis suis. Ecclesia lanceis ab hoste suo circumdatur, quando in membris suis ab impugnatore callido tentationum jaculis impeditur. Bene autem circumdari lanceis dicitur, quia antiquus hostis tentationis suae vulnere nos impedit. Saepe enim gula restringitur ut libido subigatur. Si autem corpus abstinentiae afflictione non atteratur, contra mentem libidinis flamma labimur; et dum possessa e
Abbreviated transcription (Latin):
alis lucebant ꝑexemplũ.⁊ subditos irrigabant. fluẽtꝰ
celestiũ doctͥnarũ. s iste stelle subtracte st̃. dũ ꝑactis
suis cursibꝰ scõꝵ ammne intesauriᷤt ã uitime dispensatõis
recondunt᷑. s qr t̾ra aresc̾et. si celestis doctrme fiuẽta
cessarent. recte seqͣ ⁊ effudit imbrẽ ad instar gurgitũ.
nã cum ꝑ ꝓpħis uaticina xͦ abstulit eoꝵ uicedñs apłos

Expanded text:
aliis lucebant per exemplum, et subditos irrigabant fluentis coelestium doctrinarum. Sed istae stellae subtractae sunt, dum peractis suis cursibus sanctorum animae in thesauris intimae dispensationis reconduntur. Sed, quia terra aresceret si coelestis doctrinae fluenta cessarent, recte sequitur: Et effundit imbres ad instar gurgitum. Nam cum prophetas abstulit eorum vice Dominus apos
Abbreviated transcription (Latin):
lat diis uł ut qui
es maceruũ m̃curii.
lapidẽ mutit
niaceruũ m̃curii qui pectͣa addit pecc̃is uł qui
auget ydolatriam q̃ significat᷑ ꝑac̾uũ m̃cu¬
rii quia m̃curiꝰ qui dicebat᷑ deus eloquentie.
specialius colebat᷑ ꝙͣ. alius.

Expanded text:
lat diis, velut qui n acervum Mercurii. Lapidem mittit in acervum Mercurii, qui peccata addit peccatis, vel qui auget idololatriam quae signatur per Mercurium, quia Mercurius, qui dicebatur deus eloquentiae, specialius colebatur quam alius.
Abbreviated transcription (Latin):
bus donati. u̾ translarõ ÷ aliena aregulis tulli ͥ
enum̾atõ ꝑegrina ab aristotił docum̃to. Ubi fides
remota aratõis argum̃to . idõ ne falsũ ꝓu̾o affir¬
met theologꝰ. ne ex falsa int̾p̾tatõe errorẽ ꝯfirmet
ħeticꝰ: ut alit̾ali intlłigencia. arceat᷑: Iudeꝰ. ne suũ
intellectũ. sacre scripture ing̾at sr̃bꝰ: dignũ duxi¬
mus theologicoꝵ u̾boꝵ significatoẽs disting̾e ineta¬
phorarũ ratõẽs asignare. ocultas tropoꝵ positões
in lucem reduc̾e: ut lsb̾ior adsac᷑m pagniã pandat᷑
introitꝰ. ne d̾ aliena positõe fallat᷑ theologꝰ. ⁊ sic faci¬
lior uia intlłigendi. minꝰ intlli̾gẽres ĩuitet. torpẽ¬
tes exitet. ꝑitõres delectet. ⁊ sic diuerse uocabłoꝵ
acceptões. q̃ ĩ diu̾sis sacre pagine locis iacent
ĩ cognite. ĩlucẽ mãifestatõis reducant᷑ p̾sentis opꝰ¬
culi explanatõe. Ut breuior explanatõ ꝓlixitatẽ
excludat. breuitas fastidiũ. expositõ obscurũ ꝯpẽdi¬

Expanded text:
bus Donati, ubi translatio aliena a regulis Tullii, ubi enuntiatio peregrina ab Aristotelis documento, ubi fidei remota a rationis argumento. Et ideo ne falsum pro vero affirmet theologus, ne ex falsa interpretatione errorem confirmet haereticus, ut a litterali intelligentia arceatur Judaeus, ne suum intellectum sacrae Scripturae ingerat superbus, dignum duximus theologicorum verborum significationes distinguere, metaphorarum rationes assignare, occultas troporum positiones in lucem reducere, ut liberior ad sacram paginam pandatur introitus, ne ab aliena positione fallatur theologus, et sit facilior via intelligendi; minus intelligentes invitet, torpentes excite in diversis sacrae paginae locis jacent incognitae, in lucem manifestationis reducantur praesentis opusculi explanatione; ut brevior explanatio prolixitatem excludat, brevitas fastidium tollat, expositio obscurum, compendi
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ fragiũ mali puniq. qr ip̃i scĩ sunt gene ecc mastigã¬
do cibũ dectͥne.⁊ sũt fragmñ mali punici .i crubri passioẽ
⁊ canclili castitate. ħ ÷ licere p̾licatores tui qui debent
hab̾e candorẽ castitatis ⁊ ruborẽ martirii: sunt sicuti
fragĩ mali punici. ⁊ gene h̾nt. candorẽ ⁊ ruborẽ.

Expanded text:
 mali punici, quia ipsi sancti sunt genae Ecclesiae masticando cibum doctrinae, et sunt fragmen mali punici, id est rubri passione et candidi castitate; hoc est dicere: Praedicatores tui, qui debent habere candorem castitatis et ruborem martyrii, sunt sicuti mali fragmen punici et genae habent candorem
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. uenti noĩe res tnsitoria accipit᷑. uentꝰ gͦ desid̾iũ
tollit cũ res q̃libet tͣnsitoeia et̾nitatis appetitũ destruit.
Concussio extiemi uidicii. Uñ in ezechiele: ⁊ uidi ⁊ ecce
uentꝰ iurbinis ueniebat ab aqͥlone. E uentũ ꝑtur¬
batõ ultum uidicii. ꝑ aqͥlonẽ pec̾orẽ frigiditas de

Expanded text:
meum; venti nomine res transitoria accipitur, ventus ergo desiderium tollit, cum res transitoria aeternitatis appetitum tollit. Dicitur concussio extremi judicii, unde propheta: Vidi et ecce ventus turbinis veniebat ab aquilone; per ventum pertubat
Abbreviated transcription (Latin):
uñ inezechiele. Inmedio eiꝰ spes electri. Electrũ ÷ metallũ
exauro ⁊ argento confectum. Sacra scͥpturã. Uñ ĩpso̾.
Argentũ igne examinatũ¬

Expanded text:
unde: In medio ejus species electri. Electrum est metallum ex auro et argento confectum. Dicitur sacra Scriptura, unde in Psalmo: Argentum igne examinatu
Abbreviated transcription (Latin):
cipuli mei ĩ passione ꝑifidelitatẽ st̃ ꝯsũpti. Pena carmᷤ.
uñ iob amicis sunis ait. qr ꝑseqͥmini me sic̃ d̾s.⁊ ĩ carnibꝰ
meis satamini .i. penis carnis mȩȩ. Carnalis delectatõ. Uñ
iob. tabescet caro illiꝰ. ⁊ ossa q̃ recta fuerant nudabũtur.
tabescit caro ⁊ ossa nudant᷑. q̃nz ꝑflagella carnał delec¬
tatõ extenuatur.⁊ ea q̃ sub carne latuerãt uirtutũ for¬

Expanded text:
tur poena carnis, unde Job amicis ait: Quare persequimini me, sicut Deus, et carnibus meis saturamini, id est poenis carnis meae. Dicitur carnalis delectatio, unde in Job: Tabescet caro illius, et ossa, quae tecta fuerant, nudabuntur. Tabescit caro et ossa nudantur, quando per flagella carnalis delectatio extenuatur, et ea quae sub carne latuerant, virtutum for
Abbreviated transcription (Latin):
gicoꝵ. Meraphorice ã silica cłr carnalis cõcupiscẽcia
ꝑ ꝗͣ diabolꝰ sibi ĩ corporat hominẽ. Uñ in ꝑabola eig̾.
de ꝓdigo filio łr qd̾ cupiebat sat᷑ari silicis qͣs comede¬
bant porci .i. gentilis pp̃ qui añ conu̾sionẽ delectabat᷑ ĩ ꝯ¬
carnalibꝰ ꝯcupiscenciis ꝙ erat gratũ demoĩbꝰ. S ibolũ sibol

Expanded text:
gilii. Metaphorice etiam silica dicitur carnalis concupiscentia per quam diabolus sibi incorporat hominem; unde legitur de filio prodigo quod cupiebat satiari siliquis quas porci comedebant, id est gentilis populus qui ante conversionem delectabatur in carnal
Abbreviated transcription (Latin):
euãg̾. describens. qͣrtũ aĩal faciẽ aquile hab̾e dicit.
Dignitas humane ꝯditõis. Uñ iob. dies mei ꝑtͣnsie¬
runt sicut aquila uolans ad escam. aquila .i. alto
ad yma descendit. sic genus hũanũ inpͥmo ꝑente ad
yma desublimioribꝰ corrruit. ꝙ̃ ꝯditõnis sue dignitas
ad rõnis celsitudinẽ suspendeat. Sic̃ gͦ aquila uolãs
ad escã. sic dies nr̃i uelocit̾ transeũt. qr qͦ yma petimꝰ:

Expanded text:
aciem aquilae habere dicit. Dicitur dignitas humanae conditionis, unde in Job: Dies pertransierunt sicut aquila volans ad escam. Aquila enim alto ad ima descendit. Sic genus humanum in primo parente ad ima e sublimioribus corruit, quod conditionis suae dignitas ad rationis celsitudinem suspenderat. Sicut aquila volans ad escam, sic dies nostri velociter transeunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ flure m̃tes suꝑni respectꝰ grã uirtutis solidi¬
tate in bono roborant᷑. Sublimitas cõtẽ¬
plationis. qͣ contẽplam᷑. dm̃. Uñ paulus ra
siue uanitas. Uñ paulus eris maere loqñtes.
tam̃ młta. ut puta sunt gna lingarũ. Dem¬

Expanded text:
a, virtutis soliditate roborantur. Dicitur sublimitas contemplationis qua contemplamur Deum, unde Paulus: Rasive vanitas, unde idem: Eritis in aere loquentes tam multa ut sunt genera linguarum. D
Abbreviated transcription (Latin):
ñ seruat oꝑatõis ad pcc̃m ex uoluntare corrue̾s fructũ
obediencie ferre noluit. q̃ addei similitudinẽ ꝯdita. dũ
insua clignitate ñ ꝑstitit. qd̾ plantata fu̾at seruare
contẽpsit. Mens humana. Uñ ꝓph̾a. posuit umeã ĩde¬
sertũ sic̃ decorticauit insidiantibus sp̃itibꝰ. d̃i uiea ĩ

Expanded text:
non servat operationis; ad peccatum ex voluntate corruendum, fructum obedientiae ferre noluit quae ad similitudinem Dei condita, dum in sua dignitate non perstitit, ad quod plantata fuerit servare contempsit. Dicitur mens humana, unde propheta: Posuit vineam in desertum, et ficum decorticavit; insid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ geminũ dilectõis p̾ceptũ. bilibris itaq ꝙ tͥtici denario
ualet. qr om̃s sc̃ĩ p̾cioso sanguine xͥ sunt redẽpti. uñ bilibͥs
tritici denario uno. Meritũ qd̃ ꝯsistit ĩ bona cogitatõe.⁊
q.m. Bilil.

Expanded text:
propter geminum dilectionis praeceptum. Bilibris itaque tritici denario valet, quia omnes sancti pretioso sanguine sunt redempti; unde Bilibris tritici denam. Bili
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus est ĩ medio fornacis. stagnũ uͦ ñ ex arte ꝯponit᷑.
argenti spẽm mentit᷑. qͥ gͦ simulatõis uicio ñ caret.
intrsbulatoe stagnũ factus÷ infornace. ferro unt᷑ ã
qͥ nocendi maliciã ñ amittit ĩ tribulatõe. plũbũ uͦ
cet̾is metallis ÷ grauiꝰ. infornace illiꝰ plũbũ inuenitͥ¬

Expanded text:
versus est in medio fornacis; stannum vero cum ex arte componitur, argenti speciem mentitur. Qui ergo simulationis vitio non caret in tribulatione, stannum factus est in fornace. Ferro autem utqui nocendi malitiam non amittit in tribulatione. Plumbum quoque caeteris metallis est gravius. In fornace
Abbreviated transcription (Latin):
itu t̾renoꝵ ad amorẽ celestium: ⁊ uidete regem salonem.
.s. u̾um pacificũ. ih̾m xp̃m qui reformauit pacem int̾
cipies. ⁊ c̃. Uel sic egredimini filie sion.i. o uos mulieres
corona. qua coronauit eum mat̾ sua .i. sinagoga. de
qua ẜ carnem natus ÷ indie desponsatõnis sue .i. con
ceptõnis. qi reuoluris .xxx.⁊ duobꝰ annis ⁊ dinĩo eo die

Expanded text:
itu terrenorum ad amorem coelestium, id est videte regem Salomonem, id est verum pacificum Jesum Christum, qui reformavit pacem interitate: Egredimini, filiae Sion, id est o vos mulieres, corona, qua coronavit eum mater sua, id est Synagoga de qua secundum carnem natus est; in die desponsationis suae, id est c
Abbreviated transcription (Latin):
alcedomꝰ lapis ÷ qui quãdiu ÷ indomo ñ lucet. s¬
foris lucet uolentibꝰ eũ sculꝑe ꝯtrastat. calefactꝰ
radio solis. uł fricatu digitoꝵ paleas adse trahit.¬
calcedomꝰ sigͣc eos qui suã bonitatẽ celant ⁊ sua bõã¬
ñ faciunt in abscondito ⁊ uolũt inderi abhominbꝰ.

Expanded text:
alcedonius lapis est qui, quandiu in domo est, non lucet, volentes eum sculpere contristat; calefactus radio solis vel fricatu digitorum paleas ad se tollit. Signat eos qui suam bonitatem celant, et sua bona faciunt in abscondito, et nolunt videri ab hominibus,