comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuitiarũ sapientie & sci-¬
entie di:. quã in comp̃hen¬
sibilia ft̃ iudicia eiꝰ. & inue¬
stigabiles uie eiꝰ. Tlec de
opusculis niliam ad caute¬
Iam legentiũ prelibare
cõmodũ rati sumꝰ: hinc ad
expositionẽ stilũ uertamus
cantici canticoꝵ⁊ & in libro
ad intelligendũ difficillimo
seduli patrũ uestigia seqͤntẽ
qͥeqͥd uuante ea quã defen¬
dimus gr̃a dei ualemꝰ. studii
salutaris impendamꝰ. In qͦ
oꝑe lectorẽ admoneo. ne me
suꝑfluũ iudicos. qͥ de natura
arborũ siue herbarũ aroma¬
ticarũ quȩ in hoc uolumine
plurimȩ continent᷑. iuxta
qͦd in libris antiquoꝵ didici.
latius explanare uoluerim.
Feci namq hoc. ñ arrogantie
studendo. s meȩ meoꝵ ꝙ
ĩꝑitiȩ consulendo. qͥ longiꝰ
extra orbem. hoc ẽ in insula
maris occeani nati & nutri-¬
ti. ea quȩ pͥmis orbis partib.
arabia dico & india. iudea¬
& egypto gerunt᷑. non nisi
ꝑ eoꝵ qͥ his int̃fuere scripta
nosse ualemus:¬

Expanded text:
sapientiae et scientiae Dei! quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Haec de opusculis Juliani, ad cautelam legentium praelibare, commodum rati sumus. Hinc ad expositionem stylum vertamus Cantici Canticorum, et in libro ad intelligendum difficillimo, seduli Patrum vestigia sequentes, quidquid, juvante ea, quam defendimus, gratia Dei, valemus studii salutaris impendamus. In quo opere lectorem admoneo, ne me superfluum judicet, qui de natura arborum, sive herbarum aromaticarum, quae in hoc volumine plurimae continentur, juxta quod in libris antiquorum didici, latius explanare voluerim. Feci namque hoc non arrogantiae studendo, sed meae meorumque imperitiae consulendo, qui longius extra orbem, hoc est in insula maris Oceani nati et nutriti, ea quae in primis orbis partibus, Arabia dico et India, Judaea et Aegypto geruntur, non nisi per eorum qui his interfuere scripta nosse valemus
Abbreviated transcription (Latin):
iudicari. nͥ quia in eadem
natura dispar uoluntaᷤ sit.
& qͥa eum om̃s idem possimꝰ
diuersa faciamꝰ: contilicit
catholicȩ fidei. quȩ etiam
paruulos e̾ẽ iudicandos
confitet᷑. eos qui in eadem
natura positi priꝰꝗͣ aliqͥd
boni mali ue facere aut uel¬
le aut saltim nosse pot̾ant.
sine baptismo rapti sunt.
Qđ̃ esau & iacob cet̾osq tales
sola uoluntatis causa dic̃
ẽẽ discretos. ut in eadem
nat᷑a meritahaberent diu̾¬
sa: contͣdicit apłõ. qui de
eisdem loquens ait. Cũ enĩ
necdũ nati fuissent aut
aliqͥd egissent bonũ aut
malũ. ut scdm electionem
ꝓpositũ dei maneret. ñ ex
opib s ex uocante dictũ ẽ
ei. quia maior seruiet mino

Expanded text:
iudicandi, nisi quia in eadem natura dispar uoluntas est, et quia, cum omnes idem possimus, diversa faciamus, contradicit catholicae fidei, quae etiam parvulos esse judicandos confitetur, eos qui in eadem natura positi, priusquam aliquid boni malive facere aut velle, aut saltem nosse poterant, sine baptismo rapti sunt. Quod Esau et Jacob, caeterosque tales, sola voluntatis causa dicit esse discretos, ut in eadem natura merita haberent diversa, contradicit Apostolo, qui de eisdem loquens ait, Cum enim necdum nati fuissent, aut aliquid egissent bonum aut malum, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ habebant. totum hoc
desuꝑ acceperunt: ñ solum
munere pͥmȩ conditionis.
uerũ etiã cotidiana eiꝰ gr̃a
qͥ creaturã suã nec se dese¬
rentẽ deserens. dona sua
ꝓut ipse iudicauerit. hõib
& magna magnis. & parua
largit᷑ paruulis. Qd nͦ dicit
omnia in omnib posse eẽ q̃
uel singła inueniunt᷑ in
singłis: contͣdicit seriptura

Expanded text:
nem habebant, totum hoc nem habebant, totum hoc desuper acceperunt, non solum munere primae conditionis, verum etiam quotidiana ejus gratia, qui creaturam suam nec se deserentem deserens, dona sua, prout ipse judicaverit, hominibus, et magna magnis, et parva largitur parvulis. Quod vero dicit, « Omnia in omnibus posse esse, quae vel singula inveniuntur in singulis; » contradicit Scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
uitare ñ potuit. E paulo
post. Nec impossibile aliqͥd
potuit imꝑare qͥ iustus est.
nec damnaturꝰ hominẽ est¬
ob ea quȩ ñ potuit uitare
qͥ ꝑuis ẽ. In his singulis qͣ
ex uno eius excerꝑsi libello
sententiis. qͣnti sint errores:
facile euiuis docto patet
Quas ideo tã plures coacer¬
uatim posui. ut pluribus
erroꝵ ꝓbamentis ꝯuince¬
rent᷑ hi qͥ hunc librũ eatho¬
lico beati ieronimi calamo
seriptũ contendunt. eauti¬
oresq erga eiꝰ lectionẽ red¬
derent᷑. quẽ hereticũ esse
didicissent. Quib etiã sen¬
tentiis parit̾ omnib strietĩ
respondere cõmodum duxił
iitpote quȩ cunctiᷤᷤ ut dixi
clariꝰ luce quã sint nefancle
patescant. Qd̃ gͦ dicit mul¬
tos phylosophoꝵ. patientiã.
castitatẽ. modestiã. alias ꝙ
de naturȩ bono habere uir¬
runt: hi nullã uerã sapien¬
tiã br̃e potuerunt. In qͣntã
uͦ uel gustũ aliquẽ sapientiȩ
cuiꝰlib& uel uirtatis imagi¬

Expanded text:
vitare non potuit. » Et paulo vitare non potuit. » Et paulo post, « Nec impossibile aliquid potuit imperare, qui justus est: nec damnaturus est hominem ob ea quae non potuit vitare, qui pius est. « In his singulis, quae ex uno ejus excepi libello, sententiis, quanti sint errores facile cuivis docto patet. Quas ideo tam plures coacervatim posui, ut pluribus errorum probamentis convincerentur hi qui hunc librum a catholico beati Hieronymi calamo scriptum contendunt, cautioresque ergo ejus lectione redderentur, quem haereticum esse didicissent. Quibus etiam sententiis pariter omnibus strictim respondere commodum duxi: ut pote quae cunctis, ut dixi, clarius luce quam sint nefandae patescant. Quod ergo dicit, « Multos philosophorum patientiam, castitatem, modestiam, aliasque de naturae bono habere virrunt, hi nullam veram vitiam habere potuerunt. In quantum vero vel gustum aliquem sapientiae cujuslibet, vel virtutis imagi
Abbreviated transcription (Latin):
diusa sunt. E rursũ post
pauca. Neq uͦ inquit alia
causa nob̃ quoq difficulta¬
tem bñ uuendi facit qͣm
quȩ nos cũ inficit a paruo.
paulatimꝙ ꝑ multos cor¬
rumꝑit annos ita postea
obligatos sibi & addictos
tenet: ut uim qͣndã uidea¬
tur hr̃e naturȩ. Itẽ post
multa quib optime uir¬
ginẽ deo dicatã instituit:
&& reuera multũ utile ac
salubre opꝰ ꝑficeret. si eam
diuine gr̃ȩ in omnia suf¬
fragia flagitare. & ñ ani¬
mi sin libertate urrib q
fidere doceret: qͦm etiã in
illo quẽ de bono constan¬
tiȩ seriptũ ab eo diximus
librũ multũ ꝓdesset uir¬
tutũ studiosis. siñ uirulen¬
ta int̾miseeret uicia erroꝵ.
S si modicũ fermentũ apło
teste totã massã corrũpit:
quantomagis uenenũ per
maxinũ: Ascribimꝰ inquit
inqͥtatẽ iusto.pio erudeli¬
tatẽ: dum eũ pͥmo ĩpossibi¬
le aliqͥd precepisse conque¬
rimͣ. Proinde ꝓ his dãnan¬
dum putamꝰ hominẽ. quȩ

Expanded text:
diversa sunt. Et rursum post diversa sunt. Et rursum post pauca; Neque vero, inquit, alia causa nobis quoque difficultatem bene vivendi facit, quam quae nos cum inficit a parvo, paulatimque per multos corrumpit annos, ita postea obligatos sibi et addictos tenet, ut vim quamdam videatur habere naturae . Item post multa, quibus optime virgiet revera multum utile ac salubre opus perficeret, si eam divinae gratiae in omnia suffragia flagitare, et non animi sui libertate, viribusque fidere doceret; quomodo etiam in illo, quem de Bono constantiae scriptum ab eo diximus librum, multum prodesset virtutum studiosis, si non virulenta intermisceret vitia errorum. Sed si modicum fermentum, Apostolo teste, totam massam corrumpit , quanto magis venenmaximum? « Ascribimus, inquit, iniquitatem justo, pio crudelitatem, dum eum primo impossibile aliquid praecepisse conquerimur. Proinde pro his damnandum ab eo putamus hominem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
modi loquens de beato iob.
riens occultas a naturȩ
diuitias. et in. Emediũ
ꝑferens. ex se quiq̃ omnes
possemꝰ ostendit. Itẽ post
pauea. neq nos inqͥt ita
defendimꝰ nature bonũ. ut
eã dicamꝰ malũ facere non
posse: quã utiq bom ac-
mali capaoẽ etiã ꝓfitemur:
uindicamꝰ ne eiꝰ uicio ad
malũ uideamͣ impelli: qui
nͨ bonũ sine uoluntate. nͨ¬
rũ est unũ semꝑ agere eñ
semꝑ utrũq possimꝰ. Uñ
enĩ alii iudicaturi st̃. alii
iudicandi. nisi qr in eadẽ
natura dispar uoluntas ẽ.
& qͥa cum om̃s idẽ possimꝰ
diuersa facimꝰ: Et paulo
post. adam de parachyso eie¬
ctũ. enoch raptũ de muncͥo
e̾e cõmemorans: adiecit.
Nec enĩ a iusto deo aut ille
puniri meruisset. aut hic
eligi: nisi ut̃q utrumq
potuisset. Foc de cam et
abel frib. hoc etiã de esau
& lacob geminis intelligen¬
dũ ẽ. ac sentiendũ solam
uoluntatis esse causã. eum
in eadẽ natura merita

Expanded text:
modi loquens de beato Job: modi loquens de beato Job: riens occultas naturae divitias, et in medium proferens; ex se, quid omnes possemus, ostendit . Item post pauca: Neque nos, inquit, ita defendimus naturae bonum, ut eam diposse facere, quam utique boni ac mali capacem etiam profitemur. uindicamus, ne eius uitio ad malum uideamur impelli, qui nec bonum sine uoluntate farum est unum semper agere, cum semper utrumque possumus. Unde enim alii judicaturi sunt, alii judicandi, nisi quia in eadem natura dispar voluntas est; et quia cum omnes idem possimus, diversa faciamus? Et paulo post, Adam de paradiso ejectum, Enoch raptum de mundo esse commemorans, adjecit: Nec enim a justo Deo, aut ille puniri meruisset aut hic eligi, nisi uterque utrumque potuisset. Hoc de Cain et Abel fratribus, hoc etiam de Esau et Jacob geminis intelligendum est, ac sciendum solam voluntatis esse causam, cum in eadem natura merita
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd efficere possit ostendere :
E paulo post. Quem ego
inqͥt exhortationis ordinẽ. cũ
in aliis quoq opusculis te¬
nuerim. tẽ hic maxime ser¬
uandũ puto: uͥ eo plemus
bet. Qͣ ꝑuita instituenda
ꝑfecti gror. Itẽ in ꝓcessu
libri eiusdẽ. Quã enĩ mul¬
diuimꝰ & legimꝰ. & iꝑsi uidi¬
mꝰ castos. patientes. modestos.
liberales. abstinentes. beni¬
gnos. honores simul mundi
ac delicias respuentes. & ama¬
tores iusticie non minꝰ quã
sapientiȩ. Unde queso ho¬
minib alienis a deo. ista qͤ
deo placent: unde hec illis
bona. nͥ de naturȩ bono:
Et cũ ista quȩ dixi. uel unũ
uł omnia uel singula sin¬
gulos hr̃e uideamus: eũ q
omniũ una natura sit : exẽ¬
ꝑlo suo inuicẽ ostendunt
omnia in omnib ẽẽ posse.
que uel singła inueniunt᷑
in singłis. Q̃ si etiã. sine do
homines. ostendunt. quales
a deo facti sunt. uide quid
xp̃iani possint: quoꝵ in meliꝰ
in xp̃o instaurata natura ẽ
auxilio. E post multa huiꝰ¬

Expanded text:
d efficere possit ostendere. » Et paulo post: « Quem ergo, inquit, exhortationis ordinem, cum in aliis quoque opusculis tenuerim, tum hic maxime servandum puto, ubi eo plenius bet, quo vita instituenda perfectior . Item in processu libri ejusdem. Quam enim, inquidivimus, et legimus, et ipsi vidimus castos, patientes, modestos, liberates, abstinentes, benignos, honores simul mundi ac delicias respuentes, et amatores justitiae non minus quam sapientiae. Unde, quaeso, hominibus alienis a Deo ista, quae Deo placent? Unde haec illis bona, nisi de naturae bono? Et cum ista, quae dixi, vel unum simul omnia, vel singula singulos habere videamus, cumque omnium una natura sit, exemplo suo invicem ostendunt omnia in omnibus esse posse, quae vel singula inveniuntur in singulis. Quod si etiam sine Deo homines ostendunt quales a Deo facti sunt; vide quid Christiani possint, quorum in melius in Christo instaurata natura est, auxilio . Et post multa hujus
Abbreviated transcription (Latin):
mẽbris meis repugnantem
legi mentis meȩ. Qđ paren¬
tes gen̾is humani qͣmdiu
nature bonũ intemeratũ
custodiere: constat dicere
ñ potuisse Qđ xp̃ianorũ
naturã in meliꝰ dicit instau
solumin̾ quȩ in remissione
peccatoꝵ ꝑbaptisma nobis
donata sunt. uult intelligis
hereticũ ẽ. Si aũ & de coti¬
diana eiꝰ gr̃a. qua nos in m̃te
& corpore instaurare & iuua¬
re ñ cessat: catholicũ. Quod
dicit beatũ iob aꝑuisse in
uͥtutib suis eximiis occultaᷤ
nature diuitias. & ex se qͥd
om̃s possemꝰ ostendere: qͣnto
meliꝰ diceret qͦd apuerit in¬
effabiles diuinȩ gre diuitia:
& in se quia hec omnib qͥb¬
eumq uell&. dare posset.
ostenderet. Q dicit nos ui¬
cio naturȩ ad malũ ñ ĩpelli.
qui nͨ bonũ sine uoluntate
nec malũ faciamꝰ: repugnat

Expanded text:
bris meis repugnantem legi mentis meae . Quod parentes generis humani, quandiu naturae bonum intemeratum custodiere, constat dicere non potuisse. Quod Christianorum naturam melius dicit instaursolummodo quae in remissione peccatorum per baptisma nobis donata sunt, vult intelligi, haereticum est; si autem et de quotidiana ejus gratia, qua nos in mente et corpore instaurare et juvare non cessat, catholicum est. Quod dicit, beatum Job aperuisse in virtutibus suis eximiis occultas naturae divitias, et ex se quid omnes possemus ostendere, quanto melius diceret quod aperuit ineffabiles divinae gratiae divitias, et in se, quia haec omnibus quibuscunque vellet, dare posset, ostenderet. Quod dicit, nos vitio naturae ad malum non impelli, qui nec bonum sine voluntate, nec malum fa
Abbreviated transcription (Latin):
bono. s ꝑ grãm eiꝰ de quo
scriptũ ẽ Ot sit ds omnia
in omnib. S & cotidiana
nĩe fragilitatis docum̃ta
ꝓbant ñ omnia in omnib
e̾ẽ posse. uͥ tam multi inue¬
munt᷑ qͥ sumina nitentes
instantia. nequaꝗͣ ad eas
qͣs alios uident hr̃e possunt
ꝓuenire uirtutes. Qđ hoĩes
sine deo dicit ostendere qͣles
a deo facti st̃. adeo longe a
ueritate abest.: ut ñ homineᷤ
deo ꝑximi ualeant ostend̾e̾
in hac dumtaxat uita qͣles
a deo in ꝓthoplasto facti sint.
Qs enĩ sapientia uel uita ma¬
ior eẽ poterit eo qͥ priusqͣ
carnis debitũ solueret. usq
in paradysũ uel tercii cęli
adita raptꝰ. eiuiũ suꝑnorũ¬

Expanded text:
de quo scriptum est, Ut sit Deus omnia in omnibus . Sed et quotidiana nostrae fragilitatis documenta probant, non omnia in omnibus esse posse: ubi tam multi inveniuntur, qui summa nitentes instantia, nequaquam ad eas quas alios vident habere, possunt pervenire virtutes. Quod « homines sine Deo » dicit « ostendere, quales a Deo facti sunt; » adeo longe a veritate abest, ut nec homines Deo proximi valeant ostendere in hac duntaxat vita quales a Deo protoplasto facti sunt. Quis enim sapientia vel vita major esse poterit, eo qui priusquam carnis debitum solveret, usque in paradisum, vel tertii coeli ad adyta raptus, civium supernoru
Abbreviated transcription (Latin):
adiac& mͥ: ꝑficere aũ bonũ
n inuenio. Non enĩ qđ uolo
bonũ. hoc facio: s quod nolo
malũ. hoc ago. Qq dicit libe¬
rum nob̃ esse unũ semꝑ. unũ¬
semꝑ agere. eũ semꝑ utrũq
possimꝰ: contͣdicit ꝓpħȩ qui
deo supplex loquit᷑ dicens.
Seio dne qr non sit hominis
ina eiꝰ. nec uiri ẽ ut ãbulet
& dirigat gressus suos. Secl

Expanded text:
ficere autem bonum non invenio. Non enim quod volo bonum, hoc facio; sed quod nolo malum, hoc ago . Quod dicit liberum nobis esse unum semper agere cum semper utrumque possimus, contradicit prophetae, qui Deo supplex loquitur dicens, Scio, Domine, quia non sit hominis via ejus, nec viri est ut ambulet et dirigat gressus suos . Sed
Abbreviated transcription (Latin):
capillos nob̃ ligamus: quia
fluxa cogitationũ tropheo
sacri eruoris cõprimimus.
Quib si salutaris hȩc ligatu¬
ra desit. totũ capitis decus
fluctuando fedant. quia
tranqͥllitatẽ mentis intͣbatl
oculoꝵ aciẽ obtegunt. quia
grãm sensuũ sp̃ualiũ imꝑba
rerũ carnaliũ meditatione
obnubilant. Sicut frag-¬
men mali puniei.ita gene¬

Expanded text:
capillos nobis ligamus, quia capillos nobis ligamus, quia fluxa cogitationum trophaeo sacri cruoris comprimimus. Quibus si salutaris haec ligatura desit, totum capitis decus fluctuando foedant, quia tranquillitatem mentis turbant, oculorum aciem obtegunt, quia gratiam sensuum spiritualium improba rerum carnalium meditatione obnubilant. Sicut fragmen mali punici, e
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ bonȩ efficit actioniᷤ.
ient gͦ uitta coccinea labia
inqͥt tua. & eloquiũ tuũ
dulce: quia doctrinã suam
eccłia. qua mentes infirmoꝵ
a lasciuia cohercet. dmoe
passionis sol& informare
& quasi tinguere memoria.
Nichil enĩ potiꝰ uoluptuosos
a carnalib refrenat deside
merito tale eloquiũ ecelesiȩ
dulce estimat dñs: qr ĩultũ
gͣtanter accipiti eũ hoe nos
alterutrũ referre ac meditati
conspicit. ad qͦd intimandũ
ad nos ipse de cȩlis aduenit.
d si in capillis cogitationes.
In ocłis sensus fideliũ sp̃uales
sigurari dixerimꝰꝰ ide sinisẽ
expositionis. qͥa uagationem
cogitationũ suꝑfluarũ mex¬
tinguibilẽ. non alio facilitis
ordine quã memoria sepe
dicti ac semꝑ recensendi do¬
minici sanguinis cohibemꝰ.
ed & noxios sepe cogitatus
dũ incauta mente uoluimꝰ
ac subito respecti a deo. signỹ
sõẽ crucis pectori impͥmimꝰ.
&̃ qͦd nefariũ tractabamus
abicimꝰ: quasi uitta coccinta

Expanded text:
mentum bonae efficit actionis. mentum bonae efficit actionis. sicut vitta coccinea labia inquit, tua et eloquium tuum dulce, quia doctrinam suam ecclesia, qua mentes infirmorum a lascivia coerceat, dominicae passionis solet informare et quasi tinguere memoria. Nihil enim potius voluptuosos a carnalibus refrenat desidermerito tale eloquium ecclesiae dulce aestimat dominus, quia multum gratanter accipit cum hoc nos alterutrum referre ac meditari conspicit, ad quod intimandum ad nos ipse de coelis advenit. Quod si in capillis cogitationes, in oculis sensus fidelium spirituales figurari dixerimus, idem finis est expositionis, quia vagationem cogitationum superfluarum inexstinguibilem, non alio facilius ordine quam memoria saepe dicti ac semper recensendi Dominici sanguinis cohibemus. Sed et noxios saepe cogitatus, dum incauta mente voluimus, ac subito respecti a Deo signum sanctae crucis pectori imprimimus, et quod nefarium tractamus, abjicimus, quasi vitta coccinea
Abbreviated transcription (Latin):
tatis illũ educere. Sicut
uitta coccinea labia tua:
& eloquiũ tuũ dulce. Labia
sponsȩ. cocco assimilant᷑:
quia dñici sanguinis quo
redempta ẽ. preciũ. predi¬
care non cessat ȩccłia: sed
sedula decantat. Michi an
s. uittȩ coccineȩ labia com¬
parant᷑ illiꝰ. Uitta quippe
sol& capillos astringere. Si
ãu in capillis sponse ppłi
fideles accipiunt᷑: urita qͤ
hos astringit atq ad capũt
coaptat aptiꝰ. que nisi doc¬
trina ueritatis intelligit᷑
Qua rudes credentiũ ammoᷤ
necesse ẽ confirmari: atq
ad amorẽ cultũ q sui con¬
ditoris diligentiꝰ applicari
ne male liberi. per manes
actus defluant: atq ab
amplexu siue ornatu ueri
capitis refugiant: ne ipsos
oculos. id ẽ eos qͥ sibi lumen
iusticiȩ p̃monstrare debue¬
rant. importuna relaxatio¬
ne prepediant. Qͦm enĩ
bona discipłoꝵ facta ĩnun¬
quã magistris exemplum
uirtutis fiunt: ita sepius
eoꝵ desidia doctorib detri¬

Expanded text:
itatis illum educere. 4,3 Sicut itatis illum educere. 4,3 Sicut vitta coccinea labia tua et eloquium tuum dulce. Labia sponsae cocco assimilantur, quia dominici sanguinis, quo redempta est, pretium praedicare non cessat ecclesia, sed sedula decantat: Mihi autesed vittae coccineae labia illius comparantur. Vitta quippe solet capillos adstringere. Si autem in capillis sponsae populi fideles accipiuntur, vitta quae hos adstringit atque ad caput aptius coaptat quae nisi doctrina veritatis intellegitur, qua rudes credentium animos necesse est confirmari atque ad amorem cultumque sui conditoris diligentius applicari, ne male liberi per inanes actus defluant atque ab amplexu sive ornatu veri capitis refugiant, ne ipsos oculos, id est eos qui sibi lumen iustitiae praemonstra-re debuerant, importuna relaxatione praepediant? Quo modo enim bona discipulorum facta non numquam magistris exemplum virtutis fiunt, ita saepius eorum desidia doctoribus detri
Abbreviated transcription (Latin):
& pͥmi illi ac precipui dentes
legit᷑. Omnes gemellis feti¬
bus: & sterilis ñ ẽ inter eas.
Gemellos fȩtꝰ pariunt oues
xp̃i: quia om̃s qͦs p̃dicando
generant deo sc̃ĩ doctores.
gemina. id ẽ eiusdẽ dei & ꝓxi¬
im dilectione instituunt.
Geminos pariunt: qͥa disci¬
pulos qͦs erudiunt. fidei &
oꝑis recti scientia ĩbuunt.
Et sterilis ñ ẽ int̾ eas. Non ẽ
int̃ oues sumini pastoris
ulla que ñ fetus bomi operis
generet. In qͥb st̾ & plurimi:
qui & oꝑis & doctrinȩ fetib
gaudeant. Sed nec illi int̃
steriles deputabunt᷑: qui
abluti fonte salutis. statim
ex hac uita rapiunt᷑. Nabu¬
erunt enĩ sobolem fidei: qͣm
ꝓfessi sunt: habuerunt &
uotũ bonȩ oꝑationis. quã
int̾ oues xp̃i si expectati
fuissent socialiter exercerenł.
De qualib scriptũ ẽ. Consũ¬
matꝰ in breui: expleuit tẽ¬
pora longa. Placita enim
erat deo anima illiꝰ ꝓpter
hoc ꝓpauit de medio iniqͥ¬

Expanded text:
et primi illi ac praecipui dentes et primi illi ac praecipui dentes 4,2 Omnes gemellis fetibus et sterilis non est inter eas. Gemellos fetus pariunt oves Christi, quia omnes quos praedicando generant Deo sancti doctores gemina, id est eiusdem Dei et proximi dilectione instituunt; geminos pariunt quia discipulos quos erudiunt fidei et operis recti scientia imbuunt. et sterilis non est inter eas. Non est inter oves summi pastoris ulla quae non fetus boni operis generet, in quibus sunt et plurimi quae et operis et doctrinae fetibus gaudeant. Sed nec illi inter steriles deputabuntur qui, abluti fonte salutis, statim ex hac vita rapiuntur. Habuerunt enim subolem fidei quam professi sunt; habuerunt et votum bonae operationis, quam inter oves Christi, si expectati fuissent, socialiter exercerent. De qualibus scriptum est: Consummatus in brevi explevit tempora longa; placita enim erat Deo anima eius, propter hoc properavit de medio iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
rant. Solent quippe nutrice
particulas panis dentibus
conficere: & int̾ lactentiũ
paruuloꝵ fauces minuta
mansa immittere: donee
eos paulatim abstractos a
lacte. ad usum panis ꝑdu¬
cant. Sic sc̃a mater eccłia
ht̃ doctores. qͥ instar uberũ
lac doctrinȩ mollioris inei¬
pientib ministrent. habet
eosdẽ ipsos. ñ ignaros bene
ꝓficientib panem uerbi
fortioris porrigere. Sed ut
rite ꝓficiant. paulatim ne¬
cesse est eos per partes ad
altiora discenda ꝓuiocent:
pͥmoꝙ eis apertiora de secre-¬
tis sp̃ualib. & hec cauta et.
diligenti expositione discas¬
sa quasi priꝰ iam dentibus
masticata cõmittant: qͦ heo
crebriꝰ agendo. pedetentim
eos int̾ioꝵ capaces reddant
archanoꝵ. Tli aũ dentes rec¬
te gregi tonsarũ quȩ ascen-¬
derunt de lauacro cõparan¬
tur: qr & baptismi fonte
mundati: & facultatũ suaꝵ
st̾ abiectione nudati. Q qͥdẽ
omniũ ẽ xp̃i uite lauacro
omnib quȩ possident. Qq̃

Expanded text:
rant. Solent quippe piae nutrices rant. Solent quippe piae nutrices particulas panis dentibus conficere, et inter lactandum, parvulorum faucibus minuta mansa immittere, donec eos paulatim abstractos a lacte, ad usum panis perducant; sic sancta mater Ecclesia habet doctores, qui instar uberum lac doctrinae mollioris incipientibus ministrent, habet eosdem ipsos, non ignaros bene proficientibus panem verbi fortioris porrigere. Sed ut rite proficiant, paulatim necesse est eos et per partes ad altiora discenda provocent, primosque eis apertiora de secretis spiritualibus, et haec cauta ac diligenti expositione discussa, quasi prius jam dentibus masticata, committant, quo haec crebrius agendo pedetentim eos interiorum capaces reddant arcanorum. Hi autem dentes recte gregi tonsarum, quae ascenderunt de lavacro, comparantur, quia et baptismi fonte mundati, et facultatum suarum sunt abjectione nudati. Et quidem omnium est, Christi vitae lavacro omnibus quae possident. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ero. Sicut in capilliꝰ eccłiȩ
ppłi. fragiliorib adhuc acti¬
bus dediti. sic ꝑfectiores qͥq
& ad regendam ȩccliam
apti designant᷑ in dentib:
quia niinirũ illi numero¬
sitate: isti prestant firmita¬
te: isti intus u̾bo reficiunt:
illi qͣmuis archanoꝵ inter¬
na minꝰ capiant. extrinsecͦ
eccłiam bonis ornant oꝑib
An non dens eccłiȩ recte uo-¬
cetur ille eui dictum est.
surge petre occide & man¬
drica: Occide in malis qͦq
fuerunt: docendo anathema¬
tizare qͦd coluerunt: & iꝑsos
uerȩ fidei ꝓfessione redditos
bonos. insere unitati corpo¬
ris tui. qͦd est eccłia xp̃i. Et
quidẽ supͣ idem doctores.
oculoꝵ fuerant noĩe signati.
S oculi st̃. quia secreta myste¬
rioꝵ sp̃ualiũ acute pspiciuił:
dentes. quia imꝓbos. uerbo
ueritatis corripiunt: corre¬
eccłiȩ mẽbra tͣiciunt. Dentes
st̃ eccłiȩ: quia panẽ u̾bi di
paruulis illiꝰ ad quẽ man¬
cdendũ ipsi ñ sufficiunt. pa¬

Expanded text:
c. Sicut in capillis Ecclesiae c. Sicut in capillis Ecclesiae populi fragilioribus adhuc actibus dediti, sic perfectiores quique, et ad regendam Ecclesiam apti designantur in dentibus, quia nimirum isti numerositate, illi praestant firmitate; isti intus verbo reficiunt, illi, quamvis arcanorum interna minus capiant, extrinsecus Ecclesiam bonis ornant operibus. Annon Deus Ecclesiae recte vocetur ille, cui dictum est: Surge, Petre, occide et manduca ? Occide, in malis quod fuerunt, docendo anathematizare, quod coluerunt, et ipsos verae fidei professione redditos bonos insere unitati corporis tui, quod est Ecclesia Christi? Et quidem supra iidem doctores oculorum fuerant nomine signati; sed oculi sunt, quia secreta mysteriorum spiritualium acute perspiciunt; dentes, quia improbos verbo veritatis corripiunt, correEcclesiae membra trajiciunt. Dentes sunt Ecclesiae, quia panem verbi Dei parvulis illius ad quem mandendum ipsi non sufficiunt, pa
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o pascuas celestis uite
semꝑ sese attollere conant᷑.
Legimꝰ quippe in libro nu-¬
meroꝵ. & paralypomenon.
qͥa mons galaad bonas
ualde & uberes pascuas
habuerit: qͦd illi singulari¬
ter alto ac multũ fructife¬
ro monti conuenit: de qͦ
enutas ipsa quȩ in eo est
constructa. id ẽ. sc̃a eccłia
dicere solce. Dñs pascit me
& nichil mͥ deerit: in loco
pascuȩ ibi me collocauit.
Congruit & ipsum nom̃
montis: qͦd dicit᷑ aceruus
testimonii. Aceruus qͥppe
testimonii dñs est: quia
in ipso colligit᷑ atq adunat᷑
omniũ multitudo scõꝵ. la¬
pidũ idelic& inuoꝵ: qui
testimonio fidei ꝓbati sus
ut apłs ait. Capilli igit᷑
sponse assimilant᷑ gregib
caprarũ. quȩ in hoc monte
pascentes ad suꝑiora semꝑ
ascendere contendunt: qr
siue temporales electoꝵ co¬
gitationes. seu fragiliores
eccłiȩ plebes. qͦ minus se
a culpa ĩmunes ẽẽ depre¬
dos intelligunt. Dentes
tui sicut grex tonsarum:¬

Expanded text:
Christo pascuas coelestis vitae Christo pascuas coelestis vitae semper sese attollere conantur. Legimus quippe in libro Numerorum ac Paralipomenon, quia mons Galaad bonas valde et uberes pascuas habuerit. Quod illi singulariter alto ac multum fructifero monti convenit, de quo civitas ipsa, quae in eo est constructa, id est, sancta Ecclesia dicere solet: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit, in loco pascuae, ibi me collocavit . Congruum et ipsum nomen montis, quod dicitur acervus testimonii. Acervus quippe testimonii Dominus est, quia in ipso colligitur atque adunatur omnium multitudo sanctorum, lapidum videlicet vivorum, qui testimonio fidei probati sunt, ut Apostolus ait. Capilli ergo sponsae assimilantur gregibus caprarum, quae in hoc monte pascentes, ad superiora semper ascendere contendunt, quia sive temporales electorum cogitationes, seu fragiliores Ecclesiae plebes, quo minus se a culpa immunes esse depredos intelligunt. Dentes tui sicut grex tonsarum,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aperte dicere. Et si perse¬
quentiũ odia seuiunt: ne
minimos qͥdem de his qͥ ad
me ꝑtinent. caput iudelica
ur̃m. rapere queunt.Bene
aũ capilli huiꝰmodi. gregib
assimilant᷑ caprarũ. Solent
namq ꝑ capras peccatores
designari. Et eum omnis
eccłia ueracit̃ confiteatur
se peccato carere ñ posse:
qͣntomagis his qͥ in plebeia
sunt uita constituti fa¬
tendũ est. quia in multis
offendimꝰ om̃s Labent gͥ
fideles peccatũ: s tam̃ coti¬
dianis operũ bonoꝵ ꝓfectib
ad illã tendunt uit᷑ã. ubi
ab omni sint peccato liberi.
ꝓpt̃ qͦd apte de eisdẽ capris
subdit᷑. Quȩ ascenderunt
de monte galaad. In mon¬
te & em̃ com̾sant᷑ mystico
om̃s qui corꝑori sunt sui
redemptoris adunati. Seil
de eodem monte ascender̃t
caprȩ suꝑiores uidelic&. sinꝰ
montis ipsius pascendi cau¬
sa petentes. cum humiles
quiq & peccatoꝵ suorum
ac fragilitatis conscii. ⁊pso
infirmitatis suȩ timor e
accensi. ad appetendas in

Expanded text:
 aperte dicere: Etsi persequentium odia saeviunt, ne minimos quidem de his, qui ad me pertinent, caput videlicet vestrum rapere queunt. Bene autem capilli, hujusmodi gregibus assimilantur caprarum; solent namque per capras, peccatores designari; et cum omnis Ecclesia veraciter confiteatur se peccato carere non posse, quanto magis his qui in plebeia sunt vita constituti, faciendum est; quia in multis offendimus omnes ! Habent ergo fideles peccatum, sed tamen quotidianis operum bonorum profectibus ad illam tendunt vitam, ubi ab omni sint peccato liberi. Propter quod apte de eisdem capris subditur: Quae ascenderunt de monte Galaad: in monte etenim conversantur mystico, omnes qui corpori sunt sui Redemptoris adunati. Sed de eodem monte ascenderunt capreae, superiores videlicet sinus montis, pascendi causa petentes, cum humiles quique et peccatorum suorum ac fragilitatis conscii, ipso infirmitatis suae timore accensi, ad appetendas in
Abbreviated transcription (Latin):
ac de uasis irȩ. uasa misodiȩ
transferunt. Et bñ uͥ sp̃alis
belli fit mentio. ibi turris
dđ. non turris salomonis
in exemplo pomit᷑: cũ utriꝰq
regis & nom̃ & ꝑsona sepissi¬
me figurã soleat hr̃e regis
et̃m. Quia enĩ dd̃. manu
fortis siue desiderabilis int̃¬
pretat᷑: recte hoc nomine
designat᷑ ibi dñs. ubi bella¬
ut eo imꝑterrita ad certa¬
men ꝓcedat. qͦ ab illo se qui
uinei neqͥt adiuuari memi¬
nit: eoq instantiꝰ uincere
satagat. quo desiderabilem
nouerit esse faciẽ eiꝰ ad qͣm
deuicto hoste sit ꝑuentura.¬

Expanded text:
ac de vasis irae in vasa misericordiae ac de vasis irae in vasa misericordiae transferunt; et bene, ubi spiritualis belli fit mentio, ibi turris David, non turris Salomonis in exemplo ponitur, cum utriusque regis et nomen et persona saepissime figuram soleat habere regis aeterni: quia enim David manu fortis, sive desiderabilis visu interpretatur, recte hoc nomine designatur, ibi Dominus, ubi bellaut eo imperterrita ad certamen procedat, quo ab illo se qui vinci nequit adjuvari meminit, eoque instantius vincere satagat, quo desiderabilem novit esse faciem ejus ad quem devicto hoste sit perventura.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligerent scripturas: &
suȩ u̾ba p̃dicationis prece¬
dentiũ ꝑatrũ dictis uera e̾ẽ
ꝓbarent. Addidit tdrri ꝑ¬
pugnacula. eũ eis etiã faci¬
endoꝵ signoꝵ dona contulit:
ut nouis uirtutũ oꝑibus
diuina ẽẽ quȩ noua p̾dica¬
bant astruerent: sanatisq
morbis corporalib ad salu¬
tẽ animȩ faciliꝰ qͦs erudie¬
bant attraherent. Mille
chypei pendent ex ea: omĩs¬
clypei qͥ ex turre dauid pen¬
dent. innumera st̃ diuinȩ
presidia defensionis: quib
scĩ predicatores & adiuti st̃
ipsi a dño ne uinci possent
ab hostibus: & auditores qͦq
suos contͣ incursus hostiũ.
siue uisibiliũ seu inuisibiliñ
docent adiuuari. Omnis
armatura fortiũ. omnis est
instructio uł oꝑationis uł
doctrinȩ cȩlestisͥ per quam
idẽ doctores ñ solũ euadunt
s & superant acies sꝑirituũ
malignoꝵ: cum ab illoꝵ diti¬
one plurimos eoꝵ qͦs deceptos
tenuerant. p̃dicando eripniel

Expanded text:
intelligerent scripturas , et intelligerent scripturas , et suae verba praedicationis praecedentium patrum dictis vera esse probarent. Addidit turri propugnacula, cum eis etiam faciendorum signorum dona contulit, ut novis virtutum operibus divina esse quae nova praedicabant astruerent, sanatisque morbis corporalibus, ad salutem animae facilius quos erudiebant attraherent. Mille clypei pendent ex ea, clypei qui ex turre David pendent innumera sunt divinae praesidia defensionis, quibus sancti praedicatores, et adjuti sunt ipsi a Domino, ne vinci possent ab hostibus, et auditores quoque suos contra incursus hostium, sive visibilium sive invisibilium, docent adjuvari. Omnis armatura fortium, omnis est instructio vel operationis, vel doctrinae coelestis, per quam iidem doctores non solum evadunt, sed et superant acies spirituum malignorum, cum ab illorum ditione plurimos eorum quos deceptos tenuerant praedicando eripiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic& cȩlestis panẽ doctri¬
nȩ ipse primis ȩccłiȩ suȩ mẽ¬
bris. uidelic& apłis cõmiserit.
quẽ illi mox subiecto sibi eiꝰdẽ
eccłiȩ corpori apposuerint:
& sic succedentib sibi ex ordi¬
ne ministris u̾bi. totũ per
orbem ad plenitudinẽ eius
salutaris refectio ꝑuenerit
Qd indelic&s collũ recte turri
dauid simile ẽẽ dicit᷑. Si enĩ
ciuitas dauid eccłia est xp̃i:
turris in eadẽ eiuitate inex¬
pugnabilis ẽ predicatorũ
constantia: qui ad defenden¬
da fidei edificia. ad repel-¬
lenda hostiũ tela. a forti
manu ac desiderabili rege
qͦd nom̃ dauid sonat. firmi¬
ori pre cȩt̾is fidelib st̃ alti¬
tudine constructi. ꝓpugna¬
cula au cum qͥb hec turris
edificata ẽ: uel seripturarũ
sc̃arũ uł diuinoꝵ munimi¬
na charismatũ intelligunt᷑
Assimilauit enĩ turri collũ
sponse: eũ dñs pͥmos eccłie
Addidit turri eidem ꝓpugna¬
cula. cũ apuit illis sensũ ut

Expanded text:
videlicet coelestis panem doctrividelicet coelestis panem doctrinae, ipse primis Ecclesiae suae membris, videlicet apostolis, commiserit, quem illi mox subjecto sibi ejusdem Ecclesiae corpori apposuerunt, ac sic succedentibus sibi ex ordine ministris verbi, totum per orbem ad plenitudinem ejus salutaris refectio pervenerit. Quod videlicet collum recte turri David simile dicitur. Si enim civitas David Ecclesia est Christi, turris in eadem civitate, inexpugnabilis est praedicatorum constantia, qui ad defendenda fidei aedificia, ad repellenda hostium tela, a forti manu ac desiderabili rege, quod nomen David sonat, firmiori prae caeteris fidelibus sunt altitudine constructi. Propugnacula autem, cum quibus haec turris aedificata est, vel Scripturarum sanctarum, vel divinorum munimina charismatum intelliguntur. Assimilavit enim turri collum sponsae, cum Dominus primos Ecclesiae Addidit turri eidem propugnacula, cum aperuit illis sensum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
posst̾ etiã mirari: sola autẽ
nouit ipsa qͣnto inuisibilis
uitȩ teneat᷑ amore: qͣnta in
uisione conditoris sui. qͣnta
in ꝓfectu membroꝵ suorum
dilectione flãmascat. Sicut
turris dauid collũ tuũ: que¬
E de collo suꝑͣ diximus. quoqͥ
doctores scõs significet: qui
eccłiam & sp̃ualib reficien¬
do alimoniis semꝑ augmai¬
tant. & u̾bis sc̃e exhortatio¬
nis in fide confortant. Sed
& hoc qͦd collũ in medio poss¬
tum. capiti nectit corpus.
apte conuenit his quorũ
ministerio conungit᷑ eccłia
xp̃o: qui huic alim̃ta uitȩ
ab ipso dño ꝑcepta tradide¬
runt. De qͥb dicit apłs gra¬
cũ initiũ accepisset enarra¬
ri ꝑ dñm: ab eis qͥ audierunt
in nos confirmata ẽ. Hinc de
ipso scriptũ ẽ. Et dedit disci¬
pulis panes. discipuli autem
turbis: & manducauerunt
om̃s & saturati st̃. Et ita cor¬
poralĩt factũ ẽ. ut etiã sp̃ua¬
liter dm̃i facta signarent. qͥa

Expanded text:
possunt etiam mirari. Sola autem possunt etiam mirari. Sola autem novit ipsa quanto invisibilis vitae teneatur amore, quanta in visione Conditoris sui, quanta in profectu membrorum suorum dilectione flammescat. Sicut turris David, collum tuum, de collo supra diximus, quod doctores sanctos significet, qui Ecclesiam et spiritualibus reficiendo alimoniis semper augmentant, et verbis sanctae exhortationis in fide confortant. Sed et hoc quod collum in medio positum, capiti nectit corpus, apte convenit eis quorum ministerio conjungitur Ecclesia Christo, qui huic alimenta vitae ab ipso Domino percepta tradiderunt. De quibus Apostolus gracum initium accepisset enarrari per Dominum, ab eis qui audierunt, in nos confirmata est . Hinc de ipso scriptum est: Et dedit discipulis panes, discipuli autem turbis; et manducaverunt omnes, et saturati sunt . Quod ita corporaliter factum est, ut etiam spiritualia Domini facta signarent, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ipsa crux sui redẽptoris
qͥd intus gr̃e salutaris habeat
ꝑandit. Item ostendit colorẽ
punicũ in genis. cũ pͥma &
dum. cum idẽ int̾ patiendũ
uł impleta passione. etiam
miraculis remtent. Nec pre¬
tereundũ qͦd malũ puneũ
magnã granoꝵ copiam uno
foris cortice ineludit. Unde
& malũ granatũ dicit᷑. Q
quidẽ integͦ adhuc malo
uideri nequeunt. s fracto
qͣm sint innumera clarescial.
Sic̃ & enĩ sic eccłia sc̃a. quo
ampliꝰ eã frangi aduersis
contigerit: eo clarius quot
uirtutũ grana unius fider
teginine cõplectat᷑ reserat:
E recte addit᷑. absq eo quoqi
intͥnsecꝰ latet: q confessionẽ
quidẽ in ȩccłia uiuificȩ cruqᷤ
possunt om̃s audire: pressu¬
ras ipsiꝰ ȩccłiȩ possunt om̃s
aspicere. nitorẽ qͦꝙ charis¬
matũ. qui infirmos eurat.
mortuos suscitat. leprosos
mundat. demones eicit. et
cȩt̾a huiꝰmodi possunt infi¬
deles cũ fidelibus intueri:

Expanded text:
cum ipsa crux sui Redemptoris, cum ipsa crux sui Redemptoris, quid intus gratiae salutaris habeat, pandit. Item ostendit colorem puniceum in genis, cum prima et dum, cum iidem inter patiendum, vel impleta passione, etiam miraculis renitent. Nec praetereundum quod malum punicum magnam granorum copiam, uno foris cortice includit, unde et malum granatum dicitur, quae quidem integro adhuc malo videri nequeunt, sed fracto quam sint innumera clarescunt. Sic etenim sancta Ecclesia, quo amplius eam frangi adversus contigerit, eo clarius quot virtutum grana unius fidei tegmine complectatur, referat. Et recte additur: Absque eo quod intrinsecus latet, quia confessionem quidem in Ecclesia vivificae crucis possunt omnes audire, pressuras ipsius Ecclesiae possunt omnes aspicere; nitorem quoque charismatum, qui infirmos curat, mortuos suscitat, leprosos mundat, daemones ejicit, et caetera hujusmodi possunt infideles cum fidelibus intueri,
Abbreviated transcription (Latin):
latet Pgenas uerecundiã
designari & supͣ docuimus:
qͥa nimirũ has erubescentib
nob̃ solet subitꝰ rubor ꝑfun¬
dere. Malum aũ pumieũ qr
rosei coloris ẽ: passionis dñicȩ
mysteriũ. sieut & coccinum
ñ inconuenient̃ insinuat.
Decebat enĩ modũ redẽptioni
nĩȩ crebra figurarũ repetiti¬
one in saero carmine sieut
& in cȩt̾is ꝓphetie scͥpturis
intimari. Quia gͦ sc̃a eccłia
ñ erubescit erucem xp̃i: s &
ipsa gaudet in contumeliis
ꝙ crucis ipsius gestare sol&
in facie: merito genas instar
mali punici hr̃e memorat᷑.
Nec nacat: qͦ d mtegro malo.
s eiꝰ comparant᷑ fragnini.
In fracto & enĩ malo ꝑunico.
&e pars ruboris ꝗͣ patebat
uidet᷑: &e pars quȩ intꝰ latu¬
erat candoris aperit᷑. Tlab&
ruborẽ mali punici sponsa
in genis: cũ sacramentum
dñice crucis fatetur ecclesia
u̾bis. Ostendit & candorem
fracti eiusdẽ mali. eũ pulsa¬
ta pressuris. ipsa castitatem
ꝑuri cordis ꝓbat & factis:

Expanded text:
er genas verecundiam designari et supra docuimus, quia nimirum has erubescentibus nobis, solet subitus rubor perfundere. Malum autem punicum, quia rosei coloris est, passionis Dominicae mysterium, sicut et coccineum non inconvenienter insinuat. Decebat enim modum redemptionis nostrae crebra figurarum repetitione in sacro carmine, sicut et in caeteris prophetiae Scripturis intimari. Quia ergo sancta Ecclesia non erubescit crucem Christi, sed et ipsa gaudet in contumeliis illumque crucis ipsius gestare solet in facie, merito genas instar mali punici habere memoratur. Nec vacat quod non integro malo, sed ejus comparantur fragmini: in fracto enim malo punico, et pars ruboris qui patebat, videtur, et pars quae intus latuerat, candoris aperitur. Habet ergo ruborem mali punici sponsa in genis, cum sacramentum Dominicae crucis fatetur Ecclesia verbis. Ostendit et candorem fracti ejusdem mali, cum pulsata pressuris ipsa castitatem puri cordis probat et factis,
Abbreviated transcription (Latin):
dit ẽẽ laudabilem. actione
uidelic& qua ad se per de¬
sertum sicut uirgula fumi
ex aromatib ascendit: pre¬
dicatione aũ qua ad suũ
consortiũ etiam ꝓximas
suas ascendere satagit di-¬
cens. Egredimini & uidete
filiȩ syon regem salomonẽ
Et recte pͥmo actione. postmo¬
dum p̃dicatione: iuxta exp̃¬
plum uidelic& ipsius de qͦ
facere & docere. Ocłi tui
columbarii: absq eo quod¬
spualium sunt rerũ contẽ¬
platione excellentes ac uene¬
randi. quib mea qͦq dona
quȩ nuꝑ exposuisti me in
diadema quod predicasti
uidere & cognoscere merui¬
be specie apparuit: merito
nomine illius sp̃ualis gr̃a
signat᷑. Absq eo qͦd intrin¬
secus latet. Absq inuisibili
in celestib retributione: qͣ
a te in terris pegrinante
necdũ ual&e uideri. Nec enĩ
maioris ẽ pulchritudo głȩ
quã in p̃sentiarũm digne¬
queat estimari. Ee pulchre
ubi oculoꝵ eiꝰ simplicitatẽ
id ẽ. occultoꝵ in ea cogniti¬

Expanded text:
dit esse laudabilem. Actione dit esse laudabilem. Actione videlicet qua ad se per desertum sicut virgula fumi ex aromatibus ascendit; praedicatione autem qua ad suum consortium etiam proximas suas ascendere satagit dicens: Egredimini et videte filiae Sion regem Salomonem. Et recte primo actione postmodum praedicatione iuxta exemplum videlicet ipsius, de quo facere et docere. Oculi tui columbarspiritualium sunt rerum contemplatione excellentes ac venerandi, quibus mea quoque dona, quae nuper exposuisti; meum diadema, quod praedicasti, videre et cognoscere meruiin columbae specie apparuit, merito nomine illius spiritualis gratia signatur. Absque eo quod intrinsecus latet. Absque invisibili in coelestibus retributione, quae a te in terris peregrinante necdum valet videri. Haec enim majoris est pulchritudo gloriae, quam impraesentiarum dignequeat aestimari. Et pulchre, ubi oculorum ejus simplicitatem, id est occultorum in ea cogniti
Abbreviated transcription (Latin):
ad suꝑna reducto genere
humano: loquit᷑ cęli ciuib
dicens. Congratulamini mͥ:
quia inuem ouem meã quȩ
perierat. Quia gͦ supͣ filiȩ
ierłm admirantes aduentũ
sponsȩ dicebant quȩ ẽ ista
quȩ ascendit ꝑ desertum.
& cetera: apto illa respon¬
so laudat lectulũ. laudat
ferculũ sponsi: laudat ipsũ
sponsa in cłm̃ humanitatis.
quã instante tempore suȩ
desponsionis ꝑ incorruptȩ
genitricis ministeriũ ꝓcrea¬
uit: ut ostendat iure se ad
diuine uisionis eiꝰ gloriam
anhelare: ꝓ qua ipse deus¬
humane habitũ nature
suscepisset. Unde merito
que tantũ se sui redẽptoris
laudib subdidit. que ad
laudandũ etiam cohortes
suas filias uidelicae syon. in¬
tentione materm affectus
inuitat: ipsã qͦq dignam
laudis recompensationem
ab eodem sponso suo ac re-¬
demptore suscepit. cuiꝰ uoce
es amica mea: quã pulchra
es. Pulchram ẽẽ eccłiam dix.
pulchrã repetit. quia banc
& actione & p̾dicatione ui¬

Expanded text:
ad superna reducto genere ad superna reducto genere humano loquitur coeli civibus, dicens, Congratulamini mihi, quia inveni ovem meam, quae perierat . Quia ergo supra filiae Jerusalem admirantes adventum sponsae, dicebant, Quae est ista quae ascendit per desertum, et caetera; apto illa responso laudat lectulum, laudat ferculum sponsi, laudat ipsum pro se in Deum humanitatis, quam instante tempore suae responsionis, incorruptae genitricis mysterium procreavit; ut ostendat jure se ad divinae visionis ejus gloriam anhelare, pro qua ipse humanae habitum naturae suscepisset. Unde merito, quae tantum se sui Redemptoris laudibus subdidit, quae ad laudandum etiam cohortes suas, filias videlicet Sion, intentione materni affectus invitat, ipsa quoque dignam laudis recompensationem ab eodem sponso suo ac Redemptore suscepit; cujus voce es amica mea, quam pulchra es. Pulchram esse ecclesiam dixit, pulchram repetit quia hanc et actione et praedicatione vi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ suȩ uidelie& potentia
substantiȩ. s operatione
assumentis eã tierbi. hoc
filii unici dĩ. Cuiꝰ uisionẽ
diadematis. una filiarum
syon. & ipsa nobilissima
iam ꝙ de finib concupi.¬
scentiȩ terrestris egressa:
summe admirata dicebat.
Cum aũ qui modico quam
angłi minoratꝰ est. uidemꝰ
ir̃m: ꝓpt̃ passionẽ mortis
gła & honore coronatum.
n die desponsionis illius: &
tempore incarnationis illiꝰ
qͣ ad copulandã sibi eccłiam
uirginali ex utero tanquã
sponsus suo ꝓcessit de thala¬
mo. Quȩ erat dies letitiȩ
cordis eius: qͥa letabatur
mundũ ꝑ dispensationem
eiꝰdem suȩ incarnationis. ad
agnitionẽ uisionẽ q eternȩ
biuuntatis e̾ẽ ꝑducendũ.
Tinc ẽ enĩ: quod̃ cũ plurimi
ad fidem eiꝰ confluerent.
scriptũ est. In illa hora exul¬
or tibi pat̃ dñe cȩli & terrx
qui abscondisti hec a sapien¬
tib & prudentib. & reuela¬
sti ea paruulis. Iinc ipse
redemptor ꝑsuũ sanguinẽ

Expanded text:
non suae videlicet potentia non suae videlicet potentia substantiae, sed operatione assumentis eam Verbi, hoc est Filii unici Dei; cujus visionem diadematis una filiarum Sion, et ipsa nobilissima, jamque de finibus concupiscentiae terrestris egressa, summe admirata dicebat, Eum autem, qui modico quam angeli minoratus est, videmus Jesum propter passionem mortis, gloria et honore coronatum . In die desponsionis illtempore incarnationis illius, quo ad copulandam sibi Ecclesiam virginali ex utero, tanquam sponsus suo processit de thalamo, quae erat dies laetitiae cordis ejus, quia laetabatur, mundum per dispensationem ejusdem suae incarnationis ad agnitionem visionemque aeternae divinitatis esse perducendum. Hinc est quod cum plurimi ad fidem ejus confluxerunt, scriptum est: In illa hora exsulbor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, qui abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Hinc ipse Redemptor per suum sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
solũ uerus dei filius s etiã
uerus est filiꝰ hominis confi¬
tendus: dei quidem filius
ȩternalit̾ ante scła natus.
hominis uͦ filius in fine se¬
culoꝵ ex tempore factus:
recte postꝗͣ dictũ est. uide¬
te filie syon regẽ salomo
ne matre susceptam: in
maiestatis paterne dexta¬
collocauit. Mater quippe
sua illũ diademate corona¬
uitͥ quando beata & inte¬
merata uirgo de sp̃u sc̃o
concipiens. materiam illi
sacrosancte carnis de sua car¬
ne prebuit: in qua mundo
apparens & habitans in
nobis regnũ mortis mori¬
endo destrueret. ac uttã
nobis resurgendo reparar&:
quamq ad cȩlos ascenden¬
do gla ꝓhennis regni subli¬
maret. Uidentes gͦ filie sy¬
on regẽ salomonẽ in decore
naturali. etiã diadema qͦ
coronauit eũ mat̃ sua. stu¬
pentes admirant᷑: qr uide¬
lic& electi dũ głam filii dei
coequalẽ patri ac spiritui
scõ credunt & confitentur.
buimanȩ quoq assumptio¬
nẽ naturȩ in qua mortis
elarificatam ẽẽ cognoscuił:

Expanded text:
solum verus Dei Filius, sed etiam verus est Filius hominis confitendus: Dei quidem Filius aeternaliter ante saecula natus; hominis vero Filius, in fine saeculorum ex tempore factus, recte, postquam dictum est: Videte, filiae Sion, regem Salomonne matre susceptam, in majestatis paternae dextcollocavit. Mater quippe sua illum diademate coronavit, quando beata et intemerata virgo de Spiritu sancto concipiens, materiam illam illi sacrosanctae carnis de sua carne praebuit, in qua mundo apparens, et habitans in nobis, regnum mortis moriendo destrueret, ac vitam nobis resurgendo repararet, quamque ad coelos ascendendo, gloria perennis regni sublimaret. Videntes ergo filiae Sion regem Salomonem in decore naturali, etiam diadema, quo coronavit eum mater sua, stupentes admirantur, quia videlicet electi, dum gloriam Filii Dei coaequalem Patri ac Spiritui sancto credunt, et confitentur humanae quoque assumptionem naturae, in qua imperium clarificatam esse cognoscunt,
Abbreviated transcription (Latin):
gregibus. quȩ ascendunt de
monte galaad. Tȩc enĩ mun¬
da ft̃ animalia. & ardua ru¬
pium siue arborũ solent
querendi pastꝰ gr̃a scandere :
quia nimirũ cogitationes
electoꝵ ut diximꝰ &si t̾rena
agunt. nichilominꝰ cȩlestia
intendunt: & cum etiam
sustentandȩ carnis curam
gerunt: erga anime potius
sospitatẽ. ac suꝑnã refectio¬
nem aciẽ mentis dirigunt.
Dossunt aũ in ocłis sponse
etiã p̾dicatores intelligi sog̃¬
eccłiȩ ꝑ qͦs celestiũ archana
secretoꝵ. que generalis creden¬
tium turba neqͥt. aspicit:
possunt in capillis. popuili
fideles accipi: qui & si min
docti funt ad ꝓsꝑiciendos
regendosꝙ gressus ȩcclesiȩ
maximũ tñ ei decꝰ. siia nume¬
rositate prebent obsequii.
De qualib dñs ipse. cũ mis¬
sis ad p̃dieandum discipłis
prediceret. qr eritis odio ꝓp¬

Expanded text:
gregibus, qui ascenderunt de gregibus, qui ascenderunt de monte Galaad. Haec enim et munda sunt animalia et ardua rupium sive arborum solent, quaerendi pastus gratia, scandere, quia nimirum cogitationes electorum, ut diximus, etsi terrena agunt, nihilominus coelestia intendunt, et cum etiam carnis sustentandae curam gerunt, erga animae potius sospitatem ac supernam refectionem aciem mentis dirigunt. Possunt autem in oculis sponsae etiam praedicatores intelligi se, per quos coelestium arcana secretorum, quae generalis credentium turba neque aspicit. Possunt in capillis populi fideles accipi, qui, etsi minus docti sunt ad prospiciendos regendosque gressus Ecclesiae, maximum tamen ei decus sua numerositate praebent obsequii. De qualibus Dominus ipse, cum missis ad praedicandum discipulis praedicaret quia Eritis odio