comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rant templũ prius. fundato
& hoc templo coram oculis
sius. partim fletꝰ. partim uo¬
dii quidẽ. qr templũ dñi
qd destructũ fuerat. iam re¬
staurari cepisset: fletus uͦ. qr
salomonis potentia qua priꝰ
templũ fundatũ ẽ. distaret.
etabant᷑ multũ qͥa soluti
a captiuitate. templũ reedi-¬
ficandi facultatẽ acceꝑant:
s flebant uoce magna. quia
priꝰ templuͣ ob sua scelera no-¬
uerant eẽ dirutũ: cuius nec
magnitudinẽ ipsi. nec decorẽ
ullatenꝰ equiꝑare ualebant.
Nam qr ꝓpħa dicebat. magna
tudinem uel ornatũ domus.
s ad rem ipsã ꝑtinet: quia
maioris miraculi & euidenti¬
oris erat diuinȩ iurtutis. qđ
paucȩ captiuoꝵ reliqͥȩ. inimiciᷤᷤ
resistentib tantũ opꝰ ꝑficere
ualuerunt: ꝗͣ qđ rex opulen¬
tissimꝰ nullũ oimodis habens
adu̾sarium. immo potentissi¬
mũ ac ditissimum tẏri regẽ
habens aduitorẽ: hoc autẽ
artificib doctissimis. prout
uoluit fecit. Itẽ. maior erit

Expanded text:
rant templum prius fundatum, et hoc templum coram oculis suis, partim fletus, partim gadii quidem, quia templum Domini, quod destructum fuerat, jam restaurari coepisset. Fletus vero, quondam Salomonis potentia, qua prius templum fundatum est, distaret. Laetabantur multum, quia soluti a captivitate, templum reaedificandi facultatem acceperant. Sed flebant voce magna, quia prius templum ob sua scelera noverant esse dirutum, cujus nec magnitudinem ipsi, nec decorem ullatenus aequiparare valebant Nam quia propheta dicebat: Magna tudinem vel ornatum domus, sed ad rem ipsam pertinet; quia majoris miraculi, et evidentioris erat divinae virtutis, quod paucae captivorum reliquiae inimicis etiam resistentibus tantum opus perficere valuerunt, quam quod rex opulentissimus, nullum omnino habens adversarium, imo potentissimum ac ditissimum Tyri regem habens adjutorem, hoc cum artificibus doctissimis, prout voluit, fecit. Item major erit
Abbreviated transcription (Latin):
consiliis malignoꝵ dogmatũ.¬
nc̃ acerbiore gladioꝵ pugna
insecunt᷑. & aliqͣndo etiam
suffragio gentiliũ principũ
eã uexare non metuunt.
Impediunt enĩ manꝰ populi
udȩ: cũ ȩccłiam in membris
suis infirmiorib Ab oꝑibus
piȩ ꝓfessionis retardant.
Destruere nitunt᷑ consiliũ ope¬
randi: eũ etiã animos eoꝵ
ab intentione ipsa bonȩ ac̃-¬
tionis reuocare satagunt.
Accusant eos ad reges: cũ pͥn¬
cipũ qͦq t̃renoꝵ contͣ eccłiam
p̃sidia conqͥrunt. Qđ̃ q̃ntũ
noceat fidei: tempore arria¬
ne ꝑfidiȩ. luce clariꝰ innotuit.

Expanded text:
consiliis malignorum dogmatum, nuconsiliis malignorum dogmatum, nunc acerbiore gladiorum pugna insequuntur, et aliquando etiam suffragio gentilium principum eam vexare non metuunt. Impediunt enim manus populi Judae, cum Ecclesiam in membris suis infirmioribus ab operibus piae professionis retardant. Destruere nituntur consilium operandi, cum etiam animos eorum ab intentione ipsa bonae actionis revocare satagunt. Accusant eos ad reges, cum principum quoque terrenorum contra Ecclesiam praesidia conquirunt. Quod quantum noceat fidei, tempore Arianae perfidiae luce clarius innotuit.
Abbreviated transcription (Latin):
da distinctio u̾boꝵ. qr consili¬
arios qͥdem dicit dato precio
conductos adu̾sum instaura¬
tores templi. ut destrueret᷑.
consiliũ eoꝵ: non tñ destru¬
ctum dicit. consiliũ eoꝵ esse.
aut qd̃ ab oꝑe cessarent.
Priusꝗͣ scripta e̾et ad arthar-¬
xersen epła accusationis.Ip¬
so uibente ꝓhibuerunt eos
ut seͥptura dicit in brachio
& robore. Ibi enĩ sequitur.
Tunc int̃missum ẽ opꝰ domꝰ
dñi in ierłm: & ñ fiebat usq
ad annũ scdm darii regis
ꝑsarum. Uñ colligit᷑. qr toto
quidẽ tempore eyri. operi
cepto quis segnius iusto
instabant: illo aũ mortuo. ñ
consiliis pͣuis ĩpeditiꝰ s aꝑta
st̃ impugnatione ab oꝑando
repulsi. Non enĩ audebant
hostes uiuente adhuc cyro qͥ
opꝰ illud fieri usserat aperte
obluctando. ꝗͣuis occulte sug¬
gerendo uł consiliando. edic¬
tis illiꝰ contͣire. In ꝓmptu est
aut̃ allegoricꝰ sensus: q eccłi¬
am heretiei ꝓut temporis
oportunitas arriserit. nunc

Expanded text:
da distinctio verborum; quia consiliarios quidem, dicit, dato pretio conduxerunt adversum instauratores templi, ut destrueretur consilium eorum; non tamen destructum dicit consilium eorum esse, aut quod opere cessarent, priusquam scripta ad Artaxerxen epistola accusationis, ipso jubente prohibuerunt eos, ut Scriptura dicit, In brachio et robore. Ibi enim sequitur: Tunc intermissum est opus domus Dei in Hierusalem, et non fiebat usque ad annum secundum Darii regis Persarum . Unde colligitur, quia toto quidem tempore Cyri operi coepto, quamvis segnius justo, instabant; illo autem mortuo, non consiliis pravis impediti, sed aperta sunt impugnatione ab operando repulsi. Non enim audebant hostes, vivente adhuc Cyro, qui opus illud jusserat fieri, aperte obluctando, quamvis occulte suggerendo vel consiliando, edictis illius contraire. In promptu est autem allegoricus sensus: quia Ecclesiam haeretici, prout temporis opportunitas artiserit, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ipse cdamnandꝰ: Sic fecit sy-
mon ille magͦ. qui baptismũ
in ȩccłia ñ ob sue studiũ salua¬
tionis. s ut res ȩccłiȩ certiꝰ ex
uicinitate dinosceret accepit:
qd exitu ipso ꝑdocuit: cum
eccłiam quã in ꝑsona ficti frĩs
neqͥuit. in ꝑsona aꝑti hostis
acerbissime turbauit. Sequit᷑.¬

Expanded text:
ius indamnandus? Sicius indamnandus? Sicqui baptismum in Ecclesia, non ob suae studium salvationis, sed ut res Ecclesiae certius ex vicinitate dignosceret, accepit; quod exitu ipso perdocuit, cum Ecclesiam, quae in persona ficti fratris nequit, in persona aperti hostis acerbissime turbavit. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
sticie cũ iniqͥtate : Aut que so¬
cietas luci ad tenebras: Quȩ aũ
conuentio xp̃i ad belial: Intra¬
stis namq in t̃ram filioꝵ isrł. ñ
a iosue int᷑ducti: ñ ierosolimoꝵ
imꝑio subditi: s a rege ꝑfido.
ab hoste ppłi di in terrã eius
adducti. non ut in hac dño. sed
eidem regi adu̾sario seruiatis.
Sic & enĩ heretici. sic falsi catboli¬
ci. cum pacẽ ȩccłiȩ uł uiuendo
ꝑuerse uł etiã docendo impu¬
gnant. ab ierosolimoꝵ sunt
regno ꝓrsus extranei: & ad gen¬
tiliũ magis quoꝵ peccata non
deserunt sortẽ ꝑditã ꝑtinent:
immo potiꝰ ut aꝑtius dicam.
tales ñ dño itĩu. s diabolo du¬
ce. cuiꝰ figurã assoraddan rex
assur tenuit. soȩ eccłiȩ fines
intͦeunt. Quo enĩ nͥ diabolo
instigante agit᷑. cum qͥs sacra¬
menta ecclesiȩ ꝑcipit. non ut
ꝑ hȩc ipse deo consecret᷑ sanandꝰ:
s ut consecratos deo alios ex
familiaritate corrumpat. acriꝰ¬

Expanded text:
stitiae cum iniquitate? aut quae sostitiae cum iniquitate? aut quae societas lucis ad tenebras? qutrastis namque terram filiorum Israel, non a Josue introducti, non Jerosolymorum imperio subditi, sed a rege perfido, ab hoste populi Dei, in terram ejus adducti, non ut in hac Domino, sed eidem regi adversario serviatis. Sic etenim haeretici, sic falsi catholici, cum pacem Ecclesiae, vel vivendo perverse, vel etiam docendo impugnant, ab Jerosolymorum sunt regno prorsus extranei, et ad gentilium magis, quorum peccata non deserunt, sortem perditam pertinent; imo, ut apertius dicam, tales non Domino Jesu, sed diabolo duce, cujus figuram Assorhaddan rex Assur tenuit, sanctae Ecclesiae fines introeunt. Quo enim nisi diabolo instigante agitur, cum quis sacramenta Ecclesiae percipit, non ut per haec ipse Deo consecretur sanandus, sed ut consecratus Deo alios ex familiaritate corrumpat, acr
Abbreviated transcription (Latin):
heretici auctoritatẽ sibi p̃di¬
candi ȩque int catholicos tͥbui:
ꝓmittentes se unã eandemq
cũ eis recte fidei & oꝑationis
tenere ac diligere castitatem:
qͣtinꝰ accepta potestate docendi
in medio boni senunis a quo
apłs paulus cognom̃ accepit
serant. Sic fecere quidã niceno
concilio. qͥ recte fidei int̾ cat᷑o¬
licos patres ñ catholiea mente
subscripserunt. ut qͦ fidelibus
familiariꝰ essent admixti. eo
recipiendȩ ꝑfidiȩ arrianȩ libe¬
rius locũ struerent. Sic pela¬
gius in concilio palestino he¬
resim suã qua grãm di accer¬
rime ĩpugnabat. confessione
& scripto. ñ etiã animo ana¬
thematizauit: ne ipse a cato¬
licis sacerdotib anathemati-¬
ac suũ errorẽ seminandi. facul¬
tatẽ amitt̾et. Ecce inqͥunt. nos
ĩmolauimꝰ uictimas ex diebus
assoraddan regis assur: qͥ addu¬
xit nos huc. Immolastis uictimaᷤᷤ.
s ĩmundas: qr ñ renuntiastis
idolis. Que enĩ participatio ui¬

Expanded text:
haeretici auctoritatem sibi praedihaeretici auctoritatem sibi praedicandi aeque inter catholicos tribui, promittentes se unam eamdemque cum eis rectae fidei et operationis tenere ac diligere castitatem, quatenus accepta potestate docendi in medio boni seminis, a quo apostolus Paulus cognomen accepit, serant. Sic fecere quidam in Nicaeno concilio, qui recte fidei inter catholicos Patres non catholica mente subscripserunt; ut quo fidelibus familiarius essent admixti, eo recipiendae perfidiae Arianae liberius locum struerent. Sic Pelagius in concilio Palaestino haeresim suam, qua gratiam Dei acerrime impugnabat, confessione et scripto non ex animo anathematizavit, ne ipse a catholicis sacerdotibus anathematiac suum errorem seminandi facultatem amitteret. Ecce inquiunt, nos immolavimus victimas ex diebus Assorhaddan regis Assur, qui adduxit nos huc. Immolastis victimas, sed immundas; quia non renuntiastis idolis. Quae enim participatio ju
Abbreviated transcription (Latin):
xit nos huc. Nota ẽ hẏstoria.
quia hostes uidȩ & beniamin
samaritas dicit: quos captiua¬
tis decẽ tͥbub rex assyrioꝵ de
diu̾sis gentiũ popłis in enu¬
tates eoꝵ & t̃ras transtulit.
Qui postmodũ accepta dĩ lege.
& hanc ex parte seruabant:
&e nichilominꝰ eisdẽ qͥb antea¬
seruiebant. Hi gͦ qͥa ueros dĩ
cultores abominabant᷑. polli¬
citi st̃ eis auxiliũ oꝑis: ut in
societatẽ recepti. possent infer-¬
re dispendiũ. Facile aũ eiuuis
patet: quia tales popłi. falsos
fr̃s. hoc est hereticos & malos
catholicos figuralit expͥmunt :
qͥ hostes sunt uide. hoc est
confessionis. & laudis: quam
ȩccłia dño in p̃senti ꝑ fidem
rectã & oꝑa fide digna offert:
Hostes qͦq sunt beniamin. hoc
ẽ. filii dexterȩ: dũ eos qui se
audiunt. a sorte segregant
populi fidelis. qͥ ad dexterã
iudicis in futuro bñdictionẽ
Tales gͦ ueniunt ad ⁊orobabel
ficemꝰ uobiscũ. qr ita ut uos
querimꝰ dm̃ ur̃m: cũ affectatł

Expanded text:
in, etc. Nota est historia; quia hostes Judae et Benjamin Samaritas dicit, quos captivitatis decem tribubus rex Assyriorum de diversis gentium populis in civitates eorum et terras transtulit. Qui postmodum accepta Dei lege, et hanc ex parte servabant, et nihilominus eisdem quibus anteserviebant. Hi ergo, quia veros Dei cultores abominabantur, polliciti sunt eis auxilium operis, ut in societatem recepti possent inferre dispendium. Facile autem cuivis patet quia tales populi falsos fratres, hoc est haereticos et malos catholicos figuraliter exprimunt. Qui hostes sunt Judae, hoc est confessionis et laudis, quam Ecclesia Domino in praesenti per fidem rectam et opera fide digna offert. Hostes quoque Benjamin, hoc est filii dexterae, dum eos qui se audiunt, a sorte segregant populi fidelis, qui ad dexteram Judicis in futuro benedictionem est Tales ergo dicunt ad Zorobabel ficemus vobiscum, quia ita ut vos quaerimus Deum vestrum, cum affectant
Abbreviated transcription (Latin):
corda fideliũ ł docendo ł bñ
iuuendo instruunt: ad corpꝰ
et̾ni regis ac sacerdotis. hoc ẽ.
dñi & saluatoris nr̃i ꝑtinent.
Unde & ipsi auctores oꝑis de
utraq tribu: M̃c uidelicet de
sacerdotali. zorobabel uͦ de
regia originẽ duxere. Funda¬
to gͥ a cementariis tẽplo dñi.¬

Expanded text:
corda fidelium vel docendo vel bene corda fidelium vel docendo vel bene vivendo instituunt, ad corpus aeterni regis ac sacerdotis, hoc est Domini et Salvatoris nostri, pertinent. Unde et ipsi auctores operis de utraque tribu, Jesus videlicet de sacerdotali, Zorobabel vero de regia, originem duxere. Fundato igitur a caementariis templo Domi
Abbreviated transcription (Latin):
malũ captiuitatis contulerit:
de qͣ eruti tanta om̃s intenti¬
one qͣnta nunꝗͣ antea cȩlesti-¬
bus obsequiis oꝑam dare pro-¬
bant᷑. Sed & hodie multis qui
in pace eccłiȩ negligenter
iuxerant subito errasse. & in
flagitia aliqua cecidisse ꝓfuit:
dum post casum penitendo
erecti. iuigilantiꝰ dño seruire
ceꝑunt: & qui pigͥ ac desides
in innocentia stare uideban¬
tur. ꝑ accidentẽ sibi rumã
admoniti st̃ sollertiꝰ erga sui
custodiã contra om̃s antiqui
hostis insidias accingi: ita ut
qui nͨ ꝓpriam uitã curando
offenderant. postmodũ. etiã
fraternȩ salutis eum sua
erectione curã gerant. Dĩs
gͥ ppl̃s reuertentium de ba¬
bylone in ierłm. curã templi
restaurandi. s maxime leui-¬
te & filii iuda habuere: uide-¬
licet ꝓpt̃ sacerdotalem simul
& regiam scẽ ecclesiȩ dignita¬
tem. Regalis enĩ precipue &
sacerdotalis tribꝰ. templũ edi¬
ficant: quia om̃s nimirũ qui

Expanded text:
malum captivitatis contulerit; malum captivitatis contulerit; de qua eruti tanta omnes intentione, quanta nunquam antea coelestibus obsequiis operam dare probantur. Sed et hodie multis qui in pace Ecclesiae negligenter vixerant, subito errasse, et in flagitia aliqua cecidisse profuit, dum post casum poenitendo erecti, vigilantius Domino servire coeperunt; et qui pigri ad desides in innocentia stare videbantur, per accidentem sibi ruinam admoniti sunt solertius erga sui custodiam contra omnes antiqui hostis insidias accingi; ita ut qui nec propriam vitam curando offenderant, postmodum etiam fraternae salutis cum sua erectione curam gerant. Omnis igitur populus revertentium de Babylone in Jerusalem, curam templi restaurandi, sed maxime Levitae, et filii Juda habuere, videlicet propter sacerdotalem simul et regiam sanctae Ecclesiae dignitatem. Regalis enim praecipue et sacerdotalis tribus templum aedificant; quia omnes nimirum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco non filiũ iosedech
sacerdotẽ. magnũ dicit: sed
unũ de leuitis. quib p̃dictũ
erat qđ constituti fuerint
a .xx. annis & supͣ ad urgen¬
dum opꝰ dñi: de quib fuit
& cednihel & filii enab: qui
parit inuincto sibi eidem oꝑl.
cum filiis & frĩb suis curam
adbibuisse narrant᷑. Deniq
sup̃ in cathalogo ppłi isrł. hi
post sacerdotes pͥmi leuitarũ
nominatĩ commemorantur.
utroq numero colligit᷑. princi¬
pes eos & patͥarchas fuisse le¬
uitarũ temporis illiꝰ. Ubi bñ
filii uida in medio leuitarum
int̃ponunt᷑. qui simul instau¬
rando templo dñi curã ĩpen-¬
derint: & hi ꝓpt̃ eundẽ pieta¬
tis consensum. qͣsi unus stetis¬
se commemorant᷑. Hic nãq
est ille de qͦ p̃diximꝰ nobis sẽꝑ
imitanduᷤ ordo uͥtutis: ut ec¬
clesiam sc̃am. & dicati dõ gͣdas
om̃s. & cõmunis ppłi totiꝰ deuotio
ꝓ suo qͥsq modulo edificet.
Notandumq est. & crebrius
memorandũ. qͣntũ boni ppło.

Expanded text:
hoc loco non filium Josedec sacerdotem magnum dicit, sed unum de Levitis, de quibus praedictum erat, quod constituti fuerint a viginti annis et supra ad urgendum opus Domini; de quibus fuit et Cedmiel, et filii Henadad, qui pariter injuncto sibi eidem operi, cum filiis et fratribus suis curam adhibuisse narrantur; denique supra in catalogo populi Israel, hi post sacerdotes, primi Levitarum nominatim commemorantur. utroque loco colligitur, principes eos et patriarchas fuisse Levitarum temporis illius. Ubi bene filii Juda in medio Levitarum interponuntur, qui simul instaurando templo Domini curam impenderint; et hi propter eumdem pietatis consensum quasi unus stetisse commemorantur. Hic namque est ille, de quo praediximus, nobis semper imitandus ordo virtutis, ut Ecclesiam sanctam, et dicati Deo gradus omnes, et communis populi totius devotio pro suo quisque modulo aedificet. Notandumque, et crebrius rememorandum, quantum boni populo
Abbreviated transcription (Latin):
hereticoꝵ edificare domũ dñi
que ẽ ȩccłia. a qua ipsi ꝓban-¬
adherentes pͥncipes patrũ
uocari meruerunt: ob curã
udelicet piã quã habent
erga eos qui dm̃ uidere desi¬
derant: qd int̃pretat᷑ isrł.
Tactũ est gͥ ut ppłs terrȩ ĩpe¬

Expanded text:
haereticorum aedificare domum Domini, quae est Ecclesia, a qua ipsi probanadhaerentes, principes patrum vocari meruerunt, ob curam videlicet piam, quam habent erga eos qui Deum videre desiderant, quod interpretatur Israel. Factum est igitur, ut populus terrae impe
Abbreviated transcription (Latin):
cite pensamꝰ. uł quanta acerbi¬
tas demonicȩ captiuitans. de
qua eruti sumꝰ: uel quanta sit
sollemnitas ad quã uocati sumꝰ.¬
cuius in p̃senti ȩccłia. iã pignꝰ
accepimꝰ. Uerum intueamur
eximia patrũ opera: qͦ ampliꝰ
de nr̃ȩ actionis pusillitate con¬
fundamͣ. Dequitur. Stetitq

Expanded text:
cite pensemus, vel quanta acerbicite pensemus, vel quanta acerbitas daemonicae captivitatis, de qua eruti sumus; vel quanta sit solemnitas, ad quam vocati sumcujus in praesenti Ecclesia jam pignus accepimus. Verum intueamur eximia Patrum opera, quo amplius de nostrae actionis pusillitate confundamur. Sequitur: Stetitque
Abbreviated transcription (Latin):
epͣi ac pb̃ri. & plebẽ fideliũ
domũ udelicet dei debent
edificare docendo. & doctores
illi qͥ opus u̾bi sc̃issimũ diligen¬
ter impleant consulendo p̃po¬
nere: s & ipse ꝓpłs de captiui¬
tate uicioꝵ ad uisionẽ uerȩ
pacis uocatꝰ. ministeriũ sibi
uerbi necesse est ab his qͥ dic̃e
norunt exigat. Qui uidelicet
ministri sermonis. id ẽ. leuitȩ
a .xx. annis & supͣ constituti
esse narrant᷑: qr nimirũ tales
sunt ad p̃dicandũ dei uerbũ
ppło p̃ferendi qͥ decalogũ legis
ñ solum executione oꝑis in exẽ¬
plum suis auditorib ostendaũ:
s & puritate atq integͥtate
cordis in conspectu sui condi¬
toris intemeratũ custodiant.
Nec dubitandũ est ibi statum
sibi magistros ne a discendo
cessent. diligent audiendo. ac
dictis eoꝵ obtemꝑando cõpel¬
lunt. S heu ꝓdolor. intueri
maioresq simul & minores:
ledit hos a p̃dicando uerbum:
illos ab audiendo: utrosq a fa¬
ciendo p̃pediens qđ minꝰ solli¬

Expanded text:
pi ac presbyteri, et plebem fidelium, domum videlicet Dei, debent aedificare docendo, et doctores illi qui opus verbi sanctissimum diligenter impleant, consulendo praeponere. Sed et ipse populus de captivitate vitiorem, ad visionem verae pacis vocatus, ministerium sibi verbi necesse ab his qui dicere norunt, exigat. Qui videlicet ministri sermonis, id est Levitae, a viginti annis et supra constituti esse narrantur; quia nimirum tales sunt ad praedicandum Dei verbum populo praeferendi, qui decalogum legis non solum exsecutione operis in exemplum suis auditoribus ostendant, sed et puritate atque integritate cordis in conspectu sui Conditoris intemeratum custodiant. Nec dubitandum est ibi statum sibi magistros, ne a dicendo cessent, diligenter audiendo, ac dictis eorum obtemperando compellunt. Sed heu, proh dolor! juvat majoresque simul et minores laedit, hos a praedicando verbum, illos ab audiendo, utrosque a faciendo praepediens, quod minus solli
Abbreviated transcription (Latin):
de herode & pontio pilato legimꝰ
indñi nece eos fecisse concordia.
saduceis : qͥ inter se ꝯtrarii fcͣ. s ad
tẽptandũ iħm pari mente consen¬
tiũt. Qui gͦ iã supra in ostentiõe
denarii fuerant confutati. & adu̾se
partis factionẽ uiderant subrup¬
taͣ. debuerant exemplo monerine
ult᷑ molirent᷑ insidias. S malicia
& liuor. nutrit impudentiã. Inter¬
rogat unꝰ ex legis doctorib ñ scire
desiderans s tẽptans aninterroga¬
tꝰ nosset qd̾ int̾rogabat᷑. qd̾ sit maiꝰ
uit magna sint: qͥcqͥd ille respon¬
derit occasionẽ habeat calũpnian¬
di aliud asserens magnũ ẽẽ de plu
uoto discendi. s studio cognoscendi.
an nou̾it ille qͥ responsurꝰ eͣ: in si¬
militudinẽ ꝑhariseoꝵ. nͣqͣs discipłs
s qͣs tẽptator accedit. Incip̃ quartꝰ.

Expanded text:
de Herode et Pontio Pilato legimus in Domini nece eos fecisse concordiam,Sadducaeis, qui inter se contrarii sunt, sed ad tentandum Jesum pari mente consentiunt. Qui ergo jam supra in ostensione denarii fuerant confutati, et adversae partis factionem viderant subruptam, debuerant exemplo moneri, ne ultra molirentur insidias. Sed malevolentia et livor nutrit impudentiam. Interrogat unus ex legis doctoribus, non scire desiderans, sed tentans, an interrogatus nosset id quod interrogabatur, quod sit majus it magna sint, quidquid ille responderit occasionem habeat calumniandi, aliud asserens magnum esse de plurrogat non voto discendi, sed studio cognoscendi, an noverit ille, qui responsurus est, in similitudinem Pharisaeorum non quasi discipulus, sed quasi tentator accedit.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ scd̃m ordinẽ melchisedech: &
respondere cogamꝰ quomͦ abrahã
ante luciferũ genitꝰ sit: & sacerdos
fuerit scđ̃m ordinẽ melchisedech:
ꝓ qͦ melchisedech obtulerit panẽ &
uinũ. ⁊ a quo decimas p̃dȩ accepe¬
rit. E nemo poterat ei respondẽ
ubũ: neq ausus fuit qͥsꝗͣ ex illa die
eũ ampliꝰ interrogare. Pharisei ⁊
saducei querentes occasionẽ calũ¬
tati st̃. ult᷑ nͥ uiterroga.nt. s aꝑtis¬
sime conp̾hensũ. romanȩ tradunt
potestati. Ex qͦ intelligimꝰ uenena
iuidie posse quidẽ suꝑari. ẜ dis¬
ficile reqͥescere. Ine.¬

Expanded text:
ndum ordinem Melchisedec? Et respondere cogamus, quomodo Abraham ante Luciferum genitus sit; et sacerdos fuerit secundum ordinem Melchisedec: pro quo Melchisedec obtulerit panem et vinum, et a quo decimas praedae acceperit. Et nemo poterat ei respondere verbum: neque ausus fuit quisquam ex illa die eum amplius interrogare. Pharisaei et Sadducaei quaerentes occasionem calumtati ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem superari, sficile conquiescere.
Abbreviated transcription (Latin):
ee̾ uenturũ homine̾. simplice̾ &
scͣm uirũ assert᷑ de genere dause.
Interrogemꝰ gͦ eos docti adño si
simplex hõ ẽ: &̾ tantũ filiꝰ dauid
quomͦ dauid uocet eũ dñm suũ
ñ erroris incerto: nec ꝓpͥa uolunta¬
te. s in spuͣ sco. Testimoniũ aut̃
qd̾ posuit de centesimo nono psal¬
pͥueniens ipsũ carnis suȩ patrem.
sudei ad deludendã interrogatiõis
ueritatẽ. friuola multa confingũt.
ĩnaculũ abrahȩ asserentes.: cuiꝰ
fuerit filiꝰ damascus helyerer & ex
ipsiꝰ ꝑsona scͥptũ psalmũ. qd̾ pꝰ

Expanded text:
e venturum hominem simplicem, et sanctum virum asserunt de genere David; interrogemus eos docti a Domino: Si simplex homo est, et tantum filius David, quomodo David vocet eum Dominum suum? Non erroris incerto nec propria voluntate, sed in Spiritu sancto. Testimonium autem quod posuit, de centesimo nono psalpraeveniens ipsum carnis suae patrem. Judaei ad deludendam interrogationis veritatem, frivola multa confingunt, vernaculum Abrahae asserentes, cujus fuerit filius Damascus Eliezer, et ex ipsius persona scriptum psa
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ac p̃parati ad pugnã. sic edifi¬
cationib muroꝵ insistunt.uii.¬
Excitato in tumultu ꝑpło ꝓ fame
ac penuria. neemiad adiurat oꝑ¬
timates ac magistratꝰ ne usuras a
frib suis exigant s potiꝰ ꝓ ilis¬
pecumam dent. uii
dem ꝑ se quantũ pietatis populq¬
Sanaballath & socii eiꝰ neemiã ab
edificatione tempͥli retͣhere temp-¬
tant. conductis adu̾sus eũ etiam
domesticis insidiis. & his ab eo dep̃¬
hensis. ciuitatis murꝰ ad ꝑfectum
usq completur.

Expanded text:
es, ac praeparati ad pugnam, sic aedificationi murorum insistunt.Excitato in tumultum populo pro fame ac penuria, Nehemias adjurat optimates ac magistratus ne usuras a fratribus suis exigant, sed potius dexcitato in tumultum populo pro fame ac penuria, Nehemias adjurat opSanaballat et socii ejus Nehemiam ab aedificatione muri retrahere tentant, conductis adversus eum etiam domesticis insidiis; sed his ab eo deprehensis, civitatis murus ad perfectum usque completur.
Abbreviated transcription (Latin):
editã. dño conseerans. ciuem
ierosolunitanã facit. quia opꝰ
male inchoatũ corrigens ex
tempore. ꝑpetua in cȩlis mer-¬
cede se dignũ reddit. Explic̃¬
regis artharxersis audita afflie¬
tione eoꝵ qͥ erant in ierłm: ieui¬
nat. orat. querit miscdiã a dño

Expanded text:
editam, Domino consecrans, civem editam, Domino consecrans, civem Jerosolymitanam facit, quia opus male inchoatum corrigens ex tempore, perpetua in coelis mercede dignum reddit. LIBEregis Artaxerxis, audita afflictione eorum qui erant in Jerusalem, jejunat, orat, quaerit misericordiam a Do
Abbreviated transcription (Latin):
si placuerunt filii transinigra¬
tionis liberi qͦs sibi mulieres
rit causa. qͦd eos abrenuntia¬
re materne infidelitati docu¬
erunt: & conseeratos dño ꝑ
circũcisionẽ & hostiã salutarẽ.
suȩ fidei & castitatis consorte
esse fecerunt. Cuiꝰ ꝓfecto rei
in ꝓmptu ẽe mysteriũ constap.
quia bona oꝑa quȩ intuitu
temporalis cõmodi uł fauoris
uł delectationis agiꝰ. aut
int̾̃ mala ft̃ opera reputanda
aut ab infima intentione se¬
cernenda. & ꝓ celesti solum
retͥbutione st̃ facienda. Qui
enĩ u̾bi gr̃a ieiunat. orat. ele¬
mosinã dat ea intentione ut
uideat᷑ & laudet᷑ ab hõibus
talis nimirũ proles bonȩ ac-¬
tionis qͣsi de ĩmunda genitͥot
nata est conscientiȩ sordidantiꝰ.
de babylone ierosolimã ascen
mercedẽ recipit suã. futura
in celis carebit. Et si talis au¬
ctor oꝑis mentẽ ad meliora
conu̾tens. ꝓ celesti retͥbutione
fac̾e ceꝑit que ꝓ manis appe¬
titu laudis faciebat. quasi
sobolẽ suã. tam& si indigne

Expanded text:
cerunt hos filii transmigrationis liberos, quos sibi mulieres rit causa, quod eos abrenuntiare maternae infidelitati docuerunt, et consecratos Domino per circumcisionem et hostiam salutarem suae fidei et castitatis consortes esse fecerunt. Cujus profecto rei in promptu esse mysterium constat, quia bona opera, quae intuitu temporalis commodi, vel favoris, vel delectationis agimus, aut inter mala sunt opera reputanda, aut infima intentione secernenda, et pro coelesti solum retributione sunt facienda. Qui enim, verbi gratia, jejunat, orat, eleemosynam dat illa intentione, ut videatur et laudetur ab hominibus, talis nimirum proles bonae actionis quasi de immunda genitrice nata est conscientiae sordidantis; de Babylone Jerosolymam ascendmercedem suam recepit, futura in coelis mercede carebit. At si talis auctor operis, mentem ad meliora convertens, pro coelesti retributione facere coeperit quae pro inanis appetitu laudis faciebat, quasi sobolem suam, tametsi indigne
Abbreviated transcription (Latin):
solatio p̃statur. Qui dũ post
lapsũ peccati ueniȩ spem. ac
ꝓpiciationis diuinȩ penitenti¬
qͣsi diruta ab hostib ierosoli¬
moꝵ mȩnia murosq restau¬
rant. Oensis aũ casleu. ipse ẽ
quẽ decembrẽ uocamꝰ: est q
apud hebreos nonꝰ: apud nos
anni mensis ultimꝰ. Cuiꝰ uoca¬
bulũ. qͦd latine spes eiꝰ int̃pre¬
tatur: aptissime conuenit uo¬
tis eiꝰ qͥ ad erigendas riunas
sc̃ẽ ciuitatis animũ intende¬

Expanded text:
 post lapsum peccati, spem veniae ac propitiationis divinae poenitentiquasi diruta ab hostibus Jerosolymorum moenia murosque restaurant. Mensis autem Casleu ipse est quem nos Decembrem vocamus, estque apud Hebraeos nonus, apud nos anni mensis ultimus; cujus vocabulum, quod Latine spes ejus interpretatur, apertissime convenit votis ejus qui ad erigendas ruinas sanctae civitatis animum intende
Abbreviated transcription (Latin):
deret᷑ tollere penitentiã. s qͥ
oꝑamini. hoc eͣ qui usq in p̃¬
sente̾ horã. cũ iudicii tempꝰ ad¬
uenerit. licet nͣ habeatis faccl¬
tate᷑ peccandi. tam̃ ad huc ha¬
betis affectũ.Et descendit
pluiia. & uenert̃ flumina. ꝙ

Expanded text:
eretur tollere poenitentiam, sed qui operamini, hoc est, qui usque in praesentem horam, cum judicii tempus advenerit, licet non habeatis facultatem peccandi, tamen adhuc habetis affectum. Et descendit pluvia, et venerunt flumina, et
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpħa loquit᷑ confident᷑. Sta¬
tuit supra betrã pedes meos.
Et in alio loco. Petra refugiũ
leporib. siue erinatiis. Timi¬
dũ enĩ animal. in petrȩ cau̾¬
nas se recipit. Et cutisasꝑa.
& tota armata iaculis. tali se
ꝓtectione tutat᷑. Unͣ ⁊ moysi
ur̃. eo tẽꝑe quo de egypto fu¬
gerat & lepusculus dni erat.
ta in foraminib petrȩ. ꝙ po¬
steriora mea uidebis. Quia edi¬
ficauit domũ suã srͣ harenã.¬
tectus posuit. unu̾ ẽ: dnͣs nͣr
sta mole fundatũ. edificat᷑
nec in una copulã redigi.¬

Expanded text:
a loquitur confidenter: Statuit super petram pedes meos . Et in alio loco: Petra refugium leporibus, sive herinaciis . Timidum enim animal in petrae cavernas se recipit: et cutis aspera, et tota armata jaculis, tali se protectione tutatur. Unde et Moysi dicitur eo tempore quo de Aegypto fugerat, et lepusculus Domini erat: Sta in foramine petrae, et posteriora mea videbis . Qui aedificavit domum suam super arenatectus posuit, unum est Dominus nsta mole fundatum, aedificatur nec in unam copulam red
Abbreviated transcription (Latin):
s inuocatio nominis xp̃i hoc
agit. uł ob conde̾natione᷑
eoꝵ qui inuocant: uł utilita¬
tẽ eoꝵ qui uident & audiũt
concedit᷑. ut licet homines
despiciant signa facientes.
uocatione fiunt tanta mira¬
cula. Nam & saul ⁊ balaam.
& cayphas ꝓphauert. nesci¬
entes quid dicerent. Ct̃ ꝑha¬
rao. & nabuchodonosor: soͣ

Expanded text:
hoc agit, vel ob condemnationem eorum qui invocant, et utilitatem eorum qui vident et audiunt, conceditur: ut licet homines despiciant signa facientes, vocationem fiunt tanta miracula. Nam et Saul , et Balaam , et Caiphas prophetaverunt, nescientes quid dicerent: et Pharao et Nabucho
Abbreviated transcription (Latin):
in regnũ celoꝵ: s qui facit
uoluntatẽ patͥs mei qͥ incelis
eͣ hic intrabit in regnũ celoꝵ.
Sicut supͣ dixerat eos qui hñt
ueste̾ uitȩ bone nͥ recipien¬
dos ꝓpt̾ dogmatũ nequitiã.
ita nẽ e contrario asserit ne
his quide̾ accõ modandã fidẽ.
quieͣ polleant integritate fidi
turpiter uuuuit. & docꝰtrine
integͥtatẽ malis oꝑib destru¬
unt. Utrũq eni dĩ seruiis ne-¬
cessariuͣ eͣ: ut & opꝰ sermone.
& sermo oꝑib coꝓbetur.
Nuic sententiȩ potest illud ui¬

Expanded text:
num coelorum; sed qui facit voluntatem Patris mei, qui in coelis est, ipse intrabit in regnum coelorum. Sicut supra dixerat, eos qui haberent vestem vitae bonae, non recipiendos propter dogmatum nequitiam: ita nunc econtrario asserit, ne his quidem accommodandam fidem, qui cum polleant integritate fidei, turpiter vivunt, et doctrinae integritatem malis operibus destruunt. Utrumque enim Dei servis necessarium est, ut et opus sermone, et sermo operibus comprobetur. Huic sententi
Abbreviated transcription (Latin):
bor illis. Signant᷑ dixit con¬
ficebor: qr multo ante tẽpore
dicere dissimulauerat. Non
noui uos. Non nouit dñs eoᷤ
qui ꝑeunt. Obserua autͣ qͣre
aturas. Recedite a me qui oꝑa¬
mini iniquitatẽ. Non dix̃ qͥ¬

Expanded text:
ovi vos. Signanter dixit confitebor, quia multo ante tempore dicere dissimulaverat: non novi vos. Non novit Dominus eos qui pereunt. Observa autem quare aturas. Discedite a me qui operamini iniquitatem. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
scoͣ. S moris eͣ scͥpturarũ dicta
ꝓ facꝰtis accipere. ut stati incon¬
sequentib approbet᷑. refutari
eos qui iactãt sine oꝑib scien¬
tiã dñi: &s audiunt a saluatore
Recedite a me oꝑarii iniqͥtatis.
nescio uos. & apłs in h̃ẽ sensũ
loquit᷑. Confitent᷑ se nosse dm̃.

Expanded text:
o. Sed moris est Scripturarum dicta pro factis accipere, ut statim in consequentibus approbatur, refutari eos qui jactant sive operibus scientiam Domini, et audiant a Salvatore: Recedite a me, operarii iniquitatis, nescio vos. Et Apostolus hunc sensum loquitur: Confitentur se Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
eͣ. Detrus ad p̾dicatione̾ mor¬
tis dnĩce scandaliratus: senten¬
tiam dñi fuerat increpatus: ꝓ¬
uocanti discipłi ut abnegẽt
se: & tollerent cruce̾ suã. & mori¬
entiũ animo magistrũ seque¬
rentur. Grandis terror audien
& dicit. Filius hominis uenturꝰ
ẽ in gla patͥs sui: eu angelis sius.
limes mortẽ. Audi głam tͥũpban¬
tis. Uereris crucẽ: Ausculta
angeloꝵ ministeria. Et tc̃ inqͥt
diuitũ: ubi non ꝑsone s oꝑa
considerantur. ii.

Expanded text:
ejus. Petrus praedicatione mortis Dominicae scandalizatus, sententia Domini fuerat increpatus, provocatis discipulis suis ut abnegent se et tollant crucem suam, et morientium animo magistrum sequerentur, grandis terror audientet dicit: Filius hominis venturus est in gloria Patris sui cum angelis suis. Times mortem, audi gloriam triumphantis; vereris crucem, ausculta angelorum ministeria. Et tunc, inqudivitum, ubi non personae, sed opera considerantur.
Abbreviated transcription (Latin):
homo cõmutationẽ ꝓ anima
sua Pro isrł datur cõmutati¬
Pro anima humana. illa sola
ẽ retͥbutio: quã psalmista ca¬
quȩ retͥbuit mͥ: Calicẽ saluta¬
ris accipiam: & nomen dñi
inuocabo.  ẜilius enim homi

Expanded text:
homo commutationem pro anima sua? Pro Israel datur commutatipro anima humana illa sola est retributio, quam Psalmista caquae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ expectant ȩt̃nȩ cõbusti¬
onis. Unde merito talium
genitores a neemia ñ solum
obiurgati ac maledicti. s &
quidã st̃ cesi: qr necesse est
errantes a doctorib uerita¬
tis acriꝰ coerceant᷑: quatinꝰ
a u̾bo ignis ultoris. ad u̾bũ
diuinȩ laudationis diseant
felici mutatione transferri.
S & heretici cũ gentilis phi¬
losophye. dialectice ac retho¬
rice studiis ampliꝰ qͣ eccłia¬
stioe simplicitati oꝑam dap̃
ñ mirandũ si auditores eoꝵ
rcxta linguã ppłi & ppłi
loquant᷑: seripturas quidẽ
scãs reuoluentes. s has erra¬
tico ac gentili sensu int̃pre¬
tantes. Igit᷑ mundaui eos
ab oĩb alienigenis: & cõsti¬

Expanded text:
onem exspectant aeternae combustionis. Unde merito talium genitores a Nehemia non solum objurgati ac maledicti, sed et quidam sunt caesi; quia necesse est errantes a doctoribus veritatis acrius coerceantur, quatenus a verbo ignis ultoris, ad verbum divinae laudationis discant felici mutatione transferri. Sed et haeretici cum gentilis philosophiae, dialecticae ac rhetoricae studiis amplius quam ecclesiasticae simplicitati operam dant, non mirandum si auditores eorum juxta linguam populi, et populi loquantur, Scripturas quidem sanctas ore volventes, sed has erratico et gentili sensu interpretantes. Igitur mundavi eos ab omnibus alienigenis, et
Abbreviated transcription (Latin):
Unde colligendũ etiã in hac
uita sententiã dñi illã potu
isse compleri. qua cũ dixisset
amen am̃ dico uob̃. qr plora¬
bitis & flebitis uos. mundus
aũ gaudebit. uos aũ cont̾sta¬
bimini. continuo subiecit.

Expanded text:
Unde colligendum, etiam in hac vita sententiam illam Domini posse compleri; qui cum dixisset: Amen, amen, dico vobis, quia plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit, vos autem contristabimini; continuo subjecit:
Abbreviated transcription (Latin):
dins iħo: ait illis. Erratis nescien¬
tes scͥpturas. neq uirtutẽ dĩ. ꝓpt̾ea
errant. qr scripturas nesciunt. Ꝙ
tione enĩ neq nubent. neq nuben¬
t᷑. latina consuetudo. greco idio¬
mati ñ respondet. Nubere eniͣ
ꝓpͥe dicunt᷑ mulieres. ⁊ uiri uxores
duce. S nos simpliciter dict᷑ũ in¬
celligamꝰ. qd̾ nub̾e de uiris. ⁊ nu¬
bi de uxorib scͥptũ sit. Sic in re¬
surrectione
nͣ nubẽt
neq nubent᷑. Resurgent qͦ corꝑa
quȩ posst nub̾e & nubi. Nemo qͥp¬
he dicit de lapide. & arbore. ꝙ his
nubant neq nubant᷑: s de his qui
cũ possint nub̾e: tam̃ alia ratione
nͥ nubant. Qd aut̃ infert᷑ s stͣ sicͣ

Expanded text:
us, ait illis: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei. Propterea errant, quia Scripturas nesciunt, et tione enim neque nubent, neque nubentur. Latina consuetudo Graeco idiomati non respondet. Nubere enim proprie dicuntur mulieres, et viri uxores ducere. Sed nos simpliciter dictum intelligamus, quod nubere de viris, et nubi de uxoribus scriptum sit. Si in resurrectione non nubent e nubentur, resurgent ergo corpora quae possunt nubere et nubi. Nemo quippe dicit de lapide et arbore, et hisnubant, neque nubantur, sed de his qui, cum possint nubere, tamen alia ratione non nubunt. Quod autem infertur, Sed sunt sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Supͣ diximꝰ saduoros nec angłm. nec
spͣm. nec resurrectionẽ corporũ con¬
fitentes. animarũ quoq interitũ
pͣ dicasse. Hi quinq tantũ libri
moysi recipiebant ꝓpħarũ uaticinia
respuentes. Stultũ gͦ erat inde ꝓfer¬
re testimonia. cuiꝰ aucꝰtoritatẽ ñ se¬
quebant᷑. Porro ad eternitate᷑ ani

Expanded text:
Supra diximus Sadducaeos nec angelos, nec spiritum, nec resurrectionem corporum confitentes, animarum quoque interitum praedicasse. Hi quinque tantum libros Moysis recipiebant, prophetarum vaticinia respuentes. Stultum ergo erat inde proferre testimonia, quorum auctoritatem non sequebantur. Porro ad aeternitatem ani
Abbreviated transcription (Latin):
surrectiõis ueritatẽ multo aliis ma¬
ufestiorib exemplis uti potuit.
Et in alio loco. Multi dormientiũ
de t̾re puluere consurgent. alii in
uitã: alii in obꝓbrĩ. ꝙ confusionẽ
eterna᷑ Querit᷑ itaq qͥd sibi uolue¬

Expanded text:
surrectionis veritatem multo aliis manifestioribus exemplis uti potuit. Et in alio loco: Multi dormientium de terrae pulvere consurgent, alii in vitam, et alii in opprobrium et confusionem aeternam. Quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ corpotuͣ nͣ credebant
ꝙ animas pu tabant interire ẽ
corꝑib recte istiꝰ modi confingt̃
fabulã. quȩ deliramenti arguãs
eos. qui resurrectionẽ asserant mor¬
tuoꝵ. Potͣ aut̃ fieri ut uere ingen¬
te eoꝵ aliqͥnddo ħ acciderit. In resur¬
rectione gͥ. cuiꝰ erit de septẽ uxor
Oñis enĩ habuerunt eã. Curpil¬

Expanded text:
rectionem corporum non credebant, et animam putabant interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos, qui resurrectionem asserant mortuorum. Potest autem fieri, ut vere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrectione ergo cujus erit de septem uxor? Omnes enim habuerunt eam. Turpi
Abbreviated transcription (Latin):
taris. Si de elemosinis tantuͣ
dictũ intelligamus: in pleris¬
q pauꝑib hoc stare nͣ potest
S ꝙr diuites si semꝑ dederint:
semꝑ dare nonpoterunt.
Post bonũ gͦ elemosine. apłis
id eͣ docꝰtorib p̃cepta tͥbium¬
t᷑. & quȩ gratis acceperunt:
gratis tͥbuant Istuusmodi
pecunia nuͣquã deficit: s qͣn¬
to plus data fuerit. tanto ã¬
plius duplicat᷑. Q cũ subiec¬
ta sͥ arua riget: nunꝗͣ fontis
unda siccatur. U

Expanded text:
tuum. Si de eleemosyna tantum dictum intelligimus, in plerisque pauperibus hoc stare non potest. Sed et divites si semper dederint, semper dare non poterunt. Post bonum ergo eleemosynae apostolis, id est, doctoribus praecepta tribuuntur, ut qui gratis acceperunt, gratis tribuant . Istius modi pecunia numquam deficit; sed quanto plus data fuerit, tanto amplius duplicatur. Et cum subjecta sibi arva riget, numquam fontis unda siccatur.
Abbreviated transcription (Latin):
de ierłm. Neemias int̾pretat᷑
hostiũ insultatione liberatũ
in diuine legis obseruantia
sublimau̾it. ꝓfecto constat qr
& uocabulo & oꝑe & persona
sua. ñ inconuenient̃ mediatorẽ
designat. qui se ad consolatio¬
insinuat. cum ascensurꝰ in ce¬
lum discipłis ait. ego rogabo
patrem. & aliũ paraclytum¬

Expanded text:
 etc. Nehemias interpretatur hostium insultatione liberatum, in divinae legis observantia sublimaverit; profecto constat quia et vocabulo et opere et persona sua non inconvenienter Mediatorem designet, qui se ad consolatioinsinuat, cum ascensurus in coelum discipulis ait: Ego rogabo Patrem, et alium Paracletum
Abbreviated transcription (Latin):
horrebant: tantũ sacratȩ cło
ciuitatis ad quam ꝑuenire
meruerant decorẽ uidere cu¬
piebant. Quantũ fana idoloꝵ
quib diutiꝰ intͣfuerant abo¬
minabant᷑: tantũ templũ
sui conditoris qd dirutũ esse
dolebant. & a qͦ duitius cap¬
tiui exulauerant potiꝰ restan

Expanded text:
horrebant, tantum sacratae Domino horrebant, tantum sacratae Domino civitatis, ad quam pervenire meruerant, decorem videre cupiebant. Quantum fana idolorum, quibus diutius interfuerant, abominabantur; tantum templum sui Conditoris, quod dirutum esse dolebant, et a quo diutius captivi exsulaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
sequentis. Qđ in magno utiq
mysterio gestũ qͥsq doctꝰ facil¬
lime inueniet. Septẽ qͥppe ad
sabbatũ ꝑtinent: in qͦ die dñs
post morte̾ sabbatismi: octo
respiciunt ad gaudiũ nr̃e
mortalitatis ꝑagit᷑: recte stru¬
Ctores templi a .uiͦi. mense
oblatis deo holocaustis sũptꝰ
ad edificandũ p̃parare incipi¬
unt: atq in .uii. mensibus
ipsũ aggͥdiunt᷑. Neq alius
omnino in p̃paratione tanti
ammarũ. aut resurrectionẽ
figurate denuntiat. Qͥd aũ
quib edificatũ est templum
ut etiã eugłii script᷑a testat᷑:
suo loco exponetur. Magna
autem totiꝰ ppłi illiꝰ deuotio
& nob̃ qͦq sollerter imitancla
rorobabel uidelicet & iosue
& reliqui sacerdotes ac leuitȩ.¬
s omnes qͥ uenerant de capti¬
uitate in ierłm. a maiore usq
ad minorẽ statuert leuitas
qͥ urgerent opꝰ dñi. Gaude¬
bant namq se de captiuitate
babylonia ierosolimã fuisse
idola ac flagitia que euaserait

Expanded text:
sequentis; quod in magno utique sequentis; quod in magno utique mysterio gestum quisque doctus facillime inveniet. Septem quippe ad sabbatum pertinent, in quo die Dominus post mortem sabbatismi. Octo respiciunt ad gaudium nostrmortalitatis peragitur; recte scrutatores templi a septimo mense oblatis Deo holocaustis, sumptus ad aedificandum praeparare incipiunt, atque in septem mensibus ipsum aggrediuntur. Neque alius omnino in praeparatione tanti animarum, aut resurrectionem figurate dequibus aedificatum est templum, ut etiam Evangelii scriptura testatur, suo loco exponitur. Magna autem totius populi illius devotio, et nobis quoque solerter imitanda Zorobabel videlicet et Josue, et reliqui sacerdotes ac Levites qui venerant de captivitate in Jerusalem a majore usque ad minorem, statuerunt Levitas, qui urgerent opus Domini. Gaudebant namque se de captivitate Babylonica Hierosolymam fuisse idola ac flagitia quae evaserant,
Abbreviated transcription (Latin):
salathiel & iosue filiꝰ iosedech
& reliqͥ de fr̃ib eoꝵ sacerdotes
& leuite. & om̃s qͥ uenerant
de captiuitate in ierłm: & con¬
stituerunt leuitas a .xx. annis
& supͣ ut urgerent opus dñi.¬
ñ qr templũ factum inuenert̃.
qͥppe cum pͣdictum sit illud
necdũ fundatũ: s ad templũ
dĩ dictum est. ad locũ templi
di: ad opꝰ quo templũ reedi¬
ficare cupiebant: Fallunt᷑q
moderni udei. qui dicere so-¬
lent nunꝗͣ parietes templi.
s tmm tectũ a chaldeis fuisse
subuersũ: cum manifeste
scribat ezras filios tͣnsmigra¬
tionis templũ a fundam̃tis
fecisse. Cum aũ supͣ dicatur
qd̃ .uii. mense uenerunt in
ierłm. hic uͦ addatur qđ anno
scło aduentꝰ eoꝵ mense scdo
opus templi inchoauerunt.
patet ꝓfecto qđ in seꝑtem
mensib lapides. cementum.
ligna. & cȩt̾a oꝑa necessaria
pͣparatierint:. Octauo aũ mei-¬
piente mense oꝑi optato iaͣ
insistere ceꝑint. Sex emͣ erant
menses anni pͥmi: & septimꝰ

Expanded text:
ec, et reliqui de fratribus eorum sacerdotes, et Levitae, et omnes qui venerant de captivitate in Jerusalem, et constituerunt Levitas a viginti annis et supra, ut urgerent opus Dominnon quia templum factum invenerunt, quippe cum praedictum sit illud, necdum fuisse fundatum; sed ad templum Dei dictum est, ad locum templum Dei, ad opus quod templum reaedificare cupiebant. Fallunturque moderni Judaei, qui dicere solent nunquam parietes templi, sed tantummodo tectum a Chaldaeis fuisse subversum; cum manifeste scribat Esdras, filios transmigrationis templum a fundamentis fecisse. Cum autem supra dicatur, quod septimo mense venerunt in Jerusalem; hic vero addatur, quod anno secundo adventus eorum, mense secundo, opus templi inchoaverint; patet profecto, quod in septem mensibus lapides, caementum, ligna, et caetera opera necessaria praeparaverint; octavo autem incipiente mense operi optato jam instare coeperint. Sex enim erant menses anni primi, et septimus
Abbreviated transcription (Latin):
os blasphemiã dimitti homini
senti tempr neq in futuro.
nͥ forte de marco euangłista
sumanius exemplũ: qͥ causa
tantȩ irȩ manifestiꝰ exp̾ssit¬

Expanded text:
et blasphemiam dimitti hominibsenti tempore, neque in futuro? Nisi forte illud de Marco evangelista sumamus exemplum, qui causas tant
Abbreviated transcription (Latin):
uides. manu tenes: utilitati sen¬
tis. quid facꝰturꝰ es de his quȩ
de celo uenerint: Utiq respon¬
debis & magos inegypto mul
ra. E gregie dixit adultera: qͥa
dimiserat uiruͣ: & iuxta erechi¬
el multis se amatorib copula¬
rat. Signũ querit. & signũ
Siout eniͣ fuit ionas inuentre

Expanded text:
vides, manu tenes, utilitate senvides, manu tenes, utilitate sentis: quid facturus es de his quae de coelo venerint? Utique respondebis, et magos in Aegypto multra. Egregie dixit adultera: quia dimiserat virum, et juxta Ezechielem, multis se amatoribus copulaverat . Signum quaerit, et signum Sicut enim fuit Jonas in
Abbreviated transcription (Latin):
spͣs sci calũmamini: & dicitis
me in beelzebub pͥncipe demo¬
norũ eicere demonia: reddituri
estis rationẽ calumȩ ur̃e Dcio¬
sũ u̾bũ ẽ: qd sine utilitate & lo¬
quentis drͣ: & audientis: si omis¬
sis seriis de reb friuolis loqua¬
mur. & fabulas narremꝰ antiqͣs.
Ceterũ qͥ scurilia replicat. ꝙ
chachinnis ora dissoluit. & ali¬
qͥd ꝓfert turpitudinis: hic non
ociosi u̾bi. s cͥminosi tenebit᷑
unc responderunt ei quidã
de scͥbis. & phariseis dicen¬
Sic signũ postulant. quasi quȩ
uiderant. signa ñ fuerint. S in
alio euͣgelista qͥd petant pleniꝰ
explicat᷑. Uolumꝰ ate signũ uide¬
re de celo. I Uł in more helye
igne̾ de sublimi uenire cupiȩ¬
bant: uł in similitudinẽꝰ samu¬
helis tempr estiuo contͣ natu¬
rã loci mugire tonitrua: corir¬
scare fulgura: imbres ruere.
quasi nͣ possint & illa calumnia¬
ri & dicere ex occultis ꝙ uariis
aeris passionib accidisse. Nã
qui calumniaris ea que oculis

Expanded text:
s sancti calumniamini, et dicitis me in Beelzebub principe daemoniorum ejicere daemonia, reddituri estis rationem calumniae vestrae! Otiosum verbum est, quod sine utilitate loquentis dicitur et audientis: si omissis seriis, de rebus frivolis loquamur, et fabulas narremus antiquas. Caeterum qui scurrilia replicat, et cachinnis ora dissolvit et aliquid profert turpitudinis, hic non otiosi verbi, sed criminosi tenebitur sponderunt ei quidam de Scribis et Pharisaeis, dicenSic signum postulant, quasi quae viderant, signa non fuerint. Sed in alio Evangelista quid petant plenius explicatur: Volumus 83 a te signum videre de coelo . Vel in morem Eliae ignem de sublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis, tempore aestivo contra naturam loci mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, quasi non possint et illa calumniaet dicere ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. Nam qui calumniaris ea quae oculis
Abbreviated transcription (Latin):
yͥncipi deputarit. & dixerit
siliũ dĩ habere spͣm immun¬
duͣ: huic nullo tempr blas¬
phemia remitet᷑. Uł ita locus
iste intelligendus. Qui u̾bũ
dixerit contͣ filiu̾ hominis.
scandalizatꝰ carne mea: & me
hominẽ tantũ arbitrans qd̾
filiꝰ sim fabri. & frͣs habea̾ iaco¬
uorator. & uini potator sim:
tales opiniones atq blasphe¬
niȩ quãquã culpa nͥ careant
erroris. tam̃ habent ueniam
ꝓpt̾ corporis iulitatẽ. Qui autͣ
manifeste intelligens oꝑa dĩ.
cũ de uirtute negare ñ possit.
eade̾ stimulatꝰ inuidia colum

Expanded text:
 deputarit; et dixerit Filium Dei habere spiritum immundum, huic nullo tempore blasphemia remittetur . Vel ita locus iste intelligendus est: Qui verbum dixerit contra Filium hominis, scandalizatus carne mea, et me hominem tantum arbitrans, quod filius sim fabri, et fratres habeam, Jacovorator ac vini potator sim, talis opinio atque blasphemia quanquam culpa non careat erroris, tamen habet veniam propter corporis utilitatem. Qui autem manifeste intelligens opera Dei cum de virtute negare non possit, eadem stimulatus invidia calum
Abbreviated transcription (Latin):
bonã. & fruc̾tũ eiꝰ bonũ aut
facite arborẽ malã: & fructum
agnoscit᷑. Constringit eos sillogis
lare : qui int̾rogatos hinc inde
concludit. & utroq cornu p̃mit.
i inqͥt diabolus malus ẽ. bona
oꝑa fac̾e ñ potest. Si autͣ bona
sunt quȩ facta cernitis: sequit᷑.
ut ñ sit diabolus: qui ea facit.
Neq enĩ fieri pot̾. ut ex malo bo¬
nũ: aut ex bono oriat᷑ malũ. Qđ¬
ostendit illos arborẽ malam: &ta
na diaboli. Bonus homo de bono
thes auro ꝓfert bona. & malus
homo. de malo thesauro ꝓfert
mala. Uł ipsos uideos dnm blas¬

Expanded text:
uctum ejus bonum; aut facite arborem malam et fructum agnoscitur. Constringit eos syllogismlare, qui interrogatos hinc inde concludit, et utroque cornu premit. Si inquit, diabolus est malus bona opera facere non potest, si autem bona sunt quae facta cernitis, sequitur ut non sit diabolus qui ea facit: neque enim fieri potest, ut ex malo bonum, aut ex bono oriatur malum. Ostendit illos arborem malam, et na diaboli. Bonus homo de bono thesauro profert bona. Et malus homo de malo thesauro profert mala. Vel ipsos Judaeos Dom