comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in quosalus nr̃a pependit: ostende euidenter
ex his trib quȩ crux fuerit ad dñicam głam
uel quȩ extiterint ad seruile supplicium:
ut hȩc mulier quȩ semiuiua decumbit
statimut eam lignũ salutare conti. ge¬
rit. a mortis ianuis reuocet᷑ ad uitam.
Et cum hȩc dixisset: adhibuit primo una
ex trib & nichil ꝓfecit. Adhibuit & scdãm.
nec sic quidẽ aliquid̃ actum ẽ. Ut uͦ admo¬
uit tertiam: repente adaꝑtis oculis mu¬
lier continrio surrexit. & stabilitate u̾riũ
recepta alacrior multo quam cum sana
fuerat tota domo discurrere & magnifica
mirificũ in eoloco in qͦ crucem reipererat
regia ambitione construxit. Clauos qͦq
quib corpꝰ dncũ fuerat affixũ. portat ad
filiũ. Ex quib ille frenos composuit. qͥb
uteretur ad bellum: & ex aliis galeam ni¬
chilominꝰ belli usib aptã fertur armasse.
Ligni uͦ ipsius salutaris partem detulit filio:

Expanded text:
in quo salus 229 nostra pependit, ostende evidenter in quo salus 229 nostra pependit, ostende evidenter ex his tribus, quae crux fuerit ad dominicam gloriam, vel quae extiterit ad servile supplicium, ut haec mulier, quae semiviva decumbit, statim ut eam lignum salutare contigerit, a mortis januis revocetur ad vitam. Et cum haec dixisset, adhibuit primo unam ex tribus, et nihil profecit. Adhibuit secundam, et ne sic quidem aliquid actum est. Ut vero admovit tertiam, repente adapertis Al. apertis oculis mulier consurrexit, et stabilitate virium recepta, aiacrior multo, quam cum sana fuerat, tota domo discurrere et magnificamirificum in eo loco in quo crucem repererat, regia ambitione construxit. Clavos quoque, quibus corpus Dominicum fuerat affixum, portat ad filium. Ex quibus ille frenos composuit, quibus uteretur ad bellum: et ex Al. tac. ex aliis galeam nihilominus belli usibus aptam fertur armasse. Ligni vero ipsius salutaris partem detulit filio,
Abbreviated transcription (Latin):
& polluta deturbans. in altũ purgatis rude¬
ribus tres confuso ordine repperit cruces.
Sed obturbabat reperti niuneris leticiam.
unius cuꝰq crucis indiscreta ꝓprietas. Ade¬
rat quidem & titulus ille. qui grecis & lati¬
nis atq hebraicis litteris apilato fuerat con¬
scriptus: s nec ipse satis euidenter dñici ꝓ
debat signa patibuli. Hic iam humanȩ am¬
biguitatis incertũ: diuinũ flagitabat testi¬
moniũ. Accidit ineadem urbe primariã
quanda loei illiꝰ feminam. graui egritudi¬
ne confectam: seminecẽ iacere. Macuarius
cunctantem reginam atꝙ om̃s pariter qͥ
cũ regina pariter & populis ad eam quȩ de¬
cumbebat : defixis genib huuscemodi¬
ad dm̃ precem ꝓfudit. Tu dñe qͥ ꝑunige¬
nitũ filium tuũ salutem generi humano
ꝑpassionem erucis conferre dignatus es.
& nune in nouissimis temꝑibꝰ aspirasti in
corde ancillȩ tuȩ ꝑ quirere lignũ beatum

Expanded text:
et polluta deturbans, in altum purgatis rudeet polluta deturbans, in altum purgatis ruderibus, tres confuso ordine reperit Al. comperit cruces. Sed obturbabat reperti muneris laetitiam uniuscujusque crucis indiscreta proprietas. Aderat quidem et titulus ille, qui Graecis, et Latinis, atque Hebraicis litteris a Pilato fuerat conscriptus: sed nec ipse satis evidenter dominici prodebat signa patibuli. Hinc jam humanae ambiguitatis incertum, divinum flagitat testimonium. Accidit in eadem urbe primariam quandam loci illius foeminam gravi aegritudine confectam, seminecem jacere. Macarius pcunctantem reginam atque omnes pariter qui cum regina pariter et populis ad eam, quae decumbebat, defixis genibus huad Deum precem profudit: Tu Domine, per unigenitum Filium tuum salutem generi humano per passionem crucis conferre dignatus es; et nunc in novissimis temporibus aspirasti in corde ancillae tuae perquirere lignum
Abbreviated transcription (Latin):
sent. sed & de obseruatione pasche antiquũ
canonẽ. ꝑ quẽ nulla de reliqͦuarietas ori¬
ret᷑ ȩccłus traddissent: om̃ib rite dispositis
ȩxccłarum par & fides in orientis atꝙ occi¬
dentis partibꝰ. una eademq seruabatur.
Nelena constantini mater. femi
na in comparabilis fide & religione ani¬
mi ac magnificentia singulari: euius
uere constantinus & esset filius a crederet᷑.
diuͥnis adinonita uisionib iherosolimam
petit. atq ibi locum in quo sacroscm̃ corpꝰ
xp̃i patibulo affixum pependerat. ab inco-¬
lis ꝑquirit. Qui idcirco ad inueniendum
difficilis erat: quod ab antiqͥs per secutorib
symulachrum in eoueneris fuerat defixũ.
ut siquis xpiãnorũ in loco illo xp̃m adora¬
re uoluisset: uenerem uideret᷑ adorare.
& obhoc infrequens & pene obliuioni datꝰ
fuerat locus. Sed cum ut supradiximus re
ligiosa femina ꝓperasset ad locum celesti si¬
bi indicio designatũ: cuncta ex eo ꝓfana

Expanded text:
sent, sed et de observatione Paschae antiquum sent, sed et de observatione Paschae antiquum canonem, per quem nulla de reliquo varietas oriretur, Ecclesiis tradidissent, omnibus rite dispositis, Ecclesiarum pax et fides in Orientis atque Occidentis partibus una atque eadem servabatur. Helena Constna incomparabilis fide, religione animi ac magnificentia singulari, cujus vero Constantinus et esset filius et crederetur, divinis admonita visionibus Hierosolimam petiit: atque ibi locum in quo sacrosanctum corpus Christi patibulo affixum pependerat: ab incolis perquirit: qui idcirco ad inveniendum difficilis erat: quia ab antiquis persecutoribus simulacrum in eo Veneris fuerat defixum: ut siquis Christianorum in loco illo Christum adorare voluisset: Venerem videretur adorare: et ob hoc infrequens: et pene oblivioni datus fuerat locus. Sed cum ut supra diligiosa foemina properasset ad locum caelesti sibi indicio designatum, cuncta ex eo prophana
Abbreviated transcription (Latin):
qui derelicta ȩctła sua nulla existente cau¬
sa ꝓbabili uagatur & oberrat ꝑalias ȩcctas
suscipiatur in communionẽ: & ut nemo eũ
qui ad alium ꝑtinet suscipiens in sua ȩccta
ordinet clericum. absq consensuilliꝰ ad quẽ
prinet. Et ne quis clericus aut usuras acci¬
piat. aut frumenti uel uini ampliationẽ.
quod solet in nouo dato uel sexeuplum. uel
etiam duplum recipi: quod si faciat tamꝙͣ.
turpis lucri reum abitiendum. Et ne dia¬
oni prbris preferantur. neue sedeant in con¬
sessu presbiterorum: aut illis presentibus
eucharistiam diuidant. s illis agentib solũ
ministrent. Si uͦ presbiter nullus sit in p̃¬
senti. tunc demũ etiam ipsis licere diuide¬
re: aliter uͦ agentes. abici iubent. Et ut
manꝰ impositionẽ ñ accipunt. etiã ipsas
inter laicas ẽẽ debere. Igit᷑ cũ de his put diui¬
narũ legũ reuerentia poposcerat decreius¬

Expanded text:
qui derelicta Ecclesia sua, nulla existente cauqui derelicta Ecclesia sua, nulla existente caussa probabili, vagatur et oberrat per alias Ecclesias, suscipiatur in communionem. XVIII. Et ut nemo eum qui ad alium pertinet, subripiens, in sua Ecclesia ordinet clericum absque consensu illius ad quem pertinet. XIX. Et ne quis clericus aut usuras accipiat, aut frumenti vel vini ampliationem, quod solet in novo datum, vel sexcuplum, vel etiam duplum 227 recipi: quod si faciat, tanquam turbis lucri reum abjiciendum. XX. Et ne Diaconi Presbyteris praeferantur, neve sedeant in consessu Presbyterorum, aut illis praesentibus, Eucharistiam dividant, sed illis agentibus solum ministrent. Si vero Presbyter nullus sit in praesenti, tunc demum etiam ipsis licere dividere: aliter vero agentes, abjici jubent. XXI. Et ut manus Impositionem non accipiunt, etiam ipsas inter laicos esse debere. Igitur cum de his, prout divinarum legum reverentia poposcerat, decrevis
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotium ꝓuecti postmodũ uel ipsi aliqͥd
de se criminosum confessi sunt. uel ab aliis
reuictiut abiciant᷑. s ⁊si qui ex his qͥlapsi st̃
& per ignorantiã forte ordinati re eognita
penitentiam. quinq annos inter cathecu¬
minos faciant. & duob annis post hoc fide
militiam abiecerant. & rursũ ad hanc abie¬
runt: hos tredecim annis penitentiam ge-¬
rere & postea suscipi. si tamen ex corde peni-¬
tentiam gerant. Esse tamen & in potestate
ep̃i moderandi facultatem: si eorũ fruetuo
nunt uacuũ nullũ debere dimitti. Siquis
sane accepta conmunione suꝑuixerit: de¬
bere eum tempora statuta complere: uel
certe moderari ꝑut ep̃c uoluerit. De cathe¬
cuminis qui plapsi sunt: statuerunt trib anis
eos a catheuminorũ oratione separatos postea
recipi debere. Et ne de ciuitate inferiori ad
maiorem ȩccłam transire quis ambiat: sue
ep̃c. siue etiam alius cdericus. & ne qͥs cleriẽ

Expanded text:
Sacerdotium provecti, postmodum vel ipsi aliquid Sacerdotium provecti, postmodum vel ipsi aliquid de se criminosum confessi sunt, vel ab aliis revicti, ut abjiciantur: sed et si qui ex his qui lapsi sunt, et per ignorantiam forte ordinati, recogniti poenitentiam, quinque annos inter Catechumenos faciant, et duobus annis post hoc fidelmilitiam abjecerant, et rursum ad hanc abierunt, hos tredecim annis poenitentiam gerere, et postea suscipi, si tamen ex corde poenitentiam gerant. Esse tamen in potestate Episcopi moderandi facultatem, si eorum fructuosnunt, vacuum nullum debere dimitti. Si quis sane accepta communione supervixerit, debere eum tempora statuta complere, vel certe prout moderari Episcopus voluerit. XV. De Catechumenis qui prolapsi sunt, statuerunt tribus annis eos a Catechumenorum oratione separatos, postea recipi debere. XVI. Et ne de civitate inferiori ad majorem Ecclesiam transire quis ambiat sive Episcopus, sive etiam alius clericus. XVII. Et ne quis clericus
Abbreviated transcription (Latin):
uetusta consuietudo seruetur. qua uel ille
egypti. uel hic suburbi carũ ȩccłarum solli¬
citudinem gerat: & ut si forte in ordinan-
ão ep̃o duo uel tres¶ aliqͣ contentione dissen¬
tiant: reliquorum auctoritas & precipue
metropolitani cum ceteris firmior habeat᷑.
ta honoris prerogatiua seruetur: manen¬
te nichilominꝰ ce metropolitani ipsiꝰ ꝓuin¬
tiȩ dignitate. Et catharos qui apud nos
nouatiani sunt si forte penitentes ad ec¬
clãm conuertant᷑ confessos eccłastica dog¬
mata clericos in ordine quidem suo susci¬
pidebere. s ordinatione data si ẽp̃s sane
ipsorum ueniat ad ep̃m nr̃m. debere eũ
in presbiterorum locũ sedere. ep̃i uͦ nomen
manere apud illum solum qͥ catholican
fidem semꝑ tenuit: nͥ si sua uoluntate ipse
eum tali nomine honorare uoluerit. uel
si placuerit ei ut querat ei ep̃i locũ uacantẽ.
hoc sit in ipsius potestate: & ne inuna ciuita¬

Expanded text:
vetusta consuetudo servetur, ut vel ille vetusta consuetudo servetur, ut vel ille Aegypti, vel hic suburbicariarum Ecclesiarum sollicitudinem gerat. VII. Et ut si forte in ordinando Episcopo, duo vel tres pro aliqua contentione dissentiant, reliquorum auctoritas, et praecipue Metropolitani cum caeteri firmior habeatur.ta honoris praerogativa servetur, manente nihilominus et Metropolitani ipsius provinciae dignitate. IX. Et ut Catharos qui apud nos Novatiani sunt si forte poenitentes ad Ecclesiam convertantur, confessos Ecclesiastica dogmata, clericos in ordine quidem suo suscipi debere: sed in ordinatione data. Sane si Episcopus ipsorum veniat ad Episcopum nostrum, debere eum in Presbyterorum loco sedere. Episcopi vero nomen manere apud illum solum, qui catholicam semper tenuit fidem, nisi sua voluntate ipse eum tali nomine honorare voluerit: vel si placuerit, ut quaerat ei Episcopi locum vacantem, hoc sit in ipsius potestate. X. Et ne in una civita
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽẽ. ne quis exhis qͥ semetipsos impatientia
libidinis exciderunt. ueniret ad̃ clerũ: & ne
quis nuꝑ assumptꝰ ex uita uel conuersatione
gentili accepto baptismo antequam cautiꝰ exa¬
minetur dericus fiat. & ut ne quise piseopoꝵ
ceterorũq dericorũ cum extraneis mulierib
habitet. preter cum matre uel sorore uel ami¬
ta. uel si que sunt huiuscemodi necessitudinũ
episcopis ordinetur. si hoc difficile ẽ certe ñ
minꝰ quã a trib itatamen ut metropolitani
ep̃i marime uel presentia uel auctoritas ha¬
rit si ue clericum siue laicum suscipiat alius.
Sane ne hoe aut iracundia aliqua. aut con¬
tentione ut fieri solet iniuste factu remedi¬
uin non haberet: decernunt per singrilos
annos. in singulis quibꝰ ꝙ ꝓuintiis. secundo
a de huiuscemodi negotiis uidicare. ut si for¬
te abuno iniquȩ aliquid gestũ ẽ. acȩteris
emendetur. si recte: ut ab om̃ib ꝯfirmet᷑.
ce ut apud alexandriam uel in urbe roma

Expanded text:
Ecclesiis, Ne quis ex his qui semetipsos impatientia libidinis exciderunt, veniret ad clerum. II. Et ne quis nuper assumtus ex vita, vel conversatione Gentili, accepto baptismo, antequam cautius examinetur, clericus fiat. III. Et ne quis Episcoporum caeterorumque clericorum, cum extraneis mulieribus habitet, praeterquam cum matre, vel sorore, vel θείᾳ, vel si quae sunt hujusmodi necessitudinum Episcopis ordinetur. Si hoc difficile est, certe non minus, quam a tribus: ita tamen, ut Metropolitani Episcopi maxime, vel 225 praesentia, vel auctoritas harit, sive clericum, sive laicum, suscipiat alius. Sane ne hoc aut iracundia aliqua, aut contentione ut fieri solet injuste factum remedium non haberet, decernunt per singulos annos in singulis quibusque provinciis secundo et de hujuscemodi negotiis judicari, ut si forte ab uno inique aliquid gestum est, a caeteris emendetur. Si recte, ut ab omnibus confirmetur. VI. Et ut apud Alexandriam, et in urbe Roma,
Abbreviated transcription (Latin):
Interim quoqͥmͦ aliis tieritate. aliis simulatio¬
ne sicut post exitus docuit subscribentib
& de singulis quib ꝙ eccłasticis obseruatiõibꝰ
certa statuta fingentib: conciliũ diremp¬
tũ ẽ ł remplũ autem expositionis fidei eoꝵ
qͥ conuenerant: infra scriptũ es ł.
uam̃ xp̃m filium d̾i de patre natum unige¬
nitum. hoc ẽ de substantia ꝑatris. dm̃ ex deo.
lumen ex lumine. dm̃ uerum ex deo uero.
natũ non factum. omouy onpatri hoc est
cum patre eidem substantiȩ ꝑ quẽ omĩa
facta sunt quȩ in celo & quȩ in terris. qui¬

Expanded text:
Interim quoquo modo aliis veritate, aliis simulatioInterim quoquo modo aliis veritate, aliis simulatione sicut post exitus docuit subscribentibus, et de singulis quibusque Ecclesiasticis observationibus certa statuta figentibus, Concilium diremptum est. Exemplum autem expositionis fidei eorum, qui convenerant, infra scriptum est. um Filium Dei de Patre natum unigenitum, hoc est, de substantia Patris. Deum ex Deo, lumen ex lumine, Deum verum de Deo vero. Natum, non factum Omousion Patri, hoc est, ejusdem cum Patre substantiae, per quem omnia facta sunt in coelo et in terr
Abbreviated transcription (Latin):
tractatu assertiones eiꝰ discutiebantur.
& quid aduersum hȩc teneri deberet aut statui.
sumnia cũlibratione querebatur. Uerum
pꝰ diutinum multũꝙ tractatum. placet om̃i
b ac uelut uno cunctorũ ore & corde decer¬
nit᷑. omousyon scribi debere. id est eiꝰdem
cũ patre substantiȩ filium confiteri. idq
firmissima omĩum seutentia ꝓnuntiat᷑.
Decem & septem soli tunc fuisse dicuntur.
quib arrii fides magis placeret. extrinsecꝰ
ipsa patris ꝓgenitũ ditate confirmantes.
Defertur ad constantiũ. sacerdotalis conci¬
lu sententia. Ille tamquã a do ꝓlatam ue¬
neratur: cui siquis temptasset obniti. uelut
contra diuina statuta uenientem. inexitiũ
se ꝓtestatur acturum. Sexgͥ soli cũ arrio
se patiuntur expelli: reliqui uͦ undecim cõ¬
silio inter se habito. adqͥeseunt ad subscͥben¬
Aũ manu sola non mente. Cuiꝰ simulationis
auetor precipue extitit nicomediȩ ep̃e eusebiꝰ.

Expanded text:
tractatu assertiones ejus discutiebantur, tractatu assertiones ejus discutiebantur, et quid adversum haec teneri deberet, aut statui, summa cum libratione quaerebatur. Verum post diutinum multumque tbus, ac velut uno cunctorum ore et corde decernitur ὁμοούσιον scribi debere, id est, ejusdem cum Patre substantiae Filium confiteri; idque firmissima omnium sententia pronuntiatur. Decem et septem soli tunc fuisse dicuntur quibus Arii magis fides placeret, extrinsecusipsa Patris Deitate progenitum confirmantes. Defertur ad Constantinum sacerdotalis concilii sententia. Ille tanquam a Deo prolatam veneratur; cui si quis tentasset obniti, vecontra divina statuta venientem, in exilium se protestatur acturum. Sex igitur soli cum Ario se patiuntur expelli: reliqui vero undecim, consilio inter se habito, adquiescunt ad subscribendum manu sola, non mente. Cujus simulationis auctor praecipue extitit Nicomediae Episcopus Eusebius.
Abbreviated transcription (Latin):
domo: nsquam quod poscebat᷑ inuentũ ẽ.
Persistebat ille qui commendauerat: & fle¬
tu ac lacrimis ꝑurgebat. uite quoq suȩ illa¬
turũ se ẽẽ exitium nisi comm̃data reciperet
testabatur. Permotus eiꝰ lacrimis senex ad se¬
pulchrum filiȩ ꝓperat: atq eam nomine
clamitat. Tum illa de sepulchro: qͥd uis
ait pater: Commendatũ inquit illiꝰ ubi po¬
suisti: At illa locum designans: illic ait
inuenies defossum Regressus ad domũ:
rem sicut filia de sepulchro responderat
reꝑtam. tradidit repose̾nti. Sed & multa
alia eiꝰ feruntur gesta mirabilia. quȩ etiã
refulgebant: ex quib plurimi in illo con¬
cilio fuerunt. Sed & athanasiꝰ eodẽ tem¬
pore alexandrinorũ diacoñ alexandri
ep̃i aderat. consiliis senem quã plurimũ
iuuans. Interea ꝑ dies singulos agitaba¬
tur conuentus: nec facile aut temerede
re tanta statuere audebant. Euocabat᷑
frequenter arrius in conciliũ: & assiduo

Expanded text:
domo, nusquam quod poscebatur inventum est. domo, nusquam quod poscebatur inventum est. Persistebat tamen ille, qui commendaverat, et fletu ac lacrymis perurgebat: vitae suae quoque illaturum se esse exitium, nisi commendata reciperet, testabatur. Permotus lacrymis ejus senex, ad sepulcrum filiae properat, atque eam ex nomine clamitat. Tum illa de sepulcro Quid vis, ait, pater? Commendatum, inquit, illius ubi posuisti? At illa locum designans, illic, ait, invenies defossum. Regressus ad domum, rem sicut filia de sepulcro responderat, repertam tradidit reposcenti. Sed et multa alia ejus feruntur 223 gesta mirabilia, quae etiam refulgebant, ex quibus plurimi in illo Concilio fuerunt. Sed et Athanasius eodem tempore Alexandri diaconus Alexandrini Episcopi, aderat consiliis senem quamplurimis juvans. Interea per dies singulos agitabatur conventus, nec facile aut temere de re tanta statuere audebant. Evocabatur frequenter Arius in Concilium, et assiduo
Abbreviated transcription (Latin):
etiam nos eorũ qͥ eum uiderant narratiõs
comperimꝰ: hic pastor ouium etiam in
epãtu positus ꝑmansit. Quadam uͦ noc¬
te cum ad caulas fures uenissent. & manꝰ
imꝓbas quo aditũ educendis ouib face¬
rent extendissent: inuisibilib quibꝰdã
uinculis reftricti. usq ad lucẽ uelut tra¬
diti tortorib ꝑmanserunt. Cum uero
ageret senior: uidet iuuenes absq humanis
uinculis caulis pendere districtos. Cumq cau¬
sam nore comperisset: absoluit sermone qͦs
meritis uinxerat. Et ne eis in anis nocturna
cederet occupatio: tollite inqͥt oiuuenes uobis
unum arietem. ne sine causa uenisse uideami-¬
ni: quẽ melius prece quam furto que sisse con¬
uenerat. Tradunt de hoc etiam illud factum
mirabile. Filiam habuit hyrenen nomine.
que ei cumbene ministrasset. uirgo de func-¬
ta ẽ. Post eiꝰ obitum uenit quida. dicens se ei
quoddã depositum conmendasse. Rem ges¬
tam ignorauerat pater. Per quisitũ intota

Expanded text:
etiam nos eorum, qui eum viderant narratione etiam nos eorum, qui eum viderant narratione comperimus. Hic pastor ovium etiam in Episcopatu positus permansit. Quadam vero nocte cum ad caulas fures venissent, et manus improbas, quo aditum educendis ovibus facerent, extendissent, invisibilibus quibusdam vinculis restricti, usque ad lucem velut traditi tortoribus permanserunt. Cum vero ageret senior, videt juvenes absque humanis vinculis in caulis pendere districtos. Cumque causam noxae comperisset, absolvit sermone, quos meritis vinxerat: et ne eis inanis nocturna cederet occupatio: Tollite, inquit, o juvenes, unum vobis arietem, ne sine caussa venisse videamini, quem melius prece, quam furto quaesisse convenerat. Tradunt de hoc etiam illud factum mirabile: filiam habuit Irenem nomine, quae ei cum bene ministrasset virgo defuncta est. Post ejus obitum venit quidam dicens, se ei quoddam depositum commendasse. Rem gestam ignoraverat pater. Perquisitum in tota
Abbreviated transcription (Latin):
cebantur dicendi arte subuerti. Ubi uero
ꝓuerbis uirtus ꝓcessit exore dicentis. ñ
potuerunt resistere uerba uirtuti. nec
homo poturt aduersari dõ. Et ideo siqͥs
ur̃m potuit in his quȩ dicta sunt sentire
quȩ sensi. credat rp̃o & sequat᷑ hunc senẽ:
in quo locutus ẽ ds̃ Ita philosophus xpĩa¬
nꝰ effectus: tandem se gratulatꝰ ẽ uictũ.
partib confessor exillis qͦs maximinus
dextris oculis effossis. & sinistro poplite suc¬
ciso ꝑ metalla dampnauerat. Sed in hoc
tanta grã uirtutum inerat: ut signa ꝑ eũ
ñ minꝰ quam dudum ꝑ aplõs fierent.
uisum dicitur reddidisse. & paraliticos
ad stabilitatem corporis reuocasse.Quẽ
tu habuit. ut sepius eũ intra palatium
euocatũ complecteret᷑. & illum oculũ qͥ
in confessione fidei fuerat euulsus. aui¬
dioribus oseulis demulceret.
Enentiꝰ fuisse dicit᷑ etiam spyridion ꝙypriꝰ
ep̃s: uir unꝰ ex ordine ꝓpħarum. Quantũ

Expanded text:
cebantur, dicendi arte subverti: ubi vero cebantur, dicendi arte subverti: ubi vero pro verbis virtus processit ex ore dicentis, non potuerunt resistere verba virtuti, nec homo adversari potuit Deo. Et ideo si quis vestrum potuit in his quae dicta sunt sentire quae sensi, credat Christo, et sequatur hunc senem, in quo loquutus est Deus. Ita philosophus Christianus effectus, tandem se gratulatus est victumpartibus, Confessor ex illis quos Maximianus dexteris oculis effossis, et sinistro poplite succiso, per metalla damnaverat. Sed in hoc tanta virtutum inerat gratia, ut signa per eum non minus, quam dudum per Apostolos fierent. visum dicitur reddidisse, et paralyticos ad stabilitatem corporis Al. corporum tu habuit, ut saepius eum intra palatium evocatum complecteretur, et illum oculum, qui in confessione fidei fuerat evulsus, avidioribus osculis demulceret. nentius, fuisse dicitur etiam Spiridion Cyprius Episcopus, vir unus ex ordine prophetarum, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
formauerat spiritum dedit. & uniuersa q̃
uidentur &. quȩ non uident᷑ uirtute uerbi
sui creauit. & sp̃s sui sc̃ificatione firmauit.
Hoc uerbum & sapientia quem nos filium
dicimꝰ. humanos miseratus eryores ex uirgi¬
ne nascitur: & ꝑpassionem mortis. aꝑpetua
nos morte liberauit. ac resurrectione sua
ȩternam nobis contulit uitam. quem &
expectamus iudicem omĩum quȩ gerimꝰ
phe: at ille uelut si numquã ullũ sermo¬
nem contradicendi didicisset. ita obstupe¬
factus uirtute dictorum. mutus ad omĩa.
hoc solum potuit respondere. ita sibi ui de¬
ri: nec aliud uerum eẽ quam dixerat. Tum
senior si hec inquit ita ẽẽ credidisti: surge
& sequere me ad dominicũ ouile: & huiꝰ
fidei signa cułũ suscipe. Et philosophus con¬
uersus ad discipulos suor uel ad eos qui
audiendi grã conuenerant: audite inqͥt
oeruditi uiri. Donec uerbis mecum
gesta res ẽ. uerba uerbis opposui & quȩ di¬

Expanded text:
formaverat , spiritum dedit: universa quae formaverat , spiritum dedit: universa quae videntur, et quae non videntur, virtute Verbi sui creavit, et Spiritus sui sanctificatione firmavit. Hoc Verbum ac sapientia, quem nos Filium dicimus, humanos miseratus errores, ex Virgine nascitur, et per passionem mortis a perpetua nos morte liberavit, ac resurrectione sua aeternam nobis contulit vitam. Quem 221 et exspectamus judicem omnium, quae gerimus phe? At ille velut si nunquam ullum sermonem contradicendi didicisset, ita obstupefactus virtute dictorum, mutus ad omnia, hoc solum potuit respondere, ita sibi videri, nec aliud verum esse, quam dixerat. Tum senior: Si haec, inquit, ita esse credis, surge et sequere me ad Dominicum, et hujus fidei signaculum suscipe. Et philosophus conversus ad discipulos suos, vel ad eos, qui audiendi gratia convenerant: Audite, inquit, o eruditi viri, donec verbis mecum gesta res est, verba verbis opposui, et quae di
Abbreviated transcription (Latin):
n quib quidam insignis in arte dia-¬
lectica. ꝑdies singulos conflictũ sum
dialectica non imꝓbabiliter eruditis mo¬
uebat. & fiebat ingens spectaculũ. con¬
uenientib ad audiendũ doctis & littera¬
tis uiris. Nec tamen ullo genere philo¬
sophus concludi a quoquã poterat. aut
constringi. Tauta o enim dicendi arte ob¬
iectis questionib occurrebat: ut ubi maxi¬
me putaret᷑ astrictus. uelut anguis lu-¬
bricus elaberetur. Sed ut ostenderet d̃s
quia ñ in sermone regnũ dĩ s in uirtute¬
¶ consistit:
losophum insultantem nr̃is & callida se dis¬
putationis arte iactantem: poseit ab om̃ib
locum. uelle se paucis cum philosopho ser¬
mocinari. Tum uͦ nr̃i qui simplicitatem
uiri & imperitiam in sermone dutaxat
nossent: pauere & uelut pudorem quendã
pati: ne forte apud callidos homines risui
efficeretur sc̃a simplicitas. Perstitit tam̃
senior: & hinc mouit sermonis exordium.
quȩ uera sunt᷑. Ds̃ tinus ẽ qui fecit celum

Expanded text:
n quibus quidam insignis in arte Dialectica, per dies singulos, conflictus summDialectica non improbabiliter eruditis, movebat: et fiebat ingens spectaculum, convenientibus ad audiendum doctis et litteratis viris. Nec tamen ullo genere philosophus concludi a quoquam poterat, aut constringi. Tanta etenim dicendi arte objectis quaestionibus occurrebat, ut ubi maxime putaretur adstrictus, velut anguis lubricus elaberetur. Sed ut ostenderet Deus, quia non in sermone regnum Dei, sed in virtute consistit, losophum insultantem nostris, et callida se disputationis arte jactantem, poscit ab omnibus locum: velle se paucis cum philosopho sermocinari. Tum vero nostri, qui simplicitatem viri et imperitiam in Al. de sermone duntaxat nossent, pavere, et velut pudorem quemdam pati, ne forte apud callidos homines risui efficeretur sancta simplicitas. Perstitit tamen senior, et hinc movit sermonis exordium. quae vera sunt. Deus unus est qui fecit caelum
Abbreviated transcription (Latin):
innumerabiles alii non inferiore
gła tam uiri quã femine s ce pueri ac
titudinem quesiuere. Quidã ex ipsis
post uerbera. post ungulas. post flagel¬
la alios diuersi generis cruciatus horri¬
biles. flammis traditi sunt: alii in ma¬
ita ut sponte ceruices suas securib da-¬
rent. Nonnulli inedia consumpti.
more ꝑuerso capite deorsum presso. &
pedibꝰ in sublime sublatis. Apud the¬

Expanded text:
innumerabiles alii non inferiori gloria tam viri quam feminae, sed et pueri ac titudinem quaesiere. Quidam ex ipsis post verbera, post ungulas, post flagella, aliosque diversi generis horribiles cruciatus, flammis traditi sunt, alii in maita ut sponte cervices suas securibus da nonnulli inedia consumpti, more perverso capite deorsum presso, et pedibus in sublime sublatis, beati
Abbreviated transcription (Latin):
cum per dies multos in episcoporũ concilio
de fide questio uerteretur. e nonnulli diuer¬
sa sentirent ac uehementer ceptis arrii faue¬
rent: plures tamen erant qui impiũ execra¬
rentur inceptum. Cumꝙ in eodem conci-¬
lio esset confessorum magnus numerus
sacerdotum. om̃s arriinouitatib aduersa¬
bantur. E auebant uͦ eiuiri in questionib
callidi: & ob id simplicitati fideiauersi.
citas fidei: etiam ex his quȩ inibi gesta re-¬
feruntur agnoscimus. Et enĩ cum ꝓ studio
religiosi imperatoris ex om̃i terra sacerdo.¬
tes cui coissent: opininione commoti philo¬
sophi quoꝙ & dialectici ualde nobiles &
opinatissimi conuenerunt.

Expanded text:
quum per dies multos in Episcoporum Concilio quum per dies multos in Episcoporum Concilio de fide quaestio verteretur, et nonnulli diversa sentirent, ac vehementer coeptis Arii faverent, plures tamen erant qui impium Ms. imperium exsecrarentur inceptum. Cumque in eodem Concilio esset Confessorum magnus numerus sacerdotum, omnes Arii novitatibus adversabantur. Favebant vero ei viri in quaestionibus callidi. et ob id simplicitati fidei adversisimplicitas, etiam ex his quae inibi gesta referuntur, agnoscimus. Etenim cum pro studio religiosi Imperatoris, ex omni terra sacerdotes Dei coissent, 220 opinione commoti philosophi quoque et dialectici valde nobiles, et opinatissimi convenerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
episcop orũ siquid querimoniȩ habere ui-¬
deretur deferret Et cũ resedisset: suscepit
a singulis libellos. quossimul om̃s in sinu
suo continens. nec in eis quid contineretur
aspiciens: ait ad episcopos. Dsͣ uos consti¬
tuit sacerdotes: & potestatem dedit uobis
de nobis quoꝙ uidicandi. & ideo nos a uob̃
recte iudicam᷑:. uos autem non potestis ab
hominib iudicari. Propter quod solius¬
di inter uos expectate iudicium: & ur̃a
iurgia quecumq sunt ad illud diuinum
reseruent᷑ examen. Uõs s eni nobis a deo
datis estis dii: & conueniens non ẽ. ut
homo uidelicoe deos. s ille solus de quo scrip¬
tum est. Deus stetit incongregatione dõꝵ.
in medio autem dõs discernit. & ideo his o¬
missis. illa que adfidem dĩ ꝑtinent absq
ulla animoꝵ contentione distinguite Cum
hec dixiss&: omnes simul querimoniarum
libellos iussit exuri: ne innotesceret ulli
hominum simultatio sacerdotum. Uerum

Expanded text:
episcoporum si quid querimoniae habere viepiscoporum si quid querimoniae habere videretur, deferret. Et cum resedisset, suscepit a singulis libellos, quos simul omnes in sinu suo continens, nec in eis quid contineretur aperiens, ait ad episcopos: Deus vos constituit sacerdotes, et potestatem vobis dedit de nobis quoque judicandi; et ideo norecte judicamur, vos autem non potestis ab hominibus judicari. Propter quod Dei solius inter vos exspectate judicium, ut et vestra jurgia quaecunque sunt ad illud divinum reserventur examen, vos etenim nobis a Deo dati estis dii. Conveniens non est ut homo judicet deos, sed ille solus de quo scriptum est: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos discernit . Et ideo his omissis, illa quae ad fidem Dei pertinent, absque ulla animorum contentione distinguite. Quum haec dixisset, omnes simul querimoniarum libellos jussit exuri, ne innotesceret ulli hominum simulatio sacerdotum. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
o ꝑ alias urbes ꝓuntiasq disꝑsas: pernicio¬
sum fore credens si dissimularet in talibꝰ.
plurimis consacerdotib suis rem indicat.
Questio latius innotescit. sermousq ad au¬
res religiosi principi s. quippe qui om̃i stu¬
dio & diligentia curaret quȩ nr̃a sunt.
ꝑuenit. Tum ille ex sententia sacerdotũ apud
urbem nicenam episcopale concilium conuo
residentib adesse iubet. ac de eiꝰ ꝓpositionib
& questionib iudicari. Sed in eo concilio
admirabile factum principis non puto re¬
ticendum. Et enim cũ ex om̃ib pene locis
episcopi conuenissent. & ut fieri solet diuer¬
sis ex causiint̾ se q̃dã iurgia detulissent:
interpellabatur frequenter a singulis.
Offerebantur libelli. culpȩ ꝓferebantur :
&e magis ad hȩc quam ad id ꝓ quo uentum
fuerat animos dabant. At ille uidens quod
ꝑhuꝰmodi uirgia. causa summi negotii frus-¬
traretur : diem certam statuit qua unꝰqͥsq

Expanded text:
et per alias urbes provinciasque dispersa: pernicioet per alias urbes provinciasque dispersa: perniciosum fore credens; si dissimularet a talibus, plurimis consacerdotibus suis rem indicat. Quaestio latius innotescit. Sermo usque ad aures religiosi principis, quippe qui omni studio et diligentia curaret, quae nostra sunt, pervenit. Tum ille ex sacerdotum sententia apud urbem Nicaeam Episcopale Concilium convocresidentibus adesse jubet, ac de ejus propositionibus, et quaestionibus judicari. admirabile factum principis non puto reticendum. Etenim cum ex omnibus pene locis episcopi convenissent, et, ut fieri solet, diversis ex causis inter se quaedam jurgia detulissent, interpellabatur frequenter a singulis, offeet magis ad haec quam ad id pro quo ventum fuerat, animos dabant. At ille videns quod per hujusmodi jurgia causa summi negotii frustraretur, diem certam statuit, qua unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
UO
APUD
alexandriã
Ipost achillã¬
I qui petro
martyri
successerat.
alexander
sacerdotiũ
Isuscepisset:
quia ꝑax nr̃is & quies aꝑsecũtionib erat.
atq ecclãrum gła confessorum meritis
gaudebat. prosperitas rerum nr̃arum.
domestica contentione turbatur. Et enĩ
presbiter quidam apud alexandriam arriꝰ
nomine. uir speciȩ & forina magis quam
uirtute religiosus. sed gloriȩ laudisq. et
nouitatis imꝓbȩ cupidus: praua quedam
de fide xp̃i ꝓferre. & quȩ antea in questio¬
nem numquam uenerunt cepit. abscide¬
re ac separare ab illa eterna & ineffabili
dĩ patris substantia uel natura filiũ cona¬
batur. Quȩ res plurimos in ecclesia con¬
turbabat. Sed eum alexander ep̃e. na-
tura lenis & quextus assiduis commoni¬
tionib arrium cuperet a prauo inceꝑ-¬
to & assertionib impiis reuocare: nec
tamenres ex sententia ꝓcederet: & quod ple¬
rosq iam contagio pestifere assertionis infe¬
cerat. non solum apud alexandriam uerũ

Expanded text:
um apud Alexandriam post Achillam, qui Petro Martyri successerat, Alexander sacerdotium suscepisset, quia pax nostris et quies a persecutionibus erat, atque Ecclesiarum gloria Confessorum meritis gaudebat: prosperitas rerum nostrarum domestica contentione turbatur. Etenim presbyter quidam apud Alexandriam, Arius nomine, vir specie et forma magis, quam virtute religiosus, sed gloriae laudisque et novitatis improbe cupidus, prava quaedam de fide Christi proferre, et quae antea in quaestionem nunquam venerant, coepit: abscidere ac separare ab illa aeterna et ineffabili Dei Patris substantia, vel natura Filium conabatur. Quae res plurimos in Ecclesia conturbabat. Sed cum Alexander Episcopus natura lenis et quietus, assiduis commonitionibus Arium cuperet a pravo incepto et assertionibus impiis revocare, nec tamen res ex sententia procederet, quod plerosque jam contagio pestiferae assertionis infecerat, non solum apud Alexandriam, verum
Abbreviated transcription (Latin):
ideo perisse herodis exercitum.
quod in eum satis iuste ultio
diuina cominota sit ꝓ uindicta
iohannis qui uocabatur bapti¬
sta quem puniuit hẽrodes.
uirum ualde bonum qui pre¬
cipiebat iudeis uirtuti oper̃a
dare. iustitiam inter se inuicẽ
custodire. & indm̃ seruare pi¬
etatem. ꝑ baptismum in unu
coire. Hoc enim pacto baptismu
acceptabile fore. si non solum
ad abluenda peccata sumatur.
uerum & ad castimoniam cor¬
poris atq ad animę iustitiam
purificationemq seruetur. om¬
mumq pariter uirtutum
uelut signaculum & custodia
quȩdam fidelis habeatur. Quȩ
cum ab eo ꝑ precepta hunsce¬
modi docerentur. atq ad audi¬
endum eum ꝑplurima multi¬
tudo concurreret. ueritus he¬
rodes ne forte doctrinȩ eius
ꝑsuasione populi a suo regno
discederent. uidebat enĩ quod
preceptis eius ac monitis obȩdi¬
re in omnib plebs esset parata.
melius credidit priusquam
noui aliquid fieret anticipa¬
re hominem nece. qu̾a post¬
modum turbatis rebus serã

Expanded text:
ideo perisse Herodis exercitum, quod in eo satis iuste ultio divina commota sit pro vindicta Iohannis, qui vocabatur baptista, quem punivit Herodes, virum valde bonum, qui precipiebat Iudeis virtuti operam dare, iusticiam inter se invicem custodire et in Deum servare pietatem, per baptismum in unum coire. Hoc enim pacto baptismum acceptabilem fore, si non solum ad abluenda peccata sumatur, verum et ad castimoniam corporis atque ad animae iusticiam purificationemque servetur omniumque pariter virtutum velud signaculum et custodia quaedam fidelis habeatur. Quae cum ab eo per precepta huiuscemodi docerentur, atque ad audiendum eum perplurima multitudo concurreret, veritus Herodes, ne forte doctrinae eius persuasione populi a suo regno discederent – videbat enim, quod preceptis eius ac monitis obedire in omnibus plebs esset parata –, melius credidit, priusquam novi aliquid fieret, anticipari hominem nece quam postmodum turbatis rebus seram
Abbreviated transcription (Latin):
Fuit autem eisdem temporib
iñc sapiens uir. si tamen uirũ
eum nominare fas est. Erat
enim mirabilium operum
effector doctorq hominum.
eorum qui libenter quȩ uera
sunt audiunt. Et multos qui¬
dem iudȩorum. multos etiam
ex gentibus sibi adiunxit. Aꝑc
morum nr̃ȩ gentis uirorum
cum pilatus in crucem agen¬
dum esse decreuisset. non de¬
seruerunt hi qui ab mnitio
eum dilexerant. Apparuit enĩ
eis tercio die iterum uni.
scłm quod diuinitus inspira¬
ti prophete uel hȩc uel alia
de eo innumera miracula fu
tura esse preclixerant. Sed &
qui ab ipso nuncupati sunt
& nomen ꝑseuerat & genus.

Expanded text:
Fuit hisdem temporibus Iesus sapiens vir, si tamen virum eum nominari fas est. Erat enim mirabilium operum effector doctorque hominum eorum, qui libenter quae vera sunt audiunt, et multos quidem Iudeorum, multos etiam ex gentibus sibi adiunxit et crmorum nostrae gentis virorum cum Pilatus in crucem agendum esse decrevisset, non deseruerunt hii, qui ab inicio eum dilexerant. Apparuit enim eis tercia die iterum vivus, secundum quod divinitus inspirati prophetae vel haec vel alia de eo innumera mtura esse praedixerunt. Sed usqui ab ipso nuncupati sunt, et nomen perseverat et genus.
Abbreviated transcription (Latin):
eniq idem iosephus refert
quatuor ꝑ ordinem us¬
q ad cayphan pontificatus
officio post annam esse ꝑfun¬
ctos. his uerbis asscribens.
Ualerius gratus anna sacerdotio
deturbato hismahelem pontifi¬
cem designauit filium baffi.
sed & hunc non multopost
abiciens eleazarum annȩ pon¬
tificis filium pontificatui sub¬
rogauit. Post annum uero etiã
hunc arcet officio. & sẏmoni
cuidam canuphi filio. pontifi¬
catus tradidit ministerium.
Qui non amplius & ipse qu̾a
unius anni spacio ꝑfunctus.
iosephum cui & cayphas nom̃
fuit accepit successorem. Ae ꝑ
hoc omne tempus quod dñs &¬
saluator nr̃ in terris docuisse
describitur. intra quadriennii¬
temporis spacia coartatur. In
quo quatuor iste quas memo¬
ficum describuntur. uix ꝑ an¬
nos singulos ministratȩ. Con¬

Expanded text:
e jam idem Josephus refert quatuor per ordinem usque ad Caipham pontificatus officio post Annam esse perfunctos, his verbis scribens: alerius Gratus Anna sacerdotio deturbato, Ismaelem pontificem designavit filium Baffi. Sed et hunc non multo post abjiciens, Eleazarum, Ananiae pontificis filium, pontificatui subrogavit. Post annum vero etiam hunc arcet officio, et Simoni cuidam Canysi filio pontificatus tradidit ministerium. Quo non amplius et ipse quam unius anni spatio perfunctus, Josephum, cui et Caiphas nomen fuit, accepit successorem , » ac per hoc omne tempus quo Dominus noster in terris docuisse describitur, intra quadriennii spatia coarctatur. In quo quatuor istae quas Joseficum describuntur, vix per annos singulos ministratae.
Abbreviated transcription (Latin):
ex maiorum traditionib partim ex
his quȩ nr̃a iam memoria comp̾hen. Ex¬
derat: & eos uelud duos pisciculos
suprascriptis panib addidimus quos
si tu uel probaueris uel benedixeris

Expanded text:
ex majorum traditionibus, partim ex his quae nostra jam memoria comprehenderat; et eos velut duos pisciculos supra scriptis panibus addidimus. Quos si tu probaveris, vel benedixeris
Abbreviated transcription (Latin):
cens serapionem quendã fuisse apud alex¬
andriã. unũ ex his qui lapsi sunt eundẽq
sepe dep̃catum ut susciperet᷑ nec tamen im¬
petrasse. oppressum deinde hunc ẽẽ egritu¬
dine. ita ut triduo iam sine uoce prorsus
iaceret: paululũ uͦ quarta chie respirantẽ
do dimitti. Et cũ hec dixisset: rursũ si¬
ne uoce remansit. Abiit cursu puer ad
uenire ñ potuit. Tamen quia preceptũ
fuerat ame ut lapsis in ȩritu nemo reconcilia¬
tionis solatia denegaret: e marune quos
prius id rogasse constaret. parũ eucharistiȩ
iussit seni p̃beri. Regrediente adhuc pue¬
ro. ante quã ingrederet᷑ domũ sursum se¬
rapion respiciens : redisti inquit fili:¬
Et licet pib̾r uienire n potuit: tu tam̃ im¬
ple quod tͥ preceptu est. ut possim discede.
cathenis quib d̃a uinculisq difruptis. le

Expanded text:
cens, Serapionem quemdam fuisse apud Alexandriam, unum ex his qui lapsi sunt, eumdemque saepe deprecatum esse, ut susciperetur, nec tamen impetrasse. Oppressum deinde hunc aegritudine, ita ut tres dies sine voce prorsus jaceret, paululum vero quarto die respirantem,  dimitti. » Et cum hoc dixisset, rursum sine voce permansit. Abiit cito cursu ad venire non potuit; tamen quia praeceptum fuerat, ut lapsis in exitu nemo reconciliationis solatia denegaret, et maxime his, quos prius id rogasse constabat, parum eucharistiae istiae puero dedit. Regrediente adhuc puero, antequam ingrederetur domum, rursum Serapion: « Redisti, inquit, fili? Licet presbyter venire non potuit, tamen imple quod tibi imperatum est, ut possim recedere. catenis quibusdam vi
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ eccłȩ. elatione quadã tumidus.
sp̃em penitus eis salutis adimebat: etiam
si digne penituissent. Ex quo & princeps
hereseos extitit nouatianorũ: qͥ ab ȩccła
separati. suꝑbo nomine semetipsos catharos
id est mundos appellart̃. Ob quã rem
conciliũ sacerdotale celeberrinũ in urbe roma
congregatũ ẽ: episcoporũ quidẽ seraginta
numero. presbiterorũ quoq totidem. cum
diaconib plurimis. Preterea etiam per
singulas quasq ꝓuintias. de hae re magna
deliberatione habita. decretissignificatur
quid facto opus esset. Statuitur ergo noua-¬
tum quidẽ cum his qui eũ mẽtis elatione
tumidũ sequerent̃ quiq ad inhumanã istã¬
& nichil fr̃nȩ caritatis seruantẽ sententiam
declinarent. alienũ ẽẽ ab eccła. eos uͦ qͥ lapfi
in certamine fuerant. frat̃na miseratione cu¬
randos: & fomentis penitentiȩ medicandos.

Expanded text:
ecepisset. Elatione quadam Novatus tumidus, spem penitus eis salutis adimebat, etiam si digne poenituissent. Ex quo et princeps haereseos exstitit Novatianorum, qui ab Ecclesia separati superbo nomine semetipsos catharos, id est mundos appellarunt. Ob quam rem concilium sacerdotale celeberrimum in urbe Roma congregatum est, episcoporum quidem sexaginta numero, presbyterorum quoque totidem, cum diaconibus plurimis. Praeterea etiam per singulas quasque provincias, de hac re magna deliberatione habita, decretis significatur quid facto opus esset. Statuitur ergo Novatum quidem, cum his qui eum mentis elatione tumidum sequerentur, quique ad inhumanahil fraternae charitatis servantem sententiam declinaverunt, alienum esse ab Ecclesia; eos vero qui lapsi in certamine fuerant, fraterna miseratione curandos, et fomentis poenitentiae medicandos.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius. sacerdos futurus dicitur xꝑs.
qui non olei liquore sed uirtute
cȩlestis sꝑs consecraretur. Iccirco deruq
cum multi ante apud hebreos oleo
in hoc ipsum sollemniter consecra¬
to uncti sint xꝑi. & siue reges siue
prophetȩ siue etiam pontifices ꝑ
hoc fuerint instituti. nullus tam
ipsorum uel genti uel discipulis
aut sectatoribus ex suo uocabulo
nomen dare potuit & appellare
discipulos xꝑianos. nisi hic solus
qui uerus est xpc. & non oleo huma¬
no sed paterno sꝑu ꝑunctus. Hic se¬
ctatorum suorum populos & uni¬
uersam ꝑ totum mundum sui no¬
minis gentem.ex ueri xꝑi uocabulo
appellari fecit ꝑhenni nomine xꝑia¬

Expanded text:
ipsius sacerdos futurus dicitur Christus, ipsius sacerdos futurus dicitur Christus, qui non olei liquore, sed virtute coelestis Spiritus consecretur. Idcirco denique cum multi ante, apud Hebraeos oleo in hoc ipsum solemniter consecrato uncti sint christi, et sive reges, sive prophetae, sive etiam pontifices, per hoc fuerint instituti, nullus tamen ipsorum vel genti, vel discipulis aut sectatoribus ex suo vocabulo nomen dare potuit, et appellare discipulos Christianos, nisi hic solus, qui verus est Christus et non oleo humano, sed paterno Spiritu perunctus. Hic sectatorum suorum populos, et universam per totum mundum sui nominis gentem, ex veri Christi vocabulo appellari fecit perenni nomine Christia
Abbreviated transcription (Latin):
In quibus uerbis primo quidem
eum euidenter dm̃ designat. scđo
uero ꝑ ȩquitatis uirgam sceptrum
in eo regale cominemorat. post
uero etiam qualiter xꝑc effectus sit
indicat dicens quod unctus sit ds̃
a dõ non oleo cominuni sed oleo
lȩtitiȩ. nec sicut participes sui id
est illi qui in imagine precesser̃t.
sed pre participibus suis. Oleum
uero lȩtitiȩ. in sacris uoluminib
intellectu mystico sꝑs sc̃s designa¬
tur. Sed & de pontificatu eius
idem dauid alio in loco tale aliqͥd
archanis signat eloquiis. tanquã
ex ꝑsona patris de filio pronunti¬
antis. De uentre inquit ante luci¬
ferum genui te.Iurauit dñs & non
pęnitebit eum. tu es sacerdos in ȩ¬
ternum scđm ordinem melchise¬
dech. Hic autem melchisedech in
diumis uoluminibus sacerdos fuis¬
se dĩ sumini refertur. sed qui non
oleo commum ꝑunctus sit. neq
qui ex successione generis susceperit
sacerdotium. sicut apud hebreos
fieri mos erat. Et ideo scđm ordinẽ

Expanded text:
In quibus verbis primo quidem In quibus verbis primo quidem eum evidenter Deum designat. Secundo vero, per aequitatis virgam, sceptrum in eo regale commemorat; post vero etiam qualiter Christus effectus sit indicat dicens quod unctus sit Deus a Deo, non oleo communi, sed oleo laetitiae, nec sicut participes sui, id est, illi qui in imagine praecesserunt, sed prae participibus suis. Oleo vero laetitiae in sacris voluminibus intellectu mystico Spiritus sanctus designatur. Sed et de pontificatu ejus idem David alio in loco tale aliquid arcanis signat eloquiis, tanquam ex persona Patris de Filio pronuntiantis: De ventre, inquit, ante Luciferum genui te. Juravit Dominus, et non poenitebit eum, tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Hic autem Melchisedech in divinis voluminibus sacerdos fuisse Dei summi refertur , sed qui non oleo communi perunctus sit, neque qui ex successione generis susceperit sacerdotium, sicut apud Hebraeos fieri mos erat; et ideo secundum ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
imago precesserat. Uerum illi qm̃¬
ut diximus ad breue tempus uitȩ
huius xꝑi appellabantur. ad solam
ueri xꝑi imaginem conseruandam
quamuis compositione quadam my¬
stica consecrato: oleo tamen huius
quȩ inter nos haberi solet materiȩ
ac liquoris ꝑunguebantur. Uerus
enim hic qui de cęlis uenerat & cui
omnia quȩ precedebant gesta fue¬
rant xꝑc non humanis opibus que¬
sita sumpsit unguenta. sed nouo
ac singulari modo paterno sꝑu infu¬
sus & unctus xꝑc efficitur. sicut
multis ante seculis de eouates
ysaias predixerat ex ꝑsona ipsiꝰ¬
xꝑi dicens. Sꝑs dñi suꝑ me ꝓpter
quod unxit me. euangelizare pau¬
peribus misit me. predicare capti¬
uis remissionem. & cȩcis usum.
Nec solus ysaias diuinis hec p̾dixit
oraculis. sed & dauid similiter in¬
spiratus testatur de xꝑo. dicens ad
ipsum xꝑm. Sedes tua ds in scłm¬
Dilexisti iustitiam & odisti iniqui¬
tatem. ꝓpterea unxit te ds̃ ds tuus
oleo lȩtitiȩ pre participibus tiuis.

Expanded text:
i praecesserunt. Verum illi quoniam ad breve tempus vitae hujus, christi appellabantur, ad solam veri Christi imaginem conservandam, quamvis compositione quadam mystica consecrati olei, tamen hujus quae inter nos haberi solet materiae liquore ac liquoris perungebantur. Verus autem hic, qui de coelis venerat, et cui omnia quae praecedebant gesta fuerunt, Christus non humanis opibus quaesita sumit unguenta, sed novo ac singulari modo paterno Spiritu infusus, et unctus Christus efficitur, sicut multis ante saeculis de eo vates Isaias praedixerat, ex persona ipsipter quod unxit me, evangelizare pauperibus misit me, praedicare captivis remissionem et caecis visum . Nec solus Isaias haec divinis praedixit oraculis, sed et David similiter inspiratus, testatur de Christo, dicens ad ipsum Christum: Sedes tua, Deus, in saodisti iniquitatem; propterea te unxit Deus, Deus tuus oleo laetitiae prae participibus tuis .
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ exitum adesse sensisset. malo¬
accepto cultrum poposcit. Sole¬
bat enim ꝑ semeipsum purgatũ¬
sic pomum atq incisum edere.
Tunc deinde circum spectans ne
quis esset qui prohiberet. eleua¬

Expanded text:
itum vitae adesse sensisset, maloaccepto, cultrum poposcit solebat enim sic per semetipsum purgatum pomum, atque incisum edere. Tunc circumspectans ne quis esset qui eum prohiberet, eleva