comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo tantũ fidem defendunt. Quidam ꝓfide &iam hereticos in sequuno
sed ꝑ arrogantiam eos qui intra ȩccłam sunt contempnunt. Aduer¬
rios quidem fidei confutant ꝓ infidelitate. sed fidebes pręmunt fascr
Quamus non nulli fide atq optrib sc̃is iudeantur . ẽẽ. participes.
tamen quia priuantur caritate fraternȩ dilectionis: nullũ habent uicre.¬
nentum uirtutis. Nam sicut ait apłs. Si tradidero corpus meũ ut ar-¬
deam caritatẽ autũ habuero : nihil mihi prodest. Sine amore caritatis
quamuis quisq recte credat. ad beatitudinem ꝑuenire non potest: quia tan
ta est caritatis uirtus. ut &iam ꝓphetia & martyrium sine illa nihil esse
credantur. Nullum prȩmiũ: caritati pensatur. E aritas enim uirtutũ
om̃ium obtin& pͥncipatum. Unde & iunculum ꝑfectionis caxitas ab
apło dicitur. eo qđ un iuersȩ uirtutes eius uinculo religentur. Dilee¬

Expanded text:
verbo tantum fidem defendunt. 15. Quidam pro fide etiam haereticos insequuntur, verbo tantum fidem defendunt. 15. Quidam pro fide etiam haereticos insequuntur, sed per arrogantiam eos qui intra Ecclesiam sunt contemnunt. Adversarios quidem fidei confutant pro infidelitate, sed fideles premunt fasce  nonnulli fide atque operibus sanctis videantur esse participes: tamen quia privantur charitate fraternae dilectionis, nullum habent incrementum virtutis. Nam sicut Apostolus ait: Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest . Sine amore charitatis quamvis quisque recte credat, ad beatitudinem pervenire non pota est charitatis virtus, ut etiam prophetia et martyrium sine illa nihil esse credantur. 3. Nullum praemium charitate pensatur. Charitas enim virtutum omnium obtinet principatum. Unde et vinculum perfectionis charitas ab Apostolo dicitur , eo quod universae virtutes ejus vinculo religentur. 4. Dilec
Abbreviated transcription (Latin):
deb& mundo mori. Nam ferre cruc̃e. mortificare seipsum ẽ: ferre &
non mori: simulatio hẏpocritarum ẽ. Qui per fidem cognitionẽ diꝰ ha.¬
bent & oꝑib obscurantur: exemplum halaam sequuntur: qui cadeus
oꝑe. aꝑtos oculos habuit ꝑcontemplationis fidẽ. Ciarnalium ẽ: fidõ ñ
ꝓuirtute animi: sed ꝓcõmodo quȩtere temporali Unde & dñs dicit.
Quȩritis me: non quia uidistis sigua. sed quia manducastisde panib meis.
Ap̃ianꝰ malus. dum scdm̃ euangelii doctrinã non uiuit. & iam ipsam fideꝰ quã
uerbo colit: oborta temptatione facibe ꝑdit. Multi fide tantũ xpii
ex corde non amant. sed humano tertote. eandem ꝑ hypocrisin tenere
simulant. & qui esse non possunt aꝑte mali ꝑterrorẽ ficte boni nos¬
cuntur. Amatores mundi pugnant aliquando ꝓ fide. & aluis qui dem
ꝓficiunt. ipsi uo̾ amore terteno implicati. cęlestia non requirunt. sed

Expanded text:
debet et mundo mori. Nam ferre crucem, et mori, mortificare seipsum est; ferre, et debet et mundo mori. Nam ferre crucem, et mori, mortificare seipsum est; ferre, et non mori, simulatio hypocritarum est. 10. Qui per fidem cognitionem Dei habent, et operibus obscurantur, exemplum Balaam sequuntur; qui cadens opere, apertos oculos habuit per contemplationis fidem. 11. Carnales fidem non pro virtute animi, sed pro commodo quaerere temporali. Unde et Dominus dicit: Quaeritis me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis de panibus . 12. Christianus malus, dum secundum Evangelii doctrinam non vivit, etiam ipsam fidem, quam verbo colit, oborta tentatione, facile perdit. 13. Multi fide tantum Chrisex corde non amant, sed humano terrore eamdem per hypocrisim tenere se simulant. Et qui esse non possunt aperte mali, per terrorem ficte boni noscuntur. 14. Amatores mundi pugnant aliquando pro fide, et aliis quidem proficiunt; ipsi vero, amore terreno implicati, coelestia non requirunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
id qđ fuerat. confestim reueratur. Sicut homo libero arbitrio conditus su
sponte diuertit adõ: ita & ꝓpria mentis conuersione credendo recurnit
ad dm̃. ut & libertas aguoscatur arbitru ꝑ propriam uoluntatẽ: & benesi¬
cium gr̃ȩ ꝑ acceptã fidei firmitatẽ. In corde respicit ds fidem. ubi so
non possunt homines excusare: quiote simulant ueritates professionem
& corde retentant erroris impietatem. Sicut nihil proficit fides quȩ oro
retinet᷑ & corde ñ creditur: ita nihil ꝓfutura fides ẽ. quae corde tenetur
si ore non ꝓferat᷑. De tali eñi fide propħa. ita quosdam obuirgat dicens.
eriit fudes. ablata ẽ. de ore tuo. Fides eñi quat corde creditur: confessione
oris ad salutem ꝓfertui. Uacuã eẽ. sine oꝑib fidem Et frustra sibi do
sola fide blanditur. qui bonis oꝑib non ornatur. Qui crucẽ portat.

Expanded text:
id quod fuerat, confestim revertitur 5. Sicut homo, libero arbitrio conditus, sua id quod fuerat, confestim revertitur 5. Sicut homo, libero arbitrio conditus, sua sponte divertit a Deo, ita ex propria mentis conversione credendo, recurrit ad Deum, ut et libertas agnoscatur arbitrii per propriam voluntatem, et beneficium gratiae per acceptam fidei veritatem. 6. In corde respicit Deus fidem, ubi se non possunt homines excusare, qui ore simulant veritatis professionem et corde retentant erroris impietatem. 7. Sicut nihil proficit fides quae ore retinetur, et corde non creditur, ita nihil profutura fides, quae corde tenetur, si ore non proferatur. De tali enim fide propheta ita quosdam objurgat, dicens: Periit fides, ablata est de ore eorum . Fides enim quae corde creditur, confessione oris ad salutem profertur . 8. Vacuam esse sine operibus fidem, et frustra sibi de sola fide 193 blanditur, qui bonis operibus non ornatur. 9. Qui crucem portat
Abbreviated transcription (Latin):
Sihil ꝓdesse omẽm scire prudentiam. cum ignorantia dĩ. & nihil obẽe. scien.¬
ibus dm̃. ignorantiã niundi. Perfecte aut̃ scit: qui dm̃ prius. & ista non
ꝓse sed pro dño scit. Nihil obesse cuiquam si ꝑ simplicitatem aliquã de ebe¬
mentis indigne sentiat: dum modo de dõ uera ꝓnuntio. Nam quã uis de
incorporeis corporeisq naturis. urqueat quisq disputare.
I qui & recta credendo bene uiuit: & bene iuiuendo fidẽ rectã cus.¬
dinoscimus. sed magis &iam qđ intellectu mentis conspicimus. idẽ dm̃. Su
fide: nemo potest placete dõ. Onr̃e eñi quod non ẽ. ex fide: peccatũ ẽ. F
des nequaquã uũ extorquetur. sed ratione atq exemplis suadetur. Quibus
aut̃ exigitur uolenter. ꝑ seuerare in eis non potest. exemplo ut ait quid
nouellȩ arboris: cuiꝰ siquis cacum̃ uiolent̃ inptesserit: denuo dimm laxatur. in

Expanded text:
Nihil prodesse omnem scire prudentiam cum ignorantia Dei, et nihil obesse scientNihil prodesse omnem scire prudentiam cum ignorantia Dei, et nihil obesse scientibus Deum ignorantiam mundi. Perfecte autem scit, qui potius Deum et ista non pro se, sed pro Deo scit. 14. Nihil obesse cuiquam si per simplicitatem anquam de elementis indigne sentiat, dummodo de Deo vera pronuntiet. Nam quamvis de incorporeis corporeisque naturis nequeat quisque disputare,, qui et recte credendo bene vivit, et bene vivendo, fidem rectam cusdignoscimus, sed magis etiam quod intellectu mentis conspicimus, id est, Deum. Sine fide nemo potest placere Deo : Omne enim quod non est ex fide peccatum est . 4. Fides nequaquam vi extorquetur, sed ratione atque exemplis suadetur. A quibus autem exigitur violenter, perseverare in eis non potest: exemplo, ut quidam ait, novellae arboris, cujus si quis cacumen violenter impresserit, denuo, dum laxatur, in
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ: ut hoc credatur esfe iusticia qđ diuine placuerit uoluntati.
Ion enim poterit esse in iustum: qđ iusto complac&e udici. Om̃is sapieii¬
tia : scientia. & opinione consistit. Melior est autẽ exscientia ueniens.
quam exopinatione sententia. Nam illa uera est: ista dubia. Ad maio.¬
ris culpȩ cumulum ꝑtinet scire quemquã qđ sequi debeat: & sequi nolle qd
scrat. Unde & dñs. Setuus inquit sciens uoliunitatẽ domini sui & ñ faciens
digna plagis uapulabit multis. Et iacobus. Scienti inquit bonum & non fa.¬
cienti: peccatum ẽ. Simplicitatem cũ ignauia. uocari stultitiam. Simplici.¬
tatem uͦ oum prudentia. uocari sapientiam. Utile est multa seire: & tecte
uiutre. Quod si utrumq non ualemus. melius est ut beue uiuendi studium
quam multa sciendi sequamur. Non ꝑtinere adbeatitudinẽ consequendã.
scientiam rerum: nec esse bratum multa scite. sed ẽẽ. magnũ beate uiuere.

Expanded text:
dum est, ut hoc credatur esse justitia, quod divinae placuerit voluntati. dum est, ut hoc credatur esse justitia, quod divinae placuerit voluntati. Non enim poterit esse injustum quod justo complacet judici. 8. Omnis sapientia ex scientia et opinatione consistit. Melior est autem ex scientia veniens quam ex opinatione sententia. Nam illa vera est, ista dubia. 9. Ad majoris culpae cumulum pertinet scire quemquam quod sequi debeat, et sequi nolle quod sciat. Unde et Dominus: Servus, inquit, sciens voluntatem Domini sui, et non faciens, digne plagis vapulabit multis . Et Jacobus: Scienti bonum et non facienti, peccatum est . 10. Simplicitatem cum ignavia vocari stultitiam, simplicitatem vero cum prudentia vocari sapientiam. 11. Utile est multa scire et recte vivere. Quod si utrumque non valemus, melius est ut bene vivendi studium quam multa sciendi sequamur. 12. Non pertinere ad beatitudinem consequendam scientiam rerum, nec esse beatum multa scire, sed esse magnum beate vivere. 13.
Abbreviated transcription (Latin):
Mĩs qui scđm dm̃ sapiens ẽ. beatus est. Beata uita. cognitio di¬
uinitatis ẽ. Ciognitio diuinitatis: uirtus boni oꝑis. Uirtus boni
scientia. Primum est scientiȩ studium: quȩtere dm̃. Deinde honestatẽ
uitȩ. cum innocentiȩ opere. Nullus sapientiam dĩ plene recipit: nisi
qui fe ab om̃i abstrahere. actionũ cura contendit: Onde & scriptũ est.
Sapientiam scribe in tempore otii. & qui minoratur actu. ipse ꝑcipi&
cam. Non paruȩ intelligentiȩ arcem ꝑcepisse. qui scit secreta dĩ se
penetrare non posse. Tunc aut̃ recte dm̃ cognoscimus. quando eũ per¬
fecte scire non deuegamus Interdum quȩdã nescire conuenit. Nullus
aut̃ inculpa maior est. quam ilbo qui dm̃ uescit. Inuestigationẽ uerita¬
tis multorũ est quȩrere. sed paucorũ est inuenire. Ea aut̃ quae
sup̃ hominis intelligentiam sunt. scrutanda non sunt. Quic quid supra
hominis intellectum ẽ. quȩrendum non ẽ. consilio aut̃ diuino seruan¬

Expanded text:
is qui secundum Deum sapiens est beatus est. Beata vita cognitio divinitatis est. Cognitio divinitatis virtus boni operis est. Virtus boni scientia sua . 3. Primum est scientiae studium quaerere Deum, deinde honestatem vitae cum innocentiae opere. 4. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi qui se ab omni abstrahere actionum cura contendit. Unde et scriptum est: Sapientia scribae in tempore otii, et qui minoratur actu, ipse percipiet eam . 5. Non ad parvae intelligentiae arcem pervenit, qui scit secreta Dei se penetrare non posse. Tunc autem Deum recte cognoscitur, 191 quando eum perfecte scire nos denegamus. 6. Interdum quaedam nescire convenit. Nullus autem in culpa major est quam ille qui Deum nescit. 7. Investigationem veri multorum est quaerere, sed paucorum est invenire. Ea autem quae supra hominis intelligentiam sunt, scrutanda non sunt. Quidquid supra hominis intellectum est quaerendum non est. Consilio autem divino reservan
Abbreviated transcription (Latin):
magis animo ingert̃: obscenisq in nobis motib obrepunt. S ed fit
hoc proconditione mortali. quam meruit pͥus homo in penã sui peccati
Dum unusquisq diuina inluminatione prȩueuitur. statim molestus
turpium cogitationum pulsatur. Sed dĩ seruus uiditio timoris diꝰ eorã
temptamenta asema ipso reicit. bonisq contra obiectis cogitationibus
turpes ase repellit. Magna obstruantia ctrea cordis custodiam adhibe¬
da ẽ qͥa aut bona aut mala res ibi c̃sistit. Nam ficut scriptum est.
ex corde exeunt cogitationes malȩ. idõq si prius prauis cogitationib
resistimus in lapsum oꝑis non incurrimus. Non est timendũ sibona
mali ue in cogitationẽ ueniant. sed magis gloriandum ẽ. si iens
mala abonis intellectu rationis discernat. Itẽ nil uiuat quod int̾
bonum & malum sensu prudentiore discernimus. nisi opere aut
mala coguita cauramus: aut bona intellecta faciamus.

Expanded text:
magis animo ingerunt, obscenisque in nobis motibus obrepunt. Sed fit magis animo ingerunt, obscenisque in nobis motibus obrepunt. Sed fit hoc pro conditione mortali, quam meruit primus homo in poenam sui peccati. 7. Dum unusquisque divina illuminatione praevenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei earum delectamenta a semetipso rejicit, bonisque contra objectis cogitationibus turpes a se repellit. 8. Magna observantia circa cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae, aut malae rei ibi consistit origo, nam, sicut scriptum est: Ex corde exeunt cogitationes malae. . Ideoque si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimus. 9. Non est timendum si bona malaque in cogitationem veniant; sed magis gloriandum, si mens mala a bonis intellectu rationis discernat. 10. Item nihil juvat quod inter bonum et malum sensu prudentiori discernimus, nisi opere aut mala cognita caveamus, aut bona intellecta faciamus.
Abbreviated transcription (Latin):
opera: post modum desideria. Uicissim autem & acogitatione ꝓcedt̃
ꝑsolius tamen cogitationis praue malicia non erit in noçens. Undi
& dñs ꝑ isaiam. Auferte inquit malum cogitationũ ur̃arũ ab oculis
meis. Non eñi solum factis. sed & cogitationib delinquimus. si eis inli.¬
citis occurrentib delectemur. Sicut iupera afilus inutero positis
lactrata ꝑimitur: ita nos cogitationes ũx intra nos enutrite occidt̃
& conceptȩ interius uipereo ueneno consuunt: animãq nram cru¬
deli uulnere perimunt. Non ẽ. arbitru nr̃i. cogitationis prauȩ sug¬
gestionib prȩutnri. Iacere aut̃ in animo cogitationẽ. nr̃e adtin&
uoluntati. Illud gͦ ad culpam non redigitur. istud culpȩ propriȩ inpu¬
rerũ species quas didicimus. nr̃is mentib opponanur. & nolentes eas
cogitemus. Quantumq ab eis acirm mentis auertimus tanto ille se

Expanded text:
opera, postmodum desideria. Vicissim autem et a cogitatione operaopera, postmodum desideria. Vicissim autem et a cogitatione operapro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit innocens. Unde et Dominus per Isaiam: Auferte, inquit, malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . 3. Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur. 4. Sicut vipera a filiis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno consumunt, animamqi cogitationis pravae suggestionibus praeveniri; jacere autem in animo cogitationem nostrae attinet voluntati. Illud ergo ad culpam non redigitur, istud culpae propriae 225 impue corporalium rerum species, quas didicimus, nostris mentibus opponantur, et nolentes eas cogitemus; quantumque ab eis aciem mentis avertere nitimur, tanto illae se
Abbreviated transcription (Latin):
enim non oport& reminiscere peccati affectum: sic semꝑ necesse est
cati: facit tedium animi. Qui autẽ luxurȩ  cupiditati subditi fc̃
contumaei suꝑbia &iam de ip̃so precati oꝑe gloriantur. Seruo dĩ tar¬
ta recordatio deb& esse peccati. ut ea quȩ gessit. semꝑ lacrimans confi¬
teatur. Unde & psalmus dicit. Conuersus sum uierumpna dum
configitur spina: peccatum meuni cognitum feci & dixi. Pronunti¬
abo aduersus me iniusticias mias dño. Supra eñi dixerat. Qm̃ tacui.
dẽ non sum confessus. inueterauerunt om̃ia ossa mea: dũ clamarẽ
tota die. Quid gͦ tacuisse se penit&e. nisi confessionẽ peccatoruni:
Quid claimassẽ se dol&: nisi defensionem malorum: Qui gͦ peccatoꝵ
suoruam defensor extitit. necesse est ut pęnitendo accus&: qđ suꝑbrens
dicitur qđ opete geritur. aliud iniustioia. quod cogiatione admit¬
ttur. Prius autẽ actio resecanda ẽ: postea cogitatio. Prius praua

Expanded text:
enim non oportet reminisci peccati affectum, sic semper necesse esenim non oportet reminisci peccati affectum, sic semper necesse escati facit taedium animi. Qui autem luxuriae et cupiditati subditi sunt, contumaci superbia etiam de ipso peccati opere gloriantur. 3. Servo Dei tanta recordatio esse debet peccati, ut ea quae gessit semper lacrymis confiteatur. Unde et psalmus dicit: Conversus sum in aerumna, dum configitur spina. Peccatum meum cognitum tibi feci. Dixi: Pronuntiabo adversum me injustitias meas Domino . Supra enim dixerat: Quoniam tacui, hoc est, non sum confessus, inveteraverunt omnia ossa mea, dum clamarem tota die. Quid ergo tacuisse se poenitet, nisi confessionem peccatorum? Quid clamasse se dolet, nisi defensionem malorum? Qui ergo peccatorum suorum defensor exstitit, necesse est ut poenitendo accuset quod superbidicitur, quod opere geritur; aliud injustitia, quod cogitatione admittitur. 2. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio; prius prava
Abbreviated transcription (Latin):
conuersi. alapsu consurgere. Om̃ino peccare cauendũ ẽ Qđ si hu¬
mana fragilitate peccatum sub repserit. confestim corrigendum ẽ. q
nequiter sentitur cõmissum. Ecito enim corrigitur culpa: quȩ cito
cognoscitur. Tardius aut̃ sanatur uulnus: quod um putrescentibus
membris longo post tempore curationib adhibetur. Mora peccandi
inmanitaiẽ facit sccleris. Unde & propħa. Ue inquit qui trahtus ini¬
quitatẽ infuniculis uanitatis. & quasi uinculum plaustri peccatum.
Trahit enim iniquitatẽ ut funiculum: qui tardat conuerti ad dm̃. Trahe¬
re ẽ. iniquitatẽ. moram facere iniquitati. Unde &. psalmus. Prolon¬
gauerunt iniquitates suas. dñs iustus concidit ceruices peccatorum.¬
de reccati re coroatione.
onum ẽ. homini semꝑ ante oculos ꝓpria adhibere delicta. scđm̃
psalmi sententiam : & peccatum meũ contra me ẽ. semꝑ. Sicut

Expanded text:
conversi a lapsu consurgere. conversi a lapsu consurgere. mane fragilitati peccatum subrepserit, confestim erit corrigendum quod nequiter sentitur commissum. Cito enim corrigitur culpa que cito cognoscitur, tardius autem sanatur vulnus quod iam putrescentibus membris longo post tempore curationibus adibetur. immanitatem facit sceleris, unde et Propheta: Vae, inquit, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum plaustri peccatum ! Trahit enim iniquitatem ut funiculum, qui tardat converti ad Deum. Trahere enim iniquitatem est moram facere iniquitati. Unde et psalmus: Prolongaverunt iniquitates suas; Dominus justus concidet cervices peccatorumDe peccati recordatione. 1. Bonum est homini semper ante oculos propria adhibere delicta, secundum psalmi sententiam: Et peccatum meum ante me est semper . Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ad serit in prosundum: cuiꝰ usu quasi quadam lege homo tenetur adstrictus. un
& iam quando non uult peccatum admittat. Alapsu uero cito resurgere
non est inprosundum ire. Apłs legen peccati dicit in membris ntis. q
lex consuitudo est. quam peccando concipimus: & non ab ea cum uoluniuus
dicidimus. quia iam necessitatis uinculo ꝑ consuetudinem retinemur.
Multum ueri amor agit in homine. sed ex sultat casus male consuetudin
lege. Bene aut̃ audacter ꝓbona conscientia exultat. qui ualenter inse
repͥmit. quod insolenter inpuguat. F requenter peccare cauendum
Nam hoc ipsum qđ de malo nr̃o plerũq ds̃ nobis salutem oꝑatur: quantõ
mirabile ẽ: tanto ꝑ rarum ẽ. Propt̃ eametuendum ẽ confidere ita sal¬
uari. ue foite dum̃ expectamus auitus sanati. & uitia multiplicemus.
& salutem non ad ipiscam᷑. Ergo studeamus aut non peccare. aut cito

Expanded text:
asserit , in profundum, cujus usu, quasi quadam lege, homo tenetur astrictus, ut asserit , in profundum, cujus usu, quasi quadam lege, homo tenetur astrictus, ut etiam quando non vult, peccatum committat. A lapsu vero cito resurgere, non est in profundum ire. 7. Apostolus legem peccati dicit in membris nostris , quae lex consuetudo est, quam peccando concipimus, et non ab ea, cum volumus, discedimus, quia jam necessitatis vinculo per consuetudinem retinemur. 8. Multum veri amor agit in homine, sed resultat caro malae consuetudinis lege. Bene autem audacter pro bona conscientia exsultat, qui valenter in se reprimit quod insolenter impugnat. 9. Frequenter peccare cavendum est; nam hoc ipsum, quod de malo nostro plerumque Deus nobis salutem operatur, quanto mirabile est, tanto perrarum est. Propterea metuendum est confidere ita salvari, ne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, aut cito
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum. Cogitatio namq praua. delectationem parit. Delectatio. con¬
sentionẽ. Consensio actionẽ. Actio consurtudinẽ. Consurtudo. necessita¬
tem. Sicq his uinculis homo implicatus. quadam catena uitiorum te.¬
netur adstrictus: ita ut ab ea eirelli nequaquam ualeat: nisi diuina gr̃a¬
manũ iacentis ad prȩbendat. Peccatum admittere: cadere ẽ. in pute¬
um. E onsurtudinem utro facere peccandi. os putei ẽ. coangustati. ne
is qui cecidit ualeat exire. Sed interdum & iam tales ds liberat. dũ
eorum desꝑationẽ ad conuersionem libertatis cõmittat. Ipso enim
peccata miserante dimittunt᷑. quo ꝓtegente. fit ne indeterius peccando
eatur. Usu nequissimum ẽ. peccare: peuis est peccandi consurtudinẽ
facere. Ab illo facibe adhoc cum labore resurgitur. dum male consur¬
tudini repugnatur. Male agendi consurtudine secessũ esse. ꝓpħ̃a¬

Expanded text:
peccatum. Cogitatio namque prava delectationem parit, delectatio conpeccatum. Cogitatio namque prava delectationem parit, delectatio consensionem, consensio actionem, actio consuetudinem, consuetudo necessitatem. Sicque his vinculis homo implicatus, quadam catena vitiorum tenetur astrictus, ita ut ab ea emanum iacentis apprehendat. Peccatum admittere cadere est in puteum, consuetudinem vero peccandi facere os putei est coangustare, ne is qui cecciderit valeat exire. Sed interdum etiam tales Deus liberat dum eorum desperationem ad conversionem libmiserante, peccata dimittuntur quo protegente fit ne in deterius peccando eatur. 5. Nequissimum est peccare, pejus est peccandi consuetudinem facere. Ab illo facile, ab hoc cum labore resurgitur, dum malae consuetudini repugnatur. 6. Male agendi consuetudinem recessum esse prophe
Abbreviated transcription (Latin):
malum. sed & iam de ipso malo oꝑe gloriantur. Sicq ad conparationem
mali fit deterius. dum de uitus gratulantes extolluntur inpeius. De talib
Interdum mali qđ sumꝰ. necessitate potus. non uoluntate existimus.
Uertenda est aut̃ necessitas mali. in uoluntatẽ boni. Pleriq non uo¬
luntate. sed sola necessitate peccant. ꝑtimescentes temporalẽ inopiam.
Et dum prȩsentis scłi necessitatem refugiunt. a futuris bonis priuantur.
tem non uulli peccatum uoluntate. non necessitate committunt. Nulla¬
q coacti in opia existunt iniqui. sed tantum gratis cupiunt ẽẽ. mali.
Neq enim ipsam rẽ amant quã appetunt. sed ipsa tantũ malicia delec
hosti aquo non uicti sumus: quam ei aquo iam suꝑati ac deuicti cog¬
noscimvr. Om̃e peccatum antequam admittat᷑. amplius ꝑtimescitur.
Quanius aut̃ graue sit.dum inusu uenerit. leue estimatur. & sine ullo
mitu cõmittitur. Istis fomitib quasi quib dam gradib coalescit omne

Expanded text:
malum, sed etiam de ipso malo opere glormali fit deterius, dum de vitiis gratulantes, extolluntur in pejus. 221 De talibus ecessitate. 1. Interdum mali quod sumus, necessitate potius, non voluntate existimus. Vertenda est autem necessitas mali in voluntatem boni. Plerique non voluntate, sed sola necessitate peccant, pertimescentes temporalem inopiam. Et dum praesentis saeculi necessitatem refugiunt, a futuris bonis privantur. 2. Item nonnulli peccatum voluntate, non necessitate committunt, nullaque coacti inopia existunt iniqui; sed tantum gratis cupiunt esse mali. Neque enim ipsam rem amant, quam appetunt, sed ipsa tantum peccati malitihosti a quo nondum victi sumus, quam ei a quo jam superati ac devicti cognoscimur. 2. Omne peccatum, antequam admittatur, amplius pertimescitur. Quantumvis autem grave sit, dum in usu venerit, leve existimatur et sine ullo metu committitur. 3. Istis fomitibus, quasi quibusdam gradibus, coalescit omne
Abbreviated transcription (Latin):
humiles habere debuerant. Tales igitur ad promissa cȩlestia non ꝑurni¬
unt. quia sibi ipsi uirginitatis prȩmiũ ꝑclationis uitium auferunt. Hoc ẽ.
enim in euangelio non habere uirguies in uasis oleum. idẽ non feruari int᷑
conscientiam boni oꝑis testimonium sed infacie głari apud homines. no
in corde apud dm̃. Quina adulteru excipitur destina matrimonu.
Meliusq est uxotem ducere. quan ꝑlibidinis ardorem ꝑite. Quidam c̃¬
iugale decus non ꝓgignendis filus delectantur. sed hoc proturbulenta car¬
nis & libidinosa consuetudure appetunt: sicq bonum male utuntur.
Uitia ꝑse mala sunt: coniugia uero & potestates ꝑse quidẽ bona sunt: per
ea uo quȩ circa ea male existunt. Ei oniuigia enĩ ꝑ id mala sunt. per

Expanded text:
humiles habere debuerunt. Tales igitur ad promissa coelestia non pervenihumiles habere debuerunt. Tales igitur ad promissa coelestia non perveniunt, quia ipsi sibi virginitatis praemium per elationis vitium auferunt. Hoc est enim in Evangelio non habere virgines in vasis oleum, id est, non servare intra conscientiam boni operis testimonium, sed in facie gloriari apud homines, non in corde apud Deum. 12. Ruina adulterii excipitur destina matrimonii; meliusque est 248 uxorem ducere quam per libidinis ardorem perire. 13. Quosdam conjugale decus non pro gignendis filiis delectat, sed hoc pro turbulenta carnis et libidinosa consuetudine appetunt, sicque bono male utuntur. 14. Vitia per se mala sunt, conjugia vero et potestates per se quidem bona sunt; per ea vero quae circa ea sunt, mala existunt. Conjugia enim per id mala sunt, per
Abbreviated transcription (Latin):
missione Unde & insipientib uirginib saluator in udicio uenies
dicit Amen dico uobis. nescio uos. Ebi eñi uedicans mentẽ corrap.¬
tam inuenerit: carnis ꝓculdubio incorruptione dampnabit. Nihil
prodest incorraptio carnis. ubi non ẽ integritas mentis. Nihilq ual& mun¬
m esse corpore. eum qui pollutus ẽ. meute. Multi sunt reproborum
qui carnalis corruptelȩ contagium nesciunt. qui sicut infecundi sunt cor¬
pore. ita steriles manent mente: oꝑisq boni fecunditate. Qui recte
de uirginitate gauderent. si aliis prauis oꝑibus non inferuirent. Qui
continentiam ꝓfitetur & ab alus terrenis desiderus non subtrahitur: quãm¬
uis hunc luxuria carnis non polluat. diuersa tamen mundane conuersa¬
tonis oꝑatio maculat. Uirgines de suis meritis gloriantes. hipocritis con¬
parantur : quia głam boni oꝑis foris appetunt: quã intra conscrentiam

Expanded text:
promissione. Unde et insipientibus virginibus Salvator in judicio veniens, promissione. Unde et insipientibus virginibus Salvator in judicio veniens, dicit: Amen, dico vobis, nescio vos . Ubi enim judicans mentem corruptam invenerit, carnis procul dubio incorruptionem damnabit. 8. Nihil prodest incorruptio carnis, ubi non est integritas mentis. Nihilque valet mundum esse corpore eum qui pollutus est mente. 9. Multi sunt reproborum, qui carnalis corruptelae contagium nesciunt; qui sicut infecundi sunt corpore, ita steriles manent mente, operisque boni fecunditate; qui recte de virginitate gauderent, si aliis pravis operibus non inservirent. 10. Quisque continentiam profitetur et ab aliis terrenis desideriis non subtrahitur, quamvis hunc luxuria carnis non polluat, diversa tamen mundanae conversationis operatio maculat. 11. Virgines de suis meritis gloriantes hypocritis comparantur, qui gloriam boni operis foris appetunt, quam intra conscientiam
Abbreviated transcription (Latin):
inuita ęt̾na isaia testante. Hȩc dicit dñs eunuchis. Dabo eis in domo
mea & inmuris meis locũ. & nom̃ melius afilus & filiab nom̃ sempiter¬
num dabo eis. qđ non ꝑibit. Nec dubiũ quod qui caste ꝑ seuerant & uir¬
gines. angelis dĩ efficiantur aequales. A manda est pulchritudo casti.¬
tatis. ciuus. degustata dilectio. dulcior inuenitur quã carnis. G as¬
tas enim fructus suauitatis ẽ. pulchritudo iniuolata scõrum. E astitas
securitas mentis. sanitas corporis. Unde & aliquos gentiũ gimnicos
ꝑ petuã ueneris abstinentiã exercuisse. ne uircutem libidine frana¬
rent. Luxuriosa namq uita carnem cito debutat. fractamq celerit̃
ducit ad senrctutem. Om̃e peccatũ ꝑpęnitentiã recipit uulneris
sanitatẽ. Uirginitas aut̃ si labitur. nullatenus reparatur. Nã quã¬
uis pęnitendo uenix fructum ꝑcipiat. incorruptionẽ tamen nullate

Expanded text:
in vita aeterna, Isaia testante: Haec dicit Dominus eunuchis: « Dabo eis in domo in vita aeterna, Isaia testante: Haec dicit Dominus eunuchis: « Dabo eis in domo mea, et in muris meis locum; et nomen melius a filiis et filiabus, nomen sempiternum dabo eis, quod non peribit » . Nec dubium quod qui casti perseverant, et virgines, angelis Dei efficiuntur aequales. 5. Amanda est pulchritudo castitatis, cujus degustata delectatio dulcior invenitur quam carnis. Castitas enim fructus suavitatis est, et pulchritudo inviolata sanctorum. Castitas securitas mentis, sanitas corporis; unde et aliquos gentilium gymnicos legimus perpetuam Veneris abstinentiam exercuisse, ne virtutem libidine frangerent. Luxuriosa namque vita carnem cito debilitat, fractamque celeriter ducit ad senectutem. 6. Omne peccatum per poenitentiam recipit vulneris sanitatem; virginitas autem, si labitur, nullatenus reparatur. Nam quamvis poenitendo 247 veniae fructum percipiat, incorruptionem tamen nullaten
Abbreviated transcription (Latin):
grauioris supplicu formidine suꝑatur. Sicut eñi clauus clauũ expellit
ita sepe recordatio ardoris gehennȩ̨ ardorem excludit luxuriȩ. Qui¬
dam ii uiuentute luxuriose uiurutes in senectute continentes fieri
delectantur. & tunc eligunt seruare castitatem: quando eos libido
seruos habere contempnit. Nequaquã insruectute continentes uocan¬
di sunt. qui in uiuentute luxuriose uixerint. Nabes non habent p̃̾miũ.
qui laboris certanen non habuerunt. Eos eni exspectat gloria. in
quando ds̃ gemitu interno pulsatur. Prȩlatam uirginitatẽ nuptia¬
rũ. Illud cñ bonum: hoc optimũ. Eoniuigim concessum ẽ. uirginitas ad mo¬
nita tantum ñ iussa. Sed idõ tantũ admonita. quia nimis excelsa. Gemi¬
num ẽ bonũ uirginnitas. quia & in hoc mundo sollicitudurẽ scłi amit
& in futurũ ȩternum castitatis p̾miũ ꝑcipit. Uugines feliciores esse

Expanded text:
gravioris supplicii formidine superatur. Sicut enim clavus clavum expellit, gravioris supplicii formidine superatur. Sicut enim clavus clavum expellit, ita saepe recordatio ardoris gehennae ardorem removet luxuriae. 24. Quidam in juventute luxuriose viventes, in senectute continentes fieri delectantur, et tunc eligunt servire castitati, quando eos libido servos habere contemnit. 25. Nequaquam in senectute continentes vocandi sunt, qui in juventute luxuriose vixerunt. Tales non habent praemium, quia laboris certamen non habuerunt. Eos enim exspectat gloria, in quando Deus gemitu interno pulsatur. 2. Praelatam virginitatem esse nuptiis. Illud enim bonum, hoc optimum. Conjugium concessum est , virginitas admonita tantum, non jussa. Sed ideo tantum admonita, quia nimis excelsa. 3. Geminum est bonum virginitas, quia et in hoc mundo sollicitudinem saeculi amittit, et in futuro aeternum castitatis praemium percipit. 4. Virgines feliciores sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑcariiis inmuditiam templum dĩ uiolat. & tollens menbra
xp̃i facit menbra ieretricis. Maxinre ꝑ carnis luxitriam humanu
genus subditur diabolo. quam ꝑcȩcera uitia. Cum eni ille uariis tẽp¬
tamentis inlectos homines conetꝰ ꝑuertere. magis aut̃ mechandi
desiderium suggerit. quia utrumq fexum in hoc uitio amplius egro¬
tare intendit. Dȩmones scientes pulchritudinẽ ẽẽ. animȩ castiatẽ.
& ꝑbanc homurẽ angelicis meritis ex quib illi lapsi sunt coequari. liuo¬
re ꝑculsi inuidiȩ. initunt ꝑsensus corporis opus desideriũq libidinis.
quatenus acȩlestib deorsum deiectam animã ꝑtrahant. fecumq quod
uicerint gloriantes ad tartara ducant. Quando inpulsu dȩmonũ mens
ad delectationem fornicationis inpellitur. diuini iudicu metus. & ȩt̾ui
tormenta incendii ante oculos proponantur: Quia nimirũ om̃is pęna

Expanded text:
quia per carnis immunditiam templum Dei violat, et tollens membra quia per carnis immunditiam templum Dei violat, et tollens membra Christi, facit membra meretricis. 21. Magis per carnis luxuriam humanum genus subditur diabolo, quam per caetera vitia. Cum enim ille variis tentamentis illectos homines conetur pervertere, magis tamen moechandi desiderium suggerit, quia utrumque sexum in hoc vitio amplius aegrotare intendit. 22. Daemones scientes pulchritudinem esse animae castitatem, per hanc hominem angelicis meritis, e quibus illi lapsi sunt, coaequari, livore perculsi invidiae, injiciunt per sensus corporis opus desideriumque libidinis, quatenus a coelestibus deorsum dejectam animam pertrahant, secumque quos vicerint gloriantes ad tartara ducant. 23. Quando impulsu daemonum mens ad delectationem fornicationis impellitur, divini judicii metus et aeterni tormenta incendii ante oculos proponantur, quia nimirum omnis poena
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem delectationẽ ingerit. Iam uõ si inusũ uenerit. tanto per¬
ditis dulcior fit: ut suꝑare difficile sit. Unde & sepe ex consuetudin
delinquendi quasi captiui ad peccandum cum quadam uolentia trahim.
i plus oblectat mentẽ delectatio fornicationis quam amor castitatis
adhuc inhomine peccatum regnat. Certe si amplius delbectat pul¬
chritudo intunȩ castitatis. iam non regnant peccata. sed regnat iuis.¬
ticia. Nam solum de cominissa fornicatione peccatum regnat in ho
mine: sed si adhuc delectat᷑ atq animun teneat. procul dubio reguat.
Fornicatio carnis. adulterium ẽ. Fornicatio animi. seruitus idolorum.
Om̃is in munda pollutio.fornicatio dicitur. Quamuis quisq diuersa tur¬
pitudinis uoluntate prostituatur Ex delectatioire enim fornicaridi
uatia gignunt᷑ flagitia : Quib reguum dĩ clauditur. & homo adõ se.¬
paratur. Inter cȩtera septem uitia fornicatio maxima ẽ. sceleris:

Expanded text:
majorem delectationem ingerit. Jam vero si in usum venerit, tanto permajorem delectationem ingerit. Jam vero si in usum venerit, tanto perditis dulcior fit, ut superare difficile sit. Unde et saepe ex consuetudine delinquendi quasi captivi ad peccandum cum quadam violentia trahimur, i plus oblectat mentem delectatio fornicationis quam amor castitatis, adhuc in homine peccatum regnat. Certe si amplius delectat pulchritudo intimae castitatis, jam non regnat peccatum, sed regnat justitia. Nam non solum de commissa fornicatione 245 peccatum regnat in homine, sed, si adhuc delectetur, atque animum teneat, procul dubio regnat. Fornicatio carnis adulterium: fornicatio animae idolorum est servitOmnis immunda pollutio fornicatio dicitur, quamvis quisque diversa turpitudinis voluptate perfruatur. Ex delectatione enim fornicandi varia gignuntur flagitia, quibus regnum Dei clauditur et homo a Deo separatur. Inter caetera septem vitia fornicatio maximum scelus est,
Abbreviated transcription (Latin):
urtutũ effectib existunt suꝑbi ut cadant. carnis uitio humiliantur ut
surgant. Antequam ꝑficiatur adulterium in oꝑe. iam adulterium ex¬
tat in cogitatione. E x corde enĩ primum fornicationes sunt auferendȩ
& non prorumpent in opere. Hinc est quod ꝑ proph̃am dicitur. Accin¬
gite lumbos ur̃os suꝑ ubera ur̃a: hoc est in corde libidines resecate quȩ
ad lumbos ꝑtinrent. Nam cor suꝑ ubera ẽ. non in lumbis. Libidinis in¬
moderata licentia. nescit habere modum. Nam dũ se uitiosus animus in expl¬
enda fornicatione luxuriante laxauerit. nihilominus ad aliena nefanda
sceleta suadentib dȩmonib transit: duni in modetate metas pudoris ex¬
cesserit. crimen criminib adicit. paulatimq ad deteriora ꝓcedit. Non
ita suauis est amantium. immo amentium incerta carnis libido ficut ex¬
ꝑta. nec ita delectat fornicatio dum priniũ cõmittitur. nam repetita.

Expanded text:
virtutum affectibus existunt superbi, ut cadant, carnis vitio humilientur, ut virtutum affectibus existunt superbi, ut cadant, carnis vitio humilientur, ut surgant. 14. Antequam perficiatur adulterium in opere, jam adulterium exstat in cogitatione. Ex corde enim primum fornicationes sunt auferendae, et non prorumpent in opere. Hinc est quod per prophetam dicitur: Accingite lumbos vestros super ubera vestra ; hoc est, in corde libidines resecate, quae ad lumbos pertinent. Nam cor super ubera est, non in lumbis. 15. Libidinis immoderata licentia nescit habere modum. Nam dum se vitiosus animus in explenda fornicatione, carne luxuriante, laxaverit, nihilominus ad alia nefanda scelera suadentibus daemonibus transit; dumque immoderate metas pudoris excesserit, crimen criminibus adjicit, paulatimque ad deteriora procedit. 16. Non ita suavis est amantium, imo amentium, inexperta carnis libido, sicut experta; nec ita delectat fornicatio, dum primum committitur, nam repetita
Abbreviated transcription (Latin):
onis. contra. sit ad consensum libidinis. Cito enim resistit operi. qui
titillanti non cõmodat debectationi. Murius inpugnatur qui usq ad
onsensionẽ. & siñ usq ad ꝑpetrationẽ temptat᷑ : qu̾a is qui sola sug¬
gestione ꝓconditione carnis temptamentis sollicitatur. Stimuli car.¬
nis qui in paulo excitante satane angelo inerant. ex lege peccati eraq:
ue iu membris hominum de necessitate libidinis habitant. quã re¬
luctantem dum inse expugnat ꝑficitur. & de infirmitate libidinosę
titllationis uirtutẽ suscipit gloriosi certaminis. Seruorũ dĩ multa
certamina de sua carite mouentur. Nani quãuis in amore dĩ eo
sit inconcussa intentio. mens tamen de carne quam ex terius gestat.
int̾na prȩlia tolerat. Dr̃ aut̃ quibȩc ad ꝓbationẽ ꝑmittit. gratia
protegente suos non deserit. Idõ non numquã electi lapsu carnali corra.¬
unt. ut auitio suꝑbiȩ qua de uirtutib tument sanentur. Et qui de

Expanded text:
ionis, non transit ad consensum libidinis. Cito enim resistit operi, qui titillanti se non accommodat delectationi. 10. Durius impugnatur qui usque ad consensionem, etsi non usque ad perpetrationem tentatur, quam is qui sola suggestione pro conditione carnis tentamentis sollicitatur. 11. Stimuli carnis, qui in Paulo, excitante Satanae angelo, inerant , ex lege peccati erant, qui in membris hominum de necessitate libidinis 244 habitant. Quam reluctantem, dum in se expugnat, perficitur, et de infirmitate libidinosae titillationis virtutem suscipit gloriosi certaminis. 12. Servis Dei multa certamina de sua carne moventur; nam quamvis in amore Dei eorum sit inconcussa intentio, mens tamen in carne, quam exterius gestat, interna praelia tolerat. Deus autem, qui haec ad probationem permittit, gratia protegente, suos non deserit. 13. Ideo nonnunquam electi lapsu carnali corruunt, ut a vitio superbiae, qua de virtutibus tument, sanentur; et qui de
Abbreviated transcription (Latin):
qui appetitu cupiditatis suȩ. sanguinis expleuit effusionẽ. sic iniqui ma¬
la quȩ concupiscunt & assequuntur. quatenus de effecta mali defideru
fortius puniantur. Etlectos aut̃ suos as non dimitcit indesidenorũ
malorum ꝑfectione. sed in dolotẽ mentẽ conurrito eoꝵ ꝓ ia quod in

Expanded text:
qui appetitum cupiditatis suae sanguinis explevit effusione . 6. Saepe iniqui maqui appetitum cupiditatis suae sanguinis explevit effusione . 6. Saepe iniqui mala quae concupiscunt assequuntur, quatenus de affectu mali desiderii fortius puniantur. Electos autem suos Deus non dimittit ire in desideriorum malorum perfectionem, 250 sed in dolorem mentem con
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑse. Eixemplo itineris rectȩ iuxta quod spinȩ nascuntur. Quȩ
surgentes elatere noceant eis. qui recto itinere gradiuntur:
rit cupiditatis. Non potest ad contemplandum dm̃ mens eẽ. librra
quȩ desideruis huius mundi & cupiditatib inhiat. Neq enĩ alta
conspicere poterit oculus. quẽ puluis cludit. Om̃i peccato peior
ẽ auaritia & amor pecuniarum. Ende & ꝑsalomonẽ dicitur.
Nihil ẽ. scelestius. quam amate pecunias. Hic enĩ animã suam
uenabem. facit. qm̃ in uita sua ꝓrecit intima sua. Ecupiditas om̃i¬
um crimuiũ mater ẽ. Onde & apłs ait. Radix om̃ium maloꝵ¬
ẽ. cupiditas. quam quidam appetentes errauerunt afide. Si ergo
succiditur radix criminum non pullulant cȩtetę soboles peccatoꝵ.
Multi causa cupiditatis terrenȩ. &iam ipsam fidem renuntiauerunt.
upiditas enĩ xpm uendidit. Nam & plerisq tantũ in reb alienis ẽ
desiderium. ut &iam homicidium ꝑpetrare non uereant᷑. Sicut achal

Expanded text:
non per se; exemplo itineris recti, juxta quod spinae nascuntur, quae surgentes a latere nocent eis qui recto itinere gradiuntur. rit cupiditates. 2. Non potest ad contemplandum Deum mens esse libera, quae desideriis hujus mundi et cupiditatibus inhiat. Neque enim alta conspicere poterit oculus quem pulvis claudit. 3. Omni peccato pejor est avaritia et amor pecuniarum. Unde et per Salomonem dicitur: Nihil est scelestius quam amare pecuniam ; hic enim animam suam venalem facit, quoniam in vita sua projecit intima sua. 4. Cupiditas omnium criminum mater est. Unde et Apostolus ait: Radix omnium malorum cupiditas est; quam quidam appetentes erraverunt a fide . Si ergo succiditur radix criminum, non pullulant caeterae soboles peccatorum. Multi causa cupiditatis terrenae etiam ipsam fidem renuntiaverunt. Cupiditas enim Christum vendidit. Nam et plerisque tantum in rebus alienis est desiderium, ut etiam homicidium perpetrare novereantur, sicut Achab,
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis enim quisq in hac uita sit uistus. tamen dum ecorpore isto
egreditur ꝑtimeseit. ne dignus supplicio sit. Nullus ẽ. enum homo
absq peccato. nec quisquam potest securus eẽ. de dĩ iudicio cum¬
& iam & de ociosis uerbis reddenda sit ratio. Finem ustoꝵ optim
rogatio tranquilla cõmendat. ut ex eo intelligantur scõrum habere¬
consortium angłorũ. ex quo ab hoc corpore sire uexatione dura tol¬
lunt᷑. Prauos autẽ homines apostatȩ angeli excipiunt moriente
ut eis sint ipsi tortores in pynis. qui fuerunt suasores inuicus. Et
uetat. Illi enim deplorandi sunt in mortẽ. quos mistros infernus e
hac uita recipit: non quos cȩlestis aula lȩtificandos includit amen.

Expanded text:
Quamvis enim quis in hac vita sit justus, tamen dum ex corpore isto Quamvis enim quis in hac vita sit justus, tamen dum ex corpore isto egreditur, pertimescit ne dignus susine peccato: nec quisquam potest de Dei esse securus judicio, cum et de otiosis verbis reddenda sit ratio. Finem justorum optimum vocatio tranquilla coconsortium angelorum, ex quo ab hoc corpore sine vexatione dura tolluntur. 11. Pravos autem homines apostatae angeli excipiunt morientes, ut eis sint ipsi tortores in poenis, qui fuerunt suasores in vitiis. 362 12. Etsvetat. Illi enim deplorandi sunt in morte, quos miseros infernus ex hac vita recipit, non quos coelestis aula laetificandos includit.
Abbreviated transcription (Latin):
diuites in hac fallaci uita dum potentię głam uel terum habundantiam
gestiunt. repente hora qua uesciunt in prouiso exitu rapiuntur. atq
sorbente profundo cruciandi aeterni gehennȩ incendus deputantur.
Dequib bene ꝑ propbam dicitur. Dũcunt in bonis dies suos. & in pun¬
to ad inferna desceudunt. Iniquus moriens qui imitatione sua ad cul
pam multos traxerat dilectione peccati. multos a culpareuocat ter¬
rore tormenti : quod &iam psalmista testatur dicens. Lȩtabitur
torum. In peccatorum eni morientium sanguine iusti lauantur ma¬
nus:. Quia dum eorum pena conspicitur. conspicientis uita mũdat
C uius enim talis crudelis exitus cernitur. non solum qui uiderit re¬
fugit. sed & alios ab imitatione illius quanta ualuerit exhortatione
compescit. In exitu uitȩ animȩ electorum nimio metu terrentu
incerti utruni ad pręmium an ad supplicium trausferantur. Quidã

Expanded text:
divites in hac fallaci vita, dum de potentiae gloria vel rerum abundantia divites in hac fallaci vita, dum de potentiae gloria vel rerum abundantia gestiunt, repente hora qua nesciunt improviso exitu rapiuntur, atque absorbente profundo, cruciandi aeternis gehennae incendiis deputantur. De quibus per Prophetam dicitur: Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt . 6. Iniquus moriens, qui imitatione sui multos ad culpam traxerat delectatione peccati, multos a culpa revocat terrore tormenti. Quod etiam Psalmista testatur dicens: Laetabitur torum . In peccatorum enim morientium sanguine justi lavant manus, quia dum eorum poena conspicitur, conspicientis vita mundatur. Cujus enim talis crudelis exitus cernitur, non solum qui viderit, refugit, sed alios etiam ab imitatione illius, quanta valuerit exhortatione, compescit. 7. In exitu vitae animae electorum nimio terrentur metu, incerti, utrum ad pr
Abbreviated transcription (Latin):
eo qđ ad desideratam patriã tarde ꝑueniat & uitae prȩscitis erũpnan
serius amittat.
uolentes exire de corpore: dĩ tamen dispositione pberũq diu
in hac uersantur: ut ꝑ longa tolerantiȩ experimenta solidius eorum pa.¬
cientia roboretur. Multi uitam odio habent. & tamen mori timent.
quod plerisq in angustia contungere sola. sicq econtrario laffectu. &
uiuendi habent tedium. & moriendi metum. Sollicite deb& unꝰqͥsq
uirte. & semper terminum uitȩ suȩ considerare. ut de contemplati¬
oꝑibus tuis. memorare nouissima tua: & in aeternum non peccabis.
Uenturi exitus ignorantia incerta ẽ. & dum quisq mori non existimat¬
tollitur. Unde unusquisq festinet ne in iniquitatib suis rapiatur.
simulq finiatur uita cum culpa. Nam incerto diabolus quos uiuentes
accendit aduicia. subito morientes ꝑtrahere nititur ad tormenta. Sepo

Expanded text:
eo quod ad desideratam patriam tarde perveniat, et vitae praesentis aerumnam eo quod ad desideratam patriam tarde perveniat, et vitae praesentis aerumnam serius amittat. volentes exire de corpore, Dei tamen dispositione plerumque diu in hac vita versantur, ut per longa tolerantiae experimenta solidius eorum patientia roboretur. 2. Multi odio vitam habent, et tamen mori timent; quod plerisque in angustia contingere solet, sicque contrario affectu et vivendi habent taedium, et moriendi metum. 3. Sollicite debet unusquisque vivere et semper terminum vitae suae considerare, ut de contemplatioperibus tuis memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis . 361 4. Venturi exitus ignorantia incerta est, et dum mori quis non existimattollitur. Unde unusquisque festinet ne in iniquitatibus suis rapiatur, simulque finiatur vita cum culpa. Nam incentor diabolus eos quos viventes accendit ad vitia, subito morientes pertrahere nititur ad tormenta. 5. Saepe
Abbreviated transcription (Latin):
satis utiliter pensat. Uita em̃ prȩsens quia ipsis suis incrementis
breuis est. suo enim augmento perit: dum id quod uidecur infu¬
turo proficere: in prętetito defecit. Item ex ipso essȩ breuis uita pie¬
sens ostenditur. ex quo non permana& sed finitur. Tela eium consumat᷑
filis. & uita hominis expletur dieb singulis. Quod diu in hac uita iii.¬
uitur: quexitur utrũ augmentum. an rectus detrimentũ dicatur.
Sed quomodo possit recte augnentũ dici quo ꝑdimensiones aetatũ
ad mortis tenditur detrimentũ: Qui uitam longam quę̧ris. ad eam
tende uitam ꝓqua xp̃ianus es idest arternam. non ad istam dequa a
erudiendũ te descendit uita art̾na. id est xp̃c uerbum caro coniune¬
tus. Hęc est enim uita uitalis. nam ista uita mortalis est. Mori
oporta hominẽ in carne mundo: ne moriatur in anima xp̃o.
dõ uiuere debectetur De mora uitȩ istius tediũ patitur iustꝰ.

Expanded text:
satis utiliter pensat. Vita enim praesens, quia ipsis suis incrementis satis utiliter pensat. Vita enim praesens, quia ipsis suis incrementis deficit, brevis est; suo enim augmento perit, dum id quod videtur in futuro proficere in praeterito deficit. Item ex ipso esse brevis 360 vita praesens ostenditur, ex eo quod non permanet, sed finitur. Tela enim consummatur filis, et vita hominis expletur diebus singulis. 4. Quod diu in hac vita vivitur, quaeritur utrum augmentum an rectius detrimentum dicatur. Sed quomodo possit recte dici augmentum, quod per dimensiones aetatum ad mortis tendit detrimentum? 5. Qui vitam longam quaeris, ad eam tende vitam, pro qua Christianus es, id est, aeternam; non ad istam, de qua ad erudiendum te descendit vita aeterna, id est, Christus Verbum carni conjunctum. Haec est enim vita vitalis, nostra ista vita mortalis est. 6. Mori oportet hominem in carne mundo, ne moriatur in anima ChristDeo vivere delectetur. 7. De mora vitae istius taedium patitur justus,