comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et astu grecoꝵ ⁊ crebro assultu turcoꝵ
det̾menta maxima patiunt᷑. ⁊ fame nima
cruciati. quidã equoꝵ ⁊ asinoꝵ carnib nes¬
cunt᷑. Sic cum multo labore ⁊ dãpno mul¬
tis fãme pereuntib: uixtandẽ seleutiã uene¬
rũt. ⁊ inde antiochiã ⁊ palestinã nauib peti¬
ꝑegrinationẽ aggressus cũ ĩfinitis ⁊ expedi¬
tis suoꝵ milib ꝑ hungariã ꝓfectus transi¬
to bofforo occursu cõradi regis exceptꝰ. ⁊ ab ĩ¬

Expanded text:
et astu Grecorum et crebro assultu Turcorum detrimenta maxima patiuntur; et fame nimia cruciati, quidam equorum et asinorum carnibus vescuntur. Sic cum multo labore et dampno, multis fame pereuntibus, vix tandem Seleutiam venerunt, et inde Antiochiam et Palestinam petiegrinationem aggressus, cum infinitis et expeditis suorum milibus per Hungariam profectus, transito Bosforo occursu Conradi regis excipitur; qui
Abbreviated transcription (Latin):
nam requiem hr̃e mereretur. Ob hoc ad di¬
u̾sa monast̾ia elemosins destinatis obiuxe
feciss plura tñ d̾o cõtraria ĩ regno suo fieri
consensit ĩ quib grauiora uidebant᷑ qd̾ ħ¬
si nicholaitarũ non restitit ⁊ monita ga¬
brieł archangũ .xii. capitulis cõp̾hensa
q̃ emarchus ei legenda ⁊ obsernanda obtu¬
lit. seruare nõ studuit. Northinãm tirbem
andegaius .ꝙ. ĩ ea hĩtaturi cũ sius oĩb oc¬
cupant: ad qͣm expugnandã karolus asci¬
to salomone britonum rege młtis diebus
eam obsedit. S cũ northinãm ad desꝑatõ¬
nem adducti fussẽt rex inuito exercitu pe¬
cunia ab eis accepta egressum eis annu¬
it. eisq hoc pacto peiora faciendi locũ de

Expanded text:
rnam requiem habere mereretur. Ob hoc ad dirnam requiem habere mereretur. Ob hoc ad diversa monasteria eleemosynis destinatis obnixe fecisset, plura tamen Deo contraria in regno suo fieri consensit. In quibus graviora videbantur, quod haeresi Nicolaitarum non restitit, et monita Gabrielis archangeli duodecim capitulis comprehensa, quae Emarchus ei legenda et servanda obtulit, servare non studuit. Northmanni urbem Andegavis quasi in ea habitaturi cum suis omnibus occupant. Ad quam oppugnandam Carolus rex ascito Salomone rege Brittonum multis diebus eam obsedit. Sed cum Northmanni ad desperationem adducti fuissent, rex multo exercitu pecunia ab eis accepta egressum eis annuit, eisque hoc pacto pejora faciendi locum de
Abbreviated transcription (Latin):
liam deppłantͣ innumerabiles ceteris locu¬
stes maiores. sena alaꝵ regimina. sex pedes
duos dentes lapide duriores hñtes: ut castroꝵ
acies turmatim uolantes. duces cũ pautis
itinere unius diei p̾mittentes ad metanda
leca uenture multitudini: circam horam
nonam ad locũ p̾usũ ueniẽtes ibiq solis
ortũ expectantes ꝑ spaciũ uniꝰ diei aerem
uelabant. ip̃m solis radiũ obnubilantes¬
ore lato extenso in testino. om̃ia uiridia ĩ
herbis ⁊ arborib uastabant. spaciũ diutur¬
ni itineris quatuor aut quinq milib ex¬
tendentes. ħ miserabili spectaculo usq ad
mare britannicũ ꝑuenientes. tandem
flatu uentoꝵ ĩ ꝓfundũ maris demerse ft̃.
s estu occeani ad litus reiecte. putredine sus
aere corrupto multos ꝑire fecerunt secuta fa¬
mes ualida multos consũpsit ĩedia: ut pene
t̾cia pars hõim cõsũpta sit ĩ gallia. Anne
seq̃nti hyemps solito asꝑior et prolixior nix.
a tormentis quib detinẽbat᷑ ut tandem et̾¬

Expanded text:
liam depopulantur innumerabiles, caeteris locustis majores, sena alarum remigia, sex pedes, duos dentes lapide duriores habentes, ut castrorum acies turmatim volantes, duces cum paucis itinere unius diei premittentes ad metanda loca venturae multitudini, circa horam nonam ad locum previsum venientes, ibique solis ortum expectantes, per spacium unius diei aerem velabant, ipsum solis ore lato, extenso intestino omnia viridia in herbis et arboribus vastabant, spatium diurni itineris 4 aut 5 millibus extendentes. Hae miserabili spectaculo usque ad mare Britannicum pervenientes, tandem flatu ventorum in profundum maris demersae sunt; sed aestu Oceani ad littus rejectae, putredine sua aere corrupto multos perire fecerunt. Secuta fames valida multos consumpsit inedia, ut pene tertia pars hominum consumpta sit in Gallia. 875. Hiems solito asperior et prolixior; nix a tormentis, quibus detinebatur, ut tandem aete
Abbreviated transcription (Latin):
ne subiestio conterat: istos ne locue suꝑio
extollat. Illi ne minꝰ impleant q̃ iubent᷑: isti
ne plus iusto iubeant q̃ cõpleant᷑. Illi discant¬
quo mͦ ante ecculti arbitri oculos interiora sua
debent. qr si ꝑu̾sa unqm pecpetrant: tot moitib
digni sunt: qͦt ⁊ subrectos suos ꝑditionis exẽ

Expanded text:
ne subjectio conterat, istos ne locus superior extollat; illi ne minus impleant quam jubentur, isti ne plus justo jubeant quam compleantur. Aliquomodo ante occulti arbitri oculos sua interiora debent , quia si perversa unquam perpetrant, tot mortibus digni sunt, quot ad su
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ in nobis qm in prorimis. Considerãs ĩqui¬
ens teip̃m hoc est quãm facilis ad temptandũ
qmͣ ꝓnus ad peccandũ qͣtinꝰ ex tui cõsideratioe
mitescas. sicq ad sucturrendũ aliis ĩ sp̃n len¬
tatis accedas alioquin simonentẽ nõ audis
discipulũ. arguentem time magrm. Hypocri¬
ta inqͥt eice primũ trabem de ocuło tuo ⁊ c. Tra¬

Expanded text:
esse in nobis, quam in proximis; considerans, inquiens, teipsum, id est, quam facilis ad tentandum, quam pronus ad peccandum: quatenus ex tui consideratione mitescas, sicque ad succurrendum aliis in spiritu lenitatis accedas. Alioquin si monentem non audis discipulum, arguentem time Magistrum: Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo; et
Abbreviated transcription (Latin):
b humanis statrtũ est ĩ causis tam ecc̃asti
tiũ non debere adnutti ad iudiciũ. ne fallãt
uł fallant᷑ amore suoꝵ. Qd̃ si tulpam ami¬
ci tuo iudicio abscondit amor illius aut
libent̾ ignorant uel infirmant᷑. Nũquid et

Expanded text:
bus humanis statutum, et in causis, tam ecclesiatium non debere admitti ad judicium: ne vel fallant, vel fallantur amore suorum. Quod si culpam amici tuo judicio amor illius aut libenter ignorant, vel infirmantur. Put
Abbreviated transcription (Latin):
tus est b̃s faustinꝰ martyr ĩ cuiꝰ ecc̃a corpꝰ illius
fuetat humatũ custodi suo apparuit dicẽs. Ua¬
de ⁊ dic ep̃o proiciat hinc has fetentes carnes
qͣs hic posuit: qr si nõ fecerit die tricesĩo ip̃e mo¬
tiet᷑. Quam iisionem custos ep̃o tuuit cõ¬
fiteri: ⁊ rutsus admonit᷑ declinauit. Die & tri¬
cesimo eiusdẽ ciuitatis ep̃c cũ uesꝑtina hora sa¬
nus atq ĩcolumis ad lectũ rediss: subita ⁊ ĩ¬
oppinata morte defunctꝰ est. Iter

Expanded text:
tus est, beatus Faustinus martyr, in cujus ecclesia corpus illius fuerat humatum, custodi suo apparuit, dicens: Vade, et dic episcopo projiciat hinc has fetentes carnes, quas hic posuit, quia si non fecerit, die trigesimo ipse morietur. Quam visionem custos episcopo timuit confiteri. Et rursus admonitus declinavit. Die autem trigesimo ejusdem civitatis episcopus cum vespertina hora sanus atque incolumis ad lectum rediisset, subita et inopinata morte defunctus est. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
malẽ feminã ĩ loco eodẽ fuisse testat᷑ que car¬
nis quidẽ cõtinẽtiã hũit. s luigue procacitatẽ
at stultiloquiũ non declinauit. Het gͥ defunc¬
ta: atq ĩ ecc̃a sepulta est. Nocte ã eadem: eiꝰdẽ
ecc̃e custos ꝑ reuelationẽ iudit quia deducta añ
sacrũ altare ꝑ mediũ secabat᷑. ⁊ pars una ille
igne cremabat᷑. pars ã alt̾a intacta remanebat.
Cũꝙ hoc surgẽs mane fr̃ib narraret ⁊ locũ uel
let ostende in quo fu̾at regne cõsumpta: ip̃a flã¬
me cõbustio ita ante altare ĩ marmorib appa
tuit. ac si illic eadẽ femina corporeo fiuss igne

Expanded text:
carnis quidem continentiam habuit, sed linguae procacitatem atque stultiloquium non declinavit. Haec igitur defuncta, atque in ecclesia sepulta est. Nocte autem eadem ejusdem ecclesiae custos per revelationem vidit quia deducta ante sacrum altare per medium secabatur, et pars una illius igne cremabatur, pars autem altera intacta remanebat. Cumque hoc surgens mane fratribus narraret, et locum let ostendere in quo fuerat igne consumpta, ipsa flammae combustio ita ante altare apparuit in marmoribus, ac si illic eadem femina corporeo fuisset igne
Abbreviated transcription (Latin):
um grauia peccata nõ deprimũt:
hic ꝓdest mortuis si ĩ ecclesiis sepeliant᷑.
Qͥa edꝵ proximi quotiẽs ad ea sacra loca cõueni¬
unt: suoꝵ. quo sepulchia aspiciũt recordantur.
⁊ pro eis p̃ces dño fundunt. Nã qͦs pcc̃a gͣuia de

Expanded text:
um gravia peccata non deprimunt, hoc prodest mortuis, si in ecclesiis sepeliantur; quod eorum proximi quoties ad eadem sacra loca conveniunt, suorum, quorum sepulcra aspiciunt, recordantur, et pro eis Domino preces fundunt. Nam quos pecca
Abbreviated transcription (Latin):
extra muros autisiodoꝵ de ꝓpͥo edifficauit ⁊¬
in ea conuentũ monachoꝵ constituit. Ibidem
⁊̃ hospitale pauꝑũ qd̃ dom᷑ dei dicit᷑ collocauit.
et possessionib infinitis ec̃cam cumulauit.
a warachone senescallo regis francie ĩ scothia
silua ꝓpe cõpendiũ octisus est. Qui waracho
successerat in eodem principatu ebroino. qͥ sibi
ꝑ tirbem senonicã. Cũq transiret añ quandã
domũ ĩ qͣ rei uincti cathenis tenebant᷑. subito
ruptis cathenis de carce exierũt ⁊ bĩ uigilii exe¬
quias celebnͣtes ⁊ cathenas suas ad ecc̃am bẽ

Expanded text:
extra muros urbis de proprio edificauit et in ea conuentum monachorum constituit. Ibidem etiam hospitale pauperum quod domus dei dicitur collocauit et possessionibus infinitis ecclesiam cumulauit. a Warrachone senescallo regis Francie in Cotia silua prope Compendium occisus est. Qui Waracho successerat in eodem principatu Ebroino, qui simiper urbem Senonicam. Cumque transiret ante quandam domum in qua rei uincti cathenis tenebantur, subito ruptis cathenis de carcere exierunt. Et beati Vigilii exequias celebrantes et cathenas suas ad ecclesiam beate
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝑ zelpham sensualitatẽ debemꝰ acciꝑe.
abstinentie et uigor pacĩe. Gad nascit᷑ prior aser
na ꝓpria postea est ut fortes simꝰ ad toleranda ma¬
la aliena. Hec est genuna uirtutũ ꝓles quam
⁊ elpha quidem parit ĩ dolore. uerũptam̃ ad ma¬
bala exclamat dicens. Felicit̾ ⁊ it̾m aser nas
cordis affectio ad puritatis integritatẽ repara¬

Expanded text:
 Zelpham sensualitatem debemus acciperatienna propria; postea etiam ut fortes simus ad toleranda mala aliena. Haec est gemina virtutum proles, quam Zelpha quidem parit in dolore, verumtamen ad maLia exclamat, dicens: Feliciter; et iterum Aser nasccordis affectio ad puritatis integritatem repara
Abbreviated transcription (Latin):
rachel redigat᷑ sub uiri potestate: qmͣ ancilla
lye. Si .n. ymaginatioĩs euagatio q̃ fit ꝑ ĩuti¬
les cogitationes prius nõ repͥmit᷑. absq dubio
sensualitatis appetitus ĩmoderatꝰ minime tẽ¬
perat᷑. Qͥ gͥ uult corporaliũ uoluptatũ deside¬
ria temperare: pͥus assuescat carnales delici
rarius cogitauus: tanto rariꝰ. tanto tepidiꝰ ea
nũqͣm ad optiuos filios facet. nisi sororis sue
rachel adoptiuam sobolem cerneret assidue
Quis .n. ũquam affectioni cordis poss ꝑsua¬
dere mũdi huiꝰ ꝓsꝑa cõtẽpne. et eius adu̾sa nõ¬
formidare nisi suggerentib dan et neptalim
ĩmo pene ĩdesinent̾ cogeretur aspicere: Nũc ã
ꝑ assiduã cõsiderationem futuroꝵ maloꝵ facile
ei ꝑsuadet᷑ cõtemptꝰ p̾sentiũ bonoꝵ: ⁊ itm ꝑ iu¬

Expanded text:
igatur sub viri potestate quam ancilla Liae. Si enim imaginationis evagatio quae fit per inutiles cogitationes prius non reprimitur, absque dubio sensualitatis appetitus immoderatus minime temperatur. Qui igitur vult corporalium voluptatum desideria temperare, prius assuescat carnales deliciararius cogitaveris, tanto rarius, tanto tepidius nimirum ea nunquam adoptivos filios faceret, nisi sororis suae Rachel adoptivam sobolem assidue cerneret. Quis enim unquam affectioni cordis posset persuadere mundi hujus prospera contemnere, et ejus adversa formidare, nisi suggerentibus Dan et Nephtalim imo pene indesinenter cogeretur aspicere? Nunc autem per assiduam considerationem futurorum malorum facile ei persuadetur contemptus praesentium bonorum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
In primo oꝑe me michi dedit ĩ scdo se ⁊ ubi se
dedit. me mͥ reddidit. Datus ergo ⁊ redditꝰ me ꝓ
me debeo ⁊ bis debeo. Qͥd dño retribuam ꝓ se:
Nam ⁊̃ si milies repend̾e possem. quid ego sũ
deus amari meruit. quid nisi pautis qd̾ dc̃m
est repetã. prior ip̃e dilexit nos tantus ⁊ tm̃
⁊ gratis. tanullos ⁊ tales. Deniq cũ dilectio¬

Expanded text:
In primo opere me mihi dedit; in secundo, se: et ubi se dedit, me mihi reddidit. Datus ergo, et redditus, me pro me debeo, et bis debeo. Quid Deo retribuam pro se? Nam etiam si me millies rependere possem, quid sum ego Deus amari meruerit; qui ut paucis quod dictum est repetam prior ipse dilexit nos, tantus, et tantum, et gratis tantillos, et tales. En quod i
Abbreviated transcription (Latin):
rata tanta ⁊ tam in debita miseratio tã
gratuita et sic ꝓbata dilectio tam ĩopinata dig¬
natio tam u̾ucta mansuetudo. tam stupenda dł
rata. nisi ut considerantis animũ ab om̃ petu¬
tus prauo uendicatũ amore ad semirabiliter
rapiant uehement̾ afficiant. faciantq pre
totam ĩ amor ꝑstrinxerit. Nec ĩmerito. Qo¬
n. magnũ tanto ⁊ tanti recõpensat᷑ amori. si
pulius᷑ exigius totũ se ad reamandũ college¬
gerit quẽ illa nimirũ maiestas ĩ amore pre¬
ueniẽs. tota ĩ opꝰ salutis eiꝰ ĩcensa cõspicit᷑. Su¬

Expanded text:
rata tanta et tam indebita miseratio, tam gratuita et sic probata dilectio, tam inopinata dignatio, tam invicta mansuetudo, tam stupenda dulrata, nisi ut considerantis animum, ab omni penitus pravo vindicatum amore, ad se mirabiliter rapiant, vehementer afficiant, faciantque pratotam in amore perstrinxerit. Nec immerito. Quid magnum enim tanto et tanti repensatur amori, si pulvis exiguus totum se ad redamandum collegerit, quem illa nimirum Majestas in amore praeveniens
Abbreviated transcription (Latin):
post pris obitũ romañ optinens ĩꝑiũ anno
multis adu̾sitatib: plerũq tam alb̃is qmͣ
a regni procerib crudelit̾ impugnat᷑. t tñ¬
sꝑ p̃ceptoꝵ dñi feruentissimꝰ executor: ⁊ legis
sc̃ẽ sttenniuissimꝰ ꝓpagator. Congregatis nem¬
pe ep̃is ⁊ nobilissimis iuris fecit co poni ⁊ or
thei gẽmeis cultib onerati ⁊ tingula auro
cõpta ⁊ exquisite uestes: ⁊ alia sccularia pa¬
siꝰ imꝑator filios tres ex ermengarde pͥma
nxore sua:s. lothatiũ pippinũ atq ludouicũ
Et ex sua uxore scd̾a noĩe iudich. gent karo¬
lũ regem francoꝵ. Porro lotharius ĩꝑatoris pͥ¬
mogenitꝰ dũ eẽt a patre benignissio suꝑ ytaliã
tri a paschali ppͣ. coronam cũ noĩe augusti sus¬
regulariũ monachoꝵ addita sunt: ⁊ multa sc̃aꝵ
naliũ regłe cõstitute sunt. Anno eiꝰ .uii. pascha

Expanded text:
 Romanum obtinens imperium anno multis adversitatibus plenum, tam a liberis quam a regni proceribus crudeliter impugnatus.  preceptorum Domini ferventissimus executor et legis sanctae strenuissimus propagator. Congregatis nempe episcopis et nobilissimis viris, fecit componi et ordtei gemmeis cultris honerati et cingula auro compta et exquisitae vestes et alia secularia pasimus imperator filios tres ex Hermengarde prima uxore sua, scilicet Lotharium, Pipinum atque Ludovicum. Et ex sua uxore secunda nomine Judit genuit Karolum regem Francorum. Porro Lothariuis, imperatoris primogenitus, dum etri a Paschali papa coronam cum nomine susregularium monachorum addita sunt; et multa sanctarum caliu
Abbreviated transcription (Latin):
illud qd̾ emitur. Raptorib ꝓmittit agricole
sub̾am. oues uidue. agros pupilli. fenerato
Militib ꝓnuttit int̾ enses lucra int̾ telorũ
grandinem sub spe carceris. sub mortis ꝑiculo.
gandi licentiã qm rigor claustri abstulerat.
repromitcit. fabulosas u̾o cõfessiones ociosoꝵ
plateaꝵ plausus. fori spectacula ciboꝵ afflu¬
entiam uestis molliciem. et ut cuncta cõple¬
am libertatẽ faciendi qd̃ placeat. Ultimo lo-¬

Expanded text:
d promittit? Raptoribus promittit agricolae substantiam, oves viduae, agros pupilli; feneratoMilitibus promittit inter enses lucra, inter telorum grandinem, sub metu carceris, sub mortis periculogandi licentiam, quam rigor claustri abstulerat, repromittit; fabulosas vero confessiones otiosorum, platearum plausus, fori specutacula, ciborum affluentiam, vestis mollitiem, et, ut cuncta compleam, libertatem faciendi quod placet
Abbreviated transcription (Latin):
le stat ad ꝓpriam uoluntatẽ. q ad arborem
to suscipimus aĩo. Si autẽ alit̾ ordinet᷑. pro la¬
bore repͥutabit᷑. Succidat᷑ gͥ arbor ꝓprie uolũ¬
quem. Sic igitur notut̾ cõu̾sis insidiatur
superbia.

Expanded text:
le stat. Ad propriam voluntatem quasi ad arborem to suscipimus animo; si autem aliter ordinetur, pro labore reputatur. Succidatur igitur arbor propriae volunquem. Sic igitur noviter conversis insidiatur superbia.
Abbreviated transcription (Latin):
ecura est g̾ claustri assiduitas qm cu
ra familiaris rei nõ turbat: quam nõ
sollicitat accessus hoĩm. Ibi int̾ fr̃es alterius
ad alterũ diligens hẽtur custodia ibi p̃la¬
torũ subiectis discreta ꝓuidet sollertia. ibi

Expanded text:
ecura est ergo claustri assiduitas, quam cura rei familiaris non turbat, quam non sollicitant accessus hominum. Ibi inter fratres, alterius ad alterum diligens habetur custodia, ibi praelatorum subjectis discreta providet solertia, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ũ lcõnis aut desiderii tii labor uana elatione
cassetur ut inducas sũmũ ori tuo silentiũ. hic
quippe labor hois in ore ip̃ius. Et ut oĩm seni¬
oꝵ instituta atq sm̃ias intẽto corde ⁊ .q. muto
ore suscipias. ac diligent̾ ĩ pectore tuo condens
ad ꝑficienda ea potius qmͣ ad docenda festines
Nichil ĩ collatione senioꝵ profeire audeas nͥ qd̃
int̾rogare te aut ignorato nocitura aut rõne
ncctͣie cognitiõĩs ĩpulerit ut quidã uane głe
amore distenti pro ostensione doctrine sue ea q̃
optime norũt int̾rogare se simulãt. Impossi¬
bile est enim eũ qui ꝓposito acquirende laudis
humane studio lc̃onis insistit: donũ uere scĩe ꝓ

Expanded text:
um lectionis ac desiderii tui labor vana elatione cassetur, ut indicas summum ori tuo silentium. Hic quippe labor hominis in ore ipsius , et ut omnium seniorum instituta atque sententias intento corde et quasi muto ore suscipias; ac diligenter in pectore tuo condens, ad perficienda ea potius quam ad docenda festinesitaque in collatione seniorum proferre audeas, nisi quod interrogare te aut ignoratio nocitura, aut ratio necessariae cognitionis impulerit, ut quidam vanae gloriae amore distenti, pro ostentatione doctrinae, ea quae optime norunt interrogare se simulant. Impossibile enim est eum qui proposito acquirendae laudis humanae, studio lectionis insistit, donum verae scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
fert fructũ. Primũ qd dũ ĩ legendis ac parandis
creberrima repetitione ꝑscita dũ memorie tra¬
dere laboramꝰ intellig̾e id temporis obligata mẽ¬
te nequiuimꝰ. Postea ab oĩm actionũ ac uisionũ
illecebris absoluti. p̾cipueq nocturna medita¬
tione taciti reuoluentes clarius intuem

Expanded text:
feret fructum: primum quod, dum in legendis ac parandis feret fructum: primum quod, dum in legendis ac parandis od ea, quae creberrima repetitione percursa, dum memoriae tradere laboramus, intellegere id temporis obligata mente non quiuimus, postea ab omnium actuum ac uisionum inlecebris absoluti praecipueque nocturna meditatione taciti reuoluentes clarius intuem
Abbreviated transcription (Latin):
mũ soliens docu̾it sic hoĩes minimꝰ uocabit᷑ ĩ¬
regno celesti qui multa ⁊ maiora negligens do¬
cere p̾sumpserit: cõ sequens ꝓfecto est ut nõ iã
minimꝰ in regno celesti. s in gehenne supplicio
maximꝰ heatur. Et id̾o cauendũ tͥ est ne illoꝵ ad
docendũ ĩ cet̾is exemplis: qͥ ꝑiciam disputandi
ac setmonis affluentiã cõsecuti qr possunt ea q̃
uoluerint ornate copioseq dissere. scĩam sp̃na¬
lem possidere credunt᷑ ab hiis qui ium eiꝰ ⁊ qͣli¬
tatẽ discerne non nouer̃t. Aluid namq ẽ faci¬
litatẽ oris ⁊ intorem hr̃e sermonis: ⁊ aluid ue-¬
nas ac medullas celestiũ intrare dictoꝵ ac pro¬
funda ⁊ abscondita sacramenta putissimo cor¬
dis oculo contemplari. Qd̃ nullatenꝰ humana
doctrina nec eruditio secularis s sola puritas
mentis ꝑ illuminationẽ sc̃i sp̃e obtinebit ĩces
sabilit̾ recusando sacrarũ series scripturaꝵ. Hec
eteñi meditatioĩs uigitas: duplicem nobis cõ¬

Expanded text:
it sic homines, minimus uocabitelorum, qui multa et maiora neglegens docere praesumpserit consequens profecto est ut non iam minimus in regno caelorum, sed in gehennae supplicio maximus habeatur. et ideo canendam tibi est ne illorum ad docendum inciteris exemplis, qui peritiam diac sermonis affluentiam consecuti, quia possunt ea quae voluerint ornate copioseque disserere, scientiam spiritalem possidere creduntur ab his qui vim ejus et qualitatem disoernere non nouerunt. aliud namque est facilitatem oris et nitorem habere sermonis et aliud uenas ac medullas caelestium intrare dictorum ac profunda et abscondita sacramenta pnrissimo cordis oculo contemplari, quod nullatenus humana doctrins nec cruditie saocularissed sola puritas mentis per inluminationem spiritas possidebit. Fessabiliter recensenda sacrarum series scripturarum. haec etenim meditationis iugitas duplicem nobis con
Abbreviated transcription (Latin):
anglia uir quidam magnarũ
uiriũ corporis ⁊ p̃p̃ illas iures magni noĩs.
h ic p̃t multa peccata reprehensus a sua cõ¬
scientia ꝓposuit ire iherosolimam ut ibi uires
suas expenderet in seruitio dei iuxta illud. for¬
titudinem meam ad te custodiam. Et de hoc
uoto cõsuluit abb̃em quẽdam cyst̾cierisis or¬
dinis. Qui ꝑsuasit ei ut crucem religionis
acciperet ⁊ ad celestem ierłm ꝓperaret. Et fecit
sic Et cepit ẽe ualde feruens in religione Po
recessionẽ contͣ suam uoluntatẽ usq ad crasti¬
nũ. Eadem nocte tũ de necessariis ad lectũ si¬
ũ rediret. tudit super qͣmͣdã trabem dormitorii
demonem sedentem ĩ specie symue ⁊ cepit cogi¬
tare ꝙ dyabolus eẽt. qr in illo ordĩe tales bestie
nõ nutrĩt᷑. Dyabolus ã se sentiens cognitũ
desiliit de trabe suꝑ illum ⁊ u̾berauit tam fortit¬

Expanded text:
Anglia vir quidam magnarum virium corporis, et propter illas vires magni nominis. Hic post multa peccata reprehensus a sua conscientia proposuit ire Jerosolymam, ut ibi vires suas expenderet in servitio Dei, juxta illud: Fortitudinem meam ad te custodiam ; et de hoc voto consuluit abbatem quemdam Cisterciensis ordinis: qui persuasit ei ut crucem religionis acciperet, et ad coelestem Jerusalem properaret. Et fecit sic: et coepit esse valde fervens in religione. Porecessionem contra voluntatem suam usque crastinum. Eadem nocte cum de necessariis ad lectum suum rediret, vidit supra quamdam trabem dormitorii daemonem sedentem in specie simiae: et coepit cogitare quod diabolus esset, quia in illo ordine tales bestiae non nutriuntur. Diabolus autem sentiens se cognitum, desiliit de trabe super illum, et verberavit i
Abbreviated transcription (Latin):
tam sc̃i laurentii a cõuige sua sepultꝰ est. Seq̃n¬
ti ã nocte ex sepultura eadẽ audiente custode
eiusdẽ sp̃c cepit clamare. Ardeo ardeo. Cũ u has
diu uoces emitt̾et: custos hoc eiꝰ nũtiauit uro¬
ri Uxor uero illiꝰ eos qui diligent̾ inspic̾ent ar¬
tis eiusdem uiros transmisit ad ecc̃am: uolẽs
cognosc̾e̾ qͣlit̾ eiꝰ corp̃ ẽẽt in septilchro de qͦ talia
clamaret. Qui aꝑientes sepulchrũ uestimẽta
quo intacta repperert. q̃ nũc usq ĩ eadẽ ecca pro
fiusset. Ex qͣre colligendũ est qua ultione aĩa
eiꝰ dampnata sit: cuiꝰ ⁊ caro est ab ecc̃a ꝓiecta.¬

Expanded text:
tam sancti Laurentii a conjuge sua sepultus est. Sequenti autem nocte ex sepultura eadem, audiente custode, ejus spiritus coepit clamare: Ardeo, ardeo. Cum vero has diu voces emitteret, custos hoc ejus nuntiavit uxori. Uxor vero illius eos qui diligenter inspicerent ejusdem artis viros transmisit ad ecclesiam, volens cognoscere qualiter corpus ejus esset in sepulcro de quo talia clamaret. Qui aperientes sepulcrum, vestimenta quoque intacta repererunt, quae nunc usque in eadem ecclesia, pro isset. Ex qua re colligendum est, qua ultione anima ejus damnata sit, cujus et caro est ab ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
instabilis uagꝰq iactat᷑ nichil ꝓ arbitrio suo pre¬
ualens uł abicere uł tenere nec pleno quicqͣm iu¬
dicio ⁊ examinatione finire. palpator tm̃ sp̃uali
ũ sensuũ ac degustator: nõ genetator nec posses¬
soi effectꝰ. Atq ita mens mobilis semꝑ ac uaga
ĩ tp̃re quo sinaxeos uelut ebria ꝑ duersa distra¬
hitur nullũ officiũ cõpetenter exsoluẽs u̾bi gr̃a.
Cũ orat: psalmũ aut aliqͣm recolit lectionẽ. Cũ
decantat aliud quid meditat᷑ nicħ disciplinate nͦ¬

Expanded text:
instabilis uagusque iactatur, nihil pro arbitrio suo praeualens uel abicere uel tenere nec pleno quicquam indioio et examinatione finire, palpator tantummodo spiritalium sensuum ac degustator, non generator nec possessor effectus. atque ita mens mobilis semper ac uaga in tempore quoque synaxeos uelut ebria per diuersa distrahitur, nullum officium conpetenter exsoluens. uerbi gratia cum orat, psalmum ant aliquam recolit lectionem. cum decantat, aliud quid meditatur quam te
Abbreviated transcription (Latin):
assist̾e repente aꝑto oredraconẽ ĩ iua inuenit.
Quẽ ut deuorare uellet: cepit tremere ⁊ magna
uoce clamare dicens. Currite currite: qr draco iste¬
me appetit deuorare. Et currentes frẽs draconẽ
nõ uiderũt. s trementẽ monachũ ad monast̾iũ
reduxerũt. Qui statim ꝓmisit ñqmͣ se de mona¬
sterio recessurũ. Sc̃i quippe p̃cib draconẽ ꝯtra se
uiderat quẽ pͥts male sequi uolebat.

Expanded text:
adsistere repente aperto ore draconem in uia inuenit. adsistere repente aperto ore draconem in uia inuenit. Quem cum deuorare uellet, cepit tremere et magna uoce clamare dicens: «Currite, currite, quia draco iste appetit me deuorare». Et currentes fratres draconem non uiderunt, sed trementem monachum ad monasterium reduxerunt. Qui statim promisit nunquam se de monasterio recessurum. Sancti quippe precibus draconem contra se uiderat, quem prius male sequi uolebat.
Abbreviated transcription (Latin):
on longe ab eius monast̾io due sc̃e moniales
erant ex nobili genere que illũ qui eis seruie¬
bat cotidie cõtumeliis prouciabãt. Q eũ diutĩ tole¬
rasset: retulit sc̃o bñdc̃õ ⁊ ille eis mandauit dicẽs. sCor¬
rigite linguã nr̃am qi si nõ emendaiutis eccõmu¬
nico uos. Qm̃ excõicatioĩs stũam nõ ꝓferendo ẜ in¬
tentando dicit. Iule uͦ nich correste. post paululũ defñc¬
te t ł ec̃a sepisite sunt  bi dũ misle celebracent. et
dyaconꝰ ex more dr̃et qui nõ cõmunicat exeat fo¬
ras: nutrix eaꝵ q̃ sꝑ pro eis offerebat cotidie eas
de sepulchris ertra ecc̃am exire uidebat. Qd̾ cum
sc̃o benedicto cũ lacrinis retuliss: ille manu sua
panem dedit ei quẽ offerret dicens. Uade ⁊ pro eis
nͨ offer: ⁊ ultra excoĩcate nõ erunt. Qd̃ cũ fc̃m
fuiss et dyaconꝰ ex more clamaret: ille de eccłia
nũqmͣ deinceps exierũt. Quidã iuuenis mona¬
chus leuitate mentis ĩ monast̾io man̾e nõ ua¬

Expanded text:
on longe ab eius monasterio due sanctimoniales erant ex nobili genere que illum qui eis seruiebat cotidie contumeliis prouocabant. Quod cum diutius tolerasset, retulit sancto Benedicto; et ille eis mandauit dicens: «Corrigite linguam uestram; quia si non emendaueritis, excommunico uos». Quam excommunicationis sententiam non proferendo, sed intentando dixit. Ille uero nichil correcte post paululum defuncte, et in ecclesia sepulte sunt. Vbi dum misse celebrarentur et dyaconus ex more diceret ‘qui non communicat exeat foras’, nutrix earum que semper pro eis offerebat cotidie eas de sepulchris extra ecclesiam exire uidebat. Quod cum sancto Benedicto cum lacrimis retulisset, ille manu sua panem dedit ei quem offerret dicens: «Vade et pro eis hoc offer, et ultra excommunicate non erunt». Quod cum factum fuisset et dyaconus ex more clamaret, ille de ecclesia nunquam deinceps exierunt. Quidam iuuenis monachus leuitate mentis in monasterio manere non ua
Abbreviated transcription (Latin):
uit ab eo. Redite p̾uaricatores ad cor: ⁊ in here¬
te ei qͥ fecit nos. State cũ eo: ⁊ stabilitis requi¬
escite ĩ eo ⁊ quien eritis. Quo itis ĩ asꝑa qͦ itis:
nũqm recessit. Cur mũdus ꝑ ip̃m fc̃s est ⁊ ĩ hoc
mundo erat ⁊ uenit ĩ hũc mundũ peccatores sal¬
uos facere. Cui confitet᷑ aĩa mea ⁊ sanat eam:
qi peccauit illi. Filii hoĩm usquequo graui corde:
Nũquid ⁊ post descensũ uite nõ uultis ascendere
⁊ uiuere. S quo ascenditis qͣnto in alto estis et
posuistis in celo os ur̃m: Descendite ut ascenda¬
Dic eis ista ut ꝑlorent ĩ cõualle plorationis:
si dicis ardens igne caritatis.¬

Expanded text:
uit ab eo. redite, praeuaricatores, ad cor et inhaereuit ab eo. redite, praeuaricatores, ad cor et inhaerete illi, qui fecit uos. state cum eo et stabitis, requiescite in eorecessit, quia mundus per eum factus est et in hoc mundo erat et uenit in hunc mundum peccatores saluos facere. cui confitetur anima mea, et sanat eam,. quoniam peccauit illi. fili hominum, quo usque graues corde? numquid et post descensum uitae non uultis ascendere et uiuere? sed quo ascenditis, quando in alto estis et posuistis in caelo os uestrum? descendite, ut ascendatis et ascendadic eis ista, ut plorent in conualle plorationis, si dicis ardens igne caritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ueritati cõmenda quicqͣd tͥ ẽ a u̾itate et nõ ꝑdes
sa seq̃ris carnem tuam: Ip̃a te sequatut cõu̾sa.
Quicqͥd ꝑ illã sentis in ꝑte est: ⁊ ignoras totũ
cõphendendũ eẽt ydoneꝰ sensus carnis tue: ac ñ
⁊̃ ip̃e in ꝑte unuiu̾si accepisset ꝓ pena sua iustũ
modũ. nelles ut transiret qͥcquid existit in p̃sen¬
ꝑ eundem sensum carrus audis. ⁊ nõ uis utiq sta¬
re sillabas. s tͣnsuolare ut alie ueniant ⁊ totũ
auclias. Ita semꝑ omĩa quib unum aliqͥd con¬
decedit. qr nec succedit᷑ ei. Si placent corpora: de¬
ũ ex illis lauda ⁊ ĩ artificem eoꝵ retorque amorẽ
ne ĩ hiis que tͥ placent tu displiceas. Si placent
aĩe. in deo amentur qr ⁊ ip̃e mutabiles sunt: ⁊
ĩ ip̃o stabiliunt᷑ fixe alioquin irent ⁊ perirent
In illo gͦ amentur. ⁊ rapae ad eũ tecum qͣs po-¬
tes. ⁊ dic eis. Hũc amem̃ ip̃e fecit hec ⁊ nõ est lon
est ubi sapit ueritas. Intimus cordi est. ⁊ cor erra¬

Expanded text:
Veritati commenda quidquid tibi est a veritate, et non perdes ris carnem tuam? Ipsa te sequatur conversa. Quidquid per illam sentis, in parte est; et ignoras totum comprehendendum esset idoneus sensus carnis tuae, ac non et ipse in parte universi accepisset pro poena tua justum modum, velles ut transiret quidquid existit in praesenuimur, per eumdem sensum carnis audis; et non vis utique stare syllabas, sed transvolare, ut aliae veniant, et totum audias. Ita, semper omnia quibus unum aliquid concedit, quia nec succeditur ei. Si placent corpora, deum ex illis lauda et in artificem eorum retorque amorem, ne in his, quae tibi placent, tu displiceas. si placent animae, in deo amentur, quia et ipsae mutabiles sunt et illo fixae stabiliuntur: alioquin irent et perirent. in illo ergo amentur, et rape ad eum tecum quas potes et dic eis: "hunc amemus: ipse fecit haec et non est, ubi sapit ueritas? intimus cordi est, sed cor erra
Abbreviated transcription (Latin):
diligebat: q̃uod quid por̾erat usc ad nu¬
ditatẽ suam eis derogabat. Qui in tm̃ eum
diligebant et sequebant᷑. ut siqͥs sc̃m eligium
unꝰ eorum ꝯtractami hñs manũ. alteram ad
elemosinam extendit. Cui eligius. Alterã in¬
quit tende. Quam cũ pro posse extend̾et cepit
eam palpare et sic eam oleo ungens sanauit

Expanded text:
diligebat, quod quicquid poterat usquditatem suam eis erogabat. Qui in tantum eum diligebant et sequebantur ut si quis sanctum Eligium unus eorum contractam habens manum, alteram ad elemosinam extendit. Cui Eligius: «Alteram», inquit, «extende». Quam cum pro posse extenderet, cepit eam palpare et extendere, et sic eam oleo unguens sanauit
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ. angelici uultꝰ. simplicis et prudentis as
cam auri quam a quodam nicino suo mutua¬
uerat erogauit. Et postinodũ ueniẽtib aliis
nõ reminiscens qd̾ prius fecerat. iuit ad bur¬
sam suam qͣm pͥus sollicite scrutatꝰ fuerat:
facie rubicandus. cesarie formosus crine curi
Uestimenta om̃ia p̾ciosa pluraꝙ oloserica.
ob ostentationẽ fugiendam. Intrinsetus autẽ¬
ad carnẽ cilitiũ. Que oĩa: postea in egentiũ
nc̃citatib consumpsit. Deinde uilib uestib
usus est funiculo cunctis. plerũq pp̃ pauꝑes¬
⁊ expoliatꝰ. Cui rex tũc dabat ꝓprium uestimẽ¬
tũ ⁊ cingulũ. qr sicut animam suam ita illũ
diligebat. Unde ⁊ illi fecerat mansionẽ sue sub¬
sine dilatione impetrabat. et omnia expende-¬
bat ĩ egenos captiuos et debiles.

Expanded text:
atus, angelici vultus, simplicis et prudentis aspcham auri quam a quodam uicino suo mutuauerat erogauit. Et postmodum uenientibus aliis, non reminiscens quod prius fecerat, iuit ad bursam suam quam prius sollicite scrutatus fuerat facie rubicundus, caesarie formosus, crine circestimenta omnia pretiosa, pleraque holoserica; ob ostentationem fugiendam intrinsecus ad carnem cilicium. Quae omnia postea in egentium necessitatibus consumpsit; deinde vilibus vestibus usus est, funiculo cinctus, plerumque propte exspoliatus: cui rex tunc dabat proprium vestimentum et cingulum: quia sicut animam suam, ita illum diligebat. Unde et illi fecerat mansionem suae subsine dilatione impetrabat; et omnia expendebat in egenos, et captivos, et debiles.
Abbreviated transcription (Latin):
ad illud ĩ quo ip̃e plus laborat. malũ cõsilio
sanandũ cõmodiori occurrit. Y̾bi gc̃a. Si ce¬
perimꝰ suꝑbis laudare cõstantiam. dũ eos ad
nirtutẽ hortari credimꝰ: amplius in suo ucio
cõfumamꝰ. Exhortemur gͦ ad constantiam
timidos. ad timorem suꝑ̾bos. ad frugalitatẽ
pdigos. ad liberalitatem auaros. ad huma¬
nitatem parcos ⁊ parcitatem gulosos. ad cõ¬
siliũ temerarios ad fernorem zeli tepidos. ad
silentiũ ubosos ad u̾bum exhortatiõis nimis¬
tacitos. ad alacritatẽ segnes ad mansuetudi¬
nem impatiẽtes. ad iusticiam. negligentes. ad
indulgentiam crudeles. ad uerecundiam pro¬
caces ad quietem p̾cipites. ad prudentiã ĩcau¬
tos. ad sollicitudinem obliuiosus. ad modesti¬
am ĩueretundos. et oĩno qͥcqͥd dr̃e uolumꝰ. cui
dicendũ sit. ex ip̃a pͥus nr̃i sermonis qͣlitate

Expanded text:
ad illud, in quo ipse plus laborat, malum sanandum ad illud, in quo ipse plus laborat, malum sanandum consilio commodiori occurrit. Verbi gratiperimus superbis laudare constantiam, dum eos ad virtutem hortari credimus, amplius in suo vitio confirmamus. Exhortemur ergo ad constantiam timidos, ad timorem superbos, ad frugalitatem prodigos, ad liberalitatem avaros, ad humanitatem parcos, ad parcitatem gulosos, ad consilium temerarios, ad fervorem zeli tepidos, ad silentium verbosos, ad verbum exhortationis nimistacitos, ad alacritatem segnes, ad mansuetudinem impatientes, ad justitiam negligentes, ad indulgentiam crudeles, ad verecundiam procaces, ad quietem praecipites, ad prudentiam incautos, ad sollicitudinem obliviosos, et ad modestiam inverecundos, et omnino quidquid dicere volumus cui dicendum sit, ex ipsa prius nostri sermonis qualitate
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qui sũt subditi. Senes lequi debent de dis¬
cretione bene consulendi iuuenes de ĩstãtia
bene faciendi. sapiẽtes de mysteriis scripturaꝵ.
simplices de exemplis bonoꝵ oꝑum. Hii qui
exteriora tractant negotia. de sollercia acqui¬
rendi. Hii qui quietam uitam ducunt. de dis¬
ciplina iuuendi. Prelati. de prouisione subdi¬
ꝑbia est: ⁊ obstinatos corripe insipientia. Qͥa
et iniuriosus est proximo qui meliori non
exhibet reuerentiam. ⁊ ĩiuriosus sibi ẽ qui
nõ emendat s prouocat erga se insipientis ne¬
samiam . Ergo qui cũ alio loquit᷑ pͥmũ cõsid̾et
utr p̃p̃ se an pp̃ illũ loquatur. Si pp̃ sui utilita¬
tem loquit᷑. iudeatut ille talis sit. de cuiꝰ col¬
loquio utilitas ei ꝓuenire possit. Si pp̃ illũ
loquit᷑ caneat ne talis sit ille qui uł sua exhor¬
tatione nõ indigeat. uł ita ĩ malo obstinaties
ut exhortatiõe alterius corrigi se nõ ꝑmit¬
qr id ꝓfecto mniciuq magis dici cõuenit. qd̾

Expanded text:
eorum qui sunt subditi. Senes loqui debent de discretione bene consulendi. Juvenes de instantia benefaciendi. Sapientes de mysteriis Scripturarum. Simplices de exemplis bonorum operum. Ii qui exteriora tractant negotia, de solertia acquirendi, ii qui quietam vitam ducunt, de disciplina vivendi. Praelati de provisione reperbia est, et obstinatos corripere, insipientia. Quia et injuriosus proximo est, qui meliori non exhibet reverentiam, et injuriosus sibi est, qui non emendat sed provocat erga se insipientis vesaniam. Ergo qui cum alio loquitur primum consideret utrum propter se an propter illum loquatur. Si propter suam utilitatem loquitur, videat ut ille talis sit, de cujus colloquio utilitas sibi provenire possit. Si propter illum loquitur, caveat ne talis sit ille, qui vel sua exhortatione non indigeat, vel ita in malo obstinatus, ut exhortatione alterius corrigi se non permitquia id profecto unicuique magis dici convenit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
mino aues ĩduuise remanẽt: qr speciales sꝑ
urutatis iuncula tenent. Suꝑ corpora uero
diuisa uolucres descendunt. qr ĩ diuisione car¬
naliũ demones desiderii sui pastum q̃runt.¬
meo rapinã: ĩ hiis maculam. Tres sunt a
maculat sacrificiũ humilitati cordis. mus¬
ca cuciositatis sacrificiũ or̃onis: musca uo¬
luptatis sacrificiũ mortificate carnis. It¬
ccedo gͥ ad altare uan᷑¬

Expanded text:
rro aves indivisae remanent quia spiritales semper unitatis vinculum tenent. Super corpora vero divisa volucres descendunt, quia in divisione carnalium daemones desiderii sui pastum quaerunt.meo rapinam, in his maculam. Tres sunt aumaculat sacrificium humiliati cordis; musca curiositatis, sacrificium orationis; musca voluptatis sacrificium mortificatae carnis. Accedo igitur ad altare van
Abbreviated transcription (Latin):
oram dño esisto añ altare extensis ma¬
nib . q cruci affixus. crucem simulãs
⁊ tñ portans. Cuiꝰ crucem. forsitan latronis. S
utinam illius cui dictũ est. hodie metũ eris ĩ
paradyso. Tres sunt siquidẽ cruces. Prima lati¬
nis desperantis. scca uero orantis: tertia xͥ. Pri¬
mꝰ meruit crucem: s nõ ꝓfuit ei ad salutẽ
meruit portauit eam tam̃: s nobis ꝓfuit
hii in quoꝵ manib labor est assiduus
or̃o in lugua. puritas ĩ mente. portantes
aliena pcc̃a .q. sua hii sunt qui portant xp̃i¬
crucem. nõ pro sius s pro pcc̃is alienis. Pri¬
ma gͥ crux dyaboli sed̾a cuilibet iusti: t̾cia
In cruce etenĩ dyaboli est altitudo: qͣ extollit᷑
suꝑ omne qd̃ colitͣ. ꝓfundũ. desꝑatio de qua
do ĩ carnalib qui latam et spaciosam iuan
sequũt᷑. Longitudo uera in pm̃a. In cruce u̾o
iusti ꝓfundũ est humilitatis. longitudo. as¬
siduitas laboris altitudo cõtemplanõis. lati
timoris. altitudinem spei latitudinẽ carcta¬

Expanded text:
oram Domino consisto ad altare extensis manibus quasi crucifixus, crucem simulans, et tamen non portans. Cujus crucem? forsitan latronis, sed utinam illius, cui dictum est: Hodie mecum eris in paradiso . Tres sunt siquidem cruces: prima latronis desperantis, secunda orantis et dimus meruit crucem, sed non profuit ei ad salutem.meruit, portavit eam tamen, sed nobis profuit in quorum manibus labor est assiduus, oratio in lingua, puritas in mente, portantes aliena peccata quasi sua; hi sunt, qui portant crucem, non pro suis, sed pro peccatis alienis. Prima igitur crux diaboli, secunda cujuslibet justi, tertia In cruce etenim diaboli est altitudo, qua extollitur super omne quod colitur. Profundum est desperatio, de quado in carnalibus, qui latam et spatiosam viam sequuntur. Longitudo vero pertinacia. In cruce vero justi profundum est humilitas, longitudo assiduitas laboris; altitudo contemplatitimoris, altitudinem spei, latitudinem charita
Abbreviated transcription (Latin):
erat suscitauit. P ost aliq̃ntũ tempꝰ p̾num¬
tians monast̾iũ suũ nõ longe post ab hosti¬
b eu̾tendũ: romam cũ paucis adiit ⁊ cum
priuilegio eccłie sue duo hostia cypressina ĩ
quib sculpte erant ymagines apłoꝵ a ppͣĩ
petrans dimittens ea ĩ tyberim diuino regi¬
mini cõmendauit. reu̾susq ad monasteriũ
ꝑ actis negotiis ĩuenit ea in portu ⁊ gr̃as a¬
gens d̾o qui ea int̾ tot ⁊ tanta ꝑicula gub̾¬
nauit ĩ liminib ec̃ce sue ad memoriam pe¬
steroꝵ erexit. Et sic tandem sicut p̾drxerat:
clarus iuttutib in pace quieuit

Expanded text:
erat suscitauit. Post aliquot tempus prenunerat suscitauit. Post aliquot tempus prenuntians monasterium suum non longe post ab hostibus euertendum, Romam cum paucis adiit et cum priuilegio ecclesie sue duo ostia cipressina in quibus sculpte erant ymagines apostolorum a papa impetrans dimittens ea in Tyberim diuino regimen commendauit. Reuersusque ad monasterium peractis negotiis inuenit ea in portu et gratias agens deo qui ea inter tot et tanta pericula gubernauit, liminibus ecclesie sue ad memoriam posterum erexit; et sic tandem sicut predixerat clarus uirtutibus in pace quieuit
Abbreviated transcription (Latin):
quentatione ⁊ regis p̾cib assiduis ui¬
ctus. cenobiũ ibi fecit ⁊ regimen ip̃ius ceno¬
bii monachoꝵ suoꝵ regis instantia licet plu¬
rimũ renitendo suscepit. Huiꝰ gͦ famam rex
karolus audiens ⁊ ab eo iusitari desiderãs.
impetrato eiꝰ aduentu ab eo reuerent̾ est excep¬
tus. eũq int̾loquendo rex rogauit ut pro se dig¬
nant̾ oraret: qr qd̾dam faciꝰ fecerat qd̾ nulli
unqͣm nec ip̃o scõ confiteri audebat. Seq̃nti ita¬
q dñica dũ sc̃s egidius celebraus ꝓ rege oraret.
apparuit ei angelus dm̃ suꝑ altare cedulam
ponens: ĩ qua scriptũ erat ꝑ ordinem ⁊ regis
pcc̃m. ⁊ egidii p̃cib iam dimissũ si tũ eiꝰ peni¬
teret: ⁊ ab eo cessaret. Adiunctũ quo erat in
fine qd̃ quisq sc̃m egidiũ ꝓ quotũq cõmis¬
so ĩuocaret. si tm̃ ab alo desisteret remissũ
dula rex agrito peccato suo ꝓcidens ueniam
peciit ⁊ egidius cũ honore rediẽs: apud ne¬
mansẽ urbem filiũ principis qui tunc obi¬

Expanded text:
quentatione regis et precibus assiduis uictus cenobium ibi fecit et regimen ipsius cenobii monachorum suorum et regis instantia licet plurimum renuendo suscepit. Huius ergo famam rex Karolus audiens et ab eo uisitari desiderans impetrato eius aduentu ab eo reuerenter exceptus est; eumque interloquendo rex rogauit ut pro se dignater oraret, quia quoddam facinus fecerat quod nulli nunquam nec ipsi sancto confiteri audebat. Sequenti itaque dominica dum sanctus Egidius celebrans pro rege oraret apparuit ei angelus domini super altare schedulam ponens in qua scriptum erat per ordinem peccatum regis et Egidii precibus iam dimissum si tamen eius peniteret et ab illo cessaret. Adiunctum quoque erat in fine quod quisquis sanctum Egidium pro quocumque commisso inuocaret si tantum ab illo desisteret remissum dula rex agnito peccato suo procidens ueniam petiit et Egidius cum honore rediens apud Nemensem urbem filium principis qui tunc obi
Abbreviated transcription (Latin):
q oꝑi uellet imponere ĩstigatiõe sp̃c illiꝰ aĩat᷑
it̾m resum̾e masleũ nec delin̾e ab intentiõe in
cepti oꝑis urgebat᷑ ita ut eisdẽ eiꝰ incitamẽtis
ĩsatigabilit̾ sustentat᷑. tãti laboris ñ sentiret ĩ¬
iuria. Tandẽ gͥ senex tam dira demonis ludifi¬
catiõe ꝑmotꝰ: ad cellã fcĩs deu̾tit. S alutãsq eñ
ĩqͥt cõtra durissimũ saxũ uitq illd̾ potuimꝰ ali¬
qnͣ cõterere. Ad ħ senex. Bñ dicistĩ potumꝰ. Nlõ
eñi solus eras cũ illõ cederes: s fuit aliꝰ tecũ quẽ

Expanded text:
que operi uoluisset inponere, instigatione spiritus illius animatus que operi uoluisset inponere, instigatione spiritus illius animatus iterum resumere malleum nec desinere ab intentiooepti operis urgebatur, ita ut iisdem ejus incitamentis infatigabiliter sustentatus tanti laboris non sentiret injuriam. Tandem igitur senex tam dira daemonis ludificatione permotus, ad cellam fratris divertit, salutansque eum, s, ait, contra istud durissimum saxum, vixque illud potuimus aliquando conterere. Ad haec senex: Bene dixisti, vix potuimus; non enim solus eras, cum illud caederes, sed fuit alius tecum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
nũ utiq lupus ferus ĩ mttẽ ĩpiũ ĩpius fu¬
bundꝰ ĩ mansuetũ ĩ modestũ efftenis. ꝓphanꝰ
ĩ sc̃m p̾sumit ĩsultũ exercet conatũ. mortem
ĩtemptat. Sacrũ ã illius caput gladio crub¬
lit̾ ĩpetens diris ĩ ip̃m ĩpressis iuiln̾ib ⁊ salcu¬
to sangͥne uisti. ense uenerandũ illũ nõ diuer¬
tentẽ ab hoste sex exhibentẽ se protiiꝰ hostiam
⁊ cesoris sustinẽtẽ ĩ pacientia truces ictus. di
occisũ. Ip̃o quo sacrilego ꝑcussuras ĩ xp̃i mi
nuistri ĩgeminas ĩculcante ille nõ querula uo¬
ce murmurãs s sufferẽs oĩa pacient̾ suũ dño
sp̃m cõmendabat dicẽs. In manꝰ tuas dñe cõ¬
mendo sp̃m meũ. Sybolũ ⁊̃ cepit dice̾ fider cuꝰ¬

Expanded text:
in mitem, in pium impius, furibundus in mansuetum, in modestum effrenis, prophanus in sanctum presumit insultum, exercet conatum, mortem intentat. Sacrum autem illius caput gladio crudeliter impetens, diris in ipsum impressis vulneribus, et satiato sanguine iusti ense, venerandum illum non divertentem ab hoste, sed exhibentem se protinus hostiam et cesoris sustinentem in patientia truces ictus dimioccisum. Ipso quoque sacrilego percussuras in Christi ministrum geminas inculcante, ille non querulosa voce murmurans, sed sufferens omnia patienter, suum Domino spiritum commendabat, dicens: «in manus tuas, Domine, commendo sp
Abbreviated transcription (Latin):
te p̾stabilis. ⁊ ĩ cunctis moꝵ maturitate com¬
positꝰ alios ꝓfusis uirtutũ aromatib attra¬
hebat seruens quo amator fidei cultor p̾¬
cipuus ꝓprignator ardentior sic aĩo suo illã
documerta suauia ꝓpinabat. Pro
hac in qmͣ mortẽ sub
nib postulasse probat᷑ qd̾ nõ sineret eũ ĩ hac
luce migrare. nisi sompto ꝓ illa calice passio¬
nis. Unde qr meruit tantꝰ athleta specialem
palmami depugna tam strẽnua reportare ac
in celibem patriã p̃signitꝰ sertis roseis ĩtroire
cũ de ciuitate cumana ubi fr̃m sui ordinis
ibi morantiũ pͥor erat mediolanũ ꝑgeret¬
pro exequẽda inquisitiõe cirra hereticos ÷
ab apłica sode cõmissa sicut ĩ publica p̃dicatõ

Expanded text:
te prestabilis et in cunctis morum maturitate comte prestabilis et in cunctis morum maturitate compositus, alios profusis virtutum aromatibus attrahebat, fervens quoque amator fidei, cultor precipuus, propugnator ardentior, sic animo suo illam documenta suavia propinabat. Pro hac inquam mortem subinibus postulasse probatur, quod non sineret eum ex hac luce migrare, nisi sumpto pro illa calice passionis. Unde quia meruit tantus athleta specialem palmam de pugna tam strenua reportare ac in celibem patriam sertis presignitus roseis introire, cum de civitate Cumana, ubi fratrum sui ordinis ibi morantium prior erat, Mediolanum perro exequenda inquisitione contra hereticos sibi ab apostolica sede commiss
Abbreviated transcription (Latin):
fidei petra demũ passionis allisus: ad petrã
xp̃m digne laureandꝰ ascendit. Pp̃e siq̾dẽ uerita
dicie uirginitatẽ ĩtegre custedisse. nec mẽtis
hũisse nec corꝑis corruptelã ⁊ nulliꝰ mortalis
triminis sensisse cõtactũ: furma cõfessorũ su
exercebat᷑ assidue ut eo circa licita totaliter
occupato locũ ĩ ip̃o illicita nõ haberẽt: s a sp̃u¬
alib neqͥtiis tutus ẽẽt. Nocturna quidẽ silen¬
tia humane deputata quieti p̃t dormitionem
breuem ĩ studiis lc̃onũ decurcebat: ⁊ sompni
tempꝰ uigiliis occupabat. Dies a impendebat
cõmodis aĩaꝵ uel sedulis ĩmminẽdo p̾dica¬
tionib nel cõfessionũ audiẽtie insistendo aut
heretitũ dogia pestiferũ ualidis rõnib con¬
futando: in quib sp̃ualis dono gr̃e noscitar
claruisse. Deuotione insuꝑ gratus humilita¬
te. letus obedientia placidꝰ benignitate. su¬
auis pietate cõpatiẽs. pacĩa cõstans carita¬

Expanded text:
fidei, petra demum passionis allisus, ad petram Christum digne laureandus ascendit. Porro ne sacra ditie, virginitatem integre custodisse nec mentis habuisse nec corporis corruptelam et nullius mortalis criminis sensisse contactum, firma suorum confessoexercebatur assidue, ut, eo circa licita totaliter occupato, locum in ipso illicita non haberent et a spiritualibus nequitiis tutus esset. Nocturna quidem silentia, humane deputata quieti, post dormitionem brevem decurrebat studiis lectionum et sompni tempus vigiliis occupabat. Dies autem impendebat comodis animarum, vel sedulis imminendo predicationibus, vel confessionum audientie insistendo aut hereticum dogma pestiferum validis rationibus confutando, in quibus specialis dono gratie noscitur claruisse. Devotione insuper gratus, humilitate lenis, obedientia placidus, benignitate suavis, pietate compatiens, patientia constans, carita
Abbreviated transcription (Latin):
reis similit̾ sensib incuruat᷑. S quid eum
iuga subisse causam᷑: Arguamus magis
emisse. Illud .n. stoliditatis mirande: hoc ex¬
treme dementie est. Dignꝰ est oꝑatius mer¬
cede sua: ut autẽ mercedem ꝓ oꝑe tribuat ĩ

Expanded text:
reis similiter sensibus incurvatur. Sed quid eum juga subisse causamur? Arguamus magis emisse. Illud enim stoliditatis miserandae, istud extremae dementiae est. Dignus est operarius mercede sua: