comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quoq amtterent. Heret uox: &.
singultus intercipuint uerba dic¬
tantis. Capitur urbs quȩ totum
cepit orbem: unmo fame perit.
ante quam gladio: & iux pauci
qui caꝑentur inuenti sunt. Ad
nefandos cibos erupit esurientiũ
rabies. ⁊ sua inuicem menbra
lamarunt: dum mater ñ parcit
lactanti infantie. & recipit utero
quẽ paulo ante effuderat. N octe
moab capta ẽ: nocte concidit mu¬
rus eius. Ueus uenerunt gentes in
hereditatem tuam. polluert̃ tem¬
plum sc̃m̃ tuum. posuerunt iher̾.
in pomorum custodiam. P osue
cadauera seruorũ tuoꝵ escas uo¬
latilib caeli carnes sc̃oꝵ tuorum
bestiis terre. Effuderunt sangui¬
nem eorum sicut aquam in cir¬
cuitu iherłm: & non erat qui
sepeliret. Quis cladem illius noc:¬
tis. quis funera fando explicet.
aut possit lacrimis equare dolo¬
rem: Urbs antiqua ruit. mul¬
tos dominata ꝑ annos. plurima
ꝑq uias sparguntur corꝑa pas¬
rumna mortis umnago. Cum inte¬

Expanded text:
quoque amitterent. Haeret vox et quoque amitterent. Haeret vox et singultus intercipiunt verba dictantis. Capitur urbs, quae totum cepit orbem, immo fame perit ante quam gladio et vix pauci, qui caperentur, inventi sunt. Ad nefandos cibos erupit esurientium rabies et sua invicem membra laniarunt, dum mater non parcit Iactanti infantiae et recipit utero, quem paulo ante effuderat. Nocte Moab capta est, nocte cecidit murus eius. Deus, venerunt gentes in hereditatem tuam, polluerunt templum sanctum tuum, posuerunt Hierusalem in pomorum custodiam, posuerunt cadavera servorum tuorum escas volatilibus caeli, carnes sanctorum tuorum bestiis terrae. Effuderunt sanguinem ipsorum sicut aquam in circuitu Hierusalem et non erat, qui sepeliret. ' Quis cladem illius noctis, quis funera fando Explicet aut possit lacrimis aequare dolorem? Urbs antiqua ruit multos dominata per annos Plurima perque vias sparguntur inertia pasrima mortis imago. Cum inte
Abbreviated transcription (Latin):
uolos sub occasione laudis alteriꝰ.
stomachum meum digerere. Per¬
gam ad reliqua. De occidentis par¬
tib ad orientem turbo transgres¬
sus: minitabatur plurimis mag¬
na naufragia. Tunc impletum ẽ
putas ne filius hominis ueniens.¬
inueniet fidem suꝑ terram: Re¬
frigerata caritate multoꝵ: pau¬
ci qui amabant fidei ueritatẽ.
nr̃o lateri uingebantur: quoꝵ
publice caput petebatur. contra qͦs
om̃s opes suꝑabantur. ita ut bar¬
nabas qͦq adduceretur in illam
simulationem. immo aꝑtum par¬
ricidium. qđ non uirib s uolun¬
tate commisit : & ecce unuiersa
tempestas domino flante deleta
In illa die peribunt om̃s cogitatiꝰ¬
ones eoꝵ. E illud euangelicum.
Stulte hac nocte anima tua aufe¬
rerur a te: quȩ aut̃ preparasti cu¬
ius erunt: Dum hȩc aguntur in
reb. terribilis de occidente ru¬
mor affertur. obsideri romam.
n auro salutem cuuum redimi
spoliatos rursum circumdari. ut
post substantiam suam uitam

Expanded text:
uolos sub occasione laudis alterius uolos sub occasione laudis alterius stomachum meum digerere. pergam ad reliqua. De occidentis partibus ad orientem turbo transgressus minitabatur plurimis magna naufragia. tunc inpletum est: putas, ueniens filius hominis inueniet fidem super terram? refrigerata caritate multorum pauci, qui amabant fidei ueritatem, nostro lateri iungebantur, quorum publice petebatur caput, contra quos omnes opes parabantur, ita ut Barnabas quoque abduceretur in illam simulationem, immo apertum parricidium, quod non uiribus sed uoluntate commisit. sed ecce uniuersa tempestas domino flante deleta in illa die peribunt omnes cogitationes eorum, et illud euang-elicum: stulte, hac nocte aufertur anima tua abs te; quae autem praeparasti, cuius erunt? Dum haec aguntur in Iebus, terribilis de occidente rumor adfertur obsideri Romam et auro salutem ciuspoliatosque rursum circumdari, ut post substantiam vitam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cib sius flectere conaretur: dicen
isto. neq depreceris in bonum: qͥa:
si ieiunauerint. non exaudiam p̃ces.
eoꝵ. &. si obtulerint holocausta &
uictimas. non suscipiam eas. Iu
gladio enum ⁊ fame ⁊ pestilentia.
eggo consumam eos. Dicas. Qid hoc
ad laudem marcelle: dampnatio
hereticorũ. Hec fuit pͥncipium. dũ
adducit testes qui ab eis eruditi.
& postea ab heretico fuerant erro¬
re correcti. dum ostendit multitu¬
dinem deceptorum. dum impia
periarcon ingerit uoluminaie
emendeata manu scorpi fueranr
dum accersiti frequentib litteris
heretici. ut se defenderent. uenire
ñ ausi sunt. Tantaq uis fuit con¬
scientiȩ: ut magis absentes dampna
quam p̾sentes coargui maluerint.
Huiꝰ tam gloriose uictorie origo. mar¬
cella ẽ. Tuq caput horum ⁊ causa
bonoꝵ : que scis me uera narrare.
quȩ nosti uir de multis pauca dice¬
re. ne legenti fastidium frat odio¬
sa replicatio: & uidear apud mali¬

Expanded text:
precibus suis flectere conaretur dicenteprecibus suis flectere conaretur dicenteisto neque depreceris in bonum, quia, si ieiunauerint, non exaudiam preces eorum et, si obtulerint holocausta et uictimas, non suscipiam eas; in gladio enim, fame et pestilentia ego consumam e o s. dicas: \'quo hoc?\' ad laudem Marcellae. damnationis hereticorum haec fuit principium, dum adducit testes, qui prius ab eis eruditi et postea ab heretico fuerant errore correcti, dum ostendit multitudinem deceptorum, dum inpia negl clqucov ingerit uolumina, quae emendata manu scorpii monstrantur, dum acciti frequentibus litteris heretici, ut se defenderent, uenire non ausi sunt tantaque uis conscientiae fuit, ut magis absentes damnari quam praesentes coargui maluerint. huius tam gloriosae uictoriae origo Marcella est tuque caput horum et causa bonorum, quae scis me uera narrare, quae nosti uix de multis pauca dicere, ne legenti fastidium faciat odiosa replicatio et uidear apud mali
Abbreviated transcription (Latin):
marcella que dui cohibuerat ne
ꝑ emulationem quippiam facere
crederetur. postquam sensit fidẽ
apłico ore laudatam in plerisq
uiolari. ita ut sacerdotes quoq &.
nonnullos monachoꝵ. maximeq
scłi homines. in assensum sui tra
ep̃i. qui de suo ingenio cȩteros
estimabat. publice restitit: malenꝰ
deo placere quam hominib. Lau¬
dat saluator in euangelio uilli¬
iniquitatis: quod contra dnm qͥdẽ:
attamen ꝓ se prudenter fecerit.
Ternentes heretici de parua scintil¬
la marima incendia concitari. &.
suppositam dudum flamiam iã
ad culmina ꝑuenisse. nec posse la¬
tere quod multos deceꝑat: petunt
⁊ impetrant eccłasticas epłas. ut
communicantes eccłe discedere ru
derentur. Non multum tempus
in medio succedit in pontificatũ
uir insignis anastasus. quem du
roma habere ñ meruit. ne orbis
caput sub tali ep̃o truncaretur.
inimo iccirco raptus atq transla¬
tus ẽ. ne semel latam sententiam

Expanded text:
Marcella, quae diu coniuerat, ne Marcella, quae diu coniuerat, ne per aemulationem quippiam facere crederetur, postquam sensit fidem apostolico ore laudatam in plerisque uiolari, ita ut sacerdotes quoque et nonnullos monachorum maximeque saeculi homines in adsensum sui trahepiscopi, qui de suo ingenio ceteros aestimabat, publice restitit malens deo placere quam hominibus. Laudat saluator in euangelio uiliiniquitatis, quod contra dominum quidem, attamen pro se prudenter feceiit. cernentes heretici de parua scintilla maxima incendia concitari et suppositam dudum flammam iam ad culmina peruenisse nec posse latere, quod multos deceperat, petunt et inpetrant ecclesiasticas epistulas, ut commuderentur. Non multum tempus in medio, succedit in pontificatum vir insignis Anastasius, quem diu Roma habere non meruit, ne orbis caput sub tali eimmo idcirco raptus atque translatus est, ne semel latam sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
non poteramus. spũ reddebamus.
ciis. salutationib preuenire. Non
multum ꝑdebat absentia: quȩ sibi¬
iugib litteris uingebatur. In hac
tranquillitate ⁊ dñi seruitute. here¬
tica in his ꝓuintiis exorta tempes¬
tas. cuncta turbauit: & in tantã
rabiem concitata ẽ: ut nec sibi nec
alii bonorum parceret. E quasi
parum esset hic uniuersa mouis¬
se: nauem plenam blasphemiaꝵ.
romano intulit portui. Inuenitq
ꝑtinus patella oꝑculum: ⁊ roma¬
ne fidei purissimum fontem. lu¬
tosa ceno maculauere uestigia
Nec mirum si in plateis ⁊ foro rerũ
uenalium. fictus ariolus stultorũ
uerberet nates. & obtorto fuste den¬
tes mordentium quatiat. cum ue¬
nenata spurcaq doctrina rome
inuenerit quos induceret. Tunc
librorũ periarchon in famis inter¬
pretatio: tunc discipulus odbyos.
uere nominis sui. si in talem ma¬
gistrum ñ impegisset. Tunc nr̃oꝵ
diapyros contradictio. & pharise¬
orum turbata scola. Tunc scã

Expanded text:
non poteramus, spnon poteramus, spciis, salutationibus praevenire. Non multum perdebat absentia, quae jugibus sibi litteris jungebatur. In hac tranquillitate, et Domini servitute, haeretica in his provinciis exorta tempestas cuncta turbavit: et in tantam rabiem comitata est, ut nec sibi, nec ulli bonorum parceret: et qparum esset, hic universa movisse, navem plenam blasphemiarum Romano intulit portui. Invenitque protinus patella operculum, et Romanae fidei purissimum fontem, lutosa coeno permiscuere vestigia. Nec mirum si in plateis, et in foro rerum venalium, fictus ariolus stultorum uerberet nates et obtorto fuste dentes mordentium quatiat, cum uenenata spurcaque doctrina Romae inuenerit, quos induceret. tunc librorum Jtsgi dgxcbv infamis interpretatio, tunc discipulus oX3iog uere nominis sui, si in talem magistrum non inpegisset, tunc nostrorum ditmvQog contradictio et pharisaeorum turbata schola. tunc sancta
Abbreviated transcription (Latin):
libet alteruis: ut & in ipso quod do¬
cebat se discipulam fateretur. Scie¬
bet enim dictum ab apło. Hoce¬
re aut̃ mulieri non ꝑmuto: ne
iurili sexui & interdum sacerdoti¬
b de obscuris ⁊ ambiguis sciscitan¬
tib facere uideretur inuiriam.
In nr̃m locum statim audiuimus
te illius adhesisse consortio. & nũ¬
quam ab ea ne transuersum qͥdem
unguis ut dicitur recessisse: eadem
domo eodem cubiculo. uno usam
cubili: ut in urbe darissima om̃ib¬
notum fieret. & te matrem & illã
filiam repperisse. Suburbanus a¬
ger. uobis ꝓ monasterio fuit: et
res electum᷑ ꝓpter solitudinem. Mul¬
toq ita uixistis tempore: ut imuta¬
cione ur̃i & conuersatione multa¬
rum. gauderemus romam factã
iherosolunam. Crebra uirginum
monasteria. monachoꝵ innume¬
rabilis multitudo. ut pro freqͥn¬
tia seruientium . quod prius ig¬
nominia fuerat. esset postea glorie
Interim absentiam nr̃i mutuis so¬
labamur alloqiiis: & quod carne

Expanded text:
slibet alterius, ut et in ipso, quod doslibet alterius, ut et in ipso, quod docebat, se discipulam fateretur — sciebat enim dictum ab apostolo: docere autem mulieri non permitto —, ne uirili sexui et interdum sacerdotibus de obscuris et ambiguis sciscitantibus facere uideretur iniuriam. In nostrum locum statim audiuimus te illius adhaesisse consortio et numquam ab illa ne transuersum quidem unguis, ut dicitur, recessisse eadem domo, eodem cubiculo, uno usam cubili, ut omnibus in urbe clarissima notum fieret et te matrem et illam filiam repperisse. suburbanus ager uobis pro monasterio fuit et rus electum propter solitudinem. multoque ita uixistis tempore, ut imitatione uestri et conuersatione multarum gauderemus Romam factam Hierosolymam. crebra uirginum monasteria, monachorum innumerabilis multitudo, ut pro frequentia seruientium deo, quod prius ignominiae fuerat, esset postea gloriae. interim absentiam nostri mutuis solabamur adloquiis et, quod carne
Abbreviated transcription (Latin):
nominis estimabar suꝑ studio scͥp¬
turarum. numquam conuenit. qͥn
de scripturis aliquid interrogaret.
nec statim adquiesceret s moneret
econtrario questiones.non ut con¬
tenderet. s querendo disceret earũ
solutiones quas opponi posse intelli¬
gebat. Quid in ila uirtutum qͥd
ingenii. quid sc̃itatis quid purita¬
tis inuenerim. uereor dicere. ne fi¬
dem credulitatis excedam . & tibi ma¬
iorem dolorem incutiam. recordan¬
ti quanto bono carueris. Hoc solũ
dicam . quod quicquid longo fuit
studio congregatum. & medita:¬
tione diuturna quasi in natura
uersum. hoc illa libauit. hoc didi¬
cit atq possedit: ita ut post ꝓfectio¬
nem nr̃am. si aliquo testionio
scͥpturarum esset oborta contentio.
ad illam udicem ꝑgeretur. & qͥa
ualde prudens erat. & nouerat il¬
lud quod appellant philosophi. tro¬
repon. id ẽ dicere quid facias. sic
interrogata respondebat. ut etiam
non sua diceret: s uel mea. uel cuiꝰ¬

Expanded text:
tunc nominis aestimabar super studio scriptunc nominis aestimabar super studio scripturarum, numquam conuenit, quin de scripturis aliquid interrogaret nec statim adquiesceret, sed moueret e contrario quaestiones, non ut contenderet, sed ut quaerendo disceret earum solutiones, quas opponi posse intellegebat. quid in illa uirtutum, quid ingenii, quid sanctitatis, quid puritatis inuenerim, uereor dicere, ne fidem credulitatis excedam et tibi maiorem dolorem incutiam recordanti, quanto bono carueris. hoc solum dicam, quod, quicquid in nobis longo fuit studio congregatum et meditatione diuturna quasi in naturam uersum, hoc illa libauit, hoc didicit atque possedit, ita ut post profectionem nostram, si aliquo testimonio scripturarum esset oborta contentio, ad illam iudicem pergeretur. et quia ualde prudens erat et nouerat illud, quod appellant philosophi t JtQVJtov, id est decere, quod facias, sic interrogata respondebat, ut etiam sua non sua diceret, sed uel mea uel cuiu
Abbreviated transcription (Latin):
cionem mortis esse dixisset. Unde
qua exemplaria. Nisi qui tulerit
crucem suam cotidie. & secutus
fuerit me: non potest meus esse dis¬
cipulus. Multoq ante ꝑ ꝓphetam
dixit sp̃s sc̃s. Propter te mortifica¬
mur tota die: estimati sumus ut
oues occisionis. & post multas eta¬
tes illa sententia. Memento semꝑ
diem mortis: & numquam pecca¬
bis. Disertissimumq preceptum
satyricis uiue memor leti. fugit
hora. hoc quod loquor inde ẽ. Sic
g ut docere ceperamus etatem du¬
xit. &. uirit. ut se crederet esse mo¬
rituram. Sic induta ẽ uestib. ut
meminissẽt sepulchri: offerens hosti¬
am rationabilem scãm deo placen
tem. Deniq cum & me romam cũ
sanctis pontificib paulino ⁊ epyphei¬
nio eccłastica traxisset necessitas. qͦrũ
alter antiochenam syrie. alter sala¬
minam &pri rexit eccł̃am. & uere¬
cunde nobilium feminarum oculos
delinarem: ita egit sua scbm apłm
sua suꝑaret industria. & qui alicuiꝰ

Expanded text:
tionem mortis esse dixisset. unde tionem mortis esse dixisset. unde qua exemplaria: nisi quis tulerit crucem suam cotidie et secutus fuerit me, non potest meus esse discipulus multoque ante per prophetam spiritus sanctus: propter te mortificamur tota die, aestimati sumus ut oues occisionis et post multas aetates illa sententia: memento semper diem mortis et numquam peccabis disertissimeque praeceptum satirici: uiue memor leti, fugit hora, hoc, quod loquor, inde est. sic ergo — ut dicere coeperamus — aetatem duxit et uixit, ut semper se crederet esse morituram. sic induta est uestibus, ut meminisset sepulchri, offerens hostiam rationabilem, uiuam, placentem deo. Denique, cum et me Romam cum sanctis pontificibus Paulino et Epiphanio ecclesiastica traxisset necessitas — quorum alter Antiochenam Syriae, alter Salaminiam Cypri rexit ecclesiam — et uerecunde nobilium feminarum oculos declinarem, ita egit secundum apostsua superaret industria. et quia alicuius
Abbreviated transcription (Latin):
discipulȩ. Rideat forsitan infide¬
lis lec̾tor. me in muliercularum
landib unmorari. Qui si recor¬
detur scãs feminas comites dñi.
saluatoris. que ministrabant ei
as stantes ante crucem. mariãq
litatem fidei turrite nomen
accepit. & prima ante apłos xp̃m
potius suꝑbiȩ quam nos condem¬
nabit ineptiarum. qui uirtutes ñ
sexu s animo uidicamus. contem¬
tum nobilitatis ac duutiarum ma¬
iorem głam ducimus. Unde ⁊ iħc
ioħem euangelistam amabat plu¬
rimum. qui ꝓpter generis nobili
tatem erat notus pontifici. & uide¬
orum insidias non timebat. in
tantũ ut petrum introduceret in
atrium. & staret solus apłoꝵ ante
crucem: matremq saluatoris in
suam reciperet hereditatem. uir¬
ginis domini uirginem matrem
filius uirgo susciperet. Annis gͥ
plurimis sic suam transegit eta¬
tem. ut ante se uetulam cerneret.
quam adolescentulam fusse me¬
minisset: laudans illud platoni¬
cum. qui philosophiam medita¬

Expanded text:
discipulae. Rideat forsitan infidediscipulae. Rideat forsitan infidelis lector me in muliercularum laudibus inmorari: qui si recordetur sanctas feminas, comites domini salvatoris, quae ministrabant ei as stantes ante erucem Mariamque litatem et ardorem fidei 'turritae' nomen accepit et prima ante apostolos Cpotius sunabit ineptiarum: QUI VIRTUTES non sexu, sed 955 animo judicamus; contemptaeque nobilitatis ac divitiarum majorem gloriam ducimus. Unde et Jesus Joannem Evangelistam amabat plurimum: qui propter generis nobilitatem erat notus pontifici et Iudaeorum insidias non timebat, in tantum, ut Petrum introduceret in atrium et staret solus apostolorum ante crucem matremque saluatoris in sua reciperet, ut hereditatem uirginis domini uirginem matrem filius uirgo susciperet. Annis igitur plurimis sic suam transegit aetatem, ut ante 5 se uetulam cerneret, quam adulescentulam fuisse meminisset, laudans illud Platonicum, qui philosophiam medita
Abbreviated transcription (Latin):
ritura concedens magisq uolens pe¬
cuniam ꝑdere. quam parentis ani¬
mum contristare. Nulla eo temꝑe
nobilium feminarũ nouerat rome
ꝓpositum monachorum: nec aude¬
bat ꝓpter rei nouitatem ignomi¬
nosum ut tunc putabatur & uile
populis nomen assumere. Hec ab
alexandrinis sacerdotib papaq a¬
thanasio. & postea petro. qui ꝑsecu¬
tionem arriane hereseos declinan¬
tes. quasi ad tutissimum comiu¬
nionis suȩ portum romam confu¬
gerant. uitam benti antonis ad¬
huc tunc uiuentis. monasteriaq
in thebaide. pauchoni ac uirginũ
ꝙ. uiduarum didicit disciplinam.
nec erubuit cenfiteri quod xͦ pla¬
cere cognouerat. Hanc post mul
tos annos unitata ẽ sophronia. ꝙ.
alie quib rectissime illud ennia¬
num aptari potest. Utinam ne in
nemore pelio. Huiꝰ amicitus frui¬
ta ẽ paula uenerabilis: in huius
nutrita cubiculo eustochium uir¬
ginitatis decus: ut facilius estima
cio sit. qualis magistra ubi tales

Expanded text:
ritura concedens magisque uolens peritura concedens magisque uolens pecuniam perdere quam parentis animum contristare. Nulla eo tempore nobilium feminarum nouerat Romae propositum monachorum nec audebat propter rei nouitatem ignominiosum, ut tunc putabatur, et uile in populis nomen adsumere. haec ab Alexandrinis sacerdotibus papaque Athanasio et postea Petro, qui persecutionem Arrianae hereseos declinantes quasi ad tutissimum communionis suae portum Romam confugerant, uitam beati Antonii adhuc tunc uiuentis monasteriaque in Thebaide Pachumii et uirginum ac uiduarum didicit disciplinam nec erubuit profiteri, quod Christo placere cognouerat. hanc multos post annos imitata est Sophronia et aliae, quibus rectissime illud Ennianum aptari potest: utinam ne in nemore Pelio. huius amicitiis fruita est Paula uenerabilis, in huius nutrita cubiculo Eustochium, uirginittio sit, qualis magistra, ubi tales
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia in nomine dñi facite. ꝙ
ꝓphete uerba dicentis. A manda¬
tis tuas intellexi: ut postquã dñi¬
mandata complesset. tunc se sci¬
ret mereri intelligentiam scrip¬
turarum. Qd̃ ⁊ alibi legimus. Q a
cepit iħc facere ⁊ docere. Erubescit
enum quamuis predara doctrina.
quam propria reprehendit consci
uitiis tumet: uiliq oꝑtus pallio¬
lo. pugnat contra tineas sericarũ
uestium. Moderata ieuinia. carniũ
abstinentia: uini odor magis quã
gustus. ꝓpter stomachum ⁊ freqͥn¬
tes infirmitates. Raro ꝓcedebat in
ne cogeretur uidere quod contem¬
serat. Apłoꝵ ⁊ martyrum basilicas.
secretis celebrans orationib: & que
popłoꝵ frequentiam declinarent.
Matri intantum obediens fuit:
ut interdum faceret quod ipsa¬
nolebat. Nam cum illa suum di¬
ligeret sanguinem. & absq fibus
ac nepotib uellet in fr̾is liberos
uniuersa conferre. ista pauperes
eligebat. & tamen matri contrai
re non poterat: monilia ⁊ quic¬
quid supellectilis fuit. diuitib pe¬

Expanded text:
omnia in gloriam Domini facite. Et Prophetę uerba dicentis: A mandatis tuis intellexi. Vt, postquam mandata complesset, tunc se sciret mereri intelligentiam Scripturarum. Quod et alibi legimus, quia coepit Christus facere et docere. Erubescit enim quanuis pręclara doctrina, quam propria repreheuitiis tumet uilique opertus palliolo pugnat contra tineas uestium sericarum. moderata ieiunia, carnium abstinentia, uini odor or magis quam gustus propter stomachum et frequentes infirmitates. raro procedebat ane cogeretur uidere, quod contempserat, apostolorum et martyrum basilicas secretis celebrans orationibus et quae populorum frequentiam declinarent. matri in tantum oboediens, ut interdum faceret, quod nolebat. nam cum illa suum diligeret sanguinem et absque filiis ac nepotibus uellet in fratris liberos uniuersa conferrei, ista pauperes eligebare non poterat monilia et, quicquid supellectilis fuit, diuitibus pe
Abbreviated transcription (Latin):
rata cutis fetorem aliquem sitũq
traheret: s sano corpore animo sa¬
nior. solitudinem putaret esse de¬
licias. & in urbe turbida heremũ
tu melius nosti. a qua pauca didi¬
cimus: q cuius dculis duricies de ge¬
nib camelorum in illo scõ corpu̾s¬
culo ꝑ orandi frequentiam obcalu¬
isse respecta ẽ. Es os quod scire pos¬
sitmus explicamus. Nichil illius se¬
ueritate iocundius: nichil iocundi¬
est: ut cum continentiam indicet.
non redoleat ostentionem. Sermo
silens: & silentium loquens. Nec ci¬
tus nec tardus incessus. Idem semꝑ
habitus nec lota mundicies. & incul¬
ta ueste. cultus ipse sine cultu. So¬
la uite suȩ qualitate ꝓmeruit. ut
urbis pompe. lascuue. deliciarum.
in qua humilem esse miseria ẽ: ꝙ.
boni eam predicent. ⁊ mali detrahe¬
re non audeant. Uidue eam imi¬
tentur ⁊ uirgines: maritate colant.
noxiȩ timeant. sucipiant sacerdotes

Expanded text:
rata cutis fetorem aliquem situmque rata cutis fetorem aliquem situmque contraheret, sed sana corpore, animo sanior solitudinem putaret esse delicias et in urbe turbida inuenireem tu melius nosti, a qua pauca didicimus et cuius oculis durities de genibus camelorum in illo sancto corpusculo per orandi frequentiam obcalluisse perspecta est. nos, quod scire possumus, explicamus. nihil illius seueritate iocundius, nihil iocundiest. ut, cum continentiam indicet, non redoleat ostentationem. sermo silens et silentium loquens, nec citus nec tardus incessus, idem semper habitus, neglecta mundities et inculta ueste cultus ipse sine cultu. sola uitae suae qualitate promeruit, ut in urbe pompae, lasciuiae, delin qua humilem esse miseria est, et boni eam praedicent, et mali detrahere non audeant. Viduae eam imitentur et virgines, maritae colant, noxiae timeant, suspiciant Sacerdotes
Abbreviated transcription (Latin):
S ut dicere ceꝑamus. ita se semꝑ
moderate habuit. & intra cubicu¬
li ĩui secreta custodiuit: ut nũqͣm
pedem ꝓferret in publicum. nũqͣm
uiri nosset alloquium: & qb̵ magis
mirandum sit. sororem uirginem
amaret potius quam iuderet. Oꝑa¬
batur manib suis: sciens scriptum:
esse. qui non oꝑatur non manducet.
Sponso aut orans loquebatur. aut
psallens. Ad martyrum limina. pe¬
ne inuisa ꝓperabat. E cum gau¬
deret ꝓposito suo. in eo uehemen¬
tius exultabat. quod se nullus cog¬
nosceret. Cumq ꝑ omnem annum
uigi ieiunio pasceretur. biduo uel¬
triduo sic ꝑmanens: tunc uero in
qͣdragesima nauigu sui uela ten¬
debat. omnes pariter ebdomadas le
possibile forsitam hominib ad cre¬
dendum. deo pͣrestante possibile est:
ita ad quinquagenariam ꝑuenit e¬
tatem: ut non doleret stomachus.
cum uiscerum cruciaretur incuri¬
a. Non sicca humus iacentia men¬
bra confringeret. non sacco aspe¬

Expanded text:
Sed, ut dicere coeperamus, ita se semper Sed, ut dicere coeperamus, ita se semper moderate habuit, et intra cubiculi sui secreta custodivit, ut nunquam pedem proferret in publicum, nunquam viri nosset alloquium. Et quod magis sit admirandum, sororem virginem amaret potius, quam videret. Operabatur manibus suis, sciens scriptum esse: « Qui non operatur, non manducet » . Sponso aut orans loquebatur, aut psallens. Ad Martyrum limina pene invisa properabat. Et cum gauderet proposito suo, in eo vehementius exultabat, quod se nullus cognosceret. Cumque per omnem annum, jugi jejunio pasceretur, biduo triduoque sic permanens, tum vero in Quadragesima navigii sui vela tendebat, omnes pene hebdomadas vultu possibile forsitan est hominibus ad credendum, Deo autem praestante possibita ad quinquagenariam peruenit aetatem, ut non doleret stomachus, non uiscerum cruciaretur incuria, non sicca humus iacentia membra confringeret, non sacco aspe
Abbreviated transcription (Latin):
uenio que post duodecimum an¬
num sudore ꝓprio elegit arripuit.
tenuit. cepit. impleuit. Unius cellu¬
le cdausa angustiis: latitudine pa-¬
radisi fruebetur. Idem terre solũ:
⁊ orationis locus estitit & quietis.
Ieiunium pro ludo habuit: inediam¬
pro refectione. E cum eam non
uescendi desiderium. s humana re¬
fectio ad cybum traheret: pane ⁊ sa¬
le ⁊ aqua frigida concitabat ma¬
gis esuriem quam restinguebat.
E quia pene oblitus sum quod pͥus
debui dicere: cum primum hoc ꝓpo¬
situm arripuit. aurum colli sui
quam murenulam uulgus appel¬
lat. quod scilicet metallo in iuirgu¬
las lentescentes quedam ordinis flexu¬
osi catena contexitur. absq paren¬
tib uendidit. & cunicam fusciorẽ
quam a matre impetrare non po-¬
terat. pio induta negotiationis aus
picio. se repente dño consetrauit.
ut intelligeret uniuiersa cogitatio
non posse ei aliud extorqueri. quȩ
iam scłm damnasset in uestib

Expanded text:
uenio, quae post duodecimum anuenio, quae post duodecimum annum sudore proprio elegit, arripuit, tenuit. coepit, inpleuit. Unius cellulae clausa angustiis latitudine paradisi fruebatur. idem terrae solum et orationis locus extitit et quietis. ieiunium pro ludo habuit, inediam refectionem; et cum eam non uescendi desiderium, sed humana confectio ad cibum traheret, pane et sale et aqua frigida concitabat magis esuriem, quam restinguebat. et quia paene oblitus sum, quod in principio debui dicere, : cum primum hoc propositum arripuit, aurum colli sui. quam murenulam uulgus uocat, quod scilicet metallo in uirgulas lentescente quaedam ordinis flexuosi catena contexitur, absque parentibus uendidit et tunicam fusciorem, quam a matre inpetrare non poterat, pio iuduta negotiapicio, se repente Domino consecravit, ut intelligeret universa cognatio, non posse aliud ei extorqueri, quae jam saeculum damnasset in vestibus. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
cellam de uita aselle.
emo reprehendat qd
in epłis aliquos aut
laudamus aut carpi¬
mus: cum ⁊ in arguen¬
dis malis sit correctio ÷¬
ceteroꝵ. & in optimis p̾dicandis:
anumum. ꝙ michi uenit in mentẽ
non debere nos tacere de uirgine.
qui de secundo ordine castitatis lo¬
cuti sumus. Igitur asellȩ nr̃e ui¬
ta breuiter explicanda est. Cui qͣso
ne hanc epłam legas. Grauatur qͥp¬
pe laudib suis: s his potuis quȩ
adolescentule sunt:conuersationẽ¬
illius ꝑfecte uite normam arbitren¬
tur. Pretermutto quod in matris
utero benedicitur ei anteqͣm nas¬
catur: quod in phiala nitentis pu¬
rioris ⁊ omm speculo  ueri. patri
iurgo traditur ꝑ quietem. quod
cedens. honore fuiture beatitudi¬
nis consecratur. Sit gr̃e omne¬
quod ante laborem fuit Iicet ds
prescius futurorum. ⁊ iheremiam
sancꝰtificet in utero. & ioħem ui al¬
uo matris faciat exultare. & paulũ
ante constitucionem mundi sepa¬
ret in euangelium filii sui. Ad eam

Expanded text:
CELLAM DE UlTA ASELLAE. Nemo reprehendat, quod in epistulis aliquos aut laudamus aut carpimus, cum et in arguendis malis sit correptio ceterorum et in optimis praedicandis banimum et mihi uenit in mentem non debere nos tacere de uirgine, qui de secundo ordine castitatis locuti sumus. igitur Asellae nostrae uita breuiter explicanda est, cui quaeso ne hanc epistulam legas - grauatur quippe laudibus suis -, sed his potius, quae adulescentulae sunt, legere dignillius, perfectae vitae normam arbitrentur. 2. Praetermitto, quod in matris utero benedicitur ei, antequam nascatur: quod in phiala nitentis vitri, et omni speculo purioris, patri virgo traditur per quietem. Quod cedens, honore futurae beatitudinis consecratur. Sit quod ante laborem fuit: licet Deus praescius futurorum, et Jeremiam sancuo matris faciat exultare et Paulum ante constitutionem mundi separet in euangelium filii sui: ad ea
Abbreviated transcription (Latin):
angeli in nos: sicut quidam sterten¬
tes sopore grauissimo somiuant.
Nec sufficit in ioħis laudib. nisi
ipse p̾dicans baptismũ petutentie
pͥus dixisse referatur. penitentiam
agite appropinquabit enim regnũ
cełoꝵ. Unde a dieb p̃dicationis euis.
regnũ cęloꝵ ium patitur: ut qui ho¬
mo natus ẽ. angelus esse desideret: &
terrenum animal cȩleste querat habi¬
taculum. Lex enim ⁊ ꝓpħe usq ad io¬
hannem ꝓphetauerunt: non qd̃ ioħes
ꝓpħarum sit finis ⁊ legis. s ille qui
ioh̃is testimonio p̾dicatus ẽ. Iohannes
aut̃ scd̃m mysterium qđ in malachi¬
ascriptum est. ipse est helyas qui ẽ¬
uenturus: non quod eadem anima
ut heretici suspicantur ⁊ in helya qr
ia ioħe fuerit. s quod eandem ha
helyas. uiuens in heremo ut helyas:
ꝑsecutionem passus ab herode. ut ille
sustinuit ab iezabel: ut quom helyas
uenturum in carne dñm saluatorem
ñ solum in heremo. s & in matris u¬

Expanded text:
angeli in nos, sicut quidam stertenangeli in nos, sicut quidam stertentes sopore grauissimo somniant. nec sufficit hoc in Iohannis laudibus, nisi ipse praedicans baptismum paenitentiae primus dixisse referatur: paenitentiam agite, adpropinquauit enim regnum caelorum. unde a diebus praedicationis eius regnum caelorum uim patitur, ut, qui homo natus est, angelus esse desideret et terrenum animal caeleste quaerat habitaculum. lex enim et prophetae usque ad Iohannem prophetauerunt, non quod Iohannes prophetarum sit finis et legis, sed ille, qui Iohannis testimonio praedicatus est. Iohannes autem secundum mysterium, quod in Malachia scriptum est, ipse est Helias, qui uenturus est, non quo eadem anima, ut heretici suspicantur, et in Helia et in Iohanne fuerit, sed quod eandem habus ut Helias, uiuens in heremo ut Helias, persecutionem passus ab Herodiade, ut ille sustinuit ab Iezabel, ut, quomodo Heluenturum in carne dominum saluatorem non solum in heremo, sed et in matris u
Abbreviated transcription (Latin):
nascantur compendia: asserit eum ca¬
meloꝵ pilis uestitum. nulli posse ad¬
ulationi succumbere: & qui locustis
uescitur as melle siluestri. opes non
querere. rigidamq ⁊ austeram uitã
aulas iuitare palatii. quas querunt
qui bysso ⁊ serico ⁊ mollib uestiun¬
tur: dicitq eum non solum ꝓpħam
qͥ soleat uentura p̃dicere. s plus ẽẽ
quam ꝓpħam: quia quẽ illi uentu¬
rum ẽe dixerunt. hic uenisse monstra¬
uit dicens. ecce agnus di qui tollit
peccata mundi : presertim cũ ad fasti¬
gium ꝓphetale. baptistȩ accessit pri¬
uilegium : ut cui dixerat ego a te de¬
eum baptirauerit. non p̾sumptioẽ
maioris. s obedientia discipuli. ac tu¬
more seruili. Cumq inter natos mu¬
lierum nullum asserat iohe surre¬
xis maiorem. se qui de uirgine natꝰ
ẽ maiorem esse cominemorat: siue
omnem angelum qͥ in celis minimꝰ
est. in terris cunctos homines anteire.
Nos enim in angelos ꝓficimus. ⁊ ñ

Expanded text:
nascantur conpendia, adserit eum canascantur conpendia, adserit eum camelorum uestitum pilis nulli posse adulationi succumbere et, qui lucustis uescitur ac melle siluestri, opes non quaerere rigidamque et austeram uitam aulas uitare palatii, quas quaerunt, qui bysso et serico et mollibus uestiuntur. dicitque eum non solum prophetam, qui soleat uentura praedicere, sed plus esse quam prophetam, quia, quem illi uenturum esse dixerunt, hic uenisse monstrauit dicens: ecce agnus dei, qui tollit peccata mundi, praesertim cum ad fastigium prophetale baptistae accesserit; priuilegium, ut, cui dixerat: ego a te deeum baptizauerit non praesumptione maioris, sed oboedientia discipuli ac timore seruili. cumque inter natos mulierum nullum adserat lohanne surrexisse maiorem, se, qui de uirgine procreatus est, maiorem esse commemorat siue omnem angelum, qui in caelis minimus est, in terris cunctos homines anteire. nos enim in angelos proficimus et non
Abbreviated transcription (Latin):
nem: ecce discipuli eius baptizant: &¬
plures uenunt ad eum. Quo dicto
liuorem significant de signoꝵ mag¬
nitudine. ⁊ inuidie mordacitate ue¬
nientem: cur baptizatus a ioħe. ipse
audeat baptitare: & multo amplior
ad eum turba concurrat. quã priris
uenerat ad ioħem. Et ne forsitam
plebs nesciens. hoc hec dicto ioħem si¬
gillare arbitraretur. in illius laudes
stantes. de ioħe. Quid existis in deser¬
tum uidere: harudinem uento a¬
gitatam. & qͥd existis uidere in soli¬
tudinem : hominem mollib uesti¬
tũ: & reliqua. Cuiꝰ dicti hic sensus
ẽ. Numqͥd ad hoc existis in here¬
mum ut iuderetis hominem instar
harundinis. uentoꝵ flatu in partes
uarias indinari: Ut quẽ antea lauda¬
uerat: de eo nunc dubitet : & de quo
prius dixerat. ecce agnus dei: nunc
int̾roget utrũ ipse an alius sit. qui
uel uenerit. uł uenturus sit: &. quia
om̃is falsa p̾dicatio sectatur lucra. ꝙ.
głam querit humanam. ut ꝑ głam

Expanded text:
nen, ecce discipuli eius baptizant et nen, ecce discipuli eius baptizant et plures ueniunt ad e u m. quo dicto liuorem significant de signorum magnitudine et inuidiae mordacitate uenientem, cur baptizatus a Iohanne ipse audeat baptizare et multo amplior ad eum turba concurrat, quam prius uenerat ad Iohannem. et ne forsitan plebs nesciens hoc dicto Iohannem suggillari arbitraretur, in illius laudes stantes: quid existis ad desertum uidere? harundinem uento agitatam? et quid existis in solitudinem uidere? hominem mollibus uestitum? et reliqua. cuius dicti hic sensus est: numquid ad hoc existis in heremum, ut uideretis hominem instar harundinis uentorum flatu in partes uarias inclinari? ut, quem ante laudauerat, de eo nunc dubitet et, de quo prius dixerat: ecce agnus dei, nunc interroget, utrum ipse an alius sit, qui uel uenerit uel uenturus sit. et quia omnis falsa praedicatio sectatur lucra et gloriam quaerit humanam, ut per gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
sum: etiam hoc interrogo. utrum &.
illuc ipse descendas: an impium sit de
dei filio credere. aliumq missurus sis.
Hoc aut̃ scire desidero: ut qui te in ter¬
ra hominib nuntiaui. etiam inferis
nunciem. si forte uenturus es. Tu es
enim qui uenisti dimutere captiui¬
tatem : & soluere eos qui in uincłis
tenebantur. Cuiꝰ sciscitacionẽ dñs
intelligens. oꝑib magis quã sermo¬
ne respondit: & iohi precepit nuntiari
uidere cecos. ambulare claudos: leꝑsos
mundari. surdos audire. mortuos sur¬
gere: & qđ̵ his maius ẽ. pauꝑes euan¬
gelizari. P auꝑes uel humilitate uel
diuitis: ut nulla inter pauꝑem ⁊ di¬
uitem distantia sit salutis: s omnes
uocentur equaliter. Tunc quoq infert.
Beatus qui ñ fuerit scandaliratus in
me. Non ioħem s discipulos euis per¬
cutit: qui prius ascenderant ad eum
dicentes. Quare nos ⁊ pharisei ieuina¬
mus frequenter: discipuli aut̃ tui ñ
ieiunant: Ꝙ ad ioħem. Magister cui.

Expanded text:
sum, etiam hoc interrogo, utrum et sum, etiam hoc interrogo, utrum et illuc ipse descendas an inpium sit hoc de filio dei credere aliumque missurus sis. hoc autem scire desidero, ut, qui te in terris hominibus nuntiaui, etiam in inferis nuntiem, si forte uenturus es. tu enim es, qui uenisti dimittere captiuitatem et soluere eos, qui in uinculis tenebantur. cuius sciscitationem dominus intellegens operibus magis quam sermone respondit et Iohanni praecipit nuntiari, uidere caecos, ambulare claudos, leprosos mundari, surdos audire, mortuos surgere et — quod his maius est — pauperes euangelizari, pauperes uel humilitate uel diuitiis, ut nulla inter pauperem diuitemque distantia sit salutis, sed omnes uocentur aequaliter. quodque infert: beatus, qui non fuerit scandalizatus in me, non Iohannem, sed discipulos eius percutit, qui prius accesserant ad eum dicentes: quare nos et pharisaei ieiunamus frequenter, discipuli autem tui non ieiunant ? et ad Iohannem: magister, cui
Abbreviated transcription (Latin):
es qui uenturus es. an alium expectamꝰ:
cũ prius ipse de eodem dixerit. ecce agnꝰ
dei. ecce qui tollit peccata mundi
De hac questione in commentaruis ma¬
thei plenius diximus. Unde apparet
que interrogas hec: ipsa te uolumina
non habere: Tamen stringendum est
breuiter : ne om̃ino tacusse uideam᷑.
Ioħes mittebet discipulos suos in un¬
culis constitus. ut sibi querens illis dis¬
ceret: & capite truncandus illum do¬
ceret esse sectandũ. quem interrogatio¬
ne sua magistrum omniũ fatebeitur.
Neq enim poterat ignorare. quẽ igno¬
rantib demonstrauerat: & de quo dixe¬
rat. qui habet sponsam sponsus est :¬
⁊ cuiꝰ non sum dignus calciamenta por¬
tare. ⁊ illum oportet crescere me aut̃
nunui. dm̃q  Ionantem audierat:
hic ẽ filius m̃s dilectus in quo mͥ
complacui. Quod aut̃ dicit tu es qui
uenturus es. an alium expectamus.
hunc qͦq sensum habere potest. Scio
qd̾ ipse sis qui tollere uenisti peccatũ
mundi. S quia ad inferos descensurꝰ

Expanded text:
nturus es, a n, alium expectamus ? cum prius ipse de eodem dixerit: ecce agnus dei, ecce, qui tollit peccata mundi? — De hac quaestione in commentariis Matthei plenius diximus — unde apparet, quae haec interrogas, ipsa te uolumina non habere —, tamen stringendum est breuiter, ne omnino tacuisse uideamur.. Iohannes mittebat discipulos suos in uinculis constitutus, ut sibi quaerens illis disceret et capite truncandus illum doceret esse sectandum, quem interrogatione sua magistrum omnium fatebatur. neque enim poterat ignorare, quem ignorantibus demonstrauerat et de quo dixerat: qui habet sponsam, sponsus est et: cuius non sum dignus calciamenta portare et: illum oportet crescere, me aue Patrem intonantem audierat: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Quod autem dicit: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus ? hunc quoque sensum habere potest: Scio d ipse sis, qui tollere uenisti peccata mundi, sed, quia ad inferos descensurus
Abbreviated transcription (Latin):
de uirginitate seruanda. & alios ad fu¬
riam atq saluinam: quarum altera
ꝓbi quondã consulis nurus. altera Gil¬
donis qui affricam tenuit filia ẽ. Hic
libellus de monogania sub nomine tu¬
ꝓ titulum possidebit. hierꝵ. ad hedibiã¬

Expanded text:
de uirginitate seruanda et alios ad Fude uirginitate seruanda et alios ad Furiam atque Saluinam, quarum altera Probf quondam consulis nurus, altera Gildonis, qui Africam tenuit, filia est. hic libellus \'De monogamia\' sub nomine tuo titulum possidebit. CXXIV. AD A
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq sequatur intelligis: q ꝓ fescen¬
nino carmine terribilis tibi rauco so¬
nitu bucina concrepabit. Aut quas ꝓ¬
nubas habeas: Forte lugentes. Aut quib
deliciis affluas. quȩ possessionum tuarũ
rebditus ꝑdidisti: quȩ obsessam familio¬
lam tuam morbo ⁊ fame cernis conta¬
bescere. S absit ut de te talia sentiam
ut sinistrum quippiam suspicer de ea
Non tam tibi quam sub tuo nomine
aliis sum locutus: quȩ ociose ⁊ curiose
atq uerbosȩ domus circũ eunt matro¬
quarũ d̾s uenter ẽ. & gła in confusione
earum: quȩ nichil aluid de scripturis nͥ
digamie p̃cepta nouerunt. Que in aliarũ
corꝑe sua desideria solantur. ut quod ip¬
se fcecerunt. alias facere uideant. ⁊ ma¬
larum societate palpantur. Quarũ ĩm
pudentiam ⁊ ꝓpositiones. apłicarum sen¬
tentiarum interp̃tatione contriueris. Le¬
gito quomͦ tibi in uduitate seruanda¬
iuiuendum sit: librum ad eustochium

Expanded text:
utrumque sequatur, intellegis — et pro fescenutrumque sequatur, intellegis — et pro fescennino carmine terribilis tibi rauco sonitu bucina concrepabit, ut, quas pronubas, habeas forte lugentes, ut quibus deliciis affluas, quae possessionum tuarum reditus perdidisti, quae obsessam familiolam tuam morbo et fame cernis contabescere ? sed absit, ut de te talia sentiam, ut sinistrum quippiam suspicer de ea, non tam tibi quam sub tuo nomine aliis sum locutus, quae uinosae et curiosae atque uerbosae domus circumeunt matroquarum deus uenter est et gloria in confusione earum, quae nihil aliud de scripturis nisi digamiae praecepta nouerunt, quae in alieno corpore sua desideria consolantur, ut, quod ipsae fecerunt, alias facere uideant et malarum societate palpentur. qua- 3 rum cum inpudentiam et propositiones apostolicarum sententiarum interpretatione contriueris, legito, quomodo tibi in uiduitate uiuendum sit, librum ad Eustochium
Abbreviated transcription (Latin):
regum didicerat ciuitatem: q tam̃
pro hac inuria. non enim dicam¬
n̾ enim dicam suꝑbia. que ñ bonos exi¬
tus habuit : alter toto orbe fugituuis.
tandem bitinie mortem ueneno rep¬
perit. alter reuersus in patriam. in
suo regno occubͣit. & utriusq ꝓuinciȩ
romano popło uettigales sunt. Nunc
ut omĩa ꝓspero fine eueniant: preter
nr̃a que amisimus non habemus qd̃
iuictis hostib auferaiius. Potentiam
romane urbis ardens poeta describit
dicens. Quid satis ẽ. si roma parum ẽ:
Quod nos alio mutemus elogio. Quid
saluum ẽ: si roma perit. Non michi
si lingue centum oraq centum. ferrer
cesorum ꝑcurrere nomina possum.
Et hec ipsa quȩ dixi ꝑiculosa sunt tam
loquentib quam audientib: ut ne ge¬
nitus quidem liber sit nolentib immo
nec audentib nobis flere que patimꝰ.
Responde mͥ carisfima in xp̃o filia: int̾
ista nuptura esꝰ Quem acceptura iurũ:
s redo fugiturum. aut pugnaturum. Qd

Expanded text:
regum didicerat ciuitatem. et tamen regum didicerat ciuitatem. et tamen pro hac iniuria — non enim dicam superbiam, quae bonos exitus habuit — alter toto orbe fugitiuus tandem Bithyniae mortem ueneno repperit, alter reuersus in patriam in suo regno occubuit; et utriusque prouinciae Romani populi uectigales sunt. nunc, ut omnia prospero fine eueniant, praeter nostra, quae amisimus, non habemus, quod uictis hostibus auferamus. potentiam Romanae urbis ardens poeta describens ait: quid satis est, si Roma parum est? quod nos alio mutemus elogio: quid saluum est, si Roma perit? non, mihi si linguae centum sint oraque centum, ferrea caesorum percurrere nomina possim. et haec ipsa, quae dixi, periculosa sunt tam loquenti quam audientibus, ut ne gemitus quidem liber sit nolentibus, immo nec audentibus nobis flere, quae patimur. Responde mihi, carissima in Christo filia, inter ista nuptura. es ? quem acceptura uirum ? credo fugiturum aut pugnaturum — quid
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatem. Quis hoc crederet.: Quis dig¬
no sermone hystorie comprehendent.
romam in gremio suo ñ pro gloria
s ꝓ salute pugnare: immo ne pugna¬
re quidẽ. s auro ⁊ cuncta suppellecti¬
li uitam redimere: Qd̃ non iuuitio
ofissimi sunc: s scelere semibarbari
accidit ꝓditoris: qui nr̃is contra nos
opib armauit inimicos. Eterno qͦn¬
dam dedecore romanum laborabat
imꝑium: quod gallis cuncta uastan¬
tib fuisoq apud albam exercitu. ro¬
mam brennus intrasset: nec pͥstinã
abolere poterat ignominiam. donec
⁊ gallias genitale galloꝵ solum. &
gallogretiam in qua consederant oc¬
cidentis orientisq uicꝰtores. suo imꝑio
subiugassent. Hannibal de hispaniȩ
finib orta tempestas. cum uastasset
italiam . uidit urbem . nec ausus est
obsidere pyrrum. tantam tenuit ro¬
mani nominis reuerentiam. ut et
deletis om̃ib. e ꝓpinquo recederet lo¬
co. nec auderet uic̾tor aspicere. quã

Expanded text:
libertatem. quis hoc crederet, quae diglibertatem. quis hoc crederet, quae digno sermone historiae conprehenderent Romam in gremio suo non pro gloria sed pro salute pugnare, immo ne pugnare quidem sed auro et cuncta superlectili uitam redimere? quod non uitio osissimi sunt, sed scelere semibarbari accidit proditoris, qui nostris contra nos opibus armauit inimicos. aeterno quondam dedecore Romanum laborabat imperium, quod Gallis cuncta uastantibus fusoque apud Alliam exercitu Romam Brennus intrasset, nec pristinam abolere poterat ignominiam, donec et Gallias, genitale Gallorum solum, et Gallograeciam, in qua consederant occidentis orientisque uictores, suo imperio subiugasset. Hannibal, de Hispaniae finibus orta tempestas, cum uastasset Italiam, uidit urbem nec ausus est obsidere. Pyrrhum tanta tenuit Romani nominis reuerentia, ut deletis omnibus e propinquo recederet loco nec auderet uictor aspicere, quam
Abbreviated transcription (Latin):
urbs p̾potens. ambiani. atrebate. extre¬
niq hominum morini. tornacus. ne¬
mete. argentoractus translate in ger¬
maniam. aquitanie nouemiq popłoꝵ
lugdunensi. ⁊ norbanensis ꝓuinttȩ. pre¬
ter peuicas urbes. cuncta populata st̃.
Quas ⁊ ipsas foris gladuis: intus uastat
fames. Non possum absq lacrimis
tolosȩ facere mentionem: quȩ hucusq
non rueret. sc̃i exuperii ep̃i merita
prestiterunt. Ipsȩ hẏspaniȩ iam iamq:
ꝑiture cotidie contrentiscunt: recor¬
dantes irruptionis ambrice. quicqͥd
alii semel passi st̃. ille semꝑ timore
patiuntur. Cetera taceo: ne udear de dei
desꝑare dementia. Olim a mari pontico
usq ad alpes uilias. non erant nr̃a. qͤ
nr̃a sunt: ⁊ ꝑ annos triginta fracto da¬
nubi limite in mediis romani impe¬
rii regionib pugnabatur. Aruerunt
uetustate lacrime. Preter paucos senes.
om̃s in captiuitate ⁊ obsidione genera¬
ti: non desiderabant qͣm non nouerait

Expanded text:
urbs praepotens, Ambiani, Atrabatae extreurbs praepotens, Ambiani, Atrabatae extremique hominum Morini, Tornacus, Nemetae, Argentoratus translatae in Germaniam, Aquitaniae Nouemque populorum, Lugdunensis et Narbonensis prouinciae praeter paucas urbes cuncta populata sunt, quas et ipsas foris gladius, intus uastat fames. non possum absque lacrimis Tolosae facere mentionem, quae ut hucusque non rueret, sancti episcopi Exsuperii merita praestiterunt. ipsae Hispaniae iam iamque periturae cotidie contremescunt recordantes inruptionis Cymbricae et, quicquid alii semel passi sunt, illae semper timore patiuntur. Cetera taceo, ne uidear de dei desperare clementia. olim a mari Pontico usque ad Alpes Iulias non erant nostra, quae nostra sunt, et per annos triginta fracto Danubii limite in mediis Romani imperii regionibus pugnabatur. aruerant uetustate lacrimae; praeter paucos senes omnes in captiuitate et obsidione generati non desiderabant, quam non nouerant,
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc annũ esse uicturum. Unde sub¬
repit obliuio conditionis suȩ. ut ter¬
renum anunal. & iãiamq soluendũ
erigatur in suꝑbiam: & animo cęlũ
teneat uerum quid ago fracta naui
de mercib disputo. Qui tenebat de me¬
dio fit: & non intelligimus appropinqͣ¬
re antixp̃m: quem dñs iħc interficiet
spͤu oris sui. Ue pregnantib ⁊ nutrien¬
tib in illa die. Quoꝵ utruq de fruc¬
tib nuptiarum ⁊⁊ presentium miseria¬
rum pauca ꝑcurram. Quodͣ hucusq re-¬
uniuersas gallias occuparunt. Quicqͥd
inter alpes ⁊ pyreneum ẽ. quod occeano
&. reno includitur. quadus. uuandalus.
sarmata. alanigipedes. herucli. sayones
burgundiones. alamanni. & o lugenda
res publica: hostes pannonii uastauert̃.
Etenu assur uenit cum illis. Magun¬
ciacus nobilis quondam ciuitas. cap¬
ta atq subuersa: ꝙ in eccła multa ho¬
minum milia trucidata. Uangiones.
longa sunt obsidione deleti. Remoꝵ

Expanded text:
adhuc annum esse uicturum. unde subadhuc annum esse uicturum. unde subrepit obliuio conditionis suae, ut terrenum animal et iam iamque soluendum erigatur in superbiam et animo caelum teneat. Uerum quid ago? fracta naue de mercibus disputo. qui tenebat, de medio fit, et non intellegimus adpropinquare antichristum, quem dominus Iesus interficiet spiritu oris sui. uae praegnantibus et nutrientibus in illa die. quorum utrumque de fructibus nuptiarum est. praesentium miseriarum pauca percurram. quod rari hucusque reimae nationes uniuersas Gallias occuparunt. quicquid inter Alpes et Pyrenaeum est, quod oceano Rhenoque concluditur, Quadus, Uandalus, Sarmata, Halani, Gypedes, Heruli, Saxones, Burgundiones, Alamanni et — o lugenda res publica! — hostes Pannonii uastauerunt. etenim Assur uenit cum illis. Mogontiacus, nobilis quondam ciuitas, capta atque subuersa est et in ecclesia multa hominum milia trucidata, Uangiones longa obsidione finiti, Remorum