comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut leuent ocłos & uideant candidas segetes.
quȩ parate Etͥ ad metendũ. Qđ aut̾ p̾caris.
ut nris monitis nabuchodonosor & rapsac̾.
&̾ naburzadan & holofernes in te occidant᷑.
nunꝗͣ nr̃a auxilia. postulares si inte uiue¬
rent. S qr illi mortiu st̃: & cũ ⁊ orobabel
& iħu filio iosedecb sacerdote magno cũ et¬
S. dra qͦ & ncemia ruinas ierłm edif̃care cepi¬
sti. nec mittis mercedes in ꝑtusũ saccłm.
s. thesauros tͥ in cęlestib p̾ꝑas: iccireo nĩas
appetis amicitias. qͦs xp̃i famulos arbitia¬

Expanded text:
ut levent oculos, et videant candidas segetes, quae paratae sunt ad metendum . 3. Quod autem precaris, ut nostris monitis Nabuchodonosor, et Rapsaces, et Nabuzardan, et Holofernes in te occidantur, NUNQUAM nostra auxilia postulares, si in te viverint. Sed quia illi mortui sunt, et cum Zorobabel, et cum Jesu filio Josedec Sacerdote magno , cum Ezra quoque, et Neemia ruinas Jerusalem aedificare coepisti; nec mittis mercedes in pertusum sacculum, sed thesauros tibi in coelestibus paras, idcirco nostras appetis amicitias, quos Christi famulos arbitra
Abbreviated transcription (Latin):
Conteplem᷑ facturã ade. In adam enim exem¬
plũ datum ẽ : ut exeo intelligat᷑ qr iam for¬
matũ corpꝰ accepit animã. ñ potuerat animã
lano terrȩ admiscere. & sic formare corpꝰ. Sed
ratio infirmat᷑. ꝙ pͥmĩ oportebat domũ com¬
paginari. & sic habitatorẽ induci. Anima cer
te qr sp̃s ẽ: in sicco habitare ñ potest. Ideo in
sanguine fert᷑. Cum gͦ corporis liniañta
cõpacta ñ fuerint. ubi erit animaͦ An foras ua¬
gat᷑ quandui ĩmntat᷑. cum ratio tradat sic da¬
ri eam. ut anima in corpꝰ ñ otiosa uaget᷑. S
ex quo dit᷑ : dicant qui aliud putant. Er ma¬
exemplo est. Proponunt enim ex uiro cum
costa datã & animã. qđ multis rationib in¬
firmari docuimꝰ. Unde forte uideat᷑ dari ex
femina. maxime ꝓpter saluatorẽ: quẽ scunꝰ
ie complexi carnis de spũ scõ natũ exfe¬
mina. Qđ si arbitrant᷑ : plus dant feniniᷤ.

Expanded text:
Contemplemur facturam Adae. In Adam enim exemContemplemur facturam Adae. In Adam enim exemplum datum est, ut ex eo intelligatur, quia jam formatum corpus accipit animam. Nam potuerat animam limo terrae admiscere, et sic formare corpus. ratio infirmatur, quia primum oportebat domum compaginari, et sic habitatorem induci. Anima certe, quia spiritus est, in sicco habitare non potest, ideo in sanguine fertur. Cum ergo corporis liniamenta compacta non fuerint, ubi erit anima? An foras vagatur, quamdiu immittatur, cum ratio tradat sic dari eam, ut anima in corpus non otiosa vagetur. Sed ex quo detur, dicant, qui aliud putant, ex maexemplo est: proponunt enim ex viro cum costa datam et animam, quod multis rationibus infirmari docuimus. Unde forte videatur dari ex femina, maxime propter Salvatorem: quem scimus sine complexu carnis, de Spiritu sancto natum ex femina: quod si arbitrantur, plus dant feminis:
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ysaias ab his dissentient ait. Sic dic̃ ans
as qui fecit te: & fux̃ te in utero. Si gͦ in
utero fingit᷑: iã formato corpori triburi
Cum enim om̃a membra implet corporis.
figurata dr̃ in corpore. Et çit aqua cini
sit sine effigie: missa tam̃ in uas figural
uidet᷑. ita & anma cum sit natura incor¬
porea & simpiex format᷑ in corpore. suigl
mẽbra uiuificatis. Q& quid entm moyses id¬
infestiꝰ tradidit dicens. Siquis ꝑcusserit nulit¬
rẽ in utero habentẽ. & ab ortiuerit: si formatu
fucrit: det animã ꝓ anima. si aut̾ inforinail
fuerit. multet᷑ peccunia. ut ꝓbaret nͨ uiei
animã ante formã. Itaq si iã formato. rrs
dat᷑. ñ in conceptu corporis nascit᷑. cum senni¬
ne deriuata. Nam si cum semine & anima ex¬
istit : ex anima : muttȩ animȩ cocidie ꝑeunt.
cũ sem̃ flxxu quodã ñ ꝓficit natuitati. S
si pͥus respiciamꝰ: uidebimꝰ quid sequi debeamꝰ.¬

Expanded text:
Nec Isaias ab his dissentiens, ait: Sic dicit Dominus Nec Isaias ab his dissentiens, ait: Sic dicit Dominus Deus qui fecit te, et finxit te in utero. Si ergo in utero fingitur, jam formato corpori tribuitur. Cum enim omnia membra implet corporis, figurata dicitur in corpore: ut sicut aqua cum sit sine effigie, missa tamen in vas, figurata videtur, ita et anima cum sit natura incorporea et simplex: formatur in corpore, singula membra vivificans: quod quidem Moyses mnifestius tradidit dicens: si quis percusserit mulierem in utero habentem et abortierit, si formatum fuerit, det animam pro anima; si autem informatum fuerit, multetur pecunia, ut probaret non esse animam ante formam. itaque si iam formato corpori datur, non in conceptu corporis nascitur cum semine deriuata. nam si cum semine et anima existit ex anima, multae animae cottidie pereunt, cum semen fluxu quodam non proficit natiuitati. Sed si propius respiciam
Abbreviated transcription (Latin):
& corpor ꝓmptissimꝰ medicꝰ. nr̃isq tempo¬
rib unꝰ mr̃ cũ nob̾cũ colloqͥum fanuiliarit̾
habuisset: ꝑ totam orationis suȩ seriẽ euiden¬
tissimis apꝓbationib usus ẽ. At uͦ scs̃ ambro
porib generari. ut anima nascat᷑ ex anima.
Qđ nec animȩ ipsi cõpetit. Aut si certe sin¬
gulȩ cȩlesti potestate factȩ st̃: & ex ipsis cet̾e
natȩ st̃: potest ex una ade anima credibile
undi ceteras nasci. S ñ conuenit. qr soli deo
hoc possibile fuit: ut simplex generaret.
nec cet̾is concecłet᷑. Qđ tam mysticũ ẽ: in cau¬
sa saluatoris. ut nͨ solũ a solis gentilib uł ude¬
is. uerum etiã ab ipsis qui xp̃ianos se dicunt
ñ credunt dm̃ generasse. Nam si eo tempore:
adã costã sublatã legimꝰ. ñ tamꝰ anmã nata
ex anima. Sea si costa secũ habuit animã. ia
ñ nata ẽ. s detracta in partẽ. Sed nec hos sen¬
ptũ ẽ. Propħa enim tacharias inter cecera
qui plasmas inqͥt animã hominis in eũm.

Expanded text:
romptissimus medicus, nostrisque temporibus unus martyr: cum nobiscum colloquium familiariter habuisset, per totam orationis suae seriem evidentissimis approbationibus usus est. At vero sanctus Ambrosporibus generari, ut anima nascatur ex anima, quod nec animae ipsi competit: aut si certe singulae coelesti potestate factae sunt, et ex ipsis caeterae natae sunt, potest ex una Adae anima credibile videri caeteras nasci: sed non convenit, quia soli Deo hoc possibnec caeteris concederetur. Quod tam mysticum est in causa Salvatoris, ut non solum a solis gentilibus vel Judaeis, verum etiam ab ipsis qui Christianos se dicunt,nec credunt Deum generasse. Nam si eo tempore qAdam costam sublatam legimus, non tamen animam natam ex anima: sed si costa secum habuit animam, jam non nata est, sed detracta in partem. Sed nec hoc scriptum est. Propheta enim Zacharias inter caetera, Qui plasmavit, inquit, animam hominis in eum .
Abbreviated transcription (Latin):
gladio reuelatũ manu pectꝰ semel iterumq
simas disputationes ñ in achademiȩ nemorose
obscuris tectas umbracłis s gelesti illustratas
ex lumine. Beatꝰ itaq Ieronimꝰ tam scm̃ uicto¬
rinũ martitẽ quã plerosq catholicos secutꝰ.
gustinꝰ hanc opinionẽ in octo admodũ uolumi¬
nib uerb̾ tueri cernit᷑. s cũ originale peccatũ
penasq paruuloꝵ qui sine baptismate mori¬
unt᷑ declarare nitit᷑. adeo factam in adã & exi¬
psa omĩũ hominũ animas existere. tã fuis ar¬
gum̃tis ꝗͣ scriptinarũ testimoniis. ut ẽ illuo.
aĩe quȩ ingressȩ st̃ cũ iacob egyptũ. & egress
de femore illiꝰ amplecti ꝓpensiꝰ cõꝑit᷑. Huiꝰ¬

Expanded text:
gladio revelatum manu pectus semel iterumquegladio revelatum manu pectus semel iterumquesimas disputationes, non in Academiae nemorosae obscuris ex lumine. Beatus itaque Hieronymus tam sanctum Victorinum martyrem, quam plerosque catholicos secutus, Augustinus hanc opinionem in octo admodum voluminibus, verbis tueri cernitur. Sed cum originale peccatum poenasque parvulorum, qui sine baptismate moriuntur, declarare nititur, a Deo factam in Adam, et ex ipsa omnium hominum animas existere, tam suis argumentis, quam Scripturarum testimoniis, ut est illud: Animae quae ingressae sunt cum Jacob Aegyptum, et egressae de femore illius, amplecti propensus co
Abbreviated transcription (Latin):
tã. aut si participat: necessitas ĩminet con¬
fiteri morialẽ eẽ. animã. Qd fides nr̃a utiq
ñ recipit. dño declarante defunctor animas
& colloqͥum apud inferos habuisse. & laza¬
rum scilicet in beatoꝵ sedib ouante & liui¬
tẽ flagrantẽ incendus. Esse nanq animas
ĩmortales ñ tantũ diuini s & phylosophoꝵ¬
tiota in platonis libro socrate disputante
didicerat qui homicida sibi ẽẽ ñ timuit ac se
aitissimo p̃cipitauit muro: dũ & nullũ post
mortẽ autumat restare iudiciũ. & sine discri¬
mine aliqͦ meritor om̃s anias pꝰ corpora
eqͣlit̾ f eri arbitrat᷑ ad cȩlũ. Qł adeo ꝓ uero
tenuert̾. & sic illos om̃s scłi sapientes una ne¬
bula huiꝰ erroris inuoluit: ut & ipse tam
laudabił ut putant doctor homicidii ipsũ
se pͥuatim ne publice occidet᷑ otcid̾it. Sic
qͦ cato lecto in nocte ad uicernas platonis li¬
bro qui ĩ mortalitatẽ anime docet. stricto

Expanded text:
tam: aut si participat, necessitas imminet contam: aut si participat, necessitas imminet confiteri mortalem esse animam, quod fides nostra utique non recipit, Domino declarante, defunctorum animas et colloquium apud inferos habuisse, et Lazari scilicet in beatorum sedibus ovantem, et divitis flagrantem in incendiis. VI. Esse namque animas immortales, non tantum divini, ciota in Platonis libro disputante didicerat, qui homicida sui esse non timuit, ac se altissimo praecipitavit e muro, dum et nullum post mortem autumaret esse judicium; et sine discrimine aequaliter ferri arbitratur ad coelum. Quod adeo pro vero tenuerunt, et sic illos omnes saeculi sapientes una nebula hujus erroris involvit: ut et ipse tam laudabilis, ut putant, doctor homicidae, ipsum se privatim ne publice occideretur, occiderit. Sic quoque Cato, lecto in nocte ad lucernas Platonis libro, qui immortalitatem animae docet, stricto
Abbreviated transcription (Latin):
homini. fieri aniinas. etiam ipsi qͥd aliud
ostendunt nͥ animas cẽ mortales. Si enim
sic̾ amimalia cetera ex solo semine oriunt᷑. ita
etiam ab hominib sentimꝰ. ut cũ corpore
simiil in eod semine etiam anima defendat᷑.
quid dicimꝰ de his qui inpfecti adhuc & de uen¬
tre aborsi st̃. & qͥ non nunꝗͥ etiã anequã
mascłor naturaliũ receptacłis semina sint
suscepta deꝑeunt. in quib sine dubio inue¬
nit᷑ qđ simul etiã illȩ quȩ nat̾ali ratione se¬
minib insertȩ erant animę. extincte sint
parit̾ & corruptȩ  Siue gͦ ex insufflatione
dei st̃. siue ab una que pͥmo facta ẽ: necessa
riũ simul ut cũ corporib corrũpant᷑: sic
ead corporalib etiã originẽ sumunt: scd̾m
ipsorũ rationẽ. Aut enim nichil omĩno ex
rationabili atq ĩmortali anima participa¬
uit illud qđ adhuc inuentre corruptũ ẽ
& repuisa ẽ. illa ratio quȩ affirmat eam in
seminis traduce simul cũ corporib semina¬

Expanded text:
oque fieri animarum: etiam ipsi quid aliud ostendunt, nisi animas esse mortales? Si enim sicut animalia caetera ex solo semine oriuntur: ita etiam de hominibus sentimus; ut cum corpore simul in eodem semine, etiam anima defundatur. Quid dicimus de his qui imperfecti adhuc, et de ventre aborsi sunt: et qui nonnumquam etiam antequam vasculorum naturalium receptaculis semina sint suscepta, depereunt? In quibus sine dubio invenitur, quod simul etiam illae quae naturali ratione seminibus insertae erant animae, exstinctae sint pariter et corruptae. V. Sive ergo ex insufflatione Domini sunt, sive ab una quae prima fact corrumpantur, si eamdem cum corporibus etiam originem sumunt secundum ipsorum rationem. Aut enim nihil omnino ex rationabili atque immortali anima participavit illud quod adhuc in ventre corruptum est: et repulsa est illa ratio, quae affirmat eam in seminis traducere simul cum corporibus semina
Abbreviated transcription (Latin):
aliud dieb ac noctib cogitauit. nͥ ut red¬
dito fructu nuptiarũ seđm castimonie
gradũ arriꝑet. & tanti dux femina facti
uirũ ꝓposito suo uingeret. ñ relinquen᷑
salutis comitẽ. s expectans. Dumq crebro
abortꝰ exꝑta. fecuuditate concepta ñ desꝑat
uberos. & socrus auiditatẽ maritiq tristiq¬
am p̾ponit imbecillitati suȩ : passa ẽ alqͥs
de racheł exemplo. & ꝓ filio doioris ac dertͥȩ.
uirũ desidii sui peꝑit heredẽ. Certisq au¬
ctorib didici illã ñ pͥmȩ sententiȩ dei. cres¬
cite & multiplicamini & replete terrã. nec
officio conuigali seruire uoluisse: s adhoc
optasse fuios. ut xpo uirgines pareret. Le¬
gimꝰ & urorẽ finees sacerdotis audita capti¬
uitate arche dnĩ. subito uteri dolore cor¬
reptã edidisse filiũ icaboł. & int̾ manꝰ & oͥf¬
ficia feminarũ animã emisisse. De pͥma ꝓleꝰ
beniamin. hoc ẽ. filiꝰ urtutis aut dexte. de

Expanded text:
aliud diebus ac noctibus cogitauit, nisi ut redaliud diebus ac noctibus cogitauit, nisi ut reddito fructu nuptiarum secundum castimoniae gradum arriperet et, tanti dux femina facti, uirum proposito suo iungeret non relinquens salutis comitem, sed expectans. dumque crebris abortiis et experta fecunditate conceptuum non desperat liberos et socrus auiditatem maritique tristitiam praeponit inbecillitati suae, passa est aliquid de Rachelis exemplo et pro filio doloris ac dexterae uirum desiderii sui peperit heredem. certisque auctoribus didici illam non primae sententiae dei: crescite et multiplicamini et replete terram nec officio coniugali seruire uoluisse, sed ad hoc optasse filios, ut Christo uirgines pareret. Legimus et uxorem sacerdotis Finees audita captiuitate arcae domini subito uteri dolore correptam edidisse filium Hicabod et inter manus et officia feminarum animam emisisse cum prole. de prima Beniamin, hoc est \'filius uirtutis ac dexterae\', de
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiã. iusticiã. fortitudinẽ. temꝑantiã.
Has om̃s sic babetis singuli: ut tam̃ emineai
in singulis. Prudentia in te: in matre iusti¬
cia. in uirgine fortitudo. in nupta temꝑan¬
tia p̾dicat᷑. Quid aut̃ eo sapientiꝰ. qͥ contẽpta
mundi stulticia xp̃m secutꝰ ẽ. dei uirtutẽ
& dei sapientiã: Quid matre iustiꝰ. quȩ
inter lib̾os opib distributis. docuit cliuitiã
contemnendo qͥd filii amare deb̾ent. Quid
eustochio forti. quȩ nobilitatis portas & ar¬
rogantiã generis consularis uirginali ꝓpo¬
fito frangeret. & in urbe pͥma pͥmũ genꝰ
subiugaret pudiciciȩ: Quid paulina tem¬
ꝑantiꝰ. quȩ legens illud apłi. honorabiles
nuptiȩ. & cubile immacłatũ ne sororis fe¬
licitatẽ. nec matris continentiã in se appe¬
teret : maluit in humiliorib tuta ꝑgere.
ꝗͣ pendulo gradu in sublimib fluctuare:
Quanꝗͣ illã semel inito matrimonio nichil

Expanded text:
prudentiam, iustitiam, fortitudinem, temperantiam. prudentiam, iustitiam, fortitudinem, temperantiam. has omnes sic habetis sinas, ut tamen emineatis in singulis. prudentia in te, in matre iustitia, in uirgine fortitudo, in nupta temperantia praedicatur. quid enim eo sapientius, qui contempta mundi stultitia Christum secutus est, dei uirtutem et dei sapientiam? quid matre iustius, quae inter liberos opibus distributis docuit diuitias contemnendo, quid filii amare. deberent? quid Eustochio fortius, quae nobilitatis portas et adrogantiam generis consularis uirginali proposito fregerit et in urbe prima primum genus subiugauerit pudicitiae? quid Paulina temperantius, quae legens illud apostoli: honorabiles nuptiae et cubile inmaculatum nec: sororis felicitatem nec matris continentiam ausa appetere maluit in humilioribus tuto pergere quam pendulo gradu in sublimioribus fluctuare? quamquam illa inito semel matrimonio nihil
Abbreviated transcription (Latin):
p̾mia recognosco. Eystochia uirginitatis flo¬
res metit. Paula laboriosã iunduitatis area.
seruat. lali filiarũ mater fulta comitatu to¬
tum sibi in terris uindicat. qđ xp̃s ꝓmisit
in glo. Et ut qͦdrigam domꝰ una emitt̾et
scĩtatis. & feminarũ uirtutib respondent
uiri : addit᷑ comes pãmacbiꝰ. uerũ ezechieł che¬
rubin. cognatꝰ. gener. maritꝰ. ĩmo fr̾ aman¬
tissimꝰ. q scã consortia sp̃s uocabula ñ tenent
nuptiarũ. Nuic quadrige iħs p̃sidet. De his
oquis. & a bacuc canit. Ascendes suꝑ equos
tuos. & eqͥtatio tua salus. Impari curru.
pari animo. ad palmã tendit᷑. Discolo¬
res equi. s uoluntate concordes: unũ auri¬
gȩ ugũ trabunt. ñ expectantes flagelli ues¬
berta. s. ad uocis boitam̃ta feruentes. Dicamꝰ
aliqͥd de phylosophis. Quattuor uirtutes
describunt stoici. ita sibi inuicẽ  mutuo cohe¬
rentes: ut qui unã ñ habuerit om̃ib careat.

Expanded text:
praemia recognosco. Eustochium uirginitatis flopraemia recognosco. Eustochium uirginitatis flores metit, Paula laboriosam uiduitatis aream seruat. tali filiarum mater fulta comitatu totum sibi in terris uindicat, quod Christin caelo. et ut quadrigam domus una emitteret sanctitatis et feminarum uirtutibus responderent uiri, additur comes Pammachius, uerum Hiezechielis cherubin, cognatus, gener, maritus, immo frater amantissimus, quia sancta consortia spiritus uocabula non tenent nuptiarum. huic ἂρματι. Iesus praesidet, de his equis et Ambacum canit: ascendes super equos tuos et adequitatio tua salus.inparicursu, pari animo ad palmam tenditur. discolores equi, sed uoluntate concordes unum aurigae iugum trahunt non expectantes flagelli uerbera, sed ad uocis hortamenta feruentes. Dicamus aliquid et de philosophis. quattuor uirtutes describunt Stoici ita sibi inuicem nexas et mutuo cohaerentes, ut, qui unam non habuerit, omnibus careat:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit. dum pulchri¬
tudinẽ corporis querit.
plagam didloris instaurat. Ita & ego scuus
consoiator. qui importinꝰ ꝑ bienniuᷤ tacui:
uereor nc̃ ne importumꝰ loqͥr. & attreotans
uulnꝰ pectoris tui qđ tempore & ratione cu¬
ratũ ẽ. cõr memoratione exuleerẽ. Que
enim aures tam dure. que de silice excisã
p̃cordia & hẏrcanarũ tigrium lacte nutri¬
ta. possunt fine lacrimis paulinȩ tuȩ audire
nom̃ : Qͥs parturientẽ rosã & papillatũ
chormbũ. anteꝗͣ in calathũ fandat᷑ orbis. &
tuta rubentium folior pandat᷑ ambitione.
immature demersũ equis ocłis marcescere
& ideat: Fractum ẽ. p̾ciosissimũ margaritũ
ureris smaragdi gema contrita ẽ. Quid bo¬
ni habeat sanitas: langor ostendit. Plus sen¬
simꝰ qͣ habumꝰ: postꝗͣ hab̾e desiuimꝰ. In agro
terrȩ bonȩ. tres fructꝰ legimꝰ. Centesunũ.
sexagesimũ & tricesimũ. In trib mulierib
&̾ sanguine. & uirtute comunetis: tria xp̃i

Expanded text:
oluerit, dum pulchritudinem corporis quaerit, plagam doloris instaurat. ita et ego, serus consolator, qui inportune per biennium tacui, uereor, ne nunc inportunius loquar et adtrectans uulnus pectoris tui, quod tempore et ratione curatum est, commemenim aures tam durae, quae de silice excisa praecordia, et Hyreanarum tygrium lacte nutrita, possunt sine lacrymis Paulinae tuae audire nomen? Quis parturientem rosam et papyllatum corymbum, antequam in calathum fundatur orbis, et tota rubentium foliorum pandatur aimmature demessum aequis oculis marcescere videat? Fractum est pretiosissimum margaritum. Virens smaragdi gemma contrita est. Quid boni habeat sanitas, languor ostendit. Plus sensimus quod habuimus, postquam habere desivimus. 1. In agro terrae bonae, tres fructus legimus, centesimum, sexagesimum et tricesimum; in tribus mulieribus et sanguine et uirtute coniunctis tria Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ER IUS sum etiã animã nulla dei
culpa. nulla dei necessitate. uł sua
s. ꝓpͥa uoluntate in pecatũ eẽ. collapsã.
Nec lib̾ari posse de corpore mortis huiꝰ.
uł sue uotuntatis uirtute tanꝗ̃ sibi adboc
sufficiente. uł ipsius corporis morte. s grã¬

Expanded text:
etiam sum, animam nulla Dei culpa, nulla Dei necessitate vel sua, sed propria voluntate in peccatum esse collapsam, nec liberari posse de corpore mortis hujus, vel suae voluntatis virtute, tanquam sibi ad hoc sufficiente, vel ipsius corporis morte
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ fuasea leronime consulens te deꝰ
his qua nescio. fructuosum etꝰ nob̾
tulo. Sed ad discendũ qđ opꝰ ẽ. nula mͥ etas
sera uideri potest qr iẜ si senes magis decet
canis reputes: sed canos sapientiȩ script᷑a te¬
stante. Cani hominis prudentia eiꝰ. Nou
inꝗͣ fidẽ pensare temporib : nec me iocuro
meliorẽ putes. qđ pͥor in xp̃i exercitu ceꝑim
militare. AUGUSTIN OS
Iccipe gͥ quȩ mͥ peco apire ac disserere
Lñ graueris. Questio de anima muitõ
mouet. in qͥb & me e̾ẽ. confiteor. slam qͥd
de anima firmissime teneã: ñ tacebo.
mam̃q partẽ conuiiii occupas: ut patris¬
familiȩ iudicio ꝓueharis. S uelle fateor
sedenti p̾fero. Magistrũ renuens: comitẽ

Expanded text:
e frater Hieronyme, consulens te de his, quae nescio, fructuosum esse nobisulo. sed ad discendum, quod opus est, nulla mihi aetas sera uideri potest, quia, etsi senes magis decet canos reputes, sed canos sapientiam, Scriptura testante: Cani hominis, prudentia ejus. Noli, inquam, fidem pensare temporibus: nec me idcirco meliorem putes, quod prior in Christi exercitu coeperim militare. Augustinus. Accipe igitur quae mihi peto aperiri, ac disserere non graveris. Quaestio de anima multos movet, in quibus et me esse confiteor: nam quid de anima firmissime teneam, non tacebo.mamque partem convivii occupas, ut patrisfamilias judicio proveharis. Sed velle fateor, sed eniti praefero, magistrum renuens, comitem
Abbreviated transcription (Latin):
ueneris & tenueris eũ : ne dimitas. Et si
pusillũ dormitanti e lapsus fuerit e ma¬
nib : nosi ꝓtinꝰ desꝑare. Egrede in plata
adiura fuias iersm. Repꝑies eucubane
in meridie. lassũ. ebrium. noctis rore ull
defactum. inter greges sodaliuĩ. in aroiuꝰ¬
tũ uarietatib. int̾ poma ꝑadysi. Ibi a
da mamillas tuas. sugat de ernaito pate
Paruults iste & puer qͥ butyro & melle sagi¬
nat᷑. qui inter caseatos mitritꝰ ẽ. montes. cito
crescit in unienẽ. uelociter hostes uide spoliat.¬
& mnaturȩ p̃dat᷑ damascũ. & regẽ uincit afsy¬
rium. Audiote senodochiũ in portu fecisse
romano. & uirgã de arbore abraam in auso¬
mo plantasse uttore. Quasi eneas noua castͣ
metaris. & suꝑ undã trberis ubi ile qͣnda
ogente pemuria crustis fatalib & qͣdris pa¬
tulis ñ peꝑcit : tu uiculũ urm ide. domum
panis edificas. & dnuturnã fam̃ẽ. repentina
saturitate cõpensas. Euge nr̃. initia trans¬

Expanded text:
veneris eum et tenueris, ne dimittas. Et si veneris eum et tenueris, ne dimittas. Et si pauxillulum dormitanti elapsus fuerit e manibus, noli protinus desperare. Egredere in plateas, adjura filias Jerusalem , reperies eum cubantem in meridie, lassum, defactum, inter greges sodalium, in aromatum uarietatibus, inter poma paradisi. ibi ei da mamillas tuas, sugat de erudito pectoparuulus iste et puer, qui butyro et melle saginatur, qui inter caseatos nutritus est montes, cito crescit in iuuenem, uelociter in te hostes spoliat, mature praedatur Damascum et regem uincit Assyrium. Audio te xenodochium in portu fecisse Romano et uirgam de arbore Abraham in Ausonio plantasse litore. quasi Aeneas noua castra metaris et super undam Thybridis, ubi ille cogente quondam penuria crustis fatalibus et quadris patulis non pepercit, tu uiculum nostrum, id est domum panis, aedificas et diuturnam famem repentina saturitate conpensas.. euge, noster, initia trans
Abbreviated transcription (Latin):
Satxito. si sat bene. Qd nos quondã ad olis¬
centuli cũ a ꝑfecco oratore in p̾factuncła
diceret᷑: risimꝰ. Meminisse te puto ferroris
mutui. quando ome athentu scolastii
uocib consonabat saccito. si sat bene. felie¬
eẽnt inquit fabiꝰ artes. si de ił soli arrifi¬
ces uidicarent. Po etam ñ pot̾ nosse. nͥ qui
uersũ nouerit instruere. Phylosophos ñ in¬
telliget. nͥ qui nouerit dognata ueritatiꝰ
Mamufacta & ocłis patentia. magis ꝓbam
potes am̃aduertere. qđ uulgi standũ ẽ. u¬
dicio & ille in turma metuendos quẽ cim
solũ uidis despicias. Nec p̾t̾iens tetigi. it¬
eruditis contentꝰ aurib ñ magnoꝑe cure
qͥd imꝑitoꝵ de ingenio tuo rumuscli i¬
ctitent. s ꝓpħarum cotidie medullas bibi
sonet. incditꝰ exeitet animã tuã excitet hoc
amore furibundꝰ. Quere in lectulo tuo que
desicłat anima tua. & loquere confident.
Ego dormio. & cor meũ uigilat. Cunq in¬

Expanded text:
Sat cito, si sat bene. « Quod nos quondam adolesSat cito, si sat bene. « Quod nos quondam adolescentuli, cum a perfecto Oratore in Praefatiuncula diceretur, risimus. » Meminisse te puto erroris mutui, quando omne Athenaeum Scholasticorum vocibus consonabat: Sat cito, si sat bene. Felices, inquit Fabius, essent artes, si de illis soli artifices judicarent. Poetam non potest nosse, nisi qui versum potest struere. Philosophos non intellegit, nisi qui scit dogmatum uarietates; manu facta et oculis patentia magis probant potes animaduertere, quod uulgi standum est iudicio et ille in turba metuendus, quem cum solum uideris, despicias. haec praeteriens tetigi, eruditis contentus auribus, non magnopere cures, quid imperitorum de ingenio tuo rumusculi jactitent; sed Prophetarum quotidie medullas bibassonet. Hic lituus excitet animam tuam: hoc amore furibundus, quaere in lectulo tuo quem desiderat anima tua , et loquere confidenter: « Ego dormio, et cor meum vigilat, . Cumque in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥt᷑ qui peccata dimittit. & uirtutũ comẽ
ẽ. x p̃m scimꝰ sapientia. Nic thesaurꝰ in
agro script᷑arũ nascit᷑. hec gẽma multiᷤᷤ e¬
mit᷑ margaritis. Sin aut̃ amaueris capti¬
uã mulierẽ. idẽ sapientiã scłarẽ: & eiꝰ pul¬
chritudine captꝰ fueris: decaluatã. & illece¬
bras crinum atq grnam̃ta uerborr cũ re¬
motis unguib sera: cͫ line eam ꝓpħali nitro.
& tunc raquiescens cum illa dicito. Sinistra
eiꝰ sub capite meo. & dextera illiꝰ amplexa¬
bit᷑ me. Et miultos tibi fecꝰ captiua dabit.
ac de moabitide ifficit᷑ isrłitis. Xp̃s sc̃ifica¬
tio ẽ. sine qua nemo uidebit faciem dei.
Aps redemptio. idem redemptor: & pͥmiu¬
umis ardere doctrinis. nec temeritate quo¬
rundã docere qđ nescias. sed ante cdiscere
ctas eloquentiã. nec more pueroa arguta
sententiolas in claustilis instruis. Ctto turga
spuma cdilabit᷑. & qͥnuis grandis tumor con¬
trariꝰ sanitati ẽ. Scrtũ ẽ. illud qͦ catonis.

Expanded text:
quitur, qui peccata dimittit et uirtutum comes est. Christum scimus sapientiam. hic thensaurus in agro scripturarum nascitur, haec gemma multis emitur margaritis. sin autem adamaueris captiuam mulierem, id est sapientiam saecularem, et eius pulchritudine captus fueris, decalua eam et inlecebras crinium atque ornamenta uerborum cum emortuis unguibus seca. laua eam prophetali nitro et tunc requiescens cum illa dicito: sinistra eius sub capite meo et dextera illius amplexabitur me multos tibi fetus captiua dabit ac de Moabitide efficietur Israhelitis. Christus sanctificatio est, sine qua nemo uidebit faciem dei, Christus redemptio, idem redemptor et pretiudivinis ardere doctrinis, nec temeritate quorumdam docere quod nescias; sed ante discere, ctas eloquentiam; nec more puerorum argutas sententiolas in clausulis struis. CITO TURGENS spuma dilabitur; et quamvis grandis tumor, contrarius sanitati est. Scitum est illud quoque Catonis:
Abbreviated transcription (Latin):
regłam & rationẽ pietatis asserere qđ sub¬
stantia dei ẽ que peccat. si anima quȩ de
substantia dei ẽ parat. insuꝑ etiã qđ & pe¬
nis subdenda sit ꝓ peccato: Sed & illud se qd¬
ꝑ absuitũ ẽ. incurrere ñ uident qr necee̾ ẽ. eã
simul cum corpore mori. & ec̃. mortalẽ. sisi¬
mul cum corpore uł seminata. uł formata
uł nata ẽ. lunc deinde illi idẽ apolloniꝰ ter¬
tullianꝰ. pompeiꝰ. arnobiꝰ. lactantiꝰ atq
apollinariꝰ. qui imã quidẽ ex nusł substantib

Expanded text:
regulam et rationem pietatis asserere, quod subregulam et rationem pietatis asserere, quod substantia Dei est quae peccat, si anima quae de substantia Dei est peccat: insuper etiam quod et poenis subdenda sit pro peccato. Sed et illud se quod absurdum est, incurrere non vident: quia necesse est eam simul cum corpore mori, et esse mortalem, si simul cum corpore, vel seminata, vel formata, vel nata est. IV. Tum deinde illi, id est, Apollonius, Tertullianus, Pompeius, Arnobius, Lactantius, atque Apollinarius, qui unam quidem ex nullis
Abbreviated transcription (Latin):
potuert̾. aliter sentiri oportere de ammȩ
a ñ nullis in suspitione habent᷑. uelut noui
alqͥd introducentes. fatet᷑ aut̃ idẽ ipse ori¬
genes in p̾fatis opuscłis: sed & eusebiꝰ cesa¬
riensis. & ẜamphilus m̃r. Basiliꝰ qͦ & gregoriꝰ.
didimꝰq & Rufinꝰ. similit̾ in suis. uniꝰ substan¬
tiȩ om̃s e̾e̾ animas. & unmortales atq ratio¬
nabiles. liberi arbitrii ac uoluntatiᷤ indican¬
das qͦ c̾e̾ ꝓ his quȩ in hac uita gesseit. ẽẽ tam̃
eas factas a deo qui uniuersa creauit & con¬
didit. Quando aut̃ factȩ fint olim simul
rius. & ambrosiꝰ. preꝑatis iam in uentre
mulierũ deformatisq corporib tcͥ ad p̃senꝰ
mine seminari. siqͥde ut quidã ipsoꝵ affir¬
mare solent. ñ aluid dicunt eẽ aniniã ꝗͣ insuf¬
flationem sp̃i dei. illã scilicet quã in mitio
facture mundi ds̃. insufflasse dr̃ in adam.
de ipsa dei c̾ẽ. eam substantia ꝓfitentes. qͦmͦ
ñ isti udebunt᷑ qͦdam mͦ hec p̃ter scriptuiꝑ

Expanded text:
potuerunt aliter sentiri oportere de animaee visi sunt; a nonnullis in suspicione habentur velut novi aliquid introducentes. Fatetur idem ipse Origenes in praefatis opusculis: sed et Eusebius Caesariensis, et Pamphilius martyr: Basilius quoque et Gregorius, Didymusque, et Rufinus similiter in suis, unius substantiae omnes esse animas, et immortales et rationabiles liberi arbitrii ac voluntatis: judicandas quoque esse pro his quae in hac vita gesserunt: esse tamen eas factas a Deo qui universa creavit et condidit. Quando autem factae sint, olim simul, rius, et Ambrosius, praeparatis jam in ventre mulierum, deformatisque corporibus, tunc ad praesens mine seminari: siquidem, ut quidam ipsorum affirmare solent, non aliud dicunt esse animam quam insufflationem Spiritus Dei: illam scilicet quam initio facturae mundi, Deus insufflasse dicitur in Adam, de ipsa Dei esse eam substantia profitentes: quomodo non isti videbuntur quodammodo haec praeter Scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
um aꝑud uos celestĩ
eloquentia purissimi
fontis & litterarũ õium
fluenta rectundent.
ac solida scd̾m uerticẽ
santas ura cuncta firmo statu membra con¬
tineat. miro stupore mentis attonitꝰ. cur
stillicidui insulani ruiuli dignemini baurire.
nitores corporis. infirma medentis. Magis
gͦ que de grecoꝵ mutuaui fontib sitientib
ꝓferã : atq latinoꝵ latices limpidissimos ad
ꝓpͥe de anima edidit librũ: in cathalogo
ecłi astice ꝓdicationis ammȩ faciens m̃tionẽ
hec dic̃. De anima uͦ utrũ ex senmis tra¬
duce ducat᷑. ita ut ratio ipsiꝰ uł substantia
inserta ipsiꝰ corporis seminib habeat᷑. an
nec ne ñ satis manifesta p̾cticatione distingu¬
FrAtẽ in libro quẽ de epła apłi adtitũ
scripsit: siqͥs ait rationẽ humanȩ anime

Expanded text:
um apud vos coelestis eloquentiae purissimi fontis, et litterarum omnium fluenta redundent: ac solida secundum verticem sanitas, vestra cuncta firmo statu membra contineat: miror stupore mentis attonitus, cur stillicidium insulani rivuli dignemini haurire, nitores corporis infirma medentes. Magis ergo quae de Graecorum mutuavi fontibus, sitientibferam, atque Latinorum latices limpidissimos ad ui nullum proprie de anima edidit librum, in catalogo ecclesiasticae praedicationis animae faciens mentionem, haec dicit: De anima vero utrum ex seminis traduce ducatur, ita ut ratio ipsius vel substantia inserta ipsis corporis seminibus habeatur, anecne, non satis manifesta praedicatione distinguitur. Item in libro quem de Epistola Apostoli ad Titum scripsit: Si quis, ait, ratione
Abbreviated transcription (Latin):
partꝰ magnitudine augeat᷑. : IF RONIMꝰ
iaut nescis uiam sp̃s & animȩ ingredien¬
tis in paruulum. & ignoras osstum & ue¬
narũ uarietates in uentre pregnantis. qͦmͦ ex
uili elem̃to torpꝰ hominis in ditiersas effigies at¬
tꝰq uariet᷑. & de eodẽ semine aliud mollescat
in carnib. aliua durxt᷑ in ossib aliud in ueniꝰ
palpitet. aliid liget᷑ in neruis. ita dec opera
ant. an alicubi iam existentes uł mutant᷑
diuuitꝰ. uł sponte labant᷑ in corpora.

Expanded text:
partus, magnitudine augeatur. Hieronymus. Sicut nescis viam spiritus et animae ingredientis in parvulum, et ignoras ossium et venarum varietates in ventre praegnantis, quomodo ex vili elemento corpus hominis in diversas effigies artusque varietur, et de eodem semine aliud mollescat in carnibus, aliud duretur in ossibus, aliud in venis palpitet, aliud duretur in nervis: ita Dei opera ant: an alicubi jam existentes vel mittantur divinitus, vel sponte labantur in corpora
Abbreviated transcription (Latin):
hiora immortał. iniisibił & incor¬
porał ẽ. sccd̾m gratiorẽ dico corpori̾
nr̃i substantiã. uł eo certe tempore puniet᷑
& supplicia sentiet. quando pͥstinũ corp̃
receꝑit. ut cũ quo parauit. cũ ipso puniat᷑.¬

Expanded text:
ima immortalis, invisibilis et incorporalis est: secundum crassiorem dico corporis nostri substantiam: dico vel eo certe tempore punietur, et supplicium sentiet, quando pristinus corpus receperit: ut cum quo peccavit, cum ipso puniat
Abbreviated transcription (Latin):
Latent in multitudine lauree & triumphi.
interdũ triumphantiũ sordib polliuint᷑.
Qd ante ꝑ man̾ patricias tradebat᷑. & sola
nobilitas possidebat. quo mariꝰ uictor nu¬
midiȩ & theutonũ atq cimbror ob igno¬
bulitatẽ familie putabat᷑ indignꝰ. quo sci¬
pio ultra annos ꝓ uirtute meruĩt: nc̃ sola
militia possidet. & agrestia dudũ corpora
fuigens palma circundat. Pius gͦ accepimꝰ qͥ
dedimꝰ. Parua admusimꝰ. & grandia possidem
Centuplicato fenore rp̃o p̃missa reddunt᷑.
In tali gͦ agro & rsaac qͦndam seuerat. qui
ꝑatꝰ ad mortẽ : ante ȩuangluĩ ȩuanglicam
dispitans de eunuchis qui se castrassent
ꝓpter regna cęloꝵ: ad extremũ intulit. Q
potest coꝑe capiat. Non ẽ. enim currentiᷤ
neq uolentis. s miserentĩ ÷ dei. Si uis ꝑfectꝰ
e̾e. Non tͥ imponit᷑ necessitas. ut uoluntas

Expanded text:
latent in multitudine laureae et triumphi latent in multitudine laureae et triumphi interdum triumphantium sordibus polluuntur. quod ante per manus patriciis tradebatur et sola nobilitas possidebat, quo Marius, uictor Numidiae, Teutonum atque Cimbrorum, ob nouitatem familiae putabatur indignus, quod Scipio ultra annos pro uirtute meruit, nunc sola militia possidet et agrestia dudum corpora fulgens palmata circumdat. plus ergo accepimus, quam dedimus. parua dimisimus et grandia possidemus, centuplicato faenore Christi promissa redduntur. in tali agro et Isaac quondam seuerat, qui paratus ad mortem ante euangelium euangelicam t, quia Dominus disputans de eunuchis, qui se castrassent propter regna coelorum, ad extremum intulit: « Qui potest capere, capiat » . « Non est enim volentis, neque currentis, sed miserentis Dei » . Si vis perfectus esse. Non tibi imponitur necessit
Abbreviated transcription (Latin):
lior ẽ: tanto sublimior ẽ. Lucet margaritũ
in sordib. & fulgor gẽme purissime eciã
de fut᷑o qͥndo meror uertit᷑ in gaudiũ. & tͥn¬
seunte mundo sc̃or corona ñ transit: ego a
in presentiarũ uidco ꝓmissa cõpleri. Antaqͣ
xp̃o tota m̃te seruiret: notꝰ erat in senatu.
Sed & multi alii habebant infulas ꝓconsu¬
laris. Totꝰ orb̃ huicemodi. honorib plenꝰ ẽ
Primꝰ erat. & inter pͥmos s cedebat alios
dignitate. s & auos sequebat᷑. Quantͣas ui¬
clara. honorabił. & in turba & apud bonoᷤ
uiros indigna fit ipsa dignitas. quã mul¬
ti indigni possident. Unde egregie de
cesare tulli: cum qͦsclam ait ornare uoluit.
ñ illos honestauit. s ornam̃ta tͥur pauit.
At nunc om̃s xp̃i eccłiȩ paminachiũ loqunt᷑.
mirat᷑ orb pauꝑem. quẽ huc usq diuitẽ ne̾¬
cietat. Quid consulatu illustriꝰ : Anniuus ho¬
nor ẽ. & postꝗͣ aliꝰ successerit pͥor desinit.

Expanded text:
lior, tanto sublimior est. Lucet margaritum lior, tanto sublimior est. Lucet margaritum in sordibus et fulgor gemmae purissimae etiam de futuro, quando maeror uertitur in gaudium et transeunte mundo sanctorum corona non transit: ego et in praesentiarum uideo promissa conpleri. antequam Christo tota mente seruiret, notus erat-in senatu, sed et multi alii habebant infulas procollsulares. totus orbis huiusce modi honoribus plenus est. primus erat, sed inter primos; praecedebat alios dignitate, sed et alios sequebatur. quamuis clarus honor uilescit in turba et apud bonos uiros indigna ipsa fit dignitas, quam multi indigni possident. unde egregie de Caesare Tullius: dum quosdam, ait, ornare uoluit, non illos honestauit, sed ornamenta ipsa turpauit. at nunc omnes Christi ecclesiae Pammachium loquuntur. miratur orbis pauperem, quem huc usque diuitem nesciebat. quid consulatu inlustrius? annuus honor est et, postquam alius successerit, prior desinet.
Abbreviated transcription (Latin):
quin potꝰiꝰ gratulat᷑ absque labore suo sua
uota cõpleri. Non enim substantiȩ diminu¬
tio. s oꝑaru cõmutatio ẽ. Quis hoc credẽt
consulũ ꝓnepos. & furiani germinis decꝰ.
inter purpuras senator fusca tunica pul¬
latꝰ incecłet. & ñ erubescert ocłos godalium.
deridentes se ipse deridet. Est confusio quȩ
ducit ad uitã. & est confusio que ducit ad
mortẽ. Pruna uirtꝰ ẽ monachi contemne¬
re hominũ iudicia. & semꝑ apłi recordari
um & lapidẽ adamantinii. & coluiã ferrea.
ne paueret ad inuirias popłi. s impuden
ua subsannatiũ frontis rigore contereret.
Iugenia lib̾aut̃. edocta faciliꝰ uerecun¬
dia qͣ metꝰ suꝑat. & quos torm̃ta ñ uincui
uiterdũ uncit pudor. Non est parũ. uirii
nobilẽ. uirũ aisertũ. uiru slocupletẽ. poten¬
tium in plateis uitare comitatũ. miscere se
turbis. adherere pauꝑib rusticis copulari.
de pͥncipe uulgatum fieri. Si qͥnto humi¬

Expanded text:
quin potius gratulatur absque labore suo sua quin potius gratulatur absque labore suo sua uota conpleri; non enim substantiae deminutio, sed operarii commutatio est. Quis hoc crederet, ut consulum pronepos et Furiani germinis decus inter purpuras senatorulatus incederet, et non erubesceret oculos sodalium, ut deridentes se ipse derideret? « Est confusio quae ducit ad mortem: et est confusio, quae ducit ad vitam » . Prima virtus est Monachi, contemnere hominum judicia, et semper Apostoli recordari, am, et lapidem adamantinum, et columnam ferream , ne paverent ad injurias populi, sed impudrent. ingenia liberaliter educata facilius uerecundia quam metus superat et, quos tormenta non uincunt, interdum uincit pudor. non est parum uirum nobilem, uirum disertum uirumque locupletem potentium in plateis uitare comitatum, miscere se turbis, adhaerere pauperibus, rusticis copulari, de principe uulgum fieri. sed quanto humi
Abbreviated transcription (Latin):
habens ude roget: magis oiat. qi rogare
ñ potest. Nic debilitatꝰ a paruo ñ sibi m̃di¬
dit stipẽ. ille pupͣefact᷑ morbo regio suꝑi¬
confouet. hor sot dieb dealbat᷑. Munerariꝰ
pauꝑum. & egentiũ candidatꝰ. sic festinat
ad cęlũ. Cet̾i mariti suꝑ tumulos coniugũ
spargunt uiolas. rosas. lilia. floresq pur¬
pureos. & dolorẽ pectoris his oftriis conso¬
lant᷑. Pãmachiꝰ nr̃ scãm. fauillã ossaq ue¬
neranda elemosinȩ baisamis rigat. his pig¬
m̃tis atq odorib fouet cneres quiescenteᷤ.
sciens scriptũ. Sic̃ aqua extinguit igne. sic
elemosina pecratũ. Quantas uirtutes habe¬
at miscłia. & quib donanda sit p̾mus be
nielis consiliũ ꝓbat. qui regẽ imꝑbissimũ
si audire uoluisset. scit pauꝑum sustentati¬
one saluandũ. Gaudet huicemotli filia &
mater herede. ñ dolet opes ad aliũ ꝑuenisse.
quas cerint isdẽ quib ipsa uoluerit erogari

Expanded text:
habens, unde roget, magis rogat, quia rogare habens, unde roget, magis rogat, quia rogare non potest; hic debilitatus a paruo non sibi mendicat stipem; ille putrefactus morbo regio superuiconfouet, horum sordibus dealbaturj muneranus pauperum, egentium candidatus sic festinat ad caelum. ceteri mariti super tumulos coniugum spargunt uiolas, rosas, lilia floresque purpureos et dolorem pectoris his officiis consolantur: Pammachius noster sanctam fauillam ossaque ueneranda elemosynae balsamis rigat. his pigmentis atque odoribus fouet cineres quiescentes sciens scriptum: sicut aqua extinguet ignem, sic elemosyna peccata. quantas uirtutes habeat misencordia et quibus donanda sit praemiis, nihelis consilium probat, qui regem inpiissimum, si se audire uoluisset, scit pauperum sustentatione saluandum. gaudet huiusce modi filiae mater herede, non dolet opes ad alium peruenisse, quas cernit isdem, quibus ipsa uoluerat, erogari.
Abbreviated transcription (Latin):
multi sapientes. ñ multi nobiles. Hoc nas¬
centis eccłiȩ rudim̃ta poscebant. ut granĩ
sinapis paulatim in arborem cresceret. ut
sensim euangłii ferm̃tũ totã xccłie massã
attiꝰ eleuaret. Nr̃is temporib roma posfios.
qđ mundꝰ ante nesciuit. Tunc uxi sapien
cupiuerat posside. Letare sterilis quȩ ñ
paris. erumpe & clama quȩ ñ parturis. qũ
geniusti. Ardentes gẽmȩ quib ante collũ
& facies ornabat᷑. egentium uentres satu¬
rant. Uestes serice & aurũ in fila lentescen
in molle lanarũ uestimtũ nutata st̃. qͥb.
repellat᷑ frigꝰ. ñ quib nudet᷑ ambitio. Deli¬
tiarũ qͦndã suppellectilẽ uirtꝰ insunut.
Iue cetꝰ extendens manꝰ. & sepe ubi ẽ ne¬
mo clamitans: heres paulinȩ. coberes pamna
cẽ: tenere puelle fustentat manꝰ. Fores quȩ
prius sauitantũ turbas uomebant: n̾e ami¬
seris obsicent᷑. Aliꝰ tum̃ti aqua gula mortẽ
parturit. aliꝰ elinguis & mutꝰ. & ne id qͥdẽ

Expanded text:
multi potentes, non multi nobiles. hoc nascentis ecclesiae rudimenta poscebant, ut granum sinapis paulatim in arborem cresceret, ut sensim euangelii fermentum totam ecclesiae massam altius eleuaret. nostris temporibus Roma possidet, quod mundus ante nesciucupiuerat possidere. laetare, sterilis, quae non paris, erumpe et clama, quae non parturis, quoniam, genuisti. Ardentes gemmae, quibus ante collum et facies ornabatur, 5 egentium uentres saturant; uestes sericae et aurum in fila lentescens in mollia lanarum uestimenta mutata sunt, quibus repellatur frigus, non quibus nudetur ambitio; deliciarum quondam supellectilem uirtus insumit. ille caecus extendens manum et saepe, ubi nemo est, clamitans heres Paulinae, coheres Pammactem tenera puellae sustentat manus. fores, quae prius salutantum turbas uomebant, nunc a miseris obsidentur. alius tumenti aqualiculo mortem parturit; alius elinguis et mutus et ne hoc quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ suꝑbis Cimq elegeris illud apłi. bom tri¬
turanti os ñ obturab̾. & dignꝰ est oꝑariu̾
mercede sua. & qui altario ministrant de
aitario participant᷑ : mem̃to qͦ huiꝰ sen¬
tentiȩ. Habentes uictũ atq uestitũ. hi.
contenti sumꝰ. Ubi inłis fit mare patena̾
& fasides aues lentis uaporib discoqui. argen¬
ti pontd̃. feruentes manꝰ. comatulos pueros.
p̃ciosas uestes. picta tapetia. ubi ditior ẽ. lar¬
gitore cui largiendum ẽ: pars sacrilegu
t᷑. rem pauꝑum cdare ñ pauꝑib. Q tam ñ
est satis ꝑfecto & consũmato turo opes con¬
temnere. pecuniã disipare. & picere qđ m
mom̃to & ꝑdi & inueniri pot̾. fecit hoc era¬
tes thebanꝰ. fec̃ antistenes. fecert̾ plurimi.
quos uitiosos legimꝰ. Plus debet discipłs

Expanded text:
s. Cumque legeris illud Apostoli: « Bovi trituranti os non alligabis: Et, Dignus est operarius mercede sua » : Et, « Qui altario ministrant, de altario participantur » ; memento quoque hujus sententiae: « Habentes victum et vestitum, his contenti sumet Phasides aues lentis uaporibus discoqui, ubi argenti pondus, feruentes mannos, comatulos pueros, pretiosas uestes, picta tapetia, ubi ditior est largitore, cui largiendum est, pars sacrilegii est rem pauperum dare non pauperibus. et tamen non est satis perfecto et consummato uiro opes contemnere, pecuniam dissipare et proicere, quod in momento et perdi et inueniri potest. fecit hoc Crates Thebanus, fecit Antisthenes, fecerunt plurimi, quos nitiosissimos legimus. plus debet Chris
Abbreviated transcription (Latin):
gens tempestate cõpressa. tranqͥllitatẽ
reddidi. Et qͥa scđm dispensationẽ car¬
nis ex uirgine & uoluntate patris cre¬
ui. & sapientia atq etate ꝓfeci: flores
uisi st̃ in terra. tempꝰ sectionis adẽ. Sec¬
tio remissio peccatoꝵ ẽ. Omem enĩ ait ra
mũ in me manentẽ. & afferentẽ fruc¬
tum pat̾ m̃s mundat. ut fructꝰ maiores
afferat. habeco fructꝰ. & pͥora quę inte
tionis adẽ. Uox turturis audita ẽ. in
terra nr̃a. Non fine causa in sacrificus
assumit᷑ par turturũ. aut duo pui¬
li colũbarũ. Nam id ualent. & nunꝗͣ
dictũ ẽ. separatim par tantũmͦ colũba¬
rũ. sed par turturũ aut duos pullos
in turturis appellatione signat᷑. idẽ.
in eiꝰ auis quȩ feꝑ in montiũ iuigis. &
in arborum uerticib cõmorat᷑. In ual¬
lib aut̃ & his que ad homines usq ꝑ¬
ueniunt. colũba assumit᷑. Deniq salua¬
tor qͥa hominẽ ẽ. dignatꝰ assumere. &

Expanded text:
gens, tempestate compressa, tranquillitatem gens, tempestate compressa, tranquillitatem reddidi. Et quia secundum dispensationem carnis ex Virgine, et voluntate Patris crevi, et sapientia et aetate profeci, flores visi sunt in terra, tempus sectionis adest. Sectio, remissio peccatorum est. Omnem enim ramum, ait, in me manentem et afferentem fructum, Pater meus mundat, ut fructus majores afferat . Habeto fructus, et priora quae in tetionis adest. Vox turturis audita est in terra nostra. Non sine causa in sacrificiis assumitur par turturum, aut duo pulli columbarum: nam idem valent, et numquam dictum est separatim, par tantummodo columbarum: sed par turturum, et duos pullos unt, loquitur, in turturis appellatione signatur, id est, in ejus avis, quae semper in montium jugis, et in arborum verticibus commoratur; in vallibus autem, et his quae ad homines usque perveniunt, columba assumitur. Denique 531 Salvator, quia hominem est dignatus assumere, et
Abbreviated transcription (Latin):
tia. uiã tͥ faciens. Iħc descendit ad terras.
subiecit se recib mundi. Uidẽs magnũ
hominũ gregẽ. retib impeditũ. nec ea
ab i alio nͥ a se posse conscindi. uenit
ad ietia assumens corpꝰ humanuĩ. qđ iumi¬
carũ fortitudinũ laqueis tenebat᷑. Ea tͥ
dirupit. & loquerisifece hic retͦro post
parietem nr̃n ꝓspiciens ꝑ fenestras. emi¬
nens ꝑ retia. Cũ eminuerit.: dic̃tͥ. Respon¬
dit frueł m̃s. & dicit. Surge. ueni. ꝑrima.
mea. uiã tͥ feci. Concide retia. sic ueni
ad me ꝑxima mea. Surge. ueni ꝓxima
mea. spociosa mea. colũba mea. Cur ait
surge. cur ꝓꝑa. Ego pte sustinui rabie᷑
tẽpestatũ. ego fluecꝰ qͥ tͥ debebant᷑. exxepi.
Tristis c̃. facta anima mea ꝓpter te usq
ad mortẽ. Surrexi a mortius fractis
mortis aculeis. & inferni uincłis disso¬
lutis. Ideo dico tͥ. surge. ueni prima mea.
speciosa mea. columba mea. Quia exce
hẏens transuit. pluua abitt sibi. flo¬
res uisi st̃ in terra. Ego a mortuis sur¬

Expanded text:
rras, subjecit se retibus mundi. Videns magnum hominum gregem retibus 530 impeditum: nec eum ab alio, nisi a se posse conscindi, venit ad retia, assumens corpus humanum, quod inimicarum fortitudinum laqueis tenebatur, ea tibi dirupit, et loqueris: Ecce hic retro post parietem nostrum, prospiciens per fenestras, eminens per retia. Cum eminuerit, dicit tibi: Respondet fratruelis meus, et dicit: Surge, veni, proxima mea, viam tibi feci, conscidi retia: sic veni ad me, proxima mea: Surge, veni, proxima mea, speciosa mea, columba mea. Cur ait, Surge? Cur propera? Ego pro te sustinui rabiem tempestatum; ego fluctus, qui tibi debebantur, excepi. Tristis est facta anima mea propter te usque ad mortem . Surrexi a mortuis, fractis mortis aculeis, et inferni vinculis dissolutis, ideo dico tibi: Surge, veni, proxima mea, speciosa mea, columba mea: quia ecce hyems transivit, pluvia abiit sibi, flores visi sunt in terra. Ego a mortuis sur
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa tua. & ex tota uirtute tua. q ctiliges
ꝓrimũ tuũ ut te ipsũ. Non ꝓruũ ex
toto corde. ex tota anima & ex tota
uirtute. & ex tota mente. Rursiĩ inqͥt
ailigite in imicos ur̃os & ñ apposuit
ex toco corde. Non ẽ inordinatꝰ ser¬
mo diuinꝰ. nec impossibilia p̾cepit

Expanded text:
 Diliges proximum tuum, sicut teipsum : non proximum ex toto corde, ex tota anima, et ex tota virtute, et ex tota mente. Rursus, inquit: Diligite inimicos vestros : et non apposuit, ex toto corde. Non est inordinatus sermo divinus, nec impossibilia praecipit,
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis uerba st̃. Uident᷑ aut̃ mͥ uiri
hoc dicere qͥ cũ sponso st̃. de qͥb suꝑuiᷤ
sermo prefatꝰ ẽ. domos cedrinas trabi¬
b intextas. & cypressis contignatas. Si¬
qͥdem ꝓ st̃ibe ascendit ꝙ pressus. & ꝓ coni¬
ta ascendit nurtꝰ. Reqͥreus gͥ cuiꝰ naturȩ
ista st̃ ligna. & cedrũ inputͥbilẽ. & ey pres¬
sũ odoris optimi dep̾hendens labora
& tu ita contignarę domũ tuã. ut de
te qͦq possit dici. Trabes domuũ nr̃aru
cedri & contignationes nr̃ȩ cypressi. Post
hȩc sponsus loqͥt᷑ Ego flos camꝑi. & li¬
liũ conualliũ. Proprer me qͥi ualle
erã. descendit in ualle. & in uallẽ ueni

Expanded text:
inis verba sunt. Videntur autem mihi viri haec dicere, qui cum sponso sunt, de quibus superius sermo praefatus est, domos cedrinis trabibus intextas, et cypressis contignatas. Siquidem pro stybe ascendit cypressus, et pro conyza ascendit myrtus. Requirens igitur, cujus naturae ista sunt ligna, et cedrum imputribilem, et cypressum odoris optimi deprehendens, labora et tu ita contignare domum tuam, ut de te quoque possit dici: Trabes domuum nostrarum cedri, et contignationes nostrae cypressi. Post haec sponsus loquitur. Ego flos campi, et lilium convallium. Propter me qui in valle eram, descendit in vallem, et in val