comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hestatem erubescere nuptiarũ. non potuis¬
se gigni filios opinant᷑ Aliiscripturas diui¬
nas ubi legit᷑ post peccatum puduisse nudita¬
tis. et pudenda eẽ. contecta ꝓrsus ñ accipientes.
s infidelit̃ irridentes: alii uͦ quanus eas acci-¬
punt et honorent illud canĩ qđ diccumẽ cres¬
cite et multiplicamini. ñ scđm carnalem fȩcũ¬
ditatem uolunt intelligi. quia et scda ani¬
mam legitur tale aliquid dictum multiplica¬
brme inanima in iurcute. ut id qđ in genesi
sequitur et implete tram et dominamini eiꝰ.
tram intelligant carnem qͣm p̃sentia sua im¬
plet animam eiꝰ quȩ maxime dominat᷑. cum
inuirtute multiplicat᷑ Carnales autẽ fecꝰ. sine
libidie quȩ post peccatum exorta. inspecta.
confusa uelataẽ: cunc nasci potuisse sicut neq
nunc possunt. neq in paradiso futuros fuisse
s foris. sic̃ et factume. Nam pꝰea qͣm ĩde dimis¬
si sunt ad gignendos filios coierunt. eosq genu

Expanded text:
nestatem crubescere nuptiarum, non potuisnestatem crubescere nuptiarum, non potuisse gigni filios opinantur: alii Scripturas divinas, ubi legitur post peccatum puduisse nuditatis, et pudenda esse contecta, prorsus non accipientes, sed infideliter irridentes; alii vero quamvis eas accipiant et honorent, illud tamen quod dictum est, Crescite, et multiplicamini, non secundum carnalem fecunditatem volunt intelligi; quia et secundum animam legitur tale aliquid dictum, Multiplicabis me in anima mea virtute tua : ut id quod in Genesi sequitur, Et implete terram, et dominamini ejus, terram intelligant carnem, quam praesentia sua implet anima, ejusque maxime dominatur, cum in virtute multiplicatur. Carnales autem fetus sine libidine, quae post peccatum exorta, inspecta, confusa, velata est, nec tunc nasci potuisse, sicut neque nunc possunt; nec in paradiso futuros fuisse, sed foris, sicut et factum est. Nam posteaquam inde dimissi sunt, ad gignen
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia uindicatum. dĩ grã insingłis expiet᷑:¬
Absit itaq: ut credamꝰ illos conuiges in para¬
disso constitutos. ꝑ hanc libidinẽ dequa eru¬
besçendo eadem membra cȩxerunt impleturos¬
fuisse. qđ in sua benedictione ds̃ dixit. cresci¬
te et multiplicamini. et replece tram: Post
peccatum qͥppe orta ẽ. hȩc libido: post pecca¬
tum eam natura non impudens anussa pote¬
state cur corpꝰ ex om̃i parte seruiebat sensit.
attendit. erubuit. oꝑuit: Illa uͦ benedictio
nuptiarum ut conuigati rrescent et multipli¬
carent᷑ et implerent t̾ram. quãius et indel inquentibꝰ
man serit: tam̃ anteqͣm delinquerent dataẽ.
ut cognosceret᷑ ꝓcreationẽ filiorum ad głam
conubii. non ad pęnam ꝑtinere peceati Sed
nunc homines ꝓfecto illiꝰ quȩ in paradiso fuit
felicitatis ignari: nisi ꝑ hoc qd exꝑtisunt: idr
ꝑlibidinem de qua uidemꝰ etiam ipsam ho-¬

Expanded text:
iustitia uindicatumiustitia uindicatumAbsit itaque, ut credamus illos coniuges in paradiso constitutos per hanc libidinem, de qua erubescendo eadem membra fuisse quod in sua benedictione Deus dixit, Crescite, et multiplicamini, et implete terram . Post peccatum quippe orta est haec libido; post peccatum eam natura non impudens, amissa potestate cui corpus ex omni parte serviebat, sensit, attendit, erubuit, operuit. Illa vero benedictio nuptiarum, ut conjugati crescerent, et multiplicarentur, et implerent terram, quamvis et in delinquentibus manserit; tamen antequam delinquerent, data est, ut cognosceretur procreationem filiorum ad gloriam connubii, non ad poenam pertinere peccati. Sed nunc homines, profecto illius quae in paradiso fuit felicitatis ignari, nisi per hoc quod experti sunt, id est per libidinem, de qua videmus ipsam etiam ho
Abbreviated transcription (Latin):
enim philosophi noneru bescerbant uideri se
uelle concumbere: ubi libido ipsa erubesceret
surgere Et nunc uidemꝰ adhũe eẽ. philophos
cynicos. bi enim sunt qui ñ solum amitiuntur
pallio. uerumetiã clauam ferunt: nemo cm̃
eorum audet hoc facere: Qđ si aliqui ausieẽnt.
ut non dicam ictib lapidantiũ. certe conspu.¬
entium saluus ab stierent᷑ Pudec gͥ huiꝰ libi¬
diuis humanam sine ulla dubitatione naturã.
et merito pudet: In eiꝰ quippe inobȩdientia q̃
genitalia corꝑis m̃bra. solis suis motib subdi¬
dit. et potestati uoluntatis eripuit: satis osten¬
ditur. quid sit hominis illi pͥmȩ in obȩdientiȩ
retributũ: Qđ in ea parte maxime oportuit
apparere. qua generat᷑ ipsa nat᷑a: quȩ illo
pͥmo et magno indeteriꝰ ẽ. mitata peccato Acuiꝰ
nęxii nullus eruit᷑: nͥ idqd̃ cum om̃s in uno
ẽẽnt. in cominunẽ ꝑ niciem ꝑ petͣtũ ẽ. et dĩ

Expanded text:
enim philosophi non erubescebant uideri se enim philosophi non erubescebant uideri se uelle concumbere, ubi libido ipsa erubesceret surgere. Et nunc uidemus adhuc esse philosophos Cynicos; hi enim sunt, qui non solum amiciuntur pallio, uerum etiam clauam ferunt; nemo tamen eorum audet hoc facere, quod si aliqui ausi essent, ut non dicam ictibus lapidantium, certe conspuentium saliuis obruerentur. Pudet igitur huius libidinis humanam sine ulla dubitatione naturam, et merito pudet. In eius quippe inoboedientia, quae genitalia corporis membra solis suis motibus subdidit et potestati uoluntatis eripuit, satis ostenditur, quid sit hominis illi primae inoboedientiae retributum; quod in ea parte maxime oportuit apparere, qua generatur ipsa natura, quae illo primo et magno in deterius est mutata peccato; a cuius nexu nullus eruitur, nisi id quod, cum omnes in uno essent, in communem perniciem perpetratum est et Dei
Abbreviated transcription (Latin):
uł uniꝰ aspectum et quando uiste miscet᷑ uxori:
derunt ꝓferentes contra humanã uerecundiã.
quid aliud qͣm caninam. hocẽ. immundã impu¬
dntemq sententiã: ut scilicet qm iustum ẽ. qđ
fit̃ nuxore. palam ñ pudeat id agere. nec in uico
alit Pitea qualibet coniugalem concubitum
deuita i Wicit tm̃ pudor nat᷑ał. opinionem
huiꝰ errorNam et si phibeut hoc aliquando
głabund ũi fecisse diogenem. tea putantem
sectam suam ł. hilioꝵẽ futuram. sun hominũ
memoria insign eiꝰ impudencia figeretur.
et pꝰea tam̃ a scinidefieri cessacum e plusq
ualut pudor ut eruescerent hom nes homi¬
nibꝰ q̃m error ut homin s anibꝰ simides eẽ. af¬
fectarent᷑ Unde et illum illos qui hoc fe¬
cisse ferunt᷑. potiꝰ arbitror aqcumbentium
motus dedisse ocłis hominum escientium
quid sub pallio gereret᷑: qͣmhuman. p̃sente
conspectui. illã potuisse ꝑ agiuoluptaten Ibi

Expanded text:
uel unius aspectum et quando iuste miscetur uxori.uel unius aspectum et quando iuste miscetur uxori.derunt, proferentes contra humanam uerecundiam quid aliud quam caninam, hoc est inmundam inpudentemque sententiam? ut scilicet, quoniam iustum est quod fit in uxore, palam non pudeat id agere nec in uico aut platea qualibet coniugalem concubitum deuitare. Vicit tamen pudor naturalis opinionem huius erroris. Nam etsi perhibent, hoc aliquando gloriabundum fecisse Diogenem, ita putantem sectam suam nobiliorem futuram, si in hominum memoria insignior eius inpudentia figeretur, postea tamen a Cynicis fieri cessatum est, plusque ualuit pudor, ut erubescerent homines hominibus, quam error, ut homines canibus esse similes adfectarent. Unde et illum uel illos, qui hoc fecisse referuntur, potius arbitror concumbentium motus dedisse oculis hominum nescientium quid sub pallio gereretur, quam humano premente conspectu potuisse illam peragi uoluptatem. Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
alias faciliꝰ. alias difficilius. tam̃ cohyendo
et repugnando modificant᷑: ñ utiq sanitas
ex natura. s langor exculpa Qđ auteniire
factis non sic abscondit uerecundia ͭ ꝯpa
libidinis quȩ fuint genitalib m̃h s. quid
causee. uͥ quia incȩteris m̃bris ꝓꝑis ñ ipse
affecciones. s quȩ eis consenser uoluntas
mouet quȩ intsueorũ om̃no dominatur:
Nam quisquis ũbum emtit iratus. uł eciã
quemqm ꝑcucit: ñ poss oc facere. nisilin¬
qua et manu abente qi dã mͦ uoluntate
mouerent᷑. Quȩ m̃bra uã cumira nulla est.
mouent᷑ eadem uoluiate: At uͦ genitales cor¬
pis partes italibido sio iuriqͥdã m mancipauit.
ut moueri non ualeant si ipsa defuerit. et nisi
ipsa uł ultro uł excitata surrexerit: Hocẽ. qđ
pudet: hocẽ. qđ intuentium ocłos erubescendo
deuitat: Magisq fert homo speccantium multi¬
tudinem quando iniuste irascit᷑ homini. qͣm

Expanded text:
alias facilius, alias difficilius, tamen cohibendo alias facilius, alias difficilius, tamen cohibendo et repugnando modificantur, non est utique sanitas ex natura, sed languor ex culpa. Quod autem irae factis non sic abscondit uerecundia, ut opera libidinis, quae fiunt genitalibus membris, quid causae est, nisi quia in ceteris membra corporis non ipsae adfectiones, sed, cum eis consenserit, uoluntas mouet, quae in usu eorum omnino dominatur? Nam quisquis uerbum emittit iratus uel etiam quemquam percutit, non posset hoc facere, nisi lingua et manus iubente quodam modo uoluntate mouerentur; quae membra, etiam cum ira nulla est, mouentur eadem uoluntate. At uero genitales corporis partes ita libido suo iuri quodam modo mancipauit, ut moueri non ualeant, si ipsa defuerit et nisi ipsa uel ultro uel excitata surrexerit. Hoc est quod pudet, hoc est quod intuentium oculos erubescendo deuitat; magisque fert homo spectantium multitudinem, quando iniuste irascitur homini, quam
Abbreviated transcription (Latin):
in ordinate mouerentur ad ea etiam quȩ sapien¬
tia ꝑpetrari uetat. ac ꝑhoc opꝰ habere modatri¬
ce m̃te atͣratione quam partem animi tciam
uelut in arce quadam ad istas regendas ꝑhibent
collocatam. ut illa imꝑante istis seruientib
possit in homine iusticia ex om̃i auimi par¬
te seruari Hȩ gͥ partes quas et in homine sa¬
piente acremꝑante fatent᷑ eẽ. uicosas. ut eas
ab his reb adquas inuiste mouaitur mens
compescendo & cohibendo resrenet acreuo¬
cet. atq ad ea ꝑ mittat quȩ sapientiȩ lege con¬
cessa sunt. sicut iram ad exerendam uistam
cohercitionem. sicuł libidiẽ ad ꝓ pagandȩ
ꝓlis officium: hȩ inquã parces in paradiso
ante peccatũ uitiose non erant. non enim
contra rectã uoluntatẽ ad aliquid mouebant᷑.
unde necesse eẽt. eas rationis tanqͣm frenis &¬
gentib abstinere Nam̃ qđ nunc ita mount᷑.
et ab eis qui cemꝑant̃ ec uste et pie iuuxint.

Expanded text:
inordinate mouerentur ad ea etiam, quae sapieninordinate mouerentur ad ea etiam, quae sapientia perpetrari uetat, ac per hoc opus habere moderatrice mente adque ratione. Quam partem animi tertiam uelut in arce quadam ad istas regendas perhibent conlocatam, ut illa imperante, istis seruientibus possit in homine iustitia ex omni animi parte seruari. Hae igitur partes, quas et in homine sapiente ac temperante fatentur esse uitiosas, ut eas ab his rebus, ad quas iniuste mouentur, mens conpescendo et cohibendo refrenet ac reuocet adque ad ea permittat, quae sapientiae lege concessa sunt sicut iram ad exercendam iustam cohercitionem, sicut libidinem ad propagandae prolis officium — hae, inquam, partes in paradiso ante peccatum uitiosae non erant. Non enim contra rectam uoluntatem ad aliquid mouebantur, unde necesse esset eas rationis tamquam frenis regentibus abstinere. Nam quod nunc ita mouentur et ab eis, qui temperanter et iuste et pie uiuunt,
Abbreviated transcription (Latin):
et quoscumq in gredi quelibet necessitudo
ꝑmiserit: ante mittit foras. qͣm uł blandiri
conuix conuigi incipiat: Et q̃m sicut ait etiã
quidam romani maxi mꝰ auctor eloquii: om̃ia
recte facta in luce se collocari uolunt. idest
appecunt sciri hoo recte factum. sic appetit
sciri ut tm̃ erubescat uideri  Quis enĩ nescit
ut filii ꝓcreent᷑. quid int̾ se coniuges agant.
quando quidẽ id ut agat᷑ canta celeb̾ricat᷑e
ducunt᷑ uxores: Et cm̃ cum idagit᷑ unde filui
nascant᷑: nec ipsifilii si quunde iam natisunt.¬
testes fieri ꝑmittunt᷑: Sic enim hoc rectũ actum
ad su noticiam lucẽ appetit animorum: ut tm̃
refugiat ocłorum Unde hoc. nisi quia sic gerit᷑
qđ deceat ex natura. ut eciam qđ pudeat comittet᷑
expena ÷ huicẽ. qđ et illi philosophi qui ueri¬
tati ꝓpiꝰ accesserunt iram atq libidinẽ uiciosas
animi partes eẽ. confessi sunt. eo qđ curbide atq

Expanded text:
et quoscumque ingredi quaelibet necessitudo et quoscumque ingredi quaelibet necessitudo permiserat, ante mittit foras, quam uel blandiri coniux coniugi incipiat? Et quoniam, sicut ait etiam quidam \'Romani maximus auctor eloquii\', omnia recte facta in luce se conlocari uolunt, id est adpetunt sciri: hoc recte factum sic adpetit sciri, ut tamen erubescat uideri. Quis enim nescit, ut filii procreentur, quid inter se coniuges agant? quando quidem ut id agatur, tanta celebritate ducuntur uxores; et tamen cum agitur, unde filii nascanttestes fieri permittuntur. Sic enim hoc recte factum ad sui notitiam lucem appetit animorum, ut tamen refugiat oculorum. Unde hoc, nisi quia sic geritur quod deceat ex natura, ut etiam quod pudeat comitetur erint. Hinc est quod et illi philosophi, qui ueritati propius accesserunt, iram adque libidinem uitiosas animi partes esse confessi sunt, eo quod turbide adque
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ genitalibꝰ cegmina. quibꝰ ꝑcȩt̾a m̃brorum
nonsolũ in quibꝰ stupris ubi lacebre ad subt̃¬
fugienda humana uidicia requirunt᷑. uerum
etiam musu scortorũ qͣm t̃rena cuuitas licitam tur¬
picudinem fecit. qͣmuis id agat᷑ qđ eiꝰ ciuitatis
nulla lex iundicat: deuitat cm̃ publicũ etiam
ꝑ missa atq impunitalibido conspectum. et
uererundia naturali habent ꝓuisum lupana¬
ria ipsa secretum faciliꝰq pocuit impudicitia
non habere uincła ꝓhibitionis: qͣm impuden¬¬
tia remouere latibula illiꝰ feditatis S hanc
etiã ipsi turpes. turpitudinẽ uocant Cuiꝰ licet
sint amatores: ostentatores eẽ ñ audent: Quid
concubitꝰ conuigał. qui scđ̾m matrimonialiũ
conscripta tabularũ ꝓcreandorũ sit causa filio¬
rũ : Nonne ec ipse quãqͣm sit licitꝰ et honestus.
remotum ab arbitris cubile conquirit: Non¬
ne om̃s famulos atq ipsos etiam paranĩphos.

Expanded text:
tamen genitalibus tegmina, quibus per cetera membrorum tamen genitalibus tegmina, quibus per cetera membrorum non solum in quibusque stupris, ubi latebrae ad subterfugienda humana iudicia requiruntur, uerum etiam in usu scortorum, quam terrena ciuitas licitam turpitudinem fecit, quamuis id agatur, quod eius ciuitatis nulla lex uindicat, deuitat tamen publicum etiam permissa adque inpunita libido conspectum, et uerecundia naturali habent prouisum lupanaria ipsa secretum faciliusque potuit inpudicitia non habere uincla prohibitionis, quam inpudentia remouere latibula illius foeditatis. Sed hanc etiam ipsi turpes turpitudinem uocant, cuius licet sint amatores, ostentatores esse non audent. Quid? concubitus coniugalis, qui secundum matrimonialium praescripta tabularum procreandorum fit causa liberorum, nonne et ipse quamquam sit licitus et honestus, remotum ab arbitris cubile conquirit? Nonne omnes famulos adque ipsos etiam paranymphos
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ ignorarent. si dõ credentes et obȩdientes
ñ committerent. qđ eos cogeret exꝑiri infide¬
litas et inobedientia quid noceret. ꝓindecon¬
fusl inobȩdientia carnis suȩ tam qͣm teste pena
in obedientiȩ suȩ: consuerunt folia fici. et fece.¬
runt sibi campestria. idẽ. succinctoria genicaliũ:
Naniquidem int̃p̃tes succ inctoria posuerunt: Por¬
ro autem campestria latinum qͥdeni ũbũ ẽ s exeo
dictum qđ uiuenes qui nudi exercebant᷑ in cãpo
pudenda oꝑiebant: Unde qui ita succineti sunt.
campestracos uulgꝰ appellat Qđ itaq adũsusn
dampnatam culpam inobȩdientiȩ uoluntatem
libido mohedient̃ mouebat. uerecundia pudent̃
usq ad eo tenent insitum pudenda uelare. ut qͥ¬
dam barbari illascorꝑis partesnec inbalneis nudas
habeant: s cum earũ cegum̃tis lauent: ꝑopacas
quoq indiȩ solitudines cumqͥdam nudi philoso¬
phent᷑ unde gimnosofistȩ nominant᷑ ad hibent

Expanded text:
cius ignorarent, si Deo credentes et oboedientes cius ignorarent, si Deo credentes et oboedientes non committerent, quod eos cogeret experiri infidelitas et inoboedientia quid noceret. Proinde confusi inoboedientia carnis suae, tamquam teste poena inoboedientiae suae, consuerunt folia fici et fecerunt sibi campestria, id est succinctoria genitalium. Nam quidam interpretes \'succinctoria\' posuerunt. Porro autem \'campestria\' latinum quidem uerbum est, sed ex eo dictum, quod iuuenes, qui nudi exercebantur in campo, pudenda operiebant; unde qui ita succincti sunt, campestratos uulgus appellat. Quod itaque aduersus damnatam culpa inoboedientiae uoluntatem libido inoboedienter mouebat, uerecundia pudenter ocreatae sunt, usque adeo tenent insitum pudenda uelare, ut quidam barbari illas corporis partes nec in balneis nudas habeant, sed cum earum tegimentis lauent. Per opacas quoque Indiae solitudines, cum quidam nudi philosophentur, unde gymnosophistae nominantur, adhibent
Abbreviated transcription (Latin):
excitit in motu corꝑis quedã impudens nouitas
undeeẽt. impudens nuditas. et fecit attentos.
reddiditq confusos Hinc ẽ. qđ pꝰea qͣm mada¬
tum dĩ aꝑta transgressione uiolarunt: scrip¬
tum ẽ. de illis Et aꝑti sunt ocłicͣorum et agno¬
uerunt quia nudi erant. et consuerunt folia
fici. et fecerunt sibi campestria. Aꝑtisunt in¬
quit ocłi amborũ. non aduidendũ. nam ecan¬
tea uidebant: s ad discernendum int̃ bonum
qđ amiserant & malum quo cȩcidant Unde
et ipsum lignum eo qđ istam faceret dinoscen¬
tiam si aduescendum contra uecitũ tangeret᷑:
exea re nomen accepit. ut appellaret᷑ lignum
sciende boni et mali Exꝑta enim morbi mor¬
lestia: euidentior fit etiam iocunditas sanita¬
tis Cognouerunt gͦ quia nudi erant: Nudati
scilicet ea grã. qua fiebat ut nuditas corꝑis
nulla eis lege peccati m̃te eorum repugnante
confunderet: hocitaq cognouerunt: qđ feli¬

Expanded text:
extitit in motu corporis quaedam inpudens nouitas, extitit in motu corporis quaedam inpudens nouitas, unde esset indecens nuditas, et fecit adtentos reddiditque confusos. Hinc est quod, postea quam mandatum Dei aperta transgressione uiolarunt, scriptum est de illis: Et aperti sunt oculi amborum et agnouerunt quia nudi erant, et consuerunt folia fici et fecerunt sibi campestria. Aperti sunt, inquit, oculi amborum, non ad uidendum, nam et antea uidebant, sed ad discernendum inter bonum quod amiserant et malum quo ceciderant. Unde et ipsum lignum, eo quod istam faceret dignoscentiam, si ad uescendum contra uetitum tangeretur, ex ea re nomen accepit, ut appellaretur lignum sciendi boni et mali. Experta enim morbi molestia euidentior fit etiam iucunditas sanitatis. Cognouerunt ergo quia nudi erant, nudati scilicet ea gratia, qua fiebat ut nuditas corporis nulla eos lege peccati menti eorum repugnante confunderet. Hoc itaque cognouerunt, quod feli
Abbreviated transcription (Latin):
Merito huiꝰ libidinis maxime pucdet: merico¬
et ipsa membra. quo suo quodam ut ita dixerim
uire ñ om̃i modo ad arbitriũ nr̃m mouet aut ñ
mouet pudenda dicunt᷑. qđ ante peccatum homi.¬
nis ñ fuerunt Nam sicut scriptũ ẽ nudi erant
et non confundebant᷑ Non qđ eis sua nuditas
eẽt. in cognita: s turpisnuditas nondumetat.
quia nondum libido m̃bra illa p̃t̃ arbitrium
commouebat. ñ clumad hominis inobȩdientiã
reclarguendam sua mobedientia caro quodam
modo testimonium ꝑhibebat: Neq enu cȩci
creati erant. ut imꝑitum uulgͦ opinat᷑: quan¬
doquidem et ille uidit animalia quib nomina
imposuit. et de illa legitur uidit mulier quia
bonum lignum mesca. et quia placet ocłis ad
uidendum: Patebant gͦ ocłi eorum: s ad hoc non
erãnt aꝑti hoc ẽ. n attenti ut cognoscerent quid
eis indum̃to gr̃ȩ p̃staret᷑. quando m̃bra eorum
uoluntati repugnare nesciebant: Qua gra re-
mota: ut pena reꝗꝓca in obedientia plecteret᷑.

Expanded text:
Merito huius libidinis maxime pudet, meritoet ipsa membra, quae suo quodam, ut ita dixerim, iure, non omni modo ad arbitrium nostrum mouet aut non mouet, pudenda dicuntur, quod ante peccatum hominis non fuerunt. Nam sicut scriptum est: Nudi erant, et non confundebantur, non quod eis sua nuditas esset incognita, sed turpis nuditas nondum erat, quia nondum libido membra illa praeter arbitrium commouebat, nondum ad hominis inoboedientiam redarguendam sua inoboedientia caro quodam modo testimonium perhibebat. Neque enim caeci creati erant, ut inperitum uulgus opinatur; quando quidem et ille uidit animalia, quibus nomina inposuit, et de illa legitur: Vidit mulier quia bonum lignum in escam et quia placet oculis ad uidendum. Patebant ergo oculi eorum, sed ad hoc non erant aperti, hoc est non adtenti, ut cognosceeis indumentum gratiae praestaret, quando membra eorum voluntati repugnare nescmota, ut poena reciproca inoboedientia plecteretur,
Abbreviated transcription (Latin):
me. nichil aliud dicebat qͣm amas me: pe¬¬
trus autem non mutauit huiꝰ unuis rel ubũ.
s etiam t̃c̃io. Dñe inquit om̃ia scis. tu scis qͥa
amote: Hoc ꝓptẽa com memorandũ putauis
quia non nulli arbitrantur aluidẽẽ dilecti¬
onem siue caritatẽ aliud amorẽ: Dicunt enum
dilectionem eẽ in hono: amorem in malo: Sic
autem nec ipsos artores scłarium litterarum
locutos eẽ. certissimum ẽ S uidint philo¬
sophi utrum uł qua ratione ista discernant.
amorem tam̃ eos in bonis reb et erga ꝓsum
dm̃ magnipendere libri eorum satisquun¬
tur: S scripturas religionis nr̃e quarum au-¬
toritatem ceteris om̃ib litteris ante ponimus:
ñ aliud dicere amorem aluid dilectionemuł
caritatẽ insinuandũ fuit Nam et amorem in
bono dici iam ostendimꝰ S nequis existimet
amorem quidem et in malo et in bono. dilecti.¬
onem autem ñ nͥ in bono eẽ. dicendam: illud

Expanded text:
me? nihil aliud dicebat quam: Amas me? Peme? nihil aliud dicebat quam: Amas me? Petrus autem non mutauit huius unius rei uerbum, sed etiam tertio: Domine, inquit, tu omnia scis, tu scis quia amo te. Hoc propterea commemorandum putaui, quia nonnulli arbitrantur aliud esse dilectionem siue caritatem, aliud amorem. Dicunt enim dilectionem accipiendam esse in bono, amorem in malo. Sic autem nec ipsos auctores saecularium litterarum locutos esse certissimum est. Sed uiderint philosophi utrum uel qua ratione ista discernant; amorem tamen eos in bonis rebus et erga ipsum Deum magni pendere, libri eorum satis loquuntur. Sed scripturas religionis nostrae, quarum auctoritatem ceteris omnibus litteris anteponimus, non aliud dicere amorem, aliud dilectionem uel caritatem, insinuandum fuit. Nam et amorem in bono dici iam ostendimus. Sed ne quis existimet amorem quidem et in malo et in bono, dilectionem autem non nisi in bono esse dicendam, illud
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ ꝓpositum ẽ. amare dm̃ et ñ scđm hominẽ
s scđm dm̃ amare ꝓximum sicut etiam seipsũ:
ꝓcul dubio ꝓpt̃ hunc amorem dr̃ uoluntatis
bonȩ. quȩ usitatiꝰ inscripturis sc̃is caritas ap¬
pellatur: S amor quoq scđm easdes sacras
litteras dicit᷑ Nam et amatoremboni apł sdi¬
qt eẽ. debere. quẽ regendo popło p̃cipit eli¬
gendum: Et ipse dñs petrum apłm int̾rogans
cum dixissec diligisie plus his ille respondit:
dñe tu scis quia amote Et iterum dñs quesi¬
uit nĩ utrum amaret s utrũ diligeret eumpe¬
trus: at ille respondit iterum. dñe cuscis qͥa
amote Tercia uͦ int̾rogatione. et ipse iħe ñ
ait diligis me. s amas me: ubisecutꝰ euangłi¬
sta: constristatus ẽ. petrus quia dixit ei tt̃io
amasme. cũ dñs ñ t̃c̃io s semel dixerit amas
me. bis autem dixerit diligis me Unde intel.¬
ligimus qđ etiam dñs cum dicebat diligis

Expanded text:
cuius propositum est amare deum et non secundum hominem, cuius propositum est amare deum et non secundum hominem, sed secundum deum amare proximum sicut etiam se ipsum, procul dubio propter hunc amorem dicitur uoluntatis bonae, quae usitatius in scripturis sanctis caritas appellatur; sed amor quoque secundum easdem sacras litteras dicitur. Nam et amatorem boni apostolus dicit esse debere, quem regendo populo praecipit eligendum, et ipse Dominus Petrum apostolum interrogans cum dixisset: Diligis me plus his? ille respondit: Domine, tu scis quia amo te; et iterum Dominus quaesiuit, non utrum amaret, sed utrum diligeret eum Petrus; at ille respondit iterum: Domine, tu scis quia amo te; tertia uero interrogatione et ipse Iesus non ait: Diligis me?\' sed: Amas me? ubi secutus ait euangelista: Contristatus est Petrus, quia dixit ei tertio: Amas me? cum Dominus non tertio, sed semel dixerit: Amas me? bis autem dixerit: Diligis me? Unde intellegimus, quod etiam cum dicebat Dominus: Diligis
Abbreviated transcription (Latin):
biles erunt Uoluntas ẽ. quippe in om̃ib ĩmo
om̃s nichil aliud qͣm uoluntatessunt. Nã qͥd
ẽ. cupidicas et leticia. nͥ uoluntas in eorũ quȩ consensione
uolumꝰ: Et quidẽ metusatq tristicia. nͥ uolun¬
tas indissensione abhisque nolumus: S cũ
consentimꝰ appetendo ea quȩ uolumus cupi
ditas: cum autem consentimꝰ fruendo his
quȩ uolumus leticia uocat᷑. Iremq cumdis¬
sentimus ab eo qđ acciłe nolumꝰ : talis uolun¬
tas metus ẽ Cum autem dissentimꝰ ab eo qđ no¬
lentib accidit talis uoluntas tristicia ẽ Et
om̃ino ꝓuarietate rerum quȩ appecuntur.
atq fugiunt᷑ sic̃ allicit᷑ uł offenditur uolun
unde fit consequens. ut malum oderit Et qm̃
nemonatura s quis malus ẽ. uitio malus est :¬
uitium ꝓpt̃ hominem. s ođit uitium amet ho¬
minem: Sanato enim uitio: totum qđ amare
nichił autem qđ debeat odisse remanebit. Nã

Expanded text:
libes erunt. Voluntas est quippe in omnibus; immo libes erunt. Voluntas est quippe in omnibus; immo omnes nihil aliud quam uoluntates sunt. Nam quid est cupiditas et laetitia nisi uoluntas in eorum consensione quae uolumus? Et quid est metus adque tristitia nisi uoluntas in dissensione ab his quae nolumus? Sed cum consentimus adpetendo ea quae ditas, cum autem consentimus fruendo his quae uolumus, laetitia uocatur. itemque cum dissentimus ab eo quod accidere nolumus, talis uoluntas metus est; cum autem dissentimus ab eo quod nolentibus accidit, talis uoluntas tristitia est. et omnino pro uarietate rerum quae appetuntur atque fugiuntur sicut allicitur uel offenditur uoluntunde fit consequens ut malum oderit. et quoniam nemo natura, sed quisquis malus est uitio malus est, puitium propter hominem, sed oderit uitium et amet hominem; sanato enim uitio totum quod amare, nihil autem quod debeat odisse remanebit. nam
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicit pestib om̃ib eas asserit eẽ. purgatas
cum rursus incipiunt incorꝑa uelle reũti
unde colligitur: etiam si ita se haberet qđ
ẽ. om̃iho uanissimum uicissim alt̾nans in¬
cessabilit̾ euntium atq redeuntium anima¬
rum mundatio et inquinatio. ñ potiꝰ se uera¬
cit̃ dici om̃s culpabiles atq uiciosos motus
animarum eis ex t̾renis corꝑib inolescere:
Si quidem scđm ipsos illa ut loquit᷑ nob̃
ait dira cupido. usq adeo nonẽ. ex corꝑe : ut
ab om̃i corꝑea peste purgatam. et extra om̃e
corpus aninam constitutam ipsã ẽẽ. com¬
pellat in corꝑe. Unde eciam illis fatentibꝰ.
non ex carne cantum afficitur anima ut
cupiat. metuat. lecet᷑ et do Aeat : uerum etiã
ex seipsa hispotest motib agitari. Int̃ est au .ui.¬
tem qualissit uoluntas hominis: quia si ꝑũ¬
sa ẽ. ꝑ ũsos habebit hos motꝰ Si autem rectaẽ:
non solum inculpabiles. uerumetiã lauda

Expanded text:
ut dicit, pestibus omnibus eas asserit esse purgatas, ut dicit, pestibus omnibus eas asserit esse purgatas, cum rursus incipiunt in corpora velle reverti? Unde colligitur, etiamsi ita se haberet, quod est omnino vanissimum, vicissim alternans incessabiliter euntium atque redeuntium animarum mundatio et inquinatio, non potuisse veraciter dici, omnes culpabiles atque vitiosos motus animarum eis ex terrenis corporibus inolescere: siquidem secundum ipsos illa, ut locutor nobilis ait, dira cupido usque adeo non est ex corpore, ut ab omni corporea peste purgatam, et extra omne corpus animam constitutam, ipsam compellat esse in corpore. Unde etiam, illis fatentibus, non ex carne tantum afficicupiat, metus: laetetur, aegrescat, uerum etiam ex se ipsa his potest motib agitari. interest autem qualis sit uoluntas hominis; quia peruersa est, peruersos habet hos motus; si autem recta e non
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑa detestentur cum om̃ia elementa qͥb
iste mundus uisibił contrectabiłq compactꝰ
est. qualitatesq eorum dõ arcificitribuant:
uerumtam̃ ext̾renis artubꝰ moribundisq
membris sic affici animas opinantur. ut
hinc eis sint morbi cupiditatum et timoꝵ
et leticie siue tristiciȩ quib quattuor uł ꝑ¬
turbationib ut cicero appellat. uł passioni¬
b ut pleriq ũbume ũbo greco ex primunt.
om̃is humanorum morum uiciositas conti¬
nent᷑: Iđ si ita ẽ. quidẽ. qđ eneas aput uir¬
rursus ad corꝑa redituras. hanc opinionem
miratus exclamat. oꝑat̾. anne aliquas ad
cȩlum hincire putandum ẽ. sublimes animas¬
iterumq ad tartara reũti corꝑa: quȩ lucis mi¬
seris tam dira cupido e Numquid nam hȩc
tam dira cupido ext̃renis artib moribumdisq
membris. adhuc inẽ. animarum illi p̃dican¬
tissime puritati: Nonne ab huiꝰ modi corꝑeis

Expanded text:
corpora detestentur, cum omnia elementa, quibus corpora detestentur, cum omnia elementa, quibus iste mundus uisibilis contrectabilisque conpactus est, qualitatesque eorum Deo artifici tribuant; uerum tamen ex terrenis artubus moribundisque membris sic adfici animas opinantur, ut hinc eis sint morbi cupiditatum et timorum et laetitiae siue tristitiae; quibus quattuor uel perturbationibus, ut Cicero appellat, uel passionibus, ut plerique uerbum e uerbo Graeco exprimunt, omnis humanorum morum uitiositas continetur. Quod si ita est, quid est quod Aeneas aput Verrursus ad corpora redituras, hanc omiratur, exclamans: O pater, anne aliquas ad coelum hinc ire putandum est Sublimes animasiterumque ad tarda reverti Corpora? Quae lucis miseris tam dira cupido? Numquidnam haec tam dira cupido ex terrenis artubus moribundisque membris adhuc inest animarum illi praedicatissimae puritati? Nonne ab hujusmodi corporeis,
Abbreviated transcription (Latin):
gote q uumq ah nis sepcuagint quinap
homanes inagunt᷑ Et qđ dictumẽ. nonin
homines iimianȩ doctis ũbis potuit dici.
ri n en sapientiȩ carnał sicut qđ dictum ẽ.
quȩ subiunxit Cum enim quis dicat ego qͥ¬
dem sum pauli. alius autem ego apollo. ñ ne
homines estis: qđ dicebat animales estis. et
carnales estis: exp̃ssius dixit a homines estis.
inpeccatis uitusque nr̃is ad creatoris in uiri¬
am carnis accusare naturam. quȩ ingenere
atq ordine suo bona ẽ: s deserco creatore bono.
iuuere scđm creatum bonum nonẽ. bonum.
suequisq scd in carnem siue scđm animam
siue scđm totum hominẽ quiex anima con¬¬
stat et carne. unde et nomine solus animȩ
et nomine soliꝰ carnis significari potest eli¬
gat uiuere Nam qui uelut summũ bonum
laudat animȩ naturam et canqͣm malum
uanitate sentit humana. non ueritate diui¬
na: Non quidem platonici sicut manichei
desipiunt ut tamqͣm mali naturam t̃rena

Expanded text:
quinque animas septuaginta quinque homines intelleguntur. Et quod dictum est: Non in sapientiae humanae doctis uerbis, potuit dici: Non in sapientiae carnalis\'; sicut quod dictum est: quae subiunxit: Cum enim quis dicat: Ego quidem sum Pauli, alius autem: Ego Apollo, nonne homines estis? Quod dicebat: Animales estis, et: Carnales estis, expressius dixit: Homines estis, in peccatis uitiisque nostris ad Creatoris iniuriam carnis accusare naturam, quae in genere adque ordine suo bona est; sed deserto Creatore bono uiuere secundum creatum bonum non est bonum, siue quisque secundum carnem siue secundum animam siue secundum totum hominem, qui ex anima constat et carne unde et nomine solius animae et nomine solius carnis significari potest eligat uiuere. Nam qui uelut summum bonum laudat animae naturam et tamquam malum uanitate sentit humana, non ueritate diuina. Non quidem Platonici sicut Manichaei desipiunt, ut tamquam mali naturam terrena
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰce modi ͤ ¶ ł a simulacra ad oranda uł duces
popłorum. uł sectator es fuerunt. et coluert̃
atq seriierunt creaturȩ potius qͣmereatori
qui ẽ. benedictꝰ in scła Iħac autẽ nulla ẽ. homi¬
nis sapientia nͥ pietas qua recte colit᷑ uerꝰ dĩ: id
expectans p̃mium in societate sanctorum. ñ solũ
hominum. uerũ et angłorũ ut sit ds om̃ia in õĩbꝰ¬

Expanded text:
huiusce modi enim simulacra adoranda uel duces huiusce modi enim simulacra adoranda uel duces populorum uel sectatores fuerunt, et coluerunt adque seruierunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula; in hac autem nulla est hominis sapientia nisi pietas, qua recte colitur uerus Deus, id expectans praemium in societate sanctorum non solum hominum, uerum etiam angelorum, ut sit Deus omnia in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
tum mali eorum suꝑbia. et quantum boni
amor siui: usq ad contemptum di Celestem
u̾ame dĩ: usq ad contemptũ sui Deniq illa
inse ipsa: hȩc in dño głacur: Illa enim que¬
ritabhominib głam. hec autem dsconscien¬
tat caput suum: hȩc dicit dõ suo Gł amea:
et exaltans caput meum: Illi in pͥncipib eiꝰ
uł in eis quas subiugant nationib dñandi
libido dominatur: in hanc seruiunt inui¬
cem incaritate. et p̃positi consulendo. et sub¬
diti obtemꝑando illainsius potentatib dili¬
git uircutem suã: hȩc dicit dõ suo Diligã
te dñe uirtꝰ mea Idõq illa sapiences eiꝰ sadm
hominẽ uiuentes. aut corꝑis aut animi siubona.
aut utriꝰq senuti sunt. aut qui potuerunt cog¬
sapientia se se excollentes stulti facti sunt:
et immutauerunt głam incorruptibilis dĩ
in similitudinem imaginis corruptibił hominis.
et uolucrũ et quadtupedum et serpentiũ Ad

Expanded text:
tum mali eorum superbia et quantum boni tum mali eorum superbia et quantum boni amor sui usque ad contemtum Dei, caelestem uero amor Dei usque ad contemtum sui. Denique illa in se ipsa, haec in Domino gloriatur. Illa enim quaerit ab hominibus gloriam; huic autem Deus conscientat caput suum; haec dicit Deo suo: Gloria mea et exaltans caput meum. Illi in principibus eius uel in eis quas subiugat nationibus dominandi libido dominatur; in hac seruiunt inuicem in caritate et praepositi consulendo et subditi obtemperando. Illa in suis potentibus diligit uirtutem suam; haec dicit Deo suo: Diligam te, Domine, uirtus mea. Ideoque in illa sapientes eius secundum hominem uiuentes aut corporis aut animi sui bona aut utriusque sectati sunt, aut qui potuerunt cogse esse sapientes stulti facti sunt et immutauerunt gloriam incorruptibilis dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. talia
Abbreviated transcription (Latin):
cant: ita bene uiuere sine ad uitorio dĩ. etiam
in paradiso non erat inpocestate Erac autem
in potestare male uiuere s beatitudine non
ꝑmansura. et pena iustissima secutura Cum
gͥ hunꝰ futuri casus humani ds̃ non eẽt. ignarꝰ
cur eum non sinfret inuidi angłi maligni¬
tate temptari : Nullo mͦ quidem qđ iunce¬
retur incertus. s nichilo minus p̃scius qđ ab
eiꝰ semine ad uito sua gr̃ã. idem ipse diabolus
fuerat scõrum gła maiore uincendus Ita fac-¬
tum ẽ: ut nec dm̃ aliquid futurorum lateret.
nec p̃sciendo quemqͣm peccare compelleret:
Et quid int̾ eẽt. int̾ ꝓpͥam cuiꝰq p̃sumptio¬
nem et suam tuitionẽ. angelicȩ et humanę
rationali creature consequenti exꝑientiȩ
demonstraret: Quis eium audeat credere
aut dicere. ut neq angł̃s neq homo eaderet:
indei potestate non fuisse: Sed hoc eorum
potestati maluit non auferre Atq ita et qͣn¬

Expanded text:
cant: ita bene uiuere sine adiutorio Dei etiam cant: ita bene uiuere sine adiutorio Dei etiam in paradiso non erat in potestate; erat autem in potestate male uiuere, sed beatitudine non permansura et poena iustissima secutura. Cum igitur huius futuri casus humani Deus non esset ignarus, quur eum non sineret inuidi angeli malignitate tentari? nullo modo quidem quod uinceretur incertus, sed nihilo minus praescius quod ab eius semine adiuto sua gratia idem ipse diabolus fuerat sanctorum gloria maiore uincendus. Ita factum est, ut nec Deum aliquid futurorum lateret, nec praesciendo quemquam peccare conpelleret et, quid interesset inter propriam cuiusque praesumtionem et suam tuitionem, angelicae et humanae rationali creaturae consequenti experientia demonstraret. Quis enim audeat credere aut dicere, ut neque angelus neque homo caderet, in Dei potestate non fuisse? Sed hoc eorum potestati maluit non auferre adque ita, et quan
Abbreviated transcription (Latin):
lum bonis uerum etiã mał bene uti nouit:
Ae ꝑ hoc ꝓpt̃ meritum pͥmȩ malȩ uolunta¬
tis ita dampnato atq obdurato angło malo.
ut etiam bonã uoluntatẽ ulter iꝰ non haberet.
bene utens ds̃. cur non ꝑ mitteret ut abillo
pͥmus homo qͥrectꝰ hoc ẽ bonȩ uoluntatis
creatus fuerat tempta retur quandoquidẽ
sic erat institutꝰ ut side aduitorio dĩ fieret
bonus homo malum angłm uinceret. si autẽ
creatorem atq aduitorem dm̃ suꝑ be sibi
placendo de sereret uinceret᷑: meritum bo¬
num habens in aduita diuinitꝰ uoliuitate
recta. malum uͦ in deserente dm̃ uoluntate
ꝑũsa. quia et ipsum fidere deadiutoriodĩ.
non quidem poss sineadutorio dĩ: Nec
cam en ideo ab his diuinȩ grȩ̃ beneficiis: sibi
placendo recedere ñ habebat in pocestate
Nam sicut in hac carne uiuere sine aduim̃tis
alim̃torum in pocestate ñ ẽ. ñ audemin ea ui¬
uere in pocestate ẽ. qđ faciunt qͥ se ipsos ne¬

Expanded text:
lum bonis, uerum etiam malis bene uti nouit. lum bonis, uerum etiam malis bene uti nouit. Ac per hoc propter meritum primae malae uoluntatis ita damnato adque obdurato angelo malo, ut iam bonam uoluntatem ulterius non haberet, bene utens Deus quur non permitteret, ut ab illo primus homo, qui rectus, hoc est bonae uoluntatis, creatus fuerat, tentaretur? Quando quidem sic erat institutus, ut, si de adiutorio Dei fideret bonus homo, malum angelum uinceret; si autem creatorem adque adiutorem Deum superbe sibi placendo de- \' sereret, uinceretur; meritum bonum habens in adiuta diuinitus uoluntate recta, malum uero in deserente Deum uoluntate peruersa. Quia et ipsum fidere de adiutorio Dei non quidem posset sine adiutorio Dei, nec tamen ideo ab his diuinae gratiae beneficiis sibi placendo recedere non habebat in potestate. Nam sicut in hac carne uiuere sine adiumentis alimentorum in potestate non est, non autem in ea uiuere in potestate est, quod faciunt qui se ipsos ne
Abbreviated transcription (Latin):
merum cuuum in sua sapientia p̃destinatũ.
etiam ex clampnato genere humano. suȩ cuu¬
tatis impleret: Non eos iam meritis quando
quidem uniũsa massa tamqͣm inuiciata ra-¬
dice dampnata ẽ: s grã discernens et lib̾atis
non solum de se ipsis. d uerum etiã de nonli-¬
beratis quid eis largiatur ostendens Non enĩ
debita s gratuita bonitate. cunc se quisq ag¬
noscit erutum malis: cumabeorum hominum
consortio fit immunis. cum quib illi uista eẽt
pȩna cominunis Cur gͦ non crearet ds̃ quos pec¬
catores eẽ. p̃sciuit. quando quidem ineis et exeis.
et quid eorum culpa mereret᷑. et quid sua grã
donaretur poss ostende. nec sub illo creatore¬
ac dispositore ꝑ ũsa inordinatio delinquen¬
tium tectum ꝑũteret ordinem rerum: rerum
& inde peccatores et angłi et homines: nichil¬
sita iom̃s uoluntates eiꝰ Qm̃ qui ꝓuident̃
atq onĩipocent̃ sua cuiq districbuit: non so¬

Expanded text:
merum ciuium in sua sapientia praedestinatum merum ciuium in sua sapientia praedestinatum etiam ex damnato genere humano suae ciuitatis inpleret, non eos iam meritis, quando quidem uniuersa massa tamquam in uitiata radice damnata est, sed gratia discernens et liberatis non solum de ipsis, uerum etiam de non liberatis, quid eis largiatur, ostendens. Non enim debita, sed gratuita bonitate tunc se quisque agnoscit erutum malis, cum ab eorum hominum consortio fit inmunis, cum quibus illi iusta esset poena communis. Quur ergo non crearet Deus, quos peccaturos esse praesciuit, quando quidem in eis et ex eis, et quid eorum culpa mereretur, et quid sua gratia donaretur, posset ostendere, nec sub illo creatoreac dispositore peruersa inordinatio delinquentium rectum peruerteret ordinem rerum? CAPUT XXVII. De peccatoribus, et angelis et hominiisita in omnes uoluntates eius, quoniam qui prouidenter adque omnipotenter sua cuique distribuit, non so
Abbreviated transcription (Latin):
De reb enim loquim᷑ nuncpudendis: Et ideo
quamuis anteqͣm earum puderet qualesse potu¬
issent coniciamꝰ ut possumꝰ tam̃ necesse ẽ. ut nr̃a
disputatio magis frenecur eaquę nos reuocar ie¬
recundia. qͣm eloquentia quȩ nob parũ sup.¬
pecit ad iuuetur. Namcum id qđ dico nec ips̃i
exꝑci fuerint qui exꝑiri potuerunt. qͣm̃ p̃oc¬
cupante peccato exilium de paradiso ante me¬
ruerunt. qͣm sibi in oꝑe serende ꝓpagnis crins¬
quillo arbitrio conuenirent. qͦ mͦ nunc cͤum ista
commemorantur sensibꝰ occur rit humanis. nͥ ex¬
ꝑientia libidinis turbidȩ ñ coniectura placide
uoluntatis: hinc ẽ. qđ impedit loquentem
pudor: et sinondeficiat ratio cogitantem. Uerũ
tam̃ om̃ipotenti dõ summo ac sumine bono.
creacoriom̃ium nacurarũ. uoluntatẽ autan
bonarum adiutori et remuneratori. malarũ
autem relictori et dãpnatori utrũq ordinato¬
ri: non defuit utiq consiliũ quo certum nu¬

Expanded text:
De rebus loquimur nunc pudendis et ideo, De rebus loquimur nunc pudendis et ideo, quamuis, antequam earum puderet, quales esse potuissent coniciamus ut possumus, tamen necesse est, ut nostra disputatio magis frenetur ea, quae nos reuocat, uerecundia, quam eloquentia, quae nobis parum subpetit, adiuuetur. Nam cum id quod dico nec ipsi experti fuerint, qui experiri potuerunt quoniam praeoccupante peccato exilium de paradiso ante meruerunt, quam sibi in opere serendae propaginis tranquillo arbitrio conuenirent, quo modo nunc, cum ista commemorantur, sensibus occurrit humanis nisi experientia libidinis turbidae, non coniectura placidae uoluntatis? Hinc est quod inpedit loquentem pudor, etsi non deficiat ratio cogitantem. Verum tamen urnnipotenti Deo, summo ac summe bono creatori omnium naturarum, uoluntatum autem bonarum adiutori et remuneratori. malarum autem relictori et damnatori, utrarumque ordinatori, non defuit utique consilium, quo certum nu
Abbreviated transcription (Latin):
felicitate hominũ absit ut suspicem᷑ ron po¬
cuisse ꝓlem seri. sine libidinis morbo: S eo
uoluntatis nutu mouerent᷑ m̃bra illa quo
cȩtera. et sine ardoris illecebroso simulo cum
tranquillitate animi et corporis nulla corrup¬
tione in tegritatis infundet᷑ gremio maritus
uxoris Neq enim quia exꝑientia ꝓbari ñ
potest. ideo credendum non ẽ. quando illas
corꝑis partes ñ ageret tarbidꝰ calor s spontanea
pocestas sicut opuseẽt ad hiberet: ita cune po¬
tuisse utero conuigis salua integritate femine
genitalis uirile ẜm̃ ĩnutti. sicut nunc potest
eadcm integrrde salua exuteto uirginis fluxꝰ
menstrui. noris emitti Eadem quippe uia
poss pad inici: quia hoc potest eici Ut enim
Qsriendum ñ doloris gemitꝰ s maturitatis
apulsus femina uiscera laxaret: sic ad fȩtan¬
dum & concipiendum non libidinis appecitꝰ.
s uoluntariꝰ usus naturam utenq coniungeret:

Expanded text:
felicitate hominum absit, ut suspicemur, non pofelicitate hominum absit, ut suspicemur, non potuisse prolem seri sine libidinis morbo, sed eo voluntatis nutu moverentur membra illa, quo cetera, et sine ardoris illecebroso stranquillitate animi et corporis nulla corruptione integritatis infunderetur gremio maritus uxoris. Neque enim quia experientia probari non potest, ideo credendum non est, quando illas corporis partes non ageret turbidus calor, sed spontanea potestas, sicut opus esset, adhiberet, ita tunc potuisse utero coniugis salua integritate feminei genitalis uirile semen inmitti, sicut nunc potest eadem integritate salua ex utero uirginis fluxus menstrui cruoris emitti. Eadem quippe uia posset illud inici, qua hoc potest eici. Ut enim ad pariendum non doloris gemitus, sed maturitatis inpulsus feminea uiscera relaxaret, sic ad fetandum et concipiendum non libidinis adpetitus, sed uoluntarius usus naturam utramque coniungeret.
Abbreviated transcription (Latin):
ens dõ: ex quo bono erat bonus. Uiuebat sine ulla
egestate: ita semꝑ uiuere habens in potestate Cibꝰ
adetat ne esuriret. potͦ ne sitiret: lignũ uite ne il¬
lum senecca dissolueret: Nichil corrupcionis in
corꝑe: uł ex corꝑe ullas molestias ullis eiꝰ sensibꝰ
ingerebat: Nullus intrinsecus morbꝰ: nullꝰ utͤ
mecuebat᷑ extrinsecus: Summa in carnesanitas:
in animo cota cranquillitas: Sicut in paradiso
nullus estus auc frigꝰ: itam eiꝰ habitatore nulla ex
cupiditate uł timore accedebat bonȩ uoluntatis
offensio Nichil om̃ino triste: nichil erat matut̃
letum Gaudiumuerũ ꝑpetuabatur ex dõ: in
quem flag̃bat caritał de corde puro. et conscien¬
tia bona et fide non ficta. atq int̾se conuigũ
fida & honesto amore societas. concors mentis
corꝑisq uigilia. et mandati sine labore custidia
Non lassitudo fatigabat ociosum: ñ somnus
p̃mebat inuitum: Itanta felicitate rerum. et

Expanded text:
ens Deo, ex quo bono erat bonus; uiuebat sine ulla ens Deo, ex quo bono erat bonus; uiuebat sine ulla egestate, ita semper uiuere habens in potestate. Cibus aderat ne esuriret, potus ne sitiret, lignum uitae ne illum senecta dissolueret. Nihil corruptionis in corpore uel ex corpore ullas molestias ullis eius sensibus ingerebat. Nullus intrinsecus morbus, nullus ictus metuebatur extrinsecus. Summa in carne sanitas, in animo tota tranquillitas. Sicut in paradiso nullus aestus aut frigus, sic in eius habitatore nulla ex cupiditate uel timore accidebat bonae uoluntatis offensio. Nihil omnino triste, nihil erat inaniter laetum. Gaudium uerum perpetuabatur ex Dquem flagrabat caritas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta. Atque inter se conjugum fida et ex honesto amore societas, concors mentis corporisque vigilia, et mandati sine labore custodia. Non lassitudo fatigabat otiosum, non sommus premebat invitum. In tanta facilitate rerum et
Abbreviated transcription (Latin):
erint: quomͦ potest ut uult uiuere: Et si fdeo
mori uelit non quo nolit uiuere. s ut pꝰmortẽ
melius uiuat: nondum gͦ ut uult uiuit: S
cumad id qđ uult. moriendo ꝑuenerit: uerũ
ecce uiuat ut uult qm̃ sibi extorsit sibiq im¬
ꝑauit non uelle qđ ñ potest atq hoc uelle
qđ potest. sicut ait cerentiꝰ Qm̃ ñ potest id
fieri qđ uis. idueł qđ possis Num idõ beatꝰ ẽ qͥa
pacient̾ miser ẽ: Beata quippe uita si ñ amat̾:
non habetur: Porro si amatur et habet᷑: &teris
om̃ib reb excellentius necesse ẽ. amet᷑ qm ꝓpt̃
hanc amandum ẽ. quicqͥd aliud amat᷑ Portosi
tantum amatur qͣntum amari dignaẽ ñ eium
beatus ẽ. aquo ipsa beata uita non amatur ut
digna ẽ. fieriñ potest ut eam qui sic amat ñ et̾na
uelit: Tuncgͥ beata erit: quando ȩt̃naerit. xxu.¬
Ti uebat itaq homo in paradiso sicũ uolebat:
qͣm diuhoc uolebat qđ ds̃ uisserat Uuiebat fru¬

Expanded text:
erit, quo modo potest ut uerit, quo modo potest ut umori uelit, non quo nolit uiuere, sed ut post mortem melius uiuat: nondum ergo ut uult uiuit, sed cum ad id quod uult moriendo peruenerit. Verum ecce uiuat ut uult, quoniam sibi extorsit sibique imperauit non uelle quod non potest, adque hoc uelle quod potest, sicut ait Terentius: Quoniam non potest id fieri quod uis, Id uelis quod possis: num ideo beatus est, quia patienter miser est? Beata quippe uita si non amatur, non habetur. Porro si amatur et habetur, ceteris omnibus rebus excellentius necesse est ametur, quoniam propter hanc amandum est quidquid aliud amatur. Porro si tantum amatur, quantum amari digna est non enim beatus est, a quo ipsa beata uita non amatur ut digna est: fieri non potest, ut eam, qui sic amat, non aeternam uelit. Tunc igitur beata erit, quando aeterna erit. iuebat itaque homo in paradiso sicut uolebat, quamdiu hoc uolebat quod Deus iusserat; uiuebat fru