comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nolimus abesse longuis non potest.
Nam si nongentos uite excederemus
annos ut ante diluuium uiuebat
humanum genus. ⁊ matusale nob
tempora donarentur: tam̃ nichil es¬
set preterita longitudo quȩ esse de¬
sisset. E enim inter eum qui decem
uitȩ finis aduenerit. & in recusabulif
mortis necessitas. transactum om̃e
tanttundem est: nisi quod magis:
citur. Optima quȩq dies miseris mor¬
talib eui. Prima fugit. subeunt mor¬
bi. tristisq senectus. Et labor. & du¬
re rapit indementia mortis. Nẽui¬
fleuerit. in lapidem ⁊ in diuersas bes
q hesiodus natales hominum plan¬
gens gaudet in funere: prudenterq
ennius plebes ait in hoc e antestat lo¬
co. Licet lacrimare plebi: regi hones¬
te non licet. Ut regi. sic ep̃o: immo
multo minus regi quam ep̃o. Ille
enim nolentib preest: hic uolentib
Ille terrore subicit : hic seruitute do
natur. Ille corꝑa custodit ad mortẽ.
hic anunas custodit ad uitam. Ince

Expanded text:
nolimus — abesse longius non potest. nolimus — abesse longius non potest. nam si nongentos uitae excederemus annos, ut ante diluuium uiuebat humanum genus, et Mathusalae nobis tempora donarentur, tamen nihil esset praeterita longitudo, quae esse desisset. etenim inter eum, qui decem quam idem uitae finis aduenerit et inrecusabilis mortis necessitas, transactum omne tantundem est, nisi quod magis citur. optima quaeque dies miseris mortalibus aeui prima fugit, subeunt morbi tristisque senectus et labor et durae rapit inclementia mortis. Naeuim, quia multum fleuerit, in lapidem et in diuersas bestet Hesiodus natales hominum plangens gaudet in funere, prudenterque Ennius: plebes, ait, in hoc regio antistat loco: licet lacrimare plebi, regi honeste non licet. ut regi, sic episcopo, immo minus regi quam episcopo. ille enim nolentibus praeest, hic uolentibus; ille terrore subicit, hic serunatur; ille corpora custodit ad mortem, hic animas seruat ad uitam. In te
Abbreviated transcription (Latin):
recordatione contractans. Scio quod
nolueris amorem in te cuuum sic
sie ꝓbare. & affectum patriȩ magis
quesisse in ꝑsperis: s huiꝰcemodi offi¬
ficum in bonis iocundius ẽ: in ma¬
lis gratius. Tota hunc ciuitas: tota
planxit italia. C orpus terra susce¬
pit: anuna xp̃o reddita ẽ. Tu nepo¬
tem querebas: eccl̃a sacerdotem. P re¬
cessit te successor tuus. Quod tu eras
ille post te udicio omniũ mereba¬
tur: atq ita ex una domo duplex
pontificatus. egressa ẽ dignitas. dũ
in altero gratulatio ẽ quod tenue¬
rit. un altero meror quod raptus
sit ne teneret. Platonis sententia ẽ
omnem sapientium uitam. medita.¬
tionem esse mortis. Laudent philo¬
sophi hoc. & in celum ferunt: sed
nari. aliud ẽ agere: aliud uiuere mo¬
riturum. aliud mori uicturum.
Ille moriturus ex gła est: iste mo¬
riturus semꝑ ad głam. Debenius gͥ
i nos animo p̾meditari quod aliqͣn¬
do futuri sumus: & quod uelimus

Expanded text:
recordatione contrectans. Scio, quod recordatione contrectans. Scio, quod nolueris amorem in te civium sic probare, et affectum patriae magis quaesisse in prosperis. Sed huiusce modi officium in bonis iucundius est, in malis gratius. Tota hunc civitas, tota planxit Italia. Corpus terra suscepit, anima Christo reddita est. Tu nepotem quaerebas, ecclesia sacerdotem. Praecessit te successor tuus. Quod tu eras, ille post te iudicio omnium merebatur. Atque ita ex una domo duplex pontificatus egressa est dignitas: dum in altero gratulatio est, quod tenuerit, in altero maeror, quod raptus sit, ne teneret. Platonis sententia est omnem sapienti vitam meditationem esse mortis. laudant hoc philosophi et in caelum ferunt, sed nari, aliud agere; aliud uiuere moriturum, aliud mori uicturum. ille moriturus ex gloria est; iste moritur semper ad gloriam. debemus igitur et nos animo praemeditari, quod aliquando futuri sumus et quod — uelimus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ purpurea uiola in pallorem sensĩ
migrabat. Cumq estuaret febrib. &.
uenarum fontes hauriret dolor. las¬
so anhelitu tristem auunculum con¬
solabatur. Letus erat uultu: ⁊ unuier¬
sis circa plorantib. solus ipse ridebat.
Proicere pallium. manus extendere.
uidere quod alii ñ uidebant: & qͣsi
in occursum se erigens. salutare ueni¬
entes. Intelligeres illum ñ emori.
s emigrare: & mutare amicos. non
relinquere. Uoluuntur ꝑ ora lat̾me.
&. obfirmato animo ñ queo dolorẽ
dissimulare quem patior. Quis cre¬
deret in tali illum tempore nr̃e ne¬
cessitudinis recordari: & luctante ani
ma scire dulcedinem: Apprehensa a¬
uunculi manu. hanc inquit tunicã
qua utebar in ministerio xp̃i. mute
dilectissimo mͥ etate patri. fr̃i colle¬
gio: ꝙ. quioquid a te nepoti debebait᷑
affectus. in illum transfer quẽ me¬
cũ pariter diligebas: atq in talia uer¬
ba defecit. auunculi manum mei

Expanded text:
et purpura uiolae in pallorem sensim et purpura uiolae in pallorem sensim migrabat cumque aestuaret febribus et uenarum fontes hauriret calor, lasso anhelitu tristem auunculum consolabatur. laetus erat uultus et uniuersis circa plorantibus Proicere pallium, manus extendere, videre, quod alii non videbant, et quasi in occursum se erigens salutare venientes: intellegeres illum non emori, sed migrare, et mutare amicos, non relinquere. Volvuntur per ora lacrimae et obfirmato animo non queo dolorem dissimulare, quem patior. Quis crederet in tali illum tempore nostrae necessitudinis recordati et luctante anima studiorum scire dulcedinem? Adprehensa avunculi manu: Hanc, inquit, tunicam, qua utebar in ministerio Christi, mitte dilectissimo mihi, aetate patri, fratri collegio, et, quidquid a te nepoti debebatur affectus, in illum transfer, quem mecum pariter diligebas. Atque in talia verba defecit avunculum manu, me
Abbreviated transcription (Latin):
uariarum artium redundat eleganti¬
am. Unde ⁊ apud grecos philosophus
ille laudattir. qui om̃e quo uteretur
usq ad pallium ⁊ anulum manu
sua factum głatus ẽ. Hoc idem u de¬
isto possumus dicere. qui basilicas eccłe
⁊ martyrum conciliabula diuersis flo¬
ribus & arboꝵ comis utrumq pampi¬
nis adumbrarit: ut quicquid placebat
in eccła tam dispositione quã usu.
laborem prbri ⁊ studium testaretur.
Macte uirtute. cuiꝰ talia pͥnespia qua¬
lis finis erit. O miserabilis humana
conditio. ⁊ sine xp̃o uanum om̃e qd̵
iuumus. Quid te subtrahis: quid
tergiuersaris oratio. s Quasi enum mor¬
tem illius differre possumus. ⁊ uitã
facere longiorem: sit timemus adulti¬
mum ꝑuenire. O m̾is caro fenum. &.
om̃ĩs gła eiꝰ quasi flos feni Ubi nunc
decora illa facies. ubi iotius corꝑis dig¬
nitas: quo ueluti pulchro indumentõ
pulchritudo anime uestiebatuir. Mar¬
cescebat ꝓdolor flante austero lilium

Expanded text:
uariarum artium redundat elegantiuariarum artium redundat elegantiam. unde et apud Graecos philosophus ille laudatur, qui omne, quod uteretur, usque ad pallium et anulum manu sua factum gloriatus est. hoc idem possumus et de isto dicere, qui basilicas ecclesiae et martyrum conciliabula diuersis floribus et arborum comis uitiumque pampinis adumbraret, ut, quidquid placebat in ecclesia tam dispositione quam uisu, laborem presbyteri et studium testaretur. Macte uirtute! cuius talia principia, qualis finis erit?s o miserabilis humana condicio et sine Christo uanum omne, quod uiuimus! quid te subtrahis, quid tergiuersaris, oratio? quasi enim mortem illius differre possimus et uitam facere longiorem, sic timemus ad ultimum peruenire. omnis caro faenum et omnis gloria eius quasi flos faeni. ubi nunc, decora illa faques, ubi totius corporis dignitas, quo ueluti pulchro indumento pulchritudo animae uestiebatur? marcescebat, pro dolor, flante austro lilium
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o dedita. equȩ ⁊ in maicrib ⁊ in mi¬
norib intenta ẽ: sciens etiam ꝓ ocio¬
so uerbo reddendam esse rationem.
Erat enim sollicitus si niteret altare.
⁊ parietes absq fuligine. si peaium̃ta
tersa. si ianitor creber in porta. uela in
ostiis semꝑ. si sacrarium mundum. si
uasa lucencia. ⁊ in omnes cerimoni¬
as pia sollicitudo disposita. non minꝰ.
non mauis negligebat officium.: ubi¬
eumq eum in eccła quereres inue¬
nires. Nobilem urum qͥntum fabi¬
um miratur antiquatas: qui etiam
romane scriptor hystorie ẽ. S ma¬
gis ex pictura quam ex litteris nom̃
inuenit. Ꝙ beseleel nr̃m. plenum sapi¬
entia ⁊ spu dei scriptura testatur. Urã
qͦq filium mulieris tyriȩ. quod alt̃
tab̾naculi. alter templi suppellectilem
fabricati sint. Quomͦ enim lete sege¬
tes. ⁊ uberes agri interdum culmis¬
I arestisq luxuriant: ita p̾clara i¬
ingenia ⁊ mens plena uirtutib in

Expanded text:
Christo dedita aeque et in maioribus et in miChristo dedita aeque et in maioribus et in minoribus intenta est sciens etiam pro otioso uerbo reddendam esse rationem. erat ergo sollicitus, si niteret altare, si parietes absque fuligine, si pauimenta tersa, si ianitor creber in porta, uela semper in ostiis, si sacrarium mundum, si uasa lucentia; et in omnes caerimonias pia sollicitudo disposita non minus, non maius neglegebat officium. ubicumque eum ecclesia quaereres, inuenires. nobilem uirum yuintum Fabium miratur antiquitas, qui etiam Romanae scriptor historiae est, sed magis ex pictura quam litteris nomen inuenit; et Beselehel nostrum plenum sapientia et spiritu dei scriptura testatur, Hiram quoque, filium mulieris Tyriae, quod alter tabernaculi, alter templi supellectilem fabricati sunt. quomodo enim laetae segetes et uberes agri interdum culmis aristisque luxuriant, ita praeclara ingenia et mens plena uirtutibus in
Abbreviated transcription (Latin):
legem dedit . Alii nũmum addant¬
nummo. ⁊ marsupium suffocantes
matronarum opes uenerentur obseqͥis
sint ditiores monachi quam fuerant
seculares: possideant opes sub xp̃o pau¬
pere. quas sub locuplete diabolo non
habuerant: ⁊ suspiret eos eccła diuites
quos tenuit mundus ante mendicos:
nepotranus nr̃ aurum calcans. scedu¬
las consectatur. S sicut sui in carne
contemptor ẽ. ⁊ pauꝑtate ine̾dit or¬
natior: ita totum eccl̃ȩ inuestigat
ornatum. Ad comꝑationem quidẽ
suꝑioꝵ modica sunt quȩ dic̃turi
sumus: s & in parus idem animus
ostenditur. Ut enim creatorem non
in celo tantum miramur ⁊ in t̾ra.
sole ⁊ oceano. elephantis ⁊ camelis.¬
⁊ equis ⁊ bubus. pardis ⁊ ursis. ⁊ leo¬
nib. s ⁊ in minutis quoq animalib
formica. culice. muscis uermirulis &
istius modi genere. quoꝵ corꝑa magiꝰ
scimius quam nomina. eandemq in
illis ueneramur sollertiam: ita mens

Expanded text:
legem dedit? Alii nulegem dedit? Alii nunummo et marsuppium suffocantes matronarum opes uenentur obsequiis, sint ditiores monachi, quam fuerant saeculares, possideant opes sub Christo paupere, quas sub locuplete diabolo non habuerant, et suspiret eos ecclesia diuites, quos tenuit mundus ante mendicos: Nepotianus noster aurum calcans scedulas consectatur, sed, sicut sui in carne contemptor est et paupertate incedit ornatior, ita totum ecclesiae inuestigat ornatum. Ad conparationem quidem superiorum modica sunt, quae dicturi sumus, sed et in paruis idem animus ostenditur. ut enim creatorem non in caelo tantum miramur et terra, sole et oceano, elefantis, camelis, equis, bubus, pardis, ursis, leonibus, sed et in minutis quoque animalibus, formica, culice, muscis, uermiculis et istius modi genere, quorum magis corpora scimus quam nomina, eandemque in cunctis ueneramur sollertiam, ita mens
Abbreviated transcription (Latin):
iudicis michi iuduam exhibuit. Cũq
ego silentio magis denegarem. ⁊ pudo¬
re reticentis pudorem suffunderem
postulantis. auunculum mͥ opposuit.
precatorem: qui ⁊ liberius pro alio
peteret. ⁊ pro reuerentia sacerdotit fa¬
cilius impetraret. feci ego qđ uoluit.
i breui libello amiticias nr̃as eterne
memoriȩ consecraut. Quo suscepto: cresi
opes. ⁊ darii duutias se uicisse uactabat.
Illum oculis. illum manib: illum sinu¬
illum ore retinebat. Cumq in stratu
frequenter euolueret. semꝑ suꝑ pectus
soporati dulcis pagina recidebat. Si
uͦ pergrinoꝵ si amicorum quispiam
uenerat. letabatur suꝑ se nr̃o testimo¬
nio: ⁊ quicquid minus in opusculo e¬
rat. distinctione moderata .⁊ ꝓnuntia¬
tionis uarietate pensabat: ut in reci¬
tando illo ipse uel cotidie placere uel
displicere uideretur. Unde hic feruor.
nͥ ex amore dei : Unde legis xp̃i indif¬
fessa meditatio: nisi ex eius desiderio qͥ

Expanded text:
iudicis mihi uiduam exhibuit! cumque iudicis mihi uiduam exhibuit! cumque ego silentio magis quam litteris denegarem et pudore reticentis pudorem suffunderem postulantis, auunculum mihi opposuit precatorem, qui et liberius pro alio peteret et pro reuerentia sacerdotii facilius inpetraret. feci ergo, quod uoluit, et breui libello amicitias nostras aeternae memoriae consecraui; quo suscepto Croesi opes et Darii diuitias se uicisse iactabat. illum oculis, illum sinu, illum manibillum ore tenebat. Cumque in stratu frequenter evolveret, saepe super pectus soporati, dulcis pagina decidebat. Si vero peregrinorum, si amicorum quispiam venerat, laetabatur nostro super se testimonio. Et quidquid minus in opusculo erat, distinctione moderata, et pronuntiationis varietate pensabat; ut in recitando illo, ipse vel placere quotidie, vel displicere videretur. Unde hic fervor, nisi ex amore Dei? unde legis Christi indefessa meditatio, nisi ex desiderio ejus qui
Abbreviated transcription (Latin):
moderabatur. Mense auunculi intere¬
rat: & sic apposita quęq libabeit: ut
⁊ suꝑsticionem fugeret. & continenti¬
am seruaret. Sermo eius ⁊ om̃e con¬
uuuum de scripturis aliquid ꝓpone¬
re. libenter audire. respondere uere¬
cunde. recꝰta susciꝑe. praua non acri¬
ter confutare: disputantem contra se
magis docere quam uincere. & ingenio
pudore qui ornabat ȩtatem quid cuiꝰ
esset simpliciter confiteri. atq in hc
modum eruditionis głam fugiendo
eruditissimus habebatur. Illud aie¬
bat tertulliani. istud cypriani: hoc
lacꝰtantii. illud hylarii est: sic minu¬
cuis felix. ita uictorinus: in hunc mo¬
dum est locutus arnobius. Me quoq
quia pro sodalitate auunculi dilige¬
bat: interdum ꝓferebat in mecdium:
lectioneq assidua. ⁊ meditatione di¬
uturna. pectus suum bibliotecam fe¬
cerat xp̃i. Quotiens ille transmarinis
epłis dep̾catus ẽ ut aliquid ad se scri¬
berem: quotiens nocturnum petitorem

Expanded text:
moderabatur. mensae auunculi interemoderabatur. mensae auunculi intererat et sic adposita quaeque libabat, ut et superstitionem fugeret et continentiam reseruaret. sermo eius et omne conuiuium de scripturis aliquid proponere, libenter audire, respondere uerecunde, recta suscipere, praua non acriter confutare, disputantem contra se magis docere quam uincere et ingenuo pudore, qui ornabat aetatem, quid cuius esset, simpliciter confiteri; atque in hunc modum eruditionis gloriam declinando eruditissimus habebatur. illud\', aiebat, \'Tertulliani, istud Cypriani, hoc Lactantii, illud Hilarii est. sic Minucius Felix, ita Uictorinus, in hunc modum est locutus Arnobius\'. me quoque, quia pro sodalitate auunculi diligebat, interdum proferebat in medium. lectione quoque adsidua et meditatione diuturna pectus suum bibliothecam fecerat Christi. Quotiens ille transmarinis epistulis deprecatus est, ut aliquid ad se scriberem! quotiens nocturnum de euangel
Abbreviated transcription (Latin):
eius. stuperent ad continentiã. Sub¬
uenire pauꝑib uisitare languentes.
ꝓuocare hospitio. linire blanditiis.
gaudere cum gaudentib. flere cũ
flentib:. cecoꝵ baculus. esurientiũ
cybus. spes miseroꝵ. solamen languen¬
cium fuit. Ita in singulis uirtutib
eminebat: quasi cȩteras non haberet.
Inter prbros ⁊ coequales. pͥmus in o¬
pere. extremus in ordine. Quicquid
boni fecerat: ad auunculum refere¬
bat. Siquid forte aliter euenerat
quam putauerat. illum nescire. se erras¬
se dicebeit: in publico ep̃m. domi patrẽ
nouerat. Grauitatem morum: hilari
tate frontis temperabat. Gaudium in
risu: non cachinnũ intelligeres. Uidu
hortari ut sorores. cum om̃i castitate.
Iam uͦ postqͣm domi se contulerat. &¬
relicto foris derico. duritie se tradid̾at¬
monachoꝵ. creber in orationib. uigi¬
lans in p̾cando. lacrimas deo ñ homi¬
nib offerebat. Ieuinia in aurige mo¬
dum. pro lassitudine ⁊ uirib corꝑis

Expanded text:
eius, stuperent ad continentiam. subeius, stuperent ad continentiam. subuenire pauperibus, uisitare languentes, prouocare hospitio, lenire blanditiis, gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus; caecorum baculus, esurientium cibus, spes miserorum, solamen lugentium fuit. ita in singulis uirtutibus eminebat, quasi ceteras non haberet. inter presbyteros et coaequales primus in opere, extremus in ordine. quidquid boni fecerat, ad auunculum referebat; si quid forte aliter euenerat, quam putarat, illum nescire, se errasse dicebat. in publico episcopum, domi patrem nouerat. grauittate frontis temperabat. Gaudium in risu, non cachinnum intelligeres. Virgihortari ut sorores, cum omni castitate. Jam vero postquam domum se contulerat, et relicto foris monachorum, creber in orationibus, uigilans in precando lacrimas deo, non hominibus, offerebat; ieiunia in aurigae modum pro lassitudine et uiribus corporis
Abbreviated transcription (Latin):
in illo cernens exempla uirtutum.
domiq habens unde disceret. ut in
tas familiaritatem. familiaritas con¬
temptum illius faceret: s ita eum co¬
lebat quasi parentem. ita ammiraba¬
tur. quasi cotidie nouũ cerneret. Qͥd
multa : fit cdericus: & ꝑ solitos gradꝰ
prbr ordinatur. Iħu bone qui gemi¬
tus qui euilatus. quȩ cẏbi interdictio:
quȩ fuga oculoꝵ omnium: Tunc pͥ¬
mum ⁊ solum auunculo iratus ẽ:
querebatur sese ferre ñ posse: & uiue¬
nilem etatem incongruam sacerdo¬
tio causabatur. S quanto plus repug¬
nabeit. tantomagis in se studia om¬
nium concitabat: ⁊ merebatur negan
do  esse nolebat. eoq dignior erat. qͦ
pientia: electumq a moyse prb̃rm qͣm
ipse sciret esse prbrm. Igitur clerica¬
tum ñ honorem intelligens s onus.
pͥmam curam habuit. ut humilitate
suꝑaret inuidiam: deinde ut nullam¬
nobis obsceni in se rumoris fabulam
daret. ut qui mordebeintur ad etatẽ

Expanded text:
in illo cernens exempla virtutum in illo cernens exempla virtutum domique habens, unde disceret. In unotas familiaritatem, familiaritas contemptum illius fecerat, sed ita eum colebat, quasi parentem, ita admirabatur, quasi cotidie novum cerneret. Quid multa? Fit clericus et per solitos gradus presbyter ordinatur. Iesu bone, qui gemitus, qui heiulatus, quae cibi interdictio, quae fuga oculorum omnium! Tum primum et solum avunculo iratus est. Querebatur se ferre non posse, et iuvenalem aetatem incongruam sacerdotio causabatur. Sed quanto plus repugnabat, tanto magis omnium in se studia concitabat et merebatur negando, quod esse nolebat, eoque dignior erat, quopientia electumque a Moysi presbyterum, quem ipse sciret esse presbyterum. igitur clericatum non honorem intellegens sed onus primam curam habuit, uthumilitate superaret inuidiam, deinde, . ut nullam obsceni in\'se rumoris fabulam daret, ut, qui mordebantur ad aetatem
Abbreviated transcription (Latin):
ut uiduis. pupillis. oppressis miserisq
subueniret: mͥ non placent dilationes
audio baptiratum. Ueriutam̃ uelut
in cunabula quedam nascentis fidi
comꝓbemus: ut qui sub alienis signis
deuotus miles fuit. donandus laurea
sit. P ostquam suo regi ceꝑit nulita¬
re: balteo posito habituq mutato. qͥc¬
quid castrensis peculii fuit in pauꝑes
erogauit. Legerat enim qui uult ẽẽ¬
ꝑfectus. uendat omĩa quȩ habet ⁊ det
pauꝑib. ⁊ sequatur me. Ꝙ iterum.
N on potestis duob dominis seruire.
deo ⁊ mammone. Excepta uili turi¬
ca. ⁊ oꝑmento pari. quo tecto tantũ
corpore frigus excluderet: nichil sibi
amplius reseruauit. Cuiꝰ ipse ꝓun¬
cie morem sequens: nec munditiis.
nec sordib notabilis erat. Cumq ar¬
deret cotidie. aut ad egypti monaste¬
ria ꝑgere. aut mesopotamie iniusere
choros. uel certe insularum dalmatie
que altino tantum freto distant
solitudines occupare. auunculum de

Expanded text:
ut uiduis, pupillis, oppressis, miseris ut uiduis, pupillis, oppressis, miseris subueniret: mihi non placent dilationes tim audio baptizatum. Uerumtamen uelut incunabula quaedam nascentis fidei conprobemus, ut, qui sub alienis signis deuotus miles fuit, donandus - laurea sit, postquam suo regi coeperit militare. balteo posito habituque mutato, quidquid castrensis peculii fuit, in pauperes erogauit. legerat enim: qui uult perfectus esse, uendat omnia, quae habet, et det pauperibus et sequatur me et iterum: non potestis duobus dominis seruire, deo et mamonae. excepta uili tunica et operimento pari, quod tecto tantum corpore frigus excluderet, nihil sibi amplius reseruauit. cultus ipse prouinciae morem sequens nec munditiis nec sordibus notabilis erat. cumque arderet cotidie aut ad Aegypti monasteria pergere aut Mesopotamiae inuisere choros uel certe insularum Dalmatiae, quae Altino tantum freto distant, solit
Abbreviated transcription (Latin):
tia parentum: liberis imputantur.
Ab eo tempore censemur: ex quo in xp̃o
renascimur. Paulus ꝑsecutor ecclȩ. ꝙ.
mane lupus rapax beniamin: ad ues¬
perum dedit escam. ananie oui suũ¬
submitens caput. Igitur ⁊ nepotia¬
nus nr̃ quasi infantulus uagiens &.
rudis puer. subito nobis de iordane
nascitur. Alius forsitan scrib̾et qd̃
ob salutem illius orientem heremũ¬
q dimiseris . & me carissimum soda¬
lem tuum redeundi spe lactaueris.
ut primum si fieri posset sororem
cum paruulo iudurm dein si fili¬
um illa respueret: saltem nepotem
dulcissimũ conseruares. Hic est enĩ
ille de quo quondam tibi uaticim¬
tus sum . licet paruuilus ex collo pen¬
deat nepos. referret inquã alius qd̃
in palatii militia sub clamide &
candaenti lino corpus eius cilicio tr¬
I tur
sit. quod stans ante scłi potestates. lu¬
rida ieiunus ora portauerit. qb̃ adhuc
sub alterius indumentis alteri mili¬
tauerit. & adhoc habuerit cingulum

Expanded text:
tia parentum liberis inputantur; tia parentum liberis inputantur; ab eo tempore censemur, ex quo in Christo renascimur. Paulus, persecutor ecclesiae et mane lupus rapax Beniamin, ad uesperam dedit escam Ananiae oui submittens caput. igitur et Nepotianus noster quasi infantulus uagiens et rudis puer subito nobis de Iordane nascatur. Alius forsitan scriberet, quod ob salutem illius orientem heremumque dimiseris et me, carissimum sodalem tuum, redeundi spe lactaueris, ut primum, si fieri posset, sororem cum paruulo uiduam, dein, si consilium illa respueret, saltim nepotem dulcissimum conseruares. hic est enim ille, de quo tibi quondam uaticinatus sum: licet paruulus ex collo pendeat nepos. referret, inquam, alius, quod in palatii militia sub chlamyde et candenti lino corpus eius cilicio tritum sit, quod stans ante saeculi potestates lurida ieiuniis ora portauerit, quod adhuc sub alterius indumentis alteri militarit et ad hoc habuerit cingulum,
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ semꝑ uirtute letatus es Nec dole¬
as qđ talem amiseris: s gaudeas quod
talem habueris. & sicut hi qui breui⁊
tabella terrarum situm pingunt. ita
in paruo isto uolumine cernas adum¬
brata non expressa signa uirtutũ: sus¬
cipiasq a nobis non uires. s uolunta¬
tem. Hec p̾cepta sunt rechoꝵ. ut ma¬
iores eiꝰ qui latidandus ẽ. & eoꝵ altiꝰ
gesta repetantur: sicq ad ipsum ꝑ gra
ternisq uirtutib illustrior fiat. & aut
non degenerasse a bonis. aut mediocres
ipse ornasse uideatur. Ego carnis bo¬
na que semꝑ ipse contempsit. in ani¬
me laudibus non requiram. nec me
iactabo de genere id est de alienis bonis:
cum ⁊ abraheim ⁊ ẏsaac scĩ uiri isma¬
el ⁊ esau peccatores genuerunt. & e
regione iepte in cathalogo iustorum
apłi uoce numeratus. de meretrice sit
natus. Anima inquit quȩ peccauerit:
ipsa morietur. Ergo & que non pecca¬
uerit: uiuet ipsa. Nec uirtutes nec ui¬

Expanded text:
cuius semper uirtute laetatus es, nec dolecuius semper uirtute laetatus es, nec doleas, quod talem amiseris, sed gaudeas, quod talem habueris, et sicut hi, qui in breui tabella terrarum situs pingunt, ita in paruo isto uolumine cernas adumbrata, nonexpressasignauirtutumsuscipiasque a nobis non uires, sed uoluntatem. Praecepta sunt rhetorum, ut maiores eius, qui laudandus est, et eorum altius gesta repetantur sicque ad ipsum per grternisque uirtutibus inlustrior fiat et aut non degenerasse a bonis aut mediocres ipse ornasse uideatur. ego carnis bona, quae semper et ipse contempsit, in animae laudibus nOlI requiram nec me iactabo de genere, id est de alienis bonis, cum et Abraham et Isaac, sancti uiri, lsmahelem et Esau peccatores genuerint et e. regione Iephte in catalogo iustorum apostoli uoce numeratus de meretrice sit natus. anima,inquit, quae eccauerit, ipsa morietur; ergo et, quae non peccauerit, ipsa uiuet. nec uirtutes nec ui
Abbreviated transcription (Latin):
nus mirabatur in terris: & estimatio¬
ne quȩrebat ibi uidens comminus di¬
cere. sicut auduumus ita ⁊ uidimus
in cuutate dñi uirtutum. in ciitate
dei nr̃i: s desiderium absentie eiꝰ fer¬
re non possumus: non illiuis s nr̃am
uicem dolentes. Quanto ille felicior.
tanto ampluis nos in dolore. quod tali
caremus bono. flebant ⁊ sorores laza¬
rum quem resurrecturum nouerãt.
& ut uerus hominis exprimeretur ⁊¬
affecꝰtus. ipse dñs saluator plorauit. qͦm
suscitaturus erat. Apłs quoq euis qͥ
lucrum: gr̃as agit quod epafras de mor¬
te sibi uicinͥa redditus sit. ne haberet
tristiciam suꝑ tristiciam: non incredu¬
litatis metu. s desiderio caritatis. Quã¬
tomagis tu . &. auunculus ⁊ ep̃c. hoc ẽ¬
⁊ in spũ pater. doles uiscera tua. ⁊ qͦsi
diuisa a te suspiras. S obsecro ut mo¬
dum adhibeas in dolore: memor illius
sententiȩ ne quid nimis. obligatoq pa¬
rumꝑ uulnere. audias laudes euis.

Expanded text:
nus rimabatur in terris et aestimationus rimabatur in terris et aestimatione quaerebat, ibi uidentem comminus dicere: sicut audiuimus, ita et uidimus in ciuitate domini uirtutum, in ciuitate dei nostri, sed desiderium absentiae eius ferre non possumus, non illius, sed nostram uicem dolentes. quanto ille felicior, tanto nos amplius in dolore, quod tali caremus bono. flebant et sorores Lazarum, quem resurrecturum nouerant, et, ut ueros hominis exprimeret affectus, ipse saluator plorauit, quem suscitaturus erat. apostolus quoque eius, qui lucrum, gratias agit, quod Epaphras de mortis sibi uicinia redditus sit, ne haberet tristitiam super tristitiam, non incredulitatis metu, sed desiderio caritatis. quanto magis tu, et auunculus et episcopus, hoc e in spiritu pater, aues uiscera tua et quasi a te diuulsa suspiras! sed obsecro, ut modum adhibeas in dolore memor illius sententiae: ne quid nimis\' obligatoque parumper uulnere audias laudes . eius,
Abbreviated transcription (Latin):
bro tullius explicauit: ne uidear ali¬
ena potius quam nr̃a quesisse. quã¬
quam ⁊ hec in suggillationem nr̃i
breuiter dicta sint: si non prestet fi¬
des quod exhibuit infidelitas. Igitur
ad nr̃a ueniamus. N on plangam cũ
iacob ⁊ dauid filios in lege morientes:
s cum xp̃o in euangelio suscipiam
resurgentes. Iudeoꝵ luctus: xpͥianoꝵ gaudiũ
ẽ. Ad uesperum demorabitur fietus.:¬
n ad matutinũ leticia. Hox p̾cessit: di¬
es aut̃ appropinquabit. Unde ⁊ moyses.
moriens plangitur: tħc absq funere
⁊ lacrimis in monte sepelitur. Quic¬
quid de scripturis suꝑ lamentationẽ
dici potest. in eo libro quo paulam
romȩ consolati sumus. breuiter expli¬
caiumus. Nunc nobis ꝑ aliam semitã
ad eundem locum ꝑueniendum est.
ne uideamus p̾terita ⁊ abolita qͦn¬
dam calcare uestigia. Scimꝰ quidẽ
nepotianũ nr̃m esse cum xp̃o. ⁊ sc̃oꝵ¬
mixtum choris . quod hic nobiscũ emi¬

Expanded text:
bro Tullius explicauit, ne uidear alibro Tullius explicauit, ne uidear aliena potius quam nostra quaesisse; quamquam et haec in suggillationem nostri breuiter dicta sint, si non praestet fides, quod exhibuit infidelitas. Igitur ad nostra ueniamus. non plangam cum Iacob et Dauid filios in lege morientes, sed cum Christo in euangelio suscipiam resurgentes. Iudaeorum luctus Christianorum gaudium est. ad uesperum demorabitur fletus et ad matutinum laetitia. nox praecessit, dies autem adpropinquauit. unde et Moyses moriens plangitur, Iesus absque . funere et lacrimis in monte sepelitur. quidquid de scripturis super lamentatione dici potest, in eo libro, quo Paulam Romae consolati sumus, breuiter explicauimus. nunc nobis per aliam semitam ad eundem locum perueniendum est, ne uideamur praeterita et obsoleta quondam calcare uestigia. Scimus quidem Nepotianum nostrum esse cum Christomixtum cliori3, quod hic nobiscum emi
Abbreviated transcription (Latin):
carniadis. possidonii. ad sedandos luc¬
tus opuscula ꝑcurrimus: qui diuer¬
sis etatib diuersa lamenta uel libris.
uel epłis minuere sunt conati: ut eti
riclen ⁊ senofontem. socraticum: qͦrũ
alter amissis duob filiis coronatus
in contione disseruit. alter cum sa¬
cisum. deposuisse coronam dicitur.
⁊ eandem capiti reposuisse: postqͣm in¬
atie fortiter dimicantem repperit conci¬
disse. Quid memorem romanos duces.
quoꝵ uirtutib quasi quibdam stellis
latine micant hẏstoriȩ: Paulus capito¬
lium dedicans. mortuum ut nuntia:¬
batur subito filium. se uissit absente
sepeliri. Lucuis paulus septem dieb int̾
duoꝵ exequias filioꝵ triumphans: ur¬
bem ingressus ẽ. P retermuto marimoᷤ
catones. Gallos. pisones. brutos. sceuolas.
matellos. scauros. marios crassos. Mar¬
cellos. atq aufidios: quoꝵ non minor
ua luctu quam in bells uirtus fuit.
& quoꝵ orbitates in consolationis li¬

Expanded text:
Carneadis, Posidonii ad sedandos lucCarneadis, Posidonii ad sedandos lucttfs opuscula percucurrimus, qui diuersis aetatibus diuersorum lamenta uel libris uel epistulis minuere sunt conati, ut, etiriclen et Xenophontem Socraticum, quorum alter amissis duobus filiis coronatus in contione disseruit, alter, cum sacisum, deposuisse coronam dicitur et eandem capiti reposuisse, postquam fortiter in acie dimicantem repperit concidisse. quid memorem Romanos duces, quorum uirtutibus quasi quibusdam stellis Latinae micant historiae? Puluillus Capitolium dedicans mortuum, ut nuntiabatur, subito filium se iussit absente sepeliri; Lucius Paulus septem diebus inter duorum exequias filiorum triumphans urbem ingressus est. praetermitto Maximos, Catones, Gallos, Pisones, Brutos, Scaeuolas, Metellos, Scauros, Marios, Crassos, Marcellos atque Aufidios, quorum non minor in luctu quam in bellis uirtus fuit et quorum orbitates in Consolationis li
Abbreviated transcription (Latin):
de hebreis. grecis. ⁊ latinis. quas natio¬
nes fidei suȩ in crucis titulo dñs dedica¬
uit. I imortalem animam ⁊ post dis¬
sclutionem corꝑis subsistentem. qd̵ pyta¬
goras somniauit. demochritus non cre¬
didit. in consolatione dampnationis su
egyptius. philosophantur. Bessoꝵ feritã
⁊ pellitoꝵ turbei populoꝵ qui mortu¬
orum quondam inferus homines im¬
molabant: stridorem suum in dulce
crucis fregerunt melos. ⁊ totius mun¬
di una uox xp̃i ẽ. Quid agimus ani¬
ma: Quo nos uetimus: Quid primũ
asserimus: Quid tacemus: Exciderunt
ne tͥ p̾cepta rethoꝵ: & occupata lucꝰtui.
oppressa lacrimis. prepedita singultib.
dicendi ordinem non tenes. Ubi illud
ab infantia studium luterarum. et
anaxagore ⁊ thelamonis laudata sen¬
tentia: scibm me genuisse mortalẽ:
Legimus cratorem. cuiꝰ uolumen ad
confouendum dolorem suum secutus
ẽ cicers. ꝓ latonis. dogenis. ditomachi.

Expanded text:
de Hebraeis, Graecis et Latinis, quas natiode Hebraeis, Graecis et Latinis, quas nationes fidei suae in crucis titulo dominus dedicauit. inmortalem animam et post dissolutionem corporis subsistentem, quod Pythagoras somniauit, Democritus non credidit, in consolationem damnationis suaersa, Gothus, Aegyptius philosophantur. Bessorum feritas et pellitorum turba populorum, qui mortuorum quondam inferiis homines immolabant, stridorem suum in dulce crucis fregerunt melos et totius mundi una uox Christus est. Quid agimus, anima? quo nos uertimus? quid primum adsumimus? quid tacemus? exciderunt tibi praecepta rhetorum et occupata luctu, oppressa lacrimis, praepedita singultibus dicendi ordinem non tenes! ubi illud ab infantia studium litterarum et Anaxagorae ac Telamonis semper laudata sententia: \'sciebam me genuisse mortalem\'? legimus Crantorem, cuius uolumen ad confouendum dolorem suum secutus est. Cicero, Platonis, Diogenis, Clitomachi,
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ iuim passum ẽ: ⁊ iuolenti di¬
ripiunt illud. flammer rumphea illa
custos paradẏsi. ⁊ presidentia forib
sanguine. Hsec mirum hoc nobis in
resurrectione ꝓmuti: cum om̃s qui
in carne non scd̃m carnem uiuimꝰ.
municipeitiũ habeamus in celo. ⁊ hic
adhuc positis dicatur in terra. reg
num dei intra uos ẽ. Adde quod an¬
te resurrectionem xp̃i. notu̾s tantũ:
in uidea d̾s: in isrł magnum nomen
euis. E ipsi qui nouerunt eum. tam̃
ad inferos trahebantur: ubi tunc totiꝰ
orbis homines. ab india usq britanni¬
am. a rigida septemtrionis plaga. usq
ad feruores athlantici occeani. tam in¬
numerabiles popłi. ⁊ tantarum gentiũ
multitudines: quam uarie linguis. ha¬
bitu. tam uestib ⁊ armis. piscium ri¬
tu. ⁊ locͥtarum. & uelut musce ⁊ culi¬
ces. conterebantur. Absq noticia et¬
enim creatoris sui: omĩs homo petus
ẽ. ꝑ unc uero post passionem xp̃i &
resurrectionem es.: cunctarum gen¬
tium. uoces ⁊ litere sonant. Taceo

Expanded text:
caelorum uim passum est et uiolenti diripuerunt illud. flammea illa rumphea, custos paradisi, et praesidentia foribus sanguine. nec mirum hoc nobis in resurrectione promitti, cum omnes, qui in carne non secundum carnem uiuimus, municipatum habeamus in caelo et hic adhuc positis dicatur in terra: reg num dei intra uos est. Adde quod ante resurrectionem Christi notus tantum erat in Iudaea deus, in Israhel magnum nomen eius, et ipsi, qui nouerant eum, tamen ad inferos trahebantur. ubi tunc totius orbis homines ab India usque ad Britanniam, a rigida septentrionis plaga usque ad femores Atlantici oceani, tam innumerabiles populi et tantarum gentium multitudines quam uariae linguis, habitu tam uestis et armis? piscium ritu ac lucustarum et uelut muscae et culices conterebantur; absque notitia enim creatoris sui omnis homo pecus est. nunc uero passionem Christi et resurrectionem eius cunctarum gentium uoces et litterae sonant. taceo
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ rursum in hebraico. omalama
quod ẽ ⁊ bellum. Selach. E in eodem
psalmo. post illum locum ut saluos
faciat om̃s mutes terrȩ. diapsalma.
apud sẏmachum similiter diapsalma.
⁊ aput aquilam semꝑs nec non ⁊ a¬
pud quintam editionem. In sexta uͦ.
in finem. Ꝙ in hebraico erat pꝰ ama
opinionem repperissemus. hec anno¬
tauimus. Utrum aut̃ cuiusdam mu¬
sice cantilene. aut richimi imnmuta¬
tionem qui interp̃tati sunt dẏapsal¬
ma senserint aliud. uel intellexeritt:
tuo uidicio derelinquo. Nuc usq o¬
rigenes. cuiꝰ nos maluimus in hac dis¬
putatione dumtaxat peritiam sequi.
quã stultam habere scientiã nescien

Expanded text:
que rursum in Hebraeo post: \'umalama\', quod est \'et bellum\', <sela\'. et in eodem psalmo post illum locum: ut saluos faciat mites terrae \'diapsalma\' apud Symmachum similiter\'diapsalma\' et apud Aquilam \'semper\' necnon et apud quintam. in sexta uero \'i n finem\', et in Hebraico erat post \'opinionem repperissemus, haec adnotanimus. utrum autem cuiusdam musicae cantilenae aut rhythmi inmutationem, qui interpretati sunt \'diapsalma\', senserint aliudue quid intellexerint, tuo iudicio derelinquo\'. Hucusque Origenes, cuius nos maluimus in hac disputatione dumtaxat inperitiam sequi, quam stultam habere scientiam nescien
Abbreviated transcription (Latin):
epłam scriberem cause
duplici fuit: qd̾ ⁊ tabel¬
larius festinabat. & ego alio oꝑe deten¬
tus. hoc quasi parergio me occupare
uolui. Queris quidnam sit illud tam
grande. tam necessaruĩ: quo epłstolice
cõfabulationis munus exclusum sit.
Lam pridem cum uoluminib hebreoꝵ
editionem aquilȩ confero: ne quid for¬
sitan ꝓpter odium xp̃i synagoga muta¬
uerit. E ut amicȩ menti fatear: que ad
nr̃am fidem ꝑtineant roborandam.
plura repperio. Nunc iam ꝓphetis. Sa¬
lomone. psalterio. regnoꝵq libris exa¬
mussim recensitis. exodum teneo. quẽ
illi elemoth uocant: ad lesuticum tͣn¬
siturus. Uides gͥ quod nullum officiũ
huic oꝑi p̾ponendum ẽ. Attamen ne
currentius forte nr̃ frustra cucurrerit:
duas epłas quas ad sororem tuam peui¬
lam eiusq pignus eustochium mise¬
ram: hiuic sermunculo annexui. Et
dum illa legis. & in his aliquid doctri¬
ne pariter ac leporis inueneris: possuit¬
comnunem matrem. ualere cupio. De

Expanded text:
tulam scriberem, causae duplicis fuit: quod et tabellarius festinabat et ego alio opere detentus . hoc quasi parergio me occupare nolui. quaeras, quidnam illud sit tam grande, tam necessarium, quo epistolicae confabulationis munus exclusum sit. iam pridem cum uoluminibus Hebraeorum editionem Aquilae confero, ne quid forsitan propter odium Christi synagoga mutauerit, et, ut amicae menti fatear, quae ad nostram fidem pertineant roborandam, plura repperio. nunc iam Prophetis, . Salomone, Psalterio Regnorumque libris examussim recensetis Exodum teneo, quem illi ele smoth uocant, ad Leuiticum transiturus. uides igitur, quod nullum officium huic operi praeponendum est. attamen, ne Currentius forte noster frustra cucurrerit, duas epistulas, quas ad sororem tuam Paulam eiusque pignus Eustochium-miseram, huic sermunculo adnexui, ut, dum illa legis et in his aliquid doctrinae pariter ac leporis inueneris, putes tcommunem matrem, ualere cupio.- de
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tabor ad uerbum: ut quia noui¬
tia musta contemnis. saltem ueteris
uini auctoritate ducaris. Sepe ꝑquirens
causas cur in quibdam psalmis int̾¬
pretatur dẏapsalma. obseruaui dili¬
gentissimȩ in hebred. & cum greco
contuli: inueniq quia ubi lingua hebra
uͦ nocet exemplis affirmare quod di¬
cimus. In septuagesimo uͦi psalmo cuiꝰ
pͥncipuim ẽ conficebimur tibi d̃s. cõ¬
ficebimur ⁊ inuocabimus nom̃ tuũ:
post illud ego confirmaui columnas
In quinta aut̃ editione. ego sogn qui¬
hebreo habet postaminnuda. quod est
columnas eiꝰ. sela. Et rursum in .lxxu.
diapsalma: apud symachum post cli¬
peum ⁊ gladium ⁊ bellum. similiter
dẏapsalma: ꝓ quo apud aquilam pꝰ
clipeum ⁊ gladium ⁊ bellum. semꝑ.
apud qͥntam editionem. pꝰ scutum

Expanded text:
interpretabor ad verbum, ut quia noviinterpretabor ad verbum, ut quia novitia musta contemnis, saltem veteris vini auctoritate ducaris. 6. Saepe quaerens causas cur in quibusdam Psalmis interponatur Diapsalma, observavi diligentissime in Hebraeo, et cum Graeco contuli, invenique quia ubi lingua Hebraevero nocet exemplis affirmare quod dicimus. in septuagesimo quarto Psalmo, cujus principium est: confitebimur tibi, deus, confitebimur et inuocabimus nomen tuum, post illud: ego confirmaui columnas in quinta autHebraico habet post AMUDA, quod est, columnas ejus, SELA. Et rursum in septuagDiapsalma. » Apud Symmachum, post « clypeum et gladium et bellum, » similiter Diapsalma. Pro quo apud Aquilam, post « clypeum et gladium et bellum, semper. » Apud Quintam Editionem, p
Abbreviated transcription (Latin):
utquit diligitis uanitatem. ⁊ queritiꝰ
mendatium. Semꝑ. Et alibi. Quȩ di¬
citis in cordib ur̃is ⁊ in cubilib ur̃is
compungimini. Semꝑ. Scire aut̃ de¬
bes aput hebreos in fine libroꝵ unũ
e trib solere subnecti: ut aut amen scri¬
bant. aut sela aut salem quod expri¬
mit pacem. unde ⁊ salomon pacificus
dicitur. Igitur ut nos solemus comple¬
tis opusculis ad distinctionem rei alte¬
rius subsequentis. medium int̾ponere.
explicit. aut feliciter. aut aliquid istius¬
modi: ita ÷ hebrei ut quȩ scripta sunt
roborentur. aut dicunt amen. aut in
sempiternũ. & scribenda commemorait:
aut ponunt sela. aut transacta felici¬
ter ꝓtestantur : pacem in ultimo sub¬
nocantes. Hec nos de intimo hebreoꝵ
fonte libaiumus. non oppinionũ ruui¬
los ꝑsequentes. neq erroꝵ quib totꝰ
mundus expletus ẽ. uarietate ꝑterriti.
s cupientes ⁊ scire ⁊ docere quȩ uera
sunt. Quod si tibi ñ uidetur quid ori
genes de diapsalmate senserit uerbũ

Expanded text:
tatem et quaeritis mendacium? semper, et alibi: quae dicitis in cordibus uestris, et in cubilibus uestris conpungimini, semper. Scire autem debes apud Hebraeos in fine librorum unum e tribus solere subnecti, ut aut \'amen\' scribant aut sela\' aut "salom1, quo exprimunt \'pacem\', unde et Salomon \'pacificus\' dicitur. igitur, ut nos solemus conpletis opusculis ad distinctionem rei alterius subsequentis medium interponere \'explicuit\' aut \'feliciter\' aut aliquid istiusmodi, ita et Hebraei aut, quae scripta sunt, roborant, ut dicant \'amen\', aut in sempiternum et scripta et scribenda commemorant, ut ponant \'sela\', aut transacta feliciter protestantur \'pacem\' in ultimo subnotantes. Haec nos de intimo Hebraeorum fonte libauimus non opinionum riuulos persequentes neque errorum, quibus totus mundus expletus est, uarietate perterriti, sed cupientes et scire et docere, quae uera sungenes de Diapsalmate senserit, verbum
Abbreviated transcription (Latin):
hieronimꝰ ad marcellã de diapsalmate.
ue acceperis. reddenda cum
fenore sunt: sortisq dila¬
tio usuram parturit. De
Dyapsalmate
nr̃am sententiam flagitas. E płȩ breui¬
tatem causati sumus. ⁊ rem libri nͥ
ne te diutius traham: habeto pauca ꝓ
plurib. Quidam diapsalma cominu¬
tationem metri dixerunt esse. alii pau¬
sationem sp̃c: nonnulli alteruis sensus
exordium. Sunt qui ritimi distinctio¬
nem: & quia psalmi tunc temꝑis uoce
iuncta ad organum canebatur. cuiꝰdã
musicȩ uarietatis. Nobis nichil horu̾
transtulerit: & inueniamus in psal¬
moꝵ quoq fine diapsalma positum:
ut ẽ ilud in tercio. dentes peccatorũ
contruusti. Dñi ẽ salus ⁊ suꝑ popłm
tuum benedictio tua. Sela ad ẽ sẽꝑ¬
nus psalmus distinguatur canticum di¬
apsalmatis: cum utiq ut quibdem ui¬
mus hoc uerbum suꝑiora pariter ⁊ in¬
feriora conectere. aut certe docere sem¬
piterna ẽẽ quȩ dicta sunt. ut ẽ illud
in tercio. multi dicunt animȩ meȩ. ñ

Expanded text:
II. AD MARCELLAM DE DIAPSALMATE. Quae acceperis, reddenda cum fenore sunt sortisque dilatio usuram parturit. de diapsalmate nostram sententiam flagitaras: epistulae breuitatem causati sumus et rem libri nOli ne te diutius traham, habeto pauca pro pluribus. Quidam diapsalma conmutationem metri esse dixerunt, alii pausam spiritus, nonnulli alterius sensus exordium, sunt qui rhythmi distinctionem et, quia psalmi tunc temporis iuncta uoce ad organum canebantur, cuiusdam musicae uarietatis. nobis nihil horum transtulerit et inueniamus in psalmorum quoque fine diapsalma positum, ut est illud in tertio: dentes peccatorum contriuisti; domini est salus et super populum tuum benedictio tua, sela, id est \'sempnus psalmus distinguatur: canticum diapsalmatis, cum utique, si, ut quibusdam mus hoc uerbum suferioraque connectere, aut certe docere sempiterna esse quae dicta sunt; ut est illud in tertio: « Multi dicunt animae meae, non
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt. qui declinauert̃ simul inutiles
ẽ qui faciat bonum ñ est usq ad unũ
Qđ̃ si lazarus uidetur in sinu habrahẽ
locoq refrigeru: quid simile infernꝰ
pud inferos. post xp̃m latro in parady¬
so:. Q iccirco in resurrectione eius multa
dormientium corꝑa surrexert̾. & uisa st̃
in celesti iherłm. Tuncq completum ẽ
illud elogium. surge qui doemis ⁊ eleua¬

Expanded text:
t, simul inutiles t, qui faciat bonum, non est usque ad unum? quodsi Lazarus uidetur in sinu Abraham locoque refrigerii, quid simile infernuspud inferos; post so. Et idcirco in resurrectione ejus, multa dormientium corpora surrexerunt, et visa sunt in coelesti Jerusalem. Tuncque impletum est illud elogium: « Surge qui dormis, et eleva
Abbreviated transcription (Latin):
scientie. tͣnsit ad aliud. &. excusare
se nititur cur libros ꝑiarchon in
latinũ uerterit. & hec scͥpta ad
uerbũ. Sane qͥa audio etiam ẽẽ
inde disputatũ qͦđ quedã origenis ro¬
gatus a fr̃ib de greco in latinũ
transtuli: puto qd̾ om̃s incelligart
hoc ꝓ solo liuore culpari. Si enĩ
aliqͥd ẽ qd displiceat in auctore:
quare id ad interp̃tẽ detorquetur.
Sicut in grecis habetur rogatus sũ

Expanded text:
fessione, transit ad aliud; et excusare fessione, transit ad aliud; et excusare se nititur, cur libros περὶ Ἀρχῶν in Latinum verterit. Et haec scribit ad verbum: « Sane quia audio etiam inde esse disputatum quod quaedam Origenis rogatus a fratribus de Graeco in Latinum transtuli, puto quod omnes intelligant, haec pro solo livore culpari. Si enim aliquid est quod displiceat in auctore, quare id ad interpretem detorquetur? Sicut in Graecis habetur
Abbreviated transcription (Latin):
Duto int̾ latinos tertullianũ sen¬
sisse uł lactantiũ. fortassis ⁊ alios
ñ nullos. Non solũ de animarũ
statu dubitas. s & de auctoꝵ sen¬
tentus ꝑutas: & tam̃ adhuc aliqͥd
int̾ est. De animab enĩ ꝑ te nescis
i inscientiã confiteris: de auctorib¬
aut̃ sic nosse te dicis. ut putes potiꝰ
quã p̃sumas. In origene solo ñ am¬
bigis. Dicis enim. Hoc sentit orige¬
nes. I u t̾rogabo te: bene sencit an
male. Nescio inquies. Qͥd me gͥ
missis tabellariis & creberruns
nuntus docere conaris qd̃ nescias:
Et ne forte ũ credam imꝑitie tuę.
& arbitrer callide te reticere qd̾ nos¬
ti. uiras deo teste qd̾ usq ad p̾sens
certi ⁊ definiti aliqͥd de hac questi¬
one ñ teneas. & deo relinqͥs scire
qͥd sit in uero.&. si cui reuelare
tͥ uidetur dignus fuisse cui de
hac questionẽ dñs reuelaret: non
raris si contra te fr̃m scandala cõ¬
citentur:cum id nescire te uires
sita fide sua unmo confessione in¬

Expanded text:
uto inter Latinos Tertullianum sensisse, vel Lactantium, fortassis et alios nonnullos. » Non solum de animarum statu dubitas, sed et de auctorum sententiis putas: et tamen aliquid interest. De animabus autem aperte nescis, et inscitiam confiteris: de auctoribus sic nosse te dicis, ut putes potius quam praesumas. In solo Origene non ambigis. Dicis quippe, « Hoc sentit Origenes. » Interrogabo te: bene 500 sentit, an male? Nescio, inquis. Quid me igitur missis tabellariis et creberrimis nuntiis docere conaris, ut sciam, quod nescias? Et ne forte non credam imperitiae tuae, et arbitrer te callide reticere quod nosti, juras Deo teste, quod usque ad praesens certi vel definiti aliquid de hac quaestione non teneo sed Deo relinquo scire quid sit in vero et si cui ipse revelare  videtur dignus fuisse, cui de hac quaestione Dominus revelarit? Non raris si contra te fratrum scandala concitentur, cum id nescire te jures,sita fide sua, immo inscitiae con
Abbreviated transcription (Latin):
cubantem huiꝰ excubus. pene se
pultum ante quam mortuum.
romanum ep̃m iam pene factio¬
nis lequeis irrettitum. & uicisse
aduersarios. & non parcere suꝑa¬
tis: Herum hec ipse equidem spa¬
cuis exclusus iniquis pretereo. at¬
q aliis post memoranda relinqͦ.¬
qui presentis tantum rei finȩ
concentus sum. Imꝑatorem in¬
dustria adiit. precib flagitat. me¬
rito lenit. sollicitudine ꝓmeretur.
ut redditam uite. redderet lib̾tati

Expanded text:
cubantem huius excubiis sepultum cubantem huius excubiis sepultum paene ante quam mortuum, Romanum episcopum iam paene factionis laqueis inretitum et uicisse aduersarios et non nocuisse superatis? ,Verum haec ipse equidem spatiis exclusus iniquis praetereo atque aliis post me memoranda relinquo. praesentis tantum rei fine contentus sum: imperatorem industria adit, precibus fatigat, merito lenit, sollicitudine promeretur, ut redditam uitae redderet libertati.
Abbreviated transcription (Latin):
isse miratur. Recens a clericis
cespes ostenditur. & dudũ suꝑiecta
humus cum his uocib ingeritur
flagitanti. Frue si licet ossa ram
condita. infer nouum sepulchro bel¬
lum: & si hoc parum ẽ: aiub ferisq
lanianda menbra discerpe. Septi¬
es ꝑcussa: debet aliquid plus morte¬
ꝑpeti: Tali gͦ inuidia carnifice con¬
fuso. clam domi mulier refocillat᷑.¬
& ne forte creber ad ȩccłiam medi¬
ci commeatus suspicionis panderet
uiam. cum quibdam uirginib
ad secretiorem ullulam secto cri¬
ne transmutitur. Ibi paulatim ui¬
rili habitu ueste mutata: in cica¬
tricem uulnus obducitur. Q o ue¬
re  summũ summaq leticia. Post
tantum miraculum adhuc leges¬
seuiunt. En quomodo gestorum¬
me ordo protraxit. Iam enim ad
euagrii nr̃i nomen aduenimus.
cuiꝰ ego pro xp̃o laborem si arbi¬
trer a me dici. non sapiam. Si pe¬
penitus tacere uelim: uoce in gau¬
dio erumpente non possum. Quis
conio. auxentium mediolani in¬

Expanded text:
isse miratur. recens a clericis isse miratur. recens a clericis caespes ostenditur et dudum superiecta humus cum his uocibus ingeritur flagitanti: \'erue scilicet ossa iam condita, infer nouum sepulchro bellum et, si hoc parum est, auibus ferisque lanianda membra discerpe; septies percussa debet aliquid morte plus perpeti.\' Tali inuidia carnifice confuso clam domi mulier focilatur et, ne forte creber ad ecclesiam medici commeatus suspicionis panderet uiam, cum quibusdam uirginibus ad secretiorem nillulam secto crine transmittitur. ibi paulatim uirili habitu ueste mutata in cicatricem uulnus obducitur. et — o uere ius summum summa malitia! — post tanta miracula adhuc saeuiunt leges. En quo me gestorum ordo protraxit! iam enim ad Euagrii nostri nomen aduenimus. cuius ego pro Christo laborem si arbitrer a me dici posse, non sapiam, si penitus tacere uelim, i loce in gaudium erumpente non possim. quis conio Auxentium Mediolanii in