comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nullo m̃ se inconiugio reciꝑent mulieres ac
uiri. quicumq aliqua ratione susceperum
natos .s. separarent se. ne suadente diabolo
taie uitium inolescerẽt. Item. Siquis fila¬
strum uł filiastram suã ante ep̃m tenuertt
ad confirmationẽ separetur abuxore sila
&e aliam numquam accipiãt. Hec autem
uł ad t̾rorem dicta sunt. ñ quod ita eẽt faci¬
endum: s ne uiud fieret summoꝑe cauenb.
uł de ulis ẽ intelligendum. qui prius filios
uicissim de fonte susceperunt. quã fierent con¬
iuiges. Premissis autẽ auctoritatib om̃ĩno
consentiendũ ẽ. ut siue ꝓprium siue tan¬
tum uiri fuium mulier de fonte suscepit
ñ ido auiro separetiu: qđ & de uiro similit̃
opportet intelligi.
De copula spũaliũ ut

Expanded text:
nullo modo se in conjugio reciperent viri ac mulieres, quicumque hac ratione susceperunt natos, sed separarent se, ne suadente diabolo tale vitium invalescat. Item: Si quis filiastrum vel filiastram suam ante episcopum tenuerit ad Confirmationem, separetur ab uxore sua, et aliam nunquam accipiat. Haec autem vel ad terrorem dicta sunt, non quod ita esset faciendum, sed ne illud fieret summopere cavendum; vel de illis est intelligendum, qui prius filios suos vicissim de fonte susceperunt quam fierent conjuges. Praemissis autem auctoritatibus omnino censentiendum est; ut sive proprium, sive tantum viri filium mulier de fonte susceperit, non ideo a viro separetur, quod et de viro similiter oportet intelligi. 4. De copula spirit
Abbreviated transcription (Latin):
quoq dicit filium nasci de patre: inli¬
deus. et nature eterne uiuentis potestas ẽ:
et quod cum sacram̃to scientie sue exeo na¬
seitur. non potuit aliud ẽẽ. quam ui¬
uens. Nam cum ait. sicut misit me uiuens
pater. et ego uiuo ꝓpt̾ patrem: docuit uitã
inse ꝑuiuentem patrem inẽẽ. Ecce hic habes
quia filius nascitur ex patre. Item in eodem:
se. sic ce filio dedit uitam habere insemetip¬
so: omnia uiua sua. ex uiuente testatus est.
Quod autem exiuuo uiuum natum est: ha¬
bet natiuitatis ꝑfectum. sine nouitate na¬
ture. Non enim nouum est qd̃ ex uiuo gñat᷑
inuiuum. quia nec ex nichilo ẽ: et uita que
natiuitatem sumit ex uita. necẽẽ est ꝑ nat᷑e
unitatem. et ꝑfecte natiuitatis sacram̃tum.
ut et inuiuente uiuat. et inse habeat uit̃a
uiuentem̃. Ecce & hic habes quiagnãtur ex
uiuo uiuens filius.

Expanded text:
quoque dicit Filium nasci ex Patre, in liDeus, et naturae aeternae viventis potestas est; et quod cum sacramento scientiae suae ex eo nascitur, non potuit aliud esse quam vivens. Nam cum ait: Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem, docuit vitam in se per viventem Patrem inesse. Ecce hic habes quia Filius nascitur ex Patre. Item in eodem, se, sic et Filio dedit vitam habere in semetipso; omnia viva sua ex vivente testatus est. Quod autem ex vivo vivum natum est, habet nativitatis profectum sine novitate naturae. Non enim novum est quod ex vivo generatur in vivum, quia nec ex nihilo est; et vita quae nativitatem sumit ex vita, necesse est per naturae unitatem et perfectae nativitatis sacramentum, ut et in vivente vivat, et in se habeat vitam viventem. Ecce et hic habes quia generatur ex vivo vivens Filius.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ omnino. quod inse habet. excepto qd̃ pat
habet fiium. nec ẽ filius. &e filiꝰ habet patre
nec ẽ pat̾. et sic eẽ innatura trium. ut qui
habet. ꝙ hoc sit quod habet. &e totum quod
ibi ẽ. unum eẽ. unam uitam eẽ: que mͦ ñ ite¬
ramus. ne fastidium lectori ingeramus. Sigͦ
ꝓprietates ibi sunt. singula earum ẽ. id inqͦ ẽ
& unum eademq uita singule sunt. fãtram᷑
gͦ & ꝓprietates eẽ. intribus ꝑso Ex i.p̃dictiᷤ¬

Expanded text:
d in se habet, excepto quod Pater habet Filium, nec est Filius, et Filius habet Patrem, nec est Pater; et sic esse in natura trium, ut qui habet, hoc sit quod habet: et totum quod ibi est, unum esse, unam vitam esse, quae modo non iteramus, ne fastidium lectori ingeramus. Si ergo proprietates ibi sunt, singula earum est id in quo est, et unum eademque vita singulae sunt. Fateamur ergo et proprietates esse in tribus p
Abbreviated transcription (Latin):
aro enimꝑpt̃ peccatum corrupta fuit
iadam. adeo ut cum ante peccatum
uir &e mulier sine incentiuo libidinis libidi¬
mas ce concupiscentie feruore possent conue¬
nire. eẽtq thorus immaculatꝰ iam post
peccatum ñ ualeat fieri carnalis copula.
absq libidinosa concupiscentia que semꝑ
uitium est: et etiam culpa. nisi excusetur ꝑ
bona conugii. Inconcupiscentia igit᷑ & libi¬
dine concipitur caro formanda incorpꝰ ꝓlis.
Unde caro ipsa que concipitui inuitiosa con¬
cupiscentia. polluit᷑ ce corrumpit̃ excuius
contactu. anima cum infunditur maculam
trahit. qua polluitur &e fit rea. idest uitium
concupiscentie. quod est originale peccatũ.
Quod ꝓpt̾ cortuptionẽ carnis que est causa pec¬
cati. dicitur peccatum eẽ in carne. Cap̃. ccu.

Expanded text:
aro enim propter peccatum corrupta fuit in Adam, adeo ut cum ante peccatum vir et mulier sine incentivo libidinis et concupiscentiae fervore possent convenire, essetque thorus immaculatus, jam post peccatum non valet fieri carnalis copula absque libidinosa concupiscentia, quae semper vitium est et etiam culpa nisi excusetur per bona conjugii. In concupiscentia ergo et libidine concipitur caro formanda in corpus prolis. Unde caro ipsa quae concipitur, in vitiosa concupiscentia polluitur et corrumpitur; ex cujus contactu anima, cum infunditur, maculam trahit qua polluitur et fit rea, id est, vitium concupiscentiae, quod est originale peccatum. 4. Quod propter corruptionem carnis quae est causa peccati, dicitur peccatum esse in carne. Ideoqu
Abbreviated transcription (Latin):
gnĩs fuit: utrum quinstitutũ fuit in
pͥmis parentib. Item. si ext̾ior penitũ¬
tia ẽ sacram̃tum. & int̾ior res sacͣm̃ti:
sepius p̃cedit res sacram̃tũ. qmͣ sacra¬
m̃tum rẽ. S nec hoc in conueniens ẽ.
Nam & in auis sacram̃tis que effici¬
unt quod figurant. hoc sepe contingit.
Quidam autẽ dicunt ext̾iorem peni¬
tentiam & intĩor̃e eẽ sacram̃tũ: nec
duo sacram̃ta s unum. Ut species pa¬
nis & uini ñ duo sunt sacram̃ta: sed
unum. q sicut in sacram̃to corporis.
ita & in hoc sacram̃to dicunt. aliud ẽẽ
tantum sacram̃tum. scił ext̾ĩorem pe-¬
nitentiam: aliud sacram̃tum & rem.
scilicet intĩorem penitentiam: aliud
rẽ ce ñ sacram̃tum. scił. remission̾ẽ pec¬
catoꝵ. Intĩor enim penitentia. & res est
sacram̃ti idẽ extioris penitentie. & sa¬
cram̃tum remissionis peccati: qũa &
signat & fac̃. Ext̾ĩor quoq penitentia:

Expanded text:
it in primis parentibus. Item, si exterior Poenitentia sacramentum est, et interior res sacramenti, saepius praecedit res sacramentum, quam sacramentum rem. Sed nec hoc inconveniens est. Nam et in aliis sacramentis quae efficiunt quod figurant, hoc saepe contingit. Quidam autem dicunt exteriorem Poenitentiam et interiorem esse sacramentum, nec duo sacramenta, sed unum, ut species panis et vini non duo sunt sacramenta, sed unum. Et sicut in sacramento Corporis, ita etiam in hoc sacramento dicunt aliud esse tantum sacramentum, scilicet, exterioris Poenitentiam, aliud sacramentum et rem, scilicet, interiorem poenitentiam; aliud rem, et non sacramentum, scilicet, remissionem peccatorum. Interior enim poenitentia, et res est sacramenti, id est, exterioris Poenitentiae; et sacramentum remissionis peccati, quam signat et facit. Exterior q
Abbreviated transcription (Latin):
geritur: scit ext̾ĩor penitentia. q̃ ẽ signũ
interioris penitentie. scilicet contritio¬
nis cordis. o humiliationis. Qdđ si ẽã
om̃e sacram̃tũ euangłicum id efficit.
quod figurat. Extior enim penitentia.
ñ efficit int̾iorem. Potius int̾ĩor eausa ẽ
ext̾ĩoris. S adhoc inquiunt illi. hoc eẽ
intelligendum de illis sacram̃tis q̃ in
nouo testam̃to instituta sc̃: ut ẽ sacm̃tũ
baptismmi. confirmationis. corporis xp̃i.

Expanded text:
geritur, scilicet exterior poenitentia quae est signum interioris poenitentiae, scilicet, contritionis cordis et humilitatis. Quod si est, non omne sacramentum evangelicum id efficit quod figurat. Exterior enim Poenitentia non efficit interiorem; potius interior causa est exterioris. Sed ad hoc, inquiunt illi hoc esse intelligendum de illis sacramentis quae in novo Testamento instituta sunt: ut est sacramentum Baptismi, Confirmationis, et Corporis Chri
Abbreviated transcription (Latin):
unc suꝑ est uidere utrum omne uira¬
m̃tum implendum sit. Si enimquis
aliquid iurau̾̃it contra fidem ce caritatem
qł bseruatum peiorem uetgat mexitum:

Expanded text:
unc superest videre utrum omne juramentum implendum sit. Si enim quis alicui juraverit contra fidem et charitatem, quod observatum pejorem vergat in exitum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte ostensum ẽ. quod sicut filiꝰ uł ge¬
nitus relatiue dr ad patrem. ita uer¬
bum et imago: & quod eo d̾r ũbum siuie ima¬
go quo fuius: idẽ. eadem ꝓprietate siue no¬
tione dr ũbum & imago qua filius. s non
eo quo ũbum d̾r sapientia. uł eẽntia: quia

Expanded text:
 quod sicut Filius vel genitus relative dicitur ad Patrem, ita Verbum et imago; et quod eo dicitur Verbum sive imago quo Filius, id est, eadem proprietate sive notione dicitur Verbum et imago qua Filius; sed non eo quo Verbum, dicitur Sapientia vel essentia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
t quia non ualet eius beatitudĩs particeps
eristere aliquis nisi pintelligentiam que
quantomagis intelligitur. tanto plenius habet᷑:
fecit ds̃ rationalem creaturam q̃ summũ bonum
intelligeret. & intelligenilo amaret: & amando
possideret. ac possidendo frueretur. Eamq hoc
modo distinxit. ut pars in sui purttate ꝑmaneret
nec corpi uniretur. scił. angli pars corpori iunge¬
ret᷑ scił. anime. Distincta ẽ. itaq rationalis cira¬
tura. in incorpoream ce corpoream: ce incorporea
quidem ut angłs. corporea uͦ homo uocatur ex
anima rationali &e humana carne subsistens.
Conditiogͦ rationalis creature. pͥmam causam
habuit d̃i bonitatem
Quare creatꝰ sit hõ uł an

Expanded text:
t quia non valet ejus beatitudinis particeps existere aliquis, nisi per intelligentiam, quae quanto magis intelligitur, tanto plenius habetur; fecit Deus rationalem creaturam, quae summum bonum intelligeret, intelligendo amaret, amando pomodo distinxit, ut pars in sui puritate permaneret, nec corpori uniretur, scilicet, angeli, pars corpori jungeretur, scilicet, animae. Distincta est utique rationalis creatura in incorpoream et corpoream; et incorporea quidem angelus, corporea vero homo vocatur, ex anima rationali et carne subsistens. Conditio ergo rationalis creaturae primam causam habuit Dei bonitatem. 5. Quare creatus sit homo vel an
Abbreviated transcription (Latin):
a sunt sydera: eui supposite sunt aque maerte.
& int̾ra e suꝑposite alie. de quibus dictur.
Qui tegis aquis suꝑiora eius in melio qͣłaꝵ
firmanitum est. idest sydereum elim b de
aquis factum eẽ credi potest. Cristaliꝰ eũi
iapis cui magna est firmitas ce ꝑspicuitas:
de aquis factus est. Siqu̾e uͦ mouet quoñi¬
a lique natura fluide ae inima labiles siu
cetum possint consistere: de deo scciptumõ
meminerit qui ligat aquas innubib suis.
Qui enim infra celum ligat aquas adtemꝰ
uaporib nubium retentis: potest etiam suꝑ
cel speram non uaporali tenuitate s glaci¬
li souditace aquas suspendere ne labantur
quales autem &e ad quid condite sint ipse
nouit qui condidit. Ecce ostensum ẽ. his
ũbis quod celum factum sit. scilicet illud
inquo sunt fixa sydera qd̾ excedit aerẽ er¬

Expanded text:
a sunt sidera; cui suppositae sunt aquae in aere et in terra, et suppositae aliae, de quibus dicitur: Qui tegis aquis superiora ejus. In medio ergo firmamentum est, id est, sidereum coelum, quod de aquis factum esse credi potest. Chrystallinus enim lapis cui magna est firmitas et perspicuitas, de aquis factus est. Si quem vero movet quomodo aquae naturae fluidae et in ima labiles super coelum possint consistere, de Deo scriptum esse meminerit: Qui ligat aquas in nubibus suis. Qui enim infra coelum ligat aquas ad tempus vaporibus nubium retentas, potest etiam super coeli sphaeram non vaporali tenuitate, sed glaciali soliditate aquas suspendere, ne labantur. Quales autem et ad quid conditae sunt, ipse novit qui condidit. Ecce ostensum est his verbis quod coelum factum sit, scilicet illud in quo sunt fixa sidera, id est, quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
patri filius: non scd̃m hoc quod ad patrẽ dr.¬
fuius equalis est patri. Restat gͥ ut scd̃m id e¬
qualis sit: qd̃ ad se dicit᷑ Ouicquid autẽ ad se
dr: scđ̾m substantiam dr. Restat gͦ. ut scd̃m
substantiam sit equalis. Eadem ẽ igitur utriꝰ
q substantia. Item in .uiͦi. libro. Satis ẽ uidẽ
nullomodo filium equalem eẽ patri: et sun
aliquo scił. qd̃ ꝑtineat ad significandam eius
substantiam. in equalis inuenitur. In om̃ib
gͦ equals est patri filius: et ẽ eiusdem sube.
Equalis est etiam sp̃c sc̃s patri&e fuio. & in¬

Expanded text:
 Item, non secundum hoc quod ad Patrem dicitur, aequalis est Filius Patri: restat ergo ut secundum id aequalis sit, quod ad se dicitur. Quidquid autem ad se dicitur, secundum substantiam dicitur. Restat ergo ut secundum subssque substantia. Item in lib. 6, cap. 4: Satis est videre nullo modo Filium aequalem esse Patri, si in aliquo, scilicet quod pertineat ad significandam ejus substantiam, inaequalis invenitur; in omnibus ergo aequalis est Patri Filius, et est ejusdem substantiae. Aequalis est etiam Spiritus sanctus Patri et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
reterea consid̾ari oportet cum tres ꝑ¬
sone coequales sibi sint. utrum relati¬
ue hoc dicatur: anscdm substantiam. ce sire¬
latiue: utrum scđd̃m relationem an scđ̃m eẽn¬
eẽntiam. consideranda sit equalitas. Demnde.
quid sit ipsa equalitas. Ad quod dicimus.
quia sicut simile mi sibi est. Similitudo enĩ
ut ait hylariꝰ sibi ipsinon ẽ ita ce equale aii¬
quid sibinondicitur. Ac ꝑhoc sic̃ simileita
ce equale relatiue dicitur. Or gͦ relatiue fus

Expanded text:
eterea considerari oportet, cum tres personae coaequales sibi sint, utrum relative hoc dicatur, an secundum substantiam; et si relative, utrum secundum relationem, an secundum essentiam consideranda sit aequalitas; deinde, quid sit ipsa aequalitas: Ad quod dicimus quia sicut simile nihil sibi est similitudo enim ut ait Hilarius, sibi ipsi non est, ita et aequale aliquid sibi non dicitur; ac per hoc sicut simile, ita et aequale relative dicitur. Dicitur ergo relative Filius
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. tres ordines sup̃pmos. scaicet se¬
rapħin. cberubin & thronos. ita creatori assi¬
stere. quod adextĩora non exeunt Inferioes
autem tres: adextĩora mitti. T̃ tes uͭ medios.
int̾ utrosq consistere. ñ m̃ dignitate uł ioco
s. etiam osficio: quia p̃ceptum diuinũ a supis¬
tibus accipiunt a& deferunt ad inferiores. Iõoq
cum supp̃mi mediis ae medii imis. atq hii hõĩbꝰ
p̃ceptum di nuntient. merito om̃s angłos noĩa¬
ministratores ẽẽ fuii. & mitti in ministĩum iit
ꝑ om̃s. ñ singulos ordines: s de inferioribus or¬
dinib singulos angłos complexus est. Illud
ũ quod ysaias dicit. ꝑ u̾ba dionisi det̃minant
dicentis. hii spiritus qui mittuntur ꝑcipũt
horum uocabulum. quorum gerunt officiũ.
Unde dicunt illum angelum qui missus est
tus est fore de seraphin. quia ueniebat incen¬
dere. ce consumere delicta ysaie¬

Expanded text:
dicunt tres ordines supremos, scilicet cherubin, seraphin et thronos, ita creatori assistere, quod ad exteriora non exeunt; inferiores autem tres ad exteriora mitti; tres vero medios inter utrosque consistere, non modo dignitate vel loco, sed etiam officio, quia praeceptum divinum a superioribus accipiunt, et deferunt ad inferiores. Ideoque cum supremi mediis, et medii imis, atque hi hominibus praeceptum Dei nuntiant, merito omnes angeli nominaadministratores esse Filii, et mitti in ministerium; et per omnes, non singulos ordines, sed de inferioribus ordinibus singulos angelos complexus est. Illud vero quod Isaias ait per verba Dionysii determinant dicentes: Hi spiritus qui mittuntur, percipiunt horum vocabulum quorum gerunt officium. Unde dicunt illum angelum qui missus est tum seraphin, quia veniebat incendere et consumere delicta
Abbreviated transcription (Latin):
ed queri potest cumnos saluatorem
natum ꝓfiteamur. cur apls eumfac¬
tum dicat ex semine dauid. &e auoloco fac-¬
tum ex muliere. cum aliud sit fieri aliud na¬
sci. aliquid gͦ significaiit hoc dicto. Ouia
enim ñ humano semine concreta ẽ. caro
dñi in utõ uirginis. & corpus effecta. s effec
non natum. aliud ẽ. enim semine admixto
ce sanguiniᷤᷤ coagulo generare: aliud ẽ ñ ꝑ¬
mixtione s uirtute ꝓcreare: possunt homi¬
nes generare filios homines s ñ facere. Ecce
quare dicit apłs factum & ñ natum: neeiꝰ
scił. natiuitas que fuit sine uirili semine
nr̃e similis putaretur: que conficit᷑ seminũ
commixtione. Io̾o autem cum factumdic̃t
addidit ex semine dauid. quia e si ñ int̾tessit
semen hominis inconceptione uirginis: tam̃
quia ex ea carne xp̃c formatus est. que con¬
stat ex semine. recte dicitur quia factus est.
& si natura d̃i incarnata sit. Cap̃ . xiiii.

Expanded text:
ed quaeri potest, cum nos Salvatorem natum profiteamur, cur Apostolus eum factum dicat ex semine David , et alio loco factum ex muliere; cum aliud sit fieri, et aliud nasci? Aliquid ergo significavit hoc dicto. Quia enim non humano sDomini in utero Virginis, et corpus effecta, sed effecnon natum; aliud est enim semine admixto et sanguine coagulato generare; aliud est non permixtione, sed virtute procreare; possunt enim homines generare filios, sed non facere. Ecce quare dicit Apostolus factum, et non natum, ne ejus scilicet nativitas quae fuit sine virili semine, nostrae similis putaretur, quae conficitur seminum commixtione. Ideo autem cum factum diceret Apostolus, addidit ex semine David, quia etsi non intercessit semen hominis in conceptione Virginis, tamen quia ex ea carne Christus formatus est quae constat ex semine, recte dicitur quia factus est.  SI NATURA DEI INCARNATA SIT? 1.
Abbreviated transcription (Latin):
s miserentis di. ñ quia hoc sine uoluntate
nr̃a agatur. s quia uoluntas nr̃a nilboni
agit nisidiuinitus adiuuetur. Unde apłs¬
auibiait. Non autem egos grã cd̃i mecum. Non
ideo dicit. quia nilboniagebat: s quia nicbil
boniageret si ilia ñ adiuuaret. his testimoniis
aꝑte insinuat᷑. quia uoluntas hominis gr̃a di
p̃uenitur atq p̃paratur. ut fiat bona. ñ ut fi¬
at uoluntas: quia ce ante grãm uoluntas e¬
rat s ñ erat bona & tecta uoluntas. Cap̃ cluu.

Expanded text:
sed miserentis Dei, non quia hoc sine voluntate sed miserentis Dei, non quia hoc sine voluntate nostra agatur, sed quia voluntas nostra nil boni agit, nisi divinitus adjuvetur. Unde a Non autem ego, sed gratia Dei mecum. Non ideo dicit, quia nihil boni agebat, sed quia nihil boni ageret, si illa non adjuvaret. His testimoniis aperte insinuatur, quia voluntas hominis gratia Dei praevenitur atque praeparatur ut fiat bona, non ut fiat voluntas; quia et ante gratiam voluntas erat, sed non erat bona et recta voluntas. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑans & cooꝑans. Oꝑans enim grã p̃ꝑat
hominis uoluntatem. ut uelit bonum: grã co-¬
oꝑans adiuuat. ne frustra uelit. Unde ausꝰ. in¬
bis ꝑficit. quod oꝑando incipit: quia ipse ut
uolumus. & sic uolumus ut faciamus. nob̃ coo¬
ꝑatur: tam̃ sine illo uł oꝑante ut uelimus.
uł cooꝑante ut cum uolum bona pietatis oꝑa¬
est. que p̃uenit uoluntatem bonam: ea enĩ
lib̾atur. ce p̃paratur hominis uoluntas ut sit
bona: bonumq efficacit uelit. Cooꝑans uero
grã. uoluntatẽ iam bonam sequit᷑ aduuando.
Uñ auoꝰ. contra ulianum hereticum. qui bonã
uoluntatem ex libero arbitrio tantum ẽẽ dice¬
bat. atq hominem ꝑliberum arbitriũ posse
bonum uelle. & oꝑari sine gr̃a. asserebat: ait.
ñ extenderes contra grãm merita uoluntatis
humane. Non enim ideo miseretur ds ali¬
cuius quia uoluit &e cucurrit. s ido uoluit
& cucurrit ꝙr misertꝰ ẽ łs. Parat᷑ enĩ uoluntas
congrue ait. non ẽ uolentis neq̃ currentis

Expanded text:
ans et cooperans. Operans gratia praeparat hominis voluntatem ut velit bonum; gratia cooperans adiuvat ne frustra velit. Unde Augustinbis perficit quod operando incoepit, quia ipse ut uolumus et sic uolumus, ut faciamus, nobiscum cooperatur. tamen sine illo uel operante, ut uelimus, uel. cooperante, cum uolumus, ad bona pietatis oest quae praevenit voluntatem bonam: ea enim liberatur et praeparatur hominis voluntas, ut sit bona, bonumque efficaciter velit. Cooperans vero gratia voluntatem jam bonam sequitur adjuvando. Unde Aug., contra Julianum haereticum, qui bonam voluntatem ex libero arbitrio tantum esse dicebat, atque hominem per liberum arbitrium posse bonum velle et operari sine gratia asserebat, ait: non extenderes contra gratiam merita voluntatis humanae. Non enim ideo miseretur Deus alicujus, quia voluit et cucurrit: sed ideo voluit et cucurrit, quia misertus est Deus. Paratur enim volucongrue ait, non est volentis neque currentis,
Abbreviated transcription (Latin):
mus fines. Cui enĩ placuit uttumq bona¬
pauli passio. eo fine quia prt uoluntate.¬
mium eiꝰ ꝑ hoc auctum & paratũ cernebat.
bonam uidet᷑ habuisse uoluntatẽ: que uo¬
luntatieꝰ congruebat. qua cupiebat dissoi
ui& eẽ cum xp̃o. Oui autẽ uoluit eum de¬
clinare passionẽ. & effug̾e manꝰ inquorum
teretur mala que agabus ꝓpha p̃dirxerat.
e tam̃ hoc ulum ds pati uolebat. ꝓ adnun¬
bant quod uolebat. quam illi ꝑ quos uolen¬
tes factumest quod uolebat: quia id ipsum
mala uoluntate fecerunt. qd̃ ds bona uolũ¬
tate uoluit: Ita et inpassione xp̃i factum est.
Ouod enim d̃s uoluit. hoc idem iudas. ud̃s¬
& diabolus: s illi mala uoluntate. deus uͦbo
na uoluntate: scilicet ut xp̃c moreretur.
Uerumptam̃ illi actum uoluerunt: quẽ d̾s
non uoluit¬

Expanded text:
mus fines. Cui enim placuit Pauli passio eo fine, quia praemium ejus per hoc auctum et paratum cernebat, bonam videtur habuisse voluntatem, quae voluntati ejus congruebat, quia cupiebat dissolvi et esse cum Christo. Qui autem voluit eum declinare passionem et effugere manus iniquorum teretur mala quae Agabus praedixerat; et tamen hoc illum Deus pati volebat pro annunbant quod volebat, quam illi per quos volentes factum est quod volebat, quia idipsum mala voluntate fecerunt quod Deus bona voluntate voluit. Ita et in passione Christi factum est, quod enim Deus voluit, hoc idem Judaei et diabolus; sed illi mala voluntate, Deus vero bona voluntate, scilicet, ut Christus moreretur. Verumtamen illi actum voluerunt, quem Deus non volu
Abbreviated transcription (Latin):
bit s & sci cum eo iudicabunt. nationes. Ipse
sedebat paulus qui plus omnib laborauit:
tribunalis idẽ. uniu̾sitas uidicantium intel¬
ligitur: scił om̃s ꝑfecti qui relictis omnibus
iuͦ queritur que erit eoꝵ. potestas uł auc¬
toritas iniudicando: puto ñ ante posse sci¬
tiquam uideant᷑ nisi diuina reciełõne quis di¬

Expanded text:
t sancti cum eo judicabunt nationes. Ipse sedebit Paulus, qui plus omnibus laboravit, tribunalis, id est, universitas judicantium intelligitur, scilicet, omnes perfecti, qui relictis omnibus Si vero quaeritur, quae erit eorum potestas vel auctoritas in judicando, puto non ante posse sciri quam videatur, nisi divina revelatione quis di
Abbreviated transcription (Latin):
ma. nec animam sine ratione ut bereticiuo¬
luerunt: s ce carnem ce animam cum sensibus
ydiomata. Totum enim totꝰ assumpsit me:
ut toti michi salutem gratificet. Qd̃ emmin¬
assumptibile ẽ: incurabile est.¬
sump & carnis mediante anima sap̃.u.

Expanded text:
ma, nec animam sine ratione, ut haeretici voma, nec animam sine ratione, ut haeretici voluerunt; sed et carnem, et animam cum sensibus lem, et horum idiomata. Totus enim totum assumpsit me, ut toti mihi salutem gratificaret. Quod enim inassumptibile est, incurabile est.et carnis mediante anima.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o: ut cumdicitur unanatura eẽ. omnium
hominum. Qd̃ euident̃ idem iohannes osten¬
dit: differentem rationẽ dicti assignans. cũ
natura humana inxp̃o nominatur: ce cum
una dicitur natura omniũ hominum. Ait e¬
nim. Cũm unam hominum naturã dicimus:
sciendum est. qd̾ ñ consid̾antes ad anime ce cor-¬
ꝑis rationem. hoc dicimus. Impossibile enĩ ẽ
unius nature dicere. dñi corpus ce anim̃ã. ad
inuicem comparata. S quia plurime ꝑso.¬
ne hominũ st̃. omnes autẽ eandem suscipi¬
unt rationem nature: om̃s enim ex anima ce
corpore compositi sunt. & omnes. nature am¬
me participant. &e substantiam corꝑis posu¬
dent. communem speciem. plurimarum &
differentium ꝑsonaꝵ. unam naturã dicimꝰ.
uniuscuiꝰq scił. ꝑsone duas naturas habentis.
accipere: neq enim factus ẽ. nec ẽ. nec aliquan
idest animam ce carnem. & horum ꝓprietates
siue accidentia assumpsit ds: ñ carnẽ sine ani¬

Expanded text:
Christo, ut cum dicitur una natura esse omnium Christo, ut cum dicitur una natura esse omnium hominum; quod evidenter idem Joannes ostendit, differentem rationem dicti assignans, cum natura humana in Christo nominatur, et cum una dicitur natura omnium hominum. Ait enim, cum unam hominum naturam dicimus, sciendum est quod non considerantes ad animae et corporis rationem hoc dicimus. Impossibile enim est unius naturae dicere Domini corpus et animam, ad invicem comparata. Sed quia plurimae ae hominum sunt, omnes autem eamdem suscipiunt rationem naturae, omnes enim ex anima et corpore compositi sunt, et omnes naturam animae participant et substantiam corporis possident, communem speciem plurimarum et differentium personarum, unam naturam dicimus ue scilicet personae duas naturas habentis, accipere; neque enim factus est, nec est, nec aliquandid est, animam et carnem, et horum proprietates sive accidentia assumpsit Deus, non carnem sine ani
Abbreviated transcription (Latin):
tota humana natura uitio corrupta
erat. totam assumpsit. idẽ. animam &e carnẽ:
ut totam curaret & scĩficaret. Quod autẽ hu¬
mane nature siue humanitatis uocabulo ani¬
ma ce caro intelligi debeant. aꝑte docet iesꝵ:
in expositione ficdi catholice dicens. Sic confi¬
temur in xp̃o unam filii eẽ ꝑsonam. ut dica¬
mus duas ꝑfectas et integras ẽẽ substantias
idest ditatis & humanitatis. que ex anima
continetur ae corpẽ. Ecce aꝑte ostendit huma¬
nitatis nomine animam & corpꝰ intellige q̃
duo assumpsisse d̃i suius intelugitur.: ubi bo¬
minem siue humanitatẽ uł humanã natur̃ã
accepisse legitur. Errant igit᷑ qui nomine
humanitaus non substantiam s ꝓprietatẽ
quandam aqua homo nominatur. significa-¬
ri contendunt: ubicumq xp̃i humanitas
memoratur. Ait enim iobannes damascenuᷤ.
Sciendum quid̃ẽ qd̾ d̾itatis & humanitatis
nomen: substantiarum scił naturarũ est repre¬
sentatiuum. Natura enim ñ sic accipitur in

Expanded text:
tota humana natura vitio corrupta erat, totam assumpsit, id est animam et carnem, ut totam curaret et sanctificaret. Quod autem humanae naturae, sive humanitatis vocabulo, anima et caro intelligi debeat; aperte docet Hieronymus in expositione catholicae fidei, dicens: « Sic confitemur in Christo unam Filii esse personam, ut dicamus duas perfectas, et integras esse substantias, » id est Deitatis et humanitatis, quae ex anima continetur et corpore. Ecce aperte ostendit, humanitatis nomine animam et corpus intelligi, quae duo assumpsisse Dei Filius intelligitur, ubi hominem sive humanitatem vel humanam naturam accepisse legitur. Errant ergo qui nomine humanitatis non substantiam, sed proprietatem quamdam a qua homo nominatur, significari contendunt ubicumque humanitas Christi memoratur. Ait enim Joannes Damasc.: Sciendum quidem est quod deitatis et humanitatis nomen substantiarum et naturarum est repraesentativum. Natura enim non sic accipitur in
Abbreviated transcription (Latin):
hic non est dictum sicit in aliorum
dierum oꝑib Hidit d̃s quodeẽt bonum. Sa¬
cram̃tum aliquod hic commndat᷑. Ideo eñĩ
fortassis non est hic dictũ quod tam̃ sicut in
aliis est factum: quia binaius pͥncipium¬
est alteritatis & signum diuisionis. De oꝑe
t̃rii diei quando aque corgregate sunt in unũ

Expanded text:
hic non est dictum sicut in aliorum dierum operibus: Vidit Deus quod esset bonum. Sacramentum aliquod hic commendatur. Ideo enim fortassis non est dictum, quod tamen sicut in aliis factum est, quia binarius principium alteritatis est, et signum divisionis. 5. De opere tertiae diei, quando aquae congregatae sunt in unum
Abbreviated transcription (Latin):
ceminus dat᷑ uł accipitur. & hominidatuᷤ
augetur. et habenti et non habenti datur.
rius &e magis ꝓprie loquar. homo in ea ꝓ¬
ficit. et deficit aliquando. & tc̃ ipsa dicitur
ꝓficere. uł deficere: que tamen nec ꝓficit
quisq quantum in illo ꝓfecerit caritas: uł
potius quantũ ipse incaritate ꝓfecerit.
Nam si caritas deus ẽ nec ꝓficit nec defi¬
cit. Sic gͦ dicit᷑ ꝓficere inte caritas: quia
tumea ꝓficis. Ecce quomodo intelligendũ
sit. cum dicitur sp̃c sc̃s augeri in nobis:. qͥa
nos ineo scilicet ꝓficimus: sic et alia huius

Expanded text:
et minus datur vel accipitur, et homini datur augenti, et habenti et non habenti datur, rius et magis proprie loquar, homo in ea proficit, et deficit aliquando, et tunc ipsa dicitur proficere vel deficere, quae tamen non proficit quisque, quantum in illo profecerit charitas, vel potius quantum ipse in charitate profecerit. Nam si charitas Deus est, nec proficit, nec deficit. Sic ergo dicitur proficere in te charitas, quia tu ea proficis. Ecce quomodo intelligendum sit cum dicitur Spiritus sanctus augeri in nobis, quia nos in eo scilicet proficimus, sic et alia hujus
Abbreviated transcription (Latin):
reterea nullatenus ambigendũ ẽ.qd̃ a
peccata. absq ullo scrupulo penas esse
ut inuidia que est dolor aliem boni. & ira.
que etiam ñ inquantũ pene st̃ peccata sunt.
Ita enim de cupiditate & timore ce aliis huiꝰ¬
omĩs cupiditas: ꝑturbatio. oĩs¶Inquantum¬
sio cumest in nobis ipsa passio passio eapatim᷑¬

Expanded text:
eterea nullatenus ambigendum est quaedam peccata absque ullo scrupulo poenas esse, ut invidia, quae est dolor alieni boni, et ira; quae etiam non in quantum poenae sunt, peccata sunt; ita etiam de cupiditate et timore, et aliis hujuomnis cupiditas, perturbatio: omnis igitusio, cum est in nobis, ipsa passione patim
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ut ait ie&. quod primus pulsus cogi¬
tationis. non puniatur et̃naliter adeo. illud
de genesi afferendum est. Cam enim pecca¬
uit irridens nuditatẽ patris & sententiam
ñ ipse s filius eiꝰ chanaan accepit. Maledic¬
tꝰ chanaanseruus erit fratrũ suoꝵ. Que em̃
iusticia est ut pat̃ peccau̾it. &e fulius punitꝰ¬

Expanded text:
 ut ait Hieron., quod primus pulsus cogitationis non puniatur aeternaliter a Deo, illud de Genes., c. 9, afferendum est: Cham enim peccavit, irridens nuditatem patris; et sententiam non ipse, sed filius ejus Chanaan accepit. Maledictus Chanaan servus erit fratrum suorum. Quae enim justitia est, ut pater peccaverit, et filius punit
Abbreviated transcription (Latin):
nata sapientia. ibi sapientia: augustini.¬
cẽntiam significet: & nata. relationem notet.
Od̃ suta ẽ. cogimur dicẽ eẽntiam diuinam
ẽẽ natam: qd̃ suꝑioribus repugnat. S ad
hoc dicimus. qd̾ in altõ. idest ineo qd̃ ẽ nata
eadem notio intelligitur. que notatur cum
d̾r. ũbum & imago. In altõ u̾ sedicet sapien¬
tia demonstratur eẽntia so ẽ demonstratur
qd̃ sulius sit eẽntia: quia sapientia Attencle¬
scdm eẽntiam dr ꝙ ideo cumdr. diligenter.
natasapientia. intelligitur qd̃ ipse quinatꝰ
ita cum dr nata sapientia. id intelligatur.
idẽ. genita ypostasis. Ideo uigilant᷑ ait. id̾e
ypostasis. cui in est uia ꝓprietas. Et ex hoc
adiuuatur illud qd̃ suꝑus diximꝰ. scił. qd̃

Expanded text:
nata Sapientia, ibi Sapientia essentiam significet, et nata relationem notet. Quod si ita est, cogimur dicere essentiam divinam esse natam, quod superioribus repugnat. Sed ad hoc dicimus quod in altero, id est, in eo quod nata est, eadem notio intelligatur, quae notatur cum dicitur Verbum et imago. In altero vero, scilicet Sapientia, demonstratur essentia, id est, demonstratur quod Filius sit essentia, quia Sapientia secundum essentiam dicitur. Et ideo cum dicitur nata Sapientia, intelligatur quod ipse qui natuItem cum dicitur nata Sapientia, idem intelligitur, id est, genita hypostasis. Ideo vigilanter ait idem hypostasis cui inest illa proprietas. Et ex hoc adjuvatur illud quod superius diximus, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
llud quoq p̃t̃mittendũ ñ ẽ. quod dĩ fuiuis
naturam hominis accepit passibilem. ani¬
mam passibilem. carnẽ passibilem ce mortalẽ
Ut enim ꝓbaretur uerum corpꝰ habere susce-¬
pit defectus corꝑis: famem & sitim. &e huiꝰ
modi. Et ut ueram animam ꝓbaret᷑ hab̃e.
suscepit defectꝰ anime: scił. tristiciã timorẽ.
dolorem & huiusmodi. Omĩs audem sensus
anime ẽ. Non enim caro sentit. s anima: u-¬
tens corꝑe uelut instrum̃to. Unde ausꝰ. suꝑ

Expanded text:
llud quoque praetermittendum non est, quod Dei Filius naturam hominis accepit passibilem, animam passibilem et carnem passibilem et mortalem . Ut enim probaretur verum corpus habere, suscepit defectus corporis, imam probaretur habere, suscepit defectus animae, scilicet tristitiam, timorem, dolorem et hujusmodi. Omnis autem sensus, animae est. Non enim caro sentit, sed anima, utens corpore velut instrumento. Unde August., super
Abbreviated transcription (Latin):
qd foris ẽ ꝑ corpꝰ tamqm instrum̃tũ uidet uł
audit: ita etiam ꝑ corpũꝰ qued̃a sentit mala.
que sine corpore ñ sentiret ut fam̃ &e sit̃ĩ ae
huuusmodi. Uñ ñ imm̃ito defectus corꝑis
dicunt᷑ Quedã autẽ ñ ꝑcorpus immo etiam
sine corꝑe sentit: ut ẽ timor ce huiusmodi.
Sentit gͥ ammadolores: s quosd̃a ꝑ instrum̃¬
tum corꝑis. quosdam uͦ ñ. Suscepit autẽ ꝓp̃c
sic̃ ueram naturam hominis. itace ueros defec¬
tus hominis: s ñ om̃s: assumpsitenim defectꝰ
pene. s ñ culpe: ñ tam̃ om̃s defectꝰ pene: s eos
om̃s quos homini eum assumere expediebat. &
sue dignitati ñ derogabat. Sic̃ enim ꝓpt̃ hoĩem
hõ factus ẽ: ita ꝓpt̾ eum hominis defectꝰ suscep̃.
Suscepit enim de nr̃o ut de suo nob̃ tribueret.
ut suam nobis infunderet nouitatẽ. Simplã
Qualit̃ accipien¬
dũ sit ilud quod ait leo papa.

Expanded text:
 per corpus tanquam per instrumentum videt vel audit, ita etiam per corpus quaedam sentit mala quae sine corpore non sentiret, ut famem, et sitim et hujusmodi. Unde non immerito defectus corporis dicuntur. Quaedam autem non per corpus, imo etiam sine corpore, sentit: ut est timor, et hujusmodi. Sentit ergo anima dolores, sed quosdam per instrumentum corporis, quosdam vero non. Suscepit autem Christus sicut veram naturam hominis, ita et veros defectus hominis, sed non omnes. Assumpsit enim defectus poenae, sed non culpae, nec tamen omnes defectus poenae, sed eos omnes quos homini eum assumere expediebat, et suae dignitati non derogabat. Sicut enim propter hominem homo factus est, ita propter cum hominis defectus suscepit. Suscepit autem de nostro, ut de suo nobis tribueret, ut suam nobis infunderet novitatem. Simplam Qualiter accipiendum sit illud quod ait Leo papa.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptum ẽ in sinodo anglorũ. quicũq sine inuo¬
catione trinitatis mersus fuisset. qd̾ sacram̃tum
regenerationis ñ haberet. gd̾ omnino uerum est:
qͥa simersus inbaptismi fonte quis fuĩt. sine in¬
uocatione trinitatis ꝑfectꝰ xp̃ianus ñ ẽ. nisi in

Expanded text:
praeceptum est in synodo Anglorum ut quicumque sine invocatione Trinitatis mersus fuisset, quod sacramentum regenerationis non haberet, quod omnino verum est; quod si mersus in fontem Baptismi quis fuerit sine invocatione Trinitatis, perfectus Christianus non est, nisi in
Abbreviated transcription (Latin):
ce alibi ad dm loquens dema bationẽ et bene
uis ait. De absconditis tuis ad placitum.¬
impletus ẽ. uent̃ eoꝵ. Qd̃ exponens auoꝰ. Ab¬
scondita inquit pecc̃a sunt: que alumine tue
ueritatis absconduntur. S quomͦ peccata
a lumine ueritatis diumne absconduntur:
cũ adeo sciantur: Si enim ñ sciret: quomodo
de ilis iudicaret. et ꝓ illis malos damnarẽt:
Albi ꝓpħa dicit: Quia neq ab oriente neq ab
occidente deest. Od̾ exponens cassiodorꝰ. inquis
ñeq abonis neq amalis d̃s deẽ: s omnibus p̃¬
sens &e cognitor est. Cognoscit gͦ ds &e bona ce

Expanded text:
Et alibi ad Deum loquens de malis ait: De is, ait: De absconditis tuis adimpletus est venter eorum. Quod exponens Aug.: Abscondita, inquit, peccata sunt, quae a lumine tuae veritatis absconduntur. Sed quomodo peccata a lumine veritatis divinae absconduntur, cum a Deo sciantur? Si enim non sciret, quomodo de illis judicaret, et pro illis malos damnaret? Alibi propheta: Quia neque ab Oriente neque ab Occidente deest. Quod exponens Cassiodorus, inquit: Neque a bonis, neque a malis deest Deus, sed omnibus praesens et cognitor
Abbreviated transcription (Latin):
bationem. ꝑ beneplacitum: maia uͦñ. Inde
cassiodorus suꝑ psalmumdic̃. Pec̃cata abscos¬
dita deo sunt: quia ñ nouit. idest ñ aꝓꝓbãt
&e ex eo sensu auoꝰ. dixit ea abscondi alumi¬
ne dei. Qui etiam in libro ad heluidium in¬
sinuat cognitionẽ dĩ uariis modis accipien¬
dam: inquiens. Si ad scientiam referas: non
ignorat q̃s aliquos uł aliqua. Ouitam̃ in
iudicio quibusdam dicet. Non noui uos. S
eorum imꝓbatio: hoc ũbo insinuatã ẽ. Ecce
ñ cognosc̃e dicitur ds: qui ñ approbat q̃ ei
ñ placent. Apparet itaq uerum ẽẽ qd̾ diximꝰ.
scił quia quod̃amͦ cognoscit ds bona. quoñ
cognoscit mala: parit̃ quid̃e utraq eodeq
modo noscit quantum ad noticiam: s bona
etiam aꝑꝓbatione. & beneplacito cognoscit.
Hic apit qͣre bona tm̃ dicant᷑ eẽ in dõce ñ ma

Expanded text:
bationem et per beneplacitum, mala vero non. Unde Cassiod., super psal. 16, dicit: Peccata abscondita Deo sunt, quia non novit, id est, approbat. Et ex eo sensu Aug. dixit ea abscondita a lumine Dei. Qui etiam in lib. ad Helvidium insinuat cognitionem Dei variis modis accipiendam, inquiens: Si ad scientiam referas, non ignorat Deus aliquos vel aliqua; qui tamen in judicio quibusdam dicet: Non novi vos, sed eorum improbatio hoc verbo insinuata est. Ecce non cognoscere dicitur Deus quae non approbat, quae ei non placent. Apparet itaque verum esse quod diximus, scilicet quia quodam modo cognoscit Deus bona, quo non cognoscit mala. Pariter quidem utraque eodem modo noscit, quantum ad notitiam, sed bona, etiam approbatione et beneplacito cognoscit. 3. Hic aperit quare bona tantum dicantur esse in Deo, et non ma
Abbreviated transcription (Latin):
ic de origine anime plura queri solent
scilicet unde creata fuit. & quando: et
qu̾a grãm habuit increatione. Sicut hoĩs
formatio scd̃m corpꝰ describit᷑. cũ dicit᷑ forma¬
uit dñs hominem de luo t̾re: ita eiusdem
scd̾m animam factura describitur. cũ subdit᷑.
&e inspirauit infaciem eius spiraculũ uite sor¬

Expanded text:
ic de origine animae plura quaeri solent, scilicet unde creata fuerit, et quando, et quam gratiam habuerit in creatione. Sicut hominis formatio secundum corpus describitur cum dicitur: Formavit Deus hominem de limo terrae, ita ejusdem secundum animam factura describitur cum subditur: Et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae. Cor
Abbreviated transcription (Latin):
homines credere qł ẽ eis utue. Iuratioñẽ bo-¬
na ñ tam̃ maia cum ẽ necessaria idẽ. non ẽ ap¬
petenda sicut bona: ñ tam̃ sugienda tanquan
maia cum ẽ necessaria. Non est enimcont᷑ pcep¬
tũ dei iuratio. s ita intelligit᷑ dñs ꝓhibuisse
auiram̃to: ut quantum in ipso ẽ. qͥsꝙ ñ iursc
Ouod multifaciunt in ore habentes iuiato¬
nem tamqua magnum ce suaue auquid. Aps
enim nouit p̃ceptum dñr ce tam̃ iurauit sro

Expanded text:
homines credere quod eis est utile. Juratio non est bona; non tamen mala enim necessaria, id est, non est appetenda sicut bona, nec tamen fugienda tanquam mala, cum est necessaria. Non est enim contra praeceptum. Dei juratio. Sed ita intelligitur Dominus prohibuisse a juramento, ut quantum in ipso est quisque non juret. Quod multi faciunt, in ore habentes jurationem tanquam magnum atque suave aliquid. Apostolus enim novit praeceptum Domini, et tamen juravit. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. non iurare omnino. ita intelligit᷑ p̃ce¬
pisse ne qͥsquã sicut bonũ appetat iuram̃tum:
appetendũ: quod autẽ amplius ẽ amalo ẽ idẽ.
si uirare cogeris. scias de necessitate uenire in¬
firmitatis eorum quib aliqͥd suades. que infir¬
mitas utiq malum ẽ. Unde nos cotidie lib̾an
p̃cam̃: dicentes. lib̾a nos amalo. Ideoq ñ dix̃
quod ampliꝰ ẽ. malum ẽ. Tuenim ñ facis malũ.
qui bene uteris iuratione: s amalo ẽ. illius. qͥ
alit̃ ñ credit. idẽ. ab infirmitate: q̃ aliquando
ꝓbibuit malum suasit bonũ: indulsit neces-¬
sarium. De uram̃to qd̃ fit ꝑcreaturas. Cap̃.
uerit᷑ etiam utrum liceat iura scxls.

Expanded text:
vobis, non jurare omnino, ita intelligitur praecepisse ne quisquam sicut bonum appetat juramentum, appetendum. Quod autem amplius est, a malo est: id est, si jurare cogeris, scias de necessitate venire infirmitatis eorum quibus aliquid suades; quae infirmitas utique malum est. Unde nos quotidie liberari precamur dicentes, libera nos a malo. Ideoque non dixit, quod amplius est, malum est. Tu enim non facis malum, qui bene uteris juratione; sed a malo est illius qui aliter non credit, id est, ab infirmitate, quae aliquando ominus prohibuit malum, suasit bonum, indulsit necessarium. 4. De juramento quod per creaturas fit. Quaeritur etiam utrum liceat jura
Abbreviated transcription (Latin):
fuint aliquod ꝓuenit bonum. dum bona
magis placent & laulabiliora existunt ipsiꝰ
etiam facientib ex malis que faciunt int̾dũ
bona ueniunt si scłm ꝓpositum uocatist̾ sc̃i.
Talib enim ut ait ausꝰ in libro de correctione ce
grã. Usꝙ adeo łs omnia cooꝑat᷑ in bonum. it
si qui horum deuiant & exhorbitant. etiã hoc
ipsũ eis faciat ꝓficete inbonum: quia humilio¬
res releunt atq docłores ut petrus. Iua etiam
mala que abiniquis fideles pie ꝑferunt. ut ait
ausꝰ. in libro de trimt̃. Ipsis utiq ꝓsunt uł ad
demenda peccata. uł ad exercendam ꝓband̾a¬
q iusticiam uł ad demonstrand̃a huiꝰ uite mi
portauerit
E xp̃dictis concludit ostendens etiã
eri mala. multis modis.

Expanded text:
fiunt aliquod provenit bonum, dum bona magis placent et laudabiliora existunt. Ipsis etiam facientibus, ex malis quae faciunt interdum bona proveniunt, si secundum propositum vocati sunt sancti. Taliue adeo Deus omnia cooperatur in bonum, ut si qui horum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum; quia humiliores redeunt, atque doctiores, ut Petrus. Illa etiam mala quae ab iniquis fideles pie perferunt, ut ait Aug., in lib. de Trin., ipsis utique prosunt, vel ad delenda peccata, vel ad exercendam probandamque justitiam, vel ad demonstrandam hujus vitae misportavit. 10. Ex praedictis concludit ostendens esse bonum fieri mala multis modis.
Abbreviated transcription (Latin):
ic ñ est p̃timittendũ qd̾ cum sup̃dictumnsit
dm nec singularẽ nec multiplicẽ ẽẽ ꝯfiten¬
dum. idq sc̃õꝵ auctoritatib sit confirmatum.
in contrariũ uidet̃ sentire ysidorus dicens. Distin¬
guendum ẽ. int̾ trinitatẽ & unitatẽ. Est enim

Expanded text:
c non est praetermittendum quod cum supra dictum sit Deum nec singularem nec multiplicem esse confitendum, idque sanctorum auctoritatibus sit confirmatum, in contrarium videtur sentire Isidor., dicens: Distinguendum est inter Trinitatem et unitatem: est enim
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ liberum arbitrium ad p̃sens uel
ad p̃titum ñ refertur. s ad futura contin¬
gentia. Qd̃ eniminp̃senti est. det̾minatũ est.
nec inpotestate nr̃a est. ut tunc sit. uł ñsit:
quando est. Potest enim ñ eẽ. uł aliud ẽẽ po¬
stea. s ñ potest ñ eẽ. dum ẽ uł aluid eẽ. dum
id est: quod est. S infuturo. an hoc sit uł
illud ad potestatem liberi arbitrii spectat:
Nec tam̃ omma futura sub potestate liberi
arbitrii ueniunt s ea tantum. que ꝑliberũ
arbitrium possunt fieri uł ñ fieri. Siquis e¬
nim tale quid uelit ac disponat facẽ. qd̃ ineiꝰ
nulla sit potestate. uł qd̾ sine ipsius dispositio¬
ne eque fieret. in hoc ipse liberum ñ habet ar-¬
bitrium
Od supposita descͥptio lib̃i arbitrii non
conuenit. d̃o nec his qui glorificati sunt.

Expanded text:
 liberum arbitrium ad praesens vel ad praeteritum non refertur, sed ad futura contingentia. Quod enim in praesenti est, determinatum est, nec in potestate nostra est ut tunc sit vel non sit quando est; potest enim non esse, vel aliud esse postea, sed non potest non esse dum est, vel aliud esse dum est, id est, quod est; sed in futuro an hoc sit, vel illud, ad potestatem liberi arbitrii spectat. Nec tamen omnia futura sub potestate liberi arbitrii veniunt, sed ea tantum quae per liberum arbitrium possunt fieri vel non fieri. Si quis enim tale quid velit ac disponat facere, quod in ejus nullatenus sit potestate, vel quod sine ipsius dispositione aeque fieret, in hoc ipse liberum non habet arbitrium. 3. Quod supraposita descriptio liberi arbitrii non convenit Deo, nec his qui glorificati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ hoc dicit qui peccatum ñ fecit. nec inuentꝰ
est dolus in ore eiꝰ: S de nobis corꝑe suo hoc dic̃
loquitur. ñ forte putatur timuisse mori. S non
uere timebat dñs pati. t̃ia die resuxrecturꝰ cũ
arderet paulus dissolui. & eẽ cum xp̃o. Non enĩ
fortior ẽ miles quam imꝑator. Miles gͦ coronan¬
dus gaudet mori. & dñs coronaturꝰ timet mortẽ
S infirmitatẽ nr̃am rep̾sentans ꝓsuis infirmiꝰ
ronimus etiam ait. Er̃ubescant qui putant
saluatorem timuisse mortẽ. & passionis pauore
dirisse. transeat ame calix isfẽ. De autẽ in sac̃s¬
utt̃ĩs aliqua adũsa diũsitas eẽ putetur. haꝵ
auctoritatum ũba in hc̃ modũ accipienda dici¬
mus. Ut ñ ũitatem timoris & tristicie. ł ꝓpassi¬
enim xp̃c uerum timorem. & tristiciam in na¬
tura hominis:.s ñ sic̃ nos qui sumꝰ m̃bra eius.
Nos enim causa peccati nr̃i. his defectib neces¬
sario subiacemus: & in nobis sc̃ isti defectus.

Expanded text:
Quomodo hoc dicit, qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus ; sed nobis de corpore suo hoc dicit. loquitur, nisi forte putetur timuisse mori; sed non vere timebat Dominus pati, tertia die resurrecturus, cum arderet Paulus dissolvi, et esse cum Christo . Non etiam fortior est miles quam imperator. Miles enim coronandus gaudet mori, et Dominus coronaturus timet mortem? Sed infirmitatem nostram repraesentans, pro suis infirmis non capitis. Hieronymus etiam ait: Erubescant qui putant Salvatorem timuisse mortem, et passionis pavore dixisse: Transeat a me calix iste. 6. DeterminaLitteris aliqua adversa diversitas esse putetur, harum auctoritatum verba in hunc modum accipienda dicimus, ut non veritatem timoris et tristitiae vel propassienim Christus verum timorem et tristitiam in natura hominis; sed non sicut nos, qui sumus membra ejus. Nos enim causa peccati nostri his defectibus necessario subjacemus, et in nobis sunt isti defectus
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m memoriam. intelligentiam. &e dilectioñẽ.
Adsimilitudinem scd̃m innocentiam. & iustici¬
am. que inm̃te rationali naturalit̃ sunt. Uel
imago consid̾atur incognitione u̾itatis: sim¬
litudo mamore uuitutis. Uel imago in aliis
omnib similitudo in eẽntia: quia immorta¬
lis. & indiuisibilis. uñ auoꝰ in ubro de qͣntita¬
mortalem⁊ indissolubilem fecit eam deus.
Imago gͦ ꝑtinet ad formam: similitudo au na¬
turam. factus est igitur homo. scd̃m anim̃a
adimaginem. &e similitudinem: ñ patris ce

Expanded text:
riam, intelligentiam et dilectionem; ad similitudinem vero secundum innocentiam et justitiam, quae in mente rationali naturaliter sunt. Vel imago consideratur in cognitione veritatis, similitudo autem in amore virtutis. Vel imago in aliis virtutibus, similitudo vero in essentia, quia immortalis et indivisibilis est. Unde Augustinus: « Animamortalem et indissolubilem fecit eam Deus. Imago igitur pertinet ad formam, similitudo ad naturam. Factus est ergo homo secundum animam ad imaginem et similitudinem non Patris, vel
Abbreviated transcription (Latin):
erumptam̃ hec distinctio licet repbabi¬
lis penitus ñ uideat᷑ quia de medio mon¬
tium idest auctoritatib scõꝵ ñ manat. comn¬
gruentius in ipso homine imago &e simht¬
do di querenda & consideranda est. factus est
gͦ ad imaginem di & similitudinẽ. scãm ñtẽ.¬

Expanded text:
erumtamen haec distinctio, licet reprobabilis penitus non videatur, quia de medio montium, id est, auctoritatibus sanctorum non manat, congruentius in ipso homine imago et similitudo Dei quaerenda est et consideranda. Factus est ergo homo ad imaginem Dei et similitudinem, secun