comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adeptio sanitatis. Añ legẽ nãq hõ morbũ
suũ ñ agnoscebat. iõq silebat nec q̃rebat
remediũ. Ut aũt lex subintrauit. ⁊ ostendit
languidis uuln̾a sua. mox ruptũ est silentiũ
⁊ cepert egri poscere remediũ. s ꝑ oꝑa legis
ubi ñ est salus. sanari uolentes. ꝙ querebant
inuenire neqͥbant. Tandẽ gͥ ꝯfiderans hõ
neminẽ ꝑ legẽ iustificari. Q ꝑ diuturnos¬

Expanded text:
adeptio sanitatis. Ante legem namque homo morbum non agnoscebat suum, ideoque silebat, nec quaerebat remedium. Ut autem lex subintravit et ostendit languidis vulnera sua, mox ruptum est silentium, et coeperunt aegri poscere remedium; sed opera legis, ubi non est salus sanari volentes, quod quaerebant, invenire nequibant. Tandem igitur considerans homo neminem per legem justificari, q
Abbreviated transcription (Latin):
uetꝰ ⁊ sacerdotiũ. qr lex neminẽ ad ꝑfectũ
duxit. Hic est ⁊̃ helyseꝰ ille qͥ misit bacłm
ad suscitandũ filiũ sunamitis. ꝑ quẽ cũ
ille ñ surgeret. tandẽ uenit ip̃e helyseus.
⁊ ꝯtrarit se atq coaptauit se puero mor¬
tuo. ⁊ surrex̃ mortuꝰ. Hic ⁊̃ est angłs ille. in

Expanded text:
vetus et sacerdotium, quia lex neminem ad perfectum vetus et sacerdotium, quia lex neminem ad perfectum duxit. Hic est etiam Eliseus ille qui misit baculum ad suscitandum filium Sunamitis, per quem cum ille resurgeret, tandem venit ipse Eliseus, et contraxit se atque coaptavit puero mortuo, et resurrexit mortuus. Hic et
Abbreviated transcription (Latin):
iudicaretꝰ Le gͥ detrahendi ł murmurãdi
occõnẽ hret. reliqͥt eũ d̃s priꝰ in libertate
arbitrii in lege nat᷑ali ut sic iures sue nat᷑e
cognosceret ubi cũ ddefic̾et. iudens sͥ liberũ
arbitriũ ñ suffic̾e ad iusticiã: nec sic se bu¬
miliauit ad poscendã gr̾am. s suꝑbe legẽ
scriptã. legi nat᷑e acunctã sͥ suffic̾e putans.
clamabat. ñ deest qͥ impleat. s deẽ qͥ ubeat.
legẽ deddit: q̃ pecc̃ĩ morbũ detex̃. ñ ꝯsũpsit.
Qͦ data inualuit morbꝰ. ⁊ aucta ẽ infirmi¬
tas ñ legis s nat᷑e uicio. ⁊ diaboli instantia.
ut ita cognita ut̾usq legis insufficientia
sua infirmitate. clamaret ad medicũ. ⁊
q̃reret gre autiliũ. ⁊ ita fcmẽsꝰ ultipliea
iufirmitatibꝰ. postea accelerauert ad me¬
dicũ. qͥ ueniens in forma serui sanauit tuil¬
nera hoĩs languidi. Hic ẽ samaritanꝰ ille qͥ
ad uulneratũ illũ qͥ inciderat in latrones
appropiauit. atq uuln̾a eiꝰ alligauit. quẽ

Expanded text:
judicaret. Ne igitur detrahendi vel murmurandi occasionem haberet, reliquit eum Deus prius in libertate arbitrii in lege naturali, ut sic vires naturae suae cognosceret, ubi cum deficeret videns sibi liberum arbitrium non sufficere ad justitiam, nec tamen sic se humiliavit ad poscendam gratiam, sed superbe legem scriptam legi naturae adjunctam sibi sufficere putans clamabat: non deest qui impleat, sed deest qui jubeat. legequa data invaluit morbus, aucta est infirmitas, non legis, sed naturae vitio et diaboli instantia, ut ita cognita utriusque legis insufficientia et sua infirmitate clamaret ad medicum, et quaereret gratiae auxilium, et ita factum est. Multiplicainfirmitatibus postea acceleraverunt ad medicum, qui veniens in forma servi sanavit vulnera hominis languidi. Hic est Samaritanus ille qui ad vulneratum qui inciderat in latrones appropinquavit, atque vulnera ejus alligavit, quem
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ aliqñ s .s. sũ ulla distinctiõe ꝑsone ds
ꝑ illos figurabat᷑ ⁊ nota ꝙ ñ ait data sed
erant de lege. ¶Nagno utiꝙ ꝯsilio d̾i ft̃m
ẽ ut pꝰ hoĩs casum. illico lex ñ daret᷑. ł dĩ
filiꝰ mitt̾et᷑. nͥ i. hoĩs suꝑbia priꝰ iures suaᷤᷤ
exꝑiret᷑. sui arbitrii lib̾tati sufficientiã ar

Expanded text:
liquando sine ulla distinctione personae Deus per illos figurabatur. Et nota quod non ait data, sed erant de lege. Magno utique consilio Dei factum est ut post hominis casum illico lex non daretur, vel Dei Filius mitteretur. Nisi enim hominis superbia prius vires suas experiretur, sui arbitrii libertat
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatẽ ualuit eis qͥ credidert̃. Cognitio
enuĩ maioris egͥtudiis. ⁊ desid̾ari medicũ
uehem̃tiꝰ fecit. ⁊ diligi ardentiꝰ. custodieba¬
aꝑta sunt. q̃ priꝰ obscura erant. qr occulta
fuit fides antiqͥtus. q̃ fides donũ dĩ ẽ. sic̃
⁊ gr̃a. In quo a. nr̃m priꝰ erat fides ꝗͣ ue¬
niret gr̃a. Nemo penitꝰ gletur. se fidẽ ex
ꝓpͥo sensu genuisse. ꝑ ꝗͣ poss credere deũ
s agnoscat ꝑ gr̃am a deo unicuiq reue
utilitatem lex tantum habuit. quid ergo
utilitatis post fidem habuit: Nichil.

Expanded text:
tatem valuit eis qui crediderunt. Cognitio enim majoris aegritudinis et desiderari medicum vehementius fecit, et diligi ardentius. Custodiebaaperta sunt quae prius obscura erant, quia occulta fuit fides in antiquis, quae fides donum est Dei, sicut et gratia. In quo enim nostrum prius erat fides, quam veniret gratia? Nemo penitus glorietur se fidem ex proprio sensu genuisse, per quem posset credere Deo, sed agnoscat per gratiam a Deo unicuique reveutilitatem lex tantum habuit, quid ergo utilitatis post fidem habuit? Nihil.
Abbreviated transcription (Latin):
matorem boni .i. uisionis d̾i. Non dixit
in ignem mittet᷑. uel infatigabilib tor¬
torib dabitur. q̃ tñ uera sunt. S uolenᷤ
te ẽe amatorẽ boni. ñ formidatorem ma
te t̾ret Aliud est timere penam aliud est
amare iusticiam. S timore gehenne
ñ facis malum: est quidem inte fides
qr credis futurum dei iudicũi Gaudeo
fideitue. s adhuc timeo malicie tue Sit
gͦ in te pax ⁊ scĩmonia sine qͣ ñ ui debit᷑ d̾̃s.
Nam uñ dm̃ uideamꝰ si ꝯtendendo in nob̃.
ip̃m ocłm extinximꝰ. Simꝰ pacifici. ut
agnoscam᷑ filii. Simꝰ mundi corde ut ui¬

Expanded text:
matorem boni, id est, visionis Dei. Non dixit, in ignem mittetur; vel, infatigabilibus tortoribus dabitur quae tamen vera sunt; sed volens te amatorem boni te terret. Aliud est timere poenam, aliud est amare justitiam. Si timore gehennae non facis malum, est quidem vitae fides, quia credis futurum Dei judicium. Gaudeo fidei tuae, sed adhuc timeo malitiae tuae. Sit ergo in te pax et sanctimonia, sine qua non videbitur Deus. Nam unde videamus Deipsum oculum exstinxerimus; simus pacifici, ut agnoscamur filii; simus mundi corde, ut vi
Abbreviated transcription (Latin):
ra gͦ falsis in ordinate ꝑmixta. in una
disputatiõe. uel narratiõe uelut in uniꝰ
coloris corꝑe apparentia. lepre uꝑant᷑. hu

Expanded text:
rgo falsis inordinate permista in una disputatione vel narratione, velut in unius coloris corpore apparentia; leprae comparantu
Abbreviated transcription (Latin):
escis affluere:. s bonũ ẽẽ. Alii uͦ suꝑsti¬
ciose docebant abstinẽdũ ẽẽ a qͥbdã ci¬
bis. qͦs lex ꝓhibet qͦsdam ⁊cedentes qui
escaꝵ differentia płimos seducebant. ⁊tͣ¬
absurde cõꝑant᷑ lepsis. qͥ scientiã uere fi¬
dĩ ñ hñtes uarias doctͥnas ꝓfitent᷑ erro¬
ris. Nõ enĩ abscondũt imꝑitiã suã ħ ꝓ

Expanded text:
escis affluere, sed bonum esse. Alii vero superstitiose dicebant abstinendum esse a quibusdam cibis quos lex prohibet, quosdam concedens qui escarum differentia et observaabsurde comparantur leprosis, qui scientiam verae fidei non habentes varias doctrinas profitentur erroris. Non enim abs
Abbreviated transcription (Latin):
ħ dicit: sñ peccõ se ñ ẽẽ declarat. in multis u.
offendimꝰ om̃s. Itẽ nota ꝙ tria posuit qͥbꝰ¬
intelligimꝰ. ⁊ illud qͦ uiuimꝰ. ⁊ illud qͦ uisibi¬
les. ⁊ ꝯtrectabiles sumꝰ. que rursꝰ duo dñr.
qr sepe aĩa cũ spũ noĩatur. Uel sp̃e ponitur¬

Expanded text:
hic dicit, sine peccato se non esse, declarat. In multis enim offendimus omnes . Item, nota quod tria posuit qintelligimus, et illud quo vivimus et illud quo visibiles et contrectabiles sumus, quae rursus duo dicuntur, quia saepe anima cum spiritu nominatur. Sine qu
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta ꝙ iacob ait. Fiat dan coluber ĩ uia
cerastes in semita. E cũ uem̾it ierosolimã
cirtũcidet se. dicens iudeis. Ego sũ xp̃c uob̾¬
ꝓmissus. Tunc ꝯfluent ad eũ õs iudei ⁊ re¬
edificabt̃ templũ. a romanis destructum.
sedebit q ibi dicens. se ẽẽ dm̃. łita. Nnulli

Expanded text:
juxta quod Jacob ait: Fiat Dan coluber in via, et cerastes in semita : et cum venerit Jerosolymam, circumcidet se dicens Judaeis: Ego sum Christus promissus. Tunc confluent ad eum omnes Judaei, et reaedificabunt templum a Romanis destructum, sedebitque ibi dicens se esse Deum. Vel ita: Nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
ut̾m offerre eget. Bñ gͦ potest osũmare
qui sic meruit exaltariꝰ sedet dico dece
ꝑ sua uel ꝑ suoꝵ imꝑfectione patiatur.
s sine sui passione. differt ce tolãt. do¬
nec ponant᷑ inimici etꝰ scabellũ pedum
etꝰ .i. plene subiciant᷑ ⁊ appareant subiec¬
ti ei. Hoc ⁊ mͦ pocest facẽ. s patit᷑ usq
ad ommune iudiciũ ubi inimici u̾e
scabellũ pedũ eiꝰ erunt: qr ⁊ si mͦ repug¬

Expanded text:
m offerre eget. Bene ergo potest consummare qui sic meruit exaltari. Sedet, dico, de pro sua vel suorum imperfectione patiatur, sed sine sui passione differt et tolerat, donec ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus, id est plene subjiciantur et appareant, subjecti ei. Hoc et modo potest facere; sed patitur usque ad commune judicium, nisi inimici vere scabellum eju
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut spontaneꝰ cotidie imistłs. orõnes
⁊ mun̾a multa. ⁊ easdem hostias de ani¬
malib sepe offe̾ns. qr ñ integre mun¬
dant. unde subdit que nũquam i. nul¬
lo tp̃re quantũcũq fiant. ꝑossunt au¬
ferre pecc̃a. a oscientia. Nota qd̾ mini

Expanded text:
est, ut spontaneus, quotidie ministrans orationes et munera multa, et easdem hostias de animalibus saepe offerens, quia non integre mundant. Unde subdit: Quae nunquam, id est nullo tempore quantumcunque fiant, possunt auferre peccata, a conscientia. Nota quod mini
Abbreviated transcription (Latin):
diu pxte st̃ ambe ciuitates .s. ierusalem
uita regis nabuchodonosor. filioꝵ q eiꝰ. ⁊ p
pace ciuitatis. inqͥens. qr in pace illoꝵ erit
par ur̃a. Hoc ã figurate significabat eccłam
in õsbꝰ scĩs eiꝰ qͥ sunt cuies celestis ierłm serui
ꝑ eis orare. ut quietã agar uitã. In pace it
pͥncipũ quies ⁊ regim̃ seruat᷑ eccłaꝵ. nam
in bellis tͣnqͥllitas dissipat᷑. tepescit pietas.
ddistrictio soluit᷑. qua soluta: infirmoꝵ
castitas uolat᷑. In pace babylonis pax nrr̃a¬
utiq temꝑalis. q̃ bonis ⁊ mał cõmunis ẽ.
dũ int̾ babylomos tenem᷑ captiti. quibꝰ ⁊
seruire iubem᷑. ⁊ tͥbuta reddere. sic̃ filii isrł
sub babylonie regibꝰ seruiebant. Pax aũt
erit cũ illo ꝑ spẽm. Lne qͥs putaret ħ ñ eẽ

Expanded text:
istae sunt ambae civitates, scilicet Jerusalem vita regis Nabuchodonosor filiorumque ejus, et pro pace civitatis, inquiens: quia in pace illorum erit pax vestra . Hoc autem figurate significabat Ecclesiam in omnibus sanctis ejus qui sunt cives coelestis Jerpro eis orare ut quietam vitam agant. In pace enim principum quies et regimen servatur Ecclesiarum. Nam in bellis tranquillitas dissipatur, tepescit pietas, districtio solvitur: qua soluta, infirmorum castitas violatur. In pace Babylonis pax nalis quae bonis et malis communis est, dum inter Babylonios tenemur captivi, quibus et servire jubemur et tributa reddere, sicut filii Israel sub Babyloniae regibus serviebant. Pax autem erit cum illo per speciem. Et ne quis putaret haec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmoysen it. dicit dñs sac̾dotibꝰ. Inuocabitiᷤᷤ
nom̃ meũ suꝑ filios istł ⁊ ego bñdicã eis.
ł postulõnes sunt. q̃n .R ex debito aliquid
postulat᷑. ut ꝙ hic gerit᷑. i et̾na uita ꝑfici¬
atur. Grãrũ actio ẽ: de pactis. q̃ totũ ꝯclu¬
gła celestis orat᷑. Graꝵ actiones st̃ de om̃ibꝰ.

Expanded text:
dotibus: Invocabitis nomen meum super filios Israel, et ego benedicam eis . Vel postulationes sunt, quando quasi debito aliquid postulatur, ut quod hic geritur in aeterna vita perficiatur. Gratiarum actio est de peractis, quae totum conclua coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
structionẽ ⁊ cautelã eccłe ñ tacet. dicens fu¬
turos pestifere doctͥne iuros. ut p̃monita
manifeste dic̃ mͥ in corde. qr inno. temꝑibꝰ¬
ꝯtra que mͦ ampliꝰ uigilandũ est. quidã .s.
notabiles discedent a fide. uñ supͭ. nͥ uet̾ut
discessio pͥmũ. ⁊ iõ curã domꝰ dĩ ne depo¬
spiritibꝰ errors. qr insstis maligni sp̃c locunt᷑.¬

Expanded text:
structionem et cautelam Ecclesiae non tacet, dicens futuros pestiferae doctrinae viros ut praemonita manifeste dicit, mihi in corde: Quia itra quae modo amplius vigilandum est, quidam, scilicet notabiles, discedent a fide, unde supra: nisi venerit discessio primum, et ideo curam domus Dei ne depospiritibus erroris, quia in illis maligni spirit
Abbreviated transcription (Latin):
obsecꝰ inqͣ te de meo filio onesimo. Iag¬
nũ est ⁊ laudabile. ñ de humili. sed de
sublum iuro si semclinat. ⁊ obsecrat.
filio meo dico: ꝗ̃ genu in fide cũ eẽm
in uincłis. ⁊ ĩo. tenerus eũ diligo. qͥt̾
aliq̃n dũ infideł erat ¶¬

Expanded text:
Obsecro, inquam, te de meo filio Onesimo. Magnum est et laudabile, non de humili viro, sed de sublimi viro, si se inclinat et obsecrat. Filio meo, quem genui in fide, cum essem in vinculis. Et ideo tenerius eum diligo, qui tibi aliquando, dum infide
Abbreviated transcription (Latin):
i scdm ꝙ dator xp̃c m̃surat. Alii ħ alii
illud xp̃c. cui ad m̃surã ñ dedit d̾s. qr gr̃a
plenus ẽ. ad msurã dat hõibꝰ. Alensura
est diuisio quedã diuinoꝵ. Aliud it. ht
ille aliud iste. ⁊ ꝙ ht̃ iste: ñ habet ille.

Expanded text:
t, alii hoc, alii illud. Christus, cui ad mensuram non dedit Deus, quia gratia plenus est, ad mensuram dat hominibus. Mensura est divisio quaedam divinorum. Aliud enim habet ille, aliud iste: et quod habet iste, non habet ille.
Abbreviated transcription (Latin):
andientes. dũ u̾bosus: par. ł suꝑior uidetur
catholico. Itentio minꝰ stabilitis sepe gen̾at
scruptilũ. Solent .i. in ꝯtentiõe talia oppo¬
ni elimato maliuolentie argum̃to: ut mo¬
abscedat. Nemo .i. patit᷑ se uinci. licet¬
sciat uera ẽe q̃ audit. Collatio gͦ int̾ dei
seruos ẽẽ debet. ñ alt̾catio. Sollicit᷑ ãcura¬

Expanded text:
audientes, dum verbosus par vel superior videtur Catholico. Contentio minus stabilitis saepe generat scrupulum. Solent enim in contentione talia opponi elimato malevolentiae argumento, ut moabscedat. Nemo enim patitur se sciat vera esse quae audit. Collatio ergo inter Dei servos esse debet, non altercatio. Sollicite au
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ adhuc ñ ualeo loqui sapĩam. qͥ adhͨ
lacte potant᷑. ñ solido cibo. pascunt᷑. s illis
solidũ cibũ. qr intellig̃t equalitatẽ uerbi
cũ patre. s ñ sic uident adhuc. quomͦ uiden¬
dũ est facie ad faciẽ. Certa .i. fides: ut cumq
inchoat cognitionẽ. cognitio uͦ certa ñ ꝑficit᷑.¬
nͥ pꝰ hanc uitã. cũ uiderimꝰ facie ad faciẽ. ħ gͦ
saplamꝰ. ut nou̾imꝰ tutiorẽ ẽẽ affectũ uera
q̃rendi. ꝗͣ incognita ꝓ cognitis p̾sumendi.
Sic gͦ queramꝰ. tãꝗͣ inuenturi. sic inueniamꝰ
tãꝗͣ quesituri. de credendis nulla infidelitate
dubitemꝰ. de intelligendis: nulla tem̾itate
affirmeniꝰ. In illis autoritas ẽtenenda: in
his u̾ntas exq̃renda. Et sciendũ ꝙ iusticia qͣ
uistꝰ ex fide iiiuit. ñe: uera iusticia ẽ. q̃ licet ñ
ĩmerito in aliquibꝰ iustis. ꝓ hꝰ uite capacitate
cepit eqͣlitas angłoꝵ ꝗͣ qui ñdũ habebat. ⁊

Expanded text:
quibus non valeo loqui sapientiam, qui adhuc lacte potantur, non solido cibo pascuntur; 185 sed illis solidum cibum, quia intelligunt aequalitatem Verbi cum Patre: sed non sic vident adhuc, quomodo videndum est facie ad faciem. Certa enim fides utcunque inchoat cognitionem. Cognitio enim perfectad faciem. Hoc ergo sapiamus ut noverimus tutiorem esse affectum vera quaerendi, quam incognita pro cognitis praesumendi. Sic ergo quaeramus tanquam inventuri, et sic inveniamus tanquam quaesituri. De credendis, nulla infidelitate dubitemus; de intelligendis, nulla temeritate affirmemus. In illis auctoritas tenenda est, in his veritas exsquirenda. Et sciendum quod justitia qua justus ea fide vivit, nunc vera justitia est. Quae licet non immerito in aliquibus justis pro hujus vitae capacitate ceperit aequalitas ang
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. ⁊ ui posterũ nullã reseruat irã. sicut
impiis qͦs cdu patit᷑. ostend̾ et dico.: ad infor
inimicoͦ Credituri st̃ dico. tendentes in
uitam eternã .i. ut hañt uitã eternam.

Expanded text:
t in posterum nullam reservat iram, sicut impiis quos diu patitur. Ostenderet, dico, ad informainimico? Credituri sunt dico, tendentes in vitam aeternam, id est ut habeant vitam aeternam.
Abbreviated transcription (Latin):
minibꝰ sicut scitis. Quere ñ est in dolo p̃cli
auaricie. ⁊ iñ ds̃ testis ẽ mͥ qͥ nouit corda ħ
enĩ ñ ita patet. ñ auariciã sectam᷑. neq ñ
potiꝰ ꝗͣ dĩ doctrinã cõm̃dari uolebant. A¬
postolꝰ aũt qͥ głam ñ ad p̃sens. s in futitro
q̃rebat se humilẽ ostendebat. ut dĩ p̾dicati

Expanded text:
minibus, sicut scitis. Et vere non est in dolo praediavaritiae. Et inde Deus testis est mihi qui novit corda. Hoc enim non ita patet. Avaripotius quam doctrinam Domini commendari volebant. Apostolus autem qui gloriam non ad praesens, sed in futuro quaerebat, se humilem faciebat, ut Dei praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ. Eemplar ẽ ad cuiꝰ similitudinẽ
aliqͥd fit. exemplũ q in trahit᷑. Ds̃ in
monte u̾itatẽ moysi ostendit .i. orli
diant. laudent. ⁊ diligant. seq inuicẽ
⁊ nos diligant. nr̃is q ꝓfectibꝰ stude¬
ant. ⁊ alia hꝰmodi. in qͥbꝰ a nob̾ imitan¬
ñ poss p̃cepit d̾s moysi. ut siguris eã
ẏmaginaret᷑. in qͥbꝰ puerił ppłs enutͥ¬
tus. aliqñ ueniret ad u̾itatẽ. ⁊ ita res
pͥus ostensa d̾r exemplar figuraꝵ uixta
se fc̃aꝵ. Itẽ figure dñr exemplar u̾itatis.
q̃ posteã impleta ẽ. sicut ille figure pre¬
plar aliqñ ẽ u̾itas. ñ figura addit. ⁊¬

Expanded text:
us Exemplar est ad cujus similitudinem aliquid fit. Exemplum quod inde trahitur. Deus in monte veritatem Moysi ostendit, id est odiant, laudent, et diligant, seque invicem et nos diligant, nostrisque profectibus studeant, et alia hujusmodi. In quibus a nobis imitanut figuris eam imaginaretur, in quibus puerilis populus enutritus aliquando veniret ad veritatem: et ita res prius ostensa, dicitur exemplar figurarum juxta se factarum. Item, figurae dicuntur exemplar veritatis, quae postea impletae sunt, sicut ille figurae praeplar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hõibꝰ offerret᷑ qͣ humana caro. Et qͥd
tũ aptũ ĩmolationi. ꝗͣ caro mortalis:
Et qͥd tam niundũ ꝓmundanis uicus
mortaliũ ꝗͣ sine ulla ꝯtagiõe carnał
ꝯcupiscentie. caro nata in ut̾o. ⁊ ex ut̾o
uginaliͦ  qͥd tã grate osserri ⁊ susci¬
pi poss ꝗͣ caro sacrificii ur̃i. ut q iiͦii.¬
idẽip̃e uiꝰ uerq mediator ꝑ sacͥficium
pacis reconcilians nos dõ. unũ cum illo
man̾et cui offebat. unũ ui se fac̾et. ꝓ qͥbꝰ
offe̾bat. unꝰ ipse eẽt qͥ offe̾bat ⁊ ꝙ offe¬

Expanded text:
 eis offerretur, quam humana caro? Et quid tam aptum huic immolationi, quam caro mortalis? Et quid tam mundum pro mundandis vitiis mortalium, quam sine ulla contagione carnalis concupiscentiae caro nata in utero et ex utero virginali? Et quid tam grate offerri et suscipi posset, quam caro sacrificii nostriIdem ipse unus utriusque mediator per sacrificium pacis reconcilians nos Deo, unum cum illo maneret, cui offerebat, unum in se faceret pro quibus offerebat; unus ipse esset, qui offe
Abbreviated transcription (Latin):
si ip̃i ꝑ se ẽẽnt aliqͥd. semꝑ fuissent aliqͥd.
Quales aũt aliq̃n fueruit. qr ip̃i ⁊ peccõres
⁊ yͥdiote fuer̃t nicħ mea int̾est referre .i.
p̃ualuisse illis. s nicħ tñ sͥ ꝓfuisse. ⁊ ideo:
galathis ñ sunt curanda legalia. Ds̃. ⁊ cet̾.

Expanded text:
si ipsi per se essent aliquid, semper fuissent aliquid. Quales autem aliquando fuerunt, quia ipsi et peccatores, et idiotae fuerunt, nihil mea interest referre, id praevaluisse illis; sed nil tamen iis profuisse, et ideo Galatis non sunt curanda legalia. Deus, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ait. discedat. Usaias it. uidens in homnie
liberũ arbitriũ. ita ãmonet disced̾e ab iiqͥta
p̃scitũ munit: apparet hostibꝰ ⁊ amicis:
ꝙ ipse sit dĩ. hoc est signaculũ. Sequitoa.¬
N magna aũt domo non¬

Expanded text:
quod ait discedat. Isaias enim videns in homine liberum arbitrium, ita admonet discedere ab iniquipraescitum munit, apparet hostibus et amicis quod ipse sit Dei, hoc est signaculum. In magna autem.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ regłam fidei diligent̾ inqͥsitã. firnuter
tenent. ⁊ si ab ea deiuent. cito autoritate
catholica corrigunt᷑. qͣuis in eiꝰ uerbis. pro
sensu carnali uariis adhuc fantasmatũ
ꝯcursibꝰ fluctuent. Sunt ñ ex eo numero

Expanded text:
 regulam fidei diligenter inquisitam firmissime tenent et, si quid ab ea deuiant, cito auctoritate catholica corriguntur, quamuis in eius uerbis pro sensu carnali uariis adhuc phantasmatum concursibus fluctuent, sunt etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uiu̾e. ⁊ hꝰ uite cursũ ꝑduc̾e. in his sine qͥbꝰ
ñ est salus. ⁊ ꝑlacere dõ in his q̃ ꝯsilio ꝑfecti¬
onis addunt᷑. Ille .i. placet dõ: q̃ fidẽ rectã¬
ꝗͣ ht̃. executione uirtutũ ⁊ ꝑfecte oꝑationis
decorat. ł scd̾m aliã litt̾am q̃ est. sicut ⁊ am¬
ut abun. magis. ⁊ ẽ ordo. Rogamꝰ uos ut

Expanded text:
ujus vitae cursum perducere, in his sine quibus non est salus, et placere Deo, in his quae consilio perfectionis adduntur. Ille enim placet Deo qui fidem rectam, quam exsecutione virtutum et perfectae operationis decorat. ut abundetis magis. Et est ordo: Rogamus ut
Abbreviated transcription (Latin):
ee in nob̃ .s. de iicio fidei. quo rudes st̃¬
cathecirandi. ut ẽ sẏmbolũ fidei ⁊
cdũica orõ. feram᷑ nos docendo. uos
audiendo. iõ dico. feram᷑ ine uobis
anñciando. qr ur̃m portari meum
reputo. feram̃ dico: ad ꝑfectionem
Non rursꝰ iacientes funda¬

Expanded text:
uo rudes catechizandi sunt, ut est symbolum fidei, et Dominica oratio, feramur, nos docendo, vos audiendo, ideo dico feramur, me vobis annumerando, quia vestrum portari mecum reputo. Feramur, dico, ad perfectionem Non rursum jacientes
Abbreviated transcription (Latin):
qr xͥani suꝑgressi st̃ numerũ uidoꝵ. Steri¬
lis gͦ dc̃a ẽ: qr uirgo ẽ. q̃ ñ carnałr generat
in leticia salutis humane. Ierłm uͦ t̾rena
ĩo uirũ hũisse dc̃a ẽ. qr carnalit̾ gen̾abat.
Parit aũt ciies t̾rene ciuitatis: peccõ uici¬
ata natura. celestis uͦ cuiitatis ciuies parit
a peccõ naturã liberans gr̃a. Qͦd signifi¬
catũ ẽ in duobꝰ filiis abrahe. quoꝵ unus
de ancilla scdm carne̾ natꝰ est. alt̾ d lib̾a
ñ scdm naturã. s ꝑ repmissionẽ. Negat
enĩ nat᷑a filios tali cõmirtioni. qualis pot̾at¬
ẽẽ abrahe ⁊ sare ui illa etate. ⁊̃ mulieris ac¬
cedente sterilitate. q̃ nec tẽ parere potuit
qr ñ etas fecunditati s etati: fecunditas de¬
fuit. Qͦd uͦ nature sic affecte fructꝰ post̾iua¬
peccõ uiciata. ⁊ iõ: uire dãnata. nichil u̾e
felicitatis in posterũ merebat᷑. Ysaac per

Expanded text:
ani supergressi sunt numerum Judaeorum. Sterilis ergo dicta est, quia virgo est quae non carnaliter generat in laetitia salutis humanae. Jerusalem vero terrena ideo virum habuisse dicta est, quia carnaliter generabat. Parit autem cives terrenae civitatis peccato vitiata natura; coelestis vero civitatis cives parit a peccato, naturam liberans gratia, quod significatum est in duobus filiis Abrahae, quorum unus de ancilla secundum carnem natus est; alter de libera, non secundum naturam, sed per repromissionem. Negat enim natura filios tali commistione qualis esse poterat Abrahae et Sarae in illa aetate, etiam mulieris accedente sterilitate, quae nec tunc parere potuit, quando non aetas fecunditati, sed aetati fecunditas defuit. Quod vero nec sic affectae fructus posteritapeccato vitiata, et ideo jure damnata, nihil vere felicitatis in posterum merebatur. Isaac per
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ sterił. q̃ tp̃r legis ñ uͥtute miraculi
paris. qi illo tp̃r qͣi nullos genuit. que ⁊̃ ñ
parturis. qi neq tẽ conatũ hũit. letare ĩ cordͤ.
olim deserte partu quidẽ ñ dilcõne sponsi
si sermonis alloqͥo. diu iacuit in deserto.
s postꝗͣ accepit illa librũ repudii. ⁊ om̃a or¬
nam̃ta uiri in ydoli u̾tit ornam̃tũ. tc̃ mari¬
tus pͥore cingulo putrescente. aliũ lumbis
sius balteũ. aliud de gentibꝰ lũbare ꝯtexicit
q̃ statĩut ẽ iuiro ꝯiuncta ꝯcepit ⁊ peperit.
Uñ in ẏsaia dñs exclamat. Dilata locum
tab̾nacłi tui. ⁊ ꝓtende funicłos tuos ⁊ c̃. Litẽ.
potestate uiuens gentiũ multitudo ẽ. que
⁊ sterił erat. nulliꝰ legitini u̾bi proferens
germ̃. Sterił i erat in oĩbꝰ geutibꝰ ecclesia.
añꝗͣ iste fetꝰ ꝗ̃ cernimꝰ oriret᷑. Hoc ã quidã
de antiqͣ sara suꝑflue dic̾et ysaias. q̃ multo
añ tp̃r obierat. Uel ꝑ ierłm hic intelligitur

Expanded text:
gentium sterilis quae, tempore legis, non virtute miraculi paris, qui illo tempore quasi nullos genuit; quae etiam non parturis, quia neque tunc conatus habuit, laetare in corde, olim desertae, partu quidem non dilectione sponsi, si sermonis alloquio, diu jacuit in deserto. Sed postquam accepit illa librum repudii, et omnia ornamenta viri, in idoli vertit ornamenta, tunc maritus priore cingulo putrescente, alium lumbis suis balteum, aliud de gentibus lumbare contexuit: quae statim ut est viro conjuncta, concepit et peperit. Unde in Isaia Dominus exclamat, Dilata locum tabernaculi tui, et protende funiculos tuos, etc. . Item, potestate vivens, gentium multitudo est, quae et sterilis erat nullius legitimi verbi proferens germen. Sterilis enim erat in omnibus gentibus Ecclesia, antequam iste fetus quem cernimus oriretur. Hoc autem quidam a superflue diceret Isaias, quae multo ante tempore obierat. Vel per Jerusalem intelligitur hic
Abbreviated transcription (Latin):
parit ẜ carnẽ. nec parturit .i. dolores patit᷑
s gen̾at spũalit̾ sũ passione clamans in
leticia. que plures ht̃ filios. ꝗͣ que ht̃ uirũ
i. sẏnagoga q̃ carnalr᷑ gen̾at. Uñ subd̾. quia
mag̾ m. sc̃ filii tui deserte a quo: Ab adã

Expanded text:
 carnem; nec parturit, id est nec dolores patitur, sed generat spiritualiter sine passione, clamans in laetitia quia plures habet filios quam quae habet virum, id est synagoga quae carnaliter generat. Unde subdit quia m
Abbreviated transcription (Latin):
mutebat. ita ille ppłs timore pene ⁊ amo¬
re tẽꝑaliũ seriuebat. Ecce ꝑ ħ om̃a patet.
ꝙ uetꝰ lex ñ est tenenda s nona q̃ sursũ ẽ
q̃ lib̾a est .i. ad suꝑiora nos mttit. ⁊ liberos
fac̃ q̃ data ẽ eccłe. q̃ sursũ ẽ ⁊ lib̾a. Uñ subdit.

Expanded text:
romittebat: ita ille populus timore poenae, et amore temporalium serviebat. Ecce per haec omnia patet quod vetus lex non est tenenda, sed nova quae sursum est, quae libera est, id est ad superiora nos mittit, et liberos facit: quae data est Ecclesia quae sursum est, et libera. Unde subdit,
Abbreviated transcription (Latin):
t hu omnes.testimo¬
nio fidei probati non
acceper̃t repromissio¬
nem deo pronobis ali¬
ut non sine nobiscon¬
summarentur. d lantaꝑ
fidem antiqͥ fideles oꝑati sunt. ł passi ꝓ
fide. ⁊ hii tñ om̃s ꝓbati testimonio fide
.i. qd̾ fides de hiis ꝑhibuit. ñ adhuch ac¬
cepert̃ repmissionẽ. uplenam corꝑis ⁊
aĩe beatitudinem .i. duasstolas.⁊ si sin

Expanded text:
t hi omnes testimonio fidei probati, non acceperunt repromissionem, Deo pro nobis meliut non sine nobis consummarentur.  Cap. fidem antiqui fideles operati sunt, vel passi pro fide. Et tamen hi omnes probati testimonio fidei, id est quod fides de his perhibuit, non adhuc acceperunt repromissionem, id est plenam corporis et animae beatitudinem, id est duas stolas
Abbreviated transcription (Latin):
assumeret. ⁊ głosius eos nobiscũ exalta
fidem. qͥ tam diu expectauert̃ requiem.
multomagis nos ceneamꝰ. qͥstatĩ accipimꝰ.¬
deoq ce nos tantam ha¬
bentes impositam nob̃¬
nubem. testium: depo¬
nentes om̃e pondus. ce
circumstans nos pecca¬
tum. per patientiam
curramus ad proposi

Expanded text:
assumeret, et gloriosius eos nobiscum exaltarfidem qui tandiu exspectaverunt requiem, multo magis nos teneamus qui statim accipimdeoque & nos tantam habentes impositam nubem testium, deponentes omne pondus & circumstans nos peccatum per patientiam curramus ad proposi
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ꝑficent᷑ sine nob̃. ut in cõmuni gaudio
omiũ. mauis fieret gaudium singłoꝵ.
ł l enĩ singłas aceperunt. ñ tũ gemiriã
stolam habebt̃ usꝙ ad omunẽ resurrec¬
tionẽ. ut om̃iũ ꝯsumatio fideliũ similis

Expanded text:
icerentur, sine nobis, id est in communi gaudio omnium, ut majus fieret singulorum. Et si enim singulas acceperunt, non tamen geminam stolam habebunt usque ad communem resurrectionem, ut omnium consummatio fidelium simul
Abbreviated transcription (Latin):
redemptionẽ .i. euasionẽ p̃sentẽ de manu
inimicoꝵ ut inuenirent resurrectionẽ.
.i. uitam et̾na meliorem illa redemptione
ꝑsonis fuisse. Lapidati sunt: ut iheremi¬
as in egypto. iertechiel in babylone. secti
iosias. Ecce ꝑ hoc patet qd ⁊ in ilł patͥb
uet̾i̾s testam̃ti. qmuis rara. fuerunt tñ
⁊̃ usq ad mortẽ exempla patĩe. a sangui¬
ne abel. usq ad sanguinẽ zacharie. qͦꝵ
sanguinẽ dicit dĩtsab eis exigendum.
qui in patrum suoꝵ a quib illi occisi
st̃. iniquitate ꝑsist̾ent. ⁊ in nouo testam̃¬
to.⁊iec defuit nec defuit nec deest bonoꝵ
fidelium multitudo. qui ⁊̃ ista tempora¬
li felicitate p̃polleant. ⁊ in ea largitoris
Circiierunt in melotis¬

Expanded text:
edemptionem, id est evasionem praesentem de manu inimicorum, ut invenirent resurrectionem, id est vitam aeternam, meliorem illa redemptione,personis fuisse. Lapidati sunt, ut Jeremias in Aegypto, Ezechiel in Babylone; secti Josias. Ecce per hoc patet quod in illis patribus veteris testamenti quamvis rara fuerunt, tamen etiam usque ad mortem exempla patientiae a sanguine Abel, usque ad sanguinem Zachariae: quorum sanguinem dicit Dominus ab eis exigendum qui in patrum suorum a quibus illi occisi sunt iniquitate persisterent. Et in novo testamento, nec defuit, nec deest bonorum fidelium multitudo, qui in ista temporali felicitate praepolleant, et in ea largitoris Circuierunt mult
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. usq ad mortem ꝑtulit ꝑsequentes
ac seiuentes.⁊ qͣi uicto ⁊ oppresso. suꝑbe
illudentes. Qd̃ uͦ carnem suam resusci¬
tauit. ⁊ discipłoꝵ aspectib ⁊ otactib
reddidit. eisq uidentib in celũ ascend̃.
ip̃os edificauit &e quod expectare deb̾ent¬
⁊ p̃dicare. eudentissima u̾itate monstͣ¬
sationẽ diuidens. sustinentiam inquit
iob audistis. ⁊ finem xͥ uidistis. Qi dicẽt.
Mala temporalia patiamini ut iob: s
ꝓ hac sustinentia ñ tẽporalia bona sꝑa¬
te. q̃ illi aucta redierunt. s et̾na potiꝰ.
que in xp̃o p̃cesserunt. Sequit᷑.

Expanded text:
nere, usque ad mortem pertulit persequentes ac saevientes, et quasi victo et oppresso superbo illudentes. Quod vero carnem suam resuscitavit, et discipulorum aspectibus et contactibus reddidit, eisque videntibus in coelum ascendit, ipsos aedificavit, et quod exspectare deberent, et evidentissima veritate monstrti dividens sustinentiam, inquit: Job audistis, et finem Christi vidistis . Quasi dicat: Mala temporalia patiamini, ut Job, sed pro hac sustinentia non temporalia bona sperate quae illi aucta redierunt, sed aeterna potius quae in Christo praecesserunt. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊̃ bestias. q obturauerunt ora leonũ.
ut danihel. Pluralem numerũ ꝓ singłari.¬
posuit. sicut in sequenti ubiait. Secti sunt
Solus enĩ daniel significat᷑ ora leonũ clau¬
sisse. ⁊ solus ysaias sectus est: sicut ⁊ in
psalmo ⁊̃ plurał numerꝰ ꝓsingłari po¬
nit᷑: ubi dr̃ astiterunt reges terre ⁊ pͥn¬
dũ. Nam reges dixit ꝓ herode pͥncipes
ꝓ pylato. Seq̃r. Extinxert̃ impetum ig¬
nis. ut tres pueri missi a nabucodonosor
in fornacrm ignis. effugarunt a ciem
gladii .i. ex̾citum accinctũ gladio. ut io¬
sue dd. ⁊ alii multi. ⁊ ꝯualuerunt de in¬
firmitate: ut ez echuias ⁊ iob. ⁊ fortes fac¬
ti sunt in bello .i. in p̃lio. ut iosue ⁊ uidaᷤ
.i. inimicoꝵ sepe in fugam. mulieres ⁊
acceperunt mortuos suos.d̾. re. usnentes
tũ est. Atcendendũ ẽ qd̾ in uet̾i.t. sepe pa

Expanded text:
etiam bestias, quia obturaverunt ora leonum, ut Daniel. Pluralem numerum pro singulari, sicut in sequenti, ubi ait: Secti sunt. Solus enim Daniel significatur ora leonum clausisse, et solus Isaias sectus est; sicut et in Psalmo etiam pluralis numerus pro singulari ponitur, ubi dicitur: Astiterunt reges terrae, . Nam reges dixit pro Herode, et principes pro Pilato. Exstinxerunt impetum ignis, ut tres pueri missi a Nabuchodonosor in fornacem ignis, et effugarunt aciem gladii, id est exercitum accinctum gladio, ut Josue, David, et alii multi; et convaluerunt de infirmitate, ut Ezechias, et Job; et fortes facti sunt in bello, id est in praelio, ut Josue, et Judas est inimicorum saepe acceperunt mortuos suos venientes de resutum est. Attendendum est quod in Veteri Testa
Abbreviated transcription (Latin):
locis. Cum a apls rome uinctus eet. retru
sus in carc̾e in domo imꝑatoris. ⁊ doceret
eugłm. ⁊ infirmos curaret. multaq nura¬
cula pat᷑ret. multi ꝑ eũ credider̃t. in tm̃
ut domũ ꝑsecutoris. eccłam facerent redẽp¬
toris. ⁊ tc̃ manifestũ ẽ in p̃torio ⁊ in o. locis¬

Expanded text:
locis. Cum enim Apostolus Romae vinctus retrusus esset in carcere in domo imperatoris, et doceret Evangelium, et infirmos curaret, multaque miracula patraret, et multi per eum crederent, in tantum ut domum persecutoris Ecclesiam faceret redemptoris; et tunc manifestum est in praetorio et in omni
Abbreviated transcription (Latin):
Ministri ã autix̃ gaudebunt illis diebꝰ. du¬
ceutes uxores. ⁊ ꝯuiuia celebrantes. ⁊ iocos di¬
uersi generis exercentes. ac dicentes. Licet pͥn¬
ceps nr̃ mortuꝰ sit. mͦ hũis pacẽ. ⁊ securitatẽ.
Et cũ talia dix̾int. suꝑueniet eis int. itagͣuis

Expanded text:
ntichristi gaudebunt illis diebus ducentes uxores, et convivia celebrantes, et joca diversi generis exercentes ac dicentes: Licet princeps noster mortuus sit, modo habemus pacem et securitatem. Et cum talia dixerint, superveniet eis
Abbreviated transcription (Latin):
duo fr̃s fuert magi pharaonis. Horũ
noĩa ñ inuenit apłs in diuinis libris.
s in apoephis de quibꝰ hos sumitue.
Hiã restiter̃t moysi usq ad tertiũ signũ
in qͦ defecer̃t dicentes. Digit dĩ ẽ hic. A sicut

Expanded text:
duo fratres, fuerunt magi Pharaonis. Horum nomina non invenit Apostolus in divinis libris, sed in apocryphis, de quibus hoc sumitur. autem restiterunt Moysi usque ad tertium signum, in quo defecerunt dicentes: Digitus
Abbreviated transcription (Latin):
ferrent᷑ ẏdoł. imposuitq seruitutem.
ñ in iustificationem ⁊ ut figͣa eẽt fut᷑i
de qͦꝵ reꝓbatione addit adhuc dicens.
holocaustomata. que alus sacͥficiis. dig¬
niora udebant᷑. que tota. obureban
tͣ.⁊ ꝑ pecc̃o fiebant: qͤdam enĩ ñ ꝓpec¬
cato fiebant. Illa in qͣ. q̃ cet̾is erant
digniora. ñ tͥ placuerunt. ex qͦ ueritas

Expanded text:
 imposuitque in servitutem nec in justificationem, et ut figura essent futuri, de quorum reprobatione adhuc addit, dicens: Holocautomata, quae aliis sacrificiis digniora videbantur quae tota comburebantur, et pro peccato fiebant. Quaedam enim non pro peccato fiebant. Illa, inquam, quae caeteris erant digniora, non tibi placuerunt, ex quo veritas
Abbreviated transcription (Latin):
uetꝰ ꝑfectum ñ facit. id̾o ad hoc confir¬
factꝰ. ꝑͥ qͣdiusibilis inmundo apparu¬
it. dicit u̾bis uel reb loquens. patͥ sic.
Opat̾ hostiam de animalib ⁊ oblatio¬
stimͥ .i. aptum & idoneũ corpꝰ mͥ dedisti.
qr sine peccõ. ⁊ passibile ce mortale. qd
ualeat offerri in redemptionẽ om̃ĩum.
Ablata gͦ sunt signa qi exibita ẽ u̾itas.
tc̃ cum tẽpꝰ fuit ut illa auferrent᷑. ⁊ u̾i¬
tas ueniret. nec umqͣm in odorib illis

Expanded text:
perfectum non facit, ideo ad confirfactus per quod visibilis in mundo apparuit, dicit, verbis vel rebus loquens Patri sic: O Pater, hostiam de animalibus, et oblatiost aptum et idoneum corpus mihi dedisti, quia sine peccato; et passibile et mortale, quod valeat offerri in redemptionem omnium. Ablata ergo sunt signa quia exhibita est veritas tunc cum tempus fuit, ut illa auferrentur, et veritas veniret. Nec unquam in odoribus illis
Abbreviated transcription (Latin):
expend̾e. Satis obstrepunt ꝯtradicẽteᷤ.
Ne gͦ seruus dĩ sibi obstrepat studio al¬
tercandi. ⁊ ꝯtendendi. Uñ ait. ser. do.¬
etia malos. ut attrahat eos. docibilẽ. s.
q̃ facile doceat. ł adoceat᷑ si opꝰ est in aliqͥ.
patientẽ quelib adu̾sa. cũ modestia .i.
m̃tis lenitate. corripientẽ eos qͥ re. u̾itati.
qr ñ est cessandũ a correctiõe erroris alteriꝰ.
Ecce patet. qr nec deesse uoluit nos fr̃m
correctioni. nec studere c̾tamini. Multi
enĩ hoẽs cũ a sõno excitant᷑ litigare uolt̃.
aut rursꝰ dornre. cũ litigare ꝓhibent᷑.
Corrripientẽ dico: q̃ correctio ad ħ utiq

Expanded text:
expendere. Satis obstrepunt contradicentes. Ne ergo servus Dei sibi obstrepat studio altercandi, et contendendi ait: Servum Doetiam ad malos, ut attrahat eos; docibilem, scilicet qui facile doceat vel doceatur si opus est in aliquo; patientem quaelibet adversa cum modestia, id est mentis lenitate; corripientem eos qui resistunt veritati, quia non est cessandum a correctione erroris alterius. Ecce patet quia nec deesse voluit nos factum correctioni, nec studere certamini. Multi enim homines cum a somno excitantur, litigare volunt, aut rursus dormire cum litigare prohibentur. Corri
Abbreviated transcription (Latin):
Alit̃ ñ ꝓdest correctio. nͥ suꝑnꝰ medicꝰ re¬
spiciat᷑.i. nͥ faciat. ut pecci sui quẽq peni¬
teat. Que penitentia plidore ⁊ timore
displicendi aliis int̾dũ impedit᷑. dũ plꝰ
delectat hõem alioꝵ existimatio quã
rusticia. qͣ se quisq humiliat penitendo.
amare fleret. respexit eũ dñs. ⁊ iõ apłs
tenent᷑. ⁊ redeant ad boñ. ut sapiant ue¬

Expanded text:
aliter non prodest correctio, nisi supernus medicus respiciat, id est nisi faciat ut peccati sui quemque poeniteat, quae poenitentia pudore et timore displicendi aliis interdum impeditur, dum plus delectat hominem aliorum existimatio quam justitia, qua se quisque humiliat poenitamare fleret, respexit eum Dominus . Haimotenentur, et redeant ad bonum ut sapiant ve
Abbreviated transcription (Latin):
Factũ sub le. Saluator fieri debebat sub lege
ut cͥcũcisꝰ appareat q. filiꝰ abrahe. cui ꝓnussꝰ
erat. signũ hñs eiꝰ: cui ꝓmissꝰ fuerat. In quo
impleta ẽ circũcisio. ⁊ iõ: signũ iam cessat.
galis ꝓ illo oblata ẽ. N mirũ si ⁊ illa legis o¬
pera sustinuit. ex quibꝰ lib̾aret eos qui eis
seruilit̾ tenebant᷑. qͥ ⁊̃ mortẽ sustimiit. ut
ex illa alios lib̾aret. Ftm̃ gͦ sub le.i. sub ou̾e¬

Expanded text:
bat sub lege ut circumcisus appareat, quasi filius Abrahae cui promissus erat, signum habens ejus cui promissus fuerat, in quo impleta est circumcisio, et ideo jam signum cessat. galis pro illo oblata. Nec mirum si et illa legis opera sustinuit ex quibus liberaret eos qui eis serviliter tenebantur; qui etiam mortem sustinuit, ut ex illa alios liberaret. Factus est ergo sub le
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ decetõ .i. amodo. ł decet̾o ita ut sint due
dictiones .i. de alio p̃ter fidẽ . s. de legalibus.
nemo sit mͥ in. ut it̾m cogar scribere de eo
sic̃ in greco legit᷑. De cet̾o n. mͥ laborẽ exhibeat¬
ł p̃stet s. ut rursũ in uob̾ neccĩtatẽ habeam
laborandi. Laborẽ n p̃stat magistro qͥ aliter
sentit ꝗͣ docet. Dico ut nemo mͥ molestꝰ sit.
cũ utiq ñ est facienda molestia. Ego it .p. ĩ c.¬

Expanded text:
 est amodo. Vel, de caetero, ita ut sint duae dictiones, id est de alio praeter fidem, scilicet de legalibus, nemo sit molestus, ut iterum cogar scribere de eodsicut in Graeco legitur: De caetero nemo laborem mihi eet ut rursus in vobis necessitatem habeam laborandi. Laborem enim 162 praestat magistro qui aliter sentit quam docuit. Dico ut nemo sit molestus mihi, cui utique non est facienda molestia. Ego enim
Abbreviated transcription (Latin):
tem nob̃ de celo .i. loquentẽ nob̃ spũalia.
ut cõminaret᷑ nec recusarent. nc̃. ñ dico
minat᷑. s reꝑmitit: ⁊ ido multo minꝰ de¬
betis recusare. Promutit inqͣ. dicens.
Ad huc semel. ⁊ ego mouebo. Inaggeo hoc
aer iste uentosus. quẽ celũ ł celos scͥpt᷑a
uocat. istos utiq imos ñ illos sup̃mos.
ubi sol ⁊ luna ⁊ syda̾ constituta st̃. dicit
hic scͥpt᷑a mouendos. ⁊ alibi ꝑit᷑os. ꝑꝑ mag¬

Expanded text:
tem nobis de coelo, id est loquentem nobis spiritualia, ut comminaretur ne recusarent. Nunc, non dico minatur, sed repromittit. Et ideo multo minus debetis recusare. Promittit, inquam, dicens: Adhuc ego semel movebo, in Aggaeo hoc aer iste ventosus quem coelum vel coelos Scriptura vocat. Istos utique imos, non illos summos, ubi sol, et luna, et sidera constituta sunt. Dicit hic Scriptura movendos et alibi perituros
Abbreviated transcription (Latin):
bulate .i. ꝑficite. ñ extra eũ. s in ipso. ãbulate
dico: uos minores radicati in actiua uita. ut
arbor ad fructificaudũ. ⁊ uos maiores qui ĩ
ꝯtẽpͥatione estis super alios edificati: ⁊ ħ ĩ ip̃o.
i. in templũ dĩ unde .s. aliis loquant᷑. ⁊ amibu¬
late i actione gr̃aꝵ ꝯfir. in fide. ambłate dico.¬
cognitionẽ .i. habetis materiã gr̃aꝵ. uos dico:
abundantes donis in illo. qui solus dat in¬
creitum. et in hac ambulatione.
idete ne quis uos decipiat

Expanded text:
bulate, id est proficite non extra eum, sed in ipso ambulate, dico, vos minores, radicati in activa vita, ut arborum ad fructificandum, et vos majores qui in contemplatione estis, super alios, aedificati et hoc in ipso, id est in templo Dei. Unde, scilicet aliis loquatur, et ambulate in actione grcognitione, et habetis materiam gratiarum. Vos dico, abundantes, donis in illo, qui solus dat incrementum. Et in hac ambulatione, videte ne quis vos decipiat
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓpensiores sint. qr cũ plene scierint
qͥ fructus ẽ credentuĩ: ꝓpensiores fient ad
tellexerit: aꝑit subdens ⁊ sciatis que suis
diutie. ⁊ c̃. ħ est spes. Spem .n. accipit: rẽ
seꝑatã. Uel ita. ut spes ꝓpͥeaccipiat᷑. ⁊ ẽ. ut

Expanded text:
ut propensiores sint, quia, cum plene scierint quis fructus credentium, propensiores fient circa tellexerit, aperit subdens: Et, sciatis, quae sint, divitiae, etc. Haec est spes. Spes enim accipit rem speratam. Vel ita ut spes propria accipitur, etc. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ut stetis ⁊ hereatis. s tendatis ad illud maiꝰ.
ꝙ habebimꝰ. Qddã u increm̃tũ głe habe¬
bunt sũmi doctores. ultͣ illud ꝙ cõmunit̃
omĩs habebt̃. habebt̃ .n. onĩs eundẽ dena¬
riũ. s differt stella a stella in claritate. ⁊
erunt diu̾se mansiones in domo patris.¬
⁊ int̾ alios clariꝰ fulgentes apłi. altiꝰ sede¬
bunt. uñ in tab̾nacło dñi suꝑ m̃sã fcã est
corona int̾rasilis. alta digitis qͣtuor. ope¬
riens totã mensã. ⁊ suꝑ eã altã corona
aureola. ꝑ coronã altã digitis iiii. q̃ m̃sã
operiebat gła uite et̾ne signat᷑ qua om̃s
⁊ erat int̾rasilis ꝓ diu̾sitate m̾itoꝵ corona
aureola suꝑ illam ẽ ꝑfectio remunatio¬
nis eoꝵ qͥ in doctoribꝰ excelunt. iõ apłs
ait. q̃ sit su .m. głe in nos. q̃ magnitudo

Expanded text:
non ut stetis et habeatis, sed tendatis ad illud majus quod habebimus. Quoddam enim incrementum gloriae habebunt summi domnes habebunt. Habebunt enim omnes eumdem denarium. Sed differt stella a stella in claritate . Et erunt diversae mansiones in domo Patriset inter alios clarius fulgentes, apostoli altius sedebunt. Unde in tabernaculo Domini super mensam facta est corona in terra simul alta digitis quatuor et operiens totam mensam, et super eam altera corona aureola. Per coronam altam digitis quatuor quae mensam operiebat, gloria vitae aeternae signatur, qua omnes et erat in terra simul pro diversitate meritorum. Corona aureola, super illam, est perfectio remunerationis eorum qui in doctoribus excellunt. Ideo Apostolus ait, quae sit supereminens magnitudo
Abbreviated transcription (Latin):
ab hõibꝰ erpedita. qr sp̃c regit. caro domatur.
sp̃ui subdit᷑: fpũ seruimꝰ dõ. qͥ carnẽ doma
regit᷑. nec sp̃c bene regit. si ñ regit᷑. In ñnuli̾
.s. seruitꝰ soli creatori erhibenda. Alia ẽ seruitꝰ
qua ꝑ caritatẽ iubemͣ seruire inuicẽ. q̃ g̾de

Expanded text:
ab omnibus expedita, quia spiritus regit, caro domatur. spiritui subditur, spiritu servimus Deo qui carnem domamregitur; nec spiritus bene regit, si non regatur. In nonnulis scilicet servitus soli Creatori exhibenda. Alia est servitus qua per charitatem jubemur servire invicem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dei hñs redẽp. alit̾ ñ iremꝰ in celũ. Redẽp¬
tio ẽ. destructa potestate diaboli. facultas
lib̾tatis. q̃ nob̾ data ẽ. fuso illiꝰ sanguine qui
nullũ hũit pecc̃m ut qr diabolꝰ illos m̾ito
tenebat. qͦs pecci reos ꝯditione mortis obstͥin¬
xit. hos ꝑ eñ m̾ito dimitt̾et. q̃ nulli peccati
reũ. ĩmerito peua mortis affecit. Hac iusticia
ꝑ eũ sunt. qr ipe est. qͥ est ymago dĩ patͥs.
ĩ. plene similis patͥ. ⁊ de patre. Ymago gͦ
Alit̾ i est ymago dĩ in filio: alit̾ ui hoĩe.
sicut alit̾ est ẏmago regis in nũmo. alit̾
ꝓ illo. s cũ illo. ymago dico: inuisibilis .i.
ante omnẽ creatura. est genit. Alia st̃ crea¬
ta. ante q̃ oĩa: ipse ẽ genitꝰ. Hic ostenditur
coeteruꝰ pairi. ⁊ uere genitꝰ est añ omnem¬

Expanded text:
ionem. Aliter non iremus in coelum. Redemptio est, destructa potestate diaboli, facultas libertatis, quae vobis est data fuso illius sanguine qui nullum habuit peccatum. Ut, quia diabolus illos merito tenebat quos peccati reos conditione mortis obstrinxit, hos per eum merito dimitteret, quem nullius peccati reum immerito poena mortis affecit. Hac justitia per eum fuit, quia ipse est, qui est imago, Dei Patris, id est plene similis Patri, et de Patre. Imago ergo Aliter enim est imago Dei in filio, aliter in homine; sicut aliter est imago regis in nummo, aliter pro illo, sed cum illo. Imago Dei, dico, invisibilis, id est ante omnem creaturam est genitus. Alia sunt creatura ante quae omnia ipse est genitus. Hic ostenditur coaeter
Abbreviated transcription (Latin):
nutͥt eccłam ut carnẽ suã qr corpus eiꝰ est.
⁊ hꝰ corꝑis sumꝰ m̃bra om̃s fideles ⁊ alii d̾ car.
eiꝰ sunt .i. infirmi qͥ indigent sustentari for¬
eo carnẽ ⁊ ossa. ita nos axͦ iustituti alii sumꝰ
ut ossa s. robusti. alii ut caro .s. uifirmi. ⁊ io ait¬

Expanded text:
suam, quia corpus ejus est, et hujus corporis sumus membra omnes, fideles, et alii de carne ejus, id est infirmi qui indigent sustentari foreo carnem et ossa, ita nos a Christo instituti, alii sumus ut ossa, scilicet robusti, alii ut caro, scilicet infi
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ fidei xp̃iane. ⁊ doctͥne euangłice. scri¬
bens eis ab epheso de gr̃ã. De qua ⁊ roma
manis tanꝗͣ sapientibꝰ. altiori sensu. ⁊ pro¬
fundioribꝰ usus ẽ argum̃tis. Istis u uelut
nimnꝰ sapientibꝰ usus ẽ moderato s̾more¬

Expanded text:
tatem fidei Christianae, et doctrinae evangelicae, scritatem fidei Christianae, et doctrinae evangelicae, scribens eis ab Epheso de gratia de qua et Romamanis tanquam sapientibus, altiori sensu et profundioribus usus est argumentis; istis vero velut minus sapientib
Abbreviated transcription (Latin):
aulus apłs. ⁊ c̃. Hanc epistolã scri¬
bit apłs galathis. Galathe autem
sunt greci. Galli enim in quandã gre¬
cie prouinciam olim uenientes. grecis
se nuscuerunt. Unde illa prouincia pri
gallo grecia deinde galathia appellata ẽ
Nnde cũ greci acuti ingenii sint: illi tn̾
galathe stulti. ad intelligendũ tardiores
erant. sicut ⁊ indociles galli. Hii uerita¬
tem fidei ⁊ doctrine ab apło acceꝑant.
S post: ut uidaizarent a pseudo apłis
temptati sunt. multis modis eis ꝑsua¬
dentibus: ut legem euangelio adderent.
Asserebant n. xp̃i fidẽ sine carnalibꝰ obser¬
uantiis ñ suffic̾e ad salutẽ. ⁊ petrũ ⁊ iacobũ
⁊ alios qui cũ dño fuerunt. legis obseruan¬
tias cũ euangelio miscuisse. Ip̃m qͦ pault̃
aliud in uidea fac̾e. aliud iñ gentibꝰ p̃dica¬
re. His atq hmodi galathas subu̾terunt
adeo ut eis assentientes. in legis obseruanti¬
as transirent. Iõ hos apłs reuocat ad ueri¬

Expanded text:
aulus Apostolus, etc. Hanc Epistolam scribit Apostolus Galatis. Galatae autem sunt Graeci. Galli enim in quamdam Graeciae provinciam olim venientes Graecis se miscuerunt. Unde illa provincia prius Gallograecia, deinde Galatia appellata est. Unde, cum Graeci acuti ingenii sint, illi tamen Galatae stulti, et ad intelligendum tardiores erant, sicut et indociles Galli. Hi veritatem fidei et doctrinae ab Apostolo acceperant, sed post, ut judaizarent, a pseudoapostolis tentati 141 sunt, multis modis eis persuadentibus ut legem Evangelio adderent. sine carnalibus observantiis non sufficere ad salutem, et Petrum et Jacobum et alios qui cum Domino fuerant legis observantias cum Evangelio miscuisse; ipsum quoque Paulum aliud in Judaea facere, aliud in gentibus praedicare. His atque hujusmodi Galatas subverterunt, adeo ut eis assentientes in legis observantias transirent. Ideo hos Apostolus revocat ad veri
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ reduc̾e. Modꝰ talis. Salutationẽ
p̃mitit. ubi ꝯtra detractores. ⁊ de operstꝰ
legis głantes. de sua dignitate. ⁊ rp̃i grã
breuit᷑ tangit. cõm̃dans ꝑsonã suã ꝗͣ pse¬
udo depͥmebant. Post salutationẽ de le¬
uitate eos redarguit. pꝰ ꝑsonã suã latiu
cõm̃dat. Dcĩ legẽ moysi mults modis
locens eã non eẽ tenenclam

Expanded text:
veritatem reducere. Modus talis: Salutationem praemittit, ubi contra detractores et de operibus legis gloriantes, de sua dignitate et Christi gratia breviter tangit, commendans personam suam quam pseudo deprimebant; post salutationem, de levitate eos redarguit, post personam suam latius commendat; deinde legem multis modis cens eam