comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lior qui nullus ẽ qͣntũ adse. ł qͣntũ administrũ. ł infletur. ꝓdoctore
alio aministris aliis .i. meliore qͣm alii sint: infletur dico: agendo. supͣ¬

Expanded text:
lior qui nullus est quantum ad se, vel quantum ad ministerium. Vel, infletur pro doctore lior qui nullus est quantum ad se, vel quantum ad ministerium. Vel, infletur pro doctore alio, a ministris aliis, id est meliore quam alii sint. Infletur dico, agendo sup
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cogitata bona. łmala. tẽ erunt aꝑta. ⁊ qr tc̃ erunt oĩa nota oĩbꝰ. po¬
terc̃ de se ⁊ de aliis: iudicare. Et tunc uncuiq. bñ agenti. ł cogitan¬
ti. erit ꝓmͦ suo laus .i. remun̾ato. adõ. hic aũ nescit᷑. quis sit laude di¬
gnus. hec aũ. qͣr suꝑiꝰ dix̾it illos dixisse. Ego sũ pauli. ego appollo.
remui .i. me ⁊ appollo ꝓposui figurã ꝓoĩbꝰ: ut ab oĩb abhorreatur¬
⁊ tͣditiones ꝑusas. subsua ꝑsona ⁊ appollo euacuat. sũmatim illos
designans: ñ singillatĩ. ne maior nascetur discordia. Nemo enim
audiens nom̃ suũ taxari. ł eiꝰ cui fauet. otentꝰ ẽ tac̾e tacito uͦ noĩe:
audiens. de se aliqͥd dictũ dissimulat. Et hoc feci ꝓꝑ nõs .i. ꝑꝑutilita¬
tẽ ur̃am. hanc. s. ut innob qui maiores sumꝰ. discatis hoc ne uñ infletͣ
adu̾sus aliũ ꝓse alio ab illo .i. meliori qͣm ille .i. qͣi sit aliꝰ ab illo .i. ine¬

Expanded text:
tunc erunt omnia nota omnibus, poterunt de se judicare, et de aliis. Et tunc unicuique bene agenti, vel cogitanti erit pro modo suo laus, id est remuneratio a Deo. Hic autem nescitur quis sit laude dignus. Haec autem, quia superius dixerit illos dixisse, ego sum Pauli, ego Apollo, cravi in me et Apollo  traditiones perversas sub sua persona et Apollo evacuat, summatim illos designans, non sigillatim, ne major nasceretur discordia. Nemo enim audiens nomen suum taxari, vel ejus cui favet contentus est tacere, tacito vero nomine, audiens de se aliquid dictum dissimulat. Et hoc feci, propter vos, i Hanc scilicet ut in nobis, qui majores sumus, discatis, ne unus infletur adversus alium, pro se alio, ab illo, id est meliori quam ille, id est quasi sit alius ab illo, id est me
Abbreviated transcription (Latin):
rare potestis. ẏroma ẽ. ac si drẽt. ñ ÷ ita. irascentis enim u̾ba
tabant illi głantes de pseudo apłis. ⁊ utinã u̾e regnetis.
u̾e regnare ẽ. de spe ⁊ ꝓmissis dĩ securũ ẽẽ. ⁊ in adu̾sis gau¬
dere. Nota q ut piꝰ pat̃. etiã his ingratis filiis: bñ optat.
Regnetis dico. ita ut ⁊ nos regnemꝰ uobcũ. ñ dico uos no.¬
biscũ. cum nos sequi dedignemim. s dico nõs uob̾cũ. ut
nos sequamͣ uos: si ñ uultis sequi nos. quos qͥd̾ sequi de¬
b̾etis. qr nos reu̾a regnamꝰ.s timeo ne sñ uob̃. Puto enĩ¬

Expanded text:
rare potestis. Ironia est, ac si diceret: Non est ita. Irascentis enim verba tabant illi gloriantes de pseudoapostolis. Et utinam vere regnetis! Vere regnare, est de spe et promissis Dei securum esse, et in adversis gaudere. Nota quia ut pius pater etiam his ingratis filiis bene optat. Regnetis, dico, ita ut et nos regnemus vobiscum. Non dico vos nobiscum, cum nos sequi dedignemini; sed dico nos vobiscum, ut nos sequamur vos, si non vultis sequi nos quos quidem sequi deberetis, quia nos revera regnamus. Sed timeo ne sine vobis. Puto eni
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ꝓ itł. ł eos ne blasphement nos. Et facti sumus .i. reputati. tanquam pur¬
gam̃ta huius mnundi. de quib manentib intndus inquinetur: uł abiectis pͣ¬
getur. quia facti sumus. ꝓ ipsima omium. ꝑ ipst̾ima purgam̃tum ẽ ferri. ł pomi.
ł quicqͥd de qualibet mat̾ia: ut purgatior reddatur: abicit᷑: ut limat᷑a eris: ⁊ hu¬

Expanded text:
 vel eos, ne blasphement nos; et facti sumus, id est reputati, tanquam purgamenta hujus mundi, de quibus manentibus mundus inquinetur, vel abjectis purgetur. Quia facti sumus peripsema omnium. Peripsema purgamentum est ferri, vel pomi, et quidquid de qualibet materia ut purgatior reddatur, abjicitur, ut limatura aeris, et hu
Abbreviated transcription (Latin):
ad humanã tẽptationẽ ꝑtinet sñ qua ista uita ñ ducit᷑. Uñ apłc. tẽp
tacio uos ũ apphendat nͥ humana. Et si gͦ suspiciones uitare ñ possu¬
mꝰ. qr hoĩes sunꝰ: iudicia tñ .i. diffinitas. firmasꝙ sententias continere
debemꝰ. Si gͥ suspicam̃ qd̾÷ humana tẽptat̾o. saltẽ ñ uidicemꝰ. q̃n gͦ ñ
errat᷑ inreb ut recta sit inꝓbat̾o uitioꝵ. ututũq: apꝓbat̾o ꝓfecto. si er

Expanded text:
d humanam tentationem pertinent, sine qua ista vita non ducitur. Unde Apostolus: Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Et si ergo suspiciones vitare non possumus, quia homines sumus, judicia tamen, id est definitas firmasque sententias, continere debemus. Si ergo suspicamur quod est humana tentatio, saltem non judicemus. Quando ergo non erratur in rebus ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque approbatio, profecto si erra
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ: qd̵ minꝰ habuistꝰ
p̃cet̾is eccłiis. nͥ quod
ego ipse ñ grauaui
uos:. Donate michi
hanc iniuriam. Ecce

Expanded text:
est enim quod minus habuistis pre ceteris ecclesiis, nisi quod ego ipse non gravavi vos? Donate michi hanc iniuriam. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
et facit displicet s. tm̃ errat. ut nec se ipsũ agnos¬
cat. qñ cum extoto ipse sit. ⁊ corde statuente. et
corpe implente adhuc se ipsum eẽ ñ putat. Qui
gͦ dicit. ñ ego oꝑor illud. si tm̃mꝰ ꝯcupiscit. u̾m
dicit ñ si cordis ꝯsensione. dec̾nit an etiam mini¬
st̾io corpis ꝑficit. Motum porro illicit desiaii

Expanded text:
et facit, displicet sibi, tantum errat, ut nec seipsum agnoscat, quando cum ex toto ipse sit, et corde statuente, et corpore implente adhuc seipsum esse non putat. Qui ergo dicit, non ego operor illud, si tantummodo concupiscit, verum dicit, non cordis consensione decernit, aut etiam ministerio corporis perficit. Mot
Abbreviated transcription (Latin):
rebellat. it. ocupiscentia. ⁊ ñ ꝯsentit delectat
enim uxor aliena.⁊ ñ annut. m̃tem au̾itit. inse¬
cretariũ m̃tis intrat uidet foris strepentẽ cupiᷤ¬
centiã.⁊ int̾ mandat ꝯscientiam. agit gͦ bonũ.
qr ꝯcupiscentie ñ ꝯsentit. s ñ ꝑficitbonũ . s. ut¬
cia agit malũ qr mouet malũ desidium. s ñ
ꝑficit malum qr ñ ꝑtrabit admalum. ⁊ inisto
pisc̾e. s facio hoc malũ qd̾ nolo .i. cupisco. Si
aut̃ qd̾ nolo illud facio ñ ego. int̾ior oꝑor illud.
s pect̃m .i. fomes pecc̃i. qd̾ habitat inme. qr ñ
m̃te ꝯsentio. s carne ꝯcupisco. ⁊ qr ego ñ oꝑor.

Expanded text:
rebellat enim concupiscentiae, et non consentit. Delectat enim uxor aliena, et non annuit; mentem avertit, in secretarium mentis intrat, videt foris strepentem concupiscentiam et intus mundat conscientiam mali. Agit ergo bonum, quia concupiscentiae non consentit, sed cupiscentia agit malum, quia movet malum desiderium, et non perficit malum, quia non pertrahit ad malum, et in isto cupisco. Si autem quod nolo illud facio, non ego interior operor illud, sed peccatum, id est fomes peccati, quod habitat in me, quia non mente consentio, sed carne concupisco; et quia ego non operor,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ etiã hoc ip̃m. eisfaciat ꝓfic̾e̾ inbonũ. qr humiliores redeunt atq doctiores.
Discunt .it. cũ tremore se exultare deb̾s. ñ sibi arrogando tanꝗͣ desua uirtute.
Qmiu̾s gͦ ipsa mors carnis. de pect̃o pͥmi hominis originałr uem̃it. tñ bonꝰ eiꝰ
labores. doloresq hominũ qͣ̃mqͣm de pecc̃oꝵ: ⁊ inarime de originał pecc̃im̃

Expanded text:
, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum, quia humiliores redeunt atque doctiores. Discunt enim in ipsa via justa cum tremore se exsultare debere, non sibi arrogando tanquam de sua virtute Quamvis ergo ipsa mors carnis de peccato primi hominis originaliter venerit, tamen bonus ejus labores, doloresque hominum quanquam de peccatorum et maxime de originalis peccati
Abbreviated transcription (Latin):
locutõns tropo: d̾r frigͦꝰ pigrũ. qr pigros facit. ⁊ dies letꝰ ł tristĩs. qr letoᷤᷤ
uł tristes fac̃ Simiłr de die illa d̾r filiꝰ ñ scire. qr ñ facit nos scire. hoc ⁊̃ mꝰ locu¬
tionis. dix̃ ds̃ ad abraham. nc̃ cognoui qd̾ timeas dm̃n .i. cõgnosc̾e feci. Ita ĩ
qd̾ alibi ait apłe. Nunc aut̃ cognoscentes dm̃. immo cogniti adõ. ita dictũ
ẽ: ut intelligan  dm̃. inuob fecisse cognitionẽ suam. qͥd enĩ t. qd̾ ait cogniti
estis adõ: i. cognitores suos uos facit fãcit .ii. uos ds̃ cognosc̾e se. uñ dm̃r coq¬
niti abeo. que oĩa sic deb̾e intelligi docet apłc. Qui cũ in quodã loco dicit.
misit sp̃m clamantẽ abba pat̾. ⁊ alibi.q ħ exponens ait in quo clainamꝰ
habitans. Nam ñdum inhabitans: adiuuat. ut sint fideles Inhabitans aduis¬

Expanded text:
s tropo dicitur frigus pigrum, quia pigros facit; et dies laetus vel tristis, quia laetos vel tristes facit. Similiter de die illa dicitur Filius non scire, quia non facit nos scire. Hoc etiam modo locutionis, dixit Deus ad Abraham: Nunc cognovi quia timeas Deum , id est cognoscere feci. Ita etiam quod alibi ait Apostolus, nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo, ita dictum est ut intelligamus Deum in nobis fecisse cognitionem suam. Quid enim est quod ait: Cogniti estis a Deo , id est cognitores suos vos facit. Facit enim Deus nos cognoscere se, unde dicimur cogniti ab eo. Quae omnia sic debere intelligi, docet Apostolus, qui cum in loco quodam dicat: Misit spiritum clamantem, Abba, Pater , alibi, quasi hoc exponens ait: In quo habitans; nam nondum inhabitans adiuuat. ut sint fideles, inhabitans adi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ mala. post̾gum oportet ponẽ. ut in ea que nob ꝓmittuntur¬
intendamꝰ. Ergo nec exp̃t̾i̾ta uita. nec ex p̃senti. delectari debemꝰ.
reuocandꝰ ẽ animꝰ. arecordandis cũ quadã delectatione p̃teritis
malis. ⁊ cũ qͣlam ꝯcupiscentia fruendi. ne redeamꝰ corde inegẏptũ.
Nitã gͥ p̃t̾itam malã oblunsc̾e̾. si te delectauit aliqn uanitas.¬
m̃ delecte. P sequordico. eo usq donee ueniã addestinat̃  co¬

Expanded text:
a enim mala post tergum oportet ponere, ut in ea quae nobis promittuntuintendamus. Ergo nec ex praeterita vita, nec ex praesenti delectari debemus: revocandus est animus a recordandis cum quadam delectatione praeteritis malis, et cum quadam concupiscentia fruendi ne redeamus corde in Aegyptum. Vitam igitur praeteritam malam obliviscere, si te delectavit aliquando vte delectet. Persequor, dico, eo usque donec veniam ad destinatum
Abbreviated transcription (Latin):
desidio. Uita .ii. boni xͥam: scm̃ desidiũ ẽ. qd̾ aũ desidas: ñdum uides. s desi¬
d̾ando capax efficeris. ut cũ uen̾it: qd̾ uideas implearis. sic̃ .Nt. si uelles implere
aliquẽ sinũ ⁊ nosti quã magnũ ẽ qd dabit᷑. extendis sinũ. ł sacci. ł utris. ł alicuiꝰ
do: extendit animũ: extendendo facit capacẽ. Desuł. nꝰ gͦ. qr implendi sumꝰ. hec
est uita nr̃a. ut desidando exerceani. Tantũ aut̃ nos exerret sc̃m desidiũ. qͣntum de¬

Expanded text:
stiani boni, sanctum desiderium est. Quod autem desideras, nondum vides; sed desiderando capax efficeris, ut cum venerit quod videas, implearis. Sicuti enim si velis implere aliquem sinum, et nosti quam magnum est quod dabitur, extendis sinum vel sacci vel utris vel alicujus do, extendit animum; extendendo, facit capacem. Desideremus ergo quia implendi sumus. Haec est vita nostra ut desiderando exerceamur: tantum autem nos exercet desiderium sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
unũ dequo philippꝰ ait. Dne ostñde nob patrẽ. ⁊ sufficit nob. ꝑ seqtior dico qͣ¬
liter: hoc mͦ. obliuiscens quidẽ .i. dans obliuioni. que retro sunt .i. t̾rena que
reliqui. ad ea uͦ que sunt pͥora .i. ad celestia que t̾rens pͥora sunt. extendens
me ip. tota intentiõe. ⁊ desidio ũdum habite rei. Extendebat .N. s ad celestia.
scdm intentionẽ. ñ scdm ꝑuentionẽ. ñ scđm app̃hensionẽ. Sic ⁊ nos. ne relabamͣ¬

Expanded text:
 de quo Philippus ait, Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . Persequor, dico, qualiter? hoc modo, obliviscens quidem, id est dans oblivioni, quae retro sunt, id est terrena quae reliqui, ad ea vero quae sunt priora, id est ad coelestia quae terrenis priora sunt, extendens me, tota intentione et desiderio nondum habitae rei. Extendebat enim se ad coelestia secundum intentionem, non secundum perventionem, non secundum apprehensionem. Sic et nos n
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ .i. diligo uos dĩ emulat᷑one .i. ad honorẽ dĩ ñ meũ. ñ ⁊elo sponsã dĩ mͥ s dõ.
Amicꝰ .ii. sponsi sũ. Sponsus sͥ zelat sponsã. amicꝰ uͦ sponsi ñ sͥ s sponso. Et no¬
ad honorẽ dĩ ẽ. ⁊ qͣm ds̃ sp̃u suo inspirat. ꝑħ ostñdit ea que dicet. amore eoꝵ
se dicturũ. ũi ñ ad laudẽ eiꝰ ꝓficiat. s ad hoꝵ ꝓfectũ. Hespoudi. Nt.q. ⁊ ego u̾e di
ligo nos. qi ego qͥ sũ amicꝰ sponsi. despondi uos. anllo fidĩ ñ multis. s um. ñ

Expanded text:
atione, id est ad honorem Dei, non meum, non zelo sponsam Dei mei, sed Deo. Amicus enim sponsi sum. Sponsus igitur zelat sponsam; amicus vero sponsi non sibi, sed sponso. Et noad honorem Dei est, et quam Deus Spiritu suo inspirat. Per hoc ostendit ea quae dicet amore eorum se dicturum, ut non ad laudem ejus proficiant, sed ad horum profectum. Despondi enim. Quasi diligo vos, quia ego, qui sum amicus sponsi, despondi vos annulo fidei, non multis, sed uni, non
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ cuiꝰ eiat assimilata. postea insimilitudinẽ imaginis. uolucrũ. Eec̃e maior ebitudo. et
dĩ maiestatẽ. ⁊ głam minuer̃t. ut hoꝵ que miima ⁊ parua st̃ similituidini dĩ hono¬
rificentiã darent. ħ gͦ dampnat simulacra impioꝵ inquib alii solẽ. alii t̾ram. alii
homines mortuos. ⁊ huiꝰmodi pła uen̾abant᷑. Idõ aut̃ dicit. Insimilitud̾. ho. ⁊ uo. ⁊ qdru
⁊ ser. qr hoꝵ simuilac diu̾isis tꝑ̃ib a romanis colebant᷑. Mos .it. fuit ab antiq̃ romanis
ad orare simulac hominũ. ut romuli. iouis: ⁊ alioꝵ. ⁊ maxͦ ab euentii enee initaliam.
Uoluerũ aut̃ ⁊ quadruped̾. ⁊ serpentiũ simulacra coluert̃. ex quo alexanaria ab augusto

Expanded text:
ejus cui erat assimilata. Et, postea, in similitudinem imaginis volucrum. Ecce major hebetudo! et, am minuerunt, ut horum quae minima et parva sunt similitudini, Dei honorificentiam darent. Hic ergo damnat simulacra impiorum in quibus alii solem, alii terram, alii homines mortuos, et hujusmodi plura venerabantur. Ideo autem dicit, in similitudinem hominis, et volu horum simulacra diversis temporibus a Romanis colebantur. Mos enim fuit ab antiquo Romanis adorare simulacra hominum, ut Romuli, Jovis, et aliorum, et maxime ab adventu Aeneae in Italiam. Volucrum autem et quadr
Abbreviated transcription (Latin):
nec credi. S ed dico. q exauditu credid̾unt.s qui se uolunt excusare qd̾ ñ credide
bues sumt.⁊ infines oib t̃ exierunt ipsa u̾ba eoꝵ .i. ex omi parte audita sunt. Lempe
sit p̃titi tꝑis u̾bis. tñ qd futur ñ fũat dix̃. ñ qd̾ iam fcm̃: atq completũ eẽt. sic̃ ⁊ ip̃e
ꝓpħa quo usus ẽ teste. ñ ait exiturꝰ ẽ s exiuit sonꝰ eoꝵ. qd̾ utiq ñdum erat factũ.
Dicendo gͦ eoꝵ. ñ solum de apłis. s ⁊ de eoꝵ p̃t̾itis intelligi uoluit. sic̃ ⁊ illd̾. ñ solis

Expanded text:
ed dico. Quasi dicat: Ex auditu crediderunt, sed qui se volunt excusare quod non credidbiles sunt, et in fines orbis terrae, id est ex omni parte audita sunt. Tempor futurum praedixit, non quod jam factum atque completum esset, sicut et ipse Propheta quo usus est teste, non ait exiturus est. Sed exiit sonus eorum, quod utique nondum erat factum. Dicendo ergo, eorum non solum de apostolis, sed de eorum praeteritis intelligi voluit, sicut et illud non solum
Abbreviated transcription (Latin):
phetico probat subdens. Sicut scriptum est inpsalmo. cuius
auctoritate confirraat degentibus quod assumpte sint. de qui¬
bus minus uideretur. Propter hoc ł propterea confiteborti¬
bi ingentibus. id est faciam tibi confitentes de gentibus. Cõnfes¬
sio autem non tantum peccatorum est. sed ⁊ laudis dei. et no¬
mini tuo cantabo. id est faciam tibi cantantes canticum nouũ.
et cum leticia te laudantes.Et iterum. ysaias dicit. Letami
n gentes. quia assumpte estis. ut sitis unum ouile. cum plebe
eius. idest cum uideis. Quia cumeis unum estis Et iterum
dauid dicit. Caudate omnes gentes dñm. ⁊ laudantib õib

Expanded text:
phetico probat subdens, sicut scriptum est in Psalmo cujus phetico probat subdens, sicut scriptum est in Psalmo cujus auctoritate confirmat de gentibus quod assumptae sunt de quibus minus videretur. Propter hoc, vel propterea confitebor tibi in gentibus, id est faciam tibi confitentes de gentibus. Ambros. Confessio autem non tantum peccatorum est, sed et laudis Dei. Et nomini tuo cantabo, id est faciam cantantes tibi canticum novum, et cum laetitia te laudantes. Et iterum Isaias dicit: Laetamini, o gentes, quia assumptae estis, ut sitis unum ovile, cum plebe ejus, id est cum Judaeis, quia cum eis unum estis. Et iterum David dicit: Laudate, omnes gentes, Dominum. Et laudantibus omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
honorem dĩ .i. ut faceret uos inmortales. dico enuim ⁊ uere xp̃c
suscepit infirmos. quia uideos ⁊ gentes. Iudeos utiq ita suscep̃.
cisionis .i. iudeorum ad quos corporalit uenit. sicut ipse dixit.
his patet. quia non repulit ds̃ udeos. quib ꝓprie ueritas
ex hibita est. gentibus uero miscłia prestita est. quib nulla
promissio facta erat. Impleta ergo: ueritas dei. inisraelitis
qui crediderunt. Uenit untis paries excircumcisione applicans
se adlapidem angularem. sed ille lapis angulum non faceret.
nisi inse parietem alium susciperet. Ille itaq paries tanquam
proprie ꝑtinet adueritatem. ille uero alius ad misericordiã.
Inde subdit. Dentes autem. quasi non modo uideos xp̃s as
sumpsit propter ueritatem. sed et gentes assumpsit ꝑmiseri¬
cordiam. et ideo dico gentes debere. honorare deum super. id÷
de misericordia qua eas: non pro eis missus. nec adeas mis¬¬
sus suscepit: et uelut oues adduxit. hoc autem testimonio ꝓ¬

Expanded text:
honorem Dei, id est ut faceret vos immortales. VERS. 8-14.-- « Dicsuscepit infirmos, quia Judaeos et gentes. Judaeos utique ita suscepit, cisionis, id est Judaeorum ad quos corporaliter venit, sicut ipse dixit: his patet quia non repulit Deus Judaeos, quibus proprie veritas exhibita est, gentibus vero misericordia praestita est, quibus nulla promissio facta erat. Impleta ergo est veritas Dei in Israelitis qui crediderunt. Venit unus paries ex circumcisione applicans se ad lapidem angularem, sed ille lapis angulum non faceret, nisi in se parietem alium suproprie pertinet ad veritatem, iste autem alius ad misericordiam.ntes autem. Quasi dicat: Non modo Judaeos Christus assumpsit propter veritatem, sed et gentes sumpsit propter misericordiam. Et ideo dico gentes debere honorare Deum super, id est de, misericordia, qua eas non pro eis missus, nec ad eas missus suscepit, et velut oves adduxit. Hoc autem testimonio pro
Abbreviated transcription (Latin):
nes temet ipsum ha¬
be coram dõ. B eat᷑
qui ñ iudicat semet¬
ipsum. in eo qd̃ ꝓbat.
Qui aut̃ discernit
si manducau̾it. dãp¬
natꝰ ẽ quia ñ exfide¬
est. Omne aũ qd̾ ñ
est exfide pecc̃m est..
Debemus autẽ noᷤᷤ
firmiores:. imbecilli¬
tates infir morum
sustinere. de ñ nobis
placere. nusqͥsq

Expanded text:
nes temetipsum, habe coram Deo. Beatus qui non judicat semetipsum in eo quod probat. Qui autem discernit, si manducaverit damnatus est, quia non ex fide. Omne autem quod non eDebemus autem nos firmiores imbecillitates infirmorum sustinere, non nobis placere. Nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
malũ eẽ: pecc̃mẽ ñ tñ omne qd̾ fit cũ fide bonũ ÷ qr ignorantia
ẽẽ pect̃m. qͣmuis ⁊ enĩ fiat ⁊̃ qd̾ bonũ : : si tñ ñ facieudũ credat᷑. ł sic
ea iudicans alios mundos. alios inmundos: dampnat᷑ ẽ .i. dãpnatio.¬
nẽ s̃ acquirit. ⁊ p̃cipue: si manducauit: qr ñ manducauit ex fidea.
qr infidelit̃ egit ñ credens oĩa munda cẽ dubitans infide. ⁊ ea come¬
dens que immunda putat. ⁊ ita ñ scđm fidẽ agit. fides .n. nr̃a uult:
tum ẽ. Peccat gͦ ille qui adfidẽ ꝯu̾sus ẽ: in hoc q cibos discerit ⁊
in ħ maxime si manducat. qi ñ exfide agit. s tanꝗͣ infidelis. Om̃e aũ

Expanded text:
atum est, non tamen omne quod fit cum fide, bonum est, quia ignorantia esse peccatum, quamvis etiam fiat quod bonum est, si tamen non faciendum credatur, vel sic stea judicans alios mundos, alios immundos. Damnatus est, id est damnationem sibi acquirit, et praecipue, si manducaverit. Qui non manducavit ex fide, id est quia infideliter egit non credens omnia munda esse, dubitans in fide, et ea comedens quae immunda putat, et ita non secundum fidem agit. Fides enim nostra vult tum est. Peccat ergo ille qui ad fidem conversus est in hoc quia cibos discernit, et in hoc maxime si manducat, quia non ex fide agit, sed tanquam infidelis. Omne autem
Abbreviated transcription (Latin):
ret siue placeat. siue ñ placeat ꝓximo: qd̾ ñ conuenit. s potiꝰ. U nꝰ¬
quisq ur̃m: caritati studens: placeat .i. plac̾e curet. ꝓximo suo .i. oĩ¬
nob place̾. Et enim xp̃e ñ sibi placuit .i. ñ qd̾ plac̾et carni fecit.
Si ẽ ip̃ẽ dicit ineuangłio. Non ueni fac̾e uoluntatẽ meã. s eiꝰ qui misit
me nͥ s placuit dico s dõ patͥ sic̃ scriptum ẽ in psalmo. Imꝑꝑia psal¬
migraphꝰ exꝑsona saluat  u̾ba facit: dõ pat̾ dicens. Imꝑpia ut

Expanded text:
ret, sive placeat, sive non placeat proximo, quod non convenit. Sed potius unusquisque nostrum charitati studens, placeat, id nobis placere, etenim Christus non sibi placuit, id est quod non placeret carni fecit, sicut ipse dicit in Evangelio: Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui misit me . Non sibi placuit dico, sed Deo Patri, sicut scriptum est in Psalmis: Improperia, Psalmographus ex persona Salvatoris verba facit Deo Patri d
Abbreviated transcription (Latin):
tum sane m̃tis estis: Est enim tꝑ̃alis confusio quedam. utił . s. ꝑturbatio animi
respicientis pect̃a sua. ⁊ respectione horrentis. ⁊ horrore erubescentis. ⁊ erubescen¬
seruiretis pecc̃o. nunc aut̃ cum conu̾si estis. lib̾ati estis apecc̃o. eiiꝰ tunc serui era¬
tis. Nota qd̾ sup̃dixit eos lib̾os fuisse iusticie. ñ lib̾atos. nunc aut apect̃o. ñ lib̾os di¬
cit ne sͥ hoc tͥbuant. s dic̃ ꝓuide ac uigilant̃ lb̾atos. referens hoc ad illam dñisẽ.¬
apecẽo. ⁊ supͣlibos iusticie. lib̃um enim arbit̾um usq ad eo inpecẽore ñ ꝑiit. ut
ꝑ ipsum peccent maxime. om̃s qui cũ delectatione peccant. ⁊ quib placet qd̾ eis
libet. Libi gͦ aiusticia ñ sunt nͥ arbitͥo lib̾tatis. libi aũ apecc̃o ñ sunt. nͥ grã salua¬
toris. Serui aũ. qͣi lib̃ati estis apecẽo. serui aut estis facti dõ. qͣi ꝑ alium .s. ꝑdm̃ qͥ¬

Expanded text:
cum sanae mentis estis. Est enim temporalis confusio quaedam scilicet utilis perturbatio animi respicientis peccata sua, et respectione horrentis, et horrore erubescentis, et erubescenc, cum serviretis peccato. Nunc vero cum conversi estis, liberati estis a peccato, cujus tunc servi eratis. Nota quod supradixit eos liberos fuisse justitiae, non liberatos; nunc autem a peccato non liberos dicit, ne sibi hoc tribuant, sed dicit provide ac vigilanter liberatos, referens hoc ad illam Domini sena peccato, et supra, liberos justitiae. Liberum enim arbitrium usque adeo in peccatore non periit, ut per ipsum peccent, maxime omnes qui cum delectatione peccant, et quibus placet, quod eis libet. Liberi ergo a justitia non sunt nisi arbitrio libertatis; liberati autem a peccato non sunt, nisi gratia Salvatoris. Ser
Abbreviated transcription (Latin):
regnauit abadam usq admoysen .i. usq adlegẽ. que ꝑ moysen diuinit᷑ ꝓmulgata ẽ.
qr nec ipsa potuit regnũ mortis auferre. Regnũ aũ mortis uult intelligi. qñita
dñatur in hoĩb pect̃i reatꝰ. ut eos adutã et̾uam. que uere uita ẽ uenire ñ sinat. s ad
scdam que penalit̃ et̾na ẽ mortẽ tͣhit .i. ad gehenã. hoc regnũ mortis sola inqͦlibet

Expanded text:
regnavit ab Adam usque ad Mosen, et usque ad legem quae per Mosen divinitus promulgata est, quia nec ipsa potuit regnum mortis auferre. Regnum autem mortis vult intelligi quando ita damnatur in hominibus reatus peccati, ut eos ad vitam aeternam, quae veream, quae poenaliter aeterna est, mortem trahat. hoc regnum mortis sola in quolibet
Abbreviated transcription (Latin):
apłm inbis ꝯsuetudinis ordinẽ tenuisse. dũ successionẽ post̾itatis humane. que peccato
t morti ex eo uenienti succubuit ñ mulieri. s uiro attribuit. Non enim ex muliere
postitas. s ex uiro noĩari solet. ⁊ obhoc: mortalis pꝰt̾itas. ⁊ corꝑał successio: uiro potiꝰ tanꝙͣ
auctori ⁊ ñmulieri deputat᷑. Uł qi mulier de uiro ẽ. ⁊ ut̾usꝙ: una caro ẽ. ⁊ iõ siue amuliere.
siue abadam dicat᷑. Utrũq ad pͥmũ hominẽ ꝑtinet. Pret̾ea sciendum ẽ hereticos qͦsdã qui
noĩati sunt pelagiani. dixisse pecct̃ pͥme tͣnsgressionis inalios hoĩes. ñ ꝓpagatione. sed
unitatione tͣnsisse. Uñ etiã in paruuł nolunt crede ꝑbap̃t solui originale pecc̾t. qd̾ in¬

Expanded text:
m in his consuetudinis ordinem tenuisse, dum successionem posteritatis humanae quae peccato et morti ex eo venienti succubuit, non mulieri, sed viro attribuit. Non enim a muliere posteritas, sed ex viro nominari solet: et ob hoc, mortalis posteritas, et corporalis, successio viro potius, tanquam auctori, et non mulieri deputatur. Vel quia mulier de viro, et utriusque una caro est, et ideo sive a muliere, sive ab Adam dicatur, utrumque ad primum hominem pertinet. Praeterea sciendum est haereticos quosdam, qui nominati sunt Pelagiani, dixisse peccatum primae transgressionis in alios homines non propagatione, sed mutatione transisse. Unde etiam in parvulis nolunt credere, per bapti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtim restat infirmitas. lex que inm̃bris ẽ repug¬
nans m̃ti. uitium carnis est. qd̾ ex pena pecti. ⁊ ex
traduce mortis ꝓuenit. s lex ista que ẽ inm̃bris.
remissa ẽ gn̾atione sp̃uali. ⁊ manet incarne mor¬
tali. femissa ẽ: qr reatus solutus ẽ sacram̃to. quo
renascuntur fideles. manet aut̃ qr oꝑat desidia.
cont᷑ que dimicant fideles. repugnantẽ legi inentis
ne ñ m̃te. inlegem pecc̃i .i. inmotũ ꝯcupiscentie.
Ipsa enim ocupiscentia ẽ lex pecc̃i. Lex aũ m̃broꝵ¬

Expanded text:
partim restat infirmitas. Lex quae in membris est repugnans menti, vitium carnis est quod ex poena peccati, et ex traduce mortis provenit, sed lex ista quae est in membris, remissa est regeneratione spirituali, et manet in carne mortali: remissa est, quia reatus solutus est sacramento quo renascuntur fideles; manet autem, quia operatur desideria, contra quae dimicant fideles. Repugnantem legi mentis mne, non mente in legem peccati, id est in motum concupiscentiae. Ipsa enim concupiscentia est lex peccati. Lex au
Abbreviated transcription (Latin):
ciam. qͣm legẽ pecc̃i uocat. que hoc carnale nr̃m
cãptiuũ tenet. Lex gͦ carnis me captiuat. sub ipsa
lege pecc̃i .i. sub concupiscentia sua. Captiuũ aut̃
me ducit. ñ exm̃te. s ex carne. ñ extoto s ex parte.
quia mens pugnat ⁊odelectatur legi dĩ. sic de
ipso apło ꝯuemient̃ accipitur. qui dicit se capti¬
uum duci excarne. Mens enim ñ consentit pec¬
cãto ticillanti. suggenti. blandienti. qr habet
alias int̾ius delectationes delectatonib carnis.
nulla ex parte ꝯferendas. Mors gͦ ꝯtendit. s mens
ñ ꝯsentit. ⁊ est ime qͥddam moituũ ⁊ qͥddam uiũ.
Nt lex pecci accipitur consensus ⁊ oꝑatio pect̃i. lex

Expanded text:
tiam, quam legem peccati vocat, quae hoc carnale nostrum captivum tenet. Lex ergo carnis me captivat sub ipsa lege peccati, id est sub concupiscentia sua. Captivum autem me ducit non ex mente, sed ex carne; non ex toto, sed ex parte, quia mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic de ipso Apostolo convenienter accipitur, qui dicit se captivum duci ex carne. Mens enim non consentit peccato titillanti, suggerenti, blandienti, quia habet interius alias delectationes, delectationibus carnis nulla ex parte conferendas. Mors ergo contendit, sed mens non consentit; et est in me, quiddam mortuum, et quiddam vivum. Vel lex peccati accipitur co
Abbreviated transcription (Latin):
mortale ẽ non enim sic lib̃abitur. ut hoc corpus
ñ habeat. habebit enim hoc corpꝰ. s ñ iam inortiᷤᷤ
huiꝰ ipsum erit: ⁊ ñ ipsum erit. Ipsum erit.qi
ipsa creatio erit. ñ ipsum erit: qr mortale ñerit.
lib̾atur aut̃ tunc: cum mortale induet inmor¬
talitatẽ. ubi nulla concupiscentia remanebit. S
quia m̃te condelector legi. ⁊ excarne captiuus
ducor. igitur ego. ipse .i. unus. ⁊ idem ꝓrsus.
m̃te. ⁊ carne. seruio. s m̃te seruio legi dĩ. non
consentiendo pecc̃o: carne aũ sermo legi pecti.

Expanded text:
t. Non enim sic liberabitur, ut hoc corpus non habeat. Habebit enim hoc corpus, sed non jam mortis hujus. Ipsum erit, et non ipsum erit: ipsum erit, quia ipsa creatio erit; non ipsum erit, quia mortale non erit. Liberabitur autem tunc, cum mortale hoc induet immortalitatem, ubi nulla concupiscentia remanebit. Sed dicat: Mente condelector legi, et carne captivus ducor. Igitur ego ipse, id est unus et idem prorsus, mente et carne servio, sed mente servio, legi Dei, non consentiendo peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
et lex pecc̃i .s. carnalis ꝯcupiscentia. ut sit sensus.
captiuantẽ me inlege pecc̃i. hoc: sub lege ipsa
quȩ ẽ in m̃bris meis. captiuat aũ me ut p̃dictũ
est excarue. ñ ex m̃te. Qiuid in spandume Expet-¬
tanda ẽ lib̾atio inxp̃o. Nam ego. sp̃ualis homo.¬

Expanded text:
ti, scilicet carnalis concupiscentia, ut sit sensus, captivantem me in lege peccati, hoc est sub lege ipsa. Qui est in membris meis. Captivat autem me, ut praedictum est, ex carne, non ex mente. Quid mihi sperandum? Exspectanda est liberatio in
Abbreviated transcription (Latin):
.i. mordinatione dñi. ⁊ sui officii debito. monent uos. Ułut
patres adrecta. ita nou̾itis eos. ut habeatis illos. inca. ha.
ministrando. ⁊ reu̾entiã dignitati exibendo. Qd.it. ꝓdest¬
amb

Expanded text:
 ordinatione Domini, et sui officii debito monent vos, ut pares ad recta ita noveritis eos, ut habeatis illos in charitatministrando, et reverentiam dignitati exhibendo. Amb
Abbreviated transcription (Latin):
Id aut̃ tibi uidet᷑ nicħ magnũ de dõ patre dici.
s forma serui maior ẽ qua maiores uid̾entur
angli: ñ recte cogitas. nec attendis quẽ locũ ha¬
beat in reb humana nat᷑a. que ꝯdita ẽ ad ina¬
maior me ẽ. qui ñ carm sue solũ. s ⁊ m̃ti quã
gebat humane: dm̃ patrẽ p̃ferebat. que tota
sine dubio forma agnoscitur serui. q̃m seruit
tota creatura creatori. ut grã dĩ. qͣi minorat᷑ ẽ ab¬

Expanded text:
idetur tibi nihil magnum de Deo Patre dici, si forma servi majorem qua majores videntur angeli, non recte cogitas, nec attendis quem locum habeat in rebus humana natura quae condita est ad imamajor me est, qui non carni suae solum, sed etiam menti quam gerebat humanae Deum Patrem praeferebat. Quae tota sine dubio forma agnoscitur servi, quoniam servit tota creatura Creatori. Ut gratia Dei. Quasi dicat: Minor
Abbreviated transcription (Latin):
seus ad suscitandũ mortuũ accessit .i. sũmi re¬
gis filiꝰ de ꝯsensu pais. ad tolłandã mortẽ pas¬
sionis. de equalitate maiestatis: ad patibulũ
crucis: de sede regali: ad officinã pecci. de lu¬
mine celi: ad tenebras mundi ł infermi uenit.
⁊ ueniens locutꝰ ẽ pacẽ. dedit gr̃am ꝓposuit mi¬
scdiã ꝓmisit ueniã. ⁊ ita rupto silenuo: cepe¬
runt egri pura fide. ac uã ꝯfessione. qͣsi mag¬
nis clamorib᷑ flagitare remediũ ⁊ accelare
ad medicũ. ꝑ quẽ uuln̾a sanarent᷑: morbꝰ cu¬
raret᷑. Recepta uͦ sanitate. ⁊ donata uenture
inmortalitatis felicitate: nich ult᷑ restabit
petendũ ⁊ tc̃ erit t̾ciũ ⁊ beatũ silentiũ. Ordi¬
nabilit gͥ ⁊ sapienti ꝯsilio. lexdata ẽ ꝑ angloᷤ.
inquib ds̃ loquebat᷑. Qui gͦ nc̃ eã reducit:
ꝯtͣ ordinẽ angłoꝵ fac̃. lex dico posita. inmanu
serant. ogalathe ꝑse reconciliat. Mediꝰ. ⁊. ñ ẽ:
nͥ int̾ duos. Recesseramꝰ a maiestate dĩ. ⁊ pec̾co

Expanded text:
 accessit, id est summi regis Filius, de concessu Patris ad tolerandam mortem passionis, de aequalitate majestatis ad patibulum crucis, de sede regali ad officinam peccati, de lumine coeli ad tenebras mundi vel inferni venit. Et veniens locutus est pacem, dedit gratiam, proposuit misericordiam, promisit veniam, et ita rupto silentio coeperunt aegri pura fide ac vera confessione, quasi magnis clamoribus flagitare remedium, et accelerare ad medicum, per quem vulnera sanarentur, morbus curaretur. Recepta vero sanitate, et donata venturae immortalitatis felicitate, nihil ultra restabit petendum: et tunc erit tertium beatum silentium. Ordinabiliter igitur et sapienti consilio lex data est per angelos, in quibus Deus loquebatur. Qui ergo nunc eam reducit, contra ordinem angelorum facit. Lex dico, posita in manu serant per se reconciliat. Medius enim non est nisi inter duos. Recesseramus a majestate Dei, et peccato
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. dũ mediũ silentiũ ten̾ent oĩa. Prinrũ si¬
lentiũ fuit añ legẽ. scđm sublege. t̾crũ erit ingła.
Primũ fuit ignorantia languoris. scłm desꝑa¬
cio curatoĩs. t̃tciũ adeptio sanitatis. Añ legẽ. nãq
hõ. morbũ ñ agnoscebat suũ. io̾q silebat. nͨ que¬
rebat remediũ. Ut aut̃ lex subintraũ. ⁊ ostñdit
languidis uuln̾a sua. mox ruptũ ẽ ip̃m silen¬
tiũ. ⁊ cepunt egri poscẽ remediũ. s ꝑ oꝑa legis.
uͥñ: salꝰ sanari uolentes: ꝙ querebant: inue¬
fatigatꝰ. ⁊ desꝑans: rursũ loqui cessauit. ⁊ sub¬

Expanded text:
tenerent omnia. Primum silentium fuit ante legem, secundum sub lege, tertium erit in gloria. Primum fuit ignorantia languoris, secundum desperatio curationis, tertium adeptio sanitatis. Ante legem namque homo morbum non agnoscebat suum, ideoque silebat, nec quaerebat remedium. Ut autem lex subintravit et ostendit languidis vulnera sua, mox ruptum est silentium, et coeperunt aegri poscere remedium; sed opera legis, ubi non est salus sanari volentes, quod quaerebant, invefatigatus, et desperans rursum loqui cessavit, sub
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ duo extrema.S: mediator: in qͣntũ hõ. nã
illũ. ⁊ młta int̃ iacent spacia. maxime pecc̾i int̃¬
uallũ longe nos distinguit atq abicit. In hac
tanta distantia: ut ẽẽt nob uia qua ueniremꝰ
addm̃: accedit hõ addm̃. ⁊ fit una ꝑsona. ut
ñ sit semids̃. qͣi parte dĩ ds̃. ⁊ parte hoĩs ho.¬

Expanded text:
inter duo extrema. Sed Mediator est in quantum homo. Nam illum, et multa interjacent spatia, maxime peccati intervallum longe nos distinguit atque abjicit. In hac tanta distantia ut esset nobis via qua veniremus ad Deum, accedit homo ad Deum, et fit una persona, ut non sit semideus, quasi parte Dei Deus; et parte hominis ho
Abbreviated transcription (Latin):
occ̃onẽ habet. reliqͥd eũ ds̃ priꝰ mlibtate arbitrii : inlege nat᷑a ut sic uires suas
nat᷑e cognosc̾et. Ubi cũ deficẽt: uidens sͥ lib̃m arbitͥũ ñ suffic̾e adiusticiã: nec sic
se humiliauit ad poscendã grãm s suꝑbe legẽ scͥptam legi nat̾e adiunctã: s̃ stif¬
sic̾e̾ putans: damabat. ñ de ẽ qͥ impleat. s de ẽẽ qui iubeat. Ut g̃
⁊ de ip̃a ꝯuinc̾et᷑. añqͣm filiũ mut̾et legẽ dedit: que pecẽi morbũ
detexit ñ ꝯsũpsit. Qua data inualuit morbꝰ .i. aucta ẽ infirmitaᷤᷤ
ñ legis. s nature uitio. ⁊ diabłi instantia. ut ita cognita utriꝰq
legis insufficientia: ⁊ sua infirmitate clamaret. idmedieũ ⁊ ita
quereret grẽ auxiliũ. Multiplicatis .nt. infirmitatib post ea¬

Expanded text:
occasionem haberet, reliquit eum Deus prius in libertate arbitrii in lege naturali, ut sic vires naturae suae cognosceret, ubi cum deficeret videns sibi liberum arbitrium non sufficere ad justitiam, nec tamen sic se humiliavit ad poscendam gratiam, sed superbe legem scriptam legi naturae adjunctam sibi sufficere putans clamabat: non deest qui impleat, sed deest qui jubeat. Ut igitur et de ipsa convinceretur, antequam Filium mitteret, legem dedit, quae peccati morbum detexit non consumpsit: qua data invaluit morbus, aucta est infirmitas, non legis, sed naturae vitio et diaboli instantia, ut ita cognita utriusque legis insufficientia et sua infirmitate clamaret ad medicum, et quaereret gratiae auxilium, et
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ lex.q. iõ dico ex lege ẽc̃ iram. ⁊ p̃uaricõnẽ. qi sñ ea ñ est. Ubi enim ñ ẽ lex.
nec ẽ p̃uaricat᷑o. hoc dicit qr sublatis de lege data uenia. ⁊ iustificatis nulla
catores. Nota quod non ait. ubi non est lex. non est iniquitas. sed
ait. non est preuaricatio. Omnis enim legem preteriens iniquus
est. sed non omnis iniquus est. legem preteriens. Qui enim legem ñ
acceperunt iniqui dici possunt. preuaricatores autem dici non
possunt. Inboc ergo. ostendit quod preuaricatio omnino esse
non possit. iisi lex fuerit. nec ua tanta est sine lege. Sequitur.

Expanded text:
 Ideo dico ex lege esse iram et praevaricationem, quia sine ea non est. Ubi enim non est lex, nec praevaricatio. Hoc ideo dicit, quia sublatis de lege data est venia; justificatis, nullacatores. Nota quod non ait ubi non est lex, non est iniquitas; sed ait, non est praevaricatio. Omnis enim legem praeteriens iniquus est, sed non omnis iniquus est legem praeteriens. Qui enim legem non acceperunt, iniqui dici possunt, praevaricatores autem dici non possunt. In hoc ergo ostendit quod praevaricatio omnino esse non possit, ubi lex non fuerit, nec ira tanta, sine lege. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
actio conantis: s deerat effectus: donec mens
diuinitꝰ ad inta intellexit. qͥd illud significaret.
hac uisione que d̾r intellectuał ea cermint᷑: que
nec sunt corꝑa. nec ullas gerunt formas simileᷤ
corpũ uelut ip̃a mens ⁊ oĩs aĩe affectio bona:
quo enĩ alio mͦ ip̾e intellectus ñ intelligendo cõs¬
picit᷑: nillo. Ita ⁊ caritas. gaudiũ. pax. fides ⁊

Expanded text:
actio conantis, sed deerat effectus donec mens divinitus adjuta intellexit quid illud significaret hac visione. Quae dicitur intellectualis ea cernuntur, quae nec cernuntur corporea, nec ullas gerunt formas similes corporum, velut ipsa mens et omnis animae affectio bona. Quo enim alio modo ipse intellectus nisi intelligendo conspicitur? Nullo. Ita et charitas, gaudium, pax, fides
Abbreviated transcription (Latin):
Scdm cognitio celestiũ sp̃uũ.
Tercium: cognitio dĩtatis ad ꝗͣ
raptus ẽ apłc. ⁊ nota qd̃ ⁊ simi¬
uter. t̾cuim celum ex posuimꝰ.
iuscda sententia. s. pͥmum. et
scđm: aliter qͣm bic ⁊ idõ distĩ¬
guitur ħ sementia abilla. dein
qͣi aꝑiens qͥd t̾ciũ celũ dix̾it: sub¬
dit. Et scio hmͦi hoĩem raptũ. Nõ¬
ta qd̾ bis se raptũ dic̃. siue incor.¬

Expanded text:
coelestium spirituum; tertium, cognitio Deitatis, ad quam raptus est Apostolus. Et nota quod similiter tertium coelum exposuimus in secunda sententia; sed primum et secundum aliter quam hic, et ideo distinguitur haec sententia ab illa. Deinde quasi aperiens quid tertium coelum dixerit, subdit: Et scio hujusmodi hominem raptum. Nota quod se bis raptum dicit, sive in cor
Abbreviated transcription (Latin):
cdii gentiũ rapto usq ad istã excellentissimã
uislonẽ uoluit ds demonstrare uitã. in qua
post hanc uidendus ẽ inet̾num: ⁊ cur ñ dli¬
catur iste paradisus quasi regio ubi anime
ritũ scm meffabilit̾ uidet. Un subdit Et scio
⁊c̃. Uł ita ut ꝑtres celos intelligã¬
tur tres ordines angłoꝵ scłm
dionisiũ qui tres ordines angło¬
rum ꝯftituit. t̾nos insingulis
ordinib ponens. In primo po¬
int angłos. archangłos. uirtu¬
tes. In scdõ: pͥncipat᷑. potestates
dñationes. Intercio: thronos
cherubm. seraphi. quoꝵ t̾ciꝰ
ordo uiciniꝰ dm̃ contemplatur:
ad quoꝵ similitudinẽ dm̃ uidis¬
se dicitur apłc. ⁊ hoc ẽ t̃ciũ celum
ad qd raptũ se dic̃ apłe. ut .s. sic̃

Expanded text:
i gentium rapto usque ad istam excellentissimam visionem, voluit Deus demonstrare vitam, in qua post hanc videndus est in aeternum. Et cur non dicatur iste paradisus quasi regio ubi animae ritum sanctum ineffabiliter videt. Unde subdit: Et scio, etc. Vel ita, ut per tres coelos intelligantur tres ordines angelorum secundum Dionysium, qui tres ordines angelorum constituit, ternos in singulis ordinibus ponens. In primo ponit angelos, archangelos, virtutes; in secundo, principatus, potestates, dominationes; in tertio, thronos, cherubim et seraphim. Quorum tertius ordo vicinius Deum contemplatur. Ad quorum similitudinem Deum vidisse dicitur Apostolus. Et hoc est tertium coelum, ad quod raptum se dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
cauit. ut ei. il .i. filiũ ingentibꝰ ⁊ ip̃e utiq qui me nasci fec̃. adħ
me dnc̃e potuit. ante .ni. qͣm aliqͥs nascatur. scit ds̃ qͥd futuirꝰ sit¬
p̃seit futuros añꝗͣ sint. cũ uult nasci fac̃ ut sint. ⁊ iã natos quoᷤ
uult ꝑ grãm uocat: ut iusti sint. Sic̃ paulũ uocauit ꝑ gr̃am.
ut annuntiaret xp̃m. Ut gͦ totũ ostend̾et eẽ adõ .s. qd: ⁊ qd̾ ui¬

Expanded text:
illum, id est Filium, in gentibus. Et ipse utique qui me nasci fecit, ad hoc ducere me potuit. Ante enim quam aliquis nascatur, scit Deus quis futurus sit ete . Qui ergo praescit futuros antequam sint, cum vult nasci facit ut sint; et jam natos quos vult per gratiam vocat, ut justi sint, sicut Paulum vocavit per gratiam ut annuntiaret Christum. Ut ergo totum ostenderet esse a Deo, scilicet qu
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ aliqͥs. Expone mͥ quomͦ intelligã ista:
que diu̾sa atq ꝯtraria uident᷑. uidelicet.
placete hominib ⁊ c̾. si tͣnquilliꝰ audias: sit
t ip̃i aq̃ tue m̃tis ñ ꝑturbes: qͣntũ pot̾o for¬
tassis exponã. Sunt gͦ homines temarii ui¬
dices: detractores: susurrones: murmura¬
tores: querentes suspicari qd̾ ñ uident: que¬
rentes ⁊̃ iactare qd̃ ñ suspicant᷑. Contͣ tales

Expanded text:
ista quae diversa atque contraria videntur, videlicet Placete hominibus, etc. Si tranquillius audias, si tibi ipsi aquam tuae mentis non perturbes, quantum potero, fortassis exponam. Sunt ergo homines temerarii judices, detractores, susurrones, murmuratores, quaerentes suspicari quod non vident, quaerentes etiam jactare quod non suspicantur. Contra tales
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat apłs. qr ineo ip̃o. ut dõ plac̾et in¬
tuebat᷑ ⁊ placendũ eẽ hominib. recte p̃ci¬
piebat. Non ut ħ appet̾etur tanꝗͣ m̾ces re¬
cte factoꝵ s qr dõ plac̾e ñ posset. qui ñ
se his quos saluos fieri uellet: mitan¬

Expanded text:
dicebat, quia in eo ipso ut deo placeret intuebatur et placendum esse omnibus recte praecipiebat, non ut hoc appeteretur tamquam merces recte factorum, sed quia deo placere non posset qui non se his quos saluos fieri uellet pra
Abbreviated transcription (Latin):
te credens ħ faciat: tñ ꝑturbat᷑ infirmi
sit aqͣm purã. ⁊ ille de tua negligenti ꝯu̾sa¬
tione bibit turbatã: alii aꝗͣ turbas: pas¬
cua ꝯculcas. S attende ne aqͣ turbes tibi¬
negligentia ꝯu̾sationis tue. uñ alibi ait

Expanded text:
 faciat, tamen perturbatur infirmi hausit aquam puram, et ille de tua negligenti conversatione bibit turbatam? Alii aquam turbas, pascua conculcas, sed attende ne tibi aquam turbes negligentia conversationis tuae. Unde alibi ait
Abbreviated transcription (Latin):
cessurꝰ ꝑꝑ falsos fr̃s ñ cessit. aut ñ cessurꝰ. ꝑꝑ falsos fr̃s cessit : Uñ enun
ex his duob restat intelligi. cessit gͦ inuitꝰ ñ sponte. ꝓp illos faciens
qd̾ ꝓse ñ face̾t. humilians se legi. circũciso timotheo. ut dolus ⁊ scã.¬
dalũ uideoꝵ cessarent. qui ꝑati erant cõmoue̾ tumultũ. ⁊ seditionẽ.
si illũ filiũ uidee inc̾cũcisũ susciꝑet. ⁊ ep̃m ordinaret. De filiis aũ g̾coꝵ
cidi. s uideis credentes cͥccidebant filios suos. Nec epła apłoꝵ hoc ue¬
tabat. nec de his aliqͥd significau̾at. im̃ nec ut᷑ ẽ cõpulsꝰ circ̃cidi qui

Expanded text:
er falsos fratres non cessit, aut non cessurus propter falsos fratres cessit. Unum enim ex his duobus restat intelligi. Cessit ergo invitus, non sponte, propter illos faciens quod per se non faceret, humilians se legi circumciso Timotheo, ut dolus et scandalum Judaeorum cessaret, qui parati erant commovere tumultum et seditionem, si illum filium cidi. Sed Judaei credentes circumcidebant filios suos, nec epistola apostolorum hoc vetabat, nec de his aliquid significaverat. Unde nec Titus est compulsus circumcidi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sio aliqͥd ꝯfert. nec p̃putiũ. s sola fides. ħ ñ erat apud iudeos. qr creden¬
horã cessit ꝑꝑ illos: Si aũ ꝑꝑ illos falsos fr̃s ñ cessit sic̃ legit᷑ in qͥbꝰd am
codicib. ñ uoluntate ñ cessit. Nam cessurũ se significauit. si illi ñ eẽnt.s
ꝑꝑillos subintroductos falsos fr̃s ñ cessit. Si gͦ credendũ ñ fuit. quare
sunt. si hoc illũ fac̾e uolebant. qd̾ facturꝰ erat e s pꝑ istos ñfecit. sin aut̃
ñ erat facturꝰ. sñ dubio ꝑꝑ istos fecit. Litt̾a ħ indicat qr cessit. ⁊ historia
fc̃m ẽclamat. quomꝰ. ⁊t ad horam negaret se cessisse. cũ ꝑp iudeos ꝓbet᷑

Expanded text:
io aliquid confert, neque praeputium, sed fides: hoc enim erat apud Judaeos, quia credenopter illos? Si autem propter illos falsos fratres non cessit, sicut legitur in quibusdam codicibus, non voluntate non cessit; nam cessurum se significavit, si illi non essent; sed propter illos subintroductos falsos fratres non cessit. Si ergo cedendum non fuit, quare sunt, si hoc illum facere volebant quod facturus erat? sed propter istos non fecit. Sin autem non erat facturus, sine dubio propter istos fecit. Littera hic indicat quia cessit, et historia factum exclamat. Quomodo enim ad horam negaret se cessisse, cum probetur propter
Abbreviated transcription (Latin):
cũcidi. s. neq ad horã .i. in aliqͦ ꝯcessimꝰ.q. ꝯuicti de lege subiectioni eoꝵ
ut eis subiciam̃. qui legalia necessaria saluti p̃dicabant. Cũ aut̃ alibi
cesserit ut uicc̃tisione timothei. cur hic ñ cessit: Respondet ⁊ ait. ꝓꝑ falsos
fr̃s. qui se fingunt amicos. sub introductos .i. inlocũ uͥ erant apłi latent̃¬
introductos auideis. qd̵ .it. infideles ꝑse ñ pot̾ant ꝓfalsos fr̃s moliebã¬
tur. quos sub sp̃e religionis immiserant ut ex plorarent. que lib̾tas ẽ nob̃

Expanded text:
icti de lege, subjectioni eorum, ut eis subjiciamur, qui legalia saluti necessaria praedicabant. Cum autem alibi cesserit, ut in circumcisione Timothei, cur non hic cessit? Respondet et ait: Propter falsos fratres, qui se fingunt amicos, subintroductos, Ambrosius id est inintroductos a Judaeis. Quod enim infideles per se non poterant, per falsos fratres moliebantur; quos sub specie religionis immiserant, ut explorarent quae libertas esset n
Abbreviated transcription (Latin):
oriturũs qͣntomaiꝰ ẽ. q̃nto fortiꝰ. qͣnto laudabiliꝰ. ita erede. ut sesꝑet mor¬
turũ. sine f̾ine uicturũ : Uñ ⁊ cari eiꝰ fupstites. ꝯsolari queunt. int̾sticia
moras amici. Qd at. mirũ si ꝯtristaris aͥ corpꝰ ꝙ uiuit exaĩa sit exanime
discedente aĩae qui ambulabat iacet. qͥ loquebat᷑ tacet clausi ocłi lucẽ ñ
capiunt. aures nulla uoce patescunt. oĩa m̃broꝵ officia ꝯquieuert ñ :
qd̾ moneat gressꝰ ad ambulandũ. manꝰ ad oꝑandũ sensꝰ ad pcipiendũ.

Expanded text:
quanto laudabilius ita credere, ut se speret moriturum, quia sine fine victurum? Unde et chari ejus superstites consolari queunt in tristitia mortis amici. Quid enim mirum si contristaris, ubi corpus quod vivit ex anima, fit exanime discedente anima? Qui ambulabat, jacet; qui loquebatur, tacet; clausi oculi, lucem non capiunt; aures nulla voce patescunt; omnia membrorum officia conquieverunt; non est qui moveat gressus ad ambulandum, manus ad operandum, sensus ad percipie
Abbreviated transcription (Latin):
tuos de quib dubitatis. ñ solũ suscitabit. s ⁊̃ adducet. ⁊ si incinerati sit.
tñ adducet. ut sint cũ eo in mortales. ⁊ in ead̾ beatitudine. Mirã rẽ ait apłc¬
xp̃m .ii. qui iã uiuit. ⁊ resurgens amortius iã ñ morit᷑. dicit mortuũ
⁊electos mortuos: dic̃ dormientes xp̃m gͦ appellat mortuũ. ut dũ illũ
audimꝰ mortuũ fuisse. ⁊ resurrexisse nos quoq sꝑemꝰ resurrecturos
ꝑ uirtutẽ diuinitatis eiꝰ. electos aut̃ io dic̃ dormientes : qr nemo tã
facile pͭ sociũ extitare a sompno: ꝗ̃ facile os excitabunt᷑ a sompno
mortuos ⁊ sullos magis prtatis cũ iħu adducendos ⁊ ħ: qd̾ ait. hiit. di

Expanded text:
tuos de quibus dubitatis, non solum suscitabit, sed etiam adducet: et si incinerati sunt, tamen adducet, ut sint cum eo, immortales, et in eadem beatitudine. Haimo Miram rem ait Apm enim qui jam vivit, et resurgens a mortuis, jam non moritur, dicit mortuum; et electos mortuos dicit dormientes. Christum ergo appellat mortuum, ut dum audimus illum mortuum fuisse, et resurrexisse, nos quoque speremus resurrecturos per virtutem divinitatis ejus. Electos autem ideo dicit dormientes, quia nemo tam facile potest socium excitare a somno, quam facile omnes excitabuntur a somno mortuos, et si illos magis putatis cum Jesu adducendos: et hoc est quod ai
Abbreviated transcription (Latin):
t̃m ut ẽ in martyrib. qd̾ ñ est fides minꝰ ꝑfectoꝵ. qui
⁊ que mundi st̃ cogitant. ꝓcessit dico. ita ut ñ necesse
sit uob qͥcꝗͣ loqͥ. de uob̃. ad alios incitandos. Ipsi . it.
flicti fuimꝰ. Conu̾si dico. addm̃ asimu .i. ad u̾itatẽ asi¬
mulatione. ad imũ. amultis. Conu̾si estis dico. serui¬
re dõ uiuo ⁊ uero. ⁊ seruiendo. expec. fi. eiꝰ. uenturũ

Expanded text:
tum ut est in martyribus quod non est fides, est minus perfectorum qui et quae mundi sunt, cogitant. Processit, dico, ita ut non necesse sit nobis quidquam loqui de vobis ad alios incitandos. Ipsi enim flicti fuerimus, dico, ad Deum a simulacris, ad veritatem a simulatione, ad unum a multis. Conversi estis, dico, servire Deo vivo et vero, et serviendo exspectare Filium ejus venturum