comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq ex eis peccuniis que in fraudib
sunt inuente. uadas. oues. porcõsꝙ
comparare & singulis colonis paupe¬
Norib: ea distribue: quod facere eũ
consilio uiri reuerentissimi domni
domnus iulianus hoc cognoseat sed
om̃ino secretũ sit: Uos igitur aduos ꝑ¬
tractate. utrũ in auro añcerte in pec¬
cuniis eis de colonis pauꝑib dari eadẽ
continentia debeat Quic quid uͦ comꝰ¬
muniter steterit. prius descriptione
ncu p̃dixit facito & ꝑost modũ sin¬
guilis upxto qualieatẽ sue pauptatis
distybuere stude: Ego enim sicut ma¬
gis ͣ gentiũ testatur habeo om̃ia & a¬
sido. nec peccunias. sed mercedẽ quero
a gͦ age. ut indie udicii de eadẽ causa
mercedis quȩ experientiȩ tuȩ commis¬
sa. ẽ. michi fructũ quẽ feceris ostendas
Q uod si pure & fidelit̃ acstrenue egeris
& hic illũ infiliis tuis recipies. & post¬
modũ retributionẽ plenariã ineterni
iudicis examinatione habebis:

Expanded text:
atque ex eis pecuniis quae in fraudibus atque ex eis pecuniis quae in fraudibus sunt inventae, vaccas, oves porcosque comparare, et singulis colonis pauperibus ea distribuere. Quod facere te cum consilio viri reverendissimi domni nullus alius hoc cognoscat, sed omnino secretum sit. 72 Vos igitur apud vos pertractate utrum in auro, an certe pecuniis, eisdem colonis pauperibus dari eadem continentia debeat. Quidquid vero communiter steterit, prius descriptionem, sicut praedixi, facito, et postmodum singulis juxta qualitatem suae paupertatis distribuere stude. Ego enim, sicut Magister gentium testatur, habeo omnia, et abundo, nec pecunias, sed mercedem quaero . Ita ergo age, ut in die judicii de eadem causa mercedis quae experientiae tuae commissa est mihi fructum quem feceris ostendas. Quod si pure et fideliter ac strenue egeris, et hic illum in filiis tuis recipies, et postmodum retributionem plenariam in aeterni judicis examine habebis. »
Abbreviated transcription (Latin):
extremo uidicio ualeas rep̾hendi S¬
lerio si quidẽ chartulario nr̃o narran¬
te cognouimꝰ quia modiĩ cũ quo colo¬
ni ȩccłe frum̃ta dare compellebant᷑ uigui.¬
ti & quinq sextarioꝵ. inueneris. quod
om̃imodo execrati sumus: atq eandẽ
discussionis causam tetarde fecisse do¬
luimꝰ Quia uͦ eundẽ modiũ te fregis¬
se. & uistũ fecisse cõmemoras gauisi
sumus Sed quia predictꝰ chartulariꝰ¬
s. ĩmã quoq nob̃ indicare studuit. quȩ
Atraudib conductoꝵ aprid exꝑien¬
tiam tuam. iã deduob territoriis. ẽ.
collecta sicut te studiose fecisse. fracto
iniusto modio gaudemꝰ quia intutõ
nob̾ ita etiã depeccatis prȩteritis ꝯor¬
tamꝰ. nisi ea q̃ fraudulent̃ condu. lores
arusticis abstulerunt ad nos perueni¬
ant & peccata quȩ abipsis ꝑpetrata
sunt ad nos trabant᷑: Et idõ uolumꝰ
cum omi fide. om̃iq puritate. consi¬
deraco timore om̃ipotentis dĩ reducta
ad memoriã districtione beati petri

Expanded text:
extremo judicio valeas reprehendi. Valerio siquidem chartulario nostro narrante, cognovimus quia modium cum quo coloni Ecclesiae frumenta dare compellebantur viginti et quinque sextariorum inveneris, quod omnimodo exsecrati sumus, atque eamdem discussionis causam te tarde fecisse doluimus. Quia vero eumdem modium te fregisse, et justum fecisse commemoras, gavisi sumus. Sed quia praedictus chartularius summam quoque nobis indicare studuit quae de fraudibus conductorum apud experientiam tuam jam de duobus territoriis est collecta, sicut te studiose fecisse, fracto injusto modio, gaudemus; quia in futuro  ita etiam de peccatis praeteritis cogitamus, ne si ea quae fraudulenter conductores a rusticis abstulerunt ad nos perveniunt, peccata quae ab ipsis perpetrata sunt ad nos trahantur. Et ideo volumus cum omni fide, omni puritate, considerato timore omnipotentis Dei, reducta ad memoriam districtione beati Petri
Abbreviated transcription (Latin):
commodũ sꝑare ꝓhibuit Septẽ exde¬
fensorib: honore regionario decorandos
indixit Allelua extra petecosten tẽꝑa
dici admissas fecit: Subdia conos expoli¬
atos: ꝓcedere statuit ħarileision cantari
p̃cepit: & orationẽ dominicã mox post
ħanonẽ super hostiam censuit recitari:
De quib cum posteas XXIi.¬
quosdam murmurare sentiret. tanquã
qui constantino politane eccłe consue¬
tudines sequeretur: piissimus pater ñ
dedignatꝰ.ẽ. reddere rationẽ dicens:
Nosi r̃nullo hoꝵ: aliã excłam secuti sumꝰ.
Nam ⁊ alleluia hic non diceretur dehre
rosolimoꝵ eccła: sed exbeati hieronimi
traditione tẽpore beate memoriȩ dama¬
si pape traduꝰ tractũ: et idõ magis in
hac reillã in consuetudinẽ amprta¬
uimusq binc agrecis fuerat tradita.
Sub dia conos aute ut spoliatos procedẽ
facereme antiqua consuetudo extlefut
Sequiea placut euidã nr̃o pontifici nescio

Expanded text:
commodum sperare prohibuit. Septem ex decommodum sperare prohibuit. Septem ex defensoribus honore regionario decorandos indixit. Alleluia extra Pentecostes tempora dici ad missas fecit. Subdiaconos exspoliatos procedere statuit. Kyrie eleison cantari praecepit, et orationem Dominicam mox post canonem super hostiam censuit recitari. 21. De quibus cum postea quosdam murmurare sentiret, tanquam qui Constantinopolitanae Ecclesiae consuetudines sequeretur, piissimus Pater non dedignatus est reddere rationem, dicens: « Nos in nullo horum aliam Ecclesiam secuti sumus. Nam rosolymorum Ecclesia ex beati Hieronymi traditione tempore beatae memoriae Damasi papae traditur tractum, et ideo magis in hac re illam consuetudinem amputavimus quae hic a Graecis fuerat tradita. Subdiaconos autem ut spoliatos procedere facerem, antiqua consuetudo Ecclesiae fuit. Sed placuit cuidam nostro pontifici, n
Abbreviated transcription (Latin):
leret: uuiginti homelias euangelii. corã¬
eccła diuerso tẽꝑe declnꝯauit. Reliquas
uͦ eiꝰdẽ numeri dictauit quidẽ: sed las¬
ses cente stomacho langore continuo alis
ꝓruncianda cõmisit. sxx.¬
e Queuit᷑ exercitus dm̃ ultra citraq
Igregoriũ prȩ euntẽ: ⁊ auditure u¬
bũ aoctrine inmͣcrabiles undiq diuersi
sexus. eratis ac ꝓfessionis uoluntariȩ con¬
fluebdat cohodtes Quib ille ut pote do¬
ctor cęlestis militiȩ cunctis dũ taxat.
arma spiritalia suggerebat Pauperibus
uͦ & aduenis qui ꝓconditione cẽporum
romȩ influxeraintꝰ. quotidiana stipendia
ministrabat Ixxi.
Uyea corꝑa seatoꝵ. petri & pauli
apłorp. missarũ sollempnia celebra¬
ri decereuit. Ad quisitis numetosissimis
oliuetis. quon. summa intabulis marmo¬
reis pre forib eiusdẽ basilic& adno¬
rauit luminaria suꝑ addidit. officia sedu¬
la deputauit. desepultura iucta eecłam

Expanded text:
luit, viginti homilias Evangelii luit, viginti homilias Evangelii diverso tempore declamavit, reliquas vero ejusdem numeri dictitavit quidem, sed lassescente stomacho, languore continuo aliis pronuntiandas commisit. Quequebatur exercitus Domini ultra citraque Gregorium praeeuntem, et auditurae verbum doctrinae innumerabiles undique diversi sexus, aetatis ac professionis, voluntariae confluebant cohortes, quibus ille, utpote doctor coelestis militiae, cunctis duntaxat arma spiritalia suggerebat, pauperibus vero et advenis, qui pro conditione temporum Romam influxerant, quotidiana stipendia ministrabat. 20. Super corpora beatorum Petri et Pauli apostolorum missarum solemnia celebrari decrevit, acquisitis numerosissimis olivetis, quorum summam in tabulis marmoreis prae foribus ejusdem basilicae 51 annotavit. Luminaria superaddidit, officia sedula deputavit. De sepultura juxta Ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
rat. ꝓbet᷑ prius in laico habitu constitutꝰ.
& si mores eius atq conuersatiorbono de¬
si derio illius testimoniũ ferunt: absq¬
ullaq ulla retractione seruire in monaste¬
rio omĩpotenti dño ꝑmittat᷑. ut ab huma¬
no seruitio liber recedat qͥ diuino obsetͥio
districtiorẽ subire appetit seruitutẽ Si
autẽ ⁊ inmonachico habitu scđm patru
regulas. in rep̃hensibilit̾ fuerit conu̾satꝰ.
post prefixa sacris canonib temꝑa. licent̃
iam ad quodlibet eccłȩsiasticũ officiũ ꝓue¬
inumius libri uolumine coartauit. Inłia¬
uone apposuit diesq nr̃os intua pacedis¬
pone atd abeterna dãpuatione nos et pe̾
de indector tuoꝵ iubeas grege nunoctati.
Suitiones ꝓbisilicas ł beatoꝵ⁊ uiuii
martirũ cumitetia: icani quod actenus
plebs romaua quasi eo uiuente certttim
discurrit sollicitꝰ erdinauit: per qͣs ⁊ ipse
semul discurrens. dũ adhuc loqui preua¬

Expanded text:
rat, probetur prius in laico habitu constitutus, rat, probetur prius in laico habitu constitutus, et si mores ejus atque conversatio bono desiderio illius testimonium ferant, absque ulla retractatione servire in monasterio omnipotenti Deo permittatur, ut ab humano servitio liber recedat, qui in divino obsequio districtiorem subire appetit servitutem. Si autem et in monachico habitu secundum Patrum regulas irreprehensibiliter fuerit conversatus, post praefixa sacris canonibus tempora, licenter jam ad quodlibet ecclesiasticum officium provein unius libri volumine coarctavit. In canone apposuit: « Diesque nostros in tua pace dispone, atque ab aeterna damnatione nos eripi, et in electorum tuorum jubeas grege numerari.stationes per basilica vel beatorum martyrum coemeteria secundum quod hactenus plebs Romana, quasi eo vivente, certatim discurrit sollicitus ordinavit; per quas et ipse simul discurrens, dum adhuc loqui praeva
Abbreviated transcription (Latin):
Qui secularẽ habitũ deserens. a deccłastica
officia uenire festina n relinquere cupit
seculũ: sed mutare .¶ XXII.
enU du adeleriealẽ ꝓfessionẽ. tam
execclesiastica quã ex seculari quoq
militia. diuersis occasionib cotidie pene
in numerabilis multitudo conflueret.
pastor. ad om̃ia ꝓuidus. nequaꝗͣ eos ad
ecclesiastici decoris officiũ: sed ad capi¬
endũ solũ modo monachicũ ꝓpositũ sus¬
cipiendos. ẽẽ. censenbat dicens Multos
ex ecclesiastica seu seculari militia. no¬
uimus ad om̃ipotentis dĩ seruitiũ festi¬
nare: ut ab humana seruitute librr in
fugiendi excłastici uel secularis uiris
dominiũ occasionẽ prebemꝰ Si uͦ festinan¬
tes ad om̃ipotentis dĩ seruitiũ. in caute
retinemꝰ: illi inuenimur negare quȩdã
qui dedit om̃ia: Unde necesse. ẽ. ut qͥsqͥs
ex uiris excłesiastice. ł secularis militiȩ
seruitutȩ: addĩ seruitiũ conuerti deside¬

Expanded text:
« Qui saecularem habitum deserens, ad ecclesiactica « Qui saecularem habitum deserens, ad ecclesiactica 50 officia venire festinat, non relinquere cupit saeculum, sed mutare. » 16. Verum, dum ad clericalem professionem tam ex ecclesiastica, quam ex saeculari quoque militia diversis occasionibus, quotidie pene innumerabilis multitudo conflueret, pastor ad omnia providus, nequaquam eos ad ecclesiastici decoris officium, sed ad capiendum solummodo monachicum propositum suscipiendos esse censebat, dicens: « Multos ex ecclesiastica seu saeculari militia novimus ad omnipotentis Dei servitium festinare, ut, ab humana servitute liberi, ifugiendi ecclesiastici vel saecularis juris dominium occasionem praebemus. Si vero festinantes ad omnipotentis Dei servitium incaute retinemus, illi invenimus negare quaedam, qui dedit omnia. Unde necesse est ut quisquis ex juris ecclesiastici vel saecularis militiae servitute ad Dei servitium converti deside
Abbreviated transcription (Latin):
sorte ulciscit᷑. p̃cubiculi forib despicabł
remanebat Sola de erat int̾p̃tandi bilit¬
guis peritia & facundissima uirgo cecro¬
pia. quȩ quondã suȩ m̃tis acumina uar.¬
rone cęlibatũ suũ auferente: latinis tra¬
diderat. impositurarũ sibi prestigia sicut
ipse insuis epłis querit᷑ uindicabat. sxui
emo laicoꝵ quod libet palacii ministe¬
riũ uł excłasticũ patrimoniũ ꝓcirabat:
ded om̃ia eccłesiastici uiris munia. ecclę¬
sitici nichilominus uiri subibant: nimi¬
rũ laicis ad armorũ solã miliciã ł agroꝵ.
curam continuam deputatis Obhoc se
non nulli ꝓcerũ: suboptentu religionis
primo tonsorare ceperet. Quoꝵ tergi¬
uersationi. marirtuꝰ impator̾ prudent᷑
occurrens: data ꝑlonginiã stratorẽ lege
strationib implicatꝰ. ei adexcłasticũ ueni¬
re officiũ non liceret. Quã legẽ gregoriꝰ:
suꝑ suꝑ hoc ualde laudaint dicens

Expanded text:
sorte ulciscitur, prae cubiculi foribus despicabilis sorte ulciscitur, prae cubiculi foribus despicabilis remanebat. Sola deerat interpretandi bilinguis peritia, et facundissima virgo Cecropia, quae quondam suae mentis acumina, Varrone caelibatum suum auferente, Latinis tradiderat, imposturarum sibi praestigia, sicut ipse in suis epistolis queritur, vindicabat. 15. Nemo laicorum, quodlibet palatii ministerium, vel ecclesiasticum patrimonium procurabat, sed omnia ecclesiastici juris munia ecclestici nichilominus viri subibant, nimirum laicis ad armorum solam militiam vel agrorum curam continuam deputatis. Ob hoc se nonnulli procerum sub optentu religiprimo tonsurare coeperunt. Quorum tergiversationi Mauricius imperator prudenter occurrens, data per Longinum Stratorem lege, strationibus implicatus, ei ad ecclesiasticum venire officium non liceret. Quam legem Gregorius super hoc valde laudavit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc rerũ sapientia. Romȩ sibi
tempbã uisibilit̾ quodã mͦ fabricaret:¬
& septemplicib artib ueluti columnis
nobilissimoꝵ. totidẽ lapidũ. apłicę
sedis atriũ fulgebat Nullus pontifi¬
ci famulantiũ aminimo usq ad maxi¬
mũ barbarũ quod libet insermone
uel habitu preferebat. sed togata qͥri¬
tũ more se utra beata latinitas: suuin latiũ
in ipso latiari palatio singularit̃ obti¬
nebat Refloruerant ibidẽ diu̾sarũ
artiũ studia: & qͥ uel scĩmonia. uel
prudentia forte carebat. suo ipsius u¬
ditio subsistendi coram pontifice fi¬
dutiã non habebat: IXU.
Iccer sebant᷑ pontificalib ꝓfundis con¬
siluᷤᷤ prudentes uiri quos phibui potiꝰ quã
potentes. & pauꝑ filos ophia intrinsetus.
quiꝰ potius aut potissimũ inuno quoq
negocio sequendũ putaret᷑ artificiosis ar¬
gumtationib rationabilit̾ inquirinte: di¬
ues inercia quȩ modo se de sapientib pari

Expanded text:
13. Tunc rerum Sapientia Romae sibi 13. Tunc rerum Sapientia Romae sibi templum visibiliter quodammodo fabricabat, et septemplicibus artibus, veluti columnis nobilissimorum totidem lapidum, apostolicae sedis atrium fulciebat. Nullus pontifici famulantium, a minimo usque ad maximum, barbarum quodlibet in sermone vel habitu praeferebat, sed togata, Quiritum more, seu trabeata Latinitas suum Latium in ipso Latiali palatio singulariter obtinebat. Refloruerant ibi diversarum artium studia, et qui, vel sanctimonia, vel prudentia forte carebat, suo ipsius judicio subsistendi coram pontifice fiduciam non habebat. 14. Arcessebantur pontificalibus profundis consiliis prudentes viri, quos perhibui, potius quam potentes; et paupere philosophia intrinsecus quid potius aut potissimum in unoquoque negotio sequendum putaretur artificiosis argumentationibus rationabiliter inquirente, dives inertia, quae modo se de sapientibus pari
Abbreviated transcription (Latin):
rii sui p̃positũ. & mellitũ. ꝑ qͦs anglorũ
gentes ad xp̃ianissimi gr̃am conuocauit:.
Marinianũ eius dẽ monasterii sui mona¬
chii. quẽ in rauennati metropoli ep̃m
consecrauit: Probũ uͦ quẽ subito abbatẽ
sp̃u reuelante consiͥtuens: ꝓ construen¬
do xenodocio hierosolimis destinauit:
Simulq claudiũ classitanȩ ciuitatis ab¬
batẽ: qui deꝓuerbiis. decanticis canticoꝵ
deꝓphetis. delibris regũ. dequȩ eptati¬
co. papa disputante: multa licet ñ eodẽ
sensu cõposuit: xiii
Uo quib gregoriꝰ die noctuq uer¬
satꝰ: nichil monasticȩ ꝑfectionis
inpalatio. ni hil pontificalis ĩstitutio¬
nis in eccła dereliquit uidebant᷑ passim
cũ eruditissimis dericis. ad herere pon¬
tificĩ religiosissimi monachi. ⁊diuersis
ꝓfessionib habebat᷑ uita comunis: ita
ut talis eẽt tc̃ sub gregorio penes urbẽ
romanã ȩccłam qualẽ banc fuisse
sub apostoł lucas. & submarco euangłi¬
sta penes al exandriã stilo cõmemõrat:

Expanded text:
rii sui praepositum, et Mellitum, per quos Anglorum gentes ad Christianismi gratiam convocavit; Marinianum ejusdem monasterii sui monachum, quem in Ravennati metropoli episcopum consecravit; Probum, quem subito abbatem spiritu revelante constituens, pro construendo xenodochio Jerosolymam destinavit; simulque Claudium Classitanae civitatis abbatem, qui de Proverbiis, de Canticis canticorum, de Prophetis, de libris Regum, deque Heptateucho, papa disputante, multa, licet non eodem sensu, composuit . 12. Cum quibus Gregorius diu noctuque versatus, nihil monasticae perfectionis in palatio, nihil pontificalis institutionis in Ecclesia dereliquit. Videbantur passim cum eruditissimis clericis adhaerere pontifici religiosissimi monachi, et in diversis professionibus habebatur vita communis, ita ut talis esset tunc sub Gregorio penes urbem Romam Ecclesia, qualem hanc fuisse sub apostolis Lucas, et sub Marco evangelista penes Alexandriam Philo commemorat.
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. ingalliis gubnandũ uolumꝰͣ dilectio
tua ex solidis quos accepert uestim̃ta
pauperũ uel pueros anglos qui sint
abannis decem & septẽ. uel decẽ ⁊octo:
ut in monasteriis dati dõ ꝓficiant cõ¬
paret. quatinus solidi galliarũ qui in
terra nr̃a expendi non possunt. apud
locũ propriũ utilit̾ expend .ntur:
Si quid uero depecuniis redituũ. quȩ
dicuntur ab abbate recipere potueris:
ex his quoq uestim̃ta pauperũ compa¬
rare te uolumus: uel sicit prȩfecti
sumus prieros qui om̃ipotentis dĩ ser¬
uitio ꝓficiant: Sed quia pagani sunt
qui illic in ueniri possunt: uolo ut̃
cũ eis prb̃t transintatur. nequid egritudi¬
nis contingat inuia a quos morituros¬

Expanded text:
est in Galliis gubernandum, volumus ut dilectio est in Galliis gubernandum, volumus ut dilectio tua ex solidis quos acceperit vestimenta pauperum, vel pueros Anglos, qui sunt ab annis decem et septem, vel decem et octo, ut in monasteriis dati Deo proficiant, comparet, quatenus solidi Galliarum, qui in terra nostra expendi non possunt, apud locum proprium utiliter expendantur. Si quid vero de pecuniis redituum, quae dicuntur ablatae, recipere potueris, ex his quoque vestimenta pauperum comparare te volumus; vel, sicut praefati sumus, pueros qui in omnipotentis Dei servitio proficiant. Sed quia pagani sunt, qui illic inveniri possunt, volo ut cum eis presbyter transmittatur, ne quid aegritudinis contingat in
Abbreviated transcription (Latin):
scribens inpictatio orationẽ. dedit unidi¬
aconoꝵ suoꝵ iubens ei ire: & suꝑ fr̃amlegi
eam: Erat autẽ oratio: soluens ab ex cõmuni¬
cãone defunctũ: Uadit gͦ diaconus siẽ
prȩcȩptũ ei fuerat: suꝑ tumulũ fr̃is. legit
pictat᷑iũ habens orationẽ: Et ipsa noctẽ:
es mortuus frater: Ille respondit: etiã
Et interrogabat eũ iterũ abbas Ubi eras
usq hodie : Respondit fr̃ Uere dñe in
custodia. & usq eri non sũ absolutꝰ. No¬
tũ itaq factũ. ẽ. om̃ib quia inhora qua
diconus orationẽ dixit suꝑ sepulchrum
in ea hora ab solutꝰ ẽ. ab ex comunicatione.
& lib̾ata . ẽ. ad apnatione anima eiꝰ:
Gytvr gregorius non solũ saxones inꝑ
priis sedib commanentes. xp̃o dño de¬
dicauit: uerum etiã pueros eorũ. ꝑ ex¬
teras regiones diffusos suis preciis cõm¬
parans : annualit̾ ad cognitionẽ fidei
deducebat: Unde candidũ prb̃m cõmo¬

Expanded text:
scribens orationem in pyctatio, dedit uni discribens orationem in pyctatio, dedit uni diaconorum suorum, jubens ei ire, et super fratrem legi eam. Erat autem oratio solvens ab excommunicatione defunctum. Vadit ergo diaconus, sicut praeceptum ei fuerat, et super tumulum fratris legit pyctatium, habens orationem. Et ipsa nocte es mortuus, frater? Ille respondit, etiam. Et iterum interrogavit eum abbas: Ubi eras usque hodie? Respondit frater? Vere, domine, in custodia, et usque heri non sum absolutus. Notum itaque factum est omnibus quia in hora qua diaconus orationem dixit super sepulcrum, in ea hora absolutus est ab excommunicatione, et liberata est a dominatione anima ejus. 46. Igitur Gregorius non solum Saxones in propriis sedibus commanentes Christo Domino dedicavit, verum etiam pueros eorum per exteras regiones diffusos, suis pretiis comparans annualiter, ad cognitionem fidei deducebat. Unde Candidum presbyterum commo
Abbreviated transcription (Latin):
um uirorũ magnũ: & dedit mandatũ
ut nullus monachorũ ꝓpriũ aliquid
haberet usq ad unũ obolum frat̃ gͦ de
monasterio habebat fratrem secularem:
& postulauit eũ dicens Casulã non ha¬
beo. fac caritatẽ: eme mͥ Dicit ei secu¬
laris fr̃. Ecce tria nomismata suscipiens
compara qualis tibi placet: Acceptis itaq
monachus trib nomismatib: habebat
ea apud se: Allius autẽ fr̃ uidens eum
habentem tria nomismata : ꝑgens yan¬
tiautt abbati. Abbas uͦ audieis. reculit
beatissimo pape: Beatissimꝰ autẽ grego¬
rius dicens hoc ab abate: segregauit
eum a communione: tanquã eũ qͥ sol¬
uerat regulã monasterũ Igitur post
modicũ tẽporis: morit fr̃ segregatꝰ nes¬
ciente papa: Post duos ergo. aut tres dies.
pergens abbas nuntiauit ei. quia fr̃ requi¬
euit̃: In hoc gͦ non mediocrit᷑ tristatꝰ est
quia antequã exiret de hac uita non soluit
eum ab ex cꝰomunicationis epitimio Et

Expanded text:
um virorum magnum, et dedit mandatum um virorum magnum, et dedit mandatum ut nullus monachorum proprium aliquid haberet usque ad unum obolum. Frater ergo de monasterio habebat fratrem saecularem, et postulavit eum, dicens: Casulam non habeo, sed fac charitatem, eme mihi. Dicit ei saecularis frater: Ecce tria numismata suscipiens, compara, qualis tibi placet. Acceptis itaque monachus tribus numismatibus, habet ea apud se. Alius autem frater videns eum habentem tria numismata, pergens nuntiavit abbati. Abbas vero audiens, retulit beatissimo papae. Beatissimus autem Gregorius discens hoc ab abbate, segregavit eum a communione, tanquam eum qui solverat regulam monasterii. Igitur post modicum temporis moritur frater segregatus, nesciente papa. Post duos ergo aut tres dies pergens abbas nuntiavit ei quia frater requievit. In hoc itaque non mediocriter tristatus est, quia antequam exiret de hac vita, non solvit eum ab excommunicationis epitimio; et
Abbreviated transcription (Latin):
eorum exaudiuit auris tua Et notandũ.
quia non legit᷑. gregorii prȩcib traiani
anima ab inferno libata: & in paradiso
reposita Quod om̃ino incredibile uide.¬
retur. ꝓpt̃ illud quod scriptũ ẽ: nisi quis
renatꝰ fuerit exaqua & sp̃u scõ: non intra:¬
bit in regnũ cȩloꝵ: Sed simplicit᷑ dicit᷑
ab inferni solum modo cruciatib libata.
quod uidelicet potest uideri credibile.
Quippe cũ itaualeat anima ab inferno exi
non sentire. sicuti unus gehenne ignis
ualet om̃s peccatores parit̃ detinere. sed
exurere Nam unͥus cuiusq quãtũ me¬
ruti culpa. iusto dĩ iudicio tantũ sentier
ichilominus ex libro qui agrecis li¬
mon dicitur: alatinis uͦ intelligit᷑
campus ł pratũ. Preceptor m̃s int̾ alia.
tota orbe iam diffamata miracula inter¬
nomine petrus. descõ gregorio paparo.¬
mano: illic eni erat reuerentissimꝰ hic prb̃i
Is inquit effectꝰ papa. edificauit monasteri¬

Expanded text:
eorum audivit auris tua . Et notandum eorum audivit auris tua . Et notandum quia non legitur Gregorii precibus Trajani anima ab inferno liberata, et in paradiso reposita, quod omnino incredibile videtur propter illud quod scriptum est: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto non intrabit in regnum coelorum ; sed simpliciter dicitur, ab inferni solummodo cruciatibus liberata. Quod videlicet potest videri credibile quippe cum ita valeat anima in inferno exisicordiam non sentire, sicuti unus gehennae ignis valet omnes peccatores pariter detinere, sic exurere. Nam uniuscujusque quantum meruit culpa, justo Dei judicio tantum sentietur Nihilominus ex libro qui a Graecis λειμὼν dicitur, a Latinis vero intelligitur campus, vel pratum, praeceptor meus inter alia toto orbe jam diffamata miracula internomine Petrus, de sancto Gregorio papa Romano illinc enim erat reverendissimus hic presbyter: Is, inquit , effectus papa, aedificavit monasteri
Abbreviated transcription (Latin):
traiani anima ab inferni cruciatib lib̾ata:
obid uel maxime dubitare uidentur. quos
tantus doctor nequaꝗͣ presum eret ꝓpa¬
gano prorsus orare. qui quarto dialogorũ
suoꝵ libro docuerat camdẽ causã. ẽe. cur
non oretur a scis infuturo uidicio ꝓpecca¬
torib ȩterno igne damnatꝰ: quȩ etiam cau¬
sa. ẽ. ut non orent sci homines ꝓhominib
infidelib impiisq defunctis. non aduer¬
tentes. quia non legitur ꝓtraiano gregoriꝰ
ex orisse sed tantu fleuisse: Sic enĩm cũ
non orauerit gregorius. plangendo potuit
exaudiri: sicuti moẏses cũ dolendo tace¬
ret. potuit clamasse uideri: Cui dñs. tacen¬
ti labiis Quid clamas inquit ad mee Nimi
rũ omĩps ds̃. corda renesq scrutatur: & fre¬
quenter ea misertꝰ concedit. quȩ homo ꝗͣuis
ut carnalis desideret: tamen petere non
presumit: Unde psalmista De siderium
pauperũ exaudiuit dñs. desideria cordis

Expanded text:
Trajani animam ab inferni cruciatibus liberatam, Trajani animam ab inferni cruciatibus liberatam, ob id vel maxime dubitari videtur, quod tantus doctor nequaquam praesumeret pro pagano prorsus orare; qui quarto Dialogorum suorum libro docuerit eamdem causam esse cur non oretur a sanctis in futuro judicio pro peccatoribus aeterno igne damnatis; quae nunc etiam causa est ut non orent sancti homines pro hominibus infidelibus impiisque defunctis; non advertentes quia non legitur pro Trajano Gregorium exorasse, sed tantum flevisse. Sic enim cum non oraverit Gregorius, plangendo potuit exaudiri, sicuti Moyses cum dolendo taceret, potuit clamasse videri, cui Dominus tacenti labiis: Quid clamas, inquit, ad me ? Nimirum Deus omnipotens corda renesque scrutatur, et frequenter ea misertus concedit, quae homo quamvis ut carnalis desideret, tamen petere non praesumit. Unde Psalmista: Desiderium pauperum exaudivit Dominus, et desideria cordis
Abbreviated transcription (Latin):
responderet: Udua dixit: Si tu inpͣlio
in ortuus fue is. quis michi prestabit:
T raianus yxpondit Ille qui post me reg¬
nabit.idua dixit Et tib quid proderit̃.
si ar michi iusticiã fecerit  Traianus
apondit: Utiq nichil Et uidua: Non¬
ne inquit melius tͥ .ẽ. ut tu mͥ iusticiã
facias: & tu ꝓhoc mercedẽ tuã recipias.
quã alteri hanc transmitas : łunc trai¬
anus ratione parit̾. pietateq commotus:
equo descendit. nec ante discessit: quã
iudiciũ uiduę ꝑsemet imminans profli¬
garet: huius gͦ mansuetudinis iudicis:
asserunt gregoriũ recordatũ. ad sc̃i petri
apłi basilicam ꝑuenisse: ibiq tam diu
suꝑ errore tam clementissimi principis
aet̾leuisse. quo usq responsũ sequenti
nocte cepisset: se ꝓtraiano fuisse audi¬
tũs Tandũ ut ꝓnullo ulterius pagano
ꝑreces funderet:
ed euo desuperiorib miraculis . ro¬
manorũ nemo sit qui dubitet: de
hoc quod apud saxones legit᷑. huiꝰ prȩcib

Expanded text:
responderet, uidua dixit: 'Si tu in praelio mortuus fueris, quis milõi praestabit'? Traianus respondit: 'Ille qui post me imperabit'. Vidua dixit: 'Et quid tibi proderit, si alter mihi iustitiam fecerit'? Traianus respondit: 'Utique nihil'. Et uidua: 'Nonne, inquit, tibi melius est, ut tu mihi iustitiam facias, et tu pro hoc mercedem tuam recipias quam alteri hanc transmittas'? Tunc Traianus, ratione pietateque pariter commotus, equo descjudicium viduae per semet imminens profligaret. Hujus ergo mansuetudinem judicis asserunt Gregorium recordatum ad sancti Petri apostoli basilicam pervenisse; ibique tandiu super errore tam clementissimi principis deflevisse, quousque responsum sequenti nocte cepisset, se pro Trajano fuisse auditum, tantum pro nullo ulterius pagano preces effunderet. Sed cum de superioribus miraculis Romanorum sit nemo qui dubitet, de hoc quod apud Saxones legitur, hujus precibus
Abbreviated transcription (Latin):
quã nos dedimꝰ condescendant: & quie¬
quid de eis dẽ sexaginta solidis reman¬
serit ipsi trade. ut cũ filio suo exinele.
re stude. ut possit sibi lib̾e post modũ
laborare Hoc tam̃ solleiter age. ut
asceptis solidis ei plenariã munitionẽ
scripto conficiant :
REGORIUS castorio diacono.&
chartulario rauennȩ: intcetera:
Ualerianũ uͦ monachy quẽ emendatũ
inmonasterio sine dubio uolumus
ꝑmanere: Preterea nequã necessitate
pmeapensis. tua ex perientia patiatur:
dereditib sc̃e romane eccłe qui illic
te ꝑuidente aggregati st̃ sunt. om̃s
ex pensas tuas te facere uolumꝰs ea ese
qulanliꝑ fuerit nobscũ ueneris defer

Expanded text:
quam nos dedimus condescendant; et quidquam nos dedimus condescendant; et quidquid de eisdem sexaginta solidis remanserit, ipsi trade, ut cum filio suo exinde re stude, ut possit sibi libere postmodum laborare; hoc tamen solerter age, ut, acceptis solidis, ei plenarium munitionem scripto conficiant. » Item Gregorius Castorio diacono, et chartulario Ravennae, inter caetera: « Valerianum monachum, quem emendatum monasterio sine dubio volumus permanere. Praeterea ne quam necessitatem in expensis tua experientia patiatur, de reditibus sanctae Romanae Ecclesiae, qui illic te providente aggregati sunt, omnes expensas tuas te facere volumus. Et si quid superfuerit, nobis cum veneris defer
Abbreviated transcription (Latin):
ex perientiȩ tue presentia uetorituue
nbr miliquonda martim coloniu
pib filis anniis duos tremisses sune
aiqua dulation e prestare o delbitait
non dubitatura suis hoc sine dubitati¬
onib imputari¬
unoriis fantino defensors.
Lator pͥsentiũ cosmas sicusm
negotio quod agebat. Debrtũisecon¬
negxisio phibut. Quoa e multis
ginta solidos debebat: uolui ut crelito¬
res illius cũ eo aliquid paciscerentur.
Qm̃ &e lex habet. ut homo lib̾ ꝓdeibite
nullatenus teneat᷑ si res defuerit quȩ poi¬
sit eidem debio adici Creditores ergo
suos ut asserit. Moctoginta solidos con¬
sentire possibile÷ sed̃ quia multũ.ẽ.
ut anil habente homine octoginta so¬
lidos petant sexaginta tibi solidos per
notariũ tuũ transmitimꝰ ut tu cũ eis¬
dem creditorib subtilit̾ loquaris & ra¬
tionib reddas: quia filiũ eius quẽ te¬
nere dicuntur. scđm leges tenere non
poss Et si potest fieri. aliquid minus

Expanded text:
experientiae tuae praesenti auctoriexperientiae tuae praesenti auctoriinibus, filio quondam Martini coloni, singulis annis duos tremisses sine aliqua dilatione praestare non desinat, non dubitatura suis hoc sine dubio rationibus imputarus Fantino defensori: « Lator praesentium Cosmas Syrus in negotio quod agebat debitum se contraxisse perhibuit, quod et multis CL solidos debebat, volui ut creditores illius cum eo aliquid paciscerentur, quoniam et lex habet, ut homo liber pro debito nullatenus teneatur, si res defuerint quae possint eidem debito addici. Creditores ergo suos, ut asserit, ad LXXX solidos consenut a nil habente homine octoginta solidos petant, sexaginta tibi solidos per notarium tuum transmisimus, ut tu cum eisdem creditoribus subtiliter loquaris et rationem reddas, quia filium ejus quem tenere dicuntur, secundum leges tenere non possunt. Et si potest fieri, ad aliquid minus
Abbreviated transcription (Latin):
quana cognoueris quartndos talios¬
ponas:. Et quia ipsã sicut dictũ. est¬
hic non habet unde restituitt: dereb
datũ fuerit patrimonii ntͦi pensionib
ẽẽ. reputandũ:
cessitate in notuit sustinere Quib qm̃
re consultũ: idcirco dilectionẽ tuã
ante dicto fr̃i nr̃o mille modios triti¬
er aut si plus leciare potuerit. usq ad
duo milia scriptis te dare p̃sentib de¬
putamꝰ: Hortamur gͦ ut inhis p̾bendis
nullam moram aut̃ excusationẽ ad¬
duicas: quatenus dũ tempꝰ sinit. &
hic cũ dĩ ad uitorio sine periculo ad
ꝓpria remeare & citius necessitatẽ ua
acgorius eusebio Religioso abba¬
ti Credat mͥ karitas t̃uia quia
ualde contristatꝰ sũ detristicia tua:
& cetera Preterea centũ solidos per
petrũ subdiaconũ dilectiomi tuȩ
pari fetiom. quos peto ut absq in ui¬
ria suscipiat:
Negorius: candido. defensori.
Necessitatẽ patientib pontifica¬
de conuenit ad ee sub sidiũ ꝓquate

Expanded text:
quanta cognoveris quantitate, componas. Et quia ipse, sicut dicit, non habet unde restituat, de rebusdatum fuerit, patrimonii nostri pensionibus esse reputandum. cessitatem innotuit sustinere. Quibus quore consultum, idcirco dilectionem tuam antedicto fratri nostro mille modios tritici, aut, si plus levare potuerit, usque ad duo millia scriptis te dare praesentibus deputamus. Hortamur ergo ut in his praebendis nullam moram aut excusationem adducas, quatenus, dum tempus sinit, et hic cum Dei adjutorio sine periculo ad propria remeare, et citius necessitatem pat» Item Gregorius Eusebio, religioso abbati: « Credat mihi charitas tua, quia valde contristatus sum de tristitia tua, et caetera. Praeterea centum solidos per Petrum subdiaconum 69 dilectioni tuae dari fecimus, peto quos ut absque injuria suscipias. » Item Gregorius Candido defensori: « Necessitatem patientibus pontificale convenit adesse subsidium. Pro qua re
Abbreviated transcription (Latin):
operetur. ignotũ. ẽ: forsitan eñi mag¬
nifice fili. aliquid illũ in ꝓsperis positꝰ
offendisti: unde te clem̃ti amaritur
dine uult purgari et idõ nec tẽꝑalis
te faangat afflictio. nec rerũ damna
discutient: quia si in aduersis gras re¬
ferem dĩ tibi patientia feceris. eẽ.
placabilẽ: & quȩ amissa st̃ multipli¬
cata reddent᷑ & suꝑ hȩe gaudia ȩt̃na
prestant᷑ Peto autẽ ne iniuriosũ du¬
catis quod uiginti an nuos uestitus
ad pueros ur̃os ꝑromanũ defensorẽ
scͥpsimus preberi: Quia debeati pe¬
tri apłi reb. quã uis praua sint quȩ
offerantur: ꝑmagna benedictione
sus cipienda it̃ sem̃per. qm̃ &e hic uob̾

Expanded text:
operetur ignotum est. Forsitan enim, magoperetur ignotum est. Forsitan enim, magnifice fili, aliquid illum in prosperis positus ofdine vult purgari. Et ideo nec temporalis te frangat afflictio, nec rerum damna discrucient, quia si in adversis gratias referens, Deum tibi patientia feceris esse placabilem, et quae amissa sunt, multiplicata reddentur, et super haec gaudia aeterna praestantur. Peto autem ne injuriosum ducatis quod viginti annuos vestitus ad pueros vestros per Romanum defensorem scripsimus praeberi, quia de beati Petri Apostoli rebus, quamvis parva sint quae offerantur, pro magna benedictione suscipienda sunt semper,
Abbreviated transcription (Latin):
tientib aclesiasticũ prȩbere subsidĩ
Quia gͥ dulectisimꝰ filiꝰ nr̃ ciprianus
Aaconus garidio sũ. difensorẽ sedis
are. qui si racusis degere comꝓbatur.
parptatis asserur in opia constringi
lacirco experentie tue presenti aũ¬
goritate iꝯsidarꝰ ut ap̾senti scdã
indix̧ione. sex solidos annis singulis
ei are non differas. ut & ille huiꝰ reme¬
Quanta uos scłi huius prȩmat
angustia: in cognitũ non habemꝰ. Sed
quia insũma tribulatione positis: so¬
la. ẽ. consolatio. miscđĩa creatoris. in
spen ur̃am ponite adipsũ uos tota m̃te
conuertite qui & iuste quẽ uult ꝑmit¬
tit affligit. & confidentẽ in se miscdit᷑¬
lib̾abit: Ipsi gͦ gr̃as agite. & patientet
quȩq illata st̃ sustĩnete Nã recte
mentis .e. dm̃ non solũ inꝓsperis be¬
nedicere. sed etiam in aduersitatib
colluidare In his gͥ q̃ patimini. nul¬
lum contra dm̃ murmur cordi ur̃o
subripiat: quia si aliqua creator nr̃

Expanded text:
subsidium. Quia ergo dilectissimus filius noster Cyprianus diaconus Gaudiosum defensorem sedis nostrae, qui Syracusis degere comprobatur, paupertatis asseruit inopia constringi, idcirco experientiae tuae praesentium auctoritate mandamus, ut a praesenti secunda indictione sex solidos annis singulis ei dare non differas; ut et ille hujus reme« Quanta vos saeculi hujus premat angustia, incognitum non habemus. Sed quia in summa tribulatione positis sola est consolatio misericordia Creatoris, in eum spem vestram ponite, ad ipsum vos tota mente convertite, qui et juste quem vult permittit affligi, et confidentem in se miseriliberabit. Ipsi ergo gratias agite, et patienter quaeque illata sunt sustinete. Nam rectae mentis est Deum non solum in prosperis benedicere, sed etiam in adversitatibus collaudare. In his igitur quae patimini nullum contra Deum murmur cordi vestro subrepat, quia ad quid hoc Creator noster
Abbreviated transcription (Latin):
tis percuniis hierusolimã destinaute
Cuius instantia uenerabile xenodoebi¬
um constituit ⁊ tam ibi quã in monte
sinã penes arabiã cũ famulis sub regimi¬
ne palladii constitutis: cotidiai uictus
&e uestim̃ti copiã quã dui uiuere pit
Tub̃nandis. eccłȩ sue uiros industrios re-¬
ctores patrimoniorũ ascĩuit In quibus
ciprianũ diaconũ patrimoniis siculi pan.¬
ta leonẽ notarium siracusani. fantinum
defensorẽ panormitani. sergiũ defens orẽ¬
ni.romanũ notariũ apuli. bene natũ
defensorẽ samnitici. antemul itrdiaco¬
nũ ne apollitani. petrũ subdiaconũ cãpã¬
ni Candidũ defensorem tusci. urbicũ
defensorẽ sabini. optatũ defensorẽ nur¬
sini. benedictũ defensorẽ carseonali. fe¬
licẽ subdiaconum appie Castoriũ car¬
tulariũ rauennatis: Castoriũ notariũ
histriani. antoninũ subdiaconẽ del ma¬
tini. iohannẽ notariũ corsicani Simia¬

Expanded text:
tis pecuniis Jerosolymam destinavit, tis pecuniis Jerosolymam destinavit, cujus instantia venerabile xenodochium constituit, et, tam ibi quam in monte Sina penes Arabiam, Dei famulis sub regimine Palladii constitutis, quotidiani victus et vestimenti copiam quandiu vivere potuit gubernandis, Ecclesiae suae viros industrios, rectores patrimoniorum ascivit. In quibus Cyprianum diaconum patrimonii Siculi, Pantaleonem notarium Syracusani, Fantinum defensorem Panormitani, Sergiuni, Romanum notarium Apuli, Benenatum defensorem Samnitici, Anthemium subdiaconum Neapolitani, Petrum subdiaconum Campani, Candidum defensorem Tusci, Urbicum defensorem Sabini, Optatum defensorem Nursini, Benedictum notarium defensorem Carseolani, Felicem subdiaconum Appiae, Castorium chartularium Ravennatis, Castorium notarium Histriani, Antonium subdiaconum Dalmatiani, Joannem notarium Illyricani, Symma
Abbreviated transcription (Latin):
mus fultiendũ: constituentes ut de hoc
quod amensas pauperũ uel diaconiȩ
exibitionẽ ꝑcepisti siue sub inde ꝑcepe¬
ris erogandũ. nulli unquã hominũ in qͦ¬
libet modo seu ingenio cogaris ponere
rationẽ uel aliquã debeas molestiã susti¬
nere Sed quia ita humanis ce om̃ib ẽẽ
uolumꝰ rationib absolutũ: ut dõ nr̃o
de his q̃ tͥ comissimꝰ rationẽ te noueris¬
positurũ : hortamur ut fidei inte sincerita
uigeat: sit mens inreb intentior. cura
ꝓpensior. studiũ uigilantius. deuotio¬
d euocior clarior. exibitio efficatior:
Quatinus dũi diuino uitꝰ auxilio hoc opꝰ
sollerter impleueris: & illi ꝓquib solłei¬
cudinẽ geris. studii tui solatio utiliter
consolentur: & tu mercedis tuȩ bonũ
ineterna uita redẽptoris nr̃i gia conpen¬
s̃ante recipias:
Nec quidã Gregorius intra uel extͦ
urbe studio pietatis exercun: Ce¬
terũ ꝓbrm religiosũ abbatem: cũ mul¬

Expanded text:
mus fulciendum; constituentes ut de hoc mus fulciendum; constituentes ut de hoc quod ad mensas pauperum vel diaconiae exhibitionem percepisti, sive subinde perceperis erogandum, nulli unquam hominum quolibet modo seu ingenio cogaris ponere rationem, vel aliquam debeas molestiam sustinere. Sed quia ita ab humanis te omnibus volumus rationibus absolvi, ut Deo nostro de his quae tibi commisimus rationepositurum, hortamur ut fidei in te sinceritas vigeat, sit mens in rebus intentior, cura propensior, studium vigilantius, devotio clarior, exhibitio efficacior, quatenus dum, divino jutus auxilio, hoc opus solerter impleveris, et illi pro quibus sollicitudinem geris studii tui solatio utiliter consolentur, et tu mercedis tuae bonum in aeterna vita Redemptoris nostri gratia compensante recipias. » 52. Haec quidem Gregorius intra vel extra urbem studio pietatis exercuit. Caeterum Probum religiosum abbatem cum mul
Abbreviated transcription (Latin):
aigertiliũ &e heretic orũ ut̃ ad uerã rectãq
fidẽ cutholicã conuertant᷑: Sic en aut
dicuna misedia ꝓsua forsaneis conũ¬
sione c uihac uita subuemei: artt ni
eos migrare contigerit astuis qduimagis
obtandũ .ẽ. transeunt facinorib abso
Gitur prudentissimꝰluti¬
pat̾ familias xp̃i gregoriꝰ. singułis diaco¬
niis uel xenodochiis uiros idoneos de¬
putauit quos etiã ut securius im mosa
sagatius in oꝑe pietatis miscłiȩ labora¬
rent huius modi priuilegiis mumendos
ẽẽ decreuit: licet eos quia pia intenti¬
one sollicitudinis curam debilib ac
egenis inpendunt. sua apud om̃s uale¬
at tueri deuocio Melius tam̃. ẽ. si ꝓ
quiete sua de his fuerint muniti quȩ
gesserint. ne inde eis inquietudinis
occasio unde magis laudandi sunt oriat᷑
de diaconiȩ elegimus preponendum.
nequa tͥ ex hac nascatur amministrati¬
one dubietas hac te munitione ꝓspexi.¬

Expanded text:
a gentilium et haereticorum, ut ad veram rectamque a gentilium et haereticorum, ut ad veram rectamque fidem catholicam convertantur. Sic enim aut divina misericordia pro sua forsan eis conversione, et in hac vita subveniet, aut si eos migrare contigerit, a suis, quod et magis optandum est, transeunt facinoribus absogitur prudentissimupaterfamilias Christi Gregorius singulis diaconiis vel xenodochiis viros idoneos deputavit, quos etiam, ut securius, imo sagacius in opere pietatis ac misericordiae laborarent, hujusmodi privilegiis muniendos esse decrevit: « Licet eos qui pia intentione sollicitudinis curam debilibus ac egenis impendunt, 64 sua apud omnes valeat tueri devotio, melius tamen est si pro quiete sua de his fuerint muniti quae gesserint, ne inde eis inquietudinis occasio unde magis laudae diaconiae eligimus praeponendum, ne qua tibi ex hac administratione nascatur dubietas, hac te munitione prospexi
Abbreviated transcription (Latin):
misimus ait fraternitati tuȩ quinqua¬
ginta solidos: aduestim̃ta eoꝵ qui bap¬
ichilominus proarrianoꝵ paruuł.
fidei catholicȩ sociandis: gregori
pastoralis cure sollicitudinẽ prorsus ex¬
tendit: Qua ꝓpt̾ uniuersis ep̃is italie
scribens ait: Qm̃ nefandissimꝰ. autarit
in hac que nuꝑ exempta. ẽ. paschali
festiuitate. langobardorũ filios infide
catholica baptirari ꝓhibuti. ꝓ qua culpa
eũ diuina maiestas extinxitꝰ: ut sollem.¬
nitatẽ paschȩ alterius non uideret. ur̃a
fraternitatẽ decet cũstos ploca ura lan
gobardos ammonere : ut quia grauis
mortalitas imminet. eosdẽ filios suos
in arriana heresi baptizatos ad catholi¬
cam fidẽ concilient. quatinus iram
peccatis imminentib inciuitate ur̃a
mortalitatẽ omino grassari Quȩ res:
nos nimis ad fuxit: Quã obrem salutan¬
tes fraternitatẽ tuã. in stantissime sua¬
demꝰ: ut alongobardon siue romanoꝵ
qui ineodem loco degunt ad monitio¬
nẽ. nulla ratione cessetis: & maxime

Expanded text:
 ait, fraternitati tuae quinquaginta solidos ad vestimenta eorum qui bapNihilominus pro Arianorum parvulis fidei catholicae sociandis, Gregorius pastoralis curae sollicitudinem prorsus extendit. Quapropter universis episcopis Italiae s: Quoniam nefandissimus Autharit in hac, quae nuper expleta est, paschali festivitate Longobardorum filios in fide catholica baptizari prohibuit, pro qua culpa eum divina maiestas extinxit, ut sollempnitatem paschae alterius non videret, vestram fraternitatem decet cunctos per loca vestra Longobardos admonere, ut quia ubique gravis mortalitas imminet, eosdem filios suos in Ariana haeresi baptizatos ad catholicam fidem concilient, quatenus iram peccatis imminentibus, in civitate vestra mortalitatem omnino grassari, quae res nos nimis addixit. Quamobrem salutantes fraternitatem tuam, instantissime suademus ut a Langobardorum, sive Romanorum, qui in eodem loco degunt, admonitione nulla ratione cessetis, et maxime
Abbreviated transcription (Latin):
Nim uero tam leuigationis dati¬
onum. qũã ꝓmissionib regni cęloꝵ:
quem patres eoꝵ negauerant uenien¬
tẽ: ceperunt. quib cũ salute anime
uestiñreta quoq baptitandis habilia
conforcbat: Unde fantino defensori.
domina in quit abbatissa monasteriĩ
sc̃ĩ stephani quod in agri gentino. ẽ.
territorio constitutũ indicante com¬
perimus. multos iudeoꝵ ad xp̃ianã
fidẽ diuina grã inspirante uelle con¬
uerti: sed. ẽẽ. nec essariũ ut aliquis

Expanded text:
nimvero tam levigationibus datinimvero tam levigationibus dationum quam promissionibus regni coelorum quem patres eorum negaverant, venire coeperunt. Quibus cum salute animae vestimenta quoque baptizandis habilia conferebat. Unde Fantino defensori: « Domina, inquit, abbatissa monasterii sancti Stephani, quod in Agrigentino est territorio constitutum, indicante, comperimus multos Judaeorum ad christianam fidem, divina gratia inspirante, velle converti, sed esse necessa
Abbreviated transcription (Latin):
cipriano diacono scribit dicens serue¬
nit ad me eẽ. hebreos in possessionib
nr̃is qui conuerti addm̃ nullatenus uo¬
lunt: Sed uidet᷑ mͥ ut om̃s posseisiones
in quib ipsi hebrei. ẽẽ. noscunt᷑. epistolas
transmutere debeas eis: ex ine specialit̃
ꝓmittens quod qui cũq ad dm̃ uerũ &¬
dũm tħm xp̃m ex eis conuersus fu¬
erit᷑. si solidũ pensionẽ habet remissis
eis relaxari debeat Sitres uel quatuor:
unus solidus relaxet᷑: Si quid amplius:
iam iuxta modũ eundem debet relaxa¬
xatio fieri. uel certe uixta quod dilectio¬
o tua pͣuiderit: ut & ei qui conuertit᷑
onus releuetur &e ȩcclesiastica utilitas
non graui dispendio premat᷑ Nec hoc
inutilit̃ facimus. si ꝓleuandis pensionis
& q ssi minus fideliter ueniunt. hitam̃
qui de eis nati fuerint: iam fidelius bap¬
tirant᷑: Aut ipsos ergo: aut fili oĩ eorũ
lucrabimur Et idõ non ẽ. graue: qͥcqͥd

Expanded text:
Cypriano diacono scribit, dicens: « PerveCypriano diacono scribit, dicens: « Pervenit ad me esse Hebraeos in possessionibus nostris, qui converti ad Deum nullatenus volunt. Sed videtur mihi ut per omnes possessiones in quibus ipsi Hebraei esse noscuntur epistolas transmittere debeas, eis ex me specialiter promittens quod quicunque ad verum ut si quis ex eis conversus fuerit, si solidi pensionem habet, tremissis ei relaxari debeat; si tres vel quatuor, unus solidus relaxetur. Si quid amplius, jam juxta eumdem modum debet relaxatio fieri, vel certe juxta quod dilectio tua praevidet, ut et ei qui convertitur onus relevetur, et ecclesiastica utilitas non gravi dispendio prematur. Nec hoc inutiliter facimus, si pro levandis pensionum s, quia etsi ipsi minus fideliter veniunt, hi tamen qui de eis nati fuerint jam fidelius baptizantur. Aut ipsos ergo, aut eorum filios lucramur. Et ideo non est grave quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
ardinie quoq rustico mitissimus
rector gregorus inerrore dtustatis
adõ ꝑmanere condoluit: ut ianuanum
ħaralitanũ ep̃m ꝓneglegentiis in crepado
inter cetera scribat: Accidit aliud ualde
lugendũ. quia ipsos rusticos quos habet
eccła: nunc usq in infidelitate remanere
neglegentia fraternitatis ur̃ȩ ꝑmisit:
Et quid uos ammoneo. ut ad diñ extraneos
adducatis. qui ur̃os corrigere ab infideli
Nam si cuius libet ep̃i insardinia insula
paganum rusticũ inuenire potuero:
in eũdẽ ep̃m fortit̾ uindicabo Iam ue¬
ro si rusticus tante fuerit ꝑfidię aut ob¬
stinationis inuentꝰ. ut ad dm̃ uenire mi¬
nime consentiat: tanto pensionis ono¬
re grauandus. ẽ. ut ipsa exactionis suȩ
pęna compellatur ad rectitudinẽ festina
Uod cũq gregoriꝰ
fructuose.si mulq salubrit̃ insar¬
dinie rusticos processise cognosceret etiã
iniudeos patrimonioꝵ suoꝵ risticos
non dissimilit̾. ẽ. conatꝰ extendere Unde

Expanded text:
ardiniae quoque rusticos mitissimus rector Gregorius in errore vetustatis adeo permanere condoluit, ut Januarium Caralitanum episcopum pro negligentiis increpando, inter caetera scribat: « Accidit aliud valde lugendum, quia ipsos rusticos, quos habet Ecclesia nunc usque in infidelitate remanere negligentia fraternitatis vestrae permisit. Et quid vos admoneo ut ad Dominum extraneos adducatis, qui vestros ab infidelitNam si cujuslibet episcopi in Sardinia insula paganum rusticum invenire potuero, in eodem episcopo fortiter vindicabo. Jam vero si rusticus tantae fuerit perfidiae et obstinationis inventus, ut ad Dominum venire minime consentiat, tanto pensionis onere gravandus est, ut ipsa exactionis suae poena compellatur ad rectitudinem festinare. Quod cum Gregorius fructuose simulque salubriter in Sardiniae rusticos processisse cognosceret, etiam in Judaeos patrimoniorum suorum rusticos non dissimiliter est conatus extendere. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
remus: Sed neforsitan ł hoc graue. eẽt.
alios nob̾ ex eis ad huc dignati estis
largiri: Sed quia uos ualde incontinen¬
tia ura benignos inuenimus eidem
benignitati uice simili respondentes
qui ñ quaginta transmisimꝰ: ⁊ nefor¬
sitan minus eẽt. alios decẽ suꝑ addidi¬
mus: Ne uͦ &e hoc ad huc minus cet.
alios duodecim iuginti fecimiꝰ. In hoc
aut̃ cognoscimꝰ caritatẽ ur̃am. qr
debonis ita presumitis sicut uos
psumere debetis.
suscipiens legenda lȩtꝰ aperui. sed
tristis plecta replicaui. In eis qͥppe
Aicebatur quod pridoris catisa fuerit
rruos ea quȩ dicenda erant rẽpe¬

Expanded text:
remus. Sed ne forsitan et hoc grave esset, remus. Sed ne forsitan et hoc grave esset, alios nobis ex eis adhuc dignati estis largiri. Sed quia vos valde in continentia vestra benignos invenimus, eidem benignitati vice simili respondentes, quinquaginta transmisimus. Et ne forsitan minus esset, alios decem superaddimus. Ne vero et hoc adhuc minus esset, alios duodecim jungi fecimus. In hoc autem cognoscimus charitatem vestram, quia de nobis ita praesumitis, sicut vos praesumere debetis. suscipiens, legenda laetus aperui, sed tristis perlecta replicavi. In eis quippe dicebatur quod pudoris causa fuerit mihi vos ea quae dicenda erant temp