comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ singularitas ñ reqͥrit. nec distinctionẽ cuiꝰ libet rei ꝯmemorauit. s addi¬
dit legis: Nec cuiꝰtũꝙ legis assidue qͥppe in scͥptura dr̃ de una q̃q re de qua
p̃cipiuntur. Hic uͦ cũ dixisset hȩc ẽ distinctio legis secutꝰ adiunxit. quę¬
cũq ostituit dñs. p̃cipiendo utiq ñ creando Nlã &̃ ñnulli int̾pretes qcũq
p̃cepit dñs tnstulert̃. Si gͦ hȩc ẽ distinctio legis q̃cũq p̾cepit dñs ꝓculdu¬
bio magna ẽ ista distinctio. ⁊ recte intelligit᷑ duo testam̃ta distinguere.
Fadẽ qͥppe st̃ in uetẽ ⁊ nouo. ibi obumbrata. hic reuelata. Iui p̃figurata. hic
manifestatu: Nã ñ solũ sacram̃ta diu̾sa st̃. uerũ &̃ ꝓmissa. ibi udentur

Expanded text:
nem non requirit. nec distinctionem cuiuslibet rei commemorauit, sed addidit: legis, nec cuiuscumque legis. assidue quippe in scriptura dicitur de unaquaque re, de qua praecipiuntur: hic vero cum dixisset, Haec est distinctio Legis; secutus adjunxit quaecumque constituit Dominus, praecipiendo utique, non creando. Nam etiam nonnulli interpretes, quaecumque praecepit Dominus, transtulerunt. Si ergo haec est distinctmagna est ista distinctio; et recte intellegitur duo testamenta distinguere. eadem quippe sunt in uetere et nouo: ibi obumbrata, hic reuelata, ibi praefigurata, hic manifestata. nam non solum sacramenta diuersa sunt uerum etiam promissa. ibi uidentur
Abbreviated transcription (Latin):
rabant. Nã pꝰquã ipse oblatꝰ ẽ. om̃s illȩ hostiȩ cessauert̃. q̃ in typo uel
umbra eiꝰdẽ p̃cessert̃. Prefigurantes illud sacrificiũ. qd̾ unꝰ ⁊ uerꝰ sac̃dos
optulit mediator di ⁊ hõinũ. Cuiꝰ sacrificii p̾missas figuras in uictimis
aĩaliũ. celebrari oportebat. ꝓpt̾ emundationẽ carnis ⁊ sanguinis:. Per
qua unã uictimã fieret remissio peccatoꝵ de carne ⁊ sanguine otractoꝵ.
q̃ regnũ dĩ ñ possidebt̃. Quia eadẽ sub̾a corꝑalis. in cęlestẽ ꝯmutabitur

Expanded text:
quam ipse oblatus est, omnes illae hostiae cessaverunt, quae in typo vel umbra ejusdem praecesserunt, praefigurantes illud sacrificium, quod unus et verus sacerdos obtulit, mediator Dei et hominum. Cujus sacrificii praemissas figuras in victimis animalium celebrari oportebat propter emundationem carnis et sanguinis: per quam unam victimam fieret remissio peccatorum, de carne et sanguine contractorum, quae regnum Dei non possideb
Abbreviated transcription (Latin):
mens motione rerũ tͣnsitor ie
tangit᷑. cũ ipsa res suia imagine
animo subito p̾sentat᷑. uł ꝑ sensũ
ingrediens. uł ã memoria exurgen᷑.
Neditatio ẽ. assidua ac sagax
ret᷑ctatio cogitationis aliqͥd uł
muolutũ explicare intens. uel
scrutans penetrare occultũ. hugo.¬
osa & sagax obscura muestigare
Contemplatio ẽ. inuacitas illa m¬
telligentiȩ. quȩ cuncta in palã
habens manifesta uisione cõp̃hen¬

Expanded text:
mens notione rerum transitorie tangitur, cum res ipsa sua imagine animo subito praesentatur, vel per sensum ingrediens, vel a memoria exsurgens. Meditatio est assidua ac sagax retractatio cogitationis, aliquid vel involutum explicare nitens, vel scrutans penetrare occultum. Conosa; et sagax nitens obscura investigare, Contemplatio est vivacitas illa intelligentiae quae cuncta in palam habens, manifesta visione compreh
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tantum ad p̃sens tempꝰ. uerum et̾̃num & que sequunt᷑ uł que
ubi diapsalma int̾ponit᷑. ꝑsonarũ siue sensuũ fieri ꝑmutationẽ
Ut sicut sym psalmista g̃ce uocũ adunata copulatio d̾r. ita sit dia

Expanded text:
non tantum ad praesens tempus, verum ad aeternum, vel quae sequuntur, vel quae non tantum ad praesens tempus, verum ad aeternum, vel quae sequuntur, vel quae ubi diapsalma interponitur, personarum, sive sensuum, fieri permutationem, ut sicut sympsalma Graece vocum adunata copulatio dicitur, ita sit dia
Abbreviated transcription (Latin):
crsim magna illud ex parte correxerã. qd̾ qr rursum uidetis o paula
e custochium scriptoꝵ uitio deprauatũ. plusq antiquum errorẽ ꝗͣ
noua emendationẽ ualere. cogitis ut ueluti quoda nouali scissum iam
ariiũ exerceam. ⁊ obliquis sulcis renascentes spinas eradice. ȩquum ẽẽ
dice tes. ut quod crebro male pullulat crebrius succidat᷑. Uñ osue¬
ta p̃fatioe commoneo tamitos quibꝰ forte labor iste desudat. qũa eos¬
qui exemplaria istiusm᷑i hab̾e uoluerint. ut quȩ diligent em̃daui:
puncta uixta theodotionis dum taxat editionẽ qui simplicitate. ser
mallent contempnere uid̾e p̾clara quã discere.⁊ de turbulento
Perbũ sela lx x int̃pretes simachus ⁊ theodotio diapsalma irans¬
Atulerunt. Aquila uͦ semꝑ. Et puto aut musici cuiusdã soni eẽ
signacłm. aut cerre ꝑpetuitatẽ eoꝵ que p̃dicta sunt indicari
Ubicumq sela hoc ẽ diapsalma siue semꝑ apponit᷑. ibi sciamus

Expanded text:
pretes, licet cursim, magna illud ex parte correxeram. Quod quia rursum videtis, o Paula et Eustochium, scriptorum vitio depravatum, plusque antiquum errorem, quam novam emendationem valere: cogitis, ut veluti quodam novali, scissum jam arvum exerceam, et obliquis sulcis renascentes spinas eradicem: aequum esse, dicentes, ut quod crebro male pullulat, crebrius succidatur. Unde consueta praefatione commoneo tam vos, quibus forte labor iste desudat, quaqui exemplaria istius opusculi habere voluerint, ut que diligenter compilavi, puncta, juxta Theodotionis dumtaxat editionem, qui simplicitate sermmalint contemnere videri praeclara, quam discere, et de turbulento Verbum SELA, LXX interpretes, Symmachus et Theodotio, diapsalma transtulerunt. Aquila vero, semper; et puto aut musici cujusdam soni esse signaculum, aut certe perpetuitatem eorum quae praedicta sunt, indicari, ut ubicumque SELA, hoc est, diapsalma, sive, semper apponitur, ibi sciamus
Abbreviated transcription (Latin):
mali ẽẽ qͥlaudant. magisq stomachant᷑ si uillã malã habeant quã si
uitã. qͣsi hoc sit hominis maximũ bonũ habere omĩa bona p̃t̾ seipsũ.
In hac t̾ra regnũ bonoꝵ ñ tã illis p̾stat᷑ quã reb humans. maloꝵ uͦ
regnũ magis regnantib nocet. qͥ suos animos uastant scęlerũ ma¬
iore licentia. his aut̃ qui eis seruiendo subdunt᷑. ñ nocet nͥ iniqͥtas

Expanded text:
mali esse qui laudant, magisque stomachantur, si uillam malam habeant, quam si mali esse qui laudant, magisque stomachantur, si uillam malam habeant, quam si uitam, quasi hoc sit hominis maximum bonum, habere bona omnia praeter se ipsum.In hac ergo terra regnum bonorum non tam illis praestatur quam rebus humanis; malorum uero regnum magis regnantibus nocet, qui suos animos uastant scelerum maiore licentia; his autem, qui eis seruiendo subduntur, non nocet nisi
Abbreviated transcription (Latin):
dissimilitudo passoꝵ etiã in similitudine passionũ. & licet sub eode tor-¬
m̃to. ñ ẽ idem uirtus & uicium.
Si ꝓpt̾a qͥsq obuirgandis & corripiendis male agentib parcit qr opor¬
tumꝰ tempꝰ inqͥrit. uł eisde ipsis metuit ne det̾iores ex hoc efficiantur:
uł ad bonã uitã & piam erudiendos impediant alios infirmos. & p̾mar
atq au̾tant a fide. ñ uidet᷑ eẽ cupiditatis occasio. s ꝯsiliũ caritatis:¬
Iillud ẽ culpabile qͦs hi qͥ dissimilit̾ uiuunt. & a maloꝵ factis abhorrent:
parcunt tam̃ cͥulpis alienis. quȩ edocere atq obuirgare deberent. dũ
eoꝵ offensiones cauent ne sibi noceant in his reb qͥb licite boni atq in¬
nocentes utunt᷑. s cupidiꝯ quã oportebat eos qͥ in hoc mundo ꝑ egri¬
mala quȩ ñ faciunt malos. nec erubescunt int̾ bona qͤ laudant ipsi

Expanded text:
dissimilitudo passorum etiam in similitudine passionum, et licet sub eodem tormdissimilitudo passorum etiam in similitudine passionum, et licet sub eodem tormento non est idem virtus et vitium.si propterea quisquis obiurgandis et corripiendis male agentibus parcit, quia oportunius tempus inquirit vel eisdem ipsis metuit, ne deteriores ex hoc efficiantur vel ad bonam vitam et piam erudiendos impediant, alios infirmos et premant atque avertant a fide, non videtur esse cupiditatis occasio, sed consilium caritatisIllud est culpabile, quod hi, qui dissimiliter vivunt et a malorum factis abhorrent, parcunt tamen peccatis alienis, quae dedocere aut objurgare deberent, dum eorum offensiones cavent, ne sibi noceant in his rebus, quibus licite boni atque innocentes utuntur, sed cupidius quam oportebat eos, qui in hoc mundo peregrimala, quae non faciunt malos; nec erubescunt inter bona, quae laudant, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dicunt᷑ aduersȩ. Nã bonꝰ temꝑalib nec bonis extollitur nec malis
frangit᷑. malus autẽ ido huiꝰcemodi infelicitate punit᷑. qͥa felicitate corrũ.¬
nit᷑. Ostendit tam̃ ds sepe etiã in his distͥbuendis euidentio oꝑationẽ suã.
si nẽ om̃ẽ ꝓeccatũ manifesta plecteret pęna. nichil ultimo ĩudicio serua
nputaret᷑. Rursꝰ si nullũ peecatũ nẽ puniret aꝑta diuinitas. nulla esse
diuma ꝓuidentia crederet᷑. Similit̾ in reb scdi̾s si ñ eas ds quib da pe-¬
tentib euidentissima largitate ꝯcederet. ñ ad eũ ista ꝑtinere dice¬
remꝰ. Itẽq si omĩb eas petentib daret. ñ nͥ ꝓpt̾ talia p̾mia seruien¬
aũ eẽ illi arbitrarem᷑. nec ꝑios nos faceret talis seruitꝰ. s potiꝰ cupi¬
dos & auaros. Hȩc cũ ita sint. qͥcũq boni & mali parit᷑ afflicti sunt

Expanded text:
 dicuntur aduersae. Nam bonus temporalibus nec bonis extollitur nec malis  dicuntur aduersae. Nam bonus temporalibus nec bonis extollitur nec malis frangitur; malus autem ideo huiusce modi infelicitate punitur, quia felicitate corrumpitur. Ostendit tamen Deus saepe etiam in his distribuendis euidentius operationem suam. Nam si nunc omne peccatum manifesta plecteret poena, nihil ultimo iudicio seruari; putaretur; rursus si nullum nunc peccatum puniret aperta diuinitas, nulla esse diuina prouidentia crederetur. Similiter in rebus secundis, si non eas Deus quibusdam petentibus euidentissima largitate concederet, non ad eum ista pertinere diceremus; itemque si omnibus eas petentibus daret, non nisi propter talia praemia seruiendum illi esse arbitraremur, nec pios nos faceret talis seruitus, sed potius cupidos et auaros. Haec cum ita sint, quicumque boni et mali pariter adflicti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
diceret᷑. ut sine fastidio multũ cõm̃ daret᷑. Huic sũmo ueroq sacͥficiocun¬
ca narrat auctoritas. significat᷑ reqͥes eoꝵ qͥ in illo reqͥescunt. & qͦs facrt
ipse reqͥescere. Hoc etiã hominib qͥb loquit᷑ & ꝓpt̃ qͦs utiq conscͥpta ẽ ꝓ¬
nã. Hoc enĩ & sabbati uacatione ex p̃cepto legiᷤᷤ in ueteri di ppło figuratur
unde suo loco diligentiꝰ arbitror disserendũ.  Mali nulla natura ẽ.
Placuit diuinȩ ꝓuidentiȩ p̃parare in posterũ bona iustis quib ñ
fruerent᷑ iniusti. & mala impiis qͥb ñ excruciabunt᷑ boni: ista uͦ temꝑalia
bona & mala utrisq uoluit ẽẽ cõmunia. ut nec bona cupidiꝰ appetant᷑
quȩ mali qͦ habere cernunt᷑. nec mala turpit̾ euitent᷑: quib & boni ple¬
puq afficiunt᷑. Int̾est autẽ plurimũ qͣlis sit usꝰ eaꝵ rerũ ꝗͦ ꝓsꝑȩ.uł earũ

Expanded text:
diceretur, ut sine fastidio multum commendaretur. Huic summo ueroque sacrificio cundiceretur, ut sine fastidio multum commendaretur. Huic summo ueroque sacrificio cunca narrat auctoritas, significatur requies eorum qui in illo requiescunt, et quos facit ipse requiescere: hoc etiam hominibus quibus loquitur, et propter rnam. Hoc enim et sabbati uacatione ex praecepto legis in uetere Dei populo figuratum est, unde suo loco diligentius arbitror disserendum. CAPUT VIIII.quippe diuinae prouidentiae praeparare in posterum bona iustis, quibus non fruentur iniusti, et mala inpiis, quibus non excruciabuntur boni; ista uero temporalia bona et mala utrisque uoluit esse communia, ut nec bona cupidius adpetantur, quae mali quoque habere cernuntur; nec mala turpiter euitentur, quibus et boni plerumque adficiuntur. Interest autem plurimum, qualis sit usus uel earum re
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsũ nos ꝓsuis uirib adiuuant angłi quiq uirtutesq suꝑiores &.
ipsa bonitate ac pietate potentiores. Qui diuinitate̾ sibi arrogant¬
subiectoq dñent᷑. int̾eludentes iter ad dm̃ uerũ. ne sit homo illiꝰ sac̾ficiũ:
dũ sacͥficat᷑ cuipiam p̃ter illũ. Unde uerꝰ ille mediator in qͣntũ formã ser¬
ui accipiens mediator effectꝰ ẽ dĩ & hominũ homo uĩc. xp̃c cũ in forma di sacq¬
ciũ cũ patre sumat cũ qͦ & unꝰ ds̃ ẽ. tam̃ in forma serui sacͥficiũ maluit esse
quã sumere. ne uł hac occasione qͥs quã existimar& cuilib& sacͥficandũ eẽ crea¬
cotidianũ eẽ uoluit ȩccłiȩ sacͥficiũ. qͦ cũ ipsis capitis corpꝰ sit seipsã ꝑ ipsũ
discit offerre. Huiꝰ ueri sacͥficii multiplicia uariaq signa erant sacͥficia
prisca scõꝵ cũ hoc unũ ꝑ multa figuraret᷑. tanquã uerbis multis resuna

Expanded text:
hoc ipsum nos pro suis viribus adjuvant angeli quique virtutesque superiores, et hoc ipsum nos pro suis viribus adjuvant angeli quique virtutesque superiores, et ipsa bonitate ac pietate potentiores. Si autem isubjectoque dominentur, intercludentes iter ad Deum verum, ne sit homo illius sacrificium, dum sacrificatur cuipiam praeter illum. Unde verus ille mediator, in quantum formam servi accipiens, mediator effectus est Dei et hominum homo Christus Jesus, cum in forma Dei sacrificium cum Patre sumat, cum quo et unus est Deus, tamen in forma servi sacrificium maluit esse quam sumere, ne vel hac occasione quisquam existimaret cuilibet sacrificandum esse creacottidianum esse uoluit ecclesiae sacrificium, quae cum ipsius capitis corpus sit, se ipsam per ipsum discit offerre. Huius ueri sacrificii multiplicia uariaque signa erant sacrificia prisca sanctorum, cum hoc unum per multa figuraretur, tamquam uerbis multis res una
Abbreviated transcription (Latin):
totꝰ hic mundꝰ. id ẽ celũ & terra & omĩa qͤ in eis st̃. quȩ certe d̾s fecit.
Sicut autẽ ipse qͥ fecit. ita modꝰ qͦ fecit occultꝰ ẽ & incõp̃hensibilis homini
Quãuis itaq miracula uisibiliũ naturarũ uidendi assiduitate uilueris
tam̃ cũ ea sapient̾ intuem᷑. inusitatissimis rarissimisq maiora st̃. Hã &
omĩ miraculo qd̃ fit ꝑ hominẽ mais miraculũ ẽ homio. Qua ꝓpt̾ ds qͥ fecit
uisibilia cȩlũ & t̾ram. ñ dedignat᷑ facere uisibilia miracula in cęlo ułm
t̾ra. qͥb ad se inuisibilẽ colendũ excitet animũ adhuc uisibilib deditũ.
Sicut orantes atq laudantes ad dm̃ dirigimꝰ significantes uoces cui
res ipsas in corde qͣs significamꝰ offerimꝰ. ita sacͥficantes ñ alteri uisibi¬
le sacͥficiũ offerendũ eẽ nouerimꝰ quã illi. cius in cordib nr̃is inuisibile
sacͥficiũ nos ipsi ẽẽ debemꝰ. Tunc nobis fauent nob̾q ꝯgaudent. atq ad

Expanded text:
otus hic mundus, id est caelum et terra et omnia quae in eis sunt, quae certe Deus fecit. Sicut autem ipse qui fecit, ita modus quo fecit occultus est et inconprehensibilis homini. Quamuis itaque miracula uisibilium naturarum uidendi adsiduitate uiluerint, tamen, cum ea sapienter intuemur, inusitatissimis rarissimisque maiora sunt. Nam et omni miraculo. quod fit per hominem, maius miraculum est homo. Quapropter Deus, qui fecit uisibilia caelum et terram, non dedignatur facere uisibilia miracula in caelo uel terra, quibus ad se inuisibilem colendum excitet animam adhuc uisibilibus deditam; sicut orantes adque laudantes ad eum dirigimus significantes uoces, cui res ipsas in corde quas significamus offerimus: ita sacrificantes non alteri uisibile sacrificium offerendum esse nouerimus quam illi, cuius in cordibus nostris inuisibile sacrificium nos ip
Abbreviated transcription (Latin):
abolꝰ institutione illiꝰ bonꝰ. uoluntate sua malꝰ in inferiorib ordinatꝰ illi¬
deret᷑ ab angłis eiꝰ. id ÷ ut ꝓsint tẽptationes eiꝰ scĩs. qͥb eas obesse desiderat
Et qm̃ ds cũ eũ conderet futurȩ malignitatis eiꝰ non erat utiq ignarus. &
p̾uidebat qͦ bona de malo eiꝰ eẽt ipse facturꝰ. ꝓpt̾a psalmꝰ ait. draco hic quẽ
finxisti ad illudendũ ei. ut in eo ipso qd̾ eũ finxit lic& ꝑsuã bonitatẽ bonimꝰ
iã ꝑ suã p̾scientiã p̾parasse intelligat᷑ qͦmͦ illo uteret᷑ & malo. Heq enĩ as̃ ullus

Expanded text:
malus, in inferioribus ordinatus inluderetur ab angelis eius, id est, ut prosint tentationes eius sanctis, quibus eas obesse desiderat. Et quoniam Deus, cum eum conderet, futurae malignitatis eius non erat utique ignarus et praeuidebat quae bona de malo eius esset ipse facturus: propterea psalmus ait: Draco hic, quem finxisti ad inludendum ei, ut in eo ipso quod eum finxit, licet per suam bonitatem bonum, iam per suam praescientiam praeparasse intellegatur quo modo illo uteretur et malo. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
habens aliud qd habet sic̃ uas aliquẽ liquorẽ aut corpꝰ colorẽ. aut aer luce̾ siue
feruorẽ. aut anina sapientiã. Hichil enĩ hoꝵ ẽ id qd̾ habet. S & si sit corpꝰ in cor
ruptibile quale scĩs in resurrectione ꝓmittit᷑. habet qͥde ipsiꝯ incorruptionis
in amissibilẽ qͣlitatẽ. s manente subitantia corꝑali ñ hoc ẽ qd ipsa incorruptio:
Na illa etiam ꝑ singłas partes corꝑis tota ẽ : nec alibi maior. alibi nuinor. Neq enĩ
alla pars ẽ incorruptior quã altera. Corpꝰ uͦ ipsũ maiꝰ ẽ in toto quã in parte. & cũ

Expanded text:
habens, aliud quod habet; sicut uas aliquem liquorem aut corpus colorem aut aer lucem siue habens, aliud quod habet; sicut uas aliquem liquorem aut corpus colorem aut aer lucem siue feruorem aut anima sapientiam. Nihil enim horum est id quod habet; nam neque uas liquorruptibile, quale sanctis in resurrectione promittitur, habet quidem ipsius incorruptionis inamissibilem qualitatem, sed manente substantia corporali non hoc est, quod ipsa incorruptio. Nam illa etiam per singulas partes corporis tota est nec alibi maior, alibi minor; neque enim ulla pars est incorruptior quam altera; corpus uero ipsum maius est in toto quam in p
Abbreviated transcription (Latin):
hebreus in unã qͣnda rẽ publicã quȩ hoc sacram̃tũ ageret ꝯgregatꝰ ẽ: ubi ꝑ
qͦs da scientes. ꝑ quosd̾a nescientes id qd ex aduentu xp̃i usq nc̃ & de inceps
agit᷑ p̃nunciaret᷑ ẽẽ uenturũ. sparsa etiã pꝰ ea eade gente ꝑ gentes ꝓpter
testimoniũ scͥpturaꝵ. quib ȩt̾na salus in xp̃o futura p̃dicta ẽ. Omĩs enĩ
ñ solũ ꝓpħiȩ quȩ in u̾bis sunt: nec tantũ p̾cepta uitȩ quȩ mores pietatõ
ꝯformant atq illis litteris ꝯtinent᷑. uerũ etiã sacra. sacerdotia: tab̾na¬
culũ siue templũ. altaria. sacrificia. cerimoniȩ. dies festi & qͥcqͥd aliuo
ad eam seruitutẽ ꝑtinet quȩ dõ debet᷑. & grece ꝓprie latriã dicit᷑ ea si¬
gnificata & p̾nunciata sunt. quȩ ꝓpt̾ et̾nã uitã fideliũ in xp̃o & impleta
credimꝰ. & impleri cernimꝰ. & implenda confidimus.
natura dicit᷑ simplex. cui ñ sit aliqͥo habere qd uł possit amutere. uł aliud sit

Expanded text:
unam quandam rem publicam, quae hoc sacramentum ageret, congregatus est, ubi per quosdam scientes, per quos dam nescientes id, quod ex aduentu Christi usque nunc et deinceps agitur, praenuntiaretur esse uenturum; sparsa etiam postea eadem gente per gentes propter testimonium scripturarum, quibus aeterna salus in Christo futura praedicta est. Omnes enim non solum prophetiae, quae in uerbis sunt, nec tantum praecepta uitae, quae mores pietatemque conformant adque illis litteris continentur, uerum etiam sacra, sacerdotia, tabernaculum siue templum, altaria, sacrificia, ceremoniae, dies festi et quidquid aliud ad eam seruitutem pertinet, quae Deo debetur et Graece gnificata, et pronuntiata sunt, quae propter aeternam vitam fidelium in Christo, et impleta credimus, et impleri cernimus, et implenda confidimus.natura dicitur simplex, cui non sit aliquid habere, quod uel possit amittere; uel aliud sit
Abbreviated transcription (Latin):
cogitat. & ista qͥd uerũ luci m̃tis appareat. uoluntas uͦ qͥd iocundũ corpis
sensib blandiat᷑ expectat. S tantũ ualet in naturis rationabilib qͦodam
ueluti pondus uoluntatis & amoris. ut cũ ordine naturȩ angłi hominib
tam̃ lege iusticie boni homines malis angłis pͣferant᷑.¬

Expanded text:
cogitat, et ista quid uerum luci mentis appareat. uoluptas uero quid iucundum corporis cogitat, et ista quid uerum luci mentis appareat. uoluptas uero quid iucundum corporis sensibus blandiatur expectat. Sed tantum ualet in naturis rationalibus quoddam ueluti pondus uoluntatis et amoris, ut, cum ordine naturae angeli hominibus, tamen lege iustitiae boni homines malis angelis praeferant
Abbreviated transcription (Latin):
angłi hominib. s ita p̃̾ponunt᷑ naturȩ ordine. Est autẽ aliꝰ atq alis
ꝓsuo cuiꝰq usu estimationis modꝰ. qͦ fit ut quȩda sensu carentia qͥbusda¬
sentientib p̃ponamꝰ. in tantũ ut si potestas eẽt ea ꝓrsus de natura re¬
rũ auferre uellemꝰ. siue quẽ in ea locũ habeant ignorantes. siue etiam
sciamꝰ. nr̃is ea cõmodis pꝰponentes. Quis enĩ ñ domui suȩ panẽ haber
quã mures. nũmos quã pulices malit. S qͥd mirũ cũ in ipsoꝵ etiã homi
nũ estimatione. quoꝵ certe natura tante ẽ dignitatis. plerũq caris õ¬
paret᷑ equus quã seruus. gẽma quã famula: Ita lib̾tate iudicandi plurimis
distat ratio ꝯsiderantis a necessitate indigentis seu uoluntate cupientis.¬
cũ ista qͥd ꝑ seipsũ in rerũ gradib pendat᷑. necessitas autẽ qͥd ꝓpt̾ qͥd expeti

Expanded text:
angeli hominibus. Sed ita praeponuntur naturae ordine; est autem alius adque alius angeli hominibus. Sed ita praeponuntur naturae ordine; est autem alius adque alius pro suo cuiusque usu aestimationis modus, quo fit, ut quaedam sensu carentia quibusdasentientibus praeponamus, in tantum, ut si potestas esset ea prorsus de natura rerum auferre uellemus, siue quem in ea locum habeant ignorantes. siue etiamsi sciamus nostris ea commodis postponentes. Quis enim non domi suae panem habere quam mures, nummos qnum aestimatione, quorum certe natura tantae est dignitatis, plerumque carius comparetur equus quam servus, gemma quam famula? Ita libertate judicandi plurimum distat ratio cum ista quid per se ipsum in rerum gradibus pendat, necessitas autem quid propter quid expetat
Abbreviated transcription (Latin):
manifestũ ẽ sine fine se habiturũ. omĩ molestia carente societatẽ angłoꝵ
participatione. sũmi di. quã erat ille homo sui casus incertꝰ in magna illa
Non ẽ ulla natura etiã in extremis infimisq bestio. Yfelicitate paradysi.¬
lis quã ñ ille ꝯstituit a qͦ ẽ omĩs modꝰ. om̃ĩs sp̃es. oĩs ordo. sine quib
nichil rerũ inueniri uł cogitari potest. qͣntomagis angłica creatura
qͦ qͦmͦ st̃ & ñ st̃ ꝗd ds ẽ a qͦ facta st̃ p̃ponunt᷑ uiuentia ñ uiuentib. siciit
ea quȩ habent uĩ gignendi uł etiã appetendi his qͦ isto motu carent. &
in his qͦ uiuunt p̃ponunt᷑ sentientia ñ sentientib. sicut arborib animal
& inhis quȩ sentiunt ĩponunt᷑ intelligentia ñ intelligentib. sicͣ homines
pecorib. & in his qͣ intelligunt p̃ponunt᷑ inm ortalia mortalib: sicut

Expanded text:
manifestum est, sine fine se habiturum omni molestia carentem societatem angelorum in manifestum est, sine fine se habiturum omni molestia carentem societatem angelorum in participatione summi Dei, quam erat ille homo sui casus incertus in magna illanim est ulla natura etiam in extremis infimisque bestiolis, quam non ille constituit, a quo est omnis modus, omnis species, omnis ordo, sine quibus nihil rerum inueniri uel cogitari potest; quanto magis angelica creatura, s est a quo facta sunt, praeponuntur uiuentia non uiuentibus, sicut ea, quae habent uim gignendi uel etiam adpetendi, his, quae isto motu carent; et in his, quae uiuunt, praeponuntur sentientia non sentientibus, sicut arboribus animalia; et in his, quae sentiunt, praeponuntur intellegentia non intellegentibus, sicut homines pecoribus; et in his, quae intellegunt, praeponuntur inmortalia mortalibus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
in sese habeat. s qͦ hab& hoc & ẽ : & ea omĩa unꝰ ẽ. Neq enĩ multȩ s una sa-¬
pientia ẽ. in qua st̃ infinita quȩda. eiq infiniti thesauri rerũ intelligibiliũ.
in qͥbꝰ st̃̾ omñs inuisibiles atq incõmutabiles rationes rerũ etiã uisibiliũ
& mutabiliũ quȩ ꝑ ipsam factȩ st̃. qm̃ d̾s ñ aliqͥd nesciens fecit.
Non beatȩ uitȩ uocabulũ ita ꝯtrabimꝰ ad qͦsd̾a significationis angustias.
ut solũ d̃m dicamꝰ beatũ. Qui tam̃ uere itabeatꝰ ẽ. ut maior beatitudo
eẽ ñ possit. In cuiꝰ cõꝑatione qd angłi beati st̃ sua quada sũma beatitudine
qͣnta in ãgłis ẽẽ potest. qͥd aut qͣntũ ẽ : Nec ipsos tantũ qđ attinet ad ratio.
nalẽ uł intellectualẽ creaturã. beatos nun cupandos putamus.
radyso quã qͥlib& iustꝰ in hac infirmitate mortali. qͣntũ autẽ ad spẽ futuri :
beatior qͥlib& in cuiꝰ lib& cruciatib corꝑis. cui ñ opinione s certa ueritate

Expanded text:
et ea omnia unus est. Neque enim multae, sed una sapientia est, in qua sunt immensi quidam atque infiniti thesauri rerum intelligibilium, in quibus sunt omnes invisibiles atque incommutabiles rationes rerum, etiam visibilium et mutabilium, quae per ipsam factae sunt. Quoniam Deus non aliquid nesciens fecitnim beatae uitae uocabulum ita contrahimus ad quasdam significationis angustias, ut solum Deum dicamus beatum; qui tamen uere ita beatus est, ut maior beatitudo esse non possit, in cuius conparatione, quod angeli beati sunt summa quadam sua beatitudine, quanta esse in angelis potest, quid aut nalem uel intellectualem creaturam, beatos nuncupandos putamus. radiso, quam quilibet iustus in hac infirmitate mortali; quantum autem ad spem futuri, beatior quilibet in quibuslibet cruciatibus corporis, cui non opinione, sed certa ueritate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑes erant ut quida eoꝵ qͥ iã bis consul fuisset ex illo senatu hominũ pai¬
ꝑum pelleret᷑ notatione censoria. qđ decẽ pondo argenti in uase habuise
cõꝑtꝰ ẽ: ita ide ipsi pauꝑes erant. quoꝵ tͥumphis publicũ ditabat᷑ ȩrariũ
ñne om̃s xp̃iani qͥ excellentiore. ꝓposito diuitias suas cõmunes faciunt scũm
hoc uentilari oportere i actantia id faciendo ꝓ obtinenda societate angͥsa
cũ pene tale aliqͥd illi fecerint ꝓ ꝯseruanda gła romanoꝵ.¬

Expanded text:
eres erant, ut quidam eorum, qui iam bis consul fuisset, ex illo senatu hominum paueres erant, ut quidam eorum, qui iam bis consul fuisset, ex illo senatu hominum pauperum pelleretur notatione censoria, quod decem pondo argenti in uasis habere conpertus est; ita idem ipsi pauperes erant, quorum triumphis publicum ditabatur aerarium: nonne omnes Christiani, qui excellentiore proposito diuitias suas communes faciunt secundhoc uentilari oportere iactantia, id faciendo pro obtinenda societate angelorum, cum paene tale aliquid illi fecerint pro conseruanda gloria Romano
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Nã gła nr̃a hec ẽ. testimoniũ ꝯscientiȩ nr̃ȩ. & alio loco. Opꝰ autẽ siũ
ꝓbet unꝰ̃qͥsq & tunc in sema&e ipso tantũ głam habebit. & ñ in altero. Glan
gͦ & honorẽ & imꝑiũ quȩ sibi exoptabant. & qͦ bonis artib ꝑuenire niteb¬
tur boni. ñ debet sequi uirtꝰ s ipsa uirtutẽ. Neq enĩ uera ẽ iurtꝰ. nͥ quo
ad eũ finẽ tendit. ubi ẽ bonũ hominis quo melius non est
Cupiditas in hac uita & si ñ funditꝰ eradicatur ex corde. qͥa etiã
bene ꝓficientes animos tẽptare ñ cessat. saltẽ cupiditas głȩ suꝑeturꝰ
dilectione iusticiȩ. ut si alicubi iacent quȩ apuã quosq. impbanpetu
bona. si recta st̃: etiã ipse amor humanȩ laudis erubescat. ⁊ cedat amori
Ailud qd̃ rem publicã id ÷ rẽ ppłi. rẽ pat̾ȩ. rem cõmuẽ cum sueritaus¬
haberent opulentissimã atq ditissimã. sic romani in domib suis parꝰ¬

Expanded text:
a nostra haec est: testimonium conscientiae nostrae; et alio loco: Opus autem suum probet unusquisque, et tunc in semet ipso tantum gloriam habebit et non in altero. Gloriam ergo et honorem et imperium, quae sibi exoptabant et quo bonis artibus peruenire nitebantur boni, non debet sequi uirtus, sed ipsa uirtutem. Neque enim est uera uirtus, nisi quae ad eum finem tendit, ubi est bonum hominis, quo uae in hac uita etsi non funditus eradicatur ex corde, quia etiam bene proficientes animos tentare non cessat, saltem cupiditas gloriae superetur dilectione iustitiae: ut, si alicubi iacent quae aput quosque inprobantur, si bona, si recta sunt, etiam ipse amor humanae laudis erubescat et cedat amorilud quod rem publicam, id est rem populi, rem patriae, rem communem, cum haberent opulentissimam adque ditissimam, sic ipsi in suis domibus paup
Abbreviated transcription (Latin):
a qͦ ẽ quieqͥd naturalit᷑ ẽ cuiꝰcũq generis ẽ. cuiꝰ lib& estimationis est.
qͥdedit & carni originẽ. pulchritudinẽ. ualitudinẽ. ꝓpagationis
fexunditatẽ. m̃broꝵ dispositionẽ. salutẽ concordiȩ̨ qͥ & animȩ¬
irrationali dedit memoriã. sensũ. appetitũ. rationali autẽ insup
mentẽ. intelligentiã. uoluntatẽ. qͥñ solũ cȩlũ & terrã. nec solũ anqn
& hominẽ. ẜ nec exigui & ꝯtemptibilis animantis uiscera. nec auis nr¬
nulã. nec herbȩ flosculũ. nec arboris foliũ sine suaꝵ partiũ duenleitiꝙ
& quada ueluti pace dereliqͥt. nullomͦ ẽ credendus regna hominũ eora
Añationes & seruitutes a suȩ ꝓuidentiȩ legib alienas esse uoluisse E¬

Expanded text:
a quo est quidquid naturaliter cujuscunque generis est, cujuslibet aestimationis est, a quo est quidquid naturaliter cujuscunque generis est, cujuslibet aestimationis est, marum, qui dedit, et carni originem, pulchritudinem, valetudinem, propagationis fecunditatem, membrorum dispositionem, salutem concordiae, qui et animirrationali dedit memoriam, sensum, appetitum, rationali autem insupiam uoluntatem; qui non solum caelum et terram, nec solum angelum et hominem, sed nec exigui et contemtibilis animantis uiscera nec auis pinnulam, nec herbae flosculum nec arboris folium sine suarum partium conuenientia et quadam ueluti pace dereliquit: nullo modo est credendus regna hominum eorumque dominationes et seruitutes a suae prouidentiae legibus alienas esse uoluisse
Abbreviated transcription (Latin):
s aliquid p̃sciuit. ꝓfecto & illo p̾sciente ẽ aliqͥd in nr̃a uoluntate.
Quo circa nullom᷑ cogim᷑ aut retenta p̾scientia di tollere uolunta.¬
tis arbitriũ. aut retento uoluntatis arbitrio. dm qͦd nefas̾ ẽ negare
presciũ futuroꝵ. s utrũq amplectimur. utrũq fidelit̾ & ueracit᷑
ꝯfitemͣ: illud ut bene credamꝰ. hoc ut bene uiuamꝰ. Male aut̃ uiuit᷑.¬
unũ sunt d̾s unꝯ om̃ps. creator & factor omĩs animȩ atq om̃is cor¬
poris. cuis st̃ participatione felices quicũq sunt ueritate ñ uanitate
felices. qͥ fecit hominẽ rationale animal ex anima & corꝑe. qui eum
peccantẽ nec impunitũ ẽẽ ꝑmisit. nec sine miscđia de reliqͥt. qͥbonis
& malis essentiã etiã cũ lapidib. uitã seminalẽ etiã cũ arborib:
uitã sensuale̾ etiã cũ pecorib. uitã intellectualẽ cũ solis angłis dedit:¬
a qͦ ẽ om̃is modꝰ. omĩs species. omĩs ordo: a qͦ ẽ m̃sura. numerꝰ. pondꝰ.

Expanded text:
sed aliquid praescivit; profecto et illo praesciente est aliquid in notra voluntate. Quocirca nullo modo cogimur, aut retenta praescientia Dei tollere voluntatis arbitrium, aut retento voluntatis arbitrio Deum quod nefas est negare praescium futurorum: sed utrumque amplectimur, utrumque fideliter et veraciter confitemur; illud, ut bene credamus; hoc, ut bene vivamus. Male autem vivitunum sunt, Deus unus omnipotens creator et factor omnis animae atque omnis corporis cujus sunt participatione felices, quicunque sunt veritate, non vanitate felices, qui fecit hominem rationale animal ex anima et corpore, qui eum peccantem nec impunitum esse permisit, nec sine misericordia dereliquit, qui bonis et malis essentiam etiam cum lapidibus, vitam seminalem etiam cum arboribus, vitam sensualem etiam cum pecoribua quo est mensura, numerus, pondus,
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ ꝑ medullã ceruicis. & eam quȩ ꝯtinet᷑ ossib qͥb dorsi spina conserit᷑.
ut inde se tenuissimi qͥdã ruiuili qͥ tangendi sensũ faciunt ꝑ cuncta m̃bra
Omẽ qͥppe corpꝰ in omẽ corpꝰ posse mutari ñ defuer̾t qͥ diffundant.
assererent. corpꝰ autẽ aliqs siue t̾renũ siue cȩleste conũti m animam
fieriq naturã incorꝑeã. nec quequã sensisse scio. nec fides habet. nec
anime humanȩ natura ẽ de terra. nec de aqua. nec de aere. nec de ign
quolib&e. s tam̃ crassioris corꝑis sui mat̾iam. hocẽ humidã quandã
spontaneus corꝑis motꝰ. Sicut autẽ priꝰ esse deb& nosse quã facere. ita
sentire pͥus ẽ quã moueri. Anima gͦ qm̃ res ẽ incorꝑea. corpꝰ qd̃ in cor-¬
poreo uicinũ ẽ. sicuti ẽ ignis. uł potiꝰ lux & aer pͥmitꝰ agit. & ꝑ hȩc cȩ.¬

Expanded text:
dicunt per medullam cervicis, et eam quae continetur ossibus, quibus dorsi spina conseritur, dicunt per medullam cervicis, et eam quae continetur ossibus, quibus dorsi spina conseritur, ut inde se tenuissimi quidam rivuli, qui tangendi sensum faciunt, per cuncta membraOmne quippe corpus in omne corpus posse mutari, non defuerunt qui assererent. Corpus autem aliquod sive terrenum sive coeleste, converti in animam, fierique naturam incorpoream, nec quemquam sensisse scio, nec fides hoc habet. Canimae natura nec de terra nec de aqua nec de aere nec de igne quolibet; sed tamen crassioris corporis sui materiam, hoc est humidam quandam spontaneus corporis motus. sicut autem prius esse debet nosse quam facere, ita sentire prius est quam mouere. anima ergo quoniam res est incorporea corpus, quod incorporeo uicinum est, sicuti est ignis uel potius lux et aer, primitus agit et per haec ce
Abbreviated transcription (Latin):
sereno etiã rore distillant. Si autẽ uehem̃tiꝰ ẽ frigus. etiã gelu candido in¬
Nedici ñ tantũ dicunt. s etiã ꝓbare se affirmant. quãuis albescunt.¬
omis caro t̾renã soliditatẽ in ꝓmptu gerat. habet tam̃ in se & aeris aliqͥd
ao& pulmonib ꝯtinet᷑. & a corde ꝑ uenas qͣs arterias uocant diffundit᷑.
& ignis ñ solidũ feruida qualitatem cuiꝰ sedes in iecore ẽ. uerũ etiã lucu¬
sentã quã uelut eliquari ac subuolare ostendunt in excelsũ cerebri locũ
tanquã in cęlũ corꝑis nr̃i unde & tadii emicant oculoꝵ & de cuiꝰ medio
uelut centro qͦda ñ solũ ad oculos s etiã ad sensꝰ cȩt̾os tenues fistulȩ de
ducant᷑. ad aures. ad nares. ad palatũ. ꝓpt̾ audiendũ. olfaciendũ. atq
gustandũ: ipsũq tangendi sensũ qͥ ꝑ totũ corpꝰ ẽ & ab eodẽ cerebro diri

Expanded text:
sereno etiam rore distillant; si autem vehementius frigus est, etiam gelu candidisereno etiam rore distillant; si autem vehementius frigus est, etiam gelu candiditantum dicunt, uerum etiam probare se adfirmant — quamuis omnis caro terrenam soliditatem in promtu gerat, habet tamen in se et aeris aliquid, quod et pulmonibus continetur et a corde per uenas, quas arterias uocant, diffunditur; et ignis non solum feruidam qualitatem, cuius sedes in iecore est, uerum etiam luculentam, quam utanquam in coelum corporis nostri; unde et radii emicant oculorum, et de cujus medio velut centro quodam, non solum ad oculos, sed etiam ad sensus caeteros tenues fistulae deducuntur, ad aures scilicet, ad nares, ad palatum, propter audiendum, olfaciendum, atque gustandum; ipsumque tangendi sensum qui per totum corpus est, ab eodem cerebro dirigi
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ cȩlo cui collimitat᷑. cõmuni pace ꝯiungit᷑. & eiꝯ uocabulo nuncupat᷑
trusi caligine̾. ubi tam̃ & aer sit. & humore tenui contexat᷑. qͥ cõmot
uentos. & uehementiꝰ concitatus. etiã ignes & tonitrua: & contractus¬
nubila. & conspissatꝰ pluuiã. & congelantib nebulis niue̾. & turbulen¬
tius congelantib densiorib nebulosis. grandine̾. & distentꝰ serenũ facit.¬
ẽ ab elemento naturȩ suꝑioris aliqͥd pati. Nec aeris salte̾ spacia suꝑiora
& puriora. s ista caliginosa tenere ꝑmissi st̃. qͥ eis ꝓ suo genere qͣsi qͥdam
possunt & auiũ qͣ. ꝓducta st̃ ex aqͥs ꝓpt̾ aquarũ tenues halitꝰ. qͥ scilic& eid̾e
nxta undas & terras circu̾fusio atq obhoc infimȩ atq t̾renȩ parti de pu¬
iato uaporalit̾ inserunt᷑ & auras intexunt. quȩ noct᷑nis rigorib aggͣuatȩ

Expanded text:
tatem, coelo cui collimitatur, communi pace conjungitur, et ejus vocabulo nuncupatur. tatem, coelo cui collimitatur, communi pace conjungitur, et ejus vocabulo nuncupatur. trusi caliginem. Ubi tamen et aer sit et humore tenui contexatur, qui commotus ventos et vehementius concitatus etiam ignes, nubila; conspissatus, pluviam; congelantibus nubilis, nivem; turbulentius congelantibus densioribus nubilis, grandinem; distentus, serenum efficitest ab elemento superioris naturae aliquid pati. Haec aeris quoque spatia superiora atque puriora, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, quae eis pro suo genere quasi quidam possunt et avium quae producta sunt ex aquis, propter aquarum tenues halitus: qui scilicet eidem aeri juxta undas et terras circumfuso, atque ob hoc infimae ac terrenae parti deputato, vaporaliter inseruntur, et auras intexunt, quae nocturnis rigoribus aggravatae
Abbreviated transcription (Latin):
nubib obumbret᷑. neq turbet᷑ uento. neq alites sustentare possit. nec ipsꝰ
O& tactu aquã uentosq sentimꝰ. hoc ÷ qͦd terrȩ solidũtemꝑe creditur.¬
om̃ib. admiscet᷑ elementis. S in his crassiorib sentitur ampliꝰ. ita ut etũ
tangendo contrectari ualeant. & ignis iste qui urit tangente̾ qͥa de t̾renis¬
& humidis motib ita existit. ut subinde uertat᷑ in aliud elementũ. & ꝗuis
naturȩ suȩ sur sũ nitendo indicet appetitũ. in cęlestem tamͣ & suꝑiorem
tranqͥllitatẽ ñ potest euadere. qͥa multo aere suꝑatus & in eũ conu̾sus
extinguit᷑. ac ꝑ hoc in ista parte rerũ corruptibiliore & pigriore turbu¬
lentis motib agitatur ad temꝑandũ eiꝰ rigorẽ. & ad usus t̾roresq mortalus¬
Aer a confinio luminosi cȩli usq ad aquarũ fluida & nuda t̾rarũ ꝑuenit.
Non tam̃ totũ spaciũ ei exalationes humidȩ infuscant. s usq ad eũ finem

Expanded text:
nebulis obumbretur nec turbetur uento nec sustentare alites possit nec ipsos, ctu aquas uentosque sentimus, hoc est, quod terrae solidum omnibus admiscetur elementis; sed in his crassioribus sentitur amplius, ita ut etiam tangendo contrectari ualeant. iet humidis motibus ita existit, ut subinde uertatur in aliud elementum. et quamuis naturae suae sursum nitendo indicet adpetitum, in caelestem tamen superiorem tranquillitatem non possit euadere, quia multo aere superatus et in eum conuersus extinguitur . ac per hoc in ista rerum parte corruptibiliore atque pigriore turbulentis motibus agitatur ad temperandum eius rigorem et ad usus terroresque mortale a confinio luminosi coeli usque ad aquarum fluida et nuda terrarum pervenit; non tamen totum spatium ejus exhalationes humidae infuscant, sed usque ad eum finem,
Abbreviated transcription (Latin):
mi ꝑ quã corpꝰ scĩficabat᷑ amissa atq destructa: Absit hic error. & hinc
potiꝰ admoneam᷑ ita ñ amitti corꝑis scĩtatẽ manente animi scĩtate. etiã
corꝑe oppresso. sicut amictit᷑ & corꝑis sc̃ĩtas uiolata animi sc̃itate etiã corꝑe
Si falsi testimonii nͣ minꝰ reus ẽ qui de seipso falsũ fatet᷑ quã si Yintacto.¬
adũsus ꝑximũ hoc faceret. cũ in eo p̾cepto quo falsũ testimoniũ ꝓhibetur
adu̾sus ꝓximũ ꝓhibeatur. possitq ñ recte intelligentib uideri ñ ẽẽ ꝓbibitũ
ut adu̾sus seipsũ qͥsq falsus testis assistat. quantomagis in telligendũ ẽ
ñ licere homini seipsũ occidere. cũ in eo qd scͥptũ ẽ ñ occides nichilo dein¬
de addito nullꝰ nec ipse utiq cui p̾cipitur intelligatur exceptus.¬

Expanded text:
mi, per quam corpus sanctificabatur, amissa atque destructa? Absit hic error! et hinc mi, per quam corpus sanctificabatur, amissa atque destructa? Absit hic error! et hinc potius admoneamur, ita non amitti corporis sanctitatem manente animi sanctitate, etiam corpore oppresso, sicut amittitur corporis sanctitas violata animi sanctitate. Idesi falsi testimonii non minus reus est qui de se ipso falsum fatetur, quam si aduersus proximum hoc faceret, cum in eo praecepto, quo falsum testimonium prohibetur, aduersus proximum prohibeatur possitque non recte intellegentibus uideri non esse prohibitum, ut aduersus se ipsum quisque falsus testis adsistat: quanto magis intellegendum est non licere homini se ipsum occidere, cum in eo, quod scriptum est: Non occides, nihilo deinde addito, nullus, nec ipse utique cui praecipitur, intellegatur exceptus
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. donec oportuno temꝑe denuo toto orbi cõmuni exortu reddat᷑¬
Nunquã autẽ qͥ int̾iora austri incolunt uidere solem ꝑ meridianas plagas
ad orientẽ ab occasu redire.
Obstetrix uirginis cuiꝰ dã integritatẽ manu ueluad explorans siuie maliue¬
lentia siue inscientia siue casu dũ inspicit: ꝑait. Non opinor quequa
tã stulte sapere. ut huic perisse aliqͥd existim& etiã de ipsis corꝑis sc̃i tatt.
quãuis menbri illiꝰ integritate iã ꝑdita. Quo cirea ꝓposito animi ꝑma¬
nente ꝑ qͦs etiã corpꝰ scĩficari meruit. nec ipsi corꝑi aufert scĩtatẽ uioles
libidinis alienȩ. quã seruat ꝑseuerantia ꝯtinentię suȩ. An uͦ si aliqua¬
femina mente corrupta uiolatoq ꝓposito qͦd do uouerat ꝑgat uitianda
ad deceptorẽ suũ. ad huc eam ꝑgentẽ scam uł corꝑe dicimꝰ. ea sc̃ĩtate ani.¬

Expanded text:
videatur, donec tempore opportuno denuo toto orbi communi exortu reddatvideatur, donec tempore opportuno denuo toto orbi communi exortu reddatNunquam autem ii, qui interiora austri incolunt, vident solem per meridianas plagas ad orientem ab occasu redire. Obstetrix uirginis cuiusdam integritatem manu uelut explorans siue maleuolentia siue inscitia siue casu, dum inspicit, perdidit. Non opinor quemquam tam stulte sapere, ut huic perisse aliquid existimet etiam de ipsius corporis sanctitate, quamuis membri illius integritate iam perdita. Quocirca proposito animi permanente, per quod etiam corpus sanctificari meruit, nec ipsi corpori aufert sanctitatem uiolentia libidinis alienae, quam seruat perseuerantia continentiae suae. An ufemina mente corrupta, violatoque proposito, quod Deo voverat, pergat vitianda ad deceptorem suum, adhuc eam pergentem sanctam vel corpore dicimus, ea sanctitate ani
Abbreviated transcription (Latin):
Ita erant extructi gradꝰ arte mechanica. ut ꝑ singłos umbra descenae
horarũ spacia t̾minar&. Erat autẽ hora diei decima. qͣndo hȩc regi posi¬
loquebat᷑. Uis gͦ in qͥt ut ascendat umbra dece̾ lineis ꝓcedente sup tira¬
sui cursus erat facturꝰ. an ut reuertat᷑ umbra totidem gradib ouer¬
sa retͦrsũ facie solis. ipsoq ꝑ australẽ plagã ad orientẽ regresso.
Uidit naͣq qͥa maioris miraculi ẽẽ poterat si sol contrariũ suo mori cursun
ageret. quã si ꝯsueto ꝓcessu incedens tam & si multo altiꝰ. ide suꝑ t̾ram elatꝰ
ad orientẽ. quasi scđi diei mane nulla int̾ueniente nocte facturus
auolaret. Nã & hoc qͥ in insula thile quȩ ultͣ brittanniã ẽ. uł in ultimi
scitarũ finib degunt. aliquot dieb omĩ estate fieri uident. quia sol cȩtero
orbi in occasu & sub terra positꝰ ipsis nichilominꝰ tota die suꝑ terrã appa¬
reat. Et quomͦ a parte occidentis ad orientẽ humilis redeat manifeste

Expanded text:
ita erant exstructi gradus arte mechanica, ut per singulos umbra descendens, horarum spatia terminaret. Erat autem hora diei decima, quando haec regi loquebatur. Vis ergo, inquit, ut ascendat umbra decem lineis procedente solsui cursus erat facturus; « an ut revertatur umbra totidem gradibus, » conversa retrorsum facie solis, ipsoque per Australem plagam ad Orientem regresso? idit namque, quia majoris miraculi esse poterat si sol contrarium suo mori cursum ageret, quam si consueto processu incedens, tametsi multo altius, id est super translatus ad orientem, quasi secundi diei mane, nulla interveniente nocte facturus advolaret. Nam et hoc qui in insula Thyle, quae ultra Brittanniam est, vel in ultimis Scytharum finiorbi in occasu et sub terra positus, ipsis nihilominus tota die super terram appareat; et quomodo a parte Occidentis ad Orientem humilis redeat, manifeste
Abbreviated transcription (Latin):
lrasci eniͣ peccanti ut corrigatur. ꝯtristari ꝓ afflicto ut liberet᷑. time¬
re periclitanti ne pereat. nescio utrũ qͥsquã sana ꝯsideratione rep̃hendat.
nec gratior miscłia ẽ. Quid ẽ autẽ miscđia nͥ alienȩ miseriȩ quȩda in nr̃o
corde cõpassio. qua utiq si possumꝰ subuenire cõpellimͦ Seruit autem
motꝰ iste rationi. qͣndo ita p̾bet᷑ miscdłia ut iusticia ꝯseruet᷑. siue cũ indi¬
genti tribuit᷑. siue cũ ignoscit᷑ pęnitenti
Quecũq miracula siue ꝑ angłos siue quocũq mͦ ita diuinitꝰ fiunt. ut
di unis in qͦ solo beata uita ẽ cultũ religionẽ¬

Expanded text:
Irasci enim peccanti ut corrigatur, contristari pro afflicto ut liberetur, timeIrasci enim peccanti ut corrigatur, contristari pro afflicto ut liberetur, timere periclitanti ne pereat, nescio utrum quisquam sana consideratione reprehendat. nec gratior misericordia est.\' Quid est autem misericordia nisi alienae miseriae quaedam in nostro corde conpassio, qua utique si possumus subuenire conpellimur? Seruit autem motus iste rationi, quando ita praebetur misericordia, ut iustitia conseruetur, siue cum indigenti tribuitur, siue cum ignoscitur paenitentiquaecumque miracula siue per angelos siue quocumque modo ita diuinitus fiunt, ut ei unius, in quo solo beata uita est, cultum religione
Abbreviated transcription (Latin):
luce ac puritate contemnere. Qui audit nͣlicere se occidere. faciat
si iussit cuiꝰ nͣ licet iussa ꝯtẽnere. tantumꝰ uideat utrũ diuina iussio
nullo nutet incerto. Nos ꝑ aurẽ ꝯscientiã conuenimꝰ. occultoꝵ nob udi¬
ciũ ñ usurꝑamꝰ. Nemo scit qͥd agatur in homine. nͥ spͣc hominis qͥ in
ipso ẽ. hoc dicimꝰ. hoc asserimꝰ. hoc modis om̃ib approbamꝰ. nemine̾
spontaneã mortẽ sibi inferre debere uelua fugiendo molestias tẽꝑales:
ne incidat in ꝑpetuas. neminẽ ꝓpt̾ aliena peccata: ne hoc ipse incipiat¬
habere gͣuissimũ ꝓpriũ. quẽ ñ polluebat alienũ. neminẽ ꝓpt̃ sua
sanari. nemine̾ uelud desiderio uite melioris quȩ post morte̾ sꝑatur.
qͥa reos suȩ mortis melior pꝰ mortẽ uita non suscipit.
In disciplina nr̃a ñ tã quęxit᷑ utrũ piꝰ animꝰ irascat᷑. s quare irascatur.
nec utrũ sit tristis s unde sit tristis. nec utrũ timeat s qͥd timeat.

Expanded text:
e creatore! Qui ergo audit non licere se occidere, faciat, si iussit cuius non licet iussa contemnere; tantummodo uideat utrum diuina iussio nullo nutet incerto. Nos per aurem conscientiam conuenimus, occultorum nobis iudicium non usurpamus. Nemo scit quid agatur in homine Item: Hoc dicimus, hoc asserimus hoc modis omnibus approbamus, neminem spontaneam mortem sibi inferre debere, velut fugiendo molestias temporales ne incidat in habere grauissimum proprium, quem non polluebat alienum; neminem propter ssanari; neminem uelut desiderio uitae melioris, quae post mortem speratur, quia reos suae mortis melior post mortem uita non suscipit.In disciplina nostra non tam quaeritur utrum pius animus irascatur, sed quare irascatur; nec utrum sit tristis, sed unde sit tristis; nec utrum timeat, sed quid timeat.
Abbreviated transcription (Latin):
huic & serus adaictꝰ ẽ. Remota itaq iusticia qͥd st̃ regna nͥ magna latͦci¬
nia . qr & latrocinia qͥd st̃ nͥ parua regna Alans & ipsa hominũ ẽ imꝑio
pͥncipis regit᷑. pacto societatis astringit᷑. Placiti lege p̾da diuiditur.¬
loc malũ si in tantũ ꝑditoꝵ hominũ accessib crescit. ut & loca ten¬
at. sedes ꝯstituat. ciuitates occupet. płos subiuget. euidentio regni
nom̃ assumit. Qd etiã in manifesto ꝯfert ñ dempta cupiditas. s aadi
Sicut scribunt qͥ chronicã hystoriã ꝑsecuti st̃ mille ducentoꝰ ł impu¬
& .xl. annos ab anno pͥmo qͦ ninꝯ regnare cȩpit ꝑmansit hoc regnũ. ao¬
nec tͣnsferret᷑ ad medos. Inferre autẽ bella finitimis & in cȩtera indey
cedere ac płos sibi ñ molestos sola regni eupiditate ꝯterere & subdereꝰ.
quid aliud quã grande latrocinium nominandũ esN¬

Expanded text:
ue iustitia. Remota itaque iustitia quid sunt regna nisi magna latrocinia? quia et latrocinia quid sunt nisi parua regna? Manus et ipsa hominum est, imperio principis regitur, pacto societatis adstringitHoc malum si in tantum perditorum hominum successibus creverit, ut loca teneat, sedem constituat, civitates occupet, populos subjuget, evidentius regni nomen assumit. Quod etiam in manifesto confert, non dempta cupiditas, sed addisicut scribunt, qui chronicam historiam persecuti sunt, mille ducentos et quadraginta annos ab anno primo, quo Ninus regnare coepit, permansit hoc regnum, donec transferretur ad Medos. Inferre autem bella finitimis et in cetera inde procedere ac populos sibi non molestos sola regni cupiditate conterere et subdere, quid aliud quam grande latrocinium nominandum es
Abbreviated transcription (Latin):
de dõ in angło fuit. quia magni ꝯsilii nunciꝰ erat. Deniq & iacobsic albi
Et dixit inquit angłs ei. Ego sũ ds̃. eui unxisti titulũ. & uousti uotum
Eit ut angłm & dm ostenderet. scõs gradꝰ descensionis de angło in pari¬
missionis inducer&. qͥntꝰ in iudicib. quia eunde ppłm ꝑ eos ipse regeba
sextuᷤ in regib iudeoꝵ. quia in eis regnabat. septimꝰ in ꝓpħis. qͥa ꝑ eos
annunciabat᷑. octauus in pontificib. qͥa ipse ẽ sũmꝰ sacerdos patais:
nonꝰ in homine. detimꝰ in passione. ꝑhos enĩ decẽ gradꝰ. quasi ꝑ umbr

Expanded text:
fuit, quia magni consilii angelus erat . Denique et Jacob sic loquitur: Et dixit, inquit, angelus Dei: Ego sum Deus, cui unxisti titulum, et vovisti votum , ut et angelum et Deum ostenderet. Secundus gradus descensionis de angelo in patriromissionis induceret . Quintus in judicibus, quia eumdem populum per eos ipse regebat. Sextus in regibus Judaeorum, quia in eis regnabat. Septimus in prophetis, quia per eos annuntiatur. Octavus in pontificibus, quia ipse summus sacerdos est . Non