comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liberalitas id maxime efficit. Nichil aut̃ amabiliꝰ nec copulatius
ꝙͣ morũ sumlitudo bonorũ. In quibus eium eadem studia sunt. cedem
noluntates. in his fit ut eque quisq altero delectet᷑ ac se ip̃o. efficitur¬
Iq id qd̾ Pithagoras uult in amicicia. ut unus fiat ex pluribus. Ma¬
gna etiã illa cõitas ẽ que conficit᷑ ex beneficiis ultro & citro datis. acc¬
eptis q. que mutua & grata dũ sunt. inter quos ea sunt firma deuin¬
Iciunt᷑ societate. Sed cum omnia xoe animoq lustraueris omĩn scci¬
ctatũ nulla est gratior nulla carior qͣ ea. que cum re.pu. est. Yni
cuiq nẽm cari sunt parentes. cari liberi. propinqui familiares sed
omnes oiũm caritates patria una complexa ẽ. pro qua quis bonus
dubitet mortem oppetere. si ei sit profuturus. Quo ẽ detestabilior
istorũ ĩmanitas qui lacerart oĩ scelere patriã x in ea funditus de¬

Expanded text:
liberalitas id maxime efficit. Nihil autem est amabilius nec copulatius liberalitas id maxime efficit. Nihil autem est amabilius nec copulatius quam morum similitudo bonorum; in quibus enim eadem studia sunt, eaedem voluntates, in iis fit ut aeque quisque altero delectetur ac se ipso, efficiturque id, quod Pythagoras vult in amicitia, ut unus fiat ex pluribus. Magna etiam illa communitas est, quae conficitur ex beneficiis ultro et citro datis acceptis, quae et mutua et grata dum sunt, inter quos ea sunt, firma devinciuntur societate. Sed cum omnia ratione animoque lustraris, omnium societatum nulla est gravior, nulla carior quam ea, quae cum re publica est uni cuique nostrum. Cari sunt parentes, cari liberi, propinqui, familiars, sed omnes omnium caritates patria una complexa est, pro qua quis bonus dubitet mortem oppetere, si ei sit profuturus? Quo est detestabilior istorum immanitas, qui lacerarunt omni scelere patriam et in ea funditus de
Abbreviated transcription (Latin):
commune aĩantiu ut hẽant libidinẽ procreandi. prima societas in
ip̃o coniugio ẽ. proxima in liberis. deinde una domus cõmuia õnia.¬
In his autem ẽ principiũ urbis x quasi seminariũ rei.pu. Seqũtur
fratrũ coniui̾ctioe̾s post consobrinorũ consangui̾eorũq qui ciĩ una do¬
mo iam capi nõ possut in alias domos tanq̃ in columpnas exeunt:
Sequnt̾ conubia & affinitates ex quibus plures propinꝗ que propa
maiorũ. cisdem uti sactis. sepulera hẽre cõmiua. Sed om̃iu sccieta¬
tum nulla prestantior ẽ nulla firmior. qͣ cum urxi boni moribus s¬
sinules. sunt familiaritate coniuncti. Illud enim honestũ qd̾ sepedi¬
cinus. etiam si in alio cernimus tñ nos mouet. atq illi in quo ide¬
mẽe uidet̾ amicos facit. Et quanqͣ omĩs uirtus nos ad se alliciat.
faciatq ut eos diligamus in quibus ip̃a mnesse uidet᷑. tñ iustitia ꝙ

Expanded text:
commune animantium, ut habeant libidinem procreandi, prima societas in commune animantium, ut habeant libidinem procreandi, prima societas in ipso coniugio est, proxima in liberis, deinde una domus, communia omnia; id autem est principium urbis et quasi seminarium rei publicae. Sequuntur fratrum coniunctiones, post consobrinorum sobrinorumque, qui cum una domo iam capi non possint, in alias domos tamquam in colonias exeunt. Sequuntur conubia et affinitates, ex quibus etiam plures propinqui; quae prmaiorum, eisdem uti sacris, sepulcra habere communia. Sed omnium societatum nulla praestantior est, nulla firmior, quam cum viri boni moribus similes sunt familiaritate coniuncti; illud enim honestum quod saepe dicimus, etiam si in alio cernimus, tamen nos movet atque illi, in quo id inesse videtur, amicos facit. Et quamquam omnis virtus nos ad se allicit facitque, ut eos diligamus, in quibus ipsa inesse videatur, tamen iustitia et
Abbreviated transcription (Latin):
beranti dare. que sunt his utilia. qui accipiunt. danti nõ molesta.
Quare & his utendũ & semꝑ aliquid ad cõmue̾ utilitatẽ ẽẽ afferen¬
dum. Sed qͣm copie parue singulorũ sunt eoxũ aut̃ qui his egeant
infinita ẽ multitudo. uulgaris liberalitas referenda ẽ ad illũ hennii fi¬
nem. nichilominus ip̃i luceat ut facultas sit qua in nr̃os simus lib¬
exales. Gradus autem societatis homĩum pluxes sunt. Ut enim ab ÷¬
illa infinita discedat᷑. proprior ẽ ȩiusdẽ e̾e̾ gentis nationis. lingue
qua maxĩe homines coniungunt. Interius etiã ẽ eiusdẽ eẽ ciuitatis
Multa enĩ sunt cuubus int̾ex se cõmuĩa. forum. phana. porticus.
uie. leges. uixa iudicia. suffragia. consuetudines. ꝑreterea ꝙ fami¬
liaritates multaq cum multis xes cõnes q contracte. Artior ueroN.
colligatio societatis propinquorũ. Ab illa enĩ societate inmuensa gene

Expanded text:
beranti dare, quae sunt iis utilia, qui accipiunt, danti non molesta. beranti dare, quae sunt iis utilia, qui accipiunt, danti non molesta. Quare et his utendum est et semper aliquid ad communem utilitatem afferendum. Sed quoniam copiae parvae singulorum sunt, eorum autem, qui his egeant, infinita est multitudo, vulgaris liberalitas referenda est ad illum Ennii finem: Nihilo minus ipsi lucet, ut facultas sit, qua in nostros simus liberales. Gradus autem illa infinita discedatur, propior est eiusdem gentis, nationis, linguae, qua maxime homines coniunguntur; interius etiam est eiusdem esse civitatis; multa enim sunt civibus inter se communia, forum, fana, porticus, viae, leges, iura: iudicia, suffragia, consuetudines praeterea et familiaritates multisque cum multis res rationesque contractae. Artior vero coll
Abbreviated transcription (Latin):
coicando disceptando conciliat inter se homĩes coniungite q naturali qu¬
ada sccietate. Neq ulla re longius absumus a nat᷑a feratũ. in quib iẽe
fortitudine sepe diximus ut in equis in leonibus. Iustitia equitatẽ boi¬
tate non dicimus. Sunt enim tonis & or̃onis exꝑtes. Ac latissime ꝯdẽ
patens hominib inter ip̃os omnib intex omẽs societas hec ẽ. in qua ous
retũ quas ad cõmuẽm hoĩum usũ natura genuit ẽ sexuãda comĩtas.
Rt que descripta sunt legib e uire ciuili. Hec ita teneant̾ ut sit constitutar
Equibus ip̃is cetera sic obseruent᷑ ut in Grecorũ prouerbio.ẽ. omia ẽẽ aĩe N¬
orum cõmiña. Sinia autẽ cominunia hominũ uident᷑ ea que sunt generis. N.¬
benę precepit ut quicꝗd sine detmento accõmodaxi possit id trib¬
uat᷑ cuiq uel ignoto. Ex quo sunt illa cõmiũa nõ prohibere aqua
profiuentẽ. pati ab igne ignẽ capere. siquis uelit consiliũ fidele deli¬

Expanded text:
unicando, disceptando, iudicando conciliat inter se homines coniungitque naturali quadam societate; neque ulla re longius absumus a natura ferarum, in quibus inesse fortitudinem saepe dicimus, ut in equis, in leonibus, iustitiam, aequitatem, bonitatem non dicimus; sunt enim rationis et orationis expertes. Ac latissime quidem patens hominibus inter ipsos, omnibus inter omnes societas haec est; in qua omnium rerum, quas ad communem hominum usum natura genuit, est servanda communitas, ut, quae discripta sunt legibus et iure civili, haec ita teneantur, ut sit constitutum legibus ipsis, cetera sic observentur, ut in Graecorum proverbio est, amicorum esse communia omnia. Omnium autem communia hominum videntur ea, quae sunt generis  praecipit, ut, quicquid sine detrimento commodari possit, id tribuatur vel ignoto; ex quo sunt illa communia: non prohibere aqua profluente, pati ab igne ignem capere, si qui velit, consilium fidele deli
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo honore. aut impexio affectos. obseruare. ⁊ colere debemꝰ. łtib¬
hẽce delectũ cius & peregrini. In ip̃oq peregrino. priuatĩ ne ã pu¬
blice uenexit. ad sumã ne agã de singulis. comue̾m totius generis
hoĩum cõciliatiõẽm x consociatiõe. colere tuexi seruare debemue:
Am de artificiis & questibus ꝗ liberales hẽndi ꝗ sordidi sũt
hec fere accepimus. primũ unprobant᷑ hi questus qui ĩ odia
homiu incuxrũt. ut portitoꝵ x feneratorũ. Illiberales aũt
Ix sordidi questus sunt. mexcenarioꝵ dum quorũ opere nõ quoꝵ¬

Expanded text:
aliquo honore aut imperio affectos observare et colere debemus, tribaliquo honore aut imperio affectos observare et colere debemus, tribhabere dilectum civis et peregrini in ipsoque peregrino, privatimne an publice venerit. Ad summam, ne agam de singulis, communem totius generis hominum conciliationem et consociationem colere, tueri, servare debemus. Iam de artificiis et quaestibus, qui liberales habendi, qui sordidi sint, haec fere accepimus. Primum improbantur ii quaestus, qui in odia hominum incurrunt, ut portitorum, ut faeneratorum. Illiberales autem et sordidi quaestus mercennariorum omnium, quorum operae, non quo
Abbreviated transcription (Latin):
opus a uulgo consideratĩ uult. ut si quid rep̾hensũ sit a plurib id corri¬
gat᷑. hi q hec secũ u cũ aliis. quid in eo peccatũ sit exquirunt. sic alioꝵ
uidicio permulta nobis x facienda x nõ facienda x mutanda. & corrig¬
enda sunt. Que uero more agent᷑ institutisq ciuilib. de his nichil
precipiendũ est. illa enĩ precepta sunt nec quenqͣ hoc erxore duci oppor¬
tet ut si quid Socrates. aut Aristippus contra morẽ consuetudiem q
ciuilem fecerint. loquti ue sint idem sibi arbitrent᷑ licere. magnis eũn¬
illi  diuinis bonis hanc licentiã assequebant᷑. Cynicorũ uoͬ tota cõ
eicienda ẽ. est enĩ inmica uerecundie sine qua. nichil rectũ ẽe potest
nichil honestũ. Eos aut̃ quorũ uita ꝑspecta in xebus honestis atq ma¬
gnis ẽ. bene de re.pu. sentientes aut bene meritos. aut merentes. de

Expanded text:
opus a vulgo considerari vult, ut, si quid reprehensum sit a pluribus, id corriopus a vulgo considerari vult, ut, si quid reprehensum sit a pluribus, id corrigatur, iique et secum et ab aliis, quid in eo peccatum sit, exquirunt, sic aliorum iudicio permulta nobis et facienda et non facienda et mutanda et corrigenda sunt. Quae vero more agentur institutisque civilibus, de iis nihil est praecipiendum; illa enim ipsa praecepta sunt, nec quemquam hoc errore duci oportet, ut, si quid Socrates aut Aristippus contra rnorem consuetudinemque civilem fecerint locutive sint, idem sibi arbitretur licere; magnis illi et divinis bonis hanc licentiam assequebantur. Cynicorum vero ratio tota est eicienda; est enim inimica verecundiae, sine qua nihil rectum esse potest, nihil honestum. Eos autem, quorum vita perspecta in rebus honestis atque magnis est, bene de re publica sentientes ac bene meritos aut merentes sic ut
Abbreviated transcription (Latin):
nos si acres x diligentes ẽe uolumus aĩaduersores uicioru. magna
qutione. ex reticentia. ex contentione uocis. ex sũmissioe  ecteris sin¬
ilibus. facile iudicabimus. quid eoxũ apte fiat. x quid ab offĩo naͣ q di¬
screpet. Quo in gne̾ nõ est incõmodũ quale quidq̃ eorũ sit ex aliis udi¬
care ut siquid dedeceat in illis uitemus ipi. fit enĩ nescio quom̃o ut ma¬
gis in aliis cernamus ꝙͣ in nobis met ip̃is siꝗd delinꝗt̃. Itaq facillime
corriguntur in discendo. quorũ uicia imitant᷑ emẽdandi eã mag̾ri. Nec
uero est alienũ ad ea eligenda que dubitatioem affexunt adhibere doctos
iuxos. ł etiã usu pitos. x his de uno quoqͥ officii genẽ quid placeat ex¬
ꝙ cere. maior enĩ pars eo fere deferri solet quo a. nat᷑a ip̃a d̾ucit᷑. In
eni pictores. x hi qui signa fabricant. & ueri etiã poete. suũ quisq

Expanded text:
nos, si acres ac diligentes esse volumus animadversoresque vitiorum, magna nos, si acres ac diligentes esse volumus animadversoresque vitiorum, magna e, ex risu, ex locutione, ex reticentia, ex contentione vocis, ex summissione, ex ceteris similibus facile iudicabimus, quid eorum apte fiat, quid ab officio naturaque discrepet. Quo in genere non est incommodum, quale quidque eorum sit, ex aliis iudicare, ut, si quid dedeceat in illis, vitemus ipsi; fit enim nescio quo modo, ut magis in aliis cernamus quam in nobismet ipsis, si quid delinquitur. Itaque facillime corriguntur in discendo, quorum vitia imitantur emendandi causa magistri. Nec vero alienum est ad ea eligenda, quae dubitationem afferunt, adhibere doctos homines vel etiam usu peritos et, quid iis de quoque officii genere placeat, exquirere. Maior enim pars eo fere deferri solet, quo a natura ipsa deducitur. In enim pictores et ii, qui signa fabricantur, et vero etiam poeitae suum quisque
Abbreviated transcription (Latin):
constanti sic in uita oĩa sint apta inter se x cõueĩentia. Tuxpe enĩ ual¬
deq uiciosũ ẽ in re seuera. conuiuio digna aut delicatũ aliquẽ infẽre
solum manus sed etiã oculos abstinentes hr̃e. Atq hoc idẽ Sophocles.
si in comuiuo faciat in huanus uideat᷑ inscitia temporis. Sed ea q̃ multum
ab huanitate discrepant. ut siquis in foro cantet aut siqua ẽ alia magna
peruersitas facile apparent. nec magnope ãmoĩtioe. x p̃cepta desiderant.
Que aũt parua uidentur ẽẽ delicta neq a. multis intelligi posst̾. ab his
diligentius ẽ declinandũ ut in fidibus aut tibiis qͣ us paulũ discrepent.
tamẽ id.a. sciente. aĩaduerti solet. Sic uiuendũ est in uita ne forte ꝗd
discrepet uel młto etiã mag̾. quo maior x melior actionis qͣ sonorum
concentus ẽ. Atq ut in fidibus musicorũ aures ł inĩma sentuit. sic

Expanded text:
constanti, sic in vita omnia sint apta inter se et convenientia; turpe enimn valconstanti, sic in vita omnia sint apta inter se et convenientia; turpe enimn valdeque vitiosum in re severa convivio digna aut delicatum aliquem inferre solum manus, sed etiam oculos abstinentes habere. Atqui hoc idem Sophocles si in convivio faciat, inhumanus videatur inscitia temporis. Sed ea, quae multum ab humanitate discrepant, ut si qui in foro cantet, aut si qua est alia magna perversitas, facile apparet nec magnopere admonitionem et praecepta desiderat; quae autem parva videntur esse delicta neque a multis intellegi possunt, ab iis est diligentius declinandum. Ut in fidibus aut tibiis, quamvis paulum discrepent, tamen id a sciente animadverti solet, sic videndum est in vita ne forte quid diserepet, vel multo etiam magis, quo maior et melior actionum quam sonorum concentus est. Itaque, ut in fidibus musicorum aures vel minima sentiunt, sic
Abbreviated transcription (Latin):
aguntire. aut dicunt᷑ loco suo collocandarũ. Itaq uidet eadẽ uis ordĩs
x collocationis fore. Nam x ordinẽ sic diffinĩt compositionẽ ceꝵ
aptis ⁊ accõmodatis locis locu aũt actõnis oppoxtiũtatẽ tꝑis e̾e̾ dicũt.
tempus aut̃ opportunũ actoni grece eucheria. latine appellat̃ occasio sic
fit ut modestia hec. quã ita interpretam᷑ ut dixi. scĩa sit opportuĩtatis
doneorũ ad agendũ tp̃m. Sed põt eadẽ e̾e̾ prudentie diffinitio. de qͣ
principio diximus hoc aũt loco de moderatioe & tempantia  haxu
similib iurtutibus queximꝰ. Ita que erant prudentia propria. suo loce
dicta sunt. que aũt harũ uixtutũ de quibus iamdu loquum̃ que ꝑtine
nt ad uerecundiã & eorũ approbatioẽm quibus cũ uiuimus. nũc dicen¬
da sunt.Talis ẽ igit᷑ ordo actõnu adhibendus ut quẽadinou̾ ĩ oroe̾

Expanded text:
agentur aut dicentur, loco suo collocandarum. Ita videtur eadem vis ordinis agentur aut dicentur, loco suo collocandarum. Ita videtur eadem vis ordinis et collocationis fore; nam et ordinem sic definiunt: compositionem rerum aptis et accommodatis locis; locum autem actionis opportunitatem temporis esse dicunt; tempus autem actionis opportunum Graece eukairi/a Latine appellatur occasio. Sic fit, ut modestia haec, quam ita interpretamur, ut dixi, scientia sit opportunitatis idoneorum ad agendum temporum. Sed potest eadem esse prudentiae definitio, de qua principio diximus; hoc autem loco de moderatione et temperantia et harum similibus virtutibus quaerimus. Itaque, quae erant prudentiae propria, suo loco dint ad verecundiam et ad eorum approbationem, quibuscum vivimus, nunc dicenda sunt. Talis est igitur ordo actionum adhibendus, ut, quem ad modum in oratione
Abbreviated transcription (Latin):
pareant. quo nichil ẽ ad offia conseruanda accõmodatius. deinde ut aĩadu¬
extat᷑ quanta illa res sit quã efficexe uelimꝰ ne maior ne ue minor cu¬
ra. u oꝑa suscipiat᷑ qͣ cã postulet. Textiũ ẽ ut caueamus ut ea q̃ ꝑtin¬
ent ad liberalẽ spẽm x dignitatẽ modecanda sint modus aũt ẽ optiniꝰ
decus ip̃m tenere de quo ante diximus nec ꝑrogredi longius. horũ tũ
triu prestantissimũ est appetitũ obtempare xõni.
Euiceps de ordĩe rerũ. & de opportuĩtate tprm dicẽdũ ẽ. hec¬
aũt scĩa cõtinent᷑ ea quã Greci heutasiã noĩant. nõ hãc quã
interp̃tam̃ modestiã. quo ĩ uerbo modus in est. Sed illa est
Euthasia in qua intelligit᷑ ordĩs conseruatio. Itaq ut eandẽ nos mode¬
stiã appellemꝰ sic diffinit a Stoycis ut modestia sit scĩa xexũ earũ que

Expanded text:
pareat, quo nihil est ad officia conservanda accommodatius, deinde ut animadvpareat, quo nihil est ad officia conservanda accommodatius, deinde ut animadvertatur, quanta illa res sit, quam efficere velimus, ut neve maior neve minor cura et opera suscipiatur, quam causa postulet. Tertium est, ut caveamus, ut ea, quae pertinent ad liberalem speciem et dignitatem, moderata sint. Modus autem est optimus decus ipsum tenere, de quo ante diximus, nec progredi longius. Horum tamen trium praestantissimum est appetitum optemperare rationi. inceps de ordine rerum et de opportunitate temporum dicendum est. Haautem scientia continentur ea, quam Graeci eutaci/an nominant, non hanc, quam interpretamur modestiam, quo in verbo modus inest, sed illa est eutaci/a, in qua intellegitur ordinis conservatio. Itaque, ut eandem nos modestiam appellemus, sic definitur a Stoicis, ut modestia sit scientia rerum earum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
endi. ⁊ admittenda homĩu cuiusub generis młtitudo. Adhibenda etiã
ẽ circa laxitatis. aliter uoͣ ampla donus dedecori sepe dño fit. si ẽ in ea
cũ a.pretereuntib dicit᷑ .o. domus antiqua ꝙͣ a dispari dũo dñare
qd̾ quidẽ his temꝑib ĩ multos licet dicere. Cauendu̾ est aũt precipue
si ip̃e hedifices ne extra modũ sumptu. x magnificẽtia prodeas. Quo
in gne̾ multũ mali etiã ẽ in exemplo. studiose enĩ pleriq preserti
i hance partẽ facta principũ imitant᷑ ut.L. luculli sũmi urxi uret¬
utẽ ciuus ꝙ multi in uillatũ magnificentia sunt imitati. Quarũ
quidẽ certus ẽ adhibendus modus ad mediocritatẽq reuorandus. ea¬
demq mediocritas ad omnẽ usum cultũq iute referenda ẽ. Sed hec hactenus.
In omĩ aũt act̾one suscipienda tria sunt tenenda. primo ut appetitus rõni

Expanded text:
endi et admittenda hominum cuiusque modi multitudo, adhibenda cura endi et admittenda hominum cuiusque modi multitudo, adhibenda cura est laxitatis; aliter ampla domus dedecori saepe domino fit, si est in ea cum a praetereuntibus dicitur: O domus ántiqua, heu quam dispari domináred quidem his temporibus in multis licet dicere. Cavendum autem est, praesertim si ipse aedifices, ne extra modum sumptu et magnificentia prodeas; quo in genere multum mali etiam in exemplo est. Studiose enim plerique praesertim in hanc partem facta principum imitantur, ut L. Luculli, summi viri, virtutem quis? at quam multi villarum magnificentiam imitati! quarum quidem certe est adhibendus modus ad mediocritatemque revocandus. Eademque mediocritas ad omnem usum cultumque vitae transferenda est. Sed haec hactenus. In omni autem actione suscipienda tria sunt tenenda, primum ut appetitus rationi
Abbreviated transcription (Latin):
placeat ẽe̾ cuius finis. & usus ẽ ad quẽ accõmodanda ẽ hedificandi de¬
scuptio & tũ adhibenda ẽ cõmoditatis digͥnitasq diligentia. Gñ ota¬
uio qui primus ex illa familia consul factus ẽ honori fiuisse accepimus
qd̾ preclarã hedificasset in pallatio  pleuã dignitatis domũ. que cum¬
a uulgo uiseret suffragata dño nouo homini. ad consulatũ putabat᷑. Hã
Scaurũs demolitus accessioẽm aduixit hedib. Itaq̃ ille in suis domu
consulatũ primus attulit. Hic sũmi & clarissimi uixi filius. ĩ domum
młtiplicata nõ repulsã solũ attulit sed ignomĩa x calamitatẽ. Ornã¬
da enĩ dignitas domo at nõ ex domo tota querenda nec domo dominus
sed dño domus ẽ honestanda. & ut ĩ ceteris rõ hẽnda ẽ nõ sua solum
sed etiã aliorũ sic x in domo claxi homĩs ĩ qua & hospites multi cecipi¬

Expanded text:
placeat esse, cuius finis est usus, ad quem accommodanda est aedificandi deplaceat esse, cuius finis est usus, ad quem accommodanda est aedificandi descriptio et tamen adhibenda commoditatis dignitatisque diligentia. Cn. Octavio, qui primus ex illa familia consul factus est, honori fuisse accepimus, quod praeclaram aedificasset in Palatio et plenam dignitatis domum; quae cum vulgo viseretur, suffragata domino, novo homini, ad consulatum putabatur; hanc Scaurus demolitus accessionem adiunxit aedibus. Itaque ille in suam domum consulatum primus attulit, hic, summi et clarissimi viri filius, in domum multiplicatam non repulsam solum rettulit, sed ignominiam etiam et calamitatem. Ornanda enim est dignitas domo, non ex domo tota quaerenda, nec domo dominus, sed domino domus honestanda est, et, ut in ceteris habenda ratio non sua solum, sed etiam aliorum, sic in domo clari hominis, in quam et hospites multi recipi
Abbreviated transcription (Latin):
conferimus x uereri ⁊ diligere uideam. Oburrgatioes etiã nõnunqͣs
incidunt necie in quibus utendũ ẽ foxtasse x uocis contentiõe maiore
e uerborũ grauitate acxiore. Id etiã agendũ ut ne ea facere iudeam̃
procul absit cum qua nil recte fieri nil considerate põt. magna autẽ ꝑte
clementi castigatioe licet uti grauitate tñ adiuncta. ut seuexitas adhib¬
eatur. e contumelia repellat.atq etiã illud ip̃m qd̾ acerbitatis hẽt obiu¬
rgatio significandũ ẽ ip̃ius id cã qui obiurget e̾ẽ susceptũ. cectũ est aũ¬
x in illis contentionib que cum inimicissimis fuĩt etiã si nobis indig
ꝑturbatione fuit. ea nec constantex fieri possũt. neq his qui ad sũt appt¬
audientiũ imitaxi militẽ gloriosũ. Et qm oĩa prosequimꝰ. uolumus
quidẽ certe dicendũ ẽ etiã qualẽ homĩs honorati & principis domum

Expanded text:
conferimus et vereri, et diligere videamur. 6. Obiurgationes etiam nonnumquam conferimus et vereri, et diligere videamur. 6. Obiurgationes etiam nonnumquam incidunt necessariae, in quibus utendum est fortasse, et vocis contentione maiore, et verborum gravitate acriore. Id agendum etiam, ut ea facere non videamur procul absit, cum qua nihil recte fieri, nihil considerate potest.Magna autem ex parte clementi castigatione licet uti, gravitate tamen adiuncta; ut severitas adhibeatur, et contumelia repellatur. Atqui etiam illud ipsum quod acerbitatis habeat obiurgatio, significandum est, ipsius causa, qui obiurgetur, susceptum esse. Rectum est autem in illis contentionibus, qui cum inimicissimis fiunt, etiam si nobis indigna rturbatione fiunt, ea nec constanter fieri possunt, nec ab his qui adsunt praudientium imitari militem gloriosum. Et quoniam omnia persequimur, volumus quidem certe, dicendum est etiam, qualem hominis honorati et principis domum
Abbreviated transcription (Latin):
lepos nec uõ tanqͣ in possessioe suã uenexit excludat alios sed cum reliꝗs
in xebus. tũ in sexincẽ cõi iucissitudĩem nõnũq̃ putet. ac uideat ĩ primis qbꝰ
de reb loquat᷑. si seriis seueritatẽ adhibeat. si iocosis leporẽ. In primis qs
solet. cũ studiose de absentib detrabendi cã aut ꝑ xidiculũ. aut seuere¬
aut maledice. contueliose q dicat᷑.Habent᷑ autẽ plerunq serinone
aut de domesticis negociis aut de re pu. aut de axtiũ studiis atq̃ doctriã.
tatioem hẽat. & ut incipiendi rõ fuexit. ita sit desinendi modus. Sed
qm̃ in oĩ uita. xectissĩe p̾cipit᷑ ut ꝑturbatioẽs fugiamus .i motus ani-¬
mi nimios roi nõ obtemꝑantes sic eiusmodi motib sermo deb uacare.
ne aut ira existat. aut cupiditas aliqua. aut pigricia. ł. ignauia aut
tale aliꝗd appareat. maxĩe q curandũ ẽ ut eos ꝗbus cum serinonem

Expanded text:
lepos; nec vero, tamquam in possessionem suam venerit, excludat alios, sed cum reliquis lepos; nec vero, tamquam in possessionem suam venerit, excludat alios, sed cum reliquis in rebus, tum in sermone communi vicissitudinem non iniquam putet; ac videat in primis, quibus de rebus loquatur; si seriis, severitatem adhibeat, si iocosis, leporem; in primisque solet evenire, cum studiose de absentibus detrahendi causa aut per ridiculum aut severe maledice contumelioseque dicitur. Habentur autem plerumque sermones aut de domesticis negotiis aut de re publica aut de artium studiis atque doctrina. Dtationem habeat, et, ut incipiendi ratio fuerit, ita sit desinendi modus. Sed quo modo in omni vita rectissime praecipitur, ut perturbationes fugiamus, id est motus animi nimios rationi non optemperantes, sic eius modi motibus sermo debet vacare, ne aut ira exsistat aut cupiditquid tale appareat, maximeque curandum est, ut eos, quibuscum sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
cum or̾onis idicẽ. uocẽ hẽamus in uoce aũt duo sequem̃. ut claxa sit x suauis.
Utrunq̃ omĩo a. nat̾a petendũ ẽ. Uexũ aut̃ altexũ exexcitatio augebit. alterũ
unitatio presse loquentiũ & leniter. nichil fuit in Catullis ut eos exquisito ui¬
dicio uti putares. lĩaxum quãqͣ exant exuditi. sed & alii. hi aũt optune uti lĩ¬
gua latina putabant̃. sonus exat dulcis. littere neq expresse neq oppresse. ne
aut obscurũ aut putridũ cͥe̾t. sine contentioe uox. nec languens nec canora.
Uberior or̃o. L. Crassi nec minus faceta. sed bene loquendi de Catullis opinio
nõ minor. Sale uero conditus Cesar x facetus. Catulli patcis frater oẽs
uicit ut in illo ip̃o forensi genẽ dicendi. contentioẽs aliorũ sexinone uinceret.
In omibus igit᷑ his elaborandũ ẽ. si in oĩ re quid deceat exquirimus. Sit ergo
hic sermo. in quo Socratici maxĩe excellũt. leuis mĩmeq ꝑtinax usit in eo

Expanded text:
autem duo sequamur, ut clara sit, ut suavis, utrumque omnino a natura petundum est, verum alterum exercitatio augebit, alterum imitatio presse loquentium et leniter. Nihil fuit in Catulis, ut eos exquisite iudicio putares uti litterarum, quamquam erant litterati; sed et alii; hi autem optime uti lingua Latina putabantur; sonus erat dulcis, litterae neque expressae neque oppressae, ne aut obscurum esset aut putidum, sine contentione vox nec languens nec canora. Uberior oratio L. Crassi nec minus faceta, sed bene loquendi de Catulis opinio non minor. Sale vero et facetiis Caesar, Catuli patris frater, vicit omnes, ut in illo ipso forensi genere dicendi contentiones aliorum sermone vinceret. In omnibus igitur his elaborandum est, si in omni re quid deceat exquirimus. Sit ergo hic sermo, in quo Socratici maxime excellunt, lenis minimeque pertinax, insit in eo
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã quibus. & se possit iuuare & suos conducat id nec ne de quo
deliberat. Que deliberatio oĩs in xoe̾m utilitatis cadit. Textium
dubitandi genus ẽ cum pugnare uidet᷑ cum honesto id quod esse¬
utile iudicetur. cum enim utilitas ad se rapere. honestas contra
ad se reuocare uidet᷑. fit ut distrahat᷑ in deliberando animus. affex¬
at q ancipitẽ cogitandi curã. Hac diuisioe cum pretetire aliquia
maximũ uiciumꝰ in diuidendo sit duo pretermissa sunt. Nec eĩm
solum utrũ hõẽstum. an tuxpe sitͣ quid deliberari solet. sed etiam
duobus propositis honestis. utrũ honestius: Itemq duobus propo¬
sitis utilib utrũ utilius: Itaq quã ille triplice̾ putauit esse rõe
in qnq partes debere distribui xeperitur. Primũ igit̾ ẽ de honesto
sed dupliciter. tum pari rõne de utili. post de compatione coru
dissexendum.

Expanded text:
tentiam, quibus et se possint iuvare et suos, conducat id necne, de quo tentiam, quibus et se possint iuvare et suos, conducat id necne, de quo deliberant; quae deliberatio omnis in rationem utilitatis cadit. Tertium dubitandi genus est, cum pugnare videtur cum honesto id, quod videtur esse utile; cum enim utilitas ad se rapere, honestas contra revocare ad se videtur, fit ut distrahatur in deliberando animus afferatque ancipitem curam cogitandi. Hac divisione, cum praeterire aliquid maximum vitium in dividendo sit, duo praetermissa sunt; nec enim solum utrum honestum an turpe sit, deliberari solet, sed etiam duobus propositis honestis utrum honestius, itemque duobus propositis utilibus utrum utilius. Ita, quam ille triplicem putavit esse rationem, in quinque partes distribui debere reperitur. Primum igitur est de honesto, sed dupliciter, tum pari ratione de utili, post de comparatione eorum disserendum.
Abbreviated transcription (Latin):
quibus omnes. partes usias uite confirmari possint. Supioris gen¬
exis huusmodi sunt questiones. omĩa ne officia perfecta sint. Nũ
quid officiũ aluid. alio m aus sit. x quę sunt genexis eiusdem.
Quorũ autẽ officiorũ precepta tradunt᷑. ea quanqͣ pextinent᷑ ad
finẽ bonoru tñ minus id apparet. quia magis ad institutioe̾m uite
cõmiũs spectare uident̃. de quibus ẽ nobis his libris explicandu.
Atq etiã alia diuisio ẽ officii. Nam & mediũ quoddã officiũ dicitur.
ut rectũ qd̾ sit. id officiũ perfectũ esse diffiniant. Mediũ aũt offm̃
id esse dicunt. quod cuir factũ sit ratio probabilis reddi potest.
Riplex igitur ẽ ut panetio uidet̃ consilii capiendi deliberato.
Nam honestum ne factum sit. aut turpe dubitant. id qd̾ ĩ
deliberationẽ cadit. in quo considerando animi sepe ĩ qͣrias
ditatẽ/ iocunditatẽq ad facultates rexũ atq copias. ad opes. ad po¬

Expanded text:
quibus in omnis partis usus vitae conformari possit. Superioris generis huius modi sunt exempla: omniane officia perfecta sint, num quod officium aliud alio maius sit, et quae sunt generis eiusdem. Quorum autem officiorum praecepta traduntur, ea quamquam pertinent ad finem bonorum, tamen minus id apparet, quia magis ad institutionem vitae communis spectare videntur; de quibus est nobis his libris explicandum. Atque etiam alia divisio est officii. Nam et medium quoddam officium dicitur ut, rectum quod sit, id officium perfectum esse definiant; medium autem officium id esse dicunt, quod cur factum sit, ratio probabilis reddi possit. Triplex igitur est, ut Panaetio videtur, consilii capiendi deliberatio. Nam aut honestumne factu sit an turpe dubitant id, quod in deliberationem cadit; in quo considerando saepe animi in contraditatem iucunditatemque, ad facultates rerum atque copias, ad opes, ad po
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ thera s uspendis. sola congeris. equora fundis
ueq locis hab itũt que moderata uigetl.
Dui genus humanũ cernẽs mersissẽ pfundo
tis homiñẽ eriperes es quoq factus homo.
Lec uoluisti etenun tantũ de corpore nasci¬
⁊ ed caro que nasci pertulit atq mori.
Funeris exequias pateris uite auctor & orbis
Intra mortis iter dando suluts opeai.
Tristia cessarunt inferne uincula legis
Expauitq chaos luminis ore premi
Depereñt reuebre christi fulgore fugute
E terne noclis pallia crassa cadunt.
dolicita sed redde fidem p̃cor al me porestas
Tertia lux rediit surge sepulte nieus.
Non decet ut h muili tumiulo tua mẽbra te
Nec precium mundi uilia saxa premall.

Expanded text:
Aethera suspendis, sola congeris, Aethera suspendis, sola congeris, quaeque locis habitant quo moderante vigent, qui genus humanum cernens mersisse profundo, ut hominem eriperes es quoque factus homo; nec voluisti etenim tantum te corpore nasci, sed caro quae nasci, pertulit atque mori: funeris exequias pateris vitae auctor et orbis, intras mortis iter dando salutis opem. tristia cesserunt infernae vincula legis expavitque chaos luminis ore premi; depereunt tenebrae Christi fulgore fugatae et tetrae noctis pallia crassa cadunt. pollicitam sed redde fidem, precor, alma potestas: tertia lux rediit, surge, sepulte meus. non decet, ut humili tumulo tua membra tegantur, neu pretium mundi vilia saxa premant.
Abbreviated transcription (Latin):
H uic philomena suis attẽꝑa orguna cannis
Fitq repercusso dulcior aura mnelo
Ecce renascenns testarur gloria mundi
O uuia cum domino dona redisse suo.
Lanq triũphanti post pristia tar tara christo
ndiq fronde nemus gramina flore fauetł.
egibus inferui oppressis super astra meante
Landent uire deuai . lux. polux. Arna. Fe enui.
Oui crucifixus erat deus ecce per omia regnat
Dantq crearori cuncra creatu pacea¬
lobilitus anni. mensium decus alma diese
lorar splendor scrupula cuncta fauell.
Liue tibi silua comis. plandit quoq cãpus aristis¬
L iuc grates tucito palmite uins agit
Iic tibi nũc auiuai resonãt uirgulta susuro
Las iurer innuuius passer amore cano.
hris te salus rere bone conditor atq redempror
nica progemes ex deitate patris.
Lurecirabiliter manans de corde parentis
Cerbũ subsistẽs & patris ore potens
E qualis concors socius cum parre coeuus
uo sumpsit mundus principe principiuai

Expanded text:
Hinc philomela suis attemperat organa cannis, Hinc philomela suis attemperat organa cannis, Fitque repercusso dulcior aura melo. Ecce renascentis testatur gratia mundi, Omnia cum Domino dona redisse suo. Namque triumphanti post tristia tartara Christo Undique fronde nemus, gramina flore favent. Legibus inferni oppressis, super astra meantem, Laudant rite Deum lux, polus, arva, fretum. Qui crucifixus erat Deus, ecce per omnia regnat, Dantque Creatori cuncta creata preobilitas anni, mensium decus, alma dierum, Horarum splendor, scrupula puncta fovens. Hinc tibi silva comis, hinc plaudit campus aristis, Hinc grates, tacito palmite, vitis agit. Si tibi nunc avium resonant virgulta susurro, Has inter minimus passer, amore cano. Christe salus rerum, bone conditor, atque redemptor, Unica progenies ex deitate Patris. Irrecitabiliter manans de corde Parentis, Verbum subsistens, et penetrare potens. Aequalis, concors, socius, cum Patre coaevus, Quo sumpsit mundus principe principium.
Abbreviated transcription (Latin):
Tempora storigero runlant distincta sereno
Et maiore poli luiniue porta patet.
Alcius iguro mũ solem celi orbita ducit
Qui uagas oceanas exit et inrecit aquas
Armaris radiis elementa liquetia lustrãs
Hac in noc tebren tendit in orbe diem.
Splendida sincerum producũt ethera uultĩ
Le titiãq suã sodera clara probant.
Her ra ferax uario fundit ninuuscula feni
Gũ bene uernales Reddit et annus opes.
S pondẽs agricole uincere posde fameai.
C audice desecto laçeymat suagundia palm
Uude merũ rribua da modo uitis aquan
Corrice de mateis tenera lanugine surgens
Prepar ad partum turrgida gemina sinuai
Dubq hiemis tempus foliore crine reuulse
La nrrepat uiridãs frondea tecta nemus
Myrta. salix. abies. Corilus. siler. ulinꝰ. a cernꝰ
Plandit que que suis arbor amena comis.
Eonsreuctã fauos apis hic aluearialĩques
F lorib instrepirãs poplite mella Rapit
Ad tantus reuocãt auis q̃ carm̃e el anso
Pigrior hiberuo frigore nuta fuit.

Expanded text:
Tempora florigero rutilant distincta sereno, Et majore poli lumine porta patet. Altius ignivomum solem coeli orbita ducit, Qua vagus Oceanus exit, et intrat aquas. Armatus radiis, elementa liquentia lustrans, Adhuc nocte brevi tendit in orbe diem. Splendida sincerum producunt aethera vultum, Laetitiamque suam sidera clara probant. Terra favens, vario fundit munuscula fetu; Cum bene vernales reddidit annus opes. Spondens agricolae vincere posse famem. Caudice desecto lacrymat sua gaudia palmes, Unde merum tribuat, dat modo vitis aquam. Cortice de matris, tenera lanugine, surgens, Praeparat ad partum turgida gemma sinum. Tempore sub hiemis foliorum crine revulso, Jam reparat viridans frondea tecta nemus. Myrta, salix, abies, corylus, siler, ulmus, acer nux, Plaudit quaeque suis arbor amoena comis. Constructura favos, apis hinc alvearia linquens, Floribus instrepitans poplite mella rapit. Ad cantus revocatur aves, quae carmine clauso, Pigrior hiberno frigore muta fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
optimis in rebus. sunt autemeptime cisde salute patrie quibus agitutus
et excranis arinus xelecius in hane sedem et do muio suam peruolabit. idꝙ
ocius faciet si am tamen cum erit melusus in cortore emirebit feras et
ea que exant exrra contempians ꝙmaxme se acorpore extrahet. Nanq
eor animi qui se cerperis ueluptanbus dediderint. roꝵq se quasa
ministros prebuerunt impulsuq liridinis muptatibus ebedientũ deor
et homusum iura riclauerint: arroribus clapsisara terram ipsani

Expanded text:
optimis in rebus! sunt autem optimae curae de salute patriae, quibus agitatus optimis in rebus! sunt autem optimae curae de salute patriae, quibus agitatus et exercitatus animus velocius in hanc sedem et domum suam pervolabit; idque ocius faciet, si iam tum, cum erit inclusus in corpore, eminebit foras et ea, quae extra erunt, contemplans quam maxime se a corpore abstrahet. Namque eorum animi qui se corporis uoluptatibus dediderunt, earumque se quasi ministros praebuerunt, impulsuque lubidinum uoluptatibus oboedientium deorum et hominum iura uiolauerunt, corporibus elapsi circum terram ips
Abbreviated transcription (Latin):
hic fons cuncus hec principiuin est monendi: principii autem nulla est origo.
nari ex principio oriunt omina. ipsum autem nulla exre dlia nasci po test. uec
enum esset principium quod gigueret᷑ aliunde quod sinunꝙ critre noc occidit
quidem unꝙ̃. nam principium extinctuui nec ipsum ab alia re nascĩt/ nec ex se
alind creabit si quidem necesse est a prinçipio orrei e nuia. Ita fit ut motus
principium ex eo sir q ipsun a semouẽt. id ontem nec nasci põt nec mori
uel couadat omne celum omnisq natura consistat necesse est nec uim ullam
nanciscunir. que a prino inpulsu moueanir. Cun patcat igit eter nui esse
quod a seipso moueatur quis est qui hanc naturum anus esse tributa neget.
In arumũ enim oume qued pulsnagitanir externo. quod antem est anina: id
ex emuibus que se monet. neq nata certe est et eterna est. hanc tu exorce

Expanded text:
hic fons, hoc principium est movendi. Principii autem nulla est origo; hic fons, hoc principium est movendi. Principii autem nulla est origo; nam ex principio oriuntur omnia, ipsum autem nulla ex re alia nasci potest; nec enim esset id principium, quod gigneretur aliunde; quodsi numquam oritur, ne occidit quidem umquam. Nam principium exstinctum nec ipsum ab alio renascetur nec ex se aliud creabit, siquidem necesse est a principio oriri omnia. Ita fit, ut motus principium ex eo sit, quod ipsum a se movetur; id autem nec nasci potest nec mori; vel concidat omne caelum omnisque natura et consistat necesse est nec vim ullam nanciscatur, qua a primo inpulsa moveatur. Cum pateat igitur aeternum id esse, quod a se ipso moveatur, quis est, qui hanc naturam animis esse tributam neget? Inanimum est enim omne, quod pulsu agitatur externo; quod autem est animal, idex omnibus, quae sese moveat, neque nata certe est et aeterna est. Hanc tu exerce
Abbreviated transcription (Latin):
de patria quasi lumes ad celi adirũ patet. ꝙ̃ ꝙ̃o a puerina uestigus ĩgressus pr̃is
et tin decori nõ defut ur̃o nũc rumen touit pronns expeĩto enitar młt uiglãtins
Et ille tuuero enutie. et sic hibete tonõ essemertalent. sed corpus hec. Nec eimꝰ
mis es quem ferma ista declarer sed qualis mẽs cauisq est: is est quisq. ne
ea figura que digiro de monsteari potest denin te igit sate esso si quidẽ animus¬
est qui uiget qui senut qui menituit qui preuider qui tam uegit ⁊ madorat
et meuat id corpus cui preposits est auiuius ꝗa hunc mundũ ille pranceps deus
et ut ipsum mund um ex quadam perte mertalem ipse deus etermis sic fragilẽ
corpus sempiteriis ammus mouet. nam quod semper mouetuir eternum est. quod
uero motũ affert alicur quodq agirãt er mouẽt aliunde quando finem habet
morus uiuendi finem habeat necesse est. Solum ergo quod sese mouet ꝗa nunꝙ
deserĩt a se miꝙo ue moueri quidem desinit / quinenam ceteris que mouenturr

Expanded text:
a pueritia vestigiis ingressus patris et tuis decori vestro non defui, nunc tamen tanto praemio exposito enitar multo vigilantius. Et ille: Tu vero enitere et sic habeto, non esse te mortalem, sed corpus hoc; nec enim tu is es, quem forma ista declarat, sed mens cuiusque is est quisque, non ea figura, quae digito demonstrari potest. Deum te igitur scito esse, siquidem est deus, qui viget, qui sentit, qui meminit, qui providet, qui tam regit et moderatur et movet id corpus, cui praepositus est, quam hunc mundum ille princeps deus; et ut mundum ex quadam parte mortalem ipse deus aeternus, sic fragile corpus animus sempiternus movet. Nam quod semper movetur, aeternum est; quod autem motum adfert alicui, quodque ipsum agitatur aliunde, quando finem habet motus, vivendi finem habeat necesse est. Solum igitur, quod sese movet, quia numquam deseritur a se, numquam ne moveri quidem desinit; quin etiam ceteris, quae moventur,
Abbreviated transcription (Latin):
uec pancunes ex certe melieres fuerũt uiri. Cum prre sexum epud cos ipos a
aurem ad idem unde semel profecta sinit cuncta astra nediorĩt. eandemqr coli de
scciptioner longis interualis retulerint: tuns ille uertens anuus appellari potest.

Expanded text:
nec pauciores et certe meliores fuerunt viri, praesertim nec pauciores et certe meliores fuerunt viri, praesertim um ad idem unde semel profecta sunt cuncta astra redierint, eandemque totius caeli descriptionem longis interuallis retulerint, tum ille uere uertens annus appellari potest,
Abbreviated transcription (Latin):
A quiloni quem incolitis. derue ꝙ̃ tenui uos parte̾ contingat. omuis autem terra
que colinre uobis/ angustu uncibus/ lateribus latior parua quidem insula est. arcon¬
fusa illo mari. quod a thalanticum: quod magnum: quod occeanum appellans ĩ terus.
quod tamen tanto no mine qõ sir parnũ uides. ex his ip̃is cultsq terris notis num
obeunas solis ultunus. aut a quilotis. Austriro partihus tuum nomen audiet̃
quibus amputatis ccrnis prefeclo quancis in angustiis uescra se gloria di¬
eriam si cupiet prolos illa fuarror he iinit deincops larides yniuscuinsq nost
a parribus acreptas pesteris prodere. ramten piro pror eluuones exustioesq
reyrar quan accedere tempore cerro necesso est nõ medo nen erernã sed no diu¬
turnam quidem gioriam assequi possumus:Uind antem interest: ab his ꝗ postea
nascent sormonem fore dete. cum ab iis nillus fuerit qui ante uan sunt ami

Expanded text:
aquiloni, quem incolitis, cerne quam tenui vos parte contingat. Omnis enim terra, aquiloni, quem incolitis, cerne quam tenui vos parte contingat. Omnis enim terra, quae colitur a vobis, angustata verticibus, lateribus latior, parva quaedam insula est circumfusa illo mari, quod Atlanticum, quod magnum, quem Oceanum appellatis in terris, qui tamen tanto nomine quam sit parvus, vides. Ex his ipsis cultis notisque terris nuobeuntis solis ultimis aut aquilonis austrive partibus tuum nomen audiet? quibus amputatis cernis profecto quantis in angustiis vestra se gloria diiam si cupiat proles illa futurorum hominum deinceps laudes unius cuiusque nostrum a patribus acceptas posteris prodere, tamen propter eluviones exustionesque terrarum, quas accidere tempore certo necesse est, non modo non aeternam, sed ne diuturnam quidem gloriam adsequi possumus. Quid autem interest ab iis, qui postea nascentur, sermonem fore de te, cum ab iis nullus fuerit, qui ante nati sunt? qui
Abbreviated transcription (Latin):
lebritatem sermonis hominũ: aut quam experendam consequi gloriam potes: uides habi¬
rari in texris xaus et angustis in locis. et in ip̃is quasi maculis & ubi habitauir
uastas solitudines interiectas. hosq qui incoluut terram. non modo interruptos ita
esse. ui nihil inter ip̃os ab aliis ad alios manare queat. sed partim obli quos
parrim euam aduersos partim transuersos stare auobis: a quibus spectare głia
certe nullani potestis. Cernis antem eandem terram quasi ridimitum quibusdãm
& arcondatam cingulis. e quibus duosmaxime inter se diuersos ⁊ celi x̾nab ip̃is
ex urraq parre subixos obriginsse pruma uides. Medium autem illum et maxinũ
solis ardore torieri. Duo sunt habitabiles: quoꝵ Australis ille/ in quo qui insistunt
aduersa nobis urgent uestigia. nihil ad nostrum genus. hic autem alter subicctus

Expanded text:
lebritatem sermonis hominum aut quam expetendam consequi gloriam potes? Vides habilebritatem sermonis hominum aut quam expetendam consequi gloriam potes? Vides habitari in terra raris et angustis in locis et in ipsis quasi maculis, ubi habitatur, vastas solitudines interiectas, eosque, qui incolunt terram, non modo interruptos ita esse, ut nihil inter ipsos ab aliis ad alios manare possit, sed partim obliquos, partim transversos, partim etiam adversos stare vobis; a quibus expectare gloriam certe nullam potestis. Cernis autem eandem terram quasi quibusdam redimitam et circumdatam cingulis, e quibus duos maxime inter se diversos et caeli verticibus ipsis ex utraque parte subnixos obriguisse pruina vides, medium autem illum et maximum solis ardore torreri. Duo sunt habitabiles, quorum australis ille, in quo qui insistunt, adversa vobis urgent vestigia, nihil ad vestrum genus; hic autem alter subiectus
Abbreviated transcription (Latin):
iutati atq cantibus aperierunt sibi redditum in hunc locum.Sicut alii ꝗ p̃stantib
ingeniis in uita humana diuina studia coluerunt. Hoc sonitu completẽ ames hominũ
obsurdueunt. nec est ullus hebetior sensus in uobis. Sicut Nillus ad illa loca quey
Katudupa nominantur precipitatur ex altissimis montibus. Ea geus que illũ locũ
accolit proꝑcer magintudinem sonitus sensu audiendi caret: hic uero tantus est tocius
mundi incitatissima conuersione sonitus. Ut eum aures hominum capere non possint.
sicut intueri solem aduersum nequits / eiusq iadiis aties nostea sensusq uincitur
Nec ego admixãs referebam tamen oculos ad teriam identidem. Tum a fricanus sentio
inquit te sedem etiam nunc hominũ ac domum contemplari. que si tibi parua ut est
ita uidetur. hec celestia semper spectato. illa humana contemnito. Tn enim quam ce-¬

Expanded text:
imitati atque cantibus aperuerunt sibi reditum in hunc locum, sicut alii, qui praestantibus imitati atque cantibus aperuerunt sibi reditum in hunc locum, sicut alii, qui praestantibus ingeniis in vita humana divina studia coluerunt. Hoc sonitu oppletae aures hominum obsurduerunt; nec est ullus hebetior sensus in vobis, sicut, ubi Nilus ad illa, quae Catadupa nominantur, praecipitat ex altissimis montibus, ea gens, quae illum locum adcolit, propter magnitudinem sonitus sensu audiendi caret. Hic vero tantus est totius mundi incitatissima conversione sonitus, ut eum aures hominum capere non possint, sicut intueri solem adversum nequitis, eiusque radiis acies vestra sensusque vincitur. Haec ego admirans referebam tamen oculos ad terram identidem. Tum Africanus: Sentio, inquit, te sedem etiam nunc hominum ac domum contemplari; quae si tibi parva, ut est, ita videtur, haec caelestia semper spectato, illa humana contemnito. Tu enim quam ce
Abbreviated transcription (Latin):
Quid hic inquam. quis est qui complet aures meas tantus et tam dulas sonus
tlie est inquit ille qui uiteruallis uinctis imparibus: sed tamen pro rata paxtium
ratione distinctis impulsu et motu ipsorum orbium efficitur. et acuta cum grauibus
temperãs uarios equabiliter concentus efficit. Nec enim silentio tunti motus ĩcirrri
possunt. et nunc fere ut extrena ex altera parte granter. ex altera antẽ acute sonent.
Quam ob causam summus ille celi stellifer cursus cuius conuersio concitatior est. acuto
et excitato mouerur so no. grauissimo autem hic luuaris atq infimus. nam tena noua
unmobilis manẽs una sede semper heret complexa medium mundi locum. Illi autẽ octo
cinsus in quibus eadem est uis eoꝵ septem efficunt distuicas interuallis sonos qui¬
uniumeus et numerus et corum omiiuin fere modus est. quod doct honunes neruis

Expanded text:
Quid? hic, inquam, quis est, qui conplet aures meas tantus et tam dulcis sonus? Quid? hic, inquam, quis est, qui conplet aures meas tantus et tam dulcis sonus? Hic est, inquit, ille, qui intervallis disiunctus inparibus, sed tamen pro rata parte ratione distinctis inpulsu et motu ipsorum orbium efficitur et acuta cum gravibus temperans varios aequabiliter concentus efficit; nec enim silentio tanti motus incitari possunt, et natura fert, ut extrema ex altera parte graviter, ex altera autem acute sonent. Quam ob causam summus ille caeli stellifer cursus, cuius conversio est concitatior, acuto et excitato movetur sono, gravissimo autem hic lunaris atque infimus; nam terra nona inmobilis manens una sede semper haeret complexa medium mundi locum. Illi autem octo cursus, in quibus eadem vis est duorum, septem efficiunt distinctos intervallis sonos, qui numerus rerum omnium fere nodus est; quod docti homines nervis