comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t̃epꝰ ueniã. ꝑ angłm scił. uł ue niã .i. apparebo & erit sare filiꝰ.
igis sic̃ ꝓsaas ꝑ ꝓmissionẽ qua d̾r in ysaac uocabit᷑ t sem̃. sic gemił
popło sectando fidcmte uestigia abrahe. ꝑ ꝓmissionẽ que facta est
ad illũ benedictioniꝰ grãm conseqͥ meret᷑. Nonsolũ autẽ ili s & re¬
becea ex uno concubitu habens ysaac patris nr̃i. O roo ũboꝵ ẽ. pa
rita sensuũ. Non solũ illi duo filii abrahe ysaac & ismahel figurã
temdient duoꝵ popłoꝵ. fideliũ & infideliũ. uerũetiã rebecca tppũ
eredentiũ &e repboꝵ gessit in duob filiis suis. iacob & esau. habens
eblos en uno concubitu patris ur̃i ysaac. Nec uacat qd̾ ait ex uno
concubitu. he forte dicere eñ posset iacob quando me genuit pars
ñs bomi aĩ & bone uoluntatiᷤ erac. qͣndo uͦ frẽm meũ esau genuit

Expanded text:
erit Sarae filius. Igitur sicut Isaac per promissionem qua dicitur: in Isaac vocabitur tibi semen, sic gentilis populus sectando fidem et vestigia Abrahae, per promissionem quae facta est ad illum, benedictionis gratiam consequi meretur. Non solum autem illi, sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isfiguram tenuerunt duorum populorum, fidelium et infidelium, verumetiam Rebecca typum credentium et reproborum gessit in duobus filiis suis, Jacob et Esau, habens illos ex uno concubitu patris nostri Isaac. Nec vacat quod ait: Ex uno concubitu. Ne forte enim dicere posset Jacob: Quando me genuit pater meus, boni animi et bonae voluntatis erat, quando vero fratrem meum Esau genuit
Abbreviated transcription (Latin):
honio ingemiscit. affligitur. tristat᷑ in dolore infame & siti. in frigore &
nuditate. in carcerib. & parturit. siue ut meliꝰ habetur in greco. dolet
& dolorib Illi aut̃ qͥ iã regnant cũ dõ & cottidie transeunt ad requiẽ
sẽp̃it̾nã. postqͣm ab huiꝰ scłi erũpus lib̾ant᷑. ñ ingemiscunt. Non so¬
lũ aut̃ illa subaud̾ creatura. idest ñ solũ credentes &e ñ credentes
tioris fidei sumꝰ pͥmitias sp̃c habentes dolemꝰ. & ipsi intra nos gemi¬
mꝰ. in corde & m̃te. sustinentes carceres. penurias. egestates. multaq
angustiaᷤᷤ ⁊ aflictiones. Bene ⁊ c̃uenient̃ dix̃. ñ solũ alii ingemiset̃. s ⁊ nos¬

Expanded text:
homo ingemiscit, affligitur, tristatur in dolore, in fame et siti, in frigore et nuditate, in carceribus et parturit; sive quod melius habetur in Graeco dolet et doloribus; illi autem qui jam regnant cum Deo, et quotidie transeunt ad requiem sempiternam, postquam ab hujus saeculi aerumnis liberantur, non ingemiscunt. Non solum autem illa, subaudis creatura, id est, non solum credentes et non credentes , qui perfectionis fidei sumus, primitias spiritus habentes, dolemus, et ipsi intra nos gemimus in corde et mente, sustinentes carceres, penuriam, egestates, multasque angustias et afflictiones. Bene et convenienter dicit: Non solum alii ingemis
Abbreviated transcription (Latin):
gentib in peculiarẽ d̾i plebẽ st̃ electi. Ilł etiã ẽ testam̃tũ uetus datũ.
uł sic̃ qͥdã codices habent testam̃ta. uetꝰ scił & nouũ si uoluerint crede.
Testam̃tũ eni nouũ datũ ẽ ilł ut a seruitute legiᷤ transirent ad lib̾¬
tatẽ gr̃e xp̃i. & legis latio .i. datio ad eoᷤ ꝑtinet: q lex ꝑ moy sen eis
data ẽ. & obseqͥũ. cultꝰ uideł diuine religionis qͥ ẽ illis traditꝰ. Promiᷤᷤ
missũ ẽ patͥb cõpleret᷑ in filiis. Quoꝵ patres. sub̾ fuert. abrahã. ysaac

Expanded text:
gentibus in peculiarem Dei plebem sunt electi. Illis etiam est Testamentum Vetus datum: vel sicut quidam codices habent Testamenta, Vetus scilicet et Novum, si voluerint credere, Testamentum enim Novum datum est illis, ut a servitute legis transirent ad libertatem gratiae Christi. Et legislatio, id est datio ad eos pertinet, quia lex per Moysen eis data est. Et obsequium, cultus videlicet divinae religionis, qui est illis traditus. Promissa romissum est patribus, compleretur in filiis. Quorum patres, subaudis fuerunt Abraham, Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
ñ poterit me seꝑare a fide xp̃i: s neq alios coapłos meoᷤ. Peq. agłi
subaud̃ maligni. qͥ se tranfigurant in angłos lucis. Nel scđm illud.
Si angłs de celo engłiret uob̃ p̾ter qđ noᷤ eugłiamꝰ: a nathema sit.
Q ẽ sensus. Et si angłs de celo uellet me seꝑare a caritate xp̃i. qd̃
fileri ñ potest: ñ posset me seꝑare ab ea. N eq. pͥncipatꝰ. idest contͣrie
potestates demonũ. que aliis pͥncipant᷑. de qͥb ipse dix̾ in epła ad

Expanded text:
 sed neque alios coapostolos meos; neque angeli, subaudis maligni, qui transfigurant se in angelos lucis; vel secundum illud: Si angelus de coelo evangelizet vobis praeter quod nos evangelizamus, anathema sit . Et est sensus: Etsi angelus de coelo vellet me separare a charitate Christi, quod fieri non potest, non posset me separare. Neque principatus, id est contrariae potestates daemonum, quae aliis principantur, de quibus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ adu̾sus electoᷤ d̾i : diabolꝰ accusat electoᷤ d̾i: sic̃ accusauit beatũ
iob. s meritũ auxit ñ minuit: qr uir iustꝰ eiꝰ adu̾sa patient̾ susti
nuit. N otandũ autẽ qr hec sententia scđm beatũ augustinũ ꝑ int̾n¬
gationẽ & ꝑcuntionẽ legi debet. Ꝙ sic̃ dicit ipse. ꝑconctationi mul¬
ta possunt responderi. Int̾rogationi aut̃: aut affirmatiue iebs
responderi. etiã: aut negatiue. non. I iuuciabit᷑ gͦ ita. ut post ꝑ
cunctationẽ qͣ dicimꝰ. qͥs accusabit adu̾sus electo ᷤᷤ di: illud qđ sequit᷑.
qͥeus qͥ iustificat: enuncietur sono int̾rogantis: ut tacite responde¬
at᷑. non. Similit̾ & illud qđ seqͥtur. qͥs ẽ qͥ condẽpnet. ꝑcunctando
nos : non utiq s potiꝰ saluabit. hoc uͦ qđ sequit᷑. qͥ ẽ ad dexteram
patris. qͥ etiã intexpellat ꝓ nob̾: ñ iã int̾rogando. s potiꝰ affirman

Expanded text:
tionem adversus electos Dei? Diabolus accusat electos Dei, sicut accusavit beatum tionem adversus electos Dei? Diabolus accusat electos Dei, sicut accusavit beatum Job, sed meritum auxit, non minuit, quia vir justus, ejus adversa patienter sustsententia secundum beatum Augustinum per interrogationem et percontationem legi debet; et sicut ipse dicit, percontationi multa possunt responderi, interrogationi autem aut affirmative debet responderi etiam aut negative; non pronuntiabitur ergo ita ut post per contentionem qua dicimus, quis accusabit adversus electos Dei? illud quod sequitur, Deus qui justificat, enuntietur sono interrogantis, ut tacite respondeatur, Non. Similiter illud quod sequitur, quis est qui condemnet? percontando nos? Non utique, sed salvabit. Hoc vero quod sequitur, quis est ad dexteram Patris, qui etiam interpellat pro n
Abbreviated transcription (Latin):
ipse pater tradidit filiũ. qr tradi ꝑmisit: multisq modis ẽ ipse filius
traditus. Hoc uerbũ qđ ẽ parcere. aliqͣndo significat dimittere:
nt illud in uirgilio. Parce cytharea metu: idest dimute metũ. Ali¬
qͣndo significat seruare: sic̃ hic: qͥ ꝓprio filio ñ peꝑcit. Un de apes
parce uocantur. idest seruatrices: quia seruant mella sua. Qͦ mͦ
ait ueritas. Cũ sederit filiꝰ hominis in sede maiestatis sue: sedebiti
& uos suꝑ duodecim sedes. P otest referri & ad om̃s p̃destinatos
qͥ in capite suo xp̃o omĩa possident. que ipse possidet. Cũ enĩ crea¬
tura omĩs longe incõꝑabilit̾ distet afilio di ꝑ que facta st̃ om̃ia. sid̾s
pat̾ in tantũ nos dilexit ut ꝓ nob̃ tͦdet illũ. utiq poterit in nobiᷤᷤ
ista ĩplere. Q uiᷤᷤ accusabit adu̾sus electoᷤᷤ d̾i: idest qͥs sumet accusa¬

Expanded text:
illum. Et ipse Pater tradidit Filium, quia tradi permisit, multisque modis est ipse Filius illum. Et ipse Pater tradidit Filium, quia tradi permisit, multisque modis est ipse Filius traditus. Hoc verbum quod est parcere aliquando significat dimittere, ut illud in Virgilio: Parce metu, Cytherea, id est dimitte metum; aliquando significat servare, sicut hic, qui proprio Filio suo non pepercit: unde apes parcae vocantur, id est servatrices, quia servant sua mella. Quomodait Veritas: Cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super duodecim sedes : potest referri et ad omnes praedestinatos, qui in capite suo Christo omnia possident, quae ipse possidet. Cum enim omnis creatura longe incomparabiliter distet a Filio Dei, per quem facta sunt omnia , si Deus Pater in tantum nos dilexit, ut pro nobis traderet illum, utique poterit in nobis ista implere. Quis accusabit adversus electos Dei? id est: quis sumet accusa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ passionẽ suã. ꝑ baptismũ & ficdẽ onatã bonis oꝑib. & iustificabi
usq ad finẽ scłi. Quos aute iustificauit: illos & glorificauit. Sreterito
tẽpore utitur apłs in hoc loco ꝓ futuro. in hoc qd̵ dicit glorificauit. mo¬
rẽ sacre scripture tenens. que sic solet narrare futura. quasi p̾ͥteri¬
ta. Illos eñi quos uocat & iustificat in p̾senti scło. hos glorificabit in
die iudicii: sic̃ idẽ apłs alias dicit. Cñ rp̃c apparuerit. t̾e & uos ap¬
parebitis cũ illo in gła. Qͥd gͦ dicemꝰ ad hec ᷤ sub̾ que mͦ diximꝰ. de uo¬
catione. iustificatione. & gloficatione: idest quã gr̃ar actionẽ red¬
demꝰ illi. qͥ gratis nullisq meritis p̾cedentib anteqͣm ẽẽmꝰ uos p̾des¬
tinauit regnaturos secũ. ac postea uocauit & iustificauit: ad ulti¬
mũ etiã glorificabit : tale ẽ & illud psalmiste. Quid retribuã dño
ꝓ om̃ib que retribuit mͥ:. ẜ otest & ita intelligi. Q ui p̾destinatiõi¬

Expanded text:
ibus, et justificabit usque ad finem saeculi. Quos autem justificavit, illos et glorificavit. Praeterito tempore utitur. Apostolus in hoc loco pro futuro, in hoc quod dicit glorificavit, morem sacrae Scripturae tenens, quae sic solet narrare futura quasi praeterita. Illos enim quos vocavit, et justificavit in praesenti saeculo, hos glorificavit in die judicii: sicut idem Apostolus alias dicit: Cum Christus apparuerit, tunc et vos apparebitis cum illo in gloria . Quid ergo dicemus ad haec? subaudis quae modo diximus de vocatione, justificatione, et glorificatione, id est quam gratiarum actionem reddemus illi, qui gratis nullisque meritis praecedentibus antequam essemus nos, praedestinavit regnaturos secum, ac postea vocavit et justificavit, ad ultimum etiam et glorificabit. Tale est et illud Psalmistae: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi ? Potest et intelligi: Q
Abbreviated transcription (Latin):
tans in cordib fideliũ suoꝵ. qi uniꝰ scientiȩ s̃. uł qͥd nos desicłare fa¬
placeant. ⁊ nob̾ utilia suit: ita ut dicamꝰ positi in oratione. d̾s
et̾ne qͥ absconditoꝵ & futuroꝵ ẽ cognitor. sicut scis nob̾ necessarium
ẽẽ: & sic̃ tͥ placet miserere nr̃i. Deo gͦ loquitur sine strepitu uociᷤᷤ
cũ uob tacere uidet᷑: qr & indet cũ non uideatur. ⁊ hec petit que scit
d̾o patri placere & nob̃ ꝓdesse. N niꝰ eĩ uoluntatis ẽ ipse & pat̾. S̾ci

Expanded text:
tans in cordibus fidelium suorum, quia unius scientiae sunt, vel quid nos desiderare fatans in cordibus fidelium suorum, quia unius scientiae sunt, vel quid nos desiderare faDeo placeant et nobis utilia sint, ita ut dicamus positi in oratione: Deus aeterne, qui absconditorum et futurorum es cognitor, sicut scis nobis necessarium esse et sicut tibi placet, miserere nostri. Deo ergo loquitur sine strepitu vocis cum nobis tacere videtur, quia et videt cum non videatur, et haec petit quae scit Deo Patri plac
Abbreviated transcription (Latin):
iactantiã. sp̃c sc̃s qͥ uniꝰ substantie ẽ cũ patre ꝙ filio int̾ponit
se in medio int̾ nos & dĩn patrẽ: & postulat ꝓ nob̾ que utilia
S̃. ñ cũ ĩpulsu aeris. neq cũ sonitu uł strepitu uocis. s me¬
narrabilit̾. sicut conuenit eiꝰ diinitati qr equał & consubstan¬
tiał ẽ do patri: & pleruq ea que nõ petimꝰ nob̃ contraria. ipse
nuitat in meliꝰ non dando qd̵ petimꝰ.  oftulare etiã dr ꝓ nobis
scđm alios doctores ac gemere. qr quoeũq gr̃a sua replet postulan¬
tes facit & gementes ꝓ suiᷤ reatib & alioꝵ: uł qr differunt᷑ a regno
Qͥ gemnitus bene menarrabilrs dicunt᷑: qr nenio potest enarra¬
re quanta cõpinicꝰtio in cordib fideliũ ẽ: uł quanta remuneratiõe
igni st̃ corã dõ. Qͥ aut̃ scrutat᷑ corda seit qͥd desideret sp̃e: qr scd̾m¬
toꝵ. nͨ solũ hominũ. s angłoꝵ penetrat. scit qͥd desideret sp̃c sc̃s habi¬

Expanded text:
itus sanctus, qui unius substantiae est cum Patre et Filio, interponit se in medio inter nos et Deum Patrem, et postulat pro nobis quae utilia sunt, non cum impulsu aeris, neque cum sonitu, vel strepitu vocis, sed inenarrabiliter, sicut convenit ejus divinitati, quae aequalis et consubstantialis est Deo Patri; et plerumque ea quae nos petimus nobis contraria, ipse mutat in melius, non dando quod petimus. Postulare etiam dicitur pro nobis, secundum alios doctores, ac gemere, quia quoscunque gratia sua replet, postulantes facit et gementes pro suis reatibus et aliorum: vel quia differuntur a regno; qui gemitus bene inenarrabiles dicuntur, quia nemo potest enarrare quantae compunctiones in cordibus fidelium sint, vel quanta remuneratione digni sunt coram Deo. Qui autem scrutatur corda, scit quid desideret Spirtorum, non solum hominum, sed et angelorum penetrat scit quid desideret Spiritus sanctus, habi
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ lib̾ari: que si a nob̃ tolleret᷑. fortase ad peccata pͥstina reu̾te¬
rem᷑. aut remissius in bono opere laboraremꝰ. Ideoq nescimus
orare sicut oportet: nͥ sp̃u sc̃o docente. S ipse sp̃c sc̃s. postulat
ꝓ nob̾ gemitib ienarrabilib. Dic̃ beatus ambrosius. qr si qͣn¬

Expanded text:
mus liberari: quae si a nobis tolleretur, fortasse ad peccata pristina revertemus liberari: quae si a nobis tolleretur, fortasse ad peccata pristina reverteremur aut remissius in bono opere laboraremus. Ideoque nescimus orare sicut oportet, nisi Spiritu sancto docente, sed ipse Spiritus sanctus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. Dicit beatu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ baptisiũ accepimꝰ remissionẽ peceatoꝵ. &. filu dĩ srmꝰ in spe. nori
tia. qr ꝑ patientiã qua scĩ sustinent adu̾sa huiꝰ scłi. ñ querentes in
p̾senti mercedẽ. sperant se ꝑuenire ad gam et̾nã. Similit̾ autem¬
& sp̃e adiuuat infirmitã nr̃am: idest sicut spes & patientia ad¬
sequentia manifestant. Nã qͥd oremꝰ. sic̃ oportet nescimꝰ. E lerũ¬
q: dũ uolumꝰ bona nob̾ petere. contraria & adu̾sa petimꝰ. Si no¬
bis illa concedent᷑ sicut beatus paulꝰ contraria petebat. quati¬
do dep̾cabat᷑ auferri a se sp̃m tẽptationis & infirmitatẽ. Si
eñi exaudiret᷑. forsitan reuelationũ magnitudine se extol¬
leret & cadet in lapsũ. Sic etiã plerũq positi in ꝓsperitatib
petimꝰ nob̃ illã couseruari: que si sẽꝑ nob̾ maneret. forsitan a¬
more sui implicaret auunũ nr̃m. Similit̾ quando sumus po¬
siti in infirmitate. causa ꝓbationis aut em̃dationis implora¬

Expanded text:
 autem accipimus remissionem peccatorum, et filii Dei sumus in spe, non tia, quia per patientiam qua sancti sustinent adversa hujus saeculi, non quaerentes in praesenti mercedem, sperant se pervenire ad gloriam aeternam. Similiter et Spiritus adjuvat infirmitatem nostram. Id est, sicut spes et patientia adsequentia manifestant: nam quid oremus sicut oportet nescimus. Plerumque dum volumus bona nobis petere, contraria et adversa petimus; si nobis illa concederentur, sicut beatus Paulus contraria sibi petebat, quando petebat ferri a se spiritum tentationis et infirmitatem. Si enim exaudiretur, forsitan revelationum magnitudine se extollepetimus illam nobis conservari, quae si semper nobis maneret, forsitan amore sui implicaret animum nostrum. Similiter, quando sumus positi in infirmitate, causa probationis aut emendationis implora
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s suꝑ eos. Uł etiã pͥmitias sp̃s scĩ dix̃. id ẽ qͥ maiora dona sp̃s sc̃ĩ ac¬
ceperant. in p̃dicatione. ut om̃iũ gentiũ lingus loquerent᷑: in miracu¬
actib apłoꝵ qd̵ ponebant infirmos i mortuos in plateis: ut uenien¬
te petro salte u̾bra illiꝰ ueniret suꝑ illos ⁊ sanarent᷑. Beatũ qͦq andre¬
am legimꝰ uno die xxͣx & eo ãpluis mortuos suscitasse. Primitie siqͥ¬
dẽ appellant᷑ optima queq ⁊ cariora: sic̃ in lege he̾bet᷑. offeras pͥmi¬
cias auri n⁊ argenti tui dño. id ẽ optima u cariora. Re enĩ uera

Expanded text:
s sanctus; vel etiam primitias Spiritus dixit, id est majora dona Spiritus sancti acceperunt in praedicatione, ut omnium gentium linguis loquerentur, in miracuim in Actibus apostolorum quod ponebant infirmos et mortuos in plateis, ut veniente Petro saltem umbra illius veniret super illos et sanarentur. Beatum quoque Andream legimus uno die triginta et eo amplius mortuos suscitasse. Primitiae siquidem appellantur optima quaeque et chariora, sicut in lege habetur: Offeres primitias auri et arge
Abbreviated transcription (Latin):
tudo .i. diabolꝰ pͥnceps demonũ. de qͦ d̾r. Cũ fortiᷤᷤ armatꝰ custod̾
tia.
que inferiora inferm scrutat᷑: ꝑ que duo multi au̾tunt᷑ a fide. Et ẽ
sensus. Etiã si om̃s astrologi & mathematici. hoc ẽ astroꝵ conspectoreᷤᷤ
qͥ se fatent᷑ rationẽ spderũ penetrare. & cursus uenerint contͣ nõ. uł
etiã illi qͥ ꝑ negromantiã .i. mortuoꝵ resuscitationẽ animaᷤᷤ ab inferiᷤᷤ
reuocant. sic̃ mulier illa phitonissa rouocauit absit animã samubeł
neqͣ qͣm potert noᷤ seꝑare a caritate d̃i. Neq creatura alia : i. si aliqua
creatura ẽ. sursũ aut deorsũ pret̾ istaᷤ qͦs dra nec ipsa poterit noᷤ in
aliã partẽ flectere. Uel scdłm augustinũ. alia creatura intelligit hi
ħo: qͥ se potest a caritate d̾i seꝑare male uiuendo: Iẽ sensus. Neq alia
creatura qͣm noipsi poterit noᷤ seꝑare a caritate d̾i: que ẽ in xp̃o ih̾u.

Expanded text:
est diabolus princeps daemonum de quo dicitur: Cum fortis armatus custodit tia, quae inferiora inferni scrutatur, per quae duo multi avertebantur a fide. Et est sensus: Etiamsi omnes astrologi et mathematici, hoc est astrorum conspectores, qui se fatentur rationem siderum penetrare et cursus, venerint contra nos; vel etiam illi qui per necromar illa pythonissa revocavit animam Samuelis, nequaquam poterunt nos separare a charitate Christi; neque creatura alia, id est si aliqua creatura est sursum, aut deorsum, praeter istas quas dixi, nec ipsa poterit nos separare in aliam partem. Vel secundum Gregorium, alia creatura intelligitur hic homo qui se potest a charitate Dei separare male vivendo. Et est sensus-Neque alia creatura quam nos ipsi poterit nos separare a charitate Dei, quae est in Christo Jesu;
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ pͥmitias sp̃s nr̃i id ẽ qͥ rationabilitatẽ ⁊ deuotionẽ m̃tis nr̃e d̾o
iã habemꝰ oblatã in holocaustũ: qd̵ igne dilectionis dĩ ⁊ ꝓrumi ar¬
det. De qͦ igne dñs ait. Ignẽ ueni mittere in t̾rã. & qͥd uolo: nͥ
ut ardeat: Nũqͥd pͥmitias m̃tis sue idẽ apłs ñ habebat dõ obla¬
tas: qͥ dicebat. m̃te seruo legi dĩ. carne aut̃ legi peccati : Apłs e

Expanded text:
stri, id est qui rationabilitatem et devotionem mentis nostrae Deo jam habemus oblatas in holocaustum: quod igne dilectionis Dei et proximi ardet, de quo igne Dominus ait: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat? Nunquid primitias mentis suae idem Apostolus non habebat Deo oblatas, qui dicebat: Mente servio legi Dei, carne
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate. cogente. Nã int̾ romanoᷤ qͥ crediderant etant iudei
credenteᷤᷤ qͥb ista scribebat. & qr erant qͥ dicerent paulũ ñ diligere
gentẽ suã. eoqd̃ eugłitaret gentib: iuram̃to obligat asserens se
cordi meo. Non dic̃ modica & parua tͥsticia mͥ ẽ. aut tẽporaneu
Crucifige crucisige illũ: reusẽ mortis. Qđ dic̃ in spũ scõ uł ꝑ sp̾m¬

Expanded text:
cogente. Nam inter Romanos qui crediderant erant Judaei credentes, quibus ista scribebat: et quia erant qui dicerent Paulum non diligere gentem suam, eo quod evangelizaret gentibus, juramento obligat asserens se cordi meo. Non dicit modica et parva tristitia mihi est, aut temporaneus Crucifige, crucifige eum , reus est mortis. Quod dicit in Spiritu s
Abbreviated transcription (Latin):
reat᷑. Qͥs nõ sẽꝑabit a caritate xp̃i. Ad suꝑiora ꝑtinet nͥ ait. ñ st̃
condigne passiones huiꝰ tẽporis ad futurã głam. qr omẽ qd̾ in pre¬
senti est. coꝑatiõe future głe mom̃taneũ ẽ: ideoq alloquit᷑ roma¬
nos ne deficerent in cribulatiõib. Uide petrũ. consicła paulum.
Ante potuit illos nero occide: qͣm ã caritate xp̾i seiuiugere. Ste
ri: qm ita erant mente d̾o copulati. ut insensibiles eẽnt ad om̃ia tor¬
ñta tolerare. Nũqͥd nos seꝑabit tͥbulatio. an angustia : Angustia dr
as. ñ poterant eos seꝑare. qr habebant panẽ ueru̾ xp̃m. qͥ eoᷤ spiri¬
talit̾ pascebat. & uestiebat: sic̃ alibi apłs ait. Q uotquot in xp̃o bapti¬
ratiestis: xp̃m industiꝰ. Q uia ꝓpt̾ te. morte afficim᷑ totadie. Nox mr᷑m
rit usq in finẽ coronabit᷑. Non enĩ sufficit uno die ꝓ xp̃o tͥbulationem
ustinere: s õi tp̃r si necessitas fuerit. Aestimati sumꝰ sic̃ oues ocisiõis

Expanded text:
Ad superiora pertinet, ubi ait: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quia omne quod in praesenti est, comparatione futurae gloriae momentaneum est: ideoque alloquitur Romanos ne deficerent in tribulationibus: Videte Petrum, considerate Paulum; ante potuit Nero illos occidere quam a charitate Christi sejungere; Stepseparari quoniam ita erant mente Deo copulati, ut insensibiles essent ad omnia toleranda tormenta. Nunquid nos separabit tribulatio, an angustia? Angustia dicitur tas? Non poterant eos separare, quia habebant panem verum Christum, qui eos spiritaliter pascebat et vestiebat, sicut alibi Apostolus ait: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis . Quia propter te mortificamur tota die. Vox martyrum rit usque in finem, coronabitur . Non enim sufficit uno die pro Christo tribulationem pati, sed omni tempore, si necesse fuerit. Aestimati sumus sicut oves occisionis
Abbreviated transcription (Latin):
ruptio incarrupcelã possidebit. frequent᷑ seriptura carnẽ. ꝓ oꝑib nomi¬
natꝰ carnis: ut ibi. Nos aũ in carne ñ estis: s in spũ. Alic̾. Caro sic̃ ⁊
regnũ d̾i ñ possidebit. nͥ ĩmortalitate uestita. Es cot misteriũ uob̾ dico
Dbcufitat᷑e significat: nominando mẏsteriũ. Ds qͥdẽ resurgeniꝰ. ẜ ñ
os ĩmutabim᷑. Os̃ aũ hoĩes resurgent: s soli qͥ regnaturi s̃ i glani¬

Expanded text:
ruptio incorruptelam possidebit. Frequenter Scriptura carnem, pro operibus nominat carnis, ut ibi: Vos autem in carne non estis, sed in Spiritu. Aliter: Caro sicut est regnum Dei non possidebit, nisi immortalitate vestita. Ecce mysterium vobis dico. Obscuritatem significat, nominando mysterium. Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur. Omnes homines resurgent, sed soli qui regnaturi s
Abbreviated transcription (Latin):
g̾e resoluta ⁊ mortua corpora. Ostend̾ enĩ mortua rursũ reparari. ad
uitã ⁊ multiplicata: ut confundat᷑ error humanꝰ. E qd̾ seminas. i
corpꝰ qd futurũ ÷ semmnas. s nudũ granũ: utputa tritiei aut alicu.
ceteroꝵ. Ds̃ aũ illi dat corpꝰ ꝓut uoluit. & unicuq seminũ ꝓpriũ
corpus. Si gͦ nudũ granũ seminat᷑. ⁊ di nutu qͦdãm elem̃toꝵ ministe.¬
rio uestitũ resurgit᷑. multa sec̃ hñs increm̃ta utilitatis humane. cur
ñ credibile sic dĩ urtute mortuũ posse resurg̾e meliorata cantũ sub¬
tancia. ñ numero multiplicato. Qͥd gͦ reqͥritur ab infideli. qͦ corpore
esurgant mortui: cũ exẽpla p̃cedant ad fidẽ hanc meliorate resurre¬
tionis ñ amisse. substantie: qr ꝓpriũ corpꝰ recipiet in qͦ creatꝰ ÷ adam.
iurta exẽpla sup̾dicta. Non oĩs caro eadẽ caro. Alia qͥde hoĩs. alia

Expanded text:
gere soluta et mortua corpora. Ostendit enim mortua rursum reparari ad gere soluta et mortua corpora. Ostendit enim mortua rursum reparari ad vitam, et multiplicata; ut confundatur error humanus. Et quid seminas? Non corpus quod futurum est, seminas: sed nudum granum, ut puta tritici, aseminum proprium corpus. Si ergo nudum granum seminatur, et Dei nutu quodammodo elementorum ministerio vestitum resurgit, multa secum habens incrementa utilitatis humanae; cur non credibile sit Dei virtute mortuum posse resurgere, meliorata tantum substantia, non numero multiplicatum? Quid ergo requiritur ab infideli, quo corpore resurgant mortui, cum exempla praecedant ad fidem hanc melioratae resurrectionis, non amissae substantiae? Quia proprium corpus recipiet, in quo creatus est Adam, juxta exempla supra dicta. Non omnis caro, eadem caro: sed alia quidem hominis, alia
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepit: ut ñ solũ t̾renã iusticiã excolant. s n celestẽ. qr t̾rena iusticia
meritũ ñ fac̃. sic̃ ñ fac̃ reũ. Qͥd enũ magnũ ẽ aliena ñ collere: qͥppe cũ
bio in hac p̃senti uita ꝑfectꝰ ÷. Ignorantiã eñi cdi qͥdã habent. Ad reu̾entiã
uob loquar. ꝓpositũ dĩ ignorantes hi qͥ inter eos conu̾sabant᷑. mortuos rei¬
surrecturos stultũ eẽ dicebã cred̾e: iđo pudorẽ ilł incutit. quasi impru¬
dentib. Credebant eiũ eis qͥ ignorantiã di habentes. ẽtra dĩ statuta do¬
cebant. S diẽ aliqͥs. Qũeadmodũ resurgent mortui: quo aũ cmpue uei
Hos dix̃ ignorantiã ddi hab̾e. quoꝵ dep̾uate sententie u̾ba ꝓtulit dicens.
Queadimedũ resurgent mortui : qͦ aũ corpore uenient: cui congrue res¬
ñ erraret. s phisica ratione de qua sibi blandit᷑ ut ñ credat resur¬

Expanded text:
praecepit, ut non solum tpraecepit, ut non solum tmeritum non facit, sicut et non facit reum. Quid enim magnum est aliena non tollere, quippe cum bio in hac praesenti perfectus est. Ignorantiam enim Dei quidam habent, ad verecundiam vobis loquor. Propositum Dei ignorantes ii, qui inter eos convertebantur, mortuos resurrecturos stultum esse dicebant credere. Ideo pudorem illis incutit quasi imprudentibus; credebant enim eis, qui ignorantiam Dei habentes, contra Dei statuta docebant. Sed dicet aliquis: Quemadmodum resurgent mortui? Quove corpore venient? Hos dixit ignorantiam Dei habere, quorum depravatae sententiae verba protulit, dicens: Quemadmodum resurgent mortui? quove corpore venient? Cui congrue resnon erraret: sed physica ratione, de qua sibi blanditur, ut non credat resur
Abbreviated transcription (Latin):
qr certus de ꝓmnissa uita ñ solũ non cimuit. s n libent᷑ bestuis
offerri se passus ẽ. sic̃ ut̃ cetera ait in actib apłoꝵ. Ego enĩ ñ solũ
ligari. s & mori paratꝰ sũ in iherosoluna ꝓ nomine dñi iħu. M anduce
mꝰ & bibamꝰ: cras eñ moriem᷑. N oc ab es aẏa ꝓpħa dictũ ÷ ꝓpt̃ hos. qͥ qͥsi
ucħ futurũ eẽt pꝰ mort̾e uentri tantũ studebant qͦmͦ pecora: sic̃ ⁊ hi
qͥ coruithios depͣuabant. Nolite seduci. corrũpiuit mores bonos colloqͥa
mala. Significat confabulatione maloꝵ hominũ. eu̾ci posse bonum
positũ. Assiduitas enĩ mali colloquii. uitiat m̃t̾e. ac ꝑ ħ ab his cauen¬
Qͥ cũq acceptã fidẽ custodire uult. maxime int̾ ipsa mitia ꝑstrepentes
debet uitare. ut impleat qđ utile uidicaũ. Nigilate. iusti estote. ⁊ noli¬
te peccare. Uigilandũ monet. ne circũuentiõe pͣui sensus capti ⁊ af¬
de abducti deprauarent᷑ mortuoꝵ resurrectionẽ ñ credendo. Iustos eẽ

Expanded text:
 certus de promissa vita, non solum non timuit; sed et libenter bestiis offerri se passus est, sicut inter caetera ait in Actibus apostolorum: Ego enim non solum ligari, sed et mori paratus sum in Hierosolyma pro nomine Domini Jebamus; cras enim moriemur. Hoc ab Esaia propheta dictum est propter hos, qui quasi nihil futurum esset post mortem, ventri tantum studebant quomodo pecora , sicut et ii qui Corinthios depravabant. Nolite seduci, corrumpunt mores bonos colloquia mala. Significat confabulatione malorum hominum everti posse bonum propositum; assiduitas enim pravi colloquii vitiat mentem, ac  enim acceptam fidem custodire vult, maxime inter ipsa initia obstrepentes debet vitare; ut impleat, quod utile judicavit. Vigilate, justi estote, et nolite peccare. Vigilandum monet, ne circumventione pravi sensus capti, et a fide abducti depraventur, mortuorum resurrectionem non credendo. Justos esse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat᷑ s uirtute cui ñ possunt resistere u̾ba. Quẽadmodũ gͦ ex una
impensa diu̾sa animaliũ caro ÷. ita ⁊ uniꝰ carnis hõĩes diu̾si ert̃ dig¬
nitate in resurrectiõe: ut tał uiiꝰqͥsq appareat. quał fuerit meriti.
trestria. S alia qͥdẽ eelestiũ gła. alia aũ t̾restͥũ. Celestia corpora
s̃ resurgentiũ. t̃restria aũ ante ꝙͣ moriant᷑ aut resurgant. ut qr xͦ
tria cocpora. Alia claritas soł. alia claritas lune. et a lia
claritas stellaꝵ. S tella eñi ab stella differt in claritate. Uniꝰ nature.
cõparatione utit᷑ ad indiscrete substantie. reddendã racionẽ. qr sic̃¬

Expanded text:
batur, sed virtute, cui non possunt verba resistere. Quemadmodum ergo ex una impensa diversa animantium caro est; ita et unius carnis homines, diversi erunt dignitate in resurrectione; ut talis unusquisque appareat, qualis fuerit meriti: tium gloria, alia autem terrestrium. Coelestia corpora sunt resurgentium, terrestria autem antequam moriantur, aut resurgant; ut quia Ctria corpora. Alia claritas solis, alia claritas lunae, et alia claritas stellarum; stella enim ab stella differt in claritate. Unius naturae comparatione utitur ad indiscretae substantiae reddendam rationem; quia sic
Abbreviated transcription (Latin):
luct carebt̃. Ita erit ⁊ resurrectio mortuoꝵ. E xepla dat ut ñ sit
dubiũ resurrectionẽ futurã mortuoꝵ : ut accepta ratione nemo ã¬
igat. Senunat᷑ inn corrupte la: surget in incorruptela. Seminar
ẽ. sepelire ut corrũpat᷑: resurg̾e aũ in incoruptela. iã exsuscitatũ
ñ posse ccerũpi. s hab̾e claritatẽ ĩ mortalitatis. Seminat᷑ in igno
nit᷑ fit fecidũ. ⁊ scatet i̾mib. S urg̾e aũ ÷ in głam. qi excitatũ
⁊ lum̃ erit ⁊ nullã squaloris iniuriã patiet᷑. Seminat᷑ in infirmi¬
cate: surget in uirtute. In infirmitate seminat᷑. qr ĩmobile y n
inregibile. Surget aũ in uirtute. qr iã cocũ uiuũ erit ac uegeta¬
cũ. Seminat᷑ corpus aĩale. surget corpꝰ sp̃itale. Aĩale corpꝰ ÷. dũ ci

Expanded text:
t. Ita erit et resurrectio mortuorum. Exempla dat, ut non sit dubium resurrectionem mortuorum futuram; ut accepta ratione, nemo ambigat. Seminatur in corruptela, surget in incorruptela. Seminare est sepelire, ut corrumpatur: resurgere autem in incorruptela, jam exsuscitatum non posse corrumpi, sed habere claritatem immornitur, fit fetidum, et scatet vermibus: surget autem in gloria; quia excitatum et lumen erit, et nullam squaloris injuriam patietur. Seminatur in infirmitate, surget in virtute. In infirmitate seminatur; quia immobile est, et irregibile: surget autem in virtute, 166 quia jam totum unum erit ac vegetum. Seminatur corpus animale, surget corpus spirital
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ ratã & stabilẽ uult ostende resurrectionẽ mortuoꝵ. ut exem¬
plũ de ͭ eoꝵ qͥ tam securi erant de futura resurrectiõe ut etiã ꝓ mortuis
baptuarent᷑. si quẽ forte mors p̾uenisset. timentes ne aut male aut non
resurg̾et qͥ baptiratꝰ ñ fuerat. uiuus nomine mortui tingebat᷑. Nñ sul¬
iecit. Qͥd & baptitant᷑ ꝓ ilł.  exẽplũ ħ ñ factũ illoꝵ ꝓbat. s fixã fidẽ in
resurrectiõe ostendit. Qͥd ⁊ nos ꝑielitam᷑ om̃i hora : coctidie morior pro

Expanded text:
tantum ratam et stabilem vult ostendere resurrectionem mortuorum, ut exemplum det eorum, qui tam securi erant de futura resurrectione; ut etiam pro mortuis baptizarentur, si quem forte mors praevenisset: timentes ne aut male, aut non resurgeret, qui baptizatus non fuerat, vivus nomine mortui tingebatur. Unde subjecit: Ut quid et baptizantur pro illis? Exemplo hoc non factum illorum probat, sed fixam fidem in resur
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ d & baptuant᷑ ꝓ ilł: nũqͥd ⁊ baptitam᷑ ꝓ ilł : nã ⁊ iepte: quauis in
e que accepto ferri ũ possit fideł inuentus ẽ offerens filiã suã scd̃m
uotũ suũ qđ stulte uouerat. N on gͦ factũ ꝓbat᷑: s ꝑseuerantia fidei
in exẽplũ. ꝓfert᷑. P redicantiũ ꝑicła .⁊ labores memorat dicens. Qͥd ⁊ noᷤ
ꝑiclicamͦ: & subaudit᷑. nͥ qr speramꝰ futurã resurrectionẽ : sic̃ sup̃ me¬
iorat. S ecuri enĩ qr post istã mortẽ uera uita sequet᷑. ꝑicła ñ timens
illata ab infidelib ꝓpt̃ telũ illoꝵ. qͦs qi ñ credidiuit ꝑdidisse se dole .
Sollicitudinẽ gͦ suã ostend̾. ꝙͣ habebat erga salutẽ illoꝵ ꝓpt̾ głam
missã a dño. sic̃ & in lege dictũ ẽ. Exalta sic̃ tuba uocẽ tuã. Site
audieruit: lucrabis animas illoꝵ. Ad ħ festinabat apłs sẽꝑ sollicitꝰ
ut gła illi cresceret ap̃ dm̃. adqͥsite. salutis multoꝵ. Si scd̾m hõiem

Expanded text:
uid et baptizamur pro illis? Nam et Jephte, quamvis in re, quae accepta fieri non posset, fidelis inventus est, offerens filiam suam secundum votum suum, quod stulte voverat , non ergo factum probatur, sed perseverantia fidei in exemplum praefertur. Praedicantium pericula et labores memorat dicens: Quid et nos periclitamur? et subauditur; nisi quia speramus futuram resurrectionem, sicut supra memorat. Securi enim quia post istam mortem vera vita sequetur, pericula non timent illata ab infidelibus, propter zelum illorum, quos quia crediderunt se perdidisse, dolent. Sollicitudinem ergo suam ostendit, missam a Domino, sicut et in Lege dictum est: Exalta sicut tuba vocem tuam; si te audierint, lucraberis animas illorum . Ad hoc festinabat Apostolus semper sollicitus, ut gloria illi cresceret apud Deum acquisitae salutis multorum. Si secundum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
Celestis dr. qr ñ humane fragilitatis ritu. s diuine maiestatis nutu
⁊ conceptꝰ ÷ n enixus. Nã usq adeo nacurã nr̃i habuit. ut sed̾s ada
nr̃i generis hõ assũptus ñ fuit: qi celestis dr. Srgo nec isti nature
nr̃e s̃. qͥ celestes appellant᷑ : si uͦ de his nemo dubitat. nec de illar̃e. ani¬
bigendũ. ĩgit᷑ sic̃ portauuimꝰ ymaginẽ illiꝰ t̾rem: portemꝰ ⁊ ymagine hiu̾̃

Expanded text:
elestis dicitur. Quia non humanae fragilitatis ritu, sed divinae majestatis nutu, et conceptus est, et enixus. Nam usque adeo naturam nostram habuit, ut secundus Adam nostri generis assumptus homo non fuit, quia coelestis dicitur: ergo nec isti naturae nostrae sunt, qui coelestes appellantur. Si vero de his nemo dubitat, nec de illis est ambigendum. Igitur sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imagine
Abbreviated transcription (Latin):
ilł dic̃ qͥ firmi erant in fide tͣditiõis huiꝰ Imiscus enĩ loqͥt᷑: ut ⁊ hi qͥ fixi
in fide s̃ gaudeant. ⁊ qͥ nutant corripi se. doleant ⁊⁊ corrigant᷑. Tradidi

Expanded text:
his dicit, qui firmi erant in fide traditionis hujus; promiscuis enim loquitur, ut et ii qui his dicit, qui firmi erant in fide traditionis hujus; promiscuis enim loquitur, ut et ii qui in fide sunt, gaudeant: et qui nutant, corripi se doleant, et corrigantur. Tradidi
Abbreviated transcription (Latin):
dnm uocabat abraham uirũ suũ. ac ꝑ ħ in silentio iubẽt᷑ ẽẽ. ne su¬
p̃dite legis sententia infirmet᷑. cuiꝰ memor sara uiro suo erat subiec¬
ta. sic̃ dictũ ÷. Qu̾auis una caro sit. s duab ex causis iubet᷑ ẽẽ sub¬
loqͥ p̃sumant. cũ sciant illic uiros hab̾e pͥmatũ. ⁊ sͥ mag̃ compete¬
re ut in domo da p̾cib uacent linguã retinentes. aures aꝑiant
audeant in eccła loqͥ: dedecꝰ ÷: qr ictirco uelant᷑ ut humiliate ap¬
pareant. Ille aũ se inuerecunde ostendt᷑: qd̃ n uiris obpbriũ xͥ.
In muliert̃ĩ enĩ insolentia: etiã mariti notant᷑. Notũ aũ facio
n salui efficimini. Qd sermone annuntiaui uob̃ debetis tenere.
nͥ forte sine causa credidisti. Ostendi ilł. qr si in hac causa q̃ subiec¬
ta t̃ a traditione eiꝰ seducti s̃. ꝑdid̾unt qd̾ credidant. Om̃is eñi
spes credentiũ in ħ sensu ẽ : qr mortui resurgent. Qd aũ dic̃ in qͦ statis

Expanded text:
m vocabat Abraham virum suum: ac per hoc in silentio jubentur esse; ne supradictae legis sententia infirmetur, cujus memor Sara, viro suo erat subjecta, sicut dictum est . Quamvis una caro sit, sed duabus ex causis jubetur esse subsciant illic viros habere primatum, et sibi magis competere, ut in domo Dei precibus vacent, linguam retinentes: et aures aperiant; audeant in Ecclesia loqui, dedecus est; quia idcirco velantur, ut humiliatae appareant: illae autem se inverecundas ostendunt, quod et viris opprobrium est; in mulierum enim insolentia etiam mariti notantur. An a voet salvi efficiemini, quod et sermone annuntiavi vobis, debetis tenere; nisi forte sine causa credidistis. Ostendit illis quia si in hac causa quae subjecta est, a traditione ejus seducti sunt, perdiderunt quod crediderunt; omnis enim spes credentium in hoc sensu est; quia mortui resurgent. Quod autem dicit: In quo et statis,
Abbreviated transcription (Latin):
cã. qđ apparuit soli petro: Postea ilł undec̃i. Iin ħ in exgłio continet᷑
Deinde apparuit plus qͣ. qͥngentis fr̃ib simul. Hoc sua fide loqͥt᷑. Ex
ib plures manent usq adhuc. qͥd̾a aũ dormiert̃. De his qͥb pꝰ resur¬
rectionẽ apparuit dñs. tẽ mulcos fuisse dic̃ in corpore. D em̃ apparuit
iacobo. singłari. Iacobo apparuit sic̃ petro: qd̃ id̾o puto factũ. ut mul¬
ipharia apparentia. fidẽ resurrectioĩs firmarent. Postea apłis om̃ib

Expanded text:
 apparuit soli Petro. Postea illis undecim . Et hoc in Evangelio continetur. Deinde apparuit plus quam quingentis fratribus simul. Hoc sua fide loquitur. Ex quibus plures manent usque adhuc, quidam autem dormierunt. De his quibus post resurrectionem apparuit Dominus, tunc multos dicit fuisse in corpore. Deinde apparuit Jacobo. Singulariter Jacobo apparuit, sicut et Petro: quod ideo puto factum, ut multifaria apparentia fidem resurrectionis firmaret. Postea apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ qr tradito regno finis erit mundi. inpleta resurrectione. Qd̃ quidã
riti asperitate sermonis. dũ qͣsi pie uolunt sentire. a ꝓpͥetate sensus declinant.
Horrent enĩ sonũ u̾bi audientes cũ tradiderit regnũ d̾o ⁊ patͥ. putantes tradi¬
tionẽ hanc regni. si uixta sonũ ũbi intelligat᷑ uacuã remanere: ut si tradidit.
ã ipse ñ habebat qͦͣsi pat̃ tradens omĩa filio euacuauerit se. Nam ipse dñs
ait. O mĩa mͥ tradita st̃ a patre meo. Ꝙ pꝰea. Hȩc ẽ aut̃ inqͥd uita ęt̾na ut cog
i dabit illi dñs sedẽ dauid patris eiꝰ. ⁊ regnabit ii domo iacob ui et̾nũ
⁊ regni eiꝰ ũ erit finis. E daniel de eodẽ regno dic̃ int̃ cetera. Ds̃ celi excica¬
bit aliud regnũ qđ nũquã corrũpet᷑. ⁊ ħ regnũ erit et̃nũ. Nemo gͦ dubitet
iliũ sẽꝑ regnaturũ cũ patre. Traditio aũ ħ ÷ regnui. ut cũ oĩa filio fuermn

Expanded text:
dicit, quia tradito regno finis erit mundi, impleta resurrectione. Quod quidam territi asperitate sermonis, dum quasi pie volunt sentire, a proprietate sensus declinant. Horrent enim sonum verbi audientes: Cum tradiderit regnum Deo et Patri; putantes traditione hac regni, si juxta sonum verbi intelligatur, vacuum remanere; ut si tradit, jam ipse non habeat: quasi Pater tradens omnia Filio, evacuaverit se. Nam et ipse Dominus ait: OmniaEt dabit illi Dominus Deus sedem David patris sui, et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis ? Et Daniel de eodem regno dicit inter caetera: Deus coeli excitabit aliud regnum, quod numquam corrumpetur; et hoc regnum erit aeternum . Nemo ergo dubitet Filium semper regnaturum cum Patre.
Abbreviated transcription (Latin):
illi subiecit omĩa. ut sit d̾s omĩa in omib. Idẽ sensus ÷ quẽ nc̃ aperit
ut manifestet qͥd sit tͣe. filiũ regnũ deo ⁊ patͥ. Noc tam̃ addit ad sensũ
qr tͦdens pat̃ filio reguũ ñ se subiecerit ei. sic̃ filius patͥ se subiecit. Incon¬
gruũ ÷ enĩ ut pat̃ subiciat᷑ filio. Omĩa gͦ subiecit pat̾ filio. ut similit̾ ho¬
norificet᷑ filius sic̃ honorificat᷑ & pat᷑. Cũ gͦ omĩa confessa fueruit. xp̃m

Expanded text:
ui subjecit omnia; ut sit Deus omnia in omnibus. Idem sensus est, quem nunc aperit; ut manifestet quid sit Filium tradere regnum Deo et Patri: hoc autem addit ad sensum, quia tradens Pater Filio regnum, non se subjecerit ei, sicut Filius Patri se subjecit; incongruum est enim ut Pater subjiciatur Filio. Omnia ergo subjecit Pater Filio, ut similiter honorificetur, sicut honorificatur et Pater. Cum ergo omnia confessa fuerint Christum
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ credentiũ : qͥ ab iherosolimis romã uenientes.
uͥ pͥnceps orbis residebat. cui erant ipsi subiecti. fi¬
dẽ qͣ. apud iherosolimã didicerant romanis eugłi¬
rauer̃t. Causa aut̃ scribendi hanc epłam: hec ꝓba¬
t᷑ extitisse. Oͥta ẽ contentio int̾ iudeos credentes:
& gentiles etiã ad fidẽ concurrentes. Iudei siqͥdẽ
suꝑstitioni hactenꝰ deditos. dicentes ꝓpt̃ obseruantiã legis

Expanded text:
daeorum credentium, qui ab Hierosolymis Romam venientes, ubi princeps orbis residebat, cui erant ipsi subjecti, fidem quam apud Hierosolymam didicerant Romanis evangelizaverunt. Causa autem scribendi hanc Epistolam, haec probatur exstitisse: orta est autem contentio inter Judaeos credentes et gentiles etiam ad fidem conc idololatriae superstitioni hactenus deditos, dicentes propter observationem legis
Abbreviated transcription (Latin):
qd ex parte ÷. Onna carismatũ dona euacuari dix. qi ñ tantũ pos¬
suit cõprehende quantũ ipsa ueritas habet. neq nos aut capere
aut enarrare possumꝰ plenicudiũe ueritatis. Q d en̾i fiexi potest ut
lingua humana om̃e cõplectat᷑ qd c̃ est: icło cͥestruet᷑ imꝑfectio
nr̃a. ñ id qdͦ uerũ ẽ euacuabitur. s ddũ add̾uit᷑ imꝑfectio qd̾ ÷ des
truet᷑. Destructio eñi imꝑfectionis ẽ: quando qd imꝑfectũ est
implet᷑ in uerũ. Cũ eẽm paruulus quasi paruulus loquebar. q̃si
paruulus fapiebã. quasi paruulus eogͣabã. Cũ factꝰ sũ uir. ea q̃
paruli ⁊̃ destruxi. Hoc dix qi exeuntes sc̃ĩ de: ħ mundo. plus
necesse ẽ inueniant quã ñe putant. sic̃ iohes apłs dde saluatore ait.

Expanded text:
 ex parte sunt. Omnia charismatum dona evacuari dixit; quia non tantum possunt comprehendere, quantum ipsa veritas habet. Neque nos aut capere aut enarrare possumus plenitudinem veritatis. Qui enim fieri potest ut lingua humana omne complectatur, quod Dei est? Ideo destruetur imperfectio nostra, non id quod verum est evacuabitur: sed dum truetur. Destructio enim imperfectionis est, quando id quod imperfectum est, impletur in verum. Cum essem parvulus, quasi parvulus loquebar, quasi parvulus sapiebam, quasi parvulus cogitabam: at ubi factus sum vir, ea quae parvuli erant destruxi. Hoc dicit, quia exeuntes sancti de hoc mundo, plus necesse est in veniant, quam nunc putant, sicut Joannes apostolus de Salvatore dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
uł int̾rogent᷑. Ipsũ modũ cenuit dicendo. duo aut tres loquant᷑
ut disputatiõe planiore dilucidentur. Qd si alii reuelatũ fuerit
sedenti: prior taceat :i. pemictat potior inferiori. ut si pot̃ dicat. nec
egre. ferat. qr pot̃  illi dari donũ ut dicat cũ uidet᷑ inferior. qđ poti¬
ori c̃cessũ ñ ÷. Sic̃ enĩ totũ uni concedi ñ pot̾ licet potiori. ita ⁊ ñ pot̃
alicui quãus inferiori nicħ imꝑtiri ut nemo sit uacuus a gr̃a di. Po¬
testis enĩ ꝑ singłos om̃s ꝓpħare. ut õs discant. n õs exhortent᷑. Hec tra¬
ditio sinagoge ÷ qũa nos uult sectari. qr xp̃ianis qͥdẽ scribit s ex gen¬
tib factis ñ ex uideis. ut sedentes disputent semores dignitate in ca¬
thedris. sequentes in subselliis: nouissimi in pauim̃to supͣ mattas.
qͥb si reuelatũ fuerit dandũ locũ dicendi p̾cepit: nec despiciendos.

Expanded text:
vel interrogent. Ipsum modum tenuit dicendo: Duo vel tres loquanturvel interrogent. Ipsum modum tenuit dicendo: Duo vel tres loquanturut disputatione planiore dilucidentur. Quod si alii revelatum fuerit sedenti, prior taceat: id est, permittat potior inferiori, ut si potest dicat: nec aegre ferat; quia potest et illi dari donum, ut dicat, cum videtur inferior, quod potiori concessum non est. Sicut enim totum uni concedi non potest, licet potiori; ita et non potest alicui, quamvis inferiori, nihil impertiri; ut nemo sit vacuus a gratia Dei. Potestis enim per singulos prophetare; ut omnes discant, et omnes exhortentur. Haec traditio Synagogae est, quam nos vult sectari; quia christianis quidem scribit, sed ex gentibus factis, non ex Judaeis; ut sedentes disputent, seniores dignitate in cathedris, sequentes in subselliis, novissimi in pavimento super mattas. Quibus si revelatum fuerit, dandum locum dicendi praecipit, nec despiciendos;
Abbreviated transcription (Latin):
Linguã ht̃: ut eos qͥ lingua loqͥ poterant ũ c̃tristaret. ꝑmisit eis loqͥ
luiguis. ita t̾n ut uit̃pretatio seq̃ret᷑. Id̾o ait. Int̾ptationẽ ht̃. ut si
int̃pres adeẽt. daret᷑ locꝰ loquendi linguis. Omĩa ad edificationẽ fiant
ꝑiti ꝓficiant. ne qͥd sit coeporis ꝑ imꝑitiã tenebrosũ. ictirco om̃s pa¬
ratos uult conuenire diu̾sis donis sp̃italib. ut ipsa auiditate animi
iugilantes. in inuicẽ. se exhortati. meliora dona emulent᷑. ad illu¬
minationẽ frm̃. Siue enĩ lingua qͥs loqͥt᷑ ꝑ duos aut multũ tres
⁊ particłatĩ. ⁊ iuiꝰ int̾pretet᷑: h ÷ duo aut tres plus ñ linguis loqͤnt᷑
s singli ñ suul om̃s. ne insanire putarent᷑. Ido gͦ ut multũ tres
ue occuparent diẽ linguis loquentes int̾pretes illoꝵ. n ñ hab̾ent
si ñ fuerit int̾pres taceat in eccła. Sibi autẽ loquat᷑ ⁊ d̾o. ħ ÷ intͤ
se tacite &et ut loquat᷑ d̾o. qͥ audit mnuta oĩa. In eccła enĩ ille de

Expanded text:
inguam habet; ut eos qui lingua loqui poterant, non contristaret, permisit eos loqui linguis: ita tamen, ut interpretatio sequeretur. Ideo ait: Interpretationem habet; ut si interpres adesset, daretur locus loquendi linguis. Omnia ad aedificationem fiant. iti proficiant; ne quid sit corporis per imperitiam tenebrosum. Idcirco omnes paratos vult convenire diversis donis spiritalibus; ut ipsa aviditate animi vigilantes, invicem se exhortantes, meliora dona aemularentur, ad illuminationem fratrum. Si lingua quis loquitur, per duos, aut ut multum, tres; et particulatim ut unus interpretetur. Hoc est, duo aut tres non plus linguis loquantur: sed singuli, non simul omnes; ne insanire viderentur. Ideo, ergo ut multum, tres, ne occuparent diem linguis loquentes, et interpretes illorum; et non habesi non fuerit interpres, taceat in Ecclesia: sibi autem loquatse tacite oret, aut loquatur Deo, qui audit muta omnia; in Ecclesia enim ille deb
Abbreviated transcription (Latin):
ris unitas. ñ in singłaritate consistit. s in multis membris ĩnuicẽ
sͥ p̾stent qd̵̃ habent. Si dixerit pes qr ñ sũ manus ñ sã de corpore⁊¬
ꝓptereit ñ en de corpore : hoc ẽ ñ posse eũ qͥ infirmus euidet᷑ int̃ fr̃es
negari ẽẽ de corpore : qr ñ ẽ potens. St dixerit auricła qr ñ sum
oełs ñ sũ de erpore. nũ ꝓpterea ñ ÷ de corpore: ñ deb̾e dic̃ illũ qui
paulo inferior ẽ non necessariũ putari. ꝓptea qd̾ de pͥmis ñ sit. Si to.
niꝰ eẽnt officii ⁊ oꝑis. qͦmͦ impleret᷑ reliqua necessitas corporis: cũ cons¬
tet multis officiis opus eẽ ad gub̾nacula corporis: uoluntatẽ di qi¬

Expanded text:
ris non in singularitate consistit, sed in multis membris; ut invicem ris non in singularitate consistit, sed in multis membris; ut invicem sibi praestent, quod debent. Si dixerit pes: Quia non sum manus, non sum de corporepterea non est de corpore? Hoc est, non posse eum, qui infirmus videtur inter fratres, negari esse de corpore; quia non est potens. Si dixerit auricula: Quia non sum oculus, non sum de corpore; num propterea non est de corpore? Non debere dicit illum, qui paulo infeessent unius operis, quomodo impleretur reliqua necessitas corporis, cum constet multis officiis opus esse ad gubernacula corporis? 14. LANFR. Si
Abbreviated transcription (Latin):
minib. s ad edẏficationẽ eccłe sue. ut omĩa que mundus imitari uult
s ñ implet qr carnalis ẽ. hec in eccła que domꝰ dĩ ÷ singl̃aꝵ officiis do
no n magisterio sp̃c sc̃ĩ indulta. ad ꝓbationẽ ueritatis. in his qͥ contẽp¬
tibiles mundi s̃ uideãt᷑. Sic̃ enĩ corpꝰ unũ ẽ. membra aut̃e habet mu¬
ia. om̃ia autẽ m̃bra ex uno corpore cũ sint multa. unũ s̃ corpꝰ. ita xͦ.¬
iue serui siue lib̃i. n om̃s unũ spm potauimꝰ. ꝑ hec docet nulliꝰ ꝑsonã
quasi despecti contẽpuendã. neq alicuiꝰ quasi ꝑfecta sit pferendam
nec głam que soli dõ debet᷑ hominib tribuendã. qñ in om̃ib unus
atq idẽ. ds̃ sit głiosus: quippe cũ om̃s ⁊ unũ baptismũ habeamus
bant᷑. aliqͦs uͦ uelut contemptibiles sꝑnebant. Nã ⁊coepꝰ ñ ẽ unum.
m̃brũ: s multa. Hoc dicens ostendit unitatẽ. hab̃e. uarietatis officioꝵ
& diu̾sitatẽ hanc non discrepare in unitate potestatis. quando corpo¬

Expanded text:
imitari vult, sed non implet, quia carnalis est; haec in Ecclesia, quae domus Dei est, singulorum officiis et dono et magisterio Spiritus sancti indulta ad probationem veritatis in iis, qui contemptibiles mundo sunt, videantur. Sicut enim corpus unum est, et membra habet multa: omnia autem membra ex uno corpore, cum sint multa, unum sunt corpus; ita sive servi, sive liberi: et omnes unum Spiritum potavimus. Per haec docet nullius personam quasi despectam contemnendam, neque alicujus quasi perfecta sit, praeferendam: nec gloriam, quae soli Deo debetur, hominibus tribuendam; quando in omnibus unus atque idem Deus sit gloriosus: quippebantur, aliquos vero velut contemptibiles spernebant. Nam et corpus non est unum membrum, sed multa. Hoc dicens, ostendit unitatem habere varietates officiorum, et diversitatem hanc non discrepare in unitate potestatis; quando unitas corpo