comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um. & qͥ habent eã om̃s recto st̃ corde. Qui sunt
recti corde: Quii hoc uolunt qd̾ uult ds. Ds par¬
cit peccatorib tuuis ut ia ꝑdat peccatores. Di¬
storti cordis es. & prauȩ uoluntatis. ꝗͣdo ahud
uis. aliud uult ds Uult enĩ ds parcere malis
tuñ ius parci. Patiens ẽ ds peccatorib tuñuis
tołare peccatores. S ut dicere cȩꝑam. alud us

Expanded text:
um: et qui habent eam, omnes recto sunt corde.» Qui sunt «recto corde?» Qui hoc volunt quod Deus vult. Parcit peccatoribus, tu vis ut jam perdat peccatores. Distorti cordis es et pravae voluntatis, quando aliud vis, aliud vult Deus. Vult autem Deus parcere malis, tu non vis parci: patiens est Deus peccatoribus, tu non vis tolerare peccatores. Sed ut dicere coeperam, aliud vis
Abbreviated transcription (Latin):
oĩũ uiuoꝵ & mortuoꝵ. primo iudicari uoluit.
s sic iudicare. Quousq iusticia conu̾tat᷑ in iuds¬
qum. & qui habent eã om̃s recto st̃ corde. Qui
habent mͦ iusticiã. ñdũ iudicant. Primo ẽ ens
habere iusticiã. & pꝰea iudicare. Primo patitur
malos. & pꝰea iudicat malos. Modo iusticia sit.
pꝰea conuertet᷑ in iudiciũ & tãdiu patit᷑ hoĩes

Expanded text:
dicari voluit, et sic judicare. «Quousque justitia convertatur in judicium: et qui habent eam omnes recto sunt corde.» Qui habent modo justitiam, nondum judicant. Primo est enim habere justitiam, et postea judicare: primo patitur malos, et postea judicat malos. Modo justitia sit; postea convertetur in judicium. Et tamdiu patitur h
Abbreviated transcription (Latin):
sci quia multa st̃ de quibꝰ ducta est similitudo ad
signficandos scõs. quȩ ñ adorantur. Sienĩ qͥcqͥdẽ.
unde similitudo ducitur ad scõs. ad orandũ tͥ
pͥutas. adora montes s colles. quia dictũ ẽ. mon¬
tes exultauerunt uelut arietes. & colles uelut ag¬
NIouium. Tude scĩs dicis. ego de ipso xp̃o dico.
Adora leonẽ. quia dictum ẽ. uicit leo de tͥbu iuda.
Adora petrã. qͥa dictũ ẽ. petra autẽ xp̃c. Si autẽ¬
ñ adoras in xp̃o ista t̾rena. quanuis de illis simil¬
tudo quedam data ẽ ad significandos scõs de
quacunꝙ creatura ducta fuerit similitudo. tu
intellige similitudinẽ creaturȩ. & adora artificẽ
sol quẽ & minutissima aĩalia nobiscũ uident:
S de quo dictũ ẽ erat lum̃ uerũ. qd̾ illuminat
omne hominẽ uenientẽ in hunc mundũ. Nam¬

Expanded text:
sancti; quia multa sunt de quibus ducta est similitudo ad sancti; quia multa sunt de quibus ducta est similitudo ad significandos sanctos, quae non adorantur. Si enim quidquid est unde similitudo ducitur ad sanctos, adorandum tibi putas; adora montes et colles, quia dictum est: «Montes exsultaverunt velut arietes, et colles velut agni ovium» . Tu de sanctis dicis, ego de ipso Christo dico. Adora leonem, quia dictum est, «Vicit leo de tribu Juda» : adora petram, quia dictum est, «Petra autem erato ista terrena, quamvis de illis similitudo quaedam data est; ad significandos sanctos de quacumque creatura ducta fuerit similitudo, tu intellige similitudinem creaturae, et adora artificem sol quem et minutissima animalia nobiscum vident? Sed de quo dictum est: «Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundu
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sibi gͦ uult. qd̾ de quarto die accepitpsal¬
mus titulũ in quo psalmo docetur patienta
aduersus felicitates maloꝵ & labores bonoꝵ e
Habes paulũ apłm dicentẽ sc̃ĩs fidelib robora¬
tis in xp̃o. Omĩa facite sine murmuratios q
disceptatione. ut sitis sinceres & irrephensibiles
ĩmnaculati filii di in medio nationis tortuosȩ ꝓꝑ
uersȩ. in quib apparetis sicut luminaria mnnin¬
do uerbum uitȩ habentes. Similitudo de lil¬
minarib data ẽ ad seõs. ut sine murmuratipeꝰ
sint in natione tortuosa & ꝑuersa. S ne qͥsqua
ꝓpt̾ea putet colenda eẽ & adoranda luminaria
cęli. quia inde aliqua similitudo ducta ẽ adsi¬
gnificationẽ scõꝵ. prius hoc explicemꝰ ĩ noĩe
xp̃i quã ñ sit consequens ut ꝓpterea tͥ uideat᷑
ad orandus sol. aut luna ꝙ stellȩ aut celũ. qua
aliqua de illis similitudo ducta ẽ qͣ significarqd

Expanded text:
Quid sibi ergo vult quod de quarto die accepit PsalQuid sibi ergo vult quod de quarto die accepit Psalmus titulum; in quo psalmo docetur patientia adversus felicitates malorum, et labores bonorum? Habes Paulum apostolum dicentem sanctis fidelibus roboratis in Christo: «Omnia facite sine murmuratione et disceptatione; ut sitis irreprehensibilesnationis tortuosae et perversae, in quibus apparetis sicut luminaria in mundo, verbum vitae habentes» . Similitudo de luminaribus data est ad sanctos, ut sine murmuratione sint in natione tortuosa et perversa. 4. Sed ne quisquam propterea putet colenda esse et adoranda luminaria coeli, quia inde aliqua similitudo ducta est ad significationem sanctorum; prius hoc explicemus in nomine Christi, quam non sit consequens, ut propterea tibi videatur adorandus sol, aut luna, aut stellae, aut coelum, quia aliqua de illis similitudo ducta est, qua significarentur
Abbreviated transcription (Latin):
sUcłi ostendebant in celo. dicentes qd̾ illius a
alud sydues. & illud illius. Homines autems e
dera ante q̃ nascerentur. decepti erediderisii
& concepta ẽ opinio uanitatis. Hancopiidn
erroris diabolus confirmauit xp̃c euertis
ur̃a quid sibi uelit iste titulus. Hic grande Iuas¬
rium oy reuera occultũ Nam pleraq ipsispll¬
mi manifeste sonant. & manifeste mouespsa
seito intelliguntur. Hic autẽ titulus qo faten¬
dumẽ habet ñ parũ obscuritatis. ẜ adeitae¬
fronte psalm cognoscetis eũ Infronte eni fabe
psalmꝰ iste. ꝑsalmus ipsi dauid quarta sala pi
In limine ẽ titulus in postib firus ẽ Golunt
homines titulum cognoscere & sic domusntit
speciem tr̃ȩ & maris s segregationẽ uit omnis
congregatio aquarũ uocaretur mare s arida
uocaretur terra. Quarto die luminaria pist
Qs in cȩlo. solem in potestatẽ diei: lunã ꝗ stel¬
las in potestatẽ noctis. hoc quarto die fecit.

Expanded text:
sidera ostendebant in coelo, dicentes quod illius esset illud sidus, et illud illius: homines autem quisidera antequam nascerentur, decepti crediderunt; et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus confirmavit, Christus eveaque Charitas vestra quid sibi velit iste titulus: hic grande mysterium, et revera occultum. Nam pleraque ipsius Psalmi manifeste sonant, et manifeste movent, et cito intelliguntur; hic autem titulus, quod fatendum est, habet non parum obscuritatis: sed aderitfronte Psalmi cognoscetis eum. In fronte enim habet psalmus iste, «Psalmus ipsi David, quarta sabbatorum.» In limine est titulus, in postibus fixus est. Volunt homines titulum cognoscere, et sic domum inspeciem terrae et maris, et segregationem, ut omnis congregatio aquarum vocaretur mare, te arida vocaretur terra. Quarto die, luminaria fecit Deus in coelo ; solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis : hoc quarto die fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
& in uia peccatoꝵ ñ stetit. & in cathedra pestilẽ¬
tiȩ ñ sedit. ẜin lege dñi fuit uoluntas eiꝰ Uide
luminare incȩlo. & in lege eiꝰ meditabit᷑ die ac
nocte. Uult patient̃ ferre omĩa. ñ descendat de
celo & in lege eiꝰ meditabit᷑ die ac nocte. Ergo in
celo cor eiꝰ Suncelo cor eiꝰ. om̃s iniquitates q̃ fiuq̃¬

Expanded text:
et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilenet in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit; sed in lege Domini fuit voluntas ejus» . Vide luminare in coelo: «Et in lege ejus meditabitur die ac nocte.» Vult patienter ferre omnia? Non descendat de coelo, et in lege ejus meditetur die ac nocte. Ergo in coelo cor eju
Abbreviated transcription (Latin):
lam & hesterno die cõmemorauzmꝰ s qui hodie
tenebre st̃. si uelint: cras lux erunt. Qui tenebre
huc ingressi st̃. si uelint iã lux eẽ possunt. Aꝑte
enĩ apłs. ne quis putaret naturales eẽ iniqͥtates
q̃ mutari ñ posst̾. fuistis enĩ inquit aliq̃do tene¬
brȩ. nc̃ autẽ lux in dño. sicut filii lucis ãbulate.
Lux inquit in dño. ñ in uob̃. Cor gͦ in libro. Si
cor in libro: cor infirmam̃to cȩli. Si ibi ẽ cor in¬
de lucet. & ñ mouebit᷑ imqͥtatib subt̃ positis
Non quia ibi ẽ incȩlo ꝑ carnẽ s quia ibiẽ ꝑ con¬
uersationem scđ̾m qd̾ dictum c̃ nr̃a autẽ conũ¬
satio incelis ẽ. Non potes cogitare illã qiuitatẽ.
qͥa ñdũ uides. Uis cogitare celũ: Llibrũ đi cogita
Audi psalmũ. Et in sege eiꝰ meditabit᷑ die acnoc¬
te. Et ibi beatꝰ dictꝰ ẽ qui ñ abiit in consilio ĩpioꝵ.

Expanded text:
Jam et hesterno die commemoravimus. Sed qui hodie Jam et hesterno die commemoravimus. Sed qui hodie tenebrae sunt, si velint, cras lux erunt: qui tenebrae huc ingressi sunt, si velint, jam lux esse possunt. Aperte enim Apostolus, ne quis putaret naturales esse iniquitates, quae mutari non possunt: «Fuistis enim,» inquit, «aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis ambulate» . «Lux,» inquit, «in Domino:» non in vobis. Cor ergo in libro: si cor in libro, cor in firmamento coeli. Si ibi est cor, inde luceat, et non movebitur iniquitatibus subterpositis: non quia ibi est in coelo per carnem, sed quia ibi est per conversationem, secundum quod dictum est, «Nostra autem conversatio in coelis est.» Non potes cogitare illam civitatem, quia nondum vides. Vis cogitare coelum? Librum Dei cogita. Audi psalmum: «Et in lege ejus meditabitur die ac nocte.» Et ibi «beatus» dictus est «qui non abiit in consilio impiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ autẽ uenerit qd̾ ꝑfectũ ẽ. auferet᷑ qd̾ ex parte ẽ.
Non enĩ illa qiuitate iherłm ubi angłi uiuunt.
unde nos mͦ ꝑegrinamur. & ꝑegrinatio nr̃a ge¬
mit. Gemit autẽ. si scimus quia ꝑegrinam᷑. Nã
odit ualde patriã qui putat sibi bene eẽ cũ ꝑe¬
grinatur. Nunqͥd in illa qiuitate ubi st̃ angłi.
eu̾głium legit᷑ ait apłs Uerbo dĩ pascuntur.¬
Qd̾ uerbũ dĩ ut sonaret nob̾ ad tẽpus. uerbum
caro factum ẽ & habitauit in nob̾. S tam̃ ipsa
lex quȩ sc̃pta ẽ. firmam̃tũ nobis ẽ. Ibi si sit cor
nr̃m. ñ cõpellitur iniquitatib hominum.
Dictũ ẽ ergo. Extendit celũ sicut pellem. Cum
autẽ transeunt tẽpora necessitatis libroꝵ quid
dictũ ẽ: Cȩlũ plicabit᷑ ut liber. Qui gͦ sursum
habet cor ipsum cor. ipsiꝰ luminare ẽ. In cęlo ful¬
get. nec uincit᷑ tenebris. Infra enĩ st̃ tenebre. Te¬
nebrȩ autẽ iniquitas. ñ incõmutabiles tenebrȩ.

Expanded text:
autem venerit quod perfectum est, auferetur quod ex parte est» . Non enim in illa civitate Jerusalem, ubi Angeli vivunt, unde nos modo peregrinamur, et peregrinatio nostra gemit; gemit autem, si scimus quia peregrinamur; nam odit valde patriam, qui putat sibi bene esse cum peregrinatur: numquid in illa civitate ubi sunt Angeli, Evangelium legits, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Sed tamen ipsa Lex, quae scripta est, firmamentum nobis est: ibi si sit cor nostrum, non convellitur iniquitatibus hominum. Dictum est ergo, «Extendit coelum sicut pellem.» Cum autem transeunt tempora necessitatis librorum, quid dictum est? «Coelum plicabitur ut liber» . Qui ergo sursum habet cor, ipsum cor ipsius luminare est: in coelo fulget, nec vincitur tenebris. Infra enim sunt tenebrae: tenebrae autem iniquitas; non incommutabiles tenebrae.
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã q̃ implet corda & m̃tes intuentium.
ꝙ ñ opꝰ erit. ut aliquid ibi nob̃ legatur. qͥa in eo
qd̾ nob̾ legitur. sillabȩ sonant. & transeunt illa.
Lux ueritatis ñ p̃terit. s fixa ꝑmanens in ebri.¬
at corda uidentiũ. Quomͦ dictum ẽ. in ebriabũ¬
tur ab ubertate domꝰ tuȩ. & torrente deliciarũ
tuarũ potabis eos. qm̃ apud te ẽ dñe fons uitȩ

Expanded text:
Sapientiam quae implet corda et mentes intuentium: Sapientiam quae implet corda et mentes intuentium: et non opus erit ut aliquid ibi nobis legatur. Quia in eo quod nobis legitur, syllabae sonant et transeunt: illa lux veritatis non praeterit, sed fixa permanens inebriat corda videntium; quomodo dictum est, «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente deliciarum» «tuarum
Abbreviated transcription (Latin):
rantem. quã contra contumeliosũ. Seruo enĩ bo¬
no maior contumelia ẽ iniuria dñi. Quanta fal-¬
sa de ipsis lumnarib quidã dicunt & ferunt. to¬
lerant & ñ mouent᷑. Quare: Quia in cęlo sunt.
Celũ autẽ qd̾ ẽ: Nec hoc p̃termittamꝰ. Quȩdã de¬
luna m̃tiunt᷑ homines. quando uident obscura¬
ri lunã. & dicunt. malefici illã deponunt cũ
certis tẽꝑib defectũ suũ habeat scdm dĩ dispen-¬
sationẽ. Non curat tam̃ ista uerba hominũ illa
quȩ incęlo ẽ. S qͥd est in cęlo: In firmam̃to cęli ẽ.
Cuius gͦ cor infirmam̃to libri dĩ ẽ. ista ñ curat.
Nam cęlũ intelligitur firmam̃tũ ꝑ figurã libri
legis. Ido qͦdã loco dr̃. extendit cęlũ sicut pellemi.
Si extenditur sic̃ pellis. tanquã liber ẽ extentus
ut legatur. Transacto autẽ tẽꝑe quo legit᷑ lex.¬
ꝓpt̃ea enim legitur lex. quia ñdũ uenimꝰ adillã

Expanded text:
rantem, quam contra contumeliosum. Servo enim borantem, quam contra contumeliosum. Servo enim bono major contumelia est injuria Domini. Quanta falsa de ipsis luminaribus quidam dicunt? Et ferunt, tolerant, et non moventur. Quare? Quia in coelo sunt. Coelum autem quid est? Nec hoc praetermittamus: quanta mentiuntur homines, quando vident obscurari lunam, et dicunt, Malefici illam deponunt? cum certis temporibus defectum suum habeat secundum Dei dispositionem. Non curat tamen ista verba hominum illa quae in coelo est. Sed quid est, In coelo? In firmamento coeli est. Cujus ergo comamentum, intelligitur per figuram Liber Legis. Ideo quodam loco dicitur, «Extendit coelum sicut pellem» . Si extenditur sicut pellis, tanquam liber est extentus, ut legatur. Transacto autem tempore non legitur. Propterea enim legitur Lex, quia nondum venimus ad illam
Abbreviated transcription (Latin):
rant & quȩ in ipsos fiunt. Non enĩ ꝓptẽa debent
ferre & tołare. quia in alios fiunt. & si in se fiant
ñ debent ꝑdẽ tołantiã. Nam qͥ ꝑdidit tołantiam:
cecidit de cȩlo. Qui autẽ fixum habet cor in cȩlo.
t̾ra ipsius laborat in t̾ra. Quanta & de ipsis lu¬
minarib fingunt homines. & patient̃ ferunt.
quomͦ iusti patient̃ debent ferre om̃s etiã falsas
criminationes: Hoc ipsũ qd̾ iãdudũ dixi. quia
illa stella mercurii ẽ. & illa stella saturni ẽ. & illa
stella iouis ẽ. conuicia funt stellis. Quid illȩ cũ
aucdhunt tanta conucia. ñquid mouentur. aut
ñ exercent cursus suos: Sic & homo qui in
natione ꝑuersa & tortuosa habet uerbũ di. sicut
luminare ẽ fulgens in scło. Quanta qui sibi ui¬
dentur honorare solem. de illo mentiuntur:
Qui dicunt. xp̃c ẽ sol. m̃tiuntur de sole. Nouit
ri potest acerbius indignatur contra falso hono¬

Expanded text:
rant et quae in ipsos fiunt. Non enim propterea debent rant et quae in ipsos fiunt. Non enim propterea debent ferre et tolerare, quia in alios fiunt: et si in se fiant, non debent perdere tolerantiam. Nam qui perdiderit tolerantiam, cecidit de coelo: qui autem fixum habet cor in coelo, terra ipsius laborat in terra. Quanta et de ipsis luminaribus fingunt homines, et patienter ferunt? Quo modo justi patienter debent ferre omnes etiam de se falsas criminationes. Hoc ipsum quod jam dudum dixi, quia illa stella Mercurii est, et illa stella Saturni est, et illa stella Jovis est, convicia fiunt stellis. Quid? illae cum audiunt tanta convicia, numquid moventur, aut non exercent cursus suos? Sic et homo qui in natione perversa et tortuosa habet verbum Dei, sicut luminare est fulgens in coelo. Quanti qui sibi videntur honorare solem, de illo mentiuntur? Qui dicunt, Christus est sol, mentiuntur de sole. Novit ri potest, acerbius indignatur contra falso hono
Abbreviated transcription (Latin):
in quib apparetis sicut luminaria in mundo.
uerbũ uitȩ habentes qͦdã mͦ admonuit nos et istuõ
psalmũ intelligere. & p̃noscere titulũ ipsus. Ta¬
les enĩ scĩ in quib ẽ uerbũ uitȩ. de conuersatiõe
quã habent in cęlo. despiciunt om̃ia iniqua q̃
fiunt in t̾ra. Et quomodo luminaria in cęlo ꝑ
diem & ꝑ noctẽ ꝓcedunt. ꝑagunt itinera sua.
cursus suos certos habent. & cõmittunt᷑ tanta
niala. nec deuiant desuꝑ stellȩ fixȩ in celo agen¬
Ites ꝑtractus cȩlestes quȩ illis p̃stituit & constitu¬
it creator ipsoꝵ. sic debent scĩ s si in celo figant᷑
corda eoꝵ. si ñ frustra audiant. & respondeant
sursum se habere cor. si imitent᷑ eũ qͥ ait. nr̃a au¬
tem conuersatio incęlis ẽ. Qui gͦ st̃ in suꝑnis. &
de suꝑnis cogitant sicut dictũ ẽ ubi ẽ thesaurꝰ
rum patientes funt: & qͥcqͥd in t̾ra cõmittitur.
sic ñ curant donec ꝑagant itinera sua. quẽad
ant dies ac noctes. quanuis tanta mala uideant.

Expanded text:
«in quibus apparetis sicut luminaria in mundo, verbum vitae habentes:» quodam modo admonuit nos et istum psalmum intelligere, et praenoscere titulum ipsius. Tales enim sancti in quibus est verbum vitae, de conversatione quam habent in coelo, despiciunt omnia iniqua quae fiunt in terra: et quomodo luminaria in coelo per diem et per noctem procedunt, peragunt itinera sua, cursus suos certos habent, et committuntur tanta mala, nec deviant desuper stellae fixae in coelo, agentes per tractus coelestes, quae illis praestituit et constituit Creator ipsarum; sic debent sancti, sed si in coelo figantur corda eorum, si non frustra audiant et respondeant sursum se habere cor, si imitentur eum qui ait, «Nostra autem conversatio in coelis est» . Quia ergo sunt in supernis, et de supernis corum patientes fiunt; et quidquid in terra fiat sic non curant, donec peragant itinera sua, quemadmant dies et noctes, quamvis tanta mala videant
Abbreviated transcription (Latin):
dum ꝑtinet adibrłm. Portat enim secum traducẽ
iniquitatis penamq peccati: deputatus morti: et
ꝑtinet quodam mͦ adueterã quandã ciuitatem
S ed si futurus est in populo di. destruet᷑ uetus:
et edificabitur nouis.Ideo ergo ciuitatẽ camn edi¬
ficaint: ubi non erat ciuitas. Amortalitate enĩ
et amalicia quisq incipit: ut fiat bonus post

Expanded text:
ndum pertinet ad Jerusalem: portat enim secum traducem ndum pertinet ad Jerusalem: portat enim secum traducem iniquitatis, poenamque peccati, deputatus morti; et pertinet quodammodo ad veterem quamdam civitatem. Sed si futurus est in populo Dei, destruetur vetus, et aedificabitur novus. Ideo ergo Cain civitatem aedificavit ubi non erat civitas. A mortalitate enim et a malitia quisque incipit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
edificauit ciuitatẽ cam ꝑ roculdubio intelli¬
gas iam natos fuisse multos homines ex illis
duob. et ex illis quos genuerant: ut possit esse
aptus et congruus numerus. cui nom̃ ciuitatis
imponeret᷑ Edificauit ergo ciuitatẽ cam: ubi
non erat ciuitas. Edificata est et postea ihrłm
regnum di ciuitas sca ciuitas di. et postea inspe¬
tie quadã umbre significantis futura. Intelligi¬
te ita magnũ misteriũ. et tenete quod p̃locutꝰ
sum: non prius qd̾ spũale. s quod animale⁊ p̾¬
ea spũ ale.Ideo ergo cain prior ectificauit ciutta¬
tem: et ibi edificauit ubi nulla erat ciuitas. Ut
uero edificaretur hrłm. non ibi edificata est ubi
non erat ciuitas: sed erat ciuitas pͥma que appel¬
labatur iebus: unde iebusei. Ea capta. deuicta
subiecta. edificata ẽ noua ciuitas. tanquã des¬
tructa uetere. et appellata ihrłm uisio pacis. ci¬
uitas dei. U nus quisq ergo natus ex adam: ñ¬

Expanded text:
aedificavit civitatem Cain. Procul dubio intelliaedificavit civitatem Cain. Procul dubio intelligas jam natos fuisse multos homines ex illis duobus, et ex his quos genuerant, ut posset esse aptus et congruus numerus cui nomen civitatis imponeretur. Aedificavit ergo civitatem Cain, ubi non erat civitas. Aedificata est et postea Jerusalem, regnum Dei, civitas sancta, civitas Dei; et posita in specie quadam umbrae significantis futura. Intelligite itaque magnum mysterium, et tenete quod praelocutus sum, Non prius quod spirituale, sed quod animale, postea spirituale: ideo ergo Cain prior aedificavit civitatem, et ibi aedificavit ubi nulla erat civitas. Ut vero aedificaretur Jerusalem, non ibi aedificata est ubi non erat civitas, sed erat civitas primo quae appellabatur Jebus, unde Jebusaei. Ea capta, devicta, subjecta, aedificata est nova civitas tanquam destructa vetere; et appellata Jerusalem, Visio pacis, civitas Dei . Unusquisque ergo natus ex Adam, no
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo etangelis eius. E p̃c enim hoc dicit¬
¶ enite benedicti patris mei. ꝑcipite regnum
quod uob̾ paratum est ab initio mundi. Rex
ciitatis sue. uictor suꝑ omĩa Illis autẽ adfi-¬
nistrã constitutis tanquã ciuitatt in iquoꝵ.
ite inquit in ignẽ et̾nũ. Nunquid separauit
abeis regẽ Addit enim: qui paratus ẽ diabolo
et angłis euis Intendite fr̃s. intendite rogo uos.
delectat enĩ me ad huc pauca loqui uobis
deciuitate hac dulci. Eloriosissima enĩ dicta
sunt dete cuutas đi: et si oblitus fuero tui
quicquid nob̾ ẽ: ꝑ egrinatio ẽ. Dicam ergo qd̾
agnoscatis. quod approbetis. Commemorabo qd
nostis. non docebo quod ignoratis. Non pr̾ͥus in
quod spũale. Ideo ciuitas illa maior etate qͥa
pͥor natꝰ ẽ cam: et postea abel. S ed et in his maior
seruiet minori. Illa maior etate: ista ma ior digni¬
tate. Quare illa maioi etate: Quia non prus
quod spũale ẽ s quod animale ẽ Quare ista ma
ulla ciuitas inpͥmordio rerum humanarum.

Expanded text:
us enim hoc dicit: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi. Rex civitatis suae, victor super omnia. Illis autem ad sinistram constitutis tanquam civitati iniquorum: Ite, inquit, in ignem aeternum. Numquid separat ab eis regem? Non: addidit enim, qui paratus est diabolo et angelis ejus. 7. Intendite, fratres, intendite, rogo vos. Delectat enim me pauca adhuc loqui vobis de civitate hac dulci. Gloriosissima enim de te dicta sunt, civitas Dei . Et si oblitus fuero tui,quidquid nobis est, peregrinatio est. Dicam ergo quod agnoscatis, quod approbetis: commemorabo quod nostis; non docebo quod ignoratis. Non prius, inqquod spirituale . Ideo civitas illa major aetate, quia prior natus est Cain, et postea Abel : sed in his major serviet minori . Illa major aetate; ista major dignitate. Quare illa major aetate? Quia non prius quod spirituale est, sed quod animale. Quare ista majulla civitas, in primordio rerum humanarum,
Abbreviated transcription (Latin):
prius semel locutus ẽds: deinde cum ille semel
locutus ẽ ego duo audiui. Si enĩ diceret semel¬
locutus ẽ d̾s. unũ hoc audiui: uidebat᷑ partem
questionis huius amputasse: ut tantum modo
quereremus quid sit semel locutꝰ ẽd̾s. Nunc ue¬
ro quesituri sumus quid sit semel locutus ẽ d̾s
et quid sit duo hec audiui: cũ semel ille locutꝰ
sit. Semel locutꝰ᷑ deus. Quid dicis idithunsi
tuloqueris qui transilisti eos. semel locutꝰ c̃as
ego aliam scͥpturã consulo. et dicit michi
Multis partib et multis modis. õlim d̾s locutꝰ
est patrib in ꝓpħis. Quid ẽ semel locutus ẽ d̾s:
Nonne ille ẽ d̾s qui in pͥmordio ipsiꝰ generis

Expanded text:
prius, Semel locutus est Deus; deinde cum ille semel prius, Semel locutus est Deus; deinde cum ille semel locutus elocutus est Deus, unum hoc audivi, videbatur partem quaestionis hujus amputavisse, ut tantummodo quaereremus quid sit, semel locutus est Deus. Nunc vero quaesituri sumus, et quid sit, semel locutus est Deus; et quid sit, duo haec audivi, cum sit. 18. Semel locutus est Oeus. Quid dicis, Idithun? Si tu loqueris qui transilivisti eos: Semel locutus est? Ego Scripturam aliam consulo, et dicit mihi: Multis partibus, et multis modis olim Deus locutus est patribus in Prophetis . Quid est, Semel locutus est Deus? Nonne i
Abbreviated transcription (Latin):
instateris. ut decipiant ꝓferendo stateras cdolosis.
S also eramine fallitis intuentes. Descitis aso¬
um esse qui appendit: alium qui depondere
iudicat: N on uidet cui tri appendis. s uidet
qui te etipsum appendit. Ergo non fraudem
non rapinã concupiscatis. ñ inhis que habets
sp̃e ponatis: monui. p̃ dixi ait iste idithumn No
sonuit ęxalto quo transiliuit: audiuit ibiqͥo¬
bam et dixit nobis. S ed aliquantũ in hoc qd
nobis dirit ꝑturbor fr̃s ẽt donet uob̾cũ partici¬
pem uelꝑturbationẽ uel aliquã respirationen
meam. intentos uos uolo Et enĩpsalmũ ad t̾mi¬
num dux imus aduiuante dño. post hec que dic̃¬
turi sumus non restat aliquid. quod de hocuti¬
us exponanus. Itaq annitimini mecũ: utrum
possimus intelligere hoc. Et si non potuero. etin¬
telligit aliquis urm. quod ego non possum:
gaudebo potius quam in uidebo. Omnino in¬
uestigare difficile ẽ quẽ ad modũ positum sit

Expanded text:
in stateris, ut decipiant proferendo stateras dolosas. in stateris, ut decipiant proferendo stateras dolosas. Falso examine fallitis intuentes: nescitis alium esse qui appendit, alium qui de pondere judicat? Non videt cui tu appendis; sed videt qui te et ipsum appendit. Ergo non fraudem, non rapinam concupiscatis; non in his quae habetis spem ponatis: monui, praedixi, ait iste Idithun. 17.sonuit de alto, quo transilivit; audivit ibi quiddam, et dixit nobis: sed aliquantum in hoc quod nobis dixit perturbor, fratres; et donec vobiscum participem, vel perturbationem, vel aliquam respirationem meam, intentos vos volo. Etenim Psalmum ad terminum duximus adjuvante Domino: post haec quae dicturi sumus, non restat aliquid quod de hoc ulterius exponamus. Itaque adnitimini mecum, utrum possimus intelligere hoc: et si non potuero, et intelligit aliquis vestrum quod ego non possum; gaudebo potius quam invidebo. Omnino investigare difficile est quemadmodum positum sit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc time. diuitie si affluant. Non uites quia
si ibi cor posueris esflues: Diues es: etiam ñ con¬
cupiscas ad huc habere: quia multũ habes.
Audi. Precipe diuitib buius mundi ñ suꝑbe
sapere. Et quid ẽ non apponatis cor: Neq spa¬
te mincerto diuitiarum. Ergo diuitie si af¬
fluant ne apponatis cor: ne indiuitiis confida¬
tis: non p̾sumatis. ñ sꝑetis. ne dicatur. Ecceho¬
mo qui ñ posuit dm̃ adiutorẽ suũ: s sꝑauit
in multitudine diuitiarũ suarũ: et p̃ualuit
inuanitate sua. Ergo uani filii homint̃ m̃¬
daces filii hominũ neq rapiatis. neq si afflu¬
ant diuitie cor apponatis. ĩ iam uanitatẽ dili¬
gatis. et m̃datiũ queratis. H eatus eni ẽ cuius ẽ
dñs d̾s spes eius: et non respexit inuanitauo
et insanias m̃daces. D ecipere uultis: fraudem
uultis facere: quid affertis ut decipiatise Sta¬
teras dolosas.  Uendaces inquit filii homina

Expanded text:
hoc time, Divitiae si fluant. Non vides quia hoc time, Divitiae si fluant. Non vides quia si ibi cor posueris, et tu flues? Dives es, et ecce jam non concupiscis adhuc habere, quia multa habes: audi, Praecipe divitibus hujus mundi non superbe sapere. Et quid est, Ne apponatis cor? Neque sperare in incerto divitiarum . Ergo, Divitiae si fluant, ne apponatis cor, ne in divitiis confidatis, non praesumatis, non speretis; ne dicatur: Ecce homo qui non posuit Deum adjutorem suum; sed speravit in multitudine divitiarum suarum, et praevaluit in vanitate sua . Ergo, vani filii hominum, mendaces filii hominum, neque rapiatis, neque si fluant divitiae, cor apponatis; non jam vanitatem diligatis, et mendacium quaeratis. Beatus enim cujus est Dominus Deus spes ejus, et non respexit in vanitates et insanias mendaces . Decipere vultis, fraudem vultis facere; quid affertis ut decipiatis? Stateras dolosas. Mendaces enim, inquit, filii hominum
Abbreviated transcription (Latin):
onem rugientẽ. et querentẽ quid rapiat. P¬
da illa quamuis rapere: in muscipula est. Te¬
nes et teneris. In rapina ergo neconcupiscas o
pauꝑ: s concupisce ind̾m. qui p̃stat nobis oĩa
habundant ad fruendũ. ꝑ ascet te qͥ fecit te
Q pascit latronẽ: ñ pascet in nocentẽ ꝓ ascet te
qui solẽ suũ oriri facit suꝑ bonos et malos.
et pluit suꝑ iustos etiniustos S i pascit dap̃¬
nandos: non pascet liberandos. Ergo inrapinã
nolite concupiscere. Dictum ẽ hoc pauꝑi. for¬
tasseᷤ aliquid denecessitate rapturo. Hiues ꝓ¬
cedat: non habeo inquit necessitatẽ ego rapien¬
di: nichil michi de est: habundant omnia et
tu audi O untie si affluant. ne apponatis cor
Iue non habet: iste habet. Ile non querat rape
quod non habet: iste ñ apponat cor in eo qd̾
habet. Diuitie si affluant. idẽ si ex und Ent
tanquã de fonte currant: ne apponatis cor
Nolidete p̃sumere. noli ibi te figere. Certe uł

Expanded text:
onem rugientem, et quaerentem quid rapiat ? Praeonem rugientem, et quaerentem quid rapiat ? Praeda illa quam vis rapere, in muscipula est: tenes, et teneris. In rapinam ergo ne concupiscas, o pauper! sed concupisce in Deum qui praestat nobis omnia abundanter ad fruenlum . Pascet te qui fecit te. Qui pascit latronem, non pascet innocentem? Pascet te qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Si pascit lamnandos, non pascet liberandos? Ergo in rapinam noli concupiscere. Dictum est hoc pauperi, fortassis aliquid de necessitate rapturo. Dives procedat: Non habeo ego, inquit, necessitatem rapiendi: nihil mihi deest; abundant omnia. Et tu audi: Divitiae si fluant, ne apponatis cor. Ille non habet; iste habet: ille non quaerat rapere quod non habet; iste non apponat cor in eo quod habet. Divitiae si fluant, id est, si exundent, tanquam de fonte currant. Ne apponatis cor: noli de te praesumere, noli ibi te figere: certe vel
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ iniquitatẽ Uosqui ñ uultis accedere et tͣn¬
silire: nolite sꝑare suꝑ iniquitatẽ. Ego enĩ qui
transiliui: spes mea ind̾o E tnũquid ẽ iniqͥtas
apud deum: Nolite sperare suꝑ iniquitatem
Hoc faciamus illud faciamꝰ. illud cogitemus. sic
insidias componamꝰ deuanitate in unũ. Tusitis
qui contra ista cogitant: ab eis quos bibis ꝑdunt᷑:
N olite sperare suꝑ iniquitatẽ. Uana ẽ ini¬
quitas. nichil ẽ iniquitas. potens ñ ẽ nisi iusti¬
cia. Ocultari potest ad tempꝰ ueritas. uinci ñ po¬
test. Forere potest ad tempꝰ iniquitas. ꝑ manere
non potest. Nolite sperare suꝑ iniquitatẽ et in
rapinã ne concupiscatis. Non es diues: e trapere
uis: quid inuenis: quid ꝑdis: Olucra damp¬
nosa Inuenis pecuniã: ꝑ dis iusticiã. In rapinã
ne concupiscatis. Pauꝑsum: non habeo. Ideo ra¬
pere uis. : Quid rapias uides: aquo rapiaris ñ
uides. Hescis circũire inimicum tanquã le¬

Expanded text:
super iniquitatem. Vos qui non vultis accedere et transuper iniquitatem. Vos qui non vultis accedere et transilire, nolite sperare super iniquitatem. Ego enim qui transilivi, spes mea in Deo: et numquid iniquitas est apud Deum ? Nolite sperare super iniquitatem. Hoc faciamus, illud faciamus, illud cogitemus, sic insidias componamus; de vanitate in unum. Tu sitis: qui contra te ista cogitant, ab eis quos bibis produntur. Nolite sperare super iniquitatem. Vana est iniquitas, nihil est iniquitas; potens non est nisi justitia. Occultari potest ad tempus veritas; vinci non potest. Florere potest ad tempus iniquitas, permanere non potest. Nolite sperare super iniquitatem: et in rapinam ne concupiscatis. Non es dives, et rapere vis? Quid invenis? quid perdis? O lucra damnosa! Invenis pecuniam; perdis justitiam. In rapinam ne concupiscatis. Pauper sum, non habeo. Ideo rapere vis? Quid rapias, vides: a quo rapiaris, non vides? Nescis circuire inimicum tanquam le
Abbreviated transcription (Latin):
si transilistis. si diligitis inimicos urõs. si destrue¬
re cupitis. ut edificetis: si eum amatis qui uidicat.
ingentib et replet ruias.Ista dicite. ñ odio ha-¬
bentes. ñ malum ꝓ malo reddentes. Mendaces
filii hominũ instateris: ut decipiant ipsi de
uanitate inunum. Certe multi sunt: ecce ẽ ille
unus: ũnus ille quipiectus ẽ de tͣba conuiuan¬
tium: conspirant om̃s. temporalia querunt: qͥq
carnales carnalia: et infuturũ sperant qͥcũq
sꝑant. Et si de opinionũ uarietate indiuersũ: de
uanitate tam̃ in unũ sunt. Diuersi quidẽ errores
etmultiformes. et regnũ aduersũ se diuisũ ñ sta¬
bit: s similis in omnib uoluntas uana etm̃dax.
ꝑtinens ad unũ reggnũ cum quo inignẽ etͣnũ
iudete quia sitit: indete quia currit insiti. Con¬
uertit ergo se adillos: sitient. Holite sperare su¬
ꝑ in iquitatẽ. Nam spes mea indeo. Nolite sꝑare

Expanded text:
Si transilivistis, si diligitis inimicos vestros, si destrueSi transilivistis, si diligitis inimicos vestros, si destruere cupitis ut aedificetis, si eum amatis qui judicat in gentibus, et replet ruinas ; ita his ista dicite, non odio habentes, non malum pro malo reddentes . Mendaces filii hominum in stateris, ut decipiant ipsi de vanitate in unum. Certe multi sunt: ecce est ille unus, unus ille qui projectus est de turba convivantium . Conspirant, omnes temporalia quaerunt, quique carnales carnalia, et in futurum sperant quicumque sperant: etsi de opinionum varietate in diversum, de vanitate tamen in unum sunt. Diversi quidem errores et multiformes, et regnum adversum se divisum non stabit : sed similis omnibus voluntas vana et mendax, pertinens ad unum regem, cum quo in ignem aeternum ers. 11. Et illos videte quia sitit; videte quia currit in siti. Convertit ergo se ad illos, sitiens eos: Nolite sperare super iniquitatem. Nam spes mea in Deo est. Nolite sperare
Abbreviated transcription (Latin):
tuam: et spera ineum E ffundite corã illo corda
ur̃a: D̾s ad uitor nr̃. Quid timetis int̾susurrones
dectractores. deo odibiles: ubi possunt palam ob¬
pugnantes. uͥ ñ possunt occultȩ in sidiantes. falso
laudantes uere inimicantes. Int̾hos quid timȩ¬
tis Ds adiutor nr̃. An emulantur dñm. Nũqͥd
fortiores illo sunt:: Deu̾s ad uitor nrͣ. securi estote.
Sids ꝓ nob: quis contranos: Effundite corã illo
corda ur̃a transilientes ad eũ. leuantes animas ues
to in turri fortitudinis a facie inimici. miserami¬
n eos quos timebatis: currere enĩ debetis in siti
Despicite ergo illos iam in loco constituti: etdici¬
te Ueruntam̃ uani filii hominũ m̃daces filii ho¬
minum. Fuii hominũ quo usq graues corde:
fuir hominum uani: filii hominũ mendaces. filii
hominũat quid diligitis uanitatẽ etqueritis m̃¬
datium: Cum miseratione ista dicite atq sapite

Expanded text:
tuam , et spera in eum. Effundite coram illo corda tuam , et spera in eum. Effundite coram illo corda vestra: Deus adjutor noster. Quid timetis inter susurrones, detractores Deo odibiles ; ubi possunt palam oppugnantes, ubi non possunt occulte insidiantes; falso laudantes, vere inimicantes? inter eos quid timetis? Deus adjutor noster. An aemulantur Deum? Numquid fortiores illo sunt? Deus adjutor noster; securi estote. Si Deus pro nobis, quis contra nos ? Effundite coram illo corda vestra, transilientes ad eum, levantes animas vestto, in turri fortitudinis a facie inimici, miseramini eos quos timebatis: currere enim debetis in siti. Despicite ergo illos jam in illo loco constituti, et dicite: Verumtamen vani filii hominum, mendaces filii hominum. Filii hominum, usquequo graves corde? Fihominum, utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium ? Cum miseratione ista dicite, atque sapite.
Abbreviated transcription (Latin):
sperate in eum omne conciliũ plebis. Imitami¬
ni idithun: transilite mimicos ur̃os. repugnan¬
tes uob̾: resistentes itineri ur̃o. odio uos habentes.
transilite: sperate in eũ omne conciliũ plebis.
Esfundite. coram illo corda ur̃a. Nolite cedere eis
qui dicunt uob̾. ubi ẽ d̾s ur̃. Facte sunt inquit᷑ la
cͥme mee panes die ac nocte. dum dicit᷑ michi
cotdie ubiest d̾s tuuss qͥd ibi dicit᷑ Hec medita¬
tus sum: et effudi suꝑ me animã meã. Com me¬
moratus sũ quod audio uͥẽ ds tuus: memoratꝰ
sum hec: et effudi suꝑ me animã meã. Querens
dm̃ effudi suꝑ me animã meã. Utillũ attin¬
gerem non in me remansi. Ergo sperate in eũ
omne conciliũ plebis: effundite corã illo corda
ur̃a. Dep̃cando confitendo sperando. nolite cor¬
da ur̃a retinere intra corda ur̃a: effundite corã
illo corda ur̃a. Nonperit quod effunditis: ille enĩ
suscep¬
tor meus. Si suscepitꝗd times

Expanded text:
Sperate in eum, omne concilium plebis. ImitamiSperate in eum, omne concilium plebis. Imitamini Idithun; transilite inimicos vestros: repugnantes vobis, resistentes itineri vestro, odio vos habentes transilite. Sperate in eum, omne concilium plebis; effundite coram illo corda vestra. Nolite cedere eis qui dicunt vobis: Ubi est Deus vester? Factae sunt, inquit, mihi lacrymae meae panis die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie: Ubi est Deus tuus? Sed quid ibi dicit? Haec meditatus sum, et effudi super me animam meam . Commemoratus sum quod audio, Ubi est Deus tuus? memoratus sum haec, et effudi super me animam meam. Quaerens Deum meum, effudi super me animam meam, ut illum attingerem; non in me remansi. Ergo, Sperate in eum, omne concilium plebis. Effundite coram illo corda vestra: deprecando, confitendo, sperando. Nolite corda vestra retinere intra corda vestra: Effundite coram illo corda vestra. Non perit quod effunditis. Ille enim susceptor meus. Si suscipit, quid times
Abbreviated transcription (Latin):
donec ueniamꝰ ad ꝑfectã iustificationẽ et salutem.
Spe enim salui facti sumus: S pes autẽ que uide¬
tur non est spes: donec ueniamꝰ adillã glorisficati¬
onem ubi iusti fulgebunt in regno patris sui.
tanquam sol. Interim nunc int̾ temptationes. in¬
ter iniquitates. int̾ scandala. int̾ aptas oppugna¬
tiones. et subdolas locutiones. int̾eos qui ore suo
benedicunt et corde suo maledicunt. intͣeos qui
honorem meũ cogitauerunt repellerẽ. Hic qͥd:
O̾s auxilii mei. Dat enim auxilium certantib
Contra quos certantib : Non ẽ uob̾ colluctatio
aduersus carnem et sanguinẽ: s aduersus pͥncipes
et potestates. Deus ergo auxiliimei et spesmea in d̾o
Spes quamdui ñdum ẽ quod ꝓmissũ est: ẽt credi¬
tur quod ñdum uidet᷑. Cum autẽ uenerit erit
saluatio et glorificatio: ñ tam̃ dũ illa differunt᷑
deserim᷑ d̃s enĩ auxilii mei et spesmea indeo est¬

Expanded text:
donec perveniam ad perfectam justificationem et salutem. donec perveniam ad perfectam justificationem et salutem. Spe enim salvi facti sumus: spes autem quae videtur, non est spes . Donec veniam ad illam glorificationem, ubi justi fulgebunt in regno Patris sui tanquam sol . Interim nunc inter tentationes, inter iniquitates, inter scandala, inter apertas oppugnationes et subdolas locutiones, inter eos qui ore suo benedicunt, et corde suo maledicunt, inter eos qui honorem meum cogitant repellere, quid hic? Deus auxilii mei: dat enim auxilium certantibus. Contra quos certantibus? Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem; sed adversus principatus et potestates . Deus ergo auxilii mei, et spes mea in Deo. Spes, quamdiu nondum est quod promissum est, et creditur quod nondum videtur; cum autem venerit, erit salvatio et glorificatio: non tamen, dum illa differuntur, deserimur; Deus enim auxilii mei, et spes mea in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
catores. et cum publitanis et peccatorib conuesce¬
batur. T̃alib itaq suꝑbientib fortib terre. ual¬
de eleuatis. multum de sua sanitate gloriantib
quã putabant. ñ quam tenebant. quid respon¬
dit dñs. Donẽ opꝰ sanis medicꝰ: s male habentib
Quos dicit sanos q̃uos dicit malehabentes: Se¬
quitur. et dicit. Non ueni uocare iustos. s peccato¬
res inpenitentiam. Appellauit ergo sanos iustos
non quia pharisei hoc erantꝰ s quia hoc se esse ar¬
bitrabantur: ẽtideo supbiebant. et medicũ egro¬
tantib inuidebant: etplus egtotantes. medicum
occidebant: Appellauit tam̃ sanos iustos. egrotan¬
tes peccatores. Ut ergo iustificarer ait iste trau¬
suiens ab ipso michi ẽ et ut glorificarer ab ipso mͥ
Enoco salutare meũ et głamea. S aiutare meũ
ut saluus sim: gloria mea ut honoratus sun. Hoc
tunc: modo quit: Qs auxilii mei spes mea ind̾o.

Expanded text:
catores, et cum publicanis et peccatoribus convescecatores, et cum publicanis et peccatoribus convescebatur: talibus itaque superbientibus, fortibus terrae valde elevatis, multum de sua sanitate gloriantibus, quam putabant, non quam tenebant, quid respondit Dominus? Non est opus sanis medicus, sed male habentibus. Quos dicit sanos? quos dicit male habentes? Sequitur, et dicit: Non veni vocare justos sed peccatores in poenitentiam . Appellavit ergo sanos justos; non quia Pharisaei hoc erant, sed quia hoc se esse arbitrabantur; et ideo superbiebant, et medicum aegrotantibus invidebant, et plus aegrotantes medicum occidebant. Appellavit tamen sanos justos, aegrotantes peccatores. Ut ergo justificarer, ait iste transiliens, ab ipso mihi est; et ut glorificer, ab ipso mihi est: In Deo salutare meum et gloria mea. Salutare meum, ut salvus sim; gloria mea, ut honoratus sim. Hoc tunc: modo quid? Deus auxilii mei, et spes mea in Deo:
Abbreviated transcription (Latin):
tua. m̃ ipse ẽ ds meus. et salutaris meus: fliscepror
me et salutaris meus. ẽrgo iustificat me: et suscep¬
tor meus: ergo glorificat me. Hic enim uocor e
iustificor: ĩbi autẽ glorificor Etinde ubi glousico
non emigrabo. Neq enĩ inperegrinatione nca
remanebo ¶ st hic unde migrẽ s ueniã unde ñ
emigrabo. Nam inquilinus ego sũ ap̃d te inter¬
ra: sicut om̃s patres mei. Ergo ab inquilinatu
migrabo: de domo celesti non emigrabo Indeo
gloriosus. S aluus qr iustꝰ eximpio. ab illo iusti¬
Quos uocauit ipsos et iustificauit. Quos autem
iustificauit. ĩpsos et glorificauit. Iustificatio ergõ¬
ad salutem ꝑtinet: glorificatio ad honorẽ Qa
glorificatio ad honorẽ ꝑ tinet: disputare ñ opus
est. Quia iustificatio ꝑtinet adsalutẽ. q̃uera mus
aliquod docum̃tũ. Ecce occurrit ex euugłio ẜ¬
rant qui sibi uidebant᷑ uisti: et rep̃hendebant
dominum. quod admittebat ad coniuuũ pec¬

Expanded text:
tua? Quoniam ipse est Deus meus et salutaris meus, susceptor tua? Quoniam ipse est Deus meus et salutaris meus, susceptor me: et salutaris meus; ergo justificat me: et susceptor meus; ergo glorificat me. Hic enim vocor et justificor, ibi autem glorificor; et inde ubi glorificor, non emigrabo. Neque enim in peregrinatione mea remanebo: est hic unde emigrem; sed veniam unde non emigrabo. Nam inquilinus ego sum apud te in terra, sicut omnes patres mei . Ergo ab inquilinatu migrabo; de domo coelesti non emigrabo. 13. gloriosus; salvus, quia justus ex impio, ab illo justim uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, ipsos et glorificauit, ad salutem pertinet, glorificatio ad honorem. Quia glorificatio ad honorem pertinet, disputare non opus est. Quia justificatio pertinet ad salutem, quaeramus aliquod documentum. Ecce occurrit ex Evangelio: erant qui sibi videbantur justi, et reprehendebant Dominum, quod admittebat ad convivium pec
Abbreviated transcription (Latin):
tanta scandala: nisi quia si id quod non uidemꝰ
sꝑamus. ꝑ patientiã expectamꝰ: Uenit dolor meus
ueniet et requies mea. Uenit tͥbulatio mea: ueni¬
et etpurgatio mea. Nunquid nam lucet aurũ
infornace aurificis In monili lucebit mnorna¬
m̃to lucebit: patiat᷑ tam̃ fornacẽ. ut purgatum
asordib ueniat adlucẽ. Fornax enĩ ista ibi palea eñ
ibi aurũ. ibi ignis: ad hanc flat aurisex. Infor¬
nace ardet palea: et purgatur aurum. Illa ina
nerem uertitur: a sordib illud exuitur. Foao
mundus. palea iniqui. aurũ iusti ignis tribu¬
latio: aurifex ds. Quod uult ergo aurifera¬
cio: ubi me ponit aurifex tolero. Iubeor eigo
tolerare. nouit ille purgare. Ardeat licet palea
ad incendendũ me et quasi consum̃dũ me ila
incinerem uertitur: ego sordib careo. Quare
quia tleo subiciet᷑ anima mea: Qm̃ ab ipso pa
tientia mea. Quis ẽ tibi iste: aquo ẽ patientia¬

Expanded text:
tanta scandala, nisi quia si id quod non videmus tanta scandala, nisi quia si id quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus ? Venit dolor meus; veniet et requies mea: venit tribulatio mea; veniet et purgatio mea. Numquidnam lucet aurum in fornace aurificis? In monili lucebit, in ornamento lucebit: patiatur tamen fornacem, ut purgatum a sordibus veniat ad lucem. Fornax ista; ibi palea, ibi aurum, ibi ignis, ad hanc flat aurifex: in fornace ardet palea, et purgatur aurum; illa in cinerem vertitur, a sordibus illud exuitur. Fornax mundus, palea iniqui, aurum justi, ignis tribulatio, aurifex Deus: quod vult ergo aurifex, facio; ubi me ponit artifex, tolero: jubeor ego tolerare, novit ille purgare. Ardeat licet palea ad incendendum me, et quasi consumendum me: illa in cinerem vertitur, ego sordibus careo. Quare? Quia Deo subjicietur anima mea: quoniam ab ipso est patientia mea. 12.
Abbreviated transcription (Latin):
dies qui ꝑseuerauerit usq infinẽ hic saluus erit ÷
quamius qm̃ habundat iniquitas. refrigescit cari¬
tas multoꝵ.: Et ubiẽ quod transilisti eosꝰ Ubi
ẽ quod conuersatio tua incelis ẽ. Illi autẽ inhe¬
rent t̾renis tanꝗͣ trigene sapiunt t̾ram: et sunt
t̾ra serpentis cib Quid tu intͣhec̃ Ueruntam̃
quamuis hec faciant. quamius. hec cogitent.
quamuis impellant quãuis quasi inclinato in¬
stent. quãuis iam erectũ sentiant. et honorẽ me¬
um repellere cogitent. quamus ore suo benedi¬
cant. etcorde suo maledicant. quamuis insidien¬
tur ubi possunt. calumpnientur ubi possunt:
ueruntam̃ d̾o subicietur anima mea. Et quis
tanta toleret: uel aꝑta bella. uel occultas insidras:
Quis tanta toleret int̾aptos hostes: int̾ falsos fr̃se
Quis tanta toleret.: Nunquid homo: Et siho¬
mo̾nunquid a se ipss homo: Non sic transilui:
ut extollar et cadã. D eo subicietur anima mea:
qm̃ ab ipso patientia mea. Quȩ patientia inter

Expanded text:
in finem, hic salvus erit, quamvis quoniam abundat iniquitas, refrigescet charitas multorum ? Et ubi est quod transilisti eos? ubi est quod conversatio tua in coelis est ? Illi autem inhaerent terrenis; tanquam terrigenae sapiunt terram, et sunt terra, serpentis cibus. Quid tu inter haec? Verumtamen quamvis haec faciant, quamvis haec cogitent, quamvis impellant, quamvis quasi inclinato instent, quamvis jam erectum sentiant, et honorem meum repellere cogitent; quamvis ore suo benedicant et corde suo maledicant; quamvis insidientur ubi possunt, calumnientur ubi possunt: Verumtamen Deo subjicietur anima mea. Et quis tanta toleret, vel aperta bella, vel occultas insidias? quis tanta toleret inter apertos hostes, inter falsos fratres? quis tanta toleret? Numquid homo? et si homo, numquid a seipso homo? Non sic transilivi ut extollar et cadam: Deo subjicietur anima mea: quoniam ab ipso est patientia mea. Quae patientia inter
Abbreviated transcription (Latin):
hec quȩ tibi p̃cepit d̾s. ꝑtinent ista duo. qm̃ potes
tantũ facit quantũ accepit potestatẽ. Cumti¬
me qui habet summã potestatẽ: eũ qui quantũ
uult tantum facit: et qui in iuste nichil facit
et quicquid fecerit iustũẽ. Putabamus in uis¬
tumesse nescio quid: et ex hoc quia fecit d̾s cre¬
de iustũ esse. Ergo inquis. siquis hominẽ oci¬
dat innocentẽ: uiste facit an inique: Inique sa¬
ne. Quare hoc ꝑmittit ds: Uidc prius ne illud
debeas: frange esurienti panẽ tuum. et egenum
sine tecto induc indomũ tuã. si uideris nudũ ues¬

Expanded text:
haec quae tibi praecepit Deus pertinent ista duo: Quoniam pohaec quae tibi praecepit Deus pertinent ista duo: Quoniam potantum facit quantum acceperit potestatem. Eum time qui habet summam potestatem; eum time qui quantum vult, tantum facit, et qui injuste nihil facit, et quidquid fecerit, justum est. Putabamus injustum esse nescio quid: ex hoc quia fecit Deus, crede justum esse. 22. Ergo, inquis, si quis hominem occidat innocentem, juste facit, an inique? Inique sane. Quare hoc permittit Deus? Vide prius ne illud debesine tecto induc in domum tuam, etc. .
Abbreviated transcription (Latin):
ficit: te accedente non crescit. U biẽ ergo ista
iusticia: Quere Int̾ra : Absit. Nonenĩ aurum.
aut lapides p̃ciosos queris. iusticiã querens. Quer
in mari. quere innubib quere instellis. querem
ange lis: in uenis in illis. Sed etipsi de fonte bibt
Iusticia enim angłoꝵ. in omĩb ẽ. s ab uno capit᷑
Respice ergo transcende. uade illuc ubi locutꝰ
Qm̃ ap̃d te ẽ fonsuitȩ Sienĩ tu derore exiguo
iudicare uis quod ustũ ẽ. et quod iniustum est
nunquid iniquitas ap̃d deum:nde ad te
manat. tanquam defonte iusticia. inquantũ
iustum sapis. cũ hec multis partib iniquede¬
sipias: Habet ergo fontẽ iusticiȩ d̾s. Noli ibi
querere iniquitatẽ. ubi lux sine umbra ẽ. Sed
plane latere te potest causa. Si latet te causa
respice ignorantiã tuã: uide qui sis: attende hec
te ne quesieris. et altioa te ne scrutatus fueris ⁊
sed que p̾cepit tibi dñs illa cogita semꝑ: quia ad

Expanded text:
deficit; te accedente non crescit. Ubi est ergo ista deficit; te accedente non crescit. Ubi est ergo ista justitia? Quaeres in terra? Absit. Non enim aurum aut lapides pretiosos quaeris, justitiam quaerens. Quaere in mari, quaere in nubibus, quaere in stellis: quaere in Angelis; invenis in illis, sed et ipsi de fonte bibunt. Justitia enim Angelorum in omnibus est, sed ab uno capitur. Respice ergo, transcende, vade illuc ubi semel lQuoniam apud te est fons vitae . Si enim tu de rore exiguo judicare vis quod justum est, et quod injustum est; numquid iniquitas apud Deum, unde ad te manat tanquam de fonte justitia, in quantum justum sapis, cum ex multis partibus inique desipias? Habet ergo fontem justitiae Deus. Noli ibi quaerere iniquitatem, ubi lux sine umbra est. Sed plane latere te potest causa. Si latet te causa, respice ignorantiam tuam, vide qui sis; attende haecte ne quaesieris, et altiora te ne scrutatus fueris; sed quae praecepit tibi Dominus, illa cogita semper . Quia ad