comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ait. Spe enĩ salui facti sumus. Spes autẽ
quȩ udet᷑. ñ ẽ spes. Qđ enĩ uidet qͥs quid
dũ tenemꝰ. ⁊ donec teneamꝰ in tẽpore sus¬
piramꝰ : qr desideramꝰ qd ñdũ tenemus.
Quare. Iuia spe salui facti sumꝰ. lã caro nr̃a¬
sumpta de nob̃ in dño: ñ spe s re salua
facꝰta ẽ. Resurrexit enĩ ⁊ ascendit in ca¬
pite: nr̃o caro nr̃a salua: adhuc in menbris
saluanda. ẽ. Secura gaudeant m̃bra: qͥa a
capite suo ñ st̃ deserta. Dixit enĩ m̃bris
usq ad consũmationẽ scłi. Ita facꝰtũ ẽ: ut
conu̾terem̃ ad dm̃. Spẽ enĩ ñ habueramus

Expanded text:
 ait, «Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid dum tenemus, et donec teneamus, in tempore suspiramus, quia desideramus, quod nondum tenemus. Quare? Quia «spe salvi facti sumus.» Jam caro sumpta de nobis in Domino, non spe, sed re salva facta est. Resurrexit enim et ascendit in capite nostro caro nostra salva; in membris adhuc salvanda est. Secura gaudeant membra, quia a capite suo non sunt deserta. Dixit enim membris usque ad consummationem saeculi» . Ita factum est ut convertere
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ: consolatio ñ ẽ nͥ gem̃tiũ ⁊ lugentiũ.
Quare quasi consolati: ñ qr adhuc gemimꝰ᷑:
Gemimꝰ in re: consolam᷑ inspe. Lũ transie:¬
rit res de gemitu gaudiũ ueniet ęt̾num:
uͥ ñ opus erit consolatione: qr nulla mise¬
ria sauciabim᷑. Qrͣ aũ uelut consolati ait:
⁊ ñ ait cõsolati Non semꝑ ad similitu dinẽ
ponit᷑ hoc u̾bũ sicut. Qđ dicimꝰ sicut ali¬
qnͣ ad ꝓpͥetatẽ. refert᷑ : aliqnͣ ad similitu¬

Expanded text:
rum, consolatio non est nisi gementium, lugentium, Quare «quasi consolati,» nisi quia adhuc gemimus. Gemimus in re, consolamur in spe: cum transierit res, de gemitu gaudium veniet aeternum, ubi non opus erit consolatione, quia nulla miseria sauciabimur. Quare autem «velut consolati» ait, et non ait, consolati? Non semper quasi ad similitudinem ponitur hoc verbum, «sicut:» quod dicimus, «sicut,» aliquando ad proprietatem refertur, al
Abbreviated transcription (Latin):
I¶ YTiam meministis ex or¬
dine nob̃ tracꝰtantib iste ps̃
est centesimus uicesimꝰ quintꝰ:
qui int̾ illos psalmos ẽ quoꝵ
titulus ẽ canticũ graduum.
Est aũ sicut uos nostis: uox
ascendentiũ. Quo. nͥ ad illã
nrm quȩ ẽ in cȩlis: Iue suꝑna. ẽ: ipsa et̃
na ẽ. hec aũ quȩ in t̾ra fuit: umbrã ha¬
bebat illiꝰ. Itaq ista cecidit: illa ꝑmanet.
Hec impleuit tempus p̃dicationis: illa tenet
ȩt̾nitatẽ nr̃e reparationis. Ab illa ꝑegrina¬
mur in hac uita. ad eiꝰ reditũ suspiramus:
tam diu miseri ⁊ laborantes. donec ad illam
redeamꝰ. Nec ciues nrĩ angłi dimisert᷑ nos
in ꝑegrinatione: s annuntiauert nob̃ ip¬
sũ regẽ uenturũ ad nos: ⁊ uenit ad nos. ⁊

Expanded text:
 jam meministis, ex ordine nobis tractantibus iste psalmus est centesimus vicesimus quintus, qui inter illos psalmos est, quorum est titulus, «Canticum graduum.» Est autem, sicut nostis, vox ascendentium: quo, nisi ad illam nostrum, quae est in coelis ? Quae superna est, ipsa et aeterna: haec autem quae in terra fuit, umbram habebat illius. Itaque ista cecidit, illa permanet: haec implevit tempus praedicationis, illa tenet aeternitatem nostrae reparationis. Ab illa peregrinamur in hac vita, ad ejus reditum suspiramus: tamdiu miseri et laborantes, donec ad illam redeamus. Nec cives nostri Angeli dimiserunt nos in peregrinatione, sed annuntiaverunt nobis ipsum Reg
Abbreviated transcription (Latin):
montes. Cũ enĩ ille habitat in montib
id ẽ in scĩs. ipse ẽ in circuitu plebis sue.
⁊ ipse murauit plebe suã munimͣto sp̃ĩ¬
tali: ne moueat᷑ in etͣnũ. At uͦ de illis
montib malis qnͣ loquit᷑ scriptura: nͥ
eis ada̾it dnm. Tales montes ut iã se¬
pe diximꝰ uobis. significant magnas qͣs¬
dã aĩas : s malas. Non putetis frẽs. qr

Expanded text:
montes. Cum enim ille habitat in montibus, montes. Cum enim ille habitat in montibus, id est in sanctis, ipse est in circuitu plebis suae; et ipse muravit plebem suam munimento spirituali, ne moveatur in aeternum. At vero de illis montibus malis quando loquitur Scriptura, non eis addit Dominum. Tales montes, jam saepe diximus vobis, significant magnas quasdam animas, sed malas. Non enim putetis, fr
Abbreviated transcription (Latin):
pace̾: uł instituunt pace̾. uł generant
pacẽ : s suscipiunt. pace̾. Unde suscipiunt
pacẽ: dñs eͣ. Sic gͦ leua ocłos tuos ad mon¬
fecit oelũ ⁊ t̾rã. Rursus illos montes. cõme¬
morans spc sc̃s. hoc ait. Illuminans tu mi¬
rabilit᷑. a montib ętͣnis. Non dix̃ illumi¬
nant montes: s illuminans tu a montibꝰ
iherłm: uͥ cõmemorauit montes bonos scͥp¬
tura. ualde raro ⁊ difficile. aut forte
nũquã. ut ñ statim ibi nominet dñm. aut
simul significet: ne spes remaneat in moͣ¬
tib. Ec̃ce uidete. quã multa cõmemoraui.
Leuaui ocłos meos in montes. unͣ ueniet.
auxiliũ mͥ. Et ne ibi remaneas : auxilium¬
suscipiant montes pacẽ ppło tuo. Cũ dix̃
suscipiant: ostendit aliũ ẽẽ montẽ pacis:
set montes in circuitu eiꝰ. ne tu rursum
remaneres in montib. statĩ subiunxit.
& dñs in circuitu plebis sue: ut tua spes
ñ sit in montib. s in illo qui illuminat

Expanded text:
pacem, vel, instituunt pacem, vel, generant pacem, vel, instituunt pacem, vel, generant pacem; sed, suscipiunt pacem. Unde suscipiunt pacem, Dominus est. Sic ergo leva oculos tuos ad monfecit coelum et terram. Rursus illos montes commemorans Spiritus sanctus hoc ait: «Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis» . Non dixit, Illuminant montes; sed, «Illuminans tu a montibus ejus; ubi commemoravit montes bonos Scriptura, valde raro et difficile, aut forte nunquam non et statim ibi nominat Dominum, aut simul significat, ne spes remaneat in montibus. Ecce videte quam multa commemoravi. «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium m«Suscipiant montes pacem populo tuo:» cum dixit, «Suscipiant,» ostendit alium esse fontem pacis set, «Montes in circuitu ejus;» ne tu rursum remaneres in montibu, statim subjunxit, «Et Dominus in circuitu plebis suae:» ut tua spes non sit in montibus, sed in illo qui illuminat
Abbreviated transcription (Latin):
os in montes. unͣ ueniet auxiliũ mͥ qr de
scripturis scĩs in hac uita habemꝰ auxiliũ.
S qr ipsi montes ñ a se ꝓtegunt᷑. nec a seipsis
nob̾ consulunt: nec spes nr̃a debet eẽ ĩ mon¬
tib. ne maledicti simꝰ qͥ spẽ in hoĩe poni¬
mꝰ: iã dixerat leuaui ocłos meos in montes
unͣ ueniet auxiliũ mͥ. auxiliũ meũ in qͥt
a dño. qͥ fecit olũ ⁊ t̾rã. Ipsi stͣ montes. de
quib item ipse dixit. Suscipiant montes
pacẽ ppło tuo: ⁊ colles iustitiã. Ilontes
magni st̃: ⁊ colles minores st̃. Montes gͦ
uident: colles credunt. Qͥ uident pacem
suscepert̃ : ⁊ attulerͣt᷑ ad eos qui credunt.
Iui enĩ credunt suscipiunt iustitiã: qr pis¬
tus ex fide uiuit. Angłi uident: annunti¬
ant qd̃ uident ⁊ credimꝰ nos. loħes ille: in
pͥncipio inqͥt erat u̾bũ. ⁊ u̾bũ erat apud
bis. ut crederemꝰ. Et ꝑ montes suscipientes
pace̾: suscepunt colles iustitiã. De ipsis
montib quid ait Non dxͣ a se. habent

Expanded text:
auxilium mihi;» quia de Scripturis sanctis in hac vita habemus auxilium. Sed quia ipsi montes non a se proteguntur, nec a seipsis nobis consulunt, nec spes nostra debet esse in montibus, ne maledicti simus qui spem in homine ponimus ; jam dixerat, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi; Auxiliutes de quibus item dicit: «Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam» . Montes magni sunt, et colles minores sunt. Montes ergo vident, colles credunt: qui vident, pacem susceperunt et attulerunt ad cos qui credunt. Qui enim credunt, suscipiunt justitiam; quia justus ex fide vivit . Angeli vident, annuntiant quod vident, et credimus nos. Joannes ille: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud bis ut crederemus. Et per montes suscipientes pacem, susceperunt colles justitiam: quia de ipsis montibus quid ait? Non dixit, A se habent
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nos ipsi pͥmitias sp̃s habentes. id ẽ qui iã
⁊ in ipsa fide pͥmitias quasdã. dedimꝰ: ut
pͥmitias nr̃as sequam᷑. Esrgo ⁊ nosipsi in
nob̃metipsis ingemiscimꝰ: adoptionẽ ex¬
pectantes redẽptionẽ corporis nr̃i. Geme¬
bat gͦ ⁊ ipse : ⁊ gemunt om̃s fideles: ad
munt In ista mortalitate: Quã redemp¬
tionẽ expectant corporis sui:. Iue p̃ces¬
sit in dño: qͥ resurrexit a mortius ⁊ as¬
cendit in celũ. Hoc nob̃ anteꝙͣ reddat᷑

Expanded text:
 nos ipsi primitias spiritus habentes,» id est, qui jam t in ipsa fide primitias quasdam dedimus, ut primitias nostras sequamur: ergo «et nos ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri.» Gemebat ergo et ipse, et gemunt omnes fideles, adomunt? In ista mortalitate. Quam redemptionem exspectant? Corporis sui, quae praecessit in Domino, qui resurrexit a mortuis, et ascendit in coelum. Hoc nobis antequam red
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ. Scimꝰ qr lex spĩtalis ẽ: ego aũ car¬
nał sũ uenundatus sub peccato. Noce
unde facꝰti sumꝰ captiui: qr uenundati
sumꝰ sub peccato. Quis nos uendidit: Nos ipsi:
qui consensimus seducꝰtori. Uendere nos po¬
tiumus: redim̾e nos ñ possumꝰ. Uendidimus
nos consensione peccͣi: redimim᷑ in fide iusti¬
tiȩ. Sanguis enĩ innocens datꝰ ẽ ꝓ nob̾: ut
redumerem᷑. Quẽcũq enĩ sanguine̾ ille fu¬
dit ꝑsequendo ustos: qualẽ sanguinẽ fudit:

Expanded text:
 lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato» . Ecce unde facti sumus captivi, quia venundati sumus sub peccato. Quis nos vendidit? Nos ipsi, qui consensimus seductori. Vendere nos potuimus, redimere nos non possumus. Vendidimus nos consensione peccati, redimimur in fide justitiae. Sanguis enim innocens datus est pro nobis, ut redimeremur. Quemcumque sanguinem ille fudit persequendo justos, qualem sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s de ꝓpagine pecci uenientes. Unũ sangͥnẽ
fudit : eiꝰ qui ñ solũ iustificatꝰ s uistꝰ natꝰ
ẽ. Illo sanguine fuso. ꝑdidit quos tenebat
quibꝰ enĩ datꝰ ẽ innocens sanguis redẽptis:
⁊ egnu̾si a captiuitate. cantant istũ psalmũ.
dice̾ facti sumꝰ gaudentes: qnͣ conuer¬

Expanded text:
enientes. Unum sanguinem fudit ejus qui non justificatus, sed justus natus est: illo sanguine fuso, perdidit quos tenebat. Pro quibus enim datus est innocens sanguis, redempti sunt; et conversi a captivitate, cantant istum psalmum. dicere, Facti sumus gaudentes. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
idõ uenit colligere suos. ⁊ secernere ab
iniquis. a quib iniquis: Qͣ odert᷑ iherłm
qui odert̃ pacẽ. qui uolunt conscindere
unitatẽ: qui ñ credt᷑ paci. qui falsã pa¬
cẽ annuntiant in popło. ⁊ ñ illã habent:
quib respondet᷑ cũ dixerint pax uob̃cum.
⁊ cũ spũ tuo. falsũ dicunt: ⁊ falsũ audunͭ.
Quib dicunt pax uob̃cũ. Quos separant ã
Si enĩ in spũ eoꝵ e̾ẽt pax. nonne unitatem
diligerent: ⁊ reluquerent dissensionem:
Falsũ gͦ ꝓnuntiantes: falsũ audiunt. Nos
uerũ p᷑nuntiemꝰ: ⁊ uerũ audiamꝰ. Simꝰ ifrł

Expanded text:
lligere suos, et secernere ab iniquis. A quibus iniquis? Qui oderunt Jerusalem, qui oderunt pacem, qui volunt conscindere unitatem, qui non credunt paci, qui falsam pacem pronuntiant in populo, et non illam habent. Quibus respondetur, cum dixerint, Pax vobiscum, Et cum spiritu tuo: falsum dicunt, et falsum audiunt. Quibus dicunt, Pax vobiscum? quos separant a pSi enim in spiritu eorum esset pax, nonne unitatem diligerent, et relinquerent dissensionem? Falsum ergo pronuntiantes, falsum audiunt. Nos verum pronuntiemus, et verum audiamus. Simus Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ scandalizat᷑ in uiis dni. declinat adõ &.
facit malũ. ⁊ inescat᷑ dulcedine scłi ⁊ ea u¬
laqueatus. ⁊ captus amaras penas luit. Be.¬
clinanti enĩ a dõ cuiꝰ disciplinã ferre nolu¬
it: fit illi ꝑ uidiciũ dĩ. uerus laquens falsa
maloꝵ felicitas. Iñ continuo subiungitua.¬
Beclinantes aũ in tranqͥllationẽ adducet dñs
cũ oꝑantib iniqͥtatẽ. id ẽ quoꝵ facta imita¬
ti st̃. qr eoꝵ p̃sentes letitias amauert᷑ ⁊ fu¬
tura supplicia nͣ credidert᷑. Q gͦ recꝰti stͣ corde
⁊ ñ declinant. qͥd habebunt: Iã ueniamꝰ aa

Expanded text:
andalizatur in viis Domini, declinat a Deo, et facit malum, et inescatur dulcedine saeculi, et ea illaqueatus et captus amaras poenas luit. Declinanti autem a Deo, cujus disciplinam ferre noluit, fit illi per judicium Dei verus laqueus falsa malorum felicitas. Unde continuo subjungit: «Declinantes autem in strangulationem abducet» «Dominus Cum operantibus iniquitatem, id est quorum facta imitati sunt, quia eorum praesentes laetitias amaverunt, et futura supplicia non crediderunt. Qui ergo recti sunt corde et non declinant, quid habebunt? Iam veniamus ad
Abbreviated transcription (Latin):
qr hoc facit ds̃ ꝓptͣ disciplinã plebis suȩ.
ꝓptͣ disciplinã ppłi sui: ñ potest fieri nͥ
ut exhibeat᷑ illis honor debitꝰ potesta¬
ti. Ordinauit enĩ ds̃ sic ȩccłiam suã. ut
om̃is potestas ordinata in scło. habeat hono¬
rẽ ⁊ aliqnͣ a meliorib. S exempli gr̃a unã
rem dico: hinc conicite gradus omĩũ potes¬
tatũ. Prima ⁊ cottidiana potestas hominis
in hominẽ: dnĩ ẽ in seruũ. Ppe om̃s domꝰ.
habent huimodi potestatẽ: Stͣ dñi. st̃ ⁊ ser¬

Expanded text:
facit Deus propter disciplinam plebis suae, propter disciplinam populi sui; non potest fieri nisi ut exhibeatur illis honor debitus potestati. Ordinavit enim sic Deus Ecclesiam suam, ut omnis potestas ordinata in saeculo habeat honorem, et aliquando a melioribus. Sed exempli gratia unam rem dico; hinc conjicite gradus omnium potestatum. Prima et quotidiana potestas hominis in hominem domini est in servum. Prope omnes domus habent hujusmodi potestatem. Sunt domini, sunt et ser
Abbreviated transcription (Latin):
macerie soluit. Qa filii sumꝰ: hereditatẽ ha¬
bebimꝰ. Et qͥd uocabit᷑ ipsa hereditas. nͥ parᷤ
Et uidete qr exheredati stͣ: qͥ ñ amant pacẽ.
Non aũ amant pacẽ : qui diuidunt unitatẽ.
P ax possessio pioꝵ. ⁊ possessio heredũ. Et qͥ st
heredes: filii. Audi eugłm. Beati pacifici. qmͣ
ipsi filii dĩ uocabunt᷑. Audite ⁊ conclusionẽ¬

Expanded text:
us, haereditatem habebimus. Et quid vocabitur ipsa haereditas, nisi pax? Et videte quia exhaeredati sunt qui non amant pacem: non autem amant pacem, qui dividunt unitatem. Pax possessio piorum est, possessio haeredum. Et qui sunt haeredes? Filii. Audite Evangelium: «Beati pacifici, quoniam ipsi filii Dei vo
Abbreviated transcription (Latin):
bundare. tpralib. incolumitate. suoꝵ gau¬
dere:. nitore honoꝵ florere: eos qͥ nͣ solũ dm̃
ñ colunt. s ⁊ om̃ib hominib adu̾sant᷑. At¬
tendentes eos nutant: ⁊ dic̃t ap̃ se qd̵ aꝑ¬
te scriptũ ẽ in quodã psalmo. Quomͦ sciuit

Expanded text:
bundare temporalibus, incolumitate suorum gaubundare temporalibus, incolumitate suorum gaudere, nitore bonorum florere eos qui non solum Deum non colunt, sed et omnibus hominibus adversantur; attendentes eos, nutant, et dicunt apud se quod aperte scriptum est in quodam psalmo: «Quomodo scivit
Abbreviated transcription (Latin):
Salmus iste ꝑtinens ad nume¬
rũ canticoꝵ graduuĩ. de quoti¬
tulo in aliis iã multa diximus.
⁊ repetere nolumꝰ. ne uos ob¬
tundamꝰ potiꝰ quã instruamꝰ:
docet nos ascendentes ⁊ leuantes aĩas
nr̃as ad dñm dm̃ nr̃m affectu caritatis
⁊ pietatis. ñ intendere in hoĩes qͥ ꝓsꝑan¬
tur in hoc scło felicitate falsa atq uen¬
tosa. ⁊ ꝓrsus seductoria: uͥ nichil aliud
nutriunt quã suꝑbiã: ⁊ cor eoꝵ congelas¬
cit. adu̾sus dm̃: ⁊ fit durũ adu̾sus imbrẽ gr̃e
ipsiꝰ. ne frucꝰtũ ferat. Presum̃tes enĩ oĩa sibi
abundare q̃ uident᷑ huic uitȩ necessaria. &
Atq utinã sic̃ alios: uł hoĩes se ẽẽ deputareñ.
hos aũ aliqñ intuendo ⁊ nimis attendendo:
etiã illi qui dm̃ colunt flucꝰtuant ⁊ nutant.
qͣsi ꝑierit m̃ces eoꝵ. quare colunt dm̃: eum
se uident in laborib. in egestate: in eru̾na.
in morbo. in dolore: in aliqua necessitate:
⁊ uident alios habere sanitatẽ corporis. a¬

Expanded text:
salmus iste, pertinens ad numerum canticorum graduum de quo titulo in aliis jam multa diximus, et repetere nolumus, ne vos obtundamus potius quam instruamus, docet nos ascendentes et levantes animas nostras ad Dominum Deum nostrum affectu charitatis atque pietatis, non intendere in homines qui prosperantur in hoc saeculo felicitate falsa atque ventosa et prorsus seductoria; ubi nihil aliud nutriunt quam superbiam, et cor eorum congelascit adversus Deum, et fit durum adversus imbrem gratiae ipsius, ne fructum ferat. Praesumentes enim omnia sibi abundare, quae videntur huic vitae necessaria, et Atque utinam vel sicut alios homines se esse deputarent. Hos autem aliquando intuendo et nimis attendendo, etiam illi qui Deum colunt, fluctuant et nutant, quasi perierit merces eorum quare Deum colunt, cum se vident in laboribus, in egestate, in aerumna, in morbo, in dolore, in aliqua necessitate, et vident alios habere sanitatem corporis, a
Abbreviated transcription (Latin):
unt ꝑtransiit aĩa nr̃a aquã sine substan¬
tia. Quȩ ẽ aqua sine substantia: nͥ aqua
peccatoꝵ sine substantia. Peccata enĩ. non
habent substantiã. Inopiã habent. nͣ sub¬
stantiã: egestatẽ habent ñ substantiam.
In ista aqua sine substantia: ꝑdidit ille mi¬
nor filiꝰ totã substantiã suã. Nostis enĩ quia
minor filiꝰ ꝑegrinatꝰ ẽ: ⁊ dixit patri. Dam
portione̾ substantiȩ : quȩ me contingit.
Qͥd tͥ uis: Meliꝰ apud ꝑatrẽ seruat᷑: tua ẽ.

Expanded text:
siit anima nostra aquam sine substantia?» 9. Quae est aqua sine substantia, nisi aqua peccatorum sine substantia? Peccata enim non habent substantiam: inopiam habent, non substantiam; egestatem habent, non substantiam. In ista aqua sine substantia, perdidit ille minor filius totam substantiam suam. Nostis enim quia minor filius peregrinatus est, et dixit patri: «Da mihi portionem substantiae quae me contingit.» Quid tibi vis? Melius ap
Abbreviated transcription (Latin):
hoc cogitant qͥ recto st̃ corde: de quib pau¬
loante dixi. qui uoluntatẽ dĩ sequunt᷑.
unt illũ p̃cedentẽ. ⁊ se sequentes: ñ aũ
se p̃cedentes ⁊ illũ sequentẽ. ⁊ in om̃ib
eũ bonũ inueniunt : siue em̃dante̾. siue¬

Expanded text:
Hoc cogitant qui recti sunt corde, de quibus paulo ante dixi, qui voluntatem Dei sequuntur,unt illum praecedentem, et se sequentes; non autem se praecedentes, et illum sequentem: et in omnibus eum bonu
Abbreviated transcription (Latin):
uia sumꝰ. tam̃ ad patriã tendimꝰ: ⁊ qͣndo
forte aliquã tribulationẽ patim᷑. s tam̃
tenemꝰ. uiã. ⁊ ligno portam᷑. asper quidẽ
uentꝰ ẽ. s uentus ꝓsper ẽ: cũ labore qͥ¬
dẽ. s cito ducit ⁊ cito ꝑducit. Qͥa gͦ de
captiuitate nr̃a gemebamꝰ: gemunt ⁊ il
li qui iã credidert᷑. Quomͦ aũ facti sumꝰ

Expanded text:
sumus, tamen patriam attendimus: et quando forte aliquam tribulationem patimur, sed tamen tenemus viam, et ligno portamur; asper quidem ventus, sed ventus prosper est; cum labore quidem, sed cito ducit, cito perducit. Quia ergo de captivitate nostra gemebamus, gemunt autem et illi qui jam crediderunt; quomodo autem facti
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ auxiliũ a dño sit: ⁊ euadas sicͣ passer
de muscipula uenantiũ. ⁊ ñ transmigres
in montes sic̃ passer. Passer enĩ instabilis
res eͣ: eito mouet᷑: cito uolat hinc ⁊ inͣ.
S tu confide in dño. ⁊ eris sic̃ mons syon:
ñ cõmoueberis in et̾nũ. ⁊ ñ transmigͣbis
in montes sic̃ passer. Nũqͥd ibi sic nomina¬
ipsi montes : si nͣ in illis spẽ posueris. Uide¬
te frẽs. quales st̃ montes dĩ. Nã inde sic
nominati st̃. in alio loco. Iustitia tua siẽ
montes dĩ. Non iustitia ipsoꝵ: s iustiti¬
a tua. Audi talẽ montẽ apłm. It in¬
ueniar in illo inquit ñ habens meam¬

Expanded text:
tibi auxilium a Domino sit, ut evadas sicut passer tibi auxilium a Domino sit, ut evadas sicut passer de muscipula venantium, non transmigres in montes. Passer enim instabilis res est; cito movetur, cito volat hinc et inde. Sed tu confide in Domino, et eris sicut mons Sion; non commoveberis in aeternum, et non transmigrabis in montes sicut passer. Numquid ibi sic nominaipsi montes, si non in illis spem posueris. Videte, fratres, quales sunt montes Dei. Nam inde sic nominati sunt in alio loco: «Justitia tua sicut montes Dei» . Non justitia ipsorum, sed «justitia tua.» Audi talem montem Apostolum: «Ut inveniar in illo,» inquit, «non habens
Abbreviated transcription (Latin):
uas animas. Non fecert̃ hereses: nͥ magni
homines. S quantũ magni: tmͣ mali mon¬
tes. Non enĩ montes erant tales qͥ susciꝑent
pacẽ. ut colles susciꝑent uistitiã: s illi dis¬
sensionẽ susceꝑunt. a diabolo patre suo.
Montes gͦ erant. Ad tales montes: caue ne
fugias. Uenturi enĩ stͣ hoĩes: ⁊ dicturi tͥ.¬
agnus ille uir: ⁊ magnꝰ ille hoͣ. Qualis
istos montes nominaui: s naufragosos.
idetis qr lucet de illis aliqua flãma ser¬
monis : ⁊ aliquis de ipsis ignis accendit᷑.
i nauigatis in ligno. ⁊ noctẽ patimini. id
ẽ caligine̾ huiꝰ uitȩ : ñ uos fallant ne
dirigatis illuc nauim. Ibi st̃ saxa: ibi nau¬
fragia magna fiunt. Cũ gͦ tͥ laudati
fuerint isti montes: ⁊ ceꝑit tͥ suaderi
ut uenias ad ipsos montes quasi ad au¬
xiliũ ut ibi requiescas: responde. In dño
confido. Quomͦ dicitis aĩe meȩ: trans¬
migra in montẽ sic̃ passer: Bonũ ẽ enĩ
tͥ ut in illos montes leues oculos unde

Expanded text:
as animas. Non fecerunt haereses, nisi magni homines: sed quantum magni, tantum mali montes. Non enim montes erant tales qui susciperent pacem, ut colles susciperent justitiam; sed illi dissensionem susceperunt a diabolo patre suo. Montes ergo erant ad tales montes cave ne fugias. Venturi enim sunt homines, et dicturi tibMagnus ille vir, et magnus ille homo. Qualis istos montes nominavi, sed naufragosos. Videtis quia lucet de illis aliqua flamma sermonis, et aliquis de ipsis ignis accenditur. Si navigatis in ligno, et noctem patimini, id est, caliginem hujus vitae; non vos fallant, nec dirigatis illuc navim: ibi sunt saxa, ibi naufragia magna fiunt. Cum ergo tibi laudati fuerint isti montes, et coeperit tibi suaderi ut venias ad ipsos montes, quasi ad auxilium, et ibi requiescas; responde: «In Domino confido; quomodo dicitis animae meae, Transmigra in montes sicut passer» ? Bonum est enim tibi ut in illos montes leves oculos unde
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ sequeret᷑ uoluntatẽ dĩ: ⁊ uideret
pauꝑtatẽ suã tẽporalẽ ẽẽ ⁊ transiturã.
diuitias aũ sibi spitales ita uenturas. ut
nullo pacto possint p̃terire: ⁊ hab̾et in
diuitiis cordis fide̾. Qͥ d si ei ñ contingat
aurũ hab̾e in archa. Qͥa si aurũ hab̾et
in archa. furẽ timeret. ⁊ aurũ de ar

Expanded text:
ntatem Dei, et videret paupertatem suam temporalem esse, et transituram, divitias autem sibi spirituales ita venturas, ut nullo pacto possent praeterire; et haberet in divitiis cordis fidem, si ei non contingit aurum habere in arca? Quia si aurum haberet in arca, furem timeret,
Abbreviated transcription (Latin):
ueris uincit᷑ lingua dolosa: ⁊ blandiens. in¬
cipit e̾e aꝑte seuiens. ⁊ qͣblandiebat᷑ ut
seduce̾t. minat᷑ ut t̾reat. S si dñs eͣ in te.
⁊ nͣ reliqueris de corde tuo xpmͣ. quomͦ
uicisti linguas dolosas. id ẽ ꝑ u̾ba dĩ quib
transfixũ erat cor tuũ. ⁊ ꝑ exempla iusto¬
rũ qui de mortius uiuificati stͣ de peccato¬
rib facꝰti st̃ iusti. quomͦ carbones de mor¬
te reuiuiscunt: quomͦ gͦ illos ucisti sagit¬
tis ⁊ carbonib desolatoriis. dolose blandi¬
entes ⁊ blandiendo seducentes: sic istos uin¬
ces iã irascendo cõminantes: qr blandien¬
Manifestũ ẽ qr ñ uicisti tu: s uicit ille qͥ ẽ
in te. Imꝑatorem talẽ portas:⁊ uinceris :
Nonne ille ẽ quẽ portas. qͥ dixit. ego uici
scłm: llonne pͥor moriens uicit diabolum.
cũ semꝑ e̾e̾t suꝑ omne̾ creaturã: qr u̾bum

Expanded text:
veris, vincitur lingua dolosa et blandiens, inveris, vincitur lingua dolosa et blandiens, incipit esse aperte saeviens; et quae blandiebatur ut seduceret, minatur ut terreat. Sed si Dominus est in te, et non reliqueris de corde tuo Christum; quvicisti linguas dolosas , id est, per verba Dei quibus transfixum erat cor tuum, et per exempla justorum qui de mortuis vivificati sunt, de peccatoribus facti sunt justi, quomodo carbones de morte revivescunt: quomodo ergo illos vicisti sagittis et carbonibus desolatoriis, dolose blandientes et blandiendo seducentes; sic istos vinces jam irascendo comminantes, quia blandienManifestum est quia non vicisti tu, sed vicit ille qui est in te. Imperatorem talem portas, et vinceris? Nonne ille est quem portas, qui dixit, «Ego vici saeculum» ? nonne prior moriens vicit diabolum, cum semper esset super omn
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ qr dnͣs erat in nob̃: cũ insurgerent
hoĩes suꝑ nos. forsitan uiuos absorbuisseñs
nos. Cũ irasceret᷑ furor eoꝵ suꝑ nos. Nos¬
tis fres in aliquo de suꝑiorib psalmis in
ipso inicio canticoꝵ graduũ. contͣ linguam
subdolã petisse auxiliũ quendã. qͥ cepit as¬
cendere: ⁊ dixisse. Dñe erue animã meã a
labiis iniustis. ⁊ a lingua dolosa. Primo enim
cũ ceꝑit hõ ascendere ⁊ ꝓficere. in ipso ex¬
ordio ascensionis. linguas dolosas patit᷑: blã¬
das ad ꝑniciẽ: blandas ad malã suasionem.
Qͥd facis: Quare hoc facis: Alitͣ enĩ uuere
ñ potes.Serure. alitͣ dõ ñ potes: Tu solꝰ
es : qui uis hoc eẽ qd̃ alii ñ ft̃. Et si inue¬
neris alios. qͥ tecũ stͣ: illa blanda ⁊ dolosa
lingua. quid dicit. Eoce illi potuert: for¬
te tu ñ poteris. Aggrederis: deficies: ⁊ me¬
liꝰ erat ñ inciꝑe: quã cepisse ⁊ defecisse.
Lingua dolosa adhuc blandit᷑. Si ꝑseuera¬

Expanded text:
 cum insurgerent homines super nos, forsitan vivos absorbuissent nos.» 6. «Cum irasceretur furor eorum super nos.» Nostis, fratres, in aliquo de superioribus psalmis, in ipso initio canticorum graduum contra linguam subdolam petisse auxilium quemdam, qui coepit ascendere; et dixisse, «Domine, erue animam meam a labiis injustis, et a lingua dolosa.» Primo enim cum coeperit homo ascendere et proficere, in ipso exordio ascensionis, linguas dolosas patitur, blandas ad perniciem, blandas ad malam suasionem: Quid facis? quare hoc facis? Aliter enim vivi non potest? serviri aliter Deo non potest? Tu solus es qui vis hoc esse quod alii non sunt! Et si inveneris alios qui tecum sunt, illa blanda et dolosa lingua quid dicit? Ecce illi potuerunt; forte tu non poteris. Aggrederis; deficies: et melius erat non incipere, quam coepisse et defecisse. Lingua dolosa adhuc blanditur. Si persevera
Abbreviated transcription (Latin):
recepturi iã corpora incorrupta: eadẽ ipsa
quȩ pͥmo erant corruptibilia. in quib pas¬
si stͣ penas. inde illis fient ornam̃ta iusti¬
tie. Ergo siue illi iã in re. sine nos in spe.
cõiungentes affecꝰtũ coronis eoꝵ ⁊ desid̾an¬
tes taleͣ uitã qualẽ nͣ habemꝰ. s habere
ñ poterim᷑. nͥ eã hic desiderauerimꝰ: cante¬
mus simul om̃s ⁊ dicamus.
isi quia dñs erat in nob̃. Respexerunt
enĩ quidã tribulationes quas passi st̃:
⁊ considerauert᷑ se. iã in eo loco ⁊ in bez¬
atitudine. ⁊ in securitate constituti. qͣ tran¬
siert᷑. quo uenert᷑: ⁊ qr difficile erat inde
liberari. nͥ ade̾e̾t manꝰ lib̾antis : in gaudio

Expanded text:
recepturi corpora jam incorrupta, eadem ipsa recepturi corpora jam incorrupta, eadem ipsa quae primo erant corruptibilia, in quibus passi sunt poenas; inde illis fient ornamenta justitiae. Ergo, sive illi jam in re, sive nos in spe conjungentes affectum coronis eorum, et desiderantes talem vitam qualem hic non habemus, sed habere non poterimus nisi eam hic desideraverimus, cantemus simul omnes, et dicamus: «Nisi quia Dominus erat in nobis.» Respexerunt enim quasdam tribulationes quas passi sunt, et consideraverunt in eo jam loco et in beatitudine et in securitate constituti, qua transierint, quo venerint; et quia difficile erat inde liberari, nisi adesset manus liberantis, in gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ u̾bũ caro factũ ẽ ⁊ habitauit in nob̃.
Credis in. xp̃m natũ in carne: ⁊ ꝑuenies
tantes cantant. isti qͦs legimꝰ. Alenbra
ista xͥ exultantia cantent istũ psalmũ.
Et qͥs hic exultat: nͥ in spe sic̃ dixi. Et ut¬
nob̃ certa sit spes ipsa. exultando can
Non enĩ qͥ cantant. aliem s̃
a nob.
Aut nͣ in hoc psalmo uox no¬
stra eͣ
Sic audite: tãquã uos ipsos
tis. Sic audite : tãquam in
speculo scripturarũ. uos ipsos attendatis.
Cũ enĩ tãquã speculũ attendis scripturas:
ex hilarat᷑ facies tua. Cũ similẽ te inue¬
q̃ m̃bra ista cantauert̃: exis ⁊ tu in ipsis
m̃bris: ⁊ cantabis ista. Cur gͦ isti cantant
ista exultando: Qͥa euasert᷑. Esrgo spes eͣ:
in qua cantant. Qũ enĩ hic sumus in cor¬
cessert̃ quidẽ m̃bra quędã de corpore illo.
de quo ⁊ nos sumꝰ: quȩ possunt in u̾itate
cantare: Et hoc cantauert᷑ mrͣes seĩ. iam
enĩ euasert᷑ ⁊ in exultatione eũ. xp̃o st̃:

Expanded text:
habitavit in nobis.» Credis in Christum natum in carne, et pervenies tantes cantant isti quos legimus; membra ista Christi exsultantia cantant psalmum istum. Et quis hic exsultat, nisi in spe, sicut dixi? Et nobis certa sit ipsa spes, et exsultando cantemus. Non enim qui cantant alieni sunt a nobis, aut non in hoc psalmo vox nostra est. Sic audite, tanquam vos ipsos audiatis; sic audite, tanquam in speculo Scripturarum vos ipsos attendatis. Cum enim tanquam speculum attendis Scripturas, exhilaratur facies tua: cum similem te inveisti, quae membra ista cantarunt; eris et tu in ipsis membris, et cantabis ista. Cur ergo isti cantant ista exsultando? Quia evaserunt. Ergo spes est in qua cantant. Cum enim hic sumus et cesserunt quidem membra quaedam de corpore illo de quo et nos sumus, quae possunt in veritate cantare. Et hoc cantarunt martyres sancti: jam enim evaserunt, et in exsultatione cum Christo sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
torrente aqua illa. q̃ significat ppłm ꝑ
secutorẽ: inde bibit ille qͥ dixit disci¬
płis. Potestis bib̾e calicẽ. quẽ ego bibiturus
sũꝰ De torrente in uia bibit. Qde᷑ in uia
bibit. Transiens bibit. ñ hesit. In uia bibit:
qr de illo forte dicꝰtũ ẽ. Et in uia peccͣoꝵ
ñ scetit. Transiens bibit. Et qͥd inde dictũ
caput nr̃m iã: qr de torrente. in uia bibit.
Passus eͣ enĩ dñs nr̃. Si gͦ iã exaltatũ ẽ. caput
nrͣm: qͥd tunet corpus torrentẽ.Sine du¬
tea. Torrenteͣ ꝑtransiit aĩa nr̃a. fortasse

Expanded text:
torrente, aqua illa quae significat populum torrente, aqua illa quae significat populum persecutorem, inde bibit ille qui dixit discipulis: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? «De torrente in via bibit.» Quid est, «in via bibit?» Transiens bibit, non haesit. In via bibit; quia de illo forte dictum est, «Et in via peccatorum non stetit» . Transiens bibit. Et quid inde dictum caput nostrum, quia de torrente in via bibit; passus est enim Dominus noster. Si ergo jam exaltatum est caput nostrum, quid timet corpus torrentem? Sine dutea, «Torrentem pertransiit anima nostra: fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
uicit : uinceris. Nlisi qr dñs erat in nob̃. dũ
insurgerent homines suꝑ nos. forsitan iiuos
absorbuissent nos: dũ irasceret᷑ furor ipsoꝵ
suꝑ nos. lã irascunt᷑ : iã aꝑte seuiunt. forsi¬
tan aqua demersisset nos. Aquã dicit po¬
płos peccͣores. Et uidebimꝰ qualẽ aquã. incõ¬
sequentib. Qͥcũq aũ consensisset illis: aqua
illũ oꝑuisset. Moreret᷑ enĩ morte egyptio¬
⁊ ipsa aqua ppłs egyptioꝵ cooꝑtꝰ ẽ. Aqua
inquit dem̾sisset nos. S quał ẽ ista aqua:
Torrens eͣ. fluit cũ impetu. s transitura ẽ
Torrentes enĩ dicunt᷑ fluuii. qͥ repentuus
ymbrib crescunt: ⁊ magnũ habent imn¬
petũ. Qͥsquis incurrerit trahit᷑: s in quo
aĩa ipsius. Adhuc fluit torrens: s iã tran¬
siit aĩa martyrũ. Addhuc quãdui scłm hoc
nascendo ⁊ moriendo currit: torrens eͣ.
Ninc ꝑsecutiones: de isto torrente. Hinc
bibit ille pͥmꝰ caput nr̃m: de quo dicꝰtũ ẽ
in psalmo. De torrente in uia bibit. De

Expanded text:
icit, vinceris. «Nisi quia Dominus erat in nobis, dum insurgerent homines super nos, forsitan vivos absorbuissent nos. Dum irasceretur furor ipsorum super nos:» jam irascuntur, jam aperte saeviunt: «forsitan aqua demersisset nos.» Aquam dicit populos peccatores; et videbimus qualem aquam in consequentibus. Quicumque autem consensisset illis, aqua illum operuisset. Moreretur enim morte Aegyptio ipsa aqua populus Aegyptiorum coopertus est . «Aqua,» inquit, «demersisset nos.» 7. Sed qualis est ista aqua? Torrens est, fluit cum impetu, sed transitura est. Torrentes enim dicuntur fluvii qui repentinis imbribus crescunt: magnum habent impetum; quisquis incurrerit trahitur, sed in quit torrentem anima ipsius. Adhuc fluit torrens, sed jam transiit anima martyrum. Adhuc quamdiu saeculum hoc nascendo et moriendo currit, torrens est: hinc persecutiones, de isto torrente. Hinc bibit ille primus caput nostrum, de quo dictum est in psalmo: «De torrente in via bibit.» De
Abbreviated transcription (Latin):
ta dicẽ: ⁊ diuina testimonia de litt̾is scĩs
occurrt᷑ nob̃. Ipsi st̃ montes qͥ illuminant᷑
a dõ. ⁊ pͥmitus illuminant᷑: ut ab ipsis lu¬
men descendat ad ualles ł ad colles: qr ñ
tante st̃ altitudinis. quantȩ stͣ montes.
Ipsi st̃ ꝑ quos nob̃ p̃rogat᷑ scriptura: siue

Expanded text:
ta dicere; et divina testimonia de Litteris sanctis ta dicere; et divina testimonia de Litteris sanctis occurrerunt nobis. Ipsi sunt montes qui illuminantur a Deo: et primitus illuminantur, ut ab ipsis lumen descendat ad valles, vel ad colles; quia non tantae sunt altitudinis, quantae sunt montes. Ipsi sunt per quos nobis p
Abbreviated transcription (Latin):
moti st̃ corde ⁊ cecidert᷑ : tẽ rege̾ ipsius
suꝑne iherłm crucifixert̃. Iã spãlit᷑ foris
erant: ⁊ ipsũ regẽ foras excludebant. flie¬
cert᷑ enĩ illũ extra ciuitatẽ suã: ⁊ foras
crucifixert̃. Et ipse eiecit illos extraci¬
uitatẽ suã. id ẽ ȩt̾nã iherłm matrem
omĩũ nrͣm que ẽ in cęlis. Qualis eͣ ista
iherłm. ᷤ breuit᷑ deseribit eã. Montes
in cir custi eiꝰ. Magnũ aliquid̃ eͣ nos ẽe
in ea ciuitate. quã circũdedert᷑ montes.
lpsa ẽ tota felicitas nr̃a: qr habebimus
ciuitatẽ. quã circũdedert̃ montes.
Nũ enĩ ñ nouimꝰ montes: Aut qͥd st̃ montes.
nͥ tumores t̾rarũ: Alii st̃ gͦ montes amabi¬
faciunt illi. De his montib amabilib ⁊ de¬
lectabilib: assidue scriptura loquit᷑. Adũ¬
tite cũ auditis. uł legitis. Plurib locis in¬
uenitis montes delectabiles: quãꝗͣ ⁊ nos
possumꝰ cõmemorare. Uerũtñ qu̾ntũ dñs
suggerit. delectat nos de his montibꝰ mul¬

Expanded text:
ceciderunt, tunc Regem ipsius supernae Jerusalem crucifixerunt. Jam spiritualiter foris erant, et ipsum Regem foras excludebant. Ejecerunt enim illum extra civitatem suam, et foris crucifixerunt . Et ipse ejecit illos extra civitatem suam, id est aeternam Jerusalem matrem omnium nostrum, quae est in coelis. 4. Qualis est istates in circuitu ejus.» Magnum aliquid, nos esse in ea civitate quam circumdederunt montes? Ipsa est tota felicitas nostra, quia habebimus civitatem quam circumdederunt montes? Num enim non novimus montes? aut quid sunt montes, nisi tumores terrarum? Alii sunt ergo montes amabiilli faciunt. De his montibus amabilibus et delectabilibus assidue Scriptura loquitur. Advertite cum auditis vel legitis; pluribus locis invenitis montes delectabiles, quam nos possumus commemorare. Verumtamen quantum Dominus suggerit, delectat nos de his montibus mul
Abbreviated transcription (Latin):
mac̾tat᷑. Predat in dm̃: tcͣ manducatuꝵ.
Quomͦ gͦ illi uiuos absorbuissent nos. nͥ qͥa
dñs erat in nob̃: Surrexert᷑ enĩ multi ꝑ¬
secutores aliqnͣ. ⁊ nc̃ nͣ desunt: singillatim
insurgunt: ⁊ aliqnͣ uiuos absorbent. s in
quib ñ ẽ dñs. Idõ ante. oĩa illi dixert᷑. nisi
qr dñs erat in nob̾: qr multi absorbentur.
in qͥb ñ ẽ dñs. hi st̃ qui uiui absorbent᷑.
qͥ sciunt malũ ẽẽ ⁊ lingua consentiunt. Sur
cate: si ñ feceritis occidemꝰ uos. Illi amaue¬
rt hanc uitã. ⁊ dulcedo uitȩ huiꝰ tenuit
eos. Non plus dilexert̃ ea quȩ ꝓmisit ds̃ :
quã ea quȩ uidebant᷑ in t̾ra. Illa enĩ cre¬
dere: uidebant᷑ quȩ ñdũ uidebant: ista qͣ
amabant uidebant. Plus retinentes ea qͣ
tes qr nicħ ẽ ydolũ. Nã si aliqͥd putareñ
ẽẽ ydolum: mortui absorberent᷑. Cũ aũ pu¬
tant nichil eẽ ydolũ. ⁊ nouert᷑ omĩa illa

Expanded text:
mactatur; credat in Deum, tunc manducatur. mactatur; credat in Deum, tunc manducatur. Quomodo ergo illi «vivos absorbuissent nos, nisi quia Dominus erat in nobis?» Surrexerunt enim multi persecutores aliquando, et nunc non desunt. Singillatim insurgunt, et aliquando vivos absorbent, sed in quibus non est Dominus. Ideo ante omnia illi dixerunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis;» quia multi absorbentur, in quibus non est Dominus. Hi sunt qui vivi absorbentur, qui sciunt malum esse, et lingua consentiunt. Surrcate; si non feceritis, occidimus vos. Illi amaverunt hanc vitam, et dulcedo vitae hujus tenuit eos. Non plus dilexerunt ea quae promisit Deus, quam ea quae videbant in terra. Illa enim credere jubebantur, quae nondum videbant, ista quae amabant videbant. Plus retinentes ea quae tes quia nihil est idolum. Nam si aliquid putarent esse idolum, mortui absorberentur: cum autem putant nihil esse idolum, et noverunt omnia illa
Abbreviated transcription (Latin):
cantatis: ⁊ securi tenetis beatitudine̾ sem¬
pit̾nã. Eͥd uob̃ facerent hoĩes. insurgentes
in uos. nͥ dñs ẽẽt in uob̃: Qͥd facerentᷤ for¬
sitan uiuos absorbuissent nos. Nuios absor¬
buissent. Non pͥus occidissent: ⁊ sic absor¬
buissent. O immanes: o crudeles: nͣ sic ab¬
sorbet eccłia. Petro macꝰta ⁊ manduca dic¬
tũ ẽ: ñ uiuos absorbe. Quomͦ gͦ petaꝰ id
isti qͥ insurrexert᷑ suꝑ nos. forsitan uiuos
absorbuissent nos. nͥ qr dñs erat in nob̾:
Qͥ a in eccłie corpus nemo intrat: nͥ prius
occisus. Moritur qd fuit: ut sit qđ ñ fuit.
Alioquin qͥ ñ occidit᷑. ⁊ nͣ manducat᷑ ab ex¬
cłia. eẽ in numero ppłi potest qͥ uidetur
ducari poterit. nͥ pͥmo mac̾tatꝰ. Ue ͥñi ht
paganus: adhuc in illo ydolatria uiuit : in¬
serendus ẽ m̃bris xp̃i. Ut inserat᷑: necesse ẽ¬
ut manducet᷑. S ñ potest manducari ab ec¬
cłia: nͥ pͥmo mac̾tatus. Renuntiet scło. teͣ

Expanded text:
beatitudinem sempiternam? quid vobis facerent homines insurgentes in vos, nisi Dominus esset in vobis? quid facerent? «Forsitan vivos absorbuissent nos. Vivos absorbuissent;» non prius occidissent, et sic absorbuissent. O immanes! o crudeles! Non sic absorbet Ecclesia: Petro, «Macta et manduca» , dictum est; non, Vivos absorbe. Quomodo ergo Petrus, id s, «forsitan vivos absorbuissent nos, nisi quia Dominus erat in nobis?» Quia in Ecclesiae corpus nemo intrat, nisi prius occisus. Moritur quod fuit, ut sit quod non fuit. Alioquin, qui non occiditur et non manducatur ab Ecclesia, esse in numero populi potest, qui videtur ducari poterit, nisi primo mactatus. Venit paganus, adhuc in illo idololatria vivit; inserendus est membris Christi: ut inseratur, necesse est manducetur; sed non potest manducari ab Ecclesia, nisi primo mactatus. Renuntiet saeculo, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
titiã. ⁊ suã uolentes constituere: iustitis di
ñ st̃ subiecti. Qͥ aũ subiecti st̃: sic ft̃ alti
ut humiles sint. Et̃ qr magni ftͣ montes
habent capacitatẽ pietatis. suscipiunt a¬
bundantiã pacis: ⁊ inundationẽ transiit¬
tunt ad colles. Alodo tam̃ tu uide: quos
montes ames. Si uis amari abonis monti¬
b: noli spẽ ponere nec in bonis montib
Nã qualis mons erat paulus. Iñ inuenit᷑
tam̃ timebat: ne passer ille in illo pon̾et
sp̃e. Etͣ quid ait. Nũ quid paulus ꝓ uob̃ cru¬
cifixus. ẽ. SS leuate oculos in montes. un
auxiliũ ueniat uob̃. qr ego plantaui. apol

Expanded text:
titiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti» . Qui autem subjecti sunt, sic sunt alti, ut humiles sint. Et quia magni sunt, montes habent capacitatem pietatis, suscipiunt abundantiam pacis et inundationem transmittunt ad colles. Modo tamen tu vide quos montes ames. Si vis amari a bonis montibus, noli spem ponere nec in bonis montibus. Nam qualis mons erat Paulus? quando invenitur tamen timebat ne passer ille in illo poneret spem: Et quid ait? «Numquid Paulus pro vobis crucifixus est» ? Sed levate oculos in montes, unde auxilium veniat vobis;
Abbreviated transcription (Latin):
uł solent dice putas. cũ ita loquut᷑. Putas
euasi hoc. Si gͦ dicat᷑. forsitan euasi: uide¬
tis qr hoc ñ sonat. S qd dixi putas. usitate
dr̃: latine ñ ita drͣ. Et potui illud dicere.
cũ tracꝰto uob̃. Sepe enĩ ⁊ u̾ba nͣ latina di¬
co: ut uos intelligatis. In scriptura aũ nõ
potuit hoc poni qdͣ latinũ ñ e̾ẽt: ⁊ defici¬
ente latinitate positũ ẽ ꝓ eo qd̃ ñ hoc so¬
naret: sic tam̃ intelligite dici. Putas ꝑtran¬
siit aĩa nr̃a aquã sine substantia: ce qͣre
dicunt putas: Qͥa magnitudo ꝑiculi. uix
facit credibile qd euasit. Alagnã nece᷑ ꝑ¬
tulert̃: in magnis discriminib fuerun.

Expanded text:
utas, cum ita loquuntur: Putas, evasi hoc? Si ergo dicatur, Forsitan evasi, videtis quia non hoc sonat: sed quod dixi, Putas, usitate dicitur; latine non ita dicitur. Et potui illud dicere, cum tracte vobis; saepe enim et verba non latina dico, ut vos intelligatis. In Scriptura autem non potuit hoc poni, quod latinum non esset; et deficiente latinitate, positum est pro eo, quod non hoc sonaret. Sic tamen intelligite dici: Putas, «pertransiit anima nostra aquam sine substantia?» Et quare dicunt, Putas? Quia magnitudo periculi vix facit credibile quod evasit. Magnam necem pertulerunt, in magnis discriminibus fuerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
Qa gͦ isti cantant: hec m̃bra xp̃i qͥd cantañ:
Amant enĩ: ⁊ amando cantant: ⁊ desidando
cantant. Aliqnͣ cũ tribulatione cantant: a
liqnͣ exultando cantant. cũ in spe cantañ.
Tribulatio enĩ nr̃a. in p̃senti scło: spes uͦ nr̃a
de futuro scło. Et nͥ in tribulatione. pͣsentis
Spes aũ nr̃a tã certa: quasi iã res ꝑfecta sit.
Ns eq enĩ timemꝰ. ꝓmittente u̾itate. Heritas e¬
nĩ: nec falli potest nec fallere: Bonũ ẽ: ut
hereamꝰ illi. Illa nos lib̾at: s si manserimus
i u̾bo eiꝰ. Nodo enĩ credimꝰ: tẽ uidebimus.
Cũ credimꝰ. spes ẽ in isto scło: cũ uidebunus

Expanded text:
go isti cantant? haec membra Christi quid cantant? Amant enim, et amando cantant, desiderando cantant. Aliquando cum tribulatione cantant, et aliquando exsultando cantant, cum in spe cantant. Tribulatio enim nostra in praesenti saeculo, spes vero nostra de futuro saeculo: et nisi in tribulatione praesentis Spes autem nostra tam certa est, quasi jam res perfecta sit: neque enim timemus promittente Veritate. Veritas enim nec falli potest, nec fallere: bonum est ut haereamus illi; illa nos liberat, sed si manserimus in verbo ejus. Modo enim credimus, tunc videbimus: cum credimus, spes est in isto s
Abbreviated transcription (Latin):
cere uolui: aderit diuĩ miͣa ñ ex meritis
nr̃is. s forte ꝓ merito desiderii ur̃i. neq
ex facultatib nr̃is. s ex abundantia dono¬
rũ suoꝵ: ut sic tractet᷑ ressatis necessa¬
ria. hominib positis in nouo testam̃to. ut
omĩno nullas latebaͣt inueniat iumicus.
uͥ se occultet ad decipiendos fideles. Explicit¬

Expanded text:
 non ex meritis nostris, sed forte pro merito desiderii vestri; neque ex facultatibus nostris, sed ex abundantia donorum suorum: ut sic tractetur res satis necessaria hominibus positis in novo testamento, ut omnino nullas latebras inveniat inimicus, ubi se occultet ad decipiendos fideles. I
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ uidetis qr ꝑiclitat᷑ aĩa: uͥ uidetis qr nu¬
tant pedes: sic cepit. Quã bonꝰ isrł ds̃. rec¬
tis corde: Ilei aũ inquit pene cõmoti suñ
pedes: paulominꝰ esfusi st̃ gressus mĩ. Qr̃:
Qa ⁊elaui in peccatorib: pacẽ peccator ũ
intuens. Iñ gͦ dix̃ cõmotos pedes suos. ⁊ pe¬
ne effusos gressus suos. lapsos ad ruinã a
dõ. qr intuitꝰ ẽ ⁊ inspexit felicitatem
peccatoꝵ. ⁊ uidit eos hab̾e pacẽ. se aũ labo¬
rem. Narrauit aũ hoc cũ iã euasisset: cũ
iã recto corde dõ inhesisset. narrauit p̃¬
uoluntatẽ dĩ ad suã uoluntatẽ curuare
conant᷑. Bene p̃ceptũ ẽ: ut hõ dirigat cor
suũ Uis habe rectũ cor: Tu fac qd̃ uult
dent ⁊ disputant quomͦ debuit facere
ds̃. ñ laudando qd̵ fecit. s rep̃hendendo
corrigere illũ uolunt. Parũ ẽ qr corrigi
ab eo nolunt. ⁊ dicunt. Non debuit ds̃
face̾ pauꝑes: s soli diuites ẽẽ debuert᷑:
⁊ ipsi soli uiuerent. Utquid facꝰtꝰ ẽ pauꝑ:¬

Expanded text:
 videtis quia periclitatur anima, ubi videtis quia nutant pedes, sic coepit: «Quam bonus Deus Israel rectis corde! Mei autem,» inquit, «pene commoti sunt pedes, paulo minus effusi sunt gressus mei.» Quare? «Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens» . Inde ergo dixit commotos pedes suos et pene effusos gressus, lapsu ad ruinam a Deo, quia intuitus est et inspexit felicitatem peccatorum, et vidit eos habere pacem, se autem laborem. Narravit autem hoc cum jam evasisset, cum jam correcto corde Deo inhaesisset, narravit prvoluntatem Dei ad voluntatem suam curvare conantur. Breve praeceptum est, ut homo dirigat cor suum. Vis habere rectum cor? Tu fac quod vult dent et disputant quomodo debuit facere Deus; non laudando quod fecit, sed reprehendendo. Corrigere illum volunt: parum est quia corrigi ab eo nolunt; et dicunt, Non debuit Deus facere pauperes, sed soli divites esse debuerunt; et ipsi soli viverent. Utquid factus est pau
Abbreviated transcription (Latin):
posse: attende. cuꝰ ẽ opus ut eruaris.
nã si suꝑbieris in muscipłam cadis. ⁊ dic.
Adiuitoriu̾ nr̃m in noĩe dni. qͥ fec celũ ⁊ tcã¬
NSalmꝰ tractatus ẽ: ⁊ quantũ dñs adiuuare
dignatꝰ eͣ. ut puto expositꝰ. srastino etiã die.
sermonẽ deberi caritati ur̃e. optime nostis.
Adestote: ⁊ adiuuate nos orationib ur̃is. Pol¬
licitationis enĩ nr̃ȩ meminisse debetis: nec
dicerẽ quid eẽm tractaturus: nͥ adiuuari
uolens studdio fidĩ ⁊ orationũ ur̃arũ. Nemi¬
nistis enĩ ꝓmisisse uob̃. de hoc trac̾tare qd̃
dictũ ẽ mn eugłio. lex ꝑ moysen data ẽ. gr̃a
⁊ ueritas ꝑ iħm xp̃m facta ẽ. Solent enim
hoĩes. heretici. maxime manichei rep̃hen¬
dere legẽ: ⁊ dic̾e qr ñ ds̃ illã dedit. Expo¬
nendus ẽ enĩ locus iste. ut cognoscat᷑ qr
⁊ legẽ ds̃ dedit. ⁊ lex ꝑ moysen data eͣi ut
ñ saluaret: ꝓptͣ certã causã. Non saluauit

Expanded text:
posse, attende cujus est opus ut eruatis posse, attende cujus est opus ut eruatis nam si superbieris, in muscipulam cadis, et dic, «Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit coelum etsalmus tractatus est, et quantum Dominus adjuvare dignatus est, ut puto, expositus. Crastino etiam die sermonem deberi Charitati vestrae optime nostis; adestote, et adjuvate nos orationibus vestris. Pollicitationis enim nostrae meminisse debetis; nec dicerem quid essem tractaturus, nisi adjuvari volens studio fidei et orationum vestrarum. Meministis enim me promisisse vobis de hoc tractare quod dictum est in Evangelio, «Lex per Moysen data est; Gra per Jesum Christum facta est» . Solent enim homines haeretici, maxime Manichaei, reprehendere Legem, et dicere quia Deus illam non dedit. Exponendus est enim locus iste, ut cognoscatur quia et Legem Deus dedit, et Lex per Moysen data est; ut non salvaret, propter certam causam. Non salvavit
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uͦ qui erat in illis. fecit strepituͣ gehen¬
narũ: ⁊ erutus ẽ passer de muscipula ue¬
Auscipula erat: dulcedo uitȩ huiͦ. Illi nͣ hese¬
rt᷑ in muscipula: ⁊ occisi stͣ. Illis occisis: mus¬
cipula fracta ẽ. Iam ñ remansit dulcedo
uitȩ huiꝰ. ꝑ quã possint iterũ capi. s illa cõ¬
trita ẽ. Nlumquid ⁊ passer contritus ẽ. Absit.
caꝑent᷑. Quare muscipula cõtrita ẽ. ⁊ nos
pula: s cũ captꝰ ee̾t contereret᷑ passer. Nlam
uita ista transitura ẽ: ⁊ qͥ dulcedine eiꝰ cap¬
ti fuerunt ⁊ ꝑ hanc dulcedine̾ offenderint
dm̃. cũ ista uita transibt᷑. Nlã conteret᷑ mus¬
cipula: certi estote. Om̃is didcedo uitȩ istiꝰ
p̃sentis: ñ erit impleta. sorte loci sui. s opꝰ
ẽ ñ herere: ut qnͣ conteret᷑ muscipula. t̾c
exultes ⁊ dicas. Muscipula contrita eͣ: ⁊ nos
eruti sumꝰ. S ne putes hoc uirib tuis te

Expanded text:
Dominus qui erat in illis, fecit strepitum gehenDominus qui erat in illis, fecit strepitum gehennarum, et erutus est passer de muscipula veMuscipula erat dulcedo vitae hujus: illi non haeserunt in muscipula, et occisi sunt; illis occisis muscipula fracta est; jam non remansit dulcedo vitae hujus, per quam possint iterum capi, sed illa contrita est: numquid et passer contritus est? Absit; caperentur. Quare muscipula contrita est, et nos pula; sed cum captus esset, contereretur passer. Nam vita ista transitura est; et qui dulcedine ejus capti fuerint, et per hanc dulcedinem offenderint Deum, cum ista vita transibunt. Nam conteretur muscipula; certi estote: omnis dulcedo vitae istius praesentis non erit, impleta sorte loci sui; sed opus est non haerere, ut quando conteretur muscipula, tunc exsultes et dicas, «Muscipula contrita est, et nos eruti sumus.» Sed ne putes hoc viribus tuis te