comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tent uel comburi. Qua propter istud pal¬
ladium fuit semper ab ipĩs troyanis sacͣ
religione seruatum ⁊ diligenti custodiax
custoditum. Sedtpre quo grecorum exer¬
citus ciitatem ip̃am troyãnam potenter
obsedit decimo anno obsidionis eiusdem
ulixes astutus ⁊ furtis assuctus auxilio
anthenoris troyani secreto troiam denoe¬
te intrauit ⁊ sacerdoti in cuius singulari
custodia erat ipm̃ palladium assignatũ
magno aun pondere elargito ipsius pal¬
ladii effigiem ꝯsentiente dicto anthenore
saenlego dolo cepit. ⁊ ad grecorum exerci¬
tum transportauit. De hoe palladio quo
modo uenent decelo ⁊ quomodo ꝯsultus
sacerdos respondent ait ouidius inxilibro
faustorum.
Menia dardanides nuꝑ noua fecerat ylu
Ylus adhucasie diues habebat opes
Credit armifere signũ celeste minenie
Urbis myliace desiluisse iugo
Consulitur menet᷑ lucoq obscur millo
Io non m̃tito reddidit ore sonos

Expanded text:
terit vel comburi». Qua propter, istud Palterit vel comburi». Qua propter, istud Palladium fuit semper ab ipsis Troyanis sacra religione servatum et diligenti custodia custoditum. Sed tempore quo Grecorum exercitus civitatem ipsam Troyanam potenter obsedit, decimo anno obsidionis eiusdem Ulixes astutus et furtis assuetus, auxilio Anthenoris Troyani secreto Troiam de nocte intravit, et sacerdoti in cuius singulari custodia erat ipsum Palladium assignatum, magno auri pondere elargito, ipsius Palladii effigiem consentiente dicto Anthenore sacrilego dolo cepit, et ad Grecorum exercitum transportavit. De hoc Palladio, quo modo venerit de celo et quomodo consultus sacerdos responderit, ait Ovidius in VI libro Faustorum: Menia Dardanides nuper nova fecerat Ylus; Ylus adhuc Asie dives habebat opes; Creditur armifere signum celeste Minerve, Urbis in Yliace desiluisse iugo. Consulitur Menetes, lucoque obscurus in illo, Is non mentito reddidit ore sonos.
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur interfecit. Et ista ẽ secũda causa
Et delꝑalladio pena uisi porta.
Ystoria palla du ista est. ylus eͥ rextroye ĩ
ip̃atroya quandam arrem edificauit. qͣm
ylium siue ylion a suo nomine appella¬
uit. Im ip̃a autem arre magnum ⁊ uene¬
rabile templum palladi dedicauit. Quo
templo completo quoddam celeste signr̃
de celis in ip̃m templum dicitur aduenis¬
se. Nam quedam y mago lignea que cuiꝰ
genens ligni foret nunquam potuit hu¬
mana mor̃talium in dustria reꝑire. Dece¬
lo ueniens post altare parieti se affixit.
Que quidem celestis ymago palladium
dicebatur. De quo palladio quidam au¬
gur ⁊ uates troyanorum cui nom̃ Mene¬
tes ꝯsultus tale fertur ipĩs troyanis de¬
disse responsum. Seruate otroiani dili¬
genti custodia quod uobis decelestibus
est transmissum. Quia quousq istud
palladium procurabitis custodire nunꝙ̃
çiuitas ista abaliquibus hostibus capipo¬

Expanded text:
dicitur, interfecit. Et ista est secunda causa dicitur, interfecit. Et ista est secunda causa et del Palladio pena vi si porta. Ystoria Palladii ista est: Ylus enim rex Troye in ipsa Troya quandam arcem edificavit, quam Ylium, sive Ylion, a suo nomine appellavit. In ipsa autem arce magnum et venerabile templum Palladi dedicavit. Quo templo completo, quoddam celeste signum de celis in ipsum templum dicitur advenisse. Nam quedam ymago lignea, que cuius generis ligni foret nunquam potuit humana mortalium industria reperire, de celo veniens post altare parieti se affixit; que quidem celestis ymago Palladium dicebatur. De quo Palladio quidam augur et vates Troyanorum cui nomen Menetes consultus, tale fertur ipsis Troyanis dedisse responsum: «Servate, o Troiani, diligenti custodia quod vobis de celestibus est transmissum. Quia quousque istud Palladium procurabitis custodire, nunquam civitas ista ab aliquibus hostibus capi po
Abbreviated transcription (Latin):
mulum ip̃ius acħillis crudeliter immo¬
lauit. De qua inmolatione habes supra
cantu.xii. Uenientes u̾o ulixes.⁊ dyome¬
des ad regem lahertem seu potius lichome¬
dem oratores grecorum se esse dixerunt.
Rex aũt ipsos benigne recepit. ⁊ facto ei ᷤᷤ
solenne conuiuio fecit uenire coram ipĩs
fiłias cum acchille/ coram quibus astutꝰ
ulixes fecit expandi omnia genemorna¬
mentorum muliebrium ut una queq ca¬
peret id quod uellet. Et ex una parte fecit
poni aima militana inirabiliter a dorna¬
ta. Ille autem puelle acceperunt mulie¬
bria ornamenta. S achilles ut uidit ar¬
ma uirlem aninium intra uestimẽta
feminea continere nõ potuit. Sed ad ar¬
ma manus extendens fuit cognitus ⁊¬
abulixe. Ibiq illico depositis femineis ue¬
stimentis uirum se esse asẜuit ⁊ arma sy¬
scipiens cum istis duob regib ad grecoꝵ
exercitum festinauit. Uyademia uero se
udens suo amore priuatam se ipãm ut

Expanded text:
mulum ipsius Achillis crudeliter immomulum ipsius Achillis crudeliter immolavit. De qua immolatione habes supra, cantu XII. Venientes vero Ulixes et Dyomedes ad regem Lahertem seu potius Lichomedem, oratores Grecorum se esse dixerunt. Rex autem ipsos benigne recepit, et facto eis solenne convivio, fecit venire coram ipsis filias cum Acchille, coram quibus astutus Ulixes fecit expandi omnia genera ornamentorum muliebrium, ut unaqueque caperet id quod vellet. Et ex una parte fecit poni arma militaria, mirabiliter adornata. Ille autem puelle acceperunt muliebria ornamenta. Sed Achilles, ut vidit arma, virilem animum intra vestimenta feminea continere non potuit; sed ad arma manus extendens, fuit cognitus ab Ulixe. Ibique illico, depositis femineis vestimentis, virum se esse asseruit, et arma suscipiens, cum istis duobus regibus ad Grecorum exercitum festinavit. Dyademia vero, se videns suo amore privatam, se ipsam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
habuerint ab ip̃is oraculio in responsũ
ꝙ nisi acchilles pellei filius atq thetie
una cumipis grecis ueniret ad troyam
nunquã de fortissimo hectore forent uuc¬
toriam habitun. Tune greci sine mora
pro acchille solẽnes nuntios inthesaliã
destinarunt. S cum neq in domo patͥs
neq cum suo magistro chirone fuisset ĩ¬
uentus ad ꝑsuasionem ꝓthesilai calcas
inuocato demone dixit ip̃m achillem ĩ
insulam schiro amatre fuisse abscõsũ.
Qua ꝓpter isti duo reges. Dyomedes .s. ⁊
ulixes ad ip̃m in quirendum cũ multis
muliebrib ornamentis ac ⁊̃ militanb
sunt profecti a chilles autem dumsie in
habitu puellari inter regis filias u̾sa¬
retur amore ip̃ius dyademie ardescens
cum ip̃a molenter concubuit ⁊ ex ea fili¬
um habuit noĩe Pyrrum. qui post mõ¬
tempatris ad obsidionem troyanam ac¬
cessit ⁊ inuindictam dicti sui patris po¬
lixenamfiliam regis priami supra tu¬

Expanded text:
habuerunt ab ipsis oraculis in responsum habuerunt ab ipsis oraculis in responsum quod nisi Acchilles, Pellei filius atque Thetis, una cum ipsis Grecis, veniret ad Troyam, nunquam de fortissimo Hectore forent victoriam habituri. Tunc Greci sine mora pro Acchille solennes nuntios in Thesaliam destinarunt. Sed cum necque in domo patris, necque cum suo magistro Chirone fuisset inventus, ad persuasionem Prothesilai Calcas invocato demone, dixit ipsum Achillem in insulam Schiro a matre fuisse absconsum. Qua propter isti duo reges, Dyomedes scilicet et Ulixes, ad ipsum inquirendum cum multis muliebribus ornamentis ac etiam militaribus sunt profecti. Achilles autem, dum sic in habitu puellari inter regis filias versaretur, amore ipsius Dyademie ardescens, cum ipsa violenter concubuit et ex ea filium habuit nomine Pyrrum; qui post mortem patris ad obsidionem Troyanam accessit, et in vindictam dicti sui patris, Polixenam, filiam regis Priami, supra tu
Abbreviated transcription (Latin):
erunt.Materaũt dimisso interra chi¬
rone filium ad quandam insulam qye
uoratur schiro transfretando portauit.
In hac itaq insula regnabat quidã rex
nomine li comedes qui erat ualde senex.
uł ut alii dicunt dicebatur lahertes for¬
te erat binomius qui mascula prole ca¬
rens tres filias pulcerrimas possi debat
quaruĩ maior uocabatur Dyademia. Cũ
autẽ therio ad istaminsulam puenisset.
inquodam templo filium collocauit. ⁊
expgefactus acchilles tanta ipm̃ admi¬
incio mox inuasit nõ uidens chironẽ ma¬
gistrum neq socios predilectos ꝙ matrẽ
cognoscere uix ualebat. Inisto uero tem¬
pło regina filium induit muli ebribus
indumentis et ipm̃ tan quã filiam feĩ¬
nam regi studuit commendare ut cu fi¬
liabus suis tanquam femina aleretur.
Cum autẽ inista insula sie esset acchilleᷤᷤ
absconsus greci cum mille nauib in in¬
sulam au lidem contra troyam congrega¬
ti fuerunt. Et factis sacrificiis diis ipsoꝵ

Expanded text:
erunt. Mater autem, dimisso in terra Chierunt. Mater autem, dimisso in terra Chirone filium, ad quandam insulam que vocatur Schiro transfretando portavit. In hac itaque insula regnabat quidam rex, nomine Licomedes, qui erat valde senex, vel, ut alii dicunt, dicebatur Lahertes, forte erat binominis, qui mascula prole carens tres filias pulcerrimas possidebat, quarum maior vocabatur Dyademia. Cum autem Thetis ad istam insulam pervenisset, in quodam templo filium collocavit, et expergefactus Acchilles tanta ipsum admiratio mox invasit, non videns Chironem magistrum necque socios predilectos, quod matrem cognoscere vix valebat. In isto vero templo regina filium induit muliebribus indumentis et ipsum tanquam filiam feminam regi studuit commendare, ut cum filiabus suis tanquam femina aleretur. Cum autem in ista insula sic esset Acchilles absconsus, Greci cum mille navibus in insulam Aulidem contra Troyam congregati fuerunt. Et factis sacrificiis diis ipsorum,
Abbreviated transcription (Latin):
thetis mater achillis ꝑartem magica in
qua plurimum docta erat ⁊ inqua arte ã¬
tique mulieres. spetialiter nobiles insu¬
dabant cognouisset ꝙ ꝑ raptum helene tͦ¬
ia debebat cum detuimento sui filii conere¬
mari iuit ad chyronem ut filium abscõ¬
deret apelasgis. Et cumꝑuenisset ad chi¬
ronem ecce accilles/ uenatu rediẽs duos
leunculos gestabat inulnis quorumina¬
trem prius interfecerat cũ sagiptis. Qui
ut matrem uidit piectis leuneulis sue ge¬
nitricis irruit in amplexus. Mater aute
cebrato magno gaudio eum acchille dux̃
in partem Chironẽ dixitq ei. Ego uideo ꝑ
artem ineam multa pencula isti meo filio
imminere. Unde ꝓposui inmente mea
ipm̃ ad partes longinquas quantotiꝰtrãs¬
porture. Et sero ueniente dedit regina filio
⁊ omnib sociis eius poculum opiatum.
Media u̾onoete uocato solo chirons
accepit filium dormientem ⁊ ip̃m
ad mare portantes innauiculam posu¬

Expanded text:
Thetis, mater Achillis, per artem magicam in Thetis, mater Achillis, per artem magicam in qua plurimum docta erat, et in qua arte antique mulieres spetialiter nobiles insudabant, cognovisset quod per raptum Helene Troia debebat cum detrimento sui filii concremari, ivit ad Chironem ut filium absconderet a Pelasgis. Et cum pervenisset ad Chironem, ecce Achilles venatu rediens duos leuncolos gestabat in ulnis, quorum matrem prius interfecerat cum sagiptis. Qui ut matrem vidit, proiectis leunculis, sue genitricis irruit in amplexus. Mater autem, celebrato magno gaudio cum Acchille, duxit in partem Chironem dixitque ei: «Ego video per artem meam multa pericula isti meo filio imminere. Unde proposui in mente mea ipsum ad partes longinquas quantotius transportare». Et, sero veniente, dedit regina filio t omnibus sociis eius poculum opiatum. Media vero nocte vocato solo Chirone accepit filium dormientem et ipsum ad mare portantes in naviculam posu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ. que cognito paludamento sponsi i¬
⁊ ob̈lita qloriosa uictoria fiatris cͥnes
soluit ⁊ uoces querulas ⁊ la crimosa sy¬
spiria promorte sponsi a marissime fũ¬
derecepit. Quod cum frater aduertit i
stricto gladio inipamruens ip̃amq ꝑ¬
imens ait. Abi hinc cumimmaturo a¬
more ad sponsum tuũ. Sic eat quicũq
romanum lugebit hostem ¶Dyade¬
mia itaq cum amore immaturo descẽ¬
dent ad inferna ad hue dolet de achille.
Cuius historia breuiter ista est. ¶Achil¬
les enim filius pellei ⁊ thetis statim ꝙ ã
nos pueriles exuut traditus fuit chiro¬
ni magr̃o militum thesalie ut artẽ ad¬
discerẽt militandi. Uñ dicitur supra cã¬
tu .xii. Ibi.
Et quel dimeço ealpetto simira
e ilgrã chirone il qual nudri acchille.
Illo aut̃ tempore quo achirone nutrieba¬
tur acchilles pars filius priami regis
troie helenã reginam grecorum rapuit¬
⁊ raptam inpatram asportauit. S dum

Expanded text:
.. Que cognito paludamento sponsi.... Que cognito paludamento sponsi... oblita gloriosa victoria fratris crines solvit, et voces querulas et lacrimosa suspiria pro morte sponsi amarissime fundere cepit. Quod cum frater advertit, stricto gladio in ipsam ruens ipsamque perimens ait: «Abi hinc cum immaturo amore ad sponsum tuum. Sic eat quicunque romanum lugebit hostem». Dyademia itaque cum amore immaturo descenderit ad inferna, adhuc dolet de Achille. Cuius historia breviter ista est: Achilles enim, filius Pellei et Thetis, statim quod annos pueriles exivit, traditus fuit Chironi magistro militum Thesalie, ut artem addisceret militandi. Unde dicitur supra, cantu XII, ibi: Et quel di mezzo, c'al petto si mira, è il gran Chirone, il qual nudrì Acchille: Illo autem tempore quo a Chirone nutriebatur Acchilles, Paris filius Priami, regis Troye, Helenam reginam Grecorum rapuit et raptam in patriam asportavit. Sed dum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯine pat̾ eneas rõe scupis origo
Et iuix ascaniꝰ magne spes altera rome.
Propt̾ quod dicitur intextu.
Et dentro dalalor fiamma sigeme
la guato delcaual chefe laporta
ondusci deromami ilgẽtil seme.
Secundum uo delo sumingenium ꝓpt̾
quodistidãnantur tangitur ibi.
Piangeuisentro larte perchemorta
Uyademia ancor siduoldachille.
Propter dolosa emmistorum duorũ re¬
gumingenia. fuit separatus achilles
adyademia propter quam separationez
ip̃a dyademia mortua adhuc condoleri
de achille. Nam antiquorum opinio fu¬
it ꝙ amores ⁊ maxuie immaturi descẽ¬
dant cumip̃is amatoribus ininfernũ.
Uñnarrat titus liuius aburbe ꝯdita li¬
bro primo ꝙ cuin quidam romanus q̃¬
dam albanam militem cuisoror sua fu¬
ent desponsata in prelio occidisset/ ⁊ ip̃iꝰ
cecisi allani paludamentum quod ꝯfe¬
cerat sponsa sua inhumens suis ob rie¬
toriam reportaret ꝑ portam capenam
intrans inurbem sororẽ obuiam habrit.¬

Expanded text:
Hinc pater Eneas Romane stirpis origo. Hinc pater Eneas Romane stirpis origo. Et iuxta Ascanius, magne spes altera Rome. Propter quod dicitur in textu: et dentro da la lor fiamma si geme l'aguato del caval che fè la porta ond'uscì dei Romani il gentil seme.Secundum vero dolosum ingenium propter quod isti damnantur tangitur ibi: Piangevis'entro l'arte per che, morta, Dyademia ancor si duol d'Achille, Propter dolosa enim istorum duorum regum ingenia, fuit separatus Achilles a Dyademia, propter quam separationem ipsa Dyademia mortua adhuc condolet de Achille. Nam antiquorum opinio fuit quod amores, et maxime immaturi, descendant cum ipsis amatoribus in infernum. Unde narrat Titus Livius, Ab Urbe Condita, libro primo, quod cum quidam Romanus quendam Albanum militem cui soror sua fuerat desponsata in prelio occidisset, et ipsius occisi Albani paludamentum quod confecerat sponsa sua in humeris suis ob victoriam reportaret, per portam Capenam intrans in urbem sororem obviam habuit .
Abbreviated transcription (Latin):
qui prius ibi habitauerant. Iustĩanuᷤᷤ
etiam imperator dicit inlegibus ꝙ quẽ¬
admodum onnes imperatores iomaĩ
apriino cesare cesares appellant᷑/ ita ab
enea omnes possent ⁊ deberent impera¬
tores/ encades non uinento appellari.
¶Quod aũt romulus ip̃am fundauent
⁊ suo nomine appellauent nullus ambi¬
git. Unde ualenus libro quinto capitu¬
lo de ingratis. Urbis nr̃e parentem. se¬
natus in amplissimo dignitatis gradu
abeo colloratus incuna lacerauit. Nec
duxit nephas ei uitam adimere qui et̾¬
num romano impio spintum ingenera¬
uerauenit. Et sie patet de primõ doloso
istorum duoꝵ regumingenio quo oꝑan¬
te facta fuit introya illa porta uñ exint
semen nobile romanorum. Nã encas
fuit semen ex quo ortum est regnum alba¬
norum ⁊ imꝑium roĩnorum. Et hoc est
quod uirgilius ait primo libro Eneydoꝵ
ubi loquitur de enea.
Genus unde latinum.
Albaniq patres atq alte menia rome.
Et duodecimo.

Expanded text:
qui prius ibi habitaverant. Iustinianus qui prius ibi habitaverant. Iustinianus etiam imperator dicit in legibus quod quemadmodum omnes imperatores romani a primo Cesare Cesares appellantur, ita ab Enea omnes possent et deberent imperatores Eneades non immerito appellari. Quod autem Romulus ipsam fundaverit et suo nomine appellaverit, nullus ambigit. Unde Valerius, libro quinto, capitulo de ingratis: Urbis nostre parentem, senatus in amplissimo dignitatis gradu ab eo collocatus in curia, laceravit. Nec duxit nephas civitam adimere qui eternum romano imperio spiritum ingeneraverat. Et sic patet de primo doloso istorum duorum regum ingenio, quo operante facta fuit in Troya illa porta unde exivit semen nobile Romanorum. Nam Eneas fuit semen ex quo ortum est regnum Albanorum et imperium Romanorum. Et hoc est quod Virgilius ait primo libro Eneydorum, ubi loquitur de Enea: Genus unde Latinum Albanique patres atque alte menie Rome. Et duodecimo:
Abbreviated transcription (Latin):
lis paitibus ubi postea roma facta est ha¬
bitauerint ⁊ hĩtationes ibi fecerint suꝑ¬
ius nominatao. tam̃ illo tempore qͦ Ro¬
mulus urbem fundauit nulla uestigia
illarum edifieationum protinus ibi em̃t.
Nec ad ꝯpositionem urbis aliquis descĩ¬
pe Iani uel saturi cum romulo fuit. ꝑ¬
genies autem euandri .i. gens archadie
una cum romulo urbem romanã edifi¬
cauit ⁊ proprie millo loco ⁊ monte ubi
prius ipse euander pallanteum edifi-¬
cauit. a inquo eneamsuscepit hospicõ
Et ista est causa quare euander Rex
archadie romane arris conditor appessa¬
uit iuxta illud uirgilii.
Tũc pat̾ euander romane ꝯditor arcis.
Eneas ituq cum de semine suo natii
sint romulus atq remus qui fuerũt
principia romanorum dicitur hic ab ar¬
tore fuisse semen exquo nati sunt ro¬
mani. Et ideo salustius bene ait orbẽ
romam sicuti eꝗo accepi condidenint
troyani ⁊ cũ hiis aborigines .i. archadeᷤᷤ

Expanded text:
lis partibus ubi postea Roma facta est halis partibus ubi postea Roma facta est habitaverint, et habitationes ibi fecerint superius nominatas, tamen illo tempore quo Romulus urbem fundavit nulla vestigia illarum edificationum protinus ibi erant. Nec ad compositionem urbis aliquis de stirpe Iani vel Saturni cum Romulo fuit. Progenies autem Evandri, idest gens Archadie, una cum Romulo urbem Romanam edificavit, et proprie in illo loco et monte ubi prius ipse Evander Pallanteum edificavit, et in quo Eneam suscepit hospitio. Et ista est causa quare Evander, rex Archadie, Romane arcis conditor appellatur, iuxta illud Virgilii: Tunc pater Evander Romane conditor arcis. Eneas itaque, cum de semine suo nati sint Romulus atque Remus, qui fuerunt principia Romanorum, dicitur hic ab autore fuisse semen ex quo nati sunt Romani. Et ideo Salustius bene ait: Urbem Romam, sicuti ego accepi, condiderunt Troyani et cum hiis aborigines, ides Archades,
Abbreviated transcription (Latin):
bula dicebatur. ¶ Post silinum tiberinx̃
regnauit silmus agappa. ¶ Post sil¬
urum agrippam reg̃nanit Silnus are¬
mulus. ¶Post siluium a remulũ regna¬
uit siluius auentinus a quo unus ex
septeni montibus urbis dicitur auenti¬
nus. ¶ Post siluium auentinum regͣ¬
uit siluius procas. ¶Post siluium ꝓ¬
cam regnauerunt duo germani. Muni¬
tor ⁊ amulius. Sed amulius fratrem
suum munitorem uinculauit lausum
filium eius trucidauit ⁊ ylia i urginẽ
uestalem effecit. ylia u̾o amarte corro¬
pta duos filios remum ⁊ romulum ꝑ¬
turiuit. qui facti adulti amulum int̾¬
fecerunt. auum de carcere extraxer̃t
⁊ romam imonte palatino fundare¬
runt. ¶Queritur ergo cum multe ħita¬
tiones ante qͣm roma esset in illis pair¬
tibus facte sint. quare potius uocatur
Eneas semen romanorum ꝙͣ alii reges
supenus nominati: Respondeo salro
meliori indicio. Licet Ianus ⁊ saturnꝰ
ꝑ longumtp̃s ante aduentum enee ĩ ił¬

Expanded text:
bula dicebatur. Post Silvium Tiberinum bula dicebatur. Post Silvium Tiberinum regnavit Silvius Agrippa. Post Silvium Agrippam regnavit Silvius Aremulus. Post Silvium Aremulum regnavit Silvius Aventinus, a quo unus ex septem montibus urbis dicitur Aventinus. Post Silvium Aventinum regnavit Silvius Procas. Post Silvium Procam regnaverunt duo germani, Munitor et Amulius. Sed Amulius fratrem suum Munitorem vinculavit, Lausum, filium eius, trucidavit, et Yliam virginem vestalem effecit. Ylia vero a Marte corrupta duos filios Remum et Romulum parturivit; qui facti adulti Amulum interfecerunt, Amum de carcere extraxerunt, et Romam in monte Palatino fundaverunt. Queritur ergo, cum multe habitationes ante quam Roma esset in illis partibus facte sint, quare potius vocatur Eneas semen Romanorum quam alii reges superius nominati? Respondeo, salvo meliori iudicio, licet Ianus et Saturnus per longum tempus ante adventum Enee in il
Abbreviated transcription (Latin):
Ascanius filius eius ex uxore creusa no¬
lens cum nouerra in lauinio habitare/ ⁊¬
ab ea discessit ⁊ inmonte albano gdidit
magnã albam. Lauinia u̾o mortuo ui¬
ro suo enea grauida remansit que casu
insilua filium ꝑturiuit. Hic dictus est
Siliuo postumus. Siluius qui natus
in siluis. postumus u̾o quia post mortẽ
patris natus est. Hune siluium postu¬
mum ascanius frater enus ex patre reqͥ
reli quit heredem. ad huc paruulo filiõ
suõ iulio uiuente / a quo Iuliorũ famiłia
⁊ originem traxit ⁊ nom. ¶Post silui¬
um postumun regnauit siluius latinꝰ.
¶Pt silmum latinũm regnauit Siluius
eneas ¶ ost siluium en camregnauit
Siluius abba. ¶Post siluium albam re¬
gnauit simus achis. ¶ Sost siluum a¬
thim regnauit siluins capis. ¶ Post
siluium capimi regnauit filuius cair¬
pentus ¶Sost siluium carpentum regͣ¬
uit siliius tiberinus aquo fluuius r̃o¬
manorum dẽs est tiberis qui prius al¬

Expanded text:
Ascanius filius eius ex uxore Creusa, noAscanius filius eius ex uxore Creusa, nolens cum noverca in Lavinio habitare, ab ea discessit et in monte Albano condidit Magnam Albam. Lavinia vero, mortuo viro suo, Enea gravida remansit, que casu in silva filium parturivit. Hic dictus est Silvius postumus; Silvius quia natus in silvis, postumus vero, quia post mortem patris natus est. Hunc Silvium postumum Ascanius, frater eius ex patre, regni reliquit heredem adhuc parvulo filio suo Iulio vivente, a quo Iuliorum familia et originem traxit et nomen. Post Silvium postumum regnavit Silvius Latinus. Post Silvium Latinum regnavit Silvius Eneas. Post Silvium Eneam regnavit Silvius Alba. Post Silvium Albam regnavit Silvius Athis. Post Silvium Athim regnavit Silvius Capis. Post Silvium Capim regnavit Silvius Carpentus. Post Silvium Carpentum regnavit Silvius Tiberinus, a quo fluvius Romanorum dictus est Tiberis, qui prius Al
Abbreviated transcription (Latin):
Secula. sic placida populos ĩpace retebat.
Uet̾ior donec paulatim ac decolor etas
Et bellirabies ⁊ amor suecessit hñdi.
Fortuna oĩpotẽs ⁊ meluctabile fatum.
Hiis posuerelocis matusq egere trem̃da
Carm̃tis nĩphemoĩta ⁊ deus autõ apollo.
Hic ad tarpeamsedem ⁊ capitolia duc̃
Aureanc. olim silurib hornda diunis.
Dost hec ostendit euander ence ciuitate¬
culas Ian ⁊ satumi iã dinitas ⁊ destry¬
ctas dicens.
ħduo p̃t̾ea disiectio oppida muris
Reliꝗas uet̾umq uides monum̃ta uiroꝵ.
Hãc ianꝰ pat̾ hãc satumꝰ ꝯdidit urbem
Iãneulũ huic illi fuãt saturma nom̃.
¶Eneas autẽ postquã applicuit adeuan¬
drum contra latinum ⁊⁊ turnum qr ipm̃
de ytalia pellere festinabant bella morit.
Quibus bellis uictoriose sedatis laui¬
niam inuxorem accepit ⁊ quandam cixi¬
tatem ipsius latini que ad huc suꝑest ĩ
melius restaurans a nomine uxoris la¬
uinium appellauit. ¶ Mortuo u̾o enea

Expanded text:
saecula. Sic placida populos in pace regebat, saecula. Sic placida populos in pace regebat, deterior donec paulatim ac decolor aetas et belli rabies et amor successit habendi. Fortuna omnipotens et ineluctabile fatum Hiis posuere locis, matrisque egere tremenda, Carmentis Nimphe monita et deus autor Apollo. Hinc ad Tarpeam sedem et Capitolia ducit, Aurea nunc, olim silvestribus horrida dumis. Post hec ostendit Evander Enee civitateculas Iani et Saturni iam dirutas et destructas, dicens: Hec duo preterea disiectis oppida muris, Reliquias veterumque vides monumenta virorum. Hanc Ianus pater, hanc Saturnus condidit urbem; Ianiculum huic, illi fuerat Saturnia nomen. Eneas autem, postquam applicuit ad Evandrum contra Latinum et Turnum, quia ipsum de Ytalia pellere festinabant, bella movit. Quibus bellis victoriose sedatis, Laviniam in uxorem accepit, et quandam civitatem ipsius Latini que adhuc superest, in melius restaurans, a nomine uxoris Lavinium appellavit. Mortuo vero Enea,
Abbreviated transcription (Latin):
te ad partes ubi nunc roma est fato de¬
uenit. ⁊ inuno illorũ septem montium
quandam ciuitatem paruam fec̃ quã
a nomine filii sui pallanteum de nomi¬
nauit. ip̃is duab cutatibus a Iano ⁊
saturno construetis primitus iã destru¬
etis. Qui quidemmons semꝑ postea
mono palatinuo dietuo est. ¶ Inałio
uero monte ex opposito palatini quinũc
dicitur palatinus hĩtabat tunc tpͣris la¬
tro cachus/ quem finitimas regiones et
gentes igne ferroq uastantem̃ hercules
inter fecit. ¶ Hiis autem temporibus ene¬
as filius anchisis atroia discedens pt¬
quam fuit diu obiram seue Iunomisi
ꝑ mare iactatus ad istum euandrum ĩ
monte applicuit palatino. Cui euãder
ostendit loca ⁊ montes ubi nune roma
Hnemora indigene fauni nĩpheq tenebãt.
Gẽsq uirum tiuncis ⁊ duro robore nata
Composuit legesq dedit latiũq uocari
Maluit.his qm̃ latuiss tutus inhoris
Aurca q̃ ꝑhibent illo subrege fuere

Expanded text:
te, ad partes ubi nunc Roma est, fato dete, ad partes ubi nunc Roma est, fato devenit. Et in uno illorum septem montium quandam civitatem parvam fecit, quam a nomine filii sui Pallanteum denominavit, ipsis duabus civitatibus a Iano et Saturno constructis primitus iam destructis; qui quidem mons semper postea mons Palatinus dictus est. In alio vero monte, ex opposito Palatini qui nunc dicitur Palatinus, habitabat tunc temporis latro Cachus, quem finitimas regiones et gentes igne ferroque vastantem, Hercules interfecit. Hiis autem temporibus Eneas, filius Anchisis, a Troia discedens, postquam fuit diu ob iram seve Iunonis per mare iactatus, ad istum Evandrum in monte applicuit Palatino. Cui Evander ostendit loca et montes ubi nunc Roma nemora indigenae fauni nymphaeque tenebant gensque virum truncis et duro robore nata,composuit legesque dedit Latiumque vocari maluit, his quoniam latuisset tutis in oris. Aurea quae perhibent illo sub rege fuere
Abbreviated transcription (Latin):
num cenum ẜere iuneas plantare ⁊ ho¬
mines ciuiliter habitaxe. inuno mõte ꝙͣ¬
dampauã cinitateni edificauit quam a
suo nomine satumium ⁊ qr secunis ibi
latuit locum latium applłauit/ eo quod
tutus abarms filii latuisset ineo. Unde
ytalia aliquando dicitur saturnia. ali¬
quando latium. Ante cuius saturni ad¬
uentum homines bestialiterur fere uiye¬
bant. ¶Mortuo u̾o Iano saturnus sob
regnauit in latio.i. in ytalia. ¶Dostquẽ
destructis Iãniculo ⁊⁊ saturmio regnaũ
faunus qui pro deo lucorũ ⁊ nemorum
est postea ab ytalicis ꝯ seeratus. ¶Posti
faunum u̾o regnauit Picus quẽ lirce fi¬
sia solis potent̃ibus herbis mutauit ĩ py¬
cum ¶ No̾t picum autem regnauit lati¬
nus pat̾ lauinie. Huius autem latini tẽ¬
porib Euander Rex archadie facaliter
a regno suo depulsus cummatre sua cã¬
meñte que licteras latinas inuenit. ut
suꝑus dictum est.⁊ cũ filio suo pallan¬

Expanded text:
num terram serere, vineas plantare, et honum terram serere, vineas plantare, et homines civiliter habitare, in uno monte quandam parvam civitatem edificavit quam a suo nomine Saturnium, et quia securus ibi latuit locum Latium appellavit, eo quod tutus ab armis filii latuisset in eo. Unde Ytalia aliquando dicitur Saturnia, aliquando Latium; ante cuius Saturni adventum homines bestialiter ut fere vivebant. Mortuo vero Iano, Saturnus solus regnavit in Latio, idest in Ytalia. Post quem destructis Ianniculo et Saturnio, regnavit Faunus, qui pro deo Lucorum et Nemorium est postea ab Ytalicis consecratus. Post Faunum vero regnavit Picus, quem Circe filia solis potentibus herbis mutavit in pycum. Post Picum autem regnavit Latinus, pater Lavinie. Huius autem Latini temporibus Evander rex Archadie fataliter a regno suo depulsus, cum matre sua Carmente, que licteras latinas invenit, ut superius dictum est, et cum filio suo Pallan
Abbreviated transcription (Latin):
it in illis partibus ubi nunc roma est.
De qua edifieatione ait Macrobius in
libro de saturnalibus regionemistam
que nunc uocat ytalia regnõ Ianus ob¬
tinuit ⁊ Iãniculum oppidum uocitarit.
Qui Ianus geminam dicitur faciem
habuisse ut que ante ⁊ que post tergũ
essent intueretur. Quod pculdubio ad
prudentiam regis ⁊ solertiam referendũ
est. eoꝙ ⁊ pretenta nosset ⁊ futura ꝓspi¬
ceret. ¶Regnante itaq in ytaliã Iano
Satumus Rex cretensis ex pulsus a filio
suo Ioue innaui onusta frumento ap¬
plicuit ad litora que hodie romanorum
litora appellantur. Quem Ianus beĩgne
recep̃ hospitio. et ut ait idem macrob̾iuᷤ
Satuius docuit ip̃m Ianum peritiam
ruris. Propter quod beneficium ipsum
satumum Ianus in regni ꝯsortem excep̃.
Monetamq ob reuerentiam sacurnisi¬
gnauit. Namex una parte monete crat
nauis ipsius sacumi ⁊ ex alia caput Ia¬
ni. Hic igitur satumus postꝙͣ docuit Ia¬

Expanded text:
it in illis partibus ubi nunc Roma est. it in illis partibus ubi nunc Roma est. De qua edificatione ait Macrobius in libro De Saturnalibus: regionem istam que nunc vocatur Ytalia, regno Ianus obtinuit, et Ianniculum oppidum vocitavit; qui Ianus geminam dicitur faciem habuisse, ut que ante et que post tergum essent intueretur. Quod procul dubio ad prudentiam regis et solertiam referendum est, eo quod et preterita nosset et futura prospiceret. Regnante itaque in Ytalia Iano, Saturnus rex cretensis, expulsus a filio suo Iove, in navi onusta frumento applicuit ad litora que hodie Romanorum litora appellantur. Quem Ianus benigne recepit hospitio; et ut ait idem Macrobius, Saturnus docuit ipsum Ianum peritiam ruris. Propter quod beneficium ipsum Saturnum Ianus in regni consortem excepit, monetamque ob reverentiam Saturni signavit. Nam ex una parte monete erat navis ipsius Saturni, et ex alia caput Iani. Hic igitur Saturnus, postquam docuit Ia
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ille equus ligneuo qui fecit portam
de qua exiuit semen nobile romanorũ.
quia ꝑ fracturam troyanoꝵ murorum
que facta fuit ut ille dolosus equus ĩtro¬
duceretur in arcem. exrit eneas qui hic
iomanoꝵ semen nobile appellatur de
quo equo ⁊ dequib insidiis require in¬
fin malabulgia decima eantu .xxx. ĩ y¬
storia.s. synõnis. Sed ante ꝙͣ adalia ꝓ¬
cedamus nideamus utrum ueruim sit
ꝙ eneas fuent semen/ uñ orti sunt rõai.
Et uidetur ꝙ nõ. Nam añ aduentum
enee inytaliam millis montibus ubi
postea fuit roma multe habitatioẽs fue¬
runt sieut ꝑmultos ueridicos patet au¬
tores. ¶nuno enim illorũ septem mon¬
tium quos roma nunc uno muro cucũ¬
dat habitauit Ianus pͥmꝰ rex ytalie in
quo monte fecit quandam ciitatẽ par¬
uam quam a suo noĩe Iãniculum ap¬
pellauit. Qui quidem mõs postea usꝙ
in hodiernũ diem Ianniculus appłłatũ.
⁊ ista est prima habitatio que facta fu¬

Expanded text:
fuit ille equus ligneus qui fecit portam fuit ille equus ligneus qui fecit portam de qua exivit semen nobile Romanorum; quia per fracturam Troyanorum murorum, que facta fuit ut ille dolosus equus introduceretur in arcem, exivit Eneas, qui hic Romanorum semen nobile appellatur, de quo equo et de quibus insidiis require infra, malabulgia decima, cantu XXX, in ystoria scilicet Synonis. Sed antequam ad alia procedamus, videamus utrum verum sit quod Eneas fuerit semen unde orti sunt Romani. Et videtur quod non. Nam ante adventum Enee in Ytaliam, in illis montibus ubi postea fuit Roma, multe habitationes fuerunt, sicut per multos veridicos patet autores. In uno enim illorum septem montium quos Roma nunc uno muro circumdat habitavit Ianus, primus rex Ytalie; in quo monte fecit quandam civitatem parvam, quam a suo nomine Ianniculum appellavit; qui quidem mons postea usque in hodiernum diem Ianniculus appellatur. Et ista est prima habitatio que facta fu
Abbreviated transcription (Latin):
loso ingenio ⁊ acchillem inuenerint ⁊
palladium abstulerunt ⁊ sagittas her¬
culis effoderint ⁊ de puluere sepulcri i
laumedontis habuerunt ⁊ equos Resi
apabulo terre troyane ⁊ apotatione xan¬
ti yhibuerunt. ¶ Hanc aũt ultimã ysto¬
nam primo libro eneydorũ diẽ uirgꝰ eneã
intemplo Iunonis aput cartagiriẽ ui¬
disse depietam. Dicẽs.
Nec procul resi mueis tẽptoria uelis
Agnoscit lacrimans primoq ꝓditasõno
Dicides mlta uastabat cede ementus
Ardentesq au̾tit equos castmq pͥusꝙͣ
Pabula gustassent tͦye xãctũq bibissẽt
Et dentro da lalor fiamma sigeme
la guato delcaual che fe la porta
ondusci de romani il gentil seme.
Postquam autor posuit ingenerali do¬
losa istorum duorum regum ingenia ꝓp¬
ter que in flammis ardentib sunt rechi¬
si. Nunc ad ꝑticulares dolositates ip̃oꝵ
⁊ falla cias se conuertit. Et ponit maxi¬
me tria ip̃orum dolosa ingenia ¶Orimẽ

Expanded text:
loso ingenio et Acchillem invenerunt, et loso ingenio et Acchillem invenerunt, et Palladium abstulerunt, et sagittas Herculis effoderunt, et de pulvere sepulcri Laumedontis habuerunt, et equos Resi a pabulo terre troiane et a potatione Xanti prohibuerunt. Hanc autem ultimam ystoriam primo libro Eneydorum dicit Virgilius Eneam in templo Iunonis aput Cartaginem vidisse depictam, dicens: Nec procul Resi niveis temptoria velis Agnoscit lacrimans, primo que prodita somno Tydides multa vastabat cede cruentus, Ardentesque avertit equos castraque prius quam pabula gustassent Troye, Xanctumque bibissentet dentro da la lor fiamma si geme l'aguato del caval che fè la porta ond'uscì de' Romani il gentil seme. Postquam autor posuit in generali dolosa istorum duorum regum ingenia, propter que in flammis ardentibus sunt reclusi, nunc ad particulares dolositates ipsorum et fallacias se convertit. Et ponit maxime tria ipsorum dolosa ingenia: Primum
Abbreviated transcription (Latin):
pellei filius atq thetis quẽ mat̾ occulte
celauerat ueniret adtroyam cũ hectore
pugnatuns. ¶ Secundum ut de tẽplo
palladis ꝙ erat marre troiana palla di¬
uin asportarent. ¶ Certium ut sagittas
herculis cum quib centauros ⁊ alia i¬
monstra deuicenit que quidẽ sagitte cũ
ip̃o hercule erant sepulte. ⁊ cuius sepul¬
cruam nullus sciebat nisi filius ip̃ius i¬
herculis qui a suo patre habuerat in mã¬
datis ut nunquã suum corpus alicui re¬
uelaret. greci secum in obsidione habe̾nt.
¶ Quartum ut de puluere corporis laumne¬
dontis regis troye ꝙ erat sepultum supͣ
portã troianã / que dicebatur Cea habe¬
re studerent. ¶Quintum ut equos Re¬
si regis apabulo terre troyane ⁊ ab aqͣri¬
one xanti fluuii remouerent. qr de eis i¬
fatatum fuãt ꝙ si pabula troye gustarẽt
⁊in fluuio xanto potarent nunquam
greci detroianis uictoriam habere uale¬
rent ¶Ulixes aũt ⁊ dyomedes ip̃oꝵ do¬

Expanded text:
Pellei filius atque Thetis, quem mater occulte Pellei filius atque Thetis, quem mater occulte celaverat, veniret ad Troyam cum Hectore pugnaturus. Secundum, ut de templo Palladis quod erat in arce troiana Palladium asportarent. Tertium, ut sagittas Herculis cum quibus centaurus et alia monstra devicerat, que quidem sagitte cum ipso Hercule erant sepulte, et cuius sepulcrum nullus sciebat nisi filius ipsius Herculis, qui a suo patre habuerat in mandatis ut nunquam suum corpus alicui revelaret, Greci secum in obsidione hab Quartum, ut de pulvere corporis Laumedontis, regis Troye, quod erat sepultum supra portam troyanam, que dicebatur Cea, habere studerent. Quintum, ut equos Resi regis a pabulo terre troyane et ab aquatione Xanti fluvii removerent, quia de eis fatatum fuerat quod si pabula Troye gustarent et in fluvio Xanto potarent, nunquam Greci de Troianis victoriam habere valerent. Ulixes autem et Dyomedes ipsorum do
Abbreviated transcription (Latin):
cundia ⁊ astutia uiguerunt. S ip̃is u̾tu¬
tib usi semꝑ in malo ⁊ dolo fuerunt. Uñ
sieur infallaciis atq dolis in hac uita cõ¬
iuncti fuenint ita minferno ubi puniũ¬
tur insimul ꝯiunguntur. Ꝙ autem ĩ
uita in oĩbus agendis fuerint copulati
demonstrat ipse ulixes inoratione quã
fecit contra aiacem proannis achillis.
Inqua oratione sicut sembit ouidius xuͦi
libro metħ consedentibus ducibus ⁊ uri¬
gistante corona. Inter alia de societate di¬
õmedis sie ait ip̃e ulixes.
At sua titides mecũ coĩcat acta
Me probat ⁊ socio sẽp ꝯfidit ulixe.
fuerunt enim isti duo inomnib rebusꝰ
iuincti ⁊ maxĩe in quinque sine quib tro¬
iana cuntas capi nõ poterat a pelasgis.
¶fatatum nãq fuerat grecis ꝙ troyam ⁊¬
nunꝙͣ possent obsidiõne uel prelio ubti¬
nere nisi ista quinq que sequuntur so¬
licite procurarent. ¶ rimum ut achille̾

Expanded text:
cundia, et astutia viguerunt; sed ipsis virtucundia, et astutia viguerunt; sed ipsis virtutibus usi semper in malo et dolo fuerunt. Unde sicut in fallaciis atque dolis in hac vita coniuncti fuerunt, ita in inferno, ubi puniuntur, insimul coniunguntur. Quod autem in vita in omnibus agendis fuerint copulati, demonstrat ipse Ulixes in oratione quam fecit contra Aiacem pro armis Achillis. In qua oratione, sicut scribit Ovidius, XIII libro Meth., consedentibus ducibus et vulgi stante corona, inter alia de societate Diomedis sic ait ipse Ulixes: At sua Titides mecum communicat acta, Me probat et socio semper confidit Ulixe. Fuerunt enim isti duo in omnibus rebus coniuncti, et maxime in quinque, sine quibus troiana civitas capi non poterat a Pelasgis. Fatatum nanque fuerat Grecis quod Troyam nunquam possent obsidione vel prelio obtinere, nisi ista quinque que sequuntur solicite procurarent: Primum, ut Achilles,
Abbreviated transcription (Latin):
nus inlibro qui dicitur thebaydos incui
principio ꝓmittit deuenire adhunc finez.
fuerunt ⁊ qualiter urbs thebana cũ aliis
adiacentib ꝓpter istorum mortẽ uacua¬
te fuerunt. Statius.
intendo fraterna acies flamasq rebelles
Seditione rogi tumulis que caxẽtia regũ
funera ⁊ egestas alt̾nis mortib urbes.
Exemplificat qͥ autor ⁊ dicit ꝙ quemad¬
modum flamma sepuleralis duoꝵ regũ
thebanorum diuisa fuit induo ita istai
flamma de qua hie loquit lo quitur diuisa
induo similiter ueniebat. Io ait uirgi¬
lio quis est in illo foco qui in sui sumĩta¬
te uenit ita diuisus ꝙ ui detur surgere i¬
de pyra inqua etyoeles cum suo fratre po¬
linice fuit missus. Cui uirgilius Rit.¬
La entro simartira
ulixe ⁊ diomede ⁊ cosinseme
alauendetta corron comasmi
Istienun duo qui sunt ĩ hac flamma cõ¬
iuncti unus fuit ulixes ⁊ alter dyomedeᷤ
ambo reges ⁊ principes arginorum ꝗ ir
hormundo summa prudentia ingenio fa¬

Expanded text:
nus, in libro qui dicitur Thebaydos, in cuius nus, in libro qui dicitur Thebaydos, in cuius principio promittit devenire ad hunc finem:fuerunt, et qualiter urbs thebana cum aliis adiacentibus propter istorum mortem vacuate fuerunt. Statius: Intendo fraternas acies flammasque rebelles Seditione rogi, tumulisque carentia regum, funera et egestas alternis mortibus urbes. Exemplificat igitur autor et dicit quod, quemadmodum flamma sepulcralis duorum regum Thebanorum divisa fuit in duo, ita ista flamma de qua hic loquitur divisa in duo similiter veniebat. Ideo ait Virgilio: «Quis est in illo foco qui in sui summitate venit ita divisus, quod videtur surgere de pyra in qua Etyocles cum suo fratre Polinice fuit missus?» Cui Virgilius res«Là entro si martira Ulixe et Diomede, et così 'nseme a la vendetta corron com'a l'ira»; Isti enim duo qui sunt in hac flamma coniuncti, unus fuit Ulixes et alter Dyomedes, ambo reges et principes Arginorum, qui in hoc mundo summa prudentia, ingenio, fa
Abbreviated transcription (Latin):
uit c⁊ ciuitatẽ thebanam septẽ regalib
exercitib circundedit. Inqua obsidione
postquam amphyoraus fuit absortus a
terra. Capaneus fulminatus a Ioue.
Ipomedon submersus influuio. Tydeuꝰ
occisus amenalippo/ ⁊ Parthonopeus ce¬
cisus in campo. ⁊ deseptem regibus non
nisi duo remansissent Policenes uideli¬
cet ⁊ adrastus. placuit finaliter tam ob¬
sidentib ꝙ̃ obsessis ut illi duo germani
propter quos erat orta discordĩa ⁊ propt
quam discordiam tot reges ⁊ ppłi erant
mortui singulan duello bellare debent.
Uñ isti duo policenes ⁊ ethyocles furiali
face accensi ad inuicem dimicarũt ⁊ se
ip̃os mutuis uulneribus occiderunt. Cũ
aut̃ ipsoꝵ corpora posita muna pira fu¬
issent statim flamma in suo apiee ẽ di¬
uisa innuens atq monstrans diuisio¬
nem que in ip̃orum pectoribus uiuendo
regnaint. Hanc autem hystoriam elegã¬
ter describit statius pocta nobilis tholosa¬

Expanded text:
vit et civitatem thebanam septem regalibus vit et civitatem thebanam septem regalibus exercitibus circundedit. In qua obsidione postquam Amphyoraus fuit absortus a terra, Capaneus fulminatus a Iove, Ipomedon submersus in fluvio, Tydeus occisus a Menalippo, et Parthonopeus occisus in campo, et de septem regibus non nisi duo remansissent, Policenes videlicet et Adrastus, placuit finaliter tam obsidentibus quam obsessis ut illi duo germani, propter quos erat orta discordia et propter quam discordiam tot reges et populi erant mortui, singulari duello bellare deberent. Unde isti duo, Policenes face accensi, ad invicem dimicarunt et se ipsos mutuis vulneribus occiderunt. Cum autem ipsorum corpora posita in una pira fuissent, statim flamma in suo apice est divisa, innuens atque monstrans divisionem que in ipsorum pectoribus vivendo regnarat. Hanc autem hystoriam eleganter describit Statius, poeta nobilis tholosa
Abbreviated transcription (Latin):
caly donie tydeus fugiens qr fratrem su¬
um occiderat ccopertus pelle aprina ip̃a
cadem nocte dictam logiam subint᷑uit.
Cum aũt sic ambo indicta logia conueĩs¬
sent accidit ut de loco dormiendi abinui¬
cem dissentirent. Qua ꝓpter cum ad in¬
iuriosa u̾ba ⁊ tandem ad feda uulnerai
deuenissent. rex adrastus corum clamo¬
nbus excitatus ipos uocan mandauit.
⁊ uidens policem pelle lconina ⁊ tydeuz
pelle aprina uestitum intellex̃ oracula dei
sui. Uñ ipsos int̾rogans qui ẽẽnt. Uñ
uenissent ⁊ ad quid preliati fuissẽt audi¬
ta ip̃oꝵ regali ꝓgenie et quare quilibet i¬
ipoꝵ a sua patria exularet ipsos beĩgne
recepit ⁊ suas filiao deiphylem ⁊ anriã
ipĩs tradidit muxores. Cum u̾o annus
dominationis ethicelis ꝯpletus fuisset
quo sceptra regni ad manus posinicis re¬
dire debebant/ ethyceles ip̃a fratri protu
denegauit. Qua dere indignatus adra¬
stus grecorum regum auxilia conuoca¬

Expanded text:
Calydonie Tydeus fugiens, quia fratrem suCalydonie Tydeus fugiens, quia fratrem suum occiderat, coopertus pelle aprina, ipsa eadem nocte dictam logiam subintravit. Cum autem sic ambo in dicta logia convenissent, accidit ut de loco dormiendi ab invicem dissentirent. Qua propter cum ad iniuriosa verba et tandem ad feda vulnera devenissent, rex Adrastus eorum clamoribus excitatus ipsos vocari mandavit, et videns Polinicem pelle leonina et Tydeum pelle aprina vestitum, intellexit oracula dei sui. Unde ipsos interrogans qui essent, unde venissent, et ad quid preliati fuissent, audita ipsorum regali progenie et quare quilibet ipsorum a sua patria exularet, ipsos benigne recepit et suas filias Deiphylem et Argiam ipsis tradidit in uxores. Cum vero annus dominationis Ethioclis completus fuisset, quo sceptra regni ad manus Polinicis redire debebant, Ethyocles ipsa fratri protinus denegavit. Qua de re indignatus Adrastus, Grecorum regum auxilia convoca
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ regnum deficeret thebanoꝵ. Cuius p̃¬
ces illa furia infernalis exaudiens tan¬
tam inter fratres discordiam seminauit
ꝙ inter se annua imꝑia taliter diuiẜũt
ꝙ uno ip̃oꝵ regnante alter a regno uolũ¬
tane exularet. Cum ergo talibus pactiᷤᷤ
ordinatis atq sancitis ethyoeles regͥ gu¬
bernacula suscepisset. polinices ex condie¬
to exulaint a regno. Cum aũt sie exul a pa¬
tria ꝑgreciamuagaretur. ad regnum de¬
uenit mitis adrasti. Iste autem̃ ad rastu
mascula prole carens duas filias puleᷤᷤ¬
rmas possidebat. Cui apollo deuo suu
obscura prophetia predixit ꝙ ipse duos eaͣt
coma leonem. Polimces igitur dũ regnỹ
intraret adrasti ꝯtigit ip̃m ciuitatẽ intra¬
re desero ⁊ non inueniens hospitium ad
curiam regis accessit. Et subter cameraz
regis intrans que om̃ib transcuntibus
liberum ⁊ apertum prebebat ingressum
se posuit ad pausandum. Et ecce de regno

Expanded text:
 regnum deficeret Thebanorum. Cuius pre regnum deficeret Thebanorum. Cuius preces illa furia infernalis exaudiens, tantam inter fratres discordiam seminavit, quod inter se annua imperia taliter diviserunt, quod uno ipsorum regnante alter a regno voluntarie exularet. Cum ergo talibus pactis ordinatis atque sancitis, Ethyocles regni gubernacula suscepisset, Polinices ex condicto exulavit a regno. Cum autem sic exul a patria per Greciam vagaretur, ad regnum devenit mitis Adrasti. Iste autem Adrastus mascula prole carens duas filias pulcherrimas possidebat. Cui Apollo deus suus obscura prophetia predixit, quod ipse duos erat g fulvum coma leonem. Policines igitur dum regnum intraret Adrasti, contigit ipsam civitatem intrare de sero, et non inveniens hospitium, ad curiam regis accessit. Et subter cameram regis intrans, que omnibus transeuntibus liberum et apertum prebebat ingressum, se posuit ad pausandum. Et ecce de regno
Abbreviated transcription (Latin):
modo thebanorũ regum corpora ethyoclis
.s. ⁊ polĩcis eremata fuerunt. Quorũ py¬
ra in suo apice diuisa fuisse senbit a poeti.
Ad quorumomnium euidentiam ẽ scien¬
dum ꝙ in regno thebano fuir quidã rex
nomine edippus.qui ab infernalib furi¬
is agitatus patrem suũ layum ignorãt
ut dicitur interfecit matremsuam Ioca¬
stam incestauit ⁊ exeaduos filios ethio¬
clem ⁊ polinicẽ generauit. Qui tãdez
dolore ⁊ confusione ꝯfossus sibi ip̃i ocu¬
los extirpauit ⁊ ingremium illius que
erat mater ⁊ uxor uncũde ꝓiec̃. Cum u̾o
intenebris sua fuosa fata ploraret filii
nonut patrem ⁊ senem eũdem ueneraban¬
tur s ip̃m tanquam monstrũ aliquod ĩ¬
fernale miunosis uerbis ⁊ fuctis detesta¬
bilibus abhorrebant. Unde ip̃e thesipho¬
nem inuocans ipãm lacrimosis precibũ
exorauit ut intersuos filios talem discor¬
diam seminaret ꝙ ip̃i se ambos occiderẽt¬

Expanded text:
modo thebanorum regum corpora, Ethyoclis modo thebanorum regum corpora, Ethyoclis scilicet et Polinicis, cremata fuerunt; quorum pyra in suo apice divisa fuisse scribitur a poetis. Ad quorum omnium evidentiam, est sciendum quod in regno thebano fuit quidam rex nomine Edippus, qui ab infernalibus furiis agitatus, patrem suum Layum ignoranter, ut dicitur, interfecit, matrem suam Iocastam incestavit, et ex ea duos filios Ethioclem et Polinicem generavit. Qui tandem dolore et confusione confossus, sibi ipsi oculos extirpavit et in gremium illius que erat mater et uxor iracunde proiecit. Cum vero in tenebris sua furiosa fata ploraret, filii non ut patrem et senem eundem venerabantur, sed ipsum tanquam monstrum aliquod infernale iniuriosis verbis et factis detestabilibus abhorrebant. Unde ipse Thesiphonem invocans, ipsam lacrimosis precibus exoravit ut inter suos filios talem discordiam seminaret, quod ipsi se ambos occiderent et
Abbreviated transcription (Latin):
Cum autor ad considenitionem istuis ce¬
taue bulgie totus eẽt intentus uidit quã¬
daiflammani que in suoculmine nõ u¬
nita sieut alie sed diuisa ⁊ quasi bifuiru¬
ta singulant̾ incedebat.Uñ admirans ait
ad iurgilium. Qͥs est in illo igne qui ue¬
nit superius sic diuisus ꝙ uidetur surgẽ
de Pira inqua ethyocles cum suo gemiaõ
insimul fuit missus. Pim uero ꝓprie di¬
cebatur illud obsequium qd̾ corporibus fie¬
bar antiquis. Mos eͥ antiquoꝵ erat defũ¬
ctorũ corpora igne cremare ⁊ illid tale ob¬
sequium pim dicebat᷑ apyr ꝙ ẽ ignis. Et
quanto erat maior ⁊ nobilior ille qui crema¬
batur tanto eius pira maior ⁊ solenmor
pambatur. Et quantum flamma nobili¬
umascendebat in altum tantum eiꝰ sepul¬
tura fabricabatur inconum. ut ip̃ius py¬
re altitu dinem demonstraret. Siẽ ad huc
insepuleris apparet usq hodie fundatoꝵ
alme urbis romuli acq remi ¶sto itaq

Expanded text:
Cum autor ad considerationem istius ocCum autor ad considerationem istius octave bulgie totus esset intentus, vidit quandam flammam que in suo culmine non unita, sicut alie, sed divisa et quasi bifurcata singulariter incedebat. Unde admirans ait ad Virgilium: «Quis est in illo igne qui venit superius sic divisus, quod videtur surgere de pira in qua Ethyocles cum suo germano insimul fuit missus?» Pira vero proprie dicebatur illud obsequium quod corporibus fiebat antiquis. Mos enim antiquorum erat defunctorum corpora igne cremare, et illud tale obsequium <pira> dicebatur, a pyr quod est <ignis>. Et quanto erat maior et nobilior ille qui cremabatur, tanto eius pira maior et solennior parabatur. Et quantum flamma nobilium ascendebat in altum, tantum eius sepultura fabricabatur in conum, ut ipsius pyre altitudinem demonstraret; sicut adhuc in sepulcris apparet usque hodie fundatorum alme urbis Romuli atque Remi. Isto itaque