comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Manifestiꝰ autẽ dicamꝰ pater ꝙ filius. Quem
misit autẽ ⁊ filius. unus ds misit. quia filius
dixit. ego & pat̃ unũ sumꝰ. Quom ergo nesci¬
ebat eũ aquo missus est. Sixit enĩ ego nesci

Expanded text:
manifestius autem ut dicamus, Pater et Filius. Quem manifestius autem ut dicamus, Pater et Filius. Quem misit autem Pater et Filius, unus Deus misit; quia Filius dixit, Ego et Pater unum sumus. Quomodo ergo nesciebat eum a quo missus est? Dixit enim, Ego nesci
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. Qui loquitur m̃daciũ. de suoloquit᷑.
rlemo habet de suo nͥ m̃datiũ. &e peccatum.
Si quid autẽ habet homo ueritatis atq ius¬
tioie. ab illo fonte est quẽ debemꝰ sitire in hac
heremo. ut exeo quasi guitis quibusdã ino¬
rati.⁊ in hac peregͥnatione interĩ c̃solati ne
de ficiamꝰ in uia uenire ad eiꝰ reqͥẽ sacietatẽq
possimꝰ. Si gͦ qui loquitur m̃daciũ de suo lo¬
quitur. qui loquitur ueritatẽ dedo loqͥtur.
test nisi aueritate. Aquo erat uerax. nisi
abeo qui dixit ego sum ueritas: Nlon ergo
posset dicere aut ueritas c̃tra ueracẽ. aut
uerax c̃tra ueritatẽ. Ueracẽ ueritas misit.
& ideo uerax erat. qm̃ aueritate missus est.
Si ueritas iohem miserat. xp̃c eũ mserat.
ne patre. Inseparabilis caritas. inse parabił
unitas. inseparabilis maiestas. inseparabilis po¬
testas. scđm hȩc u̾ba quȩ ipse posuit. ego & pa¬
ter imũ sumus. Quis gͦ misit ioħm : Si dicamꝰ
pat̃. uerũ dicimꝰ. sidicamꝰ filius uerũ dicimꝰ.

Expanded text:
 Qui loquitur mendacium, de suo loquitur . Nemo habet de suo, nisi mendacium et peccatum. Si quid autem homo habet veritatis atque justitiae, ab illo fonte est, quem debemus sitire in hac eremo, ut ex eo quasi guttis quibusdam irrorati, et in hac peregrinatione interim consolati, ne deficiamus in via, venire ad ejus requiem satietatemque possimus. Si ergo qui loquitur mendacium, de suo loquittest, nisi a veritate; a quo erat verax, nisi ab eo qui dixit, Ego sum veritas ? Non ergo, posset dicere, aut veritas contra veracem, aut verax contra veritatem. Veracem veritas misit; et ideo verax erat, quoniam a veritate missus erat. Si veritas Joannem miserat, Christus eum miserat. ne Patre: inseparabilis charitas, inseparabilis unitas, inseparabilis majestas, inseparabilis potestas, secundum haec verba quae ipse posuit, Ego et Pater unum sumus . Quis ergo misit Joannem? Si dicamus, Pater, verum dicimus; si dicamus, Filius, verum dicimus:
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. a quo uilt baptitari. Baptitatꝰ dñs as¬
cendit abaqua. aperutur cęli. descendit sp̃s.
Modo illũ cognoscit ioħs. Si modo illũ cognos¬
cit. curdixit antea. ego ate debeo baptirari:
Si autẽ ñ eũ modo cognoscit. quia iã nouerat
eũ quidest qd̾ dixit. non nouerã eũ. s qui me
misit baꝑtitare inaqua. ipse mͥ dixit. suꝑ ꝙͦ.
questio si hodie soluatur. grauat nos. tlon
dubito quia multa dicta sunt. Sciatis autẽ
talẽ esse istam questionẽ. ut hȩc sola ꝑimat
partẽ donati. Ad hoc dixi caritati ũȩ ut i¬
tentos uos facerẽ similit̾ ut soleo. simul ut ore
et uos digna capere mereamin. Interu ho¬
die dignamini differre: sed hoc breuit̃ dico
interim donec soluatur. int̾rogate pacificȩ.
sine rixa sine c̃tencione. sine altercationib. si¬
ne inimicitiis. & uobis cũ quȩ rite. ⁊ alios int̃¬
eã. Sed siue soluatur. siue ñsoluatur. puto
me ꝓposuisse quod me mouit. Aloueor enĩ
multũ. Dicit ioħ. ego ate debeo baptirari

Expanded text:
baptizari. Baptizatus Dominus ascendit ab aqua, aperiuntur coeli, descendit Spiritus, modo illum cognoscit Joannes: si modo illum cognoscit, quid dixit antea, Ego a te debeo baptizari? Si autem non eum modo cognoscit, quia jam noverat eum, quid est quod dixit, « Non noveram eum; sed qui me misit baptizare in aqua, ille mihi dixit, Super quem estio si hodie solvatur, gravat vos, non dubito, quia jam multa dicta sunt. Sciatis autem talem istam quaestionem esse, ut haec sola perimat partem Donati. Ad hoc dixi Charitati vestrae, ut intentos vos facerem, similiter ut soleo; simul ut oretigna loqui, et vos digna capere mereamini. Interim hodie dignamini differre. Sed hoc breviter dico interim, donec solvatur: interrogate pacifice, sine rixa, sine contentione, sine altercationibus, sine inimicitiis; et vobiscum quaerite, et alios inteeam. Sed sive solvatur sive non solvatur, putate me proposuisse quod me movet: moveor enim multum. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
quasi iob̃ sic se humilia uit ut diceret. ñ sũ
dignꝰ corrigiã soluere. quomͦ habent humilt¬
ari quidicunt nos baptizamꝰ Nos quod
nũ diceret se. & sic diceret. ille ueñ post mẽ
qui ante me factꝰ est. cuiꝰ tantũmodo corri¬
giã calciam̃ti dignꝰ sũ soluere. multũ se hu¬
ce exseruo amicꝰ fieri meruit. blȩc inbethania h¬
facta sunt trans iordanẽ. ubi erat ioħ baptirãs.
Alteradie uidit ioħ iħm uenienentẽ adse. ꝙ ait.
E oce agnꝰ di. ecce quitollit peccatũ mũdi. he . iꝯ¬
mo sibi arroget & dicat. quia ipse auferet
peccatũ mundi. lã intendite contra quos suꝑ¬
bos intendebat digitũ ioħ. londũ erant na¬
ti heretici. etlam demonstrabantur. Contra
illos clamabat tẽ a fliuuo. ẽtra quos mͦ cla¬
mat exeuangłio. Ueñ i ħc. & quid dicit ille .
Ecce agnꝰd̾i: Siagnꝰ. in nocens. Et ioħ agnꝰ.
An non ꝙ ipse innocens  Sed quis in nocens.¬
Aut quantũ in nocens: Om̃s ex illa traduce

Expanded text:
quia si Joannes sic se humiliavit, ut diceret, Non sum ego dignus corrigiam solvere; quomodo habent humiliari, qui dicunt: Nos baptizamus, nos quod num se diceret, et sic diceret, Ille venit post me, qui ante me factus est, cujus tantummodo corrigiam calceamenti dignus sum solvere; multum se huet ex servo amicus fieri meruit. 10. Haec in Bethania facta sunt trans Jordanem, ubienientem ad se, et ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Nemo sibi arroget, et dicat quia ipse auferat peccatum mundi. Jam intendite, contra quos superbos intendebat digitum Joannes. Nondum erant nati haeretici, et jam ostendebantur: contra illos clamabat tunc a fluvio, contra quos modo clamat ex Evangelio. Venit Jesus; et quid dicit ille? Ecce Agnus Dei. Si agnus innocens, et Joannes agnus. An non et ipse innocens? Sed quis innocens? quantum innocens? Omnes ex illa traduce
Abbreviated transcription (Latin):
ris sp̃m descendentẽ sic̃ colũbã ⁊ manente m
suꝑ eum. ipse est quibaptizat in spũ sc̃o. Hoc
ribi o ioħ dix̃ quite misit manifestũ quia¬
ie. hoc. Quis gͦ te misit. forte pat̾. uerus ds
pat̃. & ueritas di filiꝰ. Si pat̃ sine filio de misit
ds sine ueritate te mifit. Siideo autẽ uerax
ris. ñte misit pat̾ sine silio ⁊ simulte misit
pat̃ ⁊ filiꝰ. Si ergͦ & filiꝰ te misit cũ patre. qͦ¬
mͦ nesciebas eũ aquo missus es: quẽ uideras in
ueritate. Ipse de misit ut agnosceretur incar
ei̾i quẽ ñ nouerat. An ut pleniꝰ nosset quẽ iã
nouerat : Si enĩ omĩ exparte ñ nosset. ñ ue¬
nienti ad fluuiũ ut babtiraretur diceret.
egoͣ debeo baptizari: tu uenis adme̾. Nouerat
ergo. Quando autẽ colũba descendit iã bap¬
tirato dño ⁊ ab aqua descendente. Aut sulle
qui eũ misit dixit. suꝑ quẽ uideris spm̃ des

Expanded text:
entem, sicut columbam, et manentem super eum, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto. Hoc tibi, o Joannes, dixit qui te misit? Manifestum quia hoc. Quis ergo te misit? Forte Pater. Verus Deus Pater, et veritas Deus Filius: si Pater sine Filio te misit, Deus sine veritate te misit: si ideo autem verax n te misit Pater sine Filio, sed simul te misit pater et Filius: si ergo et Filius te misit cum Patre, quomodo nesciebas eum a quo missus es? Quem videras in veritate, ipse te misit ut agnosceretur in careum quem non noverat, an ut plenius nosset quem jam noverat? Si enim omni ex parte non nosset, non venienti ad fluvium ut baptizaretur diceret, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me ? noverat ergo. Quando autem columba descendit? Jam baptizato Domino, et ab aqua ascendente. At si ille qui eum misit, dixit, S
Abbreviated transcription (Latin):
Nũqd ħelias es lã si diceret helias sũ. ergo iã
inscło aduentu ueniens xp̃c iudicare. ñ ad huc
inpͥmo udicaretur. tanquã dicens uenturus
est x helias. Nonsũ inqͥt helias. sed obseruate
humilẽ ande quen uenit ioħ. ne senciatis ex¬
celsũ ante quẽ uenturus est helias. Nã d̾ns
ita cõpleuit. Ipse est ioħ bapt̃ qui uenturus
est. Ipsa p̃siguratione ueñ iste. qua ꝓpͥetate
uenturus est helias. Tunc helias ꝑppe tatem
bo p̃cones sibi dederunt si militudines suas. &
tenuerunt ꝓpͥetates suas. Unꝰ autẽ dñs ii¬
dex. siue illo p̃cone p̃cedente sine illo. Et int̃

Expanded text:
ias es? Jam si diceret, Elias sum; ergo jam in secundo adventu adveniens Christus judicaret, non adhuc in primo judicaretur. Tanquam dicens, Venturus est et Elias; Non sum, inquit, Elias. Sed observate humilem, ante quem venit Joannes, ne sentiatis excelsum ante quem venturus est Elias. Nam et Dominus ita complevit: Ipse est Joannes Baptista qui venturus est. Ipsa praefiguratione venit iste, qua proprietate venturus est Elias. Tunc Elias per proprietatem bo praecones sibi dederunt similitudines suas, et tenuerunt proprietates suas: unus autem Dominus judex, sive illo praecone praeceden
Abbreviated transcription (Latin):
neq ꝓpħa. Quasi audaciȩ udebatur ẽẽ. bap¬
tizare. quasi ut qua ꝑsona quȩrimꝰ utrũ tu
sis xp̃c. t udicis te ñesse. Querimꝰ ne forte
p̃cursor illius sis. qͥa nouimꝰ ante aduen
tũ xp̃i uenturũ esse heliã negas te ẽẽ. Querimꝰ
neforte aliqͥs multũ p̃ueniens. p̃co es. id ẽ ꝓpħa

Expanded text:
neque propheta? Quasi audaciae videbatur esse baptizare, quasi, In qua persona? Quaerimus utrum tu sis Christus; tu dicis te non esse: quaerimus ne forte praecursor illius sis, quia novimus ante Christi adventum venturum esse Eliam; negas te esse: quaerimus ne forte aliquis multum p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa. dns de illo cale testimoniũ dedit. Quid
existis iudere indeserto. arundinẽ uento ag¬
ducltirio. Sed quid existis iuid̾e. hominem
mollib uestitũ : llestiebatur enĩ ioħ aspe¬
ris. idẽ. tunica facta depilis cameli. Eece qͥ
mollib uestiuntur. indomib regũ sunt. Nõ.
ergo existis uidere hominẽ mollib uestitum.
Sed quid existis uid̾e̾ : ẜ pħam: btadico uob̃.
tizo in aqua. medius autẽ urm steat quem
uos nescitis. Humilis enĩ ñ uidebatur ⁊ ꝓpte¬
rea luc̾na accensa est. Uidete quomͦdat locũ.
qͥ aliud posset putari. Ipse est qui post me rxe¬
nit. Ante me factꝰ est. Sicut iã diximꝰ. idẽ
ante positꝰ est mͥ. cuiꝰ ego ñ sum dignꝰ ut sol

Expanded text:
propheta. Dominus de illo tale testimonium dedit: Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agductorio. Sed quid existis videre? Hominem mollibus vestitum? Vestiebatur enim Joannes asperis, id est, tunica facta de pilis cameli. Ecce qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt. Non ergo existis videre hominem mollibus vestitum. Sed quid existis videre? Prophetam? Ita dico vobis, tizo in aqua; medius autem vestrum stetit quem vos nescitis. Humilis enim non videbatur, et propterea lucerna accensa est. Videte quomodo dat locum, qui aliud posset putari. Ipse est qui post me venit, qui ante me factus est. Sicut jam diximus, id est, antepositus est mihi. Cujus ego non su
Abbreviated transcription (Latin):
responsũ demꝰ his qͥmiserunt nos. quid dicis
.de te ipso : Ait. E go uox clamantis indeserto.
Isaias illud dixit. inioħe ꝓphetia ista isaiȩ.¬
impleta est. ego uoxclamantis indeserto. Qͥd
ite. facite uã. nͥ quod p̾co exite dic̃. ioħ ueni
ioħ. immo uocat ioħ ad humilẽ. ne uidex sen¬
ciat᷑ excelsus. Ego uox clamantis indeserto.

Expanded text:
responsum demus his qui miseruut nos. Quid dicis de teipso? Ait: Ego vox clamantis in deserto. Isaias illud dixit In Joanne prophetia ista impleta est, Ego vox clamantis in deserto. Quid ite, facite viam? Nisi quod praeco Exite dicit: Joannes Joannes. Imo vocat Joannes ad humilem, ne judex sentiatur excelsus. Ego vox clama
Abbreviated transcription (Latin):
cuitu eiꝰ tempestas ualida. Tempestas illa
tollere habet totã palcã de area quȩ mͦ tritu¬
ratur. Nignis incend̾e̾ qd̾ tempestas abstulerit.
Mlodo autẽ tacet iudicio. s ñ tacet p̃cepto. Si
enĩ tacet xp̃s. quidsibi uolunt hȩc euangłia.
qiid sibi uolunt uoces apostolicȩ: Quid can¬
iundicet. ñ tacet ut moneat. Uleniet autẽ pre¬
clariis inundicta. ⁊ apparebit om̃ĩb. & qui
ineũ ñcrediderunt modo uerũ qͥa x p̾sens
occultꝰ erat. oportebat enĩ ut contempneretur.
k isi enĩ contẽpneretur. ñ crucifigeretur. Si
ñ crucifigeretur. ñ funderet sanguinẽ qͦ p̃cio
cifixus est. Ut crucifigeretur c̃tep̃tꝰ esꝵ. ut
c̃tep̃neretur humilis apparuit. Tamꝗͣ uia qͣ¬
si innocte apparuit in corpore mortali. luc̾nã
sibi accendit unde uideretur: ipsa luc̾na. ioħ¬

Expanded text:
rcuitu ejus tempestas valida . Tempestas illa rcuitu ejus tempestas valida . Tempestas illa tollere habet totam paleam de area, quae modo trituratur; et ignis incendere quod tempestas abstulerit. Modo autem tacet: tacet judicio, sed non tacet praecepto. Si enim tacet Christus, quid sibi volunt haec Evangelia? quid sibi volunt voces apostolicae, quid canvindicet: non tacet, ut non moneat. Veniet autem praeclarus in vindictam, et apparebit omnibus, et qui in eum non credunt. Modo vero quia et praesens occultus erat, oportebat ut contemneretur. Nisi enim contemneretur, non crucifigeretur: si non crucifigeretur, non funderet sanguinem, quo pretio crucifixus est; ut crucifigeretur, contemptus est; ut contemneretur, humilis apparuit. 3. Tamen quia quasi in nocte apparuit in corpore mortali, lucernam sibi accendit unde videretur. Ipsa lucerna Jo
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ignorabatur ꝓp̃s ab eis qui ꝓphetis ñ
crediderunt ante quã ueniror. sic abhis ig¬
norabatur & p̾sens. uenerat enĩ humilit̾
primo & ocultus. Tanto occultior. quanto
humilior. Populi autẽ spernentes ꝑsuꝑbi¬
ã suã humilitatẽ di crucifirerunt saluato¬
rẽ suũ. & fecerunt dampnatorẽ suũ. Sed qui
primouenit occultius quia ueñ humilis. nũ¬
quidde inceps ñ est uenturus manifestus. quia
excelsus: Audistis mͦ psalmũ. d̾̃s manifestꝰ ue¬
niet. ds noster ⁊ ñ silebit. Siluit. ut uidicare¬
tur. Hon silebit. cũ cȩperit iudicare. Non
diceret᷑. manifest us ueniet. nisi primo ue¬
nisset occultꝰ nec diceretur ñ silebit. insi qͥa pͥmo
siluit. Quomꝰ siluit. Int̾roga esaiã. Sicut
oius ad occisionẽ ductꝰ est. & sicut agnus coram
eo quise tonderet fuit sine uoce. sic ñ aperuit
os suũ. lleniet autẽ manifestus. ⁊ ñsilebit. Qͦ¬
mͦ manifestꝰ. Ignis ante eũ p̃ibit. & incͥ¬

Expanded text:
s non crediderunt antequam veniret, sic ab eis ignorabatur et praesens. Venerat enim humiliter primo et occultus; tanto occultior, quanto humilior: populi autem spernentes per superbiam suam humilitatem Dei, crucifixerunt Salvatorem suum, et fecerunt damnatorem suum. 2. Sed qui primo venit occultus, quia venit humilis, numquid deinceps non est venturus manifestus, quia excelsus? Audistis modo Psalmum: Deus manifestus veniet, Deus noster et non silebit. Siluit ut judicaretur, non silebit cum coeperit judicare. Non diceretur, manifestus veniet, nisi primo venisset occultus; nec diceretur, non silebit, nisi quia primo siluit. Quomodo siluit? Interroga Isaiam: Sicut ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram eo qui se tonderet, fuit sine voce, sic non aperuit os suum . Veniet autem manifestus, et non silebit. Quomodo manifestus? ignis ante eum praeibit, et in ci
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ colũbam. ipse est qui baptizat inspũ scõ:
Quid dicturi sunt. quia ñscimꝰ quando ue¬
nerit columba: lic forte ibi lateant. legui¬
tur alii euangłistȩ qui planius illud dixert̃.
& inuenimꝰ aꝑtissime tc̃ descendisse columbã
cũ dns ab aqua descendit. Suꝑ baptizatum
enĩ aꝑti sunt cęli. ⁊ uidit spm̃ scm̃ descenden
tẽ. Si iã baptitatũ cognouit uenienti ad bap¬
tismũ. quomodo dicit. ego ate debeo bapti¬
rari . Hanc uob̾cũ interim ruminate. hac
uob̃cũ c̃ferte. hanc uobiscũ tractate. Prestet
dñs ds noster. ut antequã ame audiatis. ali¬
⁊ cui
urm̃ priori eã reuelet. Tam̃ fr̃s hoc sciatis. qͥa
ꝑistius questionis solucionẽ uocẽ pars clona¬
ti. debaptismi gr̃a ubi nebulas ostendunt
imperitis. ⁊ recia tenduntur. auibus uolan¬
tib. si fronte habeant omnino ñ habebunt
omnino eoꝵ ora claudenturS mo. U Rbeo.¬

Expanded text:
sicut columbam, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto? Quid dicturi sumus? Quia non scimus quando venerit columba? Ne forte ibi lateant, legantur alii evangelistae, qui planius illud dixerunt: et invenimus apertissime tunc descendisse columbam, cum Dominus ab aqua ascendit. Super baptizatum enim aperti sunt coeli, et vidit Spiritum descenden. Si jam baptizatum cognovit, venienti ad baptisma quomodo dicit, Ego a te debeo baptizari? Hanc vobiscum interim ruminate, hanc vobiscum conferte, hanc vobiscum tractate. Praestet Dominus Deus noster ut antequam a me audiatis, alicui trum priori eam revelet. Tamen, fratres, hoc sciatis, quia per istius quaestionis solutionem, vocem pars Donati de Baptismi gratia, ubi nebulas obtendunt imperitis, et retia tendunt avibus volantibus, si frontem habeant, omnino non habebunt: omnino eorum ora claudentur. TR
Abbreviated transcription (Latin):
nec udex falsum. s si intellegas. Quis autẽ indel¬
legit: Qui unitatus fuerit humilitatẽ p̃conis.
⁊cognoueri ⁊ celsitudinẽ iudicis. Hichilem̃
hunuilius ipso p̃cone fr̃s mei. nullũ tantum
mericũ ioħ habuit quã de ista humilitate. qd̃
cũ posset fallere homines ꝙ putari xp̃c. ⁊ habe¬

Expanded text:
elliget? Qui imitatus fuerit humilitatem praeconis, et cognoverit celsitudinem judicis. Nihil enim humilius ipso praecone. Fratres mei, nullum tantum meritum Joannes habuit quam de ista humilitate, quod cum posset fallere homines, et putari Ch
Abbreviated transcription (Latin):
eccli̾a. qͥua ĩpleuit faciẽ t̾rȩ totã. Quia gͦ ñ cre¬
uerat. offenderunt in illũ tanquã in lapidẽ.
&e factũ est in eis qđ scriptũ est. quiceciderit
pis ille conteret eos. Primo supra humilẽ
ceciderunt. excelsus supra illos uenturus est.
Sedut eos uenturus excelsus c̃terat. pͥmo eos
humilis quassauit. Offenderunt ineũ. &qͣs¬
sati sunt ñ contriti. s quassati. Ueniet excelsus.
& c̃teret eos. Sed ignoscendũ est iudeis qͥa of¬
fenderunt in lapidẽ qui ñc̃uerat. Quales st̃
illi qui in ipsũ montẽ offendunt. lã deqͥb dicã
cognoscitis. qui negant ȩccłiam. toto orbe diffu-¬
sa. Non humilẽ lapidẽ sed inipsũ montẽ offen¬
dunt. quod factꝰ est ille lapis cũ cresceret. Cȩ¬
ci iudei ñ uiderunt humilẽ lapidẽ. quanta
cȩcitas ẽ ñ uidere montẽ. Ergo uidebant¬
humilẽ. & ñ cognouerunt. de monstrabatur
illis ꝑluc̾nã. Nã pͥmo ille qͦ maior nemo sur¬
rexerat innatis mulierũ dix̃. honsũ ego xp̃s.

Expanded text:
ae. Quia ergo nondum creverat, offenderunt in illum tanquam in lapidem: et factum est in eis quod scriptum est, Qui cecideritpis ille, conteret eos . Primo super humilem ceciderunt; excelsus super illos venturus est: sed ut eos venturus excelsus conterat, primo eos humilis quassavit. Offenderunt in eum, et quassati sunt; non contriti, sed quassati: veniet excelsus, et conteret eos. Sed ignoscendum est Judaeis, quia offenderunt in lapidem qui nondum creverat. Quales sunt illi qui in ipsum montem offenderunt? Jam de quibus dicam cognoscitis. Qui negant Ecclesiam toto orbe diffusam, non in humilem lapidem, sed in ipsum montem offendunt: quod factus est ille lapis dum cresceret. Caeci Judaei non viderunt humilem lapidem: quanta caecitas est nhumilem, et non cognoverunt. Demonstrabatur illis per lucernam. Nam primo ille, quo major nemo surrexerat in natis mulierum, dixit, Non sum ego Christus.
Abbreviated transcription (Latin):
inspũ helie erat ioħs.&. quod erat ioħ ad pͥmũ
ad uentũ. hoc erit helias ad sedm aduentũ. Q¬
modo duo aduentus iudicis sic duo p̃cones. ludex
quidẽ ipse. p̃cones autẽ duo. ñ duo iudices. Opor¬
tebat autẽ iudicẽ pͥmo uenire iudicandũ. misit
ante se pͥmũ p̃conẽ. uocauit illũ heliã. quia
hocerit inscdo aduentu helias. quod in pͥmo io
tauit. Eterit inqͥt p̃cursor altissimi insyu
& uirtute helie. Non gͦ helias. sed inspũ & uͥ
tute helie. Quid est inspñ ⁊ uirtute helie:
lneodẽ spũ scõ uice heliȩ. Quare nice helie.
Quia quod helias sedo. hoc ioħs primo ad uen
dns figure. helias ipse est ioħ. Iste autẽ ut
dixi ꝓprie ñsũ ego helias. Si figurã p̃cursio¬
nis aduertu̾s. ioħ ipse est helias. Quod enĩ ille
adprimũ aduentũ. hoc ille ad scđm erit. Si

Expanded text:
annes. Et quod erat Joannes ad primum adventum, hoc erit Elias ad secundum adventum. Quomodo duo adventus judicis, sic duo praecones. Judex quidem ipse, praecones autem duo: non duo judices. Oportebat enim judicem primo venire judicandum. Misit ante se primum praeconem, vocavit illum Eliam; quia hoc erit in secundo adventu Elias, quod in primo Jotavit: Et erit, inquit, praecursor Altissimi, in spiritu et virtute Eliae . Non ergo Elias, sed in spiritu et virtute Eliae. Quid est, in spiritu et virtute Eliae? In eodem Spiritu sancto vice Eliae. Quare vice Eliae? Quia quod Elias secundo, hoc JoDominus figurate, Elias ipse est Joannes: iste autem, ut dixi, proprie, Non sum ego Elias. Si figuram praecursionis advertas, Joannes ipse est Elias: quod enim ille ad primum adventum, hoc ille ad secundum erit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ñ esse uenturũ. Cũ sperant uenturũ. sic offen¬
derunt inp̃sentẽ. offenderunt tãquã in humi¬
lẽ lapidem. Lapis enĩ ille. ad huc paruus erat.
tam̃ quidẽ p̃cisus de monte sine manib. sic̃ dix
daniel ꝓpħa uidisse lapidem p̃cisumm demonte
sine manibus. Sed quid seqͥtur. Et creuit
inqͥt lapis ille. & factꝰ esł mons magnꝰ ⁊ im¬
pleuit uniu̾sã faciẽ t̾rȩ. Uideat gͦ qd̾ dico

Expanded text:
non esse venturum. Cum sperarent venturum, sic offenderunt in praesentem, offenderunt tanquam in humilem lapidem. Lapis enim ille adhuc parvus erat, jam quidem praecisus de monte sine manibus: sicut dicit Daniel propheta, vidisse se lapidem praecisum de monte sine manibus. Sed quid sequitur? Et crevit, inquit, lapis ille, et factus est mons magnus, et implevit universam faciem terrae . Vid
Abbreviated transcription (Latin):
erat demonte. Montẽ. regnũ uult intelli¬
gi udȩoꝵ. sed regnũ uidȩoꝵ ñ impleuerat
uniuersã faciẽ terrȩ. Inde p̾cisus est ille la¬
pis. qͥa uide natꝰ esł & in p̃sencia dñs. Et qua¬
re sine manib Quia sine oꝑe iurili iur¬
¶go
peperit axp̃m. lã gͦ erat lapis ille p̾cisus sine ma¬
nib ante ocłos uidȩoꝵ. s humilis erat. Kon ui¬
merito quia ñdũ c̾uerat lapis ille.ꝙ impleue

Expanded text:
em regnum vult intelligi Judaeorum. Sed regnum Judaeorum non impleverat universam faciem terrae. Inde praecisus est ille lapis, quia inde natus est in praesentia Dominus. Et quare sine manibus? Quia sine opere virili Virgo peperit Christum. Jam ergo erat lapis ille praecisus sine manibus, ante oculos Judaeorum: sed humilis erat. Non immerito; quia nondum creverat lapis il
Abbreviated transcription (Latin):
modicum lum̃ in uobis ẽ. Hinc ẽ quod intelli¬
dum lucẽ habetis. ut tenebrȩ uos ñ comp̃hen¬
dant. Ambulate accedite. totũ intelligite. &s
moriturũ xꝑm. & uicturũ in ȩternũ. & sangui¬
nem fusurũ quo redimat. & ascensurũ insubli¬
mia quo ꝑclucat. Tenebrȩ aut̃ uos comp̃hendeit̃.
si eo modo credideritis. xp̃i eternitatẽ. ut negetis
in eo mortis humilitatẽ. Et qͥ ambulat in te¬
nebris. nescit quo uadat. sic potest offendere
in lapidem offensionis. os petrã scandali. qͦd fuit
dñs cȩcis iudeis sic̃ credentib. Lapis enim quẽ¬
reꝓbauerunt ȩdificantes. factus ẽ in caput angu¬
li. Hinc dedignati sunt credere in xp̃m. qͥa eum
impietas contempsit mortuũ. risit occisum.
o ipsa erat mors grani multiplicandi. ꝙ exaltatio
trahentis post se omnia. Qum lucem inqͥt
habetis credite in lucẽ. ut filii lucis sitis. cum
aliqͥd ueri auditũ habetis. credite in ueritatẽ
ut renascamini ex ueritate Hȩc loci

Expanded text:
 quod intellidum lucem habetis, ut non vos tenebrae comprehendant. Ambulate, accedite, totum intelligite, et moriturum Christum, et victurum in aeternum, et sanguinem fusurum quo redimat, et ascensurum in sublimia quo perducat. Tenebrae autem vos comprehendent, si eo modo credideritis Christi aeternitatem, ut negetis in eo mortis humilitatem. Et qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat. Sic potest offendere in lapidem offensionis, et petram scandali , quod fuit Dominus caecis Judaeis: sicut credentibus lapis quem reprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli . Hinc dedignati sunt credere in Christum, quia eorum impietas contempsit mortuum, risit occisum: et ipsa erat mors grani multiplicandi, et exaltatio trahentis post se omnia, Dum lucem, inquit, habetis, credite in lucem, ut filii lucis sitis. Cum aliquid veri auditum habetis, credite in veritatem, ut renascamini in veritate. 14. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
est iste filius hominis. Memorit̃ tenuerunt¬
quod dominus dicebat assidue filium se esse
hominis. Nam hoc loco ñ ait. si exaltatus fuerit
a t̾ra filius hominis. s suꝑius dixerat. qͦd hester¬
no die lectum atq tractatum ẽ. quando nuntiati
sunt gentiles illi qͥ eum uidere cupiebant. uenit
hora ut głificetur filius hominis. Hoc itaq isti
animo retinentes. & qͦd nunc ait. cũ exalta cus
fuero a t̾ra. mortẽ erucis intelligentes. que siert̃
ab illo os dixerunt. Nos audiuimꝰ ex lege qͥa xp̃s
manet in ȩt̃num. & quomͦ tu dicis oportet exalta¬
ri filiũ hominis: Quis ẽ enim iste filius hominis:
S i enim xp̃c ẽ inquiunt. manet in ȩt̾num. Sima¬
net in ȩt̾num. quomͦ exaltabitur a t̾ra. idẽ qͦmͦ
crucis passione morietur: Hoc enĩ eum dixisse
intelligebant. qͦd facere cogitabant. Non gͦ eis
uerboꝵ istoꝵ obscuritatẽ aꝑuit infusa sapientia.

Expanded text:
est iste Filius hominis? Memoriter tquod Dominus dicebat assidue se esse Filium hominis. Nam hoc loco non ait, Si exaltatus fuerit a terra Filius hominis: sed superius dixerat, quod hesterno die lectum atque tractatum est, quando nuntiati sunt Gentiles illi, qui eum videre cupiebant. Venit hora ut glorificetur Filius hominis . Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait, Cum exaltatus fuero a terra, mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab illo, et dixerunt: Nos audivimus ex Lege quia Christus manet in aeternum; et quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? Quis est enim iste Filius hominis? Si enim Christus est, inquiunt, manet in aeternum: si manet in aeternum, quomodo exaltabitur a terra: id est, quomodo crucis passione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod facere cogitabant. Non ergo eis verborum istorum obscuritatem aperuit i
Abbreviated transcription (Latin):
seurentur leges eius ꝓuincias. Lex imꝑatariᷤᷤ¬
nr̃ĩ quȩ est Mandatũ nouũ do uobis: ut
frem̃ non diligis. quomͦ eum diligis cuius
mandatũ contẽpnis  fr̃o ego non fãteor᷑ lo¬
quendo de caritate in nomine x p̃i. Quan¬
tum ⁊ uos habetis. huiꝰ rei auariciã. tantum
sꝑamꝰ quia crescit in nob̃ ipsa: ꝙ foras mittit
timorem ut remaneat ille timor castꝰ ꝑma¬
nens in scłm scłi. Toleremus mundũ: tolere¬
mus tͥbulationes ipsius. ł oleremꝰ scanda la
tͥbulationum. ñ recedamꝰ auia. ł eneamꝰ
unitatem ȩccłȩ. teneamꝰ xpm̃: teneamꝰ cari¬
tatem. Non diuellam᷑ a menbris sponsȩ ip¬
suis. ñ diuellamur a fide. ut glemur ĩ pre¬
sentia ipsius: ⁊ securi manebimꝰ in eo. Mꝰ ꝑ
fidem. tc̃ ꝑ speciem: cuiꝰ tantas arras habe¬

Expanded text:
serventur leges ejus per provincias. Lex imperatserventur leges ejus per provincias. Lex imperatoris quae est? Mandatum novum do vobis, ut fratrem non diligis; quomodo eum diligis, cujus mandatum contemnis? Fratres, ego non satior loquendo de charitate in nomine Christi. Quantum et vos habetis hujus rei avaritiam, tantum speramus quia crescit in vobis ipsa, et foras mittit timorem, ut remaneat ille timor castus permanens in saeculum saeculi. Toleremus mundum, toleremus tribulationes, toleremus scandala tentationum. Non recedamus a via; teneamus unitatem Eccletatem. Non divellamur a membris sponsae ipsius, non divellamur a fide, ut gloriemur in praesentia ipsius: et securi manebimus in eo, modo per fidem, tunc per speciem, cujus tantas arrhas habe
Abbreviated transcription (Latin):
amant mundũ. ł u aut̃ quid: Sequit᷑ et
dicit. Michi aut̃ iuuherere dõ bonũ ẽ. Totũ
bonum meũ ẽ dõ inhere gratis. Nam si int̾¬
roges & dicat quare in heresdõ. ꝙ dicat ut
donet michi tibidonet: Celũ ipse fec̃. terrã
ipse fecit. Qͥd t daturus est  lam heres uii.
Inueni melius. ꝙ donat tibi. Qui enĩ non
diliget frẽm̃ suum quẽ uidet: dm̃ quem
ñ uidet qͦmͦ pot̾ diligere: ꝙ hoc mandatũ
habemus: ut qui diligat dm̃: diligat. ⁊ frem̃
suũ. Magnifice dicebas diligo dm̃. ⁊ odis
frem̃: O homicida quomꝰ diligis dm̃: Non
audisti suꝑiꝰ in ipsa ȩpła qui odit frem̃ suũ
homicida ẽ : S ꝓrsis diligo dm̃: quãuis ode¬
rim frem̃ meũ. ꝓrsus non diligis dmr si odisti
frem̃ tuũ. E mͦ ꝓbo alio docum̃to. Ipse dix̃
Dedit nob̃ p̃ceptũ ut diligamꝰ inuicẽ. Qͦmͦ
diligis đm: cuius odisti preceptũ: Quis est
qui dicat diligo imꝑatorem: s odi leges eius:
In hoc intelligit imꝑator si diligis eum si ob¬

Expanded text:
dum. Tu autem quid? Sequitur et dicit: Mihi autem inhaerere Deo bonum est . Totum bonum meum est, Deo inhaerere gratis. Nam si interroges, et dicas, Quare inhaeres Deo? Et dicat, Ut donet mihi. Quid tibi donet? Coelum ipse fecit, terram ipse fecit: quid tibi donaturus est? jam inhaeres illi: inveni melius, et donat tibi. m non videt, quomodo potest diligere? Et hoc mandatum habemus ab ipso, ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum. Magnifice dicebas, Diligo Deum; et odis fratrem! O homicida, quomodo diligis Deum? Non audisti superius in ipsa Epistola, Qui odit fratrem suum, homicida est? Sed prorsus diligo Deum, quamvis oderim fratrem meum. Prorsus non diligis Deum, si odis fratrem. Et modo probo alio documento. Ipse dixit, Dedit nobis praeceptum, ut diligamus invicem : quomodo diligis eum, cujus odisti praeceptum? Quis est qui dicat, Diligo imperatorem, sed odi leges ejus? In hoc intelligit imperator si diligis eum, si ob
Abbreviated transcription (Latin):
quã ꝑfruatur inȩt̃num c̃iunctus angelis.
S currat mͦ ut aliqñ in patrialetetur. Nõ
amet ꝑegrinationem. ñ amet uiã. ł otum
amarum sit p̃ter illum qui uocat quousꝙ
inhereamis illi : ꝙ dicamꝰ quod dictũ est ĩ
psalmo. ꝑ didisti omẽm qui fornicat᷑ abste.

Expanded text:
qua perfruatur in aeternum conjunctus Angelis. qua perfruatur in aeternum conjunctus Angelis. Sed currat modo, ut aliquando in patria laetetur. Non amet peregrinationem, non amet viam: totum amarum sit, praeter illum qui vocat, quousque inhaereamus illi, et dicamus quod dictum est in Psalmo, Perdidisti omnes
Abbreviated transcription (Latin):
neceẽ est ut diligat ipsam dilectionem.
Nũꝗd pot̃ diligere frem̃: & ñ diligere¬
ipsam dilectionẽ: Ileceẽ est ut diligat di¬
lectionem. Qͥ dgͦ: Quia diligit dilectionẽ:
icleo diligit dm̃. Utiq idõ diligendo dilec¬
frem̃ s ñ diligo dm̃. Quomͦ m̃tiris si di¬
cas diligo đm. qñ non diligis frem: sic falle¬
ris si quando dicis diligo frem̃ si putes quia
ñ cdiligis dm̃. Necesse est qui diligis frem̃
diligas ipsam dilectionem. Dilectio autẽ
git frem̃. Si aut̃ non diligis frem̃ quem
uides: dm̃ quẽ non uides quomꝰ potes dilig̃e.
Quare non uidet dm̃: Quia non habet ip¬
sam dilectionem. Idõ non uidet dm quia ñ
habet dilectionem. Idõ non habet dilectionẽ
quia non diligit frem̃. Propt̾ea gͦ ñ uida
dm̃: quia non hab et dilectionẽ. Nam si ha¬
beat dilectionem. dm̃ uidet: quia ds̃ dilec̾¬
tio est. qr purgatur ille oclus magis mag̃
dilectione. ut uideat illam in cõmutabilem
substantiam. Cuiꝰ presentia semꝑ gaudeat:

Expanded text:
igat ipsam dilectionem. Numquid potest diligere fratrem, et non diligere dilectionem? Necesse est ut diligat dilectionem. Quid ergo, qui diligit dilectionem, ideo diligit Deum? Utique ideo. Diligendo dilecfratrem, sed non diligo Deum. Quomodo mentiris si dicas, Diligo Deum, quando non diligis fratrem; sic falleris, quando dicis, Diligo fratrem, si putes quia non diligis Deum. Necesse est qui diligis fratrem, diligas ipsam dilectionem; dilectio autem git fratrem. Si autem non diligis fratrem quem vides, Deum quem non vides quomodo potes diligere? Quare non videt Deum? Quia non habet ipsam dilectionem. Ideo non videt Deum, quia non habet dilectionem; ideo non habet dilectionem, quia non diligit fratrem: propterea ergo non videt Deum, quia non habet dilectionem. Nam si habeat dilectionem, Deum videt; quia Deus dilectio est: et purgatur ille oculus magis magisque dilectione, ut videat illam incommutabilem substantiam; cujus praesentia semper gaudeat,
Abbreviated transcription (Latin):
mus qͥppe naturȩ sunt. uitis & palmites. Apt̃
quod cum eẽt ds̃ cuius naturȩ ñ sumus fact
ẽ homo ut in illo eẽt uitis humana natura:
cuius q nos homines palmites esse possemus:¬
Quid ergo est. ego sum uitis uera: Nunquid
ut adderet ueram. hoc ad eam uitẽ retulit:
unde ista similitudo translata est: Sic enim
dicitur uitis ꝑ similitudinẽ non ꝑ ꝓprieta¬
tem. quẽ admodum dicitur ouis. agnus. leo.
petra. lapis angularis. & cȩtera huuismodi.
quȩ magis ipsa sunt uera ex quib dicuntur
iste similitudines. ñ ꝑ ꝓprietates. S cũ dicit
ego sum uitis uera: ab illa se utiq discernit
cui dicitur: quomͦ conuersa es in amaritudinẽ
uitis aliena: Nam quo pacto ẽ uitis uera.
quȩ expectata ẽ ut faceret uuam. fecit autẽ
spinas: Ego sum inquit uitis uera
& pater Um̃s agricola ẽ. Omnem pal¬
mitem in me ñ ferentem fructum. tollet
eumꝰ & omnẽ qui fert fructum. purgabit
eum: ut fructum plus afferat. Numquid

Expanded text:
us quippe naturae sunt vitis et palmites: propter quod cum esset Deus, cujus naturae non sumus, factus est homo, ut in illo esset vitis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possemusquut adderet vera, hoc ad eam vitem retulit, unde ista similitudo translata est? Sic enim dicitur vitis per similitudinem, non per proprietatem, quemadmodum dicitur ovis, agnus, leo, aquila, petra, lapis angularis, et caetera hujusmodi, quae magis ipsa sunt vera, ex quibus dicuntur istae similitudines, non proprietates. Sed cum dicit, Ego sum vitis vera , ab illa se utique discernit cui dicitur, Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena ? Nam quo pacto est vitis vera, quae exspectata est ut faceret uvam, fecit autem spinas? Ego sum, inquit, vitis vera, et Pater meus agricola est. Omnem palmitem in me non ferentem fructum, tollet eum; et omnem qui fert fructum, purgabit eum, ut fructum plus afferat . Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
TEE M se dixit eẽ iħc.
o discipłos suos palmi¬
tes. & agricolam patrẽ.
unde iam pridem. sic̃
potuimus disputatum
est In hac aut̃ lectione
cum adhuc de seipso qui ẽ uitis. q de suis
palmitib hoc ẽ discipulis loqueretur.
manete inquit in me. & ego in uobis. Non
eo modo illi in ipso. sic̃ ille in ipsis. Utrũq
enim ꝓdest. ñ illi. s ipsis. Ita sunt qͥppe in
uite palmites. ut uiti ñ conferant. s inde
accipiant unde uiuant. Ita uͦ uitis est in
palmitib. ut uitale alim̃tum subministret
eis. ñ sumat ab eis. ac ꝑ hoc & manentẽ in
se habere. xp̃m & manere in xp̃o. discipulis
ꝓ dest utrumq non xp̃o. Nam p̃ciso pal

Expanded text:
tem se dixit esse Jesus, et discipulos suos palmites, et agricolam Patrem: unde jampridem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo menim prodest, non ipsi, sed illis. Ita sunt quippe in vite palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant. Ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem in se habere Christum, et manere in Christo, discipulis prodest utrumque, non Christo: nam p
Abbreviated transcription (Latin):
uideant oꝑa tua quȩ tu facis. Opera dñi
discipłos ñ latebant. s istos latebant. Isti enim
fastidierunt. Dictum ẽ in eugłio. ñ enim au-
demus bonos opinari. mͦ audistis. addunt q
monent
Nemo enim in occulto qͥd facit. &
querit ipse in palam eẽ. Si hec facis. manifestas
teipsum mundo. Neq enim fr̃s eius credebant¬
in eum. Quare in eum ñ credebant: Qina
humanam głam requirebant. Nam & qͦd eium
uidentur monere fr̃s. glȩ ipsius consulunt.
Facis mirabilia. innotesce. appare omĩbus. ut lau¬
dari possis ab omnib. Loquebatur caro carni.
s caro sine dõ. carni cum dõ. Loquebatur enĩ
prudentia carnis. uerbo qͦd caro factum ẽ. &
habitauit in nobis. Quid ad hec dñs: Dic

Expanded text:
ideant opera tua, quae tu facis. Opera Domini discipulos non latebant, sed istos latebant. Isti enim fastidierunt. Dictum est in Evangelio: non enim hoc nos audemus opinari, modo audistis. Addunt, et monent: Nemo enim in occulto quid facit, et quaerit ipse in palam esse: si haec facis, manifesta teipsum mundo. Et in eum. Quare in eum non credebant? Quia humanam gloriam requirebant. Nam et quod eum videntur monere fratres, gloriae ipsius consulunt: Facis mirabilia, innotesce; id est, appare omnibus, ut laudari possis ab omnibus. Loquebatur caro carni: sed caro sine Deo, carni cum Deo. Loquebatur enim prudentia carnis Verbo quod caro factum est et habitavit in nobis . 5. Quid ad h
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo qͥa filius de pacre ẽ. ideo dixit. filius ñ potest
a se facere qͥcquam. quia ñ est filius a se. ideo non
potest a se. Uidetur enim qͣsi minorẽ se fecisse cũ
dicit. ñ pocest filius a se facere qͥcquam. nͥ quod
uiderit patrẽ facientem. Hic crigit ceruicẽ he-¬
retica uanitas. eoꝵ scilicet qͥ dicunt filium mino¬
rem eẽ quam pater ẽ. minoris potestatis. maiesta¬
tis. possibilitatis. ñ intelligentes mysteriũ uerboꝵ
xp̃i. Attendat gͦ caritas ur̃a. & uidete quẽ ad mo¬
dum in carnali suo intellectu mͦ turbentur in
ipsis uerbis xp̃i. Hoc aũt̃ paulo ante p̃locutus
sum. qͥa omnia ꝑuersa corda ꝑturbat. sicut pia
corda exercet uerbum dĩ. maxime qͦd ꝑ ioħem
euglistam dicitur. Alta enĩ ꝑ illum dicuntur. ñ
qualia cunq. ñ quȩ facile intelligantur. Ecce
iam hereticus si forte audit uerba ista. erigit se
o dicit nobis. Eoce minor est filius quam pater.

Expanded text:
Ergo quia Filius de Patre est, ideo dixit, Filius non potest Ergo quia Filius de Patre est, ideo dixit, Filius non potest a se facere quidquam. Quia non est Filius a se, ideo non potest a se. 5. Videtur enim quasi minorem se fecisse, cum dixit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Hic erigit cervicem haeretica vanitas, eorum scilicet qui dicunt Filium minorem esse quam Patrem, minoris potestatis, majestatis, possibilitatis, non intelligentes mysterium verborum Christi. Attendat autem Charitas vestra, et videte quemadmodum in carnali suo intellectu modo turbentur in ipsis verbis Christi. Hoc autem paulo ante praelocutus sum, quia omnia perversa corda perturbat, sicut pia corda exercet Verbum Dei, maxime quod per Joannem evangelistam dicitur. Alta enim per illum dicuntur, non qualiacumque, non quae facile intelligantur. Ecce jam haereticus si forte audit verba ista, erigit se, et dicit nobis: Ecce minor est Filius quam Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
magnȩ lucis horrescens sapiat aliqͥs ne insipiens
remaneat. ñ tamen se totum saꝑe pucet. ne suꝑ¬
bia & qͦd sapuit amittat. Homo. aliud ẽ. quod ẽ.
aliud qͦd potest. Aliquando enim & ẽ homo. ꝙ ñ
potest qͦd uult. aliquando enim sic ẽ homo ut pos¬
sit qͦd uult. Itaq aliud ẽ esse ipsius. aliud posse
ipsius. Si enim hoc ẽ esse ipsius quod ẽ uelle ipsius.
cũ uellet posset. Deo aut̃ cui non ẽ alia substantia
ut sit. & alia potestas ut possit. s consubstantiale illi
ñ alio modo ẽ. & alio modo potest. s cẽ & posse si¬
mul habet. qͥa uelle ꝙ. facere simul habet. Quia
gͦ potentia filii de patre ẽ. ideo substantia filii
de patre ẽ. ꝙ quia substantia filii de patre ẽ. idõ
potentia filii de patre ẽ. Hon alia potentia ĩn
filio & alia substancia. s ipsa ẽ potentia. quȩ est
substantia. substantia ut sit. potentia ut possit.

Expanded text:
magnae lucis horrescens, sapiat aliquid, ne insipiens magnae lucis horrescens, sapiat aliquid, ne insipiens remaneat: non tamen se totum sapere putet, ne superbiat, et quod sapuit amittat. Homo aliud est quod est, aliud quod potest. Aliquando enim et est homo, et non potest quod vult; aliquando autem sic est homo, ut possit quod vult: itaque aliud est esse ipsius, aliud posse ipsius. Si enim hoc esset esse ipsius, quod est posse ipsius; cum vellet posset. Deus autem cui non est alia substantia ut sit, et alia potestas ut possit, sed consubstantiale illi n alio modo est, et alio modo potest; sed esse et posse simul habet, quia velle et facere simul habet. Quia ergo potentia Filii de Patre est, ideo et substantia Filii de Patre est; et quia substantia Filii de Patre, ideo potentia Filii de Patre est. Non alia potentia est in Filio, et alia substantia: sed ipsa est potentia quae et substantia; substantia ut sit, potentia ut possit.
Abbreviated transcription (Latin):
solum soluebat sabbatũ. s etiam patrem suũ
dicebat dm̃. equalem se faciens dõ. Sic enĩ scriptũ
ẽ in suꝑiori capitulo. Cum gͦ tali eoꝵ erranti in¬
dignationi dĩ filius & ueritas responcleret. ait.
amen am̃ dico uob̃. ñ potest filius a se facere qͥcꝗͣ
nͥ quod uiderit patrẽ facientem. tanquã diceret
qͥd scandalirati estis qͥa patrem meũ dixi dm̃.
a me. s ego ab illo sim. Hoc enĩ intelligitur in
his uerbis. Non potest filius a se facere qͥequã.
nisi quod uiderit patrem facientem. hoc est. qͥe¬
quid filius habet ut faciat: a patre habet ut faciat.
Quare a patre habet ut faciat: Iuia a patre habet
ut filius sit. Quare a patre habet ut filius sit: Qͥa
a patre habet ut possit. qͥa a patre habet ut sit.
F ilio enim hoc ẽ esse quod posse homini. ñ ita est ex
comparatione humanȩ infirmitatis longe infra
iacentis. Uteunq corda sustollite. & ne forte ali¬
quis nr̃m tangat secretũ. & quasi choruscatione

Expanded text:
suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo : sic enim scriptum est in superiori capitulo. Cum ergo tali eorum erranti indignationi Dei Filius et Veritas responderet, ait, Amen, amen dico vobis, non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Tanquam diceret, Quid scandalizati estis, quia Patrem meum dixi Deum, ed ego ab illo sim. Hoc enim intelligitur in his verbis, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Hoc est, quidquid Filius habet ut faciat, a Patre habet ut faciat. Quare habet a Patre ut faciat? Quia a Patre habet ut Filius sit. Quare a Patre habet ut Filius sit? Quia a Patre habet ut possit, quia a Patre habet ut sit. Filio enim hoc est esse quod posse. Homini non ita est. Ex comparatione humanae infirmitatis, longe infra jacentis, utcumque corda sustollite; et ne forte aliquis nostrum attingat secretum, et quasi coruscatione
Abbreviated transcription (Latin):
nichil. Excute intelligentiã tuam. nec intelli-¬
gentiã uocandam. s plane stulticiã. Ds̃ pater
fecit mundum. quẽ fecit filius alterũ mundũ:
Da mͥ mundum filii. Iste in qͦ sumus cuius est:
Dic nob̾ a quo factus est: Si dixeris a filio. errasti
a patre. Si dixeris a patre ñ a filio. respondet tͥ¬

Expanded text:
nihil. Excute intelligentiam tuam; nec intellinihil. Excute intelligentiam tuam; nec intelligentiam vocandam, sed plane stultitiam. Deus Pater fecit mundum: quem fecit Filius alterum mundum? da mihi mundum Filii. Iste in quo sumus, cujus est? dic nobis, a quo factus est? Si dixeris, A Filio; non a Patre; errasti a Patre: si dixeris, A Patre, non a Filio; respondet t
Abbreviated transcription (Latin):
ita qͥcquid facit filius ñ facit sine patre. qͥa qͥcqͥd
facit pater. non facit sine filio. Exitum ẽ hinc.
Uidete qͥa recte nos dicimus. inseparabilia eẽ oꝑa
pacris & filii & sp̃s scĩ :᷑ Nam quomͦ tu intelligis:
Ecce fecit d̾s lucem. & uidet filius patrẽ facientem
lucem scdm carnalem intellectum cuũ. quia ideo
uis minorẽ intelligere qͥa dixit. ñ potest filius a
se facere qͥequam nͥ quod uiderit patrẽ facientẽ.
fecit ds pater lucem. quam lucẽ aliam fecit filius:
Fecit d̃s pater firmam̃tum cęlum. int̾ aqͣs & aqͣs.
U idit eũ filius scdm intelligentiã tuam tardã &
grossam. qͥa uidit filius pacrem facientẽ firmam̃
tum. & dixit. ñ potest filius a se facere qͥcquam
nͥ quod uiderit patrem facientẽ. da mͥ alterum
firmam̃tum. An tu amisisti fundam̃tum. Su ꝑ
in xp̃o. nec contendunt & errant in heresi. Intelli¬
Omnia enĩ ꝑ ipsum facta sunt. & sine ipso factum ẽ

Expanded text:
Ita quidquid facit Filius, non facit sine Patre; quia quidquid Ita quidquid facit Filius, non facit sine Patre; quia quidquid facit Pater, non facit sine Filio. 7. Exitum est hinc. Videte quia recte nos dicimus inseparabilia esse opera Patris et Filii et Spiritus sancti. Nam quomodo tu intelligis, ecce fecit Deus lucem, et vidit Filius Patrem facientem lucem, secundum carnalem intellectum tuum, qui ideo vis minose facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Fecit Deus Pater lucem; quam lucem aliam fecit Filius? Fecit Deus Pater firmamentum, coelum inter aquas et aquas, vidit eum Filius secundum intelligentiam tuam tardam et grossam: quia vidntum, et dixit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, da mihi alterum firmamentum. An tu amisisti fundamentum? Supein Christo ; nec contendunt et errant in haeresi. IntelliOmnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est
Abbreviated transcription (Latin):
ianua. Hon sine causa gͦ queris qua exeas ꝙ ñ
inuenis. nͥ quia ꝑ ianuã incrasti. s ꝑ maceriã
cecidisti. Ergo quẽ admodum potes a ruina tua
collige te. & intra ꝑ ianuã. ut sine offensione intres
& sine errore exeas. E xp̃m ueni. ne ex corde tuo
afferas qͦd dicas. s qͦd ille ostendit hoc loquere.
Ecce fides catholica quẽ admodum exit de ista ꝓposi¬
tione. Ambulauit filius suꝑ mare. pedes carnis
fluctib imposuit. Caro ambulabat. & diuinitas
gub̾nabat. Quando gͦ caro ambulabat o diumitas
gub̃nabat. pat̾ absens erat: Si absens erat. quomͦ¬
filius ipse dicit. pater aut̃ in manens ipse facit
oꝑa sua: Si gͦ pater in filio manens facit oꝑa sua.
ambulatio illa carnis suꝑ mare. a patre fiebat. ꝑ
filium fiebat. Ergo illa ambulatio opus ẽ patͥs
& filii inseparabile. utrũq ibi oꝑantem uideo.
N ec pat filium deseruit. nec filius a patre discessit.

Expanded text:
janua . Non sine causa ergo quaeris qua exeas, et non janua . Non sine causa ergo quaeris qua exeas, et non invenis, nisi quia non per januam intrasti, sed per maceriam cecidisti. Ergo quemadmodum potes, a ruina tua collige te, et intra per januam, ut sine offensione intres, et sine errore exeas. Per Christum veni, nec ex corde tuo afferas quod dicas; sed quod ille ostendit, hoc loquere. Ecce fides catholica quemadmodum exit de ista propositione. Ambulavit Filius super mare, pedes carnis fluctibus imposuit; caro ambulabat, et divinitas gubernabat: quando ergo caro ambulabat et divinitas gubernabat, Pater absens erat? Si absens erat, quomodo ipse Filius dicit, Pater autem in me manens, ipse facit opera sua ? Si ergo Pater in Filio manens, ipse facit opera sua; ambulatio illa carnis supra mare, a Patre fiebat, per Filium fiebat. Ergo illa ambulatio opus est Patris et Filii inseparabile. Utrumque ibi operantem video: nec Pater Filium deseruit, nec Filius a Patre discessit.
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ. maiestatemq ẽẽ patris & filii. cũ audi¬
ui. ñ potest filius a se facere qͥcquam. nͥ quod ui¬
derit patrem facientẽ. Turbatus his uerbis quero
abste qͥ iam tͥ uideris intellexisse. Nouimus in
eugłio filium ambulasse suꝑ mare. Ubi uidit
patrẽ ambulasse suꝑ mare : Hic iã ille turbatur.
Pone gͦ quod intellexeras. & simul queramus. Quid
gͦ facimus: Utrba dñi audiuimus. ñ potest filius
a se facere qͥcquam. nͥ quod uiderit patrẽ facientẽ.
Ambulauit ipse suꝑ mare. pater ñ ambulauit suꝑ
mare. Certe ñ facit filius qͥcquam. nͥ quod uiderit
pacrem facientẽ. Redi gͦ mecum ad id qͦd dicebam.
ne forte sic intelligendum sit. ut de questione
ambo exeamus. Nam ego scdm̃ fidem catholicam
uideo quomͦ exeam. sine offensione. sine scandalo.
Tu aũt circũ clusus queris. qua exeas. qua intraueris.
U ide. forte ñ intellexisti & hoc qͦd dixi. qua intra¬
ueris uide. forte ipsum audi dicentẽ. ego sum

Expanded text:
tris et Filii, cum audivi, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Turbatus his verbis quaero abs te, qui jam tibi videris intellexisse: Novimus in Evangelio Filium ambulasse super mare ; ubi Patrem vidit ambulasse super mare? Hic jam ille turbatur. Pone ergo quod intellexeras, et simul quaeramus. Quid ergo facimus? Verba Domini audivimus, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ambulavit ipse super mare, Pater nunquam ambulavit super mare. Certe non facit Filius quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. 6. Redi ergo mecum ad id quod dicebam, ne forte sic intelligendum sit, ut de quaestione ambo exeamus. Nam ego secundum fidem catholicam video quomodo exeam sine offensione, sine scandalo: tu autem circumclusus, quaeris qua exeas. Qua intraveras vide. Forte non intellexisti et hoc quod dixi, Qua intraveras vide: ipsum audi dicentem, Ego sum