comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ uenerit ille sp̃s ueritatis: ille. uos docebit
omẽm ueritatẽ : Nuniquid se. dñs inferioris
intelligentię uolebat intelligi. aut minus
aliquid quã sp̃m scm̃ apatre didicisse cum
ipse sit ueritas. & cũ nihil pater dicere: nihil
sp̃s possit dicere. sine uerbo. ideoq sit dictũ
de meo accipiet. qm̃ quod accipit sp̃s a patre
datur. dat & filnis: Non itaq alia erat insi¬
nuanda ueritas nec alia predicanda doctrina
sed oportebat capacitatẽ eoꝵ. qͥ docebantur
augeri. & multiplicari constantiã caritatis
illius quȩ omẽm formidinẽ foras muitteret.
& furorem ꝑsequentiũ non timeret. Quod
sunt repleti. ardentius uelle & efficatius pos¬
se cȩperunt. ꝓsicientes a prȩceptoꝵ scientia
ad tolerantiã passionũ. ut sub nulla ĩã tempes¬
tate trepidantes. fluctus scłi & elationes
mundi fide suꝑ gradiente. calcarent. & morte.
contẽpta om̃ibus gentibus euangeliũ ueritatiᷤᷤ
inferrent. Quod uero addidit dñs dicens.

Expanded text:
ritatis, ille vos diriget in omnem veritatem? Numquid sese Dominus inferioris scientiae volebat intelligi, aut minus aliquid quam Spiritum sanctum a Patre didicisse? cum ipse sit Veritas, et nihil Pater dicere, nihil Spiritus possit docere sine Verbo, ideoque dictum sit: De meo accipiet : quoniam quod accipit Spiritus, Patre dante, dat Filius. Non itaque alia insinuanda erat veritas, nec alia praedicanda doctrina; sed oportebat capacitatem eorum qui docebantur augeri, et multiplicari constantiam illius charitatis quae omnem formidinem foras mitteret, et furorem persequentium non timeret. Quod sunt repleti, ardentius velle et efficacius posse coeperunt, proficientes a praeceptorum scientia ad tolerantiam passionum: ut sub nulla jam tempestate trepidantes, fluctus saeculi et elationes mundi fide supergrediente calcarent, et morte contempta, omnibus gentibus Evangelium veritatis inferrent. CAP. VI. Quod vero addidit Dominus, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
dandi sp̃s ratio fuit. quẽ ille necesse est
ut neget datum. qui ad consessũ paterne
deiterę uerũ in xp̃o hominem
negat esse ꝓuectum. Nos autem dilectis¬
simi ad bẽatã ęternitatẽ & animae &
carnis ꝑ regenerationẽ scĩ sp̃s adoptati
sacratissimum diei istius festũ rationa
bili obsequio celebremꝰ. confitentes cum

Expanded text:
dandi Spiritus fuit ratio, quem ille necesse est ut neget datum, qui ad consessum paternae dexterae verum in Christo hominem negat esse provectum. Nos autem, dilectissimi, ad beatam 308 aeternitatem et animae et carnis per regenerationem sancti Spiritus adoptati, sacratibili obsequio celebremus, confitentes cum
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si sc̃s steẜnanos non sic oraret :
eccł̃a paulũ hodie ñ haberet. Sed ideo
electus est paulus. quia inclinat᷑ est in t̾ra¬
Ergo qđ fecit saulus. patiat᷑ paulus. Quod
fecit ꝑsecutor. patiatur prȩdicator. Quod
fecit lupꝰ. patiatur agnus. Sic est in tali
homine uindicandum. Discat pati quae
faciebat. sentiat & ipse qđ aliis inferebat

Expanded text:
Nam si sanctus Stephanus sic non orasset, Nam si sanctus Stephanus sic non orasset, Ecclesia Paulum hodie non haberet. Sed ideo erectus est Paulus; quia in terra incliErgo quod fecit Saulus, patietur Paulus; quod fecit persecutor, patietur praedicator; quod fecit lupus, patietur agnus: sic enim est in tali homine vindicandum. Discat pati quod faciebat, sentiat et ipse quod aliis inferebat.
Abbreviated transcription (Latin):
certamen certaui. cursum consũmaui.
reddet. Si reddet: debebat. Et nũquid
mutuñ acceperat ut redderet. Non est
factus ds̃ debitor ex merito nr̃o. sed ex
ꝓmisso suo. Audeo & enĩ dicere. Debebat
apło coronã. Promde si quis aliquid nobiᷤᷤ¬
ꝓmittit : utinꝰ hoc uerbo. quando eum
conueniemꝰ dicimus. Redde qđ ꝓmisisti
Debitorẽ exigimꝰ cum dicimꝰ redde. sed
beniuolentiã eiꝰ confitem᷑ cũ dicimus qđ
ꝓmisisti. non qđ accepisti icir
t nouerit caritas ur̃a quantũ ualu¬
Uerit oratio scĩ Sł e euatu martyris:
tium uestimenta seruabant᷑. tamquã in
manu om̃ium ipse lapidare uideretur
illũ lumen de cęlo. & cadens in terram
audiuit uocẽ magnã dicentem sibi
est tibi contra stimulum calcitrare. Qui
Quare te erigis contra me malo tuo. & ñ
lupe. comedisti. expecta paululum et
digeres: Dicã plane expressius. Clisus est
silus ꝑditionis. & electus est uas electionis

Expanded text:
Certamen certavi, cursum consummavi, Certamen certavi, cursum consummavi, reddet. Si reddet, debebat. Et nunquid mutuum acceperat ut deberet? Non est factus Deus debitor ex merito nostro, sed ex promisso suo. Audeo etenim dicere, debebat Apostolo coronam. Proinde si quis nobis aliquid promittit, utimur hoc verbo, quando eum convenimus cum dicimus, Redde quod promisisti. Debitorem exigimus, cum dicimus, redde: sed benevolentiam ejus confitemur, cum dicimus, quod promisisti, non quod accepisti. SERt noverit Sanctitas vestra, quantum valuerit oratio sancti Stephani martyris, tium vestimenta servabantur, ut tanquam in manibus omnium ipse lapidare videretur,illum lux de coelo; et cadens in terram audivit vocem de coelo dicentem sibi: est tibi contra stimulum calcitrare: quiaQuare te erigis contra me malo tu, comedisti: exspecta paululum, et digeres. Dicam plane, elisus est filius perditionis; et erectus est vas electionis
Abbreviated transcription (Latin):
uno uerbo ignorantis & credentis uocẽ
emittit. Nemo enĩ nomen clamantis
inquirit. nisi qͥ a quo clamatur nescit
Et uenio dñm dicit. nͥ qui famulatum
ꝑmittit Non est itaq facta distinctio
inter ignorantem & consentientem.
quia qui uoluerat saulum esse multo
tempore ignotũ : ipse sibi subito paulũ
fecit cognitũ. Et dñs ad eum. Durũ est
tibi contra stunulũ calcitrare. Ultiq
durũ fragili cũ solido egredi. qui cum
conliserit. ilico frangeris. Quod autem
repugnas : mil doloris est. tibi mortis
Si enim perieris : tibi malũ. Si autem
ꝓfeceris : & mͥ & tibi bonũ. Pergit ergo
paulus non adhuc saulus legi diuinae
ꝓfuturus. qͥ uenenit eamdem legem
persecuturus. Baptizat᷑ in spe resurrec¬
tionis. qui resurrectionẽ prȩdicantib
necem parabat. Docet legẽ quã nesci¬
ebat. obluuscit᷑ quã didicerat. Qui
merito ore ꝓprio uerbis sp̃ualib laudẽ
actuũ suoꝵ cominemorat dicens. Bonũ¬

Expanded text:
uno verbo et ignorantis et credentis vocem uno verbo et ignorantis et credentis vocem emittit. Nemo enim nomen clamantis inquirit, nisi qui a quo clamatur nescit; et nemo Dominum dicit, nisi qui famulatum promittit. Non est itaque facta distinctio inter ignorantem et consentientem. Quia qui voluerat Saulum esse multo tempore ignotum, ipse sibi subito Paulum fecit cognitum. Et Dominus ad eum, Durum est tibi contra stimulum calcitrare : utique durum fragili cum solido congredi, qui cum colliserit, illico frangeris. Quod autem repugnas, mihi dolori est, tibi morti. Si enim perieris, tibi malum; si autem profeceris, et mihi et tibi bonum. Pergit ergo Paulus non adhuc Saulus legi divinae profuturus, qui venerat eamdem legem persecuturus. Baptizatur in spe resurrectionis, qui resurrectionem praedicantibus necem parabat. Docet legem quam nesciebat, obliviscitur quam didicerat: quo merito ore proprio verbis spiritalibus laudem actuum suorum commemorat, dicens,
Abbreviated transcription (Latin):
LUSAOEO
dum legem dĩ persequitur. Et quidõ
humilis esse noluit ut saluaretur : dm
humilẽ patitur. Nam cũ iter ageret
ꝑniciosus : saluator in nube ueniens
pondere oppressũ ꝓstrauit. non ut quẽ
amabat lederet. sed carnali superbia
deiectum in sp̃u humilem uelut renatũ
leuaret. ut qui ceciderat inimicꝰ: sur¬
geret ap̃ianus Ad quẽ uox de nube
respondit Saule saule. quid me ꝑse¬
queris : Hoc est dicere. Superbe suꝑbe
in me. ꝑniçiose inte:. quid te ꝑsequeris
inme: Fabricatorẽ contristas. dum
fabricã in te exterminas. Factorẽ ledis.
dum figmentũ perdis. Artifici ñ desunt
uasa digno usui necessaria. sed in placito
Miln adquiris. quos in scło ledendo in me
ꝑfectos facis. Tibi in me deperit quod
a me recedis. Clamo nunc contristatus.
antequã in totũ pereas. Ridebo nunc
si obduratꝰ non audias. Rogat bomnẽ
facile miseretur. Et saulus ad hȩc dirit
Quis es dne. Horrenda sauli superbia.
imitanda pauli facilis credulitas. Cum

Expanded text:
lus a Deo, dum legem Dei persequitur. Et qui Deo humilis esse noluit ut salvaretur, Deum humilis patitur. Nam cum iter ageret perniciosus, Salvator in nube veniens pondere oppressum prostravit, non ut quem amarat laederet; sed carnali superbia dejectum in spiritu humilem velut renatum levaret, ut qui ceciderat inimicus, surgeret Christianus. Ad quem vox de nube respondit, Saule, Saule, quid me persequeris ? hoc est dicere, Superbe, superbe nunc, perniciose in te, quid te persequeris in me? Fabricatorem contristas, dum fabricam in te exterminas. Factorem laedis dum figmentum perdis. Artifici non desunt vasa digno usui necessaria, sed in placito Mihi acquiris quos in saeculo laedendo in me perfectos facis, tibi deperit quod a me recedis. Clamo nunc contristatus antequam in totum pereas, ridebo nunc si obduratus non audias. Rogat hominemfacile miseretur. Et Saulus ad haec dicit, Quis es, Domine ? Horrenda Sauli superbia, imitanda Pauli facilis credulitas, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtrahunt᷑ głam. sicut scriptũ est. Tollat᷑
impius. ne uideat głam dĩ. Sed quid si
serui in pruna uigła negligentes existunt:
rima quippe tugła primȩ ȩtatis custodia
est. Sed neq sic desperandũ est. & a bono
opere cessandũ Nam longanimitatis
suȩ patientiam insinuans dñs subdit
Et si uenerit in scđã uigła & si in tertia
uigła uenerit & ita inuenerit. beati st̃
serus illi Prima quippe uigła primeuũ
tempus est:. idest pueritia. scda Adolescen

Expanded text:
rtrahuntur, sicut scriptum est: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . 5. Sed quid si servi in prima vigilia negligentes existunt? Prima quippe vigilia primae aetatis custodia est. Sed neque sic desperandum est, et a bono opere cessandum. Nam longanimitatis suae patientiam insinuans Dominus, subdit: Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati sunt servi illi. Prima quippe vigilia primaevum tempus est, id est pueritia. Secunda, adolescen
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. & illuminabit latebras tene¬
brarum. & manifesta faciet consilia cor¬
dium. Et est sensus : Holite timere ꝑle¬
cutorum seuitiam & blasphemantium
rabiem. quia ueniet dies uidicii in quo
& ur̃a urtus & eorũ nequitia demonstra¬
bitur. Quod dico uobis in tenebris dicite.
in lumine. & qđ in aure. duditis predicate
super tecta. Quod auditis in mysterio:
aꝑtius prȩdicate. qđ didicistis abscondite
paruo udeae loco: in uniuersis urbib
& in toto mundo audacter dicite. No
corpus occidunt: Animã non possunt oc¬
cidere: Ergo anuna iuisibilis & incor¬
poralis est: Scđm crassiorẽ dico nr̃i
corporis substantiã. Uel eo certe tem¬
pore puniet᷑ & supplitia sentiet. quando
pristinũ corpus receperit. ut cum quo
peccauit cum ipso & punat᷑. Cũ timete.¬
gehennã. Nomen gchennȩ in ueterib
libris non inuenit᷑. sed primũ a salua¬
tore ponit᷑. Quȩram᷑ ergo quȩ sit ser¬
monis huius occasio. Idolũ baal fuisse

Expanded text:
hominum, et illuminabit latebras tenebrarum, et manifesta faciet consilia cordium. Et est sensus: Nolite timere persecutorum saevitiam, et blasphemantium rabiem, quia veniet dies judicii, in quo et vestra virtus, et eorum nequitia demonstrabitur. Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta. Quod audistis in mysterio, apertius praedicate; quod didicistis abscondite parvulo Judaeae loco, in universis urbibus, et in toto mundo audacter edicite  Acorpus occidunt, animam non possunt occidere: ergo anima invisibilis et incorporalis est, secundum crassiorem dico nostri corporis substantiam. Vel eo certe tempore punietur, et supplicia sentiet, quando pristinum corpus receperit, ut cum quo peccavit, cum ipso et puniatur. Sed potgehenna. Nomen gehennae in veteribus libris non invenitur, sed primum a Salvatore ponitur. Quaeramus ergo quae sit sermonis hujus occasio. Idolum
Abbreviated transcription (Latin):
mente transite. Si enĩ nibil in hoc mun¬
do amando possidetis: etiam possidendo
cuncta reliquistis Ipse nobis desiderata
gaudia concedit. qui nobis aternae
pacis remedia contulit. dñs nr̃ itĩc ap̃c¬

Expanded text:
mente transite. Si enim nil in hoc munmente transite. Si enim nil in hoc mundo amando possidetis, etiam pos- sidendo cuncta reliquistis. Ipse nobis gaudia desiderata concedat, qui nobis eternae pacis remedia contulit, Ihesus C
Abbreviated transcription (Latin):
potestate: hoc egit famulus ex uocatione
cce cotidianȩ hostiȩ. illa cũ lactimis et
elemosinis missa legatio. quantã cũ rege
ueniente gr̃e pacẽ fecit Rlinquat ergo
om̃a qui potest. qui autem om̃a relin¬
quere non potest cum adhuc rex longe
est legationem mittat. lacrimarũ. elemo¬
sinarum. hostiarum munera offerat¬
U ult enĩ placari precibus. qui scit quia por¬
tari non possit iratꝰ. Quod adhuc morã
facit uenire: legationẽ pacis sustinet
U enissent namq si uellet. & cunctos suos
aduersarios trucidasset. Sed & quam
terribilis ueniat indicat. & tamen ad u̾e¬
niendũ tardat. quia non uult inuenire
quos puniat. Sed reatũ nobis cum ter
sperandȩ salutis remediũ confert. quia
qui ꝑ iram non potest ferri: ꝑ postulatȩ
pacis legationẽ uult placari. Lauate
clemosinis tergite. sacris hostus expiate
Nolite possidere ꝑ desideriũ. quȩ. adhuc
ꝑ usum minime. reliquistis. Spem in solo
redẽptore sigite. ad ȩternã patriam

Expanded text:
potestate, hoc egit famulus ex vocatione. 10. Ecce quotidianae hostiae illa cum eleemosynis et lacrymis missa legatio quantam cum Rege veniente gratiae pacem fecit. Relinquat ergo omnia qui potest. Qui autem relinquere omnia non potest, cum adhuc longe est Rex, legationem mittat, lacrymarum, eleemosynarum, hostiarum munera offerat. Vult enim placari precibus, qui scit quia portari nfacit uenire, lega- tionem pacis sustinet: uenisset iam namque, si uellet, et cunctos suos aduersarios trucidasset! Sed et quam terribilis ueniat indicat, et tamen ad ueniendum tardat, quia non uult inuenire, quos puniat. Reatum nobis contemptus sperandae salutis remedium confert quia, qui per iram non potest ferri, pro postulatae pacis uult legatio- nem placari. Lauate et helemosina tergite sacris hostiis, expiate. Nolite possi- dere per desiderium, quae adhuc per usum minime reliquistis, spem uestram in solo redemptore nostro figite et ad eternam patriam
Abbreviated transcription (Latin):
Amet᷑ quilibet in hoc mundo aduersarnis
sed in uia dĩ contrarius non ametur etiã
ꝓpinquus. Quisquis enĩ iam ȩterna con¬
cupiscit: in ea quã aggredit᷑ causa dĩ
extra patrẽ extra matrẽ extra uxorẽ
extra filios & extra cognatos extra semet¬
ipsum fieri debet. ut eo uerius cognoscat
đm. quo in eius causa neminẽ recognosct
Multũ namq est quod carnales affectus
intentionẽ mentis diuerberant. eiusq
aciem obscurant. Quos tam̃ nequaquan
naxios patim᷑. si eos premendo teneamis
Amandi ergo sunt ꝓximi. impendenda
caritas om̃ibus. & ꝓpinquis & extraneis.
rediret. plaustro suꝑimposita est. & uacce
plaustro subiunctȩ sunt quȩ foctȩ suusse
memorant᷑. quarũ filios clauserunt domi
t scriptũ est. Ibant autẽ in directum
uaccȩ ꝑ nã quȩ ducit bechs amis. uno
itinere gradiebant᷑ ꝑgentes & mugientes
& non declinabant neq ad dexteram neq
ad sinistram. Quid igitur uaccȩ nsi fideles

Expanded text:
Ametur quilibet in hoc mundo etiam adversarius, Ametur quilibet in hoc mundo etiam adversarius, sed in via Dei contrarius non ametur etiam propinquus. Quisquis enim jam aeterna concupiscit, in ea quam aggreditur, causa Dei, extra patrem, extra matrem, extra uxorem, extra filios, extra cognatos, extra semetipsum fieri debet, ut eo verius cognoscat Deum, quo in ejus causa neminem recognoscit. Multum namque est quod carnales affectus intentionem mentis diverberant, ejusque aciem obscurant; quos tamen nequaquam noxios patimur, si eos premendo teneamus. Amandi ergo sunt proximi, impendenda est charitas omnibus et propinquis et extraneis, litarum rediret, plaustro superimposita est, et vaccae plaustro subjunctae sunt, quae fetae fuisse memorantur, quarum filios clauserunt domi. Et scriptum est: Ibant autem in directum vaccae per viam quae ducit Bethsames, et uno itinere gradiebantur, pergentes et mugientes, et non declinabant neque ad dexteram, neque ad sinistram . Quid ergo vaccae n
Abbreviated transcription (Latin):
libus desiderus non adquiescimꝰ. Eũ euis
appetitum frangimus. eius uoluntatibus
reluctam᷑. Quȩ enĩ contẽpta ad melius
ducit᷑. quasi ꝑ odiũ amatur. Sic nimirũ
ex hbere. ꝓximis nr̃is odu discretionem
debem̾. ut in eis ce diligamꝰ quod sunt.
&r habeamus odio qđ in dĩ nobis itinere
obsistunt. Certe dum paulus hierusoli¬
m̃a pergeret: ꝓpheta agabus zonã illiuᷤᷤ
apprehendit. suisq pedibus alligauit di¬
cens Uirũ cuius hȩc zona est. sic alliga¬
bunt eũ in hierłm. Sed is qui animã suuã
ꝑfecte oderat quid dicebat: Ego ñ solũ
alligari sed & mori in hierłm paratꝰ sum
ꝓ nomine dm itĩu xp̃i. nec facio Animã
meam preciosiorẽ: quam me. Eece quotͦ
animã suã amando oderat. immo odiens
amabat. quã cupiebat ꝓ itĩu morti tra¬
dere. ut hanc ad uitã de peccati morte
suscitaret. Ab hac ergo discẽtione. odu
nr̃i trahamꝰ formã ad odiũ praximi

Expanded text:
libus desideriis non acquiescimus, cum ejus libus desideriis non acquiescimus, cum ejus appetitum frangimus, ejus voluptatibus reluctamur. Quae ergo contempta ad melius ducitur, quasi per odium amatur. Sic sic nimirum exhibere proximis nostris odii discretionem debemus, ut in eis et diligamus quod sunt, et habeamus odio quod in Dei nobis itinere obsistunt. 3. Certe cum Paulus Jerosolymam pergeret, propheta Agabus zonam illius apprehendit, suisque pedibus alligavit, dicens: Virum cujus haec zona est sic alligabunt in Jerusalem . Sed is qui animam suam perfecte oderat quid dicebat? Ego non solum alligari, sed et mori in Jerusalem paratus sum pro nomine Domini Jesu Christi , nec facio animam meam pretiosiorem quam me . Ecce quomodo animam suam amando oderat, imo odiens amabat, quam cupiebat pro Jesu morti tradere, ut hanc ad vitam de peccati morte suscitaret. Ab hac ergo discretione odii nostri trahamus formam ad odium proximi.
Abbreviated transcription (Latin):
libet quomͦ & parentes & cardaliter pro¬
pinquos precipim᷑ odisse. qui iubem &
inimicos diligerẽ. Et certe de uxore
ueritas diçit. Quod ds̃ iunxit. homo ñ
separet. Et paulus ait. Aliri. diligite
uxorẽ diligendã predicat. cũ magister
dicat. qui uxorẽ non odit non potest m̃s
esse discipulus. Numquid aliud iudex
nuntiat. aliud preco damat. Ansimul
& odisse possumꝰ & diligere. SSed si iũ
precepti ꝑpendimꝰ: utrumq agere per
discretionẽ ualenus. ut eos qui nobis
carnis cognatione coniuncti sunt. & quo
prinios nouimꝰ diligamus. & quo adier¬
sarios in uia dĩ patimͣ. odiendo & sugi
endo nesciamꝰ Quasi enĩ per oditim
diligit᷑. qui carnalit̾ sapiens dũ pr̃aua
didit ꝓtinus dicens. adhic autem et¬
animam suã: Odisse itaq prȩcipimur
ꝓrimos. odisse & animã nram Constat
ergo quia amando debet odisse poximũ
qui eũ odit sicut semecipsũ. Tunc etenim
bene animã nr̃am odimꝰ: cum eius carna¬

Expanded text:
libet quomodo parentes et carnaliter propinquos praecipimur odisse, qui jubemur et inimicos diligere, et certe de uxore Veritas dixit: Quod Deus junxit, homo non separet , et Paulus ait: Viri, diligite uxorem diligendam praedicat, cum magister dicat: Qui uxorem non odit, non potest meus esse discipulus. Nunquid aliud judex nuntiat, aliud praeco clamat? An simul et odisse possumus, et diligere? Sed si vim praecepti perpendimus, utrumque agere per discretionem valemus, ut eos qui nobis carnis cognatione conjuncti sunt, et quos proximos novimus, diligamus, et quos adversarios in via Dei patimur odendo nesciamus. Quasi enim per odium diligitur, qui carnaliter sapiens dum prava didit protinus dicens, adhuc autem animam suam. Odisse itaque praecipimur proximos, odisse et animam nostram. Constat ergo quia amando debet odisse proximum, qui sic eum odit sicut semetipsum. Tunc etenim bene nostram animam odimus, cum ejus carna
Abbreviated transcription (Latin):
errare. ds non inpidet᷑. Quȩ enĩ semi¬
nauerit homo. hęs & metet. Et est sensuᷤ
rustrã causaris in opiã. cum aliud habeat
conscientia. Me. potes fallere. cohortantẽ.
sed scito qđ quantũcumq seminaueris.
tantum & messurus sis Itẽ De uno mr̃¬

Expanded text:
errare, Deus non irridetur. Quae enim semierrare, Deus non irridetur. Quae enim seminaverit homo, haec et metet. Et est sensus: frustra causaris inopiam; cum aliud habeat conscientia tua: me potes fallere cohortantem; sed scito quod quantumcumque seminaveris, tantum et messurus sis. LIBER SECUN
Abbreviated transcription (Latin):
tate delinquunt. uideant᷑ necessitate
peccare. Dñs scrutator cordis & renũ
futuras cogitationes in singulis contuet᷑
Dixerat qui recipit uos me recipit. sed
hoc pręceptũ multi pseudo ꝓphete &
falsi prȩdicatores poterant impedire
Medicatꝰ est hiuc scandalo dicens. Qui re¬
cipit iustã in nomine iusti: mercedem
iusti accipiet. Rursus poterat alius cau¬
sari & dicere. Pauꝑtate ꝓhibeor. tenui¬
itas me retinet. ut hospitalis esse non
possim. Et hanc excusationẽ pręcepto
lenissimo diluit. ut calicẽ aquȩ frigidȩ
toto animo porrigamꝰ. Frigidȩ inquit
aquȩ non calidȩ. ne & in calida pauꝑ
ad galathas paulus precipit Cõmunicet
is qui catecizat᷑ uerbo ei qui se catecirat
in om̃ibus bonis. Et discipulos ad magistro¬
rum refrigeria cohortat᷑. quia poterat
quis qualibet obtendere. pauꝑtatem. &
preceptũ cludere Priusquã ille ꝓponat
imminentẽ soluit questionẽ dicens. Nolite

Expanded text:
tate delinquunt, videantur necessitate tate delinquunt, videantur necessitate peccare: Dominus scrutator cordis et renum, futuras cogitationes in singulis contuetur. Dixerat: Qui recipit vos, me recipit. Sed hoc praeceptum multi pseudoprophetae et falsi praedicatores poterant impedire; medicatus est huic quoque scandalo, dicens: Qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet. Rursus poterat alius causari et dicere: Paupertate prohibeor, tennitas me retinet, ut hospitalis esse non possim. Et hanc excusationem levissimo praecepto diluit, ut calicem aquae frigidae toto animo porrigamus. Frigidae, inquit, aquae, non calidae, ne et in calida, paupad Galatas praecepit: Communicet autem is qui catechizatur verbo ei qui se catechizat in omnibus bonis , et discipulos ad magistrorum refrigeria cohortatur. Quia poterat quilibet obtendere paupertatem, et praeceptum eludere, priusquam ille proponat, imminentem solvit quaestionem, dicens: Nolite
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiendis discipulis unusquisq credenti¬
um xxp̃m se suscepisse arbitraretur. Qui
recipit ꝓphetã in nomine prophetȩ. mer¬
cedem prophetȩ accipiet. Qui ꝓphetam
futuris loquentẽ : hc mercedẽ ꝓphetȩ
accipiet Igitur iudȩi carnalit̾ intelligen¬
tes ꝓphetas. mercedẽ non accipient ꝓphe¬
tarum. Aliter. In om̃i ꝓfessione ⁊ixa¬
nium mixtum est tritico. Premuiserat. qͥ
recipit uos me recipit. & qui me recipit
recipit eũ qui me misit Ad susceptionẽ
magistrorũ discipulos ꝓuocauerat. Po¬
terat occulta esse credentiũ responsio
Ergo & seudo ꝓphetas & iudã ꝓditorem
debemꝰ recipere. & illis alimonia ministrare ::
das essea sed nomina. & mercedem non
ꝑdere suscipientis. licet indignꝰ fuerit qui
susceptꝰ sit. Et quicumq potũ dederit
uni ex minimis istis calicem aque frigidȩ
tantũ in nomine. discipuli: amen dico uo¬
bis non ꝑdet mercedẽ suã. Leginus in

Expanded text:
suscipiendis apostolis, unusquisque credentisuscipiendis apostolis, unusquisque credentium Christum se suscepisse arbitretur. Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet. Et qui futuris loquentem, hic mercedem prophetae accipiet. Igitur Judaei, carnaliter intelligentes prophetas, mercedem non accipient prophet. Aliter: In omni professione zizanium mixtum est tritico. Praemiserat: Qui recipit vos, me recipit: et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Ad susceptionem magistrorum discipulos provocaverat. Poterat 66 occulta esse credentium responsio; ergo et pseudoprophetas et Judam proditorem debemus recipere, et illis alimoniam ministrare. Hodas esse, sed nomina: et mercedem non perdere suscipientes, licet indignus fuerit qui susceptus sit. Et quicumque potum dederit uni ex minimis istis, calicem aquae frigidae tantum, in nomine discipuli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam. Legimus in
Abbreviated transcription (Latin):
in me caritatẽ. Hic ordo in om̃i affectu
necessarius est. Ama post dm patrẽ. Ama
matrẽ. ama filios. Si autẽ. necessitas ue¬
nerit ut amor parentũ ac filiorum dĩ
sed signanter addidit qui amat patren
aut matrẽ plusquã me. & qui ñ accipt
crucẽ suam & sequit᷑ me non est me¬
XII. dignus. In alio euangelio seribit᷑. qui¬
non accipit crucẽ suam cotidie. Non
semel putemꝰ ardorẽ fidei posse. sufficere
Semꝑ crux portanda est. ut semper nos
xp̃m amare doceamꝰ. Qui recipit uos
me recipit. Et qui me recipit. recipit
eum qui me misit. Ordo pulcherrimus
Ad predicationẽ mittit. docet pericula
non timenda. affectus subiecit religioni
Aurium supra tulerat. es de zona eitussera
Dura euangelistarũ conditio. Unde ergo
sũptus. unde uictus necessaria: Austeri¬
tatem mandatoꝵ. spe. tẽperat ꝓmissorum.
qui recipit inquicns uos me recipit. & qui
me recipit. recipit eũ qui me misit. ut in

Expanded text:
in me charitatem . Hic ordo in omni affectu in me charitatem . Hic ordo in omni affectu necessarius est. Ama post Deum patrem, ama matrem, ama filios. Si autem necessitas venerit, ut amor parentum ac filiorum Dei sed signanter addidit: Qui amat patrem aut matrem plus quam me. Et qui non accipit crucem suam et sequitur me, non est me dignus. non accipit crucem suam quotidie. Ne semel putemus ardorem fidei posse sufficere, semper crux portanda est, ut semper nos Christum amare doceamus. Qui recipit vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Ordo pulcherrimus. Ad praedicationem mittit, docet pericula non timenda, affectum subjicit religioni. Aurum supra tulerat, aes de zona excusserat. Dura Evangelistarum conditio. Unde ergo sumptus, unde victus necessaria? Austeritatem mandatorum spe temperat promissorum. Qui recipit, inquiens, vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
UERA dixerat dñs. qđ dico uobis
in tenebris dicite in lumine. & qđ
in dure. auditis prȩdicate. suꝑ tecta
nunc infert qđ post prȩdicationẽ
sequit᷑ ad fidem xp̃i. Totus orbis contra
st diuisus est. unaquȩq domꝰ & infideles
habuit &x credentes. & ꝓpterea bellum
missum est bonum ut rumperetur par
mala. Tale quid in genesi aduersus rebel¬
les homines qui moti fuerant de oriente.
& turrẽ extruere festinabant ꝑ quã celi
alta penitrarent fecisse scribit᷑ ds. ut di¬
uideret linguas eoꝵ. Unde & in psalmo
chea ꝓpheta scribit᷑. Et notandũ ubi¬
cumq de ueteri instrumento testimoniũ
ponitur. utrũ sensus tantĩ & sermo con¬
sentiat. Qui amat patrẽ. Aut matrem
plusquam me. non est me dignus. Qui
sed giadiũ. & diuidere homines aduersiᷤ
patrẽ & matrẽ & socrum : ne quis pie¬
tatẽ religioni anteferret. subiecit diceiᷤᷤ
Qui amat patrẽ aut matrẽ plusquam me
AEt in cantico canticoꝵ legimus. ordinate

Expanded text:
ra dixerat: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta. Nunc infert quid post praedicationem sequatur. Ad fidem Christi, totus orbis contra se divisus est: unaquaeque domus et infideles habuit et credentes, et propterea bellum missum est bonum, ut rumperetur pax mala. Tale quid et in Genesi adversus rebelles homines, qui moti fuerant de Oriente, et turrem exstruere festinabant , per quam coeli alta penetrarent, fecisse scribitur Deus, ut divideret linguas eorum. Unde et in psalmo chaea propheta scribitur . Et notandum ubicumque de veteri Testamento testimonium ponitur, utrum sensus tantum, an et sermo consentiat. Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus. Et sed gladium; et dividere homines adversum patrem et matrem, et socrum, ne quis pietatem religioni anteferret, subjecit dicens, Qui amat 65 patrem aut matrem plus quam me. Et in Cantico legimus Canticorum: Ordinate
Abbreviated transcription (Latin):
operationũ celestiũ uidissent miracula.
non desperissent remediũ pęnitentiȩ istã
quoq uel affluentiã uel insolentiã sęcu¬
larem neq cęlesti munere comparandam
neq rursus fine. remedio derelinqui. cũ
unicuiq sit subsidium pęnitendi. De. apłis

Expanded text:
operationum coelestium vidissent miracula, operationum coelestium vidissent miracula, non despexissent remedium poenitentiae. Istam quoque vel affluentiam vel insolentiam saecularem neque coelesti muneri comparandam, neque rursus sine remedio derelinqui, cum unicuique sit subsidium poenitendi. Pos
Abbreviated transcription (Latin):
tur : paulisꝑ sequestrent᷑ humana. Pulchra
est salutatio sed pulchrior quo maturior
execucio diuinorum. quȩ ꝑ moram sepe
trarit offensam Ideo autem & honesta
ꝓhibent᷑. ite sollẽpnis gr̃a obrepat officu
& impediat ministerium. cuius mora culpa
sit iam illa moralia illud urtꝰ alia. ne de
d mo ad domũ quis uaga facilitate demi¬
gret. ut seruemꝰ etiam hospitali in amore.
constantiã. nec coalitã amicitiȩ necess tu¬
diuem facile resoluamꝰ. Pacis preferamꝰ
nuntium. ut ipse prius ingressus pacis
benedictione: celebret᷑. cibo potuq oblato
oportere. nos esse contentos. ex illa fide ñ
premenda & regni cȩlestis enangelium
prȩdicandũ. excutiendũ de. pedib pulue¬
rem. siquis recipiendos ciuitatis hospitio
non putauerit. docet etiam grauiori pȩ¬
nae obnexios fore. qui euangłium non
sequendũ quam qui legẽ iudicauerint esse
soluendam. eoqđ tyrus & sydon si tanta

Expanded text:
tur, paulisper sequestrentur humana. Pulchra tur, paulisper sequestrentur humana. Pulchra est salutatio, sed pulchrior matura exsecutio divinorum, quae per moram saepe traxit offensam. Ideo autem et honesta prohibentur, ne solemnis gratia 1426 obrepat officii, et impediat ministerium, cujus mora culpa sit. 64. Jam illud virtus alia, ne de domo ad domum quis vaga facilitate demigret; ut servemus etiam hospitali in amore constantiam, nec coalitam amicitiae necessitudinem facile resolvamus; ut pacis praeferamus nuntium, ut ipse primus ingressus pacis benedictione celebretur: cibo potuque oblato oportere nos esse contentos, vexilla fidei non premenda, et regni coelestis Evangelium praedicandum, excutiendum de pedibus pulverem, si quis recipiendos civitatis hospitio non putaverit. 65. Docet etiam graviori poenae obnoxios fore qui Evangelium non sequendum, quam qui Legem judicaverint esse solvendam; eo quod Tyrus et Sidon si tanta
Abbreviated transcription (Latin):
humilis dñi precepto conuenire iudetur
qđ ille qui etiam accubitionis loco prę¬
cepit̾ esse cedendum. hoc loco mandet
discipulis. neminem salutaueritis in uia
cum iste cõmunis sit usus gr̃ę Sic uife¬
riores superiorũ sibi fauorem c̃ciliare
consuerunt gentiles quoq cũ xp̃ianis
habent huiusmodi officiorũ cõmertia
Quomͦ dñs hunc usũ humanitatis auellit :
Sed considera not hęc solum esse neminẽ
salut aueritis. sed non frustra additũ in uia
Deniq & heliseus cum mitteret seruũ suũ
ut baculũ eius poneret supra corpus pueri
defuncti: mandauit ei. ne in uia aliquem
salutaret festinato enĩ iubebat eũ con¬
tendere: ut celebrandȩ resurrectionis exe¬
queret᷑ officiũ. ne confabulatione. alicuiꝰ
obuiam a mandato reflecteret᷑ & a muuere
Ergo & hic non salutationis officiũ sedulitas
aufert. sed ꝑ obstaculum impediendȩ de¬
uotionis abolet᷑. ut quando diuina mandan¬

Expanded text:
humilis domini praecepto conuenire uideatur, humilis domini praecepto conuenire uideatur, quod ille qui etiam accubitionis loco praecepit esse cedendum hoc loco mandet discipulis: neminem salutaueritis in uia, cum iste conmunis sit usus gratiae. sic inferiores superiorum sibi fauorem conciliare consuerunt, gentiles quoque cum Christianis habent huiusmodi officiorum conmercia. quomodo dominus hunc usum humanitatis auellit? sed considera non hoc solum esse: neminem salutaueritis, sed non frustra additum in uia. denique et Helisaeus, cum mitteret seruum suum, ut baculum eius poneret supra corpus pueruli defuncti, mandauit ei, ne in uia aliquem salutaret; festinato enim iubebat eum contendere, ut celebrandae resur rectionis exsequeretur officium, ne confabulatione alicuius obuii mandato reflecteretur a munere. ergo aufertur: sed obstaculum impediendae devotionis aboletur; ut quando divina mandan
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s estis. Filius enĩ hominis non u̾enit
animas hominũ ꝑdere. sed saluã facere
Peifectiores ergo sine uirga diriguntur.
infirmiores cum baculo manducabant
Sed & paulus uirgam quidẽ minat᷑. sed
in sp̃u mansuetudinis uisitat delinquenteᷤᷤ
eniq ut scias mitem esse. doctorem: eorũ
ipsorum quos arguit consulit uoluntatẽ
Quid uultis inquit. in uirga ueniam ad
uos. an in caritate sp̃uq mansuetudinis:
Semel uirgã dirit. bis mitiora subiecit
adiciens mansuetudinẽ caritati. Prius
tamen minatꝰ est. sed exhibuit mansuetu¬
dinem. Nam in scđa epła ad cosdem corin¬
thios scribens ait. Testem dm inuoco in
anim̃a meã. quod parcens uobis non ueni
corinthum. Audi qua ratione. putauerit
esse parcendum. Ne iterũ inquit in tris¬
titia uenirẽ ad uos Abiecit uirgã. & af¬
fectum caritatis assupsit. Et neminem
salutaueritis in uia. Fortasse quibusdam
hoc durũ & superbũ. nec mansueti nec

Expanded text:
spiritus estis; filius enim hominis non uenit spiritus estis; filius enim hominis non uenit animas hominum perdere, sed saluas facere. perfectiores ergo sine uirga diriguntur, infirmiores cum baculo manducant. sed et Paulus uirgam quidem minatur, sed in spiritu mansuetudinis uisitat delinquentes. denique ut scias mitem esse doctorem, eorum ipsorum quos arguit consulit uoluntatem. quid uultis? inquit in uirga ueniam ad uos an in caritate spirituque mansuetudinis? semel uirgam dixit, bis mitiora sub iecit adiciens mansuetudinem caritati. prius tamen minitatus est, sed exhibuit mansuetudinem; nam in secunda epistula ad eosdem Corinthios scribens ait: testem deum inuoco in animam meam, quod parcens uobis non ueni Corinthum. audi qua ratione putauerit esse parcendum: ne iterum inquit in tristitia uenirem ad uos. abiecit uirgam et adfectum caritatis adsumsit. Et neminem salutaueritis in uia. fortasse quibusdam hoc durum et superbum nec mansueti et
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinis: Hanc uirgam etiã timotheo
dedit apłs dicens. Argue. obsecra ancrepa.
Aut fortasse ante. passionem dñi quȩ nu¬
tantiũ populoꝵ corda firmauit necessa¬
ria sola fuerit mansuetudo. post passio¬
nem correptio: Certe mulceat dñs.
increpet paulus. suadeat qui potest etiã
pectora dura mollire. Arguat qͥ non po¬
test uniuersa suadere. Uirgam igitur
paulus ex doctrina legis assũpserat. Le¬
gerat enĩ. qui parcit baculo: odit filiũ
suũ. Legerat etũ. quia agnũ in audu¬
cantes baculum in manibus habere prȩ¬
cepto ꝓphetico iubebantur. Et ido dñs
in uet̾eri testamento ait. iuisitabo in uir¬
ga iniquitates e&. in nouo autem se
ipsum obtulit ut ignosceret uniuersis
dicens. Sime quęritis. sinite hos abire
Et alibi habes quia cũ apłi ignem de
çelo petere uellent ut consumeret sama¬
ritanos qui itm dñm intra ciuitatem
suam recipere noluerunt: conuersus
increpauit illos & ait. Nescitis cuiꝰ

Expanded text:
suetudinis? hanc uirgam etiam Timotheo suetudinis? hanc uirgam etiam Timotheo dedit apostolus dicens: argue obsecra increpa. aut fortasse ante passionem domini, quae nutantium populorum corda firmauit necessaria sola fuerit mansuetudo, post passionem correptio. certe mulceat dominus, increpet Paulus; suadeat qui potest etiam pectora dura mollire, arguat qui non potest uniuersa suadere. uirgam igitur Paulus ex doctrina legis adsumserat. legerat enim: qui parcit baculo odit filium suum. legerat etiam quia agnum manducantes baculum in manibus habere praecepto prophetico iubebantur. et ideo dominus in ueteri testamento ait: uisitabo in uirga iniquitates eorum: in nouo autem se ipsum obtulit, ut ignosceret uniuersis dicens: si me quaeritis, sinite hos abire. et alibi habes quia cum apostoli ignem de caelo petere uellent, ut consumeret Samaritanos, qui Iesum dominum intra ciuitatem suam recipere noluerunt, conuersus increpauit illos et ait: nescitis cuius
Abbreviated transcription (Latin):
nec uim potestatis exercerent. sed doc¬
trinã humilitatis attollerent. Quo loco
humilitati putauit etiam patientiam
copulandam. quia ipse quoq iuxta ces¬
timoniũ petri cũ malediceret᷑ non re¬
maleditit. cũ percuteret᷑ ñ reꝑcussit
Hoc est ergo dicere. Imitatores mei estott
ultionis studia deponite. insolentiama
uerberantiũ non iniurie. relatione seo
magnanimitate patientiȩ uerberate
Nemo ipse debet quod in alio reprehendi
imitari. Grauiora contumacibus man¬
suetudo uuluera refert. Hoc pugno re¬
ꝑcussit dns uerberantẽ dicendo:. qui tẽ
ꝑcutit in maxillam prebe ei & alteram
Fit enĩ ut in indicio fuo ipse se dãpnet.¬
& quodam stimuli sui cõpungat᷑ affectu
qui relatã sibi sedulitatẽ pro miuria
qũa fecit aduerterit. Habet tamen quoᷤᷤ
&e cum uirga apłos miserit. sicut paulus
testatur dicens. Quid uultis: In uirga
ueniam ad uos. an in caritate sp̃ũq man¬

Expanded text:
nec uim potestatis exsererent, sed docnec uim potestatis exsererent, sed doctrinam humilitatis adtollerent quo loco humilitati putauit etiam patientiam copulandam, quia ipse quoque iuxta testimonium Petri, cum malediceretur, non remaledixit, cum percuteretur, non repercussit. hoc est ergo dicere: imitatores mei estote, ultionis studia deponite, insolentias uerberantum non iniuriae relatione, sed magnanimitate patientiae uerberate. nemo ipse debet quod in alio reprehendit imitari; grauiora contumacibus mansuetudo uulnera. refert. hoc pugno repercussit dominus uerberantem dicendo: qui te percutit in maxilla, praebe ei et alteram. fit enim ut iudicio suo ipse se damnet et quodam stimulo sui conpungatur affectus qui relatam sibi sedulitatem pro iniuria quam fecit aduerterit. habet tamen quos et cum uirga apostolos miserit, sicut Paulus testificatur dicens: quid uultis? in uirga ueniam ad uos an in caritate spirituque man
Abbreviated transcription (Latin):
Multa sunt enĩ uenena in egypto. & qui in
tipo pascha celebrat patere potest uulueri
qui autẽ minister est ueritatis: uenena
non trepidat. Peniq momordit paulũ
uipera in mileto insula. & uidentes pen¬
dentem de manu eiꝰ iuperã incolȩ loci
illius putabant eũ esse moriturũ: Sed
ubi moffensum stare uiderunt: dm esse
dicebant. cui uenenum nocere non po¬
terat. Et ut scias hoc uerũ esse: ipse
dñs ait Ecce dedi uobis potestatem
calcandi suꝑ serpentes & scorpiones et
supra om̃em uirtutẽ mnimici. & nihil
uobis nocebunt. Non urgas in mãnu
iubent᷑ tollere apłi: Sic enĩ matheus
scribendũ putauit. Quid est uirga nisi
preferendȩ potestatis insigne. & ulciscrn¬
di instrumentũ doloris rgo humili
est dñs. in humilitate eñĩ iudiciũ eius
sublimatũ est. Humilis inquã dñi prȩ¬
ceptũ discipuli eius humilitatis officus
execunt᷑. Cos enĩ misit ad seminandũ
fidem. qui non cogerent sed docerent

Expanded text:
multa enim uenena in Aegypto — et qui in multa enim uenena in Aegypto — et qui in typo pascha celebrat patere potest uulneri, qui autem minister est ueritatis hebetat uenena, non trepidat. denique momordit Paulum uipera in Melita insula. et uidentes pendentem de manu eius uiperam incolae loci illius putabant eum esse moriturum, sed ubi inoffensum stare uiderunt, deum esse dicebant, cui uenenum nocere non poterat. et ut scias hoc uerum esse, ipse dominus ait: ecce dedi uobis potestatem calcandi supra serpentes et scorpiones et supra omnem uirtutem inimici et nihil uobis nocebunt. Non uirgas in manu iubentur tollere apostoli; sic enim Matthaeus scribendum putauit. quid est uirga nisi prae. ferendae potestatis insigne et ulciscendi instrumentum doloris? ergo humilis domini — in humilitate enim iudicium eius sublatum est - humilis inquam domini praeceptum discipuli eius humilitatis officiis exsequuntur; eos enim misit ad seminandam fidem, qui non cogerent, sed docerent
Abbreviated transcription (Latin):
mantis confici solet. Nilndante in nobiᷤᷤ
dns itĩc morzlle uult esse. Dc̃iiq ad mo¬
Ysen dicit. Soluc caltiamentũ pedum
tuorũ. locus enĩ oi quo stas terra sc̃a est
Mortale itaq & terrenũ calciamentum iu¬
betur soluere. cum mitteret᷑ ad popłm li¬
berandũ. Huius eni minister muneris ti¬
mere nil debet. neo a suscepto officio
mortis periculo retardari. Ipse enĩ cum
defensionẽ fratrũ hoc est uidȩoꝵ uoliu̾tta¬
rius recepisset: calũpniei terrore reuo¬
catus est ab incepto. & fugit ex egypte
t ideo cũ dñs affectum eius ꝓbasset. em¬
ditionẽ autem uidisset infit᷑ mã.Anina.
eius mentisq uestignũ mortalib lunculis
censuit erueraum. Quod siguẽ mnonet
qua ratione in egypto calciati iubentur
edere. agnum. apłi autem sine calciam̃tis
ad predicandũ euangłium diriguntur:
is considerare debet quia in egypto positꝰ
debet adhuc morsus cauere serpentis:

Expanded text:
mantis confici solet; nihil autem in nobis mantis confici solet; nihil autem in nobis dominus Iesus mortale uult esse. denique ad Moysen dicit: solue calciamentum pedum tuorum; locus enim in quo stas terra sancta. est. mortale igitur atque terrenum calciamentum iubetur soluere, cum mitteretur ad populum liberandum; huius enim minister muneris timere nihil debet nec a suscepto officio mortis periculo retardari. ipse etenim cum defensionem fratrum, hoc est Iudaeorum, uoluntarius recepisset, calumniae terrore reuocatus est ab incepto et fugit ex Aegypto. et ideo cum dominus adfectum eius probasset, condicionem autem uidisset infirmam, animi eius mentisque uestigium mortalibus uinculis censuit exuendum. quod si quem mouet, qua ratione in Aegypto calciati iubentur edere agnum, apostoli autem sine calciamentis ad praedicandum euangelium diriguntur, is considerare debet, quia in Aegypto positus debet adhuc morsus cauere serpentis —
Abbreviated transcription (Latin):
mandata cum posceret᷑ a paupere ut ei
aliquid pecuniȩ largiret᷑ ait. Argentũ
atq aurum non habeo. Ille. gloriat᷑ qđ
non habeat argentũ atq aurum. uobis
pudoris est minus adhuc habere quam
cupitis:st ergo & pauperies gloriosa
quȩ est &e beata pauꝑtas. sicut scriptum
est beati pauperes sp̃u. Lamen non tam
hoc gloriat᷑ petrus qđ argentũ & aurũ
non habeat quã quod seruẽt dm̃ man¬
datũ qui prȩcepit. nolite ailtũ possidere
Noc est dicere Uides me xp̃i esse discipu¬
lum. & a me aurũ requiris: Aliud nob̾
multo pretiosius auro donauit. ut in
nominc eius operem᷑. Itaq non habco
qđ non dedit. sed qđ dedit habeo
In nomine dm itiu surge & ambula
Sicut qui horrea uult congerendis ȩdisi¬
care frumentis dominicȩ sententiȩ auc¬
toritate reprehenditur: ita qui sacculũ
uult auro parare condendo neuum repre¬
hensionis incurrit. Non ꝓera neq̃ calci¬
amenta. Utrumnq de corio motrur am¬

Expanded text:
mandata, cum posceretur a paupere, ut ei mandata, cum posceretur a paupere, ut ei aliquid pecuniae largiretur, ait: argentum atque aurum non habeo. ille gloriatur quod non habeat argentum atque aurum, uobis pudori est minus adhuc habere quam cupitis? est ergo et pauperies gloriosa, quia est et beata paupertas, sicut scriptum est: beati pauperes spiritu; tamen non tam hoc gloriatur Petrus quod argentum et aurum non habeat quam quod seruet domini mandatum, qui praecepit: nolite aurum possidere, hoc est dicere: uides me Christi esse discipulum et aurum a me requiris? aliud nobis multo pretiosius auro donauit, ut in nomine eius operemur. itaque non habeo quod non dedit. sed quod dedit habeo: in nomine domini Iesu surge et ambula. sicut ergo qui horrea uult congerendis aedificare frumentis dominicae sententiae auctoritate reprehenditur, ita E qui sacculum uult auro parare condendo naeuum reprehensionis incurrit. Non peram neque calciamenta. utrumque de corio mortui ani
Abbreviated transcription (Latin):
crilego sermone bestiale murmur int̾stre¬
cũ in orbem gladius mitteret᷑. Dentes
asperos ora tunuda prȩferebat. & puta¬
bat qđ uocẽ omnib abstulisset quam
solus amiserat. Et ideo ut hos lupos effu¬
gere possimꝰ: docet dñs quid sequamur
dicens Nolite portare sacculũ. neq pe¬
ram. neq calciamenta. Quid sit sacculũ
non esse portandũ. alibi euidenter expressit
cripsit enĩ matheus qm̃ dixit ad discipuloᷤᷤ
dñs. nolite possidere aurum neq argentũ
Sa ꝓhibem᷑ aurum possidere. quid eripere
quid auferre conam᷑: Si qđ habeas do¬
iare preciperis. quem admodũ congeris
qđ non habeas : Qui prȩdicas non furan¬
qu furaris. qui dicis non mechandũ mecha¬
Uis. qui execraris idola sacrilegium facis.
qui in lege gloriaris. ꝑ preuaricationem
lipgis adm in honoras. Nomen enĩ di pet
uos blasphematur. Non sic apłs petrus
qui primus dñcȩ executor sententiae.
ut ostenderet non inuacuũ dm̃i effusa

Expanded text:
crilego sermone bestiale murmur interstrecrilego sermone bestiale murmur interstrecum in orbem gladius mitteretur. dentes asperos, ora tumida praeferebat et putabat quod uocem omnibus abstulisset. quam solus amiserat. et ideo ut hos lupos effugere possimus, docet dominus quid sequamur dicens: nolite portare sacculum neque peram neque calciamenta. quid sit sacculum non esse portandum alibi euidenter expressit; scripsit enim Matthaeus quoniam dixit ad discipulos dominus: nolite possidere aurum neque argentum. si prohibemur aurum possidere, quid eripere, quid auferre? si quod habeas donare praeciperis, quemadmodum congeris quod non habeas? qui, praedicas non furandum furaris? qui dicis non moechandum moecharis? qui exsecraris idola sacrilegium facis? qui in legegloriarisper praeuaricationem legis deum inhonoras? nomen enim dei per uos blasphematur. non sic apostolus Petrus, qui primus dominicae exsecutor sententiae, ut ostenderet non in uacuum domini effusa
Abbreviated transcription (Latin):
grauiores & rapatiores bestus nullũ auari¬
tiȩ finem impietatisq nouerunt Nlec uos
moueat qđ formã prȩtendere iudentur
humana. Et si foris homo ceruitur: intus
bestia fremit. Et ideo eos lupos esse non du¬
bium est. iuxta dñ ĩn diumnã sententiã
qui ait Attendite uobis a falsis ꝓphetis
qui ueniunt ad uos in uestitu ouium. intus
autẽ sunt lupi rapaces. Ex fructib eorum
cognoscetis eos Diquis ergo specie mouet᷑.
fructum int̃roget. Audis aliquẽ sacerdo¬
tem dici. rapinas eius cognoscis. Uestitũ
ouis habet. facta prȩdonis. Foris ouis intꝰ
lnpus est. qui modũ non habet rapmnarũ.
qui tamquã in nocte scithico menbra du¬
ratꝰ gelu. cruentꝰ ora circũ uolat. quęrenꝰᷤ
queni deuoret. Nonne uobis uidet᷑ lupuᷤ.
qui hum anȩ necis insaturabnli crudelita¬
te. sideliumq morte popłoꝵ rabiem suã
desiderauit implere: Ululat iste. non
tractat. qui negat nocis auctorẽ. & sa¬

Expanded text:
grauiores et rapaciores bestiis nullum auarigrauiores et rapaciores bestiis nullum auaritiae finem inpietatisque nouerunt. Nec uos moueat quod formam praetendere uidentur humanam; etsi foris homo cernitur. intus bestia fremit. et ideo eos lupos esse non dubium est iuxta domini Iesu diuinam sententiam, qui ait: adtendite uobis a falsis prophetis, qui ueniunt ad uos in uestitu ouium, intus autem sunt lupi rapaces. ex fructibus eorum cognoscetis eos. si quis ergo specie mouetur, fructum interroget. audis aliquem sacerdotem dici, rapinas eius cognoscis: uestitum ouis habet, facta praedonis: tons ouis, intus lupus est qui modum non habet rapinarum, qui tamquam in nocte Scythico membra duratus gelu, cruentus ora circumuolat quaerens quem deuoret. nonne uobis uidetur lupus, qui humanae necis insaturabilis cruditate fidelium morte populorum rabiem suam desiderauit explere? ululat iste, non tractat qui negat uocis auctorem et sa