comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ cũ senectus aduenerit. capillus in eanuerit. tumuerint ꝑedes. libido re¬
frixerit. & homo morte fuerit dissolutꝰ. tẽ reuertat᷑ in t̾ram suam & in do¬
mũ ȩt̾nitatis sue sepulchrũ : exequiisq rite celebratis. plangentiũ funꝰ tur¬
ba p̾cedat. Florem aut̾ ainigdali quẽ nos ꝓ canis posuimꝰ. quidam sacr̃a sꝑi¬
nam inter ꝑretant᷑ : qđ dec rescentib natium carnib spina succreseat ꝙ flore¬
at. Porro in eo qd̾ ait. impinguabit᷑ locusta. sciendũ ubi in nr̃is codicib legit᷑
locusta in hebreo scriptũ esse. Haasas : qđ uerbũ apd̾ eos ambiguũ est. Cot̃
enĩ & talus & loeusta transferri. Quomodo igitur mi eremiȩ pͥncipio
i tumentia & ꝑodagre humorib pregrauata: ñ quo omĩb hoc senib fiat
sed quo ꝑlerimq accidat: & cyhe aoxikue. a parte id qđ totum ẽ appellet᷑

Expanded text:
quod cum senectus advenerit, capillus incanuerit, tumuerint pedes, libido requod cum senectus advenerit, capillus incanuerit, tumuerint pedes, libido refrixerit, et homo morte fuerit dissolutus: tunc revertetur in terram suam et in domum aeternitatis suae sepulcrum: exsequiisque rite celebratis, plangentium funus turba praecedat. Florem autem amygdali, quem nos pro canis posuimus, quidam sacram spinam interpretantur, quod, decrescentibus natium carnibus, spina succrescat et floreat. Porro quod ait: Impinguabitur locusta, sciendum ubi in nostris codicibus legitur, locusta, in Hebraeo scriptum esse, AAGAB  : quod verbum apud eos ambiguum est. Potest enim et talus et locusta transferri. 491 Quomodo igitur in Jeremiae principio, ra tumentia, et podagrae humoribus praegravata. Non quod omnibus senibus hoc fiat, sed quod plerumque accidat, συνεκδοχικῶς a parte, id quod totum est, appelletur.
Abbreviated transcription (Latin):
euigilet: noctisq medio cũ gallus cecinerit festinꝰ surgat: nequaꝗͣ ualens stra¬
to seꝑiꝰ membra conu̾tere. Obmutescere quoq siue ut meliꝰ habet in hebreo
surdescere filias carminis. aures significat: qd graui or senũ auditus fiat: &
nulla int̾ uoces ualeant scire discrimina nec carminib delectari. Qd quid̃
& berzellai loquit᷑ ad dauid: nolens transire iordanen. Sed & ab excelsis ti¬
mebt̾: & formidabt̾ in uia. Ia est ardua ingredi ñ ualebt̾: & lassis ꝑoplitib
ac trem̃te uestigio etiã in ꝑlano itinere fluctuantes: offensam gressuũ for¬
midabt̾. & florebit amigdalũ. & imꝑinguabit᷑ locusta. & dissiꝑabitur capꝑa¬
ris. qm̃ ibit homo in domũ ȩternitatis sue: & circũibunt in platea plan
gentes. Per metaforam etiam nc̃ de membris hominis ecclesiasti sermo est.

Expanded text:
evigilet, noctisque medio, cum gallus cecinerit, festinus exsurgat: nequaquam valens straevigilet, noctisque medio, cum gallus cecinerit, festinus exsurgat: nequaquam valens strato saepius membra convertere. Obmutescere quoque, sive ut melius habet in Hebraeo, surdescere filias carminis, aures significat, quod gravior senum auditus fiat, et nulla inter voces valeant scire discrimina, nec carminibus delectari. Quod quidem et Berzellai loquitur ad David, nolens transire Jordanem. Sed et ab excelsis timebunt et formidabunt in via. Id est, ardua ingredi non valebunt, et lassis poplitibus, ac trementi vestigio, etiam in plano itinere fluctuantes, offensam gressuum formidabunt. Et florebit amygdalum, et impinguabitur locusta, et dissipabitur capparis: quoniam ibit homgentes. Per metaphoram etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quando ad nocem archangeli resurgent mortui. Nec mirandũ si angłi tubã
passeri cõparemꝰ : cum om̃is uox ad xꝑm cõparata sit tenuis. N̾ quantum¬
cũ meo possum animo recordari: nunꝗͣ ꝑasserem in malam ꝑarcẽ legisse me
noui. Loquitur in decimo psalmo iustus. In dño confido: quomͦ dicitis aĩe
meẽ transmigra in mont̾e sicut passer: & alibi. Uigilaui. & factus sum sicut
passer solitariꝰ in tecto. Necñ & in alio loco. Q ẽnĩ passer inuenit sibi domum
Aliter. Clausas in plateis ianuas infirmos senis gressus acciꝑi uolt̾: qđ sẽꝑ
sedeat & ambulare ñ possit. Hum ilitatem aut̾ uocis molentis de mandibu¬
lis interpretant᷑: qd̾ cibum terere nequeantͥ & uix sꝑu coartato uox eiꝰ te¬
nius audiat᷑. Porro consurgere eũ ad uocem uolucris ostendit᷑: qđ frigescen¬
te iam sangͥne & humore siccato. quib materiis soꝑor alit᷑. ad leuem sonitũ

Expanded text:
quando ad vocem archangeli resurgent mortui. Nec mirandum, si angeli tubam quando ad vocem archangeli resurgent mortui. Nec mirandum, si angeli tubam passeri comparemus, cum omnis vox ad Christum comparata, sit tenuis. Et quantum ego possum animo recordari, numquam passerem in malam partem legisse me novi. Loquitur in decimo psalmo justus: In Domino confido: quomodo dicitis animae meae, transmigra in montem sicut passer. Et alibi: Vigilavi, et factus sum sicut passer solitarius in tecto . Necnon et in alio loco: Etenim passer invenit sibi domum . Aliter: Clausas in plateis januas, infirmos senis gressus accipi volunt: quod semper sedeat, et ambulare non possit. Humilitatem autem vocis molentis, de mandibulis interpretantur, quod cibum terere nequeat, et vix spiritu coarctato, vox ejus tenuis audiatur. Porro consurgere eum ad vocem volucris, 490 ostendit, quod frigescente jam sanguine, et humore siccato, quibus materiis sopor alitur, ad levem sonitum
Abbreviated transcription (Latin):
& elaudent᷑ ostia in platea in humilitate uocis molentis: & consurgent ad
uoc̃ẽ uolucris. & cõmutiscent om̃s filiȩ carminis. Cũ uox fuerit molentis in¬
firmata & magistror doctrina cessauerit: consequenter cessabe̾ omĩa: int̾
que & ostia claudentur in platea: ut uixta fatuas euangłii uirgines. unꝰqͥsq
elausas habeat suȩ platee ianuas: & ille oleũ emere ñ possint. Uel certe sa¬
tuis uirginib circumeuntib in platea: claudent cubiculũ. sponsi qui cũ eo
intrauerint. Si enĩ arta & angusta uia est ꝗ̃ ducit ad uitã. & lata & spaci¬
osa q̃ ducit ad mortẽ: tecte refrigerante caritate mnultoꝵ ostiũ doctrina¬
rũ clauditur in plateis. Sequenti aut̃ uersicło in eo qđ ait. & consurgent
uocẽ ep̃i ł prb̃ri ꝑ penitentiã consurgentẽ. Potest quoq hoc quãuis extra or¬
dinarie. & si contextum capituli ñ sequimur de legttima resurrectione accipi:

Expanded text:
Et claudent ostia in platea in humilitate vocis molentis: et consurget ad Et claudent ostia in platea in humilitate vocis molentis: et consurget ad vocem volucris; et obmutescent omnes filiae carminis. Cum firmata, et magistrorum doctrina cessaverit, consequenter cessabunt omnia, inter quae et ostia claudentur in platea, ut juxta fatuas Evangelii virgines unusquisque clausas habeat suae plateae januas, et illae oleum emere non possint. Vel certe fatuis virginibus circuentibus in platea, claudent cubiculum sponsi qui cum eo intraverunt . Si enim arcta et angusta est via quae ducit ad vitam, et lata spatiosa, quae ducit ad mortem : recte, refrigerata charitate multorum, ostium doctrinarum clauditur in plateis. Sequenti autem versiculo, in eo quod ait: Et consurget eri per poenitentiam consurgentem. Potest quoque hoc extraordinarie, tametsi contextum capituli non sequamur, et de ultima resurrectione accipi,
Abbreviated transcription (Latin):
sabt̃ molentes qm̃ imm inute st̃: & contenebrescent que uident in forami¬
nib. In consummatione mundi cũ refrixerit mnultoꝵ caritas & inmi¬
nute fuerint anime magistroꝵ. ꝗ̃ posst̃ celestẽ cibũ prebere credentibus¬
translate q in cęlestia: tẽ incipient hi qui ex ꝑarte in hoc mundo intue¬
bant᷑ lumen scientie iuolui tenebris. Si enĩ moysi dicit᷑. ponã te infora¬
mine petre & sic posteriora mea uidebis: quantomagis unaqueq anima
ꝑ foramen & quasdam tenebrosas cauernas aspicit ueritatẽ : Aliter. Cessa¬
re molentes quia ĩminute sunt. de dentib dictũ ꝑutant: qđ cũ extrema se¬
nectus ad uenerit. dentes quoq aut atterunt᷑ aut decidt̃: de quib ꝑmoliti ci¬
bi in aliũ transmittutur. Tenebre̾scere aut̃ uidentes in foraminib ocu¬
los arbitrantur: quib etate confectis. caliget acies & intuitꝰ obscuretuR.

Expanded text:
sabunt molentes: quoniam imminutae sunt: et contenebrescent quae vident in foramisabunt molentes: quoniam imminutae sunt: et contenebrescent quae vident in foraminibus. In consummatione mundi cum refriguerit multorum charitas, et imminutae fuerint animae magistrotranslataeque in coelestia, tunc incipient hi qui ex parte in hoc mundo intuebantur lumen scientiae, involvi tenebris. Si enim Mosi dicitur: Ponam te in foramine petrae, et sic posteriora mea videbis , quanto magis unaquaeque anima per foramen et quasdam tenebrosas cavernas aspicit veritatem? Aliter: Cessare molentes quia imminutae sunt, de dentibus dictum putant, quod cum extrema senectus advenerit, dentes quoqbi in alvum transmittuntur. Tenebrescere autem videntes in foraminibus, oculos arbitrantur: quod aetate confectis caliget acies, et intuitus obscuretur.
Abbreviated transcription (Latin):
sius pluuiis irrigauerunt. postꝗͣ te imbre suo indignũ esse ꝑspexerint re¬
u̾tantur ad sedem suã. ad eũ scilicet a quo missi st̃: In die cum moti fue¬
rint eustodes domꝰ : & ꝑierint uiri fortitudinis. C. ustodes domꝰ aut sol in¬
telligunt᷑ et luna & reliquus astrorꝑ chorus: aut angłi qui huic mundo
president. Uiri uͦ fortitudinis siue fortes ut interꝑ̃tatus ẽ sy mmachus. qͥ ꝑibt̾.
bolam uastat domũ eiꝰ. Aliter. Custodes domꝰ qui ad corpꝰ hominis referunt
cuncta q̃ scripta st̃. costas significari putaut : qđ ab ipsis intestina uallentur
& tota uentris mollitudo seruet᷑. Uiros fortes crura estimaut. solem & lunã
Estellas: ad ocłos. nares. & aures & totius corporis sensus eoaꝑtant. Hoc au¬
tem idõ: quia inferius necessitate coguntur. ñ de angłis & de monib. so¬
le & luna & stellis. sed de hominis membris. intelligere q̃ secunt᷑. Et ces¬

Expanded text:
suis pluviis irrigaverint, postquam te imbre suo indignum esse suis pluviis irrigaverint, postquam te imbre suo indignum esse vertantur ad sedem suam: ad eum scilicet, a quo missi sunt. In die quo moti fuerint custodes domus, et perierint viri fortitudinis. Custodes domus, aut sol intelligitur et luna, et reliquus astrorum chorus, aut Angeli qui huic mundo praesident. Viri vero fortitudinis, sive fortes, ut interpretatus est Symmachus, qui peribun vastat domum ejus . Aliter: Custodes domus, qui ad corpus hominis referunt cuncta quae scripta sunt, costas significari putant, quod ab ipsis intestina vallentur, et tota ventris mollitudo servetur. Viros vero fortes, crura aestimant: solem, et lunam, et stellas, ad oculos, aures, nares, et totius capitis sensus coaptant. Hoc autem ideo, quia inferius necessitate coguntur, non de angelis et daemonibus, sole, et luna, et stellis, sed de hominis membris intelligere quae sequuntur. Et ces
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudines. Qd si specialis unuiscuiꝰq consũmatio ad uitȩ huiꝰ finẽ refer¬
tur: & sol & luna & stelle & nubes & pluiie ei esse cessabt̾ qui mortiuis fu¬
erit. Aliter. L.ȩtare ad olescens õ popłe. xꝑiane: e fruere bonis ꝗ̃ a deo tͥ
concessa st̃: & in his om̃ib scito te a dño uidicandũ. Ne ꝑutes quia pͥores ra
mi fracti st̃. & tu insertꝰ es in radicẽ bonȩ oliuȩ: iccirco ͤ esse securũ. Sed a¬
fer irã a corde tuo. & a corpore uoluptates: & cȩteris uitiis derelictis mem̃¬
to creatoris tui anteꝗͣ tibi dies malitiȩ. dies ueniat insanabilis. inqua ꝑec¬
cantib pene st̃ ꝑreꝑarate: ne cũ peccaueris occidat tͥ sol iustitię meridie &
scientiȩ lumen intereat: & splendor lunȩ id est ȩxcłȩ subtrabatur.: & stellȩ oc¬
cidant. de quib scriptum ẽ & alibi. stella ã stella differt a gła:. Ante¬
quã reuertant᷑ nubes pꝰ pluuiã. ne ꝓpħȩ qui corda credentiũ suo sermone

Expanded text:
ecialis uniuscujusque consummatio, ad vitae hujus finem refertur, et sol et luna et stellae et nubes et pluviae ei esse cessabunt qui mortuus fuerit. Aliter. Laetare adolescens, o popule Christiane, et fruere bonis quae a Deo tibi concessa sunt, et in his omnibus scito te a Domino judicandum. e olivae, idcirco te esse securum. Sed aufer iram a corde tuo, et a corpore voluptates; et caeteris vitiis derelictis, memento Creatoris tui antequam tibi dies malitiae, dies veniat insanabilis, in qua peccantibus poenae sunt praeparatae, ne cum peccaveris occidat tibi sol justitiae meridie, et scientiae lumen intereat, et splendor lunae, id est Ecclesiae subtrahatur, et stellae occidant, de quibus scriptum est et alibi: Stella a stella differt in claritate . Antequam revertantur nubes post pluviam, ne prophetae qui corda credentium suo sermone
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑs phylippo loquebat᷑. Sꝑui enĩ dĩ
quasi quedã nobis u̾ba facere ẽ: oc¬
culta ui ea q̃ agenda st̃ intimare
Tanꝗͣ oius ad occisionẽ ductus est
Sicut ouis cũ ducit᷑ ad uictimã. ñ
repugnat: sic ille ꝓpͥa passus ẽ uolũ¬
tate. Uel altiori intellectu sicut ag¬
nus in ꝑascha ĩmolari solebat: sic
s & lanis oꝑuit: ut algentes infi¬
delitate sua ueste calefaceret: & au¬
diremꝰ apłm nob̃ loq̃ntem: quotqͦt
in xꝑo baptizati estis xꝑm indui¬
stis. Sic ñ aꝑuit os suum᷑: Cũ in pas¬
sione sua pilato & pontificib pauca:
herodi nulla respondere uolebat
In humilitate iudiciũ eiꝰ sublatũ ẽ:
Qͥa uidex omniũ iudicii ñ reperit
ueritatem: s absq ulla culpa sedi¬
tione iudeoꝵ & pilati uoce damp¬
uatꝰ ẽ. Generationẽ eiꝰ quis enarra¬
bit : Aut de diuinitate eiꝰ acoipi¬
endũ est qđ impossibile sit diuine
nat iuitatis nosse mẏsteria. de qͣ
pat̾ loquit᷑. ante luciferũ genui te:

Expanded text:
s Philippo loquebatur. Spiritui enim Dei quasi quaedam nobis verba facere est, occulta vi, et quae agenda sunt intimare. Tanquam ovis ad occisionem ductus est. Sicut ovis cum ducitur ad victimam, non repugnat, sic ille propria passus est voluntate. Vel altiori intellectu, sicut agnus in pascha immolari solebat, sic sed et lanis operuit, ut algentes infidelitate sua veste calefaceret, et audiremus Apostolum nobis loquentem: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis. Sic non aperuit os suum, cum in passione sua Pilato et pontificibus pauca, Herodi nulla respondere volebat. In humilitate judicium ejus sublatum est. Quia judex omnium judicii non reperit veritatem, sed absque ulla culpa seditione Judaeorum et Pilati voce damnatus est. Generationem ejus quis enarrabit? Aut de divinitate ejus accipiendum est, quod impossibile sit divinae nativitatis nosse mysteria, de qua Pater loquitur: Ante luciferum genui te .
Abbreviated transcription (Latin):
illũ psalmũ. id e̾ centesimũ octauũ decimũ. quindec̃i graduũ psalmi st̃
ꝑ quos primũ erudim᷑ in lege: ⁊ seꝑtenario numero expleto. postea ꝑ
ogdoadem ad euangłm scandimꝰ. Precipitur ergo. ut in utrũq testam̃tu
tam uetꝰ scilicet quã nouũ pari ueneratione credamꝰ. Ludei partes sep¬
tem dedert̾. credentes in sabbato: sed ñ dedert̾ octo. resurrectionẽ diei¬
dñicȩ denegantes. E contrario heretici marcion ⁊ manicheus & om̃s qͥ
ueterem legem rabido ore dilaniant. dant partes octo suscipientes eu¬
angłm : s eandẽ seꝑtenario numero ñ tribuunt. instrum̃ta ueterũ respu¬
entes. Nos gͦ instrum̃to utriq credamꝰ. Non enĩ possumus dignos cru¬
ciatus dignamq pęnã iam nc̃ mente conprehendere: q̃ reposita est his qͥ
uersantur in t̾ra. iuideis atq hereticis. e duob alteriums negantib. He

Expanded text:
illum psalmum, id est, centesimum octavum decimum quindecim graduum psalmi sunt, illum psalmum, id est, centesimum octavum decimum quindecim graduum psalmi sunt, per quos primum erudimur in lege, et septenario numero expleto, postea per ogdoadem ad Evangelium scandimus. Praecipitur ergo, ut in utrumque instrumentum, tam vetus scilicet quam novum, pari veneratione credamus. Judaei dederDominicae negligentes. E contrario haeretici Marcion et Manichaeus et omnes qui veterem legem rapido ore dilaniant, dant partes octo suscipientes Evangelium, sed eamdem septenario numero non tribuunt, Instrumentum veterum respuentes. Nos igitur Instrumento utrique credamus. Non enim possumus dignos cruciatus dignamque poenam jam nunc mente comprehendere, quae reposita est his qui versantur in terra Judaeis atque haereticis e duobus alterum denegantibus. VE
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝰ d̾i scientiã nõ latere. Mute panẽ tuũ suꝑ faciem aquę: quia in
multitudine dierũ in uenies eũ. Ad elemosy nã cohortatur: qd̾ omĩ
petenti dandum sit. ⁊ in diserete faciendũ bene. Quomͦ enĩ qui suꝑ ir¬
rigua seminat. fructũ sementis expectat: ita qui largit᷑ egentib ñ granũ
seminis s ipsũ panẽ serit. fenore quodã multiplicationẽ illiꝰ: ⁊ cũ uidicii¬
lam aquã uideris de qua dr̃. flumina de uentre eiꝰ fluent aquȩ uiuȩ: ne
te pigeat panẽ sapientiȩ.panẽ rationabilẽ. panẽ prestare sermonis. Si e¬
ni hoc frequenter feceris : inuenies te ñ incassum doctrinarũ iecisse sem̃¬
tem. Tale qͥd ⁊ in y saia dictũ puto. Beatꝰ qͥ seminat suꝑ aquã. ubi bos ⁊ a¬
T in ihezechyel septẽ ⁊ octo gradꝰ ad templi legunt᷑ ascensũ: ⁊ post: et̾icũ

Expanded text:
tamus, Dei scientiam non latere. Mitte panem tuum super faciem aquae: quia in tamus, Dei scientiam non latere. Mitte panem tuum super faciem aquae: quia in multitudine dierum invenies illum. Ad eleemosynam cohortatur, quod omni petenti sit dandum, et indiscrete faciendum bene. Quomodo enim, qui super irrigua seminat, fructum sementis exspectat: ita qui largitur egentibus, non granum seminis, sed ipsum panem serit, fenore quodam multiplicationem illius lam aquam videris, de qua dicitur: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae , ne te pigeat panem sapientiae, panem rationabilem, panem praestare sermonis. Si enim hoc frequenter feceris, 480 invenies te non incassum doctrinarum jecisse sementem. Tale quid et in Isaia dictum puto: Beatus qui seminat super aquam, ubi bos, et aEt in Ezechiele septem et octo gradus ad templi leguntur ascensum . Et post ethicum
Abbreviated transcription (Latin):
et ur: & incurramꝰ ꝑicłm immoderatione lingue. Qd̾ aut̃ ait. ⁊ uolucres
cȩli auferent uocẽ: ⁊ habens pennas annuntiabit u̾bũ: hy ꝑbolice intelli
audierint ñ celaturos. Sed melius ẽ sic audire preceptũ. ut sciamꝰ nob̃
esse mandatũ ñ solum contra xp̃m temere nichil esse loquendũ: uerum¬
etiã in archanis cordis quãuis uariis tͥbulationib coartemur mchil blas¬
phemũ nichil impiũ sentiendũ sit. Ꝙ quia dilectionẽ quã xꝑo exhibemꝰ
sum. etiam hoc ubetur. ne post tergũ de scĩs quoq detrahamꝰ. ⁊ eos quos
uiderimꝰ scientia. sapientia. uirtutibq ditatos lingue mordacitate roda¬
mus: quia angłi qui circũeunt t̾ram ⁊ st̃ amministratorii sp̃s. ⁊ in za¬
charia loqu ntur. circiuuimꝰ terrã. ⁊ ecce om̃is t̾ra habitatur ꝙ silet:
instar auiu nr̃a uerba ⁊ cogitationes ad cȩlũ ꝑferent: ⁊ cłam cogi

Expanded text:
etur, incurramus periculum in immoderatione linguae. Quod autem ait: Aves etur, incurramus periculum in immoderatione linguae. Quod autem ait: Aves coeli auferent vocem, et habens pennas annuntiabit verbum, hyperbolice intelligaudierint, non celaturos. Sed melius est sic audire praeceptum, ut sciamus nobis esse mandatum, non solum contra Christum temere nihil esse loquendum, verumetiam in arcanis cordis, quamvis variis tribulationibus coarctemur, nihil blasphemum, nihil impium sentiendum sit. Et quia dilectionem quam Christo exhibemus, sum , etiam hoc jubetur, ne post tergum de sanctis quoque detrahamus, et eos quos viderimus scientia, sapientia, virtutibusque ditatos linguae mordacitate rodamus, quia angeli qui terram circumeunt et sunt administratorii spiritus, et in Zacharia loquuntur: Circuimus terram, et ecce omnis terra quiescit , ad instar avium nostra verba et cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
duplicit̾ accipiendũ : ł ipsos doctores postꝗͣ adulatione ditati st̃. regnũ
in popłis exercere: ł certe quia argentum ꝓ sermone semꝑ accipitur: elo¬
qͥa enĩ dñi eloqͥa casta argentũ igne examinatũ ꝓbatũ terrȩ purgatum
septuplũ: hoc asseuerat qd̾ eloquentiȩ ⁊ orationi q̃ uerboꝵ sit fronde com¬
posita facile uulgus cedat ignobile. Qͥ habent apd̾ se sponsũ. ⁊ ꝓꝑterea
lugere & ieuinare ꝓhibent᷑. in risu faciunt pane: a quo risu ⁊ ysaac nom̃
pocula ministrat ingaudio. Argentũ quoq eui obediunt omĩa. quinq
illa de euangłio ⁊ duo ⁊ unũ patrisfamesię st̃ talenta: & decẽ mn ne quẽ
⁊ habens pennas annuntubit u̾bum. & simplex p̃ceptũ edificat audientes:
ne ira ⁊ furore suꝑati in maledictũ ⁊ detractionem regũ ⁊ principũ ꝓrũ¬
pamꝰ : quia contra spem interdum euenit ut his quib maledi ximꝰ nunti¬

Expanded text:
dupliciter accipiendum, vel ipsos doctores postquam adulatione ditati sunt regnum dupliciter accipiendum, vel ipsos doctores postquam adulatione ditati sunt regnum in populis exercere, vel certe, quia argentum pro sermone semper accipitur, eloquia enim Domini eloquia casta, argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septulum , hoc asseverat quod eloquentiae et orationi quae verborum sit fronde composita, facile vulgus cedat ignobile. Qui habent apud se sponsum, et propterea lugere et jejunare prohibentur , in risu faciunt panem, a quo risu et Isaac nomen pocula ministrat in gaudio. Argentum quoque cui obediunt omnia, quinque illa de Evangelio, et duo et unum patrisfamiliae sunt talenta, et decem gemnae quae  habet pennas annuntiabit sententiam. Simplex praeceptum aedificat audientes ne ira et furore superati in maledictum et in detractionem regum et principum erumpamus; quia contra spem interdum evenit, ut si his quibus maledicimus nunti
Abbreviated transcription (Latin):
mine interpretati sumꝰ. meliꝰ potest suꝑ eccła accipi: qd̾ ꝑ negligentiã
ȩcołam. ⁊ culm̃ enis concidere. ⁊ tigna ꝑplui supra exposiumꝰ. Nc̃
gͦ de hisdem magistris loquit᷑: ⁊ quia uisus fuerat accusare eos cur
at. ⁊ timotheo p̃cipitur ne gram negligat. quã ꝑ ĩpositionẽ manꝰ acceꝑat:
honorem duplicem quererent qui laborantib in doctrina ⁊ sermone debe¬
tur: nẽ e contrario accusat eos qui loquunt᷑ quidẽ in eccła ꝙ docent popłos
sed ea docent q̃ popłm audire delectet: qd̾ peccatorem palpet in uitio.
& strepitus concitet audientiũ. Nonne quando in eccła lasciuit oratio.⁊
⁊ opes ꝑ delectabilia ꝓmissa conqͥrant. siue qd̾ eccłȩ panẽ qui panis lugen¬
tium est ⁊ ñ ridentium. beati qͥppe lugentes q̃m ipsi ridebt᷑. in letitiã gau¬
dioq conficiant: Qd̾ aut̾ sequit᷑. pecunie uel argento obediunt omnia.

Expanded text:
mine interpretati sumus, melius potest super Ecclesiam accipi, quod per negligentiam mine interpretati sumus, melius potest super Ecclesiam accipi, quod per negligentiam Ecclesiam, et culmen ejus concidere, et tigna perflui, supra exposuimus. Nunc ergo de eisdem magistris loquitur. Et quia visus fuerat accusare eos, cur et Timotheo praecipitur, ne gratiam negligat, quam per impositionem manuum acceperat: honorem duplicem quaererent, qui laborantibus in doctrina et sermone debetur ; nunc econtrario accusat eos qui loquuntur quidem in Ecclesia, et docentpopulos, sed ea docent quae populum audire delectet, quod peccatores palpet in vitio, et strepitus concitet audientium. Nonne quando in Ecclesia lascivit oratioet opes per delectabilia promissa conquirant, sive quod Ecclesiae, qui panis lugentium est et non ridentium, beati quippe lugentes quoniam ipsi ridebunt , in laetitia gaudioque conficiantur. Quod autem sequitur: et pecuniae obediunt omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ st̃ apłi & om̃s sc̃i: qui regem habent filiũ ingenuoꝵ. filiũ libere. ñ de
ancilla agar sed de sare libertate generatũ: nec comedt̾ inane nec uelo¬
citer. ñ enĩ in p̃senti scło quert̾ uosuptatẽ : sed t̃pre suo manduçabt̾. cũ re¬
tributionis tempꝰ aduenerit. & manducabt̾ in fortitudine ⁊ ñ in confusi¬
one. Omne bonũ presentis scłi confusio ẽ: futuri ꝑpetua fortitudo Tale
qͥd ⁊ in y saia dr̃. Fcce qui seruiunt mͥ letabunt᷑: uos aut̃ pudebit. In pi¬
gritiis humiliabitur cogtignatio: ⁊ infirmitate manuum stillabit do¬
in celis si pigri sumꝰ ⁊ ad bona oꝑa tardiores humiliabit᷑ : ⁊ om̃is contig¬
natio q̃ debẽt culm̃ portare sublime: ad t̾ram corruens habitatorem su
um opprimet. Cumq auxiliũ manuũ uirtutũq torpuerit: omĩs de¬
suꝑ tempestas ⁊ nẏmboꝵ ad nos turbo erũpet. Porro qd̾ in uno homi¬

Expanded text:
i et omnes sancti, qui regem habent filium ingenuorum, filium liberae: non de i et omnes sancti, qui regem habent filium ingenuorum, filium liberae: non de ancilla Agar, sed de Sarae libertate generatum. Nec comedunt mane, nec velociter. Non enim in praesenti saeculo quaerunt voluptatem, sed tempore suo manducabunt, cum retributionis tempus advenerit, et manducabunt in fortitudine, et non in confusione. Omne bonum praesentis saeculi confusio est, futuri perpetua fortitudo. Tale quid et in Isaia dicitur: Ecce qui serviunt mihi, manducabunt: vos autgritiis humiliabitur contignatio, et in infirmitate manuum stillabit dotio quam habemus in coelis, si pigri sumus, et ad bona opera tardiores, humiliabitur. Et omnis contignatio quae debet culmen portare in sublime, ad terram corruens, habitatum opprimet. Cumque auxilium manuum virtutumque torpuerit, omnis desuper tempestas, et nimborum ad nos turbo erumpet. Porro quod in uno ho
Abbreviated transcription (Latin):
piens erat. & cani eiꝰ in sapientia reputabantur. ꝓhibet᷑ iuuenẽ se esse dice.¬
e gͦ t̾re euiꝰ rex est diabolus: qui semꝑ rerũ nouarũ cupidꝰ etiã in abe.¬
salon adu̾sum parentem rebellat. Quȩ uidices & principes eos habet
qui ament hutꝰ scłi uoluptates: qui anteꝗͣ dies mortis adueniat dicuit.
manducemꝰ & bibamꝰ. eras enĩ moriem᷑. Contra. beata t̾ra eccłe euius
rex xꝑc ẽ filiꝰ ingenuoꝵ. de abrahã & ysaac & iacob ꝓpħarũ quoq
& sc̃oꝵ omniũ stỹ rpe descendens: quib peccatũ ñ fuit dñatum: & ob id
fuert̾ liberi. Ex quib nata est uirga liberior sc̃a maria: nullũ habens
fruticẽ. nullũ germen ex latere: sed totꝰ fructus eiꝰ eriipit in florem. lo¬
quent̾ẽ in cantico canticoꝵ. Ego flos cãpi ⁊ liliũ conualliũ. Principes qͦ¬

Expanded text:
piens erat, et cani ejus in sapientia reputabantur, prohibetur juvenem epiens erat, et cani ejus in sapientia reputabantur, prohibetur juvenem e terrae cujus rex est diabolus, qui semper rerum novarum cupidus, etiam ut Absalon adversus patrem rebellat , quae judices et principes eos habet qui ament hujus saeculi voluptates, qui antequam dies mortis adveniet, dicunt: Manducemus et bibamus, cras enim moriemur . Contra beata terra Eccles Filius ingenuorum: de Abraham, Isaac, et Jacob, prophetarum quoque et sanctorum omnium stirpe descendens, quibus peccatum non fuit dominatum; et ob id vere fuerunt liberi. Ex quibus nata est Virgo liberior sancta Maria, 477 nullum habens fruticem, nullum germen ex latere: sed totus fructus ejus erupit in florem, loquentem in Cantico Canticorum: Ego flos campi, et lilium convallium . Principes q
Abbreviated transcription (Latin):
institutũ: & eos uidices p̃dicare. qui nequaꝗͣ uoluptatẽ negotiis ciuuiỹ
p̃ferant: sed pꝰ multũ laborem & amministrationẽ rei publicȩ. cibum
caꝑe quasi necessitate cogant᷑. Uerũ mͥ sacratiꝰ qͥd latere iudetur in lit̾a
qd iuuenes dicant᷑ in scripturis qui a ueteri au toritate desciscunt.
& cana parentũ precepta contẽs nunt: qui neglecto mandato d̾i. cupi¬
unt statuere traditiones hominũ: de quib ⁊ in ysaia isrłi dñs cõmina¬
tur. eoqd̾ noluerit aquã sy loe q̃ uadit cũ silentio. ⁊ ueterẽ piscinã a¬
uert̾it: eligens sibi fluenta samarie & gurgites damasci: & dabo inqͥt
uiuenes principes eoꝵ ⁊ illusores dñabuntur . Lege danihelẽ: & ue¬
tustũ dierũ inuenies. dm̃. Lege apocalypsin ioħis: & caput saluatoris
candidũ ut niuẽ. & quasi lanam albam reꝑies. Teremias quoq quia sa¬

Expanded text:
institutum, eos judices praedicare qui nequaquam voluptatem negotiis civium institutum, eos judices praedicare qui nequaquam voluptatem negotiis civium praeferant, sed post multum laborem et administrationem reipublicae cibum capere quasi necessitate cogantur. Verum mihi sacratius quid latere videtur in littera, quod juvenes dicantur in Scriptura, qui a veteri auctoritate desciscunt, et cana praecepta parentum contemnunt: qui neglecto Dei mandato, cupiunt statuere traditiones hominum. De quibus et in Isaia Israeli Dominus comminatur, eo quod noluerit aquam Siloe, quae vadit cum silentio, et veterem piscinam averterit, eligens sibi fluenta Samariae, et gurgites Damasci. Et dabo, inquit, juvenes principes eorum, et illusores dominabuntur eis . Lege Daniel, et vetustum dierum invenies Deum . Lege Apocalypsim Joannis, et caput Salvatoris candidum ut nivem, et quasi lanam albam reperies . Jeremias quoque quia sa
Abbreviated transcription (Latin):
pere sapientiamr : Ad ciuitatẽ minime ꝑuenert de quã menen¬
matib mduerunt : in urbe sua dm̃s dissipabit. dequar is de¬
l se nibitpotestuminis ĩpetus lȩcificat ciuiitatẽ diineuan¬
Egrpcenttas firma qut oppugnat᷑. Si quidem hanc ueritatas
hoc idem etiã de hereticis sentiendum: qđ frustra laborant & affligantur in
sudio scripturarum: eũ ambulent in deserto ⁊ ciuitatẽ inuenire ñ ualeatt.
DSe quoꝵ errore & psalmista cõmemorat dicens. Errauert̾ in deserto & in aquo
olescens: ⁊ pͥncipes tui mane comedunt. Beata tu t̾ra euiꝰ rex tiuuis filiꝰ in¬
gen᷑ oꝵ : ⁊ principes tui in tp̃re comedt̾: in fortitiroine ⁊ ñ in confusione:¬
Uidetur qͥde reꝓbare niuenũ principatũ ⁊ luxuriosos uidices condẽt nare:
qđ in altero ꝑ etatem sit infirma sapientia. in aliis etiã matura ȩtas de¬
liciis eneruetur: ⁊ econtrario ꝓbare principẽ bonis morib & liberalite

Expanded text:
posse sapientiam, ad civitatem minime pervenerunt, de qua in psamatibus induerunt, in urbe sua Dominus dissipabit. De qua et alibi scribitur: Fluminis impetus laetificat civitatem Decivitas quae oppugnatur . Siquidem hanc veritatis hoc idem etiam de haereticis sentiendum, quod frustra laborent et affligantur in studio Scripturarum, cum ambulent in deserto, et civitatem invenire non valeant. De quorum errore et Psalmista commemorat, dicens: Erraverunt in dolescens, et principes tui mane comedunt. Beata tu, terra, cujus rex tuus filius ingenuorum, et principes tui in tempore comedunt, in fortitudine, et non in confusioneidetur quidem reprobare juvenum principatum, et luxuriosos judices condemnare, quod in aliis per aetatem sit infirma sapientia, in aliis etiam matura aetas deliciis enervetur: et e contrario probare principem bonis moribus et liberaliter
Abbreviated transcription (Latin):
in celo. Cesset ergo nestoriꝰ filium
hõis afilio dĩ separare: & duos sibi
um nocte & die ñ cessaui cum la¬
cͥmis monens unũquenq urm̃.
Hoc pulchre & breuit̃ ex ponit
arator. Qcanit eccłe tria dogma¬
ta: sepiꝰ edit hystoricũ. morale
sonans typicumq uolum̃. Hinc
ludea uacans sterilisꝙ̃ dr̃ arbor:
expectata tͥb fructum ñ aitu¬
lit annis. Omĩa ostendi uobis.
Id÷ ñ solum doctne inter p̃ssuras
& lacͥmas insistendũ : uerum ne
qͥs infirmoꝵ grauet᷑ manib ẽẽ

Expanded text:
in coelo . Cesset ergo Nestorius Filium in coelo . Cesset ergo Nestorius Filium hominis a Filio Dei separare, et duos sibi um nocte et die non cessavi cum lacrymis, monens unumquemque vestrum. Hoc pulchre et breviter exponit Arator: Qui canit Ecclesiae tria dogmata, saepius edit Historicum, morale sonans, typicumque volumen; Hinc Judaea vacans, sterilis quae dicitur arbor, Expectata tribus fructum non attulit annis. Omnia ostendi vobis. Id est, non solum doctrinae inter praessuras et lacrymas insistendum, verum ne quis infirmorum gravetur manibus esse
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ciuitates ꝓtestatur michi.
Cũ dicit ꝑ ciuitates : aꝑte osten¬
ñ sibi iꝑsi sed aliis de se reuelata
cognouit. Ex quib erat ꝓpb̃a a¬
gabꝰ: necñ & illi discipłi qui hẽ
in tyro consistentẽ monebant ꝑ
sꝑm scm̃. ne ascenderet ihero soly¬
mã. Dicens qm̃ uincła & tͥbula¬
cio animã meã preciosiorẽ ꝗͣ me.
Animã dicit ipsã uitã in cor¬
þore tẽporalẽ: quã ꝓ minimo
ducit. qui in alia uita gaudiũ
prestolatur ȩt̾nũ. Q uia mundꝰ
sũ a sanguine omniũ urm̃. Eo
se a ꝓximoꝵ sangͥne mundũ cre¬
didit : quo seriendis eoꝵ uiciis
ephesi mletũ. uocatos: quos nc̃
Non enĩ una ciuitas plures epõs ha¬
bere potuit: s eosdẽ prbros ut ue¬
re sacerdotes sub nomine ep̃or sig¬
nificat. Coniunctus ⁊ eñi gradus:
& in multis pene simillimꝰ. Reg̾e
eccłam dĩ: quam acquisiuit sãn¬
guine suo. Non dubitat sanguinem d̾i
dicere. ꝓpt̾ unionẽ ꝑsone in dua¬
quã & dictũ ÷ filiꝰ hominis qui ÷

Expanded text:
ates protestatur mihi. Cum dicit per civitates, aperte ostennon sibi ipsi, sed aliis de se revelata cognovit. Ex quibus erat propheta Agabus, nec non et illi discipuli qui hunc in Tyro consistentem monebant per Spiritum ne ascenderet Jerosolymam. Dicens, quoniam vincula et tribulacio animam meam pretiosiorem quam me. Animam dicit ipsam vitam in corpore temporalem, quam pro minimo ducit, qui in alia vita gaudium praestolatur aeternum. Quia mundus sum a sanguine omnium vestrum. Eo se a proximorum sanguine mundum credidit, quo feriendis eorum vitiiEphesi Miletum vocatos, quos nuncNon enim una civitas plures episcopos habere potuit, sed eosdem presbyteros, ut vere sacerdotes sub nomine episcoporum significat. Conjunctus est enim gradus, et in multis pene similibus. Regere Ecclesiam Dei quam acquisivit sanguine suo. Non dubitat sanguinem Dei dicere, propter unionem personae in duaam dictum est: Filius hominis qui est
Abbreviated transcription (Latin):
citiꝰ reuiuiscet. & si adu̾sus hominẽ robustior in expugnando diabolus astiterit:
uersus diabolum uirtus infirma sit: s quo lib̾um homini reluiquatur ar¬
bitrium: & attuitentib nobis ipse in preliando fiat fortior Qd si etiã pat̾¬
pitur : tam̃ aliquando rũpit᷑. & in uida eciã apło fuit tripex iste funiculꝰ :
sed quia. post buccellã introuiit in eũ sachanas. funculus iste diruptꝰ ẽ
Porro qđ suꝑiꝰ ait. & quide si dormiant duo. etiã calor ẽ illis. & unꝰ quomͦ
calefiet: de hel yseo sumimꝰ exemplum: qđ & ipse contra xerit se cũ puero &
uite acciꝑe ñ ualemꝰ. Melior est puer pauꝑ & sapiens. quã rex senex & stu

Expanded text:
citius reviviscit. Et si adversus hominem robustior in expugnando diabolus astiterit, citius reviviscit. Et si adversus hominem robustior in expugnando diabolus astiterit, versus diabolum virtus infirma sit, 423 sed quod liberum homini relinquatur arbitrium, et annitentibus nobis, ipse in praeliando fortior fiat. Quod si etiam Patpitur, tamen aliquando rumpetur. Et in Juda enim apostolo fuit triplex iste funiculus: sed quia post buccellam introivit in eum Satanas, funiculus iste diruptus est. Porro quod superius ait: Et quidem si dormiant duo, etiam calor erit illis: et unus quomodo calefiet? de Elisaeo sumamus exemplum, quod ipse contraxerit se cum puero, vitae accipere non valemus. Melior est puer pauper et sapiens, quam rex senex et stu
Abbreviated transcription (Latin):
beat amicoꝵ contubniũ. & in cõmune solatium: quia & alteriꝰ ruma alteriꝰ
solatio subleuet᷑: & curas domesticas ipsiꝰ quoq noctis requiem. meliꝰ exigat ille
qui fidũ amicũ habeat. quã qui solus opib incubet requisitif: Qd̾ si & ro¬
solatio sustentari: & quanto duo uno differant si amore conuncti sicit. tan¬
to etiã trium contub̾niũ plus ualere. & enĩ uera caritas & nullo liuore uio¬
lata: quanto auget᷑ numero: tanto crescit & robore. & hȩc interĩ simplic iter
dicta sint. Ceterum quia insuꝑiorib suꝑ xꝑo quorunida intelligentiã posus¬
mꝰ: etiam reliqua eođe ordine disserenda st̃. Melius est duos pariter es¬
tere insidiis aduersantis. Merces qͥppe contubiui: statim in ipsa societatis utili
hoc ẽ si morte fuerit dissolutus. & xꝑm secum habuerit: calefactus & uiuificat¬

Expanded text:
beat amicorum contubernium, et in commune solatium, quia et alterius ruina alterius beat amicorum contubernium, et in commune solatium, quia et alterius ruina alterius auxilio sublevetur, et curas domesticas, ipsius quoque noctis requiem melius exigat ille, qui fidum amicum habet, quam qui solis opibus incubat acquisitis. Quod et si rosolatio sustentari. Et quanto duo uno differant, si amore conjuncti sint, tanto etiam trium contubernium plus valere. Etenim vera charitas, et a nullo livore violata, quanto augetur numero, tanto crescet et robore. Et haec interim simpliciter dicta sint. Caeterum, quia in superiori loco su etiam reliqua eodem ordine disserenda sunt. Melius est enim duos pariter estere insidiis adversantis. Merces quippe contubernii statim in ipsa societatis utilithoc e
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s eiꝰ adoptione dicantur. tam̃ nullus dignꝰ excitit qͥ in hoc oꝑe ei iungeretur.
Cuiꝰ aboris ñ est finis: portantis nr̃a uitia atq peccata: & ꝓnobis dolentis. &¬
ocłs cuis ñ satiabit᷑ diuitiis: semꝑ nrãm eupientis salutẽ: & quanto plus pecca¬
re quẽ uiderit. tanto magis ad pęnitentiã cohortantis. M elius est duos pari¬
ter esse quã unum: quib est merces bona in labore suo. Qͥa sicecidit unꝰ. er iget
participem suũ. & ue uni cũ ceciderit: ñ est seđ̾s qui erigat eũ. & quidẽ si dor
mierint duo: etiã calor erit eis. & unus quomͦ calefiet: & si inualuerit suꝑ e
um unꝰ: duo stabt̾ aduersus eum. & funicłs triplex. ñ facile rũpitur. Post
solitudinis miserias in quib correptus ẽ ille qui in opib conquirendis absq
certo herede se cruciat: nẽ ad sod alitatẽ sermo confertur: & dicit᷑ qͥd boni ha¬

Expanded text:
fratres adoptione dicantur, tamen nullus dignus exstitit qui in hoc ei opere jungeretur. fratres adoptione dicantur, tamen nullus dignus exstitit qui in hoc ei opere jungeretur. Cujus laborum non est finis, portantis nostra vitia atque peccata, oculus ejus non satiabitur divitiis, semper nostram cupientis salutem, et quanto plus 422 peccare quem viderit, tanto magis ad poenitentiam cohortantis. Meliores duo, quam unus, quibus est merces bona in labore suo: quia, si ceciderit unus, eriget participem suum. Et vae uni, cum ceciderit, et non est secundus, qui erigat eum. Et quidem, si dormiant Al. dormierint duo, etiam calor erit illis; et unus quomodo calefiet? Et si invaluerit super eum unus, duo stabunt adversus eum, et funiculus triplex non cito rumpitur. Post sollicitudines et miserias in quibus correptus est ille, qui in opibus conquirendis absque certo haerede se cruciat; nunc ad sodalitatem sermo confertur. Et dicitur, quid boni ha
Abbreviated transcription (Latin):
in malo: ꝓpterea unꝰ pugillus habet reqͥem: & duȩ manꝰ labore st̃ plenȩ. & con¬
uersus sum ego: & uidi uanitatem sub sole. Est unꝰ. & ñ est scłs : & quidẽ filius¬
sio pessima ẽ. Conuersus sũ ad alios. & uidi eos plusꝗͣ necesse est laborare con¬
gregare ꝑ fas & nefas opes. & ñ uti congregatis : habere omĩa : incubare diui¬
tiis: seruare alteri. & suo labore ñ ꝑfrui: maxime cũ nec filiũ nec frẽm habe¬
aut nec ꝓpinquũ. ut uideatur puis labor necessariis reseruatus. Nichilitaq
uaniꝰ deprehendi: quã etini hominẽ qͥ diuitias congregat. cui ea relinquat
ignorans. Qd̾ quidẽ possumꝰ seđm suꝑiorem interp̃tationem & de his intellig̾
qui libros conseribt̾. & eos fastidiosis lectorib relinquunt. Quidã hc̃ locum
ullo comite ad saluandũ mundũ descenderit ÷ & quanꝗͣ multi filii di sint. &

Expanded text:
in malo: propterea unus pugillus habet requiem, et duae manus labore sunt plenae. Et conin malo: propterea unus pugillus habet requiem, et duae manus labore sunt plenae. Et conversus sum ego, et vidi vanitatem sub sole. Est unus, vanitas, et distentio pessima est. Conversus sum ad alios, et vidi eos, plus quam necesse est, laborare, congregare per fas et nefas opes, et non uti congregatis, habere omnia, incubare divitiis, servare alteri, et suo labore non perfrui: maxime cum nec filium, nec fratrem habeant, nec propinquum ut videatur pius labor necessariis reservatus. Nihil itaque esse vanius deprehendi, quam eum hominem, qui divitias congregat, cui eas relinquat, ignorans. Quod quidem possumus secundum superiorem interpretationem et de his intelligere, qui libros conscribunt, et eos fastidiosis lectoribus derelinquunt. Quidam h solus et absque ullo comite ad salvandum mundum descendit; et quanquam multi filii Dei sint, et
Abbreviated transcription (Latin):
untur : sic̃ ibi. Uerbum dñi qđ factum ẽ in mani aggei. siue ulluis uel huixs¬
ꝓpħe. qđ talia oꝑa gesserit ut dignus existeret in euius oꝑe fieret sermo di. hyie
congruit & illud dauid. Qͥ docet manꝰ meas in p̃lium. Stultus igitur ample¬
xuis est manus suas. id est contra xit & extendere noluit. Unde ñ comedet la¬
bores manuũ suarum. quos nec habet: sed carnes suas uiuens iuxta sapientiã
carnis. & carnis oꝑib uescitans. Melior est plenus pugillus cũ requie: quã
plenitudo manuuim laboris & presũptionis sꝑs. Melius ẽ modicũ habere iu¬
stum: quã diuitias peccatoꝵ. multas. & in ꝓuerbus. Melior est pauca ac¬
ceptio eũ iustitia: quã multa genimina cũ iniqͥtate. Aliter. Iustitia reqͥeni
habet: iniqͥtas laborem. & quia singłaris numerus in bono semꝑ accipit᷑. duplex

Expanded text:
untur, sicut ibi: Verbum Domini quod factum est in manu Aggaei untur, sicut ibi: Verbum Domini quod factum est in manu Aggaei e, quod talia opera gesserit, ut dignus existeret, in cujus opere fieret sermo Domini. Huic congruit et illud David: Qui docet manus meas ad praelium . Stultus igitur complexus est manus suas, id est, contraxit, et extendere noluit, unde non comedit labores manuum suarum 421 quos nec habet; sed carnes suas, vivens juxta sapientiam carnis, et carnis operibus vescitans. Melior est plenus pugillus cum requie, quam plenitudo manuum laboris et praesumptionis spiritus. Melius est modicum habere justum, quam divitias peccatorum multas. Et in Proverbiis: Melior est parva acceptio cum justitia, quam multa genimina cum iniquitate . Eleganter justitia requiem habet, iniquitas laborem. Et quia singularis numerus in bono semper accipitur, duplex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝑter nimiã famem. hy ꝑ bolyeẽ autẽ dictum sit. c̃omedit earnes suas: qͥmeliꝰ¬
putat esse unum pugillũ farris habere. & otiosum torpentemq uidert. quã
laborantem manũ utramq cõplere. Totum aut̃ qđ disserit hoc est: ut ostendat¬
& eum qui laborat & aliqͥd habet in mundo patere inuidie: & rursus eũ qui
uiuere uult quietus mnopia opprimi: & esse utrũq miserabilem. dũ alius
ꝓpter opes ꝑiclitat᷑. alius ꝓꝑter inopiã egestate conficitur. Uel certe sic. Qt
aliene felicitati inuidet. & quasi sꝑs furore raptat᷑. & inuidiam in sinũ siuũ
receꝑit nutrieritq eam in pectorẽ: iste comedet & animã & carnes suas. En¬
to enĩ eum eui iniidet feliciorẽ uiderit. tanto ipse ampliꝰ contabescit & depe¬
rit: & paulatim ⁊elo & liuore distillat. Aliter. Manus erebro ꝑ oꝑib accipi¬

Expanded text:
propter nimiam famem hyperbolice autem dictum sit comedit carnes suas. Qui melpropter nimiam famem hyperbolice autem dictum sit comedit carnes suas. Qui melputat esse unum pugillum habere farris, et otiosum torpentemque vivere, quam laborantem manum utramque complere. Totum autem quod disserit, hoc est, ut ostendat, et eum qui laborat, et habet aliquid, in mundo patere invidiae, et rursus eum qui vivere vult quietus, inopia opprimi, et esse utrumque miserabilem, dum alius propter opes periclitatur, alius propter inopiam egestate conficitur. Vel certe sic. Qui alienae felicitati invidet, et quasi spiritus furore raptatur, et invidiam in sinum suum receperit, nutrieritque eam in pectore: iste comedit animam suam, et carnes suas. Quanto enim eum, cui invidet, feliciorem viderit, tanto ipse amplius contabescit et deperit, et paulatim zelo et livore distillat. Aliter: Manus crebro pro operibus accipi
Abbreviated transcription (Latin):
homines deprimuntur: Animas aut̾ nr̃as antequã ad corpora ista descen¬
dant uersari apud suꝑos : & tamdiu beatas esse quã diu cęlesti ih̾r łm
& choro teneantur angelico. & uidi ego uniu̾sum laborem & simul omnẽ
uirtutem oꝑis: quia emulatio uiri a sodali eiuis. & qͥd hoc nͥ uanitas:
& presũptio sꝑs: Conuerti me rursũ ad alia. & uidi omnẽ fortitudinẽ
& głam laborantiũ ÷ & deprehendi bonũ alterius esie altexiꝰ malum:
dum inuidus aliena felicitate torquetur. & patet insidiis głosus. Qͥ a
enĩ uanius. qͥd instar sꝑs. & sic nichili. quã homines ñ suas flere miseri¬
as uel ꝓpria lugere peccata : sed meliorib inuidere: Stultus cõplexus est
manus suas : & comedit earnes suas. Hic est qui & in ꝑuerbiis piger describi¬
tur continens manib pectus suũ ÷ cui tanꝗͣ citus cursor uenit inopia: & qͥ

Expanded text:
homines deprimuntur. Animas enim nostras, antequam ad corpora ista descenhomines deprimuntur. Animas enim nostras, antequam ad corpora ista descendant, versari apud superos, et tamdiu beatas esse, quamdiu coelesti Jerusalem, et choro teneantur Angelico. 420 Et vidi ego universum laborem, et simul omnem virtutem operis: quia aemulatio viri a sodali ejus; et quidem hoc vanitas et praesumptio spiritus. Converti me rursus ad alia, et vidi omnem fortitudinem et gloriam laborantium, et deprehendi bonum alterius esse alterius malum, dum invidus aliena felicitate torquetur, et patet insidiis gloriosus. Quid enim vanius, quid instabilius, et sic nihili, quam homines non suas flere miserias, vel propria lugere peccata, sed melioribus invidere? Stultus complexus est manus suas, et comedit carnes suas . Hic est qui et in Proverbiis piger describitur, continens manibus pectus suum. Cui, tamquam citus cursor, venit inopia, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
est: sed quo meliꝰ sit omnino ñ esse nec sensum habere substantie. quã
infeliciter uel esse uel uiuere: Q uomodo & de iuda dñs loquit᷑. futura eiꝰ
corm̃ta significans⁊ Meluis erat ñ nasci homini illi: qđ melius illi fuerit
omnuio ñ esse. quã ȩternos eruciatus ꝑpeci. Alii uero hc̃ locum ita intel¬
ligt̃: meliores es se dicentes eos qui mort᷑ui st̃ ab his qui uiuunt. licet ante fe¬
erint peccatores. Niuentes enĩ adhuc esse in p̃lio. & quasi elausos corpo¬
ris ergastulo retentari: qui uͦ mortem obierint ĩa esse securos. & peccare di¬
sisse : Sicut & iohes quo maior ñ fuit in natis mulierũ minor est eo qui
mnimꝰ est in regno celoꝵ: & corporiꝰ onere lib̾atus nescit cũ apło dicere.
miser ego homo qͥs me liberabit de corpore mortis huuif: Meliorem au¬
tẽ esse his duob eum qͥ necdũ natus est. nec uidit mala quib in mundo

Expanded text:
est, sed, quod melius est omnino non esse, nec sensum habere substantiae, quam est, sed, quod melius est omnino non esse, nec sensum habere substantiae, quam infeliciter vel esse, vel vivere. Quomodo et de Juda Dominus loquitur, futura ejus tormenta significans: Melius erat non nasci homini illi : quod melius ei fuerit omnino non esse, quam aeternos cruciatus perpeti. Alii vero hunc locum ita intelligunt: Meliores esse dicentes eos, qui mortui sunt, ab his qui vivunt, licet ante fuerint peccatores. Viventes enim adhuc esse in praelio, et quasi clausos corporis ergastulo retentari; qui vero mortem obierint, jam esse securos, et peccare desisse. Sicut et Joannes, quo major non fuit in natis mulierum , minor est eo, qui minimus est in regno coelorum, et corporis onere liberatus, nescit cum Apostolo dicere: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Meliorem autem his duobus esse eum, qui necdum natus est, nec vidit mala, quibus in mundo
Abbreviated transcription (Latin):
mo danid : & leremias in suo uolumine exequuntur. & laudaui ego mor¬
tuos qui ĩa mortui st̃. suꝑ uiuentes quicũq ipsi uiuunt usq nẽ : & me¬
lior suꝑ hos duos qui ñdum natus est. qui ñ uidit opus malum qđ factũ
ẽ sub sole. Ad comparationẽ miseriarum q̃ in hoc scło mortales premunt̃.
feliciores iudicani mortuos quã uiuentes: scđm illud iob de inferis dis¬
putantis. Ibi requieuerunt lassi robore eũ his qui uiucti fuerant iã se¬
curi : ñ audientes uocẽ exactoris. Melior autẽ his duob uiuente uidelicet &
defuncto. qui necdum nacus ẽ. Alius enĩ adhuc mala patitur: aliꝰ quasi
de naufragio nudus euasit. Porro qui necdũ natus est: ui eo felicior est qđ
necdũ mala mundi exꝑtus est. Hoc aut̃ dicit. ñ quo qui needũ natus est
ante sic quã nascatur. & in eo felicior sit quia necdũ corpore pregrauatus

Expanded text:
do David, et Jeremias in suo volumine exsequuntur. 419 Et laudavi ego mordo David, et Jeremias in suo volumine exsequuntur. 419 Et laudavi ego mortuos, qui jam mortui sunt, super viventes quicumque ipsi vivunt usque nunc. Et melior super hos duos, qui nondum natus est, qui nondum vidit opus malum, quod factum est sub sole. Ad comparationem mfeliciores judicavi mortuos quam viventes, secundum illud Job de inferis disputantis: Ibi requieverunt fessi robore, omnes qui vincti fuerant, jam securi, non audientes vocem exactoris . Melior autem est utroque, vivente videlicet et defuncto, qui necdum natus est. Alius enim adhuc mala patitur, alius quasi de naufragio nudus evasit; porro qui necdum natus est, in eo felicior est, quod necdum mala mundi expertus est. Hoc autem dicit, non quod qui necdum natus est, ante sit quam nascatur, et in eo felicior sit, qui necdum corpore praegravatus