comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
debatur. Dedit gͦ aspicienti¬
b intellectum qui prestitit
minis ductũ. & preuri ful¬
templatione comitantes ad
agnitionẽ ueritatis gr̃esplen¬
dore ducunt᷑: qui humano
sensu significatũ sibi regis
bethleem p̃elegit natiuita¬
ti. iherosolymam passioni.
Herodes uͦ audiens iudeoꝵ
principem natũ. suscessorẽ
suspicatus expauit.& moli¬
tus necẽ salutis auctori. fal¬
sũ spondet obsequium. Quã
felix foret si magoꝵ imitare¬
tur fidem: & conuerteret
ad religione. qͦd dispon bat
ad fraudẽ. O ceca stulte i¬
lationis impietas. que ꝑtur¬
bandũ putas diuinum tuo
furore consilium. Dñs mun¬
di temporale ñ querit regnũ.
qͥ p̃stat eternũ. Qͥd incõmu¬
tabilem dispositaꝵ rerũ or¬
dine uertere: & alioꝵ facinꝰ
p̃occupare conaris: cors xp̃i
non est temporis tui. Ante
condendũ est eugłium. an¬
te p̃dicandũ est di regnũ.
ante sanitates donande. ante
sunt facienda miracła. Cur

Expanded text:
debatur. Dedit ergo aspicientidebatur. Dedit ergo aspicientibus intellectum, qui praestitit minis ductum, et praevii fultemplatione comitantes, ad agnitionem veritatis, gratiae splendore ducuntur, qui humano sensu significatum sibi regis Bethleem praeelegit nativitati, Jerosolymam passioni. Herodes vero audiens Judaeorum principem natum, successorem suspicatus expavit; et molitus necem salutis auctori, falsum spopondit obsequium. Quam felix foret, si magorum imitaretur fidem, et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudem! O caeca stultae aemulationis impietas, quae perturbandum putas divinum tuo furore consilium! Dominus mundi temporale non quaerit regnum, qui praestat aeternum. Quid incommutabilem dispositarum rerum ordinem vertere, et aliorum facinus praeoccupare conaris? Mors Christi non est temporis tui. Ante condendum est Evangelium, ante praedicandum est Dei regnum, ante sanitates donandae, ante sunt facienda miracula. Cur,
Abbreviated transcription (Latin):
elebrato ꝓxime
die quo inteme¬
rata uirginitas
humani generis
edidit saluatorẽ. epyphanie
nobis dilectissimi ueneran¬
da festiuitas dat ꝑseueran¬
tiam gaudioꝵ: ut int̃ cog¬
nataꝵ sollemnitatũ uicina
sacramenta. exultationis ui¬
gor. & feruor fidei ñ tepescat.
Ad omium enĩ hominum ex¬
pectat salutẽ. qͦd infantia
mediatoris di & hominum.
iam uniuerso declarabat᷑
mundo: cũ adhuc exiguo
detineretur oppidulo. Quã¬
uis enĩ isrłiticam gentem
& ipsius gentis unam fami¬
liam delegisset. de qua na¬
turã uniuerse humanita¬
tis assumeret. noluit tam̃
intra mat̾ne habitationis
angustias ortus sui latere
primordia. s mox ab om̃ĩb
uoluit agnosci. qui digna¬
tus ẽ omib nasci. Trib gͥ
magis in regione orientis
stella noue claritatis appa¬
ruit. que illustrior ceteris
ulchriorq syderib facile
in se intuentium ocłos ani¬
mosq conuerteret: ut con¬
festim aduerteret᷑ non ẽẽ
ociosũ qͦd tam insolitũ ui¬

Expanded text:
Celebrato proxime die quo intemerata virginitas humani generis edidit Salvatorem, Epiphaniae nobis, dilectissimi, veneranda festivitas dat perseverantiam gaudiorum, ut inter cognatarum solemnitatum vicina sacramenta, exsultationis vigor et fervor fidei non tepescat. Ad omnium enim hominum spectat salutem, quod infantia Mediatoris Dei et hominum jam universo declarabatur mundo, cum adhuc exiguo detineretur oppidulo. Quamvis enim Israeliticam gentem, et ipsius gentis unam familiam delegisset, de qua naturam universae humanitatis assumeret, noluit tamen intra maternae habitationis angustias ortus sui latere primordia; sed mox ab omnibus voluit agnosci, qui dignatus est pro omnibus nasci. Tribus igitur magis in regione Orientis stella novae claritatis apparuit, quae illustrior caeteris pulchriorque sideribus, facile in se intuentium oculos animosque converteret: ut confestim adverteretur non esse otiosum, quod tam insolitum vi
Abbreviated transcription (Latin):
testaret᷑ partus humanꝰ. & dm̃
ꝓbaret eterna uirginitas: Ic¬
am sicut ñ poterat nͥi.
caro de carne nasci: ita ñ
poterat dĩ caro de femineo u¬
tero sine generante ꝓdire. Ip̃t¬
I qͦd ait angłs beatissimȩ marie.

Expanded text:
testaretur partus humanus, et Deum testaretur partus humanus, et Deum probaret aeterna virginitas. Nam sicut non poterat nisi caro de carne nasci; ita non poterat Dei caro de femineo utero, nisi sine generante prodire. Propter quod ait angelus beatissimae Mariae:
Abbreviated transcription (Latin):
bitent rabiem ꝑsequentiũ ubi
oportunũ fuerit declinare fu¬
giendo: cũ hoc dm̃ ac dñm su¬
um fecisse meminerint. Siqͥdẽ
ipse qͥ erat suis p̃cepturus. cũ
uos ꝑsequuti fuerint in ciuita¬
te ista fugite in aliam. pͥus fe¬
cit qͦd p̃cepit. fugiendo homi¬
nẽ quasi homo in terra: quem
magis paulo ante monstrauit
Audũ fraudib incurrit circũ¬
uenta mortalitas. Ad est enun
nob celi terręq iudexꝰ qui re¬
scisso cyrographo delictoꝵ. re¬
atum nr̃m miseratꝰ absoluit.
Adest ille dñs: qͥ iugũ captiui¬
tatis antique nr̃is a ceruicib¬
resoluens. merore mundi etna
lib̾tate letificet. Adest rex ille
mansuetꝰ: qͥ ꝑ spacia totiꝰ orb
cȩlestis iusticie gressib incedes
suꝑbientẽ furentis inimici col¬
terat tyrannid̾e. Hodie nams
parturiente maria natus est
homini & pietatem pat̃nã. et
frat̃nũ largiret᷑ affectum. &
natus sane ab intacta ẽ femi¬
na: ut eum pariter & hominẽ

Expanded text:
bitent rabiem persequentium, ubi bitent rabiem persequentium, ubi opportunum fuerit, declinare fugiendo, cum hoc Deum ac Dominum suum fecisse meminerint. Si quidem ipse qui erat suis praecepturus, Cum vos persecuti fuerint in civitate ista, fugite in aliam, prius fecit quod praecepit fugiendo hominem, quasi homo in terra, quem magis paulo ante monstravit dudum fraudibus incurrit circumventa mortalitas. Adest enim nobis coeli terraeque Judex, qui rescisso chirographo delictorum, reatum nostrum miseratus absolvit. Adest ille Dominus, qui jugum captivitatis antiquae a nostris cervicibus solvens, moerorem mundi aeterna libertate laetifimansuetus, qui per spatia totius orbis coelestis justitiae gressibus incedens, superbientem furentis inimici contrivit tyrannidem. Hodie namque, parturiente Maria, natus esthomini et pietatem paternam, et fraternum largiretur affectum. Et natus sane ab intacta ena; ut eum pariter et hominem
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur aut̃ẽ iuxta Le .ix¬
litteram. quomͦ rachel ploraᷤᷤ¬
se dicat᷑ filios suosꝰ cũ tribusui¬
Ada que bethleem tenebat. ñ de
rachel s de sorore eiꝰ lia fuerit
orta. Ubi tam̃ facilis patet respci¬
sio: qr ñ tantũ in bethleem. ueri¬
rumetiam in om̃ib finib eius
pueri sunt om̃s trucidati. Tri¬
bus autẽ beniamm que de ra¬
chel orta ẽ. pxima fuit tribui
uide ynde merito eredi debet.
ꝗd plaga crudelissime necis ñ
paucos etiam beniaminee stir¬
pis pueros inuoluerit. quos ꝓ¬
genies rachel elata in excelsum
uoce plorauerit. Potest & alit̃
Ad occidentẽ ciuitatis. ultra ui¬
am que ducit hebroñ. qd̾ eaq̃
n loco eodem agebant᷑ ipsa e¬
gisse ꝓpħico loquutionis mode
recte dicat᷑: cuius corpore & no¬
mine locus ipse fuerat insigniᷤ.
Quod dñs ipse ne occidẽtur ab
herode sublatus ẽ a parentib
in egyptum. significat electos
sepius maloꝵ imꝓbitate siris ef
exemplũ datur fidelib ne du¬

Expanded text:
eritur autem juxta litteram quomodo Rachel plorasse dicitur filios suos, cum tribus Juda quae Bethleem tenebat, non de Rachel, sed de sorore ejus Lia fuerat orta. Ubi tamen facilis patet responsio, quia non tantum in Bethleem, verum etiam in omnibus finibus ejus pueri sunt omnes trucidati. Tribus autem Benjamin, quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae. Unde merito credi debet quod plaga crudelissimae necis non paucos etiam Benjaminaeae stirpis pueros involverit, quos progenies Rachel elata in excelsum voce ploraverit. Potest et alitead occidentem civitatis, ultra viam quae ducit Hebron: quod ea quae in loco eodem agebantur, ipsa egisse prophetico locutionis modo recte dicatur, cujus corpore et nomine locus ipse fuerat insignis. Quod Dominus ipse ne occideretur ab Herode sublatus est a parentibus in Aegyptum, significat electos saepius malorum improbitate suis effexemplum datur fidelibus, ne du
Abbreviated transcription (Latin):
tio ẽẽ ꝑspicis uoluntatẽ: de oꝑe
cur retractaᷤᷤ: omĩa enĩ sicut le¬
git᷑ dñs que uoluit dñs fecit
in celo & in terra. At si sollicitꝰ
ꝑscruteris: preter hunc legiti¬
mũ humane conceptionis usũ.
tres ualde mirabiles nascendi
species oꝑatam repperies tri¬
nitatem. Et pͥma quidem est
qͦd adam fornatus ex limo est.
scda qͦd mulier formata de maᷤᷤ¬
culo: tercia que & celestiꝰ ẽ. qd̾¬
xp̃c ꝓcessit ex uirgine. Qͥdho¬
rum ñ nouũ: qͥd hoꝵꝵ ñ mira¬
bile: quod hoꝵ nͥ fidem sequa¬
mur: inquisitio poterit huma¬
nia complecti: Quod autẽ
mystico hoc conceptu uisita¬
re mundũ suũ dei dignatꝰ ẽ

Expanded text:
tio esse percipis voluntatem: de opere tio esse percipis voluntatem: de opere ejus cur retractas? Omnia enim, sicut legitur, Dominus quae voluit, fecit in coelo et in terra . Et si sollicitus perscruteris, praeter hunc legitimum humanae conceptionis usum, tres valde mirabiles nascendi species operatam reperies Trinitatem. Et prima est quidem, quod Adam figuratus ex limo est: secunda, quod mulier formata de masculo: tertia, quae et coelestis est, qprocessit ex virgine. Quid horum non novum? quid horum non mirabile? quid horum, nisi fidem sequamur, inquisitio poterit humana complecti? Quod autem mystico hoc conceptu visitare mundum suum Dei dignatus e
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ sp̃c angłi sermo p̃texit: ne
coniecturis carnalis disputa¬
tionis hebetatus. cȩleste tibi ip¬
sũ mysterium t̾rena argum̃¬
tatione confundas. Aut ñ pu¬
tas eum nouũ puerũ in aluo
uirginis potuisse formare: qui
eũ primũ condet homĩnẽ. nec
semen patris. nec uiscera mat¬
na quesiuit. dic itaq qͥcũq
es suꝑne dispensationis arbit¬
& discussor. Quȩ tͥ uidet᷑ uirtꝰ
eminentior: partũ dedisse uir¬
gini. an ꝑfectũ hominẽ creasse
de terra: primꝰ enĩ homo ut
ait apłs de t̾ra terrenꝰ: scds ho¬
mo de celo. cȩlestis. Le .iii.¬
i contra naturã ẽẽ contendis
Iquod in mysterio nr̃e redẽp¬
tionis sine uiro puella asseritur
concepisse: cuiꝰ queso nature ẽ.
qd̾ in parente generis nr̃i caro
sine carne formata ẽ: qu e ista
ẽ. ratio: immo quã ceca conten¬
tio: ut ñ credatur d̃s facere ho¬
minẽ posse de femina. quẽ cre¬
ditur fecisse. de puluere. Si om¬
nipotentis o homo tali in nego¬

Expanded text:
s sancti angelicus sermo protexit, ne conjecturis carnalis disputationis hebetatus coeleste tibi mysterium terrena argumentatione confingas. Aut non putas eum novum puerum in alvo virginis potuisse formare, qui cum primum conderet hominem, nec semen patris, nec viscera matris quaesivit? Dic itaque, quicunque es supernae dispensationis arbiter, et discussor, quae tibi videtur virtus eminentior, partum dedisse virgini, aut perfectum hominem creasse de terra? Primus enim homo, ut ait Apostolus, de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis . Si contra naturam esse contendis, quod in mysterio redemptionis nostrae sine viro puella asseritur concepisse: cujus, quaeso, naturae est, quod in parente generis nostri caro sine carne formata est? Quae ista est ratio, imo quam caeca contentio, ut non credatur Deus facere hominem posse de femina, quem creditur fecisse de pulvere? Si Omnipotentis, o homo, tali in nego
Abbreviated transcription (Latin):
trestrium t̾reno lacte nutrit᷑:
Inemo cunctetur. qͦd xp̃e in
terra degens fulgebat in celo
qr sic uenit ad terras ut ñ re¬
linqueret celũ. & inde ẽ quod
uirginalem hẽ puerũ laudant
angeli. mirantur pastores. cȩ¬
lũ attestat᷑. uenerant᷑ & magi.
qr mystica eiꝰ natiuitas. sempi¬
terno gaudio ⁊ t̃ram letifica¬
uit et celum. hunc gͦ regem
celestium hominũq rectorem
sub carnis mysterio uenientẽ:
inuidus tremit herodes: ude¬
a infidelis abiurat. Tremit he¬
rodes infantẽ regie dignita¬
tis: qr bonitatẽ nascentis ig¬
norat.

Expanded text:
terrestrium terreno 84 lacte nutritur? terrestrium terreno 84 lacte nutritur? nemo cunctetur, quod Christus in terra degens fulgebat in coelo, quia sic venit ad terras, ut non relinqueret coelum. Et inde est quod virginalem hunc puerum laudant angeli, mirantur pastores, coelum attestatur, venerantur et magi, quia mystica ejus nativitas sempiterno gaudio et terram laetificavit et coelum. Hunc ergo regem coelestium hominumque rectorem, sub carnis mysterio venientem, invidus tremit Herodes, Judaea infidelis abjurat. Tremit Herodes infantem regiae dignitatis, quia bonitatem nascentis ignorat:
Abbreviated transcription (Latin):
terla aliratoris nr̃i. de cuius
natlustote gauisi sumꝰ eius
manifestatione letemur: qr
sieut nascendo gloriosus ẽ dĩ
filiꝰ. ita apparendo mirabilis.
cũ quod ostensus e celo est. Mi¬
rũ ualde ẽ qͦd nouum homiue
t̃ra suscepit : stupendũ nichilo¬
minꝰ. quod nouum hẽ hominẽ
noua de celo e̾tolla ꝑdideria
torib uagiebat: & in caldea ma¬
goꝵ ocłis int sylera chorusca¬
bat. Apud iudios sordebat in
pannis. apud gentiles fulgebat
t quidem necesse erat ut
Sceloꝵ dñm testimonium ce¬
leste precederet. & auctorem
lucis signũ luminis reuelare
Mignũ hoc frẽs fremendũq
mysterium: cũ unꝰ idemq an¬
nunciat᷑ de patre ds. & homo
de matre: unus idemq filius
femine es filrꝰ matestatis: unus
idemq hominũ ꝑ articeps et
dñs angłoꝵ. Qͥs enĩ ualeat es¬
timare. quanti sacram̃ti quan¬
teq sit gr̃e. qͦd ille suggit ube¬
ra qui pascit omĩa. O qui uni¬
uersis animantib uiuendi subᷤ¬
tantiam p̃stat e celo. ob salutẽ

Expanded text:
teria Salvatoris nostri, de cujus nativitate gavisi sumus, ejus manifestatione laetemur: quia sicut nascendo gloriosus est Dei Filius, ita apparendo mirabilis. magnificum quod ostensus e coelo est. Mirum valde quod novum hominem terra suscepit; stupendum nihilominus quod novum hunc hominem nova de coelo stella prodiderit. toribus vagiebat; et in Chaldaea magorum oculis inter sidera coruscabat. Apud Judaeos sordebat in pannis; apud gentiles fulgebat t quidem necesse erat ut coelorum Dominum testimonium coeleste praecederet, et auctorem lucis signum lucis revelaret. Magnum hoc, fratres, tremendumque mysterium, cum unus idemque annuntiatur de Patre Deus, et homo de matre; unus idemque filius feminae, et filius majestatis; unus idemque hominum particeps, et Dominus angelorum. Quis enim valeat aetimare quanti sacramenti, quantaeque sit gloriae, quod ille sugit ubera, qui pascit omnia, et qui universis animantibus vivendi substantiam praestat e coelo, ob salutem
Abbreviated transcription (Latin):
Ego a te debec baptirariꝰ. ꝙ tu
nenis.Ame : ex parit illũ ad
se uenłse ut baptizaret᷑ auͦ.
e uulla ingrat que baptis¬
mo tergeret᷑ culpa imino qui
ꝑ lui gratiam sp̃e cunctã cre¬
dentib mundi tolleret eulpã
Unde recte intelligit᷑ qd̾ hic di¬
cit ioħes ego a te debeo bapti¬
zari Hoc esse qͦd apud euglistã
ioħem illo ad se ueniente dixiᷤ¬
se narratur. Ecce agnꝰ der ce¬
ce qͥ tollit peccata mundi. Ab
illo enuĩ debemꝰ om̃s baptizari.
qͥ ad hoc uenit in murdũ ut
peccata tolleret ndi ub il
liere. culpe non ca ebat: id̾oq
cũ ceteris mulierũ natis ab
eo qͥ natus ex uirgine ds incar¬
ue apparuit opus habebat

Expanded text:
eo baptizari, et tu venis ad me? Expavit illum ad se venisse ut baptizaretur aqua, cui nulla inerat quae baptismo tergeretur culpa, imo qui per sui gratiam Spiritus cunctam credentibus mundi tolleret culpam. Unde recte intelligitur quod hic dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari, hoc esse quod apud evangelistam Joannem illo ad se veniente dixisse narratur: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi Ab illo enim debemus omnes baptizari qui ad hoc venit in mundum ut peccata tolleret mundi. Ab illliere culpae naevo non carebat. Ideoque cum caeteris mulierum natis ab eo qui natus ex virgine Deus in carne apparuit, opus habebat
Abbreviated transcription (Latin):
erunt: quos ad fidem ueritati
adducere concursus ñ potuit
& exultemꝰ in dño. festiuitatẽ
ꝑhennis mysterii cũ gaudio ce¬
lebrantes: qui natiuitatẽ dñi¬
cam ñ coniesturis carnalib
abnegamꝰ. s fide. simpplici con¬
fitemur: qͥ saluatoris aduen¬
tum ñ nunciantib magis sed
attestante. desuꝑ patre cog¬

Expanded text:
erunt, quos ad fidem veritatis erunt, quos ad fidem veritatis adducere concursus non potuit et exsultemus in Domino, festivitatem perennis mysterii omni cum gaudio celebrantes; qui nativitatem dominicam non conjecturis carnalibus adnegamus, sed fide simplici confitemur; qui Salvatoris adventum non nuntiantibus magis, sed attestante desuper Patre cog
Abbreviated transcription (Latin):
obscuris abiectisq hominib
hec sunt uel intellecta uel uisa.
s a cadeis: id ẽ apud qͦs suꝑsti¬
tionũ regnabat error. In his¬
pͥmicias fidei salutaris inue¬
nit: & factum ẽ inter genti¬
die. fideiq certamen. Nato enĩ
xp̃o exultabat caldea: & tota
cum suis pͥncipib iherosoly¬
ma torquebatur. Insectabat᷑
uideus: magus adorabat. He¬
rodes acuebat gladium: cal¬
deus munera preparabat.S
qͥd mirũ si turba illa iudaica
xp̃i ñ suscepit infantiam. que
etiam mortuos suscitantẽ con¬
tum aciter abiisa contempsit:
id mirũ si in cunis le .iiͦi.¬
dei: quẽ cũ cȩcis uel nouaret
lumina. uel repararet amis¬
sa. languoresq uarios saluti¬
fero sermone curaret. ad oĩa
beneficia dñi redim̃tis ingra¬
ti. mendacis lingue calũpniis
incusabant: qͥd mirũ si ineiꝰ
natiuitate stelle splendentis
indicia neglexerunt: in cuiꝰ pa¬
sione etiam lugente. sole leta¬
ti sunt: quid mirum si caldeiᷤᷤ
aduentantib hii crecdere nolu¬

Expanded text:
ris abjectisque hominibus haec sunt vel intellecta, vel visa, sed a Chaldaeis, id est, 85 apud quos superstitionum regnabat error. In hisprimitias fidei salutaris invenit: et factum est inter Judadiae fideique certamen. Nato enim Christo exsultabat Chaldaea, et tota cum suis principibus Hierosolyma torquebatur. Insectabatur Judaeus, magus adorabat; et Herodes acuebat gladium, Chaldaeus munera praeparabat. Sed quid mirum si turba illa Judaica Christi non suscepit infantiam, quae etiam mortuos suscitantem contumaciter abusa contempsit? Quid mirum si in cunis daei, quem, cum caecis vel nova daret lumina, vel repararet amissa, languoresque varios salutifero sermone curaret, ad omnia beneficia Domini redimentis ingrati, mendacis linguae 86 calumniis incusabant? Quid mirum si in ejus nativitate stellae splendentis indicia neglexerunt, in cujus passione, etiam sole lugente, laetati sunt? Quid mirum, si Chaldaeis adventantibus, hi credere nolu
Abbreviated transcription (Latin):
eloquia. ad agnitionẽ. filiidi
iudaica corda non flexerint.
unꝰ stelle radius fidem genti¬
um suscitauit. Que tanta per¬
mutatio fres. que ue ista con¬
uersio ẽ:apud iudeos ꝓpheta
loquitur nec auditur. apue
gentiles stella tacet ꝙ suadet.
Were sicut scriptum ẽ. quib ñ
est nunciatũ de eo uiderunt.
et qui non audierunt intelli

Expanded text:
eloquia ad agnitionem Filii Dei Judaica corda non flexerint, unius stellae radius fidem gentium suscitavit. Quae tanta permutatio, fratres, quaeve ista conversio est? Apud Judaeos propheta loquitur, nec auditur; apud gentiles stella tacet, et suadet. Vere sicut scriptum est: Quibus non est nuntiatum de eo videbunt; et qui non audierunt, inte
Abbreviated transcription (Latin):
dias & facias omem̃ legẽ. qmͣ p̃¬
cepit tibi moyses seruus m̃s:
nec declines ab ea ad dexteram
uel ad sinistram. ut inteł. gas
quȩ agis. Non recedat uolu¬
men legis huuis de ore. tuo:
s meditaberis in eo cdieb ac
noctib ut custodias & facias
omia que scripta st̃ ieo. Tẽ¬

Expanded text:
dias et facias omnem legem quam praecepit tibi Moyses servus meus. Ne declines ab ea ad dexteram, vel ad sinistram, ut intelligas cuncta quae agis. Non recedat volumen legis hujus de ore tuo: sed meditaberis in eo diebus ac noctibus, ut custodias et facias omnia quae scripta sunt in e
Abbreviated transcription (Latin):
oporteat eum ire iherosolymã.
& multa pati a seniorib & scri¬
bis. & a pͥncipib sacerdotum.
ce occidi. & tercia die resurge¬
re: cum beatus petrus qͥ suꝑno
illustratus lumine: de ardentis¬
sima dei filũ confessione ferue¬
bat. contumelias illusionũ. et
crudelissimȩ mortis obprobri¬
um religioso ut putabat & libe¬
ro fastidio respuisset. benigna
ab ihũ increpatione correptꝰ
ad cupiditatem participan¬
dȩ cum eo passionis animatꝰ
est. Subsequens enĩ exhortatio
saluatoris hoc inspirauit. hoc

Expanded text:
oporteret eum ire Jerosolymam, oporteret eum ire Jerosolymam, et multa pati a senioribus et scribis ac principibus sacerdotum, et occidi, et tertia die resurgere , cum beatus Petrus, qui superno illustratus lumine, de ardentissima Filii Dei confessione fervebat, contumelias 194 illusionum et crudelissimae mortis opprobrium religioso, ut putabat, et libero fastidio respuisset, benigna a Jesu increpatione correptus, et ad cupiditatem participandae cum eo passionis animatus est. Subsequens enim exhortatio Salvatoris hoc inspiravit, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ sine homine. aut sine deo
quia sicut deo uera humanitaᷤ.
ita homini merat uera diuini
gͦ huius fidei salubritatem.
transcendens. uidit mentis
ocło filiũ dei uiui. & confessus
est głam deitatis: qͥa ñ ad so¬
lam respexit substantiã car¬
nis ce sanguinis. Tantũq in
hac fidei sublimitate cõplacu¬
it. ut beatitudinis felicitate
donatus. sacrã inuiolabilis pe¬
trȩ acciꝑet firmitatẽ. supra
fundata eccłia. portis inferi &e
mortis legib p̃ualeret. nec in
soluendis aut ligandis quoꝵꝙ
causis aliud ratũ eẽt in celo
qm qd̾ petri sedisset arbitriõ.
tudo instruenda erat de. infe¬
rioris substantiȩ sacram̃to: ne
apłica fides ad głam confiten¬
dȩ in xp̃o deitatis euecta. infir¬
mitatis nr̃e receptionẽ indig¬
nã impassibili deo atq incon¬
gruam iudicaret: & ita iam in
ilio humanã crederet glorifica¬
tam ẽẽ. naturã. ut nec suppli¬
cio possit affici. nec morte. dis¬
solui. & ideo dicente dño quod

Expanded text:
modo sine homine, aut sine Deo quia sicut Deo vera humanitas, ita homini inerat vera Divinitas. go hujus fidei saluberrimam ctranscendens, vidit mentis oculis Filium Dei vivi, et confessus est gloriam Deitatis, quia non ad solam respexit substantiam carnis et sanguinis. Tantumque in hac fidei sublimitate complacuit, ut beatitudinis felicitate donatus sacram inviolabilis petrae acciperet firmitatem, super quam fundata Ecclesia portis inferi et mortis legibus praevaleret, nec in solvendis aut ligandis quorumcumque causis aliud ratum esset in coelis quam quod Petri sedisset arbitrio. Ctudo instruenda erat de inferioris substantiae sacramento, ne apostolica fides ad gloriam confitendae in Christo Deitatis evecta, infirmitatis nostrae receptionem indignam impassibili Deo atque incongruam judicaret, et ita jam in ipso humanam crederet glorificatam esse naturam, ut nec supplicio posset affici, nec morte dissolvi. Et ideo dicente Domino quod
Abbreviated transcription (Latin):
auditũ. ad magni sacram̃ti
nos intelligentiã uocat: qmͣ
aspirante gr̃a dei facilius as¬
sequenur. si considerationẽ
nr̃am ad ea quȩ paulo suꝑius
st̃ narrata referamus. Salua¬
tor eñĩ humanigeneris ds̃
xp̃e condens eam fidem quȩ
impios ad iusticiã. & mortu¬
os reuocat ad uitã. ad hoc diᷤ¬
cipłos suos doctrinȩ moratiꝰ
&e oꝑũ miracłis imbuebat:. ut

Expanded text:
auditum, ad magni sacramenti nos intelligentiam vocat: quam aspirante gratia Dei facilius assequemur, si considerationem nostram ad ea quae paulo superius sunt narrata, referamus. Salvator enim humani generis Jesus Christus condens eam fidem quae et impios ad justitiam et mortuos revocat ad vitam, ad hoc discipulos suos doctrinae monitis et operum miraculis imbuebat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
unc designat angls: qui
uisibiliter descendens in pis¬
cinã. ad suggerendam unui
sanandi mouebat aqmͣ. Des¬
cendit enĩ carne indutus.
magni consilii angłs: id ẽ pa¬
ternȩ uoluntatis nuntius in
popłm iudeoꝵ. & mouit pec¬
catores factis ac doctrina sua:
ut occideretur ipse qͥ sua mor¬
te corporali. non solũ spirita¬
liter languentessanare:s ce
mortuos uiuificare: sufficer&.
Motus gͦ aquȩ passionẽ dñi:
quȩ mota turbataq uideoꝵ
gente facta est insinuat. q
quia ꝑ eandẽ. passionẽ. redẽp¬
ti sunt credentes. a maledicto
legis: quasi descendentes iri
aquã piscinȩ turbatã sanabait᷑.
qͥ eatenus iacuerant in por¬

Expanded text:
unc designat angelus qui invisibiliter descendens in piscinam ad suggerendam vim sanandi movebat aquam. Descendit enim carne indutus magni consilii angelus, id est paternae voluntatis nuntius in populum Judaeorum, et movit peccatores factis ac doctrina sua, ut occideretur ipse qui sua morte corporali non solum spiritualiter languentes sanare, sed et mortuos vivificare sufficeret. Motus ergo aquae passionem Domini quae mota turbataque Judaeorum gente facta est insinuat. Et quia per eamdem passionem redempti sunt credentes a maledicto legis, quasi descendentes in aquam piscinae turbatam sanabantur qui eatenus jacuerant in por
Abbreviated transcription (Latin):
t nomen fluuii scđ̃ gyon: ipse
est qͥ ureuit omẽm t̾ram ethyo¬
pie. Nom̃ fluminis t̾eii tygris.
ipse uadit contra assyrios. Flu¬
uius autem quartus: ipse ẽ eu¬

Expanded text:
t nomen fluvio secundo Geon. Ipse est qui circuit omnem terram Aethiopiae. Nomen vero fluminis tertii Tigris. Ipse vadit contra Assyrios. Fluvius vero quartus ipse est Eu
Abbreviated transcription (Latin):
Dec sunt nomina filioe
isrł. qui ingressi t̃ in
egyptum cum iacob. singuli cũ
domib suis introierunt. Ruben.
symcon. leui iudas. ysachar. za¬
bulon. beniamin. dan. et nep¬
talim. gad. & aser. Trant gͥ om̃s
anime eoꝵ qͥ egressi sunt de fe¬
more iacob: septuaginta quinq.¬
uerunt. & quasi germinantes
multiplic aci sunt: ac roboratini¬

Expanded text:
ec sunt nomina filiorum Israhel qui ingressi sunt Aegyptum cum Iacob singuli cum domibus suis introierunt Ruben Symeon Levi Iuda Isachar Zabulon et Beniamin Dan et Nepthalim Gad et Aser erant igitur omnes animae eorum qui egressi sunt de femore Iacob septuaginta Iverunt, et quasi germinantes multiplicati sunt: ac robusti ni
Abbreviated transcription (Latin):
um doleo: sensus cordis meitur¬
bati st̃ in me. Hon tacebo: qm̃ uo
cẽ bucinȩ: audiuit anima mea.
clamor̾e p̃lũ. Zontriciosuper
contritionẽ uocata ẽ: & uasta¬
ta est omnis terra. Repente
uastata st̃ tabernacula mȩa:

Expanded text:
is mei turbati sunt in me: Non tacebo, quoniam vocem buccinae audivit anima mea, clamorem praelii. Contritio super contritionem vocata est, et vastata est omnis terra: Repente vastata sunt tabernacula mea
Abbreviated transcription (Latin):
fueris aduersus hostestuos
Iu pugnã: eustodies te ab om¬
bnire mala. Si fuerit inter
uos homo qui nocturno pol¬
luciis sit somnio. egredietur
Et ra castra. ce ñ reuertetur
post solis occasũ regredie¬
cur in castra. Habebis locum
extra castra ad quẽ egredi¬
eris ad reqͥsita naturȩ: ge¬
rens paxillũ in balteo. Uũq
sederis fodies per cireuitum:
& egesta humo oꝑies quo re¬
leuatꝰ es. Dñs enim d̾s tuus
ambulat medio castroꝵ ut
eruat te: & tradat tibi inimi

Expanded text:
fueris adversus hostes tuos in pugnam, custodies te ab omni re mala. Si fuerit inter vos homo, qui nocturno pollutus sit somnio, egredietur extra castra et non revertetur post solis occasum regredietur in castra habebis locum extra castra ad quem egrediaris ad requisita naturae gerens paxillum in balteo cumque sederis fodies per circuitum et egesta humo operies quo relevatus es Dominus enim Deus tuus ambulat in medio castrorum ut eruat te et tradat tibi inimi
Abbreviated transcription (Latin):
ergensq iudas contra cha¬
nancum qui habitabat in ebron:
cuius nom̃ fuit antiqͥtus chari¬
acharbe. ꝑcussit sesar. & hahiman.
&e tholmai. Atq inde ꝓfectus abi¬
it ad habitatores dabir: cuius no¬
men uetus erat chariathsepher:
id est ciuitas litt̃aꝵ. Dixitꝙ ca¬
leph. Qui ꝑcusserit chariathse
axam filiam meam uxorem. Cum¬
ꝙ cepisset eam othoniel filius
cenet. frat̃ calepli minor: dedit
ei filiam suã coniugẽ. Quem ꝑ¬
gentem in itinere: monuit uir
suus ut peteret a patre suo a¬
grum. Quȩ cum suspirasset se¬
dens asino: dixit ei caleph. Qͥd
habes: At illa respondit. Damͥ
benedictionẽ. Quia arentem
t̾ram dedisti mͥ: da & irriguã

Expanded text:
ergensque Judas contra Chananeum qui habitabat in Hebron: cui nomen fuit antiquitus Chariatharbe: et percussit Sesai et Hayman et Tholmai. atque inde profectus abiit ad habitatores Dabir: cujus nomen vetus erat Cariatsepher: id est civitas litterarum. Dixitque CalephAxam filiam meam uxorem; et cepit eam Othoniel filius Cenez frater Chaleb minor dedit ei filiam suam coniugem quam pergentem in itinere monuit vir suus ut peteret a patre suo agrum quae cum suspirasset sedens asino dixit ei Chaleb quid habes at illa respondit da mihi benedictionem quia terram arentem dedisti mihi da
Abbreviated transcription (Latin):
montib & speluncis: & in cau̾¬
nis t̾rȩ. Ꝙ hi om̃s testimonio̾fi¬
dei ꝓbati muenti non acceꝑut
repromissionẽ: deo pro nobis
melius aliquid ꝓuidente: ne
sine nobis consummarentur:
Ideoq & nos tantam habentes
impositã nubem testiũ. depo¬
nentes omẽ pondus & circum¬
stans nos peccatũ. ꝑ patientiã
curraius propositum nobis
certamen. aspicientes in aucto¬
rem fidei & consũmatorẽ ihm̃.
qui proposito sibi gaudio susti¬
tinuit crucẽ cõfusione contẽp¬
ta: atq in dextera sedis deisedce.
Recogitate enĩ eum qͥ talem sus¬
tinuit a peccatorib aduersus
semetipsum contradictionem:
ut non fatigemini animis ur̃is
deficientes. Nondũ enĩ usq ad
sanguinẽ restitistis aduersus
peccatũ reƿugnantes: & obliti¬

Expanded text:
cis: et in cavernis terre. Et hi omnes testimonio fidei probati: non acceperunt repromissionem a Deo pro nobis melius aliquid providentie: ut ne sine nobis consummarentur. Ideoque et nos tantam habentes impositam nubem testium: deponentes omne pondus: et circumstans nos peccatum: per patientiam curramus ad propositum nobis certamen. Aspicientes in auctorem fidei et conqui proposito sibi gaudio sustinuit crucem, confusione contempta, atque in dextera sedis Dei sedet. Recogitate enim eum qui talem sustinuit a peccatoribus adversus semetipsum contradictionem, ut non fatigemini animis vestris deficientes. Nondum enim usque ad sanguinem restitistis, adversus peccatum re
Abbreviated transcription (Latin):
bere. iocunditatẽ: maiores di¬
uitias estimans thesauro egyp¬
tioꝵ improperium xp̃i. aspici¬
ebat enĩ in remunerationem.
fide reliquit egyptum. non uẽ¬
ritus animositatem regis: inui¬
sibilem enĩ tanqmͣ uidens susti¬
nuit. Fide celebrauit pascha.
&e sanguinis effusionen: ne qͥ
uastabat primitiua egyptioꝵ¬
tangeret eos. fide transiert
mare rubrum tanqmͣ ꝑ aridã
terram: quod experti egyptũ
ide muri iherico corruer̃t:
circiutu dierum sept̾e. fide.
raab meretrix non perũt eũ
incredulis: excipiens explora¬
tores cũ pace:. & quid adhuc di¬
cam: deficiet enĩ me tempus.
enarrantẽ de gedeon. barach.
samson. iepthe: dauid. samu

Expanded text:
atem, maiores diuitias existimans thesauro Ęgyptiorum imperium Christi. Aspiciebat enim remunerationem. Fide reliquit Ęgyptum non ueritus animositatem regis. Inuisibilem enim tanquam uidens sustinuit fide celebravit pascha et sanguinis effusionem ne qui vastabat primitiva tangeret eos fide transierunt mare Rubrum tamquam per aridam terram quod experti Aegyptii ide muri Hiericho ruerunt circuiti dierum septem fide Raab meretrix non periit cum incredulis excipiens exploratores cum pace et quid adhuc dicam deficiet enim me tempus enarrantem de Gedeon Barac Samson Iepthae David et Samu
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ : cuiꝰ artifex & conditor.
ds̃. fide & ipsa sara sterilis uir¬
tutẽ in conceptionẽ seminis
accepit. etiã pret tempus ȩta¬
tis: qm̃ fidelem credidit esse
eũ qͥ reꝓmiserat. Propt̾qd̾ &
ab uno orti st̃. & hoc emortuo
tanqm sidera çeli in multitudi¬

Expanded text:
itatis artifex, et conditor Deus est. « Fide et ipsa Sara sterilis virtutem in conceptionem seminis accepit, etiam praeter tempus aetatis; quoniam fidelem tradidit esse eum, qui repromiserat. Propter quod et ab uno orti sunt et hoc mortuo tanquam sidera coeli in multitudi
Abbreviated transcription (Latin):
&e confitentes: qr ꝑegrini & hos¬
pites st̃ suꝑ t̾ram. Qui enĩ hec
dicunt : significant se patriã
inqͥrere. Q si qͥdem illius memi¬
nissent de qua exier̃t: habebait
utiq tempꝰ reuertendi. Nc̃ au¬
tem meliorẽ appetunt: id est
cȩlestem. Ideo non confunditur
illis ciuitatẽ. Fide obtułit abͣ¬
ham ysaac cum tẽptaretur. q
unigenitũ offerebat qui susce:¬
ꝑat reꝓmissiones: ad quẽ dic¬
tum est. qr in ysaac uocabit᷑
tibi semen: arbitrans qr & a mor¬
tuis suscitare. potens est deus:
unde eũ &e in parabolã accepit.
fide &e de futuris benedixit
ysaac: lacob ce ẽsaũ. Fide iacob
moriens singłos filioꝵ ioseph
benedixit: & adorauit fastigi

Expanded text:
regrini et hospites sunt super terram. Qui enim haec dicunt, significant se patriam inquirere. Et si quidem illius meminissent, de qua exierunt, habebant utique tempus revertendi. Nunc autem meliorem appetunt, id est coelestem. Ideo non confunditur illis civitatem. Fide obtulit Abraham Isaac cum tentarunigenitum offerebat, qui susceperat repromissiones, ad quem dictum est: Quia in Isaac vocabitur tibi semen, arbitrans quia et a mortuis suscitare potens est Deus. Unde eum et in parabola accepit. Fide et de futuris benedixit Isaac Jacob et Esau. Fide Jacob moriens, singulos filios Joseph benedixit
Abbreviated transcription (Latin):
&e simoratus fueris reputa¬
bit tibi in peccatũ. Si nolu¬
eris polliceri: absq peccato
eris. Qd̃ autẽ semel egres¬
sum est de labiis tuis obser¬
uabifce facies sicut promi¬
sisti dño deo tuo. & propͥa
uoluntate ex ore tuolocu
tus es. Ingressus uineã ꝓri¬
mi tui comedes uuas quan¬
tum tibi plaeuerit: foras au¬
tem non efferes cecum. Si intra¬
ueris segetenamiei tui. fran¬
gesspicas & manu conteres. fal¬
ce autẽ non metes.
i acceꝑit homo uxorẽ & ha

Expanded text:
 si moratus fueris, reputabit tibi in peccatum. Si nolueris polliceri, absque peccato eris. Quod autem semel egressum est de labiis tuis, observabis et facies, sicut promisisti domino Deo tuo, et propria voluntate ex ore tuo lotus es ingressus vineam proximi tui comede uvas quantum tibi placuerit foras autem ne efferas tecum si intraveris in segetem amici tui franges spicas et manu conteres falce autem non metes si acceperit homo uxorem et ha
Abbreviated transcription (Latin):
le tecũ omẽm multitudinem
pugnatoꝵ. & consurgens ascen¬
de in oppidũ hai. Eece tradidi in
manu tua regem eius &e popłm:
urbemq & terram. faciesq ur¬
bi hai & regi euis. sic̃ fecisti ie

Expanded text:
le tecum omnem multitudinem pugnatorum, et consurgens ascende in oppidum Hay: ecce tradidi in manu tua regem ejus, et populum, urbemque ac terram. Faciesque urbi Hay, et regi ejus, sicut fecisti Je
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ hominib semel mori. post
hoc aut̃ iudiciũ. sic & xp̃c semel
oblatus ẽ. ad multoꝵ exhauri¬
enda peccata: secundo sine pec¬
cato apparebit expectantibus

Expanded text:
 semel mori, post hoc autem iudicium, sic et Christus semel oblatus est ad multorum exhaurienda peccata; secundo sine peccato apparebit omnibus expectantibus
Abbreviated transcription (Latin):
richo. & regi illius : predam ue¬
ro & omĩa animantia diripie¬
tis uobis. Pone insidias urbi post
eam. Surrexitq iosue & omĩs
exercitus bellatoꝵ cum eo. ut

Expanded text:
richo et regi illius: praedam vero et omnia animantia diripietis vobis. Pone insidias urbi post eam. Surrexitque Josue, et omnis exercitus bellatorum cum eo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
s talem se eis exhibuit in cor¬
pore. qualis apud illoserat in
mente: Probandi autem erant:
si hi qͥ eum ce si necdũ ut dm̃ di¬
ligerent. saltim ut ꝑegrinum
amare possent. S qr ẽẽ extra¬
nei a caritate ñ poterant hicũ
qͥb ueritas gradiebat᷑. eum ad
hospitiũ quasi ꝑegrinũ uocais.
Lur aut̃ dicimus uocant: cum
illic seriptũ sit ꝙ coegert̃ illũͦ
Ex quo nimirũ exemplo colligi¬
tur: qr ꝑegrini ad hospitium
ñ solum inuitandi st̃. s etiam
trahendi. Mensam ponunt ci
bos offerunt: & dm̃ quem in
scripturȩ sacrȩ expositione
ñ cognouerant. in panis frac¬
tione cognoseunt.Audiendo
gͦ p̃cepta dei illuminati non
sunt. faciendo illuminatist̃:
qr scriptum ẽ. Non auditores
legis iusti st̃ apud dm̃: s facto¬
res legis iustificabunt᷑. Quis¬
quis ergo uult audita intelli¬
gere: festinet eaquȩ iam in¬
telligere potuit opere imple¬

Expanded text:
sed talem se eis exhibuit in corsed talem se eis exhibuit in corpore qualis apud illos erat in mente. Probandi autem erant, si hi qui eum etsi necdum ut Deum diligerent, saltem ut peregrinum amare potuissent. Sed quia esse extranei a charitate non poterant hi cum quibus Veritas gradiebatur, eum ad hospitium quasi peregrinum vocant. Cur autem dicimus, vocant, cum illic scriptum sit Et coegerunt eum? Ex quo nimirum exemplo colligitur quia peregrini ad hospitium non solum invitandi sunt, sed etiam trahendi. bos offerunt, et Deum quem in Scripturae sacrae expositione non cognoverunt, in panis fractione cognoscunt. Audiendo ergo praecepta Dei, illuminati non sunt, faciendo illuminati sunt, quia scriptum est, non auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Quisquis ergo vult audita intelligere, festinet ea quae jam intelligere potuit, opere imple
Abbreviated transcription (Latin):
q sepe & alim̃ta quȩ minꝰ suffi¬
ciunt. auidius sumiit᷑. Lectio¬
nis gͦ eugłice sumatilñsetissum
statiu ñ ꝑ singła uerba difonte¬
re: ne dilectionẽ. ur̃ãm sialeat
sermo ꝓlixior expositionis one¬
s tam̃ de se loquentib dñs
apparuit: sed eis speciẽ quã
recognoscerent ñ ostendit. hoc
gͦ egit foris dñs in ocłis corpo¬
ris: qd̃ apud ipsos agebat᷑ intꝰ
in ocłis cordis. Ipsinãq apud se¬
metipsos intꝰ. & amabant. et
dubitabant. Pĩs aut̃ dñs foris
A& presens aderat: et quis es¬
set non ostendebat. Lc.ii.¬
e se gͦ loquentib presenti¬
am exhibuit: s de se dubi¬
tantib. cognitionis suȩ syeci¬
em abscondit. Uerba quidem
contulit: duriciã intellectus
mysteria quȩ de seipso erars
aperuit: & tam̃ qr adhuc in
eoꝵ cordib ꝑegrinꝰ erat a fi¬
de. ire se longuis finxit. Fin¬
gere nãq cõponere dicimus:
unde & cõpositores lutifigu¬
los uocamus. Nichil gͦ simplex
ueritas ꝑ duplicitatẽ fecit:

Expanded text:
sufficiunt avidius sumuntur. Lectionis ergo evangelicae summatim sensum statui non per singula verba discutere, ne dilectionem vestram valeat sermo prolixior expositionis onesed tamen de se loquentibus Dominus apparuit, sed eis speciem quam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit foris Dominus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quis esset non ostendebat. De se ergo loquentibus praesentiam exhibuit, sed de se dubitantibus cognitionis suae speciem abscondit. Verba quidem contulit, duritiam intellectus mysteria quae de seipso erant aperuit, et tamen quia adhuc in eorum cordibus peregrinus erat a fide, se ire longius finxit. Fingere namque componere dicimus; unde et compositores luti figulos vocamus. Nihil ergo simplex Veritas per duplicitatem fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
docuit. ut eũ uolentes seq. nega¬
rent. se sibi: & prospe eterno¬
rũ leuissimũ ducerent tem¬
poraliũ detrim̃tum: qͥauis
demũ animã suam saluã face¬
ret. qui eam pro. xp̃o perdere

Expanded text:
docuit, ut volentes eum sequi, negarent se sibi, et pro spe aeternorum levissimum ducerent temporalium detrimentum: quia is demum animam suam salvam faceret, qui eam pro Christo perdere
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s exfide uiuit. Qd subtraxẽ¬
rit se: non placebit animȩ meȩ.
los aut̃ non sumꝰ subtractionis
filii in ꝑditionẽ: s fidei in adqͥsi¬
tionẽ. animȩ. Est aut̃ fides spe¬
randaꝵ substantia rerũ: argu¬
mentum non apparentum. In
hac enim̃: testimonium conse.¬
ide intellegimꝰ aptata eẽ. scła
uerbo dei: ut ex inuisibilib
uisibilia fierent. fide plurunã
hostiam abel qmͣ cam obtulit
deo: ꝑ qmͣ testimoniũ consecu¬
tus est ẽẽ iustus. cestimonium

Expanded text:
subtraxerit se non placebit animae meae nos autem non sumus subtractionis in perditionem sed fidei in adquisitionem animae est autem fides sperandorum substantia rerum argumentum non parentum in hac enim testimonium consede intellegimus aptata esse saecula verbo Dei ut ex invisibilibus visibilia fierent fide plurimam hostiam Abel quam Cain obtulit Deo per quam testimonium consecutus est esse iustus testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
ret mort̾e: & ñ inuemiebatur
qr transtulit illũ ds̃. Ante trais¬
lationẽ. enĩ. testimoniũ habu¬
it placuisse deo. Sine fide aut̃:
impossibile ẽ placere deo. Cre¬
dere enĩ oportet accedentẽ ad
dm̃ qr est: & inqͥrentib se remu¬
nerator fit. Fide noe responso

Expanded text:
ret mortem, et non inveniebatur, quia transtulit illum Dominus. Ante translationem enim, testimonium habuit placuisse Deo. Sine fide autem impossibile est placere Deo. Credere enim oportet accedentem ad Deum, quia est, et inquirentibus se remunerator sit. Fide Noe responso
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit. Seimus enĩ qͥ dixit:
mͥ uindictam. ego reddã. &
iterũ. Qͥa iudicabit dñs po¬
pulum suum. Horrendum est
incidere. in manus dĩ uiuenti.¬

Expanded text:
fecerit? Scimus enim, qui dixit, mihi vindictam, ego reddam . Et iterum: Quia judicabit Dominus populum suum. Horrendum est incidere in manus Dei viventi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt auferre peccãta. Le.i¬
Dic autẽ. unam pro peccatis of¬
ferens hostiã: in sempit̾num
sedet in dextera dei. De cetero.
expectans donec ponant᷑ inimi¬
ci eius scabellũ pedũ eius: unam
enim oblationem consũmauit.
insempit̾num sc̃ificatus. Tontẽ¬
tatur autẽ nos: & sp̃c sc̃s. Postqmͣ

Expanded text:
sunt auferre peccata hic autem unam pro peccatis offerens hostiam in sempiternum sedit in dextera Dei de cetero expectans donec ponantur inimici eius scabillum pedum eius una enim oblatione consummavit in sempiternum sanctificatos contestatur autem n
Abbreviated transcription (Latin):
nentiam a carnis illecebris Con¬
tinendꝰ est enĩ auini appetitꝰ
a uoluptate ocłoꝵ: a uoluptate
aurium. a uoluptate. olfacien¬
di. gustandi. tangendi. Sed qr
ista continentia partim coram
deo fit ut illi placeat᷑ interiori
gaudio conscientie. partim co¬
ram hominib tantum ut gła
humana: aiatur. qͥnq dicuit
sapientes. & qͥnq stulte. utre¬
q tam̃ uirgines: qr utraq con
iuentia est. quãus diuerso
simite. gardeat. Lampades ar̃
siuit. qr manib portant᷑ opera:
que sedm istam continentiam
riurt. Dictum ẽ autem. Luceant

Expanded text:
nentiam a carnis illecebris. Continendus est enim animi appetitus a voluptate oculorum, a voluptate aurium, a voluptate olfaciendi, gustandi, tangendi. Sed quia ista continentia partim coram Deo fit, ut illi placeatur in interiori gaudio conscientiae; partim coram hominibus tantum, ut gloria humana capiatur; quinque dicuntur sapientes, et quinque stultae: utraeque tamen virginestinentia est, quamvis diverso fomite gaudeat: lampades autem sunt, quia manibus gestantur opera quae secundum istam continentiam fiunt; dictum est autem: Luceant
Abbreviated transcription (Latin):
emo qui nesciat pͥncipio
hominem sic a deo plasma¬
tum. ut instrueret᷑ prudentia.
consilio formaret᷑. rationis capax
diuina ꝓuidentia redderet᷑. In¬
strueret᷑ inquam prudentia.

Expanded text:
est qui nesciat principio hominem sic a Deo plasmatum ut instrueretur prudentia, consilio formaretur, rationis capax, divina providentia redderetur. Instrueretur, inquam, prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
Iderantq filios isrł egyptii. et
affligebant illudentes eis: at¬
q ad amaritudinem ꝑducebans
uitam eoꝵ. oꝑib duris luti et
lateris. omĩq famulatu. qͦ int̾¬

Expanded text:
derant filios Israel Aegyptii, et affligebant illudentes eis, atque ad amaritudinem perducebant vitam eorum, operibus duris luti et lateris, omnique famulatu quo in te
Abbreviated transcription (Latin):
medes de spolus hostiũ tuoꝵ.
quȩ dñs ds̃ tuus dederit tͥ.
Sic facies cunctis ciuitatibus
quȩ a te procul ualde sunt: &
ñ sunt de his urbib qͣs in pos¬
sessione accepturus es. De his
autẽ ciuitatib quȩ dabunt᷑
tibi. nullũ omnino ꝑmittes tu¬
uere: s int̃ficies in ore gladir:

Expanded text:
medes de spoliis hostium tuorum, quae Dominus Deus tuus dederit tibi. Sic facies cunctis civitatibus, quae a te procul valde sunt, et non sunt de his urbibus, quas in possessionem accepturus es. De his autem civitatibus, quae dabuntur tibi, nullum omnino permittes vivere, sed interficies in ore gladii,
Abbreviated transcription (Latin):
pia. ubi inhonesta. inuersaq
omĩa & faciunt & locuntur.
non audientes clamantẽ cot¬
tidie in eccła beatũ dauid
ꝙ dicentem. filii hominũ us¬
queqͣ graui corde: utqͥd di¬
ligitis uanitatẽ. & queritis
mendacium: graue utiq eo¬
rũ cor c̃. atq om̃i impietate
dep̃ssũ. qͥ ꝑ sacrilegos iocos
diuinis monitis illudentes ua¬
na diligunt & falsa sectant᷑.
& post omĩa ad offensionis
plenitudinẽ. dies ipsos annũ
nouum uocant: quãquã ñ
inconuenient sedm se nouũ
appellent annũ: quĩ nefan¬
das ferias honestate defalsata.
turpitudo & ꝑuersitas iino¬
natur. Nouum uocant annũ.
quasi noui aliqͥd aut celũ tẽ

Expanded text:
pia, ubi inhonesta, universaque pia, ubi inhonesta, universaque omnia et faciunt et loquuntur; non audientes clamantem quotidie in Ecclesia beatum David et dicentem: Filii hominum, usquequo gravi corde; ut quid diligitis vanitatem et quaeritis mendacium ? Grave utique eorum cor est, atque omni impietate depressum, qui per sacrilegos jocos divinis monitis illudentes et vana diligunt, et falsa sectantur; et post omnia, ad offensionis plenitudinem, dies ipsos annum novum vocant. Quanquam non inconvenienter secundum se novum appellant annum, quoniam per nefandas ferias pro honestate falsa turpitudo et per versitas innovantur. Novum vocant annum, quasi novi aliquid aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie uaturã impie falsitatis
exp̃ssit. qr insana sunt omĩa
quecũq diaboli fallente men¬
datio. dei in se ñ habent ueri¬
tatẽ: & illoꝵ grauior atq ĩ¬
medic abilis languor ẽ. qui su¬
ꝑstitionũ furore & ludoꝵ sua¬
uitate decepti. sub specie sani¬
tatis insaniunt.Lc. iii.¬
n non omĩa que a mnistri
demonũ illis agunt᷑ dieb
falia iunt & insana. cũ uir ui¬
rium suaꝵ igore oblito. totũ
se frangit in feminã: tantoq
illud ambitu atq arte agit.
quasi peniteat illũ ẽẽ quod
uir est. Nũqͥd ñ uniuersa ibi
falsa sunt & insana: cũ se ad̾o
formati homines. aut in pecu¬
des. aut in feraᷤᷤ. aux in porten¬
ta transformant: Nũqͥd non
omẽm excedit insaniam: cum
decorem uultus humani di
specialiter manib in omẽm
pulchritudinẽ figuratũ. squa¬
lore sordium. & adulter ina fe¬
ditate detur pant: quomͦ ñ
sanũ sapientib patet ibi ni
chil messe sanitatis. ubi im¬

Expanded text:
proprie naturam impiae falsitatis proprie naturam impiae falsitatis expressit: quia insana sunt omnia quaecunque, diaboli fallente mendacio, Dei in se non habent virtutem. Et illorum gravior atque immedicabilis languor est, qui superstitionum furore et ludorum suavitate decepti, sub specie sanitatis insaniunt. An non omnia quae a ministris daemonum illis aguntur diebus falsa sunt et insana, cum vir, virium suarum vigore mollito, totum se frangit in feminam, tantoque illud ambitu atque arte agit, quasi poeniteat illum esse, quod vir est? Nunquid non universa ibi falsa sunt et insana, cum se a Deo formati homines, aut in pecudes, aut in feras, aut in portenta transformant? Nunquid non omnem excedit insaniam, cum decorem vultus humani Dei specialiter manibus in omnem pulchritudinem figuratum, squallore sordium et adulterina foeditate deturpant? Quomodo non sunum sapientibus patet, nihil ibi inesse sanitatis, ubi im