comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
presenti autoritate mandamꝰ.ut a presenti
scda indictione. sex solidos annus singulis ei da¬
re ñ differas : ut & ille huiꝰ remedii solatio po¬
tiat᷑: & tu qdđ dederis tiuis sine dubio noueris ra¬
tionib imputandũ. Ite. Gregoriꝰ libertino ex¬
pretori. Qnͣta uos scłi huiꝰ premat angustia.
in cognitũ ñ habemꝰ. S qr in sũma tribulatio¬
ne positis. sola ẽ ꝯsolatio. miscdia creatoris: in
eũ spem urãm ponite : ad ipsũ tota uos men¬
te conuertite. Qͥ & iuste quẽ uult ꝑmittit
affligi: & confidentẽ in se misericorditer li¬
berabit. Ipsi gͦ gr̃as agite : & patienter quȩ¬
cũq illata st̃ sustinete. Nã recte mentis ẽ. dm̃
ñ solũ in ꝓsꝑis bñdicere: s etiã in aduersita¬
tib collaudare. In his igitur quȩ patimini nul¬
lum contra dm̃ murmur cordi ur̃o surripiat:
qr ad qͥd hoc creator nr̃ oꝑet᷑. ignotũ ẽ. forsi¬

Expanded text:
praesentium auctoritate mandamus, ut a praesenti praesentium auctoritate mandamus, ut a praesenti secunda indictione sex solidos annis singulis ei dare non differas; ut et ille hujus remedii solatio potiatur, et tu quod dederis tuis sine dubio noveris rationibus imputandum. » Item Gregorius Libertino expraetori: « Quanta vos saeculi hujus premat angustia, incognitum non habemus. Sed quia in summa tribulatione positis sola est consolatio misericordia Creatoris, in eum spem vestram ponite, ad ipsum vos te convertite, qui et juste quem vult permittit affligi, et confidentem in se misericorditer liberabit. Ipsi ergo gratias agite, et patienter quaeque illata sunt sustinete. Nam rectae mentis est Deum non solum in prosperis benedicere, sed etiam in adversitatibus collaudare. In his igitur quae patimini nullum contra Deum murmur cordi vestro subrepat, quia ad quid hoc Creator noster operetur ignotum est. Forsi
Abbreviated transcription (Latin):
sit sibi libere postmodũ laborare. Hoc tñ
sollerter age : ut acceptis solidis ei plenariã
munitionẽ scͥpto conficiant. Ite. E regoriꝰ
castorio diacono & cartulario rauennȩ. int
cet̾a. Ualerianũ uero monachũ quẽ emen¬
datũ in monasterio beati ioħis in classe po¬
sito tradidisti: in eo monasterio sine dubio
uolumꝰ ꝑmanere. Pyeterea ne quã necessi¬
tatẽ in expensis tua exꝑientia patiat᷑: de
reditib sc̃e romane eccłe qui illic te ꝓui¬
dente aggregati st̃. om̃s expensas tuas te
facere uolumꝰ: & si qͥd suꝑfuerit. nob cũ
ueneris defer. Ite. ¶g regoriꝰ romano de¬
fensori. Diuinorũ nos ammonent eloquia
preceptorũ : necessitatẽ patientib eccłasti¬
cum prebere subsidiũ. Qa gͦ dilectissimꝰ
filiꝰ nr̃ eyprianꝰ diaconꝰ gaudiosũ defensore sedis
nr̃e qui syracusis degere comꝑbat᷑. pauꝑtatis
asserit mnopia constringi. iccirco ex ꝑientiȩ tue

Expanded text:
sit sibi libere postmodum laborare; hoc tamen sit sibi libere postmodum laborare; hoc tamen solerter age, ut, acceptis solidis, ei plenarium munitionem scripto conficiant. » Item Gregorius Castorio diacono, et chartulario Ravennae, inter caetera: « Valerianum monachum, quem emendatum in monasterio beati Joannis in Classe posito tradidisti, in eo eum monasterio sine dubio volumus permanere. Praeterea, ne quam necessitatem in expensis tua experientia patiatur, de reditibus sanctae Romanae Ecclesiae, qui illic, te providente, aggregati sunt, omnes expensas tuas te facere volumus; et si quid superfuerit, nobis, cum veneris, defer. » Item Gregorius Romano defensori: « Divinorum nos admonent eloquia praeceptorum necessitatem patientibus ecclesiasticum praebere subsidium. Quia ergo dilectissimus Cyprianus diaconus Gaudiosum defensorem sedis nostrae, qui Syracusis degere comprobatur, paupertatis asseruit inopia constringi, idcirco experientiae tuae
Abbreviated transcription (Latin):
defensori. Lator presentiũ cosma sẏrus in ne¬
gotio qd̃ agebat. debitũ se contraxisse ꝑhibuit:
qđ & multis aliis & lacrimis eiꝰ attestantib ue¬
rũ esse credimꝰ. & qr centũ quinquaginta soli¬
dos debebat: uolui ut creditores illiꝰ cũ eo aligͥd
possint eide debito addici. Creditores gͦ suos
ut asserit: ad octoginta solidos consentire pos¬
sibile ẽ. S qr multũ ẽ. ut a nicħ habente ho¬
mine octoginta solidos petant. sexaginta tibi
solidos ꝑ notariũ tuũ transinisimꝰ : ut tu cum
eisde creditorib subtiliter loquaris. & ratio¬
nem reddas: qr filiũ eiꝰ quẽ tenere dicunt᷑.
scđm leges tenere ñ possunt. & si potest fieri.
ad aliquid minus quã nos dedimus condescen¬
dant: & qͥc qͥd de eisde sexaginta solidis re¬
manserit. ipsi trade : ut cũ filio suo exinde
uiuere ualeat. Si aũ nil remanet. uł ad ean¬
dem sũmã eiꝰ debitũ incidere stude: ut pos¬

Expanded text:
defensori: « Lator praesentium Cosmas Syrus in nedefensori: « Lator praesentium Cosmas Syrus in negotio quod agebat debitum se contraxisse perhibuit, quod et multis aliis, et lacrymis ejus attestantibus verum esse credimus. Et quia centum quinquaginta solidos debebat, volui ut creditores illius cum eo aliquid possint eidem debito addici. Creditores ergo suos, ut asserit, ad octoginta solidos consentire possibile est. Sed quia multum est ut a nil habente homine octoginta solidos petant, sexaginta tibi solidos per notarium tuum transmisimus, ut tu cum eisdem creditoribus subtiliter loquaris et rationem reddas, quia filium ejus quem tenere dicuntur, secundum leges tenere non possunt. Et si potest fieri, ad aliquid minus quam nos dedimus condescendant; et quidquid de eisdem sexaginta solidis remanserit, ipsi trade, ut cum filio suo exinde vivere valeat. Si autem nil remanet, vel ad eamdem debitum ejus summam incidere stude, ut pos
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad duo milia. scͥptis te dare presentib
deputamꝰ. Hortamur gͦ ut in his preben¬
dis nullã morã aut excusationẽ adducas :
quatinꝰ dũ tempus sinit. & hic cũ dĩ adiu¬
torio sine ꝑicło ad ppria remeare. & citiꝰ
Ite. Gregoriꝰ eusebio religioso albati. Cre¬
dat michi caritas tua. qr ualde cont̾statꝰ
sum de tristicia tua: & cet̾a. Preterea
centũ solidos ꝑ petrũ subdiaconũ dilectio¬
nituȩ dari fecimꝰ: quos peto ut absq in¬
uiria suscipiat. Itẽ. Gregoriꝰ candido de¬
fensori. Necessitatẽ patientib pontifica¬
le conuenit adesse subsidiũ. Y qua re exꝑi¬
entiȩ tue presenti autoritate precipimꝰ.
quatiniis albino priuato luminib filio
quondã martini coloni. singulis annis du¬
os tremisses sine aliqua dilatione presta¬
re ñ desinat: ñ dubitatura suis hoc sie
dubio rationib imputari. Itẽ. Gregoriꝰ fantino

Expanded text:
usque ad duo millia scriptis te dare praesentibus usque ad duo millia scriptis te dare praesentibus deputamus. Hortamur ergo ut in his praebendis nullam moram aut excusationem adducas, quatenus, dum tempus sinit, et hic cum Dei adjutorio sine periculo ad propria remeare, et citius Item Gregorius Eusebio, religioso abbati: « Credat mihi charitas tua, quia valde contristatus sum de tristitia tua, et caetera. Praeterea centum solidos per Petrum subdiaconum 69 dilectioni tuae dari fecimus, peto quos ut absque injuria suscipias. » Item Gregorius Candido defensori: « Necessitatem patientibus pontificale convenit adesse subsidium. Pro qua re experientiae tuae praesenti auctoritate praecipimus, quatenus Albino, privato luminibus, filio quondam Martini coloni, singulis annis duos tremisses sine aliqua dilatione praestare non desinat, non dubitatura suis hoc sine dubio rationibus imputari. » Item Gregorius Fantino
Abbreviated transcription (Latin):
priano cdiacono. Cosinas ex uariss ꝑscłorũ
necessitatib multis se dicit debitis obligatũ:
ita ut ꝓ eis a creditorib sus suos dicat fi¬
lios detineri. Que res siita ẽ: nos omino cõmo¬
uit. Quãobrẽ hortamur dilectionẽ tuã. ut
qr de reb pauꝑũ dandis agitur: causã eiꝰ cũ
sũma subtilitate ꝑquiras. & si inueneris eũ
predictis debitis ueraciter inuolutũ. ut ñ sit
substantia unde possit hȩc ipsa ꝑsoluere: pre¬
dictos cyeditores eiꝰ uideas: & ꝓpt̾ recolligen¬
dos filios eiꝰ. qnͣta cognoueris quantitate cõ¬
ponas. & qr ipsã sicut dictũ ẽ hic ñ habet un¬
de restituat. de reb pauꝑũ ex presenti nr̃a
autoritate ꝑsolue: sciens qͥc qͥd illic te ꝓui¬
dente datũ fuerit. patrimonii nr̃i pensionib
sitatẽ innotuit sustinere. Quib qm ut pos¬
sibile ẽ. aliquod desideramꝰ ferre consultũ :
iccireo dilectionẽ tuã antedicto fr̃i nr̃o mil¬
le modios tritici. aut si plꝰ leuare potuerit.

Expanded text:
priano diacono. Cosmas ex variis periculorum necessitatibus multis se dicit debitis obligatum, ita ut pro eis a creditoribus suis suos dicat filios detineri. Quae res si ita est, nos omnino commovit. Quamobrem hortamur dilectionem tuam, ut quia de rebus pauperum dandis agitur, causam ejus cum summa subtilitate perquiras; et si inveneris eum praedictis debitis veraciter involusubstantia unde possit haec ipsa persolvere, praedictos creditores ejus videas, et propter recolligendos filios ejus, quanta cognoveris quantitate, componas. Et quia ipse, sicut dicit, non habet unde restituat, de rebus pauperum ex praesenti nostra auctoritate persolve, sciens quidquid illic, te providente, datum fuerit, patrimonii nostri pensionibussitatem innotuit sustinere. Quibus quoniam, ut possibile est, aliquod desideramus ferre consultum, idcirco dilectionem tuam antedicto fratri nostro mille modios tritici, aut, si plus levare potuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
bere. De causis itaq mercedis. apci ep̃m li¬
bere agere debiustis: etiã si meũ ammum
qualis in amore ur̃o ex isteret nesciretis.
& dispensationis locũ in reb sicut scitis
pauꝑũ tenemꝰ: ur̃a fateor uerecundia ual¬
de accusabilis fuit. Quã ideo tot uerbis in¬
crepando insequor. ut hanc a corde ur̃o fun¬
ditus repellã: & in mercedis causas mag¬
nũ solatiũ ur̃e ꝑuisionis habeã. Monasterio
itaqr ur̃o qđ a uob̃ in catenensi urbe con¬
structũ ẽ. ꝑ adrianũ notariũ & rectorẽ pa¬
trimonii. emissa precepti pagina. decẽ an¬
nuos solidos dare deputauimꝰ. Qͦ s petimꝰ
sine iniuria suscipi: qr ñ hec uob̃ nr̃a obla¬
tig. s sc̃ĩ petri apłoꝵ pͥncipis bñdicho offert.

Expanded text:
bere. De causis itaque mercedis apud episcopum libere. De causis itaque mercedis apud episcopum libere agere debuistis, etiamsi meum animum qualis in amore vestro existeret nesciretis. et dispensatoris locum in rebus, sicut scitis, pauperum tenemus, vestra, fateor, verecundia valde accusabilis fuit. Quam ideo tot verbis increpando insequor, ut hanc a corde vestro funditus repellam, et in mercedis causis magnum solatium vestrae provisionis habeam. Monasterio itaque vestro, quod a vobis in Catanensi urbe constructum est, per Adrianum notarium et rectorem patrimonii, emissa praecepti pagina, decem annuos solidos dari deputavimus, quos petimus sine injuria suscipi, quia non haec vobis nostra oblatio, sed sancti Petri apostolorum principis benedictio offert
Abbreviated transcription (Latin):
draginta mitteremꝰ. S ne forsitan & hoc
graue esset: alios nob ex eis adhuc dignati estis
largiri. S qr uos ualde in continentia ur̃a
benignos inuenimꝰ: eide benignitati uice si¬
mili respondentes. quinquaginta tͣnsmisimꝰ.
& ne forsitan minꝰ essent: alios decẽ suꝑaddi¬
dimus. Ne uero & hoc adhuc minꝰ esset: alios
duo deci iungi fecimꝰ. In hoc aũ cognoscimꝰ cari¬
tatẽ urãm : qr de nob̾ ita presumitis. sicut
ꝑlecta replicaui. In his quippe dicebat᷑: qđ
pudoris causa fuerit. michi uos ea quȩ dicen¬
da erant tempore longo tacuisse. & certũ
ẽ qr minꝰ amatur : qui adhuc erubescitur.
comperi minꝰ quã estimauerĩ amari. In
hoc aũ ualde me continetis: si mercedis
causas michi assidue puidendas studiose re¬
quiritis. Nec debet ese uerecundie. ei aliqͥd
de elemosinis importune dicere: quẽ constat
ñ ressuas. s ad dispensandũ res pauꝑũ ha¬

Expanded text:
draginta mitteremus. Sed ne forsitan et hoc draginta mitteremus. Sed ne forsitan et hoc grave esset, alios nobis ex eis adhuc dignati estis largiri. Sed quia vos valde in continentia nostra benignos invenimus, eidem benignitati vice simili respondemus. Quinquaginta transmisimus, et ne forsitan minus essent, alios decem superaddidimus. Ne vero duodecim jungi fecimus. In hoc autem cognoscimus charitatem vestram, quia de nobis ita praesumitis, sicut perlecta replicavi. In eis quippe dicebatur quod pudoris causa fuerit mihi vos ea quae dicenda erant temest quia minus amatur qui adhuc erubescitur. comperi minus quam aestimaverim amari. In hoc autem valde me continetis, si mercedis causas mihi assidue providendas studiose requiritis. Nec vobis debet esse verecundiae ei aliquid de eleemosynis importune dicere, quem constat non res suas, sed ad dispensandum res pauperum ha
Abbreviated transcription (Latin):
impendere : & apd omĩpotentẽ dm̃ bñfi¬
cia eterna prestare. Ite. Gregoriꝰ phylip¬
po ep̃o. Suscepi epłas dilectionis tue. in quib
michi in notescere curauit: qđ uir uenera¬
bilis andreas presbiter de hac luce migrauerit.
De cuiꝰ ereptione gauisus sũ: qr ad ea que
semꝑ expetiit gaudia et̃na ꝑuenit. De solidis
uero qui ꝑ faciendo zenodochio a filio nr̃o ꝓbo
albate ierosolimis relicti st̃. hoc qđ delibera¬
tum fuerat ut fieri debuisset. immutare ñ
potui: s bñdictionẽ paruulã scĩtati ur̃e qͥn¬
quaginta solidos tnͣsmisi. Longũ ẽ nuis qz
difficile : si elemosinarũ eiꝰ saltẽ huiusmodi
ysequar actiones. Hoc breuiter assero. qr &
ñ petentib ultro distribuit: & om̃ib sibi pe¬
tentib hylariter ministrauit. Unde helye
sicut mandastis transmisimꝰ & post pauca.
Solidos aũ uob̃ uoluistis ꝑ necessitatib celle
quinquaginta transinita: quos multũ esse
estimantes. ex eis nob dec̃ẽ donastis: ut qua¬

Expanded text:
impendere, et apud omnipotentem Deum beneficia aeterna praestare. » Item Gregorius Philippo presbytero: « Suscepi epistolas dilectionis tuae, in quibus mihi innotescere curasti quod vir venerabilis Andraeas presbyter de hac luce migraverit. De cujus ereptione gavisus sum, quia ad ea quae semper expetiit gaudia aeterna pervenit. De solidis vero, qui pro faciendo xenodochio a filio nostro Probo abbate Jerosolymis relicti sunt, hoc quod deliberatum fuerat ut fieri debuisset immutare non potui, sed benedictionem parvulam sanctitati vestrae quinquaginta solidos transmisi. » 56. Longum est nimisque difficile, si eleemosynarum ejus saltem hujusmodi prosequar actiones; hoc breviter assero, quia et non petentibus ultro distribuit, et omnibus sibi petentibus hilariter ministravit. Unde Eliae sicut mandastis, transmisimus. » Et post pauca. « Solidos autem vobis voluistis pro necessitatibus cellae quinquaginta transmitti quos multum esse existimantes, ex eis nobis decem donastis, ut qua
Abbreviated transcription (Latin):
litas suppetit ei prebere consultũ. Propte̾a
exꝑientiȩ tue presenti itissione precipimus
ut annis singulis uiginti .iͦii. modios tritici
fabe qͦq modios .xͦ ii. & uini decimatas uigin¬
ti. ꝓ sustentatione uite debeat ministrare:
qđ tus post modũ possit rationib imputa

Expanded text:
litas suppetit, ei praebere consultum. Propterea litas suppetit, ei praebere consultum. Propterea experientiae tuae praesenti jussione praecipimus, ut annis singulis viginti quatuor modios tritici, fabae quoque modios duodecim, et vini decimatas viginti pro sustentatione vitae debeas ministrare, quod tuis pos
Abbreviated transcription (Latin):
si eiusde loci monachos bñ se tractare cognoue¬
ris: in quib eos necessitatẽ habere manifesta ue¬
ritate patuerit. eis subuenire hac autoritate¬
suffultus modis om̃ib festinabis: sciturꝰ tuis
esse rationib qͥcqͥd nr̃a preceptione prebueris
imputandũ. Ss & terrulã ȩccłe nr̃e uicinã sibi
quã solidũ unũ & tremisses duos pensitã asse¬
runt: si ita ẽ libellario nomine ad sunimã tre¬
missis uniꝰ habere concede. Studii gͦ tui sit
hec omia ita complere : si sicut diximꝰ eiꝰ mo¬
nachi in di seruitio sicut decet sollertes exti¬
terint. Itẽ eidẽ. Diuina precepta nos admo¬
nent diligere ꝑximos tanquã nosmet ipsos:
& cũ hac eos precipiamur caritate diligere.
qͣntomagis debemꝰ his. in subsidiis necessitatũ
carnaliũ subuenire. ut eoꝵ angustias si ñ ex
om̃ib. saltẽ aliquib sustentaculis subleuemꝰ:
speximꝰ: necessariũ duximꝰ in qͣntũ possibi¬

Expanded text:
si ejusdem loci monachos bene se tractare novesi ejusdem loci monachos bene se tractare noveris, in quibus eos necessitatem habere manifesta veritate patuerit, eis subsuffultus, modis omnibus festinabis, sciturus tuis esse rationibus quidquid nostra praeceptione praebueris imputandum. Sed et terrulam Ecclesiae nostrae vicinam sibi, quam solidum unum et tremisses duos pensitam asserunt, si ita est, libellario nomine ad summam tremissis unius habere concede. Studii ergo tui sit haec omnia ita complere, si, sicut diximus, ejus monachi in Dei servitio, sicut decet, solertes perstiterint. » Item eidem: « Divina praecepta nos admonent diligere proximos sicut nosmetipsos; et cum hac eos praecipiamur charitate diligere, quanto magis debemus his in subsidiis necessitatum carnalium subvenire, ut eorum angustias si non ex omnibus, saltem aliquibus sustentaculis sublevemus?speximus, necessarium duximus, in quantum possibi
Abbreviated transcription (Latin):
marcellũ barumtane eccłȩ ibide in ciuitate
panormitana. in monasterio sc̃i adriani. in
penitentia deputatũ. ñ solũ uictꝰ necessita¬
tem ꝑati: s & nuditatis nimiã sustinere mo¬
lestĩã. ꝑ qua re necesse habemꝰ strenuitati
tuȩ presenti iussione preciꝑe. ut iꝑsi ꝓ uictu
ac uestimento stratoq ad continentĩa. pu¬
ero q eiꝰ annuã qͣntũ pspexeris satis esse
constituas : ut inopia nuditas q eiꝰ tali ꝑui¬
dentia possint babere consultũ. E ea quȩ
eide uiro deputaueris: tuis postmodũ pos¬
sint rationib imputari. Ita gͦ fac. ut & no¬
stram iussionẽ impleas : & tu qͦq hocipsũ
bñ disponendo. hac ipsa possis participari
mercede. Itẽ eide. Monasteriũ sc̃i arebangłi qdđ
in tropeis ẽ constitutũ. indicante presentium
portitore : uictus habere necessitatẽ didicimꝰ.¬
Ideo q exꝑientia tua diligenter inuigilet: &

Expanded text:
Marcellum Barunitanae Ecclesiae, ibidem in civitate Marcellum Barunitanae Ecclesiae, ibidem in civitate Panormitana in monasterio sancti Adriani, in poenitentiam deputatum, non solum victus necessitatem pati, sed et nuditatis nimiam sustinere molestiam. Pro qua re necesse habemus strenuitati tuae praesenti jussione praecipere, ut ipsi pro victu ac vestimento, stratoque ad continentiam, pueroque ejus annonam, quantam prospexeris satis esse, constituas; ut inopia nuditasque ejus tali providentia possint habere consultum, ut ea quae eidem viro deputaveris, tuis postmodum possint rationibus imputari. Ita ergo fac, ut et nostram jussionem impleas, et tu quoque hoc ipsum bmercede. » Item eidem: « Monasterium sancti Archangeli, quod in Tropaeis est constitutum, indicante praesentium portitore, Ideoque experientia tua diligenter invigilet; et
Abbreviated transcription (Latin):
duob monachis in oratorio sc̃i archangeli
seruientibus. qđ in lucullano castro iuxta sc̃i
petri basilicã esse dinoscit᷑: binos te tm̃modo
solidos dare precipimꝰ. Qͥ & ipsi tuis rationi¬
bus imputent᷑. Ita gͦ fac : ut impense merce¬
dis tu qͦq participiũ sortiaris. Itẽ eide. Sun
proximoꝵ necessitatib habita cõpassione
benigna mente concurrimꝰ. nr̃is pculdubio
peticionib clementẽ dñm reperimꝰ. Pala¬
tina siquidẽ illustris femina. continua hostilita¬
te insinuauit se plurimis necessi tatib subia¬
cere: Pꝑterea exꝑientie tue presenti autori¬
tate precipimꝰ. ut ei ꝑ sustentatione eiꝰ annu¬
os triginta solidos dare ñ differat: qui tuis
possint postmodũ rationib imputari. Ita
gͦ fac. ut & tu bñ ministratȩ mercedis cõmo¬
dum ꝑcipias : & nr̃a ad effectũ preceꝑta ꝑ¬
ducas. Ite petro subdiacono. Insinuatũ nob̃ ẽ.

Expanded text:
duobus monachis in oratorio sancti Archangeli duobus monachis in oratorio sancti Archangeli servientibus, quod in Lucullano castro juxta sancti Petri basilicam esse dignoscitur, binos te tantummodo solidos dare praecipimus, qui et ipsi tuis rationibus imputentur. Ita ergo fac ut impensae mercedis tu quoque participium sortiaris. » Item eidem: « Si in proximorum necessitatibus, habita compassione, benigna mente concurrimus; nostris proculdubio petitionibus clementem Dominum reperimus. Palatina siquidem, illustris femina, continua hostilitate insinuavit se plurimis necessitatibus subjacere. Propterea experientiae tuae praesenti auctoritate praecipimus, uti pro sustentatione ejus 550 annuos triginta solidos dare non differat, qui tuis poergo fac ut et tu bene ministratae mercedis commodum percipias, et nostra ad perfectum praecepta perducas. » Item Petro subdiacono: « Insinuatum nobis est
Abbreviated transcription (Latin):
quadraginta : & tritici modios quadrin¬
gentos: domne ꝑalatinȩ relicte urbici.
solidos inginti. & tritici modios trecentos:
domne iuuiance relicte felicis. solidos .xx.
& tritici modios trecentos. Qͥ om̃s simuloc¬
toginta solidi in tuis rationib imꝑutent᷑.
Summã uero pensionis cũ festinatione ad¬
ducito: & ad paschalem diẽ dño auxilian¬
te occurrito. Itẽ eicde. Insiuatũ nob ẽ an¬
cillas di quasda nolane ciuitatis. in abo¬
ridana domo cõmanentes: nuiã uictꝰ
uestitus q penuriã sustinere. Quib ex
precepto cdi subuenire nos conuenit: &
senti iussione mandamꝰ. ut de hac presen¬
ti nona indictione. quadraginta in auro
eis solidos dare debeas: & deinceps succeden
tib indictionib annuos iuiginti solidos mini¬
strare: qui tuis possint rationib imputari.
Preterea paulino pb̃ro monasterii sc̃i heras¬
mi qđ in latere montis serapti sitũ ẽ. s &.

Expanded text:
quadraginta et tritici modios quadrinquadraginta et tritici modios quadringentos; domnae Palatinae, relictae Urbici, solidos viginti et tritici modios trecentos; domnae Vivianae, relictae Felicis, solidos viginti et tritici modios trecentos qui omnes simul octoginta solidi in tuis rationibus imputentur. Summam vero pensionis sub festinatione adducito, et ad paschalem diem, Domino auxiliante, occurrito. » Item eidem: « Insinuatum nobis est ancillas Dei quasdam Nolanae civitatis, in Aboritana domo commorantes, nimiam victus vestitusque penuriam sustinere. Quibus ex praecepto Dei subvenire nos convenit, etsenti jussione mandamus, ut de hac praesenti nona indictione, quadraginta in auro eis solidos dare debeas, et deintibus indictionibus annuos viginti solidos ministrare, qui tuis possint rationibus imputari. Praeterea Paulino, presbytero monasterii sancti Erasmi, quod in latere montis Soractis situm est, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittant᷑ habere militiã. Satis enĩ in congrui¬
um ẽ.si cũ unũ ex his ꝓ sui magnitudine di¬
ligenter quis ñ possit ex ꝑlere. ad utrũq iu¬
dicet᷑ idoneus: sic q inuicẽ & ȩccłasticꝰ or¬
do uite monachice. & eccłasticis utilitatibus
ualiter sane gregoriꝰ ꝑ ꝓcuratores ȩccle¬
siasticoꝵ patrimomiorũ. uelut argus qui¬
dam luminosissimꝰ. ꝑ totiꝰ mundi latitudi¬
nem. suȩ ꝑastoralis sollicitudinis ocłos cir¬
cumtulerit: ñ ab re forsitan duxerĩ ꝑst̾n¬
gendũ. Ait enĩ in epła anthemio subdia¬
cono. Discedenti tibi mandauimꝰ. & ꝑost¬
modũ preceptis discurrentib iniunxisse
me memini. ut curã ꝑauꝑũ gereres: & si
quos illic egere cognosceres. scͥptis recurren¬
tib indicares: & uix de paucis hec facere
curasti. Uolo aũ ut domne paterie amite
mee. mox ut presentẽ iussionẽ susceperis.
offeras ad calciamenta ꝑueroꝵ solidos

Expanded text:
permittantur habere militiam. Satis enim incongrupermittantur habere militiam. Satis enim incongruum est si cum unum ex his pro sui magnitudine diligenter quis non possit explere, ad utrumque judicetur idoneus, sicque invicem et ecclesiasticus ordo vitae monachiae, et ecclesiasticis utilitatibus ur. » 55. Qualiter sane Gregorius per procuratores ecclesiasticorum patrimoniorum, velut Argus quidam luminosissimus, per totius mundi latitudinem suae pastoralis sollicitudinis oculos circumtulerit, non ab re forsitan duxerim perstringendum. Ait enim in epistola Anthemio subdiacono: « Discenti tibi mandavimus, et postmodum praeceptis 67 discurrentibus injunxisse me memini, ut curam pauperum gereres, et si quos illic egere cognosceres, scriptis recurrentibus indicares; et vix de paucis haec facere curasti. Volo autem ut domnae Pateriae, thiae meae, mox ut praesentem jussionem susceperis, offeras ad calciarium puerorum solidos
Abbreviated transcription (Latin):
cumq inonasterio ad clericatus officiũ
uł ordiñe sacrũ accesserit. ñ illic aliquã
habeat ut diximꝰ ulteriꝰ pocestatẽ: ne
monasteria huiꝰ occasionis uelamine
ea quȩ ꝑhibemꝰ sustinere onera cõpel¬
lantur. Hȩc itaq omĩa uigilanti cura
emendare iam scd̾o cõmonita sc̃itas ur̃a
ñ differat: ne si post hec negligentes
uos esse qd ñ credimꝰ senserimus: aliter
monasterioꝵ quieti pspicere compella¬
mur. Nã notũ uob̾ sit: ꝙr tante necessita¬
ti seruoꝵ di congregationẽ ampliꝰ subia¬
cere ñ patimur. Itẽ maximiano ep̃o sira¬
cusano post aliqua. Pres biteros. diaconos.
ceterosq cuius libet ordinis clericos. qͥ
ecclesiis quoquo modo misitant. abbates
fieri ꝑ monasteria ñ ꝑmittas: s aut omis¬
sa clericatus militia. monachicis ꝑmoue¬
ant᷑ ordinib : aut si in abbatis loco ꝑma¬
nere decreuerint: clericatus nulla tenꝰ

Expanded text:
cunque monasterio ad clericatus officium cunque monasterio ad clericatus officium vel ordinem sacrum accesserit, non illic aliquam habeat, ut diximus, ulterius potestatem, ne monasteria, hujus occasionis velamine, ea quae prohibemus sustinere onera compellantur. Haec ita ue omnia vigilanti cura emendare jam secundo commonita sanctitas vestra non differat, ne si post hoc negligentes vos esse, quod non credimus, senserimus, aliter monasteriorum quieti prospicere compellamur. Nam notum vobis sit quia tantae necessitati servorum Dei congregationem amplius subjacere non patimur. » Item Maximiano episcopo Syracusano post aliqua: « Presbyteros, diaconos, caeterosque cujuslibet ordinis clericos, qui in Ecclesiis quoquo modo militant, abbates fieri per monasteria non permittas; sed aut omissa clericatus militia, monachicis promoveantur ordinibus; aut si in abbatis loco permanere decreverint, clericatus nullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
grauari: ita ut occasione quasi regiminsꝰ.
ea qđ dici graue ẽ. uelut in ꝓprietate
possideant. Quib ñ modicũ condolen¬
tes. decessori ur̃o lit teras misimꝰ: ut hoc
emendare ꝑ omĩa debiusset. Sed qm̃ untȩ
sterio remaneret. fraternitati ur̃e eade
nos scͥpsisse recolimꝰ. & qr ut comꝑimꝰ
in huiꝰ rei hactenus correptione cessatũ
ẽ : bec ad uos iterũ preuidimꝰ scͥꝑta diri¬
gere. Hortamur ergo ut om̃i mora om̃i¬
q excusatione summota. ita monasteria
ipsa ab huiusmodi studeatis grauamine
releuare : quatinꝰ nullã deinceps in eis cle¬
rici uł hi qui in sacro st̃ ordine constituti.
ob aliud habeant nisi orandi tantũ modo¬
causa accedendi licentiã: aut si forte ad
ꝑagenda sacra missarũ fuerint inuitati
mẏsteria. Sed ne uł ꝑ cuius libet mona¬
chi aut abbatis ꝓmotionẽ onus aliquod
fortasse sustineant: studendũ nob̃ ẽ ut
si quispiã abbatũ aut monachoꝵ ex quo¬

Expanded text:
gravari, ita ut occasione quasi regiminis gravari, ita ut occasione quasi regiminis ea, quod dici grave est, velut in proprietate possideant. Quibus non modicum condolentes, decessori vestro litteras misimus, ut hoc emendare per omnia debuisset. Sed quoniam nus in monasterio remaneret, fraternitati vestrae eadem nos scripsisse recolimus, et quia, ut comperimus, in hujus rei hactenus correptione cessatum est, haec ad vos iterum pervidimus scripta dirigere. Hortamur ergo ut, omni mora omnique excusatione summota, ita monasteria ipsa ab hujusmodi studeatis gravamine relevare, quatenus nullam deinceps in eis clerici, vel ii qui in sacro sunt ordine constituti, ob aliud habeant nisi orandi tantucausa, accedendi licentiam, aut si forte ad peragenda sacra missarum fuerint invitati mysteria. Sed ne, vel pro cujuslibet monachi aut abbatis promotione onus aliquod fortasse sustineant, studendum nobis est ut si quispiam abbatum aut monachorum ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
nis clerus esꝰ adhiberi debet: ut cõmuni
consilio ipsi eligant quorũ ꝑsone ad ea
quȩ prediximꝰ ualeant ordinari. Iterui
rauennatib clericis ad monasteriorũ
regimina importune tendentib resti
aliqua loca dudũ monasteriis consecra¬
ta: nunc habitacula clericoꝵ aut etiam¬
laicorũ facta sint. Dumq hi qui st̃ in
ecclesiis fingunt se religiose uiuere. mo¬
nasteriis preponi aipetunt: & ꝑ eoꝵ iu¬
tã monasteria destruunt᷑. Nemo et enĩ
potest & ecclesiasticis obsequiis deserui
re. & in monachica regula orinate ꝑsiste¬
re: ut ipse districtionẽ monasterii tene¬
at. qui cotidie in ministerio eccłastico co¬
gitur ꝑmanere: Pinde fraternitas tua
hoc quolibet in loco factũ ẽ. emendare
festinet : qr ego nullomodo ꝑatior. loca
sacra ut ꝑ clericoꝵ ambitũ destruant᷑.¬
multoꝵ relatione ꝑuenerat. monaste¬
ria in rauennatib partibus constitu¬
ta. omino clericoꝵ ur̃oꝵ dominio pre¬

Expanded text:
nis clerus ejus adhiberi debet, ut communi nis clerus ejus adhiberi debet, ut communi consilio ipsi eligant quorum personae ad ea quae praediximus valeant ordinari. » Item Ravennatibus clericis, ad monasteriorum regimina importune tendentibus, restaliqua loca dudum monasteriis consecrata nunc habitacula clericolaicorum facta sint. Dumque hi qui sunt in ecclesiis fingunt se religiose vivere, monasteriis preponi appetunt, et per eorum vitam monasteria destruuntur. Nemo etenim potest et ecclesiasticis obsequiis desere et in monachica regula ordinate persistere, ut ipse districtionem monasterii teneat, qui cottidie in ministerio ecclesiastico cogitur permanere. Proinde fraternitas tua hoc quolibet in loco factum est emendare festinet, quia ego nullomodo patiar loca sacra ut pro clericorum ambitu destruatmultorum relatione pervenerat, monasteria in Ravennatibus partibus constituta omnino clericorum vestrorum dominio prae
Abbreviated transcription (Latin):
& pulchritudinẽ representat: ita uarie¬
tas ꝑsonarũ. ꝑ diuersa nichilominꝰ officia
distributa. & fortitudine & uenustatẽ
sc̃ẽ cdi ȩccłȩ manifestat. & sicut indeco¬
rum ẽ. ut in corpore humano alterum
membrũ alteriꝰ fungat᷑ officio : ita nimi¬
rum noxiũ simul q turpissimũ. si singu¬
la rerũ ministeria ꝑsonis totide ñ fuerut
distributa. Hinc ẽ qđ quibusdã ambiti¬
osis. sicut in suis lit teris quas ego studio
breuitatis omisi. poterit inueniri: modera¬
tionis frena frequenter imposuit. Unde
anthemio subdiacono ꝓ ꝑaschasio ep̃o qͥ
ꝑ semetipsum sibimet maior domus & ui¬
cedominꝰ ꝑmanebat: inter cetera precepit di¬
cedominũ sibi ordinet & maiorẽ domus:
quatinꝰ possit uł hospitib suꝑuenientib
nł causis que eueniunt idoneus & parat᷑
existere. Si uero uł negligentẽ eũ ꝑspicis
uł ea que dicimꝰ implere differentẽ. om¬

Expanded text:
et pulchritudinem repraesentat, ita varieet pulchritudinem repraesentat, ita varietas personarum per diversa nihilominus officia distributa, et fortitudinem, et venustatem sanctae Dei Ecclesiae manifestat. Et sicut indecorum est ut in corpore humano alterum membrum alterius fungatur officio, ita nimirum noxium simulque turpissimum, si singula rerum ministeria personis totidem non fuerint distributa. Hinc est quod quibusdam ambitiosis, sicut in suis litteris, quas ego studio brevitatis omisi, poterit inveniri, moderationis frena frequenter imposuit. Unde Anthemio subdiacono pro Paschasio episcopo, qui per semetipsum sibimet major domus, et vicedominus permanebat, inter caetera praecepit, dicedominum sibi ordinet, et majorem domus, quatenus possit, vel hospitibus supervenientibus vel causis, quae eveniunt, idoneus et paratus existere. Si vero vel negligentem eum prospicis, vel ea quae dicimus implere differentem, om
Abbreviated transcription (Latin):
e cetero uero cauendũ a fraternitate ur̃a
est. ne scłarib uiris atq ñ sub regula
ur̃a degentibus cuiuslibet res ȩccłe cõmit¬
tantur: s ꝓbatis de ur̃o officio clericis: in
quib si quid reperiri poterit prauitatis.
ut in subditis emendare qđ illicite gestũ
fuerit ualeatis: quos uidelicet apđ uos ha¬
bitus sui officiũ magis conueniat ꝗͣ excuset.
Singula eccłastici iuris officia singulis qui¬
busq ꝑsonis singillatĩ cõmitti debere iube¬
bat: asserens qr sicut in uno corpore mul¬
ta membra habemꝰ. omĩa aũ membra ñ eun¬
dem actũ habent: ita in eccłe corpore scđ̃m
ueridicã pauli sententiã. in uno eodem q
ꝑu alii conferendũ ẽ hoc officiũ. alii cõmit¬
tendũ ẽ illud. Neq uni quantũlibet exer¬
citate ꝑsonȩ uno tempore duarũ rerũ offi¬
cia cõmittenda: ꝙ si totũ corpus ocłs. ubi
auditus: Sicut enĩ uarietas membrorũ
ꝑdiuersa officia & robur corporis seruat.

Expanded text:
e caetero vero cavendum a fraternitate vestra est, ne saecularibus viris, atque non sub regula nostra degentibus, cujuslibet res Ecclesiae committantur, sed probatis de vestro officio clericis; in quibus si quid reperiri poterit pravitatis, ut in subditis emendare quod illicite gestum fuerit valeatis, quos videlicet apud vos habitus sui officium magis conveniat quam excuset. » 54. Singula ecclesiastici juris officia, singulis quibusque personis singillatim committi debere jubebat, asserens quia sicut in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eumdem actum habent , ita in Ecclesiae corpore, secundum veridicam Pauli sententiam, in uno eodemque spiritu, alii conferendum est hoc officium, alii committendum est istud; neque uni, quantumlibet exercitatae personae, uno tempore duarum rerum officia committenda sunt, quia si totum corpus oculus, ubi auditus? Sicut enim varietas membrorum per diversa officia et robur corporis servat,
Abbreviated transcription (Latin):
utiq dñi. clericoꝵ ep̃i. monachoꝵ abba¬
tes. diuersorũ fugatiũ uidices. om̃s sub
culpa st̃ & crimine constituti. Nunqͥd &
dieb magnitudinis tue multi de ciuita¬
te in qua consistis. ad langobardorum
milites fuga ñ lapsi st̃ : & quis tante
indiscretionis tanteq possit stulticiȩ re¬
periri: ut eoꝵ iniquitate tibi estimet ap¬
plicandã: Libeytatẽ unuscuiusq
hominis gregoriꝰ contra iudicũ insolen¬
tias. liberis nichilominꝰ uocib defende¬
bat. Unde leontio ex consulib post ali-¬
qua scribens ait. Si libertinus in ista cau¬
sa cautionis culpabilis inuenit᷑. de aliis
causis quid ꝑ se alleget nescio: unũ tñ
hoc bñ atq constanter noui. qr & si
quã rebus publicis fraudẽ fecit: sub¬
grauatur : piissimi tñ imꝑatoris nr̃i
omino tempora fuscant᷑. Hoc enĩ int̾
reges gentiũ & imꝑatores romanorũ
distat: qr reges gentiũ d̃i seruoꝵ st̃:

Expanded text:
utique domini, clericorum episcopi, monachorum abbautique domini, clericorum episcopi, monachorum abbates, diversorum fugacium judices, omnes sub culpa sunt et crimine constituti. Nunquid et diebus magnitudinis tuae multi de civitate in qua consistis ad Langobardorum milites fuga non lapsi sunt? Et quis tantae indiscretionis tantaeque possit stultitiae reperiri, ut eorum iniquitatem tibi aestimet applicandam? » 47. Libertatem uniuscujusque hominis Gregorius contra judicum insolentias liberis nihilominus vocibus defendebat. Unde Leontio, exconsuli, post aliqua, scribens, ait: « Si Libertinus in ista causa cautionis culpabilis invenitur, de aliis causis quid pro se alleget, nescio: unum tamen hoc bene atque constanter novi, quia, et si quam rebus publicis fraudem fecit, subgravatur, piissimi tamen imperatoris nostri omnino tempora fuscantur. Hoc enim inter reges gentium et imperatores Romanorum distat, quod reges gentium Domini servorum sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tiumꝰ sacerdotẽ. E ꝑost pauca. Illud qͦq
fraternitat̃e tuã scire necesse ẽ. qm̃ sic te
predicte terracinensis ecclȩ cardinalẽ con
stitumꝰ esse sacerdotẽ. ut fundensis eccłȩ
pontifex esse ñ desinas: nec curã guberna¬
tionemq eius pretereas.
t uero ciuitatũ desolatarũ pontifices
gregoriꝰ uacantib ciuitatib incardi¬
nare curabat. Unde martino ep̃o corsice
inter cetera scͥbens. qm̃ inquit eccłam tai¬
natẽ in qua dudũ fuerat honore sacerdo¬
tali tua fraternitas decorata. ita ẽ delic¬
tis facientib hostili feritate occupa ata
& diruta. ut illuc ulteriꝰ spes remeandi
nulla remanserit: in eccłam tealirensem
hac autoritate constitiumꝰ sine dubio sacer¬
dotẽ. Ita gͦ studio uigilanti. cũ dĩ amore
scđ̃m canonũ precepta cuncta dispone
uł ordina. ut & fraternitas tua suis deside¬
riis se gaudeat fuisse potitã: & eccłacdi al¬

Expanded text:
tuimus sacerdotem. » Et post pauca: « Illud quoque tuimus sacerdotem. » Et post pauca: « Illud quoque fraternitatem tuam scire necesse est, quoniam sic te praedictae Terrstituimus sacerdotem, ut et Fundensis ecclesiae pontifex esse non desinas, nec curam gubernationemque ejus praetereas, t vero civitatum desolatarum pontifices Gregorius vacantibus civitatibus incardinare curabat. Unde Martino, episcopo Corsicae, inter caetera scribens: « Quoniam, inquit, Ecclesia Tamitana, in qua dudum fuerat honore sacerdotali tua fraternitas decorata, ita est, delictis facientibus, hostili feritate occupata et diruta, ut illuc ulterius spes remeandi nulla remahac auctoritate constituimus sine dubio sacerdotem. Ita ergo studio vigilanti cum Dei amore secundum canonum praecepta, cuncta dispone vel ordina, ut et fraternitas tua suis desideriis se gaudeat fuisse potitam, et Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
dotib. reliquie plebis nullo pastoris mo¬
deramine gubernate. ꝑ inuia fidei ho¬
stis callidi rapiant᷑ qđ absit insidia. hu¬
ius gͦ rei sollicitu dine sepe cõmoniti. hoc
nr̃o sedit cordi consiliũ. ut uicinis eas
mandaremꝰ pontificib gubernandas:
ideo qr fraternitati tue curã gubernationẽ¬
qr triũ tabernensiũ eccłe preuidimꝰ cõmit¬
uendã. Quã tuȩ eccłȩ aggregari uniri q ne¬
cesse ẽ : quatinꝰ utrarũq eccłaꝵ sacerdos
rector ꝗ xp̃o adiutore possis existere: & quȩ¬
q tibi de eiꝰ patrimonio uł cleri ordinatione
seu ꝓmotione. uigilanti ac canonica uisa fu
erint cura disponere: quippe ut pontifex ꝓ¬
ep̃o. curã gubernationẽq sc̃i anthemii ec
incardinando coniunxit. Itẽ agnello ep̃o
litatis nec in ciuitate nec in eccła tua est
cuiquã habitandi licentia: ideo hac te au¬
toritate terracinensi eccłe cardinalẽ consti¬

Expanded text:
dotibus reliquiae plebis nullo pastoris modotibus reliquiae plebis nullo pastoris moderamine gubernatae per invia fidei hostis callidi rapiantur quod absit insidiis. Hujus ergo rei sollicitudine saepe commoti, hoc nostro sedit cordi consilium, ut vicinis eas mandaremus pontificibus gubernandas. Ideoque fraternitati tuae curam gubernationemque Triumtabernensium ecclesiae providimus committendam, quam tuae ecclesiae aggregari unirique necesse est, quatenus utrarumque ecclesiarum sacerdos recte Christo adjutore possis exsistere, quaeque tibi de ejus patrimonio, vel cleri ordinatione seu promotione vigilanti ac canonica visa fuerint cura disponere, quippe ut pontifex popo curam gubernationemque sancti Anthemii eccio constitutae incardinando conjunxit. Item Agnello episcopo em hostilitatis, nec in civitate, nec in ecclesia tua est cuiquam habitandi licentia: ideo hac te auctoritate nostra Terracinensis ecclesiae cardinalem consti
Abbreviated transcription (Latin):
te esse pontificẽ : & quęq tibi de earũ pa¬
trimonio uł cleri ordinatione ꝑmotione¬
ue iuxta cauonũ decreta uisa fuerint.
ordinare atq disponere babebis ut ꝓpͥ¬
us re uera sacerdos. liberã ex nr̃e autori¬
tatis consensu atq ꝑmissione licentĩã. ubi
uero cõmodius aut utiliꝰ esse ꝓspexeris. ha¬
bitato. Ita sane ut alterã eccłam a qua
corporaliter ad presens absens es. sollicita
ꝓudentiq cura disponas: quatinꝰ diuina
illic mysteria sollemnnter auxiliante dño
ꝑagant᷑. Fraternitas gͦ tua tanto in ad¬
hortatione lucrandisq animab solliciti¬
ori cura semꝑ inuigilet: qͣnto se unitarũ
ȩccłaꝵ gubernationis onera suscepisse
hostilis impietas diuersarũ ciuitatum
ita peccatis facientib desolauit eccłas.
ut reparandi eas spes nulla ꝑopło de¬
ficiente remanserit: maiore ualde cura
constringimur. ne defunctis earũ sacer¬

Expanded text:
te esse pontificem; et quaecunque tibi de earum pate esse pontificem; et quaecunque tibi de earum patrimonio vel cleri ordinatione promotioneve juxta canonum statuta visa fuerint ordinare atque disponere, habebis, ut proprius revera sacerdos, liberam ex nostrae auctoritatis consensu atque permissione licentiam. Ubi vero commodius aut utilius esse prospexeris, habitato: ita sane ut alteram Ecclesiam, a qua corporaliter ad praesens absens es, sollicita providentique cura disponas, quatenus divina illic mysteria solemniter, auxiliante Domino, peragantur. Fraternitas ergo tua tanto in adhortationibus lucrandisque animabus sollicitiore cura semper invigilet, quanto se unitarum Ecclesiarum gubernationis onera suscepissestilis impietas diversarum civitatum ita peccatis facientibus desolavit ecclesias, ut reparandi eas spes nulla populo deficiente remanserit, majori valde cura constringimur, ne defunctis earum sacer
Abbreviated transcription (Latin):
ternitas tua presidet. adiungi debeat:
piũ esse ac iustissimũ preuidentes. necessa¬
riũ duximꝰ. consulentes tã desolationi
ei antiquo modernoq iuire uł priuilego
potuit potest ue qualibet ratione cõpe¬
tere. ad tue eccłe ius potestatẽ q hac
precepti nr̃i autoritate migramꝰ: ut a
presenti temꝑore sicuti de ꝓpria eccła
debeas cogitare. ei qz competentia tua
ꝓuisione disponere: quatinꝰ deinceps
qđ perire nunc usq potuit. pauꝑum
eccłe tue utilitatibꝰ cleri q ꝓficiat.
Item benenato ep̃o. E temporis qualitas
& uieinitas nos locorũ inuitat. ut cumanã
st̾ : nec peccatis facientib tanta populi
multitudo ẽ. ut singulos sicut iã oli fuit
habere debeant sacerdotes. Qͥa igitur cũ¬
anicastri sacerdos cursum uite huiꝰ exple¬
uerit. utrasq nos eccłas presentis autori¬
tatis pagina unisse. tibi q commisisse cog¬
nosce: ꝓprium q utrarũq eccłaꝵ scito

Expanded text:
ternitas tua praesidet, adjungi debeat, ternitas tua praesidet, adjungi debeat, piam esse ac justissimam providentes, necessarium duximus, consulentes tam desolationi ei antiquo modernoque jure vel privilegio potuit potestve qualibet ratione competere, ad tuae Ecclesiae jus potestatemque hac praecepti nostri auctoritate migrare, ut a praesenti tempore sicuti de propria Ecclesia debeas cogitare, eique competentia tua provisione disponere, quatenus deinceps quod perire nuncusque potuit, pauperum Ecclesiae tuae utilitatibus clerique proficiat. » Item Benenato episcopo: « Et temporis qualitas, et vicinitas nos locorum invitat, ut Cumanam 92 sunt; nec, peccatis facientibus, tanta populi multitudo est, ut singulos, sicut olim fuit, habere debeant sacerdotes. Quia igitur Cumani castri sacerdos vitae hujus cursum explevit, utrasque nos Ecclesias praesentis auctoritatis pagina unisse tibique commisisse cognosce, propriumque utrarumque Ecclesiarum scito
Abbreviated transcription (Latin):
magno uolumine hȩc explere ñ possun.
Que omĩa serenissima dña sollerter aspi¬
ciat : & oppressorp gemitus compescat. Et
post pauca. Que enĩ mentes. qualia uisce¬
ra parentũ esse possunt ꝑpendite: qnͣdo
filios suos distrahunt ne torqueant᷑. Qua¬
liter aũ miserendũ sit filiis alioꝵp : hoc bñ
sciunt qui habent ꝓprios. Unde michi hȩc¬
breuiter suggessisse sufficiat: ne si ea que
in his partib agunt᷑ pietas ur̃a ñ cognos¬
ceret: me apđ districtũ iudic̃e silentii

Expanded text:
magno volumine haec explere non possem. magno volumine haec explere non possem. Quae omnia serenissima domina solerter aspiciat, et oppressorum gemitus compescat. » Et post pauca: « Quae enim mentes, qualia viscera parentum esse possunt, perpendite, quando filios suos distrahunt, ne torqueantur. Qualiter autem miserendum sit filiis aliorum, hoc bene sciunt qui habent proprios. Unde mihi breviter haec suggessisse sufficiat, ne si ea quae in his partibus aguntur, pietas vestra non cognosceret, me apud districtum judicem silentii
Abbreviated transcription (Latin):
baptizati essent. & iam immolare diis
cdeseruissent. adhuc ab eocde insule iu¬
dice etiã post baptismũ illud premium
exigitur : qđ dari priꝰ ꝓ idoloꝵ imino¬
latione consueuerat. Quẽ cũ predictus
ep̃s increparet. tantũ se suffragiũ ꝓmi¬
sisse respondit: ut nisi de causis etiã talib
impleri ñ possit. Corsica uero insula tanta
nimietate exigentiũ & grauamine premi¬
tur ex actionũ : ut ipsi qui in illa st̃ eadem
que exigunt᷑. complere iux filios suos uenden¬
do sufficiant. Unde fit. ut derelicta pia
re publica: possessores eiusde insule ad ne¬
fandissimã lango bardorũ gentẽ cogant᷑
effugere. Qͥd enim grauiꝰ quid crudeliꝰ pa¬
ti possunt a barbaris: quã ut constricti
atqz compressi suos uendere filios compel¬
lant᷑ In sicilia aũ insula stephanꝰ quidã
tantas q oppressiones agit. ac domos ti
tulos ponendo inuadit : ut si uelim acta
eiꝰ singula quȩ ad me uenerunt dicere.

Expanded text:
baptizati essent, et jam immolare idolis baptizati essent, et jam immolare idolis desivissent, adhuc 110 ab eodem insulae judice, etiam post baptismum, praemexigitur quod dari prius pro idolorum immolatione consueverat. Quem cum praedictus episcopus increparet, tantum se suffragium promisisse respondit, ut nisi de causis etiam talibus impleri non possit. Corsica vero insula tanta nimietate exigentium, et gravamine premitur exactionum, ut ipsi qui in illa sunt, eadem quae exiguntur complere vix filios suos vendendo sufficiant. Unde fit ut derelicta pia republica, possessores ejusdem insulae ad nefandissimam Langobardorum gentem cogantur effugere. Quid enim gravius, quid crudelius pati possunt a barbaris, quam ut constricti atque compressi suos filios vendere compellantur? In Sicilia autem insula Stephanus quidamtantasque oppressiones tulos ponendo, ut si velim acta ejus singula quae ad me pervenerunt dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
pebant. Ur̃a igitur scĩtas primã quã
debet curã negligere ñ debet: ut de ani¬
ma eiꝰ cogitare debeat. ex hortando. ro¬
gando. qi terribile iudiciũ ꝓponendo:
in effabilem eiꝰ miscdiã ꝓmittendo. ut ad
habitũ suũ redire uł in extremo debeat:
ne ei reatꝰ tantȩ culꝑe in eterno iudicio
obsistat. Si quos tñ iudicũ a suis praui¬
tatib inconuertibiles gregoriꝰ aduerte¬
bat: eos scͥptis ꝓpriis penes pͥncipes de¬
notabat. Unde constantine auguste que¬
rit᷑ dicens. Dũ in sardinia insula mul¬
tos esse gentiliũ cognouissem. eosqz ad¬
huc praue gentilitatis more idolorũ
sacrificiis deseruire. & eiusde insulȩ
sacerdotes ad predicandũ recłeptore nr̃m
torpentes existerent. unũ illuc ex italie
ep̃is misi : qui multos gentiliũ ad fidẽ
legã nunciauit : qr hi qui in ea idolis
immolant. iudici premiũ ꝑsoluunt. ut
hoc eis facere liceat. Quorũ dũ quicdã

Expanded text:
pebant. Vestra igitur sanctitas primam quam pebant. Vestra igitur sanctitas primam quam decet curam negligere non debet, ut de anima ejus cogitare debeat, exhortando, rogando, Dei terribile judicium proponendo, ineffabilem ejus misericordiam promittendo; ut ad habitum suum redire, vel in extremis, debeat: ne ei reatus tantae culpae in aeterno judicio obsistat. » Si quos tamen judicum a suis pravitatibus inconvertibiles Gregorius advertebat, eos scriptis propriis penes principes denotabat. Unde Constantinae Augustae queritur, dicens: « Dum in Sardinia insula multos esse gentilium cognovissem, eosque adhuc pravae gentilitatis more idolorum sacrificiis deservire, et ejusdem insulae sacerdotes ad praedicandum Redemptorem nostrum torpentes existere: unum illuc ex Italiae episcopis misi, qui multos gentilium ad fidem, legam nuntiavit, quia hi qui in ea idolis immolant judici praemium persolvunt, ut hoc eis facere liceat. Quorum dum quidam