comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Isꝙ in et̾̃nũ ñ uidebit lum̃. Q a & hic
U eẽt in tenebris erat. gaudens falsis bonꝗ
& ñ amans bona uera. & id̾o hinc ad tar᷑¬
caꝵ ibit : a tenebris sõnioꝵ. excipient eũ¬
& tenebre corm̃toꝵ. Ergo usq in ecñũ ũ

Expanded text:
usque in aeternum non videbit lumen. Quia et hic cum esset, in tenebris erat, gaudens falsis bonis, et non amans bona vera; et ideo hinc ad tartarum ibit: a tenebris somniorum excipient eum tenebrae tormentorum. Ergo usque in aeternum non
Abbreviated transcription (Latin):
cordis nr̃i. Qͦ mͦ qͥ manducat ore corporis
uuas acerbas. obrigescunt & obstupeset̃
dentes eiꝰ. & minꝰ idoneus fit ad manducan¬
dũ panẽ. & remanet illi laudare qd̾ uidet
&manducare ñ posse: sic ꝙ qͥ iniqͥtate
usus ẽ. ⁊ pastꝰ peccatis. in corde incip̃ ñ pos¬
se manducare panẽ: laudat u̾bũ dĩ & ñ

Expanded text:
cordis nostri. Quomodo qui manducat ore corporis cordis nostri. Quomodo qui manducat ore corporis uvas acerbas, obrigescunt et obstupescunt dentes ejus, et minus idoneus fit ad manducandum panem, et remanet illi laudare quod videt, et manducare non posse: sic et qui iniquitate usus est, et pastus peccatis in corde, incipit non posse manducare panem, laudat verbum Dei, et non
Abbreviated transcription (Latin):
.xͦ. fec̃ secũ male. Etenĩ diues ille qnͣ coctioie
epulabat᷑ splendide: bene sec̃ facere putabat᷑.
Cũ aũ cepit ardere apud inferos: cc̃ inuen¬
tũ ẽ male. qđ putabat᷑ bñ. Qd̾ enĩ man¬
ducauerat apud superos: hoc digerebat
apud inferos. Iniqͥtate̾ dico frẽs: quã epu¬
labat᷑. Manducabat p̃ciosas epulas ore car¬
nis: ore cordis manducabat iniqͥtatẽ. Q.d̾ a¬
pud suꝑos ore cordis manducauerat: hoc a¬
pud inferos in ilł suppliciis digerebat. Ꝙ
qd̾ tẽporalit̾ manducauerat: in et̾nũ ma¬
le digerebat. Manducat᷑ gͦ iniqͥtas: forte.¬
hoc aliqͥs dic̃. Qͥ d ẽ qđ loquit᷑. manduca¬
t᷑ iniqͥtas: ͦ uon ego dico. Audi septurã.
Sic̃ uua acerba dentib siexatio ẽ: ꝙ fumꝰ
octił: sic iniqͥtas utentib ea. Ꝙ manduca¬
uerit aũ iniquitatẽ .i. qͥ libent̃ habuerit
iniqͥtatẽ: ñ poterit manducare iusticiã
Panis enĩ iuisticia ẽ. Oͥs ẽ panis. se go sum
panis uiuus qͥ de celo descendi. Ipse ẽ paniꝰ

Expanded text:
 Fecit secum male. Etenim dives ille quando quotidie epulabatur splendide, bene secum facere putabatur: cum autem coepit ardere apud inferos, tunc inventum est male quod putabatur bene. Quod enim manducaverat apud superos, hoc digerebat apud inferos. Iniquitatem dico, fratres, quam epulabatur. Manducabat pretiosas epulas ore carnis, ore cordis manducabat iniquitatem. Quod apud superos ore cordis manducabat, hoc apud inferos in illis suppliciis digerebat. Et quidem temporaliter manducaverat, in aeternum male digerebat. Manducatur ergo iniquitas? forte aliquis dicit: Quid est quod loquitur? Manducatur iniquitas? Non ego dico, audi Scripturam: Sicut uva acerba dentibus vexatio est, et fumus oculis, sic iniquitas utentibus ea . Qui manducaverit enim iniquitatem, id est, qui libenter habuerit iniquitatem, non poterit manducare justitiam. Panis enim justitia est. Quis est panis? Ego sum panis vivus qui de coelo descendi . Ipse est panis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ em̃daret nͥ displiceres: aut si sic displiceres
ut odisset. ñ uellet em̃dari. Grãs age gͦ em̃¬
datori.: ut accipias hereditatẽ. ad̾o qͥ te em̃dat.
Erudiris cũ em̃daris: s multũ em̃dat. qr mag¬
nũ ẽ qđ habes acciꝑe. Nã si appendas qd̃ e¬
m̃daris cũ eo qd̾ accepturꝰ es: inuenies q ni¬
cħ ẽ qd̃ emĩdaris. Apłs paulus hoc diẽ. Etm̃¬

Expanded text:
 Emendaret, nisi displiceres? aut si sic displiceres ut odisset, vellet emendare? Gratias age ergo emendatori, ut accipias haereditatem a Deo qui te emendat. Erudiris enim, cum emendaris. Sed multum emendat, quia magnum est quod habes accipere. Nam si appendas quod emendaris cum eo quod accepturus es, invenies quia nihil est quod emendaris. Apostolus Paulus hoc dicit: Et
Abbreviated transcription (Latin):
eiugilauerit. ñ erit: cñ dormienci illud
qd ͥ ñ sentiebat. Qid gͥ frẽs : dicant s hoies.
roget᷑ ad mortẽ meã. Q uare dimicto he¬
redes meos diuites: M ulca habebt̃ de meo:
habeã & ego aliqͥd de meo in corpore meo.
Dio habebit coepꝰ mortuũ. ord habebit ea¬
ro pucrescens: Qt d habebit ñ sentiens:
Si aliqͥd habuit ille diues. cuiꝰ lingua sicca
uerat. cẽ ht̃ hõ aliqͥd de suo. frẽs nũqͥd sic
legimꝰ in egłio. q diues ille cũ olosericis
& bissinis tegum̃tis apparebat in igne:
N ũqͥd quał erat in epulis ad m̃sã. cał erat
& apuo inferos cũ siciret. & stillã desidarie:
Nibi erant illa oĩã: Nlon gͦ secũ accip̃ hõ oĩa.
nec qd̾ collit sepultura. collit sec̃ mortiuis.

Expanded text:
evigilaverit non erit: tamen dormienti magis evigilaverit non erit: tamen dormienti magis res dicant sibi homines, Erogetur ad mortem meam; quare dimitto haeredes meos divites? Multa habebunt de meo, habeam et ego aliquid de meo, in corpore meo, quid habebit corpus mortuum? quid habebit caro putrescens? quid habebit caro non sentiens? Si aliquid habuit dives ille, cujus lingua sicca erat , tunc habet homo aliquid de suo. Fratres, numquid sic legimus in Evangelio, quia dives ille cum holosericis et byssinis tegumentis apparebat in igne? Numquid qualis erat in epulis ad mensam, talis erat et apud inferos? Cum sitiret, et stillam desideraret, non ibi erant illa omnia. Non ergo secum accipit homo omnia, nec quod tollit sepultura, tollit secum mortuus.
Abbreviated transcription (Latin):
ues factꝰ fuerit homo: & cũ multiplicata
fuerit gła domꝰ eiꝰ. Quare ne cimueris: qm̃
ñ cũ moriet᷑ accipiet hec oĩa. Hides uiuen¬
tẽ: cogita morientẽ. Qͥ d hic habeat atten¬
dis: qͥd secũ tollat attende. Qⁱ d secũ collit.
Multũ auri ht̃. multũ argenti habet. mul¬
tũ p̃dioꝵ mancipioꝵ. Morit᷑. remanent il¬
la nescit qͥb. & si enĩ dimittit qͥb uult: ñ
seruat qͥb uult. Mulci enĩ e ñ ÷ dimissa
ad qͥsier̃t. & mulci s dimissa ꝑdiderunt
forte dic̃ aliqͥs. Illud secũ tulit: unde in¬
uoliuit᷑: & qd̾ illi erogat᷑ ad p̃ciosũ & mar¬
moratũ sepulchrũ. ad instruendã menio¬
nã: hoc sec̃ culit. E go ddico. nec hoc. Exhi¬
bent᷑ enĩ hec ñ sencienti. Si dormientẽ ⁊
ñ uigilantẽ ornes: in lecto sec̃ illa habet.
forte ornam̃ta inst̃ in corpore iacentis. S
forte in sonis in pannis se uidet. Qd̾ sentit
ei plus ẽ ꝙͣ qd̾ ñ sentit. Quagͣ e illudeũ

Expanded text:
cata fuerit gloria domus ejus. Quare, ne timueris? Quoniam non cum morietur, accipiet omnia. Vides viventem, cogita morientem. Quid hic habeat attendis, quid secum tollat attende. Quid secum tollit? Multum auri habet, multum argenti habet, multum praediorum, mancipiorum: moritur; remanent illa, nescit quibus. Etsi enim dimittit quibus vult, non servat quibus vult. Multi enim et non sibi dimissa acquisierunt, et multi sibi dimissa perdiderunt. Forte dicit aliquis: Illud secum tollit unde involvitur, et quod illi erogatur ad pretiosum et marmoratum sepulcrum, ad instruendam memoriam, hoc secum tollit. Ego dico: Nec hoc; exhibentur enim ista non sentienti. Si dormientem et non vigilantem ornas, in lecto secum illa habet: forte ornamenta insunt in corpore jacentis, et forte ille in somnis in pannis se videt. Quod sentit ei plus est, quam quod non sentit. Quanquam et illud cum
Abbreviated transcription (Latin):
cadent cũ uidint ad dexterã scõs. qͥb
laborantib insulcauer̃t: & dicent int̾ se
penitentiã agentes. s penitentiã serã
& infructuosã. Qͥ noluert̃ mͦ agere. fruc¬
tuosã: agent cc̃ infructuosã. Ꝙd gͦ dñt
iã in penicentia infructuosa: hii s̃ quos
dinẽ ĩpꝑii. ħ erba dico libri. di sapientie.¬
& cognoscunt qͥ ea solent audire. Uerba

Expanded text:
cadent, cum videbunt ad dexteram sanctos, quibus laborantibus insultatur, et dicent intra se poenitentiam agentes, sed poenitentiam seram et infructuosam. Qui noluerunt modo agere fructuosam, agent tunc infructuosam. Quid ergo dicent jam in poenitentia infructuosa? Hi sunt quos dinem improperii. Verba dico libri de Sapientia: cognoscunt qui ea solent audire. Verba
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad ꝓgeniẽ patrũ suoꝵ. patrẽ suũ hñt.
Quos genuit adã: ⁊ in uno iniqͥtas. & in uno
iusticia. Iniqͥtas in cam: iusticia in abel.
Preualiuisse uidet᷑ iniqͥtas suꝑ iusticiã. qr
occidit cam iniustꝰ. abel innocentẽ. Nũqͥd
mane. S dñabunt᷑ eis recti mane. Ueniet

Expanded text:
usque ad progeniem patrum patrem suum habent. Duos genuit Adam, et in uno iniquitas, in uno justitia: iniquitas in Cain, justitia in Abel. Praevaluisse videtur iniquitas super justitiam, quia occidit Cain injustus Abel justum in nocte . Numquid mane?
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ domꝰ. Spc̃ torquet᷑ apud inferos. Srdil¬
li ꝓdest qr corpꝰ iacet in cuinamis & aro¬
matib inuolutũ p̃tiosis liñteis: tãꝗͣ si
dñs domꝰ nuctat᷑ in exiliũ. & tu ornes pa¬
rietes ipsiꝰ:Ille in exilio eget. fame defi¬
cit. uix sͥ unã cellulã iiuen uͥ sõnũ capi¬
at. & cudicis. felix ẽ:Nã ornantẽ tẽ oo¬
mũ illiꝰ: qͥs te ñ aut iocari aut insani¬
re arbitret᷑. Sornas corpꝰ: corquet᷑ spc̃.
Da aliqͥd spũi. e dedisti aliqͥd mortuo. S
qͥd illi dabis: qñ unã guttã desidauit.
mittere. Quare cont̾epsit: qr hec uia

Expanded text:
s torquetur apud inferos: quid illi prodest, quia corpus jacet in cinnamis et aromatibus, involutum pretiosis linteis? Tanquam si dominus domus mittatur in exsilium, et tu ornes parietes ipsius. Ille in exsilio eget, et fame deficit, vix sibi unam cellam invenit ubi somnum capiat, et tu dicis: Felix est, nam ornata est domus illius. Quis te non aut jocari, aut insanire arbitretur? Ornas corpus, torquetur spiritus. Da aliquid spiritui, et dedisti aliquid mortuo. Sed quid illi dabis, quando unam guttam desideravit, aliquid. Quare contemps
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ c̃digne passiones huiꝰ tp̃ris: ad futurã
głam que: reuelabit᷑ in nob̾. Qͥd ẽ gͥ qd
pãteris: etiã si semꝑ pateris: Concedo ex quo
natꝰ es ꝑ õs etates tuas. usꝙ ad senectutẽ. cuã
qusq morieris. Putã qr hoc pateris: qd ẽ pas¬
sus iob. Qd ille passus ẽ aliqͥt dieb. aliqͥs
patiat᷑ ab ipsa infantia. Qd̾ pateris transit
finit᷑: qd̾ accepturꝰ es. finẽ ñ habebit. Nolo
iã eques penã cũ p̃mio : Tẽpora equa et̃ni¬
tati si potes. Conficebit᷑ tͥ cũ bñfeceris ei
facere ista: negotia ur̃a uos ꝓbant. Aliqñ
in negotio ur̃o cũ auditis uerũ &o blasphe¬
matis: eccłam blasphematis. Quare: qr
xp̃iani estis. Si sic ẽ. duco me in parte do¬
nati: paganꝰ uolo ẽẽ. Q. uare:qr momor.¬
distiꝰ panẽ: & dolent dentes. Q ndo uidebas
ipsũ panẽ. laudabas. cepisti manducare &
dolent dentes: idẽ qñ audiebas sermonẽ
di collaudabas. cũ tͥ dr fac hoc. blasphe¬

Expanded text:
assiones hujus temporis, ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . Quid est ergo quod pateris? Sed semper pateris. Concedo. Ex quo natus es, per omnes aetates tuas usque ad senectam tuam, quo usque morieris, puta quia hoc pateris quod est passus Job; quod ille passus est aliquot diebus, aliquis patiatur ab ipsa infantia: quod pateris transit, finitur; quod accepturus es, finem non habebit. Nolo jam aeques poenam cum praemio: tempora aequa aeternitati, si potes. 10. Confitebitur tibi, cum bene feceris ei. facere ista. Negotia vestra vos probant: aliquando in negotio vestro auditis verum, et blasphematis, Ecclesiam blasphematis. Quare? Quia christiani estis. Si sic est, duco me in partem Donati: paganus volo esse. Quare? Quia momordisti panem, et dolent dentes. Quando videbas ipsum panem, laudabas; coepisti manducare, et dolent dentes: id est, quando audiebas sermonem Dei, collaudabas, cum tibi dicitur, Fac hoc, blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
nũ copꝰ õs sumꝰ. S meliore ᷤ illi qͥ uid̾unt: noꝰ
det̾iores qͥb anñtiatũ ẽ :  Non ħ diẽ ipsa uita.
ipse pastor nr̃. Insultat enĩ euidã discipło
dubitanti. & cicatͥces palpare cupienti: & cũ
palpasset cicatͥres exclamauit dicens. Dñs m̃s
& ds mĩs. U idens dubitant̾e discipłm. ꝙ intu¬
ens totũ orbẽ t̾raꝵ crediturũ. q uidisti cre¬

Expanded text:
 omnes sumus . Sed meliores illi qui viderunt, nos deteriores quibus annuntiatum est? Non hoc dicit ipsa vita, ipse pastor noster. Insultat enim cuidam discipulo suo dubitanti, et cicatrices palpare cupienti: et cum palpasset cicatrices, et exclamasset, dicens, Dominus meus et Deus meus; videns dubitantem discipulum, et intuens totum orbem terrarum crediturum, Quia
Abbreviated transcription (Latin):
rit tͥ luerũ cũ fraude. & potiusti ipsũ lucrũ¬
face̾ cũ fraude: diues ẽẽ. & ñ laborare.: & at¬
tendens qͥd minatꝰ ẽ ds. cẽꝑasti a fraude.
& ẽtẽpsisti lucrũ. Nides aliũ fecisse lucrũ
de fraude. & nicħ mali pati: & times ẽẽ bonꝰ
Ne tuueris ait tͥ sp̃c̃ dei: cũ diues factꝰ
fuerit hõ. Ocłos ñ uis hab̃e nͥ in p̃sentia. fu

Expanded text:
s ipsum lucrum cum fraude, dives esse, et non laborare; et attendens quid minatus est Deus, temperasti a fraude, et contempsisti lucrum: vides alium fecisse lucrum de fraude, et nihil mali pati; et times esse bonus. Ne timueris, ait tibi Spiritus Dei, cum dives factus fueri
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs male: uiuit. t̾ret. floret. honorat᷑. faẽ
bene: rep̃hendit᷑. blasphemat᷑. accusat᷑. la¬
borat. t̾ret᷑. quasi cenebre s̃. In radice aũ
uigor. fructꝰ. opulentia. Nita ñdũ ẽ in ra¬
mis. s radix ñ aruit: simił arescenti est.
S t̾ẽpꝰ uenit. uestit᷑ honore suo. feẽdatur
fructib suis. Tẽ illi qͥb dictũ ẽ. ut ñ eos

Expanded text:
ret, honoratur: facit bene; reprehenditur, blasphematur, accusatur, laborat, terretur: quasi tenebrae sunt. In radice autem vigor, fructus, opulentia: vita nondum est in ramis, sed radix non aruit: similis arescenti est; sed tempus venit, vestitur honore suo, fecundatur fructibus suis. Tunc illi de quibus dictum est ut non eos
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib. Uñ alibi dr. In die tribulationis mee
qm exqͥsiui: manib meis nocte corã eo & ñ
scĩ deceptus. A pparebit labor nr̃ mane. & erit
fructꝰ mane. ut illi qͥ mͦ laborant. postea do¬
minent᷑. & illi qͥ mͦ se iactant & suꝑbiunt.
postea subiciant᷑. Qͥ d enĩ seqͥt᷑. sicͥ oues in
inferno positi s̃. mors pastor ẽ eis. E domi

Expanded text:
operibus. Unde alibi dicitur: In die tribulationis meae operibus. Unde alibi dicitur: In die tribulationis meae Deum exquisivi manibus meis nocte coram eo, et non sum deceptus . Apparebit labor noster mane, et erit fructus mane: ut illi qui modo laborant, postea dominentur; et illi qui modo se jactant et superbiunt, postea subjiciantur. Quid enim sequitur? Sicut oves in i
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ foliis. ꝓfert fructꝰ: herba aũ arescit. ui¬
deb̃ honorẽ arboris: herba arida ẽ. Sic & mͦ
iusti laborant: anteꝗͣ. ueniat estas. Est ui¬
ta in radice: ñdũ apparet in ramis. Radix
sit pastor nr̃. qr habitatio nr̃a ñ debet rece¬
de de celo. qr in hac t̾ra debemꝰ sic̃ mortui aui¬
bulare.. ut supͣ uiuentes infra mortui simꝰ:
ñ ut supͣ mortui. infra uiuamꝰ. Qͥ a gͦ non
debet recede uita nr̃a & cor urm desuꝑ.
qͥd ait apłs: ᷤ m oecui enĩ estis. Ꝙ ne timeres:¬
Ecce uͥ ẽ radix nr̃a. Qñ aũ apparebit honor
nr̃: cãꝗͣ in foliis & fructib. ͦ Seqͥt᷑ & dicit.
Iillo apparebitis in gła. E erit mane. Nã
mͦ ñ ẽ mane. Tumeant mͥ suꝑbi. & diuites
huiꝰ scłi: ĩpii boniꝰ insultent. infideles fide¬
lib. & dicant. Qͥ d uob̃. ꝓdest qr credidistis:
Qͥd plus habetis: qr xp̃m habetis: Respon¬
deant fideles: si uere fideles s̃. N ox ẽ. ũdũ
uidet᷑ qd̾ tenemꝰ. Non qͥescant manꝰ in boniꝰ

Expanded text:
tur foliis, profert fructus; herba autem arescit: videbis honorem arboris, herba arida est. Sic et modo justi laborant, antequam veniat aestas. Est vita in radice, nondum apparet in ramis. Radix sit pastor noster, quia habitatio nostra non debet recedere de coelo, quia in hac terra debemus sicut mortui ambulare: ut supra viventes, infra mortui simus; non ut supra mortui, infra vivamus. Quia ergo non debet recedere vita nostra et cor nostrum desuper, quid ait Apostolus? Mortui enim estis: Ecce ubi est radix nostra. Quando autem apparebit honor noster tanquam in foliis et fructibus, sequitur et dicit, illo apparebitis in gloria . Et erit mane. Nam modo non est mane. Tumeant modo superbi et divites hujus saeculi, impii bonis insultent, infideles fidelibus, et dicant: Quid vobis prodest quia credidistis? quid plus habetis, quia Christum habetis? Respondeant fideles, si vere fideles sunt: Nox est, nondum videtur quod tenemus. Non quiescant manus in bonis
Abbreviated transcription (Latin):
dñt. ñ s̃ u̾ba demoniũ habentis. Alii enĩ
cenent uiã scłi. ꝙ ista ad tẽpꝰ audiunt.
alii ñ frustra audiunt. s facuunt qd̾ die¬
lũ ẽ. aurib ꝑcipite qͥ habicatis orbem.
Ecũ agunt ista: incertꝰ ẽ fructꝰ. S qͥ ma¬
le agunt. & uiã scłi elig̾t: mors pastor ẽ eis.
Qͥ aũ eligunt uiã di: uita pastor ẽ eis. ue¬
niet ipsa uita uidicatura. & dãpnatura

Expanded text:
nt ista verba daemonium habentis. Alii enim tenent viam saeculi, et ista ad tempus audiunt - alii non frustra audiunt, sed faciunt quod dictum est, Auribus percipite qui habitatis orbem. Et cum agunt ista, incertus est fructus. Sed qui male agunt, et viam saeculi eligunt, mors pastor est eis: qui autem eligunt viam Dei, vita pastor est eis. Veniet ipsa vita judicatura, et damnatura
Abbreviated transcription (Latin):
tis tribulationib sẽꝑ gaudemꝰ. semꝑ tͥstes. sẽꝑ
gaudentes: q ipse dix̃. qͣsi tristes. seꝑ aũ gau¬
addit. qͣsi. Quasi sedebã. qͣsi loquebar. quasi
pͣndebã. qͣsi eqͥtabã: qͣsi disputabã. Tocũ qͣ¬
si: qr cũ euigilauerit ñ inuenit qd̾ iudebat.

Expanded text:
is tribulationibus, semper gaudentes, semper tristes: semper gaudentes, quia ipse dixit, Quasi tristes, semper autem gauaddit quasi. Quasi sedebam, quasi loquebar, quasi prandebam, quasi equitabam, quasi disputabam. Totum quasi; quia cum evigilaverit, non invenit quod videbat.
Abbreviated transcription (Latin):
Habitamꝰ ibi: si ibi aliqͥd mitimꝰ. qd̾ ibi
nos ceneat. Nemo enĩ habitat corde: nsi
unde cogitat. Inde aũ cogitat: uͥ tͥesauri¬
zat. Thesauritauit. in t̾ra cor ipsiꝰ a t̾ra ñ
recedit. Thesaurrtauit in celo: cor ipsiꝰ de
laborarȩ. S quare: ͦ Q a nox ẽ adhuc. Qͥdẽ.
nox ẽ.:ñ apparent merita iustoꝵ: & quasi
noĩat᷑ felicitas ĩpioꝵ. Tamlui uidet᷑ herba

Expanded text:
Habitamus ibi, si illuc aliquid mittimus quod ibi Habitamus ibi, si illuc aliquid mittimus quod ibi nos teneat. Nemo enim inhabitat corde, nisi unde cogitat: inde autem cogitat, ubi thesaurizat. Thesaurizavit in terra, cor ipsius a terra non recedit, thesaurizavit in coelo, cor ipsius delaborare: sed quare? Quia nox est adhuc. Quid est, nox est? Non apparent merita justorum, et quasi nominatur felicitas impiorum. Tamdiu videtur herba
Abbreviated transcription (Latin):
aiãn a corpore : incidunt in illã. uͥ aĩa se¬
parat᷑ a d̾o. H ec ẽ gͦ mors. Qͦ mͦ aũ morspaᷤ¬
cor ẽ ilł: ᷤ Si uita xp̃c ẽ: mors diabolꝰ. ha¬
bemiꝰ aũ multis locis in scriptura qr uita
qr ꝑ illũ mors. Siue enĩ illa in qua lapsꝰ
ẽ adam. ipsiꝰ ꝑsuasione hoĩ ꝓpinata ẽ. siue
ista in qua separat᷑ aĩa a corpore. ipsũ ht̃
auctorẽ : qͥ pͥmo ꝑ suꝑbiã cadens. inuidit
stanti. & morte inuisibili deiecit stantem.:
ut etiã mortẽ iusibilẽ prend̾et. Ad eũ ꝑ¬
fucura ĩmortalitate cogitamꝰ. & ñ sine cau¬
sa in fronte signũ crucis. xͥ portamꝰ: ñ ha¬
bemꝰ pastorẽ nͥ uitã. Infideliũ pastor mors:
fideliũ pastor uita. Si gͦ in inferno s̃ oues
qͥb pastor mors ẽ: in celo s̃ oues qͥb pastor
uita ẽ. Qͥ d gͥ. sIã in celo sumꝰ: In celo scdm
fidẽ. Si gͦ ñ in celo: uͥ sursũ cor: si ñ ĩ celo.
Forpore ãbulamꝰ in t̾ra: corde habitamꝰ in celo.

Expanded text:
n illam ubi anima separatur a Deo. Haec est ergo mors. Quomodo autem mors pastor est illis? Si vita Christus est, mors diabolus. Habemus autem multis locis in Scriptura, quia viquia per illum mors. Sive enim illa in qua lapsus est Adam, ipsius persuasione homini propinata est, sive ista in qua separatur anima a corpore, ipsum habent auctorem qui primo per superbiam cadens invidit stanti, et morte invisibili dejecit stantem, ut etiam mortem visibilem penderet . Ad eum pfutura immortalitate cogitamus, et non sine causa in fronte signum crucis Christi portamus, non habemus pastorem nisi vitam. Infidelium pastor mors, fidelium pastor vita. Si ergo in inferno sunt oves quibus pastor mors est, in coelo sunt oves quibus pastor vita est. Quid igitur? Jam in coelo sumus? In coelo secundum fidem. Si ergo iCorpore ambulamus in terra, corde habitamus in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
Siẽ oues in inferno posite s̃. mor pastir ẽ cis
Qͥ b ͨ ᷤ ¶ llis quoꝵ uia scandalũ ẽ ipsis. Ꝙb
Illis qͥ p̃sentia sola attendunt. dũ futura ñ
inferno: mortẽ hñt pastorẽ. Qͥ d ẽ morcem
habent pastorẽ: M ors enĩ aliqua res ẽ: aut
aliqͤ potestas ẽ. Mors nẽpe: separatio ẽ aiẽ¬

Expanded text:
inferno positae, mors pastor est eis. Quibus? Illis quorum via scandalum ipsis. Quibus? Illis qui praesentia sola attendunt, dum futura non inferno, mortem habent pastorem. Quid est, mortem habent pastorem? Mors enim aliqua res est, aut aliqua potestas e
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidẽ mandati u̾bi di. & exorcisnis in
noĩe .xͥ. ut accipiant grãm di. ut bapti¬
rent᷑. & postea redeuntes ad peiora ma¬
la que antea c̾miserant: fient illis in¬
qͥt postĩora det̾iora pͥorib. Hoc petrꝰ apłs.¬

Expanded text:
ad fidem mundati verbo Dei et exorcismis in nomine Christi, ut accipiant gratiam Dei, ut baptizentur, et postea redeuntes ad pejora mala quam antea commiserant, Fient illis, inquit, posteriora deteriora prioribus : hoc Petrus apos
Abbreviated transcription (Latin):
irruas in illũ. & ꝑdas eternã. a qͦ desidio¬
ñ debet tradi peccatori : ab illo de quo
icem dic̃. & diem hominis ñ concupiui cu
scis. Qui enĩ desidat et concupiscit diem
hoĩs qͣndo illi minatꝰ fuerit adu̾sariꝰ. qđ
collit illi diem humanũ. qr occilet eũ ꝙ
ꝑdet hanc uicã: qͥ non sꝑat aliã uitam
defic̃ & consencit inunico. Qͥ aũ audit¬
dñm dicentẽ. nolite timere eos qͥ corpꝰ
occidunt animã aũ non possunt occidẽ.
& si. tradit᷑ terra in manꝰ impii: capta t̾ra.
spc̃ euadit. S pũ euadente: & terra re¬
surget. Spc̃ mutabit᷑ ad dñmꝰ. cerra mu¬
tabit᷑ in celũ. Non enĩ aliqͥd de ipsa t̾ra
perit: que ad cẽpus tradit᷑ in manꝰ impii.
Capilli capitis ur̃i: numerati st̃. Ergo se
curitas: s si intus sit ds. Si aũ expella¬
t᷑ diabolus: admictit᷑ ds. Dominꝰ aũ ñ¬

Expanded text:
irruas in illum, et perdas aeternam. A quo desiderio noirruas in illum, et perdas aeternam. A quo desiderio non debet tradi peccatori? Ab illo de quo item dicitur: Et diem hominis non concupivi, tu scis . Qui enim desiderat et concupiscit diem hominis, quando illi minatus fuerit adversarius, quod tollat illi diem humanum, quia occidet eum, et perdet hanc vitam; qui non sperat aliam vitam, deficit, et consentit inimico. Qui auem, Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere; etsi tradatur terra in manus impii, capta terra spiritus evadit; spiritu evadente, et terra resurget. Spiritus mutatur ad Dominum, terra mutabitur in coelum. Non enim aliquid de ipsa terra perit, quae ad tempus traditur in manus impii: Capilli capitis vestri numerati sunt . Ergo est securitas, sed si intus sit Deus. Si autem expellatur diabolus, admi
Abbreviated transcription (Latin):
martyres in manib impioꝵ: quare
fecert̃ ilł quecũq uoluert: alioꝰ gla¬
dio ꝑcussert̃. alios erucifixert̃. alios
bestiis subrexert̃. alios ignib crema.¬
uer̃t. alios in cathena ducentes tabe di¬
uturna confecert̃. Certe ñ dereliquit
dñs scõs suos. Nominꝰ aũ non derelii¬
quet eũ in manib ciꝰ. Postremo ipsũ
filiũ suũ quare dimisit in manibus
iudeoꝵ: et hic tectũ aperi. si ius omĩ
uit᷑iore mẽbro constringi. ꝑueni add
dnm. audi qͥd dicat alia scriptura.
dum p̾reuidens passurũ ab impiis.
Qͥo ait. ᷤ t̾ra tͣclita ẽ in manꝰ impii. Ꝙd
ẽ. t̾ra cradita ẽ in manꝰ impii.  carexͥ¬
tͣdita e̾ in manꝰ ꝑsequentiũ. Non ibi
aũ dimisit ustũ suũ ds. De. capta: e¬
in manib impii. si illũ fecisset consentire
impio : contͣ qđ malũ orat in alio psalmo
& dic̃. ne tradas me domine a desicłio meo
peccatori. Opus ẽ ut a desidio tuo ñ tracda¬
ris peccatori. ne cũ desidas uicã p̃sentem

Expanded text:
re fecerunt illis quaecumque voluerunt? Alios gladio percusserunt, alios crucifixerunt, alios bestiis tradiderunt, alios ignibus cremaverunt, alios in catena ducentes tabe diuturna confecerunt. Certe non derelinquet Dominus sanctos suos: Dominus autem non derelinquet eum in manibus ejus. Postremo ipsum Filium suum quare dimisit in manibus Judaeorum? Et hic tectum aperi , si vis omni interiori membro constringi; perveni ad Dominum: audi quid dicat alia Scriptura, Dominum praevidens passurum ab impiis, quid ait? Terra tradita est in manus impii ? Quid est, Terra tradita est in manus impii? Caribi autem dimisit justum suum Deus: de carne capta ein manibus impii, si illum fecisset consentire impio: contra quod malum orat in alio psalmo, et dicit: Ne tradas me, Domine, a desiderio meo peccatori . Opus est ut a desiderio tuo non tradaris peccatori, ne cum desideras vitam praesentem,
Abbreviated transcription (Latin):
munionẽ unuise eccłe tenet. Q uom po
test cognoscere ubi sim ego baptiratus:
cũ cõmiuuo ipsius uix transit mare:
uerũcam̃ frẽs mei. qͥd eis dicã: suspicami¬
ni qd uultis de nob̃. Si boni sumꝰ in eccła¬
.xͥ frum̃ta sumꝰ. Si mali sumꝰ. in eccła xp̃i
palea sumꝰ: tam̃ ab area ñ discedimꝰ. Tuqͥ
uento temptationis foras uolasti. qͥd es:
Triticũ ñ collet uentꝰ de area. Exeo gͦ
ubi es: agnosce quid es. Sequit᷑. S tu
Sed peccatori inquit dic̃ dñs: utquid
cu assumis testam̃tũ meũ ꝑ os tuũ: dicat¬
hoc dominus peccatori. forte ẽ genꝰ pec

Expanded text:
munionem universae Ecclesiae tenet. Quomodo munionem universae Ecclesiae tenet. Quomodo potest cognoscere ubi sim ego baptizatus, cum communio ipsius vix transit mare? Verumtamen, fratres mei, quid eis dicam? Suspicamini quod vultis de nobis. Si boni sumus, in Ecc frumenta sumus: si mali sumus, in Ecclesia Christi palea sumus, tamen ab area non recedimus. Tu qui vento tentationis foras volasti, quid es? Triticum non tollit ventus ex area. Ex eo ergo ubi es, agnosce quid es. 20. Sed tu, inqSed peccatori, inquit, dicit Dominus: Utquid tu assumis testamentum meum per os tuum ? Dicat Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
conflictionẽ duiturnã. et ꝓpe continuã¬
iĩ cũ temptationib inimici: subu̾cere me
uolentis. Gemo apud d̃m in infirmitate
mea. & nouit qͥd parturit cor meũ. ille
qͥ nouit partũ meũ. Michi aũ minimũ
ẽ ut a uob̾ uidicer aut ab humano die.
Dicunt enĩ et quid st̃. & uñ st̃. malos hic
illos nouimꝰ ubi baptizati st̃. si nos bñ
nouer̃t. scuint: qr et nauigauimꝰ aliqͣn.
sciuint qr & ꝑegrinati sumus. sciunt qr
alii iuimꝰ. et alii redimꝰ. N on hic bapti¬
rati sumꝰ. s ubi baptiati sumꝰ eccła est.
nota uniu̾so orbi terraꝵ: & multi frẽs
et nob̃cũ baptiati st̃. Facile ẽ gͦ ħ nosse:
si qͥs fr̃m ẽ inde sollicitꝰ. Istis aũ satisfac¬
turi sumꝰ. & demonstraturi aliqͥd de tes¬
timonio eccłe cui ñ cõmunicant. merito
ñ nos nort̃ transmare baptiratos in xp̃o.
qr et transmare ñ habent. xp̃m: ille enĩ¬
tͣnsnare habet. xp̃m. qͥ & transmare com¬

Expanded text:
conflictationem diuturnam, et prope continuaconflictationem diuturnam, et prope continuam cum tentationibus inimici subvertere me volentis. Gemo ad Deum in infirmitate mea; et novit quid parturit cor meum, ille qui novit partum meum. Mihi autem minimum est, ut a vobis dijudicer, aut ab humano die, Dicunt enim, Et qui sunt? et unde sunt? malos hic illos novimus, ubi baptizati sunt? Si nos bene noverunt, sciunt quia et navigavimus aliquando; sciunt quia et peregrinati sumus; sciunt quia alii ivimus, et alii redivimus. Non hic baptizati sumus: sed ubi baptizati sumus, Ecclesia est nota universo orbi terrarum. Et multi fratres tizati sunt. Facile est ergo hoc nosse, si quis fratrum est inde sollicitus. Istis autem satisfacturi sumus, et demonstraturi aliquid de testimonio Ecclesiae, cui non communicant? Merito non nos norunt trans mare baptizatos in Christo, quia et trans mare non habent Christum. Ille enins mare habet, qui et trans mare com
Abbreviated transcription (Latin):
ritũ non negamꝰ: tantõmag̃ dm̃ qui
nob̾ ignouit laudamꝰ. Qͥd gͦ heretice di¬
mttis causam: & is ad hominẽ: Qd enĩ
ego sũ: quid sũ :ᷤ nũqͥd catholica ego sũ:ᷤ
Nũqͥd hereditas xͥ diffusa ꝑ gentes ego sũ
Sufficit mͥ ut in ea sim. Uituperas ma¬
la mea pͣterita: qͥd magnũ facis: ⁊ecu¬
rior eggo sũ in mala mea. quã tu. Qđ̃ tu
iutuꝑasti: ego dampnaui. Utinã uelles
imitari: ut error cuus fieret aliqͣndo
p̃teritꝰ. Ista st̃ mala p̃terita: que noue¬
rt᷑ maxime in ista euutate. Hic enĩ ma¬
le uximꝰ qđ ego conficeor: & quantũ
gaudeo de grã di. tantũ de meis p̾teri¬
tis timeo. Qd dicam: doleo: ᷤ dolerẽ: si
adhuc sic eẽm. S quid dicã : gaudeo: nec
hoc possũ dicere. Utinã enĩ nũquã fuissẽ.
adhuc que in me rephendant: s camen
multũ ẽ ad illos ut hoc nouerint. Mul¬
tũ enĩ ago in cogitationib meis. pugnats
adu̾sus malas suggestiones meas. & habess

Expanded text:
rum non negamus, tanto magis Deum qui nobis ignovit, laudamus. Quid ergo, haeretice, dimittis causam, et is ad hominem? Quid enim ego sum? quid sum? Numquid Catholica ego sum? numquid haereditas Christi diffusa per gentes ego sum? Sufficit mihi ut in ea sim. Vituperas mala mea praeterita, quid magnum facis? Severior sum ego in mala mea quam tu: quod tu vituperasti, ego damnavi. Utinam velles imitari, ut et error tuus fieret aliquando praeteritus! Ista sunt mala praeterita, quae noverunt, maxime in ista civitate. Hic enim male viximus, quod ego confiteor: et quantum gaudeo de gratia Dei, tantum de meis praeteritis, quid dicam? Doleo? Dolerem, si adhuc essem. Sed quid dicam? Gaudeo? Nec hoc possum dicere: utinam enim nunquam fuissem! quae adhuc in me reprehendant: sed tamen multum est ad illos ut haec noverint. Multa ago in cogitationibus meis, pugnans adversus malas suggestiones meas, et habens
Abbreviated transcription (Latin):
& audiat᷑: iste locus non erit s transit:
ut tu possis dicere. transiui & ecce ñ erat.
Qͥ d ẽ transim: ꝓfeci. ꝑueni. ad spiri¬
talia. intͣuii in scũariũ di. ut intendẽm
i nouissima. & ecce ñ erat. & quesiui e¬
ũ. & ñ est inuentus locus eius
Custodi innocentiam. Tene qͦmͦ cũ a¬
custodi innocentiã ne tͥ exceoqrieat᷑ a di¬
abolo. Sit illa certũ patͥmontũ cuũ. de
qua sunt diuites et pauꝑes. Custodi in¬
nocentiã. Q uid tͥ ꝓdest luchrũ auri:⁊
dampnũ innocentie: Custodi in nocen¬
tiã. et uide eqͥtatem. Habeto ocłos di¬
rectos ut uideas directionẽ. ñ prauos
quib malos uides & distortos. ut distor
tus & prauus uideat᷑ ds. qr fauet impiis
et ꝑsequit᷑ fideles: non uides quã tortũ
uideas. Corrige ocłos tuos & uide di¬
rectionẽ: quã directionẽ noli ad p̾senti¬
a attendere. E quid uidebis.
Quoniam st̃ reliquie hoĩ pacifico¬

Expanded text:
et audiatur. Iste locus non erit, sed transiet, et audiatur. Iste locus non erit, sed transiet, ut tu possis dicere: Transivi, et ecce non erat. Quid est, transivi? Profeci, perveni ad spiritualia, intravi in sanctuarium Dei, ut intenderem in novissima : et ecce non erat, et quaesivi eum, et non est inventus locus ejusCustodi innocentiam. Tene, quomodo cum acustodi innocentiam, ne tibi extorqueatur a diabolo. Sit illa certum patrimonium tuum, de qua sunt divites et pauperes. Custodi innocentiam. Quid tibi prodest lucrum auri, et damnum innocentiae? Custodi innocentiam, et vide directionem. Habeto oculos directos, ut videas directionem: non pravos, quibus malos vides; et distortos, ut distortus tibi et pravus videatur Deus, quia favet impiis, et persequitur fideles. Non vides quam distortum videas? Corrige oculos tuos, et vide directionem. Quam directionem? Noli ad praesentia attendere. Et quid videbis? Quoniam sunt reliquiae homini pacifico
Abbreviated transcription (Latin):
inuentꝰ locus eiꝰ : ᷤ qr tͤnsisti. Si au̾ carna¬
lit̃ cogitas. & ista t̾rena felicitas uera tibi¬
felicitas iuidet᷑. nondũ tͣnsisti: aut equał
illi es. aut infra es. Prffice et transi: et
cũ ꝓficiendo tͣnsieris. attendis eũ fide. ui¬
des nouissima ipsius. et dices tͥ. Ecce ñ ẽ
iste qui sic cunuerat: qͦmͦ si transires iuix¬
ta fumũ. Nam & hic dictũ est in isto psal¬
mo suꝑuis:. deficientes uelut fumꝰ defici¬
ent. Erigit᷑ in altũ fumꝰ. & in globũ tu¬
midũ ꝑgit. & quantomag̃ adcollit᷑. cͣnto
amplius incumescit. S cũ transieris at¬
tende post. te. ẜ ost ce enĩ fumꝰ: si est anͣ
te ds. N oli posteriora ex desiłio attende.
sic̃ atcendit uxor loth. & remansit in uia.
s respice ex despectu. & uidebis impium
nũqͣ ẽẽ: & queres locũ eiꝰ. Qs est locꝰ eiꝰ:
Qmͦ habet potestat̾e̾: habet diuitias.
habet quendã ordine̾ suũ in reb huma¬
nis. & multi ei obsequunt᷑ ut iubeat.

Expanded text:
carnaliter cogitas, et ista terrena felicitas vera felicitas tibi videtur, nondum transisti: aut aequalis illi es, aut infra es: profice, et transi; et cum proficiendo transieris, attendis eum fide, vides novissima ipsius, et dicis tibi, Ecce non est iste qui sic tumuerat; quomodo si transires juxta fumum. Nam et hoc dictum est in isto psalmo superius, Deficientes velut fumus deficient. Erigitur in altum fumus, et in globum tumidum pergit: quanto magis attollitur, tanto amplius intumescit. Sed cum transieris, attende post te: post te enim fumus, si est ante te Deus. Noli posteriora ex desiderio attendere, sicut attendit uxor Lot, et remansit in via : sed respice ex despectu, et videbis impium nusquam esse, et quaeres locum ejus. Quis est locus ejus? Quo modo habet potestatem, habet divitias, habet quemdam ordinem suum in rebus humanis, ut multi ei obsequantur, ut jubeat
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ ẽ ab initio mundi. N oli gͦ piger eẽ
flagellari: ut sis int̾ eos qͥ merent᷑ recipi.
usq adeo ille amat iudiciũ a ͣ ñ derelin¬
quet scõs suos quos flagellat ad ce̾pus. E qm̃
flagellat omnẽ filiũ quẽ recipit. nec unico
peꝑcit. in qͦ delictũ non inuenit.: qm̃ dñs a¬
mat iudiciũ & ñ derelinquet scõs suos. Qͥa
gͦ ñ derelinquet eos. forte hoc eis dabit qđ
hic amas: multos annos uiuere. senescere :
Non attendis qr si senectutẽ optas uenire: hane
optas de qua cũ uenerit conqueraris: Non
tͥ gͦ dicat aĩa uł mala. uł infirma. uł par¬
uulaꝰ qͦmͦ uerũ ẽ dominꝰ amat iudiciũ & ñ
derelinquet scõs suos: Reuera ñ derelin

Expanded text:
ratum est ab initio mundi. Noli ergo piger esse flagellari, ut sis inter eos qui merentur recipi. Usque adeo ille amat judicium, ut non derelinquat sanctos, quos flagellat ad tempus. Et quoniam flagellat omnem filium, quem recipit, nec Unico pepercit, in quo delictum non invenit. Quoniam Dominus amat judicium, et non derelinquet sanctos suos. Quia ergo non eos derelinquet, forte hoc eis dabit quod hic amas, multos annos vivere, senescere? Non attendis quia si senectutem optas venire, hanc optas de qua cum venerit conqueraris. Non tibi ergo dicat anima, vel mala, vel infirma, vel parvula: Quomodo verum est, Dominus amat judicium, et non derelin
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ laborant in terra quasi tpͣre hiemis ar¬
bores ñ habentes folia & fructũ. illo appa¬
rente tamꝗͣ nouo sole exorto. illud qͦd in
radice uiuebat: in fructib appareat. Amat
gͦ iudiciũ ille. & ñ derelinquet scõs suos.
S & si laborat sc̃s in fame. ñ illũ derelinqͣt

Expanded text:
modo laborant in terra, quasi tempore hiemis arbores non habentes fructum et folia, illo apparente tanquam novo sole exorto, illud quod in radice vivebat, in fructibus appareat. Amat ergo ille judicium, et non derelinquet sanctos suos. Sed laborat sanctus in fame? Non illum derelinquet
Abbreviated transcription (Latin):
gressus eius. Uiuat gͦ securus. & inter
impius facere : ecce. uide quid seqͥt᷑
Considerat peccator iustũ: ꝙ querit
mortificare eum. Dicit enĩ qđ in libͦ
sapiencie dic̾e p̾dictũ est. grauis ẽ no
Teciam ad uidendũ: qm̃ dissimił ẽ ali

Expanded text:
 securus, et inter us facere? Ecce vide quid sequitur: Considerat peccator justum, et quaerit mortificare eum. Dicit enim quod in libro Sapientiae dicere praedictum est: Gravis est nobis etiam ad videndum, quoniam dissimilis est ali
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio ñ int̾fuert̃: ꝓpt̾ea ñ damꝑnaue¬
rt̃. qr causam illam penitus nesciert᷑.
Ab innocentib quare te separasti: ue¬
nit huc ad ce de orbe terraꝵ que̾ uis
mel datur & ñ amittit᷑: audit. cum
potamenꝰ. nescio quis syrus. nescio qͥs pon¬
ticus. uł longiꝰ constitutꝰ. Respondes. qr ñ
habes baptismũ. Quare: lege epłas apłi
ad me datas. Uenit nescio qͥs de galatia
de ponto. uenit nescio qͥs de filadelfia.
ad quas eccłas ioħes scripsit. uenit a co¬
lõsensis . uenit a philippis. a thessaloni¬
ca: ego non habeo baptismũ ad quẽ scͥp¬
sit apłs. ꝑ quẽ cu habes: & audes legere
Depłam meã qͥ detestaris pacem meã:
indiscussa uobiscũ et intrac¬
tata remanserat. Proinde sic̃
uideo ñ qͥdem scdm dispotionẽ
nrãn. s tam̃ ñ p̃ter dispositionẽ suam:
ad reddendũ debitũ nos dominꝰ reuoca¬
uit. Intenti gͦ estote frẽs: ut si possu¬

Expanded text:
judicio non interfuerunt, propterea non damnavejudicio non interfuerunt, propterea non damnaverunt, quia causam illam penitus nescierunt. Ab innocentibus quare te separasti? Venit huc ad te de orbe terrarum baptizamel datur et non amittitur, adit cum potamenus, nescio quis Syrus, nescio quis Ponticus, vel longius constitutus. Respondes: Quia non habes baptismum. Quare? Lege Epistolas Apostoli ad me datas. Venit nescio quis de Galatia, de Ponto, venit nescio quis de Philadelphia, ad quas Ecclesias Joannes scripsit ; venit a Colossis, venit a Philippis, a Thessalonica: Ego non habeo baptismum ad quem scripsit Apostolus, per quem tu habes? Audes legere epistolam meam, qui detestaris pacem meam? indiscussa vobiscum et intractata remanserat. Proinde sicut video, non quidem secundum dispositionem nostram, sed tamen non praeter dispositionem suam, ad reddendum debitum nos Dominus revocavit. Intenti ergo estote, fratres, ut si possu
Abbreviated transcription (Latin):
primo uenimꝰ ad te de ꝓuntia tua. de
diocesi ad te ꝑtinente ep̃i: et uolumꝰ audi¬
re causã tuam. Contempsisti nos: ñ ad
nos existi. Si cimiusti nrm uidiciũ. uel
simul uidices elegerimꝰ. ñ ires ad quos tu
uelles: quancũ intersit iudete. Tunc
aũ ipsi donatiste litteris suis imꝑatorẽ
petiert ut decerneret iudices. imꝓba¬
uert eos apud qͦs uicti st̃. quos anteqͣ
uincerent᷑ postulauert̾ : dati st̃ alii ad
eoꝵ petitũ. et ibi uicti s̃. Appelauert̃
ad imꝑatorẽ. & ibi uicti st̃. Semel uis e
tus absens ẽ maximianista et tacet: et
ter uictꝰ p̾sens donatista non tacet: sed
de numero contendis cũ maximianis¬
tis ut dixi. faueo tibi .ccc. uiri & decẽ
plures st̃ quã centũ. uł qͦd fuert qui
dampnauert̃ a parte maximiani pri
ponderis apud te habere putas. s dic¬
turus es mͥ. Nũqͥd donatistas milia
Optime ñ dãpnauert̃. Quare ñ dãp¬
nauert̃. qr iudicio ñ int̾fuert̃. Si

Expanded text:
primo venimus ad te de provincia tua, de primo venimus ad te de provincia tua, de dioecesi ad te pertinente episcopi; et voluimus audire causam tuam: contempsisti nos, non ad nos existi. Si timuisti nostrum judicium, vel simul judices eligeremus, non ires ad quos tu velles. Quantum intersit, videte. Tunc autem ipsi Donatistae litteris suis Imperatorem petierunt, ut decerneret judices: improbaverunt eos apud quos victi sunt, quos antequam vincerentur postulaverunt: dati sunt alii ad eorum petitum, et ibi victi sunt: appellaverunt ad Imperatorem, et ibi victi sunt. Semel victus est absens Maximianista, et tacet: et ter victus praesens Donatista non tacet? 23. Sed de numero contendis cum Maximianistis. Ut dixi, faveo tibi. Trecenti decem plures sunt quam centum, vel quot fuerunt qui damnaverunt a parte Maximiani Primponderis apud te habere putas? Sed dicturus es mihi: Numquid Donatistas millia Optime, non damnarunt. Quare non damnarunt? Quia judicio non interfuerunt. Si
Abbreviated transcription (Latin):
bagaitani concilii. Prsus totũ concedimꝰ
male ce dampnauert̃ maximianiste. ma¬
le dãpnauert᷑ et illi pͥores ur̃i cecilianũ.
tu purgasti te apud gabai. purgauit
se ille in tͦnsmarino iudicio. Consensit
huic udicio uniu̾sus orbis t̾raꝵ: qͥd dic¬
turꝰ es:Plures sumꝰ nos quã maximianis¬
te. E stote plures: de numero gͥ agamꝰ.
uidete quantũ int̾ sit. Absente te dãp¬
nauert̃ maximianiste: cũ ad eos exire
noluisses. Hoc qͥdẽ simile sic & illi camp¬
nauert absentẽ cecilianũ. cũ factionẽ eoꝵ
deuitasset: s tu rursus in absentes illos
fecisti dici sententias in concilio bagaita¬
no. At uͭ cecilianꝰ p̃sens: adu̾sario p̃sente
purgatꝰ ẽ. Deinde alia maga differen¬
tia uidices numidas apud quos te. pur¬
gares. tu ipse audisti. tu consticusti: ma¬
ximianiste illos non petiert̃. A pud eos aũ
a ceciliano donatus uictus ẽ.: quos pars
donati uidices postulauerat. Respondeis
tibi mͦ maximianiste. et iure dñt. Nos

Expanded text:
totum concedimus. Male te damnaverunt Maximianistae: male damnaverunt et illi priores vestri Caecilianum. Tu purgasti te apud Bagai: purgavit se ille in transmarino judicio. Consensit huic judicio universus orbis terrarum. Quid dicturus es? Plures nos sumus quam Maximianistae. Estote plures: de numero ergo agamus: vide quantum intersit. Absentem te damnaverunt Maximianistae, cum ad eos exire noluisses: Hoc quidem simile, sic et illi damnaverunt absentem Caecilianum, cum factionem eorum devitasset: sed tu rursus in absentes illos fecisti dici sententias in concilio Bagaitano: at vero Caecilianus praesens adversario praesente purgatus est. Deinde alia magna differentia: judices Numidas apud quos te purgares, tu ipse adisti, tu constituisti, Maximianistae illos non petierunt: apud eos autem a Caeciliano Donatus victus est, quos pars Donati judices postulaverat. Respondent tibi modo Maximianistae, et jure dicunt: Nos
Abbreviated transcription (Latin):
ens. uos me coegistis : tam̃ fres ante oĩa
custodite hereditatẽ nr̃am. de qua se¬
curi sumꝰ in testam̃to patris nr̃i eẽ. Non
in aliqua carta friuola alicuiͦ hominiᷤᷤ
s in testam̃to patris nr̃i. inde securi su¬
mꝰ qr qui fec̃ testam̃tũ uiuit: qͥ feẽ tes¬
tam̃tũ heredi suo. ipse iudicauit de
cestam̃to suo in reb humanis. Alius:
testator: aliꝰ iudex. S tam̃ qr tenet
testam̃tu iuncet apud uidice̾ alterũ:
secura est nr̃a uctoria. cũ ille iudica¬
uit qͥ cestatꝰ est: et si enĩ mortuͣs ẽ. xp̃e
ad tempus : s iam uiuit in et̾nũ. Loqͣn¬
t᷑ enĩ adu̾sũ nos quiquid uolunt: nos di¬
ligamꝰ illos et nolentes. Nouimꝰ enũ frẽs
noiumꝰ linguas eoꝵ. ꝓpt̃ qđ eis ñ irasca¬
mͦ. patienter ferte nob̾cũ: uident enim
in causa nichil se habere et linguas con¬
u̾tunt in nos. et incipuint de nob̃ dice
mala que multa sciunt. multa & que

Expanded text:
ens, vos me coegistis . Tamen, fratres, ante omnia ens, vos me coegistis . Tamen, fratres, ante omnia custodite haereditatem nostram, de qua securi sumus nos in testamento Patris nostri esse: non in aliqua charta frivola alicujus hominis, sed in testamento Patris nostri. Inde securi sumus; quia qui fecit testamentum, vivit: qui fecit testamentum haeredi suo, ipse judicabit de testamento suo. In rebus humanis alius est testator, alius judex: et tamen qui tenet testamentum, vincit apud judicem alterum, secura est nostra victoria, cum ille judicabit qui testatus est! etsi enim mortuus est Christus ad tempus, sed jam vivit in aeternum. 19. Loquantur ergo adversus nos quidquid volunt: nos diligamus illos et nolentes. Novimus enim, fratres, novimus linguas eorum: propter quas eis non irascamur, patienter ferte nobiscum. Vident enim in causa se nihil habere, et linguas convertunt in nos, et incipiunt de nobis dicere mala, multa quae sciunt, multa quae
Abbreviated transcription (Latin):
Salus aũ iustoꝵ a. domino & ꝓtector eoꝵ
Ẽin tp̃re tribulationis. & adiuuabit
eos dñs & eruet eos. & eximet eos a
peccatorib. Tolerent gͦ mͦ peccatores
iusti. tolerent frum̃ta ⁊izania. coler&
triticũ paleã: qr ueniet tẽpus separa¬
tionis & eximet senĩ bonũ ab eo qđ ig¬
ni consumet. Illud in horreũ mittet᷑.
illud aũ in eternã conflationẽ: qr idõ
simul fuert̃ primo uistꝰ & iniustꝰ. ut
ille supplantaret᷑. ille. ꝓbaret᷑ : postea
aũ ille dampnaret᷑. ille coronaretur.
Deo grãs frẽs reddimꝰ debitũ in nomi¬
ne .xͥ: s nos caritas debitores semꝑ tene.
Illa enĩ una ẽ: que et si cottidie red¬
dit᷑. semꝑ debet᷑. Multa diximꝰ adu̾sus
donatistas. multa recitauimꝰ. uob̾. mul¬
tas car tas. multa p̾ter canonẽ scriptu¬
rã. ilł cogentib : nã & si rep̃hendent hec
qr uob̾ talia legimꝰ. nos rep̃hendam᷑ cũ
uos instruamini. Possumꝰ enĩ eis o in
hac parte sic respondere. factꝰ sũ insipi¬

Expanded text:
us autem justorum a Domino, et protector eorum est in tempore tribulationis: et adjuvabit eos Dominus, et eruet eos, et eximet eos a peccatoribus. Tolerent ergo modo peccatores justi, tolerent frumenta zizania, toleret triticum paleam; quia veniet tempus separationis, et eximetur semen bonum ab eo quod igni consumetur: illud in horreum mittetur, illud autem in aeternam conflagrationem; quia ideo simul fuerunt primo justus et injustus, ut ille supplantaret, ille probaretur; postea autem ille damnaretur, ille coronaretur. 18. Deo gratias, fratres, reddidimus debitum in nomine Christi; sed nos charitas debitores semper tenet. Illa enim una est, quae et si quotidie redditur, semper debetur. Multa diximus adversus Donatistas, multa vobis recitavimus, multas chartas, multa praeter canonem Scripturarum, illis cogentibus. Nam et si reprehendent haec, quia vobis talia legimus; nos reprehendamur, dum vos instruamini. Possumus enim eis et in hac parte sic respondere: Factus sum insipi
Abbreviated transcription (Latin):
aliud. S uꝑ cathedrã moysi. sederunt
scribe & pharisei. Que dñt facite.
que aũ faciunt faciunt facere nolite.
Uides qr in cathedra moysi cui succesit
cathedra xp̃i. sedent et mali: & tam̃
dicendo bona ñ obsunt auditoribus. iᷤ¬
Quare tu ꝓpt̃ malos ipsam cathedram
dimisisti. redi ad pacẽ: redi ad ͤ cordiã
que te ñ offend̃. Si bona loquor & bo¬
ia facio. imitare me: si aũ ñ facio qđ
dico. habes consiliũ dñĩ. que dico fac
quȩ aũ facio noli facere: tam̃ a cathe¬
dra catholica noli discede. E cce ituri
cinan suã portat: rationẽ redditur
ẽ do. In bonis eũ noui: si malus ẽ ip¬
se nouit. si bonꝰ ẽ. nec sic spes mea est.
hoc añ oĩa didici in catholica: ut spes
mea ñ sit in hoĩe. Mlerito gͦ uos hoĩes
rep̃henditis: qr sp̃e urãm in hoĩem po¬
suistis. Gerte cũ rep̃hendint nos: con¬

Expanded text:
sederunt Scribae et Pharisaei; quae dicunt facite, quae autem faciunt, facere nolite . Vides quia in cathedra Moysi, cui successit cathedra Christi, sedent et mali: et tamen dicendo bona non obsunt auditoribus. Quare tu propter malos ipsam cathedram dimisisti? Redi ad pacem, redi ad concordiam quae te non offendit. Si bona loquor, et bona facio, imitare me: si autem non facio quod dico, habes consilium Domini; quae dico, fac; quae autem facio, noli facere; tamen a cathedra catholica noli discedere. Ecce in nocinam suam portat, rationem redditurus est Deo: in bonis eum novi; si malus est, ipse novit; si bonus est, nec sic spes mea est. Hoc ante omnia didici in Catholica, ut spes mea non sit in homine. Merito ergo vos homines reprehenditis, quia spem vestram in homine posuistis. Certe cu
Abbreviated transcription (Latin):
ut discedatis ab oĩ hoĩe inordinate am¬
bu lante. atq adeo non ĩmemores pu¬
ritatis eccłe. conducibile existimauimꝰ
tractatoria comouere: ut eiꝰ õs cõmu¬
nionẽ utpote dampnati horreant dili¬
genti cura. Ipse enĩ de suo interitu.
rationẽ reddet : qͥ ħ nr̃m decretũ ñ au¬
diendo temptauerit uolare. P lacuit
u̾tendũ reseruet᷑ sub eo: ut qͥꝙ sacer¬

Expanded text:
ut discedatis ab omni fratre inordinate ambulante » . Atque adeo non immemores puritatis Ecclesiae, conducibile existimavimusTractatoria commonere, ut omnes ejus communionem, utpote damnati, diligenti cura horreant. Ipse enim de suo interitu rationem reddet, qui hoc nostrum decretum non audiendo tentaverit violare. Placuit vertendum reservetur sub eo, ut quic
Abbreviated transcription (Latin):
bent aliqtia eremplãtias & cũr iudicabit
eũ. iudicabit᷑ illi Ilttañ dictũ ẽ. cũ ui¬
diciũ fit: de illo. Possumꝰ eniͣ sic loqui. ut
dicamꝰ hõi. Iudica mͥ. idẽ. audi causam
meã. Cũ gͦ ceꝑit audire causã uisti sui
ds. qm̃ oportet om̃s exhiberi ante tribu¬
nal. xp̃i. & stare. ut illic recipiat. tinꝰqͥsq
que ꝑ corpus gessit. siue bonũ siue malũ:
quando gͦ uentũ fuerit ad illud iudici¬

Expanded text:
liqua exemplaria, Et cum judicabit eum, judicabitur illi. Illi autem dictum est, cum judicium fit ac illo: possumus enim sic loqui ut dicamus homini, Judica mihi, id est, audi causam meam. Cum ergo coeperit audire causam justi sui Deus; quoniam oportet omnes exhiberi ante tribunal Christi, et stare, ut illic recipiat unusquisque quae per corpus gessit, sive bonum sive malum ; quando ergo ventum fuerit ad illud