comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
redarguunt: expressa in uacuum uer¬
ba ꝑcussionis ꝑdunt. Quod liquido o¬
stenditur: cum sophar naamatitis res¬
ponsio a contumeliis inchoat᷑ qui ait.
on pse audiet : Aut uir uerbosus
instificabitur Mos esse ꝓcatium solet.
ut rectis dictis iemꝑ ediuerso respondeãt.
ne si ad ꝓlata consentiant. inferiores eẽ
uideantur. Quib iustorũ uerba quam¬
lbet pauea iomierint multa sunt: qͥa
quo eorum uitia resecant. auditum gͣ¬
uant. Unde n adcrimen trahitur: hoc
quod recta predicatione contra crimi¬
na ꝓfertur. Ipsum quippe qui ex ueri¬
tate fortes sententias dixerat. sophar
rederguens uerbosum uocat. Quia
cum ab ore iustorum sapientia culpas
Sincrepat: stultorum aurib suꝑfliu¬
tas loquacitatis sonat. Praui namq nil
Trectum nisi quod ipsi senserint putant.
Ot iustorum uerba eo otiosa estimant:
quo suis hȩc sensib inueniunt diuersa
Nec fallacem quidem sophar sententiã
ꝓtulit ⁊ quod uir uerbosus iustificari ne¬

Expanded text:
redarguunt, expressa in vacuum verredarguunt, expressa in vacuum verba percussionis perdunt. Quod liquido ostenditur, cum Sophar Naamathitis responsio a contumeliis inchoatur, qui ait: on audiet? Et vir verbosus justificatur? - Mos esse procaciut recte dictis semper e diverso respondeant, ne si ad prolata consentiant, inferiores esse videantur. Quibus justorum verba quamlibet pauca sonuerint multa sunt, quia quo eorum vitia resecant, auditum gravant. Unde et ad crimen trahitur hoc quod recta praedicatione contra crimina profertur. Ipsum quippe qui ex veritate fortes sententias dixerat Sophar redarguens, verbosum vocat, quia cum ab ore justorum sapientia culpas increpat, stultorum auribus superfluitas loquacitatis sonat. Pravi namque nil rectum, nisi quod ipsi senserint, putant; et justorum verba eo otiosa aestimant, quo suis haec sensibus inveniunt diversa. Nec fallacem quidem Sophar sententiam protulit, quod vir verbosus justificari ne
Abbreviated transcription (Latin):
spectaculum fortis athleta descenderit
hi qui impares uirtutib existunt: uicis¬
sim̃ se eius expugnatiomi subitiunt. Et
uno uicto. contra hunc ꝓtinus alter eri¬
gitur: atq hoc subacto. alius subrogat᷑.
ut luctantis uires quandoq molliores
imieniant: quas ipsa sua crebrescens
uictoria fatigat: quatinus cũ nouus qͥsq
congreditur: is qui uinei uirium qua¬
litate non ualet. ꝑsonarum saltim mu¬
tatione su ꝑetur. Sie sic in hoc homi¬
num angłorumq spectaculo: beatus
iob fortis athleta ꝓdiit. Quantuinq cõ¬
tra inutationes aduersantium ualeat.
continuatione in defessi roboris osten¬
dit. Qui primus se eliphat. secundus
autem baldath obicit: atq ad extremũ
se sophar in eius expugnatione suppo¬
nit: qui ad inferendos ictus totis se cona¬
tib erigunt: s tam̃ ad feriendam alti¬
tudinem robusti pectoris non ꝑtingt̃.
Ipsa quippe eorum uerba patenter in¬
sinuant: quod ictus in auras iactant.
Quia cum sanctum uirum non recte

Expanded text:
spectaculum fortis athleta descenderit, ii qui impares viribus existunt vicissim se ejus expugnationi subjiciunt: et uno victo, contra hunc protinus alter erigitur; atque hoc subacto, alius subrogatur; ut luctantis vires quandoque molliores inveniant quas ipsa sua crebrescens victoria fatigat; quatenus cum novus quisque congreditur, is qui vinci virium qualitate non valet, personarum saltem mutatione superetur. Sic sic in hoc hominum angelorumque spectaculo beatus Job fortis athleta prodiit, quantumque contra mutationes adversantium valeat continuatione indefessi roboris ostendit. Cui primus se Eliphaz, secundus autem Baldad objicit, atque ad extremum se Sophar in ejus expugnatione supponit: qui ad inferendos ictus totis se conatibus erigunt, sed tamen ad feriendam altitudinem robusti pectoris non pertingunt. Ipsa quippe eorum verba patenter insinuant quod ictus in auras jactant, quia cum sanctum virum non recte
Abbreviated transcription (Latin):
ira temꝑatur. Isti cum se impeti redar¬
gutione conspiciunt: gladium ꝑcus¬
sionis credunt: quia dum ꝑ correpti¬
onis uocem culpa detegitur. presen¬
tis głȩ opinio fedatur. Hinc quippe in
laude iusti ꝑ salomionem ueritas dicit.
Doce iustum: ⁊ festinabit acciꝑe. Hinc
prauorum contumaciam despicit: di¬
cens. Qui erudit derisorem: ipse sibi fa¬
cit in iuriam. Nam fit pleruniq ut cũ
correpta in se mala defendere nequeũt.
ex uerecundia peiores fiant. Ac si in sua
defensione suꝑbiunt: ut quedam uitia
contra uitam corripientis exquirant.
Et eo se criminosos non estimant: si crimi
Son impari iusticia

Expanded text:
ira temperatur; isti cum se impeti redarira temperatur; isti cum se impeti redargutione conspiciunt, gladium percussionis credunt, quia dum per correptionis vocem culpa detegitur, praesentis gloriae opinio foedatur. Hinc quippe in laude justi per Salomonem dicit Veritas: Doce justum, et festinabit accipere . Hinc pravorum contumaciam despicit, dicens: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam correpta in se mala defendere nequeunt, ex verecundia pejores fiant, ac sic in sua defensione superbiunt, ut quaedam vitia contra vitam corripientis exquirant, et eo se criminosos non aestimant, si criminquod impari justitia
Abbreviated transcription (Latin):
reotums dicitur dedeeus suȩ ierisiomꝰ
arbitratur: quia cum uera uor pra¬
uouun se aurib admouet memoriã
cipa ing̾tlet. Et in redargutione uiti¬
ouimi quo intus cognitione mens tan¬
gitur: foras ad studium contradictio.¬
uis excitatur. ferre uocem ñ ualet.: qͥa
tacta in uulnere sui reatus dolet. Et
ꝑhoc qd̾ generaliter contra ꝑuersos
dicitur: se impeti specialiter̾ suspiea¬
tur. Quod enim intus egisse se menu¬
nit: audire foras etubescit. Ende mor
se ad defensionem preparat: ut reatus
sui uerecundiam. ꝑ uerba prauȩ refu¬
tationis tegat. Sicut enim recti dequ¬
busdam quȩ ab eis non recte gesta sc̃.
correptionis uocem ministerium cari¬
tatis estimant: sic ꝑuersi cortumeliã
derisionis putant. Iili se ꝓtimis ad obe¬
dientiam sternunt: isti ad insaniam
suȩ defensionis eriguntur. Iii correp¬
tionis adiutorium. uitȩ suȩ patrocini¬
um deputant: ꝑ quod dum presentis
uitii culpa corripitur. uenturi uidicis

Expanded text:
edecus suae irrisionis arbitratur, quia cum vera vox pravorum se auribus admovet, memoriam culpa mordet, et in redargutione vitiorum quo intus cognitione mens tangitur, foras ad studium contradictionis excitatur. Ferre vocem non valet, quia tacta in vulnere sui reatus dolet, et per hoc quod generaliter contra perversos dicitur, se impeti specialiter suspicatur. Quod enim intus egisse se meminit, audire foris erubescit. Unde mox se ad defensionem praeparat, ut reatus sui verecundiam per verba pravae refutationis tegat. Sicut enim recti de quibusdam quae ab eis non recte gesta sunt correptionis vocem, ministerium charitatis aestimant, sic perversi contumeliam derisionis putant. Illi se protinus ad obedientiam sternunt, isti ad insaniam suae defensionis eriguntur. Illi correptionis adjutorium vitae suae patrocinium deputant, per quod dum praesentis vitae culpa corripitur, venturi judicis
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquam diui¬
intatis spũ. ⁊ MIalis prudentiȩ in¬
cellectu sepr: cum caro sensum
ȩxerit: ⁊ nẽ Wn quasi ad intelligen
tas dicit. A¬
Simus: Clausis nãq¬
Mir: ⁊ sensus tacen¬

Expanded text:
nequaquam Diviitatis spiritu a carnalis prudentiae intellectu separatur; cum caro sensum exerit, et mentem, quasi ad intelligenttas dicitpimus? Clausis namqtur, et sensus tacen
Abbreviated transcription (Latin):
sta testatur dicens. Uir linguosus non
dirigetur suꝑ terram. S uirtus uere
sententiȩ ꝑditur: que sub discretionis
custodiã non ꝓfertur. Certum itaq ẽ.
quod uir uerbosus iustificari nequeat.
s bonum bene non dicitur. quia non
intenditur cui dicatur. Uera quippe cõ¬
tra malos sententia: si bonoꝵ rectitudi¬
nem impetit. suam ꝑdit. Et eo retunsa
dissilit: quo illud est forte quod ferit.
ter nequeunt: et cum uite emendatio¬
nem negligunt. aduersa se responsi¬
onis accingunt: aꝑte sophar insinu

Expanded text:
atur, dicens: Vir verbosus non dirigetur super terram . Sed virtus verae sententiae perditur, quae sub discretionis custodia non profertur. Certum itaque est quod verbosus justificari vir nequeat. Sed bonum bene non dicitur, quia non intenditur cui dicatur. Vera quippe contra malos 338 sententia, si bonorum rectitudinem impetit, suam perdit, et eo retusa resilit, quo illud est forte quod ferit. ter nequeunt, et cum vitae emendationem negligunt, ad verba se responsionis accingunt, aperte Sophar insinua
Abbreviated transcription (Latin):
typum gestans: in ipsa afflictionis sue
amaritudine constitutꝰ contra utrosq
respondit. Nam quia eẽntiam uita
habet. mors ñ habet: ut dm̃ esse fate¬
atur. ait. Hiuit dñs. Ut uͦ eum reshu¬
manas curare ꝑhiberet: subdidit.
Qui abstulit iuditiũ meum: ⁊ ad ama¬
rituduiẽ adduxit animam meam.
suo amaritudinis suȩ potestatẽ tri¬
lus licet afflictionẽ iustorum sẽꝑ appe¬
tat. tam̃ si ab auẽtore nr̃o potestatẽ
non acceꝑit: ad remptationis articu¬
lum nullatenꝰ conualescit. Unde nom¬
nis uoluntas diaboli iniusta est:⁊ tam̃
tit : s eos qui temptandi st̃. ⁊ ꝓut temp¬
tandi st̃. non nisi tẽptari ds̃ iuste ꝑmit¬
tit. Unde etiam in libris regũ. de dia¬
bolo scriptum ẽ. quia sp̃s dñ malus
irruebat in saul. Ubi iuste queritur.
si dñi. cur maluis. si malus. cur dñi¬
dicat᷑. S duob uerbis cõprehensa est
⁊ potestas iusta in diabolo: ⁊ uoluntas

Expanded text:
typum gestans in ipsa afflictionis suae typum gestans in ipsa afflictionis suae amaritudine constitutus, contra utrosque respondit. Nam quia essentiam vita habet, mors non habet, ut Deum esse fateretur, ait: Vivit Deus. Ut vero eum res humanas curare perhiberet, subdidit: Qui abstulit judicium meum, et ad amaritudinem adduxit animam meam. suo amaritudinis suae potestatem trilus licet afflitionem justorum semper appetat, tamen si ab auctore nostro potestatem non accipit, ad tentationis articulum nullatenus convescit. Unde et omnis voluntas ditit, sed eos, qui tentandi sunt, et prout tentandi sunt, non nisi tentari Deus juste permittit. 6. Unde etiam in libris Regum de diabolo scriptum est quia Spiritus Domini malus irruebat in Saul . Ubi juste quaeritur: si Domini, cur malus? si malus, cur Domini? Sed duobus verbis comprehensa est et Dei potestas justa, et diaboli voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis. beatus iob ⁊ sua narrat. ⁊ sc̃ȩ ec¬
clesiȩ tẽpora afflictȩ significat: in quib
aꝑta infideliũ ꝑuicatia p̃mitur: ⁊ ꝑse¬
cutionis amaritudine ꝑturbat᷑. Duob
sariis solet: ut uidelicet ꝑsecutionẽ aut
uerbis patiat᷑ aut gladiis. Scã uͦ eccłia.
summoꝑe habere sapientiam ⁊ pacien¬
tiam studet. ꝓ exercet᷑ eius sapientia
cum temptaret᷑ uerbis: ⁊ exercetur e¬
ius pacientia. cum temptat᷑ gladiis.
Nunc uͦ de ea ꝑsecutione loquitur:
in qua ñ gladuis. s falsis assertionib la¬
cessitur. Multos autẽ nouimus: qui
cum in hac uita. aliqua adu̾sa patiun¬
tur.⁊ dm̃ esse non credunt. Nonnulli
uͦ dm̃ esse estimant: s res humanas
minimȩ curare. De illis quippe ꝑ dauid
dicitur. Oixit insipiens in corde suo: ñ
est ds̃. Isti uͦ apud eum dicunt. Quomꝰ
seit ds̃. ⁊ ꝙ si est scientia in excelso. Et
rursus. Et dixerunt. ñ uidebit dñs: nec
intelliget ds̃ iacob. Hir gͦ iste. sc̃ȩ ecełe̾

Expanded text:
verbis beatus Job et sua narrat, et sanctae Ecclesiae tempora afflictae significat, in quibus aperta infidelium pervicacia premitur, et persecutionis amaritudine perturbatur. Duobus sariis solet, ut videlicet persecutionem aut verbis patiatur, aut gladiis. Sancta vero Ecclesia summopere habere sapientiam et patientiam studet. Sed exercetur ejus sapientia cum tentatur verbis, exercetur ejus patientia cum tentatur gladiis. Nunc vero de ea persecutione loquitur, in qua non gladiis, sed falsis assertionibus lacessitur. Multos autem novimus qui cum in hac vita aliqua adversa patiuntur, Deum esse credunt. Nonnulli vero Deum esse aestimant, sed res humanas minime curare. De illis quippe per David dicitur: Dixit insipiens in corde suo, Non est Deus . Isti vero apud eum dicunt: 558 Quomodo scit Deus, et si est scientia in excelso ? Et rursus: Et dixerunt, non videbit Dominus, nec intelliget Deus Jacob . Vir ergo iste sanctae Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
tur⁊ huius scĩssum uiri dicta qmͣ mi¬
stice sint ꝓlata: dum parabola idest simi¬
litudo assumpta narrat᷑ ab eo. qui nichil
inferius ꝑ comꝑationẽ uel similitudinẽ
loquit᷑. Absit enini: ne hoc loco parabolã.
illuc musice organũ sentiamꝰ. Neq enĩ
fas est credere. quod in afflictione pena¬
rum musicis uteret᷑: eum ꝑscripturã
suam u̾itas dicat. Musica in luctu: in¬
portuna narratio ẽ. Nominata gͦ para¬
bola⁊ ecce tęxtu ipso loquente iam disci¬
mus: ne iuxta textũ tantummꝰ eius uer¬
ba pensemꝰ. Ad eam itaq similitudinem.
cuncta trahenda sunt: qua figurate ȩc¬
clesia designat᷑. Et in ipso quidẽ locutio¬
nis exordio. dicta aꝑta ꝓlata sunt: sed
subiunctis obseuriorib implicantur.
Nam plana ut solet locutione uichoat:
s uerba sua ꝑ mysticos sensus grauida
narratione consũmat. Itaq ait. .I.¬

Expanded text:
tur hujus sanctissimi viri dicta quam mystice sint prolata, dum parabola, id est similitudo assumpta narratur ab eo qui nihil inferius per comparationem vel similitudinem loquitur. Absit enim ne hoc loco parabolam illud musicae organum sentiamus. Neque enim fas est credere quod in afflitione poenarum musicis uteretur, cum per Scripturam suam veritas dicat: Musica in luctu importuna narratio est . Nominata ergo parabola, ecce textu ipso loquente jam discimus, ne justa textum tantummodo ejus verba pensemus. Ad eam itaque similitudinem cuncta trahenda sunt qua figurate Ecclesia designatur. Et in ipso quidem locutionis exordio dicta aperte prolata sunt, sed subjunctis obscurioribus implicantur. Nam plana, ut solet, locutione inchoat, sed verba sua per mysticos sensus gravida narratione consumat. Itaque ait: CA
Abbreviated transcription (Latin):
sic non nulla mistica describunt᷑:
ut tam̃ iuxta narrationẽ hystori¬
cam ꝓlata uideant᷑. Sed sepe dictata-¬
lia. in eadem historiea narratione
ꝑnuxta sunt: ꝑ quȩ suꝑficies hẏsto¬
riȩ cuncta cassetur. Quȩ dum nichil
hẏstorieũ resonant: aliud in eis in¬
quirere lectorem cogunt. His enim dictis
quȩ aꝑte credimꝰ. cum interiecta aliqua obs¬
curus inueniius: quasi qͥbdam stimulis
pungim᷑. ut ad aliqua altius intelligenda
ingilemus: ⁊ obscurius ꝓlata sentiamus.
ea etiam quȩ aꝑte dicta putauimꝰ. Cum
gͦ beatus iob de sermone dñ ⁊ magni¬
tudine tonitrui loqueret᷑: eisdem uer¬
bis ꝓtinus subinfertur

Expanded text:
sic nonnulla mystica describuntur, ut tamen juxta narrationem historicam prolata videantur. Sed saepe dicta talia in eadem historica narratione permista sunt, per quae superficies historiae cuncta cassetur: quae dum nil historicum resonant, aliud in eis inquirere lectorem cogunt. His enim dictis quae aperta credimus, cum interjecta aliqua obscurius invenimus, quasi quibusdam stimulis pungimur, ut ad aliqua altius intelligenda vigilemus, et obscurius prolata sentiamus, ea etiam quae aperte dicta putavimus. Cum ergo beatus Job de sermone Domini et de magnitudine tonitrui loqueretur, eisdem verbis protinus subinfertur
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ ur̃ȩ. Aduentum gͦ dñicum nar¬
alia eiꝰ actio fuit. quanos condidit: a¬
lia qua redemit. Sa itaq quȩ de dñi
actione narrauit: extremi iuditii cõ¬
paratione leuigans ait. Gcce hec ex-
parte dicta sunt uiarũ eius. Quod ⁊
paruam stillã sermonum eiꝰ appellat:
quia quieqͥd altum. quicqͥd terribile
in hac uita positi de eiꝰ consideratio¬
ne cognoscimꝰ: ex inm̃sitate secretoꝵ
cȩlestium. uelut tenuis ad nos guita
suꝑn liquoris emanat. Et quis pot̾i̾t
tomtruũ magnitudinis illiꝰ intueri:
esi aꝑte dicat. Si humilitatis eius
amnuranda uix ferimꝰ: sonorum atq
terribilem maiestatis eiꝰ aduentum.
qua uirtute toleramus: Hunc toni¬
truum aduentꝰ illius. etiam dauid¬
psalmista intonat: dicens. Ds̃ manife-¬
ste ueniet: ds̃ noster ⁊ ñ silebit. Ignis

Expanded text:
e . » Adventum ergo Dominicum naralia ejus actio fuit qua nos condidit, alia qua redemit. Ea itaque, quae de Domini actione narrat, extremi judicii comparatione levigans ait. Ecce ex parte dicta sunt viarum ejus. Quod et parvam stillam sermonum ejus appellat, quia quidquid altum, quidquid terribile in hac vita positi de ejus consideratione cognoscimus ex immensitate coelestium secretorum, velut tenuis ad nos gutta superni liquoris emanat: Et quis poterit tonitruum magnitudinis ejus intueri? Ac si aperte dicat: Si humilitatis ejus admiranda vix ferimus, sonorum atque terribilem majestatis ejus adventum qua virtute toleramus? Hunc tonitruum adventus illius etiam Psalmista insonat, dicens: Deus manifeste veniet, Deus noster, et non sileb
Abbreviated transcription (Latin):
les ueniens. diuinitatis suȩ magnitu¬
dinẽ carnalib ocłis temꝑauit. Quis uͦ
eius celsitudinis terrorẽ ferat :⁊ eũ sedĩ
aduentꝰ potentia ꝑ ignem iuditiũ exer¬
cens. in potestatis suȩ maiestate candi¬
erit: Unde uir sc̃s aduentũ illius nar¬
rat primũ: s lassatur ad scd̾m dicens.¬

Expanded text:
les veniens, divinitatis suae magnitules veniens, divinitatis suae magnitudinem carnalibus oculis temperavit. Quis vero ejus celsitudinis terrorem ferat, cum secundi adventus potentia per 556 ignem judicium exercens, in potestatis suae majestate canduerit? Unde vir sanctus adventum illius narrat primum, sed lassatur ad secundum, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe aliud qͣm demonia designantur:
quȩ ira cont᷑ nos atrocissimȩ crudelita¬
tis inseuiunt. Et quia peccatores ad
fidem uocati st̃. quorum quondã corda.
ieonũ cubilia fuert̃. dum uicisse mor¬
tem dñs eorum confessione credit᷑: qua¬
si de leonũ cubilib coronat᷑. Remune¬
ratio quippe uictoriȩ: corona ẽ. Totiens
gͦ ei coronam fideles offerunt: quotiens
hunc uieisse mortẽ ex resurrectione con¬
qͥa obstetricante manu dñi. tortuosus
coluber in cau̾nis quas tenuierat habi¬
tare ꝓhibet᷑. Nam uictus a fideliũ cordi¬
b exiit: qui suꝑ hȩc antea sceptro ꝑfidiȩ
tentiis. ses̃ uir aduentus dñici ordinem
retulit: pondera exp̃ssit: ⁊ quid ex eiꝰ
incarnatione fieri potuit. ãmirandonar
ueniens: considerari ñ potest cũ quan¬
to terrore uenturus ẽ. in maiestatis suȩ
fortitudine apparens. Ordo pͥmi aduen¬
tus illiꝰ pensari ⁊ conspiei in tantũ po¬
tuit: in quantũ ad redim̃dos carna¬

Expanded text:
nomine quam daemonia designantur, quae ira contra nos atrocissimae crudelitatis insaeviunt? Et quia peccatores ad fidem vocati sunt, quorum quondam corda leonum cubilia fuerunt, dum vicisse mortem Dominus eorum confessione creditur, quasi de leonum cubilibus coronatur. Remuneratio quippe victoriae corona est. Toties ergo ei coronam fideles offerunt, quoties hunc vicisse mortem ex resurrectione conquia, obstetricante manu Domini, tortuosus coluber in cavernis quas tenuerat habitare prohibetur. Nam victus a fidelium cordibus exiit, qui super haec antea sceptro perfidiatentiis sanctus vir adventus dominici ordinem retulit, pondera expressit, quid ex ejus incarnatione fieri potuit admirando narveniens, considerari non potest cum quanto terrore venturus est, in majestatis suae fortitudine apparens. Ordo primi adventus illius pensari et conspici in tantum potuit, in quantum ad redimendos carna
Abbreviated transcription (Latin):
merauit. Quẽ ⁊ aspidis appellat noĩe.
occulte seuientẽ: ⁊ reguli aꝑte feri¬
entẽ. Manuni gͦ suam dñs inforami¬
ne reguli atq aspidis misit: quando
inquorũ corda diuina potestate tenuit.
⁊ comprehensiũ exinde aspidẽ uel regulũ.
monte sco euis qd̾ est eccłia. electis fide

Expanded text:
meravit, quem et aspidis appellat nomine meravit, quem et aspidis appellat nomine occulte saevientem, et regulum aperte ferientem. Manum ergo suam in foramine reguli, et aspidis misit Dominus quando iniquorum corda divina potestate tenuit, et comprehensum exinde aspidem vel regulum, monte sancto ejus, quod est Ecclesia, electis fidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
princeps huiꝰ mundi eicietur foras.
Unde iam nẽ scõs om̃s non tenendo pos¬
sidet: s temptando ꝑsequit᷑. Nam quia¬
ñ in eis intrinsecus regnat: contra eos
pugnat extͥnsecus. Et quia intus dñum
ꝑdidit: bella molit᷑ foras. Ille enim eũ
de carnalib hominũ cordib expulit:
qui ꝓpt̾ homines ad incarnationẽ ue¬
nt. Dumq corda infideliũ tenuit. qͣ¬
si manũ ad latibula serpentis misit.
Unde recte ꝑ ꝓpħam dicitur. Delectabi¬
tur infans ab ubere suꝑ foramine as¬
pidis: ⁊in cauerna reguli qui ablacͣtꝰ
fuerit manũ suam mittet. Non no¬
cebunt. ⁊ ñ occident: in uniu̾so mon¬
te scõ meo. Quem nanq infantẽ ab
ubere. uel eum qui ablactatꝰ fuerit: nͥ
dũm appellat: Quid uͦ foramine aspi¬
dis. uel cauernis reguli: nisi corda sig¬
nauit inquorum: Quia antiquus
hostis dũ totum se in eoꝵ consensu con¬
tortuosus. sinus astutię colligendo glo¬

Expanded text:
princeps hujus mundi ejicitur foras . » princeps hujus mundi ejicitur foras . » Unde jam nunc sanctos omnes non tenendo possidet, sed tentando persequitur. Nam quia in eis intrinsecus non regnat, contrpugnat extrinsecus; et quia intus dominium perdidit, bella molitur foris. Ille enim eum de carnalibus hominum cordibus expulit, qui propter homines ad incarnationem venit; dumque corda infidelium tenuit, quasi manum ad latibula serpentis misit. Unde recte per prophetam dicitur: Delectabitur infans ab ubere super foramine aspidis; et in caverna reguli qui afuerit manum suam mittet, non nocebunt, neque occident in universo monte sancto meo. Quem namque infantem ab ubere, vel eum qui ablactatus fuerit nisi Dominum appellat? Quid vero foramine aspidis, vel caverna reguli, nisi corda signavit iniquorum? Quia antiquus hostis, dum totum se in eorum consensu contortuosus sinus astutiae colligendo glo
Abbreviated transcription (Latin):
tuosus. Quis enĩ colubri appellat᷑ no¬
mine: nisi antiquus hostis ⁊ lubricus
⁊ tortuosus. qui decipiendo homini co¬
lubri ore locutus est. De quo ꝑ ꝓpħam
dicitur. Deuiathan serpentẽ. uectem.
itortuosum. Qui iccirco loqͥ serpen¬
tis ore ꝑmissus ẽ: ut exipso uase eiꝰ
homo ẽognosceret:: qualis eẽt qui in¬
tus habitaret. Serpens quippe ñ solum tor¬
tuosus est: s etiam lubrieus. Quia gͦ in
sum animal intrauit. Quia uͦ sugge¬
stiom eius si pͥmo ñ resistitur. repente
totus ad interna cordis dũ non sentit᷑
illabit᷑: uerba ad hominẽ ꝑ animal
lubricũ fecit. Cauernȩ uͦ huius eolu¬
bri. corda fuerant iniquorũ: quȩ quia
ad prauitatẽ ꝓpriam trarit.: quasi in
eorum habitatione reqͥeuit. S obstetri¬
cante manu dñi. tortuosus coluber de
ꝓpriis cauernis expulsus est: quia dum
nobis diuina gr̃a medetur.⁊ is qͥ nos te¬
nuerat antiquus a nobis hostis eicitur.
sicut incarnata ueritas dicit. Nunc.

Expanded text:
t.---Quis enim colubri appellatur nomine, nisi antiquus hostis, et lubricus, et tortuosus, qui decipiendo homini colubri ore locutus est? De quo per prophetam dicitur: Leviathan serpentem, vectem tortuosum . Qui idcirco loqui serpentis ore permissus est, ut ex ipso vase ejus homo cognosceret qualis esset qui intus habitaret. Serpens quippe non solum tortuosus est, sed etiam lubricus. Quia ergo in sum animal intravit. Quia vero suggestioni ejus, si primae non resistitur, repente totus ad interna cordis dum 555 non sentitur illabitur, verba ad hominem per animal lubricum fecit. Cavernae vero hujus colubri corda fuerunt iniquorum. Quae quia ad pravitatem propriam traxit, quasi in eorum habitatione requievit. Sed obstetricante manu Domini, tortuosus coluber de propriis cavernis expulsus enobis divina gratia medetur, is qui nos tenuerat antiquus hostis, a nobis ejicitur, sicut incarnata Veritas dicit: « Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝓbra consensit: ⁊ tam̃ priusqͣm se te¬
neri ꝑmitteret. ꝑsecutores suos requisi¬
uit dicens. Quem queritis. Qui ilico
respondert̃. Iħm nazarenũ. Quib cum
repente diceret. ego sum: uocẽ solummꝰ
initissimȩ responsionis edidit: ⁊ arma¬
tos ꝑsecutores suos ꝓtinꝰ in terrã stra¬
uit. Quid gͦ facturus ẽ cum iudicatu¬
rus uenerit: qui una uoce hostes suos
ꝑculit. etiam cũ iudicandus uenit:
Quod ẽ illud iuditiũ. qd in mortalis exe-¬
ret: qui in una uoce ñ potuit ferri mo¬
riturus: Quis eius irã toleret⁊ cuius
⁊ ipsa ñ potuit mansuetudo tolerari :
Consideret gͦ uir sc̃s ⁊ dicat. Cum uix
paruam stillã sermonum eiꝰ audieri¬
mus: quis poterit tonitruũ magnitu

Expanded text:
re probra consensit; et tamen priusquam se tere probra consensit; et tamen priusquam se teneri permitteret, persecutores suos requisivit, dicens : Quem quaeritis? Cui illico responderunt: Jesum Nazarenum. Quibus cum repente diceret, Ego sum, vocem solummodo mitissimae responsionis edidit, et armatos persecutores suos protinus in terram stravit. Quid ergo facturus est, cum judicaturus venerit, qui una voce hostes suos perculit, etiam cum judicandus venit? Quod est illud judicium quod immortalis exerit, qui in una voce non potuit ferri moriturus? Quis ejus iram toleret, cujus et ipsa non potuit mansuetudo tolerari? Consideret ergo vir sanctus, et dicat: Cum vix parvam stillam sermonum ejus audierimus, quis poterit tonitruu
Abbreviated transcription (Latin):
iangustiȩ ⁊ dies calamitatis ⁊ miseriȩ:
dies tenebrarum ⁊ caliginis: dies nebũ¬
lȩ ⁊ turbinis: dies tube ⁊ clangloris. Ter¬
rorem gͦ districti examinis. quẽ sopho¬
nias tubam: beatꝰ iob tonitruũ appellat.
Quem iohel quoq consid̾ans: ait. Con¬
turbent᷑ omnes habitatores terrȩ⁊ qͥa
uenit dies dñi: quia ꝓpe ẽ dies tene-¬
brarum ⁊ calignus: dies nubis ⁊ tur¬
binis. Magnus enĩ dies dñi: ⁊ terribi¬
lis ualde. Q quis sustinebit eum: Sed
quam in cõprehensibilis sit atq incon-¬
fiderabilis illa magnitudo. qua ui sed̾a osten¬
sione uenturus ẽ. bene uteũq ꝑpendimꝰ.
si primi aduentꝰ pondera. sollicita consi¬
deratione pensamus. Certe ut nos a mor¬
te redimeret: mori dñs uenit: ⁊ defectũ
nt̃ẽ earnis. in suo corpore penasq tolera¬
uit. Qui prius qͣm ad erueis patibulum
ꝑueniret: teneri. conspui. illudi. alapis
cedi ꝑtulit. Qece ad quanta ꝓpt̾nos ueni¬

Expanded text:
s calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris . Terrorem ergo districti examinis, quem Sophonias tubam, beatus Job tonitruum appellat. Quem Joel quoque considerans ait: Conturbentur omnes habitatores terrae, quia venit dies Domini, quia prope est dies tenebrarum et caliginis, dies nubis et turbinis: Magnus enim dies Domini, et terribilis valde, et quis sustinebit eum ? Sed quam incomprehensibilis sit atque inconsiderabilis illa magnitudo, qua in secunda ostensione venturus est, bene utcunque perpendimus, si primi adventus pondera sollicita consideratione pensamus. Certe ut nos a morte redimeret, mori Dominus venit, et defectum nostrae carnis in suo corpore poenasque toleravit. Qui priusquam ad crucis patibulum perveniret, teneri, conspui, illudi, et alapis caedi se pertulit. Ecce ad quanta propter nos veni
Abbreviated transcription (Latin):
Hec sunt ornam̃ta cȩlorum: hȩc sunt do¬
na sp̃s. quȩ diuersis manifestari uir¬
tutib solent: quas occulte dispensatio¬
nis munere diuisas paulus enume¬
rat dicens. Alii quidẽ ꝑ spm datur ser¬
mo sapientiȩ: alii audem serino scientiȩ
scd̾m eundem sp̃m. Aiteri fides in eodẽ

Expanded text:
Haec sunt ornamenta coelorum, haec sunt doHaec sunt ornamenta coelorum, haec sunt dona Spiritus, quae diversis manifestari virtutibus solent, quas occultae dispensationis munere divisas Paulus enumerat, dicens: Alii quidem per spiritum datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem spiritum, alteri fides in
Abbreviated transcription (Latin):
ditur: cum ꝓtinꝰ subinfertur. Et ill
quidẽ ibant gaudentes a conspectu cõ¬
cilii : qm̃ digni habiti st̃ ꝓ nomine iħu
contumeliã pati. Mox etiam post fla¬
gelloꝵ gaudia. quid agerent indica¬
tur. Om̃ĩ autem die intemplo ⁊ cir¬
ca domos: ñ cessabant docentes ⁊
euangłizantes iħm xp̃m. Ecce ille
paulo ante timidus. iam lingͥs loqui¬
tur: choruscat miraculis: infidelita¬
tem sacerdotũ. ac principũ. libera
uoce inerepat. ⁊ ad p̃dicandum tħm.
exemplũ auctoritatis ceteris p̃stat:
ne in noĩe eius loqui debeat uerbe¬
rib ꝓhibet᷑. nec tam̃ compescitur.
Contempnit flagella cedentiũ: qui
paulo ante reqiirentiũ. uerba timii¬
erat. Et qui aneillȩ uires requisitꝰ expa¬
uit: uires principũ cesus p̃mit. Sancti
enim sp̃e iam uirtute solidatꝰ. hunis
mundi altitudines. libertatis calce de¬
primebat: ut in imo eẽ cerneret. quic¬
quid creatoris gr̃am altum tumuerat.

Expanded text:
ditur, cum protinus subinfertur: Et illi ditur, cum protinus subinfertur: Et illi quidem ibant gaudentes a conspectu concilii: quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Mox etiam post flagellorum gaudia quid agerent indicatur: Omni autem die in templo, et circa domos non cessabant docentes, et evangelizantes Jesum Christum. Ecce ille paulo ante timidus, jam in linguis loquitur, coruscat miraculis, infidelitatem sacerdotum et principum libera voce increpat, ad praedicandum Jesum exemplum auctoritatis caeteris praestat. Ne in nomine ejus loqui debeat verberibus prohibetur, nec tamen compescitur. Contemnit flagella caedentium qui paulo ante requirentium verba timuerat, et qui vires ancillae requisitus expavit vires principum caesus premit. Sancti enim jam Spiritus virtute solidatus, hujus mundi altitudines libertatis calce deprimebat, ut in imo esse cerneret quidquid contra Creatoris gratiam altum tumeret.
Abbreviated transcription (Latin):
urtute miraculũ fecerint. ꝑ eunctari
curauerunt. Quib repletus spũ scõ
petrus dix̃. Principes popłi ⁊ seniores.
si nos hodie diiudieamur in benefacto
hominis infirmi. in qͦ iste saluus factꝰ¬
est: notũ sit omĩb uobis. ⁊ onũ ple¬
bi isrł. quia in noĩe iħu xp̃i nazare¬
ni quem uos crucifiristis. quem ds̃
suscitauit a mortuis: in hoc iste astat
coram uobis sanus. Cũq erga hȩc ꝑse¬
quentiũ furor excresceret: eosq sacer-¬
dotes ac pͥncipes iħm predicare ꝓhi¬
berent: contra irã principũ qua au-¬
ctoritate petrus excreuerit indicatupx.
runt. Obedire oportet dõ magis quã
hominib. S cum auctoritatẽ predi¬
cantiũ. resistentium p̃cepta non pre¬
merent: ad flagella ꝑuenitur. Nam
subdit᷑. Cunc principes sacerdotum
cesis denuntiauerunt. ne loqueren¬
tur in noĩe iħu. ⁊ dimiserunt eos.
S quia apłorum uirtutẽ premere
nec flagella ualuert̃ patenter osten¬

Expanded text:
virtute miraculum fecerint, percunctari virtute miraculum fecerint, percunctari curaverunt. Quibus repletus sancto Spiritu Petrus dixit: « Principes populi et seniores, si nos hodie dijudicamur in benefacto hominis infirmi, in quo iste salvus est, notum sit omnibus vobis et omni plebi Israel, quia in nomine Jesu Christi Nazareni, quem vos crucifixistis, quem Deus suscitavit a mortuis, in hoc iste astat coram vobis sanus . Cumque erga haec persequentium furor excresceret, eosque sacerdotes ac principes Jesum praedicare prohiberent, contra minas principum qua auctoritate Petrus excreverat indicatur, crunt: Obedire oportet Deo magis quam hominibus . Sed cum auctoritatem praedicantium resistentium praecepta non premerent, ad flagella pervenitur, nam subditur: Tunc principes sacerdotum caesis denuntiaverunt ne loquerentur in nomine Jesu, et dimiserunt eos. Sed quia apostolorum virtutem premere nec flagella valuerunt, patenter osten
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Et repleti sunt om̃s spũ sanctor ⁊
ceperunt loqui uariis linguis. ꝓut
spc̃ sanctus dabat eloqui illis. Ex eo gͦ ac
sa ante possederat feditas timoris. Sez¬
rum pͥmus. ante acceptam huius sp̃c
b. ñ terribili potestate cuiusqͣm: sed
unius maneipii sola est interrogatio¬
ne ꝓstratꝰ. Et quidem mancipiũ ne se¬
rus sirmior terribile de monstraret:
ancilla inquirente tẽptatur. Rur¬
susq ut talis seyus infirmitas. etiã
offitii su deiectione uilesceret: ñ ab
ancilla tantummͦ. s abhostiaria ẽ an¬
cilla requisitꝰ. Eece qmͣ uilis est ad tẽp¬
tandum ꝑsona requisita: ut aꝑte ꝓde¬
retur. quanta eum timoris infirmi¬
tas possideret: qͥ nec ante uoeẽ ostiariȩ
ancillȩ subsisteret. S iam hic paulo
ante timidus. qualis post aduentum
teste didicimꝰ: contra sacerdotes ae pͥn-¬
cipes. quanta dnm auctoritate p̃dica¬
uit. Nam eũ facto miraculo questio
rerent. eos in medio statuentes: in qua

Expanded text:
rum. Et repleti sunt omnes Spiritu sancto, et coeperunt loqui variis linguis, prout Spiritus sanctus dabat eloqui illis . » Ex eo itansa antea possidebat foeditas timoris. Scirum primus, ante acceptam hujus Spiribus, non terribili potestate cujusquam, sed unius mancipii sola est interrogatione prostratus. Et quidem mancipium, ne sexus firmior terribile demonstraret, ancilla inquirente est tentatus. Rursumque ut alius sexus infirmitas etiam officii sui dejectione vilesceret, non ab ancilla tantummodo, sed ab ostiaria est ancilla requisitus. Ecce quam vilis est ad tentandum persona requisita! ut aperte proderetur, quanta eum timoris infirmitas possideret, qui nec ante vocem ostiariae ancillae subsisteret. Sed jam hic paulo ante timidus, qualis post adventum teste, didicimus, contra sacerdotes et principes quanta Dominum auctoritate praedicabit. Nam cum, facto miraculo, quaestio rerent, eos in medio statuentes, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
catio eũ auditoris su increm̃tis crescat.
Sic quippe agere unꝰquisq predicator de¬
bet sicut cũ illo diuinitus agit᷑. ut ne¬
quaqͣm cuncta quȩ sentit infirmis in¬
sinuet: quia ⁊ quousq ipse carnis mor¬
talitate infirmus ẽ. ea quȩ suꝑna sunt
cuncta ñ sentit. Predicare gͦ rudib ñ
debet quantũ cognoscit: quia ⁊ ipse
de suꝑnis misteriis cognosc̾e ñ ualet. ꝗͣtasĩt.

Expanded text:
catio cum auditoris sui incrementis crescat. catio cum auditoris sui incrementis crescat. Sic quippe agere unusquisque praedicator debet, sicut cum illo divinitus agitur: ut nequaquam cuncta quae sentit, infirmis insinuet; quia et quousque ipse carne mortalitatis infirmus est, quae superna sunt, cuncta non sentit. Praedicare ergo rudibus non debet, quantum cognoscit, quia et ipse de supernis mysteriis cognoscere non valet quanta sint.
Abbreviated transcription (Latin):
idest qui in sacro ȩloqͥo iam alta intelli¬
git. sublimes sensus coram ñ capientib
ꝑsilentiũ tegat: non ꝑ scandalũ m̃tis.
aut fidelem pariulũ aut infidelẽ qui
credere potiusset interunat. Ex mor¬
te enĩ iumentoꝵ debet p̃tium: quia
illud scilicet admisisse conumeit᷑. unde
ad agendam penitentiã reus tenetur.
Oꝑienda ẽ itaq cisterna: quia corã par-¬
iuilis m̃tib tegenda ͤ alta scientia: ne
unde cor docentiũ ad sumina actollit᷑.⁊
in de infirmitas auditorũ ad ina dila¬
batur. Di catur gͥ recte. Qui ligat aqͦs
innubib: ut ñ erum̃ pant parit̾ deorsũ.
Pariter nanq aquȩ erũꝑent. si coiam in-¬
firmis auditorib. quanta ẽ scientia ex
ore loquentis emanaret: si simul se oĩs
plenitudo p̃dicationis effunderet:⁊ ni-
chil sibi cum ꝓficientib reseruaret. Dig¬
num qͥppe est̾. ut qui predicat. audiẽn¬
tis modum consideret: quatinꝰ ipsa predi¬

Expanded text:
id est, qui in sacro eloquio jam alta intelliid est, qui in sacro eloquio jam alta intelligit, sublimes sensus coram non capientibus per silentium tegat, ne per scandalum mentis aut fidelem parvulum, aut infidelem, qui credere potuisset, interimat. Ex morte enim jumentorum debet pretium, quia illud scilicet admisisse convincitur, unde ad agendam poenitentiam reus tenetur. Operienda est itaque cisterna, quia coram parvulis 549 mentibus legenda est alta scientia, ne unde cor docentium ad summa attollitur, inde infirmitas auditorum ad ima dilabatur. Dicatur igitur recte: Qui ligat aquas in nubibus, ut non erumpant pariter deorsum. Pariter namque aquae erumperent, si coram infirmisore loquentis emanaret; si simul se omnis plenitudo praedicationis effunderet, et nihil sibi cum proficientibus reservaret. Dignum quippe est, ut qui praedicat, audientis modum consideret, quatenus ipsa praedi
Abbreviated transcription (Latin):
bat turbis. ꝑnauem petri. quid aliud
quam cõmissa petro eccłia designatur:
Deqͥua ut añs turbis confuentib predicet.
eam a terra paululũ rediici iubet. Quam
necin altũ duci: itam̃ a terra p̾eipit re¬
moueri. ꝓ fecto significans. p̃dicatores su¬
Qs rudib debere popłis. nec  alta nimis
de cȩlestib. nec tam̃ sola terrena p̃dicare.
Aqua itaq ligat᷑ in nubib: quia p̃diea¬
torum scientia. infirmorũ mentib loq̃ns.
quantũ sentire ualet. ꝓhibet᷑ docere.
imm̃sitate corrumpit᷑: lingua docentiũ
in discretionis pena multat᷑. Unde scrip¬
tum ẽ. Si quis aperuerit cisternã ⁊ foͥ¬
derit. ⁊ ñ oꝑuerit eam: cecideritq bos
uel asinus in ea: dñs cisterne reddet
pretiũ iumentoꝵ. Qͥd est enim aꝑire
cisternã. nisi intellectu ualido. scriptu¬
rȩ sacrȩ archana penetrare: Quid au
infidelis accipit᷑᷑ Qui gͦ eisternam fo¬
dit cooꝑiat. neii illa bos uel asinꝰ ruat:

Expanded text:
bat turbis . Per navem Petri quid aliud bat turbis . Per navem Petri quid aliud quam commissa Petro Ecclesia designatur? De qua ut Dominus turbis confluentibus praedicet, eam a terra paululum reduci jubet. Quam nec in altum duci, et tamen a terra praecipit removeri, profecto significans praedicatores suos rudibus debere populis, nec alta nimis de coelestibus, nec tamen terrena praedicare. Aqua itaque ligatur in nubibus, quia praedicatorum scientia infirmorum mentibus loquens quantum sentire valet docere immensitate corrumpitur, lingua docentium indiscretionis poena multatur. Unde scriptum est: Si quis aperuerit cisternam et foderit, et non operuerit eam, cecideritque bos vel asinus in eam, dominus cisternae reddet pretium jumentorum . Quid est enim aperire cisternam, nisi intellectu valido Scripturae sacrae arcana penetrare? Quid autinfidelis accipitur? Qui ergo cisternam fodit, cooperiat, ne illud bos vel asinus ruat,
Abbreviated transcription (Latin):
uobis quasi spũalib : s quasi carnalib.
Tanqͣm paruulis in xp̃o. lac uob̃ potũ¬
dedi non escam. Qls enĩ ferre potuisset:
siraptus ad tertiũ cęlum. raptus in pa-¬
radẏsum. etiam archana uerba audi¬
ens quȩ dicere hõĩ non liceret. dã inm̃¬
sos suꝑnȩ scientiȩ sinꝰ aꝑiret: Aut euiꝰ
non uirtutẽ auditoris opprimeret sie¬
a quȩ intͥnsecus haurire poterat. in
quantum carnis lingua sufficeret. ex¬
trinsecus inundans aquȩ huius imm̃si¬
ñ inundatione scientiȩ. s mod̾ata pre-¬
dicationis distillationẽ foueant᷑. ligat
ds̃ aquas in mibib. ut ñ erumpant pa-¬
riter deorsum: qͥa doctorũ predicationẽ
temperat ⁊ ut audicoꝵ infirmitas. di¬
ctorum rore nutrita conualeseat. Quod
bene in euangłio. mistica descriptione
narrat᷑: dum dicitur. Ascendit iħs in
nauiculam petri:⁊ rogauit ut a terra
reduceret pusillũ. Et ita sedens: predica¬

Expanded text:
vobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, vobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, tanquam parvulis in dedi, non escam . Quis enim ferre potuisset, si raptus ad tertium coelum, raptus in paradisum, etiam arcana verba audiens, quae dici homini non liceret, tam immensos supernae scientiae sinus aperiret ? Aut cujus non virtutem auditoris opprimeret, si ea quae intrinsecus haurire poterat, in quantum carnis lingua sufficeret, extrinsecus inundans aquae hujus immensinon inundatione scientiae, sed moderata praedicationis distillatione foveantur, ligat Deus aquas in nubibus, ut non erumpant pariter deorsum, quia doctorum praedicationem temperat, ut auditorum infirmitas, dictorum rore nutrita convalescat. Quod bene in Evangelio mystica descriptione narratur, dum dicitur: Ascendit Jesus in naviculam Petri, et rogavit ut a terra reduceret pusillum, et ita sedens praedica
Abbreviated transcription (Latin):
occultis sacram̃tis grauida mysti̾a ui¬
m̃sa gestarent: intuentiũ oculis eoꝵ
intesligentia caligabat. Nubium uͦ
nomine. quid hoc loco aliud qͣm pre
dicatores scĩ. idest apłi designantur
Qui ꝑ mundi partes circũquaq trans¬
missi: ⁊ uerbis nouerant pluere: ⁊ mi¬
raculis choruscare. Qͦs ysaias ꝓpħa lon¬
ge ante intuens: dixit. Qͥ sunt isti
ad laudẽ dei. initia nascentis eccłiȩ desi¬
derat exordiri: studet eius ordinẽ ab apło¬
rum p̃dicatione narrare: qui euraue¬
runt sũmoꝑe rudib popłis plana ⁊ ca-¬
pabilia. ñ summa atq ardua p̃dicare.
Nam si scientiam seãm quȩ hic aquȩ noĩe
designant᷑ ut hauriebant corde. ita ne
funderent: inm̃sitate eius. auditores su¬
os opprimerent potuis quã rigarent.
UInde religata intrinsecꝰ scientia. ut non
pariter deorsum erumꝑet: auditores
suos distillatione u̾borum nutriens ani¬
bes illa loquebat᷑ dicens. Non potu loqͥ

Expanded text:
occultis sacramentis gravidi immensa myoccultis sacramentis gravidi immensa mysteria gestarent, intuentium oculis eorum intelligentia caligabat. Nubium vero nomine, quid hoc dicatores sancti, id est apostoli, designantur, qui per mundi partes circumquaque transmissi, et verbis noverant pluere, et miraculis coruscare? Quos Isaias propheta longe ante intuens, dixit: Qui sunt 548 ad laudem Dei initia nascentis Ecclesiae desiderat exordiri, studet ejus ordinem ab apostolorum praedicatione narrare, qui curaverunt summopere rudibus populis plana et capabilia, non summa atque ardua praedicare. Nam si scientiam sanctam, quae hic aquae nomine designatur, ut hauriebant corde, ita ore funderent, immensitate ejus auditores suos opprimerent potius quam rigarent. Unde religata intrinsecus scientia, ut non pariter deorsum erumperet, auditores suos distillatione verborum nutriens, nubes illa loquebatur, dicens: Non potui loqui
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ pressa prius fuerant torpore dia
boli. Potest uͦ ⁊ ꝑ hoc uacuũ. iudee infi¬
delitas. ⁊ ꝑ terram sicut diximꝰ. sc̃ȩ ec¬
clesiȩ fructificatio designari. Uir gͦ sẽs
casum iudeȩ ꝑeuntis aspiciat. ⁊ gentili¬
tatis mi̾ta ad ueniam redeuntis cer¬
nat: acdicat. Qͥ extendit aqͥlonem su
ꝑuacuum: i appendit terrã suꝑnichilũ.
Nlam quia iudeorũ corda a fide uacua.
nẽ suꝑuacitũ. Quia uͦ nullis existenti¬
b meritis. sicut dictum ẽ. ꝓ nichilosal¬
terram suꝑ nichilũ. Hoc uͦ quo ordine
factum sit: mirifica subdens ratione
i ligat aquas in nubib: ut non¬
hoc loco aquam. nisi scientiam: quid
scientia dicit᷑. salomone attestante
didicimꝰ. qui ait. Aqua ꝓfunda u̾ba
ex ore uiri: ⁊ torrens redundans fons sa¬
pientiȩ. Aqua signari scientiã: dauid
ꝓpħa testatur dicens. Tenebrosa aqua
innubib aeris: idest occulta scientia
in ꝓpħis. Quia ante aduentũ dm̃. dũ

Expanded text:
quae pressa prius fuerant torpore diaquae pressa prius fuerant torpore diao. Potest vero et per hoc vacuum, Judae infidelitas; et per terram, sicut diximus, sanctae Ecclesiae fructificatio designari. Vir ergo sanctus causam Judae pereuntis aspiciat, et gentilitatis merita ad veniam redeuntis cernat; et dicat: Qui extendit aquilonem super vacuum, et appendit terram super nihilum. Nam quia Judnem super vacuum. Quia vero nullis existentibus meritis sicut dictum est: Pro nihilo salterram super nihilum. Hoc vero quo ordine fi ligat aquas in nubibuhoc loco aqua, nisi scientia, quid vero scientia dicitur, Salomone attestante didicimus, qui ait: Aqua profunda verba ex ore viri; et torrens redundans, fons sapientiae . Aquam significare scientiam, David propheta testatur dicens: Tenebrosa aqua in nubibus aeris , id est occulta scientia in prophetis; quia ante adventum. Domini dum
Abbreviated transcription (Latin):
Aquilonis noĩe in sacro eloqͥo. ap¬
pellari diabolus solet: qͥut corporis fri¬
gore gentiũ corda constringeret dix̃.
Sedeboi monte destam̃ti. in laterib
aquilonis. Q suꝑ uacuũ extenditur.
quia illa corda possidet. quȩ diuini
amoris grã non replent᷑. S tamen
omĩpotenti dõ suppetit. etiã uasa di¬
aboli cunctis uͥtutib uacua. sue gr̃e
munere implere: in eisq diui̾mi timo¬
ris soliditatẽ ponere: quos nulla cõs¬
pieit rectitudinis actione roborari.
Ende apte subdit᷑. Et appendit terrã
suꝑ nichilum. Quid enim terrȩ uoĩe.
nisi scã eccłia designat᷑: Qũȩ dum
uerba predicationis suscipit: fruclũ
boni oꝑis reddit. Dequa ꝑ moysen dicit᷑.
nichilum. nͥ gentiles popłi designantur:
De quib ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Om̃s gentes: ue¬
lut nichilum ⁊ inane reputatȩ st̃. In eo
gͦ nichilo terra suspenditur. qd̾ prius
uacuum ab aqͥlone tenebatur: qͥa illa
corda gentiliũ repleta st̃ caritate dei:

Expanded text:
Aquilonis nomine in sacro eloquio appellari diabolus solet, qui, ut torporis frigore gentium corda constringeret, dixit: Sedebo in monte testamenti in lateribus aquilonis. . Qui super vacuum extenditur, quia illa corda possidet, quae divini amoris gratia non replentur. Sed tamen omnipotenti Deo suppetit, etiam vasa diaboli cunctis virtutibus vacuae suae gratiae munere implere, in eisque divini timoris soliditatem ponere quos nulla conspicit rectitudinis actione roborari. Unde apte subjungitur: Qui appendit terram super nihilum. Quid enim terrae nomine, nisi sancta Ecclesia designatur. quae dum verba praedicationis suscipit, fructum boni operis reddit? De qua per Moysen dicitur: nihilum nisi gentiles populi designantur? De quibus per Isaiam dicitur: Omnes gentes velut nihilum et inane reputatae sunt ei . In eo ergo nihilo terra suspenditur, quo prius vacua ab aquilone tenebatur; quia illa corda gentilium repleta sunt charitate Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut suꝑuis diximꝰ. de scĩs quoq an-¬
głis nił obstat intelligi: quia ipsȩ qͦq
uirtutes celestiũ quȩ hunc sine cessa¬
tione conspitiunt: in ipsa sua contem¬
platione contremiscunt. S isdem tre¬
mor ne eis penalis sit. ñ timoris est: sed
ammirationis. Quia uͦ quantus pauor
sit ammirationis eiꝰ intulit: nẽ ordinẽ

Expanded text:
t superius diximus, de sanctis quoque angelis nil obstat intelligi, quia ipsae quoque virtutes coelestium, quae hunc sine cessatione conspiciunt, in ipsa sua contemplatione contremiscunt. Sed isdem tremor ne eis poenalis sit, non timoris est, sed admirationis. Quia vero quantus pavor sit admirationis ejus intulit, nunc ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
pe eius ornauit cȩlos. Quos ee¬
łos: nisi eos de quib scriptumẽ.
cȩli enarrant głam dei . Quos tunc
omauit spc̃: cum repleuit. Quod luca
referente didicinius: qui ait. factus
est repente de cȩlo sonus. tanqͣm adue¬
nientis spc̃ uehementis: ⁊ repleuit to¬
tam domũ ubi erant sedentes. Et ap

Expanded text:
s ejus ornavit coelos. - Quos coes ejus ornavit coelos. - Quos coelos, nisi eos de quibus scriptum est: « Coeli enarrant gloriam Dei? » Quos tunc ornavit Spiritus, cum replevit quod Luca referente, didicimus qui ait: « Factus est repente de coelo sonus tanquam advenientis spiritus vehementis, et replevit totam domum ubi era
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse nanq interius uictus ẽ: dum qͣ¬
si uincit exterius. Et qui nos iure de¬
bitores mortis tenuit: iure in nobis
uim mortis amisit: quia ꝑ satellites
suos eius carnẽ ꝑimendam appetiit:
in qua nil exculpȩ debito inuenit. Do¬
minus gͦ noster ꝓ nobis mortẽ soluit
indebitam: ut nobis mors debita ñ
noceret. Bene itaq dictum ẽ. pruden¬
tia eius ꝑcussit suꝑbum: quia antiqus
hostis ꝑ excessum presũptionis suȩ. e¬
um etiam ꝑdidit. quẽ iniquȩ ꝑsuasio¬
nis lege possedit. Et dum audacter eũ
in quo nil sibi competebat appetiit. Iu¬
re illum quẽ quasi iuste tenebat am̃¬
sit. Prudentia itaq non uͥtute ꝑcussus
est : qu dum ad temptandũ dm̃ sol¬
uitur: ab hoĩe possesso religatur. it
inde eum qui sub ipso erat ꝑderetr unde
eum illo qui suꝑ ipsum est. congredi pre¬
sumpsisset. Deciso autẽ carne año. que
predpeatores euis uirtutũ gła sit seeu̾ta
narrat᷑. cum subditur.¬

Expanded text:
Ipse namque interius victus est, dum quIpse namque interius victus est, dum quasi vicit exterius: et qui nos jure debitores mortis tenuit, jure in nobis jus mortis amisit; quia per satellites suos ejus carnem perimendam appetiit, in quo nihil ex culpae debito invenit. Dominus ergo noster pro nobis mortem solvit indebitam, ut nobis mors debita noceret. Bene itaque dictum est: Prudentia ejus percussit superbum, quia antiquus hostis per excessum praesumptionis suae eum etiam perdidit quem iniquae persuasionis lege possedit; et dum audacter eum in quo nihil sibi competebat appetiit, jure illum quem quasi juste tenebat amisit. Prudentia itaque non virtute percussus est, qui dum ad tentandum Deum solvitur, ab homine possidendo religatur, ut inde eum qui sub ipso erat perderet, unde cum illo qui super ipsum est congredi praesumpsisset. Occiso autem carne Domino, quae praedicatores ejus virtutum gloria sit secuta, narrat