comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sionum suarum aecdesiam heredem facer&
Quem bratus AUDO MAR̃ inspiitente gitetia
sp̃s scĩ hortatus est. ut scõ BERTINO socusq
tius prȩnominatis quȩq habere potercit con¬
ferr&. quatenus ibidem coenobium ihonorem
beati PE TRI principis apostolorũ construendo.
turbã monachorum nonmodicã co adimareNit.
Quod adroaldus prȩsente beato AUDOmArO
cunctisq proceribus urbis taruennȩ. magna
cordis alacitate compleuit. tradens uillam
suȩ propri&atis nuncupatam sithdiu. anno
.xiͦ. hlodouei fili dagoberti .uiii. idus septembris.
INterritorio igitur quodam ipsius uillȩ monas¬
terium ardificare coeperunt. qui locus usque
hodie u&us uocatur monasterium.
adepisco patum tiusdem urbis utnerabilis
uir mum molinus prouehitur. & ebergamnus
cornobio scĩ quintini a mũ molino pre fertur.
c̃s uero BERIN in loco sibi a dõ collato resedit
coepit que cum sibi coadunatis aedificandi coeno¬
bi aptiorem quȩrere locuma& eddictum
dominicum animo reuoluens. sine me nihil

Expanded text:
sionum suarum ecclesiam haeredem faceret. Quem B. Audomarus, inspirante gratia Spiritus sancti, hortatus est ut S. Bertino sociisque ejus praenominatis quaeque habere poterat conferret, quatenus ibidem coenobium in honore B. Petri principis apostolorum construendo, turbam monachorum non modicam coadunarent. Quod Adroaldus praesente B. Audomaro cunctisque proceribus urbis Tarvennae magna cordis alacritate complevit, tradens villam suae proprietatis nuncupatam Sithiu, annoi Chlodovei filii Dagoberti, octavo Idus Septembris. In territorio igitur quodam ipsius villae monasterium aedificare coeperunt, qui locus usque hodie Vetus vocatur monasterium. ad episcopatum ejusdem urbis venerabilis vir Mummolinus provehitur, et Ebertramnus coenobio S. Quintini a Mummolino praeficitur; sanctus vero Bertinus in loco sibi a Domino collato annis coepit cum suis sibi coadunatis aedificandi coenobii aptiorem quaerere locum. Sed dictum Dominicum animo revolvens: Sine me nil
Abbreviated transcription (Latin):
RAETEREA PIORIMA PERSCA OIRUMMiA
diuinitas egit. quamuis ea pastim ipse cȩ¬
landi ftudo. partim tunc prȩsentium negle¬
gentia occulerit. Sed omnibus miraculis
labor indĩ seruitio indeficiens est preferendus.
& cura peruigil ammarum sibi com missarum.
Omni itaque tempore uitȩ suȩ. in prȩparatione
locisibi adõ traditi sudauitꝰ. cuius labori adeo
diuma gratia affuit. ut suo tempore priscis
monasteriis regia affluentia constructis. &
numero pignerum scõrum. & rerum habun¬

Expanded text:
raeterea per sanctum virum mira divinitas egit, quamvis partim ipse celandi studio, partim tunc praesentium negligentia occuluerit. Sed omnibus miraculis labor in Dei servitio indeficiens est praeferendus, et cura pervigil animarum sibi commissarum. Omni itaque tempore vitae suae in praeparatione loci sibi a Deo traditi sudavit, cujus labori adeo divina gratia adfuit, ut suo tempore priscis monasteriis regia affluentia constructis, et numero pignerum sanctorum, et rerum abun
Abbreviated transcription (Latin):
potest meus esse discipulus: & rł oml
ta sint quȩ nobis promittuntur in caelis. iu¬
lescunt animo quȩ habentur interris
Tericena namq substatita aernae fedici¬
tati cõ parcta. pondus estnon subsidiũ
Temporalis uita acernȩ uitȩ comparita.
mors est potius dicenda quam uita
pse enim cotidianus defectus corruptionis.
quid est aliud quã quȩ dã plixitas mortis:
Iuȩ autẽ liñgua dicere. uel quis intellec¬
tus capere sufficit. illa supernȩ ciuitatis
quanta sint gaudia angelorũ choris in¬
ter esse. cũ beatissimis spiritibus gloriae
conditoris ad sistere. presentẽ dĩ uultũ
cernere. in circũ scriptum lumen uidere.
nullo mostis i&u affici. in cor ruptionis
ꝑ p&ue munere l&ari. Sed adhȩc au¬
dita in ardescit animus. iamq illic cupit
assistere. ubise spertet sine fine gaudere
Sed ad magna premia pesuenisi fonpo¬
test. nisi per magnos labores. Unde &
paulus egregius prȩdicator dicit. Non
miorũ. sed non d&ertceat cestamen la¬

Expanded text:
potest meus esse discipulus. 1626 1. ta sunt quae nobis promittuntur in coelis vilescunt animo omnia quae habentur in terris. Terrena namque substantia supernae felicitati comparata pondus est, non subsidium. Temporalis vita aeternae vitae comparata mors est potius dicenda quam vita. Ipse enim quotidianus defectus corruptionis quid est aliud quam quaedam prolixitas mortis? Quae autem lingua dicere, vel quis intellectus capere sufficit illa supernae civitatis quanta sint gaudia, angelorum choris interesse, 1627 cum beatissimis spiritibus gloriae conditoris assistere, praesentem Dei vultum cernere, incircumscriptum lumen videre, nullo mortis metu affici, incorruptionis perpetuae munere laetari? Sed ad haec audita inardescit animus, jamque illic cupit assistere, ubi se sperat sine fine gaudere. Sed ad magna praemia perveniri non potest, nisi per magnos labores. Unde et Paulus egregius praedicator dicit: Non miorum, sed non deterreat certamen la
Abbreviated transcription (Latin):
perfectorum que meritorum. Quem prae
fatus abbas omnisque coetus mona chorum.
cum honore maximo ut tantum decebat pa¬
trem conditum. sepelierunt in coenobio pro¬
rita bratiuiri dñs peregit miracula. E quo¬
rum numerositate. dõ fauente paucissima pro¬
memus
RES MIRI MUISCATIORIIS ARTE PERIH. IN NOC¬
te dominica inrodano flumine iuxta beati
mauricu martrris monasterium. serui enĩ illi¬
us erant loci. nauim ascendentes. r&ia ad ca

Expanded text:
perfectorumque meritorum. Quem praefatus abbas Erlefridus omnisque coetus monachorum cum honore maximo, ut tantum decebat Patrem, conditum sepelierunt in coenobio prorita Dominus peregit miracula, e quorum numerositate, Domino favente, paucissima promemusr viri in piscationis arte periti in nocte dominica in Rhodano flumine iuxta beati Mauritii martyris monasterium – servi enim illius erant loci – navem ascendentes, retia ad ca
Abbreviated transcription (Latin):
c̃s uero eosdem dĩ fantulos grx¬
tifice recipiens. ommpotenti dõ gretias
qui tales sibi ad prȩdicandũ euan¬
geliũ adiutores misit Erent enim
Subibant igitur officiũ legati¬
s suȩ. labore prȩdicationis continuȩ¬

Expanded text:
omarus eosdem Dei famulos gratifice recipiens, omnipotenti Deo gratias egit, qui tales sibi ad praedicandum Evangelium adjutores misit. Erant enim ra eruditi. Subibant igitur officium legationis suae labore praedicationis continu
Abbreviated transcription (Latin):
tantorum uirorum meritis atque uirtutib
quae perillos tua gratia gessit scire uolenti¬
bus. lic& demagnis parua. acdemultis pauca
depromere possimus. Quis enim cotidianã
eorum conuersationem. atque indĩ seruitio
con stantiam. cunctos que labores quos in
occulto dõ tantum teste operati sunt. scire
atque enarrare potest. Quia igitur sc̃i

Expanded text:
tanti viri meritis atque virtutibus tanti viri meritis atque virtutibus quae per illum tua gratia gessit scire volentes, licet de magnis parva ac de multis pauca depromere possimus. Quis enim quotidianam ejus conversationem atque in Dei servitio constantiam, cunctosque labores quos in occulto, Deo tantum teste, operatus est, scire atque narrare potest? INCIPIT VI
Abbreviated transcription (Latin):
tas que perdĩ gratiam uirtutes operantes.
uaria que tormentorum genera sruo paga¬
norum furore ferentes. scm̃ que proxp̃o fun¬
dere cruorem optantes. per orbem perrex¬
ere tiquadrum. Posthos postque ipso¬
eodem que sp̃u repl& os. neque enim est a¬
pud dm̃ personarum acceptio. implens qđ
promisit. effundam despũ meo superom¬
nem carnem. apostolorum uicarios in
omnibus mundi partibus esse concessit.
Vnde ds̃ omnipotens cui cura est dcomnibus.
qui uult omnes homines saluos fieri. populis
i occidentalibus mundi partibus positis erro¬
rum t&ris caliginibus cȩ̨catis. diabolo que
subiectis. peccato rum mole depressis. facino¬
rumque doaca conuolutis. diuinis muneri¬
bus decoratos. signis ac inrtutibus imultis or¬
bis partibus notos.
abbatem apostolicos donauit
doctores.Ideo te ds̃ omnipotens perglori
tuat sapientiar desupernis fluenta nr̃is lic&
maculatis mentibus rorare concedas. ut de

Expanded text:
tasque per Dei gratiam virtutes operantes tasque per Dei gratiam virtutes operantes variaque tormentorum genera sevo paganorum furore ferentes sanctumque pro Christo fundere cruorem optantes, per orbem perrexere triquadrum. Post hos postque ipsoeodemque spiritu repletos, – neque enim est apud Deum personarum acceptio, – inplens, quod promisit: Effundam de spiritu meo super omnem carnem, apostolorum vicarios in omnibus mundi partibus esse concessit. nde Deus omnipotens, cui cura est de omnibus, qui vult omnes homines salvos fieri, populis in occidentalibus mundi partibus positis, errorum tetris caliginibus caecatis diabuloque subiectis, peccatorum mole depressis facinorumque cloaca convolutis, divinis muneribus decoratum, signis ac virtutibus in multis orbis parum apostolicum donavit doctorem. Ideo te, Deus omnipotens, per glortuae sapientiae de supernis fluenta nostris licet maculatis mentibus rorare concedas, ut, de
Abbreviated transcription (Latin):
ertaturarum uisibilium & inuisibilium condi¬
redimendasqꝰ omnigenas gentes unisit ad ter
Quicausa salutis humanȩ Exmaria uir¬
gine carnem sumens immaculatam. omne
humanum genus aprimo homine diabolica
ꝑsuasione seducto uenditum. ⁊ abuliq suberu¬
entissimo iugo redactum. mosti poenisqu ad¬
dictum. depotestaee tenebrarum principis
dignatus est eripere : ehinc omnes homi¬
nes abadã usq ad xp̃m dȩmoniaca fraudept̃o¬
Eatorͥ catenis ligatos. maximisq scelerum
ponderibus oppressos. ex omnibus orbis cli¬
matibus qaunc ꝑse liberatos uocauit aduitam
deci a postolos deturba totius generis humani
electos. alios quoque alterius ordinis .Lxx.
duos. factis regionibus albis. ne multȩ operarii
deessent messi. iub& omnes discipulos esse suos.
osque incarnaculo sion scõ spiramine repl&os.
omnium que linguarum mirabili ditatos dono
addocendas baptizandas que omnigenas
nibus linguis loquentes. momnibus gentib¬
& proumcus uerbum dni prẽdicantẽs mul¬

Expanded text:
creaturarum visibilium et invisibilium condiredimendasque onmigenas gentes misit ad terras; qui, causa salutis humanae ex Maria virgine carnem sumens inmaculatam, omne humanum genus a primo homine diabolica persuasione seducto venditum zabulique sub cruentissimum iugum redactum morti poenisque perpetuis addictum de potestate tenebrarum principis dignatus est eripere, dehinc omnes homines ab Adam usque ad Christum demonica fraude peccatorum catenis ligatos maximisque scelerum ponderibus oppressos ex omnibus orbis climatibus nunc per se liberatos vocavit ad vitam, decim apostolis de turba tocius generis humani electis, alios quoque alterius ordinis sexaginta et duos, factis regionibus albis, ne multae operarii deessent messi, iubet omnipotens discipulos esse suos hosque in cenaculo Sion sancto spiramine repletos omniumque linguarum mirabili dono ditatos ad docendas baptizandasque omnigenas nibus linguis loquentes, in omnibus provintiis verbum Domini predicantes mul
Abbreviated transcription (Latin):
inam Gadem aus
fidem. spertentibus spem amplectentibus
caritatem. folquinus peccator quem lau¬
biensium dicunt abbatem. summi specra¬
lisque gaudi meo qui uere est cumsciseus
perp&uitatem. Memor ur̃i fratres

Expanded text:
nam eamdemque fidem, sperantibus spem, amplectentibus charitatem, FOLQUINUS peccator, quem Laubiensium dicunt abbatem, summi specialisque gaudii in eo, qui vere est, cum sanctis ejus perpetuitatem. Memor ves
Abbreviated transcription (Latin):
dimissun ionam. tam̃ uerent᷑ & dicunt. Dnẽ. nedes suꝑnos sangumẽ in nocentẽ: Nonine
dicit itaq ionas in oratione sua : Tolle igit᷑ dñe animã meã. quia melior ÷ mili quã uita. dicat

Expanded text:
onam tamen verentur et dicunt: Domine, ne des super nos sanguinem innocentem . Nonne Dicit itaque Jonas
Abbreviated transcription (Latin):
diuino ut erat sp̃u plenus sub iunxisse.
Tues merito abbas monasterii . et senior
mihi diligende. Postqũa uero p̃fatus
colũbanus cũ fratrib suis dep̃dicto coe¬
nobio fuit expulsus: inseque te illũ teode¬
rico & stimulante aduersario et auia eius
brunihil de qui hoc intempr regnumbur¬
gundia norũ tenebant . A ustrasiorumuero
ger manus teo debertus regebat. Cum ad¬
huc solũ modo soliũ regni neustrasiorum.
uir ual de idoneus & beneplacitꝰ deo mo¬
ribus rexchlotharius sibiuindi cabat
Qũe sepe dictus beatus colũbanus suasacra
doc trina monuerat. & tam deamplifi¬
cando eiregno: quam depͣ dictis regib
sibi in uicẽ rebellibus una cũstir pe eo¬
rũ iusto dĩ iudit̾io a regno quidem ma¬
le usurpato infratrienniũ penitus
ẽẽ perituros: & monar chiameorum
hoc ipso glorioso clot hario ad unan¬
dam esse. Haec sacer dos dĩ: uaticinan¬
do om̃a sepe predixerat. In p̃fa

Expanded text:
divino ut erat spiritu plenus, subiunxisse: divino ut erat spiritu plenus, subiunxisse: 'Tu es merito abbas monasterii et senior, mihi diligende'. 9. Postquam vero praefatus Columbanus cum fratribus suis de praedicto coenobio fuit expulsus, insequente illum Teoderico et stimulante adversario et avia eius Brunichilde, qui hoc in tempore regnum Burgundianorum tenebant, Austrasiorum vero germanus Teodebertus regebat; cum adhuc solummodo solium regni Neustrasiorum vir valde idoneus et bene placitus Deo moribus rex Chlotharius sibi vindicabat, quem saepedictus beatus Columbanus sua sacra doctrina monuerat, et tam de amplificando ei regno quam de praedictis regibus sibi invicem rebellibus, una cum stirpe eorum iusto Dei iudicio a regno quidem male usurpato infra triennium penitus esse perituros, et monarchiam eorum hoc ipso glorioso Clothario adunandam esse, haec sacerdos Dei vaticinando omnia sepe praedixerat.
Abbreviated transcription (Latin):
et mertũ si deibeati uualarici. Illeue¬
ro e contrario non suo facto hoc depu¬
tabat : sed meritis fra tr̃u om̃a essede
fensata dicebat. P ost qũa autem in illo tan¬
tam grãmbeatus pat̾ inspexit : ius sit eũ in ter
cogͥ dignos ꝓbatosq mona chos constitui.
Quẽ fratres adhuc quasi nouitiũ: inter pul¬
santes esse iu dicandũ estimabant.
pat̾ more solito ad instruen dos fratres
diuinȩ lectioni insister&: et int̃ illos sa¬
criuerbi semina spiritalib se minar&e e¬
loquiis. Cumq fratres undiq cocurrentes
ad audien dũ uerbũ dei: sibi se inuicẽ antece¬
derent. Dum int̾ illos subito uestibulũ
ipsius domus beatus ricialaricus sub intra¬
r& : ad illius in gressum beatus colũbanus
mirũ in modũ odorẽ magnȩ fła grͥantiaȩ
& mirandȩ suauitatis ad se uenis se ꝑsen¬
sit. Cumq hoc cõperissoe quiftunc ad eum
fuerat ingressus: fertur & hunc ser monẽ.

Expanded text:
et merito fidei beati Walarici. Ille veet merito fidei beati Walarici. Ille vero e contrario non suo facto hoç deputabat, sed meritis fratrum omnia esse fensata dicebat. Postquam autem in illo tantam gratiam beatus pater inspexit, iussit eum inter condignos probatosque monachos constitui, quem fratres adhuc quasi novitium inter pulsantes esse iudicandum aestimabant. 8. pater more solito ad instruendos fratres divinae lectioni insisteret et inter illos sacri verbi semina spiritalibus seminaret eloquiis, cumque fratres undique concurrentes ad audiendum verbum Dei se invicem antecederent, dum inter illos subito vestibulum ipsius domus beatus Walaricus subintraret, ad illius ingressum beatus Columbanus mirum in modum odorem magnae flagrantiae et mirandae suavitatis ad se venisse persensit. Cumque hoc conperisset, quis tunc ad eum fuerat ingressus, fertur et hunc sermonem,
Abbreviated transcription (Latin):
tus discipulo rũ illius discipulus. ionas abba uir
magnus eloquetiȩ plenus. & dic tandi peritus
polito eclimato satissermone de uita ipsi¬
us conposuit. Seddũ magis tr̃u & constatrem
beati uuala rici quis uel qualis fuerit. breuit̃
& suc cinete ꝑstrin ximus: longius paulis ꝑ
a proposito nr̃o discessimus. Sed aduitã
nunc ipsius exponedam: auxiliante dño
& ipso intercedente redeamus. Cum au¬
tẽ hic dĩ famulus pͣfato coenobio lux¬
ouio in habitar&e: in primis humilitatis
causa et ritupul santium hortum ex¬
colere cepit: in quo ad miranda et ultramo¬
dũ satis ut credas holera crescebant:
Sed cum contigiss& ut sol& ad eẽ ut auermi¬
bus ubiq olera deuastarent᷑: beatus colum¬
ba. nus hor tuin e grediens uenerabilis ui¬
ri. A non solũibi ullam lesionẽ auermib:
non inuenit: sed magis cuncta uirentia
iocũda et amena atq intacta conspex̃:
Intelle xit uirdõ plenus hoc non ẽẽ rei e¬
uentũ: sed humilitatẽ & obedientiam

Expanded text:
tus discipulorum illius Ionas abba, vir magnus, eloquentiae plenus et dictandi peritus, polito et limato satis sermone de vita ipsius conposuit. Sed dum magistrum et confratrem beati Walarici, quis vel qualis fuerit, breviter et succincte perstrinximus, longius paulisper a proposito nostro discessimus. Sed ad vitam nunc ipsius exponendam, auxiliante Domino et ipso intercedente, redeamus. 7. Cum autem hic Dei famulus praefato coenobio Luxovio inhabitaret, inprimis humilitatis causa et ritu pulsantium hortum excolere coepit, in quo admiranda et ultra modum, satis ut credas, holera crescebant. Sed cum contigisset, ut solet adesse, ut a vermibus ubique holera devastarentur, beatus Columbanus hortum ingrediens venerabilis viri et non solum ibi ullam lesionem a vermibus non invenit, sed magis cuncta virentia, iocunda et amoena atque intacta conspexit. Intellexit vir Deo plenus hoc non esse rei eventum, sed humilitate et oboedientia
Abbreviated transcription (Latin):
onorum paruulorũ bona spes indoliͦs. non tam
dignitate generis. quã morib clarescere solet.
niant ad me. Et sapientia dicente. Relinquite infan¬
tiã & uenite. & ꝑuias prudentice ambulate. Ergo si
munda & recta sunt opera pueri: ex studiis eꝰ intelli¬
gipotest. ut ait quidã. Quomodo inuenies eũ in
senectute. quẽ non cognouisti iniuuentute : &iterũ:
Excipe doctrinã. & inuenies sapientiã. Non enim

Expanded text:
onorum parvulorum indoles non tam dignitate generis quam moribus clarescere solet, niant ad me, et Sapientia dicente: Relinquite infantiam et vivite et per vias prudentiae ambulate. Ergo si munda et recta sunt opera pueri, ex studiis eius intellegi potest, ut ait quidam: Quomodo invenies eum in senectute, quem non cognovisti in iuventute? Et iterum: Excipe doctri
Abbreviated transcription (Latin):
trudẽ ꝓlẽ. dignã dõ uirginẽ xp̃i. Cui in primis annoꝵ
crepundus uox sũmissa ꝑsultauit throno altissimi.
Crede inquiens creata maiorũ quoq ꝓsapia Verbo
dĩ solius parentes ꝓcreabis. qui utrumq fecit hominẽ.
lẽpore quippesua iuuentutis beatꝰ bauo actib pͣuis
exercebat scł̃i uoluntatẽ. constans erat inpib incensus.
obsenis laterũ flexionib Sed xp̃o auxiliante ħ iuge
ipsius uitium. cito uersus ẽ in bonitatẽ. Ab illo etiã tpr̃
legis iudicia non contẽpsit. sed & om̃ium materiem scele¬
rum euitauit. Affinib suis non nocuit. sed pauꝑib latius
manũ porrex̃. Amicitiarũ fidẽ. ñminꝰ retinuit quã ad pe

Expanded text:
thrudem, prolem dignam Deo, virginem Christi, cui in primis annorum thrudem, prolem dignam Deo, virginem Christi, cui in primis annorum crepundiis vox summo missa persultavit throno altissimi: 'Crede', inquiens, 'creata, maiorum quoque prosapia verbo Dei solius parentes procreabis, qui utrumque fecit hominem'. Tempore quippe suae iuventutis beatus Bavo actibus pravis exercebat saeculi voluntatem. Constans erat in turpibus et incensus obscenis laterum flexionibus, sed, Christo auxiliante, hoc iuge ipsius vitium cito versum est in bonitatem. Ab illo etiam tempore legis iudicia non contempsit, sed et omnium materiem scelerum evitavit; affines suos non nocuit, sed et pauperibus latius manum porrexit, amicitiarum fidem
Abbreviated transcription (Latin):
non potit dissolui qđ ex dõ. ẽ. ut ait ipse. Uos a mici
mei estis: sifeceritis quȩ ego p̃cipio uobis. Qui enim
adheret scõ uiro. assiduitate oꝑis. illius suscipit &¬
empla. quib: accendat᷑ ad amorẽ ueritatis. Valde. ẽ
laudabile bonũ eẽ cũbonis. sed non . ẽ. laudabile
bonũ. eẽ. cũ malis. Scã enĩ ȩccła in carnalib ampla .ẽ.
inspĩtalib autẽ angusta. Et ideo non solũ malorum
mores : sed etiã consortia fugienda st̃. Sifueris nãq
sotius conuersationis bonorũ eris & consors uirtutum
eorum. Non longe fastidio tendã. quȩ de uiro dĩ narra¬
re cupio. quia ciuitas in monte posita latere non pot. ẽ
neq candelabrũ obaliud incendit᷑ nisi ut luceat in
domo. Igit᷑ ad luinus qđ nom̃ sacro excepit baptismate.
qđ uulgus bauonẽ nominat genere nobili parentib
inclytis. has baniense editus ducatu uxori iunct᷑. ẽ.
filiȩ uidelic& ad ilionis comitis. dequa genuit aggel¬

Expanded text:
it dissolvi, quod ex Deo est, ut ait ipse: Vos amici mei estis, si feceritis, quae ego praecipio vobis. Qui enim adheret sancto viro, assiduitate operis illius suscipit exempla, quibus accendatur ad amorem veritatis. Valde est laudabile bonum esse cum bonis, sed multo magis est laudabile bonum esse cum malis. Sancta enim aecclesia in carnalibus ampla est, in spiritualibus angusta. Et ideo non solum malorum mores, sed etiam consortia fugienda sunt. Si fueris namque socius conversationis bonorum, eris et consors virtutum eorum. Non longo fastidio tendam, quae de Dei viro narrare cupio, quia civitas in monte posita latere non potest, neque candelabrum ob aliud accenditur, nisi ut luceat in domo. 2. Igitur Allowinus – quod nomen sacro accepit babtismate, quem vulgus Bavonem nominat – genere nobili, parentibus inclytis, Hasbaniense editus ducatu, uxori iunctus est, filiae videlicet Adilionis comitis, de qua genuit Aggle
Abbreviated transcription (Latin):
non est me dignus Et illud apostoli dictũ
quis nos separabit a caritate xp̃i: tribu¬
latio anangustia. anper secutio. annuditas.
anfames: Tunc prefatus abbas uictus iã
cum ess& adolescentis animi instantia.
perspitiens bonum eius atque immobile
desiderium. motusq pietate . & conpulsus
dĩ timore : secum hȩc tandem per tractans
fratribus dixit N on abitiamus hoc. quod¬
unanimiter cumbona uoluntate & gau¬
dio spiritali infrac septa monas terii ad
clericatus offitium illum ꝓuocant. &
intra paucos dies adueniente sȩpe dicto
patre eius: subregularieum ordine

Expanded text:
non est me dignus; et illud apostoli dictum: non est me dignus; et illud apostoli dictum: Quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio, an angustia, an persecutio, an nuditas, an fames? 3. Tunc praefatus abba, victus iam cum esset adulescentis animi instantia, perspiciens bonum eius atque immobile desiderium motusque pietate et conpulsus Dei timore, secum haec tandem pertractans, fratribus dixit: 'Non abiciamus hoc quod. Tunc omnes unanimiter cum bona voluntate et gaudio spiritali infra septa monasterii ad clericatus officium illum provocant et intra paucos dies, adveniente saepedicto patre eius, sub regulari eum
Abbreviated transcription (Latin):
denasterio egre deretur edicer& illebeatꝰ
puer respondisse fertur iamse ulterius patris
domum non esse uisurum. Tunc pater in
stuporẽ atq merorem animi conuersuse
coepit plura argumenta ꝑ quirere. & moli¬
mine mentissuȩ per tractare: assumens
secum patris monas terii. immo & om̃i um
fratrum consili Cum qualit̃ possent eius
animum adsere ducere. uel ad propria eum
facerent ut uell& remeare Et tunc fuxtres
una cum consensu abbatis consentientes
precib genitoris. coeperunt beatũ puerulũ
per urgere ut ad parentes suos reuerter&
et quando cumque uell& iterum ad septa
monas terii repe dar&. addentes &iã terro¬
ribus blandimenta. offerentes oscula & uer¬
bera minitantes. & ieiuniũ ei duorum uel
trium dierum inponentes. Sedille inito
Sedille inito
consilio potiore: quasi funda mentũ uterat
supra paraem in mobilis atq in territus.
uoluntate per¬
dura uit. illius prȩcepti non in memor
Qui amat patrem aut matrẽ plus quã me

Expanded text:
nasterio egrederetur, ediceret, ille beatus puer fertur respondisse, iam se ulterius patris domum non esse visurum. Tunc pater in stuporem atque merorem animi conversus, coepit plura argumenta perquirere et molimine mentis suae pertractare, assumens secum patris monasterii, immo et omnium fratrum consilium, qualiter possent eius animum ad se reducere, vel ad propria eum facerent ut vellet remeare. Et tunc fratres una cum consensu abbatis, consentientes precibus genitoris, coeperunt beatum puerulum perurgere, ut ad parentes suos reverteretur, et quandocumque vellet, iterum ad septa monasterii repedaret, addentes etiam terroribus blandimenta, offerentes oscula et verbera minitantes et ieiunium ei duorum vel trium dierum inponentes. Sed ille, initoSed ille, inito consilio potiore, quasi fundamentum ut erat supra petram, inmobilis atque interritus voluntate perduravit, illius praecepti non inmemor: Qui amat patrem aut matrem plus quam me,
Abbreviated transcription (Latin):
immo &nimio terrore perculsi. ad predic¬
tum oratorium uiri di summa iam festina¬
tione repedabant. Et ibi deposita
elatione & ceruice mentis. tam diu in eodem
fletu &planctu prostrati iacuerunt postulan¬
tes sibi ueniam de comisso. usq dum fauente
dõ qui prope est omnibus in uocantibus eum.
integram sanitatem sepe dicta sua filia reciper&¬

Expanded text:
immo et nimio terrore perculsi, ad praedicimmo et nimio terrore perculsi, ad praedictum oratorium viri Dei summa iam cum festinatione repedabant, et ibi deposita elatione et cervice mentis, tam diu in eodem fletu et planctu prostrati iacuerunt, postulantes sibi veniam de commisso, usque dum, favente Domino, qui prope est omnibus invocantibus eum, integram sanitatem sepedicta sua filia reciper
Abbreviated transcription (Latin):
orationem incumbert sed super sessis
uehiculis una cum filia ad locum ubi destina¬
uerant sine mora properabant. Cumque
intersesc̃ in uicem ser mocinarent: tunc filia
cum indignatione matri sic oritur fari
Odulcis genetrix. o mea spes unica semper.
numquid illo in loco habitatores hunc uene¬
re conantur illum quem ante hos annos
a sello insedentem despicabili habitu cer¬
bamus .: Cui illa respondens inquit
uic uero ut ais filia rustici uolunt fieri
memoriam. cuius opera apud nos uilia
& cum temptui. digna uidebantur¬
unc autem inter ipsorum stulta &ua¬
na colloquia coeperunt crura nate quasi
more paralissis rigore nimii doloris con
Et cum hoc contristata matri
suę innotuiss&. atilla stupefacta obriguit
quid hoc erat quidue uell& esse interrogans
Tunc simul secum pertractabant. & mente
sua sibi inuicem reuoluebant. quid depre¬
fata oratione scĩ uiri die eadem feciss&
quid ue dixissent. Tunc primum lico
co acte magna tamen cum humilitate.

Expanded text:
orationi incumbere, sed super sessis vehiculis una cum filia ad locum ubi destinaerant sine mora properabant. Cumque inter sese invicem sermocinarent, tunc filia cum indignatione matri sic oritur fari: 'O dulcis genetrix, o mea spes unica semper, numquid illo in loco habitatores hunc venerare conantur, illum quem ante hos annos asello insedentem despicabili habitu cernebamus?' Cui illa respondens inquit: 'Huic vero, ut ais, filia, rustici volunt fieri memoriam, cuius opera apud nos vilia et contemptui digna videbantur'. Tunc inter ipsorum stulta et vana colloquia coeperunt crura natae quasi more paralysis rigore nimii doloris constringi. Et cum hoc contristata matri suae innotuisset, at illa stupefacta obriguit, quid hoc erat, quidve vellet esse, interrogans. Tunc simul secum pertractabant et mente sua sibi invicem revolvebant, quid de praefata oratione sancti viri die eadem fecissent, quidve dixissent, Tunc primum, licet coacte, magna tamen cum humilitate,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis in sultant nob depceptiome salitis : & ñ solũ ianihil uerent᷑. insuꝑ & inmnant᷑: Nuquã hic ita

Expanded text:
mentis, insultant nobis de perceptione salutis; et non solum jam nihil verentur, insuper et minantur. Nmentis, insultant nobis de perceptione salutis; et non solum jam nihil verentur, insuper et minantur. N
Abbreviated transcription (Latin):
& niueo splendore coruscus : Nuquã nr̃ talẽ excepit tartarꝰ: nuquã in nĩa cauerna talẽ euomut
mundus: Inuasor ÷ iste ñ debitor. Exactor. ñpeccator: Iudicẽ uideo. ñ supplicẽ: Venit idere
Cruxilla fallens gaudia urã. parturiens dapna niã : ꝓligã ditatisumꝰ. plignũ edertim : Perit potestas
illa semꝑ populis formidinda : Nullus hicuiuus intrauit. nemo carnifices t̃ruit nũ quã in hac ergas
paulo ante dicebat: qđ ꝑ eius mortẽ tutius mundi acciper& potestatẽ : Sed siste : in contrario :¬
ille decuius tibi semꝑ futura mortẽ plaudehas : ipse ÷ incuius cruce omnẽ mundũ tibi subiugandi
ẽẽ credebas : Ipse ÷ incuius exituncb tanta spolia ꝓmittebas: Quid ÷ qđ egisti : quid÷ qđ facere
uoluisti: Ecce iã totas tenebras suo ipse splendore sugauit. & om̃s uos carceres fregit: captiuos
nẽcit ligatos soluit luctus eoꝵ ingaudia cõmutaiit: Eccerpst qisuibntis solebant suspmare tor¬

Expanded text:
 niveo splendore coruscus? Nunquam noster talem excepit tartarus, nunquam in nostram cavernam talem evomuit mundus. Invasor iste, non debitor; exactor est, non precator: judicem videmus, non supplicem. Venit jubere, crux illa fallens gaudia nostra, parturiens damna nostra. Per lignum ditati sumus, per lignum evertimur: perit potestas illa semper populis formidata. Nullus hic vivus intravit, nemo carnifices terruit, nunquam huic coenolepaulo ante dicebat, quod ejus morte totius mundi acciperet potestatem? Sed si iste est, in contrariille de cujus tibi semper futura morte plaudebas? ipsene est in cujus cruce omnem mundum tibi subjugandum esse credebas? ipsene est in cujus exitu nobis tanta spolia promittebas? Quid est quod egisti? Quid est quod facere voluisti? Ecce jam totas tibi tenebras suo splendore fugavit, et omnes tuos carceres fregit, captivos ejecit, ligatos solvit, luctus eorum in gaudium commutavit. Ecce ipsi qui sub nostris solebant suspirare tor
Abbreviated transcription (Latin):
sed credendo trinsisti: E defilio ꝑditionis adoptiuus di fieri occalta purttate menusti:.
In mensura uisibili ꝑmanens. maior factus es teipso inuisibiliter sine quantitatis. aug¬
mento: Cum ipse atq idem esses. multo alter fidei ꝓ cessib extitisti: mexterio¬
dencsta subito nouam inditus hgntatẽ & sicit hos qđ nte ds lo acrrut. i nfatada¬
saciandus ascendis saorum ditui corpus & sangumẽ fide respica honoro mrar. menti
continge cordis manu suscipo & maxime austu interioris assume : Quod sullius legis m̃a
qđ legitur pluit illis man ut ederent. hoc uticuiq sapiebat qđ desiderus concupissae: Aliud
erat quod sumebatur. aliud quod andebatur: In iuisibilit̃ sapor ille in singuloꝵ senisi bus
formabatur : siergo illud legis manna cȩlitus in lapsum ꝑmultimodas suauitates natu¬
rȩsuȩ mertum & generissui excedebat intuitum: & cumcreaturã suã dispensatio lar

Expanded text:
sed credendo transisti: et de filio perditionis adoptivus Dei fieri occulta puritate meruisti. sed credendo transisti: et de filio perditionis adoptivus Dei fieri occulta puritate meruisti. In mensura visibili permanens, major factus es te ipso invisibiliter, sine quantitatis augmento. Cum idem atque ipse esses, multo aliter fidei processibus exstitisti. In exteriodeposita, subito novam indutus es dignitatem: et sicut hoc quod Deus lasatiandus ascendis, sacrum Dei tui corpus et sanguinem fide respice, honore mirare, mente continge, cordis manu suscipe, et maxime haustu interiori assume. Quod si illud legis manna, de quo legitur, pluit illis manna, ut ederent , hoc unicuique sapiebat quod desiderium concupisceret; aliud erat quod sumebatur, aliud quod videbatur, invisibiliter sapor ille in singulorum sensibus formabatur. At vero illud legis manna coelitus illapsum, per multimodas suavitates, naturae meritum et generis sui excedebat intuitum. Et cum creaturam suam dispensatio lar
Abbreviated transcription (Latin):
quia caro i ea uere ẽcib & sanguis meus uere : potus: Recedat ergo omne infide¬
litatis ambiguum. quando quidem qui auctor ÷ inuneris. ipse&iã testis: ueritatis:
Namuisibilis sacerdos. uisibiles creaturas in substantia corporis & sanguinis sui uerbo
prȩcipientis dñ i repente exnihilo substiterunt. excelsa cȩloꝵ. ꝓfunda fluctuum.
uasta terrarum: paripotentia in spiritalib sacramentis uerbi preb& uiitus. & rei
seruit effectus: quanta itaq & quam cȩlebranda beneficia uis diuinȩ benedictionis
operde᷑: & quomodo tibi nouum & inpossibile non debeat quod inap̃i sub stantia
terrena & mortalia commutantur: Teipsum qui iam inxp̃o e generatuas interroga
dudum alienus auita peregrinus amisencordia: asalutis uia. intrin secus mortuus exula¬
bas subito initiatus xp̃i legib &salutanb imsteriis in nouatus. incorpus ecđȩnonindendo

Expanded text:
quia caro Christi vere est cibus, et sanguis ejus vere est potus. Recedat ergo omne infidequia caro Christi vere est cibus, et sanguis ejus vere est potus. Recedat ergo omne infidelitatis ambiguum, quandoquidem qui auctor est muneris ipse etiam testis est veritatis. Nam invisibilis sacerdos visibiles creaturas in substantiam corporis et sanguinis sui verbo praecipientis Domini, repente ex nihilo substiterunt excelsa coelorum, profunda fluctuum, vasta terrarum . Pari potentia in spiritualibus sacramentis ubi praecipit virtus, servit effectus. Quanta itaque, et quam celebranda beneficia vis divinae benedictionis operetur: et quomodo tibi novum et impossibile esse non debeat, quod in Christi substantiam terrena et mortalia convertuntur, teipsum qui in Christo es regeneratus interroga. Dudum alienus a vita, peregrinus a misericordia, a salutis via, intrinsecus mortuus, exsulabas: subito initiatus Christi legibus, et salutaribus mysteriis innovatus, in corpus Ecclesiae non videndo,
Abbreviated transcription (Latin):
quo essemus genere debitores. iuxta qualitatem captiuitatis reparauit munus reuemp¬
tionis id ÷ ut ꝓdebita morte offerr& indebitam. quia nec nos habebamus unde uiuerem
nec ille unde morer&: materiã denr̃a mortalitate suscepit ut desuo inmortalitate
collata moriposiit uita ꝓmortuis: & ideo quiã corpus assumptũ ab laturus erat
exoculis nr̃is & siderib: in laturus : ne cessarium erat ut nobis in hac die sacramentũ corporis
& sanguinis consecrar& utco. ler& iugiter ꝑ misterium. qđ semel offerebat᷑ in prȩcio.
Vt quia cotidiana & indefessa currebat ꝓ hominũ salate redemptio ꝑp&ua ess& &iam
redemptionis oblatio & ꝑennis illa uictima uiuer& in memoria & semꝑ prȩsens eet̃
ingratia : Vere unica &ꝑfecta hostia fide estimanda nonspetie. nec exteriori
censenda uisu. sed interioris affectu: Vnde merito cȩlestis confirmat auctoritas.

Expanded text:
quo essemus generi debitores, juxta qualitatem captivitatis reparavit munus redempquo essemus generi debitores, juxta qualitatem captivitatis reparavit munus redemptionis. Id est, ut pro debita morte offerret indebitam, quia nec nos habebamus unde viveremus, nec ille unde moreretur. 2. Materiam de nostra mortalitate suscepit, ut de suo immortalitate collata mori posset vita pro mortuis. Et ideo quia corpus assumptum ablaturus erat ex oculis nostris, et sideribus illaturus, necessarium erat ut nobis in hac die sacramentum corporis et sanguinis sui consecraret, ut coleretur jugiter per mysterium quod semel offerebatur in pretium. Ut quia quotidiana et indefessa currebat pro hominum salute redemptio, perpetua esset etiam redemptionis oblatio. Et perennis illa victima viveret in memoria, ut semper praesens esset in gratia. Vere unica et perfecta hostia fide aestimanda, non specie. Nec exteriori censenda visu, sed interiori affectu. 3. Unde merito coelestis confirmat auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
edificatur sy nagoga destruitur. Vel templum honore nudatur. remoto ꝑ aduentũ xp̃i
uelamine litterȩ. ut cũ apło reuelata facie legis interiora pandantur: Quod autẽ
monumenta aperiuntur mortis claustra reserantur. resurgunt laxata sede
tartarea cum xp̃o scĩ & quem superi non recipiunt. inferi dm̃ esse cognoscunt: Vnde
nos agnoscentes erganos diumorũ beneficiorum alta misteria respondeamus in quo
possumus miseri cordiȩ redemptoris : Demus illi compułctionẽ depeccatorũ emendati
one ꝓspinis suis. offeramus illi cor suotimore confecum ꝓclauissuis. reddamus illi
palimam ꝑseuerantiȩ ꝓ alapissuis:¬
agnitudo celestium beneficiorum angustias humanȩ mentis excedit
s propterea ita ordinauit diuina ꝓuidentia. ut quod capere nobis tatio
retum mole uicta non poterat. sides deuota conciper&. & in¬
tell eccum credulitas robusta nutrir&: Cum ergo ꝑ primã

Expanded text:
aedificatur, Synagoga destruitur, veli templum honore nudatur, remoto per adventum Christi aedificatur, Synagoga destruitur, veli templum honore nudatur, remoto per adventum Christi velamine litterae; ut cum Apostolo revelata facie legis interiora pandantur. Quod autem monumenta aperiuntur, mortis claustra reseruntur, resurgunt laxata sede tartarea cum Christo sancti: et quem superi non recipiunt, inferi Deum esse cognoscunt. Unde nos agnoscentes erga nos divinorum beneficiorum alta mysteria, respondeamus in quo pone pro spinis suis. Offeramus illi cor suo timore confixum pro clavis suis. Reddamus illi palmam perseverantiae pro alapis suisMagnitudo coelestium beneficiorum angustias humanae mentis excedit. Et propterea ita ordinavit divina providentia, ut quod capere in nobis ratio rerum mole victa non poterat, fides devota conciperet, et intellectum credulitas robusta nutriret. Cum ergo per prim
Abbreviated transcription (Latin):
quod uero couinca indiccus : clamide indumenta xp̃i merita scõrum sunt: Item tunc
itaq martyram sanguine in illo coccineo colore ꝑfundit᷑. Quod autẽ iudȩi purpurea
clamidȩ indutum flen ad orant genu uelinit nolint regem illũ. & dñm confitentur:¬
Quod autẽ incruce dicit sitio. fidem in sins requirebat: sed quia in ꝓpria uenit. & sin cum
recipere mnoluerunt : ꝓsuauitate fidei a c&um ei ꝑfidiȩ ꝓpinauerunt : Porrigunt ac&tui
maliciȩ qui uinum sapientiȩ qđ atp̃o acceperant. peccando ꝓdiderant: Potat᷑ acerbi¬
tate maloꝵ nr̃oꝵ. daturus dulcedinẽ bonoꝵ suoꝵ: sed & nunc cotidie quando peccatis con¬
tristat᷑ & exacerbat᷑ acheco quodammodo illi potus & cibus fellis ingerit᷑ : Velum
templi scinditur: udũ ornamentum habitaculi ẽ : Conis cante igit᷑ gatia. ecclesia

Expanded text:
est. Quod vero coccinea indutus est chlamyde, indumenta Christi merita sanctorum sunt; item tunc est. Quod vero coccinea indutus est chlamyde, indumenta Christi merita sanctorum sunt; item tunc itaque martyrum sanguine in illo coccineo colore perfunditur. Quod autem Judaei purpurea chlamyde indutum fleQuod autem in cruce dixit Sitio , fidem in suis requirebat. Sed quia in propria venit, et sui eum recipere noluerunt , pro suavitate fidei ei perfidiam propinaverunt. Porrigitur acetum malitiae, quia vinum sapientiae quod a Christo acceperant peccando tate malorum nostrorum, daturus dulcedinem bonorum suorum. Sed et nunc quotidie quando peccatis contristatur et exacerbatur, acetum quoddam illi potus et cibus fellis ingeritur. Velum templi scinditur; velum ornamentum habitaculi est. Coruscante igitur gratia, Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
non tibi uidxur flamma quodõ modo flãma parturicns spleridorẽ desplendore
genuisse: non tibi uid&ur nestimabili ratione natũ fuisse lumen ex lumine :¬
& cumdelampade ad lampadom trans feratur lic& duȩ lam pades ardeant. tamen
ille ignis ipsert utiq in secunda qus splendebat in prma: Numquid denibilo aatd̃
alio aliquo nouo initio factus: ille ignis. sed magis denatura siuni splenidoris esfusus e. S
Ergo illa inluminatio quȩ deprima lampade uidocur accensa. non quasi exenihi lo
insecunda eẽ cepit. sed decognato splendore ꝓcessit. qui m primi
luminis origine iã manebat: & lic& inuttaq lampadȩ¬
difilio & sipsonȩ species ꝓpria ÷ generis tamen natura cõmunis:. Nonde patre incipi¬
ens. sedex patre cumpatre sub sistenis: Omã demihilo creata suto. ille solus de dõ ds̃: hicer
lignum. appensus t. quasi scipsum petisarec in pr&io ꝑditorum: alapis cesus ÷ spinis coronatꝰ:

Expanded text:
non tibi videtur flamma quodammodo flammam parturiens, splendorem de splendore non tibi videtur flamma quodammodo flammam parturiens, splendorem de splendore genuisse? Non tibi videtur inaestimabili ratione natum fuisse lumen ex lumine? Quod cum de lampade ad lampadem transferatur, licet duae lampades ardeant, tamen ille ignis ipse est utique in secunda, qui splendebat in prima. Nunquid de nihilo, aut de aliquo novo initio factus est ille ignis? Sed magis de natura sui splendoris effusus est. Ergo illa illuminatio quae de prima lampade videtur accensa, non quasi ex nihilo in secunda esse coepit, sed de cognato splendore processit, qui in primi luminis origine jam manebat; et licet in utraque lampadeies personae propria est, generis tamen natura communis est, non de Patre incipiens, sed ex Patre cum Patre subsistens. Omnia de nihilo creata sunt, ille solus de Deo Deus. Hic elignum appensus est, quasi seipsum pensaret in pretium perditorum. Alapis caesus est, spinis coronatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
huius agni caput cũ pedib: comedere nos debete scriptura cõmemorat : hoc ÷ utdm̃ & hominẽ
pari confessione ueneremur : Caput ergo diuina pedes humana substantia :. Caput¬
accipiamus deeo qđ dicit beatus iohannes: in principio erat uerdũ pedes uero dequo paulus
apłs scribit : sem& ipsũ exinaniuit formã serui accipiens insimilitudinẽ hominis factus
agni carnib: succinctis lumbis id ÷ mortificatis carnalib: passionib: cũ suma cordis &
ꝓcreatum: Quod autẽ dixi & erdõgenitũ fortesint aliqui dominus eruditis. quidicant
incorde suo: Quomodo dc̃ filium genuit: ni hilhic corporeum cogitemus: Quid: erim
dĩ dm̃ genuit nisideigne ignis apparuit. lux delucȩ ꝓcessit: Ergo pp̃t aliquos qui
tardi sunt adintellegendũ. aliquã iam speciem uel cõparationẽ dec̃renis acuisibilib:
assumamus : Verbi grã. silampas accendat᷑ ex lampade siuna in lumin&ur exalia

Expanded text:
od vero hujus agni caput cum pedibus comedere nos debere Scriptura commemorat, hoc est, ut Deum et hominem od vero hujus agni caput cum pedibus comedere nos debere Scriptura commemorat, hoc est, ut Deum et hominem pari confessione accipiamus de eo quod dicit beatus Joannes: In pricipio erat Verbum ; pedes vero de quo Paulus apostolus scribit: Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, agni carnibus succinctis lumbis, id est, mortificatis carnalibus passionibus, cum summa cordis et t ex homine procreatum. Quod autem dixi et ex Deo genitum, forte sint aliqui de minus eruditis qui dicant in corde suo: Quomodo Deus Filium genuit? Nihil hic corporeum cogitemus. Quid est enim Deus Deum genuit, nisi de igne ignis apparuit, lux de luce processit? Ergo propter aliquos qui tardi sunt ad intelligendum, aliquam jam speciem vel comparationem de terrenis ac visibilibus assumamus. Verbi gratia: si lampas accendatur ex lampade, si una illuminatur ex alia,
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ inu&eri testamento docemur offerri uitulus exbubus id÷ ex patriar charum
erꝓph&arum ex abrahȩ generatiome descendenis masculus inmaculatus: masculus
id÷ contra omẽ peccatũ robustus & ualidus : masculini enim & uirilis ÷ animi in le¬
cebra repudiasse peccati: sicut femincȩ fragilitatis ignauia ÷ uitiis sus Ecepisse
lasctmnam. Vn de cille typum gerens diaboli farao premons populũ drinimicus
pp̃t iniquitates nras: & sicut ouis ad occisionẽ duccus ÷ & sicut agnꝰ corã tondente se. sie non ape¬
ruit ossuũ : hic÷ ille agꝰ quẽ inunadomo comedere ex lege p̃cipimur : succinctis lum bis nr̃is
Comedere autẽ caput cũ pedib: quid ÷ in unadomo: id ÷ in eccłȩ unitate. carnes eiꝰ iubemur
ad sumere : Arriani ergo & diuersȩ her&icorum ꝑuersitates non inuna illũ comedunt domo
& ideo sicut indiluuio non saluatus : nisi qui intra archanoe fuit inuentus : tadiuersȩ fidei

Expanded text:
quem in Veteri Testamento docemur offerre . Vitulus ex bubus, id est ex patriarcharum, quem in Veteri Testamento docemur offerre . Vitulus ex bubus, id est ex patriarcharum, ex prophetarum, ex Abrahae generatione descendens, masculus immaculatus. Masculus, id est contra omne peccatum robustus ac validus. Masculini enim et virilis est animi illecebram repudiasse peccati, sicut femineae fragilitatis ignavia est vitii suscepisse lasciviam. Unde et ille typum gerens diaboli Pharao , premens populum Dei, inimicusisionem ductus est; et sicut agnus coram tondente se, sic non aperuit os suum . Hic est ille agnus quem in una domo comedere ex lege praecipimur, succinctis lumbis nostris. Comedere autem caput cum pedibus quid est in una domo? id est in Ecclesiae unitate carnes ejus jubemur assumere. Ariani ergo et diversae haereticorum perversitates non in una illum Quod ideo, sicut in diluvio non salvatus est, nisi qui inter arcam Noe fuit inventus, ita diversae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
prauos trans tuleramus usus. & con sup̃seramus in exertitia uitiorũ derelicto fonte uirtutũ
peregre & nmnis longe a patrȩ ꝓfecti : non locis ab eo & regionib: sed cordib: & operib: discedentis :
Quienim sequit᷑ ꝓprias uoluntates & ꝑ passiones suas rapitta dõ exsul efficit᷑ : Ad quem
suscepta peccatoꝵ agnitione redeuntib: nobis & quidem redeuntib: ñ gressu corporis sed
mentis effectu cũ in mensa miseri corda cũ in effabili l&itia & consolatione obuiam
uenit : Intrat festa conuiuii. ordinat choros atq simphonias. id ÷ exultationes cȩlest¬
um gaudioꝵ. quib: angłi lȩtant᷑ incȩlis. suꝑ una peccatore penitentiã agente
redeuntib: itaq nobis ademendationẽ. hoc conuiuium cotidie celebrat᷑ : cotidie
pat̃ filios recipit semꝑa pc̃ credentib: immo lat᷑ : hic ÷ ergo ille uitulus saginatus

Expanded text:
pravos transtuleramus usus, et consumpseramus in exercitia vitiorum, derelicto fonte virtutum, pravos transtuleramus usus, et consumpseramus in exercitia vitiorum, derelicto fonte virtutum, peregre et nimis longe a patre profecti, non locis ab eo et regionibus, sed cordibus et operibus discedentes. Qui enim sequitur proprias voluntates, et per passiones suas rapitur, a Deo exsul efficitur; ad quem suscepta peccatorum agnitione redeuntibus nobis, et quidem redeuntibus non gressu corporis, sed mentis affectu, cum immensa misericordia, cum ineffabili laetitia et consolatione obviam venit; intrat festa convivii; ordinat choros atque symphonias, id est exsultationes coelestium gaudiorum, quibus angeli exsultant in coelis super uno peccatore poenitentiam acelebratur. Quotidie Pater Filium recipit. Semper Christus credentibus immolatur. Hic est ergo ille vitulus saginatus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore preditu filii umoris quipetierat & inuentꝰ ÷ id ÷ ꝓsalute gentiliũ saginat᷑ illeuatulus
immolatꝰ : Iumor autẽ filius nossumus: seniore fiatre. id÷ iudeis tardantib: & intrare nolea¬
tib: ad creatorẽ nr̃im reuertim᷑ subpenitudine p̾eccatarum: Euerteramus enim & ꝑdideramꝰ¬
acceptã adõ patre substantiã: Uideamꝰ quã substantiã. id÷ uniuersȩ naturȩ bona: dĩenim
sub stantia ÷ omẽ qđ iuiumus sapimꝰ cogitamꝰ intelleotꝰ & ratio ad discretionẽ bomi ⁊ mali
dĩsubstantia ÷ &iã libertas arbitru quã acceperamꝰ. uel ad declinanda blandim̃ta peccati
uel incitandũ libere uoluntatis affeccum in auctoris obsequium. uel adcustodendam
imaginẽ & similitudinẽ dĩ : has ergo datas nobis & intus insertas a creatore diuitias. in

Expanded text:
tempore pro reditu filii junioris, qui perierat, et inventus est pro salute gentilium, saginatus ille vitulus tempore pro reditu filii junioris, qui perierat, et inventus est pro salute gentilium, saginatus ille vitulus immolatus est . Junior autem filius nos sumus, qui seniore fratre, id est Judaeis tardantibus, intrare nolentibus, ad Creatorem nostrum revertimur sub poenitudine peccatorum. Everteramus enim et prodideramus a Deo Patre substantiam. Videamus quam substantiam, id est universae naturae bona. Dsubstantia est omne quod vivimus, sapimus, cogitamus: intellectus et ratio ad discretionem boni et mali Dei substantia est; etiam libertas arbitrii quam acceperamus, vel ad declinanda blandimenta peccati, vel ad incitandum liberae voluntatis affectum in auctoris obsequium, vel ad custodiendam imaginem et similitudinem Dei. Has ergo datas nobis et intus insertas a Creatore divitias in