comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
estat ut coĩo ista nich̾
iliud hẽat. p̾ter adul¬
teria et libidines. pp̃ quas fun¬
ditus eruendas uirtus est ma
xiie nccĩa. Itaq non muenit
concordiã qmͣ querebat. quia
non uidebat unde oriatur. Nã
iusticia in exͣ positis nichil mo¬
menti ht̃. nec in corpore quid̾
sed tota in hoĩs mente u̾sat᷑.
Qui gͦ uult homines a deqͣre.
nõ matͥmonia non opes substͣ¬
here debet. sed arroganciã psap¬
.biam.
tumorem ut illi potentes et
elati pares se esse mendicissĩt
stiant. detracta eñ diuitibꝰ i¬
solencia et miqͥtate nichil nit̾¬
erit. utrũ ne ali diuites. ahi
pauꝑes sint. cũ aĩ pares fiu̾nt
qdo efficere milla alia res p̾ter
religionẽ dici potest. putanit
igitur se muenisse iusticiã: cũ
eam prorsus euerteret. qr nõ
rer fragiliũ sed mentut debet
eẽ coĩtas. Nam si iusticia uir¬
tutuẽ omi mater est. cũ singlẽ
tollũtur ipã subuertitur. Tulit
autẽ plato ante oiã frugalitate.
que utiq nuilla est: ubi ꝓpri

Expanded text:
estat ut communio ista nihil aliud habeat, praeter adulteria, et libidines; propter quas funditus eruendas, virtus est vel maxime necessaria. Itaque non invenit concordiam, quam quaerebat; quia non videbat, unde oriatur. Nam justitia in extrapositis nihil momenti habet, ne in corpore quidem: sed tota in hominis mente versatur. Qui ergo vult homines adaequare, non matrimonia, non opes subtrahere debet; sed arrogantiam, superbiam, tumorem, ut illi potentes et elati pares esse se etiam mendicissimis sciant. Detracta enim divitibus insolentia et iniquitate, nihil intererit utrumne alii divites, alii pauperes sint, cum animi pares fuerint, quod efficere nulla res alia praeter religionem dei potest. putauit igitur se inuenisse iustitiam, cum eam prorsus euerteret, quia non rerum fragilium, sed mentium debet esse communitas. nam si iustitia uirtutum omnium mater est, cum illae singulae tolluntur, ipsa subuertitur. tulit autem Plato ante omnia frugalitatem, quae utique nulla est ubi proprii
Abbreviated transcription (Latin):
regendos hoiẽs non opus esset
tam multis et tam uariis legi¬
bus cũ ad ꝑfectã innocentiam
dei lex una suffice̾t. neqz carce¬
ribus neq gladiis p̾sidum.
neqz t̾rore penari cũ p̾ceptoꝵ
celestiũ salubritas hũanis pectori¬
bus infusa ultro ad iustĩe opera
hoiẽs eiudiret. Nuc̃ at̾ mali st̾i
gnoracione recti ac boni: qd qͣd
cicero uidit. disputans emm de
legibus. sicut una inqͥt ead̾qz
natura mũdus omĩbus ꝑtibus
interse congruentibus coh̾et ac
inititur. sic om̃s horẽs interse na¬
intelligunt esse consanguineos
et subiectos omnes sub unã eãd¬
q tutelã. Qd̾ si ten̾etur deoꝵ
profecto bita homines ui̾ent.
uinnu̾sa igitur mala qͥbus huã¬
nũ genus seipm̃ muicem confi¬
cit. imiustus atqz impius deoꝵ
cultus inducit. Nec enĩ pot̾ant
retinere pietatẽ qui coẽm om̃i
belles liberi abnegassent.

Expanded text:
regendos homines non opus esset regendos homines non opus esset tam multis et tam uariis legibus, cum ad perfectam innocentiam dei lex una sufficeret, neque carceribus neque gladiis praesidum neque terrore poenarum, cum praeceptorum caelestium salubritas humanis pectoribus infusa ultro ad iustitiae opera homines erudiret. nunc autem mali sunt ignoratione recti ac boni. quod quidem Cicero uidit. disputans enim de legibus sicut una inquit eademque natura mundus omnibus partibus inter se congruentibus cohaeret ac nititur, sic omnes homines inter se na neque se intellegunt esse consanguineos et subiectos omnes sub unam eandemque tutelam: quod si teneretur, deorum profecto uitam homines uiuerent. uniuersa igitur mala, quibus humanum genus se ipsum inuicem conficit, iniustus atque inpius deorum cultus induxit. nec enim poterant retinere pietatem qui communem omnium belles liberi abnegassent.
Abbreviated transcription (Latin):
maꝵr int̾fectoribus p̃pararet. qͥ
clãdestina stelera et ipsas eciam
cogitacõnes ꝓuidet. non essent
fraudes et rapine. si deo p̾aipiẽte
didicissent et suo et ꝑuo esse cõ¬
tenti: ut fragilibus ⁊ caducis
solida et eterna p̾feirent. Non
essent adult̾ia stupra et muli¬
er prostituciones. Si esset oĩbꝰ
notum dampnari a deo quicqͥd ap¬
petitur ultra gn̾andi cupidita¬
tem. nec feminã nccͣitas cogẽt
pudorẽ siuĩ profanare. ut uictũ
sibi obstenissimꝰ q̃rat: cũ et ma¬
res libidinẽ cont̾m̾ent et habẽ¬
ciũ pia et rliosa collõ non ha¬
bentibus sb̃uemiret. Non esset̃
igitur hec omĩa in t̾ris mala¬
si ab omĩbus in legem dei cõu¬
raretur. si ab uinuersis fierẽt
que unus nr̃ pplũs oꝑatur. Qͣ
beatus esset ꝙͣqz aureus hũanaꝵ
reꝵ status. si ꝑ totũ orbem mã¬
suetudo. et pietas et pax. et ĩ¬
nocencia. et eq̾tas et temꝑancia
et fides moraretur. Demqz ad

Expanded text:
imarum interfectoribus praepararet, qui imarum interfectoribus praepararet, qui clandestina scelera et ipsas etiam cogitationes peruidet, non essent fraudes et rapinae, si deo praecipiente didicissent et suo et paruo esse contenti, ut fragilibus et caducis solida et aeterna praeferrent, non essent adulteria et stupra et mulierum prostitutiones, si esset omnibus notum damnari a deo quidquid adpetitur ultra generandi cupiditatem, nec feminam necessitas cogeret pudorem suum profanare, ut uictum sibi obscenissimum quaerat, cum et mares libidinem continerent et habentium pia et religiosa conlatio non habentibus subueniret: non essent igitursi ab omnibus in legem Dei conjuraretur; si ab universis fierent, quae unus noster populus operatur. quam beatus esset quamque aureus humanarum rerum status, si per totum orbem mansuetudo et pietas et pax et innocentia et aequitas et temperantia et fides moraretur! demque ad
Abbreviated transcription (Latin):
manẽte cultu deoꝵ iusticiã de¬
sida̾tis in t̾ra. qd̾ fieri millo pa¬
cto potest. sed ne tũ quid potuit
cũ putatis. qr nondũ natis diis
istis quos impre colitis. ncc̾e est
uius dei cultũ fuisse ꝑ t̾ram. eiꝰ
stilicet qui execratur maliciam.
exigitq bonitatem. cuiꝰ templũ
est non lapides aut lutũ. sed hõ
ipe̾ qui figurã dei gestat. qd̾ nõ
si qͥd uobis relique mentis est.
hoĩes ideo malos et miustos eẽ:
qr dii colũtur. et ideo mala oiã
rebus hũanis cotidie ingraue¬
stere: qr deus mũdi hꝰ effector
et gubernator derelictus est. qr
suscepte st̃ contͣꝙͣ fas est im¬
pie religiones. postremo ne
coli quid̾. uel a paucis deũ sini¬
tis. Qe si solus deus coleretur
non essent dissensiones ⁊ bella.¬
cum stirent homines uinus dei se
filios esse. Ideoq diñe nccͣitudĩs
satro ⁊ miuolabili uniculo copu¬
latis nulle fierent insidie cum
stirent cuiꝰmodi penas deus am¬

Expanded text:
manente cultu deorum iustitiam demanente cultu deorum iustitiam desideratis m terra, quod fieri nullo pacto potest. sed ne tum quidem potuit, cum putatis, quia nondum natis diis istis quos inpie colitis necesse est unius dei cultum fuisse per terram, eius scilicet qui execratur malitiam exigitque bonitatem, cuius templum est non lapides aut lutum, sed homo ipse, qui figuram dei gestat: quod temsi quid uobis reliquae mentis est, homines ideo malos et iniustos esse, quia dii coluntur, et ideo mala omnia rebus humanis cottidie ingrauescere, quia deus mundi huius effector et gubernator derelictus est, quia susceptae sunt contra quam fas est inpiae religiones, postremo quia ne coli quidem uel a paucis deum sinitis. quodsi solus deus coleretur, non essent dissensiones et bella,cum scirent homines unius se dei filios esse ideoque diuinae necessitudinis sacro et inuiolabili uinculo copulatos, nullae fierent insidiae, cum scirent cuiusmodi poenas deus an
Abbreviated transcription (Latin):
gitata enim malis qua¬
tientibus stabilitatẽ cap̾.
et ꝙͣto freꝙͣt̾ impellitur. tanto
firmiter roboratur. hec mimrũ
tã efficit. ut ꝙͣius sit hoĩbus ĩ¬
missa iusticia: tñ aureum sclm̃
non esse dicatur. qr malũ non
sola. Qui gͦ putant iustũ esse
nemmẽ ante oculos hñt iusticiã.
sed eã nolũt cernere. Quid emꝰ
est cur illã uel in carmĩbꝰ uel in
oĩ ẜmone destribant. conqrẽtes
eius absentiã. cũ sit facillm̃ bo¬
nos ẽẽ si uelint. Quid uob̾ ma¬
nẽ iusticiã depingitis. et opta¬
tis cadere decelo: tamꝙͣ in aliqͦ
simlãcro figuratã. ecce in conspͭ¬
tu urõ est. sustipite si potestis eã.¬
stituite. nec difficile aut alienĩ
atemporibus existimetis. Estote
equi et bom et sequetur uos sua
sponte iusticia qmͣ queritis. de¬
ponite onmẽ malã cogitacionẽ
de cordibus uris: et statim uobis
tempus illud aureũ reu̾tetur.
Qd alit̾ conseqͥ non potestis. ꝙͣ
si deu̾ um̃ colere ceꝑitis. uos at

Expanded text:
gitata enim malis quatientibus stabilitatem capit et quanto frequenter inpellitur, tanto firmiter roboratur. haec nimirum causa efficit ut quamuis sit hominibus missa iustitia, tamen aureum saeculum non esse dicatur, quia malum non sola. Qui ergo putant iustum esse neminem, ante oculos habent iustitiam, sed eam nolunt cernere. quid est enim cur illam uel in carminibus uel in omni sermone describant conquerentes eius absentiam, cum sit facillimum bonos esse, si uelint? quid nobis inanem iustitiam depingitis et optatis cadere de caelo tamquam in aliquo simulacro figuratam? ecce in conspectu uestro est: suscipite si potestis eamqlocate, nec difficile aut alienum a temporibus existimetis. estote aequi ac boni, et sequetur uos sua sponte iustitia quam quaeritis. deponite omnem malam cogitationem de cordibus uestris, et statim uobis tempus illut aureum reuertetur: quod aliter consequi non potestis, quam si deum uerum colere coeperitis. uos autem
Abbreviated transcription (Latin):
et indulgencia uiam educentur
ad malũ et ad uitia nut᷑antur.
ded ieꝵ imꝑiti et iõns ignari
eos affectus qui st̃ hoĩ ad usus
bonos dati ext̾minauerũt. et laciꝰ
ꝙͣ roꝰ postulat euagantur. Inde
muste atq impie uiuitur. utun¬
tur ira contra pares. huic distidia.
hinc expulsiones. hinic bella contͣ
iusticiam nata st̃. utuntur cupi¬
ditate ad congerendas opes. hinc
finudes. hinc latiotinia. huic oĩã
sceleruĩ gn̾a exorta st̃. utunitur
libidine ad capiendas tm̃ uoluꝑ¬
tutes. hinc stupra. hinc adult̾ĩa.
hiuc corruptele omnes extit̾int.
Quicũq igitur illos affectus
intra fines redeg̾it. qd̾ ignorã¬
tes deũ fac̾e non pñt. hic pacies
hic fortis. hic iustus est.

Expanded text:
et indulgentia nimia educentur et indulgentia nimia educentur ad malum et ad uitia nutriantur. sed rerum imperiti et rationis ignari eos adfectus qui sunt homini ad usus bonos dati exterminauerunt et latius quam ratio postulat euagantur. inde iniuste atque impie uiuitur. utuntur ira. contra pares: hinc discidia, hinc expulsiones, hinc bella contra iustitiam nata sunt. utuntur cupiditate ad congerendas opes: hinc fraudes, hinc latrocinia, hinc omnia scelerum genera exorta sunt. utuntur libidine ad capiendas tantum uoluptates: hinc stupra, hinc adulteria, hinc corruptelae omnes extiterunt. quicumque igitur illos -adfectus intra fines suos redegerit, quod ignorantes deum facere non possunt, hic patiens, hic fortis, hic iustus est.
Abbreviated transcription (Latin):
quid sibũs feris belus existimã¬
dum est. ꝙͣ id aĩal qd̾ ad coĩonem
atq innocenciã deus fecit. Tra
st̃ igitur affectus qui hoĩes in
omĩa facinora p̾cipites agunt
ira cupiditas libido. ppea poete
tres furias esse dix̾unt que mẽ¬
tes honiĩ exagitant. Ira ultionẽ
desiderat. cupiditas opes libido
uoluptates. Sed his omĩbus deꝰ
certos hiites statiat. quos si trã
in morbos ac uicia u̾tantur. Qe
autẽ sint isti lumites nõ est ma¬
gi laboris ostendere. Cupidi¬
tas ad ea comꝑanda nobis data
est q̃ st̃ ad uitam ncc̃ia. libido
ad sobolem ꝓpagandam. Ire af
riet audaciam q̃ ad ome fla¬
giciĩ et facinus euadat. Itaq
ut ira uti adu̾sus minores et
iustũ est et ncͣm. sic aduersus
pares et ꝑinciosum est et impñ
Impiũ ꝙ uiolatur hũantas. ꝑ¬
niciosum ꝙ ill repugnantibus
aut ꝑde̾ ncc̃e est aut ꝑnre. hnͣc
e ledentibus non irastamur.
petuantes eos assidiuis uerberibꝰ
couigamus. nec amore mutili

Expanded text:
quid similius feris beluis existimandum est quam id animal quod ad communionem atque innocentiam deus fecit? tres sunt igitur adfectus qui homines in omnia facinora praecipites agant, ira cupiditas libido. propterea poetae tres Furias esse dixerunt, quae mentes hominum exagitent: ira ultionem desiderat, cupiditas opes, libido uoluptates. sed his omnibus deus certos limites statuit: quos si transin morbos ac uitia uertantur. qui autem sint isti limites, non est magni laboris ostendere. cupiditas ad ea conparanda nobis data est quae sunt ad uitam necessaria, libido ad subolem propagandam, irae adriet audaciam, quae ad omne flagitium et facinus euadet. itaque ut ira uti aduersus minores et iustum est et necessarium, sic aduersus pares et perniciosum est et impium: impium, quod uiolatur humanitas, perniciosum, quod illis repugnantibus aut perdere necesse est aut perire. hanc edentibus non irascamur, peccantes eos adsiduis uerberibus corrigamus, ne amore inutili
Abbreviated transcription (Latin):
minos scirent. Itaq hnͣc ipãm
iram cotem dicunt esse uirtutis.
tamꝙͣ nemo possit adu̾sus ho
se: nec cur hoĩ tubuent iram
deus. Que si nobis ideo data est.
ut ea utannir ad occidendos ho¬
nines quid in manius homne

Expanded text:
miniram cotem dicunt esse uirtutis, tamquam nemo possit aduersus hose nec cur homini tribuerit iram deus. quae si nobis ideo data est, ut ea utamur ad occidendos homines, quid inmanius homine
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑnatus: hoc ipo̾ iuet maxͥ ͤ
penas eciam si cet̾a simplicia
que putantur effugerit. Qs
sacramentũ dei stiens tam si¬
gnificant̾ euarrare dei legem
possit. ꝙͣ illam homo longe.
aueritatis noticia remotus
exp̾ssit. Eto uero eos qui uera
imprudentes loquũtur fic ha¬
bendos puto: tamꝙͣ dm̃nent
spũ aliquo instincti. Ee si ut
legis sancte uim rõnemqz ꝑui¬
dit. ita illud qͦ seisset. aut
explicasset. in quibus p̾ceptis
lex ipã consisteret: non phĩ
functus esset officio sed ꝓphẽ.
Qd̾ qr ille facere non poterat.
nobis faciendũ est. quibus
ipsa lex tradita est. ab illo
uno magistro et omnium im¬
ꝑatore deo

Expanded text:
aspernatus, hoc ipso luet maximas aspernatus, hoc ipso luet maximas poenas, etiamsi caetera supplicia quae putantur effugerit. » Quis sacramentum Dei sciens, tam significanter enarrare legem Dei posset, quam illam homo longe a veritatis notitia remotus expressit? Ego vero eos, qui vera imprudentes loquuntur, sic habendos puto, tanquam divinent spiritu aliquo instincti. Quod si, ut legis sanctae vim rationemque pervidit, ita illud quoque scisset aut explicasset, in quibus praeceptis lex ipsa consisteret: non philosophi functus fuisset officio, sed prophetae. Quod quia facere ille non poterat, nobis faciendum est, quibus ipsa lex tradita est ab illo uno magistro et imperatore o
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑducat. Suscipienda igitur dĩ
lex est. que nos ad hoc iter di¬
rigat. illa sancta illa celestis:
quã m. tullius in libro derepu
tercio pene dñia uoce depurxit.
Cuius ego ne plura dicerem:
uerba subieci. Est quid uera lex
recta rõ. nature congruens dif¬
fusa in omnes. constans. sem¬
piterna. q̃ uocet ad offm̃ iubẽdo.
uetando a fraude det̾reat. Que
tñ neq probos frustra iubet
aut uetat. nec improbos iubẽdo
aut uetando mouet. huic le¬
gi nec abrogari fas est: neqz
derogari ex hac aliqͥdlicet: neq
tota abrogan potest. Nec uero
aut per senatũ aut ꝑ ppliñ. sol¬
iu hac lege possumꝰ: neqz est
me. alia athenis. alia nunc. a¬
lia post hnͣc. Sed et omnes gẽ¬
tes. et omni tempore una lex t
sempit᷑na et iiutabilis cõtine¬
bit. unusquisq erit coĩs qĩ ma¬
gister et imꝑator om̃i deus. ille
legis huius muentor. discepta¬
tor. sator. cui qui non parebit
ipse se fugiet: ac naturã hoĩs

Expanded text:
perducat. suscipienda igitur dei perducat. suscipienda igitur dei lei est, quae nos ad hoc iter dirigat, illa sancta, illa caelestis, quam Marcus Tullius in libro de re publica tertio paene diuina uoce depinxit: cuius ego, ne plura dicerem, uerba subieci. est quidem uera lei recta ratio, naturae congruens, diffusa in omnis, constans, sempiterna, quae uocet ad officium iubendo, uetando a fraude deterreat, quae tamen neque probos frustra iubet aut uetat nec inprobos iubendo aut uetando mouet. huic legi nec obrogari fas est neque derogari aliquid ex hac licet neque tota abrogari potest, nec uero aut per senatum aut per populum solui hac lege possumus, neque est mae alia Athenis, alia nunc alia posthtes, et omni tempore una lex, et sempiterna, et immutabilis continebit; unusque erit communis quasi magister, et imperator omnium Deus, ille legis hujus inventor, disceptator, lator; cui qui non parebit, ipse se fugiet, ac naturam hominis
Abbreviated transcription (Latin):
sedideo non mueniunt.
qr in t̾ra potius ubi apparere non
potest querunt. Eirant g ͦ uelut
in mari magno. nec in quo ferã¬
tur intelligunt: quia nec uiam
cermĩt. nec ducẽ sequũtur ullũ.
Ead namq rõne hanc uite uiam
quer oportet qua in alto iter na¬
iubus queritur. que ñ aliqd̾ celi
lumen obfuent incertis cursibꝰ
uagantur. Quisquis autẽ rectũ
iter uite tenere nititur: non t̾rã
debet aspicere sed celum. Et ut
aꝑtius loquar. non hommẽ seqͥ
debet sed deum. non his t̾restribꝰ
simulatus. sed deo ẜiuire celesti
nõ ad corpus refeire omĩa sed
ad mentem. non huic uite dare
oꝑam sed et̾ne. Itaq si oculos
in celum semptendas. et solẽ
qui oritur obsines eũq hẽas
uite qiͣ naiigii ducem: sua
sponte in uiam pedes dirigẽ¬
tur Et illud celeste lumen qd̃
sanis mentibus multo clarius
sole est. ꝙͣ hic sol quẽ carne mor¬
tali uidemus sic reget sic gub̾¬
nabit. ut ad sũmũ sapiẽ uirtu¬
tisqz portum siue ullo errore

Expanded text:
sed ideo non inueniunt, quia in terra potius ubi apparere non potest quaerunt. errant ergo uelut in mari magno nec quo ferantur intellegunt, quia nec uiam cernunt nec ducem sequuntur ullum. eadem namque ratione hanc uitae uiam quaeri oportet qua in alto iter nauibus quaeritur: quae nisi aliquod caeli lumen obseruent, incertis cursibus uagantur. quisquis autem rectum iter uitae tenere nititur, non terram debet aspicere, sed caelum et, ut apertius loquar, non hominem sequi debet, sed deum, non his terrestribus simulacris, sed deo seruire caelesti, non ad corpus referre omnia, sed ad mentem, non huic uitae dare operam, sed aeternae. itaque si oculos in caelum semper intendas et solem qua oritur observes eumque habeas uitae quasi nauigii ducem, sua sponte in uiam pedes dirigentur et illut caeleste lumen, quod sanis mentibus multo clarior sol est quam hic quem carne mortali uidemus, sic reget, sic gubernabit, ut ad summum sapientiae uirtutisque portum sine ullo errore
Abbreviated transcription (Latin):
est inchil scire. Ilam qui alios
rep̾hendit ꝙ nestiant. ip̃e de¬
bet sciens esse. Cũ autẽ nich̾
pp̃ qd̾ cet̾os tollat. possunt enĩ
sic rñdere. Si nich̾ nos stire con¬
iuncis. et ideo non esse sapien¬
tes. qr nichil stianus. er go
ne tu quid̃ sapiens es. qr te qͦ¬
promouit archesilas nͥ ꝙ con¬
fectis om̃ibus phĩs: se quoqz
ipm eod̾ mucrone tnͣsfixit.
uero inter ipsos fuit: sed nemo

Expanded text:
est nihil scire. Nam qui alios est nihil scire. Nam qui alios reprehendit, quod nesciant, ipse debet sciens esse. Cum autem nihil propter quod ceteros tollat? possunt enim sic respondere: \'si nihil nos scire conuincis et ideo non esse sapientes, quia nihil sciamus, ergo ne tu quidem sapiens es, quia te qpromouit Arcesilas nisi quod confectis omnibus philosophis se quoque ipsum eodem mucrone trans fixi t ? uero inter ipsos fuit, sed nemo
Abbreviated transcription (Latin):
unt enim multa que noe
scire natura et usus fre¬
quens et uite nccͣitas cogit. Itap
peuudũ est. nͨ scias q̃ ad uitam
st̃ btilia. ut appetas. que puile¬
sa ut fugias et uites. p̾terea ml¬
ta sẽ ꝙ̃ usus muenit. nã solis s
line uarn cursus et meatus sid̃
cor pum amedicis. hbaꝵq uires.
et ab agricolis nat᷑a f̾raꝵ. uec nõ
mbriuĩ futuroꝵ. et tempestatum
signa collecta st̃. Nulla demq are
est q̃ non sciã constet. debuit gͦ
archesilas si qͥd saperet distingu̾e
que stui possent: que ue nesciri. sz
si id fecisset ipẽ se in ꝓpłmu redigis¬
set. Nam uulgus interdũ plus
capit: qr tantũ qͣtũ opus est sa¬
pit. Aquo si queras utrũ stiat
aliqͥd. an nichil dicet se stire que
siat. fatebitur nestire q̃ nestiat
ftte gͦ alioꝵ sustulit distipliãs
ed non recte fundauit suã. Igno¬
sapiã: cuius est scire ꝓprium.
Ita cũ phõs expugnau̾it et do¬
terit nchil eos stire: ipẽ qͦs¬
nomꝰ phĩ ꝑdidit. qr doctrina eiꝰ

Expanded text:
unt enim multa quae scire nos natura ipsa et usus frequens et uitae necessitas cogit. itaque pereundum est, nisi scias quae ad uitam sint utilia, ut adpetas, quae periculosa, ut fugias et uites. praeterea multa sunt quae usus inuenit. nam solis ac lunae uarii cursus et meatus sidercorporum a medicis herbarumque uires, et ab agricolis natura terrarum nec non imbrium futurorum ac tempestatum signa collecta sunt: nulla denique ars est quae non scientia constet. debuit ergo Arcesilas, si quid saperet, distinguere quae sciri possent quaeue nesciri. sed si id fecisset, ipse se in populum redegisset. nam uulgus interdum plus sapit, quia tantum quantum opus est sapit. a quo si quaeras utrum sciat aliquid an nihil, dicet se scire quae sciat, fatebitur nescire quae nesciat. recte ergo aliorum sustulit disciplinas, sed non recte fundauit suam. ignosapientia, cuius est scire proprium. ita cum philosophos expugnauerit ac docuerit nihil eos scire, ipse qophi perdidit; quia doctrina ejus
Abbreviated transcription (Latin):
gne t̾re p̾ceptis eius obtempe¬
rant. Et id̾ postea. cum rur¬
sus aduem̾it in ptãte ac cdaũ.¬
ut onne anima̾ iudicet. et iustos
restituat ad uitam. Cum uero to¬
cius t̾re reginen obtinebit. Cc̃
sublato de rebus humanis omĩ
malo: aureũ schñ ut poete uocãt.
id est iustũ ac pacificũ tempus
orietur. Sed hec uberius in ultiõ
libro disẜennis cũ de stdo̾ aduẽ¬
tu loqmur. Nunc de pͥmo ut ce¬
pimius explicemus.

Expanded text:
rae praeceptis ejus obtemperae praeceptis ejus obtemperant: et idem postea cum rursus advenerit in potestate ac clarut omnem animam judicet, et justos restituat ad vitam, tunc vere totius terrae regimen obtinebit; tunc sublato de rebus humanis omni malo, aureum saeculum ut poetae vocant, id est justum ac pacificum tempus orietur. Sed haec uberius in ultimo libro disseremus, cum de secundo adventu loquemur: nunc de primo, ut coepimus, explicemus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheta cum rex esset. que̾ appella¬
re dmñ suũ posset. qui sederet
qui est rex regum et dñs dñoꝵ.¬
cuius tenui dext̾am. obaudite
aure eum gentes et fortitudiẽz
regum disrumpam. aꝑiam an¬
te illũ portas. et ciuitates non
claudentur. Ego ante te ibo.
et montes deplanabo. et fores
ereas conteram. et seras fre¬
as cõfinigam. et dabo tibi the¬
sauros absconditos et inusibi¬
les ut scias qr ego sum dũs
deus qui boco nom̃ tuũ deus
isrł. demq ob birtutẽ ac fidẽ
quam deo exhibuit in t̾ra. da¬
tum est ei regnũ et honor et
nꝑiũ. et omnes pplĩ tribus¬
et lingue ẜuient ei. et ptãs
eius et̾ua: que nũꝙͣ tnsibit.¬
et regnũ eius non corrumpet᷑.
Qd quid̾ duobus modis intel¬
ligitur. qr et tũc ht̃ ꝑpetuam
potestatem cum omnes gẽtes
et omnes lingue nomen eius
uen̾antur: maiestatẽ confitẽ¬
tur. doctͥnam sequũtur. uirtutẽ
norem cũ omnes tribus et lĩ

Expanded text:
propheta cum rex esset, quem appellapropheta cum rex esset, quem appellare dominum suum posset qui sederet qui est rex regum et dominus docujus tenui dexteram; obaudire ante eum gentes faciam, et fortitudinem regum disrumpam. Aperiam ante illum portas, et civitates non claudentur. Ego ante te ibo, et montes deplanabo, et fores aereas conteram, et seras ferreas confringam; et dabo tibi thesauros absconditos et invisibiles, ut scias quia ego sum Dominus Deus, qui voco nomen tuum, Deus Israel. Denique ob virtutem ac fidem, quam Deo exhibuit in terra, datum est ei regnum, et honor, et imperium; et omnes populi, tribus, linguae, servient ei; et potestas ejus aeterna, quet regnum eius non corrumpetur. quod quidem duobus modis intellegitur, quia et nunc habet perpetuam potestatem, cum omnes gentes et omnes linguae nomen eius uenerantur, maiestatem confitentur, doctrinam secuntur, uirtutem norem, cum omnes tri
Abbreviated transcription (Latin):
propheta utrosq aduentꝰ eius
pancis uerbis comp̾hendit. Et¬
teiquit in nubibus celi filiꝰ
hoĩs ueniens. non drxit ut fi¬
lus dei. sed ut filius hominis
ut ostenderet ꝙ carne indui ha¬
beret in t̾ra: et suscepta hoĩs
figura. et condicione mortali
doceret hoĩes iusticiam. et cum
mandatis dei functus u̾itatẽ
gentibus reuelasset multare¬
tur ec morte. ut inferos qr᷑ bĩ¬
ceret ac resignaret. atqz ita
demũ resurgens ad patrem pro¬
ficisce̾tur in mibe sublatus. Ad¬
iecit enim ꝓpheta et ait. et usqr
ad antiquũ dieꝵ ꝑuenit. et ob¬
latus est ei. Antiquũ dieri ap¬
pellauit deum sũmũ cuius etas
et origo non potest comp̾hendi.
quia solus a seculis fuit. et erit
semꝑ in secula. xpm autem pꝰ
passionem ac resurrectionem
astensurũ ad deum patrem da¬
iud in ps̃ͦ .c.uiii. contestatus
est his uerbis. Dixit dñs dnõ
meo sede adextus meis. Quo¬
adusq ponam numicos tuos
sub pedaneũ pedum tuoꝵ. Qui

Expanded text:
propheta utrosque aduentus eius propheta utrosque aduentus eius paucis uerbis comprehendit. ecce inquit in nubibus caeli ut filius hominis ueniens. non dixit ut filius dei, sed ut filius hominis, ut ostenderet quod carne indui haberet in terra, ut suscepta hominis figura et condicione mortali doceret homines iustitiam et cum mandatis dei functus ueritatem gentibus reuelasset, multaretur etiam morte, ut inferos quoque uinceret ac resignaret atque ita demum resurgens ad patrem proficisceretur in nube sublatus. adiecit enim propheta et ait: et usque ad anticum dierum peruenit et oblatus est ei. anticum dierum appellauit deum summum, cuius aetas et origo non potest conprehendi, quia solus a saeculis fuit, ut erit semper in saecula. Christum autem post passionem ac resurrectionem ascensurum esse ad deum patrem Dauid in psalmo CVIIII contestatus est his uerbis: dixit dominus domino meo: sede ad dexteram meam, quoadusque ponam inimicos tuos subpedaneum pedu m tuorum. qui
Abbreviated transcription (Latin):
catum est nomꝰ eius magni cõ¬
sihi nũcius. Idccͥo enim missus
est a deo patre: ut uniu̾sis gen¬
tibus que sub celo sũt. singula¬
ris et ueri dei sanctũ mist̾ium
reuelaret ablatũ ꝑfido pplõ qͥ
adu̾sus deum sepe deliquit. da¬
mel qͦ silĩa prelocutus est. ui¬
debam inqͥt in uisu noctis. et
ecce in nubibus celi qͣiͣ filius
hommis ueniens. et usqz ad ue
tustum dier ꝑuenit. Et qui
assistebant obtulerũt eum. et
datum est ei regnũ honor et
imꝑium. et omnes ppli tribꝰ¬
et lingue ẜuient ei. et ptãs
eius eterna.: que nuĩꝙͣ tnͣsibit
et regnũ eius qd̾ non corram¬
petur. Quomodo igitur udel
et confitentur et sperant xp̃s
domim. qui hũc ioctͥo re prodi¬
uerant quia ex homme est na
hs lam cum ita sit adeo con¬
stitutum: ut id̾ xpũs bis ad¬
uemat in t̾ram. semel ut unũ
deum gentibus nĩciet. deinde
mrsus ut regnet. quomodo in
som eius aduentũ credunt qͣ
Nuum non credid̾unt. Atqͥ

Expanded text:
catum est nomen eius \'magni concatum est nomen eius \'magni consilii nuntius\'. idcirco enim missus est a deo patre, ut uniuersis gentibus quae sub caelo sunt singularis et ueri dei sanctum mysterium reuelaret ablatum perfido populo, qui aduersus deum saepe deliquit. Daniel quoque similia praelocutus est. uidebam inquit in uisu noctis: et ecce in nubibus caeli ut filius hominis utustum dierum pervenit. Et qui adsistebant, obtulerunt eum, et datum est ei regnum, et honor, et imperium, et omnes populi, tribus, linguae servient ei; et potestas ejus aeterna, quae nunquam transibit, et regnum ejus, quod non corrumpetur. Quomodo igitur Judaei et confitentur, et sperant Christum Dei? qui hunc idcirco reprobaverunt, quia ex homine natus est. Nam cum ita sit a Deo constitutum, ut idem Christus bis adueniat in terram, semel ut unum deum gentibus nuntiet, deinde rursus ut regnet, quomodo in secundum eius aduentum credunt qui in primum non crediderunt? atquin
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes in carne uenturus esset.
Emanuel autẽ significat no¬
bistũ deus. stilicet qr illo ꝑ
uirgme̾ nato. confiti̾ hoiẽs
oportebat. deum secum esse i.
in t̾ra. id est in carne morta¬
li. unde et dauid in p̃s ͦ hexxiiii
ueritas inqͣt de t̾ra orta est.
qr deus in quo u̾i̾tas est t̾re¬
nĩ corpus accepit: ut t̾renis
biam salutis aꝑiret. Item y¬
saias ip̃e. Ip̃i aute̾ non credi¬
dunt et exacerbau̾nt spm̃
sanctum. et conuersus est eis
ad immiaciã. et ipẽ expugͣnit.
Et recordatus est dierũ seculi
qui suscitauit de t̾ra pastorem
ouium. Quis at̾ futurus esset
ille pastor declauit alio loco di¬
cens. Sxeultent celi desuper. ⁊¬
duant iusticiã. a ꝑiatur t̾ni et
pullulet saluatorem. Ego eñ
dũs deus creaui eum. Saluator
uero est ut supͣ diximꝰ Ihũs. S
et alio loco id̾ ꝓpheta sic p̾dicaĩt
Ecte natus est nobis puer. et
datus est nobis filius. cuius ĩ¬
ꝑium suꝑ humeros eius. et uo¬

Expanded text:
homines in carne uenturus esset. homines in carne uenturus esset. Emmanuel enim significat \'nobiscum deus\', scilicet quia illo per uirginem nato confiteri homines opin terra, et in carne mortali. Unde David in psalmo LXXXIV. Veritas, inquit, de terra orta est; quia Deus, in quo veritas est, terrenum corpus accepit, ut terrenis uiam salutis aperiret. item Esaias ipse: ipsi autem non crediderunt et exacerbauerunt spiritum sanctum et conuersus est eis ad inimicitiam. et ipse expugnauit et recordatus est dierum saeculi, qui suscitauit de terra pastorem ouium. quis autem futurus esset ille pastor, declarauit alio loco dicens: exsultent caeli desuper t iustitiam, aperiatur terra. et pullulet saluator. ego enim dominus deus creaui eum. saluator uero est, ut supra diximus, Iesus. sed et alio loco idem propheta sic praedicauit: ecce natus est uobis puer, et datus est uobis filius, cuius imperium super umeros eius: et uo
Abbreviated transcription (Latin):
estendens itaqz de celo
stu̾s ille spũs dei. san¬
ctam uirginem cuius utero se in¬
sinuaret elegit. At illa dñio
spũ hausto repleta concepit. ⁊
sine ullo attactu uiri: repente
uirginalis utenuis intumuit.
Qe si aĩalia quedã uento et au¬
ra conciꝑe solere omĩbus notũ
incredibile posset uidĩ. nͥ hoc
futurũ aute mlta secula ꝓphe
ns et accepit fetum. et gͣua¬
ta est et facta est in mlta mi¬
seracione mat̾ uirgo. Item pro¬
pheta isaias cuius hec uerba st̃.¬
Ecte uirgo concipiet in utero
et pariet filiũ et uocabitis
manfestius dici pt̾: legebãt
ista iudei qui eum necau̾unt.
Si quis nos hec fingere arbi
tratur. ab his reqͥrat. ab his
potissim̃ sumat. satis firmũ
testimoniũ est ad probandũ
ueritatem: qd̾ ab ipsis ꝑhibet᷑
imimias. Emanuel aute̾ mĩꝙͣ
uocitatus est. sed ihũs qui la¬
tine dicitur salutaris. siue sal¬
nator. quia cunctis gentibus
salutifer uenit: sed ꝓpheta de¬
clarauit hoc noĩe ꝙ deus ad

Expanded text:
escendens itaque de caelo sanctus ille spiritus dei sanctam uirginem cuius utero se insinuaret elegit. at illa diuino spiritu hausto repleta concepit et sine ullo adtactu uiri repente uirginalis uterus intumuit. quodsi animalia quaedam uento et aura concipere solere omnibus notum incredibile posset uideri, nisi hoc futurum ante multa saecula prophetae nis et accepit fetum, et grauata est et facta est in multa miseratione mater uirgo. item propheta Esaias, cuius uerba sEcce Virgo accipiet in utero, et pariet filium, et vocabitis manifestius dici potest? Legebant ista Judaei, qui eum negaverunt. Si quis nos htratur, ab his requirat, ab his potissimum sumat: satis firmum testimonium est ad probandam ueritatem quod ab ipsis perhibetur inimicis. Emmanuel autem numquam uocitatus est, sed Iesus, qui latine dicitur salutaris siue saluator, quia cunctis gentibus salutifer uenit: sed propheta declarauit hoc nomine quod deus ad
Abbreviated transcription (Latin):
uix equare potes seu fera sen sitr aus
nontñ est ꝑua ut uolucres q̃ corpe magno
Incessus pigros ꝑ graue pondus hr̃t
Sed leius et uelor regali plena decore
Talis in aspectu se prebet usq honĩ
Hic uenit egiptus tanti ad miracula uisus
Et raram uolucrem turba salutat ouans
protimnus exculpant sacrato in marmore formam
Contrahit in cetum sese genus om̃e uolantum
nec p̾de menior est nec memor ulla metus
Alituũ stiꝑata choro uolat illa ꝑ altum
Tnrbaq prosequitur munere leta pio
Sed postꝙ puri ꝑuenit ad etheris auras
Mox dedit illa suis conditur muide locis
At fortua te fortis. felixq uolucrum
Cui de se nasti presait ipse deus
felix que ueneris federa nulla colit
mors illi uenus est. sola est in morte uoluptas
ut nasti possit appetit ante mori
Ipsa sibi proles. suus est pater et suus heres
Autrix ipsa sui semꝑ alumpna sibi
ipsa quidem sed non ead̾ que est ip̃a nec ipa est

Expanded text:
Vix aequare potest, seu fera seu sit auis. Vix aequare potest, seu fera seu sit auis. Non tamen est tarda ut uolucres quae corpore magno Incessus pigros per graue pondus habent, Sed leuis ac uelox, regali plena decore: Talis in aspectu se tenet usque hominum. Huc uenit Aegyptus tanti ad miracula uisus Et raram uolucrem turba salutat ouans. Protinus exculpunt sacrato in marmore formam Contrahit in coetum sese genus omne uolantum Nec praedae memor est ulla nec ulla metus. Alituum stipata choro uolat illa per altum Turbaque prosequitur munere laeta pio. Sed postquam puri peruenit ad aetheris auras, Mox redit: illa suis conditur inde locis. At fortunatae sortis finisque uolucrem, Cui de se nasci praestitit ipse deus! Felix, quae Veneris foedera nulla colit. Mors illi Venus est, sola est in morte uoluptas: Ut possit nasci, appetit ante mori. Ipsa sibi proles, suus est pater et suus heres, Nutrix ipsa sui, semper alumna sibi. Ipsa quidem, sed non eadem est, eademque nec ipsa est,
Abbreviated transcription (Latin):
Condit et in formã conglobat ore pio
Quã pedibus gestans contendit solis ad ortus
In que arma residens promit in e de sacra
mirandũ sese p̾stat. p̾betq uehentis.
Tantus ibi decor est. tantus habundat honor
principio color est qualis sub sidere celi
Micia qui croceo punica gna legunt
Qualis mest folus que fert a greste papauer
Cum pandit uestes flore iubente polo
hoc humeri pectusqz decens uelamne fulget
hoc caput. hec cerurx summaq terga intent
Cauda que porrigitur fuluo distincta metallo
In cuius maculis purpura mixta rubet
harr inter pennas insigne que de suꝑ iris
Pingere seu nubem desuꝑ ara solet
Albitat insignis mixto uiridente sinaragdo
Et puro cornu gemimea cuspis hiat¬
Phebee referens uerticis alta decus
Crura tegñt squame flauo distincta metallo
Ast ungnes roseo pingit honore color
Effigies inter pauonis imxta ficturam
Cermtur et mixtam fasidis int̾ auem
maniciem t̾ris arabũ que gignitur ales

Expanded text:
Condit, et in formam conglobat ore pio. Condit, et in formam conglobat ore pio. Quam pedibus gestans contendit solis ad ortus, Inque ara residens, ponit in aede sacra. Mirandum sese praestat praebetque videnti; Tantus ibi decor est, tantus abundat honor. Principio color est, qualis sub cortice laevi, Mitia quem croceum punica grana legunt. Qualis inest foliis, quae fert agreste papaver, Cum pandit vestes Flora rubente polo. Hoc humeri pectusque decens velamine fulgent; Hoc caput, hoc cervix, summaque terga nitent. Caudaque porrigitur fulvo distincta metallo, In cujus maculis purpura mixta rubet. Clarum inter pennas insigne est desuper, Iris Pingere seu nubem desuper alta solet. Albicat insignis mixto viridante smaragdo; Et puro cornu gemPhoebei referens uerticis alta decus. Crura tegunt squamae fuluo distincta metallo, Ast ungues roseo tinguit honore color. Effigies inter pauonis mixta figuram Cernitur et pictam Phasidis inter auem. Magnitiem terris Arabum quae gignitur ales
Abbreviated transcription (Latin):
Aetherio que procul delumie concipit ignem
flagrat et ambustum soluitur cmerem
Quos uelut in massam cnieres in more coactos
Conflat. et effectum semmnis instar habet
hinc aĩal pͥmum sine menbris fertur orui
ded fertur nermi lacteus esse color
Crenerit in mensũ subito cũ tprẽ cto
ded que ut ou teretis colligit in spem
Inde reformatur qͣlis fuit ante figa᷑
Et phenie iuptis pululat exuuris
At uelut aggrestes cum filo ad saxa tenẽtur
Motari penne papilione solent
Non illi cbus nr̃o concessus in orbe
Nec ouqz mnplumem pastere cura subest
Ambrosios libat celesti nectare rores
S tellifero tener qui cecidere polo
hos legit hus alitur mediis i odoribꝰ ales
donec maturam ꝑferat effigiem
At ubi pͥmena cepit florere iuuenta
Euolat ad patrias iam reditura domos
Ante tamen ꝓprio quicquid de corpore restat
ossaqr uel cuieres exiuasqz suas
ungumne balsameo muraqz et thure soluto

Expanded text:
Aethereoque procul de lumine concipit ignem: Aethereoque procul de lumine concipit ignem: Flagrat, et ambustum solvitur in cinerem. Quos velut in massam cineres in morte coactos Conflat, et effectum seminis instar habet. Hinc animal primum sine membris fertur oriri: Sed fertur vermi lacteus esse color. Crevit in immensum subito cum tempore certo, Seque ovi teretis colligit in speciem: Inde reformatur, qualis fuit ante figura, Et Phoenix ruptis pullulat exuviis. Ac velut agrestes, cum filo ad saxa tenentur, Mutari tineae papilione solent. Non illi cibus est nostro concessus in orbe; Nec cuiquam implumem pascere cura subest. Ambrosios libat coelesti nectare rores, Stellifero tenues qui cecidere polo. Hos legit; his alitur mediis in odoribus ales, Donec maturam perferat effigiem. Ast ubi primaeva coepit florere juventa, Evolat ad patrias jam reditura domos. Ante tamen, proprio quicquid de corpore restat, Ossaque, vel cineres, exuviasque suas; Unguine balsameo, myrrhaque, et thure soluto
Abbreviated transcription (Latin):
Et quam milla nocens animane ꝑrũpe possit
lubricus aut serpens aut auis ulla rapax
Tum uentos clausit pendentibus eolus antris
ne uiolent flabris aerea purpureum
heu contreta notho mibes ꝑ mania celi
Submoueant radios solis et obsit aui
Construit inde sͥ seu indum siue sepulcrum
nam pert ut ut uiuat. se tñ ipã creat
Colligit hine sucos. et odores duuite silua
Quos legit asfirius quos epulentus arabs
Quos aut pignee gentes aut indica carpit¬
Aut molli generat terra sabea simi
Emamonũ hic aurã que procul spirãtis amoni
Congent et nuxto balsana cũ folio
nontassie mutis nec olentis numen achanti
Nec thuris latͥme guttaq pnigius ab est
hus addit tentras nardi pubentis aristas
Ore dehine succos menbus cͥũq supraq
Inicit exequiis moritura suis
Tunc inter uarios ammã cõnendit odores
depositi tanti nec tuet illa fidem
piterea corpus genitali morte pemptum
Estuat et flãmam ꝑturit ipse calor

Expanded text:
In quam nulla nocens animans prorepere possit. In quam nulla nocens animans prorepere possit. Lubricus aut serpens aut auis ulla rapax. Tum uentos claudit pendentibus Aeolus antris. Ne uiolent flabris aera purpureum Neu concreta noto nubes per inania caeli Submoueat radios solis et obsit aui. Construit inde sibi seu nidum siue sepulchrum: Nam perit, ut uiuat, se tamen ipsa creat. Colligit hinc sucos et odores diuite silua. Quos legit Assyrius, quos opulentus Arabs. Quos aut Pygmeae gentes aut IndiAut molli generat terra Sabaea sinu. Cinnama dehinc, auramque procul spirantis amomi Congerit, et misto balsama cum folio. Non casiae mitis, nec olentis vimen acanthi, Nec thuris lachrymae, guttaque pinguis abest. His addit teneras nardi pubentis aristas,Ore dehinc succos membris circumque supraque Injicit, exequiis immoritura suis. Tunc inter varios animam commendat odores; Depositi tanti nec timet illa fidem. Interea corpus genitali morte peremptum Aestuat, et flammam parturit ipse calor;
Abbreviated transcription (Latin):
Musica cyneis assimulare modis
Sed neqz olor moriens imitari posse putatur
Nec tilenee filla canora lire
postꝙͣ phebus equos in aꝑta refundit olimpi
Atqz orbẽ totum protulit usq means
Illa ter alari repetito uerbere plandit
Igniferũq caput ter uenerata silet
Atq eadem celeres etiã distriminat horas
non errabilibus nocte dieqz sonis
Antistes nemoꝵ luci ueneranda sacerdos
Et sola archanis constia phebetus
Que postꝙͣ uite iam nulle ꝑeg̾it annos
Ac se reddid̾int tempora longa grauem
ut reparet lapsum spaciis uergentibus enum
Assuetũ nemoris dulce cubile fugit
Cumq renastendi studio loca sancta reliquit
Tunc petit hũc orbem mox ubi regna tenet
Dirigit in siriam celeres longeua uolatus¬
Phenicem nomꝰ cui dedit ipsa uetus
Secretosq petit deserta ꝑ ania lucos
Sic ubi per saltus silua remota latet
Tum legit aerio sublimem uertice palmam
Que gratum phenix ex aue nom habet

Expanded text:
Musica Cirrhaeis adsimulare modis, Musica Cirrhaeis adsimulare modis, Sed neque olor moriens imitari posse putetur Nec Cylleneae fila canora lyrae. Postquam Phoebus equos in aperta effudit Olympi Atque orbem totum protulit usque means, Illa ter alarum repetito uerbere plaudit Igniferumque caput ter uenerata silet. Atque eadem celeres etiam discriminat horas Innarrabilibus nocte dieque sonis, Antistes luci nemorumque uerenda sacerdos Et sola arcanis conscia, Phoebe, tuis. Quae postquam uitae iam mille peregerit annos Ac se reddiderint tempora longa grauem, Ut reparet lapsum spatiis uergentibus aeuum, Adsuetum nemoris dulce cubile fugit. Cumque renascendi studio loca sancta reliquit, Tunc petit hunc orbem, mors ubi regna tenet. Dirigit in Syriam celeres longaeua uolatusPhoenices nomen cui dedit ipsa uetus, Secretosque petit deserta per auia lucos, Sicubi per saltus silua remota latet. Tum legit aerio sublimem uertice palmam, Quae Graium phoenix ex aue nomen habet,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed fons in medio quẽ uiuũ nomine dicunt
Perspicnus lems dulcibus uber aquis
Qui semel enimpens ꝓ singula tprã mensum
Suodecies undis urigat omne nemus
hic genũs arboreum procero stipite surgens
Non lapsura solo micia poma gerit
hoc nemus hos lucos aus incolit unnca femx
unica se uuut morte refecta sua
Paret et obsequitur phebo memoranda satelles
hoc natura parens mumus habere dedit.
lucea cũ pͥmũ surgens aurora rubestit
Cũ pͥmum rosea sidera luce fugat
Ter quat᷑ illa pias minergit corpꝰ in undas
Ter quater e uiuo gurgite bibat a quam
Tollitur ac sũmo consedit in arboris alte
uertice qͥ totum despicit una nemus
Et conuersa nouos phebi nastentis ad ortus
Expectat radios et iubar exoriens
Atqz ubi sol pepulit fulgentis luĩa porte
Et pͥmum emicuit luminis aura leuis
incipit illa sacri modulamĩa funde̾ cantus
Et mira lucem uoce mouere noua
Quã nec idonee uocis nec talia possit

Expanded text:
Sed fons in medio <est>, quem uiuum nomine dicunt, Sed fons in medio <est>, quem uiuum nomine dicunt, Perspicuus, lenis, dulcibus uber aquis, Qui semel erumpens per singula tempora mensum Duodecies undis inrigat omne nemus. Hic genus arboreum procero stipite surgens Non lapsura solo mitia poma gerit. Hoc nemus, hos lucos auis incolit unica Phoenix, Unica, sed uiuit morte refecta sua. Paret et obsequitur Phoebo memoranda satelles: Hoc natura parens munus habere dedit. Lutea cum primum surgens Aurora rubescit, Cum primum rosea sidera luce fugat, Ter quater illa pias inmergit corpus in undas, Ter quater e uiuo gurgite libat aquam. Tollitur ac summo considit in arboris altae Vertice, quae totum despicit una nemus, Et conuersa nouos Phoebi nascentis ad ortus Expectat radios et iubar exoriens. Atque ubi Sol pepulit fulgentis limina portae Et primi emicuit luminis aura leuis. Incipit illa sacri modulamina fundere cantus Et mira lucem uoce ciere nouam, Quam nec aedoniae uoces nec tibia possit
Abbreviated transcription (Latin):
st locus in primo felix oriente remotus
Qua patet et̾m maxima porta poli
Nec tñ estnios hiemsq ꝓpinquus ad ortus
Ii quo sol uerno fundit ab axe diem
sllic planicies tractus diffundit apertor
nec tumultus crestit ne cauam uallis hiat
Sed nostros montes. quoꝵ iuga celsa putantur¬
Per bis sex uhias emmet ille locus
Sit solis nemus est. et consitus arbore multa
lucus ꝑpetue frondis honore uirensl
Cum phetontiade flagrasset ab ignibus axis
Ille locus flaminis iiuolatus erat
Et cum diluĩ mersisset fluctibus orben
Dencalioneas exsuperauit aquas
non huc exangues morbi non egra senectus
Nec mors crudelis nec metus asper adit
Nec stelus infandum. nec opum uesana cupido
Aut metus aut ardens cedit amore furor
luctus acerbus abest. et egestas obsita pmnis
Et cure insoinnes et uiolenta fames
Non ibi tempestas. nec uis furit horrida uenti
Nec gelida terram rore prua tegit
Nulle suꝑ campos tendũt sua uellera nuibes
Nec cadit ex alto turbidus humor a que

Expanded text:
st locus in primo felix Oriente remotus Qua patet aeterni maxima porta poli. Nec tamen aestivos hiemis vel propinquus ad ortus Sed qua sol verno fundit ab axe diem. Illic planities tractus diffundit apertos, Nec tumulus crescit, nec cava vallis hiat. Sed nostros montes, quoPer bis sex ulnas eminet ille locus. Hic Solis nemus est et consitus arbore multa Lucus, perpetuae frondis honore uirens. Cum Phaethonteis flagrasset ab ignibus axis, Ille locus flammis inuiolatus erat, Et cum diluuium mersisset fluctibus orbem, Deucalioneas exsuperauit aquas. Non huc exsangues morbi, non aegra senectus. Nec mors crudelis nec metus asper adest, Nec scelus infandum nec opum uesana cupido Aut ira aut ardens caedis amore furor: Luctus acerbus abest et egestas obsita pannis Et curae insomnes et uiolenta fames. Non ibi tempestas nec uis furit horrida uenti Nec gelido terram rore pruina tegit. Nulla super campos tendit sua uellera nubes, Nec cadit ex alto turbidus umor aquae.
Abbreviated transcription (Latin):
est et̾ra gn̾andi copiã faculta¬
teniq procreande sobolis accep̾.
ut quĩ fragili mat̾ĩa formatꝰ
in et̾mĩ man̾e non pot̾at. ꝑa¬
cto tpr̃alis uite spacio ced̾et: et
illdꝰ qd̾ fragile atq imbecillũ
ge̾bit ꝑpetua successione reno¬
uaret. Cur igitur eum mor¬
talem finxit et fragilem: cũ
illius causa mundũ edificass.
pͥmũ ut infmita uis ammaꝵ
gign̾etur. omnniẽq t̾ram mul¬
ti tudine oppleret. Deinde ut

Expanded text:
est e terra, generandi copiam facultaest e terra, generandi copiam facultatemque prodendae subolis accepit, ut quoniam e fragili materia formatus in aeternum manere non poterat, peracto temporalis uitae spatio cederet et illut, quod fragile atque inbecillum gerebat, perpetua successione renouaret. cur igitur eum mortalem finxit et fragilem, cum illius causa mundum aedificasset? primum, ut infinita uis animarum gigneretur omnemque terram multitud
Abbreviated transcription (Latin):
itaqz ieffabili uirtute ac po¬
tencia p̾clara mundi oꝑa mo¬
litus est: suspensis in altitu¬
dinem leuibus elementis et
g̃nuibus in imia dep̾ssis: et ce¬
lestia firmauit et terrena cõ¬
stituit. Non est n̾e mĩt exeqͥ
singula qm̃ in stdõ libro uniu̾¬
sa executi sumius. lumma ig.
posuit in celo quoꝵ moderacõ
et claritas et motus aptissiẽ
ad utilitates uiuenciũ tempe¬
randus est. Terre autẽ quam
sedem uoluit esse facunditatẽ
uaria gignendi atq profen¬
di dedit: ut ub̾tate frugum et
herbaꝵ uirenciũ pro natura
et usu cuiꝰqr gn̾is alimoniam
mĩstraret. Tum ꝑfectis omĩ¬
ꝑtinebant homme̾ fureit ex
ipsa t̾ra qmͣ illi a pͥncipio ĩ
hĩtaculũ p̃̾paranit ad est spm̃
suũ t̾reno corpore induit et inͥ¬
uoluit. ut cõpactus ex rebus di¬
uersis ac repugnãtibus bonũ
malũq caꝑet. et sicut t̾ra ipsa
fecunda est ad fruges ꝑiendas¬
sic et corpus hoĩs qd̾ assumptũ

Expanded text:
Itaque ineffabili virtute ac poItaque ineffabili virtute ac potentia praeclara mundi opera molitus est, suspensis in altitudinem levibus elementis, et gravibus in ima depressis; et coelestia firmavit, et terrena constituit. Non est necesse nunc exequi singula, quoniam in secundo libro universa executi sumus. Lumina igitur posuit in coelo, quorum moderatio, et claritas, et motus aptissime ad utilitates viventium temperatus est. Terrae autem, quam sedem voluit esse, foecunditatem varia gignendi ac proferendi dedit, ut ubertate frugum et herbarum virentium, pro natura et usu cujusque generis, alimoniam administraret. Tum perfectis omnipertinebant, hominem finxit ex ipsa terra, quam illi a principio in habitaculum praeparavit; id est spiritum suum terreno corpore induit et involvit, ut et compactus ex rebus diversis ac repugnantibus, bonum ac malum caperet; et sicut terra ipsa fecunda est ad fruges pariendas: ita corpus hominis, quod assumptum