comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiȩ xp̃i. ut nullatenꝰ abeas. aut uł
ñ pͥus qͣm ad nos loco qͥdem oportuno
uenias loqui: siqͦd forte tantis malis
quȩ iã nob̾ ex ur̃a discessione aut uenis¬
se sentimꝰ aut uentura metiumꝰ. quẽat

Expanded text:
ricordiae Christi, ut nullatenus abeas, aut vel ricordiae Christi, ut nullatenus abeas, aut vel non priusquam ad nos loco quidem opportuno venias loqui, si quod forte tantis malis, quae jam nobis ex vestra discessione, aut venisse sentimus, aut ventura metuimus, queat
Abbreviated transcription (Latin):
cta.re uoluisti: Ut te manifeste lem¬
tatis arguam: ut est & non. ẽe apud te
euident̃ ostendã: sic q errorẽ tuũ iam
tandẽ agnoscens & erubescens. uł sero
a salomone multos qͥdem amicos. unũ
aut̃ habere consiliariũ de mille: discas
p̃cursoris dñi exemplo ñ solũ mollib ñ
uestiri. s nec in modũ uento agitatȩ
harundinis circũferri om̃i uento doc¬
trinȩ : discas ex eugłio domũ tuã supra
petrã fundare: discas & cũ discipulis
serpentis ñ oblinisci prudentiã cũ sĩpli¬
citate columbȩ : & tam ex his qͣm ex aliis
atq aliis scripturarũ testimoniis hanc
colligas summã. quantũ tͥ uidelicet usq
mͦ milleformis ille seductor elusit: qui
cũ in te boni initiũ ñ ualuĩt p̾pedire.
inuidit ꝑseuerantiȩ: Hoc nimirũ suȩ
posse sufficere maliciȩ iudicans: si hanc
posset auferre tͥ quã solã uirtutũ noue¬
rat coronari. Obsecro te ꝑ tuscera mise¬

Expanded text:
ctare voluisti? Ut te manifestae levctare voluisti? Ut te manifestae levitatis arguam, ut Est et Non esse apud te evidenter ostendam: sicque errorem tuum jam tandem agnoscens et erubescens, vel sero a Salomone multos quidem amicos, unum autem habere consiliarium de mille ; discas Praecursoris Domini exemplo, non solum mollibus non vestiri, sed nec in modum vento agitatae arundinis circumferri omni vento doctrinae; discas ex Evangelio domum tuam supra petram fundare ; discas et cum discipulis serpentis non oblivisci prudentiam cum simplicitate columbae : et tam ex his, quam ex aliis atque aliis Scripturarum testimoniis hanc colligas summam, quantum tibi videlicet usque modo milleformis ille seductor illusit, qui cum in te boni initium non valuit praepedire, invidit perseverantiae: hoc nimirum suae posse sufficere malitiae judicans, si hanc posset auferre tibi, quam solam virtutum noverat coronari. Obsecro te per viscera mise
Abbreviated transcription (Latin):
ua mͥ satis comꝑta humilitas et
instantis ꝑiculi necessitas p̃̾bet
mͥ fiduciã conueniendi te acriꝰ:
& arͣ guendi liberiꝰ. O insensate: quis te
fascinauit tã cito recedere ab illo salu¬
berrimo consilio. in qͦ dudũ tͥ parit̾ ꝓ mͥ
deo solo teste conuentũ ẽ: Cogita insipi¬
ens uias tuas: & conu̾te pedẽs tuos in te¬
stimonia dñi. Non recorilaris qͦd pͥmo
in maiori monaster̾io tuȩ conuersionis
initia dedicasti: scd̾o apud foisniacũ nr̃ȩ
te qualicũq ꝓuidentiȩ cõmendasti: t̾cio
in morimundo stabilitatẽ tuã firmasti:
quarto mecũ rursus inito consilio. sug¬
gestȩ tͥ ab abbate ernaudo ꝑegͥnationi
ĩmo uagationi ingenue abrenunciasti:
ipsius qͦq tͥ consortiũ si ñ ipse licite pos¬
set abire illicitũ iudicasti : Qͥd enĩ: Lici¬
te ne dices illũ recedere qͥ & sibi cõmis¬
sis lacͥ mabile scandalũ reliquit: nec
cõmis. soris licentiã expectauit: s qͦr¬
sum inqͥes tendunt hȩc. quȩ sic retra¬

Expanded text:
ua mihi satis comperta humilitas, et instantis periculi necessitas praebet mihi fiduciam conveniendi te acrius, et arguendi liberius. O insensate! quis te fascinavit tam cito recedere ab illo saluberrimo consilio, in quo dudum tibi pariter et mihi, Deo solo teste, conventum est? Cogita, insipiens, vias tuas, et converte pedes tuos in testimonia Domini. Non recordaris, quod primo in Majori-Monasterio tuae conversionis initia dedicasti; secundo apud Fusniacum, nostrae te qualicumque providentiae commendasti; tertio in Morimundo stabilitatem tuam firmasti; quarto mecum rursus inito consilio, suggestae tibi ab abbate Arnoldo peregrinationi, imo vagationi, ingenue abrenuntiasti; ipsius quoque tibi consortium, si non ipse licite posset abire, illicitum judicasti? Quid enim? Licitene, dices, illum recedere, qui et sibi commissis lacrymabile scandalum reliquit, nec commissoris licentiam exspectavit? 2. Sed quorsum, inquies, tendunt haec, quae sic retra
Abbreviated transcription (Latin):
O geminũ ipsũ q firmissimũ: di erga
mari. Ille facit cur amet᷑: iste ut ametͦ.
Ille multã suã dilectionẽ in nob̃ cõmen¬
dat : iste & dat. In illo cernimꝰ qͦd amemꝰ:
ab isto sumimꝰ unde amemꝰ. Caritatis gͥ
ab illo occasio: ex isto affectio. Quanta
confusio. dei filiũ ingratis ocłis cern̾e
morientẽ. Qͦd qͥdem facile contingit:
merem᷑ amari. Si enĩ cũ adhuc inimi¬
ci essemꝰ. reconciliati sumꝰ dõ ꝑ mortẽ
filii eiꝰ: multomagis reconciliati salui
erimꝰ in uita ipsius. Qͥd enĩ: Qui ꝓpͥo¬

Expanded text:
O geminum, ipsumque firmissimum Dei erga O geminum, ipsumque firmissimum Dei erga mari. Ille facit cur ametur; iste, ut ametur. Ille suam multam dilectionem in nobis commendat, iste et dat. In illo cernimus quod amemus; ab isto sumimus unde amemus. Charitatis igitur ab illo occasio, ex isto affectio. Quanta confusio, Dei Filium ingratis oculis cernere morientem! quod quidem facile contingit, meremur amari. Si enim cum adhuc inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati salvi erimus in vita ipsius. Quid enim? qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
gnũ consiliũ qͦd ab ȩt̾no latuerat in si¬
nu ȩt̾nitatis: qͣm nolit uidelicet ds
mortẽ pecc̃atoris: s magis ut conuer¬
tat᷑ & uiuat. Habes homo huiꝰ archani
indicẽ sp̃m iustificantẽ: eoq ipso testi¬
ficantẽ sp̃ui tuo: qͦd filiꝰ di ẽ ipse sis.
agnosce consiliũ dei: in iustificatione
tui. Confitere & dic. Consiliũ meu̾ iu¬
stificat̾iones tuȩ. Presens nãq iustifica
iustificatio aut̃ magis iã apꝓpinquatio.
Deniq ait. Agite penitentiã: qr appro¬
pinquabit regnũ cȩloꝵ. Audi & de p̃¬
destinatione: qͦd ipsa sit p̃paratio. ꝑci
pite inqͥt regnũ: qͦd uob̃ p̃paratũ est
ab origine mundi. Nemo itaq se amari
disfidat: qͥ iã am̃at. Libent̾ dei amor
nr̃m quẽ p̃uẽnit subsequit᷑. Nã quomͦ
redamare pigebit: qͦs amauit & necdũ
amantes: Amauit in qͣm: amauit. habes
enĩ dilectionis pignꝰ sp̃m: habes & te¬
stem fidelẽ ũm: & hunc erucifixum.

Expanded text:
gnum consilium, quod ab aeterno latuerat in signum consilium, quod ab aeterno latuerat in sinu aeternitatis: quod nolit videlicet Deus mortem peccatoris, sed magis ut convertatur et vivat. Habes, homo, hujus arcani indicem spiritum justificantem, eoque ipso testificantem spiritui tuo, quod filius Dei et ipse sis. Agnosce consilium Dei in justificatione tui; confitere et dic, Consilium meum justificationes tuae . Praesens namque justificatjustificatio autem magis jam appropinquatio. Denique ait: Agite poenitentiam, quia appropinquavit regnum coelorum , Audi et de praedestinatione, quod ipsa sipite, inquit, regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . 8. Nemo itaque se amari diffidat, qui jam amat. Libenter Dei amor nostrum, quem praevenit, subsequitur. Nam quomodo redamare pigebit, quos amavit et necdum amantes? Amavit, inquam, amavit. habes enim dilectionis pignus Spiritum, habes et testem fidelem Jesum, et hunc crucifixum.
Abbreviated transcription (Latin):
it᷑ arma lucis: & is quẽ pͥor uita ac ꝓpͥa
conscientia tanꝗͣ reuera filiũ gehennȩ
deputauerat aridorib sempit̾nis. ad
tantã uisitantis se orientis ex alto di¬
gnationẽ respirans. głiari etiã incipit
pret̾ spẽm in spe głiȩ filioꝵ di: quã ĩã
nimirũ e uicino reuelata facie exul¬
tans. nouo in lumine speculat᷑. & dicit.
Signatũ ẽ suꝑ nos lum̃ uultꝰ tui dñe:
dedisti leticiã in corde meo. O dñe qͥd
ẽ hõ qi innotiusti ei: aut filiꝰ hõis qi
reputas eũ: Iam se o bone pat̾ uermis
uilissimꝰ & odio dignissimꝰ sempiterno.
tam̃ confidit amari. qͣm se sentit amare:
ĩmo qi se amari p̾sentit: ñ redamare
confundit᷑. Iam apparet in lumine tuo
o in accessibilis lux: qͥd boni penes te
etiã cũ malus ẽẽt miserũ maneret ho¬
munculũ. Amat ꝓinde ñ ĩmerito: qi
amãtus ẽ sine merito. Amat sine fine:
qr sine pͥncipio se cognoseit amatũ. Pro¬
dit in lucẽ ad miseri consolationẽ ma¬

Expanded text:
 is quem prior vita ac propria conscientia, tanquam revera filium gehennae, deputaverat ardoribus sempiternis; ad tantam visitantis se Orientis ex alto dignationem respirans, gloriari etiam incipit praeter spem in spe gloriae filiorum Dei, quam jam, nimirum e vicino revelata facie exsultans, novo in lumine speculatur, et dicit: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine; dedisti laetitiam in corde meo . O Domine, quid est homo, quia innotuisti ei? aut filius hominis, quia reputas eum? Jam se, o bone Pater, vermis vilissimus et odio dignissimus sempiterno, tamen confidit amari, quoniam se sentit amare: imo quia se amari praesentit, non redamare confunditur. Jam apparet in lumine tuo, o inaccessibilis Lux, quid boni penes te, etiam cum malus esset, miserum maneret homonculum. Amat proinde non immerito, quia amatus est sine merito: amat sine fine, quia sine principio se cognoscit amatum. Prodit in lucem ad miseri consolationem ma
Abbreviated transcription (Latin):
necdũ in aliqͦ int̾na testet᷑ inspiratio:
an boni de se quippiã ȩt̾na teneat p̃de¬
stinatio. At uͦ si suꝑna eũ miseratio di¬
quant̾ qͣndoq respexerit. ĩmiserit qr
sp̃m copunctionis. quatinꝰ ingemiseat
& resipiscat. mutet uitã. domet carnẽ.
amet ꝓximũ. clamet ad dm. ꝓponat q
de cetero uiuere dõ. ñ scło: ex qua de¬
inde suꝑni luminis gratiuta uisitatio¬
ne. & subita mutatione dexterȩ excelsi.
agnoscat se merito qͥdem ñ iam irȩ s
gr̃ȩ filiũ. qͥppe qui paternũ erga se di¬
uinȩ bonitatis exꝑit᷑ affectũ: qͦd se u¬
tiq hactenꝰ in tantũ latuerat. ut ñ so¬
lũ nesciret utrũnam dignꝰ foret amo¬
re an odio. uerũetiã odiũ magis & ñ
amorẽ ꝓpͥa conu̾satio testaret᷑. erant
enĩ tenebrȩ adhuc suꝑ faciẽ abyssi: ñ¬
ne is tͥ uidet᷑ quasi de abysso ꝓfundissi¬
ma & tenebrosissima horrendȩ ignoran¬

Expanded text:
necdum in aliquo interna testetur inspiratio, necdum in aliquo interna testetur inspiratio, an boni de se quidpiam aeterna teneat praedestinatio. At vero si superna eum miseratio dignanter quandoque respexerit, immiseritque spiritum compunctionis, quatenus ingemiscat et resipiscat, mutet vitam, domet carnem, amet proximum, clamet ad Deum, proponatque de caetero vivere Deo, non saeculo: ex qua deinde superni luminis gratuita visitatione, et subita mutatione dexterae Excelsi, agnoscat se merito quidem non jam irae, sed gratiae filium; quippe qui paternum erga se divinae bonitatis experitur affectum; quod se utique hactenus in tantum latuerat ut non solum nesciret utrumnam dignus foret amore an odio, verum etiam odium magis, et non amorem propria conversatio testaretur: erant enim tenebrae adhuc super faciem abyssi; nonne is tibi videtur quasi de abysso profundissima et tenebrosissima horrendae ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
ficabit. Qͥd enĩ : audit se uocari. cũ ti¬
more concutit᷑: sentit & iustificari. eñ
amore ꝑfundit᷑: & de magnificatiõe
consũmatione desꝑabit: Nempe si initrõ
sapientiȩ timor dñi. in qͦ dicta ẽ ẽe nr̃a
uocatio: qͥd nͥ ꝓuectus in sapientia est
amor di. is dũtaxat qͥ interĩ ex fide ẽ.
exx qͦ & nr̃a fit iustificatio: Sic abyssus
abẏssũ inuõcat in uoce catharactarũ
suarũ: cũ in terrore iudicioꝵ suoꝵ tm¬
mensa illa ȩt̾nitas ꝙ ȩt̾na ĩmensitas
cuiꝰ sapientiȩ ñ ẽ numerus. cor hominis
prauũ & inscrutabile mira sua bonita¬
te & potentia educit in admirabile lu¬
men suũ. Uerbi gr̃a. Ponamꝰ hoĩem in
scło. sełi adhuc & suȩ carnis amore re¬
tentũ: & cũ t̾restris hõis imaginẽ por¬
tet. incubantẽ t̾renis: nil de celestib
cogitantẽ. Quis hunc ñ uideat horren¬
dis circũ fusũ tẽnebris: nͥ qui in eadẽ
mortis umbra sedet: Quippe cui nullũ
adhuc suȩ salutis signũ eluxerit: eui

Expanded text:
dit se vocari, cum timore concutitur; sentit et justificari, cum amore perfunditur: et de magnificatione consummatione desperabit! Nempe si initium sapientiae timor Domini, in quo dicta est esse nostra vocatio; quid nisi provectus in sapientia est amor Dei, is duntaxat qui interim ex fide est, ex quo et nostra fit justifabyssum invocat in voce cataractarum suarum, cum in terrore judiciorum suorum immensa illa aeternitas, et aeterna immensitas, cujus sapientiae non est numerus, cor hominis pravum et inscrutabile mira sua bonitate et potentia educit in admirabile lumen suum. 6. Verbi gratia, ponamus hominem in saeculo, saeculi adhuc et suae carnis amore retentum, et, cum terrestris hominis imaginem portet, incubantem terrenis, nil de coelestibus cogitantem. Quis hunc non videat horrendis circumfusum tenebris, nisi qui in eadem mortis umbra sedet? quippe cui nullum adhuc suae salutis signum eluxerit; cui
Abbreviated transcription (Latin):
dii aqͥlonis. Parati sumꝰ cũ panib oc¬
currere fugienti. Abbatẽ tuũ me no¬
minas. Non renuõ interĩ ꝓpt̾ obseqͥũ.
Obsequiũ dico ñ qͦd exigã s qͦd ex hi¬
beã: sicut filiꝰ hõis ñ uenit ministra¬
ri s ministrare: & aĩam suã dare re
dẽptionẽ ꝓ multis. Uerũtam̃ si dignũ
iudicas accipe condiscipłm: quẽ ma¬
gistrũ eligis. Unus sit ambob magist᷑
x p̃c : & ipse sit epłs finis: qͥ finis ẽ ad

Expanded text:
dii aquilonis. Parati sumus cum panibus ocdii aquilonis. Parati sumus cum panibus occurrere fugienti. Abbatem tuum me nominas; non renuo interim propter obsequium. Obsequium dico, non quod exigam, sed quod exhibeam: sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam dare in redemptionem pro multis. Verumtamen si dignum judicas, accipe condiscipulum, quem magistrum eligis. Unus sit ambobus magister Christus: et ipse sit epistolae finis, qui finis est ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ conu̾tunt᷑ ad cor. Iam uos inqͥt mun¬
di estis: ꝓpt̾ sermonẽ quẽ locutus sum:
aurẽ interiorẽ. fuge curã exteriorẽ.:
ut expedito & uacante int̾no sensiu. dicas
& tu cũ samuele. Loq̃re
seruus tuus. Uox hec ñ
sonat in foro:
s nec audit᷑ in publico.
Secretũ con¬
siliũ: secretũ querit &
auditũ. Au¬
ditui tuo gaudiũ ꝓ certo dabit &
leticiã: si sobria aure ꝑceꝑis. Abrahȩ
p̃cipit᷑ exire de t̾ra & de cognatione
sua: ut uidere & possidere mereret᷑
terrã uiuentiũ. Iacob relicto fr̃e & pa¬
tria iordanẽ transit in baculo: & exci¬
pit᷑ rachelis amplexib. Ioseph dñat᷑
egypto : mercatione furtiua patri
sublatus & patͥȩ. Eccłia iubet᷑ ut concu¬
piscat rex decorẽ eiꝰ obliuisci popłm
suũ: & domũ patͥs sui. Puer iũc inter
cognatos & notos a parentib querit᷑:
nec tam̃ inuenit᷑. Fuge fr̃es tuos & tu:
si tuã uis inuenire salutẽ. Fuge inꝗͣ
de medio babylonis: fuge a facie gla¬

Expanded text:
 ad cor. Jam vos, inquit, mundi estis, propter sermonem quem locutus sum aurem interiorem, fuge curam exteriorem, ut expedito et vacante interno sensu, dicas et tu cum Samuele: Loquere, servus tuus . Vox haec non sonat in foro, sed nec auditur in publico. Secretum consilium, secretum quaerit et auditum. Auditui tuo gaudium pro certo dabit et laetitiam, si sobria auro perceperis. Abrahae praecipitur exire de terra et de cognatione sua, ut videre et possidere mereretur terram viventium . Jacob relicto fratre et patria Jordanem transit in baculo , et excipitur Rachelis amplexibus . Joseph dominatur Aegypto , mercatione furtiva patri sublatus et patriae . Ecclesia jubetur, ut concupiscat Rex decorem ejus, oblivisci populum suum, et domum patris sui . Puer Jesus inter cognatos et notos a parentibus quaeritur, nec tamen invenitur . Fuge fratres tuos et tu, si tuam vis invenire salutem. Fuge, inquam, de medio Babylonis, fuge a facie gla
Abbreviated transcription (Latin):
Manentib gͥ in tenebris filiis diffiden¬
tiȩ. euadit in nouã hanc lucẽ lucis fi¬
lius de potestate tenebrarũ: si tam̃ iã
fident̾ do dicere potest. Particeps ego
sũ omniũ timentiũ te. Uides q p̾cedit
timor: ut sequat᷑ iustificatio: forsitan
gͦ timore uocam᷑: amõre iustificamur.
Deniq iustus ex fide niuit. Illa ꝓculdu¬
bio: quȩ oꝑat᷑ ex dilectione. Audiat ita¬
q in sui uocatione pecc̃ator qͦd timeat:¬
& sic accedens ad solem iusticiȩ: uideat
illuminatꝰ qͦd diligat. Qͥdnã ẽ illua:
suꝑ tim̃tes eũ. Ab ȩt̾no ꝓpt̾ p̃destinati¬
onẽ: in ȩternũ ꝓpt̾ beatificationẽ. ai¬
tera carens pͥncipio: alt̾a nesciens finẽ.
Siqͥdem qͦs ab ȩt̾no p̃destinat. in ȩt̾nũ
beatificat: int̾cedente sane media uo¬
catione una eũ iustificatione: dũtaxat
in adultis. Sic ad ortũ solis iusticiȩ sa¬
cramentũ absconditũ a scłis de p̃desti¬
uaus & beatificandis emergere qͦd̃a mͦ

Expanded text:
Manentibus igitur in tenebris filiis diffidentiae, evadit in novam hanc lucem lucis filius de potestate tenebrarum, si tamen jam fidenter Deo dicere potest: Particeps ego sum omnium timentium te . Vides quia praecedit timor, ut sequatur justificatio? Forsitan ergo timore vocamur, amore justificamur. Denique justus ex fide vivit , illa procul dubio quae operatur ex dilectione. 5. Audiat itaque in sui vocatione peccator quod timeat: et sic accedens ad Solem justitiae, videat illuminatus quod diligat. Quidnam est illud? super timentes eum . Ab aeterno propter praedestinationem, in aeternum propter beatificationem. Altera carens principio, altera nesciens finem. Siquidem quos ab aeterno praedestinat, in aeternum beatificat, intercedente sane media vocatione una cum justificatione, duntaxat in adultis. Sic ad ortum Solis justitiae sacramentum absconditum a saeculis de praedestinatis et beatificandis, emergere quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m loquor factus ẽ ñ solũ in animã
uiuentẽ. s etiã in sp̃m uiuificantẽ. ex
uno uidelicet moriens. ex alt̾o mortu¬
os suscitans: qͥd mͥ ꝓdesse potest qͦd in
ipso morit᷑. absq eo qͦd uiuificat: Deni¬
q ipse ait. Caro ñ ꝓdest qͥcquã: sp̃s est
qͥ uiuificat. Qͥd est aut̃ uĩuificat. nͥ u
stificat: Cũ enĩ mõrs aĩȩ peccatũ sit.

Expanded text:
m loquor factus est non solum in animam viventem, sed etiam in spiritum vivificantem, ex uno videlicet moriens, ex altero mortuos suscitans; quid mihi prodesse potest quod in ipso moritur, absque eo quod vivificat? Denique ipse ait: Caro non prodest quidquam, Spiritus est qui vivificat . Quid est autem, vivificat, nisi, justificat? Cum enim mors a
Abbreviated transcription (Latin):
stinauit conformes fieri imagini filii
sui: ut sit ipse pͥmogenitꝰ in multis fr̾̃i¬
bus. Magnũ secretũq innotuit consi¬
liũ. Nouit dñs qͥ st̾ eiꝰ. S qͦd notũ erat
dĩ: manifestatũ ẽ hõib. Nec alios sane
dignat᷑ tanti participatione mysterii:
nͥ eos ipsos qͦs suos p̾sciuit & p̃destina¬
uit. Nã qͦs p̃destinauit: hos & uoca¬
uit. Quis enĩ sane nͥ uocatus ad dei ac¬
cedat consiliũ: Qͦs aut̃ uocauit: hos
& iustificauit. Orit᷑ qͥppe sol ñ is qͥ co¬
tidie oriri cernit᷑ suꝑ bonos & malos:
ꝓmittit᷑ solis ad consiliũ uocatis. Uob̃¬

Expanded text:
t conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus. Magnum secretumque innotuit consilium. Novit Dominus qui sunt ejus: sed quod notum erat Dei, manifestatum est hominibus. Nec alios sane dignatur tanti participatione mysterii, nisi eos ipsos quos suos praescivit et praedestinavit. Nam quos praedestinavit, hos et vocavit. Quis enim sane nisi vocatus, ad Dei accedat consilium? Quos autem vocavit, hos et justificavit. Oritur quippe Sol, non is qui quotidie oriri cernitur super bonos et malos, m solis ad consilium vocatis
Abbreviated transcription (Latin):
alienꝰ ñ cõmunicat. Est sol iusticiȩ: qui
timentib dm tantũ orit᷑. Porro ceteros
adũtens ꝓpħa in sui siccitate & cecitate
remanentes. iustoꝵ siqͥdem ymbris &
lucis exꝑtes. infecundos ac tenebrosos.
confusos ꝙ au̾sos: subsannat & notat.
hec ẽ inqͥens gens: quȩ ñ audiuit uocẽ
dĩ sui. Non uultis o miseri dicere eum
cdauid. Audiã qͥd loquat᷑ in me dñs ds.
Utiq foris fusi in uanitates & insanias
falsas: intimũ optimũ q ñ requiritis
ueritatis auditũ. Filii hominũ usq qͦ
graues eorde: u̾tsqꝗ diligitis uanitatẽ

Expanded text:
alienus non communicat: est sol justitiae, qui alienus non communicat: est sol justitiae, qui timentibus Deum tantum oritur. 12. Porro caeteros advertens propheta in sui siccitate et caecitate remanentes, justorum siquidem imbris et lucis expertes infecundos ac tenebrosos, confusos et aversos, subsannat et notat: Haec est, inquiens, gens quae non audivit vocem Dei sui . Non vultis, o miseri, dicere cum David, Audiam quid loquatur in me Dominus Deus : utique foris fusi in vanitates et insanias falsas, intimum optimumque non requiritis veritatis auditum. Filii hominum, usquequo gravi corde? utquid diligitis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs credidit auditui nr̃o: Outinã sape¬
rent & intelligerent. Uerũ nͥ credide¬
rĩnt: ñ intelligent. S habetis & uos o
infelices scłi male securi amatores. ue¬
strũ seorsũ a iustis consiliũ. Squama
squamȩ cõnungit᷑: & ñ ẽ spiraculũ in
qͥsqͥs plus amat mundũ qͣm dm. impiꝰ
atq idolatrã ẽẽ conuincit᷑: colens & ser¬
uiens creaturȩ potiꝰ qͣm ereatori. ha¬
bentib aut̃ ut dictũ ẽ sc̃ĩs atq impiis
suũ ad se quibq consiliũ: magnũ ꝓ¬
culdubio int̾ utrosq chaos firmatũ ẽ.
Nam quomͦ iustus longe se facit a consi¬
lio & conciłio malignantiũ: ita nec re¬
surg̃t õino impii in iudicio. neq pecca¬
tores in consilio iustoꝵ. Est qͥppe iustoꝵ
consiliũ pluuia uoluntaria: quã segre¬
gauit d̾s hereditati suȩ. Est consilium
uere secretũ: descendens niimirũ sicut
pluuia in uellus. Est fons signatus: eui

Expanded text:
quis credidit auditui nostro? O utinam sapequis credidit auditui nostro? O utinam saperent et intelligerent! Verum nisi crediderint, non intelligent. 11. Sed habetis et vos, o infelices saeculi male 115 securi amatores, vestrum seorsum a justis consilium. Squama squamae conjungitur, et non est spiraculum in quisquis plus amat mundum quam Deum, impius atque idololatra esse convincitur, colens et serviens creaturae potius quam Creatori. Habentibus autem, ut dictum est, sanctis atque impiis suum ad se quibusque consilium, magnum procul dubio inter utrosque chaos firmatum est. Nam quomodo justus longe se facit a consilio et concilio malignantium, ita nec resurgunt omnino impii in judicio, neque peccatores in consilio justorum. Est quippe justorum consilium, pluvia voluntaria, quam segregavit Deus haereditati suae: est consilium vere secretum, descendens nimirum sicut pluvia in vellus: est fons signatus, cui
Abbreviated transcription (Latin):
fusio gr̃ȩ sp̃ualis: ꝑ quã dũ facta carnis
mortificant᷑ hõ ad regnũ p̃parat᷑ qͦd ca-¬
ro & sanguis ñ possident: simul accipi¬
ens in uno sp̃u & unde se p̾sumat ama¬
tũ. & unde redamet ne gratis amatus
sit. Hoc itaq ẽ illud sacrũ secretũq
consiliũ qͦd a patre filiꝰ in sp̃u sc̃o accipi¬
ens suis qͦs nouit ꝑ eundẽ sp̃m iustifi¬
cando eos comunicat. & cõmunicando
iustificat: qͣndo id qͥsq accipit in sui
iustificatione. ut incipiat & ipse cogno¬
scere sicut ꝙ̃ cognitus ẽ: cũ indelicet
dat᷑ & ipsi p̃sentire aliqͥd de sua ipsius
futura beatitudine. quẽ ad modũ ab
ȩt̾no latuit in p̾destinante. pleniꝰ ap¬
pariturũ in beatificante. De qua tam̃
iã ꝑcepta suimet ex p̃arte noticia. in¬
terĩ qͥdem głiet᷑ in spe : nondũ tam̃ in
securitate. Quã miserandi qͥ ad tã io¬
cundũ iustoꝵ consiliũ: nullũ adhuc te¬
nent suȩ uocationis testimoniũ. Dñe

Expanded text:
e spiritualis, per quam, dum facta carnis mortificantur, homo ad regnum praeparatur, quod caro et sanguis non possident; simul accipiens in uno Spiritu, et unde se praesumat amatum, et unde redamet, ne gratis amatus sit. 10. Hoc itaque est illud sacrum secretumque consilium, quod a Patre Filius in Spiritu sancto accipiens, suis, quos novit, per eumdem Spiritum, justificando eos, communicat, et communicando justificat: quando id quisque accipit in sui justificatione, ut incipiat et ipse cognoscere, sicut et cognitus est; cum videlicet datur et ipsi praesentire aliquid de sua ipsius futura beatitudine, quemadmodum ab aeterno latuit in praedestinante, plenius appariturum in beatificante. De qua tamen jam percepta suimet ex parte notitia, interim quidem glorietur in spe, nondum tamen in securitate. Quam miserandi, qui ad tam jucundum justorum consilium, nullum adhuc tenent suae vocationis testimonium! Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
mittas sp̃m filii tui clamantẽ in cordib
filioꝵ adoptionis abba pat̾. Hoc qͥppe
sp̃u qͥ agunt᷑ hi filii st̃: nec pat̾no ꝓr¬
sus arcendi consilio. Habent nẽpe in se
manentẽ sp̃m : qͥ scrutat᷑ etiã ꝓfunda di.
Deniq qͥd ignorent: qͦs unctio docet de
piente prudentia. ignorantes sp̃m sa-¬
lutarẽ: nec participantes consiliũ qͦd
solus soli pat̾ eruetuat filio: excepto
cui uoluerit filiꝰ reuelare. Quis enim¬
cognõuit sensũ dñi: aut qͥs consiliariꝰ
eiꝰ fuit: Non eqͥdem nullus: s rarus.
Soli sane : qͥ ueracit̾ dicere posst̃. Uni¬
genitꝰ qͥ ẽ in sinu patͥs: ipse enarrauit
popłis idem unigenitus: tanꝗͣ. magni
consilii angłs. Qui habet aures audi¬
endi: audiat. & q̃m dignos ñ inuenit
sensus. quib patͥs c̃omittat archanũ:
texit parabolas turbis: ut audientes
ñ audiant. & udentes ñ intelligant.
Ceterũ amici seorsũ audiunt. uob̃ da¬

Expanded text:
mittas Spiritum Filii tui clamantem in cordibus mittas Spiritum Filii tui clamantem in cordibus filiorum adoptionis, Abba, Pater. Hoc quippe spiritu qui aguntur, hi filii sunt, nec paterno prorsus arcendi consilio. Habent nempe in se manentem spiritum, qui scrutatur etiam profunda Dei. Denique quid ignorent, quos unctio docet de piente prudentia, ignorantes spiritum salutarem nec participantes consilio, quod solus soli Pater aructat Filio, excepto cui voluerit Filius revelare! Quis cognovit sensum Domini? aut quia consiliarius ejus fuit? Non equidem nullus, sed rarus: soli sane qui veraciter dicere possunt, Unigenitus qui est in sinu Patris, ipse enarravit populis idem Unigenitus, tanquam magni consilii angelus: Qui habet aures audiendi, audiat. Et quoniam dignos non invenit sensus, quibus Patris committat arcanum, texit parabolas turbis, ut audientes non audiant et videntes non intelligant. Caeterum amici seorsum andiunt: Vobis da
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Nos aut̃ dixi amicos: qi oĩa quȩ¬
cũq audiui a patre meo nota feci uob̃.
O scłm neqͣm: qͦd solos tuos sic soles be¬
are amicos. ut dei facias inunicos: con¬
sequent̾ & indignos consilio beatoꝵ.
Plane enĩ qͥ amicus uult ẽẽ tuus: ini¬
micꝰ dĩ c̃onstitiuit᷑. Qd si seruus nescit
qͥd faciat dñs eiꝰ: qͣnto minꝰ inimicus:
Porro aut̃ amicus sponsi stat: & gau¬
dio gaũdet ꝓpt̾ uocẽ sponsi. Unde &
loquit᷑. Aĩa mea liquefacta ẽ: ut dile¬
ctus locutus ẽ. Amicus itaq mundi ex¬
eludit᷑ a consilio amicoꝵ dei: qui ñ sp̃m
huiꝰ mundi acceper̃t s sp̃m qͥ ex deo est:
ut sciant quȩ a deo donata st̃ sibi. Con¬
fiteor tͥ pat̾ qr abscondisti hȩc a sapien¬
tib & prudentib: & reuelasti ea par¬
uulis. Ita pat̾ qi sic fuit placitũ ante
te: ñ qr sic meritũ uł ab ipsis. Om̃s enĩ
peccauer̃t & egeñt głia tua: ut gratis

Expanded text:
unt: Vos autem dixi amicos, quia omnia quaeunt: Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis . O saeculum nequam, quod solos tuos sic soles beare amicos, ut Dei facias inimicos, consequenter et indignos consilio beatorum! Plane enim qui amicus vult esse tuus, inimicus Dei constituitur. Quod si servus nescit quid faciat Dominus ejus, quanto minus inimicus? Porro autem amicus sponsi stat, et gaudio gaudet propter vocem sponsi: unde et loquitur, Anima mea liquefacta est, ut dilectus locutus est . Amicus itaque mundi excluditur a consilio amicorum Dei, qui non spiritum hujus mundi acceperunt, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciant quae a Deo donata sunt sibi. Confiteor tibi, Pater, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Ita, Pater, quia sic fuit placitum coram te , non quia sic meritum vel ab ipsis. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria tua: ut gratis
Abbreviated transcription (Latin):
erimꝰ separati. Nam ea quȩ in te uł po¬
tiꝰ tͥ appetimꝰ. ñ huiꝰ corporis st̃ nec huiꝰ
tẽporis tãntũ: ideoq nec cũ corpore
deficiunt: nec cũ tẽpore p̃tereunt. Qͥn¬
ĩmo posito corpore plus delectant: pꝰ¬
I tẽpora durant. Nil simile habent
cũ supra enumeratis. eoꝵ ue similib:
quȩ utiq insunt tͥ ñ ex patre. s ex mun¬
do. Qͥd hoꝵ enĩ uł ñ p̃uenit mortem.
uł ñ inuenit : at uͦ ista optima pars ẽ:
quȩ ñ auferet᷑ in ȩternũ. Qͥd istud:
slec ocłs uidit. nec auris audiuit: nec
in cor hõis ascendit. Qui homo est &
scđm hoĩem ambulat. qͥ uidelicet ut
manifestiꝰ dicã. carni adhuc adqͥescit¬
& sanguini. qͥd illud sit penitꝰ nescit:
qi caro ꝙ sanguis ñ reuelab̾t quȩ solus
reuelat ds ꝑ sp̃m suũ. Animalis gͦ hõ
ad hoc secretũ neqͦquã ãdmittit᷑: siqͥdẽ
ñ ꝑcipit ea quȩ st̃ sp̃s dei. Beati qͥ audi¬

Expanded text:
erimus separati. Nam ea quae in te, vel poerimus separati. Nam ea quae in te, vel potius tibi appetimus, non hujus corporis sunt, nec hujus temporis tantum: ideoque nec cum corpore deficiunt, nec cum tempore praetereunt; quinimo posito corpore plus delectant, post tempora durant. Nil simile habent cum supra enumeratis eorumve similibus, quae utique insunt tibi, non ex Patre, sed ex mundo. Quid horum enim vel non praevenit mortem, vel non invenit? 3. At vero ista optima pars est, quae non auferetur in aeternum. Quid istud? Nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Qui homo est, et secundum hominem ambulat, qui videlicet, ut manifestius dicam, carni adhuc acquiescit et sanguini, quid illud sit, penitus nescit; quia caro et sanguis non revelabunt quae solus revelat Deus per Spiritum suum. Animalis ergo homo ad hoc secretum 112 nequaquam admittitur: siquidem non percipit ea quae sunt spiritus Dei . Beati qui audi
Abbreviated transcription (Latin):
Cur tanto: Nil in ea sane expetinꝰ de
carne & sanguine. Aut ꝓficere ex te eu¬
pimꝰ: aut ꝓdesse tͥ. Generositas sanguinis.
ꝓceritas corporis. forma elegans. iuuenĩ¬
lis decor. p̃dia. palatia. ĩmensa supellex.
infulȩ q dignitatũ. adde & mundi sapi¬
entiã. de mundo st̾ hȩc : & mundꝰ qͦd fuũ
ẽ diligit. S qͦusq : Non solũ enĩ ñ semꝑ.
uit potȩ qͥ ñ semꝑ erit: uẽrũ nec dii qͥdẽ.
Diu siqͥdem ista in te mundꝰ habere ñ po¬
terit: & te qͥppe ipsũ in breui ñ habitu¬
rus. Nam breues dies hõis ft̃. Mundus
qͥdem cũ suis concupiscentiis transit:
s te pͥus emĩttit qͣm ipse ꝑtransit. Qͥd te
sine fine delectat amor max fimendus:
Nos uͦ te: ñ tua diligimꝰ. Tua sint aͥ qͦ sc̃.¬
Tu tuȩ ꝓmissionis memor. tui nob̃ copiã
diutiꝰ ñ negaris. am̃antib te sincerit̾:
& amaturis ꝑennit̾. Pure siqͥdem nos
amantes in uita nr̃a: in morte qͦq ñ

Expanded text:
Cur tanto? Nil in ea sane expetimus de Cur tanto? Nil in ea sane expetimus de carne et sanguine. Aut proficere ex te cupimus, aut prodesse tibi. Generositas sanguinis, proceritas corporis, forma elegans, juvenilis decor, praedia, palatia, immensa supellex, infulaeque dignitatum adde et mundi sapientiam: de mundo sunt haec; et mundus quod suum est diligit. Sed quousque? Non solum enim non semper, utpote qui non semper erit, verum nec diu quidem. Diu siquidem ista in te mundus habere non poterit, et te quippe ipsum in brevi non habiturus, nam breves dies hominis sunt. Mundus quidem cum suis concupiscentiis transit; sed te prius emittit, quam ipse pertransit. Quid te sine fine delectat amor mox finiendus? Nos vero te, non tua diligimus: tua sint, a quo suntTu tuae promissionis memor, tui nobis copiam diutius non negaris, amantibus te sinceriter, et amaturis perenniter. Pure siquidem nos amantes in vita nostra, in morte quoque non
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥa opus ẽ uerbis: feruens sp̃s
T uehemens desideriũ: apiri sola lin¬
gua ñ sufficit. Loquant᷑ nob affectum
tuũ. & reliqua membra. Presens meliꝰ
& in notesces nob: & nos cognosces. Iamdu¬
dũ ab inuicẽ tenem᷑ alterutrũ debitores:
ego fidelis curȩ. tu humilis obedientiȩ.
ꝓbet utrũq si placet: opus ñ calamꝰ. Uolo
te & tͥ usurpare. & in me ꝓbare: illã uni¬
geniti uocẽ. Oꝑa quȩ dedit mͥ pat̾ ut fa
ciã: ipsa testimoniũ ꝑhibent de me. Sie
reuera sic uniei filii sp̃s testimoniũ ꝑhi¬
bet sp̃ui nr̃o qͦd filii dei sumꝰ & nos: cũ
suscitans ex oꝑib mortuis largit᷑ oꝑa ui¬
tȩ. Nlon ex foliis. ñ ex florib s ex fructu:
arbor bona mala ue dinoscit᷑. Deniq a
fructib ait. cognoscetis eos. Oꝑa gͦ & ñ
uerba. discernunt int̾ filios dei: & filios
diffidentiȩ. Oꝑib ꝓinde desideriũ & aꝑi
tuũ. & exꝑire nr̃m. Desideramꝰ p̃sentiã
tuã: querimꝰ op̃tatã: ĩmo ꝓmissã exigimꝰ.

Expanded text:
d opus est verbis? Fervens spiritus et vehemens desiderium aperiri sola lingua non sufficit. Loquantur nobis affectum tuum et reliqua membra. Praesens melius et innotesces nobis, et nos cognosces. Jamdudum ab invicem tenemur alterutrum debitores, ego fidelis curae, tu humilis obedientiae. Probet utrumque, si placet, opus, non calamus. Volo te et tibi usurpare, et in me probare illam Unigeniti vocem: Opera quae dedit mihi Pater utme . Sic revera, sic unici Filii spiritus testimonium perhibet spiritui nostro, quod filii Dei sumus et nos, cum suscitans ex operibus mortuis largitur opera vitae. Non ex foliis, non ex floribus, sed ex fructu arbor bona malave dignoscitur. Denique a fructibus, ait, cognoscetis eos . Opera ergo, et non verba discernunt inter filios Dei et filios diffidentiae. Operibus proinde desiderium et aperi tuum, et experire nostrum. 2. Desideramus praesentiam tuam, quaerimus optatam, immo promissam exigimus.
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ putat. ñ solũ patient̃ s etiã liben-¬
ter audiendũ ẽ qͦd humilit̾ calumni¬
at᷑: si forte tã desꝑatȩ salutis reparau¬
de rationabilis ulla occasio inueniat᷑.
quã ut bene mecũ tua intelligit exꝑien¬
tia. difficile qͥdem in congregatione: sed
multo difficiliꝰ foris poterit obtinere.
Inito itaq omniũ fr̃m consilio. oĩa quȩ
in eũ fecisti iudicia diligent̾ retractare
ñ dedigneris: quatinꝰ tua humilitate
eiꝰ contumacia sanet᷑: si uł sic udelicet
adinueniri poterit. quomͦ adhuc semel
regłarit̾ suscipiat᷑. Nec timendũ est in
hac retractatione. qͦd displiceat iusto ac
miscdi deo: si miscdia suꝑẽxaltet᷑ uidicio.

Expanded text:
n solum patienter, sed etiam libenter audiendum est quod humiliter calumniatur, si forte tam desperatae salutis reparandae rationabilis ulla occasio inveniatur, quam ut bene mecum tua intelligit experientia difficile quidem in congregatione, sed multo difficilius foris poterit obtinere. Inito itaque omnium fratrum consilio, omnia quae in eum fecisti judicia diligenter retractare non dedigneris, quatenus tua humilitate ejus contumacia sanetur, si vel sic videlicet adinveniri poterit quomodo adhuc semel regulariter suscipiatur. Nec timendum est in hac retractatione quod displiceat justo ac misericordi Deo, si misericordia superexaltetur judicio
Abbreviated transcription (Latin):
accusationẽ: nec recordor nec ue¬
rũ ẽ. Ceterũ si ꝓ eccłia tua ad eundem
principẽ litt̾as misi: hoc ñ adu̾sum te:
s ꝓ te egisse me arbitror. Siqͥdem audi¬
erã ipsũ. tuo & assensu & consilio ꝓposu¬
isse. uenire ad iusitandũ uos: ad ꝓban¬
dũ de tantis malis quȩ de domo ur̃a di¬
uulgabant᷑. an uera ẽẽnt. aut cuiꝰ eul¬
pa ẽent: ut qͦd forte sinistrũ reꝑiret
ibidem: eiꝰ & studio & sollicitudine cor¬
rigeret᷑. Cuiꝰ tã iustũ & tã piũ ꝓpositũ
si hortatu nr̃o roborare curaui: eur
te inde lesũ iure conqueraris ñ uideo.
Puto enĩ me recte fecisse: si de domo d̃i
zelũ dei habens. eiꝰ ꝓuidentiã qͥ emenda¬
turus erat cõmonui. Qͦd aut̃ ex auc̃to¬
ritate scͥpturȩ arguis me peccasse. qͣsi
qͥ pͥus te ñ corripuerĩ: scito me nullã
de ꝑsona tua querelã habere: s solũ
ut paa fiat in ȩccłia tua ex caritate
ꝓcurare. Deniq ipsius rei ueritatem

Expanded text:
accusationem, nec recordor, nec veaccusationem, nec recordor, nec verum est. Caeterum si pro ecclesia tua ad eumdem principem litteras misi, hoc non adversum te, sed pro te egisse me arbitror. Siquidem audieram ipsum tuo et assensu, et consilio proposuisse venire ad visitandum vos; ad probandum de tantis malis quae de domo vestra divulgabantur, an vera essent, aut cujus culpa essent: ut quod forte sinistrum reperiret, ibidem ejus et studio et sollicitudine corrigeretur. Cujus tam justum et tam pium propositum si hortatu nostro roborare curavi, cur te inde laesum jure conqueraris, non video. Puto enim me recte fecisse, si de domo Dei zelum Dei habens, ejus providentiam qui emendaturus erat, commonui. Quod autem ex auctoritate Scripturae arguis me peccasse, quasi qui 85 prius te non corripuerim: scito me nullam de persona tua querelam habere; sed solum ut pax fiat in ecclesia tua, ex charitate procurare. Denique ipsius rei veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
la sicut & bona cũ sc̃o iob ȩquanimit᷑
suscipias: ĩmo exẽplo scĩ dauid ñ tã
his & si seruis tuis ꝓ tantis malis indi¬
gnari. qͣm sub potenti manu dei qui
ꝓculdubio illos misit ad malefacien¬
dũ tͥ. humiliari te oportere scias. ue¬
rũ qr & ad te constat ꝑtinere correcli¬
onẽ illoꝵ. ut pote seruoꝵ eccłiȩ tͥ com¬
missȩ. dignũ ẽ ut ꝓ tã nefaria p̃sum¬
ptione serui nequã cõrripiant᷑: ac de
reb eoꝵ damnũ monasterii aliqua ex
parte recõpenset᷑. S ne tuã magis in
hoc ulcisci inuriã qͣm illoꝵ ferire eul¬
pã uidearis: rogo. rogansq consulo.
ne tã qͦd illi digni st̃ penses. ut qͦd tͥ
dignũ ẽ ñ consideres: ut uidelicet mi
ore tuo & nr̃o spu comonemꝰ: ut ñ ea¬
tenꝰ sua &si iusta indignatione debr̃i¬
et᷑: quatinꝰ dñici illiꝰ p̾cepti obliuiscat᷑:
qͦ ꝑcutienti unã maxxillã p̾bere iube¬
comitẽ nĩuernensẽ in tuȩ ꝑsonȩ

Expanded text:
la, sicut et bona, cum sancto Job aequanimiter la, sicut et bona, cum sancto Job aequanimiter suscipias ; imo exemplo sancti David, non tam his, etsi servis tuis, pro tantis malis indignari, quam sub potenti manu Dei qui procul dubio illos misit ad malefaciendum tibi humiliari te oportere scias . Verum quia et ad te constat pertinere correctionem illorum, utpote servorum ecclesiae tibi commissae, dignum est ut pro tam nefaria praesumptione servi nequam corripiantur, ac de rebus eorum damnum monasterii aliqua ex parte recompensetur. Sed ne tuam magis in hoc ulcisci injuriam, quam illorum ferire culpam videaris; rogo, rogansque consulo, ne tam quod illi digni sunt, penses, ut quod tibi dignum est non consideres: ut videlicet misore tuo et nostro spiritu commonemus, ut non eatenus sua, etsi justa, indignatione debrietur, quatenus dominici illius praecepti obliviscatur; quo percutienti unam maxillam, praebere jubecomitem Nivernensem in tuae personae
Abbreviated transcription (Latin):
isto ista sufficiunt. Est aliud apud uos:
de qͦ ea p̃sũptione qua soleo ñ cuncta¬
bor dicere qͦd sentio. De molendino illo
dico: qͦd conu̾si custodientes. feminarũ
pati cogunt᷑ freqũentiã. Si mͥ credit᷑:
unũ ẽ trib fiet. Aut idelicet femi¬
narũ accessus om̃imodis a molendino
ꝓhibebit᷑ : aut molendinũ cuicũq ex¬
traneo & ñ conu̾sis custodiendũ cõmit¬
tet᷑: aut idem õmo molendinũ relin¬
quet᷑. ad guidonẽ abb̃em molismensẽ. larxax.¬
uanto tͥ in hac quã audiui tua
adu̾sitate affectu condoleã: no¬
uit asfectuũ ads omntũ cogñitor
bonoꝵ immissor.S rursũ cũ considero
ñ ꝑ quẽ s a quo immissa sit hȩc tribu¬
latio: quantũ tͥ de p̃senti molestia cõ¬
patior: tantũ de ꝓsꝑitate morx futura
spero congratulari. Si tam̃ & tu consi¬
liũ in ꝑturbatione ñ amittendo. id¬
ipsũ mecũ sapias: & de manu dñi ma¬

Expanded text:
isto ista sufficiant. 3. Est aliud apud vos isto ista sufficiant. 3. Est aliud apud vos de quo ea praesumptione, qua soleo, non cunctabor dicere quod sentio. De molendino illo dico, quod Conversi custodientes, feminarum pati coguntur frequentiam. Si mihi creditur, unum e tribus fiet: aut videlicet feminarum accessus omnimodis a molendino prohibebitur; aut molendinum cuicunque extraneo, et non Conversis custodiendum committetur; aut idem omnino molendinum relinquetuanto tibi in hac, quam audivi, tua adversitate affectu condoleam, novit affectuum Deus omnium cognitor, bonorum immissor. Sed rursum cum considero, non per quem, sed a quo immissa sit haec tribulatio; quantum tibi de praesenti molestia compatior, tantum de prosperitate mox futura spero congratulari: si tamen et tu consilium in perturbatione non amittendo, idipsum mecum sapias, et de manu Domini ma
Abbreviated transcription (Latin):
recipiat᷑: ubi sub districtiori discipli¬
na mutato loco ñ ꝓposito penitentĩa
agat: donec qͣndoq cũ tͥ uisũ fuerit
ad locũ ꝓpriũ reuocet᷑. Nã ad nr̃m
ordinẽ ut transeat: ũro fortassis ñ
expedit. Eeqͥdem qͦd scͥpsisti illũ sepe
dixisse. nr̃a se ꝓmissione tenere. qr eũ
si cũ licentia ueniret susciꝑemꝰ: hoc
in nr̃a p̾sentia etiã ipse negauit. Sane
si tͥ ñ placet usquã eũ illoꝵ quȩ dixi
locoꝵ mittere ad habitandũ. aut te
uolente iste forsitan ñ consentit. aut
cũ utriq c̃õplaceat. forte ñ inueniat᷑
qͥ eũ reciꝑe uelit: t̾e oportet. ut aut
urgente necessitatis causa qͦcũq ad
saluandã aĩam suã ire uoluerit. eũ
litteris dimittat᷑. aut dispensante pi¬
etatis gr̃a in suo loco retineat᷑: si tam̃
ꝑsentiri potuerit. quomͦ ibidem om̃is
ei occasio iterandi aut̃ seminandi hane
turpitudinẽ penitꝰ subtrahat᷑. & de

Expanded text:
recipiatur, ubi sub districtiori disciplirecipiatur, ubi sub districtiori disciplina, mutato loco, non proposito, poenitentiam agat, donec quandoque, cum tibi visum fuerit, ad locum proprium revocetur. Nam ad nostrum Ordinem ut transeat, vestro fortassis non expedit. Et quidem quod scripsisti illum saepe dixisse nostra se promissione tenere quia eum, si cum licentia veniret, susciperemus; hoc in nostra praesentia etiam ipse negavit. Sane si tibi non placet usquam eum illorum quae dixi locorum mittere ad habitandum, aut te volente iste forsitan non consentit, aut cum utrique complaceat, forte non inveniatur qui eum recipere velit; tunc oportet ut aut urgente necessitatis causa, quocunque ad salvandam animam suam ire voluerit, cum litteris dimittatur; aut dispensante pietatis gratia, in suo loco retineatur: si tamen persentiri potuerit, quomodo ibidem 84 omnis ei occasio iterandi aut seminandi hanc turpitudinem penitus subtrahatur. Et de
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipue domꝰ amatorẽ. Willelmũ sciliẽn
abbatẽ scĩ theoderici. d & apud p̃mon¬
stratũ ñ ambigo uiros ẽẽ consilii: qui
in reb dubiis enodandis & prudentes
sint & fideles. Uerũtam̃ qi sic tͥ placu¬
it. uideris tu cur ita placuerit: ego la¬
bia mea ñ ꝓhibebo. Si frat̾ suũ casum
qͣntũlibet grauẽ. qͣntũlibet turpem.
pͥor ipse confessus fuisset: & curandus
foret & ñ effugandꝰ. Nunc aut̾ q̃m tan¬
ti mali aliunde fetor emersit: nichilo¬
minꝰ qͥdem eiꝰ si fieri potest curationi
oꝑam dare necesse ẽ: s alit̾. Fortassis
enĩ ñ expedit ut ulteriꝰ apud uos remo¬
rari sinat᷑ : ne forte qͦd te ñ ĩmerito qͥ¬
dem timere scͥpsisti: pusillus & nouel¬
lus grex huiꝰmodi tabe contaminet᷑.
llec tam̃ filio qͣntu̾libet peccatori: pa¬
t̾na õino claudenda st̃ iuscera. Arbi¬
tror aut̃ & patri piũ. & filio tutũ ẽẽ
consiliũ : si queras ei quomͦ in aliqua
ẽ remotiorib dom̃ni norb̃ti domib

Expanded text:
matorem, Guillelmum scilicet abbatem Sancti-Theoderici. Sed et apud Praemonstratum non ambigo viros esse consilii, qui in rebus dubiis enodandis et prudentes sint et fideles. 2. Verumtamen quia sic tibi placuit, videris tu cur ita placuerit, ego labia mea non prohibebo. Si frater casum suum, quantumlibet gravem, quantumlibet turpem, prior ipse confessus fuisset, et curandus foret, et non effugandus. Nunc autem, quoniam tanti mali aliunde fetor emersit, nihilominus quidem ejus, si fieri potest, curationi operam dare necesse est, sed aliter. Fortassis enim non expedit ut ulterius apud vos remorari sinatur ne forte, quod te non immerito quidem timere scripsisti, pusillus et novellus grex hujusmodi tabe contaminetur. Nec tamen filio, quantumlibet peccatori, paterna omnino claudenda sunt viscera. Arbitror autem et patri pium et filio tutum esse consilium, si quaeras ei quomodo in aliqua e remotioribus domini Norberti domibus
Abbreviated transcription (Latin):
primũ qͥdem ñ respondere statu¬
erã: ñ qͦd dubitauerĩ qͥd respondere
deberẽ: s qi uiro consilii consiliũ dare
aut p̾sũptuosũ iudicabã aut suꝑfluũ.
Ceterũ cogitans qͦd plerisq ĩmo cunc¬
tis pene contingere sapientib solet in
reb uidelicet dubiis plus alieno se ꝙͣ
ꝓpͥo credere iudicio: & qͥ alioꝵ facile am¬
bigua quȩq elucidant. in suis consue¬
tione ñ ĩmerito timet᷑. ab his qͥ in scola
di dui iã contra diaboli tẽptam̃ta lucta¬
ti: ꝓpͥa exꝑientia edocti. dicere posst̃ cũ
apło. Non enĩ ignoramꝰ astutias eiꝰ. Deni¬
q qͣm ñ negligent̾ te oporteat audire
ñ meũ s ipsuis apłi de hac re consiliũ.
ĩmo p̾ceptũ aꝑte clamantis fugite for¬
nicationẽ : istius ñc tã turpit̾ lapsi

Expanded text:
primum quidem non respondere statueram: non quod dubitaverim quid respondere deberem, sed quia viro consilii consilium dare aut praesumptuosum judicabam, aut superfluum. Caeterum cogitans quod plerisque, imo cunctis pene contingere sapientibus solet, in rebus videlicet dubiis plus alieno se, quam proprio credere judicio; et qui aliorum facile ambigua quaeque elucidant, in suis consuetione non immerito timetur ab his qui, in schola Dei diu jam contra diaboli tentamenta luctati, propria experientia edocti dicere possunt cum Apostolo: Non enim ignoramus astutias ejus . Denique quam non negligenter te oporteat audire non meum, sed ipsius Apostoli de hac re consilium, imo praeceptum, aperte clamantis, Fugite fornicationem , ipsius nunc tam turpiter lapsi
Abbreviated transcription (Latin):
comitẽ niuernensẽ in tuȩ ꝑsonȩ
accusationẽ: nec recordor nec ue¬
rũ ẽ. Ceterũ si ꝓ eccłia tua ad eundem
principẽ litt̾as misi: hoc ñ adu̾sum te:
s ꝓ te egisse me arbitror. Siqͥdem audi-¬
erã ipsũ. tuo & assensu & consilio ꝓposu¬
isse. uenire ad usitandũ uos: ad ꝓban¬
dũ de tantis malis quȩ de domo ur̃a di¬
uulgabant᷑. an uera ẽẽnt. aut cuiꝰ eul¬
pa ẽẽnt: ut qͦd forte sinistrũ reꝑiret
ibidem: eiꝰ & studio & sollicitudine cor¬
rigeret᷑. Cuiꝰ tã iustũ & tã piũ ꝓpositũ
si hortatu nr̃o roborare curaui: eur
te inde lesũ iure conqueraris ñ uideo.
Puto enĩ me recte fecisse: si de domo di
zelũ dei habens. eiꝰ ꝓuidentiã qͥ emenda¬
turus erat cõmonui. Qd aut̃ ex aucto¬
ritate scͥpturȩ arguis me peccasse. qͣsi
qͥ pͥus te ñ corripuerĩ: scito me nullã
de ꝑsona tua querelã habere: s solũ
ut pax fiat in ȩccłia tua ex caritate
ꝓcurare. Deniq ipsus rei ueritatem

Expanded text:
comitem Nivernensem in tuae personae accusationem, nec recordor, nec verum est. Caeterum si pro ecclesia tua ad eumdem principem litteras misi, hoc non adversum te, sed pro te egisse me arbitror. Siquidem audieram ipsum tuo et assensu, et consilio proposuisse venire ad visitandum vos; ad probandum de tantis malis quae de domo vestra divulgabantur, an vera essent, aut cujus culpa essent: ut quod forte sinistrum reperiret, ibidem ejus et studio et sollicitudine corrigeretur. Cujus tam justum et tam pium propositum si hortatu nostro roborare curavi, cur te inde laesum jure conqueraris, non video. Puto enim me recte fecisse, si de domo Dei zelum Dei habens, ejus providentiam qui emendaturus erat, commonui. Quod autem ex auctoritate Scripturae arguis me peccasse, quasi qui 85 prius te non corripuerim: scito me nullam de persona tua querelam habere; sed solum ut pax fiat in ecclesia tua, ex charitate procurare. Denique ipsius rei veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is rep̃hensio de animi rancore de¬
scendit. Beatus qͥ dicere potest. Corri¬
piet me iustus in miscđia & increpa¬
bit me: oleũ aut̃ peccatoris ñ impin¬
guet caput meũ. Qͦd ubi longe fecisti
nis dulces s truces matres. quib lac
mortis emulgeant: qͦs blandis mul¬
ceant fauorib: ac flãmis nutriant
sempit̾nis. Nã eccłȩ alumnꝰ ex uberib
sapientiȩ lactis melioris ex ꝑtus dulce¬
dinẽ. iã in eo cepit crescere in salutẽ:
iã & ex eo satiatus eructuat dicens. Me¬
liora st̃ ubera tua uino: fraglantia
unguentis optimis. & hoc ad matrem.
Nerũ itẽ gustato ac ꝓbato qͣm suauis ẽ¬

Expanded text:
omnis reprehensio de animi rancore deomnis reprehensio de animi rancore descendit. Beatus qui dicere potest: Corripiet me justus in misericordia, et increpabit me; oleum autem peccatoris non impinguet caput meum ; quod ubi longe fecisti nis dulces, sed truces matres, quibus lac mortis emulgeant, quos blandis mulceant favoribus ac flammis nutriant sempiternis. Nam Ecclesiae alumnus ex uberibus sapientiae, lactis melioris expertus dulcedinem, jam in eo coepit crescere in salutem; jam et ex eo satiatus eructat, dicens: Meliora sunt ubera tua vino, fragrantia unguentis optimis . Et hoc ad matrem. Verum item gustato, ac probato q