comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hensus. uti terebros turgis cedit᷑. unicuł c̃s tringit᷑. cussi¬
dic mancipat᷑. Sed om̃iai deuincensticursu mpido monastium
petiit ibiq baccari ꝑ cuacta mserrime cepit. membra
torquerci collũ in absidã defiengere. crinc̾m rotare. arcuat᷑
ab ea parte corpr̃is qua uestis cagulo sinuat᷑. in felix
dirissime. õ s tringit᷑. Accedit᷑ ad cũ asac̃dotib: qͥ ex oroismo̾
accuncta qus̨ erga en erguminos agi debent implcuerant.
latipetũ nom edicit. legione scnuincupari c̃fitct᷑. Voluebat᷑ domi
dieiõ curunde colũnarũ. et motib pessimis infelicissimũ detoros
arpẽa qd onse ingererec oa tendebat. Luc tabant᷑ si fari licat
itfebela demonũ cũ int̃ cessionib scoꝵ. Et qͥdem miser ille ns¬
uit fundcus diccre Ds liba mo ab hos to antiq̃ q mic obiedet
Sre henedicte tuillũ pungo. Et hoc ñ certe uoluntane. sa
Nd plura:ent uentu serenissimi patris. duuna miseration
mena residet. Collo quentib: sibi qͥ m̃do arreptꝰ ademonib fu¬

Expanded text:
uti cerebrosus virgis caeditur, vinculis constringitur, custodiae mancipatur. Sed omnia devincens, cursu rapido monasterium petit, ibique bacchari per cuncta miserrime coepit, membra torquere, in absidem defringere, crinem rotare, arcuata nam ecclesiae ab ea parte corporis qua vestis cingulo sinuatur, infelix durissime constringitur. Acceditur ad eum a sacerdotibus, qui exorcismos ac cuncta quae erga energumenos agi debent, impleverant. errogatus nomen edicit, Legionem se nuncupari confitetur. Volvebatur denique diverso circuitu columnarum, et motibus pessimis infelicissimum detorquens corpus, quid in se gereret ostendebat. Luctabantur si fari liceat agmina illa daemonum cum intercessionibus sanctorum. Equidem miser ille moinvitus fundens dicere: Deus, libera me ab hoste antiquo qui me obsidet. S. BenedictQuid plura? interventu serenissimi Patris, divina miseratione clesiae limina residet. Cum loquentibus sibi quomodo arreptus a daemonibus fu
Abbreviated transcription (Latin):
tas etopestulbat quatinꝰ dilec tisnmi sui ẽs asori
putpue uabpallis precedentib merits sed sõso ssori¬
turit emunere famulis sins contulerat eullã sar¬
lerũ enormitate iritatus auferri ꝑmitterta se¬
Iđ qui

Expanded text:
bat, quatenus dilectissimi sui confessoris pignus quod nullis praecedentibus meritis, sed solo gratuito munere famulis suis contulerat, nulla scelerum enormitate irritatus auferri permitteret. Quod qui
Abbreviated transcription (Latin):
suo ꝓposito officere uidisset: relicto monte insam¬
ũ ꝓuintiã admonasteriũ scĩ Benedicti. fitũ inso¬
pe dicto castro cassini secessit atq ibi qđ reliquũ fu¬
it mortalis uitę religiose conuersando cõpleuit. dũ¬
igitur hȩc ita aguntur : pipmꝰ regna francorũ asse¬
cutus summã iussu stephani romam pontificis hil¬
dricũ mertissimũ regẽ depositũ ac deconsũ in mona¬
terio deinde trusũ priuate uuere cõpulit Demauo¬
coritate eiꝰdẽ pontificis exp̃fecto palatii rex cons¬
titutus ꝑ annos ferme. xuͬ. aut eo amplius regni
monachi sepe dicti cęnobii cassimensis auctore brar¬
lomanno dequo supra reculimꝰ romã ueniunt. do¬
loris apud scĩssimũ papã zachariã deposituri
quirdã pt corpꝰ scilicet sacratissimi patris be¬
i listu asolo ꝓprio gallias translati. eui mu
iã pridẽ a cordib eorundẽ frm obterarũ lonst

Expanded text:
suo proposito officere vidisset, relicto monte in Samsuo proposito officere vidisset, relicto monte in Samnium provinciam ad monasterium S. Benedicti situm in saepedicto castro Cassini, secessit, atque ibi, quod reliquum fuit mortalis vitae, religiose conversando complevit. igitur haec ita aguntur, Pippinus regni Francorum assecutus summam, jussu Stephani Romani pontificis Childricum inertissimum regem depositum ac detonsum, in monasterio deinde trusum private vivere compulit. Dein auctoritate ejusdem pontificis, ex praefecto palatii rex constitutus, per annos ferme quindecim aut eo amplius regni monachi saepedicti coenobii Cassinensis, auctore Carlomanno de quo supra retulimus, Romam veniunt, doloris apud sanctissimum papam Zachariam deposituri querelam, propter corpus scilicet sacratissimi Patris Benedicti, a solo proprio in Gallia translati. Qui moeror jampridem a cordibus eorumdem frat
Abbreviated transcription (Latin):
c̃uersationis Romã sem otiũ contulit Siquidẽ hor¬
tante beto eucherio aurelianorũ ep̃o. quia patre
illius nulla existente culpe offensa pulsus sede
propria atq inhas bamã aput scm̃ tridonẽ ine¬
xiliũ relegatus fuerat nec non scõ bonȩfatio frisio¬
nũ ep̃o quĩ ambo patris ciꝰ aput inferos damnationẽ
etiã corporeis ipsi ostendere uisib operosam tẽpora¬
lis regni dignitatẽ toto contẽpnens m̃tis adiisu habi¬
papa romano ꝑcipere meruit. Demiq monasticȩ in¬
tȩ normã adeptus : inmonte soracte aput ȩccłam
beati siluestri extructo monasterio cũ fr̃ib secũ ad
hoc uementib nonnullo tẽpore optata quiece ꝑfru¬
itur Sedcũ exfrancia multi nobiliũ obuota sol¬
uenda romã sollẽpnit cõmearent: et eũ uelut do¬
minũ quondã suũ p̃terire nollent otiũ quo maxi¬
me delectabatur crebra salutatione interrũpentes
locũ mutare ẽpellunt Nã cũ huiꝰ cemodi frequentiã

Expanded text:
conversationis, Romam se in otium contulit. Siquidem hortante B. Eucherio Aurelianorum episcopo, qui a patre illius nulla exsistente culpae offensa pulsus sede propria, atque in Hasbaniam apud S. Trudonem in exsilium relegatus fuerat; necnon S. Bonifacio Fresionum episcopo, qui ambo patris ejus apud inferos damnationem, etiam corporeis ipsi ostendere visibus: operosam temporalis regni dignitatem toto contempens mentis adnisu, habipapa Romano percipere meruit. Denique monasticae vitae normam adeptus, in monte Soracte apud ecclesiam B. Silvestri, exstructo monasterio cum fratribus secum ad hoc convenientibus nonnullo tempore optata quiete perfruitur. Sed ex Francia multi nobilium ob vota solvenda, Romam cum solemniter commearent, et eum velut dominum quondam suum praeterire nollent, otium quo maxime delectabatur, crebra salutatione interrumpentes, locum mutare compellunt. Nam cum hujusmodi frequentiam
Abbreviated transcription (Latin):
neries uelepã aelibia. haut parũ distenidunt
in prouincias. coloniasq discindere ratũ habuit . sq
stipot tdianias legionib: int̾ positis constituere: ꝓi
diis italia quoq maxima regnorũ occidentals
dimatisi duisionẽ passa: duo deinginti ꝓrntias eas

Expanded text:
Europam et Libyam haud parum distenduntur, in provincias coloniasque discindere ratum habuit, sicque stipendiarias legionibus interpositis constituere. Inter quae Italia quoque maxima regnorum Occidentalis climatis divisionem passa, duodeviginti provincias
Abbreviated transcription (Latin):
bas ⁊ bine sc̃o perte greg. Hiceũ pcepta regsab
eer ane suscepisser honse posse de positu. redbi¬
ere dida. grd adseruandũ naut̃ restauendũ se
sts cepissa adtudebat  assubitiens. Ipse iscu suinus
pi ppri sponte huc sedo ferri ꝑmisitc  lpcu
insi ene isaera sues obsan deipctione inuitauit ser¬
uulos: Suscepimꝰ undigm egregii patris sacratissi¬
ma. mabra  excepimus tineres pios deuote nune
usq aeseruares curauintus: Ac si nr̃is mtiueni entus
peretas relorquere gallias ruraq eũ natiua repe¬
uere ꝓlaceuderto: Faceor potis est existere. ne
udeer mrmlicere quo quo modo obsistere  Sin uero
qdcertis sira fide nr̃o inhesit pectori cdiuno no¬
nu ꝓuidentiũq. dem̃ti obplurimarũ salute anima¬
nut arelintis ꝓpriis has procul positas ac pene
uleino mlitame oceam sitas expecut uoluntarie
sedeso cer cossimũ habe tote im potes uoti uri uosene
adppria reditiuaos his dictis multũ in lacrimans

Expanded text:
bas huic sancto praeerat gregi. Hic cum praecepta regalia aegerrime suscepisset, non se posse depositum reddere dixit, quod ad servandum, non autem restituendum se suscepisse gaudebat. Ita subjiciens: Ipse sanctissimus Pater propria sponte huc se deferre permisit, ipse visione sacra suos ob sui devectionem invitavit servulos: suscepimus indigni, egregii Patris sacratissima membra, excepimus cineres pios, devote nunc usque asservare curavimus. At si nostris intervenientibus peccatis relinquere Gallias ruraque eum nativa petere placuerit, fateor potis id ei exsistere, nec velle nostrum licere quoquomodo obsistere. Sin vero quod certissima fide nostro inhaesit pectori divino nutu providentiaque clementi ob plurimarum salutem animarum relictis propriis has procul positas ac pene in ultimo littore Oceani sitas expetiit voluntarie sedes; certissimum habetote, impotes voti vestri vosmet ad propria redituros. His dictis, multum illacrymans,
Abbreviated transcription (Latin):
reli quebatur quã ut regio tantũ nomine conteotꝰ¬
ciobret. ꝓ fuso baba simissa. solio resideret acspecit̃
dummantis effingeret. legatos unde cũq ueniontts
qudreti eisq abeuntibꝰ responsa quȩerat edoctuc
uł etiã eussus. exsua uelut. potestate redderee cs¬
ptos nnuale regis nom̃ et p̃cariũ uite stapendiũ. s
ui ꝓ̃fertus anle ꝓuit uidebatur exibebat nichil alo¬
uii ꝓprii postuderet quã unã et eã ꝓparui retitus
mlla inqua domũ et exqua famulos fibi necesfurt
nonastruites att obsequiũ exibentes pauce nimno¬
rosiatus phubebat.: Quocuq cundũ eraꝑ iucarmente
ibat. qd babus mmnctis &ebubulco rustico morrurao¬
s tomebittur ⁊ Sio ad palatiũ sic ad puplico popti
smi conuertu qui amuatm obregnt upilicũ pipłi¬

Expanded text:
relinquebatur, quam ut regio tantum nomine contenturelinquebatur, quam ut regio tantum nomine contentus, crine profuso, barba submissa solio resideret, ac speciem dominantis effingeret, legatos undecunque venientes audiret, eisque abeuntibus responsa quae erat edoctus vel etiam jussus ex sua preter inutile regis nomen et precarium vitae stipendium, quod ei prefectus aulae, prout videbatur, exhibebat, nichil alud proprii possideret, quam unam et eam perparvi reditus villam, in qua domum et ex qua famulos sibi necessaria ministrantes atque obsequium exhibentes paucae numerositatis habebat. Quocunque eundum ei erat, carpento ibat, quod bobus junctis et bubulco rustico more agente trahebatur. Sic ad palatium, sic ad publicum populi sui conventum, qui annuatim ob regni utili
Abbreviated transcription (Latin):
quantis iũ elapsis annis uasta solitudo exxisteret:
uenientes deceno mannorũ. ⁊ aurelianensiũ regione
franci. dũ aput sacrũ corpꝰ seꝑ noctare simulassent.
cidẽ patris atq germane eiꝰ ossa auferentes in suã.
patriã asporcauer̃ Ubi singillatim duo monaste¬
ria mnutriusq honore constructa sunt Sane iustarti
ano iumore post mertẽ constantini: ymperiũ. as¬
sum̃te : decẽ inimperio annis etractis: aleone au¬
sustali dignitate priuatur exilioq relegatur.A
uersũ hunc tyberius arma corripiens: imperiali
sarcina relenatũ retrudit in carcerẽ Porro illo in
tẽpore aput gallias. francorũ regali deoidente gła:
p̃fectis palatii domus ordinabatur regia regibus¬
ebui peritiã dosidiãq solũ regale nom̃ inanit̃ gestan¬
tibus Nãq et opes ⁊ potentia regni : penes palati
p̃fertos quimaiores domꝰ dicebantur et ad quos suma
pdiperu ꝑtinebat retinebantur. neq alut regi

Expanded text:
quantis jam elapsis annis solitudo exsisteret; quantis jam elapsis annis solitudo exsisteret; venientes de Cenomanensium et Aurelianensium regione Franci, dum apud sacrum corpus se pernoctare simulassent, ejusdem Patris atque germanae ejus ossa auferentes, in suam patriam asportaverunt, ubi singillatim duo monasteria in utriusque honore constructa sunt. CAPUT XIano juniore post mortem Constantini imperium assumente, decem in imperio annis exactis, a Leone Augustali dignitate privatur, exsilioque relegatur: adversum hunc Tiberius arma corripiens, imperiali sarcina relevatum retrudit in carcerem. Porro illo in tempore, apud Gallias Francorum decidente gloria, a praefectis palatii domus ordinabatur regia, regibusob imperitiam desidiamque solum regale nomen inaniter gestantibus. Namque et opes et potentia regni penes palatii praefectos, qui majoresdomus dicebantur, et ad quos summa imperii pertinebat, retinebantur, neque aliud regi
Abbreviated transcription (Latin):
nobii Floriacensis qđ sitũ ẽ. intritorio aurelianensi fu¬
pra flinuũ ligeris. diumna monitꝰ uisione samnũ.
aiigu unã cũ consensu deo sibi commilitanetũ fra
otuendã eipsus uenerabilẽ monachũ aigul fum
nomine aniatinꝰ scĩssimi confessoris cep̃i benedisti
corpus hunc trans ferre deberet Sic enim sibire¬
datui diuinitus asserabat. C ui eax insperato conui¬
guitur iiss eiio marnensis urb̵ ep̃i. et ipsi ꝓpter
corp beatissime scolasticȩ uirginis sororis exiur
patris benedicti trans ferendũ diuina reuelatione
mntati Cuiꝰ rei historiã quia in promptu ẽ: instar¬
t opusculi inserere suꝑ uacaneũ dutximus: huic
sacratissime trans lationi beatorũ germanorũ be¬
nedisti scilicet atq scolasticȩ. atestatur paulus mo¬
nacbus. cutus supͣ mentionẽ egi inhistoria gentis fug
libro seato ita inquiens Circa hȩc tẽpora haut
dubiũ qui inconstantino rmperante cũ in castro cas¬
sim ubi beatissimi benedicti corpꝰ requiescebat ali¬

Expanded text:
 est in territorio Aurelianensi supra fluvium Ligeris, divina monitus visione per somnium, dirigit una cum consensu Deo sibi commilitantium fratrem quemdam ex suis venerabilem monachum Aigulfum nomine: quatenus sanctissimi confessoris Christi Benedicti corpus huc transferre deberet. Sic enim sibi revelatum divinitus asserebat. Cui ex insperato conjunguntur missi Cenomanensis urbis episcopi, et ipsi propter corpus beatissimae Scholasticae virginis sororis eximii Patris Benedicti transferendum divina revelatione invitati. Cujus rei historiam, quia in promptu est , instanti opusculo inserere supervacaneum duximus. Huic sacratissimae translationi beatorum germanorum, Benedicti scilicet atque Scholasticae, attestatur Paulus monachus, cujus supra mentionem egi, in historia gentis suae libro sexto, ita inquiens: Circa haec tempora haud dubium quin Constantino imperante cum in Castro Cassini ubi beatissimi Benedicti corpus requiescebat, ali
Abbreviated transcription (Latin):
nsifiuti reamĩ demignante. iutrolus ⁊ltarlona¬
nus. filitei regni administrationẽ suscipillnar lgana¬
toq. sobẽpiuter generali coruentu : totũ ragntace¬
puss eetequo pareiuntur: Ethrolus quidẽ cũ par¬
boirbom quũ pic̃ eorũ pipinꝰ in primis tenuenit
Sed brarlemcnmis post amministratũ biennio rigi¬
ñ ensubo decessit: carolus tuuitẽ frti defimeden
consensu omniũ fninconũ. ualius regni monarthã
suscipit e iu bellũ aduersũ arga beirdbris gentt̃.

Expanded text:
migrante, Carolus et Carlomannus filii ejus, regni administrationem suscipiunt,  factoque solemniter generali conventu totum regni corpus ex aequo partiuntur: et Carolus quidem eam partem regni quam pater eorum Pippinus inprimis tenuerat;Sed Carlomannus post administratum biennio regnum, morbo decessit: Carolus autem, fratre defuncto, consensu omnium Francorum, totius gentis monarchiam suscipit. Qui be
Abbreviated transcription (Latin):
sequentes de eiꝰ nutu pendunt ⁊cordis aciem in eum de¬
figunt: Gaudent qr ꝑ eiꝰ magisterium ad celestis miliciȩ
torociniũ: sunt ad sciti: Sperant sub ei ducatu mibtan¬
tes: ad supni regis palaciũ intromitti: Et qđ sius nequas̃

Expanded text:
sequentes, de ejus nutu pendent, et cordis aciem in eum desequentes, de ejus nutu pendent, et cordis aciem in eum defigunt. Gaudent, quia per ejus magisterium, ad coelestis militiae tirocinium sunt asciti. Sperant sub ejus ducatu militantes, ad superni regis palatium intromitti. Et quod suis
Abbreviated transcription (Latin):
nomriatĩ expirssis coequat dicens int̾ cec̃a Ham in
aqua repetra. ꝓducta : moisen: Inferro uero quod
erprofunde aque rediit: heliscũ: Inaquę ituiere :
periu: Iicerui hobedientiõ: heliam: In luctu auiꝰ
motus inimiti: dauit: Ui̾eo ⁊ꝑprtido : uir iste spũ
iustor oniũ pleñ fuit: Qui ⁊ indono prophrti:
indirotcendis hominum cocitacionib atq inscericoꝵ
agnirion uiditiors ualde tũ peripicace fuiste nõ
corisiata ad primo disertus fue̾rit ⁊ quod monabs
reguiã sermone luculinto et diseritione perpua
seripitrit: Ierabundis aurib: corsmriat. Lcta¬
bundi inqua: quia grande gaudiũ quiti . saram
lapientili hoc affort qđ eis suꝑna puidencia talem ae
tantũ ducẽuc p̃ceptorẽ constituit quẽ ad promus¬
gandã celestis discipline lege̾ dignun uooneum
totus mundus agnoscat: Gaudent ergo ⁊ quasi p̃uiũ

Expanded text:
nominatim expressis coaequat, dicens inter caetera: Nam in nominatim expressis coaequat, dicens inter caetera: Nam in aqua ex petra producta, Moysen; in ferro vero, quod ex profundo aquæ rediit, Elisæum. In aquæ itinere, Petrum. In corui obedientia, Eliam. In luctu autem mortis inimici, Dauid video, & perpendo. Vir iste Spiritu Iustorum omnium, plenus fuit. Qui & in dono prophetiæ, & in dignoscendis hominum cogitationibus, atque in secretorum agnitione iudiciorum, valde eum perspicacem fuisse, non charismata, apprime disertus fuerit; et quod monachorum regulam, sermone luculento, et discretione praecipua scripserit, laetabundis auribus eorum narrat. Laetabundis, inquam, quia grande gaudium quibusque sanum sapientibus hoc affert; quod eis superna providentia, talem ac tantum ducem, ac praeceptorem constituit, quem ad promulgandam coelestis disciplinae legem, dignum et idoneum totus mundus agnoscat. Gaudent ergo, et quasi praevium
Abbreviated transcription (Latin):
qua di g nu us carnalui di sidiriore tenrbris mulcas
expopulo adquisitionis catuas suo ducatu abttratus
ad cerra uiuentuui introducir: Ille mare rubrii di uisir
iste post prtrũ inusirato miraculo diciplui rquidi in
sup uas currere tecti: Dum plane ininruoq facto re¬
cucurristto ille iurxeuttes arius aquã surenni poplo¬
monachors eliuit qͥ hodic̃ i riuur fui: Iie bruaos mores uide¬
ort quos incredulos uocat ⁊rebelles uirga legis coercuit: este
monachors er ge sic uoluntarie anditũ auris obendienter
quasi una ꝑsona. ꝓpt̃ unũ cor alloquens filiũ nominat. i suau
ugo xp̃i supponit: M ulta dici p̾terea possent: quib
istarũ ꝑsonarũ conuenientia patuiss&. Fe sunc equideni
beatissiinum patrẽ legislatio specialie moysi conparat.
nerssinis iuris conserrũ inhulomuius ostendit: Sicut ille
muratilis eius uite relator papa ui delica. gregorius ad¬
stuit : qui ad signant̾ ex quibusdã factis ipsũ aliquib

Expanded text:
quasi de genuinis carnalium desideriorum tenebris multas ex populo acquisitionis catervas, suo ducatu abstractas, ad terram viventium introducit. Ille mare Rubrum divisit; iste post Petrum, inusitato miraculo, discipulum equidem super aquas currere fecit. Dum plane in utroque facto licucurrisse. Ille in eMonachorum elicuit, qui hodieque in riuum fluit. Ille brutos mores Iudæorum, quos incredulos vocat & rebelles, virga legis coercuit: iste Monachorum gregem, sicut voluntarie auditu auris obedientem, quasi vna persona, propter vnum cor alloquens, filium nominat, & suaui iugo Christi supponit. Multa dici præterea possent, quibus istarum personarum conuenientia patuisset. Et hunc quidem beatissimum Patrem legislatio specialiter Moysi comparat. ntissimis viris, consertum nihilominus ostendit. Sicut ille mirabilis ejus vitae relator, papa videlicet Gregorius astruit, qui assignanter ex quibusdam factis, ipsum aliquibus
Abbreviated transcription (Latin):
eũ corui quib solaru solitꝰ erat sunt circũ uolitam
secuti Cui ad omne c̃iuiuũ usq dũ huc ueniret: a
angłi infigura uiuenũ apparentes: ostender̃ ei quan
uiam arripere deberet In loco autẽ isto quidã a
seruus tunc habitaculũ ħabebat: adquẽ diuinitꝰ ita
dictũ ẽ. Histu parce locis : alt̾ amicꝰ adẽ hic aiuꝰ
id ÷ in cassimi archẽ ꝑueniens: in magna se sẽꝑ absi¬
nentia coartauit: sed p̃cipuȩ quadragesimȩ tẽpore
clausus ⁊ remotꝰ amundi strepitu mansit. Hȩc ons¬
nia exmarci poetę carmine fumpsi : quia deundi
atrẽ huc ueniens. aliquot uersus meiꝰ laude cõp¬
suit. quos mhis libellis cauens nimiã longitudinꝰ
minime descripsi Certũ ẽ. tam̃ hunc egregiũ pi¬
trẽ uocatũ cęlitꝰ obhoc adhunc fertilẽ locũ &cu
opomia uallis sub iacet atuenisse : ut hic multon
monachorũ sicut et nuinc deo p̃sule factũ ẽ. cens¬

Expanded text:
eum corvi, quos alere solitus erat, sunt circumvolantes secuti, cui ad omne convivium, usque dum hic veniret, duo angeli in figura juvenum apparentes, ostenderunt ei quam viam arripere deberet. In loco autem isto, quidam Dei servus tunc habitaculum habebat, ad quem divinitus ita dictum est: Hiis tu parce locis, alter amicus adest; Huc autem, hoc est in Cassini arcem perveniens, in magna se semper abstinentia coarctavit; sed praecipue quadragesimae tempore inclusus, et remotus a mundi strepitu mansit. Haec omnia ex Marci poetae carmine sumpsi, qui ad eumdem Patrem huc veniens aliquot versus in ejus laudem composuit, quos in his libellis, cavens nimiam longitudinem, minime descripsi. Certum tamen est hunc egregium Patrem vocatum coelitus ob hoc ad hunc fertilem locum et cui opima vallis subjacet, advenisse, ut hic multorum monachorum, sicut et nunc Deo praesule facta est, congre
Abbreviated transcription (Latin):
curauit: Si tristandũ dilec tissimi fr̃s ac filii ꝓtali
eẽt. negotio michi magisquã uobis in hoc eẽt᷑ me¬
rendũ. quiquantũ aop̃sens magnis iudeor desti¬
nu solatus. Sed quia dicente apło. lraritas benis¬
na ẽ. benignitatẽ. hcaritatis nr̃e omnimodis im¬
pendere debemꝰ his quos aliquo modo ea indige¬
re cognoseimus nec nr̃a tantũ quantũ aliena
querere Nua ꝓpt̾ uos amoris pat̾ni sollicitudine
flecibi iumnerore tẽperare deposcimꝰ quia potens:
ds̃ meliones nobis post huiꝰ de positionẽ corporis
buio seẽ inuntere congregationi quorũ meritis
eti et bli longe prestantius quã nr̃is edificemini
Sediet illit sumopere nobis ꝓcitrandũ ẽ e neuersuni
aotaqui hostis unde aliis salus adquiritur pat
nobis tristiie malo decrim̃tũ maliquo ingerit
dos nenim quos unitatis semel inscã caritate uins
fcerdia : nũquã uł longissima trarũ diuident

Expanded text:
RUM. Si tristandum dilectissimi Patres ac filii pro tali esset negotio, mihi magis quam vobis in hoc esset moerendum, qui quantum ad praesens, magnis videor destitui solatiis. Sed quia, dicente Apostolo, charitas benigna est, benignitatem charitatis nostrae omnimodis impendere debemus his quo aliquo modo ea indigere cognoscimus: nec nostra tantum, quantum aliena quaerere. Quapropter vos amoris paterni sollicitudine a fletibus et moerore temperare deposcimus, quia potens est Deus meliores nobis post hujus depositionem corporis huic sanctae immittere congregationi: quorum meritis et exemplis, longe praestantius quam nostris, aedificemini. Sed et illud summopere nobis procurandum est, ne versutia antiqui hostis, unde aliis salus acquiritur, inde nobis tristitiae malo, detrimentum in aliquo ingeratur. Non etenim quos unitatis semel in sancta charitate junxit concordia, nunquam vel longissima terrarum divident
Abbreviated transcription (Latin):
cooperanite: miscdia fuffragantib mertas precipui
patris. benedicti multorũ ibidẽ monachorũ imnabi¬
lũ atq. mediocriũ adse conaurrentiũ ⁊p̾at̃. effertꝰ
ist: Sicq reparatis habitãcuł cenobitali ordini ũ¬
gruentibꝰ sub sc̃ȩ regulȩ ntigo  & beatissimi patris
nbcti institutione uiuerer ceper̃ Hodutaq or

Expanded text:
cordia, suffragantibus meritis praecipui Patris Benedicti, multorum ibidem monachorum nobilium atque mediocrium ad se concurrentium Pater effectus est: sicque reparatis habitaculis coenobitali ordini congruentibus, sub sanctae regulae jugo ac beatissimi Patris Benedicti instituti
Abbreviated transcription (Latin):
Ia quibꝰ flecib quib.q. gemitib: quoue ulula tuũ plan¬
gore ꝑoratũ sit. quis mortaliũ exsoluere ualeat.s
conflic tanttũ deniq indolore patris ac filionũ tammno
aetatis maturrimę int̾dũ quȩ sup̃me: qualitatis ua¬
iȩ ualitudinis diuersȩ quis explicauerit dignen
deres certe animos patris mesticiȩ: uulnere: atratos
ꝓspectare merentiũ filiorũ lacrimabiles uultus atq
abneutra parte consolatorẽ ꝓrũpere quẽ libet. hind
enes iuinioribꝰ solitũ pridẽ impendentes dilectionis
morẽ nullã. solaminis conferre grãm. hinc dinĩaris
patrib: nullũ ad ium̃ti robur ẽferre Roscertẽ ani¬
mos erronea. hac illaeq trahebat Dũ itaq partes.
canto anima ardore int̾se decertarent. atq h qͥb:
res ꝓanimo merat: sese orationibꝰ cõmunirent. illa

Expanded text:
 quibus fletibus quibusque gemitibus, quove ululatuum clangore peroratum sit, quis mortalium exsolvere valeat? Conflictantes denique in dolore Patris et filiorum animos, aetatis maturimae interdumque supremae, qualitatis variae, valetudinis diversae, quis explicaverit digne? Videres certe animos Patris moestitiae vulnere attritos, prospectare moerentium filiorum lacrymabiles vultus, atque ab neutra parte consolatorem, prorumpere hinc senes junioribus solitum pridem impendentes dilectionis amorem nullam solaminis conferre gratiam: hinc juniores, patribus nullum adjumenti robur conferre. Res certe animos erroneos hac illacque trahebat. Dum itaque partes tanto animi ardore inter se decertarent, atque hi quibus res pro animo inerat, sese orationibus communirent, ma
Abbreviated transcription (Latin):
diudunt. Primꝰ ergo ariꝑtus : sedẽ sibi parisius statu¬
t. secundus Guntramnꝰ : aurelianis: Tercuis. hilper
sessionas. quartus sigibtus medio metricũq et metis
horũ itaq. frm ninior sigibtꝰ: brunachildẽ iabhispa¬
niis deduc tã inmatrimoniũ copulauit: quȩ eihibi¬

Expanded text:
diviserunt. Primus Aripertus sedem sibi Parisius statuit, secundus Guntrannus Aurelianis, tertius Hilpericus Suessionis, quartus Sigibertus Mediomatricum, quae et Metis. Horum itaque fratrum junior Sigibertus Brunichildem, ab Hispaniis deductam, in matrimonium sibi copulavit, quae ei Hi
Abbreviated transcription (Latin):
solum ex intellatu gereneis uil teporo sed rtiam
exloco sol& pensari: Hinc enĩ uelud amariori
exprobratione contͣ impiũ uox diina queru
gloriã dñi. Et ur̃ Dileciꝰ ms indomo iura.
male opatus est. Alioquin quẽ p̃tencia tari
patris ad sui reuerentiã non flectit spm̃ iudr
uidit᷑ participare: Cuius duritiam uec iussio
Nec locutio nec conniuiũ ipiius dñi eenolliuit
grãm ullacenꝰ inuacuũ iecipiam. E ancias ful

Expanded text:
solum ex intellectu gerentis, vel tempore, sed etiam solum ex intellectu gerentis, vel tempore, sed etiam ex loco solet pensari. Hinc enim velut a majori exprobratione, contra impium vox divina queritur, gloriam Domini. Et item. Dilectus meus in Domo mea male operatus est. Alioquin, quem præsentia tanti Patris ad sui reuerentiam non flectit, spiritum Iudæ videtur participare. Cuius duritiam, nec visio, nec locutio, nec conuiuium ipsius Domini emolliuit. gratiam nullatenus in vacuu
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit quasi aurũ refulgis: Dininiꝰ eni dispositũ ÷
in cũ isdrin excellritissimus legiflator incotis inodi
sit adeo decotatꝰ: eciã huno maiari auetorierce
tam ipsr quã ligislatio eius roboret᷑ quod eanorm uitã
apostolico sedis ponifex ordinauit: Qur scilic& enta
etiã te boccasionr dialogi eius ut plurib in nocesce¬
ret mon solũ apud latinos s& etiã apͦ giecos notis¬
suna fora. Nec illud p̾teriat quod omimedis gaudrn¬
dũ nobis ÷ hunc tantũ spbendorẽ. in hanc nr̃am occi¬
dua regioni uruire diuino nutu donatũ sit: Neq:
maurũ has mpartes ad huc uiuirns direxerit.
ideniũ se transferre uolurrit. Iorte rin cñfra
mens eiuis asto dlatata r̾et ut omnr̃ mundiun
simul comtpicere: hunc locui sibi quodam occulto
consilio specialit delegauit: Uiderit gͦ quisquis ÷
uii loc̃ tã multis usqurqͣq tantũ desiderabilis nonire¬
gat᷑ : quanti habendussit: quantaq reurrentia
excol nous Pondus quippe cuiustib& reatus non

Expanded text:
si aurum refulget. Diuinitus enim dispositum est, vt cum isdem excellentissimus Legislator in cæteris modis sit a Deo decoratus: etiam hinc maiori authoritate, tam ipse quam legislatio eius roboretur, quod eādem vitam summus Apostolicæ Sedis Pontifex ordinauit. Quæ scilicet vita, etiam ex occasione Dialogi eius, pluribus innotesceret: & non solum apud Latinos, sed etiam apud Græcos notissima foret. Nec illud prætereat quod omnimodis gaudendum nobis est, hunc tantum splendorem in hanc nostram occiduam regionem venire, diuino nutu donatum esse. Nec Maurum, has in partes adhuc viuēs direxerit, & demum se transferri voluerit. Forte enim, cū sancta mens eiussimul conspiceret: hunc locum, sibi quodam occulto consilio specialiter delegit. Viderit ergo quisquis est, cui locus tam multis usquequaque tantum desiderabilis non negatur: quanti habendus sit, quantaque reverentia excolendus. Pondus quippe cujuslibet reatus, non
Abbreviated transcription (Latin):
patũ. Denter hortatu edẽ sacratissun p̃slur
pradictas Ntronate  nobiĩ qđ condã abegregto
bir̃dis destruitũ deuotissime adit ibiq. cũ aliqũib
prudenti simplicitate pͣditis qui tã eiꝰdẽ: loci ed abitatio¬
nẽ ex pecierant . sit̃ma braritatis anecione. in scg̃

Expanded text:
e hortatu ejusdem sanctissimi praesulis praedictus Petronax coenobium quod quondam ab egregio Langobardis destructum, devotissime adiit, ibique cum aliquibus prudenti simplicitate praeditis, qui jam ejusdem loci habitationem expetierant, summa charitatis annexione in
Abbreviated transcription (Latin):
&elias: dicciis ẽ. dũs belisei: Ergo pietacis affectii. uocetur
lucerna Sed quasi parũ ẽ Uocetur &im stella: Nontam̃
qualiscũq : sed talis quę crudiens multos adiusticiam reful¬
geat urxta illud diclis. inꝑpetuas et̃nitates Uocetr & iam
sol. Quia fulgebit sic̃ sol cũ iustis Et nũc incocła. ⁊ cane
mregno pacris eoꝵ. Uocctur eciã ingłs. qĩ legẽ reqͥriuit
exore eiͦ. Postremo indeant & gaudeant quã ꝓpͥe uocotur
benedictis. quẽ ds̃ aleo benedixit inom̃i benedictione
sp̃iali et ꝑquẽ tuniti benedictionẽ horeditate possideburit
Fiteor eniꝰ qd eiꝰdẽ paci is dileccorib adõ placer cali uocabulo¬
fenseri qđ solet maxnne post diunũ nomen mor.. xp̃iano:
uersara Quis crĩ pie loquens. ant benediccũ. aut bęnedietioñ
sub quo lib& obtentu non dicar. C laudes et resonni
talibus ut quinq congrurret qui ureta apłm scuine que
st spes uocationis dĩ uidelic& illius uocationis qui nonsolĩ

Expanded text:
et Elias dictus est dominus Elisaei. Ergo pietatis affectu vocetur lucerna. Sed quasi parum est, vocetur etiam stella. Non tamen qualiscunque; sed talis, quae erudiens multos ad justitiam, refulgeat, juxta illud Danielis, in perpetuas aeternitates. Vocetur etiam sol, quia fulgebit sicut sol cum justis, et nunc in Eccleregno patris eorum. Vocetur etiam angelus, quia legem requirunt ex ore ejus. Postremo videant et gaudeant, quam proprie vocetur Benedictus, quem Deus adeo benedixit in omni benedictione spirituali. Et per quem tanti benedictionem haereditate possidebunt. Fateor enim, quod ejusdecenseri, quod solet maxime post divinum nomen, more Christiano versari. Quis enim pie loquens, aut Benedictum, aut benedictionem sub quolibet obtentu non dicat? Caeterum laudes ejus resonare, talibus utcunque congrueret, qui juxta Apostolum sciunt, quae est spes vocationis D
Abbreviated transcription (Latin):
illius transtatione nec non ⁊ cumulacione que diui¬
nit᷑ eͥe. disposita multa signoꝵ docunita ꝓdrne: Quo
uidelica inloco tanta ut ita doxerim ta miraeula et.
inscripra tefrrunt᷑ gesta ⁊ sub occulis pariaos. ai¬
noseont᷑ ut ipsors fulgor etia quosq remoros ad

Expanded text:
atione, nec non et tumulatione, quas divinitus esse dispositas, multa signorum documenta produnt. Quo videlicet in loco tanta, ut ita dixerim, tam mira miracula, et in Scriptura referuntur gesta, et sub oculis patrata dignoscuntur, ut ipsorum fulgor etiam quosque remotos ad
Abbreviated transcription (Latin):
ristituto patre uosqu ꝑlontã habeutia iar uedẽ et
simi uiri corpus referaturutu ptlip̃ exeqłio clum
it debeat corã dõ : dũ cireditur: qui anadopitibiemlũ
hoc ipsius suffragantibe ꝯrationib. ⁊⁊ ⁊uolutatel lp̃¬
fati religiosi dei seriã silti ꝑioti wanuete.

Expanded text:
Patre, vosque perennem habeatis mercedem et simi viri corpus referatur tumulum, ex quo clam re debeat coram Deo; dum creditur, quia ad obtinendum hoc, ipsius suffragantibus orationibus et voluntate, praefati religiosi Dei servi sunt permoti. Valete.
Abbreviated transcription (Latin):
rbie: Oquali gaudio tunc ille cripudiali qui sese
lls cohortib ininisceri potuerit: Nunc om̃s ulloco
ał affrctis uitini: inrũ cordis intuitum dirigun¬
U inĩa em̃ : omib. faccusest: Habent eiũ pueri formami
inpuero. qua siquant᷑: Ut qma aderxemplũ isahac do¬
&o oblatisunt: primordia sua caurant fermentare: Nt
Acincops quiq pecatũ furcessieurs sint ꝑfaeca sinsi no apa¬
cña siui nircricii pirtate drgenerent nę strto si abexcellẽ¬
miori gͥdu ceciderint: grarnus elidint᷑: Sed & nos qui¬
cĩq deliquiñ nullemodo absperanda clem̃tia arfitiam¬
quia nonsolum uiurus sed ipost obitũ mortuos suscitaut
entracta restaurauit. desperata curauit. Et quaniuis
nonfecerimꝰ ruis uoluntatĩ : dnin tam inuocemꝰ rum
isiunit occuli nr̃a ininamil: rius intendentes donre ipse
laus discipline ur iud ipticũ imitantrs. que uidm̃

Expanded text:
bit? O quali gaudio tunc ille tripudiabit, qui sese lis cohortibus immiscere potuerit! Nunc omnes, vel loco vel affectu vicini, in eum cordis intuitum dirigant. Omnia enim omnibus factus est. Habet enim pueri formam in puero quam sequantur: vt quoniā ad exemplum Isaac Deo oblati sunt, primordia sua caueant fermētare. Ac deinceps quiq. per ætatum successiones sint perfecti sensu: vt a paterna sui nutricij pietate non degenerent. Ne forte si ab excellentiori gradu ceciderint, grauius elidātur. Sed & nos quicumque deliquimus, nullomodo ab speranda clementia deficiamus: quia viuens & post obitum mortuos suscitauit, confracta restaurauit, desperata curauit. Et quamuis non fecerimus eius volūtatem, Dominum tamē inuocemus eum, & sint oculi nostri in manibus eius intendentes: donec ipse laus disciplinæ, vt illud Apostolicum imitantes, quę vidimus
Abbreviated transcription (Latin):
sipplicũ sun fecit: Qñ urro sc̃a atq mirandiriuis geli
inpromptu aben᷑ uos uitim taccantꝰ de illis: Hoc tam
ad ipsius Iuufuinti: riferamꝰ quo non alius quiliba
ex nugitris cocli uitami canti patris digessit: quam

Expanded text:
supplicum satisfecit. supplicum satisfecit. in promptu habentur, nos interim taceamus de illis. Hoc tamen ad ipsius honorificentiam referamus, quod non alius quilibet ex magistris Ecclesiae vitam tanti patris digessit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ad li tenerrimꝰ cognonit. Qui grandeuo animo
ia cunc heremi uastitatẽ subire ausus: quod nec
ipse quidem martinus. toto oib mirabilis fecisse
resfirẽ. E. quia uigu non solum ab ado lescenna sed
tã ab ipsa infantia por tauit. ut ibidi hirremus
.ꝓseqquit᷑ in illo celesti capicolio singularit᷑ sedobit:
N ec sine diuino moderamino gestũ ficiste constat:
quod acculeos temptacionis insese tã uilidos ibidem ex¬
ꝑrissist: Sic eñĩ diae houors pitrus primo sib ostr¬
sus: tuno dnico grgi platus. sic iste princeps dĩ
tantort milibus monachors p̾ferendus oportuit:
ut ꝓprio discriminr ꝓbara: qualit subditis ninscreri
debiuissa. Quia tam̃ primo ceraimins itpetũ forai
deuitit: taluqud de inceps niiqua sensit:uam
boedient̃ saur. ⁊qua disite pͥuaco tono quisq de¬
brat comunine bomi pterre lic spirreti disctpline
agiter. in hoc suo facto demonitiat: qua mor ur re¬
peusedł dilectam solitudine se uincens dn cruit: uico

Expanded text:
adhuc tenerrimus cognouit: qui grandæuo animo, iā tunc eremi vastitatem subire ausus est. Quod nec ipse quidem Martinus, toto orbe mirabilis, fecisse refertur. Et quia iugū non solū ab adolescentia, sed etiam ab ipsa infantia portauit, vt ibidē Ieremias prosequitur, in illo cœlesti capitolio singulariter sedebit. Nec sine diuino moderamine gestū fuisse cōstat, quod aculeos tentationis in sese tam validos, ibidem expertus est. Sicut enim Dux bonorum Petrus, primo sibi ostensus, est tunc Dominico gregi prælatus: sic iste Princeps Dei tantorum millibus Monachorum præferendus, oportuit vt proprio discrimine probaret, qualiter subditis misereri debuisset. Quia tamen primo certaminis impetum fortiter deuicit, tale quid deinceps nūquā sensit. Quam obediēter sane, & quam diserte, priuato bono quisq. debeat cōmune bonū præferre, hic spiritalis disciplinę magister, in hoc suo facto demōstrat. Quod mox vt expetitus est, dilectā solitudinem, se vincens, deseruit, & voto
Abbreviated transcription (Latin):
Chorus noue iherłm nouam melis dulcedinem
ꝓmat colens cum sobriis paschale festum guudus
tap̃s inuiet᷑ leo dracone surgens obruto dũ uoce
uura ꝑsonat amorte funccos exeietit. Qlã de¬
uora at mpbꝰ p̃da refudit carcarꝰ captuntatie libm ułim
seunt᷑ a gmima: t̃ riũphat ille splendide scdienꝰ ampli¬
udine soli poliq patriã unã facit rempublicam
osũ canendo supplices regẽ p̃cemꝰ militesut iosucs
dlrissimo nos orainet pãlacio. Pey seclamete nescia
patri suppmo gla honorq: sit cũ filio & spio para¬
clito.A

Expanded text:
Chorus novae Hierusalem Nova meli dulcedine Promat: colens cum sobriis Paschale festum gaudiis. Quo Christus invictus leo Dracone surgens obruto, Dum voce viva personat: A morte functos excitat. Quam devorarat improbus Praedam refundit tartarus: Captivitate libera Jesum sequuntur agmina. Triumphat ille splendide Et dignus amplitudine, Soli, polique patriam, Unam facit rempublicam. Ipsum canendo supplices Regem precemur milites. Ut in suo clarissimo Nos ordinet palatio. Per saecla metae nescia Patri supremo gloria; Honorque sit cum Filio Et Spiritu paraclito.
Abbreviated transcription (Latin):
genses uerũ etiã plebs urbana nobilib uiris conferta.
clericos etiã honestis quasi inflorata ꝑ sonus letabunda
conflua. & communt pacrotiniũ druoca requiritiN
quosi eni parũ erͥ desidio deuocoꝵ dl ꝓspicirats

Expanded text:
genses, verum etiam plebs urbana, nobilibus viris conserta, genses, verum etiam plebs urbana, nobilibus viris conserta, clericorum etiam honestis quasi inflorata personis, laetabunda confluit, et commune patrocinium devota requirit. Nam quasi parum esse desiderio devotorum Deus prospiceret,
Abbreviated transcription (Latin):
OSCIUA brati benrdicti sollempnitas. xp̃o dño propitiante
refulget quȩ fideliũ cordib & affectũ deuotionus augere.
& spiritale gaudiũ afferre cosueuit: Alerito siquidem
tanti patris memoriȩ idẽ fideles cͥogaudont: ut illur prophe¬
ticũ impleat᷑ Dicite iusto : qm̃ bene: Et itẽ: Alemoria iufti: cũ
ratũ cognourrit: Uande ustũ patre diu̾no quoda i
instinctu spetialius amat : riꝰq mrmoriã dultius recenset
nimirũ nonsciriss nestia: ꝗͥ illũ om̃ips ds̃ int̾ sum mos et
rlectos sc̃ȩ ecełȩ patres mirũ in modũ ꝓuexit: et ĩter sc̃ę
fidri fundatores accelestis disciplinę censores insignit̃ subli¬
ndo appareret. per quę ex celsioris ordinis multitudint
in normara: Inde est qđ et in ac sollempnitate. ⁊ in aliis
sẽõ nomini uiꝰ dicatis. quotirus in anno suis tẽporibus eur¬
niunt: tã deuote. tãq libent̃. ⁊ e& tantis partib adriꝰ
sacrosẽm tumulii tanti accurrunt: Nam non quiq pa¬

Expanded text:
simi Benedicti solemnitas, Christo Domino propitiante refulget, quæ fidelium cordibus: & affectum deuotionis augere, & spiritale gaudium afferre consueuit. Merito siquidem tanti Patris memoriæ iidem fideles congaudent: vt illud Propheticum impleatur. Dicite iusto, quoniam bene. Et item, Memoria iusti cum ratum cognouerit. Vnde & istum Patrem, diuino quodam instinctu specialius amat: eiusque memoriam dulcius recenset. Nimirum non nescia, quod illum omnipotens Deus, inter summos & electos sanctæ Ecclesiæ Patres, mirum in modum prouexit: & inter sanctæ fidei fundatores, ac cælestis disciplinæ censores, insigniter sublindo appareret, per quem excelsioris ordinis multitudinem informaret. Inde est, quod et in hac solemnitate, et in aliis sancto nomini ejus dicatis, quoties in anno, suis temporibus eveniunt; tam devote tamque libenter, et ex tantis partibus, ad ejus sacrosanctum tumulum tanti accurrunt. Nam non quique pa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ coc̃punt
corde dix locus suis. Niqͣm memini tales uiros uidisso.
nce puto alicubi uisos fuisse. Discedamꝰ gꝰ abeis. E sł et
qͥdã armiger cũcis uidelicet strerius uir ⁊ido absq
inne arina couitut. ahioqͥn me uiuente. nichil eis debeas
fucere. Sic q uruice st̃ diuisi a ad ꝓpa reusi Litro itaq¬

Expanded text:
o compunctus corde dixit sociis suis. Numquam memini tales viros vidisse, nec puto alicubi visi fuissent. Discedamus ergo ab eis. Est & quidam armiger cum eis videlicet strenuus vir, & ideo absin me arma conuertite, alioquin me viuente, nihil eis debetis facere. Sicque inuicem sunt diuisi, & ad propria reuersi. Latro itaq
Abbreviated transcription (Latin):
Quada nãq dic it abons uxta p̃donũ fines qͥd i latro
uiuenis intuens uultꝰ eiꝰ affabilittitt̃. ilico ÷̃ punctꝰ corde
coli hac nobiles. Uade ait hodic. ⁊ crastino duc tecum
unu expͥoribꝰ loci istiꝰ: euĩ ueneris adme. uo audito abiit.
& sic̃ imꝑauerat ꝑegit. Alc̃o uͦ dic. cu utriq ante eum
uenise ne. cep̃ pat̃ nr̃. uru illi magnatẽ. deuita moribꝰq

Expanded text:
Quodam namque die iter habens juxta praedonum fines, quidam latro juvenis intuens vultus ejus affabilitatem, illico compunctus corde , inquit. Vade, ait, hodie, et crastino duc tecum unum ex prioribus loci illius cum veneris ad me. Quo audito abiit, et sicut ei imperaverat peregit. Altera vero die cum utrique ante eum venissent, coepit pater
Abbreviated transcription (Latin):
pobarmnuit cellulã: &ꝑ naittente bernonc abt
ptrienniũ mansit mea. Nã patriodoni quia q
scolasticus uir: laboriosũ scole in posuer mag¬
riũ Erat autẽ. ȩcate tricenarius Fatcorm
putamt uitã scĩssimi patris nr̃i simplicit̃ cr¬
sunq transire : sed nr̃m ingeniolũ ucluti ra¬
nator uolentus: una cũ eius uita uult enor
uiros: quos intelligit habuisse hic socios. &ua ꝓ
obscero. ut quẽ a dimodũ me nonpiget sub tunto des¬
dari labore: ne uobis uidecitur ad recipiendũ hon¬
sũ uł etiue. Iustũ iamq et beneplacitũ coramas
eĩ. sudetur: ut eotũ exempla adornatũ locitios
cũ suca lescribantur uita : quos abhac peregres¬
tione suo feliei portu trainsuexit ad patriam¬
U enerabilis igitur adhegrimus. cuiꝰ suꝑius imner¬
ram fecimus. supta post modũ licentia hos¬
mum petiuit: ibiq se parua sub artatus ẽ. spe¬
lunca.. Contigit autẽ utdie quadã. nimiis con¬
trictus angustis: eũ nullus ad c̃ẽt. qui et conss¬

Expanded text:
oartauit cellulam, & permittente Bernone Abbate, per triēnium mansit in ea: nam patri Odoni qui erat vir scholasticus laboriosum scholæ imposuerunt magisterium. Erat autem ætate tricenarius. Fateor, vitam putaui sanctissimi patris nostri simpliciter cursimque transire, sed nostrum ingeniolum, veluti repugnator violentus vna cum eius vita, vult enarrare viros, quos intelligit habuisse hic socios. Quapropter obsecro vt quemadmodum me non piget sub tanto desudare labore, nec vobis videatur ad recipiendum onerosum vel graue. Iustum namque & beneplacitum coram Deo esse videtur, vt eorum exempla ad ornatum locutionis cum sua describantur vita, quos ab hac peregrinatione, suo felici portu transuexit ad patriam. Venerabilis igitur Adhegrinus cuius superius memoriam fecimus sumpta postmodum licentia heremum petiit, & ibi se parua subartatus est spelunca. Contigit vt die quadam nimiis constrictus angustiis, cum nullus adesset qui ei conso
Abbreviated transcription (Latin):
amore apud regem habitus. ut intrix palaitiũ suũ
illi censtrueret monasteriũ.. De curso enim uitȩ
pͣsentis sttidio: circũstantib undiq fr̃ib emisit
sp̃m.. Contigit int̾ea. dũ adisciplis pii patris para¬
rentur exequiȩ : ecce rechit uiuus qui fuerat mortu
fleuissem. Hode nãq sublato merore consolatus ẽ. me
dñs : & int̾ choros angłorũ tribuit michi requietionis
locum. Dicens hȩc : ꝑpetuę quieuit.. Ipse enim pater
heutieus: institutor fuit harũ consuetudinũ. quac
accenus niur̃is monasteriĩs habentur. Quas ur
rabilis ad hegrimꝰ intuens : quantocius patri nr̃o
Odom curauit munciare. A tille suptis secũ ces
uolumonb librorũ: mox ad eundẽ demigaunt

Expanded text:
amore apud Regem habitus, vt intra palatium suum amore apud Regem habitus, vt intra palatium suum illi construeret Monasterium. Decurso enim vitæ præsentis stadio, circumstantibus vndique fratspiritum. Contigit interea dum discipulis pii patris pararentur exsequiae, ecce rediit vivus qui fuerat mortuuflevissem. Hodie namque sublato moerore consolatus est me Dominus, et inter choros angelorum tribuit mihi requietionis locum. Dicens haec quievit perpetue. Ipse enim pater Euticus institutor fuit harum consuetudinum, quae hactenus in nostris monasteriis habentur: quas vir venerabilis Adhegrinus intuens, quantocius patri nostro Odoni curavit nuntiare. At ille sumptis secum centum voluminibus librorum, mox ad idem demigravit
Abbreviated transcription (Latin):
monasterium. Nuꝑ abernone abb̃e construcã.
Deuertitq illuc: & ab eo efficacissime scđm reg¬
lam betiti benedicti. intrix domũ hospitũ s̃
susceptus. Ibiq more hospitis aliquo¬
tempore commorari uoluit: Non tam̃ ut corũ aliqͣ
indigeret. sed ut mores habituntiũ. lociq consue¬
tudines posset cogio scere. fuerunt autẽ institutores
eiusdem loci: iittitores cuiusdam patris eutici.
Cuius uitȩ meritũ conũ sationisue quale fuerit: hu
riȩ curaui. Fuit isdẽ uir tẽporib ludo uiei magn
impr̃ĩs: hearus uidelicet regi. om̃ibq amabilis.
Nam cũ. eẽt. laicus. et ꝑegrinis studiis eruditus: de¬
sertns ea unde suꝑbire solet humana fragilitas:
totũ se dedit beatorũ patrũ regulis. et institutio¬
nibus.. E quib nempe auctorib diuersas consue-¬
tudines sumpsit : unoq uolumme colligauit. dem¬
de non multo post. monachus ẽ. effectus: & intanto

Expanded text:
Monasterium, nuper a Bernone Abbate constructum, Monasterium, nuper a Bernone Abbate constructum, diuertitque illuc, & ab eo officiosissime secundum Regulam beati Benedicti, intra domum Hospitum, est susceptus, ibique more Hospitis aliquotempore commorari voluit, non tamen vt aliquo eorum indigeret, sed vt mores habitantium, locique cōsuetudines posset cognoscere. Fuerunt autem institutores eiusdem loci, imitatores cuiusdam patris Heuticij, cuius vitæ meritum conuersationisque qualis fuerit, huiriæ commendare curaui. Fuit isdem vir tēporibus Ludouici magni Imperatoris, carus videlicet Regi, omnibusque amabilis. Nam cum esset laicus, & peregrinis studiis eruditus, deserens ea vnde superbire solet humana fragilitas, totum se dedit beatorum Patrum regulis & institutionibus, ex quibus nempe authoritatibus diuersas cōsuetudines sumpsit, vnoque volumine conligauit. Deinde nō multo post monachus est effectus, & in tanto
Abbreviated transcription (Latin):
domni Odonis cõpisset. Ulnus autẽ exassistentibꝰ e
auditor internus: erat p̃dictus ad egrimus. Cuino
corde conprinctus: dispositis qus abebat om̃ib o
cite rediit ad eum. Depositis ittiq capitis coma
rogtuuit ut pridem de suis fecerat. Manseres¬
uetur sinul milites palatini: pariussimo tugi¬
rio contenti. Midentes deniq mundũ inmalis¬
no positũ: & eius amatores rumosã & in lecebra
plena tendere uitã cotidie admonasticaf¬
toabant scandere fastigia. Interea non fut loc
nifrancis finbs ubi audierunt affuisse monasti¬
rium. in quo aut ꝑse nonissent aut suos ꝑlufbis¬
tores nonmnisissent. & noninuenientes relixionis
locũ int̃ eos in quo requiescere potuissent: adp̃.¬
diccũ tuguriũ reuertebantur cũ magno dolore.
Obhanc causam placuit a degrimo: rontam ꝑs¬
re. arrepto tandem eundi itinere : de uenitn
finib burgundiȩ.. Peruenitq inquandã uallen
quȩ balma dicebatur ex nomine: Inea nãq erat

Expanded text:
domni Odonis comperisset. Vnus autem ex assistentibus & auditor internus, prædictus erat Adhegrinus: qui mox corde compunctus, dispositis, quæ possidebat, omnibus, concite rediit ad eum. Deposita itaque capitis coma, erogauit: sicut pridem de suis fecerat. Manserunt simul milites palatini, paruissimo tugurio contenti. Videntes denique mundum in maligno positum, & eius amatores ruinosam & illecebris plenam tendere vitam, cotidie ad monastica festinabant scandere fastigia. Interea non fuit locus in Franciæ finibus, vbi audierunt fuisse Monasterium, in quo aut per se non issent, aut suos perlustratores non misissent. Et non inuenientes regionis locum inter eos, in quo requiescere possent, ad prædictum tugurium reuertebantur cum magno dolore. Ob hanc causam placuit Adhegrino Romam pergere. Arrepto tandem eundi itinere, deuenit in finibus Burgundiæ, peruenitque in quandam vallem, quæ Balma dicebatur ex nomine. In ea namque erat