comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
honorib ac potentatib extollunt᷑. ñ ex his pͥncipale bonum
optinuisse credendi st̃. qd̃ i solis eẽ uirtutib diffinit᷑. sed me¬
diũ quiddã. qr sic̃ iustis recte ac necessariȩ utentib utilia
hȩc eẽ repperiunt᷑ & cõmoda. occasionẽ nãq oꝑis boni fructꝰ¬
quȩ in illius uitȩ ȩt̃nitate parturiunt: ita illis qui male opib
abutunt᷑. inutiles sunt atq incõmodȩ. & occasionẽ peccati mor¬
tisq concinnant. NII Pas itaq duusiones fixas atq inmobi¬
les retinentes. scientesq nichil ẽẽ bonũ. nisi uirtutẽ solã. quȩ
ex timore di ac dilecꝰtione descendit. nec malũ quicquã ẽẽ ni¬
si peccatũ solũ & separationẽ a dõ. diligent̃ nc̃ discutiã. utrum
ds̃ uniquã sc̃ĩs suis. aut ꝑ se. aut ꝑ aliũ quẽpiã. inferri ꝑmise¬
rit malũ. qđ sine dubio nusquã omĩno repperies. Nec enĩ po¬

Expanded text:
honoribus ac potentatibus extolluntur, non ex his principale bonum honoribus ac potentatibus extolluntur, non ex his principale bonum obtinuisse credendi sunt, quod in solis esse uirtutibus definitur, sed medium quiddam, quia sicut iustis recte ac necessarie utentibus utilia haec esse repperiuntur et commoda occasionem namque operis boni fructusque in illius uitae aeternitate parturiunt, ita illis qui male opibus abutuntur inutiles sunt atque incommodae et occasionem peccati mortisque concinnant. Has itaque diuisiones fixas atque inmobiles retinentes scientesque nihil esse bonum nisi uirtutem solam, quae ex timore dei ac dilectione descendit, nec malum quicquam. esse nisi peccatum solum et separationem a deo diligenter nunc discutiamus, utrum deus umquam sanctis suis aut per se aut per alium quempiam inferri permiserit malum. quod sine dubio nusquam omnino repperies. nec enim po
Abbreviated transcription (Latin):
lazari illiꝰ pauꝑis ulcerosi beatitudo. Cuꝰ eũ nulla alia uirtutũ
merita scriptura cõmemoraret. ꝓ hoc solo qđ egestatẽ. & infir¬
mitatẽ corporis patientissime tolerauit. sinus abrahȩ requiẽ
possidere beatissima sorte ꝓmeruit. Eigestas quoq ac ꝑsecutio
nes & inuriȩ. quȩ malae ẽẽ tocius uulgi opinione censentur.
quã sint utiles ac necessariȩ. etiã ex hoc liquido comꝓbatur.
qđ scĩ uiri ñ solũ eas nitiquã uitare soluert̃. uerũ etiã uir¬
tute sũma uel appetentes uł fortit᷑ tolerantes. amici dĩ effecti
ȩt̃nȩ uitȩ sunt stipendia consecuti heato apło concinente. Prop¬
terqd placeo mͥ in infirmitatib. in necessitatib. in ꝑsecutionib.¬
m angustiis ꝓ xp̃o. Cũ enĩ infirmor tune potens sũ. qr. uirtus in
infirmitate ꝑficit᷑. Et iccirco illi qui sumis scłi huiꝰ diuitiispe

Expanded text:
Lazari illius pauperis olcerosi beatitudo demonstrat. cuius cam nulla alia uirtutum Lazari illius pauperis olcerosi beatitudo demonstrat. cuius cam nulla alia uirtutum merita scriptura conmemoret, pro hoc solo quod egestatem et infirmitatem corporis patientissime tolerauit, sinus Abrahae pnes et injuriae, quae mala esse totius vulgi opinione censentur, quam sint utiles ac necessariae, etiam ex hoc liquido comprobatur, quod sancti viri non solum eas numquam vitare voluerunt, verum etiam virtute summa, vel appetentes, vel fortiter tolerantes amici Dei effecti, aeternae vitae sunt stipendia consecuti, beato Apostolo concinente, Propter quod placeo mihi in infirmitatibus, in contumeliis, in necessi angustiis pro Christo: cum enim infirmor, tunc potens sum, quia uirtus in infirmitate perficitur. et idcirco illi qui summis saeculi huius diuitiis et
Abbreviated transcription (Latin):
entia. etiã ex hoc facile comꝓbatur: qđ multi scõꝵ in ueteri tes¬
tamento potiti his omĩb & in suminis diuitiis & culmine digni
tatum ac fortitudine corporis constituti. deo quoq acceptissimi fu
noscunt᷑. Et e diuerso qui his male abusi sunt. & ea ad ministeri¬
ũ suȩ nequitiȩ detorsert̃. non inmerito uł puniti st̃ uł extin¬
cti. qdđ frequent̃ regnoꝵ liber indicat facꝰtũ. De ipsa etiã uita
ac morte. qr medi& sunt: uł scĩ iohis. uł uide natiuitas ꝓtesta¬
tur. Uniꝰ nãq in tantũ sibimet uita ꝓfuit. ut aliis quoq gaudi
eius gaudebunt. De alterius uͦ dicit᷑ uita. bonũ erat ei si natꝰ
ñ fuisset homo ille. De morte iohannis om̃iũq scõꝵ dicit᷑ p̃ci¬
osa in conspecꝰta dñi mors scõꝵ eiꝰ: de uidȩ aut̃ ac similiũ. mors
peccatoꝵ pessima. Infirmitas etiã carnis. int̾ddũ quã sit cõmoda.

Expanded text:
entia, etiam ex hoc facile comprobatur, quod multi sanctorum in veteri Tesentia, etiam ex hoc facile comprobatur, quod multi sanctorum in veteri Testamento potiti his omnibus et in summis divitiis et culmine ditatum ac fortitudine corporis constituti deo quoque acceptissimi fuisse noscuntur. et e diuerso qui his male abusi sunt et ea ad ministerium suae nequitiae detorserunt, non inmerito uel puniti sunt uel erlincti, quod frequenter Regnorum liber indicat factum. de ipsa etiam uita ac morte quia mediae sint uel sancti Iohannis uel Iudae natiuitas protestatur. unius namque in tantum sibimet uita profuit, ut aliis quoque gaudius natiuitate gaudebunt. de alterius uero dicitur uita: bonum erat ei si natus non fuisset homo ille. de morte etiam Iohannis omniumque sanctorum dicitur: pretiosa in conspectu domini mors sanctorum eius, de Iudae autem ac similium mors peccatorum pessima. infirmitas etiam eunis interdum quam sit commoda
Abbreviated transcription (Latin):
copulari facit malo diabolo. Media st̃. quȩ in utraq parte ꝓ affec¬
tu ⁊ arbitrio utentis diriuari possunt: ntputa diitie. potestas.
honos robur. corporis sanitas. pulchritudo. uita ipsa uł mors it
qualitate & affectu utentis. uł ad boirã possunt partẽ ꝓficere.
uł ad malã. Nã & diuitiȩ ꝓficitit frequent᷑ ad bonũ. scłm apłm.¬
qui diuitib huuis mundi p̃cipit ut facile tribuant. cõmunicent
indigentib. thesaurizent sibi fundamentũ bonũ in futurũ. ut ꝑ¬
has diuitias app̃hendant uerã uitã. que scdm eugłm bonȩ sunt
illis qui faciunt sibi amicos de miquo mãmona. Quȩ rursũ retor¬
quent᷑ ad malũ. cũ ad recondendũ tantũmͦ uł ad luxuriã conge¬
runt᷑. ⁊ ñ ad usus indigentiũ dispensant᷑. Potestas quoq & ho¬
nor corporisq robur ⁊ sanitas. quã st̃ media. ⁊ utrisq conueni¬

Expanded text:
malo facit diabolo copulari. media sunt quae in utramque partem pro adfecmalo facit diabolo copulari. media sunt quae in utramque partem pro adfectu et arbitrio utentis deriuari possunt, ut puta diuitiae, potestas, honor, robur corporis, sanitas, pulchritudo, uita ipsa uel mors, ppro qualitate et affectu utentis uel ad bonam possunt partem proficere uel ad malam. nam et diuitiae proficiunt frequenter ad bonum squi diuitibus mundi huius praecipit ut facile tribuant, conmunicent indigentibus, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut per has adprehendant ueram uitaqui diuitibus mundi huius praecipit ut facile tribuant, conmunicent illis qui faciunt sibi amicos de iniquo mammona . Quae rursum retorquentur ad malum, cum ad recondendum tantummodo vel ad luxuriam congeruntur, et non ad usus indigentium dispensantur. Potestas quoque et honor, corporisque robur ac sanitas, quam sint media et utrobique conveni
Abbreviated transcription (Latin):
dño: Ergo nunc beatos dicimꝰ arrogantes: siquidẽ ditati st̃ faci¬
entes inħietatẽ. & tẽptauert̃ dm̃ ⁊ saluifacti st̃. Quã obrẽ ut hanc
ignorationẽ quȩ prauissimi huiꝰ erroris radix ⁊ causa ẽ possimus
euadere. primũ nosse debemꝰ. qͥd uere sit bonũ. quid malũ: & ita
demũ suꝑ his ñ falsã uulgi. sed uerã scripturarũ diffinitionẽ te¬
nentes. minime infideliũ hominũ decipiemur errore .iIi.¬
ria sunt omĩa quȩ in hoc mundo st̃: id ẽ bonũ. malũ. medium.
Debemꝰ itaq nosse. qͥd ꝓpͥe bonũ. qͥd malũ. qͥd ue sit mediũ: ut nr̃a
fides uera scientia cõmunita. in cuncꝰtis tẽptationib inconcussa ꝑ¬
duret. Nichil gͥ in reb dũtaxat humanis pͥncipale bonũ eẽ cre¬
dendũ ẽ: nisi uirtꝰ animi quȩ sola fide sincera nos ad diuna ꝑdu¬
cens. illi imniutabili bono facit uigit̃ inherere: & e contrario nicħ
inalũ eẽ dedendũ ẽ. nisi peccatũ solũ: qđ a bono dõ nos separans.

Expanded text:
ogantes: siquidem ditati sunt faeientes impietatem, et temptauerunt deum, et salui facti sunt. quamobrem nt hanc ignorationem, quae prauissimi huius erroris radii et causa est, possimus euadere, primum nosse debemus quid uere sit bonum, quid malum, et ia demum super his non falsam uulgi, sed ueram scripturarum definitionem tenentes minime infidelium hominum decipiemur errore. Tria sunt omnia quae in hoc mundo sunt, id est bonum, malum, medium. debemus itaque nosse quid proprie bonum, quid malum quidue sit medium, ut nostra fides uera scientia conmunita in cunctis temptationibus inconcussa perduret. nihil igitur in rebus dumtaxat humanis principale bonum esse credendum est nisi uirtus animi sola, quae fide sincera nos ad diuina perducens illi inmutabili bono facit iugiter inhaerere. et e contrario nihil malum esse dicendum est nisi peccatum solum, quod a bono deo nos separans
Abbreviated transcription (Latin):
ei denuntiat dicens. Iã ñ irascar tͥ. & zelus m̃s recessit a te. De. aliis
uͦ quoꝵ non ꝑdurauit cor frequentia peccatoꝵ nec illa seuerissima
& ut ita dixerim caustica ignis indigent medicina. s eruditio salu¬
taris u̾bi. sufficit ad salutẽ. dr̃. Emendabo eos in auditu tribulatioĩs
sue. Non ignoramꝰ alias quoq animadu̾sionũ. suie ultionũ cau¬
sas. quȩ inferunt᷑ his qui grauissime deliquert̃. ñ ad expianda eoꝵ
erimina. nec ad abolenda merita peccatoꝵ. s ad emendationẽ me¬
tũq uiuentiũ: quȩ euident̃ in iheroboam filiũ nabath. baasa qͦq
filiũ achia. ⁊ achab atq iezabel illata cognoscimꝰ. ita ꝓnuntiante
diuina censura. Eece ego inducã suꝑ te malũ. & demetã posteriora
tua. & int̾ficiam de ahab mingentẽ. ad parietẽ. & clausũ & nouis

Expanded text:
ei denuntiat dicens: iam non irascar tibi, et zelus meus recessit a te. de aliis ei denuntiat dicens: iam non irascar tibi, et zelus meus recessit a te. de aliis uero, quorum non praedurauit cor frequentia peccatorum nec illa seuerissima et ut ita dixerim caustica ignis indigent medicina, sed eruditio salutaris uerbi sufficit ad salutem, dicitur: emendabo eos ioauditu tribulationis suae. non ignoramus alias quoqae animaduersionum siue ultionum causas, quae inferuntur his qui grauissime deliquerunt, non ad expianda eorum crimina nec ad abolenda merita peccatorum, sed ad emendationem metomque uiuentium. quae euidenter in Hieroboam filium Nabath, Baasa quoque filium Achia et Achab atque Iezabel inlata cognoscimus ita pronuntiante diuina censura: ecceego iidncam anper te malum, et demetam posteriora tai, et interficiam de Achab mingentem ad
Abbreviated transcription (Latin):
mcassũ fuisse. consũptã: desꝑans quodãmͦ iã de eoꝵ salut̾e ꝓela¬
mat. Defecit sufflatoriũ m igne. frustra conflauit conflator.
purgationẽ. cirea eos qui p̃durati sunt. scelerib suis. manit̃ se
dñs adhibuisse. sub ꝑsona iherłm concretȩ ꝓfunda rubigine
peccatoꝵ. ita conquerit᷑. Pone inquiens eã suꝑ prunas uacuan
ut incalescat & liquefiat es eiꝰ. & conflet᷑ in medio eiꝰ inquina¬
m̃tũ eiꝰ Multo labore sudatũ ẽ: ñ exiuit de ea nimia rubigo eiꝰ.
neq ꝑ ignẽ. Immunditia tua execrabilis. qr mundare te uolui. &
ñ es mundata a sordib tuis. Quãobrẽ ut ꝑitissimus medicus expen¬
sis omib salutarib curis. nec ullũ iã remedii genꝰ qđ infirmitati eoꝵ
possit aptari dñs suꝑeẽ. conspiciens: quodã mͦ inquitatũ magnitti¬
dine suꝑat᷑. ac discedẽ ab illa clem̃ti sua castigatione cõpellitur. Itaq

Expanded text:
in cassum fuisse consumptam, desperans quodammodo iam de eorum salute proclain cassum fuisse consumptam, desperans quodammodo iam de eorum salute proclamat: defecit sufflatorium in igne, frustra conflauit conflator: purgationem circa eos qui praedurati sunt sceleribus suis inaniter se dominus adhibuisse sub persona Hierusalem concretae profunda robigine peccatorum ita conqueritur pone, inquiens, eam super prunas uacuam, ut incalescat, et liquefiat aes eius: et confletur in medio eius inquinamentum eius. multo labore sudatum est, et non exiuit ea nimia robigo eius, neque per ignem. inmunditia tua execrabilis: quia mundare te uolui, et non es mundata a sordibus tuis. quamobrem ut pertissimus medicus expensis omnibus salutaribus curis nec ullum iam remedii genus quod infirmitati eorum possit aptari dominus superesse conspiciens quodammodo iniquitatum magnitudine superatur, ac discedere ab illa clementi sua castigatione conpellitur itaque
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ merent᷑ saluari uisitatione dñi. nec tẽporalib plagis con¬
sequi medicinã: qui desꝑantes semetipsos tradiderut sm im¬
pudicitiã & in oꝑationẽ om̃ĩs erroris. in immunditiã. Quiq
obduratione cordis & usu. ac frequentia delinquenda. purgatio
nissimi nẽ huius eui. ⁊ ultionẽ uitȩ p̃sentis excedunt. Qiuib etiã ꝑ .ꝓ¬
pham sermo diuinus exꝓbrat. Subuerti uos sic̃ subuertit᷑ ds̃
soddomã &e gomorrã. & facꝰti estis sicut torris raptꝰ de moen¬
dio: & nec sic redistis ad me dicit dñs. Et iheremias. Int̾feci &
ꝑddidi popłm meũ. & tamen a iuiis suis ñ st̃ reuersi. Et iterum.
ꝑcussisti eos ⁊ ñ doluert̃: attruusti eos ⁊ reniuert̃ accipe. disei¬
pliriã. Indurauert̃ facies suas suꝑ petrã. noluert̃ reu̾ti. Arga
quoꝵ curationẽ omnẽ tẽporis istius mediciã uidens ꝓpha

Expanded text:
enim merentur salnari uisitatione domini nec temporalibus plagis conenim merentur salnari uisitatione domini nec temporalibus plagis consequi medicinam, qui desperantes semet ipsos tradiderunt inpudicitiae in operationem omnis erroris, in inmunditiam, quique obduratione cordis et usu ac frequentia delinquendi purgationem breuissimi huius aeui et ultionem uitae praesentis excedunt. quibus etiam per prophetam sermo diuinus exprobrat: subuerti uos, sicut subuertit deus Sodomam et Gomorram, et facti estis sicut torris raptus de incendio: et nec sic redistis ad me, dicit dominus. et Hieremias: interfeci et perdidi populum meum, et tamen a uiis suis non sunt reuersi, et iterum: percussisti eos, et non doluerunt: adtriuisti eos, et rennuerunt accipere disciplinam: indurauerunt facies suas super petram, noluerunt reuerti. erga quorum curationem omnem temporis istius medicinam uidens propheta
Abbreviated transcription (Latin):
gella peccatoꝵ. It in eugl̃io. Eece sanus facꝰtus es. iã noli porcare. ne
deterus tibi aliquid contingat. Inuenimꝰ sane ⁊ quartã rationem.
qua ob manifestancdã solũ modo głam ⁊ oꝑadĩ. inferri quibusdã ali¬
quas passiones scripturaꝵ aucꝰtoritate cognoseimꝰ. sed̾m illuo euglii.
seq hic peccauit neq parentes. s ut manifestent᷑ oꝑa dĩ in ipso.
Et it̾m. Infirmitas hec ñ ẽ ad mortẽ. s ꝓpt̃ głam dĩ. ut glorifice¬
tur filiꝰ dĩ ꝑ ipsum. Sunt aut̃ & aliã ultionis genera quib ñ¬
nulli qui malitiȩ suꝑgressi sunt cumulũ ꝑcutiuntur ad pre¬
sens. ut dathan & abiron. siue chore legimus fuisse. dãpnatos:
&e uł maxime illos de quib apłs dicit. Propt̃qđ tradidit illos
ds̃ in passiones ignominie. & in reꝓbum sensũ: qđ etiã ceteris
penis grauius uidicandũ ẽ. De ipsis nãq psalmista. In labo¬
rib inquit hominũ ñ st̃. ⁊ cũ hominib ñ flagellabunt᷑. Non

Expanded text:
gella peccatorum, et in euangelio: ecce sanus factus es: iam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat. inuenimus sane et quartam rationem, qua ob manifestandam solummodo gloriam et opera dei inferri quibusdam aliquas passiones scripturarum auctoritate cognoscimus secundum illud euangelii: neque hic peccauit neque parentes eius, sed ut manifestentur opera dei in ipso, et iterum: infirmitas haec non est ad mortem sed pro gloria dei, ut glorificetur filius dei per ipsum. sunt autem et alia ultionum genera, quibus nonnulli qui malitiae sapergressi sunt cumulum percutiuntur ad praesens, ut Dathan et Abiron siue et vel maxime illos de quibus Apostolus dicit: Propter quod tradidit illos deus in passiones ignominiae et in reprobum sensum: quod etiam ceteris poenis grauius iudicandum est. de ipsis namque Psalmista in laboribus, inquit, hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur. aon
Abbreviated transcription (Latin):
ulterii. ⁊ ñ filii estis. Et in apocapsi. Ego quos amo arguo.
&e castigo. Ad quos etiã sub figura iherłm ex ꝑsona dĩ. ita per
ihereniã sermo dirigit᷑. faciã enĩ consũmationẽ in cunctis gen
tib in quib disꝑsi uos: te aut̃ ñ faciã in consũmationẽ: s cas¬
tigabo te. in iudicio: ut ñ tͥ uidearis innoxius. Pro qua saluta¬
ri emundatione. orat dauid dicens. ꝓbame dñe & tẽpta me: u¬
re renes meos. & cor meũ. Hierenuias quoq utilitatẽ huiꝰ temp¬
tationis intellegens. corripe inqͥt nos dñe: uerũtam̃ in uidi

Expanded text:
ulterini et non filii estis. et in Apocalypsi: ego quos amo, arguo ulterini et non filii estis. et in Apocalypsi: ego quos amo, arguo et castigo. ad quos etiam sub figura Hierusalem ex persona dei ita per Hieremiam sermo dirigitur: faciam enim consummationem  in quibus dispersi te: te autem non faciam in consummationem: sed castigabo te in iudicio, ut non tibi uidearis innoxius. pro qua salutari emundatione orat Dauid dicens: proba me domine, et tempta me: ure renes meos et cor meum. Esaias quoque utilitatem huius tempt
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq. an putas me tͥ alit̃ loquutũ. quã ut appareres iustus: ob
em̃dationẽ uͦ: cũ iustos suos ꝓ paruis quib dã leuibq peccatis.
seu ꝓ elatione. suȩ puritatis humilians. diu̾sis tẽptationib tra¬
dit: ut omnẽ sordẽ cogitationũ & ut uerbis ꝓphe dicã scoriã
quã in occultis eoꝵ ꝑuidet ẽẽ concretã. excoquens in p̃senti.
uelut aurũ purũ futuro transmittat examim: nichil in eis re¬
sidere ꝑmittens. qđ scrutans post hȩc iudicii ignis penali cru¬
eiatu expurgaturus inueniat. sodm illud. Alulte tribulationes
iustoꝵ. Et fili noli neglegere disciplinã dnĩ: neq fatigeris dũ ab
eo mereparis uł argueris. Quẽ enĩ diligit dñs corripit. flagellat
aut̃ omnẽ filiũ quẽ recipit. Quis enĩ filiꝰ quẽ ñ corripit pat᷑:
Qđ si extra disciplinã estis. cuiꝰ participes facti estis: om̃s gͦ ad¬

Expanded text:
quoque: an putas me tibi aliter locutum quam ut appareres iustus? ob quoque: an putas me tibi aliter locutum quam ut appareres iustus? ob emundationem uero, cum iustos suos pro paruis quibusdam leuibusque peccatis seu pro elatione suae puritatis humilians diuersis temptationibus tradit, ut omnem sordem cogitationum et ut uerbis prophetae dicam scoriam, quam in occultis eorum peruidet esse concretam, excoquens in praesenti uelut aurum purum futuro transmittat examini, nihil in eis residere permittens quod scrutans post haec iudicii ignis poenali cruciatu expurgaturus inueniat, secundum illud: multae tribulationes iustorum, et: fili, noli neglegere disciplinam domini, neque fatigeris cum ab eo increparis: quem enim diligit dominus corripit, flagerripit pater? quodsiextra disciplinam estis, cuius participes facti sunt omnes, ergo ad
Abbreviated transcription (Latin):
dici in quib  sufficiens eẽ: scio ⁊ humiliari. scio ⁊ habundare¬
ubiq ⁊ in omĩb & ad omĩa institutus sũ. & satiari & esuri¬
re. & abundare. & penuriã pati: oĩa possũ ii eo qui me ẽfor
rgo licet dixerimꝰ biꝑtitã eẽ tẽptationẽ. id ẽ.xi tat.
in reb uł ꝓsperis uł adu̾sis. sciendũ ẽ tam̃ om̃s homine
triplici ratione tẽptari. Plerũq ob ꝓbationẽ. ĩnũquã ob
emendationẽ: int̾dtũ ob merita delictoꝵ. Et ob ꝓbationem
quidẽ. ut beatũ abrahã. iob̃. multosq scõꝵ. tribulationes
innumeras legimꝰ ꝑtułisse: ut illud qd in deuteronomio dr̃
ad popłm ꝑ moysen. Et̃ recordaberis euncti itineris illius
fligeret te atq tẽptaret: & ndtafierent quȩ in tuo a¬
nimo uersabant᷑ utrũ custodires mandata illiꝰ an non. Et illud
qđ in psalmo dr̃. ꝓ baui te apud aquã contradictionis. Ad iob

Expanded text:
dici in quibus sum sufficiens esse. scio et humiliari, scio dici in quibus sum sufficiens esse. scio et humiliari, scio  institutus sum, et saturari et esurire et abundare et penuriam pati. omnia possum in eo qui me confortat. Ergo licet dixerimus bipertitam esse temptationem, id est in rebus uel prosperis uel aduersis, sciendum tamen omnes homines triplici ratione temptari: plerumque ob probationem, nonnumquam ob emundationem, interdum ob merita delictorum. et ob probationem quidem ut beatum Abraham, ut Iob multosque sanctorum tribulationes innumeras legimus pertulisse, uel illud quod in Deuteronomio dicitur ad populum per Moysen: et recordaberis cuncti itineris illius, rtum, ut adfligeret te atque temptaret, et nota fierent quae in tuo animo uersabantur, utrum custodires mandata illius an non. et illud quod in psalmo dicitur: probaui te ad aquam contradictionis. ad Iob
Abbreviated transcription (Latin):
otera. De qua dextra ut sinistra. ita salomon ex ꝑsona sponse¬
ita loquit᷑ in canticis canticoꝵ. Leua eiꝰ sub capite meo. & dex¬
tera illiꝰ amplexabit᷑ me. Quas licet utrasq utiles eẽ significe
tam̃ leuã sub capite. suo ponit: qr subiacere debent aduersȩ
partes pͥncipali cordis. Ad hoc siquidẽ tantũ utiles st̃: ut. ꝓ
tẽpore nos exerceant & erudiant ad salutẽ. ac ꝑfectos ad pa¬
tientiã reddant. Bexterã uͦ ad confouendã se ac ꝑpetuo con¬
seruandã. salutari amplexii sponsi sibumet coherere. atq in¬
solubilit̃ ei optat innecti. Erimꝰ gͥ ambidextri. quando nos qͦ
rerũ p̃sentiũ copia uł mopia ñ mutarit: ⁊ nec illa nos aduo¬
luptates noxiȩ remissionis impulerit: nec ista ad desꝑationẽ at¬
traxerit et querełã. Sed similit̾ dõ gr̃as in utroq referentes.
parẽ fructũ de secundis aduersisq capiemus: qualẽ se ille ue¬
rus ambidexter doctor gentiũ fuisse testat᷑ dicens. Ego enĩ di¬

Expanded text:
sona sponsae loquitur in Cantico Canticorum: laeua eius sub capite meo, et dextera eius amplexabitur me. quas licet utrasque utiles esse significet, tamen illam sub capite suo ponit, quia subiacere debent aduersae partes principali cordis. ad hoc siquidem tantum utiles sunt, ut pro tempore nos exerceant et erudiant ad salutem ac perfectos ad patientiam - reddant. dexteram uero ad confouendam se ac perpetuo conseruandam salutari amplexu sponsi sibimet cohaerere atque insolubiliter ei optat innecti. erimus igitnr ambidextri, quando nos quoque rerum praesentium copia uel inopia non mutarit et nec illa nes ad uoluptates noxiae remissionis inpulerit nec ista ad desperationem adtraxerit et querellam, sed similiter deo grates in utroque referentes parem fructum de secundis aduersisque capiamus. qualem se ille uerus ambidexter doctor gentium fuisse testatur dicens: ego enim di
Abbreviated transcription (Latin):
exemplũ ac figura declarat: dirute eũ ac sine muris cõ¬
parans ciuitati. In bac sapientia. in hac intellectꝰ. sensus¬
q consistit: sine qͥb nec uiterior domꝰ nr̃a edificari. nec spi¬
ritales poterunt diuitiȩ congregari. scdm illud. Cũ sapi¬
entia gdifica. t᷑ domꝰ ⁊ cũ intellectu iterũ erigit᷑. Cũ sen¬
su implent᷑ cellaria: omĩb diuitiis p̃ciosis ⁊ bonis. Hec in¬
quã ẽ solidus cib. qͥ nisi a ꝑfectis tantũ ac robustis ñ
potest sumi. ut ẽ illud. ꝑfectoꝵ aut̃ ẽ solidus cibus. eoꝵ
qui ꝓ consuetudine exercitatos habent sensus. ad disere

Expanded text:
exemplum ac figura declarat, dirutae eum ac sine muris comexemplum ac figura declarat, dirutae eum ac sine muris comparans ciuitati. in hac sapientia, in hac intellectus sensusque consistit, sine quibus nec interior nostra aedificari domus nec spiritales poterunt diuitiae congregari secundum illud: cum sapientia aedificatur domus, et cum intellectu iterum erigitur: cum sensuinplentur cellaria omnibus diuitiis pretiosis et bonis. haec, inquam, est solidus cibus, qui nisi a perfectis tantum ac robustis non potest sumi secundum illud: perfectorum autem est solidus cibus, eorum qui pro consuetudine exercitatos habe
Abbreviated transcription (Latin):
uini seuerissimã ex secutionẽ p̃cepti: ⁊ quẽadinodũ ipsi u¬
debat᷑ crudelis imperii. Qua considãtione mollitꝰ. dũ ma¬
uult cruentã uictoriã clementia tẽperare: ob indiseretã
nuãm uelut toto corpore redditus tenebrosus irreuocabi¬
li morte dampnat᷑ .iiii. Hȩe ẽ diseretio quȩ ñ solum
lucerna corporis. s etiã sol ab apło nuncupat᷑. scdm illud.
actlȩc consiliũ rectissime nominat᷑. sine quo nicħ agere.
omĩno scripture auctoritate ꝑmittim᷑. ita ut ne ipsũ qͥ¬
dẽ spĩtale uinũ. qd̃ lȩtificat cor hominis. sine ipsiꝰ sina¬
mͦ moderatione ꝑcipere. scd̃m illud. Eũ consilio oĩa fac.¬
⁊ cũ consilio uinũ bibe. Et̃ iterũ. Sic̃ enuitas muris diru¬
ta ⁊ ñ circũdata sic ẽ uir qͥ ñ cũ consilio aliqͥd agit.
Quiꝰ pͥuatio quã ꝑnitiosa sit monacho. testimonii huiꝰ

Expanded text:
uini seuerissimam exsecutionem praecepti et quemadmodum ipsi uuini seuerissimam exsecutionem praecepti et quemadmodum ipsi uidebatur crudelis imperii. qua consideratione mollitus dum mauult cruentam uictoriam clementia temperare, ob indiscretam misericordiam uelut; toto corpore redditus tenebrosus inreuocabili morte damnatur. Haec est discretio, quae lucerna corporis, sed etiam sol ab Apostolo nuncupatur, secundum illud, aec consilium rectissime nominatur, sine quo nihil agere omnino scripturae auctoritate permittimur, ita ut ne ipsum quidem spiritale uinum, quod laetificat cor hominis, sine ipsius sinamur moderatione percipere secundum illud: cum consilio omnia fac, cum consilio uinum bibe, et iterum: sicut ciuitas muris diruta et non circumdata, sic est uir qui non cum consilio aliquid agit. cuius priuatio quam perniciosa sit monacho, testimonii huius
Abbreviated transcription (Latin):
nebrosũ: hoc ẽ omnẽ aciẽ mentis actusq nr̃os red¬
dat obscuros. cecitate scilicet uitioꝵ ⁊ ꝑturbationũ
sesso. egitationes quoq ⁊ opera nr̃a quȩ ex discre¬
tionis deliberatione descendunt: maiorib peccatoꝵ
eniq ille qui pͥmus iudicio dĩ regnũ populi ifrłis
emeruit. qr hunc discretionis ocłm nequaquã ha¬
buit. uelut toto eorpore tenebrosus. etiã ipso deie¬
tus ẽ regno. dũ lucerne huiꝰ tenebris atq errore
deceptus. acceptabiliora dõ sacrificia sua quã p̃cipi¬
entis santalielis obedientiã iundicauit: atq ex il¬
la magis parte causã offensionis incurrit. ex qua
reꝓpitiandã sibi diuinã sꝑauerat. maiestatẽ. Cuiꝰ
iniquã discretionis ignoratio. achab regẽ isrł post
illũ sublimissimũ uictoriȩ triumphũ qui ei fuerat dĩ fauo¬
re concessus. cõpulit credere meliorẽ ẽẽ miãm suã. quã di¬

Expanded text:
nebrosum, hoc est omnem aciem mentis actusque nostros rednebrosum, hoc est omnem aciem mentis actusque nostros reddat obscuros, caecitate scilicet uitiorum et perturbationum sesso cogitationes quoque et opera nostra, quae ex discretionis deliberatione descendunt, maioribus peccatorum enique ille, qui primus iudicio dei regnum populi Israhelis emeruit, quia hunc discretionis oculum nequaquam habuit, uelut toto corpore tenebrosus etiam ipso deiectus est regno, dum lucernae huius tenebris atque errore deceptus acceptabiliora deo sacrificia sua quam praecepti Samuhelis oboedientiam iudicauit atque ex illa magis parte causam offensionis incurrit, ex qua repropitiandam sibi diuinam sperauerat maiestatem. huius, inquam, discretionis ignoratio Achab regem Israhel post illum sublimissimae uictoriae triumphum, qui ei fuerat dei fauore concessus, conpulit credere meliorem esse misericordiam suam quam di
Abbreviated transcription (Latin):
t̾mittens utrãq nimietatẽ uia regia monachum
docet sẽꝑ incedere: ⁊ nec dextra uirtutũ ꝑmittit ex¬
tolli. id ẽ feruoris excessu iuste continentie modũ
mepta p̃sumptione t̾ranscendere: nec oblectatũ re¬
missione deflectere ad uitia sinistra concedit. hoc ẽ
sub p̃textu gubnandi corporis contrario sp̃ui tepore
lentescere. Hex nãq ẽ discretio quȩ oculus & lucerna
corporis in eugłio nuncupatur. scdm illã sententiã
saluatoris. lucerna corporis tui. ẽ oculus tiuis. Qd̃ si
oculus tiuis simplex fuerit totũ corpus tuũ lucidũ eri
Si aut̃ nequã fuerit ocłs tuus. totũ corpus tuũ tene
brosũ erit: eoqd̃ ipsas cogitationes hominis uniu̾sas
actusq discernens. cuncta quȩ gerenda sunt p̃uideat
atq illustret. Que si in homine nequã fuerit. id ẽ
ñ uero iudicio ⁊ scientia cõmunita. seu quolibet erro¬
re ac p̃suͣptione decepta. totũ corpus nr̃m faciat te¬

Expanded text:
aetermittens utramque nimietatem uia regia monachum aetermittens utramque nimietatem uia regia monachum docet semper incedere et nec dextra uirtutum permittit extolli, id est feruoris excessu iustae continentiae modum inepta praesumptione transcendere, nec oblectatum remissione deflectere ad uitia sinistra concedit, hoc est sub praetextu gubernandi corporis contrario spiritus tepore lentescere. haeo namqae est discretio, quae oculus et lucerna corporis in euangelio nuncupatur secundum illam sententiam saluatoris: lucerna corporis tui est oculus tuus: quodsi oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit: sibrosum erit, eo quod ipsa cogitationes hominis uniuersas actusque discernens cuncta quae gerenda sunt peruideat atque perlustret: quae si in homine nequam fuerit, id est non uero iudicio et scientia communita seu quolibet errore ac praesumptione decepta, totum corpus nostrum faciat te
Abbreviated transcription (Latin):
nis. seu iugiliis incubantes. ac mirifice iñ solitudine
secedentes. pͥuationẽ quoq omĩũ facultatũ ita fectan¬
tes ut ex ipsis nec uniꝰ quidẽ diei uictũ sibimet. unũ¬
ue denariũ suꝑ esse paterent᷑ humanitatis etiã stu¬
dia. tota deuotione complentes. ita uidimꝰ repente
deceptos. ut atreptũ opus non potuerint congr̃tio
exitu t̾minare summũq feruorẽ ⁊ conuersationem
laudabilẽ. detestabili fine concluderint. Quãobrẽ qͥd
pͥncipalit᷑ ducat ad dm̃ manifeste poterimꝰ agnosce¬
re: si rume ac deceptionis illoꝵ causa diligentius a no¬
bis fuerit indagata. In illis nãq cũ exuberarent p̃
dictarũ oꝑa uirtutũ. discretio sola deficiens usq ad
finẽ ea durare non sutit. Ace alia lapsus eoꝵ causa
dep̾hendit᷑ : nnsi qđ minꝰ a seniorib iustituti. nequa¬
quã potuerunt rationẽ discretionis adipisci: que p̃¬

Expanded text:
niis seu vigiliis incubantes, ac mirifice in solitudine niis seu vigiliis incubantes, ac mirifice in solitudine secedentes, privationem quoque omnium facultatum ita sectantes, ut ex ipsis ne unius quidem diei victum sibimet unumque denarium superesse paterentur, humanitatis etiam studia tota devotione complentes, ita vidimus repente deceptos, ut arreptum opus non potuerint congruo exitu terminare, summumque fervorem et conversationem laudabilem detestabili fine clauserint. Quamobrem quid principaliter ducat ad Deum manifeste poterimus agnoscere, si ruinae ac deceptionis illorum causa diligentius a nobis aedietarum opera uirtutum, discretio sola deficiens usque ad finem ea durare non sinit. nec enim alia lapsus eorum causa deprehenditur, nisi quod minus a senioribus instituti nequaquam potuerunt rationem discretionis adipisci, quae pr
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ex peditior ꝑueniret: alii anachoresin necessariam
id ẽ remotionẽ ⁊ heremi secreta censerent. in qua com¬
manens quis. familiarus int̃pellare dm̃ eiq possit pe¬
culiariꝰ inherere ñnulli sectanda caritatis. id ẽ hunrani¬
tatis officia definirent. qd his regna oloꝵ daturũ se
dñs in engłio uelut specialius reꝑmittat dicens. ue¬
nite benedicti patris mei possidete paratũ uob̃ reg
nũ a constitutione mundi. esuriui enĩ ⁊ dedistis m¬
uirtutib. aditũ certiorẽ ad dm̃ parari posse decer¬
nerent. eẽtq noctis maximum tempus hac inquisitio¬
ne consumtũ: intulit demũ beatus antonus. Omĩa qͥdẽ
hȩc que dixistis necessarsa sunt: ⁊ utilia sicientib dm̃.
atq ad eũ cupientib ꝑuenire. S his pͥncipalẽ tribue¬
re grãm nequaquã nos innumeri multoꝵ casus ⁊ ex¬
ꝑimenta ꝑmittunt. Nã sepe numero acerrime ieiu¬

Expanded text:
deum expeditior perueniret, alii anachoresin necessariam, deum expeditior perueniret, alii anachoresin necessariam, id est remotionem et heremi secreta censerent, in qua commanens quis familiarius interpellare deum eique possit peculiarius inhaerere, nonnulli sectanda caritatis, id est humanitatis officia definirent, quod bis regna caelorum daturum se dominus in euangelio uelut specialius repromittat dicens: uenite benedicti patis mvirtutibus aditum certiorem ad Deum parari posse decernerent, essetque noctis maximum tempus hac inquisitione consumptum; intulit demum beatus Antonius: Omnia quidem haec quae dixistis necessaria sunt et utilia sitientibus Deum atque ad eum cupientibus pervenire; sed his principalem tribuere gratiam nequaquam nos innumeri multorum casus et experimenta permittunt. Nam quosdam saepenumero acerrime jeju
Abbreviated transcription (Latin):
planis ac directis frequent᷑ offendere. Capitłm scd̃m
partib thebaidis. uͥ beatus antonius morabat᷑. seniores ad
eũ ꝓͣuectionis inqͥrende gr̃a conuenisse: cũq a uesꝑtinis
horis usq ad lucẽ fuisset ꝓtracta collatio. questionẽ hanc.
maxiniũ noctis spaciũ consumpsisse. Nã duitissime quere¬
bat᷑ quȩ nã uirtus uł obseruantia monachũ possit a
⁊ abuli laqueis ac deceptionib custodire semꝑ illesũ. uł
certe recto tramite firmoq gressu ad ꝑfectionis culmen
euehere. Cũq ꝓ captu mentis suȩ ꝓferret unꝰqͥsq sen¬
tentiã. ⁊ alii quidẽ hoc in ieiunioꝵ iugiliarũq studio
collocarent. qd̃ his uidelicet extenuata mens ac purita¬
tẽ cordis ⁊ corporis assecuta dõ facilius uniret᷑. alii in
contep̃tu uniuersarũ rerũ quib mens si penitus nu¬
daretur. tãquã nullis deinceps retinentib laqueis ad

Expanded text:
planis ac directis frequenter offendere. CAPUT II. Discplanis ac directis frequenter offendere. CAPUT II. Discpartibus Thebaidis, ubi beatus Antonius morabatur, seniores ad eum perfectionis inquirendae gratia convenisse. Cumque a vespertinis horis usque ad lucem fuisset protracta collatio, quaestionem hanc maximum noctis spatium consumpsisse. Nam dbatur quaenam uirtus uel obseruantia monachum possit a diaboli laqueis ac deceptionibus custodire semper inlaesum uel certe recto tramite firmoque gressu ad perfectionis culmen euehere. cumuque pro captu mentis suae proferret unusquisque sententiam et alii quidem hoc in ieiuniorum uigiliarumque studio eonlocarent, quod his uidelicet extenuata mens ac puritatem cordis et corporis adsecuta deo facilius uniretur, alii in contemptu uniuersarum rerum, quibus mens si penitus nudaretur, tamquam nullis deinceps retinentibus laqueis ad
Abbreviated transcription (Latin):
considerantes meriti eiꝰ ⁊ gr̃e dignitatẽ. Est enĩ ñ me¬
diocris uirtus. nec quȩ humana passim ualeat industria
compͣhendi: nisi diuina fuerit largitate collata. Siquidẽ
int nobilissua sp̃ẽ scĩ dona. hanc qͦq ita legimꝰ ab apło
numerari. Alii dat᷑ ꝑ spm sermo sapientiȩ. alii sermo sci¬
entis scdm eundẽ sp̃m. Alii fides in eodẽ spũ. alii gr̃a sa
nitatũ in uno sp̃u. Et post pauca. alii discretio sp̃uum. De¬
inde completo omĩ catalogo spiritaliũ carismatũ subdi¬
gulis ꝓut uult uidetis gͦ ñ t̃renuꝰ nec paruũ ẽẽ dis¬
cretionis munꝰ. s diuine gr̃ȩ maximũ p̃miũ. quã nisi
monachus onĩ intentione fuerit assecutꝰ ⁊ ascenden¬
tiũ in sese spũum discretionẽ certa ratione possederit
necesse eͣ eũ uelut in nocte eȩca tetrisq tenebris oberrã¬
tẽ. non solũ ꝑnitiosis foueis ac p̃ruptis incidere s etiã in

Expanded text:
considerantes meriti eius et gratiae dignitatem. est enim non meconsiderantes meriti eius et gratiae dignitatem. est enim non mediocris quaedam uirtus nec quae humana passim ualeat industria conprehendi, nisi diuina fuerit largitate conlata, siquidem inter nobilissima spiritus sancti dona hanc quoque ita legamus ab apostolo numerari: alii datur perspiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eundem spiritum, alii fides in eodem spiritu, alii gnitatum in uno spiritu . Et post pauca: Alii discretio spirituum . Deinde completo omni catalogo spiritualium charismatum, infngulis prout vult . Videtis ergo non terrenum nec parvum esse discretionis munus, sed divinae gratiae maximum praemium: quam nisi monachus omni intentione fuerit assecutus, et ascendentium in sese spirituum discretionem certa ratione possederit, necesse est eum velut in nocte caeca tetrisque tenebris oberrantem, non solum perniciosis foveis praeruptisque incidere, sed etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
ut neipsũ quidẽ paruissimũ quietis momentũ. qđ
spiritali collationi subtrahens. refectioni carnis ma¬
luerã deputare ad requiẽ credam urĩ corporis ꝓfe¬
eisse: mͥ quoq hunc urm consideranti feruorẽ solli¬
eitudo maior incũbit. Necesse. ẽ enĩ etiã me inꝑ
soluendo debito tanto maiorẽ deuotionis eurã gerere.
tiã. Si sederis cȩnare. ad m̃sã potentis. sapient intellege
quȩ apponunt᷑ tͥ: ⁊ immitte manũ tuã sciens qr ad tali¬
te oportet p̃parare. Quã obrẽ de bono discretionis eiꝰq
uirtute dicturi. in quã sermo nocturne: collationis in¬
gressus fine̾ nr̃e disputationi dedit. congruum credimus
excellentiã eiꝰ parũ pͥmo consignare sententiis. ut cũ pa
nitioso deiecti sunt lapsu: in quantũ possumus utilitates
eius ⁊ cõmoda retractemus. Quib discussis quẽadmodum
expetere eam atq excolere debeamꝰ efficatius instruam᷑.

Expanded text:
ut ne ipsum quidem parvissimum quietis momentum, quod ut ne ipsum quidem parvissimum quietis momentum, quod spiritali collationi subtrahens, refectioni carnis malueram deputare, ad requiem credam vestri corporis profecisse, mihi quoque hunc vestrum consideranti fervorem sollicitudo major incumbit. Necesse est enim etiam me in persolvendo debito, tanto majorem devotionis curam gerere, tiam: Si sederis coenare ad mensam potentis, sapienter intellige quae apponuntur tibi, et immitte manum tuam, sciens quia talia oportet te praeparare . Quamobrem de bono discretionis ejusque virtute dicturi, in quam sermo nocturnae collationis ingressus, finem nostrae disputationi dedit, congruum credimus ejus excellentiam Patrum primo consignare sententiis, ut cum paternicioso dejecti sunt lapsu, in quantum possumus, utilitates ejus et commoda retractemus: quibus diexpetere eam atque excolere debeamus efficacius instruamur,
Abbreviated transcription (Latin):
De uocatione samuelis. XU De uocatione pauli apłi.
De appetenda discretione. xui De iimodicis ieutniis ⁊ tugidiis. xuii¬
Int̾rogatio de continentia uł refectionis mensura. x uiii.¬
De obtimo cibo cotidiani mͦ. xIx O biectio de facilitate eontinentis
que duob paximatiis sustineret᷑. X Responsio de uirtute ⁊ men¬
sura ex parte continentiȩ. XIII Qui nã generalis continentiȩ. ae
refectionis modus sit. XIII Quẽadmodũ habundentia humorũ
genitaliũ castiget᷑ x iiii de labore ꝯralis refectionis. ⁊ de fris
beniamin edacitate. U Int̾rogatio qͦmͦ possit una eadẽq seꝑ̃
mensura seruari. &UI Responsio de ñ excedendo refectionis mͦ.¬
eOyst Ndo itaq matutino sopore eũ ortũ lu¬
cis tandẽ nob̃ claruisse gaudentes. reꝓmissã nar¬
rationẽ reposcere cepissemus. beatꝰ moyses ita exor¬
sus ẽ. Cũ uideã uos tanto desiderii ardore flãmatos.

Expanded text:
De uocatione Samuhelis. De uocatione Pauli apostoli. De uocatione Samuhelis. De uocatione Pauli apostoli. De adpetenda discretione. De inmoderatis ieiuniis et uigiliis. Interrogatio de continentiae uel refectionis mensura. De optimo cibi cotidiani modo. Obiectio de facilitate continentiae, quae duobus paiamatiis sustineretur. Responsio de uirtute et mensura expertae continentiae. Quinam generalis continentiae ac refectionis modus sit. Quemadmodum abundantia umorum genitalium castigetur. De labore aequalis refectionis et de fratris Beniamin edacitate. Interrogatio, quomodo possit una semper eademque mensura seruari. Responsio de non excedendo refectionis mDegustato itaque matutino sopore, cum ortum lucis tandem nobis claruisse gaudentes, repromissam narrationem reposcere coepissemus, beatus Moyses ita exorsus est: Cum videam vos tanti desiderii ardore flammatos,
Abbreviated transcription (Latin):
roemium alb̃is moysi suꝑ discretionis grãm pitula i secđi¬
Quid diseretio sola conferat monacho. ⁊ disputatio suꝑ ħ bĩ antonii
De errore saulis ⁊ achab. qd̃ ꝑ discretioĩs imperitiã sunt decepti.¬
iIII Quȩ de bono diseretionis in scripturis fcis referant᷑. U De morte se¬
nis heremite. ui de ruina duoꝵ frm̃ ob diseretionis imꝑitiam¬
UII De alteruis imꝑitiant illusione quã ꝑ imꝑitiã discretionis incurrit.
De lapsu ⁊ deceptione monachi mesopotamen. Int̾rogatio de as¬
quirenda uera discretione Responsio quẽ admodu possideat᷑ uera &¬
Responsio quẽ admodu possideat᷑ uera A¬
diseretio. Uerba albis Serapionis ⁊ de marcore patefactarũ oo Mi¬
gitationũ. ⁊ de ꝑicło ꝓpriȩ conscientiş. Confessio uerecundis .x.ii
ob quã confundim᷑ cogitationes nr̃as seniorib reuelare.¬
Responsio de confusione calcanda. ⁊ de ꝑicl̃o ñ condolentis.

Expanded text:
Prooemium abbatis Moysi super discretionis gratia. Prooemium abbatis Moysi super discretionis gratia. Quid discretio sola conferat monacho et disputatio super hoc beati Antonii. De errore Saulis et Achab, quo per discretionis inperitiam sunt decepti. Quae de bono discretionis. in scripturis sanctis referantur. De morte Heronis senis. De ruina duorum fratrum ob discretionis inperitiam. De alterius inlusione quam per inperitiam discretionis incurrit. De lapsu et deceptione monachi Mesopotuneni. Interrogatio de adquirenda uera discretione. Responsio, quemadmodum possideatur uera Responsio, quemadmodum possideatur uera discretio. Verba abbatis Sarapionis et de marcore patefactarum cogitationum et de periculo propriae confidentiae. Confessio uerecundiae ob quam confunderemur cogitationes nostras senioribus reuelare.Responsio de confusione calcanda et de periculo non condolentis.
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc nos auidos ⁊ de suo ore pendentes degustare somnũ
paulisꝑ hortatus ẽ. hosaẽ ipsis quib insidebamꝰ psiaptiis ad¬
titis. sesquippedali int̾uallo parit᷑ colligata. nunc quidẽ. hu¬
millimũ sedile ad scabelli uicẽ fr̃ib in sinari considenti¬
b p̃stant. nunc uͦ subiecta ceruicib dornientiũ p̃bent ca¬
piti. ñ nimie durũ s tractabile aptũq fulcimentũ. Ad
quos monachoꝵ usus hȩc iccirco uł maxime oportuna ha¬
bent᷑ ⁊ congrua. qd̃ ñ solũ sint aliquatenus mollia par
ripas nili fluminis emergente: s etiã qd̃ ad remouen¬
dũ seu cũ necesse fuerit ad mouendũ habilis matheriȩ.
leiuisq naturȩ sint. Atq ita p̃cepto senis tandẽ sumus
ad degustationẽ somni onerosa quiete cõpositi. tã digeste
collationis inflãmati gaudio. quã reꝑmissȩ disputatio¬
nis expectatione suspensi. Explicit pͣrima collatio ab

Expanded text:
adhuc nos avidos ac de suo ore pendentes degustare somnum adhuc nos avidos ac de suo ore pendentes degustare somnum paulisper hortatus est, iisdem ipsis quibus insidebamus, psiathiis adtatis. Quae pedali intervallo pariter colligata nunc quidem humillimum sedile ad scabelli vicem, fratribus in Synaxi considentibus praestant, nunc vero subjecta cervicibus dormientium praebent capiti quos monachorum usus haec idcirco uel maxime oportuna habentur et congrua, quod non solum sint aliquatenus mollia paruripas Nili fluminis emergente, sed etiam quod ad remouendum seu cum necesse fuerit admouendum habilis materiae leuisque naturae sint. atque ita praecepto senis tandem sumus ad degustationem somni onerosa quiete conpositi, tam digestae conlationis inflammati gaudio quam repromissae disputationis expectatione sus
Abbreviated transcription (Latin):
totũ ꝑsolui. si id qd̾ modicũ ẽ. fuerit denegatũ. plenũ
narrationis ordinẽ integro futuri diei seu noctis exa¬
mini reseruemus. Decet nãq discretionis optimos co¬
sultatores. in hoc pͥmũ patefacere. suȩ m̃tis industriam.
⁊ utrũ sint uł eẽ possint eiꝰ capaces hoc inditio ac pa¬
tientia comꝓbare: ut de illa quȩ moderationis genera¬
trix ẽ uirtute tractantes. nequaquã uitiũ qd̃ ipsi conti¬
riĩ ẽ nimietatis incurrant. uim rationis ac naturȩ
eius quã u̾bis excolunt affectu atq oꝑe iuolentes. In
hoc gͦ nobͣ discretionis bonũ de qua qd̵ dñs dederit¬
adhuc indiꝰgare disponimꝰ. pͥmitus ꝓsit: ut nos de ipsiꝰ excel¬
lentia ⁊ moderatione quȩ pͥma eidẽ uirtus ineẽ cognoscit᷑
disserentes. disputationis qͦq uł tẽporis modũ ñ ꝑmittat
is itaq beatꝰ moyses collationi nr̃e dans finẽ. Fercedere¬

Expanded text:
totum persolui, si id quod modicum est fuerit denegatum, plenum totum persolui, si id quod modicum est fuerit denegatum, plenum narrationis ordinem integro futuri diei seu noctis examini reseruemus. decet namque diacretionis optimos consultores in hoc primum patefacere suae mentis industriam et utrum sint uel esse possint eius capaces hoc indicio ac patientia conprobare, ut de illa quae moderationis generatrix est uirtute tractantes nequaquam uitium quod ipsi contrarium est nimietatis incurrant, uim rationis ac naturae eius quam uerbis excolunt effectu atque opere uiolantes. in hoc ergo nobis discretionis bonum, de quaadhuc indagare disponimus, primitus prosit, ut nos de ipsius excellentia et moderatione quae prima eidem virtus inesse cognoscitur, disserentes, disputationis qis itaque beatus Moyses collationi nostrae dans finem,
Abbreviated transcription (Latin):
tire doctrinã. uob̃ uolo adhuc suꝑ discretionis eximieta¬
te uł grã. quȩ int̾ cunctas uirtutes arcẽ. ac pͥmatum
tenet. pauca disserere. excellentiãq eiꝰ ⁊ utilitatẽ ñ solũ
cotidianis exemplis. s etiã antiquis patrũ consultationi¬
b ac sententiis approbare Frequent᷑ nãq menuni non¬
nullis huuiscemodi sermonẽ cũ gemitu lacrimisq pos¬
centib me qͦq aliquid eis doctrinȩ conferre cupientẽ
nullatenꝰ potuisse: ⁊ ita in me ñ solũ sensus. uerũ etiã
ipsitꝰ eloquiũ defecisse. ut ñ inuenirẽ quẽadmodũ eos
uł cũ leui consolatione dinitterẽ. Quib inditiis eui¬
dent᷑ agnoscitur: diũ grã ꝓ merito ac desiderio audien¬
tiũ disputantib aspirare sermonẽ. Quẽ q breuissimũ
istud qd suꝑest noctis spacium non occurrit explere
uidulgentes illud potus quieti corpores eui necesse: est

Expanded text:
tire doctrinam, uolo uobis adhuc super discretionis eximietatire doctrinam, uolo uobis adhuc super discretionis eximietate uel gratia, quae inter cunctas uirtutes arcem ac primatum tenet, pauca disserere excellentiamque eius et utilitatem non solum cotidianis exemplis, sed etiam antiquis patrum consultationibus ac sententiis adprobare. frequenter namque memini nonnullis huiusmodi sermonem cum gemitu lacrimisque poscentibus me quoque aliquid eis doctrinae conferre cupientem nullatenas potuisse et ita in me non solum sensus, uerum etiam ipsum eloquium defecisse, ut non inuenirem quemadmodum eos uel cum leui consolatione dimitterem. quibus indiciis euidenter agnoscitur domini gratiam pro merito ac desiderio audientium disputantibus adspirare sermonem. quem quia breuissimum istud quod superest noctis spatium non occurrit explere, indulgentes illud potius quieti corporeae, cui necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s gͥ cordis nrĩ recessus uigit᷑ ꝑserutandi sunt: &
ascendentiũ in eos uestigia indagatione sagacissima re¬
tractanda: ne qua forte intellectualis ibidẽ bestia. uel
leo uł draco ꝑtransiens. ꝑniciosa uestigia latent̃ imp̃sse¬
rit. Quib accessus etiã cȩteris in abdita pectoris nr̃i
ꝑ cogitationũ neglegentiã p̾beat᷑: ⁊ ita ꝑ singulas ho¬
ras atq momenta t̾rã cordis nr̃i eugłico aratro. hoc ẽ
uigi dominicȩ erueis recordatione sulcantes. ut noxia¬
rum ex nobis ferarũ cubilia. uł iurulentoꝵ serpenti¬
rationis suȩ inexplebili ardore succensos. ꝓ admira
tione desiderii nri paulisꝑ sermone suspenso. rursus
adiecit. Qm̃ nos ofilioli ad disputationẽ tã longam
ur̃a sedulitas ꝓuocauit. ⁊ ignis quidã collatiomi nr̃e fer¬
uentiores sensus ꝓ ur̃o desiderio subministrat. ut ex hoc eti¬
am ipso manifeste contẽpler in ueritate uos ꝑfectionis si¬

Expanded text:
Omnes igitur cordis nostri recessus jugiter perscrutandi sunt, et Omnes igitur cordis nostri recessus jugiter perscrutandi sunt, et ascendentium in eos vestigia indagatione sagacissima retractanda, ne qua forte intellectualis ibidem bestia, vel leo vel draco pertransiens, perniciosa vestigia latenter impresserit, quibus accessus etiam caeteris in abdita pectoris nostri per cogitationum negligentiam praebeatur. Et ita per singulas horas atque momenta terram cordis nostri Evangelico aratro, hoc est, jugi Dominicae crucis recordatione sulcantes, vel noxiarum ex nobis ferarum cubilia, vel virulentorum serpentirationis suae inetione desiderii nostri paulisper sermone suspenso rursus adiecit: quoniam nos, o filii, ad disputationem tam longam uestra sedulitas prouocauit et ignis quidam conlationi nostrae feraentiores sensus pro uestro desiderio subministrat, ut ex hoc etiam ipso manifeste contempler in ueritate uos perfectionis si