comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regni non erit finis. se claturum testeͥtus est. fundata sunt inet̾num. non qd̾ ip̃a sine necessa¬
ria. quando ip̃a res labitur: s quia id qd̾ ꝑ ea ds ꝓmisit: ẽm̃num est. fundata uero dicuntur: quia
in xͦ uera monstrantur. qui est fundamentum: qd̾ nemo potest mutare. Initio autem nouit
q hoc dicit ȩccła: que ab initio gen̾is humam non defuit t̾ris: euius pͥmitie fuit: sc̃s abel. qui
in testimonium x inmolatus est ⁊ ab intio dictum est: Erunt duo in carne una qd̾ sacram̃¬
tum: magnum est n xͦ. ⁊ in eccłia. ut ait apłs. Ecce cluo testimonia. quoꝵ alterum in acfu.
alterum in uerbo est exhibitum. Uł testimonia: clicit precẽpta. que dicuntur fundata in et̾¬
num: qr ꝓẽis neglectis. uł seruatis. merces et̃na. uł pena eterna rebditur: ⁊ est sꝰ: ego cogno¬
ui de testimoniis tuis: quia in et̾nũ fundasti eq eognomi dico: inreio. uł ab iniris. seilicet yn

Expanded text:
regni non erit finis, se daturum testatus est, fundata sunt in aeternum, non quod ipsa sint necessaria, quando ipsa res dabitur; sed quia id quod per ea Deus promisit, aeternum est. Fundata vero dicuntur, quia in Christo vera monstrantur, qui est fundamentum, quod nemo potest mutare. Initio autem novit, quia hoc dicit Ecclesia, quae ab initio generis humani non defuit terris, cujus primitiae fuit sanctus Abel, qui in testimonium Christi immolatus est, et ab initio dictum est: Erunt duo in carne una ; quod sacramentum magnum alterum in verbo est exhibitum. Vel testimonia dicit praecepta, quae dicuntur fundata in aeternum, quia pro eis neglectis vel servatis merces aeterna, vel poena aeterna redditur. Et est: Ego cognovi de testimoniis tuis
Abbreviated transcription (Latin):
tabor dico: suꝑ eloquia .t. Istẽ qui pͥus timet auerbis cłĩ: postea letatur iuerbis di. Bona gͦ tre¬
pidatio uerbi dĩ: que exultationem generat ⁊ hoc est suꝑ uulmis: qr eloquiis dominicis:
bolus conatur auferre. ⁊ conu̾sio ꝑsecutoꝵ: que inuenta sunt. qnͣ pac̃am mirati mar¬
detrahunt. Uł spolia multa: dicit scripturas. sapientiam. iusticiam. resurrectonem. ⁊ oĩa
in xp̃o. que iste a nideis abstulit. ⁊ quasi sine labore inuenit: que ante non habebat. Sequit᷑.

Expanded text:
Iste qui prius timet a verbis Dei, postea laetatur in verbis Dei. Bona ergo treIste qui prius timet a verbis Dei, postea laetatur in verbis Dei. Bona ergo trepidatio verbi Dei, quae exsultationem generat. Et hoc est super vulnus, quia eloquiis Dominicis vbolus conatur auferre, et conversio persecutorum, quae inventa sunt quando patientiam mirati mardetrahunt. Vel spolia multa dicit Scripturas, sapientiam, justitiam, resurrectionem. Et omnia in Christo quae iste a Judaeis abstulit, et quasi sine labore invenit, quae ante non habebat. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
lio octonario dixit: ꝑsecuti sunt me gratis. hoc est uulmis: ⁊ hoc gͣas. q nichil suum in
me habentt: non gratis ꝑsecuntur eum: qui se eoꝵ ded̾it potestati. In suos enim: iute uen¬
dicant sibi dñatum. a quib mercedem iniquitatis efflagitant: Alii libri habent: non in¬
gratis qd̃ idem est. Uł principes terre. scilicet homines. regnis terrems presidentes: ꝑsecuti
sunt me gratis .i. sine causa: xp̃iana enim religio: non leserat reges t̾re: q ⁊ si liberi sint xͥaii.
dixisti. Nolite timere eos: qui occidunt corpus : potius timete eum: qui anmam et cor¬
pus potest perdere in gehennam Timor tiuis. exeludit timorem eoꝵ: licet enim expellar.
ꝓscribar. occidar. ungulis torquear. ignibus terrear. menbris dilamer: tamen plus timui
tua uerba: qm eorum minas ⁊ sic uici unde: multa spolia mueniiͦ. Letabor ego super eloqͥa¬

Expanded text:
lio octonario dixit, persecuti sunt me, hoc est vulnus, gratis quia nihil suum in lio octonario dixit, persecuti sunt me, hoc est vulnus, gratis quia nihil suum in me habent, non gratis persequuntur eum qui se eorum dederit potestati. In suos enim jure vindicant sibi dominatum, a quibus mercedem iniquitatis efflagitant. Alii libri habent, non ingratis; quod idem est. Aug. Vel, principes terrae, scilicet homines regnis terrenis praesidentes. Persecuti sunt me gratis, id est sine causa. Christiana enim religio non laeserat reges terrae, quia etsi liberi sint Christiani, dixisti: Nolite timere eos qui occidunt corpus, potius timentes eum qui animam et corpus potest mittere in gehennam . Timor tuus excludit timorem eorum. Licet enim expellar, proscribar, occidar, ungulis torquear, ignibus torrear, membris dilanier; tamen plus timui tua verba, quam eorum minas. Et sic vici, unde multa spolia inveni. Et ideo VER
Abbreviated transcription (Latin):
supra humilitatem dõ obtulit. In hac xxi. liitera: gratas sibi dicit ꝑsecutio¬
nes quibus tanquam enplastris: uulnera pecc̃oꝵ curantur. Unde: da nobis au¬
xihum de tribulatione: ⁊ alibi dñs ait. Ego occidam. ⁊ uniere faciam. per¬
cuciam: ⁊ sanabo iõ ꝙ huic octonario congrue p̃mittitur lutera sen. q̃¬
int̾̃p̾r. suꝑuulnus. qͣi enplastrũ: dicit enim. qd tribulatio eurat uulnera pecc̃oꝵ: ⁊ dat satu¬
tem. Uulnus gͦ: est peccatũ: suꝑuulnus: tribulatio. hł uulnus: intelligitur ip̃a tribulatio
super uulnus: consolatio eloquioꝵ dei. medicamentum celestrum preceptoꝵ. Istud est sp̃irale
malaginia .i. enplastrũ: quo omne nequitie iirus aboletur. quo non aduriintur. s magis fouen¬
tur. atq liberantur collisi: Ad hanc gͦ diuine gr̃e medicinam: iste qͣiͣ alatronibus uulneratꝰ.
Exultans: uero samaritano uulnera sua detegit. curanda dicens. Principes ⁊ c̃. Qd inuifica. ⁊

Expanded text:
supra humilitatem Deo obtulit, in hoc vicesima prima littera, gratas sibi dicit persecutiones, quibus tanquam emplastris vulnera peccatorum curantur. Unde: Da nobis auxilium de tribulationibus . Et alibi Dominus ait, Ego occidam, et ego vivere faciam; percutiamtrum. Dicit enim quod tribulatio curat vulnera peccatorum, et dat salutem. Vulnus ergo est peccatum, super vulnus tribulatio. Vel vulnus intelligitur ipsa tribulatio, super vulnus consolatio eloquiorum Dei, medicamentum coelestium praeceptorum. Istud est spirituale malagma, quo omne nequitiae virus aboletur, quo non aduruntur, sed magis foventur atque liberantur collisi. Ad hanc ergo divinae gratiae medicinam iste quasi a latronibus vulneratus, exsultans vero Samaritano vulnera sua detegit curanda, dicens: VERS. 1 161.--
Abbreviated transcription (Latin):
orationis tompus: intelligitur ⁊ ẽ sͦ. Preueni añ horam. ⁊ clama .i. oꝑando ꝓ et̾nis. p̃ueni ho
dit detempe precandi. Preueneruite oculi mei meditari eloquia tua. mane .i. ante diem.

Expanded text:
oratoratdit de tempore precandi: Praevenerunt oculi mei, ut meditarer eloquia tua mane, id est ante diem.
Abbreviated transcription (Latin):
ests Preueni in tempesta nocte. ⁊ clamaui .i. toto hoc scło. qd̾ est qi nox: clamando p̾uem diem iudi-
tii ⁊ in uerba tua suꝑsꝑaui. non mutatur: ⁊ ocł ñ directi ad te. preuenerunt dibuculũ .i. dilu¬
culum eternitatis: labore uineȩ preueni. Uł si est ibi chlucło: ita legatur: ocłi mei. directi. adte in di¬
uit in uerbis. potentis face: qd̾ ꝓmisit: unde subdit. ⁊ in uerba .t. suꝑsꝑaui ip̃a etiam eccła dicit.
p̃uener̃ ocłĩ m̃i. direct ad ce. diludm. uł manitinum. Matutinum est. quando sedentibus in te¬
ante credunt xͦ . qͣm nus acduentu irradientur. Diludm enim: micium lucis est qñ
gendum. ut semꝑ sit xͦ in corde nr̃o. semꝑ in ore. ⁊ in oꝑe Et si enim omnis rei que sub celo ẽ.¬
s auctor supͣ oꝑis exordium. S qr sequens u̾sus tempꝰ p̃cand expͥmit: h magis actuum. qͣm

Expanded text:
est, praeveni intempesta nocte, et clamest, praeveni intempesta nocte, et clame praevenerunt diluculum, id est diluculum aeternitatis labore vineae praeveni. Vel ita legatur: Oculi mei directi ad te di in verba tua supersperavi, ipsa etiam Ecclesia dicit, praevenerunt oculi mei directi ad te diluculum, vel matutinum. Matutinum est, quando sedentibus in teante credunt Christo, quam ejus adventu irradientur. Diluculum enim, initium lucis est, quagendum, ut semper sit Christus in corde nostro, semper in ore et opere. Et si enim omnis rei quae sub cosed auctor supra operis exordium. Sed quia sequens versus tempus precandi exprimit, hic magis activum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
custodiam mandata tua : nͥ ẽnm est salus amme: efficit. ut facienda fiant: ⁊ usꝙ ad mortem si opꝰ¬
est. certetur ubi non est salus ista. succũbit infirmitas. In eͥo qd̾ ait. Ciamaui. Nota ꝓmptũ affec
habent in maturitate. Idem tamen sensus est. Uix inuenitur in aliquo libro. in ͣmaturitate :¬
s in maturitate. In m̾aturitas: est: nox intempesta .i. ioportuna actionib. Tempestruum enim
dixerunt ãtqui oportunum. a temꝑe: dicit autem scd̾ hitteram. ꝙ noctis temꝑe: iugilet in eo a
magno orandi affectu quasi. quodam clamore mentis: preueni horam oportunam humanis
a simili strenui oꝑarii. qui ante lucem surgit ad oꝑandum: dem̃ ad quid agendum uigilauerit:
p̃uenientes cdĩem in quo merces clabitur. Unde preueniamus faciem enus in confessione: et

Expanded text:
custodiam mandata tua. Ubi enim est salus animae, efficit ut facienda fiant, et usque ad mortem, si opcustodiam mandata tua. Ubi enim est salus animae, efficit ut facienda fiant, et usque ad mortem, si opest, certetur; ubi non est salus ista, succumbit infirmitas. In eo quod ait, clamavi, nota promptum affecthabent, immaturitate. Idem tamen sensus est. Vix invenitur in aliquo libro, in immaturitate. Immaturitas est nox intempesta, id est inopportuna actionibus. Tempestivum enim hoc dixerunt antiqui, opportunum a tempore, dicit autem secundum litteram, quod noctis tempore vigilet in eo amt clamavi, id est magno orandi affectu, quasi quodam clamore mentis praeveni horam opportunam humanis A simili strenui operarii, qui ante lucem surgit ad bene operandum. Deinde ad quid agendum vigilaverit, praevenientes diem, in quo merces dabitur. Unde: Praeveniamus faciem ejus in confessione . Et
Abbreviated transcription (Latin):
a faciente: qui requirit: qr non consequitur. ut qͥ requirit: mueniat: ⁊ qui inuente: faciat: s t̾n
alit̾᷑. non uenitur ad fac̾e: nisi exquirantur Bom autem si querant: ut in euangło ꝓmittitur.
inueniunt. scd̾ illuo. Querite: ⁊ inuenietis s ⁊ mali querentes: inueniunt. qͥ tam̃: non odexunt
sap̃iam. que ẽ ds. in qͣ sunt om̃ia. que queruntur ab his: qͥ uolunt ẽẽ beati. De malis uͦ qͥ oð̾erunt:
dicit sap̾ia. Querent me mali: ⁊ non inuenient oder̾unt enim sapi̾am. S si oderint. quomͦ q̃¬
indoctrina: non in uita: non ut ꝑmores ad ipãm ꝑueniant: s ꝑ sermones eius. ad uan̾a głam
est toto corde climare. Non enim toto corde clamat: qui ad eum suam peticionem non cdirigit. qͥd
autem petat: adiungit. saluum me fac. scilicet in anima que custodiet mandata unde subdit. ut¬

Expanded text:
a faciente qui requirit, quia non consequitur, ut qui quaerat inveniat, et qui invenit, faciat. Sed tamen a faciente qui requirit, quia non consequitur, ut qui quaerat inveniat, et qui invenit, faciat. Sed tamen aliter non venitur ad facere, nisi exquirantur; boni autem si quaerunt, ut in Evangelio promittitur, inveniunt, secundum illud: Quaerite et invenietis . Sed et masapientiam, quae est Deus, in qua sunt omnia quae quaeruntur ab his qui volunt esse beati. De malis vero qui oderunt, dicit Sapientia: Quaerent me mali, et non invenient, oderunt enim sapientiam . Sed si oderunt, quomodo qunon in vita, non ut per mores ad ipsam perveniant; sed per sermones ejus ad vanam gloriam est toto corde clamare. Non enim toto corde clamat, qui ad eum suam petitionem non dirigit, quid autem petat, adjungit: Salvum me fac, scilicet in anima, quae custodiet mandata: Et
Abbreviated transcription (Latin):
querenda est medicina. Ciama gͦ ad medicum: qui de celo descendens. egrotos sanat: ne differas: quia
non est apud eum: iilla ꝯꝑenlinatio sanitatis neq timeas quia uerbo non ferro. sanare consueuit.
⁊ debes. qr clamauii in toto corde. ⁊ cͥ. Ciãmor cordis. etiam silentȩ coiꝑis uoce: a leo semꝑ au¬
ditur. Clamor autem cordis est: magna intentio cogitationis. Iste clamor fit. cogitatiomim sub¬
trat. Intalis petentis affectu. siue in silentio habeatur. siue cum uoce.si opus est ꝓp̃ homines: non
desꝑatur effectus. Unde subdit. exaud me. d̾. dem̃ ad quid ꝓficiat siuis clamor: adiungit. iustifi
⁊ c̃ . Q. d. ad ħ clamaui. ut iustifi .t. requi. ad hoc̃ ꝓfuit clanior. ħ clamauerat. ħ addit ꝙ non est satis¬
clamare ad deum: s ⁊ iusticias enus exquirere oportet. Et nota qd att requirã qm longe est ad huc

Expanded text:
quaerenda est medicina. Clama ergo ad medicum, qui de coelo descendens aegrotos sanat. Ne differas, quia quaerenda est medicina. Clama ergo ad medicum, qui de coelo descendens aegrotos sanat. Ne differas, quia non est apud eum ulla comperendinatio sanitatis. Neque timeas, quia verbo, non ferro consuevit sanare. . Clamor cordis, silente corporis voce, a Deo semper auditur, clamor autem cordis, est magna intentio cogitationis. Iste clamor fit cogitationum subtrat in tali petentis affectu, sive in silentio habeatur, sive cum voce, si opus est propter homines, non desperatur effectus. Exaudi me, Domine, deinde ad quid proficiat suus clamor, adjungit: Justifi tuas requiram. Ad hoc profuit clamor, hoc clamaverat, hoc addit, quia non est satisclamare ad Deum; sed et justitias ejus exquirere oportet. Et nota quod ait, requiram, quoniam longe est adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
In hac xxiiii littera iustificationes dĩ promtetit se exquirere adiciens se serre
testimonia dei: iet̾num fundata ẽẽ: ⁊ qr quanto quis bonis uult insistere. tan¬
tomagis cdrabolus conatur seducere: ⁊ in malis. ne respiret conaudere. contra qd.
is asꝑnus: clamat hic stuchosius. Unde congrue huic octonario p̃mittitur littera coph q̃
int̾erp̃tatur conclusio. uł aspice. qd̾ id ẽ. in sensu qr conclusus: debee c̾onspicere se. et
causam ꝑicłi non dissimulare. Concluditur quis: qͣn conclusione temꝑali. tumescentibus uis¬
ceribus. intercluso sp̃u comeatui: spirandi ac respirandi ꝯmertia eoartantur: ita .ĩ: qui conelu¬
sione spiritalis animo angitur. ⁊ in quibusdam adu̾sis ꝑurgetur: ꝯcluditur de qͣ conclusione
hic agitur. Conclusio uͦ ħ: est in angustiis mentis. quasi qui rospirare elauso meatu: non possie.
Noxia enim ꝯscientia: p̃mit. morbi us urget: sensum mentis intercipit angustia orationis ergo

Expanded text:
ima nona littera justificationes Dei promittit se exquirere, adjiciens se scire testimonia Dei in aeternum fundata esse. Et quia quanto quis bonis vult insistere, tanto magis diabolus conatur seducere, et in malis ne respiret concludere; contra quoclusus asperius, clamat hic studiosius. Unde congrue huic octonario praemittitur littera qoph quae interpretatur conclusio. Vel aspice, quod idem est in sensu, quia conclusus debet circumspicere se, et causam periculi non dissimulare. Concluditur quis, quando tumescentibus visceribus, intercluso spiritus commeatu spirandi ac respirandi commercia coarctantur; ita etiam qui animo angitur, et quibusdam adversis perurgetur, concluditur. De qua conclusione hic agitur. Conclusio vero haec est in angustiis mentis, quasi quis respirare clauso meatu non possit. Noxia enim conscientia premit, morbi vis urget sensum mentis, intercipit angustia. Orationis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
est quam custodire: qd̾ ait. Custodniit. Hõc ad tolerentiam ꝑtinet: ne amitteret. qd̾ habet re¬
ligio ꝗd autem ait. ddilexit. hoc ad caritatem qua tͦrementis fortior est: ⁊ qr dilexi mandata
do accipe. Uł mandata: precepta. testimomia: martiria: ⁊ nota. qͣd supra dixerat. mandata
dilexi ⁊ post: testimonia custodius. ⁊ dilexi: munc: simul utraq ponit. ut utraq eustodi¬
ta scires: cum ait. Seruaui mandata tua et testimonia tua: qr omnes inȩ meę in conspec¬
inimici sunt mali. contra quos fortiter sunt custodienda testimonia. qd̾ fecit utraq seruañ:

Expanded text:
ter: quod plus est quam custodire. Quod ait, custodivit, hoc ad tolerantiam pertinet, ne amitteret quod habet religio; quod ait, dilexit, hoc ad charitatem tormentis fortiorem. Et quia dilexi mandata do accipe. Vel mandata, praecepta, testimonia, martyria. Et nota quod supradixerat mandata dilexi, et post, testimonia custodivi, et dilexi; nunc simul utraque ponit, ut utraque custodita scires, cum ait, servavi mandata tua et testimonia tua. Qui enim diligiinimici sunt mali, contra quos fortiter sunt custodienda testimonia, quod fecit utraque servans,
Abbreviated transcription (Latin):
puidicari in futuro: s. unit ado examinari suum iudierum. quo deum credit. ⁊ incarnationẽ¬
y dequo uꝑ quo uiditio futuro: omnes sancti securi sunt. nec timent di iudienum: quia in
his que bene eredendo iudicant: sciunt se glorificandos sancti quitales: xp̃i fanguine rediuen¬

Expanded text:
judicari in futuro, sed vult a Deo examinari suum judicium quo Deum credit, et incarnationejudicari in futuro, sed vult a Deo examinari suum judicium quo Deum credit, et incarnationeo judicio, omnes sancti securi sunt nec timent diem judicii, quia in his qui bene judicant credendo, sciunt se glorificandos, sancti quia tales sanguine Chris
Abbreviated transcription (Latin):
iste non est oblitus. scilicet ut se. exaltandus humiliaret. inuifica me ħ est exaltatio scõꝵ. scilicet e¬
biter. festinar. Iustus enim apud deum. sciens etiam eum misericordem: non trmet iuditium
asi damnationẽ sui. in quo absoluitur qd̾ etiam mcipte hica scĩs  non inetepnũ pumendis:
iõ dominus at. ꝑ erechielem. ad anglos ultionis ministros: a sanctis meis incipite. Et alibiscriꝑ¬
tura ait. Tempus est ut incipiat iudicium: adomo cł̃i iõ iste apud reclemptorem suum sꝑans.
lis in ꝓpter eloquium tuũ iumi. me. Uer̾e cum de hoc dicit. utt qui diffidit de meritis. ꝓpter uer¬
bum dĩ clementiam sꝑet ⁊ ħ est illid uerbum: qd symeon uidere expectauit. uł ita. Iudica de p̃
sonti iuiditio nidi. me .i. examina cliscretionem ficł̃i mee. Nori enim ꝑ arrogantiam petre iste

Expanded text:
iste non est oblitus, scilicet ut se exaltandum humiliaret, vivifica me; haec est exaltatio sanctorum, scilicet aeiste non est oblitus, scilicet ut se exaltandum humiliaret, vivifica me; haec est exaltatio sanctorum, scilicet aebiter, festinat. Justus enim apud Deum sciens etiam eum misericordem, non timet judicium ad sui damnationem, in quo absolvitur. Quod etiam incipit hic a sanctis, non in aeternum puniendis. Ideo Dominus ait per Ezechielem, ad angelos ultionis ministros: A sanctis meis incipite . Et alibi Scriptura ait: Tempus est ut incipiat judicium a domo Dei . Ideo iste apud redemptorem suum sperans,lis; et propter eloquium tuum vivifica me. Verecunde hoc dicit, ut qui diffidit de meritis propter verbum Dei, speret clementiam. Et hoc est illud Verbum, quod Simeon videre exspectaviicium meum, id est, examina discretionem fidei meae. Non enim per arrogantiam petit iste
Abbreviated transcription (Latin):
uincitur que omni xͥano est necessaria: ħ autem nõn dicit: nisi qui scit se ꝑlac̾e do̾ ⁊ ẽsꝰ. Uide hu
.i. plãcee tibi humilitas mea. ⁊ iudica mͥ scd̾m eam alii: in alis glantur iustus. in humilitate.
Bona gł̃a est. xͦ subici quo m̾ito : eripitur quis a gladio flammeo .i. morte etna unde subdit. et
etiam eripe me. Superbꝰ malis innectitur: ut humilietur: humilis eripitur: ur exattetur iõ e¬
ripe: quia non sum oblitus legem tuam. que dicit. Qͥ se exaltat humiliabitur: ⁊ qui se humi¬
at. exaltabitur. sequitur. Iudica iudicium neum ⁊ redime me: propt̾ eloquium tuum iuni
fica me. Qd. inde humilitatẽ sic uide. Iudica iuditium me.i. causam meam. qr contra chiabolum.
eausam agit. ⁊ redime me a malis ⁊ propter eloqui. tu.i. propter illam predictam sẽgem qͣm

Expanded text:
vincitur, quae omni Christiano est necessaria. Hoc autem non dicit, nisi qui se scit placere Deo. Et est: vide huvincitur, quae omni Christiano est necessaria. Hoc autem non dicit, nisi qui se scit placere Deo. Et est: vide hu placeat tibi humilitas mea, et indica mihi secundum eam. Alii in aliis gloriantur, justus in humilitate, bona gloria est Christo subjici, quo merito eripitur quis a gladio flammeo, id est morte aeterna. Unde subdit: et etiam eripe me. Superbus malis innectitur. ut humilietur, humilis eripitur ut exaltetur. Ideo eripe, quia non sum oblitus legem tuam quae dicit: Qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . VERS.est causam meam, quia contra diabolum causam agit; et redime me a malis, et propter eloquium tuum, id est propter illam praedictam legem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
milit̾ non egerunt: ⁊ qr nemo uiuificatur: nisi ꝑ humilitatem que est ca¬
put omnium uirtutum: iõ huic octonario premititur littera. Res. que
interpretatur caput .i. humilitas. que est caput uirtutum. qmͣ conclusus seruat. ut ser¬
pens caput corpore exposito: Attende quoq qđ hec littera. Res. interpretatur c̾aput: uł pͥma¬
tus. quo. intelligitur rõnabilis sensus. qui regit omnia menbra. sicut capite totum corpus diri¬
git: et sensibus implet. Uñde qui turpit̾ ⁊ bestialiter agit: capite damnatur. ut forma homi¬
nis priuetur: qui sapientie racionem non tenuit. Mistice caput nr̃m xͦ est. sine quo: uiuen
quo sunt omnia boua. Moraliter: caput est humilitas. sicut predictum est. que totum nostro¬
rum actuum: fouet corpis. Infiatus: ħ caput non teuet .i. humilitatem. que est capict omniũ
Unde in ẏsaia legitur. Auferam a uidea: caput et caudam .i. xp̃m. qui est initum ⁊ finis. alpha.

Expanded text:
militer non egerunt. Et quia nemo vivificatur nisi per humilitatem, quae est caput omnium virtutum. Ideo huic octonario praemittitur littera. Resch, quae interpretatur caput, id est humilitas, quae est caput virtutum, quam conclusus servat, ut serpens caput corpore exposito. Attende ergo quod haec littera, resch, interpretatur caput vel primatus, quo intelligitur rationabilis sensus qui regit omnia membra, sicut caput totum corpus dirigit, et sensibus implet: unde qui turpiter et bestialiter agit, capite damnatur, ut forma hominis privetur, qui sapientiae rationem non tenuit. Mystice caput nostrum Christus est, sine ququo sunt omnia bona . Moraliter caput est humilitas, sicut praedictum est, quae totum nostrorum actuum fovet corpus. Inflatus hoc caput non tenet, id est humilitatem quae est caput omnium Unde in Isaia legitur: Auferam a Juda caput et caudam , id est Christum, qui est initium et finis, alpha
Abbreviated transcription (Latin):
um passionum ĩo ait. dilex .i. non tamen non negaui: qd̃ martires fac̾e cogebantur: ⁊ non facientes: in¬
tolerabilia paciebantur: ⁊ õ dñe. uide hoc scilicet qm̃ dilexi mandata. t .i. placeat tibi: ⁊ remunerẽt᷑
a te dilectio mea. uł ita cont̾.Q.d. Uidi preuaricantes: ⁊ tabescebam: ⁊ iõ odñe. Uide qm dilexi. ⁊¬
c̃. illo m̾ito scilicet qr tabescebam. ħ merui scilicet ate conspici. Supra dixit: uide humilitatem:
Unde alibi. In me sunte d̾s uota tua:ł nõta qd̾ ait cdilexi. qd̾ plus est qm seruare: q hoc est cari¬
tatis. Illud necessitatis. uł timoris. Iõ ꝙ in exodo. illi soli p̃cipiuntur offerre ad construendum ta¬
mandata: unde: ħ premium postulo. uiuifica me in mĩa tua. non inim̃tis confido s si mĩa
cant quod utiq facies: quia dixisti hoc. inscripturis. que uere sunt: ⁊ que dicis: uera sunt. Nam

Expanded text:
um passionum. Ideo ait dilexi, non tantum non negavi quod martyres facere cogebantur, et non facientes inum passionum. Ideo ait dilexi, non tantum non negavi quod martyres facere cogebantur, et non facientes intolerabilia patiebantur. Et, o Domine, vide, hoc scilicet, quoniam dilexi mandata tua, id est placeat tibi, et remuneretur a te dilectio mea. Vel ita contitc. Illo merito dixit, scilicet qua tabescebam. Hoc merui, scilicet a te conspici; supra dixit, vide humilitatem, Unde alibi: In me sunt, Deus, vota tua . Et nota quod ait, dilexi; quod plus est quod servare, quia hoc est charitatis, illud necessitatis vel timoris. Ideoque in Exodo, illi soli praecipiuntur offerre ad construendum tamandata, unde hoc praemium postulo, vivifica me in misericordia tua, non in meritis confido, sed si miseant. Aug., Gl. int. Quod utique facies, quia dixisti hoc in Scripturis, quae verae sunt, et quae dicis vera sunt, nam
Abbreviated transcription (Latin):
multi sunt. quib: adiuncti sunt. ⁊̃ mali sp̃s. ꝑ hocnotatur grauis ꝑsecitio. que fit a mul¬
ħ inter ꝑicła seruari. qd̾ est nobis a deo. Unde uł suꝑ in alio psalmo. nisi qr dominus adiuuiit
me: paulominus habitasset in inferno anima mea: Uł sequitur in alio psalmo. Nisi quia dñs¬
qi non ferunt tͥbulationes s alii codices liabent. non seruantes pactum. ꝙ idem est: Pactũm
dicitur a pace: quasi pacis actum .i. inter difsidentes affectu gr̃e diffinita concditio. que con¬
uenit utriq legi. scilicet ut pactum appelletur. que statuta est: utt homo in grãm ⁊ pacem diꝰ re¬
uocaretur qd̾ pactum .i. utramꝙ legem: debiles non seruant. cedentes ꝑsecutoribus ꝓ quib amis¬
sis sotiis: dolent sc̃i. Unde subdit hic. ⁊ tabescebam. Telo amoris: uł pactum dicre: qd̾ iudei pepi-¬
ne: in misccłia tua uiuifica me. Dilexi o d̃ne manda .t. unde scilicet ex dilectione: est fructus om̃-¬

Expanded text:
mbr., Aug. quibus adjuncti sunt et mali spiritus. Per hoc notatur et gravis persecutio, quae fit a mulhaec inter pericula servari, quod est nobis a Deo. Unde sequitur in alio psalmo: Nisi quia Dominus adjuvit me, paulo minus habitasset in inferno anima meaquia non ferunt tribulationes. Alii codices habent: non servantes pactum, quod idem est. Pactum dicitur a pace, quasi pacis actum, id est inter dissidentes affectu gratiae diffinita conditio, quae convenit utrique legi, scilicet ut pactum appelletur, quae statuta est, ut homo in gratiam, et pacem Dei revocaretur; quod pactum, id est utramque legem debiles non servant, cedentes persecutoribus, pro quibus amissis sociis dolent sancti. Unde subdit hic: Et tabescebam zelo amoris. Aug., Hilar. Vel pne, in misericordia tua vivifica me. » Dilexi, o Domine, mandata tua.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ fila rubea dependent ex duabus linguis mitre pontificalis. Sicut enim ꝑ duas linguas
significatur. qd̾ noua ⁊ uetera de thesauro cordis sui ꝓferre debent: Ita in rubeo colore filoꝵ
signatur ignis caritatis. que in se hr̾e. ⁊ in aliis attendere. debent. Unde petro. post tͥnam
dominice dilectionis ꝓfessionem: pastoralis cura creditur. Inde etiam ẽ. qd̾ romanus pon¬
tisor: capa rubea indiitur qi totus igne caritatis arcłe debet: i om̃a excaritate facere: am¬
ter. qͣi ĩgnitum est. uehementer. ut etiam corpus urat: liõ seriuis tuis. quicumq. dilexit illo.
Merito uelat istos oblitos uerba dłi. qr ab hoc flagrabat eos ad ducere: qd arcdentissime diligebat.

Expanded text:
quod fila rubea dependent ex duabus linguis mitrae pontificalis. Sicut enim per duas linguas quod fila rubea dependent ex duabus linguis mitrae pontificalis. Sicut enim per duas linguas significantur, quod nova et vetera de thesauro cordis sui proferre debent ; ita in rubeo colore filiorum figuratur ignis charitatis quem in se habere, et in aliis accendere debent. Unde Petro post trinam Dominicae dilectionis professionem pastoralis cura creditur. Inde etiam est quod Romanus pontifex cappa rubea induitur, quia totus igne charitatis ardere debet, et omnia ex charitate facere, ancat: Ignitum est vehementer, ut etiam corpus urat. Et ideo servus tuus quicunque dilexit illud. Merito zelat iste oblitos verba Dei, quia ad hoc flagra
Abbreviated transcription (Latin):
tua mimici mei. In hoc: siuit inimici. ⁊ si scd̃m scł̃m sint amici. quos iste ⁊elat cdo Ignitum¬
doquium tuum uehementer: et seriuis tuus dilexit illud. Q. d. iõ nelus iste est michi: quia
eloqͥa tua. est ignitum. spũ scõ. Purgat enim corda: ut fornax aurum: accendit ad amorẽ
di: etiam contͣ impios: illuminat etiam audientes: hunc ignem: uenit dominꝰ mit̾e
in terram: ħ igne calefactus ieremias: dicit. Erat ignis flaminigerens: in ossibus meis: ħ
igne urebatur rubus. quem uidit moyses. ⁊ non exurebatur. Prit enini sermo diuinus.
ut corrigat conscientiam pecc̃oris: s non exurit. ut ꝑdat: ħ igne uaporati .i. calefacti. cleo¬
phas ⁊ alius discipulus: dicebat. Nonne cor nr̃m erat arcdens in nobis: hic ignis: suꝑ apłos
die pente costes. celitus descendit: qi hoc igne exarcłẽ debent: qui eloquia d̃i annũtiant. Inde

Expanded text:
tua inimici tui. In hoc sunt inimici, et si secundum saeculum sint amici, quos iste zelat Deotua inimici tui. In hoc sunt inimici, et si secundum saeculum sint amici, quos iste zelat Deoeloquium tuum vehementer. Ambr. Quasi dicat: Ideo zelus iste est mihi, quia eloquium tuum, est ignitum Spiritu sancto. Purgat enim corda ut fornax aurum, accendit ad amorem Dei; et contra impios, illuminat etiam audientes . Hunc ignem venit Dominus mittere in terram. Hoc igne calefactus Jeremias dicit: Erat ignis flammigerans in ossibus meis . Hoc igne urebatur rubus quem vidit Moses, et non exurebatur . Urit enim sermo divinus ut corrigat; conscientiam peccatoris non exurit ut perdat. Hoc igne vaporati Cleopbas et alius discipulus, dicebant: Nonne cor nostrum erat ardens in nobis? Hic ignis super apostolos die Pentecostes coelitus descendit : Quia hoc igne exardere debent qui eloquia Dei annuntiant. Inde est
Abbreviated transcription (Latin):
mittentis: caute ꝓmissa expectemus: ⁊ qi mandasti iusticiam ⁊ u̾itatem:. ideo. Tabescere¬
us qi relat deo: non sibi. Unus tam̃ ⁊ idem nelus est .i. caritas que ⁊ hominis est zelus: ꝙr in ipso ẽ
dicitur: eliis domus tue comedit me hoc ⁊ elo. corꝑe tabescit iste. Lelus iste est amoris: non
liuoris. ⁊elus bonus: habitus ꝓ domo dei. quam non patiebatur a ꝑfidis lacerari. h uelo exar¬
sit phinees filius eleazari: quando mechantes madianitam. ⁊ isrłitam int̾dicta sibi consue¬
tudine: copulatos interfecit: quo facto omnes a pena redemit. ⁊ indignationem domini niiti¬
gauit. Melus enim est: ut p aucoꝵ damnatione plurimi liberentur: quam eoꝵ absolutiõe.
plures ꝑichtentur. Demde quasi quis quereret. cur ita tabestis : subdit: iõ quia obliti sunt u̾ba

Expanded text:
romittentis caute promissa exspectemus. Et quia mandasti justitiam, ideo VERromittentis caute promissa exspectemus. Et quia mandasti justitiam, ideo VERus, quia zelat Deo, non sibi; unus tamen et idem zelus est, id est charitas, quae et hominis est zelus, quia in ipso edicitur: Zelus domus tuae comedit me . Hoc zelo corpore tabescit iste. Ambr. Zelus iste est amoris, non livoris; zelus bonus habitus pro domo Dei, quam non patiebatur a perfidis lacerari. Hoc zelo arsit Phinees filius Eleazari, quando moechantes, interdicta sibi consuetudine, copulatos interfecit; quo facto omnes a poena redemit et indignationem Domini mitigavit . Melius enim est, ut paucorum damnatione plurimi liberentur, quam eorum absolutione plures periclitentur. Deinde quasi quis quaereret: Cur ita tabescis? subdit, quia obliti sunt verba
Abbreviated transcription (Latin):
omin peccanti: qr sicͤut iuste damnatur: quicumq damnatur nec potest inde conqueri
contra dm̃ iustum. Iusticiam sane dicit ẽẽ : testimonia dĩ. qr iustum se ꝓbat: mandando
nsticiam. Est etiam hec iusticia uitas quia sic fit. ut deus talib testimoniis innotescat scilic
mandando nisticiam. Ueritas gͦ est: qr ueracit᷑ innotescit: i ẽ. sens. mandasti iustician. ui¬
sticiam dico: testimonia tua. qr ea mandanelo: ꝓbasti te iustum ⁊ iusticiam dico. u̾tatẽ t.
ad utrumq refertur nimis .i. ad iusticiam ⁊ u̾itatem. Ut sit sensus: iusticiam dico: ninis.
in eis testimoniis inculcatam nobis: ⁊ u̾itatẽ dico. nimis. ineisdem inculcatam nobis Chms᷑
inculcare nobis iusticiam: districtio est: nimis inculcare u̾itatem: cautela est .i. adħ hec duo
nobis inculcantur: ut districte iudicanteni. metuentes: districte uiuamus ⁊ benigne ꝓ¬

Expanded text:
omni peccanti, quia sic juste damnatur quicunque damnatur; nec potest inde conqueri omni peccanti, quia sic juste damnatur quicunque damnatur; nec potest inde conqueri contra Deum justum. Justitiam sane dicit testimonia Dei, quia justum se probat mandando justitiam. Est etiam haec justitia veritas, quia fit ut Deus talibus testimoniis innotescat, scilicet mandando justitiam. Veritas ergo est, quod veraciter innotescit. Et est, mandasti justitiam; justad utrumque refertur. Nimis, id est ad justitiam et veritatem, ut sit sensus: Justitiam dico, nimis, in eis testimoniis inculcatam nobis; et veritatem dico, nimis in eisdem inculcatam nobis. Nimis inculcare nobis justitiam, districtio est; nimis inculcare nobis veritatem, cautela est, id est: ad hoc haec duo nobis inculcantur, ut districte judicantem metuentes, districte vivamus, et benigne p
Abbreviated transcription (Latin):
lacͥmis ꝓfliens ⁊ graui supplitio delicta ꝑsoluens: non tedio uincitur. non labore lassatur in exor¬
dio sermonis. se ip̃m accusans. Qui uͦ delicta sua non respitt: iniuste se putat grauari: s bomis:
se accusat. ⁊ digna inferri sibi a iusto dicit. in quo ⁊ sꝑat. Sicit enim iustus punte. sic ⁊ sustinen
rogaret pecc̃or: ⁊ bene ait reclum. quidquid enim ab eofit: recto iuditio fit: ⁊ hec est consolatio
iustoꝵ : hac confessione: damel feras. ⁊ tres pueri flaminas: uicerunt. hac eadem. ionas melu¬
tis liberis. patͥmonio ꝙ nuidatus amisso: hac eadem confessione sua cum augiento sibi resti¬
testimonia .t.⁊ i̾i.t. scił. que iusticia est. testimonia tua. ⁊ ueritas tua. Multa hic inculcan¬
tur: que pecc̃ores terrere possunt. Rectum enim iuditum: iusticia. uitas: sunt timnenda.

Expanded text:
lacrymis profluens, et gravi supplicio delicta persolvens, non taedio vincitur, non labore lassatur. In exorlacrymis profluens, et gravi supplicio delicta persolvens, non taedio vincitur, non labore lassatur. In exordio sermonis seipsum accusans; qui vero delicta sua non respicit, injuste se putat gravari: sed bonus se accusat, et digna inferri sibi a justo dicit, in quo et sperat. Sicut enim justus punit, sic et sustinentrogaret peccator. Et bene ait, rectum. Quidquid enim ab eo sic, recto judicio fit, et haec est consolatio justorum. Hac confessione Daniel feras , et tres pueri flammas vicerunt . Hac eadem, Jonas inclutis liberis, patrimonioque nudatus amisso , hac eadem confessione sua cum augmento sibi restisiod., Aug. scilicet quae justitia est testimonia tua et veritas tua. Multa hic inculcantur quae peccatores terrere possunt. Rectum enim judicium, justitia, veritas, sunt timenda
Abbreviated transcription (Latin):
cłi iusticiam. Qdam enim in peccĩs sunt: ⁊ nescrunt se eẽ. quos d̾s punit. ꝓ pecẽis illis sibi occul¬
tis. ⁊ iõ sꝑant. Quod si in pecc̾is sunt ⁊ nescru̾nt illa: tamen soluto inpenis culpe pretio. remit-¬
tuntur. pacienter penam ferentib: qr uistꝰ ẽ qui putiit: hoꝵ: est scd̾a consolatio: It̾em alii st̃
clebiliter clamat ierłm. Ite ꝓficiscimim filui. Ego enini deserta sum: equo ammo estote filii.
.i. conscientia delicti desit: pena tamen satis facit. ⁊ releuat: qd̾ gemiis consolationis docemur
in ysaia dicente. Consolamini poplm̃ meum sacerdotes: loquimim ad coi ierłm solutum est pec¬
catum enis: qm̃ recepit demani dm̃ duplicia. Tercia est. ꝑ satisfactionem. cum lacrimis ermm̃
ploro pecc̃a mea. qr scio odñe qd̾ tu qui punis. iustus es in omnibus. ħ dĩcit uir iustus. qui¬

Expanded text:
Dei justitiam. Quidam enim in peccatis sunt, et nesciunt se esse, quos Deus punit pro peccatis illis sibi occulDei justitiam. Quidam enim in peccatis sunt, et nesciunt se esse, quos Deus punit pro peccatis illis sibi occultis. Et ideo sperant, quod si in peccatis sint et nesciant, illa tamen soluto in poenis culpae pretio remittentur eis, patienter poenam ferentibus, quia justus est qui punit. Horum est secunda consolatio. Iterum alii sunt, flebiliter clamat Jerusalem. Ite, proficiscimini: Ego enim deserta sum, aequo animo estote. Filii,et si fides, id est conscientia delicti desit, poena tamen satisfacit et relevat; quod genus consolationis docemur in Isaia dicente: Consolamini populum meum, sacerdotes, loquamini ad cor. Jerusalem, solutum est peccatum ejus, quoniam recepit de manu Domini duplicia . Tertia est per satisfactionem, cum lacrymis crimen ploro peccata mea, quia scio, o
Abbreviated transcription (Latin):
sierunt exitus aquarum .i. plꝰ fleuerunt. ꝙͣ aque manent: de suis exitibus: iõ ita flet: qi sic flen¬
do impetratur gratia. delens iniquitatem: ⁊ adiuians uoluntatẽ.
ystus es domine: errectum iiditum tuum. Sade. Uicta carne. clauis ꝙ confixa. ⁊ ꝑ lacͥmas
lectum: unde uiuat. ⁊ se consolenir. Unde congrue huic octonario p̃mititur littera Sade.
que interpretatur ꝯsolatio. Qͥ enim supra tristis de errore. lacrimas effundebat: hic consola¬
tur se ꝑ iusticiam cdi: ⁊ b̃n post lacͥmas ꝓfluentes. ⁊ graues fletus doloris: consolatio sequitur:
que triplex ẽ nam et qui in dolore sunt: consolatione indigent. que fit ꝑ mĩam cl̃i: ⁊ qͥ penas
cͥminum luerunt: sꝑant ueniam. Et qͥ lacrimis delicta lauerunt: requiem merentur. Pr̃i¬
ma gͦ consolatiꝰ ẽ eoꝵ qui in dolore ⁊ miseriis posit: di mĩam attendunt. ⁊ recolentes illud. quia
non obhuiscitur ds misereri. Scd̾a autem ⁊ tercia est consolatio eoꝵ. qui in pecc̃is sunt: ⁊ attenͣ

Expanded text:
sierunt oculi mei, id est plus fleverunt quam aquae manent de suis exitibus. Ideo ita flet, quia sic flendo impetratur gratia, delens iniquitatem, et adjuvans voluntatem.stus es, Domine. Cassiod. Victa carne clavisque confixa, et per lacrymas lectum unde vivat, et se consoletur. Unde congrue huic octonario praeponitur littera sade quae interpretatur consolatio. Qui enim supra tristis de errore, lacrymas effundebat, hic consolatur se per justitiam Dei. Et bene post lacrymas profluentes, et graves fletus doloris consolatio sequitur, quae triplex est; nam et qui in dolore sunt, consolatione indigent, quae fit per misericordiam Dei: et qui poenas criminum luerunt, sperant veniam, et qui lacrymis delicta luerunt, requiem merentur. ma ergo consolatio est eorum qui in dolore et miseriis positi, Dei misericordiam attendunt, recolentes illud, quia non obliviscitur misereri Deus . Secunda autem et tertia consolatio est eorum qui in peccatis sunt, et attendunt
Abbreviated transcription (Latin):
enim sagͣntis ⁊ carbonibus: iam factus triticum. nondum est. in horreo: s in area. uibi:
palea multa p̃mitur. Nidens gͦ multa mala. que ante non uiderat: clamat. heu mͥ. Nulli
hõi apparent mali: nisi factus sit bonus: hoc enim dñs docet. in parabola euangłica: quia
dicitur. qd̾ cum creuit herba. ⁊ fecit fructum: apparuerunt ⁊ riania. Inde. heu mͥ qr ĩco.
cł̃is cedar. Cedar: filius fuit hismahelis. unde sarracen descenderunt. qui u̾us. ab agar:
dicerentur agareni: s a sara digniori ⁊ libera. nomen sibi uenchcauerunt: quoꝵ uterꝙ
intaberuacłis legitur habitasse. Taberniacła gͦ hismael. recte cedar dicta sunt. qr cedar ad
hismeel ꝑtinet: sicut in genesi habetur. ꝑ hismael autem. siue cedar: significantur mali

Expanded text:
enim sagittis et carbonibus jam factus triticum nondum est in horreo, sed in area, ubi palea multa premitur. Videns ergo multa mala quae ante non viderat, clamat. Heu mihi. Nulli homini apparent mali, nisi factus sit bonus. Hoc enim Dominus docet in parabola evangelica, qua dicitur quod cum crevit herba et fecit fructum, apparuerunt zizania . Inde: Heu mihi, quia , vel tabernaculis Cedar. Cedar fuit filius Ismaelis. Unde Saraceni descenderunt, qui verius ab Agar dicerentur Agareni, sed a Sara digniori et libera nomen sibi vindicaverunt, quorum uterque in tabernaculis legitur habitasse. Aug., HIsmael pertinet, sicut in Genesi habetur . Per Ismael autem sive Cedar significantur mali,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ de pleno. qi plemis est pane celi. pane scilicet: qui decelo descendit. yuinum .i. laudemd̾i.
Intus delitiis dĩ saginatus ymnum ructat: quando lingria non humano sensui. sec diuino:
famulatur eructabunt dico: cum docueris me iusti.ti Aliter non eructabunt: nisi ip̃e doce¬
at qr unus est magister. qui docet. scilicet deus: docet uero deus: qñ qui audit et discit: ue¬
nit ad eum. ut non solum memoria teneat: s ut faciat iustificatioties: ⁊ fic non inse. s in do¬
mino glorians: ẏmnum eructat: Qui autem didicit. ⁊ doctorem laudanit. iam uult docere:¬

Expanded text:
 de pleno, quia plenus est pane coeli, pane scilicet qui de coelo descendit; hymnum, id est laudem Dei. Intus deliciis Dei saginatus, hymnum eructat, quasi lingua non humano sensui, sed divino famulatur spiritui. Eructabunt dico, cum docueris me justificationes tuas. Aliter non eructabunt, nisi ipse doceat, quia unus est magister, qui docet, scilicet Deus. Docet vero Deus quando qui audit et discit venit ad eum, ut non solum memoria teneat, sed et faciat justificationes: et sic non in se, sed in Domino glorians, hymnum eructat. Qui autem didicit et doctorem suum laudavit, jam vult docere
Abbreviated transcription (Latin):
na uicdeat: hic ꝑ idem eloquium. ut a concupiscentie labe purgetur: petit̃. Utrumq enim
telłm eripitur: qui ꝑ se ipsum non intelligendo decipitur da intelłm qr tunc. Eructa

Expanded text:
na videat, hic per idem eloquium ut a concupiscentiae labe purgetur petit. Utrumque enim na videat, hic per idem eloquium ut a concupiscentiae labe purgetur petit. Utrumque enim tellectum eripitur, qui per se ipsum non intelligendo, decipitur. Da intellectum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
camus dño: seniores alia uoce: idem respondent. dõ gr̃ãs. ut qnͣto ꝑfectitores: tanto humiliores
ad deum om̃a referant. se uelut paruulos estimantes. ⁊ puerili simplicitate. do post om̃ia
uir ꝑfectus: hec enim confidentia: non est insi uiri consummati. Uł uoxest hic uiri non ꝑfecti
⁊ iõ non ait. ego appropinquem: s deprecatio mea appropinquet.⁊ si non ego: qd dicere. per¬
fectoꝵꝵ est scilicet appropinquare do dep̃catio dico fãcta: in conspectu tro: que est uia depre.
catio ᷤ ista ela michi intelłm iuxͣ. elo .t.i. ꝓmissum tuum: qr dixisti fupra. intelłm tibi dabo
tim ascendit: ꝓrus enim dixerat: appropinquet hic dicit: intret. quod plus est. Ecce oratiõs
uirtus. Nota etiam. qd̾ dep̃catio. hic est: de adhibendis bonis: postulatio: de remouendis

Expanded text:
camus Domino, seniores alia voce idem respondent: Deo gratias, ut quanto perfectiores, tanto humiliores camus Domino, seniores alia voce idem respondent: Deo gratias, ut quanto perfectiores, tanto humiliores ad Deum omnia referant, se velut parvulos aestimantes, et puerili simplicitate, Deo post omnia vir perfectus. Haec enim confidentia, non est nisi viri consummati; vel vox est hic viri non perfecti. Et ideo non ait, ego appropinquem, sed, deprecatio mea appropinquet. Et si non ego, quod dicere perfectorum est, scilicet appropinquare Deo. Deprecatio dico facta in conspectu tuo Aug., Ambr.um tuum, quia dixisti supra: Intellectum tibi dabo.  Alcuin. Gradatim ascendit. Prius enim dixerat appropinquet; hic dicit, intret, quod plus est. Ecce orationis virtus. Nota etiam quod deprecatio hic est de adhibendis bonis, postulatio de removendis
Abbreviated transcription (Latin):
tam reuocet. studiosius se purgans: quanto fruitur uicinitate uirtutis
⁊ quia xͦ ueniens consummationẽ eterne beatitudinis contulit. ⁊ ab erro¬
re ad patriam reduxit: ĩõ huic octonario recte p̃mittitur littera. Tax. que
Uł iam olim se errasse dicit: non modo. slunc autem dicit sereportandum ad patriam. a pio
pastore.Iõ int̃pr̃ congrue errauit: ⁊ non errat. Errasse enini pret̾ti temꝑis est errare. p̃sen¬
tis. Q errauit: desut errare. ⁊ ueterem conclemnat errorem. De eo enim dr errauit: qui in
errore iam nonsit. Quod si est: non errasse. s errare dicitꝰ. Errau enim: ꝑmanentis est in
uitio Errasse: corrrigentis est lapsum. Non est autẽ uitii. s ꝓfectus: remuntiasse errori. Est
etiam ⁊ in hoc consummatio: ut altera docet int̾pretatio.i. discipline ꝑfectio: qr plus est a ii¬
cio se reuocasse: qmͣ ꝓpe uitia ip̃a nescisse. Inbutos enim uitiis animos exuere atq emenda¬

Expanded text:
tam revocet, studiosius se purgans, quanto fruitur vicinitate virtutis. Et, quia Christus veniens consummationem aeternae beatitudinis contulit, et ab errore ad patriam reduxit, Ambr. ideo huic octonario recte praemittitur littera Thau, quae ternam. Vel jam olim se errasse dicit, non modo: nunc autem dicit se reportandum ad patriam, a pio pastore. Ideo interpretatur congrue erravit, et non errat. Errasse enim praeteriti temporis est, errare praesentis. Qui erravit, desinit errare, et veterem condemnat errorem. De eo enim dicitur erravit, qui in errore jam non sit. Quod si est, non errasse, sed errare dicitur. Errare enim est permanentis in vitio; errasse corrigentis est lapsum. Non est autem vitii, sed profectus, renuntiasse errori, est etiam in hoc consummatio, ut altera docet interpretatio, id est disciplinae perfectio, quia plus est a vitio se revocasse, quam prope vitia ipsa nescisse. Imbutos enim a vitiis animos exurere atque emenda
Abbreviated transcription (Latin):
in deserto exaltauit. ut ꝑcussi a serpentib: cͤuius intuitu sanerentur. Uñ iste dicio. Oculi m̃i¬

Expanded text:
in deserto exaltavit, ut percussi a serpentibus ejus intuitu sanarentur . VERS. 3 in deserto exaltavit, ut percussi a serpentibus ejus intuitu sanarentur . VERS. 3
Abbreviated transcription (Latin):
ni a la̾us bñ noĩat᷑ seruũ: qd est lib̾ationis inditium. Seruus enmm dr a seruando. eo qd̾ cap¬
tus ab uiminenti seruatur int̾itu suscipe dico in bonũ: que illi inpellũt in malum: Ac si
dicate. ⁊ł sit en arx mͥ ꝓ seruus tuus sũ non alt̾ius. Pretiosa hec seruitus que uirtutũ con¬
stat expensis. Iõ timeo tͣi: qi calumpniatores eontra meam innocentiã se erigunt. i fu
ta nobis ⁊ est sensus: nõ calumꝑ. me .i. nõ capiant: calumpnando. Calumpniarũ autem.
marima ẽ qs suꝑbi dicunt a nobis mortuũ coli. Suꝑbi uͦ sunt udei. ⁊ gentes. hetici scisma
tatem xͥanam quarum max ẽ. illa: ꝙͣ dix̾imus. Calumpiuat᷑ etiam diabolus. dicens. Nũꝙͥ ios
timet deum frustra: s hoꝵ oñium calumpnie. tanꝙͣ colubroꝵ uenena uncuntur. Si quis
fide attendit. crucifixum ꝓ similitudine carnis pecc̃i. in eneo serpente p̃figuratũ: ꝙ moyses

Expanded text:
us. Bene nominat se servum, quod est liberationis indicium. Servus dicitur a servando, eo quod captus ab imminenti servatur interitu. Aug., Ambr., Aug. Suscipe, dico, in bonum, quem illi impellunt in malum, ac si dicat: Prosit etiam mihi, quod servus tuus sum, non alterius; pretiosa est haec servitus quae virtutum constat expensis. Ideo timeo tradi, quia calumniatores contra meam innocentiam se erigunt et supta nobis. Et est sensus: Non calumnientur, id est non capiant, calumniando. Calumniarum autem maxima est, quod superbi dicunt, a nobis mortuum coli. Superbi vero sunt Judaei et gentes, haeretici, schismattatem Christianam; quarum maxima est illa quam diximus. Calumniatur etiam diabolus, dicens: Nunquid Job timet Deum frustra? Sed horum omnium calumniae tanquam colubrorum venena vincuntur, si quis fide attendit crucifixum, pro similitudine carnis peccati, in aeneo serpente praefiguratum, quem Moses
Abbreviated transcription (Latin):
face mand̾ata nec tam̃ faciebant: qi non amabant. S cũ amantur suꝑ aurum: om̃is torrena¬
I merces uilis est. nͥ illis cõparatur. Propterea ad omnia mandatri tua dirigebar omnẽ uiam iiꝗͣ.
rectus fierem. Unde ħ sequitur. qd̾ onmem uiam iniqͥtatis. qu̾e ẽ qͣi naufragiũ rectȩ uie: odio
habui Qͥ em̃ amat rectam uiam: necessario odit iniqũa alit̃ enini: ad om̃ia mandata non potest

Expanded text:
facere mandata, nec tamen faciebant, quia non amabant; sed cum amantur super aurum, omnis terrenafacere mandata, nec tamen faciebant, quia non amabant; sed cum amantur super aurum, omnis terrena merces vilis est, nec illis comparatur, et quia directus fierem. Unde hoc sequitur, quod omnem viam iniquam, quae est quasi naufragium rectae viae, odio habui. Qui enim amat rectam viam, necessario odit iniquam. Aliter enim ad omnia mandata non potest