comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liena ẽ: qui aut̃ mundus ẽ. rectũ opus cius.
Alelius ẽ sedere in angulo dogiatis: quã cũ mu¬
liere rixosa. & in domo cõmuni. Anima impu
desiderat malũ: non miserebit᷑ ꝓximo suo. Mu¬
ltato pestilente sapientior erit paruulus. & si
sectet᷑ sapientem. sumet scientiam. Et cogitat
iustus de domo impii: ut detrahat impios in
malũ. Qui obturat aurẽ suam ad clamorem
pauperũ: & ipse clamabit & non exaudictur.
Nunus absconditũ extinguit iras: & donũ in
sinu. indignationẽ maximã. Gaudium iusto ẽ
facere iudicium: & pauor operantib iniquitatẽ.
Uir qui errauerit a uia doctrinȩ: in eȩtu gygan¬
Piusto datur impius: & ꝓ Rectis iniquus. Melius
ẽ habitare in terra deserta: quã cũ muliere rixo¬
sa & iracunda: Thesaurus desiderabilis & oleum
in habitaculo nisti: imprudens homo dissipabit
illud. Qui sequit᷑ iusticiã & miscdiam: inueni¬
& uitã & iusticiã & głam. Liuitatẽ fortium ascen¬
dit sapiens: & destruxit robur fiducie eius. Qͥ

Expanded text:
est rectum opus eius melius est sedere in angulo domatis quam cum muliere litigiosa et in domo communi anima impii desiderat malum non miserebitur proximo suo multato pestilente sapientior erit parvulus et si sectetur sapientem sumet scientiam excogitat iustus de domo impii ut detrahat impios in malum qui obturat aurem suam ad clamorem pauperis et ipse clamabit et non exaudietur munus absconditusinu indignationem maximam. gaudium iusto est facere iudicium et pauor operantibus iniquitatem. uir, qui errauerit a uia doctrinae, in coetu giganPro justo datur impius: et pro rectis iniquus. Melius est habitare in terra deserta, quam cum muliere rixosa et iracunda. Thesaurus desiderabilis, et oleum in habitaculo justi: et imprudens homo dissipabit illud. Qui sequitur justitiam et misericordiam, inveniet vitam, justitiam, et gloriam. Civitatem fortium ascendit sapiens, et destruxit robur fiduciae ejus. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
chros sermones tuos. In aurib insipientium
ne loquaris: qr despicient doctrinã eloqui
tui. Ne attingas tͣminos paruuloꝵ. & agrum
pupilloꝵ ne introcas: ꝓpinquus enĩ eoꝵ fortis
ẽ: & ipse iudicabit contra te causã illoꝵ. Ingre¬
diat᷑ ad doctrinã cor tuum: & aures tuȩ ad
uerba scientiȩ. Noli subtrahere a puero discipli¬
nã: si enĩ ꝑcusseris cum uirga non morietur.
Ui uirga ꝑcuties eum: & animã eius de infer¬
no liberabis: l.¬
ilimi si sapiens fuerit animus tuus. gaudebit
tecũ cor meum: & exultabunt renes mei cũ
loquuta fuerint rectũ labia tua. Non emulet᷑
cor tuum peccatores. sed in timore dñi esto to¬
tadie: qr habebis spẽ in nouissimo. & p̃stolati¬
o tua non auferet᷑. Audi filimi et esto sapiens:
& dirige in uia animũ tuum. Noli eẽ in conui¬
uio potatoꝵ. nec in comessationib eoꝵ qͥ car¬
nes ad uescendũ conferunt: qr uacantes poti

Expanded text:
chros sermones tuos. In auribus insipientium chros sermones tuos. In auribus insipientium ne loquaris: quia despicient doctrinam eloquii tui. Ne attingas terminos parvulorum: et agrum pupillorum ne introeas. Propinquus enim illorum fortis est: et ipse judicabit contra te causam illorum. Ingrediatur ad doctrinam cor tuum, et aures tuae ad verba scientiae. Noli subtrahere a puero disciplinam: si enim percusseris eum virga, non morietur. Tu virga percuties eum: et animam ejus de inferno liberabis. Fili mi, si sapiens fuerit animus tuus, gaudebit tecum cor meum: Et exsultabunt renes mei, cum locuta fuerint rectum labia tua. Non aemuletur cor tuum peccatores: sed in timore Domini esto tota die: Quia habebis spem in novissimo, et praestolatio tua non auferetur. Audi, fili mi, et esto sapiens: et dirige in via animum tuum. Noli esse in conviviis potatorum, nec in comessationibus eorum, qui carn
Abbreviated transcription (Latin):
oli eẽ amicus homini iracundo. neq ambu¬
les cũ uiro furioso: ne forte discas semitas eiꝰ.
& sumas scandalũ animȩ tuȩ. Noli eẽ eum his
qui defigunt manus suas: & qui uades se offer̃t̃
ꝓ debitis. Si enim non habes unde restituas.
quid cause est ut tollat operimentũ de cubi¬
li tuo: Ne transgrediaris t̃minos antiquos:
quos posuerunt patres tui. Uidisti uirũ ue¬
locẽ in opere suo: corã regib stabit. nec erit
ante ignobiles Quando sederis cum principe. xxii
bes in potestate animã tuam. Ne desideres de
cibis eius: in quo ẽ panis mendacii. Noli labo¬
rare ut diteris: sed prudentiȩ tuȩ pone modũ.
Ne erigas oculos tuos ad opes quas habere non
potes: qr facient sibi pennas quasi aquile. &
auolabunt in cȩlũ. Ne comedas cũ homine
inuido. & ne desideres cibos eius: qm̃ in simili¬
tudinẽ arioli & coniectoris ęstimat qđ igno¬
rat.Lomede & bibe dicet tibi: & mens ciꝰ non ẽ¬
tecũ. sibos quos comederas euomes: & ꝑdes pul¬

Expanded text:
 ambules cum viro furioso ne forte discas semitas eius et sumas scandalum animae tuae noli esse cum his qui defigunt manus suas et qui vades se offerunt pro debitis si enim non habes unde restituas quid causae est ut tollat operimentum de cubili tuo ne transgrediaris terminos antiquos quos posuerunt patres tui vidisti virum velocem in opere suo coram regibus stabit nec erit ante ignobiles quando sederis ut comedas cum prinbes in potestate animam tuam ne desideres de cibis eius in quo est panis mendacii noli laborare ut diteris sed prudentiae tuae pone modum ne erigas oculos tuos ad opes quas habere non potes quia facient sibi pinnas quasi aquilae et avolabunt in caelum ne comedas cum homine invido et ne desideres cibos eius quoniam in similitudinem arioli et coniectoris aestimat quod ignorat comede et bibe dicet tibi et mens tecum. Cibos, quos comederas, evomes, et perdes pul
Abbreviated transcription (Latin):
tib. Cognoscere ꝑsonã in iudicio non ẽ bonũ.
Qui dicunt impio iustus es: maledicent eis po¬
płi. & detestabunt᷑ eos trib. Qui arguunt
laudabunt᷑: & suꝑ ipsos ueniet benedictio.
Labia deosculabit᷑ qui recta respon¬
det. Prepara foris opus tuum: & diligent᷑ e¬
xerce agrũ tuum. ut postea ȩdifices domũ
tuã. Ne sis testis frustra contra ꝓximũ tu¬
um: nec lactes quẽ quã labus tuis. Ne dicas qͦmͦ
fecit michi sic faciam ei: reddã unicuiq scđm

Expanded text:
tibus: Cognoscere personam in judicio, non est bonum. tibus: Cognoscere personam in judicio, non est bonum. Qui dicunt impio: Justus es: maledicent eis populi, et detestabuntur eos tribus. Qui arguunt, laudabuntur: et super ipsos veniet benedictio: Labia deosculabitur, qui recta verba respondet. Praepara foris opus tuum, et diligenter exerce agrum tuum: ut postea aedifices domum tuam. Ne sis testis frustra contra proximum tuum, nec lactes quemquam labiis tuis. Ne dicas: Quomodo fecit mihi, sic faciam ei: reddam unicuique s
Abbreviated transcription (Latin):
rue eos qui ducunt᷑ ad mortẽ: & qui de¬
trahunt᷑ ad interitũ liberare ne cesses.
Si dixeris uires non suppetunt. qͥ inspector
ẽ cordis ipse intelliget: & seruatorẽ animȩ
tuȩ nichil fallit. reddetq homini iuxta ope¬
uũ dulcissimũ gutturi tuo. Sic & doctrina
sapientiȩ anime tuȩ: quã cũ inueneris habe¬
bis in nouissimis spẽ: & spes tua non peribit.
Ne insidieris & queras impietatẽ in domo ius¬
ti: neq uastes requiem enis. xluii¬
epties enĩ eadet iustus & resurget: impii aũt
corruent in malũ. lum ceciderit inimicus tu¬
us ne gaudeas. & in ruina eius ne exultet cor
tuu: ne forte uideat dñs & displiccat ei. & au¬
ferat ab eo iram suam. Ne contendas cũ pessimis.
nec emuleris impios: qm̃ non habent futuroꝵ
spẽ. mali. & lucerna impioꝵ extinguet᷑. Time
dnm filrmi & regẽ. & cum detractorib non cõ¬
miscearis. qm̃ repente consurget ꝑditio eoꝵ: &
ruinã utriusq quis nouit: hȩc quoq sapien¬

Expanded text:
rue eos qui ducuntur ad mortem, et qui trahuntur ad interitum liberare ne cesses. si dixeris: uires non suppetunt : qui inspector est cordis ipse intellegit, et seruatorem animae tuae nihil fallit, reddetque homini iuxta opevum dulcissimum gutturi tuo. Sic et doctrina sapientiae animae tuae: quam cum inveneris, habebis in novissimis, et spes tua non peribit. Ne insidieris, et quaeras impietatem in domo justi neque vastes requiem eius septies enim cadet iustus et resurget impii autem corruent in malum cum ceciderit inimicus tuus ne gaudeas et in ruina eius ne exultet cor tuum ne forte videat Dominus et displiceat ei et auferat ab eo iram suam ne contendas cum pessimis nec aemuleris impios quoniam non habent futurorum spem mali et lucerna impiorum extinguetur time Dominum fili mi et regem et cum detractoribus non commiscruinam utriusque quis novit? Haec quoque sapien
Abbreviated transcription (Latin):
stantia p̃ciosa & pulcherrima. Uir sapiens &
fortis ẽ. & uir doctus robustus & ualidus: qr
cũ dispositione initur bellum. & erit salus
ubi multa consilia sunt. Excelsa stulto sapien¬
tia. in porta non aperiei os suũ. Qui cogitat
mala facere: stultus uocabit᷑. logitatio stulti
peccatũ ẽ: & abhominatio hominũ detractor.

Expanded text:
ia pretiosa et pulcherrima. Vir sapiens, fortis est: et vir doctus, robustus et validus. Quia cum dispositione initur bellum: et erit salus ubi multa consilia sunt. Excelsa stulto sapientia, in porta non aperiet os suum. Qui cogitat mala facere, stultus vocabitur. Cogitatio stulti peccatum est: et abominatio
Abbreviated transcription (Latin):
iusti: qui sapientẽ genuerit lȩtabit᷑ in eo. Gar¬
deat pat̾ tuus & mat̾ tua: & exultet quȩ ge¬
nint te. Prebe fili cor tuum michi: & oculi tu¬
i uias meas custodiant. fouea enĩ ꝓfunda est
meretrir: & puteus angustus aliena. Insidiat᷑
in uia quasi latro: & quos incautos inuenerit.
interficiet. Qui ue. euius patri ue. eui rixc. eui

Expanded text:
ientiam genuit, laetabitur in eo. Gaudeat pater tuus, et mater tua, et exsultet quae genuit te. Praebe, fili mi, cor tuum mihi: et oculi tui vias meas custodiant. Fovea enim profunda est meretrix, et puteus angustus, aliena. Insidiatur in via quasi latro, et quos incautos viderit, interfici
Abbreviated transcription (Latin):
calicib epotandis: Ne intucaris uinũ quando
flauescit: cũ splenduerit in uitro color eiꝰ. Ingre¬
dit᷑ blande. sed in nouissimo mordebit ut colu¬
ber: & sicut uenena diffundet. Oeuli tui uide¬
bunt extraneas: & cor tuum lo quetur
ꝑuersa. ꝙ eris sicut dormiens in medio mari:
& quasi sopitus gubernator amisso clauo &
dices. Uerberauerunt me sed non dobui: tra¬
xerunt me ꝙ non sensi. Quando euigilabo: &
rursũ uina repperiã: ¶e emuleris uiros maloᷤ. xxu¬
ner desideres eẽ cum eis: qr rapinas meditat᷑
mens eoꝵ. & fraudes labiͦa loquunt᷑. Sapienti

Expanded text:
cibus epotandis ne intuearis vinum quando flavescit cum splenduerit in vitro color eius ingreditur blande sed in novissimo mordebit ut coluber et sicut regulus venena diffundet oculi tui videbunt extraneas et cor tuum loquetur perversa et eris sicut dormiens in medio mari et quasi sopitus gubernator amisso clavo et dices verberaverunt me sed non dolui traxerunt me et ego non sensi quando evigilabo et rursum vina repperiam ne aemuleris viros malos nec desideres esse cum eis quia rapinas meditatur mens eorum et fraudes
Abbreviated transcription (Latin):
lũ & abscondit se: innocens ꝑtransiit. ꝙ afflictꝰ
ẽ dampna. Finis modestiȩ. timor dñi: diuitiȩ. gła
ꝙ uita. Arma & gladii in uia ꝑuersi: custos au¬
tẽ animȩ suȩ longe recedit ab eis. Prouerbium
ẽ adolescens iuxta uiam suam: etiam cũ senuerit
non recedet ab ea. Diues pauperib imperat: &
qui accipit mutuum seruus ẽ fenerantis. Qui

Expanded text:
it, et afflictus est damno. Finis modestiae timor Domini, divitiae et gloria et vita. Arma et gladii in via perversi: custos autem animae suae longe recedit ab eis. Proverbium est: Adolescens juxta viam suam, etiam cum senuerit, non recedet ab ea. Dives pauperibus imperat: et qui accipit mortuum, servus est fenerantis
Abbreviated transcription (Latin):
consũmabit᷑. Qui ꝓnus c̃ ad miscdiam benedicct᷑.
de panib enĩ suis dedit pauperi. Uicꝰtoriam & ho¬
norẽ adquiret qui dat munera: animã aut̃ au¬
feret accipientium. Eice derisorẽ. & exibit cũ co
iurgium: cessabuntq cause & contumeliȩ. Qui
diligit cordis mundiciã ꝓpt̃ grãm labioꝵ suoꝵ:
habebit amicũ regẽ. Oculi dñi custodiunt scien¬
tiam: & supplantant᷑ uerba iniqui. Dicit piger
leo ẽ foris: in medio platearũ occidendus sum.
perẽ ut augeat diuitias suas: dabit ipse ditio¬
ri & eebit. Filimi inclina aurc tuam. & audi
uerba sapientium: appone aut̃ cor. ad doctri¬
nã meam. Quȩ pulchra erit tibi conseruaueris
ut sit in dño fiducia tua: unde & ostendi eam
tibi hodiş. Eece descripsi eam tibi triplicit᷑ in
cogitationib & scientia: ut ostenderẽ tibi fir¬
mitatẽ. & eloquia ueritatis. respondere ex his il¬
lis qui miserint te. Non facias iuolentiã pauꝑi¬

Expanded text:
ir qui pronus est ad misericordiam, benedicetur: de panibus enim suis dedit pauperi. Victoriam et honorem adquiret qui dat munera: animam autem aufert accipientiam. Ejice derisorem, exibit cum eo jurgium, cessabuntque causae et contumeliae. Qui diligit cordis munditiam, propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem. Oculi Domini custodiunt scientiam: et supplantantur verba iniqui. Dicit piger: Leo est foris, in medio platearum occidendus sum. perem, ut augeat divitias suas, dabit ipse ditiori, et egebit. Inclina aurem tuam, et audi verba sapientium: appone autem cor ad doctrinam meam. Quae pulchra erit tibi, cum servaveriUt sit in Domino fiducia tua, unde et ostendi eam tibi hodie. Ecce descripsi eam tibi tripliciter, in cogitationibus et scientia: Ut ostenderem tibi firmitatem, et eloquia veritatis, respondere ex his, illis qui miserunt te. Non facias violentiam pau
Abbreviated transcription (Latin):
bundabit. Multi pacifici sint tibi: & consilia¬
riꝰ tibi sit unus de nulle. Si possides amicum
inteptatione posside eum: & non facile ere¬
das illi te ipsũ.
bit in die tribulationis. ꝙ ẽ amicus qͥ egre¬
dit᷑ ad inimiciciã: & ẽ amicus qui odiũ ꝙ rirã
& conuicia denudabit. Est aut̃ amicus socius m̃¬
se: & non ꝑmanet in die necessitatis. Amicus si
ꝑmanserit fixus erit tibi quasi coequalis: &
in domesticis tuis fiducialit᷑ aget. Si humilia¬
uerit se. contra te: & a facie tua absconderit se:
unanimẽ habebis amicitiã bonã. Et ab inimicis
tuis separare: & ab amicis tuis attende. Amicꝰ
fidelis ꝓtectio fortis: qͥ aut̃ inuenit illũ. inuenit
thesaurũ. Amico fideli nulla ẽ cõparatio: & ñ

Expanded text:
I: Multi pacifici sint tibi, et consiliarius sit tibi unus de mille. Si possides amicum, in temptatione posside eum, et ne facile credas ei te ipsum. bit in die tribulationis: et est amicus qui egreditur ad inimicitiam: et est amicus qui odium et rixam et convicia denudabit. Est autem amicus socius mensae, et non permanebit in die necessitatis. Amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi coaequalis, et in domesticis tuis fiducialiter aget. Si humiliaverit se contra te, et a facie tua absconderit se, unanimem habebis amicitiam bonam. Ab inimicis tuis separare; et ab amicis tuis attende. Amicus fidelis protectio fortis: qui autem invenit illum, invenit thesaurum. Amico fideli nulla est comparat
Abbreviated transcription (Latin):
cari in amicũ differenti pecunia: neq frẽm caris¬
simũ aumo sp̃ueris. Noli discedere a muliere
sensata & bona. quã sortitus es in timore dei:
grã enĩ uerecundiȩ illius suꝑ aurum. xxiii.¬
on ledas seruũ oꝑantẽ in ueritate: neq mer¬
cennarium dantẽ in opere animã suã Seruus
sensatus sit tibi. dilectus quasi anima tua. Non
de fraudes illũ lib̃tate: neq in opẽ derelinquas
illũ. Pecora tibi sunt attende illis: & si sunt u¬
tilia ꝑseuerent apud te. xiiii.¬
Silii tibi sunt. erudi illos: & curua illos a pu¬
Seritia illoꝵ. filiȩ tibi sunt. serua corpꝰ illaꝵ.
& non ostendas hilarẽ faciẽ tuã ad illas. Tra¬
de filiã. & grande opus feceris: & homini sen¬
sato da illã. alulier si ẽ tibi scđm animã tuã.
ñ picias ilã: & odibili non credas te in toto cor¬
de. Honora patrẽ tuũ: & gemitꝰ matris tuȩ
ne obliuiscaris. Memento enĩ qm̃ nisi ꝑ illos ñ¬

Expanded text:
neque fratrem carissimum auro spreveris noli discedere a muliere sensata et bona quam sortitus es in timore Dei gratia enim verecundiae illius super aurum non laedas servum operantem in veritate neque mercennarium dantem animam suam servus sensatus dilectus quasi anima tua non defraudes illum libertate neque inopem derelinquas illum pecora tibi sunt adtende illis et si sunt utilia perseverent apud te filii tibi sunt erudi illos et curva illos a pueritia illorum filiae tibi sunt serva corpus illarum et non ostendas hilarem faciem tuam ad illas trade filiasato da illam. Mulier si est tibi secundum animam tuam, non projicias illam; et odibili non credas te in toto corde. Honora patrem tuum, et gemitus matris tuae ne obliviscaris. Memento enim quoniam nisi per illos n
Abbreviated transcription (Latin):
faciem potentis: ne coneris contra ictũ fluui¬
I. Pro iusticia agonirare ꝓ anima tua: & usq
ad mortẽ certare ꝓ iusticia: & ds̃ expugna¬
bit ꝓ te mimicos tuos. Noli citatus eẽ in lin
gua tua: & mutilis & remissus in operib tuis.
Noli eẽ sicut leo in domo tua: euertens domes¬
ticos tuos. & opprimens subiectos tibi. Non sit
manus tua porrecta ad accipiendũ: & ad dan

Expanded text:
faciem potentis nec coneris contra ictum fluvifaciem potentis nec coneris contra ictum fluvii pro iustitia agoniare pro anima tua et usque ad mortem certa pro iustitia et Deus expugnabit pro te inimicos tgua tua; et inutilis et remissus in operibus tuis. Noli esse sicut leo in domo tua, evertens domesticos tuos, et opprimens subjectos tibi. Non sit tibi manus tua porrecta ad accipiendum, et ad dan
Abbreviated transcription (Latin):
bit illũ. & iter ad ducet directũ ad illũ: & lȩ¬
tificabit eum. & denudabit absconsa sua illi.
& thesaurizat suꝑ illũ scientiã. & intellectũ
iusticie. Si aut̃ oberrauerit derelinquet eum:
& tradet eum in manus inimici sui.n
ili conserua tempꝰ. & deuita a malo: & ꝓ ani¬
ma tua ñ c̃funcdaris dicere uerũ. Est enĩ ẽ¬
fusio adducens peccatũ: ꝙ ẽ c̃fusio adclucens
głam & gram. Ne accipias faciẽ aduersus faci¬
em tuã: nec aduersus animã tuã mendatium.
Non reu̾earis ꝑrimũ tuum in casũ suum: nec
retineas uerbũ in tẽpiis salutis. Non abscondaᷤᷤ
sapientiã tuã in derore eius: in lingua enĩ ag¬
noseit᷑ sapientia. & sensus. & scientia. & doct᷑¬
na in uerbo sensato. & firmamentũ in oꝑib
iusticie. Non c̃tradicas ueritati ullo modo: &
de mendacio in eruditionis tuȩ confundere.
Non c̃fundaris c̃fiteri peccata tua: & ne subici¬
as te homini ꝑ peccato. Noli resistere contra

Expanded text:
illum et iterum adducet directum ad illum, et denudabit abscondita sua illi et thesaurizat super illum scientiam et intellectum iustitiae. si autem oberrauerit, derelinquet illum et tradet eum in manus inimici sui. fili, conserua tempus et deuita a malo. pro anima tua non confundaris dicere uerusio adducens gloriam et gratiam. non accipias faciem aduersus faciem tuam, nec aduersus animam tuam mendacium. non reuerearis proximum tuum in casu suo, nec retineas uerbum in tempore salutis. non abscondas sapientiam tuam in decore eius. in lingua enim agnoscitur sapientia et sensus et scientia et doctrina in ujustitiae. Non contradicas veritati ullo modo, et de mendacio ineruditionis tuae confundere non confundaris confiteri peccata tua et ne subicias te homini pro peccato noli resistere contra
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis. & c̃tinebit se ab illis: ꝙ in oratione
dierũ exaudiet᷑. ꝙ sicut qͥ thesaurirat: ita &
qui honorificat matrẽ fuam. Qui honorat pa¬
exaudict᷑. Qui honorat patrẽ suum uita uiuet
longiore: & qui obedit patri refrigerabit ma¬
tr̃e. Qui timet dnm̃ honorat parentes: & qͣsi
dñm seruiet his qͥ se generauer̃t in opere & ser¬
mone. & in om̃i patientia. Honora patre̾ tu¬
um. & suꝑueniet tibi benedictio a dõ: ꝙ be¬
Penedictio patris firmat domũ filioꝵ: male¬
⁊ dictio aũt matris eradicat fundamenta. Ne
Dgłeris in contumelia patris tui: non ẽ enĩ tibi
gła. sed confusio. Gła enĩ hominis ex honore
patris sui: ꝙ dederus filiis pat̾ sine honore: Fili
suscipe senectã patris tui. & ne contristes eum
in uita illiꝰ: & si defecerit sensu ueniam da: &
ne sꝑnas eum in tota uirtute. Plemosina enim
patris non erit in obliuione. Nã ꝓ pȩato ma¬
tris restituet᷑ tibi bonũ: & in iusticia ȩdificabi¬

Expanded text:
se ab illis: in oratione dierum exaudietur. et sicut qui thesaurizat ita et qui honorificat matrem suam. qui honorat paqui honorat patrem suum, uita uiuet longiore, et qui obaudit patri, refrigerabit matrem. qui timet deum, honorat parentes: et quasi dominis seruiet his qui se generauerunt. in opere et sermone et omni patientia honora patrem tuum, ut superueniat tibi benedictio a domino. Ebenedictio patris firmat domos filiorum maledictio autem matris eradicat fundamenta ne glorieris in contumelia patris tui non est enim tibi gloria sed confusio gloria enim hominis ex honore patris sui et dedecus filiis pater sine honore fili suscipe senectam patris tui et ne contristes eum in vita illius et si defecerit sensu veniam da et ne spernas eum in tua virtute elemosyna enim patris non erit in oblivione nam pro peccato matris restituetur tibi bonum et iniustitia aedificabi
Abbreviated transcription (Latin):
& mansuetudo. & adimplebit thesauros illiuᷤ.
Tontumar non sis & ineredibilis timori dñi: &
ne accesseris ad eum duplici. Ne fueris ypochri¬
ta in conspectu hominũ: & non scandalireris
labiis tuis. Attende in illis ne forte. cadas. &
ponas scandalũ animȩ tuȩ. & ad ducas in ho¬
norationẽ tibi: & reuelet ds̃ absconsa tua. &¬

Expanded text:
 mansuetudo, et implebit thesauros ejus. Contumax non sis, et incredibilis timori Domini, et ne accesseris ad eum duplici corde. Ne fueris hypocrita in conspectu hominum, et non scandalizeris labiis tuis. Attende in illis, ne forte cadas, et ponas scandalum animae tuae, et adducas inhonorationem tibi, et revelet Deus absconsa tua.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ualcas uirtutẽ irrũpere iniquitatis: ne
forte extimescas faciẽ potentis. & ponas scan¬
dalum in agilitate tua. Non pecces in multi¬
tudine ciuitatis. nec te ĩmittas in popłm. ne¬
q alliges duplicia peccata: nec enĩ in uno eris
ĩmunis. Noli eẽ ꝑ usillanimis in anima tua:
exorare & facere elemosinã ne despicias. Ne di¬
cas in multitudine inunerũ meoꝵ respiciet
nera mea. Non irrideas hominẽ in amaritudi¬
ne animȩ: ẽ enĩ qͥ humiliat ꝙ exaltat cireu̾spec¬
oli amare mendaciũ aduersus tor ds̃.¬
frẽm tuum: neq in amicũ similit̾ facias. No¬
li uelle mentiri om̃e mendacium: assiduitas enĩ
illiꝰ non ẽ bona. Noli uerbosus ec̃ in multitudi¬

Expanded text:
nisi si vales virtute irrumpere iniquitates; ne nisi si vales virtute irrumpere iniquitates; ne forte extremiscas faciem potentis, et ponas scandalum in agilitate tua. Non pecces in multitudinem civitatis, nec te immittas in populum: neque alliges duplicia peccata; nec enim in uno eris immunis. Noli esse pusillanimis in anima tua. Exorare, et facere eleemosynam non despicias. Ne dicas, In multitudine munerum meorum respiciet maritudine animae: est enim qui humiliat et exaltat deus. noli amare mendacium aduersus fratrem tuum, neque in amicum similiter facias. noli uelle mentiri omne mendacium: adsiduitas enim illius non bona. noli uerbosus esse in multitudi
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. fili si attenderis michi dises. & si accõmoda¬
ueris animã tuam. sapiens eris: & si inclinaucris
aurẽ. tuam. excipies doctrinã: & si dilexeris audi¬
re: sapiens eris. In multitudine p̃s biteroꝵ pru¬
dentium sta: & sapientiȩ illoꝵ ex corde coniun¬
gere: ut omnẽ narrationẽ dĩ possis audire: & ꝓ¬
uerbia laudis non effugiant te. Et si uideris sen¬
satũ euigila ad illũ: & graidus ostioꝵ illiꝰ exterat
pes tuus. Sogitatũ habe in p̃ceptis dĩ. & in man¬
datis illius marime assiduus esto: & ipse dabit
cor tibi. ꝙ c̃cupiscentia sapientie dabit᷑ tibl.
Ioli facere mala & non te app̃hendent: discede
ab iniquo & deficient mala abs te. Non semi¬
nes mala in suleis iniusticie: & non metes ea in
septuplũ. Noli querere ab homine ducatũ: neq¬
XXI. a rege cathedrã honoris. Non te iustifices ante
dm̃. qm̃ agnitor cordis ipse ẽ: & penes regẽ no¬
li uelle uideri sapiens. Noli querere fieri iuder

Expanded text:
tis. « Fili, si attenderis mihi, disces; et si accommodaveris animam tuam, sapiens eris; si inclinaveris aurem tuam, excipies doctrinam; et si dilexeris audire, sapiens eris. in multitudine presbyterorum prudentium sta et sapientiae illorum ex corde coniungere, ut omnem narrationem dei possis audire et prouerbia laudis ne effugiant te. et si uideris sensatum, euigila ad illum, et gradus ostiorum illius exterat pes tuus. cogitatum habe in praeceptis dei et in mandatis illiuentia sapientiae dabitur tibi. VII. Noli facere mala, et non te apprehendent. Discede ab iniquo, et deficient mala abs te. Non semines mala in sulcis injustitiae, et non metes ea in septuplum. Noli quaerere ab homine ducatum, neque a rege cathedram honoris. Non te justifices ante Deum; quoniam agnitor cordis ipse est: et penes regem noli velle videri sapiens. Noli quaerere fieri judex,
Abbreviated transcription (Latin):
ad canos inuenies sapientiã: quasi is qͥ arat
ꝙ seminat. Accede. ad illã. & sustine bonoᷤ
fructus illius: in opere enĩ ipsius exiguum
laborabis. & cito edes de generationib illius.
Quã aspera ẽ nimium sapientia indoctis hõibꝰ
& non ꝑmanebit in illa excors. Quasi lapidis
uirtus ꝑbatio erit in illis: & non demorabun¬
tur ꝓicere illũ. Sapientia enĩ docꝰtrinȩ scdm
nomen ẽ eius. & non multis ẽ manifestata: qͥ¬
b aut̃ ẽ agnita. ꝑmanet usq ad conspectũ dĩ.¬
udi fili & accipe c̃silium intellect᷑. xuiiii.

Expanded text:
d canos invenies sapientiam. Quasi is qui arat et seminat, accede ad illam, et sustine bonos fructus illius. In opere enim illius exiguum laborabis, et cito edes de generationibus illius. Quam aspera est nimium sapienet non permanet in illa excors quasi lapidis virtus probatio erit in illis et non demorabuntur proicere illum sapientia enim doctrinae secundum nomen est eius et non multis est manifesta quibus autem agnita est permanet usque ad conspectum Dei audi fili et accipe consilium int
Abbreviated transcription (Latin):
negligentia purga te cũ paucis. datũ brachig
tuoꝵ. & sacrificium scificationis offeres dño Ø¬
initia scõꝵ: & pauperi porrige manũ tuã. ut
ꝑficiat᷑ ꝓpitiatio & benedictio tua. Gratia
datus in conspectu omis uiuentis. xxuii.¬
t mortuo ñ ꝓhibeas gr̃am. Non desis ploran¬
tib in rogatione: & cũ lugentib ambula.

Expanded text:
te cum paucis datum brachiorum tuorum et sacrificium sanctificationis offers initia sanctorum et pauperi porrige manum tuam ut perficiatur propitiatio et benedictio tua gratia datus in conspectu omnis viventis et mortuo non prohibeas gratiam non desis plorantibus in conrogatione et cum
Abbreviated transcription (Latin):
exqͥrentes se.: & p̃ibit in uia iusticiȩ. Qͥ illã
diligit. diligit uitã: & qui ugilauerint ad
illã. cõplectent᷑ lȩticia eius: & qui tenuerint
illa. uitã hereditabunt: & quo introibit. be¬
nedicet d̃. Qui seruiunt ei obsequentes erun
scẽ: ꝙ eos qͥ diligunt illã. diligit di Qui audit
illã iudicat gentes: & qui intuet᷑ illã ꝑmane

Expanded text:
uia iustitiae. et qui illam diligit, diligit uitam: et qui uigilauerint ad illam, conplectebuntur placorem eius. qui tenuerint illam, uitam hereditabunt, et quo introiuit bene dicit deus. qui seruiunt ei, obsequentes erunt sancto: et eos qui diligunt illam diligit deus. qui audit illam, iudicat gentes: et qui intu
Abbreviated transcription (Latin):
feras de die in diẽ: subito enĩ uenit᷑ illiꝰ. ꝙ in
tẽpore uindic̾te disꝑdet te. Noli eẽ anxiꝰ in di¬
uitus iniustis: nichil enĩ tibi ꝑderunt in tẽpo¬
re obductionis & uindictȩ. Non uentiles te in
oñi uento. & non eas in omnẽ. uiã: sic enĩ pec¬
cator ꝓbat᷑ duplici lingua. Esto firmus in uia
dĩ. & in ueritate sensus tui & scientia: ꝙ prose¬
quat᷑ te uerbũ pacis & iusticiȩ. Erto mansuetꝰ¬

Expanded text:
ie in diem. subito enim uenit ira illius et in tempore uindictae disperdet te. noli anxius esse in diuitiis iniustis: nihil enim proderunt tibi in diem obductionis et uindictae. non uentiles te in omni uento et non eas in omni uia. sic enim peccator probatur duplici lingua. esto firmus in uia dei et in ueritate sensus tui et scientia, et prosequatur te uerbum pacis et iustitiae. esto mansuet
Abbreviated transcription (Latin):
in tempore tribulationis: & ꝓtector ẽ om̃b
exquirentib se in ueritate.
e duplici corde & labiis scelestis. & manibus
male ficientib. & peccatori terrã ingredi¬
enti duab iuiis. ue dissolutis corde qui non
credunt dõ: non ꝓtegent᷑ ab eo. Hȩ qui ꝑdide¬
runt sustinentiam: qui dereliquerunt uias
rectas. & diuertert̃ in uias prauas. Et quid
facrent cũ inspiocre ceperit dñs: Qui ereduã
in dño non erunt incredibiles uerbo illius:

Expanded text:
ribulationis peccata omnibus exquirentibus se in ueritate. uae duplici corde et labiis scelestis et manibus malefacientibus et peccatori terram ingredienti duabus uiis. uae dissolutis corde, qui non credunt deo, ideo non proteguntur ab eo. uae his qui perdiderunt sustinentiam, qui dereliquerunt uias rectas et deuerterunt in uias prauas. et quid facietis, cum inspicere coeperit deus? qui timent dominum, non erunt incredibiles uerbo illius:
Abbreviated transcription (Latin):
clina aurẽ tuam & suscipe uerba intellectꝰ.
& ne festines in temꝑore obductionis. Sus¬
tine sustentationes dĩ. coniungere dõ & susti¬
ne: ut crescat in nouissimo uita tua. Omne
qd̾ tibi applicitũ fuerit acciꝑe: ꝙ in dolore
sustine. & in humilitate tua habe patienti¬

Expanded text:
am et excipe uerba intellectus, et ne festines in tempus obductionis. sustine sustentationem domini: coniungere domino et sustine, ut crescat in nouissimo uita tua. omne quod tibi adplicitum fuerit accipe et in dolore sustine et in humilitate tua habe patienti
Abbreviated transcription (Latin):
& elemosina resistit peceatis: & d̃s conspector eiꝰ
qui reddidit grãm menunit in posterũ. & in tẽ¬
pore casus tui inuenies firmamentũ.
ili clemosinã pauꝑis ne fraudes: & oculos tu¬
os. ne transuertas a pauꝑe. Animã esurientẽ
ne despexeris: & non exasperes pauperẽ in ino¬
ꝑia sua. Sor in opis ne afflixeris: & non ꝓtra¬
has datũ angustiati. Rogationẽ contribulati¬

Expanded text:
elemosyna resistit peccatis: et deus prospector eius qui reddit gratiam meminit in posterum, et in tempore casus tui inuenies firmamentum. Fili, elemosynam pauperum ne fraudes et oculos tuos ne transuertas a paupere. animam esurientem ne despexeris et non exasperes pauperem in inopia sua. cor inopis ne adflixeris et non protrahas datum angustianti. rogationem c
Abbreviated transcription (Latin):
deris in uinculis eiꝰ. In om̃i animo tuo accede
ad illã: & in omi uirtute serua uias eiꝰ. Inuenti
Inuestiga illã & manifestabit᷑ tibi: ꝙ ẽtinens
factus ne dereliqueris eam. In nouissimis enĩ in¬
uenies requiẽ in ea. & ẽuertet᷑ tibi in oblectatio¬
nẽ. Et erunt tibi cõpedes eiꝰ in ꝓtec̾tione. forti¬
tudinis eiꝰ. & bases uirtutis: & torques illius in

Expanded text:
de ad illam et in omni uirtute tua serua uias eius. inuestiga illam et manifestabitur tibi, et continens factus ne dereliqueris eam: in nouissimis enim inuenies requiem in ea, et conuertetur tibi in oblectationem. et erunt tibi conpedes in protectionem fortitudinis et bases uirtutis et torques illius in
Abbreviated transcription (Latin):
deflectẽtis ab illo ne cadatis. Qui timetis
dnm̃ credite illi: & non euacuabit᷑ merces
ura. Qui timetis dnm sperate. in illũ: ꝙ in
oblectatione ueniet uobis misdia. Qui time¬
tis dnm̃ diligite illũ: ꝙ illuminabit corda

Expanded text:
ab illo ne cadatis. Qui timetis Dominum, credite illi, et non evacuabitur merces vestra. Qui timetis Dominum, sperate in illum, et in oblectatione vobis veniet misericordia. Qui timetis Dominum, diligite illum, et illuminabuntur corda
Abbreviated transcription (Latin):
eam cum om̃i lȩticia: ut & in posterũ cognos¬
cant om̃s qui fidelit ꝑsis obediunt digna ꝓ fi¬
de ꝑcipere mercedẽ: qui aut̃ insidiant᷑ regnort
luerit sollempnitatis huius eẽ particeps gladi¬
o & igne pereat: & sic deleat᷑ ut non solũ ho¬
minib sed & bestiis inuia sit in sempiternũ.
ꝓ exemplo contẽptus & in obedientiȩ:.
Explicit liber hester.

Expanded text:
eam cum omni laetitia, ut et in posterum cognoseam cum omni laetitia, ut et in posterum cognoscatur, omnes, qui fideliter Persis obediunt, dignam pro fide recipere meluerit solemnitatis hujus esse particeps, gladio et igne pereat, et sic deleatur, ut non solum hominibus, sed etiam bestiis invia sit in sempiternum, pro exemplo contemptus, et inobedientiae. ÷ Explicit liber Esther.
Abbreviated transcription (Latin):
consortẽ regni hester cum om̃i gente sua. no¬
uis quibdã atq inauditis machinis expetiuit
in mortẽ: hoc cogitans ut illis interfectis in¬
sidiaret᷑ nr̃e solitudini: & regnũ ꝑsarũ trans¬
ferret in macedones. Nos aut̃ a pessimo morta¬
lium iudeos neci destinatos in nulli penitꝰ cul¬
ꝑa repperimus: s ẽ contrario iustis utentes le¬
tis dĩ: cuius beneficio & patrib nr̃is ⁊ nobis
regnũ ẽ traditũ. & usq hodie custodit᷑. Unde
eas litteras quas sub nomine nr̃o direxerat. scia¬
tis eẽ irritas. Pro quo scelere ante portas huius
tio eius pendet in patibulis: non nobis sed deo
reddente ei qd̾ meruit. Hoc aut edictũ qđ mnc
mittimus in cunctis urbib ꝓponat᷑: ut liceat
iudeis uti legib suis. Quib debetis eẽ aminicu¬
lo: ut eos qui se ad necẽ eoꝵ parauerant possiq̃
int̾ficere tercia decima die mensis duodecimi qͥ
cȩteros festos dies hanc habetote diẽ. & celebrate

Expanded text:
tri Esther, cum omni gente sua, novis quibusdam atque inauditis machinis expetivit in mortem: hoc cogitans, ut illis interfectis, insidiaretur nostrae solitudini, et regnum Persarum transferret in Macedonas. Nos autem, a pessimo mortalium Judaeos neci destinatos, in nulla penitus culpa reperimus, stis Dei, cujus beneficio et patribus nostris et nobis regnum est traditum, et usque hodie custoditur. Unde eas litteras, quas sub nomine nostro ille direxerat, sciatis esse irritas. Pro quo scelere ante portas hujus tio ejus pendet in patibulis: non nobis, sed Deo ei reddente quod meruit. Hoc autem edictum, quod nunc mittimus, in cunctis urbibus proponatur, ut liceat Judaeis uti legibus suis. Quibus debetis esse adminiculo, ut eos, qui se ad necem eorum paraverant, possint interficere tertia decima die mensis duodecimi, qucaeteros festos dies hanc habetote diem, et celebrate
Abbreviated transcription (Latin):
se̾s a rege. & quẽ patris loco colimus mons¬
trauerit. cũ comugib & liberis deleant᷑ ab
inimicis suis: nullusq eoꝵ misereat᷑. quarta¬
decima die duodecimi mensis adar. anni p̃sen¬
tis: ut nefarii homines uno die ad inferos
descendentes. reddant imꝑio nr̃o pacẽ quam
turbauerant Huc usq ęxemplar epłe.
Que sequunt᷑ post eui locũ scripta repꝑi.¬

Expanded text:
s a rege, et quem patris loco colimus, monstraverit, cum conjugibus ac liberis deleantur ab inimicis suis: nullusque eorum misereatur, quartadecima die duodecimi mensis ADAR anni praesentis: ut nefarii homines una die ad inferos descendentes, reddant imperio nostro pacem, quam turbaverant. Hucusque exemplar epistolae. Quae sequuntur, post eum locum scripta rep
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ dicit. Multi bonitate principũ. & honore qͥ
in eos collatus ẽ abusi sunt in suꝑbiã: & non
solũ subiectos regib nitunt᷑ opprimere. sed da¬
tã sibi głam non ferentes. in ipsos qui dedert̃
moliunt᷑ insidias: nec contenti sunt gr̃as non
agere beneficiis. & humanitatis in se iura uio¬
lare. sed dĩ quoq cuncta cernentis arbitrant᷑
se fugere posse sententiam. Et intantũ uesani
e ꝓruperunt: ut eos qui eredita sibi officia
diligent᷑ obseruant. & ita cuncta agunt ut
om̃ium laude sint digni. mendatioꝵ cunicu¬
lis conent᷑ subuertere: dũ aures principum
simplices & ex sua natura alios estimantes cal¬
lida fraude decipiunt. Quȩ res ex ueterib ꝑ¬
batur hẏstoriis. & ex his quȩ gerunt᷑ cottidie:

Expanded text:
ipum, et honore qui in eos collatus est, abusi sunt in superbiam: et non solum subjectos regibus nituntur opprimere, sed datam sibi gloriam non ferentes, in ipsos, qui dederunt, moliuntur insidias. Nec contenti sunt gratias non agere beneficiis, et humanitatis in se jura violare; sed Dei quoque cuncta cernentis arbitrantur se fugere posse sententiam. Et in tantum vesaniae proruperunt, ut eos, qui credita sibi officia diligenter observant, et ita cuncta agunt ut omnium laude digni sint, mendaciorum cuniculis conentur subvertere, dum aures principum simplices, et ex sua natura alios aestimantes, callida fraude decipiunt. Quae res et ex veteribus probatur histor
Abbreviated transcription (Latin):
mur ex animi nr̃i leuitate uenire. sed ꝓ qua¬
litate & necessitate tẽpoꝵ ut rei publice pos¬
eit utilitas ferre sententiam. Et ut manifes¬
tius qđ dicimus intelligatis aman filius ama¬
dathi. & animo & gente macedo. alienusq a ꝑ¬
sarum sanguine. & pietatẽ nr̃am sua crude¬
litate cõmaculans ꝑegrinus a nob̾ susceptꝰ ẽ.

Expanded text:
 ex animi nostri venire levitate, sed pro qualitate et necessitate temporum, ut reipublicae poscit utilitas, ferre sententiam. Et ut manifestius, quod dicimus, intelligatis, Aman filius Amadathi, et animo et gente Macedo, alienusque a Persarum sanguine, et pietatem nostram sua crudelitate commaculans, peregrinus susceptus est
Abbreviated transcription (Latin):
ethiopiam centũ uiginti septẽ ꝓuincia¬
rũ principib & ducib qui eñis imꝑio
Osubiecti sunt. salutẽ dicit. Cum plurimis gen¬
tib imꝑarem. & uniuersũ orbẽ meȩ ditioni
subiugassem. uolui nequaquã abuti potentiȩ
magnitudine: sed clementia & lenitate guber¬
nare subiectos: ut absq ullo terrore uitã si¬
lentio transigentes optata cunctis mortalibꝰ
pace fruerent᷑. Querente aut̃ me. a consilia¬
riis meis quomͦ hoc posset impleri: unus qui
sapientia & fide cȩteros p̾cellebat. & erat post
regẽ scd̾s aman nomine. indicauit michi in
toto orbe terrarũ popłm eẽ disꝑsum qui no¬
uis uteret᷑ legib. & contra omium gentiũ fa¬
ciens consuetudinẽ regum uissa contẽpneret.

Expanded text:
tum viginti septem provinciarum principibus et ducibus, qui ejus imperio subjecti sunt, salutem. Cum plurimis gentibus imperarem, et universum orbem meae ditioni subjugassem, volui nequaquam abuti potentiae magnitudine, sed clementia et lenitate gubernare subjectos, ut absque ullo terrore vitam silentio transigentes, optata cunctis mortalibus pace fruerentur. Quaerente autem me a consiliariis meis, quomodo hoc posset impleri, unus qui sapientia et fide caeteros praecellebat, et erat post regem secundus, Aman nomine, indicavit mihi in toto orbe terrarum populum esse dispersum, qui novis uteretur legibus, et contra omnium gentium consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
die mensis nisan. uidit somniũ mardo¬
cheus filius iair filii semei filii eis. de
tribu beniamin. homo uideus qui habitabat
in urbe susis: uir magnus & int̾ primos aule
regiȩ. Erat aũt de eo numero captiuoꝵ. qͦs
transtulerat nabuchodonosor rex babilonis
de iherłm. cum ierhonia rege iuda. Et hoc

Expanded text:
it somnium Mardochaeus filius Jairi, filii Semel, filii Cis, de tribu Benjamin: homo Judaeus, qui habitabat in urbe Susis, vir magnus, et inter primos aulae regiae. Erat autem de eo numero captivorum, quos transtulerat Nabuchodonosor rex Babylonis de Jerusalem cum Jechonia rege Juda, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Lux & sol ortus ẽ: & hu miles exã¬
tati funt. & deuorauer̃t inclitos. Qd
cum uidisset mardocheus & surrexisset de
stratu. cogitabat qͥd ds̃ facere uellet. & fi¬
xũ habebat in animo. scue cupiens quid
tẽpore in aula regis cum gabatha & thara eu¬
nuchis iegis: qui ianitores erant palatii.
Lumq intellexisset cogitationes eoꝵ. & curas
diligentius ꝑuidisset. didicit qđ conarent᷑
in regẽ artarxersen manus mittere: & nun¬
ciauit suꝑ eis regi. Qui de utroq habita qͦs¬
tione. confessos duci iussit ad mortẽ. Rex au¬
tẽ qđ gestum erat seripsit in cõmentarus.
sed & mardocheus rei memoriã litteris tradi¬
dit. Precepitq ei rex ut in aula palati mora¬
ret᷑: datis ei ꝓ dilatione munerib. Aman uͦ
filius amadatni bugeus. erat głosissimus eorã
ti. Huc usq pemium. Quę sequunt᷑ in eo
posita erant. ubi seriptũ ẽ in uolumine.
& diripuert̃ bona & substantias eoꝵ. quę

Expanded text:
 sol ortus est, et humiles exaltati sunt, et devoraverunt inclytos. Quod cum vidisset Mardochaeus, et surrexisset de strato, cogitabat quid Deus facere vellet, et fixum habebat in animo scire cupiens quid atur autem eo tempore in aula regis, cum Bagatha et Thara eunuchis regis, qui janitores erant palatii. Cumque intellexisset cogitationes eorum, et curas diligentius pervidisset, didicit quod conarentur in regem Artaxerxem manus mittere, nuntiavit super eo regi. Qui de utroque habita quaestione, confessos duci jussit ad mortem. Rex autem quod gestum erat, scripsit in commentariis: sed et Mardochaeus rei memoriam litteris tradidit. Praecepitque ei rex, ut in aula palatii moraretur, datis ei pro delatione muneribus. Aman vero filius Amadathi Bugaeus, erat gloriosissimus coram ti. Hucusque Prooemium. Quae sequuntur, in eo loco posita erant, ubi scriptum est in volumine. Et diripuerunt bona, vel sub
Abbreviated transcription (Latin):
it: & in pallorẽ colore mutato. lassũ suꝑ an¬
cillulã reclinauit caput. Conuertitq ds̃
spm̃ regis in mansuetudinẽ: & festinus ac
metuens exiliuit de solio: & sustentans eam
ulnis suis donec rediret ad se. his uerbis blan¬
feeptrũ. Ego sum frat̃ tuus. Noli metuere. ñ
morieris. Non enĩ ꝓ te: sed ꝓ om̃ib hȩc lex con¬
stituta ẽ. Accede gͥ & tange sceptrũ. Cũq illa re¬
ticeret tulit auream uirgaĩ & posuit suꝑ collũ
eiꝰ: & oseulatꝰ ẽ eam. & ait. sur mͥ non loqueris:
Quȩ respondit. Uidi te dñe quasi angłm dĩ. &
conturbatũ ẽ cor meum p̃timore głȩ tuȩ ual¬
de enĩ mirabilis es tu dñe: & facies tua plenaẽ

Expanded text:
it, et, in pallorem colore mutato, lassum super anit, et, in pallorem colore mutato, lassum super ancillulam reclinavit caput. Convertitque Deus spiritum regis in mansuetudinem, et festinus ac metuens exilivit de solio, et sustentans eam ulnis suis, donec rediret ad se, his verbis blanr? Ego sum frater tuus, noli metuere. Non morieris: non enim pro te, sed pro omnibus haec lex constituta est. Accede igitur, et tange sceptrum. Cumque illa reticeret, tulit auream virgam, et posuit super collum ejus, et osculatus est eam, et ait: Cur mihi non loqueris? Quae respondit: Vide te, domine, quasi angelum Dei, et conturbatum est cor meum prae timore gloriae tuae. Valde enim mirabilis es, domine, et facies t
Abbreviated transcription (Latin):
sis in manu mea: qr. aman scs a rege. loquu¬
tus ẽ contra nos in mortẽ. Et tu inuoca dñm
& loquere regi ꝓ nobis: & libera nos de morte.
data ẽ gła sua. Cumq regio fulgeret habitu.
& inuocasset om̃ium rectorẽ & saluatorẽ dm̃.
assũpsit duas famulas: & suꝑ unã quidẽ in¬
nitebat᷑ quasi pre delitus & nimia teneritu¬
dine corpus suum ferre non sustinens: alte¬
ra aũt famulaꝵ sequebat᷑ dñam. defluentia
in humũ uestimenta sustentans. Ipsa aũt ro¬
seo uultuᷤᷤ colore ꝑfusa. & gratis ac nitentib
ocłis tristẽ cęlabat animũ. & nimio timore
contractũ. Igitur ingressa cuncta ꝑ ordinem
ostia stetit ẽtra regẽ ubi ille residebat. suꝑ
solium regni sui indutꝰ uestib regus auroq¬
refulgens & p̃ciosis lapidib eratq terribił
aspectu. Cumq eleuasset faciẽ. & ardentib
ocłis furorẽ pectoris indicasset regina corru¬

Expanded text:
sis in manu mea, quia Aman secundus a rege locusis in manu mea, quia Aman secundus a rege locutus est contra nos in mortem: et tu invoca Dominum, et loquere regi pro nobis, et libera nos de morte. data est gloria sua. Cumque regio fulgeret habitu, et invocasset omnium rectorem et salvatorem Deum, assumpsit duas famulas, et super unam quidem innitebatur, quasi prae deliciis et nimia teneritudine corpus suum ferre non sustinens: altera autem famularum sequebatur dominam, defluentia in humum indumenta sustentans. Ipsa autem roseo vultum colore perfusa, et gratis ac nitentibus oculis, tristem celabat animum, et nimio timore contractum. Ingressa igitur cuncta per ordinem ostia, stetit contra regem, ubi ille residebat super solium regni sui, indutus vestibus regiis, auroque fulgens, et pretiosis lapidibus, eratque terribilis aspectu. Cumque elevasset faciem, et ardentibus oculis furorem pectoris indicasset, regina corru
Abbreviated transcription (Latin):
testatiᷤᷤ. Tribue sermonẽ cõpositũ in ore me.¬
o in conspectu leonis. & tranffer cor illius in
odium hostis nr̃r: ut & ipse pereat & &eteri
qui consentiunt ei. Nos aũt libera in manu
tiam: & nosti qđ oderim głam iniquoꝵ. &
detester cubile incircũcisoꝵ. & om̃is alienige¬
nȩ. Tu scis necessitatẽ meam. &ͦ abhominer si¬
in dieb ostentationis meȩ: & de tester illud qͣ¬
si pannũ menstruatȩ. & non portẽ in dieb
silentii mei: & qd̃ non comederĩ in mensa a¬
man. nec michi placuerit conuiuium regis.
& non biberim uinũ libaminũ: & nũquam
lȩtata sit ancilla tua ex quo huc trans lata sũ
usq in presentẽ. diẽ. nisi in te dñe ds̃ abrahã.
Ds̃ fortis suꝑ om̃s exaudi orationẽ eoꝵ qui
nullã aliam spem habent: & libera nos de ma
mardocheus ut ingrederet᷑ ad regẽ: & ro¬
garet ꝓ popło suo & ꝓ patria sua. Memor
inqͥt dierũ humilitatis tuȩ. quomͦ nutrita

Expanded text:
testatis: Tribue sermonem compositum in ore metestatis: Tribue sermonem compositum in ore meo in conspectu leonis, et transfer cor illius in odium hostis nostri,  ut et ipse pereat, et caeteri qui ei consentiunt. Nos cum libera manu tiam, et nosti quia oderim gloriam iniquorum, et detester cubile incircumcisorum, et omnis alienigenae. Tu scis necessitatem meam, quod abominer sientationis meae, et detester illud quasi pannum menstruatae, et non portem in diebus silentii mei, et quod non comederim in mensa Aman, nec mihi placuerit convivium regis, et non biberim vinum libaminum: et numquam laetata sit ancilla tua, ex quo huc translata sum usque in praesentem diem, nisi in te, Domine Deus Abraham. Deus fortis super omnes, exaudi vocem eorum qui nullam aliam spem habent, et libera nos de manMardochaeus  ut ingrederetur ad regem, et rogaret pro populo suo et pro patria sua. Memorare, inquit, dierum humilitatis tuae, quomodo nutrita
Abbreviated transcription (Latin):
& stercore impleuit caput: & corpus suum hu¬
miliauit ierunus. Om̃ĩaq loca in quib ante¬
lȩtari consueuerat. crinium laceratione com¬
mi quies iex nr̃ solus. adiuua me solitariam:
& cuius p̃ter te non est auxiliator alius. Peri¬
patres nr̃os ex om̃ib retro maiorib suis. ut
possideres hereditatẽ sempit᷑nã: fecistiq eis
sicut loquutꝰ es. Pecauimus in conspectu
tuo. & iccirco tradidisti nos in manus inimiᷤ¬
Et nunc non eis sufficit qđ durissima nos
opprimunt seruitute: sed robur manuũ
suaꝵ idoloꝵ potentiȩ deputantes. uolunt
tua mutare ꝓmissa. & delere hereditatem
tuam. & claudere ora te laudantium. atq
extinguere głam tẽpli altaris tui: ut aperi¬
ant ora gentium. & laudent idoloꝵ fortity¬
dinẽ. & p̃dicent carnalẽ regẽ in sempiter¬
nũ. Ne tradas dñe sceptrũ tuum his qui ñ
sunt: ne rideant ad ruinã nr̃am. sed conu̾¬
te consilium eoꝵ suꝑ eos: & eum qui in nos

Expanded text:
et stercore implevit caput, et corpus suum huet stercore implevit caput, et corpus suum humiliavit jejuniis, omniaque loca, in quibus laetari ante consueverat, crinium laceratione commi, qui rex noster es solus, adjuva me solitariam, et cujus praeter te nullus auxiliator est alius. Peripatres nostros ex omnibus retro majoribus suis, ut possideres haereditatem sempiternam, fecistique eis sicut locutus es. Peccavimus in conspectu tuo, et idcirco tradidisti nos in manus inimiet nunc eis sufficit, quod durissima nos opprimunt servitute; sed robur manuum suarum, idolorum potentiae deputantes, volunt tua mutare promissa, et delere haereditatem tuam, et claudere ora te laextinguere gloriam templi et altaris tui, Ut aperiant ora gentium, et laudent idolorum fortitudinem,  et praedicent carnalem regem in sempiternum. Ne tradas Domine sceptrum tuum his, qui non sunt,  ne rideant ad ruinam nostram: Sed convertere consilium eorum super eos,  et eum, qui in nos