comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
querunt semen. & mortui sunt. No¬
uissima om̃ium. mortua est & mulier s
Qui resurrectionem corporum non
credebant. animas iudicantes interire
cum corporibus: recte istius modi con¬
singunt fabulam. quȩ deliramenti
arguat eos qui resurrectionem assert̃
mortuorum. Potest autem sieri. ut
uere in gente eorum aliquando hoc
acciderit. In resurrectione ergo cuius
eorum erit uxor Siquidem septem
habuerant eam uxorem. Turpitu
dinem fabulae opponunt. ut resur¬
rectionis denegent ueritatem. Uerũ
mistice septem fratres sine filus
desuncti. reprobis quibusq c̃gruunt
qui per totam huius scłi uitã quae
septem diebus uoluitur. a bonis ope
ribus steriles existunt. Quibus ui¬
ritim morte misera pręreptis: ad
ultimum & ipsa mundana c̃uersatio
quam illi sine uitali opere transege¬
rant quasi uxor infȩcunda transibit
Et ait illis filii saeculi huiꝰ nubunt &
tradunt ad nuptiasi . Cum. dñs dicatqͣ
nolite dare scm̃ canibus. neq mit¬

Expanded text:
querunt semen, et mortui sunt. Noquerunt semen, et mortui sunt. Novissima omnium mortua est et mulier. Qui resurrectionem corporum non credebant, animam judicantes interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem asserant mortuorum. Potest autem fieri ut vere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrectione ergo cujus eorum erit uxor? siquidem septem habuerunt eam uxorem. Turpitdinem fabulae opponunt, ut resurrectionis denegent veritatem. Verum mystice septem hi fratres sine filiis defuncti reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam, quae septem diebus volvitur, a bonis oribus steriles existunt. Quibus viritim morte misera praereptis, ad ultimum et ipsa mundana conversatio, quam illi sine vitali opere transegerant, quasi uxor infecunda transibit. Et ait illis Jesus: Filii saeculi hujus nubunt, et traduntur ad nuptias. Cum Dominus dicat: Nolite dare sanctum canibus
Abbreviated transcription (Latin):
ccesserunt ad itĩm quidam sadu
altera saduceorum. Pharisei traditi¬
onum & obseruationũ quas illi deu¬
teroris uocant iustitiam prȩferebant
Unde & diuisi uocabantur a populo
Saducei autem qui interpretantur
iusti & ipsi uendicabant sibi quod
non erant. Prioribus d corporis
& animȩ resurrectionem credentibus
confitentibusq angłos & spiritus.
sequentes iuxta acta apostolorum
om̃a denegabant Et interrogane¬
runt eum dicentes. Magister. mo¬
Syses scribsit nobis. si frater alicuius¬
S mortuus fuerit habens uxorem. &¬
S hic sine filus fuerit : accipiat eam
frater eius uxorem. & suscitet semen
fratrisuo. Uide distantiam litterae
& sp̃s luxta litteram nubere cogitur
inuita ut defuncti semen excitet
frater. sp̃s autem magister est castitatiᷤ
Septem ergo fr̃s erant. & primus acce¬
pit uxorem & mortuus est sine filus.
Et sequens accepit eam. & ipse mortuus
est sine filio Et tertius accepit eam.
similiter & om̃s septem: Et non reli¬

Expanded text:
ccesserunt ad Jesum quidam Saddualtera Sadducaeorum, Pharisaei traditionum et observationum quas illi deuteroses vocant, justitiam proferebant, unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei autem qui interpretantur justi et ipsi vendicabant sibi quod non erant. Prioribus et corporis et animae resurrectionem credentibus confitentibusque angelos et spiritus sequentia, juxta Acta apostolorum, omnia denegabant. Et interrogaverunt eum dicentes: Magister, Moyses scripsit nobis: Si frater alicujus mortuus fuerit habens uxorem, et hic sine filiis fuerit, ut accipiat eam frater ejus uxorem, et suscitet semen fratri suo. Vide distantiam litterae et spiritus. Juxta litteram nubere cogitur in vita, ut defuncti semen excitet frater, spiritus autem magister est castitatis. Septem ergo fratres erant, et primus accepit uxorem, et mortuus est sine filiis. Et sequens accepit illam, et ipse mortuus est sine filio. Et tertius accepit illam. Similiter et omnes septem, et non reli
Abbreviated transcription (Latin):
inspecie lepsi apparuit. is qui est reue¬
rendꝰ suꝑ om̃a. uideri despectus infra
om̃a dedignat᷑ non est. Cur hoc nisi
ut nos sensu tardiores admoneret. qua¬
tinus quisquis ei qui in cęlo est festinat
ad sistere. humiliari in terra & cõpati
etiã abiectis & despicabilib fr̃ibus non
recuset:Loqui caritati ur̃ȩ sub bre¬
uitate decreuerã. sed quia non est in ho¬
mine uia eiꝰ : decurrens sermo retineri
non potest quẽ disponit ipse de qͦ loquim

Expanded text:
in specie leprosi apparuit; et is qui est revein specie leprosi apparuit; et is qui est reverendus super omnia, videri despectus infra omnia dedignatus non est. Cur hoc, nisi ut sensu nos tardiores admoneret, quatenus quisquis ei qui in coelo est festinat assistere, humiliari in terra et compati etiam abjectis et despicabilibus fratribus non recuset? Loqui charitati vestrae sub brevitate decreveram; sed quia non est in homine via ejus , decurrens sermo retineri non potest, quem disponit ipse de quo loquimur,
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ ł etiam sub nosmetipsos deponimus
n rebus corporalibus nemo alta tangit.
nisi qui tendit᷑. In reb uero sp̃ualibus
certum est quia quanto plus ꝑ cõpassi¬
onem attrabim᷑ : tanto altius uerius
ꝓpinquamꝰ. Ecce autẽ redẽptori generiᷤ¬
humam ad ȩdificationẽ nr̃am minime
sufficit qđ in extremo udicio dicturũ
se esse ꝑhibuit. quãdiu fecistis uni de
his fratribus meis mͥ fecistis. nisi & ante.
iudiciũ hoc in se ostenderet qđ dixisset
ut uidelicet demonstrar& quia quisquis
nunc bona opera indigentib exhibet: ei
hȩc specialiter impendit. cuius hȩc amore
exhibuit. & tanto plus quisq maiorem
mercedẽ recipit. quanto nec eũ despicit
qui amplius despiciendꝰ uidetur. Quid enĩ
in humana carne sublimins carne. xp̃i.
quȩ est suꝑ angłos exaltata : Et quid
in humana carne abiectius carne lepsi.
quȩ tumescentib uulneribus scinditur.
exhalantib fetoribus implet᷑: Sed ecce

Expanded text:
sionem proximi etiam sub nosmetipsos deponimus. sionem proximi etiam sub nosmetipsos deponimus. In rebus corporalibus nemo alta tangit, nisi qui tenditur; in rebus vero spiritalibus certum est quia quanto plus per compassionem attrahimur, tanto altis verius appropinquamus. Ecce autem Redehumani ad aedificationem nostram minime sufficit quod in extremo judicio dicturum se esse perhibuit: Quandiu fecistis uni ex is minimis, mihi fecistis , nisi et ante judicium hoc in se ostenderet quod dixisset; ut videlicet demonstraret quia quisquis nunc bona opera indigentibus exhibet, ei haec specialiter impendit cujus haec amore exhibuerit. Et tanto plus quisque majorem mercedem recipit, quanto nec eum despicit qui amplius despiciendus videtur. Quid enim in humana carne sublimius carne Christi, quae est super angelos exaltata? Et quid in humana carne abjectius carne leprosi, quae tumescentibus vulneribus scinditur, et exhalantibus fetoribus impletur? Sed ecce
Abbreviated transcription (Latin):
monastern magnis clamare uocib cȩpit
te. quia sr̃ martyrius uenit dñm
portans Statĩ uero ut martyrius
ad monasterii aditũ ꝑuenit: is qui
lepsus esse putabatur de collo eius
exiliens. & in ea specie. apparens qua
martyrio aspiciente rediit. eiq ascen¬
dens dixit. Martyri tu me non
erubiusti suꝑ terram. ego te non eru¬
bescam suꝑ cęlos. Qui sc̃s uir mox ut
est monasteriũ ingressus: ei pat̾ mona¬
steru dixit Frater martyri. ubi est
quẽ portabas: Cui ille respondit di¬
cens. Ego si scissem quis esset. pedes
illius tenuissem. Tunc idem martirius
narrabat. quia cũ eum portasset. pondꝰ
eiꝰ minime sensisset. Nec mirũ. Quomͦ
enĩ pondus sentire poterat. qͥ portantẽ
portabat : Qua in re pensandum est
quantum fraterna cõpassio ualeat.
quantũ nos om̃ipotenti dõ misericordiȩ
uiscera coniungant. Inde enĩ ei qui est
suꝑ om̃a ꝓpinquamꝰ. unde nos ꝑ cõpas¬

Expanded text:
monasterii magnis clamare vocibus coepit.monasterii magnis clamare vocibus coepit.te, quia frater Martyrius venit Dominum portans. Statim vero ut Martyrius ad monasterii aditum pervenit, is qui leprosus esse putabatur de collo ejus exsiliens et in ea specie apMartyrio aspiciente rediit, eique ascendens dixit: Martyri, tu me non erubuisti super terram, ego te non erubescam super coelos. Qui sanctus vir mox ut est monasterium ingressus, ei pater monasterii dixit: Frater Martyri, ubi est quem portabas? Cui ille respondit, dicens: Ego si scivissem quis esset, pedes illius tenuissem. Tunc idem Martyrius narrabat quia cum eum portasset, pondus ejus minime sensisset. Nec mirum quomodo enim pondus sentire poterat, qui portantem portabat? Qua in re pensandum est nobis quantum fraterna compassio valeat, quantum nos omnipotenti Deo misericordiae viscera conjungant. Inde enim ei qui est super omnia propinquamus, unde nos per compas
Abbreviated transcription (Latin):
uerba excitant : caritati ur̃ȩ indicare
studeo qđ is qui presto est filius meus
epiphanius diaconus isauria ꝓuntia
exortus in uicina factũ terra licdoniȩ
solet narrare miraculũ Ait qͣuod in
ea quidã martyrius nomine uitae
uenerabilis monachus fuit. qui ex suo
monasterio uisitationis grã. ad aliud
monasteriũ tendebat. cui sp̃ualis pater
prȩerat Pergens itaq leprosum quem
densis uulnerib elephantinus morbus
per menbra fȩdauerat. inuenit in ua
uolentem ad suũ hospiciũ redire. &
prȩ lassitudine non ualentẽ. Ipso uero
itinere se habere ꝑhibebat hospicium.
quo isdẽ martyrius ire festinabat. Ur
autem dĩ eiusdẽ lepsi lassitudinem mi¬
seratꝰ pallium quo uestiebat᷑ in terrã
ꝓtinus proiecit & expandit ac desuꝑ
lepsum posuit. eũq suo pallio undiq
constrictũ suꝑ humerũ leuauit. secũq
reuertens detulit. Cũq iã monasteru
forib ꝓpinquaret: sp̃ualis pater ciusdẽ

Expanded text:
verba excitant, charitati vestrae indicare verba excitant, charitati vestrae indicare studeo quod is qui praesto est filius meus Epiphanius diaconus, Isauria provincia exortus, in vicina factum terra Lycaoniae solet narrare miraculum. Ait enim quod in ea quidam, Martyrius nomine, vitae valde venerabilis monachus fuit, qui ex suo monasterio visitationis gratia ad aliud monasterium tendebat, cui spiritualis pater praeerat. Pergens itaque, leprosum quemdam, quem densis vulneribus elephantinus morbus per membra foedaverat, invenit in via, volentem ad suum hospitium redire, sed prae lassitudine non valentem. In ipso vero itinere se habere perhibebat hospitium quo idem Martyrius monachus ire festinabat. Vir autem Dei ejusdem leprosi lassitudinem misertus, pallium quo vestiebatur in terram protinus projecit et expandit, ac desuper leprosum posuit, eumque suo pallio undique constrictum 1651 super humerum levavit, secumque revertens detulit. Cumque jam monasterii foribus p
Abbreviated transcription (Latin):
nime potuit. qm̃ solus est int̾ mor¬
tuos liber. & a peccati iam seruitio
ueraci libertate soluim᷑ quia ei qui
uere liber est unimur: Constat enĩ
nec negare possumꝰ sed ueracit̃ fatem᷑.
quia princeps huuis mundi habet in
nobis multa. Sed tamen mortis nostrȩ
tempore iam nos rapere non ualet.
quia eius menbra effecti sumꝰ in quo non
habet quicquã. Sed quid prodest quod
eidem redẽptori nr̃o per fidẽ iungim᷑
si ab eo moribus disiungam᷑: Ipse enĩ
intrabit in regnũ cęlorũ. Recta ergo
opera fidei rectȩ iungenda sunt. Mala
quȩ fecimꝰ ꝑ cotidiana lamenta diluamꝰ.
transactas nr̃as nequitias surgentia ab
Amore dĩ & ꝓximi recta opera superent
nulla quȩ possumꝰ fratribus impendere
bona recusemꝰ. Neq enĩ aliter redemp¬
toris nr̃i menbra efficimur. nisi inhe¬
rendo dõ & cõpatiendo ꝓrimo Sed
quia ad amorem dĩ & praximi plerũq
corda audientiũ plus crempla quam

Expanded text:
nime potuit, quoniam solus est inter mornime potuit, quoniam solus est inter mortuos liber, et a peccati jam servitio veraci libertate solvimur, quoniam ei qui vera libertas est unimur? Constat enim nec negare possumus, sed veraciter fatemur, quia princeps hujus mundi habet in nobis multa, sed tamen in mortis nostrae tempore jam nos rapere non valet, quia ejus membra sumus effecti, in quo non habet quidquam. Sed quid prodest quod eidem Redemptori nostro per fidem jungimur, si ab eo moribus disjungamur? Ipse enim intrabit in regnum coelorum . Recta ergo opera rectae fidei jungenda sunt. Mala quae fecimus per quotidiana lamenta diluamus, transactas nostras nequitias surgentia ab amore Dei et proximi recta opera superent, nulla quae possumus fratribus impendere bona recusemus. Neque enim aliter Redemptoris nostri membra efficimur, nisi inhaerendo Deo, et compatiendo proximo. 10. Sed quia ad amorem Dei et proximi plerumque corda audientium plus exempla quam
Abbreviated transcription (Latin):
debitis suis eripuit. qui ꝓ nobis siue
debito mortis debitũ sołuit. ut nos
ideo sub iure hostis nr̃i debita nostra
non teneant: quia ꝓ nobis mediator
reddidit quod non debebat. Quia enĩ
ꝓ nobis mortẽ carnis indebitã reddidit:
nos a debita animȩ morte liberauit
A it ergo. Ulenit enim princeps mundi
huius . & in me non habet quicquam
Unde curandum nobis est & cũ magnis
cotidie fletibus cogitandũ tã locutione
quã rebus. quam terribilis sua in nos
opera requirens in die nr̃i exitꝰ pͥnceps
hunis mundi ueniat. si etiã ad dm̃
carne morientẽ uenit. & in illo aliqͥd
quȩsiuit in quo inuenire nihil potuit
Quid itaq nos miseri dicturi quid acturi
sumus. qui innumera mala cõmisimus:
Quid requirenti aduersario & multa
sua in nos inuenienti dicemꝰ. nisi solũ
quod nobis est certũ resugiũ. solida
spes. qui unus cũ illo facti sumus. in
quo princeps huis mundi & suum
aliquid requisiuit & inuenire mi¬

Expanded text:
debitis suis eripuit, qui pro nobis sine debitis suis eripuit, qui pro nobis sine debito mortis debitum solvit, ut nos ideo sub jure hostis nnon teneant, quia pro nobis Mediator reddidit quod non debebat. Qui enim pro nobis mortem carnis indebitam reddidit, nos a debita animae morte liberavit. Ait ergo: Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam. Unde curandum nobis est, et cum magnis quotidie fletibus cogitandum, quam rapidus, quam terribilis sua in nobis opera requirens, in die nostri exitus princeps hujus mundi veniat; si etiam ad Deum carne morientem venit, et in illo aliquid quaesivit, in quo nihil invenire potuit, quid itaque nos miseri dicturi, quid acturi sumus, qui innumera mala commisimus? Quid requirenti adversario, et multa sua in nobis invenienti dicemus, nisi solum quod nobis est certum refugium et solida spes: quia cum illo unum facti sumus, in quo princeps hujus mundi et suum aliquid requisivit, et invenire mi
Abbreviated transcription (Latin):
qui audire meruit. quȩxũq ligaueriꝰ
suꝑ terram erunt ligata & in celis. et
quodcũq solueris suꝑ terrã. solutum
erit & in cęlis. Hoc nec paulus dicere
prȩsũpsit. qui priusquã mortis debitũ
solueret. ad cęli terti secreta ꝑuenit
Loc nec iohannes dicere ausus est. qui ꝓ
amore prȩcipuo in redẽptoris sui pec¬
tore in cena recubuit Nam cũ ꝓpheta
dicat ecce enĩ in iniquitatibus conceptꝰ
sum & in delictis peperit me mat̾ mea.
sine culpa in mundo esse non potuit
qui in mundũ cũ culpa uenit. Hinc
namq isdẽ ꝓpheta ait. Non iustifica¬
bitur in conspectu tuo om̃is uiuens
Hinc salomon ait Non est homo iustus
in terra qui faciat bonũ & non peccet
Hinc iohannes dicit Si dixerimꝰ quia
peccatũ non habemꝰ: ipsi nos seducinuᷤ
& ueritas in nobis non est Hinc iacobꝰ
enim quia om̃s qui de carnis delecta¬
idcirco illos uel post rapere uel prius
tenere non potuit. quia eos ille a

Expanded text:
qui audire meruit: « Quaecunque ligaveris qui audire meruit: « Quaecunque ligaveris super terram ligata erunt et in coelis, et quodcunque solveris super terram solutum erit et in coelis . Hoc nec Paulus dicere praesumpsit, qui priusquam mortis debitum solveret ad coeli tertii secreta pervenit . Hoc nec Joannes dicere ausus est, qui pro amore praecipuo in Redemptoris sui pectore in coena recubuit . Nam cum Propheta dicat: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea , sine culpa in mundo esse non potuit qui in mundum cum culpa venit. Hinc namque idem Propheta ait: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Hinc Salomon ait: Non est homo justus in terra qui faciat bonum, et non peccet . Hinc Joannes dicit: Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est . Hinc Jacobenim quia omnes qui de carnis delectaidcirco illos vel post rapere, vel prius tenere non potuit, quia eos ille a
Abbreviated transcription (Latin):
um malorũ memoria. quȩ obliuio
transactȩ felicitatis. quȩ formido et
consideratio iudicis. Quid ergo esse
nobis de prȩsentib ad delectationem
debet. quando cunctis simul transe¬
untibus non ualet transire qđ ĩminet
quando & hoc sunditꝰ finitur quod
diligit᷑. & illud incipitur ubi dolor
numquã finitur: Tunc maligni
sp̃s egrediente anima opera sua re¬
quirunt. tunc mala quȩ suaserunt
replicant: ut sociam ad tormentũ
trahant Sed cur hoc de peruersa
solũmodo anima dicimꝰ. cũ ad electos
quoq egredientes ueniant. & suum
in illis si prȩualeant aliquid reqͥrant
Ulnus autem in hominib extitit. qui
aute passionẽ suã libera uoce dixit.
am non multa loquar uobiscũ. uente
enim princeps mundi huiꝰ. & in me
non habet quicquã. Quia enim hunc
mortalem hominẽ uidit: suũ in illo
inundi princeps aliquid inuenire posse
credidit. sed sine ullo peccato ad mun
principẽ nec petrus dicere prȩsumpsit

Expanded text:
um malorum memoria, quae oblivio um malorum memoria, quae oblivio transactae felicitatis, quae formido et consideratio judicis. Quid ergo esse nobis de praesentibus ad delectationem debet, quando, cunctis simul transeuntibus, non valet transire quod imminet? quando et hoc funditus finitur quod diligitur, et illud incipitur ubi dolor nunquam finitur? Tunc maligni spiritus in egrediente anima sua opera requirunt; tunc mala quae suaserunt replicant, ut sociam ad tormenta trahant. Sed cur hoc de perversa solummodo anima dicimus, cum ad electos quoque egredientes veniant, et suum in illis, si praevaleant, aliquid requirant? Unus autem in hominibus exstitit, qui ante passionem suam libera voce dicit: Jam non multa loquar vobiscum; venit enimnon habet quidquam . » Quia enim hunc mortalem hominem vidit, suum in illo mundi princeps aliquid invenire posse se credidit. Sed sine ullo peccato a mundiprincipem nec Petrus dicere praesumpsit,
Abbreviated transcription (Latin):
redẽptoris audiuimꝰ. & quidem in hac
dic tua quȩ ad pacem tibi. nunc autẽ
abscondita sunt ab oculis tuis. Dum
enim districtus iudex sustinet. & adhuc
manũ non exerit in ꝑcussione: dum
a retributione ultionis ultimȩ esse
quȩdam temporis securitas uidetur.
debemꝰ pensare malũ quod sequitur.
pensantes gemere. gementes uitare.
ea quȩ cõmisimꝰ peccata in desinenter
aspicere. aspicientes flere. flenteᷤ abs¬
tergere. Nulla nos ꝓsperitatis transito¬
riȩ lȩcitia dissoluat. nec mentis nr̃ae
oculos ea quȩ sunt transitoria ob¬
struant. ne cęcos ad ignem ducant
Si enĩ districte pensetur cuiꝰ ponderis
sit imꝓperium ex ore. ueritatis agno¬
scitur. cũ negligenti & futura non
pspicienti dicitur. & quidem in hac
die tua quȩ ad pacem tibi. nunc
autem abscondita sunt ab oculis tuiꝰ
Nam cogitandũ ualde est quantũ nobiꝰᷤ
erit terribilis hora nr̃ȩ resolutionis
qui pauor mentis. quanta tunc om̃i¬

Expanded text:
Redemptoris audivimus: Et quidem in hac Redemptoris audivimus: Et quidem in hac die tua quae ad pacem tibi; nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. Dum enim districtus judex sustinet, et adhuc manum non exerit in percussionem, dum a retributione ultionis ultimae esse quaedam temporis securitas videtur, debemus pensare malum quod sequitur, pensantes gemere, gementes vitare, et quae commisimus peccata indesinenter aspicere, aspicientes flere, et flentes abstergere. Nulla nos prosperitatis transitoriae laetitia dissolvat, nec mentis nostrae oculos ea quae sunt transitoria obstruant, nec caecos ad ignem ducant. Si enim districte pensetur, cujus sit ponderis improperium, ex ore veritatis agnoscitur, cum negligenti et futura non prospicienti dicitur: Et quidem in hac die tua, quae ad pacem tibi; nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. 8. Nam cogitandum valde est quantum nobis erit terribilis hora nostrae resolutionis, qui pavor mentis, quanta tunc omni
Abbreviated transcription (Latin):
resident. Et simpliciter gradientes intersi¬
ciunt. quando in eos qui in nullo rei sunt
lesionis gladios defigunt. Mens enĩ fide¬
lium non iam domus orationis sed
spelunca latronis est. quando relicta
innocentia & simplicitate scĩtatis illud
conat᷑ agere. unde ualeat ꝓximis nocere
Sed quia contra ꝑuersos hȩc̃ om̃a uerbis
redẽptoris nr̃i per sacras paginas indesi¬
nenter instrum᷑: nunc usq agitur hoc
quod factum fuisse perhibetur cũ dicit᷑.
& erat docens cotidie in templo. Cũ enĩ
mentem fidelium ad cauenda mala subti¬
liter erudit: cotidie ueritas in templo
docet. Sed sciendũ nobis est quia uerita¬
tis uerbis ueraciter erudim᷑. si extrema
mala nr̃a formidolose & indesinenter
aspicimꝰ. uixta hoc quod per quemdam
sapientẽ dicit᷑. In om̃ibus operibus tuis
memorare nouissima tua. & in ȩternum
non peccabis. Pensare quippe cotidie
debemus quod eiusdem uoce nostri

Expanded text:
resident, et simpliciter gradientes interfiresident, et simpliciter gradientes interficiunt, quando in eos qui in nullo rei sunt, laesionis gladios defigunt. Mens enim fidelium, non jam domus orationis, sed spelunca latronis est, quando relicta innocentia et simplicitate sanctitatis, illud conatur agere, unde valeat proximis nocere; sed quia contra perversa haec omnia verbis redemptoris nostri per sacras paginas indesinenter instruimur, nunc usque hoc agitur, quod factum fuisse perhibetur, cum dicitur: Et erat docens quotidie in templo. Cum enim mentem fidelium ad cavenda mala subtiliter erudit, quotidie Veritas in templo docet. Sed sciendum nobis est quia veritatis verbis veraciter erudimur, si extrema mala nostra formidolose et indesinenter aspicimus, juxta hoc quod per quemdam sapientem dicitur: In omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis . Pensare quippe 1649 quotidie debemus quod ex ejusdem voce nostri
Abbreviated transcription (Latin):
nonnulli religionis habitũ sumunt
Et dum sacrorum ordinũ locũ ꝑcipiunt
sacrȩ religionis officiũ in cõmertium der¬
renȩ negotiationis trahunt. llendentes
quippe in templo sunt. qui hoc quod
quibusdã iure cõpetit ad prȩmiũ largi¬
untur. Iustitiã enĩ uendere est. hanc pro
prȩmi acceptione seruare Ementes uero
in templo sunt. qui dũ hoc persoluere
pximo quod iustũ est nolunt. dumq
rem iure debitam facere contẽpnunt:
dato patronis premio emunt peccatum
Quib bene dicit᷑. domus mea domͦ orati¬
onis est. uos autem fecistis illã speluncã
latronũ. quia dũ non numquã ꝑuersi¬
homines locũ religionis tenent. ibi mali¬
tiae suȩ gladus occidunt. ubi unuificare
ꝓximos orationis suȩ int̾cessione debu¬
erunt Templũ quoq & domꝰ dĩ est ipła
mens atq conscientia sidelium. Quae si
quando in lesione ꝓximi ꝑuersas cogita¬
tiones ꝓfert : quasi in spelunca latrones

Expanded text:
nonnulli religionis habitum sumunt, nonnulli religionis habitum sumunt, et dum sacrorum ordinum locum percipiunt, sanctae religionis officium in commercium terrenae negotiationis trahunt. Vendentes quippe in templo sunt , qui hoc quod quibusdam jure competit ad praemium largiuntur. Justitiam enim vendere est hanc pro praemii acceptione servare. Ementes vero in templo sunt qui dum hoc persolvere proximo quod justum est nolunt, dumque rem jure debitam facere contemnunt, dato patronis praemio emunt peccatum. Quibus bene dicitur: Domus mea, domus orationis est; vos autem fecistis illam speluncam latronum, quia duhomines locum religionis tenent, ibi malitiae suae gladiis occidunt, ubi vivificare proximos orationis suae intercessione debuerunt. Templum quoque et domus Dei est ipsa mens atque conscientia fidelium, quae si quando in laesione proximi perversa cogitationes profert, quasi in spelunca latrones
Abbreviated transcription (Latin):
te ad iudicem. & iudex tradat te erac¬
tori. & exactor mittat te in carcerem
Aduersarus quippe nr̃ in uia. est sermo
dĩ contrarius nr̃is carnalibus desideruiᷤ
in prȩsenti uita. A quo ipse liberat᷑. qui
preceptis eius humiliter subdit᷑ Alioquin
aduersarius iudici & iudex tradat exac¬
tori. quia ex sermone dñi contẽpto reuᷤᷤ
peccator tenebit᷑ in eramine iudiciᷤᷤ. Qũe
iudex exactori tradet. quia hunc maligno
sp̃nt ad ultionem trahere permittit. ut
compulsã animã ipse ad pęnã de corpore
exigat. quȩ ei ad culpã sponte consensit
Exactor mittit in carcerẽ. quia ꝑ malignũ
sp̃m in inferno retrudit᷑. quousq dies
iudicii ueniat. ex quo iam in inferni
ignib simul & ipse cruciet᷑. Expleta
igitur ꝑditione ciuitatis quam nos ad
pereuntis animȩ similitudinẽ traximus.
ꝓtinus subdit᷑. Et ingressus templum.
cȩpit eicere uendentes & ementes de illo
Sicut tempłu dĩ in ciuitate est. ita in
plebe fideli uita religiosorũ. Et sepe

Expanded text:
ad judicem, et judex tradat te exactori, et exactor mittat te in carcerem . Adversarius quippe noster in via est sermo Dei, contrarius nostris carnalibus desideriis in praesenti vita. A quo ipse liberatur qui praeceptis ejus humiliter subditur. Alioquin adversarius judici, et judex tradet exactori, quia ex sermone Domini contempto reus peccator tenebitur in examine judicis. Quem judex exactori tradit, quia hunc maligno spiritui ad ultionem trahere permittit, ut compulsam animam ipse ad poenam de corpore exigat, quae ei ad culpam sponte consensit. Exactor mittit in carcerem, quia per malignum spiritum in inferno retruditur, quousque dies judicii veniat, ex quo jam in inferni ignibus simul et ipse crucietur. 6. Expleta ergo perditione civitatis, quam nos ad pereuntis animae similitudinem traximus, protinus subditur: Et ingressus templum coepit ejicere vendentes et ementes de illo. Sicut templum Dei in civitate est, ita et in plebe fideli vita religiosorum. Et saepe
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinȩ rigorẽ eiciendo ꝑuersos tenuit.
domum mox grãe ostendit. Nã subdit᷑
Erat docens cotidie in templo..
Iec iuxta historiã breuiter tractando
transcurrimꝰ. Sed quia euersam iam
melus cõmutatã. quia expulsos latro¬
nes a templo. atq ipsũ iam templum
erutũ scimus : debemꝰ ex reb exteriorib
introrsus aliquã similitudinẽ trahere.
atq ex euersis ȩdificus parietũ. morum
suꝑ illã dicens. Quia si cognouisses &
tu. Hoc semel egit. cum peritura ciui¬
tatem esse nuntiauit Hoc cotidie re¬
dẽptor noster ꝑ electos suos agere non
cessat. cum quosdã ex bona uita ad
mores reꝓbos ꝑuenisse considerat. Nan¬
git enĩ eos qui nesciunt cur plangant᷑.
qui iuxta salomonis uerba lȩtantur
cum malefecerint. & exultant in rebus
pessimis. Qni si dãpuationem suam quȩ¬

Expanded text:
ciplinae vigorem ejiciendo perversos tenuit, ciplinae vigorem ejiciendo perversos tenuit, donum mox gratiae ostendit. Nam subditur: Et erat docens quotidie in templo. Haec juxta historiam breviter tractando transcurrimus. 3. Sed quia eversam jam melius commutatam, quia expulsos latrones a templo, atque ipsum jam templum dirutum scimus, debemus ex rebus exterioribus introrsus aliquam similitudinem trahere, atque ex eversis aedificiis parietum morum super illam, dicens: Quia si cognovisses et tu? Hoc semel egit, cum perituram civitatem esse nuntiavit. Hoc cotidie redemptor noster per electos suos agere nullatenus cessat, cum quosdam ex bona vita ad mores reprobos pervenisse considerant. Plangunt enim eos, qui nesciunt, cur plangantur. Qui, iuxta Salomonis verba, laetantur, cum male fecerint, er exultant in rebus pessimis. Qui si damnationem suam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
templo et ementes feriens. in ipso effectu
sui operis ostendit unde radix produt
ꝑditionis. Sicut autẽ euangelista alio
teste didicimꝰ. in templo columbe uen¬
debant᷑ Et quid ꝑ colunibas nisi sc̃i sp̃s
donũ accipitur: Sed uendentes et
ementes ex templo eliminat. quia uel
eosqui ꝓ muncre impositionẽ manuũ
tribuunt. uel eos qui donũ sp̃s emere
nitunt᷑ dãpnat. De quo templo mox
subditur. Domꝰ mea domꝰ orationis est.
uos autem fecistis illã speluncã latronũ
Qui enĩ ad accipienda munera in tẽplo
residebant:
ꝓfecto quia quibusdã non dantib lesi¬
ones exquirerent dubiũ non erat. Domꝰ
ergo orationis spelunca latronũ facta
fuerat: qui ad hoc tẽplo adsistere noue
rant ut aut non dantes munera stude¬
rent corporalit᷑ persequi. aut dantes
spũaliter necare. Quia uero redẽptor
noster prȩdicationis uerba nec indigniᷤᷤ
nec ingratis subtrahit : postquam dis¬

Expanded text:
ntes in templo feriens, in ipso effectu ntes in templo feriens, in ipso effectu sui operis ostendit unde radix prodiit perditionis. Sicut autem evangelista alio teste didicimus, in templo columbae vendebantur . Et quid per columbas nisi sancti Spiritus donum accipitur? Sed vendentes et ementes e templo eliminat, quia vel eos qui pro munere impositionem manuum tribuunt, vel eos qui donum Spiritus emere nituntur damnat. De quo templo mox subditur: Domus mea, domus orationis est, vos autem fecistis illam speluncam latronum. Qui enim ad accipienda munera in templo residebant, profecto quia quibusdam non dantibus laesionem exquirerent dubium non erat. Domus ergo orationis spelunca latronum facta furant, ut aut non dantes munera studerent, corporaliter persequi, aut dantes aliter necare. Quia vero Redemptor noster praedicationis verba nec indignis et ingratis subtrahit, postquam dis
Abbreviated transcription (Latin):
subdit᷑. Et quidẽ in hac die tua quȩ
ad pacem tͥ sunt Cum enĩ carnis se
uoluptatib daret. & uentura mala
non ꝓspiceret : in die sua quȩ ad pacẽ
ei esse poterant habebat. Cur uero
bona prȩsentia ad pacem habuerit
manifestatur cum subdit᷑. Nunc autẽ
abscondita sunt ab oculis tuiᷤ. Si enĩ¬
a cordis eius oculis mala quȩ immi¬
nerent abscondita non essent. laeta
in prȩsentib ꝓsperis non fuisset. Cuiꝰ
mox etiã pęna quȩ de romanis sicut
prȩdiri principibus imminebat ad¬
iuncta est. Qua descripta quid dñs
fecerit subdit᷑. quia ingressus tem¬
plum cępit eicere uendentes de illo
& ementes dicens illis. Scriptum est.
quia domͦ mea domꝰ orationis est. Uos
autem fecistis illã speluncã latronũ
Qui enĩ narrauit mala uentura et
ꝓtinus templũ ingressus est ut de illo
uendentes & ementes eiceret : ꝓfecto
innotuit. quia ruina popłi maxime
ex culpa sacerdotũ suit. Euersionem
quippe describens. sed uendentes in

Expanded text:
subditur: Et quidem in hac die tua, quae ad pacem tibi. Cum enim carnis se voluptatibus daret, et ventura mala non prospiceret, in die sua quae ad pacem esse ei poterant habebat. Cur vero bona praesentia ad pacem habuerit, manifestatur cum dicitur: Nunc autem 1646 abscondita sunt ab oculis tuis. Si enim cordis ejus oculis mala quae imminerent abscondita non essent, laeta in praesentibus prosperis non fuisset. Cujus mox etiam poena quae de Romanis, sicut praedixi, principibus imminebat, adjuncta est. 2. Qua descripta, quid Dominus fecerit subditur: quia, ingressus templum, coepit ejicere vendentes in illo et ementes, dicens illis: Scriptum est domus orationis est, vos autem fecistis illam speluncam latronum . Qui enim narravit mala ventura, et protinus templum ingressus est ut de illo vendentes et ementes ejiceret, profecto innotuit quia ruina populi maxime ex culpa sacerdotum fuit. Eversionem quippe describens, sed vendentes et
Abbreviated transcription (Latin):
nos possint accipere indomos suas et in
ȩterna tab̾nacula. ut cũ eis parua prębu¬
erimꝰ recipiamꝰ ab eis magna. & dantes
aliena nr̃a suscipiamꝰ. & seminemus in
benedictione ut metamus benedictionẽ
Qui enĩ parce seminauerit : parce & metet

Expanded text:
nos possint recipere in domos suas, et in nos possint recipere in domos suas, et in aeterna tabernacula: ut cum eis parva praebuerimus, recipiamus ab illis magna, et dantes aliena, nostra suscipiamus, et seminemus in benedqui enim parce seminauerit, parce et metet
Abbreviated transcription (Latin):
mandatoꝵ dĩ nutritꝰ erat. & debebat
ei centenariũ numerũ. & coegit ut de
decadis. ut de sabbato transiret ad primã
sabbati. Ob hanc causã prȩdicat᷑ a dño
gelii clementiã de legis austeritate¬
cetur uillicus iniquitatis : in lege quȩ
dĩ est iniquus erat ullicus. qui bene
quidem offerebat sed non bene diuidebat.
credens in patrẽ sed filiũ ꝑsequens. habens¬
dm̃ om̃ipotentem. sed spm scm negans
Prudentior itaq fuit paulus apłs in trans¬
gressione legis filus quondã lucis. qui in
lumen est perdiderunt. Ambrosius
mediolanensis ep̃s quid dẽ hoc loco sense¬
rit. in comentaruis eius legere poteris
Srigenis & didrn in hanc parabolam
explanationẽ inuenire non potui. & ntrũ
abolita sit temporũ uetustate. an ipsi non
scripserint incertũ habeo. Michi iuata
priorũ interpretationẽ hoc uidetur qđ
de iniquo mãmona debeamͦ nobis amicõ
facere non quoslibet pauperes. sed eos qui

Expanded text:
mandatorum Dei nutritus erat, et debebat mandatorum Dei nutritus erat, et debebat ei centenarium numerum, et coegit eum, quod de ecadibus, et ut de Sabbato transiret ad primam Sabbati. Ob hanc causam a Domino praedicatgelii clementiacetur villicus iniquitatis in lege Dei, scias quia iniquus erat villicus, qui bene quidem offerebat, sed non bene dividebat, credens in Patrem, sed Filium Deum omnipotentem, sed Spiritum Sanctum negans. Prudentior itaque fuit Paulus Apostolus in transgressione Legis filiis quondam lucis, qui in lumen est, perdiderunt. Ambrosius 868 Mediolanensis Episcopus quid de hoc loco senserit, in Commentariis ejus legere poteris. Origenis et Didymi in hanc parabolam explanationem invenire non potui; et utrum abolita sit temporum vetustate, an ipsi non scripserint, incertum habeo. Mihi juxta priorem interpretationem hoc videtur, quod de iniquo mamona debeamus nobis amicos facere, non quoslibet pauperes; sed eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
Mendicare crubesco. ut qui doctor fuerã
iuideoꝵ cogor agentib & a discipulo
anania salutis & sidei mendicare doctrinã
Faciam igitur qđ michi utile esse intelligo
ut postquam ꝓiectus fuero de uillicati¬
one mea: recipiant me xp̃iani in domoᷤ
suas. Cepitq eis qui prius uersabantur
in lege & sic in xp̃o crediderant. ut arbi¬
trarent᷑ se in lege iustisicandos dicere.
legẽ abolitam. ꝓphetas prȩterisse. & quȩ
antea ꝓ lucro fuerant reputari in stercora
Uocauit itaq duos de plurimis debitorib
primũ qui debebat centũ cados olei eos
uidelicet qui fuerant ex gentib c̃gregati
& magna indigebant miscđa dĩ. & de
centenario numero qui plenus est atq
perfectus scribere iubet quinquagenariũ.
qui ꝓpric pęnitentiũ est iuxta iubeleũ
& illam in euangłio parabolã. in qua al¬
teri quingenti. alteri quinquaginta de¬
naru dimittunt᷑. Secundum autem
uocauit popłm iudȩoꝵ. qui tritico¬

Expanded text:
mendicare erubesco, ut, qui doctor-fueram mendicare erubesco, ut, qui doctor-fueram Iudaeorum, cogar a gentibus et a discipulo Annania salutis et fidei mendicare doctrinam. faciam igitur, quod mihi utile esse intellego, ut, postquam proiectus fuero de uilicatione mea, recipiant me Christiani in domos suas. coepitque eos, qui prius uersabantur in lege et sic in Christo crediderant, ut arbitrarentur se in lege iustificandos, docere legem abolitam, prophetas praeterisse et, quae antea pro lucro fuerint, reputari in stercora. uocauit itaque duos de pluribus debitoribus. primum, qui debebat centum batos olei, eos uidelicet, qui fuerant ex gentibus congregati et magna indigebant misericordia dei, et de centenario numero, qui plenus est atque perfectus, fecit eos scribere quinquagenarium, qui proprie paenitentium est iuxta iubeleum et illam in euangelio parabolam, in qua alteri quingenti, alteri quinquaginta denarii dimittuntur. secundum autem uocauit populum Iudaeo
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualibus ac futuris & quasi incertis
prȩponentes. eophilus antiocenȩ dec¬
clesiȩ septimus post petrũ apłm ep̃s.
qui quattuor euangelistarũ in unum
opus dicta cõpingens ingenii sui nobis
monimenta dimint. hȩc super hanc
parabolam in suis cõmentarus est lo¬
quutus. Diues qui habebat uillicum
siue dispensatorẽ ds om̃ipotens est. quo
nihil est ditius. Huius dispensator paul
qui ad pedes gamalielis sacras litteras
didicit. legen dĩ susceperat dispensandã
Qui cum cȩpisset credentes in xp̃m ꝑsequi
ligare. occidere. & omẽm domini sui
dissipare substantiã : correptus a dño est
Saule saule quid me ꝑsequeris: Durũ tibi
est contra stimulũ calcitrare. dixitq
in corde suo. Quid faciã quia magist̃
fui & ullicus. & cogor esse discipulus
& operarus : Fodere non ualeo. Om̃a
enĩ mandata legis quȩ terrȩ concuba¬
bant cerno destructa. & legẽ & ꝓphetaᷤᷤ
usq ad iohannẽ baptistã esse finitos

Expanded text:
spiritalibus ac futuris et quasi incertis spiritalibus ac futuris et quasi incertis praeponentes. Theophilus, Anti- . ochenae ecclesiae septimus post Petrum apostolum episcopus, qui quattuor euangelistarum in unum opus dicta conpingens ingenii sui nobis monumenta dimisit, haec super hac parabola in suis commentariis est locutus: diu e s, qui habebat uilicum siue dispensatorem, deus omnipotens est, quo nihil est ditius. huius dispensator Paulus, qui ad pedes Gamaliel sacras litteras didicit, legem dei susceperat dispensandam. qui cum coepisset credentes in Christo persequi, ligaie, occidere et omnem domini sui dissipare substantiam, correptus a domino est: Saule, Saule, quid me persequeris? durum est tibi contra stimulum calcitrare. dixitque in corde suo: quid faciam? qui magister fui et uilicus, cogor esse disciulus et operarius. fodere non ualeo. omnia enim mandata legis, quae terrae incubabant, cerno destructa et legem et prophetas usque ad Iohannem Baptistam esse finitos.
Abbreviated transcription (Latin):
ditus est si bene fuerit dispensates
dispensatores suos leuabit in cęlum:
Quamobrẽ sequitur. Qui fidelis est in
minimo hoc est in carnalibus : & in
multis sidelis est idest in spũalibus. Qui
autem in paruo iniquus est ut non det
sratrib ad utendũ qđ adõ pro om̃ibus
est creatum: iste & in spũali pecunia
diuidenda iniquus erit: ut non pro ne¬
cessitate sed pro ꝑsonis doctrinam dñi
diuidat. Sin autem carnales diuitias
quȩ labunt᷑ non bene dispensetis. ueraᷤᷤ
ȩternasq diuitias doctrinȩ dĩ quis det
uobis: Et si in his quȩ aliene sunt⁊ alie¬
nũ autem est a nobis om̃e quod scłi est
infideles fiustis. ea quȩ ur̃a suiiq & pro¬
amat pecuniã dm am̾are non posse
gitur & apłi si uelint amare dm̃. sciant
pecunias esse contẽpnendas. Unde scribȩ
& pharisei qui erant auari aduersũ se
dictam intelligentes parabolã subsanna¬
bant eum. carnalia & certe pręsentia

Expanded text:
tolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, tolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, dispensatores suos leuabit in cQuamobrem sequitur: Qui fidelis est in minimo, hoc est in carnalibus, et in multis fidelis erit, hoc est in spiritualibus. Qui autem in parvo iniquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a Deo pro omnibus est creatum; iste et in spirituali pecunia dividenda iniquus erit; ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam Domini dividat. Si autem, inquit, carnales divitias quae labuntur, non bene dispensatis, veras aeternasque divitias doctrinae Dei, quis credet vobis? Et si in his quae aliena sunt alienum autem est a nobis omne quod saeculi est — infideles fuistis, ea, quae uestra sunt et proamat pecuniam, deum amare non posse. igitur et apostolis, si uelint amare deum, esse pecunias contemnendas. unde scribae et pharisaei, qui erant auari, aduersum se dictam intellegentes parabolam subsannabant eum carnalia et certa et praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
m̃amone. Audiebant autẽ hȩc om̃a pha¬
risei qui erant auari. & deridebant illũ
Cotum huius parabolȩ textũ posui. ut
non nobis intellectum aliunde quęramꝰ.
& in parabola certas nitam᷑ inuenire
ꝑsonas. Sed int̾pretam᷑ eam quasi pa¬
rabolam hoc est similitudinẽ quȩ ab
est. Si ergo dispensator inqui mãmonȩ
dñi uoce laudatur qđ de re. iniqua sibi
iustitiã prȩpararit. & passus dispendiũ
domimis laudat dispensatoris pruden¬
tiam. quod aduersus dominũ quidem
fraudulenter sed prose prudent̃ egerit:
quantomagis xp̃c qui nullũ dãpnum sus¬
tmere potest & pronus est ad clementiã
landabit discipulos suos. si in eos qui sibi
crediti sunt misericordes fuerint: De.¬
niq post parabolã intulit. Et ego dico
nobis. Facite uobis amicos de iniquo mã
sed syrorum lingua diuitiȩ nuncupant᷑.
qđ de iniquitate collectȩ sunt. Siergo
iniquitas bene dispensata uertitur in
iustitiam: quantomagis sermo diuinꝰ
in quo nulla est iniquitas qui apłacre

Expanded text:
udiebant autem haec omnia pharisaei, qui erant auari, et subsannabant illum. totum parabolae huius textum posui, ut non nobis intellegentiam aliunde quaeramus et in parabola certas nitamur inuenire personas, sed interpretemur eam quasi parabolam, hoc est similitudinem, quae ab est. si ergo dispensator iniqui mamonae \' domini uoce laudatur, quod de re iniqua sibi iustitiam praepararit, et passus dispendia dominus laudat dispensatoris prudentiam, quod aduersus dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit, quanto magis Christus, qui nullum damnum sustinere potest et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos. qui sibi crediti sunt, misericordes fuerint! denique post parabolam intulit: et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamosed Syrorum lingua diuitiae nuncupantur, quod de iniquitate collectae sint. si ergo iniquitas bene dispensata uertitur in iustitiam, quanto magis sermo diuinus, in quo nulla est iniquitas, qui et apos
Abbreviated transcription (Latin):
scłi huius prudentiores sunt silus luciᷤᷤ
in generatione sua Et ego uobis dico.
Facite uobis amicos de iniquo mãmona:
ut cũ defeceritis recipiant uos in ȩterna
tab̃nacula. Qui fidelis est in paruo. &
in multis fidelis est. Qui in minimo
iniquus est. & in multis iniquus est
Siergo in iniquo mãmona fideles non
suistis. quod ur̃m est quis dabit uobis:

Expanded text:
saeculi huius prudentiores sunt-filiis lucis saeculi huius prudentiores sunt-filiis lucis in generatione sua. et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona, ut, quando defecerit, recipiant uos in aeterna tabernacula. qui fidelis est in paruo, et in multis fidelis est et, qui in minimo iniquus est, et in multis iniquus erit. si ergo in iniquo mamona fideles non fuistis, quod uerum est, quis uobis
Abbreviated transcription (Latin):
konomos autem tam peccuniȩ quam
frugũ & om̃ium quȩ dñs possidet
dispensator est. Unde & ikonomicuᷤ
xenofontis pulcherrimꝰ liber est. qui
non gubernationẽ uillȩ sed dispensa¬
tionem unuuersȩ domꝰ tullio interp̃¬
tante significat. Iste igit᷑ dispensator
accusatꝰ est ad dominũ suũ. qđ dissi¬
paret substantiã eius. Quo uocato dixit
Quid faciam quia dominꝰ meus aufert
a me dispensationẽ : fodere non ualeo
mendicare erubesco. Scio quid faciam
ut cũ sublata mͥ fuerit dispensatio:
suscipiant me in domos suas. Uocanitq
singulos debitoꝵ domini sui. & dixit
primo. Quantũ debes domino meo:
Qui dirit. Centũ cados olei. Ait illi de¬
cipe cautionẽ tuã. & sedens cito scribe
quinquaginta. Deinde ad aliũ locutus
est. Tu autẽ quantũ debes: At ille
respondit. Centũ choros tricici. Dicit
ci Tolle cautionẽ tuã & scribe octo¬
ginta. Et laudauit dns ullicũ iniqͥ¬
tatis qđ prudent̃ fecerit. quia filui

Expanded text:
Οἰκονόμος autem tam pecuniae, quam Οἰκονόμος autem tam pecuniae, quam frugum, et omnium quae dominus possidet, dispeXenofontis pulcherrimus liber est, qui non gubernationem uillae, sed dispensationem uniuersae domus Tullio interpretante significat. iste igitur dispensator accusatus est ad dominum suum, quod dissipasset substantiam eius. quo uocato dixit:quid faciam, quia dominus meus aufert a me dispensationem? fodere non ualeo, mendicare erubesco. scio, quid faciam, ut, quando sublata mihi fuerit dispsuscipiant me in domos suas. Vocavit itaque singulos debitores domini sui, et dixit primo: Quantum debes Domino meo? Qui dixit ei: Centum batos olei. Ait illi: Tolle cautionem tuam, et sedens cito, scribe quinquaginta. Deinde ad alium locutus est: Tu autem quantum debes? At ille respondit: Centum coros tritici. Dixitque ei: Tolle cautionem tuam, et scribe octoginta. Et laudavit Dominus vitatis, quod prudenter fecerit: quia filii
Abbreviated transcription (Latin):
cȩpisset & comedere siliquas porcorũ
cibũ : reuersus ad patrẽ susceptus est
ab eo frater quoq inuidens senior pa¬
tris uoce corripit᷑. quod lȩtari debue¬
rit & gaudere. quia fr̃ eius mortuus
fuerat & reuixit. perierat & inuent̾
est. has tres parabolas contra phariseos¬
& scribas locutus est qui nolebant
recipere pęnitentiã peccatoꝵ & publi¬
canoꝵ salutem. Dicebat autem & ad
bolam sicut prius ad scribas et ad¬
phariseos. qua parabola ad dementiam
discipulos hortaretur. & aluis uerbis
diceret. dimittite & dimittet᷑ uobis
& in oratione dnca libera fronte pos¬
catis dimitte nobis debita nr̃a sicut &
nos dimittimꝰ debitoribus nr̃is. Quȩ
est ergo parabola ad clementiã discipu¬
los ꝓuocantis: Homo quidã erat diues
qui habebat uillicũ siue dispensatorẽ
Hoc autẽ ibonomos significat. Uillicus
autẽ ꝓprie uillȩ gubernator est
U nde & a uilla uillicus nomen accepit

Expanded text:
coepisset, et comedere siliquas, porcorum coepisset, et comedere siliquas, porcorum cibum, reversus ad patrem, susceptus ab eo est. Frater quoque invidens senior, patris voce correptus est, quod laetari debuerit, et gaudere, quia frater ejus mortuus fuerat, et revixit: perditus erat, et inventus est. Has tres parabolas contra Pharisaeost Scribas locutus est, qui nolebant recipere poenitentiam peccatorum, et Publicanorum salutem. Dicebat autem, inqubolam, sicut prius ad Scribas, et Pharisaeos: qua parabola ad clementiam discipulos hortaretur, et aliis diceret verbis: Dimitte, et dimittetur vobis ; ut in Oratione Dominica libera fronte poscatis, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quae est ergo parabola ad clementiam discipulos cohortantis? Homo quidam erat dives, qui habebat villicum sive dispensatorem, hoc enim οἰκονόμος significat. Villicus autem proprie villae gubernator est, unde et a villa villicus nomen accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ uoce landat᷑ cuius cũ uellẽ
scire rationẽ & de quo fonte
ꝓcesserit. renolui uolum̃
euangelicũ. & inter cęcera repperi quod
appropinquantib saluatori publicanis
& peccatoribus ut audirent eũ. murmu¬
rabant pharisei & scribȩ dicentes. Quare
iste peccatores suscipit. & comedit cũ cis:
Qui locutꝰ est eis parabolã centũ ouium &
unius ꝑditȩ. quȩ inuenta pastoris hume¬
ris reportata est. Et curesset proposita
statĩ intulit. Dico uobis. qđ ita gaudiũ¬
erit in cęlo suꝑ uno peccatore pęnitentiã
agente. quã suꝑ nonaginta nouẽ iustis¬
qui non habent opus pęnitentia. Aliam
quoq parabolã decem dragmarũ uniu̾q
perditȩ atq reꝑtȩ cũ proposusset: simili
eam sine cõplenit. Sic dico uobis gaudiũ
erit coram angłis dĩ suꝑ uno peccatore
penitentiã agente. Tertiã quoq para¬
bolam ꝓposuit hominis habentis duos
filios & diuidentis int̾ eos substantiam
Cumq minor facultatib ꝑditis egere

Expanded text:
cuius cum uellem scire rationem et de quo fonte processerit, reuolui uolumen euangelicum et inter cetera repperi, quod adpropinquantibus saluatori publicanis et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et scribae dicentes: quare iste peccatores suscipit et comedit cum eis? qui locutus est eis parabolam centum ouium et unius perditae, quae inuenta pastoris humeris reportata est, et, cur esset proposita, statim intulit: dico uobis: sic erit gaudium in caelo super uno peccatore paenitentiam agente magis quam super nonaginta nouequi non habent opus poenitentia. Aliam quoque parabolam decem drachmarum uniusque perditae, et repertae cum proposuisset, simili eam fine complevit. Sic dico vobis, gaudium erit coram Angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente. Tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios, et dividentis inter eos substantiam. Cumque minor facultatibus perditis, egere