comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
secundum nosse matrimonium. Si soror uirgo moritur
saterdotis: quom odo ad ptis ⁊ intĩs exequias ita ad cam
tubetur actedere. si ueto nupta sit: quasi alitna contep̃nit
Qui uxotem duxerit & qui plantauerit uintam udut pro¬
pagints filtorum prohitetur ad bella procedere. nõ enim
potest domini striure militiae seruus uxoris. De spriulis
mulierum icuinantium quasi de purissimis unporibus
uirginum lumen in thaberͥnaculo funditur. & intrinstrꝯ
in sanctuatio tam cherubin qm̃ propinatorium ⁊ arca
testamenti & mensa proposinonis & candelabrum & thu¬
tibulum ex auro purissimo sunt. Noq enim in scã scõrum
in ferꝑi pottrat argentum.Quid moror in moyse:cum ini¬
hi proposuum sitꝰ cursim celeriterq dictanti singula brt¬
uitet perstrmgete. et intelligentiae quasdam lindas ducer
Itasiendam ad hiesum naue qui ante dictus est apsts.
suit ui tectus habetur in hebraco ostae id est saluator łrẽ

Expanded text:
nec secundum nosse matrimonium. Si soror virgo moritur nec secundum nosse matrimonium. Si soror virgo moritur sacerdotis, quomodo ipse ad patris ac matris exsequias, ita ad eam jubetur incedere. Si vero nupta sit, quasi aliena contemnitur. Qui uxorem duxerit, et qui plantaverit vineam velut propagines filiorum, prohibetur ad bella procedere . Non enim potest Domini servire militiae servus uxoris. Et de speculis mulierum jejunantium, quasi de purissimis corporibus virginum, luter in tabernaculo funditur: et intrinsecus in sanctuario tam Cherubim, quam Propitiatorium, et arca testamenti, et 270 mensa propositionis, et candelabrum, et thuribulum ex auro mundissimo sunt. Neque enim in Sancta sanctorum inque sensuum. --Quid moror in Moyse, cum mihi propositum sit cursim celeriterque dictanti, singula breviter perstringere, et intelligentiae quasdam lineas ducere? Transcendam ad Jesum filium Nave, qui ante dictus est Ause, sive, ut rectius habetur in Hebraeo, Osee, id est, salvator.
Abbreviated transcription (Latin):
nem magnam: & angelum siuc dominum & deum lo¬
quentemꝰ in rulo nequaqmͣ ualuit accedere: nisi soluisset
corrigiam calciamenti sui & abiecisset uincula nuptiae
Nec mirum hoc le amico & propheta & legifero dei: cum
omnis populus accessurus ad montem syna & dei audi¬
turus eloquium tribus diebus sanctificari iussus & se ab
uxoribus abstinere.Quod quidem scimus licet pracpo stere
faciã ordinem historiae confundereIetiam ad dauid fugĩ¬
tem ab achimelech facerdoit dietum: si mnundi sunt p̾neri ab
uxoribus. & ille respondit ab heri & nudustertius.Panes
enim propositionis quasi corpus xp̃i de uxorum cubili¬
bus consurgentes edere non potetant. Et in ttansitu cõtẽ
iudelicitꝙ ⁊ ad munditias corporis & omnis coitus ĩmũ¬
dus sit. In lege quoq pitcipitur ut pontifer nisi uitginem
non ducat utorem. he: uiduam accipiat. Si cadem uirgin is
uuduaeq conditio est: quate altera recipitur aliera ieptꝰobat᷑.

Expanded text:
nem magnam, et Angelum, sive Dominum lonem magnam, et Angelum, sive Dominum loquentem in rubo, nequaquam valuit ad eum accedere, nisi solvisset corrigiam calceamenti sui, et abjecisset vincula nuptiarum. Nec mirum hoc de amico et propheta et legifero Dei, cum omnis populus accessurus ad montem Sina, et Dei auditurus eloquium, tribus diebus sanctificari jussus sit, et se ab uxoribus abstinere. Quod quidem scimus licet praepostere faciam historiae ordinem confundere etiam ad David fugientem, ab Achimelech sacerdote dictum: Si mundi sunt pueri ab uxoribus? Et ille respondit: Ab heri et nudiustertius . Panes enim propositionis, quasi corpus Christi, de uxorum cubilibus consurgentes edere non poterant. Et nobis in transitu evidelicet quod ad munditias corporis Christi, omnis coitus immundus sit. In lege quoque praecipitur, ut pontifex nisi virginem non ducat uxorem , nec  Mss. ne viduam accipiat. Si eadem virginis viduaeque conditio est, quare altera recipitur, altera reprobatur?
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fecisse iacob quando erat inter assytios a mesopotamia
laban durissimo domino seriuebat.Quando autem terram
sanctam ingredi uoluit: & in monte galaad extruxit acer¬
uum testimoniisin quo nihil inter sartinas tius mesopota¬
miae possessor inuenerat:iurans se nunqmͣ ad lotum in q
seruierat reuersurum: & ad tortentẽ i aboh cum angelo lu
cius emarcuit.statimq istael sortitus est nomen. & illa ddã
dilecta conumx pro qua seruinerat iuxta bethleem in qua
erat uirginitatis pteco dominus nasciturus: a filio dolois
posuerit in exemplum.nisi forte & meretritibus delectat
qualemcunq seminis fluxum absq liberorum opere com¬
probemus. Perspicuum est de moyse quiapericlitatus esset
in diuersorio:nisi sephora quat interptetatur auis filium
circum cidisset. & pracputium nuptiarum cultro euuangeli¬
co desecasset. Iste nempe moyses est qui cum uidissei uisio¬

Expanded text:
hoc fecisse Jacob, quando erat inter Assyrios, et in Mesopotamia hoc fecisse Jacob, quando erat inter Assyrios, et in Mesopotamia Laban durissimo domino serviebat. Quando autem Terram sanctam ingredi voluit; et in monte Galaad exstruxit acervum testimonii, in quo nihil inter sarcinas ejus Mesopotamiae possessor invenerat, jurans se numquam ad locum in quo servierat reversurum; et ad torrentem Jaboch cum Angelo luc. nervus femoris ejus emarcuit, statimque Israel sortitus est nomen: et illa quondam dilecta conjux, pro qua servierat juxta Bethleem, in qua erat virginitatis praeco Dominus nasciturus, a filio  Scil.roposuerit in exemplum, nisi forte et meretricibus delectatur; qualemcumque seminis fluxum absque liberorum opere comprobemus. Perspicuum est de Moyse, quod periclitatus esset in diversorio, nisi Sephora, quae interpretatur avis, 269 filium circumcidisset, et praeputium nuptiarum cultro Evangelico desecasset. Iste nempe Moyses est, qui cum vidisset visio
Abbreviated transcription (Latin):
nis appositus. quasi dei manus plus in nobis crcautru ꝗ
necesse est. Postqm̃ autẽ christꝰ uenit in fine temporũ &
reuolauit ad. Aidest ad exttmitatem rettatit ad principi¬
um: nec repudium nobis dare permutitur nec circũcidimꝰ.
nec comedimus carnes dicenit apło. Bonum est uinum
non bibert & catues non comedeit. Uinum enim cũ carni¬
ut ipst asserit trigamo: qui signum fidti in cucum cisiont
suscepit. Si imitamur utorum illius numerum. imitemur
& circumcisionem.Ntq enim in parie sectandus & in ꝑte
tepudiandus est. Porto i saac unius rebecte uir chri figuat
tedesiam. & digamiae suggillat lasciuiam.Si autem duas
bigas uxorum & concubinarum habuit iacob: & non ul
aduersarius acquiescere lippientem liam & deformem atiꝑ
fȩtosam sinagogac typum practulisse: rathel uito pulchrã
& diu sterilemꝰ ceclesiar signifitasse mysterium: sciat eo tp̃e

Expanded text:
nis appositus; quasi Dei manus plus in nobis creaverit, quam nis appositus; quasi Dei manus plus in nobis creaverit, quam necesse est. Postquam autem Christus venit in fine temporum, 268 et ω revolvit ad α, et extremitatem retraxit ad principium: nec repudium nobis dare permittitur, nec circumcidimur, nec comedimus carnes, dicente Apostolo: Bonum est vinum non bibere, et carnes non comedere . Et vinum enim cum carniut ipse asserit, trigamo, qui signum fidei in circumcisione suscepit? Si imitamur uxorum illius numerum, imitemur et circumcisionem. Neque enim in parte sectandus, et in parte repudiandus est. Porro Isaac unius Rebeccae vir, Christi praefigurat Ecclesiam, et digamiae suggillat lasciviam. Si autem duas bigas uxorum et concubinarum habuit Jacob, et non vult adversarius acquiescere, lippientem Liam deformem atque fetuosam synagogae typum praetulisse; Rachel vero pulchram et diu sterilem, Ecclesiae significasse mysterium, sciat, eo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
pudium uiata eloquium salatoris ab initio non dabat:
sed propter duritiam cordisͣ per morsen humano gentri cõ¬
cessum est: sic it esum carnium usq ad diluuium ignonĩ
fuisse. Post diluuium quasi in heremo murmuranti ppło
coturnices: ita dentbus ntĩs netuos & uirulẽtias carnis ĩ¬
gestas. Docit apłus scribens ad ephesios deum proposusse
in adimplitione itmporum recapitulate omnia. & ad prin¬
cipium retrahere in chr̃o iesu quae sunt super cados & sĩ
terram. Unde ⁊ ipse saluator in apocalipsi iohannis. Ego sũ
inquit A&co initium & finis. Ab exordio conditionis ħuãs
nec carnibus uescebamur. nec dabamus tepudium. Necꝰ
preputia nobis cripiebantur insignum hoc tursu usq ad
diluuium: peruenimus. P ost diluuium autem cum datioẽ
legis quam implete nullus potuit cames ingeste st ad ut¬
scendum. & upudii concessa duritia cultellus cucũcisio¬

Expanded text:
pudium juxta eloquium Salvatoris ab initio non dabatur; pudium juxta eloquium Salvatoris ab initio non dabatur; sed propter duritiam cordis nostri, per Moysen humano generi concessum est; sic et esum carnium usque ad diluvium ignotum fuisse. Post diluvium vero, quasi in eremo murmuranti populo coturnices: ita dentibus nostris nervos et virulentias carnis ingestas. Docet Apostolus scribens ad Ephesios , Deum proposuisse in adimpletione temporum recapitulare omnia: et ad principium trahere in Christum Jesum, quae sunt super coelos et super terram. Unde et ipse Salvator in Apocalypsi Joannis: Ego sum, inquit, α et ω, initium et finis . Ab exordio conditionis humanae, nec carnibus vescebamur, nec dabamus repudium, nec praeputia nobis eripiebantur in signum. Hoc cursu usque ad diluvium pervenimus. Post diluvium autem cum datione Legis, quam implere nullus potuit, carnes ingestae sunt ad vescendum, et repudia concessa duritiae, et cultellus circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
ri numtrto statim deo posset offerre. Si autẽ transfertur
tnoch & seruatur. in diluuio noe: non reor id circo tñs¬
latum enoch ꝙ uxorem habuerit: sed ꝙ primus
inuocauerit deum & crediderit in cecatorẽ. De qͦ paulus apłus
in epistola ad hebraeos plenissime docit. Porto nee qui qi
Archa illa urxta apłm petrum typus ecclesiȩ fuit. in qua
octo animat saluat factae sunt. Quanido ingreditur in eã
noc tam ipc̃ qmͣ filii eius a suis separantur uxorib. quan¬
do uero ingieditur in terram uinguntur paria. & quod in
archa ulrstꝰ in ridesia fuerat sepatatum: in mundi conuer¬
satione sociat᷑. Simulq si archa plures habuit mansicẽs
⁊ nidulos: ⁊ bicamerata & tricamerata & duetsas bestias
et pio qualitate animalium habitauonesquoq uel maio
in secunda benedictione dei comedendarum carniũ lict̃¬
tiã datã quar in prima concessa non fuerat: sciat quõ re¬

Expanded text:
ri numero statim Deo posset offerre. Si autem transfertur ri numero statim Deo posset offerre. Si autem transfertur Enoch, et servatur in diluvio Noe, non reor idcirco translatum Enoch, quod uxorem habuerit; sed quod primus invocaverit Deum, et crediderit in Creatorem , de quo Paulus apostolus in Epistola ad Hebraeos plenissime docet Heb. X, 5 . Porro Arca illa, juxta apostolum Petrum , typus Ecclesiae fuit, in qua octo animae salvae factae sunt. Quando ingreditur in eam Noe, tam ipse, quam filii ejus, ab uxoribus separantur: quando vero egreditur in terram, junguntur paria: et quod in arca, id est, in Ecclesia fuerat separatum, in mundi conversatione sociatur. Simulque si arca plures habuit mansiones et nidulos, et bicamerata, et tricamerata, et diversas bestias; et pro qualitate animalium habitationes quoque vel main secunda Dei benedictione comedendarum carnium licentiam datam, quae in prima concessa non fuerat, sciat quomodo re
Abbreviated transcription (Latin):
copulam nuptiarum. Ubi diuersitas sexus auseitur & uete¬
ti homine exuimur & induimur nouo: ibi in xp̃õ renasci¬
mur uirgine. qui & natus ex iurgine ⁊ renatus pec ui¬
ginem est. Quod autem ait: crescite & multiplicamini & te
ut esset quod deincepᷤ possit excidi. Simulq consideranda
uis uerbi :& replete terram. Nupuae teplent terram. ur¬
ginitas paradisum. Std & hoc intuendum duntaxat inxta
hebraicam ueritatem: ꝙ cum scriptura in primo & t̾cio
& quatto & quinto & seaxto die expletis operib singu¬
lorum dixit: et uidit deus quia bonum est: in sccundo
die hoc omnino subttaxit.nobis intelligentiam detlin¬
quens: non esse bonum duplicem numerum qui ab unitẽ
duudat & prefigurit fatdera nuptiarum Undo & in archa
noe omnia animalia quaetunq bina ingreduintur im
cinumero ostendatur & aliuid satramentum. ꝙ ne
in bestiis quidem & immundis auibus digamia compto¬
munda sunt: ut habette ntc post diliuuum quod de impa¬

Expanded text:
copulam nuptiarum. Ubi diversitas sexus aufertur, et veteri homine exuimur, et induimur novo, ibi in Christum renascimur virginem, qui et natus ex virgine, et renatus per virginem est. Quod autem ait: Crescite et multiplicamini, et ut esset quod postea posset excidi. Simulque consideranda vis verbi, replete terram. Nuptiae terram replent, virginitas paradisum. Sed et hoc intuendum dumtaxat juxta hebraicam veritatem, quod cum Scriptura in primo, et tertio, et quarto, et quinto, et sexto die, expletis operibus singulorum dixerit: Et vidit Deus quia bonum est, in secundo die hoc omnino subtraxit: nobis intelligentiam derelinquens, non esse bonum duplicem numerum, quia ab unione dividat, et praefiguret foedera nuptiarum. Unde in arca Noe omnia animalia, quaecumque bina ingrediuntur, imci numero ostendatur et aliud sacramentum, quod ne in bestiis quidem et in immundis avibus digamia compromunda sunt, ut haberet Noe post diluvium, quod de impa
Abbreviated transcription (Latin):
si fortissimum ducem: suis telis idest suis armabo setitẽ¬
tiis. Sciscitantibus enum super hac qõt corinihiiẜplenis¬
sime respondit doctor genuum & mõr ecclesiat. Qcꝗd
autem statuerit: hoc xpi᷑ in illo liquentis legem putems
simulq ne lectoris tacita cogitatio cum cperimus singu¬
sierant: utrum post fidem christi cęlibes esse deherent. ⁊
continentiȩ causa quas habebatt utores dimiuerẽt: an si
uirgines credidissent in irent matrimonia. & cũ eduob
ithnicis unus credidisset in xpm̃: utrum nam credens re¬
linqueret non credentem. & si essẽt ducende utores: chiti¬
stianas tantum atcipi iuberet:an ethnicas. Uideamus igit ꝗ
ad hȩc paulus rescripserit.De his autem quae scripsistis:
mihi bonum est homini mulitrem non tangere. Propter
fornicationem autem unusquisq uxorẽ suatiꝰ habeat. et u

Expanded text:
asi fortissimum ducem, suis telis, id est, suis armabo sentenasi fortissimum ducem, suis telis, id est, suis armabo sententiis. Sciscitantibus enim super hac quaestione Corinthiis, plenissime respondit doctor gentium, et magister Ecclesiae. Quidquid autem statuerit, hoc Christi in eo loquentis legem putemus. Simulque ne lectoris tacita cogitatio, cum coeperimus singusierant, utrum post fidem Christi caelibes esse deberent, et continentiae causa quas habebant uxores dimittere, an si virgines credidissent, inirent matrimonia? Et cum e duobus Ethnicis, unus credidisset in Christum, utrumnam credens relinqueret non credentem? Et si essent ducendae uxores, Christianas tantum accipi juberet, an et Ethnicas? Videamus igitur quid ad haec Paulus rescripserit: De his autem quae scrimihi, bonum est homini mulierem non tangere: propter fornicationem autem, unusquisque suam uxorem, et u
Abbreviated transcription (Latin):
um conscienuam. Et post multa quae nũc ociosũ est
reuo lucre: excutit se quasi in locum thetorum: & facit
Napostropham ad uitginem dicens.Non tibi facio uirgo¬
& imuittamnelegisti pudicitiam̃ propter pñtem nccessiatẽ
p̃lacuit tibi ut esses sancta corpore & spũ. ne superbias
ẽiusdem et cdesiae membtũ es: cuius & nuptę sunt. Ni¬
iius fortasse in tapositiotie propositionunt tus &
legenu fasliduim fiterim. sed utile ratus sũ: eiꝰ cuncta
uolumina quasi instructam aciem contra me ponere:
&. totum hostilem exercitum cum suis turmis ac duci¬
bus congregare. ne post primam uictoriam.alia mihi de¬
inceps praelia nascerẽtur. Igitur nõ dimicabo contra sin¬
gillos nec paucorum ero passim congressione contentus
toto cetiatidum est agmine. & incompositi hostiũ cunei
ac latrotinii more pugnantes: insttucta & ordinata atle
tepellendi. Opponam in ptima stonte apłm paulum. & q̃¬

Expanded text:
um conscientiam. » Et post 245 multa, quae nunc otiosum est um conscientiam. » Et post 245 multa, quae nunc otiosum est revolvere, excutit se quasi in locum rhetoricum, et facit apostropham ad virginem, dicens: « Non tibi facio, virgo, injuriam: elegisti pudicitiam propter praesentem necessitatem: placuit tibi, ut sis sancta corpore et spiritu: ne superbias: ejusdem Ecclesiae membrum es, cujus et nuptae sunt. ius fortasse fuerim in expositione propositionum ejus, et legenti fastidium fecerim; sed utile ratus sum cuncta molimina ejus, quasi instructam aciem contra me ponere, et totum hostilem exercitum cum suis turmis ac ducibus congregare, ne post primam victoriam, alia mihi deinceps praelia nascerentur. Igitur non dimicabo contra singulos, nec paucorum ero passim congressione contentus: toto certandum est agmine, et incompositi hostium cunei, ac latrocinii more pugnantes, instructa et ordinata acie repellendi. Opponam in prima fronte apostolum Paulum, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
est: ab olda utore sellum instructum refert. Daniel
um repente trascendens:zachariam & helisabeth: petrum
ponit & socrum euis: carterosq apłos. & consequenter ĩfert
dicens. Si autem noluerint assumere uanam defensionem
& obtendert: quod tudis mundus indiguerit inctemẽto.
mulitr alligata est uiro qm̃ dui uiuit uir euis. si autt̃ uir¬
mortuus fuerit:nubat cui uult.tantum in domino. Et a¬
dam non est seductus. mulier aũt seducta facta cst in¬
praeuaricationem. salua aũt fut filiorum generationẽ.
sobrietate.Certe cessar hit illud apostolicum: & qui hñt
uxores: sic sint quasi non hẽant. tusi forte dicetis. ꝓꝑea nult
cas nubere: quiaiam quaedam conuers at sunt retro
post sathanam.quasi ex uirginibus nulla cadat & non
sit earum mator tuina. ex quo manifestum est: nos mani¬
cheorum dogma sectari: prohibentium nubete & utsci ci¬
bis quos deuꝰs ertauit ad utendum: cont auteriatam hñti¬

Expanded text:
est, ab Holda uxore Sellum instructum refert. Daniel est, ab Holda uxore Sellum instructum refert. Daniel um repente transcendens, Zachariam, et Elisabeth, Petrum ponit, et socrum ejus, caeterosque Apostolos. Et consequenter infert dicens: « Si autem voluerint assumere vanam defensionem, et obtendere, quod rudis mundus eguerit incremento, Mulier alligata est viro, quamdiu vivit vir ejus. Si autem mortuus fuerit, nubat cui vult, tantum in Domino . Et, Adam non est seductus: mulier autem seducta, facta praeuaricatione, saluabitur per filiorum procreatione, sobrietate . Certe cessat hic illud Apostolicum, Et qui habent uxores, sic sint quasi non habeant: nisi forte dicetis, propterea vult eas nubere, quia jam quaedam conversae sunt retro post Satanam: quasi ex virginibus nulla cadat, et non sit earum major ruina. Ex quo manifestum est vos Manichaeorum dogma sectari, prohibentium nubere, et vesci cibis, quos Deus creavit ad utendum, cauteriatam habenti
Abbreviated transcription (Latin):
phodbad. quod intrrpretatur uestibus lintis.dicitq eũ filios
pͥioutasse: nec sacerdotalem pudicitiam uxoris cõinquina¬
tam esse ꝯplexu. Boor. cum sua ruth in atta collocat.& iesse
ac dauid inde producitur. Ip̃m quedauid ducentis prę¬
putiis:etiam cum uut periculo. refert regis fili a quaesisse
concubitus. Quid dicam de salomone:quem propontns ĩ
cathalogo maritorum: imaginem asstrit saluatoris. & de il¬
lo esse uult scriptum: Dcus iudicium trui regida: & institiã
tuam filio regis. & dabuur ti de auro arabias: & orabunit
pro to semper. Ac repente transit ad heliam & helaseum. &
nartat quasi grande misteriim: quod requiuerit spiritus
heliae super heliscum.& cur hoc digerit tacet.nisi forte he¬
liam quoq & heliseum habuisse arburatur uxores. Prãsit
cur oblitus sit dicere: ammodo filios fatiam. Iosiam uis.¬
⁊ iustissimum sub quo intemploi deutronomii liber teꝑts

Expanded text:
PHOD BAD, quod interpretatur, vestibus lineis; dicitque eum filios PHOD BAD, quod interpretatur, vestibus lineis; dicitque eum filios procreasse, nec sacerdotalem pudicitiam, uxoris imminutam esse complexu. Booz cum sua Ruth in area collocat, et Jesse, ac David 244 inde producit. Ipsum quoque David ducentis praeputiis, etiam cum vitae periculo, regis filiae quaesisse concubitus. Quid dicam de Salomone, quem ponens in catalogo maritorum, imaginem asserit Salvatoris? et de illo vult esse scriptum: Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio rpro eo semper. Ac repente transcendit ad Eliam et Elisaeum, et narrat quasi grande mysterium, quod requieverit spiritus Eliae in Elisaeo; et cur hoc dixerit, tacet: nisi forte Eliam quoque et Elisaeum habuisse arbitretur uxores. Transit cur oblitus sit dicere: Amodo filios faciam . Josiam virum justissimum, sub quo in Templo Deuteronomii liber repertus
Abbreviated transcription (Latin):
matiti. Qual iosiph uir sanctus atq castissimus: & omẽs
patriarthȩ: uxores habuerint. quibus atqualiter per moysẽ
benedicat deus. Iudam queq proponit & ihamai & occasũ
aonam petstringit a domino: quia inuidens fratri seatien
nuptialem optram perdebat. Moysen proronit & mariae
leptam:quae fratri pro utort detrahens: illico dei ultioẽ
percussa est. Laudat sanson. & uxorium nazarenũ miris
tffert ptattoniis. Debboram: quoq replicat & batach: quod abs'¬
q uirginitatis bonis: sisaram & iabin & currus ferreos de¬
bellarint. la hel uxorem aber cinei adducit in medium. &¬
palo armatam ptȩdicat manũ. Inter iepte pr̃em & uirgĩes
filiam: quae immolata sit domino:dicit nullam fiusseͦ
distantiam. quin potius fidem parentũ piꝑftrt ei quac ca¬
sa sit lugens. Uenit ad samuel alicrum narareum domini
qui ab infantia nutritus in tabet naculo est & uestitus e¬

Expanded text:
mariti. Quod Joseph vir sanctus atque castissimus, et omnes mariti. Quod Joseph vir sanctus atque castissimus, et omnes patriarchae uxores habuerint, quibus aequaliter per Moysen benedicat Deus. Judam quoque proponit, et Thamar: et occisum Onam perstringit a Domino, quia fratri invidens semen, nuptiarum opera perdebat. Moysen proponit, et Mariae lepram, quae fratri pro uxore detrahens, illico Dei ultione percussa est. Laudat Samson, et uxorium Nazaraeum miris effert praeconiis. Debboram quoque replicat et Barach; quod absque virginitatis bonis, Sisaram et Jabin et currus ferreos debellarint. Jahel uxorem Haber Cpalo armatam praedicat manum. Inter Jephte patrem et filiam virginem, quae immolata sit Domino, dicit nullam fuisse distantiam; quin potius fidem patris praefert ei, quae caesa sit lugens. Venit ad Samuel alterum Nazaraeum Domini, qui ab infantia nutritus in tabernaculo est, et vestitus E
Abbreviated transcription (Latin):
uium:quasi altero principio generis humanisuiorum &
uxorum paria uinguntur. &ex integto genetationis instau¬
ratur benedictio. Erescut & multipliplicamiui. & replrre
tertam. Insupet itiam comedindarum carnium licentia re¬
latalur. & omnir quod mouetur uobis erit in escam. sit̃
oleta herharum dedi uobis uniuersa. Currit ad abraam y¬
saat & iacob. E ꝗbus prior trigamus. secundus monoa¬
mus: tertius quatuor iltorum est: lyae rachelibalȩ & tel¬
phȩ.Et asserit abtaam obfidei meritu mbenedielionẽ filii¬
fuscepisse. sarram in typo ecclesiae cui defecerant mulieba
inaledictionem sterilitatis: partus benedittione mnutasse.
& audierit ab eo: duae gentes & duo poptli:in utero fͦuo Et¬
Qiacob in uxore sctuiuerit. & exĩstimãte rachel uiri
esse date liberos.ac dieente:da mihi lilctos:sin ault̃ inotiar:
responderit:nunquid pro deo ego sum:qui te conclusit :
Intm̃ in quit scicbat fructus nuptiarum esse domini: ñ

Expanded text:
vium, quasi altero principio generis humani, virorum et vium, quasi altero principio generis humani, virorum et uxorum paria junguntur, et ex integro generationis instauratur benedictio: Crescite et multiplicamini et 243 replete terram . » Insuper etiam comedendarum carnium licentia relaxatur: Et omne quod movetur, erit vobis in escam: sicut olera herbarum dedi vobis universa . Currit ad Abraham, Isaac, et Jacob, e quibus prior trigamus, secundus monogamus, tertius quatuor uxorum est: Liae, Rachel, Balae, et Zelphae; et asserit Abraham ob fidei meritum, benedictionem iaccepisse. Saram in typum Ecclesiae, cui defecerant muliebria, maledictionem sterilitatis, partus benedictione mutasse. et audierit ab eo, Duae gentes et duo populi in utero tuo Jacob pro uxore servierit: et existimante Rachel, viri esse dare liberos, ac dicente: Da mihi filios: sin autem, moriar ; responderit: Numquid pro Deo ego sum, qui te conclusit ? In tantum, inquit, sciebat fructus nuptiarum Domini esse, non
Abbreviated transcription (Latin):
luptuo sissimum concionatorem: ĩmo quasi syrenarum
cantus e fabulis: clausa aure transite. Uestras ferte mer¬
paulisper inuirias.putate uos tum domino crucifias'
pharistorum audue blasphemias.Prima inquit dei sniã¬
est: propter quod dimittet homo prẽtha mrẽm suam ⁊
adherebit uxori suae. & erunt duo in carne una. Ac ne
forsitan diceremus. hoc sctiptum in ueteri testamento:
asserit a domino quoq ulipm̃ in ruuangelio ꝯfirmani.
Quos dcus conundit: homo non separet.statimq sub¬¬
nectit. Crescite & multiplicamini: & replete terram. &
per ordinem replicat. Setħ enos caynã malalehel iateth¬
& en och. matusalem lamechinoe omnes habuilse uto¬
tes. & ex dei sententia filios procteasse.quasi gentratioĩs
ordo & historia conditionts humana: sine coniugib &
essent uiq multi uiines propter aetatem:solus cum filis
& uxoribus naufrago orbe seruatus est. Rursum post dilu¬

Expanded text:
luptuosissimum concionatorem, immo quasi sirenarum luptuosissimum concionatorem, immo quasi sirenarum cantus et fabulas clausa aure transite. Vestras ferte paulisper injurias; putate vos cum Christo crucifixas, Pharisaeorum audire blasphemias.est. Propter quod dimittet homo patrem et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. . Ac ne forte diceremus hoc scriptum in veteri Testamento, asserit a Domino quoque idipsum in Evangelio confirmari, Quod Deus conjunxit, homo non separet: statimque subnectit, Crescite et multiplicamini, et replete terram ; et per ordinem replicat, Seth, Enos, Cainam, Malaleel, Jared, Enoch, Mathusalem, Lamech, Noe, omnes habuisse uxores, et ex Dei sententia filios procreasse quasi generationis ordo et historia conditionis humanae, sine conjugibus et essent utique multi virgines propter aetatem, solus cum filiis et uxoribus naufrago orbe servatus est. Rursus post dilu
Abbreviated transcription (Latin):
secus uitgines & continentes mariti quoq & digami ut
conatus meor orõnibus aduuittis. Cunc lorum in com¬
mune iouimanus hostis est. Nam qui atqualia omi¬
un assetu inerita. tam uirginitati facit inuiriam: dum
esse ut secunda & tectia matrimonia. Sed in eo diganus
& trigamis aduetsatius est. ibi ponens scortatort ꝯdam
& libidinosissimos post pnĩam. ubi duplicata ⁊ tripli¬
cata matrimonia nisi quod in co digama & trigami do¬
lete non debent: quia idcm scoctator ⁊ potntens in iegno
colorum ttiam irginibus adęquature. ꝑ toponam iguur
manifestiorb uttbs & habentibus aliquam consequen¬
tiam argumenta tius et exempla de nuptiis codem̃q or¬
dine omnia quor ab eo dicta sunt digeram. nec molestũ
lectori sit. si nauseam tuis & uomitum legere compellat
Libentuis enim antidotum xͥ bibet: cum di aboli uenena
precessitint. Audite patienter uirgineo. audite quȩso uo¬

Expanded text:
sexus virgines et continentes, mariti quoque et digami, ut sexus virgines et continentes, mariti quoque et digami, ut conatus meos orationibus adjuvetis. Cunctorum in commune Jovinianus hostis est. Nam qui aequalia omnium asserit merita, tam virginitati facit injuriam, dum ens, ut secunda et tertia matrimonia. Sed et digamis et trigamis adversarius est, ibi ponens scortatores quondam et libidinosissimos post poenitentiam, ubi duplicata et triplicata matrimonia: nisi quod in eo digami et trigami dolere non debent, quia idem scortator et poenitens in regno coelorum etiam virginibus adaequatur. Proponam igitur manifestioribus verbis et habentibus aliquam consequentiam, argumenta ejus et exempla de nuptiis, eodemque ordine omnia, quo ab eo dicta sunt, digeram. Nec molestum lectori sit, si nauseam ejus et vomitum legere compellatur. Libentius antidotum Christi bibet, cum diaboli venena praecesserint. Audite patienter, virgines; audite, quaeso, vo
Abbreviated transcription (Latin):
hominem expulit. Nam & saturitatem ieuniis piȩferendo:
reptomisit tos immortales fututos. quasi nimqm̃ possent
corruete. & dum duunitatem acqualtm cum dco pollicet᷑
expulit eos de patadiso. ut qui nudi & expediti & absq ul¬
la macula uitgines domini consortio fruebantur. deiecti
in uallem lachrimarum: tunicis consutis & pelliceis uesti¬
rentur. Sed ne lectorem duitius moter: sequat uestigia parti¬
tionis expositae & aduersus singulas propositiones tus:
scriptutarum ul matime nitar testimoniis ne quactuls
garriat se eloquentia magis qm ueritate se dicat suꝑa¬
tum. Quod si txpleuero & illum utruisq instrumenti nu¬
be opptessero: assummam extmpla stcularis quo luitra¬
turat ad quam & ipst prouocai dottamq inite philosophos¬
& egitiios in tepublita uitos. uirtutes uoluptatibus. idest
pithagoram & platonem & aristidem ati stippo ⁊ epicuro
Ralcibiadi ab omnib solere pteferti. Uos quacso uttiusq

Expanded text:
hominem expulit. Nam et saturitatem jejuniis praeferendo, hominem expulit. Nam et saturitatem jejuniis praeferendo, repromisit eos immortales futuros, quasi numquam possent corruere; et dum divinitatem aequalem Deo pollicetur, expulit eos de paradiso, ut qui nudi et expediti, et absque ulla macula virgines, Domini consortio fruebantur, dejecti in vallem lacrymarum, tunicis consutis et pelliceis vestirentur. Sed ne lectorem diutius morer, sequar vestigia partitionis expositae, et adversus singulas propositiones ejus, Scripturarum vel maxime nitar testimoniis: ne querulus garriat, se eloquentia magis quam veritate superatum. Quod si explevero, et illum utriusque instrumenti nube oppressero, assumam exempla saecularis quoque litteraturae, ad quam et ipse provocat. Doceboque etiet egregios in republica viros, virtutes voluptatibus, id est, Pythagoram, Platonem et Aristidem, Aristippo, Epicuro et Alcibiadi ab omnibus solere praeferri. Vos, quaeso, utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
bo cursum & paulisper sinus contraham. nec indulge¬
bo mucroni iam nunc pro uirginitate ferire cupienti. Ba¬
lista quanto plus retrahitur:tanto fortius mittitut. Nõ
est damnum dilauoꝵ. ubi certior fit. et dilatione inncto¬
ria. Proponam breiuter aduersarii sententias. & de tene¬¬
brosis libris cius: quasi de foueis: serpentes protraham.
neq sinam uenenosum caput spiris maculosi corporis ꝓ
tegi. Pateat quod noxium est. ut possit conteri cũ patuerit.
Dicit uirgines uiduas. & maritas quac semd in xp̃o lote
sunt: si non discrepent cacieris operibus: ciusdem esse me¬
titi.Nuitut approbate eos qui plena fide in baptismate
renati sunt:a di abolo non posse subuerti. Tertuim propo¬
nit. inter abstinentiam ciborum & cũ gratiarũ actione per¬
ceptionem corum: nullam esse distantiamꝰ. Quartũ quod
extremum est omnium qui suum haptisma feruauetĩt: u¬
sibila serpentis antiqui. His consiliis draco de paradiso

Expanded text:
bo cursum, et paulisper sinus contraham; nec indulgebo cursum, et paulisper sinus contraham; nec indulgebo mucroni, jam nunc pro virginitate ferire cupienti. Ballista quanto plus retrahitur, tanto fortius mittit. Non est damnum dilatio, ubi certior fit ex dilatione victoria. Proponam breviter adversarii sententias, et de tenebrosis libris ejus quasi de foveis serpentes protraham, neque sinam venenosum caput, spiris maculosi corporis. 241 Pateat quod noxium est, ut possit conteri, cum patuerit. « Dicit, virgines, viduas, et maritatas, quae semel in Christo lotae sunt, si non discrepent caeteris operibus, ejusdem esse meriti. Nititur approbare eos, qui plena fide in baptismate renati sunt, a diabolo non posse subverti. Tertium proponit, inter abstinentiam ciborum, et cum gratiarum actione perceptionem eorum, nullam esse distantiam. Quartum quod et extremum, esse omnium qui suum baptisma servaverint, usibila serpentis antiqui, his consiliis draco de paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
fructus qmͣ quam de una terra &ͣ una semente nascatu
tamen multum differt in numeto. Tricesimus refert᷑ ad
nuptias.nam & ip̃a digitorum coniunctio quasi mol¬
li osculo se complexans & federans: maritum pingu & cõ¬
uigem. Sexagesimus uero ad uiduas. eo quod in angustia
& tribulatione sint positae. unde & superiori digito depri¬
muntur. quantoq maior est difficultas experttꝰ odam uo
luptatis illetebris abstinere: tanto mauis & premuini
Porro centesimus numerus ⁊ diligenter quacso lector at¬
tende de sinistra trãsfertur in dextẽam. et iisdem ꝗdẽ digit
sed non eadem manu quibus in leua nuptȩ significantur
& iudua circulum faciens. exprimit iutginitaus corotiã
Flaec de impatientia magis quam iuxta disputationis¬
ordinem dixerim. Cum enim de portu egrediar. ad huc¬
& rudentib uela sustollam: in mediũ me questionum
pellagus subitus loquendi estus arripuit. Unde cohibe¬

Expanded text:
fructus, quamquam de una terra et de una semente nascatur, fructus, quamquam de una terra et de una semente nascatur, tamen multum differt in numero. triginta referuntur ad nuptias; nam et ipsa digitorum coniunctio et quasi molli osculo se conplexans et foederans maritum pingit. et coniugem. sexaginta uero ad uiduas, eo quod in angustia et tribulatione sint positae, unde et superiori digito deprimuntur, quantoque maior est diffluptatis illecebris abstinere, tanto majus est praemium. Porro centesimus numerus diligenter, quaeso, lector, attende de sinistra transfertur ad dexteram, et iisdem quidem digitis, sed non eum manu, quibus in laeva nuptae significantur et viduae, circulum faciens, exprimit virginitatis coronam. Haec de impatientia magis quam juxta ordinem disputationis dixerim. Cum enim adhuc vix de portu egrediar, et rudentibus vela sustollam, in medium me quaestionum pelagus, subitus loquendi aestus abripuit. Unde cohibe
Abbreviated transcription (Latin):
pisꝰ encraticarum ertote decepti:omnem coitum spurcũ
putamus.qui non solum nuptias:sed cibos quoq quos d
us creanit ad utendum damnat & reprobat. Scitius N
domo magna non solum uasa esse auica &. aigentea. sel
&lignea & fictilia. & super fundamentum christi qual
paulus architectus posuit: alios clificate aurum argen¬
tum lapides preciosos:alios econtrario lignum fenumssti¬
pulam. Non iꝯnoramus honorabiles nup̾tias & cubile
immaculatum. legimus primam dei sententiam: Ctesci¬
it & multiplicamini & teplete terram. Sed ita nuptias te¬
cipimus: ut uirginitatem quae denuptiis nascitur prefera¬
mus. Nunquidd argentum non erit argentum:si aurũ ar¬
gento pręciosius est.Aut arboris. et srgetis contum clia ẽ¬
si radici & foliis culmo & aristis poma preferantur & stu¬
ctus. Ut poma etc arbore: frumentum ex stipula: ita uix¬
ginitas ex nuptus. Centesimus & sexagesimus & tricesims

Expanded text:
pis Encratitarum errore decepti, omnem coitum spurcum pis Encratitarum errore decepti, omnem coitum spurcum putamus; qui neus creavit ad utendum, damnat et reprobat. Scimus in domo magna, non solum vasa aurea et argentea esse, sed et lignea et fictilia: et super fundamentum Christi, quod Paulus architectus posuit, alios superaedificare aurum, argentum, lapides pretiosos: alios e contrario foenum, ligna, stipulam. Non ignoramus honorabiles nuptias, et cubile immaculatum. Legimus primam Dei sententiam: Crescite et multiplicamini, et replete terram . Sed ita nuptias recipimus, ut virginitatem, quae de nuptiis nascitur, praeferamus. Numquid argentum non erit argentum, si aurum argento pretiosius est? aut arboris et ssi radici et foliis, culmo et aristis poma praeferantur et fructus? ut poma ex arbore, frumentum ex stipula, ita uirginitas e nuptiis. centesimus et sexagesimus et tricesimus
Abbreviated transcription (Latin):
lem. non est ĩ ea ĩmmaturus: omnis docibilis inpitutir
irrum pere uel arte illudere potest nullus. Rurt quar sut̃¬
haec portenta uerborum: qued descriptionis delicus: Nõne
uel febri eum somniare piues: uel arreptum morbo ftenetico¬
⁊ hippocratis uinculis alligandum:Quotienscunq eum
legero: ubi me defitit spiritus: ibi distinctio est Totum inci¬
pit:totum pendet ex altero. Hescias quid cui cohereat. & ex¬
cepus testimoniis scripturarum quȩ illo uenustissimo do¬
quentiat suae flore mutate non ausus est: reliquus ser¬
mo omni materiȩ conuenit. quia nulli conuenit. Quat
res mihi aliquam suspitionem dedit intelligentiae. uelle
cum ita nuptias pirdicare: ut uirginitati detrahat. Quã do
enim minora maioribus coequantur: inferioris compatatio
superioris iniria est. Neq uero nos marcionis & manichri
dogia sectantes nuptiis detrahimus. nec taciani princi¬

Expanded text:
lem. Non est in ea immaturus, omnis docibilis: impetu lem. Non est in ea immaturus, omnis docibilis: impetu irrumpere, vel arte eludere potest nullus. » Encrhaec portenta verborum? quod descriptionis dedecus? Nonne vel per febrem somniare eum putes, vel arreptum morbo phrenetico, Hippocratis vinculis alligandum? Quotiescumque eum legero, ubi me defecerit spiritus, ibi est distinctio. Totum incipit, totum pendet ex altero: nescias quid cui cohaereat; et exceptis testimoniis Scripturarum, quae illo venustissimo eloquentiae suae flore mutare non ausus est, reliquus sermo omni materiae convenit, quia nulli convenit. Quae res mihi aliquam suspicionem intelligentiae dedit, velle eum ita nuptias praedicare, ut virginitati detrahat. Quando enim minora majoribus coaequantur, inferioris comparatio, superioris injuria est. Neque vero nos Marcionis et Manichaei dogma sectantes, nuptiis detrahimus; nec Tatiani princi
Abbreviated transcription (Latin):
ui illud plautinarum luterarum possit ei aptari. Has qui¬
dem preter sibyllam leget nemo. nam diinandum est. Fu¬
tiosas apollinis uates legimus. & illud uirgilianum.dat
sinc mente sonũ. Heradiũ quoq cognomento. ororuip̃op
sudantes pħi uia intelligiũ. Std ꝗd ad nñim cipitualiglu¬
cuuis libtos multo difficilius est nosse qm̃ uincete qm̃qm
&. in uictoria non sit. parua difficultas. Quis enim cum su¬
pcratt queat cuuis assertionem penitus ignoret: Er ne lecto¬
reni longuis traham cuusmodi eloquentiae sit et quib
uerborum floribus ornatuis incedat: secñci libri eiꝰ monstranit ex¬
tisfacio inuitatis. non ut clato curram nomine: sed ut aru¬
more purgatus uiuam uano.Ohsero agrum nouellã plã¬¬
lationem athusta teneritudinis: ereptã de uitiorũ gur¬
gitibus audientiã communitam agminibus. Scimus ec¬
Aesiam spe fide & caritate inaccessibilem. inexpugnab¬

Expanded text:
ut illud Plautinarum litterarum ei possit aptari: Has quiut illud Plautinarum litterarum ei possit aptari: Has quidem praeter Sibyllam leget nemo. Nam divinandum est. Furiosas Apollinis vates legimus; et illud Virgilianum: Dat sine mente sonum . Heraclitum quoque cognomento σκοτεινὸν, sudantes philosophi vix intelligunt. Sed quid ad ncujus libros multo difficilius est nosse, quam vincere? Quamquam et in victoria non parva sit difficultas. Quis enim superare queat, cujus assertionem penitus ignoret? Et ne lectorem longius traham, cujusmodi eloquentiae sit, et quibus verborum floribus ornatus incedat, secundi libri ejus monstrabit extisfacio invitatis, non ut claro curram nomine, sed a rumore purgatus vivam vano. Obsecro agrum, novella plantationum, arbusta teneritudinis, erepta de vitiorum gurgitibus, audientiam communitam agminibus. Scimus Ecclesiam, spe, fide, charitate, inaccessibilem, inexpugnabi
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusdam mihi iouiniani commentariolos trasmisetunt.
togantes ut eorum ieptiis responderem: et epicutum xͥano¬
rumieuuangelico atq apostolico rigore conterem. Quos cũ
legissem & omnino non intelligerem: cpi reuolucit ctehti
& non uerba modo atq sententias sed singulas pene syllabas
discutere. uolens prius scire quid diceret. & sic uel probare
uel udarguere: quod dixisset. Uerum scriptorum tanta hat¬
haries estͦs& tantis uitis spurcissimus sermo confusus: ut nͨ
quid loquatur: nec quibus argumentis uelit probare quod
loquitur:potuerim intelligere.Totus enim tumet.totus iacet
attollit seͥ per singula. & quasi debilitatus coluber: in ipso
conatu frãgitur. Non est contentus nostrodest humano
more loqui altius quiddam aggreditur. Parturiunt mon¬
tes: nascitur ridiculus mus. quod ipse non sani esse homĩs
non sanus uirci horrestes.Pretrita sic inuoluit omnia &
quibusdam in extticabilibus nodis uniuersa conturbat:

Expanded text:
cujusdam mihi Joviniani Commentariolos transmiserunt, rogantes, ut eorum ineptiis responderem, et Epicurum Christianorum, Evangelico atque Apostolico vigore conterrerem. Quos cum legissem, et omnino non intelligerem, coepi revolvere crebrius, et non verba modo, atque sententias, sed singulas pene syllabas discutere, volens prius scire quid diceret, et sic vel probare, vel redarguere, quod dixisset. Verum scriptorum tanta barbaries est, et tantis vitiis spurcissimus sermo confusus, ut nec quid loquatur, nec quibus argumentis velit probare quod loquitur, potuerim intelligere. Totus enim tumet, totus jacet: attollit se per singula, et quasi debilitatus coluber, in ipso conatu frangitur. Non est contentus nostro, id est, humano more loqui, altius quiddam aggreditur. 238 Parturiunt montes, nascetur ridiculus mus. Quod ipse, Non sani esse hominis, non sanus juret Orestes. Praeterea sic involvit omnia et quibusdam inextricabilibus nodis universa perturbat,
Abbreviated transcription (Latin):
liq dubium est in moysen legem significare. Sicut gͦ
leimus ꝙa moyses idest lex haburtit uxotem. ostẽ¬
de mihi hiesum naue utotem habuisse uel filios. ⁊ si
monsttate potueris:. uictum me esse fatebor. et certe pu¬
cherrimum terrac uideat in partitione accępit locum.¬
Moriturq non in uicenario numeto qui sempet inscri
quem diligit esau accipiens into quatdam munera:
sed in decimo de cuius lande crebro diximus. sepeliturq
ĩ thamnathsare id est in perfectissimo principatu. siueĩ
natieto oprrimenti noui.ut uirginum significaret gre¬
ges saluatoris auxilio cooperto s. En monitꝰ effraim. hoc
Est in monie frugifero ab aquilone montis gats qui
intetpretatur cõmotio. mons tnim sion laltra aꝗlois
et per singulas temptationes dicit: mei uero pene mo
tuin uolumine quasi uiuens tesurgensq describitut.
& misit hiesus populũ: et abierunt filiiistad unusꝗsq
gitur. Et mortius est hicsus naue scriuis domini cẽtũ¬

Expanded text:
que testimonio Moysen Legem significare. Sicut ergo legimus quod Moyses, id est, Lex habuerit uxorem, ostende mihi, Jesum Nave vel uxorem habuisse, vel filios: et si potueris monstrare, victum me esse fatebor. Et certe pulcherrimum terrae Judaeae in partitione accepit locum,moriturque, non in vicenario numero qui semper in Scriquem diligit Esau, accipiens in eo quaedam munera; sed in decimo, de cujus laude crebro diximus: sepeliturque in Thamnath sare, id est, in perfectissimo principatu, sive in 272 numero operimenti novi: ut virginum significaret greges, Salvatoris auxilio coopertos in monte Ephraim, hoc est in monte frugifero, ab aquilone montis Gaas , qui interpretatur commotio: Mons enim Sion, latera aquilonis, et per singulas tentationes dicit: Mei vero pene motum volumine, quasi vivens resurgensque describitur: r, Misit Jesus populum, et obierunt filii Israel, unusquisque tatimque subjungitur: Et mortuus est Jesus Nave servus Domini centu
Abbreviated transcription (Latin):
peccalum & tatra. paradisum protinus nuptiae.Deing
qued hoc ipm̃ interͥpretur apłus. Propter hoc inquit telũ¬
quet homo prem̃ & mrem̃ &ͥ ad herebit uxori suac. et c
runt duo in carne una.Statimq subungit.Sacra mnt̃tũ
hoc magnum est.Ego autem dico in chr̃o & in ecclesia.
Christusꝰ in carne uirgo in spiritu moniramus. unam
enim habit ecclesiam. d qua idem apostolus. Uiti ĩꝗt
diligite utores uestras: sicut & chrũs ecclesiam. Si ap̃s
sanitetsi caste si absq ulla macula eccdesiam diligit: ui¬
ti quoq in castitate uxores suas diligant. & sciat unus¬
quisquas suum possidere in sanctificatione & honore:
non in passione desidetq. sicur & gentes quat ignorant de

Expanded text:
peccatum autem, et extra paradisum protinus nuptiae. Deinde, peccatum autem, et extra paradisum protinus nuptiae. Deinde, quod hoc ipsum interpretetur Apostolus: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem suam, et runt duo in carne una . Statimque subjungit: Sacramentum hoc magnum est. Ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Christus in carne virgo, in spiritu monogamus. Unam enim habet Ecclesiam, de qua idem Apostolus: Viri, inquit, diligite uxores vestras, sicut et Christus Ecclesiam . Si Christus sancte, si caste, si absque ulla macula Ecclesiam diligit: viri quoque in castitate uxores suas diligant, et sciat unusquisque vas suum possidere in sanctificatione et honore, non in passione de
Abbreviated transcription (Latin):
nes uidaicas a gentibus separaret.Quomodo igitur in ca¬
teris ecclesiae disciplinis : uideis uideus ethnicis ethni¬
cusi & omnibus omnia factus est ut omnes luchrifa¬
ceret: sic & digamiam concessit in continnithus.titc
nuptiarum numerum prȩfiniuit.ut dum uident sibi ⁊¬
mulieres ita post mortrin mariti secundũ concedi ut ter¬
tius quartusq conceditur: etubescant alierum accipere:
ne trigarus aut quadrigamis comparentur.ubi enim
unus eͦrceditur nihil tefeit s secundus anttertus sit̃:
si dici potest octogamos. Pluꝰs aliquid inferam: etiã scor¬
tatorem recipio poenitentem.Quicquid atqualiter lic&
aequa lante pensandum est.Sed quoniam ad uetus nos
ritrahit testamentum: & incipiens ab adam ad zacha¬
riam & helisabeth peruenit. ac deinde opponit petrum &
esse prelatam. Ac ne de adam & tua quidẽ illud ditendũ
quod ante ossensam in paratdiso uirgines furrint. post

Expanded text:
nes Judaicas a gentibus separaret. Quomodo igitur in canes Judaicas a gentibus separaret. Quomodo igitur in caeteris Ecclesiae disciplinis Judaeis Judaeus, Ethnicis Ethnicus, et omnibus omnia factus est, ut omnes lucrifaceret: sic et digamiam 265 concessit incontinentibus, nec nuptiarum numerum praefinivit, ut dum vident sibi mulieres ita post mortem mariti secundum concedi, ut tertius quartusque conceditur, erubescant alterum accipere, ne trigamis et quadrigamis comparentur. Ubi enim unus exceditur, nihil refert secundus, an tertius sit, si dici potest, octogamos: plus aliquid inferam, etiam scortatorem recipio poenitentem. Quidquid aequaliter licet, aequali lance pensandum est. Castitas strahit Testamentum, et incipiens ab Adam, ad Zachariam et Elisabeth pervenit: ac deinde opponit Petrum etfuisse praelatam. Ac de Adam quidem et Eva illud dicendum, quod ante offensam in paradiso virgines fuerint: post
Abbreviated transcription (Latin):
quoq utores prȩceꝑit ut sic sint tanq̃ non habentes. & ob
hane causam non esse uxorum numtrum definitum. ꝗa¬
si ante baptisma chui &iam si tertia & quarta uxor fucrit
quasi prima tepietur.Alioquinsi post.baptisma primo
mortuo accipitur secundus: quare nõ setundo & tertio.
& quarto & quinto mortuis accipitur sextus & teliqui.
Potest enim accidete ut ĩfoelicitate quadam uel dei ui
dicio, nuptias repetitas adolescentula plures accipiat ui¬
ros. & anus primo marito in extrema aetate uiduet.
Primus adam monogamus i secundus agamus.Qui di¬
gamiam ptobant exhiheani tertium adam digamum
quem sequantur. Uerum fac ut cõ¬
cesserit paulus sccũda matrimonia eadem lege & tertia
concedit & quatta. & quotien scunq uit moritur. Multa
compellitur apostolus uelle quat non uult.Circuncidit
timotheum rasit in se caluuiium nuilipedalia exercuit

Expanded text:
quoque uxores praeceperit, ut sic sint, quasi non habentes, et ob quoque uxores praeceperit, ut sic sint, quasi non habentes, et ob hanc causam non esse uxorum numerum definitum: quia post baptisma Christi, etiam si tertia et quarta uxor fuerit, quasi prima reputetur. Alioqui si post baptisma, primo mortuo, accipitur secundus, quare non secundo, et tertio, et quarto, et quinto mortuo, accipiatur sextus, et reliqui? Potest enim accidere, ut infelicitate quadam, vel judicio Dei succidentis nuptias repetitas, adolescentula plures accipiat viros, et anus primo marito in extrema aetate viduetur. Primus Adam monogamus: secundus agamus. Qui digamiam probant, exhibeant tertium Adam digamum, quem sequantur. Verum fac ut concesserit Paulus secunda matrimonia; eadem lege et tertia concedit, et quarta, et quotiescumque vir moritur. Multa compellitur Apostolus velle, quae non vult. Circumcidit Timotheum, rasit ipse calvitium, nudipedalia exercuit,