comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sine causa ista in scripturis posita sut̃. aut uere
lana. nebula. et ciis. cristallus. et panis:S qua¬
re sic scriptura loqui uoluit: ꝑ quasclã quasi ca¬
ligines similitudinũ : Quãto melius aꝑtius loque¬
retur: Quare uł quero uł hesito: quid sibi illa
uerba exigant: Quare nc̃ maudiendo uł laboro:
Q uare plerũq audito psalmo indoctus abscedo: hoc
est quod paulo ante dixi: patere te curari: qr ita sa¬
nandus es. Multũ suꝑb est. et p̃ceps ẽ. eger: qui et
medicũ monere audet etiam hominẽ. Consiliũ¬
ne audebit dare medico: Ubi homo egrotat. et
ds̃ curat: magnũ pietatis et sanitatis ẽ. inicium.
Antequã scias quid dictũ sit: orede ita debuisse ut
dictũ ẽ. hec enĩ pietas faciet te capacẽ. ut queras
qd̾ dictũ ẽ: et oũ quesieris inuenias. et cũ uiueneris
gaudeas. Assit ergo nobis apud dñm dm̃ nr̃m iste
affectus precũ urarũ: et si nõ ꝓpt̾ nos. certe ꝓpter

Expanded text:
sine causa ista in Scripturis posita sunt, aut vere sine causa ista in Scripturis posita sunt, aut vere lana, nebula et cinis, crystallum et panis? Sed quare sic Scriptura loqui voluit, per quasdam quasi caligines similitudinum? quanto melius apertius loqueretur? Quare vel quaero vel haesito, quid sibi illa verba exigant? quare in audiendo vel laboro? quare plerumque audito psalmo indoctus abscedo? Hoc est quod paulo ante dixi: Patere te curari; ita sanandus es. Multum superbus et praeceps est aeger qui et medicum monere audet, etiam hominem. Consiliumne audebit dare aeger medico? Ubi homo aegrotat, et Deus curat, magnum pietatis et sanitatis initium est, antequam scias quare quid dictum sit, credere ita dici debuisse ut dictum est. Haec enim pietas facie te capacem ut quaeras quod dictum est, et cum quaesieris invenias, et cum inveneris gaudeas. Adsit ergo nobis apud Dominum Deum nostrum iste affectus precum vestrarum; et si non propter nos, certe pr
Abbreviated transcription (Latin):
s multarũ. p̃sertim in his terre partib id ẽ. in
aquilonia plaga ubi nec estate sol ꝑferuentissi¬
mus inuenitur: ipsa duturna et annosa duri¬
cia reddit hanc speciem: que cristallus dr̃ Inten¬
dat karitas uĩa. Quid ergo oristallus: Nia est
glaciȩ durata ꝑ multos annos: ita ut sole uł ig¬
ne facile dissolui nõ possit. hoc ꝓpt̾ea aliquãto
diutius exposiumꝰ quia multi ignorant: nec illi
qui hoc forte norunt. de re quã nouerut hone¬
rosum debent habere sermonẽ adhibitũ: nõ
ꝓpter se. s ꝓpter eos qui nõ nouerut᷑. Hec ergo
cũ audistis ꝑsonãte lectore. nõ dubito uos diuer¬
se cogitasse. dixisse aliquos et uerũ dixisse. mag¬
na oꝑa dĩ: unde particula quedã cõmemorata
ẽ.et ipsa terrena. et ꝓpe om̃ib aimis nota: quo¬
modo innuat ds̃. quomͦ nebulã spargat. quomͦ
etiam cristallũ solidet. aliũ dixisse sibi. Putas ne

Expanded text:
sed multarum, praesertim in his terrae partibus, id est in sed multarum, praesertim in his terrae partibus, id est in aquilonia plaga, ubi nec aestate sol perferventissimus invenitur; ipsa diuturna et annosa duritia reddit hanc speciem quae crystallum dicitur. Intendat Charitas vestra. Quid est ergo crystallum? Nix est glacie durata per multos annos, ita ut a sole vel igne facile dissolvi non possit. Hoc propterea aliquanto diutius exposuimus, quia multi ignorant: nec illi qui hoc forte norunt, de re quam noverunt onerosum debent habere sermonem, adhibitum non propter se, sed propter eos qui non noverunt. Haec ergo cum audistis personante Lectore, non dubito vos diversa cogitasse; dixisse aliquos, et verum dixisse, Magna opera Domini, unde particula quaedam commemorata est, et ipsa terrena, et prope omnibus annis nota, quomodo ningat Deus, quomodo nebulam spargat, quomodo etiam crystallum solidet: alios dixisse sibi, Putasne
Abbreviated transcription (Latin):
auditis: quisquis ea accipit ad litterã. oꝑa quidꝰ
diuma cogitauit. Quis em̃ dat niuẽ nisi dĩ: Et
quis nebula spargit nisi ds̃: Cristallũ quis durat
nisi ipse: Et hec tria hiit similitudines con¬
gruas: apposita sunt. Neni disunilis ẽ. lana niui
aut cinis nebule: aut frusta panis candidi nito¬
ris. candori cristalli. Est enĩ cristallus species eiꝰ¬
quedã in modũ uitri: s candida ẽ. Hoc aut̃ genꝰ
traditur ab eis qui nouerut. Unde dubitare no
debemus: qm̃ fidelissima soriptura testimoniũ dic̃.
Traditur gͦ cristallus durata ꝑ annos multos et nõ
resoluta niue ita congelascere: ut resolutio facił¬
nõ sit. Niues enĩ preteritȩ hiemis: facile dissoluit
estas adueniens. Nõ enĩ eis ad confirmãdã duriti¬
am: accessit annositas. Ubi aut̃ niues multȩ ꝑ
multos annos suꝑ inuicẽ missȩ fuerint. et copia
sua uiolentiã estatis eiucerint: nõ estatis unius

Expanded text:
auditis, quisquis ea accipit ad litteram, opera quidem auditis, quisquis ea accipit ad litteram, opera quidem divina cogitavit. Quis enim dat nivem, nisi Deus? et quis nebulam spargit, nisi Deus? crystallum quis durat, nisi ipse? Et habent haec tria similitudines congruas oppositas. Neque enim dissimilis est lana nivi, aut cinis nebulae, aut frusta panis candidi nitori et candori crystalli. Est enim crystallum species quaedam in modum vitri, sed candidum est. Hoc autem genus traditur ab eis qui noverunt; unde dubitare non debemus, quoniam fidelissima Scriptura testimonium dicit: traditur ergo crystallum, durata per multos annos et non resoluta nive, ita congelascere, ut resolutio non facilis sit. Nives praeteritae hiemis facile dissolvit aestas adveniens; non enim eis ad confirmandam duritiam accessit annositas. Ubi autem nives multae per annos multos super invicem missae fuerint, et copia sua violentiam aestatis evicerint, non aestatis unius,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. quod p̃terita nõ requiret: Sine reliquo spacio
temporis tunc uidicabit: s cũ quanto spacio
tempris modo p̾cipit tinic iã corrigi nõ licebit.
Modo quis ꝓhibet: hoc cũ uehem̃ter comiñdare¬
mus diñco die quia reuera qr ꝓpe hoc folũ dicẽ¬
dum ẽ. nõ parũ tẽporis effluxit: et coati sumꝰ
huõ psalmũ susceptũ ad tractandũ in huc̃ diẽ
differre. Modo ipse presto ẽ. intendamꝰ in eũ: un¬
mo in dm̃ qui hos sermones ꝑ miscdiam suã in sp̃u
sc̃o dispensare dignatus ẽ: ita ut ipse nouit exrpe¬
dire infirmitatib nr̃is. Quis eñi eger. cõsiliũ me¬
dico dare audet: Cũ legeretur credo aut om̃s
aut multoꝵ ur̃m ammadu̾tise quod habeat aliqͦs
uersus. ad quos aꝑiendos piusandũ ẽ: maxiineq
ubi ait qͥdat nnĩe Tut sanã. nebula ueluit ciuerẽ
spargit: qui mittit eristallũ sua sicut frusta pa¬
nis: in faciem frigoris euis qui subsistet. his eñi

Expanded text:
est quod praeterita non requiret? Sine reliquo spatio est quod praeterita non requiret? Sine reliquo spatio temporis tunc judicabit: sed cum quanto spatio temporis modo praecipit? Tunc jam corrigi non licebit: modo quis prohibet? Hoc cum vehementer commendaremus dominico die, quia revera, quia prope hoc solum dicendum est; non parum temporis effluxit, et coacti sumus hunc psalmum susceptum ad tractandum, in hunc diem differre. Modo ipse praesto est; intendamus in eum, imo in Deum qui hos sermones per misericordiam suam in Spiritu suo dispensare dignatus est, ita ut ipse novit expedire infirmitatibus nostris. Quis enim aeger consilium medico dare audet? 2. Cum legeretur, credo aut omnes aut multos vestrum animadvertisse quod habeat aliquos versus ad quos aperiendos pulsandum est, maximeque ubi ait: «Qui dat nivem velut lanam, nebulam velut cinerem spargit: qui mittit crystallum suum velut frusta panis; in faciem frigoris ejus quis subsistet?» His enim
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ. Peruersũ enĩ ẽ. et nescio utrũ uerũ. que
diligis timere ne ueniat. orare adueniat regnũ
tuũ : et timere ne exaudiaris. Unde aut̃ timor
Q uia uidex uenturus ẽ: Nunquid iniustus: Nũ¬
quid maliuolus: Nunquid inuidus : Hunquid
postremo ab altero expectans nosse causã tuã :
ne forte ille quẽ instruxisti uł p̾uaricatione te
tiȩ tuȩ bonũ uerb̃ de mõstrare nõ possit: Nichil
hoꝵ. Quis ergo uẽturus ẽ. quare nõ audis: Quis
uenturus ẽ. uidicare te nͥ. qui uenit udicari
ꝓpcer te: Nõ cuneas accusatorẽ : de quo ipse dix̃.
princeps huius mũdi missus ẽ. foras. Nõ timeas
malũ ad uocatũ. Ille em̃ tibi modo ad uocatus ẽ:
qui tunc uidea futurus ẽ. Ille erit et tu et cau¬
sa tua. Sermo causȩ tue: testimoniũ consbien¬
tiȩ tuȩ. Quisqͥs ergo futurũ udicẽ times: pre¬
sentẽ conscientiã tuã modo corrige. Parũne tͥ

Expanded text:
debemus. Perversum enim est, et nescio utrum verum, quem debemus. Perversum enim est, et nescio utrum verum, quem diligis timere ne veniat; orare, «Adveniat regnum tuum» ; et timere ne exaudiaris. Unde autem timor? quia judex venturus est? Numquid injustus? numquid malevolus? numquid invidus? numquid postremo ab altero exspectans nosse causam tuam; ne forte ille quem instruxisti, vel praevaricatione te tiae tuae bonum verbis demonstrare non possit? Nihil horum. Quis ergo venturus est? quare non gaudes? Quis venturus est judicare te, nisi qui venit judicari propter te? Non timeas accusatorem, de quo ipse dixit: «Princeps hujus mundi missus est foras» . Non timeas malum advocatum; ille enim tibi modo advocatus est, qui tunc judex futurus est. Ille erit, et tu, et causa tua; sermo causae tuae, testimonium conscientiae tuae. Quisquis ergo futurum judicem times, praesentem conscientiam tuam modo corrige. Parumne tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Raritas ur̃a de psalmo que
modo cantauimus: in hodier¬
nũ diem nos distulisse sermo¬
nẽ. Ipse em̃ erat: et die dñi¬
colectus ẽ: et tractandus ipse
susceptus. S quia eũgłica tuc̃lectioẽ ꝑmoti. pre
rati sumꝰ in eo qd̃ nob̃̾ dñs diem nouisimũ cõmen¬
dauit: cautosq nos et iugilãtes expectare uolu¬
it aduentũ suũ. terrẽs etiam exemplo ne damp¬
net in iudicio: sic futurũ dicens aduentũ filii
hominis. sicut in dieb noe manducabant. et
bibebant. emebant. uendebant: nubebant. uxo¬
res ducebant. donec introiret. noe in archam:
et uenit diliuuũ. et ꝑdidit om̃s: solliciti ergo
et magno timore concussi. quis eñi si credit nõ
timeat. in eo sumus quantũ potuimꝰ unmorati.
ut de ur̃is morib uitaq ur̃a et omĩum nĩorum
sermo ꝓduceretur: quo possimus illũ diem nõ
solũ securi expectare. s etiam desiderare. Si enĩ
amamus ap̃m: utiq aduentũ euis desiderare

Expanded text:
aritas vestra de psalmo quem modo cantavimus, in hodiernum diem nos distulisse sermonem. Ipse enim erat, et die dominico lectus est, et tractandus ipse susceptus. Sed quia evangelica lectione tunc permoti, prae diem novissimum commendavit, cautosque nos et vigilantes exspectare voluit adventum suum; terrens etiam exemplo, ne damnet judicio; sic futurum dicens adventum filii hominis, sicut in diebus Noe: manducabant et bibebant, emebant, vendebant, nubebant, uxores ducebant, donec introiret Noe in arcam, et venit diluvium, et perdidit omnes . Solliciti ergo et magno timore concussi quis enim si credit, non timeat?, in eo sumus, quantum potuimus, immorati, ut de vestris moribus vitaque vestra et omnium nostrum sermo produceretur, quo possimus illum diem non solum securi exspectare, sed etiam desiderare. Si enim amamus Christum, utique adventum ejus desiderare
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudine eẽ. Qui gaudiũ totũ suũ totamq
felicitatẽ suã constituit in manducado et bibendo:
uxorẽ ducendo. omendo. uendendo. utendo mũ¬
do isto. sine sollioitudine nõ est et talis: s pretꝰ
archam. Ue illi a diluuo. Quisquis aut̃ siue manducit
siue bibit. siue aliquid agit om̃ia in głam dĩ facit.:
et si aliquid tristiciȩ est de reb sclarib sic flet ut
intus in spe gaudeat: et si aliqua leticia in reb
donet se corrũpendũ folicitati. nec cedat aduer¬
sitati frangendũ. hoc ẽ. enĩ flere tanquã nõ flen¬
tem. et gaudẽ tanquã nõ gaudentẽ: quisquis et
si habet uaorem eiusq infirmitati compatiens
reddit nõ exigit debitũ : aut si ꝓpt̾ ꝓpriam infir¬
mitatẽ ducit uxorẽ. plangẽs pocius quia sine uxo
re nõ potuit quã gaudes quia duxit: quisquis
ue̾dit quod nouit. quia et si maneret beatũ nõ
faceret. quisquis quod omit nouit quia transiet:

Expanded text:
sollicitudine esse» . Qui gaudium totum suum totamque sollicitudine esse» . Qui gaudium totum suum totamque felicitatem suam constituit in manducando, bibendo, uxorem ducendo, emendo, vendendo, utendo mundo isto, sine sollicitudine est et talis - sed praeter arcam: vae illi a diluvio. Quisquis autem, sive manducat, sive bibit, sive aliquid agit, omnia in gloriam Dei facit : et si aliqua tristitia est de rebus saecularibus, sic flet, ut intus in spe gaudeat; et si aliqua laetitia est in donet se corrumpendum felicitati, nec se det adversitati frangendum hoc est enim flere tanquam non flentem, et gaudere tanquam non gaudentem: quisquis et si habet uxorem, ejus infirmitati compatiens, reddit, non exigit debitum; aut si propter propriam infirmitatem ducit uxorem, plangens potius quia sine uxore esse non potuit, quam gaudens quia duxit: quisquis vendit quod novit quia etsi maneret, beatum non faceret; quisquis quod emit, novit quia transiet;
Abbreviated transcription (Latin):
morẽ presentis: nec de futura delectacione tacet᷑
in litteris noui testam̃ti : et multomag̃ in eis uͥ
nõ tanqua̾ cũ in uolucris quib dam ꝓferunt᷑ illa
que intelligenda sũt. S ibi uidentꝰ aꝑta: ut hic
intelligantur obscura. Cum gͦ diceret nob euan¬
głium obseruare noussimũ diem uenturũ. diẽ
aduentus filis hominis. quia illos male uiuẽturus e.
qui modo securi sunt. idõ quia ꝑuerse securi st̃.
securi sunt oñi in uoluptatib scli. cũ deberent
eẽ securi domitis cupiditatib scłi: ian utiq illi
uitȩ nos p̃parauit apłs. in uerb̃ que tunc etiã cõ¬
memoraui. De cet̾o fr̃s tempis breue ẽ. reliquũ ẽ.¬
ut et qui hñt uxores tanquã nõ habentes sint et
qui enunt tanquã nõ ementes. et qui gaudent
tanquã nõ gaudentes. et qui flent tanquã non
flentes: et qui utunt᷑ hoc mũdo canquã nõ uten¬
tes sint. P reterit enĩ fig̾a huius mũdi. Uolo uos sine

Expanded text:
morem praesentis. Nec de futura delectatione tacetur morem praesentis. Nec de futura delectatione tacetur in litteris Novi Testamenti, et multo magis in eis, ubi non tanquam cum involucris quibusdam proferuntur illa quae intelligenda sunt; sed ibi videntur aperta, ut hic intelligantur obscura. Cum ergo diceret nobis Evangelium, Observate diem novissimum venturum, diem adventus Filii hominis; quia illos male inventurus est, qui modo securi sunt, ideo quia perverse securi sunt; securi sunt enim in voluptatibus saeculi, cum deberent esse securi domitis cupiditatibus saeculi: jam utique illi vitae nos praeparavit Apostolus, in verbis quae tunc etiam commemoravi, «De caetero, fratres, tempus breve est: reliquum est ut qui habent uxores, tanquam non habentes sint; et qui emunt, tanquam non ementes; et qui gaudent, tanquam non gaudentes; et qui flent, tanquam non flentes: et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utentes sint: praeterit enim figura hujus mundi. Volo vos sine
Abbreviated transcription (Latin):
saluti ds liberãs. Nos aut̃ fr̃s si nos in etus menbris
meniinimꝰ: si concupiscimus. si ꝑseueramis: uidebimꝰ
et gaudebimus. Erit illa ciuitas purgatis om̃ib ciui¬
b suis: nullo admiaxto. sedicioso aut turbulento. Ini¬
micus ille qui modo inuidet ne ad illã patriam ueni¬
amus. illic ouiquã insidiare nõ poterit: quia nec ẽẽ
ibi ꝑmittitur. Si eñi modo excluditur de corde cre¬
dentium: quomodo excludicur de ciuitate iuuen¬
tium: Quid erit fr̃s. quid erit: Rogo uos eẽ in illã
cuutatẽ: de qua loqui tantũ gaudium ẽ. huc fu¬
turȩ uite: corda p̃parare debemꝰ. Quisquis ei cor p̾pa¬
rauerit : totam istã contẽpnet. Contempta ista secu¬
rũ facit expectare diem: de quo expectando dñs
terruit. Cũ ergo psalmus iste dicat nobis et cantet
de illa uita futura. eũgłm aut̃ terruit de p̾senti:
psalmus facit amorẽ future. euangłium facit ti¬

Expanded text:
saluti Deus liberans. Nos autem, fratres, si nos in ejus membris saluti Deus liberans. Nos autem, fratres, si nos in ejus membris meminimus, si concupiscimus, si perseveramus, videbimus et gaudebimus. Erit illa civitas purgatis omnibus civibus suis, nullo admixto seditioso aut turbulento: inimicus ille qui modo invidet, ne ad illam patriam veniamus, illic cuiquam insidiari non potest; quia nec esse ibi permittitur. Si enim modo excluditur de corde credentium, quomodo excludetur de civitate viventium? Quid erit, fratres, quid erit, rogo vos, esse in illa civitate, de qua loqui tantum gaudium est? Huic futurae vitae corda praeparare debemus: quisquis ei cor praeparaverit, totam istam contemnit; contempta ista securum facit exspectare diem de quo exspectando Dominus terruit. 4. Cum ergo psalmus iste dicat nobis et cantet de illa vita futura, Evangelium autem terruerit de praesenti; Psalmus facit amorem futurae, Evangelium facit ti
Abbreviated transcription (Latin):
actum. post traditũ scĩs regnũ cęloꝵ:si illã uitã cogi¬
taueris. et illius uite negociũ ociosũ. de quo sepe lo¬
cuti sumus lem̃i: nõ fluctuat negociũ nr̃m ociosũ
negooiũ. plenũ soluis dulcedinis. nulla int̾pellatũ
molestia. nulla fatigatione sauciatũ. nulla nube
ꝑturbatũ. Negociũ nr̃m quod erit: Laudare dm̃:
amare et laudare. Laudare in amore: amare in lau¬
de. Beati qui habitant in domo tua: in scła scłoꝵ
laudabũt te. Quare: nisi quia in scła scłoꝵ laudabt̃¬
gͦ fr̃s mei: quale spectałm erit usio dĩ: Uident ho¬
mines uenatorẽ: et delectant᷑. Ue miseris: si nõse cor¬
rexerint. Qui eni uident uenatorẽ et delectantur.
uidebut̃ saluatorẽ et contristabant᷑. Quid illis miseri¬
us ẽ. quib saluator saluti non erit: Non gͦ mirum:
quia illis quib uoluptati est homo pugnãs. non erit

Expanded text:
actum, post traditum sanctis regnum coelorum, si illam vitam cogiactum, post traditum sanctis regnum coelorum, si illam vitam cogitaveris, et illius vitae negotium otiosum, de quo saepe locuti sumus, charissimi; non fluctuabit negotium nostrum, otiosum negotium plenum solius dulcedinis, nulla interpellatum molestia, nulla fatigatione sauciatum, nulla nube perturbatum. Negotium nostrum quod erit? Laudare Deum amare et laudare; laudare in amore, amare in laudibus. «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . Quare, nisi quia in saecratres mei, quale spectaculum erit in visione Dei? Vident homines venatorem, et delectantur: vae miseris, si non se correxerint! Qui enim vident venatorem, et delectantur, videbunt Salvatorem, et contristabuntur. Quid illis miserius, quibus Salvator saluti non erit? Non ergo mirum quia illis quibus voluptati est homo pugnans, non erit
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ẽ: amonus hanc. Si alia uita nulla ẽ: felici¬
ores nobis sut̃ qui ad amphiteatrũ hodie iugilarũt.
Quid em̃ ait apłs: Si in hac uita tantũ in xp̃o spe¬
rantes sumus: miserabiliores sumꝰ omib hominib.
E st ergo alia uita. Intertoget quisq xp̃m in fide
sua. S dormit fides. Merito fluctuat uas: quia
xp̃e dormit in naui. Ihc enĩ dormiebat in naue.
et nauis fluctuabat in aquis et tempestatib mul¬
tis. fluctuat gͥ cor: quando ap̃c dormit Ap̾c semꝑ¬
Q iud adhuc dubitatione: ut tempestate iactaris:
Eacita xp̃m. excita fidẽ tuã: conspice ocłis fidei
uitã futurã ꝓpt̾ quã oredidisti ꝓpt̃ qua signo eius
signaris: qui ꝓpt̾ea duxit hanc uitã ut cibi ostend̾et
quã sit contempnẽda quã diligebas: et quã sit sꝑan¬
da quã nõ credebas. Si ergo fidem excitaueris. et
debimus post alt̾um dñi aduentũ. post iudiciũ per¬

Expanded text:
nulla est, amemus hanc. Si alia vita nulla est, felicinulla est, amemus hanc. Si alia vita nulla est, feliciores nobis sunt qui ad amphitheatrum hodie vigilarunt. Quid enim ait Apostolus? «Si in hac vita tantum in Christo sperantes sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus» . Est ergo alia vita. Interroget quisque Christum in fide sua: sed dormit fides. Merito fluctuas, quia Christus dormit in navi. Jesus enim dormiebat in navi, et navis fluctuabat in aquis et tempestatibus multis . Fluctuat ergo cor, quando Christus dormit. ChrisQuid adhuc dubitationis tempestate jactaris? Excita Christum, excita fidem tuam: conspice oculis fidei vitam futuram, propter quam credidisti, propter quam signo ejus signaris, qui propterea duxit hanc vitam, ut tibi ostenderet quam sit contemnenda quam diligebas, et quam sit speranda quam non credebas. Si ergo fidem excitaveris, et debimus post alterum Domini adventum, post judicium per
Abbreviated transcription (Latin):
cionis diuinȩ diem ꝓmisimꝰ: ꝓnuntiandis istis uer¬
sib et nõdum expositis. inuolutas quasdã editoris
nr̃i saromas ꝓtulisse. Utiq ad hoc inuolutȩ ꝓferunt᷑.
ut euolutȩ spectent᷑. Uos aut̃ nõ tantũ intueri.
s et uestiri paramini. Dixeramus aut̃ die dñico si
menunit karitas ur̃a qui affuistis: ipsã euanglicã
lectionẽ que nos diutiꝰ tenuit ut psalmi expositio
differretur: congruã lectam fiusse eidem psalmo.
Hoc tunc diximus. s ostende nõ ualuimꝰ: quia psil¬
mũ distulimus. hodie itaq demõstranda ẽ. ipsa
congruentia. In eu̾agłica illa lectione territi su¬
mus de die nouissimo. Terror ille securitatẽ partu¬
rit. Territi enĩ p̾cauemus: p̾cauentes securi erimꝰ.
Quomodo p̃postera securitas in terrores impellit:
ita ordinata sollicitudo securitatẽ parit. Territi
aut̃ sumꝰ. ne p̾sentem uitã deficientẽ. uolaticam.
trãsitoriã sic amemꝰ: quasi alia nulla sit. Si eñ alia

Expanded text:
ionis divinae diem promisimus, pronuntiatis his versibus et nondum expositis, involutas quasdam Editoris nostri sarcinas protulisse. Utique ad hoc involutae proferuntur, ut evolutae exspectentur: vos autem non tantum intueri, sed et vestiri paramini. 3. Dixeramus autem die dominico, si meminit Charitas vestra, qui adfuistis, ipsam evangelicam lectionem, quae nos diutius tenuit, ut Psalmi expositio differretur, congruam lectam fuisse eidem psalmo. Hoc tunc diximus, sed ostendere non valuimus, quia Psalmum distulimus. Hodie itaque demonstranda est et ipsa congruentia. In evangelica illa lectione territi sumus de die novissimo. Terror ille securitatem parturit; territi enim praecavemus, praecaventes securi erimus. Quomodo enim praepostera securitas in terrores impellit, ita ordinata sollicitudo securitatem parit. Territi autem sumus, ne praesentem vitam deficientem, volaticam, transitoriam, sic amemus, quasi alia nulla sit: si enim alia
Abbreviated transcription (Latin):
catur. Nõ ergo timeat uẽturũ dm̃: s et sꝑet et
desi deret. Non eni ueniet ille ad inferendas penas:
s ad finiendas molestias. Hoc aut̃ fit desiderio ci¬
uitatis illius. Quod ergo monuit euu̾głium:
impletur ouis ciuitatis desiderio. quã psalmus
cantat. Ita congruit eũgłium huic cantico. Et
quã ciuitatem psalmus iste cantat: audiamus.
Audiamus: et cantemus gaudiũ nr̃m. Cũ hoc au¬
quãdo uoce et labiis sonamus. Canticũ e forsae cũtiẽ¬
intus: quia sunt et aures cuiuscdã intus. Uoce canta¬
mus: ut nos eacitemius. Corde cuntamus: ut illi pla¬
ceamus. Aggei. et ⁊achariȩ. psalmus dicitur. Agge¬
us et tacharias: ꝓpħa fuerut᷑. Erant aut̃ ꝓpħe isti
iam in captiuitate ulius: que in t̾ra portauit um
brã cuiusdã elestis. In illius ergo enutatis captius¬
tate oum eẽnt in babylonia: ꝓpħauerunt. łropħȩ

Expanded text:
on ergo timeat venturum Dominum; sed speret, et desideret: non enim veniet illi ad inferendas poenas, sed ad finiendas molestias. Hoc autem fit desiderio illius civitatis. Quod ergo monuit Evangelium, impletur ejus civitatis desiderio, quam Psalmus cantat: ita congruit Evangelium huic cantico. 5. Et quam civitatem psalmus iste cantat, audiamus. Audiamus, et cantemus; gaudium nostrum, cum hoc auquando voce et labiis sonamus canticum; est et cantiintus, quia sunt et aures cujusdam intus. Voce cantamus, ut nos excitemus; corde cantamus, ut illi placeamus. «Aggaei et Zachariae» Psalmus dicitur. Aggaeus et Zacharias prophetae fuerunt. Erant autem prophetae isti jam ibram cujusdam coelestis. In illius ergo civitatis captivitate cum essent in Babylonia, prophetaverunt prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
erant. et p̾nuntiationes futuroꝵ. Audiamus iã
enĩ nobis eam comindat sp̃s dĩ infundens nobis
amorẽ illus: ut ei suspiremus. et in ꝑegrinatione
ingemiscamus. et ad illã uenire desideremus. Ame¬
mis illã: et ipsũ amare ambulare est. Eoce ame¬
mus illam ex ore sc̃o: ex ore ꝓpħico. et dĩ spũ dic̃tis.

Expanded text:
erant et praenuntiationes futurorum. 6. «vers.»erant et praenuntiationes futurorum. 6. «vers.»enim nobis eam commendat Spiritus Dei, infundens nobis amorem illius, ut ei suspiremus, et in peregrinatione ingemiscamus, et ad illam venire desideremus. Amemus illam, et ipsum amare ambulare est. Ecce amemus illam ex ore sancto, ex ore prophetico et Dei Spiritu dicentis:
Abbreviated transcription (Latin):
Agnosoinus et istã captiuitatẽ: si agnoscimus nr̃am
pegrinationẽ. In hoc eiũ mũdo. in his cribulatiõĩb
scłi. in hac turba multiplici scandaloꝵ. quodãmͦ
in captiuitate genumus: s erigemur. ł ronũciatur
ciuitas nr̃a noua futura: ęqualis. Nam et post istoꝵ
ꝓpħacionẽ: et usibilit̾ contigit ut totũ explicare¬
turꝰ quod ad ꝑsoluendã imaginẽ ꝑtinebat. Repa
mero: omẽm uolubilitatẽ huius temporis signi¬
ficat. Septenario em̃ numero uoluuntur dies.
Hii sicut nostis: idem abeunt. idẽ redeunt. Post
tatẽ iherłm. et factũ ẽ. ut et ibi significaretur
imago futurorũ: significatũ nobis est post istam¬
omen uolubilitatẽ temporis que septenario num̃o
uoluit᷑. futurã illam ciuitatem nr̃am iã in ęt̃i¬
tateꝰ i uno die. In illa quippe habitacione tempus
non uoluit᷑: quia habitatorib nõ labitur. hanc
cerent. Et illa omĩa que fiebat̾ scd̃m tempꝰ. scd̾m
corporales mociones. scđ̾m actus hominũ: signa

Expanded text:
istam captivitatem, si vere agnoscimus nostram peregrinationem. In hoc enim mundo, in his tribulationibus saeculi, in hac turba multiplici scandalorum, quodam modo in captivitate gemimus; sed erigemur: praenuntiatur civitas nostra nova futura aequalis. Nam et post istorum prophetationem, et visibiliter contigit, ut totum explicaretur quod ad persolvendam imaginem pertinebat. Reparmero omnem volubilitatem hujus temporis signat: septenario enim numero volvuntur dies hi, sicut nostis; iidem abeunt, iidem redeunt. Post itatem Jerusalem , factum est, ut et ibi significaretur imago futurorum: significatum est nobis post omnem istam volubilitatem temporis, quae septenario numero volvitur, futuram illam civitatem nostram jam in aeternitate in uno die. In illa quippe habitatione tempus non volvitur, quia habitator ibi non labitur. Hanc cerent; et illa omnia quae fiebant secundum tempus, secundum corporales motiones, secundum actus hominum, signa
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Nesoitis enun si a multis bonis separami¬
ni: dum quasi malis calumpniammi. Furuint
seuiunt: quando ista dicimus. Nam querunt
et mortificare nos. Apparuerunt sepe impetus
eorum: apparuerunt insidiȩ. Cum ergo inter
insidias illorum uiuimus: et quib dicimus ama¬
te pacem aduersantur nobis: nonne uo ista
nr̃a est. cum his qui oderunt pacem eram pa¬
cifious: cum loquebar illis. debellabant me
gratis: Quid est enim fr̃s debellabant me. et
parum erat si non adderet gratis: Quib dici
nolumus honorari: s xp̃m. Nam nos quid su¬
mus: Audi apłm paulum: qui tamen dicebat
illis paruulis. quos mali homines et mali suaso¬
res precidere ab unitate in soismata uolebant.
Q uid eis dicebat ille: Nunquid paulus ꝓ uobis
crucifixus est. aut in nomine pauli baptirati
estis: hoc et nos dicimus: amate pacem ama¬
te xp̃m. Si enim amant pacem: xp̃m amat
Cum ergo dicimus amate pacem: hoc dicimus

Expanded text:
tatem. Nescitis a quam multis bonis separamitatem. Nescitis a quam multis bonis separamini, dum quasi malis calumniamini? Furunt, saeviunt, quando ista dicimus: nam quaerunt et mortificare nos. Apparuerunt saepe impetus eorum, apparuerunt insidiae. Cum ergo inter insidias illorum vivimus, et quibus dicimus, Amate pacem, adversantur nobis; nonne vox ista nostra est, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus? Cum loquerer illis, debellabant me gratis.» Quid est autem, fratres, «debellabant me?» Et parum erat, si non adderet, «gratis.» Quibus dicnolumus honorari, sed illum. Nam nos quid sumus ad apostolum Paulum? Qui tamen dicebat illis parvulis, quos mali homines et mali suasores praecidere ab unitate in schismata volebant; quid eis dicebat ille? «Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis» ? Hoc et nos dicimus: Amate pacem, amate Christum. Si enim amant pacem, Christum amant. Cum ergo dicimus, Amate pacem; hoc dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui conscindunt unitatem. Si enim pacem
non odissent : in unitate mansissent. S ui¬
delicet ꝑꝓpterea se separauerunt. ut iusti essẽt:
ut non haberent mixtos iniustos. Aut
nr̃a est ista uox: aut illoꝵ. Elige cuius sit.
Catholica dicit. Non est dimittenda unitas
non est precidenda eccłia dĩ. Iudicabit ds
de malis : de bonis postea. Si nunc mali
a bonis se parari non possunt. ferendi sũt
ad tempus. Mali in area nobiscum ẽẽ posit̃:
in horreo non possunt. Et forte hodie qui
mali apparent: cras boni erunt. Et qui de
bonitate hodie suꝑbiunt: cras mali inueni¬
entur. Quisquis ergo humiliter malos ad
tempus fert : ipse ꝑueniet ad requiem sem¬
piternam. Hec uox catholica est. Illoꝵ aut̃
uo& qualis est. non intelligentium neq quȩ
locuntur: neq de quib affirmant: Ne cangl
immundum : et qui tetigerit immundum
inquinabitur. Separemus nos: ne commisceamꝰ
malis. Et nos illis. Amate pacem diligite uni¬

Expanded text:
Qui conscindunt unitatem. Si enim pacem Qui conscindunt unitatem. Si enim pacem non odissent, in unitate mansissent. Sed videlicet propterea se separaverunt, ut justi essent, ut non haberent mixtos injustos. Aut nostra est ista vox, aut illorum; elige cujus sit. Catholica dicit: Non est dimittenda unitas, non est praecidenda Ecclesia Dei. Judicabit Deus de malis et bonis postea. Si nunc mali a bonis separari non possunt, ferendi sunt ad tempus: mali in area nobiscum esse possunt, in horreo non possunt. Et forte hodie qui mali apparent, cras boni erunt; et qui de bonitate hodie superbiunt, cras mali invenientur. Quisquis ergo humiliter malos ad tempus fert, ipse perveniet ad requiem sempiternam. Haec vox catholica est. Illorum autem vox qualis est, non intelligentium neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant ? «Ne tangas immundum» ; et, «Qui tetigerit immundum, inquinabitur» : separemus nos, ne commisceamur malis. Et nos illis: Aniate pacem, diligite uni
Abbreviated transcription (Latin):
nis ad aures dĩ. Multi clauso ore exaudiunt᷑.
et multi in magnis clamorib non exaudum¬
tur: Affectib orare debemus: et dicere. Mul¬
tum ꝑegrinataẽ anima mea: cum his qui o¬
derant pacem eram pacificus. Quid enim
aliud dicimus his hereticis: nisi cognoscite
pacem. amate pacem: Iustos uos dicitis. Si
iusti eẽtis: inter paleam grana gemeretis.
Nam quia sunt grana in catbolica eccł̃ia. et
uera grana sunt: idõ tolerant paleam donec
uentiletur area: quia inter paleas clamant.
heu me quod incolatus m̃s longinquus fac¬
tus factus est. Inhabitaui cum tabernacłis
cedar: inhabitaui inquit cum paleis. Sed
quomodo de palea multus fumus exi it: sic
cedar tenebre. In habitaui cum tabernadis
cedar: multum ꝑegrinata est anuna mea.
Frumentoꝵ uoa est : inter paleas gementiũ.
Hec loquimur illis qui oderunt pacem: et
dicimus. cum his qui oderunt pacem eram
pacificus. Qui sunt qui oderunt pacem:

Expanded text:
nis ad aures Dei. Multi clauso ore exaudiuntur, nis ad aures Dei. Multi clauso ore exaudiuntur, et multi in magnis clamoribus non exaudiuntur. Affectibus orare debemus, et dicere, «Multum peregrinata est anima mea: cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Quid enim aliud dicimus istis haeriticis, nisi, Cognoscite pacem, amate pacem? Justos vos dicitis. Sed si justi essetis, inter paleam grana gemeretis. Nam quia grana sunt in Catholica, et vera grana sunt; ideo tolerant paleam, donec ventiletur area; quia inter paleam clamant, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Inhabitavi, inquit, cum paleis. Sed quomodo de palea multus fumus exit, sic de Cedar tenebrae. «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar: multum peregrinata est anima mea.» Frumentorum vox est, inter paleas gementium. Haec loquimur illis qui oderunt pacem; et dicimus, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Qui sunt qui oderunt pacem?
Abbreviated transcription (Latin):
descensum est ad eum ut ascenderet. Intendẽs
tempus ꝑ egrinationis sue: dixxit se ꝑegrinari
in tabernacłis cedar. Quare : Quia multum
ꝑegrinata est anima mea. Ibi ꝑegrinatur ubi
ascendit: non corpore ꝑegrinatur: non corpo¬
re ascendit. S ubi ascendit : Ascensiones inqtͥ
in corde. Si ergo ascendit in corde: non corpo¬
dis nisi anima que ꝑegrinatur: s donec ꝑue¬
nat. Multum ꝑegrinata est anima mea.
cantetis : nisi ceꝑitis facere quod cantatis. Quã¬
tumlibet illud dicam: quomodolibet exponã.
qualib cumiq uerbis uersem: non intrat in
cor eiis in quo non est opus eius. Incipite ag̾e:
et udete quid loquamur: T̃ unc ad singula
uerba lacrimȩ ꝓfluunt: tunc psalmus canta¬
tur: et facit cor quod in psalmo cantatur. Quã
multi enim sonant uoce. et corde muti sunt:
et quam multi tacent labiis et clamant af¬
fectu: quia ad cor hominis aures dĩ. Sicut
aures corporales ados hominis: sic eor homi¬

Expanded text:
descensum est ad eum, ut ascenderet. Intendens descensum est ad eum, ut ascenderet. Intendens tempus peregrinationis suae, dixit se peregrinari in tabernaculis Cedar. Quare? Quia «multum peregrinata est anima mea.» Ibi peregrinatur, ubi ascendit. Non corpore peregrinatur, non corpore ascendit. Sed ubi ascendit? «Ascensiones,» inquit, «in corde.» Si ergo ascendit in corde, non dis nisi anima quae peregrinatur. Sed donec perveniat, «multum peregrinata est anima mea.» cantetis, nisi coeperitis facere quod cantatis. Quantumlibet illud dicam, quomodolibet exponam, qualibuscumque verbis versem, non intrat in cor ejus in quo non est opus ejus. Incipite agere, et videte quid loquamur. Tunc ad singula verba lacrymae profluunt, tunc Psalmus cantatur, et facit cor quod in Psalmo cantatur. Quam multi enim sonant voce, et corde muti sunt? Et quam multi tacent labiis, et clamant affectu? Quia ad cor hominis aures Dei: sicut aures corporis ad os hominis, sic cor homi
Abbreviated transcription (Latin):
deorsum uolunt premere. Isti uolare uolũt
ad dm̃: illi conantur pennas euellere. Namq
apud apłm ita dicitur. S sicut tunc qui scđ̾m
carnem natus erat. ꝑsequebatur eum qui scd̾̃m
sp̃m : ita et nunc. Sp̾uales ergo: ꝑsecutionem
patiuntur a carnalib. S quid dicit scriptura:
E ice ancillam: et filium eius. Hon enim heres erit
filius ancillȩ: cum filio meo ysiac. S hoc quod
dicit eice: quando erit: Quando area ceꝑit
uentilari. Modo aut̃ quãdui eiciatur: heu me
quod incolatus meus longinquus factus est: in¬
habitaui cum tabernaculis cedar. Et exponit
nobis qui sunt isti: qui ꝑtinent ad tabernacła
diocit ꝑ egrinari. Corpus ꝑegrinatur locis: anima
ꝑegrinatur affectib. Si amaueris terram: ꝑe¬
grinaris adõ.di amaueris dm̃: ascendis ad eũ.
In haritate dĩ et parimi exercemur: ut redea¬
mus ad karitatem. Si cadamus ui terra: mar¬
cescimus et putrescimus. Iste aut̃ qui ceciderat:

Expanded text:
deorsum volunt premere: isti volunt volare deorsum volunt premere: isti volunt volare ad Deum, illi conantur pennas evellere. Namque apud Apostolum ita dicitur: «Sed sicut tunc, qui secundum carnem natus erat, persequebatur eum qui secundum spiritum; ita et nunc.» Spirituales ergo persecutionem patiuntur a carnalibus. Sed quid dicit Scriptura? «Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac» . Sed hoc quod dicit, «Ejice,» quando erit? Quando area coeperit ventilari. Modo autem antequam ejiciatur, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Et exponit nobis, qui sunt isti qui pertinent ad tabernaculadixit peregrinari. Corpus peregrinatur locis, anima peregrinatur affectibus. Si amaveris terram, peregrinaris a Deo: si amaveris Deum, ascendis ad Deum. In charitate Dei et proximi exerceamur, ut redeamus ad charitatem. Si cadamus in terram, marcescimus et putrescimus. Iste autem qui ceciderat,
Abbreviated transcription (Latin):
terrenum umbra erat regni cęloꝵ Ismahel in
umbra: ysaac in luce. Si ergo ismahel in tene¬
non mirum quia ibi cenebre. Pinguiores eñi
umbrȩ: tenebrȩ sunt. Ergo ismahel intene¬
bris: ysaac in luce. Quicumq hic etiam inẽe¬
dia terrenam felicitatem querunt a dõ: adhuc
ad ismahel ꝑtinent. Ipsi sunt qui contradicut᷑
sp̃ualib ꝓficientib̾ et decrahunt illis: et ha¬
bent labia iniqua. et linguas subdolas. Cont᷑
quos rogauit istȩ ascendens: et appositi sunt
ei carbones desolatorii. et sagit̾te potentis acu¬
te. Inter illos onini adhuc uiuit: donec tota
area uentiletur. Idõ dixit: inhabitaui cum ta¬
bernaculis cedar. Ham et ipsa tabernacula is¬
mahel: cedar dicta sunt. Sic habet liber ge¬
neseos: sic habet. quod cedar ad ismahel ꝑtinoe.
Ergo ysaac cum ismahel: id est qui ꝑtinent
ad ysaac. inter illos uiuunt qui ꝑtinent ad
ismahel. Isti sursum uolunt ascendere: illi

Expanded text:
terrenum umbra erat regni coelorum. Ismael in terrenum umbra erat regni coelorum. Ismael in umbra, Isaac in luce. Si ergo Isnon mirum quia ibi tenebrae. Pinguiores etenim umbrae tenebrae sunt. Ergo Ismael in tenebris, Isaac in luce. Quicumque hic etiam in Ecclesia terrenam felicitatem quaerunt a Deo, adhuc ad Ismael pertinent. Ipsi sunt qui contradicunt spiritualibus proficientibus, et detrahunt illis, et habent labia iniqua et linguas subdolas. Contra quos rogavit iste ascendens, et appositi sunt ei carbones desolatorii, et sagittae potentis acutae. Inter illos enim adhuc vivit, donec tota area ventiletur: ideo dixit, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Nam et ipsa tabernacula Ismael, Cedar dicta sunt. Sic habet liber Geneseos; sic habet, quod Cedar ad Ismael pertinet . Ergo Isaac cum Ismael; id est, qui pertinent ad Isaac, inter illos vivunt, qui pertinent ad Ismael. Isti sursum volunt ascendere, illi
Abbreviated transcription (Latin):
ham natus unus: s tamen non hereditat. Alt̾
etiam heres non solum filius: s et heres. In isma¬
hel sunt om̃s qui carnaliter colunt dm̃: ad
ipsos enim et uetus testamentum ꝑtinet: quia
sic diocit apłs. Sub lege uolentes eẽ : legem
non audistis: Seriptum est enim quod abrahã
duos filios habuit: unum de anoilla. et unum
de libera. Que sunt in allegoria. Hec sunt duo
testamenta. Que sunt duo testamenta: Ynum
uetus: et alterum nouum. Uetus testamentum
adeo. et nouum testamentum a deo: quomodo
de habraham. et hismahel. et ysaac: s isiahel
ad terrenum. ysaac ad celeste regnum. Ideo
uetus ꝓmissiones habet terrenas: terrenam ihe¬
rusalem. terrenam palestinam: regnum terce¬
num. salutem terrenam: hostium subiugatio¬
nem habundantiam filioꝵ: fecunditatem fru¬
gum. Omiã ista ꝓmissiones sunt terrenȩ: in
figura sp̃ualium intelliguntur: quomͥ iherłm
terrena. umbra erat regiu celestis: et regnum

Expanded text:
ham natus unus, sed tamen non haereditat: alter ham natus unus, sed tamen non haereditat: alter etiam haeres; non solum filius, sed et haeres. In Ismael sunt omnes qui carnaliter colunt Deum. Ad ipsos enim et vetus testamentum pertinet: quia sic dixit Apostolus, «Sub Lege volentes esse, Legem non audistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera; quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo testamenta.» Quae sunt duo testamenta? Unum vetus, et alterum novum. Vetus testamentum a Deo, et novum testamentum a Deo; quomodo de Abraham et Ismael et Isaac. Sed Ismael ad terrenum, Isaac ad coeleste regnum. Ideo vetus testamentum promissiones habet terrenas, terrenam Jerusalem, terrenam Palaestinam, regnum terrenum, salutem terrenam, hostium subjugationem, abundantiam filiorum, fecunditatem frugum. Omnia ista promissiones sunt terrenae. In figura spiritualiter intelliguntur, quomodo Jerusalem terrena umbra erat regni coelestis, et regnum
Abbreviated transcription (Latin):
iam uł gemere didicit. Multi enim et miseri
sunt. et non gemunt: et ꝑegrinantur et redit
nolunt. Iste iam uolens redire: cognoscit infelicita¬
tẽ ꝑegrinationissuȩ: Qͥa agnoũ illã redit: et ascẽde
incip: qr cãticũ graduũ cep̃ cãtare. Ubi gͦ gemit: aintꝰ
qͣs inhabitat : Inhabitaui cum tabernaculis cedar
Uerbum hoc quia hebreum est ꝓcul dubio nos
intellexistis. Quid est inhabitaui cum taberil.¬
culis cecdar: Cedar quantum meminuimus. ex
interpretatione nominum hebreorum: tene¬
bras significat. Interpretatum cedar latine:
tenebrȩ dicuntur. Nostis aut̃ duos filios habu¬
isse abraham. Quos quidem cominemorat apłs:
et ad imagniem duoꝵ testamentoꝵ eẽ dicit.
U nus de ancilla erat: alter de libera. Ex ancilla:
ismahel erat. De libera sara quem suscepit ex
desꝑatione ꝑfidem: ysaac erat. Uterq eoc senu¬
ne abrahe: s non uterq heres abrahȩ. De abra¬

Expanded text:
jam vel gemere didicit. Multi enim et miseri jam vel gemere didicit. Multi enim et miseri sunt, et non gemunt, et peregrinantur, et redire nolunt. Iste jam volens redire, cognoscit infelicitatem peregrinationis suae: quia agnovit illam, redit; et ascendere incipit, quia Canticum graduum coepit cantare. Ubi ergo gemit, et inter quos habitat? «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Verbum hoc quia hebraeum est, procul dubio non intellexistis. Quid est, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar?» Cedar, quantum meminimus ex interpretatione nominum hebraeorum, Tenebras significat. Interpretatum Cedar latine, Tenebrae dicuntur. Nostis autem duos filios habuisse Abraham, quos quidem commemorat Apostolus, et ad imaginem duorum testamentorum esse dicit: unus de ancilla erat, et alter de libera. Ex ancilla, Ismael erat; de libera Sara, quem suscepit ex desperatione per fidem, Isaac erat. Uterque ex semine Abrahae, sed non uterque haeres Abrahae. De Abra
Abbreviated transcription (Latin):
in hac uita. Ipsius uox est qui clamat a finib
terrȩ in alio loco psalmi dicens: a finib terrȩ ad
te clamaui. Quis nr̃m: clamat a finib terre: Nec
ego. nec tu. nec ille: s afinib terrȩ ipsa sola ecelia.
Tota hereditas xp̃i damat: quia ęccłia hereditas
euis: et de eccłia dictum est. Postula a me. et da¬
bo tibi gentes hereditatem tuam: et possessionem
tuam terminos terrȩ. Si ergo possessio xp̃i usq
ad fines terrȩ. et possessio xp̃i homines scĩ. et
om̃s scĩ unus homo in xp̃o: quia unitas sc̃a in
xp̃o est:. ipse unus homo dicit. a finib terrȩ ad
te clamaui.cum angeretur cor meum. huius gͦ
hominis longinqua ꝑegrinatio: facta est int̾ malis
Et tanquam si diceretur illi. cum quib ergo hibi¬
est. S quid. si cum bonis eẽt: Si cum bonis ẽt:
non diceret heu me. Heu uox est miseriȩ: uox
calamitatis. et infelicitatis. S camen in spe: qr

Expanded text:
in hac terra. Illius vox est, quae clamat a finibus in hac terra. Illius vox est, quae clamat a finibus terrae in alio psalmo dicens: «A finibus terrae ad te clamavi.» Quis nostrum clamat a finibus terrae? Nec ego, nec tu, nec ille: sed a finibus terrae ipsa tota Ecclesia, tota haereditas Christi clamat; quia Ecclesia haereditas ejus, et de Ecclesia dictum est, «Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae» . Si ergo possessio Christi usque ad fines terrae, et possessio Christi omnes sancti, et omnes sancti unus homo in Christo, quia unitas sancta in Christo est; ipse unus homo dicit, «A finibus terrae ad te clamavi, dum angeretur cor meum» . Hujus ergo hominis longinqua peregrinatio facta est inter malos. Et tanquam diceretur illi, Cum quibus ergo habiest.» Sed quid, si cum bonis esset? Si cum bonis esset; non diceret, «Heu me!» Heu, vox est miseriae, vox est calamitatis et infelicitatis; sed tamen in spe, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrinatio est. Incola dr̃ qui habitat in terra
aliena: non in ciuitate sua. Longinquus in qt
factus est: ꝓlongatus in colatus mĩs. Et ubi
songinorus: Aliquando fr̃s mei cum peregri¬
natur homo: inter meliores uiuit. quam in
homo patriam: et aliquando illi in ꝑegrinatione
bene est. Inuenit amicos fideles ꝑegrinando. qͥs
in patria inuenire non pocuit. Inmicos habuit
ut de patria pelleretur. et peregrinaretur: inue¬
nit quod non habebat in patria. Non sic est ila
inter malos est: nec recedere amalis porest. ni¬
si cum redierit ad sotietatem angłoꝵ. ut ibi
sit unde ꝑegrinatur: ubi om̃s iusti et scĩ. qui
fruuntur uerbo dĩ sine lectione. sine litteris. Q
enim nobis ꝑ paginas scriptum est: ꝑ faciem dĩ
illic cernnt. Qualis patria: Magna patria: et
nsseri sunt ꝑegrin ab illa patria. S quid ait
iste & Longinqua facta est peregrinatio mea. Ma
xime eoꝵ uoa est: id est ipsius ȩccłiȩ que laborat

Expanded text:
peregrinatio est: incola dicitur qui habitat in terra peregrinatio est: incola dicitur qui habitat in terra aliena, non in civitate sua. «Longinquus,» inquit, «factus est incolatus meus.» Et ubi longinquus? Aliquando, fratres mei, cum peregrinatur homo, inter meliores vivit, quam in homo patriam, et aliquando illi in peregrinatione bene est. Invenit amicos fideles peregrinando quos in patria invenire non potuit; inimicos habuit ut de patira pelleretur et peregrinaretur, invenit quod non habebat in patria. Non sic est patrinter malos est. Nec recedere a malis potest nisi cum redierit ad societatem angelorum, ut ibi sit unde peregrinatur, ubi omnes justi et sancti qui fruuntur verbo Dei sine lectione, sine litteris. Quod enim nobis per paginas scriptum est, per faciem Dei illi cernunt. Qualis patria? Magna patria, et miseri, peregrini ab illa patria. Sed quid ait iste? Longinqua facta est peregrxime eorum vox est, id est, ipsius Ecclesiae, quae laborat
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est. multa palea prematur. Et quãtum
ꝓficit : tantum uidet maiora scandala in popło.
Nam si non ꝓficiat: non uidet iniquitates. Si
non sit uerac xp̃i. anꝰ:. non uidet fictos. Et enĩ
fr̃s. et de ila similitudine hoc nos docet dñs:
de frumentis et trraniis. Cum aut̃ creuisset
herba. et fruccum fecisset: tunc apparuerunt
et ritania : id est quia nulli homini apparent
mali. nisi factus fuerit ipse bonus: quia cum
ereuisset herba et fructum fecisset: tunc appa¬
ruerunt et zizania. lam ergo iste cepit ꝓficere:
et cepit uidere malos: et multa mala quȩ an¬
tea non nouerat: et clamat ad dm̃. Heu me:
tum a te recessit ꝑegrinatio mea. facta est lon¬
ginqua: quia nondum ueni in patriam illam.
ubi cum nullo malo uicturus sum: nondum
ueni ad illam societatem angłoꝵ. ubi scandala
non timebo. Quare aut̃ nondum sum ibi: Quia
in colatus ms: longiquus factus est. Incolatus:

Expanded text:
necesse est multa palea prematur; et quantum necesse est multa palea prematur; et quantum proficit, tantum videt majora scandala in populo. Nam si non proficiat, non videt iniquitates; si non sit verax christianus, non videt fictos. Etenim, fratres, et de illa similitudine hoc nos docet Dominus, de frumentis et zizaniis. «Cum autem crevisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt et zizania» : id est quia nulli homini apparent mali, nisi factus fuerit ipse bonus; quia «cum crevisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania.» Jam ergo iste coepit proficere, et coepit videre malos, et multa mala quae ante non noverat, et clamat ad Dominum: «Heutum a te recessi, peregrinatio mea facta est longinqua. Nondum veni in patriam illam, ubi cum nullo malo victurus sum; nondum veni ad illam societatem Angelorum, ubi scandala non timebo. Quare autem nondum sum ibi? Quia «incolatus meus longinquus factus est.» Incolatus