comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia que sunt in domo tua & que condiderunt
patres tui usq in diem hanc in babylonẽ. Hon
remanebit quicquã ait dñs. Sed de filiis tuis qͥ
egredientur exte quos generabis tollentur. &
erunt eunuchi in palacio regis babylonis. In
suꝑficie quidẽ historie scđm hebreos auctore ihe¬
ronimo ueritas liquet. cũ ananias ararias mi¬
sael cũ daniele captiuati sĩt ĩ babylonẽ. ibiq
castrati. ut in regis palatio scđm morẽ gentium
ministrarent: nisi forte repugnet qd sine macła¬
pueri a rege iubentur introduci. ut lingnam
gis uide in babyloniã translati st̃. s magna pars
uasoꝵ templi dñi in iherłm asportata legatur
e ꝓphanata. Eleganter tam̃ cũ dñs regi miracu¬
lũ indulsisset. babylonioꝵ dicuntur nuntii cũ
munerib accessisse. quia tunc p̃cipue quis sollici¬
tatur a nuntiis confusionis. qñ ꝑ admirabilẽ
clementiã dei uirtus eius clarius innotescit. Sed
tunc imprudentis est exultare: quia hi ñ modo

Expanded text:
domo tua, et quae condiderunt patres tui, usque in diem hanc, in Babylonem. Non remanebit quidquam, ait Dominus. Sed de filiis tuis qui egredientur de te, quos generabis, tollentur, et erunt eunuchi in palatio regis Babylonis . In superficie quidem historiae secundum Hebraeos, auctore Hieronymo, veritas liquet cum Ananias, Azarias, Misael, cum Daniele captivati sunt in Babylonem, ibique castrati, ut in regis palatio, secundum morem gentium, ministrarent: nisi forte repugnet, quod pueri sine macula a rege jubentur introduci, ut linguam gis Judae in Babyloniam translati sunt, sed magna pars vasorum templi Domini in Hierusalem asportata legatur, et profanata. Eleganter tamen cum Dominus regi miraculum indulsisset, Babyloniorum dicuntur nuntii cum muneribus accessisse. Quia tunc praecipue quis sollicitatur a nuntiis confusionis, quando per admirabilem clementiam Dei virtus clarius innotescit. Sed tunc imprudentis est exsultare, quia hi non modo
Abbreviated transcription (Latin):
libertate p̃ter uirtutẽ: si tamen libertas recte
a uirtute seiungitur. Om̃ib enĩ recte sapi¬
entib liquet. quia libertas uera aliunde non
ꝓuenit. Unde quia sũmũ bonũ in uita ostat
esse uirtutẽ. & que sola graue & odiosũ ser¬
uitutis excutit ugũ: ꝓ uirtute q̃ singularis
uiuendi causa est. moriendũ si necessitãs ingruit
philosophi censuerunt. At hec ꝑfecte sine libertat:
ꝓuenit: libertatisq dispendiũ. ꝑfectã conuineit ñ ad¬
esse uircutẽ. Ergo & ꝓ uirtutũ habitu. qui libet libes
est: & quatenus est liber. eatenus uirtutib pollet. a¬
tra uicia sola s̾uitutẽ inducunt hominẽq ꝑsonis e
reb indebito famulatii subiciunt: & licet seruitus

Expanded text:
ertate, praeter virtutem, si tamen libertas recte a virtute sejungitur. Omnibus enim recte sapientibus liquet, quia libertas vera aliunde non provenit. Unde, quia summum bonum in vita constat esse virtutem, et quae sola grave, et odiosum servitutis excutit jugum, pro virtute, quae singularis vivendi causa est, moriendum, si ingruit necessitas, philosophi censuerunt. At haec perfecte sine libertate non provenit, libertatisque dispendium, perfectam convincit non adesse virtutem. Ergo et pro virtutum habitu quilibet et liber est, et, quatenus est liber, eatenus virtutibus pollet. Econtra vitia sola servitutem inducunt, hominemque personis et rebus indebito famula
Abbreviated transcription (Latin):
.III. Quod om̃is ꝓfessio suos trasones habet. & deꝑelfi
.IIII. Quod nullũ uiciũ eius auaricia. nec amari pose .
suspectus ẽ auaricie. & de dupplici fonte lib̾alitas
uter sit potior. & de considio & gillia.
U. De duob naturalib affectib .s. amore iusti e anre
platone. & his qͥuia deuia ad głam ꝑgunt.

Expanded text:
III. Quod omnis professio suos Thrasones habet: et de pers. IV. Quod nullum vitium pejus avaritia, nec amari posse qui suspectus est avaritiae: et de duplici fonte liberalitatis: et uter sit potior: et de Considio et Gillia.V. De duobus naturalibus affectibus, scilicet amore justi, et amore Platone: et de his qui via devia ad gloriam pergunt.
Abbreviated transcription (Latin):
niunt. Emendati non irascuntur. laudati non
erubescunt. ut sint & ipsi km̃i studiomerebt̃rie
Nam ut doctoꝵ officiũ est docere: sic auditoꝵ
prebere se dociles. Alioquin neutrũ sine alt̾o
sufficit. namsicut hominis ortus exutroq gig¬
nentiũ est confectus. & frustra sparseris sem̃ia
nisi ea p̃mollitus fouerit sulcus. ita eloquentia ar¬
lescere nequit. nisi sociata tradentis acctpientis q
concordia. Hec quidẽ quintilianus in p̃ceptis elaq
sed nichilominus sunt ad institutionẽ sapie aple
diculosus sed quodã modo uesanus irrũpit: qu̾ecũq
philosophia ut loqueret᷑ diligentiꝰ non instruxt.
Septẽ alias claues quas ad intelligentiã scriptiras
ticoniꝰ posuit inlucẽ ꝓferet liber qui de doctrina ͥ¬
ana in scribit᷑. sed nequaquã istis obuiant. om̃s por
u̾santur in una istarũ. Eas namq studiũ quetendi
cõplectitur. Ceterũ de traditione gentiliũ sermo fsi¬

Expanded text:
niunt. Emendati non irascuntur, laudati non niunt. Emendati non irascuntur, laudati non erubescunt, ut sint et ipsi charissimi studio merebuntur. Nam ut doctorum officium est docere, sic auditorum se praebere dociles. Alioquin neutrum sine altero sufficit. Nam sicut hominis ortus ex utroque gignentium est confectus, et frustra sparseris semina, nisi ea praemollitus foverit sulcus: ita eloquentia coalescere nequit, nisi sociata tradentis accipientisque concordia. Haec quidem Quintilianus in praeceptis eloquentiae, sed nihilominus sunt ad institutionem sapientiae ridiculosus, sed quodammodo vesanus, irrumpit, quemcunque philosophia, ut loqueretur diligentius non instruxit. Septem alias claves, quas ad intelligentiam Scripturarum, Tychonius posuit, in lucem profert liber, qui De doctrina Christiana inscribitur, sed nequaquam istis obviant, omnes potius versantur in una istarum. Eas namque studium quaerendi complectitur. Caeterum de traditione gentilium, sermo fu
Abbreviated transcription (Latin):
diues regredit᷑: qui etiã inter cognatos exul in pu¬
re contemplationis & recte oꝑationis labore duitiꝰ
sudauit. Qui uͦ alia uia philosophari nituntur.
errant: & urgente fame pͥmogenita distrahent.
si tam̃ inuenerint germanũ. qui uel lenticulã
sapĩe p̃cii nõie largiatur. Est eiũ ut fert᷑ dixisse
aristippus: indulg̾e uicris a legendi studio tẽꝑare.
oratoris septima discentiũ clauis ponit᷑ amor docen¬
tiũ: quo preceptores ut parentes amandi sunt.¬
& colendi. Sicut enĩ illi corpoꝵ. ita ce isti qͥdã
sunt genitores animoꝵ. ñ quidẽ de se sp̃s ꝓpa¬
gando substantiã: sed quasi sapientiã in auditoꝵ
mentib gignunt. in meliꝰ reformando naturam.
Et hec quidẽ pietas. studio plurimũ confert. Nã
& libenter audiunt quos amant. & dictis credt̃.
&e eis ẽẽ similes concupiscunt: & pio faciente af¬
fectu. in ipsos cetus scolariũ leti alacresq conue¬

Expanded text:
dives regreditur, qui etiam inter cognatos exsul, in pudives regreditur, qui etiam inter cognatos exsul, in purae contemplationis et rectae operationis labore diutius sudavit. Qui vero alia via philosophari nituntur, errant, et urgente fame primogenita distrahent, si tamen invenerint germanum, qui vel lenticulam sapientiae, pretii nomine largiatur. Est enim, ut fertur dixisse Aristippus, indulgere vitiis, a legendi studio temperareoratoris, septima discentium clavis ponitur, amor docentium, quo praeceptores ut parentes amandi sunt et colendi. Sicut enim illi corporum, ita et isti quidem sunt genitores animorum, non quidem de se sapientiae propagando substantiam, sed quasi sapientiam in auditorum mentibus gignunt, in melius reformando naturam. Et haec quidem pietas, studio plurimum confert. Nam et libenter audiunt, quos amant, et dictis credunt, et eis esse similes concupiscunt, et pio faciente affectu, in ipsos coetus scholarium laeti alacresque conve
Abbreviated transcription (Latin):
nam. ipsãq terrã adquirat felicit̾ quã relinqͥt.
dũ ad uocationẽ sap̾ie omĩa que sunt mundana
contemnit. Si quidẽ uirtus modeste pauꝑtatis
exercicio crescit. & fortitudo faciliꝰ diuiciis ꝗͣ laborib
expugnatur. Qui uero in cognatione tẽporaliũ
quib quodãmͦ ingenitus est pedẽ sui figit affec¬
tus. seruit & minorat᷑: & iure dñii feliciter ad¬
quiriuit᷑ om̃ia. que mundi cordis affectione quasi
metitis pede calcantur. Sed quis est qui haue
arduã uiã. uel intrare disponat : Angelũ fortẽ
quis aggredit᷑. aut quis si ag̃ditur ꝑseuerat:
Nec tam̃ sine discrimine colluctandi udetur
facies ueritatis. & nisi pauꝑis exilii amaritudo
p̃cedat. rachelis & lie conuigatio non dulcescit:
nec subcrescit soboles numerosa. nisi in uͥtutis
baculo iordanẽ labentiũ solitudo transierit:  in
duab turmis sp̃ualiũ & corporalrĩ bonoꝵ. in patͥã

Expanded text:
nam, ipsamque terram acquirat feliciter quam relinquit, nam, ipsamque terram acquirat feliciter quam relinquit, dum ad vocationem sapientiae, omnia quae sunt mundana contemnit. Siquidem virtus modestae paupertatis exercitio crescit, et fortitudo facilius divitiis, quam laboribus expugnatur. Qui vero in cognatione temporalium, quibus quodammodo ingenitus est, pedem sui figit affectus, servit et minoratur, et jure dominii feliciter acquiruntur omnia, quae mundi cordis affectione, quasi mentis pede calcantur. Sed quis est, qui hanc arduam viam vel intrare disponat? Angelum forte quis aggreditur, aut quis, si aggreditur, perseverat? Nec tamen sine discrimine colluctandi, videtur facies veritatis, et nisi pauperis exsilii amaritudo praecedat, Rachelis et Liae conjugatio non dulcescit, nec succrescit soboles numerosa, nisi in virtutis baculo Jordanem labentium solitudo transierit, et in duabus turmis spiritualium et corporalium bonorum in patriam
Abbreviated transcription (Latin):
abite inquit pessũ male cupiditates: ego uos m̾gã
ne ipse mergar a uobis. Sed & anaxagoras cum a
diutina pegrinatione patriã repetisset. possessioẽs¬
ꝓ desertas uidisset: ñ essem inquit ego saluus nͥ
iste pissent. Socraticũ fertur oraculũ. neminem
locupletẽ futurũ ut doceat: nisi se ad discendum
pauperẽ & egenũ credat. Semꝑ enĩ discentibus
pla de erunt. que scitu iocunda aut necessaria st̃.
Terram alienam philosophia exigit & suã int̾dũ
alicnã facit. ĩmo alienã facit suã. & nullo unquã
grauatur exilio. Hoc est qd̾ domesticas & que caruᷤ
sunt abigit sollicitudines. ut homo totus q̃dãmodo
tit alienũ. Ubiq tam̃ domi. & ubiq in patria:. qͥa
ubiq locoꝵ apud se. & ubiq apud sapientiã cõmora¬
tur. Et forte huc patriarchã inuitat dñs. dũ eũ
exire de terra & de cognatione sua p̃cepit: ut in
ꝑegrinatione ꝓficiens multiplicet᷑ in gentẽ mag¬

Expanded text:
« Abite, inquit, pessum, malae cupiditates, ego vos mergam, « Abite, inquit, pessum, malae cupiditates, ego vos mergam, ne ipse mergar a vobis. » Sed et Anaxagoras, cum a diutina peregrinatione, patriam repetisset, possessionesque desertas vidisset: « Non essem, inquit, ego salvus, nisi istae perissent. » Socraticum fertur oraculum, neminem locupletem fieri ut doceat, nisi se ad discendum pauperem et egenum credat; semper enim discentibus plura deerunt, quae scitu jucunda aut necessaria sunt. Terram alienam philosophia exigit, et suam interdum alienam facit, imo alienam facit suam, et nullo unquam gravatur exsilio. Hoc est quod domesticas, et quae carnis sunt, abigit sollicitudines, ut homo totus quodammodotet alienum. Ubique tamen domi, et ubique in patria, quia ubique locorum apud se, et ubique apud sapientiam commoratur. Et forte huc patriarcham invitat Dominus, dum eum exire de terra et de cognatione sua praecipit, ut in peregrinatione proficiens, multiplicetur in gentem mag
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ affluentia lum̃ rationis extinguit. Unde fecũ¬
da uiroꝵ pauꝑtas & uere humilitatis custos &e socia
uirtutis p̃missis adhibetur. ut luxuriã moderatrix
ista compescat. & stimulis suis hominẽ sui memiorẽ.
officio uirtutis iugiter instare cõpellat. Honesta qͥdẽ
res est ut ait sapiens leta pauꝑtas. nec tam̃ ẽ pauꝑtas
si leta.s cresi diuiciis potior. Unde democritus cũ
diuicus censeri posset que tante fuerunt ut pat̾
eiꝰ exercitui xersis epulũ dare ex facili potuerit. qͥ
magis uacuo anituo studuis litterarũ eẽt oꝑatꝰ. par¬
ua admodũ sũma retenta patrimoniũ suũ patrie
donauit: athenis autẽ cũ plurib annis moratus.
omĩa tempoꝵ monienta ad ꝑcipiendam &e exercen¬
dam doctrinã conferens. ignotus illi urbi uixit.
qd ipse quodã uolumine testatus est. Ctates quoq
ille thebanus piecto inmare ñ paruo auri pond̾e.

Expanded text:
rerum affluentia lumen orationis exstinguit. Unde fecunrerum affluentia lumen orationis exstinguit. Unde fecunda virorum paupertas, et verae humilitatis custos, et socia virtutis, praemissis adhibetur, ut luxuriam moderatrix ista compescat, et stimulis suis hominem sui memorem, officio virtutis jugiter instare compellat. Honesta quidem res est, ut ait sapiens, laeta paupertas, nec tamen est paupertas, si laeta, sed Croesi divitiis potior. Unde Dediuitiis censeri posset, quae tantae fuerunt, ut pater eius Xerxis exercitui epulum dare ex facili potuerit, quo magis uacuo animo studiis litterarum esset operatus, parua admodum summa retenta patrimonium suum patriae donauit. Athenis autem compluribus annis moratus omnia temporum momenta ad percipiendam et exercendam doctrinam conferens ignotus illi urbi uixit, qille Thebanus, projecto in mare non parvo auri pondere:
Abbreviated transcription (Latin):
currus & equos faciesq deoꝵ aspicere: & qualis
rutilũ confundat erinis. Nam qd̾ turba u̾itatis
lum̃ impedicat: cecus euangelicus docet. quẽ t̾be
p̃cedentes & sequentes increpabant pariter ut ta¬
ceret. Siquidẽ dicente dño qui uersat᷑ in turbis tͣ¬
batur erga plurinia: quo nichil studiis aut bonis
aiorib exercendis ꝑuitiosius est. Si etuĩ studium
ut ciceroui placet est uehemens applicatio animi
ad aliquid agendũ magna cũ uoluntate: profecto
mens que turbata ad plura distrahitur: nequaꝗͣ
in uno uirtutis oꝑe fidelit̾ occupatur. Sed stuoii
tune exercitatio plurimũ ꝓficit. cũ urtꝰ in singłis
que legit aut audit homo: tacita apud se ueriiu¬
dicii scrutinio eonualescit. Ibi namq ratio cuncta ex¬
aininat: & fructũ omniũ appendit in statera. Cete¬
rũ uita quieta eẽ ñ potest sinature necessaria sub¬
trahatur. & econtra si luxuriat animus indelicus.

Expanded text:
currus et equos, faciesque deorum Aspicere, et qualis currus et equos, faciesque deorum Aspicere, et qualis Rutilum confundat Erinnys. Nam quod turba veritatis lumen impediat, caecus evangelicus docet, quem turbae praecedentes et sequentes increpabant pariter, ut taceret. Siquidem dicente Domino, qui versatur in turbis, turbatur erga plurima, quo nihil studiis aut bonis moribus exercendis est perniciosius. Si enim studium, ut Ciceroni placet, est vehemens applicatio animi, ad aliquid agendum magna cum voluntate, profecto mens quae turbata ad plura distrahitur, nequaquam in uno virtutis opere fideliter occupatur. Sed studii tunc exercitatio plurimum proficit, cum virtus in singulis, quae legit aut audit homo, tacito apud se veri judicii scrutinio convalescit. Ibi namque ratio cuncta examinat, et fructum omnium appendit in statera. Caeterum vita quieta esse non potest, si naturae necessaria subtrahuntur; et econtra si luxuriat animus in deliciis,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ifr nitatẽ. aut quassatã carnẽ. membra torpen¬
lb ait linguã impeoitã quisquã animas uerteret
Oes etã luteris appecut erudiri. qui sero ae fere se¬
ios uiuas didicit. Cũ uero sibi eloquentie głam com¬
Musser. pegit. ut iuris quoq cuulis ꝑitissimꝰ hadet᷑.¬
ii plsarifica &e patre antone oigna doeo dartne
cupiditate flagrauit: ut ue incuria quidẽ qͣ senatꝰ
cogebatur temꝑaret sibi quo minus grecos libros
lectitaret. Qua quidẽ industria ostendit aliis temꝑa
deesse alios suꝑ esse temporib. Uitam quietã necessa¬
riam eẽ uel ethucus docet: qui studentis inane exer¬
ciciũ reputat. si ad hostiũ eiꝰ prementiũ se tumui¬
tuũ turba pulsat. Ait enĩ. Quis locus ingenio nisi
cũ se carmine solo uexant: &e dñis cirre niseq ferũ¬
tur pectora nr̃a duas ñ ad mittentia curass ¶CRag¬
ne mentis opus nec de lodice paranda atconite.

Expanded text:
rum infirmitatem, aut quassatam carnem, et membra torpenrum infirmitatem, aut quassatam carnem, et membra torpentia, aut linguam impeditam quisquam animadverteret. Graecis etiam litteris appetivit erudiri, qui sero, et fere senex, Latinas didicit. Cum vero sibi eloquentiae gloriam comparasset, id egit, ut juris quoque civilis peritissimus habeirifica, et patre Catone digna, adeo doctrinae cupiditate flagravit, ut ne in curia quidem, qua senatus cogebatur, temperaret sibi, quominus Graecos libros lectitaret. Qua quidem industria ostendit aliis tempora deesse, alios superesse temporibus. Vitam quietam necessariam esse, vel ethicus docet, qui studentis inane exercitium reputat, si ad ostium ejus prementium se tumultuum turba pulsat. Ait enim: Quis locus ingenio, nisi cum se carmine solo Vexant, et dominis Cyrrhae Nysaeque feruntur Pectora nostra, duas non admittentia curas? Magnae mentis opus, nec de lodice paranda, Attonitae,
Abbreviated transcription (Latin):
nih apparet: imago quedã diuine uisionis est. Et recte
auria sine benedictione non expedit angelũ qͥa noticia
ueriitis sine gr̃a bone oꝑationis sane conscientie non
sabet fructũ. Porro adstudiũ querendi non modo dome¬
biris setiã extraneis animamur exemplis. Nam solon
iu sũmo sapientie feruore semꝑ flagrauerat sup̃mo
le asidentib amicis & cũ ferentib iam fere mersum
nis caput erexit. interrogatusq cur hoc fecisset. res¬
pinsit. uit cũ istud quicqͥd est de quo disputatis ꝑceꝑo.
norur. Migrasset ꝓfecto ex hominib inercia: si eo aĩo
uita ingrederent᷑. quo eam solon egressus est. Carneades
lbriosus & diuturnus sapientie miles: in studio. xc.
⁊biuit ainos. Et si quidẽ ioẽ uiuendi & philosophan
sinus fuit. Cato octogesimũ & sextũ agens annum.
unio tam̃ iuuenili uirili robore. grauitate senili in
d publica agens. ut nec memoriã tardiorẽ. ait late¬

Expanded text:
ribus apparet, imago quaedam visionis divinae est. Et recte ribus apparet, imago quaedam visionis divinae est. Et recte aurora sine benedictione non expedit Angelum, quia notitia veritatis sine gratia bonae operationis, sanae conscientiae non habet fructum. Porro ad studium quaerendi, non modo domesticis, sed etiam extraneis animamur exemplis. Nam Solon, qui summo sapientiae fervore semper flagraverat, supremo die, assidentibus amicis et conferentibus, jam fere mersum fatis caput erexit, interrogatusqne cur hoc fecisset, respondit, ut cum istud quidquid est, de quo disputatis, percepero, moriar. Migrasset profecto ex hominibus inertia, si eo animo vitam ingrederentur, quo eam Solon egressus est. Carneades laboriosus et diuturnus sapientiae miles, in studio XC explevit annos: ei siquidem idem vivendi et philosophandi finis fuit. Cato octogesimum et sextum agens annum, animo tamen juvenili, virili robore, gravitate senili, in republica agens, ut nec memoriam tardiorem, aut late
Abbreviated transcription (Latin):
cendentes & descendentes uidit. & ipsũ dũm in nixum
scale.: & cũ angelo donec aurora illucesceret luctaminis
certamen exercuit. nec aute ab angelo fatigatꝰ ad qͥeuit
nt cederet. quã femore altero debilitatus benedictioniꝰ
gr̃am uoti compos a cedente angelo reportaret: Hec
nin spũ aut infigura contigerunt: s nobis apostolo
nde figuralia seruiunt. In uia gͦ ꝑegrinationis nostre
aphendamus angelos scripturarũ.: & in fatigabili cer¬
tamine luctantes cũ eis: non cedamus donec nos auro¬
ra ueritatis illustret. Nec solam nosse sufficiat uerita¬
tem. nsi femore amoris temporaliũ marcescente uere
uurtutis aditũ de benedictione angelica faciliꝰ conseqͣmur:
quo magis eternorũ amore excitato. in apetitu tempo¬
raliũ claudicamus. Eoenĩ lucta ista ꝑducit: ut trium¬
pbantis hominis testimonio d̃s ipse qui sũma u̾itas est
hat ad faciẽ uideatur. Quicqͥs enĩ boni uifide aut ope¬

Expanded text:
cendentes et descendentes vidit, et ipsum Dominum innixum cendentes et descendentes vidit, et ipsum Dominum innixum scalae, et cum angelo donec aurora illucesceret, luctaminis certamen exercuit: nec ante, ab angelo fatigatus, acquievit ut cederet, quam femore altero debilitatus, benedictionis gratiam voti compos accedente angelo reportaret. Haec ei in spiritu, aut in figura contigerunt; sed nobis, Apostolo teste, figuralia serviunt. In via ergo peregrinationis nostrae, apprehendamus angelos Scripturarum, et infatigabili certamine luctantes cum eis, non cedamus, donec nos veritatis aurora illustret. Nec solam nosse sufficiat veritatem, nisi femore amoris temporalium marcescente, eo verae virtutis aditum de benedictione angelica facilius consequamur, quo magis aeternorum amore excitato, in appetitu temporalium claudicamus. Eo enim lucta ista perducit, ut triumphantis hominis testimonio, Deus ipse, qui summa veritas est, facie ad faciem videatur. Quidquid enim boni in fide, aut ope
Abbreviated transcription (Latin):
Sic dũ elati & maligni oberrant ad pariete sco¬
turarũ: sensũ fidelem qui in domo simplicis aũ
quo ẽ sermocinatio dei. & qui corteptorem malies
ideo angelũ non attingunt. Angelus si quidẽ scripta
: quã deo mittente constat ad increꝑandã maliciam
Smitiũ in mundi sodomam descendisse. Audite in qͥt
arrbũ dm̃ priuicipes sodomoꝵ: aurib ꝑcipe u̾ba mea
ypusus gomorre. Seriuendũ est gͦ scripturis ñ domi¬
nandũ: nisi forte quis seipsũ dignũ credat. ut angłis
redeat dñari. Utiq uiri iusti eos adorasse & cibũ mini¬
mrasse leguntur. & eis humana temeritas uult p̃ferri:
sibuntur autẽ fidei & bonoꝵ oꝑũ cibis: nam & magni
uonsilii augelũ ad puteũ sic cibauit mulier samarita¬
na. Et forte eos auorasse ñ ꝓderit: si cibus subtrahat᷑.
sonne querendi studio iuguisse scribit᷑ patriarcha. qͥ
sealam uidens cuiꝰ sũmitas celũ tangebat. angelos as¬

Expanded text:
Sic dum elati et maligni oberrant ad parietem ScrSic dum elati et maligni oberrant ad parietem Scripturarum, sensum fidelem, qui in domo simplicis, cum quo est sermocinatio Dei, et qui correptorem malitiae videt angelum, non attingunt. Angelus siquidem Scriptura est, quam Deo mittente constat ad increpandam malitiam hominum, in mundi Sodomam descendisse. Audite, inquit, verbum Domini, principes Sodomorum, auribus percipe verba mea, populus Gomorrhae. Serviendum est ergo Scripturis, non dominandum. Nisi forte quis se ipsum dignum credat, ut angelis debeat dominari. Utique viri justi eos adorasse et cibum ministrasse leguntur: et eis humana temeritas vult praeferri? Cibantur autem fidei et bonorum operum cibis. Nam et magni consilii Angelum ad puteum sic cibavit mulier Samaritana. Et forte eos adorasse non proderit, si cibus subtrahatur. Nonne quaerendi studio viguisse scribitur patriarcha, qui scalam videns, cujus summitas coelos tangebat, angelos as
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphete loquebantur querentes qd̃ aberat a ment¬
bus ꝓphetarũ: & non attendentes xp̃m qui latele
in litt̃a ͤ Sed quia caritatis ardenti studio q̃rebait
qd̾ latebat. sapientia que querebat᷑ affuit: Sape¬
ruit ocłos eoꝵ ut intelligerent scripturas. & sũ
uiso dũo argurent tarditatẽ. Sic enĩ ꝓdest q̃rendi
studiũ: si auiditas ipsa sciendi referatur ad xp̃m.
Sed nec ipse nisi infractione panis agnoscit᷑ qua
mens scripturarũ nisi refectio fidei. aut mauꝰ det̃
anime. om̃ino non uidet᷑. Quis enĩ ad uoluptatu
suam ingenũ aut studũ iurib scripturarũ iutess.¬
tatẽ a temptat: quasi a sacrario philosophie epels
ab intelligentia ueri alienus extat. Nam & sodil¬
te dũ angłos correptores malicie & uiri iusti bilbl¬
tes corrũpere uoluerunt. cecitate ꝑcussi st̃. & cl¬
ca parietẽ aberrantes. palpando in meridie cda¬
sis tenebris obuoluti. iusto dei iudicio submeri si

Expanded text:
prophetae loquebantur, quaerentes quod aberat a mentprophetae loquebantur, quaerentes quod aberat a mentibus prophetarum, et non attendentes Christum qui latebat in littera? Sed quia charitatis ardenti studio quaerebant, quod latebat, sapientia quae quaerebatur adfuit, et aperuit oculos eorum, ut intelligerent Scripturas, et suam, viso Domino, arguerent tarditatem. Sic enim prodest quaerendi studium, si aviditas ipsa sciendi referatur ad Christum. Sed nec ipse, nisi in fractione agnoscitur, quia mens Scripturarum, nisi refectio fidei aut morum detur animae, omnino non videtur. Quisquis enim ad voluptatem suam ingenii aut studii viribus, Scripturarum integritatem attentat, quasi a sacrario philosophiae exclusus, ab intelligentia veri alienus exstat. Nam et Sodomitae, dum angelos correptores malitiae, et viri justi hospites corrumpere voluerunt, caecitate percussi sunt: et circa parietem aberrantes, palpando in meridie crassis tenebris obvoluti, justo Dei judicio submersi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
est. quẽ solus aperit agnus qui occisus est. ut as
uiam sapientie & uere felicitatis seruũ reducent
aberrantẽ. Frustra quis sibi decapacitate ingenii. a
memorie tenacitate. de assidiutate studii. de lingie
uolubilitate blanditur: quia si hec in inuio fuerin.
quo efficatiora uidentur. eo longiꝰ aberrabunt. Nã
e quus quo uelociꝰ aberrat: eo tardius domũ quisqͥ
insidet redit. Est autẽ humilitati conuincta simplia¬
tas : qua discentiũ intelligentia plurimũ aduiuat᷑.
Humilitas enĩ his que seribunt᷑ adoctiorib ad quiescit.
& simplicitas si qua secus ac oportuit dicta iuident᷑:
in partẽ meliorem fideli interpretatione retorquet.
Ineptus enĩ est qui scripturis a quib insteuendus
est appetit dominari: & captiuato sensu earũ. adin
in eis querere qd̃ ñ habent ꝓpriũ setisum obstruere
est: non addiscere alienũ. Nonne &e discipuloꝵ. ocli
agnoscerent: quia tardierant ad intelligendũ que

Expanded text:
est, quem solus aperit Agnus, qui occisus est, ut ad est, quem solus aperit Agnus, qui occisus est, ut ad viam sapientiae et verae felicitatis servum reduceret aberrantem. Frustra quis sibi de capacitate ingenii, de memoriae tenacitate, de assiduitate studii, de linguae volubilitate blanditur. Quia si haec in invio fuerint, quo efficaciora videntur, eo longius aberrabunt. Nam et equus quo velocius aberrat, eo tardius domum, quisquis insidet redit. Est autem humilitati conjuncta simplicitas, qua discentium intelligentia plurimum adjuvatur. Humilitas enim his, quae scribuntur a doctoribus, acquiescit; et simplicitas, si qua secus ac oportuit dicta videntur, in partem meliorem, fidei interpretatione retorquet. Ineptus enim est, qui Scripturis, a quibus instruendus est, appetit dominari, et captivato sensu earum, ad inin his quaerere quod non habent, proprium sensum obstruere est, non addiscere alienum. Nonne et discipulorum oculi ore agnoscerent? Quia tardi erant ad intelligendum quae
Abbreviated transcription (Latin):
re initiati ei in dilectione &̃ exetutione mandatoꝵ
suoꝵ fideliter adhererent. Nam ex testimonio
sapientis : qui confidunt in dño intelligent ueri¬
tatem. Suꝑbis autẽ resistit ds̃. Quis eo inuito
philosophabitur: aut eo rentente in aliqͥ obtine¬
bitͤ Humilitas est ut nec ꝑsonam docentis comen¬
nat quis aut quacũq scientiã nisi forte quã relipo
reꝓbauit. Si ut dici solet inuita minerua nichu
recte aggredimͣ: quis ad scientiã sine eo ꝑueniet qu
scientiarũ dñs est. & in quo sunt om̃s sapientie a¬
sauri absconditi: Hoc utiq moliri arduũ niust
& difficiliꝰ. & longe mauis quã ut fabularũ utam
uerbis clauã eripe de manu hereulis: ĩmocerte lon¬
ge minus est qm̃ nichil est. si tam̃ quod om̃ino mes
est. aliquo maiꝰ aut minus est. Quis qͥs ergo uam
philosophandi ingreditur ad hostiũ gr̃e eiꝰ humu¬
ter pulset. in cuius manu liber omniũ sciendorĩ

Expanded text:
re initiati, ei in dilectione Dei, et exsecutione mandatorum re initiati, ei in dilectione Dei, et exsecutione mandatorum suorum fideliter adhaerent. Nam ex testimonio sapientis: Qui confidunt in Domino intelligent veritatatem ; superbis autem resistit Deus . Quis eo invito philosophabitur? aut eo renitente in aliquo obtinebit? Humilitas est, ut nec personam docentis contemnat quis, aut quamcunque scientiam, nisi forte quam religio reprobavit. Si, ut dici solet, invita Minerva nihil recte aggredimur, quis ad scientiam sine eo perveniet, qui scientiarum dominus est, et in quo sunt omnes sapientiae thesauri absconditi? Hac itaque moliri arduum nimis est, et difficilius, et longe majus, quam, ut fabularum utamur verbis, clavam eripere de manu Herculis. Imo certe longe minus est quoniam nihil est; si tamen quod omnino nihil est aliquo majus aut minus est. Quisquis ergo viam philosophandi ingreditur, ad ostium gratiae ejus humiliter pulset, in cujus manu liber omnium sciendorum
Abbreviated transcription (Latin):
telligentia ueritatis quo diutiꝰ teneantur se uelle
suos abducere auditores. Plane porphiriolũ meꝑ¬
tũ credo. si ita scripsit. ut sensus eiꝰ intelligi neq̃at:
nisi arudotile. platone. & plotino prelectis. Ualeat
quicũq me in aliquã disciplinã disponit introdu¬
cere cõpendio tali. Ego siquidẽ illũ sequar qͥ litt̾ã
aꝑit & quasi suꝑficie patefacta: sensũ ut itadicam
historicum docet. xiii.
ue uero sint discendi claues. & que philo¬
sophantib ad intuendã speciẽ ueritatis
uiã eo tendentis expediunt: senex carno¬
tensis paucis exp̃ssit. Et licet metri eiꝰ suauitate
non capiar: sensũ approbo. & philosophantiũ
credo metitib fidelit̾ ingerendũ. Ait gͦ. Mens hu¬
milis. studiũ querendi. uita quieta. scrutinium
tacitũ. pauꝑtas. terra aliena. hec reserare solent
multis obscura legendo. Humilib nãq dat gr̃am
dñs. & illis ueritatis intelligentiã confert. qͥ tuno¬

Expanded text:
telligentia veritatis, quo diutius teneantur, se velle telligentia veritatis, quo diutius teneantur, se velle suos abducere auditores. Plane, Porphyriolum ineptum credo si ita scripsit, ut sensus ejus intelligi nequeat, nisi Aristotele, Platone et Plotino perlectis. Valeat quicunque me in aliquam disciplinam disponit introducere compendio tali. Ego siquidem illum sequar, qui litteram aperit, et quasi superficie patefacta, sensum, ut ita dicam, historicum docet. CAP.Quae vero sint discendi claves, quae philosophantibus ad intuendam speciem veritatis, viam eo tendentis expediunt, senex Carnotensis paucis expressit. Et licet metri ejus suavitate non capiar, sensum approbo, et philosophantium mentibus credo fideliter ingerendum. Ait ergo: Mens humilis, studium quaerendi, vita quieta Scratinium tacitum, paupertas, terra aliena, Haec reserare solent multis obscura legendo. Humilibus namque dat gratiam Dominus, et illis veritatis intelligentiam confert, qui timo
Abbreviated transcription (Latin):
dissimulatione officii uenditant. forte ingenia sua.
& ut ait cicero. ñ qͥd ꝓposita disciplina. s qͥd ipsi
genia. memoriã turbant: & qui instituendꝰ erat
tanta grauitate concuciunt. ut onus reputet im¬
portabile qd̃ suscepit. Diuine pagine libros qͦrũ
singuli apices diuinis pleni sunt sacramentis:
tanta grauitate legendos. forte concesserim: eo qd̃
thesaurus sp̃s sc̃ĩ cuiꝰ digito scripti st̃: omnino
nequeat exhauriri. Licet enĩ ad unũ tantũ modo
sensũ accõmodata sit suꝑficies littere. multipli¬
citas mysterioꝵ intrinsecus latet: & ab eadẽ re
sepe allegoria fidẽ. tropologia mores uarus modis
edificet. Anagoge quoq multiplicit̾ sursũ ducit.
ut litt᷑a ñ mͦ uerbis s reb ipsis instituat. At in
liberalib disciplinis. uͥ ñ res s dũtaxat uerba
siguificant. quisquis primo sensu littere contẽ¬
tus non est: aberrare uidetur michi. aut ab in¬

Expanded text:
dissimulatione officii venditant forte ingenia sua. dissimulatione officii venditant forte ingenia sua. Et ut ait Cicero, non quid proposita disciplina, sed quid ipsgenia, memoriam turbant. Et qui instituendus erat, tanta gravitate concutiunt, ut onus reputet importabile, quod suscepit. Divinae paginae libros, quorum singuli apices divinis pleni sunt sacramentis, tanta gravitate legendos forte concesserim, eo quod thesaurus Spiritus sancti, cujus digito scripti sunt, omnino nequeat exhauriri. Licet enim ad unum tantummodo sensum accommodata sit super ficies litterae, multiplicitas mysteriorum intrinsecus latet. Et ab eadem re saepe allegoria fidem, tropologia mores variis modis aedificat. Anagoge quoque multipliciter sursum ducit, ut litteram non modo verbis, sed rebus ipsis instituat. At in liberalibus disciplinis, ubi non res, sed duntaxat verba significant, quisquis pro sensu litterae contentus non est, aberrare mihi videtur, aut ab in
Abbreviated transcription (Latin):
dire. Ipse tam̃ licet scrupulosior sit. tociꝰ soluti¬
onis iguarus. In uno tam̃ fortasse sibi ꝓspexit cau¬
tius. qd̾ in marsupio omĩa quib inflatur ingessit.
facile tañ & quasi acu uesicam hanc ꝑforando.
quicqͥd loquacitatis infollib imꝑiti gutturis re¬
sonabat: uiterdũ uno sapientis uerbulo conqͥescet.
Nec illos ad philosophandũ crediderim aptiores. qͥ
om̃i u̾bulo longam orationẽ obiciunt: ac si ao
om̃ia que queruntur sermo sit ad populũ facien¬
dus. Regulariter siquidẽ ꝓditũ est. quodqͥ plus
minus respondet. quã querat᷑ ab eo: lineã recte
disputandi ignorat. Ceterũ cũ quis docendus est:
illa sunt dicenda dũtaxat que solutionis ꝓpositoꝵ
adminiculũ p̃starit. Unde illos qui in singulis le¬
gunt om̃ia. & dũ unũ querit᷑ nitunt᷑ om̃ia expe¬
dire: planũ est recte docentiũ formulã ñ tenere.
Aut enĩ nesciunt qͥd sit recte docendi modus. aut

Expanded text:
dire. Ipse tamen licet scrupulosior sit, totius est solutidire. Ipse tamen licet scrupulosior sit, totius est solutionis ignarus. In uno tamen fortasse sibi prospexit cautius, quod in marsupio omnia, quibus inflatur, ingessit. Facile tamen, et quasi acu vesicam hanc perforando, quidquid loquacitatis in follibus imperiti gutturis resonabat, interdum uno sapientis verbulo acquiescit. Nec illos ad philosophandum crediderim aptiores, qui omni verbulo longam orationem subjiciunt, ac si ad omnia quae quaeruntur, sermo sit ad populum faciendus. Regulariter si quidem proditum est, quod qui plus vel minus respondet quam quaeritur ab eo, lineam recte disputandi ignorat. Caeterum cum quis docendus est, illa sunt dicenda duntaxat, quae solutionis propositorum adminiculum praestant. Unde illos, qui in singulis legunt omnia, et dum unum quaeritur, nituntur omnia expedire, planum est recte docentium formulam non tenere. Aut enim nesciunt quis sit docendi modus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
hanc loquitur. Cenat ꝓpinat. poscit. negat. innuit.
una est netua. si ñ sit neuia: mutꝰ erit. Res illa ad
philosophandũ uidet᷑ aptior. in qua liberior ẽ licen¬
tia fingendi qd̾ uolueris: e minor est ex rei difficulta¬
te. aut disceptantiũ imꝑitia. certitudo. Sepe sicut
ad hostẽ impediendũ facilius salebras & angusti¬
as transeundi nules cautus obseruat: sic difficiles
quis aut a scripturis aut a rationib excitat questi¬
ones: aut si aliud ꝓpositũ est. ex industria in eas qͣsi
exuicidenti ꝓlabitur: & si satis facere ñ sufficitis
qͥa nenio ẽ qui om̃ia que etiã ab imꝑitis querunt᷑
sufficiat explanare : statim anuuit oculis. distor¬
quet uultũ. brachia. iactat. clamat. salit. & teaus¬
figuratur gestib qui in quouis lustrione uł mimo
uideãtur inepti. Non utiq satisfacies nisi et respon¬
deas uerbis suis: & id tantũ dicas qd̾ consueuit au¬

Expanded text:
hanc loquitur. Coenat, propinat, poscit, negat, innuit, hanc loquitur. Coenat, propinat, poscit, negat, innuit, una est Naevia: si non sit Naevia, mutus erit. Res illa ad philosophandum videtur aptior, in qua liberior est licentia fingendi quod volueris, et minor ex rei difficultate, aut disceptantium imperitia, certitudo. Saepe sicut ad hostem impediendum, facilius salebras et angustias transeundi miles cautus observat; sic difficiles quis aut a Scripturis, aut a rationibus excitat quaestiones, aut si aliud propositum est, ex industria in eas, quasi ex incidenti prolabitur. Et si satisfacere non sufficis, quia nemo est, qui omnia, quae etiam ab imperitis quaeruntur, sufficiat explanare, statim annuit oculis, distorquet vultum, brachium jactat, clamat, salit, et transfiguratur gestibus, qui in quovis histrione vel mimo videantur inepti. Non utique satisfacies, nisi ei respondeas verbis suis, et id tantum dicas quod consuevit au
Abbreviated transcription (Latin):
tia est: & facile cũ auctore suo euanuit. Sunt tat̃
adhuc qui dep̃henduntur in uestigiis eoꝵ licet eru¬
beseant auctorẽ uel sententiã ꝓfiteri. Solis nõibus
in herentes qd̾ reb & intellectib subtrahiut. sex¬
monib ascribunt. Magno se quisq tuetur udice.¬
& ex u̾bs auctoꝵ qui indifferenter nomina ꝓ reb.
uel res ꝓ nominib posuerunt. suã astruit sententiã
uel errorem. Oriunt᷑ hinc magna seminatia uugi¬
orũ: & colligit quisq quo suã possit heresim con¬
firmare. A generib & sp̃ẽb nequaꝗͣ recedit᷑. s eo
applicabit. undecũq institutꝰ sit sertuo. Poetieũ
illũ te subrto miraberis inuenisse pictorẽ: qui ad
om̃ia que necessitas exigit. scit fortasse simulare
cup̃ssũ. Desipit ita rufus in neuia: aqua eũ teste
coquo nullus casus auertit. Nam quieqd agit rufꝰ
nich est nisi netua rufo. Si gaudet. si flet. si tacet.

Expanded text:
tia est, et facile cum auctore suo evanuit. Sunt tamen tia est, et facile cum auctore suo evanuit. Sunt tamen adhuc qui deprehenduntur in vestigiis eorum, licet erubescant auctorem vel sententiam profiteri, solis nominibus inhaerentes, quod rebus et intellectibus subtrahunt, sermonibus ascribunt. Magno se judice quisque tuetur et ex verbis auctorum, qui indifferenter nomina pro rebus, vel res pro nominibus posuerunt, suam astruit sententiam vel errorem. Oriuntur hinc magna seminaria jurgiorum, et colligit quisque quo suam possit haeresin confirmare. A generibus et speciebus nequaquam receditur, sed eo applicabit, undecunque institutus sit sermo. Poeticum illum te subito miraberis invenisse pictorem, qui ad omnia quae necessitas exigit, scit fortasse « simulare cupressum. » Desipit ita Rufus in Naevia, a qua eum, teste Coquo, necessitas avertit. Nam Quidquid agit Rufus, nihil est nisi Naevia Rufo; Si gaudet, si flet, si tacet,
Abbreviated transcription (Latin):
soliioris existentie substantia nequaquã inuenit᷑.
silis etatẽ terere: nich agentis &e frustra laborantiᷤ
iedebule si quidẽ sunt rerũ fugatuim: &e cum
que unit᷑ auidius. cicius euanescant. Expediunt
bare auctores multis modis uarusq sermonib. &
dun ndifferenter uerbis usi sunt. uarias
opiniones munire uisi sunt: & litigiosis homi¬
nib multam contendendi materiã reliquerunt.
Inde est qd̾ sensibilib alusq singularib app̃hensis.
qm̃ hec sola ueraciter esse dicunt᷑: ea in diuersos
status subuehit. ꝓquoꝵ ratione. in ipsis singulari¬
bus sp̃alissima geueralissimaq constituit. Sunt qͥ
more mathematicoꝵ formas abstrahunt: & ad illas
quicquid de uniu̾salibus dr̃. referunt. Alii dis¬
cutiunt intellectus: & eos uniu̾saliũ nominibus
censeri confirmant. Fuerunt & qui uoces ipsas ge¬
nera dicerent esse & spẽs. sed eoꝵ iam explosa sentẽ¬

Expanded text:
solidioris existentiae substantia nequaquam invenitur. solidioris existentiae substantia nequaquam invenitur. In his aetatem terere, nihil agentis, et frustra laborantis est. Nebulae siquidem sunt rerum fugacium, et cum quaeruntur avidius, citius evanescunt. Expediunt hanc auctores multis modis, variisque sermonibus; et dum indifferenter verbis usi sunt, varias opiniones invenire visi sunt, et litigiosis hominibus multam contendendi materiam reliquerunt. Inde est quod sensibilibus, aliisque singularibus apprehensis, quoniam haec sola veraciter esse dicuntur, ea in diversos status subvehit, pro quorum ratione in ipsis singularibus specialissima generalissimaque constituit. Sunt qui more mathematicorum, formas abstrahunt, et ad illas quidquid de universalibus dicitur, referunt. Alii discutiunt intellectus, et eos universalium nominibus censeri confirmant. Fuerunt et qui voces ipsas genera dicerent esse et species; sed eorum jam explosa senten
Abbreviated transcription (Latin):
tib nomen excidit: garcio quisq duas postquã scit
iungere partes. sic stat. sic loquitut uelut omnes
uouerit artes. De generib & sp̃eb nouã affert sentẽ¬
tiam que boetiũ latuit. quã doctus plato nesciuit:
& quã iste felici sorte in secretis aristotilis nuper
iuetut. Ueterẽ paratus est soluere questionem.
ilqua laborans mundus iã senuit. in qua plus tem¬
poris consumptũ est. quã in adquirendo & regen¬
doibis imꝑio consumpserit cesarea domus: plus effu¬
sum pecunie. quã in om̃ib diuicuis suis possederit
cresus. hec enĩ tamdiu inultos tenuit. ut cũ hoc u¬
nũ in tota uita quererent: tandẽ nec istud nec aliud
inue nirent. Et forte sdeo quia curiositati ñ suffici¬
elt in eiꝰ qd̾ solũ potuit inueniri. Nam sicut in uin¬
bra euilibet corporis frustra soliditatis sustantia
qert᷑. sic in his que intelligibilia sunt dũtaxat
sunuersaliter concipi nec uniu̾saliter eẽ q̃unt

Expanded text:
tibus nomen excidit Gartio quisque duas postquam scit tibus nomen excidit Gartio quisque duas postquam scit jungere partes, Sic stat, sic loquitur velut omnes noverit artes. De generibus et speciebus novam affert sententiam quae Boetium latuit, quam doctus Plato nescivit, et quam iste felici sorte in secretis Aristotelis nuper invenit. Veterem paratus est solvere quaestionem, in qua laborans mundus jam senuit, in qua plus temporis consumptum est, quam in acquirendo et regendo orbis imperio consumpserit Caesarea domus, plus effusum pecuniae, quam in omnibus divitiis suis possederit Cresus. Haec enim tandiu multos tenuit, ut cum hoc unum tota vita quaererent, tandem nec istud nec aliud invenirent. Et forte ideo, quia curiositati non sufficiebat in eis, quod solum potuit inveniri. Nam sicut in umbra cujuslibet corporis, frustra soliditatis substantia quaeritur; sic in his quae intelligibilia sunt, duntaxat et universaliter concipi, nec tamen universaliter esse queunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ad examinationẽ ueri & rerũ uentilationẽ ꝓgre¬
ditur: quasi miles inutilis est. qui aduersus exer¬
citatũ & instructũ hostem ꝓcedit ex armatꝰ. Licet
gsͦ ad exerciciũ colloquentẽ uicissim fallere: & quasi
incampi doctorũ scola inter cuies iocularẽ miliciã
exercere. Sed ubi se colloquentiũ intencio ad phi¬
losophie sobrietatẽ erigit: importunitates sophi¬
stice delitescunt. Et si forte ab alterutra parte e¬
merserint. sic a sapientib corripiunt᷑: sicut in re¬
publica inter contrahentes dolus malignantiũ
coercet᷑. Ceterũ uerba rebꝰ. res temporib tontẽpe¬
rare & interuenientes fallacias prudenter argue¬
re: non paucoꝵ dierũ est aut leiuis oꝑa. Unde plu¬
rimi accedentes retrorsũ abeunt. & aliquã uesti¬
um philosophie portiunculã p̃ferentes: głant᷑
apud in doctos. ac si in iuirisdictionẽ eoꝵ tota con¬
cesserit. Ut enĩ ait quidam uerbis namq manen¬

Expanded text:
ad examinationem veri et rerum ventilationem progread examinationem veri et rerum ventilationem progreditur, quasi miles inutilis est, qui adversus exercitatum, et instructum hostem, procedit exarmatus. Licet ergo ad exercitium colloquentem vicissim fallere, et quasi in campidoctorum schola, inter cives jocularem militiam exercere; sed ubi se colloquentium intentio, ad philosophiae sobrietatem exigit, importunitates sophisticae delitescunt. Et si forte ab alterutra parte emerserint, sic a sapientibus corripiuntur, sicut in republica inter contrahentes, dolus malignantium coercetur. Caeterum verba rebus, res temporibus contemperare, et intervenientes fallacias prudenter arguere, non paucorum dierum est, aut levis opera. Unde plurimi accedentes, retrorsum abeunt, et aliquam vestium philosophiae portiunculam praeferentes, gloriantur apud indoctos, ac si in jurisdictionem eorum tota concesserit. Ut enim ait quidam verbis namque manen
Abbreviated transcription (Latin):
que hilaritatis & iocularis leticie materia gaul.
Optimũ enĩ instrumentũ est adrisus concilianli
&e efficatior qͦuis mimo. Ut uenenũ eiꝰ effugus
pacientiã indicas aurib. morẽ getas insano. qul
nulli parcit: & si eũ forte ius reprimnere. beus¬
nisiine obsecra ut in doctndo aut disputando senten¬
ne plus apponat. & eam uerboꝵ deductione cõpen¬
set. Nani qui uerba reb & res temporis oportunita¬
n contẽꝑat: modestissimã tociꝰ eloquentie regulam
tenet. Illa uͦ copia laudẽ parit: eui ueritas uirtuti
e om̃ib officiis amica consentit. Multa si quide in
&e fallaciter loqui nugigeruli est: & famã om̃iuo
negligentis. & in se uiroꝵ grauiũ ꝓuocantis odiũ.
& contemptũ. Nam & sp̃s sapientie auctor est:
quia qui sophistice loquitur odibilis est. Non me¬
diocris tam̃ utilitas est. ini de prehendendis importu¬
nitatib sophisticis: sine quarũ noticia quisquis

Expanded text:
quae hilaritatis et jocularis laetitiae materia gaudet. quae hilaritatis et jocularis laetitiae materia gaudet. Optimum enim instrumentum est ad risus conciliandos, et efficacior quovis mimo. Ut venenum ejus effugias, patientiam indicas auribus, morem geras insano, qui nulli parcit, et si eum forte vis reprimere, benignissime obsecra, ut in docendo aut disputando sententiae plus apponat, et eam verborum deductione compenset. Nam qui verba rebus, et res temporis opportunitati contemperat, modestissimam totius eloquentiae regulam tenet. Illa vero copia laudem parit, cui veritas virtuti, et omnibus officiis amica consentit. Multa siquidem et fallaciter loqui, nugigeruli est, et famam omnino negligentis, et in se virorum gravium provocantis odium et contemptum. Nam et spiritus sapientiae auctor est, quia qui sophistice loquitur odibilis est. Non mediocris tamen utilitas est, in deprehendendis importunitatibus sophisticis, sine quarum notitia quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
uanas fingentis sp̃es. ut nec pes nec caput un
reddatur forme. Turbati cerebri hominẽ credas
&. qui ex defectu tationis. linguã continere non
possit. Putes eũ noctes continuare in somnes.
&e sopita ratione. melancoliã solã in eo excitatã.
Si forte miseratione ductus ei modestiã ꝑsuase¬
ris. succendet᷑. & quelibȩt in quẽ uis finget obpri¬
bria cõpatientib & deridentib eque comuciabi¬
tur: nec amicus. nec hostis abeo nisi consputus
abscedet. Si cepisti. ꝑferas necesse est: aut ꝓca¬
cis lingue sustinebis inuirias. Desiste gͦ iusi sebili
lingua malueris inquinari. Nam &e inminol q̃
magis mouentur: eoamplius fetent. Uiri ptudil¬
tis dictũ agnosces: quia uesanũ tetigisse timent
fugiuntq poetam qui sapiunt: agitant pueri is¬
cautiq sequunt᷑. Licet autẽ apud priuatos. alt
serio iuuentes homo huiꝰmodi rectissime iudeatur
mutilis: cõmodus tamen est in cetu multitudins.

Expanded text:
 aegri somnia, vanas Fingentis species, ut nec pes, nec caput uni  aegri somnia, vanas Fingentis species, ut nec pes, nec caput uni Reddatur formae. Turbati cerebri hominem credas, et qui ex defectu rationis linguam continere non possit. Putes eum noctes continuare insomnes, et sopita ratione, melancholiam solam in eo excitatam. Si forte miseratione ductus, ei modestiam persuaseris, succendetur, et qualibet in quemvis finget opprobria, compatientibus et deridentibus aeque conviciabitur; nec amicus nec hostis ab eo, nisi consputus abscedet. Si coepisti, perferas necesse est, aut procacis linguae sustinebis injurias. Desiste ergo, nisi sordida lingua malueris inquinari. Nam et immunda quo magis moventur, eo amplius fetent. Viri prudentis dictum agnosces, quia Vesanum tetigisse timent, fugiuntque poetam, Qui sapiunt, agitant pueri, incautique sequuntur. Licet autem apud privatos, aut serio viventes, homo hujusmodi rectissime videatur inutilis, commodus tamen est in coetu multitudinis,