comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
simus quiclusit ianuas templi. et inualle
gcũ no ad orauit baalim et filium suũ
ti daut auferret altare
ꝓeum quod salom
Serat & poneret
plar dedamasco acceps Iuste igitur
adñi auxilio derelictis  onsurrexe¬
runt aduersum eum raasisyriae
idest aram et phaceae filius eliae
parali pomenon libro raasin regemda
masci uicto achaz multos deiudea da¬
mascum transtulisse: et phaceae filium
romeliae regem decem tribuum quae ap¬
pellabantur is raheli ecregnabant in so
iuda hominum bellatorum et emilia¬
t mulierum puerorumq: acpuellã num
cum infinita preda insamariã duxins
captiua. De quo certamine prop seta
nunc tacuit sed secundum refer proeli¬
um quando experimentum þabentes
fostitudinis suae atq: uictoriae: & inui¬
tati prede magnitudine. rursum ueniuis
adiudeam et hierusalem. cupiunt de¬
bellare et non potuerunt quia auxilia¬
tus est ei dñs ut sub occasione misericor
diae qua populdm liberabat obsessum :

Expanded text:
simus , qui clausit januas templi, et in valle simus , qui clausit januas templi, et in valle Benbannom adoravit Baalim, et filium suum Ita ut auferret altare aeneum, quod Salomon fecerat, et poneret plar de Damasco acceperat. Juste igitur a Domini auxilio derelictus est, et consurrexerunt adversus eum Rasin rex Syriae, id est, Aram, et Phacee filius Romeliae, Paralipomenon libro, Ramasci, victo Achaz, multos de Judaea Damascum transtulisse, et Phacee filium Romeliae regem decem tribuum, quae appellabantur Israel et regnabant in SamJuda hominum bellatorum, et ducenta millia mulierum, puerorumque et puellarum cum infinita praeda, in Samariam duxisse captiva. De quo certamine propheta nunc tacuit, sed secundum refert praelium: quando experimentum habentes fortitudinis suae atque victoriae, et invitati praedae magnitudine, rursum veniunt ad Judam, et Hierusalem cupiunt debellare, et non potuerunt: quia auxiliatus est ei Dominus: ut sub occdiae, qua populum liberabat obsessum,
Abbreviated transcription (Latin):
ne ab orige additum in eclesiae festur
exemplarꝰ ut post quam intrauerit
plenitus gentium tunc omnis isra¬
hel sapis fiat . Et impleatur etiam in
hoc rmore dñ idicentis. Ego occidam
Efactũ est indieb achaã filii ioatham
filii gqiae regis iuda. ascendit raa sin
rex siriae et phãceaȩ filius romeliae rex
israhel ibierisalem ad proeliandum
contra eam et non potuerunt debellare
ea et nuntia uerunt domi dauiddicen¬
tes. Consem sit srria curo efram: & com¬
uotum est cõreius et corpopuli illius si¬
cinmouent᷑  ligna siluarũ a facie
uenta Ozias quietazarias rexiuda
quae prȩceritus sermo disseruit: Quo
mortuo et regnante proeo ioatham filio
eius rege iustissimo : Vidit statim pro¬
pheta dñm saluatorem in sua maiestate
regnantem. et adnuntiantem iudaici
populi cecitatem & subuersionem in hie¬
rusalem. et ceterarum urbium subuespa¬
siano et ariano : Et quomodo in aposto¬
lis reliquiae sint saluandae. Tertius
rex filius ioatham succedit achaz impiis¬

Expanded text:
ditum; in Ecclesiae 101 fertur exemplaribus, ut postquam intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiat; et impleatur etiam in hoc sermo Domini, dicentis: Ego occidam, factum est in diebus Ahaz filii Ioatham filii Oziae regis Iuda ascendit Rasin rex Syriae et Phacee filiuIsrael, in Hierusalem ad praeliandum contra eam, et non potuerunt debellare eam. Et nuntiaverunt domui David, dicentes: Consensit Syria cum Ephraim, et commotum est cor ejus et cor populi illius, sicut moventur ligna silvarum a facie venti. Ozias qui et Azarias, rex Judquae praeteritus sermo disseruit. Quo mortuo, et regnante pro eo Joatham filio ejus, rege justissimo, vidit statim propheta Dominum Salvatorem in sua majestate regnantem, et annuntiantem Judaici populi caecitatem, et subversionem Jerusalem, et caeterarum urbium sub Vespasiano, et Adriano: et quomodo in Apostolis reliquiae sint salvandae. Tertius rex filius Joatham succedit Achaz impiis
Abbreviated transcription (Latin):
manebit ut audiens ni
quidem pristinum permanea ti dome
si quaere manserinti sine habntores
ec terra redigatar in solitudem gfel
fuga uel castiuitate intogporbȩ sli¬
daicus popilus dispergas y. Et qua¬
quam iniud ea ut priusedincictis
gentib iuda eorum pulus rultiplice¬
tur: Quod autem dipulti picetur. tan¬
taerit infelicitas rui popul ut ad
comparationem prris multituanis
uro decima pars paneat. Cumq
imipsa terra fuen solitudo. duplicra

Expanded text:
manebit, ut audiens nonquidem pristinum permaneat, et domus, si quae remanserint, sine habitatore sint, et terra redigatur in solitudinem, et vel fuga vel captivitate in totum orbem Judaicus populus dispergatur, et nequaquam in Judaea, ut prius, sed in cunctis gentibus Judaeorum populus multiplicetur. Quod autem dico multiplicetur, tanta erit infelicitas residui populi, ut ad comparationem prioris multitudinis, vix decima pars remaneat. Cumque, et in ipsa terra fuerit solitudo duplicite
Abbreviated transcription (Latin):
Non solum dñs hostes raasin eleualidi
contra eum & inimicos eius uertit hitu¬
multum srriam aborienteo & philistim
ec requisiuit dñmi
exercituur
ntendit manum ad peni¬
cutieo¬
itu ut disperdatꝰ isra helcaput
dam incuruantem & de prauat¬
m eum ũi delic& qui recta pertid¬
tat: quisit autem caput. Ipse ina
mȩdacium Idest pseudo propl
dixit de principibus. nlinco¬
bus iungit & populumi quodo
dicebant populum sedu

Expanded text:
s Rasin elevabit contra eum, et inimicos ejus vertet in tumultum, Syriam ab Oriente, et Philisthiim ec requisivit Dominum exercituum, extendet manum ad percutiendum, ut disperdat de Israel caput, et caudam incurvantem et depravantem, eum videlicet, qui recta pervertit . Qui sit autem caput, ipse intemendacium, id est, pseudopropheta. Dixit de principibus, nunc optimatibus jungit et populum, quod dicebant populum, sedu
Abbreviated transcription (Latin):
raududagens promitꝓss castita¬
pestatem & replens meppium : un¬
de sungit &dicit: & ꝓ. sumos locu

Expanded text:
ud agens: promittens castitapertatem, et replens marsupium. Unde jungit, et dicit: Et universum os locu
Abbreviated transcription (Latin):
nis bypocritã est & nequam. & uaser¬
sum os locutum est stultite ñ in omni¬
bus his non est auersus furor eius sed
adhuc manus eius extentas suc censa
est enim quasi ignis impieas. ueprem
& spinam uorabit : & succend&ur in
densitate saltus & conuolu&ur super¬
bia fumi i nlra dñi exercituum contre
muit terra &erit populus quasi escaignis,

Expanded text:
nis hypocrita est et nequam, et unis hypocrita est et nequam, et usum os locutum est stultitiam in omnibus his non est aversus furor eius sed adhuc manus eius extenta succensa est enim quasi ignis impietas veprem et spinam vorabit et succendetur in densitate saltus et convolvetur superbia fumi in ira Domini exercituum conturbata est terra et erit populus quasi esca ignis
Abbreviated transcription (Latin):
sion & inimicos illius dissipabit: cupi¬
unt enim & ipsi insimilitudinem tem¬
plidĩ aedificare sibi templum insama¬
ria: sed quamuis mouerint pedes ab
ante quam dispergamurs edño inpug¬
nante solu&ur & dissipabitur consen¬
sus eorum . & linguae eorum contrase
inuicem cliuidentur. ne consentientes
peior es fiant: sed ase inuicem destru¬
antur : cumque ita pertussi sint: & ab
hostibus deuorati: tamen non reuer¬
Antur addñm sed adhuc manus illius
Uercutiendum parata est: Iuxta il¬
luo adlegimus in hieremia sine cau¬
sa percus &ios uestros disciplinam
non recepistis
Et disperd& dñs absinaeł caput &
caudam in curuantem & depruiantem
indie nna longeuus & honorabilis spst
est caput : & proph&a docens menda ci¬
um. ipse est caudai&erunt quibeatur
dicunt populum istum seducente
ter hoc. super adulescersis eius non¬
is eius non
lacubitur dñs & prrlorum illius
& uiduarum namiserebitur. quia gꝰ¬

Expanded text:
Sion, et inimicos illius dissipabit. CupiSion, et inimicos illius dissipabit. Cupiunt enim et in similitudinem Templi Dei, aedificare sibi templum in Samaria; sed quamvis moverint pedes ab antequam dispergamur : Domino impugnante solvetur, et dissipabitur consensus eorum, et linguae eorum contra se invicem dividentur, ne consentientes pejores fiant, sed a se invicem destruantur. Cumque ita percussi sint, et ab hostibus devorati, tamen non revertentur ad Dominum: sed adhuc manus illius ad percutiendum parata est, juxta illud quod legimus in Jeremia: Sine causa percussi filios vestros: disciplinam non recepistis . Et disperdet Dominus ab Israel caput et caudam incurvantem et depravantem in die una. Longaevus et honorabilis, ipse est caput; et Propheta docens mendacium, ipse est cauda. Et erunt qui beatum dicunt populum istum, seducentes, et . Propter hoc super adolescentulis ejus non laetabitur Dominus, et pupillorum illius et viduarum non miserebitur, quia om
Abbreviated transcription (Latin):
Israhel hoc est inher&icos. quidm̃ uide¬
re selactant: Scient itaque principes
eorum & omnes qui habitant insama¬
ria hoc est quidĩ legem custodire se
dicunt & inubertate esse uirtutum. &
fructus adferre iustitiae: hoc enim
inter pr&atur. ephraim: qui insup¬
bia cordissui despiciunt ecle
& simplicitatem eius arbiantes im¬
peritiam dicunt proatribus illius q̃ua¬
dris lapidibuo at que fortissimis aedi¬
ficabimas ecclesias nostras : & pro infruc¬
dioss arboribus citoque periturin de¬
dros sublimissimas extruemus quas cor¬
Vr& dñs & quaslustus subpersona im¬
pilai sse senarrat & non inuentum
locum uim. Dicit ergo dñs quod raa¬
sin qui inti &atur sapientia secula¬
ris. qius ephrautebatur auxilio:
dertatur contra eun & omnes in imici
eius duersus illum dimicem: & tam
aboriente quam ab occidente expugne¬
tur & deuorat sint Israhelem totoore:
proquibus inter pr&ati sunt lxx
Et aedificemus nobis turrem : & allid&
dñs qui consurgunt contra montem

Expanded text:
est, in haereticos, qui Deum videre se jactant. Sciant itaque principes eorum, et omnes qui habitant in Samaria, hoc est, qui Dei legem custodire se dicunt, et in ubertate esse virtutum, et fructus afferre justitiae hoc enim interpretatur Ephraim, qui in superbia cordis sui despiciunt Ecclesiam, et simplicitatem ejus arbitrantes imperitiam, dicunt: pro lateribus illius, quadris lapidibus atque fortissimis aedificabimus Ecclesias nostras, et pro infructuosis arboribus citoque perituris, cedros sublimissimas exstruemus, quas conteret Dominus, et quas justus sub persona impii vidisse se narrat, et non inventum locum earum . Dicit ergo Dominus, quod Rasin, qui interpretatur sapientia saecularis, cujus Ephraim utebatur auxilio, vertatur contra eum et omnes inimici ejus adversum illum dimicent, et tam ab Oriente, quam ab Occidente expugnetur, et devoraturi sint Israelem toto ore. Pro quibus interpretati sunt LXX: Et aedificemus nobis turrim: et allidet Deus qui consurgunt contra montem
Abbreviated transcription (Latin):
spst̃ suenueerte & uistus altis simi obum¬
̃bnbit sropterea quod nascetur inte
ndicitus. Dabit nssipse uobis signum nouum
idebeqesse atq mirabyle: sinaũ iuuentula
uel puella ut iuda ei uolunt et non uirgo¬
in parat quale signum poterit appellari
cunhoc nomen aetatis sit non integritatis.
edeuera ueũ iudaeis conferamis pedeo et
neq uaquam contentioso fune prebeamusens
reuii nrc̃e imperitia uirgo hebranci e hc¬
rebula appellatur quae in presenti loco nor
iatibitur sed prohoc uerbo positum est alma.¬

Expanded text:
t super te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi: propterea quod nascetur in tedicitur: Dabit Dominus ipse vobis signum, novum debet esse atque mirabile. Sin autem juvencula vel puella, ut Judaei volunt, et non virgo pariat, quale signum poterit appellari, cum hoc nomen aetatis sit, non integritatis? Et revera, ut cum Judaeis conferamus pedem, et nequaquam contentioso fune praebeamus eis risum nostrae imperitiae, virgo Hebraice BETHULA appellatur, quae in praesenti loco non scribitur: sed pro hoc verbo positum est ALMA
Abbreviated transcription (Latin):
uineae dehierusalem atq. iud eȩdi¬
cuntur solitudine. quod pleriq iu¬
daeorum putant subbabiloniis acci¬
disse . quod et nos factum exparte
n igare non possumus : Sed quia sequit᷑
et nubib: mandabo nepluaont suꝑ eam
imbrem: hoc in illa captiuitate intel¬
legi non potest: si q̃uidem et hieremi¬
as capta iam urbe. prophetauit in
populo: et etechiel damhel quoq
et trespueri uel prophetasse uelmi¬
dilia signa etiam in captiuitate fo¬
tachariaintur.: It postea aggeus. et
dixerunt in consola
sunt . ut quia non senserunt dm̃per
beneficia. sentiant persupplicia el
ideo truculenta quaedam et aspera
comminatur. ut conuersi ad paeniten¬
tiam inminentia tormenta deui¬
tent uerbum hebraicum sait᷑h: om¬
nes uoce simili spinas interpretati
sunt: siergo saith in praese
spinae dicuntur. iuxta

Expanded text:
ineae, de Jerusalem atque Judaeae dicuntur solitudine, quod plerique Judaeorum putant sub Babyloniis accidisse: quod et nos ex parte factum negare non possumus. Sed quia sequitur: Et nubibus mandabo, ne pluant super eam imbrem, hoc in illa captivitate intelligi non potest. Siquidem et Jeremias capta jam urbe prophetavit in populo: et Ezechiel, Daniel quoque et tres pueri, vel prophetasse, vel mirabilia signa etiam in captivitate fecisse narrantur: et postea Aggaeus et dixerunt in consolatsunt: ut quia non senserant Deum per beneficia, sentiant per supplicia. Vel ideo truculenta quaedam et aspera comminatur, ut conversi ad poenitentiam, imminentia tormenta devitent. Verbum Hebraicum SAITH   omnes voce simili spinas interpretati sunt. Si ergo Saith in praesenti loco spinae dicuntur juxta A
Abbreviated transcription (Latin):
quit sion. quod etia asceru¬
tu ascendis¬
ti omnis intecta: qua dicit
etiam tu. ostendit quod a pri
obsideris. etit oñsci
conscendis ple¬
na ululatus et planeces miria¬
bilium feminarum. urbs quondã
regia. Interfecti tui non inter
fecti gladio nec mortui inbello.

Expanded text:
quit, Sion, quod etiatu ascendisti omnis in tecta? Quando dicit, etiam tu, ostendit quod caeteri prius obsideris, et tecta conscendis plena ululatus et planctus miserabilium feminarum, urbs quondam regia? Intefecti gladio, nec mortui in bello.
Abbreviated transcription (Latin):
ti pratitatno xest: quam supra dixerant
gigantes uemunt impleunte furo rem
meumiquem gaudentes simuł &con¬
tumeliam facientes : &ipsorum gigan¬
tum decribit arrogantiami & ad
pumendos qui sibi traditi fuerantu
inmalã partẽ consensum  ns exer
cituum. praecepit militiae belli deni¬
ent i de terra procul: a summitate cae

Expanded text:
a supra dixerat, gigantes veniunt, ut impleant furorem meum, gaudentes simul, et contumeliam facientes, ipsorum gigantium describit arrogantiam, et ad puniendos, qui sibi traditi fuerint, in mala parte consensum. Dominus execituum praecepit militiae belli, venientibus de terra procul, a summitate cae
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa inmontibus
cnstituta: quae diuidie
inpopulos scilicet & inreges. indis¬
pulos & magistros. De quibus & sal¬
uator in euangelio loquebaturħ mul¬
ti aboriente & occidente uenient.
& accumbenti cum abraham &isa ac
& ia cob in regno caelorum . Prop¬
terea autem una uox & consona dica¬
tur q̃ ut illud a postolicum probecur
id ipsum idicatis omnes & non sint ingo¬
bis scismata. sed sitis perfecti in eodem.
sensun& in eadem sententia : secundo
hereticorum describitur superbia.
qui inmontibus se esse credentes eri¬
guntur contra scientiam dĩ. & iiqui¬
tatem in excelso loquuntur & ponunt
incaelum ossuimi. Quu &apsihabent

Expanded text:
ipsa in montibus constituta, quae dividitur in duo, in populos scilicet, et in reges, in discipulos, et magistros, de quibus Salvator in Evangelio loquebatur: Multi ab Oriente et ab Occidente venient, et accumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum . Propterea autem una vox, et consona dicitur, ut illud Apostolicum probetur: Idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata, sed sitis perfecti in eodem sensu, et in eadem sententia . Secundo, haereticorum describitur superbia, qui in montibus se esse credentes, eriguntur contra scientiam Dei, et iniquitatem in excelsum loquuntur, et ponunt in coelum os suum, qui et ipsi hab
Abbreviated transcription (Latin):
uestimus lax transtulerunt incir¬
cuitueius. ut non suꝑ templum stare
seraphim. sed incireuitu dñi descri¬
bantur: Norsum ubinos diximus
quod unus deseraphim uelaret faci¬
em ec pedes eius perquod intellegit di.
in hebreo scriptum habet pnanaũ

Expanded text:
vertimus: LXX transtulerunt in circuitu ejus, ut non super Templum stare Seraphim, sed in circuitu Domini describantur. Rursum ubi nos diximus, quod unus de Seraphim velaret faciem et pedes ejus, per quod intelligitur, Dei: in Hebraeo scriptum habetur PHANAU
Abbreviated transcription (Latin):
auentura uniuerso mundo. haec¬
uobis qui inmundo estis omnib nuntiaui:
alii uero dicunt adhuc superiorem esse
personam. uidelic& dni saluatoris:
quod ipse loquatur ad apostolos: Quae
audiui apatre: ad nuntiaui uobis: & quia
prohoc inlxx legitur. Audite qui de¬
relicti estis &dol&is : hic mihi iuxta
inter pretationem eorum sensus uide¬
tur apostoli: de quibus scripsit esaias:
Nisi dns̃ reli quiss& nobis semen:: quasi
sodomassemus : & similes gom̃orre fuis¬
semus: quorum reliquias: & a postolus
ad romanos doc& esse. saluatas: qui
relicti estis depopulo iudeorum ut
salia remini & dol&is super perditio¬
nem gentis uestrae: de qua &alibi
legimus : Tristitia est cordimeo. & do¬
lor continuus pro fratribus meis qui sunt
ifrahelitȩ secundum carnem: haec quae
audiui adõ patre uobis adnuntio: quae
ds̃ israhel uobisuentura  dicit.
Onus duma: Adme clamat exseir: custos
qui de nocte. custos qui de nocte: dixit

Expanded text:
ventura universo mundo, haecvobis qui in mundo estis omnibus nuntiavi. Alii vero dicunt adhuc superiorem esse personam, videlicet Domini Salvatoris, quod ipse loquatur ad Apostolos: Quae audivi a patre annuntiavi vobis . Et quia pro hoc in LXX legitur, audite qui relicti estis, et doletis, hic mihi juxta interpretationem eorum sensus videtur: O ApostoNisi Dominus reliquisset nobis semen, quasi Sodoma essemus, et similes Gomorrhae fuissemus , quorum reliquias et Apostolus ad Romanos docet esse salvatas : qui relicti estis de populo Judaeorum ut salvaremini; et doletis super perditione gentis vestrae, de qua et alibi legimus: Tristitia est cordi meo, et dolor continuus pro fratribus meis, qui sunt Israelitae secundum carnem : haec quae audivi a Deo Patre, vobis annuntio, quae Deus Israel vobis ventura praedicit. Onus Duma: ad me clamat ex Seir: Custos, quid de nocte? custos, quid de
Abbreviated transcription (Latin):
n super bigam & deduobus
equis immo animantibus asino &
dnela. unum currum ingentem:
qui ascensor bige desideranti pro¬
phee ⁊ & uerba eius audire. cupien
tu mocecidit quod humanũm cor¬
pus dumpsi. & penitus in consumma¬
tione inundi ruitura est. &omnia
ulpalia eius contrita sunt interra

Expanded text:
 super bigam, et duobus equis, immo animantibus, asino et camelo unum currum jungentem. Qui ascensor bigae desideranti Prophetae, et verba ejus audire cupienttu meo cecidit, quo humanum corpus assumpsi, et penitus in consummatione mundi ruitura est. Et omnia sculptilia ejus contrita sunt in terra
Abbreviated transcription (Latin):
iliuentibus. consulene nonlbemisa
Magis ds̃ nobis legem ded ra testh¬
monia somptura num: quae sequu
nolueritis non habebitis luq. Sed
sompercaligouos opprim& uac
transibit perterram uestran at qci
docirinam tut cum decepti auois seu
inerrore perspexerint & sus
famens ueritatis  tunc constrisien¬
tur. siue hraseantur & maledicant
tiobis qlos quasi deossuos & reges ea

Expanded text:
nsulere non debemus: magis nobis Deus legem dedit, et testimonia Scripturarum, quae si sequi nolueritis, non habebitis lucem: sed semper caligo vos opprimet, quae transibit per terram vestram atque doctrinam: ut cum decepti a vobis se in errore perspexerint, et sustinere famem veritatis, tunc contristentur, sive irascantur, et maledicant vobis, quos quasi
Abbreviated transcription (Latin):
bat inte nebdis uidit lacemmagnã:
Quihabitatns baregtone umbrae
mortis lurtrinur siobis duplicem
posuimus et beanem: quia uulgatum
est testimoum & usurpatum ab eu¬
gelista matheo. ut uel diuersitas li¬
precationis alrimilitudo noscatu
primum notandum quod testir
los eabulon & rstalim. ut impler&unto
iccum et perlsaiam prophecamis¬

Expanded text:
bat in tenebris, vidit lucem magnam: qui habitatis in regione et umbra mortis, lux orietur vobis. Duplicem posuimus editionem, quia vulgatum est testimonium, et usurpatum ab Evangelista Matthaeo: ut vel diversitas interpretationis, vel similitudo noscatur. Ac primum notandum quod testimobus Zabulon et Nephthalim: ut impleretur quod dictum est per Isaiam prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
deserto mari in ponit
expensona dĩ et desertum faciam
mune eius et siccabo tenram illius.
et crit babrlon intumisos are¬
narum Mare autem propter mul¬

Expanded text:
desertum mare Babylon ex persona Dei: Et desertum faciam mare ejus, et siccabo terram illius, et erit Babylon in tumulos arenarum . Mare autem propter mul
Abbreviated transcription (Latin):
minum genus in effabili iudicio
dispensantis: contradĩ iram asrl
sperauit indamasco: diruatur ci¬
uitas quae aduersum illius uolun¬
tatem impiis prestat auxilium . lu¬
das sperauit in agrptiis. et egrptus
destruatur: E grptii confisi sunt
inaetbiopr et hiopes quoq umn
cantur ab as: assrrii superbi¬
erunt non dĩ sedacur
uirum arlitrai¬
tes ẽẽ uictoriam. e
si uincantur
ab aby lonis: babrlonelagit con¬
tra dñm caput. et ipsa amas per¬
sisq: superetur: persȩ et medi expar¬
te persecuti sunt populum dĩ. et ari¬
es seuissimus adorientem et occiden¬
tem omnes populos uentilauit: Ueni¬
at hircus alexander. et conterat
cum pedibus suis. et iste ultra mo¬
dum erectus ẽ: ueneno pereat. reg¬
numq: cius diuidatur in partes
Et cum multo tempore inter se con¬
lisum fuerit. romandu in centẽ po¬
puletur romanus ipse ferratis den¬
tibus unguibusq sc̃orum carnest
et cruento ore lacerauit: Excidũt
lapis demontesine manibus. et po¬
tentissimum primum regnuma

Expanded text:
minum genus ineffabili judicio dispensantis. Contra Dei iram Israel speravit in Damasco: diruatur civitas quae adversum illius voluntatem impiis praestat auxilium. Judas speravit in Aegyptiis: et Aegyptus destruatur. Aegyptii confisi sunt in Aethiopibus: Aethiopes quoque cantur ab Assyriis. Assyrii superbierunt, non Dei, sed suarum virium arbitrantes esse victoriam: et ipsi vincantur a Babyloniis. Babylon elevavit contra Deum caput: et ipsa a Medis Persisque superetur. Persae et Medi ex parte persecuti sunt populum Dei, et aries saevissimus ad Orientem et Occidentem omnes populos ventilavit; veniat hircus Alexander, et conterat eum pedibus suis. Et iste qui ultra modum erectus est, veneno pereat, regnumque ejus dividatur in partes: et cum multo tempore inter se collisum fuerit, Romano vincente, populetur. Romanus ipse ferratis dentibus unguibusque sanctorum carnes, et cruento ore laceravit: excidatur lapis de monte sine manibus, et potentissimum primum regnum ac
Abbreviated transcription (Latin):
familias filium intorfecui¬
naait pauperis. in domibus uoplrliru
pauperem uel simpliciter a coepe q̃ii
indiget elemosina. uel certe paupe¬
nem sp̃ũ . De quo scriptum est: Beatur
qui in tellegit super egenum et paupe¬
rem: Et paulus a postolus tantum
inquit ut pauperũ memores essemmur:
sequitur.: Quare ad teritis po¬
lunsmeum et facies pauperum com¬
friniuti con funditis: manifeste
et pauperes delinquentes
arguant atq confundant
bus autem peiora pec cantis
mutum quidem facere au
Et rapina pauperum indo
eorumest: quando repler
sauros suos. et ecclesae opibus ab¬
utuntur in delicias publicasque
stipes. quae ad sustentationem
pauperum datae sunt. uel sibi re¬
seruant. uel propinquis distri¬
buunt: et aliam inopiam. suas su

Expanded text:
familias filium iuterfecerunt . Rapina, ait, pauperis in domibus vestris. Pauperem vel simpliciter accipe, qui indiget eleemosyna: vel certe pauperem spiritu, de quo scriptum est: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem . Et Paulus Apostolus: Tantum, inquit, ut pauperum memores essemus . Quodque sequitur: Quare atteritis populum meum, et facies pauperum commollitis, sive confunditis, manifeste et pauperes delinquentes publice arguant atque confundant, divitibus autem pejora peccantibus ne mu quidem facere audeant. Et rapina pauperum in domibus eorum est, quando replent thesauros suos, et Ecclesiae opibus abutuntur in delicias, publicasque stipes, quae ad sustentationem pauperum datae sunt, vel sibi reservant, vel propinquis distribuunt, et alienam inopiam, suas su
Abbreviated transcription (Latin):
s in domo uestra: quare ad
iecerat : Stat adiudicandum dñs.
dñs adiudicium ueniet: Igitur post
prophetam ipse dñs qui adiudicium
uenerat. cum senibus populi sui et
principibus eius. loquitur ad eos et
icorripit delinquentes quare depas¬
ititis uineam meam EDequa scriptũm
est :llin eam de aegrpto transtulisti:
et in hoc eodem propheta: Vin ea dñi

Expanded text:
s in domo vestra. Quare attjecerat: Stat ad judicandum Dominus: Dominus ad judicium veniet. Igitur post prophetam ipse Dominus, qui ad judicium venerat cum senibus populi sui et principibus ejus, loquitur ad eos, et corripit delinquentes: Quare depascitis vineam meam? de qua scriptum est: Vineam de Aegypto transtulisti . Et in hoc eodem propheta: Vinea Domi
Abbreviated transcription (Latin):
num quod cumque est exmentib:purde¬
& e&era hissimilia : Proptinre nutem
scripserunt leges pesiimas ebpprana¬
rent picuperes & bumiles poplis icpre¬
dastagerent edeuiduis & puillos do¬
perent ÷. Qui interrogantur quid fa¬
aduenerit & calamitatis. desongens¬
tis÷ quae multe tempore. ante p̃ro
est: ad cuius inquit fugi&xis al
cum offenderitis dm̃ qui uer
indie furoris. ne uincto
ludam loquitur. quod na

Expanded text:
num quodcumque est ex me, tibi prode, et caetera his similia. Propterea autem scripserunt leges pessimas, ut opprimerent pauperes et humiles populi, ut praedas agerent de viduis, et pupillos diriperent. Qui interrogantur quid faadvenerit, et calamitatis de longe venientis, quae multo tempore ante praedicta est. Ad cujus, inquit, fugietis auxilium, cum offenderitis Deum, qui vein die furoris, ne vinctosJudam loquitur, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
pantur: sequentes qrinoria au¬
non habent qui eos dirgana per¬
diderunt enim eum. dt uo soriptũ
est : ad nõ gressus homir adirigen¬
tur: Qui liberati a magises pes¬
simis conuertuntur ad popu¬
lum suum & singuli aderam su¬
am fugient dequa ortistt: Qui
uero inuentus fuerit. ocetur
siue iugulabitur. Hoc ai non
solum in consummationen undi
sed usq: hodie fit in ecclesiuano¬
do magistris superatis gi
tus reuertitur adpopuluis aeter¬
rã suam: Et in eo que inuera¬
tur occiditur ut breticus es¬
se desistat. & quicumq sui¬
nerit cadet gladio spirita
Tunc infantes eorum & par
qui necdum adperfectar

Expanded text:
pantur sequentes quasi bruta annon habent qui eos dirigant: perdiderunt enim eum, de quo scriptum est: A domino gressus hominis diriguntur : qui liberati a magistris pessimis convertentur ad populum suum, et singuli ad terram suam fugient, de qua orti sunt: qui vero inventus fuerit, occidetur, sive jugulabitur. Hoc autem non solum in consummatione mundi, sed usque hodie fit in Ecclesia: quando magistris superatis, grex deceptus revertitur ad populum, et ad terram suam; et in eo quod invenitur, occiditur, ut haereticus esse desistat, et quicumque supervenerit, cadet in gladio spirituali. Tunc infantes eorum et parvulos, qui nondum ad perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
adueni& qui sed ebit intaber nando
dauid. & indie iudicii redd& cuni
prooperibus suis: Nec est ulla du¬
tatio. quin capitulum hoc de xp̃ouo
cin&ur : Sed nos & in primo aduer
idipsum intellegere possumus atꝗ
in ecclesiae tabernaculo demonstr¬
re : Quod in omni terra moab. eccles¬
rum trophea surgentia xp̃i testent
imperium:
udiuimus superbiam moabi supes
est ualde superbia eius & arrogl
eius & indignatio eius. plusqua
titudo eius ÷ Idoirco ululabits
ad moabuniuersus ululabit
la&anturt supermuros coris¬
cuncta ululatibus teri
uersionis ostendit
uastitatem
Domini genaum exciderunt flagel¬
la eius
Seruat translaionem quam coepe¬
rat. ostendens ꝑges gentium qui
uastauerant muib Omnes uiculos
castellaque poplatos : usque adla¬
ter peruenerut. Errauerunt inde¬
serto propagins eius relictae sunt
Transi erunt mae flagella & propagi¬
nes. populum fuitiuosgeius intellege:
& transitum mans captiuitatem inba¬

Expanded text:
adveniet, qui sedebit in tabernaculo David, et in die judicii reddet cunctis pro operibus suis. Nec est ulla dubitatio, quin capitulum hoc de Christo vaticinetur. Sed nos in primo adventu idipsum intelligere possumus, atque in Ecclesiae tabernaculo demonstrare, quod in omni terra Moab Ecclesiarum tropaea surgentia Christi testentur imperium. udivimus superbiam Moab superbus est valde superbia eius et arrogantia eius et indignatio eius plus quam fortitudo eius idcirco ululabit Moab ad Moab universus ululabit his qui laetantur super muro conciam, et cuncta ululatibus terrasubversionis ostendit.stitatem. Domini gentium exciderunt flagella ejus. Servat translationem quam coeperat, ostendens reges gentium, qui vastaverant Moab, omnes viculos castellaque depopulatos. 191 Usque ad Jazer pervenerunt: erraverunt in deserto: propagines ejus relictae sunt: transierunt mare. Flagella et propagines populum fugitivosque ejus intellige: et transitum maris captivitatem in Ba
Abbreviated transcription (Latin):
uis in posteri i parte huius prophȩ¬
tae legimi Consolamini consolami¬
ni poedum meum sacerdotes loqui¬
mini ad cor hierusalem: haec dixit :
quia reiueritte constrictus. aliud
quod dicer& onhabebat.
Ecce dominato dñs exercituum con¬
fring& lagunblam interrorem &
excelsi statura iccidentur. & sublimes
humili abuntui & subuertentur con¬
densa saltus fero. & libanus cum ex¬
celsis cad&p¬
ia. quod illo contrito omnes incir¬
uinationes quae diciomi illius sub¬
lunt principium esse
llo &circumcisio scrip

Expanded text:
 hujus prophetae legimus: Consolamini, consolamini populum meum, sacerdotes: loquimini ad cor Jerusalem . Haec dixit, quia rei veritate constrictus aliud quod diceret non habebat. Ecce Dominator Dominus exercituum confringet lagunculam in terroreExcelsi statura succidetur, et sublimes humiliabuntur, et subvertentur condensa saltus ejus ferro, et Libanus cum excelsis cadsyrio, quod illo contrito, omnes in circuitu nationes, quae ditioni illius sublunt principium esse  Circumcisio script
Abbreviated transcription (Latin):
bilis & consiliarius & ds̃ fortis
& pater futuri scłi & princeps pacis.
& quod multiplicar&ur eius impe¬
rium & pacis non ess& terminus.
nunc in prologo aduentus eius pri¬
usquam dicatur quod delesse & da¬
uid sit genere nasciturus. pertrans¬
lationem fractae langunculae passio
illius demonstratur. quod uolente
dõ. idcirco caro illius morti tradita
sie. ut ludaeorum sublimitas destru¬
atur & excelsi quondam inte:ram
corruant. & libanus cumgas cedris
succidatur. De quo inachary legi¬
mus: aperilibane portas pas & come¬
dat ignis cedros tuas: pula abies. qui¬
acecidit cedrus qũ omagnifici uasta¬
ti sunt: Quod autem a patre & contri¬
tus & percussus essedicatur : & illud
indicio est: Percutiam pastorem
& oues dissipabuntur: & aliud testi¬
monium: quo quem tupercussisti perse¬
cuti sunt: uerbum bebraicum. furad

Expanded text:
iliarius, et Deus, et fortis, et pater futuri saeculi, et princeps pacis: et quod multiplicaretur ejus imperium, et pacis non esset terminus. Nunc in prologo adventus ejus, prius quam dicatur quod de Jesse et David sit genere nasciturus, per translationem fractae lagunculae passio illius demonstratur: quod, volente Deo, idcirco caro ejus morti tradita sit, ut Judaeorum sublimitas destruatur, et excelsi quondam in terram corruant; et Libanus cum suis cedris succidatur, de quo in Zacharia legimus: Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas: ulula, abies, quia cecidit cedrus, quoniam magnifici vastati sunt . Quod autem a Patre contritus et percussus esse dicatur, et illud indicio est: Percutiam pastorem, et oves dissipabuntur . Et aliud testimonium: Quoniam quem tu percussisti, ipsi persecuti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
fieri sicut equus & mulus quibũs
non est intellegentia . Et e con¬
trario. innocentes columbae uo¬
cantur & oues : igitur iuxta doc¬
trinam dñi saluatoris qui curas
istius saeculi Et seductionem
diuitiarum spinas appellauit.
ucius mihi uidetur qui iuxta
Colum gaudet in incerto

Expanded text:
fieri sicut equus et mulus, in quibus fieri sicut equus et mulus, in quibus non est intelligentia . E contrario innocentes, columbae vocantur et oves. Igitur juxta doctrinam Domini Salvatoris, qui curas istius saeculi et seductionem divitiarum spinas appellavit, hericius mihi videtur, qui juxta Apostolum, gaudet in incerto
Abbreviated transcription (Latin):
Et ponãeã in possessionem ericu:
& in paludes aquarum: scopꝰ¬
bo eam scopa terens: dicit dnsexercituũ :¬
x: Et ponam babrloniam deser¬
tam dicit dñs ita ut habi
tent in ea ericii : Et erit innihili:
& ponam eam in luti uoraginem
inperditionem : Cum perdide
erit eius contritione content
nisi dederit eam possessionem
ericii & paludes aquarum: & sco¬
pauerit eã scopa non leuiter
& fortuitu sed terenti: ut nihil
in ea antiquarum sordium resi¬
deat: Inactibus apostolorum scri¬
bitur: inuase illo linteo quod quat¬
tuor dimissum principis pende¬
bat ecaelo: Omnia genera qua¬
drupedum &reptilium & uolati¬
lium continere: quod postea
a postolus disserens: ds̃ inquit os¬
tendit mihi nullum hominem
inmundum dicere. Mores ergo
hominis indiuersis animantibus
monstrabantur. sic ut pharisa ei
& sadducaei. propter nequitiam
appellantur gemina uiperarum:
Et propter dolos herodis uulpis
dicitur. et luxuriosi pronique
aduoluptatem equi appellantur
insanientes infeminas : Et nolite

Expanded text:
eam in possessionem hericii, et in paludes aquarum: scopabo eam in scopa terens, dicit Dominus exercituum. LXX: Et ponam Babyloniam desertam, dicit Dominus, ita ut hatent in ea erici, et erit in nihilum, et ponam illud luti voraginem in perditioerit ejus perditione contentus, nisi dederit eam possessionem hericii, et paludes aquarum, et scopaverit eam non leviter, et fortuito: sed terens ut nihil in ea antiquarum sordium resideat. In Actibus Apostolorum scribitur , in vase illo linteo, quod quatuor demissum principiis pendebat e coelo, omnia genera quadrupedum, et reptilium, et volatilium contineri, quod postea Apostolus disserens, Deus, inquit, ostendit mihi nullum hominem immundum dicere. Mores ergo hominum in diversis animantibus monstrabantur, sicut Pharisaei et Sadducaei propter nequitiam appellantur genimina viperarum, et propter dolos Herodes vulpes dicitur ; et luxuriosi pronique ad voluptatem, equi appellantur, insanientes in feminas : Et, nolite
Abbreviated transcription (Latin):
anrrus non solur terram di et
bumiliora qu&q occupare festi¬
nat: sed &: m eos qui indĩ serui¬
tute u. tutibus profecerunt
ita ut siontibus comparentur. &di¬
catur deis: fundamenta eius in
montibis scis: & nota proprieta¬
tem: intera conteretur : inmonti¬
bus dĩ ab iso dño conculcatur:
Cum enim gines inimici positi fue¬
rint sub pecbus xpĩ ita ut nouissi¬
ma destruaur mors: Tunc liufe¬
retur ascis gauissimum iugum
im tolletur : Vt sublato

Expanded text:
arius, non solum terram Dei et humiliora quaeque occupare festinat, sed etiam eos, qui in Dei servitute virtutibus profecerunt, ita ut montibus comparentur, et dicatur de eis: Fundamenta ejus in montibus sanctis . Et nota proprietatem. In terra conteritur: in montibus Dei ab ipso Domino conculcatur. Cum enim omnes inimici positi fuerint sub pedibus Christi, ita ut novissima destruatur mors, tunc auferetur a sanctis gravissimum jugum eorum tolletur, ut sublato
Abbreviated transcription (Latin):
chius mendi ene contue¬
euangelicum: stulte. hac i ute illo¬
feretur anima tua ate. quae atti¬
tem parasti cuius eunt stales
habitatores habet babron de ser¬
ta uirtutibus. ubi non est. ers
inriguus quia fferat fructus luer¬
sorum seminum. sed paludes infer¬
tiles limosae aclutosae. in quibus
coeno gaudentia reptant anima¬
lia: Quam obrem clementissi¬
mus dñs scopauit eam ut homen¬
lis habitetur ericus: quando uide¬
rimus aliqueme diuitiarum inmer¬
sum lutor &ut lxx̃ interpret
sunt baratro. hoc est profur
appellari ericium habit
deserte babylonis.u

Expanded text:
us mundi esse confidEvangelicum: Stulte, hac nocte auferetur anima tua a te, quae autem parasti cujus erunt ? Tales habitatores habet Babylon deserta virtutibus, ubi non est ager irriguus, qui afferat fructus diversorum seminum, sed paludes infertiles, et limosae ac lutosae, in quibus coeno gaudentia reptant animalia. Quamobrem clementissimus Dominus scopavit eam vehemenlis habitentur hericiis. Quando viderimus aliquem divitiarum immersum luto, et ut LXX interpretati sunt, barathro, hoc est profundeum appellare hericium, habitatorem desertae Babylonis.
Abbreviated transcription (Latin):
gelicum. ecce dedi uobis potesatem
calcandi super serpentes & scor¬
piones & super omnem uirtutem
inimici. Et apostoli uerba tes¬
tantur: Ds conteret satanan
sub pedibus uestris uelociter
Hoc consilium quod cogitaui su
per omnem terram: & haec ma
nus extensa super uniuersas gen¬
tes: dns enim exercituum decre¬
uit. & quis poterit infirmare : et
manus eius extenta. & quis auer¬
tit eam: Pro omni terra. lxx
uniuersũ orbem interpretati sunt
infinem oneris uel uisionis contra
babrlonem quod latitabat aperi¬
tur. dm̃ cogitasse consilium super
omnem terram. id est orbem ter¬
rarum & non contra terram chal¬
deorum & regem assyriorum
atq chaldeorum: & extentam
siue eleuatam manũ eius su¬
per omnes gentes : & non super
unam gentem babslonem: ex
quo ostenditur cuncta quae
dicta sunt Non adunam pro¬
uinciam specialiter: sed contra
orbem terrarum generalites
pertinere: Quodq dicit ur
haee & quis putas fidelis & pru¬
ꝓsis dispensator. Et cetera his

Expanded text:
docet: Ecce dedi vobis potestatem calcandi super serpentes, et scorpiones, et super omnem virtutem inimici . Et Apostoli verba testantur: Deus conteret Satanam sub pedibus vestris velociter . Hoc consilper omnem terram, et haec est manus extenta super universas gentes; Dominus enim exercituum decrevit; et quis poterit infirmare? et manus ejus extenta; et quis avertet eam? Pro omni terra LXX universum orbem interpretati sunt in fine oneris vel visionis contra Babylonem. Quod latebat aperitur, Deum cogitasse consilium super omnem terram, id est, orbem terrarum, et non contra terram tantum Chaldaeorum et regem Assyrium atque Chaldaeum: et extentam sive elevatam manum ejus super omnes gentes, et non super unam gentem Babyloniam. Ex quo ostenditur, cuncta quae dicta sunt non ad unam provinciam specialiter, sed contra orbem terrarum generaliter pertinere. Quodque dicitur:haec ? Et: Quis, putas, est fidelis et prudens dispensator ? et caetera his
Abbreviated transcription (Latin):
excelsum quod et inregnorint lilms
et in bie⁊ echied legimus ouellcente
rquo et eisdem lit teris scribitura
uiditi mem he alcprolocorum qua
s olerorimus legerenl in quo

Expanded text:
excelsum, quod et in Regnorum libris, et in Ezechiele legimus: vel certe in quo, et eisdem litteris scribitur BETH, MEM, HE: ac pro locorum qualitate, si voluerimus legere, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
tr
ui
uidenontur non laudare
nosibomines. qui innihili computan¬
dus est: quis quam bne hominum ita
quem piam laudet uit dicat: Cauetu
ne offendatis eum qui omnino nihil
est : Ergo econtrario sic intellegen¬
dum Cum haeo uniuensa uenturaa H¬
sint cobi sdiet prophecali spũ praedican¬

Expanded text:
t, ut viderentur non laudare nos homines, quia in nihili computandus est? Quisquam ne hominum ita quempiam laudet, ut dicat: Cavete ne offendatis eum, qui omnino nihili est? Ergo econtrario sic intelligendum: Cum haec universa ventura sint vobis, et prophetali spiritu praedican
Abbreviated transcription (Latin):
ab operibus mortuis.
autem peccata appellantur ope¬
ra mortua. quare non e contrario
uirtutes appellentur opera inua
Quodq sequitur. nec medici susci¬
tabunt : sensus perspicuus est. coni¬
demnari fabulas poetarum. qui ab
tat non solum autem hoc demor¬
tius sudo omra infirmitate chcebi¬
dumiast Qutidabisq dĩ msericori¬
diannihilimodendi ars ualeat:
Sediqud modo nisi dñs aedificauerit
domum. inuanum̃ laborauerunt
quicus toditeam.: Sic nisi dñs lap
guoremi cura uerit: inuanum labo¬
rant medici qui cupiunt sanare
languente suiMisi dñs custodierit
uratemu inuanum cus todiunt
im precepta custodiendae
mtipriis edunt libris: semper
idum est. non solum an cor¬
us sed &iam animae sanitate :
edic anima mea dñm. qui sanat

Expanded text:
ab operibus mortuis . Sin autem peccata appellantur opera mortua: quare non e contrario virtutes appellentur opera viva? Quodque sequitur, Nec medici suscitabunt, sensus perspicuus est, condemnari fabulas poetarum, qui ab tatum. Non solum autem hoc de mortuis, sed de omni infirmitate dicendum est, quod absque Dei misericordia nihil medendi ars valeat. Sdomum, in vanum laboraverunt qui custguorem curaverit, in vanum laborant medici qui cupiunt sanare languentes. Nisi Dominus custodierit sanitatem, in vanum custodiunt, qui etiam praecepta custodiendae salutis propriis edunt libris: semperque discendum est non solum in corporis, sed etiam in animae sanitate: Benedic, anima mea, Domino, qui sanat
Abbreviated transcription (Latin):
nitus auferetum Ainde
tao non uult interficere sexum
remineum quiperse fragilis est & fal¬
cile interire potest : sed omne mascu¬
linum quod si adultum fuerit & muiri¬
lem aetatem peruenerit : difficulter
occiditur : luxta symmachum mor¬
tui non uiuificabunt: qui peccato
mortui alios inificareis ssunto
nec pulchra laudatio estneon
catoris: &gigantes id est. uas uiuri
non suscitabunt alios. qui ipsi iuxta ge¬
neseos librum appellantur cadentes:
Visitatq eos dñs: ut & mortuorl imro
egigantum omnis deleatur memo¬
ria: solus enim est qui saseitat morip

Expanded text:
nitus auferetur. Unde et Pharao non vult interficere sexum femineum, qui per se fragilis est et facile interire potest, sed omne masculinum, quod si adultum fuerit, et in virilem aetatem pervenerit, difficulter occiditur . Juxta Symmachum, mortui non vivificabunt, quia peccato mortui, alios vivificare non possunt, nec pulchra est laudatio in ore peccatoris. Et gigantes, id est, RAPHAIM , non suscitabunt alios, qui ipsi juxta Geneseos librum appellantur cadentes. Visitatque eos Dominus, ut et mortuorum et gigantium omnis deleatur memoria. Solus enim est qui suscitat mor
Abbreviated transcription (Latin):
& sps aduersus carnem : Haec sibr min¬
cem aduersantur: Ne qͦȩ uolumis
illa faciamus: quod sequitur innocte.
luxta bax sequenti capitulo iungitur.
uixta hebraatum priori: ille autem po¬
testiianima mea desiderauit te in noc¬
te : qui cum psalmista. loquitur con¬
fidenteru lauabo per singulas noctes
lectum meum. in lacrimis stratum
meumrigabo: Potest nox & tene¬
rae. pro tribulatione e angustus
utritate propheta decantat:
m sol nonuret te. neq luna
ermoetem: Id est nec in prosperis
omaduersis. umquam de tuo mo¬
rtis gradu.
olitionem non peni
compellimur diuerso ordine
tp sermone. diuersas intellogentias
quȩ reredgitur quod dicitur de noc¬
te.: iuxta bax hinus capitula ut decimus
principium est. ureta hebraicum finis
superioris : licet possit &iam urctalib
infine accipi superioris. testimonii.
ut sit sensus. desiderat anima mea ad
autem mane consurget. quia lux
prae cepta tua super terram : Ser¬
uans enim mandata tua. &in luminas¬

Expanded text:
ritus adversus carnem . Haec enim sibi invicem adversantur, ne quae volumus, illa faciamus. Quodque sequitur: In nocte, juxta LXX, sequenti capitulo jungitur, juxta Hebraicum priori. Ille autem potest dicere: Anima mea desideravit te in nocte, qui cum Psalmista loquitur confidenter: Lavabo per singulas noctes lectum meum, in lacrymis stratum meum rigabo . Potest nox et tenebrae, pro tribulatione et angustiijusti securitate Propheta decantat: Per diem sol non uret te, neque luna per noctem , id est, nec in prosperis, nec in adversis unquam de tuo moveberis gradu.ditionem non penitcompellimur diverso ordine, atque sermone diversas intelligentias quaerere. Igitur quod dicitur, de nocte, juxta LXX, hujus capituli, ut diximus, principium est: juxta Hebraicum, finis superioris; licet possit etiam juxta LXX in fine accipi superioris testimonii, ut sit sensus: Desiderat anima mea ad e, Deus. Ideo autem mane consurgit, quia lux praecepta tua super terram. Servans enim mandata tua, et illumina
Abbreviated transcription (Latin):
quae nuxta hebraieum loquitur in
prouerbus: . Ds̃ possedit me initiuro
inarum iarum ilictu quaedam exem
colles generaui meut
etrapatrem non noui
Deniq: & nomen illius nominamus. di¬
centes inoratione dominica: Pater
noster. qui es in caelis. pre ili
Morientes noniuant.gigantes non
resurgant propter ea uisitasti & con¬
triuisti eos & perdidisti omnerr emo¬
Lxx Mortui enm uitam nbn uulabunt
neq medici suseetabunti. łceroo indirx¬
isti experdidisti & tulifan omnedimast

Expanded text:
quae juxta Hebraicum loquitur in quae juxta Hebraicum loquitur in Proverbiis: Deus possedit me initium viarum suarum , licet quaedam exempcolles generavit me. tra Patrem non novimDenique et nomen illius nominamus dicentes in Oratione Dominica: Pater noster qui es in coelis . 352 . Morientes non vivant: gigantes non resurgant. Propterea visitasti et contrivisti eos, et perdidisti omnem memoLXX: Mortui enim vitam non videbunt: neque medici suscitabunt. Idcirco induxisti, et perdidisti, et tulisti omne mas
Abbreviated transcription (Latin):
eum underint atq cogndierint quem
patibulo a sficerunt conundentur :
tunc ineruditus populus ens le
gem dĩ zeli stimulis ineitquan¬
do uiderit nationes in suum nsse
locum. &igne penitudinis asserint
siue dolore supplicii quando audierint
illud quod scriptum est:. Ite inignem
aeternum qui praeparatus est diabolo
& angelis eius:
Dñe clabis pacem nobis. omma enim ope¬
ra nostra operatus es nolus nnat
Lxx. Dñe ds̃ noster pad¬
tetantum ante redor¬
laine us noster posside nos dia
extrate alium nescimus nomen tiũ
in uccamus : Id circo miseri cordiam
quae sumuis & pacem quae per cuncta
tribuenda est. quia nos absq te dm̃
possederunt. idola indelicet uel dae mo¬
nes d ssidentes. nihilq aliud pos¬
tula si ut dignisimus post erro¬
res pluraus. quitui nomims recunde¬
mur: luxta lxx qui dixerunt : dñe ds̃
posside nos. hoc praecantur. ut past pa¬
cemsibi redditam dĩ possessio fiantibis
quod quideml & desapientia legimus.

Expanded text:
cumque viderint eum atque cognoverint, quem patibulo affixerant, confundentur. Tunc ineruditus populus et nesciens legem Dei, zeli stimulis incitabitur, quando viderit nationes in suum successisse locum, et igne poenitudinis arserit, sive dolore supplicii, quando audierit illud quod scriptum est: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo, et angelis ejus . Domine, dabis pacem nobis: omnia enim opera nostra operatus es nobis. LXX: Domine Deus noster, pactantum in te recorus Deus noster, posside nos: Domine; extra te alium nescimus, nomen tuum invocamus. Idcirco misericordiam quaesumus et pacem, quae post cuncta tribuenda est, quia nos absque te domini possederunt, idola videlicet, vel daemones idolis assidentes: nihilque aliud postulamus, nisi ut digni simus post errores plurimos, qui tui nominis recordemur. Juxta LXX, qui dixerunt: Domine Deus, posside nos, hoc precantur, ut post pacem sibi redditam Dei possessio fiant. Quod quidem et de Sapientia legimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Dequa alibi scribitur. quod
pius auferetur : non enim meretur dñm
inidere regnantem.
Dñe exaltetur manus tua & non uide¬
uant. uideant & confundantur. Selus
popu eignis hostes tuos deuoret.
Loridñe excelsum brachium tuum &
nesciebant. stientes autem confunden¬
tur: Selus ad prehendet populum meru¬
ditum. & nunc ignis aduersarios comedet:
Hoc quod supra dixerat & non uidebit
gloriam dñi. potest & sic intellegi. pos¬
tulas Opropheta ut non misere ar im¬
pio ne si misertus eius fuero. Incipiat
nescire iustitiam qui in terra sc̃õrum
inique gessit: Ego tibi respondeozer¬
s. uoce in terrogantis legen¬
m est: ad quod propheta respon

Expanded text:
De qua alibi scribitur, quod pius, auferetur: non enim meretur Dominum videre regnantem. . Domine, exaltetur manus tua, et non videant: videant, et confundatur zelus populi, et ignis hostes tuos devoret. LXX: Domine, excelsum est brachium tuum, et nesciebant, scientes autem confundentur: zelus apprehendet populum ineruditum, et nunc ignis adversarios comedet. Hoc quod supra dixerat: et non videbit gloriam Domini, potest sic intelligi: Postulas, o Propheta, ut non miserear impio, ne si misertus ejus fuero, incipiat nescire justitiam, qui in terra sanctorum inique gessit; ego tibi respondeo, erpressius voce interrogantis legendum est. Ad quod Propheta respond