comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Qui. amiru fructꝰ. cũ arboribus
e quib ꝑdeunt. & hic ad domũ fidei.
& illic ad habicationẽ suꝑnę beati¬
tudinis ueracit̾ ꝑtinent. Audiamus
deniq arborẽ bonã. de bonoꝵ fruc¬
tuũ ꝑuectu lȩtantẽ. Ego aut̃ sicut
oliua fructifera in domo dnui: sꝑaui¬

Expanded text:
tate . Qui nimirum fructus cum arboribus e quibus procedunt, et hic ad domum fidei, et illic ad habitationem supernae beatitudinis veraciter pertinent. Audiamus denique arborem bonam de bonorum fructuum proventu laetantem: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Cm. Thesaurus cordis intentio est
cogitationis. exqua prouentũ oꝑis
internus arbite: udicat. Unde fit
plerũq ut iuora bona nonnulli
naiori celstii qr̃ mercede oꝑent᷑
udelicet Iot lintentionẽ cordiᷤᷤ
qua in uorirant patrare bo¬
nai possert& ala maiora uirtu¬
cordi cepid. munora a dno p̾mia
sortiant̃. Deiq opus uiduȩ quȩ
luos numins deculit ad cemplũ
nnumeris ditũ donariis ab int̃¬
no cordium rucatere prȩfertur.
x habundant enĩ cordis: os loqͥ¬
tua. humanũ uidem uidicium
sepe fallit quia cor proximi nescit
nistedoie & opere pensare donit

Expanded text:
Thesaurus cordis intentio est cogitationis, ex qua proventum operis internus arbiter judicat. Unde fit plerumque ut minora bona nonnulli majori coelestis gratiae mercede operentur, videlicet propter intentionem cordis qua majora voluerant patrare bona si possent, et alii majora virtucordis tepidi minora a Domino praemia sortiantur. Denique opus viduae quae duos nummos detulit ad templum innumeris divitum donariis ab interno cordium scrutatore praefertur: x abundantia enim cordis os loquitur. Humanum quidem judicium saepe fallit, quia cor proximi nescit nisi ex ore et opere pensare. Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
isse considant. sc hec facere licent
mnortuorum animalium munire
le conartur: Omĩs uero qui saluitat
Mia. ex ociasione saluitat itineris: nor
studio optandȩ eiꝰem salutis. Qui ia
non amore ȩenȩ patriȩ. sed pͥmioꝵ a

Expanded text:
isse considerant, se haec facere licenteex mortuorum animalium munire pellibus conantur? Omnis vero qui salutat in via, ex occasione salutat itineris, non ex studio optandae ejusdem salutis. Qui igitur non amore aeternae patriae, sed pra
Abbreviated transcription (Latin):
bi cũ dixisset sic luceat liañ ur̃m
corã hominib ut uideant bona
oꝑa bona ur̃a: ne a semet ipsis pu¬
tarent eẽ hona oꝑasua. mox addi
celis est In hoc enĩ glorifiait paces
ut fructũ plurimũ afferamꝰ & esti¬

Expanded text:
bi cum dixisset, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona : ne a semetipsis putarent esse bona opera sua, mox addid, qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater, ut fructum plurimum afferamus, et
Abbreviated transcription (Latin):
aixre. qđ cũ ad naturã dĩ ñꝑtineat
humana natura: ad ꝑsonã unigeniti
filii dĩ ꝑ grãm ꝑtinet humana natu¬
ra: & canta grã ut nulla sitimaior.
nulla prorsũs ȩqualis. Neq eni illã
susceptione̾ hominis uita mciuu p¬
cesserunt. s ab illa susceptione meri
ca cuncta eiꝰ cȩperunt. Manet gͦ filiꝰ
in dilectione qua eũ dilexit pat̃
& ideo seruauit p̃cepta eiꝰ. Qde̾ enĩ
& ille homo. nisi qd̾ ds̃ suscepcor ẽ
eiꝰ. ds enĩ erat uerbũ unigenitꝰ gig¬
nenti coȩt̾nus: s ut mediator darẽt᷑
nobis ꝑ in effabilẽ grãm uerbũ caro
factũ ẽ. & habitauit in nobis. cui ẽ

Expanded text:
re quod cum ad naturam Dei non pertineat humana natura, ad personam tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana natura, et tantam gratiam, ut nulla sit major, nulla prorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homo, nisi quod Deus susceptor est ejus? Deus enim erat Verbum, unigenitus gignenti coaeternus. Sed ut mediator daretur nobis, per ineffabilem gratiam Verbum caro factum est, et habitavit in n
Abbreviated transcription (Latin):
me e. Scdm id aut̃ qd̾ ait ego & pat̾
unũ sumꝰ. & ipse agrico le. Nec calis
quales sunt qͥ extrinsecꝰ oꝑando exhi¬
bent ministeriũ. s talis ut det etiam
intrinsecꝰ incrementũ. Nã neq qui
plantat e̾ aliqͥd neq qͥ rigat. s qͥ incre¬
m̃tũ dat deus. Et utiq ds̃ e̾ xp̃s qͥa¬
ds̃ erat uerbũ: unde & ipse pat̾ unũ
sunt. Et si uerbũ caro faccũ e̾ qđ non
erat: manet qđ erat. Deniq cũ de pa¬
tre cãquã de agricola dixisset. qd in
fruccũ: continuo etiã se ipsũ mun¬
dacorẽ palmitũ ostendens. ĩa uos
inqͥt mundi estis. s ñ om̃s propter
sermonem quẽ locutus sũ uobis.
Ecce & ipse mundatore̾ palmitũ. qđ
eagricolȩ ñ uitis officiũ: qͥ eciã pal¬
mites oꝑarios suos fecit. Nã & si ñ
dant increm̃tũ. impendunt tam̃
aliqđ ad ium̃tũ. s ñ de suo: qͥa sine me
inqͥc ñ potestis facere qͥcquã. Audi.
etiã ipsos confitentes. Quid aut̃ est

Expanded text:
m id autem quod ait: Ego et Pater unum sumus, et ipse agricola est. Nec talis quales sunt qui extrinsecus operando exhibent ministerium, sed talis, ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat, Deus . Et utique Deus s erat Verbum: unde ipse et Pater unum sunt: et si Verbum caro factum est quod non erat, manet autem quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset, quod ifructum, continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendit. Jam vos, inquit, mundi estis, propter sermonem quem locutus sum vobis . Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo, quia sine me, inquit, nihil potestis facere Ibidem, 5. Audi etiam ipsos c
Abbreviated transcription (Latin):
& aliud uolumꝰ qͥa sumꝰ ad huc in hoc
scło. De mansione nãq huiꝰ scłi no¬
bis aliquando subripit: uthoc peta¬
mꝰ qd̾ nobis ñ expedire nescimꝰ. Sed
qͥ ñ facit quando petimꝰ nisi quod
expedit nobis. Manentes gͦ ieo cũ
uerba eiꝰ m nobis manent. qd̾cũq
uoluerimꝰ petimꝰ & fiet nobis. & a
sipetimꝰ & ñ fiet ñ hoc petimꝰ qͦd
habet mansio in eo. nec qđ habent
uerba eiꝰ quȩ manent in nobis. sed
qͦd habet cupiditas & infirmitas car¬
nis quȩ ñ est in eo & in qua ñ manẽt
uerba eiꝰ. Nã utiq ad uerba eiꝰ ꝑti¬
net oracio illa quã docuit ubi di¬
cimꝰ pat̾ nr̃ qui es in cȩlis. Ab huiꝰ
orationis uerbis & sensib ñ receda
timꝰ fiet nobis. Tunc enĩ dicenda
sunt uerba eiꝰ in nobis manere. qͣn¬
do facimꝰ quȩ p̃cepit. & diligimus
que ꝓmisit. Quando aut̃ uerba eiꝰ¬
eiꝰ manent in memoria. nec uiue¬
niunt᷑ inuita: ñ cõputat᷑ palmeᷤ
inuite. qr uitẽ ñ attrabit ex radice.

Expanded text:
 aliud volumus quia sumus adhuc in hoc saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus: sed hristo, qui non facit, quando petimus, nisi quod expedit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nobis manent, quodcunque voluerimus petimus, et fiet nobis; quia si petimus, et non fiet, non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis, sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus. Nam utique ad verba ejus pertinet oratio illa quam docuit, ubi dicimus, Pater noster, qui es in coelis . Ab hujus orationis verbis et sensibus non recedamid petierimus, fiet nobis. Tunc enim dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praecepit, et diligimus quae promisit: quando autem verba ejus manent in memoria, nec inveniuntur in vita, non computatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice.
Abbreviated transcription (Latin):
quanto głosiora si manserint. Deniq
sicut de his etiã ꝑ iezechielẽ ꝓpħam
dñs dicit: p̾cisa nullis agricolarum
usib ꝓsunt. nullis fabrilib oꝑibus
deputant᷑. Unũ de duob palmici
congriut: aut uitis: aut ignis. Si in
uitẽ ñ est: in igne erit. Ut gͦ in igne
ñ sit: inuite sit. Si manseritis in me
inqͥt. & uerba meã in uobis manse¬
rint. qd̾ cũq uolueritis pecetis. & fier
uobis. Manendo qͥroe in xpio. quie¬

Expanded text:
quanto gloriosiora si manserint. Denique quanto gloriosiora si manserint. Denique sicut de his etiam per Ezechielem prophetam Dominus dicit, praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur . Unum e duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis: si in vite non est, in igne erit. Ut ergo in igne non sit, in vite sit. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint: quodcunque volueritis petetis, et fiet vobis. Manendo quippe in Christo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
meo. hic fert fructũ multũ. qͥa sine me
nichil potestis facere. Ne qͥs quã putaret
saltim paruũ aliquẽ fructũ posse a se¬
met ipso palmitẽ ferre: cũ dixisset
hic fert fructũ multũ. ñ ait qr sine me
parũ potestis facere. s nichil potestis.
facere. Siue gͦ parũ siue multũ. sine
illo fieri ñ potest. sine qͦ nichil fieri po¬
test: qr & si parũ atculerit palies. eũ
purgat agricola ut plus afferat᷑. cam̃
nisi in uitẽ manserit & uixerit de ra¬
dice. quẽ libet fructũ a semet ipso ñ
potest ferre. Quãius aut̃ xp̃s uitis ñ
eẽt nisi homo eẽt: tam̃ istã grãm pal¬
mitib ñ p̃beret. nisi eciã ds ẽẽt. Gerũ
qͥa ita sine ista grã ñ potest uiui. ut
mors in potestate sit liberi arbitrui.
siqͥs in me inqͥt ñ manserit. micte¬
tur foras sicut palmes & aruet. et
colligent eũ & in ignẽ mittent & ar¬
det: Ligna itaq uitis tanto sunt con¬
temptĩbiliora si inuice ñ manserint.

Expanded text:
eo, hic fert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere . » Ne quisquam putaret, saltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset. « Hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere, sed nihil potestis facere. » Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest. Quia etsi parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a semetipso non potest ferre. Quamvis autem Christus vitis non esset, nisi homo esset; tamen istam gratiam palmitibus non praeberet, nisi etiam Deus esset. Verum quia ita sine ista gratia non potest vivi, ut et mors in potestate sit liberi arbitrii: Si quis in me, inquit, non manserit, mittetur foras sicut palmes; et arescet; et colligent eudet. Ligna itaque vitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint,
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Manece in qͥd in me: & ego i &¬
bis. Non eo mͦ illi in ipso ficut ille
in ipsis: utrũq enĩ prodest. ñ ipsi
s illis. Ita sunt qͥppe in uice palmu
ut uiti ñ conferants inde accipia
unde uiuant. lta u uitis e̾ in pat̾¬
mitib. ut uitale alim̃tũ subminq̃

Expanded text:
bo. Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non quomodo illi in ipso, sic ipse in illis; utrumque enim prodest, non ipsi, sed illis. Ita sunt quippe in vite palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant. Ita vero vitis est in palmitib
Abbreviated transcription (Latin):
cũ purgat agricola: ut fruccũ plus
afferat. fert fructũ qͥa mundꝰ e̾: atq
ut plus afferat purgat᷑ adhuc. Nus
ent̃in hac uita sic̃ mundꝰ. ut non sic
magis magisq mundandꝰ: Ubi si di¬
xerimꝰ qͥa peccatũ ñ hãbemꝰ nos ipsoᷤᷤ
seducimꝰ. & ueritas in nobis ñ e̾. Si
aut̃ confessi fuerimꝰ peccata nr̃a: fide¬
lis eꝰ & iustꝰ qͥ dimittet nobis peccata.
& mund& nos ab omi iniqͥtate. Mun-¬
det utiq mundos hoc ẽfructuosos:
ut tanto sint fructuosiores. quanto
fuerint mundiores. Iam uos mundi
estis. ꝓpt̾ uerbũ qđ locutus sũ uobis.
Quare ñ ait mundi estis ꝓpt̃ baptismũ
quo abluti estis. s ait ꝓpt̃ uerbũ qd̾
locutus sũ uobis. nisiqr & in aqua uer¬
bũ mandat: Detrahe uerbũ. & qͥd ẽ
aqua nisi aqua: Accedit uerbũ ad ele¬
mentũ & fit sacram̃tũ: etiã ipsũ tãꝗͣ
uisibile uerbũ. Nã de hoc utiq dixe¬
rat. quando pedes discipłoꝵ lauit.
ut corpꝰ tangat & cor abluat᷑. nisi fa¬

Expanded text:
tum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis est enim in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? ubi si dixerimus quia peccatum non habemus, nosipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Si autem confessi fuerimus peccata nostra, fidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate . Mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, Mundi estis propter baptismum quo abluti estis, sed ait: Propter verbum quod locutus sum vobis? nisi quia et in aqua verbum mundat. Detrahe verbum, et quid est aqua, nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum etiam ipsum tanquam visibile verbum. Nam de hoc utique dixerat, quando pedes discipulis lavit,ut corpus tangat, et cor abluat, nisi fa
Abbreviated transcription (Latin):
fidei qd̾ p̾dĩcamꝰ. qͦ sine dubio ut iu¬
dare possit consecrat᷑ & baptismu.
Xꝑs qͥppe nobiscũ uitis. cũ patre a¬
cola dilexit eccłam: & se ipsũ tadi¬
dit ꝓ ea. Lege apłm & uide qͥd ad¬
ungat. Ut eã scĩficaret in qͥt. & nũ¬
dans eã lauachro aquȩ in uerbo. Mi¬
datio gͥ nequa quã fluxo & labili tr
bueret᷑ elem̃to: nisi ad deret᷑ in uer¬
bo. hoc uerbũ fidei cantũ ualet in e¬
da dĩ. ut ꝑ ipsũ credentẽ. offerenceᷤ
benedicentẽ. tingentẽ. etiã tantilis

Expanded text:
fidei, quod praedicamus, quo sine dubio, ut mundare possit, consecratur et baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, dilexit Ecclesiam, et semetipsum tradidit pro ea. Lege Apostolum, et vide quid adjungat: « Ut eam sanctificaret, inquit, mundans eam lavacro aquae in verbo . » Mundatio igitur fluxo et labili non tribueretur elemento, nisi adderetur in verbo. Hoc verbum fidei tantum valet in Ecclesia, ut per ipsam credentem, offerentem, bened
Abbreviated transcription (Latin):
iunxit. manete indilectione mea:
illa ꝓculdubio qua dilexiuos. frgo
qd ait eciã depatre. maneo in eiꝰ dilec¬
cione: illa scilicet accipienda e̾ qua
dilexit eũ pat̾. S nũqͥd & hic grã
intelligenda e qua pat̾ diligicꝰ filiũ.
sicut grã est qua nos diligit᷑ filiꝰ cũ
simꝰ nos filii grã ñ haturã. unigenitꝰ
aut̃ ñ nͥatura s grã : An hoc etiãm in
ipso filio ad hominẽ referendũ est:
Ita sane. Nã dicendo sieut dilexit
me pat̾ & ego dilexi uos grãm me¬
diatoris ostendit. Mediator dĩ &

Expanded text:
junxit, Manete in dilectione mea: junxit, Manete in dilectione mea: illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est, qua dilexit eum Pater. Sed nunquid et hic gratia intelligenda est qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratia, non natura: Unigenitus autem, natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane: nam dicendo, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos: gratiam Mediatoris ostendit. Mediator autem
Abbreviated transcription (Latin):
diligimꝰ Iuauis qđ ait manece indi¬
lectione mea. ñ apparet quã dixerit
dilectionẽ utrũ qua eũ diligimꝰ an
qua ipse nos diligit: s ex uerbo su¬
piore dinoscit᷑. Dixerat qͥppe .& eot
dilexi uos. Cui uerbo continuosut¬
iunxit. manete indilectione mea.
Iilla gͦ : qua dilexit eos. Qde gͦ manete
in dilectione mea. nisi manete in grã
mea : Et qͥd e si p̃cepta mea seruaue¬
ritis. manebitis indilectione mea:
yiui ex hoc seiatis. qđ indilectione mea
qua uos diligo manebitis. si p̃cepta¬
mea seruabitis. Figͦ ut nos diligat
priꝰ eiꝰ p̃cepta seruaniꝰ. s nisi nos d̾ili¬
gat: p̃cepta eiꝰ seruare ñ possumus.
Hȩc e̾ grã quȩ humilib patet. suꝑbos
latet᷑. S qͥd illud e qd ad iungit. sicut
maneo in eiꝰ dilectione. Utiq eciam
hic hanc dilectionẽ patris in cęlligi
uoluit. qua eũ diligit pat̾. Ita qͥpp̾e
dixerat. Sicut dilexit me pat̃. & ego
dilexi uos. Atq his uerbis illa subͣ¬

Expanded text:
diligimus. Quamvis quod ait, Manete in didiligimus. Quamvis quod ait, Manete in dilectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse nos diligit; sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos, cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea. Illa ergo, qua dilexit eos. Quid est ergo, Manete in dilectione mea, nisi, manete in gratia mea? Et quid est, si praecepta mea servaveris, manebitis in dilectione mea, nisi, hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo manebitis, si mea praecepta servabitis? Non ergo ut nos diligat, prius ejus praecepta servamus, sed nisi nos diligat, praecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia quae humilibus patet, superbos latet. Sed quid ilmaneo in ejus dilectione. Utique etiam hic hanc dilectionem Patris intelligi voluit qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa sub
Abbreviated transcription (Latin):
Imhoc glorificat᷑ pat̾: ut fructum
afferamus in uite. hoc e̾ in filio. &
efficiam eiꝰ discipłi. Manete in qͥt
in dilectione mea. Qͦmͦ manebimꝰ:
Audi qͥd sequat᷑. Si p̃cepta mea in qͥt
seruaueritis: manebitis in dilecci¬
one mea. Dilectio facit p̾cepta
seruari: an p̾cepta seruata faciunt
dilectionẽ. S qͥs ambigat qd dilec¬
cio p̃cedit: Unde enĩ p̾cepta seruet
ñ habet. qͥ ñ diligit. Qđ gͦait. si p̾¬
cepta mea seruaueritis. m̾anebitis
in dilectione mea: ostendit ñ unde
dileccio generet᷑. s unde monstret᷑.
Tamquã diceret. Nolite uos putare
manere in dileccione mea. si ñ ser¬
uatis p̃cepta mea. Si enĩ seruaueri¬
tis: manebitis. hoc e̾ hinc apparebit
qd̾ in dilectione mea manebitis: si
mea p̾cepta seruabitis. Ut nemose
fallat dicendo. qd̾ eũ diligat. si eius
p̃cepta ñ seruet. Nã intantũ eũ di¬
ligiꝰ in quantũ eiꝰ p̃cepta seruamꝰ.
In quanciũ aut̃ minus seruamꝰ minꝰ¬

Expanded text:
hoc clarificatur Pater ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. Manete, inquit, in dilectione mea; quomodo manebitis audi quod sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur. Tanquam diceret, Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea: si enim servaveritis, manebitis. Hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si praecepta mea servabitis. Ut nemo se fallat, dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus: in quantum aut
Abbreviated transcription (Latin):
a manserit inuite: sic
SAmiliũ ora obstruit suꝑborum
Tui si audent respondeant: qui
Ieantes dĩ iusticiã. & suã uolen
Tonsticuere. iusticiȩ dĩ ñ sunt sub¬
iti. Ecce cui respondeant si pͥlacen¬
q & ad bona oꝑa facienda dm̃ sibi
niessariũ ñ putantes. Nonne huic
Nistunt ueritati homines m̃te cor¬
upti. reꝑbi circa fide̾: & respondent
& locunt᷑ iniqͥtatẽ dicentes. a deo
habimꝰ qđ homines sumꝰ. a nobis
iplis ait̃ qd iusti sumꝰ. Qͥd dicitis. qͥd
uos ipses decipitis: Ri ad sertores. sed
p̃cipitatores liberi arbitrii: ex alto
elationis ꝑ in ania p̾sumptionis. iN
ꝓfunda submersionis. Nempe uox
urã eꝰ qd̾ homo ex semet ipso facit
iusticiã. hoc e̾ altũ elationis ur̃e. sed
ueritas centradicit & dicit. Pałmes
ñ potest ferie fructũ a semet ipso:

Expanded text:
 manserit in vite: sic humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . » Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati homines mente corrupti, et reprobi circa fidem, qui respondent, et loquuntur iniq homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus. Quid dicitis? quid vos ipsos decipitis? non assertores sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis, per inania praesumptionis in profunda submersionis. Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae; sed veritas contradicit: « Palmes non potest ferre f
Abbreviated transcription (Latin):
qualem inuenerit eam. qualem reddiderit:
finis canticihuius. qd ob noticiã simul &
prolixitatẽ sui. totũ caricati urȩ recensere
& explanare longũ duximꝰ. aꝑce denunci¬
at dicens. Uisitauit nos oriens ex alto. illu¬
minare his qͥ intenebris & in umbra mor
tis sedent: ad dirigendos pedes nr̃os in uiã
pacis. Inuenit gͦ eos sedentes in cenebris &
in umbra mortis: hoc est longua peccators
& ignorantie cecitate dep̃ssos. atq hostis
antiqͥ fraude deceptos obsessosq erroribus.
Ipse & enĩ recte mors & mendatium: sicut
e contra diis ueritas uocat᷑ & uita. Atculit
aut̃ nobis uerã cognitionis suȩ lucẽ: exclu¬
sisq erroꝵ tenebris. certũ nobis iter patrie
cęlestis aꝑuit. Direxit gressus operũ nr̃oꝵs:
incedere. atq ad mansionem ꝑpecuȩ pacis
possimus intrare quã promisit. Hȩc igitur
& nos dnm in omĩ tempore: qͥa uisita uit
& fecit redemptionem plebis sug. Semꝑ
laus eiꝰ inore nr̃o uerset. semꝑ eiꝰ & memo

Expanded text:
qualem invenerit eam, qualem reddiderit. Finis cantici hujus, quod ob notitiam simul et prolixitatem sui totum charitati vestrae recensere et explanare longum duximus, aperte denuntiat, dicens: Visitavit nos oriens ex alto, illuminare his qui in tenebris et in sedent, ad dirigendos pedes nostros in viam pacis. Invenit ergo nos sedentes in tenebris et in umbra mortis, hoc est, longa peccatorum et ignorantiae caecitate depressos, atque hostis antiqui fraude deceptos obsessosque erroribus. Ipse etenim recte mors et mendacium, sicut e contra Dominus veritas vocatur et vita. Attulit autem nobis veram cognitionis suae lucem, exclusisque errorum tenebris certum nobis iter patriae coelestis aperuit: direxit gressus operum nostrorustravit incedere, atque ad mansionem perpetuae pacis possimus intrare, quam promisit. Haec igitur et nos Dominum in omni tempore, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae. Semper laus
Abbreviated transcription (Latin):
a cominient figurari credendum
panaer omis legalis sacerdotii ricus.
&ecerixonias sp̃ali incus scientia & ꝓpħi¬
cis euberare mysteriis: quȩ mediãtoris
dĩꝙ hominũ hominis iħuxp̃i. uel dis¬

Expanded text:
 convenienter figurari credendum panderetur omnes legalis sacerdotii ritus et caeremonias spirituali intus scientia et propheticis exuberare mysteriis, quae mediatoris Dei et hominum hominis Jesu Christi vel dis
Abbreviated transcription (Latin):
mine & tõtam euangłicȩ dispensationis
grãm quam predicat. & ipsũ specialiter
dnm̃ signat: ꝑ quẽ eadem grã mundo
donata est. Qͥ unatum puerũ patris :. a¬
chariȩ nomine magis quã ioħem uocã¬
dũ eẽ decernebant: eos profecto figurant
qui dño noua gr̃ę munera declarante. cu¬
perent eũ potiꝰ consueta sacerdotii uece¬
ris ȩdicca p̾dicare. Uinde bene ÷ acharias
memor dnĩ incerp̃cat᷑. quia uidelicet an¬
ciquȩ obseruationis. quȩ utiq adnõ da¬
ca est. figurate denuntiat. Contedebant
gͦ de nomine nati ꝑpħȩ. qui conuenerant:
& ⁊achariam hunc uocari satagebant.
At concra mat̾ uerbis. & pater scriptis. qͥa
ioħs magis appellandus est: astruebant.
periti. qui in pͥmordiis euangłii chorus¬
cantis carnalia adhuc legalis sacerdotũ
statuta simul obseruanda ẽẽ decerne¬
rent: qͦs pro certe ipsa legis doctrina de
suscipienda grã xp̃i quasi helisabech de
nomine ioħis uiuia uoce confirmat di¬

Expanded text:
tam evangelicae dispensationis gratiam quam praedicat, et ipsum specialiter Dominum signat, per quem eadem gratia mundo donata est. Qui vero natum puerum patris Zachariae nomine magis quam Joannem vocandum esse decernebant, eos profecto figurant qui, Domino nova gratiae munera declarante, cuperent eum potius consueta sacerdotii veteris edicta praedicare. Unde bene Zacharias Memor Domini interpretatur, quia videlicet iquae observationis, quae utique a Domino data est, figurate denuntiat. Contendebant ergo de nomine nati prophetae hi qui convenerant, et Zachariam hunc vocari satagebant: at contra mater verbis, et pater scriptis, quia Joannes magis appellandus est, astruebant. inus periti, qui in primordiis Evangelii coruscantis carnalia adhuc legalis sacerdotii statuta simul observanda esse decernerent, quos profecto ipsa legis doctrina de suscipienda gratia Christi, quasi Elizabeth de nomine Joannis viva voce confirmat di
Abbreviated transcription (Latin):
non est finis. Iste peccatos conise
om̃is unmunis ꝑ mansit. hic adt g
utero matris spũ seõ replecus est m̃iss ha¬
bitat omĩs plenitudo diumatis corpora¬
liter. quidono sin sp̃s ietiem sibi uceri pir
ginalis. in quo carne suscipet ipse conse¬

Expanded text:
non erit finis . Iste, peccatorum consortia omnis immunis permansit. Hic adhuc ex utero matris Spiritu sancto repletus est, in illo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter, quginalis in quo carnem susciperet, ipse conse
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes eiꝰ qui derenebris nos uocauit
in admirabile lumen suum. Eiiis conci¬
nuȩ flagitemꝰ iuxsliũ ut lucẽ scientię
quam conculit uinibis ipse conseruet.
atqi ad ꝑfectum usq qiem ꝑducat. Et ue
digni sunts et udiri prccantes. abiciat
si oꝑa tenebiqu onauaenos umalu¬
natalicia celebramꝰ. oportet ut quẽ salu¬
tis ȩt̃nȩ p̃conem suscepimꝰ. hunc etiam
niȩ̃ orationis aduicorem queramus. Ipsũ
itaq interce dendo rogemus impecrare.
ut acleam cui testimoniũ ꝑ hibuit lu¬
cem. uicam & ueritatem. ꝑuenire mere

Expanded text:
us, qui de tenebris nos vocavit in admirabile lumen suum. Ejus continue flagitemus auxilium, ut lucem scientiae quam contulit in nobis ipse conservet, atque ad perfectum usque diem perducat. Et ut digni simus exaudiri precantes, abjiciamus ipsi opera tenebnatalitia celebramus, oportet ut quem salutis aeternae praeconem suscepimus, hunc etiam nostrae orationis adjutorem quaeramus; ipsum itaque intercedendo rogemus impetrare, ut ad eum cui testimonium perhibuit, lucem, vitam et veritatem pervenire mere
Abbreviated transcription (Latin):
uel uiuendo uł p̃dicando cestimoniũ ꝑhi¬
buerunt: hunc multo ampliꝰ p̃cursor
suus qͥ plusquã ꝓpħa exticit. non tantũ
inuita & passione. s in ipsa qͦq sua nati¬
uitate designet. Qͥd est enĩ quod ueteranis
parencib natus ẽ. iotis. nͥ quia illiꝰ mox
secutura natiuitas signabat᷑: qui spiri¬
talia noui testam̃ti ꝓferens archana.
carnalẽ legis. et sacerdotii uetceris ob¬
seruantiam. iã terminandã eẽ. doceret:
Qđ enĩ antiquat᷑ et senescit: ꝓpe interitũ
est. Suid qd̾ muto patre. pͥncipe uideli¬
cet tunc sacerdotũ ortus est p̃cursor
dñi: nͥ quia ipso apparente dño. lingua
iã sacerdotii ueteris magna ex partẽ
a doctrina sensus spiritalis obmutue¬
rat. solã litterȩ custodiã curantibus ac
docentib scribis et legis peritis. immo
et ipsã litterã plerisq in locis ꝑsuas
tradiciones corrũpentib. uixta qđ eis
dñs in euuangłio sepiꝰ imꝓperare ꝓbat᷑ :
Et qͥd quod du sterili genitrice nascitur:

Expanded text:
el vivendo, vel praedicando testimonium perhibuerunt, hunc multo amplius praecursor suus, qui plus quam propheta exstitit, non tantum in vita et passione, sed in ipsa quoque sua nativitate designet. Quid est enim quod veteranis parentibus natus est Joannes, nisi quia illius mox secutura nativitas signabatur, qui spiritualia Novi Testamenti proferens arcana, carnalem legis et sacerdotii vetservantiam jam terminandam esse doceret? Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est. Quid quod muto patre, principe videlicet tunc sacerdotum, ortus est praecursor Domini, nisi quia, ipso apparente Domino, lingua jam sacerdotii veteris magna ex parte a doctrina sensus spiritualis obmutuerat, solam litterae custodiam curantibus ac docentibus scribis et legisperitis, imo et ipsam litteram plerisque in locis per suas traditiones corrumpentibus, juxta quod eis Dominus in Evangelio saepius improperare probatur? Et quid quod diu sterili genitrice nascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
mulca etiam curba ia erdo ũ obcieont
ficlei reliccaꝙ tacitur tate n ciliad as
confitenda laudanda & di canda siudo¬
na redemptoris. se deuoca abmictebat.
Et qͥde indie cirroncisionis ioks. quando &
nom̃ accepit. factus est cimor up om̃sui
cinos eors: & suꝑ omĩa monta naudes
diuulgabant᷑ omĩa uerb a hȩc. forrou
tempore dnĩce resurreccionis ubi misso
ñ solum uideris atu erant uicini. uelltu

Expanded text:
multa etiam turba sacerdotum obediebat fidei, relictaque taciturnitate nociva, ad confitenda, laudanda et praedicanda sui dona Redemptoris se devota submittebat. Et quidem in die circumcisionis Joannis, quando et nomen accepit: Factus est timor super omcinos eorum, et super omnia montana Judaeae divulgabantur omnia verba haec. Porro in tempore Dominicae resurrectionis, ubi misso non solum Judaeorum qui erant vicini vel situ
Abbreviated transcription (Latin):
fulget: qͥa nimirũ decebat ut ille qͦ maior
int̾natos mulierũ nemo surrexit. maiore
p̃ cȩceris scĩs in ipso mox orcu uirtutũ iubare
claresceret. Senes ac diii infecundi parenteᷤ.
dono nobilissimȩ prolis exultant. Ipsi pa¬
cri quẽ incredulicas mutũ reddiderat: ad
salucandũ noue p̃conem gr̾e os & lingua
reserat᷑. Nec solũ facultas dm̃ benedicendi
restituit᷑. sed deeoetiam propħandi uircus
auget᷑. Excitati fama facti om̃s uicini. ad¬
miratione ac metu ꝑcellunt᷑. om̃iũ qͥ audi¬
ere circũquaq ad aduencũ noui ꝓpħȩ cor¬
da p̃parant᷑. Unde merico sc̃a ꝑ orbẽ ȩccla
quȩ cot beacoꝵ martirũ uictorias quib¬

Expanded text:
lget: quia nimirum decebat ut ille quo major inter natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. Excitati fama facti omnes vicini admiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Unde merito sancta per orbem Ecclesia, quae tot beatorum
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ipsam fiade ꝑsequeret᷑ elegi cuus sos
amicũ sibi cor xp̃s inuenit. Dũq cempo¬
ralia capit ad supplicia xp̃ianos: ipse
ꝑpecuã captus ad gram. factus ẽ subito
pastor ex lupo: ex p̃done custos. ex hoste
defensor. Unde patuit nec paulũ malig¬
nȩ m̃cis proposito plebẽ diũcã ꝑsecutũ:
nec xꝑm lacuisse quẽ eligeret inpaulo.
e cȩlo: oculis inse udaicȩ infidelitatis
obtiisis. uidendi aciem ñ ꝑdidit sed niu¬
cauit. Amisit ocłos &̃ recepit ut uno
eodemq tempore & in ꝑsequentẽ cecita¬
tis uindicta procederet: & uocantis
dĩ grã illuminaret electũ. Ait nãq
mea odiũ erga cuũ excitaux̃ iniqͥtas:
N ũqͥd quia illuminaui cȩcoe qͥa sanaui
egros quia figaui denxnes. ꝗͥa esurien¬
tes popłos qͥnq ꝑunb paui: an qͥl de
cumilis morolos suscitaui: anforte

Expanded text:
dum ipsam fidem persequebatur, elegit? Qui dum amicum sibi cor Christus invenit; dumque temporalia capit ad supplicia Christianos, ipse perpetuam captus ad gratiam, factus est subito pastor ex lupo, ex praedone custos, ex hoste defensor; unde patuit nec Paulum malignae mentis proposito plebem dominicam persecutum, nec Christum latuisse quem eligeret in Paulo. inclamatus e coelo, oculis in se Judaicae infidelitatis obtusis, videndi aciem non perdidit, sed mutavit; amisit oculos, et recepit: ut uno eodemque tempore et in persequentem caecitatis vindicta procederet, et vocantis Dei gratia illuminaret elemea odium erga me tuum excitavit iniquitas? Nunquid quia illuminavi caecos, quia sanavi aegrotos, quia fugavi daemones, quia esurientes populos quinque panibus pavi? An quia de tumulis mortuos suscitavi? An forte
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ asport̾aoit. gaudentes om̃s popłi
cũ ramis palm̃.ũ. cereis & lãpadib
uł diuerso głe appatu. cũ hymnis
& canticis obuiã alii ꝑs.nt. atq alii
subsecunt᷑. Cũq imꝑator de inite
ouueti escendens. ꝑ eã portã quã
drĩs in trauerat quando ad passionẽ
imꝑalib decoratꝰ sedens uoluissec in¬
trare: repente lapides porte descen¬
dentes clauserunt se inuicẽ. & factꝰ e
paries unus. Cũq mirarent᷑ attoniti.¬
& nimio merore constricꝰti: respici¬
entes in altũ uiderunt signũ crucis
in cęlo. flãmeo fulgore resplendere.
Angłs erũ dñi accipiens illud in manib
stẽtit suꝑ portã & ait. Quando rex cẽ¬
lors drĩs cotus mundi passigas sa¬
cramenta ꝑ hunc aditũ cxsipletur
introuut. non se pur a ratũ nec dia¬
demate reniteae exhibuit. auas

Expanded text:
m detulit; gaudentes omnes populi cum ramis palmarum, cereis et lampadibus vel diverso gloriae apparatu, cum hymnis et canticis obviam alii pergunt, atque alii subsequuntur. Cumque imperator de monte Oliveti descendisset per eam portam quam Dominus intraverat quando ad passionem imperialibus decoratus, sedens voluisset intrare, repente lapides portae descendentes, clauserunt se invicem, et factus est paries unus. Cumque mirarentur attoniti, nimio terrore constricti, respicientes in altum, viderunt signum sanctae crucis in coelo, flammeo fulgore resplendere. Angelus enim Domini aspiciens illud in manibus, stetit super portam et ait: Quando rex coelorum Dominus totius mundi passionis sacramenta per hoc aditum completurus introiit non se purpuratum, nec diademate nitentem exh
Abbreviated transcription (Latin):
in cuis hodie laudib congregatam
tuo uexillo signatã. Hȩc cum drisse
prȩciosam ligni partem quã secũ decu¬
lerat. loco suo restituit. Tunc reno¬
uante dõ anciqͣ miracdã. die eodem
mortuus unꝰ recepit ꝓpͥam uitam.
paralitici quatuor ad epti sunt sani¬
tacem amissam. leprosi decẽ cutẽ rece¬
perunt mundã. decẽ qͦq ceciluci sũt
resticuti. Plurimi qͦq ademonibus
erepti. mulciq auariis sunt infirmi¬
catib liberati. Iunc imꝑator orati¬
one ꝑ acta. offerens multa donaria.
sumpcib cȩdens pͥuilegia auccorita¬
te prolata. resticuens captiuos in
propria. & dans oportuna p̾sidia.
constantinopolim rediit: fretꝰ uircu¬
te diuina ꝑ seuerante in sc̃ȩ crucis
signacło miracłoꝵ plurima increm̃¬

Expanded text:
die laudibus congregatam, et tuo vexillo signatam. Haec cum dixisset, pretiosissimam partem ligni, quam secum detulerat, loco suo restituit. Tunc renovante Domino antiqua miracula, die eodem mortuus unus recepit propriam vitam; paralytici quatuor adepti sunt sanitatem amissam; leprosi decem cutem receperunt mundam; quindecim quoque caeci luci sunt restituti; plurimi quoque a daemonibus erepti, multique a variis sunt infirmitatibus liberati. Tunc imperator, oratione peracta, offerens multa donaria, sumptibus, reddens privilegia auctoritate prolata, restituens captivos in propria, dans opportuna praesidia; Constantinopolim rediit, fretus divina perseverantia. In sanctae crucis signaculo, miraculorum plurima increme
Abbreviated transcription (Latin):
condicano. scilicet ut ubi fuerat
tiusa sicis aptata supplicio. ibi¬
m̃brorificata ueneraret᷑ apopło.
M s itaq tempoꝵ labente curri¬
Io. cũ exigente mole peccaminũ¬

Expanded text:
consilio, scilicet ut ubi fuerat membris Dominicis aptata supplicio, ibidem glorifica veneraretur a populo. torum itaque temporum labente curriculo, cum, exigente mole peccatoru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓle heraclio se subderent. tam potestate
quã fide. Quos ille benignit suscipi¬
ens. in hoc illis clem̃tiam p̾stitit.
ut oms ad baptismũ conuolarent
Qđ ita se facturos eẽ: om̃s parit̾ spo¬
ponderunt. Ipse aut̃ xꝑ anissimꝰ pͥn¬
ceps cũ suo tantũ exercicu. regnaq̃ue
cosdroe tenuerat circũquãqͦ ꝑlus¬
trans. ad sedem ipsius uenit. & cum
paucis ad eũ ascencut sutcmupen
in chrono aureo repꝑit. Nullus nãq
ex eiꝰ exercicu fuerat. qͥ ei exitũ belli
aliquatenus nunciasset. qͥa propt̃.
N ec in merito. Qͥppe qͥ manifeste dõ
erat contrarius: quomͦ a creatura ẽẽ
amatꝰ pocuisset : Cũq tremefactus
salutationis uerba proferret heraclio.:
ille respondic. Siuis salutẽ habere
ꝑ eo quod lignũ scȩ crucis quãuis in¬
dignꝰ honorifice iuxta modulũ tuu̾
famulus. inuericate confessus fueris.
regnũ cͥ ꝑsarum tantũ cũ patrimo¬
nio & uitã. acceptis ate pacis obsidib

Expanded text:
prole Graccho se subderent tam potestate prole Graccho se subderent tam potestate quam fide. Quos ille benigniter suscipiens in hoc illis clementiam praestitit, ut omnes ad baptismum convolarent: quod ita se facturos esse omnes pariter spoponderunt. Ipse autem Christianissimus princeps cum suo tantum exercitu regna quae Chosroe tenuerat circumquaque perlustrans, ad sedem ipsius venit. Cum paucis ad eum ascendit, sedentemque eum in throno aureo reperit. Nullus namque ex ejus exercitu fuerat, qui ei excidium belli aliquatenus nuntiasset, quia propternec immerito, quippe qui manifeste Deo erat contrarius, quomodo a creatura Dei esse potuisset amatus? Cumque tremefactus salutationis verba proferret Graccho, ille respondit: Si vis salutem habere, pro eo quod lignum sanctae crucis, quamvis indignus, honorifice juxta modulum tuum famulus, in veritate confessus fueris, regnum tibi Persarum tantum cum patrimonio et vitam, acceptis a te pacis obsidibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ac deuotus. Egens gͥ filius chosdroȩ
contra heracliũ: uixta danubium
magnũ fluuiũ cũ suo sedit exercitu.
Tamdẽ inspirante clementia saluatoris
utrisq principib placuit. ut ipsi sin¬
guli in medio ponte fluminis dimi¬
caturi confligerent: & cui sors uicto¬
riam contulisset. ipse sine dãpno
utriusq exercitus imꝑiũ usurparet.
Decretũ etiã cũ iuram̃to ꝓcessit.: ut si
aliqͥs ex eoꝵ popło pͥncipi suo uenire
in auxiliũ p̃sumpsisset: cruribꝰ excisis
& brac hiis. influmine mergeretur.
Cũq utriq popło hȩc pactiõ placuissec:
inuicẽ contra se ut dicꝰtũ ẽ. dimicantes¬
diu multũq in pontis medio sunt con¬
gressi Pamdẽ pulsatus dñs lacrimis
concessit de hoste triumphũ. Tanteq
m̃cis mutatio cosdroe inuasit exerci¬
tũ: ut ñ solũ prȩdictã pastionẽ ne¬
quaquã uellent transcendere. s etiã
uoluntariȩ cũ omĩ familia sua atq

Expanded text:
ac devotus. Pergens igitur filius Chosroe ac devotus. Pergens igitur filius Chosroe contra Gracchum, juxta Danubium magnum fluvium consedit exercitus. Tandem inspirante clementia Salvatoris, utrisque principibus placuit ut ipsi singuli in medio ponte fluminis dimicaturi confligerent, et cui sors victoriam contulisset, ipse sine damno victorque exercitus imperium usurparet. Decretum etiam cum juramento processit ut si aliquis ex eorum populo principi suo venire in auxilium praesumpsisset, cruribus excisis et brachiis, in flumen mergeretur. Cumque utrique populo haec pactio placuisset, invicem ut dictum est dimicantes, adeoque in pontis medio sunt congressi. Tandem pulsatus Dominus lacrymis tantaeque mentis mutatio Chosroe invasit exercitum, ut non solum praedictam pactionem nequaquam vellent transcendere, sed etiam voluntarie, cum omni sua familia atque
Abbreviated transcription (Latin):
uolui accedere. territꝰ redut: s
cam̃ signi lauitaris parcẽ quã reli¬
no sislima regina chi mncestimoniũ
iunuids coliquerat: asportauic: fece¬
rat nãꝙ currm argenceã. in qua
inclucentib gemmis chronũ extru¬
aerat aureũ: ubi solis quadriga&
lunȩ. ac stellarũ imaginẽ collo¬
meatus adduxerat. ut quasi ds̃ pliuuã
desuꝑ uideret᷑ infundere. & dũ subt̃¬
raneo specu equis incircuitu trahenti¬
bus circũacta turris fabricata mo¬
ueri uidebat᷑ quasi quodã modo rugi¬
tum tonitrui uixta possibilitatem̃
artificis mentiebat᷑. In hoc itaq loco
sedẽ sibi parauerat. atq uixta eã qͣsi
collegã crucẽ dominicã posuerat.
Filio suo regno tradito: ipse infano
huiꝰce modi residebat. Illo itaq cẽpore
heraclius arcẽ tenebat imꝑii: uir ar¬
mis strenuus. lingua eruditꝰ. corpore
decorus. Et quanius seculari actui
deoius. cotui tam erat fide catholicꝰ
et erga dĩ cultores supplex. beniuolus.

Expanded text:
 accedere, territus rediit; sed tamen ligni salutaris partem, quam religiosa regina ibi in testimonium virtutis reliquerat, asportavit. Fecerat namque sibi turrem argenteam, in qua interlucentibus gemmis thronum exstruxerat aureum, ubi solis quadrigam et lumen vel stellarum imagines collomeatus adduxerat, et quasi deus pluviam desuper videretur infundi, et dum subterraneo specu equis in circuitu trahentibus, circumacta turris fabrica movere videbatur, quasi quodammodo rugitum tonitrui juxta possibilitatem artificis mentiebatur. In hoc itaque loco sedem sibi paraverat, atque juxta ea, quasi collega Deo, crucem Dominicam posuerat. Filio suo regno tradito, ipse in fanum hujuscemodi residebat. Illo itaque tempore Gracchus arcem tenebat imperii, vir armis strenuus, lingua eruditus, corpore decorus, et quamvis saeculari actui deditus, totus tamen erat fide catholicus; et ergo Dei cultoribus supplex, benevolus
Abbreviated transcription (Latin):
adepcus ꝑsar n. qui in tantã pro¬
rũꝑe eꝰ ꝙ ais prociuã: ut ab incolis
uicuarũ gentiũ quas impetu uas¬
tans barbarico. suo nefando nibiu¬
garat dnũo. coli se uiberet ut dm̃.
& uocari se regẽ regum. & dũm
dñantium. Nec hoc solũ ei sufficit
ad suȩ dãpnationis interitũ. uerũ
ȩtiã syriam & palestinã cũ subui-¬
gasset & egiptũ. regnaq quȩ extra
& infra limitaneũ glomerabant᷑
ꝑ circulũ. & suo crudelissimo sub¬
iugasset dñatui. iherosolimã adiit.¬

Expanded text:
ptus Persarum, qui in tantam prorumpere est ausus proterviam, ut ab incolis vicinarum gentium, quos impetu vastans barbarico suo nefando subjugaret dominio, coli se juberet ut Deum, ut vocaret se regem regum, et dominum dominantium. Nec hoc solum ei abundavit ad suae damnationis interitum, verum etiam Syriam et Palaestinam cum subjugasset et Aegyptum, regna quae extra et infra limitanea glomerabantur per circulum suo crudelissimo subjugaret dominatui. Hierosolymam ad
Abbreviated transcription (Latin):
lu occliens. Mox illo humilites
brigens. liberũ intrantib pace¬
E ingressũ. Odorq suauissimus
iusitante diuinitꝰ aura. de ꝑsa.
uͦ ꝑuncia ꝑ longa t̾rarum spacia
iheꝰ solimis fuerat illapsus. mom̃¬
coodẽ quo de fano cosdroe sc̃a crux
fierat heraclio baiulante egressa.
tunc rediit. & ꝑpeccora se gratant̃
infudit. Uincebat enĩ aromata
omĩa cerebinthi naturã. uł balsama
atq myrram. Confestim gͥ popłaris
gaudii fauor maltũ sub latꝰ. diuinã
laudabat potentiã. Sicq głosus au¬
gustꝰ erũpens in laudib ait. O crux
iurttah qͥ effusus est in p̃tio niȩ
salutis. Olx splendidior cuncas¬
astris. mnundo cuabris. hominibus¬

Expanded text:
usque progrediens. Mox illo humiliter e porta se subrigens liberum intrantibus patefecit ingressum. Odorque suavissimus qui, volitante divinitus aura de Persarum provincia, per longa terrarum spatia Hierosolymis fuerat illapsus momento eodem quo de fano Chosroe sancta crux fuerat Graccho bajulante egressa, tunc rediit, omniumque pectora gratanter infudit. Vincebat enim aromata omnia terebinthi natura vel balsami atque myrrhae. Confestim igitur popularis gaudii favor in alto sublatus Dei laudabat potentiam; sicque gloriosus Augustus erumpens in laudibus ait: O crux,virtutis, effusus est in pretio nostrae salutis! O crux splendidior astris, m
Abbreviated transcription (Latin):
mei nbonis enim oꝑib intenti. nͥ ẽtra
maliaios sp̃s sollicite uigilemꝰ: ipsos ir.¬
risoie patimur. qͦs admalũ ꝑsuasores.
bIIII.S qr de construendo edificio cõ-¬
Lauio data est: nunc exminore ad ma¬
.ui sĩmilitudo subdit᷑. ut reb minimis
maiora pensent᷑. Nam sequit᷑. Aut quis
rex iturus cõmittere bellũ adu̾sus aliũ¬

Expanded text:
In bonis enim operibus intenti, nisi contra malignos spiritus sollicite vigilemus, ipsos irrisores patimur quos ad malum persuasores habemus. Sed quia de construendo aedificio comparatio data est, nunc ex minori ad majus similitudo subditur, ut ex rebus minimis majora pensentur. Nam sequitur: Aut qui rex iturus committere bellum adversum aliu
Abbreviated transcription (Latin):
& cogitationes pensat. Cum dupplo ergo
exercid contra simplum uenit: qui u
hostias ebdomadib singłis curabat offerre.
Cuitiens uaicła soluebant᷑ inciptiuita¬
ẽ. quotiens ab eiꝰ coniuge obla fuissent
ostiȩ panimȩ eiꝰ ab souitiom. sit tonga pꝰ
.pota reu̾sus admi

Expanded text:
t cogitationes pensat. Cum duplo ergo exercitu contra simplum venit, qui nohostias ebdomadibus singulis curabat offerre. Cuius totiens vincula solvebantur in captivitate, quotiens ab eius coniuge oblatę fuissent hostię pro animę eius absolutione. Nam longa post tempora reversus, admi
Abbreviated transcription (Latin):
descende. quia hodie in domoua opor¬
tet me manere. Et festinans desendit:
& excepit illum gaudens. Manebat ali¬
quando dñs in domũ pͥncipis phanseoꝵ.
hoc est in uidȩoꝵ synagoga doceb̾at.
Sed quia non baptizatũ ante prandium.
sabbato curantẽ publicanos & peccato¬
es recipientem. contra auariciam dis¬
pucantem. & cȩtera dõ digna gerentem
linoua uenenata carpebant percesus
coꝵ fiaribus discessit & aufugit
dicens. relm quet᷑ uobis domus urã de¬
serta. Hocdie qutem in domo pusilli ra¬
iere. hoc est noue
ꝑ humili ciͫ¬

Expanded text:
descende, quia hodie in domo tua oportet me manere. Et festinans descendit, et excepit illum gaudens. Manebat aliquando Dominus in domo principis Pharisaeorum, hoc est, in Judaeorum synagoga docebat; sed quia non baptizatum ante prandium Sabbato curantem, publicanos et peccatores recipientem, contra avaritiam disputantem, et caetera digna Deo gerentem lingua venenata carpebant, pertaesus eorum facinora discessit, et aufugit dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Hodie autem in domo pusilli Zanere, hoc est, novae n humili c
Abbreviated transcription (Latin):
mos nouimꝰ diligamꝰ: & quo adusarior
rauia dĩ patim̃. odiendo. ⁊ fugiendo.
neiciamus. Quasi enim ꝑodium diligit᷑:
iui carnalit̾ sapiens dum pͣua nob̾ inge¬
rit ñaudit᷑. Ut aut̃ ons demonstret
erga ꝓximos odium. ñ de affectione ꝓ¬
dere. s de caritate: ad didit ꝓtir

Expanded text:
mos novimus, diligamus; et quos adversarios in via Dei patimur, odiendo et fugiendo nesciamus. Quasi enim per odium diligitur, qui carnaliter sapiens, dum prava nobis ingerit, non auditur. Ut autem Dominus demonstraret hoc erga proximos odium non de inaffectione procedere, sed de charitate, addidit pr
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑib Ec si quid aliquẽ defraudaui:
reddo Iua druplum. Aliis calumpni¬
ancid hominem peccacorem ipse za¬
chais stans id est in ea quã ceꝑat fidei
ueritate ꝑsistens non solum se ex pecca¬
toiẽ conuersum. sed eciam int̾ ꝑfec¬
cos probat et̃ conuersatumt bicente
eni dño siuis ꝑfectus eẽ uade uende
omĩa quȩ habes: & da pauꝑib Quis¬
quis ante conuersionẽ in nocent upait.
omĩa conuersus potest daꝑb
It qui aliqua fraude scistulit pͥmohec
uxta legem reddere deinde qd sibi¬
t sibi remanserit Actet due piupib¬

Expanded text:
us. Et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Aliis calumniantibus hominem peccatorem, ipse Zacchaeus stans, id est, in ea quam coeperat fidei veritate persistens, non solum se ex peccatore conversum, sed etiam inter perfectos probat esse conversatum. Dicente enim Domino: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus , quisquis ante conversionem innocenter vixit, omnia conversus potest dare pauperibus. At qui aliqua fraude sustulit, primo haec juxta legem reddere, deinde quod sibi remanserit, debet dare paup