comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
salmus iste miserationes dei
cõmendat nobis. ꝓbatas inno-¬
bis. et ideo eocꝑtis est dulcior:
Et mirum si poterit suaiuis ẽẽ cuilibet.
nisi illi qͥ quod in isto psalmo audit.
in se dicit. Non tamen uni alicui uł
duobus sed popło dei conscriptus est:
et ad se cognoscendũ tanquã inspeculo pro¬
positus . cuius titulus nõ nunc tractandus
est Est enĩ alleliua. et bis alleliua: quod no¬
bis cantare certo tempore sollemniter mo¬
enĩ et hoc sine sacramento: certis diebus can¬
tamus alleliua Certis quidem diebus canta-¬
mus: sed omĩ die cogitamus Sic enĩ hoc uer¬
bo significatur laus dei: et si non in ore car-¬
nis. certe in ore cordis: semꝑ laus eius in ore
meo Quod autẽ non semel sedbis habet
alleliua titulus iste. non huius ꝓpriũ p̃salmi
est Sed et alius superior sic habet: et qͣntũ
apparet ex eius textu. cantatus est ille de
popło isrł. cantatus autẽ iste de uniuersa
ȩccła. diffusa toto orbe terrarũ Forte nõ

Expanded text:
salmus iste miserationes Dei commendat nobis, probatas in nobis, et ideo expertis est dulcior. Et mirum si potuerit suavis esse cuilibet, nisi illi qui id quod in isto psalmo audit, in se didicit. Non tamen uni alicui vel duobus, sed populo Dei conscriptus est, et ad se agnoscendum tanquam in speculo propositus. Cujus titulus non nunc tractandus est: est enim, «Alleluia,» et bis «Alleluia.» Quod nobis cantare certo tempore solemniter morique enim et hoc sine sacramento certis diebus cantamus. Alleluia certis quidem diebus cantamus, sed omni die cogitamus. Si enim hoc verbo significatur laus Dei, etsi non in ore carnis, certe in ore cordis, «Semper laus ejus in ore meo» . Quod autem non semel, sed bis habet «Alleluia» titulus iste, non hujus psalmi proprium est, sed et alius superior sic habet. Et quantum apparet ex ejus textu, cantatus est ille de populo Israel; cantatur autem iste de universa Ecclesia Dei diffusa toto orbe terrarum. Forte non
Abbreviated transcription (Latin):
tertus: qͥ aduersatur et suꝑ extollitur su¬
rra om̃e quod dicitur ds̃. aut quod colitur.
t ut in templo dei secleat ostendens se tam¬
terficiet sp̃u oris sui et euacuabit illumina¬
tione presentię suȩ: eũ cuius est presentia. se¬
cundũ oꝑationẽ sathane in om̃nuirtute. et
signis et ꝓdigi is mendacii: et in omĩ seducti¬
one iniqͥtatis his qui pereunt. ꝓ eo qd̾ dilec¬
tionem ueritatis non receperunt. ut salui fi

Expanded text:
teritus, qui aduersatur et superextollitur suteritus, qui aduersatur et superextollitur supra omne, quod dicitur deus aut quod colitur, ita ut in templo dei sedeat ostentans se, tamterficiet spiritu oris sui, et evacuabit illuminatione praesentiae suae eum, cujus est praesentia secundum operationem satanae, in omni virtute et signis et prodigiis mendacii, et in omni seductione iniquitatis his qui pereunt, pro eo quod dilectionem veritatis non receperunt, ut sa
Abbreviated transcription (Latin):
isrł̃ Hȩc pax p̃dicatur uob̃ a nob̃: ipsa aniat
anob: ipsa ut auob̾ amet᷑. optamꝰ. Ad illam
pacẽ ꝑueniunt: qͥ &hic pacifici fuerint:
qͣlis fuit illa ficulnea. ubi fruetũ ñ inuenit
esuriens dñs Et uidetis qdd ei contigerit. folia
sola habebat: fructũ ñ habebat Sic st̃ qui
u̾ba habent. & facta ñ habent. Ueniens esurios
dñs ñ ibi inuenit qd̾ manducet: qͥa fidem
nr̃am & facta bona esurit dñs Pascamꝰ ili
bene uiuendo: & pascet nos in ȩt̃nũ uiure¬

Expanded text:
dicatur a nobis, ipsa amatur a nobis, ipsa ut a vobis ametur, optamus. Ad illam pacem perveniunt qui et hic pacifici fuerint. qualis fuit illa ficulnea ubi fructum non invenit esuriens Dominus. Et videtis quid ei contigerit. Folia sola habebat, fructum non habebat : sic sunt qui verba habent, et facta non habent. Veniens esuriens Dominus non ibi invenit quod manducet; quia fidem nostram et facta bona esurit Dominus. Pascamus illum bene vivendo, et pascet nos in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
lona st̃ qͣre st : qͥa ȩt̾na st̃. q̃re st̃: qͥa ibi
c̃rex. ego sũ qͥ sũ Ista uͦ bona st̃. & non sunt.
loñ fant: labunt᷑. fluunt. Fili st̃ paruuili:
blandiris paruulis: blandiunt᷑ paruuli: Nũqͥd
stant in eo: s optas ut crescant: ut accedat
ȩtas. optas S uiqdͥe qͥa cũ accedit. una: altera
morit᷑ Ueniente pueritia. morit᷑ infantia:
ueniente adolescentia. morit᷑ pueritia: ue¬
mente uiuentute. morit᷑ adolescentia: ue¬
niente senectute. morit᷑ iuuentꝰ: ueniente
morte. morit᷑ omĩs etas Itͦ optas gradꝰ
an te potiꝰ exlusuri. & successuri: ad eos
gaudes qͥ nati st̃. ut excludaris: nati enĩ
pueri. tãquã hoc dicant parentib suis
Cia. cogitate ire hinc: agamꝰ & nos minimũ
nr̃m: Minꝰ ẽ enĩ generis humani. tota uita
tẽptationis : qͥa dictũ ẽ. uniuersa uanitas.
om̃is hõ uiuens Et tam̃ si gaudet᷑ ad filios
successuros: qͣnto gaudendum ẽ. ad filios

Expanded text:
nt. Quare «sunt?» Quia ibi est rex, «Ego sum qui sum» . Ista vero bona sunt, et non sunt: non enim stant; labuntur, fluunt. Filii sunt parvuli; blandiris parvulis, blandiuntur parvuli: numquid stant in eo? Sed optas ut crescant, ut accedat aetas optas. Sed vide quia cum accedit una, altera moritur. Veniente pueritia, moritur infantia; veniente adolescentia, moritur pueritia; veniente juventute, moritur adolescentia; veniente senectute, moritur juventus; veniente morte, moritur omnis aetas. Quot optas gradus an te potius exclusuri et successuri? Ad eos gaudes qui nati sunt, ut excludaris? Nati enim pueri tanquam hoc dicunt parentibus suis: Eia, cogitate ire hinc, agamus et nos mimum nostrum. Mimus est enim generis humani tota vita tentationis; quia dictum est, «Universa vanitas omnis homo vivens» . Et tamen si gaudetur ad filios successuros; quantum gaudendum est ad filios
Abbreviated transcription (Latin):
s illa bona. quȩ corde uident᷑. Et quãdui ui¬
debo bona ierłm: Onĩs dies uitȩ tuȩ: Sed
si uita  eterna fuerit: inęternum uidebis
s ñ om̃s dies uitȩ tuȩ uides Ñ enĩ qndo
exis decorpore: moreris ꝑ seuerat uita tua
qͥ ꝑ odos udebat: uidet aliqͥd Ñ enĩ mor¬
taus erat diues ille. qͥ int̾ra induebatur
purpura & bisso: Si mortuꝰ eẽt: apud in¬
feros ñ torqueret᷑ Optandũ illi forte erat
ut moreret᷑. s malo uixit apud inferos
Torquebat᷑ enĩ: & ñ uidebat bona illa quȩ
intra dimiserat. Hȩc erat uita ipsiꝰ talis:
& bona illa ñ uidebat. Ergo tu talia de¬
sidera bona. quȩ uideras om̃s dies uitȩ tuȩ
id ẽ. ut cũ ipsis bonis uiuas inȩt̃nũ. Quae
sẽ gͥ illa bona: E&̃s attendite dici posst̃
bona ista : aurũ ẽ: argentũ ẽ: fundꝰ amoenꝰ
ẽ: marmorati parietes st̃ : tecta laqueata st̃ :¬
Absit. Ista abundantiꝰ paupes habent inhac uita

Expanded text:
sed illa bona quae corde videntur. Et quamdiu videbo bona Jerusalem? «Omnes dies vitae tuae.» Sed si vita tua aeterna fuerit, in aeternum videbis sed non omnes dies vitae tuae vides: non enim quando exis de corpore, moreris. Perseverat vita tua:qui per oculos videbat, videt aliquid. Non enim mortuus erat dives ille qui in terra induebatur purpura et bysso; si mortuus esset, apud inferos non torqueretur . Optandum illi forte erat ut moreretur, sed malo suo vixit apud inferos. Torquebatur enim, et non videbat bona illa quae in terra dimiserat: ecce erat vita ipsius talis, et bona illa non videbat. Ergo tu talia desidera bona quae videas «omnes dies vitae tuae,» id est, ut cum ipsis bonis vivas in aeergo illa bona, fratres, attendite. Dici possunt bona ista: Aurum est, argentum est, fundus amoenus est, marmorati parietes sunt, tecta laqueata sunt? Absit. Ista abundantius pauperes habent in hac vita.
Abbreviated transcription (Latin):
inxp̃o sꝑantes sumꝰ tantũ. ait apłs: mise¬
rabiliores sumꝰ om̃ib hominibꝰ. Prop̃t quid
dãpnati st̃ adbestias martyres: qd̾ ẽ illud
bonũ : dici potest unde : aut que lingͣ dicat:
aut quȩ au res audiant : & qͥdẽ illud nec auriꝰ
audiuit. nec incor hominis ascendit: amemiꝰ
tam: ꝓficiamꝰ tantũ Uidetis enĩ. qͥa pugne
ñ dest᷑: & pugnamꝰ cũ concupiscentus nr̃is:
Pugnamꝰ foris. cũ infidelib & in obedientibus

Expanded text:
perantes sumus tantum,» ait Apostolus, «miserabiliores sumus omnibus hominibus» . Propter quid damnati sunt ad bestias martyres? quod est illud bonum, dici potest? unde, aut quae lingua dicat? aut quae aures audiant? Et quidem illud «nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» . Amemus tantum, proficiamus tantum: videtis enim quia pugnae non desunt, et pugnamus cum concupiscentiis nostris. Pug
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ sp̃s dĩ: scandalitent᷑ potiꝰ in boc psalmo.
quã edificent᷑ Nã breuit quãquã eũ cũ
cantaret᷑ audiuimꝰ: qͥa breuis ẽ curro eũ:
ñ tractans s legens Et uidete. qͥa si talia
qͥsq concupierit ꝓmagno adõ. qͣlia conti¬
net iste psalmꝰ. & forte qͥa ñ desertꝰ ẽ ab
illo. ẜ qͥa magis diligit᷑ ñ acceꝑit: uiderit¬
am̃. ab undare illis qͥ ñ timent dm̃: nutea
gressꝰ illiꝰ. & effundant᷑ uestigia eiꝰ. & dicat
in corde suo sine causa dm̃ se timuisse:
qͣndo illa dona ñ meruit. quȩ ꝓmisit
tim̃tib se: insuꝑ & illi accepert̃. qͥ eũ ñ
solũ ñ timuer̃. s etiã blasphemauerunt:
Uidete enĩ qͥd dicat:
eati om̃s qͥ timent dñm: qͥ

Expanded text:
c psalmo, quam aedificentur. Nam breviter quanquam eum, cum cantaretur, audivimus, quia brevis est, curro eum, non tractans, sed legens. Et videte quia si talia quisque concupierit pro magno a Deo, qualia continet iste psalmus; et forte non quia desertus est ab illo, sed quia magis diligitur, non acceperit; videritDeum, abundare illis qui non timent Deum: nutent gressus illius, et effundantur lapsu vestigia ejus, et dicat in corde suo, sine causa se Deum timuisse, quando illa dona non meruit, quae promisit timentibus se; insuper et illi acceperunt, qui eum non solum non timuerunt, sed etiam blasphemaverunt. Videte enim quid dicat: «Beati omnes qui timen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̃t̃ sp̃m qͥ habitat inuob̾ Cũ gͦ uiuificata
fuerint m̃bra nr̃a mortalia: iã nichil resistet
spĩu nr̃a Ñ fames erit: ñ sitis ent: qͥa de
corruptione corporis ista nascunt᷑: Ido refici᷑.
qͥa aliqͥd defecit Concupiscentiȩ delectatio¬
nũ carnaliũ contra nos pugnant: mortem
portamꝰ infirmitate corporis. S cũ mors
ipsa conuersa fuerit inillã in cõmutabilitatẽ:
& corruptibile hoc induerit in corruptionẽ:

Expanded text:
ejus qui habitat in vobis» . Cum ergo vivificata fuerint membra nostra mortalia, jam nihil resistet spiritui nostro. Non fames erit, non sitis erit, quia de corruptione corporis ista nascuntur. Ideo reficis, quia a te aliquid deficit. Concupiscentiae delectationum carnalium contra nos pugnant. Mortem portamus infirmitate corporis: sed cum mors ipsa conversa fuerit in illam incommutabilitatem, et corruptibil
Abbreviated transcription (Latin):
istis si accipis: & magis cogita qͦmͦ nutrias
qͥ natist̃. quã ut nascant᷑: Ñ enĩ iã felicitas
c̃ hałe filios: s. bonos habere. Denutriendis
labora: si nati fuerint. Si aut̃ ñ nati: age
pas dõ: forte minꝰ sollicitꝰ eris Et tamen
btrilis ñ remansisti illiꝰ matris. Forte ꝑte
nascunt᷑ sp̃italit̃ de ista m̾atre: qͥ st̃ in nouel¬
Is oliuarũ circũeuntes m̃sã dñi. Consolet᷑¬

Expanded text:
agis cogita quomodo nutrias qui nati sunt, quam ut nascantur. Non enim jam felicitas est habere filios, sed bonos habere. De nutriendis labora, si nati fuerint; si autem non nati, age gratias Deo. Forte minus sollicitus eris, et tamen sterilis non remansisti illius matris. Forte per te nascuntur spiritualiter de ista matre, qui sunt ut novellae olivarum circumeuntes mensam Domini. Consolet
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ lenedicet᷑ hõ qͥ timet dñm: iã forte ocłi
u ibant ꝑ illos qͥ ñ timent dñm: & uide¬
ur ibi uxores fecundas. filios abundante
ii benedicat te dñs. sex sion: Noli querere
ds benedictiones. que ñ ex syon. Ñ bene

Expanded text:
 benedicetur homo qui timet Dominum:» jam forte oculi tui ibant per illos qui non timent Dominum, et videbant ibi uxores fecundas, filios abundantes «Benedicat te Dominus,» sed «ex Sion.» Noli quaerere illas benedictiones quae non sunt ex Sion. Non bene
Abbreviated transcription (Latin):
hoc inmatre ipse demonstrauit. Uultin
As ẽ. Generauit te pat̾. accõmoi aiou
ne suã: creauit te ds. adhibendo poto ti
suã: Ne irascat᷑ pat̃. cũ ds̃ illi p̾ponit᷑ innni
gaudeat sibi tantũ deferri: ut ille inuent̾
ẽt. qͥ ei deberet p̃poni Ergo qͥd dicam
Oñs qͥd ait: quȩ mͥ inat̃. aut qͥ fr̃s: Caten¬
dit manꝰ suꝑ discipłos suos: & ait Ecce
erant: addidit. Et qͥ fecerit uoluntatem
patris mei: ipse mͥ fr̃. & soror. & mat̃ ẽ Punta¬

Expanded text:
hoc in matre ipse demonstravit. Vult enim Deus est. Generavit te pater accommodando carnem suam; creavit te Deus adhibendo potentiam suam. Ne irascatur pater cum Deus illi praeponitur; imo gaudeat sibi tantum deferri, ut ille inventus esset qui ei deberet praeponi. Ergo quid dicam? Dominus quid ait? «Quae mihi mater, aut qui fratdit manus in discipulos suos, et ait: Ecce erant? Addidit, «Et qui fecerit voluntatem Patris mei, ipse mihi frater, et soror, et mater est
Abbreviated transcription (Latin):
eccła : ergo inqͥb intelligis coniugẽ: in illis
cẽ filii Quales: pacifici Quare pacifici᷑ qu
beati pacifici: qͥa ipsi filii dĩ uocabunt᷑ qua
gͦ inoliua fructꝰ ẽ pacis : oleũ enĩ pat̾ spe¬
ficat. qͥa caritatẽ significat. & sine cantat
nulla pax ẽ: manifestũ ẽ. qͥa qͥ diuserunt
pacẽ. ñ habent caritatẽ. Unde iã exposui
caritati ur̃e. qͣre colũba folia cũ fructu por¬
tauit ad arcã : ut significaret qͥa & illi qͥ
foris baptirati st̃. sic̃ ligna illa extra archã
baptirata st̃. ñ sola folia habuer̃. id ẽ uerba
sola: ẜ habuer̃ &c fructũ qd ẽ cartas lysa
diba ilbos reportat ad arcã: & ueniunt
initatem Tales gͦ filii debent eẽ. in

Expanded text:
Ecclesia? Ergo in quibus intelligis conjugem, in illis  debent esse filii. Quales? Pacifici. Quare pacifici? Quia, «Beati pacifici, quia ipsi filii Dei vocabuntur» . Quia ergo in oliva fructus est pacis: oleum enim pacem significat, quia charitatem significat; sine charitate nulla pax est: et manifestum est quia qui diviserunt pacem, non habebant charitatem. Unde jam exposui Charitati vestrae quare columba folia cum fructu portavit ad arcam ; ut significaret quia et illi qui foris baptizati sunt, sicut ligna illa extra arcam baptizata sunt, si non sola folia habuerint, id est verba sola, sed habuerint et fructum, quod est charitas, ipsa umba illos reportat ad arcam, et veniunt ad unitatem. Tales ergo filii debent esse «in
Abbreviated transcription (Latin):
dedit: cui desponsati sumꝰ: insultant nobis
pagani & dic̃t Ubi ẽ qd̾ colt̃ xp̃iani: Osten¬
dant nob quẽ colt̃. Ecce ego ostendo illi adm
meũ: & ipse ostendat mͥ adm̃ suũ: Cũ tͥ hoc
dic̃ paganꝰ. ñ inuenis qd̾ illi ostendas: qͥa ñ
ẽ cui ostendas Redis ergo & plangis addm̃:
qͥa illi suspiras antequã uideas: & desiderio
ipsiꝰ gemis Et qͥa in ipsiꝰ desiderio ploras: dul¬
ces st̃ & ipse lacrime. & ꝓcibo tͥ erunt: qͥa
& absterget lac̾mas & ipse ꝓpane lacrimarũ
succedet & te inȩt̃nũ saginabit. qͥa erit nobcũ
ubũ dĩ. qͦ pascut᷑ angłi. Interĩ mͦ labores fra¬
ctuũ: p̾ea fructꝰ laboris Labores fructuum
tuoꝵ manducabis: beatꝰ es. & bene tibi erit:
Beatꝰ es. dep̃senti ẽ: bene tͥ erit. defuturo ẽ: Cũ
manducas labores fructiũ tuoꝵ. beatꝰ es: cũ
pueneris ad fructũ laboꝵ tuoꝵ. bene tͥ erit.

Expanded text:
dedit, cui desponsati sumus, insultant nobis dedit, cui desponsati sumus, insultant nobis Pagani, et dicunt: Ubi est quod colunt Christiani? Ostendant nobis quem colunt. Ecce ego ostendo illis Deum meum, et ipsi ostendant mihi Deum suum. Cum tibi hoc dicit paganus, non invenis quod illi ostendas; quia non est cui ostendas. Redis ergo, et plangis ad Deum; quia illi suspiras, antequam videas, et desiderio ipsius gemis; et quia in ipsius desiderio ploras, dulces sunt et ipsae lacrymae, et pro cibo tibi erunt, quia et absterget lacrymas , et ipse pro pane lacrymarum succedet, et te in aeternum saginabit; quia erit nobiscum verbum Dei, quo pascuntur Angeli. Interim modo labores fructuum, postea fructus laboris. «Labores fructuum tuorum manducabis; beatus es, et bene tibi erit. Beatus es,» de praesenti est; «bene tibi erit,» de futuro est: cum manducas labores fructuum tuorum, «beatus es;» cum perveneris ad fructum laborum tuorum, «bene tibi erit.»
Abbreviated transcription (Latin):
manducari & potuit iocundare: manducatꝰ¬
e fructꝰ ipsiꝰ laboris: qͣlis erit manducans la¬
bores suos: qͥ euntes ibant & flebant: mittenteᷤ
semina sua. Qnto iocundiꝰ manducabt̃ fruct
laboꝵ : qͥ uenientes uenient cũ exultatione
portantes manipulos suos Et ut noueritis
fr̃s qͥa manducat᷑ labor iste: insuꝑiore psalmo
quã sedistis. Id ẽ humiliamini: & inde surgite:
qͥa & ille bumiliari uenit qͥ exaltatꝰ ẽ ꝓpt̾ uos
Et qͥd dictũ ẽ ÷ qͥ manducatis panẽ doloris
Iste ẽ labor fructuũ: panis doloris Nisi enim
manducaret᷑. ñ diceret᷑ panis Nisi enĩ hab̾et
aliquã suauitatẽ panis iste nemo illũ mandu¬
caret cũ tanta suauitate. Plorat ingemitu: qͥ
orat Dulciores st̃ lacrime orantiũ: quã gau¬
dia theatroꝵ. Et audi flãmã qesiderii qͥ man¬
inpsalmo plerũq agnoscimꝰ. Factȩ st̃ mͥ lacͥme
qua enĩ uideamꝰ eũ qͥ nos dilex̃: qͥ nob pignꝰ

Expanded text:
manducari, et potuit jucundare; manducatumanducari, et potuit jucundare; manducatus fructus ipsius laboris qualis erit? Manducabant labores suos, qui «euntes ibant et flebant, mittentes semina sua:» quanto jucundius manducabunt fructus laborum, qui «venientes venient cum exsultatione, portantes manipulos suos» ? Et ut noveritis, fratres, quia manducatur labor iste, in superiore psalmo quam sedistis» : id est, humiliamini, et inde surgite; quia et ille humiliari venit, qui exaltatus est propter vos. Et quid dictum est? «Qui manducatis panem doloris.» Iste est labor fructuum, panis doloris. Nisi enim manducaretur, non diceretur panis: nisi autem haberet aliquam suavitatem panis iste, nemo illum manducaret. Cum quanta suavitate plorat in gemitu, qui orat? Dulciores sunt lacrymae orantium, quam gaudia theatrorum. Et audi flammam desiderii, qua manin Psalmo plerumque agnoscimus: «Factae sunt mihi lacrymae quam enim videamus eum qui nos dilexit, qui nobis pignus
Abbreviated transcription (Latin):
li l ẽ. eẽ tẽplũ eiꝰ. & ꝓtegi abeo: hanc unã
hutat uerã sꝑabitis: & eritis in eiꝰ corpore
i antat᷑: beati om̃s qͥ timent dñm. qui
munt inuiis eiꝰ. labores fructuũ tuoꝵ
anducabis. Ouos. otii. uos multi qͥ unꝰ estiᷤ:
lbres frictuũ tuoꝵ manducabis Quasi
pursse uidet᷑ dicere: ñ intelligentib Debuit
mi dicere: fructũ laboꝵ tuoꝵ manducabis:
ulti eni manducant fructũ laboꝵ suoꝵ. Labo¬
tut in uinea: ipsũ laborẽ ñ manducant:
sid̃ delabore ipsoꝵ nascit᷑ manducant La¬
lant circa arbores pomiferas: qͥs mandu¬
et labores: s qd ille arbores atulerint Fru¬
ł laboris: & ipse iocundat agricolã. Suid
sbi uult. labores fructuũ tutͦꝵ manducabiᷤᷤ
ido labores habemꝰ fruetꝰ pea erit. S qͥa & ipsi
abores ñ st̃ sine gaudio. ꝓpt̃ sp̃e deqͥ paulo
att decimnꝰ: spe gaudentes in trbulatione
patientes. mͦ nos ipsi labores nr̃i iocundant.
& lecos nos faciunt despe: Si gͦ labor nr̃ potuit

Expanded text:
 esse templum ejus, et protegi ab eo, hanc unam felicitatem veram sperabitis, et eritis in ejus corpore cui cantatur, «Beati omnes qui timeus.» 10. «Labores fructuum tuorum mandacabis.» O vos, o tu, vos multi qui unus estis, «labores fructuum tuorum manducabis.» Quasi perverse videtur dicere non intelligentibus: debuit enim dicere, Fructum laborum tuorum manducabis. Multi enim manducant fructum laborum suorum. Laborant in vinea, ipsum laborem non manducant; sed quod de labore ipsorum nascitur, manducant. Laborant circa arbores pomiferas; quis manducet labores? Sed quod illae arbores attulerint, fructus laboris, ipse jucundat agricolam. Quid sibi vult, «Labores fructuum tuorum manducabis?» Modo labores habemus, fructus postea erit. Sed quia et ipsi labores non sunt sine gaudio, propter spem, de qua paulo ante diximus, «Spe gaudentes, in tribulatione patientes;» modo nos ipsi labores nostri jucundant, et laetos nos faciunt de spe. Si ergo labor noster potuit
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s mei. hoc habet. Uenit de amore Iat̾
timor ñ dũ castꝰ. p̃sentiã dñi & penstnet¬
⁊ imore facit. qcqͥd boni facit: ñ tinore anit¬
tendi illud bonũ: s timore patiendi ilud
malũ. Ñ timet ne ꝑdat amplexus pilcher¬
rimi sponsi: s tunet ne mitat᷑ ingeheniã
Bonꝰ ẽ & iste tior : utilis ẽ: ñ qͥdẽ ꝑ manebit
scłm scłi Inqͦ ẽ castꝰ: ĩa iterũ introgo aliqͥd

Expanded text:
res mei, hoc habet; venit de amore. Ille autem timor nondum castus, praesentiam et poenas timet. Timore facit quidquid boni facit; non timore amittendi bonum illud, sed timore patiendi illud malum. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi sponsi, sed timet ne mittatur in gehennam. Bonus est iste timor, utilis est; non quidem permanebit  In quo est castus? Jam iterum interrogo aliquid,
Abbreviated transcription (Latin):
esaias. & uidimꝰ eũ. & ñ habebat speciem
Quomͦ enĩ illũ uirgines amarent: quȩ int̾ra
maritos ñ quesierͦ: Ergo ꝑsequentib fedꝰ
apparuit. Et nͥ eũ fedũ putarent. ñ insili¬
rent: ñ flagellis cederent: ñ spinis coro¬
narent: non sputis inbonestarent. S qͥa
fectꝰ illis apparebat: fecer illi ista Non enĩ
habebant octos. unde xp̃e pulcher uideretur:
Qualib ocłis. xpc̃ pulcher apparuit: quales
ocłos querebat ipse xp̃c : qͣndo dicebat
pbilippo. Tanto tp̃r uobcũ sũ. & ñ me uidi¬
stis: Isti ocłi mundandi st̃. ut possint uide
illã lucẽ: & leuit᷑ tam̃ ꝑstricti splendore¬
accendunt᷑ amore ut sanari uelinit: Esnt
illuminati. Nã ut noueritis qͥa plsuer

Expanded text:
vidimus eum, et non habebat speciem quomodo enim illum virgines amarent, quae in terra maritos non quaesierunt? Ergo persequentibus foedus apparuit; et nisi eum foedum putarent, non insilirent, non flagellis caederent, non spinis coronarent, non sputis inhonestarent: sed quia foedus illis apparebat, fecerunt illi ista; non enim habebant oculos unde Christus pulcher videretur. Qualibus oculis Christus pulcher apparuit? Quales oculos quaerebat ipse Christus, quando dicebat Philippo: «Tanto tempore vobiscum sum, et non me vidistis» ? Isti oculi mundandi sunt, ut possint videre illam lucem; et leviter tamen perstricti splendoreaccenduntur amore, ut sanari velint, et fiant illuminati. Nam ut noveritis quia pulcher
Abbreviated transcription (Latin):
at unqͥsq qͥlẽ timorẽ habeat: an eis qrn
ẽ sponsꝰ nr̃. Int̾roga conscientiã tuã. Uis
ut ueniat: an adbuc uis ut tardet:
Uidete fr̃s Ego pulsaui ad ostia pectoꝵ um̃
guloꝵ quoꝵq mͦ conscientiȩ dixerint: ad
aures meas qͥa homo sũ ꝑuenire ñ potuit.
ille qͥ absens ẽ p̃sentia corporis. s psens ẽ ui¬
gore maiestatis. auduit uos Quã multi si
dicat᷑ illis. ecce iã xp̃c ÷ cras dies iudicu.
ñ dict̃ utinã ueniat qui enĩ dict̃: multu
amant: Et si dicat᷑ illis tardabit: timent
ne tardet: qͥa timor castꝰ ẽ. Quomͦ aut̃ ñ n
met᷑ netardet: si cũ uenerit timebit᷑ neds¬
cedat : erit aut̃ castꝰ iste tunor: qͥa tranqs
& securꝰ: Ñ enĩ deserem̃ abeo: cũ inueuent

Expanded text:
at unusquisque qualem timorem habeat, an eum quem est sponsus noster; interroga conscientiam tuam: vis ut veniat, an adhuc vis ut tardet? Videte, fratres: ego pulsavi ad ostia pectorum vegulorum quorumque modo conscientiae dixerint, ad aures meas, quia homo sum, pervenire non potuit: ille qui absens est praesentia corporis, sed praesens est vigore majestatis, audivit vos. Quam multi, si dicatur illis, Ecce jam Christus, cras dies judicii; non dicunt, Utinam veniat! Qui enim dicunt, multum amant: et si dicatur illis, Tardabit; timent ne tardet, quia timor castus est. Quomodo autem nunc timetur ne tardet, sic cum venerit, timebitur ne discedat. Erit autem castus iste timor, quia tranquillus et securus. Non enim deseremur ab eo, cum invenerit
Abbreviated transcription (Latin):
sic ille intellexit: contẽpsit p̾sentia. utꝰ acci¬
ꝑet futura Noueritis aut̃ fr̃s. ñ eũ passum
mortẽ. quã alii martyres passi st̃ Confessus
ẽ enĩ: dilatꝰ ẽ ad torm̃ta: alio die inuentũ ẽ
corpꝰ exanime Clauserant enĩ illi carcerem:
s corpori. ñ spũi. Quẽ illic ꝑabant torquere
carnifices. absentẽ inuener̃: ꝑdider̃ seuitiam
suã Iacebat exanimis sine sensu illis. ne tor¬
queret᷑: cũ sensu apud dm̃. ut coronaret᷑. Unde
& iste felix fr̃s. ñ tantũ nomine s & p̃mio uitę
ȩt̾nȩ: sic ista dilexit Ergo sic audiamꝰ istum
psalmũ. tãquã dexp̃o dicat᷑. & om̃s heren

Expanded text:
sic ille intellexit, contempsit praesentia, ut accisic ille intellexit, contempsit praesentia, ut acciperet futura. Noveritis autem, fratres, non eum passum mortem, quam alii martyres passi sunt. Confessus est enim, dilatus est ad tormenta; alio die inventum est corpus ejus exanime. Clauserant enim illi carcerem, sed corpori, non spiritui. Quem illic parabant torquere carnifices, absentem invenerunt, perdiderunt saevitiam suam. Jacebat exanimis, sine sensu illis, ne torqueretur; cum sensu apud Deum, ut coronaretur. Unde et iste felix, fratres, non tantum nomine, sed et praemio vitae aeternae, si ista dilexit? 7. Ergo sic audiamus istum psalmum, t
Abbreviated transcription (Latin):
egnũ gauidiũ habet sp̃es gaudentis. Et si spe
gaudentes: uidete qͥd seqͥt᷑ Intribulatione pati¬
entes Martyres gͦ intribulationes patientes
erant: qͥa spe gaudebant S qͥa ñdũ erat illud
det᷑ ñ ẽ spes. si aut̃ qd̾ ñ uidemꝰ sꝑamꝰ ꝑ¬
patientiã expectamꝰ : ecce quare martyres
expectabant Illi qͥ eos occidebant. quȩ uide¬
bant amabant: illi qͥ occidebant᷑. ad ea quȩ ñ
uidebant suspirabant : & ea quȩ ñ uidebant
app̃hendere festinabant: & qd̾ tardiꝰ occidebanͣ.
moras sibi fieri arbitrabantur. Ergo fr̃s. felix
martyr & uere felix & nomine & corona. cuiꝰ
hodie dies ẽ: contẽpsit mundũ. An forte qͥa
timebat dñm. inde erat felix. inde erat beatꝰ.
qͥa uxor eiꝰ tãquã fertilis erat int̾ra: & filii
eiꝰ circundederant m̃sã eiꝰ : Omĩa ista ꝑfecta
habet: s incorpore illiꝰ qͥ hic describit᷑. Et qͥa

Expanded text:
Magnum gaudium habet spes gaudentis. Et si «spe Magnum gaudium habet spes gaudentis. Et si «spe gaudentes,» videte quid sequitur: «In tribulatione patientes» . Martyres ergo in tribulatione patientes erant, quia spe gaudebant. Sed quia nondum erat illud detur, non est spes: si autpatientiam exspectamus» . Ecce quare omnia martyres exspectabant. Illi qui eos occidebant, quae videbant amabant: illi qui occidebantur, ad ea quae non videbant suspirabant, et ea quae non videbant, apprehendere festinabant; et quod tardius occidebantur, moras sibi fieri arbitrabantur. 6. Ergo, fratres, Felix martyr et vere felix et nomine et corona, cujus hodie dies est, contempsit mundum. An forte quia timebat Dominum, inde erat felix, inde erat beatus, quia uxor ejus tanquam vinea fertilis erat in terra, et filii ejus circumdederant mensam ejus? Omnia ista perfecte habet, sed in corpore illius qui hic describitur: et quia
Abbreviated transcription (Latin):
llores fruictuũ ur̃oꝵ : tã inꝑcimo oblitꝰ
÷ qua plurib loquebatur: s si iã excussisti:
ꝙ tͥ respondit: Cũ plures xp̃ianos appello.
nino xp̃o. unũ intelligo: Plures gͦ estis: &
iniꝰ estis: Plures sumꝰ: & umĩs sumꝰ Iuomodo
uis sumꝰ & unus sumꝰ: Quia illi inberemꝰ
squint᷑: Ipse gͦ describit iã. manifestum ẽ
que describit: sic patebt̃ omĩa quȩ sequunt᷑
tantũ uos tunete dñm. & ambulate inuiis
es: & nolite zelare eos qͥ non ambulant in
uis eiꝰ. qͣndo illos .u. deritis ẽẽ felices. infeli¬
at Scłi enĩ homines. infelicit̃ felices sunt:
Mxtyres aut: felicit̃ infelices erant Erant
sũ adtẽpꝰ infelices: s inȩt̃nũ felices: & in eo
ipso qd̾ erant adtẽpꝰ infelices. pntabant᷑ ma¬
gs infelices quã erant. Quid enĩ dicit apłs:
uasi tristes: semꝑ aut̃ gaudentes: quare sẽꝑ:
& hic. & ibi: prorsꝰ & hic & ibi. Hic enĩ. unde
gaudemꝰ: De spe: Iui. unde gaudebimꝰ: Dere:

Expanded text:
Tam in proximo oblitus est quia pluribus loquebatur? Sed si jam excussisti, quid tibi respondit? Cum plures Christianos appello, in uno Christo unum intelligo. Plures ergo estis, et unus estis; plures sumus, et unus sumus. Quomodo plures sumus, et unus sumus? Quia illi inhaeremus sequantur. 5. Ipse ergo describat jam; quia manifestum est quem describit. Sic patebunt omnia quae sequuntur: tantum vos timete Dominum, et ambulate in viis ejus, et nolite zelare eos qui non ambulant in viis ejus, quando illos videritis esse felices infeliciter. Saeculi enim homines infeliciter felices sunt: martyres autem feliciter infelices erant. Erant enim ad tempus infelices, sed in aeternum felices; et in eo ipso quod erant ad tempus infelices, putabantur magis infelices quam erant. Quid enim dicit Apostolus? «Quasi tristes, semper autibi: prorsus et hic et ibi. Hic enim unde gaudemus? De spe. Ibi unde gaudebimus? De re.
Abbreviated transcription (Latin):
audiet tẽ mors: Ubi ẽ contentio tua : Ubi
ẽ mors aculeuꝰ tuus: & forte morit᷑ & dicet᷑:
Restant aliqͥ inimici: Non Seqͥt᷑ nouissima
inimica Cũ hȩc deftructa fuerit. inmortalita¬
sucedit. Si nullꝰ erit inimic: qͥsi ousima¬

Expanded text:
Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus?» Et forte moritur, et dicetur: Restant aliqui inimici? Non; sequitur «novissima inimica mors.» Cum haec destructa fuerit, immortalitasuccedet. Si null
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ꝓpħȩ inenigmatib locuti st̃. & figuris rerũ
tãquã misterioꝵ inuolutis coopuer̃ intellectũ:
qͥ intellectꝰ ꝓ dire ñ potuit adhomines nͥ in¬
uoluta illa excuterent᷑. unde dicti st̃ illi fi
& tangentes qd̾ intꝰ ẽ. & ñ uidentes. ducamꝰ
forte lignũ ꝓ auro: aut testã ꝓ argento
Excutiamꝰ si uidet᷑ caritati urȩ. Adentꝰ dñs.
ut ꝓcedat qd̾ intꝰ ẽ: maxime fr̃s mei. quia
martyrũ natalitia celebramꝰ. Inͣta mala pa̾¬
si st̃ martyres: qͣnta exitia: qn̾ta tomnta:
scalores carcerũ: striturã cathenaꝵ : seuitiã .iii.¬
ferrarũ: ardorẽ flãmaꝵ: aculeos contumeliar
Ista om̃a passi eent : nͥ nescio qͥd uiderent qͣ
se tenderent. qd̾ ad huiꝰ scłi felicitatẽ ĩ ꝑtinet:¬

Expanded text:
ae in aenigmatis locuti sunt, et figuris rerum tanquam mysteriorum involucris cooperuerunt intellectum; qui intellectus prodire non potuit ad homines, nisi involucra illa excuterentur: unde dicti sunt illi «fet tangentes quod intus est et non videntes, dicamus forte lignum pro auro, aut testam pro argento. Excutiamus, si videtur Charitati vestrae: aderit Dominus, ut procedat quod intus est; maxime, fratres mei, quia martyrum natalitia celebramus. Quanta mala passi sunt martyres, quanta exitia, quanta tormenta, squalores carcerum, stricturam catenarum, saevitiam ferarum, ardorem flammarum, aculeos contumeliarum! Ista omnia passi essent, nisi nescio quid viderent quo se tenderent, quod ad hujus saeculi felicitatem non pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ patunt᷑ Ñ enĩ mͦ qͥa diabolꝰ ꝑ reges ñ
seuit: idõ xxp̃iani ñ patiunt᷑ ꝑsecutionem :
Si mortuꝰ ẽ diabolꝰ. mortuȩ st̃ ꝑsecutiones
Si aut̃ ille aduersariꝰ nr̃ iiuit: unde ñ tẽp¬
tationes suggerit: unde ñ seuit: unde non
minas aut scandala ꝓcurat: Osi incipias pie
uiuere: uidebis qͥa oñis qͥ uult pie uiuere

Expanded text:
nem patiuntur» ? Non enim modo, quia diabolus per reges non saevit, ideo Christiani non patiuntur persecutionem. Si mortuus est diabolus, mortuae sunt persecutiones; si autem ille adversarius noster vivit, unde non tentationes suggerit? unde non saevit? unde non minas aut scandala procurat? O si incipias pie vivere, videbis quia omnis qui vult pie vivere
Abbreviated transcription (Latin):
Ni nolit eẽ: Cũ uideris aliquem
sibemũ habere uxorẽ: filios: nepo
& te forte ñ habere: noli zelare ui
Q nec hic nec ibi Si aut̃ ibi: securꝰ esto:
esi ibi & ñ hic. fructuosiꝰ ibi quam bie

Expanded text:
i nolit esse? Cum videris aliquem blasphemum habere uxorem, filios, nepotes, et te forte non habere, noli zelare; vidquia nec hic, nec ibi. Si autem ibi, securus esto; quia etsi ibi et non hic, fructuosius ibi quam hic.
Abbreviated transcription (Latin):
nouit uł duos uł tres: quẽ deduxet ad fos¬
sã. senẽ decrepitã mortuũ inlecto suo. tlx
filioꝵ & nepotũ. Ecce ñ timuit dñm. ales
hoc dicturi sumꝰ: Nichil illi potest eunri
mali. ut efferat filios suos uiiuus: qͥido
iã mortuꝰ. afiliis ad sepulcrũ głosũ deductꝰ
ẽ. Excutiamꝰ gͦ. excutiamꝰ si uolumꝰ eẽ fili
excussoꝵ Exeat huc aliqͥd Est enĩ qͥdã hona
unꝰ homo ẽ Multi enĩ xp̃iani: & unꝰ ap̃o¬

Expanded text:
novit, nec duos vel tres, quem deduxerunt ad fossam, senem, decrepitum, mortuum in lecto suo, turbae filiorum et nepotum. Ecce non timuit Dominum, et proles s. Quid ad hoc dicturi sumus? Nihil illi potest evenire mali, ut efferat filios suos vivus, quando jam mortuus a filiis ad sepulcrum gloriosum deductus est. 3. Excutiamus ergo, excutiamus, si volumus esse filii excussorum: exeat huc aliquid. Est enim quidam homo unus homo est; multi enim Christiani, et un
Abbreviated transcription (Latin):
cepimꝰ p̃dicare: filii aut frs mei timete dnĩm
ut habeatis filios & nepotes: ut gaudeat domꝰ
ur̃a: ñ sagittamꝰ ut amet᷑ illa etna uerim Re¬
marebt̃ in amore t̾renoꝵ: aut uidentes ita
abundare impiis. & si nob̃ ñ audent. incorde
suo dicent Quare ille ñ timet dm̃: qͥ plenam
domũ habet filus: & forte aliꝰ dicit illi. Ad¬
huc nescis. qͥd illi possit contingere. Nd si efent
st̃. ut maiorẽ dolorẽ de illoꝵ morte patiatur

Expanded text:
praedicare: Filii, aut fratres mei, timete Dominum, ut habeatis filios et nepotes, ut gaudeat domus vestra; non sagittamus ut ametur illa aeterna Jerusalem: remanebunt in amore terrenorum, et videntes ista abundare impiis, etsi nobis non audent, in corde suo dicunt, Quare ille qui non timet Deum, plenam domum habet filiis? Et forte alius dicit illi: Adhuc nescis quid illi possit contingere; quid si efferet sunt, ut majorem dolorem d
Abbreviated transcription (Latin):
rib & filii eiꝰ circũdent m̃sã eiꝰ tãquã oliuaꝵ
nouellatio: Ergo ꝑdider̃ mercedẽ suã. qui
ꝓpt̃ dm̃ etiã uxores ducere noluer̃: s ait
qͥ noluit ducere uxorẽ: Iualit̃ me ds bene¬
dicet : immo uͦ aut sic te benedicit: aut ñ
te benedicit: Aꝑte dicta sententia ẽ Ecce fic

Expanded text:
t filii ejus circumdent mensam ejus, tanquam olivarum novellatio. Ergo perdiderunt mercedem suam, qui propter Deum etiam uxores ducere noluerunt? Sed ait qui noluit ducere uxorem: Aliter me benedicet Deus. Imo vero, aut sic te benedicet, aut non te benedicet: aperte dicta sententia est, «Ecce sic
Abbreviated transcription (Latin):
Q uid ẽ boc: bonis consilis regit. Ergo laterit
domꝰ. st̃ illi qͥ inherent xp̃o. nec sine causa
& ipsa coniunx delatere facta ẽ: Uiro dor¬
miente eua facta ẽ: moriente axp̃o eclia¬
facta ẽ Et illa delatere uiri: qndo latꝰ lan¬
inuiea cõputabo: Filui tui. Quȩ ẽ uror :
& qͥ st̃ fili : in istis carnalib muptus & con¬
iugib. alia uxor & alii filii: in eccła quȩ
dr̃÷ cũ recessit abeis sponsus. tunc ieninabunt
filui sponsi: Ergo ipsa conuir: & ipsa fuia du¬
rũ dico fis meiꝰ. Inuerb dñi. inuenimꝰ eectam¬

Expanded text:
Quid est hoc? Bonis consiliis regitur. Ergo latera Quid est hoc? Bonis consiliis regitur. Ergo latera domus sunt illi qui inhaerent Christo. Nec sine causa et ipsa conjux de latere facta est. Viro dormiente, Eva facta est , moriente Christo, Ecclfacta est: et illa de latere viri, cum costa dein vinea computabo. 12. «Filii tui.» Quae est uxor, ipsi sunt et filii. In istis carnalibus nuptiis et conjugiis, alia uxor et alii filii: in Ecclesia quae dicitur: «Cum recesserit ab eis sponsus, tunc jejunabunt filii sponsi» ? Ergo ipsa conjux, et ipsi filii. Mirum dico, fratres mei. In verbis Domini invenimus Ec
Abbreviated transcription (Latin):
siẽ uinea fertilis. s inqͥb uinea ferosi
demꝰ enĩ parietes istos. intrantes mucos steri¬
les Uidemꝰ qͥa isftos parietes intrant imistere¬
briosi feneratores: mangones: querentes sor¬
tilegos⁊ euntes ad p̃cantatores & peantatrsc ss
qͣudo illis capt̃ dolet Ista ẽ fertilitas uinee.
ista ẽ ubtas uxoris: ñ ipsa ẽ. Iste spine sunt:
sed ñ ubiq Spiosã habet qldã ferilitatẽ.
& ẽ uinea fertilis. s inqͥb: Inlateri. donꝰ
tue. N Ion om̃s cdieunt᷑ latera domꝰ Nueros Com
que st̃ latera. Qd dicã: parietes st quasi
lapides fortes. Si dehoc habitaculo corporali
diceret: forte hoc intelligeremꝰ latera Latera
dicimꝰ domꝰ: eos qͥ inherent xp̃o. N eñi sine
causa & insermone cotidiano dicimꝰ de aliqͣ
qͥ forte male agit. ex maloꝵ consilus amicoꝵ:
deillo dicimꝰ. Mala latera habet. Quid ẽ ma¬
la latera habet: mali illi herent. Ergo & de
alio: bona latera habet: bonis consilus uiuit

Expanded text:
«Sicut vinea fertilis.» Sed in quibus vinea fertilis? Videmus enim parietes istos intrantes multos steriles; videmus quia istos parietes intrant multi ebriosi, feneratores, mangones, quaerentes sortilegos, euntes ad praecantores et praecantatrices, quando illis caput dolet. Ista est fertilitas vineae? ista est ubertas uxoris? Non ipsa est. Istae spinae sunt, sed non ubique spinosa. Habet quamdam fertilitatem, et est vinea fertilis; stuae.» Non omnes dicuntur latera domus. Quaero enim quae sint latera: quid dicam? Parietes sunt, quasi lapides fortes? Si de hoc habitaculo corporali diceret, forte hoc intelligeremus latera. Latera dicimus domus, eos qui inhaerent Christo. Non enim sine causa et in sermone quotidiano dicimus de aliquo, qui forte male agit ex malorum consiliis amicorum; de illo dicimus, Mala latera habet. Quid est, Mala latera habet? Mali illi inhaerent. Ergo et de alio, Bona latera habet: bonis consiliis vivit.
Abbreviated transcription (Latin):
castꝰ ẽ. Quis ẽ timor qͥ excludit᷑: Dignamini
aduertere Auqͥ ꝓp̃tea tantũ timent. nealiqͥd
mali int̾ra patiant᷑: ne illis egritudo accedat:
ne damnũ: ne orbitas: ne alicuiꝰ amissio
cari: ne exiliũ: ne dãpnatio: ne carcer: ne
aliqꝰ tribulatio: ꝓpt̾ea timent & tremunt:.
Adhuc iste timor ñ ẽ cast᷑ꝰ Adhuc audi. Aliꝰ ñ
inhac t̾ra pati tinet. s gebennas timet: unde
terruitꝰ añs. sic̃. audistis cũ eugłm legeretur.
ubi uermes coꝵ ñ morient᷑. & ignis eoꝵ ñ ex¬
tinguet᷑. Audiunt hȩc homines: & qͥa uere fu¬
tura st̃ impiis tunent: & continent se apercato
Habent timorẽ: & ꝑtimorẽ continent se apeccato
Timent qͥdẽ: s ñ amant iustitiã. Cũ aut̃ ꝑtimo¬
rẽ se continent apeccato: fit consuetudo us¬
ticiȩ: & incipit qd̾ durũ erat amari. & dul¬
cescit ds. Et iã incipit homo ꝓpt̾ea iuste
uiuere : ñ qͥa timet penas: s qͥa amat ȩt̃¬
nitatẽ: Exdiis ẽ gͦ timor acaritate: s suc¬

Expanded text:
castus est. Quis est timor qui excluditur? Dignamini advertere. Aliqui propterea tantum timent, ne aliquid mali in terra patiantur, ne illis aegritudo accidat, ne damnum, ne orbitas, ne alicujus amissio chari, ne exsilium, ne damnatio, ne carcer, ne aliqua tribulatio; propterea timent et tremunt: adhuc iste timor non est castus. Adhuc audi. Alius non in hac terra pati timet, sed gehennas timet, unde terruit et Dominus. Audistis cum Evangelium legeretur: «Ubi vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur» . Audiunt haec homines; et quia vere futura sunt impiis, timent, et continent se a peccato. Habent timorem, et per timorem continent se a peccato. Timent quidem, sed non amant justitiam. Cum autem per timorem continent se a peccato, fit consuetudo justitiae, et incipit quod durum erat amari, et dulcescit Deus: et jam incipit homo propterea juste vivere, non quia timet poenas, sed quia amat aeternitatem. Exclus
Abbreviated transcription (Latin):
Scđ̾m quẽ debemꝰ fr̃s mei intelligere. quod
dictũ ẽ : beati om̃s qͥ timent dñm. qͥ ambu¬
lant inuiis e Si potuero digne dicere de
isto timore: dicã ad iuuante dño deo nr̃o
Multi fortasse hoc timore casto. inflãmabant᷑
in amorẽ castũ: nec possumꝰ explicare for¬
tassis. nͥ ꝓposita aliqua similitudine: Pone
aliquã feminã castã. tim̃te uirũ: aliã pone
adulterã. & ipsa timet uirũ. Casta timet
nediscedat: ad ultera ne ueniat Quid si ã¬
bo absentes st̃ : illa neueniat: illa netardet
Absens ẽ qͦdãmͦ cui desponsati sumꝰ: absens
ẽ. qͥ nob arfã dedit sp̃m scm̃: absens est
qͥ nos redemit sanguine suo. sponsꝰ ille qͦ

Expanded text:
quem debemus, fratres mei, intelligere quod dictum est, «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus.» Si potuero digne dicere de isto timore casto, adjuvante Domino Deo nostro, multi fortasse hoc timore casto inflammabuntur in amorem castum. Nec possum explicare fortassis, nisi proposita aliqua similitudine. Pone aliquam feminam castam, timentem virum suum: aliam pone adulteram; et ipsa timet virum suum. Casta timet ne discedat vir; adultera, ne veniat. Quid si ambo absentes sunt? Illa timet ne veniat; illa, ne tardet. Absens est quodam modo cui desponsati sumus, absens est qui nobis arrham dedit Spiritum sanctum, absens est qui nos redemit
Abbreviated transcription (Latin):
fł ꝓpͥa. Ñ ꝓsũmo suo bono sꝑet isrł diuitiaᷤ:
isalutẽ corporis: ñ abundantiã terrenoꝵ
mo tribulationẽ hic habiturꝰ ẽ: si forte con¬
igerit illi ꝓpt̃ ueritatẽ pati aliqͥs molestias
Iu enĩ ñ sꝑabant indm̃ martyres. & tam̃ ta¬
la st̃ passi. qͣlia latrones: qͣlia iniqͥ: Subrecti
adbestias: ignib concremati: gladio ꝑcussi:
ungulis exarati: cathenis obstricti: carcere
necati: Ista omĩa mala passi: ñ sꝑabant in
dñm: aut idõ sꝑabant: ut istis malis caren¬
tes hac uita fruerent᷑ : ñ.plane: qͥa auigilia
matutina sꝑabant Id ẽ hoc: considerabant
llã uigiliã matutinã. qͥ surrex̃ dñs eoꝵ: &
uidebant qͥa ante quã resurgeret talia & ipse
passꝰ erat. qͥlia ipsi patiebantur: & ñ desꝑa¬
bant etiã se pꝰ tales passiones resurrecturos

Expanded text:
 pro summo suo bono speret Israel divitias, non salutem corporis, non abundantiam terrenorum: imo tribulationem hic habiturus est, si forte contigerit illi propter veritatem pati aliquas molestias. Non enim non sperabant in Deum martyres, et tamen talia sunt passi, qualia latrones, qualia iniqui: subjecti ad bestias, ignibus concremati, gladio percussi, ungulis exarati, catenis obstricti, carcere necati, ista omnia mala passi, non sperabant in Dominum? aut ideo sperabant, ut istis malis carentes, hac vita fruerentur? Non plane; quia a vigilia matutina sperabant. Quid est hoc? Considerabant illam vigiliam matutinam qua resurrexit Dominus eorum, et videbant quia antequam resurgeret, talia et ipse passus erat, qualia ipsi patiebantur, et non desperabant etiam se post tales passiones resurrecturos
Abbreviated transcription (Latin):
mitias tuas dedit dõ. & ait tͥ. Consecrata
st̃ iã omĩa tua: qͣndo tales p̾mitiȩ dete
inpͥmitiis tuis Ergo ille qͥa auigilia matu¬
tina resurrex̃: cepit anima nr̃a ex hoc
sꝑare:. Et qͦ usq : usq in noctẽ: qͦusq mori¬
amͣ. Omĩs enĩ mors nr̃a carnał: qͥsi sõnꝰ

Expanded text:
edit Deo, et ait tibi: Consecrata sunt jam omnia tua, quando tales primitiae de te in primitiis tuis. 8. Ergo ille quia a vigilia matutina resurrexit, coepit anima nostra ex hoc sperare: et quousque? «Usque in noctem;» quousque moriamur. Omnis enim mors nostra carnali
Abbreviated transcription (Latin):
indũm: auigilia matutina usque
ad noctẽ Quid ẽ qd̾ ait : una die
sꝑauit indño: & finita ẽ tota spes
ipsiꝰ : Auigilia matutina usq ad no¬
ctẽ: sꝑauit indñm: Ista uigilia ma¬
tutina: finis ẽ noctis Hĩc. usq adnoctem.
spauit anima mea in chñm Ergo intelligen¬
dũ ẽ. ne putemꝰ uno die nob̾ spandũ eẽ in

Expanded text:
inum, a vigilia matutina usque ad noctem.» Quid est quod ait? uno die speravit in Dominum, et finita est tota spes ipsius? «A vigilia matutina usque ad noctem, speravit in Dominum.» Ista vigilia matutina, finis noctis est; hinc «usque ad noctem speravit anima mea in Dominum.» Ergo intelligendum est, ne putemus uno
Abbreviated transcription (Latin):
tendenͣs. in uocẽ dep̃cationis meȩ Si iniqͥta
tare possũ homicidia: adulteria ÷ rapinas:
ꝑ iuria : maleficia: idolatriã: Nũqͥd & pec¬
cata lingue: nũqͥt. & peccata cordis : Scrip¬
tũ ẽ Peccatũ iniqͥtas ẽ Quis gͦ sustinebit:
si tu iniqͥtates obseruabis: Si nobcũ seuerꝰ¬
iudex agere uolueris. ñ misericors pater:
qͥs stabit ante ocłos tuos: S ẽ apud te
ꝓpitiatio: ꝓpt̃ legẽ tuã sustinui tedñe
Q ualis lex ẽ ista : inuicẽ onera ur̃a portate:

Expanded text:
tendentes in vocem deprecatendentes in vocem deprecatare possum homicidia, adulteria, rapinas, perjuria, maleficia, idololatriam; numquid et peccata linguae? numquid et peccata cordis? Scriptum est: «Peccatum iniquitas est» . «Quis» ergo «sustinebit, si tu iniquitates observaveris?» si nobiscum severjudex agere volueris, non misericors pater, quis stabit ante oculos tuos? Sed «est apud te propitiatio; propter legem tuam sustinui te, Domine.» Qualis est lex ista? «Invicem
Abbreviated transcription (Latin):
Efatue. Ab istis etiã peccatis liuguȩ minutis.¬
his qͥs abstinet: s forte ddicis: Parua st̃. Reus
at inqͥt gehenne ignis Si paruũ tͥ uidetur
modieum. frĩ dicere fatuȩ: uł gehenua igni
deat᷑ tͥ magua Si contẽpnebas minꝰ peccatũ.
pnȩ magnitudine detrere. S dicis: Minora
st̃: minuta st̃: sine qͥb ñ potest ista uita
Congere miniita: & faciunt ingentẽ aceruũ:
Nã & grana minuta st̃: & tam̃ massã faciunt:
Et guttȩ minũte st̃: & flumina implent. & moleᷤ
trahunt: Idõ & ille considerans quã multa mi¬
nuta peccata cotidiana cõmittat homo: si
nichil aliud. uł ꝑcogitationes & linguã atten¬
dit quã multa st̃: & si attendit quã nunuta
st̃. uidit ꝑmulta minuta fieri aceruum
magnũ: & si ñ qͥsi peccata sua pristina co¬
gitans. s ipsã fragilitatẽ humanã: iã ascen¬
dens clamat. Deꝑfundis clamaui ad te dñe:
dñe exaudi uocẽ meã: fiant aures tuȩ in¬

Expanded text:
is etiam peccatis linguae minutissimis quis abstinet? Sed forte dicis, Parva sunt. «Reus erit,» inquit, «gehennae ignis» . Si parvum tibi videbatur aut modicum, fratri dicere, «Fatue,» vel gehenna ignis videatur tibi magna: si contemnebas minus peccatum, vel poenae magnitudine deterrere. Sed dicis: Minora sunt, minuta sunt, sine quibus non potest esse ista vita. Congere minuta, et faciunt ingentem acervum. Nam et grana minuta sunt, et tamen massam faciunt: et guttae minutae sunt, et flumina implent, et moles trahunt. Ideo et ille considerans quam multa minuta peccata quotidiana committat homo, si nihil aliud, vel per cogitationes et linguam, attendit quam multa sint; et si attendit quam minuta sint, videt per multa minuta fieri acervum magnum; et non quasi peccata sua pristina cogitans, sed ipsam fragilitatem humanam, jam ascendens clamat: «De profundis clamavi ad te, Domine; Domine, exaudi vocem meum. Fiant aures tuae in
Abbreviated transcription (Latin):
om̃imꝰ sine peccato. qr ille resutrex̃ qͥ pͥmꝰ fuit
sine peccato. Auigilia matittina sꝑa: noli dicere:
ego ñsũ dignꝰ ꝓpt̃ peccita N es diguꝰ sed
multa apud alu redeptio Et ipse telmet
israhel: exomnibus iniquitatibus eus:

Expanded text:
omni modo sine peccato, quoniam ille resurrexit qui primus fuit omni modo sine peccato, quoniam ille resurrexit qui primus fuit sine peccato. A vigilia matutina spera. Noli dicere: Ego non sum dignus propter peccata. Non es dignus; sed «multa apud illum redemptio, et ipse redimet Israel ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
dinet isrł. ab omĩb iniqͥtatib eiꝰ: qͥa isrł
uendere se potuit & fieri uenundatꝰ subpec¬
cato: redimere se abiniqͥtatib non potest.
Ille potuit redimere: qͥ se ñ potuit uendere
Qui ñ cõmisit peccatũ. ipse ẽ redẽptor apecca¬
to: ipse redimet isrł. Unde redimeͬ: abilla
iniqͥtate. an abilla : ab om̃ib iniqͥtati suiꝰ
N on gͦ timeat accessurꝰ ad dm̃. aliqͥs in qͥtates
suas: tantũmͦ accedat pleno corde. & desinat
iã facere quȩ ante faciebat: & ñ dicat: illa
iniqͥtas ñ mͥ dimittit᷑ Si eñi hoc dixerit: ꝓpt̾
ipsã quã putat sibi ñ dimitti. ñ se conuertit:
& faciendo cetera. ñ illi dimittit᷑ & hoc qd̾
ꝑdo qd̾ ñfacio. Noli timere In ꝓfundo es:
noli contẽpnere. deꝓfundis clamare ad dñm.
& sustine ꝓpt̃ legẽ ipsiꝰ. Quã lege t dedit
Dimitte nob̾ debita nr̃a. sic̃ & nos dimitimꝰ de¬
bitorib nr̃is. Sꝑa te resurreccurũ: & te futarũ

Expanded text:
dimet Israel ab omnibus iniquitatibus ejus.» Quia Israel vendere se potuit, et fieri venundatus sub peccato; redimere se ab iniquitatibus non potest. Ille potuit redimere, qui se non potuit vendere: qui non commisit peccatum, ipse est redemptor a peccato. «Ipse redimet Israel.» Unde redimet? Ab illa iniquitate, an ab illa? «Ab omnibus iniquitatibus ejus.» Non ergo timeat accessurus ad Deum aliquas iniquitates suas: tantummodo accedat pleno corde, et desinat jam facere quae antea faciebat, et non dicat, Illa iniquitas non mihi dimittitur. Si enim hoc dixerit, propter ipsam quam putat sibi non dimitti, non se convertit, et faciendo caetera, non illi dimittitur et illud perdo quod non facio. Noli timere: in profundo es, noli contemnere de profundis clamare ad Dominum, et sustine propter legem ipsius. Quam legem tibi dedit? «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» Spera te resurrecturum, et tunc futurum