comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua ratione laudationis dĩ totus psal-¬
morum lib̾. qui libris.u. constare ꝑhibet᷑.
nam ubi scriptum est fiat fiat. ibi fines
librorum. ẽẽ. dicunt: post om̃a quȩ can¬
tata sunt. ultimo alła clauderetur
Nec ꝓpter finem centesimi quadragesimi
psalmi necesse ẽe uideo: ut om̃s alleluia¬
tici psalmi infine habeant abła. Gur
enim incapite psalmi ñgeminatur
alła. cum dñs aliqͣndo semel. aliquando
bis dicat am̃e Et quomͦ non possit ali¬
quando semel. aliquando bis alła dici
nescio. prȩsertim quia post numeri no¬
tam quo psalmꝰ inscribitur quotus sit.
ante ipsum numerum. si ad finem ꝑtinet
suꝑioris. & post numerum psalmi seribi
alterum alła. qđ ad psalmum ipsius
numeri ꝑtinet. Sed fortasse & in hoc
imꝑita pręualuit consuetudo. & aliqͥd
afferri potest qđ ad huc ignoramus.
unde nos magis docere debeat iudiciũ
ueritatis. quam p̃iudicium consuetudi¬

Expanded text:
aliqua ratione laudationis Dei totus Psalaliqua ratione laudationis Dei totus Psalmorum liber, qui libris quinque constare perhibetur nam ubi scriptum est, «Fiat, fiat,» ibi fines librorum esse dicunt, post omnia quae cantata sunt, ultimo Alleluia clauderetur: nec propter finem centesimi et quinquagesimi psalmi necesse esse video, ut omnes Alleluiatici psalmi in fine habeant Alleluia. Cum vero in capite psalmi geminatur Alleluia, cur Dominus aliquando semel, aliquando bis dicit «Amen,» et eo modo non possit aliquando semel, aliquando bis «Alleluia» dici, nescio: praesertim quia post numeri notam, quo psalmus inscribitur quotus sit, ante ipsum numerum, si ad finem pertinet superioris; et post numerum Psalmi scribi alterum Alleluia, quod ad Psalmum ipsius numeri pertinet. Sed fortasse et in hoc imperita praevaluit consuetudo, et aliquid afferri potest, quod adhuc ignoramus, unde nos magis docere debeat judicium veritatis, quam praejudicium consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
SALMUIS OET¬
TESIMUS OUUITꝰ
&iam ipse prȩno¬
tatur alleluia &
hoc dupliciter. Sed
quidam dicunt unũ
alleluia pertinere ad finem psalmi suꝑi¬
oris. alterum adhuiꝰ pͥncipium. Et hoc
asserunt : qđ om̃s alleluiatici psalmi ha¬
beant infinem alła. non om̃s in capite.
Inde quicunq psalmus ñ habet infine.
alła nec incapite eum uolunt hab̾e. qđ
autem in eiꝰ capite uidetur. ẽẽ: ad finẽ
suꝑioris pertinere. Sed nos quousq nob̾
aliquib certis documentis id uerum. eẽ¬
per suadeant: multorum consuetudinem
sequemur. qui ubicunq legunt alleluia:
eidem psalmo atribuunt. in cuiꝰ capite hoc¬
inueniunt. Paucissimi enim codices sunt.
qđ quidem in nullo grecorũ repꝑi. quos
inspicere potui. qui habeant ałła infine
centesimi & quinquagesimi psalmi. post
quem iam nullus ÷ qui ad eundem cano¬
nem pertinet. Sed neq hoc posset prę¬
scribere consuetudini: &iam si om̃s co¬
dices id hab̾ent. Fieri enim potuit. ut

Expanded text:
salmus centesimus quintus etiam ipse praenotatur, «Alleluia:» et hoc dupliciter. Sed quidam dicunt unum Alleluia pertinere ad finem psalmi superioris, alterum ad hujus principium. Et hoc asserunt quod omnes Alleluiatici psalmi habeant in fine Alleluia, non omnes in capite: unde quicumque psalmus non habet in fine Alleluia, nec in capite volunt eum habere; quod autem in ejus capite videtur esse, ad finem superioris pertinere. Sed nos quousque nobis aliquibus certis documentis id verum espersuadeant, multorum consuetudinem sequimur, qui ubicumque legunt Alleluia, eidem psalmo attribuunt, in cujus hoc capite inveniunt. Paucissimi enim codices sunt quod quidem in nullo graecorum reperi, quos inspicere potui, qui habeant Alleluia in fine centesimi et quinquagesimi psalmi; post quem jam nullus est qui ad eumdem canonem pertinet. Sed neque hoc posset praescribere consuetudini, etiamsi omnes codices id haberent. Fieri enim potuit ut
Abbreviated transcription (Latin):
nullus morietur. nullus orietur: non
habebit ciues qui singuli gaudeant suis
rebus. quia ds̃ erit omĩa in om̃ib Cuiꝰ
societatem quisquis in hac peregrinatione
fideliter & flagant᷑ desiderauerit: assue-¬
scit priuatis prȩferre cõmunia. non sua
quȩrendo sed quȩ iħũ xp̃i. ne sibi sapiens
& sibi consulens exacerbet dm̃ consilio
suo. sed sꝑans qđ non uidet. fiesisde iis
quȩ uidentur beatus. atq illud ȩternũ
qđ non uidetur patienter expectans. eiꝰ
inpromissionib sequatur consilium.
cuius intemptationib prȩcatur auxiliũ.
Ita erit & humilis in confessionib suis:
Ret orationem eoꝵ. Et memor fori
⁊ eslamenti soi. Etpeniiori eom¬

Expanded text:
nullus morietur, nullus orietur, non nullus morietur, nullus orietur, non habebit cives qui singuli gaudeant suis rebus, quia Deus erit omnia in omnibus . Cujus societatem quisquis in hac peregrinatione fideliter et flagranter desideraverit, assuescit privatis praeferre communia, non sua quaerendo, sed quae Jesu Christi: ne sibi sapiens et sibi consulens, exacerbet Deum consilio suo; sed sperans quod non videt, non festinet de his quae videntur fieri beatus, atque illud aeternum quod non videtur patienter exspectans, ejus in promissionibus sequatur consilium, cujus in tentationibus precatur auxilium. Ita erit et humilis in confessionibus suis, ret orationem eorum. Et memor fuit testamenti sui, et poenitui
Abbreviated transcription (Latin):
quidam animum interpretati sunt. Qđ¬
libet autem horum dicatur. ꝑ turbatio
ñ cadit in dm̃: sed de consuetudine trans¬
latum potentia uindicandi hoc nom̃
accepit. Et ashomiiatos est he¬
Reditatem soam. ET TRADIDIT eos
forom oui ooeronri eos. Et triꝑola¬
GERUNT eos inioici eorom. Et hooili¬
ATI SUNT SOBMANIB eorum. Quando
eos hereditatẽ dĩ uocauit: manifestum
ẽ qđ non ad ꝑditionem sed ad disciplinã
eos ab hominatus ÷ & tradidit inmanus
inimicorum. Deniq sequitur. Sepelise¬
RauiT eos. Ipsi autem exacersaue¬
RUIIT eom in consilio soo. Hoc ÷ qđ
suꝑius ait. non sustinuerunt consilium
eius. ꝑniciosum autem ẽ consiliũ homi¬
nis ip̃si homini quo ea quęrit quȩ sua
st̃ ñ quȩ dĩ sunt. in cuiꝰ hereditate qđ
ipse nob̾ ÷ cum ad fruendum se p̾bere
dignatur. nullas patiemur cum sc̃is socie¬
tatis angustias dilectione rei nr̃ȩ quasi
priuate. Głosissima quippe illa ciuitaᷤ
ad epta promissam hereditatem in qua

Expanded text:
dignationem, quidam animum interpretati sunt. Quodlibet autem horum dicatur, perturbatio non cadit in Deum; sed de consuetudine translatum, potentia vindicandi hoc nomen accepit. 33. «Et abominatus est haereditatem suam. Et tradidit eos eorum qui oderant eos: et tribulaverunt eos inimici eorum, et humiliati sunt sub manibus eorum.» Quando eos haereditatem Dei vocavit, manifestum est quod non ad perditionem, sed ad disciplinam eos abominatus est, et tradidit in manus inimicorum. Denique sequitur: «Saepe liberavit eos.» 34. «Ipsi autem exacerbaverunt eum in consilio suo.» Hoc est quod superius ait, «Non sustinuerunt consilium ejus.» Perniciosum autem est consilium hominis ipsi homini, quo ea quaerit quae sua sunt, non quae Dei sunt . In cujus haereditate, quod ipse nobis est, cum ad fruendum se praebere dignatur, nullas patiemur cum sanctis societatis angustias, dilectione rei nostrae quasi privatae. Gloriosissima quippe illa civitas adepta promissam haereditatem, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet uero in commutabili & beatifico bo¬
no. qđ ipse est ds̃: U⁊ lauo eris com hege¬
dizaze ⁊oa. Miror istum uersum siem
ter prȩtatum. & in multis ita eẽ codicibus.
cum sit una atq eadem in trib his uersib
greca locutio. Ut si hoc recte dictum ẽ qđ
legitur ut lauderis cum hereditate tua
possit recte dici. ut uideas in bonitate ele¬
ctorum tuorum. & lȩteris in letitia gentis
tuȩ. toto ipso sensu ita contexto. uisita nos
insalutari tuo ut uideas inbonitate electoꝵ
tuorum ut leteris in lȩtitia gentis tuȩ. &¬

Expanded text:
scilicet, vero, incommutabili et beatifico boscilicet, vero, incommutabili et beatifico bono, quod ipse Deus est. «Ut lauderis cum haereditate tua.» Miror istum versum sic interpretatum in multis esse codicibus, cum sit una atque eadem in tribus his versibus graeca locutio, ut si hoc recte dictum est quod legitur, «Ut lauderis cum haereditate tua;» posset recte dici, «Ut videas in bonitate electorum tuorum, et laeteris in laetitia gentis tuae:» toto ipso sensu ita contexto, «Visita nos in salutari tuo, ut videas in bonitate electorum tuorum, ut laeteris in laetitia gentis tu
Abbreviated transcription (Latin):
bonitate quam prȩstas electis tuis. nisi ut
se maneamus ceci. sicut illi quibus dictum
ẽ nunc autem dicitis quia uidemus. peccatũ
ur̃m manet : Dñs enim illuminat cȩcos non
meritis eorum sed inbonitate electorum suoꝵ
id est quam exhibet uł donat electis suis. Sc̃
salus uultus mei: non ame ipso sed ds̃ m̃s.
Et panem nr̃m dicimꝰ cotidianum. sed tamen
addimꝰ danob̃. Uisita gͦ nos insalutari tuo
aduidendum. id ÷ ut uideamꝰ inbonitate
electoꝵ tuoꝵ ad letandum. id ÷ ut lȩtȩ mur
in lȩtitia gentis tuȩ. Unam gentem dĩ intil¬
ligere debemus uniuersum semen abrahȩ.
sed filios ꝓmissionis non carnis. higͦ quoꝵ
uox ẽ : optant eiusdem gentis habere lȩ¬
titiam. Et quȩ huius gentis lȩtitia. nisi ds̃
eius cui dicitur. exultatio mea redime me.
& cui dicitur signatum ẽ suꝑ nos lumen uiltꝰ
tui dñe. dedisti lȩtitiam incor meũ. summo

Expanded text:
bonitate quam praestas electis tuis; nisi ut non remaneamus caeci, sicut illi quibus dictum est: «Nunc autem dicitis, Quia videmus; peccatum vestrum manet» «Dominus» enim «illuminat caecos» , non meritis eorum, sed «in bonitate electorum suorum,» id est, quam exhibet vel donat electis suis: sicut «Salus vultus mei,» non a meipso, sed «Deus meus» ; et «panem nostrum» dicimus «quotidianum,» sed tamen addimus, «da nobis» . «Visita» ergo «nos in salutari tuo, ad videndum,» id est ut videamus, «in bonitate electorum tuorum; ad laetandum,» id est ut laetemur, «in laetitia gentis tuae.» Unam gentem Dei intelligere debemus universum semen Abrahae; sed filios promissionis, non carnis. Hi ergo, quorum vox est, optant ejusdem gentis habere laetitiam. Et quae hujus gentis laetitia, nisi Deus ejus? Cui dicitur, «Exsultatio mea, redime me» : et cui dicitur, «Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine; dedisti laetitiam in cor meum» ; summo
Abbreviated transcription (Latin):
habitat in eis peccatum. Hic dic̃ aliquis
Quo modo agebat qđ nolebat malun a
quomͦ ipse non id agebat. sed qđ habitabat
in illo peccatum: Interim iam illa quęstio
soluta ÷ satisq apparuit scripturȩ auctori¬
tate canonice fieri posse. ut ambulantes
inuiis dñi quamuis non sint sine peccato.
non tamen id operentur ipsi. Non enim
qui operantur iniquitatem hoc ÷ peccatum.
quia peccatum iniquitas ÷: in uis eius am¬
bulauerunt. Iam uero qua ratione possit
intelligi. & agens illud ꝓpter corpus mortis
huius in quoꝰ lex peccati habitat. & ñ ipse
agens illud ꝓpter uias dñi in quibus ambu¬
lat alius sermo necessarius ẽ quia iste clau-¬
dentlus est.¬

Expanded text:
habitat in eis peccatum. 3. Hic dicet aliquis: habitat in eis peccatum. 3. Hic dicet aliquis: Quomodo agebat quod nolebat malum, et quomodo ipse non id agebat, sed quod habitabat in illo peccatum? Interim jam ista quaestio soluta est, satisque apparuit Scripturae auctoritate canonicae, fieri posse ut ambulantes in viis Domini, quamvis non sint sine peccato, non tamen id operentur ipsi. «Non enim qui operantur iniquitatem,» hoc est peccatum, quia «peccatum iniquitas est, in viis ejus ambulaverunt.» Jam vero qua ratione possit intelligi, et agens illud propter corpus mortis hujus, in quo lex peccati habitat, et non ipse agens illud propter vias Domini in quibus ambulat; alius sermo necessarius est, quia iste claudendus est.
Abbreviated transcription (Latin):
cureram quando dicebam. bonum certans
certaui. cursum consũmaui : Satis sint iti
bulasse didicimus. sed ab illo & aliud inqus
Dic obsecro o ĩpłe. quando ad huc mearei
uens inuiis dñĩ amhulas. habebas peccmi
ansine peccato eras: Audiamus ut rums
uero respondet. Nonne legistis ubi consi¬
teor dicens. non enim qđ uolo facio bonimn
sed qđ nolo malum hoc ago : Et hoc aidua¬
mus. Iam itaq illud interogamus. quom̾̃s
uus chũi ambulabas. si malum qđ nolelis
hoc agebas. cum psalmus sc̃s in sonet dior
non enim qui operantur iniquitatem il
uiis eiꝰ ambulauerunt. Audi continuor¬
spondentem. persententiam consequentem
Si qđ nolo inquit ego hoc facio: iam ego
non oꝑor illud. sed qđ habitat in me peca¬
tum. Ecce quem ad modum qui ambulo
inuus dñi non operantur peccatum. &to
non sunt sine peccato: quia iam non ipsi

Expanded text:
cucurreram, quando dicebam, «Bonum certamen cucurreram, quando dicebam, «Bonum certamen certavi, cursum consummavi» ? Satis sint ista  Domini ambulasse didicimus: sed ab illo et aliud inquiramus. Dic obsecro, o Apostole, quando adhuc in carne vivens in viis Domini ambulabas; habebas peccatum, an sine peccato eras? Audiamus utrum se ergo respondet: Nonne legistis ubi confiteor, dicens, «Non enim quod volo facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago?» Et hoc audivimus: jam itaque illud interrogamus, Quomodo in viis Domini ambulabas, si malum quod nolebas hoc agebas; cum Psalmus sanctus insonet dicens, «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt?» Audi continuo respondentem per sententiam consequentem: «Si quod nolo,» inquit, «ego hoc facio, jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum» . Ecce quemadmodum qui ambulant in viis Domini, non operantur peccatum, et tamen non sunt sine peccato; quia jam non ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
catum iniquitas ÷. Exurge in adiutorium
michi dñe iħũ & contra superbientem here-
ticum. opitulare michi per apłm confitentẽ.
Ecce ubi ÷ homo tuus exinaniens se: ut im¬
pleatur te. Ipsum audiamus fr̃s Rm̃ iis
de hac quęstione si placet. immo quia ple
interrogemus. Dic nobis paule beatissime
utrum ambulaueris inuis dñi. cum inero
ad huc uiueres. Respondet. Et unde de¬
bam uerum tamen in qđ peruenimis mo
ambulemus: Unde dicebam. nunquil
circum uenit uos titus. nonne eodem pi
ambulamus: non ne isdem uestigiis: Ino
dicebam. quam diu sumus in corpore pena¬
namur adño. perfidem enim ambulamis
non per speciem: Que certior uia dñi qui
fides ex qua iustus uiuit: Incuius alteris
inȩ itinere ad suꝑea tendebam quandi
dicebam. unum autem quȩ retro oblitis.
in ea quȩ ante sunt extentus. scłm intento¬
nem sequor ad palmam supernȩ uocations
dĩ in xp̃o iħu : Postremo inqua aliauiat

Expanded text:
catum iniquitas est.» Exsurge in adjutorium catum iniquitas est.» Exsurge in adjutorium mihi, Dentem opitulare mihi per Apostolum confitentem. Ecce, ubi est homo tuus exinaniens se, ut impleatur te? Ipsum audiamus, fratres mei; ipsum de hac quaestione, si placet, imo quia placet, interrogemus. Dic nobis, Paule beatissime, utrum ambulaveris in viis Domini, cum in carne adhuc viveres? Respondet: Et unde dicebam, «Verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus» ? Unde dicebam, «Numquid circumvenit vos Titus? nonne eodem spiritu ambulavimus? nonne iisdem vestigiis» ? Unde dicebam, «Quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino; per fidem enim ambulamus, non per speciem» ? Quae certior via Domini, quam fides ex qua justus vivit ? In cujus alterius viae itinere ad superna tendebam, quando dicebam, «Unum autem quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu» ? Postremo in qua alia via
Abbreviated transcription (Latin):
corde. non habes ueritatem. Quid tibi ꝓdest
uideri hominibus humile ẽẽ qđ dicis. sids̃
uidet altum ẽẽ qđ sapis : Certe si auribus
diuinum insonaret oraculum. noli altum
dicere : nec sic immerito damnareris. si humile
in ore coram hominibus & altum incorde
coram dõ loquereris. Cum uero audias noli
altum sapere sed time. non enim ait dicere
sed sapere: cur non etiam in tus es humilis.
ubi sapis: Anidõ mens altitudine inflat᷑.
ut humilitatem lingua mentiatur : Legis
uł audis. noli altumꝰ sapere sedtime. & tu
in tantum sapis altum: ut te peccatum non¬
existimes habere. Ac per hoc quia non uis
timere: nichil tibi aliud remanet. quam
tumere. Et unde inquis scriptum ÷ non
enim qui operantur iniquitatem. in uiiseiꝰ
ambulauerunt : An uero sc̃i dñi. non am¬
bulant inuis dñi : Quod si ambulant inqͥt:
non operantur iniquitatem. Si non operant᷑
iniquitatem: non habent peccatum. qm̃ pec¬

Expanded text:
corde non habes veritatem. Quid tibi prodest corde non habes veritatem. Quid tibi prodest videri hominibus humile esse quod dicis, si Deus videt altum esse quod sapis? Certe, si auribus divinum insonaret oraculum, Noli altum dicere; nec sic immerito damnareris, si humile in ore coram hominibus, et altum in corde coram Domino loquereris. Cum vero audias, «Noli altum sapere, sed time» non enim ait, dicere, sed, «sapere»; cur non etiam intus es humilis ubi sapis? An ideo mens altitudine inflatur, ut humilitatem lingua mentiatur? Legis, vel audis, «Noli altum sapere, sed time:» et tu in tantum sapis altum, ut te peccatum existimes non habere; ac per hoc, quia non vis timere, nihil tibi aliud remanet quam tumere. 2. Et unde, inquis, scriptum est, «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt?» An vero sancti Domini non ambulant in viis Domini? Quod si ambulant, inquit, non operantur iniquitatem: si non operantur iniquitatem, non habent peccatum; quoniam «pec
Abbreviated transcription (Latin):
suo dicunt: illic se ipsos se ducunt. illic
in eis ueritas non ÷. Ac per hoc se ipsos
incorde suo seducunt. & in suo corde ueri¬
tatis lumen amittunt. Exclamet autem
sc̃a familia xp̃i fructificans & crescens in
uniuerso mundo. humiliter uerax. & ue¬
raciter humilis. exclamet inquam. Sidixe¬
rimus quia peccatum non habemus: nosipsoᷤᷤ
se ducimus. & ueritas in nobis non ÷. Qđ si con¬
fessi fuerimus de licta nr̃a: fidelis ÷ & iustus.
ut dimittat nobis peccata nr̃a & mundet
nos ab om̃i iniquitate. Hȩc ut dicuntur:
ita sentiantur. Tunc enim erit humilitas
uera si non sola ostentetur in lingua. ut simꝰ
scđm apłm non alta sapientes. sedhumilibus
consentientes. Non ait colloquentes. sed con¬
sentientes: qđ non fit ore sed corde. Hyppocrita.
si dicis te hab̾e. cum credas te non habere.
peccatum: foris fingis humilitatem. intus
amplecteris uanitat̾em. Ergo & more & in

Expanded text:
suo dicunt, illic seipsos seducunt, illic suo dicunt, illic seipsos seducunt, illic veritas in eis non est; ac per hoc seipsos in corde suo seducunt, et in suo corde veritatis lumen amittunt. Exclamet autem sancta familia Christi, fructificans et crescens in universo mundo, humiliter verax et veraciter humilis; exclamet, inquam: «Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Quod si confessi fuerimus delicta nostra, fidelis est et justus, ut dimittat nobis peccata nostra, et mundet nos ab omni iniquitate.» Haec ut dicuntur, ita sentiantur. Tunc enim erit humilitas vera, si non sola ostentetur in lingua; ut simus secundum Apostolum, «non alta sapientes, sed humilibus consentientes» : non ait, colloquentes, sed, «consentientes;» quod non fit ore, sed corde. Hypocrita, si dicis te habere, cum credas te non habere peccatum; foris fingis humilitatem, intus amplecteris vanitatem. Ergo et in ore et in
Abbreviated transcription (Latin):
ad iunxit. Siautem confessi fuerimus de¬
licta nr̃a: fidelis ÷ & iustus. qui dimittat nob̾
peccata nr̃a. & mundet nos ab om̃i inqͥtate.
Quid hic dicit. quid contra dicit nlamnabiliꝰ
impietatis elatio  Si enim propt̃ arrogantiã
deuitandam non ꝓpter ueritatem fatendã
dicunt sci se ñ habere peccatum. quid ÷ qđ
confitentur. ut remissionem mundationẽq
mereantur: An & hoc fit. ut arrogantia
deuitetur  Quomodo gͦ impetrabitur
peccatorum uera mundatio. quorim ÷
falsa confessio ⁊ Conticescat gͥ &arescat
elatio fenea suꝑborum se ipsam seducens.
quȩ in auribus hominum simulata humili¬
tate dicit se hab̾e peccatum. in corde aut̃
suo impia elatione dic̃ se non hab̾e peccatũ.
Qui enim hoc dicunt: se ipsos seducunt. &
ueritas in eis ñ est. Sed quando in aurib
hominum hoc dicunt: non tantum se¬
ipsos. sed & alios quoq doctrinȩ in sanȩ per¬
uersitate seducunt. Cum uero id incorde

Expanded text:
ad junxit: «Si autem confessi fuerimus dead junxit: «Si autem confessi fuerimus delicta nostra, fidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata nostra, et mundet nos ab omni iniquitate» . Quid hic dicit, quid contradicit damnabilis impietatis elatio? Si enim propter arrogantiam devitandam, non propter veritatem fatendam, non dicunt sancti se non habere peccatum; quid est quod confitentur, ut remissionem mundationemque mereantur? An et hoc fit, ut arrogantia devitetur? Quomodo ergo impetrabitur peccatorum vera mundatio, quorum est falsa confessio? Conticescat igitur et arescat elatio fenea superborum, se ipsa seducens, quae in auribus hominum simulata humilitate dicit se habere peccatum, in corde autem suo impia elatione dicit se non habere peccatum. Qui enim hoc dicunt, seipsos seducunt, et veritas in eis non est. Sed quando in auribus hominum hoc dicunt, non tantum seipsos, sed alios quoque doctrinae insanae perversitate seducunt: cum vero id in corde
Abbreviated transcription (Latin):
CRIΡTOM ΕST ETLeGΙTOR ΕT ΟER
est in hoc psalmo. non enim qui
operantur iniquitatem. in uiis eius ambula¬
uerunt. sed elaborandum est opitulante
dõ. incuius manu sunt & nos & sermones
nr̃i. ne recte dictum non recte intellectum.
lectorem auditorem ue perturbet. Cauen¬
dum ÷ enim ne omnes scĩ quorum illa uox
est si dixerimus quia peccatum non habe¬
mus. nos ipsos seducimus & ueritas in nobis
non ẽ: aut non putentur ambulare iniuiis
bulauerunt: aut quia dubium non est
eos ambulare inuis dñi. non credantur
hab̾e peccatum. qđ ꝓculdubio falsum ÷. Neq
enim propter arrogantiam superbiamq ui¬
tandam scriptum e. si dixerimus quiꝰ peccatũ.
non habemus: nos ipsos seducimus. Alioqͥn
non ad deretur & ueritas in nobis non est:
sed diceretur. hum ilitas innobis non est.
Presertim quia sequitur unde iste sensus clariꝰ
illustretur. omnesq auferat dubitationis
ambages. Cum enim hoc beatus ioħs dixis:.

Expanded text:
criptum est, et legitur, et verum est, in hoc psalmo, «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt.» Sed elaborandum est, opitulante Deo, in cujus manu sunt et nos et sermones nostri , ne recte dictum, non recte intellectum, lectorem auditoremve perturbet. Cavendum est enim, ne omnes sancti, quorum illa vox est, «Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est;» aut non putentur ambulare in viis bulaverunt; aut quia dubium non est eos ambulare in viis Domini, non credantur habere peccatum, quod procul dubio falsum est. Neque enim propter arrogantiam superbiamque vitandam scriptum est, «Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus.» Alioquin non adderetur, «Et veritas in nobis non est;» sed diceretur, Humilitas in nobis non est: praesertim quia sequitur unde iste sensus clarius illustretur, omnesque auferat dubitatione ambages. Cum enim hoc beatus Joannes dixisset,
Abbreviated transcription (Latin):
delictorum per om̃s gentes incipientib
abiersłm: cęcitas iudẽorũ fecit. Aliis
illum inandis: aliorum cęcitas militauit.
Cȩcitas enim ex parte isrł facta ÷: ut pleni¬
tudo gentium intraret. & sic om̃is isrł
saluus fieret. Cecitas ex parte isrł facta
occidit te. occisus resurrexisti. sanguine
tuo peccata gentium diliusti. ad dexterã
patris sedens. undiq patientes & ad te
confugientes collegisti. Facta ÷ gͦ cecitas
ex parte isrł. facta ÷ ut plenitudo gen¬
tium intraret. & sic om̃is isrł saluus fieret.¬

Expanded text:
delictorum per omnes gentes, incipientibus delictorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem, caecitas Judaeorum fecit. Aliis illuminandis, aliorum caecitas militavit: «Caecitas» enim «ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret» . «Caecitas ex parte Israel facta» occidit te; occisus resurrexisti, sanguine tuo peccata Gentium diluisti, ad dexteram Patris sedens undique patientes et ad te confugientes collegisti. «Facta est» ergo «caecitas ex parte Israel, facta est ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis Isr
Abbreviated transcription (Latin):
falsoꝵ. dñare in medio inimicorum tuoꝵ.
Hunc uersum non bene intelligimus. si
non fieri iam uidemus. Sede gͦ adextris
dĩ. occultare ut credaris. donec impleant᷑
tempora gentium. Sic eñi scriptũ est. Quẽ
oportebatꝰ celum recipere. donec impleant᷑
tempora gentium. Ut enim resurgeres: mor¬
tuus es. Ut ascenderes: resurrexisti. Ut se¬
deres addexteram patris: ascendisti. Ergo
ut addexteram patris sederes: mortuus
es. De morte enim resurrectio. de resur¬
rectione ascensio. de ascensione ad dexterã
sessio. Hoc totum gͦ amorte cepit. Excel¬
lentia huius claritatis: principium ha¬
bet humilitatis. Te itaq sedente ad dexte¬
ram patris: implentur tempora gentiũ.
ponuntur inimici om̃s scabellum pedũ
tuoꝵ. Et ad hoc ut perueniatur. pͥus
dñ ab̾is in medio inimicoꝵ tuoꝵ. Ad hoc
enim uirgam uirtutis tuȩ emittet dñs
exsyon. Ut autẽ morereris & per mortẽ
tuam deleretur cirographũ peccatoꝵ.
& prȩdicaretur penitentia & remissio

Expanded text:
«Dominare in medio inimicorum tuorum.» Hunc versum non recte intelligimus, si non fieri jam videmus. Sede ergo a dextris Dei, occultare ut credaris, donec impleantur tempora gentium. Sic enim scriptum est: «Quem oportebat coelum recipere, donec impleantur tempora gentium» . Ut enim resurgeres, mortuus es; ut ascenderes, resurrexisti; ut sederes ad dexteram Patris, ascendisti: ergo ut ad dexteram Patris sederes, mortuus es. De morte enim resurrectio, de resurrectione ascensio, de ascensione ad dexteram sessio: hoc totum ergo coepit a morte. Excellentia claritatis hujus, principium habet humilitatis. Te itaque sedente ad dexteram Patris, implentur tempora gentium, ponuntur inimici omnes scabellum pedum tuorum, et ad hoc ut perveniatur, prius dominaberis in medio inimicorum tuorum: ad hoc enim «virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion.» Ut autem morereris, et per mortem tuam deleretur chirographum peccatorum , et praedicaretur poenitentia et remissio
Abbreviated transcription (Latin):
mitas hominis nouita̾ti m̾tenta memine¬
rit. cum sint eius miracula cotidiana maiora
Tot per uniuersam terram arbores creat.¬
& nemo miratur. Arefecit uerbo unam.
& stupe facta sunt corda mortalium. Sed
memoriam fecit mirabilium suoꝵ. hoc
enim miraculum. maxime attentis cor¬
dibus inhȩrebit: qđ assiduitas ñ uilefecerit
Quid autem ꝓfuerunt miracula. nisi ut ti¬
meretur : Quid porro ꝓdesse᷑ timor nisi
misericors & miserator dñs. escam daret
timentib se ÷ Escam que non corrũpit᷑.
panem qui decȩlo descendit. quem nullis
miserator & misericors dñs. Qđ si tantum
dedit huic uite. si uerbum carnem factũ
peccator iustificandus accepit. quid infuturo
scło głificatus accipiet. Mecnon enim
eritꝰ iN scłoo testamenti soi. Nec totũ
dedit: qui pignus dedit. FoRTITUDIN EOꝰ
Suo. Non contristentur isrłitȩ scĩ quidi¬
miserunt om̃a sua & secuti sunt eum. ñ
contristentur dicentes. quis nam poterit

Expanded text:
mitas hominis novitati intenta meminemitas hominis novitati intenta meminerit, cum sint ejus miracula quotidiana majora. Tot per universam terram arbores creat, et nemo miratur: arefecit verbo unam, et stupefacta sunt corda mortalium ; sed «memoriam fecit mirabilium suorum.» Hoc enim miraculum maxime attentis cordibus inhaerebit, quod assiduitas non vilefecerit. 5. Quid autem profuerunt miracula, nisi ut timeretur? Quid porro prodesset timor, nisi, «misericors et miserator Dominus escam» daret «timentibus se?» escam quae non corrumpitur, panem qui de coelo descendit , quem nullis misericors et miserator Dominus. Quod si tantum dedit huic vitae, si Verbum carnem factum peccator justificandus accepit; quid in futuro saeculo glorificatus accipiet? «Memor» enim «erit in saeculum testamenti sui.» Nec totum dedit qui pignus dedit. 6. «vers. 6-9.suo.» Non contristentur Israelitae sancti, qui dimiserunt omnia sua et secuti sunt eum; non contristentur dicentes: «Quisnam poterit
Abbreviated transcription (Latin):
toris. qm̃ qui se humiliat exaltabit᷑ & qͥse exaltat
humiliabitur. Hȩc ÷ magnificentia dñi
quoniã cũplurimũ dimitꝰtitur: plurimũ
diligit. lȩc ÷ magnificentia dñi. qm̃
ubi abundauit peccatũ. & suꝑ abunda¬
uit gr̃a. Sed fortasse exoꝑib. Non
inquit ex oꝑib. ne forte quis extollat᷑.
psius enim sumus figmentum creati
in xp̃o. in operib bonis. Iustitiam enim
homo non operatur. niñ iustificatus.
Credens autem in eum quiiustificat
impium. afide incipit. ut bona oꝑa
fessio:.Nondum quidem ÷ opus iustitiȩ:
sed delicti imꝓbatio. Sed ꝰquomꝰ se habeat:
non accepisti.. Non gͦ sola magnificentia
qua iustificatur impius: sed & confessio
& magnificentia opus eius. Quid gͦ dicemꝰ.
quia cui uult miseretur. &quẽ uult
obdurat: Nunquid iniquitas apud dm̃ e
Absit. Iustitia enim eiꝰ manet inscłm scłi.
riam fec̃ mirabilium suorum reseruans
opportune inusitata ꝓdigia: que infir¬

Expanded text:
umiliat, exaltabitur; et qui se exaltat, humiliabitur» . Haec est magnificentia Domini; quoniam cui plurimum dimittitur, plurimum diligit . Haec magnificentia Domini; quoniam «ubi abundavit peccatum, et superabundavit gratia» . Sed fortasse ex operibus. «Non,» inquit, «ex operibus, ne forte quis extollatur. Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo in operibus bonis» . Justitiam enim homo non operatur nisi justificatus: «credens autem in eum qui justificat impium» , a fide incipit; ut bona opera, o illa confessio? Nondum quidem opus est justitiae, sed delicti improbatio: sed quoquo modo se habeat, non accepisti» ? Non ergo sola magnificentia qua justificatur impius, sed et «confessio et magnificentia opus ejus. Quid ergo dicimus?» quia «cui vult miseretur, et quem vult obdurat; numquid iniquitas apud Deum? Absit. Justitia» enim «ejus manet in saeculum saeculi. riam fecit mirabilium suorum:» reservans opportune inusitata prodigia, quae infir
Abbreviated transcription (Latin):
suam dete compleat uoluntatem.
ficentius quam iustificare impiume
Sed opus fortasse hominis pręuenit istã
magnificentiam dĩ. ut cum fuerit
peccata confessus: iustificari mereatur.
Descendit enim detemplo iustificatus
publicanus. magisquam ille phariseus :
quia neq oculos audebat ad cȩlum leuare
sed per cutiebat pectus suum dicens.
Dñe propitius esto michi peccatori. hȩc

Expanded text:
suam de te compleat voluntatem. suam de te compleat voluntatem. ficentius quam justificare impium? Sed opus fortasse hominis praevenit istam magnificentiam Dei, ut cum fuerit peccata confessus, justificari mereatur. «Descendit» enim «de templo justificatus Publicanus magis quam Pharisaeus;» quia «neque oculos ad coelum audebat levare, sed percutiebat pectus suum, dicens: Deus, propitius esto mihi
Abbreviated transcription (Latin):
falsa fraternitate surrepit. Int̾ quales
nc̃ necesse ÷ eccła gemat. & quales tc
oportet. cum omnes iusti congregabunt᷑
excludat. Hȩc sunt mana opera oñi.
ex ouisiia. inioones coloniat̾es eios.
perquas nullum confitentem deserit
miscđia . nullius ÷ iniquitas impunita.
quando flagellat etiam omnẽ filium
qu em recipit᷑. Sed siiustus uix saluabit᷑.
peccator & impius ubi parebunt: Eli¬
gat sibi homo qđ libet. Non sic consti¬
tuta sunt oꝑa dñi: ut creatura in ar¬
bitrio lib̃o constituta. creatoris suꝑet
uoluntatem. etiam si contra eius
faciat uoluntatem. Non uult ds̃
ut pecces. Nam ꝓhibet. Iamen si pec¬
caueris: ne putes hominem fecisse qđ¬
uoluit. & dõ accidisse qđ noluit. Sicut
enim uult ut homo non peccet: ita uult
peccanti parcere ut reuertatur & uiuat.
ita uult postremo in peccato perseue¬
rantem punire: ut iustitiȩ potentiam
contumax non euadat. Ita quicquid
elegeris: om̃ipotenti ñdeerit unde

Expanded text:
falsa fraternitate subrepit: inter quales falsa fraternitate subrepit: inter quales nunc necesse est Ecclesia gemat, et quales tunc oportet, cum omnes justi congregabuntur, excludat. Haec sunt «magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus:» per quas nullum confitentem deserat misericordia, nullius sit iniquitas impunita; quando flagellat etiam omnem filium quem recipit . Sed si justus vix salvatur, peccator et impius ubi parebunt ? Eligat sibi homo quodlibet: non sic constituta sunt opera Domini, ut creatura in arbitrio libero constituta, Creatoris superet voluntatem, etiamsi contra ejus faciat voluntatem. Non vult Deus ut pecces; nam prohibet: tamen si peccaveris, ne putes hominem fecisse quvoluit, et Deo accidisse quod noluit. Sicut enim vult ut homo non peccet, ita vult peccanti parcere, ut revertatur et vivat; ita vult postremo in peccato perseverantem punire, ut justitiae potentiam contumax non evadat. Ita quidquid elegeris, Omnipotenti non deerit unde
Abbreviated transcription (Latin):
merces illa ꝑsoluitur. quam & primis
& nouissimis pater familias prȩparauit
equalem. Audiamus itaq plenum di¬
uina laude pectus popłi dĩ. Eece ꝑsonat
in hoc psalmo quendam exultantem fe¬
lici exultatione. p̾figurat & scatułrientẽ
corde inamore dei p̾opłm. scilicet corpꝰ
torum ÷ sed & laus dĩ deuotione confessio¬
nis exprimitur. Illa luget. hȩc gaudet.
Illa medico uulnus ostendit. hȩc desani¬
tate grãs agit. Hȩc confessio quendam
significat non solum ab om̃i malo lib̾a¬
tum: sed etiam amalignis om̃ib separatũ.
Et ideo uideamus. ubi confiteatur dño in
toto corde. Inconcilio inquit iusł orũ
ET conREGATIoNE. Credo qͥa sedebunt
super duodecim thronos. iudicantes du¬
odecim tribus isrł. Nullus enim iam
inter eos iniquus. Nullius iudȩ furta
tolerantur. nullus symon magus baptiza-¬
tur. sp̃m uolens emere dum cogitat
uendere. nullus alexander ȩrarius multa
mala ostendit. nullus pelle ouina tectus

Expanded text:
merces illa persolvitur, quam et primis merces illa persolvitur, quam et primis et novissimis paterfamilias praeparavit aequalem. Audiamus itaque plenum divina laude pectus populi Dei. Ecce personat in hoc psalmo quemdam exsultantem felici exsultatione, praefigurat et scaturientem corde in amore Dei populum, scilicet corpus torum est, sed et laus Dei devotione confessionis expromitur. Illa luget, haec gaudet; illa medico vulnus ostendit, haec de sanitate gratias agit. Haec confessio quemdam significat, non solum ab omni malo liberatum, sed etiam a malignis omnibus separatum. Et ideo videamus ubi confiteatur Domino in toto corde. «In consilio,» inquit, «rectorum, et congregatione:» credo, qui sedebunt super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel . Nullus enim jam inter eos iniquus, nullius Judae furta tolerantur, nullus Simon magus baptizatur, Spiritum volens emere, dum cogitat vendere ; nullus Alexander aerarius multa mala ostendit , nullus ovina pelle tectus
Abbreviated transcription (Latin):
nentiam: ut etiam cum labore atq
luctamine ingemiscentes grauati &
habitaculum nr̃m qđ decelo ẽ sip¬
in dui cupientes. ascłarib delectat.¬
onibus temperemus. & significatirꝰ
quad ragenario numero. quo & mo¬
Prȩcipitur enim nob̾. & exlege & pe
phetis & ex ipso eugło: qđ testimonũ
habet alege & ꝓpħis. Unde etiamn
monte & inter utramq ꝑ sonam me¬
dius saluator effulsit : ut ab om̃ib
nes obliuiscuntur dm̃. auiditatem
nr̃am tanquam ieiunio tẽperantie
refrenemus quamdiu ꝑfectio deca¬
logi legis tanquam psalterium decẽ
cordarum perquattuor eiusdem mur¬
di partes. id ÷ toto orbe prędicatis
ut decem quater ducta quadragena¬
rium numerum signent. Quinqui¬
genario uͦ numero post resurrectio¬
nem dñi quo cantamus alła. ñ cuiꝰ¬
dam temporis finis & transitus.
sed beata illa significatur ȩterni¬
tas: quia de narius additus quadra¬
genario. laborantib in hac uita fidelibus

Expanded text:
nentiam, ut etiam cum labore atque nentiam, ut etiam cum labore atque luctamine ingemiscentes gravati, et habitaculum nostrum quod de coelo est superindui cupientes ; a saecularibus delectationibus temperemus: et significatur quadragenario numero, quo et MoPraecipitur enim nobis et ex Lege, et ex Prophetis, et ex ipso Evangelio quod testimonium habet a Lege et Prophetis; unde etiam in monte inter utramque personam medius Salvator effulsit Matth. XVII, 3nes obliviscuntur Deum, aviditatem nostram tanquam jejunio temperantiae, refrenemus; quamdiu perfectio Decalogi Legis, tanquam psalterium decem chordarum, per quatuor ejusdem mundi partes, id est, toto orbe praedicatur, ut decem quater ducta quadragenarium numerum signent. Quinquagenario vero numero post resurrectionem Domini, quo cantamus Alleluia, non cujusdam temporis finis et transitus, sed beata illa significatur aeternitas; quia denarius additus quadragenario, laborantibus in hac vita fidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ad estote animo fr̃s. ad ꝑcipienda
quȩ suggerit dñs ad exhortationẽ
nrãm & nutriendam caritatem
qua nob̾ inherere dõ bonum:. Ad¬
estote animo cantores boni. filii lau¬
dis & głe sempiternȩ ueri & in corrupti
dĩ ad estote intenti qui nostis cantare
& psallere
tes in
om̃ibus & laudate
Hoc ÷ enim alła.
Et hi qui dem dies ueniunt transi¬
turi. transeuntq uenturi. & signi¬
ficant diem qui non uenit &
transit: quia nec hesterno p̃it᷑
ut ueniat. nec crastino urguetur ut
transeat. Ad quem sane nos cũ uene
scła scłorum laudabunt te : hoc ent
otiosorum negotium. hoc opus uacan¬
tium. hȩc actio quietoꝵ. hȩc cura se¬
curorum. Sicut enim dies isti prę¬
teritis diebus quad ragesime quibis
ante resurrectionem dñici corporis
uitȩ huius significatur meror solennit᷑
grata hn laritate succedunt: sic diesile
qui post resurrectionem dabitur ple¬
exclusis: perpetua beatitate succede
Hȩc autem uita de nob̾ exigit cont¬

Expanded text:
adeste animo, fratres, ad percipienda quae Dominus suggerit ad exhortationem nostram, et nutriendam charitatem, qua nobis inhaerere Deo bonum est. Adeste animo cantatores boni, filii laudis et gloriae sempiternae veri et incorrupti Dei. Adeste intenti, qui nostis cantare et psallere tes in omnibus : et laudate hoc est enim Alleluia. Et hi quidem dies veniunt transituri, transeuntque venturi, et significant diem qui non venit et transit, quia nec hesterno praeitur ut veniat, nec crastino urgetur ut transeat. Ad quem sane nos cum venersaecula saeculorum laudabunt te» ; hoc erit otiosorum negotium, hoc opus vacantium, haec actio quietorum, haec cura securorum. Sicut enim dies isti praeteritis diebus Quadragesimae, quibus ante resurrectionem Dominici corporis vitae hujus significatur moeror, solemniter grata hilaritate succedunt: sic dies ille qui post resurrectionem dabitur pleexclusis, perpetua beatitate succedet. Haec autem vita de nobis exigit conti
Abbreviated transcription (Latin):
it inabissum: Suomodo enim fluuiꝰ¬
repente collectus depluuia. degutas
imbrium it inmare. nec apparet. nec
apparebit antequam depluuia collige¬
retur: Sic hoc genus humanum de:
occultis colligitur. & ꝓfluit morte.
rursum in occultumꝰ pergit. medium
hoc sonat & transit. De hoc torrente
bibit. Ille non ÷ dedignatus bibe de
hoc torrente. Bib̾e en̾im de hoc tor¬
rente illi erat: nasci & mori. Hoc habet
torrens iste. natiuitatem & mortem.
Suscepit hanc xp̃s. natus ÷ mortuus
÷ ita detorrente in uia bibit. Exulta¬
uit enm sicut gigas adcurrendã uiã.
Detorrente gͦ inua bibit: quia mina
peccatoꝵ nonstetit. Quia gͦ detor¬
rente inuia bibit: propterea exalta

Expanded text:
it in abyssum? Quomodo enim fluviit in abyssum? Quomodo enim fluvirepente collectus de pluvia, de guttis imbrium, it in mare, nec apparet; nec apparebat, antequam de pluvia colligeretur: sic hoc genus humanum de occultis colligitur, et profluit; morte rursum in occultum pergit; medium hoc sonat, et transit. De hoc torrente bibit ille; non est dedignatus bibere de hoc torrente. Bibere enim de hoc torrente, illi erat nasci et mori. Hoc habet torrens iste, nativitatem et mortem: suscepit hanc Christus; natus est, mortuus est: ita «de torrente in via» bibit. «Exsultavit» enim «sicut gigas ad currendam viam» . «De torrente» ergo «in via» bibit; quia «in via peccatorum non stetit» . Quia ergo «de torrente in
Abbreviated transcription (Latin):
strueret. ut edificaret. Qđ fit hoc tẽ pore.
cum xp̃s ingentib ita udicat: ut repleat
ruinas. conꝰouassasii caprta soꝑ teNRã
Molza. Hic super terrã. in hac uita. con¬
quassabit capita multa. De superb̾ hu¬
miles facit. Et audeo dicere fr̃s mei.
utile ÷ capite quassato hic humiliter ambu¬
lare : quam capite erecto iniudicium
ȩternȩ mortis incidere. Multa capita
conquassabit rumnas faciendo: sed replen-¬
bet ꝓpterea exaltadit capot. Uidãmꝰ
& in uia bibentem detorrente. Primo
quis ÷ torrens : ꝓ fluxio mortalit̾atis
humane. Sicut᷑ enim torrens pluuia-¬
libus aquis colligitur. redundat. ꝑstre¬
pit. currit. & cu̾rrendo decurrit. id ÷
cursum finit: sic ÷ om̃is iste cursus
mortalitatis. Nascuntur homines. ui¬
& aliis mori¬
entibus alii nascu¬
ntur:
rursumq aliis
morientib¬
cedunt.
accedunt. decedunt. nec manebunt
Quid hic tenetur ⁊ Quid hic non currit :
Quid non quasi de pluuia collectum

Expanded text:
strueret, ut aedificaret. Quod fit hoc tempore, strueret, ut aedificaret. Quod fit hoc tempore, cum Christus in gentibus ita judicat, ut repleat ruinas. «Conquassabit capita super terram multa.» Hic, «super terram,» in hac vita, «conquassabit capita multa.» De superbis humiles facit: et audeo dicere, fratres mei, utile est capite quassato hic humiliter ambulare, quam capite erecto in judicium aeternae mortis incidere. Multa capita conquassabit ruinas faciendo, sed replenbet; propterea exaltabit caput.» Videamus et in via bibentem de torrente. Primo quis est torrens? Profluxio mortalitatis humanae. Sicut enim torrens pluvialibus aquis colligitur, redundat, perstrepit, currit, et currendo decurrit, id est, cursum finit; sic est omnis iste cursus mortalitatis. Nascuntur homines; vi aliis morientibus, alii nascuntur, rursusque, illis morientibedunt, accedunt, decedunt, nec manebunt. Quid hic tenetur? quid non currit? quid non quasi de pluvia collectum
Abbreviated transcription (Latin):
cum strepitu. & dñs ineternum ꝑmanet.
Parabit in iudicio sedem suam. & ipse
iudicabit orbem terrarum inȩquitate
Ibi dictum ÷. Increpasti gentes & ꝑut
impius nomen eoꝵ delesti in eternũ
bit Ruiias. Modo sie iudieat in
gentibus. ut repleat ruinas. Nam quando
infinem iudicauerit : damnabit rumas.
Replebit ruinas. Quas ruinas : Quis quis
a nomine eius timuerit: cadet. Cũceci¬
derit euertetur qđ erat: ut edificetur
qđ non erat. Iudicabit ingentib replebit
rumas. Quis quis contumax es in xp̃m :
casuram turrem in altum erexisti. bonũ :
ut te ipsum deicias. humilis reddaris.
sedentis addexteram patris pedibus ꝓ¬
ualuaris: ut fiat inte ruina construenda.
Nam siꝑmanes inmala altitudine. tunc
deicieris. quando non edificabis. Et eni
detalib dicit alio loco scriptura: de¬
strue eos & non edificab̾ eos. ꝓcul dubio
non diceret dequib dam destrͣue eos.
& non edificabis eos: nisi quosclam ita de¬

Expanded text:
us in aeternum manet; paravit in judicio sedem suam, et ipse judicabit orbem terrarum in aequitate.» Ibi dictum est, «Increpasti» «gentes, et periit impius; nomen eorum aelesti in aeternum» bit ruinas.» Modo sic judicat in gentibus, ut repleat ruinas: nam quando in fine judicaverit, damnabit ruinas. «Replebit ruinas:» quas ruinas? Quisquis a nomine ejus timuerit, cadet: cum ceciderit, evertetur quod erat, ut aedificetur quod non erat. «Judicabit in gentibus, replebit ruinas.» Quisquis contumax es in Christum, casuram turrem in altum erexisti. Bonum est ut teipsum dejicias, humilis reddaris, sedentis ad dexteram Patris pedibus provolvaris, ut fiat in te ruina construenda. Nam si permanes in mala altitudine, tunc dejicieris, quando non aedificaberis. Etenim de talibus dicit in alio loco Scriptura, «Destrue eos, et non aedificabis eos» . Procul dubio non diceret de quibusdam, «Destrue eos, et non aedificabis eos;» nisi quosdam ita de
Abbreviated transcription (Latin):
serui. quam hic iã inhumilitate uider
& pii & impii uidebunt & in iudicio &
pii & impii. Cum enim dñs ab oculis
discipłorum suorum ferretur incęlũ:
sonuit uox angłica in tuentib eum. Uiñ
galilei. quid statis intuentes incęlume
ste iħs sic ueniet. quomodo eum uidiss
ma quia de impus dictum ÷. Uidebua
inquem pupugerunt. Uidebunt ur¬
dicaturum. quem irrisert̃ iudicatum
Ipsa itaq forma serui in iudicio con¬
spicua erit & iustis & in iustis. & piis &im¬
piis. & fidelib & infidelib Quid gͦ impu
non uidebt̃: Nam de quib dictũ ÷ uide¬
bunt inquẽ pupugert̃: de ipsis rursũ
dictum ÷. Tollatur impius. ut non ui¬
deat claritatem dĩ. Quid ÷ hoc fr̃s:
Discernamus. discamus. Excitatur impiꝰ
ut aliquid uideat. tollitur impius ut
aliquid ñ uideat. Iam quid sit uisurus
ostendimus. formam illam dequa dietũ
est sic ueniet. Quid gͦ ñ ÷ uisurꝰ e Et osten¬

Expanded text:
servi, quam hic jam in humilitate viderunt servi, quam hic jam in humilitate viderunt et pii et impii, videbunt et in judicio et pii et impii. Cum enim Dominus ante oculos discipulorum suorum ferretur in coelum, sonuit vox angelica intuentibus eum: «Viri Galilaei, quid statis intuentes in coelum? Iste Jesus sic veniet, quomodo eum vidistis ma: quia de impiis dictum est, «Videbunt in quem pupugerunt» . Videbunt judicaturum, quem irriserunt judicatum. Ipsa itaque forma servi in judicio conspicua erit et justis et injustis, et piis et impiis, et fidelibus et infidelibus. Quid ergo impii non videbunt? Nam de quibus dictum est, «Videbunt in quem pupugerunt;» de ipsis rursum dictum est, «Tollatur impius, ut non videat claritatem Domini» . Quid est hoc, fratres? Discernamus, discutiamus. Excitatur impius, ut aliquid videat; tollitur impius, ut aliquid non videat. Jam quid sit visurus, ostendimus; formam illam de qua dictum est, «Sic veniet.» Quid ergo non est visurus? «Et osten
Abbreviated transcription (Latin):
forme seruilis: quȩ tolerabiliter capitur
aseruis. & amatur a futuris lib̾is. Ueritas
enim in cõmutabilis qđ ÷ uerbũ dĩ ds̃
apud dm̃ perquẽ facta sunt om̃a: in se
manens in nouat om̃ia. hanc ut uideamꝰ.
magna & per fecta cordis munditia neces¬
saria ÷: quȩ fit perfidem. Demonstrata
eium forma serui: dilata ÷ ad demon¬
strandandam formam dĩ. Idem quippe
informa serui loquens seruis: ait. Qui
diligit me. mnandata mea custodit.
Et qui diligit me diligetur apatre meo.
& ego diligam eum. & ostendam me ipsũ
regnum. quomͦ transitu scłi huiꝰ colli-¬
gitur : Ducitur enim ad quandam uisi¬
õnem in effabilem. quam ñ merebunt᷑
impii. Cȩterum forma serui cũ hic
eẽt: uisa ÷ ab impiis. Uidert᷑ eã qͥcredi¬
derunt. uider̃t & qui occidert̃. Nealiqͥd
magnum putes uideri formam illam:
uiderunt amici. uiderunt & inimici.
Et quidam uidentes interfecerunt: qͥda
non uidentes credidert᷑. Hanc gͦ formã

Expanded text:
formae servilis, quae tolerabiliter capitur formae servilis, quae tolerabiliter capitur a servis, et amatur a futuris liberis. Veritas enim incommutabilis quod est Verbum Dei, Deus apud Deum, per quem facta sunt omnia, in se manens innovat omnia . Hanc ut videamus, magna et perfecta cordis munditia necessaria est, quae fit per fidem. Demonstrata enim forma servi, dilata est ad demonstrandam formam Dei. Idem quippe in forma servi loquens servis ait: «Qui diligit me, mandata mea custodit: et qui diligit me, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et ostendam meipsum regnum quod modo transitu saeculi hujus colligitur: ducitur enim ad quamdam visionem ineffabilem, quam non merebuntur impii. Caeterum forma servi cum hic esset, visa est ab impiis: viderunt eam qui crediderunt, viderunt et qui occiderunt. Ne aliquid magnum putes videri formam illam, viderunt amici, viderunt inimici; et quidam videntes interfecerunt, quidam non videntes crediderunt. Hanc ergo formam