comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tabit iniqͥtatem suã. Anima quȩ tetigerit
aliqͥd inmundũ. & c̾. In hoc capitło obluuonẽ
reprehendit cõtactꝰ inmũdi. in sequenti u̾o opꝰ.
Qui enĩ tetigerit inmundũ ĩmundꝰ efficit᷑.
& delinquit si ꝑ incuriam oblitus iminiuidice
sue. mundationis ricũ ñ obseruat. Rursus si
post obliuionẽ reminsscit᷑ ĩmundiciȩ sue. sub¬
iacebit delicto ꝓ eo qd mundationẽ ñ seruauit.¬
& eget purgari sacrificio. Anina quȩ uiraue¬
rit & ꝓtulerit labiis sius ut uł male quid face

Expanded text:
tabit iniquitatem suam. Anima quae tetigerit tabit iniquitatem suam. Anima quae tetigerit aliquod immundum, etc. In hoc capitulo oblivionem reprehendit contactus immundi: consequenti vero, opus. Qui enim tetigerit immundum, immundus efficitur, et delinquit si per incuriam oblitus immunditiae suae mundationis ritum non observat. Rursum si post oblivionem reminiscitur immunditiae suae, subjacebit delicto pro eo, quod mundationem non servavit, et eget purgari sacrificio. Anima quae juraverit, et protulerit labiis suis, ut vel valde male
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͥtatẽ suã. Quidã hoc capitłm ita intelligen¬
dũ putant. Si peccauerit homo in hoe .s. qd̾
ꝓ eo quod ipse illito de quo rogatur testimoni¬
um ferre. uidit. aut alio mͦ consciꝰ est illius.
nisi indicauerit sic̃ scit ueritatẽ. portabit ini¬
qͥtatem suã .i. reus erit. uel si peccauerit aĩa
cũ audit uocẽ uirantis falsũ. & cũ sit .i. esse
possit testiꝰ falsitatis illius quia uidit aut cõsciꝰ est
nisi indicauerit illũ falsum iurare : peccat.
In quo tam̃ hãc mensurã tenere oportet. ut
ad correctionẽ ñ ad lesionẽ illiꝰ peccatũ ipsiuᷤ
manifestet. uel si peccau̾it aĩa. in hoc .ẜ. si audi¬
erit uocẽ iurantis falsũ & cõcestet᷑ illi dicens
se hoc qd̵ ille falso urat uidisse. aut alio mͦ
cõsciũ esse cũ ñ sit. nisi postea indicauerit uł
ueritatẽ ipsã sicut nouit. uł saltẽ sacerdoti
culpã suã de falso testimonio qd̵ ꝑhibuit: por¬

Expanded text:
iniquitatem suam. Quidam hoc capitulum ita intelligeniniquitatem suam. Quidam hoc capitulum ita intelligendum putant. Si peccaverit homo, in hoc scilice sciat pro eo quod ipse illud de quo rogatur, testimonium ferre vidit, aut alio modo conscius est illius, nisi indicaverit sicut scit veritatem, portabit iniquitatem suam, id est, reus erit. Vel si peccaverit anima cum audit vocem jurantis falsum, et cum sit, id est, esse possit testis falsitatis illius, quia vidit aut conscius est, nisi indicaverit illum falsum jurare, peccat. In quo tamen hanc mensuram tenere oportet, ut ad correctionem non ad laesionem illius peccatum ipsius manifestet. Vel si peccaverit in hoc, scilicet si audierit vocem jurantis falsum, et contestetur illi dicens se quod iste falso jurat vidisse, aut alio modo conscium esse cum non sit, nisi postea indicaverit, vel veritatem ipsam sicut novit, vel saltem sacerdoti culpam suam de falso testimonio quod perhibuit, por
Abbreviated transcription (Latin):
dotis intelligendũ ẽ qd semꝑ grauiꝰ ẽ: quia
cȩteris prebet eremplũ delinquendi. uł si hoc
mͦ peccauerit ut faciat popłm delinquere.
aliquid suggeiens uł suadens uerbo siue exem¬
plo. unde alii ad peccardũ ꝓuocent᷑. qd̾ grauiꝰ est.
qm si solus peccauerit. Uel certe sicut in hebreo
expressius habet᷑. si sacerdos qui unctꝰ ẽ petcauerit
ad culpã popłi .i. ad similitudinẽ alituiꝰ deppłõ.
qd ualde indecẽs est. ut qui aliis exemplũ debet
ẽẽ iniusticia. aliis similis fiat inculpa. Quod
dr᷑ totiẽs. corã dño. corã tabernacło. corã altari.
intelligendũ ẽ ubi ꝑsacra p̃sentia dei erat. Qd̃
etiã dr᷑ totiens rogabit ꝓ co sacerdos. alio sensu
dici potest. s. condonabit. uł remissionẽ faciet
suꝑ eũ. ut ostendat᷑ qd̵ ꝑ preces sacerdotis remis¬
sio fiat criminis. Si peccauerit anima &e audie¬
rit uocẽ uirantis. testis q fuerit. qd̾ aut ipse
uidit. aut cõscus est: nisi indicauerit portabit

Expanded text:
ntelligendum est, quod semper gravius est, quia caeteris praebet, exemplum delinquendi; vel si hoc modo peccaverit, ut faciat populum delinquere, aliquid suggerens, vel suadens verbo sive exemplo, unde alii ad peccandum provocetur: quod gravius est quod quam si solus peccaverit, certe sicut in Hebraeo expressius habetur, si sacerdos, qui unctus est, peccavit ad culpam populi, id est ad similitudinem alicujus de populo, qui valde nocens est, ut qui aliis exemplum debet esse in justitia: aliis simul fiat in culpa. Quod dicitur, toties coram Domino, coram tabernaculo, coram altari, intelligendum est ubi per sacra praesentia Dei erat. Quod etiam dicitur, toties: Rogabit pro eo sacerdos; alio sensu dici potest: scilicet condonabit vel remissionem faciet super eum, ut ostendatur quod per preces sacerdotis remissio fiat criminis. Si peccaverit anima, et audierit vocem jurantis, testisque fuerit, quod aut ipse vidit aut conscius est, nisi indicaverit, portabit
Abbreviated transcription (Latin):
& sartagine. & craticula. pars in memoriã corã
dño cremabat᷑. reliquũ erat aaron & filioꝵ eiꝰ.
Sic & de pͥmitiis. preter ferm̃tũ & mel de quib
nichil cremabat᷑. Anima si peccauerit ꝑ igno¬
rantã & de uniuersis mandatis dñi quȩ p̃ce¬
pit ut ñ fierent quippiã.f. Huc usq pendet
sententia. postea ꝑ subdiuisionem distinguit.
Siquidem ille qui hoc fecit est sacerdos qui unctꝰ
ẽ: offeret. ⁊ c̾. Si autẽ om̃is turba isrł &c̃. Si
autẽ peccauerit pͥnceps. &. c̾. Hec om̃ĩa subiuncta
respondẽt ad pͥmã ꝓpositionẽ qua dictũ ẽ. anima

Expanded text:
et sartagine, et craticula pars in memoriam coram et sartagine, et craticula pars in memoriam coram Domino cremabatur: reliquum erat Aaron, et filiorum ejus. Sic, et de primitiis praeter fermentum et mecaverit per ignorantiam, et de universis mandatis Domini, quae praecepit ut non fierent, quidpiam fecerit; hucusque pendet sententia: postea per subdivisionem distinguit. quidem ille, qui hoc fecit, est sacerdos, qui unctus est, offeret, etc. Si autem omnis turba Israel, etc. Si autem peccaverit princeps, etc. Haec omnia subjuncta respondent ad primam propositionem, qu
Abbreviated transcription (Latin):
& armꝰ dexter cedebat. reliquũ erat offerẽtiũ.
Nam qd̾dam sacrificiũ inqͣuo solꝰ d̾s participat᷑.
ut holocaustũ. & sacrifiqũ ꝓpeccato sacerdotiᷤ.
& sacrifiqũ ꝓ peccato totiꝰ popłi. quoꝵ primũ
tocũ in iltari igne cremabat᷑. reliqͣ duo partim
in altari. partĩ extra castra. Quoddam etiam
sacrificium erat. in quo pars deo cedebat. parᷤ
sacerdotib. ut insacrificio ꝓpeccato pͥncipis.
& singłoꝵ de plebe. Quodã in quo pars corã
dño cremabat᷑. pars ad esũ sacerdotũ ueniebat.
pars reliqua offerentib remanebat. ut in paci¬
ficis inquib adeps erat dei cũ quib dam aliis
partib. pectuscłm & armꝰ dexter sacerdotis. re¬
liquũ offerennũ sicut iã suꝑius diximꝰ. Aua¬
rũ u̾o oblationũ de farina p̃ter pugillũ qd̾
in memoriale corã dño cremabat᷑. cũ toto thure
de quo nichil reseruabat᷑. qd̾ reliquũ erat totũ
cedebat aaron & filiis eiꝰ. Similit̾ de clibano

Expanded text:
 armus dexter cedebat: reliquum erat offerentium. Nam quoddam sacrificium erat in quo solus Deus participabat, ut holocaustum, et sacrificium pro peccato sacerdotis, et sacrificium pro peccato totius populi, quorum primum, totum in altari igne cremabatur: reliqua duo partim in altari, partim extra castra. Quoddam etiam sacrificium erat in quo pars Deo cedebat, pars sacerdotibus, ut in sacrificio pro peccato principis, et singulorum de plebe. Quoddam in quo pars coram Domino cremabatur, pars ad esum sacerdotum veniebat, pars reliqua offerentibus remanebat, ut in pacificis, in quibus adeps erat Dei cum quibusdam aliis partibus; pectusculum et armus dexter sacerdotis, reliquum offerentium sicut jam superius diximus. Aliarum vero oblationum de farina, praeter pugillum, quod in memoriale coram domino cremabatur, cum toto thure de quo nihil reservabatur: quod reliquum erat totum cedebat Aaron et filiis ejus. Similiter de clibano,
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotis eleuata priꝰ corã dño. Sin autẽ obtu¬
leris munꝰ primitiarũ frugũ tuarũ. De obla¬
tione paschali hic intendit agere. Offeres pͥmitias¬
tuas domino fundens suꝑ eas oleum. & thus im¬
ponẽs. Ideo thus: quia oblatio dño est. De qua
adolebit sacerdos. in memoriã muneris partem
farris fracti. & olei .s. partẽ. thus u̾o totũ adolebit.
ut ñ remaneat de ipso pars aliqua. sicut de farre
& oleo. s totũ conburat᷑. Hoc gͥ in pͥmitiis fer¬
m̃ti ac mellis ñ fiebat. Qd̃ si hostia pacificoꝵ fue¬
rit eiꝰ oblatio. & c̾. Pacifica dicebant᷑ sacrificia quȩ
offerebant᷑ ad his qui ñ ex p̃cedente delicto. s qͣsi
pacẽ habentes do offerebant. Uel ideo pacifica:
quia pacẽ faciebant ad om̃s. unicuiq suã por¬

Expanded text:
sacerdotis elevata prius coram Domino. Sin autem obtusacerdotis elevata prius coram Domino. Sin autem obtuleris munus primitiarum frugum tuarum Domino. De oblatione paschali hic intendit agere. Offeres primitiastuas Domino, fundens super eas oleum, et thus imponens. Ideo thus; quia oblatio Domino est. De qua adolebat sacerdos in memoriam muneris, partem farris fracti, et olei scilicet partem, thus vero totum adolebis, ut non remaneat de ipso pars aliqua, sicut de farre et oleo, sed totum comburatur. Hoc igitur in primitiis fermenti, et mellis non fiebat. Quod si hostia pacificorum fuerit ejus oblatio, etc. Pacifica dicebantur sacrificia, quae offerebantur ab iis qui, non praecedente delicto, sed quasi pacem habentes, Deo offerebant, vel ideo pacifica; quia pacem faciebant, ad omnes unicuique suam por
Abbreviated transcription (Latin):
Inhebreo ꝓcraticula. habet᷑ maresith. quod est
ꝓprie sartago in qua frixura fit. qdđ & souo ipsiꝰ
nominis innui uidet᷑. Nam maresith consili alͥx
interpretat᷑. ꝓpter stridorẽ uideł frixurȩ & su¬
suriiũ siue murm᷑. qͦ consiliantẽ imitari ui¬
dct᷑. Ubi autẽ in leuitico habet᷑ oblatio de sarta¬
gine: inhebreo ẽ machebath. Potest gͥ ita distĩ¬
gui. michar .i. cribrũ uł rete: machebath. id ẽ
patella ubi decoctio fit liquida. maresich .i. sar¬
tago ubi frirura sit. Nec quicꝗͣ. ferm̃ti ac mells
adolebit᷑ u sacrificio dñi. Primitias tantũ eoꝵ
offeretis & munera. Nam in sequentib dicit. qd̃
cũ hostia grãrum panes duo ferm̃tati offerent᷑.
Ex quib unꝰ ꝓ pͥmitiis offeret᷑ dño. & erit sacer¬
dotis. ut intelligat᷑ qd̾ hȩc scił ferm̃tũ & mel. qũ¬
ꝓ primitiis offerebant᷑: nichil de ipsis suꝑ altare
cremabat᷑. sic̃ in aliis pͥmitiis. s cedebãt iusus

Expanded text:
o craticula habetur marhesit, , quod est oprie sartago; in quo frixura sit, quod et sono ipsius nominis innui videtur. Nam marhesit consiliatrix interpretatur propter stridorem, videlicet frixurae et susurrium sive murmur, quo consiliantem imitari videtur. Ubi autem in Levitico habetur, oblatio de sartagine, in Hebraeo est mahhebat, . Potest igitur ita distingui, michar, , id est cribrum vel rete. Mahhebat, id est patella, ubi decoctio fit liquida. Marhesit, id est, sartago ubi frixura fit. Nec quidquam fermenti ac mellis adolebitur in sacrificio Domini. Primitias tantum eorum offeretis ac munera. Nam in sequentibus dicet, quod cum hostia gratiarum panes duo fermentari offerentur. Ex quibus unus pro primitiis offeretur Domino, et erit sacerdotis, ut intelligatur quod haec scilicet fermentum et mel, quando pro primitiis offerebantur, nihil de ipsis super altare cremabatur, sicut in aliis primitiis; sed cedebant in usus
Abbreviated transcription (Latin):
receptacłã. In hebreo sic habet᷑. Facies eiꝰ ollas ad
eiꝰ incinos. & eiꝰ igniũ receptacłã. palas udelꝰ
ad leuãdos cineres. ollas ad suscipiendos. pelues
ad sanguinẽ fundendũ. uncinos ad leuandas car¬
nes de cacabis. igniũ receptacłã: ad portandas
priuas. Sequitur. Craticulam q: sub auditur
facies ei in modũ recis ȩneã. ꝑ cuiꝰ .iiii. angulos
ert̃ .iiͦii. anuli ȩnei. qͦs pones subt̾ arulã alta¬
ris: erit q cracicula usq ad altans mechũ. De hc̃

Expanded text:
receptacula. In Hebraeo sic habetur. Facreceptacula. In Hebraeo sic habetur. Facejus uncinos, et ejus ignium receptacula. Palas videlicet ad tollendos cineres; ollas ad suscipiendos; pelves ad sanguinem fundendum; uncinos ad tollendas carnes de cacabis; ignium receptacula, ad portandas prunas. Sequitur: Craticulamque. Subauditur facies ei: in modum retis aeneam, per cujus quatuor angulos erunt quatuor annuli aenei, quos pones subter avutam altaris:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ anuli qui erãt inpedib archȩ ad eã por¬
tandã statĩ. iuxta m̃sam & ñ uersus terram
in imo erãt. Oꝑe plumario. Augꝰ. Pluma ẽ
acus ꝑ quã facto iã panno inferunt᷑ fila aurea
aut argentea. ut fiat aurifrisuĩ aut diuersȩ
sagis. ⁊ c̾. Constructio distorta ẽ. sensus autẽ
talis ẽ. qd suꝑabundantia sagoꝵ ultͣ cortinas.
unum sagunt ẽ scd̃m longitudinẽ tabernacłi.
er cuiꝰ una medictate oꝑit᷑ una frons taberua¬
culi & ex altera medietate reliqua fr̃õs. & duo
cubiti in longitudine sagoꝵ om̃ium. ꝓtegẽtes
extoto usq ad terrã latera tabernacłi. E om̃s
una cõpago retinebit .i. eadẽ consimilis iũctura
ligabit om̃s. Facies & uectes delignis scchim qͥn¬
& eiusdẽ numeri uectes lateris & frontis. s illi
sex cubitoꝵ erãt: issa u̾o duoꝵ. Asũmo usq
ad sũmũ .i. in medio duarũ extremitatum.
facies in usus eiꝰ .i. altaris. Lebetas ad suscipi¬
endos cineres. forcipes atq fuscinulas. & igniũ

Expanded text:
qui erant in pedibus arcae ad eam portandam, statim juxta mensam, et non versus terram in imo erant. Opere plumario. AUGUSTINUS: « Pluma est acus per quam facto jam panno inferuntur fila aurea aut argentea, ut fiat aurificium auriphrygiumsagis, etc. Constructio distorta est: sensus autem talis est, quod superabundantia sagorum ultra cortinas unum sagum est, secundum longitudinem tabernaculi, ex cujus una medietate operatur una frons tabernaculi, et ex altera medietate reliqua frons et duo cubiti in longitudine sagorum omnium protegentes ex toto usque ad terram latera tabernaculi. Et una omnes compago retinebit, id est eadem consimilis junctura ligabit omnes. Facies et vectes de lignis Sethim quinejusdem numeri vectes lateris, et frontis erant, sed illi sex cubitorum erant, isti vero duorum. A summo usque ad summum, id est in medio duarum extremitatum. Facies in usus ejus, id est altaris Lebetas ad suscipiendos cineres, et forcipes atque fuscinulas, et ignium
Abbreviated transcription (Latin):
de sidãm ascensionẽ. sed̃s inter sed̾am ⁊ tertiã
fuisse credit᷑. decimꝰ septimi m̃sis dies occurrit.
qui merito dies ꝑ singlos annos celebrari ius
Houissime festũ sequit᷑ scenophegie. id ẽ
tabernacłoꝵ. qd̵ agebat᷑ inrecordationẽ pere

Expanded text:
et secundam ascensionem; secundus, inter secundam et tertiam et secundam ascensionem; secundus, inter secundam et tertiam fuisse creditur: decimus septimi mensis dies occurrit, qui merito dies per singulos annos celebrari jussNovissime festum sequitur scenopegiarum, id est tabernaculorum, quod agebatur in
Abbreviated transcription (Latin):
ne scupturarũ. ruesũ ab ex̃ordio easdẽ sceqpturas
legere &. recitarẽ cepert᷑. D chinc ciusdẽ mensis
x. dic. fellũ cͥpiationis sequit᷑. ubi affligere aĩãs
suas iubent᷑ fiłi isił. tit quidẽ arbitrant᷑ ꝓpec¬
cato uitulĩ quẽ feccit᷑ morante moẏse in monte.
cuiꝰ reatꝰ ueniam moyses a deo hoc codem tẽpore
impetͣsse estimat᷑. Sic eiũ antiqua traditione ꝑ¬
hibetur. qd̾ lec .i. die post. xͣ diẽ primi m̃sis.
qui scd̃m hebreos seitꝰ est tercii mensis. data sit
in decẽ mandatis. Post quẽ diem moyses ascendẽs
tabulas lapideas eisdẽ p̃ceptis inscriptas accepit.
Quas descendẽs ad mõtis radicẽ uiso uitulo con¬
fregit. rursũ q ascendẽs post alios. xł . dies in
aliis tabulis quas dño iubente adsimilitũdinẽ
pͥoꝵ fecerat eadem p̃cepta accepis. Sie deniq:
demum tercio ascendens: xl. dieb ueniam ꝓ¬
delicto popuili impet᷑uit. Pose quẽ numerũ
si dios dies adicias. quoꝵ primꝰ inter prinã

Expanded text:
scripturas legere et recitare coeperunt. Dehinc ejusdem mensis decima die festum expiationis sequitur, ubi affligere animas suas jubentur filii Israel, ut quidam arbitrantur pro peccato vituli, quem fecerunt morante Moyse in monte, cujus reatus veniam Moyses a Deo hoc eodem tempore impetrasse existimatur. Sic enim antiqua traditione perhibetur, quod lex quiqui secundum Hebraeos sextus est tertii mensis, data sit in decem mandatis; post quem diem Moyses ascendens tabulas lapideas ejusdem praeceptis inscriptas accepit, quas descendens ad montis radicem, viso vitulo, confregit. Rursumque ascendens post alios quadraginta dies in aliis tabulis quas Domino jubente ad similitudinem priorum fecerat; eadem praecepta accepit. Sicque demum tertio ascendens quadraginta delicto impetravit. Post quem numerum si duos dies adjicias, quorum primus inter primam,
Abbreviated transcription (Latin):
unũ cõuenire facile ñ erat. Quidã iccirto hoc
festũ. uͭiͦ. m̃se institutũ putãt. ꝓpter septẽ
nubes quib popłm de egỹpto egredientem
obumbratum ex antiqua traditione asseuerant.
Detauũ diẽ qui contira morẽ ueteris testam̃ti
celebrandꝰ indici uidet᷑. ñ ad hoc festũ ꝑtinere
gutã᷑. s alud festũ perse e̾ẽ & alio tẽpore cele¬
brandũ. nisi qd̵ exdispensatione huic festo con¬
i unctꝰ ẽ. ne forte popł tũ ex frequẽti cõuocatio¬
ne. tura ex ĩminente hẏeme molestiã sustine¬
ret. Hoc autẽ ex deuteronomii auctoritare pro¬
bãt. ubi infesto scenophegiȩ ñ nisi septẽ dies
cõmemorant᷑. qͣndo ipsũ celebrandũ indicitur.
ã hostiũ tabernacłi testimonii. In uno
eodẽ q loco immolabant᷑ .i. laniabant᷑
a sacerdotib & offerebant᷑ apoplo uictimȩ. tam
iͭ cubiti ab introitu atrii ex parte orientis usq
duo oratorra. Unum uiroꝵ isrl.: alterum mu¬

Expanded text:
uidam idcirco hoc festum septimo mense institutum putant, propter septem nubes, quibus populum de Aegypto egredientem obumbratum ex antiqua traditione asserunt. Octavum diem, qui contra morem Veteris Testamenti celebrandus induci videtur, non ad hoc festum pertinere putant; sed aliud per se esse festum, et alio tempore celebrandum, nisi quod ex dispensatione huic festo conjunctus est, ne forte populus, tum ex frequenti convocatione, tum ex imminente hieme, molestiam sustineret. Hoc autem ex Deuteronomii auctoritate probant, ubi in festo scenopegiarum non nisi septem dies commemorantur, quando ipsum celebrandum indicitur. Ad ostium tabernaculi testimonii. In uno eodemque loco immolabantur, id est laniabantur a sacerdotibus, et offerebantur a populo victimae, tam autem quinquaginta cubiti ab introitu atrii ex parte orientis usque duo oraria, unum virorum Israel, et alterum mu
Abbreviated transcription (Latin):
non miraculo. E inter hostes nudum. expolia¬
tũ apecunia supͣdictoꝵ ornam̃toꝵ. Hostes uocat
siqͥs habet zelũ dei. accipiat mecũ uindictã de
popło peccance. Dele me de libro tuo. Non ex ra¬
tione. s impetu humanȩ affectionis & cõfidẽtia
magna uid̃m hoc dicit. & qd̾ ñ fuerit crudelitas
in occidendo. ostendit magna pietas quȩ secuta ẽ
in orando. Scribi autẽ in libro uitȩ aut deleri:
duplicit̾ intelligit᷑. aut scdm̃ p̃scientã di: aut
scd̃m p̃sentẽ statũ. scd̃m quẽ qͣndoq cõtingit qd̾
si talis ꝑmaneret aliqͥs: saluaret᷑. s qͥa p̃sentẽ
qͣm habet iusticiã deserit: dr᷑ deleri de libroui¬
te. in qͦ ds̃ eũ tc̃ p̃scripsit. qͣndo illã iusticam
ei dedit. scd̃m p̃scientiã u̾o qͥ scriptꝰ ẽ: nunquam¬

Expanded text:
on miraculo. Et inter hostes nudum, et spoliaon miraculo. Et inter hostes nudum, et spoliatum a pecunia supradictorum ornamentorum; hostes vocat ihi, id est si quis habet zelum Dei, accipiat mecum vindictam de populo peccante. Dele me de libro tuo. Non ex ratione, sed ex impetu humanae affectionis et fiducia magna in Deum hoc dicit. Et quod non fuerit crudelitas in occidendo, ostendit magna pietas, quae secuta est in orando. Scribi autem in libro vitae aut deleri, dupliciter intelligitur; aut secundum praescientiam Dei, aut secundum praesentem statum, secundum quem quandoque contingit, quod si talis permaneret aliquis salvaretur; sed quia praesentem quam habet justitiam deserit, dicitur deleri de libro vitae, in quo Deus eum tunc scripsit, quando illam justitiam ei dedit. Secundum praescientiam vero q
Abbreviated transcription (Latin):
cratione sua de pacisicis sius obtulert pectꝰ et
armũ. hȩc eadẽ accipiãt afiliis isił de pacificis
eoꝵ lege ꝑpetua. Sc̃ificabis .i. cõfirmabis. R nota
qd̃ pͥmus aries fuit oblatꝰ in holocaustũ. scds in
pacifica. unde dñs habuit suã partẽ armũ &
adipẽ. & moyses qui obtulit. pectꝰ. aaron cuiꝰ erat
oblatio reliqͣs carnes. quas coxit & comedit cũ filiis
suis inatrio tabernacłi. sicut deincep̾ facturi ẽrãt
de qua dicturus sum. Quando tuleris summã
quia legit᷑ in libro paralipomenon. qd̵ caleph fu¬
it pater ur. & ille caleph ñ habruit. nisi xl.
annos inexitu ab egypto. beseleel u̾o mͦ ñ habebat
rit an non. Confregit eas. ⁊ c̾. Utrũ ex humano
affectu an ex diuino instĩctu hoc fecerit ñ patet.
Tu nosti popłm qd̵ ꝓnus sit ad malũ. Qd̾ ñ potu¬
it ꝓhibere. dolens passus ẽ. ita tam̃ qd̾ p̃ciosis
ornam̃tis quȩ magis diligebãt spoliauit eos. ut
saltim ꝑ hoc repͥmeret eos astulta uoluntate illa.

Expanded text:
cratione sua de pacificis suis obtulerunt pectus et armum, haec eadem accipiant a filiis Israel de pacificis eorum lege perpetua. Sanctificabis, id est confirmabis, et nota quod primus aries fuit oblatus in holocaustum. Secundus in pacifica. Unde Dominus habuit suam partem armum et adipem: et Moyses qui obtulit pectus; Aaron cujus erat oblatio, reliquas carnes quas cepit, et comedit cum filiis suis in atrio tabernaculi, sicut deinceps facturi erant fde qua dicturus sum. Quando tuleris summam,quia legitur in libro Paralipomenon, quod Caleph fuit pater Hur et ille Caleph non habuit nisi quadraginta annos in exitu ab Aegypto: Beseleel igitur modo non habeat rit, an non. Confregit eas, etc. Utrum ex humano affectu, an ex divino in instinctu hoc fecerit, non patet. Tu nosti populum quod pronus sit ad malum. Quod non potuit prohibere, dolens passus est ita tamen quod pretiosis ornamentis, quae magis diligebant spoliavit eos, ut saltem per hoc reprimeret eos a stulta voluntate illa;
Abbreviated transcription (Latin):
& arinus dexter. sacerdotũ erat. reliquũ offe¬
rentes. accepert. In holocausto. sacerdos qͥ ipsum
holocaustũ obculit. solã pellẽ accepit. Insacrificiis
p̃ter adipẽ: & renũcłos. & reticłm iecoris. & alia
quȩ ignus cõlup̃sit ⁊ eliquũ totũ sacerdotũ fuit.

Expanded text:
et armus dexter sacerdotum erat, reliquum offeet armus dexter sacerdotum erat, reliquum offerentes acceperunt. In holocausto sacerdos, qui ipsum holocaustum obtulit, solam pellem accepit. In sacrificiis praeter adipem, et renunculos, et reticulum jecoris, et alia quae ignis consumpsit, reliquum totum
Abbreviated transcription (Latin):
aiscretio occiurit. Aut enĩ de aĩalib oblatio fie¬
bat. &x sacrifiqũ dicebat᷑. aut in sicca materia ue¬
luti inpane. aut farina. siue ineis quȩ ex his cõ¬
ficiunt᷑. quȩ ꝓprie oblatio uocabat᷑. aut inliquo
⁊ specialiter libationẽ apellat. Qua̾uis gͥ aliq̃n
scriptura & sacrifiqũ oblationẽ: & uicissim ob¬
lationẽ sacrifiqũ apellare cõsueuerit: magis
tam̃ ꝓprie sacrificia de aĩalib. oblatonem de
siccis. libationẽ de liquidis accipiendã putamꝰ.
Porro sacrificioꝵ alia holocausta dicebant᷑ quia
tota cremabant᷑. alia sacrificia in qͥb: pars crema¬
bat᷑. pars reseruabat᷑. Eoꝵ item quoꝵ pars com¬
burebat᷑ & pars reseruabat᷑: alia ꝓ peccato siue
delicto offerebant᷑. inquib p̃ter id qd̃ in holo¬
caustum dñi cremabatur. reliquum totum in
esum sacerdotũ cessit. Alia pacifica dicebantur.
ꝓspontanea deuotione offerebant᷑. Dequib pars

Expanded text:
discretio occurrit: aut enim de animalibus oblatio fiediscretio occurrit: aut enim de animalibus oblatio fiebat, et sacrificium dicebatur, aut in sicca materia, veluti in pane aut farina, sive in eis, quae ex his conficiuntur, quae proprie oblatio vocabatur; aut in liquo specialiter libationem appellat. Quamvis igitur aliquando Scriptura, et sacrificium oblationem, et vicissim oblationem sacrificium appellare consueverit, magis tamen proprie sacrificia de animalibus, oblationem de siccis, libationem de liquidis accipiendum putamus. Porro sacrificiorum alia holocausta dicebantur, quia tota cremabantur; alia sacrificia, in quibus pars cremabatur, pars reservabatur. Eorum item quorum, pars comburebatur, et pars reservabatur: alia pro peccato sive delicto offerebantur, in quibus praeter id quod in holocaustum Domini cremabatur; reliquum totum in esum sacerdotum cessit. Alia pacifica dicebantur, pro spontanea devotione offerebantur. De
Abbreviated transcription (Latin):
cit. & eo illt̃ ad se uocãt. Ita hĩe¬
de deo ce moyse intelligendum est. qd̃ dederat
ei d̃s specialẽ grãm p̃ ceteris. sicut ꝓpiiũ nom̃
specialẽ ꝓprietatẽ significare habet. Ostende
mͥ faciẽ tuã .i. p̃sentiã tuã. Reqͥem tibi dabo.
ducendo int̾rã ꝓmissionis. Ostendã tibi om̃e bo¬
nũ. Hoc infuturo. in qͦ uisio dei erit et̾na uita
cari ducẽ ur̃m ex miracłis quȩ faqã. Ꝙ siquis
causã querat quare ego hoc faqã. ñ ẽ alia cau¬
sa nisi quia uolo. & hoc est miserebor cui uolu¬
qd̾ sic sonat ac si diceret᷑. uocauit. Apͥncipio
nãq suo nom̃ accepit more hebraicoꝵ uolumi¬
nũ. quȩ apͥncipiis suis intitulari solẽt. Hinc
leuiticꝰ dicit᷑ aleuitis. qͥa ineo de ministeno leui
& cause proquib offeruntur. quȩ in hoc libro
disaincte tractant᷑. Nos gͥ desingłis qͣntũ ratio
introductionis expostulat aliqͥa p̃libare oportec.
N pͥmis gͥ tripler nobis eoꝵ quȩ rite offerunt᷑.

Expanded text:
cit, et eo illum ad se vocat. Ita hide Deo, et Moyse intelligendum est, quod dederat ei Deus specialem gratiam prae caeteris, sicut proprium nomen specialem proprietatem significare habet. Ostende mihi faciem tuam, id est praesentiam tuam. Requiem tibi dabo, ducendo in terram promissionis. Ostendam tibi omne bonum: hoc erit in futuro, in quo visio Dei erit vita cari Deum ducem vestrum ex miraculis quae faciam. Et si quis causam quaerat quare ego hoc faciam; non est alia causa nisi, quia volo: et hoc est, Miserebor cui voluquod sic sonat ac diceretur vocavit. A principio namque suo nomen accepit more Hebraicorum voluminum, quae a principiis suis nuncupari solent. Hic nobis leviticus dicitur, a levitis; quia in eo de ministerio leviet causae pro quibus offeruntur: quae in hoc libro distincte tractantur. Nos ergo de singulis, quantum ratio introductionis expostulat, aliquid praelibare oportet.In primis igitur triplex nobis eorum, quae rite offeruntur,
Abbreviated transcription (Latin):
cabuli: s parcẽ quardã separatã a massa pecu¬
niȩ cuiꝰq in opꝰ diuinũ ad cõstruendũ taber¬
naculũ. sicut pͥmitiȩ solẽt deo separatĩ dari.
qͣntũ qͥsq uult. ñ pars det̾minata sic̃ decima
& hoc notat litt̾a quȩ sequit᷑. Qui offert ultͦ¬
neus. Non enĩ uult ut cogant᷑. s qͥsq qͣntũ
uult offerat. Facies cronã aureã ꝑ circuitũ.
Ista inꝓprie dr᷑ corona. Non ⁊̃ rotunda. s ad
formã & qͣntitatẽ archȩ. quȩdã giratio quȩ
& limbꝰ fiebat ꝑcircuitũ in suꝑiori parte
archȩ. facies q illi labiũ aureũ. Labium
istud erat quędã giratio dependẽs sic̃ supra¬
dicta corona erat giratio. Cororam interrasilẽ.
Similit̾ de ista corona dicimꝰ. sic̃ & de supͣdicta.
qd̾ erat s. limbus quidã adherens m̃sȩ. & de ip¬
sa mensa sculpta scd̃m eiꝰ qͣntitatẽ. Qđ dicit
int̾rasilẽ. sic ẽ intelligendũ qd̾ artificiose erat

Expanded text:
cabuli: sed partem quamdam separatam destinatae pecucabuli: sed partem quamdam separatam destinatae pecuniae cujusque in opus divinum ad construendum tabernaculum, sicut primitiae solent Deo separatim dari: quantum quisque vult non pars determinata, sicut decima, et hoc notat littera quae sequitur: Qui offert ultroneus.. Non enim vult ut cogantur; sed quisque quantum vult, offerat. Fac rotunda, sed ad formam, et quantitatem arcae, quaedam gyratio quae, et limbus fiebat per circuitum in superiori parte arcae. Faciesque illi labium aureum. Labium istud erat quaedam gyratio dependens, sicut supdicta corona erat gyratio erecta. Coronam interrasilem. Similiter de ista corona dicimus, sicut et de supradicta, quod erat scilicet limbus quidam adhaerens mensae, et de ipsa mensa sculpta secundum ejus quantitatem. Quod dicit, interrasilem, sic est intelligendum, quod artificiose erat
Abbreviated transcription (Latin):
inquo ascendit. & illud scd̃m capttł̃m. lienit gͦ
moyses. &. c̾. cõcordat cũ p̃terita narratione. in¬
dit moyses. Primꝰ enĩ ascensus fuit indie ꝯͦ
uenert inmontẽ syna. siue pͥmo siue tercio
mensis. inquo admoniti st̃ de purisicatione ad
suscipiendã legẽ terria die. Scd̃s ascerisiis fuit
post audita .x. mandata adño. ad audiendũ iudi¬
cũ eo uersus mediũ mõtis. usq dũ uiderent
de qͦ tam̃ ñ est omnino certũ si cũ moy se ꝑ ulo
dendũ est. ut de colle inquo erat ad altiora mõ¬
tis ꝓcederet. nec tam̃ adhuc ad ipsum cacumen
mõtis uocat᷑: s insequentib ubi dr᷑. Septima
autẽ die. ⁊ c̃. Expectate hic. Nõ puto qd̾ in
& seniorib. &e aliqͣntulũ ꝓgrediẽs uersꝰ cacum̃.
ñ tam̃ ad ipsũ accedens ante septimũ diẽ in
qͦ iterũ uocabit᷑. Ut collãt mͥ pͥmitias. Pri¬
initias dicit. ñ segetũ qd̾ exigeret ꝓprietas uo¬

Expanded text:
in quo ascendit; et illud secundum capitulum, Venit ergo in quo ascendit; et illud secundum capitulum, Venit ergo Moyses, etc., concordat cum praeterita narratione, inio ascendit Moyses. Primus enim ascensus ejus fuit in die quo venerunt in montem Sina, sive primo, sive tertio mensis, in quo admoniti sunt de purificatione ad suscipiendam legem tertia die. Secundus ascensus fuit post audita decem mandata a Domino, ad audiendum judicum eo versus medium montis usque dum viderent de quo tamen non est omnino sic intelligendum est, ut de colle in quo erat ad altiora montis procederet. Nec tamen adhuc ad ipsum cacumen montis vocatur; sed in sequentibus ubi dicitur: Septima autem die, etc. Exspectate hic. Non puto, quod iet senioribus aliquantulum progrediens versus cacumen, non tamen ad ipsum accedens ante septimum diem, in quo iterum vocabitur. Ut tollant mihi primitias. Primitias dicit non segetum, quod exigeret proprietas vo
Abbreviated transcription (Latin):
terit inducere testes. & corã eis reddere illi ues¬
timentum. ut postea requirat si uoluert. Nec
Iunges manũ tuã. Consuetudinẽ cõfirmatiois
notat. Non declinabis in iudicio pauꝑis. In hoc
p̃cepto ꝓhibet cõtẽptum. ne ꝓ pariia re dimittat
iudiciũ. Scitis animas aduenarũ .i. affectus.
quã leuiter cõtristant᷑. Nom̃ meum ẽ in illo.
¶la̾m & potentiã meã manifestabo per illum
Moysi qͦq dixit. Ascende ad dñm tu & aaron. ⁊ cꝰ.
Ecce cõfusio ordinis. Quomͦ enĩ p̃cipit᷑ hic al¬
cendere moyses inmõtem. qui scd̃m cõpetentã
narrationis ẽ cũ eo in mõte. & solꝰ audit iudicia
ordinẽ rerũ gestarũ. oportet hic interponi
totũ sequẽs capitłm ab eo loco. uenit gͦ mo¬
uses & narrauit plebi. usq ascendert q: moyses
&e aaron. & c̾. & tũc congrue concordat istud
capitłm in qͦ p̃cipit᷑ moyses ascendere. cũ illo

Expanded text:
terit inducere testes, et coram eis reddere illi vesterit inducere testes, et coram eis reddere illi vestimentum, postea requirat si voluerit. Nec junges manum tuam. Consuetudinem confirmationis notat. Non declinabis in judicium pauperis. In hoc praecepto prohibet contemptum, ne pro parva re dimittat judicium. Scitis animas advenarum, id est affectus, quam leviter contristentur. Nomen meum est in illo. Gloriam et potentiam meam manifestabo per illum. Moysi quoque dixit: Ascende ad Dominum tu, et Aaron, etc. Ecce confusio ordinis: quomodo enim praecipitur hic ascendere Moyses in montem, qui secundum competentiam narrationis cum eo est in monte, et solus audit judicia, ordinem rerum gestarum oportet hic interponi totum sequens capitulum ab eo loco. Venit ergo Moyses, et narravit plebi, usque, Ascenderuntque Moyses et Aaron, etc., et tunc congrue concordat istud capitulum, in quo praecipitur Moyses ascendere cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
sequentib tam̃ factũ est ȩneũ. s & illud tam̃
terra implebat᷑. qͣndo sacrificia fiebãt. & hec est
sententia udeoꝵ de altari. E ꝑcusserit qͥs mulie¬
rem. uolentẽ iuuare alterũ uirũ contͣ quẽ ille
pugnat. Filiũ qͦq & filiã. ñ suos. cuiꝰ est bos. s
alteriꝰ. qd̃ apparet ꝑ hoc qd̾ subiungit de seruo.
Marime si cõductũ uenierat ꝓ mercede oꝑis sui.
Quasi dicat. Tũc ñ reddet quis mutuo acceptũ.
qͣndo p̃sente dño illud amittit. s .. illud p̃sertumn
ñ reddet qd̾ cõduxerat. & p̃sente dño similit̾ amit¬
tit. E hoc dicit littera qd̾ uenierat .i. uenditum
fuerat. ñ quidẽ finaliter. s ꝓ mercede oꝑis sui
rat᷑ suũ ad rẽ conductã. Ipsum ẽ enĩ solũ quo
oꝑict᷑. Hic de pauꝑrimo loquit᷑. qui ñ habet
nͥ unũ uestimentũ. nec uiuere posset si ei ñ red¬
deret᷑. Ne autẽ diues amittat pecuniã suã po¬

Expanded text:
sequentibus tamen factum est aeneum. Sed, et illud tantum sequentibus tamen factum est aeneum. Sed, et illud tantum terra implebatur, quando sacrificia fiebant: et haec est sententia Judaeorum de altari. Et percusserit quis mulierem, volentem juvare alterum virum, contra quem ille pugnat. Filium quoque et filiam, non illius cujus est bos, sed alterius: quod apparet per hoc quod subjungit de servo. Maxime si conductum venerat pro mercede operis sui: quasi dicat: Tunc non reddet quis mutuo acceptum, quando praesente domino illud amittit; sed et illud praesertim non reddet, quod conduxerat praesente domino, similiter amittit; et hoc dicit littera, quod venerat, id est venditum erat; non quidem finaliter, sed et pro mercede suiratur suum ad rem conductam. Ipsum est enim solum quo operietur. Hic de pauperrimo loquitur, qui non habet nisi unum vestimentum, nec vivere posset si ei non redderetur. Ne autem dives amittat suam pecuniam po
Abbreviated transcription (Latin):
alud qd̵ in reꝓmissione sabbatũ ꝓ sabbatt uiᷤ
ds dilectorib pollicet᷑. Primũ .ẜ. dei tantũ fute
sacram̃tũ scd̃i .i. legalis sabbati. qd̾ itẽ saeram̃¬
tũ fuit nr̃i sabbati. in quo debemꝰ cessare. ab
om̃i oꝑe prauo. s & istud eciã nr̃m sabbatũ
sacram̃tũ & meritũ est illiꝰ futuri sabbatisii.
ubi accipiet᷑ sabb̃m ꝓ sabb̃o. Duo gͥ st̃ sabbata
exteriꝰ. unũ dei & unũ hõis. & duo interius.
dñi. duo media hoĩs. Non cõcupisces domũ ⁊ c̃.
Siquis uelit facere de pͥmo mandato duo. tũc
faciet istud unũ. Si autẽ pͥmũ indiusũ re¬
liquerit: oportet istud distinguere induo. &
p̃ponere p̃ceptũ de aliena uxore: ei qd̵ est de
aliena possessione. & ñ. int̾ponere. Dixit pre¬
terea dñs ad moysen. Hec dices. ⁊ c̾ Amͦ ad
solũ moysen loquit᷑ dñs p̃cepta & iudicia.
quȩ omĩa quasi explanatio ft̃ .x. predictorũ¬
mandatoꝵ. Altare de terra facieris michi. In

Expanded text:
 Sabbatum pro Sabbato, suis Deus dilectoribus pollicetur. Primum, scilicet Dei tantum fuit sacramentum secundi, id est legalis Sabbati: quod item sacramentum fuit nostri Sabbati, in quo debemus cessare ab omni opere pravo; sed et istud etiam nostrum Sabbatum sacramentum est, et meritum illius futuri sabbatismi, ubi accipietur Sabbatum pro Sabbato. Duo igitur sunt sabbata exterius, unum Dei, et unum hominis; et duo interius, Domini: duo media hominis, Non concupisces domum, etc. Si quis velit facere de primo mandato duo, tunc faciet istud unum; sin autem primum indivisum reliquerit, oportet istud distinguere in duo; et praeponere praeceptum de aliena uxore, ei quod est de aliena possessione, et non interponere. Dixit praeterea Dominus ad Moysen: Haec dices, etc. Amodo ad solum Moysen loquitur Dominus praecepta, et judicia: quae omnia quasi explanatio sunt decem praedictorumandatorum. Altare de terra facietis mihi. In
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd faciã. Humorio more loquit᷑. Ornatũ suum
seniores tractabãt de dubiis quȩ ferebant᷑ ad eos
de castris. Postiqͣm autẽ popłs peecauit. & moyses
descendit. p̃cepit dñs ut rabernacłm renoue¬
ret᷑ a mõte horeb liersꝰ popłm. Moyses uero tũc

Expanded text:
quid faciam, humano more loquitur. Ornatum suum tuaginta seniores tractabant de dubiis, quae ferebantur ad eos de castris. Postquam autem populus peccavit, et Moyses descendit, praecepit Dominus, ut tabernaculum removeretur a
Abbreviated transcription (Latin):
& cõtestari netrãseat bͥatinos cõstitutos cupidi¬
tate uidendi dm̃ ne moriant᷑. contͣ qͣm p̃ceptis¬
nẽ dirit moyses ad dñm. Nonpoterit uulgꝰ
ascendere & c̾. Quasi dicat. Non licet eis ascen¬
dere &e audire te. qͥs gͥ te audiet: Ad hoc dñs
iespondet. Uade de descerde.c itẽ ascendes ad
me tũ ce aaron. Quasi dicat. ubi ego uobiscũ
loqͥuar ca huȩ ñ poterit popłs audire a me.
& ita notant᷑ duę. locutiones dĩ. itna q̃ fuit
pͥm̃a. in .x. mandatis eoꝵ cõmunit̾ ad totum

Expanded text:
et contestari, ne transeat terminos constitutos cupidiet contestari, ne transeat terminos constitutos cupiditate videndi Deum, ne moriantur. Contra quam praeceptionem dixit Moyses ad Dominum: Non poterit vulgus ascendere, etc. Quasi dicat: non liceat eis ascendere et audire te. Quis te igitur audiet? Ad hoc Dominus respondet: Vade, et descende; et item ascendes ad me, tu et Aaron. Quasi dicat: Ut ego vobiscum loquar ea, quae non poterit populus a me audire. Et ita notantur duae locutiones Dei: una, quae fuit prima in decem mandatis communi
Abbreviated transcription (Latin):
derent qd̾ morte erat int̾dictũ. Cũq lauisiet
uestim̃ta. Mirũ uidet᷑ dicere .s. post uestim̃ta
abluta die tercia ab ablutione futuros paratõ.
&e post ablutionẽ p̃ciꝑe. si fortasse talis erat ordo
sc̃ĩficationis. ut statim apͥmo die lauarẽt uesti¬
m̃ta deinde ab inmũdiciis abstinentes ce ieiu¬
nantes. ita se ĩnterciũ diẽ pararet. qd̾ uoliunt
innuere. Moyses loquebat᷑ & dñs respõdebat
ei Nota oidinẽ. Paulo ante educebat poptin
de castris: hĩc dr᷑ soqui cũ dño. & statĩ subiun¬
Sit descendit dño & uocauit moysen in cacum̃
mõtis. Ro quebat᷑ ne moyses cũ dño dũ in imo
erancũ popło. Nonita ĩ credendũ s aliqͣntu¬
lum. cõfundit ordinẽ narrationis. qͥ talis est.¬
Dum mosses esset in mio ad educendorum pplĩ.
dni descendit m  montẽ. & uocauit moysen
Dcacum̃ montis. & ita colloquebant᷑. & in hac
colocutione p̃cipit᷑ moyses descendere ad ꝓplẽn

Expanded text:
enam erat interdictum. Cumque lavissent vestimenta. Mirum videtur dicere, scilicet post vestimenta abluta die tertio ab ablutione futuros paratos, et post ablutionem praecipere. Sed fortasse talis erat ordo sanctificationis, ut statim a primo die lavarent vestimenta, deinde ab immunditiis abstinentes, et jejunantes ita se in tertium diem pararent, quod voluit innuere. Moyses loquebatur, et Dominus respondebat ei. Nota ordinem, paulo ante educebat populum de castris: hic dicitur loqui cum Domino, et statim subjungit: Descendit Dominus, et vocavit Moysen in cacumen montis. Loquebaturne Moyses cum Domino, dum in imo erat cum populo? Non ita est credendum, sed aliquantulum confundit ordinem narrationis, qui talis estdum Moyses erat in imo ad educendum populum, Dominus descendit in montem, et vocavit Moysen ad cacumen montis, et ita colloquebantur: et in hac collocutione praecipitur Moyses descendere ad populum,
Abbreviated transcription (Latin):
filii isrł: s quia dñs erat tͣnsiturꝰ in an¬
gelo ext̾minatore. qd̾ seouẽs litt̾a unuit. ibi .s.¬
Q tͣnͣsibo. Qd̾ aut̃ addit. Noche illa. ñ ista signũ ẽ ꝑ
recapitulationẽ ẽẽ dictum qͥcquio hic p̃cessit de agno
paschali & cet̾is coħentib h. aibebitis autẽ huncdiẽ
in monim̃tũ. Hic dat pceptũ de pascha de¬
inceps celebrando. in cõmemoratione huius
facti. qd̾ totũ sicut & p̃dicta ꝑ recapitula¬
tionẽ hic dr᷑ qd ibi notat᷑. In cadẽ enim die¬
educam exercitum. & c̾. Nullus uestrum egͤ¬
diet᷑.⁊ ẽ. Hic apparet. quia in nocte tantũ ac

Expanded text:
filii Israel, sed quia Dominus erat transiturus in anfilii Israel, sed quia Dominus erat transiturus in angelo exterminatore: quod sequens littera, innuit ibi s transibo. Quod autem addit: Nocte illa, non ista, signum est per recapitulationem esse dictum, quidquid hic praecessit de agno paschali, et caeteris cohaerentibus. Habebitis autem hunc diem in monumentum. Hic dat praeceptum de Pascha deinceps celebrando in commemorationem hujus facti: quod totum, sicut et praedicta, per recapitulationem hic dicitur. quod ibi notatur. In eadem enim dieeducam exercitum, etc. Nullus vestrum egredietur, etc. Hinc apparet quod in nocte tantum acc
Abbreviated transcription (Latin):
Dices gͦ om̃i plebi. ꝑrecapitulationẽ debet in¬
telligi hoc e̾e̾ dictũ. & iã ante nũciatũ e̾ẽ a mo¬
yse om̃ib hebreis ut in ultima plaga tali
die hoc facerẽt : Dabit autẽ dñs grãm. Hic
innuit᷑ uerũ e̾e̾. qd̾ ñ mutuo s dono postu¬
lauerĩt. Mensis iste pͥncipiũ mẽsiũ. Qd̃ hic
dicit dñm dixisse. totũ ẽ intelligendũ ꝑ reca¬
pitulationẽ. & longe ante dñin dedisse moysi
p̃cepta. & ꝑ eũ ceteris indicasse de agno siue
hedo accipiendo. x ͦ die. & seruando usq in
xiiii. diem pͥmi m̃sis. & tc̃ ĩmolando & desuꝑ¬
liminari & postib liniendis sanguine agni
contra angelum ꝑcussorem qui transiturus
erat ꝑ ȩgẏptum. ad pͥmogenita int̾ficienda ea
quȩ necesser ẽreos ante scuusse. ut in ista noc¬
bei ꝗd exeundũ. ee̾nt paraui. Assumet. uicuiũ.¬
ita tam̃ sialle assũptꝰ ñ iccieco dimittat suũ
ĩmolare. Talletis hedũ. Qui ñ habebit agnũ.

Expanded text:
 recapitulationem debet intelligi hoc esse dictum, et jam ante nuntiatum esse a Moyse omnibus Hebraeis, ut in ultima plaga tali die hoc facerent. Dabit autem Dominus gratiam. Hinc innuitur verum esse, quod non mutuo, sed dono postulaverint. Mensis iste vobis principium mensium, etc., quod dicit, Dominum dixisse, totum est intelligendum per recapitulationem: et longe ante Dominum dedisse Moysi praecepta, et per eum caeteris indicasse de agno sive haedo accipiendo, decimo die et servando usque inimum diem primi mensis, et tunc immolando, et de superliminari, et postibus liniendis sanguine agni contra angelum percussorem, qui transiturus erat per Aegyptum ad primogenita Aegypti interficienda eadquae necesse est eos ante scivisse, ut in ista nocte ad exeundum essent parati. Masculus anniculuita tamen ut ille assumptus non idcirco dimittat suum immolare. Tolletis, et haedum: qui non habebit agnum,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdã obseruare p̃cepit. quȩ iã post agnitam
ueritatẽ tenere. peccare est. uel sic. ut mandatũ
datis dñi cõtinent᷑. itã qd̃ de his p̃ceptũ est ne
fiant. Siquidẽ ille qui hoc fecit sacerdos ẽ qui
unctꝰ est. peccãs in hoc. & delinquere fatiẽs po¬
płm. offeret. ⁊ c̃. Qd autẽ dicit peccauerit de

Expanded text:
am observare praecepit, quae jam post agnitam veritatem tenere peccare est, vel sic: ut mandatum datis Domini continentur, ita quod de iis praeceptum est, ut non fiant. Si quidem ille, qui hoc fecit sacerdos est, qui unctus est: peccans in hoc, et delinquere faciens populum offeret, etc. Quod autem dicit
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓpter mendacium diminutum est meritũ.
ẽ cõuersũ in tẽporale p̃mrũ: & ita utrunq
qͦdam mͦ minuit alterũ. & reducit ad medio¬
critatẽ .i. tã culpa m̃dacii meritũ pietatis. qm
pietas dãpnationẽ m̃dacii. Edificauit illis do¬
mos. abundãtiã tribuẽdo uł filios. Auit̃. Eoisi¬
cauit illis .s. hebreis edificauit pharao domos.
qͥa eos qui fuerãt ingessen collecti. uoluit ut
sparsim inegypto habitarẽt᷑. quatuiꝰ faciliꝰ mas¬
culi geniti oppͥmerent᷑ ab egyptiis. Crepidinẽ.
cõcauitatẽ ripe. Surrexit moyses ⁊ defensis
puellis. Constat ꝑ hoc negociũ qd̾ ab uno fieri
ñ potuit. moysen ñ fuisse solũ s comites du¬
xisse secũ. Iurauit .i. pactũ mniit. pꝰ multa
uerba habita ad inuice de aliis anteqͣm ad
pactũ accederet quȩ tñ tacent᷑. Habebis signũ¬

Expanded text:
sed propter mendacium diminutum est meritum, sed propter mendacium diminutum est meritum, et conversum in temporale praemium: et ita utrumque quodam modo minuit alterum, et reducit ad mediocritatem, id est, tam culpa mendacii meritum pietatis, quam pietas damnationem mendacii. Aedificavit illis domos: abundatiam tribuendo, vel filios. Aliter: Aedificavit illis, scilicet: Hebraeis aedificavit Pharao domos; quia eos qui fuerant in Gessen collecti, voluit ut sparsim in Aegypto habitarent: quatenus facilius masculi geniti opprimerentur ab Aegyptiis Crepidinem concavitatem ripae. Surrexit Moyses, et defensis puellis. Constat per hoc negotium quod ab uno fieri non potuit Moysen non fuisse solum, sed comites duxisse secum. Juravit: id est pactum inivit post multa verba habita ad invicem de aliis antequam ad pactum accederent, quae tamen tacentur. Locus in
Abbreviated transcription (Latin):
sonat inuoce miscenoth & significat pauꝑum.
uł sonat inuoce miscenoth & significat positio¬
nũ. & scdm hoc qd̾ pͥor uox subumuit urbes
parperũ edificatas. intelligit᷑ urbes pͥus debi¬
les & pauperũ mansiones. oꝑatione hebreoꝵ
fectiores effectas. Sodm̃ hoc autẽ qd̾ misce¬
noth significat positionũ. intelligit᷑ ita forteᷤᷤ
urbes cõpositas. qd̵ thesauri regis reponerent᷑
ibi incustodia ꝓfirmitudine loci. siue ante
fuerĩt ibi urbes siue non. Obstetricib hebreqꝵ
Quidã dicnit istas duas sephorã & phuam fu¬
isse hebreas. unde maluer̃t infantes seruare.
Alii potiꝰ egyptias. unde cõmendabilior fuit
carũ pietas. S querit᷑ quomͦ duȩ tantũ ob¬
stetrices potuert̃ sufficere toti regno. Contra¬
qd̃ respondet᷑. has duas e̾ẽ p̃latas. & multas
sub se habere subditas obstetrices. Mentite st̃
quidẽ. s ꝓpter pietatẽ ueniale fuit earum
niendaciũ. Misccl̃iam exhibuert̃ infantib

Expanded text:
significat pauperum; vel sonat miscenoth, et significat positionum: et secundum hoc, quod prior vox subinnuit, urbes pauperum aedificatas intelligitur: urbes prius debiles, et pauperum mansiones operatione Hebraeorum fortiores effectas. Secundum hoc autem, quod miscenoth significat positionum, intelligitur ita fortes urbes compositas quod thesauri regis reponerentur ibi in custodia pro firmitudine loci, sive ante fuerint ibi urbes, sive non obstetricibus Hebraeorum. Quidam dicunt istas duas Sephoram, et Phuam fuisse Hebraeas: unde maluerunt infantes servare alii potius Aegyptias. Unde commendabilior fuit earum pietas. Sed quaeritur quomodo duae tantum obstetrices potuerint sufficere toti regno. Ad quod respondetur, has duas esse praelatas et multas sub se habere subjectas obstetrices. Mentitae sunt quidem, sed propter pietatem veniale fuit earum mendacium. Misericordiam exhibuerunt infantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ꝓhibitũ ẽ cangere dũ dñs ad est. ꝓmissum
uero ñ p̃ceptum etiã ascendere qͣndo abest uł
recedit. qd̾ hic innuit᷑ scd̃m hãc sententiam.
& qͣndo debebãt ñ tangere. qͣndõ autẽ licebat
ascendere. diu̾so sonitu bũcisiȩ indicabatiues
Michi autem ꝓbabilius uidecur qd hic dicat
er p̃cepto debere ascendere inmontẽ usq ad euiꝰ
radicem ñ usq ad cacum̃. unde insequertib
peipit uoysi ꝓuidere ne transgredtat popło

Expanded text:
bitum est, tangere dum Dominus adest; permissum vero, non praeceptum etiam ascendere quando abest, vel recedit: quod hic innuitur secundum hanc sententiam, et quando debebant non tangere. Quando autem licebat ascendere, diverso sonitu buccinae indicabatur. Mihi autem probabilius videtur, quod hic dicat ex praecepto debere ascendere in montem usque ad ejus radicem, non usque ad cacumen. Unde in sequentibus praecipitur Moysi providere ne tran
Abbreviated transcription (Latin):
deuide tercium. Uisitans iniquitatem patrũ
infilios interciã & qͣrtam  generationẽ. De
illis filiis ꝓprie constat hoc e̾e dictũ. qͦs genu¬
ere patres post ꝑacta maleficia. E merito parẽ¬
tũ puniunt᷑. sicut aliqd̾ menbrũ ipsoꝵ. quia
̃ipsis  malefactorib qͦdam mͦ erãt seminaliter &
peccabãt. unde claudi & ceci ꝓ scelere parentũ
nascunt᷑. Qd uero dixit interciã & qͣitã gene¬
rationẽ. ideo dictũ est. qͥa usq illuc solent pa¬
rentes uiuere. & uidere posst̃ ꝓpter peccatũ
suũ posteros suos dãpͥnatos. Uel possumꝰ di¬
cere qd̵ ponit finitũ ꝓ infinito. sic̃ ce ex alta
parte bonoꝵ. Faciens miscdĩam in milia hio¬
E qd̃ ex bonitate patrũ meliꝰ fiat adño ipsis
filiis ñ ẽ dubitandũ. Diẽ sabbati scĩfices. Qua¬
tuor memorant᷑ sabbata in diuina scripiura.
Pͥmũ dei. in qͦ ꝑfectis oꝑib suis requieuisse

Expanded text:
ad tertium: Visitans iniquitatem patrum in filios in tertiam et quartam generationem. De illis filiis proprie constat hoc ecce dictum, quos genuere patres post peracta maleficia: et merito parentum puniuntur, sicut aliquod membrum ipsorum; quia in ipsis malefactoribus quodammodo erant seminaliter, et peccabant; unde claudi et caeci pro scelere parentum nascuntur. Quod vero dixit in tertiam, et quartam generationem, ideo dictum est, quia usque illuc solent parentes vivere, et videre possunt propter peccatum suum suos posteros damnatos. Vel possumus dicere, quod ponit finitum pro infinito: sicut, et ex altera parte bonorum faciens misericordiam in millia, i quia ob bonitatem patrum melius fiat a Domino ipsis filiis, non est dubitandum. Diem Sabbati sanctifices. Quatuor memorantur Sabbata in divina Scriptura: primum Dei, in quo perfectis operibus suis requievisse