comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenisti. ut ab hoc loco discedas: & peni¬
tus hic cantare non p̃sumas. Tam quã
si ex ore dĩ ꝓlatum audisset uerbũ. dedit
uolatum: et nusꝗͣ compariuit. Merito
ei aues et bestiȩ obediunt: quia illa dm̃
spũ uigilante diceret: tanꝗͣ ammonens.
qui psalmũ dicebat. age. dic. Nulli dubi¬
um ẽ: quod aut sp̾aliter cum scĩs psallebat.
aut certe nec sopor eã superabat. Mens
intenta ad xpm frequent̾ etiam in sopo¬
re posita. de futuro iudicio. et d̃ ȩterno
premio p̃dicans: exꝑgefacta nobis dice
bat. Colligite colligite dnĩcum triticums
quia uere dico uob̃. ñ diu erit ut colliga¬
tis. Uidete quod dico colligite: quia quȩ
siturȩ estis istud tempꝰ. Uere uere que¬
siturȩ estis istos dies: & ualde desidera¬
turȩ. Quod & si cune ignauia nr̃a tepide
accipiebat: iam tam̃ nunc uenisse ꝓbamꝰ
quod dixit. Illud enim ꝓpheticum: in nob̃
impletũ est Mittam uob̾ fam̃ in terra. Ea¬
quȩ. s audiendi uerbũ dĩ. Licet p̃dicatio¬

Expanded text:
venisti, ut ab hoc loco discedas, ut penitus hic cantare non praesumas'. Tamquam si ex ore Dei prolatum audisset verbum, dedit volatum et nusquam conparuit. Merito ei aves et bestiae oboediunt, quia illa numqspiritu vigilante, diceret, tamquam admonens, qui salmum dicebat: 'Age, dic,' nulli dubium es t, quod aut spiritaliter cum sanctis psallebat, aut certe nec sopor eam superabat. Mens intenta ad Christum frequenter etiam in sopore posita, de futuro iuditio et de aeterno praemio praedicans, expergefacta nobis dbat: Colligite, colligite triticum dominicum, quia vere dico vobis non diu erit ut colligatis. Videte quod dico, colligite quia vere quaesiturae estis istud tempus; vere, vere quaesiturae estis istos dies et valde desideraturae. Quod etsi tunc ignavia nostra hoc tepide accipiebat, jam tamen nunc venisse probemus quod dixit. Illud propheticum in nobis impletum est: Mittam vobis famem in terra ; faquae sed audiendi verbum Dei. Licet praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
imili mͦ ante suam cellam dum noc¬
te adstaret: semꝑ corde et oie eur¬
sum̃ decantans: nam intra archana cor¬
dis sui iugis laus dĩ ꝑsonabat: noctur¬
na auis quȩ hominib ẽ ingrata: uoci¬
ferans in medio monast̾ii grauiter se
infestabat. Dicit ei una de astantibus.
Dña beata: si ubes in u̾bo tuo eicio auem.
Quȩ dixit ei. Si nocet. innoĩe dñi signũ¬

Expanded text:
m ante suam cellam nocte adstaret, semper in corde et in ore cursum decantans, – intra archana cordis sui secrete iugis laus Dei personabat, – nocturna avis, quae ab hominibus est ingrata, vociferans in medio monasterio in arbore se infestabat. Dicit ad eam una de adstantibus: 'Domina beata, si iubes, in verbo tuo eicio avem'. Quae dicit ei: 'Si nocet, in nomine Domin
Abbreviated transcription (Latin):
me putatis posse qͦd neqͦo: & ego au¬
toritati urȩ libens pareo: orate ut
ministium meum gram qͣm suimi¬
to nͣ potest obtinere. ura int̾cessione

Expanded text:
me putatis posse, quod nequeo, et ego auctoritati vestrae libens parui, orate, ut ministerium meum gratiam, quam sui merito non potest obtinere, vestra intercessione
Abbreviated transcription (Latin):
iret. quem semꝑ dilexit: ad eum deuoto
animo ꝑcuturrit. Talib gͦ reb intenta.
addito ugiliarũ ordine. quasi carceris¬
sesui corporis fecit ꝑnoctando eustodem. Q eũ
aliis ẽẽt misericors. sibi iudex effecta ẽ: reliqͥs
pia. in se abstinendo seuera: om̃ib larga. sibi
restricta: ut madefacta ieiunus ñ sufficere.
n & de suo corpore triumpharet.

Expanded text:
iret, quem semper dilexit, et animo devoto iret, quem semper dilexit, et animo devoto ad eum percurrit. Talibus ergo rebus intenta, addito vigiliarum ordine, quasi carcerisse sui corporis fecit pernoctando custodem. Et cum esset aliis misericors, sibi iudex effecta est, reliquis pia, in se abstinendo severa, omnibus larga, sibi restricta, ut madefecta ieiuniis non sufficeret, nisi et de suo corpore triumpharet.
Abbreviated transcription (Latin):
ic rex amaritudine plenus incelli¬
gens hoc petitionẽ ẽẽ beatȩ reginȩ:
penitentia ductus. malis consiliariis istud¬
reputans. seꝙ indignum uidicans qđ ta¬
lem habere reginã diutius ñ meruisset:
ꝓsternit se & ille ante lumina sc̃ĩ marti
ipso ueniam peteret beatȩ radegundi
ut ei indulgeret: quod in ea ꝑmalos con¬
siliarios peccauerat. Unde ultio diuina
de presenti in eos uindicauit. Sicut enim¬
arrius qui contͣfidem catholicã certats
omĩa intestinasin secessum deposuit:ita
& istis euenit. qui cont᷑beatam reginã
iudiciũ quia regina magis dĩ uo¬
luntatẽ fecerat quam suã. dum cõmorata
cum eo fuerat: rogat beatũ uirũ celerit᷑
illuc ire. Sic uir apłicus dñs Germanus
pictauis ueniens. ingressus monast̾ium
se ad sc̃ȩ reginȩ pedes: ꝓrege ueniam poᷤ¬
tens. Illa uͦ gaudens se de faucib scłi erep¬
tam benigne indulget: et se dĩ aptauit
seruitio⁊ expedita iam sequi xpm̃ quocũq

Expanded text:
ic rex amaritudine plenus intellegens, hoc petitionem esse beatae reginae, paenitentia ductus, malis consiliariis reputans seque indignum iudicans, quod talem habere reginam diutius non meruisset, prosternit se et ille ante limina sancti Martinipso veniam peteret beatae Radegundi, ut ei indulgeret, quod in eam per malos consiliarios peccaverat. Unde ultio divina de praesenti in eos vindicavit: sicut Arrius, qui contra fidem catholicam certans, omnia intestina sua in secessu dimisit, ita et de istis evenit, qui contra beatam reginam iudicium, quia eius regina magis Dei voluntatem fecerat quam suam, dum cum eo commorata fuerat, rogat eum celeriter illuc venire. Sic vir apostolicus dominus Germanus Pictavis veniens, ingressus in monasterium,se ad sanctae reginae pedes, pro rege veniam poscens. Illa vero gaudens se de saeculi faucibus ereptam, benigne indulget et se ad Dei aptavit servitium. Expedita iam sequi Christum, quocumque
Abbreviated transcription (Latin):
elementum. sine quo uita neqͥt subsistẽ
misso auxilium: ut qui quondam ꝓduxe¬
rat sicienti popło de petra poculum: ipse
aseruis suis amouere dignaretur aquȩ
penuriam. tandẽ anglica ostensione lo¬
cum ddidicit: ubi in p̃rupto silice dum
concauum foram̃ exeiditur⁊ mirum in
modũ aquarum mox abundantia reppitur.
quȩ posset habitantib cõpetentẽ p̃bere usũ.
Cadem uͭ aqua ꝓfluens quod sit gustu salu¬
bris: multis ẽ oftensum modis. Celerem
namqꝙ febricitantib fert opem: quotiens de¬
siderium ꝓuenerit sumenddi
ipso opiculante: uirtutes efficiun¬
tur innumerȩ. Illumin anturi
ui d̾eniq eecis gressum recipiunt claudi:
merentur audicum surdi: fugantur er
obsessis eorꝑib sp̃s immundi dño dõ nr̃o

Expanded text:
elementum, sine quo constare nequit vita elementum, sine quo constare nequit vita e sibi commisso auxilium, ut qui quondam produxerat sitienti populo de petra poculum, ipse a servis suis amovere dignaretur aquae penuriam; tandem angelica ostensione locum didicit, ubi in praerupto silice dum concavum foramen exciditur, mirum in modum aquarum mox abundantia reperitur, quae possit habitantibus competentem praebere usum. Eadem vero aqua profluens quod sit haustu salubris, multis est ostensum modis. Celerem namque fert febricitantibus opem, quoties desiderium provenerit sumendi. ipso opitulante virtutes efficiuntur innumerae: illuminantur namque ibidem caeci, gressum recipiunt claudi, merentur auditum surdi, fugantur ex obsessis corporibus spiritus immundi, Domino Deo
Abbreviated transcription (Latin):
bris in luce mutatam. S et usq hodie ꝑ sũ¬
mum ministrũ suum hȩc eadem dñs̃ coti¬
die ad laudem et głam nominis sui in eo¬
nouembrium uenerandi completa dedi
catione cempli: uir dñi autb̃tus pꝰquam
sagaciter omĩa sub ordine disposuit. offi¬
cia quoq seruientiũ elericoꝵ consticuit.¬
deputans hos inibi sub duodenario numero
consistere canonicos. qui legicimis obseruati¬
onib ꝑpetualiter in beatissimi michaelis ar¬
changłi ꝑsisterent famulatu: quamuis eidẽ
numeri in eodem loco a successorib beati ui¬
ri sint et alii clerici substituti. Simul etiã
de ep̃atu suo eiusdem loci seruientib duas
contradidit uillas: uidelicet iam dictam
uillam itium et gemitium De obtentu¬
Aqueꝑ angłicam ostensionem
nterea idem presul euncta ꝑuidens con¬
gruo patrata ordine. hoc unum quod po¬
terat ualde uideri difficile. a scõ censu¬
it expetendum archangło: aquȩ scilicet

Expanded text:
bris subito in lucem mutatam. Sed et usque hodie per sumbris subito in lucem mutatam. Sed et usque hodie per summum ministrum suum haec eadem Dominus quotidie ad laudem et gloriam nominis sui in eoNovembris, veneranda completa templi dedicatione, vir Domini Autbertus postquam sagaciter omnia sub ordine disposuit, officia quoque servientium clericorum constituit,deputans hos inibi sub numero consistere duodecim, qui legitimis observationibus perpetualiter in beatissimi Michaelis archangeli persisterent famulatu, quamvis non ejusdem numeri in eodem loco a successoribus beati viri sint clerici constituti. Simul etiam de episcopio suo eidem loco a servientibus villas contradidit, videlicet jam dictam villam Iaqua per angelicam revelationem. Interea idem praesul cuncta pervidens congruo patrata ordine, hoc unum quod poterat valde videri difficile, a sancto censuit expetendum archangelo, aquae scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ummi incerea angłici patͦcinii.
pedances: p̃multa itineris emenisa¬
spatia ad locum quo digressi fuerant ipso die
quo fabrica completa ẽ. in monce iam dicto
in occiduis partib quasi nouum ingressi sc̃
oibem. quem pͥus uepͥum densitate reliqͦ¬
rant plenum. Quo cum ꝓpinquarent. sac̃¬
ꝓfucura p̃sic̾ia. Dici uͦ ñ pocest quanto in
gaudio: quippe quȩ sibi diuinitus ꝑuide
atum michaelem arrhangłm cȩlestis mi¬
liciȩ pͥncipem merebant᷑ obtinere signife¬
rum : cognoscentes etiam signa et mirabi¬
lia quȩ dñs ꝑministrũ suum oꝑacus fue¬
rat mortalib ita ut ꝑhuius itineris spa¬
tia aodecim ceci illunaci pluresq diu̾sis
infirmitatib acti. pͥstinȩ reddici sint sani¬
tati. Et quos his addendum ẽ. mulier quȩ¬
dam orbata luminib de uilla quȩ dr̃ an
stiacus clum ꝓsequitur p̃tiosissima mune
tiem harenamq maris. diuinicus facto ui¬
sum recepit: admirans se subito de tene¬

Expanded text:
ione angelici patrocinii. pedantes, post multa itineris spatia, ad locum quo digressi fuerant, ipso die quo fabrica completa est in monte jam dicto in occiduis partibus, quasi novum ingressi sunt orbem, quem primum veprium densitate reliquerant plenum. Quo dum appropinquant, sacerprofutura praesidia. Dici vero non potest quantum in gaudio: quippe quia sibi divinitus providatum Michaelem archangelum coelestis militiae principem merebantur obtinere signiferum; cognoscentes etiam signa et mirabilia quae Dominus per ministrum suum operatur mortalibus, ita ut per hujus itineris spatia duodecim caeci illuminati, pluresque diversis infirmitatibus acti pristinae sunt redditi sanitati. Et quod his addendum est, mulier quaedam orbata luminibus, de villa quae dicitur Asteriacus, dum prosequitur pretiosissima munertiem arenae maris divinitus factum recepit visum, admirans se de tene
Abbreviated transcription (Latin):
nam receperunt medelam: et remeat mox
ad ꝓpͥa incolumis et leta. quȩ uenerat tristĩ
et contracta.
er idem namq tempꝰ homuneulus
fuit nomine ciaro. nequit̃ pedib
contractus: qui ex utroq latere auxilian¬
tib baculis uix pedetentim et cum ingen¬
tuinpuria callem nitebatur contingere.
hic eum erocis suis ad urnã sc̃ĩ uiri se¬
mnetipsũ sanandũ in oratione ꝓstrauit.
Statim resolutis neruorum contractibus:
surrerit sanus et lecus: atq ad domiciliũ
suum pedib ꝓpruis reu̾titur: qui ad sc̃m se¬
pulchrũ fustib sustentatus uenit ut sana¬
recur. Hȩc nos pauca de plurib huiꝰ uiri
tis indidimꝰ. Cȩterum si omĩa bona quȩ
egit stilo ꝓsequentes. menbranis inserere
studirissemus: enorme uolum̃ et magnum¬

Expanded text:
nam receperunt medelam, et remeat mox nam receperunt medelam, et remeat mox ad propria incolomis et laeta, quae venerat tristis et contracta. 29. Per idem namque tempus homuncio fuit nomine Cero nequiter pedibus contractus, qui ex utroque latere, auxiliantibus paculis, vix peditemtim et cum ingente iniuria callem nitebatur contingere. Hic cum crociis suis ad ornam sancti viri semet ipsum sanandum in oracione prostravit; statimque resolutis nervorum contractibus, surrexit sanus et laetus adque ad domicilium suum pedibus propriis revertitur, qui ad sanctum sepulchrum fustibus sustentatus venit, ut sanaretur. 30. Haec nos pauca de plurimis huius viri tis indidimus. Ceterum, si omnia bona quae egit stilo persequentes, membranis inserere studuissemus, enorme volumen
Abbreviated transcription (Latin):
Mox quippe sepultus: quid apud xpm̃ in
lia luminib olim cecata: ad se¬
pulchtum eius accessit. Ubi cũ ꝓstraca
cum fide orasset: absq mora lumen mul¬
torũ annoꝵ temporib desidãtam recepit:
atq exitus uiarum quos ext̾na aurilian¬
te manu calcare consuerat: ꝓpͥis cernens
luminib ad diu̾soriũ leta remeauit
lud deniq rursus miraculum ñ
sileam: quod nuꝑnarrante uiro
religioso arengisilo abbate comꝑi. Siqͥdẽ
mulier quȩdã nomine ceucerella. in sub¬
urbano medio matrici degens. ausa fuit
ta: utraq manii contracta ẽ. Tunc magnis
uallata angorib ad supͣscriptum abbatẽ
ꝑuenit. At ille p̃cepit eidem: quatinꝰ ad
sepulchrum scĩ antistitis cum fide festina¬
ret. Ubi cum affuisset: ostia obserata rex¬
pagulis inuenit: & ilico ante ualuas scẽ
tionẽ cum lacrimis. uociferans atq dep̃¬
cans scm̃ arnulfum epm̃ ut se sanaret.
Statimq digiti illius qui iam dudum forti¬
ter palmis in heserant: resoluto rigore pͥsti¬

Expanded text:
Mox quippe sepultus, quid aput Christum in lia, luminibus olim caecata, ad sepulchrum accessit. Ubi cum prostrata cum fide orasset, absque mora lumen multorum annorum temporibus desideratum recepit, adque exitus viarum, quos, externa auxiliante manu, calcare consueverat, propriis cernens luminibus, ad diversorium laeta remeavit. 28. Aliud deneque rursum miraculum non sileam, quod nuper, narrante vero religiosum Arnegausio abbati, comperi. Mulier quidam nomine Ciorcilla in suburbano Mediomatrici degens, ausa fuit ta, utraque manu contracta est. Tunc magnis vallata ancoribus, ad superscriptum abbatem pervenit. At ille praecepit eidem, quatenus ad sepulchrum sancti antistitis cum fidem festinaret. Ubi cum fuissent ostia obserrata repacolis, invenit ilico ante faculas sancti cione cum lacrimis dedit, vociferans adque deprecans sanctum Arnulfum episcopum, ut se sanaret. Statimque digite illius, que iam dudum fortiter palmis inhaeserant, resoluto regore, pristi
Abbreviated transcription (Latin):
rito extrinsetꝰ apparer& quod intrinse¬
cus gerebatur.
ost congregatas scõꝵ reliquias:
si fieri potuisset. ipsũ dnm̃ de
se de maiestatis suȩ insibilit̾ hic habi¬
tare uoluisset. E quãꝗͣ eum carnaͣ
lib oculis ñ intueretur: spiritalis
Eñ sedulis precib eum contemplabat᷑
S quia dominus non pͥuabit bonis eos qui
ambulant ininnocentia: et qui eum to
nignam exhibebit: ei in sensu posuit. in
cuiꝰ pectore die noctuq requiescebat: ut
sic̃ beata helena sapientia imbuta.tuo¬
re dĩ plena. bonis oꝑib głosa lignum sa¬
dominũ adoraret. Ubi si ipsa in mortuo
suscitato dñicam crucem supͣpositam ag¬
nouit dicens. inueritate tu es xp̃c filius dĩ
qui in hunc mundũ uenisti: tuosq captiuos
quos creasti precioso sanguine redemisti: qđ
fecit illa in orientalipatria: hocfecit ista in
lict̾as ad precellentissimũ domnũ sigib̾tum
regem. cuius imꝑio patria ista regebatur:
ut ei ꝑmitter et ꝓ eius pacͥe salute. & regni

Expanded text:
rito extrinsecus appareret, quod intrinsecus gerebatur. 16. Post congregatas sanctorum reliquias, si fieri potuisset, ipsum Dominum de sede magestatis suae visibiliter hic habitare expetisset. Quamquam eum libus oculis non intueretur, spiritalis mens intenta sedulis precibus contemplabatur. Sed quia Dominus non privabit bonis eos qui ambulant in innocentia, et qui eum ex nignam exhibuit, eique in sensu posuit, in cujus pectore die noctuque requiescebat, ut sicut beata Helena, sapientia imbuta, timore Dei plena, bonis operibus gloriosa lignum saDominum adoraret, ubi ipsam in mortuo suscitato dominicam crucem supra positam agnovit dicens: In veritate tu es Christus Filius Dei, qui in hunc mundum venisti, tuosque captivos quos creasti, pretioso sanguine redemisti; quod fecit illa in orientali patria, hoc fecit beata Rlitteras ad praecellentissimum domnum Sigibertum regem, cujus imperio patria ista regebatur, ut ei permitteret pro totius patriae salute et ejus
Abbreviated transcription (Latin):
audirent. Quicqͥd autz aluis precepit
uitauit: omĩa in zelo dei: et nichil car¬
naliter aut egit aut sapuit. & quia nũ¬
quam ociosa ab oꝑe dĩ c̾e̾ uoluit⁊ insiste
bat orationi. lectioni. et elemosinis. ac p̃¬
dicationib incessanter om̃ib dieb. ut
nulla eȩt quȩ se de ignorantia ex eusar&.
antum deniq donum in se largi¬
ence diuina grã habuit: ut humi¬
sitatis magistrũ. qui de cęlo ad terras des¬
nem se recondebat. iam ad pausationem
illa: et ꝑnoctans in oratione. sua scã der¬
tera. monast̾ium ꝑsignũ crucis saluabat.
Quadam uice dum beata illud signaret:
aliqua de sororib uidic supͣmurum milia
milium demonum in specie capͣrum asta

Expanded text:
verbum. Quicquid aut aliis praecepit verbum. Quicquid aut aliis praecepit vitavit facere, omnia in zelo Dei et nihil carnaliter aut egit aut sapuit. Et quia numquam ociosa ab opere Dei esse voluit, insistebat itaque orationi, lectioni et elymosinis ac praedicationibus incessanter omnibus diebus, ut nulla esset, quae se de ignorantia excusaret. 18. Tantum denique donum in se, largiente divina gratia, habuit, ut humilitatis magistrum, qui de caeli solio ad terras desngregatio se recondebat iam ad pausationem, illae ut pernoctans in oratione sua sancta dextera monasterium per signum crucis salvabat. Quadam vice dum beata illud signaret, aliqua de sororibus vidit supra murum milia milium daemonum in specie caprarum adsta
Abbreviated transcription (Latin):
uolaret: seruus beatȩ reginȩ nomine ba¬
nisaius extendit manũ ⁊ & de cauda eiꝰ
tres tulit pennas. Quas mari intingenꝰ.
tempestatẽ compescuit: et ad inuoca¬
uite reddidit: & facta ẽ tranquillitas
magna in medio mari. Illi uͦ alca uoce cla¬
mantes dicebant: aduenisti bona dñã pie
tate plena tuos eripere. ne fluctib merge¬
rentur. Ad eius inuocationẽ non tantum
Ipsas pennas huc attulerunt: & munera
ipsi qui de morte saluati sunt. ꝑ loca sc̃a
deuoce dederunt. Ubicũq autẽ inuoca¬
ta fuerit: benigne exaudit. Si febricitais.
aut puftulam habens. aut quacũq deten¬
tus infirmitate ꝓ interiecta longinquita¬
te terrȩ adeam uenire non potuisset: can¬
dela meius nomine accen sa. omẽm febrẽ
depulit. Quantũ suam congregationẽ
dilexerit quis effari ualeat: nec si cente¬
no sonitu linguȩ plectrum moueat: hoc
explere ualet. Instituit ut dum reficereis
semꝑ lectio legeretur: ut non solũ foris
acciperent cibum: s et aures uerbũ dĩ

Expanded text:
olaret, servus beatae reginae nomine Banisaios extendit manum, de cauda ejus tres tulit pennas, quas mari intinguens tempestatem compescuit et ad invocavitae reddidit, et facta est tranquillitas magna in medio mari. Illi vero alta voce clamantes dicebant: Advenisti, bona domina, pietate plena, tuos captivos eripere, ne fluctibus mergerentur'. Ad eius invocationem non tantum Ipsas pennas huc attulerunt et fabricatas ipsi qui de morte liberati sunt per loca sancta devoti dederunt, Ubicumque invocata fuerit, benigne exaudit. Si febricitans aut pustulam Habens aut a quacumque tentus infirmitate pro interiecta longinquitate terrae spatia ad eam venire non potuisset, candela in eius nomine accensa omnem febrem depulit. Quantum suam congregationem dilexerit, quis effari valeat? Nec, si centeno sonitu linguae plectrum moveat, hoc explere valet. Instituit, ut, dum reficerent, semper lectio legeretur, ut non solum fauces accipiant cibum, sed et aures audiant Dei
Abbreviated transcription (Latin):
pre oculis habentes. int̾ se pacem facien¬
tes. quia iam eos mare absorbebat. Uiden¬
tes itaq se in tanto ꝑiculo: uoces ad cȩlũ
dabant clamantes & dicentes. Dña ra¬
degundis subueni seruis tuis: dum tibi
obedimus. submersi ne ꝑeamus. Libera
nos de mortis periculo: quia iam mare

Expanded text:
prae oculis habentes, inter se pacem facienprae oculis habentes, inter se pacem facientes, quia jam eos mare absorbere cupietes in tanto periculo, voces ad caelum dabant, clamantes ac dicentes: 'Domina Radegundis, subveni servis tuis, dum tibi oboedivimus, submersi non pereamus; libera nos de mortis periculo, quia iam mare
Abbreviated transcription (Latin):
recipiunt: aures sur dȩ patefiunt: muto¬
rum lingua ad suũ redit officium⁊ clau¬
di ambulant: demones effuguantur. Q a
plura: Quisquis aquacũq infirmitate
detentus ex fide huc uenerit: ꝑ uirtutem
sẽẽ erucis sanus redit. Quis queat dicere
quantũ et quale donũ huic urbi beata contu
lit: unde quisquis ex fide ipꝑat. eius nom̃
benedicit. P recellentissimis dñis regib. et
affectu et sacroscĩs eccłis uł poncificibus
eoꝵcum contestatione diuina suũ cõmen¬
dauit monast̾ium.
ut hoc donum celeste acceptum.¬
UI Ptransmisit beata missos suos supra¬
dictum pb̃rm eum aliis ad imꝑacorẽ eium
simplici uestim̃to: grãs agere. Interdum
cepit mare fluctib agi. Ubi sc̃ multa pe¬
ricula passi. ꝓcellas. scilicet et tempesta
tes: quales se numꝗͣ uidisse fatebantur.
Quadraginta dieb et quadraginta noctib
in medio mari nauis eorum ꝑicuło subia¬
cebat: iam de uita despantes. mortem

Expanded text:
recipiunt, aures surdae patefiunt, mutorecipiunt, aures surdae patefiunt, mutorum lingua ad suum redit officium; claudi ambulant, daemones effugantur. Quid plura? Quisquis a quacunque infirmitate detentus ex fide venerit, per virtutem sanctae crucis sanus redit. Quis queat dicere quantum et quale donum lit? Unde, quisquis ex fide vivit, eius nomini benedicit. Praecellentissimis enim dominis regiaffectu, et sacrosanctis ecclesiis vel pontificibus eorum cum contestatione divina suum commendavit monasterium. 17. Post hoc donum caeleste acceptum transmisit beata missos suos, supradictum presbiterum cum aliis, ad imperatorem cum simplici vestimento gratias agere. In redeundo coepit mare fluctibus agi, ubi sunt multa pericula passi, procellas scilicet et tempetes, quales se nunquam vidisse fatebantur; quadraginta diebus et quadraginta noctibus in medio mari navis eorum periculo subjacebat. Jam de vita desperantes mortem
Abbreviated transcription (Latin):
sides et iudices omnẽ maliciam patien¬
ter sustinuit. quod creuerat ne periret.
In quanto s eruciatu posuit. in iłunis. in
uigiliis. in ꝓfusione lacrimarũ cum to
dñs humilitatẽ ancille sue qui dedic
in corde regis ut faceret iudicium et iu¬
stitiam in medio ppłi. Nam deuotus rex
ꝑfidelem suum uirum illustrem iustinũ
comitem transmisit aduirum apłieum
domnũ eufroniũ turonicȩ eiuitatis ep̃m:
ut cum digno honore głosam erucẽ dñi
uł scõꝵpreliquias in monast̾io dnȩ̃ radegun¬
dis intromitteret. Quod et factum ẽ. Ex¬
ultauit in gaudiobeata eum omĩ cȩlla
sua: & hoc de celis bonum donum et datũ
spũ sentiens qđ post eius transicum paruũ
haberent posse.⁊ quãꝗͣ illa rege cęli gła¬
retur: unde eis subuenire posset. Hoc do¬
bernatrix bona. ut oues ñ usquȩ qͣq relin
rem loci et saluationẽ popłi suo in monast̾io
dimisit. Ubi uirtute dĩ cooꝑante. potentia
cȩli ministrante. cecorum oculi lumen

Expanded text:
sides et iudices, omnem maliciam pacienter sustinuit, ut quod creaverat ne periret. In quanto se cruciatu posuit, in geiuniis, in vigiliis, in profusione lacrimarum, toDominus humilitatem ancillae suae, qui dedit in corde regis, ut faceret iudicium et iustitiam in medio populi? 8ic devotus rex per fidelem suum virum inlustrem Iustinum comitem transmisit ad virum apostolicum domnum Eufronium Turonicae civitatis episcopum, ut cum honore digno gloriosam crucem Dum reliquias in monasterio domnae Radegundis introponeret; quod et factum est. Exultavit in gaudio beata cum omni cella sua, seque hoc de coelis donum bonum et datum spiritu sentiens quod post ejus transitum parum habere posset. Quamquam illa cum rege coeli gloriaretur, unde eis subvenire posset: hoc dobernatrix bona, ut oves non usquequaque relinqrem loci et salvationem populi suo in monasterio dimisit; ubi virtute Dei cooperante, potentia coeli ministrante, caecorum oculi lumen
Abbreviated transcription (Latin):
est labiis. In gressus dĩ sacer ad illum.
blandiens ei suadere cepit ut si haber&
occultũ facinus unde penitentiã non
egisset manũ eiꝰ stringeret. Cumq ille
ita fecisset: ingressus uir dĩ eccłam scẽ
guam dignaretur reddere: ne aduersariꝰ
anmã ꝓ absconso erimine ualeret sub¬
mergere in baratrũ inferni. Cũq scs
ab oratione consurgeret: ei fr̃ alius nun¬
ciauit quod eger loqui ualeret: et con¬
fessionẽ dare satageret. Qđd ita factũ
ẽ. Nam confessione data recepta peniten¬
tia reddidit animam: ut nec sc̃s de dño
diffideret:: nec eger in desꝑationẽ tran

Expanded text:
est labiis. Ingressus Dei sacer ad illum, est labiis. Ingressus Dei sacer ad illum, blandiens suadere coepit, ut, si haberet occultum facinus, unde paenitentiam non egisset, manum eius stringeret. Cumque ille ita fecisset, ingressus vir Dei ad ecclesiamguam dignaretur reddere, ne adversarius animam pro absconso crimine valeret submergere in baratrum inferni. Cumque sanctus de oratione consurgeret, ei frater alius nuntiavit, quod aeger loqui valeret et confessionem dare satageret. Quod ita factum est. Nam, confessione data, recepta paenitentia, reddidit animam, ut nec sanctus de Domino diffideret nec aeger in disperatione tran
Abbreviated transcription (Latin):
uodam tempore parisius ciuita¬
tem exigente causa discordie:
uir dñi pacẽ ꝑrexerat reformare. Obtento
qd̾ uoluit: latro uuantos illiꝰ illicita pre¬
sũptione furatus ẽ. Ipse dũ in crastino eos
non inueniret: more solito patientiã tenuit:
s: infelix ille ꝑcussus ad nõ furtum qͦd fece¬
rat patefecit. Ardere se eiulans inclama¬
bat: et aliud loqui non poterat. nisi ex¬
tensis brachiis sinũ cũ furto abscondito
demonstrabat. Illo morte multato: ciues
dum in basilica sc̃ĩ petri uigilans
psalleret: quidã monachus qui int̾ius
uigilabat. repente conspexit: & tanquã
duas fulgentes lampades oculos illius
in spũ scõmi care preuidit. Erat enĩgrã
lacrimarũ ꝯcessa⁊ ut mox dum se adoran¬
dum conferret: subito lacrimarũ flumi¬
na scĩ illius oculi emanarent. S & maxi¬
mũ studiũ erat illi ut antea cibũ non
sumeret: quã eũ dñs ꝑcõpunctionis gra¬
tiam uisitaret.
Uum unus e monachis uenisset ad
extremũ mortis: inutus effectus

Expanded text:
uodam tempore Parius civitate, exigente causa discordiae, vir Domini pacem perrexerat reformare. Obtentu quod voluit, latro wantos illius inlicita praesumptione furavit. Ipse dum in crastino eos non inveniret, more solito patientiam tenuit. Sed infelix ille, percussus a Domino, furtum quod fecerat patefecit. Ardere se eiulans inclamabat et aliud loqui non poterat, nisi extensis brachiis sinum cum furto abscondito demonstrabat. Illo morte multato, cives . Quadam nocte dum in basilica sancti Petri vigilans psalleret, quidam monachus, qui interius vigilabat, repente conspexit et, tamquam duas fulgentes lampadas, oculos illius in Spiritu sancto micare praevidit. Erat enim ei gratia lacrimarum concessa, ut, mox se ad orandum conferret, subito lacrimarum flumina sancti illius oculi emanarent. Sed et maximum studium erat illi, ut antea cibum non sumeret, quam eum Dominus per conpunctionis gratiam visitaret. 14. Cumunus e monachis verrisset ad extremum mortis, mutus effectus
Abbreviated transcription (Latin):
Milites sumus imꝑator tui: s tñ serui
tutẽ liberi conficem᷑ dĩ. Tibi militiam
debemꝰ. illi innocentiã: a te stipendiũ
laboris accepimꝰ: ab illo exordium uicȩ¬
sũpsimꝰ. Sequi imꝑatorẽ in hoc neqͣquã

Expanded text:
Milites sumus, imperator, tui; sed tamen servi, quod libere confitemur, Dei. Tibi militiam debemus, illi innocentiam; a te stipendium laboris accepimus, ab illo vitae exordium sumpsimus. Sequi t
Abbreviated transcription (Latin):
eq hoc omictendum ẽ: qd pꝰ longũ
temporis tractum. beati in nocen¬
uit. Iugi eñi illuuiȩ uicitium in se cespitẽ
uergens: religiosa quadam soli ꝑniciȩ ad
sepulturã mr̃is famulatrix unda ꝑuenit.
Prolatas nãq reliquias lenit̃ lambens. non
ideo a sinu terrȩ ꝓtulit. ut in gurgitis sui
ꝓcella demergeret: s ob głosam deuotio¬
nẽ intra ambitum basilicȩ cȩt̾is mr̃ibus
sepultura p̃ciperet socrari. Cuius trans¬
lationẽ a scẽ recordationis dom iciano
geneuensȩ et grato augustanȩ urbis. uł
ꝓtasio tunc temporis illiꝰ loci ep̃is. celeba¬
tam recolentes: cotidiana deuotione et
laudib frequentamꝰ .LIIII.¬

Expanded text:
im hoc omitendu est quod per| longum temporis tractum beati innocenuit. Iugi enim eluuii ui| cinum in se cispitem uergens relegiosa quadam soli| perniciae ad sepultura martyris famulatrix un| da peruenit prolatas namque reliquias . leniter| lambens non ideo a sino terrae protulit. Vt in gur| gitis sui procella dimergerit. Sed ob gloriosa deuotione| intra ambitum basilice ceteris martyribus se| pulturae praeceperit sociari. Cuius transla| tionem a sanctae recordationis domiciano genauensi| et grato agustanę urbes . uel protasio tum tempo| ris huius loci episcopos celebratam recolentes. Cottidi| ana deuotione et laudibus frequentamus adi
Abbreviated transcription (Latin):
ddo aguntur: aut studium repꝑit. aut re¬
rum uolubilitas agit. aut uarius semꝑ
scimꝰ. et cupimꝰ. Totus mundus caligine
submersus. tenebris circũ fluentib latet
nͥ nob̾ aut uiam xp̃c ostenderit. aut lum̃¬
xp̃c effulserit. Qđ gͦ fideli mente ꝑpen¬
dens: utinam ultimo contester affacu
Qđ si me ad tempꝰ paulo ante trucidatȩ
legionis itineris necessitas detulisset: con¬
uiuiis uł epulis ur̃is horum funerũ con¬
sortium p̃tulissem. S etiam nunc pr̃abit
am transire ult̾ius ꝑ beata funera non
sinatis. Hec eũ loquentẽ: subito ꝑcussoris
obtruncat insania. Ita uir sc̃s celeri pro¬

Expanded text:
do aguntur .| aut studium repperet . aut redo aguntur .| aut studium repperet . aut rerum uolubilitas| agit. Aut uarius semper scimus aut cupimus totum| mundum caliginem submersum tenebres circum| fluentebus latet nisi nobis aut . uiam  effulserit . quod ego fideli| mente perpendens utinam ultimo contester| affectu . quod si me ad tempus paulo ante| trucitate legionis . iteneris necessitas detullis| set . conuiuiis uel epulis uestres horum funerum| consorcium praetullissem. Sed eciam nunc| praestaam transire ulterius per beata| funera non sinatis. Haec eo loquentem subita| percussoris obtruncat insania. Ita uir sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
tot int̾empcoꝵ gaudentes exultantesq
possent milites epulari. Dictũq a qͦdam
ẽ. qd̾ legio xp̃ianȩ legis studio. cerimonias
ci eẽt: ut disciplinȩ militaris tͤditꝰ ordose¬
uerius teneret᷑. Tune uictor alte gemicũ
trahens. grauit̃q suspirans:. decestatus con-¬
legionẽ militare non merui: ut bene int̾
tales glosȩ mortis honore donatus. finẽ ui¬
ce inuenire pocuissem. Saltem si cõmili¬
tone indignus eram. uł me ance acte horȩ
uiandi necessitas detulisset: ut senilis
pectoris cruor tantoꝵ uirorũ uictimis
misceret᷑. Obculeram hoc corpꝰ neci: dum
modo tantȩ laudis consortio ñ carerem. Ta¬
lia dicentẽ. ꝓphanoꝵ statim tͣba uallauit.¬
atq utrũ xpĩanus ẽẽt. respond̾e minacit᷑
iubet. At ille paululũ ocubos ad cȩlum
erigens: tali ꝑcunctantib sermone respõ¬
dit: Longus me uiuendi usus ad hanc qm̃
uidetis ꝑduxit ȩtatẽ. Quȩcũq in hoc mun¬

Expanded text:
pora peremptorum gauden“tes”| exultantesquae pora peremptorum gauden“tes”| exultantesquae possint milites epolare. Dictum| a quodam est quod legio christianae legis studio| caeremonias ci essit ut disciplinae| militaris traditus ordo seuerius teneretur. Tunc| uictor . alte gemitum trahens grauiterque| suspirans exclamat. legione militare non merui . quam| bene inter tales gloriose mortis honore donatis| finem uitae inuenire potuissem saltim si com| milito indignus eram uel me ante actas . oras| uiandi necessitas detullisset. Vt senilis| pectores cruor tantorum uirorum uictimis mis| ceretur. Obtuleram corpus hoc neci . dum modo| tante laudes consorcio non carerem. Talia| dicentem profanorum statim turba uallauit .| que utrum christianus esset. Respondere minaciter| iubet. At ille paulolum oculos ad caelum erigens| tali percontantibus sermoni respondit. Longus| me uiuendi usus . ad hanc quam uiditis perduxit| aetatem quecumque in hoc mun
Abbreviated transcription (Latin):
Oꝑta terra illic ꝓcumbentib in morte corꝑib
iustoꝵ: fluxerunt p̾ciosi sanguinis ri¬
uI. Quȩ unꝗmͣ rabies absq bello: tantã
humanorum corporum stragem dedit.
Quȩ feritas ex sententia sua. tot simul pe¬
rire uł reos ferire iussit : Ne iussi puni¬
rentur. multitudo ñ obtinuit: cum inul¬
tum ẽẽ soleat. qd multitudo delinquit.
hac gͥ crudelitate immanissimi cyranni
p̃sentium ob spem fucuroꝵ. Sic interfer¬
ta ẽ illa plane anglica legio: quȩ ut cre¬
dimus cũ illis angłorũ legionib lam col¬
laudat dm̃ in cęlis. Peracta tandẽ cede:
ut quisq legionis illiꝰ milicẽ iugulasset:
interempci spoliis uteret᷑. Diuisa gͥ om¬
nium preda: ad uescendum epulandumq
uctrix turba consedit. Interea ueteranꝰ
quidam. ultimȩ ȩtatis senex fatigatus.
locũ itineris necessitate deductus ẽ. Q
dum ad epulas ꝓ ȩtatis ueneratione ab
om̃ib rogaretur⁊ requirere cȩpit quȩ
nam ẽẽt causa leticiȩ: qd̵ inter tet corꝑa¬

Expanded text:
est terra illic procumbentibus in mortem corporibus piorum, fluxerunt pretiosi sanguinis riui. quae umquam rabies absque bello tantam humanorum corporum stragem dedit? quae feritas ex sententia sua tot simul perire uel reos iussit? ne iusti punirentur, multitudo non obtinuit cum inultum esse soleat, quod multitudo delinquit. hac igitur crudelitate inmanissimi tyranni tempsit rem praesentium ob spem futurorum. sic interfecta est illa plane angelica legio quae, ut credimus, cum illis angelorum legionibus iam conlaudat semper in caelis ut quisque legio| nes illius militem iugulasset . interempti spoliis| uteretur. Diuisa . igitur omnium praeda . ad| uescendum . aepulandumque uictrix turba| consedit. Cum interea ueteranus quidam| ultimę aetatis . senex fatigatus. locum . iteneris| necessitate deductus est. Dum ad epulas pro| aetatis ueneratione ab omnibus rogaretur| requerire coepit . que nam esset causa leticiae| quod inter tot cor
Abbreviated transcription (Latin):
beatissimoꝵ: idẽ mauritii. exuꝑii. candidi.
nob̃ quidem incognica: s in libro uitȩ st̃
scripta. Nam ex eadem legione fuisse dicunt᷑.
etiã illi mr̃es. ursus et uictor: qͦs solodoro
fama passos confirmat. Solodorum uͦ castrũ
ẽ suꝑ ararim flum̃: non longe a reno posi
Cum dispositis insidiis. genero suo constan¬
tino tẽ regnũ tenenti mortẽ moliretur.
dep̃henso dolo illiꝰ apud maxiliam captus.
nec multo post stͣngulatus. teterrimoq
supplicio affectus. impiam uitã digna
morte finiuit. At uͦ beatissimorũ agau¬
uensium mr̃m corpora pꝰ multos passio¬
nis annos: scõ theodoro illiꝰ loci epo reue¬
lata tͣdiunt᷑. In quorũ honore cum exstru¬
eretur basilica. quȩ uastȩ rupi tunc¬
adiuncta. uno tantũ latere acclinis ia

Expanded text:
beatissimorum. Mauricii .| exsuperii. Candedi nobis quidem incognita. Sed in libro| uitae sunt scripta. Ex hac eadem legione fuis| se dicuntur . etiam illi martyres. Vrsus et uic| tor. Quos salodoro passus fama confirmat. Salo| dorum uero castrum est super ara flumen. Neque lon| ge a reno positCum dispositis insidiis| genero suo constantino tunc regnum tenenti mortem| moliretur . deprehenso dolo illius aput massilia| captus. Nec msupplicio affectus, impiam vitam digna morte finivit. At vero beatissimorum Acaunensium martyrum corpora, post multos passionis annos, sancto Theodoro ejusdem loci episcopo revelata traduntur; in quorum honorem cum exstrueretur basilica, quae vastae adjuncta rupi, non tantum latere acclinis ja
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Non nos adu̾sum de imꝑator arma¬
uit ipsa quȩ fortissima ẽ inꝑicuł desꝑa¬
tio. Tenemus arma et ñ resistimꝰ: quia¬
magis mori qmͣ occidere uolumꝰ: et in¬
noeentes interire: qmͣ noxii uiũ e ꝓ̃op¬
Siquid in nos ultra statueris: igni. torm̃to.¬

Expanded text:
 non nos aduersum te, imperator, armauit ipsa saltim quae fortissima est in periculis desperatio. tenemus ecce arma et non resistimus, quia mori quam occidere satis malumus et innocentes interire quam noxii uiuere praeopsi quid in nos ultra statueris, si
Abbreviated transcription (Latin):
mas non tenebis:
ꝓbatur assensu: et cȩsari ꝑ sa¬
tellices nunciatꝰ qui inclem̃ti
p̃cepit iussione. ut decimũ iterũ renouatȩ
tur. Tunc exuꝑius quẽ ante pͥncipẽ uł
gionis suȩ signis: hac circunstantes ora¬
tione confirmat. Tenere me cõmilicones
optimi. scłariũ quidẽ belloꝵ signa ꝑspi¬
citisa s ñ adhȩc arma ꝓuoco: non ad hȩc
gladios potestis ad regna cȩlestia ꝓꝑare.
Robur nobis opꝰ ẽ animoꝵ⁊ inuicta de¬
fensio ẽ: fidẽ quam dõ ꝓmisimꝰ. in ul¬
timis custodire. Iam de cõmilitonum

Expanded text:
mas non tenebes .probatur . ascensu et cesari per satellites nun| ciatur Inclemente pet iussione . ut iterum de| cimum renouate tur. Tunc exsuperius quem ante prenci| pem uel gionis sui signis hac circumstantes oracione confer| mat tenere me commilitones optim“us” secularium| quidem bellorum signa perspicitis . sed non ad hec ar| ma prouoco . non ad haec gladios potest . ad regna| caelestia properare. Robor nobis opus est animorum| inuicta defensio est. Fidem quam deo promiseris in| ultimes costodire. Iam de commilitonum
Abbreviated transcription (Latin):
tuus. s armacũ fide catholica pectꝰ inue¬
niet. Occide:⁊ ꝓsterne: secandas gladiis ꝑ¬
cussorib ceruices p̃bemꝰ increpidi. Hȩc nob̃
iocundiora sunt. dum mͦ quia te cum sacri
legiis tuis contempnimꝰ: ad regna iam
lagrabat eñi iam tũc in beatis¬
simis uiris martyrii glosus ar¬

Expanded text:
tuos sed armatum fide catholica pec| tus inueniet. Occide prosternae resecandas gladi| is percussoribus ceruices praebebus intrepidi . haec| nobis iocundiora sunt dum modo quod te cum sacri| legiis tuis contemnius. Ad regna iam lagrabat enim iam tunc in beatissimis uiris martyrii gloriosus ar
Abbreviated transcription (Latin):
derelinqui Qui cum missi ad beatissimã
legionẽ uenissent⁊ stringunt in scõs impiũ
ferrũ: mori non recusantes uicȩ amore:
Cedebant᷑ itaq passim gladiis: non recla¬
mantes saltẽ aut repugnantes: s deposi¬
tis armis. ceruices ꝑsecutorib p̃bentes.
et iugulum ꝑcussorib uł intectũ corp̾
offerentes. Non uł ipsa suoꝵ mulcicudine.
non armoꝵ munitione elatisunt. ut ferro
conarentur asserere iusticiȩ causamz s
hoc solum reminiscentes se illũ confice¬
ri: qui nec reclamando ad occisionem
ductus ẽ. et tanꝗͣ agnus non aꝑuit ossu¬
um. Ipsi qͦq tanqmͣ grex dñicus ouium:
laniari se ab irruentib lupis passi sunt.

Expanded text:
et. qui cum missi ad beatissimam legionem uenissent. stringunt in sanctos impium ferrum mori non recusantes uitae amore. caedebantur itaque passim gladiis non reclamantes saltim aut repugnantes, sed depositis armis ceruices persecutoribus praebentes et iugulum percussoribus uel intectum corpus offerentes. non uel ipsa suorum multitudine, non armorum munitione elati sunt, ut ferro conarentur adserere iustitiae causam, sed hoc solum reminiscentes se illum confiteri qui nec reclamando ad occissionem ductus est et tamquam agnus non aperuit os suum, ipsi quoque tamquam grex dominicus ouium laniari se tamquam ab inruentibus lupis passi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lectum eius: et dicit scẽ uirgini. Ego
hodie missa sum a xp̃o adte. ut tecum
certaminis tui ꝓuirginitate ⁊ Multum
eñi te uideo uexatam p̃abstinentia. Scã¬
uirgo respondit. Merces quidem multa: la¬
bor uͦ modicus. Dicit ei diabolus. Quo mͦ gͦ
eua cum e̾ẽt in paradiso conuiuens uiro

Expanded text:
ectum eius et dixit ei: «Ego a deo missa sum ad te ut tecum premium uirginitatis tue; multum enim uideo te afflictam pre abstinentia». Iustina respondit: «Merces multa, labor uero modicus». Dicit ei dyabolus: «Quomodo ergo Eua cum esset in paradiso uirgo conuiuens uiro
Abbreviated transcription (Latin):
is resticuta m̃bris: miraculũ suũ ipsa
multa sunt sacis: quȩ uł inpurgatione
sanitate febrium. cȩt̾is infirmicatibus
cotidie illic ꝑ seruos suos uirtus dñio
ꝑatur ⁊ quȩ multa narrarent᷑: si ꝑsin¬
gula scriberent᷑. Tam̃ fidelium cordi¬
b absq lectione cognita ẽẽ noscuntur:
quȩ. quanta. ec qualia miracula illic̃
psalmoꝵ hẏm norũq decantatio non de
mr̾e beato sigismundo rege ẽ insticuca.
et usꝙ hodie dõ ꝓtegente ẽ conserura¬

Expanded text:
is restituta membris miraculum suum| ipsa is restituta membris miraculum suum| ipsa satis multa sunt.| Que uel in purgatione e infirmitatibus cotidie hic per servos suos virtus Domini operatur, quae multa narranda sunt, si per singula scribantur. Tamen fidelium cordibus absque lectione cognita esse noscuntur, quae quanta et qualia miracula hic perpsalmorum hymni decantatio non deshristi martyre beato Sigimundo rege, est institutum hac usque hodie, Deo protegente, est conserva
Abbreviated transcription (Latin):
reclinis ẽẽ disnoscit᷑⁊ qͥd miraculi tunc
appͣuerit: neqͥꝗm tacendũ putaui. Ac¬
cidit ut int̾ reliquos artifices qui inui¬
tati conuenisse ad hoc opus uidebantur.
quidam adeẽt aurifex: quẽ ad huc genci¬
lem eẽ constaret. Hic eum dnĩco die
quo cȩti ad expectanda diei festa accesse¬
solus substitisset: in illo secreto subico
pitur: atq ad penã uł ad suplitiũ disten¬
tilis auderet. Qd̃ idõ miscłiter a scĩs fac¬
tum consticit: ut aurifex ille consternatꝰ
et territꝰ. salutare sibi nom̃ posceret:
Statim namq xp̾ianus effectus ẽ. Neq il¬
lud inscõꝵ miraculis p̃cermittam quodͥ
lias quinti egregii atq honorati uiri cũ
ita paralisi fuisset obstricta. ut etiam pe¬
dum usus negaret᷑: a uiro suo ut illuc
ꝑ mulcũ itineris spatiũ deferretur. popo¬
scit. Quo cũ ꝑuenisset. scoꝵ mr̃m basili¬
cȩ famulantiũ manib illaca: pedib ad
diu̾soriũ rediit. ⁊ oc sanicati de emortu¬

Expanded text:
clinis iacet, quid miraculi tunc apparuerit, nequaquam tacendum putaui. accidit, ut inter reliquos artifices, qui inuitati conuenisse ad illud opus uidebantur, quidam adesset faber quem adhuc gentilem esse constaret. hic cum dominico die quo ceteri ad exspectanda diei illius festa discessesolus substitisset, in illo secreto se subitopetur.| Atque ad poenam uel ad supplicia distentilis auderet. quod adeo misericorditer a sanctis factum constitit, ut faber ille consternatus et territus salutare sibi nomen poposcerit statimque Christianus effectus sit. Neque illud in sanctorum miraculis praetermittam, quod lias -Quinti egregii atque honorati uiri cum ita paralysi fuisset obstricta, ut ei etiam pedum usus negaretur, a uiro suo, ut Agaunum per multum itineris spatium deferretur, poposcit. -quo cum peruenisset sanctorum maca famolantium manibus inla| ta pedibus ad diuersorium rediit. Ac sanitate de| praemortu
Abbreviated transcription (Latin):
& mͥ ineternum patͦ¬
no pacienti: Constan¬
tiꝰ peccatoi: Merito in¬
ter omnes uirtutes obe¬
dientia uendicat pͥncipatum: qͣ fac̃
plerosq temptare qͦd nequeunt. Et
ido digni deuotionis laude habeͬ¬
di sunt: qui in considata sui inpos¬
sibilitate iubentib obsequunt᷑. Itaq
papa uentrabilis. dum & scm uirũ
illustrare uirtutib suis desidas: &
ꝓfectui omnium miraculorum. exẽ¬
pla largiri: imꝑasti sepissime ut ui¬
tam scissimi sermani ep̃i obumbra¬
tam silentio. qͣlicumq stilo uł p̾sen¬
tib. uł post̾is tradem. Qa dum au¬
dacter aggredior: p̾sũptionis req̃ me
ẽẽ sentio. S date ueniam. Nam pene
⁊ ut etiam iudiciũ ur̃m qͥdã culpa
reꝑgat: qui tantȩ mat̾iȩ relatorẽ
magis dignũ debuissitis eligẽ. S qͥa

Expanded text:
ET MIHI IN AETERNUM PATRONO PATIENTE PAPAE CONSTANTIUS PECCATOR. Merito inter omnes virtutes oboedientia vindicat principatum, quae facit plerosque temptare, quod nequeunt. Et ideo digni devotionis laude habendi sunt, qui, inconsiderata sui possibilitate, iubentibus obsequuntur. Itaque, papa venerabilis, dum et sanctum virum inlustrare virtutibus suis desideras et profectui omnium mirabilium exempla largiris, imperasti saepissime, ut vitam sancti Germani episcopi obumbratam silentio qualicumque stilo vel praesentibus vel posteris traderem. Quod dum audacter adgredior, praesumptionis reum esse me sentio. Sed date veniam; paene est, ut etiam iudicium vestrum quaedam culpa respergat, qui tantae materiae relatorem magis dignum debuissetis eligere. Sed q
Abbreviated transcription (Latin):
fidelior erit. Sunt autem ex his quȩdam.
om̃i fere xp̃iano ꝑspicua: Quis eñi ẽ qui
cũ locunda ãmiratione non speculet᷑ ipsius
mat᷑e adolescentis forticudinẽ ⁊ prudentiãq
ac fidem in colloquio angłicor ubi tam
constanter eloquitur: tam prudent̃ int̾¬
rogat⁊ tam facile credice Nuis ñ uideat
ac uidendo miretur iusticiam eiꝰz quia sic
uniu̾sa p̃cepta diuinȩ legis satagebat im¬
plere: ut nec ad se ñ ꝑtinentia quedã in ex¬
pleta relinqueret: Uerbi grã. Post par¬
tum eñi purificatione legali quã agebat.
ñ egebat: quȩ uirũ in concipiendo non
nouerat. De temꝑantia quoq ipsius suꝑi¬
us dictũ ẽ quȩ deo uirginitatis lilium
in humilitatis ualle ꝓduxit. Cum gͦ uir¬
tucib supͣdictis facta eius plena sint. atq
dicta: manifestum ẽ non solum attestatio¬
ne angłica᷑ s etiam rerũ argum̃co. nullũ¬
genus uirtucis beacissimȩ uirgini defu¬

Expanded text:
fidelior erit. Sunt autem ex eis quaedam fidelior erit. Sunt autem ex eis quaedam omni fere Christiano perspicua. Quis enim est qui cum jucunda admiratione non speculetur ipsius maturae adolescentis fortitudinem, et prudentiam, et fidem in colloquio angelico, ubi tam constanter eloquitur, tam prudenter interrogat, tam facile credit? Quis enim non videat ac videndo miretur justitiam ejus, qua sic universa praecepta divinae legis satagebat implere, ut nec ad se pertinentia inexpleta relinqueret? Verbi gratia: post partum enim purificatione legali quam agebat, non egebat, quia virum in concipiendo non noverat. De temperantia quoque ipsius superius dictum est, quae Deo virginitatis lilium in humilitatis valle produxit. Cum ergo virtutibus supradictis facta ejus plena sunt atque dicta, manifestum est non solum attestatione angelica, sed etiam rerum argumento nullum virtutis beatissimae Virgini defu
Abbreviated transcription (Latin):
fectior ꝗm nr̃a oratione demonstrari possit.
Tam̃ ne ibi dicere nichil arguamͦ. ubi ma¬
ior affuit copiã dicendoꝵ reseruances
multa atq magna facundisꝰ. saltem pauca
dicamus suꝑ hoc: et quȩ facile ꝓbentur au¬
dita. Hoc gͥ in pͥmis astruere fas ẽ: quod a-¬
nima ipsius et caro quam elegit. et habita¬
culũ sibi fecit sapiencia dĩ patris. ab om̃i
malicia. et immundicia purissima fuit.
affirmante scriptura. qm̃ in maliuolam
animã non introibit sapientia: nec habita¬
bit in corpore subdito peccatis. Item econ¬
tra contra confidenter asserimꝰ⁊ qͥa nullo
uirtutum gen̾e̾ uacabat: cui plenitudinẽ
gr̃ẽ dĩnuncius asserebat in ẽẽ. Qd attestan¬
te archangło. quãuis nemo sana mence dis¬
credat: tam̃ siquis ad huc piodesiderio que¬
rat argum̃ta uirtutum: ex u̾bis et factis
eiꝰ quȩ scriptura commemorat. tanto sibi fa¬
cilius occurrent: quanto ipse inquirendo

Expanded text:
erfectior quam nostra oratione demonstrari possit. erfectior quam nostra oratione demonstrari possit. Tamen ne ibi nihil dicere arguamur, ubi major affluit copia dicendorum, reservantes multa atque magna facundis, saltem pauca dicamus super hoc, et quae facile probentur audita. Hoc igitur in primis astruere fas est, quod anima ipsius et caro quam elegit, et habitaculum sibi fecit Sapientia Dei Patris, ab omni malitia et immunditia purissimae fuerunt, affirmante Scriptura: Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . Item econtra confidenter asserimus, quia nullo virtutum genere vacabat, cui plenitudinem gratiae Dei nuntius asserebat inesse. Quod, attestante archangelo, quamvis nemo sana mente discredat, tamen si quis adhuc pio desiderio quaerat argumenta virtutum ex verbis et factis ejus quae Scriptura commemorat, tanto sibi facilius occurrent, quanto ipse in quaerendo