comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uultir mihidare. & ego uobis eum tradam:
& post pecuniaesponsionem dans signum tradi¬
tionis Quẽ cum que inquit osculatus fuero
ipse est ten&ecum. Id eosu permeait a pestũ
est. Cumenim dedit oredoloso aperuit quẽ
tenerent. Iud ȩorum quoque cum eum uolen¬
tes doloperdere. uteuangelium pandit
Clama uerunt dicentes crucifige crucifige
& postpusillum sequitur. Constitue supereũ
peccatorem. Idest superiudam & diabolus
st& addextriseius Cum iudicatur ex eat
condemnatus & oratio eius fiatin peccatum
fiant dies eius pauci: & episcopatum eius acci¬
pi& alter: & posto&era quae deeo sequunt᷑
Proeo quod inquit nonsitrecordatus facere
misericordiam &persecutus esthominem
pauperem &egenum & conpunctum corde
mosti trixdere: & sequentia reliqua quae
in eius prȩdicta sunt poena: Namsicut narrat
liber actuum a postolorum de eo prȩdicta &
in ipso compl&aesse ses probat a postolus
p&rus. Cum loco eius unum ex his quicum

Expanded text:
ultis mihi dare, et ego vobis eum tradam? et post pecuniae sponsionem dans signum traditionis, Quemcumque, inquit, osculatus fuero, ipse est, tenete eum . Ideo, super me, ait, apertum est. Cum enim signum dedit, ore doloso aperuit quem tenerent. Judaeorum quoque, cum eum volentes dolo perdere, ut Evangelium pandit, clamaverunt dicentes: Crucifige! crucifige ! Et post pusillum sequitur: Constitue super eum peccatorem, id est, super Judam, et diabolus stet a dexteris ejus. Cum judicatur, exeat condemnatus, et oratio ejus fiat in peccatum. Fiant dies ejus pauci, et episcopatum ejus accipiat alius. Et post caetera quae de eo sequuntur: Pro eo quod, inquit, non est recordatus facere misericordiam; et persecutus est hominem pauperem et egenum, et compunctum corde morti tradidit ; et sequentia relin ejus praedicta sunt persona. Nam sicut narrat liber Actuum apostolorum, de eo praedicta, et in eo impleta esse sanctus probat apostolus Petrus, cum loco ejus unum ex iis qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
ad populum xp̃ianum: &id quodmendax
obtrectatio ineptissime finxit horruerit
Piatamen constantiquedoctrina abundanter
probauit predicandam esse ecclesiȩ & prȩdesti¬
nationem. inqua est gratiae preparatio: &grac¬
tiam inqua est pracedestinationis effectus:
&prȩscientiam dĩ qua anteraecula a erna
quibus ess& conlaturus suadona prȩsciuit
Cuius predicationis quis que estinpugnator
Apestissimus est pelagianȩ elationis adiutor
Hoc autem quod infinepos uistis superiori capi¬
tulo ubitrriorum. &sydoniorum mentio
facta est debuit copulari: Quia &i am in libri
corpore eidem cause sinecuius quam diuersae
disputationis interiectione conexum est:
Vnde& responsio. quam prȩcedentibus subdidi
Pot est &lam adistas sufficere. in quibus nullaẽ
obscuritas. sidefide p̃destinationis & gractiȩ
dĩ ex qua est omniumbonorum origo. perse¬
uerantiaq meritorum hoc teneatur quod
hab& ueritas:¬

Expanded text:
ad populum christianum, et id quod mendax ad populum christianum, et id quod mendax obtrectatio ineptissime finxit, horruerit: pia tamen constantique doctrina abundanter probavit, praedicandam esse Ecclesiae et praedestinationem, in qua est gratiae praeparatio; et gratiam, in qua est praedestinationis effectus; et praescientiam Dei, qua ante saecula aeterna quibus esset collaturus sua dona praescivit. Cujus praedicationis quisquis est impugnator, apertissimus est Pelagianae elationis adjutor. Hoc autem quod in fine posuistis, superiori capitulo, ubi Tyriorum et Sidoniorum mentio facta est, debuit copulari: quia etiam in libri corpore, eidem causae, sine cujusquam diversae disputationis interjectione, connexum est. Unde et responsio, quam praecedentibus subdidi, potest etiam ad ista sufficere: in quibus nulla est obscuritas, si de fide praedestinationis et gratiae Dei, ex qua est omnium bonorum origo perseverantiaque meritorum, hoc teneatur, quod habet veritas
Abbreviated transcription (Latin):
consummata fueritistauita. quae temptatio e
superterram: sed faci&nos perseuerare inse.
usque ad huius uitae finem. cui ootti diedicimus
Nenos inferas intemptationem: Vid &is neobsecr&
quantum dist& hic sermo abeo. quem conposuit
malignitas obloquentium: Quistuduerunt &iã
ea quaerecte dicit. Ex quisita uerborum fraude
corrumpere: De quoidem doctor rectissime. ait :¬
Dolosi autem uel in periti medici est &iam utile
medi camentum. sicadligare. ut aut non prosit:
Aut obsit: &iterum. dissimili ineptia:
Nempeinquit hocuerissimum est. ita sane. sed
in probabirnmum in postunissimum. in congru¬
entissimum: Non falso eloquio sed nonsalubrit̃
ualitudini humanȩ infirmitatis ad posito:
Nonigitur necesseest dehisrationem reddere
quae& ab alus dicta & abipso ostendimus in pro¬
bata. Itatamen ut nihilsibi perfalsorum ad¬
mixtionem preripi pater&air exueris Quam¬
uis enim numquam tam. insipienter locutussit

Expanded text:
consummata fuerit ista vita, quae tentatio est consummata fuerit ista vita, quae tentatio est super terram : sed faciet nos perseverare in se usque ad hujus vitae finem, cui quotidie dicimus, « Ne nos inferas in tentationem » . Videtisne, obsecro, quantum distet hic sermo ab eo quem composuit malignitas obloquentium; qui studuerunt etiam ea quae recte dicit, exquisita verborum fraude corrumpere? De quo idem doctor rectissime ait:Dolosi autem vel imperiti medici est, etiam utile medicamentum sic alligare, ut aut non prosit, aut obsit . Et iterum de simili ineptia: Nempe, inquit, hoc verissimum est, ita sane, sed improbissimum, importunissimum, incongruentissimum; non falso eloquio, sed non salubriter valetudini humanae infirmitatis apposito . Non igitur necesse est de his rationem reddere, quae et ab aliis dicta, et ab ipso ostendimus improbata: ita tamen, ut nihil sibi per falsorum admixtionem praeripi pateretur ex veris. Quamvis enim nunquam tam insipienter locutus sit
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicer& qualiterdehis loquendum ess& inpo¬
pulo. propriisensus uerba conexuit dicens
Illum &iam modum quoutendumesse in prȩ¬
destinationis prȩdicatione nos diximus. loquen¬
di ad populum non existimo deberesufficere:
Nisihoc uel aliquid huius modi addat ut licat
Vositaque &iam ipsa oboediendi perseuerantiã
apatre luminum. a quodescendit. Omnedatum
optimum & omnedonum perfectum. speraredeb&is
& cottidianis orationibus poscere : At que hoc faci¬
endo confidere. Nonuos esse a prȩdestinatione
populieius alienos. quia &iam hoc ut faciatis ipse
largitur. Absitautem a uobis ideo desperare
deuobis quõ spem urãm in ipsohabere iubemini
non inuobis. Maledictus enim omnis qui spem
tenentes. Seruit edño intimore &exultate ci
cum tremore. Quõ deuita a cerna quamfiliis
promissionis promisit. Nonmendax ds̃. ante
tempora a&erna. Nemo potest essesecurus nisi

Expanded text:
cum diceret, qualiter de his loquendum esset in pocum diceret, qualiter de his loquendum esset in populo, proprii sensus verba connexuit, dicens: Illum etiam modum, quo utendum esse in praedestinationis praedicatione nos diximus, loquenti ad populum non existimo debere sufficere, nisi hoc, vel aliquid hujusmodi addat, ut dicat, Vos itaque etiam ipsam obediendi perseverantiam a Patre luminum, a quo descendit omne datum optimum, et omne donum perfectum , sperare debetis, et quotidianis orationibus poscere, atque hoc faciendo confidere, non vos esse a praedestinatione populi ejus alienos; quia etiam hoc, ut faciatis, ipse largitur. Absit autem a vobis ideo desperare de vobis, quoniam spem vestram in ipso habere jubemini, non in vobis. Maledictus enim omnis qui spem tenentes, servite Domino in timore, et exsultate ei in tremore . Quoniam de vita aeterna, quam filiis promissionis promisit non mendax Deus ante tempora aeterna, nemo potest esse securus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sed aiuint ut scribitis. & postea ista cumdicunt:
Ex hocergo potustis aduestere. Non ipsum hae
dicere : sed eos dequibus dixit. sed aiunt ut scri
bitis &ista cumdicunt. quod similiter a postolus
ait: Sicut aiunt nosquidam dicere. faciamus
mala utueniant bona: Inferius autem ubi pleni
ad istarespond&: Multo manifestius pat&.
quam haec ab ipso Num quam taliter dicta sint
& quantum ei huius modi prȩdicationis forma
displiceat quam corrigens & mandans atque
emendans. Tolerabiliorem audientibus facit
qua euera sunt temperans quae falsa sunt reseca
&postmulta adiciens. Iam uero quod illis
uerbis conectitur. miror siullomodo potest. in po¬
pulo xp̃iano quisquam infirmus patienter
audire cum dicitur eis: &siqui oboeditis si pre¬
destinati estis reiciendi: subtrahuntur. Oboedi¬
entiae uires. ut oboedi recess&is: Hoc enim dicer
quidiud&ur aliudesse. quam maledicere
Aut mala quodam modo proph&are: & posthȩ

Expanded text:
Sed aiunt, ut scribitis; et postea, Ista cum dicunt. Sed aiunt, ut scribitis; et postea, Ista cum dicunt. Ex hoc ergo potuistis advertere, non ipsum haec dicere; sed eos, de quibitis; et, Ista cum dicunt. Quod similiter et Apostolus ait : Sicut aiunt nos quidam dicere, Faciamus mala, ut veniant bona. Inferius autem, ubi plenius ad ista respondet, multo manifestius patet quam haec ab ipso numquam taliter dicta sint, et quantum ei hujusmodi praedicationis forma displiceat; quam corrigens et mundans atque emendans, tolerabiliorem audientibus facit; quae vera sunt temperans, quae falsa sunt resecans, et post multa adjiciens : Jam vero quod illis verbis connectitur, miror si ullo modo potest in populo Christiano quisquam infirmus patienter audire, cum dicitur eis, Et si qui obeditis, si praedestinati estis rejiciendi, subtrahentur obedientiae vires, ut obedire cessetis. Hoc enim dicere, quid videtur aliud esse, quam maledicere, aut mala quodammodo prophetare . Et post haec
Abbreviated transcription (Latin):
rexistis quia necdum uos adiutorium gratiȩ
miserantis erexit. Uerum tamensiqui estis
uondum uocati: quos gratia sua. p̃destinaue¬
rit elegendos. accipi&is eandem gratiam. qua
uelitis. & sitis electi: &siqui oboeditis: si prae
destinati estis reiciendi. subtrahentur. oboedi¬
tupeo sc̃itatem ur̃am obiectionem calum nian¬
Itium a persona defensoris gratiae non potuisse
discernere &uerba obtretantiumei. ipsi qui
obtrectatoribus suis responl& aptasse:
Haec enim dedoctrina catholici uiri quidam¬
nequiter . & nugatorie iactitabant:
Quod quitalem dĩ gratiam prȩdicar&. ut fides
&oboedientia c&ereque uistutes. & in eisusq
infinem perseuerantia. Non nisi exdono dĩ
haberepossecredantur consequens esse. ut talib
uerbis. uter&ur adpopulum &hiuiur modi
denuntiationibus omnem liberi arbitrii euitaro
industria. Quod quia piissimus doctor litte¬
ris eorum ad quos scribit agnouerat. Ideo ait

Expanded text:
rexistis, quia necdum vos adjutorium gratiae rexistis, quia necdum vos adjutorium gratiae miserantis erexit. Verumtamen si qui estis nondum vocati, quos gratia sua praedestinaverit eligendos, accipietis eamdem gratiam qua velitis destinati estis rejiciendi, subtrahentur obeditupeo sanctitatem vestram, objectionem calumniantium a persona defensoris gratiae non potuisse discernere, et verba obtrectantium ei ipsi qui obtrectatoribus suis respondet aptasse. Haec enim de doctrina catholici viri quidamiter et nugatorie jactitabant, quod qui talem Dei gratiam praedicaret, ut fides et obedientia caeteraeque virtutes, et in eis usque in finem perseverantia, nonnisi ex dono Dei haberi posse credantur, consequens esse ut talibus verbis uteretur ad populum, et hujusmodi denuntiationibus omnem liberi arbitrii evitaret industriam. Quod quia piissimus doctor litteris eorum, ad quos scribit, agnoverat; ideo ait:
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. quidedit nobis spm fidei &uistutis continen¬
tiȩ &caritatis sapientiae. &intellectus. con¬
silu & fostitudinis scientiae &pi&atis. ac timo¬
ris sui: Quaebona sinon dediss& nobis: Quiom¬
nia.operatur in omnibus. prorsus non haberemus
innobis. &cum his qui non cognouerunt dm̃:
aut cum cognouissent. Non sicutdm̃ glorificaue¬
runt. Aut gratias egerunt. sed hoc ipsum suȩ
sapientiae deputantes: stulti facti & obscurato
corde euanuerunt in cogitationibus suis:
Cum his inquam sed eremus intenebris. & inum¬
bramortis: Necquȩrellam habentes de poena:
nec excusationem deignorantia. Nec pręsidiũ
denatura
Vunciam quod sequitur. qualent uid eamus.
nis stimulis excitari: sidicatur in conuentu eccle¬
siȩ audientibus multis: Ita sehab& de praedesti¬
natione definita sententia uoluntatisdĩ Ut alii
tis adfidem: Uel accepta perseuerantia perma¬
neatis infide: C&eriuero qui inpeccatorum
delectatione remoramini: Ideo nondum. sur¬

Expanded text:
virtutis, continentiae et charitatis, sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis, ac timoris sui. Quae bona si non dedisset nobis, qui omnia operatur in omnibus , prorsus non haberemus in nobis: et cum his, qui non cognoverunt Dominum, aut cum cognovissent, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt, sed hoc ipsum suae sapientiae, deputantes stulti facti, et obscurato corde evanuerunt in cogitationibus suis ; cum his, inquam, sederemus in tenebris et in umbra mortis, nec querelam habentes de poena, nec excusationem de ignorantia, nec praesidium de natura. Nunc jam quod sequitur quale sit videamus. nis stimulis excitari, si dicatur in conventu Ecclesiae audientibus multis: Ita se habet de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut alii tis ad fidem, vel accepta perseverantia, permaneatis in fide; caeteri vero qui in peccatorum delectatione remoramini, ideo nondum sur
Abbreviated transcription (Latin):
sumus: Manifestissime tamenscimus &uerum
esse quod dixit. &iustum esse quod fecit:
&non solumtrrios. &sydonios sed &iam cora¬
ex infidelibur fieri. sihoc in eis dñs uoluis s&
operari. Neque enim ulli falsum uideri potest
quodueritas ait. Nemo potest uenireadme
nisi fuerit ei datum apatremeo: Quobisdatume
nossemy sterium regni caelorum: Illis autem

Expanded text:
sumus, manifestissime tamen scimus, et verum sumus, manifestissime tamen scimus, et verum esse quod dixit, et justum esse quod fecit: et non solum Tyrios et Sidonios, sed etiam Coroex infidelibus fieri, si hoc in eis Dominus voluisset operari. Neque enim ulli falsum videri potest quod Veritas ait: Nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo ; et : Vobis datum est nosse mysterium regni coelorum, il
Abbreviated transcription (Latin):
quiliberantur non aud eamus definire quod
digni fuerint. liberari quosutique poss& ds̃. iuste
damnare siuell&. Quareautem nonomnes.
aut quare illos potius quam illos liber&
Nec necessarium est quȩrere Nec possibile reppe¬
rire. Cumo missis discr&ionis istius. causisscire
sufficiat: Quod nec misericordia iustitiam
Neciustitia auferat misericordiam. Apud eũ
a quonemo: nisuustedamnatur. Nemo nisi mise¬
ricorditer liberatur. D&xriis uero &sydoniis
quid aliuid possumur dicere: quam nonesse eis
datum utcrederent Quos &iam credituror
fuis se: Ipsa ueritas dicit: sitalia qualia apud
noncredentes facta suntuir tutum signa uidissena
Quareautem hoceis negatum fuerit. dicant. si pos¬
sunt qui calumniantur & ostendant
Quur apudeos dñs mirabilia quibus profutura
nonerant fecerit: &apud eos quibus profutura¬
erant : non fecerit. Nos &iam sirationem facti
& profunditatem iudiciieius pen&rare non pos¬

Expanded text:
qui liberantur, non audeamus definire quod qui liberantur, non audeamus definire quod digni fuerint liberari; quos utique posset Deus juste damnare, si vellet. Quare autem non omnes, aut quare illos potius quam illos liberet, nec necessarium est quaerere, nec possibile reperire: cum omissis discretionis istius causis, scire sufficiat quod nec misericordia justitiam, nec justitia auferat misericordiam apud eum, a quo nemo nisi juste damnatur, nemo nisi misericorditer liberatur. De Tyriis vero et Sidoniis quid aliud possumus dicere, quam non esse eis datum ut crederent, quos etiam credituros fuisse ipsa Veritas dicit, si talia, qualia apud non credentes facta sunt, virtutum signa vidissent ? Quare autem hoc eis negatum fuerit, dicant, si possunt, qui calumniantur: et ostendant, cur apud eos Dominus mirabilia, quibus profutura non erant, fecerit; et apud eos quibus erant profutura, non fecerit. Nos etiamsi rationem facti et profunditatem judicii ejus penetrare non pos
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdestinationem scõrum. Precedestinationẽ
scilic& &p̃parationem gratia edĩ quacestis¬
sime liberantur: C&eros autem quicumque
liberantur quos a generali perditione humani
generis gratia non exemit: Iusto nouerimus
iudicio non exemptos. & quid nobis remis sumsit
in eis discamus dequorum quȩri damnatione
non possumus. Nonest enim iniquitas apud dm̃.
Nequequisquam subiudicio eius in nocens perit
Cicut enim hic ipse in signis gratia ep̃dicoctor
xlibi ait. Reddit omnino dr̃ & mala promalis
qm̃ iustus est: & bona promalis qm̃ bonus est
& bona probonis qm̃ iustus est:
Bonus est tantum modo. mala probonis non red¬
dit: qm̃ iniustus non est Reddit ergo mala
promalis. poenam promiustitia: &reddit bona
promalis. gratiam proiniustitia. Q reddit
bona probonis. gratiam progratia. Cumalii¬
quipereunt. Non dubi temus ipsorum meritis
deputari quodpereunt. Quos utique poss& cds̃
miseri corditer liberare siuell&: & cumalui¬

Expanded text:
nationem sanctorum, praescientiam scilicet et praeparationem gratiae Dei, qua certissime liberantur. Caeteros autem quicumque non liberantur, quos a generali perditione humani generis gratia non exemit, justo noverimus judicio non exemptos: et quid nobis remissum sit, in eis discamus, de quorum queri damnatione non possumus. Non est enim iniquitas apud Deum , neque quisquam sub judicio ejus innocens perit. Sicut enim hic ipse insignis gratiae praedicator alibi ait: Reddit omnino Deus et mala pro malis, quoniam justus est; et bona pro malis, quoniam bonus est; et bona pro bonis, quoniam justus et bonus est: tantummodo mala pro bonis non reddit, quoniam injustus non est. Reddit ergo mala pro malis, poenam pro injustitia; et reddit bona pro malis, gratiam pro injustitia; et reddit bona pro bonis, gratiam pro gratia . Cum aliqui pereunt, non dubitemus ipsorum meritis deputari quod pereunt; quos utique posset Deus misericorditer liberare, si vellet. Et cum ali
Abbreviated transcription (Latin):
Non fundabuntur in ipro angulari lapide xp̃o
ihũ. Nec de eis dictum est: firmum autem fun¬
damentum dĩstat: Quia totam elationem
suam solubili harenȩ. & succiduo cineri super¬
ponunt Agnoscamus itaque sapienter pieq
fate amur p̃scisse in commutabili terdm̃ quibus
ess& daturus ut crederent. Ad quos daturus
ess& filiosuo ut ex eis non perder& quem quam
& si haec prȩsciuit beneficiasua illum quibus

Expanded text:
non fundabuntur in ipso angulari lapide Christo non fundabuntur in ipso angulari lapide Christo Jesu, nec de eis dictum est, Firmum autem fundamentum Dei stat : quia totam electionem suam solubili arenae et succiduo cineri superponunt. Agnoscamus itaque sapienter, pieque fateamur, praescisse incommutabiliter Deum quibus esset daturus ut crederent, aut quos daturus esset Filio suo, ut ex eis non perderet quemquam: et si haec p
Abbreviated transcription (Latin):
natos inuitam a &ernam. quos perlibere
uoluntatis arbitrium. fideles futuros prȩscie¬
rit dr̃: ut ipsa electorum prȩdestinatio nonsit
nisir &ributio: At queita in hir quec ep̃destinati
sunt . secundum̃ propositum eius quiuniuersa
operatur. Nonoper&uir ds̃fidem neculla
sint hominis merita sids̃ operatur uniuersa
Uere quusta sentiunt fidem non acceperunt
Aut quam acceperant: perdiderunt:
Sequendo uanissimam pelagianorum superbiã
&inse non in dño gloriando quioperatur omnia
in omnibus. bona profecto: Non mala:
&si omnia bona utique& fidem sinequanemo
potest placere: & quaeestuir tutum omnium
funcdamentum Qualeest autem ut cumdĩ sit aedi¬
ficatio &nisidñs ȩdificauerit domum: inuanũ
laborent quiȩ dificenteam. Aut nolint istifun¬
damentu a dȩdificium pertinere. Aut seuelins
inchoare quod dñs possit exstruere :
Noneriteri tergo illis principium filius dĩ

Expanded text:
natos in vitam aeternam, quos per liberae natos in vitam aeternam, quos per liberae voluntatis arbitrium fideles futuros praescierit Deus; ut ipsa electorum praedestinatio non sit nisi retributio: atque ita, in his qui praedestinati sunt secundum propositum ejus qui universa operatur, non operetur Deus fidem; nec ulla sint hominis merita, si Deus operatur universa. Vere qui ita sentiunt, fidem non acceperunt, aut quam acceperant perdiderunt, sequendo vanissimam Pelagianorum superbiam, et in se, non in Domino gloriando, qui operatur omnia in omnibus; bona profecto, non mala: et si omnia bona, utique et fidem, sine qua nemo placere potest , et quae est virtutum omnium fundamentum. Quale est autem, ut cum Dei sit aedificatio, et nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborent qui aedificant eam , aut nolint isti fundamentum ad aedificium pertinere, aut se velint inchoare, quod Dominus possit exstruere? Non erit ergo illis principium Filius Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
equitur de inceps quod in libro inuenitur
non prȩscisse quibus ess& daturus ut crederen
Aut quos daturur ess& filiosuo: ut excis non
perder& quemquam . Quaeutique si prȩsciuit
profecto beneficiasua quibus nos dignatur libera¬
re praesciuuit. Haec est prȩdestinatio scõrum
ficiorum dĩ quibur certirsime liberantur:
Quicumque liberantur: c&eriautem ubi. Nisi
in massa perditionis iustodiuinoiudicio relinquun¬
tur. Vbityrii. relictisunt. & sidonii. qui &iam
credere potuerunt. Simira illa xp̃i signa uidis¬
sent. sed quõ utcrederent non eis eratdatum
&iam undecrederent. estnegatum
atur. quod fides non sitdonumdi& quod gratia
non preueniat liberum arbitrium. sed sequatur
& quod gratiadĩ secundum merita nr̃a d&ur
Nam sialiquid conferri homini pergratiam
confitentur. &idnon accipit Nisi fides quae
accepta non est: In ipsa estmeritum cuinon donũ
datur. sed debitum redditur: In hac sententia
positi consequenter. sapiunt eos esse prȩdesti¬

Expanded text:
equitur deinceps quod in libro invenitur non praescisse quibus esset daturus ut crederent, aut quos daturus esset Filio suo, ut ex eis non perderet quemquam ? Quae utique si praescivit, profecto beneficia sua, quibus nos dignatur liberare, praescivit. Haec praedestinatio sanctorum ficiorum Dei, quibus certissime liberantur, quicumque liberantur. Caeteri autem ubi, nisi in massa perditionis, justo divino judidicio relinquuntur: ubi Tyrii relicti sunt et Sidonii , qui etiam credere potuerunt, si mira illa Christi signa vidissent: sed quoniam ut crederent non eis erat datum, etiam unde crederent est negatumtur, quod fides non sit donum Dei; et quod gratia non praeveniat liberum arbitrium, sed sequatur; et quod gratia Dei secundum merita nostra detur. Nam si aliquid conferri homini per gratiam confitentur, et id non accipit nisi fides, quae accepta non est; in ipsa est meritum, cui non donum datur, sed debitum redditur. In hac sententia positi, consequenter sapiunt, eos esse praedesti
Abbreviated transcription (Latin):
error opinantium sescire quod nesciunt.
Quidenim opurest: ut haec atquehuius modi
affirmentur. uel negentur uel diffiniantur
cum discrimine quandosine crimine nesciunt
umse satanas trans figurat uelut angelum
lucis. nefallendo adaliqua pernitiosa seduca
Nam quando sensus corporis fallit. mentem
uero non mou& auera rectaque sententia:
Quaquisque uitam fidelem gerit. Nullum est
in religione periculum: uel cum sebonum fin¬
gens. ea facit. siuedicit quaebonis angelis. con¬
gruunt &iam si credatur bonur non esterror
xp̃ianȩ fidei periculos aut morbidus: Cum uero
ꝑhaec aliena ad sua incipit ducere: tunc eum
dinoscere necire posteum magna &netessaria

Expanded text:
error opinantium se scire quod nesciunt. error opinantium se scire quod nesciunt. Quid enim opus est ut haec atque hujusmodi affirmentur, vel negentur, vel definiantur cum discrimine, quando sine crimine nesciuntucum se satanas transfigurat velut angelum lucis , no fallendo ad aliqua perniciosa seducat. Nam quando sensus corporis fallit, mentem vero non movet a vera rectaque sententia, qua quisque vitam fidelem gerit, nullum est in religione periculum: vel cum se bonum fingens, ea facit sive dicit, quae bonis angelis congruunt, etiam si credatur bonus, non est error christianae fidei periculosus aut morbidus. Cum vero per haec aliena ad sua incipit ducere, tunc eum dignoscere, nec ire post eum, magna et necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
corporibus apparuerint hominibus: Vt non
solum cernerentur uerum &iam tangerent᷑
&rursus non solida corpulentia: sed spiritali
potentia quas dam uisioner nonoculis corpo¬
ris sed spiritalibus uel mentibus ingerant
uel dicant aliquid non adaurem forinsecus
sed intus : animahominis &iam ipsi ibidem con¬
stituti. sicut scriptum est inproph&arum libro:
& dixit mihi angelus quiloquebatur inme:
Non enim ait. quilo quebatur adme. sed inme:
Uel appareant in somnis & con loquantur
more somniorum. Habemus qui ppeineu ange¬
lio: Ecceangelus dñi apparuit illi in somnis
dicenr. Hisenim modis uelut indicant seangeli¬
contretabilia corpora non habere : faciuntq
difficillimam quȩstionem : Quomodo patrer
eis pedes lauerint. quomodo iacob cumangelo
tam solida contrectatione luctatur sit. cumista
quaeruntur: &ea sicut potest. quis que conieo¬
tat. Non inutiliter exercentur ingenia: si
adhibeatur disceptatio moderata . & absit

Expanded text:
corporibus apparuerint hominibus, ut non corporibus apparuerint hominibus, ut non solum cernerentur, verum etiam tangerentur; et rursus non solida corpulentia, sed spirituali potentia quasdam visiones, non oculis corporeis, sed spiritualibus, vel mentibus ingerant, vel dicant aliquid non ad aurem forinsecus, sed intus in animo hominis, etiam ipsi ibidem constituti: sicut scriptum est in Prophetarum libro, Et dixit mihi angelus qui loquebatur in me : non enim ait, qui loquebatur ad me; sed, in me. Vel appareant et in somnis, et colloquantur more somniorum: habemus quippe in Evangelio, Ecce Angelus Domini apparuit illi in somnis, dicens . His enim modis velut indicant se angelicontrectabilia corpora non habere: faciuntque difficillimam quaestionem, quomodo patres eis pedes laverint , quomodo Jacob cum angelo tam solida contrectatione luctatus sit . Cum ista quaeruntur, et ea sicut potest, quisque conjectat, non inutiliter exercentur ingenia, si adhibeatur disceptatio moderata, et absit
Abbreviated transcription (Latin):
praepositurarum : uttum omnes tamquam
generali nomine angeli nuncupentur: sicut
inepistula adhebreos legimus : Cui enim
angelorum dixit aliquando. seadd extris
meis. Hoc quippemodo significauit. omnes
uniuers aliter angelos dici. sint illic tamen
arhangeli: &utrum idem archangeli
appellantur uirtutes. Atque ita dictum sit
Laudate cum omnes angelieius. laudate eũ
omner uirtutes eius. Acsi diceredir. Lauda te
eum omner angeli : lauda tecum omnes archan¬
geli. &quidinterse distent quattuor illa
uocabula quibus uniuersam ipsam caelestem
soci& atem: Uid &ur a postolus esse conplexus
dicendo: siueseder: siue dominationes siue
principatus: siue potestates: dicant qui possũã
Citamen porsunt probare quoddicunt: ego
meista ignorare confiteor: sedneillud quidem
certum habeo: utrum ad eandem soci&atem
ꝑtineant sol& luna & cunata sidera quã uis
non nullis lucida essecorpora non cum sensu
uel intellegentia uideantur
temque angeli quis explic& cum qualibus

Expanded text:
praepositurarum, ut cum omnes tanquam generali nomine Angeli nuncupentur sicut in Epistola ad Hebraeos legimus: Cui enim Angelorum dixit aliquando, Sede a dextris meis ? hoc quippe modo significavit omnes universaliter Angelos dici, sint tamen illic Archangeli: et utrum iidem Archangeli appellentur Virtutes; atque ita dictum sit, Laudate eum, omnes Angeli ejus; laudate eum, omnes Virtutes ejus ; ac si diceretur, Laudate eum omnes Angeli ejus, laudate eum omnes Archangeli ejus: et quid inter se distent quatuor illa vocabula, quibus universam ipsam coelestem societatem videtur Apostolus esse complexus, dicendo, Sive Sedes, sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestates , dicant qui possunt, si tamen possunt probare quod dicunt: ego me ista ignorare confiteor. Sed ne illud quidem certum habeo, utrum ad eamdem societatem pertineant sol et luna et cuncta sidera: quamvis nuel intelligentia uideanturItemque angeli quis explicet cum qualibus
Abbreviated transcription (Latin):
sed excorum de quibus scriptum est : Multitudo sapi¬
entium sanitas est orbis terrarum. Et quales uult
apostolus fieri quibus dicit. Volo autem uos sapient
quidem esse in bono: simplices autem inmalo. Hom
nis autem sapientia: pi&as est. Habes hoc in libro sci
iob Namibi legitur. quod ipsa sapientia dixerit hon
Eccepi&as est sapientia. Siautem quaeras . quam
dixerit eo loco pi&atem distinctius ingrecorepperie
theosebian. quiest dĩcultus. Dicitur enim grece
pi&as . & aliter Id est eusebia: Quo nomine significa
bonus cultus. quam uis & hoc prȩcipue referatur ad
colendum dm̃ Sed nihilest cõmodius illo nomine
quo euidenter dĩ cultus ex pressus est: cum quid esi
homini sapientia dicer&air. Quaerisne : aliquid dic
breuius. qui p&is ame ut breuiter magna dicantur:
hocipsum tibi fortasse desideras breuiter aperire
specaritate colendum dm̃ profecto dicturus es
breuius hocdictum esse quam ueles. Acdeinde p&¬

Expanded text:
sed ex eorum de quibus scriptum est, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum ; et quales vult Apostolus fieri, quibus dicit, Volo autem vos sapientes quidem esse in bono, simplices autem in malo . nis autem sapientia pietas est. Habes hoc in libro sancti Job: nam ibi legitur, quod ipsa Sapientia dixerit homini, Ecce pietas est sapientia . Si autem quaeras quam dixerit eo loco pietatem, distinctius in graeco reperies θεοσέβειαν, qui est Dei cultus. Dicitur enim graece pietas et aliter, id est εὑσέβεια quo nomine significatur bonus cultus, quamvis et hoc praecipue referatur ad colendum Deum. Sed nihil est commodius illo nomine, quo evidenter Dei cultus expressus est, cum quid esset homini sapientia diceretur. Quaerisne aliquid dici brevius, qui petis a me ut breviter magna dicantur? An hoc ipsum tibi fortasse desideras breviter aperiri, spe, charitate colendum Deum; profecto dicturus es, brevius hoc dictum esse quam velles: ac deinde peti
Abbreviated transcription (Latin):
LAUReNtI quantuorita erudi¬
te cupiam esse SAΡIENTem.
NONEX COR nucro. dequsus
dicrtur. UBISAPIENS. UBISCRBA
Ubi conquisrum huicis pncula.
Nonne stultam fecitds̃ sapientiam huius mundi.
sed exeorum de quibus scriptum est : Multitudo sapi

Expanded text:
Laurenti, quantum tua erudite cupiam esse sapientem: non ex eorum numero de quibus dicitur, Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ! sed ex eorum de quibus scriptum est, Multitudo sapi
Abbreviated transcription (Latin):
uantum mihi uid&ur filidilectissime
dulciti. Non tardaui respondere. in¬
terrogationibustiuis: Perpascha
quippe hocanno quod ominicum eius fuit. iIIR
dilectionis accepi: Post eos autem dies scõs
confestim castaginẽ sum profectus. inqua
ciuitate nihil me dictare permisit occupatio¬
num quaeibi non potest deessenimia multitudo:
Sed postea quam in deregresrus sum peractis
apud nr̃os quindecim diebus. quime perabsen¬
tiam diuturnam curare alia conpulerunt
Nampost trermenses redirepermissus sum ista
rescribere Non distuli: & abstemissis questio¬
nibus. quae ameperdiuersa opuscula mea. iam
fuerant pertractata. Exeisdemopus culis

Expanded text:
uantum mihi videtur, dilectissime mi Dulciti, non tardavi respondere interrogationibus tuis; per Pascha quippe hoc anno, quo dominicus ejus fuit III KAdilectionis accepi. Post eos autem dies sanctos, confestim Carthaginem sum profectus, in qua civitate nihil me dictare permisit occupationum, quae ibi non potest deesse, nimia multitudo. Sed posteaquam inde regressus sum, peractis apud nostros quindecim diebus, qui me post absentiam diuturnam curare alia compulerunt; nam POST TRES MENSES, ubi redire permissus sum, rescribere ista non distuli, et abs te missis quaestionibus, quae a me per diversa opuscula mea jam fuerant pertractata, ex eisdem opusculis
Abbreviated transcription (Latin):
ure¬
LAuReNtI quaniumtua erudi¬
te cupiam esse SApIENTEM.
VoN ex concur numero deq un
dicrtur. UBISAPIENS. UBISCRIBA
Ubi conquisrum huicis untcula.
Honne stultam fecitds̃ sapientiam huius mundi.

Expanded text:
ureLaurenti, quantum tua erudite cupiam esse sapientem: non ex eorum numero de quibus dicitur, Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
nullaẽ
obscuritas. sidefide p̃destinationis & gractiȩ
dĩ ex qua est omnium bonorum origo. perse¬
uerantiaq: meritorum hoc teneatur quod
hab& ueritas:¬

Expanded text:
nulla est obscuritas, si de fide praedestinationis et gratiae Dei, ex qua est omnium bonorum origo, perseverantiaque meritorum, hoc teneatur quod habet veritas
Abbreviated transcription (Latin):
entium sanitas est orbis terrarum. Et quales uult
apostolus fieri quibus dicit. Volo autem uos sapientes
quidem esse in bono: simplices autem inmalo. Homi¬
nis autem sapientia pi&as est. Habes hoc in libro sc̃ĩ
iob Namibi legitur quod ipsa sapientia dixerit homini
Eccep̃i&as est sapientia. Siautem quaeras. quam
dixerit eo loco pi&atem: distinctius ingrecorepperies:
theosebian qui est dĩcultus. Dicitur enim grece
pi&as . & aliter: Id est eusebian: Quo nomine significat᷑
bonus cultus. quam uis & hoc prȩcipue referatur ad
colendum dm̃. Sed nihilest cõmodius illo nomine
quo euidenter dĩ cultus expressus est: cum quid ess&
homini sapientia dicer&air. Quaerisne: aliquid dici
breuius. quip&is ame ut breuiter magna dicantur:
A hoc ipsum tibi fortasse desideras breuiter a perireͥ
specaritate colendum dm̃ profecto dicturus es
breuius hocdictum esse quam ueles. Acdeinde p&i¬
turus eatibi breuiter explicari. quae ad singulatria

Expanded text:
entium sanitas est orbis terrarum ; et quales vult Apostolus fieri, quibus dicit, Volo autem vos sapientes quidem esse in bono, simplices autem in malo nis autem sapientia pietas est. Habes hoc in libro sancti Job: nam ibi legitur, quod ipsa Sapientia dixerit homini, Ecce pietas est sapientia . Si autem quaeras quam dixerit eo loco pietatem, distinctius in graeco reperies θεοσέβειαν, qui est Dei cultus. Dicitur enim graece pietas et aliter, id est εὑσέβεια quo nomine significatur bonus cultus, quamvis et hoc praecipue referatur ad colendum Deum. Sed nihil est commodius illo nomine, quo evidenter Dei cultus expressus est, cum quid esset homini sapientia diceretur. Quaerisne aliquid dici brevius, qui petis a me ut breviter magna dicantur? An hoc ipsum tibi fortasse desideras breviter aperiri, spe, charitate colendum Deum; profecto dicturus es, brevius hoc dictum esse quam velles: ac deinde petiturus ea tibi breviter explicari, quae ad singula tria
Abbreviated transcription (Latin):
iãbonũ ẽ & formȩ inchoatio. Ita detracto pȩnitꝰ om̃ibono
dõ Nullagͦ natura ẽ. quȩ ñsit exdõ. Motꝰ gͦ ille aũsi¬
onis qđ fatem᷑ ẽe peccatũ : qm̃ defectiuus motꝰ ẽ. om̃is
autẽ defectꝰ exnihilo ẽ: uide qͦ ꝑtineat. & ad dm̃ non
ꝑtinere nedubites. Qui tam̃ defectꝰ qm̃ ẽ uoluntariꝰ:
in nr̃a ẽ. positꝰ potestate. Si enĩ times illũ. oport& ut
nolis. Si aut̃ nolis. ñerit. Quidgͦ securius quã ẽe in ea
uita ubi ñ possit tͥ euenire qđ nonuis: Sed qm̃ ñ sicut¬
sponte homocecidit. ita etiã sponte surgere potest: po
ardenti desideremꝰ. Siqͥd autẽ deorigine peccati
gentius quȩ rendũ ad huc putas: nã om̃ino ego ian
opus eẽ ñ arbitror. siqͥd tam̃ putas: in aliã disputati¬
nẽ differendũ ẽ ao Sequor sane uoluntatẽ tuã ir
in tẽpus aliud qđ hinc mouesr it differamꝰ. Nã illus:

Expanded text:
jam bonum est et formae inchoatio. Ita, detracto penitus omni bonojam bonum est et formae inchoatio. Ita, detracto penitus omni bonoDeo: nulla ergo natura est quae non sit ex Deo. Motus ergo ille aversionis, quod fatemur esse peccatum, quoniam defectivus motus est, omnis autem defectus ex nihilo est, vide quo pertineat, et ad Deum non pertinere ne dubites. Qui tamen defectus quoniam est voluntarius, in nostra est positus potestate. Si enim times illum, oportet ut nolis; si autem nolis, non erit. Quid ergo securius quam esse in ea vita, ubi non possit tibi evenire quod non vis? Sed qsponte homo cecidit, ita etiam sponte surgere potest; porardenti desideremus. Si quid autem de origine peccati diligentius quaerendum adhuc putas nam omnino ego jam opus esse non arbitror: si quid tamen putas, in aliam disputationem differendum est. E. Sequor sane voluntatem tuam, ut in tempus aliud, quod hinc moverit, differamus. Nam illud tibi
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ auctorẽ peccati dm̃ dicere : Nonerit gͦ istemotꝰ
exdõ. Undegͥerit ita quȩrenti tͥ. sirespondeã nescire
me: fortasse eris tristior : sed tam̃ uera responderĩ
Scirienĩ ñ potest. qđ nihilẽ. Tu tantũ pietatẽ in con¬
cussam tene. ut nullũ tͥbonũ ł sentienti ł in telli¬
genti ł quoqͦmͦ cogitanti occurrat: qđ ñsit ex dõ
Ita enĩ nulla natura occurrit. quȩ ñsit exdõ. Omnẽ
quipperem ubi m̃surã & numerũ & ordinẽ uideris.
dõ artifici tribuere necunteris. Unde autẽ ista peni¬
tus detraxeris. nihil om̃inoremanebit: qͥa & sireman¬
serit aliqua formȩ alicuiꝰ inchoatio. ubineq m̃surã.
neq numerũ. neq ordinẽ inuenias. qͥ aubicũq ista st̃.
forma ꝑfectaẽ. oport& auferas etiã ipsã in choatio¬
nẽ formȩ. quȩ tãquã materies adꝑficiendũ subiacere
indet᷑ artifici Sienĩ formȩ ꝑfectiobonũẽ. nonnullũ

Expanded text:
mus auctorem peccati Deum dicere? Non erit ergo iste motus mus auctorem peccati Deum dicere? Non erit ergo iste motus ex Deo. Unde igitur erit? Ita quaerenti tibi si respondeam nescire me, fortasse eris tristior? Sed tamen vera responderim. Sciri enim non potest, quod nihil est. Tu tantum pietatem inconcussam tene, ut nullum tibi bonum vel sentienti, vel intelligenti, vel quoquo modo cogitanti occurrat, quod non sit ex Deo. Ita enim nulla natura occurrit, quae non sit ex Deo; omnem quippe rem, ubi mensuram et numerum et ordinem videris, Deo artifici tribuere ne cuncteris. Unde autem ista penitus detraxeris nihil omnino remanebit, quia, etsi remanserit aliqua formae alicujus inchoatio, ubi neque mensuram neque numerum neque ordinem invenias, quia ubicumque ista sunt, forma perfecta est; oportet auferas etiam ipsam inchoationem formae, quae tanquam materies ad perficiendum subjacere videtur artifici. Si enim formae perfectio bonum est, nonnullum
Abbreviated transcription (Latin):
noscerestuda a dinferius : cũ uoluptatẽ corporis dili¬
git ato ita homo supb & curiosus. & lascuuus effectus
ercipit᷑ ab alia uita. quȩ incõparatione suꝑioris uitȩ
morsẽ. Que tam̃ regit᷑ administratione diuinȩ ꝓuiden¬
tȩ quȩ congruis sedib ordinat omĩa: & ꝓmeritis sua
cuiq distribuit: Itafit: ut neq illabona que a peccantib
apprtunt᷑ ullomͦ mala sint. neq ipsa uoluntas libera:
quã inbonis quib dã mediis numerandã eẽ cõperimꝰ
Sedmn alũ sit. aũsio eiꝰ ab incõmutabili bono. & conũsio ad
sequit᷑. Sed tu fortasse quȩsiturus es. qm̃ mouet᷑ uolun¬
tas cũseaũtit ab incõmutabili bono ad cõmutabile bo¬
nũ: unde iste motꝰ existat qͥ profecto malusẽ. tã & si
uoluntas libera. qͥa sine illa necrecte uiui potest.
in bonis numerandasit. Si enĩ motꝰ iste idẽ. aũsio uo¬
luntatis ad nõ dõ. sine dubitatione peccatũẽ. ñ possu¬

Expanded text:
noscere studet; ad inferius, cum voluptatem corporis diligit: atque ita homo superbus, et curiosus, et lascivus effectus, excipitur ab alia vita, quae in comparatione superioris vitae morstiae, quae congruis sedibus ordinat omnia, et pro meritis sua cuique distribuit. Ita fit, ut neque illa bona, quae a peccantibus appetuntur, ullo modo mala sint, neque ipsa voluntas libera, quam in bonis quibusdam mediis numerandam esse comperimus, sed malum sit aversio ejus ab incommutabili bono, et conversio ad sequitur » . V. « Sed tu fortasse quaesiturus es, quoniam movetur voluntas, cum se avertit ab incommutabili bono ad mutabile bonum, unde ei iste motus existat, qui profecto malus est, tametsi voluntas libera, quia sine illa nec recte vivi potest, in bonis numeranda sit? Si enim motus iste, id est, aversio voluntatis a Domino Deo sine dubitatione peccatum est, num possu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ñ rep̃hendo. sed nescio annulla culpasit. relictom
cõmutabili bono ad cõmutabilia conũti. aURep̃hends
gͦ qđ nescis : AdNoli ũbo p̃mere. Ita enĩ dixi nescio an
nulla cul pasit: ut intelligi uoluerĩ. sine dubio culs
eẽ Nã hoc ũbo qđ dixi. nescio: satis ꝓfecto irrisi hi¬
bitationẽ dere manifesta. aUide qͥd sit certissima
ueritas: quȩ te corgit tãcito obliuisci. qđ paulo am
drristi. Si enĩnat᷑a ł necessitate iste motꝰ ex istit. cil¬
pabilis e̾e nullo pacto potest Tuuͦ ẽ̾e culpabilẽ ita
firmissime tenes: ut dubitationẽ dehacre tãcerri
etiã rrridendã putaueris. Curgͦ tͥ ł affirmandũ
ł certe cũ aliqua dubitatione dicendũ uisũ ẽ. qđ ꝑsp

Expanded text:
lpa sit, relicto incommutabili bono ad commutabilia converti. A. Reprehendis ergo quod nescis. E. Noli verbo premere: ita enim dixi, Nescio an ulla culpa sit, ut intelligi voluerim sine dubio culpam esse. Nam hoc verbo quod dixi, Nescio, satis profecto irrisi dubitationem de re manifesta. A. Vide quid sit certissima veritas, quae te coegit tam cito oblivisci quod paulo ante dixisti. Si enim natura vel necessitate iste motus existit, culpabilis esse nullo pacto potest: tu vero esse culpabilem ita firmissime tenes, ut dubitationem de hac re tam certa etiam irridendam putaveris. Cur ergo tibi vel affirmandum, vel certe cum aliqua dub
Abbreviated transcription (Latin):
iãbonũ ẽ.& formȩ inchoatio. Ita detracto penitꝰ om̃ibono:
dõ Nullagͦ natura ẽ. q̃uȩñsit exdõ. Motꝰ gͦ ille aũsi¬
onis qđ fatem᷑ ee̾ peccatũ : qm̃ defectiuus motꝰ ẽ. om̃is
autẽ defectꝰ ex nihilo ẽ: uide qͦ ꝑtineat. & ad dm̃ non
ꝑtinere nedubites. Qui tam̃ defectꝰ qm̃ ẽ uoluntariꝰ.
in nr̃aẽ. positꝰ potestate. Si enĩ times illũ. oport& ut
nolis. Si aut̃ nolis: ñerit. Quidgͦ securius quã eẽ in ea
uita ubi ñ possit tͥ euenire qđ nonuis: Sed qm̃ ñ sicut¬
sponte homo cecidit. ita etiã sponte surgere potest.: po
ardenti desideremꝰ. Siqͥd autẽ deorigine peccatias¬
gentius quȩ rendũ ad huc putas: nã om̃ino ego ian
opus ẽẽ ñ arbitror. siqͥd tam̃ putas: in aliã disputati¬
nẽ differendũ ẽ ad Sequor sane uoluntatẽ tuã i
intẽpus aliud qđ hinc mouerit differamꝰ. Nã illus:

Expanded text:
jam bonum est et formae inchoatio. Ita, detracto penitus omni bonojam bonum est et formae inchoatio. Ita, detracto penitus omni bonoDeo: nulla ergo natura est quae non sit ex Deo. Motus ergo ille aversionis, quod fatemur esse peccatum, quoniam defectivus motus est, omnis autem defectus ex nihilo est, vide quo pertineat, et ad Deum non pertinere ne dubites. Qui tamen defectus quoniam est voluntarius, in nostra est positus potestate. Si enim times illum, oportet ut nolis; si autem nolis, non erit. Quid ergo securius quam esse in ea vita, ubi non possit tibi evenire quod non vis? Sed qsponte homo cecidit, ita etiam sponte surgere potest, porrardenti desideremus. Si quid autem de origine peccati diligentius quaerendum adhuc putas nam omnino ego jam opus esse non arbitror: si quid tamen putas, in aliam disputationem differendum est. E. Sequor sane voluntatem tuam, ut in tempus aliud, quod hinc moverit, differamus. Nam illud tibi
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ auctorẽ peccati dm̃ dicere : Nonerit gͦ iste motꝰ
exdõ. Unde gͥ erit ita quȩrenti tͥ.si respondeã nescire
me: fortasse eris tristior: sed tam̃ uera responderĩ.
Scirienĩ n potest. qđ nihilẽ. Tutantũ pietatẽ in con¬
cussam tene. ut nullũ tͥ bonũ ł sentienti ł intelli¬
genti ł quoqͦmͦ cogitanti occurrat: qđ ñsit ex dõ
Ita enĩnulla natura occurrit. quȩ ñsit ex dõ. Omnẽ
quipperem ubi m̃surã & numerũ & ordinẽ uideris.
dõ artifici tribuere necunteris. Unde autẽ ista peni¬
tus detraxeris. nihil om̃ino remanebit: qͥa & si reman¬
serit aliqua formȩ alicuiꝰ inchoatio: ubineq m̃surã.
neq numerũ. neq ordinẽ inuenias. qͥ aubicũq istast̃.
forma ꝑfectaẽ: oport& auferas et iã ipsã inchoatio
nẽ formȩ. quȩ tãquã materies adꝑficiendũ subiacere
uidet᷑ artifier Si enĩ formȩ ꝑfectio bonũẽ.: nonnullũ

Expanded text:
mus auctorem peccati Deum dicere? Non erit ergo iste motus mus auctorem peccati Deum dicere? Non erit ergo iste motus ex Deo. Unde igitur erit? Ita quaerenti tibi si respondeam nescire me, fortasse eris tristior? Sed tamen vera responderim. Sciri enim non potest, quod nihil est. Tu tantum pietatem inconcussam tene, ut nullum tibi bonum vel sentienti, vel intelligenti, vel quoquo modo cogitanti occurrat, quod non sit ex Deo. Ita enim nulla natura occurrit, quae non sit ex Deo; omnem quippe rem, ubi mensuram et numerum et ordinem videris, Deo artifici tribuere ne cuncteris. Unde autem ista penitus detraxeris nihil omnino remanebit, quia, etsi remanserit aliqua formae alicujus inchoatio, ubi neque mensuram neque numerum neque ordinem invenias, quia ubicunque ista sunt, forma perfecta est, oportet aufernem formae, quae tanquam materies ad perficiendum subjacere videtur artifici. Si enim formae perfectio bonum est, nonnullum
Abbreviated transcription (Latin):
noscere studa aAd inferius: cũ uoluptatẽ corporis dili¬
git: Atq ita homo suꝑb & curiosus. & lascuius effectus
ercipit᷑ ab aliauita. quȩ in cõparatione suꝑioris uitȩ
mors ẽ. Quȩ tam̃ regit᷑ administratione diuimne ꝓuiden¬
tiȩ. quȩ congruis sedib ordinat om̃a. & ꝓmeritis sua
euiq distribuit Itafit: ut neq illabonaque apeccantib
apprtunt᷑ ullomꝰ mala sint. neq ipsa uoluntas libera:
quã inbonis quib dã mediis numerandã ẽẽ cõperimꝰ
Sed malũ sit. aũsio eiꝰ ab incõmutabili bono. & conũsio ad
sequit᷑. Sedtu fortasse quesiturus es. qm̃ mouet᷑ uolun¬
tas cũ seaũtit ab in cõmutabili bono ad cõmutabile bo¬
nũ : unde iste motꝰ existat qͥ profecto malusẽ. tã & si
uoluntas libera. qͥa sine illa necrecte uiui potest.
in bonis numerandasit. Si enĩmotꝰ iste idẽ. aũsio uo¬
luntatis ad nõ dõ. sine dubitatione peccatũ ẽ: ñ possu¬

Expanded text:
noscere studet; ad inferius, cum voluptatem corporis diligit. Atque ita homo superbus et curiosus et lascivus effectus, excipitur ab alia vita, quae in comparatione superioris vitae mors est. Quae tamen regitur administratione divinae providentiae, quae congruis sedibus ordinat omnia, et pro meritis sua cuique distribuit. Ita fit, ut neque illa bona, quae a peccantibus appetuntur, ullo modo mala sint, neque ipsa voluntas libera, quam in bonis quibusdam mediis numerandam esse comperimus, sed malum sit aversio ejus ab incommutabili bono, et conversio ad sequitur » . V. « Sed tu fortasse quaesiturus es, quoniam movetur voluntas, cum se avertit ab incommutabili bono ad mutabile bonum, unde ei iste motus existat, qui profecto malus est, tametsi voluntas libera, quia sine illa nec recte vivi potest, in bonis numeranda sit? Si enim motus iste, id est, aversio voluntatis a Domino Deo sine dubitatione peccatum est, num possu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ñ rep̃hendo. sed nescio annulla culpasit. relictom
cõmutabili bono ad cõmutabilia conũti. axRep̃hens
gͦ qđ nescis : AdNoli ũbo p̃mere. Ita enĩ dixi nescio as
nulla culpasit: ut intelligi uoluerĩ. sine dubio culi
eẽ. Nã hoc ũbo qđ dixi. nescio: satis ꝓfecto irrisi ihi¬
bitationẽ dere manifesta. avUide qͥd sit certissima
ueritas: quȩ te corgit tãcito obliuisci. qđ paulo an
dixisti. Si enĩnat᷑a ł necessitate iste motꝰ ex istit: cil¬
pabilis e̾e nullo pacto potest Tuuͦ ẽ̾e culpabilẽ ita
firmissime tenes: ut dubitationẽ de hacre tãcerra
etiã irridendã putaueris. Curgͦ tͥ ł affirmandũ
ł certe cũ aliqua dubitatione dicendũ uisũẽ. qđ ꝑsp

Expanded text:
ulpa sit, relicto incommutabili bono ad commutabilia converti. A. Reprehendis ergo quod nescis. E. Noli verbo premere: ita enim dixi, Nescio an ulla culpa sit, ut intelligi voluerim sine dubio culpam esse. Nam hoc verbo quod dixi, Nescio, satis profecto irrisi dubitationem de re manifesta. A. Vide quid sit certissima veritas, quae te coegit tam cito oblivisci quod paulo ante dixisti. Si enim natura vel necessitate iste motus existit, culpabilis esse nullo pacto potest: tu vero esse culpabilem ita firmissime tenes, ut dubitationem de hac re tam certa etiam irridendam putaveris. Cur ergo tibi vel affirmandum, vel certe cum aliqua du
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑta aperuert. s etiã ipsi ꝓsitiendo
aꝑiant. Hec tradere institui uolen¬
tib & ualentib discere si dñs ac ds̃
nr̃ ea que de hac re cogitanti solet
suggerere.etiã scribenti mͥ ñ deneget¬

Expanded text:
ta aperuerunt, sed et aliis ipsi aperiendo proficiant. Haec tradere institui volentibus et valentibus discere, si Deus ac Dominus noster ea quae de hac re cogitanti solet suggerere, etiam scribenti mihi non deneget