comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
zauerint unũ de minimis. etiã pueros
ponunt in ꝓstibulum. siue tradunt me¬
retricib: & causa uoluptatis sue quoꝵ
dunt puellas ut bibant uinum. Tra-¬
dit aut̃ẽ ad olescentes meretricib & pu¬
ellas uendit luxuriȩ: qͥ turpis lucrigr̃a
ñ corripit delinquentes. Uerum qͥd

Expanded text:
zaverint unum de minimis, etiam pueros zaverint unum de minimis, etiam pueros ponunt in prostibulum, sive tradunt meretricibus: et causa voluptatis suae  quorum dunt puellas, ut bibant vinum. Tradit autem adolescentes meretricibus, et puellas vendit luxuriae, qui turpis lucri gratia non corripit delinquentes. Verum quid
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmutauert̃ naturałe usum in eũ
usum qͥ ẽ contra naturã. Similit̃
& masculi relicto naturali usu femine
accensi sunt in desiderium sui in inui¬
cem masculi in masculos turpitudinẽ
oꝑantes: & mercedem quã oportuit er¬
roris sui in semet ipsos recipientes. Nec
hoc fecisse contenti. uendider̃t̃ puelła
ꝓuino ut biberent. & libidini p̃ferrent
litteram impleta ẽẽ cõmemorãt. Sin
autẽ ad diẽ iudicii quȩ scͥpta sunt uo¬
oñis in uallem iosaphat. & ibi disceptatu¬
rũ dñm cum eis qͥ suũ popłm ꝑsecuti sc̃.
& diuiserunt sibi hereditate dñi. & dis¬
ꝑsert eos. in nationib. & suꝑt̾ram illiꝰ
imiseĩt sortẽ. Qd̃ ñ solum suꝑhereticis
debemꝰ acciꝑe. qͥ sibi dĩ popłm diuiser̃t.
& cos faciunt esse gentiles. s ad omñe
rigidum suꝑbũq doctorẽ. qͥ sub nomi¬
ne doctrine & sacerdotii dominant᷑
cleris & oppͥmunt eos qͥsibi subiecti sunt.
Cumq fuerint negligentes. & scandali-¬

Expanded text:
Al. naturam suam, in eum usum qui contra naturam est. Similiter et masculi, relicto naturali usu feminae, accensi sunt in desiderium sui in invicem, masculi in masculos turpitudinem operantes, et mercedem quam oportuit erroris sui in semetipsos recipientes. Nec hoc fecisse contenti, vendiderunt puellam pro vino, ut biberent, et libidini praeferrent iani, juxta litteram impleta esse commemorant. Si autem ad diem judicii, quae scripta sunt, voomnes in vallem Josaphat: et ibi disceptaturum Dominum cum eis qui suum populum persecuti sunt, et diviserunt sibi haereditatem Domini, et disperserunt eos in nationibus, et super terram illius miserunt sortem: quae non solum super haereticis debemus accipere, qui sibi Dei populum diviserunt, et eos faciunt esse gentiles, sed ad omnem rigidum superbumque doctorem, qui sub nomine doctrinae et sacerdotii dominantur cleris, et opprimunt eos qui subjecti sunt. Cumque fuerint negligentes, et scandali
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. quã uidemꝰ ẽẽ desertam. ñ ista ie¬
rłm cuiꝰ rumas cernimꝰ. s illa iudea
cinꝰ filie exultauert̃ & letate sunt
in om̃ib iudiciis domini. & de qua
in fine qͥnquagesum psalmi legimꝰ.
Benigne fac dũe in bona uoltentate
syon: ut edificentur muri ierłm.
In hac ꝓuintia confessionis & głȩ. &
in hac urbe inqua pax dm̃ cernitur.
erit et̾na habitatio: ñ in unã uł in
tres. aut plures generationes. s in
generatione & generatione. hoc ẽ in
duab generationib. eoꝵ qui de iu¬
deis & de gentib credider̃t. Et mun¬
dabit dñs sanguinẽ omĩum pecca¬
toꝵ. quẽ prius ñ mundauerat: ut
mundet in euangłio quos in lege
peccantes immundos reliquerat. Id̃o
eñi conclusit omĩa sub peccato: ut
omĩb misereatur. Siue ulciscetur
seruoꝵ suoꝵ sanguinẽ: quẽ in marty¬
rio ꝓnominis eiꝰ confessione fuderunt.
Et dñs cõmorabit᷑ in syon de quascrip¬
tum ẽ. Fundam̃ta eius in montib sc̃is:

Expanded text:
m: non ista Jerusalem, cujus ruinas cernimus: sed illa Judaea, cujus filiae exsultaverunt et laetatae sunt in omnibus judiciis Domini. Et de qua in fine quinquagesimi psalmi legimus: Benigne fac, Domine, in bona voluntate tua Sion, ut aedificentur muri Jerusalem. In hac provincia confessionis et gloriae, et in hac urbe in qua pax Domini cernitur, erit aeterna habitatio, non in unam, vel in tres, aut plures generationes, sed in generatione et generationem, hoc est, in duabus generationibus eorum, qui de Judaeis et de gentibus crediderunt. Et mundabit Dominus sanguinem omnium peccatorum, quem prius non mundaverat, ut mundet in Evangelio, quos in Lege peccantes immundos reliquerat. Ideo enim conclusit omnia sub peccato, ut omnibus misereatur ; sive ulciscetur servorum suorum sanguinem, quem in martyrio pro nominis ejus confessione fuderunt. Et Dominus commorabitur in Sion, de qua scriptum est: Fundamenta ejus in montibus sanctis;
Abbreviated transcription (Latin):
in delubra ur̃a: & filios iuda & filios
ierłm uendidistis filiis grecoꝵ. ut lon¬
ge faceretis eos de finib suis. Lxx.
Quid mͥ & uobis tẏrus & sydon. &
om̃is galilea aliemgenarũ: Nũquid
retributionẽ uos redditis mͥ: aut irã
in corde retietis adu̾sum mer̾ hoc
Uelociter & cito reddam retͥbutionem
ur̃am in capitib ur̃is. ꝓ eo qd̃ argentũ
meũ & aitrũ tulistis. & electa mea et
optima intulistis in templa ur̃a & fi¬
lios iuda & filios ierłm uendidistis
filiis grecoꝵ ut eiceretis eos de fimbus
suis. Et hec iudei adu̾sum tẏrum
& sydonẽ & palestinoꝵ t̾minos siue ga¬
lileam alieingenarũ dici arbitrantur:¬

Expanded text:
bra vestra: et filios Juda, et filios Jerusalem vendidistis filiis Graecorum: ut longe faceretis eos de finibus suis. LXX: Quid mihi et vobis, Tyrus et Sidon, et omnis Galilaea alienigenarum? Numquid retributionem vos redditis mihi: aut iram in corde retinetis adversum me hoc lociter et cito reddam retributionem vestram in capitibus vestris: pro eo quod argentum meum et aurum meum tulistis: et electa mea et optima intulistis in templa vestra: et filios Juda, et filios Jerusalem vendidistis filiis Graecorum: ut ejiceretis eos de finibus suis. Et haec Judaei adversum Tyrum et Sidonem et Palaestinorum terminos, sive Galilaeam alien
Abbreviated transcription (Latin):
& filias asserunt traditurũ. ut uendais
cos iudei ñ ꝑsis & echiopib & ceteris
nationib quȩ uicine sunt. s sabeis
genti longissimȩ: quia dñs locutus ẽ
ut popłi sui ulciscatur iniuriam. Hȩc
illi & nr̃i iudaizantes qui mille an
credibiles. & portas geminarũ ua-
rietate distinctas. Nos autẽ dicamꝰ
qd & suscitauit dñs post aduentũ su¬
um & cotidie suscitat & suscitaturꝰ
ẽ eos quos uarius error eduxerat. de
finib fuis. Pulchreq suscitabo ait
quasi iacentes & corruentes. ut qui
iacebant in heresi stent in eccłia: red¬
dens hereticis qd̃ fecerant: ut filios
eoꝵ & filias quos & in misticis & in
carnalib erudierant. tradat in ma¬
nib filioꝵ iuda. in manib eoꝵ qui
eccłiarũ pͥncipes extiterunt. & in¬
structi sc̃ armatura apłi & habent
scutũ & lanceã ueteris & noui instru¬
m̃ti: ut cum ceꝑint filios eoꝵ. & fili¬
as. uendant sabeis. & faciant ẽẽ cap¬

Expanded text:
et filias asserunt traditurum, ut vendant et filias asserunt traditurum, ut vendant eos Judaei, non Persis et Aethiopibus et caeteris nationibus quae vicinae sunt; sed Sabaeis, genti longissimae: quia Dominus locutus sit, et populi sui ulciscatur injuriam. Haec illi et nostri Judaizantes, qui mille anncredibiles, et portas gemmarum 211 varietate distinctas. Nos autem dicamus, quod et suscitavit Dominus post adventum suum, et quotidie suscitat, et suscitaturus est eos, quos varius error eduxerat de finibus suis. Pulchreque suscitabo, ait, quasi jacentes et corruentes, ut qui jacebant in haeresi, stent in Ecclesia, reddens haereticis quod fecerant: Ut filios eorum et filias, quos et in mysticis et in carnalibus erudierant, tradat in manibus filiorum Juda, in manibus eorum, qui Ecclesiarum principes exstiterunt; et instructi sunt armatura Apostoli, et habent scutum et lanceam veteris et novi Instrumenti. Ut cum ceperint, filios eorum et filias vendant Sabaeis, et faciant esse cap
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m: & uendã filios ur̃os & filias ur̃as
in manib filioꝵ iuda. & uenuindab̃t
eos sabeis genti longinque. qͥa dñs lo¬
cutus ẽ. Lxx. Ecce ego suscitabo
eos de loco in quo uendidistis eos: & red¬
dã retͥbutionẽ ur̃am in capita ur̃a: &
tatẽ genti quȩ ꝓcul abest. qm̃ dñs locu¬
tus ẽ. Uerbum hebraicũ s̃ ab̃aĩm qđ
aquila & syminachꝰ ita ut scͥptũ ẽ. tͣn¬
stulert .lxx. captiuitatẽ int̃p̃tati sunt.
qd̃ meliꝰ captiuos significat. Sabaii
autẽ gens transindiam đr: de qua fuit
& regina saba quȩ uenit audire sapi
entiam salomonis. De qͥb & ysaias
loquit᷑. Et sabaim uiri excelsi ad te
tͣnsibunt. Unde & thus uenire ꝑhi¬
bet᷑. dicente uirgilio. Centumq sabeo
thure calent are. Licet quid̃ã sabeos.
arabas suspicent᷑. Pimittunt gͦ sibi
iudei immo somnant. qd̾ in ultimo
temꝑe congregent᷑ a dño. & reducantur
in ierłm. Nec hac felicitate contenti.
ipsum dm̃ suis manib romanoꝵ filios

Expanded text:
filias vestras, in manibus filiorum Juda, et venundabunt eos Sabaeis, genti longinquae: quia Dominus locutus est. LXX: Ecce ego suscitabo eos de loco in quo vendidistis eos, et reddam retributionem vestram in capita vestra, tatem genti, quae procul abest, quoniam Dominus locutus est. Verbum Hebraicum SABAIM  , quod Aquila et Symmachus ita ut scriptum est transtulerunt, LXX captivitatem interpretati sunt, quod melius captivos significat. Sabaim autem gens trans Indiam dicitur, de qua fuit et regina Saba, quae venit sapientiam audire Salomonis , de quibus et Isaias loquitur: Et Sabaim viri excelsi ad te transibunt . Unde et thus venire perhibetur, dicente Virgilio : . . . Centumque Sabaeo Thure calent arae: licet quidam Sabaeos, Arabes suspicentur. Promittunt ergo sibi Judaei, immo somniant, quod in ultimo tempore congregentur a Domino, et reducantur in Jerusalem. Nec hac felicitate contenti, ipsum Deum suis manibus Romanorum filios
Abbreviated transcription (Latin):
siũ. L xx. Sontus auditi sunt
in ualle iudicii: quia uixta ẽ dies
dm̃ in ualle iudieni. Sol & lumna
obtenebrabunt᷑: & stelle occidere
facient splendorem suũ. In eo
loco ubi nos posuimus. popłi popłi. &.
in hebraico scͥptum ẽ. amõnim ãmõ¬
m̃̃m̃: qd̾ utiq multitudinẽ & turbas
eoꝵ qui iudicandi st̃. ñ strepitũ som

Expanded text:
. LXX: Sonitus exauditi sunt in valle judicii, quia juxta est dies Domini in valle judicii. Sol et luna obtenebrabuntur, et stellae occidere facient splendorem suum. In eo loco ubi nos posuimus, populi, populi, in Hebraico scriptum est, AMONIM, AMONIM  , quod utique multitudinem, et turbas eorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
tib habitant. uenditi st̃ filiis grecoꝵ
ut ext̾minarent᷑ de finib suis: & omĩs
orbis iudaica captiuitate cõpletus ẽ.
accidit. contͣ tyrũ & sydonẽ & palesti¬
nos ꝓse accidisse confirment. Nos au¬
tẽ iuxta ceptam tropologiam tẏrum
& sydonẽ & palestinos eos int̃p̃tem᷑ qͥ
dĩ popłm coangustant & tribulant &
ꝑsequunt᷑. hoc eñ tyrus in lingua nr̃a
ruunt. siue uolutant᷑ in ceno. qd̾ phi¬
listiim galileaq significant. Uelociteꝵ
& cito restituet eis dñs qd̾ merent᷑: qͥa
ꝑsecuti sunt eũ & argentũ illiꝰ & aurũ.
eloquia uidelicet scͥpturarũ & nõe¬
mata. id ẽ sententias & omne qd̃ pul¬
chrũ in eccłia fuit. suis errorib man¬
ciparunt. Hereticus quoscũq deceꝑit¬
& sua fecerit adorare sumulachra. fili¬
os uda &e silios ierłm uendit grecis
siue gentilib. & eos de xp̃ianis ethincos

Expanded text:
tibus habitant venditi sunt filiis Graecorum, tibus habitant venditi sunt filiis Graecorum, ut exterminarentur de finibus suis, et omnis orbis Judaica captivitate completus est. accidit, contra Tyrum et Sidonem per se accidisse confirment. Nos autem juxta coeptam tropologiam, Tyrum et Sidonem et Palaestinos eos interpretemur, qui Dei populum coangustant et tribulant et persequuntur hoc enim Tyrus in lingua nostra rruunt, sive volutantur in coeno, quod Philistiim Galilaeaque significat. Velociter et cito restituet eis Dominus quod merentur, quia persecuti sunt eum. Et argentum illius et aurum, eloquia videlicet Scripturarum, et νοήματα, id est, sententias, et omne quod pulchrum in Ecclesia fuit, suis erroribus manciparunt. Haereticus quoscumque deceperit, et sua fecerit adorare simulacra, filios Juda et filios Jerusalem vendit Graecis, sive gentilibus, et eos de Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ti st̃ a romanis. dĩ popłm ꝑsecuti sunt.
imino in popło dĩ ipsũ dm̃ qui p̃fuit
popło. scdm illud qd̃ scͥptum ẽ. qͥ uos re¬
cipit. me recipit. Ergo e contrario qui
fecistis popło meo: qͥa argentũ meum
& aurũ. id ẽ uasa templi. & qͥcqͥd meo
labrũ aureũ. & mensã ꝓpositionis
aureã. & duos chertibim aureos. & ꝓ¬
pitiatoriũ. & sialas. ac titribula aurea
tulistis. & congregastis ydolis ur̃is.
Hec autẽ narrat historia chaldeos ma¬
gis fecisse qui uasa templi dm̃ poste¬
runt in templo bel:. unde postea bal¬
chasar potat in fialis. & statim regnũ
eiꝰ in medos psasq tͣnsfert᷑. S qͥa post
diem dm̃ magnũ & horribilem hȩc fu¬
tura dicunt᷑ quȩ apłi in resurrectionẽ
dñi int̃p̃tantur. & hebrei in futurum
iudicii tempꝰ differunt: magis de roma¬
nis intelligendũ. qd̃ uespasiamis & ty¬
tus romȩ templo pacis edificato. uasa
templi & unu̾sa donaria in delubro il¬
lius consecrarint. quȩ greca & romana

Expanded text:
i sunt: immo in populo Dei ipsum Deum qui praefuit populo, secundum illud quod scriptum est: Qui vos recipit, me recipit . Ergo econtrario, quifecistis populo meo: quia argentum meum et aurum, id est, vasa templi, et quidquid brum aureum et mensam propositionis auream, et duos Cherubim aureos, et propitiatorium, et phialas ac thuribula aurea tulistis, et consecrastis idolis vestris . Haec autem narrat historia Chaldaeos magis fecisse, qui vasa templi Domini posuerunt in templo Bel: unde postea Balthasar potat in phialis, et statim regnum ejus in Medos et Persas transfertur . Sed quia post diem Domini magnum et horribilem, haec futura dicuntur, quae apostoli in resurrectione Domini interpretantur, et Hebraei in futurum judicii tempus differunt, magis de Romanis est intelligendum: quod Vespasianus et Titus, Romae templo Pacis aedificato, vasa Templi et universa donaria in delubro illius consecrarunt: quae Graeca et Romana
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ppło suo: deducam inqͥt eas in ualłe̾
iosaphat. Quando aut̃e credentes ad
p̃lium cohortatur. & dicit. suscitate
robustos. accedant. ascendant om̃s ui¬
ri bellatores. consurgant & ascendant
gentes in ualle iosaphat. ñ descende¬
lat᷑ iosaphat. id ẽ dm̃ iudiciũ. Qui em̃
credit in dño. ñ iudicabit᷑. Ibiq dispu¬
tabit cũ eis ñ potentia maiestatis. s ra-¬
tionis eos ueritate conuincens. qͥ parti¬
ti sunt popłm di. & hereditat̾e illius
disꝑserunt in nationib. ut seruos dĩ sibi
seruire cõpellerent: & t̾ram illius di-¬
nonẽ. & mineruã. & febrem. & rubigi¬
nẽ. anubin. & cocodrillum. & ibin.
noctuas. accipitres. & ciconias. Sub
his nominib qͦndam diuisus ẽ popłs
di. Quȩ adu̾sariȩ nationes id ẽ pͥncipes
mundiistiꝰ & rectores tenebrarũ ñ solũ
diuiser̃t sͥ popłm di: s posuert̃ pueros
in ꝓstibulũ. ut uirilem cogerent mmu

Expanded text:
pro populo suo: deducam, inquit, eas in vallem pro populo suo: deducam, inquit, eas in vallem Josaphat. Quando autem credentes ad praelium cohortatur, dicit: Suscitate robustos: accedant, ascendant omnes viri bellatores: consurgant et ascendant gentes in vallem Josaphat, non descendelatur Josaphat, id est, Domini judicium. Qui enim credit in Domino, non judicabitur. Ibique disputabit cum eis, non potentia majestatis, sed rationis eos veritate convincens, qui partiti sunt populum Dei, et haereditatem illius disperserunt in nationibus, ut servos Dei sibi servire compellerent: et terram illius dinonem, et Minervam, et febrem, et rubiginem, et Anubim et crocodilum, et ibin, noctuas, accipitres, et ciconias. Sub his nominibus quondam divisus est populus Dei: quae adversariae nationes, id est, principes mundi istius, et rectores tenebrarum, non solum diviserunt sibi populum Dei, sed posuerunt pueros in prostibulum, ut virile
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsi sunt in gentib. & t̾ram meã diuise¬
runt. & suꝑ popłm meũ miser̃t sort̾e
& posuert puerũ in ꝓstibulo: & puel¬
las uendebant pumno & bibebant.
Dicamꝰ ut polliciti sumꝰ primũ iixta
anagogen priorib posteriora iungentes:¬
& eadem si potuerimꝰ ad diem iudicii
referre tẽptabimꝰ. Saluatis credentib
diuis de popło iudeoꝵ. qui cũ apłis &¬
ꝑ apłos credider̃t. in tẽpore illo postaͣ.
conũtit dñs captiuitatẽ iuda & ieru¬
sałe. qͥ uenerat p̃dicare cecis uisum. et
captiuis remissionẽ. & liberauit eos
qͥ dñm consitent᷑. & qͥu̾santur in ec¬
cłia. in qua uisio pacis ẽ. congregauit
om̃s gentes quȩ credere noluerunt
& deduxit eas in uallem iosaphat. quod
significantius iuxta hebraicam ueritatẽ
grece dicitur cãtar̃o id ẽ deorsum duc̃ã.
& de sublimib ad inferiora detraham.
Simulq considera quando incredulos
qͦsq uł adu̾sarias potestates dñs ad
iudicium ꝓuocat. & disceptat᷑ cũ eis

Expanded text:
serunt, et super populum meum miserunt sortes: et posuerunt puerum in prostibulo, et puellas vendebant pro vino, et bibebant. Dicamus ut polliciti sumus, primum juxta anagogen prioribus posteriora jungentes, eadem si poterimus, ad diem judicii referre tentabimus. Salvatis credentibusduis de populo Judaeorum, qui cum apost, in tempore illo postquam converterit Dominus captivitatem Juda et Jerusalem, qui venerat praedicare caesis visum, et captivis remissionem, et liberavit eos qui Dominum confitentur, et qui versantur in Ecclesia, in qua visio pacis est, congregabit omnes gentes quae credere noluerunt: et 207 deducet eas in vallem Josaphat, quod significantius, juxta Hebraicam veritatem Graece dicitur κατάξω, id est, deorsum ducam, et de sublimibus ad inferiora detraham. Simulque considera, quando incredulos quosque, vel adversarias potestates Dominus ad judicium provocat, et disceptat cum eis
Abbreviated transcription (Latin):
dele iniquitatẽ meã: s quia ꝓfundũ
diuitiarũ sapientie & scientiȩ dĩ nos¬
se ñ possumꝰ : sententiã temꝑo. & opto
aut impossibile aut difficile senti¬
endũ ẽ. Sacͥficiitm & libam̃ dño ão
nr̃o: ut postqͣm dederit benedictio¬
ñe. &. nr̃a nobis peccata donauerit:
deo hostias offerre ualeamꝰ. Camte
tuba in syon. sc̃ificate ienimũ. uo¬
cate cetum. congregate popłm. scĩfi¬

Expanded text:
meam . Sed quia profundum divitiarum et sapientiae et scientiae Dei nosse non possumus, sententiam tempero, et opto aut impossibile, aut difficile sentiendum est: Sacrificium et libamen Domino Deo nostro; ut postquam dederit benedictionem, et nostra nobis peccata donaverit, Deo hostias offerre valeamus. Canite tuba in Sion: sanctificate jejunium, vocate coetum, congregate populum: s
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscere quid significet iezrahel. qͥd
soror eiꝰ ñ miscdiam consecuta. qͥd t̾cius
frat̃ ñ popłs meus : quȩ sit ad ultera
quȩ sine lege dĩ multo sessura sit tem¬
ꝑe. qd̾ sit pactum cũ bestiis t̃rȩ. & cum
uolatilib cęli. qͥ sic dauid ad quẽ po¬
płs reu̾surus sit. cuiꝰ sit die t̾cia resur

Expanded text:
e quid significet Jezrael: quid soror ejus, non misericordiam consecuta: quid tertius frater, non populus meus: quae sit adultera, quae sine lege Dei multo sessura sit tempore: quod sit pactum cum bestiis terrae, et cum volatilibus coeli: qui sit David ad quem populus reversurus sit, cujus sit die t
Abbreviated transcription (Latin):
gius eiꝰ suꝑ nos. & suꝑ filios nr̃os. Hec
omĩa pͥusquam dies dm̃ ueniat
magnus & horribilis. futura descri¬
bit. Dies aut̃e dm̃ magnus & horri¬
bilis. aut resurrectionis ẽẽ creden¬
dus ẽ aut certe multa post temꝑa
dies iudicii. qui uere magnus ẽ &
horribilis. S quia sequit᷑. & erit om¬
nis quicũq inuocauerit nom̃ dm̃n
saluus erit. & hoc apłs paulus refert
ad tempus dñicȩ passionis: magis de
resurrectionis die intelligendumẽ.
Ait em̃ scribens ad romanos. Non ẽ di¬
stinctio iudei & greci. Idem em̃ ipse
dñs omniũ. diues in om̃s qͥ inuocant
illum. Omnis eñĩ qͥcũq inuocauerit

Expanded text:
guis ejus super nos, et super filios nostros . Haec guis ejus super nos, et super filios nostros . Haec omnia priusquam dies Domini veniat magnus et horribilis, futura describit. Dies autem Domini magnus et horribilis aut resurrectionis esse credendus est, aut certe, multa post tempora, dies judicii, qui vere magnus est et horribilis. Sed quia sequitur: Et erit, omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit, et hoc apostolus Paulus refert ad tempus Dominicae passionis, magis de resurrectionis die intelligendum est. Ait enim scribens ad Romanos: Non est distinctio Judaei et Graeci. Idem enim ipse Dominus omnium: dives in omnes qui invocant illum. Omnis en
Abbreviated transcription (Latin):
qui excecauit oculos iudeoꝵ. De quo
in ꝓuerbiis legimus. sic̃ fumus noxius
ẽ ocul is. & imimatura uua dentibus.
in qua p̃dicebat᷑ cecitas iudeoꝵ. Et suꝑ¬
liminare motũ ẽ. & domꝰ impleta ẽ fu¬
mo. Unde postea sequit᷑. Uade dic po¬
pło huic. Auditu audietis & ñ intelli¬
ẽ uersus in tenebras: qndo pendent̃ẽ
dñm suum uidere ñ aususẽ. Et lu¬
na in sanguinẽ. Qd̃ aut iuxta histo¬
riã factum ẽẽ credamꝰ. & ab euangłistis
silentio p̃termissum. neq eñi omina
quȩ fecit ñc scripta referunt᷑ quȩ
si scribant᷑ ꝑ singula. ne ipsũ qͥdem
arbitor mundum caꝑe eos qui scri¬
bendi sunt libros: aut certe qͦmͦ
sol uersus ẽ in tenebras. ñ quo ipse
sit mutatus in tenebras. s quo tene¬
bras mundo induxerit. sic & luna
ñ ẽ uersa in sanguinẽ. s iudeos blas¬
phenniarũ & negationis in xp̃m hor¬
rore cooꝑtos et̾no testimonii sui san¬
guine condemnauit dicentes. san¬

Expanded text:
qui excaecavit oculos Judaeorum, de quo qui excaecavit oculos Judaeorum, de quo in proverbiis legimus: Sicut fumus noxius est oculis, et immatura uva dentibus, in qua praedicebatur caecitas Judaeorum: Et superliminare motum est, et domus impleta est fumo. Unde postea sequitur: Vade, et dic populo huic: Auditu audietis, et non intelliest versus in tenebras, quando pendentem Dominum suum videre non ausus est, et luna in sanguinem, quod aut juxta historiam factum esse credamus et ab evangelistis 204 silentio praetermissum, neque enim omnia quae fecit Jesus, scripta referuntur, quae si scriberentur per singula, ne ipsum quidem arbitror mundum capere eos, qui scribendi sunt, libros . Aut certe quomodo sol versus in tenebras est, non quod ipse sit mutatus in tenebras, sed quod tenebras mundo induxerit: sic et luna non est versa in sanguinem, sed Judaeos blasphemiarum et negationis in Christum horrore coopertos, aeterno testimonii sui sanguine condemnavit, dicentes: San
Abbreviated transcription (Latin):
gia dñs in celo & in t̾ra. In cȩlo. qͥa
sol ẽ uersus in tenebras. & luna i
sanguinẽ. In tra: quia tam uehe¬
m̃ti & insolito motu t̃ra contremu¬
it. ut monum̃ta aꝑta & saxa dirup¬
ta sint. Qd̃ aut̃ẽ dicit. sanguinem
& ignem & uapores siue uaporem
fum: sanguis ille ẽ de quo et in
psalmis legimus. ut intinguatur
pes titus in sanguine: & in ysaia. qͣm
rubicunda sunt uestim̃ta tua. et
quẽ ꝑcusso latere saluatoris mixtis
aquis romanus miles effudit: & ig¬
nis sp̃s sc̃i qui descendit de cęlo ut
in actib apłoꝵ legimus. apparuer̃t
illis disꝑtitȩ linguȩ tamquã ignis.
seditq supra singulos eoꝵ. & repleti
sunt om̃s sp̃u sco. & ceper̃t̃ loqui a
qui illis. Hic ẽ ignis quẽ uenit dñs
mittere suꝑ t̾ram: & anteqͣm pateretur
in discipłis fuis optabat arderẽ. Ignis¬
naturȩ ẽ duplicis. Habet lumen cre¬
dentib. habet tenebras. supplicia q
incredulis. qui appellantur uapo¬
res fumi. Iste fuinus ẽ amarissimus:

Expanded text:
in terra: in coelo, quia sol est versus in tenebras, et luna in sanguinem; in terra, quia tam vehementi et insolito motu terra contremuit ut monumenta aperta et saxa disrupta sint, quod autem dicit sanguinem et ignem et vaporem sive pavorem fumi, sanguis ille est, de quo et in Psalmista legimus: Ut intingatur pes tuus in sanguine, et in Isaia: Quam rubicunda sunt vestimenta tua, et quem percusso latere Salvatoris mistis aquis Romanus miles effudit, et ignis Spiritus sancti qui descendit de coelo, et in Actibus apostolorum legimus: Apparuerunt illis dispartitae linguae, tanquam ignis seditque supra singulos eorum: et repleti sunt omnes Spiritu sancto et coeperunt loqui alqui illis. Hic est ignis quem venit Dominus mittere super terram, et antequam pateretur in discipulis naturae est duplicis: habet lumen credentibus; habet tenebras suppliciaque incredulis, qui appellantur vapores fumi. Iste fumus est amarissimus,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ aut ad dñm suspexissent. Q uod
quidem & ad iustum qͦndã uirum
referri potest: quicum declinaue¬
rit & fecerit malum. nequaꝗͣ. ei
uirtutes pͥstinȩ ꝓderunt: s tudica¬
bit eum dñs in quib inuenerit.
Speciosa deserti appellare possumꝰ.
de quib scriptum ẽ. Plures filii de¬
serte. magis qm eius quȩ habet ui¬
rum. Flamina autẽ quȩ suecendit
onĩa ligna regionis. illa ẽẽ creden¬
da ẽ. quȩ emittitur ardentib dia¬
boli sagictis: ut nichil in nobis bo¬
narũ frugum remaneat : s cuncta
incendio eoisumant᷑. Om̃s eñi adul¬

Expanded text:
Dominum, aut ad Dominum suspexissent, quod Dominum, aut ad Dominum suspexissent, quod quidem et ad justum quondam virum referri potest, qui cum declinaverit et fecerit malum, nequaquam ei virtutes pristinae proderunt; sed judicabit eum Dominus in quibus invenerit. Speciosa deserti appellare possumus, de quibus scriptum est: Plures filii desertae magis quam ejus quae habet virum . Flamma autem quae succendit omnia ligna regionis, illa esse credenda est, quae immittitur ardentibus diaboli sagittis, ut nihil in nobis bonarum frugum remaneat; sed cuncta incendio consumantur. Omnes enim adul
Abbreviated transcription (Latin):
pħam. quia ignis comederit speci¬
osa deserti & flamina succenderrt
omĩa ligna regiomisbestie & ium̃ta
agri siue campi suspexert̃ ad dñm
quasi areola sitiens imbrem: hoc
eñi uno uerbo significat aquila
ad eum qm̃ aruerunt fontes uł
emissiones aquarum. & ignis de¬
uorauit speciosa desertii qd̾ scilicet
hoc eriica & locusta & brucus fecertis
& rubigo. qd̾ ignis in stipula. flam¬
ma inuep rib. Speciosa autem
deserti quȩ hebraice dicunt᷑ auõth.
intelligamꝰ aut plana campoꝵ
aut pratoꝵ florentia. aut uirentia
herbis loca quȩ pascua prebuere
iumentis. Clamare aut̃e ad dñm ꝓ
fecit ignis qui deuorauit speciosa des¬
erti: & flamina quȩ succendit omĩa
ligna regionis. ut & fruges & poma
parit̃ int̾irent. & quia siccatisunt fon¬
co inueniri. uorax flaurma consump¬
sit. Suntil qr consideremꝰ qd̾ nisi ꝓpt̃
angustiam & ablationẽ delitiarutu:
nec ꝓpħa. nec bestiȩ clamassent ad

Expanded text:
 183 per prophetam: quia ignis comederit speci 183 per prophetam: quia ignis comederit speciosa deserti, et flamma succenderit omnia ligna regionis, bestiae et jumenta agri, sive campi, suspexerunt ad Dominum, quasi areola sitiens imbrem. Hoc enim uno verbo significat Aquila ad eum, quoniam aruerunt fontes, vel emissiones aquarum, et ignis devoravit speciosa deserti, quod scilicet hoc eruca, et locusta, et bruchus fecerint et rubigo, quod ignis in stipula, flamma in vepribus. Speciosa autem deserti, quae Hebraice dicuntur NAOTH  , intelligamus aut plana camporum, aut pratorum florentia, aut virentia herbis loca, quae pascua praebuere jumentis. Clamare autem ad Dominumfecit ignis, qui devoravit speciosa deserti, et flamma quae succendit omnia ligna regionis, ut fruges et poma pariter interirent, et quia siccati sunt fonat inveniri, vorax flamma consumpsit. Simulque consideremus, quod nisi propter angustiam, et ablationem deliciarum, nec propheta, nec bestiae clamassent ad
Abbreviated transcription (Latin):
nobis: Qd̾q sequitur. iuxta.lxͣx. fle¬
uerut armenta boum. qm̃ ñ sunt
eis pascua. compellit nos ñ de bobus
& armentis acciꝑe quȩ dicta sunt.
s de his qui ꝓpt̃ sumplicitatẽ boues
uocantur & oues. De quoꝵ pascuis
saluator loquit᷑. Ingrediet᷑ & egre¬
dietur. & pascua inuemet. Hec au¬
tem omĩa intellige sub metaphora
erucȩ. locuste. bruchi & rubiginis:
qd̃ sublatis frugib atq uastatis. fa¬
mes & pestilentia cuncta possederint
Ad te dñe clamabo. quia ignis come¬
dit speciosa deserti: & flauma suc-¬
cendit omĩa ligna regionis: s & be¬
stie agri quasi area sitiens imbrem.
suspexert̃ ad te qm̃ exsiccati sunt
fontes aquarũ ⁊ & ignis deuorauit
speciosa deserti. Lxx. Ad te dñe
clamabo. qm̃ ignis consumpsit spe¬
ciosa deserti: & flamma succendit
omĩa ligna agri: & iumenta cam¬
pi suspexer̃t ad te: qm̃ arefactȩ st̃
emissiones aquarũ⁊ & ignis deuo¬
rauit speciosa deserti. P ropha

Expanded text:
nobis? Quodque sequitur juxta LXX: Flenobis? Quodque sequitur juxta LXX: Fleverunt armenta boum, quoniam non sunt eis pascua, compellit nos non de bobus et armentis accipere quae dicta sunt; sed de his, qui propter simplicitatem boves vocantur et oves. De quorum pascuis Salvator loquitur: Ingredietur et egredietur, et pascua inveniet . Haec autem omnia intellige sub metaphora, erucae, locustae, bruchi et rubiginis, quod, sublatis frugibus, atque vastatis, fames et pestilentia cuncta possederint. Ad te, Domine, clamabo: quia ignis comedit speciosa deserti, et flamma succendit omnia ligna regionis; si area sitiens imbrem, suspexerunt ad te: quoniam exsiccati sunt fontes aquarum, et ignis devoravit speciosa deserti. LXX: Ad te, Domine, clamabo, quoniam ignis consumpsit speciosa deserti, et flamma succendit omnia ligna agri, et jumenta campi suspexerunt ad te, quoniam arefactae sunt emissiones aquarum, et ignis devoravit speciosa deserti. Propheta
Abbreviated transcription (Latin):
Mugierunt greges armenti. quia ñ ẽ
pascua eis: s & greges pecoꝵ disꝑier̃t.
Lxx. Subsultauert uituli in p̃se¬
pib suis ⁊ dissipati sunt thesauri. suf¬
fossa sunt torcularia. quia arefactũ
ẽ triticum. Quid reponemꝰ nobis: Fle¬
uer̃t armenta boum. quia non erañ
pascua eis: & greges ouium disꝑier̃t.
Postqm alimenta ꝑier̃t & de domo
di gaudium leticiaq fublata sunt :
iumenta quoq computruer̃t inster¬
core suo. siue uixta intelligentiam
sp̃ualem lasciuier̃t in p̃sepib sins:
& calcitrauer̃t contra creatorẽ suum:
ut impleretur qd̾ seriptum ẽ. si satu¬
rati ñ fuerint. inurmurabunt. Com¬
putrescit in stercore suo cuiꝰ d̾s uen¬
ter ẽ: & qui dicit. manducemꝰ & bi¬
bamus cras eñi moriemur. Huic de¬
molita sunt horrea & apothecȩ dissi
patȩ sunt. uł subu̾sa st̃ torcularia:
quia si frumenta & uina ñ fuerint:
frustra horrea & torcularia p̃parant᷑.
Cumq omĩa aruerint: uoce flebili
querent᷑ & dicent. Quid reponemus

Expanded text:
uia non est pascua eis; sed et greges pecorum disperierunt. LXX: Subsaltaverunt vituli in praesepibus suis: dissipati sunt thesauri, suffossa sunt torcularia, quia arefactum est triticum: quid reponemus nobis? fleverunt armenta boum, quia non erant pascua eis, et greges ovium disperierunt. Postquam alimenta perierunt, et de domo Dei gaudium laetitiaque sublata sunt, jumenta quoque computruerunt in stercore suo, sive, juxta intelligentiam spiritualem, lascivierunt in praesepibus suis, et calcitraverunt contra Creatorem suum, ut impleretur quod scriptum est: Si saturati non fuerint, murmurabunt . Computrescit in stercore suo cujus Deus venter est, et qui dicit: Manducemus et bibamus, cras enim moriemur : huic demolita sunt horrea futurae felipatae sunt, vel subversa sunt torcularia, quia si frumenta et vina non fuerint, frustra horrea et torcularia praeparantur. Cumque omnia aruerint, tunc voce flebili querentur et dicent: Quid reponemus
Abbreviated transcription (Latin):
qui acceꝑit sp̃m scĩn statĩ habebit
sc̃i diu̾sas gr̃as consequent᷑ alii ꝓ¬
pħiam ut filii & filiȩ qui maioris
sunt meriti: alii somina ut senes
iam ꝓuectioris etatis: alii uisiones.
ut iuuenes qui uicerunt malignũ.
Serui uero & ancillȩ qui adhuc
sp̃m timoris habent & ñ dilectionis.
quia ꝑfecta dilectio foras uttit ti¬
morem. ñ habebunt ꝓpħiam. non¬

Expanded text:
 statim habebit sancti diversas gratias consequetur . Alii prophetiam, ut filii et filiae qui majoris sunt meriti; alii somnia, ut senes jam provectioris aetatis: alii visiones, ut juvenes qui vicerunt malignum. Servi vero et ancillae qui adhuc spiritum timoris habent, et non dilectionis, quia perfecta dilectio foras mittit timorem, non habebunt p
Abbreviated transcription (Latin):
de alt̾ius temꝑis testimoniis robora¬
rent: ũ quo abuterent᷑ audientium
simplicitate. & imꝑitia. ut impius
calumiatur porphiriꝰ. s iuxta apłm
paulum p̾dicarent oportune. impor-¬
tune. & sequentes regulam ꝓpħarũ.
qͥcqͥd iudei in ultimo temꝑe sibi car¬
nalit̾ reꝓmiitunt. sp̃ualit̾ in pͥmo
aduentu dm̃ saluatoris dicerent esse
completũ: maxime cum & illi & nos
quȩ ꝓmissa sunt. in xp̃o dicamꝰ ẽẽ cõ¬
plenda: in hoc tantummꝰ discrepan¬
tes. qd̃ illi futura contendunt. nos
iam facta conuincimꝰ: de quo in his
quȩ sequunt᷑. plemꝰ disserendum ẽ.
Omis autẽ caro suꝑ quam effusurum
se de suo sp̃u dñs pollicet᷑. illa ẽ de
qua ysaias loquitur. & uidebit omĩs
caro salutare di. Ergo salutare di ui¬
deri ñ potest nsi sp̃s sc̃s effundatur.
& quicũq credere se dicit in xp̃m.
los ñ habebit. Uude & ni actib apło¬
rum qui baptizati erant baptisma¬

Expanded text:
de alterius temporis testimoniis roborade alterius temporis testimoniis roborarent, non quod abuterentur audientium simplicitate et imperitia, ut impius calumniatur Porphyrius, sed juxta apostolum Paulum, praedicarent opportune, importune . Et sequentes regulam prophetarum, quidquid Judaei in ultimo tempore sibi carnaliter repromittunt, spiritualiter in primo adventu Domini Salvatoris dicerent esse completum: maxime cum et illi, et nos quae promissa sunt, in Christo dicamus esse complenda: in hoc tantummodo discrepantes, quod illi futura contendunt, nos jam facta convincimus: de quo in his quae sequuntur, plenius disserendum est. Omnis autem caro super quam effusurum se de spiritu suo Dominus pollicetur, illa est de qua Isaias loquitur: Et videbit omnis caro salutare Dei . Ergo salutare Dei videri non potest, nisi Spiritus sanctus effundatur. Et quicumque credere se dicit in Christum, los non habebit. Unde et in Actibus apostolorum, qui baptizati erant baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
postqͣm egerint penitentiã debeant
p̃stolari. Et post multa quȩ longum
ẽ texere. hȩc quoq in repinissione di¬
cuntur quȩ in p̃sentiarum conamur
exponere. effundam de sp̃u meo suꝑ
omne carnẽ. & ꝓpħabunt filii uri &¬
filiȩ ur̃ȩ. & reliqua. Uideor mͥ a pͥnci¬
pio usq ad hunc locum. textum ser¬
uasse sermonis: Laboris ẽ maxum qͣmͦ
quȩ sequunt᷑. his quȩ nunc disserimꝰ.
coaptanda sint. Alius dicit quȩ gene¬
ralit in ultimo tempore reꝓiissa
sunt. nc̃ exparte cõpleta: & quia p̃mi¬
um futuroꝵ in pͥmo aduentu dm̃
apłi sentiebant:. libam̃ta quedã &
pͥmitias mirabiliũ expleta memo¬
rasse. ut donec ueniat qd̾ ꝑfectum ẽ.
id qd̃ exparte p̾cesserat. sentiremus.
Alius uͦ apłice esse asserit consuetudi¬
nis iuxta illud qd̃ de sc̃o uiro scͥptũ
ẽ. dispensabit sermones suos inru¬
dicio. ut qͥcqͥd utile audientib esse
cernebant. & ñ repugnare p̃sentib.

Expanded text:
postquam egerint poenitentiam, debeant postquam egerint poenitentiam, debeant praestolari. Et post multa quae nunc longum est retexere, haec quoque in promissione dcuntur, quae in praesentiarum conamur exponere: Effundam de spiritu meo super omnem carnem, et prophetabunt filii filiae vestrae, et reliqua. Videor mihi a principio usque ad hunc locum, textum servasse sermonis. Laboris est maximi, quomodo quae sequuntur, his quae nunc disserimus, coaptanda sint. Alius dicit quae generaliter in ultimo tempore repromissa sunt, nunc ex parte completa. Et quia praemium futurorum in primo adventu Domini apostoli sentiebant, libamenta quaedam et primitias mirabilium expletas memorare, ut donec veniat quod perfectum est, id quod ex parte praecesserat, sentiremus. Alius vero apostolicae esse asserit consuetudinis, juxta illud quod de sancto viro scriptum est: Dispensabit sermones suos in judicio : ut quidquid utile audientibus esse cernebant, et non repugnare praesentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Neq em̃i ut uos estimatis isti ebrii
cit dñs effundam de sp̃u meo suꝑ om¬
nẽ carnem. & ꝓpħabunt: & reliqua.
usq ad eum locum quẽ in capitulo
ꝓposuimꝰ. Cum gͥ petrus illo temꝑe
consequenti. aq sermonis diuisa &
dissonans int̾ se explanatio scatẽre
uideat᷑. A pͥncipio gͦ usq ad eutm locũ
ubi scͥptum ẽ magnus dies dm̃ & ter¬
ribilis ualde & quis sustinebit eum.
cõminatio ẽ atq descͥptio. quȩ pecca¬
tori popło dñs delaturus sit. Ab eo
autẽ loco uͥ legimꝰ. conu̾timim ad me
in toto corde ur̃o. in ieiumo &. in fle¬
tu & in planctu. usq ad eum locum
uͥait. quare dicunt in popłis ubi ẽ
d̾s eoꝵ. cohortatio dm̃ ẽ. & post penas
atq supplicia ad penitentiã ꝓuocan¬
tis. Rursum ab eo loco qui sequitur.
zelatus ẽ dñs t̾ram suam. & peꝑcit
popło suo. & respondit dñs. & dixit.
usq ad eũ locum ubi scriptũ ẽ. et
ñ confundetur popłs meus in eter¬
num: reꝓmissio futuroꝵ ẽ. quȩ bona

Expanded text:
mea: Neque enim ut vos aestimatis, isti ebrii cit Dominus: Effundam de spiritu meo super omnem carnem, et prophetabunt, et reliqua usque ad eum locum, quem in capitulo proposuimus. Cum igitur Petrus illo tempore consequentiaque sermonis, diversa et dissonans inter se explanatio scatere videatur? A principio ergo usque ad eum locum ubi scriptum est: Magnus dies Domini et terribilis valde, et quis sustinebit eum? comminatio est atque descriptio, quae peccatori populo Dominus illaturus sit. Ab eo autem loco ubi legimus: Convertimini ad me in toto corde, et in jejunio, et in fletu, et in planctu, usque ad eum locum, ubi ait: Quare dicunt in populis, ubi est Deus eorum? cohortatio Domini est post poenas atque supplicia ad poenitentiam provocantis. Rursum ab eo loco qui sequitur: Zelatus est Dominus terram suam et pepercit populo suo, et respondens Dominus dixit, usque ad eum locum, ubi scriptum est: Et non confundetur populus meus in aeternum, repromissio futurorum est, quae bona
Abbreviated transcription (Latin):
dotib eiꝰ. & samuhel int̃ eos qui inuo¬
cant nom̃ eiꝰ: inuocabant dñm & ip¬
se exaudiebat eosin columna nu¬
bis loquebat᷑ ad eos. Si gͥ & de cre-¬
dentib corichiis. & de moyse. et
aaron ac samuhele scribitur qd̾ in
neris largitatem: qd̾ nequaqͣm in pau-¬
cos ꝓpħas ut olim fiebat in ueteri
testamento.s in om̃s credentes in no¬
mine saluatoris sp̃s sc̃i dona descende

Expanded text:
dotibus ejus, et Samuel inter eos qui invocant nomen ejus. Invocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos: in columna nubis loquebatur ad eos . Si igitur de credentibus Corinthiis, et de Moyse et Aaron ac Samuele scribitur, quod ineris largitatem, quod nequaquam in paucos Prophetas ut olim fiebat in veteri Testamento, sed in omnes credentes in nomine Salvatoris, Spiritus sancti dona descende
Abbreviated transcription (Latin):
ait. omĩs qͥ inuocau̾it nom̃ dm̃ sal¬
uus erit: ñ leue ẽẽ credamꝰ. Licet eñ
dicere. ñ sermone. s affectu cordis ẽ
ponderandum. Om̃ĩs em̃ qͥcũq in¬
uocauerit nom̃ dñi saluus erit. Un¬
de & paulus & sostenes scribunt ȩccłiȩ
uocatis scĩs cum unũsis qui inuocañ

Expanded text:
ait: Omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit, non leve esse credamus, licet enim dicere, non sermone, sed affectu cordis est ponderandum. Omnis enim qui invocaverit nomen Domini, salvus erit. Unde et Paulus et Sostenes scribunt Ecclesiae vocatis sanctis cum universis qui invocant
Abbreviated transcription (Latin):
inniumnerabilis. Dentes eiꝰ denteleonis:
& mnolares eiꝰ ut catuli leonis. Posurt
uineam meã in dissipationẽ: & ficus
meas in confractionẽ. Scrutans scru¬
tatus ẽ eam & ꝓiecit. & dealbauit ra-¬
mos eius. Iudeiputant in dieb io¬
hel tam innumerabilem locustarũ
suꝑ iudeam uenisse multitudinem.
ut cuncta complerent: & ñ dicam fru¬
ges. s ne uinearum quidem & arboꝵ
cortices. ramosq dimitterent uta ut
omni uirore consumpto. albentes ar¬
boꝵ rami. & sicca uinearum flagella
remanerent. Hoc utrum factum nec
ne sit: liquido affirmare ñ possumus.
Neq eñi regum & paralypomenon uar¬
rat historia. Qd̃ utiq si fuisset: quomͦ
famem subhelya trium annoꝵ & sex
mensiuĩ legimꝰ nũꝗͣ. scͥptura tacuisset.
Tantum dicimꝰ. quod sub mecaphora
locustarum. hostium describatur ad¬
uentus: siue assyrioꝵ & babilonioꝵ
qui tunc imminebantͥ siue medoꝵ
atq ꝑsarum qui post futuri erant:
siue macedonũ quos multo post t̾e

Expanded text:
ntes ejus, leonis: et molares ejus, ut catuli leonis. Posuit vineam meam in dissipationem, et ficos meas in confractionem: scrutans scrutatus est eam, et projecit: dealbavit ramos ejus. Judaei putant in diebus Joel tam innumerabilem locustarum super Judaeam venisse multitudinem, ut cuncta complerent: et non dicam fruges, sed vinearum quidem et arborum cortices ramosque dimitterent, ita ut, omni virore consumpto, arentes arborum rami, et sicca vinearum flagella remanerent. Hoc utrum factum nec ne sit, liquido affirmare non possumus: neque enim Regum et Paralipomenon narrat historia . Quod utique si fuisset, quomodo famem sub Elia trium annorum et sex mensium legimus, numquam Scriptura tacuisset. Tantum dicimus, quod sub metaphora locustarum, hostium describatur adventus, sive Assyriorum et Babyloniorum, qui tunc imminebant: sive Medorum atque Persarum, qui post futuri erant: sive Macedonum, quos multo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
porem fumi. Sol com̃tẽtur in tene¬
bras & luna in sanguinẽ: anteqͣm
ueniat dies dm̃ magnus & illustris.
Et erit. omĩs quicũq inuocauerit no¬
m̃ dm̃i. saluus erit. Hunc locum
ita ut muarent᷑ qui aderant & dice¬
rent. Nonne om̃s isti qui locuntur
galilei sunt: Et qͦmͦ nos audiumus
linguam nr̃am in qua nati sumus
Parchi. & medi. & elamite. e reliqua.
Alii uͦ dicebant. Quid uult hoc ẽẽ:¬

Expanded text:
porem fumi. Sol convertetur in tenebras, et luna in sanguinem, antequam veniat dies Domini magnus et illustris. Et erit, omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit. Hunc locum ita ut mirarentur qui aderant, et dicerent: Nonne omnes isti qui loquuntur Galilaei sunt; et quomodo nos audivimus linguam nostram in qua nati sumus? Parthi, et Medi, et Elamitae , et reliqui; alii vero dicebant, quid vult hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa ligna regionis. & bestie agri quasi
area si tiens ymbrem suspexer̃t ad te
qm̃ exsiccati sunt fontes aquarũ. & ig¬
nis deuorauit speciosa deserti. nc letis
tristia mitigat. & lacrimas u̾tit in ri¬
sum. Nolite inqͥt timere anmalia re¬
gionis. quia germinauer̃t speciosa
deserti. quia lignum atculit fructũ su¬
um. ficus & uinea deder̃t uirtutẽ suam:
& tanta erit rerum omniũ abundantia.
pleant᷑ areȩ frum̃to. & redundent tor¬
cularia uino. & oleo. ut ñ solum ipsi co¬
medere s etiam aliis p̃bere ualeatis.
Ad filios quoq syon specialit̃ loquitur.
ut exultent & gaudeant ñ inquacũq
re leui. s in dño dõ suo. qui dedit eis
comedant atq letentur. & laudent
nom̃ dm̃ dĩ sui qui fecit cũ eis mirabi¬
lia & nequaqͣm confundant᷑. & sciant
quia dñs d̾s isrł habitet in medio eoꝵ.
& p̃ter illũ nullus fit alnis. quia pat̃
in filio & filius in patre: & ñ confun¬
det᷑ popłs illius in ȩt̾num. H ec iux

Expanded text:
i area sitiens imbrem suspexerunt ad te: quoniam exsiccati sunt fontes aquarum, et ignis devoravit speciosa deserti. Nunc laetis tristitiam mitigat, et lacrymas vertit in risum. Nolite, inquit, timere, animalia regionis: quia germinaverunt speciosa deserti: quia lignum attulit fructum suum, ficus et vinea dederunt virtutem suam: et tanta erit rerum omnium abundantia, pleantur areae frumento, et redundent torcularia vino et oleo, ut non solum ipsi comedere, sed etiam aliis praebere valeatis. Ad filios quoque Sion specialiter loquitur, ut exsultent et gaudeant, non in quacumque re levi; sed in Domino Deo suo, qui dedit eis comedant atque laetentur, et laudent nomen Domini Dei sui, qui fecit cum eis mirabilia, et nequaquam confundantur: et sciant quia Dominus Deus Israel habitet in medio eorum, et praeter illum nullus sit alius, quia Pater in Filio, et Filius in Patre: et non confundetur pop
Abbreviated transcription (Latin):
pło tuo: zelatur dñs t̃ram suam et
parcit ei. qͣm dudum contempserat:
suoq eam dignat᷑ alloquio. & dicit.
Mittam tͥ frum̃tũ de quo scͥptum est.
am̃ am̃ dico uobis. isi granum fru¬
m̃ti cadens in t̾ram mortuũ fuerit.
ipsũ solũ manet: Si autẽ mortuũ fue¬
rit. multos fructus facit & iuinum
qd̾ letificat cor hominis: & oleũ qd̾ ex¬
hilarat faciem: ut uetus tristicia pec¬
tutũ leticia temꝑet᷑. Tantãq habe¬
bt̃ bonoꝵ omniũ abundantiã.ut re¬
pleant᷑ eis atq saturent᷑. Cũq hoc sue¬
rint consecuti: nequaꝗͣ. tradent᷑ i op¬
ꝓbriũ gentib de qͥb apłs loquitur.
Non ẽ nobis colluctatio aduersus car¬

Expanded text:
pulo tuo, zelatur Dominus terram suam, et pulo tuo, zelatur Dominus terram suam, et parcet ei quam dudum contempserat, suoque eam dignatur alloquio et dicit: Mittam tibi frumentum, de quo scriptum est: Amen amen, dico vobis, nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet: si autem mortuum fuerit, multos fructus facit : et vinum quod laetificat cor hominis, et oleum quod exhilarat faciem, ut vetus tristitia pectutum laetitia temperetur, tantamque habebunt bonorum omnium abundantiam, ut repleantur eis atque saturentur. Cumque hoc fuerint consecuti, nequaquam tradentur in opprobrium gentibus, de quibus Apostolus loquitur: Non est nobis colluctatio adversus car
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qd̾ ad occidente ẽ & qd̾ ducit in
egyptum: incuiꝰ littore. gaza. & asca¬
lon. a rotusq & ioppe. & cesarea. et
ceterȩ urbes maritime site sunt. Cũq
litcora utriusq maris. acerius mor¬
tuarũ locustarũ quas aquȩ euoms¬
inuerant. ĩplerent᷑ putredo earum
& fecor in tͣm noxius fuit. ut aerem
quoq corrumꝑet. & pestilentia tam
ium̃toꝵ qͣm hominũ gigneret᷑. Que¬
rat eruditus lector. ubi hoc ruxta lit¬
terã factum sit de chaldeis ñ multo
post temꝑe qͣm hec ꝓpħata sunt. Si¬
quidem in ysaia legimus. centum
octoginta quinq milia chaldeoꝵ
sub rege erechia in una nocte angło
seuiente ꝑcussa. Hoc iuxta historiam
dixerimꝰ. Ceterum iuxta tropolo¬
giam om̃is amma t̾ra ẽ lm̃i. in qua
seminat pat̾sammilias semente suam.
Que cũ ꝓ tritico zizama fecerit. id est
auenas. & lolium. & offenderit dm̃n
sitũ & postea egerit penitentiã. plan¬
gensq dixerit. parce dñe parce po¬

Expanded text:
hoc quod ad Occidentem est, et quod ducit in hoc quod ad Occidentem est, et quod ducit in Aegyptum, in cujus littore Gaza, et Ascalon, Azotusque et Joppe, et Caesarea, et caeterae urbes maritimae sitae sunt. Cumque littora utriusque maris acervis mortuarum locustarum, quas aquae evomuerant, implerentur, putredo earum et fetor intantum noxius fuit, ut aerem quoque corrumperet, et pestilentia tam jumentorum quam hominum gigneretur. Quaerat eruditus lector ubi hoc juxta litteram factum sit de Chaldaeis? Non multo post tempore quam haec prophetata sunt, siquidem in Isaia legimus, centum octoginta quinque millia Chaldaeorum sub rege Ezechia in una nocte angelo saeviente percussa . Hoc juxta historiam dixerimus. Caeterum juxta tropologiam, omnis anima terra est Domini, in qua seminat pater familias sementem suam, quae cum pro tritico zizania fecerit, id est, avenas et lolium, et offenderit Dominum suum, et postea egerit poenitentiam, 196 plangensque dixerit: Parce, Domine, po
Abbreviated transcription (Latin):
re orientale. & posteriores in mare no¬
uissimũ. Et ascendet fetor eius id ẽ
quiab aquilone ẽ & putredo quia
suꝑbe egit. Sepe cõmonui sub tͣnsla¬
tione locustarum describi impetũ
chaldeoꝵ. quo iudea uastata ẽ. Itaq
seruat metaphoram in reliquis: &
iuxta situm ꝓuintiȩ sic loquit᷑. qͣsi
ñ de hostib s de locustis referre ui¬
deat᷑. Etiam nr̃is temꝑib uidimus
aginina locustarum t̾ram texisse
uideam: quȩ postea miscdĩa dm̃ int̾
uestibulum & altare. hoc ẽ int̃ cru¬
cis & resurrectioins locum. sacerdo¬
tib & popłis dñm dep̃cantib atq
dicentib. parce popło tuo. uento
surgente in mare primum & no¬
uissimũ p̃cipitatȩ sunt. Mare pri¬
mũ qd̾ iuxta solitudinẽ ẽ & uergit
ad orient̾e. illud intellige in quo fu¬
it quondam sodoma & gomorra
adama & seboin: qd ñc mortuum
nominat᷑ eo qd̾ ibi nulla uiuant
ammantia. Mare autẽ nouissimũ.

Expanded text:
re Orientale, et posteriores in mare nore Orientale, et posteriores in mare novissimum, et ascendet fetor ejus, id est, qui ab Aquilone est, et putredo, quia superbe egit. Saepe commonui sub translatione locustarum describi impetum Chaldaeorum, quo Judaea vastata est. Itaque servat metaphoram in reliquis, et juxta situm provinciae sic loquitur, quasi non de hostibus, sed de locustis referre videatur. Etiam nostris temporibus vidimus agmina locustarum terram texisse Judaeam, quae postea misericordia Domini inter vestibulum et altare, hoc est, inter crucis et resurrectionis locum, sacerdotibus et populis Dominum deprecantibus atque dicentibus: Parce populo tuo, vento surgente, in mare primum et novissimum praecipitatae sunt. Mare primum quod juxta solitudinem est, et vergit ad Orientem, illud intellige, in quo fuit quondam Sodoma et Gomorrha, Adama et Seboim, quod nunc Mortuum nominatur, eo quod nulla ibi vivant animantia. Mare autem novissimum,