comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dauid regnuim dicit israelitice plebis.
quod suo tempore dauid lubente pa¬
niter et iuuante dño. fide li deuotione
gubernauit. Dedit ergo dñs redem¬
do hunc de genere dauid in carna¬
ri disposit: ut ppłm quem daiuid tẽ¬
porali imperio rexit. ip̃e gr̃a spirita¬
li ad eternum proueheret regnum
de quo apls ait. Qui eruit nos depo¬
testate tene braꝵ: et transtulit in
regnum filii caritatis sue. Liinc est
quod idem ppłs diuino admonitus
instinctir cum passiuus ille ieroso¬
limã proꝑaret. in eurs laudem gau¬
dens detantabat: benedictus qui ue¬
int in nõie dñi rex ifrł. Et iuxta a¬
lui cuangelistam. benedictum qd̾
uenit regnũ prĩs m̃i dauid. Ade¬
int euim tempꝰ quo redempto ꝑ¬
E
eius sangumem mundo rex ag¬
nosteretur: non solum doniꝰ damd
sed et tocius eccl̃ie. inmo ommum
couditor et rector scloꝵ. Unde recte
angelus postqmͣ dixit. dabit illi dũs
sedem dauid prĩs eius contunio sub¬
nuuxit: et regnabit in domo iacob ĩ

Expanded text:
David regnum dicit Israeliticae plebis, quod suo tempore David, jubente pariter et juvante Domino, fideli devotione gubernavit. Dedit ergo Dominus Redemdo hunc de genere David incarnari disposuit, ut populum quem David temporali rexit imperio, ipse gratia spirituali ad aeternum proveheret regnum de quo Apostolus ait: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis suae . Hinc est quod idem populus divino admonitus instinctu, cum passurus ille Hierosolymam properaret, in ejus laudem gaudens decantabat: Benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel . Et juxta alium evangelistam: Benedictum quod venit regnum patris nostri David . Aderat enim tempus quo redempti per ejus sanguinem mundi rex agnosceretur, non solum domus David, sed et totius Ecclesiae, imo omnium conditor et rector saeculorum. Unde recte angelus, postquam dixit, Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus, continuo subjunxit Et regnabit in domo Jacob in
Abbreviated transcription (Latin):
relatione saciarent. Cumq die
altero eadem uenerabilis femina
ad cellam ꝓpͥam recessisset. uit dĩ
ad monaiteriũ rediit. Cum ecce
post triduũ in cella consistens ele¬
uatis in aere oculis. uidit eiusdẽ
sororis sue animã de eus corpore
egressam in columbe specie celi
secreta penetrare. Qui tante eius
głe congaudens omnipotenti dõ
in ymnis & laudib grãs reddidit.
eiusq obitum fr̃ib denunciauit.
Quos etiam ꝓtinus misit. ut eius¬
corpꝰ ad monasteriũ deferrent: atq
in sepulchro qͦd sibi ipse parauerat
ponerent. Qͦ facto cõtigit. ut quoꝵ
mens una sẽꝑ in d̾o fuerat. eoꝵ quoq
corpora nec sepultura separaret:¬

Expanded text:
relatione satiarent. Qua drelatione satiarent. Qua daltero eadem venerabilis femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penetrare. Qui tantae ejus gloriae congaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum fratribus denuntiavit. Quos etiam corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit, ut quorum mens una semper in Domino fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura separaret
Abbreviated transcription (Latin):
simi uirtute promittitur.
Confirmatur credentis fi¬
des. etiam praceinitis attesta¬
tione miraculi. donaturq
eliz abeth mopinata foccun¬
ditas: ut qui conceptum de-¬
derat sterili. daturus non du
igitur dei. deus filius dei.

Expanded text:
simi virtute promittitur? Confirmatur credentis fides etiam praeuntis attestatione miraculi, donaturque Elizabeth inopinata fecunditas; ut qui conceptum dederat sterili, daturus non dub Verbum igitur Dei Deus, Filius Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sapientie celestis: & ad oꝑũ casti¬
gationem utilis. Impleuert̃ aut̃
eas usq ad summũ. Quia recte
intellexerunt nullũ fuisse tẽpus
scħ a scĩs alienum doctorib. qui
liue uerbis siue exemplis. siue etrã
scͥptis uiam mortalib panderent
Et dicit eis. haurite nunc. & ferte
architriclino. Et tulerunt. Archi¬
triclinus aliquis legis ꝑttus illiꝰ
temporis ẽ. fortasse nichodemus.
uel gamaliel. uel discipulus eius
saulus. nunc autem magister
totiꝰ eccłe paulus apłs. Et dũ ta¬
lib uerbum euangłii creditur qd̃
in littera legis & prophetie late
bat occultũ: uinũ utiq architri¬
clino de aqua factum propinat᷑.
Et bene in domo harũ nuptiaꝵ.
rarent. triclinium. idest tres ordi
nimirum tres sunt ordines fide¬
lium. quib eccła constat. coniu¬
gatorum. uidelicet continentiũ. &

Expanded text:
sapientiae coelestis, et ad operum castisapientiae coelestis, et ad operum castigationem utilis. Impleverunt autem eas usque ad summum, quia recte intellexerunt nullum fuisse tempus saeculi a sanctis alienum doctoribus, qui sive verbis, sive exemplis, sive etiam scriptis, viam vitae mortalibus panderent. Et dicit eis, inquit: Haurite nunc, et ferte architriclino, et tulerunt. Architriclinus enim legisperitus illius temporis est, fortasse Nicodemus, vel Gamaliel, vel discipulus tunc ejus Saulus, nunc autem magister totius Ecclesiae Paulus apostolus; et dum talibus verbum Evangelii creditur, quod in littera legis et prophetiae latebat occultum, vinum utique architriclino de aqua factum propinatur. » Et bene in domo harum nuptiarumrarent, triclinium, id est, tres ordinimirum tres sunt ordines fidelium, quibus Ecclesia constat: conjugatorum videlicet, continentium, et
Abbreviated transcription (Latin):
uit.Namq carnaleᷤᷤ carnalit̾ tan¬
tum sapiebant. ipse spiritalibus
spiritaliter sentienda reserauit.
Uultis audire fr̃s qualiter de a¬
qua fecerit uinum: apparuit post
resurrectionem suam duob dis¬
cipulis ambulantib in uia. ibat¬
q cum illis. & incipiens a moyse
& omnib propħis interpretabat᷑
illis in omnib scͥpturis que de
ipso erant. Uultis iterũ audire.
quomodo eodem sunt uino ine¬
briati: post modũ cognoscentes
quis esset. qui eis uerbum uite
propinabat. dicebant ad inuicem
nonne cor nr̃m ardens erat in no¬
bis cum loqueretur in uia. & ape¬
riret nobis scͥpturas: Dicit gͦ iħs
ministris. Implete hydrias aqua.
& impleuert̃ eas usq ad summĩ.
Quid ꝑ ministros qui hec iubent᷑¬
facere: nisi xp̃i signant᷑ discipuli:
qui impleuerunt hyarias aqua.
non quidem ipsi preteritas mun¬
prudenter & aꝑiendo fideliter. qͥa
scͥptura que a propħis ministra¬
ta est. & salubris eẽt ad haustum

Expanded text:
vit. Namque carnales carnaliter tanvit. Namque carnales carnaliter tantum sapiebant, ipse spiritalibus spiritaliter sentienda reseravit. Vultis scire qualiter de aqua fecerit vinum? Apparuit post resurrectionem suam duobus discipulis ambulantibus in via, ibatque cum illis; et incipiens a Moyse et omnibus prophetis, interpretabatur illis in omnibus Scripturis, quae de ipso erant . Vultis iterum audire, quomodo eodem sunt vino inebriati? Postmodum cognoscentes quis esset, qui eis verbum vitae propinabat, dicebant ad invicem: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, cum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas ? Dicit ergo Jesus: Implete hydrias aqua; et impleverunt eas usque ad summum. Quid per ministros, qui hoc fecere, nisi Christi signantur discipuli? qui impleverunt hydrias aqua: non quidem ipsi praeteritas munprudenter, et aperiendo fideliter, quia Scripturae, quae a prophetis ministrata est, et salubris est ad haustum
Abbreviated transcription (Latin):
uictima singulari debere conse¬
crari: uino quidem de aqͣ facto
& quidem mer acissimo donatꝰeᷤᷤ
Porro si circumcisionis diem ad
generalem humani generis re¬
surrectionem. quando mortalis
ꝓpago cessabit. mortalitas tota
immortalitate mutabitur. int̾¬
precaris. & circumcisos induqi in
templũ cum hostiis intellexeris.
quando post resurrectionẽ uniũ¬
sali expleto iudicio scĩ iã incorrup¬
tibiles facti ad cõtẽplandã ꝑpetuo
speciem diuine maiestatis cũ bono¬
rum oꝑum munerib intrabunt¬
mirandũ ꝓfecto uinũ de aqua fie¬
ri uidebis. euiꝰ conditori recte pro¬
testeris & dicas. & poculũ tuũ in¬
ebrians quam preclarũ. ẽ. Ergo
dñs uinũ in gaudia nuptiaꝵ non.
de nichilo facere uoluit. sed hydri¬
as sex implere aqua precipiens.
hanc mirabile conuertit in uinũ:
quia sex mundi etates sapientie
salutaris largitate donauit:
quam tamen ipse ueniens sub¬
limioris uirtute sensus fecunda¬

Expanded text:
victima singulari debere consevictima singulari debere consecrari; vino quidem de aqua facto, et quidem meracissimo, donatus est Porro si circumcisionis diem ad generalem humani generis resurrectionem, quando mortalis propago cessabit, mortalitas tota immortalitate mutabitur, interpretaris, et circumcisos induci in templum cum hostis intellexeris, quando post resurrectionem, universali expleto judicio, sancti jam incorruptibiles facti, ad contemplandam perpetuo speciem divinae majestatis, cum bonorum operum muneribus intrabunt, tantum profecto vinum de aqua fieri videbis, cujus conditori recte protesteris, et dicas: Poculum tuum inebrians, quam praeclarum est ! Ergo Dominus vinum in gaudia nuptiarum non de nihilo facere voluit, sed hydrias sex impleri aqua praecipiens, hanc mirabiliter convertit in vinum, quia sex mundi aetates sapientiae salutaris largitate donavit. Quam tamen ipse veniens sublimioris sensus virtute fecunda
Abbreviated transcription (Latin):
punctionis ardore quas musto
incalescens. quicquid sibi pecca¬
exta inchoante E ix cit̃
scl̾ etate. dñs in carne appa¬
rens. octaua die natiuitatis iux¬
ta legem circumcisus ẽ. tricesima
& tercia post hec ad templũ delatꝰ
& legalia ꝓ eo sunt munera oblata¬
ec intuentes ad litteram. aꝑte
discimus. quanta nob̃ diligentia
sunt euangelice fidei subeunda
misteria. quando ipse benedictio¬
nem gr̃e afferens. qui legem littere
dedit: ueterum pͥmo cerimoniaꝵ
ritu consecrari qui cuncta diuini¬
tus consecrat. & sic noua grẽ sa¬
cramenta susciꝑe simul & tradere
curauit. Fece hydria sexta. ad ab¬
tanda uite gaudia mundiorem
ceteris afferens undam. Uerum
si in octaui diei circumcisione bap¬
tisma quod in mysteriũ de amni¬
ce resurrectionis. a pecca ꝵ nos
morte redemit intelligir.in
ductione in templũ. & utio¬
ne hostie purificantis figuratũ
cognoscis fideles quosq de bap¬
tisterio ad altare scm̃ ingredi. ac
dominici corporis & sanguinis

Expanded text:
punctionis quasi musto incalescens; quidquid sibi peccaexta inchoante saeculi aetate, Dominus in carne apparens, octava die nativitatis, juxta legem, circumcisus est ; tricesima et tertia post haec ad templum delatus, et legalia pro eo sunt munera oblata . Haec intuentes ad litteram, aperte discimus quanta nobis diligentia sunt evangelicae fidei subeunda mysteria, quando ipse benedictionem gratiae afferens, qui legem litterae dedit, prius eam caeremoniarum ritu consecravit, qui cuncta divinitus constituit; et sic novae gratiae sacramenta suscipere simul et tradere curavit. Ecce hydria sexta ad abrtanda vitae gaudia mundiorem caeteris astruens undam. Verum si in octavi diei circumcisione, baptisma, quod in mysterium divinae resurrectionis a peccatorum nos morte redemit, intelligis, in inductione in templum, et oblatione hostiae purificantis, figuratum cognoscis, fideles quoque de baptisterio ad altare sanctum ingredi, ac dominici corporis et sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
di facultate pedib nr̃is ac mani¬
bus exteriores mittat in tenebraᷤᷤ.
Mundemus fortia fide cordiũ
nrorum uascula scd̃m purifica¬
tionem preceptoꝵ celestiũ. im¬
pleamus hec aqua scientie salu¬
taris. sacre lectioni crebriꝰ atten¬
dendo. Rogemus dñm. ut ipsã
quam nobis scientie gr̃am con¬
tulit. ne forte inflet. caritatis sue
feruore calefaciat. & ad suꝑna
querenda sola ac sapienda con¬
uertat. quatenus spiritalit᷑ ine¬
briati possimus & ipsi cũ ꝓpħa
cantare. potasti nos uino com¬
punctionis. Sicq fit. ut nobis
quoq bene ꝓficientib. & nunc
ex parte ꝓut caꝑe sufficimus. &
in futuro ꝑfecte iħc manifestet¬

Expanded text:
di facultate pedibus nostris ac manidi facultate pedibus nostris ac manibus exteriores mittat in tenebras. Mundemus fide fortia cordium nostrorum vascula secundum purificationem praeceptorum coelestium, impleamus haec aqua scientiae salutaris, sacrae lectioni crebrius attendendo. Rogemus Dominum ut ipsam quam nobis scientiae gratiam contulit ne forte inflet charitatis suae fervore calefaciat, et ad superna quaerenda sola ac sapientia convertat, quatenus spiritualiter inebriati, possimus et ipsi cum Propheta cantare: Potasti nos vino compunctionis . Sicque fit ut nobis quoque bene proficientibus, et nunc ex parte prout capere sufficimus, et in futuro perfecte
Abbreviated transcription (Latin):
& quasi insipidam mentẽ eorũ
sapore scientie celestis imbuit
Nam & primo consistens in t̾ra¬
dato sui sp̃c munere. aꝑuit illis
sensum ut intelligerent scͥpturas.
& post modũ misso eodem de celis
maiorem suꝑni amoris simul &
sapientie spiritalis flagrantiam
eoꝵ cordib infudit. data insuꝑ
omniũ cognitione linguarũ. qui¬
bus uniuerso orbi eam quã ꝑce¬
perant. uitam gr̃e ꝓpinare suf¬
in ciuitate figurabantur. & nũc
uniuerso celebrantur in orbe ter¬
rarũ. tota mente diligamꝰ. harũ
gaudiis celestib indefessa bonoꝵ
opum intentione iungamͣ. qͥa ꝑ
fidem has uocati intrauimus:
mundo dilectionis habitu celebͣ¬
re curemus. nr̃eq actionis simul
&̃ cogitationis maculas. ante diẽ
extremi discriminis ipsi sollicitiꝰ
examinando diluamus. ne forte
tunc ingrediens rex. qui has suo
filio nuptias fecit. si uiderit nos
nuptialẽ caritatis uestẽ ñ habere.
eiciat nos: & ligatis a bene agen¬

Expanded text:
et quasi insipidam mentem eorum et quasi insipidam mentem eorum sapore scientiae coelestis imbuit. Nam et primo consistens in terra, sui Spiritus munere aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas: et postmodum misso eodem de coelis majorem superni amoris simul et sapientiae spiritualis flagrantiam eorum cordibus infudit, data insuper omnium cognitione linguarum, quibus universo orbi eam, quam perceperant, vitae gratiam propinare sufin civitate figurabantur, et nunc universo celebrantur in orbe terrarum, tota mente diligamus, harum gaudiis coelestibus indefessa bonorum operum intentione jungamur. Has quia per fidem vocati intravimus mundo dilectionis habitu, celebrare curemus, nostraeque actionis simul et cogitationis maculas ante diem extremi discriminis ipsi sollicite examinando diluamus; ne forte tunc ingrediens rex, qui suo filio nuptias fecit, si viderit nos nuptialem charitatis vestem non habere, ejiciat nos, et ligatis a bene agen
Abbreviated transcription (Latin):
Primus ergo ordo discumbentiũ.
ad nuptias sponsi celestis. idest in
eccłe fe & oꝑatione gaudentium
gradus ẽ coniugatoꝵ fidelium.
Scd̾s continentiũ. postremus p̃¬
dicatorum. Unde conuenient̾ ꝑ¬
hibetur. quod architriclinus uo¬
cato sponso dixerit. Omnis ho¬
mo primũ bonũ uinũ ponit.
& cum in ebriati fuerint tunc
id quod decerius ẽ. tu autẽ ser¬
uasti bonum uinũ usq adhuc.
Quia doctorum ẽ cognoscere dis¬
tantiam legis & euangelii. ueri¬
tatis & umbre: cunctisq ueterib
institutis. cunctisq regni terre¬
ni promissis nouam euangelice
signoꝵ iħe in chana galilee. &
manifestauit głam suam. Ma¬
esset rex głe. &. & ideo sponsus ec¬
ret ad nuptias. sed quasi celi & t̾re
teret. Pulchra autem rerũ conue¬
nientia qui initio signoꝵ que
mortalis adhuc mortalib erat
ostensurus aquã conuertit in
uinum. Ipse initio signoꝵ que
immortalis iam ꝑ resurrectionẽ
effectus immortalis uite studia
sectantib ostenderet carnalẽ pͥuᷤ

Expanded text:
Primus ordo discumbentium ad nuptias sponsi coelestis, id est, in Ecclesia fide et operatione gaudentium, gradus est conjugatorum fidelium; secundus continentium; supremus praedicatorum. Unde convenienter perhibetur quod architriclinus vocato sponso dixerit: Omnis homo primum bonum vinum ponit, et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius est. Tu servasti bonum vinum usque adhuc. Quia doctorum est cognoscere distantiam legis et Evangelii, veritatis et umbrae, cunctisque veteribus institutis, cunctis terreni regni promissis novam evangelicaesignorum Jesus in Cana Galilaeae, et manifestavit gloriam suam. esset rex gloriae, et ideo sponsus Ecret ad nuptias, sed quasi Dominus coelteret. Pulchra autem rerum convenientia, qui initio signorum quae mortalis adhuc mortalibus erat ostensurus, aquam convertit in vinum: ipse initio signorum quae immortalis jam per resurrectionem effectus, immortalis vitae studia sola sectantibus ostenderet, car nalem prius
Abbreviated transcription (Latin):
N illo tẽpore: Cum descendisse
iħc de monte: secutȩ sunt eum
turbe multe. Et ecce lepsus us¬
niens rogabat eum dicens. Dñe
siuis potes me mundare. Et Rł.

Expanded text:
 illo tempore, cum descendisset Jesus de monte, secutae sunt eum turbae multae. Et ecce leprosus veniens rogabat eum, dicens: Domine, si vis, potes me mundare, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
habetis ergo pueri puerũ xp̃m
sĩ senes. senem symeonẽ. Si aut̃
queritis ut & coniuigatꝰ aliqͥs uir
testimoniũ dño ꝑhibeat: Zacha¬
tiam considerate. In manus fuaᷤ¬
symeon infantẽ accepit: sed ma¬
iestatem intus agnouit. Nemo
contempnat natũ. si uult ẽẽ re¬
natus. Ad illũ ꝑtinuit ꝓpter nos
nasci. ad nos ꝑtineat in illo renaᷤᷤ¬

Expanded text:
Habetis ergo, pueri, puerum Jesum; sancti senes, senem Simeonem. Si autem quaeritis, ut et conjugatus aliquis vir testimonium Domino perhibeat, Zachariam considerate. Nemo Simeon infirmitatem accepit, sed majestatem intus agnovit. Nemo contemnat natum, si vult esse renatus. Ad illum pertinuit propter nos nasci, ad nos pertineat in illo renas
Abbreviated transcription (Latin):
tus & timoratus: expectans con¬
solationem isrł. Non solũ ab an¬
gelis & ꝓpħis. a pastorib & pa¬
rentib. s etiam a seniorib &
iustis: generacio dñi accepit tes¬
timoniũ. Omnis etas & uterq
sexus. euentus qr miracula fidẽ
astruunt. Uirgo generat. sterilis
parit. mutus loquit᷑. elisabeth
propħat. magus adorat. utero
clausus exultat. uidua confitet᷑.
iustus expectat. Et bene iustus.
qui ñ suam. sed popł gr̃am reqͥ¬
rebat. cupiens ipse corporee uin¬
culis fragilitatis absolui. sed ex¬
pectans uidere ꝓmissũ. Sciebat
enim. quia beati ocħ qͥ uiderent.
Nunc inquit dimitte seruũ tuũ

Expanded text:
moratus, exspectans consolationem Israhel. non solum ab angelis et prophetis, a pastoribus et parentibus, sed etiam a senioribus et iustis generatio domini accipit testimonium. omnis aetas et uterque sexus euentorumque miracula fidem adstruunt: uirgo generat, sterilis parit, mutus loquitur, Elisabet prophetat, magus adorat, utero clausus exsultat, uidua confitetur, iustus exspectat. et bene iustus, qui non suam, sed populi gratiam requirebat, cupiens ipse corporeae uinculis fragilitatis absolui, sed exspectans uidere promissum; sciebat enim quia beati oculi qui uiderent. nunc inquit dimitte seruum tuu
Abbreviated transcription (Latin):
colligebat. In presepe dignatꝰ ẽ
poni. ut esset pioꝵ cibaria ui¬
mentoꝵ. Accepit ergo eũ syme¬
cem. Quare ergo dimittis in pa¬
ce: qm̃ uiderunt ocłi mei saluta¬

Expanded text:
ligebat. In praesepi dignatus est poni, ut esset piorum cibaria jumentorum. Accepit ergo eum Simecem. Quare ergo dimittis in pace? Quoniam viderunt oculi mei saluta
Abbreviated transcription (Latin):
responsũ. quod ñ gustaret mortẽ
enim maria mater eiꝰ infantẽ.
uidit ille agnouit. Ubi nouerat᷑
quod agnouit intus ẽ reuelatus
qui foris ẽ natiis. Uidit & agno¬
uit. Agnouit symeon infantẽ
tacentem: & occiderunt iudei
iuuenẽ miracula facientẽ. Liiii.¬
um ergo cognouisset eum fy
sapientia d̃i. attingens a fine
usq ad finem fortiter. & disponẽs

Expanded text:
responsum, quod non gustaret mortem, responsum, quod non gustaret mortem, eum Maria mater ejus infantem, vidit ille et agnovit. Ubi noverat quod agnovit? Intus est revelatus, qui foris est natus, vidit et agnovit. Agnovit Simeon infantem jacentem, et occiderunt Judaei juvenem miracula facientem. Cum ergo cognovisset, accepisapientia Dei, attingens a fine usque ad finem fortiter, et dis
Abbreviated transcription (Latin):
piet & pariet filiũ. & uocabis no¬
men eius emmanuhel. Emma¬
nuel quid sit euangeliũ nob̾ aꝑuit
dicens. quod interpretatur no¬
lis anima ñ tibi uideatur
impossibile. ut uirgo pareret:
uirgo pariens ꝑmaneret. Intel¬
lige natum d̾m. & ñ mireris uir¬
ginis partum. Ut ergo noueritiᷤ
antiquos scõs & iustos optasse
uidere quod concessũ ẽ. huic se¬
discipłos.ait. Multi iusti & pro¬
phetȩ uoluerunt uidere qͤ uos
uidetis. & ñ uiderunt: & audi¬
re que auditis. & ñ audierunt.
Multum senex iste fuit ad au¬
diendum serus: sed ad uidendũ
maturus. Non expectauit ut
uidit infantem. Et hoc illi con¬
cessum erat iam decrepito: quasi
des deranti & suspiranti & dicen¬
ti cotidie in orationib suis. Qnͣdo
ueniet: Quando nascet᷑: Qñdo
uidebo: putas durabo: putas
hic me inueniet: putas isti oculi
uidebunt. ꝑ quẽ cordis ocħ reue¬
labunt᷑ : Dicebat ista in orationi¬
bus suis. & ꝓ desid̾io suo accepit

Expanded text:
piet, et pariet filium, et vocabitur nopiet, et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Emmanuel quid sit, Evangelium nobis aperuit dicens, quod interpretatur, Nolis anima, non tibi videatur impossibile ut virgo pareret, virgo pariens permaneret. Intellige natum Deum, et non miraberis virginis partum. Ut ergo noveritis antiquos sanctos et justos optasse videre, quod concessum est huic selti justi et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt . Multum senex iste fuit ad audiendum serus, sed ad videndum maturus. Non exspectavit ut agnovit infantem. Et hoc illi concessum erat jam decrepito, quasi desideranti et suspiranti et dicenti quotidie in orationibus suis: Quando veniet? quando nascetur? quando videbo? Putas durabo? putas hic me inveniet? putas isti oculi mei videbunt, per quem cordis oculi revelabuntur? Dicebat ista in orationibus suis, et pro desiderio suo accepit
Abbreviated transcription (Latin):
quod uouit. putent ext̾¬
iuinatũ: mansit uirgo
post partũ. Exultent uiduȩ: in¬
fantem xp̃m uidua anna cogno
de quo ñ haberet testimoniũ salꝰ
omniũ. Numquid enim solȩ uir¬
gines ad regnũ cȩloꝵ ꝑueniunt:
erat cum uiro fuo. quo defuncto.
usq ad senilem ȩtatem ꝑuenerat:
ret annosa:paruũ cognosceret a¬
nicula. intrantẽ in mundũ salua-¬
torem uideret itura. lectio .ii.¬
It in masculino sexu tria ipsa
tinentiam uouentes puero. Ipse
uere integritatem puericie con¬
secrauit. qui sue matri fecundita¬
tem attulit. uirginitatẽ non ab¬
stulit. Symeon ille senex diu
uixerat. cuius egas comparatur
anne. & audierat responsũ quod
desiderium habebant antiqui sc̃¬
uidere xp̃m. Sciebant illum eẽ
uenturum: & omnes qui cupi
ebant dicebant. O si hic me inue¬
niat illa natiuitas: O si quod
credo in scͥpturis dei. uideã ocłis
meis: Et ut noueritis. quantũ
ram: sicut audistis cũ ysaias le¬
geretur. Eece uirgo in utero acci¬

Expanded text:
quod voverunt putent exterminatum: mansit virgo post partum. Exsultent viduae; infantem Christum vidua Anna cognovde quo non haberet testimonium salus omnium. Numquid enim solae virgines ad regnum coelorum perveniunt? erat cum viro suo. Quo defuncto, usque ad senilem aetatem pervenerat sret annosa, parvum cognosceret anicula, intrantem in mundum Salvatorem videret itura. Et in masculino sexu tria ipsa tinentiam voventes puero. Ipse vero integritatem pueritiae consecravit, qui suae matri fecunditatem attulit, virginitatem non abstulit. Simeon ille senex diu vixerat, cujus aetas comparata est Annae, et audierat responsum quod desiderium habebant antiqui sum. Sciebant illum esse venturum, et omnes qui pie vivebant, dicebant, O si hic me inveniat illa nativitas! o si quod credo in Scripturis Dei, videam oculis meis! Et ut noveritis quantum dram, sicut audistis cum Isaias legeretur, Ecce virgo in utero conci
Abbreviated transcription (Latin):
stringitur: cum dominus dicit.
Meto ubi ñ semino: & congrego
ubi non sparsi. Ac si aꝑte dicat.
Si iuxta tuam sententiam & il¬
lud exquiro quod ñ dedi quan¬
tomagis illud a te exquiram. qd̾
ad erogandum dedi: Pecuniam
uero nummulariis dare ẽ: eis
scientiam impendere predicatio
& oꝑib exercere. Sed sicut nr̃m
ꝑiculum aspicitis: si dominicam
pecuniam teneamus: ita ur̃m
audistis. In usura quippe: pecu-¬
nia etiam non data recipitur. Cũ
enim hoc redditur quod acceptũ
pecunia usuram soluitis. & orate.
ut ex eo quod audistis etiam alia
studeatis intelligere quȩ ñ audis¬
tis: quatinus alia ex aliis colligẽ¬
tes. etiam illa discatis ex uobis¬
met ipsis agere quȩ necdum ex

Expanded text:
stringitur cum dominus dicit: stringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et illud exquiro quod non dedi, quanto magis a te exquiro qad erogandum dedi. Pecuniam vero nummulariis dare, est eis scientiam praedicationis  exercere. 4. Sed sicut nostrum periculum aspicitis si dominicam pecuniam teneamus, ita vestrxigitur quod auditis. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum pecunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex
Abbreviated transcription (Latin):
cro ad d̾nm reportaret. Sunt e¬
nim pleriq intra scãm eccłam.
quorum iste seruus imaginẽ tenet.
qui melioris uite uias aggredi
metuunt. & tamen iacere in sui
torporis ignauia ñ ꝑtimescunt.
Cumq se peccatores considerant:
sc̃itatis uias arripere trepidant:
& remanere in suis iniquitatib
non formidant. Quorum bene
petrus adhuc in infirmitate po¬
situs speciem tenet: cum uiso
miracło piscium dixit. Exi a me
domine: quia peccator homo sũ.
Immo si in ueritate peccatorem te¬
consideras: oportet ut ate dñm ñ
repellas. Sed qui iccirco melioris
habitus uia. rectioris uite appre¬
hendere arcem nolunt. quia infir¬
mos se ẽẽ conspiciunt. quasi pec¬
de & huic seruo ꝓtinus respon¬
detur. Serue male & piger. scie¬
bas quia meto ubi non semino.
& congrego ubi ñ spargo. Opor¬
tuit ergo te dare pecuniam meã
nummulariis: & ego ueniens
recepissem utiq quod meũ ẽ. cũ
usura. Ex uerbis suis seruus con¬

Expanded text:
cro ad dominum reportaret. Sunt ecro ad dominum reportaret. Sunt enim plerique intra sanctam Ecclesiam, quorum iste servus imaginem tenet, qui melioris vitae vias aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt; cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet cum, viso miraculo piscium, dixit: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum . Imo si te peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias, et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et pecde et huic servo protinus respondetur: Serve male et piger, sciebas quia meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi; oportuit ergo te dare pecuniam meam nummulariis, et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus con
Abbreviated transcription (Latin):
cum ei uoce dominica dicitur. fu¬
ge serue bone & fidelis.quia suꝑ
pauca fuisti fidelis. supra multa
te constituam: intra in gaudiũ
domini tui. Pauca quippe sunt
bona omnia presentis uite quã¬
libet multa uideantur. Sed tc̃
fidelis seruus supra multa con¬
stituitur. quando deuicta omĩs
corruptionis molestia. de eternis
illa patria assumptus. atq an¬
gelorum cetib ammixtus. sic in¬
terius gaudet de munere: ut ñ
sit iam quod exterius doleat de
corruptione. Seruus autem qui
operari de talento noluit: ad do¬
minum cum uerbis excusatiõis
redit dicens. Dñe scio quia ho¬
mo durus es. metis ubi non se¬
minasti. & congregas ubi non
sparsisti. & timens abii & abscon¬
ditalentum tuũ in terra: ecce
habes quod tuum ẽ. Notandũ.
quod inutilis seruus durum do¬
minum uocat. cui tamen ad lu¬
crum deseruire dissimulat. & t¬
muisse se dicit in lucrum talen¬
tum expendere. qui hoc solum
timere debuerat: ne hoc sine lu¬

Expanded text:
cum ei voce dominica dicitur: Eucum ei voce dominica dicitur: Euge serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa tedomini tui . Pauca quippe sunt bona omnia praesentis vitae, quamlibet multa videantur. Sed tunc fidelis servus supra multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis n aeterna illa patria assumptus, atque angelorum coetibus admistus, sic interius gaudet de munere ut non sit jam quod extecorruptione. 3. Servus autem qui operari de talento noluit, ad dominum cum verbis excusationis redit, dicens: Domine, scio quia homo durus es, metis ubi non seminastsparsisti; et timens abii et abscondi talentum tuum in terra, ecce habes quod tuum est. Notandum quod inutilis servus durum dominum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lu
Abbreviated transcription (Latin):
tant. Bene autem alia quinq¬
uel alia duo. in lucrum uenisse
referuntur. quia dum utriq sex¬
ui predicatio impenditur: qua¬
si accepta talenta geminantur.
Sed is qui unum talentũ acce¬
perat. abiens fodit in terram. &
abscondit pecuniam dñi sui. Ta¬
lentum in terra abscondere ẽ: ac¬
ceptum ingenum in terrenis ac¬
tibus implicare. lucrum sp̃uale
ñ querere. cor a terrenis cogitati¬
onib numquam leuare. Sunt
namq ñnulli qui donũ intelli¬
gentiȩ ꝑceꝑunt: sed tam̃ sola gͤ
carnis sunt sapiunt. De quib
ꝑ propħam dicitur. Sapientes
sunt ut faciant mala: bene au¬
tem facere nescierunt. Sed dñs
qui talenta contulit rationem
positurus redit. quia is qui nc̃
spũalia dona tribuit. districte in
iudicio merita exquiret. Quidqͥs¬
q accepit consideret: & quod lu¬
crum de acceptis reportet penset.
eruus qͥ geminata talenta ł uiii¬
retulit a dño laudat᷑: atq ad
eternam remunerationẽ ꝑducitur.

Expanded text:
tant. Bene autem alia quinqtant. Bene autem alia quinqureferuntur, quia dum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. Sed is qui unum talentum acceperat, abiens, fodit in terram, et abscondit pecuniam domini sui. Talentum in terra abscondere est acceptum ingenium in terrenis actibus implicare, lucrum spiritale non quaerere, cor a terrenis cogitationibus nunquam levare. Sunt namque nonnulli qui donum intelligentiae perceperunt, sed tamen sola quae carnis sunt sapiunt. De quibus per prophetam dicitur: Sapientes sunt ut faciant mala, bene autem facere nescierunt . Sed Dominus, qui talenta contulit, rationem positurus redit, quia is qui nunc pie spiritalia dona tribuit districte in judicio merita exquirit, quid quisque accepit considerat, et quod lucrum de acceptis reportet pensat. 2. Servus qui geminata talenta retulit a domino laudatur, atque ad aeternam remunerationem perducitur,
Abbreviated transcription (Latin):
alii uero unum commisit. Quinq
cet uisus. auditus. gustus. odoratꝰ
& tactus. Quinq igitur talentis
quinq sensus idest exteriorum sci¬
encia exprimitur. duob uero intel¬
lectus & oꝑatio designatur. Unui
autem talenti nomine urtellectuˢ
tantumm᷑ designat᷑. Sed is qui
quinq talentał acceperat: alia
quinq lucratus ẽ: quia sunt¬
nonnulli qui & si interna ac
mistica penetrare nesciunt: pro
intentione tamen suꝑnȩ patrie
oocent recta quȩ possunt. de ipsis
exteriorib que acceꝑunt. Dũq
se a carnis petulantia. a terrena¬
rum rerum ambitu. atq a uisi¬
biliũ uoluptate custodiunt: ab
his etiam alios ammonendo
compescunt. Et sunt non nulli
qui quasi duob talentis ditati.
intellectum atq oꝑationem ꝑc¬
punt: subtilia de internis intel¬
ligunt. mira de exteriorib ope¬
rantur. Cumq intelligendo & o¬
perando aliis predicant: quasi du¬
plicatum de negocio lucrũ repor¬

Expanded text:
alii vero commisit unum. Quinque alii vero commisit unum. Quinque cet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus. Quinque igitur talentis donum quinque sensuum, id est exterior scientia exprimitur, duobus vero intellectus et operatio designatur. Unius autem talenti nomine intellectus tantummodo designatur. Sed is qui quinque talenta acceperat, alia quinque lucratus est; quia nonnulli sunt qui, etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae, docent recta quae possunt, de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis petulantia, a terrenarum rerum ambitu, atque visibilium voluptate custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Et sunt nonnulli qui quasi duobus talentis ditati intellectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus operantur. Cumque et intelligendo et operando aliis praedicant, quasi duplicatum de negotio lucrum repor
Abbreviated transcription (Latin):
nos qui plus ceteris in hoc mun¬
do accepisse aliquid cernimur:
ab auctore mundi grauius inde
iudicemur. Cum enim augentur
dona: rationes etiam crescunt do¬
norum. Tanto ergo ẽẽ humilior at¬
q ad seruiendũ promptior quisq
debet ex munere. quanto se obliga¬
tiorem conspicit in reddenda ratio¬
ne. Eece homo qui ꝑegre ꝓficiscit᷑
seruos uocat. eisq ad negociũ ta¬
lenta partitur. Post multum uero
temporis positurus rationẽ reuer¬
titur. bene oꝑantes pro apportato
lucro remunerat. seruum uero a
bono oꝑe torpentem dampnat.
Quis itaq iste homo ẽ qui ꝑegre ꝓ¬
ficiscitur. nisi redemptor ñr qui in
ea carne quam assumpserat abiit
in celum: Carnis enim locus pro¬
prius. terra ẽ. Quȩ quasi peregrina
ducitur: dum ꝑ redemptorem nr̃m
in cȩlo collocatur. Sed homo iste
ꝑegre ꝓficiscens. seruis suis bona
sua tradidit. quia fidelib suis spi¬
ritualia dona concessit. Et uni qui¬
dem quinq talenta dedit: alii duo.

Expanded text:
nos qui plus caeteris in hoc mundo accepisse aliquid cernimur, ab auctore mundi gravius inde judicemur. Cum enim augentur dona, rationes etiam crescunt donorum. Tanto ergo esse humilior atque ad serviendum promptior quisque debet ex munere, quanto se obligatiorem esse conspicit in reddenda ratione. Ecce homo qui peregre proficiscitur, servos suos vocat, eisque ad negotium talenta partitur. Post multum vero temporis positurus rationem revertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servum vero a bono opere torpentem damnat. Quis itaque iste homo est qui peregre proficiscitur, nisi Redemptor noster, qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis enim locus proprius terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum per Redemptorem nostrum in coelo collocatur. Sed homo iste peregre proficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit. Et uni quidem quinque talenta, alii duo,
Abbreviated transcription (Latin):
bus angelis nascente do¬
mino deo. gloria in excel-
sis canitur. et pax in terra
bone uoluntatis homini¬
bus nunciatur. Uident e¬
nim coelestem hierusalẽ.
ex omnibus mundi gen¬
tibus fabricari. De quo i¬
enarrabili diuine pieta¬
tis opere. quantum laeta

Expanded text:
 angelis nascente Domino, Gloria in excelsis Deo canitur, et pax in terra bonae voluntatis hominibus nuntiatur . Vident enim coelestem Jerusalem ex omnibus mundi gentibus fabricari: de quo inenarrabili divinae pietatis opere, quantum laeta
Abbreviated transcription (Latin):
tumulari. in campania illa quȩ
a partib aquilonis habẽt᷑. haud
procul a castro aggrauati gesta¬
tores. non sustinentes feretrũ. solo
deposuerunt. Ibiq parumꝑ re¬
sumentes uires. & post paululũ
eleuantes.ad intra muraneam eũ
eccłam deculerunt.ui.¬
duenientib autem quinta die
ep̃is. ab eccła ad basilicam be¬
ati iohannis deferebatur. Et ecce
uincti carceris ad beatũ corpusce¬
in scło non absoluisti. uel defunctꝰ
celeste regnum possidens digneriᷤ
absoluere. Uisita nos q̃s & misere¬
re nostri. Hec & alia clamantib
aggrauatum est corpus. ita ut eũ
penitus sustinere non possent. Tc̃¬
deponentes feretrum suꝑ terram.
uirtutem beati antistitis prestola¬
bantur. His ergõ expectantibus:
subito reseratis canxeris ostiis. tra¬
bes illa qua uinctorum pedes co¬
artabantur. repulsis obicib scin¬
ditur media. confractisq catheniᷤᷤ
omnes pariter dissoluuntur. & ad
beatum corpus nemine retinente

Expanded text:
tumulari, in campania illa quae tumulari, in campania illa quae a parte Aquilonis habetur haud procul a castro aggravat, gestatores non sustinentes feretrum deposuerunt, ibique parumper resumentes vires et poet paululum elevantes, ad intramuraneam eum eclesiam detulerunt. Advenientibus autem quinta die episcopis, ab eclesia ad basilicam beati Iohannis deferebatur; et ecce vincti carceris ad beatum corpusin saeculo non absolvisti, vel defunctus coeleste regnum possidens digneris absolvere; visita nos quaesumus, et miserere nostri Haec et alia illis clamantibus, aggravatum est corpus ita, ut ipsum penitus sustinere non possent. Tunc ponentes feretrum super terram, virtutem beati Antistitis praestolabantur. His ergo exspectantibus, subito reseratis cabis illa qua vinctorum pedes coartabantur, repulsis obicibus, scinditur media, confractisque catenis, omnes pariter dissolvuntur et ad beatum corpus, nemine retenente,
Abbreviated transcription (Latin):
sente. multi de uirga quam in ma¬
nu ferre solitus erat suspensos at¬
q signatos inerguminos expelle¬
bãt. Nam & de stratu eius si quiᷤᷤ
egrotus quippiam abstulisset:
erat p̾sens medicam̃tũ. ł u.¬
rmentaria autẽ neptis eius
cum grauiter quodã tempore
inadolescentia sua a quartano
fatigaretur incommodo.ac medi¬
corum studio plerũq fota. nullũ
potuisset sentire leuamen. & ab
ipso confessore beato sepius. ut ora E¬
tioni insisteret hortaret᷑: quadã
die lectum eius expetiit. In quo
posita ita febris eius cuncta re
ad ciuitatem linguonas ambu¬
laret: a modica febre pulsatus.
relicto scło migrauit ad xp̃m. Cu¬
ius beata facies ita erat głifica¬
ta. post transitum. ut rose simi¬
lis cerneretur. Hec enim appare¬
bat rubea. reliquũ uero corpus
tanquam candens liliũ refulge¬
bat. ut estimares eum iam tunc
ad futurȩ resurrectionis głam p̾¬
paratum. Quod deferentes ad ca¬
strum diuionem ubi se petierat

Expanded text:
sente multi de virga quam in masente multi de virga quam in manu ferre solitus erat suspensos atque signatos inerguminos expellebant. Nam et de stratu eius si quis aegrotus quidpiam abstulisset, erat prmentaria autem neptis ejus cum graviter quodam tempore in adolescentia sua a quartano fatigaretur incommodo, ac medicorum studio plerumque fota, nullum posset sentire levamen, et ab ipso Confessore beato saepius ut orationi insisteret 1180 hortaretur, quadam die lectum ejus expetiit, in quo posita, ita febris cuncta resad civitatem Lingonas ambulasset, a modica febre pulsatus, relicto saeculo, migravit ad Christum. Cuius beata facies ita erat gta post transitum, ut rosis similis cerneretur. Haec enim apparebat rubea, reliquum vero corpus tanquam candens lilium refulgebat, ut aestimares eum jam tunc ad futurae resurrectionis gloriam praeparatum. Quod deferentes ad castrum Divionense, ubi se jusserat
Abbreviated transcription (Latin):
uocum ꝑ trium horarũ & ferme
amplius spacium audiebatur.
ipsiq se beato uiro reuelantes
psaluncui deo in commune
reddebant. Nam impleto eursu
reuertensq ad lectulum. ita se
caute suꝑ stiatum deponebat. ut
prorsus nemo sentiret
bseruatores uero ostium bap¬
tisterii obseratum inuenien¬
tes. claue sua solite apiebant.
Cemmotoq signo. sc̃s dei sicut
reliqui nouus ad officium do¬
minicum consurgebat. Dã cũ
inergumini eum in pͥmo die
episcopatus sui confiterentur:
rogabant eum presbiteri. ut
eos benedicere dignaret᷑. Quod
ille uiriliter ne uanam ineur¬
reret głam refutabat. clamans
indignum se ad manifestandas
uirtutes dominicas eẽ ministrũ.
Tamen quia diutius hoc dissi¬
mulare non potuit adduq eos ad
se iubens. sine ullo tactu. facto tã¬
tum signo crucis. econtra demo
nia uerbo discedere imperabat.
Quod illa ꝓtinus audientia cor¬
pora que nequitia fua deuixe¬
rant absoluebant. Nam illo ab¬

Expanded text:
vocum per trium horarum et fere vocum per trium horarum et fere amplius spatio audiebatur. ipsi se beato viro revelantes, psallentium Domino in commune reddebant. Nam impleto cursu revertens ad lectulum, ita se caute super stratam deponebat, ut prorsus nemo sentiret; observatores vero ostium baptisterii obseratum invenientes, clave sua sollte aperiebant, commotoque signo, sanctos Dei, sicut reliqui, novus ad officium dominicum consurgebat. Nam cum inergumini eum in primo die episcopatus sui confiterentur, rogabant eum presbiteri, ut eos benedicere dignaretur. Quod ille viriliter, ne vanam incurreret gloriam, refugebat, clamans, indignum se ad manifestandas virtutes dominicas esse ministrum, sed tamen, quia diutius hoc dissimulare non potuit, adduci eos ad se iubens, sine ullo tactu, facto tantum signo crucis econtra, verbo daemonia discedere imperabat. Quod illa protinus audientes, corpore quae nequitia sua devinxerant absolvebant. Nam et illo ab
Abbreviated transcription (Latin):
bebat. tale uitrũ eligens. quod cla¬
ritatem aquȩ obtegeret.⁊ .iii¬
am in ieiuniis.elemosinis. oratio¬
nib atq uigiliis. tam efficax.
tamq deuotus erat: ut in medio
mundi positus nouus efficeretur
heremita. Nam cum apud diui¬
onense castrũ moraretur assidue.
& domus eius baptisterio adhe¬
reret. in quo multoꝵ scõꝵ reliqͥe
tenebantur: nocte de stratu suo
nullo sentiente consurgens. ad
orationem deo tantũ teste ꝑgebat.
Ostio diuinitus reserato: attente
psallebat in baptisterio. Sed cum
hoc multi temporis spacio ageret:
tandem ab uno diacono res cog¬
nita. atq manifestata ẽ. Idem cũ
cognouisset hec agi. longe ne eum
uir beatus sentire posset psequebat᷑.
& quid ageret expectabat. Aiebat
enim diaconus quad ueniens sc̃s
dĩ ad ostium baptisterii pulsans
manu propͥa. ostium nemine
comparente aꝑiebat᷑. Illoq in¬
grediente diutissime silerciũ erat.
postea psallentiũ tamꝗͣ multarũ

Expanded text:
bebat, tale vitrum elegens, qui clabebat, tale vitrum elegens, qui claritatem aquae obtegeret. Iam in ieiuniis, elymosinis, orationibus atque vigiliis tam efficax tamque devotus erat, ut in medio mundi positus, novus effulgeret heremita. Nam cum apud Divionensim castrum moraretur assiduae, et domus eius baptisterio adhaereret, in quo multorum sanctorum reliquiae tenebantur, nocte de stratu suo, nullo sentiente, consurgens, ad orationem, Deo tantum teste, pergebat, ostio divinitus reserato, adtente psallebat in baptisterio. Sed cum hoc multi temporis spatio ageret, tandem ab uno diacono res cognita atque manifestata est. Idem cum cognovisset haec agi, a longe, ne eum vir beatus sentire possit, prosequebatur et quid ageret expectabat. Agebat enim diaconus, quod veniens sanctus Dei ad ostium baptisterii, pulsans manu propria, ostium, nemine conparente, aperiebatur, illoque ingrediente, diutissime silentium erat. Postea psallentium tamquam multarum
Abbreviated transcription (Latin):
primis bene litteris institutus
augustudinensis ciuitatis comi¬
tatum ambiuit. In comitatuau¬
tem positus. regionem ilam per
quadraginta annos iusticia comi¬
tante correxit. Et tam seuerus
atq districtus fuit in malefacto¬
ribus. ut uix ei ullus reoꝵ pos¬
set euadere. Coniugem de genere
senatorio habens armentariam
nomine. quam ad propagandã
generationem tantum dicitur
cognouisse. Dequa & filios dño
largiente suscepit. Aliam uero
mulierem. ut iuuenilis assolet
feruor mardescere: non contigit.
Post mortem autem uroris ad de¬
um conuercitur. & electus a po¬
pulo lingonicȩ urbis ep̃c ordina¬
tur. Cui magna fuit abstinentia.
Sed ne iactancia putaretur. occul¬
te subtriticeos panes. alios tenueᷤᷤ
ex ordeo supponebat. Triticũ fran¬
gens alus erogabat. ipse quoq¬
clam ordeaceũ nemine intelligen¬
te presumens. Similiter & de ui¬
no faciens. cum aquam ei pin¬
cerna portigeret: ad simulandũ¬
uinum aquam desuꝑ effundi iu¬

Expanded text:
primis, bene litteris institutus primis, bene litteris institutus Augustidunensis civitatis comitatum ambivit ; in comitatu autem positus regionem illam per quadraginta annos justitia comitante correxit Al., rexit: et tam severus atque districtus fuit in malefactoribus, ut vix ei ullus reorum posset evadere. Conjugem de genere senatorio habens, Armentariam nomine, quam ad propagandam generationem tantum dicitur cognovisse, de qua et filios, Domino largiente, suscepit: aliam vero mulierem, ut juvenilis assolet fervor, inardescere non contigit. II. Post mortem autem uxoris ad Dominum convertitur, et electus a populo Lingonicae urbi episcopus ordinatur. Cui magna fuit abstinentia; sed ne jactantia putaretur, occulte sub triticeos panes alios tenues ex hordeo supponebat: triticeum frangens alclam hordeum, nemine intellegente, praesumens. Similiter et de vino faciens, dum aquam ei pincerna porregeret, ad dissimulandum aquam desuper effundi iu
Abbreviated transcription (Latin):
GREGIE sc̃itatis uirĩ
quos palma ꝑfecte be:¬
atitudinis e terris editoᷤᷤ
euexit ad celos. hi sunt
aut quol non ficte caritatis uin¬
culum ligat: aut elemosinarũ
fructus ditat aut flos castita¬
tis adornat. aut martyrii ago¬
niratio certa coronat. In quib
ad inchoandum ꝑfecte humi¬
litatis opus illud fuit studiũ.
ut in primis corpus sine macu¬
la preparatũ habitaculũ sp̃ui
sc̃o preberent. & sic ad reliquaꝵ
sua ꝑimebant uitia. tamquã
martyres ꝓbaty ꝑacto cursu
agonis legitime triumpharent.
Quod nullus sine di ope ualebit
efficere: nisi dominicis adiutoris
& galeam salutis: & quod egert
non sui sed diuini nominis gle
deputet: iuxta illud apħ. Cui
gloriatur. in dño glorietur. In
hoc enim & beatus gregorius om¬
nem głam contulit. qui de excelsa
senatorii ordinis potencia. ad u¬
lam se humilitatem subdidit: ut
omnib scłi curis abiectis. soli
se do oꝑe dicaret quem in pecto¬
re retinebat. lectio. N.¬
Gitui sc̃s gregorius ex senatorib

Expanded text:
gregiae sanctitatis viri, quos palma perfectae beatitudinis e terris editos evixit ad caelos, hi sunt, quos aut non fictae caritatis vinculum ligat aut elymosinarum fructus ditat aut flos castitatis adornat aut martyrii agonizatio certa coronat; in quibus ad inchoandum perfectae iustitiae opus illud fuit studium, ut inprimis corpus sine macula praeparatum habitaculum Spiritui sancto praeberent et sic ad reliquarum sua peremebant vitia, tamquam martyres probati, peracto cursu agonis legitimi, triumpharent. Quod nullus sine Dei ope valebit efficere, nisi dominici adiutorii l galea; et quod egerit non sui, sed ad divini nominis gloriam deputet iuxta illud apostoli: Qui gloriatur, in Domino glorietur. In hoc enim et beatus Gregorius omnem gloriam contulit, qui de excelsa senatorii ordinis potentia ad lam se humilitatem subdidit, ut, omnibus saeculi curis abjectis, soli se Deo dicaret opere, quem in pectore retinebat. I. Igitur sanctus Gregorius ex senatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
mis caro foenum. et omni
gloria eius quasi slos agri.
Ericcãtum est foenum. et
cecidit flos. quia spiritus
domini sufflauit in eo. ue¬
re foenum est populus. ex

Expanded text:
is caro foenum, et omnis gloria eius quasi flos agri. Exiccatum est foenum et cecidit flos, quia spiritus Domini sufflauit in eo. Vere foenum est populus, ex
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem mala fuerit fides
tua de uerbo. non poteris
refici per uerbum. Et si ti¬
bi contigit fieri per uerbũ
ut per illud factus sis per
te deficis: si per te deficis. ille
te reficiat qui te fecit. si per
te deterior efficeris. ille te
recreet qui te creauit. Qui¬

Expanded text:
si autem mala fuerit fides tua de Verbo, non poteris refici per Verbum. Et si tibi contigit fieri per Verbum, ut per illud factus sis, per te deficis: si per te deficis, ille te reficiat qui te fecit: si per te deterior efficeris, ille te recreet qui te creavit. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem mala fuerit fides
tua de uerbo. non poteris
retici per uerbum. Et si ti¬
bi contigit fieri per uerbũ
ut per illud factus sis. per
te deficis: si per te deficis. ille
te reficiat qui te fecit. si per

Expanded text:
si autem mala fuerit fides tua de Verbo, non poteris refici per Verbum. Et si tibi contigit fieri per Verbum, ut per illud factus sis, per te deficis: si per te deficis, ille te reficiat qui te fecit: si per