comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut fidele probetis dominicũ. illud totiens inculcatũ. tot exẽplis
cõmendatũ. de orationis ꝑseuerãtia cõsiliũ. Nã leg̾e et negligere.
uel añqͣm ceꝑis librũ de manib proicere. quẽ fructũ putas tibi po¬
terit parere : Si scripture ĩmoratus nõ fueris. ut assiduitate studii ei
fias familiaris. qͣndo putas se tibi reuelabit᷑ Qui habet inqͥt amorẽ
uerbi. dabit᷑ ei intellectus et habũdabit. qui uero nõ habet. et quod
habet ꝑ naturã. auferet᷑ ab eo ꝓpt̾ negligentiã. De oꝑe autẽ manuũ.
nõne et de ip̃o satis cõperistis. quia sicut denariꝰ operariis. sic cõsola¬
tio sepius seruat᷑ in fine oꝑis. De silẽtio qͥppe nota est ꝓmissio ꝓphetica
quia in silẽtio et spe. erit inqͥt fortitudo nr̃a. Si eñ colas iustitiã in
silentio. et sicut iheremias bonũ esse ait p̃stoleris cũ silẽtio salutare

Expanded text:
ut fidele probetis dominicum illud toties inculcatum, tot exemplis ut fidele probetis dominicum illud toties inculcatum, tot exemplis commendatum de orationis perseverantia consilium. Jam legere et negligere, vel, antequam ceperis librum, de manibus projicere, quem fructum, putas, tibi poterit parere? Si Scripturae immoratus non fueris, ut assiduitate studii ei fias familiaris, quando, putas, se tibi revelabit? Qui habet, inquit, amorem verbi, dabitur ei intellectus, et abundabit; qui vero non habet, et quod habet per naturam, auferetur ab 971 eo propter negligentiam. De opere autem manuum, nonne et de isto satis comperistis quia sicut denarius operariis, sic consolatio saepius servatur in fine operis? De silentio quippe nota est promissio prophetica, quia in silentio et spe erit, inquit, fortitudo vestra . Si enim colas justitiam in silentio, et, sicut Jeremias bonum esse ait, praestoleris cum silentio salutare
Abbreviated transcription (Latin):
entia morat̾. hac cõstãtia et fide. longanimit̾ patiẽs. et fidelitꝰ obedi¬
ens usq ad mortẽ. nec deserẽs locũ suũ. quocienscũq sp̃s potestatẽ
habẽtis ascẽderit suꝑ eũ. sciens quia curatio discipline. facit cessare
pectata maxima. Sane ad hanc sapientiã morandi in sapientia:
illud p̃cipue ꝑtinere arbitror. ut inqͥetudo uel quelibet leuis mole¬
stia. nõ facile quodcũq opus sapiẽcie nobis excutiat. uerbi gratia
sollẽpnẽ psalmodiã. orationẽ. lectionẽ diuinã. pensũ oꝑis diurni.
aut silẽtii disciplinã. Quia enĩ sapiẽtia in exitu canitur. gaudebũt
ait scũs labia mea cũ cãtauero tibi. dũ etiã ad litterã exitꝰ matu¬
tini. et uesꝑe delectabis. De oratione quoq certũ. et ipsi cotidie ca¬
pis experimentũ. quod melior est finis oratioĩs qͣm principium.

Expanded text:
entia moratur, ac constantia et fide longanimiter patiens et fideliter obedientia moratur, ac constantia et fide longanimiter patiens et fideliter obediens usque ad mortem, nec deserens locum suum, quotiescunque spiritus potestatem habentis ascenderit super eum, sciens quia curatio disciplinae faciet cessare maxima peccata . 5. Sane ad hanc sapientiam morandi in sapientia, illud praecipue pertinere arbitror, ut inquietudo vel quaelibet levis molestia non facile quodcunque opus sapientiae nobis excutiat, verbi gratia, solemnem psalmodiam, orationem, lectionem divinam, pensum operis diurni, aut silentii disciplinam Quia enim sapientia in exitu canitur: Gaudebunt, ait sanctus, labia mea, cum cantavero tibi , dum etiam ad litteram, exitus matutini et vespere delectabis . De oratione quoque certum et ipsi quotidie capitis experimentum, quod melior est finis orationis quam principium;
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinã sapiẽtie. et xp̃iane scolã philosophie noĩa dedistis.
si ꝑseuerãter in sapiẽtia moremini. ut cũ durior sermo ip̃iꝰ
uisus fuerit. durigia scilicet p̃cipiẽtis. aut duriꝰ corripiẽtis.
nõ sit in aliquo cor uestrũ malũ incredulitatis. discedendi a
deo uiuo. sed cõstant̾ dicatis cũ apło. Uerba uite et̾ͥne habes:
ad quẽ ibimꝰ : Fingis quidẽ laborẽ in p̃cepto. duriciã in sermo¬
ne. sed scimꝰ quia magna est multitudo dulcedinis tue dñe.
quã abscõdisti tĩmẽtib te. ꝑfities sperãtib in te. Ego autẽ
sẽper sperabo. etiã si occideris me. Inmo tũc ãmpliꝰ sꝑabo.
cũ flagellaueris. secueris. usseris. occideris. qͥtquid uiuebat ĩ me
ut nõ ego. sed xp̃us uiuat in me. Omnino nõ discedimꝰ a te. qͥa uiui¬
ficabis nos. etiã occidens. sanabis ꝑcuciẽs. Dere beatꝰ. qui cũ sapi¬

Expanded text:
disciplinam sapientiae, et christianae scholam philosophiae nomina dedistis, sed, disciplinam sapientiae, et christianae scholam philosophiae nomina dedistis, sed, si perseveranter in sapientia moremini; ut cum durior sermo ipsius visus fuerit, duriora scilicet praecipientis aut durius corripientis, non sit in aliquo vestrum cor malum incredulitatis discedendi a Deo vivo, sed constanter dicatis cum Apostolo: Verba vitae aeternae habes; ad quem ibimus? Fingis quidem laborem in praecepto , duritiam in sermone; sed scimus quia magna est multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te , perficies sperantibus in te. Ego autem semper sperabo, etiamsi occideris me. Imo tunc amplius sperabo, cum flagellaveris, secueris, usseris, occideris quidquid vivebat in me; ut non ego, sed Christus vivat in me. Omnino non discedimus a te, quia vivificabis nos etiam occidens, sanabis percutiens. Vere beatus qui cum sapi
Abbreviated transcription (Latin):
fontes aquaꝵ. ubi mollia et humilia. quib influeret. inuenit
corda fideliũ. Nã et isti qui tã cito offensi quadã spetie duricie
retro abierũt. si ꝑmãsissent cũ apłis. bibissent forsitan ⁊ ipsi
cũ eis de cõsequenti eos petra. bibissent flumina aque uiue.
de petra ꝑcussa in cruce fluẽtis largissime. ita ut hodieq bi¬
bat ppłs et iumẽta. ĩmo suxissẽt etiã mel de petra. oleũq de
saro durissimo. Prorsus tu beatꝰ es symon bariona. tibi iam
batur sermonis. qui int̾rogatis duodetĩ. an et ip̃i uellẽt abire.
cõstanter respõdisti. Dñe. uerba uite et̾ne habes. ad quẽ ibimꝰ ͤ
Plane beatus qui cũ sapĩa morari. et cũ domesticis eiꝰ. ad mẽsã
ipsius pane interĩ sacramẽti nutriri delegisti. donet de fide
profitiente ad intellectũ. pane uite et intellectꝰ te cibaret. et
aqua sapiẽtie salutaris potaret. Beati et uos frẽs mei. qui in

Expanded text:
fontes aquarum, ubi mollia et humilia, quibus influeret, invenit fontes aquarum, ubi mollia et humilia, quibus influeret, invenit corda fidelium. Nam et isti, qui tam cito offensi quadam specie duritiae retro abierunt, si permansissent cum Apostolis, bibissent forsitan et ipsi cum eis de consequenti eos Petra, bibissent flumina aquae vivae de petra percussa in cruce fluentis largissime, ita ut hodieque bibat populus et jumenta; imo suxissent etiam mel de petra, oleumque de saxo durissimo. 4. Prorsus tu beatus es, Simon Bar-Jona, tibi jam batuconstanter respondisti: Domine, verba vitae aeternae habes; ad quem ibimus? Plane beatus, qui cum sapientia morari, et cum domesticis ejus ad mensam ipsius pane interim Sacramenti nutriri delegisti; donec de fide proficientem ad intellectum pane vitae et intellectus te cibaret, et aqua sapientiae salutaris potaret. Beati et vos, fratres mei, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
diebat insipiẽtes. probabatq mẽtes. cũ ipsi u̾tutẽ sapiẽtie duri-¬
tiam lapidis int̾pretarẽt᷑. duraq omĩa. disciplinã. wltũ. sermo¬
nem causarẽtur. Durus est inquiũt hic sermo. Esto. Sermo
durus est. nũquid nõ uerus est: Lapis durus est. nũquid non
p̃tiosus est : Quare autẽ ueritas dura est tibi. nisi ꝓpt̾ duritiã
cordis tui : Si cor tibi pietate mollesceret. plus soliditas ueri¬
tatis. qͣm uanitas mendatii. uel oleũ adulationis placeret.
Durus aiũt hic sermo. quia quasi lapidis u̾tus erat illis. pro¬
batio sapiẽtie. ideoq nõ sunt demorati eã ꝓice̾. ⁊ retro abire.
Nec ob aliud p̃tiosũ et electũ adeo lapidẽ reprobauerũt. nisi qͥa
durũ putauerũt. Et erat qͥdem petra xp̃s. sed u̾tute. nõ duritia.
Erat petra. sed q̃ cõuerti posset. ĩmo et cõuersa est in stagna et

Expanded text:
diebat insipientes, probabatque mentes; cum ipsi virtutem sapientiae duridiebat insipientes, probabatque mentes; cum ipsi virtutem sapientiae duritiam lapidis interpretarentur, duraque omnia, disciplinam, vultum, sermonem causarentur. Durus est, inquiunt, hic sermo . Esto, sermo durus est; numquid non verus est? Lapis durus est; nunquid non pretiosus est? Quare autem veritas dura est tibi, nisi propter duritiam cordis tui? si cor tibi pietate mollesceret, plus tibi soliditas veritatis quam vanitas mendacii vel oleum adulationis placeret. Durus est, aiebant, hic sermo, quia quasi lapidis virtus erat illis probatio sapientiae; ideoque non sunt demorati eam projicere, et retro abire. Nec ob aliud pretiosum et electum a Deo lapidem reprobaverunt, nisi quia durum putaverunt. Et erat quidem petra Christus, sed virtute, non duritia. Erat petra, sed quae converti posset, imo et conversa est in stagna vel
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑfectũ relinquit. Quare. unde. uel quo auolet ip̃e uide¬
rit. uel qͣndo tot dispendia. que interĩ patit᷑ cõpensabit.
uel qua ratione pͥmã fidẽ. irritã factã excusabit. Ette enĩ
non putarẽ esse consilii ꝓs e incerta certa subire dispen¬
dia. et si ꝓfectꝰ qͦrumdã me iubeat interĩ a p̃cipitatione
cohibere sententiã. Enĩ uero multũ dissimisis est causa
eoꝵ. qui amore sapiẽtie inquieti fiũt. et eoꝵ de quib loqui ceperã.
qui leui et friuola ꝓmoti causa. a sapiẽtia resiliũt. Sicut enĩ per
pacientiã disciplinis sapiẽtie quis ĩmorat̾. ut discãt sapientiam:
sic qui facile ꝑdunt sustinentiã. nõ demorabũt᷑ ut scriptum est
proicere illã. Quid autẽ eos offendat. p̃misit scriptura cum ait.
Quasi lapidis u̾tus. probatio erit in illis. Offenderũt in lapidem
offensionis. et petrã scandali: cuiꝰ ꝓbata u̾tus. corripiebat et eru¬

Expanded text:
imperfectum relinquit. Quare, unde, vel quo avolet, ipse videimperfectum relinquit. Quare, unde, vel quo avolet, ipse viderit, vel quando tot dispendia, quae interim patitur, compensabit, vel qua ratione primam fidem irritam factam excusabit. Ego enim non putarem esse consilii, pro spe incerta, certa subire dispendia; etsi profectus quorumdam me jubeat interim a praecipitatione cohibere sententiam. 3. Enimvero multum dissimilis est causa eorum qui amore sapientiae inquieti fiunt, et eorum de quibus loqui coeperam, qui levi et frivola permoti causa a sapientia resiliunt. Sicut enim per patientiam disciplinis sapientiae quis immoratur, ut discat sapientiam; sic qui facile perdunt sustinentiam, non demorabuntur, ut scriptum est, projicere 970 illam. Quid autem eos offendat, praemisit Scriptura, cum ait: Quasi lapidis virtus, probatio erit in illis . Offenderunt in lapidem offensionis et petram scandali, cujus probata virtus corripiebat et eru
Abbreviated transcription (Latin):
poterit. nisi mora et stabilitate loci. Si autẽ raditatus nõ
fuerit. nec florere. nec fructũ qui maneat afferre poterit.
Et si florere uisus fuerit. alicuiꝰ spei initio. decet᷑ de illo. An¬
te messẽ totus effloruit. et in maturitate perfectio germi¬
nauit. Et scd̾m aliũ ꝓphetã si fecerit fructũ. alien comedẽt
in sapiẽtia moreris. ut radicari et fructificari possis mora
tẽporis : Int̾roga patrẽ tuũ bt̃m bñdc̃m. et ãnunciabit
tibi. qͥa claustrũ monasterii. et stabilitas in cõgregatione.
locus idoneus sit ad ferendũ omniũ fere fructus u̾tutũ.
quaꝵ longũ ibidem texit cathalogũ. Quid enĩ de insta¬
bili salomon ait: Sicut auis trãsmigrãs de nido suo. sic
uir qui relinquit locũ suũ. Inuenerat turtur nidũ ubi
poneret pullos suos. ceꝑat eũ calefac̾e. et ab eo calefieri
uenerãt usq ad partũ pulli. et ecte auolat. opusq ceptũ.

Expanded text:
poterit, nisi mora et stabilitate loci. Si autem radicatus non poterit, nisi mora et stabilitate loci. Si autem radicatus non fuerit, nec florere, nec fructum qui maneat, afferre poterit; et, si florere visus fuerit alicujus spei initio, dicetur de illo: Ante messem totus floruit, et immatura perfectio germinavit ; et secundum alium prophetam: Si fecerit fructum, alieni comedentin sapientia moreris, ut radicari et fructificare possis mora temporis? Interroga Patrem tuum Benedictum, et annuntiabit tibi quia claustrum monasterii, et stabilitas in congregatione, locus idoneus sit ad ferendum omnium fere fructus virtutum, quarum longum ibidem texit catalogum . Quid enim de instabili Salomon ait? Sicut avis transmigrans de nido suo, sic vir qui relinquit locum suum . Invenerat turtur nidum ubi poneret pullos suos, coeperat eum calefacere et ab eo calefieri, venerant usque ad partum pulli, et ecce avolat, opusque coeptum
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt. intellecta cõspexerũt. sapientiã in uenisse uisi sunt.
s̾ed quia nec ip̃i prudẽtia affluxerũt. et cũ cognouissent deũ.
non sicut deũ glorificauerũt. stulti et ip̃i facti sũt. et obscu¬
ratũ est insipiens cor eoꝵ. usq ad reprobũ sensũ. et ignomi¬
niam turpitudinũ. Alios itaq sicut istoꝵ exẽplo liquet. re¬
pellit a sapiẽtia. quã ĩuenerant suꝑbia cordis. alios sicut in
salomone patet. abstrahit illecebra carnis. Alii autẽ leuitate
et intonstantia mẽtis. leui ꝑ turbatione offensi. eã relinquũt.
qui scilicet ad tẽpus credunt. et in tẽpore tẽptationis recedũt.
Quare autẽ retedũt: Quia radices nõ habent. quib teneãt᷑.
Quomodo autẽ radicari poterũt. nisi morẽtur: Que unquã
plãta radicat᷑. nisi loco cui affixa fuerit ĩmoret᷑. Sic iustus
plantatꝰ in domo dñi. nec raditati nec fundari in caritate

Expanded text:
facta sunt, intellecta conspexerunt, sapientiam invenisse visi sunt; facta sunt, intellecta conspexerunt, sapientiam invenisse visi sunt; sed, quia nec ipsi prudentia affluxerunt, et, cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, stulti et ipsi facti sunt, et obscuratum est insipiens cor eorum usque ad reprobum sensum, et ignominiam turpitudinum . 2. Alios itaque, sicut istorum exemplo liquet, repellit a sapientia quam invenerant, superbia cordis; alios, sicut in Salomone patet, abstrahit illecebra carnis; alii autem levitate et inconstantia mentis, levi perturbatione offensi eam relinquunt, qui scilicet ad tempus credunt, et in tempore tentationis recedunt. Quare autem recedunt? Quia radices non habent, quibus teneantur? Quomodo autem radicari poterunt, nisi morentur? Quae unquam planta radicatur, nisi loco cui affixa fuerit immoretur? Sic justus plantatus in domo Domini, nec radicari nec fundari in charitate
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis cõmendat. Beatus inquit. qui in sapiẽtia morabit᷑.
Prorsus hec est beatitudo. hec sapientia. si moreris in sapiẽcia.
ut ꝑseuerãter eã teneas. non enim statim qui inuenerit. sed
qui tenuerit eã beatus. Dicit quidem scriptara. beatus qͥ
inuenit sapientiã. sed nõ ibi qͥeuit. immo addidit. et qui
affluit peudẽtia. ne iudelicet solũ inuenisse. statĩ pitaret᷑.
ad bt̃itudinẽ sufficere. nisi cũ inueneris. cũ ea et in ea demoreris. xliiii.¬
et cõtubernio atq cõuictu ip̃iꝰ delecteris. nec discedas a magisterio
eius. donet meditando iustitiã. togitando circũspectionẽ dei. afflu¬
ere prudẽtia possis. Nã et salomon sapientiã inuenit. sed quia
prudẽtia minus affluxit. nec satis prudẽter sibi cirtũspexit. dũ
ꝑdidit. sed usq ad ultimã idolatrie insipientiã ꝓruit. Sapiẽtes
quoq huiꝰ mũdi. qui ĩuilibilia dei. a creatura mũdi. ꝑ ea que

Expanded text:
tudinis commendat. Beatus, inquit, vir qui in sapientia morabitur. Prorsus haec est beatitudo, haec sapientia, si moreris in sapientia, ut perseveranter eam teneas: non enim statim qui invenerit, sed qui tenuerit eam, beatus. Dicit quidem Scriptura: Beatus qui invenit sapientiam. Sed non ibi quievit, imo addidit, et qui affluit sapientia ; ne videlicet solum invenisse statim putaretur ad beatitudinem sufficere, nisi, cum inveneris, cum ea et in ea demoreris, et contubernio atque convictu ipsius delecteris; nec discedas a magisterio ejus, donec meditando justitiam, cogitando circumspectionem Dei, affluere prudentia possit. Nam et Salomon sapientiam invenit; sed, quia prudentia minus affluxit, nec satis prudenter sibi circumspexit, dum apientiam perdidit, sed usque ad ultimam idololatriae insipientiam proruit . Sapientes quoque hujus mundi, qui invisibilia Dei, a creatura mundi per ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
celũ usq tendebat᷑. Cui uenerando habitu. uir desuꝑ clarus as¬
sistens. cuiꝰ esset uia. quã cernerẽt inqͥsiuit. Illi autem se nescire
professi sunt. Quib ipse ait. Hec est uia. qua dilectꝰ dño. celum
benedt̃s ascendit. Tunc itaq sc̃i uiri obitũ. sicut p̃sentes discipuli
uiderunt. ita absentes ex signo quod eis p̃dc̃m fuerat. agnouerũt.
Sepultꝰ est u̾o in oratorio. beati baptiste iohãnis. quod destructa
ara apollinis. ip̃e ꝯstruxit. Qui et in eo specu. in quo pͥus sublat᷑
habitauit. nũc usq si petẽtiũ fides exigat. miraculis choruscat.

Expanded text:
coelum usque tendebatur. Cui venerando habitu vir desuper clarus ascoelum usque tendebatur. Cui venerando habitu vir desuper clarus assistens, cujus esset via quam cernerent, inquisivit. Illi autem se nescire professi sunt. Quibus ipse ait: Haec est via qua dilectus Domino coelum Benedictus ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraculis coruscat.
Abbreviated transcription (Latin):
denunciauit diẽ. presentib indicẽs. ut audita ꝑ silentiũ tegerẽt.
absentib indicãs. quod uel quale eis signũ fieret. quãdo aĩa eiꝰ.
de corꝑe exiret. Ante sextũ u̾o sui exitꝰ diẽ. aperiri sibi sepulturã
iubet. Qui mox correptꝰ febrib. acri cepit ardore fatigari. Cũq
per dies singulos. lãguor ingrauesceret. sexto die.portari se in
oratoriũ. a discipulis fecit. ibiq exitũ suũ. dñici corꝑis. ⁊ sãguis.
ꝑceptione muniuit. atq int̾ discipuloꝵ manꝰ. in betillia mẽbra.
sustentãs. erectis in celũ manib scetit. ⁊ ultimũ sp̃m. int̾ u̾ba
or̃onis efflauit. Qua scilicet die. duob de eo fr̃ib. uni in cella cõ¬
morãti. alteri autẽ lõgius posito. reuelatio uniꝰ atq indissimilis
uisionis apparuit. ¶iderũt nãq. quia strata palliis. atq ĩnu¬
meris chorusca lãpadib uia. recto oriẽtis tramite. ab eiꝰ celła. in

Expanded text:
denuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecilsustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris corusca lampadibus via recto orientis tramite ab ejus cella in
Abbreviated transcription (Latin):
n uno autẽ ex eis moͣsteriis. q̃ circũquaq ꝯstruxerat. qͥdã moͣchus
erat. qͥ ad or̃onẽ stare nõ pot̾at. S mox ut se fr̃es. ad studiũ or̃onis
inclinassent. ip̃e egredrebat᷑ foras. ⁊ mẽte uaga. t̾rena aliqͣ et trãsico¬
ria agebat. Cũq ab abbate suo sepiꝰ fuiss ãmonitꝰ. ad uirũ dei deductus
est. Qui ip̃e quoq eiꝰ stulticiã. uehement̾ increpauit. ⁊ ad mosteriũ re¬
uersus. uix duob dieb uiri dei ãmonitionẽ tenuit. Nã die t̾tio ad

Expanded text:
eriis quae circumquaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui ipse quoque stultitiam ejus vehementer increpavit, et ad monasterium reversus, vix duobus diebus viri De
Abbreviated transcription (Latin):
nachũ. qͥ man̾e in or̃onẽ nõ pot̾at. qͥdã niger puerulꝰ foras ꝑ uestimẽti
tamulo. secreto dixit. Nũqͥd nõ aspicis. qͥs est qͥ istũ mõchũ foras trahit:
Qui respõdẽtes dixerũt.Non. Quib ait. Oremꝰ ut uos etiã uideatis.
quẽ iste mõchus seqͥt᷑. Cũq ꝑ biduũ ess oratũ. maurꝰ mõchus uidit:
põpeianꝰ autẽ eiusdẽ moͣsterii pater. uid̾e nõ potuit. Die uo alta. exple¬
ta or̃one. uir dei oratoriũ egressus. stantẽ foris mochũ repperit. quẽ
pro cecitate cordis sui. u̾ga ꝑcussit. Qui ex illo die. nil ꝑsuasioĩs ulteri
a nigro puerulo iã ꝑtulit. S ad or̃onis studiũ. ĩ mobilis ꝑmãsit. Sicq
antiquus hostis. dñari nõ ausus est. in eiꝰ cogitatione. at si ip̃e ꝑcussus

Expanded text:
nachum qui stare in oratione non poterat quidam niger puerulus per uestis famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque a
Abbreviated transcription (Latin):
medio iacebat. quẽ in edifitiũ leuare decreuerĩt. Cũq eũ duo ułtres
mouere non possẽt. plures adiũcti sũt. S iã ĩmobilis mãsit. ac si radici᷑¬
tus in t̾ra teneret᷑. ut palã daret᷑ intelligi. qd̾ suꝑ eũ. ip̃e ꝑse antiquus
hostis sederet.quẽ tãtoꝵ uiroꝵ manꝰ mou̾e nõ possẽt. Difficultate igit᷑
ftã. ad uirũ dei missũ est. ut ueniret. et orando hostẽ repelleret. ut lapi¬
dem leuare potuissẽt. Qui mor ut uenit.or̃onẽ fatiẽs bñdcõnẽ dedit.

Expanded text:
are decreverant. Cumque eum duo vel tres movere non possent, plures adjuncti sunt, sed ita immobilis mansit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, quod super eum ipse per se antiquus hostis sederet, quem tantorum virorum manus movere non possent. Difficultate igitur facta, ad virum Dei missum est ut veniret, et orando hostem repelleret ut lapidem levare possent. Qui mox venit, et orationem faciens benedictionem dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ix quo tẽpore iam contigit. ut idem funis. et coti¬
die tingeret᷑ aqua. et nullomodo rũperet᷑. Quia
enim cathenã uiri dei funis ille contigit. ipse quoq
ad tollerandã aquã. ferri in se fortitudinẽ traxit.
ffacta hec placẽt. quia mira ⁊ multũ qͥa recentia.

Expanded text:
 jam tempore contigit ut idem funis et quotidie tingeretur aqua, et nullo modo rumperetur. Quia enim catenam viri Dei funis ille contigit, ipse quoque ad tolerandam aquam, ferri in se fortitudinem traxit. PETR. Facta haec placent, quia mira; et multum, quia recentia.
Abbreviated transcription (French):
sines enfõcons moyne. son peire et sa meire plus amans. ke
ilh ne deuoit. Et ill alans a leur manãdie. quãt ilh fut eissus del
monasteir sens benichon. en ycel meisme iour. tãcost quãt ilh ꝑ uiẽt
a eas. si morut. Et quãt ill fut enseuelis. en lautre iour. fut ses corps.
troueis fours geteis. le queil ses parẽs orent cure. del redoneir al se¬
pulture. Maĩs en iour siwãt. ses parẽs le trouerẽt fours geteis. ⁊ niẽt
entereit ensi com ancois. Adunc corurẽt tantost.⁊ as pies del peire
benoit. en grant ploremẽt se getterent. ke illz dengnast a lui doneir:
la sine grace. As queis li home de dieu. de sa manz prope donat le
cõmunion del corps nr̃e sengneur disãt. Aleis. et chis corps nr̃e sen-¬
gneur. a grant reuerẽte. mecteis sonr son poitrine.et ensi le doneis
a sepulture. Quãt chu fut fait. adunc tient la terre son corps. et¬
le receut. et de la enauãt ne le ietat mie fours. Perpense tu piere.

Expanded text:
siens enfezons moines son pere et sa mere plus amanz ke il ne deuoit, et il alanz a lur manandie quant il fut eissuz del monstier senz benizon, en icel meisme ior manes cant il paruint a eaz, si morut. Et quant il fut enseueliz, en l'altre ior fut ses cors troueiz fors geteiz, lo queil lo pares ourent cure de doneir a sepulture ; mais el ior siuant lo pares trouerent fors getteit et nient entereit alsi com anzois. Dunkes corurent enhelement et az piez del pere Benoit od grant plorement lo getterent, ke il deniaist a lui doneir la sue grasce. Az queiz li hom deu de sa main enhelement donat la communion del cors del sanior disanz : Aleiz, et cest cors del sanior a grande reuerence metteiz sor sonpiz, et si lo doneiz a sepulture. Quant ce fut fait, dunkes tint la terre son cors receut, et mais nel gettat mie fors. Parpoises tu, Pieres,
Abbreviated transcription (Latin):
reterea ãtistes canusine eccł̃ie. ad eũdẽ dei famulũ uenire cõsu¬
euerat. quẽ uir dei pro uite sue merito ualde diligebat. Io itaq
dum cũ illo. de ingressu regis totile.⁊ romane urbis ꝑdicione collo¬
quiũ haberet. dixit. Per hũc regẽ ciuitas ista destruet᷑. ut iã ãplius
nd̃ inhabitet᷑. Cui uir dñi respõdit. Roma a gẽtib nõ ext̾mĩabitur.
sed tẽnestatib choruscis et turbinib. ac t̾re motu fatigata. marrescer
in hac urbe dissoluta menia. eu̾sas domos. destructas ecclas. turbine
cernimꝰ. eiusq edifitia. lõgo senio lassata. qͥa ruinis crebrescẽtibus
prost̾nãt᷑ uidemꝰ. quãuis hoc honoratꝰ eiꝰ discipłs. cuiꝰ mͥ relacione
cõpertũ est. nemiaqͣm ex ore illiꝰ audisse ꝑhibet. sed qͥa hoc dirit. dictũ
sibi a fr̃ib fuisse testat᷑.¬

Expanded text:
Dei famulum venire consueverat, quem vir Dei pro vitae suae merito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquium haberet, dixit: Per hunc regem civitas ista destruetur, ut jam amplius non inhabitetur. Cui vir Domini respondit: Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus coruscis, et turbinibus, ac terrae motu fatigata, in semetipin hac urbe dissoluta moenia, eversas domos, destructas ecclesias turbine cernimus, ejusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebrescentibus prosternantur, videmus. Quamvis hoc Honoratus ejus discipulus, cujus mihi relatione compertum est; nequaquam ex ore illius audisse se perhibet; sed quia hoc dixerit, dictum sibi a fratribus fuisse testat
Abbreviated transcription (Latin):
gͣgoriꝰ moraliũ libro xxiͦx. Eciendũ est inqͥd q sic uoluptas sb̾ ncͣtitate se
palliat. ut uix eã ꝑftus quisq disc̾nat. Nã dñ solui debitũ nccͣitas petit. uo.¬
luptas expleri desideriũ suppetit. et tanto gulã securiꝰ in p̃teps rapit. qͣnto
sub honesto noĩe nctͣitatis explende se ꝯtegit. Sepe aũt in ip̃a edendi uia
aũt est dep̃hend̾e tũ uoluptas eiꝰ nctͣitatẽ p̃ueĩt. s ualde est difficile disc̃¬
nere cũ in ip̃o esu nctͣio se octulta subũigit. Nã qr p̃euntẽ n᷑e appetitũ se¬
quit᷑. qͣsi a t̾go ueniẽs tardiꝰ uenit. eo enĩ tꝑe qͦ nctitati debitũ soluit᷑. qr
ꝑ esũ uoluptas nctͣitati miscet᷑. quid ncͣcitas petat. ⁊ qͥd sicut dc̃m est uo¬
luptas suppetat ignorat᷑. Sepe uo̾ hec disc̾nimꝰ. ⁊ qr utrãq sibi ꝯuĩctam
nouimꝰ in hoc ꝙ extͣ metas rapim᷑. libet ut sciendo fallam᷑. Et dũ sibi

Expanded text:
 necessitate se palliat, ut vix eam perfectus quisque discernat. Nam dum solvi debitum necessitas petit, voluptas expleri desiderium suppetit; et tanto gulam securius in praeceps rapit, quanto sub honesto nomine necessitatis explendae se contegit. Saepe autem in ipsa edendi via est autem deprehendere, cum voluptas ejus necessitatem praevenit, sed valde est difficile discernere cum in ipso esu necessario se occulta subjungit. Nam quia praeeuntem naturae appetitum sequiper esum voluptas necessitati miscetur, quid necessitas petat, et quid, sicut dictum est, voluptas suppetat, ignoratur. Saepe vero et discernimus; et quia utramque sibi conjunctam novimus, in hoc quod extra metas rapimur, libet ut sciendo fallamur; et dum sibi
Abbreviated transcription (French):
ntre ches chose li eueskes del englise canusine soloit uenir a cest
le roy totile. et de la ꝑdition del citeit de rome.Adunc dist ilh. per my
ceste roy serat destruit ceste citeit. par q̃ile iamais ne soit habiteie.
A cui li home de dieu respondit. Rome ne sierat pas destruit par les
gens. maĩs par tẽpieste et spoudre. et turhulhon. et de tronleur de¬
de terre laseie. detoumerat de lee meisme. Li q̃ile mysteire dephecie
ia sũt fait a nous plus cleir ke la lumier. ki en ceste citeit ueons bri¬
sies les mureas. abatues les maisons destruit les englises. par turbul¬
hon. ⁊ les edifices lasseies par longe uieshece. nous ueons ke ilh sũt ius
esternit. par souentins trebuchemẽt. Ia soithe ke eeste chose. honoreis¬
ses disciple. par cui racontemẽt ie lay porceue. la dist soy nient auoir

Expanded text:
tre cez choses li eueskes de la glise Camisinesoloit uenir a cest lo roi Totyle et de la perdition del borc de Romme, dunkes dist il : Parmei cest roi serat destruite ceste citeiz, par k'ele ia mais ne soit habiteie. A cui li hom del sanior respondit : Romme ne serat pas degasteie par les genz, mais par tempez et spoudreteremuet lasseie fleschirat en soi meisme. Li queil mystere de prophetie ia sont fait a nos plus cleir ke la lumiere, ki en cest borc ueons brisiez les mureaz, abatues les maisons, destruites les glises par turbeilhon, et sei edifice lasseit par longe uielhece, nos ueons ke il sont ius esterneit par souentins trebuchemenz. ses disciples par cui racontement ge l'ai parceue, la dist soi nient auoir
Abbreviated transcription (Latin):
lict̾aꝵ studiis. relicta domo. rebq patris. soli deo plac̾e desiderãs. sc̃e
conu̾satõis habitũ q̃siuit. Recessit igit᷑ scient̾ nesciꝰ. et sapient̾ in doc¬
tus. Huiꝰ nõ oĩa ego gesta didici. sed pauca q̃ narro. qͣtuor discipłis
eius referentib agnoui. cõstantino scilicet reuerẽtissĩo ualde uiro:
qui ei in mõsterii regimine successit. Ualentiniano qͦ qͥ ãnis multis
lateranẽsi mõst̾io p̃fuit. Simplitio. qͥ ꝯgregationẽ illiꝰ post eũ t̾tius rexit.
honorato etiã qͥ nũc adhuc celle eius. in qͣ pͥus qu̾satꝰ fuerat preest hic

Expanded text:
eo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fuerat, praeest. C
Abbreviated transcription (French):
la illz oreiuet auoet les freires. astoit uns tonias uieus
doile et couers. Et quãt li sains home perseueroit en ori¬
son. adunc comenchat la touerture. de cel meisme tonial
estre asourleuee. del croissanche del oile. La queil couertur
quãt fut cõmouee. et sourleuee.li oile ki creissoit tres¬
passant le boches de toneal. moilhieuet le pauemẽt de li we oi
finat son orison. et li oile cessat de corire en pauimẽt. Adunc
somonist ilh plus liement. le mal feable. et le inobedient freire.
ke ilh apresist a auoir foid et humiliteit. Et chis meisme frei-¬
re. salubremẽt corregiet. en out honte.Car li uenerable peire
demonstreiuet ꝑ miracles le uertus de tous poissãs dieu. cui
ill auoit monstreet par ãmonition. Et ia nastoit pas alcuns¬

Expanded text:
ns toneaz uuiz d'oile et couerz. Et quant li sainz hom parsteuet en orison, dunkes comenzat la couerture de cel meisme tonel estre sorleueie del croissant oile. La queile couerture cant fut commoue et sorleueie, li oiles ki creissoit trespassanz les boches del tonel moilhieuet lo pauiment del liu, u manes finat l'orison, et li oiles cessat curre el pauiment. Dunkes somonst il plus leement lo mal fiant et lo inobedient frere, ke il apresist auoir foid et humiliteit. Et cil meismes freres saluablementchoseiz out honte, car li honorables peres demostreuet par miracles la uertut del tot poissant sanior, cui il auoit mostre
Abbreviated transcription (French):
homes les choses. ki sunt del home. si li espirs non del hõme. ki est
en lui. Ensi et les choses ki sũt de dieu. nus ne le seit. fours ke li es¬
pirs de dieu ki est en lii. li queis par tant ke il demosterroit. soy sa¬
uoir les choses ki de dieu sũt si adionst apres. Mains nous nauõs
pas pris lespir de ceste monde. maĩs lespir ki est de dieu. De chu
dist ilhencor. Chu ke yoes ne ueit. ne orelhe noit. ne en cuer dhõme
ne montat les choses ke dieu apparelhat a cheas ki lament. Mains
meisme apostle. les choses ki sunt de dieu. furẽt descouertes ꝑmy
lespir de dieu. coment sour chu ke iay ꝓposeit. deuãt mist ilh disant.
O halteche des richeces del sapienche et de la scienche de dieu. Ke
nient cõprehensible sũt ses iugemẽt. et nient inuestigable ses uoies.
Mains encor a moy disans ches choses. naist une aultre questions.
Car dauid li ꝓphete parole a nr̃e sengneur disans. En mes leppes

Expanded text:
seit les choses ki sont del homme, se li espirs del homme non, ki est en lui ? Ensi et les choses, ki sont de deu, nuz ne seit, se li espirs de deu non. Li queiz par tant ke il demosteroit soi sauoir les choses ki de deu sont, si ioinst apres : Mais nos n'auons pas pris l'espir de cest mont, mais l'espir ki est de deu. De ce dist il lo pares: Ce ke oez ne vit, ne oreilhe n'oit, n'en cuer d'omme ne montat, queizdeus apparelhat a ceaz ki l'aiment. Mais meisme apostele les choses ki sont de deu furent descouertes parmi l'espir de deu, coment sor ce ke ge ai proposeit, deuant mist il disanz : O haltece des richeces de sapience et de la science de deu ! ke nient comprendable sont sei iugement, et nient entrechaniables ses uoies ! Mais de rechief a moi disant cez choses naist une altre questions. Quar Dauid li prophetes il parolet al sanior disanz : En mes leures
Abbreviated transcription (French):
englise aqͥnensis. astoit trauelhies de dyable. li queis de uene¬
rable homc constantio. le ueske de cele glise.fut enuoies ꝑ pluseurs
liewes des martres. ꝑ queils ilh poist estre saneis. Maĩs li sains mar¬
tres de dieu. ne li uolrent pas doneit le don de santeit ꝑ chu Re ilħ
demosteroient le grant grasce ki astoit en benois. Ensi fut ilhmi¬
neis a seruan de tous puissãs dieu benois. li queis espandit ses pa¬

Expanded text:
glise d'Aquine astoit traueilhiez del diable. Li queiz del honorable baron Constance lo ueske de cele glise fut tramis par pluisors lius des martres, par ke il poist estre saneiz. Mais li saint martre de deu ne li uolrent pas doneir le don de santeit, par ke il demosteroient, com grande grasce astoit en Benoit. Gieres fut il meneiz al seriant del tot poissant deu Benoit. Li queiz espandanz p
Abbreviated transcription (French):
ke illi ses secreis choses encor ꝑfaitemẽt ne trespassẽt mie. si ne tesmognẽt
ilh ses iugemẽs estre nient cõprehensibles. Mains portãt ke il aherdent
par pensees. et en aherdãt ou par les paroles de la saince escriture. ou ꝑ
choses conissent ilh. les anũcent defours. Ensi les iugemẽt des q̃ils dieu
dauid li ꝓphete. quãt ilh oit dit. en mes leppes. fours a nũcay tous tes iu¬
gemens. et adiostat. de ta boche. Ensi com ilh dist ouertemẽt. yces iuge¬
mens pouge et sauoir et fours anũcier: cui ie cognu toy auoir dit. Car
les choses ke tu ne parelas mie. sens doutanche. tu les as response a nr̃e
parleit de sa bouche. chil iugemẽt sũt fours anũciet. ꝑ humaines leppes
Car quãt illi sũt parleit de part dieu. adunc puelent ilh estre cognut
des homes. et repunses ne pulent pas estre conutes.

Expanded text:
trespercent mie, si tesmongent il ses iugemenz estre nient comprendables. Mais par tant ke li aherdent par pense, et en aherdant u par les paroles de la sainte escriture u par cDauid li prophetes quant il eut dit : En mes leures fors annunzai toz tes iugemenz, enhelement aiostat de ta boche. Alsi com il diet ouertement : Iceaz iugemenz pau ge et sauoir et fors nuncier, cui ge conu toi auoir dit. Car les choses cui tu ne paroles mie, senz dotance celes repuns tu a nostres parleit de sa boche, cil iugement sont fors annunciet par humaines leures ; car quant il sont parleit de par deu, dunkes puent il estre conut des hommes, et repunses ne puent pas estre conutes.
Abbreviated transcription (French):
home iadit.A queil sãneis comandat disant. Uas. et chi apres ne
mangneus nient del char. Et ne soistu si hardis imais ke apro¬
chier al saint ordne. En queil konkes iour. tu aueras p̃sumit a uio¬
leir le saint ordne. tantost en la droiture de lanemy seras tu do
neis. Et ensi soy enalat saneis li clert. et ensi com espauwoenteit
soult le coraige. de la nouelle poine. adunc ilh gardat les choses ke
lhome de dieu auoit comãdeit. Mains quãt apres pluseurs ans. tous les
prieurs de lui. furẽt aleit de ceste lumiere. et quãt ilh ueoit les iones
estre mis deseur lui. ens sainte ordnes. ilh mist en arier les paroles de¬
lhome dieu. ensi com de long tens oblies. et si aprochat al saint ordne.
de trauelhier. des atant ke ilh escutat fours larme de celui. Piere.¬

Expanded text:
ez choses ne maniue nient de char, et al saint ordene ia mais ne presumes aprochier. En queil konkes ior tu auras presumit a uioleir lo saint ordene, manes a la droiture del diable seras tu docom espowenteir solt lo corage la nouele poine, il gardat dunkes les choses cui li hom deu auoit comandeit. Mais quant apres pluisors ans tot li prious de celui furent aleit de ceste lumiere, et quant il ueoit ses menors estre mis dessoure soi es sainz ordenes, il mist en arier les paroles del homme deu, alsi com del long tens oblieiz, et si aprochat al saint ordene. de traueilhier des a tant ke il escoust fors l'anrme de celui.
Abbreviated transcription (Latin):
uadã qͦ die. cũ qͥdã eius puerulꝰ moͣchus. parẽtes suos ultra
quã diligẽs. acq ad eorum habitaculum tendẽs. sine bñdc̃one.
de monasterio exiss. eodẽ die. mox ut ad eos ueĩt. defũctꝰ est. Cũq
esset sepultꝰ. die altero ꝓiectũ foras. corpꝰ eius ĩuentũ est. Quod
rursus trad̾e sepulture curauerũt. sed sequẽti die. iterũ ꝓiectum
exteriꝰ. atq inhumatũ. sicut pͥus ĩuenerũt. Tũc concite ad bene¬
dicti pr̃ĩs uestigia currẽtes. cũ magno fletu petierũt. ut ei sũa gr̃am
largiri dignaret᷑. Quib uir dei manu sua ꝓtinꝰ cõmunionẽ ditici
corꝑis dedit dicẽs. Ite. atq hoc dñicũ corpus. suꝑ pectꝰ eius. cũ ma¬
gna reuerẽtia ponite. eũq sepulture tradite. Quod dũ ft̃m fuiss.
susceptũ corpus eiꝰ. t̾ra tenuit. nec ultra ꝓiecit. Perpendis petre.
terra ꝓiceret. qͥ bñdc̃i gr̃am non haberet
Petrus.

Expanded text:
uadam quoque die dum quidam ejus puerulus monachus parentes suos ultra quam deberet diligens, atque ad eorum habitaculum tendens, sine benedictione de monasterio exiisset, eodem die mox ut ad eos pervenit, defunctus est. Cumque esset sepultus, die altero projectum foras corpus ejus inventum est, quod rursus tradere sepulturae curaverunt. Sed sequenti die iterum projectum exterius atque inhumatum sicut prius invenerunt. Tunc concite ad Benedicti Patris vestigia currentes, cum magno fletu petierunt ut ei suam gratiam largiri dignaretur. Quibus vir Dei manu sua protinus communionem dominici corporis dedit dicens: Ite, atque hoc dominicum corpus super pectus ejus cum magna reverentia ponite, et sic sepulturae eum tradite. Quod dum factum fuisset, susceptum corpus ejus terra tenuit, nec ultra projecit. Perpendis, Petre,terra projecerit, qui Benedicti gratiam non haberet. Petr.
Abbreviated transcription (Latin):
petre. cõmunis eius locutio. a uirtutis erat pondere uatua. quia cuiꝰ
cor sese in alta suspenderat. nequa qͣm u̾ba. de ore illiꝰ. incassũ cadebãt.
Si quid uo̾ umqͣm. non iã decernendo. sed minando diceret. tantas
uires sermo illius habebat. ac si hoc nõ dubie. atq suspense. s iã per
sententiã ꝓtulisset.

Expanded text:
Petre, communis ejus locutio a virtutis erat pondere vacua: quia cujus cor sese in alta suspenderat, nequaquam verba de ore illius incassum cadebant. Si quid vero unquam non jam decernendo, sed minando diceret, tantas ires sermo illius habebat, ac si hoc non dubie atque suspense, sed jam per sententiam protulisset.
Abbreviated transcription (French):
en la tẽptation.se leur este mestier destre desous et seruir. afin kil
soient laseit. por seruiche et por trauas. Mains quãt est ia pasie¬
ble leage de la pẽsee. ⁊ li caleur de la tẽptation. sen seirat aleis.a
dont sont ilh fait garde des uaseaus. Car ilh deuinẽt maistre des
por tant ke tu les choise clouse as defermeit. del dit tesmonage.¬
ie te proie ke tu welhe por corire. les choise ke tu as cõmenchiet.

Expanded text:
en la temptation, si lur est mestiers desoz estre et seruir et ke il soient lasseit par seruises et par traualz. Mais quant ia paisieble lo eage de la pense li chalres de temptation s'en serat aleiz, dunkes sont il garde des uaisseaz, car il deuinent maistre des par tant ke tu les closes choses del dit tesmoin as defermeit, ge toi proi, ke tu doiues parcurre les choses cui tu as comencies
Abbreviated transcription (Latin):
taua hora noctis surgẽdũ est. ut modice ãpliꝰ de media nocte pausẽt. et
iam digesti surgãt. Quod u̾o restat post uigilias. a frib qͥ psalterii uel lc̃onũ
aliquid indigẽt meditationi inseruiat᷑. A pascha autẽ usq ad supͣdc̃as kł nouẽ¬
bris. sit tẽꝑet᷑ hora uigiliaꝵ agenda. ut ꝑuissĩo int̾uallo. quo fr̃es ad necessaria na¬
ture exeant. tustodito mox matutini qui ĩcipiẽte luce agẽdi sũt subsequant᷑. De¬

Expanded text:
nis octava hora noctis surgendum est; ut modice amplius de media nocte pausetur, et jam digesti surgant. Quod vero restat post vigilias a fratribus qui psalterii, vel lectionum aliquid indigent, meditationi inserviatur. A Pascha autem usque ad supembris, sic temperetur hora vigiliarum agenda, ut parvissimo intervallo, quo fratres ad necessaria naturae exeant, custodito, mox matutini qui incipiente luce agendi sunt, subsequantur.
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotũ. uel clericoꝵ. stabilire potest abbas. in maiori qͣm ingredit᷑ loco. si
eoꝵ talẽ ꝓspexerit uitã esse. Caueat autẽ abbas. ne aliqͣndo de alio noto mo-¬
nast̾io mõchũ. ad habitandũ suscipiat. sine ꝯsensu abbatis eius. aut lict̾is
cõmendatitiis. qr scͥptũ est. Quod tibi nõ uis fieri. alii ne feteris. Cõme¬

Expanded text:
sacerdotum vel clericorum, stabilire potest abbas in majore quam ingreditur loco, si sacerdotum vel clericorum, stabilire potest abbas in majore quam ingreditur loco, si ejus talem perspexerit vitam esse. Caveat autem abbas, ne aliquando de alio noto monasterio monachum ad habitandum suscipiat sine consensu abbatis ejus, aut litteris commendatitiis: quia scriptum est: Quod tibi non vis, alteri ne feceris.
Abbreviated transcription (Latin):
sua ꝑturbat moͣst̾iũ. sed sĩplicit̾ ꝯtẽtus est qͦd ĩueni̾t. suscipiat᷑ qͣnto
tp̃e cupit. Si qua sane rationabilit̾. et cũ huilitate caritatis rephẽdit
aut ostendit tractet albas prudent᷑. neforte prohot ip̃o eũ dñs dire¬
xerit. Si uo postea uolui̾t stabilitatẽ suã firmare. nõ renuat᷑ talis
uolũtas ⁊ maxĩe qr tp̃e hospitalitatis. potuit eiꝰ uita dinosci. Quo
non debet sotiari corpori moͣsterii. uerũ etiã dicat᷑ ei honeste ut
discedat. ne eius miseria. etiã alii uitient᷑. Quod si nõ fuit talis. qͥ m̾eat᷑
proici. nõ solũ si petierit suscipiat᷑ ꝯgregationi sociãdus. ueꝵ etiã suade¬
atur ei ut stet. ut eiꝰ exẽplo alii erudiãt᷑. et qr in oĩ loco uni dño seruit᷑. uiii
regi militat᷑. Quẽ si etiã talẽ ꝓspexerit esse abbas. liceat eũ in suꝑiori. ali
quãtulũ ꝯstitu̾e̾ loco. Nõ solũ autẽ moͣchũ. s etiã de supͣscͥptis gradibus

Expanded text:
sua perturbat monasterium, sed simpliciter contentus est quod invenerit, suscipiatur quanto tempore cupit. Si qua sane rationabiliter et cum humilitate charitatis reprehendit aut ostendit, tractet abbas prudenter; ne forte eum pro hoc ipso Dominus direxerit. Si vero postea voluerit stabilitatem suam firmare, non renuatur talis voluntas: et maxime, quia tempore hospitanon debet sociari corpori monasterii, verum etiam dicatur ei honeste ut discedat, ne ejus miseria etiam alii vitientur. Quod si non fuerit talis qui mereatur projici, non solum, si petierit, suscipiatur congregationi sociandus, verum etiam suadeatur, ut stet: ut ejus exemplo alii erudiantur, et quia in omni loco uni Domino servitur, uni regi militatur. Quem si etiam talem esse perspexerit abbquantulum constituere loco: non solum autem monachum, sed etiam de supra dictis gradibus
Abbreviated transcription (Latin):
icut est zelus amaritudinis malus qͥ seꝑat
a deo. ⁊ ducit ad infernũ. ita est zelus bonꝰ. qͥ seꝑat a uitiis. ⁊ ducit
ad deũ. ⁊ ad uitã et̾ͥnã. Hũc ergo zelũ. feruẽtissio amore exerteãt mo¬
nachi. id est ut honore se ĩuitẽ p̃ueniãt. infirmitates siue corpoꝵ. siue
moꝵ. patiẽtissĩe tollerẽt. obediẽtiã sibi certatim ĩpendãt. Nullus qͦd
sibi utile iudicat seqͣt᷑. sed qͦd magis aliis. Caritatẽ frat̾nitatis. casto im¬
pendãt amore. Deũ timeãt. abbatẽ suũ. sincera et hũili caritate diligant.
xp̃o oĩno nichil p̃ponãt. qͥ nos ꝑit̾. ad uitã et̾nã ꝑducat.

Expanded text:
icut est zelus amaritudinis malus, qui separat a Deo et ducit ad infernum, ita est zelus bonus, qui separat a vitio et ducit ad Deum et ad vitam aeternam. Hunc ergo zelum ferventissimo amore exerceant monachi. Id est, ut honore se invicem praeveniant, infirmitates suas, sive corporum, sive morum, patientissime tolerent: obedientiam sibi certatim impendant. Nullus quod sib utile judicaverit, sequatur, sed quod magis alio; charitatem fraternitatis casto impendant amore: Deum timeant: abbatem suum sincera et humili charitate diligant: Christo omnino nihil praeponant, qui ad vitam aeternam perducat.
Abbreviated transcription (Latin):
cum lumen: attonitis auribus audiamus. diuina cotidie uox clamãs. quid
nos ãmonet dicens. Hodie si uotẽ eius audieritis. nolite obdurare corda ur̃a.

Expanded text:
cum lumen, attonitis auribus audiamus divina quotidie clamans quid cum lumen, attonitis auribus audiamus divina quotidie clamans quid nos vox admoneat. Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdu
Abbreviated transcription (Latin):
usculta o fili precepta magi¬
stri. et inclina aur̃e cordis
tii. et ãmonitionẽ pii patris. li-
dientie laborem redeas. a quo per
in obedientie desidiam recesseras.
Ad te ergo nũc meus sermo dirigit᷑.
quisquis abrenũtians ꝓpriis uolun¬
tatibus. dño nr̃o ihu xp̃o. uero regi
militaturus obedientie pecipua
acq preclara arma assumis. in pri¬
mis. ut quicquid agendũ inchoas
bonũ. ab eo perfici instantissima
oratione deposcas. ut qui nos in fi¬
liorũ dignatꝰ est numero cõputare
non debeat aliquando de malis actibus nostris contristari. Ita enĩ ei omni tp̃e.
de bonis suis in nobis parendum est. ut non solũ ut iratus paterfamilias. suos
aliquando filios exheredet. sed nec ut metuendus dñs. irritatus malis nr̃is.
ut nequissimos seruos ꝑpetuã tradat ad penam. qui eum sequi noluerĩt ad
gloriam.Exurgamus ergo fr̃es tandem aliquando. extitãte nos scriptura.
ac dicente. hora est iam nos de sompno surg̾e̾. Et apertis oculis nr̃is. ad deifi¬

Expanded text:
usculta, o fili, praecepta magistri, et inclina aurem cordis tui, et admonitionem pii Patris libendientiae laborem redeas, a quo per inobedientiae desidiam recesseras. Ad te ergo nunc meus sermo dirigitur, quisquis abrenuntians propriis voluntatibus Domino Christo vero regi militaturus, obedientiae fortissima atque praeclara arma assumis. In primis, ut quidquid agendum inchoas bonum, ab eo perfici instantissima oratione deposcas: ut qui nos in filiorum numero dignatus est computare, non debeat aliquando de malis actibus nostris contristari. Ita enim ei omni tempore de bonis suis in nobis parendum est: ut non solum iratus pater suos non aliquando filios exhaeredet, sed nec ut metuendus Dominus irritatus malis nostris ut nequissimos servos perpetuam tradat ad poenam, qui eum sequi noluerunt ad gloriam. Exsurgamus ergo tandem aliquando excitante nos Scriptura, ac dicente: Hora est jam nos de somno surgere . Et apertis oculis nostris ad deifi
Abbreviated transcription (Latin):
naculi eius. audiuimus habitandi preceptũ. sed et si cõpleamꝰ habitatoris offi¬
gemꝰ dnm. ut gr̃e sue iubeat nobis adiutoriũ ministrare. Et si fugiẽtes gehẽne pe¬
per hãc lutis uã uacat ĩplere. currendũ et agendũ est modo. qͦd in ꝑpetuũ nobis ex¬
rediat. sonstirneda est ergo a nobis diuisi Scola seruitii. in qua cõstitutõe nichil a

Expanded text:
naculi ejus, audivimus habitandi praeceptum; sed, si compleamus habitatoris offinaculi ejus, audivimus habitandi praeceptum; sed, si compleamus habitatoris offigemus Dominum, ut gratiae suae jubeat nobis adjutorium ministrare. Et si fugientes gehennae poeper hanc lucis vitam vacat implere, currendum et agendum est modo, quod in perpetuo nobis expediat. Constituenda est ergo a nobis Dominici schola servitii, ut ab ipsius nunqua