comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i in hunc mundum: ut qui non iudent ui¬
dean .t. et qui udent ceci fiant. Eacecati sũt
suꝑbi: illuminati sunt humiles. Iudicauit ergo
plebem sitam. Apsum iudicium: dixit ysaias:
et ninc eũ domus iacob uenite ambulemus in
lumine añi. Parum est hoc. S quid sequitur
Dimisit enim plebem suam: domum isrł. Ipsa est
donnis iacob: que est domus ifrł. Qui enim iacob.
ipse est isrł. Nostis scãs litteras: et puto quod uo¬
bis ueniat in mentem quia ipse iacob quando
uidit angł̃m secum luctari. tunc accepit nom̃
ut appeslaretur isrł. Unus homo est: siue iacob
siue isrł. Una ꝑsona est: domus iacob et domus
ifrł. Una gens: una plebs. Hanc inuitat: et hac̃
dimictit. Et nunc iam certe occidisti xp̃m o
domus iacob: iam occidisti ap̃m : iam caput
ante crucem agitasti. iam pendentem irrisisti:
iam dixisti. si filius dei es descende de cruce:
iam rogauit medicus ꝓ freneticis. Pater ignos¬
ce illis : quia nesciunt quid faciunt. Certe iã

Expanded text:
i in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et qui vident caeci fiant» . Excaecati sunt superbi, illuminati sunt humiles. «Judicavit» ergo «plebem suam.» Ipsum judicium dixit Isaias: «Et nunc tu domus Jacob, venite, ambulemus in lumine Domini.» Parum est hoc, sed quid sequitur? «Dimisit enim plebem suam, domum Israel» . Ipsa est domus Jacob, quae est domus Israel; qui enim Jacob, ipse est Israel. Nostis sanctas Litteras, et puto quod vobis veniat in mentem quia ipse Jacob quando vidit angelum secum luctari, tunc accepit nomen ut appellaretur Israel . Unus homo est sive Jacob, sive Israel; una persona est: domus Jacob, et domus Israel, una gens, una plebs; hanc invitat, et hanc dimittit. Et nunc jam certe occidisti Christum, o domus Jacob; jam occidisti Christum, jam caput ante crucem agitasti, jam pendentem irrisisti, jam dixisti: «Si filius Dei est, descendat de cruce.» Jam rogavit medicus pro phreneticis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Certe jam
Abbreviated transcription (Latin):
quod uemat. Nunc tamen quam diu ur spes
o iuuanus. in fyon sumus : finita ua habita¬
bunus in ila ciuitate quȩ nunquam riutura
est: quia et dñs habitat in ea et custodit eã
que est iusio pacisiherłm aeterna: pacis illius
fusmei cili laucdandȩ lingua non sufficit: ubi
nullum hostem iam sentiemus. nec in ȩccłia.
nec eatra aeccliam. nec in carne nr̃a. nec in
cogtatione nr̃a : absorbebitur enuim mors in uic¬
toriam:. et uacabimmis ad iudendum dñm in
pace eterna dies iherłm facti ciuitatis dei.¬

Expanded text:
quoad veniat: nunc tamen quamdiu in spe quoad veniat: nunc tamen quamdiu in spe vivimus, in Sion sumus. Finita via habitabimus in illa civitate, quae nunquam ruitura est; quia et Dominus habitat in ea, et custodit eam: quae est visio pacis aeterna Jerusalem, pacis illius, fratres mei, cui laudandae lingua non sufficit, ubi nullum hostem jam sentiemus nec in Ecclesia, nec extra Ecclesiam, nec in carne nostra, nec in cogitatione nostra. Absorbebitur mors in victoriam , et vacabimus ad videndum Deum in pace
Abbreviated transcription (Latin):
Domus isrł benedicite dñm: om̃s filii habrahe.
Et sic de lapidib istis suscitantur filii habrahe.
Manifestum est quia illi sunt magis domus isrł
fide. Domus isrł benedicite dũm s fac et do¬
mum illam dici: et popłm istł uocari. Credi¬
derunt inde apłi : et milia cutuicisoꝵ. domꝰ
isrł benedicite dñm. Domus aaroti benedioite
dñm. Domus leui benedicite dũm. Benedioite
popłi dũm: hoc est domus ifrł generaliter. Be¬
nedicite prepositi: hoc est domus aaron. Bene¬
dicite ministri : hoc est domus leui. Quid de
ceteris nationib : Qui timetis dñm: benedici¬
te dñm. Om̃s ergo una uoce dicamus quod
sequitur : benedictus dñs ea syon qui habitat
in iherłm. Ex syon: et iherłm. Syon specula¬
tio : iherłm uisio pacis. In qua iherłm nunc
habitaturus est: In illa que cecidit: Not.
ti filii desertȩ. magis quam eius que habet iu¬
rum. Dunc ergo dñs ex syon: quia speculamut

Expanded text:
«Domus Israel, benedicite Dominum.» Omnes filii Abrahae; «Domus Israel, benedicite Dominum.» Omnes filii Abrahae; et si de lapidibus istis suscitantur filii Abrahae, manifestum est quia illi sunt magis domus Israefide: «Domus Israel, benedicite Dominum.» Sed fac de domo illa dici, et populum Israel vocari; crediderunt inde Apostoli et millia circumcisorum. «Domus Israel, benedicite Dominum; Domus Aaron, benedicite Dominum; Domus Levi, beneDominum, hoc est, domus Israel generaliter; benedicite praepositi, hoc est, domus Aaron; benedicite, ministri Dei, hoc est, domus Levi; qui de caeteris nationibus timetis Dominum, benedicite Domino. Omnes ergo una voce dicamus, quod sequitur Benedictus Dominus ex Sion, qui habitabat in Jerusalem.» Ex Sion et Jerusalem. Sion Speculatio, Jerusalem Visio pacis. In qua Jerusalem nunc habitaturus est? In illa quae cecidit? Non, ti filii desertae, magis quam ejus quae habet virum» . Nunc ergo Dominus ex Sion, quia speculamur
Abbreviated transcription (Latin):
guine occisoꝵ tanti exsurrexerunt: a quibus
ili uiterfectores marcirum suꝑarentur. Camen
et modo querunt ubi abscondant ydola sua
qui primo axp̃ianos ꝓpter ydola trucidabant.
Nonne preualuit aduersus eos dñs: Uide si faeit
quod sequitur. Preualuit dñs aduersus eos. Et
quid fecit: Exterminauit om̃s dõs gentium
terrȩ: et adorabunt eum unus o quisq de loꝙ
suo. om̃s insulȩ gentium. Quid est hoc : Nonno
predictum est: Nonne completum est Nõne
ut legitur. sic uidetur: Et illi qui remã serue
ocłos habent et non uident: nares habent. ec
dorant tamꝰ suauem hodorem xp̃i: Uere in at
factum est. et uere de illis dictum est: simles it¬
quotidie aꝑiuntur oculi cecoꝵ. et aures surdoꝵ.
Inspirantur nares insensatoꝵ. dissoliutur ora
mutoꝵ: constringuntur manus paraliticorum.
corriguntur pedes daudorum: de lapidib istis
excitantur filii abrahȩ: quib om̃ib iam dicat᷑

Expanded text:
guine occisorum tanti exsurrexerunt, a quibus guine occisorum tanti exsurrexerunt, a quibus illi interfectores martyrum superarentur. Tamen et modo quaerunt ubi abscondant idola sua, qui primo Christianos propter idola trucidabant. Nonne praevaluit adversus eos Dominus? Vide si facit quod sequitur, «Praevaluit Dominus adversus eos.» Et quid fecit? «Exterminavit omnes deos Gentium terrae; et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae Gentium» . Quid est hoc? Nonne praedictum erat? nonne completum est? nonne ut legitur, sic videtur? Et illi qui remanserunt, oculos habent, et non vident; nares habent, et dorant tam suavem odorem Christi? Vere in illis factum est, et vere de illis dictum est, «Similes ilquotidie aperiuntur oculi caecorum et aures surdorum, inspirantur nares insensatorum, dissolvuntur ora mutorum, constringuntur manus paralyticorum, corriguntur pedes claudorum, de lapidibus istis excitantur filii Abrahae : quibus omnibus jam dicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
non agnouerunt: quid dr̃: Similes illis fiant
qui faciunt ea : et oñs qui confidunt in illis.
Et creditis fr̃s ea primi in eis quandam simili¬
tudinem ydoloꝵ: non quidem in carne coꝵ
s in interiore homine eoꝵ. Nam autes habet᷑.
et non audiunt. Ad illos quippe clamat as.
Qui habet aures audiendi: audiat. Oculos habẽt:
et non uident. habent enm corporis oculos:
s non habent ocłos fidei. Deniq impletur hec
tum cominemoro: ꝓpriam. eax pressam. simpli¬
cem. manifestam audite ꝓpħiam predictam:
uidete completam. Preualut inquit dñs. ad¬
uersus eos. Propħa dixit sophonias aduersus
repugnantes et aduersus rebellantes. et de oc¬
cisione fidelium martires facientes s tamen nes¬
cientes: preualuit dñs aduersus eos. Et quomͦ
preualuit : In eccłia sua uidemus: quia preua¬
luit aduersus eos. Uolebant paucos apianos ea¬
tinguere. occidere: sangumem fuderunt. De san¬

Expanded text:
non agnoverunt, quid dicitur? «Similes illis sint omnes non agnoverunt, quid dicitur? «Similes illis sint omnes qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in illis.» Et creditis, fratres, exprimi in eis quamdam similitudinem idolorum, non quidem in carne eorum, sed in interiore homine eorum. Nam aures habent, et non audiunt: ad illos quippe clamat Deus, «Qui habet aures audiendi, audiat» . Oculos habent, et non vident: habent enim oculos corporis, sed non habent oculos fidei. Denique impletur haetum commemoro: propriam, expressam, simplicem, manifestam audite prophetiam praedictam, videte completam. «Praevaluit,» inquit, «Dominus adversus eos;» propheta dicit Sophonias. Adversus repugnantes, adversus rebellantes, et de occisione fidelium martyres facientes, sed tamen nescientes; «Praevaluit Dominus adversus eos.» Et quomodo praevaluit? In Ecclesia sua videmus quia praevaluit adversus eos. Volebant paucos Christianos exstinguere, occidere; sanguinem fuderunt: de san
Abbreviated transcription (Latin):
gentium argentum et aurum. Certe argentum:¬
certe aurum est. Munquid quia lucet argentũ.
argentum est. quomodo aurum est. utile forte
auaro non religioso. unmo uero nec auaro utile.
s utile bene utenti. et ꝑ euis erogationem che¬
saurum cȩlestem ad quirenti. Tamen nunc cũ
ista insensata sint. quid facitis homines de ar¬
gento et auro deos: Quos dõs facitis: nõne ui¬
detis quod non uideant: Oculos hñt et non
uident. aures habent et non audiunt: nares
habent et non hodorant. os habent et non lo¬
cuntur: manus habent et non oꝑantur : pe¬
des hab̾nt et non ambulant: et cetera. Omia
ista artifea faber argentarius. aurifea facere
potuit. et oculos. et aures. et nares. et os. et
manus. et pedes: s nec lucem ocłis nec audi¬
tum aurib. nec uocem ori. nec sensum narib
nec motum manib. nec iter pedibus dare po
ti: si a quo factus es agnouisti. De illis aut̃ qui

Expanded text:
Gentium argentum et aurum.» Certe aurum est, certe argenGentium argentum et aurum.» Certe aurum est, certe argentum est; numquid quia lucet argentum, argentum est, quomodo aurum est, utile forte avaro, non religioso; imo vero nec avaro utile, sed utile bene utenti, et per ejus erogationem coelestem thesaurum acquirenti: tamen nunc cum ista insensata sint, quid facitis homines de argento et auro deos? Quos deos facitis, nonne videtis quod non videant ? «Oculos habent, et non videbunt»; «aures habent, et non audient; nares habent, et non odorabunt; os habent, et non loquentur; manus habent, et non operabuntur; pedes habent, et non ambulabunt.» Omnia ista artifex, faber argentarius, aurifex facere potuit, et oculos, et aures, et nares, et os, et manus, et pedes; sed nec lucem oculis, nec auditum auribus, nec vocem ori, nec sensum naribus, nec motum manibus, nec iter pedibus dare potti, si a quo factus es agnovisti. De illis autem qui
Abbreviated transcription (Latin):
arduis montib ad ȩccłiam: et hanc uocem
habent pleriq et pene om̃s eoꝵ. ut uideamꝰ
uere intus docentem dm̃. Impletur scriptura
ꝓpħica: qua diccum est erunt om̃s docibiles
dei. Quid desideratis: diciius illis. Et illi. Uide¬
re głam dei. Om̃s enim peccauerunt: et egẽt
gł̃a dĩ. Credunt. consecantur: clericos sibi or¬
dinari exigunt. Nonne impletur: et inserius
sp̃s dei ad exprobranda et irridenda ydola
que iam irridentur a cultoribus sius. Ydola
gentium: argentum et aurum. Ista omnia
dõ faciente qui in cęlo et in terra omnia
quecumq uoluit fecit: qui uidicabit plebẽ
suam et in serus suis aduocabitur. Quid restat
figmentum: nisi ridendum. non ad orandum:
Udola gentium diccurus erat. fortasse ut contep¬
neremus ista omnnia. diccurus erat idola gen¬
tium: lapides. et ligna. gypsum et testam. Nõ
hec dico: uilis materia est. Illud quod ualde
amant. uel quod ualde honorant dico: ydola

Expanded text:
arduis montibus ad Ecclesiam, et hanc vocem arduis montibus ad Ecclesiam, et hanc vocem habent plerique et pene omnes eorum, ut videamus vere intus docentem Deum: impletur Scriptura prophetica qua dictum est, «Erunt omnes docibiles Deo» . Quid desideratis, dicimus illis? Et illi: Videre gloriam Dei. «Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei» . Credunt, consecrantur, clericos sibi ordinari exigunt. Nonne impletur, «Et in serviSpiritus Dei ad exprobranda et irridenda idola, quae jam irridentur a cultoribus suis: «Idola Gentium argentum et aurum.» Ista omnia Deo faciente, qui in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit, qui judicavit plebem suam, et in servis suis advocabitur; quid restat figmentum, nisi ridendum, non adorandum? Idola Gentium dicturus erat fortasse, ut contemneremus ista omnia; dicturus erat idola Gentium, lapides et ligna, gypsum et testam? Non haec dico; vilis materia est: illud quod valde amant, vel quod valde honorant dico, «Idola
Abbreviated transcription (Latin):
iacob: quia dimisit plebem suam domum
iacob Uem domus isrł: quia dimifit plebem
suam domum isrł. Que uenit et que dimissa
est: nsi quia hoc est iudicium. ut qui non
uident uideant: et qui uident ceci fiant:
Iudicauit ergo dñs plebem suam. Separauit
ergo: et non ibi inueniet quos in regnum su¬
um restituet: Plane inueniet: et in seruis
suis aduocabitur. Non reppulit ait apłs plebẽ
suam: quam presciuit. Et unde probas: Nlã
et ego israhelita sum. Ergo udicauit dñs ple¬
bem suam separando bonos a malis: hoc est i
seruis sius aduocabitur. Quibus: A gentib Quã¬
te enim gentes credendo uenerunt: Quanti
fundi: Quanta loca deserta modo ueniunt :
Ueniunt inde nescio quanti: credere uolunt.
Dicimus eis. Quid uultis: Respondent nosse
głam dĩ. Credite fr̃s mirari nos: et gaudere
ad talem uocem rusticanorum. ueniunt nes¬
cio unde: excitati a nescio quo. Quid dicam
subito de silua. de doserto. de remotissimis et

Expanded text:
imisit plebem suam domum Jacob; veni domus Israel, quia dimisit plebem suam domum Israel. Quae venit, et quae dimissa est, nisi quia hoc est judicium, «ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant? Judicavit» ergo «Dominus plebem suam.» Separavit ergo, et non ibi inveniet quos in regnum suum restituat? Plane inveniet: «Et in servis suis advocabitur. Non repulit,» ait Apostolus, «plebem suam, quam praescivit.» Et unde probat? «Nam et ego Israelita sum» . Ergo «Judicavit Dominus plebem suam,» separando bonos a malis: hoc est, «Et in servis suis advocabitur.» A quibus? A Gentibus. Quantae enim gentes credendo venerunt! quanti fundi, quanta loca deserta modo veniunt! Veniunt inde nescio quanti, credere volunt, dicimus eis: Quid vultis? Respondent: Nosse gloriam Dei. Credite, fratres, mirari nos et gaudere ad talem vocem rusticanorum. Veniunt nescio unde, excitati a nescio quo: quid dicam, subito de silva, de deserto, de remotissimis et
Abbreviated transcription (Latin):
suauis est: et attendite nue circa nos fecit. Qm̃
Laudate. psallite: qm̃ fecit ista. Talia dico que
capere ualeatis. Ceteras gentes sub angłis po¬
suit: iacob elegit sibi dñs: isrł in possessionẽ.
Gentem suam fecit agrum quem coleret: quem
ipse sominaret. Quamiuis ipse om̃s gentes condi¬
derit. ceteras angłis cominisit: sibi istam possi¬
dendam seruandam q depucauit: hunc po¬
płm. hunc iacob. Merito illius: an gr̃a sua:
De nondum natis ait : maior seruiet minori.
A płs dixit quod meritum habere nandum
nati non potuerunt: antequam quisquam eoꝵ
egisset aliquid boni aut mali. Non eigo se ex¬
tollat iacob non glorietur: non suis moritis
tribuat. Ante est precognitus. ante predestina¬
tus: ante electus. Non sius meritis electus: s gra
cdĩ uiuentus. et iustificatus. Sic et om̃s gentes.
N am ut in  sereretur quid meruit oleaster:
amaritudine baccharum. sterilitate filuestri :

Expanded text:
suavis est.» Et attendite quae circa nos fecit. «Quosuavis est.» Et attendite quae circa nos fecit. «QuoLaudate, psallite, quoniam fecit ista. Talia dico quae capere valeatis. Caeteras gentes sub Angelis posuit; «Jacob elegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi.» Gentem suam fecit agrum, quem coleret, quem ipse seminaret: quamvis ipse omnes gentes condiderit, caeteras Angelis commisit, sibi istam possidendam, servandamque deputavit; hunc populum, hunc Jacob. Merito illius, an gratia sua? De nondum natis ait, «Quia major serviet minori;» Apostolus dixit. Quod meritum habere nondum nati potuerunt, antequam quisquam eorum egisset aliquid boni aut mali? Non ergo se extollat Jacob, non glorietur, non suis meritis tribuat. Ante est praecognitus, ante praedestinatus, ante electus: non suis meritis electus, sed gratia Dei inventus et vivificatus . Sic et omnes gentes: nam ut insereretur, quid meruit oleaster amaritudine baccarum, sterilitate silvestri?
Abbreviated transcription (Latin):
tas s radixte. hec una arbor est: ꝑtines ad abaliã
et ysaac et iacob. Et quod plus est magis ad abra¬
sam et ysaas. et iacob oleastet insertus. quam
ram conftaca Tili cĩum ꝑ fragientum iam nõ
ibr sint Ol easter non ibi erat: et ibi est. liui
Osipbiam frang meruerunt. ste ꝑ humilttntẽ
aster quidem fuistis. s oliuia estis: participes pin¬
quedus oluiȩ. Nam uultis nosse in habraham.
Ne puteris uos ad hanc arborem non ꝑtiuere
qum. ꝓpterea inquit dico uobis quia multi
ab oxiente et occidente uenient. Eoce iam
oleaster in manu insertoris. Multi ab oriente et
occidente uenient. Uidemus quid ferat inse¬
rendum : ubi inserat uideamus. Et recumbẽt
inquit cum abraham. et ysaac. et iacob in
regno cęlorum. Uidemus et quid inseruit: et
ubi inserint. De ramis suꝑbis naturalib quid
dicis: filii aut̃ regni ibunt in tenebras exterio¬
res: ibi erit fletus etridor dentium. Res pre¬

Expanded text:
tas, sed radix te» . Haec una arbor est pertinens ad Abraham tas, sed radix te» . Haec una arbor est pertinens ad Abraham et Isaac et Jacob; et quod plus est, magis ad Abraham et Isaac et Jacob oleaster insertus, quam rami confracti. Illi enim per fragmentum jam non ibi sunt; oleaster non ibi erat, et ibi est: illi per superbiam frangi meruerunt, iste per humilitatem aster quidem fuistis, sed oliva estis, participes pinguedinis olivae. Nam vultis nosse in Abraham ne putetis vos ad hanc arborem non pertinerpterea,» inquit, «dico vobis, quia multi ab oriente et» «occidente venient.» Ecce jam oleaster in manu insertoris: «Multi ab oriente et occidente venient.» Videmus quid ferat inserendum; ubi inserat videamus: «Et recumbent,» inquit, «cum Abraham, Isaac et Jacob, in regno coelorum.» Videmus et quid inseruit, et ubi inseruit. De ramis superbis naturalibus quid dicit? «Filii autem regni ibunt in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium» . Res prae
Abbreviated transcription (Latin):
quippe inicium: s finem non habebunt. Ini
habraham et ysaac et iacob totam aeccłiam eiꝰ
cogitate: omne semen ifrł cogitate. Omne aut̃
semen isrł: non solum quod est ex carne. sed
etiam quod est ex fide. Apłs enim gentibus
Benedicemur ergo om̃s: in dõ abraham et ysaac
et iacob. Arborem quidem benedixit quandã.
eamq oliuam creauit sicut dixxit apłs. ipsos
patriarchas scos: unde effloruit ppłs dĩ. S hec
arbor oliue putata est non amputata: et inde
suꝑbi rami fracti sunt. Ipse est blasphemus et
impius popłs uideoꝵ. Manserunt tamen rami
bom et utiles. Nam inde apłi. Et cum ibi rami
utiles relicti ẽent ꝑ dĩ miscđiam: insertus est
et oleaster gentium. cui dicit apłs. Tu autem
cum eẽs oleaster insertus es in illis: et particeps
pinguedinis olee factus es. Noli gloriari. aduer¬
sus ramos. Quod si gl̃aris: non tu radicem por¬

Expanded text:
quippe initium, sed finem non habebunt. 7. In quippe initium, sed finem non habebunt. 7. In Abraham et Isaac et Jacob totam Ecclesiam ejus cogitate, omne semen Israel cogitate: omne autem semen Israel, non solum quod est ex carne, sed etiam quod est ex fide. Apostolus enim Gentibus Benedicimur ergo omnes in Deo Abraham et Isaac et Jacob. Arborem quidem benedixit quamdam, eamque olivam creavit, sicut dixit Apostolus, ipsos Patriarchas sanctos, unde effloruit populus Dei: sed haec arbor olivae putata est, non amputata, et inde superbi rami fracti sunt; ipse est blasphemus et impius populus Judaeorum. Manserunt tamen rami boni et utiles; nam inde Apostoli. Et cum ibi rami utiles relicti essent, per Dei misericordiam insertus est et oleaster Gentium, cui dicit Apostolus: «Tu autem cum esses oleaster, insertus es in illis, et particeps pinguedinis olivae factus es. Noli gloriari adversus ramos: quod si gloriaris, non tu radicem por
Abbreviated transcription (Latin):
ficis in eo quod michi sum: cape quod aibi be
Et ne forte quisquam putaret illud quođ doet
ds̃. ego sum qui sum. et qui est misit me ad
uos hoc solum aeternum ei nomen eẽ: qual
aut̃ dixit ds. ego sum ds̃ abraham. et ds̃ ini¬
ac. et ds iacob. temporale nomen eẽ: non eupa¬
uit ds̃ cum dixisset ego sum qui sum. et qu
est misit me ad uos. dicere quod hoc ei nom
sit in eternum: quia et si hoc non diceret: in¬
telligeretur. Est enim uere est: et eo ipso quod
uere est . sine icio et sine termino est. Quod
uero ꝓpter hominem est. ego sum ds̃ abralum
et dtꝰ ysaac. et ds̃ iacob ne ibi suboruetur huma¬
na sollicitudo quia hoc temporale est non sem¬
piternum. securos nos facit: quia de temporalib
ad ȩternam uitam nos ꝑducit. Hoc michi inqͥt
nomen est in ȩternum. Non quia aeternus abra¬
ham. et ęt̾nus ysaac. et aeternus iacob: s qua
dt̃ illos facit ȩternos. postea sine fine. habuerunt

Expanded text:
ficis in eo quod mihi sum, cape quod tibi sum. ficis in eo quod mihi sum, cape quod tibi sum. Et ne forte qnisquam putaret illud quod dixit Deus, «Ego sum qui sum;» et, «Qui est, misit me ad vos,» hoc solum aeternum ei nomen esse; quod autem dixit, «Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob,» temporale nomen esse: non curavit Deus, cum dixisset, «Ego sum qui sum;» et, «Qui est, misit me ad vos,» dicere quod hoc ei nomen sit in aeternum; quia etsi hoc non diceret, intelligeretur. Est enim, et vere est, et eo ipso quod vere est, sine initio et sine termino est. Quod vero propter hominem est, «Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob,» ne ibi suboriretur humana sollicitudo, quia hoc temporale est, non sempiternum, securos nos fecit, quia de temporalibus ad aeternam vitam nos perducit. «Hoc,» inquit, «mihi nomen est in aeternum,» non quia aeternus Abraham, et aeternus Isaac et aeternus Jacob, sed quia Deus illos facit aeternos postea sine fine: habuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie eẽ. menti humane difficile erat caꝑe.i
et nuttebatur homo ad homines quamius nõ
ab homine: continuo ds̃ temꝑauit laudem su¬
am: et hoc de se dixit quod capi dulciter pos¬
set. Non in eo uoluit remanere quod laudaba¬
tur: quo non posset laudator attingere. Uade
inquit: dic filiis isrł. ds abraham. et ds̃ ysaac.
et ds̃ iacob misit me ad uos. hoc michi nom̃
est in ȩternum. Certe dñe nomen illud ha¬
bes: quia et tu dixisti ego sum qui sum. qui
est misit me ad uos. Unde modo nomei mu¬
tasti: ut diceres. ds abraham. et ds̃ ysaac. et
ds̃ iacob: Nonie tibi udetur ratio eius res¬
pondere. et dicere : Quod dixi ego sum qui
sum. uerum est: s non capis. Quod aut̃ dixi
ego sum ds abraham. et ds̃ ysaac. et ds̃ ucoh.
et uerum est ec capis. Quod enim ego sum ou
sum: ad me ꝑtinet. Quod aut̃ ds̃ abrabam
et ds psaac. et ds̃ iacob ad ce ꝑtinet. Et a io¬

Expanded text:
proprie esse menti humanae difficile eracapere, proprie esse menti humanae difficile eracapere, et mittebatur homo ad homines, quamvis non ab homine; continuo Deus temperavit laudem suam, et hoc de se dixit quod capi dulciter posset; non in eo voluit remanere quod laudabatur, quo non posset laudator attingere. «Vade,» inquit, «dic filiis Israel, Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob misit me ad vos: hoc mihi nomen est in aeternum.» Certe, Domine, nomen illud hahes; quia et tu dixisti, «Ego sum: Qui est, misit me ad vos:» unde modo nomen mutasti, ut diceres, «Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob?» Nonne tibi videtur ratio ejus respondere, et dicere: Quod dixi, «Ego sum, qui sum;» verum est, sed non capis: quod autem dixi, «Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob» ; et verum est, et capis? Quod enim «Ego sum qui sum,» ad me pertinet, quod autem «Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob,» ad te pertinet: et si de
Abbreviated transcription (Latin):
tus est uł coquenti. uł pascenti. ut cum fuerit
pulmento aliquo deleccatus: non reddat grãm
laudando quod gustat : Si de his non tacenius
de illo qui dedit omnia tacebimus: Psallite
debatis enim uos fortassis uidere bonum om̃i¬
um bonoꝵ. bonum a quo sunt omĩa bona: bo¬
num sine quo nichil est bonum. et bonum qd̾
sine ceteris bonum est. T̃endebatis uos ut ui¬
deretis: et forte in eatendenda aciȩ mentis
ur̃e deficiebatis. hoc enim ex me conicio: sic
patior. S et si est aliquis sicut fieri pocest ⁊ et
ualde potest. acie mentis fortior me. et contu¬
itum cordis su diu figit in eo quod est: laudet
ille ut potest: et quomodo nos non possumus
laudet. Gr̃as tamen illi qui in hoc psalmo tem¬
ꝑauit laudem suam: ut et firmoꝵ eẽt et infir¬
morum. Nam et in illa missione serui sui mo¬
ysi cum diceret ego sum qui sum lec dices
fili is ifrł qui est misit me ad uos. quia ipsum

Expanded text:
tus est vel coquenti vel pascenti, ut cum fuerit tus est vel coquenti vel pascenti, ut cum fuerit pulmento aliquo delectatus, non reddat gratiam laudando quod gustat? Si de his non tacemus, de illo qui dedit omnia tacebimus? «Psallitedebatis enim vos fortassis videre bonum omnium bonorum, bonum a quo sunt omnia bona, bonum sine quo nihil est bonum, et bonum quod sine caeteris bonum est; tendebatis vos ut videretis, et forte in extendenda acie mentis vestrae deficiebatis. Hoc enim ex me conjicio; sic patior. Sed etsi est aliquis, sicut fieri potest, et valde potest, acie mentis fortior me, et contuitum cordis sui diu figit in eo quod est; laudet ille ut potest, et quomodo nos non possumus, laudet. Gratias tamen illi, qui in hoc psalmo temperavit laudem suam, ut et firmorum esset et infirmorum. Nam et in illa missione servi sui Moysi cum diceret, «Ego sum qui sum;» et, «Dices filiis Israel, Qui est misit me ad vos:» quia ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
non es. nunquam ꝑuenires. ds̃ factus est hõ:
ut hominem sequendo quod potes. ad dm̃
ꝑuenias quod non poteras. Ipse est mediator:
inde factus est suauis. Quid suauius pane an¬
głoꝵ: Quomodo non est suaus dñs: quando
panem angłorum manducauit homo: Non
enim alunde uuit homo: et aliunde uiuit
angls. Ipse est ueritas. ipse est sapientia: ipse
est uirtus dĩ. S quomodo eo ꝑfruuntur angłi:
tu non potes. Iili enim quomodo ꝑfruuntur:
Sicuti est. In principio erat uerbum. et uerbũ
erat apud dm̃: ot ds̃ erat uerbum: ꝑ quod fac¬
ta sunt omĩa. c̃u aut̃ quomodo contingis: Quia
uerbum caro factum est: et habitauit in nobis.
Ut enim panem angłoꝵ manducaret homo: cre¬
ator angłoꝵ factus est homo. P sallite ergo no¬
mini eius: qm̃ suauis est. Si gustastis: psallite.
Sigustastis quam suauis est dñs: psallite. Si be¬
ne sapit quod gustastis: laudate. Quis tam ingra¬

Expanded text:
non es, nunquam pervenires: Deus factus est homo, non es, nunquam pervenires: Deus factus est homo, ut hominem sequendo, quod potes, ad Deum pervenias, quod non poteras. Ipse est Mediator, inde factus est suavis. Quid suavius pane Angelorum? Quomodo non est suavis Dominus, quando panem Angelorum manducavit homo ? Non enim aliunde vivit homo, et aliunde vivit angelus. Ipsa est veritas, ipsa est sapientia, ipsa est virtus Dei: sed quomodo ea perfruuntur Angeli, tu non potes. Illi enim quomodo perfruuntur? Sicuti est, «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum per quod facta sunt omnia.» Tu autem quomodo contingis? Quia «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Ut enim panem Angelorum manducaret homo, Creator Angelorum factus est homo. «Psallite ergo nomini ejus, quoniam suavis est.» Si gustastis, psallite; si gustastis quam suavis est Dominus, psallite; si bene sapit quod gustastis, laudate. Quis tam ingra
Abbreviated transcription (Latin):
rit mandatum cor nr̃m fide. ut postremo
gaudeat ueritate. Nunc qm̃ ipse a nobis u¬
deri non potest. oꝑa eius uideamus: ne sine
laude eus remaneamus. Engo dixit laudate
dñm quia bonus est: psallite nomini eius qm̃
suauis est. forte eẽt bonus. et suauis non eẽt:
si tibi non daret posse gustare. Talem aut̃ se
prebuit hominib. ut etiam panem de cęlo
miserit : et filium suum aequalem qui hoc
est quod ipse dederit hominem faciendũ.
et ꝓ hominib occidendum: ut ꝑ hoc quod
tu es. gustes quod non es. Multum enim ad
te erat gustare suauitatem dei. quia remota
erat illa et nimis alta: tu aut̃ niinis abiectus.
et in imo iacens. In magna ista separatione: mis¬
sus est mediator. Non poteras ad diñ homo:
ds̃ factus est homo: ut qm̃ homo potes ad ho¬
minem qui non posses ad dm̃. ꝑ hominem
hoc sequendo quod es nunquam ꝑuenires. Si
ds̃ solum eẽt: non comprehendendo quod

Expanded text:
rit mundatum cor nostrum fide, ut postremo rit mundatum cor nostrum fide, ut postremo gaudeat veritate; nunc quoniam ipse a nobis videri non potest, opera ejus videamus, ne sine ejus laude remaneamus. Ergo dixi, «Laudate Dominum, quoniam bonus est; psallite nomini ejus, quoniam suavis est.» Forte esset bonus et suavis non esset, si tibi non daret posse gustare. Talem autem se praebuit hominibus, ut etiam panem de coelo miserit , et Filium suum aequalem, qui hoc est quod ipse, dederit hominem faciendum, et pro hominibus occidendum; ut per hoc quod tu es, gustes quod non es. Multum enim ad te erat gustare suavitatem Dei; quia remota erat illa et nimis alta, tu autem nimis abjectus et in imo jacens. In magna ista separatione missus es Mediator. Non poteras ad Deum homo; Deus factus est homo: ut quoniam homo potes ad hominem, qui non posses ad Deum, per hominhoc sequendo quod es, nunquam pervenires; si Deus solum esset, non comprehendendo quod
Abbreviated transcription (Latin):
bonum: bonum bonum est. Cogitate et uide¬
te qm̃ quicquid aliud laudatis: idõ laudatis
quia bonum est. Insanit: qui laudat quod
non est bonum. Si laudes iniquum eo ipso
quod iniquus est. nonne et tu iniquus eris
Si laudes furem eo ipso quod fur est. nonne
et tu particeps eris: Si laudes iustum in eo
ipso quod iustus est. nonne et tu habes inde
partem laudando: Nonne enim laudares
iustum: nisi amares. Non amares: si nichil
inde haberes. Si ergo quicquid aliud lauda¬
mus ideo laudamus quia bonum est: nulla
tibi maior causa et melior et firmior dari
potuit quare laudes dm̃. nisi quia bonus ẽ.
Ergo laudate dñm: qm̃ bonus est. Quamdiu
dicamus eis bonitatem: Quis corde concipiat:
ut complectatur quam bonus sit dñs: s ad
nos redeamus. et in nobis illum agnoscamus:
et in oꝑib araficem laudemus: quia ipsum
contemplari idonei non sumus. Et si contem¬
plabimur idonei aliquando erimus: cum fue¬

Expanded text:
bonorum bonum, bonum est. Cogitate, et videbonorum bonum, bonum est. Cogitate, et videte quoniam quidquid aliud laudatis, ideo laudatis quia bonum est. Insanit qui laudat quod non est bonum. Si laudes iniquum eo ipso quo iniquus est, nonne et tu iniquus eris? Si laudes furem eo ipso quo fur est, nonne et tu particeps eris? Si laudes justum in eo ipso quo justus est, nonne et tu habes inde partem laudando? Non enim laudares justum, nisi amares; non amares, si nihil inde haberes. Si ergo quidquid aliud laudamus, ideo laudamus, quia bonum est; nulla tibi major causa et melior et firmior dari potuit quare laudes Deum, nisi quia bonus est. Ergo, «Laudate Dominum, quoniam bonus est.» 5. Quamdiu dicamus ejus bonitatem? Quis corde concipiat aut complectatur quam bonus sit Dominus? Sed ad nos redeamus, et in nobis illum agnoscamus, et in operibus artificem laudemus; quia ipsum contemplari idonei non sumus: et si contemplari idonei aliquando erimus, cum fue
Abbreviated transcription (Latin):
Sicuti est ꝓprie : sic et bonum est ꝓprie. Neq
enim ea que fecit non sunt. aut imuria illi
fit cum dicimus non eẽ que fecit: Quare em̾
fecit: si non sunt que fecit : Aut quid fecit:
si non est quod fecit: Cum ergo sint et illa
que fecit. uenitur tamen ad illius comparati¬
onem: et tanquam solus sit dixcit. Ego sum
qui sum et dices fili is ifrł: qui est misit me
ad uos. Non dixit ds̃. dñs ille om̃ps. miseri¬
cors. ustus: que si diceret. utiq uera diceret. Sub¬
latis de medio om̃ib. quib appellari posset et
dici ds̃. ipsum eẽ se uocari respondit: et tanꝗ
hoc eẽ. est ei nomen. hoc dices inquit: qui est
misit me. lta enim ille est: ut in euis compara¬
tione ea que facta sunt non sint. Illo non com¬
parato sunt: qm̃ ab illo sunt. Illi aut̃ compara¬
ta non sunt: quia uerum eẽ incominutabile
eẽ est. quod ille solus est. Est enim est sicut

Expanded text:
sicuti est proprie, sic et bonum est proprie. Neque sicuti est proprie, sic et bonum est proprie. Neque enim ea quae fecit, non sunt; aut injuria illi fit, cum dicimus non esse quae fecit. Quare enim fecit, si non sunt quae fecit? aut quid fecit, si non est quod fecit? Cum ergo sint et illa quae fecit, venitur tamen ad illius comparationem; et tanquam solus sit, dixit, «Ego sum qui sum;» et, «Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos.» Non dixit, Dominus Deus ille omnipotens, misericors, justus: quae si diceret, utique vera diceret. Sublatis de medio omnibus quibus appellari posset et dici Deus, ipsum esse se vocari respondit; et tanquam hoc esset ei nomen: «Hoc dices eis,» inquit, «Qui est, misit me.» Ita enim ille est, ut in ejus comparatione ea quae facta sunt, non sint. Illo non comparato, sunt; quoniam ab illo sunt: illi autem comparata, non sunt, quia verum esse, incommutabile esse est, quod ille solus est. Est enim est, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
minuatur inuenio. Et quid dicam amplius
Inuenio in creatira cęlum bonum. solem bo¬
num. lunam bonam. stellas bonas. terram
bonam: que gignuntur in terra et radicib
nixa sunt bona: que ambulant et mouentur
bona si que uolitanit in aere et natant in aqus
bona: dies et hominem bonum. homo enii
bonas. de bono chesauro cordis sui ꝓfert bomĩ.
Dics et angłm bonum qui non est lapsus suꝑbia
es diabosus faccus: s inheret obediendo ei a quo
factuse Omĩa ista dico bona. s tamen cum siuis
nominib  celum bonum. angłm bonum. homine
boium. Ad dm̃ aut̃ cum mes refero: puto nichil
meluis dicere quam bonum. Ipse quippe dñs iħc
mo bonus nisi unus ds̃. Nonne stimulauit nos
ad querendum et ad distinguendum quid sit
honum. alio bono bonum: et bonum se ipso bo¬
numn e Quam ergo bonum est. a quo sunt omĩa
bona : Om̃ino nullum inuenies bonum quod
non ab ipso sit bonum: bonum bona faciens.

Expanded text:
minuatur, invenio. Et quid dicam amplius? minuatur, invenio. Et quid dicam amplius? Invenio in creatura coelum bonum, solem bonum, lunam bonam, stellas bonas; terram bonam, quae gignuntur in terra et radicibus nixa sunt, bona; quae ambulant et moventur, bona; quae volitant in aere et natant in aquis, bona. Dico et hominem bonum: «Homo» enim «bonus de bono thesauro cordis sui profert bonum» . Dico et angelum bonum, qui non est lapsus superbia et diabolus factus est; sed inhaeret obediendo ei a quo factus est. Omnia ista dico bona, sed tamen cum suis nominibus; coelum bonum, angelum bonum, hominem bonum: ad Deum autem cum me refero, puto melius nihil dicere quam bonum. Ipse quippe Dominus Jmo bonus, nisi unus Deus.» Nonne stimulavit nos ad quaerendum et ad distinguendum quid sit bonum alio bono bonum, et bonum seipso bonum? Quam ergo bonum est a quo sunt omnia bona? Omnino nullum invenias bonum quod non ab illo sit bonum. Bonum bona faciens
Abbreviated transcription (Latin):
ne si hinc cito transiero: ego ingratus iue¬
mar. Item metuo ne hoc cum explicancaũ
susceꝑo: sub tanta laudis dñice sarcina defa¬
tiger. Sic tamen fr̃s accipite me et laudantẽ
et non sufficientem : ut etiam si non imple¬
atur illius laudis explicatio. acceptetur lau¬
datoris deuocio. Approbet me ipse uoluisse
ignoscat non impleuisse. In .effabili dulce¬
dine teneor: cum audio bonus dñs. Consi¬
deratisq omnib. et collustratis que forinse¬
cus uideo. qm̃ ex ipso sunt omĩa: etiam cũ
michi hoc placent. ad illum redeo a quo st̃:
ut intelligam qm̃ bonus est dñs. Rursus cũ
ad illum quantum possum ingressus fuero.
interiorem michi et suꝑiorem inuenio: qr
sic bonus est dñs. ut istis non indigeat quo
sit bonus. Deniq ista non laudo sine illo:
illum aut̃ sine istis ꝑfectum. non indiguum
in comiutabilem. nullius bonum querenti
quo augeatur. nullius malum timentem quo

Expanded text:
ne si hinc cito transiero, ego ingratus invene si hinc cito transiero, ego ingratus inveniar: item metuo ne hoc cum explicandum suscepero, sub tanta laudis dominicae sarcina defatiger. Sic tamen, fratres, accipite me et laudantem et non sufficientem, ut etiamsi non impletur illius laudis explicatio, acceptetur laudatoris devotio. Approbet me ipse voluisse, ignoscat non implevisse. 4. Ineffabili dulcedine teneor, cum audio, «Bonus Dominus;» consideratisque omnibus et collustratis quae forinsecus video, quoniam ex ipso sunt omnia, etiam cum mihi haec placent, ad illum redeo a quo sunt, ut intelligam «quoniam bonus est Dominus.» Rursum, cum ad illum, quantum possum, ingressus fuero, interiorem mihi et superiorem invenio; quia sic bonus est Dominus, ut istis non indigeat quo sit bonus. Denique ista non laudo sine illo; illum autem sine istis perfectum, non indigum, incommutabilem, nullius bonum quaerentem quo augeatur, nullius malum timentem quo
Abbreviated transcription (Latin):
ut sunt bona que fecit. Nam fecit dñs
om̃ia bona ualde. Non tantum bona: s et ual¬
de. Celum et terram. et omĩa que in eis sut
bona fecit: et ualde bona fecit. Si hec om̃i
bona fecit: qualis est ille qui fecit: et̃ cam
cum bona fecerit. multoq sit melior qui fe¬
cit quam ista que fecit: non inuenies melis
quod de illo dicas nisi quia boniis est dñs.
si tamen intelligas proprie bonum a quo sit̾
cetera bona. Om̃ia eram bona ipse fecit: ips
est bo¬
nus quem nemo fecit. Ille h
bonus est: non aliunde para¬
cipate
bono. Ipse se ipso bono bonus et
non
adherendo alteri bono. Michiautꝰ
adherere dõ bonum est. qui non eguita
quo fieret boniis: s eguerunt illo cetera ut
fierent bona. U ultis audire quam fingulntꝰ
ille sit bonus: dñs interrogatus dixit: nno
bonus nisi unus ds̃. Hanc singularitutem
bonitatis eius et preterire breuiter nolo: et
commendare congrue non sufficio. Metuo

Expanded text:
ut sunt bona quae fecit. Nam fecit Deus ut sunt bona quae fecit. Nam fecit Deus omnia bona valde : non tantum bona, sed et valde Coelum et terram et omnia quae in eis sunt bona fecit, et valde bona fecit. Si haec omnia bona fecit, qualis est ille qui fecit? Et tamen cum bona fecerit, multoque sit melior qui fecit, quam ista quae fecit; non invenis melius quod de illo dicas, nisi «quia bonus est Dominus:» si tamen intelligas proprie bonum, a quo sunt caetera bona. Omnia enim bona ipse fecit: ipse est bonus quem nemo fecit. Ille bono suo bonus est, non aliunde participato bono: ille seipso bono bonus est, non adhaerendo alteri bono. Mihi autem adhaerere Deo bonum est , qui non eguit a quo fieret bonus; sed eguerunt illo caetera ut fierent bona. Vultis audire quam singulariter ille sit bonus? Dominus interrogatus dixit, «Nemo bonus, nisi unus Deus» . Hanc singularitatem bonitatis ejus, et praeterire breviter nolo, et commendare congrue non sufficio. Metuo
Abbreviated transcription (Latin):
in domo dm̃i: hic interim in hac ꝑegri¬
natione. in hac domo. quod etiam pere¬
grinationis tab̃naculum dicitur. quia hic
stamus: nunquid parum grati eẽ debemus:
Nonne cogitandum est. quia hic stamus :
Nonne cogitandum est. quid faca fuerimus
Nonne cogitandum est ubi iacebamus: et quo
collecti. sumus: Nonne cogitandum est quia
om̃s impii dm̃ non querebant: et ipse illos
non querentes quesiuit: Ipse inuentos exci¬
tauit : ipse excitatos uocauit: ipse uocatos
introduxit: et in domo sua stare fecit. hec
quisquis cogitat et ingratus non est: om̃ino
despicit se pre amore dĩ sui a quo sibi tan¬
ta prestita sunt. Et qm̃ non habet quid
ꝓ tantis benefici is dõ retribuat: quid ei res¬
tat nsi grãs agere. non rependere: Ad ipsã
gr̃arum accionem ꝑtinet. et calicem diũ
accipere : et nomen eius inuocare. Nam
quid retribuat dño seruus: ꝓ om̃ib que
nignus dñs. Breuiter uno uerbo explicata

Expanded text:
in domo Domini? Hic interim, in hac peregriin domo Domini? Hic interim, in hac peregrinatione, in hac domo, quod etiam peregrinationis tabernaculum dicitur, quia hic stamus, numquid parum grati esse debemus? Nonne cogitandum est quia hic stamus? nonne cogitandum est quid facti fuerimus? nonne cogitandum est ubi jacebamus, et quo collecti sumus? nonne cogitandum est quia omnes impii Dominum non quaerebant, et ipse illos non quaerentes quaesivit, ipse inventos excitavit, ipse excitatos vocavit, ipse vocatos introduxit, et in domo sua stare fecit? Haec quisquis cogitat et ingratus non est, omnino despicit se prae amore Domini sui, a quo sibi tanta praestita sunt: et quoniam non habet quid pro tantis beneficiis Deo retribuat, quid ei restat nisi gratias agere, non rependere? Ad ipsam gratiarum actionem pertinet, et calicem Domini accipere, et nomen ejus invocare. Nam quid retribuat Domino servus, pro omnibus quae bonus Dominus.» Breviter uno verbo explicata
Abbreviated transcription (Latin):
speciosa laus in ore peccatoris: itemq alibi
dicitur: sacrificium laudis glorificabit me.
ds̃. ut quid tu enarras iusticias meas. et assu¬
mis testamentum meum ꝑ os tuum: tu ue¬
est laudate serui dñm. eciam si in domo
ista magna fuerit malus seruus putet sibi ꝓd¬
ẽẽ laudem dñi: continuo quales sint qui
laudare debeant dñm subiecit et docet.
Qui statis in domo dñi: in atriis domus dei
nr̃i. Qui statis: non qui rutis. Illi enun
stare dicuntur. qui in mandatis eus ꝑse¬
uerant : qui in fide non ficta et spe firma
et hearitate sincera seruiunt dõ. et hono¬
rant aeccłiam eius: et non dant offensio¬
nem male uiuendi eis qui uenire uolunt.
et in uiam lapides offensionis non uueni¬
untur. Ergo qui statis in domo dñi: lau¬
uobis ubi. laudandus est qui uos erexit.
iacentes. et fecit in domo sua stare: et
ipsum agnoscere. ipsumq laudare: Par¬
uum ne hoc beneficium est. quod stamꝰ

Expanded text:
speciosa laus in ore peccatoris» ; itemque alibi speciosa laus in ore peccatoris» ; itemque alibi dicitur, «Sacrificium laudis glorificabit me, s: ut quid tu enarras iustitias meas et adsumis testamentum meum per os tuum? tu ueest, «Laudate, servi, Dominum,» etiamsi in domo ista magna fuerit malus servus, putet sibi prodesse laudem Domini, continuo quales sint qui laudare debeant Dominum, subjicit et docet: «Qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri. Qui statis,» non qui ruitis. Illi autem stare dicuntur, qui in mandatis ejus perseverant, qui in fide non ficta, et spe firma, et charitate sincera serviunt Deo, et honorant Ecclesiam ejus, et non dant offensionem male vivendo, eis qui venire volunt, et in via lapides offensionis inveniunt. Ergo, «Qui statis in domo Domini, lauvobis, ubi laudandus est qui vos erexit jacentes, et fecit in domo sua stare, et ipsum agnoscere, ipsumque laudare? parvumne hoc beneficium est, quod stamus
Abbreviated transcription (Latin):
tu laudando bonum melior eris: uituꝑando de¬
terior. Bonus aut̃ ille manet ut est. Si enm
seruos suos ipsos bene de se meritos. predica¬
tores uerbi sui. rectores eccłie suȩ. uenerato¬
res nominis sui. obtemꝑatores mandati sui. id
docet ut in conscientia sua habeant dulcedi¬
nem bone uite suȩ. nec corrumpantur lau¬
dib. nec frangantur uituꝑationib hominũ:
quanto magis ipse in commutabilis suꝑ omĩa
qui hec docet. non utiq maior fit si lauda¬
ueris. nec minor si uitupaueris: S qm̃ nob̃
expedit laudare dñm: misericorditer iubo
ut laudemus eum non arroganter. Audia¬
mus ergo quid dicit. Laudate nomen dñi:
laudate serui dñm. Non enim aliquid inco¬
gruum facitis. laudando serui dñm. Et si
semꝑ tantummodo serui ẽẽtis. deberetis lau¬
dare dñm: quanto magis debetis laudare
dñm serui. ut ẽẽ mereamini et filii: S qm̃
dacio: et item alibi scriptum est. non est

Expanded text:
tu laudando bonum, melior eris; vituperando, detu laudando bonum, melior eris; vituperando, deterior: bonus autem ille manet, ut est. Si enim servos suos ipsos bene de se meritos, praedicatores verbi sui, rectores Ecclesiae suae, veneratores nominis sui, obtemperatores mandati sui id docet, ut in conscientia sua habeant dulcedinem bonae vitae suae, ne corrumpantur laudibus, ne frangantur vituperationibus hominum; quanto magis ipse incommutabilis super omnia qui haec docet, non utique major fit si laudaveris, nec minor si vituperaveris? Sed quoniam nobis expedit laudare Dominum, misericorditer jubet ut laudemus eum, non arroganter. Audiamus ergo quod dicit: «Laudate nomen Domini, laudate, servi, Dominum.» Non enim aliquid incongruum facitis, laudando servi Dominum: etsi semper tantummodo servi essetis, deberetis laudare Dominum; quanto magis debetis laudare Dominum servi, ut esse mereamini et filii? 2. «vedatio» ; et item alibi scriptum est, «Non est
Abbreviated transcription (Latin):
dulcis esse debet: et dul¬
ee nobis esse gaudendũ
est quo nos psalmus iste
cohortatur. Dic̃ enum.
Laudate nomen dñi.
Causamq ipsam quare
iustum sit ut laudemus nomen dm̃: continuo
subiecit. Laudate serui dñm. Quid iustus:
Quid dignius: Quid gracius: Et enim si nõ
laudauerint serui chñm: suꝑbi. ingrati. ir re¬
ligiosi erunt. Et quid faciunt non laudan
do dñm: usi ut seuerum sentiant dñm He¬
q enim seruus ingratus. si dñm suum laudare
noluerit: ideo efficit ut seruus non sit. Laudes.
non laudes: seruus es. S si laudes ꝓpiciabis:
si non laudes offendis. Bona ergo exhortatio.
et utilis. Unde magis satagere debemus quẽ¬
admodum laudandus sit dñs: quam dubita¬
re laudandum. Laudate ergo nomen dñi.
Hortatur nos psalmus: hortatur nos ꝓpħa: hor¬
tatur nos sp̃s dei: hortatur postremo nos
ipse dñis ut laudemus dũm. Non enim lau¬
dib nr̃is ille crescit: s nos. ds̃ nec melior fit
si laudaueris: nec deterior si uituꝑaueris. S

Expanded text:
is esse debet, et dulce nobis esse gaudendum est, quo nos psalmus iste cohortatur. Dicit enim: «Laudate nomen Domini.» Causamque ipsam quare justum sit ut laudemus nomen Domini, continuo subjecit: «Laudate, servi, Dominum.» Quid justius? quid dignius? quid gratius? Etenim si non laudaverint servi Dominum; superbi, ingrati, irreligiosi erunt. Et quid faciunt non laudando Dominum, nisi ut severum sentiant Dominum? Neque enim servus ingratus, si Dominum suum laudare noluerit, ideo efficit ut servus non sit. Laudes, non laudes, servus es: sed si laudes, propitiabis; si non laudes, offendes. Bona ergo exhortatio et utilis; unde magis satagere debemus quemadmodum laudandus sit Deus, quam dubitare laudandum. «Laudate» ergo «nomen Domini.» Hortatur nos Psalmus, hortatur nos Propheta, hortatur nos Spiritus Dei, hortatur postremo nos ipse Dominus, ut laudemus Dominum. Non enim laudibus nostris ille crescit, sed nos. Deus nec melior fit, si laudaveris; nec deterior, si vituperaveris: sed
Abbreviated transcription (Latin):
głm suum in toto orbe terrarum : de qubus
nubibus dictum est. in omẽm terram enit
sonus eorum. et in fines orbis cerre uerba eoꝵ
parum est hoc: s quia ipse dñs ait. predica¬
bitur hoc euangłm regni in toto orbe terrarũ
in testimonium omnib gentib et tunc ueniet
finis: excitat nubes ab extremo terre. Ham
orescente euangłio. unde erunt predicatores
euangłii in finib terrȩ  nisi excitet nubes
ab eatremo terrȩ : de ipsis aut̃ nubibus quid
oꝑatur: fulgura in pluiuam fecit: minas ad
tendo corrigeris. et agnoscis hoc ꝑ miscdiam
Qui educit uentos de thesauris suis. Eoslem pu¬
to predicatores : et nubes. et uentos. Nubes ꝓpt̾
carnem: uentos ꝓpter sp̃m. Nubes enim iuden¬
tur: uenti sentiuntur et non uidentur. demq
qm̃ carnem uidemus eẽ de terra: nubes inquit
excitat ab entremo terre. Expressit unde caci¬
cet mibes: uenit ad uentos: quia sp̃s bonimnis

Expanded text:
gelium suum in toto orbe terrarum; de quibus gelium suum in toto orbe terrarum; de quibus nubibus dictum est, «In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines obis terrae verba eorum» ; parum est hoc: sed quia ipse Dominus ait, «Praedicabitur hoc Evangelium regni in toto orbe terrarum, in testimonium omnibus gentibus, et tunc veniet finis» ; excitat nubes ab extremo terrae. Nam crescente Evangelio, unde erunt praedicatores Evangelii in finibus terrae, nisi ibi excitet nubes ab extremo terrae? De ipsis autem nubibus quid operatur? «Fulgura in pluviam fecit:» minas ad tendo corrigeris, et agnoscis hoc misericordi«Qui educit ventos de thesauris suis.» Eosdem puto praedicatores et nubes et ventos: nubes, propter carnem; ventos propter spiritum. Nubes enim videntur, venti sentiuntur et non videntur. Denique quoniam carnem videmus esse de terra. «Nubes,» inquit, «excitat ab extremo terrae.» Expresserat unde excitet nubes: venit ad ventos, quia spiritus hominis