comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te seub̾a sua t̾da est. Certa ÷ aũ łe se: sit
t̾dutcuñt ea que supac̃a funt. Nec om̃ino
c̾ta : utrũ aer an ignis sit. An aliqd̾ cor
nec̃ ut t̾ca sit nĩ se eẽ alit̾d eoꝵ de quib tu
icerta est: id q solum ẽẽ c̾ca sit qd̾ solume᷑
ri poss:. ut ĩ togitaret id qł ip̃a est: quẽ¬
adm cogit il quod ip̃a non est. Per phau¬
tasiam quippe ymaginariam cogitat ħ
om̃ia: siue ignem. siue ae̾m. siue sllud. sũ
illud corꝰ. partem ue ullam. siue cõpaginẽ
temꝑatõem q cor̾s: nec utiq ista om̃iais

Expanded text:
a sua certa est. Certa est autem de se, sicut convincunt ea quae supra dicta sunt. Nec omnino certa est, utrum aer, an ignis sit, an aliquod cornet ut certa sit non se esse aliquid eorum de quibus incerta est, idque solum esse se certa sit, quod solum esse ri posset ut ita cogitaret id quod ipsa est, quemadmodum cogitat, id quod ipsa non est. Per phantasiam quippe imaginariam cogitat haec omnia, sive ignem, sive aerem, sive illud vel illud corpus, partemve illam, seu compaginem te
Abbreviated transcription (Latin):
uł corꝰ uel compositõem seu temꝑatõem cors
ẽẽ mentem putant: in subo̾ eẽ uolũt uitłi
ut sub̾a sit aer. uł ignis. siue aliud alittiod
corꝰ quod mentem putant ÷ intelligentia uͦ
ita insit huic cor sic̃ qualitas enis ut illud
sub̾m sit: hec in sub̾o. sub̃m silicet mens q̾m
corꝰ eẽ arbitͣntur. ii sub̾o aũ intelligentia. si¬
ue qͥtd aliutl eoꝵ que tuncta nobis eẽ comine
mentem ip̃am negant eẽ corꝰ ⁊ s compaginẽ
aut temꝑatoem cors. H enini int̾est ꝙ illi
intelligentia. Isti aũ ip̃am mentem in subo¬

Expanded text:
vel corpus vel compositionem seu temperationem corporis vel corpus vel compositionem seu temperationem corporis esse mentem putant, in subjecto esse volunt videri, ut substantia sit aer, vel ignis, sive aliquod aliud corpus, quod mentem putant; intelligentia vero ita insit huic corpori, sicut qualitas ejus: ut illud subjectum sit, haec in subjecto; subjectum scilicet mens quam corpus esse arbitrantur, in subjecto autem intelligentia, sive quid aliud eorum quae certa nobis esse commentem ipsam negant esse corpus, sed compaginem aut temperationem corporis. Hoc enim interest, quod illi intelligentia: isti autem ipsam mentem in sub
Abbreviated transcription (Latin):
ta congescit. Utiniuru̾o ees que ad ali¬
iuł refi̾mus quo st uenibim ⁊ Nec zalia
uita hõim uitiosa at culpabilis ⁊ quam
male utens ⁊ malo fiuens. de qua re
deiatõe hr̃a om̃s noticiaa que car iuintur
extlisecus ꝑ sensits torls ⁊ ea que posui¬
mus om̃s mentes de se ip̃is nossolict̾us
q eẽ chiligentius actendamus. Uteum
enim aems sit uis uiutñai. r̾eminiscẽ¬
i. intelligendi. uoleneli. cog̾itandi. sci¬
enili. iulicandi. an ignigan t̾ebm. An sã¬
guinis. sm atomoꝵ an p̾ter usitata qr¬
tuor elenĩta. qͥnti nescio tutꝰ cors. Anꝑ
sius carnis nr̃e compago uł temꝑanien¬
tum ħ effic̾e̾ saleat i dubitau̾nt hoĩes.
lubitare se intelligit. si luaditat e t uo
cẽ uult. Si dubitat: cogitat. Si clubitat⁊ scit se
nescire. Si dubitat : iudicat non se tem̾e ꝯseu¬
tire oport̾e. Quisqͥs gͥ aliunde idubitat: de
hiis om̃ib clubitare non d. que si non eeñt.
de ulla re tlubitari ñ posset ¶ Homĩa qui

Expanded text:
escit: utimur vero eis quae ad aliud referimus quo fruendum est. Nec est alia vita hominum vitiosa atque culpabilis, quam male utens et male fruens. De qua re deratione nostra omnes notitias quae capiuntur extrinsecus per sensus corporis; et ea quae posuimus, omnes mdiligentius attendamus. Utrum enim aeris sit vis vivendi, reminiscendi, intelligendi, volendi, cogitandi, sciendi, judicandi; an ignis, an cerebri, an sanguinis, an atomorum, an praeter usitata quatuor elementa quinti nescio cujus corporis, an ipsius carnis nostrae compago vel temperamentum haec efficere valeat, dubitaverunt homines: dubitare se intelligit; si dubitat, certus esse vult; si dubitat, cogitat, si dubitat, scit se nescire; si dubitat, judicat non se temere consentire oportere. Quisquis igitur aliunde dubitat, de his omnibus dubitare non debet: quae si non essent, de ulla re dubitare non posset. 15. Haec omnia, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad icl trd intelligunt refu̾nt: eẽ aũ ⁊ uiu̾e
ad se ip̃as. R nulli ÷ dubium. nĩ quemqͣm
intellige̾ qui ñ uiuat: nec quemqͣm uiu̾e
qui non sit. Gͦ ⁊ conses̃nter ⁊ ẽẽ ⁊ uiu̾e
itł qd̾ intelligit. Non sicuti ÷ cadau̾ qił non
uiuit: ñ situti uiuit aĩa que ñ intelligit
s ꝓprio quodam eodem q pr̃antiore modo.
Item uelle se sciunt n hoc posse quemqͣm
qui nou sit ⁊ quinon uiuat ꝑ iter sciunt
Item qr ip̃am uoluntatem pef̾u̾nt ad aliꝙͥ
quod ea uoluntate uolunt. Nominisse ⁊̾
se sciunt: sinpul q sciunt ꝙ nenio mem̃is¬
set nͥ eẽt at i̾u̾et. S ⁊ ip̃am memori

Expanded text:
ad id quod intelligunt referunt, esse autem et vivere ad se ipsas. Et nulli est dubium, nec quemquam intelligere qui non vivat, nec quemquam vivere qui non sit. Ergo consequenter et esse et vivere id quod intelligit, non sicuti est cadaver quod non vivit, nec sicuti vivat anima quae non intelligit, sed proprio quodam eodemque praestantiore modo. Item velle se sciunt, neque hoc posse quemquam qui non sit et qui non vivat, pariter sciunt: itemque ipsam voluntatem referunt ad aliquid, quod ea voluntate volunt. Meminisse etiam se sciunt; simulque sciunt quod nemo meminisset, nisi esset ac viveret: sed et ipsam memori
Abbreviated transcription (Latin):
le figm̃tum. sicut cogitantur ab sentia q̃
sen su cor̾s tracta sunt. siue om̃ino ip̃a. si¬
ue eiusdem gn̾is alitͣ: s quadam int̾iore
uon simulata si u̾a presentia. Non enun
quidqm illi est se ip̃a presentius. sic̃ cogitat
uiu̾e se ⁊ meminisse ⁊ intellig̾e̾ ⁊ uelle se. No¬
uit enini ħ in se nͦ ymagiatur: qͣi extra se
aia sensu tetigi̾t sicut corlia queq tangunt᷑
Ex quoꝵ cogitatõib si nicħ sͥ assigniat ut ta¬
le aliqͥd eẽ se putet: quid qͥt ei de se reniati
hoc salum ipsa est

Expanded text:
ntia, quae sensu corporis tacta sunt, sive omnino ipsa, sive ejusdem generis aliqua; sed quadam interiore, non simulata, sed vera praesentia non enim quidquam illi est se ipsa praesentius: sicut cogitat vivere se, et meminisse, et intelligere, et velle se. Novit enim haec in se, nec imaginatur quasi extra se illa sensu tetigerit, sicut corporalia quaeque tanguntur. Ex quorum cogitationibus si nihil sibi affingat, ut tale aliquid esse se putet, quidquid ei de se remanet, hoc solum ipsa est.
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾m resurgendo. ¶Qd ergo iuistus.
qͣm us ad mortem trutis ꝓ iustitia ꝑue¬
nire: Ꝙ quid potentius qm resurge̾ a
mortius: ⁊ in celum cũ ip̃a carne it qua
est occisus ascentłe. Et uisticia gͦ pͥus : ⁊
potentia postea diabolum uincit. Iusticia
silic q nlłm peccatum hũit: ⁊ ab illo uis¬
rissime est occisus. Potentia u̾o : q reuix̃
mortuus. nuntͣm postea moritutus. S
cum potentia dyabolum uitiss : ⁊̃ si ab illo
non potuiss occidi qͣmius maioris sit potẽ¬
tie. ⁊̾ ip̃am mortem uinc̾e resurgendo:
qͣm uitare uiuendo. S aliud: ꝑꝑ quod¬

Expanded text:
alterum resurgendo. Quid enim justius, alterum resurgendo. Quid enim justius, quam usque ad mortem crucis pro justitia pervenire? et quid potentius, quam resurgere a mortuis, et in coelum cum ipsa carne in qua est occisus ascendere? Et justitia ergo prius, et potentia postea diabolum vicit: justitia scilicet, quia nullum peccatum habuit, et ab illo injustissime est occisus; potentia vero, quia revixit mortuus, nunquam postea moriturus . Sed potentia diabolum vicisset, etiamsi ab illo non potuisset occidi: quamvis majoris sit potentiae etiam ipsam mortem vincere resurgendo, quam vitare vivendo. Sed aliud est pro
Abbreviated transcription (Latin):
tatem pr̃is mei facio: surgite eamꝰ hiti.
Q ꝑgit unle ad passioneme ut ꝓ debitr¬
bus nobis qd non debebat ex solu̾et. sumqͥa
isto s. xꝑo uire eqͥsstnio tlyabolus uinc̾etur:
si potentia xꝑc cũ illo agere non iusticia
uoluiss e s postposuit qł potuit ut pͥ¬
us age̾t quod oportuit. Iõ aũ illũ ẽẽ opu̾
erat ⁊ hominem ⁊ tłm. Nisi enim homo
eẽt : non poss occidi. Nisi ds eẽt non cred̾e̾¬
tur noluisse quod potuit: s nou potuis¬
se qił uoluit. Nec ab eo iusticiam potẽtie
prelatam fuisse: s ei defuisse potentiam
putaremꝰ. Nunc n̾o humana ꝓ nobieo
passus est qr homo erat: s si noluisset ⁊̃
hoc non pati potuiss qr tłs̾ erat. Io̾ gratior
fc̃a est in humilitate uisticia: qr posset.
si noluiss humilitatem non ꝑpeti tanta ĩ
diuinitate potentia. Ac sic a moriente tã
potente nob̾ mortalib impotentib ⁊ cõ¬
mendata est uistitia ⁊ ꝓmissa potentia.
Hoꝵ enim duoꝵ unitm fecit moriendo:

Expanded text:
tatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc . Et pergit inde ad passionem, ut pro debitoribus nobis quod ipse non debebat exsolveret. Numquid isto jure aequissimo diabolus vinceretur, si potentia Christus cum illo agere, non justitia voluisset? Sed postposuit quod potuit, ut prius ageret quod oportuit. Ideo autem illum esse opus erat, et hominem, et Deum. Nisi enim homo esset, non posset occidi: nisi Deus esset, non crederetur noluisse quod potuit, sed non potuisse quod voluit; nec ab eo justitiam potentiae praelatam fuisse, sed ei defuisse potentiam putaremus. Nunc vero humana pro nobis passus est, quia homo erat; sed si noluisset, etiam hoc non pati potuisset, quia et Deus erat. Ideo gratior facta est in humilitate justitia, quia posset si noluisset humilitatem non perpeti tanta in divinitate potentia: ac sic a moriente tam potente, nobis mortalibus impotentibus, et commendata est justitia, et promissa potentia. Horum enim duorum unum fecit moriendo,
Abbreviated transcription (Latin):
cia uincit᷑: non poͣ. ¶ Ex inf̾m̾itate qͥppe
quam suscepte in carne mortali: ñ ex im
mitate ait apłs. Qd infimum ⁊ łi̾. for¬
tues est hominibue

Expanded text:
citur, non potentia. Ex infirmitate quippe quam suscepit in carne mortali, non ex immmitate ait Apostolus, Quod infirmum est Dei, fortius est hominibus .
Abbreviated transcription (Latin):
modo uictus est s Q cum in eo nich mite
dignum inueniret ÷ octidit eum tñ. R ini¬
q uistum est ut debitores quos tenebat
li beri dimitcantur in enm creilentes quẽ
sine ullo debito occilit. Hoc est ꝙy uaslisi¬
guis effusus est : Unde se aic̃ in psalmis
it mortius libeꝵ. Solus enini a debito me¬
tis lib̾ est mortuus. Hinc ⁊ in alio psalro
dicit. Q̾ non rapui : nc̃ exsoluebam. rapi¬
nam uolens intelligi pcc̃m. qr usut patũ
est ccͣ licitum. Uñ ꝑ os ⁊̾ cartus sue: sif
in enngłio legr᷑. dicit. E ecce uenit pͥncepo

Expanded text:
modo victus est? Quia cum in eo nihil morte dignum inveniret, occidit eum tamen. Et utique justum est ut debitores quos tenebat, liberi dimittantur, in eum credentes quem sine ullo debito occidit. Hoc est quod justifille effusus est. Unde se dicit in Psalmis in mortuis liberum . Solus enim a debito mortis liber est mortuus. Hinc et in alio Psalmo dicit, Quae non rapui, tunc exsolvebam : rapinam volens intelligi peccatum, quia usurpatum est contra licitum. Unde per os etiam carnis suae, sicut in Evangelio le
Abbreviated transcription (Latin):
baptitati estis: xꝑm incliustis. Non est
indeus n grecus: non est sernus n lib̾.
non est mascidus n femina. Om̃s eĩm
uos unum estis in xꝑo Iħu. Nunquid nã
gͥ fudeles femine sexum cors amiserunt:
S qr ibi renouantur ad ymagtuem
dei ubi sexꝰ uullus est: ibi fcͣs est homo
ad ymaginem cł̾i̾ ubi sextis nullus ÷ hoc
est in sꝑumentis sue. ¶ Cur gͦ uit pp̃a¬

Expanded text:
m induistis. non est Iudaeus neque Graecus, non est seruus neque liber, non est masculus neque femina: omnes enim uos unum estis in Christo Iesu ? numquidnam igitur fideles feminae sexum corporis amiserunt? sed quia ibi renouantur ad imaginem dei, ubi sexus nullus est, ibi factus est homo ad imaginem dei, ubi sexus nullus est, hoc est in spiritu mentis suae. cur ergo uir p
Abbreviated transcription (Latin):
sue. qui renouatut in agnitõne cli̾ scd̾m
ẏmaginem eiꝰ qui tͥauit eum. S qr sex u
corͥs tlistat a ruiro: rite potuit in eius toͬr¬
li uelam̃to figurari pars illa rõnis que
ad temꝑalia gubernanda leflectitur ut
non mancat ymago dĩ. nͥ ex qua parte
⁊ feminas ht̃ manifestum est. Ergo in
eoꝵ mentib cominunis nata᷑ cognoscit᷑:
in eorum uero corporib ip̃ius mentis
distributio significatur

Expanded text:
e, qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius qui creauit eum? sed quia sexu corporis distat a uiro, rite potuit in eius corporali uelamento figurari pars illa rationis, quae ad temporalia gubernanda deflectitur, ut non maneat imago dei nisi ex qua parte iam feminas habere manifestum est. Ergo in eorum mentibus communis natura cognoscitur, in eorum uero corporibus ipsius unius mentis distributio figuratur
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ticis : ubi fides ⁊ cdilectõ ⁊ sobria sc̃ifi¬
tatõ non inuenit᷑. manifestum est quid ap̾¬
tolus significare uolu̾it. põ figurate ac misti¬
ce qr de uelando muliebri capite loq̃lat᷑
Quod nͥ acl aliquod secretum satram̃ti re¬
refatur mane remauebit. ¶ Dic̃ enim
non solum u̾acissima ratõ s etiam ipsius
apłi aeclarat auctoritas: non sccłm form
cors homo fc̃s est ad ymaginem di̾ : sca
sctłm rõnalem mnentem. Cogitatõ quippe
turpiter uana ÷ que opinatur dm̃ men¬
broꝵ coͣrlium lintantis c̾coniscribi at fi¬
niri. Porro añ nonne uł beatus paulus
dicit. Renouamini sꝑu mentis ur̃e ⁊ et
indiite nouum hominem eum qui sctłm
deum t̾atus est. S alibi apertius. Exuẽtes
uos inquit uet̾em horuinem cum actib eiꝰ¬
⁊ uiduite nouum qui renouatur ui agni¬
tione tłi scdi ymaginem eiꝰ qui creauit
Homimem fc̃m ad ymagniem eiꝰ qui cã¬
uit eum. ¶Sccl̃m hanc aũ renonatio

Expanded text:
ticis ubi fides et dilectio et sobria sanctificatio non invenitur: manifestum est quid Apostolus significare voluerit; ideo figurate ac mystice, quia de velando mulieris capite loquebatur, quod nisi ad aliquod secretum sacramenti referatur, inane remanebit. 12. Sicut enim non solum veracissima ratio, sed etiam ipsius Apostoli declarat auctoritas, non secundum formam corporis homo factus est ad imaginem Dei, sed secundum rationalem mentem. Cogitatio quippe turpiter vana est, quae opinatur Deum membrorum corporalium lineamentis circumscribi atque finiri. Porro autem nonne idem beatus apostolus dicit, Renovamini spiritu mentis vestrae, et induite novum hominem, eum qui secundum Deum creatus est ; et alibi apertius, Exuentes vos, inquit, veterem hominem cum actibus eju nonus homo, qui renouatur in agnitione dei secundum imaginem eius qui creauit hominem factum ad imaginem eius qui creauit eum. secundum hanc autem renouatio
Abbreviated transcription (Latin):
manifesto sexii maĩtuli et fẽme apostolꝰ
paulus occultõris tuiꝰdam rei fignrasse
mist̾ium. Uel huic intelligi potest. qd̾
cum alio loco ilicat u̾am uiduam eẽ tle¬
solatam sine filiis ⁊ nepotib: ⁊ taten

Expanded text:
manifesto sexu masculi et feminae apostolus manifesto sexu masculi et feminae apostolus Paulus occultioris cujusdam rei figurasse mysterium, vel hinc intelligi potest, quod cum alio loco dicat, veram viduam esse desolatam, sine filiis et nepotibus, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tam intentione diriuatut ad actõnem
rerum temꝑalium: nich̾omuus ex qua
ꝑte conspectam consulit u̾itatem yma¬
go dĩ est. ex qua u̾o intendrͣ in agenda
inflora non est ymago ałi. ¶ Et qm̃ quã¬
tuncon se extendit in il quod et̾num est:
tantomagis inde formatut ad ymaginẽ
det. ⁊ pp̃a non est cohibenda ut se incle cõ¬
tineat: ac tempet. sõ uir non deb uelare
capud. qr u̾o illi rationali actioni que ui
reb corͣlib temporalib que u̾satur: peri
culosa est numia in infi̾ora ꝓgressio. Del
hẽre potestatem sr̃ capud quod innlicat
uelamen cum quo significat᷑ eẽ cohiben
da. Grata est enim scĩs angelis sacrata ⁊
pia significatõ. Nam cł̾s ad tempus ui¬
idet nec aliqͥd noui fit in eius uisione
atq scĩa. Cum aliquid temꝑałr at tnͣsito¬
rie g̾itut sicut inde afficiuntur sensus
carnalasranimalium et hõim uł etiam
celestes augełorum ¶ In isto quippe et¬

Expanded text:
adam intentione derivatur ad actionem adam intentione derivatur ad actionem rerum temporalium, nihilominus ex qua parte conspectam consulit veritatem, imago Dei est; ex qua vero intenditur in agenda inferiora, non est imago Dei. Et quoniam quantumcumque se extenderit in id quod aeternum est, tanto magis inde formatur ad imaginem Dei, et propterea non est cohibenda, ut se inde contineat ac temperet; ideo vir non debet velare caput. Quia vero illi rationali actioni quae in rebus corporalibus temporalibusque versatur, periculosa est nimia in inferiora progressio, debet habere potestatem super caput, quod indicat velamentum quo significatur da. Grata est enim sanctis Angelis sacrata et pia significatio. Nam Deus non ad tempus videt, nec aliquid novi fit in ejus visione atque scientia, cum aliquid temporaliter ac transitorie geritur, sicut inde afficiuntur sensus vel carnales animalium et hominum, vel etiam coelestes Angelorum. 11. In isto quippe
Abbreviated transcription (Latin):
trium qd̃ dicit apłs. Non mulierem sed¬
maginem dei fecit euui: mascłm ⁊ femi¬
nem quippe tlei nam ip̃am humanam ftãm
dicit: que sepu utroq completur. Nec ab ĩ¬
telligña ymagine dei seꝑat fenimam.
Dc̃o enim ꝙ fecit ds hominem ad ymagi¬
nem lei : fecit eum inqͥt mastulum ⁊ feĩ¬
nam. Uel c̾ce alia clutinctõe : masculum et
feminam fecit eos. ¶ Qr nomodo gͦꝰ per
apłm audiuiuius uirum eẽ ymaginem
ter: unde capud uelare ꝓhibetur. muli¬
erem aũ non. ⁊ iõ ipsa hoc face̾ iubetur.
uͥ credo illud ẽẽ quod iam tlixi. cum de nꝰ
humane ñtis agerem : mulierem tũ ui¬
ro suo eẽ ymaginem tłr. ut una ymago
tribuit᷑. ꝙ ad eam ip̃am solam attinet :
non est ymago tłi. Quod aũ ad uirum
solum attinet: ymago di̾ est tam plena
at integͣ qͣm in tinum coniũcta muliere.
Sĩc de natura humane mentis dixinius:
qr ⁊ si tora contemplet᷑ u̾itatem ymago
dei est. ⁊ csĩ ex ea distribuit᷑ aliquid: ⁊ qͣ¬

Expanded text:
ulierem fmaginem Dei fecit eum, masculum et feminem quippe Dei naturam ipsam humanam factam dicit, quae sexu utroque completur, nec ab intelligenda imagine Dei separat feminam. Dicto enim quod fecit Deus hominem ad imaginem Dei, Fecit eum, inquit, masculum et feminam: vel certe alia distinctione, masculum et feminam fecit eos. Quomodo ergo per Apostolum audivimus virum esse imaginem Dei, unde caput velare prohibetur, mulierem autem non, et ideo ipsa hoc facere jubetur? nisi, credo, illud quod jam dixi, cum de natura humanae mentis agerem, mulierem cum viro suo esse imaginem Dei, ut una imago tribuitur, quod ad eam ipsam solam attinet, non est imago Dei; quod autem ad virum solum attinet, imago Dei est, tam plena atque integra, quam in unum conjuncta muliere. Sicut de natura humanae mentis diximus, quia et si tota contempletur veritatem, imago Dei est; et cum ex ea distribuitur aliquid, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
On ita debemus intellig̾e hominẽ
fc̃m ad ymaginem sumine t̾ͥnitatis
hoc ÷ ad ymaginem tli̾ ut eadem ymago
in trib intelligatur hominib presertĩ
lieri adhibendum monet ita loquens. Uir
qiidem non d uelare tapud cum sit ima¬
go ⁊ glorta cdĩ. Mulier aũ głoria uiriz. Q
gͦ dicemus ad hec: Si ꝓ sui ꝑsona młr
adimplet ymaginem t̾nitatis: tur ea de¬
tracta de lat̾e uiri adhuc ille ymago dr̃e
Aut si ⁊ una ꝑsona hominis ex trib pot̃
dici ymago di̾ sicut in ip̃a summa trinita¬
est ymago aleie Nam pp̃a capud uelare de

Expanded text:
 ita debemus intelligere hominem factum ad imaginem summae Trinitatis, hoc est ad imaginem Dei, ut eadem imago in tribus intelligatur hominibus: praesertim t, quod mulieri adhibendum monet, ita loquens: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei. Mulier autem gloria viri est. Quid ergo dicemus ad haec? Si pro sua persona mulier adimplet imaginem Trinitatis, cur ea detracta de latere viri adhuc ille imago dicitur? Aut si et una persona hominis ex tribus potest dici imago Dei, sicut in ipsa summa Trinitaest imago Dei? Nam et propterea caput vela
Abbreviated transcription (Latin):
quomoto dicantur una centia tres ꝑsone. ue¬
lut a quibdam grecis una eẽntia tros ꝑsõẽ¬
ut aliquo uno nomine enũtiarentur cũ qͣr
quid tres sint: Quos tres u̾atiter confitem᷑¬
N octano. etiam rõe reslita intelligẽtib
claꝵ est in suba u̾itatis non solum pr̃em fi
luos in eadem tͥnitate maius eẽ aͥd quam
unum: aut om̃s simultres maius altqͥd
cẽ qm singulos. ¶ Deinde ꝑ u̾itatem que
a quo est om̃e bonum : ⁊ ꝑ iusticiam pp̃ quã
diligr᷑ animus iustus ab aĩs ⁊̾ riunidũ iusto.
ut n᷑a non solum incorͣlis : uerum ⁊̾ incom¬
mutabilis qł ÷ deus. qͣntum fi̾ potest. intelli

Expanded text:
sonae, vel a quibusdam Graecis una essentia tres substaut aliquo uno nomine enuntiarentur, cum quaeritur quid tres sint quos tres esse veraciter confitemin octauo ratione etiam reddita intellegentibus clarum est in substantia ueritatis non solum patrem filduos in eadem trinitate maius esse aliquid quam unum, aut omnes simul tres maius aliquid esse quam singulos. deinde per ueritatem, quae a quo est omne bonum, et per iustitiam, propter quam diligitur animus iustus ab animo etiam nondum iusto, ut natura non solum incorporalis uerum etiam immutabilis, quod est deus, quantum fi
Abbreviated transcription (Latin):
urͣ ⁊ forma que uide in acie c̾nentis inpͥ¬
mitur : ⁊ utq copulano intentõ uolun¬
tatis apparuit. S ħ tria non inter se eqͣ
in ip̃o animo ab hiis que extͥusetus sunt
sensa uelut iutroducta unuenta ÷ alt̾a tri¬
nitas : u apparerent eadem tͥa unius esse
moria est ⁊ iũde informatõ tum ad eatn
conu̾titur. aties cogitantis: ⁊ utͣtr num¬
gens intentõ uoluncatio. S iõ ista tͥnitas

Expanded text:
forma quae inde in acie cernentis imprimitur, et utrumque copulantis intentione voluntatis apparuit. Sed haec tria non inter se aequin ipso animo, ab his quae extrinsecus sensa sunt velut introducta, inventa est altera trinitas, ubi apparerent eadem tria moria est, et inde informatio cum ad eam convertitur acies cogitantis, et utrumque conjungens intentio voluntatis. Sed ideo ista trinitas
Abbreviated transcription (Latin):
Uͣngeluta u̾o Lucas in or̃one tlo¬
ininica petitões non septem: s
qͥu conplexus est. Nec ab isto utiq
discrepauit ⁊ s quomodo ista septen
sint intelłnda : ip̃e sua breuitate cõ¬
monuit. Nomen quippe tl̃i scĩficatur
in sꝑui. Dei aũ regnum in carnis resur¬
rectione uentin est. ¶ Esteutlens
gͦ Lucas t̾ciam petitõem cluaꝵ sr̃ioꝵ
ẽẽ quodammodo repetitõem magis
eam pret̾mittendo fecit iuntlłigi. De¬
inde tres alias acliungit. De pane co
tidiano. De remissione pcc̃oꝵ. De tẽp
posuit ut intelligeremus ad illud su
petitõem ẽẽ demonstnͣs. noli hoc sed hoc
Ut sciat nnustriq in eo se liberari a ma¬
lo quod non infertur i temptatõem.
quam duab cathoistis id est fide ac spe
enim qrͣ utrum quisq sit homo bonus:
tur ꝑtin̾e que sꝑat. nͥ ad hoc tredat ac
sꝑet quod sibi petenti tdonari possit ut
amet. qmuis enim sꝑare sine amore ñ
possit: fieri tñ pot̃ ut id non amet sñ

Expanded text:
ngelista vero Lucas in oratione dominica petitiones non septem, sed quinque complexus est: nec ab isto utique discrepavit, sed quomodo istae septem sint intelligendae, ipsa sua brevitate commonuit. Nomen quippe Dei sanctificatur in spiritu, Dei autem regnum in carnis resurrectione venturum est. Ostendens ergo Lucas tertiam petitionem duarum superiorum esse quodam modo repetitionem, magis eam praetermittendo facit intelligi. Deinde tres alias adjungit, de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tposuit, ut intelligeremus ad illud suppetitionem esse demonstrans noli hoc, sed hoc: ut sciat unusquisque in eo se liberari a malo, quod non infertur in tentationem.quam duabus istis, id est, fide ac spe enim quaeritur, utrum quisque sit homo bonus, tur pertinere quae sperat: nisi et hoc credat ac speret, quod sibi petenti donari possit ut amet. Quamvis enim sperare sine amore non possit, fieri tamen potest ut id non amet, sine
Abbreviated transcription (Latin):
nem oꝑatur: ⁊ tł in dilectõne nundũ
ht̃. petit ut accipiat. querit ut inuent¬
at. pulsat ut aꝑiatur. Fides maniz un¬
petiat qd̃ lex imꝑat. uani siune tłi dono
re. ⁊ p̾uaricatorem in suꝑ face̾ qͥ de igno¬
rantia se excusare non possit. Regnat
enun carnalis cupiditas: ubi non est
dei caritae.

Expanded text:
nem operatur ; et quod in dilectione nondum habet, petit ut accipiat, quaerit ut inveniat, pulsat ut aperiatur ei . Fides namque impetrat quod lex imperat. Nam sine Dei donore; et praevaricatorem insuper facere, qui de ignorantia se excusare non possit. Regnat enim carnalis cupiditas, ubi non est Dei charitas.
Abbreviated transcription (Latin):
Ed clicit aͥs. Non ÷ ista memoria qua
mens sui memmisse ꝑhibetur : que
s semꝑ ÷ presens. Memoria enim pret̾ito¬
rum est: non presentiũ. Nam quidam tũ
de u̾tutib ageret in quib ÷ ⁊̾ tulluis in
tria ista prudentiam diuiserunt. memo
hñt certam nͥ prescii futoͣꝵ: que non est
munus hominũ nisi decur defr̃. ut pro¬
pħis. ¶Unle ĩcripta sap̃ie de hominib
aiens. Cõgitatões in quit mortaliũ timide:
S qui lic̃ memoriam non ẽẽ presentiũ:
attendat quemad̾m dcm sit in ip̃is secu¬
larib litt̾is uͥ maioris ture fuit u̾borũ
integͥtas : qm̃ u̾itas reꝵ. Nec talia pasiꝰ
ulixes : oblitus ue sui ÷ ichacus distͥmine
tanto. Uirgiliis enim cũ sui non oblitut̃
dice̾t ulixem : quid aliud in telligi uoluit
eẽt n ullo modo sui meminiss : siͥ ad res
presentes memorta pertinet. ¶ Qꝓpt̾
sic̃ in reb ꝑtec̾itis ea memoria arͣ qua
fit ut ualeant recoli ⁊ recordari : sic in re
presenti quod s est mens: inemoria si ne

Expanded text:
et aliquis: Non est ista memoria, qua mens sui meminisse perhibetur, quae sibi semper est praesens. Memoria enim praeteritorum est, non praesentium: nam quidam cum de virtutibus agerent, in quibus est etiam Tullius, in tria ista prudentiam diviserunt, memorhabent certam nisi praescii futurorum; quod non est munus hominum, nisi detur desuper, ut Prophetis. Unde Scriptura sapientiae de hominibus aiens: Cogitationes, inquit, mortalium timidae,Sed qui dicit memoriam non esse praesentium, attendat quemadmodum dictum sit in ipsis saecularibus litteris, ubi majoris fuit curae verborum integritas quam veritas rerum: Nec talia passus Ulysses, Oblitusve sui est Ithacus discrimine tanto. Virgilius enim cum sui non oblitum diceret Ulyssem, quid aliud intelligi voluit, esset, nullo modo sui meminisset, nisi ad res praesentes memoria pertineret. Quapropter sicut in rebus praeteritis ea memoria dicitur, qua fit ut valeant recoli et recordari: sic in re praesenti quod sibi est mens, memoria sine
Abbreviated transcription (Latin):
hoc accipi: extellentore quodam eodemq
non uisibili s intelligibili modo. Nam truid
ꝓinde: si in ip̃o sunt omĩa. in quo tandem
possunt uiu̾e que uinunt ⁊ mou̾i que mo¬
uentur : nͥ in quo st̃. Non tam̃ oisis tum illo
sunt co modo quo ei dc̃m est. Ego sꝑ tetũ. uͤ
ip̃e tum om̃ib eo modo quo dicimꝰ. Dominꝰ
uobiscũ. ¶Magna ita hominis miseria ẽ.
cum ilo non ẽẽ sine quo non potest ẽẽ. In qͦ
enim ÷: ꝓcul dubio sine illo non est. E tamẽ
si eiꝰ nou meminitreum q nou intelligit. n
tdiligit: tũ illo non est. Quod aũ qruisq pe¬
nitus obliuis titur ⁊ nec commoneri etiam¬
eus utiq potest.
capłm .xiii.

Expanded text:
hoc accipi, excellentiore quodam, eodemque non visibili, sed intelligibili modo. Nam quid sunt omnia ? Proinde si in ipso sunt omnia, in quo tandem possunt vivere quae vivunt, et moveri quae moventur, nisi in quo sunt? Non tamen omnes cum illo sunt eo modo quo ei dictum est, Ego semper tecum . Nec ipse cum omnibus eo modo quo dicimus, Dominus vobiscum. Magna itaque hominis miseria est cum illo non esse, sine quo non potest esse. In quo enim est, procul dubio sine illo non est: et tamen si ejus non meminit, eumque non intelligit, nec diligit, cum illo non est. Quod autem quisque penitus obliviscitur, nec commoneri ejus utique potest. CAPUT XIII.
Abbreviated transcription (Latin):
qua loqͥmur rõnali ⁊ intel lectuali que
hominis mens ÷ ad eiꝰ qui eam fecit yma¬
ginem fc̃a. Illa aũ cet̾is nata prestanti¬
or łs est : ⁊ quidem non longe positus ab
uno qno nr̃m sicut apłs dicit adiungens.
In illo enim niuimut : ⁊ moueni᷑ ⁊ sumus.
Ꝙ si sccłm corꝰ dic̾et: ⁊̃ de isto corꝑeo mũdo
posset intelligi. Nam ⁊ in illo scđm corpꝰ

Expanded text:
e hominis mens est, ad ejus qui eam fecit imaginem facta. Illa autem caeteris natura praestantior Deus est. Et quidem non longe positus ab unoquoque nostrum, sicut Apostolus dicit; adjungens, In illo enim vivimus, et movemur, et sumus . Quod si secundum corpus diceret, etiam de isto corporeo mundo posset intell
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens ip̃a fit. si aũ nou facit: ⁊̾ tum sui
meminit. sese q intelligit : ac diligit stul¬
ta est. Memin̾it ita tłi si ad tuiꝰ yuagi¬
nem fc̃a ÷: cuinq intelligat at iiligat. Q
ut breuiꝰ licam ÷ colat łm non fc̃m tiiꝰ ab

Expanded text:
sapiens ipsa fit. Si autem non facit, etiam cum sui meminit, seseque intelligit ac diligit, stulta est. Meminerit itaque Dei sui, ad cujus imaginem facta est, eumque intelligat atque diligat. Quod ut brevius dicam, co
Abbreviated transcription (Latin):
luce : s summe allus lucis participatione
sapiens erit. at uͥ etͥna ibi beata regnabͭ.
Sic enim tlt᷑ ista hominis sap̃ia: ut ⁊̃ cłe
sit. tunc enim u̾a est. stam si humana ⁊ ua
na est. ¶ Uerum si ita cłi qua sapiens :
teus : n enim ꝑticipatõe sui sapiens est.
sit̃ mens patricipatõe idei. s quemadm dt᷑¬
⁊̃ iusticia tłr. non solum illa qua ille uistꝰ

Expanded text:
luce, sed summae illius lucis participatione sapiens erit, atque ubi aeterna, ibi beata regnabit. Sic enim dicitur ista hominis sapientia, ut etiam Dei sit. Tunc enim vera est: nam si humana est, vana est.Deus. Non enim participatione sui sapiens est, sicut mens participatione Dei. Sic etiam dicitur justitia Dei non solum illa qua ipse justus
Abbreviated transcription (Latin):
iam erat : oritur fides que non erat.Aut
ptꝰ cognitõem sui recordando se ip̃am ue¬
lud in memoria sua constitutam uidet. qͣiͣ
ibi non fu̾it anteqͣm se ip̃a cognosc̾e̾t. tũ
ꝓfcõ ex quo eẽ cepit. nunqͣm sui mem̃is

Expanded text:
jam erat, oritur fides quae non erat: aut jam erat, oritur fides quae non erat: aut post cognitionem sui recordando se ipsam velut in memoria sua constitutam videt, quasi non ibi fuerit antequam se ipsam cognosceret; cum profecto ex quo esse coepit, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscibilia cognitõem inter positõe tem¬
ꝑis añcedunt. sic̃ sunt ea sensibilia q̃ tam
erant in reb anteqͣm cognosc̾entur : uł
ea om̃ia trite ꝑ hystoriam cognoscuntur.
nr̃os oriatur. cognitõem nr̃am utiq non
pretedit : aut si aliqͥa sonet uͥ ad auditor
stuul ꝓfc̃o insipiunt eẽ. simul q desuũt:
⁊ sonus ⁊ eiꝰ aulitus. Uexptam siue tem¬
ꝑe precedentia: suic simul eẽ incipiẽtia
cognoscibilia. tognitõem gignunt. nõ cog¬
nitõe gignunt᷑. Sognitõe u̾o frã cimi ea
que cognoscimus posita i menor ia
recordatõe reuiniscuntur. qͥs non uide¬
at pͥorem eẽ temꝑe in memoria retenti¬
onem: quam in recor datõe uisionem ⁊
Porro aũ in mente non sic ÷. Neq em̃i
aduentitia sͥ ip̃a eit qĩ ad se ip̃am que
iam erat: uenerit aliitnde eadem ipsa
que non erat: aut non aluĩde ueu̾it s in
se ip̃a que iam erat. nata sit ea ip̃a que ñ
erat: sicut in ip̃o homine que non erant ori¬

Expanded text:
cognoscibilia cognitionem interpositione temporis antecedunt; sicut sunt ea sensibilia quae jam erant in rebus, antequam cognoscerentur; vel ea omnia quae per historiam cognoscuntur: oculos oriatur, cognitionem nostram utique non praecedit; aut si aliquid sonet, ubi adest auditor, simul profecto incipiunt esse, simulque desinunt et sonus et ejus auditus. Verumtamen sive tempore praecedentia, sive simul esse incipientia cognoscibilia cognitionem gignunt, non cognitione gignuntur. Cognitione vero facta, cum ea quae cognovimus, posita in memoria recordatione revisuntur; quis non videat priorem esse tempore in memoria retentionem, quam in recordatione visionem, ePorro autem in mente non sic est: neque enim adventitia sibi ipsa est, quasi ad se ipsam quae jam erat, venerit aliunde eadem ipsa quae non erat; aut non aliunde venerit, sed in se ipsa quae jam erat, nata sit ea ipsa quae non erat; sicut in mente quae jam erat, ori
Abbreviated transcription (Latin):
non eẽt. in quo ꝓr sus nec malum ẽẽ¬
potuisset. qr ñ modo uͥ osiste̾t s unde
oriretur corruptio non hẽret nͥ eẽt qtł
qm boni ext̾minatio. ¶ Ex bonis gͥ ma¬
la orta st ⁊ nͥ in aliquib bonis non sũt:
nec erat unde oriretur ulla mali nat᷑ã.
Nam si ẽẽt inꝙͣtum natura ẽẽt: ꝓfcõ bõa
cẽt. ⁊ aut incoeruptibilis nat᷑a magnũ
ẽẽt bonum : aut ⁊̃ nat᷑a corruptibilis
nlło motlo eẽt nͥ aͦd bonum quod bonũ
corrumpendo posset ei nocere corruptõ.

Expanded text:
non esset in quo non esset in quo potuisset: quia non modo ubi consisteret, sed unde oriretur corruptio non haberet, nisi esset quod am boni exterminatio. Ex bonis igitur mala orta sunt, et nisi in aliquibus bonis non sunt: nec erat alias unde oriretur ulla mali natura. Nam si esset, in quantum natura esset, profecto bona esset: et aut incorruptibilis natura magnum esset bonum, aut etiam natura corruptibilis nullo modo esset nisi aliquod bonum, quod bonum corrumpendo posset ei nocere corruptio.
Abbreviated transcription (Latin):
bonum. Opus enim tłi culpat qtł est
homo: ⁊ uicium hominis laudat qł
 intqͥtas. Omnis ita natura etiam¬
si uiciosa est inqͣntum natura est: bona est.
inqnͣtum uiciosa est: mala est.
apropter in hiis ccͣriis que mala
⁊ bona uocantur. illa edyaleticoꝵ iꝰ
deficit. qr dñt nlłi rei luo simul inesse
ctͣia. Nullus eĩm aer simul ÷ tenebrosus
⁊ lutidus. Nullus cib aut potus simul¬
est clulcis ⁊ amarus. Nullum corꝰ simul
u̾ album ibi ⁊ nigrum. Nullum simul
uͥ leforme ibi formosum. ⁊ ħ multis ⁊
pene in om̃ib ctͣiis reppitur ut in una
re simul eẽ non possunt. Cum aũ bo¬
na ⁊ mala nlłs ambigat ẽẽ ccĩa: non
solum simul ẽẽ possunt s mala om̃io
sine bonis. ⁊ nͥ in bonis ẽẽ non possũt
trmuis bona sine malis possunt. Pot̃
enim homo uł angelus non eẽ inustꝰ.
Iniustus aũ non potest cẽ uͥ homo uel
angelus. ⁊ bontum quod homo. bonũ
quod angelus. nalum quod iniustus.

Expanded text:
bonum . Opus enim Dei culpat, quod est homo; et vitium hominis laudat, quod est iniquitas. Omnis itaque natura etiamsi vitiosa est, in quantum natura est, bona est; in quantum vitiosa est, mala est. Quapropter in his contrariis quae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim aer simul est et tenebrosus et lucidus; nullus cib dulcis et amarus: nullum corpus simul ubi album, ibi et nigrum; nullum simul ubi deforme, ibi et formosum. Et hoc in multis ac pene in omnibus contrariis reperitur, ut in una re simul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non possunt: quamvis bona sine malis possint. Potest enim homo vel angelus non esse injustus; injustus autem non potest esse nisi homo vel angelus: et bonum quod homo, bonum quod angelus; malum quod injustus.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ꝑ hoc nlłm est quod dr᷑ malunsi
ulłm sit bonum: s bonum omni
nialo carens integrum bonum ÷. Cum
u̾o in malum uiciatũ uł uiciosum bo¬
num ÷. nͨ malum uinqͣm pͣ ẽẽ ullum uͥ¬
÷ bonum ullum. ¶ Inde res mira cõ
nec res aliqͣ mala eẽt ÷ nͥ res ipsa que
malum: nͥ aͥd bonum. Quod cũ tlici
uideatur absurde: connexio tam̃ rõtina¬
tõis hꝰ uelut in euitabiliter nos oplłit
hoc dr̃e. ⁊ cauendum ÷ ne inculamus
in illam sñiam prophicam ubi legitur.¬

Expanded text:
 hoc nullum est quod dicitur malum, si nullum sit bonum. Sed bonum omni malo carens, integrum bonum est; cui verum inest malum, vitiatum vel vitiosum bonum est: nec malum unquam potest esse ullum, ubi bonum est nullum. Unde res mira confnec res aliqua mala esset, si res ipsa quae malum, nisi aliquod bonum. Quod cum dici videatur absurde, connexio tamen ratiocinationis hujus velut inevitabiliter nos compellit hoc dicere. Et cavendum est, ne incidamus in illam
Abbreviated transcription (Latin):
Rgo aut tupiclitate: aut caritate. sĩ
quo ñ sit amanda c̾atura: s si ad tre¬
atorem rest̾ur ille amor: ñ iam tupitlitas
s caritas erit. Tunc enim ÷ tupiditas:
cum p̃p se amatur t̾atum. Tunc non utẽ¬
tem adiuuat: s corrumpit fruentem.
Cum gͦ aut par nobis aut infi̾or c̾atura
sit: infiore utendum ÷ ad lm̃ : pari aut̃
fruendum : s in deo. Sicut enim te ip̃o
non in te ip̃o frui debes ⁊ sed in eo qui te¬
fecit: sic ⁊̾ in illo quem diligio tanquã
te tp̃m. ¶ Et nobis gͦ ⁊ fr̃ĩb in dño f¬
cimur: ⁊ iide nos tiͦ ad nosin: epõs remit¬
tere. ⁊ qiͣ relaxare deorsum u̾sos audeamꝰ.
Nascitur aũ uerbuni cũ extogitatum pla¬
cet. aut ad pectantlum aut ad recte facien¬
tem de qua gignitur qͣi
medius amor coniungit
sine ulla confusione consthgit.
tiq contͥrescit qtł. sit imaniore spiritaliũ¬

Expanded text:
rgo aut cupiditate, aut charitate: non quo non sit amanda creatura; sed si ad Creatorem refertur ille amor, non jam cupiditas, sed charitas erit. Tunc enim est cupiditas, cum propter se amatur creatura. Tunc non utentem adjuvat, sed corrumpit fruentem. Cum ergo aut par nobis, aut inferior creatura sit, inferiore utendum est ad Deum; pari autem fruendum, sed in Deo. Sicut enim te ipso, non in te ipso frui debes, sed in eo qui fecit te; sic etiam illo quem diligis tanquam te ipsum. Et nobis ergo et fratribus in Domino fruamur, et inde nos nec ad nosmetipsos remittere, et quasi relaxare deorsum versus audeamus. Nascitur autem verbum, cum excogitatum placet, aut ad peccandum, aut ad recte facientem de qua gignitur, quasi medius amor conjungit, sine ulla confusione constringittia conquiescit, quod fit in amore spiritualiu
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiama. amiustus s ⁊̾ si nullãiex stat
stłm eam forinsetus ꝑ menbra tors oꝑan¬
di ncc̃itas. In amore aũ carualiuutẽꝑa¬
lium q reꝵ : sicut in ip̃is aĩalium fecib
alius ÷ conceptus u̾bi : alius partꝰ Illic
enim qđ cupiendo concipi᷑: adipiscendo
nascitur. Qm non sufficit auaritie nos¬
ce ⁊amare aurum: ñ ⁊ hẽat. Neq nosce
et amare: uesti aut contumb̾e nͥ eani id agat
Qui enim bib̾it ex hac aqua: it̾m scitiet. Iõ¬
q ⁊ in psalmis. Concepit iniͥt dolorem : et
peꝑit iigͥtatem. Dolorem uel laborem ilic̃
concipi: tum ea ocipunt᷑ que nosse aut uel¬
le non sufficit ⁊ iardescit at egrotat ani¬
mus indigentia : douͤ ad ea ꝑueniat ⁊ qͣsi
ꝑiat ea. ¶ Inde eliganter in latina lingua
parta dnr ⁊ reꝑta at comꝑta: que uerba
qͣi a partu ducta resonant. Qr concupiscẽ¬
tia cum conceꝑit : ꝑit pcc̃m. Unde dñs tla¬
mat. Uenite ad me om̃s qui laboratis ⁊ on̾ati

Expanded text:
ustitiam, jam justus est, etiamsi nulla existat secundum eam forinsecus per membra corporis operandi necessitas. In amore autem carnalium temporaliumque rerum, sicut in ipsis animalium fetibus, alius est conceptus verbi, alius partus. Illic enim quod cupiendo concipitur, adipiscendo nascitur. Quoniam non sufficit avaritiae nosse et amare aurum, nisi et habeat; neque nosse et amare vesci, aut concumbere, nisi etiam id agat; Qui enim biberit ex hac, inquit, aqua, sitiet iit, dolorem, et peperit iniquitatem . Dolorem vel laborem dicit concipi, cum ea concipiuntur quae nosse ac velle non sufficit, et inardescit atque aegrotat animus indigentia, donec ad ea perveniat, et quasi pariat ea. Unde eleganter in latina lingua parta dicuntur et reperta atque comperta, quae verba quasi a partu ducta resonant. Quia concupiscentia cum conceperit, parit peccatum . Unde Dominus clamat, Venite ad me, omnes qui laboratis
Abbreviated transcription (Latin):
nlła opago uinc̃tẽ sicut łͥcorporen gerio¬
nem fabule ferũt. S qͥdquid aĩo oct̾re¬
rit ut maiuis sit in trib trm in singulis
minus q in uno qͣm in duob sine uilla du¬
bitatõe respuatur. ta enim respuit᷑ om̃e
torꝑeum. In spiritalib aũ om̃e mutabile
qł occ̾rerit ñ putetur tłs. Non enim par¬
ue noticie pars z.cũ de ꝓfundo isto in illã
summitatem respiramꝰ. si añqͣm scire possu¬
mus qͥd sit tłs : possiunꝰ iam scire qͥd non
sit. Non ÷ enim c̾ce nͨ t̾ra nͨ celum: n qͣi t̾ra
⁊ celum ñ tale aͥd quale uidemꝰ in celo. Nec
truidqͥd tale ñ uidemus ⁊ ÷ fortassis ĩ celo.
Nec si augeas ẏmaginatõe cogitatõis lucẽ
solis ꝙͣ potes: siue truo sit maior. siue quo
sit clarior. milies tm̃ aut innu̾abilr̾. t ħ¬

Expanded text:
nulla compago juncturae, sicut tricorporem Geryonem fabulae ferunt: sed quidquid animo tale occurrerit, ut majus sit in tribus quam in singulis, minusque in uno quam in duobus, sine ulla dubitatione respuatur: ita enim respuitur omne corporeum. In spiritualibus autem omne mutabile quod occurrerit, non putetur Deus. Non enim parvae notitiae pars est, cum de profundo isto in illam summitatem respiramus, si antequam scire possimus quid sit Deus, possumus jam scire quid non sit. Non est enim certe, nec terra, nec coelum, nec quasi terra et coelum, nec tale aliquid quale videmus in coelo, nec quidquid tale non videmus et est fortassis in coelo. Nec si augeas imaginatione cogitationis lucem solis, quantum potes, sive quo sit major, sive quo sit clarior, millies tantum, aut innumerabilit
Abbreviated transcription (Latin):
sine corb cogites : qcł h̾clem carnali cogita¬
tõi difficillimũ est. ¶ Ecce uide si potes o
ta t̾renis cogitatõib multis ⁊ uariis: ecce
uide si potes. łs u̾itas est. ħ enim scͥptũ:
qm̃ tłs lux3. Non quomͦ isti oculi uitlent:
s quomꝰ uidet cor. tsĩ audit u̾itas est. Noli
quer̾e quid sit u̾itas: statim enĩ se oppo¬
nent taligines ymaginum corͣlium et
nubila phantasmatũ: ⁊ ꝑtur babunt
serenitatem que pͥmo ictu illuxit tͥ. cũ
dic̾e̾m u̾itas. Ecce in ip̃o primo sctu qͥa
uelut choruscatõe ꝑstringeris: tum dr̃
u̾itas : mane si potes. S ñ potes: rela¬
beris in ista solita at t̾rena. ¶ Quo tan¬
dem pond̾e queso relab̾is: nͥ sordidũ otrac¬
darũ cupiditas uisco ⁊ peregrinationi¬
bue⁊ erroribus

Expanded text:
sine corporibus cogites, quod quidem carnali cogitationi difficillimum est. Ecce vide, si potes, o sta terrenis cogitationibus multis et variis; ecce vide, si plux est : non quomodo isti oculi vident, sed quomodo videt cor, cum audis, Veritas est. Noli quaerere quid sit veritas; statim enim se opponent caligines imaginum corporalium et nubila phantasmatum, et perturbabunt serenitatem, quae primo ictu diluxit tibi, cum dicerem, Veritas. Ecce in ipso primo ictu quo velut coruscatione perstringeris, cum dicitur, Veritas, mane si potes: sed non potes; relaberis in ista solita atque terrena. Quo tandem pondere, quaeso, relaberis, nisi sordium contractarum cupiditatis visco et peregrinationis erroribus?
Abbreviated transcription (Latin):
lo pcc̃i m̾ico iniqͥssune occidit. ꝑ ip̃m
uistissime amitteret: quos pc̃ti me¬
rante potius uoluntate susceptum ẽ:
ut unus pcc̃m tolleret mundi: sicut
Unus pcc̃m mtsit in mundum. ħ ÷ in
Uniu̾sum genus huͣnum.
misit in mundum : Iste u̾o unꝰ
non solum illid unum sed cuncta si¬
mul abstulit que adlita uuenit. Uũ
dic̃ apłs. Non sicut ꝑ unum pectautẽ
ita ÷. ⁊ donum. Nlam iudictum qͥdem
ex uno in condempnatõem : gr̃a aũ ex
ex multis delictis in iust ificationem:
qr utiq illud unum quod originałr
natõmi facit. gr̃a u̾o ex multis delidis
iustificat hominem: qui p̾ter illud
unum quod cõiter cum omnibud
originaliter traxit sua quoq ꝓpria
multa comiisit

Expanded text:
lo peccati merito iniquissime occiderat, per ipsum lo peccati merito iniquissime occiderat, per ipsum justissime amitteret quos peccati merante potius voluntate susceptum est; ut unus peccatum tolleret mundi, sicut unus peccatum misit in mundum, hoc est, in universum genus humanum. misit in mundum, iste vero unus non solum illud unum, sed cuncta simul abstulit quae addita invenit. Unde dicit Apostolus: Non sicut per unum peccantem, ita est et donum: nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem. Quia utique illud unum quod originalitnationi facit: gratia vero ex multis delictis justificat hominem, qui praeter illud unum quod communiter cum omnibus originaliter traxit, sua quoque propria multa commisit.
Abbreviated transcription (Latin):
On enim renascebantur qui bap¬
a quo ⁊ ip̃e baptitatus est. Sed̃ quo¬
dam p̾cur sorio illiꝰ ministi̾o qui dicebat.
ꝑate uiam dño. Huic uni in quo solo
renasci pot̾ant ꝑabantur. ¶ Huiꝰ
enimu bap̃m ÷ ñ in aqua tñrsicut fuit
tu scõ regn̾etur quisqͥs in xꝑni tredit
de quo xꝑt gn̾atus regñatione ũ eguit.
Unde uox illa pr̃is que supͣ baptra¬
tum fc̃a ÷. Ego hodie genui te. Nõ u¬
num illum tꝑis dieni quo baptitatꝰ
est: s umutabilis ec̾nitatis ostendit.
ut illum hominem ad unigento ꝑso¬
nam ꝑtiun̾e monstrͣet. U̾bi enim dies
nec hester ni fine inchoatur: nec mi¬
cilmotio cͣstimi t̾minatur: sꝑ hocdier¬
nus est. ¶ In aqua gͣ baptirari uo¬
luit a iohanne: non ut eius intqͥtas
ulla clilu̾etur: s ut magna cominen¬
daretur humilitas. Ita quippe nicħ in
eo bap̃m qtł ablu̾et ÷ situt mors nichil
quod puniret inuenit ⁊ ut diabolus
u̾itate iusticie. non uolentia potesta¬
ris opp̾ssus ⁊ uidus. qm̃ ip̃m siue ul¬

Expanded text:
on enim renascebantur, qui bapa quo et ipse baptizatus est: sed quodam praecursorio illius ministerio qui dicebat, Parate viam Domino , huic uni in quo solo renasci poterant parabantur. Hujus enim baptismus est non in aqua tantum, sicut fuittu sancto regeneraretur quisquis in Christum credit; de quo Christus generatus regeneratione non eguit. Unde vox illa Patris quae super baptizatum facta est, Ego hodie genui te ; non unum illum temporis diem quo baptizatus est, sed immutabilis aeternitatis ostendit, ut illum hominem ad Unigeniti personam pertinere monstraret. Ubi enim dies nec hesterni fine inchoatur, nec initio crastini terminatur, semper hodiernus est. In aqua ergo baptizari voluit a Joanne, non ut ejus iniquitas ulla dilueretur, sed ut magna commendaretur humilitas. Ita quippe nihil in eo baptismus quod ablueret, sicut mors nihil quod puniret, invenit; ut diabolus veritate justitiae, non violentia potestatis oppressus et victus, quoniam ipsum sine ul
Abbreviated transcription (Latin):
tura sit reuiuiscentium singu
tri cum eadem mac̾i̾e. Aut pingues c̃
eadem pinguedine reuiniscant ¶ S
si hoc est̾ consilio c̾atoris: ut in effigie
sua cuius ꝓp̾etas ⁊ disc̾mbilis similitudo
ẜuetur: in cet̾is aũ corꝑis bonis equalia
cuncta redlantur. ita mõificabr᷑ illa in
uno quos mat̾ies : ut nec aͥti ex ea ꝑeat
⁊ tid̾ alic̾ defu̾it ille suppleat qui ⁊̾ de ni¬
chilo potuit qđ uoluit oꝑari. ¶ Si
aũ in corb resurgentium rd̃nabilios
ineqͣlitas erit. sicut ÷ uocum quib can¬
tus impletur hoc fiet tuiq de mat̾ie
cols sui trl̃ ⁊ hõiem redlat angłicis
tetib : ⁊ nich inconuẽiens eoꝵ ingat
sensĩb. Indecoꝵ quippe ĩbi non erit s
est si non decebit

Expanded text:
tura sit reviviscentium singulaut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consil o Creatoris, ut in effigiesua cujusque proprietas et discernibilis similitudo servetur, in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta reddantur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat, et quod alicui defuerit, ille suppleat qui etiam de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sicut est vocum quibus cantus impletur, hoc fiet cuique de materia corporis sui, quod hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat senest si non decebit.
Abbreviated transcription (Latin):
tona hominib. Ut ex utͦ .s. ue̾rbo uno ꝓ¬
phetico: alto̾ apłico . qr in utͦ est diueni se¬
monis auctoritas: sensus plenissimus rale¬
tur. Utr enim ueꝵ est. ⁊ qr dedit hominib:
⁊ qr actepit in hõib. Dedit hominib tanqͣm¬

Expanded text:
t hominibus, ut ex utroque verbo, uno prophetico, altero apostolico, quia in utroque est divini sermonis auctoritas, sensus plenissimus redderetur. Utrumque enim verum est, et quia dedit hominibus, et quia accepit in hominibus: dedit hominibus tanq