comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& scđm hominẽ mistico sermone
declarat. Quod enim d̾s ẽ: crea¬
tor ẽ mundi: quod homo est. re¬
demptor ẽ mundi. Quomodo gͦ
ñ pͥuilegio utriusq substantie
uersa aut creatione aut redẽptio¬
quod offerunt gentiles munera.
głe qͦd adorant. Munera chal¬
dei offerunt & adorant: unum
ab illis defertur ut regi. aliud
exhibetur ut deo. Hi itaq adora¬
to xp̃o oblatisq munerib. ꝑ
aliam ut lectũ ẽ uiam reuersi st̃
in regionẽ suam. Rectissime ꝑ a
liam uiam redeunt. ne cruentuᷤ
herodes qͥ mortẽ parabat infan¬
ti. itinere magoꝵ ꝑuenire possit
ad xp̃m. Neq enim qui adorare
dñm uenerant. dñi ẽẽ poterant
ꝓditores. Quã bene fr̃s ꝑ aliam
uiam redisse dicunt᷑. nam qͥ stel¬
la duce uenerant in uideã. in pa¬
triam suã et̾ni solis illuminati
radiis reuertert̃. Et idõ om̃i cũ¬
reuerentia celebremꝰ hunc diem.
magoꝵ obsequia nr̃a deuotione

Expanded text:
m hominem mystico sermone declarat; quod enim Deus est, creator est mundi. Quod homo est, redemptor est mundi. Quomodo ergo non privilegio 75 utriusque substantiae universa aut creatione, aut redemptioquod offerunt gentiles munera; gloriae, quod adorant: munera Chaldaei offerunt, et adorant. Unum ab illis defertur ut regi, aliud exhibetur ut Deo. Hi itaque; adorato Christo oblatisque muneribus, per aliam, ut lectum est, viam reversi sunt in regionem suam. Rectissime per aliam viam redeunt, ne cruentus Herodes, 76 qui mortem parabat infanti, itinere magorum pervenire possit ad Christum; neque enim qui adorare Dominum venerant, Domini esse poterant proditores. Quam bene, fratres, per aliam viam rediisse dicuntur: nam qui stella duce, venerant in Judaeam, in patriam suam aeterni Solis illuminati radiis revertuntur. Et ideo omni reverentia celebremus hunc diem, magorum obsequia nostra devotione
Abbreviated transcription (Latin):
atum fuerat neq audierat. & ui¬
dit stellam xp̃i. & ad ẽẽ eum intel¬
lexit in stella. Adorant itaq ma¬
gi dñm & offerunt munera: ut
impleretur quod ait ille precipu¬
us ꝓphetarum dauid. Afferte do¬
mino patriȩ gentiũ. afferte dño
głam & honorem. Dño & dño qd̃¬

Expanded text:
to fuerat neque audierat, et vidit stellam Christi, et adesse eum intellexit in stella. Adorant itaque magi Dominum, et offerunt munera, ut impleretur quod ait ille praecipuus prophetarum David: Afferte Domino, patriae gentium, afferte Domino gloriam et honorem . Domino
Abbreviated transcription (Latin):
& tamen illud de se insinuat quod
ignorat. Qua in repensandũ est¬
nobis fratres carissimi. & tota in¬
tentione cogitandũ: quomodo scĩ
uiri ut humilitatis in se uirtutẽ
custodiant. cum quedã mirabili¬
ter sciunt: illud ante mentis ocłoᷤ

Expanded text:
et tamen illud de se insinuat quod et tamen illud de se insinuat quod ignorat. 4. Qua in re pensandum nobis, fratres karissimi, et tota intencione cogitandum, quomodo sancti viri, ut humilitatis in se virtutem custodiant, cum quedam mirabiliter sciunt, istud ad mentis oc
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Unde etiam ꝑ ꝓpħam dicit.
In idumeã extendam calciam̃tũ
meũ. Pidumeã quippegentili¬
am ergo dñs calciam̃tũ suũ se ex¬
tendere asseritꝰ. quia dũ ꝑcarnem
gentib innotuit: quas calciata
ad nos diuinitas uenit. Sed huiꝰ
incarnationis mysteriũ. huma¬
nus ocłs penetrare ñ sufficit. In¬
uestigari enim nullatenꝰ potest.
quomodo corporat᷑ uerbũ: quomͦ
is qui initiũ ñ habet. existit et eõ¬
cipituR..
nrĩs sensib obligata mysterii
Iohannes itaq soluere corrigiam
calciamenti eius ñ ualet: quia in
carnationis eius mysteriũ. nec ip¬
se inuestigare sufficit. qui hoc per
dicere ñ sum dignus soluere corri¬
giam calciamti eius: nisi aꝑte &
humiliter suam ignorantiã ꝓfite¬
ri: Ac si patent̃ dicat. Quid mi¬
rum si mͥ ille prelatus ẽ. quẽ post
me quidem natum considero.sed
natiuitatis eius mysteriũ. ñ app̃¬
hendo: Ecce iohannes prophetie
spũ impletus. mira scientia emicat:

Expanded text:
sit. Unde etiam per Prophetam dicit: sit. Unde etiam per Prophetam dicit: In Idumeam extendam calceamentum meum . Per Idumeam quippe gentiliam ergo Dominus calceamentum suum se extendere asserit, quia dum per carnem gentibus innotuit, quasi calceata ad nos divinitas venit. Sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit. Investigari enim nullatenus potest, quomois qui initium non habet, existit et concipitur; nti est ligatura mysterii. Joannes itaque solvere corrigiam calceamenti ejuscarnationis mysterium nec ipse inuestigare sufficit, qui hanc per dicere: Non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus, nisi aperte et humiliter suam ignorantiam profiteri? Ac si patenter dicat: Quid mirum si ille mihi praelatus est, quem post me quidem natum considero, sed nativitatis ejus mysterium non apprehendo? Ecce Joannes, prophetiae spiritu impletus, mira scientia emicat
Abbreviated transcription (Latin):
deme etiam post natus superat:
quo eũ natiuitatis suȩ tempora
non angustant. Nam qui ꝑ ma¬
trem in tempore nascitur: sine ma¬
tre ex patre generatur. Cui quante
reuerentiȩ humilitatem debeat.
ut si quis eam quȩ sibi competeret.
acciꝑe uxorem nollet: ille ei calci¬
amentum solueret. qui ad hanc
sponsus iure propinquitatis ue¬
niret. Quid igitur int̾ homines
it: De quo & idem iohannes dicit.
qͥ habet sponsã sponsuᷤ ẽ. Sed quia io¬
hannem homines xp̃m ẽẽ puta¬
uerunt. quod idem ioħs negat:
recte se indignum cẽ ad soluendũ
corrigiam calciamenti denunciat.
Ac si aꝑte dicat. Ego redemptoris
uestigia denudare non ualeo: qͥa
sponsi nomen mͥ immerito non
usurpo. Quod tamen intelligi &
aliter potest. Quis enim nesciat.
quod calciam̃ta ex mortuis ani¬
malib fiunt: Incarnatus uero
dñs ueniens. quasi calciatus ap¬
paruitꝰ. qui in diuinitate sua mor¬
ticinam nr̃e corruptionis assump¬

Expanded text:
de me etiam post natus superat, de me etiam post natus superat, quo eum nativitatis suae tempora non augustant. Nam qui per matrem in tempore nascitur, sine tempore est a Patre generatus: cui quantae reverentiae humilitatem debeat, ut si quis eam quae sibi competeret, accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveret, qui ad hanc sponsus jure propinquitatis veniret. Quid igitur inter hominesit? De quo et idem Joannes dicit: Qui habet sponsam, sponsus est . Sed quia Joannem homines Christum esse putaverunt, quod idem Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendum corrigiam ejus calceamenti denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immeritus non usurpo. Quod tamen intelligi et aliter potest. Quis enim nesciat quod calceamenta ex mortuis animalibus fiant? Incarnatus vero Dominus veniens, quasi calceatus apparuit, qui in divinitate sua morticina  Ms., morticinam nostrae corruptionis assump
Abbreviated transcription (Latin):
hannes ñ sp̃u. sed aqua baptirat:
quia peccata soluere non ualens.
baptizatoꝵ corpora ꝑ aqͣm lauat.
sed mentem ꝑueniam non lauat.
Cur gͦ baptitat. qui peccata per
baptismũ ñ relaxatꝰ. nisi ut precur¬
sionis suȩ ordinem seruans.qui
nasciturũ nascendo preuenerat.
baptitaturũ quoq dñm baptirã¬
do preueniret: Et qͥ p̾dicando fac¬
tus est precursor xp̃i: baptizando
etiam precursor eius fieret imita¬
tione sacram̃ti: qui int̾ hec miste¬
ans. hunc in medio hominũ & ste¬
tisse asserit & nesciri: quia ꝑ carnẽ
dñs apparens. & uisibilis extitit
corpore. & inuisibilis maiestate.
De quo etiam subdit. Qui post
me uenit ante me factus ẽ. Sic nã¬
q dicitur ante me factus ẽ: ac si
dicaturante me positus. Post me
ergo uenit. quia post modũ natꝰ:¬
ante autem factus ẽ: quia michi
prelatus. Sed hec paulo suꝑius
dicens. etiam prelationis eiꝰ cau¬
sas aꝑuit. cum subiunxit. quia
prior me erat. Ac si aꝑte dicat. In¬

Expanded text:
annes non spiritu, sed aqua baptizat, quia peccata solvere non valens, baptizatorum corpora per aquam lavat, sed mentem per veniam non lavat. Cur ergo baptizat, qui peccata per baptisma non relaxat? nisi ut, praecursionis suae ordinem servans, qui nasciturum nascendo praevenerat, baptizaturum quoque Dominum baptizando praeveniret; et qui praedicando factusetiam praecursor ejus fieret imitatione sacramenti? Qui inter haec mysteans, hunc in medio hominum et stetisse asserit, et nesciri, quia per carnem Dominus apparens, et visibilis exstitit corpore et invisibilis majestate. De quo etiam subdit: Qui post me venit, ante me factus est. Sic namque dicitur: Ante me factus, ac si dicatur, Ante me positus. Post me ergo ante autem factus est, quia mihi praelatus. Sed haec paulo superius dicens, etiam praelationis ejus causas aperuit cum subjunxit: Quia prior me erat. Ac si aperte dicat: in
Abbreviated transcription (Latin):
per humanitatem suani
quam assuimpserat. quasi
in alieno nascebatur Ali¬
ẽnum bidelicet non secim¬
dum potestãtem dico. sed
sccundum naturam. Nã
de potestate eius scriptum
est: in propria ueinit. in
natura etenim sua ante
tempora natus est. in no

Expanded text:
per humanitatem suam quam assumpserat quasi in alieno nascebatur. Alienum videlicet non secundum potestatem dico, sed secundum naturam. Nam de potestate ejus scriptum est: In propria venit . In natura etenim sua ante tempora natus est, in no
Abbreviated transcription (Latin):
mus ergo gratias dilectis¬
simi. Deo patri. per filium
eius inspiritu sancto: qui
propter multam charita¬
tem suam. qua dilexit nos
misertus est nostri. Et cum
essemus mortui peccatis. cõ¬
niuificauit nos christo. ut

Expanded text:
mus ergo, dilectissimi, gratias Deo Patri, per Filium ejus, in Spiritu sancto, qui propter multam misericordiam suam, qua dilexit nos, misertus est nostri; et cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos Christo , ut
Abbreviated transcription (Latin):
nes. Defende ergo tibi o
homo contra uitia hono¬
rem dei. quia propter te fa¬
ctus est deus homo. qui ui¬
uit et regnat in secula se¬

Expanded text:
nes. Defende ergo tibi, o homo, contra vitia honorem Dei, quia propter te factus est Deus homo, qui vivit et regnat in saecula sae
Abbreviated transcription (Latin):
uanos. atq molles. ac miseros iu¬
dicare. Et irridens eos. locũ in qͦ
uirgo orabat audacter ingressꝰ
ẽ. Et uidens tantũ lumen circa
eam. ñ dedit honorem deo: sed
irruens in ipso lumine. prius
quam uel manu eam contingeret:
cecidit in faciem suam: & p̃focatꝰ
a diabolo expirauit. Uidentes
aut̃ socii eius quod moras intuᷤ
unus ex iuuenib qui ei familiatior¬
erat. ut quasi congratularet᷑ in¬
sultationi eius. & mortuũ eum
inueniens. exclamauit uoce mag¬
na dicens. Pussimi romani suc¬
currite. Magicis artib ista me¬
retrix. p̃fecti filiũ interfecit. Fit
repente concursus populoꝵ ad

Expanded text:
vanos et molles ac miseros juvanos et molles ac miseros judicare. Et irridens eos, locum in quo virgo adorabat, audacter ingressus est: et videns tantum lumen circa eam, non dedit hinruens in ipso lumine .| prius quam uel manu eam contengerit . cecidit in fa| ciem et soffucatus a diabulo expirauit. Videntis autem| socii eius . quod moras intus . unus| ex iuuenibus qui ei familierat, ut quasi congratularetur insultationi ejus, et mortuum eum inveniens, exclamavit voce magna, dicens: Piissimi Romani, succurrite: magicis artibus ista meretrix praefecti filium interfecit. Fit repente concursus populorum ad
Abbreviated transcription (Latin):
nit̃. ut circũdaret eam immenso
lumine. ita ut nullus posset eã
uidere. fulgebat enĩ tota cella il¬
la. quasi radians sol in uirtite
sua. Et quanto quis curiosior.
oculis ẽẽ uoluisset: tanto sui ui¬
sus aciem obtundebat. Cumq
se in orationẽ dño ꝓstrauisset: ap¬
paruit ante oculos eius stola can¬
didissima. Et apprehendens eam:
ancillaꝵ tuarũ computans. ue¬
stem hanc mͥ largiri precepisti.
Ita namq ad mensurã corpuscu¬
li eius aptum erat indumentũ.
& ita nimio candore conspicuũ.
ut nullus dubitaret. hoc ñ nisi
manib angłicis preparatũ. In¬
terea lupanar efficitur locus ora¬
tionis. in quo omnis qui fuisset
foras quam fuerat introgressꝰ.
Cumq hec agerentur. prefecti
filius qui auctor erat huiꝰ sce¬
leris. uenit ad locum cũ sodalibꝰ
suis iuuenculis. quasi insulta¬
turus puelle. cum quib libi¬
dinis sue se credebat ludibriũ
exercere. Sed ingressos ante se
ne & ingenti ammiratione egres¬
sos. cepit impotentes arguere. &

Expanded text:
nit, ut circumdaret eam immenso lumine, ita ut nullus posset eam ingere, nec videre. Fulgebat enim tota cella illa, quasi radians sol in virtute sua; et quanto quis curiosior esse voluisset, tanto sui visus aciem obtundebat. Cumque se in orationem Domino prostravisset, apparuit ante oculos ejus stola candidissima, et apprehendens eam iancillarum tuarum computans, vestem hanc mihi largiri praecepisti. Ita namque ad mensuram corpusculi ejus aptum erat indumentum, et ita nimio candore conspicuum, ut nullus dubitaret hoc angelicis manibus praeparatum. Interea lupanar efficitur locus orationis, in quo omnes qui fuissentforas, quam fuerant intus ingressi. 9. Cumque haec agerentur, praefecti filius qui auctor erat hujus sceleris, venit ad locum cum sodalibus suis juvenculis, quasi insultaturus puellae, cum quibus libidinis suae se posse credebat ludibrium exercere: sed ingressus ut misitne et ingenti admiratione egressos coepit impotentes arguere, atque
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam summi regis accurrt̃.
erodes uero in dolo fremit.ł iII.¬
& auferri sibi iniquitatis sue
Sregnum in his qui ad xp̃m tͣns¬
eunt ingemiscit: unde si paruu¬
los interficiat: iħm sibi uidet᷑
occidere. Quod utiq sine cessati¬
one molitur dum primordiis re
extra regnum xp̃i ẽẽ uoluerunt.
adhuc quodammodo sub hero¬
dis sunt principatu: & domi¬
nante sibi saluatoris inimico.
alienigene seruiunt potestati.
quasi nescientes propħa dicente.
iacob. non deficiet princeps ex
iuda & dux de femorib eius. do¬
nec̃ ueniat cui reposita sunt: &
ipse erit expectatio gentiũ. Sed
nondum intelligunt quod ne¬
gare ñ possunt: & mente non
capiunt quod scͥpturarum nar¬
iatione norunt. Qm̃ ĩsanis magistͥs
u̾itas scandalũ ẽ: & cȩcis docto¬
torib fit caligo quod lumen est.
Respondent itaq int̾rogati qͦd
in bethleem nascit᷑ xp̃c: & scienci¬
am suam qua alios instruunt
regum. placationẽ hostiarũ. lo¬

Expanded text:
tentiam summi Regis accurrunt. tentiam summi Regis accurrunt. Herodes quoque in diabolo fremit , et auferri sibi iniquitatis suae regnum in iis qui ad Christum transeunt, ingemiscit. Unde si parvulos interficiat, Jesum sibi videtur occidere. Quod utique facere sine cessatione molitur, dum primordiis renextra regnum Christi esse voluerunt, adhuc quodammodo sub Herodis sunt principatu, et dominante sibi Salvatoris inimico, alienigenae 129 serviunt potestati, quasi nesciant prophetatum, dicente Jacob: Non deficiet princeps ex Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniat cui reposita sunt: et ipse est exspectatio gentium . Sed nondum intelligunt quod negare non possunt, et mente non capiunt quod Scripturarum narratione noverunt: quoniam insanis magistris veritas scandalum est, et caecis doctoribus fit caligo, quod lumen est. Respondent itaque interrogati, quod in Bethleem nascitur Christus; et scientiam suam, qua alios instruunt,successionem regum, placationem hostiarum, lo
Abbreviated transcription (Latin):
sepe uisuri: nec putarent quod
in sola natura hominis esset e¬
ditus. cui suꝑnȩ milicie famu¬
Caretur occursus.
Sed hec atq alia huiusmodi
paucis tunc uidentur innotuis¬
se ꝑsonis: que uel ad cognationẽ
marie uirginis. uel ad scĩ ioseph
familiam ꝑtinebant. Hoc autẽ
signum quod magos in longin¬
quo positos efficaciter mouit:
traxit. illius sine dubio gr̃e sac̃¬
mentum. & illius fuit uocationiͤ
exordium. quia non in uidea tan¬
tum. sed etiam in toto mundo
xp̃i erat ȩuangłm predicandũ.
ut ꝑ illam stellam quȩ mago
uisui splenduit. isrłitarum ocłis
uero ñ refulsit. & illuminatio sig¬
nificata sit gentium: & cecitas
iudeoꝵ. ꝑmanet igit᷑ dilectissims
sicut euident᷑ apparet misticoꝵ for¬
ma gestoꝵ: & quod imagine in¬
choabatur. ueritate completur.
Radiat ecelo stella ꝑ gram. & treᷤ
magi choruscatione euangelici
lermonis acciti. in omnib coti¬
die nationib ad adorandam po¬

Expanded text:
sepe visuri; nec putarent quod sepe visuri; nec putarent quod in sola natura hominis esset editus, cui supernae militiae famularetur occursus. Sed haec atque alia hujusmodi paucis tunc videntur innotuisse personis, quae vel ad cognationem Mariae Virginis, vel ad sancti Joseph familiam pertinebant. Hoc autem signum, quod magos in longinquo positos et efficaciter movit, traxit, illius sine dubio gratiae sacramentum, et illius fuit vocationis exordium, qua nimirum non in Judaea tantum, sed etiam in toto mundo Christi erat Evangelium praedicandum; ut per illam stellam quae magorum visui splenduit, Israelitarum vero oculis non refulsit, et illuminatio significata sit gentium, et caecitasPermanet igitur, dilectissimi, sicut evidenter apparet, mysticorum forma gestorum; et quod imagine inchoabatur, veritate completur. Radiante e coelo stella per gratiam, tres magi coruscatione evangelici fulgoris acciti, in omnibus quotidie nationibus ad adorandam po
Abbreviated transcription (Latin):
ODIERaM est¬
festiuitatem dilectissimi.
apparitio dñi & saluato¬
ris nostri sicut nostis illustrat:
& hic ille ẽ dies. quo ad cognos¬
cendum adorandumq dĩ filiũ
tres magos preuia stella per-¬
duxit. Cuius facti memoriam
merito placuit honore annuo
celebrari: ut dum euangelica hy¬
storia incessabiliter recensetur.
semꝑ se intelligentium sensib
inferat salutifirum misterium:
ꝑ insigne miraculũ. Precesserãt
quidem multa documenta. quȩ
corpoream natiuitatem dñi ma¬
nifestis indiciis declararent: liue
cum beata uirgo maRia fecun
danda sp̃u sc̃o. parituraq di filiũ
audiuit & credidit. siue cum salu¬
tationem ipsius. in utero eliza¬
beth nondum natus ioħs ꝓpħi¬
ca exultatione commotus ẽ: qͣsi
iã int᷑ matris uiscera clamaret:
ecce agnus di. ecce qui tollit pec¬
cata mundi: uel cum ortum dñi
angło annunciante. pastores ce¬
lestis exercitus sunt claritate cir¬
cumdati: ut ñ ambigerent de po¬
testate pueri. quem erant in pre¬

Expanded text:
odiernam festivitatem, dilectissimi, apparitio Domini et Salvatoris nostri, 128 sicut nostis, illustrat; et hic ille est dies quo ad cognoscendum adorandumque Dei Filium tres magos praevia stella perduxit. Cujus facti memoriam merito placuit honore annuo celebrari; ut dum evangelica historia incessabiliter recensetur, semper se intelligentium sensibus inferat salutiferum mysterium per insigne miraculum. Praecesserant quidem multa documenta, quae corpoream nativitatem Domini manifestis indiciis declararent, sive cum beata Mariancto, parituramque Dei Filium audivit et credidit, sive cum ad salutationem ipsius in utero Elisabeth nondum natus Joannes prophetica exsultatione commotus est , quasi etiam intra matris viscera jam clamaret: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi ; vel cum ortum Domini angelo nuntiante pastores coelestis exercitus sunt claritate circumdati , ut non ambigerent de majestate pueri quem erant in prae
Abbreviated transcription (Latin):
nib naturȩ satis fecit: uos in
tunicis aurum texitis. ille nec
trario illi pauꝑculo paradysus
patet. uos auratos gehenna suᷤ¬
cipiet. Ille xp̃i uestem nudus li
cet seruauit. uos uestiti siricis.
indumentum ꝑdidistis. Pauluᷤ
uilissimo puluere oꝑtus iacet re¬
surrecturus in gła: uos operosa
saxis sepulchra premunt cum
urĩs opib arsuros. Pareite queso
amatis. Cur & mortuos urõs aura¬
tis obuoluitis uestib: Cur ambi¬
tio inter luctus lacrimasq non
cessat: An cadauera diuitũ. nisi
in sirico putrescere nesciunt: Ob¬
secro quicumq hec legis: ut ie¬
ronimi peccatoris memineris.
Cui si dñs optionem daret. mul¬
domagis eligeret tunicã pauli
cum meritis eius: quam regum
purpuras cum regns suis. Dñ¬

Expanded text:
nibus satisfecit. Vos in tunicis aurum texitis, ille ne v contrario illi pauperculo paradisus patet, vos auratos gehenna suscipiet. Ille vestem Christi, nudus licet, tamen servavit: vos vestiti sericis, indumentum Christi perdidistis. Paulus vilissimo pulvere coopertus jacet resurrecturus in gloriam: vos operosa saxis sepulcra premunt cum vestris opibus arsuros. Parcite, quaesamatis. 14 Cur et mortuos vestros auratis obvolvitis vestibus? cur ambitio inter luctus lacrymasque non cessat? An cadavera divitum nisi in serico putrescere nesciunt? 18. Obsecro, quicumque haec legis, ut Hieronymi peccatoris memineris: cui si Dominus optionem daret, multo magis eligeret tunicam Pauli cum meritis ejus, quam regum purpuras cum poenis suis.
Abbreviated transcription (Latin):
tia polluat. qui in aeterna
prescientia et dei ciues et an-¬
gelis eius equales sumus.
ẽiendicemus moribus di

Expanded text:
tia polluat, qui in aeterna praescientia et Dei cives, et angelis ejus aequales sumus. Vindicemus moribus di
Abbreviated transcription (Latin):
romanum uellet a labore quiesc̾e.
& benedictum in exemplum ho¬
minib demonstrare. ut posita
suꝑ candelabrum lucerna clares¬
ceret. quatenus omnib qui in do¬
mo dĩ sunt luceret. cuidã pres bite¬
natus ẽ. dicens. Tu tibi delicias pre¬
paras. & seruus meus illo in loco
cruciatur: Qui ꝓtinus surrexit:
atq in ipsa sollempnitate paschali
cum alim̃tis que sibi parauerat ad
locum detendit. Et uirũ cħ ꝑ abrup¬
ta montiũ. ꝑ concaua ualliũ. ꝑ de¬
fossa t̾rarum quesiuit. eũq latere
in specu repꝑit. Cumq oratione fa¬
cta & benedicentes ommipotentem¬
dñm consedissent. post dulcia uite
colloquia. is qui aduenerat p̃sbit̾
dixit. Surge & sumamus cibum.
re te merui. Longe quippe ab ho¬
minib positus. quia die eodẽ pas¬
chalis eẽt sollempnitas ignorabat.
Uenerabilis autem p̾sbiter rursus
asseruit dicens. Ueraciter hodie re¬
surrectionis dominicȩ paschalis di¬
es ẽ: abstinere tibi minime con¬

Expanded text:
Romanum vellet a labore quiescere, Romanum vellet a labore quiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbyte dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, re te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime con
Abbreviated transcription (Latin):
ir autem cħ ad eundem locum
ꝑueniens in arcissimũ specum.
se tradidit. tribq annis excepto
romano monacho. hominib in¬
cognitus mansit. Qui uidelicet
romanus ñ longe in monasterio
sub deodati patris regula degebat
Sed pie eiusdem patris sui ocłis
furabatur horas. & quem sibi ad
manducandũ subripere poterat
dieb.certis benedicto panem fe¬
rebat. Ad eundẽ uero specũ a ro¬
mani cella iter ñ erat. qͥa excelsa
desuꝑ rupes eminebat. sed ex eadẽ
rupe in longissimo fune religatũ
romanus deponere panem consu¬
euerat. In qua etiam resti paruũ
tintinabulũ inseruit. ut ad sonũ
tintinabuli uirdĩ cognosce.t. qͣnͣ¬
do sibi uir  panem preberet: quẽ
exiens accipet. Sed antiquus hos¬
tis unius caritati inuidens. alte¬
rius refectionicum quadam die
submitti panem conspiceret. iac¬
tauit lapidem. & tintinnabulũ
fregit. Romanus tamen modis
congruentib ministrare ñ desiit̃.
Cum uero iam omnipotens d̃s &¬

Expanded text:
ir autem Dei ad eumdem locum ir autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare non desiit. Cum vero jam Deus omnipotens et
Abbreviated transcription (Latin):
tione habita. ut hoc ipsũ capiste¬
tium eius loci incole in ȩccłe in¬
gressu suspenderent. quatenus &¬
presentes & secuturi om̃s agnosce¬
rent. benedictus puer conuersio¬
nis grãm a quanta ꝑfectione ce¬
pisset. Quod annis multis illic
ad hec longobardoꝵ tempora suꝑ
feres eccłȩ pependit. Sed benedictꝰ
plus appetens mala mundi ꝑpeti.
extolli. nutricem suam occulte fu¬
giens. deserti loci secessum petiit.
cui sublacus uocabulũ ẽ. Qui a
romana urbe quadraginta fere
milib distans. frigidas atq ꝑspi¬
cuas emanat aquas. Que illic ui¬
delicet aquarum abundancia in
extenso priꝰ lacu colligit᷑ ad posi¬
tremum uero in amnẽ deriuat᷑.
Quo dum fugiens ꝑgeret. mona¬
chus quidam romanus nomine
hunc euntem repꝑit. quo tenderet
requisunt. Cuius cum desideriũ
cognouisset & secretũ tenuit. & ad¬
iutorium impendit. eiq sc̃ȩ conũ¬
sationis habitum tradidit: & in
quantũ licuisset ministrauit. Liii.¬

Expanded text:
tione habita, ut hoc ipsum capistetione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ad haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus appetens mala mundi perpeti q favoribus extolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. V
Abbreviated transcription (Latin):
cius rexit. Honorato etiam qͥ nunc
adhuc celle eius in qua pͥus conũ¬
satus fuerat preest.L.ii¬
ic itaq cum iam relictis littera¬
rum studiis petere deserta decreuis¬
set. nutrix quȩ hunc arcius ama¬
bat. sola secuta ẽ. Cumq ad locũ
ad purgandũ triticũ a uicinis mu¬
lierib prestari sibi capisteriũ pe¬
tiit: Quod suꝑ m̃sam incaute dere¬
lictum casu accidente fractum ẽ.
sicq ut induab partib inuenire¬
tur diuisum. Quod mox ut redi¬
ens nutrix illius inuenit. uehe¬
mentissime flere cepit: quia uas
quod prestitum acceꝑat. fractum
uidebat. Benedictus aut̃ religiosꝰ
& pius puer. cum nutricẽ flere
conspiceret. eius dolori cõpassus.
ablatis secum utrisq fracti ca¬
pisterii partib. sese cum lacͥmis
inorationem dedit. Qui aborati
autem nutricem suam blande
consolatus. ei sanum capisteriũ
reddidit quod fractum tulerat.
Que res in loco eodem a cunctis
ẽ agnita. atq in tanta ammira¬

Expanded text:
tius rexit; Honorato etiam, qui nunc tius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fuerat, praeest.ic itaque cum jam relictis litterarum studiis petere deserta decrevisset, nutrix quae hunc arctius amabat, sola secuta est. Cumque ad locum ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita invenit, vehementissime flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratiautem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admira
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Sed cum in hac t̾ra adhuc eẽt
quo temporalit̾ libere uti potuissẽ.
despexit iam quasi aridũ mundũ
cum flore. Qui liberiori genere ex
ꝓuincia nursie exortus. romȩ libe¬
ralib litteraꝵ studiis traditꝰ fuerat.
Sed cum in eis multos ire ꝑabrup¬
ta uiciorum cerneret. eũ quẽ qua¬
si in ingressu mundi posuerat re¬
traxit pedem: ne siquid de scientia
eius attingeret. ipse quoq post mo¬
dum in inimane precipitiũ totus
iret. Despectis itaq litteraꝵ studi¬
is relicta domo: reb̾q patris. soli
deo placere desiderans: sce conuer¬
sationis habitũ quesiuit. Recessit
igitur scienter nescius: & sapienter
indoctus. Huius ergo omĩa gesta
ñ didici: sed pauca que narro qua¬
tuor discipłis illius referentib ag¬
noui. constantino scilicet reuerentis¬
simo ualde uiro. qui ei in monaste¬
rii regimine successit. Ualentinia¬
no quoq qui annis multis late¬
Aranensi monasterio p̃fuit. Sĩ plicio
qui congregationẽ illius post eũ ter¬

Expanded text:
d dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum ter
Abbreviated transcription (Latin):
sacratissimus dies in quo saluti
nr̃e auctor apparuit. & quem
magi infantem uenerati sunt in
cunabulis. nos omnipodentem
adoremus incelis. Ac sicut illi de
thesauris suis misticas dño mu¬
nerum species obtulerunt: ita
& nos de cordib nostris que deo
sunt digna ꝓmamus. Quamuiᷤ
enim omnium bonoꝵ sit ipse
largitor: etiam nr̃e tamen fruc-¬
tum querit industrie. Non enim
dormientib ꝓuenit regnũ cȩloꝵ
sed in mandatis dei laborantib
atq uigilantib. ut si dona ipsiꝰ
non irrita fecerimus. ꝑ ea que de

Expanded text:
sacratissimus dies, in quo salutis sacratissimus dies, in quo salutis nostrae auctor apparuit; et quem magi infantem venerati sunt in cunabulis, nos omnipotentem adoremus in coelis. Ac sicut illi de thesauris suis mysticas Domino munerum species obtulerunt, ita et nos de cordibus nostris, quae Deo sunt digna promamus. Quamvis enim omnium bonorum sit ipse largitor, etiam nostrae tamen fructum quaerit industriae: non enim dormientibus provenit regnum coelorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut si dona ipsius non irrita fecerimus, per ea quae de
Abbreviated transcription (Latin):
quos ꝑserutor occidit. quã uestra
sententia quos in sua ꝑturbatio¬
ne consuluit. Uos noluistis enĩ
regnum recipere.cuius opidum
potuistis ostendere. illi potuerunt
ꝓ eo mori. quem nondum poterãt
confiteri. ita xp̃c ne ullum ei tẽ¬
pus esset absq miraculo. ante u¬
sum linguȩ potestatem uerbi ta¬
citus exerebat: & quasi iam diceret.
sinite paruulos uenire ad me: ta¬
lium est enim regnum cȩlorum
Noua gła coronabat infantes. &
de mitiis suis paruuloꝵ pͥmordia
consecrabat. ut disceretur neminẽ
hominũ diuini incapacem ẽẽ sa-¬
cramenti. quando etiam illa ȩta ᷤᷤ
camus ergo dilectissimi in magis
fideiq primicias. & exultantib
animis beate spei inicia celebremꝰ.
Exinde enim in eternam heredita¬
tem cepimus introire: exinde no¬
bis. xp̃m loquentia scͥpturarum
archana patuerunt. & ueritas
quam uideoꝵ obcecatio ñ recepit.
omnib nationib suum lumen
inuexit. Honoretur itaq a nobiᷤᷤ

Expanded text:
quos persecutor occidit , quam vestra quos persecutor occidit , quam vestra scientia, quam in sua perturbatione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppidum potuistis ostendere. Illi potuerunt pro eo mori, quem nondum poterant confiteri. Ita Christus, ne ullum ei tempus esset absque miraculo, ante usum linguae potestatem Verbi tacitus exerebat; et quasi jam diceret: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum : nova gloria coronabat infantes, et de initiis suis parvulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum divini incapacem esse sacramenti, quando etiam illa aetas glcamus ergo, dilectissimi, in magis fideique primitias, et exsultantibus animis beatae spei initia celebremus. Exinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veritas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen suum invexit. Honoretur itaque a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
indicabant libris: ut quem non
adorabant in infantiȩ infirmita¬
te humilem: postea crucifigerẽt
in uirtutum sublimitate fulgen
Interrogati ubi xp̃c nasceretur ue¬
raciter & memoriter dicitis. quod
ceps qui regat popłm meũ isrł.
hunc principem natũ & pastori¬
bus angeli. & nobis nunciauere
pastores. Hunc pͥncipem natum
longinque orientaliũ gentiũ na¬
tiones in insolito sideris noui splẽ¬
dore didicerunt. & nede loco editi
regis ambigerent. ur̃a eruditio ꝓ¬
didit: quod stella ñ docuit. Cur
uobis uiam quam aliis aperitis
obstruitis: Cur in ur̃a infidelita¬
te resedit dubium: quod ex ur̃a
fit responsione manifestum: Locũ
natiuitatis de scͥpturarũ testimo¬
nio demonstratis: presentiã tem¬
poris. de cȩli & terre attestatione
cognoscitis. & tamen ibi ad ꝑse¬
quendum animus herodis exar¬
sit. ubi ad non credendum uester
sensus obduruit. lectio .iii.
elicior gͦ ignorantia infantium

Expanded text:
indicaverant libris: ut quem non indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sublimitate fulgentInterrogati ubi Christus nasceretur , veraciter et memoriter dicitis quod ceps qui regat populum meum Israel . Hunc principem natum, et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fit responsione manifestum? Locum nativitatis de Scripturarum testimonio demonstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis; et tamen ubi ad persequendum animus Herodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus obduruit. Felicior ergo ignorantia infantium
Abbreviated transcription (Latin):
eciam intelligendo ueneremur.lii.¬
actionẽ debeamus deo pro il¬
luminatione gentium: probat ob¬
cecatio iudeorum. Quid enim tã
cȩcum. quid tam lucis alienum
quam illi sacerdotes & scribe isra¬
elitarum fuerunt: qui ꝑcunctan¬
tib magis & herode querente u
bi xp̃c scd̾m scͥpturarũ testimonia
nasceretur. hoc responderunt de ꝓ¬
phetico eloquio. quod indicabat
stella de cȩlo: Que utiq poterat
magos ierosolimis preter missis
usq ad cunabula pueri. sicut
post modum fecit sua significati¬
one ꝑducere. nisi ad confutandã
uideorum duriciam ꝑtinuisset.
ut ñ solum ductu sideris. sed etiã
ipsorum ꝓfessione innotesceret
natiuitas saluatoris. Iam ergo
ad eruditionem gentium prophe¬
ticus sermo transibat. & prenun¬
ciatum antiquis oraculis xp̃m
alienigenarum corda discebant:
cum uideorum infidelitas ueri¬
tatem ore ꝓferret: & mendaciũ
corde retineret. Noluerunt enim
agnoscere oculis.quem de sacris

Expanded text:
etiam intelligendo veneremur. Qetiam intelligendo veneremur. Qactionem debeamus Domino pro illuminatione gentium, probat obcaecatio Judaeorum. Quid enim tam caecum, quid tam lucis alienum, quam illi sacerdotes et scribae Israelitarum fuerunt? qui percontantibus magis, et Herode quaerente, u secundum Scripturarum testimonium nasceretur , hoc responderunt de prophetico eloquio, 116 quod indicabat stella de coelo. Quae utique poterat magos Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri, sicut postmodum fecit, sua significatione perducere; nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris
Abbreviated transcription (Latin):
stella ꝑduxit. ut a solis ortu usq
ad occasum: ueri regis generatio
choruscaret. cum rerum fidem &
regna orientis ꝑ magos discerent:
& romanũ imꝑium ñ lateret. Nã
seuitia herodis uolens pͥmordia
suspecti sibi regis extinguere. hinc
dispensationi nesciens seruiebat:
ut dum atroci intentus facinori.
ignotum sibi puerũ indiscreta in¬
fantium cede ꝑsequitur: annun¬
ciatum cęlitus dominatoris ortũ
insignior ubiq fama loqueretur.
Quam promptiorem ad narran¬
dum diligentioremq faciebat su
pernȩ significationis nouitas: &
cruentissimi ꝑsecutoris impietas
Tunc autem etiam egypto salua¬
tor illatus ẽ. ut gens antiquis
errorib dedita. iam ad uicinam
salutem ꝑ occultam gr̃am uoca¬
dilectissimi dies iste manifestatio¬
ne dñi consecratus specialem in
toto mundo obtinuit dignitatẽ.
quȩ in cordib nostris digno debet
splendore clarescere. ut rerũ gestaꝵ
ordinem. non solum credendo. sed

Expanded text:
stella perduxit : ut a solis ortu usque stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, annuntiatum coelitus Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat et supernae significationis novitas, et cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis erroribus dedita, jam ad vicinam salutem per occultam gratiam vocadilectissimi, dies iste manifestatione Domini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cordibus nostris digno debet splendore clarescere, ut rerum gestarum ordinem non solum credendo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tum: psalmista testante qui ait.
Sacrificiũ dõ sp̃c contribulatus
Peccata nostra preterita in baptis¬
matis ꝑceptione laxata sunt: &
tamen post baptisma multa
commisimus. sed lauari iterum
baptismatis aqua non possumꝰ.
Quia ergo & post baptismum in¬
quinauimus uitam: baptiremuᷤ
lacrimis conscientiam. quatenus
regionem nr̃am ꝑ uiam aliã re-¬
petentes. qui ex ea bonis delectati
discessimus. ad eam malis amarica¬
dilectissimi. iterum dico
gaudete. qm̃ breui inter¬
uallo temporis post sollempni¬
tatem natiuitatis xp̃i. festiui¬
tas declarationis eius illuxit. &¬
quem in illo die uirgo peꝑit: in
hoc mundus agnouit. Uerbũ
enim caro factum. sic susceptio¬
nis nr̃e temperauit exordia: ut
& ꝑ sequentib esset occultus. Iam
tunc ergo celi enarrauerunt głam
dei. & in omnem terram sonus ue¬
ritatis exiuit. quando & pastorib
exercitus angłorum saluatoris
editi annunciator apparuit: &¬
magos ad eum adorandũ preuia

Expanded text:
tum, Psalmista testante, qui ait: tum, Psalmista testante, qui ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Peccata nostra praeterita in baptismatis perceptione laxata sunt, et tamen post baptisma multa commisimus, sed lavari iterum baptismatis aqua non possumus. Quia ergo et post baptisma inquinavimus vitam, baptizemus lacrymis conscientiam, quatenus regionem nostram per viam aliam repetentes, qui ex ea bonis delectati discessimus, ad eam malis amaricadilectissimi, iterum dico, gaudete : quoniam brevi intervallo temporis post solemnitatem nativitatis Christi, festivitas declarationis ejus illuxit; et quem in illo die virgo peperit, in hoc mundus agnovit. Verbum enim caro factum sic susceptionis nostrae temperavit exordia, ut et persequentibus esset occultus. Jam tunc ergo coeli enarraverunt gloriam Dei , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia
Abbreviated transcription (Latin):
ad hec ꝑ lamenta reuocemur.
ante oculos cordis. hinc culpas
oꝑis. illinc iudiciũ extreme dis¬
trictionis. Pensemus quam distͥc¬
tus iudex ueniat. qui iudicium
minatur & latet. Terrores pecca¬
torib intentat. & tamen sustinet.
Et iccirco citius uenire differt: ut
minus inueniat quos condẽnet.¬
Puniamus fletib culpas. & cũ
psalmiste uoce preueniamus fa¬
ciem eius in confessione. Uolup¬
decipiat. nulla uana leticia se¬
duicat: In proximo namq ẽ iu¬
dex qui dixit. Ue uobis qui ride¬
tis nunc: quia lugebitis & fle¬
bitis. Hinc enim salomon ait.
Risus dolore miscebitur: & extre¬
ma gaudii luctus occupat. Hinc
iterum dicit. Risum deputaui er¬
rorem. & gaudio dixi. Quid frus¬
tra deciperis: Hinc rursus ait.
Cor sapientium ubi tristicia est:
& cor stultorum ubi leticia. Per¬
timescamus igitur precepta dei
si celebramus ueracit̾ sollempni¬
tatem d̃. Gratum namq deo sa¬
crificium ẽ: afflictio contra pecca¬

Expanded text:
ad haec per lamenta revocamur. ad haec per lamenta revocamur. ante oculos cordis hinc culpas operis, illinc judicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et latet; terrores peccatoribus intentat, et tamen adhuc sustinet; et idcirco venire citius differt, ut minus inveniat quos condeculpas, et cum Psalmistae voce praeveniamus faciem ejus in confessione . Volupdecipiat, nulla vana laetitia seducat. In proximo namque est judex qui dixit: Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis . Hinc etenim Salomon ait: Risus dolori miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Hinc iterum dicit: Risum deputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Hinc rursus ait: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Pertimescamus ergo praecepta Dei, si celebramus veraciter solemnitatem Dei. Gratum namque Deo sacrificium est afflictio contra pecca
Abbreviated transcription (Latin):
rie deseruire. sicut de quib dam ꝑ
propħam dicitur. computruerunt
iumenta in stercore suo. Iumenta
quippe in stercore suo putrescere ẽ:
carnales homines in fetore luxurie
uitam finire. Mirram ergo deo of¬
ferimus. quando hoc mortale cor¬
pus luxurie putredine ꝑ condim̃¬
tum continentie custodimus. Mlag¬
num uero nobis aliquid magi in¬
nuunt. quod in regionem suam
ꝑ aliam uiam reuertunt᷑. In eo
namq quod ammoniti faciunt.
nobis profecto insinuant quid fa¬
ciamus. Regio quippe nr̃a para¬
disus ẽ: ad quam iħu cognito redi
re ꝑuiam quam uenimus ꝑhibe¬
mur. A regione et enim nr̃a super¬
biendo. inobediendo. uisibilia se¬
quendo. cibum uetitum gustan¬
do. discessimus. Sed ad eam neces¬
se ẽ. ut flendo. obediendo.: ĩuisibi¬
lia sequendo. atq appetitũ car-¬
nis refrenando redeamus. ꝑ aliã
ergo uiam ad regionem nr̃am re¬
gredimur: qm̃ qui a paradysi gau¬
diis ꝑdelectamenta discessimus.

Expanded text:
riae deservire, sicut de quibusdam per riae deservire, sicut de quibusdam per prophetam dicitur: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo putrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Myrrham ergo Deo offerimus, quando hoc mortale corpus a luxuriae putredine per condimentum continentiae custodimus. 7. Magnum vero nobis aliquid magi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad regionem nostram regredimur, quoniam qui a paradisi gaudiis per delectamenta discessimus,
Abbreviated transcription (Latin):
mirra. intelligi & aliud potest.
Auro namq sapientia designat᷑.
salomone attestante qui ait: theᷤᷤ¬
aurus desiderabilis. requiescit in
ore sapientis. Thure autem quod
deo incenditur: uiitus orationiᷤ
exprimitur. psalmista testante
qui dicit. dirigatur oratio mea
sicut incensum in conspectu tuo.
ꝑ mirram uero carnis nr̃e morti¬
ficatio figuratur. Unde scã eccła
de suis operariis usq ad mortem
ꝓ dõ certantib dicit. Manꝰ mee
distillauerunt mirram. Nato er¬
go regi aurũ offerimꝰ: si in conspec¬
tu illius claritate suꝑne sapientie
resplendemus. Thus offerimus:
si cogitationes carnis ꝑ scã oratio¬
num studia in ara cordis incendi¬
mus. ut suaue aliquid deo ꝑ cele¬
ste desiderium redolere ualeamus.
Mirram offerimus: si carnis ui¬
tia ꝑ abstinentiam mortificamuᷤ
ꝑ mirram namq ut diximus a¬
gitur. ne mortua caro putre fiat.
Mortua uero carne putrescere est.
hoc mortale corpus fluxui luxu¬

Expanded text:
myrrha intelligi et aliud potest. myrrha intelligi et aliud potest. Auro namque sapientia designatur, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thure autem quod Deo incenditur virtus orationis exprimitur, Psalmista testante, qui dicit: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Per myrrham vero carnis nostrae mortificatio figuratur; unde sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem pro Deo certantibus dicit: Manus meae distillaverunt myrrham . Nato ergo Regi aurum offerimus, si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus. Thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta orationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. Per myrrham namque, ut diximus, agitur 1471 ne mortua caro putrefiat. Mortuam vero carnem putrescere, est hoc mortale corpus fluxui luxu
Abbreviated transcription (Latin):
thus uero in dei sacrificio pone¬
batur. Mirra autem mortuoꝵ
corpora condiuntur. Fum ergo
magi quem adorant: etiã mis¬
ticis munerib predicant. Auro
regem. thure dm̃. mirra mortalẽ.
Sunt uero nonnulli heretici. qͥ
hunc dđm credunt: sed ubiq ne
quaquam credunt. Hi profecto
thus ei offerunt. sed offerre etiã
aurũ nolunt. Et sunt nonnulli
qui hunc regem existimant. sed
deum negant. Hi uidelicet ei au¬
rum offerunt: sed offerre thus
nolunt. Et sunt nonnulli qui hc̃
& dm̃ & regem fatent᷑: sed assũp¬
sisse carnem mortalem negant. Hi
nimirũ ei aurũ & thus offerunt.
sed offerre mirram assumpte mor¬
os itaq nato dño offeramus
aurum: ut hunc ubiq regna¬
re fateamur. O fferamus thus:
ut credamus quod is qui in tem¬
pore apparuit: ds ante tempora
extitit. Offeramus mirram: ut
eum quem credimus in sua diui¬
uitate impassibilem: credamus
etiam in nr̃a fuisse carne morta¬
lem: quamuis in auro.thure. &

Expanded text:
thus vero in Dei sacrificium ponethus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae moros itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in auro, thure et