comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei ꝑ nuim ab eo loco minime auferre posse. quẽ illi dũs ante
seła p̃uidit: et sue illustacionis honore tẽporib istis decera¬
uit. Unde datur intelligi. quanti apud deũ meritu uir iste fueru¬
rit. cuiꝰ sepulture loꝯ. celitus cõtigit illustrari: ut uidelicet
bunen quo eiꝰ anima ꝑferte fruebatur ncelis. eciam mortuo
corpori non deesset interris.
udieus itaꝙ comes p̃dictus a cella stĩ uiri discessisse eustodes¬
uoqieus sros explere couatꝰ. uiroꝵ turbam assũpsit. ut
quod mabi segitauerat . repentiuo et latenti ꝓperaret accessũ
uerũq non sue deuacõis utilitati ꝓspiciens. sed aliene felititasi
ꝓfstlib ĩuideus id moliebatur. dei nutu cito repressus fuisse cog¬
uosctui siami eodem momiento quo iter illud aggressus est. de
ciuao cui insidebat corruit. coxaq illiꝰ eo casu cõfracta ẽ. dũ
beati uiri merita in hoc quois remunerante ne a loco quen ip̃e

Expanded text:
Dei per vim ab eo loco minime auferri posse, quem illi Dominus ante Dei per vim ab eo loco minime auferri posse, quem illi Dominus ante saecula praevidit et suae inlustrationis honore temporibus istis decoravit. Unde datur intellegi, quanti apud Deum meriti vir iste fuerit, cuius sepulturae locum caelitus contigit inlustrari, ut videlicet lumen, quo eius anima perfecte fruebatur in caelis, etiam mortuo corpori non deesset in terris. 12. Audiens itaque comes praedictus a cella sancti viri discessisse custodescupiens suos explere conatus, virorum turbam assumpsit, ut quod male cogitaverat, repentino et latenti perpetraret accessu. Verum quia non suae devotionis utilitati prospiciens, sed alienae felicitatis profectibus invidens id moliebatur, Dei nutu cito repressus fuisse cognoscitur. Nam eodem momento, quo iter illud aggressus est, de equo cui insidebat corruit, coxaque illius eo casu confracta est, Domino beati viri merita in hoc quoque remunerante, ne a loco, quem ipse
Abbreviated transcription (Latin):
heremi suꝑuenire: et p̃ciosi thesaurũ corporis si quo pac¬
to potuisset anferre. Qua maliciosi raptoris intencione
cãꝑta. hii qui ĩcircuitu celle uiri dei cõmanebant. custodi¬
bus uicissim ꝑturmas deputatꝰ. eũdem loꝰ ab hostili ĩcur¬
sione. ne uidelicet tam cari fulgore margarite carerent.
oim̃ sagacitate defensare studebant. Igit᷑ ꝯ quadam noc¬
de custodes insũmitate mõtis qui monasterio suꝑ ĩminer.
ad suspectos ncur sus armatĩ residerent p̃cauendos. ca-¬
su batem e celo uenire. ac tociꝰ eccłie ꝑfundere menia cõ¬
spexerũt. Iumensitatem itas luminis admirati. ad eccl̃ian
cicius cucurrerũt. et dum scupentes trepidiq ibidem cõsti¬
tuti. eũdem inturent᷑ splendorem. paulatimi se lux sub missa
recolligens astris inserit. At illi uiso miraculo. agente
dño gr̃as securi ad ꝓpria remearunt. credentes corpus uiri

Expanded text:
heremi supervenire et praetiosi thesaurum corporis, si quo pacheremi supervenire et praetiosi thesaurum corporis, si quo pacto potuisset, auferre. Qua malitiosi raptoris intentione comperta, hi qui in circuitu cellae viri Dei commanebant, custodibus vicissim per turmas deputatis, eundem locum ab hostili incursione, ne videlicet tam cari fulgore margareti carerent, oinni sagacitate defensare studebant. Igitur cum quadam nocte custodes in summitate montis, qui monasterio superimminet, ad suspectos incursus armati residerent praecavendos, casu lucem e caelo venire ac totius ecclesiae perfundere moenia conspexerunt. Immensitatem itaque luminis admirati, ad ecclesiam citius concurrerunt, et dum trepidi stupentesque ibidem constituti eundem intuerentur splendorem, paulatim se lux summissa recolligens, astris inseritur. At illi, viso miraculo, agentes Domino gratias, securi ad propria remearunt, credentes corpus viri
Abbreviated transcription (Latin):
monasteriũ ꝑ regiam obtinerent anctoritatem. et nulli
ruolentia pressi. solis rerũ principib ia subracerent. Is
regie pretatis othinarus abbas donatus solacii. et sublimat᷑
heuorib: monasteriũ letus regreditur. Ex illo tẽpore mo¬
nastice inte ĩcenobio sti galli exordiũ quidem ceꝑit. Augñte
um añt ⁊ ꝓfectus. hodie q landabilit dilatari nõ desinit.
remissa uarracõe qua cõprehensum satis uere credmius.
qͦmͦ sclter locus emunitatis priuilegiũ meruerit. ⁊ quo
ntempore cenobialr dignitate sit adornatus. liberius ad
miraculoꝵ bt̃i galli cõmemoracõem. stilum cõuertiuius.
Uictor curiensis recie comes cuiꝰ suꝑius fecimꝰ mentionẽ.
ꝯ ierabiles apud tumulũ stĩ gaiłi. ꝑ merita ipsius ĩ¬
tutes ostendi creberrime didicisset. inuidia ꝑurgente. tanta
nonaꝵ generositate uͥtutũ nr̃am gentem insigniri ꝑdolunit
Et ut tunt fama uulgauerat. latenter uoluit ꝑ abdita

Expanded text:
monasterium per regiam optinerent auctoritatem, et nullius monasterium per regiam optinerent auctoritatem, et nullius violentia pressi, solis rerum principibus subiacerent. His regiae pietatis Otmarus abba donatus solatiis et sublimatus honoribus, monasterium laetus regreditur; et ex illo tempore monasticae vitae in coenobio sancti Galli exordium quidem coepit, augmentum autem et profectus hodieque laudabiliter dilatari non desinit. 11. Praemissa narratione, qua comprehensum satis vere credimus, uomodo sacer locus emunitatis privilegium meruerit, et quo in tempore coenobiali dignitate sit adornatus, liberius iam ad miraculorum beati Galli commemorationem stilum convertimus. Victor Curiensis Rhetiae comes, cuius superius fecimus mentionem, cum innumerabiles apud tumulum sancti Galli per merita ipsius virtutes ostendi creberrime didicisset, invidia perurguente, tanta novarum generositate virtutum nostram gentem insigniri perdoluit, et ut tunc fama vulgaverat, latenter voluit per abdita
Abbreviated transcription (Latin):
et alia regie diguitatis inꝑtiens dona. id ei sub om̃ diligeciam
uxit. ut n loco sibi cõmẽdato ad supplendas bt̃i gałsi excu¬
bias regnlaris ordinem inscitueret inte. atip nt mełius pos¬
set quod iubebat᷑ effic̾e: cõcessit illi quosdam tributarios dẽ
eodem pago: ut ⁊ ilłis ꝯ laborantib officuras frũi usibus ne¬
cessariis cõstrueret ⁊ uectigalia que annuatim ⁊egiis reddi¬
tib inferre debebant ad sustentacionem fr̃m sub cõmemoracõe¬
largitatis eius hãberet. Inter cetera quoq sue munificẽcie
donaria rogante abb̃e unam campanam ad stĩ loci dedit or¬
natum qd adusq nr̃e etatis tempora. in ceuobio eodem pro
memoria beneficiaꝵꝭ eiꝰ permansit. Et ne cuiꝰ qͥaru anftricia
tanti incremẽtis obsisteret bom diuturne firmitatis epłam
fecit cõscͥbi. et ut moris est circũspecta roborari cautela.
Quo deinceps tam ip̃e qui aderat quam successores er /. idẽ

Expanded text:
et alia regiae dignitatis impertiens dona, id ei sub omni diligentia et alia regiae dignitatis impertiens dona, id ei sub omni diligentia iniunxit, ut in loco sibi commendato ad supplendas beati Galli excubias regularis ordinem institueret vitae. Atque ut melius posset quod iubebatur efficere, concessit illi quosdam tributarios de eodem pago, ut et, illis conlaborantibus, officinas fratrum usibus necessarias construeret et vectigalia, quae annuatim regiis reditibus inferre debebant, ad sustentationem fratrum sub commemoralargitatis eius haberet. Inter cetera quoque suae munificentiae donaria, rogante abbate, unum campanum ad sancti loci dedit ornatum, quod ad usque nostrae aetatis tempora in coenobio eodem pro memoria beneficiorum eius permansit. Et ne cuiusquam avaritia tanti incrementis obsisteret boni, diuturnae firmitatis epistolam fecit conscribi et, ut moris est, circumspecta roborari cautela, quo deinceps tam ipse qui aderat, quam successores eius idem
Abbreviated transcription (Latin):
filiis Rarlonianuo ⁊ pippiuo administracõnem regni reliquit.
karolomaniꝰ itaq pancoꝵ decursib enolutꝰ anuoꝵ. a ob amo¬
rem regni celestis scłaris głe pompam deposut. Et ꝯcausa
quietoris uite romam tenderet. iuicina supͣdicti loci denem¬
eus: adidem monasteriũ. causa oronis accessit: audiens que
assiduis signoꝵ uͥtutib eñdem loꝯ ꝓ bñ miri meritis a dũe
illustrari dixisse fertur. Tenius quidem hic locus est facul¬
tate. sed ꝓ meritis bt̃i galli celebri diffamatus rumore.
Cñq nellet ibidem degentib aliquod sue largitatis cõferre
solaciũ. s retractaret a negociis se regni disiunctũ explere
non potuisse. qd̾ uoluĩt fr̃ĩ rescͥpsit ut sui amoris intintu ei¬
Aaccepisset epłam. armuens peticioni fr̃ne libellũ qũe bñdictꝰ
pr de cenobitarũ cõu̾sacõe cõposuerat eidem abbiꝰ tradidit

Expanded text:
filiis Carlomanno et Pippino administrationem regni reliquit. filiis Carlomanno et Pippino administrationem regni reliquit. Carlomannus itaque, paucorum decursibus evolutis annorum, ob amorem regni caelestis saecularis gloriae pompam deposuit, et cum causa quietioris vitae Romam tenderet, in vicinia supradicti loci deveniens, ad idem monasterium causa orationis accessit. Audiensque assiduis signorum virtutibus eundem locum pro beati viri meritis a Domino inlustrari, dixisse fertur: 'Tenuis quidem hic locus est facultate, sed pro meritis beati Galli celebri diffamatus rumore'. Cumque vellet ibidem degentibus aliquod suae largitatis conferre solatium, sed retractaret, a negotiis se regni disiunctum explere non potuisse quod voluit, fratri rescripsit, ut sui amoris intuitu eiaccepisset epistolam, annuens petitioni fraternae, libellum, quem Benedictus pater de coenobitarum conversatione composuerat, eidem abbati tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
quibusdam p̃sũptorib mordinate tractari religio¬
sum quendam presbiterũ othinaꝵ nõie cui sũmam eaꝵdem
cõmicteret rerum a iĩctore tunc curiensium comite impetra¬
uit et ei cellulam cũ om̃ib ad eam ꝑtiuentibus cõ mendauit.
post modũ ꝯsilio cuiusdam ducis noĩe nebi ꝑsuasus. ad pre¬
fatũ principem carolum ꝯ eodem duce ꝓperauit. ipsiq ean¬
dem cellam ꝓpͥetatis iure ꝯtradidit: et ut ochinaꝵ pr̃b̃m ei¬
dem loco prefic̾et exorauit. Annuens petitioni eiꝰ princeps.
othinaro ad p̃senciam suã uocato. locũ cõmẽdauit: et ut re¬
gularem inibi uitam instituere studeret p̃cepit. Qͣ regressꝰ.
arripuit statim boni pastoris inicia. ⁊ indiq u̾sum habita¬
cula monachoꝵ usib cõgrua disposite cõstruens eiꝰdem sc̃i
statum loci. utilitatib diuersis aptauit. Sed ꝯiam dictus pri¬
ceps. fẽporaliter reguandi et niuendi fiuẽ fecisset: duob

Expanded text:
quibusdam praesumptoribus inordinate tractari, religioquibusdam praesumptoribus inordinate tractari, religiosum quendam presbyterum Otmarum nomine, cui summam earundem committeret rerum, a Victore tunc Curiensium comite impetravit et ei cellulam cum omnibus ad eam pertinentibus commendavit. Postmodum consilio cuiusdam ducis nomine Nebi persuasus, ad praefatum principem Carolum cum eodem duce properavit ipsique eandem cellam proprietatis iure contradidit et, ut Otmarum presbyterum eidem loco praeficeret, exoravit. Annuens petitioni eius princeps, Otmaro ad praesentiam suam vocato locum commendavit et, ut regularem inibi vitam instituere studeret, praecepit. Qui regressus, arripuit statim boni pastoris initia, et undique versum habitacula monachorum usibus congrua disposite construens, eiusdem sancti statum loci utilitatibus diversis aptavit. Sed cum iam dictus princeps temporaliter regnandi et vivendi finem fecisset, duobus
Abbreviated transcription (Latin):
ligiosi elerici. nel discipulatus erꝰ memoria uel didaamo¬
re succensi ꝑ multa annoꝵ curricula. scilicet quasi a tẽpo¬
rib dagoberti regis usq ad karolũ patrẽ karoman
ł pippini.ad laudem xp̃i administrabant. Igit᷑ cñ fama
u̾tutũ quas dñs ꝑ ꝯfessoris sui merita pre querentibus ex hi¬
bere dignatus est longe lateꝙ circũpositoꝵ mulceret au¬
res ppłoꝵ ceperũt udiq alacri deuocõe. ad tanti pacris
suffragia posculanda cõcurr̾e eũdemq loꝯ ob sur dinturnita¬
tem memorie multiplicib substancie et possessionũ auplificare
deuaruis. Cñq ree hac largitate fideliũ collotate coltate aͥ¬
luquetutule monachoꝵ ꝯgre gacõi inderentur suppetere po¬
tuisse. uulti amnis quidam ad ciꝰ pat̾nam possesfionẽ tuiu
uaste solitudiuis ĩ quib uir dei celłam cõstruxar est ꝑtiter
iidebantur . nidens res collatas a

Expanded text:
ligiosi clerici, vel discipulatus ejus memoria, vel divino amoligiosi clerici, vel discipulatus ejus memoria, vel divino amore succensi per multa annorum curricula, scilicet quasi a temporibus Dagoberti regis usque ad Carolum patrem Carlomanni et Pippini, ad laudem Christi administrabant. Igitur cum fama virtutum quas Dominus per confessoris sui merita pie quaerentibus exhibere dignatus est, longe lateque circumpositorum mulceret aures populorum, coeperunt undique alacri devotione ad tanti Patris suffragia postulanda concurrere, eumdemque locum ob suae diuturnitatem memoriae multiplicibus substantiae et possessionum amplificare donariis. Cumque res hac largitate fidelium collatae, aliquantulae monachorum congregationi viderentur suppetere potuisse, Waldramnus quidam, ad cujus paternam possessionem termini vastae solitudinis, in quibus vir Dei cellam construxerat, pertinere videbantur, videns res collatas a
Abbreviated transcription (Latin):
rib aliquam similitudiũe locucõis habeant. et brenitatisꝰ ꝓue¬
dio succiuta fastidiosis lectorib ouerosa non fiat. S ed quidesũ
nõĩa eoꝵ qui sa ibendoꝵ testes sũt uel fuerũt ꝓpt᷑ su barbarie
ne latini sermonis inficiat honõrẽ p̃termictinius scientes de
nurabilit̾ et laudabilit̾ fit. Sed si quis eardem rerũ testes
nosse desiderat: in cõs ͥpc̃da quam sequim̃ poterit mucnire. In¬
serinꝰ quoq huit oꝑi nõ nulla que no septate testimenio: sc
aitiu et aueritatis lineam seruare scudebimꝰ. neos ꝑaino nos
falsi aliquid de ño inserentes: neq ꝑ ĩuidiam uexi qui pit
ex uoto celantes. Et qua uos scͥpta uel dicta sequim alior
id illos ueritas rerũ. ad nos ꝑtiuet adbrematio ditibo¬
tĩ iudelitet g alli ꝯfessoris xp̃i glosami de posicioñ nonti¬
guas excubias apnd sacri corporis enꝰ reliquias quidauite¬

Expanded text:
ribus aliquam similitudinem locutionis habeant, et brevitatis comperibus aliquam similitudinem locutionis habeant, et brevitatis compendio succincta, fastidiosis lectoribus onerosa non fiant. Siquidem nomina eorum qui scribendorum testes sunt vel fuerunt, propter sui barbariem, ne Latini sermonis inficiant honorem, praetermittimus; scientes de mirabiliter et laudabiliter fit. Sed et si quis earundem rerum testes nosse desiderat, in conscriptione quam sequimur poterit invenire. Inserimus quoque huic operi nonnulla, quae non scripturae testimonio, sed attinet, veritatis lineam servare studebimus, neque per amorem falsi aliquid de nostro inserentes, neque per invidiam veri quippiam ex voto celantes. Et quia nos scripta vel dicta sequimur aliorum, ad illos veritas rerum, ad nos pertinet abbreviatti videlicet Galli confessoris Christi, gloriosam depositionem, quotidianas excubias apud sacri corporis ejus reliquias quidam re
Abbreviated transcription (Latin):
nuuere. ad eccłiam bt̃i galli ꝑrexit. Cũq singuli quod at¬
tulerant obtulissent. is qui contra fas offerre uoluit de
rapnia donariũ. ceram reperĩt in lapides durissimi rig¬
hein uintataui. Ingenti itaq timore ꝑcussus. uni cor
miraeuli nura celeritate cunitis inuotuit
e scͥptis his que priscoꝵ sollercia de uita fiue ⁊ u̾tutibus
bt̃i galli. ad nos usq seͥpto transmisit. huit ea stilo
cophendera feptabiuꝰ. q̃ afidelissinis testib idiceta a ca
gissuuo fiũ gogberto literis sũt mandats  Inquibra piuo
quoiũ uel quaendo incenobio bt̃ galli regnlaris uite ⁊ stitutaser¬
uari cepissent. liquido declaratur. Demde qnib nu aictaisa s¬
dem patris urtus cunctis effulserit ꝓbabiliter. exponitu
coiemoratis pariter singuloꝵ que introdutuntur assertorit
Q idcuto nouis dictionũ positionib ordinara nolomꝰ utͭ ͦ pio¬

Expanded text:
nerabilis Galli perrexit. Cumque singuli quod atnerabilis Galli perrexit. Cumque singuli quod attulerant optulissent, is qui contra fas offerre voluit de rapina donarium ceram reperit in lapidis durissimi rigorem mutatam. Ingenti itaque timore perculsus uni eorum miraculi mira celeritate cunctis innotuit. Descriptis his quae priscorum sollertia de vita, fine et virtutibus beati Galli ad nos usque scripto transmisit, hinc ea stilo comprehendere temptabimus, quae a fidelissimis testibus indicata, a caunt mandata. In quibus primo quomodo vel quando in coenobio beati Galli regularis vitae instituta servari coepissent, liquido declaratur: deinde quibus miraculis ejusdem Patris virtus cunctis effulserit, probabiliter exponitur, commemoratis pariter singulorum quae introducuntur assertoribus. Quae idcirco novis dictionum positionibus ordinare voluimus, ut cum prio
Abbreviated transcription (Latin):
uidentef hoc qui aderant ceperunt inquirere huiꝰ miracu
auscib. At ille cõfusione digna correptũs. ꝓdidit reatum.
et fraudem quã in noto fecerat cõfessus aꝑuit. Reu̾si
aũt oĩs pariter. equũ obtulerũt ad limen eccłie et
bñdictione ꝑcepta. ad sua sine obstaculo redierunt. In
fc̃o et diuina pietas et scĩ uiri uirtus apparuit. dum
quod quarto anno. Barlomanui regis in pago cuiꝰ supra
mẽcionem fecimꝰ cotigit. libet memorie cõmendare.
Panꝑculus quidam iuxta regiam possessienem que rotu¬
mũuilla dicitur ꝯmanens dñ ad cellulam stĩ galli ꝑgere
uoluisset. uͨ haberet aliqͥd qd̾ obdeuocõis indicium illud de
ferre potuisset. dia bolo suadenti consenciens. atriũ cuiꝰdam
diuitis irrupit. et aluear ꝯ melłe et apibus furtum anfre¬
rens. intulit domni sue. Apibus deinde extiactis ceram
cõfecit. ⁊ multo post inter uitiuos et amicos ꝯ hoc furtiuo

Expanded text:
Videntes hoc qui aderant, coeperunt inquirere huius miraculi Videntes hoc qui aderant, coeperunt inquirere huius miraculi causas. At ille confusione digna correptus prodidit reatum et fraudem, quam in voto fecerat, confessus aperuit. Reversi autem omnes pariter equum optulerunt ad limen ecclesiae, et benedictione percepta, ad sua sine obstaculo redierunt. In quo facto et divina pietas et sancti viri virtus apparuit, dum quod quarto anno Carlomanni regis in pago, cuius supra mentionem fecimus, contigit, libet memoriae commendare. Pauperculus quidam iuxta regiam possessionem quae Rotunwila dicitur commanens, dum ad cellulam sancti Galli pergere voluisset nec haberet aliferre potuisset, diabolo suadenti consentiens, atrium cujusdam divitis irrupit, et alvear cum melle et apibus furtim auferens, intulit domui suae. Apibus deinde exstinctis, ceram confecit, et non multo post inter vicinos et amicos cum hoc furtivo
Abbreviated transcription (Latin):
terat perire periculis. S̾uate sũt aũt ibi cfedem res in
cestimoniũ post futuris usq ad tẽpora othmari abbatis.
eq illud silencio pretereundũ indetur quod ĩ sup̃duti¬
pago tẽporib ꝑippini regis cõtigisse fertur. Quidam
uir nõĩe nuiłlimarꝰ gͣui infirmitate depressus. sub ucᵐ pro
misit se equũ unũ. duos q bones. si pristine restitueretur
fanitati ad eccliam bt̃i galli donatus Cũq ex ilła die cõfor¬
caret̾ et plenam recepisset sanitatem sosꝑitatem cõtigit ut
cũ birhtilione dũo suo causa oronis ad cellulam stĩ uiri. eodẽ
nectus equo ueniret . Igitur ꝯ post or̃onẽ oĩis illi qui si¬
mul aduenerant digressi non longe eratut essent ab eccłia e¬
quus quem sponsor infidelis post quã foue rat fraude re¬
tiuuit: repente substitit. Et licet eũ sesser caltarib ur¬
geret. ac uerberibus fatigaret: isquam potuit cõmoueri

Expanded text:
terat perire periculis. Servatae sunt autem ibi eaedem res in terat perire periculis. Servatae sunt autem ibi eaedem res in testimonium post futuris usque ad tempora Otmari abbatis. 7. Neque illud silentio praetereundum videtur, quod in supradicpago tempvir nomine Willimarus, gravi infirmitate depressus, sub voto misit se equum vivum duosque boves, si pristinae restitueretur sanitati, ad ecclesiam beati Galli donaturum. Cumque illa die confortaretur, et plenam recepisset sospitatem, contigit ut cum Bicthilone domino suo causa orvectus equo veniret. Igitur cum post orationem omnes illi qui simul advenerant digressi non longe essent ab ecclesia, equus, quem sponsor infidelis, postquam voverat, fraude retinuit, repente substitit, et licet eum sessor calcaribus urgueret ac verberibus fatigaret, nusquam potuit commoveri.
Abbreviated transcription (Latin):
tencione deuocõis dini mulier pallubam quam ĩ stõ loco
oblatura erat cõtextam ꝑauisset ĩuoluit ea formellam
cere quam siml oblatũ ire cogitaba̾t. ⁊ in archa sua int̾
alia nestimenta repesuit. Cõtigit aũt dñ ire putarent d¬
niũ illoꝵ ꝯ om̃ib q̃ infra illam erant reb igne cremari.
Cũis cõsũptis om̃ib flãma cessante sopitum fuisset uicẽ¬
diũ ceperunt inter fau̾llaꝵ cumulos. ferramenterum
reliquias queritare. Et ecce inueniunt mirũ dictu cerã
pallula inuolutam. inter ciueres et carbones. nichilq m
eis lesionis apparuit. ꝯ ip̃am artham et quicqͥd aliud ĩ illa
repositũ erat penitꝰ cõsũpsisset incẽdiũ. Uiso gͥ tante uͥ¬
tutis miraculo. bñdixerũt dño. ⁊ iter quod dispesuerant
pegerunt. Et narrantes frĩb que gesta fuerant. obtule¬
rũt don dondriũ qd̾ huic uoto cõsecratũ. in sup̃mis nõ po¬

Expanded text:
tentione devotionis dum mulier pallulam, quam in sancto loco tentione devotionis dum mulier pallulam, quam in sancto loco oblatura erat, contextam paravisset, involvit ea formellam cerae, quam simul oblatum ire cogitabat, et in arca sua inter alia vestimenta reposuit. Contigit autem, dum ire pararent, domum illorum cum omnibus quae infra illam erant rebus igne cremari. Cumque, consumptis omnibus, flamma cessante, sopitum fuisset incendium, coeperunt inter favillarum cumulos ferramentorum reliquias quaeritare. Et ecce! inveniunt – mirum dictu! – ceram pallula involutam inter cineres et carbones, nihilque in eis laesionis apparuit, cum ipsam arcam, et quicquid aliud in illa repositum erat, penitus consumpsisset incendium. Viso igitur tantae virtutis miraculo benedixerunt Deo et iter quod disposuerant peregerunt. Et narrantes fratribus, quae gesta fuerant, optulerunt donarium, quod huic voto consecratum in supremis non po
Abbreviated transcription (Latin):
ceteraro ĩfirmitatũ remedia: creberrima mĩbi laigita
a dño prescita sunt ⁊ prestant᷑. Biquidem et demomaci
ibidem curati. ⁊ languentes sũt recreati. auriũ clanstra
eserata. oculoꝵ deterse caligines mutoꝵ excfa mu¬
toro exlusa silencia. par aliticoꝵ eliminata defectio. S
et quitũq anime nel corporis necessitate coactus fide
integra apud sepulchrũ bt̃i galli instanciam or̃onis exeqͥt̾
dũo cõfessoris sui merita cõprobante. precũ suaꝵ nullatenꝰ
fructu prinatur uerũ sine tarditate diuine largitatis sen¬
ciens doua letatur
I emporib gͥ karlomanni iaioris ddimꝰ miraculũ
memoria dignũ ꝑ merita stĩ patris effectũ. huit eperi
inserere utile indicamimꝰ. Uir quidam panꝑculuis. n ꝑcĩgo
qͥ peraihtoltes para dicitur. ex sũma deuocõe ꝯ upore su
ad cellam bt̃i galli cansa or̃onis ꝓperare disposuit. Cuiꝰ in¬

Expanded text:
caeterarum infirmitatum remedia creberrima inibi largitate caeterarum infirmitatum remedia creberrima inibi largitate a Domino praestita sunt et praestantur. Siquidem et daemoniaci ibidem, et languentes sunt recreati, aurium claustra reserata, oculorum detersae caligines, mutorum exclusa silentia, paralyticorum eliminata defectio. Sed et quicunque animae vel corporis necessitate coactus fide integra apud sepulcrum beati Galli instantiam orationis exsequitur, Domino confessoris sui merita comprobante, precum suarum nullatenus fructu privatur, verum etiam sine tarditate divinae largitatis sentiens dona laetatur. 6. Temporibus igitur Carlomanni maioris domus miraculum memoria dignum per merita sancti patris effectum huic operi inserere utile iudicamus. Vir quidam pauperculus in pago qui Perahtoltespara dicitur ex summa devotione cum uxore sua ad cellam beati Galli causa orationis properare disposuit. Cuius in
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ. Dumq sermone uario . pauꝑtatis solacia mutuo
iinistiarent: auis quedam ignote forme. cõsedit in li¬
mine. Unus assidenciũ torrem deigne rapiens: alitem
ꝑcussit. Cuiꝰ carues dũ suis usib p̃parassẽt. incredibi¬
lem saporis dulcedinẽ. in gustu eaꝵ dep̃henderũt. faci¬
entib hoc ut credimꝰ br̃i iuri meritis: ut sicut famubis
eiꝰ in similitudine antiqui miraculi. quo ppłs dei coturur
carnib insolitudine ẽ refectus anis ĩcognita missa ẽ
ita sapor ꝓcurate celitus esce none dulcedinis delec¬
tamẽtũ haberet. Tanta aũt est miraculoꝵ copia q̃
dñs apud tumulũ eiꝰ diuersis tẽporib ostendit. ut nõ¬
facile sebendi studid cõphendi possit. ex quib ꝓpter¬
habũdanciam multa omittuntur. panca nõ et eminẽ¬
ciors apt̃ memoriam posteris cõmendam huic ĩ scrunt᷑
opusculo. Preter mortuoꝵ em̃ resusatatõem corporeata

Expanded text:
turus. Dumque sermone vario paupertatis solatia mutuo turus. Dumque sermone vario paupertatis solatia mutuo ministrarent, avis quaedam ignotae formae consedit in limine. Unus assidentium torrem de igne rapiens alitem percussit. Cuius carnes dum suis usibus praeparassent, incredibilem saporis dulcedinem in gustu earum deprehenderunt, facientibus hoc, ut credimus, beati viri meritis, ut, sicut famulis eius in similitudinem antiqui miraculi, quo populus Dei coturnicum carnibus in solitudine est refectus, avis incognita missa est, ita sapor procuratae caelitus escae novae dulcedinis delectamentum haberet. Tanta autem est miraculorum copia, quae Dominus apud tumulum eius diversis temporibus ostendit, ut nofacile sabundantiam multa omittuntur; pauca vero et eminentioria propter memoriam posteris commendandam huic inseruntur opusculo. Praeter mortuorum enim resuscitationem corporum,
Abbreviated transcription (Latin):
collocarent. eccłie campanũ insonuit. Et anditi su̾nt
duo chori: incredibili alternanciũ ꝑsonaꝵ dulcedine
ꝑstrepentes. Agitur die illa nequaquam aisi sũt ora¬
toriũ intedire. Die aũt sequẽti ante ostiũ eiꝰ unanuut᷑
cõglobati prostrauerunt se m or̃ouem. Et cũ surrexissẽt
ꝯ magno timore intiatutes inuenerũt pallam quam partim
ignis assũpserat. suꝑ lectũ exptusam sicut pͥus erpan¬
di solebat nulla ĩmimcionis habentem indicia. s pociꝰ
latitudinem uel longitudinem eiꝰ triũ auctami essẽ mag¬
nitudiue cubiteꝵ. Hiunꝰ ꝑspiciũtate miracali hilares᷑
facti bũdixerũt dño: qui tam manifestis ⁊ mauifestis¬
gr̃e sue uirtutib serni sui merita: declinatus gnatus ẽ¬
deu scephanus dumi quedam tr̃ꝑ: cũ his qui sumul aderãt
caruem ad ꝑcipiendum incudam accessu ieumii noͣu ha¬
beret resedit in cellula de eadem penuria ꝯ ceteris locu¬

Expanded text:
collocarent, ecclesiae campanum insonuit, et auditi sunt collocarent, ecclesiae campanum insonuit, et auditi sunt duo chori, incredibili alternantium personarum dulcedine perstrepentes. Igitur die illa nequaquam ausi sunt oratorium introire. Die autem sequenti, ante ostium ejus unanimiter conglobati, prostraverunt se in orationem; et cum surrexissent, cum magno timore intrantes invenerunt pallam quam partim ignis assumpserat super lectum expansam, sicut prius expandi solebat, nulla imminutionis habentem indicia; sed potius latitudinem vel longitudinem ejus trium auctam esse magnitudine cubitorum. Hujus perspicuitate miraculi hilares facti, benedixerunt Domino, qui tam manifestis gratiae virtutibus servi sui merita declarare dignatus eIdem Stephanus dum quodam tempore cum his qui simul aderant carnem ad percipiendum in cuiusdam accessu ieiunii non haberet, resedit in cellula, de eadem penuria cum ceteris locu
Abbreviated transcription (Latin):
cecidit super archam sepulchri. Quiꝰ ardoris molencias
unam cͣp̃hendens pallam usq ad medietatem eussit
et ita restructa est nĩchil lecte. nchil baculo qui i
eo pendebat nel aliis luiteaminibus suꝑ sepulchrum
xpansis in ferens lesionis. Qua ex re colligitur ad
declaracõem uirtutũ bt̃i uiri pocius quam ad dampiũ
rebus eiꝰ inferendũ. ideui euenisse incẽdiũ quia ut ĩ sequẽ¬
tib cppareti pallam quam lenis flauuia dimimũt
uutꝰ manifesta resticuit. maue itaq fto fi̾ es oratoriũ
iugressi .i quod fc̃m̃ fuerat ꝑuiderunt. ⁊ adiiracione
nõ mimima sũt ꝑcussi. Tercia u̾o die cũ ad matutinale.
cõuenirent officiũ. ĩenerũt moratorio cereos ardentes
et duo inuenos stantes. nũ ad caput. ⁊ alterũ ad pe¬
res. discendences inter se pallam. que pdem fuerat ig¬
uis aitacta uaporib. Hoc uiso tiniore niiio ꝯteriti.
ꝯ celentate egressi: ad lectulos redierunt. Cũq se

Expanded text:
cecidit super aram sepulcri. Cujus ardoris violentia cecidit super aram sepulcri. Cujus ardoris violentia unam comprehendens pallam, usque ad medietatem exussit, et ita restincta est, nihil lecto, nihil baculo qui in eo pendebat, vel aliis linteaminibus super sepulcrum expansis inferens laesionis. Qua ex re colligitur ad declarationem virtutum beati viri potius quam ad damnum rebus ejus inferendum idem evenisse incendium. Quia, ut in sequentibus apparet, pallam quam levis flamma diminuit, virtus manifesta restituit. Mane itaque facto, fratres, oratorium ingressi, quid factum fuerat perviderunt, et admiratione non minima sunt perculsi. Tertia vero die, cum ad matutinale convenirent officium, invenerunt in oratorio cereos ardentes, et duos juvenes stantes, unum ad caput et alterum ad pedes, distendentes inter se pallam quae pridem fuerat ignis attacta vaporibus. Hoc viso, timore nimio conterriti, cum celeritate egressi, ad lectulos redierunt. Cumque se
Abbreviated transcription (Latin):
et patrociniis stĩ illiꝰ duxere captiuos. Suiuq aũt suprs
memoratĩ principis satellites. iungressi oratoriũ reppe¬
rerunt ibi quasdam ancillas eiꝰ dem loci ꝯ ꝑuulis est .o:
stĩ esse ꝓclamarent: hoc a p̃donib audierunt Exte.
egredimim. stiui quẽ dicitis ignoramius: et ab duxerunt
eas captinas infianciam. Eodem nõ anno a malignibus
spiritib arrepti. et amẽtes effecti. nudi circũquaq dis¬
currebant: et ubicũq urbes uel nicos ingressi sũt. cruci¬
atus sui causas reterebant dicentes. Gallus abbas: nos
ht̃ ligatos Et ꝯhac cͥminũ uisera ꝯmemoracõe suor nitan
infeliciter ducentes flebiliter fuiuerunt.
iuei dem stĩ patris eccłia custodis fuugererut tu¬
offiçio / quadau uespera inçeusam oraterio inferens cau¬
delam: posint super candelabrum inpta bt̃i uiri sepulchrũ
Que a rectitudine status uergens in partem. ardens

Expanded text:
et patrociniis sancti illius duxere captivos. Quinque autem supra et patrociniis sancti illius duxere captivos. Quinque autem supra memorati principis satellites ingressi oratorium, repererunt ibi quasdam ancillas ejusdem loci cum parvulis earusancti esse proclamarent, hoc a praedonibus audierunt: Exite, egredimini; sanctum quem dicitis ignoramus. Et abduxerunt eas captivas in Franciam. Eodem vero anno, a malignis spiritibus arrepti et amentes effecti, nudi circumquaque discurrebant; et ubicunque urbes vel vicos ingressi sunt, cruciatus sui causas retexebant, dicentes: Gallus abbas nos habet ligatos. Et cum hac criminum misera commemoratione suorum, vitam infeliciter ducentes flebiliter finierunt Cin ejusdem Patris sancti ecclesia custodis fungeretur officio, quadam vespera incensam oratorio inferens candelam, posuit eam supra candelabrum juxta beati viri sepulcrum; quae a rectitudine status vergens in partem, ardens
Abbreviated transcription (Latin):
sacun corporis feliquias tuuiulo restituere potuis¬
scut ueuit illut cũ clericis suis et aris toipl¬
lulam desolatam scĩ patris corpus
tes mordue et magnitudinem calamitatis. grinitib ⁊ latinis
ꝓtestantes et misericordia motus. cepit eo cõsolari nuduiis¬
tibus uerbis. iam replicans psaliniste seutencai quadipl
untͥbulacõe ĩnocami dñm ł exandiuit me ⁊ latitindiu diit¬
marus Loculum in quo stm̃ corpus erat posint suꝑ teridus ue
parietem et altare. ⁊ desuꝑ ut moris est archau alam n
costruxit. fossam ilo terra cãpleuit. De suo quoꝙ frrtoure
uescimenta largitus est. ⁊ uude alerentur disponeus ie¬
misit pupuius maior domex ercituui coepios
uastandum alemannor ꝓuintiam: et iterato frauto
diciomi subiugaudam Eñq tota terra hostoli contereretur
ricur su auidi predenes arbonensem paguni ꝑcurrentes
ad cellam niri deĩ uenerũt: et quoscũq ibidem ĩuenerũt.
nam multi illuc cõfugerant sperantes in dei miseritor du

Expanded text:
sacri corporis reliquias tumulo restituere potuissent, venit illuc cum clericis suis, et invenit cellulam desolatam, sancti Patris corpus tes in oratorio et magnitudinem calamitatis gemitibus et lacrimis protestantes. Et misericordia motus, coepit eos consolari multiplicibus verbis, illam replicans psalinistae sententiam, qua dicit: In tribulatione invocavi Dominum, et exaudivit me in latitudimens loculum in quo sanctum corpus erat, posuit super terram inter parietem et altare, et desuper, ut moris est, arcam altiorem construxit, fossam vero terra replevit. De suo quoque fratribus vestimenta largitus est, et unde alerentur disponePippinus majordomus exercitum copiosum ad devastandam Alamannorum provinciam, et iterato Francorum ditioni subjugandam. Cumque terra tota hostili contereretur incursu, avidi praedones Arbonensem pagum percurrentes ad cellam viri Dei venerunt, et quoscunque ibidem invenerunt nam multi illuc confugerant sperantes in Dei misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
dum et deu operis artifices nellent abitere. beatꝰ gassus
uirtutis quam ĩ dño habebat sibi cõscius uissit ees ab opere
intrare. Quibus scdm iussionẽ eiꝰ facientibus: bñdictum
panẽ. manu sua porrexit. Post prandiũ aũt ꝯ om̃s parit᷑
opꝰ repeterent inꝑfectum inuenerũt tabulam quami ꝓpt
sui breuitatem pridem abicere uoluerũt: ceteris omnib
lõgiorem mensura dimidii pedis. Et admiracõe de ect eo
habita. lignum qd̾ mirabili creuerat modo. in lote suo pe¬
meti aptanerũt. Quod ip̃m longo deiniceps tẽpore a fideli¬
hus expetitũ. dño faciente denciũ dolorib efficaciter me¬
debatur. p̃ter antiqui cominemoracionẽ miraiculi. noms sem¬
per effettibus honorandum. In quo fc̃o meritor eiꝰ mag¬
uitudinem. et ar̃onis possumꝰ pensare metutẽ quia et
lignũ aridum contra naturam icrementis auctum est et
ne uetus ab oleretur mĩtaculũ rediuiua signoꝵ actesta

Expanded text:
dum ejusdem operis artifices vellent adjicere, beatus Gallus dum ejusdem operis artifices vellent adjicere, beatus Gallus virtutis quam in Domino habebat sibi conscius, jussit eos ab opere us praeparavit intrare. Quibus secundum jussionem ejus facientibus, benedictum panem manu sua porrexit. Post prandium autem cum omnes pariter opus repeterent imperfectum, invenerunt tabulam quam propter sui brevitatem pridem abjicere voluerunt, caeteris omnibus longiorem mensura dimidii pedis; et admiratione de eo quod evenerat habita, lignum quod mirabili creverat modo in loco suo parieti aptaverunt. Quod ipsum longo deinceps tempore a fidelibus expetitum, Domino faciente, dentium doloribus efficaciter medebatur, praeter antiqui commemorationem miraculi, novis semper effectibus honorandum. In quo facto meritorum ejus magnitudinem, et orationis possumus pensare virtutem; quia et lignum aridum contra naturam incrementis auctum est, et ne vetus aboleretur miraculum, rediviva signorum attesta
Abbreviated transcription (Latin):
cõtigise. sicut patri suo ꝑuisionem fuerant ⁊euelata ⁊ adu¬
sit aũt ibi inia uotte. et accepit & frĩb epłam ad beatuu
gaislum cotiente uenerandi transitũ colũbam. Qaies
baculos ip̃us quei iilgo cambotam uocauit. ꝑ manũ
dalios tr̃ans miserũt. dicentes scm̃ awbate ante tran sĩ
iussiss.⁊ ut ꝑioe notissimũ pignus gallus absoluered
Dinissus tut ab illis. iter accelerauit. ut ꝓspere ĩ om̃ib
agensⁱ dio octaua ꝑuent ad dñm suũ et patr̃e fereus
pistolam relacõis. ⁊ absoluc̃ois indiciũ. Lecta epła
st̾us galluis. carissim patris amor̃ẽ pleuo retinens corie
laemas ꝓfudit uberrinas. Et collectis frĩb. causas me¬
roris aperuit De inde tanti pr̃is memoriani precibus¬
acris. et sacrificus salutaribus frequentarunt.
frĩb laboraret. ut tabula quedam parieti impouẽda
remor eeteris mensura palmoꝵ quãtuor appareret. ꝓuã

Expanded text:
contigisse sicut Patri suo per visionem fuerant revelata. Mancontigisse sicut Patri suo per visionem fuerant revelata. Mansit autem ibi una nocte et accepit a fratribus epistolam ad beatum Gallum, continentem venerandi transitum Columbani. Qui et baculum ipsius, quem vulgo cambotam vocant, per manum diaconi transmiserunt, dicentes, sanctum abbatem ante transitum suum iussisse, ut per hoc notiDimissus autem ab illis, iter acceleravit, et prospere in omnibus agens, die octava pervenit ad dominum suum et Patrem, ferens epistolam relationis, et absolutionis indicium. Lecta epistola sanctus Gallus charissimi patris amorem pleno retinens corde, lacrymas profudit uberrimas, et collectis fratribus causas moeroris aperuit. Deinde tanti patris memoriam precibus sacris et sacrificiis salutaribus frequentarunt. fratribus laboraret, ut tabula quaedam parieti imponenda brevior caeteris mensura palmorum quatuor appareret. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
memoracõe bt̃i col̃bami. funto sacre deuocõis officio. nenera¬
bilis gallus dixit. ad magnoaldim diaconũ. Fili nõ tibi gͣue
iudeatur peticionis mee pondus. sed arripe uiam ⁊ italiam
petito ꝑtransiens usq ad monasteriũ quod bobiũ nõĩatur.
diligenter ꝑquirito quid actum sit cirta abbatẽ meũ. Nota
g᷑ diem et horam. ut si eũ ꝯpereris esse defunctũ. possis ag¬
nosce̾ uisio mea utrum m̾sio mea ueritatis fulciatur
effectu. Hec gͦ oĩa sollicita iuestigacione ꝑdisoens regressus.
nũciabis michi. Biaconꝰ ad pedes magistri ꝓuolutus: ignotũ
sibi iter esse ꝯquestꝰ est. Sed iir bñdictꝰ. noce blanda adino¬
nuit dicens. porrge ⁊ doꝰ diriget gressus tuos. Hac cõsolace
roboratus. pn doctoris alumpuus. precepto paruit Et
accepto bũdictionis matico. mam festinanter aggressus ẽ.
Quq ꝑuenisset ad monasteriũ. ut uolebat. ĩuenit dĩa ita

Expanded text:
memoratione beati Columbani. Finito sacrae devotionis officio, veneramemoratione beati Columbani. Finito sacrae devotionis officio, venerabilis Gallus dixit ad Magnoaldum diaconem: Fili, non tibi grave videatur petitionis meae pondus, sed arripe viam, et Italiam petito, pertransiensque usque ad monasterium quod Bobium nominatur, diligenter perquirito quid actum sit circa abbatem meum. Nota ergo diem et horam, ut si eum compereris esse defunctum, possis agnoscere utrum visio mea veritatis fulciatur effectu. Haec ergo omnia sollicita investigatione perdiscens, regressus nuntiabis mihi. Diaconus ad pedes magistri provolutus, ignotum sibi iter esse conquestus est: sed vir beatus voce blanda quiens, et Dominus diriget gressus tuos. Hac consolatione roboratus pii doctoris alumnus praecepto paruit, et accepto benedictionis viatico, viam festinanter aggressus est. Cumque pervenisset ad monasterium ut volebat, invenit omnia ita
Abbreviated transcription (Latin):
empore subsequẽti. cepit urtutũ cultor eximius. ora¬
toriũ ꝯstruere. mansimiculis ꝑ girum dispositis. ad cõ¬
nanẽdum fr̃ib quoꝵ iam duodecͥui monastici scĩtate ꝓpositi
roboratos. doctrina et exemplis ad eternoꝵ desideria ꝯcita¬
uit. Quadam itaq die. dũ post laborẽ matutinalis officii
quiescendi gr̃a lectos suos reniserent primo dibaculo uir¬
dei uocauit maguoaldũ diaconũ suũ dicens illi. Instrue sacrͣa
oblatõis ĩmisteriũ. ut possim diuina siue dilacione celebrare
misteria. Et ille. Num inqͥt pr̃ tu missam celebrabis: Drer
gͦ ad illũ. Post huiꝰ ngilias noctis. cognoni ꝑuisionem dñm et
patr̃ẽ meũ colũbanũ. de huiꝰ uite angustiis. hodie ad paradisi
gaudia ꝯmigrasse. Pre eiꝰ itaq requie sacrisiciũ salutis debeo
ĩmolare. Et signo pulsato. oratoriũ ingressi ꝓstranerunt
se morõneni. et ceperũt missas ag̾e. ⁊ p̃cibus insistere ꝓ cõ¬

Expanded text:
Tempore subsequenti coepit virtutum cultor eximius oraTempore subsequenti coepit virtutum cultor eximius oratorium construere, mansiunculis per girum dispositis ad commanendum fratribus, quorum iam duodecim monastici sanctitate propositi roboratos doctrina et exemplis ad aeternorum desideria concitavit. Quadam itaque die, dum post laborem matutinalis officii quiescendi grDei vocavit Magnoaldum diaconem suum, dicens illi: Instrue sacrae oblationis ministerium, ut possim divina sine dilatione celebrare mysteria. Et ille: Num, inquit, tu Pater, missam celebrabis? Dixit ergo ad illum: Post hujus vigilias noctis cognovi per visionem dominum et Patrem meum Columbanum de hujus vitae angustiis hodie ad paradisi gaudia commigrasse. Pro ejus itaque requie sacrificium salutis debeo immolare. Et signo pulsato, oratorium ingressi, prostraverunt se in orationem, et coeperunt missas agere et precibus insistere pro com
Abbreviated transcription (Latin):
Doctor itaq uenerabilis maneus apud hõiem ioh̃em episco¬
pum septem dieb: inter multa salutifere cõsolac̃o nis
u̾ba. hec sepius inculcauit. Quem d̾s elegit homo nen
desꝑiciet. s erit om̃ĩm ueneracõe subluuis. quem diuinũ cõ¬
mẽdat iudiciũ. Deuide accepta bñdictione ab eo reu̾sus
est ad cellulam suam. EEp̃t añt iusit his qui reb episcapii
p̃erant. ut ad iirũ dei ꝯsibi subiectis uenirent᷑. et eiꝰ ob¬
temperarent iussiom. Post hec tanto studio caritas nuitua
sernabatur trumq. ut spũalis glutiuo clientele sibi semꝑ
coherentes. solo corpore uiderentur diuisi. aiagister p̃rna
solliçitudine. p̃cibus et cõsilio salutari mathiten refonebat
ille u̾o patͥna honore. et om̃i necessitatũ subsidio. didasca¬
lum sublenabat Sic q sacra pioꝵ societas. aucto crescebat
honore. et mult̾iplicato cõmendabatur amore

Expanded text:
Doctor itaque venerabilis, manens apud Iohannem episcoDoctor itaque venerabilis, manens apud Iohannem episcopum septem diebus, inter multa salutiferae consolationis verba haec sepius inculcavit: 'Quem Deus elegit, homo non despiciet; sed erit omnium veneratione sublimis, quem divinum commendat iudicium'. Deinde, accepta ab eo benedictione, reversus est ad cellulam suam. Episcopus autem iussit his qui rebus episcopii praeerant, ut ad virum Dei cum sibi subiectis venirent et eius obtemperarent iussioni. Post haec tanto studio caritas mutua servabatur utrimque, ut spiritalis glutino clientelae sibi semper cohaerentes solo corpore viderentur divisi. Magister paterna sollicitudine, praecibus et consilio salutari mathiten refovebat; ille vero paterno honore et omni necessitatum subsidio didasculum sublevabat. Sicque sacra piorum societas aucto crescebat honore et multiplicato commendabatur amore. 26.
Abbreviated transcription (Latin):
sacre instructõis pabula ministraret. Q assimpto ioħe¬
p̃o gradũ ascendit. eo iidelicet pasto ut ip̃e quidem edifi¬
cacionis inscrumẽta colligeret: ep̃c no ad utilitatem bar¬
ꝑadiso cõmemorare. Cransiens inde ad dilumũ patriarcha
cõsequẽter tempora ꝑstriuiit et actus: Egressum quoq filioꝵ
isi ł de egipto. ⁊ trasitũ ꝑ mare rubrũ legisq lacionen
ꝑ moysen et celesti alimẽti miracula replicauit. Regum de
uentus dñici tempus reteꝵuit. Beatissimũ eciam saluato¬
ris ⁊ nurabiliũ eiꝰ głam ꝯmemorans. Crucis igno minidan
cũ impiis insectationũ subu̾xit geueribus ueraci relatõe
sc̃s locutꝰ est hodie ꝑ os istius uiri. Ille n̾e p̃dicacione ꝑduxit
usq ad resurrectionem xp̃i. ⁊ in ꝯmemoracõem generalis indi¬
cii termiuauit. Om̃s gͦ qui aderant alacri mentis exultaci¬
oue repleti bũdicebdut deuiii: et ad sua cũ gaudio remeabã

Expanded text:
sacrae instructionis pabula ministraret. Qui, assumpto Iosacrae instructionis pabula ministraret. Qui, assumpto Iopo, gradum ascendit, eo videlicet pacto ut ipse quidem aedificationis instrumenta colligeret, episcopus vero ad utilitatem Barde paradiso commemorare. Transiens inde ad diluvium patriarcharum consequenter tempora perstrinxit et actus. Egressum quoque filiorum Israel de Aegypto, et transitum per mare Rubrum, legisque lationem per Moysen, et coelestis alimenti miracula replicavit. Regum deigens, adventus Dominici tempus retexuit. Baptismum etiam Salvatoris et mirabilium ejus gloriam commemorans, crucis ignominiam cum impiis insectationum generibus veraci relatione sanctus locutus est hodie per os viri istius. Ille vero praedicationem perduxit usque ad resurrectionem Christi et in commemoratione generalis iudicii terminavit. Omnes ergo qui aderant, alacri mentis exultatione repleti, benedicebant Dominum et ad sua cum gaudio remeabant.
Abbreviated transcription (Latin):
tate sum ꝓcreatus. Dux no ad illũ. Potes ne iniquit pon¬
tificalis infule pondus subire. Tunc uenerabilis gallus se
ꝓ filio respon sur ꝓmisit. Et dum hec mutuo sermonũ cõm̾¬
cio ꝑtractarent. subtraxit se diaconꝰ ⁊ fugieus latibulum
q̃sunt ĩ eccłia stĩ stepham ĩris que est extra oppidum. Eecci¬
ti sũt añt sacerdotes ꝯ plebe. et apprebensum lacriuis per¬
fusum felicib licet renitentẽ. in presenciam põtificiũ per¬
trrerũt et ducis. Et leuauerũt oñis pariter nocem di¬
centes. Tobrin elegit sibi doꝰ põtificem hodie. Etarespedie
omis ppls amen. Ep̃i itaq duxerũt enadaliae. et sa¬
matopsacroꝓmocios iinisteris. xoganerũd eã sat sico
palutaris celctare iisteria. Premissis gͦ ex more diuiue
libacionis uuciis. post lc̃onẽ eweangelii. rogauerunt uene¬
rabilem gallum. ut multitudim que aderat uerbi officio

Expanded text:
tate sum procreatus'. Dux vero ad illum: 'Potesne', inquit, 'pontate sum procreatus'. Dux vero ad illum: 'Potesne', inquit, 'pontificalis infulae pondus subire?' Tunc venerabilis Gallus se pro filio responsurum promisit. Et dum haec mutuo sermonum commercio pertractarent, subtraxit se diaconus et fugiens latibulum quaesivit in ecclesia sancti Stephani martyris, quae est extra oppidum. Secuti sunt autem sacerdotes cum plebe et apprehensum lacrimis perfasum felicibus, licet renitentem, in praesentiam pontificum pertraxerunt et ducis et levaverunt, omnes pariter vocem dicentes: 'Iohannem elegit sibi Dominus pontificem hodie'. Et respondit omnis populus: 'Amen'. Episcopi itaque duxerunt eum ad altare et soae promotionis ministerio, rogaverunt eum sacrificii salutaris celebrare mysteria. Praemissis ergo ex more divinae libationis initiis, post lectionem euangelii rogavere venerabilem Gallum, ut multitudini quae aderat verbi officio
Abbreviated transcription (Latin):
cienciam iunxit. Lagitor est ele mosiuaꝵ orphanoꝵ pater. in
uduaꝵ solaciis alacer. Hunc ominũ sectatorem iurtutũ:
decet esse pasterẽ ppłoꝵ. His auditis dux dixit ad illũ. Au¬
dis quid isti locũtur et affirmant : St̃s pater respõdit. Be¬
ne quidem dicunt utinam uerũ esset qd̾ fatent᷑. Cũ aũt in¬
nitẽ talia tractant. nesciunt incanonib esse ꝓhybitũ. ne aliqͥ
de locis suis comungrautes. auis facile ordiuentur in locis.
Est uero mecũ diatonꝰ quidam nõĩe iħes. iucioꝵ ͦ indigena lo¬
coꝵ. cui merito testimoniũ quod isti uchi dederũt. potest ap¬
tari. Lꝯunt diuiuo credens electũ iudicio: nobis offero ꝓmo
poterant quam qdͥ uir deo carus asseruit. dux diacomin
nenire fecit in medm̃. Tu es inquiens iohes diatonus
Et respondit. Ego plane. Unde ait dicis ꝓpaginem generis:
Et dixit. In rh̃tia rhetid curiensi mediocri uataliũ digni¬

Expanded text:
tientiam iunxit. Largitor est elemosinarum, orfanorum pater, in tientiam iunxit. Largitor est elemosinarum, orfanorum pater, in viduarum solatiis alacer. Hunc omnium sectatorem virtutum decet esse pastorem populorum'. His auditis, dux dixit ad illum: 'Audis, quid isti locuntur et affirmant?' Sanctus pater respondit: 'Bene quidem dicunt; utinam verum esset, quod fatentur. Cum autem invicem talia tractant, nesciunt in canonibus esse prohibitum, ne aliqui de locis suis commigrantes aliis facile ordinentur in locis. Est vero mecum diaconus quidam nomine Iohannes vicinorum indigena locorum, cui merito testimonium, quod isti mihi dederunt, potest aptari. Hunc divino credens electum iudicio, vobis offero prompoterant, quam quod vir Deo carus asseruit, – dux diaconum venire fecit in medium: 'Tu es', inquiens, ' Iohannes diaconus?' Et respondit: 'Ego plane'. 'Unde', ait, 'ducis propaginem generis?' Et dixit: 'In Rhetia Curiensi mediocri natalium digni