comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad deum qui dedit illum. Quod utiq intelligẽ¬
dum est ut non resistatur a plõ dicenti. nondũ
natos nichil egisse bom aut mali. Sine controu̾¬
sia ẽgo quedam originalis regio beatitudinis am¬
um deus ip̃e est qui eum non quidẽ de se ĩp̃o genuit.
sed de nulla ꝑe alia condidit: sicut condidit cor¬
pus eterra. Nam quod actinet adenis or iginem
qua fit ut sit in corpore. utrum de illo uno sit qͥ
pͥmimi treatus est. quando factus ẽ homo ĩ alã
Uniam. an similiter fiãt singulis singule. nec
tunc sciebam. nec adhuc scio. In 3 ͦ libro si quid michi
uideatur queris inquã. In mente arbitror sũmum eẽ
homimis bonum. Uernis dixissem in deo. ꝓp̃o enm
mens fruitur ut bã sit: tanquam bono sũmo suo.
Rec illud michi placet: quod dixi liquet de ierare
ꝑ onime diuinum. Item quod dixi de achademicis
quia nouerant uerum cui simile appellabant ueri¬
simde. idq ip̃m uerismmle appellaui falsum quod

Expanded text:
ad deum, qui dedit illum quod utique sic ,.. intellegenad deum, qui dedit illum quod utique sic ,.. intellegendum est, ut non resistatur apostolo dicenti nondum natos nihil egisse boni aut mali. sine controuersia ergo quaedam originalis regio beatitudinis animi deus ipse est, qui eum non quidem de se ipso genuit, sed de nulla re alia condidit, sicut condidit corpus e terra. nam quod adtinet ad eius originem, qua fit, ut sit in corpore, utrum de illo uno sit, qui primum creatus est, quando factus est homo in animam uiuam, an similiter fiant singulis singuli, nec tunc sciebam nec adhuc scio. In libro tertio: si quid mihi uideatur quaeris, inquam, in mente arbitror esse summum hominis bonum. uerius dixissem: in deo; ipso enim mens fruitur, ut beata sit, tamquam bono summo suo. nec illud mihi placet, quod dixi: liquet dcierare per omne diuinum. item quod dixi de Academicis, quia nouerant uerum, cuius simile appellabant uerisimile, idque ipsum ueri- 15 simile appellaui falsum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
eodem parente ꝓcreate. Aut enim philocalia q̃
dr̃ non isi in nugis est: et obhos philosophie mu¬
la rõne germana. aut si propter ea ẽ hoc nomen
honorandum. quia latine interpretatum amorẽ
piencie pulchritudo: eadem ip̃a est in reb incor¬
poralib atq summis philocalia que philosophil
neq ullo modo sunt quasi sorores due.Alio loco
De ammo cum agerem dixi. securior rediturus
in celum Iturus autẽ quam rediturus dixissi
securius. propter eos qui putant ammas humanas pro
meritis peccatorum de celo lapsas siue deiectas in cor¬
pora ista detrudi. S hoc ego propt̾ea non dubitam
dicere. quia ita dixi in celum tanquam dicerem ad
deum qui enis ẽ auctor et conditor. sicut beatus cypͥanꝰ
non cunctatus ẽ dicere. Nam cum corpus e terra
pm̃ possideannus e celo: ip̃i terra et celum sumꝰ.
Et in libro ecc̃aste scriptum ẽ. spũs reuertetur

Expanded text:
eodem parente procreatae. aut enim philocalia quae eodem parente procreatae. aut enim philocalia quae dicitur non nisi in nugis est et ob hoc philosophiae nulla ratione germana aut, si propterea est hoc nomen honorandum, quia latine interpretatum amorem pientiae pulchritudo, eadem ipsa est in rebus incorporalibus atque summis philocalia, quae philosophia, neque ullo modo sunt quasi sorores duae. alio loco, de animo cum agerem, dixi: securior rediturus in caelum. iturus autem quam rediturus dixissem securius, propter eos qui putant animos humanos pro meritis peccatorum suorum de coelo lapsos sive dejectos, in corpora ista detrudi. Sed hoc ego propterea non dubitavi dicere, quia ita dixi, in coelum, tanquam dicerem, ad Deum, qui ejus est auctor et conditor sicut beatus Cyprianus non cunctatus est dicere: Nam cum corpus e terra, spiritum possideamus e coelo, ipsi terra et coelum sumus . et in libro Ecclesiastae scriptum. est:_ spiritus reuertatur
Abbreviated transcription (Latin):
les diffuntionem: mens aut rõ dici põt. Hoc quidẽ
uerum est. Nam quantum actiet ad hominis
naturam : nichuil est in eo melius quam mens et
rõ. S non secundum ipãm debet unuere qui bẽ
uult iuuere. Alioqum secundum hominem. cum se¬
cundum deum iuuendum lit ut pollit ad beatitu¬
dinẽ ꝑueniri. Propter quã consequendam nõ
se ip̃a debet ẽẽ contenta: sed deo mens nr̃a subdẽ¬
da ẽ. Item respondens ei cum quo disputabatur
hic plane in quã non erras. Quod ut omen tili
sit ad reliqua: libenter optauerii. Hoc licet nõ
serio sed ioco dictum sit. nollẽ tamẽ eo uerbo uti.
Omen quippe me legille non recolo. siue in lacris
licteris nr̃is. siue in sermone ciuusquã ecclĩastia
disputatoris. quãnis abomnatio inde sit dicta.
que in diuinis libris assidue reꝑitur. In 2 ͦ autem
libro prorsus mepta ẽ et insulsa illa quasi fabida
de philocalia et philosophia. qd̾ sint geriane et

Expanded text:
les definitionem, mens aut ratio dici potest. hoc quidem les definitionem, mens aut ratio dici potest. hoc quidem uerum est — nam quantum adtinet ad hominis naturam, nihil est in eo melius quam mens et ratio — sed non secundum ipsam debet uiuere, qui beate uult uiuere. alioquin secundum hominem uiuit, cum secundum deum uiuendum sit, ut possit ad beatitudinem peruenire, propter quam consequendam non se ipsa debet esse contenta, sed deo mens nostra subdenda est. item respondens ei, cum quo disputabatur: hic plane, inquam, non erras; quod ut tibi omen sit ad reliqua, libenter optauerim. hoc licet non serio, sed ioco dictum sit, nollem tamen eo uerbo uti. omen quippe me legisse non recolo siue in sacris litteris nostris siue in sermone cuiusquam ecclesiastici disputatoris, quamuis abominatio inde sit dicta, quae in diuinis libris adsidue reperitur. In secundo autem libro prorsus inepta est et insulsa illa quasi fabula de philocalia et philosophia, quod sunt germanae et
Abbreviated transcription (Latin):
meritis nr̃is. sicut uerum ẽ ex adam tracta mise¬
ria. nec addere siue pro ncc̃itate nature. quando¬
quideni nature nr̃e dura necessitas merito prece¬
dentis imquitatis exorta est. Itemq illit quod di¬
xi: inchil om̃o colendum ẽẽ totumq abitiendum
quicquid mortalib oculis cernitur. quicquid ulla
sensus actingit. Est enmi senlus et mentis. S¬
coꝵ more tunc loquebamur: qui sensum nõ nͥ
corporis dicunt et sensibilia non insi corporadia.
Itaq ubicuq sic locutus sum: parum ẽ aubi¬
guitas eitata insi apud eos quorum consuetudo est
locutionis hunis. Item dixi. Qͥd censes aliuid ẽẽ bẽ
Uiuere. msi secundum id quod in homine optu
euniere. Et quid dixerim in homine ẽẽ optumum
paulo post explicans: quis in quã dubitauerit i¬
chil eẽ aliud hominis optimum quam eam ꝑtem
amim cui dominanti obtemperare comienit᷑ cet̾a
que in homune sunt. Hec auteni ne alam postu¬

Expanded text:
meritis nostris, sicut uerum est ex Adam tracta misemeritis nostris, sicut uerum est ex Adam tracta miseria, nec addere: siue pro necessitate naturae, quandoquidem naturae nostrae dura necessitas merito praecedentis iniquitatis exorta est. itemque illic quod dixi: nihil omnino colendum esse totumque abiciendum quidquid mortalibus oculis cernitur, quidquid ullus sensus aeorum more tunc loquebar, qui sensum non nisi corporis dicunt et sensibilia non nisi corporalia. itaque ubicumque sic locutus sum, parum est ambguitas euitata nisi apud eos, quorum consuetudo est locutionis huius. item dixi: quid censes aliud esse beate uiuere nisi secundum id, quod in homine optimum est, uiuere? et quid dixerim in homine esse optimum, paulo post explicans: quis, inquam, dubitauerit nihil esse aliud hominis optimum quam eam partem animi, cui dominanti obtemperare conuenit cetera, quaeque in homine sunt? haec autem, ne aliam postu
Abbreviated transcription (Latin):
fortuitum rerum euentum. uel in corporis nr̃i uł
i erterns boms aut malis unde et illa mala st̃
que milla religio dicere prohibet.forte forsan.
forsitan. fortasse. fortunrto. quod tamen totum ad
diunam reuocandum ẽ ꝓuidenciam. Hoc etiam
tbi non tacin dicens. Et enm fortasse que uulgo
fortua nommatur: occulto quodam ordine regit᷑.
ichilq aliud in reb casum uocamus: insi cinus
rõ et causa secreta est. Dixi quidem hoc. uerũta¬
men penitet me sic illic nominasse fortunam cũ
uideam homines hr̃e in pessima consuetudine
ubi dici debet hoc deus uoliuit dicere. hoc uoluit fortu¬
na. Qͦd autem quodam loco dixi. ita comparatũ
ẽ siue pro meritis nr̃is. siue pro ncc̃itate nature
ut diuimuim aminum mortalib inherentem ne¬
quaquam philosophie portus accipiat et cetera.
aut nichil hoꝵ duuini dicendum fuit ut etiam sic
sensus posset ẽẽ integer. aut satis erat dicere ꝓ

Expanded text:
fortuitum rerum euentum uel in corporis nostri uel fortuitum rerum euentum uel in corporis nostri uel in externis bonis aut malis. unde et illa uerba sunt, quae nulla religio dicere prohibet: forte, forsan, forsitan, for-tasse, fortuito, quod tamen totum ad diuinam reuocandum est prouidentiam. hoc etiam ibi non tacui dicens: etenim fortasse, quae uulgo fortuna nominatur, occulto quodam ordine regitur, nihilque aliud in rebus casum uocamus, nisi cuius ratio et causa secreta est. dixi quidem hoc, uerum tamen paenitet me sic illic nominasse fortunam, cum uideam homines habere in pessima consuetudine. ubi dici debet: hoc deus uoluit, dicere: hoc uoluit fortuna. quod autem quodam loco dixi: ita conparatum est siue pro meritis nostris siue pro necessitate naturae, ut diuinum animum mortalibus inhaerentem nequaquam philosoph\'ae portus accipiat et cetera, aut nihil horum duorum dicendum fuit, quia etiam sic sensus posset esse integer, aut satis erat dicere: pro
Abbreviated transcription (Latin):
nõ me muttentur errantem. s in melius ꝓficien¬
tem. Inuemet enim fortasse quo modo ꝓfecermi.
quisquis opuscula mea ordine quo scripta sunt le¬
gerit. Quod ut possit. hoc opere quantum potero
curabo: ut cundem ordinem nouerit. caplm̃ pͫ
in cupiditatib hiius mũdi uel que adipi¬
sci uolebam. et me ad xp̃iane uite ocium contulis¬
sem nondum baptizatus. contra achademicos uel
de achadegadis ꝓpunm scripsi. ut argumenta coꝵ
que isantis iñgeraint ueri nuemendi desperanẽ¬
et prohibent cuiquam iri assentiri. et om̃o aliquid tã¬
quam maiifestum certumq sit approbare sapientẽ:
cum eis omna uideantur obscura et incerta ab amnio
meo quia et me mouebant: quantis possem rõmb
amonerem. Quod miserante atq adiunuante dño
factum est. S in eisdem trib libris meis non mͥ
placet totiens me appellasse fortumam. quãuis ñ
aliquam deam uoluerim hoc nomine intelligi. sed

Expanded text:
non me imitentur errantem, sed in melius proficiennon me imitentur errantem, sed in melius proficientem. inueniet enim fortasse, quomodo scribendo profecerim, quisquis opuscula mea ordine, quo scripta sunt, legerit. quod ut possit, hoc opere, quantum potero, curabo, ut eundem. ordinem nouerit. LIBER PRIMin cupiditatibus huius mundi uel quae adipisci uolebam et me ad Christianae uitae otium contulissem, nondum baptizatus contra Academicos uel de Academicis primum scripsi, ut argumenta eorum, quae multis ingerunt ueri inueniendi despet prohibent cuiquam rei adsentiri et omnino aliquid, tamquam manifestum certumque sit, adprobare sapientem, cum omnia eis uideantur obscura et incerta, ab animo meo, quia me mouebant, quantis possem rationibus amouerem. quod miserante atque adiuuante domino factum est. Sed in eisdem tribus libris meis non mihi placet totiens me appellare fortunam, quamuis non aliquam deam uoluerim hoc nomine intellegi, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ad loquendum. Restat igitur ut me ip̃e idicem
sub magr̃o uno. cunus offensiomib meis iudicum
euadere cupio. Magr̃os autem plures tunt fieri
existimo: cum diuersa atq interse adu̾sa sentũt
Cum uo id ip̃m dicunt omnes et uerum dicunt.
ab uinus ueri magr̃i magisterio non recedunt. du¬
Offendunt autem: non cum illius multa dicunt.¬
sed cum addunt. Sic quippe incidunt ex multiloqͥo
etiam ĩ falsiloquium. Scribere autem ista nichi
placuit. ut hec ennttam in manus hominum a
quib ea que iam edidi reuocare emendanda ñ
possum. Nec illa sane pretereo que cathecuminus
ĩam licet relicta spe quam terrenam g̾ebam: s
adhuc licterarum secularium inflatus consuetu¬
dine scripsi. quia et ip̃a exierunt i noticiam de¬
scribentium atq legentium. et legunt᷑ utiliter
si nõ nullis ignoscatur. non tamen inhereatur
erratis. Qua propter quicuq ista lecturi sunt.

Expanded text:
ad loquendum. restat igitur, ut me ipse iudicem ad loquendum. restat igitur, ut me ipse iudicem sub magistro uno, cuius de offensionibus meis iudicium euadere cupio. magistros autem plures tunc fieri existimo, cum diuersa atque inter se aduersa sentiunt. cum uero ipsum dicunt omnes et uerum dicunt, ab unius ueri magistri magisterio non recedunt. offendunt autem, non cum illius multa dsed cum addunt sua. sic quippe incidunt ex multiloquio etiam in falsiloquium. Scribere autem mihi ista placuit. ut haec emittam in manus hominum, a quibus ea, quae iam edidi, reuocare et emendare non possum. nec illa sane praetereo, quae catechumenus iam, licet relicta spe, quam terrenam gerebam, sed adhuc saecularium litterarum inflatus consuetudine scripsi, quia et ipsa exierunt in notitiam describentium atque legentium et leguntur utiliter, si nonnullis ignoscatur uel, si non ignoscatur, non tamen inhaereatur erratis. quapropter quicumque ista lecturi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tiloquium deputetur quando necessaria ducunt᷑:
quantalibet sermonum multitudine ac prolixi¬
tate dicantur. sed istam sentenciam scripture scẽ
proptea tnueo. quia de tam multis disputacõi¬
b meis sine dubio multa colligi possunt. que si
non falsa: certe iudeantur siue etiam comunitãt᷑
non necessaria. Quem u̾o xp̃us fidelium suoꝵ:
non terruit ubi ait. omne uerbum ociosum quod¬
houio uelox ad audiendu. tardus autem ad
loquendum. Et alio loco. Nolite inquit plures
magr̃i fieri frẽs mei. scientes qm̃ manis iudi¬
cum sumitis. In multis enim offendimus om̃s.
Si quis in uerbo non offendit. hic ꝑfectus est
uir. Ego michi hanc ꝑfectionem nec nunc ar¬
rogo cum iam sim sener. quãtomimꝰ cum niuenis cepi
scrrbere. uel apud populos. Cantumiq michi tributũ
est: ut ubicunq me presente loqui opus ẽẽt ad po¬
pulum: rarissime tatere atq alios audire ꝑmicte¬
uer. ut essem uelor ad audiendum tardus autem

Expanded text:
tiloquium deputetur, quando necessaria dicuntur, tiloquium deputetur, quando necessaria dicuntur, quantalibet sermonum multitudine ac prolixitate dicapropterea timeo, quia de tam multis disputationibus meis sine dubio multa colligi possunt, quae si non falsa, at certe videantur, sive etiam convincantur non necessaria. Quem vero Christus fidelium suorum non terruit, ubi ait: Omne verbum otiosum quodhomo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum . Et alio loco: Nolite, inquit, plures magistri fieri, fratres mei, scientes quoniam majus judicium sumitis. in multis enim offendimus omnes. si quis in uerbo non offendit, hic perfectus est uir. ego mihi hanc perfectionem nec nunc arrogo, cum sim senex, quanto minus, cum iuuenis coepissem scribere uel apud populos dicere tantumque mihi tributum est, ut, ubicumque me praesente loqui opus esset ad populum, rarissime tacere atque alios audire permitterer et esse uelox ad audiendum, tardus autem
Abbreviated transcription (Latin):
alm diu facere cogitabam atq dispone¬
bam quod nunc adiuuante domino ag¬
gredior. quia differendum eẽ lut opu¬
scula mea siue in libris siue in epłĩs siue
m tractatib cum quadam iudiciaria
feueritatẽ censeam. et quod me offendit uelut cenz¬
sorio stilo denotem. Neq enim quisquã insi impu¬
dens ideo quia mea errata reprehendo. me reprehen¬
dere audebit. S si dicit non ea debuisse ame dici q̃
postea michi etiam displicerent: uerum dicit. et me¬
cum facit. Eorum quippe reprehensor est: quorum᷑
et ego sum. Neq enm mea reprehendere deberemt
si dicere debu̾issem. S ut uolet quisq accipiet hoc
quod facio. me tamen aplĩcam illam sentenciam
et in hac re oportuit intueri ubi ait. si nos ip̃os
iudicaremus. a dommno non idicaremur. Illud
etiam quod scriptum est ex multiloquio non effu¬
gies peccatum: terret me plurimum. non quia
multa scripsi. uel quia multa ⁊̃ q̃ dictata nõ st̾.
tamen a me dicta conscripta sunt. absit enim ut młs¬

Expanded text:
 ut facere cogito atque dispono quod nunc adiuuante domino adgredior, quia differendum esse non arbitror, ut opuscula mea siue in libris siue in epistulis siue in tractatibus cum quadam iudiciaria seueritate recenseam et, quod me offendit, uelut censorio stilo denotem. neque enim quisquam nisi inprudens ideo, quia mea errata reprehendo, me reprehendere audebit. sed si dicit non ea debuisse a me dici, quae postea mihi etiam displicerent, uerum dicit et mecum facit. eorum quippe reprehensor est, quorum et ego sum. neque enim ea reprehendere deberem, si dicere debuissem. Sed, ut uolet, quisque accipiat hoc quod facio; me tamen apostolicam illam sententiam et in hac re oportuit intueri, ubi ait: si nos ipsos iudicaremus, a domino non iudicaremur. illud etiam, quod scriptum est: ex multiloquio non effugies peccatum, terret me plurimum, non quia multa scripsi uel quia multa etiam, quae dictata non sunt, tamen a me dicta conscripta sunt — absit enim, ut mul
Abbreviated transcription (Latin):
quid mirum si presentes hominum uoluntates
udebat. qui etiam futuram petro p̾minciauit.
quã tunt utiq non habebat. quando pro illo uł
cum illo paratum se mori presumebat. Que
cum ita siit quomodo huic enis tante sciencie et pͥ¬
sciencie non est contrarnim quod marcus dict
Precepit illis ne cui dicerent. quanto antẽ eis ꝑͥ
sciebat eos sicut ille qui notas habebat et presen¬
tes et futuras hominum uoluntates. tanto magio¬
plus predicaturos.quantomagis ne predicarent es
precipiebat: ut quid hoc precipiebat. insi quia p¬
gris uolebat ostendere.quanto studiosius quantoq
feruentius eum predicare debeant quib iubet ut
preditent.quando illi qui prohibebantur tacere
non poterãt.
equitur marcus. In illis dieb iterum cum

Expanded text:
quid mirum si praesentes hominum voluntates quid mirum si praesentes hominum voluntates videbat, qui etiam futuram Petro praenuntiavit, quam tunc utique non habebat, quando pro illo vel cum illo paratum se mori praesumebat ? Quae cum ita sint, quomodo huic ejus tantae scientiae et praescientiae non est contrarium quod Marcus dicit, Praecepit illis ne cui diceresciebat eos, sicut ille qui notas habebat et praesentes et futuras hominum voluntates, tanto magis praedicaturos quanto magis ne praedicarent eis praecipiebat, ut quid hoc praecipiebat, nisi quia pigris volebat ostendere quanto studiosius quantoque ferventius eum praedicare debeant, quibus jubet ut praedicent, quando illi qui prohibebantur tacere non poterant? CAPUT VIII. In illis diebus iterum cum
Abbreviated transcription (Latin):
Et conuementes aplĩ ad ihm̃ remĩciauerunt illi
omnia. que egerant et docuerant. Hoc ultimũ
dixit. cum luca nichil discordans. Cetera iã ante
tragata sunt.
quitur marcus et ait illis. Weite seorsũ
n desertum locum. et requiescite pusillum.
Et cẽtera usq ad ulud ubi. ait. Quanto autem
eis precipiebat. tanto magis plus predicabant.
et eo amplius ad mirabantur dicentes. Bene
omna fecit et surdos fecit audire et mutos loqͥ.
In his cum luca marcus nchilest quod repugnare
iudeatur. et superiora omma iam considerammᷤ
quando eos matheo conferebamus. Sed cauendũ
marci posmn. repugnare omnniib qui eumi alus
enis plerisq factis et dictis ostendunt scisse quida¬
geretur in hominib id est quod eum cogitatioes
et uoluntates eorum latere non potuerant.sic
a ꝑtissime iohẽs dicit. Ipẽ autem ihs non credebat
semetipm eis. eo quod ip̃e nosset omnes. et quia o¬
pus ei non erat ut quis testimonnum ꝑhiberet de
honiine. Ip̃ẽ enim sciebat quid eẽt in homine. S

Expanded text:
et conuenientes apostoli ad legum renuntiauerunt illi omnia quae egerant et docuerant. hoc ultimum dixit cum Luca nihilo discordans, cetera iam ante tractata sunt. equitur Marcus: et ait illis: uenite seorsum in desertum locum et requiescite pusillum, et cetera usque ad illud ubi ait: quanto autem eis praecipiebat, tanto magis plus praedicabant et eo amplius admirabantur dicentes: bene omnia fecit, et surdos fecit audire et mutos loqui; in his cum Luca Marcus nihil est quod repugnare uideatur et superiora omnia iam considerauimus, quando eos Mattheo conferebamus. sed cauendum Marci posui repugnare omnibus qui eum aliis eius plerisque factis et dictis ostendunt scisse, quid ageretur in hominibus, id est quod eum cogitationes et uoluntates eorum latere non poterant, sicut apertissime Iohannes dicit: ipse autem Iesus non credebat semet ipsum eis eo quod ipse nosset omnes et quia opus ei non erat, ut quis testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat, quid esset in homine.
Abbreviated transcription (Latin):
et ecte nichil dignum morte actum est ei. Emendatum
gͦ illum dimictam. Necc̃e autem habebat dimictere
eis ꝑ diem feltum unum. Exclamauit autẽ sumul u¬
muersa turba dicens. Tolle hunc. et dimicte nobis
barabam. Qui erat propter seditionem quandam
factam in ciuitate et homicidium missus nn car¬
cerem. Iterum autem pilatus locutus ẽ ad illos. uo¬
leus dimictere ibm̃. At illi succlamabant dicentes.
Crucifige. crucilige illum. Ille autem tercio dixit¬

Expanded text:
et ecce nihil dignum morte actum est ei. Emendatum et ecce nihil dignum morte actum est ei. Emendatum ergo illum dimittam. Necesse autem habebat dimittere eis per diem festum unum. Exclamavit autem simul universa turba dicens, Tolle hunc, et dimitte nobis Barabbam: qui erat propter seditionem quamdam factam in civitate et homicidium missus in carcerem. Iterum autem Pilatus locutus est ad illos, volens dimittere Jesum. At illi succlamabant dicentes: Crucifige, crucifige
Abbreviated transcription (Latin):
misit ad pilatum. Et facti sunt amici herodes et
pilatus in ipsa dic. Nam antea mimici erant ad
nucem. Hec omnia id est quod a pilato ad hero¬
dem dñs missꝯ ẽ. et que ibi gesta sunt. lucas sola
indicat: etiam si aliquid ibi ait simile. quod i
aliis narrationum locis apud alios possit mue¬
niri. Ceteri autem ea tantum dicere uoluerunt
que apud pilatum gesta sut. quousq dominus
crucifigendus traderetur. Rediens ergo lucas
adea que apud presidem gerebãtur mide di¬
gressus erat. ut uarraret quod apud herodem
actum est: ita sequit᷑. Pilatus autẽ conuoca¬
tis pͥncipibus sacerdotum et magistratib et
plebe. dixit ad illos. Obtulistis michi hunc homi¬
nem quasi euertentem populum. et ecte ego co¬
ram uobis int̾rogans. nullam cam muem in ho¬
mine istoex his in quib eum accusatis. Hic in¬
telligimus eum pretͥmisisse. quẽ admodum a
domino quesierit quid accusatorib responderet.
S neq herodes inqiit. Nam remris uos ad ilũ.

Expanded text:
t ad Pilatum. Et facti sunt amici Herodes et Pilatus in ipsa die: nam antea inimici erant ad invicem. Haec omnia, id est, quod a Pilato ad Herodem Dominus missus est, et quae ibi gesta sunt, Lucas solus indicat; etiamsi aliquid ibi ait simile, quod in aliis narrationum locis apud alios possit inveniri: caeteri autem ea tantum dicere voluerunt quae apud Pilatum gesta sunt, quousque Dominus crucifigendus traderetur. Rediens ergo Lucas ad ea quae apud praesidem gerebantur, unde digressus erat, ut narraret quod apud Herodem actum est, ita sequitur: Pilatus autem convocatis principibus sacerdotum et magistratibus et plebe, dixit ad illos: Obtulistis mihi hunc hominem quasi avertentem populum, et ecce ego coram vobis interrogans, nullam causam inveni in homine isto ex his in quibus eum accusatis. Hic intelligimus eum praetermisisse quemadmodum a Domino quaesierit, quid accusatoribus responderet. Sed neque Herodes, inquit: nam remisi vos ad illum,
Abbreviated transcription (Latin):
Iudei autem clamabant dicentes. Si hunc diictis
non es amicus cesaris. Omnis qui se regem faat. &¬
tradicit cesari. Huic potest congruere. quod luicas i
eadem accusatione nideorum ita narrat. Cum dixis¬
sent inueminus eum subuertentem gentem urãm
adiecit. et ꝓhibentem tributa dari cesari. et dicen¬
tem se xp̃m regemesse. Ex quo soluitur illa quettio
qua putari poterat iohannes dixisse. nullumͣ
iudeis dño crimẽ obiectum. quando responderunt
et dixerunt ei. Si non esset hic malefactor. non
tibi tradidissennis eum. Sequitur gͦ iohẽs et dic
Pilatus gͦ cum audisset hos sermones. adduxit fo¬
zas ihm̃ et sedit pro tribunali in locum qui dicitur

Expanded text:
tem clamabant dicentes: si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis qui se regem facit contradicit Caesari. huic potest congruere quod Lucas in eadem accusatione Iudaeorum ita narrat: cum dixissent: inuenimus eum subuertentem gentem nostram, adiecit: et prohibentem tributa dari Caesari et dicentem se Christum regem esse. ex quo soluitur illa quaestio, qua putari poterat Iohannes dixisse nullum a Iudaeis domino crimen obiectum, quando responderunt et dixerunt ei: s i non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. sequitur ergo Iohannes et dicit: Pilatus ergo cum audisset hos sermones, adduxit foras Iesum et sedit pro tribun
Abbreviated transcription (Latin):
tus quia nichil proficeret sed magis tumltus
fieret. et dixit eum lauisse manus coram populo.
ut innocentem se a sangͥne iuisti sigiificaret. Quod
item et marcus et aln tacent. satis ostendit etiam
matheus egisse presidem cum popudo ut dimicteret᷑.
Qd̃ breuiter significauit marcus. in eo quod refert
pilatum dixisse. Quid enm mali fecit. Deinde sic
etiam concludit que ꝑ pilatum cum dño gesta st̃.
pilatus autem inquit uolens populo satisfacere:
dimisit illis barabam et tradidit ihm̃ flagellis
cesum ut crucifigeretur. Hec apud presidem gesta sic

Expanded text:
tus, quia nihil proficeret, sed magis tumultus tus, quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, dixit etiam eum lauisse manus coram populo, ut innocentem se a sanguine iusti significaret, quod item et Marcus et alii tacent. satis ostendit etiam Mattheus egisse praesidem cum populo, ut dimitteretur. quod breuiter significauit Marcus in eo quod refert Pilatum dixisse: quid enim mali fecit? deinde sic etiam ipse concludit quae per Pilatum cum domino gesta sunt: Pilatus autem, inquit, uolens populo satisfacere, dimisit illis Barabban et tradidit Iesum flagellis caesum, ut crucifigeretur. haec apu
Abbreviated transcription (Latin):
illum. manfestum ẽ eum quesisse. an uellentdi¬
micti sͥ regem iudeoꝵ id est xp̃m: nichil int̾est sẽ¬
tencie quod hic tacint mareus de haraba. hoc solundo¬
leus dicere qd̾ ad dominium ꝑtinebat. quando quidem
in eorum responsione satis et ip̃e oftendit quem sibi
diicti uoluerint noluerint. Pontifices inquit cõ¬
citauerunt turbam. ut magis barabam dnnicteret er
Dequitur autẽ et dicit. Prlatus antem iterum re¬
spondens. ait illis. Quid ergo nultis faciam regi
iudeorum. Uude satis apparet quod idem marcus uelit ostẽ¬
dere dicendo regem iudeorum quod matheus dicendo
rp̃m. Non enim dicebant᷑ xp̃i reges insi iudeorum.
cus. At illi iterum clamauerunt. Crucifige eum.
Qd̃ ille ait. Dicunt omnes. crucifigatur. Et sequit᷑
martus. Pilatus u̾o dicebat eis. Qͥdenm mali fec̾.
Ac ili magis clamabant. Crucifige eum. Hoc ma¬
theus non dicit. S quoniã dicit. uidens aũt pila¬

Expanded text:
illum, manifestum est eum quaesisse, an uellent diillum, manifestum est eum quaesisse, an uellent dimitti sibi regem Iudaeorum, id est Christum, nihil interest sententiae, quod hic tacuit Marcus de Barabba hoc solum uolens dicere quod ad dominum pertinebat, quando quidem in eorum responsione satis et ipse ostendit, quem sibi dimitti uoluerint: pontifices, inquit, concitauerunt turbam, ut magis Barabban dimitteret eis. sequitur autem et dicit: Pilatus autem iterum respondens ait illis: quid ergo uultis faciam regi Iudaeorum? unde iam satis apparet, quod id Marcus uelit ostendere dicendo: regem Iudaeorum, quod Mattheus dicendo: Christum. non enim dicebantur christi reges nisi Iudaeorum: cus: at illi iterum clamauerunt: crucifigeeum, quod ille ait: dicunt omnes: crucifigatur. et sequitur Marcus: Pilatus uero dicebat eis: quid enim mali fecit? at illi magis clamabant: crucifige eum. hoc Mattheus non dixit, sed quoniam dixit: uidens autem Pila
Abbreviated transcription (Latin):
neceus erto sum a sanginne iusti iuntus. uos uider¬
gs net respondens uimiersus populus. doe ieder
strngius ens suꝑ nos s suꝑ fios no¬
stros.Tunc dinnsit illis barrabam. ihm tutesu
flagellatum tradidit cis ut cruafigeretur. Hec
narrauit matheus ꝑ pilatum gesta de domino
Muctis quo pene isdem uerbis et reb conont
Perbal autem pilati quib respondit populo pet¬
ti ut solennnt᷑ uns unictus dinicteretur. ita ri¬
fert. Pilatus autem respond᷑ eis ⁊ dixit. Uultis di¬
inctam uobis regem ndeorum: Matheus autẽ
sicait. Congregatis ergo illis dixit pilatus it
nltis dimictam uobis. baraban an ihñi qui
dicitur xp̃s. Nulla questio est qd̾ tacet ip̃os peis¬
se.ut aliquis eis dimitteretur. S queri pote
que uerba pilatus dixerit. utrum que a matheo
an que a marco referunt᷑. Aliud emm uidetur eẽ q̃
uultis diunctam uobis baraban an ihm̃ qui dicat
xp̃s. aliud uultis dimictam uobis regeni udeoꝵ
Si quia reges xp̃os dicebant. et qui dixit illimai

Expanded text:
ius; uos uideritis. et respondens uniuersus populus dixit: sanguis eius super nos et super filios nostros. tunc dimisit illis Barabban; legum autem flagellatum tradidit eis, ut crucifigeretur. haec narrauit Mattheus per Pilatum gesta de domino. Marcus quoque paene isdem uerbis et rebus concinit. uerba autem Pilati, quibus respondit populo petenti, ut sollemniter unus uinctus dimitteretur, ita refert: Pilatus autem respondit eis et dixit: uultis dimittam uobis regem Iudaeorum ? Mattheus autem sic ait: congregatis ergo illis dixit Pilatus: quem uultis dimittam uobis, Barabban an Iesum, qui dicitur Christus? nulla quaestio est quod tacet ipsos petisse, ut aliquis eis dimitteretur. sed quaeri potest, quae uerba Pilatus dixerit, utrum quae a Mattheo an quae a Marco referuntur. aliud enim uidetur esse: quem uultis dimittam uobis, Barabban an Iesum, qui dicitur Christus? aliud: uultis dimittam uobis regem Iudaeorum? sed quia christos reges dicebant, et qui dixit illum an
Abbreviated transcription (Latin):
tus querebat dimictere eum. In hoc igitur quodq̃¬
rebat pilatus dimctere eum. quantum tempo¬
ris putamus eẽ consumptum. quanta pretͥmis¬
sa que uel a puato dicebantur uel a nideis contu¬
dicebantur. quousq dicerent ndei unde ille com¬
moueretur et cederet. Ita einin sequitur. Iudeiãt
clamabant dicentes. Si hunc dimictis. non es a¬
micus celaris. Dimus qui le regem facit. contradict¬

Expanded text:
et. exinde Pilatus quaerebat dimittere eum. in hoc igitur, quod quaerebat Pilatus dimittere eum, quantum temporis putamus esse consumtum, quanta praetermissa quae uel a Pilato dicebantur uel a Iudaeis contradicebantur, quo usque dicerent Iudaei, unde ille commoueretur et cederet? ita enim sequitur: Iudaei autem clamabant dicentes: si hunc dimittis, non es amicus Caesaris; omnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
co enm uobis foras ut cognoscatis quia in eo nullã
causam iuenio. exut g ͦ. ihs̃ portans coronan
spmeam et purpureum uestimentum. et dicit
cis ecce homo. ut illa uelut ignomimosa specie uisa.
placarentur. S adiungit et dicit. Cum g ͦ iudis¬
sent eum pontifices et munstri clamabant dicen¬
tes. Crucifige crucifige. Tunc horam terciam fu¬
isse dicimus. Actende que sequantur. Dicit eis pi¬
litus. Accipite eum uos. et crucifigite. Ego enim
non iuemio aaacrrero in eo causam. Responde

Expanded text:
co eum uobis forco eum uobis forcausam inuenio. exiit ergo Iesus portans spineam coronam et purpureum uestimentum. et dicit eis: ecce homo, ut illa uelut ignominiosa specie uisa placarentur. sed adiungit et dicit: cum ergo uidissent eum pontifices et ministri. clamabant dicentes: crucifige, crucifige. tunc horam tertiam fuisse dicimus. adtende, quae sequantur: dicit eis Pilatus: accipite eum uos et crucifigite: ego enim non inuenio in eo causam. responde
Abbreviated transcription (Latin):
Et post quantum morarum illis 2 ͦ dixerit. quideĩ
mali fecit: licet intelligere quantum indagande
ueritati satis est. Et postea quod ait. innstabant uo¬
cib magns et iualescebant uoces eoꝵ: quis nõ
uideat ideo factum. quia uidebant pilatum eis
nolle tradere dominum. Et qui hoc maguopere
nolebat. non utiq in momento temporis cellit.
sed uel due hore et aliquid amplius in illa cuncta¬
tione transierunt. Iohem quo interroga. et inde
quanta fuerit pilati illa cunctatio et recusatio
tam fedi munisteru. Idem namq muito expli¬
catius enarrat. quãus nec ip̃e dicat utiq om̃ia
in quib due hore et de sexta aliquid preterflu¬
xit. Tamen cum flagellasset ihm̃ et a militib
ueste illusoria multisq illusionib male tractari
ꝑmisisset. credo ut hoc modo saltem eoꝵ furorem
mitigaret. ne usq ad mortem seiure ꝑtenderent:
exut iterum puatus foras. et dicit eis. ecce addu¬

Expanded text:
et post quantum morarum illis tertio dixerit: quid enim et post quantum morarum illis tertio dixerit: quid enim mali fecit? licet intellegere, quantum indagandae ueritati satis est, et postea quod ait: instabant uocibus magnis et inualescebant uoces eorum, quis non uideat ideo factum, quia uidebant Pilatum eis nolle tradere dominum? et qui hoc magnopere nolebat, non utique in momento temporis cessit, sed uel duae horae et aliquid amplius in illa cunctatione transierunt. Iohannem quoque interroga et uide, quanta fuerit Pilati ilia cunctatio et recusatio tam foedi ministerii. idem namque multo explicatius ea narrat, quamuis nec ipse utique dicat omnia, in quibus duae horae et de sexta aliquid praeterfluxit. tamen, cum flagellasset legum et a militibus ueste inlusoria multisque inlusionibus male tractari permisisset — credo, ut hoc modo saltem eorum furorem mitigaret, ne usque ad mortem saeuire pertenderent —, exiit iterum Pilatus foras et dicit eis: ecce addu
Abbreviated transcription (Latin):
sum propter eum. Postea sederat pro tribunali
pilatus. sed inter illa que prius gesta narnabat re¬
cordatus matheus quod de priati uxore dixit. uolut
hoc ibi interponere: ut prestrueret qua maxime
causa pilatus nec nouissime uolebat eum tradere
iudeis. Lucas autem narrat cuni dixisset pilatus.
emendatum gͦ. illum diictam exda masse uiu̾¬
sam turbam. Tolle hunc et dimicte nobis baraban.
S fortasse nondum dixerant crucifige. Iterumãs
prlatus secundum cundem lucam locutus est ad ils¬
uolens dimictere ihm̃. At illi succlamabant dicentes.
Crucifige. crucifigeillum. Tunc intelligitur fuisse hora
tercia. Quod ergo sequitur lucas et dicit. ille autem
ͦ dicit ad illos. quid einm mali fecit iste. nulla cãm
mortis muemio in eo. corripiam ergo illum et dinnc¬
tam. at illi instabant uocib magnis postulantes
ut crucifigeretur et inualescebant uoces eorum: sa¬
tis etiam ipẽ significat magnum tumultum fuisse.

Expanded text:
sum propter eum, postea sedebat pro tribunali sum propter eum, postea sedebat pro tribunali Pilatus, sed inter illa quae prius gesta narrabat recordatus Mattheus quod de Pilati uxore dixit uoluit hoc ibi interponere, ut praestrueret, qua maxime causa Pilatus nec nouissime uolebat eum tradere Iudaeis. Lucas autem narrat, cum dixisset Pilatus: emendatum ergo illum dimittam, exclamasse uniuersam turbam: tolle hunc et dimitte nobis Barabban; sed fortasse nondum dixerant \'crucifige\'. iterum autem Pilatus, secundum eundem Lucam, locutus est ad iluolens dimittere Iesum. at illi succlamabant dicentes: crucifige illum. tunc intellegitur fuisse hora tertia. quod ergo sequitur Lucas et dicit: ille autem tertio dixit ad illos: quid enim mali fecit iste? nullam causam mortis inuenio in eo; corripiam ergo illum et dimittam. at illi instabant uocibus magnis postulantes, ut crucifigeretur, et inualescebant uoces eorum, satis etiam ipse significat magnum tumultum fuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
Ut trade̾tur ad crucem dommus a puato quod iohẽs
hora quasi sexta factum cẽ cominemorat: intelli¬
gat qui hoc dicit multa pretermissa eẽ que in me¬
dio gesta sunt. cum pilatus ageret querens quomõ
a uideis eum criperet. et aduersus corum insamssimã
uoluntatem quibuscunq modis potuit in stantissune
Crucifigatur. Tunc fuisse dicimus horam t̾ciam.
Quod antem matheus sequitur et narrat. Uidens ãt
pilatus quia nichi ꝓficeret sed magis tumuitusfi¬
eret: et in conatib pilati ad eripiendum diñi. et in
tumultu indeorum contra intencium consumiptum
tempus duarum horarũ intsłictimus. et ceptam
fuisse. sextam. Qua nondum ternimata gesta sũt
que ab eo tempore quo pilatus dominum tradidit.
usq ad tenebras factas narrantur. Quod antem
matheus supra cominemorat. sedente autem illo
pro tribunali misit ad illum uxor eius dicens nich
tibi et iusto illi. multa einm passa sũ hodie ꝑ ui¬

Expanded text:
ut traderetur ad crucem dominus a Pilato, quod Iohannes ut traderetur ad crucem dominus a Pilato, quod Iohannes hora quasi sexta factum esse commemorat. intellegat qui hoc dicit multa praetermissa esse quae in medio gesta sunt, cum Pilatus ageret quaerens, quomodo eum a Iudaeis eriperet et aduersus eorum insanissimam uoluntatem, quibuscumque modis potuit, instantissime unt omnes: crucifigatur. tunc fuisse dicimus horam tertiam. quod autem Mattheus sequitur et narrat: uidens autem Pilatus, quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, et in conatibus Pilati ad eripiendum dominum et in tumultu Iudaeorum contra nitentium consumtum tempus duarum horarum intellegimus et coeptam fuisse sextam, qua nondum terminata gesta sunt quae ab eo tempore, quo Pilatus dominum tradidit, usque ad tenebras factas narrantur. quod autem Mattheus supra commemorat: sedente autem illo pro tribunali misit ad illum uxor eius dicens: nihil tibi et iusto illi, multa enim passa sum hodie per ui
Abbreviated transcription (Latin):
morat. Quib si uterq nr̃m credit: ostende tu alit̾
quemadinodum fieri utrunq potuerit. libentissiẽ
acquiescam. Non enim sentenciam meam. sed e¬
uangeln diligo ueritatem. Atq utinam etiam
plures ab alus muemant᷑ hunis exitus questionis.
quod donec fiat utere mecum isto si placet.Si enim nul¬
lus alius exitus potuerit inueniri: solus iste sufficiet.
Siautem potuerit. cum demonttratus fu̾t eligemꝰ.
tantum non putes conlequens eẽ. ut quilibet omni
quattuor euangelistarum mentitus sit. Aut in tan¬
to et tam scõ cuimine auctoritatis errauerit.Si
ante ni quis dixerit inde se comuncere nõ fuisse¬
horam terciam cum illud indei clamauerunt. quia post¬
ea quam dicit idem marcus. Pilatus autem itetũ
respondens ait illis. quid gͦ. nultis faciam regi n¬
deorum. At illi iterum clamauerunt crucifige eũ
non interponitur aliquid morarum ab eodem
marco in eius narratione. et contuio ad id ꝑuenit᷑

Expanded text:
morat, quibus si uterque nostrum credit, ostende tu aliter, morat, quibus si uterque nostrum credit, ostende tu aliter, quemadmodum fieri utrumque potuerit, libentissime adquiescam. non enim sententiam meam, sed euangelii diligo ueritatem. adque utinam etiam plures ab aliis inueniantur huius exitus quaestionis! quod donec fiat, utere mecum isto, si placet. si enim nullus alius exitus poterit inueniri, solus iste sufficiet; si autem potuerit, cum demonstratus fuerit, eligemus. tantum non putes consequens esse, ut quilibet omnium quattuor euangelistarum mentitus sit aut in tanto et tam sancto culmine auctoritatis errauerit. Si autem quis dixerit inde se conuincere non fuissehoram tertiam, cum illud Iudaei clamauerunt, quia, posteaquam dixit idempondens ait illis: quid ergo uultis faciam regi Iudaeorum? at illi iterum clamauerunt: crucifige eum, non interponitur aliquid morarum ab eodem Marco in eius narratione et continuo ad id peruenitur;
Abbreviated transcription (Latin):
eis pilatus. Accipite eum uos et lecundum legem
urãm iudicate eum. Dixerunt gͦ. iidei. Nobis ñ
licet interficere quenquam. Quod gͦ maxime ui¬
deri fecisse nolebant. hoc eos hora tertia fecisse
mairus ostendit. uerissime iudicans magis fuisse
donnini necatricem linguam iudeorum. quã im¬
litum manus. Qͥsquis autem dixerit non fuisse
horam terciam. cum hoc iudei primitus clamaue¬
runt: insanissime se ostendit miicum euangelii.
nisi forte aliter potuerit eaudem dissoluere q̃onem.
Non enim ht̃. unde conuncat non fuisse tunc horã
terciam. Et ideo ueridico euangeliste potins creden¬
dum. quam contenciosis suspicionib hominum. Un¬
de inquit probas horam t̾ciam fuisse. Respondeo.
Quia credo euangelistis. Quib et tu si credis:osten¬
de quemadmodum et hora sexta et hora tercia po¬
tuerit domnꝰ crucifigi. De sexta enim ut fateamur :
narratione iohĩs urgemur. Terciam marcus cõme¬

Expanded text:
cundum legem cundum legem uestram iudicate eum. dixerunt ergo Iudaei: nobis non licet interficere quemquam. quod ergo maxime uideri fecisse nolebant hoc eos hora tertia fecisse Marcus ostendit uerissime iudicans magis fuisse domini necatricem linguam Iudaeorum quam militum manus. Quisquis autem dixerit non fuisse horam tertiam, cum hoc 1 Iudaei primitus clamauerunt, insanissime se ostendit inimicum euangelii, nisi forte aliter potuerit eandem dissoluere quaestionem; non enim habet unde conuincat non fuisse tunc horam tertiam. ei ideo ueridico euangelistae potius credendum quam contentiosis suspicionibus hominum. unde, inquit, probas horam tertiam fuisse? respondeo: quia credo euangelistis. quibus et tu si credis, ostende, quemadmodum et hora sexta et hora tertia potuerit dominus crucifigi. de sexta enim, ut fateamur, narratione Iohannis urguemur, tertiam Marcus comme
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura ip̃a illis temporib legeretur. quib umi̾se
eccliẽ notum erat qua hora dominus ligno suspensa
sit. Unde posset huiꝰ uel error corrigi nel mendatum
refutari. S quia sciebat a militib suspensum dnm
non a nideis. sicut iohẽs a ꝑtissime dicit: occulte ostẽ¬
dere uoluit. eos magis crucifixisse qui damauer̃t
ut crucifigeretur. quã illos qui nmist̾ͥium pͥncipi
suo secundum sium officium prebuerunt. Intelli¬
gitur gͦ fuisse hora tercia cum clamauerunt uda
ut dominus crucifigeretur. et ueracissime de mõ¬
stratur tumc eos crucifixisse quando clamauermit.
maxime quia nolebant uideri se hoc fecisse. et prop¬
terea cum pilato tradiderant. quod eorum uerba
satis indicant scdm̃ iohẽi. Cum enm dixisset eis pi¬
latus quam accusationem affertis aduersus hoĩez
hunc: responderunt et dixerunt. Si non ẽẽt hic
malefactor. non tibi tradidissemus eum. Dixit gͦ

Expanded text:
Scriptura ipsa illius temporibus legeretur, quibus universae Scriptura ipsa illius temporibus legeretur, quibus universae Ecclesiae notum erat, qua hora Dominus ligno suspensus sit, unde posset huius uel error corrigi uel mendacium refutari? sed quia sciebat a militibus suspensum dominum, non a Iudaeis, sicut Iohannes apertissime -dicit, occulte ostendere uoluit eos magis crucifixisse qui clamauerunt, ut crucifigeretur, quam illos qui ministerium principi suo secundum suum officium praebuerunt. intellegitur ergo hora fuisse tertia, cum clamauerunt Iudaei, ut dominus crucifigeretur, et ueracissime demonstratur tunc eos crucimaxime quia nolebant uideri se hoc fecisse; et propterea eum Pilato tradiderant, quod eorum uerba satis. indicant secundum Iohannem. cum enim dixisset eis Pilatus: quam accusationem affertis aduersum hominem hunc? responderunt et dixerunt ei: si non esset hic m
Abbreviated transcription (Latin):
cutus est. ut non diceret sexta. s quasi sexta. Quod
admodum loqui scripture solent sicut dixi a ꝑte
totum. Ut ꝑacta quinta et inchoata sexta gereũ¬
tur hec que narrata sunt in crucifixione domini
nr̃i. donec completa sexta. illo pendente fierent
tenebre quib tres euangeliste attestant᷑. maths̃
marcus et lucas. Querannis iam consequenter
cur dixerit marcus. cum cominemorasset quod cru¬
cifigentes eum diuiserunt uestimenta enis mictẽ¬
tes sortes suꝑ eis quis quid tolleret. et secitus adiĩ¬
xerit.erat aut̃ hora tercia et crucifixerunt eum. Iĩ
certe dixerat. Et crucitigentes eum. duulerunt ue¬
stimenta enis. Sic etiam ceteri attestantur. qd̾ co
cruafixo uestimenta dimsa sunt. Si enis rei gesti
tempus uoluit cominemorare marcus sufficeret
dicere. Erat autem hora tercia. Ut adixit. etꝰ
crucifirerunt eum. nisi quia uolint aliquid recapi¬
tulando siginficare. quod quesitum iueniret᷑ cum

Expanded text:
cutus est, ut non diceret, sexta; sed, quasi sexta: quod cutus est, ut non diceret, sexta; sed, quasi sexta: quod admodum loqui solent Scripturae, sicut dixi, a parte totum, ut peracta quinta et inchoata sexta gererentur haec quae narrata sunt in crucifixione Domini nostri, donec completa sexta illo pendente fierent tenebrae, quibus tres Evangelistae attestantur, Matthaeus, Marcus et Lucas . 42. Quaeramus jam consequenter, cur dixerit Marcus, cum commemorasset quod crucifigentes eum diviserunt vestimenta ejus, mittentes sortes super eis quis quid tolleret, et secutus adjunxerit, Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum. Jam certe dixerat, Et crucifigentes eum diviserunt vestimenta ejus : sic etiam caeteri attestantur, quod eo crucifixo vestimenta divisa sunt. Si ejus rei gestae tempus voluit commemorare Marcus, sufficedicere: Erat autem hora tertia. Ut quid adjunxit, « et crucifixerunt eum, » nisi quia voluit aliquid recapitulando significare, quod quaestum inveniret, cum
Abbreviated transcription (Latin):
runt pontifices. Non habemnus regeni. nͥ cesarem.
Tunt ergo tradidit eis illum ut crucifigeretur. Si gͥ
hora quasi sexta pilato sedente pro tribimnali tradi¬
tus est crucifigendus uideis. quomodo hora tercia
crucifixus est sicut uerba marti non intelligentes
quidã putauerunt. Prius enim qua hora crucifigi
potuerit iudeannuis. Demde uidebinis cur hora zͣ
crucifixum dixerit marcus. hora erat quasi sexta¬
secundum iohẽm cum traditus ẽ crucifigendus a pi¬
lato sedente ut dictum ẽ pro tribunali. Non enĩ
iam plena serta erat. sed quasi sexta id est ꝑacta
quinta et aliquid etiam de sexta eẽ ceperat. Nũꝙͣ
autem isti dicerent quinta et quadrans. aut qͥnta
et triens. aut quinta semis. aut aliquid huioi. Hñt
enim istum morem scripture. ut a ꝑte totum poñt
maxime in temporib. sicut de octo illis diebus pst
quos eum dicunt ascendisse in montem. Quoꝵ ne¬
dios intuentes matheus et marcus. dixerunt postr
dies sex. presertĩ quia tam moderate idem iohẽs lo¬

Expanded text:
Non habemus regem nisi Caesarem. Tunc ergo tradidit eis illum ut crucifigeretur . Si igitur hora quasi sexta Pilato sedente pro tribunali traditus est crucifigendus Judaeis, quomodo hora tertia crucifixus est, sicut verba Marci non intelligentes quidam putaverunt? 41. Prius enim qua hora crucifigi potuerit videamus; deinde videbimus cur hora tertia crucifixum dixerit Marcus. Hora erat quasi sexta cum traditus est crucifigendus a Pilato sedente, ut dictum est, pro tribunali. Non enim jam plena sexta erat, sed quasi sexta, id est, peracta quinta aliquid etiam de sexta esse coeperat. Nunquam autem isti dicerent, Quinta et quadrans, aut quinta et triens, aut quinta et semis, aut aliquid hujusmodi. Habent enim istum morem Scripturae, ut a parte totum ponant, maxime in temporibus: sicut de octo illis diebus, post quos eum dicunt ascendisse in montem , quorum medios intuentes Matthaeus et Marcus dixerunt, Post dies sex . Praesertim quia tam moderate idem Joannes lo
Abbreviated transcription (Latin):
equitur matheus. Et imposuerunt suꝑ caput
enis causam ip̃ius scriptam. Hic est iħs̃ rex
indeorum. Marcus autem priusquam hoc dixisset.
erat autem inquit hora tercia et crucifixerunt eũ.
Hoc enim subningit. cum de uestium diuisionedixis¬
set. Que res diligentissime consideranda est ne mag¬
nuni faciat errorem. Sunt enim qui arbitrentut
hora quidem tercia dominum crucifixum. a sexta
autem hora tenebras factas usq ad nonam. ut con¬
sumpte intelligantur tres hore ex quo crucifixus ẽ
usq ad teneb̾as factas. Et posset quidẽ hoc rectissime
intelligi: insi iohãnes diceret hora quasi sexta pilatũ
sedisse ꝓ tribunali in loco qui dicitur lichostratos. he¬
braice autem gabatha. Sequitur. Erat autem ꝑasce¬
ne pasche. hora quasi serta. Et dicit nideis. Ecce rex ur̃.
Illi autem clamabant. Tolle tolle crucifige eum. Di

Expanded text:
Sequitur Matthaeus: Et imposuerunt super caput ejus causam ipsius scriptam: Hic est Jesus rex Judaeorum . Marcus autem priusquam hoc dixisset, Erat autem, inquit, hora tertia, et crucifixerunt eum ; hoc enim subjungit cum de vestium divisione dixisset: quae res diligentissime consideranda est, ne magnum faciat errorem. Sunt enim qui arbitrentur hora quidem tertia Dominum crucifixum; a sexta autem hora tenebras factas usque ad nonam, ut consumptae intelligantur tres horae ex quo crucifixus est, usque ad tenebras factas. Et posset quidem hoc rectissime intelligi, nisi Joannes diceret, hora quasi sexta Pilatum sedisse pro tribunali in loco qui dicitur Lithostrotos, hebraice autem Gabbatha. Sequitur enim: Erat autem parasceve Paschae, hora quasi sexta, et dicit Judaeis: Ecce rex vester. Illi autem clama