comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ tereundũ ñ est homo ille caritate in dm̃ flagrabat: ut eũ nec
frigoris asꝑitas. nec famis ineclia nec corporis lassitudo ab eo qd̵ in
nere niues aliquando usq ad genua. ñnumquã uͦ usq adfemora:
nec tam̃ eũ uno saltem die poterant retin̾e. Cib abeo nisi qua
batur. Piscib nanq seu uino rarissime utebat᷑. Corpus eiꝰ ñ re¬
qͥescebat ꝑdiem: spc̃ aut̃ nec ꝑ noctẽ habebat requiẽ nec ꝑ diem
Singłaris enĩ fidei. & mire fortitudinis. erat homo ille. Cum gͦ
huiꝰcemodi tam honesta tamq laudabili corporis & anime iugo¬
re ꝓcedendo transiret aurelianũ adiunxit se comitatui eiꝰ subdi¬
aconus quidã. ac sic cũ trib sociis ꝑuenit ualentianas sabbato
palmarum. Incrastinũ gͦ fecit sermonẽ ad ppłm. & ita ꝑ gr̃am dei¬
omĩb acceptꝰ factus est ut cogerent eũ fessa ibi & attenuata

Expanded text:
praetereundum non est, homo ille charitate in Deum flagrabat, ut eum nec praetereundum non est, homo ille charitate in Deum flagrabat, ut eum nec frigoris asperitas, nec famis inedia, nec corporis lassitudo, ab eo quod inere nives usque ad genua, nonnunquam vero usque ad femora; nec tamen eum uno saltem die poterant retinere. 24. Cibus ab eo, nisi quabatur; piscibus namque seu vino rarissime utebatur. Corpus ejus non requiescebat per diem; spiritus autem nec per noctem habebat requiem, nec per diem; singularis enim fidei et magnae fortitudinis erat homo ille. Dum ergo, hujuscemodi tam honesto tamque laudabili corporis et animi vigore procedendo, transiret Aurelianum, adjunxit se comitatui ejus subdiaconus quidam; ac sic cum tribus sociis venit Valentianas Sabbato Palmarum. In crastinum ergo fecit sermonem ad populum vix adomnibus acceptus factus est, ut cogerent eum fessa ibi et attenuata
Abbreviated transcription (Latin):
tuti eiꝰ ł assumpte penitentie minime competebat. Quod si ca¬
nonicum ł monachum aut heremitam. seu etiã euntẽ ꝑegri
num ẽẽ preciꝑet: libenter ał ꝑ omnia obetliret::¬
idens gͥ pontifex constantiam hominis & deuotionẽ animi
bonam. nec ñ et ꝑsecutionẽ quã ꝓuerbo ueritatis susti¬
nuerat audita et cognita. cdedit ei licentiam & liberam facul¬
tatem predicandi. uerbũ dĩ ñ solum ubi prius predicauerat.
uerum etiã ubiq trarũ uellet et posset: idipsum ex ꝑsona sua monen¬
do. et p̃cipiendo inuingens. Preterea eos qͥ prius ei ex inuidentia obsi¬
stebant ꝓhibendo inibuit. ne saltẽ simplices impedirent. si huiꝰ sibi
p̃dicationẽ suꝑfluã. seu minus utilem iudicarent. Et hoc ipsum ut
ratũ ẽẽt ac stabile: auctoritatis sue licteris ac sigillo firmauit..
tis sociis nudis item ut erat pedib remeare. Tanta quippe quod

Expanded text:
tuti ejus vel assumptae poenitentiae minime competebat. Quod si catuti ejus vel assumptae poenitentiae minime competebat. Quod si canonicum, vel monachum aut eremitam, seu etiam euntem peregrinum eum esse praeciperet, libenter ac per omnia obedirets pontifex constantiam hominis et devotionem animi bonam; necnon et persecutione, quam pro verbo veritatis pertulerat, audita et cognita, dedit ei licentiam, facultatem praedicandi verbum Dei, non solum ubi prius praedicaverat, verum etiam ubique terrarum vellet et posset; idipsum ex persona sua monendo et praecipiendo injungens. Praeterea eos qui prius ei ex invidentia obsistebant, prohibendo inhibuit, ne saltem simplices impedirent si hujus sibi praedicationem superfluam seu minus utilem judicarent: et hoc ipsum, ut ratum esset et stabile, auctoritatis suae litteris ac sigillo firmavit.  nudis item, ut ierat, pedibus remeare. Tanta quippe, quod
Abbreviated transcription (Latin):
prietatẽ. ibidem pauꝑib erogauit. sola dumtaxat capella sibi
bene compositi. et p̃parati ad pauꝑtatẽ omnimodã & indigenti¬
am tolerandam. arduã et sublimen scẽ uitȩ aggredit᷑ uiã. Pede
gͥ nudo. tunica lanea et pallio sibi sufficiente: sine tecto siue e
domicilio. uirture animi horrendas hyemes. et asꝑam glaci¬
em suꝑans solo xp̃o cluce. cũ duob tam̃ singłaris ꝓpositi comiti¬
biis ꝓficiscitur uersus scm̃ egidium. Quo cum ꝑuenisset ibiq gr̃a aĩ
ordinante qui sperantes inse ũ derelinquit gelasiũ paꝑam qui suc¬
cessit pꝰ paschxisium inuenisset: confessus est ei uoluntatẽ & pro
pontifice postulans impetrauit. Papa uͦ uidens prudentiam
le rogans et obserrans ne hac eũ obedientia cogeret: ex pone¬
bat qualit̾ seipsum totum in curiis regum atq pontificum
lasfͣuiendo dissipauerat: et qr id ad quo inni tabar eũ iuuen¬

Expanded text:
roprietatem ibidem pauperibus erogavit, sola duntaxat capella sibi roprietatem ibidem pauperibus erogavit, sola duntaxat capella sibi jam compositi et praeparati ad paupertatem omnimodam et indigentiam tolerandam, arduam et sublimem sanctae vitae aggreditur viam. Pede igitur nudo, tunica lanea, et pallio sibi sufficiente, sine tecto, sine certo domicilio, virtute animi horrendas hiemes et asperam glaciem superans, solo Christo duce, cum duobus tam singularis propositi comitibus, proficiscitur versus S. Aegidium. Quo cum pervenisset, ibique, gratia Dei ordinante, qui sperantes in se non derelinquit, Gelasium papam, qui successit post Paschalem, invenisset; confessus est ei voluntatem et propontifice postulans impetravit. 23. Papa vero videns prudentiam le rogans et obsecrans, ne hac eum obedientia cogeret; exponebat qualiter seipsum in curiis regum atque pontificum lasciviendo dissipaverat, et quia id ad quod invitabat eum, juven
Abbreviated transcription (Latin):
intelligens etiã qd̃ inipsum usq ad falsi criminis inuectionem
irruerent. eoꝵ derrimentũ ac ꝑdicionẽ pocus quã qđ sibi no¬
cere possent. dolens ac metuens. uenit ad archieꝑm suũ. et re¬
signauit ei qͥequid beneficioꝵ ac reddituum quib plurimũ
habuncdabat. in eccłã fuerat conseqiuitꝰ. uenditis insuꝑ domi¬
biis ac ceteris omnib que ł expatrimonio. ł alunde iure here¬
ditario possidebat cũ omni suppellectile sua. et pauperibus
erogatis. nichilq sibi retinens preter decem marcas argen¬
ci. & inulam unam capellam q ad missam celebrandam. asfit᷑p¬
tis duob laicis tantum comitib itineris sui exemplo patri¬
aꝓche nr̃i abrahe spontaneam adiit ꝑegrinationem :¬
umq uenisset adqdłdam castrum hoyum nomine super
mosam fliuium sitũ considerans apud se. qđ nudam crucẽ nudisᷤ
utiq sequi deberet: ipsam eandẽ supͣdictã quã sibi retinuerat ꝓ¬

Expanded text:
; » intelligens etiam, quod in ipsum usque ad falsi criminis injectionem ; » intelligens etiam, quod in ipsum usque ad falsi criminis injectionem irruerent, eorum detrimentum ac perditionem potius quam quod sibi nocere possent, dolens ac metuens, venit ad archiepiscopum suum, et resignavit ei quidquid beneficiorum ac reddituum, quibus plurimum abundabat, in Ecclesia fuerat consecutus. 22. Venditis insuper domibus, ac caeteris omnibus, quae vel ex patrimonio vel aliunde jure haereditario possidebat, cum omni supellectili sua, et pauperibus erogatis; nihilque sibi retinens, praeter decem marcas argenti, et mulam unam, capellamque unam ad missam celebrandam, assumptis secum duobus tantum laicis comitibus itineris sui, exemplo patriarchae Abrahae spontaneam adiit peregrinationem. Cumque venisset ad quoddam castrum, Hoyum nomine, super Mosam fluvium situm, considerans apud se quod nudam crucem nudus utique sequi deberet; ipsa eamdem supradictam, quam sibi retinuerat, p
Abbreviated transcription (Latin):
Nde cũ proposuisset totam sequentẽ nocꝰtẽ in sompnẽ ducere. et
oranda rogare dm̃. ut ipse qui est dator. recti consilii. et bonoꝵ
oꝑum adintor. sccł̃m beneplacitũ uoluntatis sue consiliũ eiꝰ dirige¬
ret. erꝓpositũ adiuuaret. ac sic in oratione ꝑ noctasset. summo di¬
luculo paululũ maxillã manu fustantans dormitauit. M ecce
aduersarius adfuit. sꝑans se aliqͥd facere ꝑseipfũ cũ nichil pͥus
ĩm̃bris sius ꝑ quos aduersus eũ molitꝰ fuerat potusset. ita sub
sannando et insultanclo loquẽs. eya. exa. multa ꝓposuisti. s adquẽ
finem deuenire sꝑas. qͥ nec in unins nocꝰtis ꝓpofito ꝑseuerare po¬
tiusti.: Ex ꝑgefactꝰ itaq homo et insidias insidianti ñ ignorans
multoꝵ mendatio suffocaret᷑ p̃sertim cum peccatũ ipsorum
ex relatione uerborũ dĩ ampluis inualesceret uixta id qd̾ dñs
dyxit. si ñ uenissem et loquutꝰ eis ñ fussem peccatũ ñ haberent

Expanded text:
nde cum proposuisset totam sequentem noctem insomnem ducere, et orando rogare Deum, ut ipse, qui est dator recti consilii, et bonorum operum adjutor, secundum beneplacitum voluntatis suae consilium ejus dirigeret, et propositum adjuvaret; ac sic in oratione pernoctasset, summo diluculo paululum maxillam manu sustentans; et, ecce, adversarius adfuit, sperans aliquid se facere per seipsum, cum nihil prius in membris suis, per quae adversus eum molitus fuerat, poad quem finem devenire speras, qui nec in unius noctis proposito perseverare potuisti? » Expergefactus itaque homo et insidiantis insidias inimici non multorum mendacio suffocaretur, praesertim cum peccatum eorum ex relatione verborum Dei amplius invalesceret, juxta id quod Dominus dixit: « Si non venissem, et locutus eis non fuissem, peccatum non haberent
Abbreviated transcription (Latin):
iudelicet et fides. Patientia ꝓ arinis. fides ꝓ robore. Patientia ne in¬
ermis cederet : sides ne infirmus deficeret. Tantã ꝓinde ad eptus
est fidẽ: ut in ea omnib dieb uitȩ suȩ cuncꝰtis tc̃ temporis
uiuentib communi omniũ iudicio facillime p̃ferret᷑. Erat
cit. uixta id qđ legimꝰ in euglio ex ꝑsona dnĩ dicentis discipulis
suis. Si haberetis fidẽ quantũ granũ sinapis. et diceretis monti huic
transferte. transferet se. Et it̾m. Credenti omnia possibilia st̃ apud¬
diceret qͥs in quo illiꝰ quo ipse uiuebat temporis excelleret ait. In
nob̃to eminet fides. in Bernardo clareualensi caritas. in milone tar¬
uanensi ep̃o humilitas. & ideo siquid dictũ ide ipso fuerit quod hi¬

Expanded text:
videlicet et fides: patientia pro armis, fides pro robore; patientia, ne invidelicet et fides: patientia pro armis, fides pro robore; patientia, ne inermis cederet, fides, ne infirmus deficeret. Tantam proinde adeptus est fidem, ut in ea omnibus vitae suae diebus cunctis tunc temporis viventibus, communi omnium judicio, facile praeferretur. Erat cit, juxta id quod legimus in Evangelio, ex persona Domini dicentis discipulis suis: « Si haberetis fidem quantum granum sinapis, et diceretis monti huic: Transferre, et transferret se . » Et iterum: « Credenti omnia sunt possibilia . » Aposdiceret quis in quo illius quo ipse vivebat temporis excelleret, ait: In Norberto eminet fides, in Bernardo Claraevallensi charitas, in Milone Tarvanensi humilitas. Et idcirco, si quid de ipso dictum fuerit quod hu
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝓuidentie oꝑatio appareret uixta id qd̃ scriptũ est. qͥ diligit
filiuĩ fuĩ assiduat illi flagella: reptͣtur adhuc et examine maioris
temptationis exquirit᷑. Nam cũ pꝰ hec in credibili se ieiunio &
abstinentia maceraret. dĩr noctuq in uigiliis & orationibus
insistendo: contigit semel dum in quadã cripta missam ex so¬
lito celebraret. ut in calicẽ iam consecratũ aranea laberet᷑. Quo
iuso stupuit sacerdos: uitã & mortẽ ante oculos habens. Erat
enĩ arinea ñ modice corpulentie. Eͥd fac̾et homo: cuiꝰ fides iam
in dño solidata erat. Ne gͦ aliquod sacrificii preparati faceret
acto officio se statim moriturũ p̃stolabat᷑. Tum gͥ immotus a loco añ
altare exitũ quẽ expectaluat dño pretib cõmendaret. pruritu na
ꝑ nares excussa ẽ. Ecce it̾m ds̃ sacerdotis sui quẽ sibi utilẽ futurũ
p̃sciebat. mortẽ adhuc nolebat. s fidem. In quo facto manifestissi¬

Expanded text:
eratio appareret, juxta id quod scriptum est: « Qui diligit filium suum, assiduat illi flagella ; » reperitur adhuc, et examine majoris tentationis exquiritur. Nam cum post haec incredibili se jejunio et abstinentia maceraret, die noctuque vigiliis et orationibus insistendo, contigit semel, dum in quadam crypta missam ex solito celebraret, ut in calicem jam consecratum aranea laberetur. Quo viso, stupuit sacerdos, vitam et mortem ante oculos habens: erat enim aranea non modicae corpulentiae. Quid faceret homo, cujus fides jam in Domino solidata erat? Ne ergo aliquod praeparati sacrificii faceret eracto sacrificio se statim moriturum praestolabatur. Dum igitur, immotus a loco, ante altare exitum quem exspectabat Domino precibus commendaret; pruritu narper nares excussa est. Ecce Deus iterum sacerdotis sui, quam sibi utilem futurum praesciebat, mortem adhuc nolebat, sed fidem. In quo facto manifestissi
Abbreviated transcription (Latin):
dire ab hoc scło. Si de p̃dicatione. scriptũ est. siquis conuerti fece¬
rit peccatorẽ ab errore uiȩ suȩ. saluabit animã siram a morte
et oꝑit multituctinẽ peccatoꝵ. Si de potestate. dat᷑ nob in sulte¬
ptione sac̾dotii. cũ dicit᷑. accipite potestatẽ & estote relatores uer¬
borum cdĩ di pꝰtremo de ueste docet nos primꝰ ȩccłȩ pastor. qr
ñ inueste p̃ciosa acceptũ est coram dõ. et ioħes baptista uestitꝰ
pilis cameloꝵ & cecilia que induebat᷑ cilicio ad carnẽ. S qd hio
omĩb maiuis est omĩpe ds qui ꝓtoplasto adȩ in exordio mun¬
di. ñ purpureã uestẽ s pel liciã tunicã fecit & dedit.
Talit᷑ gͥ inuictꝰ adiuuante se grã diuina. recesit abeis: qr
ñ erat conueniens testimoniũ eoꝵ aduersus eũ. Omni gͦ desti

Expanded text:
dire ab hoc saeculo . » Si de praedicatione, scriptum est: « Si quis converti fecedire ab hoc saeculo . » Si de praedicatione, scriptum est: « Si quis converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam suam a morte, et operiet multitudinem peccatorum . » Si de potestate, datur nobis in susceptione sacerdotii, cum dicitur: « Accipite potestatem, et estote relatores verborum Dei. » Si postremo de veste; docet nos primus Ecclesiae pastor, quia non in veste pretiosa acceptum est coram Deo ; et Joannes Baptista vestitus pilis camelorum; et Caecilia, quae induebatur cilicio ad carnem; et, quod his omnibus majus est, omnipotens Deus, protoplasto Adae in exordio mundi non purpuream vestem, sed pelliceam tunicam fecit et dedit . Taliter igitur invictus, adjuvante se gratia divina, recessit ab eis, quia non erat conveniens testimonium illorum advers
Abbreviated transcription (Latin):
cractaturi. inito consilio uocauert̃ hominẽ di. Quo presente ce¬
perunt eũ ex communi assensu corram p̃facto dño accufantes redar-¬
guere. quare uidilicet p̃dicationis officiũ usurpasset. eosq in ipsa
p̃dicatione quare uerbis & conuitiis tã acrit̾ inseq̃net᷑: cũ a mi¬
llo muteret᷑ nec eoꝵ princeps eẽt constitutꝰ. quare insuꝑ habitũ
religionis p̃tenderet.: cũ in nullo religio s ꝓprietas conuenirent.
et qua ratione p̃ciosas uestes abiecisset. cũ mos t̾re id ñ habeat et
maxime apud nobiles qualis ipse erat ut quãdui u̾santur in se¬
culo aguinis seu capͥnis uestib utantur. Ad hec omnia sapiens
a deo ecloctꝰ sapient̃ respondebat dicens. Si de religione impetor.
religio munda & unmacłata apud dm̃ & patrẽ hec ẽ: iusitare
pupillos s iuduas in tribulatione sua: & immacłatũ se custo¬

Expanded text:
tractaturi, inito consilio vocaverunt hominem Dei. Quo praesente, coetractaturi, inito consilio vocaverunt hominem Dei. Quo praesente, coeperunt eum ex communi omnium assensu coram praefato domino accusantes redarguere, quare videlicet praedicationis officium usurpasset, eosque in ipsa praedicatione quare verbis et conviciis tam acriter insequeretur, cum a nullo mitteretur, nec eorum princeps esset constitutus, quare insuper habitum religionis praetenderet, cum in nullo religio et proprietas convenirent, et qua ratione pretiosas vestes abjecisset, cum mos terrae id non habeat, et maxime apud nobiles, qualis ipse erat, ut quandiu versantur in saeculo, agninis seu caprinis vestipus utantur. 20. Ad haec omnia vir sapiens, a Deo edoctus, sapienter respondebat, dicens: « Si de religione impetor: Religio munda et immaculata apud Deum et Patrem haec est: « Visitare pupillos et viduas in tribulatione sua, et immaculatum se custo
Abbreviated transcription (Latin):
atientie gͥ clipeo ꝓtectꝰ. et fidei fortitudine communitꝰ. pre¬
dicans om̃ib & annuntians uerbũ dei oportune ut dicit᷑ et impor.¬
tune seseq meliorẽ cottidie reddens. conu̾satꝰ est ꝑ annos tres ineo¬
dem habitu. Cũ aũ ꝑsequeret᷑ ab his qͥb erat eiꝰ p̃dicatio importu¬
na. conferebat se interdũ. ad sigeb̾nense qodam monachoꝵ monaste
riũ qd̾ dicit᷑ roda. sepus aut̃ ad quendã heremitã. nomine lidulͭ¬
phum. mire scĩtatis & abstinentie uirix̃. clericalẽ uitã agentem
ad huiꝰcemodi gͦ utros confugiebat. causa recreandi sp̃m. quocies¬
cumq ꝑsequebat᷑ abhis quib uerba ueritatis erant tediosa. Apud
eos. & scẽ uite addisceret in¬
stituta. & spci celestis susciꝑet increm̃ta. Nnumquã uͦ domũ
suã scĩs rediens. cepte predicationis studiis insistebat: Elit̃ se ex̃¬
is ita se habentib accidit ut conciliũ quod ilã fieret inteuto¬
lieq multe ꝑsone qui negocioꝵ suoꝵ causas illuc conuenerant

Expanded text:
atientiae igitur clypeo protectus, et fidei fortitudine communitus, praedicans omnibus et annuntians verbum Dei, opportune, ut dicitur, et importune , seseque quotidie meliorem reddens, conversatus est per annos tres in eodem habitu. Cum autem persequeretur ab his, quibus erat ejus praedicatio importuna, conferebat se interdum ad Sigebergense quoddam monachorum coerium, quod dicitur Roda; saepius autem ad quemdam eremitam, nomine Lidulphum, mirae sanctitatis et abstinentiae virum, clericalem vitam agentem. Ad hujuscemodi ergo viros confugiebat causa recreandi spiritum, quotiescunque persequebatur ab his quibus verba veritatis erant taediosa. Apud ae vitae addisceret instituta, et spei coelestis susciperet incrementa. Nonnunquam vero domum suam sanctis rediens, coeptae praedicationis studiis infatigabilit ita se habentibus, accidit ut concilium quoddam fieret in Teutoliaeque multae personae, qui negotiorum suorum causas illuc convenerant
Abbreviated transcription (Latin):
utrum murmurantes et seorsum subsannantes. pristine leuita¬
ti deputabant. Unde factum est ut inde recederent. exteriorẽ
itq diuerticula alonge qͦlammͦ ꝓspiciens et artendens in crasti¬
num rursus cũ it̾m conuenissent. cepit ꝓclamare in eos. nomi¬
natim imũq significans. qͥs uidelicet. qͥd. ubi. qua hora. cũqͦ quod
minme liceret egit ł dixit. Eo itaq in hoc ꝑdies quã plurimos
ꝑsenerante cũ iamꝰ eis intolerabilis uideref᷑ et qr ficut aut sermo
duunus nemo ꝓpħa acceptꝰ est in patria sua. dõ uã eiꝰ ad plurumoꝵ

Expanded text:
utrum murmurantes, et seorsum subsannantes, pristinae levitautrum murmurantes, et seorsum subsannantes, pristinae levitati deputabant. Unde factum est ut inde recederent, exteriorem solum atque diverticula a longe quodammodo prospiciens et attendens, in crastinum rursus, cum iterum convenissent, coepit proclamare in eos, nominatim unumquemque significans, quis videlicet, quid, ubi, qua hora, cum quo, quod minime liceret, egit vel dixit. 13. Eo itaque in hoc per dies quamplurimos perseverante, cum jam eis intolerabilis videretur, et quia, sicut ait sermo divinus, « nemo propheta acceptus est in patria sua; » Deo viam ejus ad pl
Abbreviated transcription (Latin):
ens atq itd ipsũ multis & necessariis argum̃tis in refragabiliter
asseuerans. qd̵ diuini rigoris seueritas nichil in honeste perpe¬
tratum. patiat᷑ inultũ: nec quicquã illicite gestũ. relinquat
misteria ad finẽ usq ꝑduxit. Crastina aut̃ die cũ :iã om̃s ex more
in capło resedissent: cepit pͥmo accepto codice alloqui decanũ. ostendenꝰ
ex uerbis beati gregoris atq ysidori quoꝵ se regułam tenere dice¬
bant. qr ipse qͥ erat omniĩ prepositꝰ et magister:. deberet eos ad rec¬
tum honeste ac scẽ uite tramitẽ reuocare. audientes aut̃ hec se¬
niores et prelati. ut pote sapientes rem taciti confiderabant. u¬
xta ia qd̃ scriptũ est. sapiens aut̃ differt et reseuat inposterumꝰ et
qr ueritati nullatenus et sp̃iu scõ qui loquebat᷑ resistere p̃sume¬
bant. Iuniores uͦ quib mos ẽ. minꝰ que dei sunt attendere. alt̃¬

Expanded text:
ens, atque idipsum multis et necessariis argumentis irrefragabiliter ens, atque idipsum multis et necessariis argumentis irrefragabiliter asseverans, quod divini rigoris severitas nihil inhoneste perpetratum, patiatur inultum; nec quidquam illicite gestum, relinquat mysteria ad finem usque perduxit. 12. Crastina rursus die, cum jam omnes ex more in capitulo resedissent, coepit primo accepto codice alloqui decanum, ostendens ex verbis BB. Gregorii atque Isidori, quorum se regulam tenere dicebant, quia ipse, qui erat omnium praepositus et magister, deberet eos ad rectum honestae et sanctae vitae tramitem revocare. Audientes autem haec seniores et praelati, utpote sapientes, rem taciti considerabant, juxta id quod scriptum est: « Sapiens autem differt, et reservat in posterum ; » et quia veritati nullatenus et Spiritui, qui loquebatur, resistere praesumebant. Juniores vero, quibus mos est minus quae Dei sunt attendere, ad alter
Abbreviated transcription (Latin):
tamenta: addens preterea et ostendins quȩ fint omĩa huiꝰ uitȩ
oblecꝰtam̃ta. fluida & cacduca. breuia tempore. uilia estimatione. nec a¬
more digra. nec possessioni idonea gͥa labilis. ambitio cera. diuicie
fugaces. delectatio mom̃tanea. requies infida. securitas incerta.
gaudia uana. ꝓsꝑitas falsa. quã deniq mordaces in his om̃ib curȩ
et erumpnose sollicitudines clipientẽ stimulent. et sollicitent po¬
sidentem: ꝙ ñ ipse fine dolore animitit᷑. qͥc quid in hac uita cupi¬
de possidet᷑. cũ id qd concupiscit᷑. nec sine difficultate conquiritur.
nec sine perictilo custodit᷑ inflectens et retorquens totũ negocii
pondus. in canonicos suos. nemuinẽ tam̃ aꝑte designans. s ea preci¬
pue crebro sermone uersans quib eoꝵ conscientiam acrius ꝑirge¬
ret: intentans minas. et exaggerans iundictam: asserens et astru¬

Expanded text:
tamenta, addens praeterea et ostendens, quam sint omnia hujus vitae tamenta, addens praeterea et ostendens, quam sint omnia hujus vitae oblectamenta fluida et caduca, brevia tempore, vilia aestimatione, nec amore digna, nec possessione idonea; gloria labilis, ambitio caeca, divitiae fugaces, delectatio momentanea, requies infida, securitas incerta, gaudia vana, prosperitas falsa; quam denique mordaces in his omnibus curae et aerumnosae sollicitudines cupientem stimulent, et sollicitent possidentem: quia non sine dolore amittitur, quidquid in hac vita cupide possidetur; cum id, quod concupiscitur, nec sine difficultate conquiritur, nec sine periculo custoditur: inflectens et retorquens totum negotii pondus in concanonicos suos, neminem tamen aperte designans, sed ea praecipue crebro sermone versans, quibus eorum conscientias acrius perurgeret, intentas minas, et exaggerans vindictam; asserens et adstru
Abbreviated transcription (Latin):
qdͣdam magne ac p̃clare fame cenobiũ. ubi int̾ religiosos ac de¬
uotos in omĩ scĩtate monachos. & accepti sacerdocii addisceret usũ
et certa religios e uiuendi caꝑet decum̃ta. Completisq ibi dieb
cirtit᷑ quadraginta rediit ad patriũ solũ. conferens se ad ecclam
unde fuerat et erat canonicꝰ ut dicit᷑ scłaris :: De initio p̃dicat¬
equenti uͦ die cũ obtulissent ei decanus & cononici sui sic̃
consuetudo habet apud plerosq offerri. nouit᷑ ordinatis. ut
mauuis in conuentu misse mysteria celebraret. ille humili res¬
ponsione annuit se facturũ. Temporis gͦ instante hora accectitui
in precorctiis eiꝰ igne sp̃c sc̃i: uersus ẽ ad uestibulum ȩccłȩ subici¬
ensq uerbo dei ministeriũ uocis et officium lingue cepit ꝓut¬
ei diuinitꝰ amministrabat᷑. ꝓferre de thesauris sapientie et scientiȩ
dei pia future uite monita. et salutaria eterne beatitudinis or¬

Expanded text:
quoddam magnae ac praeclarae famae coenobium: ubi inter religiosos ac dequoddam magnae ac praeclarae famae coenobium: ubi inter religiosos ac devotos in omni sanctitate monachos, et accepti sacerdotii addisceret usum, et certa religiose vivendi caperet documenta. Completisque ibi diebus circiter quadraginta, rediit ad patrium solum; conferens se ad ecclesiam, unde fuerat et erat canonicus, ut dicitur, saecularis. CAP. IV. Sequenti vero die, cum obtulissent ei decanus et concanonici sui, sicut consuetudo habet apud plerosque offerri noviter ordinatis, ut majoris in conventu missae mysteria celebraret; ille humili responsione annuit se facturum. Temporis ergo hora instante, acceditur in praecordiis ejus igne Spiritus sancti, versus est ad vestibulum ecclesiae; subjiciensque verbo Dei ministerium vocis et officium linguae, coepit, prout divinitus ei inspirabatur, proferre de thesauris sapientiae et scientiae Dei pia futurae vitae monita, et salutaria aeternae beatitudinis hor
Abbreviated transcription (Latin):
manimona comparatũ: in cuiꝰ comparatione implateis babilonie
nullũ simile inueniret᷑. et uidentib uniuersis induit unformẽ
et simplicẽ xp̃m. uestem scilicet hominib huiꝰ scł̃i et maxine il¬
lius regionis apud nobiles ꝓrsus insolitã uilissimi p̃cii et nulliꝰ
fere mom̃ti q̃ consortib pristine leuitatis eiꝰ. irrisionis potuis
signũ ostentaret. quã ulla conuersionis p̃ferret indicia. s ho¬
mini dĩ p̃ciosior quã purpura et byssus. Tc̃ uͦ demũ conuertit aliã
manũ ad sacristã. & induit insuꝑ oblatas sibi uestes. qͥb ut mos
habet in accipiendis sacris orcdimib uteref᷑. qͥd de se homines cogita¬
rent aut dicerent penitꝰ ñ attendens. Acceptis gͦ uixta uotũ et
desideriũ animi sui sacris ordinib et sp̃to atq pꝰposito de se hu
mano iudicio diuertit continuo pedẽ & contulit se ad sygeb̃nense

Expanded text:
mammona comparatum, in cujus comparatione in plateis Babyloniae mammona comparatum, in cujus comparatione in plateis Babyloniae nullum simile inveniretur et, videntibus universis, induit uniformem et simplicem Christum; vestem videlicet hominibus hujus saeculi, et maxime illius regionis apud nobiles prorsus insolitam, vilissimi pretii et nullius fere momenti; quae consortibus pristinae levitatis ejus, irrisionis potius signum ostentaret, quam ulla conversionis praeferret indicia; sed homini Dei pretiosior quam purpura et byssus. Tum vero demum convertit aliam manum ad sacristam, et induit insuper oblatas sibi vestes, quibus, ut mos habet, in accipiendis sacris ordinibus uteretur; quid de se homines cogitarent aut dicerent, penitus non attendens. 11. Acceptis ergo juxta votum et desiderium animi sui sacris ordinibus, et spreto atque postposito humano de se judicio, divertit continuo pedem, et contulit se ad Sigebergense
Abbreviated transcription (Latin):
quã dari ł recipi. admissa tñ ꝓcausa et tempore dispensatione
tandẽ aliquando annuit. Facta itaq hora celebrandi officii et
singłis qͥ ordinandi erant sacris et albis uestib uixta consuetudi¬
nem eccłasticã indutis. locisq suis dispositis. affuit ꝙ norbertus
inmedio circunfluentiũ popłoꝵ notus ut putabat᷑ om̃ib s ig¬
notꝰ ut rei ueritas habebat uniuersis: mirabilis apud hoĩes.
s mirabilior corã deo. Spectantib gͦ cunctis & expecꝰtantibus
cũ ei sacrista uestes offeͬret benedictas quas ut ceteri ad susci¬
is qui erant ibidem iuxta cũ. & innuit sibi presenri. pelli¬
cium agnintm. qd̵ huiꝰcemodi sibi opus de industria uisserat
preparari. Qͦ accepto. & illis attentiore suspensione intuentib
exu it uariũ & multiformem diabolũ. indumentũ scilicet
mere estimationis precio. habundante uanitate de iniquo

Expanded text:
simul dari vel recipi; admissa tamen pro causa et tempore dispensatione, simul dari vel recipi; admissa tamen pro causa et tempore dispensatione, tandem aliquando annuit. 10. Facta itaque hora celebrandi officii, et singulis qui ordinandi erant, sacris et albis vestibus, juxta consuetudinem ecclesiasticam, indutis locisque suis dispositis, adfuit et Norbertus in medio circumfluentium populorum; notus, ut putabatur, omnibus; sed ignotus, ut rei veritas se habebat universis, mirabilis apud homines, sed mirabilior coram Deo. Spectantibus ergo cunctis et exspectantibus, cum et sacrista vestes offerret benedictas quas, ut caeteri, ad ordiis qui erant ibidem juxta eum; et innuit sibi praesentari pelliceum agninum, quod ad hujuscemodi opus de industria jusserat praeparari. Quo accepto, et illis attentiore suspensione intuentibus, exuit varium et multiformem diabolum indumentum scilicet mirae aestimationis pretio abundante vanitate, de iniquo
Abbreviated transcription (Latin):
simul & presbit̃ uolo fieri. Ad hec archiep̃c uehement᷑ stupens
et pauens quesiuit q̃ nam ẽet huiꝰcemodi tã fubitanee atq
inopinate uoluntatis causa. qui ait. Sic est animo meo. nec
poteris scire mͦ: scies aũ postea. Cumq archiep̃c causam scire uolenᷤ
uehementiꝰ ex adu̾so insisteret. recogitans apud se uir cdi. qd̵ ꝑ om¬
nem modũ honesta & congrua eẽt ꝑsona. cui possit & deb̾at
sccretoꝵ suoꝵ conscientiã aꝑire.: ꝓcidens ad pedes eiꝰ cũ lacrimis
et gemitu. & peccatoꝵ suoꝵ ueniã perens. et accipiens. c̃fessus
est ei firmũ et indeclinabile uoluntatis sue ꝓpositũ. Uidens gͥ ar
cus gratã sibi et iocundã familiaris sui amiciciã uiolare c̃¬
fiderans qͦ bonũ qđ posset de tam laudabili uiro. facillime ꝓ¬
uenue. atq intelligens qd̃ ñ sine instinctu tabia diuino contin¬
gerent. quãuis ñ liceret hos duos sup̃mos ordines simul aquo

Expanded text:
et presbyter simul volo fieri. » Ad haec archiepiscopus, vehementer stupens et presbyter simul volo fieri. » Ad haec archiepiscopus, vehementer stupens et pavens, quaesivit quaenam esset hujuscemodi tam subitaneae atque inopinatae voluntatis causa. Qui ait: « Sic est in animo meo, nec poteris scire modo, scies autem postea. » Cumque archiepiscopus, causam scire volens, vehementius ex adverso insisteret, recogitans apud se vir Dei quod per omnem modum honesta et congrua esset persona, cui possit et debeat secretorum suorum conscientiam aperire, procidens ad pedes ejus cum lacrymis et gemitu, et peccatorum suorum veniam petens et accipiens, confessus est ei firmum et indeclinabile voluntatis suae propositum. Videns igiens gratam sibi et jucundam familiaris sui amicitiam violare, considerans quoque bonum, quod posset de tam laudabili viro facillime provenire atque intelligens quod non sine instinctu divino talia contingerent; quamvis non liceret hos duos supremos ordines a quoquam
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis grã. exterioris aut̃ uetustatis tunita nondũ exutus.
demulcebat desideriũ suũ. spe ubioris frucꝰtꝰ: malens simul
noui hominis indumentũ parit̾ & ornamentũ. susciꝑe illud
qͥdem in habitu religionis. itud uͦ in dignitate sacerdocii: fie¬
rentq cumulata mun̾a tanto iocundiora. quanto existerent
ex alt̾utra collatione pociora: ac ꝑ hoc malignꝰ sp̃c eo grauiuᷤᷤ
in cixcumabstantiũ conspectu rueret. qͦ magnificus rex in nol¬
iam tempꝰ adeẽt. et sacri ordines forent ex more in eccła
celebrandi: uir dei pia exutatione repletꝰ festinunt᷑ et cum
omĩ deuotione adiit dnm fridericũ coloniensẽ archiep̃m pe¬
tens se pͥma uoce int̾ ceteros ordinandũ. Qͦ audito archiep̃e
ñ mediocrit᷑ ammurans hominẽ ꝑ se ipsũ demũ petere. qd̃ ab
aliis sepe recusasset. oblatũ. libent tam̃ et leta responsione an¬
nuit. se facturũ qd querebat. Moxq ille subiunxit. Diaconus

Expanded text:
virtutis gratia, exterioris autem vetustatis tunica nondum exutus, demulcebat desiderium suum spe uberioris fructus; malens simul novi hominis indumentum pariter et ornamentum suscipere; illud quidem in habitu religionis, istud vero in dignitate sacerdotii: fierentque collata munera tanto jucundiora, quanto existerent ex alterutra collatione potiora; ac per hoc malignus spiritus eo gravius in circumstantium conspectu rueret, quo magnificus Rex in Noam tempus adesset, et sacri ordines forent ex more in Ecclesia celebrandi; vir Dei, pia exsultatione repletus, festinanter et cum omni devotione adiit dominum Fredericum Coloniensem archiepiscopum, petens se prima vice inter caeteros ordinandum. Quo audito, archiepiscopus non mediocriter admirans, hominem per se ipsum demum petere quod ab aliis saepe recusasset oblatum, libenter tamen et laeta responsione annuit se facturum quod quaerebat. Moxque ille subjunxit: « Diaconus
Abbreviated transcription (Latin):
nullus caritatis feruor eẽt in corde: qͦ iuro d̃ĩ ł ad modicũ sua¬
uitatis responsa ministraret. Nidens autẽ atrocitatẽ uultꝰ illiꝰ.
et oculoꝵ intorsionẽ. & feritatẽ u̾boꝵ & cordis duriciã. ne mar¬
garitas ante porcum iactaret. statim conticuit. & uersus ad soci¬
um quẽ secũ habebat dixit. Insanit hic homo: s futurũ est in
breui. ut retorsum cadat. & detur inimicis suis ad capiendũ.
et illaqueandũ & conculcandũ. Hec dixit. & incadẽ septima na
uerboꝵ effecꝰtꝰ subsequutꝰ est: nã & captꝰ abinimicis detentꝰ est
Hec idcirco narrata sciat ẽẽ auditor: quatinꝰ in hoc etiã uir dei
spiritum propħie habuisse credatur.:¬

Expanded text:
nullus charitatis fervor esset in corde, quo viro Dei vel ad modicum suanullus charitatis fervor esset in corde, quo viro Dei vel ad modicum suavitatis responsa ministraret. Videns autem atrocitatem vultus illius, et oculorum intorsionem, et feritatem verborum, et cordis duritiam, ne margaritas ante porcum jactaret, statim conticuit, et versus ad socium, quem secum habebat, dixit: « Insanit hic homo, sed futurum est in brevi ut retrorsum cadat, et detur inimicis suis ad capiendum, et illaqueandum, et conculcandum. » Haec dixit, et in eadem septimana verborum effectus subsecutus est; nam et captus ab inimicis detentus est. Haec idcirco narrata esse sciat auditor, quatenus in hoc etiam vir Dei spiritum prophetiae habuisse credatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad subsidium: ut ꝓficuũ tuũ. peccatoꝵ tuoꝵ fiat remissio. pau¬
ꝑum subdiũ rerũ suarũ dissipatarũ reparatio. Ha auclits prin¬
ceps ille & homine inspecto. ut erat uultu anglico. considerata q
uestitus & habitꝰ humilitate. &. facundia uerboꝵ cũ colunbe sim¬
plicitate & serpentis astutia. totꝰ intremuit. commota st̃ quippe
omiã uiscera eiꝰ. & pietatis affectu responsionẽ emolliens dixit.
fiat quod uis: ñ est enĩ aliqua certe rationis ꝯͥpositio. quã possit
aliqͥs obic̾e. tue contradicendo ł obsistendo peticioni. Eum gͦ tali
affectu ad affectũ ꝑduxisset qđ petebat ab eo. transiuit ad alium
s seminator discordie qͥ sedem suã ad abuilonẽ posuit p̃ueniens.
cor eiꝰ sic obdurauerat. & sui seminis radicẽ in eo sparserat. & ita
mentis ocłos clauserat. ut nullus ueri luminis aditus in mente.

Expanded text:
ad subsidium; ut proficuum tuum, peccatorum tuorum fiat remissio, pauad subsidium; ut proficuum tuum, peccatorum tuorum fiat remissio, pauperum subsidium, rerum suarum dissipatarum reparatio. » His auditis, princeps ille et homine inspecto, ut erat vultu angelico, considerataque vestitus et habitus humilitate, et facundia verborum cum columbae simplicitate, et serpentis astutia; totus intremuit commota quippe sunt omnia viscera ejus et pietatis affectu responsionem emolliens, dixit: « Fiat quod vis; non est aliqua certae rationis oppositio, quam possit aliquis objicere, tuae contradicendo vel obsistendo petitioni. » 35. Cum ergo tali affectu ad effectum perduxisset quod petebat, ab eo transivit ad alterum. Sed seminator discordiae, qui sedem suam ad aquilonem posuit, praeveniens cor ejus sic obduraverat, et sui seminis radicem in eo sparserat, et ita mentis oculos clauserat, ut nullus veri luminis radius in mente,
Abbreviated transcription (Latin):
ad huꝰmodi apus. & ad cet̾a oꝑa cłi. quȩ ex officio sibi inum¬
cto & in penitentia dina miseratione susceꝑat. incrastinũ
sũmo diluculo confurgens. secessit ad aliã iuillam ñ longe posi¬
Itam gemblacũ nomine. ut sermonẽ fac̾e̾t ad popłm. in qua de¬
sibi abinuicẽ ñ minimũ inimicabant᷑. & ut fieri solet. rapina
et incendio tota regio uastitati & solitudini redacꝰta fuerat.
Hoc uir dei aucdiens & ppłoꝵ clamorib commotꝰ. ipsoꝵ q miserie
& pauꝑtatib misertꝰ. iꝓsos quo potuit labore adiit: ad alterum
primo. deinde ad alt̾m Qui cũ primũ alloqueret᷑ dicens. magnꝰ
es & potens. & ignorare ñ debes qđ tͥ adõ pot estas concessa sit.
amore audire debes: qui ꝓ tuo & multoꝵ ꝓficio ad te diuerti. Au¬
di gͦ pauꝑem ꝑegrinũ suscipe dñ cłi tui p̃cepta. ꝑeũ tibi tranꝰ¬
missa susciꝑe ut abeo suscipiaris. dimirte ei qͥ tibi nocuit. dimit¬
te ut tibi dimitatur. tͥ qs sit ad ꝓficium. pauꝑib et egenis

Expanded text:
ad hujusmodi opus, et ad caetera opera Dei, quae ex officio sibi injuncto et in poenitentia, divina miseratione susceperat, in crastinum, summo diluculo consurgens, secessit ad aliam villam, non longe positam, Gemblacum nomine, ut sermonem faceret ad populum, in qua desibi non minimum inimicabantur, et, ut fieri solet, rapina et incendio tota regio vastitati et solitudini redacta fuerat. Hoc vir Dei audiens, et populorum vocibus commotus, ipsorumque miseriae et paupertatibus misertus; ipsos, quo potuit labore, adiit, ad alterum primo, deinde ad alterum. Qui cum primum alloqueretur dicens: « Magnus es et potens, et ignorare non debes quod tibi a Deo potestas concessa sit; pro ipsius amore audire debes, qui pro tuo et multorum proficuo ad te diverti. Audi ergo pauperem peregrinum, suscipe Domini Dei tui praecepta, per eum tibi transmissa; suscipe, ut ab eo suscipiaris; dimitte ei qui tibi nocuit; dimitte, ut tibi dimittatur, tibique sit ad proficuum, pauperibus et egenis
Abbreviated transcription (Latin):
num accidere poterat. infatigabili p̃meditatione leui¬
gabat. Ne aut̃ nouelli tironis et inexcitati adhuc militiꝰ
affectuosus animꝰ sedula dilationis suspensione aliquatenꝰ augeret᷑:
confortabat᷑ exemplo dñi & magistri sui et redemptoris omncũ¬

Expanded text:
num accidere poterat, infatigabili praemeditatione laevinum accidere poterat, infatigabili praemeditatione laevigabat. Ne autem novelli tironis, et inexercitati adhuc militis, affectuosus animus sedula dilationis suspensione aliquatenus angeretur; confortabatur exemplo Domini et magistri sui ac Redemptoris omniu
Abbreviated transcription (Latin):
uit amorem. addidit insuꝑ et aꝑuit intellecꝰtũ: misitq in
animũ renouate iam intrinsecus mentis. ut tempꝰ adhuc
modicũ et sibi congruũ sustineret. ex terioris hominis ex¬
uendu cũ actib siuis. locumq aptũ et idoneum eligeret
publice abrenuntiandi. huic scło. ac pͥncipi et magistro eiꝰ
diabolo cũ omĩb pompis suis. ubi diuine pietatis clementia. et
eiuidentior appareret. & gratior existeret. Collectis gͦ int̾m
ad se uir dĩ uirib rediensq introrsus. apud se corroborans
animũ suũ: et altiora secum uersans consilia. mutauit
funditꝰ atq conuertit omnia uitȩ suȩ studia ad uias
penitꝰ alias & omnino diuersas. Iam gͥ edocꝰtus pugnare
cũ hoste. retraxit contrnuo pedem a curia. ac domi rt¬
pus. et quasi tiroctnia quecdam future conuersionis exer¬
cens: qͥcquid pauꝑtatis apud se disponebat. quicqͥdsat ago¬

Expanded text:
vit amorem, addidit insuper et aperuit intellectum, misitque in vit amorem, addidit insuper et aperuit intellectum, misitque in animum renovatae jam intrinsecus mentis, ut tempus adhuc modicum et sibi congruum sustineret exterioris hominis exuendi cum actibus suis, locumque aptum et idoneum eligeret publice abrenuntiandi huic saeculo, ac principi et magistro ejus diabolo, cum omnibus pompis suis, ubi divinae pietatis clementia et evidentior appareret et gratior existeret. 8. Collectis ergo interim ad se vir Dei viribus, rediensque introrsum apud se, corroboransque animum suum, et altiora secum versans consilia; mutavit funditus atque convertit omnia vitae suae studia, ad vias penitus alias et omnino diversas. Jam igitur edoctus pugnare cum hoste, retraxit continuo pedem a curia; ac domi repus; et tirocinia quaedam futurae conversionis exercens, quidquid paupertatis apud se disponebat, quidquid passionum et ago
Abbreviated transcription (Latin):
et numquã rediens: errans. & nesciens: uagus. et ꝓfugus: flu¬
ctuans. etͣ sitiens: ꝑiclitans. et securus: ex hauriens uentum.
et aucupans uanitatẽ: cum factũ ẽ et ecce subito atq ex im¬
ꝓiuso sermo uelex et manus prepotens. imminet dorso fu¬
gitiui. deiciens ascensorẽ et erigais cur uum. Tum uͦ deide
sensim atq paulaum interior uerbi d̃ĩ glactuis penetrans pro¬
funda urensq renes. et scrutans corda cepit ab interuribus
uersa uice reformare. qd̃ mendatit̃ suerat deformatũ: euellenᷤ.
et destruens. reedificans et plantans eadem qua irre pserat u̾ia.
eiciens serpentẽ. uertitq repente atq in mom ento. et mutaui
siluestrẽ. et rapacẽ accipitrem. in simplicẽ et manfuetã colũ¬
bam: factũq est sicut dicit apłs. ut ubi habundauit pecca¬
tum suꝑ habundaret gr̃a. Et qr nouerat spc̃ sc̃s modũ et
ordinẽ oꝑationis sue. ñ est qͥcquã oblitꝰ. s postquam inspira¬

Expanded text:
et nunquam rediens, errans et nesciens, vagus et profugus, fluctuans nec sentiens, periclitans et securus, exhauriens ventum et aucupans vanitatem. Tum factum est, et ecce subito et ex improviso sermo velox et manus praepotens imminet dorso fugitivi, dejiciens ascensorem et erigens curvum. 6. Accisensim atque paulatim, interior verbi Dei gladius, penctrans profunda, urensque renes et scrutans corda, coepit ab interioribus versa vice reformare quod mendaciter fuerat deformatum, evellens et destruens, reaedificans et plantans, eadem qua irrepserat via ejiciens serpentem, vertitque repente atque in momento, et mutavit silvestrem et rapacem accipitrem, in simplicem et mansuetam columbam. Factum est autem, sicut dicit Apostolus , ut ubi peccatum superabuordinem operationis suae, non est quidquam oblitus; sed postquam inspira
Abbreviated transcription (Latin):
possint eẽ participes. qui laboris & tolerantie extitat̃ consortes.
ac ꝑ hoc nec inremuneratione dispar fit merçers. quorum non
est in uoto dissimilis causa.:. De c̃stant̃¬

Expanded text:
possint esse participes, qui laboris et tolerantiae exstiterint consortes; possint esse participes, qui laboris et tolerantiae exstiterint consortes; ac per hoc nec in remuneratione dispar sit merces quorum non est in voto dissimilis causa. CA
Abbreviated transcription (Latin):
citauert̃ adu̾sias eũ quẽtam ignobilissimũ clericũ. uilis conditio¬
nis. humilis q fortune. Hic dũ temeraria et audaci p̃sumptione
obloquit᷑ ei. et salebra conuicioꝵ ꝑfundit eũ. sputis etiã incredi¬
bili arreptꝰ dementia. feclauit faciẽ eiꝰ. Accepta uir dĩ tanta con¬
tumelia. continuit se ꝙsũ. et conticuit. det̾saq facie ac peccatis
suis cdeputans. maluit coram do lacrimis indulgere quã ultioni.
In quo facto ut cdat᷑ intelligi ecꝑtus ẽ quantũ sibi ꝑ gr̃am dĩ u¬
num suꝑ eẽt ad maiora ꝓuasticia toleranda. Erat aut̃ ut ex rela¬
tu multoꝵ cognoiumꝰ. clerici illius a quo sputii inuriatꝰ est talis
ꝑsona: quẽ sub se ꝑcenum trahi & demergi a cocis coquine suȩ fi ma¬
ndasset. nullus diceret alud nͥ bene factũ est. ħ hec aut̃ & his sum¬
la ob hoc de eo referunt᷑. qr iusibilia miracła simplicib et iliotᷤ¬
accingunt. ammirande st̃ & imitande: quatuꝰ et retributionis

Expanded text:
t adversus eum quemdam ignobilissimum clericum, vilis conditionis humilisque fortunae. Hic dum temeraria et audaci praesumptione obloquitur ei, et salebra conviciorum perfundit eum, sputis etiam, incredibili arreptus dementia, foedavit faciem ejus. Accepta vir Dei tanta contumelia, continuit seipsum, et conticuit; detersaque facie, ac peccatis suis deputans, maluit coram Deo lacrymis indulgere quam ultioni. In quo facto, ut datur intelligi, expertus est, quantum sibi per gratiam Dei virium superesset, ad majora pro justitia toleranda. Erat autem, ut ex multorum relatu cognovimus, clerici illius, a quo sputis injuriatus est, talis persona; quem si ipse per coenum trahi et demergi a coquis coquinae suae mandasset, nullus diceret aliud, nisi: « Bene factum est. » Haec autem et his similia ob hoc maxime de eo referuntur, quia visibilia miracaccingunt, admirandae sunt et imitandae; quatenus et retributionis
Abbreviated transcription (Latin):
parat estate er bũ ͥ. ⁊ ꝯgregat qͥd comedat ĩ hyeme Itẽ de pigro.
Siẽ acetũ dentib ⁊ fumꝰ ocłis: sic piger. his qͥ misert̃ illũ. Et de disso¬
luto. Qauꝰ fortiũ dñiabit᷑: quȩ autẽ remissa ẽ. tͥbutis seruiet. Et ite¬
rũ de pigro. Uult ⁊ ñ uult piger: anima aut̃ oꝑantiũ ĩpinguabit᷑. Rur¬
sus de dissoluto. Qui mollis .⁊ dissolutꝰ ẽ ĩ oꝑe suo: fr̃ ẽ sua oꝑa dissi¬
pantis. Itẽ de pigro. Abscondit piger manꝰ suas sub ascella: n laborat
si ad os suũ applicuerit ea. Itẽ. Desid̾ia occidt̃ pigrũ. Noluert̃ enĩ¬

Expanded text:
comedat in hieme . Item de pigro: Sicut acetum dentibus, et fumus oculis, sic piger iis qui miserunt illum . Et de dissoluto: Manus fortium dominabitur, quae autem remissa est, tributis serviet . Et iterum de pigro: Vult et non vult piger, anima autem operantium impinguabitur . Rursum de dissoluto: Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis . Item de pigro: Abscondit piger manum suam sub ascella, et laborat si ad os suum applicuerit eam . Item: Desideria occidunt pigrum, noluerunt eni
Abbreviated transcription (Latin):
obseruanda ẽ ineo quomꝰ sumat ¶ Obseruãtia disciplĩe i eo qd̾ sumat
dest ut neꝙ mmis delicata et p̃ciosa appetat. nec nimis rara et ĩsolita
mi scdo curiosicas: in t̾cio suꝑsticio nat᷑e Sũt nãq quidã quorũ fautes sa
paucaeis. et pauti frugales cibi apponant᷑. statĩaut indigestionẽ stortia¬
cbtidlut pectoris siccitate̾. aut horripilacionẽ capitis. aut siqͣ st̃ talia ad
excusandas excusacões p̃tendũt Aln delicias et luxis ciboriomagna cõ¬
stancia asꝑnant᷑. Sed ab eis iterũ nõ mĩoriaut ĩtolabiliori petulãtia ꝯ̃ũ¬

Expanded text:
 in eo quomodo sumat. Observatio in eo quid sumat, id est ut neque nimis pretiosa et delicata expetat, nec nimis rara et insolita in secundo curiositas, in tertio superstitio notatur. Sunt namque quidam quorum faucesando eis parci aut frugales cibi oblati fuerint, statim aut indigestionem stomachi aut pectoris siccitatem, aut obripilationem capitis, aut si qua sunt talia, ad frivolas excusationes praetendunt. Alii delicias et luxum ciborum magna constantia aspernantur, sed ab eis iterum non minori aut tolerabiliori petulantia
Abbreviated transcription (Latin):
nigirũ circũducũt. et uelut rex suꝑ obsessam c̃itatẽ assaltũ faciũt᷑: disputãt
¶ Plus iusto fortassis ista dñtes: u̾ecũdie obliti sumꝰ Sed nescit abã ĩpud¬
cia erubesc̾e̾: nͥ fui̾t mãifeste confusa ¶His ergo t̾bus mõis debet unꝰ qͥsq ĩ¬
ter epulas seruare disciplinã ĩ seruetipo. uidl uͦt linguã eius a sua loqͣcitatere

Expanded text:
in gyrum circumducunt, et velut rex super obsessam civitatem assultum facturus, dubitant in gyrum circumducunt, et velut rex super obsessam civitatem assultum facturus, dubitant concupiscunt. Plus justo fortassis ista dicentes, verecundiae obliti sumus, sed nescit aliquando impudentia erubescere, nisi fuerit manifeste confusa. His igitur tribus modis debet quisque inter epulas conservare disciplinam in semetipso, videli
Abbreviated transcription (Latin):
gos oculos. neq curiosos: et ut ampliꝰ aliꝙ̾ dicã nõ decet ut ĩpudent᷑ ea q̃ apũ
multu fiat d̃ed oia meubra cũ mode̾stia et tranqͥllitate cõtmeant᷑ in disciplin
fion sicut quidãfaciũt qui cũ ad edendũ assederĩt. inq̾eta agitacõe quadã. et cõtu¬
sione mẽbroꝵ inte̾perãtiã aĩ sui designãt Cayut excutiũt. brachia et manꝰ ĩ ali
extendũt. et nõ sine magna turpiti dĩe qͣiͣ totũ epulũ sił smñt absor̾turi. ingẽ¬
tes quosdã conatus et gestus satis indecoros oñdũt hanelant et suspirant
pangustia ͥ ita ut estimes eos aliũ rugienti uentri patenciorẽ ꝙͣ os aditũq̃r
quasi angustia fauciũ nõ posset esuriẽti stomacho satis sufficient᷑ habũdã¬
ciam mĩstrare In io ergo sedẽtes oculis et mambꝰ q̃ ꝓpe que longe t oĩ
cirtũt᷑rũt᷑. sił panes cõminuũt. uina in calices et pate̾nas effũdunt: uiscoss

Expanded text:
curiose, et ut amplius aliquid dicam impudenter ea quae apud multu fiat, sed omnia membra cum modestia, et tranquillitate in disciplinunt, qui cum ad sedendum assederint, inquieta quadam agitatione et confusione membrorum intemperantiam animi sui designant. Caput excutiunt, brachia exerunt, manus in altum expandunt, et non sine magna turpitudine quasi totum epulum simul sint absorpturi, ingentes quosdam conatus et gestus satis indecoros ostendunt. Anhelant, et suspirant prae augustia, ita ut existimes eos alium rugienti ventri patentiorem aditum quaerere, quasi angustia faucium non possit esurienti stomacho satis sufficientem abundantiam ministrare. In uno ergo loco sedentes, oculis, et manibus quae prope, quae longe, omnia circumcurrunt, simul panes comminuunt, vina in calices, et pateras effundunt, discos
Abbreviated transcription (Latin):
sa stulto sapientia: ĩ porta ñ aꝑiet os suũ. & itm̃ dicit Cu
obseerationib leqͤt᷑ puper: n diues effabit᷑ rigide. Quantũ al
sermo clamos a discipunatiᷤᷤ. cauend sit ipse auctor discipluis
ostendit: de. qͦ ꝑ ysarã scriptũ. ẽ. Non clamabit. neq accipi¬
et ꝑsonã: neq audiet᷑ forĩ clamor. ei. Ubũ aut̃ asꝑrũ urio

Expanded text:
sapientia in porta non aperiet os suum . Et iterum dicit: Cum obsecrationibus loquetur pauper, et dives effabitur rigide . Quantum autem sermo clamosus a disciplinatis cavendus sit, ipse auctor disciplinae ostendit, de quo per Isaiam scriptum est: Non clamabit neque accipiet personam neque audietur for