comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde ẽ: Prima syracusio digia ẽ ludore uersu
Nr̃a. Et aliquib locis ꝑ allegoriã Uat gr̃as au-¬
gusto uel aliis nobilib quoru fauore unis sũ agũ
recepit In quare : tantũ dissentit ateocrto
Ille enĩ ubiq simplex ẽ: hic necessitate compusus
aliquib locis miscet figuras Quas perie plerũq
etiã ex theocriti uersibus facit: quos abillo dic̃¬
tatos constat eẽ simpliciter Hoc autẽ fit poe¬
tica urbanitate. Sic uiuenalis Actoris aurun¬
ci spoliũ Nã uirgili uersũ de hasta dictũ. figu¬
rate ad spoliũ transtulit Et causa scribendos
bucolicorũ hȩc ẽͣ Cũ post occisũ tertio iduũ ma¬
iarũ die iisenatu cesarẽ. Angustus eiꝰ filias contra
percussores patris et antoniũ ciuilia bella mouis¬
set: Uictoria potitus. cremonensiũ Agros qͥ contra
eũ senseraut militib stus dedit Qui eũ non susfi¬
cerent: & iã mantuanorũ issit distribu. non

Expanded text:
— unde est prima Syracosio dignata est ludere versu — unde est prima Syracosio dignata est ludere versu nostra — et aliquibus locis per allegoriam agat gratias Augusto vel aliis nobilibus, quorum favore amissum agrum recepit. in qua re tantum dissentit a Theocrito: ille enim ubique simplex est, hic necessitate compulsus aliquibus locis miscet figuras, quas perite plerumque etiam ex Theocriti versibus facit, quos ab illo dictos constat esse simpliciter. hoc autem fit poetica urbanitate: sic Iuvenalis Actoris Aurunci spolium ; nam Vergilii versum de hasta dictum figurate ad speculum transtulit. et causa scribendorum bucolicorum haec est: cum post occisum:iii: iduum Maiarum die in senatu Caesarem Augustus eius filius contra percussores patris et Antonium civilia bella movisset, victoria potitus Cremonensium agros, qui contra eum senserant, militibus suis dedit. qui cum non sufficerent, etiam Mantua
Abbreviated transcription (Latin):
Quos ontĩes in hoc inuenimus poeta Nã in
aeneide: grandiloquĩ habet In georgicis. me¬
diũ In bucolicis humilẽ: ꝓ qualttate neggtio¬
rũ et personarũ Nam p̾ersonȩ hic rusfficȩ
sunt. simplicitate qaudentes: A quib tuhil
altũ debet Requiri Adhibetur autẽ ad
carmen bucolicũ. quod debet quarto pede termi¬
nare pastem orationis Qm pessi sit dactilus:
meliorẽ efficit uersum Ut los patriȩ fines.
et dulcia Primus etiã pes scdat donatũ. et
dactilicus ẽẽ debet: Et terminare partẽ ora¬
tionis ut Inyre. Quã legẽ. theocritus
uehementer astruit. Uirgilius non adeo¬
Ille enĩ in paicis uersib ab ista Ratione deuiauitꝰ
hic eam in paucis sequutus ẽ Terentianus cũ de
hoc mecto diceret. Plurimus hoc pollet sicule
telluris alumpnus: Noster rarius eo pastor maro
Inrentio poecȩ hȩc ẽ. ut imrcetua theocritũ sẏ tacu¬
saniũ meliorẽ moscho. et ceterͥis ꝗͥ bucolica scripserunt.

Expanded text:
quos omnes in hoc invenimus poeta. nam in quos omnes in hoc invenimus poeta. nam in Aeneide grandiloquum habet, in georgicis medium, in bucolicis humilem pro qualitate negotiorum et personarum: nam personae hic rusticae sunt, simplicitate gaudentes, a quibus nihil altum debet requiri. adhibetur autem ad carmen bucolicum, quod debet quarto pede terminare partem orationis: qui pes si sit dactylus, meliorem efficit versum, ut nos patriae fines et dulcia . primus etiam pes secundum Donatum et dactylus esse debet et terminare partem orationis, ut Tityre . quam legem Theocritus vehementer observat, Vergilius non adeim in paucis versibus ab ista ratione deviavit, hic eam in paucis secutus est: Terentianus cum de hoc metro diceret plurimus hoc pollet Siculae telluris alumnus , noster rarus eo pastor Maro . intentio poetae haec est, ut imitetur Theocritum Syracusanum, meliorem Moscho et ceteris qui bucolica scripserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
BOY ROACN Precipua enĩ
sunt acumalia apud rusticos bo¬
uni Huius autẽ carminis origo
uaria ẽ Nã alii dicunt eo tempore quo
xerses persarũ rex iuasit greciã. cũ om̃es
intra muros a gerent. nec possent more soli¬
to dianȩ sacrã persolui: peruenisse ad
montes laconas rusticos. et in eius honorẽ
ẏmnos dixisse Unde natũ carmen bu¬
colicũ aetas posterior elimauit. Asdi¬
cunt orestem cũ dianȩ facilidis simulatrũ
raptũ ex ꝙythia adueher&. & ad siciliã eẽt
tempestate delatus: Completo anno dianȩ festũ
celebrasse ymnis. collectis nautis suis et aliqͥb
pastorib conuocatis : Et exinde ꝑmansisse apud
Rusticos consuetudinẽ Ali non dianȩ sed
apollininono consecratũ hoc carmen uolunt.
Quo tempore ad met regis pauit armenta
Alii rusticis numinib a pastorib dicatũ hoc
carman asserut: ut pani. faunis. nimphilo ac
satiris Et hic ẽ titulus carminis. Qualitas
autem hec ẽ scilicet humilis caracter Tres

Expanded text:
pua enim sunt animalia apud rusticos boves. huius autem carminis origo varia est. nam alii dicunt eo tempore, quo Xerxes, Persarum rex, invasit Graeciam, cum omnes intra muros laterent nec possent more solito Dianae sacra persolvi, pervenisse ad montes Laconas rusticos et in eius honorem hymnos dixisse: unde natum carmen bucolicum aetas posterior elimavit. alii dicunt Orestem, cum Dianae Facelitidis simulacrum raptum ex Scythia adveheret et ad Siciliam esset tempestate delatus, completo anno Dianae festum celebrasse hymnis, collectis nautis suis et aliquibus pastoribus convocatis, et exinde permansisse apud rusticos consuetudinem. alii non Dianae, sed Apollini Nomio consecratum carmen hoc volunt, quo tempore Admeti regis pavit armenta. alii rusticis numinibus a pastoribus dicatum hoc asserunt carmen, ut Pani, faunis, nymphis ac satyris. et hic est huius carminis titulus. qualitas autem haec est, scilicet humilis character. tres
Abbreviated transcription (Latin):
ere enĩ quieuere est. sicut contra ferre. flaret
m̃s ut fieret uento more. nequa ferenti. iđ flanti:
dieti adecutiendis fluctib sicut tonsores a
tondendis et decutiendis capillis: Lucum
prospicit: inquo erat fluminis num̃: Diximꝰ
eni. nũꝙ sine religione e̾e lucũ a uirgło po¬
redeo. coepit egomet mecũ inter uias Est
aut̃ crebite frontonis clocatio Amoeno: um¬
broso siluis circumdato : Flauus arena:
Tpithecon ꝓpriũ. et sciendũ exitũ tiberini flu¬
minis naturtelẽ ͦ t̾e : nisi circa ostiã. Nibi
prima aeneas castra constituit: Na aliter
non ꝓcedit. qđ ait. muro in parte sinistroc
opposuere aciẽ. nã dexora cigit᷑ amni Postea

Expanded text:
ere' enim quievere est, sicut contra 'ferre' flare ere' enim quievere est, sicut contra 'ferre' flare dicimus, ut "fieret vento mora nequa ferenti" , id est flanti. sae remi dicti a decutiendis fluctibus, sicut tonsores a tondendis et decutiendis capillis. Ad v. 29 Lucum prospicit in quo erat fluminis numen: diximus enim numquam sine religione esse lucum a Vergilio porautem crebra Frontonis elocutio. AMOENO umbroso, silvis circumdato. FLAVVS ARENA epitheton proprium. Et sciendum exitum Tiberini fluminis naturalem non esse nisi circa Ostiam, ubi prima Aeneas castra constituit: nam aliter non procedit quod ait «murorum in parte sinistra opposuere aciem: nam dextera cingit
Abbreviated transcription (Latin):
mus aut qr apud maiores stantes texebant. ut hodie
rali libertate uti consueuert̃: Sub sera nocte. ꝑ noctẽ
seram. Rudentũ: naturaliter. ru. longa est ꝑsis:
findor ut arcadiȩ pecuaria rudere dicas: Srstolen
ergo fecit Ruditus aut̃ ꝓprie e clamor asinoꝵ: sicut
aut herbis potentibus seua. Circe autẽ ideo solis fi¬
lia fingitur. qi elarissima meretriae fuit. et nihi¬
est sole elarius: haȩc libidine sua et blandim̃¬
tis homines inferina uita ab humana deducebat
ut libidini et uoluptatib. oprmr darent: Unde datꝰ
e locꝰ fabulȩ aperte: honetius. Sub domina mere
ferarũ : Corrũ pebatur enĩ in illis sensus. animus
impii qͥ ꝓtulert᷑: Impu aut̃ ꝓpt occisa solis armta:
loris. ut croceo mutabit uellene luto. Vnde
digitos habente interdũ. ΚpΟΚrΤΑΠΛΟΝ dic̃
aurora iđ crocei coloris ueste circu̾dat᷑a: Cũ¬
uenti posuere: Cum ortu dici quieuere: Posu¬

Expanded text:
mus; aut quia apud maiores stantes texebant, ut hodie mus; aut quia apud maiores stantes texebant, ut hodie rali libertate uti consueverunt. 'sub sera nocte' per noctem seram. rudentum naturaliter 'ru' longa est: Persius "findor ut Arcadiae pecuaria rudere dicas" . systolen ergo fecit. ruditus autem proprie est clamor asinorum, sicut aut herbis potentibus saeva. Circe autem ideo Solis fingitur filia, quia clarissima meretrix fuit, et nihest sole clarius. haec libidine sua et blandimentis homines in ferinam vitam ab humana deducebat, ut libidini et voluptatibus operam darent: unde datus est locus fabulae. aperte Horatius "sub domina meretferarum corrumpebatur enim in illis sensus: animus impii qui pertulerunt: impii autem propter occisa Solis armentaloris, ut "croceo mutabit vellera luto" : unde digitos habentem, interdum κροκόπεπλον dicit Auroram, id est crocei coloris veste circumdataenti posvere cum ortu diei quievere: 'posu
Abbreviated transcription (Latin):
sit uiae. Aspirant aurȩ in noctẽ : qr ut dixunꝰ teporũ
mutatione. uentus. ł muuutur ł augetur. In noetem
aut̃ : circa noetem. Et quotiens tẽpus ex primitur. ac
dicit large p̃stat. ut munera nec sperno. Tremulo sub
eneduntur litone terrȩ: Ut diximꝰ supͣ mons iste au¬
te insula fuit paludib eni a continenti segregabat᷑:¬
quas exclusit limus de albanis montib fluer᷑. et dice¬
batur aerus. ab horrere traenseuntiũ. qr homines mu¬
tabuntur inferas. In hoc summo oppidũ fuit qđ et
circaetũ dictũ e et circei. nã utrũq liuius dic̃ Diues:
non addidit cuiusrei. cũ soleat. ut diuesequũ. diues
picta uestis et auri In accessos: in accessibiles. in ae
quos nullus debeat accedere. ut aut inlaudati nescit
bu siridis aras. hocẽ in laudabilis : nã abisocrate c̃stat
ce laudatũ: Resonat cantu: resonare fac̃. Superbis:
nobilib ꝓpt̾ antiꝙ oppidi magnitudinẽ. Odoratã:
fuit p̃cipue initalia: Arguto pectine: garrulo.stri¬

Expanded text:
 Adspirant avrae in noctem quia, ut diximus, temporum mutatione ventus vel minuitur vel augetur. 'in noctem' autem circa noctem. et quotiens tempus exprimitur, accdicit 'large praestat', ut "munera nec sperno" . tremulo sub ircaeae raduntur litora terrae ut diximus supra, mons iste antehac insula fuit; paludibus enim a continenti segregabatquas exclusit limus de Albanis montibus fluens. Et dicebatur Aeaeus ab horrore transeuntium, quod homines mutabantur in feras. In hoc summo oppidum fuit, quod et Circeium dictum est et Circeii; nam utrumque Livius dicit. DIVES non addidit cuius rei, cum soleat, ut «dives equum, dives pictai vestis et auri». INACCESSOS inaccessibiles, inaccequos nullus debeat accedere, ut «aut inlaudati nescit Busiridis aras», hoc est inlaudabilis, nam ab Isocrate constat esse laudatum. RESONAT CANTV resonare facit. SVPERBIS nobilibus propter antiquam oppidi magnitudinem. ODORATAM pfuit, p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ sanguinis sunilitudinẽ qr aut anima eͥ. aut
animȩ sedes: Nepotis: posteri. non eni reuera
nepos fuit : In animunere: seđm epicureos. non
ꝓfuturo Sic: ista noscentes: Aeris in c̾apis.
Conlisionẽ fec̃: Locuntus e aut̃ scdm eos. qͥ pu¬
tant elysiũ lunarẽ r̾e circulũ: Incenditq animũ:
sã supͣait  dubitamꝰ adhuc uircutẽ extendere

Expanded text:
propter sanguinis similitudinem, quia aut anima est, aut propter sanguinis similitudinem, quia aut anima est, aut animae sedes. NEPOTIS posteri: non enim re vera nepos fuit. INANI MVNERE secundum Epicureos, non profuturo. SIC ista noscentes. AERIS IN CAMPIS conlisionem fecit. Locutus autem est secundum eos qui putant Elysium lunarem esse circulum. INCENDITQVE ANIMVM nam supra ait «et dubitamus adhuc virtutem extendere
Abbreviated transcription (Latin):
silentiũ : nisi uirgł finẽ ẽe dixisset : Qui ꝓhac aere
graui donatus ẽ. iđ massis nã siet liuis argentum
similitudo. et enom̃i qđ non recipit p̃positionẽ:
superi: cũ indignatione dic̃. inuidistis et gloriae
romanȩ. et uris niunerib: Na felicitas: uñr sunt
munera: Ppria: ꝓpetua. ut ppriãq dicabo: Ma¬
leetulos: In tantũ spe tollet auos: Priget generis
antiqͥtatẽ: et rethoricȩ spem laudat in puero. qr
facta nͦ inuenit: Est aut̃ ciceronis indialogo fan¬
nio: Causa difficit laudare puerũ: Non enĩ res
laudanda. sed spes est: Flec romula quendã: pro
romulea. Vt quos africa terr triũphis diuesalit:
Quondã aut̃: potest p̾teriti e̾t et futuri. Toderet cal¬
carib armos: species ẽ ꝓgenere : equi armos ꝓ equo
posuit: non enĩ possunt armi calcarib fodi Fata
aspera rupas: Posse aliqua netione fata disrũpi.
ꝑtrrensitũ doc̃: Iumarcellus oris: Talisqualis est
marcellus : Purpureosq flores : Vt sepe dixims

Expanded text:
silentium, nisi Vergilius finem esse dixisset. qui pro hoc aere gravi donatus est, id est massis: nam sic et Livius argentum similitudo. et est nomen, quod non recipit praepositionem: superi cum indignatione dicit: invidistis et gloriae Romanae et vestris muneribus: nam †felicitas vestra sunt munera. propria perpetua, ut "propriamque dicabolectulos. IN TANTVM SPE TOLLET AVOS erigit generis antiquitatem. Et rhetorice spem laudat in puero, quia facta non invenit. Est autem Ciceronis in dialogo Fannio «causa difficilis laudare puerum: non enim res laudanda, sed spes est». NEC ROMVLA QVONDAM pro ‘Romuli’, ut «quos Africa terra triumphis dives alit». ‘Quondam’ autem potest et praeteriti esse et futuri. FODERET CALCARIBVS ARMOS species pro genere: equi ‘armos’ pro equo posuit; non enim possunt armi calcaribus fodi. FATA ASPERA RVMPAS posse aliqua ratione fata disrumpi per transitum docet. TV MARCELLVS ERIS talis qualis est Marcellus. PVRPVREOS FLORES ut saepe diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
iliadis dieti sunt : qͥi negotus ualidiores sunt:
Nã et ipse hoc dic̃: mauis opus moueo: ⁊ reuera tra¬
gicũ opus e : ubi tantũ bella tractant᷑: En qͦq: sicut
creusȩ. alii ascanii nutricẽ uolunt Aectũ tam̃
est in phylologis in hoc loco classem troianq
alta nͦ uidit inherba: Hesperia in magna : Mag
ab inferis rediit. sic̃ int̾fuit anteꝙ descenderet
ita etiã cursus extenditur: I quo nauis est iter:
Iulti dicunt in ꝓprie dictũ. qđ ait tendit. iter uelis. multi
nimium ꝓpriȩ Constat tam̃ secđdm̃ illud dictũ. nã ait
supͣ fleete uiã uelis: Aliud est ꝑ uela iter. Qđ sidicimꝰ¬

Expanded text:
Iliados dicti sunt, qui in negotiis validiores sunt: nam et ipse hoc dicit "maius opus moveo" . et re vera tragicum opus est, ubi tantum bella tractantur. tu quoque sicut Creusae, alii Ascanii nutricem volunt. lectum tamen est in philologis in hoc loco classem Troianorualta non vidit in herba" . hesperia in magna 'magnaab inferis rediit, sicut interfuit antequam descenderet,ita etiam cursus extenditur, in quo navis est iter. multi dicunt inproprie dictum quod ait 'tendit iter velis', multi nimium proprie. constat tamen secundum illud dictum quod ait supra "flecte viam velis" . aliud est velis iter tend
Abbreviated transcription (Latin):
est una dictio simplex et est ibi putas sillabica a diectio. et debet ꝓferri
sub yno accentu posito supͣ añpenultimã ut ibi quĩsputas est maior¬
in tegno teloꝵ Ei tñ in aliq̃ eccłia tibi legendũ fuerit cuiꝰ abusus qͥs
tante fueris autoritatis qd prauũ usũ corrigere ualeas. Uelle nãq uideri
sapientẽ int̾ insanos et ydeotas ecclie quedã spẽs furoris est Enclesis

Expanded text:
s una dictio est simplex et est ibi ‘putas’ sillabica adiectio, et debet proferri sub uno accentu posito super antepenultimam, quìsputas, ut ii tamen in aliqua ecclesia tibi legendum fuerit cuius abusus ‘quis tante fueris auctoritatis quod pravum usum corrigere valeas: velle namque videri sapientem inter insanos et ydiotas ecclesie quedam species furoris est. Nullus
Abbreviated transcription (Latin):
fouctus habũdans hͨ ẽ ꝯaza polĩ. celi thescui¬
uns. mũdans gr̃a. que doctos dictat. q̃ prodi¬
gũ layios unlt possessores et dedinnatur
auaros. causa payit dissusa redit nͥ publita fiat
labit᷑ et młas uiyes acquirit eundo nõ eꝰ depostit
opes uubigo n᷑ iguis deuorat & fiis minuir
susteptio meygit naufpagiũ tollit p̃do depauꝑat

Expanded text:
abundans. Haec est gaza poli, coeli thesaurus, inundans Gratia, quae doctos ditat, quae prodiga largos Vult possessores, et dedignatur avaros. 394 Clausa perit, diffusa redit; nisi publica fiat, Labitur, et multas vires acquirit eundo. Non istas depascit opes rubigo, nec ignis Devorat, aut furis minuit subreptio, mergit Naufragium, tollit praed
Abbreviated transcription (Latin):
Non equũ s equos non mopes s opes. Herẽt
sen uanis sen unis sine ueuenis. Querunt
uana colunt uina/ ueuena uomũt/ libras non
libros querunt parentq monetis Nõ monitis.
precio non prece quemq inuant. Constine.¬

Expanded text:
os; non inopes, sed opes. Haerent sed vanis, sed vinis, sive venenis; 1234 Quaerunt vana, colunt vina, venena spuunt. Libras, non libros relegunt; parentque monetis, Non monitis; pretio non prece quemque juvant. Non alle
Abbreviated transcription (Latin):
usurpauit latinita:
propter nomina sci
ad exemplum uite
humane primus for¬
mauit. uirgula subterior primam etatem
significat incertam. Biuium autem qd̃ su¬

Expanded text:
utuauit Latinitas, y et z, propter nomina Grecad exemplum vite humane primus formavit, cuius virgula subterior primam, etatem significat, incertam quippe, et que
Abbreviated transcription (Latin):
longa conua serre figuia hñtia ita ut possit
etia arbores secare altas ⁊ magnas: ⁊ ad t̾ram
depone. Cũ aũ sitierit uenit ad magnũ flu¬
lixa Ueniens aũ incipit cornib suis ludere.
Ad hericinã. ⁊ dũ ludit obligat cornua sua ad¬
hericinã uirgultis eł. Cum añ diu pugnans
liberare se ñ possit: exclamat uoce magna.
¶ano audiens uenator uocem eius: uenit
et occidit eum.

Expanded text:
ua serrae figuram habentia, ita ut possit etiam arbores altas et magnas secare et ad terram deponere. Et cum sitierit, uenit ad magnum flulixa; ueniens autem incipit ludere cornibus suis ad herecinam; et dum ludit, obligat cornua sua in uirgultis eius. Cum autem diu pugnans liberare se non possit, exclamat uoce magna; audiens autem uenator uocem eius, uenit et occidit eum.
Abbreviated transcription (Latin):
um młtitudinẽ. ⁊ paulisꝑ ꝓrelaxato ac depo¬
sito calore p̾stat temꝑiem. seq̃nte tepestate
uentoꝵ ⁊ turbine pcellaꝵ. ⁊ ui fulminũ to¬
iiñ ⁊ tunc omia folia arboꝵ defluunt. Ut aũ
autunnꝰ habundet morbis facit hoc ꝯfiniũ
caloris ⁊ frigoris ⁊ ꝯpugnantia int̾ se qͣrioꝵ¬

Expanded text:
um magnitudinem, et, paulisper relaxato ac deposito calore, praestat temperiem, sequente tempestate ventorum, et turbine procellarum, et vi fulminum toUnde et tunc omnia folia arborum defluunt. Ut autem autumnus abundet morbis, facit hoc confinium frigoris et caloris et compugnantia intra se co
Abbreviated transcription (Latin):
ce. latine unctio dicitur. Ex euius nomine
⁊ xp̃c dicitur. ⁊ homo post lauachrum sancti¬
ficatur. Nam sicut in baptismo remissio dat:
ita per unctionem sanctificatio spiritus adhibe¬
tur.⁊ hoc de pristino more. quia ungi in sacer¬
ĩuctus est. que dum carnaliter fit: spiritałr¬

Expanded text:
ce, Latine unctio nominatur; ex cuius nomine et Christus dicitur, et homo post lavacrum sanctificatur. Nam sicut in baptismo peccatorum remissio datur, ita per unctionem sanctificatio spiritus adhibetur; et hoc de pristina disciplina, qua ungui in sacerse unctus est. Quae dum carnaliter fit, spirita
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sõl a sũmo celo descendens infringit estu¬
um młtitudinẽ. ⁊ paulisꝑ ꝓrelaxato ac depo¬
sito calore p̾stat temꝑiem. seqñte tepestate
uentoꝵ ⁊ turbine pcellaꝵ ⁊ ui fulminũ to¬
uñ ⁊ tunc om̃ia folia arboꝵ defluunt. Ut aũ
autunnꝰ habundet morbis facit hoc ꝯfiniũ
caloris ⁊ frigoris ⁊ ꝯpugnantia int̾ se ꝯͣrioꝵ¬

Expanded text:
us sol, a summo coeli descendens, infringit aestuum magnitudinem, et, paulisper relaxato ac deposito calore, praestat temperiem, sequente tempestate ventorum, et turbine procellarum, et vi fulminum toUnde et tunc omnia folia arborum defluunt. Ut autem autumnus abundet morbis, facit hoc confinium frigoris et caloris et compugnantia intra se co
Abbreviated transcription (Latin):
longa cornua serre figurã hñtia ita ut possĩt
etiã arbores secare altas ⁊ magnas: ⁊ ad t̾ram
depone. Cũ aũ sitierit uenit ad magnũ flu¬
lixa Ueniens aũ incipit cornib suis ludere.
Ad hericinã ⁊ dũ ludit obligat cornua sua ad¬
heritinã uirgultis eiꝰ Cum aũ diu pugnans
liberare se ñ possit: exclamat uoce magna:
Tnc audiens uenator uocem eius: uenit
et occidit eum.

Expanded text:
serrae figuram habentia, ita ut possit etiam arbores altas et magnas secare et ad terram deponere. Et cum sitierit, uenit ad magnum flulixa; ueniens autem incipit ludere cornibus suis ad herecinam; et dum ludit, obligat cornua sua in uirgultis eius. Cum autem diu pugnans liberare se non possit, exclamat uoce magna; audiens autem uenator uocem eius, uenit et occidit eum.
Abbreviated transcription (Latin):
Moralis dicitur per quam mos uiuendi
do disponitur. Ciuilis dicitur per quam
totius ciuitatis utilrtas demonstratur.
uinarum ⁊ humanarum rerum scientiam
habet. ⁊ omnem bene uiuendi tramitem

Expanded text:
Moralis dicitur, per quam mos vivendi do dispositus. Civilis dicitur, per quam totius civitatis administratur vinarum et humanarum rerum scientiam habet. Omnem bene vivendi tramitem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfusione lingrum Habylonia pͥncipale ci¬
uitatis nom̃ est: ut troia. Babylonia u̾o diri¬
uatũu. ut si dicas gens aliqua spẽs ud ca
assyrii ut eẽt instituit. Babyloriẽ urbem¬
anembroth gẏgante fundatã. a nino ł so¬
miramide reꝑatam młti ꝓ did̾e. Hec campi

Expanded text:
feminini. Babylona principale ciuitatis nomen est, ut Troia. Babylonia uero derivatiuum, ut si dicas ‘gens’ aut ‘aliqua species’, ut Assyrii ut esset instituit, sicque ra Nembroth gigante fundatam, a Nino vel Semiramide reparatam, multi prodidere. Haec campi
Abbreviated transcription (Latin):
propter nomina sci
ad exemplum uite
humane primus for¬
mauit. uirgula subterior primam etatem
significat incertam. Biuium autem qd̃ su¬

Expanded text:
z, propter nomina Grecad exemplum vite humane primus formavit, cuius virgula subterior primam, etatem significat, incertam quippe, et que
Abbreviated transcription (Latin):
illeum. calamaucum. ex bisso rotundũ
quasi spera media caput tegens sacer¬
dotale in occipitio uitta constrictum.
hec greci ⁊ nostri thyaram uel galeari¬
um uocant.

Expanded text:
illeum ex bisso, rotundum, quasi spera media caput tegens sacerdotale et in occipitio vitta constrictum. Hoc Greci et nostri thiaram vel galerium vocant;
Abbreviated transcription (Latin):
notas tales. ut cum aliquid scribendum erit. ꝓ unaquaq
lictera scribamus sequentem. hoc modo. pro .a .s. pro .B.c.
Quidam autem uersis uerbis scribunt. sunt autem et¬
culq distantes ꝓlocuntur. sicut mos est militaris. Et quo¬
tiens consentit exercitus. ut salomon. annuit oculo: te

Expanded text:
notas si vis tales ut, cum aliquid notis scribendum erit, pro unaquaque littera scribamus sequentem hoc modo, pro a b pro b c et deQuidam etiam versis verbis scribunt. § 26 De culque distantes conloquuntur. Sicut mos est militaris, ut quotiens consentit exercitus, quia voce non pote
Abbreviated transcription (Latin):
quod erat
factum in
media. inte¬
riore parte
templi. iti
quo erat archa domini. hec appellabatur
sancta lanctorum.

Expanded text:
quod erat factum in medio in interiore parte templi in quo et arca domini erat, hoc appellabatur sancta sanctorum.
Abbreviated transcription (Latin):
uicta. Adheret autem. ab oriente ma¬
cedonie. a septentrione misie. ab occa¬
su. histria terminatur. A. meridie uͦ
adriatico clauditur.
almatica uestis. primum in dalmatia
cum cdauis ⁊ purpura.

Expanded text:
ur; adhaeret autem ab oriente e, a septentrione Moesiae, ab occasu Histria terminatur, a meridie vero Adriatico sinu clauditur.almatica vestis primum in Dalmatia cum clavis ex purpura.
Abbreviated transcription (Latin):
Quadrupedia dicta. quia quatuor pedi¬
bus gradunitur. que dum sunt fimi¬
lia pecorib. tam̃ sub cura humana
non sunt. ut cerui. dame. onagri. ⁊¬
cet̾a. S neq bestie sunt ut leones.
neq uim̃ta ut usus hominum iuua¬
re possint.
quis. sit ostenditur. ut sapiens.¬

Expanded text:
Quadrupedia vocata, quia quatuor pedibus gradiuntur, quae dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt, ut cervi, damae, onagri, etc. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque jumenta, ut usus hominum juvare possint. quisque sit ostenditur, ut 'sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
pitagoras ad exemplum uite huma¬
ne primus formauit. nugula sub¬
t̾ior primam etatem significat inc̾¬
adolescentia incipit. Cuius dextera
pars ardua est. ⁊ ad beatam uitami
tendit. Sinstra facilior. S a luce

Expanded text:
ius ad exemplum vite humane primus formavit, cuius virgula subterior primam, etatem significat, inceadolescentia incipit, cuius dextera pars ardua est, sed ad beatam vitam tendens; sinistra facilior, sed ad labe
Abbreviated transcription (Latin):
humanarumq rerum in quantum ho¬
mini possibile est probabilis scientia.
hilosophia est ars aitium. ⁊ disciplina
disciplinarum. Aliter. Rursus philosophia
est meditatio mortis. quod magis conne¬
nit xp̃ianis qui seculi ambitione calca
ma inspectina. secunda actualis. Inspec¬
tina diuiditur in naturalem doctrinalẽ
spectiua dicitur. qua supergressi ui sibi¬
lia de diuinis aliquid mente contem¬
plamur. Naturalis dicitur ubi uniis¬
cuuisq rei natura discutitur. quod n¬
chil generatur in uita. s unumquodq
hiis usib deputatur. in quib a creatore
lum euenerit. Diuinalis dicitur qͣndo
ineffabilem naturam dei aut spiritales
creacuras ex aliqua parte ꝓfimdissima¬
qualitate disserimus. Doctrmalis dicit᷑¬

Expanded text:
humanarumque rerum, in quantum homini possibile est, probabilis scientia. Aliter: Philosophia est ars artium, et disciplina disciplinarum. Rursus: Philoest meditatio mortis, quod magis convenit christianis, qui seculi ambitione calcator inspectiva est, secunda actualis. Inspectiva dividitur in naturalem, doctrinalem spectiua dicitur, qua supergressi uisibilia de diuinis aliquid et caem. Naturalis dicitur, ubi uniuscuiusque rei natura discutitur, quia nihil generatur in vita: sed unumquodque his usibus deputatur, in quibus a creatore tamus. Diuinalis dicitur, quando aut ineffabilem naturam Dei aut spiritales creaqualitate disserimus. Doctrinalis dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Ibeston. lapis. qui cum ignem ñ ħeat
ꝓprium. alieno tamen sic ardet. ut non
possit extingui.
in despectione.⁊ in neglecto est. quod abi¬
citur. qd̾ uero foris est penitus a salute
⁊ beatitudine alienum hoc proicitur.
ce dicta quod sit introitus ellesponti ma¬
ris. in qua xerses pontem fecit. ⁊ in gre¬

Expanded text:
besto, qui cum ignem nullum habeat proprium, accepto tamen sic ardet alieno, ut non possit exstingui. in despectione est et neglectum abicitur; quod uero foris est, penitus a salute et a beatitudine alienum, hoc proicitur. ce dicta, quod sit introitus Hellesponti maris, in quo Xerxes pontem ex n
Abbreviated transcription (Latin):
quam xic̃ uerus rex et sacerdos cele
tus. iam non solum reges et pontifi¬
ces. s omnis eccłia unccione xrisma¬
tis consecratur. pro eo quod menbꝵ
est et̃iu regis et sacerdotis.

Expanded text:
er verus rex et sacerdos aeterto, jam non soli reges et pontifices, sed omnis Ecclesia unctione chrismatis consecratur, pro eo quod membrum est aeterni regis et sacerdotis.
Abbreviated transcription (Latin):
lumus definire. dicamiis luxuriosus ẽ.
uictid ñ necessarios. s sumptuolos ⁊ one¬
rosos appetens. in delitiis affluens. in libi¬
uinta. que grete cata antilexin. latine¬
ad uerbium dicitur. het uocem illam de
tacere uel tum terminum dicimꝰ finem.¬
ꝑ differentiam dicimui. Scriptores uero
artium de eodem ⁊ de altero nominant.
Ut cum queritur quid intersit inter re¬
gem ⁊ tyrannum. adiecta differentia
quid uterq sit definitur. Id est. Rex est io¬
destus ⁊ temperans. Tyrannus uero im
tari potest modo ut moneat. modo ut de¬
lignet. modo ut uruperet. aut latudet.
Ut moneat nobilitas est. uirtu meioꝵ
aput posteros sarcina. Ut designet apex

Expanded text:
lumus definire, dicimus: Luxuriosus est lumus definire, dicimus: Luxuriosus est victus non necessarii, sed sumptuosi et onerosi appetens, in deliciis adfluens, in libiunt. Quae speaduerbium dicimus. Haec uocem illam, de tacere.' Item cum terminum dicimus finemper differentiam dicimus. Scriptores vero artium de eodem et de altero nominant, ut cum quaeritur quid intersit inter regem et tyrannum, adiecta differentia, quid uterque sit definitur; id est, rex est modestus et temperans, tyrannus vero inptari potest. Modo enim ut moneat, modo ut designet, modo ut vituperet, aut laudet: ut moneat, nobilitas est virtus majorum apud posteros sarcina; ut designet, capu
Abbreviated transcription (Latin):
Rua spetres definitionis est:
ꝓprie ⁊ uere dicitur definitio.
Ut est homo est anmal. rationale. mor¬
tale. sensni disciplineq capex. hec enĩ
definitio per speties ⁊ differentias descen¬
dens. uenit ad ꝓpriun. ⁊ designat plenis¬
sime quid sit homo.
communi ñ ꝓprio nomine possumus
appeslare. hec isto modo semper efficitut.
homo est quod rationali conceptione
⁊ exertitio preest anmalib cunctis:
lon enim dixit qͥd est homo s quid agat.
quasi quodam signo in noticiam deuo¬
catio. In ista enim ⁊ in religuis noticia
trua dicitur. quia ex qualitate nomen
accepit. pro eo quod quid quale sit eiu
genio ualet. artib pollet ⁊ cegnitione
rerum. aut quid agere debet eligit. aut
anmadu̾sione qd̾ mutile sit contemp¬
nit hiis enim qualitatib expressus et
descriptio nominatur. Que adhibita cir
cuitione dictorum factorumq rem de
quid crudelis quid luxuriosus sit. et
uniuersi lixuriosi auari. crudelis na-¬
tura describrtur. ut si luxuriosum uo¬

Expanded text:
a species definitionis est proprie et vere dicitur definitio, ut est: 'Homo animal rationale, mortale, sensus disciplinaeque capax'. Haec enim definitio per species et differentias descendens venit ad proprium, et designat plenissime quid sit homo. communi, non proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Homo est, quod rationali conceptione et exercitio praeest animalibus cunctis'. Non enim dixit quid est homo, sed quid agat, quasi quodam signo in notitiam devocato. In ista enim et in reliquis notitia tiva vocatur: quia ex qualitate nomen accepit pro eo quod quid, quale sit id,genio valet, artibus pollet et cognitione rerum, aut quod agere debet eligit, aut animadversione qnit; his enim qualitatibus expressus acdescuitione dictorum factorumque rem, qquid crudelis, quid luxuriosus, et universa luxuriosi, avari, crudelis natura describitur; ut, si luxuriosum vo
Abbreviated transcription (Latin):
piratio est
onus uberiꝰ
elatus. cui contrarius est prosodia. so¬
nus equaliter flexus. Ali quando ꝓ espi
est littera. s nota aspirationis. qͣm grecoꝵ
antiquissimi similiter ut latini in uersu
scribebant. Nunc autem diuiserunt ut
uexteram eiul partem super litteram po¬
nentes .l. plisen. notam habent. que exilis¬

Expanded text:
piratio enim est sonus uberius elatus, cui contraria est prosodia, sonus aequaliter flexus. 12. K litteram esse ostendimus, sed notam aspirationis, quam Graecorum antiquissimi similiter ut Latini in uersu scribebant: nunc autem diuiserunt et dextram eius partem supra literam ponentes psiles notam habent, quam Remmi
Abbreviated transcription (Latin):
uodecima quam greci cata epenon. latini
pet laudem dicunt. ut tullius pro el uen¬
tio. lex est menl ⁊ animus. ⁊ conlilium. ⁊
sententia ciuitatis.
strin. latini ad aliquid dicunt. Ut pater
dicero in rethoricis genul est quod plures¬

Expanded text:
ionis, quam Graeci cata epenon, Latini per laudem dicunt, ut Tullius pro Cluentio: 'Lex est mens et animus et consilium et sententia ciuitatis' s ti, Latini ad aliquid uocant, ut est illud: 'Pater Cicero in Rethoricis: 'Genus est quod plures
Abbreviated transcription (Latin):
non habiles ad edendum. que ad pul¬
sum uenti facile cadunt. hec grossus¬
Grues a ꝓpria uoce dicte. Pali enim sono
tur. ordine litterato. excelsa petunt.¬
Caffigat uoce que cogit agmen. At ubi

Expanded text:
inhabiles ad edendum, qui ad pulsum venti facile cadunt. Voce tude propria voce sumpserunt; tali enim sono tur ordine litterato. De quautem voce quae cogit agmen: at ubi
Abbreviated transcription (Latin):
indiuidue trinitatis
Ego balduinus duuna fa¬
uente clemencia Comes ha¬
nonie et marchio adiacen¬
tis regionis et filius meus
baldiuinus tam futuris ꝙͣ
preseritibus notum fieri
satagimus ꝙ racionabili
composicione inter nos et
ecclesiam sancti saluii san¬
tita potestatũ riceldĩs conui¬
tisse quies hereditarie pos¬
si debanus p̾fate ecclesie ⁊cͣ¬

Expanded text:
indiuiduae trinitatis ego Balduinus diuina fauente clementia comes Hainodii ę marchio adiacentis regionis ę filius meus Balduinus tam futuris quam praesentibus notum fieri satagimus quod rationabili compositione inter nos et ecclesiam sancti- Saluii sancita pratum Richildis comitissae quod hereditarie possidebamus praefatae ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
E nomine sancte et
iudiuidue triuita¬
tis patris et filii et spiritus
sancti Pax deo placens pax
bouis amica et inimica

Expanded text:
 nomine sancte et indiuidue trinitatis patris et filii et spiritus sancti. Pax deo placens pax bonis amica et inimica
Abbreviated transcription (Latin):
lerander episcopus
seruus seruorũ dei
dilectis filiis gilberto abba¬
ti ecclesie sancti iohanus
baytiste de ualencenis euis¬
dem fratribus tam presen¬
tibus qmi futuris regula¬
rem uitam professis imper¬
petuum desiderium quod̾

Expanded text:
enius episcopus seruus seruorum Dei. Dilectis filiis Gileberto abbati ecclesie beati Iohannis baptiste de Ualencenis eiusque fratribus tam presentibus quam futuris regularem uitam professis in perpetuum. Desiderium, q
Abbreviated transcription (Latin):
seruus seruorum dei dilec¬
tis filiis suis uberto priori:
fratrib ecclesie sancti gau¬
gerici de ualencenis salutẽ
et apostolicam beredictionẽ¬

Expanded text:
seruus seruorum Dei. Dilectis filiis Uberto priori et fratribus ecclesie sancti Gaugerici de Ualentianis salutem et apostolicam benedictione
Abbreviated transcription (Latin):
posset ꝙ harene pulius et
unde undarum gute rosa
gemime lilia flamine Ethe¬
ra celicole nix grando serus
uterqz uentorum penne uolu¬
crum pecudum genus om̃e
Siluarum ramu frondes auiũ
quoq plume Ros gramen
stelle pisces augues et ariste
Et saꝑides moutes conuales
terra drachones lingue cũc¬
ta forent minune deprimere
possent Que sis uel quanta
uirgo regnia maria Que tu¬
a sit pietas nec littera nec
ucet etas.

Expanded text:
posset, quod harene pulvis et unde, undarum gutte, rosa, gemme, lilia, flamme, ethera, celicole, nix, grando, sexus uterque, ventorum penne, volucrum, pecudum genus omne, silvarum rami, frondes, avium quoque penne, ros, gramen, stelle, pisces, agwes et ariste et lapides, montes, convalles, terra, dracones, ligwe ista forent, minime depromere possent, que sis vel quanta virgo regina Maria, que tua sit pietas, nec littera, nec dabit etas.
Abbreviated transcription (Latin):
Ferrandus portĩgalie dei
gratia flandrie et hanonie
comes de beneplacito⁊ assẽ¬
ad euis requestam ĩ omniũ
peccatorũ nr̃orum remissi¬

Expanded text:
FERNANDUS de Portugalia, Dei gratia Flandriae et Hannoniae Comes, de beneplacito et assenad eius Requestam, in omnium peccatorum nostrorum remissi
Abbreviated transcription (French):
sancte et induudue trmitatis
Si pacta hom ne m miposlũ
castari paleant an dissoluui
plerumqz soleunuis scripture
mmimento roborautur:.¬

Expanded text:
sancte et indiuidue trinitatis. Si pacta hominum ne in posterum calcari ualeant aut dissolui plerumque sollempnis scripture munimento roborantur
Abbreviated transcription (Latin):
sancte trinitatis balduinus
dono dei comes de montibz
castello sito in pago haynau¬
co Cunctis principibus sui
fectiones credimus iuspirari
ipsasq ad profectum bouo¬
rum ad effectum usq perdu¬
a Quo circa si quit ad hono¬
rem ipsius nominis coria¬
mus totum id gr̃e nonũs
refurdimus auus ope rec¬
tas Soliuitates dirigi non
dubitamus. Ego itaqz baldu¬
inus comes filius balduii
flandrensis monarchi ⁊cͣ.¬

Expanded text:
idue Trinitatis BALDUINUS dono Dei comes de Montibus, castello sito in Pago Hainauco cunctis principibus sui fectiones credimus inspirari; ipsasque ad profectum bonorum, ad effectum usque perduci. Quocirca si quid ad honorem ipsius nominis conamur, totum id gratiae nominis refundimus, cuius ope rectas uoluntates dirigi non dubitamus. Ego itaque Balduinus comes, filius Balduini Flandrensis Monarch
Abbreviated transcription (Latin):
Iai no¬
na progemes celo dimititur
cesis uestigia nostri irrita perpe¬
tua soluent formidine terras.

Expanded text:
Iam noua progenies caelo dimittitur sceleris uestigia nostri Irrita perpetua soluent formidine terras.
Abbreviated transcription (Latin):
les nõbis ĩdem noualia dicã. una
tamen media inter utrũqz dies
numma uulgares ueneris celebra¬
te puelle multa professorum que¬
stib axta uenus ⁊c a¬

Expanded text:
les nobis, idem Vinalia dicam; una tamen media est inter utramque dies. numina volgares Veneris celebrate puellae: multa professarum quaestibus apta Venus,
Abbreviated transcription (Latin):
int carminis etas magnus ab
alto seculorum nascitur ordo Iã
redit et uirgo redemit saturi¬
na regna. Et noua progem¬
es celo demittitur alto. Et de¬

Expanded text:
iam carminis aetas, Magnus ab integro saeclorum nascitur ordo. Iam redit et uirgo, redeunt Saturnia regna. Iam noua progenies caelo dimittitur alto. Et
Abbreviated transcription (Latin):
cius uilatus Caudio salutem
os per muidiain se suos qz poste¬
uoo audeli condempnatione xemis¬
se Cum enm promissum he̾rent
Quem cum uidissent cecos illu-¬
minasse. leprosos mundasse pa-
miracula fecisse et omnis ppłs
Principes sacerdotum Iniudiam¬
itaq michi tradider̃t et alia pro
esse et contra legem eorum age¬
runt et sepulcro custodes ad hibu¬
erunt. At ille militib meis cus¬
todientib tertia die resurrexit

Expanded text:
tius Pilatus Claudio salutem. os per invidiam se suosque posteros crudeli condemnatione punisDenique cum promissum haberent et vidissent eum caecos illuminasse, leprosos mundasse, paralia fecisse, cum omnis populus principes sacerdotum et michi tradiderunt et alia pro esse et contra legem eorum agerunt eum, et sepulto custodes adhibuerunt. Ille autem militibus meis custodientibus, die tertio resurrexit:
Abbreviated transcription (Latin):
uidere claudos ambulare leprosos mundas et ĩmiundos sp̃t ac demones eicis
Et eos qui longis egritudinib affligunt᷑ curas mortuos q suscitas Quibus
oĩb auditis de te statui in ão meo unũ de duob ẽẽ cuit qr cusis deꝰ ⁊ de celo
Ut digneris usq me facignti ut egritudinẽ meã qua iã diu laboro curare Nã¬
⁊ illud ꝯpori ꝙ tũdei omumurãt aduersũ te ⁊ uolunt cibi insidiari Est autẽ mͥ

Expanded text:
videre, claudos ambulare et leprosos mundas et inmundos spiritus ac demones eicis et eos qui longis egritudinibus afflictantur curas et sanas, mortuos quoque suscitas. Quibus omnibus auditis de te, statui in animo meo unum esse e duobus: aut quia tu sis deus et ut digneris usque ad me fatigari et egritudinem meam, qua iam diu laboro, curare. Nam illud comperi, quod Iudei murmurant adversum te et volunt tibi insidiari. Est autem michi
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ em̃ deme qr hii qͥ uident nõ credẽt iñ me ⁊ hnĩ qͦ nõ uidẽt me ip̃i
ccedẽt et uiuẽt De eo autẽ ꝙ scripsisti mͥ ut ueniã ad ce oportet me oĩa
ꝓptͤ q̃ missus sũ hic explere et postea cũ ꝯpleuero recipi me ad eũ aquo
missus sum Cũ autẽ assũptꝰ fuero mittã tibi aliquẽ de discpulis meis ut
curet egricudinẽ cuã et uitam tibi atq hñs qͥ tecũ sunt prescet ⁊ ciuitati
cue p̃scet ut nullus aduersarioꝵ unquã uos exsuperare possit post cissẽ¬

Expanded text:
t in me, et qui non vident me ipsi credent et vivent. De eo autem, quod scripsisti michi, ut veniam ad te: oportet me omnia, propter que missus sum, hic explere, et posteaquam complevero, recipi me ad eum, a quo missus sum. Cum ergo fuero assumptus, mittam tibi aliquem ex discipulis meis, ut curet egritudinem tuam et vitam tibi atque hiis qui tecum sunt prestet et civitati tue, ut nullus adversariorum vos unquam exsuperare possit. Poste
Abbreviated transcription (Latin):
uit in honore beati petri apłi qui nr̃ adhuc est pr̃ ⁊ pacronꝰ De¬
inde beaço pr̃e m̃o Bertm̃o nũo scõꝵ ad cucto qr ip̃e p̾mꝰ fundator
ñ exscicerat cib eo denominatꝰ est locꝰ monasteriũ sc̃i Sertim sychi¬
enẜ et ut nõĩs recõpenscicio fieret conscructa fuit ecc̃ã beato petro
ad occidentalem partem templi cd̃ ꝑlagã septẽtrionalem a qua
ad huc nõiat᷑ porta sc̃i petri ibidẽ bõ uo martino fc̃a fuit ecc̃a. Iuxta
illã q̃ nũt est prochialis ecca sc̃i Martim in in sula et int̾ has du
as ecc̃as sc̃oꝵ p̃etri ⁊ martim factũ est hospitale pauꝑũ seudomꝰ
elemosine uĩa quoq patens ꝑ quã de uira ecc̃a ad aliam ac dehospi¬
tali ad ucrumq pacebat ingressus Demũ igne fortuto cõsũptis. ec¬
plũ semꝑ cõsecrat᷑ ĩ honorẽ bẽ m ͤ ugĩs btoꝵ aploꝵ pet̾ ⁊ epauli atꝙ Ber¬

Expanded text:
 patronus. Deinde B. P. Bertino numero sanctorum adaucto, quia ipse primus fundator noster exstiterat, ab eo denominatus est locus monasterium S. Bertini Sithiensis. Et ut nominis recompensatio fieret, constructa fuit ecclesia B. Petro ad occidentalem partem templi ad plagam septentrionalem, a qua adhuc nominatur porta S. Petri ibidem. Beato vero Martino facta fuit ecclesia juxta illam quae nunc est parrochialis ecclesia S. Martini in insula. EtPetri et Martini factum est hospitale pauperum seu domus eleemosynae; via quoque patens, per quam de una ecclesia ad aliam, ac de hospitali ad utramque patebat ingressus. Demum igne fortuito consumptis ecplum semper consecratur in honore B. Mariae
Abbreviated transcription (Latin):
dilecto filio suo federico imꝑaotori salutẽ ⁊ apłicã bñdictionẽ lex diuina si¬
cũt ꝑentes honorantib iut̃e longeuitatẽ repromittit ita anale̾dicẽtib p̃ꝯ̃ ⁊ mti
sentenciã mortis intẽdit ueritatis ciutẽ boce docemur qͥa oĩs qͥse exaltat humiliã¬
bitur Qua ꝓptͤ dilcẽ ii. in dño fili suꝑ tuci prudẽcia nõ mediocat᷑ adnuramur
ꝙ becito petro ⁊ scẽ romane ecãe alli ꝯmisse nõ qͣncũ deberes reuerẽciã exhibe¬
uideris in lt̃is ad nos missis nomẽ ciũ nr̃o p̃ponis in qͦ insolẽcie̾ ne dicã ar̃¬
rogãcie notũ in currio duid dicã defidelitate beato petro ⁊ nobis ate ꝓmissa et
uraata quomͦ eã obserues qͥ cb hiĩs qͦ diĩsunc ⁊ filii excelsi om̃s epcio s. homa
fuetꝰ nobis ꝯtratiꝰ Cardmalib a latere mõ directis nõ solũ occ̃as ẜ eciã cũnitt¬
tes regni tui claudio Resipisce igit̾ resipisse tibi ꝯsulimꝰ qr dũ a nobis ꝯseccati¬

Expanded text:
atori, salutem et apostolicam benedictionem. Lex divina sicut parentes honorantibus vitae longaevitatem repromittit, ita maledicentibus patri et matri sententiam mortis intendit. Veritatis autem voce docemur, quia omnis qui se exaltat, humiliabitur Quapropter, dilecte mi in Domino fili, super tua prudentia non mediocriter admiramur, quod beato Petro et S. Rvideris. In litteris enim ad nos missis nomen tuum nostro preponis; in quo insolentie, ne dicam arrogantie, notam incurris. Quid dicam de fidelitate beato Petro et nobis a te promissa et jurata, quomodo eam observes, qui ab his qui dii sunt et filii Excelsi omfactus nobis contrarius cardinalibus a latere nostro directis non solum ecclesias, sed etiam civitates regni tui claudis. Resipisce igitur, resipisce, tibi consulimus, quia, dum a nobis consecrati
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uxor eiꝰ yda ꝑentes ac genitores illiꝰ clarissu ac illustrissimi
godefeidi de billione ac baldium postea regũ ierłm sundauer̾t moncste¬
tiũ beate matiẽ de capella in c̾ra de mercłr. iuxta calesiũ in loco qͥ pͥus.
dicebat᷑ brouchũ s monachis hamensib ĩscituert ubi ⁊ ip̃a yda connassa
.uiI de capillis beate matie uirginis quos ab hostulpho hibero rege mag¬
nis p̃cib impetrauerat cũ aliis scõꝵ deliquiis ibid̾em obtulit

Expanded text:
 uxor ejus Ida, parentes et genitores illius clarissimi et illustrissimi Godefridi de Bullione, ac Balduini, postea regum Jerusalem, fundaverunt monasterium B. Mariae de Capella, in terra da Merck, juxta Calesium, in loco qui prius dicebatur Brocham, et monachis Hamensibus instituerunt: ubi et ipsa Ida comitissa undecim de capillis B. Mariae virginis, quos ab Hastulpho Hibero reges magnis precibus impetravit, cum aliis sanctorum reliquiis ibidem obtulit
Abbreviated transcription (Latin):
cortoboratores s pecunre ultra modũ insciciabiles corrosores sũ uidorimꝰ eos
quales reqͥrit eccã portãtes pacẽ ⁊ illuminãtes pr̃iam s⁊ assiscentes cause hu¬
ruliũ in eqͣtate xis necessariis sciꝑendiis s cõmeata sustentate nõ differimus
humilitatis autẽ q̃ custos est om̃ uirtutũ ⁊ mãsuetudis nõ iinima notã
incurritis cũ huiꝰmõi q̃stiones religioni nõ multũ ꝯferentes secularib ꝑsonie ꝓ¬
ponitis ꝓuideat itnq pccͤnitus ur̃ã. nedũ talia monẽt q̃ digna nõ ducimꝰ
offendiculũ ponat illis qͥuelud ad umbrã serocinã ori uro aures suas enigore
festinãt Nõ em̃ possumꝰ nõ ⁊ espond̾e cauiditis cũ suꝑbie detestabilẽ bestiã usq cĩ
edẽ beati ꝑecci iã reptasse uideamꝰ pcici ecclesiastice bene prouidentes semꝑ.

Expanded text:
corroboratores, set pecunie ultra modum insatiabiles corrosores. Cum viderimus eos corroboratores, set pecunie ultra modum insatiabiles corrosores. Cum viderimus eos quales requirit Ecclesia, portantes pacem, illuminantes patriam, assistentes cause humilium in equitate, necessariis eos stipendiis et commeatu sustentare non differemus. Humilitatis autnes religioni non multum conferentes secularibus personis proponitis. Provideat itaque paternitas vestra, ne dum talia monet, que digna non ducimus, offendiculum ponat illis, qui velut ad umbram serotinam ori vestro aures suas arrigere festinant. Non enim possumus non respondere auditis; cum superbie detestabilem bestiam usque ad sedem beati Petri jam reptasse videamus. Paci ecclesiastice bene providentes, semper
Abbreviated transcription (Latin):
cipimꝰ ⁊ coronã Nusquã ctẽ añ ꝑa ꝯstãtim siluest᷑ regale aliqͥd habuisse di¬
noscit᷑ S eiꝰ pietatis ꝯcessione ꝓꝙo reddica est ecc̃e lib̾ertts rescitut et quid qͣt
hodie papatꝰ br̃ regale habe̾ omosac̃ lurgicione pͥncpũ optinet Unde cã iom̃a¬
no põtisia scaibimꝰ tute ⁊ antique nomẽ nt̃m ur̃õ p̃ponimꝰ Ab hñs autẽ qui dn
sunt ꝑ adoꝑcionẽ et regalia nr̃a tenẽt cur homagiũ ⁊ regalia sacramẽta nõ exiga
et qͥ ꝓ se et petro cesari censũ ꝑsoluit et ex emplũ dedit uobis ut et bos ita fc̃iciã¬
tis doceat uos ita dicens discite cume qr mitis sũ ⁊ humilis corde Aut gͥ ep̃i rega¬
lia nobis dimittãt aut sihec sibi bcilia in dicauerint q̃ deisũt deo ⁊ q̃ cescrris cescii
reddant ¶ admalb utiq brĩs clause sc̾ ecc̃e et nõ pacẽt cruitates qr nõ bidemꝰ p̃¬
dicatores s predatores ⁊ nõ ꝑcicis aoministratores s pecume raptores Hõ orbis

Expanded text:
habuisse dinoscitur; set ejus pietatis concessione pax reddita est ecclesie, libertas restituta, et quicquid hodie papatus vester regale habere dinoscitur, largitione principum optinet. Unde cum Romano pontifici scribimus, jure et antique nomen nostrum vestro preponimus. Ab his autem, qui dii sunt per adoptionem et regalia nostra tenent cur hominagium et regalia sacramenta non exigamqui pro se et pro Petro censum cesari persolvit, et exemplum dedit vobis, ut et vos ita faciatis, doceat vos ita dicens: « Discite a me, quia mitis sum et humilis corde. » Aut igitur episcopi regalia nobis dimittant, aut si hec sibi utilia judicaverint, que Dei Deo, et que cesaris sunt cesari reddant. Cardinalibus utique vestris clause sunt ecclesie, ut non pateant civitates; quia non videmus predicatores, set predatores; non pacis administratores, set pecunie raptores; non orbis
Abbreviated transcription (Latin):
tes regni tui claudio Resipisce igit̾ resipisse tibi ꝯsulimꝰ qr dũ a nobis ꝯseccati¬
onẽ ⁊ coronã meraeris dũ incõcessa captus ne cocessa ꝑdas cue nobilitati ti

Expanded text:
tes regni tui claudis? Resipisce igitur, resipisce, tibi consulimus, quia dum a nobis consecratites regni tui claudis? Resipisce igitur, resipisce, tibi consulimus, quia dum a nobis consecrationem et coronam merueris, dum inconcessa captas, ne c