comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
õnion. Qđ si ascło declinatũ eẽt: scłare
latine dicerẽt ñ aet̃nũ. Qđ nemo unquã
int̃pres ausus ẽ. dicere. Quaꝓpt̃ licet la¬
tine scłm cũ aliquo fine intelligat. et̃¬
nũ uͦ nͥ id qđ sine fine ẽ. ñ soleat appel
ipsi greci quantũ existimo ñ solent
intelligere. nͥ id qđ ñ ht̃ finẽ: nos aũ
cere nisi et̃pxm. S ã eonã dicimꝰ & scłm:¬
dam interdum etiã aet̃nale audeant.
dicere: ne latine lingue deesse uideat᷑
ab eodem nomine diriuato. Et fortasse
quidẽ scđ̾m morẽ cͥpturarũ inueniant
isti aliqͥd etiã. acoruũ. dictũ. qđ sine fi¬
ne ñ sit: sic̃ ds̃. in libis ueteris testam̃ti
assidue dicit. hoc uob erit legitimũ et̃¬
b sacram̃tis eo modo sepe p̃ciꝑet q̃
finẽ fuerant habitura. Que ⁊i diligẽ¬
tus dicta intelligant᷑. ea fortasse quȩ illiᷤ
sacramĩtis significabant᷑ finẽ nerant habi¬
tura. Ita enĩ ne longiꝰ ab eam dicimꝰ ȩt̃nũ

Expanded text:
od m a saeculo declinatum esset, saeculare latine diceretur, non asternum quod nemo umquam interpres ausus est dicere. quapropter licet latine saeculum cum aliquo fine intellegatur, aeternum uero nisi id quod sine fine est non soleat appellipsi Graeci, quantum extimo, non solent intellegere nisi id quod non habet finem. nos autem cere nisi aetdam interdum etiam aeternale audeant dicere, ne latinae linguae deesse videatur ab eodem nomine derivatio. 6. Et fortasse quidem secundum morem Scripturarum inveniant isti aliquid etiam αἰώνιον dictum, quod sine fine non sit, sicut Deus in libris Veteris Testamenti assidue dicit; Hoc vobis erit legitimum aetebus sacramentis eo modo saepe praeciperet, quae finem fuerant habitura; quanquam si diligentius dicta intelligantur, ea fortasse quae illis sacramentis significabantur, finem non erant habitura. Ita enim, ne longius abeam, dicimus aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
÷. quãquã te cognouuisse iam uideã: tam̃
quẽ ad modum contra talia disserat᷑. ibi
meliꝰ discere poteris. ubi error ipse et
olim exortus ẽ. & ñolim ꝓditus. Quan¬
tũ possũ tam̃ etiam commoneo: ut de
diaboli angłoꝵq eiꝰ correctione. & in pͥsti¬
num statum reparatione saꝑe nichil au-¬
deas: Honqr di abolonae demonib in¬
uidemꝰ. & eomͦ quasi uicẽ maliuolentie
rtpendimꝰ. cũ illi ñ ob aliud nͥ inuiden¬
tie stimuli sagitati nr̃a itinera qͥb in
dm̃ cendimꝰ. ꝑturbare conant᷑ s qr ultime
sententię sũmi&e ueracissimi iudicis. ex
nr̃a p̃sũptione nichil addere debemꝰ.
Ipse enĩ se similib eor ẽẽ diccurũ p̃dix.
lte inignẽ ȩt̃num: qui paratꝰ ÷ diabolo &
angłis eiꝰ. Nec mouere debet ut hoc loco¬

Expanded text:
est quamquam te cognouisse iam uideam, tamen est quamquam te cognouisse iam uideam, tamen quemadmodum contra talia disseratur ibi melius discere poteris, ubi error ipse et olim exortus est et non olim proditus. Quantum possum tamen etiam ego commoneo ut de diaboli angelorumque eius correptione et in pristinum statum reparatione sapere nihil audeas; non quia diabolo et daemoniis inuidemus et eo modo quasi uicem maliuolentiae rependimus, cum illi non ob aliud nisi inuidentiae stimulis agitati nostra itinera quibus in deum tendimus perturbare conentur; sed quia ultimae sententiae summi et ueracissimi iudicis ex nostra praesumtione nihil addere debemus. ipse enim se similibus eorum esse dicturum praedixit: ite in igne aeterno, qui paratus est diabolo et ang
Abbreviated transcription (Latin):
nec ab illa peste potius se sanarimͥ & ab
ipsa medicina morbidũ aliquid intulis¬
set: ñ ẽ. qͥdem dolor iste culpandꝰ. Ueri¬
tas enĩ debuit: ñ falsitas pellere falsita¬
tẽ. Nam hoc nutare ẽ malũ: ñ euitare.
Uerũtam̃ qr de ipso d̃o creaturarũ omĩũ
conditore. hoc ẽ de ipsa coet̃na & incom¬
mutabili trinitate ab eis qui ad uos librõ
origenis atculerant. id traditũ eẽ. cõme¬
moras qđ ueritas ht̃. contͣ quã ueritatẽ
pͥscillianꝰ ł sabellianꝰ antiquiũ dogma
naturã. s de ipsod̃o tanꝗͣ paiticulã de¬
fluere. & tam̃ defornut̃ inquinari aq
indeteriꝰ ꝯmutari. cũ manicheis aude¬
at affirmare. Non parũ boni et libris
illis ꝓuintia ur̃a ꝑcepit. in ea re max¬
ime in qua capitalit errãt. De creato¬
re quippe ñ de creatura. tã falsa & tã
nefaria sentiunt᷑. Siue gͦ in hanc fidem
qui deuiauerant restituti sunt. siue qͥ

Expanded text:
nec ab illa peste potuisse sanari, nisi et nec ab illa peste potuisse sanari, nisi et ipsa medicina morbidum aliquid intulisset; non est quidem dolor iste culpandus: veritas enim debuit, non falsitas pellere falsitatem; nam hoc, mutare est malum, non evitare. Verumtamen quia de ipso Deo creaturarum omnium conditore, hoc est, de ipsa coaeterna et incommutabili Trinitate, ab eis qui ad vos libros Origenis attulerunt, id traditum esse commemoras quod veritas habet; contra quam veritatem Priscillianus Sabellianum antiquum dogma naturam, sed de ipso Deo tanquam particulam defluere et tam deformiter inquinari atque in deterius commutari cum Manichaeis audeat affirmare: non parum boni ex libris illis prouincia uestra percepit in ea re maxime, in qua capitaliter erratur: de creatore quippe, non de creatura tam falsa et tam nefaria sentiuntur. siue ergo in hanc fidem qui deuiauerant restituti sunt siue qui
Abbreviated transcription (Latin):
sq ad eo gͥ in eo qđ ex nichilo fecit.
soluntas ñnichil dicit᷑: ut ipsa
p̾cipue comm̃ detur. Nam cui dr̃. subest
enimt cũuoles posse. siue adsit unde fi¬
at. siue ñ adsit. S ẽ. uoluntas. ubi sũma
ẽ potestas. Quomͦ gͦ in eo qđ de nichilo cre¬
atur. uoluntas creantis iichileẽ. ꝑhibe¬
tur : cũ ꝓptea de nichilo crearialiqͥd possit.
qr uoluntas creantis eciamsine materia
sibi sufficit: Qđ si force ñsolum anuã.
s nillã omĩno creacurã uolunt fateri
ex nichilo factam. idõ qm̃ quicqͥd ds̃ fec̃
uolũtate fecit. quȩ uoluntas utiq nẽ. ni¬
chil: respiciat unde scd̾m corpꝰ factꝰ sit hõ.
Certe enim sic̃ scͥptura testat᷑. eum de limo
ł de puluere tre d̃s fecit: & ꝓcul dubio
uoluntate fecit. Nec tam̃ uoluntas dei:
factũ ẽ. quãuis uoluntate sit factũ. ñ
ẽ. uoluntas limus: ita in eo qđ ex nichi¬
didisti expͥscilliani heresi aderrorẽ orige¬
nis apiro uos homines fuisse de lapsos.

Expanded text:
sque adeo igitur in eo quod ex nihilo fecit voluntas non nihil dicitur, ut ipsa praecipue commendetur. Nam cui dicitur: Subest enim tibi cum voles posse, sive adsit unde fiat, sive non adsit, sat est voluntas, ubi summa est potestas. Quomodo ergo in eo quod de nihilo creatur, voluntas creantis nihil esse perhibetur, cum propter ea de nihilo creari aliquid possit, quia voluntas creantis, etiam sine materia, sibi sufficit? Quod si forte non solum animam, sed nullam omnino creaturam volunt fateri ex nihilo factam, ideo quoniam quidquid Deus fecit, voluntate fecit, quae voluntas utique non est nihil, respiciant unde secundum corpus factus sit homo. Certe enim, sicut Scriptura testatur, eum de limo vel de pulvere terrae Deus fecit, et proculdubio voluntate fecit. Nec tamen voluntas Dei pfactum est, quamvis voluntate sit factum, non est voluntas limus, ita in eo quod ex nihididisti, ex Priscilliani haeresi ad errorem Origenis apud vos homines fuisse delapsos,
Abbreviated transcription (Latin):
resurgere nͥ qͥ cadunt. & idõ putant resurrectio¬
nẽ ad corꝑa ñ ad animas ꝑtinere. qr corpoꝵ÷
cadere᷑ cur ñ audiunt ñ recedatis ab illo ne
cadatis.: Et suo dño stat aut cadit Et qͥ se
putat stare. uideat ne cadat: Puto enĩ qđ
in anima ñ incorꝑe casus iste cauendꝰ ẽ: sugit᷑
cadentiũ ẽ. resurrectio. cadunt aut̃ & aĩe ꝓ
fecto ⁊ aias resurgere ofitendiie. Qđ aut̃ cũ
dixisset inistis scda̾ mors ñ hł potestatẽ. ad¬
nabunt c eo mille anius: ñ utiq de solis ep̃is
txũ crisina. sic om̃s sacdodes. qm̃ m̃bra st̃ uniꝰ¬
ssac̾dotis. de quib apłs petiꝰ. Plebs inqͥt scã:
regale sac̃d ottũ. Sane licet b̾uit atq tͣnseun¬
ter insinuauit eẽ dm̃ xp̃m. dicendo sac̾do¬
mã serui sic̃ hominis filiꝰ. ita etiã sac̃dos xp̃s
effectꝰ sit in aet̾num scd̾m ordinẽ melchise¬
ȩccłiam dĩ solutds ꝓpe finẽ scłidiabolꝰ

Expanded text:
resurgere nisi qui cadunt et ideo putant resurrectionem ad corpora, non ad animas pertinere, quia corporum est cadere, cur non audiunt: non recedatis ab illo, ne cadatis, et: suo domino stat aut cadit, et: qui se putat stare caueat, ne cadat? puto enim quod in anima, non in corpore casus iste cauendus est. si igitur cadentium est resurrectio, cadunt autem fecto et animas resurgere confitendum est. Quod autem, cum dixisset: In istis secunda mors non habet potestatem, adnabunt cum eo mille annis, non utique de solis episcoticum chrisma, sic omnes sacerdotes, quoniam membra sunt unius sacerdotis; de quibus apostolus Petrus: plebs, inquit, sancta, regale sacerdotium. sane, licet breuiter atque transeunter, insinuauit esse deum Christum dicendo: sacerdoserui sicut hominis filius, ita etiam sacerdos Christus effectus sit in aeternum secundum ordinem Melchiseeccle- siam Dei solutus prope finem saeculi diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑu̾sus sui amor pͥuat scã societate turgidum
sp̃m. eumq coaitat miseria. iam ꝑ inqui¬
tatem saciari cupientem: hĩc & alio loco eũ
dixisset erunt enm homines se ipsos amantes.
otinuo subiecit. amatores pecuniȩ. ãb illa ge-¬
nerali auaricia. cuiꝰ suꝑbra caput ẽ. ad hanc
specialẽ descendens. quȩ ꝓpͥa hominii ẽ. Neq
enĩ essent etiã homines amatores pecunie: nͥ
eo se putarent excellentiores. quoditiores. Cui
morbo contraria caritas. ñ querit quȩ sua st̃ :
it÷ ñ pͥuata excelientia letat᷑. Merito gͦ & ñ
inflat᷑. hi duo amores quoꝵ alter s̃s ẽ. ⁊ alt̃

Expanded text:
peruersus sui amor priuat sancta societate turgidum peruersus sui amor priuat sancta societate turgidum spiritum eumque coartat miseria iam per iniquitatem satiari cupientem. hinc alio loco cum dixisset: erunt enim homines se ipsos amantes, continuo subiecit: amatores pecuniae, ab illa generali auaritia, cuius superbia caput est, ad hanc specialem descendens, quae propria hominum est. neque enim essent etiam homines amatores pecuniae, nisi eo se putarent excellentiores quo ditiores. cui morbo contraria caritas non quaerit, quae sua sunt, id est non priuata excellentia laetatur; merito ergo et non inflatur. Hi duo amore
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. initiũ om̃is peccati suꝑbia Cui
testimonio ñ in conuenient̃ aptat᷑ etiã illud.
qđ apłs ait: Radix om̃iũ malorum est aua¬
ricia.: Si auariciam generalem intellega¬
mus. qua quisq appetit aliquid ampliꝰ
quam opordet ꝓpt̾ excellentiam suam:
quendam ꝓpͥe rei amorẽ cui sapient̃ nom̃
latina lingua indidit cũ appella uit pͥua¬
tãm qđ potius ad etrim̃to: ꝗͣm ab iucrem̃to
dictũ elucet Om̃is enĩ pͥuatio minuit Un¬
de itaq uult eminere suꝑbia: uide inangus¬
tias egestatesq contrudit᷑. cũ acõmuni ad ꝓpͥũ
dampnoso sui amore redigit᷑. Spetialis est
aũ auaricia: quȩ usitatus appellat᷑ amor
peccunie: Cuiꝰ nomine apłs ꝑspetiem genus
significans: uniu̾salẽ auariciã uolebat intel¬
legi. dicendo: Radix om̃iũ malorum ẽ auari¬
cia. hac enĩ & diabolus cecidit. qui utiq non
amauit peccuniã s ꝓpͥam potestatẽ. P inde

Expanded text:
dicens: initium omnis peccati superbia. cui dicens: initium omnis peccati superbia. cui testimonio non inconuenienter aptatur etiam illud quod apostolus ait: radix omnium malorum est auaritia, si auaritiam generalem intellegamus, qua quisque appetit aliquid amplius quam oportet propter excellentiam suam et quendam propriae rei amorem . cui sapienter nomen latina lingua indidit, cum appellauit priuatum, quod potius a detrimento quam ab incremento dictum elucet; omnis enim priuatio minuit. unde itaque uult eminere superbia, inde in angustias egestatemque contruditur. cum a communi ad proprium damnoso sui amore redigitur. specialis est autem auaritia, quae usitatius appellatur amor pecuniae. cuius nomine apostolus per speciem genus significans uniuersalem auaritiam uolebat intellegi dicendo: radix omnium malorum est auaritia. hac enim et diabolus cedidit, qui utique non amauit pecuniam, sed propriam potestatem. proinde
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum sit: Primo utrũ ab initio ipsius
mundi. sua potestate. delectatꝰ. ab stiterit ab
illa societate & caritate. qua beati sunt angłi
qui frurint᷑ dõ nan aliqͦ t̃ꝑe in scõ cetu fuerit
angłoꝵ. etiã ipse parit iustꝰ & parit̃ beatꝰ.
Nonnulli em̃ dicunt ipsum ei fuisse casũ
a suꝑnis sedib qđ uidint homini facto ad
imaguiẽ dĩ. Porro aut̃ inuidia sequit᷑ suꝑ¬
biã ñ pcedit. Honeni causa suꝑbiendi est
inuidia: sed causa inuidendi suꝑbia
Cum gͥ suꝑbia sit amor excellentie ꝓpͥx in¬
uidia uero sit odiũ felicitatis alienȩ. qđ
unde nascat᷑ satis in promptu ẽ. a mando
enim qͥsq excellentiã suã uł paribꝰ in ui¬
det qđ ei coaequent᷑: uł inferioribus ne
sibi coequent᷑. ut suꝑioribꝰ quod eis non
coaequet᷑ Suꝑbiendo gͥ in uidus. non
inuidendo quisq suꝑbꝰ est: Merito initiũ
om̃is peccati suꝑbiã scͥptura definiurt.

Expanded text:
dicendum sit. primum utrum ab initio ipsius dicendum sit. primum utrum ab initio ipsius mundi sua potestate delectatus abstiterit ab illa societate et caritate, qua beati sunt angeli, qui fruuntur deo, an aliquo tempore in sancto coetu fuerit angelorum etiam ipse pariter iustus et pariter beatus. nonnulli enim dicunt ipsum ei fuisse casum a supernis sedibus, quod inuiderit homini facto ad imaginem dei. porro autem inuidia sequitur superbiam, non praecedit; non enim causa superbiendi est inuidia, sed causa inuidendi superbia. cum igitur superbia sit amor excellentiae propriae, inuidia uero sit odium felicitatis alienae, quid unde nascatur satis in promtu est; amando enim quisque excellentiam suam uel paribus inuidet, quod ei coaequentur, uel inferioribus, ne sibi coaequentur, uel superioribus, quod eis non coaequetur. superbiendo igitur inuidus, non inuidendo quisque superbus est... Merito initium omnis peccati superbiam scriptura definiuit
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ: ⁊ altun ei dare pͥncipii qđ sit contͣ doꝰ¬
Non eñi ualent intelligere. om̃e qđ ẽ. in ꝗͣ¬
tũ aliqͣ substantia ẽ. ⁊ bonii ẽẽ: & nisi ab
illo uero dõ aquo om̃e bonũ ẽ. eẽ ñ posse:
malã uero uoluntatẽ in ordinate moueri.
bona inferiora suꝑiorib p̃ponendo: atq
ita factũ eẽ. ut rationał creature sp̃s. sua
potestate ꝓpt̾ excellentiã delectat᷑ tumes¬
ceret suꝑhia ꝑ quã cadet ab eatitud ine sp̃i¬
tał paradisi.⁊ iudentia contabesceret. In
quo tam bonũ e boc ipsum qđ uiuitͥ & iuui¬
ficat corpꝰ. siue aeriisic ipsiꝰ diaboli ł demo¬
num sp̃s. siue treniusic hominis anima cuiꝰ¬
us atq etiã maligni. atq pu̾si. Ita dĩino¬
lunt aliqͥd qđ as fecerit ꝓpͥa uoluntate pec¬
care: ipsiꝰ dĩ substantiã dict̃ pͥmo necessita¬
te. ⁊ pꝰ mexpiabilit uoluntate corruptam
atq ꝑu̾sam. S de istoꝵ deñtissimo errore

Expanded text:
dei et alterum ei dare principium, dei et alterum ei dare principium, non enim ualent intellegere omne quod est, in quantum aliqua substantia est, et bonum esse et nisi ab illo uero, a quo omne bonum est, esse non posse; malam uero uoluntatem inordinate moueri bona inferiora superioribus praeponendo; atque ita factum esse ut rationalis creaturae spiritus sua potestate propter excellentiam delectatus tumesceret superbia, per quam caderet a beatitudine spiritalis paradisi et inuidentia contabesceret. in quo tamen bonum est hoc ipsum, quod uiuit et uiuificat corpus siue aerium, sicut ipsius diaboli uel daemonum spiritus, siue terrenum, sicut hominis anima cuiusuis, etiam maligni atque peruersi. ita dum nolunt aliquid quod deus fecerit propria uoluntate peccare, ipsius dei substantiam dicunt primo necessitate et post ineipiabiliter uoluntate corruptam atque peruersam. sed de istorum dementissimo errore
Abbreviated transcription (Latin):
ad instructionẽ nr̃am significare uoluerit.
s cũ accede ad tẽptandũ ñ posset nͥ ꝑmissus.
dentie tribuendũ ẽ. sub qua & ipse diabolꝰ
suã quidẽ ht̃ cupiditatẽ nocendĩ. faculta¬
tẽ autẽ ñ.nͥ que datur. ł ad subutenda ac
ꝑdenda uasa ire. ł ad humilianda siue ꝓ¬
banda uasa miscđiȩ. Natura itaq serpentis
unde sit nouimꝰ. ꝓduxit enĩ t̃ra in u̾bo dĩ
omia peccora :⁊ bestias ei serpentes: que
uniu̾sa creatura habens in se animã ui-¬
uã irrationalẽ. uniu̾sȩ rationali creaturȩ.
siue bone siue male uoluntatis. lege aini¬
in ordinis subditaẽ. Quid gͦ mirũ si ꝑser¬
pente aliqͥd agere ꝑmiisꝰ : di abolꝰ. cͥu demo¬
nia in porcos intrare xp̃c ipse ꝑmiserit:
agis deipsa nat᷑a diaboli
scrupulosius queri solet: quã totã quidã
ħeretici offensi molestiamale uoluntatiᷤ
eiꝰ. alienare conant᷑ a creaturis su & ueri

Expanded text:
ad instructionem nostram significare uoluerit, ad instructionem nostram significare uoluerit, sed cum accedere ad temtandum non posset nisi permissus, dentiae tribuendum est sub qua et ipse diabolus suam quidem habet cupiditatem nocendi, facultatem autem non nisi quae datur uel ad subuertenda ac perdenda uasa irae uel ad humilianda siue probanda uasa misericordiae. natura itaque serpentis unde sit nouimus: produxit enim terra in uerbo dei omnia pecora et bestias et serpentes; quae uniuersa creatura habens in se animam uiuam, inrationabilem, uniuersae rationali creaturae siue bonae siue malae uoluntatis lege diuini ordinis subdita est. quid ergo mirum, si per serpentem aliquid agere permissus est diabolus, cum daemonia in porcos intrare Christus ipse permiserit? Magis de ipsa natura diaboli scrupulosius quaeri solet; quam totam quidam haeretici offensi molestia malae uoluntatis eius alienare conantur a creatura summi et ueri
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ p̃udet bonos futuros. & creat : puidet
malos futuros. & creat. Se ipsum ad fruen-¬
ciscens: iuste ignoscens: nichil metuensde
ciniꝰ quã malitia: nichil indigens de cuiꝰꝗͣ
iusticia: nichil sibi ꝯsulens. nec de oꝑib bo¬
noꝵ. & bonis ꝯsulens etiã de penis in aloꝵ¬
Cur gͦ ñ ꝑmitteret tẽptari hominẽ. illa
tẽptatione ꝓdendũ: ꝯuincendũꝰ punien¬
dum: cũ suꝑba concupiscentia ꝓpͥe potes¬
tatis qđ oceꝑat pareret. suoq fetu ofunde¬
ret᷑: iustoq supplicioa suꝑbiȩ atq in obedi-¬
entiȩ malo posteros deterreret : Quib ea
oscͥbenda &e annuntianda parabant᷑: Si
aut̃ queritur cur potissimũ ꝑ serpentẽ dia¬
bolus tẽptare ꝑmisssit: iam hoc significã¬
digra factui eẽ. quẽ ñ ammoneat scͥptura
rante arictoritatis. antis diuinitatis do¬
cunitis agens in ꝓpħando. quantis effectis
iã mundꝰ impletꝰ ẽ. Non qđ diab olꝰ aliquid

Expanded text:
eius. praeuidet bonos futuros et creat; praeuidet eius. praeuidet bonos futuros et creat; praeuidet malos futuros et creat, se ipsum ad fruenciscens, iuste ignoscens, nihil metuens de cuiusquam malitia, nihil indigens de cuiusquam iustitia, nihil sibi consulens nec de operibus bonorum et bonis consulens etiam de poenis malocur ergo non permitteret temtari hominem illa temtatione prodendum, conuincendum, puniendum, cum superba concupiscentia propriae potestatis quod conceperat pareret suoque fetu confunderetur iustoque subplicio a superbiae atque inoboedientiae malo posteros deterreret, quibus ea conscribenda et adnuntianda parabantur? Si autem quaeritur, cur potissimum per serpentem diabolus temtare permissus sit, iam hoc significandi gratia factum esse quem non admoneat scriptura tantae auctoritatis, - tantis diuinitatis documentis agens in prophetando, quantis effectis iam mundus inpletus est? non quo diabolus aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
obsor duer̃ n excecati st̃ homines nescio qͦ
studio orentionis. ut ñ audiant ł uide¬
ant. quib dã punitis. quã plurimi corri¬
gant᷑: Quis enĩ paganꝰ. quis iudeus.
quis hereticꝰ. ñ hoc in domo sua cotidiȩ
ꝓbet: Uerũ cũ uenit᷑ ad dispucationẽ inqͥ¬
sitionẽq uentatis. Nolunt adu̾tere sensus
suos homines. ex quo oꝑe diuine ꝓuidentiȩ
in eos ueniat imponende ꝯmonitio discipli¬
ne S̾t si non corrigunt᷑ qui puuiunt᷑. eoꝵ
tam̃ exemplo ceti metuant: ualeatq ad eoꝵ
tuit: Nonutiq. S cũ eos uidis ꝓpͥis malos
fut᷑os eẽ p̃sciret. ñ eos tam̃ creare destitit:
utilitati deputans eoꝵ quos in hoc genere cre¬
possent. Si enĩneent: nulli reiutiq ꝓdessent.
Parum ne bom accũ ẽ. ut sint qui certe illige¬
neri utiles sunt: Qa̾ genꝰ quisqͥs ñ uult ut
sit: nichil aluro agit nͥ ut ipse in eo ñ sit.
Magna oꝑa dñi exquisita in om̃s uoluntates

Expanded text:
obsurduerunt et excaecati sunt homines nescio quo obsurduerunt et excaecati sunt homines nescio quo studio contentionis, ut non audiant uel uideant quibusdam punitis quam plurimi corrigantur? quis enim paganus, quis Iudaeus, quis haereticus non hoc in domo sua cotidie probet P uerum cum uenitur ad disputationem inquisitionemque ueritatis, nolunt aduertere sensus suos homines; ex quo opere diuinae prouidentiae in eos ueniat imponendae commotio disciplinae, ut, si non corriguntur qui puniuntur, eorum tamen exemplo ceteri metuant ualeatque ad eorutuit? non utique; sed cum eos uitiis propriis malos futuros esse praesciret, non eos tamen creare destitit, utilitati deputans eorum quos in hoc genere creatione non possent. si enim non essent, nulli rei utique prodessent. parumne boni actum est, ut sint qui certe illi generi utiles sint? quod genus quisquis non uult ut sit nihil aliud agit nisi ut ipse in eo non sit. magna opera domini, exquisita in omnes uoluntates
Abbreviated transcription (Latin):
etiã culpabilit eligerent. illĩ de se lauda¬
bilit oꝑante inuenirent. A se quippe ha¬
bent uoluntatẽ malã: ab illo aut̃ & natu¬
rã bonã ⁊ iusta penãdibi debitii locum.
aliis exercitationis amminiculũ⁊ timoris
set plane. Cur gͦ ñ fecit: qr noluit. Cur
noluerit: penes ipsum ẽ. Debemꝰ eni ñ
plus saꝑe. quã oporcet saꝑe. Puto aut̃ pau¬
lo ante satis nos ostendisse. ñ parui boni
cẽ rationalẽ creaturã: etiã istã. quȩ in aloꝵ
ꝯꝑatione cauet malũ. Qđ genꝰ bone crea¬
ture utiq ñ eet: si omĩun malas uolunta
penã debitã infligeret. Ac sic̃ ñ eẽt nͥ solũ
illuo genꝰ. qđ nullo uł peccati ł supplicii
maloꝵ ꝯꝑatione ꝓficeret: ita uelut aucta
numerositate excel lentioris gen̾is ipsoꝵ
generũ bonoꝵ numeruꝰ minu eret᷑. Ergo
inquiunc. E st aliquid inoꝑib dĩ qd alt̾iꝰ¬
malo indigeat. qͦd ꝓficiat ad bonũꝰ: Ita ne

Expanded text:
etiam culpabiliter eligerent illum de se laudaetiam culpabiliter eligerent illum de se laudabiliter operantem inuenirent. a se quippe habent uoluntatem malam, ab illo autem et naturam bonam et iustam poenam, sibi debitum locum, aliis exercitationis adminiculum et timoriset plane. cur ergo non fecit? quia noluit. cur noluerit, penes ipsum est. debemus enim non plus sapere quam oportet sapere. puto tamen paulo ante satis nos ostendisse non parui boni esse rationalem creaturam, etiam istam, quae malorum conparatione cauet malum. quod genus bonae creaturae utique non esset, si omnium malas uoluntatpoenam debitam infligeret; ac sic non esset nisi solum illud genus, quod nulla uel peccati uel subplicii malorum conparatione proficeret. ita uelut aucta numerositate excellentioris generis ipsorum generum bonorum numerus minueretur. Ergo, inquiunt, est aliquid in malo indigeat, quo proficiat ad bonum? itane
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiã ut ñ nͥ ab illo bene sibi sit a qͦ ht̃
ut sit. Nimis itaq inportune dicit᷑. ñ eent
quib ds̃ tantã beneficientiã miscdiȩ suę
hi in quib uindicte iusticia demonstra¬
ret. Cur enĩ ñ utriq potiꝰ eẽnt: quando in
utrisq & bonitas dr̃ & equitas iure p̃di¬
cat᷑. At enĩ sids uellet etiã isti boni eent
qͣto meliꝰ hoc d̃s̃ uoluit. ut qđ uellent eent.⁊
S boni infructuose. mali aut̃ inpune ñ
eeñt: Et in eo ipso aluis utiles eentꝰ Sed
p̃sciebat qđ eoꝵ futura eẽt uoluntas mala
psciebat sane. Et qr fallin pot̾ eiꝰ p̃scientia:
idõ ñ ipsiꝰ. s eoꝵ ÷ uoluntas mala. Curgͦ
eos creauit. qͦs tales futuros eẽ p̃sciebat : qr
ficut p̃iudit quid mali eẽnt facturi: sic etia
p̃uidit.de ialis factis eoꝵ quid boni eẽt
facturꝰ. Sic enieos fecit. ut eis relinqueret
unde & ipsi aliquid facerent. quoquicqͥd

Expanded text:
uerum etiam, ut nonnisi ab illo bene sibi sit, a quo habet, uerum etiam, ut nonnisi ab illo bene sibi sit, a quo habet, ut sit. Nimis itaque inportune dicitur: non essent, quibus deus tantam beneficientiam misericordiae suae hi, in quibus uindictae iustitiam demonstraret. Cur enim non utrique potius essent, quando in utrisque et bonitas dei et aequitas iure praedicatur? - At enim: si deus uellet, etiam isti boni essent. quanto melius hoc deus uoluit, ut quod uellent essent, sed boni infructuose, mali autem inpune non essent et in eo ipso. aliis utiles essent! sed praesciebat, quod eorum futura esset uoluntas mala. praesciebat sane et, quia falli non potest eius praescientia, ideo non ipsius, sed eorum est uoluntas mala. cur ergo eos creauit, quos tales futuros esse praesciebat? quia, sicut praeuidit, quid mali essent facturi, sic etiam praeuidit de malis factis eorum quid boni esset ipse facturus. sic enim eos fecit, ut eis relinqueret, unde et ipsi aliquid facerent, quo quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
lunt gen̾a bonoꝵ. numerũ munriunt: ⁊ in¬
modate augendo unũ genꝰ altum tollunt.
Quis aut̃ hos audiret. si dicerent qm̃ excel¬
lentior seuiꝰ ẽ. udendiquã audiendi. Qua¬
tuor ocłi eeñt. & aures ñ eeñt: Ita si excel¬
lentiorẽ. cieatura illa rationał. quȩ sine
ulliꝰ penȩ ꝯꝑatione. sine ulla suꝑbia deo
altus uidendo suppliciũ. ut ñ altr̃i sapiat
s timeat. Id ÷ nde se p̃fidat. s ꝯfidat in dm̃
Quis recte intelligens. dicat talis eẽt ista.
quał illaͥ nec uideat se nichib aliud dice¬
re. quã ñ eẽt ista.s sola eẽt illaꝰ Qđ sin eru
quos malos futos ẽẽ p̃sciebat: uolens osten¬
de iram. & demonstrare potentiã suã: ⁊ ob
hoc sustinens in multa patientia uasaire.
que ꝑfectast̃ in ꝑditionẽ. ut uotas faceret
diuitias głe suȩ inuasa miscđie. q̃ p̃ꝑauit¬
c cognoscit. ñ suii s illiꝰ eẽ. ñ solũ ut sit.

Expanded text:
lunt genera bonorum, numerum minuunt et inlunt genera bonorum, numerum minuunt et inmoderate augendo unum genus, alterum tollunt. quis autlentior sensus est videndi quam audiendi, quatuor oculi essent et aures non essent? Ita si excellentior est creatura illa rationalis, quae sine ullius poenae comparatione, sine ulla superbia Deo alterius videndo supplicium, ut non altum sapiat, sed timeat, idem non de se praefidet, sed confidat in Deum; quis recte intelligens dicat talis esse ista qualis illa", nec uideat se nihil aliud dicere quam: "non esset ista, sed sola esset illa"? quod si inerudus etiam quos malos futuros esse praesciebat, uolens ostendere iram et demonstrare potentiam suam et ob hoc sustinens in multa patientia uasa irae, quae perfecta sunt in perditionem, ut notas faceret diuitias gloriae suae in uasa misecum cognoscit non suum, sed illius esse non solum, ut sit,
Abbreviated transcription (Latin):
utraq Illa quippe ẽ. in scĩs angłis: hec
in scĩs hominib. Qui aut̃ sibi partes in¬
quitatis eleger. laudabilẽq naturã cul¬
idõ creari minime debuer habent eni ⁊ ipsi
locũ suir. quẽ in reb impleant ꝓ utilitate sc̃oꝵ
Nam ds̃ nec uisticia cuiꝰ ꝗͣ recti hominis eget:
ꝗͣ tominꝰ iniquitate ꝑu̾si: Quis autẽ sobria
osidatione dicat. meliꝰ ñ crearet quẽ p̃sciebat
ex alt̾iꝰ iniquitate posse corrigihuã crearet
etiã quẽ p̃sciebat ꝓsua in iquitate deb̾e
damnari: Hocẽ. enĩdicere. meliꝰ ñ eẽt. qui al¬
t̾tus malo bene utendo misericordit̃ corona¬
ret᷑: quã eẽt. etiã malus qui ꝓ suo merito
iuste puuiret᷑. Cum eni ratio certa demon¬
strat. duo quedam ñ aequalia bonas unũ
suꝑiꝰ alterũ inferiꝰ: ñ intelligunt tardi corde.
cũ dicunt uitrũq tale eẽt. nichil se aliut
dicere quã solũ illud eẽ. Ac sicũ aequare uo¬

Expanded text:
utraque; illa quippe est in sanctis angelis, haec utraque; illa quippe est in sanctis angelis, haec in sanctis hominibus. qui autem sibi partes iniquitatis elegerunt laudabilemque naturam culiti sunt ideo creari minime debuerunt; habent enim et ipsi locum suum, quem in rebus inpleant pro utilitate sanctorum. nam deus nec iustitia cuiusquam recti hominis eget. quanto minus iniquitate peruersi! Quis autem sobria consideratione dicat: melius non crearet, quem praesciebat ex alterius iniquitate posse corrigi, quam crearet etiam, quem praesciebat pro sua iniquitate debere damnari? hoc est enim dicere: melius non esset, qui alterius malo bene utendo misericorditer coronaretur, quam esset etiam malus, qui pro suo merito iuste puniretur. cum enim ratio certa demonstrat duo quaedam non aequalia bona, sed unum superius, alterum inferius, non intellegunt tardicordes, cum dicunt: utrumque tale esset", nihil se aliud dicere quam: „solum illud esset". ac sic cum aequare uo
Abbreviated transcription (Latin):
sua mala uoluntate puniant᷑ : talẽ inqui¬
unt faceret homine: qui nollet omĩno pec
care. Ecce nos concedimꝰ: meliorẽ eẽ. naturã.
quȩ omino peccare nolit: concedant & ip¬
si ñ ẽẽ malã naturã. que sic facta ẽ. ut pos¬
set ñ peccare. si nollet. Et iustã ẽẽ sententi¬
am. qua punita ẽ. quȩ uoluntate. nnecesti¬
tate peccauit. Sicut gͦ ratio uera docet eẽ¬
meliorẽ creaturã. quã ꝓrsꝰ nichil delectat
illicitũ: ita ratio uera nichilominꝰ docet
etiã illã bonã ẽẽ. que habet inpotestate il¬
licitã delectationẽ. si extiterit. ita cohib̾e.
ut ñ solũ de cet̾is licitis recteq factis. uery
eciã de ipsiꝰ pͣue delectationis cohibitione
letẽt᷑. Cũ gͦ hȩc natura bona sit. illa melior:
cur illã solam & ii utramq potiꝰ faceret
õs: Acꝑ hoc qui paratierant de illa sola
dm̃ laudare: ubiꝰ eum debent laudate de

Expanded text:
sua mala uoluntate puniantur? Talem, inquisua mala uoluntate puniantur? Talem, inquiunt, faceret hominem, qui nollet omnino pec- . care. ecoe nos concedimus meliorem esse naturam, quae omnino peccare nolit. concedant et ipsi non esse malam naturam, quae sic facta est, ut posset non peccare, si nollet, et iustam esse sententiam, qua punita est quae uoluntate, non necessitate peccauit. sicut ergo ratio uera docet meliorem esse creaturam, quam prorsus nihil delectat inlicitum, ita ratio uera nihilo minus docet etiam illam bonam esse, quae habet in potestate inlicitam delectationem, si extiterit, ita cohibere, ut non solum de ceteris licitis recteque factis uerum etiam de ipsius prauae delectationis cohibitione laetetur. cum ergo haec natura bona sit, illa melior, cur illam solam et non utramque potius faceret deus? ac per hoc qui parati erant de illa sola deum laudare, uberius eum debent laudare de
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ nc̃ nuideant uniu̾su genꝰ humanũ dia-¬
boli insidns sine cessatione tẽptari. Cur &
hoc ꝑmictit õs: An qr ꝓbat᷑ &e exercet᷑ uir¬
tus: Et est palma gloriosior ii consensisse
tẽptatũ. quã ñ potuisse tẽptari: Cũ etiam
ipsi qui deserto creatore eunt pͦ cẽptatorẽ.
magis magisq tẽptent eos. qui in u̾bo dei¬
ꝑmanent: pbeantq illis contͣ cupiditatẽ
deuiationis exemplum: & incutiant contͣ
suꝑbiã timorẽ pium. Unde dic̃ apłs. Inten¬
dens te ipsum: ne et tu tẽpteris. Mirũ ẽ eni
quãtũ ista humilitas qua subdimͦ creatori.
ne tanꝗͣ eiꝰ adnitorio ñ egentes. de nr̃is ui¬
rib p̃sumiamꝰ: pscͥpturas om̃s diuinas cura
continua ꝯintat᷑. Cum gͦ etiã ꝑ iniustos ius¬
trac ꝑ impios pii ꝓficiant: frustra dr. ñ crea¬
ret dõs. quos p̃sciebat malos futuros. Cur
enim ĩ crearet quos p̃sciebat bonis ꝓfutu¬
ros ut et utiles eoꝵ bonis uoluntatib exer¬
cendis. anmonendisq nascant᷑. & iuste pro

Expanded text:
 non uideant uniuersum genus humanum diaboli insidiis sine cessatione temtari. cur et hoc permittit deus? an quia probatur et exercetur uirtus et est palma gloriosior non consensisse temtatum quam non potuisse temtari? cum etiam ipsi, qui deserto creatore eunt post temtatorem, magis magisque tepermanent praebeantque illis contra cupiditatem deuitationis exemplum et incutiant contra superbiam timorem pium? unde dicit apostolus: intendens te ipsum, ne et tu temteris. mirum est enim quantum ista humilitas, qua subdimur creatori, ne tamquam eius adiutorio non egentes de nostris uiribus praesumamus per scripturas omnes diuinas cura continua commendatur. cum ergo etiam per iniustos iusti ac per impios pii proficiant, frustra dicitur: non orearet deus quos praesciebat malos futuros. cur enim non crearet quos praesciebat bonis profuturos, ut et utiles eorum bonis uoluntatibus exercendis admonendisque nascantur et iuste pro
Abbreviated transcription (Latin):
aequalitate ꝑ penã. Ut etiã sic ostendet
aĩe suꝑbȩ ad eruditionẽ futuroꝵ om̃iũ¬
scõꝵ. quã recte ipse uteret᷑ animarũ uo¬
luntatib etiã malis: cũ ille ꝑuse ute¬
ret animarũ naturis bonis: Nec ar̃bi¬
trandũ ẽ. qđ eẽt hominẽ deiccturͦ iste
tẽptator. nͥ p̃cessisset in aĩa hoĩs quedã
elatio ꝯpͥm̃da. Ut ꝑhumiliationẽ peo¬
cati. quã de se falso p̃sũpserit disceret.
Uerissime quippe dictũ ẽ. ante ruinã
exaltat᷑ cor: & ante głam humiliatur.
Et huiꝰ forte hominis uox ẽ in psalmo.
Ego dixi in habundantia me ñ moue¬
beat suꝑba p̃sũptio ꝓpͥe potestatis ce¬

Expanded text:
aequitate per poenam, ut etiam sic ostenderet animae superbae ad eruditionem futurorum sanctorum, quam recte ipse uteretur animarum uoluntatibus etiam malis, cum illae peruerse uterentur naturis bonis? Nec arbitrandum est quod esset hominem deiecturus iste temtator, nisi praecessisset in anima hominis quaedam elatio comprimenda, ut per humiliationem peccati quam de se falso praesumserit disceret. uerissime quippe dictum est: ante ruinam exaltatur cor et ante gloriam humiliatur; et huius forte hominis uox est in psalmo: ego dixi in abundantia mea: non mouebeat superba praesumtio p
Abbreviated transcription (Latin):
i gͦ querit᷑ cur ds̃ tẽptari ꝑmiserit
hominẽ. quẽ tẽptatori consensurii
ẽẽ p̃sciebat: altitudinẽ qͥdẽ osilii eiꝰ pene¬
trare ñ possumꝰ de longe supͣ uires meas
hoc eẽ ꝯfiteor. Est gͦ al iqͥ causa forcassis
occultior. quȩ melior scioribq reserat᷑
illiꝰ gr̃a potius. quã meritis eoꝵ .S tam̃
quantũ ł donat saꝑe. ł sinit dicere. ñ mͥ
uidet᷑ magne laudis futurũ fuisse homi¬
nem. si ꝓpt̾ea posset bene uiuere.qr ne¬
mo male uuere suaderet: cũ & in nat᷑a
posse. & in potestate hab̾et uelle ñ con¬
sentire suadentr: adiuuante aut̃ illo.

Expanded text:
go quaeritur cur Deus tentari permiserit hominem, quem tentatori consensurum esse praesciebat; altitudinem quidem consilii ejus penetrare non possum, et longe supra vires meas hoc esse confiteor. Est ergo aliqua causa fortassis occultior, quae melioribus sanctioribusque reservatur, illius gratia potius quam meritis eorum; sed tamen, quantum uel donat sapere uel sinit dicere, non mihi uidetur magnae laudis futurum fuisse hominem, si propterea posset bene uiuere. quia nemo male uiuere suaderet, cum et in natura posse et in potestate haberet uelle non consentire
Abbreviated transcription (Latin):
suã. Precesser in angłis: alt̃ in bonis. alt̾
in mał: ⁊ distinxer̃ conditas ingenere hitma¬
no ciuitates duas. sub ammirabili ⁊ ineffabi¬
li ꝓuidentia dĩ cuncta quȩ creat amminis¬
trantis ⁊ ordin antis: altam ustoꝵ. alterã
uuquoꝵ. Quarũ etiã quada tẽꝑali c̃mixtio¬
ne ꝑ agit᷑ scłni. donec ultimo udicio sepa¬
rent᷑. Et alta ꝯiuncta angłis bonis. in rege
suo uitã o sequat᷑ aetnam alt̾a ꝯuuncta an¬
głis mał. in ignẽ cũ rege suo mutat᷑ gnii¬

Expanded text:
suam - praecesserunt in angelis, alter in bonis, alter in malis, et distinxerunt conditas in genere humano ciuitates duas sub admirabili et ineffabili prouidentia dei cuncta, quae creat, administrantis et ordinantis, alteram iustorum, alteram iniquorum. quarum etiam quadam . temporali conmixtione peragitur saeculum, donec ultimo iudicio separentur, et altera coniuncta angelis bonis in rege suo uitam consequatur aeternam, altera coniuncta angelis malis in ignem cum rege suo mitt
Abbreviated transcription (Latin):
muni utilitati ꝯsulens. ꝓpt̃ suꝑnã societatẽ.
alt̃ etiã rẽ omunẽ in potestatẽ ꝓpͥã redigens.
ꝓpt̃ arrogantẽ dominationẽ. alt̃ subditus.
alt̃ emulus dõ: alt̃ tranquillus. alt̃ turbu¬
lentꝰ: alt̾ pacificꝰ alt̃ seditiosus : alt̃ ueritatẽ
laudib errantiũ p̃ferens. alt̃ quo qͦ mͦ laudis

Expanded text:
societatem, alter etiam rem communem in potestatem propriam redigens propter arrogantem dominationem; alter subditus, alter aemulus Deo; alter tranquillus, alter turbulentus; alter pacificus, alter seditiosus; alter veritatem laudibus errantium praeferens, alter quoquo modo laudis
Abbreviated transcription (Latin):
inuoluntate tua p̃stitisti decori meo uutu¬
tẽ. Au̾tisti faciẽ tuã ame: & factꝰ sũ ꝯtur¬
batꝰ. S siue illud de hoc homine. siue de
bene se habeat facta nat᷑a. si a faciente recesse¬
rit. Hinc etĩa enĩ maxime om̃dat᷑ quale
bonũ sit ds̃ qͣndo nulli ab eo recedenti bene
÷iqr & qui gaudent in mortiferis uoluptati¬
b eẽ. sine doloꝵ timore ñ possunt: & qui oĩ¬
no malũ desertionis suȩ maiore suꝑbie
stupore ñ sentiuit. aliis qui hȩc discerne¬
re nouer̃. miseriores ꝓrsꝰ apparent. Ut si no¬
lunt reciꝑe medicinã talia deuitandi. ua¬
leat ad ȩxẽplũ quo possint talia deuitari.
ocupiscentia sua abstractꝰ & inlectꝰ. dentoe

Expanded text:
in uoluntate tua praestitisti decori meo uirtutem, auertisti autem faciem tuam, et factus sum conturbatus. sed siue illud de hoc homine siue de non se habeat facta natura, si a faciente recesserit. hinc enim etiam maxime commendatur quale bonum sit deus, quando nulli ab eo recedenti bene est, \'. , quia et qui gaudent in mortiferis uoluptatibus, esse sine dolorum timore non possunt, et qui omnino malum desertionis suae maiore superbiae stupore non sentiunt aliis, qui haec discernere nouerunt, miseriores prorsus adparent, ut, si nolunt recipere medicinam talia deuitandi, ualeant ad exemplum, quo possint talia deuitari. concupiscentia sua abstractus et inlectus. deinde
Abbreviated transcription (Latin):
apparens. illi muta ẽ. huic loquit᷑. Inmo
uͦ om̃ibꝰ loquit᷑. s illi intelligunt: q eiꝰ uocẽ
acceptã foris. intꝰ cũ ueritate oferunt. Ue
ritas enĩ dicit mͥ: nẽ. ds̃ tuus terra & celii.¬
quinq corꝑis sensibꝰ oratio pulcͣ¬

Expanded text:
apparens illi muta est, huic loquitur. immo apparens illi muta est, huic loquitur. immo uero omnibus loquitur; sed illi intellegunt qui eius uocem acceptam foris intus cum ueritate conferuitas enim dicit mihi, Non est Deus tuus terra et coelquinque corporis sensibus oratio pulc
Abbreviated transcription (Latin):
interiꝰ. Quid hoꝵ ẽ unde querere debuidm̃
odõrs meorꝑ: s meliꝰ qđ interius. fi qͥppe
renuntiabant om̃s muntii corꝑales. p̃sidenti
& iudicanti de responsionibꝰ celi &e trȩ. & oñ¬
noris ministĩum: ego interior cognoui hec.
dimolen de deomeo: & respondit mͥ. Non ego
sum: s ipse me fecit. Nonne om̃bꝰ qui bꝰ inte¬
ger sensus ẽ. apparet hec speties: Cur non
om̃ibꝰ eat ẽ loquit᷑ : Animalia pusilla & mag¬
na uident eã: s int̾rogarẽ nequeunt. Non
em̃ pposita ẽ. in eis. nuitiantib sensib: ui¬
dex ratio. Homines aut̃ possunt introgare:
nt inuisibilia dĩ ꝑ ea quę facta sunt antel¬
lecta ꝯspiciant. S amore subdunt᷑ eis et
sub diti iudicare ñ posst̃. Nec respondent ista
introgantib nisi iudicantib:. cũ nec uoc̃e
sua mutant id  speciẽ suã. si alius tantũ
uideat. altus aut̃ uidens int̾roget: ut aliter
illi appareat. alit huic. S eodẽ modo utriq

Expanded text:
interius. Quid horum est unde quaerere debui Deum interius. Quid horum est unde quaerere debui Deum orum meorum? sed melius quod interius. ei quippe renuntiabant omnes nuntii corporales praesidenti et iudicanti de responsionibus caeli et terrae et omnirioris ministerium: ego interior cognoui haec,di molem de deo meo, et respondit mihi: non ego sum, sed ipse me fecit. nonne omnibus quibus integer sensus est apparet haec species? cur non omnibus eadem loquitur? animalia pusilla et magna uident eam, sed interrogare nequeunt; non enim praeposita est in eis nuntiantibus sensibus iudex ratio. homines autem possunt interrogare ut inuisibilia dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciant; sed amore subduntur eis et subditi iudicare non possunt. nec respondent ista interrogantibus nisi iudicantibus nec uocem suam mutant, id est speciem suam, si alius tantum uideat, alius autem uidens interroget, ut aliter illi appareat, aliter huic; sed eodem modo utrique
Abbreviated transcription (Latin):
hominis meiꝰ. ubi frilget amimȩ mee. qđ
ñ capit locꝰ: & ubi sonat. qđ ñ rapit tẽpꝰ &e uͥ
olet qđ ñ spargit flatꝰ. & ubi sapit qđñ miini¬
it edacitas: & nͥ heret. qđ ñ atuellit satietas.
Hoc ẽ qđ amo: cũ diñ meũ amo. Et quid ÷
bocꝰ. Int̾rogaui tram: & dix ñ sum. & que¬
cũq in eadẽ sunt: idem o fessa sunt. Int̾roga
ui mare & ab yssos & reptilia animariiuuia¬
rũ: & responder̃ ñ sumꝰ ds̃ cuus. Quere suꝑ
nos. Introgaui auras flatiles: & inquiunt
uniu̾sꝰ aer. cũ incolis suis. fallit᷑ anaxline¬
stellas: neq nos sumꝰ ds̃ quẽ queris. inquĩ
unt. & dixi omĩb his: que cutun stant
forss carnimee. Dicite m de deo meo: qđ uos
ñ estis. Dicite mͥ de illo aliquid. & exclama¬
uer uoce magna: ipse fecit nos. Int̾rogatio¬
mea. intentio mea: & responsio eoꝵ. species
eoꝵ. Et direxi me ad me: & diximͥ. Tu quis
es: Et respondi: Honio. Et ecce corpꝰ & ani¬
ma uime mͥ p̃sto st̃: unũ exterius & alterũ

Expanded text:
ominis mei, ubi fulget animae meae, quod non capit locus, et ubi sonat, quod non rapit tempus, et ubi olet, quod non spargit flatus, et ubi sapit, quod non minuit edacitas, et ubi haeret, quod non diuellit satietas. hoc est quod amo, cum deum meum amo. Et quid est hoc? interrogaui terram, et dixit: "non sum"; et quaecumque in eadem ui mare et abyssos et reptilia animarum uiuarum, et responderunt: "non sumus deus tuus; quaere super nos". iterrogaui auras flabiles, et inquit uniuersus aer cum incolis suis: "fallitur Anaximestellas: "neque nos sumus deus, quem quunt. Et dixi omnibus his quae circumstant fores carnis meae: Dicite mihi de Deo meo, quod vos non estis, dicite mihi de eo aliquid, et exclamaverunt voce magna, Ipse fecit nos . Etmea, intentio mea; et responsio eorum, species eorum. Et direxi me ad me, et dixi mihi, Tu quis es? Et respondi, Homo. Et ecce corpus et anima in me mihi praesto sunt; unum exterius, et alterum
Abbreviated transcription (Latin):
tũ amote: ꝑ cusisticor meũ u̾botuo.
& amauite. S & celũ & tra & omia que in
eis fc̃. ecce undiq mͥ dicunt ut te amẽ: nec ces¬
sant dicere om̃ib ut sint in excrisabiles. Al¬
tiꝰ aut̃ tu misereberis. cui miseitꝰ eris: & n
miscdĩa p̃stabis cui miscricors fuens. Auo¬
quircelui ⁊ t̾ra suidis loquint laudes tuaᷤ.
Quid aut̃ amotũte amot Non specic̃s corpo¬
ns: ñ deiꝰ tẽporis. ñ candorẽ lucis. ecce istis
amicũ ocłis: ñdalces melodias cantilena¬
rũ onĩmodarũ: nfloꝵ & uinguentoꝵ & aroma¬
tũ sua ue olentia ñ mannate mella. ñ m̃bra
acceptabilia carns amplexib:. ñ hec amo cũ
amo diñ oeũ. Et tam̃ amo quandã lucẽ &

Expanded text:
 amo te; percussisti cor meum uerbo tuo, et amaui te. sed et caelum et terra et omnia quae in eis sunt ecce undique mihi dicunt ut te amem, nec cessant dicere omnibus, ut sint inexcusabiles. altius autem tu misereberis cui misertus eris et misericordiam praestabis cui misericors fueris: alioquin caelum et terra surdis loquuntur laudes tuas. quid autem amo, cum te amo? non speciris, nec decus temporis, nec candorem lucis ecce istis amicum oculis, non dulces melodias cantilenarum omnimodarum, non florum et unguentorum et aromatum suaveolentiam, non manna et mella, non membra acceptabilia carnis amplexibus. Non haec amo, cum amo Deum meum; et tamen amo quamdam lucem, et
Abbreviated transcription (Latin):
De alabastro unguenti quomͦ ñ repugnet
matħo & marcodicentibꝰ ante biduum
pasche ioħs qui dicit ante sex dies. Ex

Expanded text:
De alabastro unguenti; quomodo non repugnet Matthaeo et Marco dicentibus: Ante biduum Paschae; Joannes qui dicit: Ante sex dies; ex
Abbreviated transcription (Latin):
cas ait de moyse & helia. & factũ÷ cum
discedent ab illo. ait petiꝰ ad iħui. p̃cep¬
tor bonũ ÷ nos hic ẽẽ. & cet̾a: ñ debet pu¬
tari contrariũ ei qđ matħs marcꝰq ita
ꝯiunxer̃ P etrũ hoc suggessisie. quasi ad¬
huc moyses & helias eũ dnõ loquerent.
Non em̃ exp̃sserunt qđ ĩt: s tacuer po¬
tiꝰ qđ iste atdidit. illis discedentib hoc

Expanded text:
Helia: et factum est, dum discederent ab illo, ait Petrus ad Iesum: praeceptor, bonum est nos hic esse, et cetera, non debet putari contrarium ei quod Mattheus Marcusque ita coniunxerunt Petrum hoc suggessisse, quasi adhuc Moyses et Helias cum domino loquerentur. non enim expresserunt, quod tunc. sed tacuerunt potius, quod iste addidit,
Abbreviated transcription (Latin):
nium pat̾ne uocis ꝑhibitu ẽ: a tribꝰ euan᷑¬
głistis eodeni ordine cõmemorat᷑: & ad eas¬
dem om̃ino sententias s cet̾a scđm ea ge¬
nera locutionĩi. diu̾sa sine ulla sententia¬
rũ diu̾sitate quȩ multis locis suꝑiꝰ demon¬
strauumꝰ. uidi alegentib possunt. Qdaut̃¬
maitꝰ pꝰ sex dies factũ dic. sic̃ matħs. lucas
aut̃ pꝰ octo: n contẽpnendi sunt si quos
mouetꝰ. s ratione reddita instruendi. Di¬
es eñi qͣndo enuntiamꝰ. dicentes postoc
to dies aliqͥndon annumeramꝰ cum in qͦ
loquii̾. & eũ quo resipsa futuraẽ. quã
p̃nuntiamꝰ uł pollicem̃.s medios. Post
quos re uera plenos atq integros. illud
futurũ ẽ. Hoc fecit matħs & marc excep¬
to eo die quo hec loquebat᷑ iħc. & illo qͦ
exibuit memoratã in monte uisionem.
medios cuies intuentes. dixerͦ pꝰ sexdies:
qđ illȩ annuneratis fiualib id: pͥmo
atq ultimo. dix pꝰ octo diẽs : Co loquendi

Expanded text:
nium paternae vocis perhibitum est, a tribus Evangelistis eodem ordine commemoratur, et ad easdem omnino sententias : sed caetera secundum ea genera locutionum diversa, sine ulla sententiarum diversitate, quae multis locis superius demonstravimus, videri a legentibus possunt. Marcus post sex dies factum dicit, sicut Mattheus, Lucas autem post octo, non contemnendi sunt, si quos mouet, sed ratione reddita instruendi. dies enim quando enuntiamus dicentes \'post tot dies\\ aliquando non adnumeramus eum, in quo loquimur, et eum, quo res ipsa futura est, quam praenuntiamus uel pollicemur, sed medios, post quos re uera plenos adque integros illud futurum est. hoc fecit Mattheus et Marcus. excepto eo die, quo haec loquebatur Iesus, et illo, quo exhibuit memoratam in monte uisionem. medios dies intuentes dixerunt post sex dies, quod ille adnumeratis finalibus, id est primo adque ultimo, dixit post octo dies, eo loquendi
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ quãuis ĩpunita nulla uelid
ẽe. peccata: tam̃ om̃s penas em̃datione adhi¬
bi putant ł humanis inflictas legib ł diui¬
nis. siue in hac uita siue post mortẽ. Si aut
partat᷑ hic cuiq: aut ita plectat᷑. ut hinc non
corrigat᷑. Hinc ÷ inarronis illa sententia. ubi
cũ dixisset de t̃r̃enis corꝑibꝰ moribundisq m̃¬
bris qđ animne: H inc metuunt cupiuntq
dolent. gaudentq nec auras. Susciptunt.
clause tenebris & carcereceto: secutꝰ adiunx
atq ait. Quin & supmo cũ lumine uita
relinqͥt. Id÷ cũ die nouissimo relinquit eas
ista uita. Nlon tam̃ inqͥt ome malũ miseris:
nec funditꝰ omĩs. Corporee excedunt pestes:
penitꝰq necesse ẽ. Multa dui concreta modis
molescere miris. Ergo exercentur penis: ue¬
terũq maloꝵ supplicia expendunt. Aliȩ
pendunt᷑. in anes suspense ad uentos : Alus
sub gurgite uasto infectũ eluit᷑ scelus aut

Expanded text:
quidem, quamuis impunita nulla uelint esse peccata, tamen omnes poenas emendationi adhiberi putant uel humanis inflictas legibus uel diuinis siue in hac uita siue post mortem, si aut parcatur hic cuique aut ita plectatur, ut hic non corrigatur. hinc est Maronis illa sententia, ubi, cum dixisset de terrenis corporibus moribundisque membris, quod animae hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque nec auras suspiciunt clausae tenebris et carcere caeco, secutus adiunxit atque ait: quin et supremo cum lumine uita reliquit — id est cum die nouissimo reliquit eas ista uita — non tamen — inquit — omne malum miseris nec funditus omnes corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est multa diu concreta modis inolescere miris. ergo exercentur poenis ueterumque malorum supplicia expendunt; aliae panduntur inanes suspensae ad uentos, aliis sub gurgite uasto infectum eluitur scelus aut
Abbreviated transcription (Latin):
timabilẽ conficet᷑. Si gͦ isti uenissent ad
ꝑcipiendã xp̃ĩanã salutẽ: ñ eis utiq dice¬
ret᷑ hoc inalũ habetis ł falsũ habetis .s
test aliquid diuinũ inueniri. recteq ap¬
ꝓbari. quãuis eis salus adhuc xp̃o p̃stan¬
dasit: ñ opportet nos ita moutri etiã si
peiores sint heretici. Ut qđ in eis malũi ip¬
soꝵ ẽ. uelimꝰ corrigere: l̾ qđ in eis bonũ:
rp̃i nolimꝰ agnoscere Qđ caritate cẏpͥani¬
hi qui ꝑ illiꝰ seutentiã se uolunt excusare

Expanded text:
timabilem confitetur. si ergo isti uenissent ad timabilem confitetur. si ergo isti uenissent ad percipiendam christianam salutem, non eis utique diceretur: <hoc malum habetis\' uel \'falsum habetis,\' sed test aliquid diuinum inueniri recteque adprobari, quamuis eis salus adhuc a Christo praestanda sit, non oportet nos ita moueri, etiamsi peiores sint haeretici, ut quod in eis malum ipsorum est uelimus corrigere et quod in eis bonum Christi est nolimus agnoscere. hi qui per illius sententiam se volunt excusare,