comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sua xp̃o. peccator ẽ iste. ñ nouimꝰ unde sit. Nos moy-¬
sen nouimꝰ. illi locutus ẽ ds. iste samaritanus ẽ.
Inimicꝰ exꝓbrauit dño. Et ppłs imprudens exacer¬
bauit nom̃ tuũ. Popłs imprudens tc̃ asaph. s ñ
intellectꝰ asaph tunc. Quid dr̃ in suꝑiore psalmo:
Quasi pecꝰ factꝰ sum ad te. et ego semꝑ tecũ. Quia
ñ ut ad dõs et idola gentiũ: et si ñ cognouit ut pe.¬
cus. tñ recognouit ut homo: Dixit enĩ semꝑ tecũ.
quasi pecus. Et qͥd postea ibi in ipso psalmo ubi
asaph: Tenuisti manũ dexterȩ meȩ. in uoluntate
tua deduxisti me. et cũ gła assũpsisti me: In uolun¬
tate tua. ñ in iusticia mea. dono tuo. ñ oꝑe meo
Ergo et hic inimicus exꝓbrauit dño. et ppłs ĩpru¬
dens exacerbauit nom̃ tuũ. Om̃s gͦ ꝑiert̃: Absit
Et si aliqui ex tamis fracti st̃ manent tam̃ aliqui
qͦ insereretur oleaster: Et radix manet. et ex ipsis
ramis ꝑ infidelitatẽ fractis reuocati st̃ qͥdã ꝑfidem

Expanded text:
sua, Peccator est iste; non novimus unde sit: nos novimus Moysen, illi locutus est Deus; iste Samaritanus est . Inimicus exprobravit Domino; et populus imprudens exacerbavit nomen tuum. Populus imprudens tunc Asaph; sed non intellectus Asaph tunc. Quid dicitur in superiore psalmo? Quasi pecus factus sum ad te; et ego semper tecum: quia non iit ad deos et idola Gentium. Etsi non cognovit ut pecus, tamen recognovit ut homo, dixit enim, Semper tecum, quasi pecus: et quid postea ibi in ipso psalmo, ubi Asaph? Tenuisti manum dexterae meae; in voluntate tua deduxisti me, et cum gloria assumpsisti me . In voluntate tua, non in justitia mea; dono tuo, non opere meo. Ergo et hic, Inimicus exprobravit Domino; et populus imprudens exacerbavit nomen tuum. Omnes ergo perierunt? Absit. Etsi aliqui ex ramis fracti sunt, manent tamen aliqui quo insereretur oleaster ; et radix manet, et ex ipsis ramis per infidelitatem fractis revocati sunt quidam per fidem:
Abbreviated transcription (Latin):
obtinuerunt diuitias. Nũqͥd in uano iustifica¬
ui cor meũ : Uidete quẽ admodũ paulominus
effusi st̃ gressus eiꝰ ut iam dicat sibi anima. duȩ
utilitas quia seruio dõ: Ecce ille ñ seruit. et
felix ẽ. ego seruio et laboro. Postremo puto qͥa
ego felixsum . ꝗͣdo et ille felix ẽ qui ñ seruit:
Quare me putem ideo felicẽ quia seruio: Ille
autẽ psalmꝰ cuiꝰ testimoniũ ꝓduxi. p̃cedit istũ
quẽ nunc in manib habemus: Oportune autẽ

Expanded text:
s. Numquid in vano justificas. Numquid in vano justificavi cor meum ? Videte quemadmodum paulo minus effusi sunt gressus ejus, ut jam dicat sibi anima: Quae utilitas, quia servio Deo? Ecce ille non servit, et felix est; ego servio, et laboro. Postremo puta quia ego felix sum; quando et ille felix est qui non servit, quare me putem ideo felicem esse quia servio? Ille autem psalmus cujus testimonium produxi, praecedit istum quem nunc in manibus hab
Abbreviated transcription (Latin):
rũ uocẽ. qͦmodo dix̃ apłs. Nã et ego isrłita sũ ex
semine abrahȩ. ex tribu beniamin. Hic gͦ intel¬
ligamꝰ qd ꝓpħȩ dixert̃. reliqͥe saluȩ fient. Reliqͥa¬
rum itaq saluatarũ audiamꝰ hic uocẽ. ut loquat᷑
synagoga q̃ acceꝑat uetꝰ testam̃tum. et intenta
erat in ꝓmissa carnalia. et ex hoc factũ ẽ ut nuta¬
rent ei pedes: Nam et in alio psalmo ubi etiã titu¬
lus habet asaph. quid dr: Quã bonꝰ ds isrł rectis
st̃ pedes : Et qͣsi diceremus. unde tͥ cõmoti st̃ pedes.
paulominꝰ inquit effusi st̃ gressus mei. quia tela-¬
ui in peccatorib pacẽ peccatoꝵ intuens. Cũ enim
scd̾m ꝓmissa dĩ ad uetus testam̃tũ ꝑtinentia ex-¬
pectaret felicitatẽ t̾renã. animaduertit eam
abundare apud impios in reb his qͣs expecta-¬
bat ado pollere. illos qͥ ñ colerent dm. et tanquã
sine causa do seruisset. nutauert̃ pedes eiꝰ Ibi
enĩ dicit: Ecce ipsi peccatores abundantes in scło.¬

Expanded text:
Israelita sum ex semine Abrahae, de tribu Benjamin . Hic ergo intelligamus quod Prophetae dixerunt: Reliquiae salvae fient . Reliquiarum itaque salvatarum audiamus hic vocem; ut loquatur Synagoga, quae acceperat Vetus Testamentum, et intenta erat in promissa carnalia; et ex hoc factum est ut nutarent ei pedes. Nam et in alio quodam psalmo, ubi etiam titulus habet Asaph, quid dicitur? Quam bonus Deus Israel rectis sunt pedes. Et quasi diceremus: Unde tibi moti sunt pedes? Paulo minus, inquit, effusi sunt gressus mei, quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Cum enim secundum promissa Dei ad Vetus Testamentum pertinentia exspectaret felicitatem terrenam, animadvertit eam abundare apud impios; in his rebus quas exspectabat a Deo, pollere illos qui non colerent Deum; et tanquam sine causa Deo servisset, nutaverunt pedes ejus. Ibi enim dicit: Ecce ipsi peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
gna tua ñ uides. iam ñ ẽ ꝓpħa. et dicis. et nos non
agnoscit adhuc. Quia uos ñ agnoscitis adhuc. iã
desertus. Clamat tanꝗͣ eger. qui medicũ cedere
enim quib ñ ẽ nunciatũ de eo uidebt̃ et qͥ ñ au¬
dierunt intelligent. et tu adhuc clamas. iã ñ est
ꝓpħa. et nos ñ cognoscet adhuc: ubi ẽ intellectꝰ
tuus: Irritat aduersarius nom̃ tuũ in finẽ. Ad
hoc irritat adu̾sariꝰ nom̃ tuũ infinẽ. ut iratꝰ corri¬
pias. corripiens cognoscas in finẽ. Aut certe infinẽ
usq ad finem. Usq ad quẽ finẽ: Quousq cognoscas.
qͦusq clames. qͦusq app̃hensa cauda redeat᷑ ad reg¬

Expanded text:
gna tua non vides, jam non est propheta; et dicis, Et nos non gna tua non vides, jam non est propheta; et dicis, Et nos non agnoscet adhuc: quia vos non agnoscitis adhuc. Jam desertus; clama tanquam aeger qui medicum caedere enim quibus non est annuntiatum de eo, videbunt; et qui non audierunt, intelligent : et tu adhuc clamas, Jam non est propheta et nos non cognoscet adhuc. Ubi est intellectus tuus? Irritat adversarius nomen tuum in finem. Ad hoc irritat adversarius nomen tuum in finem, ut iratus corripias, corripiens cognoscas in finem; aut certe in finem, usque ad finem. Usque ad quem finem? Quousque cognoscas, quousque clames, quousq
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt: Uenite cõprimamꝰ om̃s sollẽpnitates dñi
de t̾ra. Dñi ex ꝑsona huꝰ int̾positũ ẽ. ex ꝑsona a saph.
Non enĩ illi seuentes dñm appellarent. cuiꝰ tẽplũ eu̾¬
tebant. Uenite cõpͥmamꝰ om̃s sollempnitates dñi a
terra. Quid asaph. quid intellectus asaph in his:
Quid: Non ꝓficit᷑ uł disciplina data m̃tis p̾uitas
ñ corrigitur: Euersa st̃ omĩa q̃ pͥmo erant. Nusꝗ
sacerdos nusquã altare iudeoꝵ nusꝗͣ uictima.
nusquã templũ Ergo nichil aliud agnoscendũ
ẽ quod huic decedenti successit: Aut uͦ hoc ꝓmis¬
sum signũ auferretur. nͥ uenisset qd ꝓmittebat᷑:
Uideamꝰ hic gͦ modo intellectũ asaph. uideamꝰ
qui se dicunt ñ agnosci adhuc. id ẽ in captiuitate
postea discretor. Ueniet qͥ iã uenit. et eũ uentu¬
rum ẽẽ manifestũ ẽ. s iam desuꝑ ueniet. Ante
uenerat o isrł. quassatꝰ es quia offendisti in iacen¬
eũ: Conquassat paruus. conteret magnꝰ: Iam si¬

Expanded text:
dixerunt? Venite, comprimamus omnes solemnitates Domini de terra. Domini, ex persona hujus interpositum est, ex persona Asaph: non enim illi saevientes Dominum appellarent, cujus templum evertebant. Venite, comprimamus omnes solemnitates Domini a terra. Quid Asaph? quid intellectus Asaph in his? quid? Non proficit, vel disciplina data? mentis pravitas non corrigitur? Eversa sunt omnia quae primo erant: nusquam sacerdos, nusquam altare Judaeorum, nusquam victima, nusquam templum. Ergo nihil aliud agnoscendum est quod huic decedenti successit? aut vero hoc promissivum signum auferretur, nisi venisset quod promittebatur? Videamus ergo hic modo intellectum Asaph; videamus qui se dicunt non agnosci adhuc, id est, in captivitate postea discretor. Veniet, quia venit, et eum venturum esse manifestum est; sed jam desuper veniet. Ante te erat, o Israel! quassatus es, quia offendisti in jaceneum . Conquassat parvus; conteret magnus. Jam si
Abbreviated transcription (Latin):
dit as alterũ signũ Mitte inqͥt manũ tuã in sinũ
tuũ. Et misit. Pduc eã. Et ꝓcluxit. et inuenta est
alba. id ẽ. immunda Albor enĩ ieute. lepra ẽ. ñ
candor: Ipsa enĩ hereditas dĩ id ẽ. ppłs eiꝰ foras ab eo
missus ẽ. ĩ mundus factus ẽ: S illi qͥd ait: Reuoca
eã in sinũ tuũ. Reuocauit. et reuersa ẽ ad colorem
suũ: Quando hoc facis ait asaphiste: Quousꝙ dex¬
teram tuã alienas a sinu tuo. ut foris immunda re-¬
maneat: Reuoca eã. redeat ad colorẽ. agnoscat
saluatorẽ. Utquid auertis manũ tuam et
dexterã tuã de medio sinu tuo in finẽ: Hȩt cla¬

Expanded text:
dit Deus alterum signum: Mitte, inquit, manum tuam in sinum tuum, et misit: Produc eam, et produxit; et inventa est alba, id est immunda. Albor enim in cute, lepra est, non candor . Ipsa enim haereditas Dei, id est, populus ejus foras ab eo missus, immundus factus est. Sed quid illi ait? Revoca eam in sinum tuum: revocavit, et reversa est ad colorem suum . Quando hoc facis, ait Asaph iste? Quousque dexteram tuam alienas a sinu tuo, ut foris immunda remaneat? Revoca eam; redeat ad colorem, agnoscat salvatorem. Utquid avertis manum tuam et dexteram tuam de medio sinu tuo in finem? H
Abbreviated transcription (Latin):
sti uirgam hereditatis tuȩ. Hoc dix̃ ñ degentibꝰ
in quib manifestũ ẽ. S unde: Mons syon. At¬
hic mons syon potest aliter intelligi. Istũ inquẽ
habitasti. In ipso ubi erat ppłs ante. ubi institu¬
tum tẽplũ. ubi celebrata sacrificia. ubi om̃ia
illo tẽpore necessaria xp̃m ꝓmittentia. ꝓmissio
cũ reddit᷑ res: iã fit suꝑflua. Nã ante ꝗͣ reddat᷑
qd̃ ꝓmittit᷑. necessaria ẽ ipsa ꝓmissio. ne ꝓmis¬
sum sibi obliuiscatur cui ꝓmittit᷑. et ñ expec¬
tando moriatur: Oportet gͦ ut erpectes ut cũ lietie
ntae iport udo ñ aebet deserere ꝓmissione alꝑrer
hocndeserebant᷑ sigure ut ueniente die ambie
tos ereris ⁊ eonte n sionistũ qũe inhabit asti ona

Expanded text:
sti virgam haereditatis tuae. Hoc dixit non de Gentibus, sti virgam haereditatis tuae. Hoc dixit non de Gentibus, in quibus manifestum est. Sed unde? Montem Sion. Adhuc et mons Sion potest aliter intelligi. Istum quem inhabitasti in ipso: ubi erat populus ante, ubi institutum templum, ubi celebrata sacrificia, ubi omnia illo tempore necessaria, Christum promittentia. Promissio, cum res redditur, jam fit superflua. Nam antequam reddatur quod promittitur, necessaria est ipsa promissio, ne promissum sibi obliviscatur cui promittitur, et non exspectando moriatur. Oportet ergo ut exspectet, ut cum venerit accipiat: ideo non debet deserere promissionem. Propter hoc non deserebantur figurae, ut veniente die, umbrae tollerentur: Montem Sion istum que
Abbreviated transcription (Latin):
mea uidebis Primo factus serpens. s cauda reten¬
ta facta uirga pͥmo occisus pꝰea resurrexit Est
etiã in cauda serpentis finis scłi. quia sic mͦ morta¬
litas eccłȩ ambulat. Alii eunt. alii ueniunt ꝑ mor-¬
tẽ tanquã ꝑ serpentem. quia a serpente mors semi¬
nata ẽ.S in fine scłi tanꝗͣ cauda redimꝰ ad manũ
dĩ. et efficimur stabilitũ regnũdi. ut impleat᷑
in nob̃ redemisti uirgã hereditatis tuȩ. S qͥa syna¬
gogȩ uox ẽ. redemit uirgã hereditatis di. ma¬
gis apparet in gentib. Occulta aut̃ẽ ꝑ iudeoꝵ uł
gentiũ linguis locuti st̃: Tunc enĩ aliqͦt milia
de iudeis ipsis xp̃i crucifixorib crediderunt:
Et qͥa ꝓpe inuenti erant. ita credidert̃ ut omĩa
q̃ habebant uenderent. et p̃cia rerũ suarũ ante
pedes apłoꝵ ponerent: Quia gͦ occultũ erat hoc
magisq redemptio uirgȩ di clara futura erat
ingentib expͥmat unde dicat qd̾ dixit. redemi-¬

Expanded text:
mea videbis . Primo factus serpens, sed cauda retenmea videbis . Primo factus serpens, sed cauda retenta facta virga; primo occisus, postea resurrexit. Est etiam in cauda serpentis finis saeculi; quia sic modo mortalitas Ecclesiae ambulat: alii eunt, alii veniunt per mortem tanquam per serpentem, quia a serpente mors seminata est; sed in fine saeculi, tanquam cauda, redimus ad manum Dei, et efficimur stabilitum regnum Dei, ut impleatur in nobis, Redemisti virgam haereditatis tuae. Sed quia Synagogae vox est; redempta autem virga haereditatis Dei magis apparet in Gentibus, occulta autem spes Judaeorugentium linguis locuti sunt . Tunc enim aliquot millia de Judaeis ipsis Christi cru ut omnia quae habebant venderent, et pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponerent . Quia ergo occultum erat hoc, magisque redemptio virgae Dei clara futura erat in Gentibus; explanat unde dicat quod dixit: Redemi
Abbreviated transcription (Latin):
asit homini. Mortẽ. Ergo mors a serpente.Si mors
a serpente. uirga a serpente. xp̃c inmorte. Id̾o etiã
cũ a serpentib indeserto morderent᷑ et necarent᷑.
p̃cepit dñs moys ut serpentẽ eneũ exaltaret in he¬
remo. et admoneret ppłm. ut qͥsqͥs a serpente mor¬
sus ẽẽt. illũ intueretur et sanaret᷑. Sic et fiebat.
sic et hoĩes a uenenis morsi a serpentibꝰ sanaban.¬
tur. Intuendo serpentẽ. sanari a serpente. magnũ
sacram̃tũ: Quid. ẽ intuendo serpentẽ sanari a ser-¬
pente: Credendo in mortuũ. saluari a morte. Et
tñ expauit. et fugit moyses. Quid ẽ. ab illo serpen¬
te fugisse moysen: Quid fr̃s. nisi qd̾ scimꝰ in eu̾głio
factũ: Mortuus ẽ xp̃c. et expauerunt discipłi.
& ab illa spe in qua fuert̃. recessert̃: S qͥd dictũ ẽ:
App̃hende caudam eiꝰ. Quid.ẽ. cauda: Posteriora
cõp̃hende. Hoc significauit et illud. posteriora

Expanded text:
asit homini? Mortem . Ergo mors a serpente. Si mors asit homini? Mortem . Ergo mors a serpente. Si mors a serpente, virga in serpente, Christus in morte. Ideo etiam cum a serpentibus in deserto morderentur et necarentur, praecepit Dominus Moysi, ut serpentem aeneum exaltaret in eremo, et admoneret populum, ut quisquis a serpente morsus esset, illum intueretur, et sanaretur . Sic et fiebat; sic et homines a venenis, morsi a serpentibus, sanabantur intuendo serpentem. Sanari a serpente, magnum sacramentum! Quid est, intuendo serpentem sanari a serpente? Credendo in mortuum salvari a morte. Et tamen expavit et fugit Moyses. Quid est, ab illo serpente fugisse Moysen? Quid, fratres, nisi quod scimus in Evangelio factum? Mortuus est Christus, et expaverunt discipuli, et ab illa spe in qua fuerant recesserunt . Sed quid dictum est? Apprehende caudam ejus. Quid est, caudam? Posteriora comprehende. Hoc significavit et illud: Posteriora
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ natũ de patͥarchis patͥb nr̃is. quoꝵ nos fi¬
lii facti sumꝰ. ñ ueniendo de carne. s imitando
fidẽ Illi autẽ ado possessi ab initio quid eis con-¬
tigit: Mem̃to congregatiois tuȩ ꝗͣ possedisti
ab initio. Redemisti uirgã hereditatis tuȩ: Ipsã
congregationẽ tuã uirgã hereditatis tuȩ rede¬
misti. Hanc ipsam cong̾gationẽ dixit uirgã he-¬
reditatis. Respiciamꝰ ad factũ pͥmũ. qͣdo uoluit
possidere ipsam cong̾gationẽ. lib̃ans illã de egy¬
pto. Qd̾ signũ dedit moysi cũ diceret ei moyses.
qd̾ signũ dabo. ut credant. quia tu me misisti:
Et ds ad illũ. Quid in manu tua portas: Uirgã
Pice illã in t̾ram. Et dimisit uirgã in t̾rã: et facta
ẽ serpens. Et expauit moyses. et fugit ab eo. Et
ait illi dñs. Apprehende caudã eiꝰ. Et app̃hendit
et reuersa ẽ instatũ suũ uirga facta. sic̃ antea
uirga erat. Quid significat: Non enĩ frustra
factũ ẽ. Int̾rogemꝰ literas di quid serpens ꝑsu¬

Expanded text:
his, patribus nostris; quorum nos filii facti sumus, non veniendo de carne, sed imitando fidem. Illi autem a Deo possessi ab initio, quid eis contigit? Memento congregationis tuae, quam possedisti ab initio. Redemisti virgam haereditatis tuae. Ipsam congregationem tuam, virgum haereditatis tuae redemisti. Hanc ipsam congregationem dixit virgam haereditatis. Respiciamus ad factum primum, quando voluit possidere ipsam congregationem, liberans illam de Aegypto, quod signum dederit Moysi, cum diceret Moyses ei: Quod signum dabo, ut credant mihi quia tu me misisti? Et Deus ait ad illum: Quid in manu tua portas? Virgam. Projice illum in terram. Et dimisit virgam in terram, et facta est serpens; et expavit Moyses, et fugit Moyses ab eo. Et ait illi Dominus: Apprehende caudam ejus. Et apprehendit; et reversa est in statum suum, virga facta, sicut antea virga erat . Quid significat? non enim frustra factum est. Interrogemus Litteras Dei. Quid serpens persu
Abbreviated transcription (Latin):
eruce. que attendet qͥ eẽt a serpente ꝑcusus dic
g̾et isti forte a diuinis suis audierant quia debur¬
erunt ire ad iherłm et caꝑe eã et cũ cepissent aq
euertissent eã dixerunt sibi qd̾ a demonib suil
fatu ste. posuert̃ signa sua signa et ñ cognouert
Duid ñ cognouer̃t: Sic in egressum desuꝑ. Nun
nͥ desuꝑ egrederetur iussio. nunquã seuenaib
gentib in nudeoꝵ ppło talia licerent. Sed egrs
sue egressuis e sermo: Hoc et dñs ipsi pilato inflan¬
tise et ponenti signa sua signa et ñ eognoscent
et dicenti ad xp̃m mͥ ñ respondes nescis quia po¬
testatem habeo occidendi te. et potestatẽ habes
dimittendi te. Et dñs ad inflatũ tanqũa uelies̃
inflandam pungens. ñ haberes inquit in mepͣ¬
statem nisi data tͥ eẽt desuꝑ Sic et hic posuti
signa sua signa et ñ cognouer̃t Quomꝰ ñ cogilb¬
uerunt:. Sic in egressũ desuꝑ. Quomͦ egressus fi

Expanded text:
cruce quem attenderet qui esset a serpente percussus . Sic ergo et isti forte a divinis suis audierant, quia debuerunt ire ad Jerusalem, et capere eam; et cum cepissent atque evertissent eam, dixerunt sibi quod a daemonibus suis factum sit: Posuerunt signa sua, signa; et non cognoverunt. Quid non cognoverunt? Sicut in egressum desuper. Quia nisi desuper egrederetur jussio, nunquam saevientibus Gentibus in Judaeorum populum talia licerent. Sed egrestuae egressus est sermo . Hoc et Dominus ipsi Pilato inflanti se, et ponenti signa sua, signa, et non cognoscenti, et dicenti ad Christum, Mihi non respondes? nescis quia potestatem habeo occidendi te, et potestatem habeo dimittendi te? Et Dominus ad inflatum, tanquam vesicam reflandam pungens: Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi data tibi esset desuper . Sic et hic, Posuerunt signa sua, signa: et non cognoverunt. Quomodo non cognoverunt? Sicut in egressum desuper. Quomodo egressu
Abbreviated transcription (Latin):
sam tenentes sceptrũ subdunt᷑ ligno erucis. afit
ꝗd p̃dictume adorabunt eũ om̃s reges terireo onis
signũ eeutis es g̃cma ctiadematis. Eleua manũ tuã
in suꝑ bua eoꝵ in fine. duanta maligna oꝑatꝰ ẽ inte¬
mnicus in scis cuis. In his quȩ sẽã tua erant idił petẽ¬
ploan sacerdotis in illis om̃ib sacram̃tis q illo temn¬
pore fuerunt. quanta maligne oꝑatus e inimẽe
Reueni snimies tc̃ opatus ẽ Gentes eñ tunc que
hoc fecert dõs falsos colebant simulachra adorar¬
bant. demonib seruiebant: oꝑati st̃ tam̃ multa
mala in seũs cdĩ: Quando possent ñ ꝑmitterenture
Quandio autẽ ꝑmitterentur nͥ iam sc̃a illa. illa pri¬

Expanded text:
bduntur ligno crucis; jam fit quod praedictum est: Adorabunt eum omnes reges terrae; omnes signum crucis, quam gemma diadematis. Eleva manum tuam in superbiam eorum in finem. Quanta maligne operatus est inimicus in sanctis tuis! In his quae sancta tua erant; id est, in templo, in sacerdotio, in illis omnibus Sacramentis, quae illo tempore fuerunt, quanta maligne operatus est inimicus! Revera inimicus tunc operatus est. Gentes enim tunc, quae hoc fecerunt, deos falsos colebant, simulacra adorabant, daemonibus serviebant; operati sunt tamen multa mala in sanctis Dei. Quando possent, nisi permitterentur? quando autem permitterentur, nisi jam sancta illa, pri
Abbreviated transcription (Latin):
rent uł euerterent ciuitatẽ s impietas eoꝵ
tanꝗͣ securis dĩ facta ẽ. facti sunt instrum̃tũ irat.
ñ regnũ placati. Facit hoc ds. qd̾ plerunq facit et
homo: Aliquando iratus homo app̃hendit uirgã
iacentem inmedio. fortasse qualecunq sarm̃tum.
cedit inde filium suũ. Ac deinde ꝓicit sarm̃tũ in
ignem. et filio seruat hereditatẽ. Sic aliquando
qs ꝑ malos erudit bonos et ꝑ tẽporalẽ potentiã
dampnandoꝵ exercet disciplinã lib̾andoꝵ. Qd
eni putatis fr̃s. qͥa uere sic data ẽ disciplina illi
gentrut om̃ino piret: Quanti inde p̾ea eredi¬
derunt. qͣti ad huc credituri st̃ : Aliud ẽ palea.
aliua frum̃tũ Suꝑ utrunq tñ intrat tribula.
s sus una tribula aliud cõminuit᷑ aliud purgit᷑

Expanded text:
terent civitatem; sed impietas eorum tanquam securis Dei facta est: facti sunt instrumentum irati, non in regnum placati. Facit enim hoc Deus quod plerumque facit et homo. Aliquando iratus homo apprehendit virgam jacentem in medio, fortasse qualecumque sarmentum, caedit inde filium suum; ac deinde projicit sarmentum in ignem, et filio servat haereditatem: sic aliquando Deus per malos erudit bonos, et per temporalem potentiam damnandorum exercet disciplinam liberandorum. Quid enim? putatis, fratres, quia vere sic data est disciplina illi genti, ut omnino periret? Quanti inde postea crediderunt! quanti adhuc credituri sunt! Alia est palea, aliud frumentum; super utrumque tamen intrat tribula: sed sub una tribula ali
Abbreviated transcription (Latin):
ti st̃ om̃s qui odert̃ te. Seruos attende demonum.
seruos simulachroꝵ. quales tc̃ gentes erant. quan¬
do euertert̃ templũ et quitatẽ dĩ. Et głati sunt
in medio sollẽpnitatis tuȩ. Mem̃tote qd̾ dixi tẽ
euersam iherłm eẽ cũ ipsa sollẽpnitas ageret᷑ in qͣ
sollempnitate dñm crucifixert̃. Congregati se¬
ponerent uexilla sua. aquilas suas. dracones suos
signa romana: aut etiã statuas suas qͦs pͥmo intẽ¬
plo posuerunt aut forte signa sua q̃ audierunt
a uatib demonũ suoꝵ. et non cognouert̃. Quid
ñ cognouerunt: Quia ñ haberes in me potesta-

Expanded text:
ti sunt omnes qui oderunt te. Servos attende daemonum, servos simulacrorum; quales tunc Gentes erant, quando everterunt templum et civitatem Dei, et gloriati sunt. In medio solemnitatis tuae. Mementote quod dixi, tunc eversam esse Jerusalem, cum ipsa solemnitas ageretur; in qua solemnitate Dominum crucifixerunt: congregati saeponerent, vexilla sua, aquilas suas, dracones suos, signa Romana; aut etiam statuas suas, quas primo in templo posuerunt; aut forte signa sua, quae audierant a vatibus daemonum suorum. Et non cognoverunt. Quid non cognoverunt? Quia non haberes in me
Abbreviated transcription (Latin):
mento. ut uideas ꝑ quȩ transeas. qͥd expectes qͥd¬
derelinquas. quib hereas. Sic ergo cepit.
congregationis quȩ ꝓpͥe sẏnagoga appellatur.
Ut quid reppulisti nos ds̃ in finẽ: Non rep̃hendit.
s querit Ut quid: Quã obrẽ : ꝓpt̃ qͥd hoc feci-¬
sti  Quid fęcisti: Reppulistinos in finẽ. Quid. ẽ
in finẽ: forte usq in finẽ scłi. An reppulisti nos
in xp̃o. qͥ finis ẽ om̃i credenti: Utqͥd enĩ reppu¬
listinos ds̃ in finẽ : Iratꝰ ẽ furor tuus suꝑ oues gre-¬
gis tui. Quare iratꝰ es suꝑ oues gregis tui. nͥ quia
t̾renis inherebamꝰ. et pastorem ñ agnoscebamꝰ:¬

Expanded text:
mento; ut videas per quae transeas, quid exspectes, quimento; ut videas per quae transeas, quid exspectes, quid relinquas, quibus haereas. Sic ergo coepit.congregationis quae proprie Synagoga appellatur. Utquid repulisti nos, Deus, in finem? Non reprehendit, sed quaerit, Utquid, quamobrem, propter quid hoc fecistin finem? Forte usque in finem saeculi. An repulisti nos in Christum, qui finis est omni credenti ? Utquid enim repulisti nos. Deus, in finem? Iratus est animus tuus super oves gregis tui. Quare iratus es super oves gregis tui; nisi quia terrenis inhaerebamus, et pastorem non agnoscebam
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rena sectantur. qͥb iam ꝓmissa cȩlestia in nouo
testam̃to reuelata st̃: Nã recolite fr̃s mei quid
dictũ sit a ꝑsequentib xp̃m. Si dimiserimꝰ eũ
uenient romani. et tollent a nob̾ et locũ et gen¬
tẽ. Uidete quia tim̃do t̾rena ꝑde regẽ celi oces¬
derunt. Et quid eis factũ ẽ : ꝑdiderunt etiam
ipsa t̾rena. et ubi occiderunt xp̃m ibi occisis
Et cũ t̾rena nolentes ꝑde. datorẽ uitȩ occidess
eande t̾ram occisi ꝑdiderunt: Et eo tempore
qͦ illũ occidert̃. eo ipso tẽpore admonentur quare ista
ꝑpessi st̃. Quando enĩ euersa ẽ ciuitas udeoꝵ. pascha
celebrabant. et in multis milib hominũ tota ipsa
multa hõiũ milia. et ipsa ciuitas euerteret᷑.
Hoc inisto psalmo plangit intellectꝰ a saph. et
in ipso planctu tanꝗͣ intellectus discernit t̾rena
acȩlestib. Discernit uetꝰ testam̃tũ a nouo testa¬

Expanded text:
terrena sectantur, quibus jam promissa coelestia in Novo terrena sectantur, quibus jam promissa coelestia in Novo Testamento revelata sunt! Nam recolite, fratres mei, quid dictum sit a persequentibus Christum. Si dimiserimus eum, venient Romani, et tollent nobis, et locum, et gentem . Videte quia timendo terrena perdere, regem coeli occiderunt. Et quid eis factum est? Perdiderunt etiam ipsa terrena; et ubi occiderunt Christum, ibi occisi sunt: et cum terram nolentes perdere, datorem vitae occiderunt, eamdem terram occisi perdiderunt; et eo tempore quo illum occiderunt, ut ex ipso tempore admonerentur quare ista perpessi sunt. Quando enim eversa est civitas Judaeorum, Pascha celebrabant, et in multis millibus hominum tota ipsa multa hominum millia, et ipsa civitas everteretur. Hoc in isto psalmo plangit intellectus Asaph; et in ipso planctu, tanquam intellectus discernit terrena a coelestibus, discernit Vetus Testamentum a Novo Testa
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ debemꝰ. aliũ ea dare nͥ dm̃ credẽ ñ debemꝰ.
Ipse ea dat. s noli ꝓ magno expectare ab eo bo-¬
nũ qd̾ dat. et ñ bono: Nam si ꝓ magno ea da¬
ret. malis ea ñ daret: Id̾o autẽ illa uoluit dare
et malis. ut discant boni aliud ab illo quȩrere.
qd̾ ñdat et malis. Illi autẽ inherentes t̾renis. ii¬
seri. et ñ de illo p̃sum̃tes qui fecit celũ et t̾ram
qͥ eis dedit et ipsa t̃rena. qͥ eos etiam tẽporaliter
de egypti captiuitate libauit. qui eos ꝑ diuisu
mare duxit. qͥ eoꝵ inimicos ꝑsequentes fluctibꝰ
obruit. ñ in illo p̃sum̃tes qui daret utiq cele¬
stia grandib sic̃ t̾rena paruulis dedit. tim̃tes
ꝑdẽ qd acceꝑant. occiderunt qui dedãt: he
dicimus fr̃s ut homines de nouo testam̃to dil¬
catis ñ inherere t̾renis. Si enĩ illi in exeusabiltĩ
t̾renis inheserunt. quib ipsum nouũ testam̃¬
tum ñdũ fuerat reuelatũ. ꝗͣd̾o in excusabilius

Expanded text:
eis non debemus, alium ea dare, nisi Deum, credere debemus; ipse ea dat; sed noli pro magno exspectare ab eo bonum, quod dat et non bono. Nam si pro magno ea daret, malis ea non daret. Ideo autem ea voluit dare et malis, ut discant boni aliud ab eo quaerere, quod non dat et malis. Illi autem inhaerentes terrenis miseri, et non de illo praesumentes qui fecit coelum et terram, qui eis dedit et ipsa terrena, qui eos etiam temporaliter de Aegypti captivitate liberavit, qui eos per divisum mare duxit, qui eorum inimicos persequentes fluctibus obruit ; non in illo praesumentes qui daret utique coelestia grandibus, sicut terrena parvulis dedit, timentes perdere quod acceperant, occiderunt qui dederat. Haec dicimus, fratres, ut homines de Novo Testamento discatis non inhaerere terrenis. Si enim illi inexcusabiliter terrenis inhaeserunt, quibus ipsum Novum Testamentum nondum fuerat revelatum; quanto inexcusabilius
Abbreviated transcription (Latin):
salmi huius titulus ẽ. Intellectus asaph.
Asaph latine congregatio. grece: syna¬
goga đr. Uideamus quid intellexerit
usta synagoga. Nos autem intelligamꝰ pͥmitꝰ syna¬
gogã. exinde intelligamꝰ qͥd intellexerit sinago¬
ga. Om̃is congregatio generali noĩe sinagoga ap.¬
pellatur. et pecoꝵ. et hõiũ potest dici congrega¬
tio. Non autẽ hic pecoꝵ congregatio ẽ. ꝗͣdo audi.¬
uimus intellectum. Nam homo cũ inse neglexe¬
rit intellectũ in honore positꝰ. qͥd de illo dictũ ẽ
audi. Homo in honore positus ñ intellexit. cõpa¬
ratus ẽ ium̃tis insensatis. et similis factus est illis.
Quia gͦ ñ ẽ pecoꝵ congregatio. nec diu disserendũ
ẽ nec diligentiꝰ cõmendandũ ẽ. S qͥa hõiũ ẽ. qͦꝵ
hominũ sit. hoc debemꝰ intelligere. Non utiq eo¬
rũ hominũ ẽ. qͥ in honore postti ñ intelligentes
cõparati st̃ ium̃tis insensatis. et similes facti st̃ eis.
s eoꝵ qͥ intelligunt. Prescribit enim hoc titulus

Expanded text:
salmi hujus titulus est: Intellectus Asaph. Asaph latine Congregatio, graece Synagoga dicitur. Videamus quid intellexerit ista synagoga. Nos autem intelligamus primitus synagogam; exinde intelligemus quid intellexerit synagoga. Omnis congregatio generali nomine synagoga appellatur: et pecorum et hominum potest dici congregatio; non autem hic pecorum congregatio est, quando audivimus intellectum. Nam homo cum in se neglexerit intellectum in honore positus, quid de illo dictum est audi: Homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . Quia ergo non est pecorum congregatio, nec diu disserendum est, nec diligentius commendandum; sed quia hominum est, quorum hominum sit hoc debemus intelligere. Non utique eorum hominum est, qui in honore positi non intelligentes, comparati sunt jumentis insensatis, et similes facti sunt eis; sed eorum qui intelligunt. Praescribit enim hoc titulus
Abbreviated transcription (Latin):
pẽ. ut et t̾rena ꝓmuteret in ueteri testam̃to. et
celestia in nouo testam̃to. S tã diu pͥmꝰ homo
q̃dã puerilia ludicra quib puerilis animus
auocetur. ꝓptea grandescenti ñ excutiunt᷑ ẽ mani¬
b. ut aliquid iam utiliꝰ tractet qd̾ gͣndẽ decet:
Ueruntam̃ tu ipse dedisti filio tuo et nuces par¬
uulo. et codicẽ grandi: Non gͦ quia illa quasi
ludicra pueroꝵ ds ꝑ nouũ testam̃tũ excussit
de manib filioꝵ. ut aliqͥd utiliꝰ grandescentibꝰ¬
daret. ꝓptea pͥora illa ñ ipse dedisse putandꝰẽ:
Ipse utrunq dedit. S lexipsa ꝑ moysen data ẽ.
tur ꝑ caritatem. qd̾ ꝑ litterã iubebatur Ueritas.
qͥa redditur qd̾ ꝓmittebat᷑. Hoc gͦ intellexit a¬
saph iste: Deniq omĩa q̃ iudeis ꝓmissa fuerant.
ablata st̃. Ubi ẽ regnũ eoꝵ : Ubi tẽplũ : ubi
unctio: Ubi sacerdos: Ubiiam apud illos ꝓphe.¬

Expanded text:
tamento, et coelestia in Novo Testamento. Sed quamdiu prius homo quaedam puerilia, ludicra quibus puerilis animus avocetur, propterea grandescenti non ei excutiuntur e manibus, ut aliquid jam utilius tractet, quod grandem decet? Verumtamen tu ipse dedisti filio tuo, et nuces parvulo, et codicem grandi. Non ergo, quia illa quasi ludicra puerorum Deus per Novum Testamentum excussit de manibus filiorum, ut aliquid utilius daret grandescentibus, propterea priora illa non ipse dedisse putandus est: ipse utrumque dedit. Sed Lex ipsa per Moysen data est; tur per charitatem quod per litteram jubebatur; veritas, quia redditur quod promittebatur. Hoc ergo intellexit Asaph iste. Denique omnia quae Judaeis promissa fuerant, ablata sunt. Ubi est regnum eorum? ubi templum? ubi unctio? ubi sacerdos? ubi jam apud illos Prophe
Abbreviated transcription (Latin):
Mutata st̃ sacram̃ta. facta sunt feliciora. pauci¬
ora. salubriora. faciliora. ꝓmissa quare ñ eadem:
Quia ꝓmissa ẽ t̾ra chanaan. t̾ra copiosa. fructuosa.
affluens lacte et melle. Pmissum regnũ tẽpora¬
le. ꝓmissa felicitas scłi. ꝓmissa fȩcunditas filioꝵ.
ꝓmissa subiectio inimicoꝵ. Hȩc oĩa ad t̾renã
felicitatẽ ꝑtinent. S quare ipsa pͥmo ꝓmitti

Expanded text:
Mutata sunt Sacramenta; facta sunt faciliora, pauciora, salubriora, feliciora. Promissa quare non eadem? Quia promissa est terra Chanaan, terra copiosa, fructuosa, affluens lacte et melle; promissum regnum temporale, promissa felicitas saeculi, promissa fecunditas filiorum, promissa subjectio inimicorum : haec omnia ad terrenam felicitatem pertinent. Sed quare ipsa primo promitti
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mechabis. ñ furab̾is honora patrẽ et matrem.
ñ falsum testimoniũ dixeris. ñ concupisces rẽ ꝓxi¬
mi tui. ñ concupisces uxorẽ ꝓximi tui. et nobis
p̃ceptũ ẽ. Et qͥsqͥs ea ñ obseruauerit deuat. nec
oĩno dignus est qͥ acciꝑe mereat᷑ montẽ scm̃ di
de qͦ dictũ ẽ quis habitabit intab̃nacło tuo. aut
qͥs requiescet in monte sc̃o tuo. innocens manib

Expanded text:
rem et matrem, Non falsum testimonium dixeris, Non concupisces rem proximi tui, Non concupisces uxorem proximi tui , et nobis praeceptum est; et quisquis ea non observaverit, deviat, nec omnino dignus est qui accipere mereatur montem sanctum Dei, de quo dictum est: Quis habitabit in tabernaculo tuo; aut quis requies
Abbreviated transcription (Latin):
lis ẽ. ꝑ uos aliis loquitur dicens. intelligite nẽ
quia dixerunt illi. ñ uidebit dñs. nec intelliget
ds iacob. Intelligite inquit nc̃ qui insipientes
uit aurem ñ audiet: Non habet unde audiat.
qui tͥ fecit unde audias: Qui plantauit aurẽ
ñ audiet: Aut qͥ finxit ocłm ñ considat: Qui
erudit gentes non arguet: Attendite hoc ma¬
gnoꝑe fr̃s mei. qui erudit gentes ñ arguet.
Hoc mͦ facit ds̃. Erudit gentes. Id̾o misit uerbũ
suũ ꝑ orbem t̾rarũ hominibꝰ. Misit ꝑangłos. ꝑ
patriarchas. ꝑ ꝓpħas. ꝑ seruos suos. ꝑ tot p̃cones

Expanded text:
lis est, per vos aliis loquitur, dicens, «Intelligite nunc;» lis est, per vos aliis loquitur, dicens, «Intelligite nunc;» quia dixerunt illi, «Non videbit Dominus, neque intelliget Deus Jacob. Intellvit aurem, non audiet?» Non habet unde audiat, qui tibi fecit unde audias? «Qui plantavit aurem, non audiet? aut qui finxit oculum, non considerat? Qui erudit gentes, non arguet?» Attendite hoc magnopere, fratres mei, «Qui erudit gentes, non arguet?» Hoc modo facit Deus, erudit gentes: ideo misit verbum suum per orbem terrarum hominibus, misit per Angelos, per Pat
Abbreviated transcription (Latin):
ista tolerantia ad opus tuũ ꝑtinet. & hoc ad mer¬
cedem ꝑtinet. Minus uis facere in uinea qͥ ñ uis
tolerare. quia & ipsa tołantia ad ipsam oꝑatio¬
nem ꝑtinet. ut inuenias mercedem. Qd si dolo¬
suses uidene ñ solũ ñ accipias mercedẽ. s & penã
inuenias quia uoliuisti ẽẽ oꝑarius dolosus. Et
quidem oꝑarius dolosus ut incipiat ñ benefa¬
cere. ocłos pat̾sfamilias attendit. Ad illũ aspicit
qͥ condduxit ad uineam. ut cũ ille auerterit ocłos
cesset s ñ bene oꝑetur. cũ autẽ ille conuerterit
ocłos bene oꝑetur. D̾s autẽ qui te conduxit non
auert ocłos. ñ tibi licet dolose oꝑari. Suꝑ te st̃
semꝑ ocłi patrisfamilias. quęre ubi illũ fallas.
ꝯ cessa si potes. Ergo si qͥd forte aliquid cogitaba¬
tis. quando udebatis malos florere. & cogitatio¬
nes ur̃e faciebant nutare pedes ur̃os in uiã des.
uob̾ loquit᷑ psalmꝰ iste. Si autẽ nullus ur̃m ta¬

Expanded text:
ista tolerantia ad opus tuum pertinet, et hoc ad merista tolerantia ad opus tuum pertinet, et hoc ad mercedem pertinet: minus vis facere in vinea, qui non vis tolerare; quia et ipsa tolerantia ad ipsam operationem pertinet, ut invenias mercedem. Quod si dolosus es, vide ne non solum non accipias mercedem, sed et poenam invenias; quia voluisti esse operarius dolosus. Et quidem operarius dolosus ut incipiat non bene facere, oculos patrisfamilias attendit, ad illum aspicit qui conduxit ad vineam, ut cum ille averterit oculos, cesset, et non bene operetur; cum autem ille converterit oculos, bene operetur. Deus autem qui te conduxit, non avertit oculos; non tibi licet dolose operari: super te semper sunt oculi patrisfamilias; quaere ubi illum fallas, et cessa si potes. Ergo si qui forte aliquid cogitabatis, quando videbatis malos florere, et cogitationes vestrae faciebant nutare pedes vestros in via Dei; vobis loquitur psalmus iste: si autem nullus vestrum ta
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ero tͥ similis. Quid. ẽ. qd̾ ero łͥ similis: Putas
quia uideo peccata tua & placent mͥ. qͥa ñ uindi¬
co. Alia ẽ uox iniquoꝵ. qͥa nec attendit ista ds̃.
nec auertit ut sciat. quẽad modũ uiuã ñ me cu¬
rat ds. Ergo int̾ aliqua me cõputat ds. aut uere
me numerat ds̃. aut ipsos homines numerat:
Infelix homo ut eẽs curauit. ut bene uiuas non
pulum suũ erudit. cuiꝰ possunt cõmoueri pedes.
Quando felicitates iniquoꝵ uidet homo iã bene
uiuens in numero scoꝵ dĩ. id. ẽ. in numero filioꝵ
ȩccłȩ uidet quia florent mali. & faciunt inqͥtatẽ
& emulatur eos. & adducit᷑ ut imiitetur facta ipso¬
rum. qͥa uidet quasi nichil sibi ꝓdesse qd̾ beneus¬
uat humilis. hic sꝑans in mercedẽ: Nam si illã
sꝑet futurã ñ illã ꝑdet. qͥa ñdũuenit tẽpus ut ac¬
cipiat eam. In uinea oꝑaris. fac opus tuũ & acci¬
pies mercedem tuã. Apatre familias ñ exigeres
ante ꝗͣ oꝑareris. & adõ exigis ante ꝗͣ oꝑaris: Et

Expanded text:
d ero tibi similis.» Quid est, «quod ero tibi similis?» Putas quia video facta tua, et placent mihi, quia non vindico. Alia est vox iniquorum: Quia nec attendit ista Deus, nec advertit ut sciat quemadmodum vivam, non me curat Deus. Ergo inter aliqua me computat Deus? aut vere me numerat Deus? aut ipsos homines numerat? Infelix homo! ut esses curavit; ut bene vivas non pulum suum erudit, cui possunt commoveri pedes, quando felicitates iniquorum videt homo, jam bene vivens in numero sanctorum Dei, id est in numero filiorum Ecclesiae: videt quia florent mali, et faciunt iniquitatem, et aemulatur eos, et adducitur ut imitetur facta ipsorum; quia videt quasi nihil sibi prodesse quod bene vivat humilis, hic sperans mercedem. Nam si illam eret futuram, non illam perdit; quia nondum venit tempus ut accipiat eam. In vinea operaris, fac opus tuum, et accipies mercedem tuam. A patrefamilias non exigeres antequam operareris, et a Deo exigis antequam opereris? Et
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. Diligite inimicos urõs. benefacite eis qͥ
uos oderunt. & orate ꝓ eis qͥ uos ꝑsequunt᷑. Hinc
ipse diabolus iuincitur. hincuictorie corona ꝑci¬
pitur. Ecce quanta nob̾ ds prestat de malis ho¬
minib. nec tam̃ scł̾m id qd̾ de illis nob p̃stat. sed
scdđ̾m maliciã eoꝵ retribuet cis. Uidete enĩqͣnta
nob̃ prestitit de ipso ĩmanissimo scełe iudȩ tra¬
ditoris. ludas qͥppe tradidit ad passionẽ filiũ di.
& ꝑ passionẽ filii di om̃s gentes redẽptȩ st̃ ad sa
lutem. Nec tñ ꝓ salute gentiũ merces reddita ẽ
iudȩ. s ꝓ eiꝰ malicia debitũ suppliqũ retributũ
ẽ. Nam si traditio xp̃i. & ñ tradentis animꝰ consi-¬

Expanded text:
cepit: «Diligite inimicos vestros, benefacite his qui cepit: «Diligite inimicos vestros, benefacite his qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos persequuntur» . Hinc ipse diabolus vincitur, hinc victoriae corona percipitur. Ecce quanta nobis Deus praestat de malis hominibus: nec tamen secundum id quod de illis nobis praestat, sed secundum malitiam eorum retribuet eis. Videte enim quanta nobis praestitit de ipso immanissimo scelere Judae traditoris. Judas quippe tradidit ad passionem Filium Dei, et per passionem Filii Dei omnes gentes redemptae sunt ad slutem; nec tamen pro salute gentium merces reddita est Judae, sed pro ejus malitia debitum supplicium retributum est. Nam si traditio Christi, et non tradentis animus consi
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ frustra dictũ ẽ. fidelis ds̃. qͥ ñ sinit uos
tẽptari supͣ ꝗͣ potestis ferre. s faciet cũ tẽptatioẽ
etiã exitũ ut possitis sustinere. Sic mittat in for-¬
nacem tribulationis ut coquat᷑ uas. ñ ut fran¬
tucũ psalmo corrigere. Id̾o enĩ uoces tuas habet
psalmꝰ. Quȩ st̃ uoces: Usq quo peccatores dñe.
usꝙ quo peccatores głabunt᷑: Psalmꝰ uoces tuas
habet. mͦ gͦ tu habeto uoces psalmi. Quȩ st̃ uoces
enĩ de malis exercet nos. flagellat nos. Ad ꝗͣ rem
flagellat: Utiq ad regnũ cęloꝵ. Flagellat enim
omnẽ filiũ quẽ recipit. Et qͥs ẽ filius cui ñ det dis¬
ciplinam pat̾ eiꝰ: Qd̾ cũ facit ds̃. ad hereditatem
sẽpit̾nam nos erudit. & hoc nob̃ prestat sepe de
malis hominibꝰ in qͥb exercet & ꝑficit dilectionẽ
nrãm. quã uult extendi usq ad inimicos. Neq
enĩ ꝑfecta dilectio xp̃iani. nͥcũ implet qd̾ xp̃c p̃¬

Expanded text:
Non enim frustra dictum est, «Fidelis Deus, qui non sinet vos Non enim frustra dictum est, «Fidelis Deus, qui non sinet vos tentari supra quam potestis ferre; sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere.» , sic mittat in fornacem tribulationis, ut coquatur vas, non ut frantu cum Psalmo corrigere: ideo enim voces tuas habebat Psalmus. Quae sunt voces? «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur?» Psalmus voces tuas habebat: modo ergo tu habeto voces Psalmi. Quae sunt voces eorum. Certe enim de malis exercet nos, flagellat nos. Ad quam rem flagellat? Utique ad regnum coelorum. «Flagellat» enim «omnem filium quem recipit: et quis est filius cui non det disciplinam pater ejus» ? Quod cum facit Deus, ad haereditatem sempiternam nos erudit; et hoc nobis praestat saepe de malis hominibus, in quibus exercet et perficit dilectionem nostram, quam vult extendi usque ad inimicos. Neque enim est perfecta dilectio christiani, nisi cum implet quod
Abbreviated transcription (Latin):
cinnauert̃ falsa crimina. qͥa uera inuenire noz
potuert̃. Et sanguinẽ innocentẽ condẽpnabuis.
Quare hoc totũ fit: in consequentib declarabit.
Et factꝰ ẽ mͥ dñs inqͥt in refugiũ. Non q̃reres tale
refugiũ. si ñ ꝑiclitareris. S ido ꝑiclitatꝰ es. ut
quȩreres. qͥa ille fingit dolorẽ in p̃cepto. facit mͥ
de malicia maloꝵ tribulationẽ. punctus tribu¬
latione cȩpi quȩrere refugium. qd̾ in illa felici¬
tate scłari desieram quȩrere. Quis eni facile re-¬
cordatur dm̃ qͥ semꝑ felix ẽ. & spe p̃senti gaudet:
Recedat spes scłi. & accedat spes di. ut possit dicere.
ꝙ factus ẽ mͥ dñs in refugiũ. Ad hoc doleã. ut fiat
mͥ dñs in refugiũ. & ds m̃s in auxiliũ spei meȩ.
Modo enĩ dñs spes. Quandu enĩ hic sumꝰ. in spe
sumus. ñdũ in re.S ne in spe deficiamꝰ ad est ꝓ¬
missor erigens nos. & tẽꝑans ipsa mala q̃ patim᷑

Expanded text:
cinnaverunt falsa crimina , quia vera invenire non cinnaverunt falsa crimina , quia vera invenire non potuerunt. «Et sanguinem innocentem condemnabunt.» Quare hoc totum fiat, in consequentibus declarabit.t, «mihi Dominus in refugium.» Non quaereres tale refugium, si non periclitareris: sed ideo periclitatus es, ut quaereres; quia ille fingit dolorem in praecepto. Facit mihi de malitia malorum, tribulationem; punctus tribulatione coepi quaerere refugium quod in illa felicitate saeculari desieram quaerere. Quis enim facile recordatur Deum, qui semper felix est, et spe praesenti gaudet? Recedat spes saeculi, et accedat spes Dei; ut possis dicere, «Et factus est mihi Dominus in refugium:» ad hoc doleam, ut fiat mihi Dominus in refugium. «Et Deus meus in auxilium spei meae.» Modo enim Dominus spes quamdiu enim hic sumus, in spe sumus, nondum in re. Sed ne in spe deficiamus, adest promissor erigens nos, et temperans ipsa mala quae patimur.
Abbreviated transcription (Latin):
de iusticia. attendis qd̾ mi nat᷑ d̾s. ite in ignẽ ȩt̃nũ.
qͥ paratꝰ ẽ diabolo & angłis eiꝰ &s ñ dimittis iustici¬
am. Timens gͦ ignẽ sẽpit̾nũ: contẽpnis dolores tẽ
porales. &. ꝓ eo qd̾ ꝓmisit ds̃. contẽpnis tẽporalẽ
felicitatẽ. Emi sit requiem. patere molestiã. Mina¬
tur ignẽ ȩt̃nũ. contẽpne dolores tẽporales. & uigi¬
lante. xp̃o tranquillet᷑ cor tuũ. ut ad portũ qͦq ꝑ-¬
uenias. Non enĩ ñ p̃parat. portũ. qͥ parauit nauim
Nunqͥd adheret tͥ sedes iniquitatis. qͥ fingis dolo¬
rem in p̃cepto: De hominib malis exercet nos.
& de illoꝵ insecutionibꝰ nos erudit. De malicia
mali flagellat᷑ bonꝰ. & de seruo em̃datur filiꝰ.
Ita fingit᷑ dolor in p̃cepto. Qd̾ illos posse ds per¬
Quare captabt̃: Qiia uerũ crim̃ ñ inueniunt
qd̾ obiciant. Quid enĩ captauert̃ in dño: Con¬

Expanded text:
de justitia; attendis quod minatur Deus, «Ite in ignem aeternum de justitia; attendis quod minatur Deus, «Ite in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angelis ejus» , et non dimittis justitiamporales; et pro eo quod promisit Deus, contemnis temporalem felicitatem. Promisit requiem; patere molestiam: minatur ignem aeternum; contemne dolores temporales: et evigilante Christo tranquilletur cor tuum, ut ad portum quoque pervenias. Non enim non praepararet portum, qui paravit navem. «Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui fingis dolorem in praecepto?» De hominibus malis exercet nos, et de illorum insecutionibus nos erudit. De malitia mali flagellatur bonus, et de servo emendatur filius: ita fingitur dolor in praecepto. Quod illos posse Deus perQuare captabunt? Quia verum crimen non inveniunt quod objiciant. Quid enim captaverunt in Domino? Con
Abbreviated transcription (Latin):
nes felicitatibꝰ scłi obhuiscerem̃ eũ .S ubi ange¬
res molestiarũ faciunt fluctꝰ aĩȩ. fides illa qus
ibi dormiebat excitat᷑ T ranquillũ enĩ erat qͥdo
dormiuit xp̃c in mari. Illo dormiente tẽpestas or¬
ta ẽ. &cȩperunt ꝑiclitari. Ergo xp̃iano in corde
& tranquillitas erit & pax. s quandu uigilat fi¬
des nr̃a. Si autẽ dormit fides nr̃a. ꝑiclitamur.
ĩꝑauit fluctibꝰ. cessauit ꝑiculũ. facta ẽ tͣnquillitas.
sic & te conturbant concupiscentiȩ malȩ. ꝑsuasio¬
nes malȩ. fluctus st̃. tͣnquillabunt᷑. Iã desꝑas & pu¬
tas tẽ ñ ꝑtinere ad dñm. euigilet fides tua excita
xp̃m in corde tuo. surgente fide iã agnoscis ubi
sis. Et si forte tẽptant fluctꝰ concupiscentiȩ. intu¬
ens qͥd ꝓmisit ds̃. & dulcedo ꝓmissoꝵ faciet te con¬
tẽptorem dulcedinũ scłi. Et si forte multe ur-¬
gent minȩ potentiũ maloꝵ. & ipse te expellunt

Expanded text:
ines felicitatibus saeculi, oblivisceremur eum. 25. Sed ubi angoines felicitatibus saeculi, oblivisceremur eum. 25. Sed ubi angores molestiarum faciunt fluctus animae, fides illa quae ibi dormiebat, excitetur. Tranquillum enim erat, quando dormivit Christus in mari: illo dormiente tempestas orta est, et coeperunt periclitari. Ergo in corde tranquillitas erit, et pax; sed quamdiu vigilat fides nostra: si autem dormit fides nostra, periclitamur. imperavit fluctibus, cessavit periculum, facta est tranquillitas : sic et te cum turbant concupiscentiae malae, persuasiones malae, fluctus sunt, tranquillabuntur. Jam desperas, et putas te non pertinere ad Dominum: evigilet fides tua, excita Christum in corde tuo; surgente fide, jam agnoscis ubi sis: et si forte tentant fluctus concupiscentiae, intueris quid promisit Deus; et dulcedo promissorum faciet te contemptorem dulcedinum saeculi: et si forte multae urgent minae potentium malorum, et ipsae te expellunt
Abbreviated transcription (Latin):
ta incredibilem modũ & in incredibilẽ modũ
et̾nũ głȩ pondus oꝑatur in nob. Ecce quantũ
p̃qum damꝰ. qͦdã mͦ unã siliquã ad accipiendos
thesauros sempit̃nos. Siliquã laboris ad requi¬
em incredibilem scđm qd̾ dictũ ẽ. iuxta uicre¬
dibilem modũ. & in incredibilẽ modũ et̾num
głȩ pondus oꝑatur. Gaudes ad tẽpus. noluib
fide. Tristis es ad tẽpus. noli desꝑare. Non tecor¬
rumpat felicitas. & ñ frangit aduersitas. nefor¬
te dicas in aĩo tuo. ñ potest fieri ut ds amiitat
a se iniqͦs. qͥ iustos ipsos emendat ut saluet:
Qui id̾o emendat ut erudiat. Si iustꝰ uixsalua¬
ret tͥ sedes iniqͥtatis. idẽ. ñqͥd adheret tͥ sedes
ĩꝑiũ. qͥ fingis dolorẽ in p̃cepto. qͥ & istos filios
sic uoluisti exercere & erudire. sic uolusti eis p¬
cepta dare. ut ñ essent sine timore. ne amarent
aliqͥd alud. & obhuiscerent᷑ te uerũ bonũ suĩ:
Bonꝰ ẽ as. Sicessaret ds. & ñ misceret amaritud¬

Expanded text:
bilem modum, aeternum gloriae pondus operatur nobis.» Ecce quantum pretium damus, quodam modo unam siliquam ad accipiendos thesauros sempiternos: siliquam laboris ad requiem incredibilem, secundum quod dictum est, «Juxta incredibilem modum, et in incredibilem modum, aeternum gloriae pondus operatur.» Gaudes ad tempus; noli illi fidere: tristis es ad tempus; noli desperare. Non te corrumpat felicitas, et non frangat adversitas: ne forte dicas in animo tuo, Non potest fieri, ut Deus admittat ad se iniquos, qui justos ipsos emendat, ut salvet; qui ideo emendat, ut erudiat. «Si Justus vix salitatis?» id est, Numquid adhaeret tibi sedes impiorum; «qui fingis dolorem in praecepto,» qui et istos filios sic voluisti exercere et erudire, sic voluisti eis praecepta dare, ut non essent sine timore, ne amarent aliquid aliud, et obliviscerentur te verum bonum suum? Bonus est Deus: si cessaret Deus, et non misceret amaritud