comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiã larga manꝰ affectũ doloris ostendat. Rigat
nãq lacrimis redẽptoris pedes. s capillis suis ñ tergit:
qui utcũq ꝓximoꝵ dolori cõpatit᷑. s tam̃ eis ex his ꝙͣ
sibi suꝑfluunt non miseret᷑. Plorat & ñ tͣgit: qui uer¬
ba qͥdẽ doloris tribuit. s non ininistrando quȩ dest̃
iuim doloris minime abscidit. Osculat᷑ pedes mulier
quos tͣgit. Quod nos qͦq plane agimus: si studiose di
ligimus quos ex largitate continemꝰ. Ne grauis nob sit
necessitas ꝓximi. ne ipsa eiꝰ indigentia quȩ sustentat᷑
fiat onerosa: & cũ manꝰ necessaria tribuit. animus ã
dilectione torpescat. Potest quoq ꝑ pedes ipsũ inysteri¬
um incarnationis eiꝰ intellegi: quo diuinitas t̾ram te¬
tigit. qr carnẽ sũpsit. Uerbũ enĩ caro factũ ẽ: & habi¬
riũ incarnationis eiꝰ ex toto corde diligimꝰ. Unguento
pedes ungimꝰ: cũ ipsam humanitatis eiꝰ potentiã. sacri

Expanded text:
ut etiam larga manus affectum doloris ostendat. Rigat ut etiam larga manus affectum doloris ostendat. Rigat namque lacrymis Redemptoris pedes, sed capillis suis non tergit, qui utcunque proximorum dolori compatitur, sed tamen ex his quae sibi superfluunt, non miseretur. Plorat et non tergit, qui verba quidem doloris tribuit, sed non ministrando quae desunt vim doloris minime abscidit. Osculatur mulier pedes quos tergit, quod nos quoque plene agimus, si studiligimus quos ex largitate continemus, ne gravis nobis sit necessitas proximi, ne ipsa ejus indigentia quae sustentatur fiat onerosa, et cum manus necessaria tribuit, animus a dilectione torpescat. Potest quoque per pedes ipsum mysterium incarnationis ejus intelligi, quo divinitas terram tetigit, quia carnem sumpsit. Verbum enim caro factum est, et habirium incarnationis ejus ex toto corde diligimus. Unguento pedes ungimus, cum ipsam humanitatis ejus potentiam sacri
Abbreviated transcription (Latin):
corpore nͥ unguentũ fundimus: S secus pedes mu¬
lier stetit. Contra enĩ pedes dni stetimus: cũ in pec¬
catsꝰ positi. eius itinerib renitebam᷑. S si ad uerã pę¬
nitentiam post peccata conuertimur. iã retro secus
pedes stimꝰ : qr eius uestigia sequimur quȩ impug¬
nabamus. Lacrimis mulier pedes rigit. Quod nos uera¬
cit̾ agimiꝰ. si qͥbuslibet ultimis menbris dñi. ꝑ cõpassio¬
nis affectũ inclinem᷑: si scĩs eiꝰ in tribulatione cõpati¬
mur: si eoꝵ tristiciã nr̃am putamꝰ. Capillis mulier
pedes quos rigauerat t̾sit. Capilli qͥppe suꝑfluunt
corpori. & qͥd habundans t̾rena substantia: nͥ capillo¬
rũ speciẽ tenet: Quȩ dum ad usum necessitatis suꝑ¬
fluit: etiã abscisa non sentit᷑. Capillis gͦ pedes dñi t̃gimꝰ.
qͣndo sc̃is eiꝰ quib ex caritate cõpatinur. etiã ex his
quȩ nob̃ suꝑfluunt miserem᷑: quatinꝰ foualuis doleat¬

Expanded text:
corpore nisi unguentum fundimus? Sed secus pedes mucorpore nisi unguentum fundimus? Sed secus pedes mulier stetit. Contra pedes enim Domini stetimus, cum in peccatis positi, ejus itineribus retinebamur. Sed si ad veram poenitentiam post peccata convertimur, jam retro secus pedes stamus, quia ejus vestigia sequimur quae impugnabamus. Lacrymis mulier pedes rigat, quod nos quoque veraciter agimus, si quibuslibet ultimis membris Domini per compassionis affectum inclinemur, si sanctis ejus in tribulatione compatimur, si eorum tristitiam nostram putamus. Capillis mulier pedes quos rigaverat tersit. Capilli quippe superfluunt corpori. Et quid abundans terrena substantia, nisi capillorum speciem tenet? Quae dum ad usum necessitatis superfluit, etiam abscissa non sentit. Capillis ergo pedes Domini tergimus, quando sanctis ejus, quibus ex charitate compatimur, etiam ex his quae nobis su
Abbreviated transcription (Latin):
uet᷑. Unde & ꝑ zachariam dr̃. Ad dirigendos pedes
nrõs in uiã ꝑacis. Tanc enĩ gressus nrõs in uiã na¬
cis dirigimꝰ: qͣndo ꝑ illud actionũ iter pergimꝰ. in
ea quę dicta sunt myxtico intellectu disseramus.
Quẽ nãqͥ  phariseus de falsa iusticia p̾sumens. nͥ iu¬
daicũ popłm: que̾ peccatrix mulier ad uestigia dñi
ueniens & plorans. nͥ conuersã gentilitatẽ designat.
Quȩ cũ alabastro uenit unguentũ fudit. retro secꝰ
pedes stetit: lacrimis pedes rigauit. capillis suis t̾sit:
eosdẽq quos infundebat & tͣgebat pedes. osculari
ñ desut. Hos gͦ nos illa mulier exp̃ssit: si toto corde
ad dnm post peccata redeamꝰ. si eius penitentiȩ: luctꝰ
imitemur. Qͥa nãq unguento: nͥ bonꝰ odor opimionis
exprimit᷑. Unde & nulus dicit. xp̃i bonꝰ odor su
mus dõ in om̃i loco. Si gͥ rec̾ta opera agimꝰ quib o¬
pinionis bonȩ odore eccłiam resꝑganiꝰ. qͥd in dñ

Expanded text:
vetur. Unde et per Zachariam dicitur: Ad dirigendos pedes vetur. Unde et per Zachariam dicitur: Ad dirigendos pedes nostros in viam pacis . Tunc enim gressus nostros in viam pacis dirigimus, quando per illud actionum iter pergimus, in ea quae dicta sunt mystico intellectu disseramus. Quem namque Pharisaeus de falsa justitia praesumens nisi Judaicum populum, quem peccatrix mulier, sed ad vestigia Domini veniens et plorans, nisi conversam gentilitatem designat? Quae cum alabastro venit, unguentum fudit, retro secus pedes Domini stetit, lacrymis pedes rigavit, capillis tersit, eosdemque quos infundebat et tergebat, pedes osculari non desiit. Nos ergo, nos illa mulier expressit, si toto corde ad Dominum post peccata redeamus, si ejus poenitentiae luctus imitemur. Quid namque unguento, 1596 nisi bonae odor opinionis exprimitur? Unde agimus, quibus opinionis bonae odore Ecclesiam respergamus, quid in Domini
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ eẽ credimꝰ.: nͥ igne : & qͥd culpã. nͥ rubiginẽ:
Unde & nunc dr̃. Remittunt᷑ ei peccata multa. qr
dilexit multũ. Ac si aꝑte diceret᷑. tucendit plene pec¬
cati. rubiginẽ: quȩ ardet ualide ꝑ amoris igne: Lau¬
to nãq ampliꝰ peccati rubigo consumit᷑. qͣnto pecca¬
toris cor. magno caritatis igne concremat᷑. Ecce ea q̃
ad medicũ uenerat egrassanata ẽ: s de salute eius
sti st̃ intͤ se dicentes. Qͥs ẽ hic qͥ etiã peccata dimit¬
tit.S celestis medicus egros ñ resꝑicit qͦ etiã de
me dieãto fieri deteriores uidet. eã quã sanauerat
ꝑ pietatis suȩ sententiã confirmat dicens. Fides tua
te saluã fecit. uade in pace. Fides etenĩ saluã fecit:
qr hoc qͦd petut posse se accipere non dubitauit. S
ipsam qͦq syxi certitudinẽ iam ab illo acceperat: ⁊ qͦ
ꝑ spem etiã salutẽ querebat. In pace aut̃ ire p̃cipit᷑.
ut a ueritatis itinere. in uia scandali ulteriꝰ ñ diri¬

Expanded text:
rubiginem? Unde dicitur: Remittentur ei peccata multa, quia dilexit multum. Ac si aperte diceretur: Incendit plene peccati rubiginem, quia ardet valide per amoris ignem. Tanto namque amplius peccati rubigo consumitur, quanto peccatoris cor magno charitatis igne concrematur. Ecce ea quae ad medicum uenerat egra sanata est, sed de salute eius s: Quis est hic qui etiam peccata dimittit? Sed coelestis medicus aegros non despicit, quos etiam de medicamento fieri deteriores videt. Eam autem quam sanaverat per pietatis suae sententiam confirmat, dicens: Fides tua te salvam fecit, vade in pace. Fides etenim salvam fecit, quia hoc quod petiit posse se accipere non dubitavit. Sed ipsam quoque spei certitudinem jam ab illo acceperat, a quo per spem etiam salutem quaerebat. In pace autem ire praecipitur, ut a veritatis itinere in viam scandali ulterius non deri
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Notandũ uͦ ẽ. qđ exponens dñs dicit: qr sollicity¬
dines. & uoluptates. & diuitię suffocant. Suffocant enĩ.
q importunis eogititionib suis. guttur mentis trans¬
gulant. E dum bonũ desiđium intrare ad cor ñ sint̃.
quasi aditũ flatus uitalis necant. Notandũ etiã qd̃ duo
st̃ quę diuitus ungit. sollicitudines uidelicet & uolup¬

Expanded text:
t. Notandum vero est, quod exponens Dominus dicit, quia sollicitudines, et voluptates, et divitiae suffocant. Suffocant enim, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant, et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo sunt quae divitiis jungit, sollicitudines videlicet et volup
Abbreviated transcription (Latin):
lempnitatũ. Ex hac qͥppe sollepnitate exemplũ nob̃ resu¬
rrectionis datũ ẽ. spes cȩlestis patriȩ aꝑta: & facta suꝑni
regni iam p̃sũptibilis gła. Per hanc electi: qͥ quãuis intͣn¬
quillitatis smu. tamen apud inferni claustra tenebant᷑.
ad paradẏsi am ena reducti sunt. Quod ante passionẽ¬
suã dix̃. in resurrectione sua dñs adimpleuit. Si exal¬
tatꝰ fuero a t̾ra. omĩa trahã ad me. Omĩa enĩ traxit. qͥ¬
de electis suis apud inferos nullum reliqͥt. Omĩa abstulit
utiq electa. Neq & enĩ infideles quosq & ꝓsuis crimi¬
nib ȩt̾nis suppliciis deditos. ad ueniã dñs resurgendo
reparauit. s illos ex inferni claustris rapuit. quos suos
in fide & actib recognouit. Unde recte & iã ꝑosee dicit᷑.
Ero mors tua o mors: ero morsus tuus inferne. Id nãq qd̃
occidimis: agimus ut pęnitus ñ sit. Ex eo enĩ qđ morde¬
mus. partẽ abstrahimus: partẽq relinquimꝰ. Quia gͦ in e¬

Expanded text:
nobis resurrectionis datum est, spes coelestis patriae aperta, et facta superni regni jam praesumptibilis gloria. Per hanc electi, qui quamvis in tranquillitatis sinu, tamen apud inferni claustra tenebantur, ad paradisi amoena reducti sunt. Quod ante passionem dixit, in resurrectione sua Dominus implevit: Si exaltatus fuero, de electis suis apud inferos nullum reliquit. Omnia abstulit, utique electa. Neque etenim infideles quosque, et pro suis criminibus aeternis suppliciis deditos, ad veniam Dominus resurgendo reparavit; sed illos ex inferni claustris rapuit, quos suos in fide et actibus recognovit. Unde recte etiam per Osee dicit: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, inferne . Id namque quod occidimus, agimus ut penitus non sit. Ex eo etenim quod mordemus, partem abstrahimus, partemque relinquimus. Quia ergo in e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ & ioħes. Posterior intrauit. qͥ prior uenerat. Notandũ uob̃¬
frẽs ẽ. qđ in fine mundi ad redemptoris fidẽ. etiã iudea
colligit᷑: paulo attestante qui ait. Donec plenitudo gen¬
tium intraret: & sic omĩs isrł saluus fieret. &uidit. &
credidit. Qͥd frẽs: qͥd estimandus ẽ credidisse: Nũ qͥd
qr dñs resurrexerat quẽ querebat: Non utiq: qr adhuc
tenebre erant ad monumentũ. & subiuncta quoq uer¬
ba contradicunt. cũ dicit᷑. Nondũ enĩ sciebat scripturas:

Expanded text:
est et Joannes. Posterior intravit, qui prior venerat. Notum est et Joannes. Posterior intravit, qui prior venerat. Notum est quod in fine mundi, ad Redemptoris fidem etiam Judaea colligetur, Paulo attestante, qui ait: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Et vidit et credidit. Quid, fratres, quid aestimandus est credidisse? Nunquid quia Dominus resurrexerat, quem quaerebat? Non utique, quia adhuc tenebrae erant ad monumentum, et subjuncta quoque verba contradicunt cum dicitur: Nondum enim sciebant Scripturas,
Abbreviated transcription (Latin):
carne mortalẽ. dedignati sunt credere inmortalẽ eẽ diui¬
nitate. Unde etiã iheremias ait. Reddes eis uicẽ dñe iux¬
ta opera manuum suarũ: dabis eis scutũ cordis laborẽ
tuũ. Ne enĩ p̾dicationis spicula eoꝵ corda penetrarent. dũ
passionis eius laborẽ dedignati sunt: quasi eundẽ laborẽ
illius ꝓ scuto tenuerunt: ut eo ad se transire eiꝰ uerba
non ꝑmitterent. quo eum laborare usq ad mortẽ uide¬
rant. Quid gͦ nos nͥ nr̃i capitis: id ẽ dnĩ menbra sumus:
ꝑlinteamina itaq corporis. laborũ ligamenta signant᷑:
quȩ nunc electos om nes. id ẽ eius menbra constringt̃.
Sudariũ gͦ qd suꝑ caput eius fuerat. seorsũ inuenitur :
lpse sponte morti succũbere uoluit: ad quã nos uenimus¬
inuiti. Sequit᷑. Tunc gͦ introiuit & ille disepłs. qͥ uenerat
prior ad monumentũ. Postquã intrauit petrus. ingressus

Expanded text:
carne mortalem, dedignati sunt credere immortalem esse divicarne mortalem, dedignati sunt credere immortalem esse divinitate. Unde etiam Jeremias ait: Reddes eis vicem, Domine, juxta opera manuum suarum, dabis eis scutum cordis laborem tuum . Ne enim praedicationis spicula eorum corda penetrarent, dum passionis ejus laborem dedignati sunt, quasi eumdem laborem illius pro scuto tenuerunt, ut eo ad se transire ejus verba non permitterent, quo eum laborare usque ad mortem viderunt. Quid autem nos nisi nostri capitis, id est Dei membra sumus? Per linteamina itaque corporis, laborum ligamenta signantur, quae nunc electos omnes, id est ejus membra constringunt. Sudarium ergo quod super caput ejus fuerat seorsum invenitur, Ipse sponte morti succumbere inviti. Sequitur: Tunc ergo introivit et ille discipulus, qui venerat prior ad monumentum. Postquam introivit Petrus, ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
qđ sudariũ capitis dñi cũ linteaminib ñ inuenit᷑ in¬
uinitatis incõprehensibilia sacramenta ab infirmitatis
transcendit naturã: Et notandũ qđ ñ solũ separatim. sed
sudarium capitis inuolutũ inuentũ ẽ: qr celsitudo diui¬
nitatis. nec cȩpit eẽ nec desinit: nec ꝑ initiũ nascit᷑. nec
t̃mino coangustat᷑. Bene aut̃ addit᷑ in unum locũ: qr
in scissuris mentiũ ds̃ non habitat. ds̃ qͥppe in unitate
tarũ scandala non diuidunt. S qr solet ꝑ sudarium la¬
borantium sudor det̾gi. potest &iã sudarii nomine expͥ¬
mi labor dĩ: qui in se qͥdẽ quietꝰ semꝑ. atq incõmutabił
ꝑmanet: sed tam̃ laborare se denuntiat. cũ duras homi¬
nũ prauitates portat. Unde & ꝑ ꝓpłum iherenuã dicit᷑.
Laboraui sustinens. Ds̃ aut̃ apparuit in carne. laborauit
ex nr̃a infirmitate. Quẽ laborẽ passionis eius. dũ incredu¬
li uiderunt: eum uenerari noluerunt. Quẽ enĩ uidebant

Expanded text:
 Sudarium capitis Domini cum linteaminibus non invenitvinitatis incomprehensibilia sacramenta, ab infirmitatis transcendit naturam? Et notandum quod non solum separatim, sed sudarium capitis involutum inventum est, quia celsitudo divinitatis nec coepit esse, nec desinit; nec per initium nascitur, nec termino coangustatur. 4. Bene autem additur: In unum locum, quia in scissura mentium Deus non est. Deus quippe in unitate tarum scandala non dividunt. Sed quia solet per sudarium laborantium sudor detergi, potest etiam sudarii nomine exprimi labor Dei, qui in se quidem semper quietus atque incommutabilis permanet, sed tamen laborare se denuntiat cum duras hominum pravitates portat. Unde et per prophetam dicit: Laboravi sustinens . Deus autem apparuit in carne, laboravit ex nostra infirmitate. Quem laborem passionis ejus dum increduli viderunt, eum venerari noluerunt. Quem enim videbant
Abbreviated transcription (Latin):
dire uerba dĩ non potest qͥsqͥs ex illo ñ ẽ: int̾roget
se qͥsq si uerba dĩ in aure cordis ꝑcipit: & intelliget
unde sit. Cȩlestẽ patriã desicdare ueritas iubet: carnis desidia
conteri. mundi głam declinare: aliena ñ appeti. ꝓpͥa largi¬
ri. Penset gͦ apud se unusqͥsꝙ ur̃m. si hec uox dĩ in cordis enuiᷤ
ta dĩ nec aure corporis ꝑciꝑe dignant᷑. Et s̃ ñnulli qͥ hec qͥdẽ
corporis aure ꝑcipiunt: s nullo ea mentis desidio cõplectun¬
tur. Et sunt nonnulli qͥ libent uerba dĩ fuscipiunt. ita
ut etiã in fletib cõpungant᷑: s post lacrimarũ tẽpus ad
iniqͥtatẽ redeunt. hi ꝑfecto uerba dĩ ñ audiunt. qͥ hȩc ex¬
reuocate: & alta c̃sidatioẽ ꝑtimescite hoc qđ ex ore uerita¬
tis sonat. Propt̾ea uos ñ auditis: qr ex dõ ñ estis. S hoc qd̃
de reꝓbis ueritas loquit᷑. ipsi hoc de semetipsis reꝓbi suis
oꝑib ostendunt. Nã sequit᷑. Responderunt gͥ iudei. & di¬

Expanded text:
ba ejus non potest quisquis ex illo non est, interroget se unusquisque si verba Dei in aure cordis percipit, et intelliget unde sit. Coelestem patriam Veritas desiderare jubet, carnis desideria conteri, mundi gloriam declinare, aliena non appeti, propria largiri. Penset ergo apud se unusquisque vestrum, si haec vox Dei ta Dei nec aure corporis percipere dignantur. Et sunt nonnulli qui haec quidem corporis aure percipiunt, sed nullo ea mentis desiderio complectuntur. Et sunt nonnulli qui libenter verba Dei suscipiunt, ita ut etiam in fletibus compungantur, sed post lacrymarum tempus ad iniquitatem redeunt. Hi profecto verba Drevocate, et alta consideratione pertimescite hoc quod ex ore Veritatis sonat: Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Sed hoc quod de reprobis Veritas loquitur, ipsi hoc de semtipsis reprobi suis operibus ostendunt. Nam sequitur: Responderunt igitur Judaei, et di
Abbreviated transcription (Latin):
Currebant duo simul: s ioħes p̾cururrit citiꝰ petro. Uq
nit prior ad monumentũ: s ingredi ñ p̾sũpsit. uenłt
uͦ posterior petrus. & introuit. lec̾tio .i
uid frẽs: quid cursus iste significat: Nũqͥdnã hȩc
tã subtilis eugłistȩ descriptio a mysteruis uacare
credenda ẽ: Minime. Neq enĩ se ioħes & p̾isse & ñ intras¬
se diceret. si in ipsa sua trepidatione mysteriũ defuisse

Expanded text:
s praecucurrit citius Petro, et venit prior ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Et intravit. Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepidatione mysterium defuisse
Abbreviated transcription (Latin):
stulit. & ascendendo cȩloꝵ regna penetrauit. Hanc gͦ¬
trabat᷑ ex signo. & post ꝑatuit ex facto. tota mente
diligamꝰ: ꝓ eius amore moriamur. Ecce in resurrecti¬
one auctoris nr̃i. ministros eius angłos conciues nr̃os
agnouimꝰ. Ad hoꝵ gͦ ciuium illã frequentẽ festiuitatẽ

Expanded text:
stulit, et ascendendo coelorum regna penetravit. CAP. stulit, et ascendendo coelorum regna penetravit. CAP. trabatur ex signo, et post patuit ex facto, tota mente diligamus, pro ejus amore moriamur. Ecce in resurrectione auctoris nostri ministros ejus angelos concives nostros agnovimus. Ad horum ergo civium illam fre
Abbreviated transcription (Latin):
sũ eiꝰ ꝓtinus cognoscentes. ciuitatẽ repente obsidionib
circundedert̃. custodes deputauert: & sanson fortissi¬
mum se iam conp̾hendisse gauisi sunt. S qͥd sanson
fecit agnouimꝰ. Media nocte portas ciuitatis abstulit:
quẽ nͥ redemptorẽ nr̃m sanson ille significat: Qd gara
ciuitas. nͥ infernũ designat: Qͥd ꝑ phili̾theos: nͥ iudõꝵ
ꝑfidia demonstrat᷑. Qui cũ mortuũ dnm̃ uiderent.
eiusq corpus in sepulchro iã positum. custodes ilico
deputauerunt: & eum qui auctor uitę claruerat in
inferni claustris retentũ quasi sanson in gara se dep̃¬
hendisse lȩtati sunt. Sanson uͦ nocte media. ñ solũ exi¬
it. s &iã portas tulit: qr uidelicet redemptor nr̃ ante
lucẽ resurgens. non solũ liber de inferno exiit. s ipsa
etiã inferni claustra destruxit. Portas uͦ tulit. & mon¬
tis uerticẽ subiit : qr resurgendo claustra inferni ab¬

Expanded text:
sum ejus protinus cognoscentes, civitatem repente obsidionibus sum ejus protinus cognoscentes, civitatem repente obsidionibus circumdederunt, custodes deputaverunt, et Samson fortissimum se jam comprehendisse gavisi sunt. Sed quid Samson fecit agnovimus. Media nocte portas civitatis abstulit, quem nisi Redemptorem nostrum Samson ille significat? Quid Gaza civitas nisi infernum designat? Quid per Philisthaeos nisi Judaeorum perfidia demonstratur? Qui cum mortuum Dominum viderent, ejusque corpus in sepulcro jam positum, custodes illico deputainferni claustris retentum, quasi Samsonem in Gaza se deprehendisse laetati sunt. Samson vero nocte media non solum exiit, sed etiam portas tulit, quia videlicet Redemptor noster ante lucem resurgens, non solum liber de inferno exiit, sed ipsa etiam inferni claustra destruxit, portas tulit. Et montis verticem subiit: quia resurgendo, claustra inferni ab
Abbreviated transcription (Latin):
tunc de cruce descenderet: nimirũ insultantib cedenᷤᷤ
uirtutẽ nob̃ patientię non demonstraret. S expecta¬
uit paululũ. tolerauit ꝓbra. irrisiones sustinuit: ser¬
uauit patientiã: distulit admirationẽ: & qͥ de cruce des¬
cendere noluit. de sepulchro surrexit. Nlus gͥ fuit de
sepulchro resurgere: quã de cruce descendere plus fuit
mortẽ resurgendo destruere. quã uitã descendendo ser¬
uare. S cum iudei hunc ad insultationes suas de cruce
descendere minime cernerent. cũ morientẽ uiderent.
cũ se uicisse crediderunt: nomen illius se quasi extin¬
sisse gauisi sunt. S ecce de morte nomen eiꝰ ꝑ mundũ
creuit: ex qua hoc infidelis turba. extinxisse se credidit
Et quȩ gaudebat occisũ. dolet mortuum : qr hunc ad
suã głam cognouit uenisse ꝑ pęnã. Qđ bene in libro
nidicum sanson illius facta significat. Qui cũ garam
ciuitatẽ philistinoꝵ fuisset ingressus. philistei ingres¬

Expanded text:
insultantibus cedens, virtutem nobis patientiae non demonstraret. Sed exspectavit paululum, toleravit probra, irrisiones sustinuit, servavit patientiam, distulit admirationem; et qui de cruce descendere noluit, 1529 de sepulcro surrexit. Plus igitur fuit de sepulcro surgere quam de cruce descendere. Plus fuit mortem resurgendo destruere quam vitam descendendo servare. Sed cum Judaei hunc ad insultationes suas de cruce descendere minime cernerent, cum morientem viderent, eum se vicisse crediderunt, nomen illius se quasi exstinxisse gavisi sunt. Sed ecce de morte nomen ejus per mundum crevit, ex qua hoc infidelis turba exstinxisse se credidit; et quem gaudebat occisum, dolet mortuum, quia hunc ad suam gloriam cognoscit pervenisse per poenam. Quod bene in libro Judicum Samson illius facta significant , qui cum Gazam civitatem Philisthinorum fuisset ingressus, Philisthaei, ingres
Abbreviated transcription (Latin):
plo. qđ nob̃ ꝓmisit in pͣmio. S fortasse aliqͥs dicat. lu¬
re ille resurrexit: qͥ cũ ds̃ eet̃. teneri morte ñ potuit.
Ad instruendã gͦ ignorantiã nr̃am. ad roborandã infirmitatẽ
nrãm. suȩ resurrectionis exemplũ nob̃ sufficere noluit
Solus illo tẽpore mortuus ẽ: & tam̃ solus minime surre¬
xit. Nã scriptũ ẽ. Multa corpora scõꝵ quȩ dormierant.
surrexerunt. Ablata gͦ sunt omĩa argumenta ꝑfidię.
Ne qͥs enĩ dicat. sꝑare de se non debet homo qd̃ in car
ne sua exhibuit homo ds̃. ecce cũ dõ homines resurre¬
xisse cognouimus: quos puros fuisse homines non
mus: sꝑare debemus in nob̃ nos menbra ultima. qđ de

Expanded text:
plo quod nobis promisit in praemio. Sed fortasse aliquis dicat: Juplo quod nobis promisit in praemio. Sed fortasse aliquis dicat: Jure ille surrexit qui, cum Deus esset, teneri a morte non potuit. Ad instruendam ergo ignorantiam nostram, ad roborandam infirmitatem nostram, suae resurrectionis exemplum nobis sufficere noluit. Solus in illo tempore mortuus est, et tamen solus minime resurrexit. Nam scriptum est: Multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt . Ablata ergo sunt omnia argumenta perfidiae. Ne quis enim dicat: Sperare de se non debet homo quod in cne sua exhibuit homo Deus, ecce cum Deo homine surrexisse cognovimus quos puros homus sperare debemus in nobis nos membra ultima quod de
Abbreviated transcription (Latin):
lea uidet᷑: qr resurrectionis eius głam postea lȩti uidebi¬
mus. si mͦ a uitus ad uirtutũ celsitudinẽ transmigra¬
mus. Qui gͦ in sepulchro nunciat᷑ in transmigratione
ostendit᷑ : qr is qͥ in mortificatione carnis agnoscit᷑. in
Iȩc fres km̃i ꝓ tanta diei sollempnitate de lectionis
Ieuugłice expositione transcurrimꝰ: s libet ut de hac
cadẽ sollempnitate aliquid subtilius loquam᷑. Duȩ &¬
enĩ uite aderant. quarũ unã nouimꝰ. alterã nescieba¬
mus. Una qͥppe mortalis ẽ: altera immortał: una cor¬
ruptionis. alia incorruptionis: una mortis. alia resur¬
rectionis. S uenit mediator dĩ & hominũ homo .xͦ¬
endo: alterã ostendit resurgendo. Si gͥ nob̃ mortalẽ uitã
scientib resurrectionẽ ꝓmitteret carnis. & tam̃ hanc
uisibilit᷑ ñ exhiberet: quis eiꝰ ꝓmissionib erederet: Fac¬
tus itaq homo apparuit in carne: mori dignatꝰ ẽ ex
uoluntate. resurrexit ex potestate : & ostendit exem¬

Expanded text:
idetur, quia resurrectionis ejus gloriam post laeti videbimus, si modo a vitiis ad virtutum celsitudinem transmigramus. Qui ergo in sepulcro nuntiatur, in transmigratione ostenditur, quia is qui in mortificatione carnis agnoscitur, in  pro tanta diei solemnitate, de lectionis evangelicae expositione transcurrimus, sed libet ut de hac eadem solemnitate aliquid subtilius loquamur. 6. Duae etenim vitae erant, quarum unam novimus, alteram nesciebamus. Una quippe mortalis est, altera immortalis, una corruptionis, altera incorruptionis; una mortis, altera resurrectionis. Sed venit Mediator Dei et hominum homo Chrendo, et ostendit alteram resurgendo. Si ergo nobis mortalem vitam scientibus resurrectionem promitteret carnis, et tamen hanc visibiliter non exhiberet, quis ejus promissionibus crederet? Factus itaque homo apparuit in carne, mori dignatus est ex voluntate, resurrexit ex potestate, et ostendit exem
Abbreviated transcription (Latin):
nãq ipsa. clamoris uirtute subcũbit. Et qr a multis au¬
diri non ualeo. loqui fateor int̾ multos erubesco. S hanc
in me uerecundiã. & ipse rep̾hendo. Quid enĩ: Nunqͥd
si multis ꝓdesse nequeo: nec paucis curabo: & si ex mes
se manipulos multos portare non possũ: nunqͥdnã debe¬
o ad arcam uacuus redire: Quãuis enĩ quantos debeo fer¬
re ñ ualeo. certe uł paucos. certe uł duos. certe uł unũ
ferã. Habet nãq ipsa infirmita̾s intentio mercedissuȩ.
certitudinẽ: qr suꝑnus arbit̾ nr̃. &si pondꝰ considat in
retributione. tam̃ uires pensat in pondere. Lectio scĩ eu¬
ugłii quã mͦ frẽs audistis. ualde in suꝑficie hẏstorica ẽ aꝑ¬
ta: s eius nob̃ st̃ mysteria sub breuitate requirenda. Ma

Expanded text:
namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. 2. Lectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, se
Abbreviated transcription (Latin):
do uenientis. ad regnũ ducimur. mox ut de corpore eximꝰ:
& illud sine mora ꝑcipimꝰ. qđ antiqui patres cũ magna
ꝑcipere dilatione meruert̃. Unde & eisdẽ pat̾familias dic̃.
Wolo & huic nouissimo dare. sic̃ & tͥ. Et qr ipsa regni ꝑ¬
ceptio. eiꝰ bonȩ uoluntatis ẽ. recte subiungit. An non li¬
cet mͥ qđ uolo facere: Stulta & enĩ questio ẽ hominis:
contra benignitatẽ dĩ. Conquerendũ qͥppe eẽt. si darꝙ
qđ non deberet. s si non daret qđ deber&. Undẽ & aꝑte
subdit᷑. An ocłs tuus nequã ẽ qr ego bonus sũ: Nemo aut̃
se de opere. nemo de tempore extollat: cũ hac expleta sen¬
tentia subsequent̾ ueritas clamat. Sic erunt nouissimi pͥ¬
mi. & pͥmi nouissimi. Ecce enĩ & si iã scimus quę uel qͣnta
bona egimus. ad huc suꝑnus uidex qua subtilitate hec exa¬
minet ignoramus. Etqͥdẽ guidendũ euiq sũmoꝑe ẽ: in re¬

Expanded text:
do venientes, ad regnum ducimur mox ut de corpore eximus, do venientes, ad regnum ducimur mox ut de corpore eximus, et illud sine mora percipimus, quod antiqui patres cum magna percipere dilatione meruerunt. Unde et idem paterfamilias dicit: Volo et huic novissimo dare sicut et tibi. Et quia ipsa regni perceptio ejus est bonitas voluntatis, recte subjungit: Aut non licet mihi quod volo facere? Stulta enim quaestio est hominis contra benignitatem Dei. Non querendum quippe esset si non dat quod non debet, sed si non daret quod deberet. Unde apte subditur: An oculus tuus nequam est quia ego bonus sum? Nemo autem se de opere, nemo de tempore extollat, cum hac expleta sententia subsequenter Veritas clamet: Sic erunt novissimi primi, et primi novissimi. Ecce enim etsi jam scimus quae vel quanta bona egimus, adhuc supernus judex qua subtilitate haec examinet ignoramus. Et quidem gaudendum cuique summopere est in re
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ꝑ longioris uitȩ tempora. carnis suȩ calore fatigari.S qͣri
potest quomͦ murmuras ᷤ cdicti sunt: qͥ saltẽ sero ad regnũ
uocantur. Cȩloꝵ & enĩ regnũ nullus murmurans accipit:
nullusqͥ accipit murmurare potest.S qr. antiqui patres
usq ad aduentũ dñi quãlibet iuste uixer nt. ducti ad cȩ¬
loꝵ regnũ non sunt: nͥ ille descenderet. qͥ paradysi claustra
hominib intposione suę moctis aꝑiret. Coꝵ hoc ipsũ mur
tam̃ diu ad ꝑcipiendum regnũ dilati st̃. Quos enĩ post ꝑ̃¬
actã iusticiã inferni loca quãuis tranqͥlla suscepert̾: eis ꝓ¬
fecto & laborasse fuit in uiã. & murmurasse. Quasi gͦ
post murmurationẽ denarium accipiunt: qͥ post longa
inferni tempora ad gaudia regni ꝑuenert᷑. Nos aut̃ qͥ ad
undeciinã uenimꝰ. post laborẽ non murmuramꝰ. & de¬
nariũ accipimꝰ: qr post mediatoris aduentũ in hoc mun¬

Expanded text:
est per longioris vitae tempora carnis suae calore fatigari. 4. Sed quaeri est per longioris vitae tempora carnis suae calore fatigari. 4. Sed quaeri potest quomodo murmurasse dicti sunt, qui saltem sero ad regnum vocantur? Coelorum etenim regnum nullus murmurans accipit, nullus qui accipit murmurare potest. Sed 1513 quia antiqui patres usque ad adventum Domini, quantumlibet juste vixerint, ducti ad regnum non sunt, nisi ille descenderet qui paradisi claustra hominibus interpositione suae mortis aperiret, eorum hoc ipsum tamen diu ad percipiendum regnum dilati sunt. Quos enim post peractam justitiam inferni loca quamvis tranquilla susceperunt, eis profecto et laborasse fuit in vinea, et murmurasse. Quasi ergo post murmurationem denarium accipiunt, qui post longa inferni tempore ad gaudia regni pervenerunt. Nos autem qui ad undecimam venimus, post laborem non murmuramus, et denarium accipimus, quia post Mediatoris adventum, in hoc mun
Abbreviated transcription (Latin):
sententię. sp̃m exalauit uitȩ. Anouissimo aut̃ reddere
denarium pat̾familias cȩpit: qr ad paradysi reqͥem priꝰ
latronẽ quã petrũ ꝑduxit. Quanti patres ante legẽ. qͦn¬
ti sub lege fuert᷑ : & tam̃ hi qͥ in dñi aduentu uocati s
ad cȩloꝵ regnũ sine aliqua tarditate ꝑuenert᷑. Eundẽ
gͦ denariũ accipiunt qui laborauert̃ ad undecimam.
quẽ expectauerunt toto desidio & qui laborauert᷑ ad
pͥmã: qr equalẽ uitȩ et̾nȩ retributionẽ sortiti st̃. cũ his
qͥ a mundi initio uocati fuerant. hi qͥ in mundi fine
ad dnm̃ uenerunt. Unde & hi qͥ in labore p̾cesserant
murmurantes dicunt. Hi nouissimi una hora fecert᷑:
& pares illos nob̃ fecisti. qͥ portauimus pondꝰ diei & estꝰ.
Pond̾ ccenĩ diei & estus portauert᷑ hi. quͦs a mundi mitio.
qr diu hic contigit uiuere. necesse fuit etiã longiora carniᷤᷤ
temptamenta tolerare. Unicuiq enĩ pondꝰ dici & estus ferre

Expanded text:
sententiae spiritum exhalavit vitae? A novissimo autem reddere sententiae spiritum exhalavit vitae? A novissimo autem reddere denarium paterfamilias coepit, quia ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum perduxit. Quanti patres ante legem, quanti sub lege fuerunt, et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt ad coelorum regnum sine aliqua tarditate pervenerunt. Eumdem ergo denarium accipiunt qui laboraverunt ad undecimam quem exspectaverunt toto desiderio qui laboraverunt ad primam, quia aequalem vitae aeternae retributionem sortiti sunt cum his qui a mundi initio vocati fuerant, hi qui in mundi fine ad Dominum venerunt. Unde et hi qui in labore praecesserant, murmurantes dicunt: Hi novissimi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti qui portavimus pondus diei et aestus? Pondus enim diei et aestus portaverunt hi quos a mundi initio, quia diu hic contigit vivere, necesse fuit etiam longiora carnis tentamenta tolerare. Unicuique enim pondus diei et aestus ferre
Abbreviated transcription (Latin):
tis inseruiunt. animab lucrandis inuigilant: ꝑducere
& alios secũ ad uitã festinant. Nã qui sibi uiuit. qͥ carnis
suȩ uoluptatib pascit᷑. recte ociosus redarguit᷑: q fructr̃
diuinioꝑis non sectatur. Qui uͦ & usq ad ętatem ultimã
deo uiuere neglexit: quasi usq ad undecimã otiosus stetit.
Unde recte usq ad undecimã torpentib dicit᷑. Quid hic
statis tota die ociosi: Acsi aꝑte dicat᷑. & si dõ uiuere in pu¬
eritia & in iuuentute contẽpsistis. saltĩ ad ultimã etatẽ
resipiscite: & ao uitȩ uias cũ iam laboraturi multũ ñ estis
uł sero uenite. Et tales gͦ pat̾familias uocat. & pler̃q ante
remunerant᷑: qr priꝰ ad regnũ de corpore exeunt. quã hi
qui iã in puericia uocati eẽ uidebant᷑. An non ad undeci
mã uenit latro: qr & si non habuit ꝑ ętatẽ. habuit tam̃
sero ꝑpęnã. Qui dm̃ in cruce confessus ẽ: & pęne cũ uoce

Expanded text:
tis inserviunt, animabus lucrandis in vigilant, perducere tis inserviunt, animabus lucrandis in vigilant, perducere et alios secum ad vitam festinant. Nam qui sibi vivit, qui carnis suae voluptatibus pascitur, recte otiosus redarguitur, quia fructum divini operis non sectatur. 3. Qui vero et usque ad aetatem ultimam Deo vivere neglexerit, quasi usque ad undecimam otiosus stetit. Unde recte usque ad undecimam torpentibus dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Ac si aperte dicatur: Et si Deo vivere in pueritia et juventute noluistis, saltem in ultima aetate resipiscite, et ad vitae vias cum jam laboraturi multum non estis, vel sero venite. Et tales ergo paterfamilias vocat, et plerumque ante remunerantur, quia prius ad regnum de corpore exeunt quam hi qui jam a pueritia vocati esse videbantur. An non ad undecimam horam venit latro, qui etsi non habuit per aetatem, habuit tamen sero per poenam, qui Deum in cruce confessus est, et pene cum voce
Abbreviated transcription (Latin):
in altũ ꝑficit. duni calor ętatis crescit. Sexta uͦ iuuentꝰ ẽ:
qr uelut in centro sol figit᷑. dũ in ea plenitudo roboris
solidat᷑. Nona aut senectꝰ intellegit᷑. in qua uelut sol ab al¬
to axe descendit: qr ȩtas a calore iuuentutis deficit. Un¬
decima uͦ hora ẽ. ea ȩtas quȩ decrepita uł ueterana dicit᷑.
appellant: ut plusꝗͣ senes eẽ insinuant quos ꝓuectiores
uocant. Quia gͦ ad uitã bonã alius in puericia. a ius in ado¬
lescentia. alius in niuentute. alius in senecꝰtute. alius in de¬
crepita ȩtate ꝑducit᷑. quasi diuersis horis oꝑarii ad uineã
uidete. Penset unusqͥsq quid agat: & consideret si in uinca
dĩ laborẽt. Quienĩ in hac uita ea quȩ sua sunt querit. ad¬
huc ad dñi uineã non uenit. Iili nãq dño laborant. qͥ ñ
sua.s luera dnĩca cogitant: qui zelo caritatis. studio pieta¬

Expanded text:
in altum proficit dum calor aetatis crescit. Sexta vero juventus est, in altum proficit dum calor aetatis crescit. Sexta vero juventus est, quia velut in centro sol figitur, dum in eo plenitudo roboris soli datur. Nona autem senectus intelligitur, in qua velut sol ab alto axe descendit, quia aetas a calore juventutis deficit. Undecima vero hora, aetas est, quae decrepita vel veterana dicitur; υς appellant, ut plusquam senes esse insinuarent, quos profectiores vocant. Quia ergo ad vitam bonam alius in pueritia, alius in adolescentia, alius in juventute, alius in senectute, alius in decrepita aetate perducitur, quasi diversis horis operarii ad vineavidete. Penset unusquisque quid agat, et consideret si in Domini vinea laboret. Qui enim in hac vita ea quae sua sunt quaerit adhuc ad Dominicam vineam non venit. Illi namque Domino laborant, qui non sua, sed lucra dominica cogitant, qui zelo charitatis, studio pieta
Abbreviated transcription (Latin):
re. Ad undecimã uͦ gentiles uocant᷑: qͥb & dicit᷑. Quid hic
statis tota die ociosi: Qui enĩ transacto mundi tã longo
die ociosi stabant. S pensate frẽs. qͥd inqͥsiti responde¬
ant. Dicunt ei. Qͥa nemo nos conduxit. Nullus qͥppe ad
eos patriarcha. nullus ꝓpħa uenerat. Et qͥd ẽ dicere ad
laborẽ nemo nos conduxit: nͥ uitȩ nob̃ uias nullus pre¬
dicauit: Quid gͦ nos ã bono opere cessantes in excusa¬
tione nr̃a dicturi sumus. qͥ pene ã matris utero ad
fidem uenimus. qui uerba uitȩ ab ipsis cunabulis audi¬
uimus: qͥ ab uberib scẽ eccłie potũ suꝑne p̾dicatiõis sũp¬
simus. cũ lacte carnis: Possumus uͦ & easdẽ diuersitates
horarũ. &iam ad unũquẽq hominẽ ꝑ ętatum momenta
distinguere. Mane qͥppe. intellectꝰ nr̃i pueritia ẽ. hora aut̃
tercia. adolescentia intellegi potest: qr nuasi iã sola

Expanded text:
re. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic re. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi, qui enim transacto tam longo mundi die otiosi stabant. Pensate, fratres, quid inquisiti respondeant. Dicunt enim, quia nemo nos conduxit, nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere ad laborem nemo nos conduxit, nisi vitae nobis vias nemo praedicavit. Quid ergo nos a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis audivimus, qui ab uberibus sanctae Ecclesiae, potum supernae praedicationis sumpsimus cum lacte carnis. Possumus vero et easdem diversitates horarum etiam ad unumquemque hominem, per aetatum momenta distinguere. Mane quippe Intellectus nostri pueritia est, hora autem tertia adolescentia intelligi potest. Quia quasi jam sol
Abbreviated transcription (Latin):
fuit abadam usq ad noe. hora uͦ t̾cia. ã noe ad abraham.
Sexta quoq ab abraham usq ad moysen. Nona aut̃. a moy¬
se usq ad aduentũ dñi. Undecima uͦ ab aduentu dnũi us¬
q ad finẽ mundi. in qua p̃dicatores scĩ apłi missi sunt:
qui mercedẽ plenã & tarde uenientes acceperunt. Ad eru¬
diendã gͦ dñs ꝑlebẽ suã. quasi ad excolendã uineã suã
nullo tẽpore destitit oꝑarios in uineã mittere: qr & pͥꝰ
ꝑ patres. & postmodũ ꝑ legis doctores. & ꝓpħas. ad ex¬
tremũ uͦ ꝑ apłos dũ plebis suȩ mores excoluit. quasi ꝑ¬
oꝑarios in uineȩ cultura laborauit.: quãuis in qͦlibet
modulo uł mensura. quisqͥs cũ fide recta bonȩ actionis
extitit. huiꝰ uineȩ oꝑarius fuit. Oꝑator. gͦ mane. hora t̾cia.
sexta. & nona. antiquus ille & hebraicus popłs designat᷑.
qͥ in electis suis ab ipso mundi exordio dũ recta fide din
studuit colere. quasi ñ destitit in uineȩ cultura labora¬

Expanded text:
ue ad Noe, hora vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quoque ab Abraham usque ad Moysen, nona autem a Moyse usque ad adventum Domini, undecima vero ab adventu Domini usque ad finem mundi. In qua praedicatores sancti apostoli missi sunt, qui mercedem plenam et tarde venientes acceperunt. Ad erudiendam ergo Dominus plebem suam, quasi ad excolendam vineam suam, nullo tempore destitit operarios mittere, quia et prius per patres, et postmodum per legis doctores et prophetas, ad extremum operarios in vineae culturae opera laboravit, quamvis in quolibet modulo, vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit, hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane hora tertia, sexta et nona, antiquus ille et Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recte Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura labora
Abbreviated transcription (Latin):
c̃uersationẽ crederet: Quis tantã dĩ miscdiã consida¬
re sufficiat: Ecce uiuenis prauus draconẽ uidit in
morte: cui serunut in uita. Nec uidit ut uitã funditꝰ
ꝑderet: s ut cui seruierat sciret. sciendo resisteret: ip¬
sũq resistendo suꝑaret: & eũ a quo pͥus ñ uidens
tenebat᷑. uidit postea ne teneret᷑. Quȩ gͦ lingua. narra¬
re iuscera diuinȩ miscđiȩ sufficit: Qͥs sp̃c. tantȩ pieta¬
tis diuitias ñ obstupeseit: Nas diuine pietatis diuiti¬
ta. dnm̃ appellauit adiutorẽ: & q a tribulatione p̾sen¬
ti in reqͥem ęt̾nam nos suscipit. appellauit etiã suscepto¬
rem: s considans qđ mala nr̃a aspicit & portat. culpas nr̃a
quȩ fecimꝰ : pensenius ex quanta dĩ benignitate toleram᷑.
Considemus quę sunt pietatiseiꝰ uiscera. ut ñ solũ culpaᷤᷤ
indulgeat. sed cęleste regnũ pęnitentib etiã post culpaᷤ

Expanded text:
conversionem crederet? Quis tantam Dei misericordiam consideraconversionem crederet? Quis tantam Dei misericordiam considerare sufficiat? Ecce juvenis pravus draconem vidit in morte cui servivit in vita, nec vidit ut vitam funditus perderet, sed ut cui servierat sciret, sciendo resisteret, ipsumque resistendo superaret, et eum a quo prius non videns tenebatur vidit postea ne teneretur. Quae ergo lingua narrare viscera divinae misericordiae sufficiat? Quis spiritus tantae pietatis dita, Deum appellavit adjutorem; et quia a tribulatione praesenti in requiem aeternam nos suscipit, appellat etiam susceptorem. Sed considerans quod mala nostra aspicit et portat, culpas nostras quae fecimus; pensemus ex quanta Dei benignitate toleramur; consideremus quae sunt pietatis ejus viscera, ut non solum culpas indulgeat, sed coeleste regnum poenitentibus etiam post culpam
Abbreviated transcription (Latin):
uolo me signare. s ñ possũ: q a dracone pͥmor. Spumȩ
eius oris faciẽ meam liniunt: guttur meum eius ore
suffocat᷑. Eece ab eo mea brachia cõprimunt᷑: qr iã ce ca¬
put meũ in suo ore absorbuit. Cũ q hoc ille pallens ac
tremens. & moriens diceret. ceperunt frẽs uebementiꝰ ora¬
tionib insistere: & oppressũ draconis p̃sentia sius p̾cib
adiuuare. Cũ repente lib̾atus magnis cępit uocib clama¬
re dicens. dõ gras. ecce discessit. ecce exiit. Ante orationes
ur̃as fugit draco. qͥ ine acceꝑat. Alox aut seruiturũ se
dõ: & eẽ monachũ deuouit: atq a tempore illo nunc us¬
q febrib p̃mit᷑. dolorib fatigat᷑. Morti qͥdẽ subtractꝰ ẽ
s adhuc plenius uitȩ restitutꝰ non ẽ. Quia enĩ longis &
diuturnis iniquitatib p̾ssus ẽ: longo languore fati¬
gatur: & durũ cor ignis purgationis durius conere

Expanded text:
Volo me signare, sed non possum, quia a dracone premor. Spumae Volo me signare, sed non possum, quia a dracone premor. Spumae oris ejus faciem meam liniunt, guttur meum ejus ore suffocatur. Ecce ab eo brachia mea comprimuntur, qui jam et caput meum in suo ore absorbuit. Cumque hoc ille pallens et tremens et moriens diceret, coeperunt fratres vehementius orationibus insistere, et oppressum draconis praesentia suis precibus adjuvare. Tunc repente liberatus, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Deo gratias; ecce discessit, ecce exiit, ante orationes vestras fugit draco qui me acceperat. Mox autem serviturum se Deo, et esse monachum devovit, atque a tempore illo nuncusque febribus premitur, doloribus fatigatur. Morti quidem subtractus est, sed adhuc plenius vitae restitutus non est. Quia enim longis et diuturnis iniquitatibus pressus est, longo languore fatigatur, et durum cor ignis purgationis durior concrem
Abbreviated transcription (Latin):
Erat eiꝰ prauitas cunctis honerosa: s hunc om̃s equani¬
mit᷑ ꝓ frĩs eius amore tolerabant. Nam suꝑb & lubricꝰ
si qua post hoc scłm sequeret᷑ uita. nesciebat. Irridebat
uͦ si qͥs illi hanc p̾dicare uoluisset. Itaq cũ habitu scłari
uiuebat in monasterio: uerb̃ leuis. nutib instabilis. ñ¬
te tumidus. ueste cõpositꝰ. actione dissipatꝰ. Mense aut̃ iulio
nuꝑ elapso. huiꝰ quã nostis pestilentię clade ꝑcussus ẽ. Qͥ
ad extremũ ueniens. urgeri cępit ut animã redderet. Et
ultima iã corporis parte p̾mortua: uitalis in solo pectore
& lingua remanserat. frẽs aderant. eiꝰq exitũ in qͣntũ
dõ largiente poterant oratione tuebant᷑. At ille subi¬
Qͥa mͥ moris facitis: Date locũ: ut ei deuorare me lice¬
at. Cumq hunc frẽs. ut signũ crueis sibi impͥmeret
admonerent: respondebat uirtute qua poterat. dicens.

Expanded text:
Erat ejus pravitas cunctis onerosa, sed hunc omnes aequaniErat ejus pravitas cunctis onerosa, sed hunc omnes aequanimiter pro fratris ejus amore tolerabant. Nam, superbus et lubricus, si qua post hoc saeculum sequeretur vita nesciebat, irridebat vero si quis illi hanc praedicare voluisset. Itaque cum habitu saeculari vivebat in monasterio, verbis levis, motibus instabilis, mente tumidus, veste compositus, actione dissipatus. Mense autem Julio nuper elapso, hujus quam nostis pestilentiae clade percussus est, qui, ad extremum veniens, urgeri coepit ut animam redderet. Et ultima jam corporis parte praemortua, vitalis virtus in solo pectore et lingua remanserat. Fratres aderant, ejusque exitum, in quantum Deo largiente poterant, oratione tuebantur. At ille subit. Quid mihi moras facitis? date locum ut ei devorare me liceat. Cumque hic, fadmonerent, respondebat virtute qua poterat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
eundẽ ipsũ in scã ȩccłia. laborib antecessit. quẽ ꝑsequendo
martyrẽ fecit. Duo gͦ sunt quȩ sollicite pensare debenius.
Quia enĩ multi uocati sed pauci elec̾ti sunt. pͥmũ ẽ ut de
se qͥsq minime p̾sumat: qr & si iã ad fidẽ uocatꝰ ẽ. utr̃
q ꝓximũ. quẽ forsitan iacere in uiciis conspicit. desꝑare
ñ audeat: qr diuinȩ miscdie diuitias ignorat:
Presenti anno in monasterio meo qđ iuxta beatoꝵ marty¬
rũ ioħis & pauli ꝑccłiam sitũ ẽ: fr̃ qͥdã ad c̾uersix onẽ
uenit. Deuote susceptus ẽ: s ipse deuotiꝰ conuersatꝰ. hc̃
ad monasteriũ frat̾ suus corpore. non corde sequutꝰ est.
Nam ualde conuersionis uitã & habitũ detestans. in
monasterio ut hospes habitabat: & monachorũ uitã
morib fugiens recedere a monasterii habitatione non
poterat: qr uł qͥd ageret. uł unde uiueret ñ habebat.

Expanded text:
eumdem ipsum in sancta Ecclesia laboribus antecessit quem persequendo eumdem ipsum in sancta Ecclesia laboribus antecessit quem persequendo martyrem fecit. Duo ergo sunt quae sollicite pensare debemus. Quia enim multi vocati, sed pauci electi sunt, primum est ut de se quisque minime praesumat, quia etsi jam ad fidem vocatus est, utrum proximum, quem fortasse jacere in vitiis conspicit, desperare non audeat, quia divinae misericordiae divitias ignorat. mplius ametis. Praesenti anno in monasterio meo, quod juxta beatorum martyrum Joannis et Pauli Ecclesiam situm est, frater quidam ad conversionem venit, devote ad monasterium frater suus corpore, non corde secutus est. Nam valde conversionis vitam et habitum detestans, in monasterio ut hospes habitabat, et, monachorum vitam moribus fugiens, recedere a monasterii habitatione non poterat, quia vel quid ageret vel unde viveret non habebat.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dño suꝑ numerũ multiplicati sunt fideles: quia¬
ñnũquã etiã hi ad fidẽ ueniunt. qͥ ad electoꝵ numerũ
ñ ꝑtingunt. hinic enĩ fidelib ꝑ confessionẽ ad mixti st̃.
s ꝓpt̾ uitam reꝑbã. illic numerar: in sorte fideliũ non
merent᷑. Hoc ouile scẽ eccłiȩ edos cũ agnis recipit: s attes¬
tante eugłio cũ iudex uenerit. bonos amalis separat. sic̃
pastor segregat oues ab hedis. Heq & enĩ possunt. qui hic
carnis suę uoluptatib seruiunt. illic in ouium grege
numerari. Illeͥ eos a sorte humilium uder sep.ͥ
se hic in suꝑbiȩ cornib exaltant. Regnũ cęloꝵ ꝑcipere
nequeunt: qui hic & in cęlesti fide positi toto desidĩo t̃¬
cernitis: sed eos nec imitari. nec desꝑare debetis. Qͥd enim
sit hodie aspicimus: s qͥd eras futuriᷤ sit unusqͥsq nesci
bamur. Certe cũ stephanus ꝓ fide moreret᷑ : saulus uesti
dauit: qui ad lapidandũ om̃s exertos reddidit: & tamen

Expanded text:
erum multiplicantur fideles, quia etiam hi ad fidem veniunt, qui ad electorum numerum non pertingunt. Hinc enim fidelibus per confessionem admisti sunt, sed propter vitam reprobam illic numerari in sorte fidelium non merentur. Hoc ovile sanctae Ecclesiae haedos cum agnis recipit; sed, attestante Evangelio, cum judex venerit, bonos a malis separat, sicut pastor segregat oves ab haedis . Neque etenim possunt qui hic carnis suae voluptatibus serviunt, illic in ovium grege numerari. Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic in superbiae cornibus exaltant. Regnum coelorum percipere nequeunt 1514 qui hic et in coelesti fide positi toto desiderio tecernitis, sed eos nec imitari. nec desperare debetis. Quid enim sit hodie aspicimus, sed quid cras futurus sit unusquisque nescimbamur. Certe cum Stephanus pro fide moreretur, Saulus lapidadavit, qui ad lapidandum omnes exertos reddidit, et tamen