comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iieronimꝰ dic̃: Discat aliqͣndo
reticere: qui nũqͣm loqui didi
cit: Ambrosius dic̃: Est homo
qui silentiũ affectat quidem: s
cor eiꝰ multum se condempnat:
Iste talis multũ loquit᷑. Et ẽ aliꝰ
qui amane usq aduesꝑum lo¬
quit᷑: & cum discretione silentiũ
magnum custodit: Gregorꝰ dĩe:
quaris: & considera qͣndo dicas:
Tempore congruo loquere.tẽpo¬
re congruo tace. Non loquarsͤ:
nͥ int̾rogatus fueris: Non dicas.
prius quã audias: Int̾rogatio:
guosus homo imꝑitꝰ ẽ: sapiens
Breuis sermo scientiam facit.
Loqui multum: stultitia ẽ uox
enĩ insipientis: in multiplica¬
neat gͥ in u̾bo mensura: in sermo¬
ne sit statera: Semꝑ uerba tua
sint moderata Modum loquẽ¬
lige audire. qͣm dicere: plus au¬
cultare. qͣm loqui: In principio
audi: loquere nouissimꝰ fĩnis:
plus habet honoris: Melior ẽ no¬
uissimus sermo: qͣm primꝰ. Sasi¬
liuis dĩc. In conuentu noli ꝓfer¬
re sermonẽ: s oportuna uerba

Expanded text:
IERONYMUS. Discat aliquando recte cessare, qui nunquam didicit loqui. AMBROSIUS. Est homo qui silentium affectat quidem, sed ejus cor multum se condemnat. Iste talis multum loquitur. Et est alius qui a mane usque ad vesperum loquitur, et cum discretione silentium magnum custodit. GREGORIUS. Nonquaris, considera quando dicas. Tempore congruo loquere: tempore congruo tace. Non loquaris nisi interrogatus fueris: non dicas priusquam audias: interrogatio guosus homo imperitus est, sapiens Brevem sermonem scientia facit. Loqui multum stultitia est. Vox enim insipientis in multiplicaneat igitur in verbo mensura, in sermone sit statera. Semper verba tua sint moderata, modum loquenlige audire quam dicere; plus auscultare quam loqui. In principio audi et loquere. Novissimus finis plus habet honoris. Melior est novissimus sermo quam principium. BASILIUS. In conventu noli proferre sermonem, sed opportuna verba
Abbreviated transcription (Latin):
os suum: custodit animã suã
Qui autẽ in consideratꝰ ẽ ad lo¬
quendum: sentiet malum:
clantia: Ubi autẽ uerba st̃ plu¬
runa: ibi frequens egestas:¬
Ipse dic̃: Lingua placabilis lig¬
num uite: que autẽ immocda¬

Expanded text:
os suum, custodit animam suam . Qui autem inconsideratus est ad loquendum, sentiet mala, ndantia . Ubi autem verba sunt plurima, ibi frequens egestas . Lingua placabilis, lignum vitae. Quae immodera
Abbreviated transcription (Latin):
quacitatẽ: extinguit maliciã
Neiteres uerbum neqͣm & clu-¬
rum: & ñ minoraberis: Ipse¬
dic̃: Est qͥ labitur in lingua
sua: s ñ ex animo: Quis ẽ enĩ
qui ñ deliquerit inlingua
sua: Itẽ dic̃ Est qui emittit
uerbum certum: enarrans ue¬
tacens qui inuenit᷑ sapiens:

Expanded text:
uacitatem, exstinguit malitiam . Ne iteres verbum nequam et durum, et non imminoraberis . Est qui labitur in lingua sua, sed non ex animo . Quis est enim qui non deliquerit in lingua sua ? Est qui emittit verbum suum, et narrans vetac
Abbreviated transcription (Latin):
ad regimen talem erga disci¬
plinam subdlitoꝵ prestare se debet:
ut ñ solum auctoritate uerum etiã
humilitate clareat. S tamenita
erit ineo uirtus humilitatis. ne dis¬
soluat᷑ uita subditoꝵ iniitiis: atq
ita auetoritas aderit potestatis: ne
ꝑtumorem cordis seueritas existat
immoderationis: Hec ẽ inclĩ sacer¬
clotib uera discretio: qua nec ꝑlib̾¬
tatem suꝑbi nec ꝑhumilitatẽ remis¬
si sunt: Hinc ẽ qd̾ scĩ cum multa con¬
stantia redarguerunt etiam princi¬
pum uitia: In quib cum summa
eẽt humilitas: loco tamen necessa¬
rio libere transgressores increpa
ditis nos oportet animo eẽ humi¬
liores: qm̃ facta subclitoꝵ iudican¬
tur a nobis: nr̃a uͦ cłs iudicat: ag¬
noscat ep̃c seruum se ẽẽ plebis ñ
dñm: uerum hoc caritas ñ concli¬
xliii. De doctrina &

Expanded text:
ad regimen, taliter erga disciplinam subditorum praestare se debet, ut non solum auctoritate, verum etiam humilitate clarescat. Sed tamen ita erit in eo virtus humilitatis, ne dissolvatur vita subditorum in vitiis; atque ita auctoritas aderit potestatis, ne per tumorem cordis severitas existat immoderationis. Haec est enim in Dei sacerdotibus vera discretio, qua nec per libertatem superbi, nec per humilitatem remissi sunt. Hinc est quod sancti cum multa constantia redarguerunt etiam principum vitia, in quibus cum summa esset humilitas, loco tamen necessario libere transgressores justitiaditis nos oportet animo esse humiliores, quoniam facta subditorum judicantur a nobis, nostra vero Deus judicat. 3. Agnoscat episcopus servum se esse plebis, non dominum; verum hoc charitas, non condiXLIII. De doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
Et si pietas ꝓdefunctis fidelib¬
flere debeat: fides tamen ꝓ eis
lugere uetat: Illi enĩ deploran¬
di st̃ in morte. quos miseros
infernꝰ exhac uita recipit: ñ
qͦs celestis aula letificandos in¬
cludit: Iosephus ait: Nemo
poterit retusare euentum: qͦm
uel casus intulerit. uł dei uo¬
luntas signauerit.

Expanded text:
Et si pietas pro defunctis fiEt si pietas pro defunctis fieri habeatur, fides tamen pro ipsis lugere vetat. Illi enim deplorandi sunt in morte, quos miseros infernus ex hac vita recipit, non quos coelestis aula laetificans includit. JOSEPHUS. Nemo poterit recusare eventum quem vel casus intulerit, vel Dei voluntas signaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩc: Nemo enim nr̃m sibi ui¬
uit: & nemo sibi morit᷑. Si enĩ
mur. dño morimur.. Salomõ¬
dic̃ Memoria iusti cum laudib:
& nomen improꝵ putrescet: Mor¬
tuo homine impio: nulla erit ul¬
tuo ñ ꝓhibeas grãm: Cũm lugen¬
tib ambula,. Non de pigeat ui¬
sitare infirmum: exhis enĩ in
dilectione uersaberis. Noli de
mortuo gaudere: sciens qm̃ om̃s
precidit medicus: Sic & rex ho.
die ẽ: & cras morit᷑: Cum enĩ mo¬
riet᷑ homo hereclitabit serpenteᷤͤ:
bue hereditatem tuam: fili in
rit᷑. ñ tam plangendus ẽ qo̾ hac
luce caruit: qͣm congratulanclũ
ẽ ei qd̃ de tantis malis euasit:
Oregoriꝰ dic̃: Sic̃ electos beatitu¬
do letificat: ita credi necesse ẽ qd̃¬
adie exitus sui ignis rȩꝓbos exu¬
rat: Tunc maligni sp̃s egreclien¬
te anima oꝑa sua requirunt:
tunc mala qͥue suaserunt replicãt⁊
ut sociam ad tormentum trahant:
Hisidorus dic̃: Iniquus post
mortem ducit᷑ truciandus: Itꝰ
uͦ dormit pꝰ laborem securus:

Expanded text:
 Nemo enim nostrum sibi vivit, et nemo sibi moritur . Sive enim mur, Domino morimur . SALOMON. Memoria justi enim laudibus, et nomen impiorum putrescit . Mortuo homine impio, nulla erit ultuo non prohibeas gratiam . Cum lugentibus ambula, non te pigeat visitare infirmum . Ex his enim in dilectione versaberis . Noli de mortuo inimico gaudere, sciens quoniam omnes bredie est, et cras morietur . Cum enim moritur homo, haereditabit serpentes, ibue haereditatem tuam . Fili, inmoritur, non tam plangendus est quod hac luce caruerit, quam congratulandus est quod de tantis malis evaserit. GREGORIUS. Sicut electos beatitudo laetificat, ita credi necesse est, quia die exitus sui ignis reprobos exurat. Tunc maligni spiritus egrediente anima, sua opera requirunt: tunc mala quae suaserunt, replicant, ut secum eam ad tormenta trahant. ISIDORUS. Iniquus post mortem ducitur cruciandus, justus vero dormit post laborem securus.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ĩsit: Q tẽpꝰ penitẽtie datũ negligit: frut᷑
ante tribiinal xp̃i preces effundit:
festinare debet ad clm conuertendo
unusqͥsq clum pot̾: ne si dum pot̃
noluerit.⁊ omĩno cum tarde uolu

Expanded text:
quod jussit. Qui tempus poenitentiae datum sibi negligit, frustra quod jussit. Qui tempus poenitentiae datum sibi negligit, frustra ante tribunal Christi preces effundit. Festinare debet ad Deum convertendo unusquisque, dum potest, ne si, dum potest, noluerit, omnino cum tarde volu
Abbreviated transcription (Latin):
Prandium malum ñ ius hab̾e
longum:⁊ et uitam longam us
habere malam: Hillam emis. ⁊¬
bonam cdlesicleras: uxorem uis du¬
cere÷ bonam queris: filios uasci
uis: bonos optas: E ut etiam de
reb uilissimis loquar: caligas emĩ
et ñ uis malas: ꝙ uitam amas ma¬
lam: Quid te offendit uita tua.
qͣm solam ius malam: ut inter
omĩa bona tua solus sis malus:
Ne tarcles conuerti ad cdnm̃: &
ne differas declie in diem: Her¬
ba clei sũt ñ mea: ñ a me hec audis¬
ti: s ego tecum audio a dũo for¬
te respondes: cras. cras: Ouox cor¬
uina: Coruus ñ redit ad arcam:
columba redit: Si enĩ tunc uis
penitentiam agere. qͣndo pecca¬
re ñ potes: peccata te climisert̃. ñ
tu illa: Satis alienꝰ a fide ẽ: qͥ ad
agenclam penitentiam tempꝰ se¬
nectutis expectat: Metuendum
ẽ: ne dum sꝑat miscłiam: inci¬
niam inueniet: qͥ mͦ aptum uenie
tempꝰ ꝑdidit: Ibi iam a cdõ ñ pot̃
mereri qd̾ petit: qͥ hie noluit audire

Expanded text:
Prandium longum non vis habere Prandium longum non vis habere malum, et vitam longam vis habere malam? Villam emis, bonam desideras; uxorem vis ducere, bonam quaeris; filios nasci vis, bonos optas; et ut jam de rebus vilissimis loquar, caligas emis, et non vis malas, et vitam amas malam? Quid te offendit vita tua, quam solam vis malam, ut inter omnia bona tua solus sis malus? Ne tardes converti ad Dominum, et ne differas de die in diem . Verba Dei sunt, non mea: non a me haec audisti, sed ego tecum audio a Domino. Forte respondes: Cras, cras. O vox corvina. Corvus non redit ad arcam, columba redit. Si ergo tunc vis poenitentiam agere quando peccare non potes, peccata te dimiserunt, non tu illa. Satis alienus a fide est, qui ad agendam poenitentiam tempus senectutis exspectat. Metuendum est ne, dum sperat misericordiam, inciniam inveniet, qui male aptum ven Ibi jam a Deo non potest mereri quod petit, qui hic noluit audire
Abbreviated transcription (Latin):
inlitteris duinitꝰ inspiratis dictũ:
tardat conuerti ꝑiculum facit aĩe
sue: qͥa mors ñ tarclat:. Que si tar¬
dantem conuerti mueniet: ad tor¬
cogitare conuersione: et hodier¬
nam negligerez. Quid tu peccator
conuerti dissimulas ⁊ et ñ metuis
ne tͥ mors repentina subripiat di¬
em conuersionis:. Nonne homi¬
nes subito moriunt᷑:: Si bonum
est peccata dimittere & ad dm
conuerti: cito fiat: Ds̃ tͥ ꝓmittit
remissionem conuertenti a pec
catis: securitatẽ ñ ꝓmisit diu
uiuendi: Icło conuertat se citiꝰ
unus qͥsq ad łm: et cum in ue¬
nerit eum. derelinquat impiꝰ
uiam suam: Si subito intrat
dies extremus. perit dilatio:
et restat dampnatio: Perire ñ
uis: redi ad dnm̃ et uiues. No¬
li desperare de uenia peccatoꝵ:
nec de uita longiore confidere:
Conuertere gͦ: et penitentiam
age: Cras inquies conuertam:
hodie: forte dicis: longa erit
uita mea: Dicam: Si longa erit
bona sit: si breuis et ipsa bona
sit S qͥs ferat malum longũ:

Expanded text:
in litteris divinitus inspiratis dictum: tardat converti, periculum facit animae suae, quia mors non tardat . Quae si tardantem converti inveniet, ad torcogitare conversione, et hodiernam negligere. Quid tu peccator converti dissimulas, 135 et non metuis, ne tibi mors repentina subripiat diem conversionis? Nonne homines subito moriuntur? Si bonum est peccata dimittere, et ad Deum converti, cito fiat. Deus tibi promittit remissionem convertenti a peccatis, securitatem tibi non promisit diu vivendi. Ideo convertat se citius unusquisque ad Deum, et cum invenerit eum, derelinquat impius viam suam. Si subito intrat det restat damnatio; perire non vis, redi ad Deum et vives; noli desperare de venia peccatorum, nec de vita longiore confidere. Convertere ergo et poenitentiam age. Cras, inquies, convertam; hodie. Forte dicis: Longa erit vita mea. Dicam: si longa erit, bona sit; si brevis, et ipsa bona sit; sed quis ferat malum longum.
Abbreviated transcription (Latin):
ieut iniqui & peccatores mi¬
nisterium sacerdotale assequi
ꝓhibent᷑: ita in clocti s imꝑiti a ta¬
si officio retrahunt᷑: Illi enim exem¬
plis suis uitam bonoꝵ corrumpunt:
isti ignama sua iniqͦs corrigere nes¬
ciunt. Quid enĩ docere poterunt:
qd̾ ipsi ũ clidicert̃: Desinant locum
cdocendi susciꝑe: qͥ nesciunt docere:
Ignorantia qͥppe presulum: uite con
gruit subiectoꝵ: Cecus enĩ si ceco clu¬
catum prebeat: ambo in foueam ca
pastores ignorauert intelligentiam:
Et̃ iterum: Speculatores eiꝰ ceci om̃s:
id ẽ imꝑiti epĩ: Nesciert̃ in qͥt uni¬
uersi. canes muti ñ ualentes latrare:
hoc ẽ plebes commissas ñ ualentes
resistendo malis ꝑuerbum doctͥne

Expanded text:
icut iniqui et peccatores ministerium sacerdotale assequi prohibentur, ita indocti et imperiti a tali officio retrahuntur. Illi enim exemplis suis vitam bonorum corrumpunt; isti sua ignavia iniquos corrigere nesciunt. Quid enim docere potuerunt, quod ipsi non didicerunt? Desinat locum docendi suscipere, qui nescit docere. Ignorantia quippe praesulum vitae non congruit subjectorum. Caecus enim si caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadpastores ignoraverunt intelligentiam. Et iterum: Speculatores caeci omnes, id est, imperiti episcopi, nescierunt, inquit, universi, canes muti, non valentes latrare , hoc est, plebes commissas non valentes resistendo malis per verbum doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm doctrina: clarere debet ec¬
cłiasticus doctor: Nam doctrina si¬
ne uita arrogantem reddit: uita
sine doctrina inutilem facit: Sacer¬
dotis predicatio oꝑib confirmanda
ẽ: ita ut quos docet uerbo: instru¬
at exemplo: Nera ẽ enim cloctrina
illa: qmͣ uiuendi sequit᷑ forma: Nlã
nichil turpiꝰ ẽ qm si bonum qd̾ qͥsq
sermone p̾dicat: explere oꝑe negli¬
gat: Tunc enĩ predicatio utiliter ꝓ¬
fertꝰ: qnͣdo efficacit̾ ad impletͣ᷑: ¶nꝰ¬
quisq doctor & bone accionis. &bo¬
ne predicationis habere debet stu¬
dium: Nam alterum sine altero:
ñ facit ꝑfectum: S p̾cedat iustus be¬
nefacere: ut sequenter possit bene
docere: Sicut in numinisina metal¬
lum & figura et ponclus in quirit᷑:
ita in omni doctore eccłastico qͥd se¬
quat᷑ qͥd doceat. quomͦ uiuat: ꝑ
qualitatem gͥ metalli doctrina: ꝑ
figuram similitudo patrum: ꝑ pon¬
dus utilitas clesignatur: Qui gͦ
abhis trib discrepauerit: ñ metal¬
lum. s terra erit:¬

Expanded text:
m vita clarere debet ecclesiasticus doctor. Nam doctrina sine vita arrogantem reddit, vita sine doctrina inutilem facit. Sacerdotis praedicatio operibus confirmanda est, ita ut quod docet verbo instruat exemplo. Vera enim est illa doctrina quam vivendi sequitur forma. Nam nihil turpius est, quam si boue praedicat, explere opere negligat. Tunc enim praedicatio utiliter pfertur, quando efficaciter adimpletur. Unusquisque doctor, et bonae actionis et bonae praedicationis habere debet studium; nam alterum sine altero non facit perfectum: sed praecedat justus bene agere, ut sequenter possit bene docere. Sicut in numismate metallum, figura et pondus inquiritur; ita in omni doctore ecclesiastico, quid sequatur, quid doceat, quomodo vivat. Per qualitatem igitur metalli, doctrina; per figuram, similitudo patrum; per pondus, humilitas designatur. Qui ergo ab his tribus discrepaverit, non metallum, sed terra erit
Abbreviated transcription (Latin):
principent
legib obtemꝑare sius: Tunc enĩ
iura sua abomnib custodiencla
estimet: quando et ipse illis re¬
uerentiam p̾bet: Principes legib
tenent᷑ suis: nec in se possunt
dampnare iura: que in subiectis
constituunt: Iusta ẽ enum uocis
eoꝵ auctoritas: si qd̾ popłis ꝓhi¬
bent. sͥ licere ñ patiantur. Sub re¬
ligionis disciplina. scłi potestates
sub iectest̃: et qͣmuis culiine
ficlei tenentur astricte: ut et fi
et ipsam fidei preclicationem mo¬
rib boms conseruent. Lui i.
de disciplina prineipum in

Expanded text:
principem legibus obtemperare suis. Tunc enim jura sua ab omnibus custodienda existimet, quando et ipse illis reverentiam praebet. Principes legibus teneri suis, nec in se posse damnare jura quae in subjectis constituunt. Justa est enim vocis eorum auctoritas, si quod populis prohibent, sibi non licere patiantur. Sub religionis disciplina saeculi potestates subjectae sunt. Et quamvis culmine  fidei tenentur astricti, ut fidem et ipsam fidei praedicationem moribus bonis conservent. CAP. 44. - De disciplina regum in
Abbreviated transcription (Latin):
marciclo. furore plenꝰ in uidus cle¬
monstrat᷑. Hir benignꝰ etiam si pa¬
tiat᷑ ui iuiriam: ꝓnichilo ducit:
aꝓximo. contumelias arbitrat᷑. Qͥ
enĩ ampleccit᷑ pacem: ĩumentis sue
hospicio mausionẽ p̾parat xp̃o: qͥa
sueuit: Si qͥs tͥ intulerit mala:
ne uł irascaris. s dole potiꝰ ꝓ eo:
qͥa cłs illi irascit᷑:. Hysidorus dic̃:
Non pot̃ aut̃ eẽ in pace: qͥ spem
suam ponit inhomine. Qui uite

Expanded text:
marcido et furore pleno invidus demarcido et furore pleno invidus demonstratur. Vir benignus etiamsi patiatur injuriam, pro nihilo ducit. audiens a proximo, contumeliam arbitratur. Qui enim amplectitur pacem in mentis suae hospitio, mansionem praeparat Christo; scere. Si quis tibi intulerit mala, ne irascaris; sed dole potius pro eo, quia Deus illi irascitur. ISIDORUS. Non autem potest esse in pace qui spem suam ponit in homine. Qui vitae
Abbreviated transcription (Latin):
siclerat in retributione: tamen
uires pensat impondere: Qnͣtũ
lata mens fuerit ꝑ amorem: tan¬
tũ erit & paciens ꝑlonganimi¬
tatem. Tantum qͥsq portat ꝓxi¬
mũ: qͣntum amat: Si enĩ amas:
portas: Desistis amare: clesistis¬
& tolerare: Quem enĩ minꝰ cdili¬
gimus: minꝰ etiam et coleranꝰ:
Irruente fastidio: citiꝰ facta ꝓxi¬
mi ad ducunt᷑ ingrauitudinẽ
ponderis: qͥa nos ũ leuigat pen¬
rũ merebit᷑. In uidus autẽ: par¬
ticeps demonioꝵ efficiet᷑: Qui
pacient̾ tolerat mala: in fut᷑o
coronam merebit᷑: Pax enĩ ef¬
fugat discordias : inuidia aut̃
copulat eas: Sic̃ pax secreta ñ¬
tis illuminat: ita in uidia õc¬
culta cordis obcecat: Hono paci¬
ficus: securam possiclet mentẽ:
Inuidus autẽ: intribulatione
ẽ semꝑ. fili si cupis pacientiam
habere: moneo pͥmum de ipsũ.
ut ad mandata diuina excites m̃tẽ
tuam: Ex habunclantia leticie pa¬
cificus homo liuoscit᷑: & exuultu

Expanded text:
siderat in retributione, tamen siderat in retributione, tamen vires pensat in pondere. Quantum laeta mens fuerit per amorem, tantum erit et patiens per longanimitatem. Tantum quisque portat proximum, quantum amat: si enim amas, portas; si desistis amare,  tolerare. Quem enim minus diligimus, minus etiam toleramus, quia, irruente fastidio, citius facta proximi adducuntur in gravedinem ponderis quae nobis non levigat penrum merebitur; invidus autem particeps daemoniorum efficietur. Qui patienter hic tolerat mala, in futuro gloriam merebitur. Pax enim effugat discordias, invidia autem copulat eas. Sicut pax secreta mentis illuminat, ita invidia occulta cordis obcaecat: homo autem pacificus securam possidet mentem. At invidus in tribulatione est semper. Fili, si cupis patientiam habere, moneo primum teipsum ut ad mandata divina excites mentem tuam. Ex abundantia laetitiae pacificus homo dignoscitur, et ex vultu
Abbreviated transcription (Latin):
dunt: ad nocendum parati. cũ
nocencli tempꝰ inuenerint:
que a cdo: aliqͥndo quie ab antiqͦ¬
aduersario: aliqͣndo q̃ a pxi¬
mo sustinemꝰ: Apximo namq
ꝑsequtiones dampna & con¬
tumelias: ab antiqͦ ad u̾sario.
temptam̃ta: a cło autẽ flagel¬
la toleramus: Gregoriꝰ dicit:
cordie furore rumpit: Paci¬
entia uera ẽ aliena mala unani¬
qͥ mala irrogat nullo lolore
morcderi: Sine ferro martyreᷤᷤ
ẽẽ possumꝰ: si pacientiam ue¬
raeit̾ in animo seruamꝰ: Tan¬
tum gͦ quisq muiꝰ ostendit᷑
doctus: qͣntum minꝰ conuinci¬
tur paciens: Igit᷑ cum pacien¬
tia relinquit᷑: etiam bona reli¬
qua que iam gesta st̃ destru¬
unt᷑. Pacientia enĩ uera ẽ: que
et ipsum amat quẽ portat:
Nam tolerare & odisse. ñ ẽ uͥtꝰ
mansuetudinis: s uelamen¬
tum furoris: Cum resistere
possumꝰ: iram suꝑbientium
humilit̾ declinemꝰ: Głosius
ẽ iniuriam dacendo fugere:
nus arbiter nr̃ & si pondus con¬

Expanded text:
dunt. Ad nocendum parati, cum dunt. Ad nocendum parati, cum nocendi tempus advenerit. quae a Deo, aliquando quae ab antiqadversario, aliquando quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, damna et contumelias. Ab antiquo adversario tentamenta, a Deo autem flagella toleramus. GREGORIUS. Ad paordiae furore rumpit. Patientia vera est aliena mala unaniqui mala irrogat nullo dolore morderi. Sine ferro martyres esse possumus, si patientiam veritatis in animo servamus. Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto minus convincitur patiens. Igitur, cum patientia relinquitur, etiam bona reliqua quae jam gesta sunt, destruuntur. Patientia enim vera est quae et ipsum amat quem portat. Non tolerare et odisse, non est virtus mansuetudinis, sed velamen furoris. Cum resistere possumus irae superbientium, humiliter declinemus. Gloriosius est injuriam tacendo fugere, upernus arbiter noster, etsi pondus con
Abbreviated transcription (Latin):
ens ẽ: multa gubernat᷑ prucden¬
tia: Qui autẽ impatiens exaltat
stulticiam suam: Melior est pa¬
ciens uiro forti: & qͥ dnãt᷑ animo
suo expugnatore urbium: Doc¬
trina uiri: ꝑ pacientiam noscit᷑.
Pacientia liniet pͥncipes: & lin¬
gua mollis confringet duritiã:
Melior ẽ paciens arroganti. Au¬
gustiaꝰ dic̃: Qui gͦ fuerit pacien¬
tior ad iniuriam: potentior con¬
stituet᷑ in regno: Quantum pa
in discutiendis actib nrĩs:
Iieronimꝰ dic̃: Si autẽ cre¬
dentium pax xp̃c ẽ: quicũq
sine pace ẽ consequenter nec
ñ qͥ patit᷑: s qͥ facit contumeliã
miser ẽ: Grauiꝰ ẽ sustinere quẽ
ñ uis: qͣm desiderare quem dili¬
gis: Sic̃ ad ꝓprias in iurias paci¬
entes ẽẽ debemius: ita si aliqͤm
uiderimꝰ erga clm ore sacrile¬
gio blasphemantẽ. illic tenere
phemum. ueritatis responsio¬
ne dampnare: Ambrosi us¬
dic̃ Ad faciem publicam pa¬
cientiam fingunt. ⁊ et in ani¬
mo iracundie uirus abscon.¬

Expanded text:
ens est, multa gubernat prudentia; qui autem impatiens, exaltat stultitiam suam . Melior est patiens viro forti: et qui dominatur animo suo, expugnatore urbium . Doctrina viri per patientiam noscitur . Patientia lenietur princeps, et lingua mollis confringet duritiam . Melior est patiens arrogante . AUGUSTINUS. Qui ergo fuerit patientior ad injuriam, potentior constituetur in regno. Quantum patin discutiendis actibus nostris. HIERONYMUS. Si autem credentium pax Christus est, quicunque sine pace est, consequenter nec non qui patitur, sed qui facit contumeliam, miser est. Gravius est sustinere quem nolis, quam desiderare quem diligis. Sicut ad proprias injurias patientes esse debemus, ita si aliquem viderimus erga Deum ore sacrilego blasphemantem, illi tenere phemum veritatis responsione damnare. AMBROSIUS. Ad faciem publicam patientiam fingunt, et in animo iracundiae virus abscon
Abbreviated transcription (Latin):
turbulenti sunt. anxietate su¬
a turbant ceteros: Ambrosius¬
dic̃: Sic̃ sine uia nullus ꝑuenit
quo tendit: ita sine caritate que
dicta ẽ uia: ñ ambulare possunt
homines s errare. Eos aut̃. qͦs ad
tolerantiam passionũ. fortes dei ca¬
ritas reddit: nulla delectatio car¬
nis: nulla uoluptas mala. blan¬
cle corrumpit. Gregorius dĩc. Una
qͥppe & sũma ẽ ꝓbatio caritatis:
si & ipse diligitur qͥ ad u̾satur.⁊ ut
ille qui bonum impenclit: Aman
is: nec tamen ꝓ eadem caritate a di
amore flectendum. Sĩc enĩ multi
rami arboris ex una radice ꝓcedũt:
sic cetere uirtutes ex una caritate
generant᷑. Nlec habet aliqͥs ramos
uirtutis boni oꝑis: qͥ ñ ꝑmanet in

Expanded text:
turbulenti sunt, anxietate suturbulenti sunt, anxietate sua turbant caeteros. AMBROSIUS. Sicut sine via nullus venit quo tendit, ita sine charitate, quae dicta est via, non ambulare possunt homines, sed errare. Eos autem quos ad tolerantiam peccatorum fortes Dei charitas reddit, nulla delectatio carnis, nulla voluptas mala blande corrumpit. GREGORIUS. Una quippe et summa est probatio charitatis, si et ipsi diligitur qui adversatur, et ille qui bona impendit. Amandis. Nec tamen pro eadem charitate a Dei amore flectendum. Sicut enim multi rami arboris ex una radice procedunt, sic caeterae virtutes ex una charitate generantur. Nec habet aliquid ramus viriditatis boni
Abbreviated transcription (Latin):
mon dicit: Odium suscitat rix¬
as: et uniuersa delicta oꝑit ca¬
uere caritatis uolunius currere:
nire: Sine caritate omĩa que¬
cumq facimꝰ: nichil nobis ꝓ¬
mus studium: si ñ habemus
caritatẽ que ẽ cl̃s: Regnat enĩ
carnalis cupiditas: ubi ñ est
cłi caritas: Tunc enĩ homo ꝑ¬
fectꝰ ẽ: qͣndo caritate plenꝰ est
Sine amore caritatis qͣmuis
qͥsq recte credat: ad beatitu¬
dinem ꝑuenire neqͣqͣm pot̃.
Tanta est caritatis uirtus: ut
etiam ꝓphetia & martyrium.
ne qͣ diues pauꝑ ẽ & in qͣ pauꝑ¬
ẽ diues: Qui claudunt oculos
suos contͣ caritatẽ: obdormis¬
eunt in concupiscentiis. et le
lectatione carnis: Extende ca¬
ritatẽ ꝑ totũ orbem. si uis xp̃m
amare: qͥa m̃bra xp̃i ꝑ orbem
iacent: Quomꝰ uͦ corpꝰ tuum si¬
ne sp̃u hoc ẽ sine anima si fuerit
mortuum ẽ: ita et anima tua si¬
ne spũ scõ. id. ẽ sine caritate si¬
fuerit: mortua deputabit᷑: Nõ
munum st̃. odiosi st̃. molesti st̃.

Expanded text:
MON. Odium suscitat rixas, et universa delicta operit chaverae charitatis volumus currere, nire. Sine charitate enim omnia quaecunque facimus, nihil prodest fmus studium, si non habemus charitatem quae Deus est. Regnat enim carnalis cupiditas, ubi non est Dei charitas. Tunc enim homo perfectus est, quando charitate plenus est. Sine amore charitatis, quamvis quisque recte credat, ad beatitudinem pervenire nequaquam potest. Tanta est charitatis virtus, ut etiam prophetia et martyrium sne qua dives pauper est, et in qua pauper dives. Qui claudunt oculos suos contra charitatem, obdormiscunt in concupiscentiis et in delectatione carnis. Extende charitatem per totum orbem, si vis Christum amare: quia membra Christi per orbem jacent. Quomodo enim corpus tuum sine spiritu, hoc est sine anima, si fuerit, mortuum: ita et anima tua sine Spiritu sancto, id est sine charitate, mortua deputabitur. Non unum sunt, odiosi sunt, molesti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tio dei morti comꝑat᷑: dicente sa¬
lomone: Ualicla ẽ ut mors clilec¬
tio: Sic̃ mors iu iolenter se parat
aĩam a corpore: ita dilectio dei ui¬
olent̾ segregat hominẽ amunda¬
no & carnali amore: Diligendo
ꝓximũ: purgas ocłm ad uidendũ
cłm Qui cl̃i precepta contẽpuit:
dñm ñ diligit: Neq enĩ regẽ dili¬
gimꝰ: si odio leges eiꝰ habeniꝰ: Nec
pot̾it cłm diligere: qͥ noscit᷑ in
ꝓximi dilectione errare: Bonoꝵ
discretionis ẽ ñ odire ꝑsonas. s
culpas: & recta ꝓfalsis ñ sꝑnere.
s ꝓbare Qui imꝑfecti st̃ in dei
amore: sepe auitiis separare se¬
disponunt: s pondere uitioꝵ gra¬
uati: rursus ad ea uitia que op¬
tant hic relinquere reuoluutus:
Minus qͣm inter duos dilectio eẽ
ñ pot̃. Multum lin t̾ra clemer¬
sus ẽ: qͥ carnaliter hominẽ mori¬
turum plus cliligit. qͣm oportet.
Dum rem concupiscimꝰ tempora¬
lem: amittunꝰ ueram dilectionẽ.

Expanded text:
tio Dei morti comparatur, dicente Satio Dei morti comparatur, dicente Salomone: Valida est ut mors dilectio . Sicut mors violenter separat animam a corpore, ita dilectio Dei violenter segregat hominem a mundano et carnali amore. Diligendo proximum, purgas oculum ad videndum Deum. Qui Dei praecepta contemnit, Deum non diligit. Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habemus. Nec poterit Deum diligere qui noscitur in proximi dilectione errare. Bonorum discretio est, non odisse personas, sed culpas: et recta pro falsis non spernere, sed probare. Qui imperfecti sunt in Dei amore, saepe se a vitiis separare disponunt: sed pondere vitiorum aggravati, rursus ad ea vitia quae optant relinquere, revolvuntur. Minus quam inter duos dilectio Dei esse non potest. Multum in terra diversus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Dum rem amore concupiscimus temporalem, amittimus veram dilectionem.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ iãm & eos diligere a qͥb ñ di¬
q auima qͣntũ lata fuerit in a¬
more ꝓximi: tantum alta erit ĩ
cognitione lĩ: Qui diligit fr̃ẽ¬
suum: in tͣnqͥllitate ẽ cor eiꝰ: Fra¬
ter uͦ odiens: tempestate circũ¬
datꝰ ẽ Ex tota gͥ mente tua di¬
lige d̃m: ut in om̃ib actib tuiᷤ
placeas illi: Ds̃ enĩ ñ se uult u̾
bis tantũ diligi: s corde puro ꝙ
oꝑib iustis: Magis gͦ om̃ĩb di¬
ligamꝰ cłm. qͥ & nos & parentes
nr̃os ꝓpͥis manib finxit: & cunc¬
ta nobis bona que erga nos ge¬
runt᷑ ⁊ cotidie eiꝰ beneficiis ad¬
scribamꝰ: Xp̃c diligendus ẽ suꝑ
parentes: qͥa ñ nob̾ tribuunt pa
tuis: Cum nobis cłs magna bene¬
ficia p̾stet: nichil exigit a nobis
nͥ ut diligamꝰ eũ. & templa nr̃a ei
seruemꝰ ut ille semꝑ in nobis ha¬
bitet: & nos iu illo ꝑ maneamus:
Isydorus dic̃ Ex toto corde xp̃m
ñ diligit: qͥ hominẽ odit:. Dilec¬

Expanded text:
qui etiam eos diligere scit a quibus non diqui etiam eos diligere scit a quibus non di anima, quantum lata fuerit in amore proximi, tantum alta erit in cogitatione Dei. Qui diligit fratrem, in tranquillitate est cor ejus. Fratrem vero odiens, tempestate circumdatus est. Ex tota igitur mente tua dilige Deum, ut in omnibus actibus tuis placeas illi. Deus enim non tantum vult verbis diligi, sed corde puro et operibus justis. Magis ergo omnibus diligamus Deum, qui et nos et parentes nostros propriis manibus finxit: et cuncta nobis bona quae erga nos geruntur quotidie ejus beneficiis ascribamus. Christus diligendus est supra parentes, quia non nobis tribuunt partuis. Cum nobis Deus magna beneficia praestat, nihil exigit a nobis, nisi ut diligamus eum, et templa nostra ei servemus: ut ille semper in nobis habitet, et nos in illo permaneamus. ISIDORUS. Ex toto corde Christum non diligit qui hominem odit. Dilec
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ pot̃ quis qͣm d̃m diligere:
si eum quẽ diligit ñ habet..
Inꝓximi enĩ dilectione: disci¬
tur qualit̾ ꝑueniri debeat ad
amorẽ dĩ Hii ninurũ &. ꝓximũ
diligunt: &. tamen illa sublimi¬
a dilectionis p̾mia ñ ad sequunt᷑. ⁊
qͥa amorẽ suum ñ sp̃aliter. s car¬
nalit̾ impendunt. Sic̃ autẽ igniᷤᷤ
a moris mentẽ erigit: ita ignis
malitie mentẽ in uoluit. Aman¬
do enĩ cłm: nr̃a in nobis mala ꝑse¬
qͥmur:. Diligendo aut̃ ꝑximũ:¬
Sic̃ mors corpꝰ int̾imit : sic ab a¬
more rerum corporaliũ. et̾ne ui¬
te caritas occidit: Nis amoris hoc
agere solet manimo: ut que ip¬
se semꝑ cogitat: nullum alium
credat ignorare Scã enĩ desicłia
dilatione crescunt: si autẽ dilatõ¬
ne deficiunt: desideria ñ sunt:
Si qͦs quelibet amat. s ꝓpt̾ dm
ñ amat: caritatẽ ñ habet. s ha¬
bere se putat. Caritas autẽ ue¬
ra ẽ cũ et incło cliligit᷑ amicꝰ: &
ꝓpt̾ cłm cliligit᷑ inimic᷑: Ille

Expanded text:
m diligere Deum, si eum quem diligit, non haberet. In proximi enim dilectione dignoscitur, qualiter perveniri debeat ad amorem Dei. Hi nimirum et proximum diligunt, et tamen illa sublimia dilectionis praemia non assequuntur, qui amorem suum non spiritualiter, sed carnaliter impendunt. Sicut autem ignis amoris mentem erigit, ita ignis malitiae mentem involvit. Amando enim Deum, nostra in nobis mala persequimur. Diligendo enim proximumSicut mors corpus interimit, sic amorem rerum corporalium aeternae vitae charitas occidit. Vis amoris hoc agere solet in animo ut quae ipse semper cogitat nullum alium credat ignorare. Sancta enim desideria ex dilectione crescunt; si autem dilatione deficiunt, desideria non sunt. si quis quemlibet amat, sed propter Deum non amat, charitatem non habet, sed habere se putat. Charitas autem vera est, cum et in Deo diligitur amicus, et propter Deum diligitur inimicus. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
q lenis & mitis ẽ: clei patris
imitator ẽ: Inuitas patrũ dr̃
Paciens homo bibulus fons:
& omĩb exhibens de lectabi¬
lem potum: Iosephus dic̃: hir
enĩ paciens qͥ p̾sentia ñ timet
& fut᷑a cogitat: nescit trepicla¬
re ubi ñ est timor: .iii. De di¬

Expanded text:
 lenis et mitis est, Dei patris imitator est. EX VITIS PATRUM. Patiens homo rivulus fons est, omnibus exhibens delectabilem potum. JOSEPHUS. Vir enim patiens est qui praesentia non timet, et futura cogitat, et nescit trepidare ubi est timor. CAPUT III. De d
Abbreviated transcription (Latin):
mors oclium ẽ: hominẽ enĩ uin¬
cis: humana felicitate:. Diabolum¬
autẽ uincis: inimici dilectione
Enutriat᷑ in de dilectio: q̃ sola du¬
cit ad uitam: Non autẽ carnalis.
s spĩalis: int̾ uos eẽ debet dilectio
Nichil speciosius d̃o: uirtute dilec¬
tionis: Nicħ̾ desiderabiliꝰ ẽ diabo¬
lo: extinctione caritatis: Hiero¬
nimꝰ dic̃: Sanctꝰ amor impacien¬
tiam ñ habet: et falsus rumor cito
oppͥmit᷑:. Omnẽ hominẽ frẽm tu¬
um iudica eẽ: Mem̃to qd̾ unꝰ ar¬
tifex condidit uos: Amor ordinẽ
nescit: faciliꝰ enĩ negligentia em̃¬
clari pot̃: qͣm amor nasci Ambro

Expanded text:
mors odium est. Hominem enim vincis humana felicitate, diabolum vincis inimici dilectione. Enutriatur in te dilectio, quae sola ducit ad vitam. Non autem carnalis, sed spiritualis inter vos debet esse dilectio. Nihil pretiosius Deo virtute dilectionis. Nihil desiderabilius est diabolo exstinctione charitatis. HIERONYMUS. Sanctus amor impatientiam non habet, falsus rumor cito opprimitur. Omnem hominem fratrem tuum judica esse: memento quod unus artifex condidit nos. Amor ordinem nescit. Facilius enim negligentia emendari potest, quam amor nasci. AMBROS
Abbreviated transcription (Latin):
nut̾ portat Grauiꝰ dorquet᷑ u¬
piꝰ mundi exaggerando cõmoda:
qͣm iustꝰ tollerando aduersa: Qͥ
enĩ bona mundi diligit: uelit.
nolit. timoris & doloris pene sub¬
cumbit: Pacient̾ ab uno ferendũ
ẽ: qd̾ multis accidit: Tolerabilis
pena huiꝰ uite breuis ẽ. Et qͥaf¬
fligit. & qͥ affligit᷑ mortalis ẽ:
Maloꝵ prauitas ñ te occidit: s eru¬
dit: Habeto pacientiam in adu̾¬
sis: & ꝓnitior esto ad suscipien¬
dam. qͣm ad in ferendam moles¬
tiam: Contumelias cdetrahenti¬
um: pacientia suꝑa: Sagittas
contumelie: pacientia suꝑa:
frange: Contra lingue gladiũ:
pacientie p̾be scutum: Magnaẽ
uirtꝰ: si ñ ledas eum a quo lesus
es: Magna ẽ fortitudo: si etiam
lesus remictas: Magna ẽ gła:
sicui potusti nocere parcas. Qy¬

Expanded text:
 portat. Gravius torquetur impius, mundi excogitando commoda, quam justus tolerando adversa. Qui enim bona mundi diligit, velit nolit, timoris poenae succumbit. Patienter ab uno ferendum est, quod multis accidit tolerabile. Poena hujus mundi brevis est: et qui affligit, et qui affligitur, mortalis est. Malorum perversitas non te occidit, sed erudit. Habeto patientiam in adversis: et promptior esto ad suscipienda, quam ad ferenda molesta. Contumelias detrahentium patientia superat. Sagittas contumeliae patientiae frangit. Contra linguae gladium, patientiae praebe scutum. Magna est virtus, si non laedas a quo les. Magna est fortitudo, si, etiam laesus, remittas. 516 Magna est gloria, si cui potuisti nocere, parcas.
Abbreviated transcription (Latin):
tat: Caritas autẽ uera ẽ: & ami¬
cum diligere indeo & inmicũ
diligere ꝓpt̾ cdm: Quis qͥs carita¬
tem ñ habet: omne bonũ amit¬
tit qd̾ habet: llires qͣs imꝑitia
denegat: caritas subministrat.
Plerumq caritas quib dam
occupationib p̾pedita. et inde¬
gra flagrat in corcle. ⁊ o tamen
ñ monstrat᷑ in oꝑe: qͥa & sol
cum nube degit᷑ ñ uidet᷑ in t̾ra:
& tamen arcdet incelo. Sic eẽ oc¬
cupata caritas solet. Intꝰ uim
sui ardoris exibet: ꝙ. foris flam¬
mas oꝑis ñ ostencdit. Iieromi¬
mus dic̃: Terraꝵ longitudo ñ sẽ¬
dorus dic̃: Quamuis ñ nulli fide
atq oꝑib scĩs uid eantͤ eẽ parti¬
cipes: tamen qͥa pͥuant᷑ a caritate
fr̃ne clilectionis: nullum ha¬
Nullum p̾mium caritati pen¬
satur Caritas enĩ: uͥtutum oĩũ
Tenencda ẽ cum scĩs uiris unitaᷤᷤ
caritatis: Et̃ qͣntum se qͥsq sũb¬
trahit mundo: tantũ necesse ẽ
ut se ad sotiet bonoꝵ consortio:¬
Item dic̃: Caritas: in clilectione

Expanded text:
t. Charitas autem vera est, et amicum diligere in Deum, et inimicum diligere propter Deum. Quisquis charitatem non habet, omne bonum amittit quod habet. Vires, quas imperitia denegat, charitas subministrat. Plerumque charitas quibusdam occupationibus praepedita, et integra flagrat in corde, et tamen non monstratur in opere. Quia sol cum nube tegitur, non videtur in terra, et tamen ardet in coelo: sic esse occupata charitas solet, et intus vim sui ardoris exurit, et foris flammas sui operis non ostendit. HIERONYMUS. Terrarum longitudo non seDORUS. Quamvis nonnulli fide atque operibus sanctis videantur esse participes, tamen quia privantur charitate fraternae dilectionis, nullum haNullum praemium charitate pensatur. Charitas enim virtutum omnium Tenenda cum sanctis viris unitas charitatis: et quanto se unusquisque subtrahit mundo, tanto necesse est ut se associet bonorum consortio. Charitas in dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
yprianꝰ dic̃: Adissensionis
malo continere linguam suam
debet: qͥ nouit & diligit uincu¬
ritate płnꝰ ẽ: tranqͥllo animo &
serenissimo uultu ꝓcedit: Hir
autẽ odio plenꝰ: ambulat iracrm¬
cdus. Cesariꝰ cdic̃: Neram gͦ carita¬
tem. et ueram obedientiam reti¬
uentes: nicħ de nrĩs meritis p̾su¬
manus: s de dĩ uͥtute conficlamꝰ:
Talia enĩ st̃ sine caricate ienmia:
qualis sine oleo lucerna: Nicħ
laboribq conficimꝰ⁊ si intra nos
caritatem ñ habemꝰ: qͥa nicħ ꝓdest
qd̃ affligis corpꝰ tuum: qͣndo ni¬
chil ꝓficit cordi tuo: Si caritas
uera & humilitas ñ fuerit: de so¬
lo habitu religionis p̾sumere &
Caritas. columpna et firmam̃tũ
in anima scã est:¬

Expanded text:
pacis, a dissensionis malo continere linguam suam debet qui nouit et diligit uincuritate plenus est, tranquillo animo et serenissimo vultu procedit. Vir autem odio plenus ambulat iracundus. CAESARIUS. Veram autem charitatem et veram obedientiam retinentes, nihil de nostris meritis praesumamus, sed de Dei virtute confidamus. Talia enim sunt sine charitate jejunia, qualis sine oleo lucerna. Nihil laboribusque conficimus, si intra nos charitatem non habemus. Quia nihil prodest quod affligis corpus tuum, quando nihil proficit in corde tuo. Si charitas vera et humilitas non adfuerint, de solo habitu religionis praesumere et haritas columna et firmamentum in anima s
Abbreviated transcription (Latin):
moria cłi ͦ maligno in ea ñ clabit᷑
locus. Effrem dic̃ Siqͥs autẽ di¬
lexerit cd̃m : illꝰ in terra ñ erit
mens: s semꝑ suꝑiora desicle¬
rat que amauit: Incle in dul¬
cat᷑. ⁊ in de illuminat᷑: inde re¬
IIII. De humilitade.

Expanded text:
oria Dei, maligno non dabitur locus. EPHRAEM. Si quis autem dilexerit Deum, illius in terra non erit mens: sed semper superiora desiderat quae amavit. Inde educatur, inde illuminatur, inde reIV. De humilitate.
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ: que in omĩb manclatis
cli arcem atq pͥncipatum tenet.¬
Alibi dic̃: Caritas ẽ dilectio dei
& ꝓximi. in dodo corde et in tota
mente: et quecũq uolumꝰ ut faci¬
ant nobis homines bona: itaq
nos faciamꝰ illis: hec ẽ enĩ lex &¬
bit᷑ & abundabit: qͥa qͥs quis cari¬
tatẽ habet: etiam alia dona ꝑcip̃.¬

Expanded text:
mandatis Dei, arcem atque principatum tenet. Charitas est dilectio Dei et proximi in toto corde, et in tota mente: ut quaecunque volumus ut faciant nobis homines bona, ita et nos faciamus illis. Haec est enim lex bitur, et abundabit: quia quisque qui charitatem habet, etiam dona p
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ Q diligit dm : si exorabit
ꝓpeccatis. & continebit se ab ilł
in oratione dierum exaudietur.
Diligite eum qͥ fecit te et minis¬
tros eiꝰ ñ clerelinquas: Dilige
cłm: & inuoca eum in salute tua:
Omne animal diligit similes̾:
caro ad similẽ sͥ coniungit᷑: ꝙ. o
omĩs homo ad similẽ sͥ sociat᷑: Di

Expanded text:
i diligit Deum, exorabit pro peccatis, et continebit se ab illis, et in oratione dierum exaudietur . Dilige eum qui fecit te, et ministros ejus non derelinquas . Dilige Deum, et invoca eum in salute tua . Omne animal diligit simile sibi, caro ad similem sibi conjungetur, et omnis
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃: Tantum namq amplius pec¬
cati rubigo confundit᷑: qͣntum
peccatoris cor. magno caritatis ig¬
enĩ ad alta caritas mirabiliter sur¬
git: cuni adiina ꝓpximoꝵ se mise¬
ricorditer inclinat: Et qd̾ be¬
nigne descendit ad infima: ualen¬
ter recurrit ad summa: Alibi

Expanded text:
 Tantum namque amplius peccati rubigo consumitur, quanto peccatoris cor magnę caritatis igunc ad alta charitas mirabiliter surgit, cum ad ima proximorum se misericorditer attrahit; et quo benigne descendit ad infima, eo valenter recurrit ad summa. I
Abbreviated transcription (Latin):
ieiuniis uł elemosinis congre¬
habiturus eris iudicem: ñ te
ipsum: In cuiꝰ conspectu te ipsũ
in corele tuo humiliare stude:
quatenus ille te exaltet in tempo¬
re tribulationis tue: Descende ut
ascendas: humiliare ut ex alteris:
ne exaltatus humilieris: Qui enĩ
sͥ uilis ẽ. ante dm pulcher ẽ: & qͥ
sͥ displicent. deo placent: Esto gͥ
paruus in oculis tuis: ut sis mag¬
nus in oculis dei: Canto enim eris
ante cłm p̾ciosior: qͣnto fueriᷤᷤ añ ocłoᷤᷤ
tuos depertior: In sũmo honore: sũma

Expanded text:
jejuniis vel eleemosynis congrejejuniis vel eleemosynis congrehabiturus eris judicem, non te ipsum: in cujus conspectu te ipsum in corde tuo studeas humiliare, quatenus ille te exaltet in tempore retributionis suae. Descende ut ascendas, humiliare ut exalteris; ne exaltatus humilieris. Qui enim sibi vilis est, ante Deum pulcher est; et qui sibi displicent, Deo placent. Esto igitur parvus in oculis tuis, ut sis magnus in oculis Dei. Tanto enim eris apud Deum pretiosior, quanto fueris ante oculos tuos despectior. In summo ho
Abbreviated transcription (Latin):
b ur̃is: ꝑsuꝑbiam mirabilis ange¬
loꝵ creatura. cecidit de celo: ꝑhumi¬
litatem dei. fragilitas humane
nature ascendit in celum: Hones¬
tas ẽ enum inter homines humili¬
tatis consuetuclo: sic̃ salomon ait.
Ubi fuerit suꝑbia: ibi erit & con¬
tumelia: lbi autem humilitas
ibi et sapientia: Item alius sa¬
autẽ respiciam ⁊ nisi ad humilẽ. &
cuuetum & terrementẽ uerba mea:
Quicumq humilis et quietꝰ ñ erit:
ũ potest in eo habitare grã sp̃s
lutis causa. Erubescat homo suꝑ¬
b eẽ: Quantũ humilitate incli¬
nat᷑ cor adima: tantum ꝓficit ĩ
excelso: Qui enĩ humilis erit:
exaltabit᷑ in gła: Primꝰ humi¬
litatis gradus ẽ ueritatis sermo¬
nem humilit̾ audire: memorit̾
retinere: uoluntarie ꝑficere:
Eam quippe qm ñ inuenit hu¬
milem ueritas fugit mentem:
Qnͣto quis humilior erit cle¬
seipso: tando maior erit incon
Qui enĩ sine humilitate bona
oꝑa agit: inuento puluerẽ por¬
tat Quid suꝑbit terra & cis:

Expanded text:
 superbiam mirabilis angelorum creatura cecidit de coelo, per humilitatem Dei fragilitas humanae naturae ascendit in coelum. Honesta est enim inter homines humilitatis consuetudo, sicut Salomon ait: Ubi fuerit superbia, ibi erit et contumelia; ubi autem humilitas, ibi et sapientia ; item alius saautem respiciam, nisi ad humilem, et quietum, et trementem verba mea . Quicunque humilis et quietus non fuerit, non potest in eo habitare gratia Spinostrae salutis causa, erubescat homo superbus esse. Quantum humilitate inclinatur cor ad ima, tantum proficit in excelso: qui enim humilis erit, exaltabitur in gloria. Primus humilitatis gradus est, veritatis sermonem humiliter audire, memoriter retinere, voluntarie perficere; eam quippe quam non invenit humilem, veritas fugit mentem. Quanto quis humilior erit seipso, tanto major erit in conQui enim sine humilitate bona opera agit, in ventum 133 pulverem portat. Quid superbit terra et cinis,
Abbreviated transcription (Latin):
dampnatione ꝑpetua: Tunc aut̃
iudiciũ de se qͥsq sumit: qͣndo
ꝑ dignan penitentiam sua pͣua
facta condempnat Duplicem ha¬
bere debet fletum inpenitentia.
omis peccator: siue qͥa ꝑ negligẽ¬
tiam bonum ñ fecit: seu qͥuia
enĩ oportuit ñ gessit: &. gessit qd̾
agere ñ oportuit. Quedam enĩ
suam abscondere: & in semetip̃õ
de peccatis ꝓpriis erubescere. Qͥ
il latas sͥ contumelias tranquil¬
lo animo ꝓdit. dolorem cordis
mo. facile reicit: Nulnera enĩ
mentis aꝑta cito exalant: clau¬
sa nimis exulcerant: Confessio
consistit: In confessione: Locus mi¬
scdie ẽ. Peccatũ ꝓditum: cito cu¬
rat᷑: Erimen autẽ: tacendo am¬
pliat᷑. Si patet uitium: fit ex
magno pusillum: Si latet uitiũ.
fit ex minimo magnũ: Silentio
culpa crescit. Sasilius dic̃: Meli¬
or est enĩ in malis factis pura con¬
fessio: qͣm in bonis oꝑib suꝑba
głatio: In libro clementis dicit᷑:
Tacentib ñ facile pot̾ medela

Expanded text:
damnatione perpetua. Tunc autem damnatione perpetua. Tunc autem judicium de se quisque sumit, quando per dignam poenitentiam sua prava facta condemnat. Duplicem habere debet fletum in poenitentia omnis peccator, sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia enim oportuit non gessit, et gessit quod agere non potuit. Quaedam enim non abscondere, et in semetipso de peccatis propriis erubescere. Qui illatas sibi contumelias tranquillo animo prodit, dolorem cordis mo, facile resistit. Vulnera enim mentis aperta cito exsultant: clausa, nimis exulcerant. Confessio consistit, in confessione locus misericordiae. Peccatum proditum cito curatur. Crimen autem tacendo ampliatur. Si patet vitium, fit ex magno pusillum. Si latet vitium, fit ex minimo magnum. Silentio culpa crescit. BASILIUS. Melior enim est in malis factis pura confessio, quam in bonis operibus superba gloriatio. EX LIBRO CLEMENTIS. Tacentibus non facile potest medela
Abbreviated transcription (Latin):
intra conscrentiam abscondit:
intrinsecus latet: & in sus pe¬
netrabilib occultat᷑: Peccatores
ds uidet & sustinet: resistentes
tolerat & dampnat: Coticdie nos¬
ꝑ euangłium clement̾ uocat: con¬
fessionẽ nrãm ex puro corde desi¬
derat: & cuncta que delinqͥmus
relaxat Peccati uirus salubrit᷑
aꝑiat᷑ in confessione: qd̃ pestife¬
re latebat in mente: Confiten
Peccator enĩ conu̾sus de peccatis
inflectib: iam iustus ẽẽ inchoat
cum ceꝑit accusare qd̃ fecit. Hy¬
sidorus dic̃: Qui peceata sua homi¬
nib occultant: & ꝑsemetipsos cõ¬
fessi ñ fuerint: cd̃m quem testem
cusator extiterit. Multi autẽ e¬
contra semetipsos. peccatores fa¬
tent᷑: & semetipsos apeccato ñ sub¬
trahunt: Magna iam iustitie par᷑
ẽ se ipsũ nosse hominẽ qd̾ paru᷑
ẽ: ut ex eo diuine uirtuti sub¬
datur humiliꝰ: ex qͦ suam infu¬
mitatẽ agnoscit: Bene se uidicat
iustꝰ in hac uita: ne iudicet᷑ a dõ

Expanded text:
intra conscientiam abscondit, intra conscientiam abscondit, intrinsecus latet, et in suis penetralibus occultat. Peccatores Deus videt et sustinet; resistentes Deus tolerat et damnat: et quotidie per Evangelium clementer vocat. Confessionem nostram ex puro corde desiderat, et cuncta quae delinquimus, relaxat. Peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. ConfitendPeccator enim conversus de peccatis in fletum, jam justus esse inchoat, cum coeperit accusare quae fecerit. ISIDORUS. Qui peccata sua hominibus occultant, et per semetipsos confessi non fuerint, Deum quem testem cusator exstiterit. Multi autem contra semetipsos peccatores fatentur, et tamen semetipsos a peccato non subtrahunt. Magna jam justitiae pars est seipsum noscere hominem, quod pravus sit: ut ex eo divinae virtuti subdatur humilius, ex quo suam infirmitatem agnoscit. Bene se judicat justus in hac vita, ut non judicetur a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑum bonoꝵ: Qui confitet᷑ pec¬
cata sua & accusat se peccasse: cũ
d̃o facit pactum: ferto patrem
erudientẽ: ne sentias iudicem
punientẽ. Tempꝰ confessionis ẽ:¬
Nunc confitere que fecisti:que
in uerbo. que in oꝑe. q̃ in nocte.
que indie: confitere in tẽpore
oportuno: & indie salutis acci¬
pies celestem thesaurum: Hie¬
ronimꝰ dic̃ Ridiculum ẽ: debi¬
litatis & fracti totiꝰ corporis uul¬
nera pauca monstrare. Imbro¬
occultum. Gregoriꝰ dic̃: Non u¬
ult d̾s ulcisci maliciam: qͥ con¬
fiteri delicta ꝑsuadet: Optat
dissolui confitentes: ne contu¬
maces punire cogat᷑:. Tantũq
ẽ homo sarcinis peccatoꝵ gra¬
uatus: qͣntum a bonis oꝑib
extitit alienꝰ: Ea que ingrata
iudicio ueritatis placent: Qͥ
delicti uulnera conclauso pec¬
ampliꝰ silentium p̾mit: tan¬
tum grauiorem dolorem in¬
trinsecus nutrit: Nam cum
putredo que interius feruet
eicit᷑: ad salutẽ dolor aꝑit᷑: Oĩs
qͥppe peccator dum culpam suã

Expanded text:
um bonorum. Qui confitetur peccata sua, et accusat scelera sua, cum Deo facit pactum. Ferto patrem erudientem, ne sentias judicem punientem. Tempus confessionis est confiteri quae fecisti, quae in verbo, quae in opere, quae in nocte, quae in die. Confitere in tempore opportuno, et in die salutis accipies coelestem thesaurum. HIERONYMUS. Ridiculum est, debilitato et fracto toto corpore, vulnera pauca monstrare. AMBROoccultum. GREGORIUS. Non vult Deus ulcisci malitiam, qui confiteri delicta persuadet. Optat Deus dissolvi confitentes, ne contumaces punire cogatur. Tantumque erit homo sarcinis peccatorum gravatus, quantum a bonis operibus fuerit alienus. Ea quae ingrata judici veritatis placet. Qui delinquentes vulnera conctusa in pecamplius silentio premunt, tanto graviorem dolorem intrinsecus nutriunt. Nam cum putredo quae intrinsecus fuerit ejicitur, ad salutem dolor aperitur. Omnis quippe peccator, dum culpam suam