comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubi concordia mest maĩor
aliena opera interpellan¬
Si quam sua edendi cupidi¬
tas nascitur. ub̃i uero etiã
ꝑtinax intercedit odium:
alter asteri quam uterq
contrariis castris certior
hostis proficiscitur.¬
osdem senatus cum
ob minis a spere actu
censuram a gn. bebio tr .pł.
po postris agerentur rei cau
Sictione decreto suo libera¬
uit. uacuum omnis uidicn
metu cum sonorem reddendo.
qui exigexe seberet pationem
¶Al illa sapiencia sena¬
Atus thiberium graccũ
tr.ul. agariam legem pro¬
mulgare ausum morte mul¬
ctauit. idem ut secundum le¬
qtin cius pex trummires a¬
ger populo uiritim diuidere¬
tur egregie censuit: si quide
grauissime seditionis eodem
tempore et auctorem ⁊ causa
Ualll seinde se pru¬
denter in irge ma sa¬
inssa gessit: nam cum prom¬
ꝑtissima et fidelissima cius
opera aduersus carthaginẽ¬
ses usus esset: eumqz in Si¬
satando regno audiorem
cerneret: segem ferri uissit
qua masanisse ab mpio
ropuli romam solutam li¬

Expanded text:
nisi concordia inest, maior nisi concordia inest, maior aliena opera interpellandi quam sua edendi cupiditas nascitur. ubi uero etiam pertinax intercedit odium, alter alteri quam uterque contrariis castris certior hostis proficiscitur.osdem senatus, cum ob nimis aspere actam censuram a Cn. Baebio tribuno pl. pro rostris agerentur rei, causae dictione decreto suo liberauit uacuum omnis iudicii metu eum honorem reddendo, qui exigere deberet rationem, Par illa sapientia senatus. Ti. Gracchum tribunum pl. agrariam legem promulgare ausum morte multauit. idem ut secundum legem eius per triumuiros ager populo uiritim diuideretur egregie censuit, si quidem grauissimae seditionis eodem tempore et auctorem et causam uam deinde se prudenter in rege Masinissa gessit! nam cum promptissima et fidelissima eius opera aduersus Karthaginienses usus esset eumque in dilatando regno auidiorem cerneret, legem ferri iussit, qua Masinissae ab imperio populi Romani solutam li
Abbreviated transcription (Latin):
mandacem ante ipsam a-¬
aem conscituit: ut haberẽt
Dn cuius capite si quid ux
conceperant expiarent
dixectum est autem suiẽ
casu siue celestis numimis
prouidentia. quod ꝓrimum e
contraria parte mssum crãt
telum in ipsum pullarn pec¬
tus cumqz examinem prostra¬
uit: id ut cognouit consule
fidente anmo ⁊ inuasit aqui¬
lomam et cepit. Tacito am¬
maduertit quo pcicto miũ¬
ria imperatoris uindiccri
deberet: quemadinedum ui¬
olata religio exꝑianda foret.
quã uoitione uictoria appre¬
hendi posset. egit uirum se¬
uerum consulem ueligiosu.
imperatorem stremium: ti¬
moris modum pene gemus
spci uiam uno mentis ini¬
petu rapiendo. Nunc ad se¬
natus acta transgrediar.¬
M aduersus hanne¬
dium neronem Et luuum
salmatorem consules mitte¬
ret: eosqz ut uirtutibus pa¬
res ita immiciciis accerri-¬
me inter se dissidentes uide¬
ret : summo studio in guã¬
ciam reduxit: nc propter pri¬
uatas Sissensiones remy.
parum utiliter administra¬
rent: quia consimili imꝑio

Expanded text:
mendacem ante ipsam aciem constituit, ut haberent di cuius capite, si quid irae conceperant, expiarent. directum est autem siue casu siue etiam caelestis numinis prouidentia quod primum e contraria parte missum erat telum in ipsum pullarii pectus eumque exanimem prostrauit. id ut cognouit consul, fidente animo et inuasit Aquiloniam et cepit. tam cito animaduertit quo pacto iniuria imperatoris uindicari deberet, quemadmodum uiolata religio expianda foret, qua ratione uictoria adprehendi posset. egit uirum seuerum, consulem religiosum, imperatorem strenuum, timoris modum, poenae genus, spei uiam uno mentis impetu rapiendo. Nunc ad senatus acta transgrediar. aduersus Hannidium Neronem et Liuium Salinatorem consules mitteret eosque ut uirtutibus pares, ita inimicitiis acerrime inter se dissidentes uideret, summo studio in gratiam reduxit, ne propter priuatas dissensiones rem publicam parum utiliter administrarent, quia consulum imperio
Abbreviated transcription (Latin):
¶dem expedita et com¬
pendiaria uia cos ad
gloriam ꝑuemire sicebat
ꝙ id agerent ut quases ui¬
cri uellent tases etiam essent
qua quidem predicatione a¬
perte monebat. ut homines
ipsam potius uirtutem sau¬
ment quam umbram ciuis

Expanded text:
dem expedita et conpendiaria uia eos ad gloriam peruenire dicebat, qui id agerent, ut, quales uideri uellent, tales etiam essent. qua quidem praedicatione aperte monebat ut homines ipsam potius uirtutem haurirent quam umbram eius
Abbreviated transcription (Latin):
¶alls humanc sa¬
piencie quasi quoddã
terrestre oraculum nichil ul¬
tra pretendum a Shs mimor¬
talibus arbitrabatur quã
ut bona tribuerent: quia hu
ꝓ id uotis erretere quod non
im petrasse melius foret. et
enm sensissimis tenebris
inuoluta mortalium mens
in quam late patentem erpo¬
ixmi cecas precationes tuas¬
¶pargis: diuicias a poctis
multis exitio fucrunt: honõ¬
res concupiscis qui complu¬
res pessundederunt: regna
tecum ixsa uolius quorum
biles cermuntur. splendidis cõ¬
lugis nicis manus at hec ut
aliquando illustrant ita non¬
nnquam funditus domos
euertunt. desine igitur stul¬
ta futuris malorum tuorum
causis quasi felicissimis reb
nhiare: teq totum celestium
arbitrio ꝑmute: quia qui tri¬
buere bona ey facili solent.
ctiam eligere aꝑtissime pnt.¬

Expanded text:
s humane sapientie quasi quoddam terrestre oraculum, nichil ultra petendum a diis immortalibus arbitrabatur quam ut bona tribuerent, quia hiimque id votis expetere, quod non impenim densissimis tenebris inuoluta mortalium mens, in quam late patentem errorem caecas precationes tuas spargis! diuitias adpetis, quae multis exitio fuerunt: honores concupiscis, qui conplures pessum dederunt: regna tecum ipsa uoluis, quorum biles cernuntur: splendidis coniugiis inicis manus; at haec ut aliquando inlustrant, ita nonnumquam funditus domos euertunt. desine igitur stulta futuris malorum tuorum causis quasi felicissimis rebus inhiare teque totam caelestium arbitrio permitte, quia qui tribuere bona ex facili solent, etiam eligere aptissime pos
Abbreviated transcription (Latin):
um scescrata demen¬
cia tristem a capite cuis sen¬
tenciam tulisset: fortiq amino
et constanti uultu Rtionem
uenem a manu carificis ac¬
cey ssit. admotoiam labris po¬
culo urii xantupe inter fle¬
tum etlamentationem uoci¬
fepanti innocenti eum pmi:
quid cogo inquit nocenti mͥ
mori satius essi suxisti. O
imensam sapienciam que
nc epso quidem uite ꝯccesse
obluusci sui potuit. Trans¬

Expanded text:
um scelerata demencia tristem de capite eius sentenciam tulisset fortique animo et constanti vultu pocionem veneni a manu carnificis accepisset, admoto iam labris poculo, uxorem Santippem inter fletum et lamentaferante innocentem eum periturum, 'quid ergo?' inquit 'nocenti mihi mori satius esse duxisti?' inmensam illam sapientiam, quae ne in ipso quidem uitae excessu obliuisci sui potuit! A
Abbreviated transcription (Latin):
¶l quam prudenter
Nolon nemiem sum
adhuc uiueret bratum Sici
delere arbitrabatur. quod
ad ultimum usis fati diem
ancipiti fortune sa biecti esse¬
mus felicitatis igitur huma¬
ne appellationem rogus cõ¬
sumat: qui se in cursu ma¬

Expanded text:
Age quam prudenter Solo neminem, dum adhuc uiueret, beatum dici debere arbitrabatur, quod ad ultimum usque fati diem ancipiti fortunae subiecti essemus. felicitatis igitur humanae appellationem rogus consummat, qui se incursui ma
Abbreviated transcription (Latin):
¶de M ab adolescentulo
quodam consustus
utrum hyorem succyxt an
se omit matrimonis absti¬
neret: respondit utrum horũ
scisset accurum penitenciã.
hinc te inquit solitudo: hinc
orbitas hinc generis interitꝰ:
hiic heres eiliems exapiet:
illine perpetua sollicitudo
contextus queresarum S¬
tis exprobracio affimum
graue supercilium garcu¬
la socius lingua. sub sessor
alicm matrimoni incertue
liberorum euentus: non pas¬
sus est iuuenem in contertu
rerum asperarum quasi le¬
te materie faccre delectum

Expanded text:
Idem ab adulescentulo quodam consultus utrum uxorem duceret an se omni matrimonio abstineret, respondit, utrum eorum fecisset, acturum paenitentiam. 'hinc te' inquit 'solitudo, hinc orbitas, hinc generis interitus, hinc heres alienus excipiet, illinc perpetua sollicitudo, contextus querellarum, dotis exprobratio, adfinium graue supercilium, garrula socrus lingua, subsessor alieni matrimonii, incertus liberorum euentus'. non passus est iuuenem in contextu rerum asperarum quasi laetae materiae facere dilectum
Abbreviated transcription (Latin):
ni am porro subtiliter
anacharsis seges ara¬
nearum telis comparabat
nam ut issas infirimora am¬
malia ietinere ualentiora trãs¬
mittere: ita sins humises et
pauperes constringi dirites
et rre potentes non alligari.

Expanded text:
am porro subtiliter Anacharsis leges araneorum telis conparabat! nam ut illas infirmiora animalia retinere, ualentiora transmittere, ita his humiles et pauperes constringi, diuites et praepotentes non alligari.
Abbreviated transcription (Latin):
¶etiam agesilai
facto sapientius: si qd
cum aduersus rem priblicam
lacedemomorum conspirati¬
onem ortam noctu compis¬
set: leges sycurgi continuo
a brogauit que de indenina¬
tis supplicuim sumi uetabat.
comprelensis autem et inter¬
fectis sontib casdem enesti¬
gio restitiuit: atq utrumq
simul prouidit ne salutaris
ammaduersio uel imusta ãt
ues iure impeduretur. itaq ut
semper esse rossent aliquando
non fuerunt. Translateur

Expanded text:
etiam Agesilai facto sapientius, siquidem, cum aduersus rem publicam Lacedaemoniorum conspirationem ortam noctu conperisset, leges Lycurgi continuo abrogauit, quae de indemnatis supplicium sumi uetabant: conprehensis autem et interfectis sontibus e uestigio restituit atque utrumque simul prouidit, ne salutaris animaduersio uel iniusta esset uel iure impediretur. itaque, ut semper esse possent, aliquando non fuerunt. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
co nescio an hanno¬
ns excellentissime
prudentie consilium: mago¬
nc enm caniensis pugne
exitum senatui penorum mi¬
çiante: inqz tanti successus
fidem annules aurces triui
modiorum meusuyam explc¬
tes fundente qui incexfectis
nris cuubz detracti erant
quesiuit an aliquis sociorũ
rost tantam cladem a roma¬
iris defecisset atq ut audi¬
uit neminem ad haninibale
transisse: suasit ut protinꝰ
segriti nomam per quos de
pace ageretur mittexentur.
cuuis si sentencia ualui¶
neq secundo punico bello
deiuetu carthago neqz ter¬
cio deseta forct . Transla

Expanded text:
Sed nescio an Hannonis excellentissimae prudentiae consilium: Magone enim Cannensis pugnae exitum senatui Poenorum nuntiante inque tanti successus fidem anulos aureos trium modiorum mensuram explentes fundente, qui interfectis nostris ciuibus detracti erant, quaesiuit an aliquis sociorum post tantam cladem a Romanis defecisset, atque ut audiuit neminem ad Hannibalem transisse, suasit protinus legati Romam, per quos de pace ageretur, mitterentur. cuius si sententia ualuisset, neque secundo Punico bello uicta Karthago neque tertio deleta foret. Ne Sa
Abbreviated transcription (Latin):
Uid abest igitur¬
quin publica cle¬
mencia sit existimenda
sumino consensu maxima
uirtutes quasi gyauissima
delicta pumire: beneficioqz
miuris rependere: quod
cum ubiqz tum precipue
athenis intollerabile ui¬
deri debet. in qua urbe adu̾¬
sus ingratos actio consti¬
tuta est et pecte: quia dandi
et accipiendi beneficii com¬
mertium sine quo uix uita
tollit quisq uis bencmerito
parem refferre gratiam
negligit: quantam ergo
reprehensionem merentur.
qui cum equissima iura
sed imquissima haberent
ingenia: moribus sus
quam segibus uti malue¬
rant. Quod si qua proui¬
dentia deorum effici posset.
ut excellentissimm uiri quo¬
rum modo casus rectuli. le¬
gem ingratorum uindicem
recinentes patriam suam in
uis ad aliam ciuitatem pex¬
traherent: nonne ingenio¬
sum et garrulum populu
mutum atq clinguam ac
postulatione reddidissent:

Expanded text:
uid abest igiturquin publica dementia sit existimanda summo consensu maximas uirtutes quasi grauissima delicta punire beneficiaque iniuriis rependere? quod cum ubique tum praecipue Athenis intolerabile uideri debet, in qua urbe aduersus ingratos actio constituta est, et recte, quia dandi et accipiendi beneficii commercium, sine quo uix uita tollit quisquis bene merito parem referre gratiam neglegit. quantam ergo reprehensionem merentur qui, cum aequissima iura, sed iniquissima ingenia haberent, moribus suis quam legibus uti maluerunt? quod si qua prouidentia deorum effici posset ut excellentissimi uiri, quorum modo casus retuli, legem ingratorum uindicem retinentes patriam suam in ius ad aliam ciuitatem pertraherent, nonne ingeniosum et garrulum populum mutum atque elinguem hac postulatione reddidissent?
Abbreviated transcription (Latin):
tibus que ad parien¬
dum hominem potentissime
iudicantur clemencia et li¬
beralitate in structissimus¬
non tantum ieculco ab ache¬
mensibus impositus est:¬
sed certe post obitum mulla
attrice regionis que ossibz
euis imiccretur glebulam
muenit: ussus extra fines
pronci intra quos optimis

Expanded text:
tibus, quae ad pariendum hominum amorem potentissimae iudicantur, clementia et liberalitate instructissimus tantum non in eculeum ab Atheniensibus inpositus est. certe post obitum nullam Atticae regionis, quae ossibus eius iniceretur, glebulam inuenit, iussus extra fines proici, intra quos optimus
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie obliti uidea¬
mux pyttacus imtylencus
cuius aut meritis tantum
ciues debiexunt auit mõ¬
ribus crediderunt ut eius
suffragiis tranidem. de¬
ferrent: tum su illud̃ im¬
perium sustinuit quam
Siu uellum S sygeo cum
athemensibus gerendum
fuit. postquam autem pax
uictoria parta est contimio
reclamantib mityleneis
Sepo suit: ne Sominus cuu¬
um ustra quam reip. neces¬
sitas exegerat permaneret
atq etiam cum recuperati
agri ouidia pars consen¬
su omnum offerretur: a¬
uertit aminum ab eo mu¬
nere de forme iudicans uir¬
tutis sue gloriam manitu¬
ꝯine prede mimiere. Tiũ¬

Expanded text:
iustitiae obliti uideamur, Pittacus Mitylenaeus, cuius aut meritis tantum ciues debuerunt aut moribus crediderunt, ut ei suis suffragiis tyrannidem deferrent, tam diu illud imperium sustinuit, quam diu bellum de Sigeo cum Atheniensibus gerendum fuit. postquam autem pax uictoria parta est, continuo reclamantibus Mitylenaeis deposuit, ne dominus ciuium ultra quam rei publicae necessitas exegerat permaneret. atque etiam cum recuperati agri dimidia pars consensu omnium offerretur, auertit animum ab eo munere deforme iudicans uirtutis gloriam magnitudine praedae minuere.
Abbreviated transcription (Latin):
Lud enm sibi¬
uoluit princeps
suorum temporum. Metel¬
lus puis tunc cum in His¬
pama aduentus suos ab
hospitib aris et thure ex¬
cpi paciebatur. cum at¬
talicis auleis contectos
parietes leto ammo intue¬
batur: cum mimanbus
cpulis apparatissimos in¬
terpon ludos sinebat: cũ
palmata ueste comuuia
celebrabat dimissasqz la¬
cunaribz aurras coronas
uelut celesti capite recipie¬
bat. ⁊ ubi ista non in
Gixcia ncq in. Asia
quarum luxuria seueritas
ipsa corrumpi poterat¬
⁊ ed in horrida et bellico¬
sa prouincia: cum preser¬
tim accerrimus hostis
Sertorius romanorum
excercituum oculos. lusita¬
ins telis prestrigeret: a¬
ca castra exciderant. patet
nam curus a dolescencia
priscos mores uidit sence¬
tus nouos orsa est.¬

Expanded text:
d enim sibiuoluit princeps suorum temporum Metellus Pius tunc, cum in Hispania aduentus suos ab hospitibus aris et ture excipi patiebatur? cum Attalicis aulaeis contectos parietes laeto animo intuebatur? cum inmanibus epulis apparatissimos interponi ludos sinebat? cum palmata ueste conuiuia celebrabat demissasque lacunaribus aureas coronas uelut caelesti capite recipiebat? et ubi ista? non in Graecia neque in Asia, quarum luxuria seueritas ipsa corrumpi poterat, sed in horrida et bellicosa prouincia, cum praesertim acerrimus hostis Sertorius Romanorum exercituum oculos Lusitanis telis praestringeret: aca castra exciderant. patet am cuius adulescentia priscos mores uidit, senectus nouos orsa est.
Abbreviated transcription (Latin):
morte audita: et se
sua inuidisse dixit: patri¬
moniumqz eius liberis ip¬
sius incolumen seruauit.
et hercule diuinorum cesaris
operum non parua pars
cathoms salus fuisset.¬

Expanded text:
r audita et se suae inuidisse dixit patrimoniumque eius liberis ipsius incolume seruauit. et hercule diuinorum Caesaris operum non parua pars Catonis salus fuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
excercitum nostrũ
cum consulibus apud caudi¬
nas furcas sub iugum a sã¬
intibus missum: mermenta¬
tum sed ctiam nudum urħe
suam intrantem perinde ac
uictorem et spolia hostium
pre se ferentem uencrabiliter
exceperunt: protinusq con¬
sulibus in sigma honoris
militibus uestem arma e¬
quos commeatum benignis¬
sime prestando: et inopiam
et deformitatem romanc
cladis muturunt. quo ammo
si pro imperio nr̃o aduer¬
sus hannibalcm quoqz usi
fuissent: truculentis sccũ¬
ribus materiam seuiendi
non prebuissent. Trãslateur

Expanded text:
exercitum nostrum cum consulibus apud Caudinas furcas sub iugum a Samnitibus missum nec inermem tantum, sed etiam nudum urbem suam intrantem perinde ac uictorem et spolia hostium prae se ferentem uenerabiliter exceperunt protinusque consulibus insignia honoris, mili tibus uestem, arma, equos, commeatum benignissime praestando et inopiam et deformitatem Romanae cladis mutarunt. quo animo si pro imperio nostro aduersus Hannibalem quoque usi fuissent, truculentis securibus materiem saeuiendi non praebuissent. Facta
Abbreviated transcription (Latin):
Uiuus utruisq indu¬
strie laudem duo rege
partiti sunt. Cyrus ominũm
militum suorum nomina. Mi¬
thridates duarum et uigniti
gencium que sub regno euis
erant linguas ediscendo. ille ut
sme monitore cxercitum saluta¬
yet: hic ut eos quibus impera¬
bat sine interprete alloqui poss¬

Expanded text:
uius utriusque industriae laudem duo reges partiti sunt, Cyrus omnium militum suorum nomina, Mitridates duarum et xx gentium, quae sub regno eius erant, linguas ediscendo, ille, ut sine monitore exercitum salutaret, hic, ut eos, quibus imperabat, sine interprete adloqui poss
Abbreviated transcription (Latin):
Tq ut euildem stu¬
dii adiciam exemplũ:
precipue artis pictor equum ab
exercitacione uementem modo
non uiuum labore industrie sue
comprehenderat. cuius nanbz
spumas adiicere cupiens tãtus
artifex in tam pariisa materia
multum ac du frustra tenebat᷑
indignacione de inde accensus
spongiam omnibus imbutam
coloribus forte iuxta se positam
apprehendit et cam uelliti corxep¬
turus opus suum tabule illusit
quam fortuna ad ipsas equi na¬
res directam desiderium ꝑictoris
coegit expsere: itaq quod̾ ars
ad umbrare non ualuit casus
iitatus est. Translateur.¬

Expanded text:
tque ut eiusdem studii adiciam exemplum, praecipuae artis pictor equum ab exercitatione uenientem modo non uiuum labore industriae suae conprehenderat. cuius naribus spumas adicere cupiens tantus artifex in tam paruula materia multum ac diu frustra terebatur. indignatione deinde accensus spongeam omnibus inbutam coloribus forte iuxta se positam adprehendit et ueluti corrupturus opus suum tabulae inlisit. quam fortuna ad ipsas equi nares directam desiderium pictoris coegit explere. itaque quod ars adumbrare non ualuit casus imitatus est. SVAE QV
Abbreviated transcription (Latin):
a. Q. fabio maximo
epulum populo io. nomine
P. affricam patrii sui dan¬
te: regatus ut triclimum ster¬
neret sectulos punicanes pel¬
libus hedmis strauit. et pro
argenteis uasis samia expo¬
suit: cuius rei deformitas
sic omnes offendit: ut cum
Alioquin uix egregius halx¬
retur comicusq pretorns cã¬
didatus in campum .2. pau¬
lo auo et p. a phricano auũ¬
culo uxus descendisset repul¬
sa inde abiret notatus nam
ut priuatim semper contien¬
ciam probabant ita publice
marima cura splendoris ha¬
bita est: quo cura urbs non
umus comuuii numcrum
sed tocam se in illis pelsiculis
laciuisse credens: ruborem
epuli suffragns suis uindi¬

Expanded text:
a Q. Fabio Maximo epulum populo nomine P. Africani patrui sui dante rogatus ut triclinium sterneret lectulos Punicanos pellibus haedinis strauit et pro argenteis uasis Samia exposuit. cuius rei deformitas sic homines offendit, ut, cum alioqui uir egregius haberetur comitiisque praetoriis candidatus in campum L. Paulo auo et P. Africano auunculo nixus descendisset, repulsa inde abiret notatus: nam ut priuatim semper continentiam probabant, ita publice maxima cura splendoris habita est. quocirca urbs non unius conuiuii numerum, sed totam se in illis pelliculis iacuisse credens ruborem epuli suffragiis suis uindi
Abbreviated transcription (Latin):
autem scipio nasi¬
ca togate potentie
larum lumen; ie qui cosul
Iugurte bellum indycit: qui
matrem idcam a pbrigns se¬
Sib ad mris aras focosq ini¬
grantem sanctissimis mani¬
sus excepit qui multas et pe¬
tiferas sedictiones auctoritu¬
tis sue robore oppressit: quo
principe senatus per aliquot
annos gloriatus est: Ioci gra
interiogauit cum nim mani¬
bus sõtilus esset ambulare:
quod sictum a circonstantib
exceptum ad populum ma¬
nauit causamqz repulse sci¬
pioni actulit: omnes namo
rustice tribus paupextatem
sibi ab eo exprobratam iudi¬
cantes iram suam adu̾sus
contumeliosam eius urbam¬
tatem Sistrinxexunt. Igitur
ciuitas ñi nobilium iuue¬
num ingenia ab insosencia
reuocando magnos et utiles
ciues fecit: honoribusqz nõ
paciendo eos a securis peti a¬
bitum auctoritatis pondus

Expanded text:
autem Scipio Nasica togatae potentiae clarissimum lumen, qui consul Iugurthae bellum indixit, qui matrem Idaeam e Phrygiis sedibus ad nostras aras focosque migrantem sanctissimis manibus excepit, qui multas et pestiferas seditiones auctoritatis suae robore oppressit, quo principe senatus per aliquot annos gloriatus est, cum ainterrogauit eum num manibus solitus esset ambulare. quod dictum a circumstantibus exceptum ad populum manauit causamque repulsae Scipioni attulit: omnes namque rusticae tribus paupertatem sibi ab eo exprobratam iudicantes iram suam aduersus contumeliosam eius urbanitatem destrinxerunt. igitur ciuitas nostra nobilium iuuenum ingenia ab insolentia reuocando magnos et utiles ciues fecit honoribusque non patiendo eos a scurris peti debitum auctoritatis pondus
Abbreviated transcription (Latin):
Ampi quoq
re prescnitatu¬
A
conditio am¬
biciosam mgre¬
dientes uiam
ad fortins sustinendus pa¬
rum prosperos comitiorus
euentus utisiter instruce¬
xit: quia propositis antẽ
ocules clarissimoꝵ uirorũ
xepussis non ut minore
cum spe honoris ita prude¬
tiore cum amini iuditio
peterent: memmerintq
nefas non esse aliquid ab
omnibz uni negari cum seir
numero singuli cunctorum
uoluntatibz resisterx fas ẽs
Suxerint. scientes etiam pa¬
ciencia queri debert quos
gracia impetpari nequiuorit

Expanded text:
ampi quoque repraesentata condicio ambitiosam ingredientis uiam ad fortius sustinendos parum prosperos comitiorum euentus utiliter instruxerit, quia propositis ante oculos clarissimorum uirorum repulsis ut non minore cum spe honores, ita prudentiore cum animi iudicio petent meminerintque nefas non esse aliquid ab omnibus uni negari, cum saepe numero singuli cunctorum uoluntatibus resistere fas esse duxerint, scientes etiam patientia quaeri debere quod gratia impetrari nequierit
Abbreviated transcription (Latin):
reis psurimum ualuit ita oppu¬
mendis non sanc multum po¬
tuit ꝯuin eclam eudenter no¬
xiis dun eos acrius impugnãt
pio fuit. 2. quoqz scipio emili¬
arnis cocta apud ropulume
accusauit. cui causa quamuit
grauissimis crimmib crat
confossa sepcies ampliata Et
ad ustimum octaus iudicio
absoluca est quia hommes
uerebantur ne precipua accusa¬
toris amplitudim dampnato
enis donata existimaretux
quos hec secum locutos crediden
uolamus capud̃ alterius peten¬
tem in idicium triumphe
et hophxa spoliaqz ad deuictaꝵ
naniu iostra de ferre tetribilisq
sit hiis aduersus hostes cnus
uero salutem taute fulgore.
glorie subruxus ne insequat᷑
tam uehementes iudices ad.¬
uersus excellentis smiũ accusa¬
torem quam mittes in longe
inferioris fortuna reo.i

Expanded text:
reis plurimum ualuit, ita in opprimendis non sane multum potuit: quin etiam euidenter noxiis, dum eos acrius inpugnat, profuit. P. Scipio Aemilianus Cottam apud populum accusauit. cuius causa, quamquam grauissimis criminibus erat confossa, septies ampliata et ad ultimum octauo iudicio absoluta est, quia homines uerebantur ne praecipuae accusatoris amplitudini damnatio eius donata existimaretur. quos haec secum locutos crediderim: 'nolumus caput alterius petentem in iudicium triumphos et tropaea spoliaque et deuictarum nauium rostra deferre: terribilis sit his aduersus hostem, ciuis uero salutem tanto fragore gloriae subnixus ne insequatur'. Tam uehementes iudices aduersus excellentissimum accusatorem quam mites in longe inferioris fortunae reo.
Abbreviated transcription (Latin):
Anlio torquato
amplissimam e
ferenti. cum semores om̃s
leticia ouantes occurrerent
iumorum nemo obiiam
processit quod filium ado¬
le scentem fortissime aduer¬
sus imperium suum prelli¬
tum sccuri percussum occi¬
disset imiscrtisunt equales
miis aspere puniti nec fac¬
tum corum deffendo sed
ire uiiii indico que uiuis
cuutatis et etatis et affec¬
tus diuidere ualuit.

Expanded text:
Manlio Torquato amplissimam etferenti, cum seniores omnes laetitia ouantes occurrerent, iuniorum nemo obuiam processit, quod filium adulescentem fortissime aduersus imperium suum proeliatum securi percusserat. miserti sunt aequalis nimis aspere puniti: nec factum eorum defendo, sed irae uim indico, quae unius ciuitatis et aetates et adfectus diuidere ualuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ail quis popu¬
lo ro irasci sapi¬
enter potest. Itaqz ne
illi quidem probandi
quam ius facium corũ
nobilitatis splendore pro¬
tectum sit qui quod. Gn.
Hauius humillime quõ¬
dam sortis preturam a¬
deptus crat offensi an-¬
millos aureos sibimet ip¬
sis et phaleras equis sius
de tractas habicerunt do¬
loris impotencia tantũ
non luctum profecto tes
paucorum aduersus po¬
pulum uiuersum et
multitudins principes
as duces enismodi

Expanded text:
nam quis populo Romano irasci sapienter potest? Itaque ne illi quidem probandi, quamuis factum eorum nobilitatis splendore protectum sit, qui, quod Cn. Flauius humillimae quondam sortis praeturam adeptus erat, offensi anulos aureos sibimet ipsis et phaleras equis suis detractas abiecerunt, doloris inpotentiam tantum non luctu professo testpaucorum aduersus populum uniuersum: multitudinis erga principes ac duces eius modi
Abbreviated transcription (Latin):
L Hasdrubalem
Limus. Ealinator bellũ
gesturus urbem egrederẽt
mongitẽ Sabiõ Maxie¬
monente ne ante descen-¬
deret in aciem quam hosti¬
um uires ammumq cog¬
occasionem pugnandi
non omissurum se respõ¬
dit interrogat usq ab co¬
dem quid ĩta tam festinã¬
ter manum conserere uel¬
let ut quam celerrime ĩ¬
giam ex hostibz uictis aut
cuubus prostratis gau¬
dium capiam aratunc
atqz uurtus sermonem
eus inter se diuiserunt
illi iniuste dampnaciẽ¬
nis memor hec triumphi
glorie intenta sed nescio
an crusdem fuerit hoc di¬
cere et sic uincere

Expanded text:
 Hasdrubalem Liuius Salinator bellum gesturus urbe egrederetur, monente Fabio Maximo ne ante descenderet in aciem quam hostium uires animumque cogcasionem pugnandi non omissurum se respondit interrogatusque ab eodem quid ita tam festinanter manum conserere uellet, 'ut quam celerrime' iniam ex hostibus uictis aut ex ciuibus prostratis gaudium capiam'. ira tunc et uirtus sermonem eius inter se diuiserunt, illa iniustae damnationis memor, haec triumphi gloriae intenta. sed nescio an eiusdem fuerit hoc dicere et sic uincere
Abbreviated transcription (Latin):
Ra
quoqz
aut odiu
in pectori¬
bus hu¬
manis
magnos
fluctus ex citant: pr̃o cuc¬
su celetior illa nocendi cu¬
uidine hoc peit macius:
Utriq consternaciomis
plemis affectus: ac mĩ¬
quam sine tormento fii
uiolentus. quia dolorẽ
cum inferre uult patitur
amara sollicitudine ne
non contingat ultio an¬
xius sed prõprietatis eoꝵ
certissime sunt ymagiẽs
quas dii ipi in claris per¬
soms aut dicto aliquo
aut facto uehemenciore
conspici uoluerunt

Expanded text:
ra quoque et odium in pectoribus humanis magnos fluctus excitant, procursu celerior illa, nocendi cupidine hoc pertinacius, uterque consternationis plenus affectus ac numquam sine tormento sui uiolentus, quia dolorem, cum inferre uult, patitur, amara sollicitudine ne non contingat ultio anxius. sed proprietatis eorum certissimae sunt imagines, quas di ipsi in claris personis aut dicto aliquo aut facto uehementiore conspici uoluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
A l tholomeus
rer accessione ui¬
corum suorum uixit: idẽ¬
oqz. Phiton appellatus
cuius nequicia quid ne¬
quius sororem natu ma¬
iorem coĩfratri nuiptan
sibi mibere coegit. post ea
de inde filiaetus per uim
stuprata ipsam dimisit ut
uacuum locum nipciis
puelle faceret. Transla¬

Expanded text:
 Ptolomaeus rex accessio uitiorum suorum uixit ideoque Physcon appellatus est. cuius nequitia quid nequius? sororem natu maiorem communi fratri nuptam sibi nubere coegit. postea deinde filia eius per uim stuprata ipsam dimisit, ut uacuum locum nuptiis puellae faceret. Cons
Abbreviated transcription (Latin):
ex funere. O. Lesaris
domum suam petens po¬
puli mambus discerꝑtus
est pro. Gornelio. E¬
mia: inquem seuire se
existimabat iratus ei qd̃
cum affimis esset. Cesa¬
ris aduersus eum nefarie
raptum impiam pro pos¬
tris oracionem habuisset
eoqz errore. propulsus est
ut caput. Le ln per indẽ
atq. Corneln circa ro-¬
gum cesaris fixum iacu¬
lo fecret officni sui et alie¬
ns erroris piaculum mi¬
scrabile.

Expanded text:
ex funere C. Caesaris domum suam petens populi manibus discerptus est pro Cornelio Cinna, in quem saeuire se existimabat iratus ei, quod, cum adfinis esset Caesaris, aduersus eum nefarie raptum impiam pro rostris orationem habuisset, eoque errore propulsus est, ut caput Helui perinde atque Corneli circa rogum Caesaris fixum iaculo ferret, officii sui, alieni erroris piaculum miserabile!
Abbreviated transcription (Latin):
Emeri¬
tati pro¬
xiius
est error
quem
ad modũ
ad ledendum parita cui
facilius quis ig noue¬
rit quia non sua spõte¬
sua sed uams concita¬
tus ymagmibz culpe
se implĩcat: qui quam
late impectoribz homi¬
num uagetur si com¬
ꝑlecti cõner uicio de quo
laquor sum ob noxius:
paucos igitur eius lap¬
sus peferemus

Expanded text:
emeritati proximus est error, quem ad modum ad laedendum par, ita cui facilius quis ignouerit, quia non sua sponte, sed uanis concitatus imaginibus culpae se inplicat. qui quam late in pectoribus hominum uagetur si conplecti coner, uitio, de quo loquor, sim obnoxius. paucos igitur eius lapsus referemus
Abbreviated transcription (Latin):
bello muscanes masa¬
nissa filius cum equitibz quos
in presidium romanorum ad¬
duxerat ab imperatore paulo
ad patrem remissus tempesta¬
te classe dispersa brudusium
eger delatus est: quod ubi se¬
natus agnouit continuo illo
questorem ire iussit: cuius cura
et sospitiu adolescenti ex pe-¬
duxtur et omnia que ad ualitu¬
dinem opus essent preheretur:
impeseqs liberaliter tum ipsi
tum toti comitatui prestaren¬
tur: naues etiam ut prospice¬
rentur quibus ipse bene ac tu¬
tocum suis in aphricam tran¬
ceretur: equitibus singulas li¬
bras argenti et quingenos se¬
stertios dari imperauit: que
tam prompta et tam exquisi¬
ta patrum conscriptorum hu-¬
manitatis efficere potuit: Ut
ctiam si expirasset a dolescens
cquiore animo desiderium eius
pater tolleranet. Translateur¬

Expanded text:
bello Musochanes Masinissae filius cum equitibus, quos in praesidium Romanorum adduxerat, ab imperatore Paulo ad patrem remissus tempestate classe dispersa Brundisium aeger delatus est. quod ubi senatus cognouit, continuo illo quaestorem ire iussit, cuius cura et hospitium adulescenti expediretur et omnia, quae ad ualitudinem opus essent, praeberentur inpensaeque liberaliter cum ipsi tum toti comitatui praestarentur, naues etiam ut prospicerentur, quibus se bene ac tuto cum suis in Africam traiceret. equitibus singulas libras argenti et quingenos sestertios dari imperauit. quae tam prompta et tam exquisita patrum conscriptorum humanitas efficere potuit ut, etiamsi expirasset adulescens, aequiore animo desiderium eius pater toleraret. Idem senatu
Abbreviated transcription (Latin):
Eterum na¬
tuya quemad
modum seꝑe mi¬
mero emusam
uirium suarit
artem esse patitur. ita aliquãdo
iitam fesso labore dimictit qd̾
sumini artificis Euphranoris
manus senserunt. Nlam cum Athe¬
nis .xii. deos pnigeret. Neytum
ymagiiem quam poterat excellẽ¬
tissimis maestatis coloribus
compsexus ẽ: per inde ac iouis
ciliquanto algustiorem represẽ¬
taturus. sed omm impetu cogi¬
tacionis in superiori oꝑere assum¬
pto postenores eius conatus assux¬
gere quo tendebant nequiuerunt.

Expanded text:
eterum natura, quem ad modum saepe numero aemulam uirium suarum artem esse patitur, ita aliquando inritam fesso labore dimittit. quod summi artificis Euphranoris manus senserunt: nam cum Athenis xii deos pingeret, Neptuni imaginem quam poterat excellentissimis maiestatis coloribus conplexus est, perinde ac Iouis aliquanto augustiorem repraesentaturus. sed omni impetu cogitationis in superiore opere absumpto posteriores eius conatus adsurgere quo tendebant nequiuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
regia pecuma ueuertentis
a pussus ad piꝑam tybĩs
memorabilis udeti cui
naue egredienti consules
et ceteri magistratus de
quod magnum pondus
auri et argenti. sed quod
M. Catonem classis illã
in columen aduexerat le¬

Expanded text:
regia pecunia reuertentis adpulsus ad ripam urbis memorabilis uideri, cui naue egredienti consules et ceteri magistratus et quod magnum pondus auri et argenti, sed quod M. Catonem classis illa incolumem aduexerat lae
Abbreviated transcription (Latin):
ll egyptus quidem¬
L romanc humamta¬
tis expers fuit: rex enim ptho¬
lomeus a minore fratre reg-¬
no sposiatus petendi auxiin
gnacia cum paucis admodũ
scruis squalore obsitus uo¬
main uenerat: ac se in hospi¬
cium alexandrim ꝑictoris cõ¬
tulerat. id postquam senatui
yelatum est accersito iuuene
quam potuit accurata excu¬
satione usus est: quod nec que¬
storem issi more maiorum
obuiam iisisset nec publi-
co hospicio eum excepisset: caq
non sua negligencia sed ip̃us
subito et clandestino aduen¬
tu facta dixit: etillum ecuxia
subito ad publicos penates
deduxit. hortatusqz est ut de¬
positis sordibus adeuindi ip¬
suis diem pcteret. quin etiam
cure habuit uti muncra ei per
questorem quotidie dayentur:
his gradibus officiorum iacẽ¬
tem ad regium fastigium e¬
uexit.: fecitqz ut plus spei in
auxisio popu si romam quã
metus in sua fortuna repo¬

Expanded text:
egyptus quidem Romanae humanitatis expers fuit. Rex eius Ptolomaeus a minore fratre regno spoliatus petendi auxilii gratia cum paucis admodum seruis squalore obsitus Romam uenerat ac se in hospitium Alexandrini pictoris contulerat. id postquam senatui relatum est, accersito iuuene quam potuit accurata excusatione usus est, quod nec quaestorem illi more maiorum obuiam misisset nec publico eum hospitio excepisset, eaque non sua neglegentia, sed ipsius subito et clandestino aduentu facta dixit et illum e curia protinus ad publicos penates deduxit hortatusque est ut depositis sordibus adeundi ipsius diem peteret. quin etiam curae habuit ut ei munera per quaestorem cotidie darentur. his gradibus officiorum iacentem ad regium fastigium erexit effecitque ut plus spei in auxilio populi Romani quam metus in sua fortuna repo
Abbreviated transcription (Latin):
ontem plem.
culum potens p
ulla ex parte sangiunt uiri¬
hus inferius hoc ctiam certius
et exploratius : quia illud nas¬
cendi sors fortuitum opus.
hoc uiuscunisqz solido uidi
inchoata uoluntas contrahit
ita celerius sine reprehentio¬
⁊ nc propinquum aduersere
quam amicum : quia astera
direptioni utiqz imiquitatis:
altem utiqz lcuitatis crmmum
fubiecta est. cum cim descrta
sit fucura uita hominis nulli¬
us amicitie cicta presidio.

Expanded text:
ontemplemur culum potens et ulla ex parte sanguinis uiribus inferius, hoc etiam certius et exploratius, quod illud nascendi sors, fortuitum opus, hoc unius cuiusque solido iudicio inchoata uoluntas contrahit. itaque celerius sine reprehensione propinquum auersere quam amicum, quia altera diremptio non utique iniquitatis, altera utique leuitatis crimini subiecta est: cum enim deserta sit futura uita hominis nullius amicitiae cincta praesidio
Abbreviated transcription (Latin):
qul abstinentis sencc¬
te xenocratem fuisse
accepimus: cuius oppimonis
non parua fides erit narratio
que sequitur: in peruigilio phyr¬
ne nobile athenarum scortum
iuxta cum uno grauem accu¬
buit: pignore cum quibusdã
uiuembus posito an tempe¬
ranciam cuis corrumꝑe posset:
quam nec tactu nec sermone
aspernatus quod uoluerat
in suo moratam propositi ix¬
ritam dimisit: factum sapien¬
tia imbuti amini abstinens:
scd meretricule quoq dictum per¬
quam facctum: deridentibus
enim se adolescentibus quia
tam formosa tanquam elẽgans
potati sems ammum illecebris
pellicere non potuisset: pactũ¬
q uictorie pretium flagitantib.
de homme secum his non de sta¬
tua pignus posuisse respõdit
Potest ne hec xenocratis con¬
tinencia a quoquam uerius
ab ipsa meretricula expressa ẽ:
Phorne puschritudine sua
nulla ex parte constantissimã
eius continenciam la befecit.¬

Expanded text:
que abstinentis senectae Xenocratem fuisse accepimus. cuius opinionis non parua fides erit narratio, quae sequitur. in peruigilio Phryne nobile Athenis scortum iuxta eum uino grauem accubuit pignore cum quibusdam iuuenibus posito, an temperantiam eius corrumpere posset. quam nec tactu nec sermone aspernatus, quoad uoluerat in sinu suo moratam, propositi inritam dimisit. factum sapientia inbuti animi abstinens, sed meretriculae quoque dictum perquam facetum: deridentibus enim se adulescentibus, quod tam formosa tamque elegans poti senis animum inlecebris pellicere non potuisset, pactumque uictoriae pretium flagitantibus de homine se cum iis, non de statua pignus posuisse respondit. potestne haec Xenocratis continentia a quoquam magis uab ipsa meretricula expressa est? Phryne pulchritudine sua nulla parte constantissimam eius abstinentiam labefecit
Abbreviated transcription (Latin):
ontinensla uero
etiam uniuersis plebis
ammnis sepe mimero cognita
est: sed abunde crit ex his duo
exempla longe inter se distan¬
tium seculorum retulisse. Pyr¬
rhus impetus sui terrore solu¬
to aciam epiroticis armis lan-¬
guentibus. beniuolenciam po¬
ꝑusi ro. mercari quia uirtute
debilitare nequiuerat cupiens:
pene totum regiarum opum
apparatum in urbem nostram
transtulit: ceterum cum et
magni precii et uarii generis
a legrtis eius tam uirorum
quam mulierum apta usui
munera circa domos ferren-¬
tur: nulla cuiquam dono ia¬
nua patuit: tarentineqz petu¬
lantie ammosus magis quã
efficax defensor. haud scio ma¬
iore cum gloria huius urbis¬
armis quam moribus repul¬

Expanded text:
ontinentia uero etiam in uniuersae plebis animis saepe numero cognita est, sed abunde erit ex his duo exempla longe inter se distantium saeculorum retulisse. Pyrrus impetus sui terrore soluto ac iam Epiroticis armis languentibus beniuolentiam populi Romani mercari, quia uirtutem debilitare nequiuerat, cupiens paene totum regiarum opum apparatum in urbem nostram transtulerat. ceterum cum et magni pretii et uarii generis a legatis eius tam uirorum quam feminarum apta usui munera circa domos ferrentur, nulla cuiusquam dono ianua patuit, Tarentinaeque petulantiae animosus magis quam efficax defensor haud scio maiore cum gloria huius urbis moribus repul
Abbreviated transcription (Latin):
ongeidulgencius dum
poeta si omonide. cuius sa¬
lutcitem inter quietem admonicdem
consilii furmitate roborauerant isemĩ
cum ad lictus nauem appulisset inhu¬
matũqz corpus icens sepulture mã¬
dasset udmonitus abcone proxiio
dienauigarct in terra remansit qui
in de soluerant fluctibz et procellis
in conspectu eius obriti sunt Ip se
letatus est quod uitam suam sõno
quam n aui credere maliusset inontor
autem beneficii elegantissimo car¬
mine cternitati consecrauit melui
illi et ducturus maninus homĩ
sepulcrum constitueres. quam in de¬
settis et ignotic harenis cõstruxerat

Expanded text:
onge indulgentius dii in poeta Simonide, cuius salutarem inter quietem admonitionem consilii firmitate roborarunt: is enim, cum ad litus nauem appulisset inhumatumque corpus iacens sepulturae mandasset, admonitus ab eo ne proximo die nauigaret, in terra remansit. qui inde soluerant, fluctibus et procellis in conspectu eius obruti sunt: ipse laetatus est, quod uitam suam somnio quam naui credere maluisset. memor autem beneficii elegantissimo carmine aeternitati consecrauit, melius illi et diuturnius in animis hominum sepulcrum constituens quam in desertis et ignotis harenis struxerat
Abbreviated transcription (Latin):
Intra prilalli autehabitũ
dronisio cyracusano adhuc se
continente himera quidam Non ob¬
scuri generis femuia in set quietem
ormone sua cesum conscendit atq
ibidem deorum omiiu lustratie se¬
dibus aminadueitit preualentem
birum flaui coloris lentigmosioris
ferteis cathxins uinctum soius solio
pedibusq subiectum interrogatoq
iuuene quo quicia consideran diceli
duce fuerat usa quis nam esset au¬
duit illũ sicilie atq ltalie dirum
esse fatum. solutumq uniculis mul¬
tis urbibus exitio futurũ quod som¬
nui postero die sermone uulgauit
Post quann dem de dronisium mimica
siracusarũ libertati capitibusq in¬
sontium in festa fortuna celesti cu¬
stodia liberatũ belut fulmey aliquod
occio ac tranquillitati miecit himera¬
cum menia inter effusamudofsi¬
aum et adspectutulũ aius turbam
intrantemut asperrthund esse.
quemin quieteiderat uociferata est. Id
cognitum tyramio curam tollende mu¬

Expanded text:
Intra priuatum autem habitum Dionysio Syracusano adhuc se continente Himerae quaedam non obscuri generis femina inter quietem opinione sua caelum conscendit atque ibidem deorum omnium lustratis sedibus animaduertit praeualentem uirum flaui coloris, lentiginosi oris, ferreis catenis uinctum, Iouis solio pedibusque subiectum, interrogatoque iuuene, quo considerandi caeli duce fuerat usa, quisnam esset, audiit illum Siciliae atque Italiae dirum esse fatum solutumque uinculis multis urbibus exitio futurum. quod somnium postero die sermone uulgauit. postquam deinde Dionysium inimica Syracusarum libertati capitibusque insontium infesta fortuna caelesti custodia libertatum uelut fulmen aliquod otio ac tranquillitati iniecit, Himeraeorum moenia inter effusam ad officium et spectaculum eius turbam intrantem ut aspexit, hunc esse, quem in quiete uiderat, uociferata est. id cognitum tyranno causam tollendae mu
Abbreviated transcription (Latin):
uiolencie lanceam petende ferre graria
missam meu de torsit. et quidem eam
potissimũ dexteram nefarie cedis cri¬
mine uoluit aspergi cui tutella filii
apatre mandata erat quam croesus
impudentie homicidii sanguine bio¬
latam hospitales heritus deos supplicẽ
sacrificio expiauit ẽ rnslate:¬

Expanded text:
uiolentia lanceam petendae ferae gratia uiolentia lanceam petendae ferae gratia missam in eum detorsit et quidem eam potissimum dextram nefariae caedis crimine uoluit aspergi, cui tutela filii a patre mandata erat, quamque Croesus inprudentis homicidii sanguine uiolatam hospitalis ueritus deos supplicem sacrificio expiauerat
Abbreviated transcription (Latin):
¶lli cax et illa quietis ymago q̃
croesi regis amnĩ maximo
prius metu deurde eciam dolore consecit
nam edu obus filii et ingenti agilitatẽ
et corrous dotibus prestanciorẽ imꝑcaiq
suctessioni destinatum atym existi¬
mauit ferro sibi ereptum itriq quitqd
ad euitandum denunciate cladis
a cerbitatem pertinebat, nulla ex
parte patria cura cessauit auertere
solitus erat iiuenis ad bellu gerenda
nucti doni detentus est habebat ar¬
mamentarium omns generis celoꝵ
copia refertum id quoq amoueri iuss
gladio cuctis comitib utebatur.
ueriti sunt proprius accedere necessi¬
tas tamen aditum luctui dedit cũ
enm ingentis magnitudinis aper
olympi montis culta crebra cũ agres¬
tium strage uastaret musitatoque
malo Regium imploratum esset au¬
rilium filius apatre excorsit ut ad
eum opprimendũ miteretur eo quidẽ
facilius quod non dentis sed ferti feuiciã
in metu reponebatur. uerũ dum acri
studio interficiendi suem omnes sũt
intenti pertinax casus mintinentis

Expanded text:
fficax et illa quietis imago, quae Croesi regis animum maximo prius metu, deinde etiam dolore confecit: nam e duobus filiis et ingeni agilitate et corporis dotibus praestantiorem imperiique successioni destinatum Atym existimauit ferro sibi ereptum. itaque quidquid ad euitandam denuntiatae cladis acerbitatem pertinebat, nulla ex parte patria cura cessauit aduertere. solitus erat iuuenis ad bella gerenda mitti, domi retentus est: habebat armamentarium omnis generis telorum copia refertum, id quoque amoueri iussum: gladio cinctis comitibus utebatur, uetiti sunt propius accedere. necessitas tamen aditum luctui dedit: cum enim ingentis magnitudinis aper Olympi montis culta crebra cum agrestium strage uastaret inusitatoque malo regium inploratum esset auxilium, filius a patre extorsit ut ad eum opprimendum mitteretur, eo quidem facilius, quod non dentis sed ferri saeuitia in metu reponebatur. uerum dum acri studio interficiendi suem omnes sunt intenti, pertinax casus inminentis
Abbreviated transcription (Latin):
Tel ¶yrlls quidem superior mucte
fatorum neccesilutis naruului
argumentum est. cuius admperiũ
ortus tocius aste spectantis materus
auus a sciages dilos prentincios
soninii scustia discictere temptauit
mandanem siliam suum quodin quiele
uiderat urma eius omnes assiaticas
gentes mundasse non medorum excelle¬
tissimo nem eiue familiam regni decꝰ
tranfferretut sedper sarum modice for¬
tune uiro collocando natumqz cyrum
exponi iibendo quia smmliter quietis
temporibus existimauerat genitali
parte mandanes natam urtem eousqz
creuisse donec canctas domicionis sue
partes mumbraret frustratus est enĩ
scipẽ ne potis felicitatem celestium
uidieio destinatam humanis consilus
impedire conando. Translateur.

Expanded text:
e Cyrus quidem superior inuictae fatorum necessitatis paruulum argumentum est. cuius ortus ad imperium totius Asiae spectantis maternus auus Astyages duo praenuntios somnii frustra discutere temptauit, Mandanen filiam suam, quod in quiete uiderat urinam eius omnes Asiaticas gentes inundasse, non Medorum excellentissimo, ne in eius familiam regni decus transferretur, sed Persarum modicae fortunae uiro conlocando natumque Cyrum exponi iubendo, quia similiter quietis temporibus existimauerat genitali parte Mandanes enatam uitem eo usque creuisse, donec cunctas dominationis suae partes inumbraret: frustratus est enim se ipse nepotis felicitatem caelestium iudicio destinatam humanis consiliis inpedire conando. Intra
Abbreviated transcription (Latin):
d exferna iam michi exẽ¬
pla transire conanti.
M. bibulus uir amplissime dig¬
nitatis et summis honorib func¬
tus manus miicit: qui cum in
egregie indolis filios suos gabin¬
anis militibus egypti occisos cog¬
nouit: quorum interfectores ad
cum uinctos regina cleopatra mi¬
sit: ut grauissime cladis ultionẽ
arbitrio suo eyigeret. atille ohla¬
tobeneficio quo nullum mauis
moderatiom cedere coegit: carnfi¬
cesqz sanguuns sui intactos euesti¬
gio ad cleoratium reduci iussit.
dicendo potestate in huius uindic¬
te non suam sed senatus ẽe debxix.

Expanded text:
d externa iam mihi exempla transire conanti M. Bibulus uir amplissimae dignitatis et summis honoribus functus manus inicit. qui, cum in egregiae indolis filios suos a Gabinianis militibus Aegypti occisos cognouit. quorum interfectores ad eum uinctos regina Cleopatra misit, ut grauissimae cladis ultionem arbitrio suo exigeret. at ille oblato beneficio, quo nullum maius moderationi cedere coegit carnificesque sanguinis sui intactos e uestigio ad Cleopatram reduci iussit, dicendo potestatem huius uindictae non suam, sed senatus esse debere.
Abbreviated transcription (Latin):
latum petens. L. crassus quo¬
modo omnium candida torũ
more circum forum supplex
populo ire cogeretux: min-¬
quam adduci potuit ut id
presente. Q. sceuola grauis¬
simo et sapientissimõ uiro
so suo faceret. itaqz rogabat
eum ut a se dum mepte rei
inseruiret discederet maiorẽ
uerecundiam dignitatis cius
quam candide toge sue respec

Expanded text:
latum petens L. Crassus, cum omnium candidatorum more circum forum supplex populo ire cogeretur, numquam adduci potuit ut id praesente Q. Scaeuola grauissimo et sapientissimo uiro, socero suo, faceret. itaque rogabat eum ut a se, dum ineptae rei inseruiret, discederet, maiorem uerecundiam dignitatis eius quam candidae togae suae respec
Abbreviated transcription (French):
tousiours au paiz sans ce
quil se monstrast oncques¬
traueille car il bailla grant
pecune a hannibal pour rachap¬
ter les prisonniers laquelle¬
on ne lui uolt oncq̃s uendre¬
⁊ toutesfoiz y le souffrist sans en¬

Expanded text:
ut Scipio pugnando, ita hic non dimicando maxime ciuitati nostrae succurrisse uisus est: alter enim celeritate sua Karthaginem oppressit, alter cunctatione id egit, ne Roma opprimi posset. C. etiam Pis