comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
os ⁊ g̃s: oftñdens qd̾ utriq eẽnt sub pecc̾o: nc̃ ostñdit q̃s̃ fuisse
.i. qr ħ habetis: ⁊ ut sciatis oĩa eẽ agrã dĩ. memores. esto. ut ma¬
p̃pu .i. immunditia uet̾es ⁊ hoc. ab ea cͥcumcisione que ñ ue est.
s d̾r ccũcisio. qr facta ẽ manu humana: ñ adõ incarne. ñ in
sp̃u ⁊ memores estote. qd uos qui tales nc̃ estis. eratis. il. tẽ. malo
recepistis: dicebamini. ł eratis hospites testamtoꝵ .⁊. ad

Expanded text:
os et gentes, ostendens quod utrique essent sub peccato, nunc ostendit gentes fuisse ia haec habetis, et ut sciatis omnia esse a gratia Dei, memores estote, ut maest immunditia. Et hoc ab ea circumcisione quae non vere est, icitur circumcisio, quia facta est manu humana, non a Deo in carne, non in spiritu, et memores estote quod vos, qui nunc tales estis, eratis illo tempore malo, t prophetas accepistis, dicebamini, vel eratis hospites testamentorum, id
Abbreviated transcription (Latin):
inuno nouo hoĩe.i. in se solo. aquo ñ aliunde ẽ nouitas.⁊ itẽ idõ
ip̃e dico int̃ficiens in semet ip̃o .nii. que erant int̃ dm̃ homines .i.
pec̾ca dimisit. in se uͦ: ñ alit int̃fecit mnimicitiã: qͣm ꝓcrucẽ .i. ꝑ¬

Expanded text:
in uno novo homine, id est in se solo a quo non aliunde est novitas. Et item ideo in uno novo homine, id est in se solo a quo non aliunde est novitas. Et item ideo Ipse dico, interficiens in semetipso inimicitiam, quae erat inter Deum et homines, id est peccata dimisit; in se vero non aliter interfecit inimicitiam, quam per crucem, id
Abbreviated transcription (Latin):
ma .i. obstacłm qd̾ erat int̃ illos duos ppłos: hinc ex lege: inde exy
dolatͥa soluit. remouens legẽ auideis: ⁊ ydolatͥam agentib qui pa¬
ries d̾r macerie: quia ñ erat stabilis neq robustus. Est enim mace¬
ria congeries lapidum sine cem̃to: ut fit circa orros. paries gͦ ma¬
cerie ẽ: qui facile destrueret᷑ uemente grã. que ⁊ legẽ amouit: ⁊ cor¬
da gentium abydolatria conu̾tit. Mediꝰ uero erat: ut neut̃ ppłs
alteri concordaret. Stante autẽ hoc pariete. erant inimicitie. ira. et¬
inuidia inter illos. que abolita sunt destructo pariete. unde sub¬
dit. ⁊ ꝑhoc ẽ soluens iniiciuas incarne sua. assumpta Limino¬
uet̾em: quantum ad ea que mandabat .i. adcarnales obseruan¬
tias: ñ quantum adu̾tatem quam p̃signabat: euacuans di¬
co: decretis .i. p̃cẽptis euangłii. que exrõne sunt. Ideo enacnauit
ut duos ppłos. priꝰ diuisos ꝑlegẽ. ꝯdat insemet ipso .i. coniungat

Expanded text:
 est obstaculum quod erat inter illos duos populos, hinc ex lege, inde ex idololatria solvit, removens legem a Judaeis, et idololatriam a gentibus: qui paries dicitur maceriae, quia non erat stabilis neque robustus. Est enim maceria congeries lapidum sine caemento, ut fit circa hortos. Paries vero maceriae est qui facile destrueretur veniente gratia, quae et legem amovit, et corda gentium ab idololatria convertit. Medius autem erat ut neuter populus alteri concordaret. Stante autem hoc pariete erant inimicitiae, ira, invidiaeque inter eos, quae abolitae sunt destructo pariete. Unde subdit: Et per hoc est solvens inimicitias in carne sua, assumpta vel immolegem veterem, quantum ad ea quae mandabat, id est ad carnales observantias, non quantum ad veritatem quam praesignabat. Evacuans dico, decretis, id est praeceptis Evangelii quae ex ratione sunt, ideo evacuavit ut duos populos prius divisos per legem, condat in semetipso, id est conjungat
Abbreviated transcription (Latin):
signo cred̾ent. Itaq lingue st̃ insignũ ñ fidelibꝰ. qui credunt oĩa posse
dm̃i. s infidelibꝰ. ad fidẽ. nouitate miracłi: mouendis. Ułita. inlege ⁊ c. dicit
linguas. quibꝰ uelat᷑ u̾itas: ñ eẽ appetendas. qr ĩ oĩa uelamina legis uet̾is.
legaliũ figuraꝵ uelamine. ⁊ hac similitudine offũdit lurguas qͥbꝰ obtegit᷑
u̾itas: ñ ẽẽ appetendas. nec dari ꝑꝑ fideles. s infideles. sic̃ inuet̾i lege. uelam̃

Expanded text:
 qui crederent omnia posse Deum, sed infidelibus, ad fidem novitate miraculis movendis. Vel, ita in lege, etc. Dicit linguas quibus velatur veritas non esse appetendas, quia etiam omnia velamina legis veteris legalium figurarum velamine. Et hac similitudine ostendit linguas, quibus obtegitur veritas, non esse appetendas, nec dari propter fideles, sed infideles, sicut in veteri lege velamen
Abbreviated transcription (Latin):
testatẽ. ñ ĩo in ꝗͣ ñ accepimꝰ. s ĩo ut daremꝰ nosmet ip̃os. for. uob
ad imitandũ nos .i. ut uos imitaremim nos: ⁊ ociũ dunitt̾etis.¬
Ecce ꝓ alia ca̾ ħ qͣm ap̾ corinthos abstinuit. ħ enĩ ꝓ exemplo
dando sustiuit. ibi ꝓrepellendis pseudo. Et nota dũ qr ñ so
que docent᷑ tñ si negligi ceꝑint amagistro. ñ facile ꝓficient audi¬
gͦ forma erat his. qͥ tenues erant suba ĩplebe ait disc̾e̾nt libtate
suã ñ amit̾e. Uñ inqͥt salomon. Raro inferes pedẽ. adanncũ
tuũ. ne saciaiꝰ tui od̾it te. Qui. ⁊ frequent̃ ad aliena m̃sam ꝯuenit

Expanded text:
testatem. Non ideo, inquam, non accepimus, sed, ideo ut daremus nosmetipsos formam vobis ad imitandum nos, id 208 causa hic, quam apud Corinthios abstinuit. Hic enim pro exemplo dando abstinuit, ibi pro repellendis pseudo. Ambrosius Et notandquae docentur; tamen si negligi coeperint a magistro, difficile proficient audi Apostolus ergo forma erat his qui tenues erant substantia in plebe, ut discerent libertatem suam non amittere. Unde et Salomon: Raro, inquit, inferes pedem ad amicum tuum, ne satiatus tui oderit te . Qui enim frequenter ad alienam mensam convenerit
Abbreviated transcription (Latin):
ma apłoꝵ. Iste bonꝰ odor sig̾ficat᷑ uoĩatis quibꝰdã aromatibꝰ ⁊ unguentis.
⁊ hoꝵ qͥ ꝯtempnentes ꝑetint. qr bona intentione faciniꝰ: ⁊ u̾itatẽ p̃dicamꝰ.
miro mͦ ħ fit. ut bono odore: ⁊ boni uiuant: ⁊ mali moriant᷑. quomͦ tn
fiat: qͣntũ dñs inspirare dignat᷑: uob renelare ñ denegabo. apłc bñ ui
diligebant: bono odore uiuebant. noli gͦ miuidẽ ⁊ ñ te occidit bonꝰ oclor.
bonꝰsitiq ołor erat: qͣ illi uiuebant: ⁊ illi ꝑibant. Si ti. ñ eẽt claritudo
scoꝵ. inuidia ñ resurg̾et impioꝵ cepit ꝑ secutionẽ pati odor sc̃oꝵ . s si ꝑ¬
sequendo franginit ampullã odor unguenti ampliꝰ estumdit Sequie¬

Expanded text:
m. 119 Iste bonus odor significatur nominatis quibusdam aromatibus et unguentis.  contemnentes pereunt, quia bona intentione facimus, et veritatem praedicamus. Miro modo hoc fit, ut bono odore, et boni vivant, et mali moriantur. Quomodo tamen fiat, quantum Dominus inspirare dignabitur, vobis revelare non denegabo. Apostolus bee peribant, qui eam diligebant, bono odore vivebant. Noli ergo invidere, et non te occidit bonus odor. Bonus utique odor erat quo illi vivebant, et illi peribant. Si enim non esset claritudo sanctorum, invidia non resurgeret impiorum. Coepit persecutionem pati odor sanctorum: sed si persequendo frangunt ampullam, odor unguenti amplius diffu
Abbreviated transcription (Latin):
qr credidit. ⁊ ita duo fec̃: qͦꝵ alt̾m: alt̾iꝰ cã extitit credidit. s. Aocutꝰ ẽ
ne fides sine ꝯfessione eẽt inutił. hñtes in quã ⁊c̃. ⁊ nos ut illi credi¬
scientes qm̃ qͥ suscitanit dñm iħm amorte. ⁊ nos suscitabit. ut simꝰ
dei participes: muna domo pacis er̃t. inqͣ ꝯstituec ñ dico nob̃tũ uos.
s nos uob̃cũ. ut ñ inferiores. s pãres nob̃ sitis si uolu̾itis. ⁊ bñ de uob̃
ita oĩa aduos speccant: ut grã dĩ habindans. in nob̃ habundet in
uob. ⁊ ꝑuos inaliis. ⁊ ꝑuos multos. habundet inactione grãꝵ. ut .s.¬

Expanded text:
quia credidilocutus est, ne fides sine confessione esset inutilis. Habentes, inquam, et nos, ut illi crescientes quoniam qui suscitavit Dominum Jesum a morte, et nos suscitabit, ut simusdei participes in una domo pacis erunt. In qua constituet, non dico nos nobiscum, sed nos vobiscum, ut non inferiores, sed pares nobis sitis, si volueritis. Et bene de vobis ita omnia ad vos spectant, ut gratia Dei abundans, in nobis abundet et per vos in aliis, et per vos multos abundet in actione grat
Abbreviated transcription (Latin):
opinione. ut dii gentiũ. ł bñficii grã ut sci. ar qd̾ colit̃ ut ds̃ tͥnitas ex¬
to. qd̾ iudĩ t̃ reedificabunt. Nascet᷑ quidẽ antixͨ iubabilone. de tͥbu dan.
iuxta qd iacob ait. fiat dan coluber inuia. cerastes insemita. ⁊ cũ ue¬
nit ierosolimã. cͥcũcidet se dicens iudeis. ego sũ xͨ. uob̃ ꝓmissꝰ. tunc
ꝯfluent ad eũ õs iudĩ. ⁊ reedificabunt templũ aromanis destractũ
sedebitq ibi. dicens se ẽẽ dm̃. Uł ita. ñ nulli. ñ ip̃m pͥncipẽ tm̃ s uniu̾i¬

Expanded text:
opinione, ut dii gentium; vel beneficii gratia, ut sancti. Aut quod colitur, ut Deus Trinitas. Exto, quod Judaei tunc reaedificabunt. Nascetur quidem Antichristus in Babylone de tribu Dan, juxta quod Jacob ait: Fiat Dan coluber in via, et cerastes in semita : et cum venerit Jerosolymam, circumcidet se dicens Judaeis: Ego sum Christus promissus. Tunc confluent ad eum omnes Judaei, et reaedificabunt templum a Romanis destructum, sedebitque ibi dicens se esse Deum. Vel ita: Nonnulli non ipsum principem tantum, sed univer
Abbreviated transcription (Latin):
lando me cũ absens sũ. Pilioli ħ itẽ incip̃ ostñde ex ip̃a lege quare
ñ sit tenenda. qͣi dicẽt ine imitamim: ⁊ debens. q nos estis mei. ñ di¬
co fuii ẜ filioli qr mͦ diminuti estis. ⁊ ꝑfecciois gͣdibꝰ indigetis. qͥs it̃m
mastis for inuob̾ .i. formosꝯ sit uiuob. ut .s. recipiatis similitudinẽ ei
patrũ q̃ nti sue dolorib aiãs inftoe: ⁊ ou̾satone recta parturiunt. Un

Expanded text:
lando me, cum absens sum. Filioli, hic iterum incipit ostendere ex ipsa lege quare non sit tenenda. Quasi dicat: Me imitamini, et debetis, quia vos estis mei, non dico filii, sed filioli, quia diminuti estis, et perfectionis gradibus indigetis. Quos iterum, mastis, formetur in vobis, ut scilicet recipiatis similitudinem ejupatrum, quantisve doloribus animas in fide, et conversatione recta parturiunt. Un
Abbreviated transcription (Latin):
plures habuit pꝰ mortẽ .N. sare. de alia uxore .s. cethura alios genuit. qͥ ñ ꝑtinẽt
ad hãc significõnẽ. ⁊ iõ młti legentes apłm: librũ aũ geneseos ignorantes: pu¬
tant solos duos filios habuisse abrahã. S ⁊hos solos cõmemorat apłe: qͥa de
his duob scͥpt᷑a specialit̃ singła exeqͥt᷑ innuens aliqͥd egregiũ: inhis p̃sigurari.
Itẽ atrẽde ꝙ. subdit. unũ de ancilla. ⁊ unũ deliba. ñ .it. ħ frustͣ distĩxit. Ut̃q qͥdẽ
de abrahã natꝰ ẽ. s diu̾sa oꝑat̾one. qr qͥ de ancilla scd̃ carinis nat᷑a natꝰ ẽ. qr uiuẽ

Expanded text:
us Post mortem enim Sarae, de alia uxore, scilicet Cethura, alios genuit, qui non pertinent ad hanc significationem. Et ideo multi legentes Apostolum, librum autem Geneseos ignorantes, putant solos duos filios habuisse Abraham. Sed hos solos commemorat Apostolus, quia de his duobus Scriptura specialiter singula exsequitur, innuens aliquid egregium in his praefigurari. Item attende quod subdit, unum de ancilla, et unum de libera. Non enim hoc frustra distinxit. Uterque quidem de Ab
Abbreviated transcription (Latin):
digna uob̃: dic̾em. que nolo scrib̾e.
ne ꝑmaneant apud uos. Iõ uellẽ mutare.
qm ꝯfundor in uob̃ .i. ap̃ alios eru-¬
sermonẽ: qui ad p̃sentes fit: cup̃ uo¬
cẽ aplicã: uoce litt̃is comp̃hensã: inp̃sent¬
iã cõmutare. Scͥpt᷑a .ii. diuma edifi¬
cat lecta. s multo plus ꝓdest: si delittĩs
mutat᷑ inuoce. Magnã siqͥdẽ ium ht
uor uina: uox de auctoris sui ore resone¬
ns. que ea ꝓnuntiatõne ꝓfert᷑ ⁊ distĩ¬
guit᷑ qͣ in hõis corde gn̾ata ẽ. Est itaq se
ntis resonare clamorẽ. ⁊ dołorẽ pecto¬
ris apicib explicare. Non habeo quipp¬
e fruciꝰ quos solent de discipłis hr̃e
doctores. ⁊ sñ cã sem̃ iactũ ÷ doctͥne. Ita i¬
it cũ iłiemia dicã. ñ ꝓfui. nec ꝓfuit

Expanded text:
digna vobis dicerem quae nolo scribere, ne permaneant apud vos. Ideo vellem mutare, cum confundor in vobis, id est apud alios erusermonem qui ad praesentes fit, cupapostolicam vocem litteris comprehensam in praesentiam commutare. Scriptura enim divina aedificat lecta, sed multo plus prodest si de litteris mutatur in vocem. Magnam si quidem vim habet vox viva, vox de auctoris sui ore resonans, quae ea pronuntiatione profertur, et distinguitur, quia in hominis corde generata est. VEntis resonare clamorem, et dolorem pectoris apicibus explicare: non habeo quippe fructus quos solent de discipulis habere doctores, et sine causa semen jactum est doctrinae, ita ut cum Jeremia dicam: nec profui, nec profui
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ susciꝑetis mei ꝑicłi cõmunionẽ. Distingue int̃ illa duo ñ sp̃ustiꝰ.¬
ut obhoc dũti abhorrẽtis. Sed excepistis me sic̃ angłm dĩ .i. ac si an¬
bi ẽ ꝗͦ. ãmirans opꝰ eoꝵ spuale cõm̃dat. ut hoc intuentes: intimo¬
rẽ carnalẽ ñ decidant. ⁊ qr mutati erant indet̾iꝰ: increpat eos. ⁊ si enĩ
receꝑunt eũ sic̃ angłm: ñ ĩo tñ parcit secare. ł urere. qr ñ querit sua.¬

Expanded text:
ut non susciperetis communionem periculi Distingue inter illa duo, non spreviut ob hoc converti abhorreretis. Sed excepistis sicut angelum Dei, id est ac si aninus Admirans opus eorum spirituale commendat ut hoc intuentes in timorem carnalem non decidant: et quia mutati erant in deterius increpat eos. Et si enim receperunt eum sicut angelum, non ideo tamen parcit secare vel urere, quia non quaerit sua
Abbreviated transcription (Latin):
t̾e in conspectu hominũ: s: ad laudẽ dĩ tm̃: ñ nram. audi paulũ utrũq fa-¬
cientẽ ⁊ docentẽ ait enĩ. com̃dantes nos. ⁊ c̾. ut ostendat se implere illud:
luceat lux ur̃a corã hõib ⁊ addit corã dõ ut offñdat ⁊̃ se implere illud: ñ
qd̾ a nob̾ p̃cicat᷑. oꝑtum ẽ in his qui ꝑeunt .i. culpa eoꝵ ẽ qui ꝑire metue¬
runt. Uerũ ẽ .i. qr increduli ñ uident splendorẽ u̾tatis: m̾ito ꝑfidie ob¬

Expanded text:
. Audi Apostolum utrumque facientem et docentem. Ait enim, commendantes nosmetipsos, ut ostendat se implere etiam illud: Luceat lux vestra coram hominibus. Et addit, coram Deo, ut ostendat se implere etiam illud: Non t etiam in his qui pereunt, id est culpa eorum est qui perire meruerunt. Verum est enim quia increduli non vident splendorem veritatis, merito perfidiae ob
Abbreviated transcription (Latin):
mortuoꝵ gła distabit. seq̃r  st̃ corꝑa celestia. ut
uolatiliũ t ut sol ⁊ luna. ⁊ stelle. ⁊ st̃ corꝑa t̃restria. ut¬
pote arboꝵ ⁊ alioꝵ. que t̾ra gignit. Idõ cũ dixisset
decarne. subdit de corpibꝰ: qr oĩs qͥdẽ caro ẽ corpꝰ.
s ñ econtĩso ut lignũ. Uł celestia corꝑa sunt: re¬
celestib qd̾ ita dicit. S alia qd̾ celestiũ gła c̃ alia aũ¬

Expanded text:
oria distabit. Et sunt corpora coelestia, ut volatilium, velut sol, et luna, et stellae, et sunt corpora terrestria, utpote arborum et aliorum quae terra gignit. Ideo cum dixisset de carne, subdit de corporibus, quia omnis quidem caro est corpus, sed non e diverso, ut lignum. Vel coelestia corpora sunt, rea coelestibus: quod ita dicit, sed alia quidem coelestium gloria est, alia au
Abbreviated transcription (Latin):
ad quirã tꝑ̃alẽ fructũ. dep̃dicõne et̾noꝵ. sic .n. necessitas ẽ in euanglizando: ñ uoluntas. St
aũ uolens .. sñ ulla necessitate huiꝰ uite hoc ago. m̃cedẽ habeo sempitnã. Si aũ inuit᷑. hoc
Si coact᷑ mnopia eaꝵ rerũ. que tp̃ał uite sunt uecc̾ie p̃dico euangłium. Alii ꝑ me habebt̃
m̃cedẽ. ego aũ ñ. qi ñ ip̃m euangłiũ diligo. s eiꝰ p̃ciũ iniłł tp̃alib oftitutũ. qd̾ nefas est fĩ.
ut ñ tanq fuliꝰ ministret qͥsq euangłiũ. s tanꝗͣ seruus. cui dispenatio credita ẽ. ut tanꝗͣ
alienĩ erogans nicħ in ipse capiat p̃t cibaria. alibi tñ. ⁊ se dispensatorẽ dic̃ apłe. p̃ enum¬

Expanded text:
s est in evangelizando, non voluntas. Si autem volens, id est sine ulla necessitate hujus vitae, hoc ago, mercedem habeo, sempiternam; si autem invitus hoc Si coactus inopia earum rerum quae temporali vitae sunt necessariae, praedico Evangelium, alii per me habebunt mercedem, ego ut non tanquam filius ministret quisque Evangelium, sed tanquam servus cui dispensatio credita est, ut tanquam alienum erogans, nihil inde ipse capiat praeter cibaria. Alibi tamen et se dispensatorem dicit Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
manitatis. dũ cotidie. hominẽ quẽ assumpsit. ⁊ graue genus mortis.
qd̾ ꝓnob̾ fustinuit: uultui patno offert. ⁊t nr̃i misereatur. tuiꝰ postula¬
angustiaei. m̃tis anrictas. an ꝑsetutio: que est de loco ad
mors. nil utiq eoꝵ seꝑabit. sic̃ scͥptum ẽ. in psalmo: his
ũbis. qr mortificamur. uariis torm̃tis. ⁊ ħ apt̾ te .i. qr tͥ¬

Expanded text:
sumpsit et grave genus mortis quod pro nobis sustinuit, vultui paterno offert, ut nostri misereatur; cujus postulaangustia, id est mentis anxietas? an persecutio, quae est de loco ad mors? nil utique eorum separabit. Sicut scriptum est in Psalmo, his verbis: Quia mortificamur, variis tormentis, et hoc: propter t
Abbreviated transcription (Latin):
iħu dño nr̃o. Sicut
rogaui te. ut remane¬
res ephesi cum irem
inmacedoniam ut
denuntiares quibꝰdã
ne aliter docerent
neq intenderent fa
bulis ⁊ genealogiis
interminatis que
questiones prestant
magis quam edifica.¬
cionẽ dei que est in

Expanded text:
ino nostro. Sicut rogavi te, ut remaneres Ephesi, cum irem in Macedoniam, ut denuntiares quibusdam ne aliter docerent, neque intenderent 310 fabulis et genealogiis interminatis, quae quaestiones praestant magis quam aedificationem Dei, quae est in
Abbreviated transcription (Latin):
uolucra sermonũ euolu̾e. omĩa scͥpturaꝵ secreta penetrare. tene caritatẽ ubi pen-¬
dent omĩa. quia finis om̃iuũ est: dilectio dĩ ⁊ ꝓximi. nullum rerũ genus diligen
darũ in his duob p̃ceptis p̃t̾missum ẽ. Cum enĩ p̃currat dilectio dĩ: ⁊ sequatur
dilectio ꝓximi. de dilectione tua: nicħ dictum uidetur. S cũ dictũ est diliges ꝓ¬
xiiũ tuũ sic̃ te ip̃m. simul ⁊ tui abste dilectio p̃termissa ñ est. Ille autẽ sc̃ẽ ac u
ste uiuit. qui ordinatã ht dilectionẽ. ne aut diligat qd̾ ñ est diligendũ aut ñ
diligat. qd̾ ÷ diligendũ. aut eque diligat. qd̾ minus: ł ampliꝰ diligendum est

Expanded text:
uolucra sermonum euoluere, omnia scripturarum secreta penetrare, tene caritatem, ubi pendent omdarum genus in his duobus praeceptis praetermissum est. Cum enim praecurrat dilectio Dei, et sequatur dilectio proximi, de dilectione tua nihil dictum videtur. Sed cum dictum est: Diliges proximum tuum sicut teipsum , simul et tui ad non est diligendum, aut non diligat quod est diligendum: aut aeque diligat quod minus vel amplius diligendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
crux cũ sp̃u fc̃a carnis mortificant᷑. qͣndui gͦ euacuat᷑ corpꝰ pec̾ci. quã diu ext̾ior
hõ corrũpit᷑. ut int̾ior renouet᷑. de die indiẽ: tẽ pꝰ ẽ crucis. incuiꝰ gͦ potestate erat
mor: ł ñ mori. ⁊ sic ł sic mori: ñ frustra crucẽ elegit uͥ te huic inundo cruci¬
figet. Nam latitudo ẽ incruce: tͣnsfusũ lignũ uͭ figunt manꝰ: qd̾ ad hona opa ꝑ
tinet q ibi extẽdunt᷑ manꝰ. longitudo ẽ: in ea parte ligni: que ab ip̃o tͣnsũso ad

Expanded text:
acuatur corpus peccati, quandiu exterior homo corrumpitur, ut interior renovetur de die in diem, tempus est crucis. In cujus ergo potestate erat mori vel non mori, et sic vel sic mori, non frustra crucem elegit, ubi te huic mundo crucifigeret. Nam latitudo est in cruce transversum lignum, ubi figuntur manus, quod ad bona opera pertinet, quia ibi extenduntur manus. Lo
Abbreviated transcription (Latin):
um expectet᷑. Nã si bñ oꝑaris: ⁊̃ usq ad iuimicos: ⁊ hylarit̃ tribuis: ha¬
bes latitudinẽ: ⁊ si in his usq infinẽ ꝑseu̾as: hs̃ longitudinẽ. s si oĩa¬
ħ ñ ꝑꝑ m̾cedẽ suꝑnã facis: altitudinẽ ñ hs̃: ⁊ illa iã nec longitudo erit:
nec latitudo. Nã hr̃e altitudinẽ: ẽ cogitare dm̃: amare dĩn: ⁊ gͣtis amare
ip̃m adutorẽ ip̃m coronatorẽ. Postremo: ip̃m p̃miũ deputare. ñ aliud
abip̃o qͣ ip̃m expectare. Si amas: gratis ama. si ue amas: ip̃e sit m̾ces. quẽ amaᷤ.
⁊ qͥd sit ꝓfundũ caritatis.i. p̃ossitis intellig̾e occultũ dĩuidiciũ ẽẽ: qͣre isti dat¬

Expanded text:
um exspectetur. Nam si bene operaris etiam ad inimicos et hilariter tribuis, habes latitudinem; et si in his usque in finem perseveras, habes longitudinem. Sed si o vel supernam facis, altitudinem non habes; et illa jam nec latitudo erit, nec longitudo. Nam altitudinem habere, est cogitare Deum, amare Deum, et gratis amare ipsum adjutorem, ipsum conatorem: postremo ipsum praemium deputare, non aliud ab ipso quam ipsum exspectare; si amas, gratis amas; si vere amas, ipse sit merces quem amas. Et quid sit profundum charitatis, id est possitis intellig
Abbreviated transcription (Latin):
su u̾s ad capit eminet: ꝓ qd̾ sig̾tat᷑ supior ex pectacio. ꝑfumdũ uͦ ẽ: in ea parte
ligni que ñ apparet: que fixa t̾re occultat᷑ un totũ illud surgit. qd̾ ꝓsunditatẽ
tur ut sit sensꝰ que sit latitudo in oꝑibꝰ caritatis. que extendit᷑ usq ad inuncoᷤᷤ
tu tensa ẽ adext̃ insinstrã: ũ manꝰ fixe. ꝑqͣs oꝑa signant᷑: que iuihy laritate de¬
cet ẽẽ.⁊ que longitudo caritatis .i. ꝙ. usq infmnẽ durare debet. Uñ d̾r de xp̃o. Cũ dile
xisset suos. usq infinẽ dilex eos. qd̾ significatũ ẽ ꝑ longitudtuẽ trucis. asur sũ usꝙ
deorsũ. ⁊ que sublimitas. carite tic in qͥ tendat caritas.s. adet̾nã beatitudmẽ: souie

Expanded text:
iorum exspectatio. Profundum vero est in ea parte ligni, quae non apparet, quae fixa terrae occultatur, unde illud surgit, quod profunditattur: ut sit sensus: Quae sit latitudo, in operibus charitatis, quae extenditur usque ad inimicos tum tensa est a dextra in sinistram, ubi manus fixae per quas opera signantur, quae in hilaritate decetxisset suos, usque in finem dilexit illos . Quod significatum est per longitutudinem crucis, a sursum usque deorsum. Et quae sublimitas, charitatis, id est quo tendat charitas, scilicet ad aeternam be
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habitat. In caritate ordo u̾boꝵ talis ẽ. oro ⁊̃ ut mcaritate radicati .i. firmit
plantati ad similitudinẽ arboris. q̃ qͣnto pl t̾re figit᷑. tanto ꝑl tͣhit bumorẽ:
i.i. qͣnta eẽ debet. latitudo caritatis: q̃ debet usq adinimicos extndi: ⁊ cũ hy¬
laritate bñ opari. ꝙr q̃ tristis dat: ꝑdit qd̾ dat. opꝰ qͦ ẽ latudine caritatis:
ne peat qͥcqͥd boni facis eis. s qr habundante iniqͥtate refrigescit młtoꝵ ca¬
ritas: opꝰ ẽ longitudine. Uñ subdit. ⁊ que sit longitudo caritatis: ħ ẽ ꝑse¬

Expanded text:
n habitat. In charitate. Ordo verborum talis est: Oro etiam ut in charitate radicati, id est firmiter plantati, ad similitudinem arboris, quae quanto plus terrae figitur, tanto plus trahit humorem id est quanta esse debet latitudo charitatis, quae debet usque ad inimicos extendi, et cum hilaritate bene operari, quia qui tristis dat, perdit quod dat. Opus ergo est latitudine charitatis, ne pereat quidquid boni facis, sed quia abundante iniquitate refrigescit charitas, opus est longitudine. Unde subdit, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
dicens apłe. Ubi sa. tam de iudeis qͣm de gentib. qͣi iulualet. ⁊ est hic in¬
uectio. inuideos ⁊ ingentiles. un distincte. de utroq subdit. Ubi scribaᷤ. de ude-¬
sapientia ⁊ stulta facta. Nam seribe udeoꝵ ⁊ legis doctores.⁊ si nicħ impossibi-¬
le dõ credunt: tam̃ qr inlege. ñ adõ aꝑte hñt. diffidunt dĩ filium ẽẽ mor¬
tuum. ⁊ huiꝰ modi. gentilib uͦ ꝓhumana rõne stulticia ẽ. S ñ stul. fe.d. sa.¬
huiꝰ mundi. sapientia ẽ mundi. uͥ infirmũ ⁊ stultum dĩ ꝯtempnit᷑. que ẽ scd̾
rõnes mundi que impossibile iudicat. qd̾ innat᷑is rerũ ñ uidet. hanc aũ ds̃
stultã fecit. possibile fore declarando. atq faciendo: qd̾ ip̃a impossibile iudi-
dentes. ⁊ hoc placuit ei facẽ. ⁊ hoc ẽ qd̾ ait. Nam placuit dõ. ex bñplacito
enim eiꝰ ẽ. saluos face credentes. ⁊ hoc ꝑstulticiã p̃dicationis .i. ꝑ p̃dicatoreᷤᷤ¬

Expanded text:
dicens: Ubi sapiens? tam de Judaeis quam de gentibus, quasi nil valet. Et est haec invectio in Judaeos et gentiles, unde distincte de utroque subdit: Ubi scriba de Judaesapientia, et stultitia facta. Nam scriba Judaeorum, et legis doctores, etsi nil impossibile Deo credunt, tamen, quia in lege non adeo aperte habent, diffidunt Dei Filium esse mortuum, et hujusmodi; gentilibus vero pro humana ratione stultitia est. Sed nonne stultam fecit sa stultum Dei contemnitur, quae est secundum rationes mundi, quae impossibile judicat quae in naturis rerum non videt. Hanc autem Deus stultam fecit, possibile fore declarando atque faciendo quod ipsa impossibile judicat credentes; et hoc placuit ei facere, et hoc est quod ait: Nam placuit Deo, ex beneplacito enim ejus est, salvos facere credentes, et hoc, per stultitiam praedicationis, id est pe
Abbreviated transcription (Latin):
lis uͦ eccłia sine uiro xͦ: sine ullo sponsi sermonis alloquio: dui iacuit indeserto. ẜ p
accepit illa librũ repudii: ⁊ oĩa ornam̃ta uiri mydoli u̾tit ornam̃tũ: tẽ marit᷑ priqr
tingło putrescente. aliũ lumbis suis balteũ. aliud degentibꝰ lũbare ꝯtexuit. que statim.
ut ẽ uiro ꝯiuncta: ꝯcepit ⁊ peꝑit. Uñ inysaia dñs exclamat. Dilata locũ tabnacłitui
⁊ ꝓtende funicłos tuos. ⁊ c̃. Itẽ si ẽ gens nata simul: Synãgoga gͦ ẽ: que ht uirũ .i. le
aũ ciues t̾rene ciuitatis: pecc̾o uiciata nat᷑a. selestis uͦ ciuitatis cuies parit apec

Expanded text:
lis vero Ecclesia sine viro Christo, sine ullo sponsi sermonis alloquio, diu jacuit in deserto. Sed postquam accepit illa librum repudii, et omnia ornamenta viri, in idoli vertit ornamenta, tunc maritus priore cingulo putrescente, alium lumbis suis balteum, aliud de gentibus lumbare contexuit: quae statim ut est viro conjuncta, concepit et peperit. Unde in Isaia Dominus exclamat, Dilata locum tabernaculi tui, et protende funiculos tuos, etc. . Item, si est gens nata simul. Synagoga ergo quae habet virum, id autem cives terrenae civitatis peccato vitiata natura; coelestis vero civitatis cives parit a pec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑomĩa omĩbꝰ pla¬
ceo. ñ querensꝙ
multis ut salui
fiant. Imitato¬
res mei estote
Laudo autem
mei estis. ⁊ sicut
tradidi uobis
p̃cepta mea te.¬
netis. olo aũ
uos scire quod

Expanded text:
omnia omnibus placeo non quaerens quod multis ut salvi fiant imitatores mei estote laudo autem ores estis et sicut tradidi vobis praecepta mea tenetis volo autem vos s
Abbreviated transcription (Latin):
digna hostia offerri ꝓpec̾cis nr̃is delẽ¬
dis. qd̾ ÷ mitiũ saluat̾onis. Quẽ gͦ locũ ht
lex : Hullũ penit᷑. Dedit ⁊̃ adhoc. ut e¬
riꝑet qͣi ui qͣdã nos pec̾tis irrentos qͥ
tate mundi huiꝰ. qui nos allicit .i. malo¬
rũ que iñnundo cõmittunt᷑. cuiꝰmͦi st̃
insip̾ia. spurcitia.⁊ infirmitas. aquibꝰ
nos eripuit. ille qui ẽ sapientia. scĩtas. ⁊
adõ mal sit. s qr ineo fu̾it mala. ex ħ
sensu d̾r. dies mali sunt. dies iacob pes
b. ⁊ glactiꝰ quo eruor effundt. ⁊ calix qͦ

Expanded text:
peccatis nostris delendis, qui est initium salvationis. Quem ergo locum habet lex? nullum penitus. Dedit etiam ad hoc, ut eriperet, quasi vi quadam nos peccatis irretitos, qui conformitate mundi hujus qui nos allicit, id est malorum quae in mundo committuntur: cujusmodi sunt insipientia, spurcitia, et infirmitas, a quibus nos eripit ille qui est sapientia, sanctitas, et a Deo, malus sit; sed, quia in eo fiunt mala Ex hoc sensu dicitur: Dies mali sunt, dies Jacob pessnibus, et gladius quo cruor effunditur, et calix quo
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ ẽ minor patre. quẽ iniuriose eqͣ¬
tis legi. dũ ip̃m sine lege ad salittẽ ñ suf¬
fic̾e asseritis. sic̃ nec legẽ sine eo. nec ab ip.¬
so sine lege grã ẽ ⁊ pax. aquo secure que¬
renda ẽ. qr ip̃e ẽ. qui dedit .i. sponte ob¬
tulit. qr ñ ÷ aliꝰ. qͥ posset aꝑire librũ. nͥ¬

Expanded text:
qui non est minor Patre, quem injuriose aequatis legi, dum ipsum sine lege ad salutem non sumcere asseritis, sicut nec legem sine eo. Sed ab ipso sine lege gratia est et pax, a quo secure quaerenda est, quia ipse est qui dedit, id est sponte obtulit, quia non est alius qui posset aperire libru
Abbreviated transcription (Latin):
seruis. sic̃ uem̾o pͥ seruire duobꝰ dñs. imnplicat se selaribꝰ negociis. qͥb̾li
plicet se scłaribꝰ negociis. ħ iõ dicit apłe. scbens timotheo. ne forte cuin
pidig̾ et tunoths. ⁊ nollet nictu cotidiano ab eis sustẽtari. qͥbꝰ euangliũ
nuiustrabat uec in ope corꝑali laborare posset. aliqͣ negocias q̃reret. quib
aĩ eiꝰ utentio implicaret᷑ lã ⁊ illa negotia. st scłaria. cũ animꝰ occupat coli¬
gende cura peccunie. sine labore corpis uit faciunt negociatores huiin᷑i.
se implicet scł̃aribꝰ negociis. qr alit̾ ñ dat᷑ corona. nͥ legitime nulitet. ut in
agone fit. Nã ⁊ ille qͥ cer. magone. qͦlibet ñ coronabit᷑ nͥ legitime c̾tau̾i.i ꝓ
abstineat.⁊ qͣsi ille quereret. Uñ gͦ uiuã: cũ fod̾e ñ possũ ⁊ ĩdicare ꝯfundar
borare. ñ iñ uiuas de oꝑe tuo. qr infirmꝰ es. ⁊ minꝰ sufficiens u̾ba dĩ. qr opor
labo. aqͥ.s. p̃dicatorẽ qui inagͦ eccłie ligone u̾bi dĩ. excolit corda auditoꝵ

Expanded text:
nemo potest servire duobus dominis, implicat se saecularibus negotiis quibuslibet. plicet se saecularibus negotiis. Hoc ideo dicit Apostolus scribens Timotheo, ne forte cum indigeret Timotheus, et nollet victu quotidiano ab eis sustentari quibus Evangelium ministrabat, nec in opere corporali laborare posset, aliqua negotia sibi quaereret quibus animi ejus implicarentur. Nam et illa negotia sunt saecularia, cum animus occupatur colligendae cura pecuniae sine labore corporis, ut faciunt negotiatores, et hujusmodi. se implicet saecularibus negotiis, quia aliter non datur corona nisi legitime militet, ut in agone sit. Nam et ille qui certat in agone quolibet, non coronabitur, nisi legitime certaverit, abstineat. Et quasi ille quaereret: Unde ergo vivam, cum fodere non possim, et mendicare confundar?borare, non tamen vivas de opere tuo, quia infirmus es, et minus sufficiens verbo Dei, quia oporlicet praedicatorem qui in agro Ecclesiae ligone verbi Dei excolit corda auditoru
Abbreviated transcription (Latin):
sibilitatẽ. ⁊ ĩ mortalitatẽ
ẽ rursus. iusticia recuꝑa¬
ta. renouari ꝑ bap̃m mo-
ñ excludit penitũtiã ⁊ ẽ
sens⁊ Impossibile ẽ eosmo¬
tos ad penitñtiã qͥ hoc ac¬
ceꝑunt semel. rursꝰ re.¬
ut baptizent᷑ pꝰ penitñtiã.
Renouari.n. ẽ nouũ fieri.

Expanded text:
sibilitatem et immortalitatem rursus justitia recuperata, renovari, per baptismum non excludit poenitentiam. Et sus: Impossibile est eos motos ad poenitentiam qui hoc acceperunt semel, rursus reut baptizentur post poenitentiam. Renovari enim est novum fieri.
Abbreviated transcription (Latin):
aũ popłs ñ ꝑmisit illos. S ꝯtͣriũ udetur. qd̾ õs insurrexisse dix̃.
et omnẽ popłm ñ ꝑmisisse. Om̃s gͦ dix̃ insurrexisse .s. males ⁊ ome¬
ppłm ñ ꝑmisisse .s. bonos.⁊ ħ euim ñ qr dic̃. Oins̃ declinauer̃t totã
penit᷑ plebẽ significans. s alt̾am ꝑtem pleb̾. Semꝑ .it. duo ppłĩ
st̃ inuna plebe. ħͥ enim ÷ ppłs. quẽ increpat dñs dicens. subnoĩe
iudeos añ grãm fuisse sub pecc̃o: auctoritate scͥpture dd: s ne iu

Expanded text:
 non permisit illos . Sed contrarium videtur quod omnes insurrexisse dixit, et omnem populum non permisisse. Omnes ergo dixit insurrexisse, scilicet mit, omnes declinaverunt, totam penitus plebem significat, sed alteram partem plebis. Semper enim duo populi sunt in una plebe. Hic est enim populus quem increpat Dominus, dicens sub nomineJudaeos ante gratiam fuisse sub peccato auctoritate Scripturae David, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tipati. bonos si posset fieri. deuorare uellent. ut sic̃ sepulchrũ pãtet ad
recipienda cadau̾a. ita ⁊ adu̾sus bonos guitura illoꝵ.⁊ nͥ ñ audent aꝑ¬
tis malis ꝑsequi. linguis suis .i. tnalis. dolose age: u̾b̾ bona dicẽ¬
tes. s malum corde cogitantes. quia uenenũ aspidũ .i. odiũ insana¬
bile erai. sublabiis eorum .i. sub corde eoꝵ. qr huiꝰ odi hominum
u̾ba muscipła sunt. ad hoc .i. locunt᷑ ut decipiant. Ut sic̃ plabia
serpentis ꝑemptoriũ. uenenũ ÷ infusum. ita ⁊̃ ꝑ labia eoꝵ dolus
et captio. Quorum. etiã osplenũ est. habundant̃. maledictione .i.
ris nimis. ⁊ euam pedes.ĩ: affectꝰ eorum. st̃. uelotes adeffudendũ¬

Expanded text:
cipati bonos si posset fieri, devorare vellent, ut sicut sepulcrum patet ad recipienda cadavera, ita et adversus bonos guttura illorum. Et si non audent apertis malis persequi, linguis suis, id est malis, dolose agebant, verbis bona dicentes, sed malum corde cogitantes, quia venenum aspidum, id est odium insanabile erat, sub labiis eorum, id est sub corde eorum, quia hujusmodi hominum verba muscipula sunt. Ad hoc enim loquuntur ut decipiant. Ut sicut per labia serpentis peremptorium venenum infusum est, ita per labia eorum dolus et captio. Quorum etiam os plenum est, abundanter, maledictione Hairis minis. Et etiam pedes, id est affectus eorum sunt velo
Abbreviated transcription (Latin):
det̾minat qualit̃ se carnale dixat qi ñ oꝑatur qd̾ approbat. ⁊ hoc ẽ u̾e sub pecc̃o sum. Quod
enini opor ñ intelligo. ł ignoro. alia litt̾a .i. ñ approbo. ñ accepto. ñ mͥ placet. ñ osentio. alit̃
enim uid̾etur ꝯtrariũ eẽ illi sententie qua dix̃. pecẽm. uit appareat pecc̃m ꝑmandatũ. Qmͦ
enim apparet si ignorat᷑: S ignoro. sic dictum ÷ hoc loco ut intelligat᷑. ñ approbo sccł̃m hãc
locutonem dic dñs pecc̃orib. ñ noui uos. ñ eum aliqͥd latet. s qr pecẽa ñ inueniunt᷑ in regłis

Expanded text:
determinat qualiter se carnalem dixerat, quia non operatur quod approbat, et hoc est, vere sub peccato sum. Quod enim operor, non intelligo, vel ignoro; alia littera, id est non approbo, non accepto, non mihi placet, non consentio. Aliter enim videretur contrarium esse illi sententiae qua dixit, peccatum ut appareat peccatum per mandatum. Quomodo enim apparet si ignoratur? Sed ignoro, sic dictum est, hoc loco, ut intelligatur, non approbo. Secundum hanc locutionem dicit Dominus peccatoribus: Non novi vos . Non enim eum aliquid latet.
Abbreviated transcription (Latin):
passiis ẽ ⁊ mortuus. qͥ supͣ
buit similari dico. iõ ũ fieret
actu miserendi. misericors.¬
diator ⁊ pons. addm̃ seip̃m
offerens ei sacͥficiũ. ũ rep.¬

Expanded text:
passus est et mortuus; qui supra buit similari Deo, ideo ut fieret actu miserendi misericors,diator et pons ad Deum, seipsum offerens ei sacrificium ut rep
Abbreviated transcription (Latin):
na sua: qͥ passus ẽ inala nr̃a. int̾ris istis inse¬
culo isto maligno qͥd habundat nͥ nasci labo.¬
rare ⁊mori ħ ft mercimonia regionis nr̃e.
ad tales merces mñcator ille descendit. ⁊ qi onĩs.
mnereator dat ⁊ accipit. dat ꝙ ht. ⁊ accipit qd̾ ñ¬
ht̃ ⁊̃ xͦ in ista mereat᷑a dedit ⁊ accepii. S qͥd accep̃:
qd̃ ħ habundabat .s. nasci. laborare.⁊ mori.⁊ qͥd
dedite renasci resurg̾e. ⁊ inet̾nũ regnate. obo¬
ne mĩcator: grãs agrmꝰ qr emisti nos. sanqͥ¬
nẽ tuũbibimꝰ. euangliũ legimꝰ instrum̃tum
nr̃m. seruitui sumꝰ creatura tua sumꝰ. fecisti
ꝑmortẽ ne semꝑ captini ẽẽnt. sic̃ i mortẽ gusta¬
uit. ut timorẽ morts fideles unc̾ent. Ut .ii. me
dic̾ ñ hñs necessitatẽ ex cib qͥ egroto p̃ꝑant᷑ gͦtare.
s ille ꝯsolans eũ pͥmũ de cib illiꝰ degustat: ut
ꝓsuadeat egroto ꝓmptiꝰ illos cibos accipe. sic
ut fiducialit ad mortẽ acced̾ent. ⁊ ip̃e gustaũ

Expanded text:
na sua qui passus est mala nostra? In terris istis, in saeculo isto maligno, quid abundat nisi nasci laborare et mori? Haec sunt mercimonia regionis nostrae. Ad tales merces mercator ille descendit, et quia omnis mercator dat et accipit, dat quod habet et accipit quod nmercatura dedit et accepit. Sed quid accepit? Quid hic abundabat, nisi nasci, laborare et mori? Et quid dedit? Renasci, resurgere et in aeternum regnare. O bone mercator, gratias agimus, quia emisti nos, sanguinem tuum bibimus, Evangelium legimus, instrumentum nostrum; servi tui sumus, creatura tua sumus; fecisti per mortem, ne semper captivi essent; sicut et mortem gustavit, ut timorem mortegroto praeparantur gustare, sed ille consolans, primus ex illius cibo degustat, ut persuadeat aegroto promptius illos cibos accipere; siut fiducialiter ad mortem accederent, et ipse gustavit
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ hõ dabit ꝓ aĩa sua. ⁊ ħ ẽ uictoria fidĩ q̃ utiq
defuisset. si eredentes ĩmortalitas mox osecu
ta set Hotat qͥde ħ ds dare credentibꝰ ut nec istiꝰ
expirent̃ corꝑis mortẽ: s si ħ fecisset carm
qdq̃ felicitas addetur. minueret᷑ aũ fidi fortitu¬
do Sic. ⁊t hoĩes mortẽ istã tim̾ent. ut ñ obaliud

Expanded text:
habet homo dabit pro anima sua . Et est victoria fidei, quae utique defuisset, si credent etiam hoc donare credentibus, ut nec istius experirentur corporis mortem; sed si hoc fecisset, carni quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. sic enim homines mortem istam timent, ut non ob aliud
Abbreviated transcription (Latin):
nos redemit aseruitute diaboli. Incid̾amꝰ.ii. in
pͥncipẽ huiꝰ mundi. qui sedux̃ adam. ⁊ seruũ
fecit. ⁊ cepit nos tanqͣm u̾nacłos possid̾e .s ue¬
nit redemptor. ⁊ uictꝰ ẽ deceptor. ⁊ qͥd fecit re¬
demptor captiuatori nr̃o: tetendit ei musci¬
pulã trucẽ suã posuit ibi qͣi escã sanguinẽ
sũ ille aũ sanguinẽ fudit ñ debitoris. ꝑ qd̾
uissus ẽ redd̾e debitores. sudit sanguinẽ inno¬
centis. ⁊ iussus ẽ reced̾e anocentibꝰ. Iue quippe¬
adħ sanguinẽ suũ fudit. ut pec̾ca nr̃a delere.
Uñgͣ diabolꝰ nos tenebat. deletũ ẽ sanguine
rehemptous. Nonar tenebat nos ñ uincłis pec¬
catoꝵ nr̃oꝵ. iste erant cathene captiuoꝵ. Uenit
ille alligauit fortẽ. iuncłis passionis sue: in¬
trauit indomũ eiꝰ .i. incorda eoꝵ uͥ ip̃e habita¬
bat ⁊ uasa eiꝰ eripuit. Nos sumꝰ uasa ista imple

Expanded text:
demit a servitute diaboli. Incideramus enim in principem hujus saeculi qui seduxit Adam et servum fecit, et coepit nos tanquam vernaculos possidere. Sed venit Redemptor et victus est deceptor. Et quid fecit Redemptor captivatori nostro? Tetendit muscipulam, crucem suam posuit ibi quasi escam, sanguinem suum. Ilussus est reddere debitores; fudit sanguinem innocentis, jussus est recedere a nocentibus. Ille quippe sanguinem suum ad hoc fudit, ut peccata nostra deleret. Unde ergo ille nos tenebat, deletum est sanguine Redemptoris. Non enim tenebat nos nisi vinculis peccatorum nostrorum. Istae erant catenae captivorum. Venit ille, alligavit fortem vinculis passionis suae: intravit in domum ejus, id est, in corda eorum ubi ipse habitabat, et vas
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ oporteat it̾ari. ⁊ sicut xp̃c semꝑ uiuit. ita ⁊ uos semꝑ iuuatis uirtuti¬
ergo regnet. Quia supra dixit nos mortuas pecc̃o ẽẽ. ⁊ ñ deb̾e uiu̾e ineo
moriturũ ÷ inet̾num. qd̾ regnau̾it pece̾t. Lex carnis esti qͣm hic apłe ap¬
pellat pecct̾ cum ait̾. pece̾t ñ regnet. que lexł pece̾t. ñ sic manet uim̃bris

Expanded text:
ut non oporteat iterari; et sicut Christus semper vivit, ita et vos semper vivatis virtutiut non oporteat iterari; et sicut Christus semper vivit, ita et vos semper vivatis virtutirosius quia supra dixit nos mortuos peccato esse, et non debere vivere in eo, moriturum est in aeternum quod regnaverit peccatum. Lex carnis est quam hic Apostolus appellat peccatum, cum ait: Peccatum non regnet, quia lex vel peccatum non sic manet in membris
Abbreviated transcription (Latin):
iñ putetur ñ abillo cẽ pena malorum. que utiq malum ẽ his qui puniũ¬
tur. s hoc ita dixi. quem ad modum dictum ẽ ds̃ mortem non fecit. cũ alibi
scriptum sit. Mors ⁊ uita ad omino deo ẽ maloꝵ ergo pena que adeo ẽ ma¬
lum est quidem malis. s inbonis dĩ oꝑib est enuin̾anda qm̃ iustum est
ut mali pumant᷑. ⁊ utiq bonum ẽ. omne qd̾ iustum est. Sie gͦ dicitur ds̃
ñ fecisse mortem. quia ñ fecit illud ꝓ quo mors infligitur .i. pecc̃m. Non
enu dõ auctore fit homo det̾ior. s. uitiũ uoluntatis ẽ quo homo ẽ detĩor.
qd̾ uitium longe ẽ a dĩ uoluntate. dõ autẽ auctore cum dr̃. dõ uolente dicit᷑.¬
cumq uiuit. s uuit deo .i. adsimilitudinẽ dĩ patris. quia sicut patris
et est sensus. Sicut xp̃c mortuus ẽ semel ita pecc̾t in uobis semel moriat᷑.

Expanded text:
hinc putetur non ab illo esse poenam malorum, quae utique malum est iis qui puniunhinc putetur non ab illo esse poenam malorum, quae utique malum est iis qui puniuntur. Sed hoc ita dixi quemadmodum dictum est, Deus mortem non fecit ; cum alibi scriptum sit: Mors et vita a Domino Deo est . Malorum ergo poena, quae a Deo est, malum est quidem malis; sed in bonis Dei operibus est, quoniam juut mali puniantur, et utique bonum est omne quod justum est. Sic ergo dicitur Deus non fecisse mortem, quia non fecit illud pro quo mors infligitur, id est peccatum. Non enim Deo auctore fit homo deterior, sed vitium voluntatis est quo homo est deterior, quod vitium longe est a Dei voluntate. Deo autem auctore cum dicitur, Deo volente dicitrcunque vivit; sed vivit Deo, id est ad similitudinem Dei Patris, quia sicut Patris Et est sensus: Sicut Christus mortuus est semel, ita peccatum in vobis semel moriatur,
Abbreviated transcription (Latin):
trici in quo satraũtum baptismats qd in nobis celebratur commendat
aple. Ut quomꝰ ille semel moriendo similitudini pecci mortuus paicatur. ita
quicumq: millo fu̾it baptizatus esd̾ rei cuiꝰ fu̾it sumlitudo illa moriatur
i. pecc̃o ⁊ uiuat a lauaero renascendo. sic̃ ipse asepulchro refurgendo q̃libet
etatem gerens. Aparuulo enim recens nato. uisq ad decrepitum senem. sicut
nullus ꝓbendus ẽ abaptismo. ita nullus ẽ qui peceato ñ moriatur mbaptis¬
mo. s pariuili tantum originali maiores uero etiam actualib que origina¬
li addiderunt. Nota etiam qd̾ apłc hec dicendo uoluit intelligere mortẽ
domini non fecisse. qͣm utiq ds̃ non fecit. s: homo manib ⁊ u̾bis accersiuit.
Attende qd̾ hic ⁊ alibi. aug̃ dicit mortem dm̃ mortem non fecisse. idem tam̃
alibi dicit. Uidendum ne male intelligatut qd̾ dixi. ds̃ mali auctor ñ ÷ qui
⁊ omĩm qui funt auctor est. quia inqͣntum sunt. intantum bona sunt. ⁊ ne

Expanded text:
trici. In quo sacramentum baptismatis, quod in nobis celebratur, commendat Apostolus. Ut quomodo ille semel mquicumque in illo fuerit baptizatus, eidem rei cujus illa fuerat similitudo moriaturid est peccato, et vivat a lavacro renascendo, sicut ipse a sepulcro resurgendo quamlibet aetatem gerat. A parvulo enim recenter nato usque ad decrepitum senem, sicut nullus est prohibendus a baptismo, ita nullus est qui peccato non moriatur in baptismo, sed parvuli tantum originali, majores vero etiam actualibus quae originali addiderunt. Nota etiam quod Apostolus hoc dicendo voluit intelligere mortem Deum non fecisse, quam utique Deus non fecit, sed homo manibus et verbis accersivit. Attende quod hic et alibi Augustinus Deum mortem dicit non fecisse. Idem tamen alibi ita dicit: Videndum est ne male intelligatur quod dixi, Deus mali auctor non est, qui a omnium quae sunt auctor est; quia in quantum sunt, in tantum bona sunt: et ne
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ qr xp̃c: immolat᷑: quẽ . s. ecde debemꝰ. ẽ pascha nr̃m .i. ꝑquẽ trausite debemꝰ. de
mundo ad patrẽ. pascha.⁊t. ñ sic̃ quidã estimant: gͥcum nom̃ est s hebreũ. Opor¬
tune tñ occurrit. in hoc nomine. q̃dam ꝯgruentia utͣrũq linguaꝵ. Quia enim
appellatum. insua uͦ lingua.i. inhebrea pascha transitus d̾r. Idõ quia tunc pͥ-¬
mum celebrauit pascha popłs dĩ. qñ de egypto fugientes. mare rubrũ transie-¬
runt. nnc figura illa ꝓpħica inueritate completa ẽ. cum sic̃ ouis adimmolã-¬
tis frontib nr̃is. aꝑdicione huiꝰ scłi tanqͣm acaptiuitate egip¬
tiaca lib̾am̃.⁊ salubrimũ tͣnsitum aginus. cũ adiabolo tͣn¬

Expanded text:
 de mundo ad Patrem. Pascha enim non sicut quidam existimant Graecum nomen est, sed Hebraeum. Opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumque linguarum. Quia enim appellatum. In sua vero lingua, id est in Hebraea pascha transitus dicitur, ideo quia tunc primum pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes mare Rubrum transierunt. Nunc figura illa prophetica in veritate completa est, cum sicut ovis ad immolantis frontibus nostris, a perditione hujus saeculi tanquam a captivitate Aegyptiaca liberamur, et saluberrimum transitum agi
Abbreviated transcription (Latin):
siue paulus. siue
apollo. siue cephas.
siue hic mundus.
siue uita. siue morᷤ.
siue prefentia. suie
futura. O mnia enĩ
dĩ ñ ꝑtinent: qui cognoscentes dm̃: ñ sic̃ dm̃: glificant. ⁊ ad tẽ plũ.
possunt cognosc̾e d̃m̃. G̃ quẽ potueri illi nosse nec hr̃e: isti potuert̃
ut ita sit. u̾e sapiens. qr stult᷑ scło prudens ẽ dõ. ⁊ m̾̃ito apud se stult᷑
⁊ nota qd̾ aliqn inscͥpturis. sapĩa ponit᷑ ꝓastucia abusione u̾bi ñ
ꝓpͥetate. Qd̾ aut̃ mundi sapĩa sit stulticia. ꝯfirmat auctoritate Scͥp.¬
tum ẽ enĩ iniob. Comp̃hendã .i. falsos ostendam. sapientes mũ¬
di. inastucia eoꝵ. faciendo alit̃. qͣm ip̃i dñt. Et it̾m. inp̾so̾ scͥptũ.¬

Expanded text:
sive Paulus, sive Apollo, sive Cephas, sive hic mundus, sive vita, sive mors, sive praesentia, sive futura. Omnia enim non pertinent, qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificant; et ad templum possunt cognoscere Deum. Igitur quem potuerunt illi nosse, nec habere, isti potuerunt Ut ita sit vere sapiens, quia stultus saeculo prudens est Deo. Et merito apud se stultusEt nota quod aliquando in Scripturis sapientia ponitur pro astutia, abusione verbi, non proprietate. Quod autem mundi sapientia fit stultitia confirmat auctoritate. Scriptum est enim in Job: Comprehendam, id est falsos ostendam sapientes mundi in astutia eorum, faciendo aliter quam ipsi dicunt. Et iterum, in Psalmo scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ alienꝵ mnalitie ł minoris grẽ. s ꝯscĩe nr̃e. que qr occłta est.
ñ ⁊ subta alieno iudicio. ⁊ iõ nullus p̃sumat eẽ ꝯtͣ eam. ł ꝑferre. uł
nali. que ẽ uoluntatis ilig̾e: labores uitare ł sc̃m nat᷑as rerũ.
⁊ ñ ꝯtra p̃dicare. ut pseudo p̃dicabant quoꝵ fucatã p̃dicatonẽ ar.¬
guit uixta humanũ sensũ aptatã. ñ ita inqͣm ꝯu̾isatisrimꝰ ẜ ingͣdĩ.¬

Expanded text:
rae, quae quia occulta est, non est subjecta alieno judicio. Et ideo nullus praesumat contra eam, vel proferre, vel nali, quae est voluptates diligere, labores vitare, vel secundum naturas rerum, et non contra praedicare, ut pseudo praedicabant, quorum fucatam praedicationem redarguit, juxta humanum sensum aptatam. Non ita, inqua
Abbreviated transcription (Latin):
minb fuit electuis ł inissus. ⁊ timothe¬
us fr̃. qui unt cũ pͥma epła ad corin¬
thios. ⁊ reninitiauit apło oĩa que fie¬
bant apud illos: ⁊ iõħ ponit᷑ ut sciant ea que faci¬
unt apłm ñ lat̾e. paulus inqͣm ⁊ timotheus. scͥbunt
ł mandant hanc epłam: eccłie dĩ que ẽ . eo. cũ om̃ĩbꝰ¬

Expanded text:
ctus vel missus; et Timotheus frater, qui ivit cum prima Epistola ad Corinthios, et renuntiavit Apostolo omnia quae fiebant apud illos. Et ideo hic ponitur, ut sciant ea quae faciunt, Apostolum non latere. Paulus, inquam, et Timotheus scribunt vel mandant hanc Epistolam Ecclesiae Dei, quae est Cori
Abbreviated transcription (Latin):
salutationẽ pͥmũ ꝑfectis loquit᷑ de tͥbulatone ꝓpo¬
nens se exemplũ pacientie: ⁊ ꝯsolatõins adõ accep¬
te: ducens laudi: qd̾ alii ignominie. ait gͦ ds̃.s. cre¬
eiꝰ nec potest aug̃i nec pͥminui: tñ sit bñdict᷑ .i. exaltat᷑.
.s. pat̾ne dans nob̾ ueniam pecc̃oꝵ: ⁊ bona oꝑa: ⁊ iñtri¬
auxilio possimꝰ ꝑexemplũ ꝯsolat̾onis nrẽ: ꝯsolarĩ n¬

Expanded text:
s. Primum perfectis loquitur de tribulatione, proponens se exemplum patientiae et consolationis a Deo acceptae, ducens laudi quod alii ignominiae. Deus. Creejus nec potest augeri, nec minui, tamen sit benedictus, id est exaltatus  paterne dans nobis veniam peccatorum, et bona opera, et in triauxilio, possimus per exemplum consolationis nostrae consolari
Abbreviated transcription (Latin):
reat᷑ ds̃. mundiꝰ ẽ ex orand̾. ⁊ si munda sint ꝯiugia. tñ etiã alicitis. absti¬
nend̾ ẽ ut faciliꝰ ad effectũ deducat᷑ or̃o. ⁊ it̾m reũ in id ip̃m .i. innat᷑alẽ¬

Expanded text:
reatur Deus, mundius exorandus est. Et si munda sint conjugia, tamen etiam a licitis abstireatur Deus, mundius exorandus est. Et si munda sint conjugia, tamen etiam a licitis abstinendum est, ut facilius ad effectum deducatur oratio. Et iterum
Abbreviated transcription (Latin):
dat .d. uxo. siłr aũ. ⁊ ux .iii. inuicẽ sͥ subici. in hac cã dic̃. ut una sit illoꝵ
siłr aũ ⁊ iiii: ñ .h. p.s.c. ad aliam. s mulier. in hoc pares sunt uir. ⁊ mulier:
tollitur uiro seduitiũ. Debent gͦ sͥ ꝯugati. ad illicitos ꝯcubit᷑. euitandoᷤ.
mutuã qͦdammͦ seruitutẽ. ut ⁊ si alt̾i eoꝵ ꝓpetua ꝯtinentia placeat. nisi
p. s. c. s mu. Ut etiã qd̾ ñ filioꝵ ꝓcreandoꝵ s infirmitatis.⁊ in ꝯtinentie
cã expetit. ł ille dematmonio. ł illa ñ sͥ alt̾utrũ negent. ne ꝑhoc incidãt.
indampnabiles corruptelas. Redde .Ii. debitũ ꝯiugale: nulliꝰ ẽ criminis.
ex iq̾e aut̃ ult᷑ gn̾andi necc̾itatẽ: culpe ẽ uenialis. fornicari aũ. ł mechari:
cõnẽ. nolite dico. nͥ forte ex consensu ad tp̃s. s. ut ex condit̾to abstineatis
ꝓpt̾ grarũ actiones. imnsubdit. ut uaccetis expeditiꝰ orationi. Ut enĩ mise¬

Expanded text:
t uxor viro. Ambrosius Invicem sibi subjici in hac causa dicit, ut una sit illorum statem sui corporis ad aliam, sed mulier. In hoc pares sunt vir et mulier, tollitur viro, sed vitium. Debent ergo sibi conjugati ad illicitos concubitus evitandos mutuam quodammodo servitutem; ut etsi alteri eorum perpetua continentia placeat, nisi e causa expetit, vel ille de matrimonio, vel illa non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est venialis; fornicari autem vel moechaicationem. Nolite dico, nisi forte ex consensu ad tempus, scilicet ut ex condicto abstineatis propter gratiarum actiones, unde subdit, ut vacetis expeditius orationi. Ut enim mise