comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
licis nos nauobis data sunt: data iudicamus uos sia nob
data sunt tam quam nondata rep&icis. cum cam
diuersa sequimini appellariuos her&icos dedig¬
namini: adtende diligenter quid dicas auiddicam
cucerce definisti & dixisti haeresis est diuersa sequen¬
tiũ secta: schisma uero
cadẽ seqiuentium separictio: item cudiistinobis & uobis
eadem racrirmenta: nihil inxp̃iana obseruatione
diuersum quare ergorebaptizas xp̃ianum siaut̃
ineo quod eu rebaptizas xp̃ianum ego non rebaptizo
diuersa utique sequimur. quarete dici nonuis her&i¬
cumꝰ puto quod non paruo signo anoscamus her&i¬
cos. quicun mnibi & nobis unam relegionem : eadem
saciirmenta: nihilinxp̃iana obseruatione diuersũ
esse faceaur nolunt nos anoscere baptiIatos: an
canta obitinatione contenditis. tanta dissensione
ueritatus resisticis: ut areligione. a sacrixmentis axp̃i¬
ana obseruatione baptismum separ&is. quod sifaci¬

Expanded text:
litis; nos si a vobis data sunt, data judicamus, vos si a nobis litis; nos si a vobis data sunt, data judicamus, vos si a nobis data sunt, tanquam non data repetitis: cum tam diversa sequamini, appellari vos haereticos dedignamini. 6. Attende diligenter quid dicas, et quid dicam. Tu certe definisti et dixisti, Haeresis est diversa sequentium secta: schisma vero, eadem sequentium separatio. Item eadem sacramenta. nihil in christiana obseruatione diuersum, quare ergo rebaptizas christianum ? si autem in eo quod tu rebaptizas christianum, ego non rebaptizo, diuersa utique sequimur, quare te dici non uis haereticum? puto quod non paruo signo agnoscamus haereticos, qui cum sibi et nobis unam religionem. eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum esse fateantur, nolunt nos agnoscere baptizatos. an tanta obstinatione contenditis, tanta dissensione ueritati resistitis, ut a religione, a sacramentis, a christiana obseruatione baptismum separetis? quod si faci
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus inuicem labourmus. iamtandem aliquando
cohibete dissensionem: resarcita dissensionem :finite.
litem amatae pacem : quidre probatis quid exsufflatis
quare rebaptizatis: una religio est: eidem saciirmenta
nihil inxp̃iana obseruatione diuersum: namsine
uobis & nobis non est unus baptismus: quomodo est
dixisti eadem sacrirmenta idemergo & baptisinus:
item sinobis & uobis diuersus est baptisinus : quomo¬
donihilest nixp̃iana obseruatione diuersum sed
tudix isti nihil inxp̃iana obseruatione diuersum:
nonergo est diuersus &bapeismus: quae cumitas int
nos recear quodunum atqueidem neque diuersum :
nec in probamus. nec exsufflamus nec itere mus:
sedagnoscimus suscipimus acceptamus: uos uero
impie quodunum at queidem neque diuersum est
dissimulatis anostere : suscipere recusatis acceptare
non uultis sed eligitis improbare aud&is exsufflare
non i & uicis it enrre &cum in hoc ipso quod ea quae
internos mutata non sunt nos suscipim us uos repel¬

Expanded text:
aduersus inuicem laboramus. iam tandem aliquando cohibete dissensionem, resarcite discissionem, finite litem, amate pacem. quid reprobatis, quid exsufflatis, quare rebaptizatis? una religio est, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum. nam si nobis et uobis non est unus baptismus, quomodo est dixisti \'eadem sacramenta\', idem ergo et baptismus. item si nobis et uobis diuersus est baptismus, quomodo nihil est in christiana obseruatione diuersum? sed tu dixisti nihil in christiana obseruatione diuersum, non ergo est diuersus et baptismus. quae cumnos recte quod unum atque idem, neque diversum est, nec improbamus, nec exsufflamus, nec iteramus; sed agnoscimus, suscipimus, acceptamus. Vos vero impie, quod unum atque idem, neque diversum est, dissimulatis agnoscere, suscipere recusatis, acceptare non vultis; sed eligitis improbare, audetis exsufflare, non metuitis iterare. Et cum in hoc ipso quod ea quae inter nos mutata non sunt, nos suscipimus, vos repel
Abbreviated transcription (Latin):
ab impenatore damnatum. &iam inuenies abso¬
lutum porro siquodtibi promagno el gisti ut de
criminib traditionum quaeuos profertis docu¬
m̃ta uenrsim quae autemnos proferimus falsa
sint &iam ineo uos dĩ uernias supertet quaesicut
p̃dixit itareddit ecclesiam inuniuerso mundo
fructificantem atque crescentem quianihil ei puxe¬
iudicant alienorum criminum lic& uene docum̃ta
quae propinquiorib epĩs tuns marinis ꝑ quos
in longinquiores partes siue transit talumm rerumfa ma
siue ñ tuen sit Aut non sunt demonstraeta sicut debuert
aut non sunt credita quib demonstiri potuert̃
Aut credita & occulta nequaquam ad alios ꝑuenerini
Nec quisquam uelunus homo quanto minus tantus
xp̃ianorum numerus in tot gentib constitutus reus
potest esse participati sceleris aliem siue uel nulla eius
uera docum̃ta cognouerit ueleum simolata in nocentia
falsis docum̃tas quisque refellerit siergo ut dicere coe¬

Expanded text:
ab imperatore damnatum, immo etiam inuenies absolutum. Porro si — quod tibi pro magno elegisti, ut de criminibus traditionum quae uos profertis documenta uera sint, quae autem nos proferimus falsa sint: etiam in eo uos dei ueritas superat, quae sicut praedixit ita reddit ecclesiam in uniuerso mundo fructificantem atque crescentem, quia nihil ei praeiudicant alienorum criminum licet uera documenta, quae propinquioribus episcopis transmarinis, per quos in longinquiores partes siue transit talium rerum fama siue non transit. aut non sunt demonstrata sicut debuerunt aut non sunt credita quibus demonstrari potuerunt aut credita et occultata nequaquam ad alios peruenerunt, nec quisquam uel unus homo, quanto minus tantus christianorum numerus in tot gentibus constitutus reus potest esse participati sceleris alieni, si uel nulla eius uera documenta cognouerit uel eum simulata innocentia falsis documentis quisque fefellerit —: si ergo, ut dicere coe
Abbreviated transcription (Latin):
õnicontedistionis effestu sacetisiimis sacerdotib
a profanis m̃tib ecdesias uindicatas oportere restui
demnde paulo post utidẽ ad uocatus ostendat quid
iussiisit recrat num masii postulationẽ quã supne
cõmemonrui inqua proconsule nũmasio cũ exiss&
lege episcopale iuditum illud agadense recitatum est
in quo maximianus damnatꝰ his uerbis maximianum
fidei aemulum ueritatis adulteriũ ecclesia matris mi¬
micum dathȩcore & abi ron ministrum de pacisgre¬
mio sententiae fulmen excussit & quodadhuc eundem
de liscens terurnon sorbuit ad maius simplicium su¬
peris reseruabit urptus enm poenamsuã compenlio
lucuxuenaet funeris usunaes nungrr uioris colligit
foenoris cũ mortuus interest uiues demde inillos¬
duodetim ordinatores eius ita profertꝰ uagaitana
sententia Necsolum hunc inquiunt sceleris sui mors
iusta condemnat turhi&iam ad consortium crimi¬
nis plurimos catenas sacrilegi dequib scribtum ÷

Expanded text:
omni contradictionis effectu, sacratissimis sacerdotibus omni contradictionis effectu, sacratissimis sacerdotibus a profanis mentibus Ecclesias vindicatas oportere restiDeinde paulo post, ut idem advocatus ostendat quid jussum sit, recitat Nummasii postulationem quam supra commemoravi: in qua proconsul Nummasio cum dixisset, Lege episcopale judicium; illud Bagaiense recitatum est, in quo Maximianus damnatur his verbis: Maximifidei aemulum, ueritatis adulterum, ecclesiae matris inimicum, Dathae, Corae et Abiron ministrum de pacis gremio sententiae fulmen excussit, et quod adhuc eum dehiscens terra non sorbuit, ad maius supplicium superis reseruauit. raptus enim poenam suam conpendio lucrauerat funeris; usuras nunc grauioris colligit faenoris, cum mortuus interest uiuisduodecim ordinatores eius ita profertur Bagaitana sententia: nec solum hunc, inquiunt, sceleris sui mors iusta condemnat; trahit etiam ad consortium criminis plurimos catena
Abbreviated transcription (Latin):
mparte donati sed pellendus propterea p&ebatꝰ quia eũ
dam natum uagaiensi concilio r&itabat interduodecim
maximiami ordinatores. quosidem numinasius innu¬
mero eruens undecim dicit hanc nummasii postula¬
tionem recitauit postea titianus expresse hacnomi¬
natim agens apud eundem proconsulem aduersus
pricetexiatum & felicianum cuius aduocati uerba istas
sed suis inquit institutis iniquitas delestatur & sem&
ipsã non deserit cum semel praecipitata corruerit.
idemnamq maximianus coeptãnutrit audatiam
& alios sibim& consociata ad furorem interquos &iã
felicianus quidam qui primo recta sestatus deprecuati¬
onis huius attaminatione fuscatꝰ in mustitana positus
ciuitatedõ ommpoterti pari&es consecrirtos ecclesiã
ueneitendã quasi quadam obsessione credidit reti
emitatꝰ sed ci xquitatistuae n motescer& potestati
consortũ sacerdotum iussisti u gesta testantꝰ explos o

Expanded text:
parte Donati. sed pellendus propterea petebatur, quia eum parte Donati. sed pellendus propterea petebatur, quia eum damnatum Bagaiensi concilio recitabat inter duodecim Maximiani ordinatores, quos idem Nummasius in numero errans undecim dicit. hanc Nummasii postulationem recitauit postea Titianus, expresse ac nominatim agens apud eundem proconsulem aduersus Praetextatum et Felicianum. cuius aduocati uerba ista sunt: sed suis, inquit, insttipsam non deserit, cum semel praecipitata corruerit. Idem namque Maximianus coeptam nutrit audaciam, et alios sibimet consociat ad furorem. « Inter quos etiam Felicianus quidam, qui primo recta sectatus, depravationis hujus attaminatione fuscatus, in Mustitana positus civitate, Deo omnipotenti parietes consecratos, et Ecclesiam venerandam quasi quadam obsidione credidit retinimitatur. Sed cum aequitatis tuae innotesceret potestati consortium sacerdotum, jussisti, ut gesta testantur, exploso
Abbreviated transcription (Latin):
deuana in peritum loquacitate sublataest quantum
quidem aduos attin& Nam apudipsos maximianen¬
ses adhuc man& uestrienĩ damnato propter sacri¬
legium schismatis maxiniiano quemdia conũ suum
primianus damnauertet & ꝑquem conspinentib
aduersum seplurimis collegis damnatus fuerirt
continuo cueo duodecim ordinatores eiꝰdem maxi¬
accusassent Cumuagaiensi concilio damnatos allegata
ꝑ aduocatos eadem sententia de monitrassent Cum
iubente proconsule locis quostenebant pellere conati
minime ualuissent sic postea susceperunt utcumeis
in honorib eoꝵ integris communicarent & simal in pa¬
cem redastis populis eoꝵ ex his quos inothismate bapti¬
zauerent nullum rebaptizarem ex tat decr&um baga¬
iensis concilii allegatum apud procꝰsulem aduocatum¬
prosequente nummasio cũager& ut priamiani commũ¬
moni membresitana ecdesia trader& expulso saluio¬
quieam tenebat antiquitus ubi episcopatum meruertri

Expanded text:
de uana inperitorum loquacitate sublata est, quantum de uana inperitorum loquacitate sublata est, quantum quidem ad uos adtinet - nam apud ipsos Maximianenses adhuc manet —; uestri enim damnato propter sacrilegium schismatis Maximiano, quem diaconum suum Primianus damnauerat et per quem conspirantibus aduersum se plurimis collegis damnatus fuerat, continuo cum eo duodecim ordinatores eiusdem Maximiaccusassent, cum Bagaiensi concilio damnatos allegata per aduocatos eadem sententia demonstrassent, cum iubente proconsule locis quos tenebant pellere conati minime ualuissent, sic postea susceperunt, ut cum eis in honoribus eorum integris communicarent et simul in pacem redactis populis eozaverant, nullum rebaptizarent. 5. Exstat decretum Bagaiensis concilii, allegatum apud proconsulem, advocatprosequente Nummasio, cum ageret ut Primiani communioni Membresitana ecqui eam tenebat antiquitus, ubi episcopatum meruerat in
Abbreviated transcription (Latin):
in litem & caueria modestis &mitib & potest & sol&
Cumuero ad uocatis ut rimq lustantib inforo contro¬
uer̃sia uertitꝰ lam proculdubio litigatꝰ neq hoc in ur̃s
rep̃hendo siad hoc non amore litgandi sed consolandi
necessitate compulsi sunt Verum tam̃ ammoneote
bono ingemo p̃ditũ uirs ut aduerias in senias ut m¬
tellegas eos Quiforensem strepitum & iudraaria
iurgia quib accusatos conuincerent & expellerem
quos in concilio iamdam nauerient non dedinauerunt sed
susceperunt exercuerunt. Mulio nobiscum facilius
pacifice conferre potuissemt nisimallemt causã malã
cooperire excusatione quam disputatione finire iã uero
quodante quamuenias adsermonem meum quorep̃¬
hendi p&ilianum a meinterim quaris a quobapuzari
conueniat itrum abeo ponius quẽ &egobaptismum
habere confirmo An abeo quemuus hoc nonhabere
contendit Haec&iam quaestio ꝑ maximiani causam

Expanded text:
in litem, et caueri a modestis et mitibus et potest et solet; in litem, et caueri a modestis et mitibus et potest et solet; cum uero aduocatis utrimque luctantibus in foro controuersia uertitur, iam procul dubio litigatur. neque hoc in uestris reprehendo, si ad hoc non amore litigandi, sed consulendi necessitate conpulsi sunt; uerumtamen admoneo te bono ingenio praeditum uirum, ut aduertas, ut sentias, ut intellegas eos, qui forensem strepitum et iudiciaria iurgia, quibus accusatos conuincerent et expellerent quos in concilio iam damnauerant, non declinauerunt, sed susceperunt exercuerunt, multo nobiscum facilius pacifice conferre potuisse, nisi mallent causam malam cooperire excusatione quam disputatione finire. Iam uero quod, antequam uenias ad sermonem meum quo reprehendi Petilianum, a me interim quaeris a quo te baptizari conueniat, utrum ab eo potius, quem et ego baptismum habere confirmo, an ab eo, quem tuus hoc non habere contendit, haec etiam quaestio per Maximiani causam
Abbreviated transcription (Latin):
disertius ornatius quae potuiteam cuncti facerem suam
liceat gitꝰ nobis sine inuidia nonusq quaq inpoltte
contrx errores hominum disputare silicunt tot
astantis ep̃is ur̃is ipsos homines tam diserta hornat¬
q: damnare illud &iam quostudium proueritate cer¬
tandi quia sepe uolumꝵ conferre sumurĩs uterrores
sulatod fre terna caritas pacis uinculo l&ar&ur
contentionis & inimositatis uitioso nominerep̃hendis
Nonne melius obsecrote causa uernatis &initatis
patificis uerbis & pacatiorib locis interepis copos auger&
quam inforo abepiscopis ꝑ abuocatos litigar& quo dla par¬
ub prinani cartoginensis ep̃iuertri aduersus maxi¬
mianũ & aduersus eos qui cum illo bagaiensi concilio
dãnati sunt apudlegatum carthaginis & apud quat iuor
uel amplius proconsules factumest Certe in conlatione
disputationis hoc cauendumert neprorumpatur

Expanded text:
disertius ornatiusque potuit, eam cuncti facerent suam. disertius ornatiusque potuit, eam cuncti facerent suam. liceat igitur nobis sine inuidia non usque quaque inpolite contra errores hominum disputare, si licuit tot ac tantis episcopis uestris ipsos homines tam diserte ornateque damnare. Illud etiam, quod studium pro ueritate certandi, quia saepe uoluimus conferre cum uestris, ut errore sublato fraterna caritas pacis uinculo laetaretur, contentionis et animositatis uitioso nomine reprehendis: nonne melius, obsecro causa ueritatis et unitatis pacificis uerbis et pacatioribus 10 locis inter episcopos ageretur, quam in foro ab episcopis per aduocatos litigaretur? quod a partibus Primiani Carthaginiensis episcopi uestri aduersus Maximianum et aduersus eos, qui cum illo Bagaiensi concilio damnati sunt, apud legatum Carthaginis et apud quattuor uel amplius proconsules factum est. certe in conlatione disputationis hoc cauendum est, ne prorumpatur
Abbreviated transcription (Latin):
pidum membra tardose caloreua poucuerim tam̃
conceptum uirus euanescentium umbrrculo occultari
non potuit Nam & sisero publicum facinus & parri¬
cidium suum f&a scelerum uota pepererunt quando
me in haec uerba ex quirenda coartarem quando
in exprimenda prouoluerem quando tanto imp&u
tanto sonitu modium noxioꝵ lectores uelauditores
animum concitarem numideo hec in quos dista sunt
minus ueneciter dicta sunt numc hac eloquentia
tanta concilii fides minuitur uellabe factatꝰ Austoritas
nempe illud quo uisumest eloquenius eopotissimã
elestum est quod omnes essesuum uellent quo uno
trecentorum & decem ona tacentia personarentut
Ecce eloquentia quamuitu penrsti quam uelut sedi¬
uosam & greco &iam nomine malitiosie. artificiosam
detestandim uitam damq: monuisti tantum ꝓmulsit
iot episcopostuos ut mplenario conciliosuo noll& sium
quisque proferre sententiam sedimam quaeabimo dici

Expanded text:
pidum membra tardo se calore vaporaverint; tamen pidum membra tardo se calore vaporaverint; tamen conceptum virus evanescente umbraculo occultari non potuit. Nam etsi sero, publicum facinus et parricidium suum feta scelerum vota pepererunt? Quando me in haec verba exquirenda coarctarem? quando in exprimenda provolverem? quando tanto impetu, tanto sonitu in odium noxiorum lectoris vel auditoris animum concitarem? Num ideo hminus ueraciter dicta sunt? num hac eloquentia tanti concilii fides minuitur uel labefactatur auctoritas? nempe illud quo uisum est eloquentius eo potissimum electum est, quod omnes esse suum uellent, quo uno trecentorum et decem ora tacentia personarent. ecce eloquentia quam uituperasti, quam uelut seditiosam et Graeco etiam nomine malitiose artificiosam detestandam uitandam que monuisti, tantum permulsit tot episcopos tuos, ut in plenario concilio suo nollet suam quisque proferre sententiam, sed unam, quae ab uno dici
Abbreviated transcription (Latin):
&iam recentis simissius factis & exemplis euidentis¬
sime supenrti Hincergo tantũagam hinc adones
epistulaetua partes quantũ medñs adiuuat sine
ulla difficultate mimo sum maina facilitate re¬
spondeam Acprimo illud quod tibi ipse contric¬
rius eloquenter eloquentiã uituperiere uoliusti
tamquam ess& ueritatis inimica & patrona potius
falsitatis ut eomodome quasieloquentem cauendũ
Aique figiendum ostenderes imperins si reuere tanta
ess& doquentiamei quantum mihi quamius accusa¬
toria tribius nonnerecitato de tr&o concilii ugaiensis
quo sicut ibiscribtumest maximianum fidei xmulum
ueritatis adulterum eclesiae matris inimicũ dathȩcorȩ
& abiron ministrum de pacisgremio sententiae fulm̃
excussit laudare eloquentiam cogeris porrosimibi
materies illa proponer&ur quando possem dicere
lic& uiperci seminis noxios partus uenenati uteri
alucus diutexerit & concepti sceleri suda coagula mas¬

Expanded text:
etiam recentissimis suis factis et exemplis euidentisetiam recentissimis suis factis et exemplis euidentissime superati. Hinc ergo tantum agam, hinc ad omnes epistulae tuae partes, quantum me dominus adiuuat, sine ulla difficultate, immo cum magna facilitate respondeam. ac primo illud, quod tibi ipse contrarius eloquenter eloquentiam uituperare uoluisti, tamquam esset ueritatis inimica et patrona potius falsitatis, ut eo modo me quasi eloquentem cauendum atque fugiendum ostenderes imperitis: si re uera tanta esset eloquentia mea, quantam mihi quamuis accusatorie tribuis, nonne recitato decreto concilii Bagaiensis, quo, sicut ibi scriptum est, Maximianum fidei aemulum, ueritatis adulterum, ecclesiae matris inimicum, Dathae, Corae et Abiron ministrum de paexcussit, laudare eloquentiam cogereris? Porro si mihi materies illa proponeretur, quando possem dicere, Licet viperei seminis noxios partus venenati uteri alveus diu texerit, et concepti sceleris uda coagula in as
Abbreviated transcription (Latin):
& si non ordinatorib maximiani tam̃ineius parte
constitutis dãnatorib primiani & quibaptismum
xp̃i nolebant Agnoscere nein eis ecclesus datum quas
apostoloꝵ labor propaiauit atq fundauit conten¬
dentes exturunam eodesiam baptismum darinon
posse nos queculpantes quod ꝑeos datum baptismum
non rescinderem: quosesse inuerar ecdesia negarem:
sus ceperent in maximiani sacrilego schismatae
baptizatos & meis baptismum rescindere non
nos tamquam crimine persecutionis accusant
adire iudices ab ipsis impertetorib missos & maxi¬
anum acsotioseius apud eos inxuiter accusaremt
concilium quo cos damnauerunt gestis proconsola¬
rib allegarent iussiones quibzillis edibpellerentur
efficacissimas imp&nerent hi somnib asegestis
adhucnebulas inperitis conantur effundere non solũ
scribturis stĩs & prioꝵ rerumgestarꝰ quando se abum¬
tate sepanruerunt multis certisq docum̃tis Venꝰ

Expanded text:
 si non ordinatoribus Maximiani, tamen in ejus parte  si non ordinatoribus Maximiani, tamen in ejus parte constitutis damnatoribus Primiani: et qui Baptismum isti nolebant agnoscere nec in eis ecclesiis datum, quas apostolorum labor propagauit atque fundauit, contendentes extra unam ecclesiam baptismum dari non posse nosque culpantes, quod per eos datum baptismum non rescinderemus, quos esse in uera ecclesia negaremus, susciperent in Maximiani sacrilego schismate baptizatos et in eis baptismum rescindere non nos tamquam crimine persecutionis accusant, adirent iudices ab ipsis imperatoribus missos et Maximianum ac socios eius apud eos grauiter accusarent, concilium quo eos damnauerunt gestis proconsularibus allegarent, iussiones quibus illi sedibus pellerentur efficacissimas impetrarent. his omnibus a se gestis adhuc nebulas inperitis conantur offundere, non solum scripturis sanctis et priorum rerum gestarum, quando se ab unitate separauerunt, multis certisque documentis, uerum
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis iam trib: nec paruis uoluminib
epistulatuae cresconii diligemter satis¬
queres ponderim qui p&iliani lntenas
conturmea rescribta quib refellebantur
defendendas putastis tam̃ &iam hocbre¬
uiore opere institui desola causa maximianensium
tecũ gere & ex hacuna ostendere ommaqueinilla
epistula posuirti quͥ mfruitur quaminaniter dixeris
Neq: enĩ contempnendum ÷ beneficiũdĩ quod & ad nũte
dispensationis compendiũ & adur̃x correstionis si sapi¬
atis adiustorium prȩstare dgnatus est qui nescientib
uobis nequeid agentib nobis nauestroi episcopor
mentib dominatus est ut quiorbem xp̃ianum
ꝑ cõmunionẽ sad irm̃toꝵ maculatum peccatis crimi¬
nabantꝰ alienis quãuis &iam ipñs falsis & non probatis
ininaximiani causa cogerentꝰ faterieoꝵ quoslamnauert̃
peccatis non fuerunt pecratis non fuisse maculatos inuna
sacram̃toꝵ Cominumone constitutoseos quib tam¬
quã in nocentib ad reuertendum dilationem dedert̃¬

Expanded text:
uamuis iam tribus nec paruis uoluminibus epistulae tuae, Cresconi, diligenter satisque responderim, qua Petiliani litteras contra mea rescripta, quibus refellebantur, defendendas putasti, tamen etiam hoc breuiore opere institui de sola causa Maximianensium tecum agere et ex hac una ostendere omnia, quae in illa epistula posuisti, quam frustra, quam inaniter dixeris. neque enim contemnendum est benedispensationis compendium, et ad vestrae correctionis, si sapiatis, adjutorium praestare dignatus est: qui nescientibus vobis, neque id agentibus nobis, ita vestrorum episcoporum mentibus dominatus est, ut qui orbem christianum per communionem Sacramentorum maculatum peccatis criminabantur alienis, quamvis etiam ipsis falsis et non probatis, in Maximiani causa cogerentur fateri, eorum quos damnaverunt, peccatis non fuisse maculatos in una Sacramentorum communione constitutos, eos quibus tanquam innocentibus ad revertendum dilationem dederunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
cum fuerit praedicatum ueniat finis sicenim ipse
dñs an & praedicabitur hoc euangelium inumiuerso
orbem intestimonium omnibus zentibus & tunc
pitat insana superbia ut hoc quod praedictum est
depariedonati put&is incipiendum non ex illis
ecclesiis quas a postoli plantauerunt quibus non
communicat parsdonati a&i psas ut mundum
impleat rebaptizare conabitur cumcatholica per
cuncta crescente illa & inipsa a frica cotidieminuit
oues anaperuersitas hominum laudarite credis
dexp̃o credendo quod non uides &daminarite
non credis deeclesia neando quoduides cum
illud caput incaelosit hoc corpus in terrue gnos¬
cis xp̃mineo quod scribtum est exaltare
supercrlos ds̃ & nongnoscis ecclesiam meo quod
sequitur & super omnem terraem gloriatua
gnoscis xp̃m in eoquodscribtum est foderunt

Expanded text:
cum fuerit praedicatum ueniat finis. sic enim ipse cum fuerit praedicatum ueniat finis. sic enim ipse dominus ait: et praedicabitur hoc euangelium in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus, et tunc pitat insana superbia, ut hoc quod praedictum est de parte Donati putetis incipiendum. non ex illis ecclesiis quas apostoli plantauerunt, quibus non communicat pars Donati. an et ipsas, ut mundum impleat, rebaptizare conabitur, cum catholica per cuncta crescente illa et in ipsa Africa cotidie minuatur? o uesana peruersitas hominum! laudari te credis de Christo credendo quod non uides, et damnari te non credis de ecclesia negando quod uides, cum illud caput in caelo sit, hoc corpus in terra. Agnoscis Christum in eo quod scriptum est: exaltare super caelos, deus, et non agnoscis ecclesiam in eo quod sequitur: et super omnem terram gloria tua. agnosc
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicer&ur ei sicerit sementuum sic ut stillae cali
& sicuta renamaris que non potest dinumerri
huictumultiplicationi atquelibertati ecclesiae
quȩ toto orbidelatatur que proph&a sic creditur
sicomnium &iam infidelium oculis exhib&ur
ut claudat &iamor pganorum quiaduersus
eam pacissimi remanserumt partem donati
audes praeponere dicens quod & pr&er africam
nescio quos habeatis quibus tamen non apparentib
exafricauos soli remittere episcopos nonegatis
unum aut duos aut ut multum tres & argunen taris
manit̃ contreruidentis simam ueritatem quo d
ideo nobis non totus orbis communic& quia uel
adhuc multa sunt gentium barbarum qua inxp̃m
nondum crediderunt uel sub nomine xp̃i hareses
tendis nec saltem abscientibus quaeris quam
multam ipsarum barbarum zentium quascom¬
memorsti xp̃iam nominę mancipata sint
& quem ad modum inc&erirs euangelium cres¬
cendo fructificare non cess& donec inomnibus

Expanded text:
ut diceretur ei: sic erit semen tuum sicut stellae caeli ut diceretur ei: sic erit semen tuum sicut stellae caeli et sicut arena maris quae non potest dinumerari. huic tu multiplicationi atque ubertati ecclesiae, quae toto orbe dilatatur, quae prophetata sic creditur, sic omnium etiam infidelium oculis exhibetur, ut claudat etiam ora paganorum, qui aduersus eam paucissimi remanserunt, partem Donati audes praeponere, dicens quod et praenescio quos habeatis, quibus tamen non apparentibus, ex Africa vos solere mittere episcopos non negatis, unum, aut duos, aut ut multum tres: et argumentaris naniter contra evidentissimam veritatem, quod ideo nobis non totus orbis communicet, quia vel adhuc multae sunt gentium barbararum quae in Christum nondum crediderunt, vel sub nomine Christi haeretendis, nec saltem ab scientibus quaeris, quam multae ipsarum barbararum gentium quas comsti iam nomini mancipata sint et quemadmodum in ceteras euangelium crescendo fructificare non cesset, donec in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
dumuos curamus ad fligimur nolite esse in¬
gracti talimedicina quamesti imitati & uos feli¬
cianum & praetextatum persequutionibus correx¬
istis atque utinam totum corrger&is & sicut illi
iduos ita illi & uos admatrem catholicam redi¬
r&is contrax quamfraater cresconitantae selatus
audacia utame comiemorueta & iam illa diuina
testimonia refellere conareris & obstrepere
dĩ uocibus hocenim posui milla epistula conrex
quam loqueris quod in scõ libro est desemine
abrec hae adillum patrem nr̃m dodicente inse¬
minetuo benedicentur omneszentes quod testa¬
mentum appellat apostolus dicens froctres secun¬
dum hominem dico tamen hominis confirmatũ
testamentum nemo irritum facit ain super¬
ordinat abrochaediciae sunt promissiones & se¬
mineeius non dicit & seminibus tãquam in multis
sed tam quam in uno & seminituo quod estxp̃s¬
huius seminis fecunditas tamcopiosa promissat

Expanded text:
dum uos curamus, adfligimur. nolite esse indum uos curamus, adfligimur. nolite esse ingrati tali medicinae quam estis imitati; et uos Felicianum et Praetextatum persecutionibus correxistis. atque utinam totum corrigeretis et sicut illi ad uos, ita illi et uos ad matrem catholicam rediretis! Contra quam. frater Cresconi, tanta es elatus audacia, ut a me commemorata etiam illa diuina testimonia refellere conareris et obstrepere dei uocibus. hoc enim posui in illa epistula contra quam loqueris, quod in sancto libro est de semine Abrahae, ad illum patrem nostrum deo dicente: in semine tuo benedicentur omnes gentes. quod testamentum appellat apostolus dicens: fratres, secundum hominem dico. tamen hominis confirmatum testamentum nemo inritum facit aut superordinat. Abrahae dictae sunt promissiones et semini eius. non dicit \'et seminibus\' tamquam in multis. sed tamquam in uno et semini tuo,\' quod esthuius seminis fecunditas tam copiosa promissa est,
Abbreviated transcription (Latin):
nata bibecalicem demanu domini corripientis
& adionentis si intellegis & adquiescis nnsericor¬
diaest istaemendatis nemcidas iniuditium punien¬
tis tibi dicitur superba & durx ceruice reconciliare
xp̃i anis usquequaque populis ate mique accusatis
saltem iantuis reconciliata damnatis quidrescindis
baptis maxp̃i millis uel exillis ecclesus quas apostoli
fundauerunt iambaptisma recepisti quod tui
damnati antequam tibi reconciliarentur dedert
quid depesecutione quampateris gloriaris inius¬
utiae sinumest iustior est parsmaximiam
Nam&ate passa est & patitur &cumaudite psal¬
mum diuinum nolite esse sicut equus & mulus
non habentes intellectum persequutores enim
uestros nos dicitis cumuos saluos fieri cupientes
urx quaesanari uolumus uulnera medicinalit̃
persequamur undeaclericis &circum cellionib
tamquam dentibus & calcibus uestris grauiter

Expanded text:
nata: bibe calicem de manu domini corripientis nata: bibe calicem de manu domini corripientis et admonentis. si intellegis et adquiescis, misericordia est ista emendantis, ne incidas in iudicium punientis. tibi dicitur: superba et dura ceruice, reconciliare christianis usque quaque populis a te inique accusatis, saltem iam tuis reconciliata damnatis. quid rescindis baptisma Christi in illis uel ex illis ecclesiis quas apostoli fundauerunt? iam baptisma recepisti, quod tui damnati, antequam tibi reconciliarentur, dederunt. quid de persecutione quam pateris gloriaris? si iustitiae signum est, iustior est pars Maximiani; nam et a te passa est et patitur tecum. audite psalmum diuinum: nolite esse sicut equus et mulus non habentes intellectum. persecutores enim uestros nos dicitis, cum uos saluos fieri cupientes uestra quae sanari uolumus uulnera medicinaliter persequamur, unde a clericis et circumcellionibus tamquam dentibus et calcibus uestris grauiter,
Abbreviated transcription (Latin):
uobis tandem aliquando maximianensium
causa in qua ipsi damnarent ipsidam natos
persequerentur ipsi persecutos in eodem
honore reciperent ipsibaptismum damna¬
torum acceptaremt in qui in nocentes ausis
accusarent in nocentes cogerentur absolue¬
re non quos innocentes esse crediderant
sed quos utdicunt dĩ praesentis arbitrio uere¬
dico plenarii concilus ui oredamnaueram
quis cuiquam dixit aliquando quõ iudicu
absoluenti potius quam mihi accusanti cre¬
dilisti reuses cumipsis quos accusaui & hoc
tam̃ orbixp̃iano dicitur quod siui homi¬
ni decer&ur nondico iniquissimum sed in¬
sanissimum uider&ur orem mirabiliter
indigna accusarunt afri afros crimine
traditionis accusatos transmarimi iudices¬
absoluerant & radnores facii sunt populi gentiũ
quia idicibus absoluentib potius quimaccusa¬
tornoribus criminamtibus crediderunt merno
tibiest parsdonati maximianensium causa propin¬

Expanded text:
uobis tandem aliquando Maximianensium uobis tandem aliquando Maximianensium causa, in qua ipsi damnarent, ipsi damnatos persequerentur, ipsi persecutos in eodem honore reciperent, ipsi baptismum damnatorum acceptarent, ut, qui innocentes ausi sunt accusare, nocentes cogerentur absoluere, non quos innocentes esse crediderant, sed quos. ut dicunt, dei praesidentis arbitrio ueridico plenarii concilii sui ore damnauerant. quis cuiquam dixit aliquando: \'quoniam indici absoluenti potius quam mihi accusanti credidisti, reus es cum ipsis quos accusaui\'? et hoc tamen orbi christiano dicitur, quod si uni homini diceretur, non dico iniquissimum, sed insanissimum uideretur. o rem mirabiliter indignam! accusarunt Afri Afros crimine traditionis, accusatos transmarini iudicesabsoluerunt, et traditores facti sunt populi gentium, quia iudicibus absoluentibus potius quam accusatoribus criminantibus crediderunt. Merito tibi est, pars Donati. Maximianensium causa propi
Abbreviated transcription (Latin):
uel in propinquis uel in remotis terris tam
lonze la taque diffusi catholici xp̃ian ad
quos fama decaciliano & collegiseius potuit
peruenire non debuisse accusatoribus uic¬
tis sedeccles iasticis iudicibus credere ubi
enim iudices omnes esse non possumus
melius his quiesse potuerint credimus quã
credendo litgatoribus uictis quorumesse
iudices nom potuimus deipsis iudicare iudic ib
audeamus proinde qũo illi quibus accusan¬
tib praesens absolutus est caecilianus s̃ solũ
eos aquibus ab solutus est uerum&iam om¬
nes xp̃ianos catholicos in quibus lib&gentib
constituios quiuel illam dissensionem a fron
penitus nescierunt uel mea iudicibus sicuteis
uisumest suo piriculo pronuntiantib quã
uictis accusa toribus credere maluerumt ceci¬
liam criminibus uel fictis uelcerte non proba¬
tis perfundere audacismma iprobitate conati
sunt & omnes negare ẽẽ xp̃ianos missaest

Expanded text:
uel in propinquis uel in remotis terris tam uel in propinquis uel in remotis terris tam longe lateque diffusi catholici christiani, ad quos fama de Caeciliano et collegis eius potuit peruenire, non debuisse accusatoribus uictis, sed ecclesiasticis iudicibus credere. ubi enim iudices omnes esse non possumus, melius his qui esse potuerint credimus quam credendo litigatoribus uictis, quorum esse iudices non potuimus, de ipsis iudicare iudicibus audeamus. Proinde quoniam illi, quibus accusantibus praesens , absolutus est Caecilianus, non solum eos a quibus absolutus est, uerum etiam omnes christianos catholicos in quibuslibet gentibus constitutos, qui uel illam dissensionem Afrorum penitus nescierunt uel in ea iudicibus, sicut eis uisum est. suo periculo pronuntiantibus quam uictis accusatoribus credere maluerunt, Caeciliani criminibus uel fictis uel certe non probatis perfundere audacissima inprobitate conati sunt et omnes negare esse christianos, missa est
Abbreviated transcription (Latin):
accusator quofit &iamiudicis calumniator
uerumiamen mmter omnia illauestra men¬
datia quibus trans marinis iudicibus calum¬
niamini saltem hocopunemus quod primi
maiores ur̃i adimperatorem causam istam
d&ulerunt primi apud imperatorem ceci¬
lianum &eius ordinatorem accus auerunt primi¬
apud imperotorem cecilianum. & eius socios
per sequutisunt unde nobis sicut uobis uid&en
grexuissimam concitatis in uidam quia uiti
patimini quod iuctores utique facer&is uelut
sidanihelem criminari uellent quia illo inno¬
cente libercto ipsi abeis leonibus consump¬
tisunt aquibus eum calumniam consami
cibus praesens iudicio trxnsmarino ab solu¬
tus est cȩcilianus quod lib& deipso apud quem
maiores uestri caecilianum accusauerunt
cuius postremo iudicium episcopali praela¬
tum iuditio delezerunt constantino impe¬
ratore tamquam corrupto grxetia siue sen¬
tiatis siue fingatis omnes tamen quitunc erat

Expanded text:
accusator quo fit etiam iudicis calumniator. accusator quo fit etiam iudicis calumniator. uerumtamen inter omnia illa uestra mendacia, quibus transmarinis iudicibus calumniamini, saltem hoc optinemus, quod primi maiores uestri ad imperatorem causam istam detulerunt, primi apud imperatorem Caecilianum et eius ordinatorem accusauerunt, primiapud imperatorem Caecilianum et eius socios persecuti sunt. unde nobis, sicut uobis uidetur, grauissimam concitatis inuidiam, quia uicti patimini quod uictores utique faceretis, uelut si Danihelem criminari uellent, qui illo innocente liberato ipsi ab eis leonibus consumpti sunt, a quibus eum per calumniam consumi cibus, a quibus praesens iudicio transmarino absolutus est Caecilianus, quodlibet de ipso, apud quem maiores uestri Caecilianum accusauerunt, cuius postremo iudicium episcopali praelatum iudicio delegerunt, Constantino imperatore tamquam corrupto gratia siue sentiatis siue fingatis, omnes tamen, qui tunc erant
Abbreviated transcription (Latin):
postaliorum dilationem postuestram persecu¬
tionem receptisunt aũt sicut fuerant honorati
Nulla penitentiae grixiuores humiliatione uel
expiatio uel degradati Nec ipsi necilli cumquib
recepiisunt quossecum separauerunt contra
tis ianiun de caliz inora mendatia hominibus
gnaris derebus longe pra&eritis mgeratis
quod uestri apud constantinum tunc impera¬
torem accusauerunt cacilianum publica mo¬
numenta proclamant dictamesse causam
& addebitum finemesse perduciam usquead
purgationem felicis apiugnensis ordiatores
ceciliam quem in concilio carthagnensi maloꝵ
omnium fomem dixerunt & apudeundem
constantinum sicut scribtissuis ipse indicat ad¬
siduis interpellationibus accusarunt procon¬
sularia tertamtur archiua resistitis recla¬
matis repignatis apertissime uernati dicitis
&iam transmarinos iudices a cȩciliano esse cor¬
ruptos ipsum imperatorem nescio quagratia
de prauatum eo quippe ÷ inpudentior uictus

Expanded text:
post aliorum dilationem, post uestram persecupost aliorum dilationem, post uestram persecutionem. recepti sunt autem sicut fuerant honorati, nulla paenitentiae grauioris humiliatione uel expiati uel degradati nec ipsi nec illi, cum quibus recepti sunt, quos secum separauerant contra tis iam unde caliginosa mendacia hominibus ignaris de rebus longe praeteritis ingeratis. quod uestri apud Conatantinum tunc imperatorem accusauerunt Caecilianum, publica monumenta proclamant. dictam esse causam et ad debitum finem esse perductam usque ad purgationem Felicis Aptugnensis ordinatoris Caeciliani, quem in concilio Carthaginiensi \'malorum omnium fontem\' dixerunt et apud eundem Constantinum, sicut scriptis suis ipse indicat, adsiduis interpellationibus accusarunt, proconsularia testantur archiua. resistitis reclamatis repugnatis apertissimae ueritati, dicitis etiam transmarinos iudices a Caeciliano esse corruptos, ipsum imperatorem nescio qua gratia deprauatum; eo quippe est inpudentior uictus
Abbreviated transcription (Latin):
dixisti quam maximia nensium persecutores
dicere iniustos quos uestros esse tandemgestis
proconiolaribus agnouisti non sane sinefruo¬
tu schis maticorum uestrorum persecuti estis
errorem namfelicinum & praetextatum codem
conflictu & molertus correxistis &optatum qui¬
dem dildonianum grecuora exitu comminante
munisitam & adsuritani sicutabeis quoque pre¬
sens audiui timuisse dicuntur & suos episcopos
coegisse ut ad primiam communionem reuer¬
terentur sed cum hoc optatus nullis gestis publi¬
cis exigerit utquid agam talibus aduersus uos
parrtos negare quid quid negare potuernis acta
exstant pro consularia & munici palia quibus
recnatis ostendimus quantaui meniorni. uirĩs
ut locis derentur gerebantur nonculpamus non
inuidemus nonfrustra laborastis non incassum
terruistis non maniter gnastis displicunt eis
adflicus animosnas sua fractisunt emendatis
correcti a creceptisunt post suam daminationẽ

Expanded text:
dixisti, quam Maximianensium persecutores dixisti, quam Maximianensium persecutores dicere iniustos, quos uestros esse tandem gestis proconsularibus agnouisti. non sane sine fructu schismaticorum uestrorum persecuti estis errorem; nam Felicianum et Praetextatum eodem conflictu et molestiis correxistis. et Optatum quidem Gildonianum grauiora exitia comminantem Mustitani et Adsuritani, sicut ab eis quoque praesens audiui, timuisse dicuntur et suos episcopos coegisse, ut ad Primiani communionem reuerterentur. sed cum hoc Optatus nullis gestis publicis exegerit, ut quid agam talibus aduersus uos, paratos negare quidquid negare potueritis? acta extant proconsularia et municipalia, quibus recitatis ostendimus, quanta ui memorati a uestris ut locis cederent urgebantur. non culpamus, non inuidemus: non frustra laborastis, non in cassum terruistis, non inaniter agitastis. displicuit eis adflictis animositas sua, fracti sunt, emendati sunt, correcti ac recepti sunt post suam damnationem,
Abbreviated transcription (Latin):
per secutionem tamen aquibus cumque passum
eum quemfeceris iniustum quõ clarares est ea
quȩ patimini uos iustos de monstrare non possimt
seda quibus &iammaximianenses persecutionem
passisunt proconsularia gesta testantur instructi
sunt aduocati adita iuditia & tamquam inhere¬
ticos excitata illi sibi iuitionem possidentibus
postulabant allezabant uestribagaiensi conci¬
lium & damnatos flagntabant sacris sedibus
pelli instabatur dicta causa est cum presente
saluio membresnano haer &icum ostendistis
uicistis expulistis persecutionem gitur illos
passos esse uos fecisse uideo iustos quaero uos
eẽ perhibebis eo concludo nonergo quieam
paritur consequenter iustus nec qui facni con¬
sequenter iniustus est turursus artes dialec¬
ticas¬
accusabis me tamenuerum dicere saltem tacitus
ad probabis & ligenstuami sententiam potius
corrigere quanullam iustam persecutionem esse

Expanded text:
persecutionem tamen a quibuscumque passum persecutionem tamen a quibuscumque passum eum, quem fateris iniustum, quoniam clara res est, ea quae patimini uos iustos demonstrare non possunt. sed a quibus etiam Maximianenses persecutionem passi sunt, proconsularia gesta testantur. instructi sunt aduocati, adita iudicia et tamquam in haereticos excitata, illi sibi tuitionem possidentibus postulabant, allegabant uestri Bagaiense concilium et damnatos flagitabant sacris sedibus pelli, instabatur, dicta causa est, cum eos praesente Saluio Membresitano haereticos ostendistis uicistis expulistis. persecutionem igitur illos - passos esse, uos fecisse uideo; iustos quaero, uos esse perhibebis; ego concludo: non ergo qui eam patitur consequenter iustus nec qui facit consequenter iniustus est. Tu rursus art-es dialecticasaccusabis: me tamen uerum dicere saltem tacitus adprobabis et eliges tuam sententiam potius corrigere, qua nullam iustam persecutionem esse
Abbreviated transcription (Latin):
omnes gentes seruiem illi & quod domina¬
bitur amari usque admare & aflumine
us que aderminos orbisterre nefario schis¬
mate discidistis ecceiam non dico siper se¬
cutione facere non lic& recit obtatus nead¬
huc dicus non pertinere aduestros quid quid
optatus eis gnoramibus fecit cumipsidicere
non perinitiant terras aba frica remotis
mali a friep̃i secerint gnorimus sed plane
dico sipersecutionem facere nonlic& uestri
miax iiia nensibus itaut non possitis negare
fecerunt siper secutionem qui patiuntur in no¬
centes sunt passisunt maximianenses num quid
& nunc dicturus est basilicam uel speluncam
maximiam populus nullo nostrorum auciore
destruxit quam quam sicuius communionis
turba illa fuerit inquiratur non auestris
credantur inmissi ipsi reperientur forsitan¬
a uestri aut certe uestris adiuuando permixti
sed quid ad nos respondis enim non fecimus non
nmissibus quinamilli fuerum ignormus

Expanded text:
omnes gentes seruient illi, et quod dominaomnes gentes seruient illi, et quod dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae, nefario schismate discidistis? Ecce iam non dico: \'si persecutionem facere non licet, fecit Optatus\', ne adhuc dicas non pertinere ad uestros quidquid Optatus eis ignorantibus fecit, cum ipsi dicere non permittant terras ab Africa remotissmali Afri episcopi fecerint ignoramus; sed plane dico, si persecutionem facere non licet, uestri Maximianensibus ita ut non possitis negare fecerunt. si persecutionem qui patiuntur innocentes sunt, passi sunt Maximianenses. numquid et nunc dicturus es: basilicam uel speluncam Ma.cimiani populus nullo nostrorum auctore destruxit? quamquam si cuius communionis turba illa fuerit inquiratur — non a uestris credantur inmissi —, ipsi repperientur forsitan uestri aut certe uestris adiuuando permixti. sed quid ad nos? respondes enim: non feci-mus, non inmisimus, quinam illi fuerunt ignoramus.
Abbreviated transcription (Latin):
rentur cumillo a uobis pronefarn schismatis
crimine condemnati quomodo non est bapuis¬
mus xp̃i uel quomodo destruendus est quidatꝰ
mec clesia queramos suos ut uerbis cipriani
utar peruniuersam terram copia uberiatis
extendit quidatur postremo millis ecclesiis¬
quas num quam in litteris a postolicis recitare
cessatis num quimullo concilio sicut felicianum
praetextatum que lam nastis sidaninatos in
integrum restiiuere placuit prores arcienda
partedonati quid uos offendit toto orbe difflsa
unitas xp̃i queuel daminare non potuit in au¬
ditos uel omnino necdamnaun. nec absoluit
incognitos uel inocentes credidit quos didi¬
en abso lutos sidiscisso a uobis maxmianen¬
ses periussa iuditium persequendo sedib
expulistis quiduos per imperirtores quicos¬
dem iudices mittum dignapati quaerimini
quiuos ab eius ecclesia de quoscribtum est
quod adorabunt eum omnes regesterre

Expanded text:
rentur, cum illo a nobis pro nefarii schismatis rentur, cum illo a nobis pro nefarii schismatis crimine condemnati, quomodo non est baptismus Christi uel quomodo destruendus est, qui datur in ecclesia, quae ramos suos, ut uerbis Cypriani utar, per uniuersam terram copia ubertatis extendit, qui datur postremo in illis ecclesiisquas numquam in litteris apostolicis recitare cessastis, numquam ullo concilio sicut Felicianum Praetextatumque damnastis? si damnatos in integrum restituere placuit pro resareienda parte Donati, quid uos offendit toto orbe diffusa unitas Christi, quae uel damnare non potuit inauditos uel omnino nec damnauit nec absoluit incognitos uel innocentes credidit quos didicit absolutos? si discissos a uobis Maximianenses per iussa iudicum persequendo sedibus expulistis, quid uos per imperatores, qui eosdem iudices mittunt, indigna pati querimini, qui uos ab eius ecclesia, de quo scriptum est, quod adorabunt eum omnes reges terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
nesimul cumzzanus erredicar&ur &trititicum
sinealiqua d&raditione colligendos &ipsa abun¬
tia carnatis expiandos esse credidistis nec
illud reprehendimus. quod eos cum huc famosos¬
chismatis sacrilegio tenerentur &iamperter¬
renas potestates persequutiestis fiebat enim¬
enim hoc quantum resipsa consequita indi¬
cauit corrigendistudio non nocendi ut illis
molestiis agnatisuum scelus cognare cogerentꝰ
&represis animositatis furiis emendare
sed quia ista non reprȩhendimus ideo ur̃is chis¬
matis crimen iureculpamus merno d& esta¬
mur omniratione conuincimus quouos.
a nobis immo aberbis terrarum catholica
commonione separatis talia nobis obiciendo
qualiauos in causa maximianensium fecisse
negare ut arbitror non potestis sienim bap¬
tismus xp̃iest & ideonullo modo destruendus
quidatus est perfelicianum & praetexiatum
cum separati auobis maximiamo coniunge¬

Expanded text:
ne simul cum zizaniis eradicaretur et triticum, ne simul cum zizaniis eradicaretur et triticum, sine aliqua degradatione colligendos et ipsa abundantia caritatis expiandos esse credidistis. nec illud reprehendimus, quod eos, eum adhuc famoso schismatis sacrilegio tenerentur, etiam per terrenas potestates persecuti estis. fiebat enim hoc, quantum res ipsa consecuta indicauit, corrigendi studio, non nocendi, ut illis molestiis agitati suum scelus cogitare cogerentur et repressis animositatis furiis emendare. sed quia ista non reprehendimus, ideo uestri schismatis crimen iure culpamus, merito detestamur, omni ratione conuincimus, quo uos a nobis. immo ab orbis terrarum catholica communione separatis, talia nobis obiciendo, qualia uos in causa Maximianensium fecisse negare, ut arbitror, non potestis. si enim baptismus Christi est et ideo nullo modo destruendus, qui datus est per Felici anum et Praetextatum, cum separati a uobis Maximiano coniunge