comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
redda in atriis domus dñi. in conspectu
om̃is popłi eius: in medio tui ierłm. Qđ
desid̾antissimũ tempus cȩlestis introitus:
illa dies octaua qua circũcisio celebra¬
tur indicat. Sex erenĩ sunt huius scl̃i
etates notissimis tempoꝵ distincte ar¬
ticulis: in quib ꝓdõ laborib insistere.
&e ꝓ adipiscenda requie sempit̾na. ad tem¬
pus oꝑari necesse est. Septima est ȩtas.
non in hac sed in alia utta quiescentiũ
usq ad tẽpus resurtectionis animarũ:
octaua aut̃ ȩtas. ipsa est dies resurrecti¬
onis. sine ullo tẽporis fine beata: qͣndo
uera omimodȩ circũcisionis gła choruscan¬
te. non ultra corpus qđ corrupitur aggra¬
uat anima: non terrena inhabitatio de¬
prunit sensum multa cogitantẽ: sed cor¬
pus lam incorruptibile lȩtificat animã.
& subletat cęlestis inhabitatio totũ homi¬
nem uisioni sui conditoris inherentẽ. Cu¬
ius ȩt̃ni diei beatitudinẽ ꝓpħa in illo cu¬
ius supra meminimus psalmo consequen¬

Expanded text:
omus Domini, in conspectu omnis populi ejus, in medio tui Hierusalem . Quod desideratissimum tempus coelestis introitus illa dies octava, qua circumcisio celebratur, indicat. Sex etenim sunt hujus saeculi aetates notissimis temporum distinctae articulis, in quibus pro Deo laboribus insistere, et pro adipiscenda requie sempiterna ad tempus operari necesse est. Septima est aetas non in hac, sed in alia vita quiescentium usque ad tempus resurrectionis animarum. Octava autem aetas ipsa est dies resurrectionis sine ullo temporis fine beata, quando vera omnimodo circumcisionis gloria coruscante, non ultra corpus, quod corrumpitur, aggravat animam; non terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem, sed corpus jam corruptibile laetificat animam, et sublevat coelestis inhabitatio totum hominem visioni sui conditoris inhaerentem. Cujus aeterni diei beatitudinem Propheta in illo, cujus supra meminimus, psalmo consequen
Abbreviated transcription (Latin):
in carne: qui absq om̃i ꝓrsus labe pol¬
lutionis apparuit in carne. Et qui in si¬
militudine carnis peccati. non aut̃ in
carne pectati aduenit. temedio quo
caro peccati consueuerat mundari ñ
respuit: sicut etiã und̾a baptismatis
qua nouȩ gr̃ȩ popłos a peccatoꝵ sorde
lauari uoluit. ipse ñ necesfitatis sed
exempli causa subiit. Scire etiã debet
ur̃a frat̃nitas. quia idẽ salutiserȩ curari¬
onis auxiliũ circũcisio in lege contra ori¬
ginalis peccati uulnus agebat. quod
nunc baptismus agere reuelatȩ gr̃e tẽ¬
pore consueuit: excepto qđ regni cȩle¬
stis ianuã necdũ intrare poterant. do¬
nec adueniens benedictionẽ daret qui
legẽ dedit: ut uideri posset ds dem in
syon: tantũ in sinu abtahȩ post mortẽ
beata requie consolati. suꝑnȩ pacis in¬
gressum spe felici expectabant. Qͥ enĩ
nunc ꝑ eugłium suũ terribilit ac salu¬
brit᷑ clamat. nisi quis renatus fuerit

Expanded text:
in carne, qui absque omni prorsus labe polin carne, qui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari non respuit: sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit, ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit. Scire etenim debet vestra fraternitas, quia idem salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit, excepto quod regni coelestis januam necdum intrare poterant, donec adveniens benedictionem daret, qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion, tantum in sinu Abrahae post mortem beata requie consolati supernae pacis ingressum spe felici exspectabunt. Qui enim nunc per Evangelium suum terribiliter ac salubriter clamat: Nisi quis renatus fu
Abbreviated transcription (Latin):
mani ds pater non angłm. ñ archan¬
gelũ. sed siliũ suũ unigenitũ mutere di¬
gnatus est: quẽ quia in diuinitatis suȩ
specie uidere nequiuimus. magna rur¬
sum dilectionis arte ꝓuidit: ut hunc
factumex muliere. hoc est ex mat̾nȩ
carnis substantia. sine uirili admixti¬
one conceptũ. ad humanos uerũ ho¬
minẽ ꝓferret aspectus: qui in diuina
uirtute ac substantia manens ꝑ om̃ia
qd̃ erat. uerã naturȩ mortalis infir¬
mitatẽ. quã non habebat indueret.
Et ut nobis necessariã obȩdiendi uir̃¬
tutẽ precipuo cõmendaret exemplo:
sactum sub lege filiũ suti misit ds in
inundũ: non quia ipse legi quicquã
debebat. qr unus est magister nost̃.
unus est legis lator & iudex: sed ut
eos qui sub lege positi. legis onera
portare nequiuerunt. sua compassione
iuuaret: ac de seruili conditione quȩ sub
quȩ ꝑ gtãm est sua largitate reduceret
Suscepit gͥ circũcisionẽ lege decretam

Expanded text:
mani Deus Pater non angelum, non archanmani Deus Pater non angelum, non archangelum, sed Filium suum unigenitum mittere dignatus est. Quem quia in divinitatis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hoc est ex maternae carnis substantia, sine virili admixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens, per omnia quod erat, veram naturae mortalis infirmitatem quam non habebat, indueret. Et ut nobis necessariam obediendi virtutem praecipuo commendaret exemplo, factum sub lege, Filium suum misit Deus in mundum: non quia ipse legi quidquam debeat, qui unus magister noster, unus est legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequiverant, sua compassione juvaret, ac de servili conditione, qui sub , quae per gratiam est, sua largitate reduceret. Suscepit ergo circumcisionem lege decretam
Abbreviated transcription (Latin):
cam̃ uenerandãq p̃sentis fe¬
sti memaoriã. paucis quidem
u̾bis eugłista comp̃hendit:
sed nõn pauca cȩlestis misterii uͥtute
grauidã reliquit. Exposita nanq nati¬
uitate dñica. cuius gaudia mox angłi
dignis głȩ laudib extulerunt. bosto¬
res deuota uisitatione celebrarunt.
om̃s qui tunc audiere mirati sunt:
hymnoꝵq sollẽtiniis exegimus: sub¬
iunxit atq ait. Et postquã consumina¬
ti sunt dies octo ut circũcideret᷑ puer.
uocatũ est nomen eius iħc: qł uocatũ
est ab angło pͥusquã in utero conciꝑet᷑.
Hȩc sunt festiuitatis hodiernȩ gaudia
ueneranda: hȩc sacrȩ sollẽnnitas diei:
hȩc illa suꝑnȩ pietatis munera sacro¬
scã. quȩ fideliũ cordib comiñdans apłs
ait: quia ubi uenit plenitudo tẽporis.
misit ds filiũ suũ sactum ex muliere.¬
factum sub lege. ui eos qui sub lege eraĩ
redimeret: ut adoptionẽ filioꝵ reci¬
peremus. Magna nanq dispensatio¬
ne pietatis ad redẽptionẽ generis hu¬

Expanded text:
am venerandamque praesentis festi memoriam paucis quidem verbis evangelista comprehendit, sed non pauca coelestis mysterii virtute gravidam reliquit. Exposita namque nativitate Dominica, cujus gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt, pastores devota visitatione celebrarunt, omnes qui tunc audiere mirati sunt, hymnorumque solemniis exegimus, subjunxit atque ait: Et postquam consummati sunt dies octo ut circumcideretur puer, vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. Haec sunt festivitatis hodiernae gaudia veneranda, haec sacrae solemnitas diei, haec illa supernae pietatis munera sacrosancta, quae fidelium cordibus commendans Apostolus ait: Quia, ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filiufactum sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Magna namque dispensatione pietatis ad redemptionem generis hu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsum factus est: qr ds erat: qr totus ubiq:
qr suȩ p̃sentia maiestatis sine labore regens.
&e sine onere continens qđ fecit. Et mundꝰ
eũ non cognouit: qr lux in tenebris lucet:
& tenebrȩ eã non comp̃hendunt. Mundum
namq hoc in loco dicit hoĩes. mundi amore
deceptos: atq inherendo creaturȩ. a cogno¬
scenda creatoris sui maiestate reflexos. In
ꝓpria uenit: qi in mundo quẽ ꝑ diuinitatẽ
fecit. ꝑ humanitatẽ natus apparuit. In
ꝓpria uenit: qi in gente udea quã sibi pre

Expanded text:
per ipsum factus est, quia Deus erat, quia totus ubique, per ipsum factus est, quia Deus erat, quia totus ubique, quia suae praesentia majestatis, sine labore regens et sine onere continens quod fecit. Et mundus eum non cognovit. Quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Mundum namque hoc in loco dicit homines, mundi amore deceptos, atque inhaerendo creaturae, ab agnoscenda creatoris sui majestate reflexos. In propria venit, quia in mundo, quem per divinitatem fecit, per humanitatem natus apparuit. In propria venit,
Abbreviated transcription (Latin):
nemo surrexit. lux ñ else asserit᷑: ut uide¬
licet xp̃c non esse qđ putabat᷑ monstret᷑.
Ille enĩ ut scͥptum est erat lucerna ardens
& lucens: ardens scilicet fide &e dilectione:
lucens u̾bo & actione. Grãm uͦ lucis pectori¬
bus infundere solius est. eius de quo dr̃. Prat
lux uera quȩ illuminat om̃em hominẽ ue¬
nientẽ in hunc mundũ: ot̃em uidelicet
qui illuminat᷑. siue natutali ingenio. seu
sapientia diuina. Sic̃ enĩ nemo a seipso esse.
ita etiã nemo a seipsosapiens esse potest: sed
illo illustrante de quoscͥptum est. Om̃is sapi¬
entia a dño dõ est. Cuius uttãq naturam. &
diuinã uidelicet. qua semꝑ ubiq totus manet:
& humana ex qͣ in tpr natꝰ socoinclusus apparu¬
it: conseq̃nt̃ eilgłista descͥbit dicens. In mundo
erat. & mundꝰ ꝑ ipsũ factꝰ ẽ & mundꝰ cũ ñ cogno¬
uit: In propria uenit: & sui eum non
receꝑunt: In mundo quippe erat. & mundus

Expanded text:
nemo surrexit , lux non esse asseritur, ut videnemo surrexit , lux non esse asseritur, ut videlicet Christus non esse quod putabatur monstretur. Ille enim, ut scriptum est, erat lucerna ardens et lucens . Ardens scilicet fide et dilectione, lucens verbo et actione. Gratiam vero lucis pectoribus infundere, solius est ejus de quo dicitur: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Omnem videlicet, qui illuminatur, sive naturali ingenio, sive sapientia divina. Sicut enim nemo a seipso esse, ita etiam nemo a seipso sapiens esse potest, sed illo illustrante, de quo scriptum est: Omnis sapientia a Domino Deo est. Cujus utramque naturam, et divinam, videlicet, qua semper ubique totus manet, et humanam, ex qua in tempore natus, loco inclusus apparuit, consequenter evangelista describit dicens: In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. In propria venit, et sui eum non receperunt
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ crederent in lucẽ quã necdũ uidere
nouerant. dñm uidelicet iħm xp̃m: qui
de seipso testat᷑. Ego sum lux mundi: quise¬
quit᷑ me non ambulabit in tenebris: sed
habebit lum̃ uitȩ. Seqͥtur. Non erat ille¬
lux: sed ut testimoniũ ꝑhiberet de lumine.
Erat lux uera: quȩ illuminat om̃em ho¬
minẽ uenientẽ in hunc mundũ. Et sc̃i qͥde
homines lux sunt recte uocati: dicente
ad eos dño. Nos estis lux mundi. Et apło
paulo. Fuistis aliquando tenebrȩ: nunc
aut᷑ lux in dño. S multũ distat int̾ lucẽ
quȩ illuminat᷑. & lucẽ quȩ illuminat.:
int̃ eos qui participatione uerȩ lucis ac¬
cipiunt. ut luceant: & ipsam lucem
ꝑpetuam. quȩ non solum lucere inseipsa. sed
& sua p̃sentia quoscũq attigerit illustrare
sufficit. Ad cuius cõpatationẽ uerȩ lucis.
non tantũ minimi quilibet electi: uerum
etiã ipse ioħs quo maior int̃ natos mulierũ

Expanded text:
monium crederent in lucem, quam necdum videre monium crederent in lucem, quam necdum videre noverant, Dominum videlicet Jesum Christum, qui de seipso testatur: Ego sum lux mundi; qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae . ret de lumine. Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et sancti quidem homines lux sunt recte vocati, dicente ad eos Domino: Vos estis lux mundi , et apostolo Paulo: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sed multum distat inter lucem quae illuminatur et lucem quae illuminat. Inter eos qui participatione verae lucis accipiunt ut luceant, et ipsam lucem perpetuam, quae non solum lucere in seipsa, sed et sua praesentia, quodcunque attigerit, illustrare sufficit. Ad cujus comparationem verae lucis, non tantum minores quilibet electi, verum etiam ipse Joannes, quo major inter natos mulierum
Abbreviated transcription (Latin):
ante me factus est. Dest qui post me ad
p̃dicandũ uenturus est. culmine me re¬
gni & sacerdotii ꝑhennis antecellit.
Quare aut̃ is qui post eũ uenturus
erat eũ dignitate antecelleret:aꝑuit.
cũ subiungit. Qͥa pͥor me erat: id est qr
ȩt̃nus ante scla ds erat: ꝓpt̾ea me licet
posterior natus. gla maiestatis etiã in
assiipta humanitate p̃ibit. Exposito
aut̃ euatgłista p̃cursoris dñi testimonio
qđ de illo ꝑhibuetat: redit statim suȩ
assertionis qđ cȩꝑat illi testimoniũ
dare. Nam sequit᷑. Et de plenitudine
eius nos om̃s accepimus: gr̃am ꝓgr̃a.¬

Expanded text:
ante me factus est: id est, qui post me ad ante me factus est: id est, qui post me ad praedicandum venturus est, culmine me regni et sacerdotii perennis antecellit. Quare autem is qui post eum venturus erat, eum dignitate antecelleret, aperuit cum subjungit, Quia prior me erat, id est, quia aeternus ante saecula Deus erat, propterea me, licet poassumpta humanitate praeibit. Exposito autem evangelistae praecursoris Domini testimonio, quod de illo perhibuerit, redit statim suae quoque assertionis, quod coeperat, illi testimonium dare; nam sequitur: Et de plenitudine ejus nos omnes accepimus gratia
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cursor. testimoniũ de ipso ꝑhi¬
hetis: celsi tu dine hum anitatis
eu batr & diuinitatis ȩt̾nitatẽ. mami¬
festa uat e pininciat. Clamat enĩ dicens.
sic̃ mͦ cũ eugłium legeret᷑ ur̃a frat̃nitas audiuit:
hic erat qũe dixi uob̾. qͥpꝰ me uenturꝰ ÷ ante
me factus ẽ. qr pͥor me erat. In eonãq qd̾ ait
qͥpꝰ me uenturꝰ e: ordiñe humanȩ dispensatio¬
nis qua pꝰ eũ natꝰ pꝰ eũ etiam p̃dicaturus. bap¬
tizaturus. signafacturus. & mortẽ erat
passurꝰ insinuat. In eo uͦ qd̾ subiungit ante
me factꝰ e: sublimitatẽ eiusde humanita¬
tis. quȩ cȩteris om̃ib creaturis erat meri¬
to p̃ferenda. designat. Qđ enĩ ait ante
me. non ad ordinẽ tẽporis. sed ad distanti¬
am ꝑtinet dignitatis: iuxta qđ de ioseph
filiis benedicente iacob scͥptum est. Con¬
stituitꝰ effraim ante manassem. Ubi rec¬
te potuit dicere manasses. qui post me
me antecessit:queadmodum iohannes de
dño. qui post me inquit uenturus est.

Expanded text:
pso perhibens, certitudinem humanitatis ejus pariter et divinitatis aeternitatem manifesta voce pronuntiat. Clamat enim dicens, sicut modo cum Evangelium legeretur vestra fraternitas audivit: Hic erat, quem dixi vobis, qui post me venturus est, ante me factus est, quia prior me erat. In eo namque quod ait, qui post me venturus est, ordinem humanae dispensationis qua post eum natus, post eum etiam praedicaturus, baptizaturus, signa facturus et mortem erat passurus, insinuat. In eo vero quod subjungit, Ante me factus est, sublimitatem ejusdem humanitatis, quae caeteris omnibus creaturis erat merito praeferenda, designat. Quod enim ait, Ante me, non ad ordinem temporis, sed ad distantiam pertinet dignitatis, juxta quod de Joseph filiis, benedicente Jacob, scriptum est: Constituitque Ephraim ante Manassem , ubi recte potuit dicere: Manasses, qui post me me antecessit. Quamobrem Joannes de Domino, Qui post me, inquit, venturus est,
Abbreviated transcription (Latin):
bis: ut ꝑ cognitũ nobis hoĩs habitũ. nobis
conuisandocongruere. nos alloquendo instru¬
ere. nobis uiuendi uiam p̃bere. ꝓ nobis contra
hostem confligere. nr̃am mortẽ moriendo
ac resurgendo posset destruere: ꝑ coȩt̾nam
uͦ patri diuinitatẽ nos int̾ius uiuificando
ad diuina sustolleret: remissionẽ nobis
& post bonoꝵ ꝑfectionẽ oꝑum. ñ solum nos
ad uidend̾a głam clarificatȩ suȩ ꝑduceret
humanitatis: sed & incõmutabilem nobis
essentiã suȩ diuinȩ maiestatis ostenderet:
in qua uiuit & regnat cũ patre in unitate

Expanded text:
bis, ut per cognitum nobis hominis habitum nobis bis, ut per cognitum nobis hominis habitum nobis conversando congruere, nos alloquendo instruere, nobis vivendi viam praebere, pro nobis contra hostem confligere, nostram mortem moriendo ac resurgendo posset destruere: per coaeternam vero Patri divinitatem nos interius vivificando ad divina sustolleret, remissionem nobis  post bonorum perfectionem operum non solum nos ad videndam gloriam clarificatae suae perduceret humanitatis, sed et incommutabilem nobis essentiam suae divinae majestatis ostenderet, in qua vivit et regnat cum Patre in unitate
Abbreviated transcription (Latin):
est. Idem ueritate plenus erat. & est: ipsa
uidelicet u̾bi diuinitate: quȩ hoĩem illũ
singłarit᷑ electum cũ quo una xp̃i ꝑsona
esset assumere dignata est: non aliqͥd suȩ
diuinȩ substantiȩ ut heretici uolunt in
facienda hõis naturã cominutans: sed ipsa
apud patrẽ manens totũ qł erat. totã de
semine datud naturã ueri hoĩs quã non
ut qui humanã redẽptoris nr̃i natiuitatẽ.
hodie annua deuotione recolimꝰ: & diuinã
parit᷑ & humanã eius naturã non annuo
sed continuo semꝑ amplectam᷑ amore: diui
nã ꝑ quã creati sumus cũ nonessemꝰ: hu¬
manã ꝑ quã recreati sumus. cũ ꝑditi essemꝰ.
Et quidẽ diuitia conditoris nr̃i uͥtus. sine
assũptione humanitatis nos recreare erat
idonea: humana aut̃ eiusdẽ redẽptoris
nr̃i infirmitas sine assum̃te se. & inhahitan¬
te inse. & oꝑante ꝑse diuinitate nos recte¬
are nequiuit: atq ido u̾bum caro factũ est.
idest ds homo factus est. & habitauit in no¬

Expanded text:
erat, et est ipsa videlicet Verbi divinitate, quae hominem illum singulariter electum, cum quo una Christi persona esset, assumere dignata est, non aliquid suae divinae substantiae, ut haeretici volunt, in faciendam hominis naturam commutans; sed ipsa apud Patrem manens, totum quod erat, totam de semine David naturam veri hominis, quam non ut qui humanam Redemptoris nostri nativitatem hodie annua devotione recolimus, et divinam pariter et humanam ejus naturam non annuo, sed continuo semper amplectamur aum non essemus; humanam, per quam recreati sumus, cum perditi essemus. Et quidem divina conditoris nostri virtus, sine assumptione humanitatis nos recreare erat idonea: humana autem ejusdem Redemptoris nostri infirmitas, sine assumente se, et inhabitante in se, et operante per se divinitate, nos recreare nequivit. Atque ideo Verbum caro factum est, id est, Deus homo factus est, et habitavit in no
Abbreviated transcription (Latin):
ris & fide recte credentiũ sublimit᷑ imbu¬
it: & hereticoꝵ ꝑfidiã potent̃ exsuperat
Fuere nanq heretici. qui dicerent. Si gͦ
natus est xp̃c: erat tẽpus. quando ille ñ
erat. Qͦs pͥmo sermone redarguit. cũ ait.
In pͥncipio erat t̾bum. Neq uͦait. in pͥnci¬
pio cepit ẽẽ u̾bum: sed in pͥncipio inquit¬
erat u̾bum: ut uidelicet eũ non extẽpme
ortum. sed in exortu tẽpoꝵ lam existentẽ:
ac ꝑ hoc sine ullo tẽporis initio. de patre na¬
tum monstraret: iuxta qđ ipse loquit᷑ in
ꝓu̾biis. Dñs possedit me initio uiarũ suarũ:
antequã quicquã faceret a pͥncipio. ab eter¬
no ordinata sum. Itẽ fuerunt heretici:
qui tres sc̃ȩ tͥnitatis ꝑsonas ẽẽ negantes. di¬
cerent. Ide dõ quando uult pater est. qͣnds
uult filiuis est: qͣndo uult sp̃s sc̃s est: ⁊ pse
tam̃ unus eit. Quoꝵ destruens er rorem:
subiungit. Et u̾bum erat apud dm̃. Si

Expanded text:
ris, et fidem recte credentium sublimiter imburis, et fidem recte credentium sublimiter imbuit, et haereticorum perfidiam potenter exsuperat. Fuere namque haeretici, qui dicerent: Si ergo natus est Christus, erat tempus quando ille non erat: quos primo sermone redarguit, cum ait: In principio erat Verbum. Neque vero ait, In principio coepit esse Verbum, sed in principio erat Verbum: ut videlicet eum non ex tempore ortum, sed in exortu temporum jam existentem, ac per hoc sine ullo temporis initio de Patre natum monstraret, juxta quod ipse loquitur in Proverbiis: Dominus possedit me initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a principio, ab aeterno ordinatus sum . Item fuerunt haeretici qui, tres sanctae Trinitatis personas esse negantes, dicerent: Idem Deus quando vult, Pater est; quando vult, Filius est; quando vult, Spiritus sanctus est; ipse tamen unus est. Quorum destruens errorem, subjungit: Et Verbum erat apud Deum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlum uolat cũ dño: qui ꝑ pauca de
tẽporalib eius actis edisserens. ȩt̾̃nam
diuinitatis eius potentiã ꝑ quã om̃ia
facta sunt. sublimius m̃te uolando. &
limpidius speculando cognouit: ac
nobis cognoscendũ scͥbendo contradidit.
describunt: ioħs undẽ in pͥncipio¬
iam fuisse testat᷑ dicens. In pͥncipio
erat u̾bum. Alii irit̃ homines eum
subito appariusse cõmemorant: ille ipsum
apud dm semꝑ fuisse declarat dicens. Et u̾¬
bum erat apud dm̃. Alii eũ uerũ hominẽ.
ille ipsum uerũ confirmat ẽẽ din dicens.
Et ds erat ubum. Alii eũ hominẽ apud
homines tẽporalit conu̾satum: ille dm̃
apud dm̃ in pͥncipio manente ostendit di¬
cens. Hoc erat in pͥncipio apud dm̃. Alii
magnalia quȩ in homine gessit ꝑhibers:
ille qd om̃em creaturã uisibilem & inuisi¬
bilem ꝑ ipsum ds pater fecerit docet. di¬
cens. Om̃ia ꝑ ipsum facta sunt: & sine ip¬

Expanded text:
coelum volat cum Domino, qui perpauca de coelum volat cum Domino, qui perpauca de temporalibus ejus actis edisserens, aeternam divinitatis ejus potentiam, per quam omnia facta sunt, sublimius mente volando, et limpidius speculando cognovit, ac nobis cognoscenda scribendo contradidit. describunt, Joannes eumdem in principio fuisse testatur, dicens: In principio erat Verbum. Alii inter homines eum subito apparuisse commemorant, ille ipsum apud Deum semper fuisse declarat, dicens: Et Verbum erat apud Deum. Alii eum verum hominem, ille ipsum verum confirmat esse Deum, dicens: Et Deus erat Verbum. Alii hominem eum apud homines temporaliter conversatum, ille Deum, apud Deum in principio manentem ostendit, dicens: Hoc erat in principio apud Deum. Alii magnalia quae in homine gessit perhibent ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem, per ipsum Deum Pater fecerit, docet, dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ip
Abbreviated transcription (Latin):
thei uidelicet & lucȩ manifeste cognoui¬
mus: libet etiã de uerbi. id est diuinita¬
tis eius ȩt̃nitate. in qua patri manet semꝑ
equalis beati ioħ̃is eugłistȩ dicta scrutari:
qui singłaris pͥuilegio meruit castitatis.
ut cȩt̃is altius diuinȩ scͥpturȩ condi co¬
rib. diuinitatis ipsuis caꝑet simul. et
patefaceret archanũ. Neq enĩ frustra
in cena suꝑ pectus dñi recubuisse ꝑhibet᷑:
sed ꝑ hoc typice docet᷑. quia cȩlestis hau¬
stum sapientiȩ. cȩt̃is excellentius de scĩssi¬
mo eiusdẽ pectoris fonte potauerit. Unde
& merito in figura quatuor animalium:
aquilȩ uolanti cõparat᷑. Cunctis qͥ pe
auib aquila celsius uolare: cunctis ani¬
mantib clarius solis radiis infigere con¬
sueuit obtutus. Et cȩt̃i eugłistȩ quasi
in terra ambulant cũ dño: qui tẽpora¬
lem eius generationẽ parit̃ & tẽporalia
facta sufficient̃ ex ponentes. pauca de
diuinitate dixerunt: hic aut̃ quasi ad

Expanded text:
tthaei videlicet et Lucae, manifestatam cognovimus, libet etiam de Verbi, id est, divinitatis ejus, aeternitate in qua Patri manet semper aequalis, beati Joannis evangelistae dicta scrutari, qui singularis privilegio meruit castitatis ut caeteris altius divinae Scripturae conditoribus divinitatis ipsius caperet simul et patefaceret arcanum. Neque enim frustra in coena supra pectus Domini Jesu recubuisse perhibetur, sed per hoc typice docetur quia coelestis haustum sapientiae caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consuevit obtutus. Et caeteri evangelistae quasi in terra ambulant cum Domino, qui temporalem ejus generationem pariter et temporalia facta sufficienter exponentes, pauca de divinitate dixerunt: hic autem quasi ad
Abbreviated transcription (Latin):
fideles. qui uł paruulȩ suȩ dorrus
custodia gerunt. pastores recte uocant᷑:
in quantũ eidẽ suȩ domui sollicita uigi¬
.lantia p̃sunt. Et quicũq ur̃m saltim
uni aut duob fr̃ib cotidiano regini¬
ne preest. pastoris eisde debet officiũ:
quia in quantũ sufficit. pascere hos
u̾bi dapib iubet᷑ Immo utiusqͥsq ur̃m¬
fr̃s. qui etiã pͥuatus uiuere credit᷑. pa¬
storis offictũ tenet. & spũalem pascit
gregem: uigiliasq noctis custodit supra
illum: si bonoꝵ actuũ cogitationumq
mundarũ sibi aggregans multitudinẽ.
sonseruabat om̃ia u̾ha hȩc: confotens
in coade suo. Maria uͥginalis pudicitis
iura ustodiens. secreta xp̃i quȩ noue¬
tat. nemini diuulgare uolebat: leo
ipsum hȩc quando uellet. & quo mͦ uel¬
let dinulgare. reuerent᷑ expectabat.
Ipsa aut̃ eadẽ secreta quãuis ore tacito.
uigili tam̃ corde sedula scrutabat᷑. Et
hoc est qđ ait: conferens incorde suo.

Expanded text:
fideles, qui parvulae suae domus fideles, qui parvulae suae domus custodiam gerunt, pastores recte vocantur, in quantum eidem suae domui sollicita vigilantia praesunt. Et quicunque vestrum saltem uni aut duobus fratribus quotidiano regimine praeest, pastoris eisdem debet officium implere; quia in quantum sufficit, pascere hos verbi dapibus jubetur. Imo unusquisqures, qui etiam privatus vivere creditur, pastoris officium tenet, et spiritualem pascit gregem, vigiliasque noctis custodit super illum, si bonorum actuum cogitationumque mundarum sibi aggregans multitudinem, conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Maria virginalis pudicitiae jura custodiens, secreta Christi quae noverat nemini divulgare volebat, sed ipsum haec quando vellet, et quomodo vellet divulgare, reverenter exspectabat. Ipsa autem eadem secreta ore tacito, vigili tamen corde sedula scrutabatur. Et hoc est quod ait, Conferens in corde suo.
Abbreviated transcription (Latin):
bitur gła tua. Uerũ quia ñ ociosi ac de¬
sides: sed qui uͥtutum oꝑib inludant.
diuina contẽplatione stͥ digni: sollicite
p̃misit. Ego ant̃ cũ iusticta apparebo:
in conspectu tuo. Uidentes gͣ pastores.
cognouerunt de u̾bo qđ dictum erat
illis de xp̃o: qr uisio di cognitio eius est.
Et hȩc est sola beata hominis uita:
dans. dicit int̃ alia. hȩc est aut̃ uita
et̾̃na: ut cognoscant te uerũ & unũ
qui audierant mirati sunt: & de his
quȩ dicta erant a pastorib ad ipsol.
Non celauere silentio pastmes archana
quȩ diuinitus agnouerant: sed quib¬
cũq potuete dicebant: quia & spuales
ȩccłȩ pastores. in hoc mayime st̃ ordi¬
nati. ut u̾bi di mysteria p̃dicent &
mira quȩ in septutis didicerint. mi¬
randa suis auditorib ostendant.
Non lolum aut̃ pastorel eti. presbitĩ
& diacones. uł otiã rectines motia¬
sterioꝵ sunt intelligena .i. seo & om̃s

Expanded text:
bitur gloria tua Verum, quia non otiosi ac debitur gloria tua Verum, quia non otiosi ac desides, sed qui virtutum operibus insudant, divina contemplatione sunt digni, sollicite praemisit: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo. Videntes ergo pastores cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de Christo, quia visio Dei cognitio ejus est, et haec est sola beata hominis vita, dans dicit inter alia: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te esse verum et unum qui audierunt, mirati sunt, et de his quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. Non celavere silentio pastores arcana quae divinitus agnoverant, sed quibuscunque potuere dicebant; quia et spirituales Ecclesiae pastores in hoc maxime sunt ordinati, ut Verbi Dei mysteria praedicent, et mira quae in Scripturis didicerint miranda suis auditoribus ostendant. Non solum autem pastores, episcopi, presbyteri et diacones, vel etiam rectores monasteri
Abbreviated transcription (Latin):
gressib sequam᷑: ut mereamͦ consequi. Ne¬
mo tardet conu̾iti ad dñm: nemo differat
de die in diem: ipsum ꝑ om̃ia & ante
om̃ia p̃canros. ut gressus nr̃os dirigat.
scđm eloqͥum sutim: & non dñetur nr̃i
om̃is iniusticia. Uidentes aut̃: cogno¬
uerunt de u̾bo qđ dictum erat illis de
puero hoc. Et nol fr̃s dilectissimi quȩ
dicta sunt nobis de saluatore nr̃o deo
uerd & hotoine intimpia fide ꝑcipere.
pletia dilectione festinemus amplecti:
ut hȩc in furiuo ꝑfectę ognitionis ui¬
su comp̃hendere ii. ilr amus. Hȩc etenĩ
sola ac uera est beators non solum homi¬
nũ. sed angłoꝵs uita: laciem ꝑpetuo sui
cernere creatoris: quã lesidabat ardent̃
psalmista. qui dicebat. Sitiuit anima
mea ad dm̃ uluum: quando ueniã et
apparebo ante faciem di Cuius solius ui¬
sione. non aut̃ ulla trenarum rerũ af¬
fluentia. desid̾ium luũ latiari posse sig¬
nauit: cũ ait. Satiahor dũ manifesta¬

Expanded text:
gressibus sequamur, ut mereamur consequi. Negressibus sequamur, ut mereamur consequi. Nemo tardet converti ad Dominum, nemo differat de die in diem, ipsum per omnia et ante omnia precantes, ut gressus nostros dirigat secundum eloquium suum, et non dominetur nostri omnis injustitia. Videntes autem cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Et nos, fratres dilectisimi, quae dicta sunt nobis de Salvatore nostro Deo vero et homine, interim pia fide percipere, et plena dilectione festinemus amplecti, ut haec in futuro perfectae cognitionis visu comprehendere valeamus. Haec etenim sola ac vera est beatorum non solum hominum, sed et angelorum vita, faciem perpetuo sui cernere Creatoris, quam desiderabat ardenter Psalmista, qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Cujus solius visione non autem ulla terrenarum rerum affluentia desiderium suum satiari posse signavit, cum ait: Satiabor dum manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum caro factum est. & habitauit in
nobis. Uideamus gͦ : iqͥunt hoc u̾brim
qđ factum est: ꝙ antequã factum esset.
hoc uidere neqͥuimus. Qd fecit dñs. & ostñ¬
dit nobis: qđ incarnari fecit dñs: & ꝑ hoc
uisibile nobis exhibuit. Et uenerunt fe¬
stinantes: & inuenerunt mariã &e ioseph.
& infantẽ positũ in p̃sepio. Uenerunt pa¬
stores festinantes: & inuenerunt deum
hoiem natũ: simul &e eiusdẽ natiuitatis
ministros. festinemus & nos fr̃s mei. non
passib pedũ. sed bonoꝵ ꝓfectib oꝑum. ui¬
dere eandẽ głificatã humanitatẽ: cum
eisdẽ ministris digna seruitii sui merce¬
de remuneratis. festinemus uidere illum:
in diuina patris ac sua maiestate fulgen¬
tẽ. festinemus inquã. Non est enĩ tanta
beatitudo cũ desidia ac torpõre queren¬
da: sed alacrit sunt xp̃i sequenda uesti¬
gla.Nam & ipse cursum nr̃m data ma
dire. trahe nos post te: curremus in odo¬
rem unguentoꝵ tuoꝵ. Citis gͦ uͥtutum

Expanded text:
caro factum est, et habitavit in nobis. Videamus ergo, inquiunt, hoc Verbum quod factum est, quia antequam factum esset, hoc videre nequivimus. Quod fecit Dominus et ostendit nobis, quod incarnari fecit Dominus, et per hoc visibile nobis exhibuit. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Venerunt pastores festinantes, et invenerunt Deum hominem natum, simul et ejusdem nativitatis ministros. Festinemus et nos, fratres mei, non passibus pedum, sed bonorum profectibus operum videre eamdem glorificatam humanitatem cum ejusdem ministris digna servitutis suae mercede remuneratis; festinemus videre illum in divina Patris ac sua majestate fulgentem. Festinemus, inquam, nam non est tanta beatitudo cum desidia ac torpore quaerenda, sed alacriter sunt Christi sequenda vestigia. Nam ipse cursum nostrum data re a nobis: Trahe nos post te, curremus in odorem unguentorum tuorum. Citius ergo virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
qui timet eũ & oꝑatur iusticiã. acceptus
est illi. Quo aut̃ ordine credentes filii dĩ
possent fieri. & quantũ hȩc generatio a car¬
nali distet: subsecutus eugłista defignat.
Qͥ non ex sanguinib inquit. neq ex uolun¬
tate carnis. neq ex uoluntate uiri: sed ex
dõ nati sunt. Carnalis quippe nr̃a singłoꝵ
generatio: ex sanguinib id est ex semine
maris  feminȩ. ac cõplexu coniuigii du¬

Expanded text:
qui timet Deum, et operatur justitiam, acceptus qui timet Deum, et operatur justitiam, acceptus est illi. Quo autem ordine credentes, filii Dei possent fieri, et quantum haec generatio a carnali distet, subsecutus evangelista designat. Qui non ex sanguinibus inquit neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Carnalis quippe nostra singulorum generatio ex sanguinibus, id est, ex semine maris et feminae, a complexu conjugii du
Abbreviated transcription (Latin):
ex patre natus est: & noluit remanere
unus. Nescendit ad t̾ram: ubi fr̃s sibi qͥl
tegnũ patris sui dare posset ac quiterer.
Deus ex d̾onatus est: & noliit tantũ difilius
manete. Hominis quoq filius fieri dignatus
est: non amittens qł erat. sed assumens qđ non
faceret coheredes: qui qđ ipse semꝑhabebat ꝑ
naturã. inciꝑent habere ꝑ gr̃am. Considẽ mus
quanta uirtus est fidi: cuius merito potestas
stus ex fide: non illa quȩ labioꝵ tantũ confes¬
sione ꝓfertur: sed ea quȩ ꝑdilectionẽ oꝑatur.
Alioquin fides si non habeat oꝑa: mortua est
in semetipsa. Nullus seipsum despiciat: nul¬
lus de sua salute desꝑet. Curramus om̃s: cur¬
tamus singłi: ut qui eramus longe. meream᷑
fieri ꝓpe in sanguine xp̃i. Uideamus qđ đr:¬
qi quotqͦt receꝑunt eũ. deditꝰ eis potestatẽ fi
lios dĩ fieri. Quotqͦt inquit receꝑunt. Non
est enĩ ꝑsonarũ acceptor ds̃: sed in om̃i gente

Expanded text:
ex Patre natus est, et noluit remanere ex Patre natus est, et noluit remanere unus. Descendit ad terram, ubi fratres sibi, quibus regnum Patris sui dare posset, acquireret, Deus ex Deo natus est, et noluit Dei tantum Filius manere, hominis quoque filius fieri dignatus est, non amittens quod erat, sed assumens quod nofaceret cohaeredes, qui quod ipse semper habebat per naturam, acciperent per gratiam. Consideremus quanta virtus est fidei, cujus merito potestas vit enim justus ex fide, non illa quae labiorum tantum confessione profertur, sed ea quae per dilectionem operatur . Alioqui fides, si non habebat opera, mortua est in semetipsa . Nullus seipsum despiciat, nullus de sua salute desperet. Curemus omnes, curemus singuli, ut qui eramus longe, mereamur fieri prope in sanguine Christi. Videamus quod dicitur: Quotquot receperunt eum, dedit illis potestatem fi. Non est enim personarum acceptor Deus , sed in omni gente,
Abbreviated transcription (Latin):
re & esse diuinitatis est. Qagͦ cũ in mundo
esset ꝑdiuinitatẽ. mundus eũ non cogno¬
uit: dignatus est uenire in mundũ ꝑ hu¬
manitatẽ: ut uł sic eũ mundus cognosce¬
ret. S uideamus qͥd sequit᷑. In ꝓpria uenit:
& sui eum ñ receꝑunt. Quẽ enĩ in potentia
d̾itatis cuncta creantẽ. regentẽq non cog
mitaculis coruscantẽ reciꝑe noluerunt.
Et qđ grauius est suieũ non receꝑunt: ho¬
mines scilicet quos ipse creauit: iudei qͦs
peculiarẽ sibi elegerat in plebem. quibus
suȩ cognitionis reuelau̾at archanũ: quos
mirificis patrũ głificauerat actis: quib
suȩ legis doctrinã contulerat: ex quib
se incarnandũ ꝓmiserat: & in quib se in¬
carnatũ ut ꝓmiserat ostendit: ipsi eũ reci
pere uenientẽ magna ex parte recusaruns.
Neq enĩ om̃s recusarunt: alioqͥn nullus esset
saluus: & suꝑuacua eius esset incarnatio.
dendo receꝑunt: de qͥb euͣgłista conseqñter
gna sit multitudo dulcedinis eius. Unicue

Expanded text:
esse, divinitatis. Quia ergo, cum in mundo esset per divinitatem, mundus eum non cognovit: dignatus est venire in mundum per humanitatem, ut vel sic eum mundus cognosceret. Sed videamus quid sequitur: In propria venit, et sui eum non receperunt. Quem enim in potentia Deitmiraculis coruscantem recipere noluerunt. Et quod gravius est, sui eum non receperunt, homines scilicet, quos ipse creavit; Judaei, quos peculiarem sibi elegerat in plebem, quibus suae cognitionis revelaverat arcanum, quos mirificis patrum glorificaverat actis, quibus suae legis doctrinam contulerat, ex quibus se incarnandum promiserat, et in quibus se incarnatum, ut promiserat, ostpere venientem magna ex parte recusarunt; neque enim omnes recusarunt, alioquin nullus esset salvus, et supervacua ejus esset Incarnatio. dendo receperunt, de quibus evangelista consequenter gna sit multitudo dulcedinis ejus. Unicus
Abbreviated transcription (Latin):
in unitatẽ suȩ ꝑsonȩ. uerũ quẽ non ha¬
buerat. Sequit᷑. Et uidimus głam eius.
głam quasi unigeniti apatre: plenũ
carnationẽ uidere ñ poterant hoĩes.
post incarnationẽ uidunt: aspicientes
humanitatẽ miraculis refulgentẽ. & in¬
telligentes diuinitatẽ intus latitantẽ:
illi maxime. qui &e eius claritatẽ ante
passionẽ transfigurati. in monte sco con¬
tẽplari meruerunt: uoce delapsa ad eũ
huiuscemodi a magnifica gła: hic est filius
meus dilectus in quo mͥ cõplacui. & post
passionẽ resurrectionis ascensionisq ipsius
gła conspecta. sp̃c eius sunt dono mirifice
refecti. Quib om̃ib manifeste cognouert᷑:
qd huiusmodi gła non cuilibet scõis. sed
illi solum homini qui esset in diuinitate
unigenitus apatre conueniret. Qđ aut̃
nere pre cȩt̃is mortalib datũ est. ut statĩ
ex quo in utero uͥginis concipi. & homofie¬
riinciꝑet. uerus esset & ds. Unde & eadẽ

Expanded text:
in unitatem suae personae verum, quem non hain unitatem suae personae verum, quem non habuerat. Sequitur: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum carnationem videre non poterant homines, post incarnationem viderunt, aspicientes humanitatem miraculis refulgentem, et intelligentes divinitatem intus latitantem; illi maxime, qui et ejus claritatem, ante passionem transfigurati in monte sancto, contemplari meruerunt, voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui : et post passionem resurrectionis ascensionisque ipsius gloria conspecta, Spiritus ejus sunt dono mirifice refecti; quibus omnibus manifeste cognoverunt quod hujusmodi gloria non cuilibet sanctorum, sed illi solum homini qui esset in divinitate unigenitus a Patre, conveniret. Quod autem nere prae caeteris mortalibus datum est ut statim ex quo in utero Virginis conciperetur, homo fieri inciperet verus esse Deus. Unde et eadem
Abbreviated transcription (Latin):
cus sermo cũ dicit. Om̃ia ꝑ ipsum facta
sunt: & sine ipso factum est nichil. Si
enĩ nichil creaturarũ sine ipso factum
est: patet ꝓfecto. qr ipse creatura ũ est.
ꝑ quẽ om̃is creatura est facta. Et ne quis
audiens factam ꝑ dñm creaturã. mutabi¬
lem crederet eius uoluntatẽ: quasi qui
subies uellet facere creaturã quã ab ȩt̾no
nimquã ante fecisset: manifeste locet
eugłista factam quidẽ in tẽpore creati n:
seo: iȩĩna crearoris sapientia quando c¬
qualis craet᷑ semꝑ fiuisse dispositũ. Et
hoc ast qł ait. uđ fuctũ est imbso uit.
erat: id est qd factum in tẽpore. siue uiuum.
siue uita carens apparuit: om̃e hoc in spũali
factoris ratione quasi semꝑ uxerat & uiuit:
non qi coet̾num est creatori qđ creauit: sed
quia coȩt̾na est illi ratio uoluntatis suȩ. in
qua ab ȩt̾nohabuit & habet qͥd & quando
crearet: qualit creatũ gubertiet ut mane¬
at: ad quẽ finẽ singła quę creauit ꝑducat.

Expanded text:
 Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Si enim nihil creaturarum sine ipso factum est, patet profecto quia ipse creatura non est, per quem omnis creatura facta est. Et ne quis audiens factam per Dei Filium creaturam, mutabilem credat ejus voluntatem, quasi qui subito vellet facere creaturam, quam ab aeterno nunquam ante fecisset; manifeste docet Evangelista, factam quidem in tempore creaturam, sed in aeterna Creatoris sapientia, quando qualis crearetur, semper fuisse dispositum, et hoc est quod ait: Quod factum est, in ipso vita erat. Id est, quod factum in tempore, sive vivum, sive vita carens apparuit, omne hoc in spiritali factoris ratione quasi semper vixerat, et vivit: non quia coaeternum est Creatori quod creavit, sed quia coaeterna est illi ratio voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando crearet, qualiter creatum gubernet ut maneat, ad quem finem singula quae creavit perducat.
Abbreviated transcription (Latin):
qui xp̃m hominẽ tantũ confitentel. dm̃
prsus ẽẽ non credereni. Qͦs conlequent᷑ op¬
pͥmit. cũ ait. E t ds erat u̾bum. Fuere alii
qui dm̃ quide illũ sed ex tẽpore incartia¬
tiotus factũ: non auĩ ȩt̾num ante icła
natũ a patre putarent. Unde quidã tali¬
um dixisse cõmemoratur. Non inuideo
xp̃o facto do: qm̃ & egosi uolo possum fi¬
eri scđm iplum. Et hoꝵ nefatida refellit
sententiã euangłista. cũ ait. Hoc erat in
pͥncipio apud dm̃: id est hoc u̾bum qđ ds
est non ex tẽpere cȩpit: sed in pͥncipio erat
ds̃ apud dm̃. Itẽ fuere ueritatis in imici.
qui xp̃m & ante partũ uͥginis iam fuisse

Expanded text:
tantum confitentes, Deum prorsus esse non crederent: quos consequenter exprimit , cum ait: Et Deus erat Verbum. Fuere alii qui Deum quidem illum, sed ex tempore incarnationis factum, non autem aeternum ante saecula natum a Patre putarent. Unde quidam talium dixisse commemoratur: Non invideo Christo facto Deo, quoniam et ego si volo, possum fieri secundum ipsum. Et horum nefandam refellit sententiam evangelista, cum ait. Hoc erat in principio apud Deum. Id est, hoc Verbum quod Deus est, non ex tempore coepit, sed in principio erat Deus apud Deum. Item fuere veritatis inimici qui Christum et ante partum Virginis jam fu
Abbreviated transcription (Latin):
pepisse dñatorem isrł: qui ȩt̾nus ex pa¬
tre. ds ante scła natus est. Nidebat se uit¬
ginẽ concepisse. & peꝑisse filiũ: &x uocas¬
se nom̃ eius iħm. Legerat in ꝓpħis. E cce
u̾go concipiet. & pariet filiũ: &e uocabit᷑
nom̃ cius emmanuel. Legerat. Bos cog¬
nouit possessorem suũ: & asinus p̃sepe
dni liui. Uidebat dñm positũ in p̃sepe.
quo bos &e asinus solet nutͥendus aoue¬
nite. Aleminit sibi dictum ab angła.¬

Expanded text:
i aeternus ex Patre Deus ante saecula natus est; videbat se virginem concepisse et peperisse Filium, et vocasse nomen ejus Jesum. Legerat in prophetis: Ecce virgo concipiet, et pariet Filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Legerat: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui. Videbat Dominum positum in praesepi, quo bos et asinus solent nutriendi advenire. Meminerat sibi dictum ab ang
Abbreviated transcription (Latin):
tera dĩ patris sedet. Illo eũ tota uͥtutum
instantia sequam᷑: & sollicita cordis ac cor¬
poris castigatione ꝓcuremus: ut quẽ illi
in p̃sepio uidere uagientẽ. nos in patris
solio meream᷑ uidere regnantẽ. Et uide¬
amus inqͥunt hoc u̾bum qđ faclum est.
Quã recta & pura fidi sc̃ȩ confessio. In

Expanded text:
tra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum tra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum instantia sequamur, et sollicita cordis et corporis castigatione procuremus, ut quem illi in praesepio videre vagientem, nos in Patris solio mereamur videre regnantem. Et videamus, inquiunt, hoc verbum quod factum est. Quam recta et pura fidei sanctae conf
Abbreviated transcription (Latin):
fecit dñs. & ostendit nobis. Et uenert̃
festinantes: & inuenerunt mariã ce¬
ioseph: & infantẽ positũ in p̃sepio. Pasto¬
res quidẽ illi: felici gaudio festinauerunt
uidere qd audierant. Et qr ardenti amo¬
re quesierunt: continuo saluatorem quẽ
quesierunt inuenire meruerunt. S &
intellectualiũ pastores gregũ. inmo cun¬
cti fideles qua m̃tis industria xp̃m quere¬
re debeant: dictis parit suis ostenderunt¬
& factis. Transeamus inqͥunt usq bethle¬
em: & uideamus hoc u̾bum qđ factũ est.
Transeamus gͦ & nos fr̃s rm̃i cogitando¬
usq bethleem ciuitatẽ dauid. & recolamꝰ
amando qđ in ea u̾bum caro factum est:
atq eius incarnationẽ. dignis celebremus
honorib. Transeamus abiectis concupis¬
centiis carnalib toto m̃tis desidio. usq
bethleem suꝑnam. id est domũ panis ui.¬
ui. non manu factam sed ȩt̃nam in cȩlis:
& recolamus amando. qr u̾bum qđ caro
factum est. illuc carne ascendit: ibi in dex¬

Expanded text:
stendit nobis. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam eJoseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia ardenti amore quaesierunt, continuo Salvatorem quem quaesierunt invenire meruerunt. Sed et intellectualium pastores gregum, imo cuncti fideles qua mentis industria Christum quaerere debeant, dictis pariter suis ostenderunt et factis. Transeamus, inquiunt, usque Bethleem, et videamus hoc verbum quod factum est. Transeamus ergo et nos, fratres chaethleem civitatem David, et recolamus amando quod in ea Verbum caro factum est, atque ejus incarnationem dignis celebremus honoribus. Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caro factum est. Illuc carne ascendit, ibi in dex
Abbreviated transcription (Latin):
lis. uł rrgiȩ dignitatis. Nam & sacerdo¬
tes ac reges in lege a chrismate id est un¬
ctione olei sc̃i appellabant᷑ xp̃i: signifi¬
cantes eũ qui uerus rex & pontifex ap
pre participib suil. A qua unctione
id est chrismate iple xp̃c: & eiusdẽ un¬
ctionis. id est gr̃ȩ spũalis participes suis
xp̃iani uocati. Qui ꝑ id qđ saluator est.
nos saluare a peccatil: ꝑ id qđ pontifex
est. nos reconciliare do patri: ꝑ id quod
rex est. regnũ nobis patͥs sui dare dig

Expanded text:
is vel regiae dignitatis. Nam et sacerdois vel regiae dignitatis. Nam et sacerdotes ac reges in lege a chrismate, id est unctione olei sancti, appellabantur christi, significantes eum qui verus rex et pontifex in prae participibus suis. A qua unctione id est chrismate ipse Christus et ejusdem unctionis id est gratiae spiritualis participes sunt christiani vocati, qui per id quod Salvator est nos salvare a peccatis, per id quod pontifex est nos reconciliare Deo Patri, per id quod Rex est regnum nobis Patris sui dare dig
Abbreviated transcription (Latin):
turã. Peꝑit gͦ maria filiũ suũ pͥmogenitũ.
id est suȩ substantiȩ filiũ: peꝑit eũ qui
& ante om̃em creaturã ds de do natus erat:¬
& in ea qua creatus est humanitate. om̃em
merito creaturã preibat. Et uocabis in¬
quit nom eus iħm. Iħc hebraice: latine
salutaris siuie saluator dicit᷑. Cuius uoca¬
tionẽ nominis: ꝓpħis liquet esse certissi¬
mam. Unde sunt illa magno uisionis
eius desidio cantata. Anima aut̃ mea
exultabit in dño. & delectabit᷑ in salu¬
tari eius: defecit insalutari tuo anis¬
ma mea. ego aut̃ in dño glorlabor:
gaudebo in dño iħu meo. Et maxime
Alud. ds̃ in nomine tuo saluũ me fac.
ac si diceret. Nominis tui głam qui S¬
saluator uocaris: in me saluando cla¬
rifica. Iħc gͦ nouien est filii qui ex uir¬
gine natus est: angło exponente sig¬
nificans. qđ ipse saluet popłm suum a
peccatis ecos. Qui aut̃ saluat a peccatis:
idem utiq a corruptionib m̃tis ce cor¬
poris. quȩ ob peccata contigerunt. sal¬

Expanded text:
mogenitum, id est, suae substantiae filium; peperit eum qui et ante omnem creaturam Deus de Deo natus erat, et in ea qua creatus est humanitate omnem merito creaturam praeibat. Et vocabis, inquit, nomen ejus Jesum. Jesus Hebraice, Latine Salutaris sive Salvator dicitur; cujus vocationem nominis prophetis liquet esse certissimam, unde sunt illa magno visionis ejus desiderio cantata: Anima autem mea exsultabit in Domino, et delectabitur in salutari ejus . Defecit in Salutari tuo anima mea. Ego autem in Domino gloriabor . Gaudebo in Deo Jesu meo . Et maxime illud: Deus in nomine tuo salvum me fac , ac si diceret: Nominis tui gloriam qui Salvator vocaris, in me salvando clarifica. Jesus ergo nomen est filii qui ex virgine natus est, angelo exponente, significans quod ipse salvet populum a peccatis eorum. Qui autem salvat a peccatis idem utique a corruptionibus mentis et corporis, quae ob peccata contigerunt, sal