comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
continet in se. Restat nunc ut de pallio dicamꝰ. ꝑ quod
simul utrũq ⁊ suꝑhumerale ⁊ rationale significatur. Qͥa
enĩ suꝑ utr̃uq pontificis humerũ iacet: suꝑhumerale
dicitur. Qđ uero inde descendens in ipso pontificis pec̾tore
iungitur: racionale dicit᷑. Habebat enim aaron suphume¬
rale ⁊ racionale. que catenulis aureis iungebant᷑. Et suꝑ¬
humerale quidẽ ab humero usq ad humerũ extendebat᷑.
Racionale uero quadrangulũ erat ⁊ duplex: siẽ ⁊ pallium
duplex ẽ. Habebat enĩ mensurã palmi. tam in longitudine
quam in latitudine. que mensura pontificis pec̾tori or¬
nando uł oꝑiendo sufficeret. Habet igitur palliũ eandem
cũ suꝑhumerali ⁊ racionali significationẽ: quanuis eand̃e
ñ hab̾eat cõpositionẽ. Dicamꝰ itaq qͥd suꝑ humerale ⁊ racio.¬
nale significet. ⁊ hoc breuit. quia sufficient de his in exodo
diximus. Quid enĩ suꝑhumerale quo humeri ep̃i ornantur

Expanded text:
cet. Restat nunc ut de pallio dicamus, per quod simul utrumque et superhumerale et rationale intelligimus. Quia enim super utrumque pontificis humerum jacet, superhumerale dicitur. Quia vero inde descendens in ipso pontificis pectore jungitur, rationale vocatur. Habebat enim Aaron superhumerale et rationale, quae catenulis aureis simul jungebantur; et superhumerale quidem ab humero usque 605 ad humerum extendebatur. Rationale vero quadrangulum erat et duplex, sicut et pallium duplex est. Habebat autem mensuram palmi tam in longitudine quam in latitudine, quae mensura pectori pontificis ornando et operiendo sufficeret. Habet igitur pallium eamdem cum superhumerali et rationali significationem, quamvis eamdem non habeat compositionem. Dicamus itaque quid superhumerale et quid rationale sigdiximus. Quid enim superhumerale, quo humeri episcopi ornantur
Abbreviated transcription (Latin):
dit. In linteo sindonis subtilis. intextio signat᷑ scȩ p̃dicatioũs: inq̃ mol¬
lit̃ quiescit. qr mens in illa fideliũ spe suꝑna refouet᷑. Uñ ⁊petͦ aialia
qͥete ꝯtinent᷑. hanc gͣ sindonẽ eccła fecit ⁊ uendidit. q fidẽ ꝙ̃ c̃dendo
tȩxuerat. loqͣndo dedit. ⁊ abin sidelib uitã iecte ꝯu̾satioĩs accepit.
Et cingłm tclidit cͥananeo. Chananeo cingłm tolidit. eccła qr ꝑ ui

Expanded text:
dit. In linteo sindonis subtilis intextio signatur sanctae praedicationis, in qua molliter quiescitur, quia mens in illa fidelium spe superna refovetur. Unde et Petro animalia quiete continentur. Hanc ergo sindonem ecclesia fecit et vendidit, quia fidem, quam credendo texuerat, loquendo dedit, et ab infidelibus vitam rectae conversationis accepit. Et cingulum tradidit Chananaeo. Chananaeo cingulum tradidit ecclesia, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ħominũ. Oleum igitur a corde transfertur ad scapulas qͣndo
satis suꝑiꝰ dictum ẽ. Postqũa autem baptizatur homo. sus¬
cipit uestem candida. ꝑ quam interioris ⁊ exterioris homi¬
nis castitas significat᷑ ⁊̃ puritas. Audiatq scripturã dicen¬
tem. Omni tempore sint uestimenta tua candida. Unguat᷑
nomen in uertice describitur: ub̃i ipsa suꝑbia sedere uide¬
batur. Semꝑ enim suꝑbia: suꝑiora petit. Unde inelinato
capite humiles. ⁊ crecta ceruice suꝑbos stare uidemꝰ. Hos:
humilitas inclinat. illos: suꝑbia erigit.S. ed quid dicit
qua totius. xp̃iane religionis misterii plenitudo cõpletur:
In baptismo nanq: ꝑ spiritũ scm̃ datur remissio peccato¬
rum. Hic aut̃ ipse spiritus sc̃s inuitat᷑ ut ueniat: ⁊ domũ
ipsam quã edificauit defendere ⁊ habitare dignet᷑. Nam ⁊

Expanded text:
hominum . » Oleum igitur a corde transfertur ad scapulas, quandhominum . » Oleum igitur a corde transfertur ad scapulas, quandsatis superius dictum est. Postquam autem baptizatus est homo, suscipit vestem candidam, nis castitas et puritas signatur, audiatque Scripturam dicentem: « Omni tempore sint vestimenta tua candida . « Ungitilitatis in vertice describitur, ubi ipsa superbia sedere videbatur; semper enim superbia superiora appetit. Unde inclinato capite humiles, et recta cervice superbos stare videmus. Hos humilitas inclinat, illos superbia erigit. Sed quid dicit Squa totius Christianorum religionis mysterii plenitudo completur. In baptismo namque per Spiritum sanctum datur remissio peccatorum. Hic autem ipse Spiritus invitatur ut veniat, et domum ipsam quam sanctificavit, defendere et habitare dign
Abbreviated transcription (Latin):
libani: que respicit contra damascũ. Tangunt᷑ aut̃ ⁊ aures.
ut uerbis euangelicis pateant. et uanas ⁊ inutiles fabulas
a se repellant. Corrũpunt enim bonos mores: colloquia
mala. Deinde ad baptismũ ueniens. priꝰ in pec̾tore u nt̃
scapulas oleo ungitur: quatinꝰ intelligat sine miscđie olec
etiam si baptizetur. se tamen placere non posse. Et de oleo
quidem suꝑiꝰ diximꝰ. Bene autẽ qđ in pectore ungitur.
in corde habeat. ⁊ nunqũã pietatis ac miscdie obliuisca¬
tur. Sed quia ñ sufficit ut misedia in m̃te solumm᷑ habe¬
atur. nisi ⁊ oꝑe exerceatur: ungitur etiã int̾ scapulas. ut
audiat apłm dicentẽ. Alter alteriꝰ onera portate. ⁊ sic: ad¬
implebitis legem. xp̃i. In scapulis eñi ⁊ suꝑ humeros ferun-¬
tur onera. Hoc enim dñs ostendit dicens de phariseis. quia alli¬
gant onera grauia ⁊ importabilia. ⁊ immponunt in humeros

Expanded text:
Libani, quae respicit contra Damascum . » Tanguntur autem et aures, Libani, quae respicit contra Damascum . » Tanguntur autem et aures, ut verbis evangelicis pateant, et vanas, et inutiles fabellas a se repellant. « Corrumpunt enim bonos mores colloquia prava . » Deinde ad baptismum veniens prius in pectore, et inter scapulas oleo ungitur, quatenus intelligat, sine misericordiae oleo, etiamsi baptizatur, se tamen Deo placere non posse. Et de oleo quidem superius diximus. Bene autem quidem in pectore ungitur, in corde habeat et nunquam pietatis et misericordiae obliviscatur. Sed quia non sufficit ut misericordia in mente solummodo habeatur, nisi et corpore exerceatur, ungitur etiam et inter scapulas, ut audiat Apostolum dicentem: « Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi . » In scapulis, et super humeros feruntur onera. Hoc enim ipse Dominus ostendit, dicens de Pharisaeis: « Qui alligant onera gravia et importabilia, et imponunt in humeros
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis quȩ dicunt᷑ in nomine suo: s etiam significationibus
que fiunt in honore suo. Peinde in eccłiam introducit᷑. ⁊ fide¬
luim popło sociatur. Ac sic sacerdos ei sal ponit in ore. ꝑ quod
quid significetur suꝑiꝰ diximꝰ. Hoc eñi sal. prima fidei rudi¬
menta significat. sine quorũ condim̃to: insulsus ẽ om̃is ho
finibus tyri. ⁊ ueniens ꝑ sydonem ad mare galilee: saluauit
hominem surdũ ⁊ mutum. Expuens enim: tetigit lingũa
eius. ⁊ ponens digitos suos in auriculas eiꝰ. dixit. Effeta qd̾
est adaꝑire. Et statim ut ait euangłista: aꝑte sunt aures
eius. ⁊ solutũ est uincłm lingue eiꝰ. ⁊ loquebatur recte. Sa
diuinitas. xp̃i nos satiat. Hares itaq eis tangantur. ut di¬
uinam uir tutẽ suscipiant. qua bonũ a malo discernant.
Odorem: ut sanã doctrinã separare ualeant a fetore here¬
tice prauitatis. Hinc eñi eccłie dicit᷑. Nasus tuus sic̃ turris

Expanded text:
verbis, quae dicuntur in nomine suo, verum etiam significationibus, verbis, quae dicuntur in nomine suo, verum etiam significationibus, quae fiunt in honore suo. Deinde in Ecclesiam introducitur et fidelium populo sociatur; ac sacerdos ei salem ponit in ore, per quod quid significetur superius diximus. Hoc enim sal prima fidei documenta significat, sine quorum condimento insulsus est omnis homfinibus Tyri et veniens per Sidonem ad mare Galilaeae sanavit hominem surdum et mutum: expuens enim tetigit linguam ejus, et ponens digitos suos in auricula ejus dicit: « Epheta, quod est adaperire, et statim, » ut ait evangelista, « apertae sunt aures ejus, et solutum est vinculum linguae ejus, et loquebatur recte . » divinitas Christi non sanat. Nares itaque ei tanguntur, ut divinam veritatem suscipiat, qua bonum a malo discernat, odorem et sanam doctrinam separare valeat a fetore haereticae pravitatis. Hinc enim Ecclesiae dicitur: « Nasus tuus sicut turris
Abbreviated transcription (Latin):
quem ideo quidẽ insufflando dedit. ut ab ipso quoq ꝓcede¬
sc̃s a patre ⁊ filio ꝓcedat. hoc enim in hac uita nequaquam
uidemꝰ. ⁊ nisi ꝑspeculum et in enimate nulli reuelat᷑ certissi¬
me: tamen scimus ⁊ nullatenꝰ dubitamꝰ eum ꝓcedere a patre
⁊ filio. idẽ de substantia patris ⁊ filii. Hoc enim ei ꝓprium ẽ.
⁊de nulla alia substantia ꝓcedit. a nullo alio mittitur. ⁊ a
nullo alio datur sp̃e sc̃s. Datur enĩ officio sacerdotũ. s non¬
datur a sacerdotibus. Sic eñĩ adest uirtus xp̃i ꝑ insufflati¬
onem que fit a sacerdotibꝰ in honore ⁊ scĩficatione sp̃c sui.
sicuti ꝑ uerba que dantur in nomine suo. His gͥ ita disposi¬
tis. dicendũ est qualiter hȩc sacramenta suscipiat: qui ad
fidem nouit uenit. Is eñ qui ad ecclesiam uenit: priusde
fide interrogat᷑. Qui postquã se credere respondet. sacerdoᷤᷤ

Expanded text:
quem ideo insufflando dedit, ut ab ipso quoqquem ideo insufflando dedit, ut ab ipso quoqs a Patre Filioque procedat hoc enim in hac vita, in qua non videmus nisi per speculum et in aenigmate, nulli revelatur, certissime tamen scimus, et nullatenus dubitamus eum procedere a Patre et Filio, id est de substantia Patris et Filii. Hoc enim ei proprium est et de nulla alia substantia procedit, a nullo alio mittitur et a nullo alio datur Spiritus sanctus. Datur enim officio sacerdotum, sed non a sacerdotibus: sic enim adest virtus Christi per insufflationem, quae fit a sacerdotibus in honorem significationis Spiritus sancti, per verba quae dicuntur in nomine suo. Quid cerei. Dtis, dicendum est qualiter haec sacramenta suscipiet qui ad fidem noviter venit; is enim, qui ad Ecclesiam venit, prius de fide interrogatur. Qui postquam se credere respondet, sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ odisti iniquitate. proptea unxit te ds ds tuus oleo leticie
p̃ consortibus tus. Ergo ñ solũ ipse s ⁊ consortes eiꝰ ꝑ ipsũ
oleo letieie uncti funt. Unde manifestũ ẽ. quia in illo lapide
⁊ ipse significatur: ⁊ menbra eiꝰ. Quia uͦ scõꝵ reliquie in alta¬
semꝑ in mente habemꝰ. si eorũ dicta ⁊ exẽpla gestamꝰ. ⁊ eorũ
uerba iemorie cõmendamꝰ. Beata illa altaria. beata illa
corda. que tales reliquias susciꝑe meruer̃t. Quantas nobis¬
reliquias beatus paulus reliquit. quantas ⁊ alii scĩ reliqͦ¬
est. cur in olei ⁊ crisinatis consecratione ter suꝑ ea ep̃c
halet. Legimus eñi in euangłio quod dñs discipłos suos in¬
sufflauit dicens. Accipite spm scm̃. Quorum remiseritis pec¬
cata: remittunt᷑ eis. ⁊ quorũ retinueritis: retenta sunt. Hic
gͥ halitus illam insufflationẽ significat. Qui ideo terquide
rat enĩ saluator nost̃ sine om̃i insufflatione dare sp̃m sc̃m:

Expanded text:
oleo laetitiae prae consortibus tuis . » Ergo non solum ipse, sed et consortes ejus per ipsum oleo laetitiae uncti sunt. Unde manifestum est, quia in illo lapide et ipse significatur et membra ejus. Quia vero sanctorum reliquiae in altas in mente habemus; si eorum dicta et exempla tenemus, et eorum verba memoriae commendamus. Beata illa altaria, beata illa corda, quae tales reliquias suscipere meruerunt. Quantas nobis beatus Paulus reliquias reliquit; quantas et alii sancti reliqest cur in olei et chrismatis consecratione ter super eam episcopus halat. Legimus enim in Evangelio quod Dominus in discipulos insufflaverat, dicens: « Accipite Spiritum sanctum: quorum remiseritis peccata remittuntur eis, et quorum retinueritis, retenta sunt . » Hic igitur halitus illam insufflationem significat, qui ideo ter quiderat enim Salvator noster sine omni insufflatione dare Spiritum sanctum,
Abbreviated transcription (Latin):
Qd si aliquando corruptũ fuerit. ne tam̃ mala cogitata fo¬
ras ꝓrumpere ualeant: lineus amictus collũ stringit. et
tinus eloquia eius sint eloquia casta. ⁊ inde mendatium
transire non ualeat. Similit̾ aut̃ ⁊ ephot castitas corpo¬
ris figuratur. Quod in renibus quidem cinctorio str ingit᷑.
quia ibi p̃cipue luxuria dñatur. Unde ipsa ueritas dicit.
Sint lumbi ur̃i p̃cinc̾ti. Lumbos eñi p̃cingere ẽ: luxurie
inpetus. castitatis imꝑio refrenare. Hine ⁊ de diabolo lo

Expanded text:
quod si aliquando corruptum fuerit, ne male tamen cogitata foquod si aliquando corruptum fuerit, ne male tamen cogitata foris erumpere valeant, lineus amictus collum cingit et strtenus eloquia ejus sint eloquia casta, et inde mendacium transire non valeat. Similiter autem et per ephod castitas corporis figuratur; quod in renibus quidem cinctorio stringitur, quia ibi praecipue luxuria dominatur. Unde ipsa Veritas ait: « Sint lumbi vestri praecincti . » Lumbos enim praecingere est luxuriae impe
Abbreviated transcription (Latin):
ctus aut̃ ⁊ ephot. ⁊ cetera in diuñta sacerdotalia. quȩ ex lino
conficiunt᷑: pene eandem significationẽ habent. S ignificant
candida sunt. ⁊ frequentiꝰ abluunt᷑. Candem igit᷑ significati¬
onem habẽt in nouo: quã habent ⁊ in ueteri testamento.
Et amictus quidẽ quo ⁊ collum stringitur. ⁊ pectus tegit᷑.
inter ioris hominis castitatẽ designat. Tegit enim cor: ne
uanitates cogitet. Stringit eñi collum: ne inde ad lingũa
transeat men̾daciũ. His en̾m duobus. id÷ cogitationib et
mendacio: corrũpitur anima. His: amittit castitatẽ. ⁊ in-¬
cipit fornicari. Unde ipse dñs ait. Que aut̃ ex corde exe-¬
unt: hec sunt que comquinant hominẽ. Non lotis autem¬
cor lineũ amictũ. ⁊ candidum indum̃tum quo p̃mitur. ⁊ in¬
telligat quid in eo significetur. ⁊ sic semꝑ castitatis ⁊ mun¬
dicie memor. luxuriosis ⁊ iniquis cogitationibꝰ ñ corrũpat᷑.

Expanded text:
ctus autem, et ephod, et caetera indumenta sacerdotalia, quae ex lino ctus autem, et ephod, et caetera indumenta sacerdotalia, quae ex lino conficiuntur, pene eamdem significationem habent. Significant candida sunt et frequentius abluuntur. Eamdem significationem habent in Novo, quam habuerunt in Veteri Testamento. Et amictus quidem, quo et collum stringitur et pectus tegitur, interioris hominis castitatem designat; tegit enim cor, ne cogitet vanitates; stringit collum, ne inde ad linguam transeat mendacium. His enim duobus, id est cogitationibus et mendacio corrumpitur anima; his amittit castitatem et incipit fornicari. Unde ipse Dominus ait: « Quae autem ex corde exeunt, haec sunt, quae coinquinant hominem; ex corde ecor lineum amictum et candidum indumentum, quo premitur et intelligat quod in eo significatur; et sic semper castitatis, et munditiae amor luxuriosis, et iniquis cogitationibus non corrumpatur;
Abbreviated transcription (Latin):
monte stare. ⁊ cũ agno stare: ꝑfectorum ẽ. Ipsi eñi apłi an¬
dum stabant. ñdum ꝑfecti erant. adhuc timebant. ⁊ ñdum
talibus dicamꝰ. Et quid sandalia. qͥd amictꝰ ⁊ephot.
quid cinctoriũ. quid orariũ. ⁊ succinc̾toriũ. ⁊ tunea. quid
dalmatica. ⁊ planeta. qͥd palliũ ⁊ aciis. ⁊ mittra. ⁊ manipu¬
lum significent: uideamus. Legimꝰ in euangelio. xp̃i disci¬
pulos Sandaliis calciatos a dño missos. Calciatos utiq in
preparatione euangelii pacis. Si eñĩ calciati ñ essent. qͦmͦ
supra serpentes ⁊ scorpiones ealcare potuissent: Respiciant
gͥ sandalia. xp̃i. respiciant caleiamenta apłica. cogitent cur ita
calciati sunt. imitentur eorum exempla: quoꝵ imitant᷑ calei¬
amenta. Instent p̃dicationi. quatinus ⁊ ipsi sint calciati in
p̃paratione euangelii pacis. Hec calciam̃ta non sunt honoris:
s laboris. ñ adquiescendum: s ad iter agendũ caleiant᷑. qui

Expanded text:
no stare perfectorum est. Ipsi enim apostoli, andum stabant, nondum perfecti erant, adhuc timebant et nondum talibus, et quid sandalia, quid amictus et ephod, quid cinctorium et subcinctorium, quid orarium et tunica, quid dalmatica et planeta, quid pallium et acus, quid mitra, quid manipulus significent, videamus. Legimus in Evangelio Christi discipulos sandaliis calceatos a Domino missos : calceatos utique in praeparatione Evangelii pacis. Si enim calceati non essent, quomodo supra serpentes et super scorpiones calcare potuissent. Respiciant igitur sandalia episcopi, respiciant calceamenta apostolica, cogitent cur ita calceati sint, imitentur eorum exempla, quorum imitantur calceamenta; instent praedicationi, quatenus et ipsi calceati sint in praeparatione Evangelii pacis. Haec calceamenta non sunt honoris, sed laboris; non ad quiescendum, sed ad iter agendum calceantur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
grũ ⁊emit eũ. Agrũ dic̃ possessionẽ suꝑne hereditatis. uñ ia cob ait. Ecce odor filiimei
sic̃ odor agͥ pleni. cui bñdix̃ dñs. Quẽ ꝯsid̾auit eccła. siue electa aĩa ⁊emit. qr studiose
Alit̃. Consid̾auit agrũ .i. orbẽ uniu̾sũ. ⁊ emit eũ. c̃ missis doctorib talentũ u̾bi ꝯ¬
tulit. ut c̾dentes felicusimo &ͥ mancipatui subd̾et. De fructu manuũ fudꝵ. plãtauit
uineã. Plantauit ã uineã. c̃ in agͦ mundi de noiuis c̾dentiũ ppłis fec̃ eccłã. ⁊ eã ple

Expanded text:
r filii mei, sicut odor agri pleni cui benedixit Dominus Quem consideravit ecclesia, sive electa anima, et emit, quia studiose Aliter: Consideravit agrum, id est, orbem universum, et emit eum, cum missis doctoribus talentum verbi contulit, ut credentes felicissimo Christi mancipatui subderet. De fructu manuum suarum plantavit vineam. Plantavit autem vineam cum in agro mundi de novis credentium populis fec
Abbreviated transcription (Latin):
me dñatur. Ab hoc aut̃ cingulo siue cinctorio duplex cin¬
c̃torium pendet. quia duo sunt quib castitas roboratur.
⁊ sine quib difficile conseruat᷑. id ÷ oratio ⁊ ieuiniũ. At¬
tendant gͥ ad succinc̾toriũ ep̃i. instent ieiunio ⁊ orationi.
His armis se defendant ab impetu libidinis: ⁊ spũ fornica¬
tionis. Hoc ⁊em̃ genus ñ eicitur: nisi in oratione ⁊ ieiunio

Expanded text:
elicias. Ab hoc autem cingulo, sive cinctorio duplex subcinctorium pendet, quia duo sunt, quibus castitas roboratur et sine quibus difficile conservatur, id est oratio et jejunium. Attendant igitur ad subcinctorium episcopi, instent jejunio et orationi: his armis se defendant ab impetu libidinis et spiritu fornicationis: « Hoc etenim genus non ejicitur, nisi in oratione, et jejunio
Abbreviated transcription (Latin):
Nouit enĩ sp̃m grẽ. ⁊ uͥtutẽ caritatis ꝙͣ eiꝰ p̃cordiis infudit. id̾o ñ dubitat eã ñ so¬
lũ asue ficłi integͥtate posse corrumpi. s ⁊ ꝑseuerant insistẽ. ut plures ad eiꝰ fidĩ
suos eos qͦs ipse deceꝑat. ad ueritatis iter reuoeat. ⁊ ñqm diabolica fraude deceptas
lib̾are auimas cessat. donec ꝯpleto mundi cursu. suoꝵ p̃fiunita ꝯpleat᷑ sũma m̃broꝵ.
Reddet ei bonũ iñ malũ. Reddet qͥppe eccła. siue unaq̃q aĩa xͦ bonũ. cũ ꝑceptis abeo¬
uite munib recte uiuendo respondet. cũ ea q̃ ipse scire uł facere ab illo ad iuta
p̃ius oꝑib blasphemando. ł mores bonos ꝑ colloquia mala corrũpendo. Om̃ib di¬
eb uitȩ suȩ. Om̃ĩb dieb reddit dño bonũ. qͥ in his q̃ bñ inchoat. usq ad finẽ uitȩ
p̃sentis ꝑsistere curat. Eui simile ẽ illud eugłicũ. Seruamꝰ in scĩtate ⁊ iticia co¬

Expanded text:
nim spiritum gratiae et virtutem charitatis, quam ejus praecordiis infudit. Ideo non dubitat eam, non solum a suae fidei integritate posse corrumpi, sed et perseveranter insistere, ut plures ad ejusdem fisuos, eos quos ipse deceperat ad veritatis iter revocat, et nunquam diabolica fraude deceptas liberare animas cessat. Donec completo mundi cursu suorum praefinita compleantur summa membrorum. Reddet ei bonum et non malum. Reddit quippe ecclesia, sive unaquavitae muneribus, recte vivendo respondet, cum ea quae ipsa scire vel facere ab illo adjuta pravis operibus blasphemando, vel mores bonos per colloquia mala corrumpendo. Omnibus diebus vitae suae. Omnibus diebus reddit Domino bonum, qui in his quae bene inchoat usque ad finem vitae praesentis persistere curat. Cui simile est illud Evangelicum: Serviamus illi i
Abbreviated transcription (Latin):
Acceꝑant aut̃ sp̃m scm̃: quo ligarent ⁊ soluerent a pecca¬
tis. Insufflauit enĩ in eos: ut ait euangłista. ⁊ dixit. Accipi¬
te spiritũ scm̃. ⁊ quoꝵ remiseritis peccata: remittent᷑ eis.
i quorũ retinueritis: retenta sunt. Acceꝑunt aut̃ ⁊ iterũ in
tio fidei iubet᷑. In quo manifestũ est qd̾ hoc sacramentũ ñ
tteratur. siquidem ⁊ ꝓpt̾ aliud ⁊ aliud datur. Qũãuis eñi
priꝰ in uertice ⁊ postea in fronte homo crismate unguat᷑
non tam̃ iterat᷑ crismatis sacram̃tum. quia ut suꝑus dixi
cũ totiens aqua asꝑgamͣ post baptismũ. Ibi enĩ retteratur
sacramentũ: ubi ad ipsum iterũ datur ꝓpt̾ idem ipsũ. Uelu¬
tur: quatinꝰ ⁊ ab originali peccato: ialiis peccatis solueret᷑.
A liter eñi ñ rebaptizatur. ⁊ si multotiens aliquis aqͥs bap¬
tismatis submergat᷑. Hec aut̃ ultima consignatio ido qui¬
dem in fronte fit: quia ꝑfectorũ est. ñ in occulto s palã.

Expanded text:
ritum sanctum, quo ligarent et solverent a peccatis. « Insufflavit enim Dominus in eos, » ut ait evangelista, « et dixit: Accipite Spiritum sanctum: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis, retenta sunt . » Receperunt et iterum in tio fieri jubetur. In quo manifestum est quod hoc sacramentum non iteratur, siquidem propter aliud, et aliud datur. Quamvis enim prius in vertice et postea in fronte chrismate ungatur, non tamen iteratur chrismatis sacramentum, quia ut superius oscum toties aqua aspergamur. Ibi enim reiteratur sacramentum, ubi tur, 603 quatenus ab originali et aliis peccatis solveretur; aliter enim non rebaptizatur, etsi multoties aliquis baptismatis aquis mergatur. Haec autem ultima consignatio ideo quidem in fronte fit, quia perfectorum est, non in occulto, sed palam,
Abbreviated transcription (Latin):
quo qui asꝑsus ñ fuerit: id ÷ quicũq de eo uł non biberit. uł
propinantib ñ crediderit: ad et̃ne uite beatitudinẽ ñ ꝑueni¬
et. Cineris quoq asꝑsio ꝑ quã penitentia intelligitꝰ tam ne¬
cessaria ẽ: ut sine ea ñ fiat remissio peccatorũi. ꝑ ipsam eñi
uenitur ad baptismũ. ipsa ẽ initiũ ⁊ singulare refugiũ pec¬
catoribus post baptismum. Unde ⁊ ñ unimerito penitentie¬
baptismus uocatur dicente euangłio. de iohanne quia uenit
in uniuersam regionẽ galilee. p̃dicans baptismũ penitentie

Expanded text:
Quo qui aspersus non fuerit, quicunque de eo non biberit, vel Quo qui aspersus non fuerit, quicunque de eo non biberit, vel propinantibus non crediderit, ad vitae aeternae beatitudinem non perveniet. Cineris quoque aspersio, per quam poenitentia intelligitur, 600 tam necessaria est, ut sine ea non fiat remissio peccatorum: per ipsam enim pervenitur ad baptismum, ipsa est unicum et singulare refugium peccatoribus post baptismum. Unde et non immerito baptismus vocatur, dicente Evangelio de Joanne: « Quia venit in universam
Abbreviated transcription (Latin):
penitentia: Sedere namq incinere. ⁊ cilicio indui: peniten¬
tium est. Hinc ẽ eñi qd̃ de nniuitis penitentib dr. quia
rex ipse descendit de solio suo. ⁊ indutꝰ est sacco. ⁊ sedit in
sim puluis ⁊ cinis. Hinc ⁊ peccanti homini dicit᷑. Quid suꝑbit
cende inquit. sede in puluere uirgo filia babylonis. Non ẽ
solium ultra tibi. Unde ⁊ consuetudo inoleuit in eccłia. ut ꝑ
singulos annos ininitio quadragesime. capita nobis cinere
asꝑgamꝰ. His aut̃ ⁊ similib facile ostenditur: quia ꝑcinerẽ
penitentia designatur. Quia igit᷑ dic̃tum ẽ. quid aqua. qͥd
sal. quid uinũ. ⁊ qd einis significet: dicamꝰ modo quare si¬
mul misceantur. ut eoꝵ asꝑsione eccłia consecretur. Puto
sanctificat᷑. neq soluit᷑ a peccatis. Et de aqua quide ma
quam saluari poterit: etiã si aqua baptisinatis asꝑgatur.
Sed quid dicã de uino. ꝑ quod sp̃ualis intelligentia designat᷑.

Expanded text:
poenitentia? Sedere namque in cinere, cilicio indui, poenitenpoenitentia? Sedere namque in cinere, cilicio indui, poenitentium est. Hinc est enim quod de Ninivitis poenitentibus dicitur: « Quia rex ipse surrexit de solio suo, et indutus est sacco, et sedit in sim pulvis et cinis . » Hinc et peccanti homini dicitur: « Quid superbis, cende, inquit, sede in pulvere, virgo filia Babylonis, non est solium ultra tibi . » Unde et consuetudo in Ecclesia inolevit, ut per singulos annos in initio quadragesimae capita nobis cinere aspergamus. His autem et similibus facile ostenditur, quia per cinerem poenitentia designatur. Quia igitur dictum est, quid aqua, quid sal, quid vinum, et quid cinis significet, dicamus modo quare simul misceantur, ut eorum aspersione ecclesia consecretur. Puto sanctificatur, neque solvitur a peccatis. Et de aqua quidem maquam salvari poterit, etiamsi aqua baptismatis aspergatur. Sed quid dicam de vino, per quod spiritualis intelligentia designatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sapore ⁊ iocunditate. Que. si sp̃ualiter intelligatur: uinum
fit. ⁊ quidem miri saporis. ⁊ magne suauitat᷑is. Quod eñi int̾¬
uinũ nobis psalmista ꝓmittens ait. In ebriabuntur. ⁊ cet̾a.
Quare: Quia ille litteram seruauit que occidit. hic merũi
uinũ. ⁊ sp̃ualem intelligentiã bibit. Tota enim ꝑditio ui¬
deorum in hoc est. quia littere creduli sp̃ualẽ intelligentiã
nolunt. Unde psalmista. fiat mensa eorũ coram illis in la¬
⁊ enim mensa seriptura diuina ẽ. de cuiꝰ deliciis anime nu¬
triuntur. De quib quodeumq animal comederit ⁊ bibe¬
rit. nisi ruminauerit: non uiuet. Bonũ ẽ gͦ hoc uinum:
s illis bonum. qui bene ⁊ fideliter eo utuntur. Ad hoc eñi
bibendũ in canticis canticoꝵ ipse dñs nos inuitat dicens.
potest ẽẽ non bonũ qd̾ dñs iubet. ⁊ iterum ñ potest ẽẽ ñma¬
lum qd̃ dñs ꝓhibet. Bona ẽ enim ebrietas mentis: mala est

Expanded text:
sapore et jucunditate; quae si spiritualiter intelligatur, vinum sapore et jucunditate; quae si spiritualiter intelligatur, vinum fit, et quidem miri saporis, magnaeque suavitatis. Quod enim intervinum Psalmista olim promittens ait: « Inebriabuntur ab Quare? quia ille litteram sequitur, quae occidit: hic merum vinum et spiritualem intelligentiam bibit. Tota enim perditio Judaeorum in hoc est, quod litterae creduli spiritualem intelligentiam recipere nolunt. Unde Psalmista: « Fiat mensa eorum coram ipsis in la enim mensa divina Scriptura est: de cujus deliciis animae nutriuntur, de quibus quodcunque animal comederit, vel biberit, nisi ruminaverit, non vivet. Bonum est igitur hoc vinum, sed illis bonum, qui bene, et fideliter Deo utuntur. Ad hoc enim bibendum in Canticis canticorum ipse Dominus nos invitat, dicens: potest esse nisi bonum, quod Dominus jubet; et iterum non potest esse nDominus prohibet. Bona est enim ebrietas mentis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c. In baptisinatis gͥ sacramento. neq aqua sine spũ. nec
ipse sp̃c sine aqua. Qđ quidem ipse sp̃c significabat. qui in
prima mnundi creatione ferebatur suꝑ aquas. Hac gͥ aqua
⁊ spu altare ⁊ totũ interus templum asꝑgitur. De sale
aut̃ qd̾ ei additur. suꝑius dictum est. Diximus eñĩ qd pͥma
fidei rudimenta significat. Poterant enim ista sola suffice
tres nr̃i qui spũ dei ista constituert̃. uoluert̃ nobis satisface¬
re. non solum in his que ꝑtinent ad uirtutẽ sacramenti.
uerũ etiã in illis que ꝑtinent ad significationẽ. Sufficit em̃i
aqua ⁊ sp̃c ad baptismi ꝑfectionẽ. Cẽtera uͦ que his adduntur.
ad significationem ꝑtinent. Non eñioleũ uł crisma habuit
philippus apłs. quando eunuchu baptirauit. Hec tam̃ iam
tor nr̃ in uinum aquas conuertit: quatinꝰ maiori intelligen¬
tia nos erudiret. ⁊ spiritualis noueq doctrine nec̾tare saciaret.
Diuina namq seriptura ad litteram intellecta. aqua ẽ sine

Expanded text:
Spiritus. In baptismatis igitur sacramento nec aqua sine Spiritu, nec Spiritus sine aqua, quod quidem ipse Spiritus significabat, qui in prima mundi creatione « ferebatur super aquas . » Hac igitur aqua et ipsum altare, et totum interius templum aspergitur. De sale autem, quod ei additur, superius dictum est. Diximus enim, quod prima fidei rudimenta significet. Poterant ista sola sufficeru 599 Dei ista constituerant, voluerunt nobis satisfacere, non solum in his quae pertinent ad virtutem sacramenti, verum etiam in illis quae pertinent ad significationem: sufficit enim aqua, et Spiritus ad baptismi perfectionem: caetera vero, quae adduntur, ad significationem pertinent. Non enim oleum, vel chrisma habuit Philippus apostolus, quando eunuchum baptizavit. Haec tamen jam tor noster in vinum aquas convertit, quatenus majori intelligentia nos erudiret, et spiritualis novaeque doctrinae nectare satiaret. Divina namque Scriptura, ad litteram intellecta, aqua est sine
Abbreviated transcription (Latin):
nis honor eius ⁊ gła. castitas ⁊ mundicia ẽ. Hoc aut̃ ornam̃¬
tum multũ erat capiti necessariũ: quia ibi sunt quinq
corporis sensuis. quib cocruptis: facile castitas uiolatur
cogitarem quidem de uirgine. Ne igit᷑ sensus ep̃i uiolent᷑:
merito mitra castitatis eiꝰ caput ornatur. ⁊ oꝑitur. S qͥd¬

Expanded text:
ejus honor et gloria, castitas et munditia est. Hoc autem ornamentum multum erat capiti necessarium, quia ibi sunt quinque corporis sensus, quibus corruptis facile castitas violatur.cogitarem de virgine . » Ne igitur sensus episcopi violentur, merito mitra castitatis ejus caput ornatur et operitur. De
Abbreviated transcription (Latin):
nus a xp̃o. ⁊ xp̃c a crismate dicit᷑. Ille enĩ tali erismate un¬
ctus ẽ: qui uite honestate ⁊ merito scẽ conuersationis longe
circũquaq sue bone fame spargit odorem. Unde apłs. xp̃i
nouat᷑. benedicitur. ⁊ sanctificat᷑. Quodecim eñi cerei: xp̃i¬

Expanded text:
us a chrismate dicitur. Ille enim tali chrismate unus a chrismate dicitur. Ille enim tali chrismate unctus est, qui vitae honestate et merito sanctae conversationis longe circumquaque suae bonae famae spargit odorem. Unde Apostolus: novatur, benedicitur et sanctificatur. Quid significet
Abbreviated transcription (Latin):
est qd̾ seruus ille dampnat᷑. qui centum denarios conseruo
suo dimittere uoluit. dicente dño. Serue nequã omne debi¬
tum dimisi tibi qm̃ rogasti me. Nonne gͦ oportuit ⁊ te misẽ¬
reri conseruo tuo sicut ⁊ ego ti misertus sũ: Bene autẽ
oleum miscdiam designat. quia sicut oleũ in liquoribus.
ita miscd̾ia in bonis oꝑib suꝑior ẽ. Qu̾ecumq eñi liqͦ̾rem
in oleũ fuderis: oleum semꝑ desuꝑ natat. De miscđia quoq seri¬
miscd̃ie memores. aque asꝑsionẽ. ibaptisini regenerationẽ
non amittamꝰ. Quid eñi ꝓdest quod ysopo asꝑsi. ⁊ a sacerdo
odor additur misericordie. S qͥd ẽ bonus odor: Leticia spiri¬
tualis. ⁊ bona uoluntas. Unde ⁊ apłs ait. Qui miseret᷑: in hi¬
laritate. Hilarem eñi datorẽ diligit d̾s. Tali gͥ crismate inun¬
guantur xp̃iani. ut uero nomine uocent᷑ xp̃iani: qm̃ xp̃ia¬

Expanded text:
est quod servus ille damnatus, qui centos denarios conservo est quod servus ille damnatus, qui centos denarios conservo suo dimittere noluit, dicente Domino: « Serve nequam, omne debitum dimisi tibi, quoniam rogasti me: nonne ergo oportuit et te misereri conservi tui, sicut et ego tui misertus sum? » . Bene autem oleum misericordiam significat, quia sicut illud in liquoribus, ita et misericordia in bonis operibus superior est. Quemcunque enim liquorem in oleum fundas, oleum semper desuper natat. De misericordia quoque scrimisericordiae memores, aquae aspersionem, et baptismi regenerationem non amittamus. Quid enim prodest, quod hyssopo aspersi, et a sacerdotodor additur misericordiae. Sed quid est bonus odor? Laetitia spiritualis et bona voluntas. Unde Apostolus ait: « Qui miseretur in hilaritate . » -- « Hilarem enim datorem diligit Deus . » Tali igitur chrismate ungantur Christiani, ut vero nomine vocentur Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ad cor respicit ds. Hoc igitur altare asꝑgit᷑ aqua: quando cor¬
da hominũ euangelica p̃dicatione mundantur a peccatis. Hã
a qua ꝓfunda: uerba exore uiri. Et iterũ. Expectetur sic̃ plu¬
uia eloquiũ meũ. Hac gͥ aqua. id÷ euangelica p̃dicatione. et
seĩ sp̃c sanctificatione. ⁊ cordis altare. ⁊ totus homo munda¬
tur: ⁊ sanctificatur. Eece altare asꝑsum. aquis baptizatũ ẽ:
restat gͥ ut confirmet᷑. ⁊ crismate liniat᷑. Hoc eñi in homi¬
nibus ĩpsis fieri uidemus. Prius eñi baptirant᷑. isic postea
ma significet. Non enim sine causa iam baptitati: ia peccatoꝵ
sorde mundati: oleo ungunt᷑. ⁊ crismate. Oleũ nanq miseri¬
cordiam defignat. quã qͦui ñ habet: id ipsum amittit qd̾ bapti¬
catus est. Unde ipsa ueritas ait. Si ñ remiseritis hominibus
peccata eorũ: nec pater ur̃ dimittet uobis peccata ur̃a. Hinc

Expanded text:
ad cor respicit Deus. Hoc igitur altare aspergitur aqua, quando corad cor respicit Deus. Hoc igitur altare aspergitur aqua, quando corda hominum evangelica praedicatione mundantur a peccatis. Aquaetur ut pluvia eloquium tuum . » Hac igitur aqua, id est evangelica praedicatione, et a S. Spiritus sanctificatione cordis altare, et totus homo mundatur et sanctificatur. Ecce altare aspersum est, aquis baptizatum est. Restat igitur ut confirmetur, et chrismate liniatur. Hoc enim in hominibus ipsis fieri videmus. Prius enim baptizantur, et sic postea ma significet. Non enim sine causa jam baptizati, et a peccatorum sorde mundati oleo unguntur, et chrismate. Oleum enim misericordiam designat quam qui non habet, id ipsum amisit, quod baptizatus est. Unde ipsa Veritas ait: « Si non remiseritis hominibus peccata eorum, nec Pater vester dimittet vobis peccata vestra . » Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
pinquabit eñi regnum celorũ. Sic cepit p̃dicatiõ iohannis.
sic cepit ⁊ p̃dicatio xp̃i. In his autẽ omnib soli paruuli exci¬
puntur. ⁊ ceteri qui intelligentiã non habent. Hec est gͥ
causa quare hec omĩa. id ÷ aqua. isal. ⁊ uinũ. ⁊einis. simul
misceantur. Quia ut diximus si uł unũ defuerit: parũ¬
uł nichil cetera prosunt. Quibus ita ꝑmixtis: accedit ep̃e ad al¬
tare. ⁊ accepto fasciculo ysopi. ex supradicta aqua asꝑgit atq
ficat. Apłs enim dixit. Templum eñĩ dei scm̃ est: qd̾ estis
uos. Sigͦ templum di sumꝰ: ⁊ altare habemꝰ. Altare nr̃m.: cor¬
nr̃m est. Hoc est enim eor in homine: qd̾ est altare in templo.
In hoc enim altari. fit sacrificiũ uibilationis ⁊ laudis. Un¬
de psalmista. Sacrificium deo: sp̃c contribulatꝰ. cor contritũ
⁊ humiliatũ ds ñ despiciet. In hoc altari fit cõmemoratio
corporis ⁊ sanguinis xp̃i. Hinc p̃ces ascendunt in celum: qͥa

Expanded text:
dicatio Joannis, sic coepit praedicatio Christi. In his autem omnibus soli parvuli excipiuntur, et caeteri, qui intelligentiam non habent. Haec est igitur causa, quare haec omnia, id est aqua, sal, vinum, et cinis simul misceantur, quia, ut diximus, si vel unum defuerit parvulis, nihil caetera prosunt. Quibus ita permistis accedit episcopus ad altare, et accepto fasciculo hyssopi, hac supradicta aqua aspergit, atficat? Apostolus enim dicit: « Templum Dei sanctum est, quod estis vos . » Si ergo templum Dei sumus, et altare habemus; altare cor nostrum est: hoc enim cor in homine, quod est altare in templo. In hoc enim altare fit sacrificium laudis, et jubilationis; unde Psalmista: « Sacrificium Deo spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non spernit . » In hoc altari fit commemoratio corporis et sanguinis Christi. Hinc preces ascendunt in coelum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
lũ crucis in mea fronte portãs: cuuis
studiũ fuit omissa repete̾. depuata cor¬
rig̾e̾.ui sacͣmenta ecelię puro  fideli
aperire sermone. ⁊a fastidiosis. ł a
ialignis lectorib debeo reprobari:
Nabeant qui uolũt ueteres libros. ł in
menbranis purpureis aurs argentoq
descriptos. F untialib ut uulgo auit litderi
onera magis exarata qͣm codices : dũ mͦ mͥ
meisq ꝑmittant pauperes habere scedulas.
Q nõ tã puleros codices qͣm emendatos. utq

Expanded text:
ea fronte portans, cujus studium fuit omissa repetere, depravata corrigere, et sacramenta Ecclesiae puro ac fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, vel a malignis lectoribus non debeo reprobari? Habeant qui volunt veteres libros, vel in membranis purpureis auro argentoque descriptos, vel uncialibus, ut vulgo aiunt, litteris, onera magis exarata, quam codices: dummodo mihi, meisque permittant pauperes habere schedulas, et non tam pulchros codices, quam emendatos. Utraque
Abbreviated transcription (Latin):
tatis titulo ea quę minꝰ habebant᷑ in¬
t̃ferens: ꝗͣ plemiꝰ o paula. enstochiũ
cognoscatis. qͥd in libris nr̃is minꝰ sit:
latores male in lingͣm nir̃im de gc̾o s̃¬
mone ũterant oblictãus: antiqͣs euri¬
ositates ueritate correri. i ubi p̃postõ
ordine atq ꝑ u̾so sentẽtiaꝵ fuerit iũ¬
men ereptũ. sius locis restituens feci
intelegi. Qͦ ad latebat. P oro in libro
qͥ aplerisq sapieintia salomonis in sebr.¬

Expanded text:
tatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus silatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscr
Abbreviated transcription (Latin):
aut fiscellã iunco tererem: aut pal¬
mart folia cõplicatẽ. in sudore iultus
mei comed̾em panẽ. ⁊ uentris opꝰ sollicita
mente cͣctarẽ. nullus ine morderet. nemo
rep̾hend̾e. Nc̃ autẽ qͥa iuxta seutentiã
saluatoris uolo oꝑari cibũ qui ñ perit:
uirgultisq purgare. error mͥ geminꝰ in¬
sigit᷑. Corrector uitioꝵ falsariꝰ uocor.
errores ñ auferre. s serere. Tanta ÷ enm
uetustatis cõsuetudo. ut etiã cõfessa ple¬
risq utia placenit. De cęt̾o magis puli¬
cyos habe̾ uoluit codices : qͣm emenlatoᷤᷤ.
tis ͥ humilitatis exemplar. ꝓ flabelio
casathis sportellisq munuscula mo¬
nachoꝵ spiritalia ħ. ⁊ mansura dona su¬
scipite. ac beatũ iob. q̃ adhue ap̾ latinoᷤᷤ
tegrũ imna culatũq gaudete. Qͦ mͦ
enĩ post tͣutionẽ atq uctouã duplicia¬

Expanded text:
aut fiscellam junco texerem, aut palmarum folia complicarem, ut in sudore vultus mei comederem panem, et ventris opus sollicita mente tractarem: nullus morderet, nemo reprehenderet. Nunc autem quia juxta sententiam Salvatoris volo operari cibum, qui non perit, tisque purgare, mihi genuinus infigitur: corrector vitiorum falsarius vocor, et errores non auferre, sed serere. Tanta est enim vetustatis consuetudo, ut etiam confessa plerisque vitia placeant, dum magis pulchros habere malunt codices, quam emendatos. tis et humilitatis exemplar, pro flabello, calathis, sportellisque, munusculo monachorum, spiritualia haec et mansura dona suscipite: ac beatum Job qui adhuc apud Latinos tegrum, immaculatumque gaudete. Quomodo enim probatione atque victoria duplicit
Abbreviated transcription (Latin):
nͣ ui. eo i dilecti ⁊ pacifici titulo
monis execclant: tam̃ scđm historia
suꝑ salomone conscripti sũt. Itaq ui¬
xta nuim̾ũ uocabiloꝵ tria uolumi¬
canticoꝵ. In ꝓu̾bus paruulũ docẽs.
÷ qͣsi ode officiis ꝑ sententias erudiens.
Uncle sermo ad filiũ eiꝰ crebro repe¬
titur. In eccłasten uͦ mate̾ uirũ ęta¬
qs instituens: neqͣqͣm ni mu̾di reb
putat ẽẽ ꝑpetuũ. s caduca ubreiua

Expanded text:
us, dilecti et pacifici titulo monis excedunt; tamen secundum historiam super Salomone conscripti sunt. Is itaque juxta numerum vocabulorum tria volumiCanticorum. In Proverbiis parvulum docens, et quasi de officiis per sententias erudiens. Unde, et ad filium ei sermo crebro repetitur. In Ecclesiaste vero maturae virum aetatis instituens, ne quidquam in mundi rebus putet esse perpetuum, sed caduca, et brevia
Abbreviated transcription (Latin):
metͣ scł ẽẽ. ap̾ hebreos. ⁊ in more̾ ur̃i fla¬
cci. g̾ciq pindari alchei u sapphoi
om̃ia ferme script᷑aꝵ cantiea conphendi:
legat philonẽ. iosephũ. ariogenẽ. cesari¬
ensem. eusebiũ. ⁊ coꝵ testimonio me

Expanded text:
 in morem nostri Flacci, Graecique Pindari et Alcaei et Sapphus, omnia ferme Scripturarum cantica comprehendi; legat Philonem, Josephum, Originem, Caesariensem Eusebium, et eorum testimonio me
Abbreviated transcription (Latin):
um quẽdam. p̃ceptorẽ. qui ap̃ hebre¬
os pͥmꝰ haben putabat᷑. nõ parius
re demisse łũmis. Cuiꝰ doctrina an
aliqͥd ꝓfecerĩ nescio. hoc unũ scio.
ñ potiusse me interp̾tari. nisi qd̃ an¬
cea intellerera. A pͥncipio itaq uo¬
luminis usq ad n̾ba iob. ap̾ hebreoᷤ.¬

Expanded text:
um quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus haberi putabatur, non parvis redemisse nummis: cujus doctrina an aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non potuisse me interpretari, nisi quod ante intellexeram. A principio itaque voluminis, usque ad verba Job, apud Hebraeo
Abbreviated transcription (Latin):
dis institutio. ad xii. trib  ad to¬
li ñ mũ metropoli cõuenit. hoc ÷
habitatorib iherłm : ita canticũ cã¬
ticoꝵ ad eos ꝓ̾e facit. qͥ tantũ suꝑ¬
na desidant. Ad incipientes enĩ et¬
ꝓficientes: ⁊ pat̾na diguitas. ⁊ regi ꝓpͥime¬
rito uendicat᷑ auctoritas. Ad ꝑfectos ui. ubi

Expanded text:
ad todi non nisi metropolitis convenit, hoc est, habitatoribus Jerusalem: ita Canticum Canticorum ad eos proprie facit, qui tantum superna desiderant. Ad incipientes, et proficientes, et paterna 385 dignitas, et regni proprii merito vindicatur auctoritas. Ad perfectos
Abbreviated transcription (Latin):
lũ crucis in mea fronte portãs: cuuis
studiũ fuit omissa repete̾. depuata cor¬
rig̾e̾.ui sacͣmenta ecelię puro  fideli
aperire sermone. ⁊a fastidiosis. ł a
ialignis lectorib debeo reprobari:¬
Nabeant qui uolũt ueteres libros. ł in
menbranis purpureis aurs argentoq
descriptos. F untialib ut uulgo auit litderi
onera magis exarata qͣm codices : dũ mͦ mͥ
meisq ꝑmittant pauperes habere scedulas.
Q nõ tã puleros codices qͣm emendatos. utq

Expanded text:
ea fronte portans, cujus studium fuit omissa repetere, depravata corrigere, et sacramenta Ecclesiae, puro et fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, vel a malignis lectoribus non debeo reprobariteres libros, vel in membranis purpureis auro argentoque descriptos, vel uncialibus, ut vulgo aiunt, litteris, onera magis exarata, quam codices: dummodo mihi, meisque permittant pauperes habere schedulas, et non tam pulchros codices, quam emendatos. Utraque
Abbreviated transcription (Latin):
cans nitore ꝑpeti. iubarq scĩ sp̃s
infunde nrĩs sensibꝰ. otis uocemꝰ
te patrẽ. patrem ꝑhennis głe. pa¬
trem potentis gr̃e. culpã releget
lubricã. nformet actus strenuos
dentẽ retundat inuidi. casus se¬
cundet asperos. donet gerendi gra¬
ciã ente̾m gubernet & regat.
casto fideli corꝑe. fides calore ferue¬
at. frauosis uenena nesciat. pẽq¬

Expanded text:
cans nitore perpeti, Jubarque sancti Spiritus Infunde nostris sensibus. Votis vocemus et Patrem, Patrem perennis gloriae, Patrem potentis gratiae, Culpam releget lubricam. Informet actus strenuos, Dentes retundat invidi, Casus secundet asperos, Donet gerendi gratiam. Mentem gubernet et regat, Casto fideli corpore, Fides calore ferveat, Fraudis venena nesciat.
Abbreviated transcription (Latin):
de quo alio qͣm dde ap̃i aeluentu. qui su¬
turus erat utelligit᷑ dic̾e̾ :& respõdit
dñs adme : adixit mͥ. Seribe iusũ aꝑ¬
te inbuxo. ut assequat᷑ qui legit ea. Qͥ
adhuc uisio ad tempꝰ n hortet᷑ in fine
I non in uacuũ : Si tardauerit susti¬
ne eum. quia adueniens ueniet u ñ

Expanded text:
i aduentu, qui futurus fuerat, intellegitur dicere: Et respondit Dominus ad me et dixit: Scribe uisum aperte in buxo, ut adsequatur qui legit ea; quia adhuc uisio ad tempus, et orietur in fine et non in uacuum; si tardauerit, sustine eum, quia ueniens ueniet et non
Abbreviated transcription (Latin):
istł. Iste gͦ. ꝓpħa qui erat in speeuia
÷ in sublimib constgut᷑. ⁊ nou̾at mi¬
steria clomini: filiꝰ cusi. qui interp̾ta
qui dicit᷑ magnitudo dñi. pauũ
amasiã. qui ipe uertit᷑ in sermone
dñi. atauũ et echiam. qui sonat forti¬
tudiue̾ dñi. De fortitudine itaq clñi:¬

Expanded text:
ste ergo propheta, qui erat in specula et in sublimibus constitutus, et noverat mysteria Domini, filius erat Chusi qui interpretaqui dicitur magnitudo Domini, et proavum Amariam, qui et ipse vertitur in sermonem Domini: et atavum Ezechiam, qui sonat fortitudinem Domini. De fortitudine itaque Domi
Abbreviated transcription (Latin):
mũ p̃cognite noueq ac repentine sa¬
littis. ħominũ. in effabũis ãmirat̾io:
In medio duuĩ amnialiũ cognoseris. qͥd
÷isi aut in meclio luoꝵ testam̃toꝵ.
aut in medio duoꝵ latronũ. aut in
medio inoysi uhelie. cũ illo in monte
sermocinãtiũ : Uum appropinqͣnt an¬
ni uosceris. in aduentũ temporis ostẽ¬

Expanded text:
isi praecognitae nouae ac repentinae salutis hominum ineffabilis admiratio? In medio duorum anima lium cognosceris quid est nisi aut in medio duorum testamentorum, aut in medio duorum latronum, aut in medio Moysi et Heliae cum illo in monte sermocinantium? Dum adpropinquant anni, nosceris; in aduentu temporis osten
Abbreviated transcription (Latin):
crismate dici potest. S de his alias. Interun enĩ de sale dicamꝰ.
Sal enĩ indiuino eloquio frequent̃ ꝓ sapientia ponit᷑. Unde ẽ
uobis. ⁊ pacẽ inter uos. Itemq. uos estis sal terre. Quod si salin¬
fatuatũ fuerit in quo condiet᷑ : Hinc etiã in lege. Nulla hostia
sine sale offert᷑: s in om̃i sacrificio ponit᷑ sal. Unde manifestũ
est quia sal ꝓ sapientia ponitur. Sic ẽ enim sapientia condim̃¬
tum om̃ium uirtutũ: sic̃ sal condimentũ omniũ ciborum.
S que sapientia: Nutiq sapientia mundi que stuticia ẽ

Expanded text:
de chrismate dici potest; sed de his alias: interim de sale dicamus. 597 de chrismate dici potest; sed de his alias: interim de sale dicamus. 597 Sal enim in divino eloquio frequenter pro sapientia ponitur; unde est habete inter vos . » Itemque: « Vos estis sal terrae; quod si sal infatuatum fuerit, in quo condietur? » Hinc etiam secundum legem nulla hostia sine sale offertur, sed in omni sacrificio ponitur. Unde manifestum est, quod sal pro sapientia ponitur. Sic est enim sapientia condimentum omnium virtutum, sicut sal est condimentum omnium ciborum. Sed quae sapientia? Non utique sapientia mund
Abbreviated transcription (Latin):
que occidas ꝓpħas. cum utiq ñ ip̾sa iherłm. s eius habitatores
ꝓpħas occiderint. Sic etiã solemus dicere. illa domus bona ẽ:
eo qđ bonos habitatores habeat. ⁊ illa mala ẽ: eo qd mali ho¬
mines habitent in ea. Scđ̾m igitur hanc significationẽ hec
eccłia ex lignis lapidib q constructa eã eccłiam designat.
que ex uiuis lapidibꝰ edificat᷑. Cuiꝰ lapides ñ calce s caritate
iunguntur. ⁊ uniuntur. ⁊ cuiꝰ fundam̃tum. xp̃c est. cuiꝰ por¬
quisq lapis tanto amplius rutilat. quanto fidelior ⁊ melior
camus etiã cur hȩc aqua sale misceat᷑. Cum eñi saluator nr̃
debaptismo loqueretur. nullam salis m̃tionem fecit. Non eñi
dixit. nisi quis tenatus fuerit ex aqua salsa. uł sale inpeta.
uł aliquid huiꝰ modi. S quid dixit: Nisi quis renatus fuerit ex
aqua ⁊ spũ scõ: non intrabit in regnũ di. Idipsum aut̃ de oleo et

Expanded text:
quae occidis prophetas : » cum utique non ipsa Jerusalem, sed ejus habitatores quae occidis prophetas : » cum utique non ipsa Jerusalem, sed ejus habitatores prophetas occiderint. Sic etiam dicere solemus: Illa domus bona est, eo quod bonos habeat habitatores; et illa mala est, eo quod mali habitatores habitent in ea. Secundum hanc igitur significationem, haec ecclesia ex lignis, lapidibusque constructa, eam Ecclesiam designat, quae ex vivis lapidibus aedificatur; cujus lapides non calce, sed charitate junguntur quisque lapis tanto amplius rutilat, quanto fidelior et meliorcamus etiam cur haec aqua sale misceatur. Cum enim Salvator noster de baptismo loqueretur, nullam salis fecit mentionem; non enim dixit, Nisi quis renatus fuerit ex aqua salsa, vel sale mixta, vel aliquid hujus modi; sed quid dixit? « Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum Dei . » Idipsum autem et de oleo, et
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑgitur. ⁊ consecratur. Postea uero suꝑ altare oleo et erismate
ponit. atq ꝯponit. His igitur expeditis. significationẽ uide¬
amus. Sed prius querendum ẽ cur aqua benedicatur. qua
lapides ⁊ parietes asꝑgunt᷑. Cur eñ potiꝰ lapides ipsi ⁊ pari¬
etes ꝑ se non benedicunt᷑ : Cur sine aqua ñ scĩficant᷑: Cur ea¬
dem ipsabenedictio quȩ aquȩ datur. lapidib ñ datur: Hoc
totum significatio est. Audi igit᷑ quid dñs dicat. Nisi quisre
diuinitꝰ acciꝑe meruit. ut sic̃ corpora lauat asordibꝰ. ita ⁊ ami¬
tisiũ significat. cuiꝰ asꝑsione eccłia consecratur. ⁊ quodã modo
in ea continetur. id ÷ fideliũ multitudinẽ. Unde etiã eccłia uo¬
catur:. eo qd̾ eccłiam contineat. Hec enum figura a gramaticis
methonomia dicit᷑. qm̃ id qd̾ continet ponitur. ꝓeo qd conti¬
netur. Quale ẽ illud qđ in euangłio dñs ait. Iherłm. iherłm:¬

Expanded text:
gitur, et consecratur. Postea vero super altare oleo, et chrismate gitur, et consecratur. Postea vero super altare oleo, et chrismate ponit, atque componit. His igitur expeditis, significationes videamus. Sed prius quaerendum est, cur aqua benedicatur? Quare lapides et parietes aspergantur? Cur etiam potius lapides, et ipsi parietes per se non benedicantur? Cur sine aqua non sanctificantur? Cur eadem ipsa benedictio, quae aqua datur, lapidibus non datur? Hoc totum habet significationem, Audi igitur quid Dominus dicat: « Nisi quis m accipere meruit, ut sicut corpora lavat a sordibus, ita et anitismum significet, cujus aspersione ecclesia consecratur, et quodammodo ntinetur, id est multitudinem: unde etiam ecclesia vocatur, eo quod Ecclesiam contineat. Haec enim figura a grammaticis metonymia dicitur, quando id quod continet, ponitur pro eo quod continetur. Quale est illud, quod in Evangelio Dominus ait: « Jer