comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
impaũ facit . dũq pondus torm̃ti sui in lidit: in solido ietusuo reꝑcussus. forte fuisse sedoluit
& omne nocendi potentiã sea misisse cognouit q noxios uirulentoꝵ dentiũ morsus sacro in corpi¬
re dereliquid: & ideo nunc infelices quosq quossibi assensũ facilẽ ad cõmodare ꝑuderit.
ad faucessuas solis sollicitationũ carminib: trahit : & uoluatanã prȩda merinis expectat
Acꝓinde psteat᷑ ad nõ humanũ genus. non quasi fortior inpugnat: sed iniqua consilia qu asi
debilitatꝰ sibilat: Cuius uos carmina ut possitis euadere: deeloginis di uocẽ sacrȩ incanta¬
tionis libent̃ audite: hunc xp̃e ñ insua dignitate. sedinnrã carne conuicit: Quã obeausa¬

Expanded text:
impetum facit, dumque tormenti sui illidit in solida, ictu suo repercussus, fortem fuisse se doluit, impetum facit, dumque tormenti sui illidit in solida, ictu suo repercussus, fortem fuisse se doluit, et omnem nocendi potentiam se amisisse cognovit, qui noxios virulentorum dentium morsus sacro in corpore reliquit. Et ideo nunc infelices quosque, quos sibi assensum facilem accommodare praeviderit, ad fauces suas sollicitationum carminibus trahit, ut voluntariam praedam inermis exspectet. Ac proinde prostratus Domino humanum genus non quasi fortior impugnat, sed iniqua consilia quasi debilitatus insibilat. Cujus vos carmina ut possitis evadere, de eloquiis Dei vocem sacrae incarnationis libenter audite. Hunc Christus non in sua divinitate, sed in nostra carne superavit, ut etia
Abbreviated transcription (Latin):
fugit seipsũ non ÷ quo eat mala conscientia. sequit᷑ seimino ñ recedit ase : Vix aliquod de¬
soris potestẽẽ remediũ quandomtꝰ ÷ uulnꝰ inclusũ : Quid ꝓdest qđ homo sonantẽ fugit arcũ
qͥ iaculũ secũ portat inficũ: serpens ille &sireuocauit morsũ reliquiđ uenenũ: fecit
quisq peccatũ : ut aliquã corporalẽ caper& uoluptatẽ : Reman& qđ dãpuat: p̃tent qđ
delectat: Consumata iniquitas ꝑman& : uoluptas fugitiua ꝑtransit: Dehac ergo seruiatt¬
& dehis hostib usq adbaptisim litota dĩ populũ ꝑsequente: in numera capeiuoꝵ milia
ꝑsacrifontis inriguũ liberauit xp̃c. & confrogit suꝑ aquas caput draconis magni: Aesic ille seuissimꝰ
draco ꝓpriũ uenerr̃ in necẽ sin rasus sensit exieri: Acdũ nocere secredit . dũ contra dm̃ suũ cecus

Expanded text:
fugit seipsum. Non est quo eat mala conscientia. Sequitur se, imo non recedit a se. Vix aliquod defugit seipsum. Non est quo eat mala conscientia. Sequitur se, imo non recedit a se. Vix aliquod deforis potest esse remedium, quando intus est vulnus inclusum. Quid prodest quod homo sonantem fugit arcum, qui jaculum secum portat infixum? Serpens ille etsi revocavit morsum, reliquit venenum. Fecit quisque peccatum ut aliquam caperet voluptatem. Remanet quod damnat, praeterit quod delectat. Consummata iniquitas permanet, voluptas fugitiva pertransit. De hac ergo servitute et de his hostibus usque ad baptismi littora Dei populum persequentibus innumera captivorum millia per sacri fontis irriguum liberat Christo, et confringit super aquas caput draconis magni. Ac sic ille saevissimus draco proprium venenum in necem sui refusum sensit exitii; ac dum nocere se credit, dum contra Dominum suum caecus
Abbreviated transcription (Latin):
trinsecus generis claritate sublimes. in trinsecus m̃tis infirmitate degeneres: in nocentũ dominos
& criminũ seruos: iammelior: uernaculoꝵ ratio. quos originis ind&ur inclinasse conditio:
habetis boni famuli uram consolationẽ ꝓlibertate conplectimini honestã seruitutem:
Intolerabile iugũ ÷ foeda dominatio & crubescenda subiectio : Autquid spei relinqu& seruienti
ubi ȩt̃na mers iuncta : seruituti: sinecausa : a foris uelgenere uł honore conspicuus: quiñ ÷ intꝰ
ingenuus: graui dãpnatione iterant᷑ crimina. postquã xp̃ĩ sanguine sunt redẽpta : In excu
cũq seruus duris domini sui urguet᷑ imperis. quocũq fugiendo aut latando euadere & declmare
in iquum dominũ potest. seruus peccati quo fugi& quisecũ setralit quocũq fugerit : non

Expanded text:
trinsecus generis claritate sublimes intrinsecus mentis infirmitate degeneres. Innocentum dominos, trinsecus generis claritate sublimes intrinsecus mentis infirmitate degeneres. Innocentum dominos, et criminum servos. Jam melior est vernaculorum ratio, quos originalis videtur inclinasse conditio. Habetis boni famuli vestram consolationem, pro libertate complectimini honestam servitutem. Intolerabile jugum et foeda dominatio, et erubescenda subjectio. Aut quid spei relinquitur servienti, ubi aeterna mors juncta est servituti. Sine causa est a foris vel genere vel honore conspicuus, qui non est intus ingenuus. Gravi damnatione iterantur crimina, postquam Christi sanguine sunt redempta. Inexcusabominis cujuscunque servus duris domini sui urgeatur imperiis, quocunque fugiendo aut latitando evadere et declinare iniquum dominum potest. Servus peccati quo fugiet? Quo se trahet? Quocunque fugiat, non
Abbreviated transcription (Latin):
manisi foeda atq tentena diabolicȩ uoluptatis officia. & uitioꝵ detestanda contagia : si quidem
infructuosa x mania uitȩ huius operas paleȩ sunt: palcȩ in quã nimiũ flãmis aruca materia
sedhoc ipsũ qd farao in paruulis hebreoꝵ pueros iubebat int̃fici & feminas reseruari : diaboliutiq
speciem p̃seretis. inimicu spũi. & amicus carni. Inuidens uirtuti consentiens u oluptati: fortitudine
p̃focabat concupiscentias nutriebat. hec itaq serintus qđ perus ÷ non illius tantũ tẽporis funit sed
&dia nunc aninas neglegentiũ & infidelur mualto periculosius. nexib blandȩ captiuitatis in uoluit:
a quo enĩ quis uincit᷑ sic ut & apłs testatur : eius & seruus ÷ : Iste obtẽperat iniustitiȩ illͤ irȩ¬
quomodo sent̃ hȩc ingenuũ dicere audeat : quẽ tot domini in partessuas distrahunt: Quid ꝓdest¬

Expanded text:
ria, nisi foeda atque terrena diabolicae voluptatis officia, et vitiorum detestanda contagia? Siquidem ria, nisi foeda atque terrena diabolicae voluptatis officia, et vitiorum detestanda contagia? Siquidem infructuosa et inania vitae hujus opera paleae sunt. Paleae, inquam, nimium flammis amica materia. Sed et hoc ipsum quod Pharao parvulos Hebraeorum pueros jubet interfici, et feminas reservari, diaboli utique speciem praeseferens, inimicus spiritus, et amicus carni, invidens virtuti, consentiens voluptati: fortitudinem praefocabat, concupiscentias nutriebat. Haec itaque servitus, quod pejus est, non illius tantum temporis fuit, sed etiam nunc animas negligentium et infidelium multo periculosius nexibus blandae captivitatis involvit. A quo enim quis vincitur, sicut et Apostolus testatur, ejus et servus quomodo se inter haec ingenuum dicere audeat, quem tot domini in partes suas distrahunt. Quid prodest
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝑ eos pruptȩ uastatũ gurgitũ moles pendentib dextra leuaq fluetib: imminerent : Cũcita¬
tura insensibilis elementi factorẽ suũ sentiens. trans meantib: circũ fusa prȩber& uiã & in ꝑsequentes
parar& refusa uindictã : scđm hȩc si& nos uitii crimina quasi egyptũ relinquamꝰ. & currat un¬
quisq nrm intento corde postxpm auctorẽ peccati diabolũ xp̃ia n& sid÷ hebreus. egẏptiũ non
timebit: Ialis ÷ enim natura & infirmitas inimici: terecedente. cedio & postdorsũ tuum si
legem dñi tanquam moysen sequaris intercedit: Ecce hostem que fugisse uicisse:: Iamprimnũ
darissima illa ggypti tyranica seruitus quid aliud preferebat quã diabolũ supra humanũ genꝰ pec cato
exercere dominatũ quid in quã aliud erant illa uilia & orrenda inluto & paleis faraonis impe¬

Expanded text:
cum super eos praeruptae vastorum gurgitum moles pendentibus dextra laevaque fluctibus imminerent, cum creacum super eos praeruptae vastorum gurgitum moles pendentibus dextra laevaque fluctibus imminerent, cum creatura insensibilis elementi factorem suum sentiens, transmeantibus circumflua praeberet viam, et in persequentes pararet refusa vindictam. Secundum haec, si et nos vitia et crimina quasi Aegyptum reliquimus, et currat unusquisque nostrum intento corde post Christum, auctorem peccati diabolum Christianus idem Hebraeus Aegyptum non timebit. Talis est enim natura et infirmitas inimici: te recedente cedit, et per dorsum tuum, si legem Domini tanquam Moysen sequaris, ingreditur. Ecce hostem, quem fugisse vicisse est. Jam primum durissima illa Aegypti tyrannica servitus, quid aliud praeferebat, quam diabolum super humanum genus peccatorum exercere dominatum. Quid, inquam, aliud erant illa vilia et horrenda in luto et paleis Pharaonis impe
Abbreviated transcription (Latin):
confirmat illius tẽparis signa atq miracula. ad fiturȩ redẽptionis ꝑtinuisse misteria: sicenĩait:
tunc sub illius populiducatu. nr̃is cõmodis militabiat diuina uirtus: prȩdiues in beneficiis. sed
semꝑ ditior in ꝓmissis : Dux quidẽ eis erat Beatus moyses : sed eos in colũna lucis & muibis . filius &
sps sã prȩcedebat : Hoc loco agnoscamus in primis quod plebs quȩ p̃positos suos stud& audiredim̃
sedem ꝑ difficiles. ituriuias dũ moysi ducis & sacerdotis sui non reluctant᷑ imperĩo di meruere
comitatũ: Nec mn merito eos hostis nonat᷑ tigit. lux p̃cessit. fluctꝰ expauit: Sicem̃ ꝓph& a testat᷑:
& increpauit inquit rubrũ mare & recessit: &iterũ. mare uidit & fugit: quid indit : hocutiq
qđ in baptismo credideb & : sine dubio illud terribile ꝓfundũ acsecr&ũ adsistentis in brruit maues¬
tatis: & adp̃sentiã suicessit auctoris : &ideo filii isrł secur uel interundas transeunt uel subundas

Expanded text:
confirmat illius temporis signa atque miracula ad futurae redemptionis pertinuisse mysteria. Sic enim ait: tunc sub illius populi ducatu nostris commodis militabat divina virtus, praedives in beneficiis, sed semper in promissis. Dux quidem erat eis B. Moyses, sed eos in columna lucis et nubis Filius et Spiritus S. praecedebat. Hoc loco agnoscamus imprimis quod plebs quae praepositos suos studet audire, Deum sedem per difficiles itineris vias ducis Moysi et sacerdotis sui dum non reluctantur imperio, Dei meruere comitatum. Nec immerito eos hostis non attigit: Lux praecessit, fluctus expavit. Sic Propheta testatur. Et increpavit, inquit, mari Rubro, et recessit . Et iterum: Mare vidit et fugit . Quid vidit? Hoc itaque quod in baptismo credi debet. Sine dubio illud terribile profundum atque secretum assistentis inhorruit majestatem, et ad praesentiam sui cessit auctoris. Et ideo filii Israel securi vel inter undas transeunt, vel sub undis,
Abbreviated transcription (Latin):
Nã excels factori suo carus cũ diuinitatis c̃sortiũ factoris in memor c̃cupiuit. & nunciã in auo¬
torẽ reus cruentas manꝰ c̃su& udine impi& atis extendit: acsic p̃donis iusta dãpnatio. gratuta
captiui facta ÷ manumissio : & ideo nunc gemitiinuid & circuit si forte uł furto a nob̵ pos¬
sit auferre instrum̃ta ipsius manumissionis. & ad quisitas rabulas libertatis : Totis itaq
uirib stud& si quo modo ualeat hominẽ indulto nudarẽ priuilegio : & operante peccato uelut n¬
dĩgrã : & c̃uersatio nrã ÷ Libtas inquã nrã ÷ : cultꝰ religionis : iustitia operis : puritas castitatis :¬
hanc cũ ingenti uigilantia c̃tra diabolũ uindicent. quitanto infestior ÷ ad expugnandũ atiimȩ
thesaurũ : quanto magis eũ nouit eẽ p̃ciosũ: & ideo qc meminit ex sulcęli quidagat᷑ incȩlo quanta
homini trem̃ti sermonã dĩ prȩpar& remuneratio. T elinidic& magnitudo : ꝓ digłam: duexeris¬

Expanded text:
actori suo charus, tunc divinitatis consortium factoris immemor concupivit, nunc jam in auctorem rerum cruentas manus consuetudine impietatis extendit. Ac sic praedonis justa damnatio gratuita captivi facta est manumissio. Et ideo nunc gemit, invidet, circuit, si forte vel furto a nobis possit auferre instrumentum ipsius manumissionis, et acquisitae tabulae libertatis. Totis itaque viribus studet, si quomodo valeat hominem indulto nudare privilegio, et operante peccato velut inDei gratia et conversatio nostra est. Libertas, inquam, nostra est cultus religionis, tanto infectior est ad expugnandum animae thesaurum, quanto magis eum novit esse pretiosum. Et ideo quia meminit exsul coeli quid agatur in coelo, quanta homini trementi sermones Dei praeparetur remuneratio, zeli indicat magnitudo. Prodit glori
Abbreviated transcription (Latin):
Quid m nunc qui cũ q illees ingeris naturale adȩ uinculũ cũ mem xp̃o agnoscas tenatũ : quid in¬
cũ xp̃ofecimꝰ ut homo illis eruar& in nocentiã & ille homini redder& głam. famulus sertitiũ
offerr& &e dñs regnũ patir&. Qud agat int̃ hȩc familiȩ ꝑ uasor alienȩ : uidec seruos quo ÷ da
suos inique a seo ccupatos. ꝑagnitioniẽ xp̃i ingenuitatitr aditos & seplus porindi incurtisse dis¬
hominis decept᷑ adpetut : & mipsũ celidomi natorẽ par̃icidales mam inserre psapsit & subiat
etantũ nefas &iã crim in aestatis incurnt. Ac sic hiominẽ quẽ uolentꝰ tenebat ꝓseriptus

Expanded text:
Quid mihi nunc quicunque es ille, ingeris naturale Adae vinculum, cum me in Christo agnoscas renatum? Quid  in baptismo fecimus, ut homo illi servaret innocentiam, et ille homini redderet gloriam; famulus servitium offerret, et Dominus regnum pararet. Quid agat inter haec familiae persuasor alienae? Videt servos quondam suos inique a se occupatos per agnitionem Christi ingenuitati traditos, et se causae praejudicio cecidishominis deceptus appetiit, et in ipsum coeli dominatorem parricidales manus inferre praesumpsit. Et subito per tantum nefas etiam crimen majestatis incurrit, ac sic hominem quem violent
Abbreviated transcription (Latin):
batur nãq tota neustria. detantiuiri presentia:
Obuia nãq monachorũ turbe cũ laudib & reliqͥis
est egressa Dicq scm̃ dĩ infraꝓpͥum receper̃ laustra
coenobii. Cũq parit̃ duo sacerdotes inelyti uelut duo
lumina mundi audoenus & filib̾t̾ conuenissent in
unũ. ueniã mutuo postulantes. ac inuicẽ colla acma¬
nib osculantes. ita conglutinatist̃ inuintilo. Kari¬
tatis. ut nũquã postea fuissent diuisi a cõpageordis.
acto .uiii. &incipiente .uiiii. qđ antea ita futurum
a scõ predictũ fuerat filiberto. Nã cũ qͥdã infelix
dia conat᷑ officii fungens crucẽ monasterii in uio
latam asportass& infurto : cũq incipiente iam die
nono facinus fuiss& inuentũ. uirdĩ quib credidit.
uerbotenus dix̃. qđ tot annis ipsũ monasteriũ sine
pastore degeret. qđ tot dieb crucis strigmata ꝑ didiss&¬

Expanded text:
batur namque tota Neustria de tanti viri praesentia; batur namque tota Neustria de tanti viri praesentia; obvia monachorum turba cum laudibus et reliquiis est egressa, sicque sanctum Dei infra propriam reciperunt claustram caenubii. Cumque pariter duo sacerdotes incliti, velut duae lumina mundi, Audoinus et Filibertus convenissent in unum, veniam mutuo postulantes, invicem colla et manus exosculantes, ita glutinati sunt in vinculo caritatis, ut numquam postea fuissent divisi a conpage cordis. octavo, incipiente nono, quod ante ita futurum a sancto praedictum fuerat Filiberto. Nam cum quidam infelix, diaconatus officium fungens, crucem monasterii involutam argento asportasset in furto, cum incipiente die nono facinus fuisset inventum, vir Dei, quos credidit, verbo tenus dixit, quod tot annis ipsud monasterium sine pastore degeret, quod diebus crucis Stigmata perdidiss
Abbreviated transcription (Latin):
redire uell&. sc̃s audoenus cũ in loco illius alius uell&
abbatẽ constituere & mona chi fortissimi absque
ꝑmissu rectorisui. nullatenꝰ ad consensũ potissent
minis aeterrorib acblandiciis flecti. ut eũ sibi de¬
buissent aliquatenꝰ constituere. & fidẽ quã datã
habebañ scõ confringere. Quidã miser homun¬
culus uocabulo crodo̾tꝰ cuͦ filium in scło filib̾tꝰ
ei loboedientia regulari extiterat monachus. cont̾
iustitiȩ modulũ ipsũ monasteriũ suscepit ad regendũ.
Eadẽmãq die dampnationis ictu ꝑcussus inpede :
tantũ ẽ. cruciat᷑ accerbissima peste. ut illo uiuente¬
ossa deipso deciderent. & miserabilẽ uitã miserrima
morte consumer&. Ded cũ in locoqꝰ rahentram nus
archidia conus fuiss& ab eato audoens antiftite sub¬
in tantũ ut ipse ꝓpt̃ beatũ filib̾tũ missos dirigeret.
quatm̃ simul inuere pacis concordia se uidere debe¬
rent. Quofacto : suum recepit coenobiũ Gratula¬

Expanded text:
re non vellit, sanctus Audoinus, cum in loco illius vellet abbate constituere et monachi fortissimi absque permisso rectori sui nullatenus ad consensu potuissent minis hac terroribus vel blanditiis flecti, ut eum debuissent aliquatenus consentire et fidem quam datam habebant infringere, quidam miser homuncolus vocabulo Chrodobertus, cuius filium in saeculo  oboedientia, eius extiterat monachus, contra iusticiae modolum ipsud monasterium suscepit ad regendum. Eadem namque die dampnationis ictu percussus in pede, tantum est cruciatus acervissima peste, ut, illo viventeossa de ipso deciderint et miserabilem vitam miserrima morte consumeret. Sed cum in loco huius Ragnetramnus archidiaconus fuisset a beato Audoino antestite subin tantum ut ipse pro beato Filiberto missus diregeret, quatenus simul in verae pacis concordiam se videre deberent. Quo facto, suum recepit caenubium. Gratula
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsensit. & absque ulla obseruantia medicine recepit
pristinã sanitatẽ. Nec dissimile fuit cũ eo sequanã
ri cepissent Sed ipso oratione fundente. nauis sola
in qua ipse solus stabat. remanentibus aliis ad oram
trans uecta .ẽ. littoris. Erat consuetudo scĩ ꝑ exortan¬
dis animis fr̃s demonasterio circum quaq trans¬
mittere & confluebant adeum uiri nobiles & po
multitudo. aliud construx̃ coenobiũ nomine pau¬
liacũ decem milib a gemmetico sequestratũ. ubi
scãrũ congregauit multitudinẽ feminarũ. Quas
sub religionis norma ꝓuiri dĩ oboedientia guber¬
nabat mat̾ prudentissima. orta nobili parentela.
uocabulo austreberta. Sed & multa monasteria
ꝑ eĩ exemplã constructa inneustria Sed & longũ¬

Expanded text:
persensit et absque aliqua observantia medicinae recepit persensit et absque aliqua observantia medicinae recepit pristinam sanitatem. 21. Nec dissimile fuit illud, cum, eum re coepissent, ipso oratione fundente, navis sola, in qua ipse stabat, remanentibus aliis, ad oram repente transvecta est littoris. 22. Erat consuetudo sancti ad exortandas animas fratres de monasterio circumquaque transmittere, et confluebant ad eum viri nobiles et potonasterium multitudo, alium construxit caenubium nomine Pauliaco, decem milibus a Gemedico sequestratum, ubi sanctarum congregavit multitudine feminarum, quas sub relegionis norma pro viri Dei oboedientiam gubernabat mater prudentissima, orta nobile parentela, vocabulo Austroberta. Sed et multa monasteria per eius exempla sunt constructa in Neustria -. Con
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ patrisadimplens. & egrotis seruiuit. & ipse sañ
uium isaram romanorum deueniss& ad portũ : non
inuento nauigio orationis expetiuit p̃sidium. Quo
surgente decellure. repente inuener̃ ad nõ missã¬
Quã cũ dĩ laudib ascendentes. alueum trans gressi st̃
fluminis Quȩdã religiosa femina pinuerno ĩuilla
uirũ dĩ in ꝓpria recepit aediculã. rogans eum cella¬
rium ingredi. & uas uinarium qđ tonnadicit᷑ benedi¬
cere. atque ut in eadẽ domo refectione ꝑacta: digna¬
retur nocte eadẽ ꝑmanere Quo obtentũ cũ in hono¬
re scĩ cuncti habitatores. uł hospites domus illius
fuissent largit̾ propinati. illo maturius discedente
p̃dicta femina ingressa cellarium. itauas ipsũ rep¬
perit plenũ : acsinihil exeo fuiss& expensum. Qua¬
morte depascerẽt᷑ acerba. mox ut ipse benedicti¬
onem esuꝑ caput ei tradidit. ȩger uulnꝰ inse mori

Expanded text:
sionem patris adimplens, et aegrotis servivit et ipse sanussionem patris adimplens, et aegrotis servivit et ipse sanusvium Hysara Romanorum devenisset ad portum, non invento navigio, orationis expetivit praesidium. Quo surgente de tello, repente invenerunt a Domino missaquam cum Dei laudibus ascendentes, alveum tratisgressi sunt fluminis. 19. Quaedam relegiosa femina Pinverno in villa virum Dei in propria recepit aedicola, rogans eum cellarium ingredi et vas vinarium quod tunna dicitur benedici, atque in eadem domo, refectione peracta, dignaretur nocte eadem commanere. Quod obtentu, cum in honore sancti cuncti habitatores vel hospites domus illius fuissent largiter propinati, illo maturius decedente, praedicta femina ingressa cellarium, ita vas ipsud repperit plenum, hacsi nihil ex eo fuisset expensum. 20. Quapustella, iam morte depasceretur acerva, mox ut ipse benedictionem super caput ipsius tradidit, aeger vulnus in se morire
Abbreviated transcription (Latin):
& uir dĩ ꝑacto itinere. festinabat ad coenobiũ celebrare
sollempnia. Perueniensq ad sequanã. ipse cumfrĩb as¬
cendit nauiculã. Caballos quos habuerat. reliquid ad
pascua. Quidã regius forestarius dum aspex̃ equũ quẽ
uirdĩ sederat. furtu abdux̃. Sed cũ se addormiendum
collo cass&. repente surrex̃. & totam domũ suã flamis exi¬
tialib ardere conspexit. Sed cum hoc uxor illius non ui¬
der&. & ei anxietatẽ conspicer&. subito & hoc qđ uir suus
uidebat conspiciens ꝑcunctare coepit. si ali quid dereb
seruorum dĩ. uirsuus haber& infraude. qđ ubi cognouit.
ambo parit̃ nullã morẽ fecer̃. donec & direpta redde¬
rent. & poenitentiã cũ indulgentia recepissent. Die
quadã monachus quilanguentib seruiebat ex more
& ipse in cõmodũ uisus ẽ. incurrisse: Sed hoc uirdĩ cog¬
nito. dixei. fidẽ habe. & egrotantib seruiẽs. tu noli
amplius egrotare. Mox monachus ut audiuit ius¬

Expanded text:
um celebrare sollemnia. Perveniens ad Sigonam, ipse cum fratribus adscendit naviculam; caballus quos habuerat reliquid in pascua. Quod regius forestarius dum aspexit, equum quem vir Dei sederat furto abduxit. Sed cum se ad dormiendum locasset, repente surrexit et totam domum suam flammis exitialibus ardere conspexit. Sed cum hoc uxor ipsius non videret et eius ancxietatem conpesceret, subito et ipsa hoc quod vir suus videbat conspiciens, percunctare coepit, si aliquod de rebus servorum Domini vir suus haberet in fraude. Quod ubi cognovit, ambo pariter nullam moram fecerunt, donec et direpta reddiderunt et paenitentiam cum indulgentiam recepissent. 17. Die quadam monachus, qui languentibus serviebat ex more, et ipse incommodum visus est incurrisse. Sed hoc vir Dei cognito dixit ei: 'Fidem habe, et aegrotantibus seniens, tu noli amplius aegrotare'. Mox monachus ut audivit, ius
Abbreviated transcription (Latin):
ualida febre. in iunxit ei causã oboedientiȩ: In uir¬
tute xpisolo uero usus imꝑio.uade inquiens & reuer¬
tere. & amplius noli febricitare. Statimergo mo¬
nachus sanus factus factus: ꝑ fecit quã totius quod
ascõ patre fuerat iussus. Ita uiridĩ sermo & causã ob¬
tinuit. & morbũ fugauit Quodã uero tẽpore. parisius
ci uitatẽ exiente causȩ discordiȩ conuolauit. Sed

Expanded text:
valida febre, iniuncxit ei causam oboedientiae, in virvalida febre, iniuncxit ei causam oboedientiae, in virtute Christi solo verbo usus imperii: 'Vade', inquiens, 'et revertere et amplius noli febricitare'. Statim ergo monachus sanus factus proficiscit quantocius, quod a sancto patre fuerat iussus. Ita viri Dei sermo et causam obtinuit et morbum fugavit. 12. Quodam tempore Parius civitate, exi
Abbreviated transcription (Latin):
recepturi. Hȩc desitu loci breuit̃ diximus. nunc ad
fulgentib cresceret inuirtute. & qͥcqͥd sibi abstinen¬
tiȩ rigore subtraher&. hoc pauꝑib & hospitib erogar&.
Quadã die laborantib fr̃ib panis defuit. ita etiam
unde fieret om̃imodis non ad eẽt Sedcũ uiripse
fr̃s sẽꝑ studio religionis admoueret. dicens eẽ. pro¬
missũ. qđ dñs animã iusti famem nequaquã affli¬
geret: Subito nutudĩ quidam francus ad fuit.¬
qui septẽ panes & bis terna farina sata detulit.
hora qua reficiendi corpuscula necessitas poposciss
Iunc illi fide firmius confortati. ut ex inde sufficient̃
habuer̃. & ad uenientib cũ gaudio obtuler̃. At que
ex illa die inantea nũquã defecer̃ habitatoribus
loci illius oportuna frum̃ta. addant᷑ inpagina no
monasterii ad ebroiũ francorũ principẽ uell&
quendã monachũ destinare: inueniens ꝓstratum

Expanded text:
recepturi. Haec de situ loci breviter diximus; nunc ad recepturi. Haec de situ loci breviter diximus; nunc ad fulgentibus, cresceret in virtute et, quodquod sibi abstinentiae rigore subtraheret, hoc pauperibus et hospitibus erogaret, quadam die laborantebus fratribus panis defuit, ita ut etiam, unde fieret, omnimodis non adesset. Sed cum ipse fratres semper in studio religionis admoneret, dicens, esse promissum, quod Dominus animam iusti fame nequaquam adfligeret, subitu nutu Dei quidam Francus adfuit,qui septem panes et bis terna farinae sata detulit hora, qua reficiendi corpusculum necessitas poposcisset. Tunc illi fide firmius confortati, et exinde sufficienter habuerunt et advenientibus cum gaudio obtulerunt, atque ex illa die inantea numquam defecerunt habitatoribus loci illius oportuna frumenta. 11. Addantur pagina nova monasterii ad Ebroino Francorum principe vellit quendam monachum distinare, inveniens illum prostratum
Abbreviated transcription (Latin):
Subter edens gemine. duob officiis oportune. Hinc
falerna seruanda condunt᷑ hincbrandiadara parañ:
Ibiq conueniunt. qͥ dignidõ deseruiunt Nihil haben¬
tes ꝓpriũ : nullũ egentes conpendium. Quia sꝑantes
indño : non deficient om̃ibono. ut uere in eis impleat᷑
abstinentia magna. Humilitas sũma. castitas p̃om̃a:
maris inuener̃ conpendiũ Nã uncis retib & ratibus
capiuntur pisces maris quinquagenis pedib longi.
Qui ob iuuaminea frum sup̃ti in escas. etiã expellunt
tenebras ꝑlucernas. atq contͣ naturã sui. aqͣ quȩ ignẽ
consueuit extinguere. ꝑ nutrim̃ta pinguedinis. ignẽ
nutrit lucernȩ. ait hoc meritũ scĩ filibti . & scõrum
multiplices ibidẽ sepulturȩ. Quidõ seruientes assi¬
due ꝑpacis tẽporũ confixa cruci propria uoluntate.
agonẽ impleuer̃ martyrii . & corporexp̃i cũ mortui
exspectant diem iudicii. corona magni certaminis

Expanded text:
Subter aedes gemina duobus offitiis oportuna: Hinc Subter aedes gemina duobus offitiis oportuna: Hinc Falerna servanda conduntur, hinc prandia clara parantur, ibique conveniunt, qui digne Christo deserviunt, nihil habentes proprium, nullum egentes conpendium, quia sperantes in Domino non deficient omni bono, ut vere in eis impleaturabstinentia magna, humilitas summa, castitas per omnimarinis invenerunt conpendium. Nam uncis, retibus et ratibus capiuntur pisces marini quinquagenibus pedibus longi, qui ob iubamine fratrum in escas, etiam et expellunt tenebras per lucernas, atque contra naturam sui aqua, quae ignem consuevit extinguere, per nutrimenta pinguidinis ignem nutrit lucernae. Agit hoc meritum sancti Filiberti et sanctorum multiplices sepulturae, qui Deo servientes assiduae, per pacis tempore, confixa cruci propria voluntate, agonem impleverunt martyrii, et corpore Christo cummortui, expectant diem Domini, coronam magni certaminis
Abbreviated transcription (Latin):
Iurrita mole surgentia. claustra receptionis mira.
aduentantib: oportuna. Introrsus domus alma.
fulget habitantib digna. ab euro surgens ȩccła. crucis
instar erecta: cui apicem obtinet alma uirgo maria
Altare. ẽ. ante faciem lec tuli. cũdente beatissi mi
filibti. Picto gẽmarũ lumine. comptum auri & ar¬
genti. congerie abutroque latere. iohannis & colũbani
aras dant głam dõ. aderent ab orea. Dionisii mar&ris.
& germani confessoris. edicula. Indextris domũ nobile.
scĩ prominet petri. O raculũ elatere scĩ habens martini¬
Uergit ameridie: cellulã ipsius scĩ dĩ. petreo mar¬
gine florescente. Opera saxis claustra. cinguntur
arcubus uaria: Qđ decus obdelectans animum.
cunctis triumphantib limphis. duplex uergit ad austrũ
Ducentorũ nonaginta pedum longitudine. quin¬
quaginta in latitudine emin& domus Quies¬
treum penetrans. lineis fouet aspectũ legentibus

Expanded text:
turrita mole surgentia, claustra receptionis mira, turrita mole surgentia, claustra receptionis mira, adventantibus oportuna. Introrsus domus alma fulgit habitantibus digna. Ab euro surgens ecclesia crucis instar erecta, cuius apicem obtinet alma virgo Maria, altaris ante faciem lectoli cumdente beatissimi Filiberti, picto gemmarum lumine, comptum auri et argenti congeriae; ab utroque latere Iohannis et Columbani aras dant gloriam Deo. Aderit a borea Dionisi martyris et Germani confessoris aedicola; in dextris domum nobile sancti prominit Petri, oraculum e latere sancti habens MartiniVergit ad meridie cellula ipsius sancti Dei, petreo margine florescente. Operosa saxis claustra comitur arcis, variaque decus oblectans animum cunctis, triumphantibus limphis. Duplex vergens ad austrum, ducentorum nonaginta pedum longitudine, quinquaginta in latitudine eminit domus quiestreum penetrans, linis fovet aspectum legentis.
Abbreviated transcription (Latin):
lactiferã Diuersis uena tib apta. auiũ canora melodia:
Sequana parte trinamilia. ter quina girat Bis
quaterno stadio. qđ nr̃is in ictus pristinũ uergit
cursũ. unũ tantũ modo comeantib dans ingressũ.
Nunc ascendens mare eruetuat. nunc adsinũ redi¬
ens aquarum impetu manat. conpendia nauium.
commercia plurimorũ. Nihil pene indigens: qͥc qͥd
ministrat̾ uehiculis. pedestribus. & equinis. Plaustris
etiam atq ratibus Ibidẽ castrũ condider̃ antiqui.
ibi adstant in acie nobilium castradĩ. Ibi suspirantes.
ꝓdesiderio paradrsi gemunt. Quigem̃tes: rorantibus
oculis inflaminis ultricibus gemituri noner̃ Ibi sacer
almus de quo p̃sens loquit᷑ text̾. multi plicib laudib
est colendus Qui patri archȩ iacob more uetusto. in
septua ginta animarũ numerũ. istã ipsã descendit in
sp̃s scĩ. ubi eius prouidentia construx̃ ꝑ qͣdrũ menia.

Expanded text:
lactiferam, diversis venatibus apta, avium canora modolia. lactiferam, diversis venatibus apta, avium canora modolia. Sigona parte trina milia gyrat ter quina; bis quaterno stadio, quod non in ictus pristinis vergit cursum, unum tantomodo comeantibus dans ingressum. Nunc ascendens mare eructat, nunc ad sinum rediens aquarum impetus manat. Conpendia navium, commertia plurimorum, nihil paene indigens: quicquid ministratur vehiculis pedestribus et equinis, plaustris etiam adque ratis. Ibidem castrum condiderunt antiqui; ibi adstant in aciae nobilia castra Dei, ubi suspirantes pro desiderium paradisi gemunt, qui, gementes rorantibus oculis, in flammis ultricibus gemendi non erunt. Ibi sacer almus, de quo praesens loquitur textus, multiplicibus laudibus est colendus, qui patriarchae Iacob more vetusto in septuaginta animarum numero istoipso descendit in tus sancti. 8. Ubi eius providentia construxit per quadrum moenia
Abbreviated transcription (Latin):
decreta. columbani instituta. scĩsima lectione fre¬
quentabat assidua. Sicque honestus uirtute aromatũ.
sequacib scm monstrabat exemplũ Seddũ diuina uirt
lumen illius suꝑ candelabrũ uell& constitui. ut lampa¬
da scĩtatis illius longelateq fulgorante uirtutũ ra¬
dio deberet splendescere posuit in corde uiri scĩsimi.
utꝰ ꝓprio labore: deberet monasteriũ fabricare. Ic̃ arege
francorum clodoueo nomine. atq eiꝰ regina uocabulo
balde childe. locũ inpago rotomagensi quȩ uetusto
so uernat decore more gemmarũ Hinc frondium
coma siluestris. hinc multiplices arborum fruges:
Illinc placet uberrima tellus. istinc uirentia pͣta
graminib. Hinc orcorũ odoriferi flores. hinc ui¬
nearum habundant botriones. qui turgentib gẽ¬
mis rutilant infalernis Cincta undiq aquis: mirat᷑
inclita coespis Pas cui pecorũ congrua. fundens frugẽ

Expanded text:
decreta, Columbani instituta sanctissima lectione fredecreta, Columbani instituta sanctissima lectione frequentabat assidua, sicque honustus virtute aromatum sequacibus sanctum monstrabat exemplum. 6. Sed cum divina virtus lumen illius super candelabrum vellet constitui, ut lampada sanctitatis illius longe lateque, fulgorante radio, deberet splendere, posuit in corde viri sanctissimi, ut ex proprio labore deberet monasterium fabricare. Tunc ad rege Francorum Chlodoveo nomine atque eius regina vocabulo Baldechilde locum in pago Rodomagense, quem vetusto ui diverso vernat decore more gemmarum! Hinc frondium coma silvestris, hinc multiplices arborum fruges; illinc placet uberrima tellus, istinc virentia prata graminibus. Hinc hortorum odoriferi flores, hinc vinearum habundant butriones, quique turgentibus gemmis lucens rutilat in Falernis. Cincta undique aquis miratur inclita cispis, pastu pecorum congrua, fundens frugem
Abbreviated transcription (Latin):
succendi Domũ sibi traditã strenue gub̾nare. nullius
ꝑsonã acciꝑe. inuenta uitia radicit᷑ ex tẏrpare: Ic̃
non nulli efr̃ib malignitate sp̃u inflãmati. assupta
ultrix manus dĩ. hoc inpunitũ non ꝑtulit. Nã unus
ex eis fluminis ictu interite. alius more arrii inster
uitã. digna morte finiuit: Iunc reliqui timore per¬
culsi. petentes ueniam profacinore. eum in honore
pristinum studuer̃ reuocare. atque eideinceps cum
cumire : Ita ut aliquod emolumenti ex successione
scĩtatis ualeret accipere: Lustrans luxouium &bouiũ
uł reliqua coenobia Subnorma scĩ columbani degen-¬
tia. at que om̃a monasterla quȩ intrasuum gremiũ
francia. & italia. ac tota concludit burgundia astuta
intentione ꝓuidens ut prudentissima apis. Quic quid
meliorib florere uidit studiis. hoc suis tradere exem¬
plis Basilii sc̃ĩ carismata. macharii regula. benedicti

Expanded text:
succendi, domum sibi traditam strinuae gubernare, nullius succendi, domum sibi traditam strinuae gubernare, nullius personam accipere, inventa vitia radicitus extyrpare. Tunc nonnulli e fratribus, malignitatis spiritu inflammati, adsumpta ultrix manus Domini hoc inpunitum non pertulit. Nam unus ex eis fulminis ictu interiit, alius more Arrii in stervitam dignam mortem finivit. Tunc reliqui timore perculsi, petentes veniam pro facinore, eum in honore pristinum studuerunt revocare atque ei deinceps cum cuire, ut aliquod emulumenti ex successione sanctitatis valeret accipere. Lustrans Luxovium et Bobium vel reliqua cenobia sub norma sancti Columbani degentia atque omnia monasteria, quas intra suo gremio Francia et Italia hac tota claudit Burgundia, astuta intentione providens, ut prudentissima apis, quicquid melioribus florere vidit studiis, hoc suis traxit exemplis. Basilii sancti charismata, Macharii regula, Benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
ra ȩdulia: nutu dĩ detectꝰ uiro dñi ꝑsomniũ est os¬
tensus: Nam cum quadã nocte fuiss& erbo refectꝰ:
ipse uentrẽ illius palpare coepit ac dicere: modo hic bene.
modo hicbene lunc miles dñi cognoscens ignita iacula
inimici. crucisse uallans munimine. rigorem absti¬
nentiae studuit replicare. & dĩ auxilium implorare
ipsũ dirus anguis erex̃: Nã cũ inursi specie eũ intra
ȩccła temptass& terrere. & nocte alia deferro cande¬
labri nisus fuiss& transfigere: uł nocte tertia ostiũ
ȩccłȩ expansis brachiis uell& ꝓhibere : om̃a machi¬
namenta filibertus expulit uirtute diuina ꝑscȩ̃ crucis
indagia Igitur cũbeatꝰ aglius obiss& in dño: frum
concordante consensu. uir dnĩ filibertꝰ. suscepit regi¬
minis locũ. Cepit nãque humilitate pollere: hos¬
pitalitatẽ sectari. abstinentia uigere Prudentiȩ lã¬
pade radiare: florigera caritate uernare. telo dĩ

Expanded text:
ra edulia, nutu Dei detectus, viro Domini per somnium est osra edulia, nutu Dei detectus, viro Domini per somnium est ostensus. Nam cum quadam nocte fuisset cybo refectus, ipse ventrem illius palpare coepit hac dicere: 'Modo hic bene, modo hic bene!' Tunc miles Domini cognoscens ignita iacula inimici, crucis se vallans munimine, rigore abstinentiae studuit triplicare et Dei auxilium implorare onibus dirus anguis erexit. Nam cum in ursi speciem eum intra ecclesiam temptasset terrere et ipsum nocte alia de ferro candelabri nisus fuisset transfigere vel nocte tertia ostium ecclesiae expansis brachiis vellet prohibere, omnia eius machinamenta Filibertus expulit virtute divina per sanctae crucis indagia. 4. Igitur cum beatus Agilus obisset in Domino, fratrum concordante consensu, vir Domini Filibertus suscepit regiminis locum. Coepit namque humilitate pollere, hospitalitatem sectare, abstinentiam vegere, prudentiae lampada radiare, florigera caritate vernare, zelo Dei
Abbreviated transcription (Latin):
cum suis consortib in ꝓprio construxerat tellure.
& ipsũ uirum dĩ ibi insti tuerat demonas terio luxo¬
uiensium patrem. quicquid habere potuit in ele¬
mosinã erogauit: Nec quic quã ex inde amicis. uł
parentib gratũ aliquid tribuit: sed rotum aesi re¬
galia negotia sibi credita. caute & fidelit̃ dispen¬
sauit Cũque adp̃dictũ coenobium ꝑueniss& beatꝰ
aglius illũ gratant̾ recepit: Ibiq uir dñi filibertus
comam deposuit. ac iugum xp̃i suaue. & onꝰ eiꝰ leue
suscepit: Tanteque religionis culmen exercuit. ut
uires ꝑfectiorib imitabilis fieret. Iussus igitur
ad priorem mensã sedere studuit ipse om̃ib mini¬
strare. ut ipsũ reficiendi solatium. in fr̃m implicar&
obsequiũ nec satiatus amensa consurger& ꝑ acto
conuiuio. Cumque antiquus hostis eiꝰ inuidens absti¬
nentiam pulsaret animam illius ut sumeret amplio¬

Expanded text:
cum suis consortibus in proprio construxerat tellore cum suis consortibus in proprio construxerat tellore et ipsum virum Dei ibi instituerat de monasterio Luxoviensium patrem, quicquid habere potuit in haelimosinam erogavit nec quicquam exinde amicis vel parentibus gratis aliquid tribuit, sed totum acsi regalia negotia sibi credita caute et fideliter dispensavit. Cumque ad praedictum caenubium pervenisset, beatus Agilus illum gratanter recepit, ibique vir Domini Filibertus comam deposuit hac iugum Christi suave et onus eius leve suscepit tantaeque religionis culmen excrevit, ut viris perfectioribus imitabilis fieret. 3. Iussus igitur ad priorem mensam sedere, studuit ipse omnibus ministrare, ut ipsud reficiendi solatium in fratrum inplicaret obsequio nec satiatus a mensa consurgeret, peracto convivio. Cumque antiquus hostis, eius invidens abstinentiam, pulsaret animum illius, ut sumeret amplio
Abbreviated transcription (Latin):
commendare studuit. qui in terreliquos francorum reges.
fortissimus fuit: Tunc ille nobilitatis lampade fubgens.
consortium adeptis.ẽ. audoeni optimatis. qui sub au¬
rea baltheo dm̃ ualde hiligens. int̾ reliquos regni ꝓ¬
ceres ualde habebat᷑ inlustris. & p̃fulgentib uitȩ menitis.
cathedram subiit rotoma gensium ciuitatis. & nunc uir¬
tutum signis fulgorante radio choruscat interris.
Cũ igitur filibertus iuuenis quaternis annorum
polleret iustris diuina p̃cepta audiens: elegit xp̃i dis¬
cipulus fieri. propriis om̃ib derelictis. Nec tamense
suo arbitrio credidit. quia hoc quippe didicit. ut
ut pre eẽ non audeat. qui sub. eẽ non didicerit Nec
oboedientiam subiectis imper&. qui prelatis ex¬
hibere nonnouit. Sed seruum dĩ inquirendũ stu¬
duit. cuius uehemens religio probatissima foret.
Agnito igit᷑ quendã dĩ militem aglium nomine.
qui p̃erat cenobio rasbacensi. quem sc̃s audo enus

Expanded text:
commendare studuit, qui inter reliquis Francorum regibus commendare studuit, qui inter reliquis Francorum regibus fortissimus fuit. Tunc ille nobilitatis lampade fulgens consortium indeptus est Audoini optimatis, qui, sub aureo balteo Deum valde diligens, inter reliquos regni proceres valde habebatur inlustris et, praefulgentibus vitae meritis, cathedram subiit Rodomaginsium civitatis et nunc virtutum signis, fulgorante radio, coruscat in terris. 2. Cum igitur Filibertus iuvenis quaternis annorum polleret lustris, divina praecepta audiens, elegit Christi discipulus fieri, propriis omnibus derelictis. Nec tamen se suo arbitrio credidit, quia hoc quippe didicit, ut praeesse non audeat, qui subesse non didicerit, nec oboedientiam subiectis imperet, quam praelatis exhibere non novit; sed servum Dei inquirendum studuit, cuius vehemens religio probatissima foret. Agnito igitur quendam Dei militem Agilum nomine, qui praeerat caenubio Chrasbacinse, quem sanctus Audoinus
Abbreviated transcription (Latin):
um prisca patrum recolimus. nosmet ad
animos nrõs reducimus: & uelut inspecu
potum. & fa melicus panem quȩrit: Itaergo dñi implo¬
ro auxilium: ut d& intimi cordis deuotionẽ: & linguȩ
loquendi periti ã. ut non temeritatis audacia. quam
imperio patri spĩtali. choschino abbati. uł om̃i con¬
gregationi gemetici monasterii. ut aliquid memoriale
Dic que pauca demultis carpo. quȩ adȩdificationẽ
animarum ꝑtineant: ut nec legentib sit onerosa:
nec audientib prebeat fasti dium. aut deuotis deneget᷑
pcatio. qͥa ualida . ẽ. ut mors dilectio Sufficiant pauca
demultis. qͥa scriptũ ẽ Cui pauca non sufficiunt: mul
scłari prudentia non indoctus undique iuxta morẽ
gentis strenuus. uico iulii .ẽ. nutritus. Eadem causa
maxime: qđ genitorem ipsius filibaudem obtentu re¬
gio munere luicalis administrationis cessante: & ciues
loci illius expetissent pontifici Quicũ p̃dictũ ad olescen¬
tem bone indolis florere cerneret: eũ regi dagoberto.

Expanded text:
um prisca patrum recolimus, nosmet ad animos nostros reducimus et velud in specupotum et famelicus panem quaerit. Ita et ego Domini imploro auxilium, ut det intimi cordis devotionem et linguae loquendi peritiam, non tam temeritatis audacia quam imperio patri spiritali Choschino abbati vel omni congregationi Gemmetici monasterii, ut aliquid memoriale Sicque pauca de multis carpo, quae ad aedificationem animarum pertineant, ut nec legentibus sit onerosa nec audientibus prebeat fastidium aut devotis denegetur precatio, quia valida est ut mors dilectio. Sufficiant pauca de multis, quia scriptum est: Cui pauca non sufficiunt, multseculari prudentia non indoctus, undique iuxta morem gentis strinuus, urbe Vico Iulii est nutritus, ea de causa maxime, quod genitorem ipsius Filibaudem, obtentu regio munere, laicale administratione cessante, cives loci illius expetissent pontificem. Qui cum praedictum adulescentem bonae indolis florere cerneret, eum regi Dagoberte
Abbreviated transcription (Latin):
facto monachus ueniens nuntiauit. qđ magnũ piscem
mortuũ musculũ nomine unda maris detulisset
dĩ sollicitꝰ denecessitate frũm attentius incubaret
orationis studio. Mane facto multitudimẽ piscium
Vnde & ꝑtotum anni spatium. fr̃s habuer consolati¬
onis conpendiũ . & plurma monasteria uł pauꝑes
refectionis auxilium. Alio quoq tp̃r. aduenientes
brictones nautici iuuencum ipsius monasterii subri¬
puer̃ in scelere furtim. Dũq uellent adꝓpria remeare.
coepit mare intumescere. & ipsis periculis minitare:
Iunc quidã denauticis sensu sani intellegentes nauiũ
culpa ꝑiclitari. sollicite ꝑscrutantes in uener coriũ
& carnem parit̃ bouis. Reuertentesq inpellente uento
ad insulã monasterii. cũ reddissent direpta: fidelita te¬
one ꝑcepta : reuersi sunt cũ pace ad ꝑpͥa. Alio quoque

Expanded text:
facto, monachus veniens nuntiavit, quod magnum piscem facto, monachus veniens nuntiavit, quod magnum piscem mortuum, musculum nomine, unda maris detulisset Dei sollicitus de necessitatem fratrum adtentius incubaret orationis studium, mane facto, multitudo piscium, Unde et per totum anni spatium fratres habuerunt consolationis conpendium et plurima monasteria vel pauperes refectionis auxilium. 40. Alio quoque tempore advenientes Brittones nautici iovencum monasterii subripuerunt in scelere furti, dumque vellent ad propria remeare, coepit inare intumescere et ipsis periculum minitare. Tunc quidam de nauticis sensu sani, intellegentes navigium culpa periclitari, sollicite perscrutantes invenerunt corium et carnem pariter bubi. Revertentes inpellente vento ad insulam, cum reddidissent direpta, accepta ione percepta, reversi sunt cum
Abbreviated transcription (Latin):
signaculum faceret. Tunc ille humilitatis gr̃a subtꝰ
casula qua erat indutus contra brachium ȩgri uexil¬
lũ crucis opposuit. & eum saluti pristinã dicto citius
reformauit. Dũ aliquando uirdĩ clauftra monaste¬
ri deambulans ad circũir&. cellararius monasterii
sedonius nomine eistuduit indicare. qđ liquorem¬
olei non haberet unde inȩccła lumen consuetum
arderet. Interrogat̾q: si hab& adhuc uł aliqͥd inde
amplius se non habere dix̃ quã mediam libram olei.
Quã ꝓpt̃ hospites. uł inusũ illius tẽptara seruare.
Sedcum dies declinar& aduesꝑum. nuntius deportu
maris aduenit quiei ad eẽ. nauẽ cũ oleo nuntiauit.
quȩ aburbe galisse urbe ueniens directa seruo dĩ ab
cum ꝓphetiȩ spũ fecundauit eũ ds̃ oleo leatie p̃con¬
sortib suis. Sed cũ uice alia cũ egeret pinguedinem.
adluminaria frum concinenda & ad peter& oratione
assidua. ut q munere eorũ suppleret᷑ indigentia. mane

Expanded text:
signaculum faceret. Tunc ille humilitatis gratia subtus signaculum faceret. Tunc ille humilitatis gratia subtus casulam, qua erat indutus, contra brachium aegri vixillum crucis obposuit et eum saluti pristinae dicto citius reformavit. 37. Dum vir Dei claustra monasterii deambulans circuiret, cellararius monasterii, Sidonius nomine, ei studuit indicare, quod liquoremolei non haberet, unde in ecclesia lumen consuetum arderet. Interrogatus, si haberet aliquod olei, amplius non habere se dixit quam mediam libram olei, quam propter hospites vel in usum illius temptaveraSed cum dies declinaret ad vesperum, nuntius de porto maris advenit, qui ei adesse navem cum oleo nuntiavit, quae, a Burdegalinse urbe veniens, directa servo Domini cum prophetiae spiritum fecundavit eum Deus oleo letitiae prae consortibus suis. 38. Sed et vice alia cum egeret pinguidinem ad luminaria concinnanda et a Domino peteret oratione adsidua, ut eius munere eorum subpleretur indigentia, mane
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens uisitare. commonebat attentius. ut semper
religionẽ seruarent in opere. Itaq cõmendans eos dño.
benedictione data atq p̃missa. herio est reuersus¬
i insulã ad quintiacum monasteriũ alteri desuis
monacbis tradidit ad regendũ. Cũq herio insula
demoraretur. quidã fr̃ uasto dolore dentium tor¬
quebat̾. Quicũ petiss& exfide aquam sibi dari. ubi
scĩ pedes fuer̃ loti. mox ut aqua illa locũ doloris
teagit. ꝓtinus inuirtute xp̃i dentium dirus dolor
sustiner& ad mensa sc̃ĩ patris accessit. Cũq uir dni
paululũ olei cũ fragmine panis eidem porrexiss &.
p̃cepit uerbo. ut ãplius non egro tar& Quimox ut co¬
medit bucellam panis cum oleo. repente sesensit adno sa¬
num factum. Sed & alius fr̃ dum inquoquina satager&
casu decidit. & brachio auulso desolo loco cum dolore
surrexit. Sed cum pene deficeret usque ad mortẽ. Ad¬
ueniente uiro dĩ petiit ut supͣ dolorẽ brachii crucis

Expanded text:
veniens visitare, commonebat adtentius, ut semper veniens visitare, commonebat adtentius, ut semper relegionis perseverarent in opere. Itaque commendans eos Domino, benedictione data, pace promissa, Herio est reversus insulam et Quinciaco monasterio alteri de suis monachis tradidit ad regendum. 34. Cumque Herio insula demoraretur, quidam frater vasto dolore dentium torquebatur. Qui cum petisset ex fide aquam sibi dare, ubi sancti pedes fuerant loti, mox ut aqua illa locum doloris tetigit, protenus in virtute Christi dentium dira dolor sustineret, ad mensam sancti patris accessit. Cumque vir Dei paulolum olei cum fraginen panis eidem porrexisset, praecepit verbo, ut amplius non aegrotaret. Mox ut comedit bucellam panis cum oleo, repente se sensit a Domino sanum factum. 36. Sed et alius frater, dum in quoquina satageret, casu decidit et, brachium avulsum, de suo loco cum dolore surrexit. Sed cum paene deficerit usque ad mortem, adveniente viro Dei petiit, ut supra dolorem brachii crucis