comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tet qd̃ aliud est in xp̃o deita¬
tis eius natura qd̃ est u¬
nigenitus filius patris
& alia humana natura quam in no¬
uissimis temporibr ꝓ dispensatione
susceꝑit. Propt̃ qd̾ iudendũ est primo
quid sit unigenitus filius di: qui mul¬
tis quidem & diuersis nominib ꝑ reb
uł opinonib appellantium nuncu¬
patur.Sapientia namq dr: sicut &
salomon dixit. Dñs creauit me initi
dauit me in initio prius qm terrã
faceret ⁊ priusqmͣ produceret fontes
aquarũ. anteqmͣ firmarent᷑ montes
qm saꝑientia: s unus atq idem est.
aliquid nos insubstantiuũ dicere. Cũ
eũ d̾i saꝑientiã nominamꝰ: idest ut
exemꝑli causa fixerim qd̃ eum ñ ue¬
lut anunal qd̃dam sapiens: s rẽ ali¬
quã q̃ sapientes efficiat inteisigamꝰ
p̾bentẽ se & m̃tib inserentẽ eoꝵ. qͥ
capaces uirtutũ eius atq intelligãtie

Expanded text:
quod aliud est in Christo deitatis ejus natura, quod est unigenitus Filius Patris; et alia humana natura quam in novissimis temporibus pro dispensatione suscepit. Propter quod videndum primo est quid sit Unigenitus filius Dei, qui multis quidem et diversis nominibus pro rebus vel opinionibus appellantium nuncupatur. Sapientia namque dicitur, sicut et Salomon dixit: «Dominus creavit me initiudavit me.» In initio priusquam terram faceret, priusquam produceret» fontes aquarum, antequam firmarentur montes,quam Sapientia, sed unus atque idem est. aliquid nos insubstantivum dicere, cum eum Dei Sapientiam nominamus; id est, ut exempli causa finxerim, quod eum non velut animal quoddam sapiens, sed rem aliquam quæ sapientes efficiat, intelligamus, præbentem se et mentibus inserentem eorum qui capac
Abbreviated transcription (Latin):
derrã bellis & insurgã in eos dicit
dñs sabaoth. & deperire faciã nomen
ip̃orũ & reliquias. & serã eorũ. Ma¬
uifestissime etiã ꝑ hec ostendit᷑ ceci¬
disse de celo is utiqi qͥ ꝑrius erat lu¬
cifer. ꝙ qui mane oriebat᷑. Si enĩ ut
putatur ne aliqua natura tenebraꝵ
erat. quomͦ ance fuisse lucifer drͣ.
quom᷑ poterat oriri mane. qui nichil
in se habebat ex luce: S &e saluator
docet nos de diabolo dicens: ecce uide¬
bam sathanam cecidisse de celo sicut
fulgur. Lux enim erat aliquando. S
tus sui potentiã mehilominꝰ fulguri
comparauit dicens. Sieut enĩ fulgur

Expanded text:
terram bellis, et insurgam in eos, dicit terram bellis, et insurgam in eos, dicit Dominus Sabaoth, et deperire faciam nomen ipsorum, et reliquias, et semen eorum.» Manifestissime per hæc ostenditur cecidisse de cœlo is utique qui prius erat Lucifer, et qui mane oriebatur. Si enim, ut putant aliqui, natura tenebrarum erat, quomodo ante fuisse Lucifer dicitur? Vel quomodo poterat oriri mane qui nihil in se habebat ex luce? Sed et Salvator docet nos de diabolo dicens: «Ecce video Satanam cecidisse» de cœlo sicut fulgur.» Lux enim erat aliquando. Sedtus sui potentiam nihilominus fulguri comparavit, dicens: «Sicut enim fulgur
Abbreviated transcription (Latin):
te excelso. supra montes excelsos. qui
sunt ad aquilonẽ. ascendam suꝑ nubes
ero similis altissimo. Nunc aũ in infer¬
nũ demergeris. & in fundam̃ta terre.
Qui te uideri.nt admirabunt᷑. suꝑ te.
& dicent. hic est homo qui exacerbabat
totã terrã. qui mouebat reges. qui fe¬
cit unuiersũ orbem desertũ. qui urbes
destruxit. nec eos qui in uinculis sunt
resoluit. Om̃s reges gentiũ dormiert̃
in honore: uusquisq in domo sua.
Tu uͦ proicieris in montib sieut mor¬
ticus execrabilis cum multis mortuis
qui tranfforati sunt gladiis. & des¬
cenderunt in infernã. Sicut uestim̃¬
tũ sanguine concretũ & infectũ ñ e¬
rit mundũ: ita nec tu quidẽ eris mũ¬
dus. Pro eo qd̾ terrã meã ꝑdidisti. &
ropulũ meũ occidisti. non manebis
ineternũ tempus. Sem̃ pessimũ pre¬
para filios tuos ad interfectionẽ ꝓ pec¬
catis patris tui. uti ne resurgant. &
terrã hereditate possideant. & repleãt

Expanded text:
te excelso super montes excelsos qui te excelso super montes excelsos qui sunt ad Aquilonem, ascendam» super nubes, ero similis Altissimo. Nunc autem in infernum demergeris, et in fundamenta terræ. Qui te viderint, admirabuntur super te, et dicent: Hic est homo qui exacerbabat totam terram, qui movebat reges, qui fecit universum orbem desertum, qui urbes destruxit, nec eos qui in vinculis sunt resolvit. Omnes reges gentium dormierunt in honore, unusquisque in domo sua: tu vero projicieris in montibus sicut mortuus execrabilis cum multis mortuis qui transfossi sunt gladiis, et descenderunt in infernum. Sicut vestimentum sanguine concretum et infectum non erit mundum, ita nec tu quidem eris mundus pro eo quod terram meam perdidisti, et populum meum occidisti, non» manebis in æternum tempus, semen pessimum. Præpara filios tuos ad interfectionem pro peccatis patris tui, ne» resurgant, et terram hæreditate possideant, et repleant»
Abbreviated transcription (Latin):
mur ergo dici hec de angło quodã
qui tyriorũ gentis dis pensande sit
sortitus officiũ. cui etiã anime eoꝵ
procurande uident᷑ ẽẽ cominisse.
Quam sane trũ uł quas tyriorũ
animas sentire debeamus. utrũ hane
que in fencis prouintie regionib
sita est. an aliam aliquã cuius hec
qmͣ in terris nouimus forma est.¬
& animas tyriorũ utrũ horũ an eoꝵ
qui domestici sunt illius tyri. q̃ spã¬
lit̾ intelligitur. in hoc loco ñ uidetur
requirendũ: ne forte uelut in tnsitu
de tantis & tam absconditis reb ui¬
deamur inquirere. qd̾ utiq propriũ rł
opus exigit ł laborem. Rursũ tñ etiã de
alia uirtute contraria ab ẏsaia propħa
talia quedam docemur. Ait enĩ. Quomodo
cecidit de celo lucifer qui mane oriebat᷑:
Confractus est & collisus ad terrã qui mi¬
mittebat ad om̃s gentes. Tu uͦ dixisti
in sensu tuo. Ascendam in celũ. suꝑ stel¬
las celi ponã sedem meã. sedebo in mon¬

Expanded text:
mur ergo dici hæc de Angelo quodam, mur ergo dici hæc de Angelo quodam, qui Tyriorum gentis dispensandæ sit sortitus officium, cui etiam animæ eorum procurandæ videntur esse commissæ. Quam sane Tyrum, vel quas Tyriorum animas sentire debeamus; utrum hanc quæ in Phoenices provinciæ regionibus sita est, an aliam aliquam cujus hæc quam in terris novimus, forma est; et animas Tyriorum utrum horum, an eorum qui domestici sunt illius Tyri quæ spiritualiter intelligitur, in hoc loco non videtur requirendum: ne forte velut in transitu de tantis et tam absconditis rebus videamur inquirere, quod utique proprium vel opus exigit, vel laborem. V. Rursum tamen etiam de alia virtute contraria ab Esaia propheta talia quædam docemur. Ait enim: «Quomodo» cecidit de cœlo Lucifer, qui mane oriebatur? Confractus est et collisus in terram, qui immittebat ad omnes gentes.» Tu vero dixisti in sensu tuo: Ascendam in cœlum, super stellas cœli ponam meum thronum, sedebo in mon
Abbreviated transcription (Latin):
creatus es tu. cum cherubin ꝑosui te
in monte sc̃o di. ultra sensũ suũ po¬
terit relaxare. ut de aliquo hominũ
ł scõrum non dicã tyri principe hec
dicta eẽ sus picetur: Aut quos lapides
igneos putabit. in quorũ medio homo
aliquis conuersari potuerit: Aut
quis ĩmaculatus ab ip̃ã die. qua
creatus est intelligi poterit. in quo
postea aliquando iniusticie in ip̃o
inuente sunt. & tune in terrã pro¬
iectus eẽ dicatur: Qd̃ utiq signifi
cat quia de eo drͣ. qui cũ non eẽt in
terra. in terrã proiectus est: ciuus
etiã scã pollutã ẽẽ dicunt᷑. Hec qͥdẽ
de principe tyri ex prophia ierechiel
q̃ in aduersariã uirtutẽ referuntur
ostendimꝰ: ꝑ que manifestissime de¬
monstratur. qd̾ scã ante uirtus hec
fuerit ac beata. De qua b̃itudine ex
quo in ea inuenta est iniquitas ruerit.
in derrã qr demersa sit. & ñ ꝑ naturã
conditionẽ ꝙ talis extiterit. Arbitra¬

Expanded text:
creatus es tu cum Cherubim, posui te creatus es tu cum Cherubim, posui te in monte sancto Dei,» ultra sensum suum poterit relaxare, ut de aliquo hominum vel sanctorum, non dicam Tyri principe hæc dicta esse suspicetur? aut quos lapides igneos putabit, in quorum medio homo aliquis conversari poterit? aut quis immaculatus ab ipsa die qua creatus est intelligi poterit, in quo postea aliquando injustitiæ in ipso invente sint, et tunc in terram projectus esse dicatur? Quod utique signifion esset in terra, in terram projectus est: cujus etiam sancta polluta esse dicuntur. Hæc quidem de principe Tyri ex propheta Ezechiele quæ in adversariam virtutem referuntur ostendimus, per quæ manifestissime demonstratur quod sancta ante virtus hæc fuerit et beata, de qua beatitudine, ex quo in ea inventa est iniquitas, ruerit, in terramque demersa sit, et non per naturam conditionemque talis extiterit. Arbitra
Abbreviated transcription (Latin):
pidum igneorum: fuisti inmacula¬
tus tu in dieb tuis. ex qua die crea¬
tus es tu. donec inuente sunt unqͥ¬
tates in te: ex multitudine negotia
neratus es a monte d'i. & eieci te
cherub de medio laꝑidũ ignitorũ.
Elatum est cor tuũ in decore tuo. cor¬
rupta est disciptina tua. cũ pulcri¬
tudine tua: propt̃ multitudinẽ
pecc̃orum tuorũ in derrã proieci te
corã regib. dedi te in ostentationẽ
atq illusionẽ propt̃ multitudinẽ
pecc̃orũ tuorũ & iniquitatũ tuaꝵ
ex negotiatione tua polliusti fcã
tua. Et educam ignẽ de medio tui.
& comedet de. & dabo te. in cinerẽ ac
fauillam suꝑ terrã. in conspectu
om̃ium uidentiũ te. & om̃s qui
sciebant te in gentib merebunt
suꝑer de. Perditio effectus es: & ñ
subsistes ultra ineternũ tempus.
hec cum ita dicta sint: quis est qui
audiens signaculũ similitudinis
& corona decoris. in delicus para¬
disi di fiuisti. uł audiens qd̾ ex quo

Expanded text:
pidum igneorum: fuisti immaculapidum igneorum: fuisti immaculatus tu in diebus tuis, ex qua die creatus es tu, donec inventæ sunt iniquitates in te: ex multitudine negotiatlneratus es a monte Dei. Et ejecit te Cherub de medio lapidum ignitorum: et elatum est cor tuum in decore tuo,» corrupta est disciplina tua cum pulchritudine tua: propter multitudinem peccatorum tuorum in terram projeci te» coram regibus; dedi te in ostentationem atque illusionem» propter multitudinem peccatorum tuorum et iniquitatum» tuarum ex negotiatione tua polluisti sancta tua. Et educam ignem de medio tui, et comedet te, et dabo te in cinerem ac favillam super terram in conspectu omnium dentium te; et omnes qui sciebant in gentibus, mœrebunt super te. Perditio effectus es, et non subsistes ultra in æternum tempus. Hæc cum ita dicta sint, qui est qui audiens: «Signaculum similitudinis, et corona decoris in deliciis paradisi fuisti;» vel audiens quod «ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
so d̾i constitutus. corona quoq de¬
coris ac pulcritudinis ip̃e fuisseͫ &
in paradiso dei immaculatus am¬
bulasse describitur. Et quomͦ ab a¬
liquo putari potest qd̃ iste talis non
unus fuerit de illis scĩs. beatis q
uirtutib quas utiq in bãtitudine
positas. non alio qm tali honore p̃¬
ditas eẽ credendum estͦ S iudeam
tandem quid etiã ip̃ã prophetie u̾¬
ba nos doceant. Et factus est sermo
m̃tũ suꝑ principẽ tyri: &e dic ei
hec dicit dñs d̾s. Tu signaculũ si¬
militudinis e corona decoris in de¬
licus parady si fuisti. Omi lapide ł
gemina bona exornatus es: & indutꝰ
sardio. & topario. & smaragdo. carbun¬
culo. & saphiro. ⁊ iaspide. argento
& auro insertis. & achate & amathi¬
sto & crisolito & berillo ⁊ onichino.
Auro quoq replesti thesauros tuos.
& proptuaria tua in temetip̃o. ex qua
die creatus es. cũ cherubin posu
te. In monte scõ di fuisti in medio la¬

Expanded text:
so Dei constitutus, corona quoque deso Dei constitutus, corona quoque decoris et pulchriin paradiso Dei ambulasse immaculatus describitur: et quomodo ab aliquo putari potest quod iste talis non unus fuerit de illis sanctis beatisque virtutibus, quas utique in beatitudine positas, non alio quam tali honore præditas esse credendum est? Sed videamus tandem quid etiam ipsa prophetiæ verba nos doceant: Et factus est, inquimentum super principem» Tyri, et dic ei: Hæc dicit Dominus Deus: Tu signaculum similitudinis, et corona decoris in deliciis paradisi fuisti:» omni lapide vel gemma bona exornatus es, et indutus sardio, et topazio, et smaragdo et carbunculo et sapphiro, et jaspide, argento et auro insertis, et achate, amethysto,» et chrysolitho, et beryllo, et onychio; auro quoque replesti thesauros tuos, et promptuaria tua in temetipso. Ex qua die creatus es cum Cherubim, posui te in monte sancto» Dei. Fuisti in medio la
Abbreviated transcription (Latin):
nuenimus namq in iecechiel ꝓ¬
pħa. duas quasdã propħias scrip¬
tas et̃ ad principẽ tiri: quarũ pͥma¬
fortasse uideatur alicui anteqmͣ au¬
diat. & socłam dici de homine aliquo
qui princeps fuerit tyriorum. Et sdo
nune interim nichil ex prima illa
lis est. ut nichil prorsus de homine
si de uirtute aliqua suꝑiore intelli¬
gi debeat. que de lapsa fuerit a suꝑi¬
orib. & in inferiora ac deteriora de¬
iecta. ex ip̃a deferemus exemplum.
er quo manifestissime demonstretur
contrarias istas malignas qr uirtu¬
tes. non naturales ẽẽ conditas uł
creatas. s de meliorib uenisse in
peius. atq in deterius cẽ conuersas.
beatas quoq illas uirtutes ñ eẽ
talis nature que contrariũ recipere
non possit. si uelit ac negligat᷑: &¬
status sui batitudinẽ non omĩ cau¬
tela custodiat. Si enĩ is qui dr᷑ prin¬
ceps tyri refertur quia int̾ scõs e¬
rat. & immaculatꝰ erat. & in paradi¬

Expanded text:
Invenimus namque in Ezechiele pInvenimus namque in Ezechiele propheta duas quasdam prophetias scriptas esse ad principem Tyri, quarum prfortasse videbitur alicui, antequam audiat et secundam, dici de homine aliquo qui princeps fuerit Tyriorum. Et ideo nos interim nihil de prima illa lis est, ut nihil prorsus de homine, sed de virtute aliqua superiori intelligi debeat, quæ delapsa fuerit a superioribus et in inferiora ac deteriora dejecta, ex ipsa deferemus exemplum ex quo manifestissime demonstretur contrarias istas malignasque virtutes non natura tales esse conditas, vel creatas, sed de melioribus venisse in pejus, atque in deterius esse conversas; beatas quoque illas virtutes non esse talis naturæ quæ contrarium recipere non possit si velit, ac negligat, et status sui beatitudinem non omni cautela custodiat. Si enim is qui dicitur princeps Tyri, refertur quia inter sanctos erat, et immaculatus erat, et in paradi
Abbreviated transcription (Latin):
positionis ostensa est. ut hec ei conse¬
quenter uideantur accidereꝰ Unde
suꝑest ut in om̃i creatura sui oꝑis
suorumq moturũ fuerit qd̾ uirtutes
iste q̃ uel principatũ agere in alus
uł potestatẽ exercere uł dominatio¬
nẽ indentur. ex merito & non ꝑ con¬
ditionis prerogatiuã prelate suit &
suꝑposite his quib precẽ uł in quos
potestatem exercere dnͣr. S ne de tan¬
tis ac tam difficilib rebus conseq̃n¬
tie solus ratione inuitati. uideamur
asserere atq ex coniecturis tm̃mõdo.
in as sensum cogere auditores: uide¬
amꝰ siquid etiã de scriꝑturis scĩs pos¬
simus assertionis assumere. quarũ
auctoritate hec credibiliꝰ astruant᷑.
it primo quidem de malis urtitibꝰ
quid scã scriptura contineat profe¬
remus. Tum deinde eciã de ceteris
erit illuminare dignatus. ut in reb̾
dam difficilib quid magis ueritati
sit proximũ: uł quid scđm reguilã
pietatis opinandum sit consequam᷑.

Expanded text:
positionis ostensa est, ut hæc ei consepositionis ostensa est, ut hæc ei consequenter videantur accidere. Unde superest ut in omni creatura sui operis suorumque motuum fuerit quod virtutes istæ quæ vel principatum agere in aliis, vel potestatem exercere, vel dominationem videntur, ex merito, et non per conditionis prærogativam prælatæ sint et superpositæ his quibus præesse vel in quos potestatem exercere dicuntur. IV. Sed ne de tantis ac tam difficilibus rebus consequentiæ solius ratione invitati videamur asserere, atque ex conjecturis tantummodo in assensum cogere auditores, videamus si quid etiam de Scripturis sanctis possumus assertionis assumere, quarum auctoritate hæc credibilius astruantur. Et primum quidem de malis virtutibus quid sancta Scriptura contineat, proferemus; tum deinde etiam de cæteris erit illuminare dignatus, ut in rebus tam difficilibus quid magis veritati sit proximum, vel quid secundum pietatis regulam opinandum sit, consequamur.
Abbreviated transcription (Latin):
stens. omĩ bono propositum ñ
postmodũ recepisse declinantes a
bono ꝑ arbitrii libertatẽ putentur.
s cum ipĩs simul substantialit ex¬
titisse similit̾ etiã potestates & uir¬
tutes. nec ẽẽ in eis iuniorẽ substan¬
tia sua posteriorem ꝙ malitiã. Illi
quoq quos mundi tenebraꝵ rectores
& principes appellauit. hoc qd̃ prin¬
cipantur & obtinent tenebras non ex
ꝑuersitate propositi s ex conditio¬
nis necessitate descendere. Eadẽ ꝙͦ¬
malignis &e demonib ummundis:
consequentie ip̃ius ratio coget intel¬
ligi. Qd̾ si hec ita de malignis contra¬
riis q uirtutib intelligi uidet᷑ ab¬
surdum. sicut certe absurdũ est
ut causa malitie ip̃arum remota ab
Arbitri sui proposito conditori earũ
necessario ascribatur. quomͦ non etiã
de bonis scĩs ꝙ turcutib cogimur. si¬
milia confiteri. idest quia substantia
sine dubio utiq & in patre. non enĩ
trinitatis natura habere aliquid cõ¬

Expanded text:
stens omni bono propositum non stens omni bono propositum non postmodum recepisse declinantes a bono per arbitrii libertatem putentur, sed cum ipsis simul substantialiter extitisse; similiter etiam potestates et virtutes, nec esse in eis juniorem substantia sua posterioremque malitiam. Illi quoque quos mundi tenebrarum rectores et principes appellavit, hoc quod principantur et obtinent tenebras, non ex perversitate propositi, sed ex conditionis necessitate dicuntur descendere. Eadem qmalignis et dæmonibus immundis, consequentiæ ipsius ratio coget intelligi. Quod si hæc ita de malignis contrariisque virtutibus intelligi videtur absurdum, sicut certe absurdum est, ut causa malitiæ ipsarum remota ab arbitrii sui proposito, Conditori earum necessario ascribatur, quomodo non etiam de bonis sanctisque virtutibus cogimur similia confiteri, id est, quia non substantialsine dubio utique et in Patre. Non enim Trinitatis natura habere aliquid com
Abbreviated transcription (Latin):
eis eent subiecti. & illos tales creatos
an meritũ aliqd̃ istud est. & p̃mium
uirtutis ꝑ qd̃ ad pocestatẽ istam dig¬
nitatẽ ꝙ uenerunt. necñ & hii q̃
bitudinis sedem stabilitatẽ ꝙ simul
cum substantie sue prolatione me¬
ruerint. ut ex uoluntace sola hoc
possideant creatoris. Uel q̃ appel¬
lantur dominationes. hoc qd̾ dñant᷑
non ꝑ profectus sui meritũ eis fu¬
erit additum. s conditionis p̃roga¬
tiua donatũ sit. & id̾o sit ab eis inse¬
parabile quodammꝰ ac naturale.
Qd̃ utiq si ita recipiamus ut pu¬
tentur scĩ angłi. & scẽ potestates. &
beate sedes. głose qr uirtutes. & mag¬
nifice dnãtiones substantialit̃ po¬
testates istas. ac dignitatis głas pos¬
sidere. consequent᷑ sine dubio ui¬
debitur. etiã ea q̃ in contrariis offi¬
ciis nominata sunt. Ad hunc modũ
intelligi debere: ita ut principatus
illi aduersũ quos est nobis collue¬
tatio illum ipm̃ obluctans ac resi¬

Expanded text:
eis essent subjecti, et illos tales creatos eis essent subjecti, et illos tales creatos an meritum aliquod istud est et præmium virtutis, per quod ad potestatem istam dignitatemque venerunt. Necnon et hi qui beatitudinis sedem stabilitatemque simul cum substantiæ suæ prolatione meruerint, ut ex voluntate sola hoc possideant Creatoris; vel quæ appellantur Dominationes, hoc quod dominantur, non per profectus sui meritum eis fuerit additum, sed conditionis prærogativa donatum sit, et ideo sit ab eis inseparabile quodammodo, ac naturale. Quod utique si ita recipiamus, ut putentur sancti Angeli, et sanctæ Potestates, et beatæ Sedes, gloriosæque Virtutes, et magnificæ Dominationes substantialiter potestates istas ac dignitates gloriasque possidere; consequens sine dubio videbitur etiam ea quæ in contrariis officiis nominata sunt, ad hunc modum intelligi debere: ita ut principatus illi adversus quos nobis est colluctatio, illud ipsum obluctans ac resi
Abbreviated transcription (Latin):
tes. & disꝑgeret filios adã. statuit
fines gentiũ scdm numerũ angłoꝵ
di. Et ido simul cum ceteris rauo¬
nabilib naturis. etiã humane ani¬
me ratio peruidenda est. Igitur tot¬
& tantis ordinum officiorum q no¬
minib cognominatis. quib certũ
est subee substantias. requirendũ
est utrũ conditor & creator om̃ium
ds. quosdam quidẽ ex his ita scõs fe¬
cerit ac beatos ut nicbil possint om¬
ita fecerit ut possint tam uircutis qmͣ
malitie effici capaces. aut si putan¬
dum est qd̃ alios ita fecerit ut om¬
nino incapaces sint ad uirtutẽ: Et
alios malitiam qͥdẽ nequaqmͣ pos¬
se recipere. solũmodo aũ posse in b̃a¬
titudine ꝑmanere. alios uͦ tales qͥ
possint utraq recipere. Ut aũ etiã ex
ipĩs nominib prima nobis inquisi¬
tio moueatur: consideremꝰ si scĩ angłi
Tum deinde etiã hii qui scĩ principa¬
tus appellant᷑. consideremus si sta¬
Tim ut creati a d̾o sunt principatũ¬
a deo exercere ceperunt in aliquos qͥ

Expanded text:
t filios Adam, statuit fines gentium secundum numerum Angelorum Dei.» Et idcirco cum cæteris rationalibus naturis etiam humanæ animæ ratio pervidenda est. III. Igitur tot et tantis ordinum officiorumque nominibus cognominatis, quibus certum est subesse substantias, requirendum est utrum conditor et creator omnium Deus, quosdam quidem ex his ita fecerit sanctos ac beatos ut nihil possint reita fecerit ut possint tam virtutis quam malitiæ effici capaces; aut si putandum est quod alios ita fecerit ut omnino incapaces sint ad virtutem, et alios malitiam quidem nequaquam posse recipere, solummodo autem posse in beatitudine permanere, alios vero tales qui possint utraque recipere. Ut autem etiam ex ipsis nominibus prima nobis inquisitio moveatur, consideremus si sancti Angeli Tum deinde etiam hi qui sancti Principatus appellantur, consideremus si statim ut creati a Deo sunt, principatum exercere cœperunt in aliquos qui
Abbreviated transcription (Latin):
brarũ harũ. quẽdam etiã sp̃ãlia ma¬
litie in celestib ab ip̃o paulo nomi¬
nantur. Qͥd aũ dicendũ est etiã de
spãlib malignis. & de demonib im¬
mundis. q̃ in euugłus nominant᷑
Tum deinde appellantur etiã q̃dã si¬
mili nomine celestia. s & q̃ dicunt᷑ ge¬
nu flectere. uł esse flexura in nomine
inũ. s & terrestria & inferna q̃ ꝑ or¬
dinẽ paulus enumerat. In eo sane lo¬
co in quo de rationabilibꝰ naturis
disseremus reticere ñ conuenit. de
nobis quidẽ hominibr qui utiq &¬
ipĩ rationabile animal ẽẽ dicum̃. S
ne illud quidẽ ociose p̃tereundũ ẽ:

Expanded text:
brarum harum, quædam etiam spiritualia mabrarum harum, quædam etiam spiritualia malitiæ in cœlestibus ab ipso Paulo nominantur. Quid autem dicendum est etiam de spiritualibus malignis, et dæmonibus immundis qui in Evangeliis nominantur? Tum deinde appellantur etiam quædam simili nomine cœlestia, sed quæ dicuntur genu flectere, vel esse flexura in nomine Jesu, sed et terrestria et inferna quæ per ordinem Paulus enumerat. In eo sane loco in quo de rationalibus naturis disserimus, reticere non convenit nec de nobis quidem hominibus, qui utique rationabile animal esse dicimur; sed ne illud
Abbreviated transcription (Latin):
ficiat. Culpe: si rationẽ recti tenorẽ q
supolicus subiacet. Qd̃ eciã de ipo di¬
abolo & his qui cum ip̃o sunt. & di¬
cunt᷑ angłi eius sentiendum est. Ex¬
ponende tñ sunt etiã appellationes
eorũ: ut scram q̃ sint illa de quib ser
mo mouendus est. Biaboli igit᷑ nom̃
& sathane & maligni multis in scͥp¬
ture locis designatur: qui & inimicꝰ
dã diaboli nominant᷑. S ce pͥnceps
mundi hunis qͥ utrũ ip̃e sit diabolꝰ
an alius quis nondũ manifeste de¬
claratum est. Principes quoq huius
mundi quidam dicunt᷑ sapientiam
quanda habentes q̃ destruetur. s u¬
trũ ipi sint isti principes qui & illi
sunt principatꝰ aduersus quos no¬
bis est colluctatio an alu sint: non
facile mͥ ab aliquo pronuntiandũ
uidetur. Post principatus aũ etiã po¬
testates quedam nominantur: aduer¬
sum quas colluctatio nobis est. ꝙ a¬
gon geritur. S et aduersus princi¬
pes mundi huius & rectores tene¬

Expanded text:
ficiat; culpæ, si rationem recti tenoremque ficiat; culpæ, si rationem recti tenoremque suppliciis subjacet. Quod etiam de ipso diabolo et his qui cum ipso suntExponendæ tamen sunt etiam appellationes eorum, ut sciamus quæ sint ista de quibus sermo nobis movendus est. Diaboli igitur nomen, et Satanæ, et Maligni in multis Scripturæ locis designatur, qui et inimicus eli diaboli nominantur, sed et princeps mundi hujus, qui utrum ipse sit diabolus, an alius quis, nondum manifeste declaratum est. Principes quoque hujus mundi quidam dicuntur sapientiam quamdam habentes quæ destruetur: sed utrum ipsi sint isti principes qui et illi sunt principatus adversus quos nobis est colluctatio, an alii sint, non facile mihi ab aliquo pronuntiandum videtur. Post principatus autem, etiam potestates quædam nominantur adversus quas colluctatio nobis est, et agon geritur: sed et adversus principes mundi hujus, et rectores tene
Abbreviated transcription (Latin):
dam sedes & dominationes. & princi¬
patus. & potestates. Et post enumera¬
tionẽ horum uelut alia adhuc q̃dam
rationabilia atq ordines eẽ sentiens
p̃ter eos quos supra dixerat ait de
saluatore. qui est suꝑ omem principa¬
tum & potestatẽ & uirtutẽ & domina¬
tionem & omẽ nom̃ qd̃ nominat᷑. ñ so¬
lum in hoc scło s etiã in futuro. Ex qͦ
uidelicet ostendit ẽẽ quedam pret̾ hec
que commemorauit. que nominent᷑
quidem in hoc seculo ñ tñ ab ip̃o enu¬
merata nunc fuerint. forte ne ab alio
aliquo intellecta: ẽẽ uͦ alia q̃ in hoc
seculo quidẽ ñ nominent᷑. in futuro
ym deinde sciendũ est quia
omẽ qd̃ rationabile est. & ra¬
tionis terminos statutaꝙ
declinat: sine dubio ꝑ p̾uaricationẽ
recti uustiq efficitur in pecc̃o. Est ergo
omĩs creatura rationabilis laudis
ꝙ culpe capax. laudis. si scd̾m rati¬
onẽ quã in se habet ad meliora pro¬

Expanded text:
dam Sedes, et Dominationes, et Princidam Sedes, et Dominationes, et Principatus, et Potestates, et post enumerationem horum, velut alia adhuc quædam rationabilia officia atque ordines esse sentiens præter eos quos supra dixerat, ait de Salvatore: «Qui est super omnem Principatum, et Potestatem, et Virtutem, et» Dominationem, et omne nomen quod nominatur non solum in hoc sæculo, sed etiam in futuro.» Ex quo videlicet ostendit esse quædam præter hæc quæ commemoravit, quæ nominentur quidem in hoc sæculo, non tamen ab ipso enumerata nunc fuerint, forte nec ab alio aliquo intellecta esse vero alia quæ in hoc sæculo quidem non nominentur, in futuro na deinde sciendum est, quia omne quod rationabile est, et rationis terminos statutaque declinat, sine dubio per prævaricationem recti justique efficitur in peccato. Est ergo omnis creatura rationabilis laudis et culpæ capax: laudis, si, secundum rationem quam in se habet, ad meliora pro
Abbreviated transcription (Latin):
tionabili deserentes. Oportu nius tñ
in loco proprio de omĩ rationabili
natura que in tria genera spẽs qr di¬
de rationabilib naturis. Post eã dis¬
Consequens est etiã de naturis ratio¬
nabilibr ac de spẽbr earũ & ordimbr ł
officus tã sc̃ãrum qmͣ etiã maligna¬
rũ uirtutũ. S & de his qui int̾ has¬
idest bonas & malas medii quidã st̃¬
& adhuc in agone atq in certamine
positi. pauca disserere. Quã plurima
nãq in sc̃is scripturis nomina mue¬
nimus ordinum quorũdã atq offici¬
orum.tam scõrum qmͣ etiã contrarioꝵ¬
q̃ nomina prius proponentes. tũ dein¬
de quid sibi uelit eorum significatio
ꝓ uirib nr̃is discutere ꝑtemptabimꝰ
Sunt quidam scĩ angłi ddi: quos pau¬
lus mynisteriales spẽ appellat. ad mi¬
nisterium destinatos. propt̾ eos qͥ h̃e¬
ditatẽ capient in salutẽ. Apud ipm
quoq seĩ paulim. inuenimiꝰ nes cio
unde sumentem. cognominantẽ tñ qͥs¬

Expanded text:
tionabili disserentes. Opportunius tamen tionabili disserentes. Opportunius tamen in loco proprio de omni rationabili natura quæ in tria genera speciesque diDe rationabilibus naturis. I. Post eam disconsequens est etiam de naturis rationabilibus, ac de speciebus earum et ordinibus, vel officiis tam sanctarum quam etiam malignarum virtutum, sed et de his qui inter has bonas et malas medii quidam sunt et adhuc in agone atque in certamine positi, pauca disserere. Quamplurima namque in sanctis Scripturis invenimus ordinum quorumdam atque officiorum tam sanctorum quam etiam contrariorum nomina: quæ prius proponentes, tum deinde quid sibi velit horum significatio, pro viribus nostris discutere pertentabimus. Sunt quidam sancti Angeli Dei, quos Paulus ministeriales spiritus appellat ad ministerium destinatos, propter eos qui hæreditatem capiunt in salutem. Apud ipsum quoque sanctum Paulum invenimus, nescio unde sumentem, cognominantem tamen quas
Abbreviated transcription (Latin):
mo pauca excidunt. tum deinde etiã
plura. & ita ꝑ multum tempꝰ abeunt
onsia in obluuonẽ. atq uniuersa ex
memoria penitus abolentur. fotest
sane fieri ut cum decidere ab initio
ceꝑit. & parua ad huc corrũpi negli¬
gentia: si resuscitetur. Ac citius in
semetipmñ reuertatur. reparet ea q̃
Adhuc nuꝑ amissa sunt: & recolat
ea q̃ ab eo fuerant tenui adhuc aboli¬
tione sublata. Transferamꝰ nẽ hec
ad eos qui se dei scientie ac sapientie
dediderunt: cuius eruditio atq in¬
dustria incomparabilib om̃s resi¬
quas disciplinas suꝑeminet modis.
& scd̾m proposite similctudinif for¬
mam uel que sit assumptio scientie.
uel que sit eius abolitio contemple¬
mͦ: maxime cum audiamꝰ ab apło qd
de ꝑfectis drͣ. qd̃ facie ad faciem głam
dñi ex mysteriorum reuelationib spe
excessu quodam usi hec diximus: ec
sermonẽ de anima. quia ineiderat
strictim licet contingendũ putauimꝰ.
uicinum utpote locum de natura ra¬

Expanded text:
m pauca excidunt, tum deinde etiam m pauca excidunt, tum deinde etiam plura, et ita per multum tempus abeunt omnia in oblivionem, atque universa ex memoria penitus abolentur. Potest sane fieri, ut cum decidere ab initio cœ- perit, et parva adhuc corrumpi negligentia, si resuscitetur, et citius in semetipsum revertatur, reparet ea quæ adhuc nuper amissa sunt, et recolat ea quæ ab eo fuerant tenui adhuc abolitione sublata. Transferamus nunc hæc ad eos qui se Dei scientiæ ac sapientiæ dediderunt, cujus eruditio atque industria incomparabilibus omnes reliquas disciplinas supereminet modis, et secundum proposita similitudinis formam vel quæ sit assumptio scientiæ, vel quæ sit ejus abolitio contemplemur: maxime cum audiamus ab Apostolo quod de perfectis dicitur, quod facie ad faciem gloriam Domini ex mysteriorum revelationibus specexcessu quodam usi hæc diximus, et sermonem de anima qui inciderat, strictim licet contingendum putavimus, vicinum utpote locum de natura ra
Abbreviated transcription (Latin):
istam diminitionẽ uł lap¬
sum eorũ qui se negligentius
egerint. ostendamus: etiã similitu¬
dine alicunis exempli uti non uide¬
tur absurdũ. Igit᷑ si sit aliquis qͥ
ꝑitia ł arte uerbi. grã geometrie ł me¬
dicine paulatim fuerit imbutus. us¬
quequo uenerit ad ꝑfectum multo sci¬
licet tempore institutionib. atq exer¬
citus semecipm̃ informans. ut ad in¬
degrum supradicte artis assumat dis¬
ciplinam. huic numqm profecto acci¬
dere poterit ut cum ꝑitus dormierit
euigilet imperitus. Non enĩ ea q̃ ꝑ
lesionem aliquã uł debilitatẽ acci¬
dunt in mẽdiũ adducere aut cõme¬
morare nunc conuenit. Neq enĩ si¬
militudini proposite exemploq con¬
ueniunt. Sedm id ergo qd̾ proposiumꝰ
geometres ille ul medicus donec exer¬
cet se in meditationib artis sue. et
rationabilib institiitis. ꝑmanet apd̾
eũ & scientia discipline. si uͦ dissimu¬
let ab exercitiis & negligat ab indu¬
stria: paulatim ꝑ negligentiã pri¬

Expanded text:
istam diminutionem, vel lapsum eorum qui se negligentius egerint ostendamus, etiam similitudine alicujus exempli uti non videtur absurdum. Igitur si sit aliquis qui peritia vel arte, verbi gratia, geometriæ, vel medicinæ paulatim fuerit imbutus usquequo venerit ad perfectum, multo scilicet tempore institutionibus atque exercitiis semetipsum informans ut ad integrum supradicta artis assumeret disciplinam huic nunquam profecto accidere poterit, ut cum peritus dormierit, evigilet imperitus. Non enim ea quæ per læsionem aliquam vel debilitatem accidunt, in medium adducere aut commemorare nunc convenit: neque enim similitudini propositæ exemploque conveniunt. Secundum ergo id quo proposuimus, geometres ille vel medicus donec exercet se in meditationibus artis suæ, et rationabilibus institutis, permanet apud eum etiam scientia disciplinæ. Si vero dissimulet ab exercitiis, et negligat ab industria, paulatim primo per negligentia
Abbreviated transcription (Latin):
posse ea ꝑ hoc animantia designari.
fieri solet. Ait ergo mandatũ ego au¬
omĩb stellis p̃cepi. Que sunt aũ ista
p̃cepta: Scilicet ut unũqd̃q astrũ
suo ordine. suis q cursib indulte sͥ
quantitatis splendorẽ prebeat mun¬
do. Aliis enĩ qui uocant᷑ planete mo¬
uent᷑ ordinib: alus bii quos apla¬
nis uocant: in quo illud manifeste
ostendit᷑. qd̃ neq motus illius corꝑis
sine anima effici potest. neq q̃ ani¬
mantia sunt possunt aliqũ ẽẽ sine
motu. Stelle uͦ cum tanto ordine ac
tanta ratione moueant. ut in nullo
prorsus aliqñ cursus earũ uisus sit
impeditus: quomͦ ñ uttra omẽm
stoliditatem est tantũ ordinẽ. tantã¬
q discipline ac rationis obseruan¬
tiam. dicere ab inrationabilib eri¬
g uł expleri: Apud ieremiã sane
etiã regina celi luna eẽ nominat᷑.
Qd̾ si animantes sunt stelle. & ra¬
tionabiles animantes sine dubio
uidebitur inter eas etiã profectus

Expanded text:
posse ea per hoc animantia designari, posse ea per hoc animantia designari, s animantibus fieri solet. Ait ergo: Mandatum ego omnibus stellis præcepi. Quæ autem sunt ista præcepta? scilicet ut unumquodque astrum suo ordine suisque cursibus indultæ sibi quantitatis splendorem præbeat mundo. Aliis enim qui vocantur planetæ, moventur ordinibus, aliis hi quos ἀπλανεῖς vocant. In quo id manifestissime ostenditur, quod neque motus illius corporis sine anima effici potest; neque quæ animantia sunt, possunt aliquando esse sine motu. Stellæ vero cum tanto ordine ac tanta ratione moveantur, ut in nullo prorsus cursus earum aliquando visus sit impeditus, quomodo non est ultra omnem stoliditatem tantum ordinem, tantamque disciplinæ ac rationis observantiam dicere ab irrationabilibus exigi vel expleri? Apud Hieremiam sane etiam regina cœli luna esse nominatur. Quod si animantes sunt stella, et rationabiles animantes, sine dubio videbitur inter eas et profectus
Abbreviated transcription (Latin):
a contagione peccĩ. Ita nãq scriptũ
est. stelle quoq ñ sunt munde in
conspectu eus. Non qd̃ utiq de corꝑis
earum splendore sentiat᷑. uerbi cau¬
sa ut si diceremus uestim̃tũ ñ est
mundũ. Qd̃ si intelligat᷑. ad condi¬
toris sine dubio reuocat᷑ iniuriã: si
qͥd immundũ in splendore earũ. ⁊ in¬
corpore accusetur. Si enĩ ꝑ industriã
suam neq lucidus sibi corpus assu
cur quasi non munde stelle culpent᷑.
si neq quia munde sunt laudabunt᷑:¬
Si ut manifestius hoc intelligi possit.
etiã illud pͥmo debemus inquirere
si animantia bec eẽ & rationabilia in¬
telligi fas est. Tum deinde utrũ ip̃aꝵ
anime pariter. cum ipĩs corporibi
ettiterunt. an anteriores corporibr
uideant᷑. S ⁊ post consũmationẽ scłi
si intelligendũ est eas relaxandas eẽ
corporib. Et sicut nos cessamus ab
hac uita. si ita etiã ip̃a a mundi illu¬
minatione cessabunt. quamuus hec
inquirere audacie cuus dam uideat᷑.

Expanded text:
e peccati. Ita namque scriptum est: «Stellæ quoque non sunt mundæ in conspectu ejus.» Quod non utique de corporis earum splendore sentitur; verbi causa, ut si diceremus, Vestimentum non est mundum quod si ita intelligatur, ad conditoris sine dubio revocatur injuriam, si quid immundum in splendore earum corporis accusetur. Si enim per industriam suam, neque lucidius sibi corpus assumcur quasi non mundæ stella culpentur, si neque, quia mundæ sunt, laudabunt manifestius intelligi possint, etiam illud primo debemus inquirere, si animantia hæc esse et rationabilia intelligi fas est; tum deinde utrum animæ ipsarum pariter cum suis corporibus extiterunt, an anteriores suis corporibus videantur: sed et post consummationem sæculi si intelligendum est eas relaxandas esse corporibus; et sicut nos cessamus ab hac vita, si ita etiam ipsæ a mundi illuminatione cessabunt. Quamvis hoc inquirere audaciæ cujusdam videatur,
Abbreviated transcription (Latin):
lo habuisse locum. inter scõs partiei¬
passe de luce. de qua om̃s seĩ partici¬
pant. ex qua &e angłi lu efficrunt᷑: &
apti lux mundi dicunt᷑ a dño. hoc er¬
go modo erat etiã ista lux aliqñ. ante¬
qmͣ preuaricaretur & caderet in hc̃ lo¬
cum. & gła eius conuerteretur in pul¬
uerẽ. qd̾ est proprie impiorũ sic̃ & pro¬
pħ̃a dixit. ex quo &e princeps huius
mundi. idest terrene habitationis
appeilatus est. Principatũ nãq egit
in eos qui eius malitie obsecuti sc̃
qm̃quidẽ totus hic mundꝰ mundũ aũ
nunc terrenũ istũ appello locũ in
maligno positus est. & in boc apostata.
Qd̾ autẽ apostata sit iste idest refuga.
fugam. Certum est aũ quia draco
ip̃e diabolus intelligit᷑. Si ergo con¬
trarie uirtutes nominant᷑: & ĩma¬
nulli substantialit in est. s sanctitas
in omi creatura accidens est res. qd̾
autẽ accidit. & decidere potest. & iste
uirtutes contrarie immaculate aliqñ
fuerunt. & inter illas utiq fuerunt

Expanded text:
et habuisse locum inter sanctos, et participasse de hac luce, de qua omnes sancti participant, ex qua Angeli lucis efficiuntur, et Apostoli lux mundi dicuntur a Domino. Hoc ergo modo erat etiam iste lux aliquando antequam prævaricaretur et caderet in hunc locum, et gloria ejus converteretur in pulverem, quod est proprie impiorum, sicut et Propheta dicit, ex quo et princeps hujus mundi, id est terrenæ habitationis appellatus est principatum namque egit in eos qui ejus malitiæ obsecuti sunt, quoniam quidem totus hic mundus  mundum autem nunc terrenum istum appello locum in maligno positus est, et in hoc apostata. Quod autem apostata sil iste, id est refuga, fugam. Certum est autem quia draco ipse diabolus intelligitur. Si ergo contrariæ virtutes nominantur, et immanulli substantialiter inest, sed sanctitas in omni creatura accidens res est, quod autem accidit, et decidere potest, et istæ virtutes contraria immaculatæ aliquando fueru
Abbreviated transcription (Latin):
obtinet. idest sol & luna & stelle. ua¬
nitati subiecta dicunt᷑ corporib in¬
dita. atq ad illuminandi officium
humano generi deputata. Et ñ inqͥt
uolens creatura hec uanitati subiec¬
ta est. Non enĩ uoluntate exibendũ
suscepit minist̾iũ uanitati. s qm̃ uo

Expanded text:
m; id est, sol et luna et stellæ vam; id est, sol et luna et stellæ vanitati subjecta dicuntur, corporibus indita, atque ad illuminandi officium humano generi deputata. «Et non, inquit, volens creatura hæc vanitati subjecta est.» Non enim voluntate exhibendum suscepit ministerium vanitati, sed quo
Abbreviated transcription (Latin):
s propt̃ eum qui subiecit in spe.
quia & ip̃a creatura libabit᷑ a ferui¬
tute corruptionis in libertate głe
filiorum diꝰ. Cui obsecro uanitati cre¬
atura subiecta est. uł q̃ creatura ł
quomodo ñ uolens uł sub qua spe.
quo autẽ modo ipã creatura libabr᷑
a seruitute corruptionisͤ S & alibi
ipẽ apłs dicit. Nam expectatio crea¬
ture reuelationẽ filiorũ di expectat
Et iterũ alibi ait. Non solũ aũ nos. s
& ip̃a creatura congemiscit. & condolee
usq nunc. Unde inquirendus est
qͥ sit gemitus eius. ł qui sint dolores
eius. Et primo ergo uideamꝰ q̃ est ua¬
nitas. cui creatura subiecta est. Ego
quidem Arbitror ñ aliam ẽẽ uanita¬
tẽ qmͣ corpora. nam licet ethereũ fit
auanitas. Respexi em̃ inquit &
uidi uniuersa q̃ sub sole sunt. & e¬
ce omĩa uanitas. hiuic ergo uanitati
creatura subiecta est. illa p̃cipue
creatura q̃ utiq maximũ in hoc mun¬
do & egregiũ oꝑis sui principatũ¬

Expanded text:
ecit in spe, quia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertatem gloriæ filiorum Dei.» Cui obsecro vanitati creatura subjecta est, vel quæ creatura, vel quomodo non volens, vel sub qua spe? quo autem modo ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis? Sed et alibi ipse Apostolus ait: «Nam expectatio creaturæ revelationem filiorum Dei expectat.» Et iterum alibi ait: «Non solum autem nos, sed et ipsa creatura congemiscit, et condolet usque nunc. D Unde inquirendum est qui sit gemitus, vel qui sint dolores ejus. Et primo ergo videamus quæ est vanitas cui creatura subjecta est. Ego quidem arbitror non esse aliam vanitatem quam corpora: nam, licet æthereum sit a vanitas: respexi enim, inquit, et vidi universa» quæ sub sole sunt, et ecce omnia vanitas. ›» Huic ergo vanitati creatura subjecta est, illa præcipue creatura quæ utique maximum in hoc mundo et egregium operis sui obtinet
Abbreviated transcription (Latin):
Iohannem dico tripudiantẽ in ma¬
tris utero. & magna se exultatione
iactantẽ. ꝓ eo qd̃ salutationis uox
marie ad aures elysabeth sue matͥs
aduenerat. Quomodo simul eũ cor
pore ficta est & plasmata etiã illius
anima q̃ anteqm̃ in utero formaret᷑
notus ẽẽ dicitur do. & anteqm de
uulua procederet sanctificatus ab
eo est: Ne forte non uidicio neq ꝓ me¬
simul cũ corporib asseuerat. Quan¬
tũ igit᷑ ex comparatione humam sta¬
tus concipi potest. consequens puto
multomagis hec de celestib sentienda.
q̃ etiã in hominib ratio ip̃a & scrip¬
ture auctoritas uidet᷑ ostendere. S
uideamus siquã proprie etiã de ip¬
sis celestib significantiã apud scrip¬
turã scãm possumus inuenire. Pau¬

Expanded text:
Joannem dico tripudiantem in utJoannem dico tripudiantem in utero matris, et magna se exultatione jactantem pro eo quod salutationis. vox Mariæ ad aures Elizabeth suæ matris advenerat. Quomodo cum corpore simul ficta est et plasmata etiam illius anima qui, antequam in utero formaretur, notus esse Deo dicitur, et antequam de vulva procederet, sanctificatus est ab eo? Ne forte non judicio, nec pro mesimul cum corporibus asseverat. Quantum ergo ex comparatione humani status concipi potest, consequens puto multo magis hæc de cœlestibus sentienda, quæ etiam in hominibus ratio ipsa et Scripturæ auctoritas videtur ostendere. V. Sed videamus si quam proprie etiam de ipsis cœlestibus significantiam jam apud Scripturam sanctam possimus invenire. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
disputationis inuerat. utrũ cũ cor¬
porib animata parit̾ uideant᷑. eo¬
in tempore fuisse cum dicit scriptura
quia fecit d̾s duo luminaria mag¬
na. luminare maius in principatũ
diei. ⁊ luminare minus in principa¬
tum noctis: & stellas: an non cum
ipĩs corꝑorib s extrinsecus factis
iam corporibi inseruit spm̃ ꝑuiden¬
dũ est. Ego quidẽ suspicor extrinsecus
bitur de scripturis boc ostendere: nã
ꝑ coniecturã facilis assertio ẽẽ uide¬
bit᷑. script᷑arũ aũ testimonus utiq
difficilius affirmat᷑. Nam ꝑ con¬
iecturas ita possibile est ostendi. Si
hominis anima q̃ utiq inferior est.
inserta. multomagis eoꝵ animantiũ
que celestia designant᷑. Nam quantũ
ad homines expectat. quom̃ cũ creꝑe
simul ficta anima uidebitur eius
qui in uentre fratrem suũ supplan¬
dauit. idest iacob: Aut quomͦ simul
cum corpore ficta est anima ł plasma¬
ta eius qui adhuc in uentre matͥs
sue positus. repletus est spũ scõ:

Expanded text:
utationis invenit, utrum cum corporibus pariter animata videantur eo tempore, cum dicit Scriptura quia fecit Deus duo luminaria magna, et luminare majus in principatum diei, et luminare minus in principatum» noctis, et stellas:» an non cum ipsis corporibus, sed extrinsecus factis jam corporibus inseruit spiritum, pervidendum est. Ego quidem suspicor extrinsecus bitur de Scripturis hoc ostendere. Nam per conjecturam facilis assertio esse videbitur Scripturarum autem testimoniis utique difficilius affirmatur. Nam per conjecturas ita possibile est ostendi. Si hominis anima, quæ utique inferior est dtur inserta, multo magis eorum animantium quæ cœlestia designantur. Nam quantum ad homines spectat, quomodo cum corpore simul ficta anima videbitur ejus qui in ventre suum fratrem supplantavit, id est Jacob? Aut quomodo simul cum corpore ficta est anima, vel plasmata ejus qui, adhuc in ventre matris suæ positus, repletus est Spiritu sancto?
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ip̃ã int̾ ꝑrincipatꝰ haberi conue¬
principatũdiei facta uł noctis: an
putanda sint istum solem habere
principatũ diei ac noctis quas illu¬
minando officium gerunt. ñ tñ si at
de illo ordine atq officio principatuũ
omĩa. siue q̃ in celis siuc q̃ in terra:
non potest dubitari qd̃ etiã ea q̃ in
firmam̃to sunt. qd̃ celum utiq ap¬
pellatur. in quo luminaria ipã posi¬
ta eẽ dicunt᷑. inter celestia numerent᷑.
Tunc deinde cum omĩa facta eẽ ꝙͣ cre¬
ata. & in his q̃ facta sunt. nicbil ẽẽ
qd̃ non bonũ malum q recipiat
atq utriusq capax sit. euident̃ ser¬
mo disputationis eͣuenit: quomͦ pu¬
tabit᷑ consequens qd̾ etiã nr̃orũ qui¬
dam de sole ⁊ luna uł syderibz opi¬
nant᷑. ut inconuertibiles sint. ꝙ cõ¬
trarii incapaces: Idq nonnulli etiã
de angłis scĩs: heretici uͦ etiã de ani¬
mab q̃ apud illos spãles nature
appellantur. estimauerunt. Primo gͦ

Expanded text:
a inter principatus haberi conveprincipatum diei facta, vel noctis; an putanda sint istum solum habere principatum diei ac noctis, quas illuminando officium gerunt, non tamen sint de illo ordine principatuum  sunt in terra, non potest dubitari quod etiam ea quæ in firmamento sunt, quod cœlum utique appellatur, in quo luminaria ista posita esse dicuntur, inter cœlestia numerentur. Tum deinde cum omnia facta esse vel creata, et in his quæ facta sunt, nihil esse quod non bonum malumque recipiat, atque utriusque capax sit, evidenter sermo disputationis invenerit; quomodo putabitur consequens quod etiam nostrum quidam de sole et luna vel sideribus opinantur, ut inconvertibiles sint, et contrarii incapaces? Idque nonnulli etiam de sanctis Angelis, hæretici vero etiam de animabus quæ apud illos spiritualis naturæ appellantur, existimaverunt. Primo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
mus generasi nobis sermo¬
ne digesta sint. ꝑ consequentiã
magis intellecturũ quã defratto dog¬
mate pertractata. atq discussa de
uideamꝰ q̃ sint de quib disserere
in consequentib conuenit scđ̃m
dognia nr̃m: idest scdm eccłie fidẽ.
Om̃s anime atq om̃s rationabi¬
les nature foẽ sunt ł create. siue

Expanded text:
sermone digesta sint, per consequentiam magis intellectuum quam definito dogmate petractata atque discussa de videamus quæ sint de quibus disserere in consequentibus convenit secundum dogma nostrum, id est secundum Ecclesiæ fidem. Omnes animæ atque omnes rationabiles na
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃. Omĩa ꝑ ipm facta sunt:
ce sine ip̃o factũ est nichil. ꝑ spẽs aũ
ac numeros ordinẽ q describens ea
sunt. q̃ in celis sunt. & q̃ in terra. si¬
ue iuisibilia. siue inuisibilia. siue¬
sedes. siue dnãtiones. siue principatꝰ
siue potestates: om̃a ꝑ ipm̃. & in
ipõ cr̃eata sunt: & ip̃e est ante oms.
⁊ ipẽ est caput. Mamfeste ergo in
pronuntiat. siue uisibilia q̃ sunt
corporalia. siue inuisibilia q̃ ñ alia
eẽ arbitror qmͣ incceporeas substanti¬
porea itł incorporea generalit̃ dixerat:
ut mͥ uidetur in sequentib enumerat
spẽs. idest sedes. dominationes. prin¬
cipatus. potestates. uirtutes. Hec au
a nobis predicta sint uolentib ꝑ or¬
dinẽ ad inquisitionẽ solis ⁊ lune ł

Expanded text:
pud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso fac» tum est nihil.» Per species autem et numeros ordinemque describens ea sunt quæ in cœlis sunt» et quæ in terra, sive visibilia, sive invisibilia, sines, sive Principatus, sive Potestates, omnia per ipsum et in ipso creata sunt, et ipse est ante omnes, et ipse est caput.» Manifeste ergo in pronuntiat, sive visibilia quæ sunt corporalia, sive invisibilia, quæ non alia etiam arbitror quam incorporeas spiritporea vel incorporea generaliter dixerat, ut mihi videtur, in sequentibus enumerat species, id est Sedes, Dominationes, Principatus, Potestates, Virtutes. Hæc autem a nobis prædicta sint volentibus per ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
consequens est in nobis ẽẽ atqr in nr̃is
desidiam ⁊ negligentiam ex beatitudi¬
ne. in malitiam ꝑditionẽq uergamꝰ.
in trã ut nimius profectus ut ita di¬
xerim malitie. si qui in tmn sui negle¬
ut ea q̃ dicitur contraria uirtꝰ efficiat᷑

Expanded text:
in nobis esse, atque ine nostris desidiam et negligentiam a beatitudine in malitiam et perditionem vergamus in tantum ut nimius profectus, ut ita dixerim, malitiæ, si quis in tantum sui negleut ea quæ dicitur contraria virtus eff