comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tragulum uestis est discolor: uestibus.¬
quod manu artificis diuersa uarietate
distinguit᷑. Dictũ autem: qͦd & in stratu
q in amictu aptum sit. De quo salomon.
est ã theatris uocatas quidã existimant.¬
Cum enĩ egrediebant᷑ de ludi ꝓstibulo iucie¬
nes. hoꝵ uelamentoꝵ tegebant caput. &
faciem: quia solet erubescere qͥ lupanar
intrauerit Galnapes. fulcra sunt ornam̃¬
ta lectoꝵ: dicta. quod in his fulci᷑. id. ẽ
sustinem᷑: uel quod thoros fulciant. siue
caput. quȩ reclinatoria uulgꝰ appellat.
Teruicalia aut̃. eo quod ponant᷑ sub cerui¬
ce uel cubitu. Puluillus dictus ã pultuna¬
ris. qui est cdiuitũ lectus. Culcioe uocate
quod calceut᷑. id est farciant᷑ pltima. siu̾e
tomento: quo molliores calidioresq sint.
Tapeta dieta. quod pełib pͥmum strarent᷑.
quasi tapectia. Simpla tapeta. ex una par¬
te uillosa:. quasi simpla. Amphitapa. Ex
utraq parte uillõsa tapeta. Ruciliꝰ Sim
ple. atq amphitapa uillis ingentib mel¬

Expanded text:
tragulum vestis est discolor quod manu artificis diversa varietate distinguitur: dictum autem quod et in stratu et in amictu aptus sit. De quo Salomon est theatris462 Cum enim egrediebantur de ludi prostibulo juvenes horum velamento tegebant caput et faciem; quia solet erubescere qui lupanar intraverit. Galnapes. Fulcra sunt ornamenta lectorum, dicta quod in his fulcimur, id est sustinemur, vel quod toros fulciant sive caput; quae reclinatoria vulgus appellat. Cervicalia autem eo quod ponantur sub cervice vel cubito. Pulvillus dictus a pulvinar, qui est divitum lectus. Culcitae vocatae quod calcentur, id est farciantur, pluma sive tomento, quo molliores calidioresque sint. Tapeta dicta quod pedibus primum strarentur, quasi tapedia. Sipla tapeta ex una parte villosa, quasi simpla. Amphitapa ex utraque parte villosa tapeta. Lucilius 13: Siplae atque amphitapi villis ingentibus mol
Abbreviated transcription (Latin):
findendis granis frumenti. Molȩ enĩ
gesꝰ. nc̃ frangite pilo. Elibanꝰ a cliuo dic̃¬
tus. ab eo qđ in erectione sit collectꝰ. su¬
uum enĩ ascensum dicimꝰ: siue flexuosũ.
Furnũ ꝑ diriuationẽ ã farre dictũ ⁊ q̃m
panis ex eo factus ibi coqͥt᷑. Torcular dic¬
tũ. eo quod ibi uuȩ calcent᷑. atq extortȩ
expͥmant᷑. Forus est locꝰ ubi uua caleat᷑.
dictus quod ibi ferat᷑ uua: uel ꝓpter qđ
ibi feriatur pedib : unde & calotoriũ dr¬
locus in ciuitate ad exercendas ntindinas
dictus. scd̃a. ubi magistratꝰ itidicare solet.
tercia quã supra diximꝰ. quem caltouũ
nominamꝰ : quarta spacia plana in naui

Expanded text:
pinsendis granis frumenti; molae enim pinsendis granis frumenti; molae enim ges, nunc frangite saxo. Clibanus a clivo dictus, ab eo quod in erectione sit collectus; clivum enim ascensum dicimus sive flexuosum. Furnum per derivationem a farre dictum, quoniam panis ex eo factus ibi coquitur. Torcular dictum eo quod ibi uvae calcentur atque extortae exprimantur. Forus est locus ubi uva calcatur, dictus quod ibi feratur uva, vel propter quod ibi pedibus feriatur: unde et calcatorium docus in civitate ad exercendas nundinas relictus; secunda, ubi magistratus iudicare solet; tertia, quem supra diximus, quem calcatorium nominavimus. Quarta, spatia plana in navi
Abbreviated transcription (Latin):
una aut̃ & cellarium hoc interest. quod
cellarium est paucoꝵ dierum: ꝓnituari¬
um uͦ temporis longi. Apotece aut̃. uel
horrea ã greco uerbum ẽ uerbo reposite¬
ria. uel reconditoria dici possunt: eo qͦd
i his homines elaboratas fruges repo¬
nunt. Unde & eñpticam greco nomine
repositã rei copiosam subifantiã appellamꝰ.
fit. Greco enim sermone De oꝑariis.¬
erga oꝑa. sterio. statio. id est oꝑaria statõ.
Ergastula quoq & ipsa a greco uocabulo
nuncupant᷑. ubi deputant᷑ noxii ad aliqd
opus faciendũ. ut solent gladiatores &
exules qui marmora secant : & tam̃ uin¬
culoꝵ custodiis alligatisunt. Geniceum
grece dictũ : eo qd̃ ibi conuentꝰ feminaꝵ
ad opꝰ laneficii exercendi conueniat. Ulu¬
lier enĩ grece gene̾ nuncupat᷑. Pistrinũ.
quasi pilistrinũ. quia pilo antea tunde¬
bant grana. Unde & apud ueteres ñ mo¬
litores. s pistores dicti: quasi pinsores ã

Expanded text:
um autem et cellarium hoc interest quod um autem et cellarium hoc interest quod cellarium est paucorum dierum, promtuarium vero temporis longi est. Apotheca autem vel horrea a Graeco, verbum e verbo repostoria vel reconditoria dici possunt, eo quod in his homines elaboratas fruges reponunt. Unde et enthecam Graeco nomine repositam rei copiosam substantiam appellamus.fit. Graeco enim sermone ἔργα opera, στηριονo statio; id est operarii statio. Ergastula quoque et ipsa a Graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum; ut solent gladiatores et exules, qui marmora secant et tamen vinculorum custodiis alligati sunt. Gynaeceum Graece dictum eo quod ibi conventus feminarum ad opus lanificii exercendum conveniat. Mulier enim Graece γυνὴ nuncupatur. Pistrinum quasi pilistrinum, quia pilo antea tundebant granum. Unde et apud veteres non molitores sed pistores dicti, quasi pinsores, a
Abbreviated transcription (Latin):
Analogium dictum: quod inde sermo predi¬
cetur. Nam logos grece sermo dicit᷑. Quod
& ipsum altiꝰ situm est: ut in eo lector uel
sacra rep̾onunt᷑⁊ sicut donariũ est in
quo collocant᷑ oblata. sicut lectisternia di¬
cunt᷑. ubi homines sedere consueueruit.
Ab inferendis igitur & deportandis sacris
sacrariũ nuncupat᷑. Donaria uero. eo qd̃
ibi dona reponunt᷑. quȩ in templis offer¬
ri consueuerunt. Grarium uocatũ : qͥa
prius ibi es signatũ recondebat᷑. Hoc enĩ
olim in usũ erat: auro argentoq ũdum
siguato. Ex quoꝵ metallis qͣmuis postea
facta fuisset pecunia: nom̃ tamen exarii
ꝑmansit ab eo metallo ubi pecunia iniciũ
sumpsit. Armarium locus est uͥ quarũq
artium instrum̃ta ponunt᷑. Armam̃tar iỹ
celi. Dicta aut̃ utraq ab armis: id÷ bra¬
chiis quib exercent᷑ biblioteca est locus.
colligantur ministeria mensarũ : uel qͤ
necessaria uictui suꝑsint. Inter ꝓrituari¬

Expanded text:
Analogium dictum quod sermo inde praediAnalogium dictum quod sermo inde praedicetur; nam λόγος Graece sermo dicitur; quod et ipsud altius situm est ut in eo lector vel sacra reponuntur; sicut donarium est in quo conlocantur oblata; sicut lectisternia dicuntur ubi homines sedere consueverunt. Ab inferendis igitur et deportandis sacris sacrarium nuncupatur. Donaria vero, eo quod ibi dona reponantur quae in templis offerre consueverunt. Aerarium vocatum quia prius aes signatum ibi recondebatur. Hoc enim olim in usu erat auro argentoque nondum signato: ex quorum metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen aerarii permansit ab eo metallo unde pecunia nomen initium sumpsit. Armarium locus est ubi quarumcumque artium instrumenta ponuntur. Armamentarium caeli. Dicta autem utraque ab armis, id est brachiis, quibus exercentur. Bibliotheca est locus ucolligantur ministeria mensarum, vel quae necessaria victui supersunt. Inter promtuari
Abbreviated transcription (Latin):
positio. uel interiectio in complexu istarũ ca¬
ctunt. Ideo & ñ nulli quinq partes oratioĩs
quod nobis uocabulo suo res notas effi¬
ciat: Nisi enim nom̃ sc̃ieris: cognitio rerũ
ꝑit. Ppͥa noĩa dicta: quia specialia sunt:
untus enim tantũ ꝑsonam significant. Spe¬
cies ꝓprioꝵ nominũ quatuor sunt: p̾nonien.
nomen. cognomen. agnomen. Prenomen dic¬
tum. eo quod nomini preponatur: ut luciꝰ
quintꝰ. Nomen uocatum. quia notat genus:
ut cornelius. Cornelii enim om̃s in eo genere¬
dicunt᷑. Cognomen. quia coniungit᷑ noĩ:
ut scipio. Agnomen uero quasi accidens no¬
men: ut metellus creticꝰ: quia cretã subegit.
Extrinsecus enim uenit agnom̃: ab aliqua ra-¬
nomini cognitionis causa suꝑ adiciatur:
siue quod cũ nomine est. Appellatiua noĩa
inde uocant᷑. quia cõmunia sunt: & in mul¬
toꝵ significatione consistunt. Hȩc in tͥgͣm¬

Expanded text:
aepositio vel interiectio in conplexu istarum caaepositio vel interiectio in conplexu istarum cadunt. Ideo et nonnulli quinque partes quod nobis vocabulo suo res notas efficiat. Nisi enim nomen scieris, cognitio rerum perit. Propria nomina dicta quia specialia sunt. Unius enim tantum personam significant. Species propriorum nominum quattuor sunt: praenomen, nomen, cognomen, agnomen. Praenomen dictum eo, quod nomini praeponitur, ut 'Lucius', 'Quintus'. Nomen vocatum, quia notat genus, ut 'Cornelius'. Cornelii enim omnes in eo genere. Cognomen, quia nomini coniungitur, ut 'Scipio'. Agnomen vero quasi accedens nomen, ut 'Metellus Creticus', quia Cretam subegit. Extrinsecus enim venit agnomen ab aliqua ranomini cognitionis causa superadiciatur, sive quod cum nomine est. Appellativa nomina inde vocantur, quia communia sunt et in multorum significatione consistunt. Haec in
Abbreviated transcription (Latin):
dicta est. quasi oris ratio. Nam orare est loqͥ
& clicere. Est autem oratio contextꝰ uerboꝵ.
cum sensu. Contextus aut̃ sine sensu ñ est
oratio: quia non . ẽ oris ratio. Oratio autem
plena est sensu uoce & littera. Diuisiones
aut̃ grammatice artis ã quibusdã triguita
cdinumerantur: id est partes orationis octo
uox articulata. littera. sillaba. pedes. accentꝰ.
positurȩ. notȩ. Orchographia. aualogia: ȩthy¬
mologia glosȩ. differentiȩ. barbarissii. so¬
loecismi: uicia mechaplasmi. scẽmata. tropi.
Deinde donatus ocꝰto diffiniuit. Sed omnes
ad illa cuo pͥncipalia reuertunt᷑. id est ad
nomen & uerbũ: quȩ significant ꝑ sonam
& ac̾tum. Reliquȩ appendices sunt: & ex
his trahunt originem. Nam ꝓnomen ex
nomine nascitur. cuiꝰ officiõ fungitur.
ut orator ille Aduerbium de noĩe nascitur:¬
ut docte docꝰtus. Participiũ de nomine &
uerbo: ut lego legens. Coniuinctio uero & p̃¬

Expanded text:
dicta quasi oris ratio; nam orare est loqui, dicta quasi oris ratio; nam orare est loqui, et dicere. Est autem oratio contextus verborum cum sensu. Contextus autem sine sensu non est oratio, quia non est oris ratio. Oratio autem plena est, sensu, voce et littera. 4. Divisiones autem Grammaticae artis a quibusdam triginta dinumerantur, id est: partes orationis octo, vox articulata, littera, syllaba, pedes, accentus, positurae, notae, orthographia, analogia, etymologia, glossae, differentiae, barbarismi, soloecismi, vitia, metaplasmi, schemata, tropi, Deinde Donatus octo diffinivit, sed omnes ad illa duo principalia revertuntur, id est ad nomen et verbum que significant personam et actum: relique appendices sunt, et ex his originem trahunt. Nam pro nomen ex nomine nascitur, cuius officio fungitur, ut orator ille. Adverbium de nominut 'doctus, docte'. Participium de nomine et verbo, ut 'lego, legens'. Coniunctio vero et pr
Abbreviated transcription (Latin):
am postqͣm eas animaduerterunt: & no¬
mina illis & figuras imposuerunt. figu¬
ras autem partim ex placito. partim ex sono lit¬
terarum formauerunt: utputa .i. & .o. quarũ
unius sicut exilis somis. ita tenus uirgula. al¬
teriꝰ pinguis sonꝰ. sicut & plena figura. Potes¬
tatem aut̃ natura dedit: uoluntas ordinem.
a pedibus: & in cacumine littere apponat᷑.
E Et enim linea iacens suꝑ litteram equaliter
ducta: figuras aut̃ qͦ tota littera scribitur.
tia rec̾te loquendi: & origo & fundam̃tum
uberalium litterarũ. Hȩc indisciplinis post
litteras cõmunes inuenta est: ut iam qͥ didi¬
cerant licteras. ꝑ eam recte loquendi ratio¬
nem sciant. Grammatica aut̃ alitteris no¬
m̃ accepit. Graminata enim greci litteras uo¬
caut. Ars uero dicta est: qͦd artis preceptis re
gulis q consistat. Alii dicunt ã grecis hoc trac¬
tum esse uocabulum. ap̃otes aretes: id est a
uirtute: quam scientiam uocauerunt. Oratio

Expanded text:
Nam postquam eas animadverterunt, et noNam postquam eas animadverterunt, et nomina illis et figuras inposuerunt: figuras autem partim ex placito, partim ex sono litterarum formaverunt: ut puta I et O, quarum uni sicut exilis sonus, ita tenuis virgula, alterius pinguis sonus, sicut et plena figura. Potestatem autem natura dedit, voluntas ordinem ea pedibus, et in cacumine litterae adponatur. Est enim linea iacens super litteram aequaliter ducta. Figura autem, qua tota littera scribitur.tia recte loquendi, et origo et fundamentum liberalium litterarum. Haec in disciplinis post litteras communes inventa est, ut iam qui didicerant litteras per eam recte loquendi rationem sciant. Grammatica autem a litteris nomen accepit. Γράμματα enim Graeci litteras vocant. Ars vero dicta est, quod aa Graecis hoc tractum esse vocabulum ἀπὸ τῆς ἀρετῆς, id est, a virtute, quam scientiam vocaverunt. 3. Oratio
Abbreviated transcription (Latin):
Et digne hoc tempore quo xp̃i nomen in no¬
tuit quod ꝑ eam quȩ crucis signum figu¬
bebant: unde & duplex uocat᷑: quia ꝓ .e.
& s. ponitur. Unde & ex eisctem litteris com¬
positum nomen habet. A grecis aut̃ duas
literas mutuauit latinitas.y.⁊. ꝓpter no¬
nuna scilicet greca. & apud romanos hȩ usq
ad augusti tempꝰ non scribebant᷑. s ꝓ .⁊. du¬
as sł ponebant: ut ilarissat ꝓ ilaritat.ꝓ.y.
uero .i. scribebant. Unicuiq autem littere
tria accidunt : nom̃. qͦmodo uocetur: fi¬
gura quo caractere signetur: potestas.
quȩ uocalis. quȩ consonans habeatur: A
quibusdam & ordo adicitur. id est quȩ p̾ce¬
dit. & quȩ sequitur: ut .a. prior sit. subse¬
quens .b. A. autem in omnib gentibus.
ideo prior est litterarũ : ꝓ eo quod ipsa pͥor
nascentibus uocem aꝑiat. Nomina autem
litterarũ gentes ex sono ꝓpͥe linguȩ dede¬
runt ⁊ notatis horis. sonis. atq discretis.

Expanded text:
et digne hoc tempore, quo Christi nomen innoet digne hoc tempore, quo Christi nomen innotuit, quod per eam, quae crucis signum figubebant, unde et duplex vocatur, quia pro C et S ponitur, unde et ex eisdem litteris conpositum nomen habet. A Graecis autem duas litteras mutuavit Latinitas, Y et Z, propter nomina scilicet Graeca, et haec apud Romanos usque ad Augusti tempus non scribebantur, sed pro Z duas S ponebant, ut 'hilarissat'; pro Y vero I scribebant. Unicuique autem litterae tria accidunt: nomen, quomodo vocetur; figura, quo caractere signetur; potestas, quae vocalis, quae consonans habeatur. A quibusdam et ordo adicitur, id est quae praecedit, quae sequitur, ut A prior sit, subsequens B. A autem in omnibus gentibus ideo prior est litterarum, pro eo quod ipsa prior nascentibus vocem aperiat. Nomina autem litterarum gentes ex sono propriae linguae dederunt notatis oris sonis atque discretis.
Abbreviated transcription (Latin):
minant᷑. illa ratione scilicet uel qͦd ab. ẽ uo¬
cali incipiunt. & in mutũ sonum desinuis.
ut sunt consonantes: uel quod a suo so¬
no incipiunt. & in uocalem . ẽ. desinunt.
ut sunt mute. Et sunt. a .b .c.d .e. f.g. i.ł ..
ratione adiecta postea est. Unde & a plerisq
aspiratio putatur esse. ñ litcera. quȩ ꝓin¬
de aspirationis nota dicit᷑. qͥa uocem eleuat.
Aspiratio enĩ est sonus uberiꝰ eleuatꝰ. Cuius
contraria est ꝓsodia: sonus equaliter flexꝰ¬
.R litteram salustiꝰ ludi magister pͥmus lati¬
nis adiecit: ut in sono discrimen faceret
duarum litterarum. e&.q. Quȩ ideo suꝑua¬
cua dicitur: quia exceptis Ralendis suꝑ¬
flua iudicatur. ꝑ .e. enim uniuersa expͥmi¬
mus Q litteram nec greci resonant. nec
hebrei. Exceptis enim satinis hanc nulla
alia lingua habet. Hec prius non erat. yn¬
cde & ipsa suꝑuacua est uocata: quia ꝑ .e.¬
ad augusti tempora ñcdum apud latinos erat

Expanded text:
minantur illa ratione, scilicet vel quod ab E vominantur illa ratione, scilicet vel quod ab E vocali incipiunt et in mutum sonum desinunt, ut sunt consonantes, vel quod a suo sono incipiunt et in vocalem E desinunt, ut sunt mutae et sunt A. B. C. D. E. F. G. I. L. ratione adiecta postea est. Unde et a plerisque aspiratio putatur esse, non littera, quae proinde aspirationis nota dicitur, quia vocem elevat. Aspiratio enim est sonus uberius elatus, cuius contraria est prosodia, sonus aequaliter flexus. K litteram Salvius ludimagister primus Latinis adiecit, ut in sono discrimen faceret duarum litterarum C et Q; quae ideo supervacua dicitur, quia exceptis 'Kalendis' superflua iudicatur: per C enim universa exprimimus. Q litteram nec Graeci resonant, nec Hebraei. Exceptis enim Latinis hanc nulla alia lingua habet. Haec prius non erat. Unde et ipsa supervacua est vocata quia pead Augusti tempus nondum apud Latinos erat,
Abbreviated transcription (Latin):
ibi sonus eius. ¶. quoq littera ꝓinde inter¬
dum nichil est. quia alicubi nec uocał. nec
consonans est: ut quis. Uocalis enim ñ est:
quia .i. sequit᷑. Consonans ñ est: qͥa. q p̾cedit.
Ideoq quando nec uocalis. nec consonans est:
sine cdubio nichil est. Cactem & cłygammon
a grecis uocatur: qͦndo sibimet aliisq uo¬
calibus iungit᷑. Quȩ ideo cygammon dicit᷑
quia duplex est instar .f. litterȩ. quȩ dupli¬
cem gaminã habet. ad cuiꝰ similitudinem
orunctas uocales dygammon appellari grã¬
matici uoluerunt: ut uotum. umõo. Inter
semiuocales autem quȩdam liqͥdȩ dicunt᷑:
ꝓpterea quia interdum in una sillaba postpo¬
site aliis consonantibus deficiunt. & ã metro
exeludunt᷑. Ex quibꝰ duȩ apud latinos li¬
quescunt .l. & .r: ut fragor. flatus. Relique
.m. & .i. apud grecos liquescunt. ut muesteꝰ.
Decem & septem autẽ litteris latinis uetus
scriptura constabat ⁊ unde & legitimȩ no¬

Expanded text:
ibi sonus eius. V quoque littera proinde interibi sonus eius. V quoque littera proinde interdum nihil est, quia alicubi nec vocalis nec consonans est, ut quis. Vocalis enim non est, quia I sequitur; consonans non est, quia Q praecedit. Ideoque quando nec vocalis, nec consonans est, sine dubio nihil est. Eadem et digammon a Graecis vocatur, quando sibimet aliisque vocalibus iungitur: quae ideo digammon dicitur, quia duplex est instar F litterae, quae duplicem Gammam habet, ad cuius similitudinem coniunctas vocales digammon appellari grammatici voluerunt, ut 'votum', 'virgo'. Inter semivocales autem quaedam liquidae dicuntur propterea, quia interdum in una syllaba postpositae aliis consexcluduntur. Ex quibus due, apud Latinos liquescunt l et r ut flatus, fragor. Relique m et n apud Grecos liquescunt, ut Mnesteus. Decem et septem autem Latinis litteris vetus scriptura constabat. Unde et legitimae no
Abbreviated transcription (Latin):
mutis. Semiuocales dictȩ: eo quod quidtã
semis de uocalibus habeant: Ab .ẽ. quippe
uocali incipiunt: & desinunt in naturalem
eis extremitm uocalis detraxeris sonum:
inclusum litterȩ murm᷑ sonabit: ut .b.e.d
de cȩtere. Uocales autem & semicailes & mu¬
tes. ã ueteribus sonas & semisonas. & insonas
dictas. Inter uocales autẽ .i. & .ii. apud grã¬
maticos uarias habent significationes. Nam
moda uocales sunt. mͦ semiuocales: mͦ medie
surit. Uocales ideo sunt: quia solȩ posite
sillabas faciunt: & aliis consonantibꝰ ꝯum¬
dtum habent post se uocales in eisdem sil¬
qm̃ naturaliter solȩ mediũ sonum habent.
ut ilus unus. coniunctȩ aliis pinguiꝰ sonant¬
ut ianus uanꝰ. Solȩ enim aliter sonant: ali¬
ter uincꝰtȩ. Tuero ꝓpterea interdum du¬
plex dicitur: quia quotienscumq inter
duas uocales inuenitur. ꝓ duabus consonan¬
tibus habetur: ut troia. Geminat᷑ enim

Expanded text:
mutis. Semivocales dictas eo, quod quiddam mutis. Semivocales dictas eo, quod quiddam semis de vocalibus habeant. Ab E quippe vocali incipiunt, et desinunt in naturalem eis extremum vocalis detraxeris sonum, inclusum litterae murmur sonabit ut B, G, D et ceterae. Vocales autem et semivocales et mutas a veteribus sonas et semisonas et insonas dictas. Inter vocales autem I et U apud Grammaticos varias habent significationes. Nam modo vocales sunt, modo semivocales, modo mediae sunt. Vocales ideo sunt, quia solae positae syllabas faciunt et aliis consonantibrdum habent post se vocales in eisdem sylquia naturaliter sole medium sonum habent, ut illius, unius; coniuncte aliis pinguiut 'Ianus', 'vanus'. Solae enim aliter sonant, aliter iunctae. I vero propterea interdum duplex dicitur, quia quotienscumque inter duas vocales invenitur, pro duabus consonantibus habetur, ut 'Troia'. Geminatur enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ. ⁊ quȩ & in figura crucem significat. &
in numero decem demonstrat. De litteris
nimpha pͥma ytalis tradidit. Carmentis
autem dicta : quia carminibꝰ futura cane¬
bat. Cȩcerum ꝓprie uocata nicostratȩ.
Q. uttere autẽ aut communes sunt: aut libe¬
rales. Communes dictȩ ⁊ quia multi eis in
cõmune utuntur. ut inscribere ⁊ lgere.
Uiberales : quia eas tantum illi nouerunt. qui
libros conscribunt: recteq loquendi dictan¬
di que rationem nouerunt. litterarũ cdu¬
plex est modus. Diuiduntur enim pͥncipa¬
liter ui duas partes: in uocales & consonaute.
Uocales sunt: quȩ directo hiatu faucium
sine collisione uarię mittunt᷑. Ꝙ dicte uo¬
cales. quod ꝑ se uocem impleant. & ꝑ se sil¬
labam faciant: nullamherente consonante
Tonsonantes sunt: quȩ diuerso motu lingue
uel impressione labroꝵ efficiunt᷑. Et uoca¬
tȩ consonantes. quia ꝑse ñ sonant : s uinc¬
te uocalibus consonant. h e in duabus par¬
tĩbus diuiduntur⁊ in semiuocalibus & in

Expanded text:
 quae et figura crucem significat et in numero decem demonstrat. De litteris nympha prima Italis tradidit. Carmentis autem dicta, quia carminibus futura canebat. Ceterum proprie vocata est Nicostrate. Litterae autem aut communes sunt aut liberales. Communes dictae, quia multi eas in commune utuntur, ut scribere et legere. Liberales, quia eas tantum illi noverunt, qui libros conscribunt recteque loquendi dictandique rationem noverunt. Litterarum duplex modus est: dividuntur enim principaliter in duas partes, in vocales et consonantes. Vocales sunt quae directo hiatu faucium sine ulla conlisione varie emittuntur. Et dictae vocales, quod per se vocem inpleant, et per se syllabam faciant nulla adhaerente consonante. Consonantes sunt, quae diverso motu linguae vel inpressione labrorum efficiuntur. Et vocatae consonantes quia per se non sonant, sed iunctis vocalibus consonant. Haec in duabus partibus dividuntur: in semivocalibus et in
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: ego sum alpha & uͥs. Concurrentibꝰ
enim in se inuicem alpha adls. usq deuol¬
uit᷑ & rursum. ss. ad alpha replicatur:
ut ostencder et in se cdñs & inicii decursum
ad finem. & finis decursum ad micium.
Omines auten litterȩ apud grecos. & uerba
componunt: & numeros faciunt. Nam
alpha littera apud eos uocatur in nu
meris unu. Ubi autem scribunt becha. uo¬
catur duor ubi autem scribunt gamma. uo¬
catur in numeris ipsoꝵ. tria: ubi scribunt
deltha. uocatur in numeris ipsoꝵ quatu¬
or: & sic omnes littere apud eos numtros ha¬
bent. Latini autem numeros ad litteras non
computant. sed sola uerba componunt: ex-¬

Expanded text:
dicens: Ego sum alpha et ω: concurrentibus dicens: Ego sum alpha et ω: concurrentibus enim in se invicem alpha ad ω usque devolvitur, et rursus ω ad alpha replicatur: ut ostenderet in se Dominus, et initii decursum ad finem, et finis decursum ad initium. 10. Omnes autem litterae apud Graecos et verba componunt et numeros faciunt. Nam alpha littera apud eos vocatur imeris unum. Ubi autem scribunt Beta, vocatur duo; ubi scribunt Gamma, vocatur in numeris ipsorum tres; ubi scribunt Delta, vocatur in numeris ipsorum quattuor; et sic omnes litterae apud eos numeros habent. Latini autem numeros ad litteras non conputant, sed sola verba componunt, ex
Abbreviated transcription (Latin):
symonides muiles tres alias addidit. ⁊̃ .ꝙ..
.y. litteram phithagoras samius ad exemplũ
uitȩ humanȩ pͥmus formauit. Cuius uir¬
gula subterior primã ȩtatem significat.
incertam qͥppe & quȩ adhuc seꝰ nec uiciis.
nec uirtutib dedit: biuium autẽ quod
pars ardua est. s adbeatam uitã tendens:
sinistra facilior sed ad labem interitumq
dectucens. De qua sic ꝑsius ait. Est tibi
qua samiꝰ deduxit littera ramos: surgen¬
tem dextro monstrauit limite callem.
.y. pͥma quȩ humanã uitam significat.
bant ad eoꝵ noĩa quos supplicio afficiebant:
mortẽ. Unde & habet ꝑ mediũ telum: id÷
mortis signũ. De qua quidem ait. O mul¬
tum ante alias infelix littera theta. Cercia
De qua cdic̃tum est in erechiele ꝑ angelum.
Transi ꝑ mectiam iherłm: & signa tat in fron¬
tibus uiroꝵ gementiũ & dolentium. Reli¬
quas uero duas summã ⁊ ultimam sͥ uen¬
dicat xp̃c. lpse enim pͥncipiũ ipse & finis

Expanded text:
Simonides Melicus tres alias adiecit Ψ.Ξ.Θ Simonides Melicus tres alias adiecit Ψ.Ξ.Θ Υ litteram Pythagoras Samius ad exemplum vitae humanae primus formavit; cuius virgula subterior primam aetatem significat, incertam quippe et quae adhuc se nec vitiis nec virtutibus dedit. Bivium autem, quod pars ardua est, sed ad beatam vitam tendens; sinistra facilior, sed ad labem, interitumque deducens. De qua sic Persius ait: Et tibi quae Samios deduxit littera ramos, Surgentem dextro monstravit limite callem. ima Υ, quae humanam vitam significat, bant ad eorum nomina quos supplicio afficiebant. morte. Unde, et habet per medium telum, id est, mortis signum. De qua quidam sic ait: O multum ante alias infelix littera theta! 9. Tertde qua dictum est, in Ezechiele, angelo: Transi per mediam Jerusalem, et signa thau in frontes virorum gementium, et dolentium. Reliquas vero duas, summam, et ultimam sibi vindicat Christus. Ipse enim principium, ipse finis,
Abbreviated transcription (Latin):
no & feminino. & neut᷑. & cõmuni. & omin.
Numerus uocatur: quia ꝑ eum uł singu¬
laria. uel pluralia noĩa ostendunt᷑. Eigu¬
ra⁊ quia uel simplicia. uł composita sunt.
quia ꝑ eum aliquem nominamꝰ: ut hic magis¬
ter. Genttiuus. quiaꝑ eum gemis cuiꝰtumq
querimꝰ. ut huius magistri filius: uł qͦd rem
eum aliquem accusamꝰ: ut accuso hunc
magistrũ. Uocatiuus. quia ꝑ eum aliquem
uocamꝰ: ut o magister. Ablatiuus. quia ꝑ
eum nos aliquid auferre cuiqͣm significamꝰ:
ut aufer a magistro. Exaptota nomina dic¬
ta. eo quod ꝑ sex casus uarietates habeant:
ut est unus. Pentaptota. quod tantũ in qͥn¬
q casibus uariantur: ut doctus. Letrapto¬
ta. quod tantũ in quatuor casibus declinan¬
tur: ut lateris. Triptota quod tantum in
tribus: ut templũ. Biptota. quod tantũ
in duobus: ut iupiter. Monoptota quod
uno casu tantũ utuntur. ut frugi. De ꝓno

Expanded text:
no, et feminino, neutro, et communi, et omni. 30. no, et feminino, neutro, et communi, et omni. 30. Numerus vocatus, quia per eum, vel singularia, vel pluralia nomina ostenduntur. Figura, quia, vel simplicia, vel composita sunt. 31. quia per eum aliquid nominamus, ut hic magister. Genitivus, quia per eum genus cujuscunque quaerimus, ut hujus magistri filius; vel quod rem eum aliquem accusamus, ut accuso hunc magistrum. Vocativus, quia per eum aliquem vocamus, ut o magister. Ablativus, quia per eum nos auferre aliquid cuiquam significamus, ut 'aufer a magistro'. Hexaptota nomina dicta eo, quod per sex casus varietates habent, ut est 'unus'. Pentaptota, quod tantum in quinque casibus variantur, ut 'doctus'. Tetraptota, quod tantum in quattuor casibus declinentur, ut 'lateris'. Triptota, quod tantum in tribus, ut 'templum'. Diptota, quod tantum in duobus, ut 'Iuppiter'. Monoptota, quod uno tantum casu utuntur, ut frugi. De pro
Abbreviated transcription (Latin):
quibus corporalia dicta: quia uel uident᷑.
mine deducant᷑: ut ã monte moutanus.
Diminutiua quia minuunt sensum: ut gͤ¬
culus. scolasticulus. Sono dimmutiua⁊ quia
sic sonant quasi diminutiua. Sed intellec¬
tu pͥncipalia sunt: ut tabula fabula. Tota
greca: quia ex toto greco decliant᷑. ut calis¬
to. Sic enim & grecus & latinꝰ dicit. Tota lati
Grecus dicit odisseos: latmꝰ ulixes. Mectiadic¬
na: quia ex toto in lati ⁊ num uertuntur¬

Expanded text:
quibus corporalia dicta, quia vel videntur,mine deducantur, ut a monte 'montanus'. Diminutiva, quia minuunt sensum, ut 'Graeculus', 'scholasticulus'. Sono diminutiva, quia sic sonant sicut diminutiva, sed intellectu principalia sunt, ut 'tabula', 'fabula'. Tota Graeca, quia ex toto Graece declinantur, ut 'Callisto'. Sic enim et Graecus et Latinus dicit. Tota Latimons, fons. 8. Derivativa, eo quod ex alio nomine deducuntur, ut a MONTE mo
Abbreviated transcription (Latin):
insania. cum impucticicia thetri. cũ anfi¬
theatri crucdelitate: cũ atrocitate arene.
cum luxuria ludi. Dm̃ enim negat. qͥ talia
presumit: fidei. xp̃iane preuaricator esfec¬
tus. qui id denuo appetit. quod in lauach̃
iam pridem renuntiaut. id est cliabolo.
pompis. & oꝑibus eius. De alea.¬

Expanded text:
insania, cum impudicitia theatri, cum amphitheatri crudelitate, cum atrocitate arenae, cum luxuria ludi. Deum enim negat, qui talia praesumit, fidei Christianae praevaricator effectus: qui id denuo appetit, quod in lavacro jam pridem renuntiavit, id est, diabolo cum pompis et operibus ejus. CA
Abbreviated transcription (Latin):
milite aea uoĩe: a quo & ars nom̃ accepit
tesserisq. Pirgus dictus. quod ꝑ eũ tessere
ꝑgant⁊ siue qͥd turris speciem habeat. De¬
Aam greci turrem. pirgũ uocant. calculis.¬
nib partibus. Has alii lepusculos uocant:
to quod exiliendo cliscurrunt. Olim autẽ

Expanded text:
ilite Alea nomine, a quo etiam ars nomen accepit. tesserisque. Pyrgus dictus, quod per eum tessere pergant sive quod turris speciem habeat, nam Greci turrim pyrgum vocant. Calcunibus partibus. Has alii lepusculos vocant, eo quod exiliendo discurrant. Olim aute
Abbreviated transcription (Latin):
enim mouturus est: uere mout᷑us est.
Ioribundus aut̃ non uerez s ueri similis
mouenti est. Meretrix dicta: eo quod pre-¬
cium libidinis mereatur. Incde & merito¬
riȩ tabernȩ. Nam & milites cũ stipendia
accipiunt ⁊ mereri dicunt᷑. Mlorio a mor¬
te uocatus : eo quod ñ uigeat intellectu.
Mulio dictus ã mulis: eo quod presidet
hsdem uehiculis. Manifestum dicit᷑. quod
in manu est ꝓustum.

Expanded text:
enim dicimus moriturus est, vere moriturus est: enim dicimus moriturus est, vere moriturus est: moribundus autem non vere, sed veri similis morientis est. Meretrix dicta eo quod pretium libidinis mereatur. Inde et meritoriae tabernae: nam et milites, cum stipendia accipiunt, mereri dicuntur. Morio a morte vocatus, eo quod non vigeat inteMulio, dictus a mulis, eo quod praesit eisdem vehiculis. Manifestum dicitur, quod in manu est promptum.
Abbreviated transcription (Latin):
caroꝵ suspecti sunt. Maliciosus. decerior
malo: quia frequenter malũ. A malo au¬
tem peior dicitur: ã bono decerior. Selior
dictus. quasi mollioi⁊ ñ durꝰ aut ferreus.
Nam melius. quasi mollius. Minax ã facie
oculoꝵ. quando furiose ardescunt:. ut
ampliꝰ uidens ꝑtimescat. Minator & mo¬
nitor. S monitor. dicitur cum p̾minciat ba¬
na: minator cũ annunciat aduersa. Mul¬
eator: eo quod blandis uerbis mulceat.
ad declinandum aniinũ. Translatioa mul-¬
so: il est quod acceptum lenire solet fauces
dolentis. aut obplecũ sordib stomachum.¬
etatores appellantur. qui castra designaN:
a metiendo scilicet. Lucanus. Esꝑius au
dax. ueniat metator in agͦs. ¶ollis. quod
uigorem sexus eneruati corporis detecoiet:
& quasi mulier emolliat. Macer ã macie
& macies ã macia: eo quod in moderata
libido macros faciat. Mancus : manu an¬
cus. Moribundꝰ. morienti sumilis: sicut
uitabundus. uiuenti similis. Quando

Expanded text:
carorum suspecti sunt. Malitiosus, deterior carorum suspecti sunt. Malitiosus, deterior malo, quia frequenter malus. A malo autem peior dicitur: a bono deterior. Melior dictus quasi mollior: non durus aut ferreus: nam melius quasi mollius. Minax, a facie oculorum, quando furiose ardescunt, ut amplius videns pertimescat. Minator et monitor. Sed monitor dicitur cum praenuntiat bona: minator, cum nuntiat adversa. Mulcator, eo quod blandis verbis mulceat ad declinandum animum: translatio a mulso, id est quod acceptum lenire solet fauces dolentis aut oppletum sordibus stomachum. Metatores appellantur qui castra designant, a metiendo scilicet. Lucanus1, 382: Hesperios audax veniat metator in agros. Mollis, quod vigorem sexus enerviati corpore dedecoret, et quasi mulier emolliatur. Macer, a macie: et macies a moechia, eo quod inmoderata libido macros faciat. Mancus, manu ancus. Moribundus, morientis similis: sicut vitabundus, viventi similis. Quando
Abbreviated transcription (Latin):
Minister. minor in statione: siue quia offi¬
cium debitũ manib exsequit᷑. Maior
post eum ñ sit alter. M aximꝰ: aut me¬
ritis. aut ȩtate. aut honore. aut facun¬
dia. aut uirtute: aut omnibꝰ magis¬
cȩcerũ rationabile. Mloderatꝰ ã modo
qͦd omnem felicitatẽ amiserit. Scd̃m
aut̾ ciceronẽ ꝓprie moituus. qͥ in tus¬
calanis iniseros mortuos uocat⁊ ꝓpter
quod iam amserunt uitã. Miserabi¬
lis: qued sit miseriȩ abilis. M estufna¬
turaliter tristis. ñ casu. Esst enim ã natu¬
ra animi & mentis: unde & mestus. Men¬
dicus dictus. quia minꝰ habet unde uitam
degat. siue quia mos erat apud antiquos
os claudere egeno. & manum extendere:
quasi manu dicere Menctax : quod mentẽ
alterius fallit. Malignus: quia maliciȩ uo¬
tum. uł opus ꝑagit. Malus appellatus ã ni¬
gro felle : quod greci melan uocant. Unde
& melancolici appellantur homines. qui ã
ꝯuersione humana refugiunt. & amicoꝵ

Expanded text:
Minister, minor in statione, sive quia offiMinister, minor in statione, sive quia officium debitum manibus exsequitur. 172. Major . . . . . post eum non sit alter. Maximus, aut meritis, aut aetate, aut honore, aut facundia, aut ceterum rationabilis, moderatus, a modo sdicitur eo quod omnem felicitatem amiserit. Secundum autem Ciceronem proprie mortuus, qui in Tusculanis1, 5 miseros mortuos vocat, propter quod iam amiserunt vitam. Miserabilis, quod sit miseriae habilis. Mestus, naturaliter tristis, non casu. Est enim a natura animi et mentis, unde et mestus. Mendicus dictus quia minus habet unde vitam degat: sive quia mos erat apud antiquos os claudere egenum et manum extendere, quasi manu dicere. Mendax, quod mentem alterius fallat. Malignus, quia malitiae votum vel opus peragit. Malus appellatus a nigro felle, quod Graeci μέλαν dicunt: unde et melancholici appellantur homines qui et conversationem humanam refugiunt et amicorum
Abbreviated transcription (Latin):
men tractum a sacris. Quociens enim
chus. aut uinũ suꝑ uictimã fundebat᷑
dicebant. Mactus est taurꝰ uino uł thu¬
re: hoc est cumulata est hostia. & ma¬
gis aucta. Munificus dicitur. uel qͥa
alicui munera dat: uel quia munꝰ suũ
id est officiũ quod debet adimplet. Sic &
minister : quia munera fert. Magnani¬
mis. ab eo quod sit magni animi. ac mag¬
ne uirtutis: cui contrariꝰ est pusillanimĩ.
Magnificus ã magna faciendo uocabulũ
traxit. Mansuetus. mitis. uł domitus:
quasi mgnu adsuetus. Modestus dictus.
a modo temꝑie. nec plus quicqͣm. nec mi¬
nus agens. Mitis. lenis. & minsuetus. & ce¬
dens imꝓbitatib: & ad sustinendam in¬
iuriã tacens. quasi mutus. Mutus: qͥa
uox eius ñ est sermo. nisi mugitꝰ : uoca¬
lem enĩ sp̃m ꝑ nares. quasi mugiens emit¬
tit. Mlemor: uel qui memoriã tenet. uel
qͥ memoria tenet᷑. Magister⁊ maior insta¬
cione. Nam sterdñ grece. statio dicitur

Expanded text:
men tractum a sacris. Quotiens enim men tractum a sacris. Quotiens enim tus aut vinum super victimam fundebatur dicebant: 'Mactus est taurus vino vel ture'; hoc est cumulata est hostia et magis aucta. Munificus dicitur vel quia alicui multa munera dat, vel quia munus suum, id est officium quod debet, adinplet: sic et munifex, quia munera fert. Magnanimis, ab eo quod sit magni animi et magnae virtutis. Cui contrarius est pusillanimis. Magnificus a magna faciendo vocabulum traxit. Mansuetus, mitis vel domitus, quasi manu adsuetus. Modestus dictus a modo et temperie, nec plus quicquam nec minus agens. Mitis, lenis et mansuetus et cedens inprobitatibus et ad sustinendam iniuriam tacens, quasi mutus. Mutus, quia vox eius non est sermo, nisi mugitus: vocalem enim spiritum per nares quasi mugiens emittit. Memor, vel qui memoria tenet, vel quia memoria tenetur. Magister, maior in statione: nam †steron† Gr
Abbreviated transcription (Latin):
aqͣm timeat: quem greci ydrophobam̃ di
ex aqua contrabitꝰ cͥuiꝰ uicium est huc.
to uicio: D pocte. iam hoc genꝰ nominis
ꝓ furiosis usurpant. Languidꝰ. luridus.
quod sit pallidus. a loro dictus: quod hu¬
iusmodi habeat cutem. leprosus a pru¬
ritu nunio ipsius scabiei dictus. unde
& ꝑ ꝓ scribi debet. Luscus. qͦd lucẽ ex
parte sciat : sicut lusciliosꝰ. qui uesꝑe
nichil uidet. Luscos. quos coclites dixert̃¬
autiqui. Unde & ciclopas. codites legimꝰ
dictos: qͦd unum oculũ habuisse ꝑhiben¬
tur. Lotus. lautus:. id est mund̃. Rupa
nieretrix ã rapacitate uocata: quod ad
se rapiat miseros. & apprehendat.
i sericors ⁊ ã compatiendo alienȩ mise¬
riȩ uocabulũ est soccitꝰ Et hinc ap¬
pellatam misccłiam: quod miserũ cor fa¬
ciat dolentis aliena miseria. Non aut̃
occurrit ubiq hȩc ethymologia. Nam
est in deo miscłia: sine ulla cordis mise¬
ria. Mactus. magis auctꝰ gła: & est no¬

Expanded text:
aquam timeat, quem Greci ydrofoban dicunaquam timeat, quem Greci ydrofoban dicunm ex aqua contrahit, cuius vitium est huc eto vitio. Sed poetae iam hoc genus nominis pro furiosis usurpant. Languidus. Luridus, quod sit pallidus, a loro dictus, quod hujusmodi habeat cutem. Leprosus, a pruritu nimio ipsius scabiei dictus; unde per p scribi debet. 164. Luscus quod lucem ex parte sciat; sicut luscitiosus, qui vespere 482 nihil videt. Luscos antiqui, unde et Cyclopas Coclites legimus dictos, quod unum oculum habuisse perhibentur. Lotus, lautus, id est mundus. Lupa, meretrix, a rapacitate vocata, quod ad se rapiat miseros et adprehendat. M Misericors a conpatiendo alienae miseriae vocabulum est sortitus: et hinc appellata misericordia, quod miserum cor faciat dolentis aliena miseria. Non autem occurrit ubique haec etymologia; nam est in Deo misericordia sine ulla cordis miseria. Mactus, magis auctus gloria; et est no
Abbreviated transcription (Latin):
uersa sustinenda patiens est. Qui contͥ¬
rius est pusillanimis. Angustꝰ⁊ & in
nulla tribulatione subsistens. De quo
piens. Leuis: ob inconstantiã uagationis
appellatus. quia leui motu mentis. nunc
ista. nunc illa desiderat. Lubricus: ab eo
quod labitur. Labeus interdũ uelox:¬
ut labere nimpha polo. & lab̾e penuis:
Cursu enim lapsus cȩler ior est. Latro. in¬
uiȩ. Lanista. gladiator id est carnifex tus¬
ca lingua appellat᷑: q̃ laniando corpora
Lacessitor ⁊ ꝑ translationẽ dictus a cani¬
bus. uel ã feris. quȩ solent lacerando
ꝓuocare. Lȩnon. conciliator stupͥ eo qͦd
mentes miscroꝵ blandiat᷑. & delimiendo
seducat. Libidinosus: ab eo qͦd facit quod¬
libet. libidinosus. a libero ⁊ qͥ puellarũ
corpore pingit᷑. luxuriosꝰ: quasi solutꝰ
u uoluptates. Unde & menbra loco mo¬
ta: luxa dicunt᷑. Lasciuus. qͦd sit laxus:
id est solutꝰ & uanus. Limphaticus. qͦd

Expanded text:
versa sustinenda patiens est. Cui contrversa sustinenda patiens est. Cui contrarius est pusillanimis, angustus et in nulla tribulatione subsistens, de quo piens.' Levis ob inconstantiam vagationis appellatus, quia levi motu mentis nunc ista, nunc illa desiderat. Lubricus, ab eo quod labitur. Labens, interdum ut: Labere nympha polo, et labere pennis. Cursu enim lapsus celerior est. 160. Latro, inviae. Lanista, gladiator, id est, carnifex Tusca lingua appellatus, a laniando, scilicet corpora. 161. Lacessitor, per translationem dictus a canibus, vel a feris, quae solent lacerando provocare. Leno, conciliator stupri, eo quod mentes miserorum blandiat, et deliniendo seducat. Libidinosus, ab eo quod facit quodlibet. Libidinosus, a Libero, qui puellari corpore pingitur. Luxuriosus, quasi solutus in voluptates; unde et membra loco mota luxa dicuntur. Lascivus, quod sit laxus, id est, solutus et vanus. 162. Lymphaticus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
rus ñ ꝑmittit. Inuestis. id est sine ueste:
nondum enim habet stolam. qͥd est signũ
maritalis uirginitatis. Iscurra uocatur:
rus. & sermone splendidꝰ. Lecꝰtor dicitur
a legendo: id est ꝑccurrendo. Unde &
nauis dicitur legere. quicqͥd transit.
legimus freca concita terris. Itẽ lector
ã colligencdo animo quȩ legit ⁊ quasi col¬
lector. Sicut illud. Qui legitis flores.
Loquax ñ est eloguens. letͦus ã latitudi¬
ne. Tocuplex. quasi locis plenꝰ. & possessi¬
ouum plurimarũ possessor: qͦmad modũ
docet tulliꝰ de re publica in libro sc̃o.
Multaq edicione ouiũ & boum. qͥd tunc
erat res in pecore: & in locoꝵ possessio¬
nibus. Ex quo pecuniosi & locupleces
uocabantur. Uberalis dictus. ab eo qͦd
libenter donet. nec murmuret. largꝰ. lon
a linea dictus: ꝓpter quod sit porrectꝰ.
Tongeuus: quasilongi eui. & longi tem¬
poris. Conganimꝰ. siue magnanimus. eo
qͦd nullis passionib ꝑturbat᷑: s ad uni¬

Expanded text:
rus non permittit. 153. Investis, id est, sine veste, nondum enim habet stolam, quod est signum maritalis dignitatis. Iscurra vocatur, rus, et sermone splendidus. Lector, dicitur a legendo, id est, percurrendo. Unde et navis dicitur legere quidquid transit. legimus freta concita terris. Item lector, a colligendo animo quae legit, quasi collector, sicut illud: Qui legitis flores. 156. Loquax, non est eloquens. Laetus, a latitudine. Locuples, quasi locis plenus, et possessionum plurimarum possessor, quemadmodum docet Tullius in 'multaque editione ovium et boum, quod tunc erat res in pecore et in locorum possessionibus: ex quo pecuniosi et locupletes vocabantur.' Liberalis dictus ab eo quod libenter donet nec murmuret. Largus. Longus a linea dictus, propter quod sit porrectus. Longaevus, quasi longi aevi et longi temporis. Longanimis, sive magnanimis, eo quod nullis passionibus perturbatur sed ad uni
Abbreviated transcription (Latin):
tum dei. Aqua enim sacramenti uisibilis
est: aqua spiritus sancti inuisibilis est.
Ista abluit corpus & significat qͦd fit in
aĩa: ꝑ illum autem spiritum sc̃m ipsa aĩa
mundatur atq sagmatur. Spiritus sanctus
icheo unctio dr. ioħe testantẽ apło: quia si¬
cut oleum naturali pondere suꝑfertur omĩ
liquori. ita in pͥncipio suꝑferebatur sp̃c sc̃s aqͥs.
Unde & dñs oleo exultationis hoc est spiritu
inquit unctionem quam accepistis ab eo
ꝑmaneat in uobis. & necesse ñ habetis. ut
aliquis doceat uos: sed sicut unctio eius do¬
cet uos de omnib Ipse est enim sp̃c sanctus
unctio inuisibilis. De eadem trinitate.
rinitas appellatur. quod fiat totum unũ
ex quibusdam tribꝰ. quasi triunitas: ut me¬
moria. & intelligentia & uoluntas: in quib
mens habet inse quandam ymaginem di¬
uinȩ trinitatis. Nam dum tria sint. unum
sunt: quia & singła in se manent. & omnia
in omnib. Pater igitur & filius & spiritus

Expanded text:
tum Dei. Aqua enim sacramenti visibilis tum Dei. Aqua enim sacramenti visibilis est: aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et significat quod fit in anima: per illum autem Spiritum sanctum ipsa anima mundatur et saginatur. Spiritus sanctus ideo unctio dicitur, Iohanne testante apostolo, quia sicut oleum naturali pondere superfertur omni liquori, ita in principio superferebatur Spiritus sanctus aquis. Unde et Dominus oleo exultationis, hoc est Spiritu inquit, 'unctionem quam accepistis ab eo, permaneat in vobis; et necesse non habetis ut aliquis doceat vos: sed sicut unctio eius docet vos de omni re.' Ipse est enim Spiritus sanctus unctio invisibilis. § 4 De trinitate. Trinitas appellata ex quibusdam tribus, quasi Triunitas, ut memoria, intelligentia et voluntas, in quibus mens habet in se quamdam imaginem divinae Trinitatis. Nam dum tria sint, unum sunt, quia et singula in se manent, et omnia in omnibus. 2. Pater igitur, et Filius, et Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
quemq eoꝵ. ꝓpterea audem diuersarum
linguarum gr̃am apostolis dedit: ut ido¬
nei efficerentur fidelium eruditione po¬
płoꝵ. Quod uero supra singłos sedisse memo¬
ratur id causȩ est. ut intelligatur ꝑ plu¬
res ñ fuisse diuisꝰ. sed mansisse in singłis
totus : sicut fere ignibus mos est. Hanc enĩ
habet naturam ignis accensus: ut quanti
ad eum qͣnti ad crinem purpurei splendo¬
ris aspexerint. tantis uisum suȩ lucis mn¬
ꝑtiat. tantis ministeriũ sui muneris tri¬
buat: & ipse nichilominus in sua integͥca¬
te. ꝑmaneat. Sp̃c sanctus nomine aque
appellatur. in eugłio dño clamante & di
ceute. Si quis sitit: ueniat ad me & bibat.
Qui credit in me: flumina aquȩ uiuȩ flu¬
ent de uentre eius. Eugłista autem ex¬
posuit unde diceret. Secutus enim ait.
Hoc enim dicebat de sp̃u : quem accepturi
erant credentes in eum. Sed aliud est aqua
sacramenti: aliud aqua qͦ significat spiri¬

Expanded text:
quemque eorum. Propterea autem diversarum quemque eorum. Propterea autem diversarum linguarum gratiam apostolis dedit, ut idonei efficerentur fidelium eruditioni populorum. Quod vero supra singulos sedisse memoratur, id causa est, ut intellegatur per plures non fuisse divisus, sed mansisse in singulis totus, sicut fere ignibus mos est. Hanc enim habet naturam ignis accensus, ut quanti ad eum, quanti ad 'crinem purpurei splendoris' aspexerint, tantis visum suae lucis inpertiat, tantis ministerium sui muneris tribuat, et ipse nihilominus in sua integritate permaneat. Spiritus sanctus nomine aquae appellatur in Evangelio, Domino clamante et diuis sitit, veniat ad me et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre eius.' Evangelista autem exposuit unde diceret. Secutus enim ait: 'Hoc enim dicebat de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum.' Sed aliud est aqua sacramenti, aliud aqua quae significat Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
ter caritas. Spiritus sc̃s digitus dei eẽ inli¬
bris eugłii aꝑtissime declaratur. Cum enim
demonia. Unde & digito dei lex scripta est:
data chie quinquagesimo ab occisione agni.
Et die quinquagesimo uenit spiritus sc̃s ã
dei dicitur: ut eius oꝑatoria uirtus cumpa¬
tre & filio significetur. Inde & paulus dic̃¬
Hec autem omĩa oꝑatur unus atq icdem sp̃c.
diuidens singłis ꝓut uult. Sicut autẽ ꝑ
baptismum uixꝑo morimur & renascimur:
ita spu signamur. quod est digitus der &
spiritale signaculum. S pirccus sc̃s iccir¬
co in columbȩ speciem uenisse seribitur:
ut natura eius ꝑ auem simplicitatis & in no¬
inquit simplices sicut columbȩ. Hec enim
auis corporaliter ipso felle caret : habens
tantum innocentiã & amorem. Spiritꝰ sc̃s
inde nomine ignis appellatur: ꝓ eo quod
in apłoꝵ actibus ꝑ diuisionem linguarum
ut ignis apparuit. qui & insedit suꝑ unum¬

Expanded text:
ter caritas. Spiritus sanctus Digitus Dei esse in liter caritas. Spiritus sanctus Digitus Dei esse in libris Evangelii apertissime declaratur. Cum enim daemonia.' Unde et digito Dei scripta est lex, data die quinquagesimo ab occisione agni, et die quinquagesimo venit Spiritus sanctus  digitus Dei dicitur, ut eius operatoria virtus cum Patre et Filio significetur. Unde et Paulus aiec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult.' Sicut autem per baptismum in Christo morimur et renascimur, ita Spiritu signamur, quod est digitus Dei et spiritale signaculum. Spiritus sanctus idcirco in columbae specie venisse scribitur, ut natura eius per avem simplicitatis et innoinquit, 'simplices sicut columbae.' Haec enim avis corporaliter ipso felle caret, habens tantum innocentiam et amorem. Spiritus sanctus inde nomine ignis appellatur, pro eo quod in Apostolorum Actibus per divisionem linguarum ut ignis apparuit, qui et insedit super unum
Abbreviated transcription (Latin):
datur eis qui ꝑ eum diligunt deum: Apud
se autem deus est: apud nos uero donum. ẽ:
sed sempiterne spiritus sanc̾tus donum. ẽ:
distribuens singulis ꝓ ut uult gr̃arum
dona. Nam & ꝓphecias quibus uult imꝑtit:
& peccata quibus uult dimittit. Nam pec¬
cata sine sp̃u sancto non donant᷑. Spiritus
uel quia naturaliter eos a quib ꝓcectit con¬
iungit. & se unum cum ais esse ostendit: uel qͥa¬
in nobis id agit ut in deo maneamꝰ. & ipse in nob̾.
Unde & in donis dei nichil maius est caritate:
& nullum est maiꝰ donum cdei qͣm spiritꝰ sc̃s.
Ipse est & gratia. Quȩ quia ñ meritis nrͣis.
s uoluntate diuina gratis datur: inde gr̃a
nuncupatur. Sicut autem unuicum deiuerbũ
ꝓprie uocamꝰ nomine sapientiȩ. cum sit uniũ¬
saliter & spiritus sc̃s. & pater. ipse sapientia:¬
ita & sp̃c sanctus ꝓprie nuncupat᷑ uocabulo
caritatis. cum sit & pater. & filius uniuersali¬

Expanded text:
datur eis qui per eum diligunt Deum. Apud datur eis qui per eum diligunt Deum. Apud se autem Deus est. Apud nos autem donum est. Sed sempiterne Spiritus sanctus donum est, distribuens singulis, prout vult, gratiarum dona. Nam et prophetias quibus vult impertit, et peccata quibus volet dimittit. Nam peccata sine Spiritu sancto non donantur. CAPUT LXvel quia naturaliter eos a quibus procedit conjungit, et se unum cum in nobis id agit ut in Deo maneamus, et ipse in nobis. Unde et in donis Dei nihil maius est caritate, et nullum est maius donum Dei quam Spiritus sanctus. Ipse est et gratia, quae, quia non meritis nostris, sed voluntate divina gratis datur, inde gratia nuncupatur. Sicut autem unicum Dei Verbum proprie vocamus nomine Sapientiae, cum sit universaliter Spiritus sita Spiritus sanctus proprie nuncupatur vocabulo Caritatis, cum sit et Pater et Filius universali