comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diliget᷑ apatre meo. & ego diligã illum.
Quid gͦ dab̾ illi : Et ostendã me ipsũ illi.
Siñ amas. parũ ẽ. Si amas. si suspiras. si
gratis colis eũ aqͦ gratis emptus es. non
enĩ eũ ꝓmerueras ut te redimeret. sicon¬
sideres inte beneficia eiꝰ: suspiras. & inqͥ¬
etũ habescor desiderio eiꝰ. Noli extra ali¬
qͥd ab eo querere. ipse tͥ sufficit. Quan¬
tũ libet sis auarꝰ. sufficit tͥ ds̃. Et enĩ
auaritia terrã querebat possidere totã.
Adde & cęlũ. Plus ÷ qͥfecit cęlũ & tͣrã.
Dicam fr̃s. inistis humanis coniugiis
considerate. castũ cor quale sit addm̃.
Certe humana c̃iugia sunt. Nondiligit
uxorẽ suã qͥ propter dotẽ illã diligitꝰ.
Non maritũ caste diligit. que ꝓpterea
diligit. qͥa aliquid donauit. aut qͥa mul¬
tũ donauit. Et diues maritꝰ. & pauper
factus: maritus ÷. Quã multi ꝓscripti ã
castis uxorib amplius dilecti sunt. Pro¬
bata sunt multa casta coniugia calami¬

Expanded text:
Patre meo, et ego diligam eum. Quid illi ergo dabis? Et ostendam meipsum illi . Si non amas, parum est: si amas, si suspiras, si gratis colis eum a quo gratis emptus es, non enim eum promerueras ut te redimeret, si consideratis in te beneficiis ejus suspiras, et inquietum habes cor desiderio ejus; noli extra eum aliquid ab eo quaerere, ipse tibi sufficit. Quantumlibet sis avarus, sufficit tibi Deus. Etenim avaritia terram quaerebat possidere totam, adde et coelum: plus est qui fecit coelum et terram. Dicam, fratres: in istis humanis conjugiis considerate cor castum quale sit ad Deum. Certe humana conjugia sunt: non diligit uxorem suam, qui propter dotem illam diligit; non maritum caste diligit, quae propterea diligit, quia aliquid donavit, aut quia multum donavit. Et dives maritus, et pauper factus maritus est. Quam multi proscripti, a castis uxoribus amplius dilecti sunt? Probata sunt multa casta conjugia calami
Abbreviated transcription (Latin):
Beatum dixerunt popłm cui hȩc sunt.
Sed si hoc dixert filii alien quorũ os lo¬
cutũ est uanitatẽ. tu quid dicis: Beatus
demedio cȩtera quedat ds̃. & dedit ipsũ
dm̃. Omĩa quippe illa fr̃s quȩ cõmemo¬
qui solem suum oriri facit suꝑbonos
ñ clat. & malis aliquando dat. aliqͣndo
ñdat. Bonis aut̃ seruat se ipsum. malis
aut̃ ignẽ sẽpit̾nũ. Est gͦ malũ qd ñdatboniᷤ.
& est bonũ qͦd ñdat malis. Sunt quȩdam
media & bona & mala. quȩdat ds̃ & bonis
& malis. Nos gͦ dm̃ amemus fr̃s. pure atq
caste. Non ÷ castũ cor. sidm̃ ad mercedem
bimus : Habebimus plane. sed ipsum dm̃
quẽ colimus. ipse nobis merces erit. qͥ a uide¬
bimus eum sicuti est. Attende. quã merce¬
dem consequeris. Amatorib suis dñs nr¬

Expanded text:
um dixerunt populum cui haec sunt. Sed qui dixerunt? Filii alieni, quorum os locutum est vanitatem. Tu quid dicis? Beatus de medio caetera quae dat Deus, et dedit ipsum Deum. Omnia quippe illa, fratres, quae commemoqui solem suum oriri facit super bonnon dat; et malis aliquando dat, aliquando non dat: bonis tamen servat seipsum, malis autem ignem sempiternum. Est ergo malum quod non dat bonis, et est bonum quod non dat malis: sunt quaedam media, et bona et mala, quae dat et bonis et malis. 17. Nos ergo Deum amemus, fratres, pure et caste. Non est castum cor, si Deum ad mercedem bimus? Habebimus plane, sed ipsum Deum quem colimus. Ipse nobis merces erit, quia videbimus eum sicuti est . Attende quia mercedem consequeris. Amatoribus suis Domin
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. id ÷ suꝑbiã tẽporalẽ. Quoꝵ filii inquit.
sicut nouellȩ constabilite: filie eorũ or¬
nate. sicut similitudo tẽpli. Felicitatem
de scribit pͣsentis scłi. inqua errantes ho¬
mines. & ẽa ꝓmagno habentes felicitatem
uerã sẽp̃itnamq ñquerunt. Inde gͦ isti
filii alieni. ñ filii dĩ. Quoꝵ filii sicut no

Expanded text:
emporalem. Quorum filii eorum, inquit, sicut novellae constabilitae, filiae eorum ornatae ut similitudo templi. Felicitatem describit praesentis saeculi, in qua errantes homines et eam pro magno habentes, felicitatem veram sempiternamque non quaerunt. Inde ergo isti filii alieni, non filii Dei: Quorum filii eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam contratimorẽ inm̃tẽ nolite
timere eos qui corpus occidunt ami
mã ñ possunt occilere. Qui cunq te
uult occidere. usq adcorpus ei licet.
usq ad animã ñ licet. Anima tua non
morietur. nͥ tu eã  uolueris oceide¬
re. ꝑimat aliena in iqͥtas carnẽ tu a
dũ seruet ueritas animã tua̾. Siaut
aueritate resilteris. qͥd tͥ ampliusfi¬
cturus ÷ inimicus. quã tutͥ ipse fade

Expanded text:
imorem in mentem, Nolite timere eos qui corpus occidunt; animam autem non possunt occidere . Quicumque te vult occidere, usque ad corpus ei licet; usque ad animam non licet. Anima tua non morietur, nisi tu eam volueris occidere. Perimat aliena iniquitas carnem tuam, dum servet veritas animam tuam. Si autem a veritate resilieris, quid tibi amplius fact
Abbreviated transcription (Latin):
que miraris. ama quẽ ñuides. Int̾roga
creaturã. Si ase ipsa ÷: remane in illa.
Siaut̃ ab illo ÷: ñ ob aliud ꝑnitiosa ÷
amatori nͥ qr p̃ponitur creatori
Quare hoc dixi Propt̾ uersũ istũ fr̃s.
Mortui gͦ erant qͥ propterea dm̃ co¬
lebant: ut eis scđm carnẽ bene eẽt
bonꝰ enqͥa dat talia bona quȩ dat
& ñ bonis. Pecuniã uis adõ: Habet & latro.
Uxorẽ uis. fȩcuditatẽ filioꝵ salutẽ corporᷤ.
dignitatẽ scłr. At tende quã multi mali
habent. hoc ÷ totũ ꝓpt̾ qͦd eũ colis : Nu¬
tabunt pedes tui. putabis te sine causa
colere. quando in eis uides ista qͥ eũ non
colunt. Ergo ista om̃ia dat etiã malis. se
solum seruat bonis. Uiuificab nos. Nã
mortui eramus quando t̾renis reb in¬
hȩrebamꝰ. mortui eramꝰ quando t̾reni
hominis imaginẽ portabamꝰ. Uiuificabis
nos. innouabis nos. Uitã interioris ho¬
minis dabis nob. & nom̃ tuũ inuocabimꝰ.

Expanded text:
quae miraris, ama quem non vides. Interroga quae miraris, ama quem non vides. Interroga creaturam; si a seipsa est, remane in illa: si autem ab illo est, non ob aliud perniciosa est amatori, nisi quia praeponitur Creatori. Quare hoc dixi? Propter versum istum, fratres. Mortui ergo erant, qui propterea Deum colebant ut eis secundum carnem bene esset: on quia dat talia bona quae dat non bonis. Pecuniam vis a Deo? Habet et latro. Uxorem, fecunditatem filiorum, salutem corporis, dignitatem saeculi? Attende quam multi mali habent. Hoc est totum propter quod eum colis? Nutabunt pedes tui, putabis te sine causa colere, quando in eis vides ista qui eum non colunt . Ergo ista dat omnia etiam malis; se solum servat bonis. Vivificabis nos: nam mortui eramus, quando terrenis rebus inhaerebamus; mortui eramus, quando terreni hominis imaginem portabamus. Vivificabis nos: innovabis nos; vitam interioris hominis dabis nobis. Et nomen tuum invocabimus:
Abbreviated transcription (Latin):
miscłia tua. fac bene cũ uinea tua ꝑfice
illã. qm cęcitas exparte in isrł facta ÷
ut plenitudo gentiũ introiret. & sic om̃is
isrł saluus fieret. Demonstrata facie tua
suꝑ uirũ dexterȩ tuȩ. quẽ c̃fir masti tͥ:
ñ discedimꝰ ate. Quãdui nos increpas.
quamdu accusas : hoc fac & ñ discedimꝰ
ate. Uiuificasis nos eł Nomꝰ toc̃ igΟ¬
casious : Iu nobis dulcis eris. uiuifica-¬
bis nos. Na pͥus amauimꝰ t̾rã ñte: s mor¬
tificasti m̃bra nr̃a. quȩ sunt suꝑ t̾ram.
Illud enĩ uetꝰ testam̃tũ habens ꝓmissa
t̾rena: hoc uidet᷑ suadere ne gratis
ligatur. Quid amas. ut dm̃ ñ ames: Dic
mͥ Amasi potes aliqͥd. qͦd ille ñ fecit. Cir¬
cum spice uniuersã creaturã. uide utrũ
alicubi cupiditatis uiseo tenearis. & a
diligendo creatore impediaris. nͥ ea
re quã creauit ipse quẽ neglegis. qͣre
aũt amas ista nͥ qr pulchra sunt ⁊ pos-¬
sunt ẽẽ. tã pulchra. quã ille aqͦ facta

Expanded text:
ce illam, quoniam caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . Demonstrata facie tua super virum dexterae tuae quem confirmasti tibi, non discedimus a te: quamdiu nos increpas? quamdiu accusas? Hoc fac, et non discedimus a te: Vivificabis nos, et nomen tuum invocabimus. Tu nobis dulcis eris; vivificabis nos. Nam prius amabamus terram, non te; sed mortificasti membra nostra quae sunt super terram . Illud enim Vetus Testamentum habens promissa terrena, hoc videtur suadere, ne gratis ligatur. Quid amas, ut Deum non ames? dic mihi. Ama, si potes, aliquid quod ille non fecit. Circumspice universam creaturam; vide utrum alicubi cupiditatis visco tenearis, et a diligendo Creatore impediaris, nisi ea re quam creavit ipse quem negligis. Quare autem amas ista, nisi quia pulchra sunt? Possunt esse tam pulchra, quam ille a quo facta
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s mei ad omue recte factũ amor
& timor ducit. ad om̃e peccatũ amor
& timor ducit. Ut facias bene: amas dm̃.
dum. & times mundũ. Hȩc duo conuer¬
tantur adbonũ. Amabas terrã: ama uitã
eternã. Timebas młtͫ  time gehennã.
Quicqͥd tͥ in iqͦ promiserit mundus. nun¬
qd potest dare. quantũ dabit iusto ds:
qe qͥd tͥ iusto minatꝰ fuerit mundus. nun¬
quid potest facere qͦd facit iniqͦ ds̃: Uis
udere qͥddaturꝰ ÷ ds̃. si iuste uixeris:
Senite benedicti patris mei. ꝑcipite re¬
gnum. qͦd uobis paratũ ÷ aborigine

Expanded text:
res mei, ad omne recte factum amor et timor ducit: ad omne peccatum amor et timor ducit. Ut facias bene, amas Deum,dum, et times mundum. Haec duo convertantur ad bonum: amabas terram, ama vitam aeternam; timebas mortem, time gehennam. Quidquid tibi iniquo promiserit mundus, numquid potest dare quantum dabit justo Deus? Quidquid tibi justo minatus fuerit mundus, numquid potest facere quod facit iniquo Deus? Vis videre quid daturus est Deus, si juste vixeris? Venite, benedicti Patris mei; percipite regnum
Abbreviated transcription (Latin):
quam ut bene sit tͥ. Nam in eo qͦd anias
uis ut bene tͥ sit. & ieo qͦd times ñuis ut
male tͥ sit. S ñ inea regione quęris. in
qua quȩrendũ ÷. festinas. Nã & sine in¬
digentia uis. eẽ. & sine molestia. Bonũ :
qduis. sed tolera qͦd ñ uis: ut assequaris
qͦduis. Pro inde illius facies delens pec¬
cata qͥd faciet : Que st̃ peccata : Succen¬
sa igni & effossa. quid fecerat amormalꝰ.
lanquã ignẽ suecendat. ꝗd fecerat timor
malus : Tanquã foderat. Amor qͥppe
inflãmat. timor huiniliat. Ideo peccata
mali anioris igne sue censa sunt. pec¬
cata mali timoris effossa sunt. humiliat¬
& bonus timor. accendit & bonꝰ amor.
s alit̾ atq alit̃. Nã & colonꝰ int̾cedens
ꝓ arbore quȩ fructꝰ ñ dabat. ne sub uer¬
teret᷑: ait. Circũ fodio eã. & adhibeo
cofinũ stercoris. Fossa significat piã
humilitatẽ tim̃tis. & stercoris cophinꝰ
sordes utiles pęnitentis. De igne aut̃
&di ac ꝓximi caritate flagrantes. Ac

Expanded text:
am ut bene tibi sit. Nam in eo quod amas, vis ut bene tibi sit; et in eo quod times, non vis ut male tibi sit: sed non in ea regione quaeris, in qua quaerendum est. Festinas; nam et sine indigentia vis esse, et sine molestia: bonum est quod vis, sed tolera quod non vis, ut assequaris quod vis. Proinde illius facies delens peccata, quid faciet? quae sunt peccata succensa igni et effossa? Quid fecerat amor malus? Tanquam ignem succenderat. Quid fecerat timor malus? Tanquam effoderat. Amor quippe inflammat; timor humiliat: ideo peccata mali amoris, igne succensa sunt; peccata mali timoris, effossa sunt. Humiliat et bonus timor, accendit et bonus amor; sed aliter, atque aliter. Nam et colonus intercedens pro arbore, quae fructus non dabat, ne subverteretur, ait: Circumfodio eam, et adhibeo cophinum stercoris . Fossa significat piam humilitatem timentis, et stercoris cophinus sordes utiles poenitentis. De igne autem et Dei ac proximi charitate flagrantes. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
gamus quȩ sint igni succensa & effossa.
Qͥd increpauit xp̃c: Peccata. Ab incre¬
patione uultꝰ eius. peccata ꝑiert̃. Quar
gͦ peccata igni succensa & effossa: Onia
p̾eccata duę res faciunt in homine. cu¬
piditas & timor. Cogitate. discutite. i¬
terrogate corda ur̃a. ꝑscrutamin con¬
scientias. uidete utrũ possit ẽẽ. peccatũ
nͥ aut cupiendo aut timendo ꝓ ponitar
p̃mium ut pecces. id ÷ qđ te delectat fa¬
cis ꝓpt̾ qđ cupis. S forte ñ seduceris dons
Terreris minis. facis ꝓpt̃ qđ times. sor¬
rumꝑe te uult ali quis. ut dicas uerhi
gr̃a falsũ testimoniũ. Innumerabilia st̾.
s planiora ꝓpono de qͥb cȩtera coniciat.
At tendistiꝰ tu dm̃. & dixisti ianimo
tuo. Qͥd ꝓdest homini sitotũ mundũ
lacretur. animȩ aũt suȩ detrimͣtum
patiatur: Non adducor p̃mia ut
ꝑdam animã meã ꝓlucro pecumȩ
Conuertit se ille ad incutiendũ meu
qͥp̃mio corrũpere ñ ualuit. Incipit
minari damnũ. expulsionẽ. cedes

Expanded text:
ensa et effossa. Quid increpavit Christus? Peccata: ab increpatione vultus ejus peccata perierunt. Quare ergo peccata igni succensa et effossa? Omnia peccata duae res faciunt in homine; cupiditas, et timor. Cogitate, discutite, interrogate corda vestra, perscrutamini conscientias; videte utrum possint esse peccata, nisi aut cupiendo, aut timendo. Proponitur praemium ut pecces, id est, quod te delectat; facis propter quod cupis. Sed forte non induceris donis, terreris minis; facis propter quod times. Corrumpere te vult aliquis, ut dicas, verbi gratia, falsum testimonium. Innumerabilia sunt, sed planiora propono, de quibus caetera conjiciatis. Attuo: Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur ? Non adducor praemio, ut perdam animam meam pro lucro pecuniae. Convertit ille se ad incutiendum metum; qui praemio corrumpere non valuit, incipit minari damnum, expulsionem, caedes
Abbreviated transcription (Latin):
÷: dequa hic p̃dixit uiã fecisti in c̃spectu
eꝰ & plantasti radices eiꝰ & impleuit
t̾ram. Cum tͥ gͦ p̾dixisset ꝑfectionem:
reduit adinitium. de qͦ initio sit facta
ꝑfectio. Initiũ uis audire: Usq ad mare.
eusq ad flum̃. finẽ uis audire : Do¬
minabitur amari usq ad mare. & aflu¬
mine usq ad terminos orb t̾rȩ. hoc ÷
impleuit t̾rã. Uideamus gͦ testimoniũ¬

Expanded text:
cisti in conspectu ejus, et plantasti radices ejus, et implevit terram. Cum tibi ergo praedixisset perfectionem, rediit ad initium, de quo initio sit facta perfectio. Initium vis audire? Usque ad mare et usque ad flumen. Finem vis audire? Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae : hoc est, implevit terram. Videamus
Abbreviated transcription (Latin):
croros uĩ. Ex tenoisti eios palooites
nꝰ. hoc deserat officiũ expositoris. non
sufficit lectoris & auditoris. Adiuuate
me intendendo. Solet enĩ uineȩ huius
cõmemoratio in hoc psalmo caliginẽ facere
minus intentis. Et enĩ magnitudo uineȩ
huiꝰ iã a nob̃̾ explicata ÷. & unde facta ÷. &
unde facta sit magna. p̃dictũ ÷. Uiã fecisti
inc̾ spectu eiꝰ & plantasti radices eiꝰ. & imple¬
uit terrã. hoc de ꝑfectione ipsius dictũ ÷.¬

Expanded text:
ros Dei. Extendisti palmites ejus. Hoc desiderat officium expositoris, non sufficit lectoris et laudatoris: adjuvate me intendendo; solet enim vineae hujus commemoratio in hoc psalmo caliginem facere minus intentis. Etenim magnitudo vineae hujus jam a nobis explicata est; et unde facta est, et unde facta sit magna, praedictum est. Viam fecisti in conspectu ejus, et plantasti radices ejus, et implevit terram: hoc de pe
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ inimici tui. & ad huc irasceris in
orationẽ serui tui: Conuertisti nos agno¬
uimus. & ad huc irasceris inorationẽ serui
tui : Ita plane irasceris ut pat̾ corrigens.
ñ ut udex dãnans. Ita plane irasceris. qr
scriptũ ÷. Fili accedens ad seruitutẽ dĩ.
sta iniustitia & timore. & p̃para animã
tuã ad tẽptationẽ. Neputes iã transissẽ
irã dĩ qr conuersus es. Transiit ate ira¬
dĩ. s necdanet inęt̾nũ. Flagellat aut̃
ñ parcit : qr flagellat omnẽ filiũ quẽ
recipit. Si flagellari detrectas. recipi
quare desideras: Flagellat omnẽ filiũ
quẽ recipit. Flagellat omnẽ: qͥ& unico
non ƿeꝑcit. S tam̃ quã diu iraeceris

Expanded text:
orationem inimici tui, adhuc irasceris in orationem inimici tui, adhuc irasceris in orationem servi tui! Convertisti nos, agnovimus, et adhuc irasceris in orationem servi tui! Ita plane irasceris, ut pater corrigens, non ut judex damnans. Ita plane irasceris, quia scriptum est, Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Ne putes jam transisse iram Dei quia conversus es; transiit, sed ne damnet in aeternum. Flagellat autem, non parcit, quia flagellat omnem filium quem recipit . Si flagellari detrectas, recipi quare desideras? Flagellat omnem filium quem recipit: flagellat omnem, qui et Unico non pepercit. Sed tamen quamdiu irasceris
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ unũ. fecit & benedictũ & claudũ.
ex infirmitate: Resurge inuirtute. Ex¬
crta potentiã ⁊uã etueNI UtSaluos
facias nos. Ns c̃uerte nos. Auersi enim
sumꝰ ate: & nͥ tu c̃uertas. ñ c̃uertemur.
Et illoooia faciem tuã. et saluieRioꝰ.
Numqͥd ille obscurã habet faciẽ : Non habet
obscurã faciẽ. sed apposuit ei nubẽ carniꝰ.
& tanquam uelũ infirmitatis. & ñ ÷ pu¬
tatus ipse cũ penderet inligno. agno¬
scendus cũ sederet in celo. Nã ita factũ
÷. Prȩsentẽ in terra xp̃m & miracula
facientẽ. ñ agnouit asaph. Mortuũ tam̃
postea quã surrexit & ascendit incęlũ.
agnouit & cõpunctꝰ ÷. dixit & deillo
totũ hoc testimoniq̃. qd mͦ agnoscimus
in hoc psalmo. Illumina faciẽ tuã & salui
erimꝰ. Obtexisti faciẽ tuã & egrotauimꝰ.
illumina illã & saluierimꝰ. Dñe D̃s̃ uIR¬
TUTOS OSQOUO MASCURIS INORATIONE
SeRui toi:Tã serui tui. Irascebaris mo

Expanded text:
hominem unum fecit et benedictum et claudum . hominem unum fecit et benedictum et claudum . ex infirmitate, resurge in virtute : Excita potentiam tuam, et veni, ut salvos facias nos.sumus a te, et nisi tu convertas, non convertemur. Et illumina faciem tuam, et salvi erimus. Numquid ille obscuram habet faciem? Non habet obscuram faciem, sed apposuit ei nubem carnis, et tanquam velum infirmitatis, et non est putatus ipse cum penderet in ligno, agnoscendus cum sederet in coelo. Nam ita factum est. Praesentem in terra Christum et miracula facientem non agnovit Asaph; mortuum tamen, posteaquam resurrexit et ascendit in coelum, agnovit, compunctus est: dixerit et de illo totum hoc testimonium quod modo agnoscimus in hoc psalmo, Illumina faciem tuam, et salvi erimus. Obtexisti faciem tuam, et aegrotavimus: illumina illam, et salvi erimus. 5. vers. tum, usquequo irasceris in orationem servi tui? Jam servi tui. Irascebaris in
Abbreviated transcription (Latin):
corã oblito. ut iã ñsis oblitꝰ: s uenias illi in
m̃tẽ quẽ lib̾asti. Si eñi gentes cõmemora-¬
bunt᷑. & c̃uertent᷑ ad doꝰminũ uniuersi
fines terrȩ. popłs ipse de abrahã ueniens.
ñhabuit parietẽ suũ. qͥgaudeat in angulo.
cũ scriptum sit reliqͥȩ saluȩ fient : Excita
potentiã tuã. Nã infirmꝰ eras. quando
dicebat᷑. Si filiꝰ dĩ ÷: descendat decruce.
Nichil ualere uidebaris. Prȩualint suꝑte
ꝑsecutor. & de monstrasti hoc antea: qr
& iacob ipse p̾ualuit angło in luctando
homo angło quando. nisi uellet angłs :
Et p̃ualuit homo. & uictꝰ ÷ angłs. & uictor
homo tenet angłm & dicit. Nonte dimittã.
nͥ benedixeris me. Magnũ sacram̃tum.
Et stat uictus. & benedicit uictorẽ. Uictꝰ
qr uoluit. carne infirmꝰ maiestate fortiꝰ.
& benedixit. Uocaberis inqͥt isrł. Tetigit
tam̃ & femoris latitudinẽ. & aruit. Eundẽq

Expanded text:
coram oblito, ut jam non sit oblitus, sed venias illi in coram oblito, ut jam non sit oblitus, sed venias illi in mentem qui liberasti. Si enim Gentes commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universae fines terrae ; populus ipse de Abraham veniens, non habuit parietem suum qui gaudeat in angulo, cum scriptum sit, Reliquiae salvae fient ? Excita potentiam tuam. Nam infirmus eras, quando dicebatur: Si filius Dei est, descendat de cruce . Nihil valere videbaris: praevaluit super te persecutor; et demonstrasti hoc antea, quia et Jacob ipse praevaluit in lucta, homo Angelo. Quando, nisi vellet Angelus? et praevaluit homo, et victus est Angelus; et victor homo tenet Angelum, et dicit: Non dimittam te, nisi benedixeris me. Magnum sacramentum! Et stat victus, et benedicit victorem: victus, quia voluit; carne infirmus, majestate fortis. Et benedixit: Vocaberis, inquit, Israel. Tetigit tamen et femoris latitudinem, et aruit, eumdemque
Abbreviated transcription (Latin):
states atq uirtutes : tam̃ siuis eris cheru¬
bin. Siem̃ cherubin sedes ÷ dĩ: audi quid
dicat scriptura. Anima iusti sedes sapi-¬
entiȩ. Quomꝰ inqͥs ero plenitudo scientiȩ
Quis hoc implet: Habes unde impleas.
Plenitudo legis caritas. Noli ꝑmulta ireatq
distendi. Terret te ramorũ diffusio: radicẽ
tene. & de magnitudine arboris noli cogi-¬
tare. Sit inte caritas. & necesse ÷ plenitudo
scientiȩ consequat᷑. Quid eñi nescit qͥcaritatẽ
scit. quando qͥdem dictũ ÷ ds̃ caritas :: Qui
sedes suꝑ cherubin appare. Ideo eñi errauimꝰ.
qr ñ apparebas. Appare corã eft̃rẽ. etBeNia¬
MIN et manasse. Appare inqͥt corã gente
iudeorum. corã popło isrł. Ibi eni effrem.
ibi manasses. ibi beniamin. S in tͣp̃tationẽ
uideamus. Fffrẽ fructificatio. beniamin
filius dexterȩ. manasse oblitꝰ. Appare gͦ
corã fructificato. corã filio dexterȩ. appare

Expanded text:
 coelorum potestates atque virtutes; tamen si vis, eris Cheru coelorum potestates atque virtutes; tamen si vis, eris Cherubim. Si enim Cherubim sedes est Dei, audi quid dicat Scriptura: Anima justi sedes est sapientiae . Quomodo, inquis, ero plenitudo scientiae? quis hoc implet? Habes unde impleas: Plenitudo Legis charitas . Noli per multa ire atque distendi. Terret te ramorum diffusio; radicem tene, et de magnitudine arboris noli cogitare. Sit in te charitas, et necesse est plenitudo scientiae consequatur. Quid enim nescit qui charitatem scit, quansedes super Cherubim, appare. Ideo enim erravimus, quia non apparebas. Coram Ephraem, et Benjamin, et Manasse. Appare, inquam, coram gente Judaeorum, coram populo Israel: ibi enim Ephraem, ibi Manasses, ibi Benjamin. Sed interpretationem videamus: Ephraem, Fructificatio; Benjamin, Filius dexterae; Manasses, Oblitus. Appare enim coram fructificato, coram filio dexterae, appare
Abbreviated transcription (Latin):
Toncludit aut̃ titulus psalmi pro assyruꝰ.
Assyrii int̾p̾tant᷑ dirigentes. Iã gͦ ñ sit
generatio quȩ cor non direxit suũ sed
generatio iã dirigens. Ergo audiamꝰ qͥd
dicat in hoc testimonio.
siderat᷑ ut ueniat. Ergo dirigentes inueni¬
at. Qui deducis inqͥt uelut oues ioseph.
Ipsum ioseph uelut oues. Ipse ioseph oues
sunt. & ipse ioseph ouis ÷ Audito ioseph qͣn¬
quã & int̾p̃tatio eiꝰ nominis multũ iuuet.
significat eñi augm̃tũ. & utiq ideo uenit
ille ut mortificatũ granũ multipliciter
surg̾et. hoc ÷ augeret᷑ popłs dĩ: tam̃ exeo
qđ iã nostis contigisse de ioseph. ueniat
inm̃tẽ afr̃ib uenditꝰ. ueniat asuis exho-¬
noratꝰ. apud alierigenas exaltatꝰ. & in
telligetis incuius grege. ẽẽ. debeamꝰ. simul
cũ illis qͥ iã dirigunt corsuũ. ut lapis re-¬
ꝓbatꝰ ab ȩdificantib. fiat incaput anguli.
tenens duos parietes dediuerso uenientes:
s in angulo concordantes. uiseoes suꝑ

Expanded text:
Concludit autem titulus Psalmi, pro Assyriis. Assyrii interpretantur, Dirigentes. Jam ergo non sit generatio quae cor non direxit suum , sed generatio jam dirigens. Ergo audiamus quid dicat in hoc testimonio. sideratur ut veniat. Ergo dirigentes inveniat: Qui deducis, inquit, velut oves Joseph: ipsum Joseph velut oves. Ipse Joseph oves sunt, et ipse Joseph ovis est. Audito Joseph, quanquam et interpretatio ejus nominis multum juvet; significat enim Augmentum, et ideo utique venit ille, ut mortificatum granum multipliciter surgeret , hoc est, augeretur populus Dei: tamen ex eo quod jam nostis contigisse Joseph, veniat in mentem a fratribus venditus, veniat a suis exhonoratus, apud alienigenas exaltatus , et intelligetis in cujus grege esse debeamus, simul cum illis qui jam dirigunt cor suum, ut lapis reprobatus ab aedificantibus fiat in caput anguli , tenens duos parietes de diverso venientes, sed in angulo concordantes. Qui sedes su
Abbreviated transcription (Latin):
Seqͥt᷑. Cisabis nos pane lacrimarũ.
uirib tuis. ipsa ÷ m̃sura ut erudiaris ñ
asaph electi sunt qͥ irent adgentes & p̃di
nos in c̃tradictionẽ uicinis nr̃is. Cũ enim
p̃dicabant. cui c̃tͣ dicebat᷑. Quẽ p̃dicabant.
Mortuũ resurrexisse xp̃m. Quis hoc au¬
diet : Quis hoc nouerit: Noua res sed
signa consequebant᷑. & in credibiꝰrei fidẽ
miracula faciebant. Contͣdicebat᷑ s c̃tra¬
dictor uincebat᷑. & exctͣ dictore fidelis
efficiebat᷑. Ibi tam̃ magna flãma. ibimqr¬
tyres cibati de pane lacrimarũ & pott
in lacrimis s in mensura. ñ ampliꝰ quam
poterant ferre : ut pꝰm̃surã lacrimarũ.
sequeret᷑ corona gaudioꝵ. Et iNionci
NI SUBSΑΠNΑUERt NOS. Etubi sunt qui
subsannauert᷑ : Nui dictũ ÷. qͥsunt isti
colentes mor tuoꝵ. ad orantes crucifixi :
Dui dictũ ÷ Ubi ÷ nasus subsannantium:
Nonne nc̃ qͥ rep̾hendunt. in cauernas
nr̃i subsannauerunt nos. S uidetiꝰ quid¬

Expanded text:
abis nos in lacrymis in viribus tuis: ipsa est mensura, ut erudiaris, noAsaph electi sunt qui irent ad Gentes, et prnos in contradictionem vicinis nostris. Eum enim praedicabant cui contradicebatur. Quem praedicabant? Mortuum resurrexisse Christum. Quis hoc audiat? quis hoc noverit? Nova res! sed signa consequebantur, et incredibili rei fidem miracula faciebant. Contradicebatur, sed contradictor vincebatur, et ex contradictore fidelis efficiebatur. Ibi tamen magna flamma: ibi martyres cibati de pane lacrymarum, et potati in lacrymis; sed in mensura, non amplius quam poterant ferre ut post mensuram lacrymarum sequeretur corona gaudiorum. Et inimici nostri subsannaverunt nos. Et ubi sunt qui subsannaverunt? Diu dictum est: Qui sunt isti colentes mortuum, adorantes crucifixum? diu dictum est. Ubi est nasus subsannantium? Nonne nunc qui reprehendunt, in cavernas nostri subsannaverunt nos. 8. vers.
Abbreviated transcription (Latin):
asterꝰ insertus. ꝑfice uineam istã quam
plantauit dextera tua. S ubi ꝑficiet :
Super filium hoconsis quẽ coqtinma¬
Sti tibi. Quid euidentius : Quid adhuc
expectatis ut uob disputandõ exponamꝰ.
&ñpotiꝰ uob̾cũ ad mirando clamemus.
ꝑfice uineam istam. quam plantauit
dextera tua & suꝑ filiũ hominis eã ꝑfice:
Quem filium hominis e Quem confir¬
masti tibi. Magnũ firmam̃tũ. Aedifica
quantum potes funcdam̃tũ aliud nemo
potest ponere. p̃t̃ quam qͦd positũ ÷ qđ ÷¬

Expanded text:
s. Perfice vineam istam quam plantavit dextera tua. Sed ubi perficit? Et super filium hominis quem confirmasti tibi. Quid evidentius? quid adhuc exspectatis ut vobis disputando exponamus, et non potius vobiscum admirando clamemus: Perfice vineam istam quam plantavit dextera tua, et super filium hominis eam perfice? Quem filium hominis? Quem confirmasti tibi. Magnum firmamentum! aedifica quantum potes. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter quam quod positum est,
Abbreviated transcription (Latin):
extitit eni suꝑba aduersus plantatorẽ
suũ. S & seruos ad se missos. & petentes
mereedẽ scoloni flagellauert. cͥ cidert̃.
occidert. Uenit & unicꝰ filiꝰ dixei rt̃.
hic ÷ heres uenite & occidamꝰ eum. &
nr̃a erit hereditas. Occidert᷑: & extra
inde fructũ: & inueni peccatũ. qͥd gͦ
queris o asaph. ut. qͥd destruxisti maceriã
eꝰ ÷ Tu eni nescis quare: Expectaui ut
faceret iudiciũ.fecit aut̃ iniqͥtatem.
Nonerat destruenda maceria eiꝰ. Et
uenert̃ gentes. destructa maçeria in¬
uasa ÷ uinea. ac deletũ regnũ iudeoꝵ
Hoc pͥmo plangit s ñ sine spe . Dedirecti¬
one enim cordis iam loqͥtur id÷ ꝓassyrus¬

Expanded text:
Exstitit enim superba adversus plantatorem Exstitit enim superba adversus plantatorem suum. Servos ad se missos et petentes mercedem coloni flagellaverunt, ceciderunt, occiderunt. Venit et unicus Filius; dixerunt, Hic est haeres, venite occidamus eum, et nostra erit haereditas: occiderunt et extra inde fructum, et inveni peccatum. Quid ergo quaeris, o Asaph, Utquid destruxisti maceriam ejus? Tu enim nescis quare? Exspectavi ut faceret judicium, et fecit iniquitatem : non erat destruenda maceria ejus? Et venerunt Gentes, destructa maceria, invasa est vinea, ac deletum regnum Judaeorum. Hoc primo plangit, sed non sine spe. De directione enim cordis jam loquitur, id es
Abbreviated transcription (Latin):
popłs gentium fide sta. noli altum
saꝑe s time. Nã sids̃ naturalib ramis
ñ pepercit. neq tibi parcet. Siautem
trera primo ubi fuit: Oꝑuit montes
umbra eiꝰ. Qui sunt montes: ꝓphete
quare oꝑuit illos umbra eꝰ: Quia obscure
locuti sunt. Quare : sutura annuntiata
sunt. Audis appħis. Obserua sabbatum.
betauo die circũcide infantẽ. offer sacri-¬
ficium. arietis. uituli. hyrci: Noli moueri
ubra eiꝰ ÷ cooꝑiens montes dĩ ueniet post
umnbrã manifestatio. Et arbusta eiꝰ cedro
St eni cedr̃ significantes suꝑbos euertendo.
Ledros libani. altitudines mundi. oꝑuit
crescendo uinea ista. & montesdi om̃sscos
palmites eiꝰ Usq admare & usq ad flum᷑
ꝓpagines eiꝰ Inde quid. Uted urauxisti
bpaconiã eius : Iam uidetis euersags
ala gentẽ iudeoꝵ iã exalio psalmõ au-¬
distis. indolabro & fractorio deiecert̃
eã Quando fieret. nͥ eiꝰ maceria destrue¬
retur s que ÷ maceria eiꝰ: Munitio eius:

Expanded text:
populus Gentium, fide sta; noli altum sapere, sed time. Nam si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. Si autem terram, primo ubi fuit? Operuit montes umbra ejus. Qui sunt montes? Prophetae. Quare operuit illos umbra ejus? Quia obscure locuti sunt quae futura annuntiata sunt. Audis a Prophetis, Observa sabbatum, Octavo die circumcide infantem, Offer sacrificium arietis, vituli, hirci: noli moveri; umbra ejus est cooperiens montes Dei, veniet post umbram manifestatio. Et arbusta ejus cedroSunt enim cedri significantes superbos evertendos. Cedros Libani, altitudines mundi operuit crescendo vinea ista, et montes Dei, omnes spalmites ejus? Usque ad mare, et usque ad flumen propagines ejus. Inde quid? Utquid dextruxisti maceriam ejus? Jam videtis eversam illam gentem Judaeorum; jam ex alio psalmo audistis, In dolabro et fractorio dejecerunt eam . Quando fieret, nisi ejus maceria destrueretur? Quae est maceria ejus? Munitio ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
execipto trans tolisti. eiecisti Grit
et plantasti eã Nouimꝰ factũ eẽ. qđ
gentes eiectȩ sunt. amorrei. cethei. ie¬
busei. gergesei. & euei. & ceteri quibus
expulsis & uictis. introductus ÷ popłs
exegipto lib̾atꝰ int̾rã ꝓmissionis. Unde
uinea eiecta sit. & ubi plantata sit:
audiuimꝰ. Uideamꝰ qͥd inde factũ ÷ qͦmͦ
credidit. quantũ creuerit. qͥd occupa.¬
uerit. Uin eã exͤgipto tͣnstulisti. eiecisti
specto eius. et plantasłi Radices eiꝰ
etimꝯ pleuit terram. Nunqͥd impleret
terrã nͥ uia fieret inc̾spectu eiꝰ: Quȩ ua
facta ͤ inc̾spectu eiꝰ: Egosũ inqͥt uia ue¬
ritas. & uita. Merito impleuit t̾ram:

Expanded text:
ex Aegypto transtulisti; ejecisti Gentes, et plantasti eam. Novimus, factum est. Quot gentes ejectae sunt! Amorrhaei, Cethaei, Jebusaei, Gergesaei, et Evaei: quibus expulsis et victis, introductus est populus ex Aegypto liberatus in terram promissionis. Unde vinea ejecta sit, et ubi plantata sit, audivimus. Videamus quid deinde factum est; quomodo crediderit, quantum creverit, quid occupaverit. Vinenspectu ejus, et plantasti radices ejus, et implevit terram. Numquid impleret terram, nisi via fieret in conspectu ejus? Quae via facta est in conspectu ejus? Ego sum, inquit, via, veritas et vita . Merito implevit terram.
Abbreviated transcription (Latin):
ON ADEO Mła SUET I hoc
psalmo. in qͥb sermo nr̃pati¬
atur difficultatẽ. uł intentio
auditoꝵ intelligendi impedi¬
mentũ. Pinde adiuuante dño
eruditi inscola xp̃i currere debemꝰ
quȩ plana sunt: ut si forte obscura
exigunt officiũ int̾p̃tandi. ea quȩ
plana st̃ legendi officiũ ame debeañ
cantat ille asapħ quantũ apparet il¬
luminatꝰ atq correctus: cuiꝰ nomine
nostis significari synagogã. Deniq titulꝰ
psalmi ÷. In fĩnẽ prolłs oui iodootaron¬

Expanded text:
on adeo multa sunt in hoc psalmo, in quibus sermo noster patiatur difficultatem, vel intentio auditorum intelligendi impedimentum. Proinde adjuvante Domino, tanquam eruditi in schola Christi, currere debemus quae plana sunt; ut si forte obscura exigunt officium interpretandi, ea quae plana sunt legendi officium a me debeant cantat ille Asaph, quantum apparet, illuminatus atque correctus, cujus nomine nostis significari Synagogam. Denique titulus Psalmi est, In finem pro his qui immutabun
Abbreviated transcription (Latin):
secutores xp̃i : Minus eñi peccauert᷑
uidei orucifigentes interra ãbulantẽ.
quã qͥ contẽnunt incelo sedentem.
Qd gͦ fecerunt iudei ut in escã quã
ĩa ac̾ceꝑat darent bibendũ amarum
illũ potũ: hoc faciunt qͥ male uiuendo
scandalũ inferunt eccłȩ. hoc faciunt
heretici amaricantes. s ñ exaltentur
insemetipsis. Dant fel suꝑ tã iocundũ
cibum. S quid facit dñs : Non admit¬
tit adcorpꝰ suum. hoc sacramͣto ipse
dñs quando illi obtulert̃ potandũ
fel. gustauit. & noluit bibere. Sinoneos
pateremur: nec omnino gustaremꝰ. Quia
uͦ necesse ÷ eos pati: necesse ÷ gustare. S quia
inim̃bris xp̃i tales eẽ. ñ possunt: gustari pos-¬
sunt. recipi incorpꝰ ñ possunt. Et dedert in
esca meam fel. & insiti mea potauerunt me
mͥ ex hbuerunt dando m̃ talẽ potũ: talismu-¬
scipula illis sit. Quare gͦ corã ipsis: Sufficer et.
fiat m̃sa eoꝵ inmuscipulã. Sunt tales qͥmiqͥ¬

Expanded text:
ersecutores Christi? Minus enim peccaverunt ersecutores Christi? Minus enim peccaverunt Judaei crucifigentes inquam qui contemnunt in coelo sedentem. Quod ergo fecerunt Judaei, in escam, quam jam acceperat, dantes bibendum amarum illum potum, hoc faciunt, qui male vivendo scandalum inferunt Ecclesiae; hoc faciunt haeretici amaricantes; sed non exaltentur in semetipsis . Dant fel super tam jucundum cibum. Sed quid facit Dominus? Non admittit ad corpus suum. Hoc sacramento ipse Dominus, quando illi obtulerunt fel, gustavit, et noluit bibere . Si non eos pateremur, nec omnino gustaremus: quia vero necesse est eos pati, necesse est gustari. Sed quia in membris Christi tales esse non possunt, gustari possunt, recipi in corpus non possunt. Et dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me mihi exhibuerunt, dando mihi talem potum, talis muscipula illis sit. Quare ergo, coram ipsis? Sufficeret, Fiat mensa eorum in muscipulam. Sunt tales qui
Abbreviated transcription (Latin):
ora uet aderuiit one aceto Faetũ est
qudem aclitterã. & euangeliũ hoc nob
qidieat s intelligendum est fri. hoc ipsũ
Enon inueni consolantes hoc ipsum quod
aulnueni qͥ simul contristaret᷑. hoc fuit fel
nrur soc mn amarũ hoc acetũ fuit. Ama¬
num ꝓ pt̃ mensorem acetum ꝓpt̃ eorum
utu tatẽ Nempe legimus illi quidem ob¬
Ntum fel sicut euangłium loqͥtur. siin
petum ñ in escã. Nerumtam̃ sic accipiendũ
&impleum qđ hic fuerat ante p̃dictũ.
dederunt inescã meam fel. Inisto ipso facto
non solum in hoc dicto mysteriũ reqͥrere
debemus secreta pulsare. uelũ tẽpli con-¬
sssum intrare. uidere ibi sacram̃tum.
÷ fel. Acceꝑat aut ipse esca suauẽ. quando
pascha manducauit cũdiscipulis suis.
Ioi sacram̃tũ sui corporis de monstrauit.
Inhanc escam tã suauẽ tã dulcẽ unitatiꝰ
panis unum corpus multi sumus. in
hanc escã suauẽ quidem. qͥd ÷ fel. nisi
contradictores euangelii. tãquã illi ꝑ¬

Expanded text:
tum est quidem ad litteram, et Evangelium hoc nobis indicat. Sed intelligendum est, fratres, hoc ipsum quod non inveni consolantes, hoc ipsum quod non inveni qui simul contristaretur, hoc fuit fel meum, hoc mihi amarum, hoc acetum fuit: amarum propter moerorem, acetum propter eorum vetustatem. Namque legimus illi quidem oblatum fel, sicut Evangelium loquitur ; sed in potum, non in escam. Verumtamen sic accipiendum et impletum quod hic fuerat ante praedictum, Dederunt in escam meam fel: et in isto ipso facto, non solum in hoc dicto, mysterium requirere debemus, secreta pulsare, velum templi conscissum intrare, videre ibi sacramentum,est fel. Acceperat autem ipse escam suavem, quando pascha manducavit cum discipulis suis: ibi sacramentum sui corporis demonstravit . In hanc escam tam suavem, tam dulcem unitatis panis, unum corpus multi sumus ; in hanc escam suavem quis est qui dat fel, nisi contradictores Evangelii, tanquam illi p
Abbreviated transcription (Latin):
oritur iusto & rectis corde iocunditas.
Oculos ñ habebat. & filio suo dicebat.
fac elemosinas qr elemosinȩ ñ siñt ire
in tenebras. Nec timuit. nediceret sibi
in corde suo filius ipsius. Tu enĩ elemosinaᷤ
non fecisti : Quare mͥ cęcus loqueris:
ecce elemosinȩ ad tenebras te ꝑluxert̃
Et qͦmͦ mͥ dicis. elemosinȩ ñ sinunt ire. i
tenebat ut ambularet: s pat̾ filiũ uiã doce¬
bat ut uiueret. Est gͦ alia lux quȩ orit᷑ uisto
Iux orta ÷ iusto. & rectis corde iocunditas
Uis illã nosse : fsto rectꝰ corde. qͥd÷. esto re¬
ctus corde: Noli torto corde eẽ. addm̃
resistens uoluntati eiꝰ & uolens illum cuir¬
uare ad te. & ñte dirigere ad illũ. & sen¬
ties iocunditatẽ quã nort̃ om̃s qͥ recto st̾
te fideles audientes iocundamini: c̃uiusa
meditant᷑. calices p̃p̾arant. rosarũ tẽpꝰ
expectant. qr dictum ÷ iocundaminiu.
sti. Uide qͥd seqͥt᷑. Ii oÑo. locuncdamini

Expanded text:
oritur justo, et rectis corde jucunditas? oritur justo, et rectis corde jucunditas? Oculos non habebat, et filio suo dicebat, «Fac eleemosynas; eleemosynae non sinunt ire in tenebras:» nec timuit, ne diceret sibi in corde suo filius ipsius, Tu enim eleemosynas non fecisti: quare caecus mihi loqueris? Ecce eleemosynae ad tenebras te perduxerunt, et quomodo mihi dicis: «Eleemosynae non sinunt ire in tenebat, ut ambularet: sed pater filium viam docebat, ut viveret. Est ergo alia lux, quae oritur justo: «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» Vis illam nosse? Esto rectus corde. Quid est, Esto rectus corde? Noli torto corde esse ad Deum, resistens voluntati ipsius, et volens illum curvare ad te, et non te dirigere ad illum, et senties jucunditatem, quam norunt omnes qui recto sunt te fideles audientes, «Jucundamini,» convivia meditantur, calices praeparant, rosarum tempus exspectant; quia dictum est, «Jucundamini, justi.» Vide quid sequitur: «in Domino. Jucundamini,
Abbreviated transcription (Latin):
uident tecũ impudici. uident tecũ bestiȩ.
musce uermiculi. Qlẽ lucẽ iusto seruat. qͥ
& istam istis dat: Merito hanc lucẽ infide
marty res uidert̃. Q enĩ istã c̃tẽpser̃t: aliqͣm
uidert̃ quã desidauert̃. qr hanc respuer̃t.
Lux orta ÷ iusto. ETRECTIS CORΟE IoCOgoΙ¬
łas. Nolite putare qr uere inmiseria fuert̃.
cum incatena ambulauert. Latus fuit
carcer fidelib. lenes fuert̾ catene c̃fiten-¬
tib. habebant gaudia in catasta. qͥ xp̃m
iusto. Quȩ lux orta ÷ iusto: ꝗuȩ ñ orit᷑
in iusto. Non ista lux quam facit oriri
suꝑbonos & malos. Est & alia lux quȩ orit᷑
iusto. Dequa luce ñ sibi orta: infine di¬
cordis iacuert̃. Qd ꝑfuit oculis uidere
istũ. & m̃te ñ uidere illũ : Tobis cȩcuserat.
& filiũ suũ uiã dĩ docebat. Nostis hoc qͦd
tobi filiũ suũ admonebat & dicebat. fili
fac elemosinas. qr elemosinȩ ñ ꝑmittunt
ire in tenebras. & loquebat᷑ ilłe qui in
tenebris erat. Uidetis qr ÷ alia lux quȩ

Expanded text:
t tecum impudici, vident tecum bestiae, muscae, vermiculi. Qualem lucem justo servat, qui et istis istam donat? Merito hanc lucem in fide martyres viderunt. Qui enim istam contempserunt, aliquam viderunt quam desideraverunt, qui hanc respuerunt. «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» Nolite putare quia vere in miseria fuerunt, cum in catena ambulaverunt. Latus fuit carcer fidelibus, leves fuerunt catenae confitentibus. Habebant gaudia in catasta, qui Chrijusto.» Quae lux orta est justo? Quae non oritur injusto; non ista lux quam facit oriri super bonos et malos. Est alia lux quae oritur justo; de qua luce non sibi orta, in fine dicordis jacuerunt. Quid profuit oculis videre istum, et mente non videre illum? Tobias caecus erat, et filium suum viam Dei docebat. Nostis hoc, quia Tobias filium suum admonebat, et dicebat, «Fili, fac eleemosynas, quia eleemosynae non permittunt ire in tenebras» : et loquebatur ille qui in tenebris erat. Videtis quia est alia lux quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittere. Quid dicat euangeliũ scitis.
bemꝰ. Euangeliũ hoc dic̃. qr in nouissimis
tẽporib multa mala. multa scandala multe
p̃ssurȩ multe iiquitates abundabt̃. s qͥ
ꝑ seuerauerit usq in finẽ. hic saluus erit.

Expanded text:
promittere. Quid dicat Evangelium, scitis: promittere. Quid dicat Evangelium, scitis: bemus. Evangelium hoc dicit, quia in novissimis temporibus multa mala, multa scandala, multae pressurae, multae iniquitates abundabunt: sed qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
isaias. ñ uideo. Grede & uidebis. forte enĩ n
habes. unde uideas. Est enĩ oculus. unde illa
pulchritudo uideat᷑ Nã qͦmͦ ÷ oculus carni.
unde lux ista uideat᷑: sic ÷ oculus cordis. un¬
de iocunditas uideat᷑. Forte ille oculus sau-¬
cius ÷. sordidatꝰ ÷ turbatꝰ ÷ abira. ab auaricia:
acupiditate. alibidine insensata. Turbatꝰ:
oculꝰ tuus. ñ potest uide illã lucẽ. Crede ante¬
quã uideas. sanaberis & uideb̾. Iux orta ÷
iusto & rectiꝰ corde iocunditas: Pocundamini
ait iusti indño. Et c̃ frieonini memoriȩ
scĩtatis eiꝰ. lã iocundati in dño iã gau¬
in illo gauderemꝰ. Ait eñĩ ipse dñs. hȩclo.¬
cutꝰ sum uob̾ ut in me pacẽ habeatis. in
nundo aut p̃ssurã. Sixp̃iani estiᷤ. p̃ssuras
in isto mundo sꝑate. Tranqͥlliora & meli-¬
ora tẽpora nolite sꝑare fr̃s. fallitis uos.
Qđ uob̾ euangliũ ñ ꝑmittit: nolite uob̾

Expanded text:
Isaias, non video. Crede, et videbis. Forte enim non Isaias, non video. Crede, et videbis. Forte enim non habes unde videas; est enim oculus unde illa pulchritudo videatur. Nam quomodo est oculus carnis, unde lux ista videatur; sic est oculus cordis, unde illa jucunditas videatur: forte ille oculus saucius est, sordidatus est, turbatus est ab ira, ab avaritia, a cupiditate, a libidine insensata; turbatus est oculus tuus, non potest videre illam lucem. Crede, antequam videas: sanaberis, et videbis. «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» 20. «Jucundamini,» ait, «justi in Domino: et confitemini memoriae sanctitatis ejus.» Jam jucundati in Domino, jam gauin illo gauderemus. Ait enim ipse Dominus: «Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis, in mundo autem pressuram» . Si christiani estis, pressuras in isto mundo sperate; tranquilliora et meliora tempora nolite sperare. Fratres, fallitis vos; quod vobis Evangelium non promittit, nolite vobis
Abbreviated transcription (Latin):
um uidens ait. Et diẽ hominis ñ desice¬
raui. tu scis. Qui mͥ aliũ diẽ ostendis.ͥ
me aliã lucẽ doces. qͥme alia iocundi¬
te ꝑfundis. qͥ aliud mͥ intꝰ insinuas. fe¬
cisti me ñc̃cupiscere diẽ homuiũ Ytiq
uidebat isaias homines inpotatione
inluxuria. intheatris & spectaculis totum
mundũ luxuriari uariis nugis. & tam̃ clama.¬
bat ñ ÷ gaudere impiis dicit dñs. Si hoc ñ ÷
gaudere. quale gaudiũ uidebat. incuiꝰ cõpa¬¬
ratione ñ erat hoc gaudiũ: Tanqͣm si tu
nosses solẽ. & alicui laudanti lucernã dicereᷤᷤ.
ñ ĩsta lux. ꝗͣre lux ñ ÷: Ille ꝓmagno habet.
gaudet. exultat. & tu dicis ñ ÷ istalux : Aut
siqͥs simia miraret᷑. diceres ñ ÷ ista pulchritudo.
Et si forte ille occupatꝰ esset circa cõpositionẽ
m̃broꝵ in illa bestia. & om̃s illas c̃ gruentias
miraret᷑: tuqͥ noueras aliã pulchritudinẽ.
negares istã. & diceres. Non ÷ Quare: ꝯuia
aliã nosti. Seddicis. Ego illã quã uidebat

Expanded text:
ium videns, ait: «Et diem hominum non concupivi, tu scis» . Qui mihi alium diem ostendis, qui me aliam lucem doces, qui me alia jucunditate perfundis, qui aliud mihi intus insinuas, fecisti me non concupiscere diem hominum. Utique videbat Isaias homines in potatione, in luxuria, in theatris, et spectaculis, totum mundum luxuriari variis nugis; et tamen clamabat, «Non est gaudere impiis, dicit Dominus.» Si hoc non est gaudere, quale gaudium videbat, in cujus comparatione non erat hoc gaudium? Tanquam si tu nosses solem, et alicui laudanti lucernam diceres: Non est ista lux. Quare lux non est? Ille pro magno habet, gaudet, exsultat; et tu dicis: Non est ista lux. Aut si quis simiam miraretur, diceres: Non est ista pulchritudo. Et si forte ille occupatus esset circa compositionem membrorum in illa bestia, et omnes illas congruentias miraretur; tu qui noveras aliam pulchritudinem, negares istam, et diceres: Non est. Quare? Quia aliam nosti. Sed dicis: Ego illam quam videbat
Abbreviated transcription (Latin):
facio illud. & emo illud. Bonũ ÷ tͥ ut attendas
illũ qͥ ñ fallit nec fefellit aliquẽ. qͥ tibi ꝓmisit
ñ hic lȩtitiã s in de & cũ tͥnsierint ista. sꝑes
qr cũ illo regnab̾ in ȩt̾nũ. ne cũ hic uis regnare
neq hic habeasiocunditatẽ. neq illic in¬
uenias.

Expanded text:
 et facio illud, et emo illud. Bonum est tibi ut attendas illum qui non fallitur, nec fefellit aliquem, qui tibi promisit non hic laetitiam, sed in se; et cum transierint ista, speres quia cum illo regnabis in aeternum; ne cum hic vis regnare, neque hic habeas jucunditatem, neque illic invenias.
Abbreviated transcription (Latin):
gaudia calicis qr homo erat. nouerat
gaudiũ m̃sȩ. nouerat gaudiũ lecti
nouerat gaudia ista scłaria & lugun¬
osa. Ille qui nouerat illa. inde ait p̃¬
sumens. Non ÷ gaudere impiis dict

Expanded text:
gaudia calicis, quia homo erat, noverat gaudium mensae, noverat gaudium lecti, noverat gaudia ista saecularia et luxuriosa. Ille qui noverat illa, ait praesumens: «Non est gaudere impiis, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nob̾ mortuus est. Securꝰ esto accepturũ
te uitã ipsiꝰ qͥpignꝰ habes mortẽ ipsius.
est. Impiꝰ eras & mortuus ÷ ꝓte. iustificatꝰ
es & deseret te : Qiustificauit imꝑium.
relinquet piũ : Qͥ diligitis dñm odite
malignum. Nemo timeat. custo dit
Times. ne intenebrissis: Holitimere ne
ꝑdas lucẽ. immo time nedũ caues ꝑdere:
t cõmunis ÷. Nũqͥd soli boni uident istum

Expanded text:
pro nobis mortuus est; securus esto accepturum te vitam ipsius, qui pignus habes mortem ipsius. est» . Impius eras, et mortuus est pro te, justificatus es, et deseret te? Qui justificavit impium, relinquet pium? «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Nemo timeat: «Custodit times ne in tenebris sis? Noli timere ne perdas lucem, imo time ne dum caves perdere tibi communis est. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
ritiã Amas illũ. debe̾ odisse qđ odit. hõ
:inimicꝰ tuus. hoc ÷ qͦdtu. Creati estis ab
uno creatore inuna c̃ditione. & tam̃ si filꝰ
tuus loqͣt᷑ inimico tuo. &ueniat ad domũ
inimici tui. & assiduas collocutioneᷤᷤ habea
cũ illo: exheredare illũ uis. qͥa loqͥt᷑ cum
in imico tuo. Et qͦmͦ  Quã iustã uocẽ uidͥs
t hab̾e. Amicꝰ es inimici mei & quęris aliqͥd
dere mea : Ergo attende. Diligis xp̃m. ini
potꝰ facis. Si hȩc ita st̃. sitalis es: noli tͥ multũ
Dic̃ nob̾ aliqͥs ꝑsecutorfac fraudẽ. Dic̃ nob̾.
adora idolum. Dic̃ nob. thus pone demo.¬
nis. S nos audiuimꝰ qͥ diligitis dñm. odite
malignum. Audiuimꝰ qͥdẽ s si fecerimus :
te ipsũ timore iudicu. responde cui credideris qͥre
Mortuus ÷ & resurrexit. ascendit in celum
Uis seqͥ: Imitare passionẽ. expecta ꝓmi̾sio¬
nẽ. Qͥd gͦ tͥ ablaturus ÷ seuiens. cũ ceꝑis odiꝰse
malignũ. qͥdiligis dñm : qͥd ablaturꝰ : patri.¬

Expanded text:
ritiam. Amas illum; debes odisse quod odit. Homo est inimicus tuus, hoc est quod tu; creati estis ab uno Creatore, in una conditione: et tamen si filius tuus loquatur inimico tuo, et veniat ad domum inimici tui, et assiduas collocutiones habeat cum illo, exhaeredare illum vis; quia loquitur cum inimico tuo. Et quomodo? Quia justam vocem videris tibi habere: Amicus es inimici mei, et quaeris aliquid de re mea! Ergo attende. Diligis Christum, potius facis. Si haec ita sunt, si talis es, noli tibi multum dicit nobis aliquis persecutor, Fac fraudem; dicit nobis, Adora idolum, dicit nobis, Thus pone daemoniis: sed nos audivimus, «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Audivimus quidem, sed si non fecerimus, teipsum timore judicii, responde cui credideris, quare Mortuus est, et resurrexit, ascendit in coelum. Vis sequi? Imitare passionem, exspecta promissionem. Quid ergo tibi ablaturus est saeviens, cum coeperis odisse malignum, quia diligis D