comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
italos uolunt intelligi atq roma¬
nos. Et impii in testam̃tũ simula¬
bunt fraudulent̾: popłs aũ scins
di suũ obtinebit ⁊ faciet. Et hec
in machabeis legimꝰ: qd̃ quida si¬
mulauerint se legis dei ee custo¬
des. ⁊ postea cũ gentib fecerint: alii
uero ꝑmanserint in religione. Qd¬
⁊ in antixp̃i tẽporib futurũ ar¬
bitror: qñ refrigeseet caritas mul¬
toꝵ de quib dñs in eugłio lõquit᷑
Putas filiꝰ hõis ueniens inueniet
fidem in t̾ra: Et docti in popło do¬
cebunt plurimos: ⁊ ruent in gla¬
dio ⁊ in fłama: ⁊ in captiuitate ⁊
in rapina dierũ. Quanta iudei ab
antiocho passi sint machabeoꝵ
bri referunt: ⁊ triõphi eoꝵ testi¬
monio sunt. qui ꝓ custodia legis di
flammas ⁊ gladios. ⁊ seruitutẽ ac
rapinas. ⁊ penas ultimas sustinu
b potentiȩ eiꝰ. ⁊ in diu̾sa fugienti¬
b. Quȩ hebrei in ultima eu̾sione
templi quȩ sub uespasiano ⁊ tito

Expanded text:
Italos volunt intelligi atque RomaItalos volunt intelligi atque Romanos. . Et impii in testamentum simulabunt fraudulenter. Populus autem sciens Deum suum, obtinebit et faciet. Et hoc in Machabaeis legimus, quod quidem simulaverint se Legis Dei esse custodes, et postea cum gentibus pactum fecerint: alii vero permanserint in religione; quod et Antichristi temporibus futurum arbitror, quando refrigescet charitas multorum. De quibus Putas, Filius hominis veniens inveniet fidem super terram ? Et docti in populo docebunt plurimos, et 717 ruent in gladio, et in flamma, et in captivitate, et in rapina dierum. Quanta Judaei ab Antiocho passi sunt, Machabaeorum libri referunt, et triumphi eorum testimonio sunt: qui pro custodia legis Dei, flammas, et gladios, et servitutem, et rapinas, et poenas ultimas sustinuebus potentiae ejus, et in diversa fugientibus. Quae Hebraei in ultima eversione templi, quae sub Vespasiano et Tito
Abbreviated transcription (Latin):
niem. Uolunt aũ eos significari.
qui ab antiocho missi st̃ pꝰ bien¬
niũ quã tẽplũ spoliauerat. ut
tͥbuta exigerent a uideis ⁊ au¬
ferrent cultũ dei ⁊ in tẽplo ie¬
rłm iois olimpii simulacrũ.
⁊ antiochi statuas ponerent. qͣs
nc abominationẽ desolationiᷤ
uocat: qñ ablatũ e̾ holocaustũ
⁊ iuge sacͥficiũ: quȩ uniu̾sa in
autẽ hoc nec de antiocho epipa¬
ne nec de antixp̃o.s de romanis
intelligi uolunt: de quib supͣ¬
scriptũ est. ⁊ uenient triees
siue itali atq romani ⁊ humi¬
liabunt᷑. Post multa inquit
tempora de ipsis romanis qͥ ptolo¬
meo uenere auxilio.⁊ antiocho
cõminati st̃. consurget rex ue¬
spasianꝰ. surgent brachia eiꝰ ⁊ fe¬
mina titus filiꝰ cũ exercitu. et
polluent scu̾ariũ: auferentq
iuge sacͥficiũ: ⁊ tẽplũ tradent
et̾nȩ solitudini. Si im. quippe
⁊ cethin quos nos trieres et
romanos int̾pretati sumꝰ. hebres

Expanded text:
niem. Volunt autem eos significari niem. Volunt autem eos significari qui ab Antiocho missi sunt post biennium quam templum exspoliaverat, ut tributa exigerent a Judaeis, et auferrent cultum Dei, et in templo Jerusalem, Jovis Olympii simulacrum et Antiochi statuas ponerent, quas nunc abominationem desolationis vocat, quando ablatum est holocaustum, et juge sacrificium. Quae universa in autem noc nec de Antiocho Epiphane, nec de Antichristo, sed de Romanis intelligi volunt, de quibus supra dictum est: Et venient trieres, sive Itali atque Romani, et humiliabitur. Post multa, inquit, tempora de ipsis Romanis, qui Ptolemaeo venere auxilio, et Antiocho comminati sunt, consurget rex Vespasianus, surgent brachia ejus, et semina, Titus filius cum exercitu, et polluent sanctuarium, auferentque juge sacrificium, et templum tradent aeternae solitudini. SIIM  , quippe et CHETHIM   quos nos trieres et Romanos interpretati sumus, Hebraei
Abbreviated transcription (Latin):
contra regẽ egy ꝑti dimicans. roma¬
sub antiocho epiphane in imagi¬
ne p̾cessert᷑: ut rex sceleratissimus
seuitiȩ ⁊ turpitudinis magnitu¬
dinẽ. domitiũ neronẽ antixp̃m fo¬
re. Et reu̾tet᷑ ⁊ indignabitur cos¬
qd̃ postquã eũ de egypto pepulẽ¬
re romani.indignans uenerit cos¬
tra testam̃tũ sc̾uarii: ⁊ abhis in¬
uitatꝰ sit qui dereliquerant legẽ
dei. ⁊ se cerimoniis miscuerant
ethnicoꝵ. Qd̃ pleniꝰ cõplendũ ẽ
sub antixp̃o: qui in dignabit᷑ cos¬
tra testam̃tũ dei: ⁊ cogitabit ad¬
u̾sus illos qͦs uult legẽ di derelin¬
quere. Unde significantiꝰ int̾pre¬
tatꝰ est aquila: ⁊ cogitabit adu̾sy¬
illos ut deserant pactũ seu̾arii.¬
Et brachia ex eo stabunt: ⁊ pollo¬
ent sc̾uariũ fortitudinis: ⁊ aufe¬
rent iuge sacrificiũ: ⁊ dabunt ab¬
ominationẽ in desolationẽ. ꝓ bra¬
chiis alius int̾p̾tatꝰ est femina:
ut significaret stirꝑẽ atq ꝓge¬

Expanded text:
contra regem Aegypti dimicans, Romacontra regem Aegypti dimicans, Romasub Antiocho Epiphane in imagine praecesserunt, ut rex sceleratissimus,saevitiae et turpitudinis magnitudinem, Domitium Neronem Antichristum fore. Et revertetquod postquam eum de Aegypto pepulerunt Romani, indignans venerit contra Testamentum sanctuarii, et ab his invitatus sit qui dereliquerant Legem Dei et se caeremoniis miscuerant ethnicorum. Quod plenius complendum est sub Antichristo, qui indignabitur contra Testamentum Dei, et cogitabit adversum illos quos vult Legem Dei derelinquere. Unde significantius interpretatus est Aquila: 716 Et cogitabit, ut deseratur pactum sEt brachia ex eo stabunt, et pollent sanctuarium fortitudinis, et auferent juge sacrificium, et dabunt abominationem in desolationem, chiis, alius interpretatus est semina, ut significaret stirpem atque proge
Abbreviated transcription (Latin):
eũ in ibdeã hoc est adu̾sũ testam̃¬
tũ sc̃m: ⁊ expoliasse tẽplũ ⁊ au¬
rũ tulisse quã plurimũ. posito¬
q in arce p̃sidio macedonũ reũ¬
sũ ĩ t̾rã suã: ⁊ pꝰ biennis rursũ
contra ptholomeũ exercitũ con¬
tur alexandriã legatos uenisse
romanos quoꝵ unꝰ marcus publiꝰ
lenas eum stantẽ cũ inuenisset
in lrtore. ⁊ senatꝰ consiliũ dedis¬
set quo iubebat᷑ ab amicis popłi
romani receðe. ⁊ suo imꝑio ẽẽ cos
tentꝰ. ⁊ ille responsionẽ ad amicoꝵ
consiliũ detulisset: orbẽ dr fecis
se in arenis baculo quẽ tenebat
manu: ⁊ circũscripsisse regẽ atq
dirisse. Senatꝰ ⁊ populus roma¬
nos p̾cipuint: ut in isto loco re¬
spondeas quid consilii geras. Qͥb
dictis. ille ꝑt̾ritꝰ ait. Si hoc pla¬
cet senatui ⁊ popło romano. re¬
int̾ierit. s quod om̃em arrogantiȩ
ꝑdiderit magnitudinẽ. De antixp̃o
nullus ambigit quin pugnaturꝰ
sit adu̾sũ testam̃tũ sc̾m: ⁊ pͥmum

Expanded text:
adversus testamentum sanctum, et spoliasse templum et aurum tulisse quamplurimum, positoque in arce praesidio Macedonum, reversum in terram suam et post biennium rursum contra Ptolomaeum exercitum contur Alexandriae, legatos venisse Romanos, quorum unus Marcus Publius Letias, cum eum stantem invenisset in littore, et sanatusconsultum dedisset quo jubebatur ab amicis populi Romani recedere et suo imperio contentus esse, et ille responsum ad amicorum concilium detulisset, orbem dicitur fecisse Marcus in arenis baculo quem tenebat manu, et circumscripsisse regem atque dixisse: Senatus et populus Romanus praecipiunt ut in isto loco respondeas quid consilii geras. Quibus dictis ille perterritus, ait: Si hoc placet senatui et populo Romano, reinterierit, sed quod omnem arrogantiae perdiderit magnitudinem. De Antichristo nullus ambigit quin pugnaturus sit adversus Testamentum sanctum, et primum
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ laceratũ ẽ. Significat
aũ ꝑdictau. ⁊ crateron. ⁊ lisima¬
cum. Nã capadocia ⁊ armenia.
bithinia ⁊ eracha bosphoros q ⁊
aliȩ ꝓiuntiȩ de potestate ma-¬
cedonũi recedentes: diu̾sos sibi
reges constituert̃. Et confirma¬
bitur rex austri. Ptholomeũ in¬

Expanded text:
regnum laceratum est. Significat regnum laceratum est. Significat autem Perdiccam, et Crateron, et Lysimachum. Nam Cappadocia, et Armenia, Bithynia, et Heraclia, Bosphorusque et aliae provinciae de potestate Macedonum recedentes, diversos sibi reges constituerunt. Et confortabitur rex Austri. Ptolemaeum in
Abbreviated transcription (Latin):
us lagi filiꝰ. idẽ ad meridiẽ: i
macedonia philippꝰ qui ⁊ aride¬
us fr̾ alexandri idest ad occiden¬
tem: syriȩ ⁊ babyloni ⁊ suꝑiori¬
bus locis. seleuchus nichanor.
idest ad orientẽ:asie ⁊ ponti cȩ¬
terarũq in ipsa plaga ꝓuintia¬
rum. antigonꝰ: idest ad seꝑtent᷑¬
diximꝰ. cȩterũ qͥ in iudea ẽ. ad aqͥ¬
lonẽ syriã. ⁊ ad meridiẽ egyptũ
habet. Qd̃ aũ ait. s ñ in postero ᷤᷤ
eiꝰ. hoc significat qr liberos ñ ha-¬
buerit. s regnũ ipsiꝰ in alienos
laceratũ sit: excepto fr̃e philip¬
po qͥ macedones tenuit.Neq se¬
cõm potentiã illiꝰ qͣ dñatꝰ ẽ. Di¬
uisũ enĩ in .uuiͬ. partes regnum
imbecilliꝰ fuit:dũ adu̾su̾ se dimi¬
cant. ⁊ intestino furore bachas¬
am in externos: exceptis his. Pre¬
ter regna .iiii. macedoniȩ. asiȩ. sy¬
riȩ. ⁊ egypti etiã in alios obscu¬
riores ⁊ minores reges macedonũ

Expanded text:
us Lagi filius, id est, ad meridiem. In us Lagi filius, id est, ad meridiem. In Macedonia Philippus, qui et Arideus, frater Alexandri, id est, ad occidentem. Syriae et Babylonis, et superiorum locorum, Seleucus Nicanor, id est, ad orientem. Asiae et Ponti caeterarumque in ipsa plaga provinciarum Antigonus, id est, ad septentrdicimus. Caeterum qui in Judaea est, ad Aquilonbet. Quod autem ait: sed non in posteros ejus, hoc significat, quod liberos non habuerit: sed regnum ipsius in alienos laceratum sit: excepto fratre Philippo, qui Macedonas tenuit. Neque secundum potentiam illius qua dominatus est. Divisum enim in quatuor partes regnum imbecillius fuit: dum adversus se dimicant, et intestino furore bacchanim ejus regnum etiam in externos: exceptis his. Praeter regna quatuor, Macedoniae, Asiae, Syriae et Aegypti, etiam in alios obscuriores, et minores reges Macedonum
Abbreviated transcription (Latin):
post cirũ regib ꝑsarũ enumera¬
tis. nouẽ ꝑtran p̾terierit:. ⁊ tͣnsi¬
erit ad alexandrũ. Non enĩ curȩ
fuit sp̃ui ꝓpb̃ali historiȩ ordinẽ
sequi. s p̃clara queq ꝑstring̾e.
potestate multa: ⁊ faciet qd̃ pla¬
cuerit ei: ⁊ cũ stet̾it conderetor
regnũ eiꝰ. Perspicue de magno
alexandro rege macedonũ loqͥt᷑:
qui philippi filiꝰ fuit. Hic enim
illiriis tracib q suꝑatis. uicta
g̾cia thebisq subuersis. transi¬
uit in asiam: ⁊ fugatis darii do¬
cib urbem sardis cepit. Postea
capta india ⁊ urbe alexandria
imperii. in babylone ueneno pe-¬
riit. Et duudet᷑ in qua tuor uen¬
tos cȩl: s ñ in posteros eiꝰ: neq se
cundũ potentiã illiꝰ qͣ dñatꝰ e̾.
Post alexandrũ in .iiiͣ. uentos
celi . orientẽ uidelicet ⁊ occiden¬
tem. meridiẽ ⁊ septentrionem
regnũ illiꝰ duusũ ẽ. In egyꝑto
enĩ pͥmũ regnauit ptholome¬

Expanded text:
post Cyrum regibus Persarum enumerapost Cyrum regibus Persarum enumeratis, novem praeterierit et transierit ad Alexandrum. Non enim curae fuit spiritui prophetali historiae ordinem sequi, sed praeclara quaeque perstringere. potestate multa: et faciet quod placuerit ei. Et cum steterit, conteretur regnum ejus. Perspicue de magno Alexandro rege Macedonum loquitur, qui Philippi filius fuit: hic enim Illyricis, Thracibusque superatis, victa Graecia Thebisque subversis, transivit in Asiam: et fugatis Darii ducibus, urbem Sardis cepit: posteaque capta India, et urbe Alexandria imperii annum, in Babylone veneno periit. Et dividetur in quatuor ventos coelcundum potentiam illius qua dominatus est. Post Alexandrum in quatuor ventos coeli: orientem videlicet, et occidentem, meridiem, et septentrionem, regnum illius divisum est. In Aegypto enim primus regnavit Ptolemae
Abbreviated transcription (Latin):
opib nimiis suꝑ om̃s: ⁊ cũ inua¬
luerit diuitiis suis. concitabit
om̃s adu̾sũ regnũ g̾ciȩ. Qua tuor
reges pꝰ cyrũ dic̃ in ꝑside surrecto¬
ros: cambisem filiũ ciri. ⁊ smerden
magũ: qͥ pantapten filiã cambise
duxit uxorẽ. Qͥ cũ a septẽ magis
fuisset occisus. ⁊ in loco eiꝰ daribs
suscepisset imꝑium: eaðe pas¬
taptes nupsit dario. ⁊ exeoxer¬
rex ⁊ ditissimꝰ adu̾sũ gͥciã innu¬
merabilem duxit excitũ: ⁊ eages¬
sit quȩ g̾coꝵ narrant historiȩ.
Succendit enĩ athenas sub pru¬
cipe callia. Bellũ q eo tẽpore ge¬
stũ est int̾monophilis: et apud
salaminã nauale certam̃ qͣn so¬
phocles ⁊ euripides clari habebas¬
tur. ⁊ themistoðes in ꝑsas fugieis
hausto tauri sanguine periit. fro¬
qui ab alexandro suꝑatꝰ est scri¬
bit. qͥ ñ quartꝰ s quartꝰ decimꝰ pꝰ
cirũ ꝑsarũ rex fuit: quẽ septimo
imꝑii sui anno ⁊ suꝑauit. ⁊ occi¬
dit alexander. Et notandũ qđ̃ .iͦii.

Expanded text:
opibus nimiis super omnes: et cum invaluerit divitiis suis, concitabit omnes adversum regnum Graeciae. Quatuor reges post Cyrum dicit in Perside surrecturos, Cambysen filium Cyri, et Smerden Magum qui Pantapten filiam Cambysis duxit uxorem. Qui cum a septem Magis fuisset occisus, et in locum ejus Darius suscepisset imperium, eadem Pantaptes nupsit Dario, et ex eo Xerrex et ditissimus, adversum Graeciam innumerabilem duxit exercitum, et ea gessit quae Graecorum narrant historiae. Succendit enim Athenas sub principe Callia, bellumque eo tempore gestum est in Thermopylis, et apud Salaminam navale certamen: quando Sophocles et Euripides clari habebantur, et Themistocles in Persas fugiens, hausto tauri sanguine, periit. Fruqui ab Alexandro superatus est, scribit; qui non quartus, sed quartus decimus post Cyrum Persarum rex fuit: quem septimo imperii sui anno et superavit et occidit Alexander. Et notandum quod, quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
na dei introducit᷑ respondentis.
Intellectũ tͥ dabo ⁊ instruã te:
in uia hac qͣ g̃dieris firmabo suꝑ
te oculos meos. Ergo ⁊ n̾e narrañ¬
te ꝓpba ab anno pͥmo darii medi
stabam ⁊ dep̾cabar. ut confortare¬
tur ⁊ roboraret᷑ eiꝰ imꝑiũ: ds re¬
pente respondet. Et nc̃ ueritatẽ
annuntiabo tͥ. Et ẽ sensus. Qa uis
nosse de ꝑsarũ regib qͥd eis futu¬
rũ sit. audi ordinẽ rerũ. ⁊ auscul

Expanded text:
ntroducitur respondentis: Intellectum tibi dabo, et instruam te in via hac qua gradieris: firmabo super te oculos meos . Ergo et nunc narrante propheta: Ab anno primo Darii Medi, stabam et deprecabar, ut confortaretur et roboraretur ejus imperium, Deus repente respondit: -- Et nunc veritatem annuntiabo tibi. Estque sensus: Quia vis nosse de Persarum regibus quid futuru
Abbreviated transcription (Latin):
ad imꝑiũ t̾rȩ suȩ ⁊ impegerit
atq eorruerit: ⁊ locus illiꝰ ñ sit
inuentꝰ. Et stabit in loco eiꝰ uiliᷤ¬
simꝰ ⁊ indignꝰ decore regio: ⁊ in
ꝑaucis dieb conteret᷑: ñ in furo¬
re nec in p̾lio. Seleuchũ dic̃ cog¬
nom̃to philopatore. filiũ magni
antiochi: qͥ nichil dignũ syriȩ
ptholomeũ epiphanen qͥ seleuco
sit molitꝰ insidias. ⁊ aduersũ eũ
exercitũ p̾pararit: ⁊ iecirco ue¬
res moliens ubi haberet pecun¬
as. Quod cũ diuulgatũ e̾ẽt in po¬
pulos:timuert̾ duces ne aufer-¬
ret eoꝵ substantias: ⁊ iccirco eũ
maleficis artib occidert᷑. S quo¬
modo potest in loco magni ant¬
ochi stare ꝑtholomeus qͥ hoc oĩo¬
ñ fecit: maxime cũ.lxx. int̾pta¬
ti sint. ⁊ stabit de radice eiꝰ plan¬
tatio. idest de g̾mine eiꝰ ⁊ semi¬
ne ꝑcutiens dignitatẽ imperii.
⁊ in paucis dieb conteretur ab ᷤ¬
q ira ⁊ p̾lio: Hebrei uilissimũ

Expanded text:
ad imperium terrae suae, et impegerit ad imperium terrae suae, et impegerit atque corruerit, et locus ejus non sit inventus. Et stabit in loco ejus vilissimus, et indignus decore regio:ucis diebus conteretur, non in furore, nec in praelio. Seleucum dicit cognomento Philopatorem 711 filium Magni Antiochi, qui nihil dignum Syriae Ptolemaeum Epiphanen, qui Seleuco sit molitus insidias, et adversum eum exercitum praepararit, et idcirco veres moliens ubi haberet pecunas. Quod cum divulgatum esset in populis, timuerunt duces ne auferret eorum substantiam, et idcirco eum maleficis artibus occiderunt. Sed quomodo potest in loco Magni Antiochi stare Ptolemaeus, qui hoc omnino non fecit: maxime cum LXX interpretati sunt, et stabit de radice ejus plantatio, id est, de germine ejus, et semine, percutiens dignitatem imperii: et in paucis diebus conteretur absque ira et praelio? Hebraei vilissimum
Abbreviated transcription (Latin):
nere potuit egy ptõ. qr ꝑtholo¬
meus epiphanes ⁊ duces eiꝰ dolũ
sentientes cautiꝰ se egert̾: ⁊ cleo¬
patra magis uiri partes quã pa¬
rentis fouit. unde uertit se ad
asiam: ⁊ nauali certamine adu̾¬
sum plurimas insulas dimicais.
⁊ focea: ⁊ alias multas insulas.
S occurrit ei scipio nasica cũ fr̾e
suo publis affricano: qͥ hanniba¬
lem uicerat. Cũ enĩ consul nasi¬
ca frat̾ affricani hebetioris esset
ingenii. ⁊ cont᷑ regẽ potentissi¬
mũ. senatꝰ ei nollet bellũ credere:
spontaneã legationẽ obtulit af¬
fricanꝰ ꝓ fr̾is inioria. uictus gͦ
antiochus intra taurũ regnare
uissus e̾. ⁊ inde fugit in apamiã
ac susam.⁊ ad ultimas regni sui
penegauit urbes. Cumq adu̾sũ
elimeos pugnaret: cũ om̃i e̾ dele-¬
tus exercito. Et hoc ẽ qd n̾c scͥpto¬
ra dicit quod multas insulas ce¬
perit: ⁊ uincente romano regnũ
sum sit in caput illiꝰ: ⁊ ad extre¬
mũ de asia fugiens reu̾sus sit

Expanded text:
nere potuit Aegyptum: quia Ptolemaeus Epiphanes et duces ejus, sentientes dolum, cautius se egerunt, et Cleopatra magis viri partes, quam parentis fovit. Unde venit se ad Asiam, et navali certamine adversum plurimas insulas dimicans, oceam, et alias multas insulas. Sed occurrit ei L. Scipio Nasica cum fratre suo Publio Scipione Africano, qui Annibalem vicerat. Cum enim consul Nasica frater Africani hebetioris esset ingenii, et contra regem potentissimum senatus ei bellum nollet credere, spontaneam legationem obtulit Africanus pro fratris injuria. Victus ergo Antiochus, intra Taurum regnare jussus est, et inde fugit ad Apamiam, ac Susam, et ultimas regni sui penetravit urbes. Cumque adversum Elimaeos pugnaret, cum omni est deletus exercitu. Et hoc est, quod nunc Scriptura dicit, quod multas insulas ceperit: et vincente Romano, regnum sum sit in caput ejus: et ad extremum de Asia fugiens, reversus sit
Abbreviated transcription (Latin):
cum: qr adhue aliud tẽpus erit.
Paruulũ auxiliũ mathathiã sig¬
comodim: qui adu̾sũ duces anti¬
ochi rebellauit: ⁊ cultũ ueri dei
seruare conatꝰ est. Paruũ inquit

Expanded text:
uia adhuc aliud tempus erit. Parvum auxilium Mathathiam co Modin, qui adversum duces Antiochi rebellavit, et cultum veri Dei servare conatus est. Parvum autem
Abbreviated transcription (Latin):
mũ suꝑaturus ẽ regẽ egypti: qui
est unꝰ de tͥb cornib de quib tã
ante iã diximꝰ. Duoꝵ quoq regũ
cor erit.ut malefaciant:⁊ ad men¬
sam una m̃daciũ loquant᷑. ⁊ ñ ꝓfi¬
cient. qr adhuc finis in aliud tẽpꝰ.
tis. Nulli dubiũ quin antiochꝰ
pacẽ cũ ꝑtholomeo fecerit:⁊ inie¬
rit cũ eo coniuiuiũ. ⁊ dolos machi¬
natꝰ sit:⁊ nichil ꝓfecerit. qr reg¬
nũ eiꝰ ñ potuerit obtinere: s ami¬
litib ꝑtholomei eiectꝰ sit. Herum
ex eo qr scͥptura nc dicit duos fus¬
se reges quoꝵ cor fuerit fraudu¬
lentũ. ut sibi mutuo maleface¬
rent: hoc scđm historiã demonstra¬

Expanded text:
i est unus de tribus cornibus, de quibus antea jam diximus. Duorum quoque regum cor erit ut male faciant, et ad mensam unam mendacium loquentur, et non proficient: quia adhuc finis in aliud tempus. bus. Nulli dubium est quin Antiochus pacem cum Ptolemaeo fecerit, et inierit cum eo convivium, et dolos machinatus sit, et nihil profecerit: quia regnum ejus non potuerit obtinere, sed a militibus Ptolemaei ejectus sit. Verum ex eo quia Scriptura nunc dicit duos fuisse reges, quorum cor fuerit fraudulentum, ut sibi mutuo malefacerent, hoc secundum historiam non
Abbreviated transcription (Latin):
Sequam̃ gͥ expositionis ordinem:
⁊ iuxta utr̃aq expositionẽ. qͥd ad¬
u̾sariis. qͥd nr̃is uideat᷑ breuiter
annotemꝰ.Stabit inquiunt in lo¬
co seleuci fr̾ eiꝰ antiochus epipha¬
nes: cui pͥmũ abhis qͥ in syria tͥo¬
lomeo fauebant. ñ dabat᷑ honor
regiꝰ. s pꝰea simulatione clem̃tiȩ
obtinuit regnũ syriȩ ⁊ brachia
pugnantis ꝑtholomei ⁊ uniu̾sa
uastantis expugnata ᷤ a facie an¬
tiochi atq contrita. blachia aũt
fortitudinẽ uocat: unde ⁊ manꝰ
appellat᷑ ex̾citꝰ multitudo. Et ñ
solũ ait ꝑtholomeũ uicit infrau¬
dulentia: s ducẽ quoq federis ħ
est iudam machabeũ. suꝑauit do¬

Expanded text:
ur expositionis ordinem, et juxta utramque explanationem, quid adversariis, quid nostris videatur, breviter annotemus. Stabit, inquiunt, in loco Seleuci, frater ejus Antiochus Epiphanes, cui primum ab his qui in Syria Ptolemaeo favebant non dabatur honor regius, sed postea simulatione clementiae obtinuit regnum Syriae. Et brachia pugnantis Ptolemaei, et universa vastantis, expugnata sunt a facie Antiochi atque contrita. Brachia autem fortitudinem vocat: unde et manus appellatur exercitus multitudo. Et non solum, ait, Ptolemaeum vicit fraudulentia, sed ducem quoque foederis, hoc est, Judam Machabaeum su
Abbreviated transcription (Latin):
nulla contentio ÷. Cet̾a quȩ se¬
quunt᷑ usq ad fiñe uolumine.
ille int̾pretat᷑ sub ꝑsona ango¬
chi. qͥ int̾p̾tatꝰ est epiphanes. fr̃
seleuci filii antiochi magni: qͥ
post seleucũ undecĩ annis regna¬
uit in sẏria. obtinuit q iudeam:
sub quo legis dei ꝑsecutio ⁊ macã¬
beoꝵ bella narrant᷑: nr̃i aũ hȩc
om̃ia de antixp̃o ꝓpħari arbit᷑a¬
tur qͥ ultimo tẽpore futurus ẽ
Cumq eis uideat᷑ illud opponi
quare tantos in medio dereliq̃¬
rit sermo ꝓpheticus a seleucho us¬
q ad consũmationẽ mundi: re¬
spondent qd̃ ⁊ pͥore historia ubi de
regib ꝑsicis dicebat᷑ .iiii. tantõ
reges post cirũ ꝑsarũ posuerit:
⁊ multis in medio transactis. re¬
pente uenerit ad alexandrũ. regẽ
macedonũ: ⁊ hanc ẽẽ seripturȩ
sc̾e consuetudinẽ: ñ uniu̾sa nar¬
rare. s ea que maiora uideant᷑
exponere. Cumq multa quȩ p̾ea
lecturi exposituri sumꝰ. suꝑ ai¬
tiochi ꝑsona conueniant: typũ

Expanded text:
era quae sequuntur usque ad finem voluminis, ille interpretatur super persona Antiochi qui cognominatus est Epiphanes, frater Seleuci, filius Antiochi Magni, qui post Seleucum undecim annis regnavit in Syria, obtinuitque Judaeam, sub quo Legis Dei persecutio et Machabaeorum bella narrantur. Nostri autem haec omnia de Antichristo prophetari arbitrantur qui ultimo tempore futurus est. Cumque eis videatur illud opponi: quare tantos in medio dereliquerit sermo propheticus, a Seleuco usque ad consummationem mundi: respondent quod et in priori historia ubi de regibus Persicis dicebatur, quatuor tantum reges post Cyrum Persarum posuerit, et 712 multis in medio transilitis, repente venerit ad Alexandrum regem Macedonum: et hanc esse Scripturae sanctae consuetudinem, non universa narrare, sed ea quae majora videantur exponere. Cumque multa quae postea lecturi et exposituri sumus, super Antiochi persona conveniant, typum
Abbreviated transcription (Latin):
qua honorifice susceptꝰ. eos qͥ par¬
tiũ scoꝑe erant ꝑsecutꝰ est. Pro t̾̃¬
ra inclita qd̃ int̾pretatꝰ est aquila
quem nos in hoc loco secuti sumꝰ
cheodotio ipsũ hebraicũ u̾bũ po¬
trã fortitudinis. Et ponet faciẽ
suã ut ueniat ad tenendũ unib¬
sum regnũ eiꝰ: ⁊ recta faciet cũ eo:
⁊ filiã feminarũ dabit ei ut euer
tat illũ. hoc ẽ ꝑtholomeũ: siue. il¬
lud. id est regnũ eiꝰ. uolens antio
fuerant partiũ possidere. s in egyp¬
tũ quoq regnũ suũ extendere. fi¬
liã suã cleopatrã ꝑ enclerodiũ. sep¬
timo anno regni. adolescent despos¬
dit ꝑtholomeo: ⁊ tertiodecimoa¬
no tradiditꝰ data ei dotis nõie o̾
celesyrie ⁊ iudea. Filiã aũ femi

Expanded text:
ua honorifice susceptos eos qui partium Scopae erant, prosecutus est. Pro terra inclyta, quod interpretatus est Aquila, quem nos in hoc loco secuti sumus, Theodotio ipsum Hebraicum verbum poterram fortitudinis. Et ponet faciem suam ut veniat ad tenendum universum regnum ejus, et recta faciet cum eo. Et filiam feminarutat illum, hoc est, Ptolemaeum, sive illud, hoc est, regnum ejus. Volens Antiocfuerant partium, possidere, sed in Aegyptum quoque regnum suum extendere, filiam suam Cleopatram per Euclem Rhodium septimo anno regni adolescentis, despondit Ptolemaeo, et tertiodecimo anno tradidit, data ei dotis nomine omni Coelesyria et Judaea. Filiam autem femi
Abbreviated transcription (Latin):
posita in contraria studia scin¬
debat᷑: aliis antiocho. aliis ptͥo¬
lomeo fauentib. Deniq onias
sacerdos assũptis uideoꝵ pluri¬
mis fugit in egyptũ: ⁊ a ꝑtholo¬
meo honorifice susceptꝰ. accepit
eã regionẽ quȩ eliopoleos uoca¬
batur: ⁊ concedente rege tẽplu
ex truxit in egypto. simile tẽplo
iudeoꝵ. qd̾ ꝑmansit usq ad im¬
ꝑcũ uesꝑasians. annis ducentiᷤ
quinq̃ginta. Ipsa aũ urbs quȩ
uocabat᷑ oniȩ. dimicantib pꝰ ea
adu̾sũ romanos iudeis. ad sobõ
usq deleta ẽ: ⁊ neq urbis neq:
templi ullũ restat uestigiũ. Sub
occasione gͥ oniȩ pontificis: inf¬
nita examina uideoꝵ egy ꝑtum
enĩ onias se ysaiȩ implere uati¬
ciniũ scribentis. erit altare inͣ e¬
liquert. uolentes in alio loco p̾t̾¬
qũa uissũ erat deo uictimas im¬
urbs postea destruet᷑. Cumq anti¬
ochus teneret iudeã: missus sco¬
pas ethohfiliꝰ dux ꝑtholomei par¬

Expanded text:
posita in contraria studia scinposita in contraria studia scindebatur: Aliis Antiocho, aliis Ptolemaeo faventibus. Denique Onias sacerdos assumptis Judaeorum plurimis fugit in Aegyptum, et a Ptolemaeo honorifice susceptus, accepit eam regionem quae Heliopoleos vocabatur: et concedente rege, templum exstruxit in Aegypto simile templi Judaeorum, quod permansit usque ad imperium Vespasiani, annis ducentis quinquaginta. Ipsa autem urbs quae vocabatur Oniae, dimicantibus postea adversus Romanos Judaeis, ad solum usque deleta est: templi restat vestigium. Sub occasione igitur Onię pontificis infinita examina Iudeorum enim Onias se Ysaię implere vaticinium scribentis: Erit altare liquerunt volentes in alio loco, preterquam iussum erat, deo victimas imurbs postea destruentur. Cumque Antiochus teneret Judaeam, missus Scopas Aetholus, dux Ptolemaei par
Abbreviated transcription (Latin):
q ueniet ꝓperans cũ exercitu
magno ⁊ opib nimiis. ⁊ in tẽpori¬
b illis multi consurgent aduer¬
sũ regẽ austri. antiochũ magnũ
significat: qͥ contẽpta philopato
beret concubinã. quȩ pꝰea ducẽ
egypti constitbit: incredibilem
de suꝑiorib locis babylonis exc¬
tũ congregauit: ⁊ ptholomeo pĩ¬
lopatore mortuo. adu̾sũ filiũ
cabatur ꝑtholomeus epipha¬
nes. rupto federe mouit excitõ.
Tantȩ aũ dissolutionis ⁊ suꝑbiȩ
agathocles fuit. ut subdite priss
egypti ꝓ uinciȩ rebellarent:. ipsa¬
q egyptꝰ seditionib uexaretur.
philippꝰ quoq rex macedonũ et
magnꝰ antiochus pace facta ad¬
phanen dimicarent sub hac con¬
ditione. ut ꝓximas ciuitates reg¬
no suo singusi de regno ptholo¬
mei iungerent. Et hoc ẽ qd ñc di¬
cit multos consurg̾e adu̾sũ re¬
gem austri: ꝓtholomeũ scilicet
epiphanen. qͥ erat etate ꝑuerili.
contra se magno antiocho ⁊ do¬
cib ꝑtholomei. in medio iudea

Expanded text:
perans cum exercitu magno et opibus nimiis. Et in temporibus illis, multi consurgent adversum regem Austri. Antiochum Magnum significat, qui contempta Ptolemaei beret concubinum, quem postea Aegypti ducem constituit, incredibilem de superioribus locis Babylonis exercitum congregavit. Et Ptolemaeo Philopatore mortuo, adversum filium cabatur Ptolemaeus Ἐπιφανὴς, rupto foedere, movit exercitum. Tantae enim dissolutionis et superbiae Agathocles fuit, ut subditae prius Aegypto provinciae rebellarent: ipsaque Aegyptus seditionibus vexaretur. Philippus quoque rex Macedonum, et Magnus Antiochus, pace facta, adphanen dimicarent, sub hac conditione, ut proximas civitates regno suo singuli de regno Ptolemaei jungerent. Et hoc est quod nunc dicit, multos consurgere adversus regem Austri, Ptolemaeum scilicet Epiphanen, qui erat aetate puerili. contra se Magno Antiocho et ducibus Ptolemaei, in medio Judaea
Abbreviated transcription (Latin):
sibt̃. id ÷ ꝑcurrent plurimi: multoꝵ
significat lectionẽ. Solemꝰ eni dic̃e
ꝑcurri librũ: ⁊ tͣnsuu historiã. Qd̃ qͥ¬
de ⁊ysaias de obscuritate sui sermo¬
uoluminis loqͥt᷑. Et ert̾ sermone̾ libri
istiꝰ quasi u̾ba uoluminis signati. Ad
si ded̾int hõi nescienti litt̾as dicenteᷤ
ei lege: respondebit. Ne scio litt̾as. Si
aũ dedint illud scienti litt̾as. ⁊ dixe¬
nit ad me uox dicens. Ne plores. Ecce
uic̃ leo de tͥbu uida radix dauid: aꝑi¬
re librũ. ⁊ solu̾e signacła eiꝰ. Libr̃uaũ
istũ potest solu̾e. qͥ scͥpturarũ sacram̃

Expanded text:
st, percurrent plurimi, multorum significat lectionem. Solemus enim dicere: percurri librum, pertransivi historiam. Quod quidem et Isaias de obscuritate sui voluminis loquitur: Et erunt sermones libri istius, quasi verba voluminis signati, quod si dederint homini nescienti litteras, dicentes ei, lege: respondebit, 727 nescio litteras. Sin autem dederint illud homini scienti litteras, et dixenit ad me vox dicens: Ne plores: Ecce vicit teo de tribu Juda radix David, aperire librum, et solvere signacula ejus . Librum autem illum potest s
Abbreviated transcription (Latin):
ti st̃.lxx. uero mare appellauert᷑:
uixta illud qd in psalmis legimꝰ.
in sp̃u uiolento confringes naueᷤ
tharsis: idest maris. Et ionas fu¬
gere cupiebat ñ in tharsũ urbẽ
ciliciȩ ut pleriq estimant litte¬
ram ponentes ꝓ littera uel indiȩ
regionẽ ut putat iosephus: s ab¬
solute in pelagus. Uidi aũ egoda¬
nihel solus uisionẽ. Hiri aũ qui
erant mecũ ñ uidert: s t̾ror ni¬
muis irruit suꝑ eos: ⁊ fugert un
abscondito. Et apłs paulus simi¬
le qͥd in actib apłoꝵ passus est.
ut cȩt̾is ñ cernentib uisionẽ so¬
lus aspiceret. Et ecce manꝰ teti¬

Expanded text:
inta vero mare appellaverunt, juxta illud quod in psalmo legimus: In spiritu violento confringes naves Tharsis , id est, maris. Et Jonas fugere cupiebat non in Tharsum urbem Ciliciae, ut plerique aestimant, litteram ponentes pro littera, vel Indiae regionem, ut putat Josephus: sed absolute in pelagus . Vidi autem ego Daniel soerant mecum non viderunt: sed terror nimius irruit super eos, et fugerunt in absconditum. Et Paulus apostolus simile quid in Actibus apostolorum passus est, ut, caeteris non cernentibus, visionem solus aspiceret . Et ecce manus teti
Abbreviated transcription (Latin):
nus uenerit de babylone in sy¬
riam. quȩ eo tẽpore tenebatbra
pthosomeo philopatore filio eu̾¬
getis. qͥ quartꝰ regnabat in egyp¬
to. sũq pugnasset adu̾sũ duce
eiꝰ. immo ꝓ ditione theodon. ob¬
tinuisset sẏriã quȩ ꝑsuccessio
nẽ a regib egypti tenebat᷑ in
tantã uenit audaciã contẽpta
luxuria philopatoris. ⁊ magics
artib qͥb inseriuire dicebator:
ut ultro egyptiis bellũ conare¬
tur inferre. Et ꝓuocatꝰ rex au¬
stri egdiet᷑. ⁊ pugnabit adu̾sum
regẽ aquilonis: ⁊ p̾parabit mul¬
titudinẽ nimiã: ⁊ dabit᷑ multi

Expanded text:
nus venerit de Babylone in Syriam, quae eo tempore tenebatur a Ptolemaeo Philopatore filio Evergetis, qui quartus regnavit in Aegypto; cumque pugnasset adversum duces ejus, immo proditione Theodotii obtinuisset Syriam, quae per successionem jam a regibus Aegypti tenebatur, in tantam venit audaciam, contempta luxuria Philopatoris, et magicis artibus, quibus inservire dicebatur, ut ultro Aegyptiis bellum conaretur inferre. Et provocatus rex Austri, egredietur, et pugnabit adversum regem Aquilonis: et praeparabit multitudinem nimia
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ aquilonis uocat. uixtasitũ
ad austrũ. alteri ad aquilonẽ sitꝰ
est. Lierbi gr̃a. si de iodea dicamꝰ:
egyptiis ad aqͥlonẽ. syris ad austr̃o
est. Inito gͦ certamine. iuxta o pi¬
dũ raphiȩ qd̃ in forib egypti est.
om̃em antiochus amisit exerci¬
tũ. ⁊ ꝑ deserta fugiens pene cap¬
tus est. Cũq cessisset syria: ad ex¬
tremũ federe ⁊ qͥb da conditioni¬
b pugna finita est. Et hoc ẽ qd̃¬
nc̃ scͥptura dicit. deiciet multa
milia pbolomeus philopator. s ñ
p̃ualebit: adu̾sariũ enĩ suõ caꝑe
ñ potuit. Qd̃q sequit᷑ ⁊ conuer¬
tetͣ rex austriaqͥlonis. ⁊ p̾para

Expanded text:
gem Aquilonis vocat, juxta situmad Austrum, alteri ad Aquilonem situs est. Verbi gratia: Si de Judaea dicamus, Aegyptiis ad aquilonem, Syriis ad austrum est. Inito ergo certamine juxta oppidum Raphiae, quod in foribus Aegypti est, omnem Antiochus amisit exercitum, et per deserta fugiens, pene captus est. Cumque cessisset Syria, ad extremum foedere et quibusdam conditionibus pugna finita est. Et hoc est quod Scriptura nunc dicit: Dejiciet multa millia, Ptolemaeus Philopator; sed non praevalebit. Adversarium enim suum capere non potuit. Quodque sequitur. Et convertetur rex Aquiloni
Abbreviated transcription (Latin):
mille qͥngentas: alias ad cibaria
militũ deportanda mille: auri
quoq ⁊ argenti grande pondos.
ita ut de egypto ꝑ singulos annoᷤᷤ
qua tuordecĩ milia octingenta
ti artabas. quȩ m̃sura tres modi¬
os ⁊ tertii modii partẽ ht̃. qͥnqͥes
⁊ decies centena milia. Et pꝰ finẽ
annoꝵ federabunt᷑: suie ut theo¬
dotio int̾p̾tatꝰ est. ⁊ pꝰ annũ illiꝰ
uenit ad regẽ aquilonis facere
amicitiã: ⁊ ñ obtinebit fortitudi¬
nem brachii. nec stabit sem̃ eiꝰ. et
tradet᷑ ipsa ⁊ qͥ adduxerint eã iu¬

Expanded text:
mille quingentas; alias ad cibaria mille quingentas; alias ad cibaria militum deportanda, mille: auri quoque et argenti grande pondus: ita ut de Aegypto per singulos annos quatuordecim millia, et octingenta ti artabas quae mensura tres modios et tertiam modii partem habet quinquies et decies centena millia. Et post finem annorum foederabuntur sive, ut Theodotio interpretatus est: Et post annos illius veniet ad regem Aquilonis, faamicitiam; Et non obtinebit fortitudinem brachii, nec stabit semen ejus: Et tradetur ipsa, et qui adduxerunt ea
Abbreviated transcription (Latin):
rio. Iccirco aũ cȩt̾a regna dimit¬
tens. macedoniȩ iudelicet ⁊ asiȩ
tantũ de egypti ⁊ syriȩ narrat
regib: qr in medio uidea posita
n̾ẽ ab illis. nc ab istis regib tene¬
batur. Et scͥpturȩ sc̃e ꝓpositũ e̾.
ñ ext̾nã ab̾q uideis historiã texe¬
re: s eã quȩ ifrłitico popło copu¬
lata est. Et de pͥncipib eiꝰ p̾uale¬
bit suꝑ eũ: ⁊ dñabit᷑ ditione. Mol¬
ta enĩ dñatio eiꝰ. Iste ẽ ptolomeus
philadelphus scd̃s rex egypti. filiꝰ
in g̾cũ dicunt᷑ u̾tisse sermonẽ:¬
qui ⁊ eleazaro pontifici multa
iherosolimã. ⁊ in tẽplo donaria¬
⁊ uasa transmisit: cuiꝰ biblitece
p̾fuit demetriꝰ phaleriꝰ. idẽ apd̃
g̾cos orator ⁊ philosophus.Tan¬
tȩq potentiȩ fuisse narratur:
ut ꝑtholomeũ patrẽ uinceret.
Narrant enĩ historiȩ habuisse eũ
peditũ ducenta milia: equitũ
elephantos quos pͥmꝰ adduxit ex
ethiopia quadringentos: naues
longas quas nc liburnas uocait.

Expanded text:
re. Idcirco autem caetera regna dimittens, Macedoniae videlicet et Asiae, tantum de Aegypti et Syriae narrat regibus: quia in medio Judaea posita, nunc ab illis, nunc ab istis regibus tenebatur. Et Scripturae sanctae propositum est, non externam absque Judaeis historiam texere, sed eam quae Israeli populo copulata est. Et de principibus ejus praevalebit super eum: et dominabitur ditione. Multa enim dominatio ejus. Iste est PtolemaeusPhiladelphus secundus rex Egypti, filiusin grecum dicuntur vertisse sermonem»qui et Eleazaro pontifici multa Jerosolymam, et in templi donaria vasa transmisit: cujus bibliothecae praefuit Demetrius Phalereus, idem apud Graecos orator, et philosophus: tantaeque potentiae fuisse narratur, ut Ptolemaeum patrem vinceret. Narrant enim peditum ducenta milia; equitum elephantos, quos primus adduxit ex Ethiopia, quadringentos; naves longas, quas
Abbreviated transcription (Latin):
nici. duo filii eiꝰ seleuchus cog¬
nom̃to ceraunos. ⁊ antiochus qͥ
appellatꝰ ẽ magnꝰ. ꝓuocati spe
lomeũ philopatorẽ arma corri¬
pint. Cũq seleuchus maior
frat̾ tertio anno imꝑii occisis
eẽt in frigia. ꝑ dolũ nicanoris ⁊
apaturii: exẽrutꝰ qͥerat in sy¬
ria. antiochũ fr̾em eiꝰ cognom̃to
magnũ de babylone uocauit ad
regnũ:. ⁊ ꝓpt̾ea nc infert qđ duo
quide filii ꝓuocati sint. ⁊ cong̾

Expanded text:
nici, duo filii ejus Seleucus cognici, duo filii ejus Seleucus cognomento Ceraunus, et Antiochus qui appellatus est Magnus, provocati spe lemaeum Philopatorem, arma corripiunt. Cumque Seleucus major frater, tertio anno imperii esset occisus in Phrygia per dolum Nicanoris et Apaturii: exercitus qui erat in Syria Antiochum fratrem ejus cognomento Magnum de Babylone vocavit ad regnum. Et propterea nunc infert, quod duo quidem filii
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse p̾ualebit adu̾sũ regẽ aqͥ¬
lonis: ⁊ intrabit in regnũ rex
austri: ⁊ reu̾tet᷑ ad t̾rã suã. De¬
cisa berenice. ⁊ mortuo tholomeo
philadelpho patre eiꝰ in egypto:
fr̾ illiꝰ ⁊ ipse tholomeus cognom̃¬
nic. qͥ cũ matre laudice regna¬
bat in syria: ⁊ abusus ẽ eis. et
obtinuit. in tm̃ ut syriã caꝑet.
⁊ cilitiã suꝑiores q partes tͣns
eufraten. ⁊ ꝓpemodũ uniu̾sam
asiam. Comq audisset in egyp¬
to seditionẽ moueri: diripiens
regnũ seleuci .xl. milia talento¬
rũ argenti tulit. ⁊ uasa p̾cio¬
sa. simulachraq deoꝵ duo mi¬
lia qͥngenta: in quib erant illa
quȩ cambises capta egyꝑto iN
rat: euergeten eũ appellauit.
Et syriã quiđe ipse obtinuit:
cilitiã autẽ amico suo antio co
gubnandã tradidit. ⁊xantippo
Filii aũ eiꝰ ꝓuocabunt᷑ ⁊ cõgre¬
gabunt multitudinẽ exercito¬
um plurimoꝵ: ⁊ ueniet ꝓpe-¬
rans ⁊ inundans. ⁊ reu̾tetur &
concitabit᷑. ⁊ congredietur cum

Expanded text:
se praevalebit adversus regem Aquilonis. Et intrabit in regnum rex Austri, et revertetur ad terram suam. Occisa Berenice, et mortuo Ptolemaeo Philadelpho patre ejus in Aegypto, frater illius et ipse Ptolemaeus cognomnici, qui cum matre Laodice regnabat in Syria, et abusus est eis, et obtinuit, intantum ut Syriam caperet, et Ciliciam, superioresque partes trans Euphraten, et propemodum universam Asiam. Cumqto seditionem moveri, diripiens regnum Seleuci, 40 milia talentorum argenti tulit vasaque preciosa et simulachra deorum duo milia quingenta, in quibus erant et illa quae Cambises capta Aegypto inrat, Evergetem eum appellabant. Et Syriam quidem ipse obtinuit; Ciliciam autem amico suo Antiocho gubernandam tradidit, et Xanthippo, Filii autem ejus provocabuntur: et congregabunt multitudinem exercituum plurimorum: et veniet properans, et inundans, et revertetur, et concitabitur: et congredietur cum
Abbreviated transcription (Latin):
cen aũ cũ filio qͥ ex antiocho natꝰ
erat. icadioni ⁊ genneo antiochiȩ
pͥncipib. occidenda tradiditꝰ. fili¬
um q suũ maiorẽ seleuchũ calli¬
nicum in patͥs loco regẽ constitu¬
it. Et hoc ẽ qd nc̃ dicit᷑. Post mul¬
tos annos ꝑtholomeus ꝑhilades¬
phus ⁊ antiochus theos facient
hoc ẽ tholomei ueniet ad regem
aquilonis idest ad antiochum:
ut int̾ patrẽ ac uirũ iungat
amicitias. Et ñ pot̾it inquit ob¬
tinere. nec sem̃ illiꝰ stare in reg¬
no syriȩ: s ⁊ ipsa berenicen. ⁊ qͥ
eã adduxerant int̾ficientur.
Rex quoq antiochus qͥ confor¬
tabat eã. hoc ẽ ꝑ quẽ poterat p̾¬
ualere: ueneno uxoris occisus
est. Et stabit de g̾mine radicũ
eiꝰ plantatio. ⁊ ueniet cũ exer¬
citu ⁊ ing̾diet᷑ ꝓuintiã regiᷤ aqͥ

Expanded text:
cen autem cum filio qui ex Antiocho natus cen autem cum filio qui ex Antiocho natus erat, Icadioni et Genneo Antiochiae principibus occidendam tradidit: filiumque suum majorem Seleucum Callinicum in patris loco regem constituit. Et hoc est quod nunc dicitur: Post multos annos Ptolemaeus Philadelphus et Antiochus Θεὸς facient hoc est Ptolemaei, veniet ad regem Aquilonis, id est, ad Antiochum, ut inter patrem ac virum jungat amicitias. Et non poterit, inquit, obtinere, nec semen illius stare in regno Syriae; sed et ipsa Berenice, et qui eam adduxerunt, interficientur. Rex quoque Antiochus qui confortabat eam, hoc est, per quem poterat praevalere, veneno uxoris occisus est. Et stabit de germine radicum ejus plantatio: et veniet cum exercitu, et ingredietur provinciam regi
Abbreviated transcription (Latin):
nauit seleuchus. cognom̃to nica¬
nor scd̃s antiochus qͥ appelatus
est sother: tertius ⁊ ipse antio¬
chus. qui uocabatur theos. idest
deus. Iste adu̾sus ꝑtholomeũ phi¬
ladelphum qͥ scd̃s imꝑabat egypti¬
is gessit bella quãplurima: ⁊ to¬
tis babylonis atq orientis uirib
dimicauit. uolens itaq ptholo¬
meus phila delphus pꝰ multos an¬
nos molestũ finire certam̃: filiã
suã nõie berenicen antiocho uxo¬
rem dedit: qui de pͥore uxore nõie
laudice habebat duos filios: sele¬
uchũ qͥ cognõiatꝰ callinicus. ⁊ al¬
terũ antiochũ. Deduxitq eũ us¬
q ad pelusiũ: ⁊ infinita auri⁊
argenti milia dotis nõie dedit: ũn¬
est. Antiochus aũ berenicen eon¬
sortẽ regni habere se dicens. ⁊ lau¬
dicen concubinȩ loco: pꝰ multũ tẽ¬
pus amore suꝑatꝰ laudicen cũ li¬
beris suis reduxit in regnõ. Quȩ
metuens ambiguũ uiri animũ
ne berenicen reduceret: uirũ ꝑ mi¬
nistros ueneno int̾fecit: bereni¬

Expanded text:
us, Seleucus, cognomento Nicanor. Secundus Antiochus, qui appellatus est Sother. Tertius et ipse Antiochus, 705 qui vocabatur Θεὸς, id est, Deus. Iste adversus Ptolemaeum Philadelphum, qui secundus imperabat Aegyptiis, gessit bella quamplurima, et totis Babylonis atque Orientis viribus dimicavit. Volens itaque Ptolemaeus Philadelphus post multos annos molestum finire certamen, filiam suam nomine Berenicen, Antiocho uxorem dedit, qui de priore uxore nomine Laodice, habebat duos filios, Seleucum, qui cognominatus est Callinicus, et alterum Antiochum. Deduxitque eam usque Pelusium: et infinita auri, et argenti millia dotis nomine dedit: Undest. Antiochus autem Berenicen consortem regni habere se dicens, et Laodicen in concubinae locum, post multum temporis amore superatus, Laodicen cum liberis suis reducit in regiam. Quae metuens ambiguum viri animum, ne Berenicen reduceret, virum per ministros veneno interfecit. Bereni
Abbreviated transcription (Latin):
pulsũ restitueret in regnũ. ꝙy prõ
obtineret ac fenicẽ: ⁊ uicto deme¬
trio filio antigoni. seleucho reg¬
ni sui partẽ quȩ ab antigono fu¬
erat ablata restitueret: cariã qͦ
obtineret ⁊ multas insulas. ur¬
besq ac regiones: de qͥb ñ ẽ huiꝰ

Expanded text:
l. restitueret in regnum, Cyprumque obtinuerit et Phoenicen: et victo Demetrio filio Antigoni, Seleuco regni sui partem, quae ab Antigono fuerat ablata, restituerit: Cariam quoque obtineret, et multas insulas urbesque et regiones, de quibus non est hujus
Abbreviated transcription (Latin):
de seuero ⁊ antonio pͥncipib in¬
telligunt: qͥ ideos plurimũ di¬
lexerunt: alii uero de iuliano ĩ¬
peratore. qd̃ qñ opp̾ssi fuerant
agallo cesare. ⁊ in captiuitatis
angustiis multa ꝑpessi. ille con¬
tu: eis simulabunt amicitiaᷤ. Et
hȩc facient: ut qͥ probati st ma¬
nifesti fiant. Tempꝰ enĩ uerȩ salo¬
tis eoꝵ ⁊ auxilii. sibi futurũ ẽe
turũ: cũ sint recepturi antixp̃m.

Expanded text:
de Severo, et Antonino principibus intelligunt, qui Judaeos plurimum dilexerunt. Alii vero de Juliano imperatore: quod quando oppressi fuerint a Caio Caesare, et in captivitatis angustiis multa perpessi, ille contu, ejus simulabunt amicitias. Et hoc facient, ut qui probati sunt, manifesti fiant. Tempus enim verae salutis eorum, et auxilii futurum esse turum: cu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectos: quã nullus pͥncipũ huiꝰ
scłi cognouit. Si enĩ cognouissert:
nũ quã dñm gle crucifixissent.
Restitit aũ pͥnceps idest angłiꝑ
sarũ faciens ꝓ credita sibi ꝓuiñ¬
tia:. ne captiuoꝵ om̃is popłs duit¬
teretur. Et forsitan cũ p̾ma die
ex qͦ posuit cor suũ ꝓpħ̃a ad intel¬
ligendũ ex auditꝰ sit a dño: iccirco
ñ stat̃ missus e̾ angłs qͥ ei di indui¬
gentiã nuntiaret. qr .xx. ⁊ unodi
eb restitit ei pͥnceps ꝑsarũ: enu¬
merans pecca populi iudeoꝵ qd̃
uiste tenerent᷑ captiui. ⁊ dimiti
non deberent. Et ecce michaͥel unꝰ
de pͥncipib pͥmis: uenit in aduito¬

Expanded text:
fectos, quam nullus principum saeculi hujus cognovit. Si enim cognovissent, numquam Dominum gloriae crucifixissent . Restitit autem princeps, id est, angelus Persarum, faciens pro credita sibi provincia, ne captivorum omnis populus dimitteretur. Et forsitan cum prima die ex quo posuit cor suum propheta ad intelligendum, exauditus sit a Deo, idcirco non statim missus est angelus qui ei Dei indulgeebus restitit ei princeps Persarum, enumerans peccata populi Judaeorum, quod juste tenerentur captivi, et dimitti non deberent. Et ecce Michael unus de principibus primis venit in adjuto
Abbreviated transcription (Latin):
orationes tuas offerebam do: uenit
in aduitoriũ mͥ angłs michael qͥ
preest popło isrł. Principes autẽ
pͥmos: archangłos intelligimos.
Et ego remansi ibi: uixta regẽ ꝑ¬
sarũ. Regẽ ꝑsarũ angłm idest pͥn¬
cipe uocat : ⁊ ostendit qđ iuxta
michaelem paululũ sit moratꝰ.
bus: qd̃ danihel dep̾catꝰ est ado ut
mereret᷑ audire. quid ͤ sitͣ populo
isrłi. ñ in uicino tẽpore s in no¬
theodotio int̾ptatꝰ est. uixta illd̃
quod in centesimo scd̃o psalmo legi¬
mus. Benedie aĩa mea dñm. ⁊ om̃ia
interiora mea nom̃ scm eiꝰ. Pruisenĩ
qua dei uisionẽ uidere meream̃:
int̾iora nr̃a foras aspiciont. Cũ aũ
bus in alio loco scribit᷑ om̃is gła eiꝰ

Expanded text:
nes tuas Deo offerebam, venit in adjutorium mihi angelus Michael qui praeest populo Israel. Principes autem primos, archangelos intelligimus. Et ego remansi ibi juxta regem Persarum. Regem Persarum angelum, id est, principem vocat, et ostendit quod juxta Michaelem sit paululum moratus, bus. Quod Daniel deprecatus est, hoc a Deo meretur audire, quid futurum sit populo Israel non in vicino tempore, sed 700 in noTheodotio interpretatus est, juxta illud quod in centesimo secundo psalmo legimus: Benedic, anima mea, Domino, et omnia interiora mea, nomen sanctum ejus. Prius enim quam visionem Dei videre mereamur, interiora nostra foras aspiciunt; cum auteibus et in alio psalmo scribitur: Omnis gloria ejus
Abbreviated transcription (Latin):
lomei ꝓuocabunt᷑ ad bellum
multis auxiliis ⁊ fortib nime
⁊ ñ potert resistere antiochi eos¬
siliis fraudulentis: qͥ simulabit
pacẽ eũ sororis sue filio: ⁊ come¬
det cũ eo pane: ⁊ postea oceupa¬
bit egyꝑtũ. Nr̾i aũ scd̃m suꝑiorẽ¬

Expanded text:
lemaei provocati sunt ad bellum lemaei provocati sunt ad bellum multis auxiliis, et fortibus nimis, et non potuerunt resistere Antiochi consiliis fraudulentis; qui simulavit pacem cum sororis filio, et comedit cum eo panem, et postea occupavit Aegyptum. N
Abbreviated transcription (Latin):
ut ei ñ detͣ honor regiꝰ. ⁊ ꝑ insidia ᷤ¬
⁊ fraudulentiã obtineat pͥncipa¬
tũ: ⁊ brachia pugnantis populi
romani expugnent᷑ ab eo.⁊ conte¬
rantur. Et hoc faciet qr simula
ditissimas: ⁊ faciet quȩ ñ fecert᷑
patres eiꝰ ⁊ patres patrũ illiꝰ. Hul¬
lus enĩ udeoꝵ. absq antixp̃oin
Et contra firmissimas cogitat¬
ones sc̃oꝵ inibit consiliũ: faciet¬
q uniu̾sa usq ad tẽpus donee
eũ dei uoluntas facere ista ꝑmi¬
serit. Et confortabit᷑ fortitudo eiꝰ ⁊.
coreiꝰ adu̾sũ regẽ austri in ex̾citu
magno. Et rex austri ꝓuocabit᷑
ad bellũ multis auxiliis ⁊ forti¬
bus nimis: ⁊ ñ stabunt qr inibt̾
adu̾su eũ consilia. ⁊ comedente ᷤ
panẽ cũ eo conterent illũ: exq¬
dent int̾fecti plurimi. Hȩc por
phiriꝰ int̾pretat᷑ de antioco. qui
adu̾sũ ꝑtholomeũ sororis filio
ꝓfectꝰ est cũ exercito magno.
S nrex austri. idest duces ꝑtͥo¬

Expanded text:
ut ei non detur honor regius, et per insidias eut ei non detur honor regius, et per insidias et fraudulentiam obtineat principatum, et brachia pugnantis populi Romani expugnentur ab eo, et conterantur: et hoc faciet quia simulabditissimas, et faciet quae non fecerunt patres ejus, et patres patrum illius. Nullus enim Judaeorum absque AntichriEt contra firmissimas cogitationes sanctorum inibit consilium, facietque universa usque ad tempus: donec eum Dei voluntas facere ista permiserit. Et concitabitur fortitudo ejus, et cor ejus adversus regem Austri in exercitu magno. Et rexad bellum multis auxiliis, et fortibus nimis: et non stabunt, quia inibunt adversus eum consilia. Et comedentes panem cum eo, conterent illum, exedent interfecti plurimi. Duorrius interpretatur de Antiocho, qui adversus Ptolemaeum sororis suae filium profectus est cum exercitu magno. Sed et rex Austri, id est, duces Pto
Abbreviated transcription (Latin):
culũ ⁊ ꝑuerũ ꝓtholomeũ p̾liõ.
sũq int̾ pelusiũ ⁊ montẽ cassi¬
um p̾liũ cõmisissent: uicti st̃
duces ꝑtholomei. Porro antiocꝰ
parcens puero ⁊ amicitias simu¬
lans. ascendit memphim: ⁊ ibi ex
more egypti regnũ accipiens ꝓu¬
eriq reb ꝓuidere se dieens. cũ
modico poyulo om̃em egy ꝑtũ
subuigauit: ⁊ abundantes atq
ubrimas ing̾ssus ẽ ciiitates. fe̾¬
citq qd̃ ñ fecert᷑ patres eiꝰ ⁊ ꝑa¬
tres patrũ illiꝰ. Nullꝰ enĩ regũ
syriȩ ita uastauit egyptũ. ⁊ õs
eoꝵ diuitias dissipauit: ⁊ tã calli¬
dus fuit. ut prudentes cogitati¬
ones eoꝵ qͥ duces pueri erant.
sua fraude subu̾teret. Hȩc por¬
phiriꝰ sequens suturiũ sermone
laciniosissimo ꝓsecutꝰ est: quȩ noᷤ
breui cõpendio diximꝰ. Nr̃i aũt
fine mundi hec sit facturus anti¬
xp̃e: qui consurgere habet de mo¬
dica gente idest de popło uideoꝵ:
⁊ tã humilis erit atq despectus

Expanded text:
tolomaeum praelium. Cumque inter Pelusium et montem Cassium commisissent, victi sunt duces Ptolomaei: porro Antiochus, parcens puero et amicitias simulans, ascendit Memphis, et ibi ex more Aegypti regnum accipiens puerique rebus providere se dicens cum modico populo totam Aegyptum subjugavit, et abundantes atque uberrimas ingressus est civitates, fecitque quod non fecerunt patres ejus et papatres patrum illius. Nullus enim regnum Syriae ita vastavit Aegyptum; et omnes eorum divitias dissipavit; et callidus fuit, ut prudentes cogitationes eorum qui duces pueri erant, sua fraude subverteret. Haec Porphyrius sequens, Sutorium sermone laciniosissimo prosecutus est, quae nos brevi compendio diximus. Nostri autem fine mundi haec sit facturus Antichristus, qui consurgere habet de modica gente, id est, de populo Judaeorum, et tam humilis erit atque despectus,