comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł filios resurrectionis exornat. ex qui¬
br omibr diuersus ac uarius unius
mundi complebitur status. uerũ bec¬
si plemius discutere libet. oportebit at¬
tentius & diligentius cũ omĩ metu d̾i
& reuerentia ꝑscrutari scripturas di¬
uinas. siquis forte in his de talib ar¬
te his qui digni sunt poterit inueniri.
cũ plura testimonia de hac ip̃a spẽ fu
Otrum ante bunc mundũ qui nẽ
est mundus alius fuerit & si fuit utrũ
talis fuerit qualis iste qui nunc est.
an paulo differentior ua inferior. aut
omĩno non fuerit mundus s tale ali¬
quid fuerit qualẽ intelligimꝰ illũ post
omĩa finẽ futurũ cum tradetur regnũ
do & patri. qui nichilominus alterius
mundi fuerit finis. illius scilicet post
quẽ hic mundus cepit. lapsus aũ uariꝰ
intenlectualiũ naturarũ prouocauerit
dm̃ ad istam uariã diuersã q mundi
conditionẽ. S & illud sumlit̾ requirẽ¬
dum puto utrũ post bunc mundũ

Expanded text:
vel filios resurrectionis exornat ex quivel filios resurrectionis exornat ex quibus omnibus diversus ac varius unius mundi complebitur status. Verum si plenius hæc discutere libet, oportebit attentius et diligentius cum omni metu Dei et reverentia perscrutari Scripturas divinas, si quid forte in his de talibus arte his qui digni sunt poterit inveniri, cum plura testimonia de hac ipsa specie ftrum ante hunc mundum qui nunc est, mundus alius fuerit; et si fuit, utrum talis fuerit qualis iste qui nunc est, an paulo differentior, vel inferior; aut omnino non fuerit mundus, sed tale aliquid fuerit qualem illum intelligimus post omnium finem futurum, cum tradetur regnum Deo et Patri: qui nihilominus alterius mundi fuerit finis, illius scilicet post quem hic mundus cœpit; lapsus autem varius intellectualium naturarum provocaverit Deum ad istam variam diversamque conditionem mundi. Sed et illud similiter requirendum puto, utrum post hunc mundum
Abbreviated transcription (Latin):
tura corporea ex mehilo ꝑ interual¬
la temꝑorũ procreata. sicut cũ ñ eet
effecta est. ita & eẽ desineret cũ usus
eius ministerii p̃tĩsset. Si uͦ impos¬
sibile ẽ ħ ullo modo affirmari. idest
qd̾ uiuere preter corpus possit ulla
rationis coartat intelligi principali¬
t̃ quidẽ creatas ẽẽ rationabiles na¬
turas. materialẽ uͦ substantiã opi¬
mone quidẽ & intellectu solo separa¬
ri ab eis. & pro ipĩs ut post ipãs ef¬
fectã uideri. s numqm sine ipã eas
uł uixisse ł uiuere. Solius nãq t̾¬
nitatis incorporea uita existere. recte
putabitur. Ut ergo suꝑuis diximus
materialis ista substantia huiꝰ mun¬
di habet naturã q̃ ex omĩb ad omĩa
transformet᷑. & cum ad inferiores qͦs¬
q trabitur. in crassiorẽ corꝑis statũ
solidiorẽꝙ. format᷑. ita ut insibiles
in fulgore celestiũ corporũ micat. & sp̃i¬
talis corporis indumentis ł angłos dĩ

Expanded text:
tura corporea ex nihilo per intervaltura corporea ex nihilo per intervalla temporum procreata, sicut cum non esset effecta est, ita et esse desineret cum usus ejus ministerii præterisset. II. Si vero impossibile est hoc ullo modo affirmari, id est quod vivere præter corpus possit ulla uentiæ ac rationis coarctat intelligi principaliter quidem creatas esse rationabiles naturas; materialem vero substantiam opinione quidem et intellectu solum separari ab eis, et pro ipsis vel post ipsas effectam videri, sed nunquam sine ipsa eas vel vixisse vel vivere: solius namque Trinitatis incorporea vita existere recte putabitur. Ut ergo superius diximus, materialis ista substantia hujus mundi habens naturam quæ ex omnibus ad omnia transformatur, cum ad inferiores quosque trahitur, in crassiorem corporis statum solidioremque formatur, ita ut visibiles istinguat, in fulgore cœlestium corporum micat, et spiritualis corporis indumentis vel Angelos Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
Ioc in loco querere solent quidã
utrũ sicut unigenitũ filiũ ge¬
in his anterius posteruis qr intelligi
potest. ita eciã int̾ rationabiles natu¬
ras ce materiã corporalẽ. similis q̃dã
societas uł propinquitas possit in¬
telligi. & ut pleniuis hoc atq inten¬
tius inuestigent. illuc solent initi¬
ũ disputationis inflectere. ut inqui¬
rant si hec iꝑ̃a natura corporea q̃ spã¬
aliũ & rationabiliũ m̃tiũ uitas fert.
& continet motus. pari cũ ipĩs et̃nita¬
de ꝑ̾duret. an uͦ absoluta interibit
& ꝑibit. Qd̃ ut possit scrupulosius
deprehendi. querendũ primo uidet᷑
si possibile est. penitus incorporeas
remanere rationabiles creaturas. cũ
ad suminũ scĩtatis ac b̃ttudinis
uenerint. qd̾ mͥ quidẽ difficillimũ
& pene impossibile uidet᷑. an necesse
est eas semꝑ coniunctas ẽẽ corporib.
Si ergo posset quis ostendere rationẽ.
qua possibile eẽt omĩmodis eaᷤ carere
corꝑib. consequens uidebat᷑ qd na¬

Expanded text:
oc in loco quærere solent quidam, utrum sicut ingenitum Filium gein his anterius posteriusve intelligi potest; ita etiam inter rationabiles naturas et materiam corporalem, similis quædam societas vel propinquitas possit intelligi. Quam rem ut plenius atque intentius investigent, illuc solent initium disputationis inflectere, ut inquirant si hæc ipsa natura corporea quæ spiritualium et rationabilium mentium vitas fert et continet motus, pari cum ipsis æternitate perduret, an vero absoluta interibit et peribit. Quod ut possit scrupulosius deprehendi, quæ rendum primo videtur, si possibile est penitus incorporeas remanere rationabiles naturas, cum ad summum sanctitatis ac beatitudinis venerint, quod mihi quidem difficillimum et pene impossibile videtur; an necesse est eas semper conjunctas esse corporibus 5. Si ergo posset quis ostendere rationem qua possibile esset eas omnimode carere corporibus, consequens videbitur quod na
Abbreviated transcription (Latin):
quis qmͣ accedere potest. neq ex illis
quisqmͣ qui ibi sunt transire ad nos.
quos & ipõs mundos appellauit eñ
ait. occeanus intransmeabilis ẽ ho¬
minib. & bii qui trans ipm̃ sunt m̃di
his eisdem dñatoris dei dispositionib
gubernant᷑. Dicit᷑ mudꝰ etiã ista uni¬
uersitas q̃ ex celo & terra est. sic̃ pau

Expanded text:
quisquam accedere potest, neque ex illis quisquam accedere potest, neque ex illis qui ibi sunt quisquam transire ad nos: quos et ipsos mundos appellavit, cum ait: «Oceanus in» transmeabilis est hominibus, et hi qui trans ipsum sunt» mundi, qui his eisdem dominatoris Dei dispositionibus» gubernantur.» Dicitur etiam mundus ista universitas quæ ex cœlo et terra continetu
Abbreviated transcription (Latin):
de mundi ratione dissertis. ñ uidet᷑
incongruum etiã ip̃ius mundi appel¬
latio quid sibi uelit inquirere q̃
appellatio in scripturis scĩs diuer¬
sa significans frequent̾ ostendit᷑.
Qd̃ latine mundũ dicimꝰ grece kõnõc
s ⁊ ornam̃tũ significat. Deniq in
ysaia ubi ad pͥncipes filias syon in¬
crepationis sermo dirigit᷑ & dicit ꝓ
ornam̾ito capitis aureo. caliutiũ habe¬
bis propt̃ oꝑa tua: ornam̃tũ ibi eo nomi¬
ne quo mundũ appellauit. idẽ Roc ⁊ con
dicit᷑ eciã in indum̃to pontificis mundi
ratio contineri sicut in sapiã salomo¬
nis inuenimis cũ dicit quia in uesti¬
m̃to poderis erat uniuersus mundus.
Mundus dr̃ etiã nr̃ cũ babitatorib su
is cebis iste terrarũ sicut cũ scriptura
dicit. quia omĩs mundus in maligno
positus est. Meminit sane clemens a¬
plorũ discipulus etiã eorũ quos añti¬
nodãc. greci nominarunt. acq alias
parces orbis terre adquas neq nroꝵ

Expanded text:
de mundi ratione dissertis, non incongruum etiam videtur ipsius mundi appellatio quid sibi velit inquirere: quæ appellatio in Scripturis sanctis diversa significans frequenter ostenditur. Quod enim latine mundum dicimus, græce κόσμος sed et ornamentum significat. Denique in Esaia ubi ad principes filias Sion increpationis sermo dirigitur et dicit: «Pro ornamento capitis aurei calvitium habebis propter opera tua,» ornamentum ibi eo nomine quo mundum, appellavit, id est κόσμον. Dicitur etiam in indumento pontificis mundi ratio contineri, sicut in Sapientia Salomonis invenimus, cum dicit quia «in vestimento poderis erat universus mundus.» Mundus diis orbis terrarum iste, sicut cum Scriptura dicit: Omnis mundus in maligno positus est. Meminit sane Clemens Apostolorum discipulus etiam eorum quos ἀντίχθονας Græci nominarunt, atque alias partes orbis terræ ad quas neque nostrorum
Abbreviated transcription (Latin):
ipo paulo didicimꝰ dicente ut osten¬
deret in scłis suꝑuenientib saꝑha¬
bundantes diuitias grẽ sue in bomi¬
tate suꝑ nos. Non dixit in seculo suꝑ¬
ueniente neq in duobr seculis suꝑ¬
uenientib unde arbitror multa se¬
cula indicio sermonis huius declara¬
ri. Si uͦ aliquid est seculis mauis.
ita ut in creaturis quedã secula in¬
telligantur. in alus uͦ q̃ excedunt &
suꝑgrediunt᷑. uisibiles creaturas qd̾
erit forte in restitutione omiũ cũ ad
ꝑfectum finẽ uniuersa conueniunt
id fortasse plus aliquid ẽẽ qmͣ secu¬
lũ intelligendũ est. in quo erit omi¬
um consummatio. Mouet me aũ
in hoc scripture scẽ auctoritas q̃ di¬
cit. in seculũ & adhuc. Ad huc enĩ qd̾
dicit plus aliquid sine dubio qmͣ
seculum uult intelligi. Et uide ne
illud qd̃ dicit saluator. quia uolo
ubi ego sũ ⁊ isti ibi sint mecũ. & sic̃
ego ⁊ tu unũ sumꝰ. ut & isti in nobis

Expanded text:
ipso Paulo didicimus dicente: «Ut ostenderet in sæculis supervenientibus superabundantes divitias gratiæ suæ in bonitate super nos.» Non dixit, in sæculo superveniente; neque, in duobus sæculis supervenientibus: unde arbitror multa sæcula indicio sermonis illius declarari. Si vero aliquid est sæculis majus, ita et in creaturis quædam sæcula intelligantur, in aliis vero quæ excedunt et supergrediuntur visibiles creaturas quod erit forte in restitutione omnium, cum ad perfectum finem universa pervenient, id fortasse plus aliquid esse quam sæculum intelligendum est, in quo erit omnium consummatio. Movet me autem in hoc Scripturæ sanctæ auctoritas quæ dicit: In sæculum, et adhuc. Et adhuc enim quod dicit, plus aliquid sine dubio quam sæculum vult intelligi; et vide ne illud quod dicit Salvator, quia «volo ut ubi ego sum et isti sint mecum; et >sicut ego et tu unum sumus, et i
Abbreviated transcription (Latin):
bile dicimus. Mira ergo ratione sc̃s
ens materie corporalis. cuiꝰ materie
anima usũ semꝑ habet in qualibet
qualitate posite. nẽ quidẽ earnali.
postmodũ uͦ subtiliori & puriori.
q̃ sꝑãlis appellat᷑. ait necesse est cor¬
ruptibile hoc in duere incorruptionẽ.
scdo uͦ ad specialem corporis res pie¬
ens causam ait. Necesse est mortale
hoc iisduere immortalitate. Incorrup¬
tio aũ & immortalitas quid aliud
erit nisi sapientia & uerbũ & iusti¬
cia dei. q̃ formant animã & induunt.¬
⁊ exornant: Et ita fit ut dicat᷑ quia
corruptibile incorruptionẽ induet.
& mortale induet immortalitatẽ.
Nunc enĩ etiã si ualde proficiamus.
dũ qm̃ ex parte cognosc̃imus & ex par¬
te prophamus. & ꝑ speculũ in enig¬
mate uidemus eã ipã q̃ uidem intes¬
ligere ñdũ corrruptũ hoc induit ĩ¬
corruptionẽ. neq mortale ab ĩmorta¬
litate circumdat᷑. Et qm̃ sine dubio
in longus protrahitur. nr̃a hec in

Expanded text:
bile dicimus. Mira ergo ratione sanctbile dicimus. Mira ergo ratione sanctens materiæ corporalis, cujus materiæ anima usum semper habet in qualibet qualitate positæ, nunc quidem carnali postmodum vero subtiliori et puriori, quæ spiritualis appellatur, ait: «Necesse est corruptibile hoc induere incorruptionem.» Secundo vero ad specialem corporis respiciens causam ait: «Necesse est mortale hoc induere immortalitatem.» Incorruptio autem et immortalitas quid aliud erit nisi sapientia, et verbum, et justitia Dei, quæ formant animam, et induunt, et exornant? Et ita fit ut dicatur, quia corruptibile incorruptionem induet, et mortale immortalitatem. Nunc enim etiamsi vallum ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus, et per speculum in ænigmate videmus ea ipsa quæ videmur intelligere, nondum corruptum hoc induit incorruptionem, neque mortale ab immortalitate circumdatur: et quoniam sine dubio in longius protrahitur nostra hæc in
Abbreviated transcription (Latin):
indumentũ est anime: ita intelligibili
quadam ratione etiã anima indum̃tũ¬
eẽ dicitur corporis. Ornam̃tũ enĩ eus
est. celans ꝙ contegens eius mortalẽ
naturã. Tale est ergo qd̃ dr᷑. necesse est
corruptibile hoc induere incorruptio¬
nẽ. ac si diceret necesse est naturã hanc
in se incorruptionẽ ꝓ eo uidelicet qd̾
usduta est xꝑ̃m. qui est saꝑientia &
uerbũ dei. Cũ aũ ite participauerit¬
corpus hoc qd̃ aliquando gloriosius
habebimus dẽ ad id qd̾ immortale ẽ
accedit. ut etiã incorruptibile fiat.
Siquid namq mortale est. hoc conti¬
nuo & corruptibile est. nͨ tñ si quid
corruptibile est. hoc etiã mortale ꝑo
dost dici. Deniq lapidem uł lignũ
corruptibile quidẽ dicimus. ñ tñ etiã
mortale consequent̃ dicemus. Corpus
uͦ qm̃ uite participat. ex eo qd̃ seꝑara¬
ri ab eo uitã potest ⁊ separatur. conse¬
quent̾ mortale nominamꝰ. & sodm
aliũ quoq intellectũ etiã corrupti¬

Expanded text:
indumentum est animæ, ita intelligibili quadam ratione etiam anima indumentum dicitur esse corporis. Ornamentum enim ejus est velans et contegens ejus mortalem naturam. Tale est ergo quod dicitur: «Necesse est corruptibile hoc induere incorruptionem: ut si diceret: Naturam hanc in se incorruptionem, pro eo videlicet quod induta est Christum qui est sapientia et Verbum Dei. Cum autem vitæ participacorpus hoc quod aliquando gloriosius habebimus, tunc ad id quod immortale est accedet ut etiam incorruptibile fiat. Si quid namque mortale est, hoc continuo et corruptibile est: non tamen si quid corruptibile est, hoc etiam mortale dici potest. Denique lapidem vel lignum corruptibile quidem dicimus: non tamen etiam mortale consequenter dicemus. Corpus vero quoniam vitæ participat, ex eo quod separari ab eo vita potest et separatur, consequenter mortale nominamus, et secundum alium quoque intellectum etiam corrupti
Abbreviated transcription (Latin):
uere celũ ꝙ princiꝑalit̃ appellatur
In quo celo uł terra finis om̃iũ atꝙ:
ꝑfectio tita ac fidissima possit stacio¬
ne consistere. quo scilicet ut hii qui
post correptionẽ castigationũ quas
ꝓ delictis ꝑtulerart. purgationis ob¬
tentu expietis omĩb atqr depensis
terre illius habitaculũ mereantur.
hi uͦ qui uerbo d̾i obedientes fuerunt.
ac sapientie eius iam hinc capaces
se obtemperantes prebuerunt. celi illiꝰ
ꝙ ita dignius compleatur illud qd̃
dictũ est. Beati mansuetr: qm̃ ip̃i ue¬
reditate possidebunt terrã. Ad hanc
in alto est exaltari. hoc ergo modo uidet᷑ qͣsi
iter qd̃dam scõrũ profectib aperiri ab
illa terra ad illos celos. ut ñ tam ꝑma¬
nere in illa terra qmͣ habitare uide¬
antur. transituri scilicet cũ in id qͦq
pro fecerint ad hereditatẽ regni celoꝵ.¬

Expanded text:
vere cœlum et principaliter appellatur, vere cœlum et principaliter appellatur, in quo cœlo vel terra finis omnium atque perfectio tuta ac fidissima possit statione consistere, quo scilicet illi post correptionem castigationemque quas pro delictis pertulerant purgationis obtentu, expletis omnibus atque depensis, terræ illius habitaculum mereantur; hi vero qui Verbo Dei obedientes fuerunt ac sapientiæ ejus jam hinc capaces se obtemperantes præbuerunt, cœli illius et ita dignius compleatur illud quod dictum est: «Beati mansueti, quia ipsi» hæreditate possidebunt terram; et: in alto est, exaltari. Hoc ergo modo videtur quasi iter quoddam sanctorum profectibus aperiri ab illa terra ad illos cœlos, ut non tam permanere in illa terra quam habitare videantur, transituri scilicet, cum in id quoque profecerint, ad hæreditatem regni cœlo
Abbreviated transcription (Latin):
hñt ut uideri possint. ñdũ tñ uideri
ab bis quib promittunt᷑ expouit.
His igit᷑ tribr oꝑimonib de fine om̃i¬
ũ ⁊ de sumina b̃itudine prout sen¬
tire potumꝰ adumbratis unus qͥsq
legentiũ apud semctipiñ diligentus
& scrupulosius uidioee si pocest a¬
liqua harũ probari uł eligi. Dictũ
erit omĩa in omĩb d̾s. ł eum nichilomi¬
Tunc quoq: ipã substantia corporalis op¬
tinis ac purissimis spãlib sociata ꝑ
assum̃tiũ ⁊ qualitate ⁊ meritis in ethe¬
aut certe qd̃ corũ q̃ uident᷑. habitu
pretereunte. omĩ corruptibilitate dis¬
cussa acq ꝑurgata. omĩ q hoc m̃di
statu in qͦ planetarũ dicunt᷑ sꝑere. su¬
ꝑgresso atq suꝑato. supra illã q̃ aitanric
dicitur speram piorũ ac b̃atoꝵ stacio
collocatur. quasi in terra bona & terra
uiuorum quam mansueti & mittes
hereditate ꝑcipiant. cuius est celu
illud qd̾ ambitu magnificentiore illã
ipãm circundat & continet terrã. qd̾

Expanded text:
videri ab his quibus promittuntur, exponit. VII. His igitur tribus opinionibus de fine omnium et de summa beatitudine prout sentire potuimus adumbratis, unusquisque legentium apud semetipsum diligentius et scrupulosius judicet si potest aliqua harum probari vel eligi. Dictum erit omnia et in omnibus Deus; vel cum nihilomitunc ipsa quoque substantia corporalis optimis et purissimis spiritibus sociata pro assumentium qualitate vel meritis in ætheaut certe quod eorum quæ videntur habitu prætereunte, omni corruptibilitate decussa atque purgata, omnique hoc mundi statu in quo planetarum dicuntur sphæræ, supergresso atque superato, supra illam quæ dicitur, sphæram piorum atque beatorum statio collocatur, quasi in terra bona, et terra vivorum quam mansueti et mites hæreditate percipient: cujus est cœlum illud quod ambitu magnificentiore ipsam illam circumdat et continet terram: quod
Abbreviated transcription (Latin):
est mors aculeus tuus. Aculeus
añ mortis pecem. uirtus uͦ pecẽi lex:
corruptibile hoc & mortale hoc. ue¬
lut angentis ⁊ ostendentis affectu
cui alii conuenit nisi materie corpo¬
rali᷑ Hec ergo materia corporis q̃ nẽ
corruptibilis est induet incorrupti¬
onẽ. cum ꝑfecta anima ce dogmatibͤ
incorruptionis instructa uti eo ceꝑit.
Et nolo mireris si uelut indum̃tũ
corꝑis ꝑfectã animã dicimus. q̃
propt uerbũ di &e sapientia eiꝰ nẽ
incorruptio nominat᷑. cũ ip̃e utiq qui

Expanded text:
est, mors, aculeus tuus: aculeus autem mortis» peccatum, virtus autem peccati lex.» «Corruptibile hoc, et mortale hoc,» velut tangentis et ostendentis affectu, cui alii convenit nisi materiæ corporali? Hæc ergo materia corporis quæ nunc corruptibilis est, induet incorruptionem, cum perfecta anima, et dogmatibus incorruptionis instructa, uti eo cœperit. Et nolo mireris si velut indumentum corporis perfectam animam dicimus, quæ propter verbum Dei et sapientiam ejus nunc incorrupt
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s qui credt̃¬
& certi sunt
facta sit. &e
q̃ prouocat homines. ad bñ bãte ꝙ
uniendũ: non aliunde qm ab ipĩs
xp̃i uerbis doctrinam ꝙ suscipiunt
Xpĩ aũ uerbis dicimus non his solũ
q̃ homo factus atq in carne positus
docuit. Et prus namq xp̃c d̾i uer¬
bum in moyse atq propħis erat:
nam sine uerbo d̾i quomodo poterant
prophare de xp̃o Ad cuius rei proba¬
tionem non eẽt difficile ex diuinis
nisi studii nobis eẽt presens hoc opꝰ
omĩ qua possumis breuitate succin¬
gere. Ynde sufficere estimo uno hoo
panli testimonio debere nos uti: ex e¬
pistola quam ad hebreos scribit. in
qua ita ait. fide magnus factus mo¬
yses negauit se dici filiũ filie pha¬
raonis. magis eligens afflictari
cum ppło d̾i quam temporalẽ habere
peccati iocunditatẽ: maiores diui¬
tias estimans egyptiorũ thesauris

Expanded text:
s qui credunt et certi sunt facta sit, et quæ provocat homines ab bene beateque vivendum non aliunde quam ab ipsis verbis Christi doctrinaque suscipiunt. Christi autem verbis dicimus, non his solum quæ homo factus atque in carne positus docuit: et prius namque Christus Dei verbum in Moyse atque Prophetis erat. Nam sine verbo Dei quomodo poterant prophetare de Christo? Ad cujus rei probationem non esset difficile ex divinis nisi studio nobis esset præsens hoc opus omni qua possumus brevitate succingere. Unde sufficere existimo uno hoc Pauli testimonio debere nos uti ex epistola quam ad Hebræos scribit, in qua ita ait: «Fide» magnus factus Moyses negavit se dici-filium filiæ Pharaonis, magis eligens afflictari cum populo Dei, quam temporalem habere peccati jucunditatem, majores divitias æstimans Ægyptiorum thesaur
Abbreviated transcription (Latin):
nrm diximus: s licet in aliis locis dc̃ã.
sua tñ sibi reddimus hec aũ iccirco in
p̾fatione commonui: ne forte calumni¬
atores iterum se criminandi putent
muenisse materiam. S inderint quid
ꝑuersi & contentiosi homines agant.
Nobis interim tantus labor. si tñ oran¬
tib nͣobis deus iuuerit iccireo suscep¬
tus est. non ut calummosis os qd fi¬
eri non potest licet forte etiã hoc d̾s fa¬
ceret. clanderemus. s ut proficere ad
scientiã rerũ uolentib materiã pre¬
beremus. Illud sane om̃em qui hos
atq conuenio ꝑ futuri regni fidem.
ꝑ resurrectionis ex mortuis sacram̃tũ.
ꝑ illum qui preparatus est diabolo
lũ locum eterna hereditate posside
at. ubi est fletus & stridor dentium
& ubi est ignis eorum quinon extin¬
gnetur. & uermis eorum ñ moriet᷑.
ne addat aliquid huic scripture. ne
auferat. ne inserat. ne mminutet.
s conferat cum exemplarib unde
scripserit. & emendet ad littera. &e di¬
stinguat. & inemendatũ uł ñ distinc¬

Expanded text:
m diximus, sed, licet in aliis locis, dicta sua tamen sibi reddidimus. haec autem idcirco in praefatione commonui, ne forte calumniatores iterum se criminandi putent inuenisse materiam. sed uideris, quid peruersi et contentiosi homines agant. Nobis interim tantus labor, si tamen orantibus uobis deus iuuerit, idcirco susceptus est, non ut calumniosis os-quod fieri non potest, licet forte etiam hoc deus faciet-clauderemus, sed ut proficere ad scientiam rerum uolentibus materiam praeberemus. illud sane omnem, qui hos atque conuenio per futuri regni fidem, per resurrectionis ex mortuis sacramentum, per illum, qui praeparatus est diabolo lum locum aeterna hat, ubi est fletus et stridor dentium, et ubi ignis eorum non extinguetur, et vermis eorum non morietur, ne addat aliauferat, ne inserat, ne inmutet, sed conferat cum exemplaribus, unde scripserit, et emendet ad litteram et distinguat et inemendatum uel non distinc
Abbreviated transcription (Latin):
Debemus temꝑaliter
his quib uicinius ꝯ¬
tungimur plus pro¬
desse. Debenius copu¬
lam terrene cognati¬
Ionts agnosc̾e s si cur¬
sum m̃tis p̃pedit igno¬
rare ut affectus m̃ti
utsoera repleat.s si
a spũals ꝓpostto nõ
auertat. Hoc bñ uac¬
ce uiuunt que sub
archa omint ad mõ¬
tana tendentes affec¬
bu ce rigido sensu gra¬
diunt᷑ ꝓ uitulis per¬
̃gentes mugͥebant s
a cepto itinere gressutᷤᷤ¬

Expanded text:
Debemus et temporaliter his cum quibus vicinius conjungimur, plus prodesse. Debemus copulam terrenae cognationis agnoscere; sed si cursum mentis praepedit, ignorare, ut affectus mentis viscera repleat, sed a spiritali proposito non avertat. Haec bene vaccae innuunt, quae sub arca Domini ad montana tendentes, affectu et rigido sensu gradiuntur: pro vitulis pergentes mugiebant sed accepto, itinere gressu
Abbreviated transcription (Latin):
Corma crucis sigr̃at de quibuꝰ
abacuc ait. Ibi abscondita est
fortitudo etus. ꝑ infirmitatẽ
nature caruis. quasi aries i¬
lusorum spinis coronatꝰ. His
cornibus hesit. s passionis in¬
comꝑabili fortitudine uni¬
cornis exticit mortis uictor
⁊ eius qui habebat mortis u¬
pum. Uñi. Quod infirmũ ẽ
dey fortius est homtnib
Nee sunt multitudines ⁊ cet̾.
Hee due tribus ex ioseph q̃
non in se sed in parente bene¬
dicuntur. filios significant ut
patͥarcha iacob effraim et
manasse cancellatis in modũ
crucis manib bñdicens ⁊ pͥ¬
mogenito tiuuorem p̃ferenᷤ.

Expanded text:
a crucis significat, de quibus ait Habacuc: Ibi abscondita est fortitudo ejus . Per infirmitatem namque carnis quasi aries illusorum spinis coronatur, his cornibus haesit, sed passionis incomparabili fortitudine unicornis exstitit mortis victor, et ejus qui habebat mortis imperium, unde: Quod infirmum est Dei, fortius est hominie sunt multitudines Ephraim. Hae duae tribus ex Joseph, non in se, sed in parente benedicuntur. Filios significant utrpatriarcha Jacob Ephraim et Manassen cancellatis manibus in modum crucis benedicens, et primogenito minor
Abbreviated transcription (Latin):
lificat. sł notandũ qr
supͣ in pomes ⁊ rore oe¬
tica significat᷑. c uttisq
t̾ra ioseph locuplerat᷑.
quia sancta eccłia utre¬
usq testamente pagi¬
rtim patłum exempli
informacł uñ Omina¬
F. Ec omnis seriba doctus ꝓferet
de thesauro suo noua ⁊ uetera:
Manichei gͦ ⁊ uidei quia illi
uetus. iste nouũ testamentũ
non reciptunt. in hac terra
opulenta hererari nequeũt

Expanded text:
tificat. Et notandum, quia supra in pomis et rore coetica signatur, et utrisque terra Joseph locupletatur; quia sancta Ecclesia utriusque Testamenti pagirum Patrum exemplis informaet: Omnis scriba doctus profert de thesauro suo nova et vetera . Manichaei ergo et Judaei quia illi Vetus, isti Novum Testamentum non recipiunt in hac terra opulenta haereditare nequeunt
Abbreviated transcription (Latin):
tulus saginatus quem de ar¬
m̃to patrũ pͥmogenitũ regͤs¬
so filio pat̃ unmolauit qui die
tercia suscitatus gloriosus ap¬
paruit. qui ẽ pͥmogentiꝰ mor¬
tuorum ⁊ princeps regũ terre.
Post resurrectõis gloriam de

Expanded text:
tulus saginatus, quem de armento patrum primogenitum regresso Filio Pater immolavit, qui die tertia suscitatus gloriosus apparuit, qui est primogenitus mortuorum et princeps regum terrae, post resurrectionis gloriam de
Abbreviated transcription (Latin):
spectu dñi dei tui. Aituli
qd̃ sanctificatũ ẽ dde do¬
mo mea et dedi illuã le¬
uite et adriene pupillo
et uidue sic̃ tussisti m
Non p̃teriui mancata
tua nec sum oblitꝰ imꝑq̃.¬
Nõ comedi ex euic
tu meo nec seꝑaui ea in
qͣlibet ĩmundicia nͨ ex

Expanded text:
spectu Domini Dei tui: Abstuli quod sanctificatum est de domo mea, et dedi illud Levitae et advenae, pupillo ac viduae, sicut jussisti mihi; non praeterivi mandata tua, nec sum oblitus imNon comedi ex his in luctu meo, nec separavi ea in q
Abbreviated transcription (Latin):
es in ore gladii.hetheũ
uidelicet & amorreum
et chananeum. phereze¬
um et eueum ⁊ iebuse¬
um sicut precepit tibi
dñs deus tuus. ne forte
doceant uos fac̾e cunctaᷤᷤ
abhominationes qͣs ip̃i
operati sunt. diis suis.
et peccetis in dñm deũ
E inunirionibꝰ circunde¬
deris ut expugnes eam

Expanded text:
es in ore gladii, Hetthaeum videlicet et Amorrhaeum, et Chananaeum, Pherezaeum, et Evaeum, et Jebusaeum, sicut praecepit tibi Dominus Deus tuus: ne forte doceant vos facere cunctas abominationes, quas ipsi operati sunt diis suis, et peccetis in Dominum Denitionibus circumdede
Abbreviated transcription (Latin):
ciuicta p̃cepta
eius ĩplenda st̃.
an̾ꝙͣ mane idest
sinis seculi ad¬
ueniat.
domo agnus
paschalis edit᷑
⁊ in uno loco pha¬
se ĩmolat᷑ idest
in catholica eccłia
extra illã ñ reo¬
te pascha cele¬
bratui¬

Expanded text:
cepta ejus implenda sunt , antequam mane, id est finis saeculi, adveniat. domo agnus paschalis editur, et in uno loco phase immolatur, id est in catholica Ecclesia: extra illam non recte pascha celebratu
Abbreviated transcription (Latin):
diebus axima¬
. comedebant
sic nos pure et
occiditur ⁊ pa¬
scha celebrat᷑.
si inouati nicħ
ex uen̾ corrup¬
tõe retinemus
Quod em̃ ẽ ali¬
u ferm̃tũ ꝙ¬

Expanded text:
diebus azyma comedebant, sic nos pure et occiditur, et pascha celebratur, si innovati nihil ex veteri corruptione retinemus. Quid enim est aliud ferm
Abbreviated transcription (Latin):
uitate. maledictꝰ in agro. Maledic¬
tũ horreũ tuũ et maledicte reliqͥe
tue. maledictus fructus uentris
tui et fructus terre tue. armenta
boũ tuoꝵ et greges ouiũ tuarũ
maledictꝰ eris ingrediens et ma¬
ledictꝰ egrediens. Mittat dñs su¬
conterat te ce ꝑddat uelocit᷑ ꝑꝑ ad̃¬

Expanded text:
uitate, maledictus in agro, maledictum horreum tuum et maledictę reliquię tuę, maledictus fructus uentris tui et fructus terrę tuę, armenta boum tuorum et greges ouium tuarum! maledictus erit ingrediens et maledictus regrediens; mittat Dconterat eum et perdat velociter,
Abbreviated transcription (Latin):
eũ conter̾e et ꝓ illo similiter
dep̃catus sum. Peccatũ aũ
ur̃m qd̾̃ fecistis idest uitu¬
lum arripiens igni cõbussi
et in frusta cõminuens õi¬
noq inpuluerẽ redigens
ꝓieci intorrentẽ qui de
monte descendit.In incẽ¬
dio qͦ et in tẽptatõe et in
sepulcris concupiscentie
sit uos de cades barne di¬
cens. Ascendite et possidete
terrã quam dedi uobis.
neq uoc̃e illiuis audire uo¬
liustis. sed sẽꝑ fuistis
rebelles a die qua nosse
uos cepi. et iacui coram
dño quadraginta die

Expanded text:
eum conterere et pro illo similiter deprecatus sum peccatum autem vestrum quod feceratis id est vitulum arripiens igne conbusi et in frusta comminuens omninoque in pulverem redigens proieci in torrentem qui de monte descendit in Incendio quoque et in Temptatione et in sepulchris Concupiscentiae sit vos de Cadesbarne dicens ascendite et possidete terram quam dedi vobis eneque vocem eius audire voluistis sed semper fuistis rebelles a die qua nosse vos coepi et iacui coram Domino quadraginta die
Abbreviated transcription (Latin):
nichil aliuad̃ accipient de ꝓo no qͣ¬
sesione fratrum suoꝵ. Dñs eni ipse
est hereditas eoꝵ sicus locutꝰ ẽ ilł.¬
hoc erit iudicium sacerdotum
appło ͤ ab his qui offerunt uictimaᷤ
siue bouem siue ouem immola¬
uerint aabunt sacerdoti armũ¬

Expanded text:
nihil aliud accipient de possione fratrum suorum Dominus enim ipse est hereditas eorum sicut locuthoc erit iudicium sacerdotum a populo et ab his qui offerunt victimas sive bovem sive ovem immolaverint dabunt sacerdoti armu
Abbreviated transcription (Latin):
lo accipies mutuum. Domi¬
naberis nationibꝰ pluri¬
mis et tui nemo dñabit᷑.
morant᷑ intͣportas ciui¬
tatis tue in terra quam
dñs ds̃ tuus daturꝰ est rͥ.
ad pauꝑtatẽ uenerit n
oblurabis cor tuũ a¬
trahes manum:sed appe¬
ries eam pauꝑi et dabis
mutuum quo eũ indige¬

Expanded text:
lo accipies mutuum. Dominaberis nationibus plurimis, et tui nemo dominabitumorantur intra portas civitatis tuae, in terra quam Dominus Deus tuus daturus est tibi, ad paupertatem venerit: nobdurabis cor tuutrahes manum, sed aperies eam pauperi, et dabis mutuum quo eum indide
Abbreviated transcription (Latin):
dabis et nec a
cessitatibꝰ subleuandis
ut bñdicat tͥ dñs deus tu¬
us in omni tẽpore et in
cunctis ad que manũ
miseris. Non deerũt par¬
peres in terra habitatõ¬
nis tue. Idcirco ego p̃cipi¬
o tͥ ut aꝑias manũ fr̃i tu

Expanded text:
a cessitatibus subleuandis, ut benedicat tibi dominus deus tuus in omni tempore et in cunctis ad quae manum miseris. non deerunt pauperes in terra habitationis tuae: idcirco ego praecipio
Abbreviated transcription (Latin):
tur terra gigantum. Iair filius ma¬
nasse possederat omne regionem
argob usq ad t̾minoᷤ gessuri ce ma¬
chati. Uocauitq ex nõie basan. auo¬
thiair idest uillas iair usq in p̃¬
sentem diem. Machir qͦ dedi gala¬
ad & tribubus ruben. ⁊ gad̃ dedi
terrã galaad usq ad torrentẽ arnõ.
torrentis. ⁊ fiiũ usq ad :¬
meclium correntem ieboc qͥ ẽ t̃minꝰ
filioꝵ ãmon. & planitiẽ solitudinis
usq ad iordanẽ & t̃minos cheneret
lisq ad mare deserti qd̃ ẽ salsissimu.
ad radices montis phasga: contra
orientem. Precepiq uobis intẽpore
illo dicens. Dñs d̃s ũr dat uob̾ t̾rã
hanc in hereditatẽ. expediti p̃cedite
fr̃es ur̃os filios ifrł om̃s uiri robu¬
sti absq uxoribꝰ & paruulis ac ui
mentis. Noui .ii. quod plura habe¬
atis pecora et in urbibꝰ remanere
debebunt quas tradidi uobio.¬

Expanded text:
tur terra gigantum Iair filius Manasse possedit omnem regionem Argob usque ad terminos Gesuri et Machathi vocavitque ex nomine suo Basan Avothiair id est villas Iair usque in praesentem diem Machir quoque dedi Galaad et tribubus Ruben et Gad dedi terram Galaad usque ad torrentem Arnon medium torrentis et finium usque ad torrentem Ieboc qui est terminus filiorum Ammon et planitiem solitudinis atque Iordanem et terminos Chenereth usque ad mare Deserti quod est Salsissimum ad radices montis Phasga contra orientem praecepique vobis in tempore illo dicens Dominus Deus vester dat vobis terram hanc in hereditatem expediti praecedite fratres vestros filios Israhel omnes viri robusti absque uxoribus et parvulis ac imentis. Novi enim quod plura habeatis pecora, et in urbibus remanere debebunt, quas tradidi vobi
Abbreviated transcription (Latin):
donec requiem tribuat dñs fr̃ibus
urĩs sicut uobis tribuit & posside¬
ant etiã ipsi terrã quã daturus est
eis transiordanẽ. Tunc reuerterur
unusquisq in possessionẽ suã quã
dedi uobis. Iosue qͦ in tempore illo
p̃cepi dicens. Oculi tui uiderunt q̃
fecerit dñs deus nr̃ duobꝰ his regi¬
bus. Sic faciet om̃ibꝰ regnis acd que
tͣnͣsiturus es. Ne tumeas eos. Dñs enĩ
Magna dei dispen¬
satione factũ est. ne
moyses qui est typꝰ
legis introduceret po¬
pulũ in t̾ram ꝓmissi¬
onis. quia lex nemi¬
nẽ ad ꝑfectũ addux̃.
qui saluator int̃pr̃.¬

Expanded text:
donec requiem tribuat Dominus fratribus vestris sicut vobis tribuit et possideant etiam ipsi terram quam daturus est eis trans Iordanem tunc revertetur unusquisque in possessionem suam quam dedi vobis Iosue quoque in tempore illo praecepi dicens oculi tui viderunt quae fecit Dominus Deus vester duobus his regibus sic faciet omnibus regnis ad quae transiturus es ne timeas eos Dominus enim Magna dispensatione Dei factum est, ne Moses, qui est typus legis, introduceret populum in terram promissionis, quia lex neminem ad perfectum adduxit; qui salvator inter
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃. Docet normam
equitatis et omñe
heresim ꝑcutit.
uetat enim recte do¬
ctrine aliquid pͣue
inuentionis addere
uel aliqud ueri¬
tatis subtrabere.
Uia enĩ regia ince¬
dendũ ẽ. ñ ad dext̾ã
uel sinistr̃a. quia¬

Expanded text:
. Docet normam aequitatis, et omnem haeresim percutit. Vetat enim rectae doctrinae aliquid pravae intentionis addere, vel aliquid veritatis subtrahere: via enim regia incedendum est, non ad dexteram vel ad sinistram; u
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pene famulas
lex ẽẽ uolu̾t
uxores quia di¬
cens adu̾sus uxo¬
rem uir testimo¬
nium uñ lapi¬
det᷑ illa si ue¬

Expanded text:
ene famulas lex esse uoluerit uxores, quod dicens aduersus uxorem uir testimonium unde lapidaretur illa, si
Abbreviated transcription (Latin):
In boue et asino
arat qͥ recipit eunͣ¬
geliũ cũ uideoꝵ ob¬
seruantia. que p̃¬
cessit in umbra.
asino stultorum
socordia. Quasi.
fatuum sapienti
in predicatione
non socies: ne ꝑ
eum qui rem un¬
plere non pre¬
ualet. ei obsistas
qui preualer.
Stultus uero ⁊
sapiens bene
conuunguntur
ut unus preci¬
piat: et alter
obediat. non
ut equali pote¬
state uerbum
dei annuncient.

Expanded text:
In bove et asino arat, qui recipit Evangelia cum Judaeorum observantia, quae praecessit in umbra. asino stultorum socordia: quasi, fatuum sapienti in praedicatione non socies, ne per eum qui rem implere non valet ei obsistas qui praevalet. Stultus vero et sapiens bene conjunguntur, ut unus praecipiat et alter obediat, non ut aequali potestate verbum Dei annuntient.
Abbreviated transcription (Latin):
barne. qui cõmutatus uel electus uel nobilis in¬
terpͣr. significans litt̾alis legis sensũ in spũ alem ꝑ

Expanded text:
barne: qui commutatus vel electus vel nobilis interpretatur, significans litteralem legis sensum in spiritalem
Abbreviated transcription (Latin):
bus et noctibꝰ quibꝰ.
supplicit dep̃cabar uͭ
deleret uos ut fuerat
cõminatꝰ.et orans di¬
.xi. Dñe d̾s ne disꝑdas
ppłm tuũ et hereditatẽ
tuã redemisti in mag¬
nitudine tua quos e¬
duxisti de egypto in
manu forti.Recordare
seruoꝵ tuoꝵ abrahã.
ysaac et iacob. ne aspi¬
cias duriciã populi
huus et impietatem
atq pcc̃m ne forte di¬
cant habitatores terre
de qua eduxisti nos. ñ
poterat dñs introdu¬
cere eos in terrã ꝗͣ pol¬
licitus ẽ eis. & oderat
illos idcirco eduxit ut interficeret eos in solitucdi¬
ne. qui sunt populus tuus et hereditas tua quoᷤᷤ
eduxisti in fortitudine magna et in brachto ex¬
tento. In tẽpore illo dixit dñs ad me. Dola tͥ q̃uas
tabulas lapideas sicut pͥores fuerunt et ascen¬
de ad me in montẽ. faciesq archã ligneã: et scri

Expanded text:
bus ac noctibus quibus eum suppliciter deprecabar ne deleret vos ut fuerat comminatus et orans dixi Domine Deus ne disperdas populum tuum et hereditatem tuam quam redemisti in magnitudine tua quos eduxisti de Aegypto in manu forti recordare servorum tuorum Abraham Isaac et Iacob ne aspicias duritiam populi huius et impietatem atque peccatum ne forte dicant habitatores tde qua eduxisti nos: non poterat Dominus introducere eos in terram quam pollicitus est eis et oderat illos. Idcirco eduxit eos: ut interficeret eos in solitudine. Qui sunt popueduxisti in fortitudine tua magna et in brachio tuo extento in tempore illo dixit Dominus ad me dola tibi duas tabulas lapideas sicut priores fuerunt et ascende ad
Abbreviated transcription (Latin):
eã cunctis diebꝰ quibus
suꝑ humũ gradieris.
Subu̾te omnia loca in¬
quibus coluerunt gen¬
tes qͣs possessuri estis de¬
os suos suꝑ montes excel¬
sos et colles et subt̃ om̃e
lignũ frondosũ dissipa¬
te aras earũ et confrin¬
gure statuas. lucos igni¬
cõburite et ydola c̃õmi¬
nuite. Disꝑdite nõia eꝵ dñs do ut. Non facietis i

Expanded text:
cunctis diebus quibus super humum gradieris subvertite omnia loca quibus coluerunt gentes quas possessuri estis deos suos super montes excelsos et colles et subter omne lignum frondosum dissipate aras earum et confringite statuas lucos igconburite et idola comminuite
Abbreviated transcription (Latin):
iquit lex est. Orima pars de sacramento di
mos pulchras edificauerts¬
a habitaueris in eis. habu¬
erisq arm̃ta & ouiũ grege
argenti et auri cunctarũ

Expanded text:
est. Ita ut prima pars de sacramento divmos pulchras aedificaveri habitaveris in eis; habuerisque armenta et ovium greges, argenti et auri cunctaru
Abbreviated transcription (Latin):
gypto. Eum repetes a prorimo tuo rẽ
aliquam quam debet tibi
non ingredieris domũ eitiꝰ
ut pignus auferas. sed̃ sta¬
bis foris et ille tͥ ꝓferet qd̃
habuit. Sin autẽ pauꝑ est
ñ ꝑ noctabit apud̃ te pignꝰ
sed statim reddes ei ante
solis occasum. ut dormiens
in uestĩto suo bñdicat tͥ

Expanded text:
. Cum repetes a proximo tuo rem aliquam, quam debet tibi, non ingredieris domum ejus, ut pignus auferas, sed stabis foris, et ille tibi proferet quod habuerit. Sin autem pauper est, non pernoctabit apud te pignus, sed statim reddes ei ante solis occasum, ut dormiens in vestimento suo benedicat t
Abbreviated transcription (Latin):
carm̃ istud ꝓ testimo¬
nio int̃ filios isrł. Intro¬
ducã enĩ eũ in terrã ꝓ
qͣ uiraui patrib eiꝰ lac¬
te ce melle manantem.
Cũq comedint & satira¬
ti crassiq fu̾int au̾tent᷑
ad deos alienos et serui¬
ent eis & detrahent m.
et irritũ facient pactũ

Expanded text:
estimonio inter filios Israel. Introducam enim eum in terram, pro qua juravi patribus ejus, lacte et melle manantem. Cumque comederint, et saturati, crassique fuerint, avertentur ad deos alienos, et servient eis, et detrahent mihi, et irritum facient pactu
Abbreviated transcription (Latin):
deus nr̃ adest cunctis obseruationibus nr̃is. Que ẽ enim
alia gens tam inclita ut habeat cerimonias iustaq
iudicia et uniu̾sam legem qua ego pponã hodie ante

Expanded text:
Deus noster adest cunctis obsecrationibus nostris quae est enim alia gens sic inclita ut habeat caerimonias iustaque iudicia et universam legem quam ego proponam hodie ante
Abbreviated transcription (Latin):
det eis terram qũa iuisurus es. Mansimꝰ¬
q en ualle gontͣ phanũ phogor Et nunc
isrł audi p̃cepta atq sudicia q̃ eg̃o do¬
ceo te ut faciens ea uiuas & ingrediens
possideas terrã qũa dñs ds patrũ ur̃oꝵ

Expanded text:
det eis terram quam visurus es mansimusque in valle contra fanum Phogor et nunc Israhel audi praecepta et iudicia quae ego doceo te ut faciens ea vivas et ingrediens possideas terram q
Abbreviated transcription (Latin):
presentib et absentib
uos eñi nostis ut habita
u̾imus in terra egypti
dium nationũ qͣs tnͣse¬
untes uidistis abhomi¬
nationes ce sordes. tlest
idolaeoꝵ lignũ ce lapt

Expanded text:
praesentibus et absentibus vos enim nostis ut habitaverimus in terra Aegyptidium nationum quas transeuntes vidistis abominationes et sordes id est idola eorum lignum et lap
Abbreviated transcription (Latin):
tuus daturus ẽ tͥ. sed in loco qũe elegit dñs¬
deus tuui uiͦ habitet nom̃ eius ibi. Immo¬
labis phase uesꝑe ad solis occasũ q̃n egressu
es de egypto et coques et comedes in loco ꝙ̃

Expanded text:
aturus est tibi sed in loco quem elegerit Do tuus ut habitet nomen eius ibi immolabis phase vesperi ad solis occasum quando egressus es de Aegypto et coques et comedes in loco
Abbreviated transcription (Latin):
p̃erunt capłõ celebrando. ut ꝑ censurã
eoͣrastic̃a appellatõne remota conꝑescant
aduocatos. pat᷑nos. uicedños. rectores ⁊ con¬
sules. magnates ⁊ milites. siue qͦslibet ali¬
os ne monasteria ip̃a presumant offen¬
dere. in ꝑsonis aut reb. ⁊ si forsitan offen¬
derint eos: ad satiffactõnẽ cõpellẽ non
omictant. ut liberius ⁊ quietius omĩpo¬
tentido rabeant famulari Ne noui

Expanded text:
ut per censuram ecclesiasticam appellatione remota compescant advocatos patronos , vicedominos , rectores et consules , magnates et milites seu quoslibet alios ne monasteria presumant offendere in personis aut rebus et si forsam offenderint eos ad satisfaciendum compellere non comittant ut liberius et quietus Deo valeant famulari ; no
Abbreviated transcription (Latin):
ignorastu et pa¬
tres tui et seruies diis au¬
lam omnibꝰ ppłis ac̃ qͦs te
introdux̾it dñs. Semtem¬
multam iacies in terram
ce modicum congregabis¬
qr locuste omnia deuora¬
bunt.Uiniã plantabis et
focies & uinũ ñ bibes nec
colliges ex ea qͥppiam qm̃¬
uastabit᷑ uernubus. Oliuaᷤ
habebis in omnibꝰ termi¬
nis tus: & ñ ungeris oleo
qr defluent & ꝑibunt. Ei¬
lios generabis et filias.

Expanded text:
ignoras tu et patres tui; et servies ibi diis alilam omnibus populis, ad quos te introduxerit Dominus. Sementemmultam iacies in terram, et modicum congregab locuste omnia deuorabunt. Vineam plantabis, et fodies, et uinum non bibes, nec colliges ex ea quidpiamvastabitur vermibus. Olivas habebis in omnibus terminis tuis, et non ungeris oleo: quia defluent, et peribunt. Filios generabis et filias,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Notandum est¬
idecim tantũ
esse benẽuc̃tio¬
nes.Simeon nãq
in hiis bñdictio¬
nibus nõ reperi¬
tur. in quo uidas
ab apostolis ex¬
cluditur undeeĩ
tantum rema¬
nentibus. Inde
qͦ undecim man¬
sionib filii istł
de oreb ꝑuener̃t
ad locũ in quo
deuteronomrũ
acceperunt

Expanded text:
Notandum undecim tantum esse benedictiones. Simeon namque in his benedictionibus non reperitur, in quo Judas ab apostolis excluditur, undecim tantum remanentibus. Inde quoque undecim mansionibus filii Israel de Horeb pervenerunt ad locum in quo Deuteronomium acceperunt
Abbreviated transcription (Latin):
lem partem et latitudinem campt iericho ci¬
uitatis palmarum usque segor. Dixitq dñs
ad eum. Hec est terra pro qua iuraui abrahã
ysaac et iacob. dicens.Semini tuo dabo eam

Expanded text:
lem partem et latitudinem campi Hiericho civitatis Palmarum usque Segor dixitque Dominus ad eum haec est terra pro qua iuravi Abraham Isaac et Iacob dicens semini tuo dabo eam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̃. Multa ponit¬
lex in saoram̃tis ⁊
umbris futuroꝵ
Quedã gͦ in semi
ne materialis infor¬
mitas. q̃ formata cor¬
pus hõis reddita᷑
ẽ in significatõe

Expanded text:
lex multa ponit in sacramentis et in umbris futurorum, quaedam in semine quasi materialis informitas, quae formata corpus hominis redditura est, in significatione
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Idumeꝰ. sang̾¬
neus uł terrenus.
carnẽ cuiꝰ ẽ terre¬
na mat̾ia sigc̃at.
egyptius .i. tenebro¬
sus. corpꝰ morbidũ.
Carnẽ nr̃am ñ de¬
bemus abhomina¬
ri s fouere ⁊ ne ceᷤ¬
ssaria illi p̾bere. cu¬
ram tñ eiꝰ in deside¬
riis ñ face̾. Frater
inquit tuus ẽ. Qa
ex carne sumꝰ ⁊ aĩa:
egypitũ id est corpꝰ
ñ ab hominem. in
cuiꝰ terra aduene
fiumus. Anima .i.
q̃ celestẽ ht̃ origi

Expanded text:
. Idumaeus sanguineus vel terrenus carnem cujus est terrena materia significat: Aegyptius, id est tenebrosus, corpus morbidum. Carnem nostram non debemus abominari, sed fovere et necessaria illi praebere, curam tamen ejus in desideriis non facere: Frater, inquit, tuus est, quia ex carne sumus et anima. Aegyptium, id est corpus non abominemur, in cujus terra advenae fuimus; anima enim, quae coelestem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ dñs ds tuus dat tibi ascende & posside eam sicut lo¬
cutꝰ ẽ dñs ds̃ tuus patribus tuis. Noli metuere nec
quieꝗͣ paueas.
Et accessistis ad me ⁊ cet̾a. In libro
numeri scriptũ ẽ dñm dixisse mop̃si.
ut mitteret uiros qui ꝯsiderarent t̃rã.
hic uͦ populus legitur

Expanded text:
 Deus tuus dat tibi ascende et posside eam sicut locutus est Dominus Deus patribus tuis noli metuere nec quicquam paveas et accessistis ad me omnes atque diNumeri scriptum est, Dominum dixisse Moysi, ret viros, qui considerarent terram: hic vero populus di
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ copiam:eleuetur cor
tuum ce ñ reminiscaris do¬
mini dei tui qui eduxit te
de terra egypt de domo
seruitutis et ductor fuit
in solitudine magna atq

Expanded text:
rerum copiam, eleuetur cor tuum, et non reminiscaris domini dei tui, qui edniit te de terra Aegypti, de domo seruitutis: et ductor tuus fuit in solitudine magna atque
Abbreviated transcription (Latin):
testis unus contra aliꝙ̃ quicquid
illud peccati et facmoris fuerit
sed in ore duoꝵ aut triũ testium
stabit omne u̾bum. Si steterit
⁊ cet̾. Hec ⁊ hystorialit̃
seruare debemus ⁊ contͣ
impios uł hereticos cũ te¬
stimoniis scripturarũ in¬
digemꝰ. duos testes ĩdest
uetus ⁊ nouũ testamen¬
tũ ad hibemus uel tres.

Expanded text:
testis unus contra aliquem, quidquid illud peccati et facinoris fuerit: sed in ore duorum aut trium testium stabit omne verbum. Si steteritstorialiter servare debemus. Et contra impios vel haereticos, cum testimoniis Scripturarum indigemus, duos testes, id est, Vetus et Novum Testamentum adhibemus, vel tres,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui hie in supplantan¬
dis uiciis desũdabat:
ibi serenissimo mentiᷤ
untuitu gloriam xp̃i
siuenter contempla¬
bit᷑. ut eutus hic cor¬
poie ce sanguine per
sacramentum frum̃¬
ti et uimi pascebat᷑.
ibi diuinitatis etus
pperua uisione sagi¬
netur. uñ saciabor
cum apparu̾it glori¬
a tua ił alibi. Mant¬
festabo ei me ipsũ
Tunc iacob in ꝑfectũ
isfł conu̾sus facie ad¬

Expanded text:
Qui hic vitiis supplantandis desudabat, ibi se levissimo mentis intuitu gloriam Chrissinenter contemplabitur: ut cujus hic corpore et sanguine per sacramentum frumenti et vini pascebatur, ibi divinitatis ejus perpetua visione saginetur, unde: Satiabor cum apparuerit gloria tua . Et alibi: Manifestabo ei meipsum . Tunc Jacob in perfectum Is
Abbreviated transcription (Latin):
tradidi ar in possessionem.
Emim primi fuerunt habita¬
tores eius populus magnuᷤ
ce ualidus ce tam excelsus¬
ut de enachim stirpe qua¬
si gygantes crederentur:
c essent sumiles filioꝵ ena¬
chim. Deniq moabite apel
Armetropoł est moabitarũ super
ripã torrentis arnon: olim possessa
a gente ueterruna emin. postea re¬
tenta a filiis loth .i moabitis sub¬
diuersis accolis. hec ostendit᷑ hõdi¬
e in uertioe montis. torrens uͦ ꝑ ab¬
rupta descendens in mare mortuũ
terribiles. hii sunt demones qui
lites suscitant ⁊ contentiones. ⁊ tela
neqͥcie parant ꝯtra fideles. Enachĩ
qͦr de stirpe enach ꝓcreati ⁊ gygã¬
tibus ꝓceritate equati sed̾m nom̃
suũ demones significant. Nam
monile collo sublimi int̃ptant᷑..
Suꝑbie em̃ fastu elati omne milicie
sue ꝑaturã ascribunt pͥe uirtuti. et
ĩdeo illis facile cedunt qui in dei uͥitu
te confid̾t ⁊ c̃ psalmistadicũt. fortitũdo

Expanded text:
tradidi Ar in possessionem. Emim primi fuerunt habitatores ejus, populus magnus, et validus, et tam excelsuut de Enacim stirpe, quasi gigantes, crederentur, et essent similes filiorum Enacim. Denique Moabitae appelmetropolis est Moabitarum, super ripam torrentis Arnon: olim possessa a gente veterrima Emim, postea retenta a filiis Loth, id est Moabitis, subversis accolis. Haec ostenditur hodie in vertice montis, torrens vero per abrupta descendens, in mare Mortuum  Emim, id est terribiles: hi sunt daemones, qui lites suscitant, et contentiones, et tela nequitiae parant contra fideles. Enacim quoque de stirpe Enac procreati, et gigantibus proceritate aequati, secundum nomen suum significant daemones, nam monile collo sublimi interpretantur. Superbiae enim fastu elati omnem militiae suae paraturam ascribunt propriae virtuti, et ideo illis facile cedunt, qui in virtute Dei confidunt, et cum Psalmista dicunt: Fortitudo