comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sustentet inopiam. ut ⁊ illoꝵ abun¬
dantia ur̃e inopiȩ sit supplementum.
cas: det non habenti. Qͥd si scithye fri¬
gora sunt .&. alpine nues. que non
duab & trib tunicis s uix pecudũ
pellib repelluntur: Quicquid gͦ cor¬
succurrere imbecillitati. quos nudos
tis necessarium ẽ: hoc unius diei uictꝰ
appellatur. Unde p̾ceptum ẽ ne cogite¬
habes quã tͥ ad uictũ ⁊⁊ uestitum ne
cessaruim ẽ. illud eroga: in illo debi¬
tricem te esse noueris. Ananias ⁊ sa¬
phira. apłi meruere sententiam: qͥ a
sua timide reseruarunt. Ergo ne in¬
quies puniendus est. qui sua ñ dederit:
Miume. Ideo puniti sunt. quia menti¬
ri uoluerunt spiritui scõ: & reseruan¬
tes necessaria uictui suo. quasi ꝑfec¬
te scło renuntiantes. uanam głam
sectabantur. Alioquin. licet libere uł
dare uł non dare: quãqͣm ei qui cu¬
pit esse ꝑfectus. p̾sens pauꝑtas futurs
diuitiis compensanda sit. Quom aut̃

Expanded text:
sustentet inopiam, ut et illorum abunsustentet inopiam, ut et illorum abundantia uestrae inopiae sit supplementum. si Scythiae fngora sint et Alpinae niues, quae non duabus et tribus tunicis, sed uix pecudum pellibus repelluntur ? quicquid ergo corsuccurrere inbecillitati, quos nudos tis necessarium est, hoc unius diei uictus appellatur. unde praeceptum est: ne cogitehabes, quam tibi ad uictum uestitumque necessarium est, illud eroga, in illo debitricem esse te noueris. Ananias et Sapphira apostoli meruere sententiam, quia sua timide reseruarunt. \'ergone\', inquies, \'puniendus est, qui sua non dederit? \' minime. puniti sunt, quia mentiri uoluerunt spiritui sancto et reseruantes necessaria uictui suo quasi perfecte saeculo renuntiantes uanam gloriam sectabantur. alioquin licet libere uel dare uel non dare, quamquam ei, qui cupiat esse perfectus, praesens paupertas futuris diuitiis conpensanda sit. quomodo autem
Abbreviated transcription (Latin):
qua aut̃ uidua habet liberos. & maxi¬
me si nobilis familiȩ ẽ: egentes filios ñ
dimittat: s ex equalitate. ut memi¬
nerit pͥmum animȩ suȩ. & ipsam
potest capere capiat. Et si uis ẽe ꝑfecta.
ñ tibi iugũ necessitatis imponit. sed
potestati tuȩ liberum arbitrium con¬
cedit. uis esse ꝑfecta. & in primo stare
fastigio dignitatis. Fac quod fecerunt
apłi. Uende omia que habes. & da pau¬
perib. n sequere saluatorem: & nudã
solamq crucem. nuda sequaris ⁊ sola.
Non ius esse ꝑfecta. s & scdm gradum
tenere ius uirtutis: dimute omĩa qͤ
habes. da filiis da ꝓpinquis. Nsemo te
rep̾hendit si inferiora secteris: dum
mͦ illam scias tibi uire prelatam. qͣ
elegerit prima. Dicis. Hoc apłoꝵ. est.
⁊ uirorum. Mulierem aut̃ nobilem
ñ posse om̃ia uendere: quȩ multis ad¬
iumentis huius uitȩ indigeat. Audi
refrigerium. uobis aut̃ tribulatio: s
ex ȩqualitatȩ ur̃a habundantia illoꝵ

Expanded text:
qua autem uidua habet liberos — et maxiqua autem uidua habet liberos — et maxime, si nobilis familiae est —, egentes filios non dimittat, sed ex aequalitate, ut meminerit primum animae suae et ipsam potest capere, capiat . Et si vis esse perfecta, non tibi jugum necessitatis imponit, sed potestati tuae liberum concedit arbitrium. Vis esse perfecta, et in primo stare fastigio dignitatis, fac quod fecerunt Apostoli, vende omnia, quae habes, et da pauperibus, et sequere Salvatorem, nudam, solamque crucem, nuda sequaris et sola. non uis esse perfecta, sed secundum gradum tenere uirtutis ? dimitte omnia tua, quae habes, da filiis, da propinquis. nemo te reprehendit, si inferiora secteris, dum modo illam scias tibi iure praelatam; quae elegerit prima. dicis: hoc apos uirorum, mulierem autem nobilem non posse omnia uendere, quae multis adiumentis uitae huius indigeat. audi refrigerium, uobis autem tribulatio, sed ex aequalitate uestra abundantia illorum
Abbreviated transcription (Latin):
diuitiis. siue pondere delictoꝵ: regnũ
dei intrare ñ ualemus. Qd̾ si deponamꝰ
grauissimam sarcinam. & assumamus
nobis pennas columbe. uolabimus et
requiescemus: & dicetur de nobis.Si dor¬
miatis inter medios leros penne colũ¬
be deargentate: & posteriora dorsi euis
in pallore auri. Dorsum nr̃m quod
primũ informe erat & graui sarcia
p̃mebatur habeat uirorem auri qd̵
interp̃tamur in sensu: & alas deargenta¬
tas quȩ intelleguntur eloquia scriptura¬
rum: q. regnum dei intrare poterimꝰ.
Dicunt apłi se omĩa que sua fuerant di¬
misisse. ꝙ mercedem pro hac uirtute
audacter exposcunt. Quib respondet do¬
minus. Omnis qui reliquerit domum
aut fr̃es aut sorores. aut patrem aut ma¬
trem aut uxorem aut filios aut agros.
ꝓpter nomen meum: centuplum acei¬
piet. & iutam eternam possidebit. Q
quanta beatitudo ꝓ parius magna re¬
cipere: eterna ꝓ breuib ꝓ morituriꝰ sẽꝑ
uiuentia: & habere dm̃ debitorem. Si

Expanded text:
diuitiis siue pondere delictorum, regnum diuitiis siue pondere delictorum, regnum dei ingredi non ualemus. quodsi deponamus grauissimam sarcinam et adsumamus nobis pennas columbae, uolabimus et requiescimus et dicitur de nobis: si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae et posteriora dorsi eius in pallore auri. dorsum nostrum, quod primum informe erat et graui sarcina premebatur, habeat uirorem auri, quod interpretatur in sensu, et alas deargentatas, quae intelleguntur in eloquio - scripturarum, et regnum dei intrare poterimus. dicunt apostoli se omnia, quae sua fuerint, dimisisse et mercedem pro hac uirtute audacter exposcunt. quibus respondit dominus: omnis, qui relinquit domum uel fratres aut sorores aut patrem aut matrem aut uxorem aut filios aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet et uitam aeternam possidebit. o quanta beatitudo pro paruis magna recipere, aeterna pro breuibus, pro morituris semper uiuentia et habere dominum debitorem! si
Abbreviated transcription (Latin):
a paucos filios habes. plurimos fac tͥ
amicos de iniquo mammona: qui te
recipiant in ȩterna tabernacła. Pulcre¬
q dixit de iniquo. Omnes enum di¬
uitiȩ de iniquitate descendunt : &. ni¬
si alter ꝑdiderit. alter non potest inue¬
nire. Unde ⁊ illa uulgata sententia.
mͥ uidetur esse uerissima. Diues aut
quia habebat diuitias multas: conu̾¬
sus dñs ad discipulos ait. Quam dif¬
ficile qui diuites sunt. intrare possi
in regna celoꝵ. Non dixit impossi¬
bile. s difficile: licet exemplum posa¬
erit impossibilitatis. facilius ẽ camelũ
ꝑ foramen acus transire. quam duu¬
tam difficile ẽ: quã impossibile. Nũ¬
quam enĩ fieri potest: ut camelus
transeat ꝑ foramen acus. Num gͥ di¬
ues intrare poterit in regna cȩlori:¬
S camelus tortuosus ẽ. & curuus
& graui sarcina p̾grauatur. W nos gͦ qͣn¬
do prauas ingredimur semitas. ⁊ rectam
uiam dimitimus. & oneramur mundi

Expanded text:
a paucos non habes filios, plurimos fac tibi a paucos non habes filios, plurimos fac tibi amicos de iniquo mammona, qui te recipiant in aeterna tabernacula . Pulchre dixit de iniquo; omnes enim divitiae de iniquitate descendunt, et nisi alter perdiderit, alter non potest innire. unde illa uulgata sententia mihi uidetur esse uerissima: \'diues auquia habebat diuitias multas, conuersus dominus ad discipulos ait: quam difficile, qui diuites sunt, intrare possunt in reg n a caelorum! non dixit \'inpossibile\', sed \'difficile\', licet\' exemplum posuerit inpossibilitatis: facilius camelus per foramen acus transire. potam difficile est, quam impossibile. Nunquam enim fieri potest, ut camelus transeat per foramen acus. Nunquam igitur dives intrare poterit in regna coelorsed camelus tortuosus et curuus est et graui sarcina praegrauatur; et nos ergo, quando prauas ingredimur semitas et rectam uiam dimittimus et oneramur mundi
Abbreviated transcription (Latin):
peccator an sanctus sit. Unde ⁊ apłs pas¬
siuam in om̃s miscđiam ꝓbans infert
Maxime aut̃ in domesticos fidi. Do¬
mesticus fidei est. qui eadem tͥ religio¬
ne conuingitur: quem a consortio fra¬
ternitatis peccata non seꝑant. Quod
si esurierint demus eis cybos. si sicie¬
rint demus eis potum. & hec facien¬
tes congregenus carbones suꝑ caput
bones ignis congregabis suꝑ caput eiꝰ
in malam partem accipiendum ẽ:
s in bonam. Quando enim inimi¬
cis nr̃is p̃bemus beneficia. maliciam¬
P eorp
nr̃a bonitate suꝑamus ⁊ mollimus du¬
riciam. iratumq animũ ad molliciẽ
beniuolentiam flectimus: atq ita
congerimus carbones suꝑ capita eoꝵ
de quib scriptum est. sagute potentis
acutȩ. cum carbonib desolatoriis: ut
quom᷑ de altari a serapħin carbo sub¬
latus. ꝓphetȩ labia purgauit. ita ⁊ imi¬
micorum nr̃oꝵ peccata purgentur:
ut iuncamus in bono malum. q be¬
nedicamus maledicentib: q imitemur
patrem qui solem suum orirĩ suꝑ

Expanded text:
peccator, an sanctus sit. Unde et Apostolus passim in omnes misericordiam probans, infert: Maxime in domesticos fidei . Domesticus fidei est, qui eadem tibi religione conjungitur, quem a consortio fraternitatis peccata non separant. Quod si esurierint, demus eis cibum, si sitierint, demus eis potum: et haec facientes congregemus carbones super caput bones ignis congregabis super caput ejus, in malam partem accipiendum est, sed in bonam. Quando enim inimicis nostris praebemus beneficia, malitiam eorum nostra bonitate superamus, et mollimus duritiam, iratumque animum ad mollitiem et benevolentiam flectimus; atque ita congregamus carbones super capita eorum, de quibus scriptum est: Sagittae potentis acutae, cum carbonibus desolatoriis ; ut quomodo de altari a Seraphim carbo sublatus, Prophetae labia purgavit ; ita et inimicorum nostrorum peccata purgentur, et vincamus in bono malum , et benedicamus maledicentibus: et imitemur Patrem nostrum, qui solem suum oriri facit super
Abbreviated transcription (Latin):
cere aliud quidem uas in honorem. ali
uid in contumeliam: Eterno gͥ silentio
conticesce. & scito fragilitatem tuam.
&. deo ne moueas questionem qui fec̃
qd uoluit. ut in alios clemens. in ali¬
Totum loci huius capitulum ꝓponamꝰ:
ut ex precedentib ⁊ sequentib possut
intelligi media. que ex utroq contex¬
ta sunt.Cum uenissem ait troadem
ritui meo. eo quod non inuenerim ti¬
tum fr̃em meum: s ualefaciens eis ꝓ¬
fectus sum in macedoniam. Deo aut̃
gr̃as qui semꝑ triumphat nos in xp̃o
iħu: & odorem noticie suę manifestat
ꝑ nos in om̃i loco: quia xp̃i bonus

Expanded text:
cere aliud quidem uas in honorem, aliud cere aliud quidem uas in honorem, aliud uero in contumeliam? aeterno igitur silentio conticesce et scito fragilitatem tuam et deo ne moueas quaestionem, qui fecit, quod uoluit, ut in alios clemens, in ali— Totum loci huius capitulum proponamus, ut ex praecedentibus et sequentibus possint intellegi media, quae ex utroque contexta sunt. cum uenissem, ait, Troademritui meo, eo quod non inuenerim Titum, fratrem meum, sed ualefaciens eis profectus sum in Macedoniam. deo autem gratias, qui semper triumphat nos in Christo Iesu et odorem notitiae suae manifestat per nos in omni loco,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs sabeoth reliquisset nobis semen.
sicut sodoma facti essemus: & sicut go¬
morra similes fuissemus. Cumq testi¬
monia ꝓposuisset quib duplex uocacio
p̃dicitur᷑ ⁊ gentium & popłi uideorũ.
transit ad coherentem disputationem:
& iccirco dicit. gentes que non secta¬
bantur iusticiam. apprehendisse uisti¬
crediderunt. Ifrahelis autem magnã
partem corruisse ideo. quia offende¬
rit in lapidem offenfionis ⁊ petram
scandali . & ignorauerit iusticiam dui.
non st̾ subici noluerit. Legimus in
cuiuisdam commentariis sic respon¬
ꝑposuerat. Quid gͦ dicemus: Nũqͥd
iniquitas apud dm̃.&. non ẽ uolen¬
tis neq currentis. s miserentis ẽ dei.
Sic apłm respondisse. O homo. qͥ terra
& cius es. audes deo facere questionẽ.
⁊ uas fragile atq testaceum rebellas
contra figulum tuum: Numquid fig¬
mentitin potest dicere ei qui se funxit.
quare me fecisti sicꝰ Aut non habet po¬
testatem figulus luti ex eadem massa fa

Expanded text:
dominus sabaoth reliquisset nobis semen, dominus sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus et sicut Gomorra similes fuissemus. cumque testimonia proposuisset, quibus duplex uocatio praedicitur et gentium et populi Iudaeorum, transit ad cohaerentem disputationem et idcirco dicit gentes, quae non sectabantur iustitiam, adprehendisse iusticrediderint, Israhelis autem magnam partem ideo corruisse, quia offenderit in lapidem offensionis et petram scandali et ignorauerit iustitiam dei equi Christus est, subici noluerit. legi in cuiuproposuerat: Quid ergo dicimus? nunquid iniquitas apud Deum? Et non est volentis neque currentis, sed miserentis Dei, respondisse:\' o homo, qui terra et cinis es, audes deo facere quaestionem et, uas fragile atque testaceum, rebellas contra figulum tuum? numquid figmentum potest dicere ei, qui se finxit: quare me sic fecisti? aut non habet potestatem figulus luti
Abbreviated transcription (Latin):
sponte suscipere uoluerunt. Hec aut̃
uasa miscdiȩ. ñ solum ꝑopłs gentiũ.
s & hi qui ex uideis credere uoluerunt¬
& unus credentuim factus ẽ popłs: ex
quo ostenditur non gentes eligi. s ho¬
minum: uoluntates: atq ita factum ẽ.
ut impleretur illud qđ dictum est ꝑ
osee. uocabo ñ plebem meam plebem
meam. hoc ẽ popłm gentium: & qͥb
pͥus dicebatur. non popłs meus uos.
nunc uocentur filii d̾i uiui. Quod ne
solum de gentib dicere iuderetur.
etiam eos qͥ ex isrłitica multitudine
credidert᷑ uasa miscđie ⁊ electionis ap¬
pellat. Clamat enĩ ysaias ꝓ isrł. Si fu¬
erit numerus filioꝵ isrł quasi hare¬
na maris: reliquiȩ saluȩ fient. Hoc ẽ¬
&. si multitudo non crediderit: tam̃
pauci credent. Uerbum enum consũ¬
matum atq breuiatum. in sua deus
equalitate librauit: ut humilitate &
incarnatione xp̃i eos saluos faceret.
qͥ in eum credere uoluissent. Hoc ip¬
sum ⁊ in alio loco dicit ysaias. Hisi

Expanded text:
e uoluerunt. haec autem uasa misericordiae non solum populus gentium est, sed et hi, qui ex Iudaeis credere uoluerunt, et unus credentium effectus est populus. ex quo ostenditur non gentes eligi, sed hominum uoluntates atque ita factum est, ut impleretur illud, quod dictum est per Osee: uocaui non plebem meam plebem meam, hoc est populum gentium, et, quibus prius dicebatur: \'non plebs mea\', nunc uocentur filii dei uiui. quod ne solum de gentibus dicere uideretur, etiam eos, qui ex Israhelis multitudine crediderunt, uasa misericordiae et electionis appellat. clamat enim Esaias pro Israhel: si fuerit numerus filiorum Israhel tamquam harena maris, reliquiae saluae fienthocest:etiam si multitudo non crediderit, tamen pauci credent. uerbum enim consummatum atque breuiatum in sua deus aequitate librauit, ut humilitate et incarnatione Christi eos saluos faceret, qui in eum credere uoluissent. hoc ipsum et in alio loco dicit Esaias: nisi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i iħu xp̃i seruetur. Eamosa questio
sub breui sermone tractanda. Supra
dixerat sp̃m nolite extinguere: quod
si fuerit intellectum: statim sciemus
quis sit iste sp̃c qui cum anima &
corpore in diem aduentus dñi conser¬
uandus est. Quis enim possit credere
quod instar flãmȩ quȩ extucta desi¬
nit esse quod fuerat. extinguatur sp̃c
sc̃s. & sustineat abolitionem sui: Qui
fuit quondam in isrł quando ꝑ ysai¬
am ⁊ iheremiam ⁊ singulos ꝓphetas
dicere poterat. hec dicit dñs: & nunc
in ȩccła ꝑ agabum loquitur hec di¬
cit sp̃c scs. Diuisiones aut̃ donor
sunt idem ui sp̃c. & diuisiones mi¬
nisterioꝵ sunt. idem aut̃ dñs: & diui¬

Expanded text:
risti s er uetur. — Famosa quaestio, sed breui sermone tractanda. supra dixerat: spiritum nolite extin g uere, quod si fuerit intellectum, statim sciemus, quis iste sit spiritus, qui cum anima et corpore in die aduentus domini conseruandus est. quis enim possit credere, quod instar flammae, quae extincta desinit esse, quod fuerat, extinguatur spiritus sanctus et sustineat abolitionem sui, qui fuit quondam in Israhel, quando per Esaiam et Hieremiam et singulos prophetas dicere poterat: haec dicit dominus, et nunc in ecclesia per Agabum loquitur: haec dicit spiritus sanctus. diuisiones autem donorum sunt, idem uero spiritus, et diuisiones ministeriorum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
breui apłs sermone dissoluit dicens
Ohomo tu qui es qui respondeas deo:
& est sensus. Ex eo quod respondes deo.E
calumniam facis ei . & de scripturis tan¬
ta ꝑquiris ut loquaris contra d̾m.ꝙ.
iusticiam uoluntatis eiꝰ inquiras: os¬
tendis te liberi esse arbitrii. ⁊ facere
qd ius. uł tacere uł loqui Si enim
in similitudinem uasis fictilis te a
deo creatum putas. ⁊ illius ñ posse
resistere uoluntati: hoc considera qͥa
uas fic̾tile ñ dicit figulo quare me
fecisti sic. figulus enim habet potesta¬
tem de eodem luto aut eadem massa
in contumeliam. d̃s autem equali cunc¬
tos sorte generauit: & dedit arbitru li¬
bertatem ut faciat unusquisq qd̃
uult. siue bonum siue malum. In
tantum aut̃ dedit om̃ib libertatẽ
ut uox impia disputet contra crea¬
torem suum. ⁊ causas illius uolun
tatis ꝑscrutetur. Sin aut̃ d̾s uolensꝰ
ostendere iram. & notam facere po¬
tentiam suam. sustiniut in multa

Expanded text:
breui apostolus sermone dissoluit dicens: breui apostolus sermone dissoluit dicens: o homo! tuquis es, qui respondeas deo? et est sensus: ex eo, quod respondes deo et calumniam facis et de scripturis tanta perquiris, ut loquaris contra deum et iustitiam uoluntatis eius inquiras, ostendis te liberi arbitrii et facere, quod uis, uel tacere uel loqui. si enim in similitudinem uasis fictilis te a deo creatum putas et illius non posse resistere uoluntati, hoc considera, quia uas fictile non dicit figulo: quare me sic fecisti? — figulus enim habet potestatem de eodem luto et de eadem massa in contumeliam -, deus autem aequali cunctos sorte generauit et dedit arbitrii libertatem, ut faciat unusquisque, quod uult, siue bonum siue malum. in tantum autem dedit omnibus potestatem, ut uox impia disputet contra creatorem suum et causas uoluntatis illius perscrutetur. sin autem uolens deus ostendere iram et notam facere potentiam suam, sustinuit in multa
Abbreviated transcription (Latin):
guloꝵ s uoluntate eligentis ⁊ abicien¬
tis ostendit: quid gͦ dice̾mus iniquus ẽ
d̾s: Scd̾m illud exemplum. qđ̵ loquit᷑
ad moysen. Miserebor cui misertus fu¬
ero: & miscdiam p̾stabo cui miserebor.
S hoc inquit recipimus ut faciat d̃s
quodcũq uoluerit. & absq merito uł
oꝑib uł eligat aliquem uel condem¬
net: ergo non uolentis neq curren¬
tis. s miserentis ẽ d̾i: maxime cum e¬
adem scriptisra hoc ͤ idem d̾s loquat᷑
ad pharaonem. In hoc ipsum excitaui
te. ut ostendam inte uirtutem meã:
⁊ adnuntietur nom̃ meum in uni¬
uersa terra. Si hoc ita ẽ. & pro uolũ¬
tate sua miseretur isrłi. & inburat
pharaonem: gͦ frutra queritur atq
causatur nos uł bona ñ fecisse . uel
fecisse mala. cũ in potestate illiuis
p̾sertim cum uoluntati illius huma¬
na fragilitas resistere ñ potest. Quã
ualidam questionem scripturarum
ratione. contextam. ⁊ penȩ insolubilẽ.

Expanded text:
gulorum, sed uoluntatem eligentis et abiciengulorum, sed uoluntatem eligentis et abicientis ostendit, quid ergo dicimus ? iniquus est deus ? secundum illud exemplum, quod loquitur ad Moysen: miserebor, cui misertus . fuero, et misericordiam praestabo, cuius miserebor, si hoc, inquit, recipimus, ut faciat deus, quodcumque uoluerit, et absque merito et operibus uel eligat aliquem uel condemnet, ergo non est uolentis neque currentis, sed miserentis dei, maxime cum eadem scriptura, hoc est idem deus, loquatur ad Pharaonem: in hoc ipsum excitaui te, ut ostendam in te uirtutem meam et adnuntietur nomen meum in uniuersa terra. si hoc ita est et pro uoluntate sua miseretur Israheli et indurat Pharaonem, ergo frustra queritur atque causatur nos uel bona non fecisse uel fecisse mala, cum in potestate illius spraesertim cum uoluntati illius humana fragilitas resistere nequeat. quam ualidam quaestionem scripturarum ratione contextam et paene insolubilem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: semen dei appellatur. Scriptum ẽ
enĩ. In ysaac uocabitur tͥ semen id est:
ñ qui filii carnis hi filii dei. s qui fi¬
lii reꝓmissionis sunt. isti estimautur
in semine. E hoc non solum in isma¬
hel ⁊ ysaac accidisse coniuincimus : s
etiam in duob rebece filiis esau .ꝙ.
est. Eẜ hoc totum dicit. ut in duob:¬
fr̃ib priorib ismahel ⁊ ȩsau. popłm
uideoꝵ abiectum esse significet: in poste¬
riorib aut̃ hoc ẽ in ysaac ⁊ iacob. elec¬
hoc uolens approbare. ꝓposuerat testi
monium nascentium᷑ geminoꝵ esa
u  iacob de quib scriptum ẽ quia
maior seruiet minori. & in malachi¬
a legimus. iacob dilexi. esau aut̃ odio
habui: uenientem quoq e latere ques¬
tionem. more suo ꝓponit ⁊ disserit. & hac
soluta. redit ad ib de quo ceꝑat disputa¬
re. Si esau ⁊ iacob necdũ nati erant. nec
aliquid egerant boni aut mali. ut uł
pmererentur dñm uł offenderent. E
electio eoꝵ atq abiectio. ñ merita sin¬

Expanded text:
 semen dei appellatur. scriptum est enim: in Isaac uocabitur tibi semen, id est: non, qui 25 filii carnis, hi filii dei, sed, qui filii sunt repromissionis, isti aestimantur in semine. et hoc non solum in Ismahel et Isaac accidisse conuincimus, sed etiam in duobus Rebecest. Et hoc totum dicit, ut in prioribus fratribus, Ismael et Esau populum Judaeorum abjectum esse significet. In posterioribus autem, hoc est, Isaac et Jacob elechoc volens approbare proposuerat testmonium nascentium geminorum Esau et Iacob, de quibus scriptum est: maior seruiet minori et in Malachia legimus: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, uenientem e latere quaestionem more suo proponit et disserit et hac soluta reuertitur ad id, de quo coeperat disputare. si Esau et Iacob necdum nati erant nec aliquid egerant boni aut mali, ut uel promererentur deum uel offenderent, et electio eorum atque abiectio non merita sin
Abbreviated transcription (Latin):
tanum ⁊ insanas eius feminas abor
te. uado ⁊ alium paraclitũ mutam
uobis: & postea lucas euangelista nar¬
id multo post tempore in se dicere fu¬
isse completum. Apłis enim ꝓmissũ
ẽ ego mutam sponsionem patris
maxinullam : & illis ait. quoꝵ remi¬
seritis peccata remittuntur eis . &. qͦ¬
rium retinueritis. recenta st̃. Apłis
inquam p̾cepit eis ne recederent ab¬
iherosolimis. s expectarent ꝓmissio¬
nem patris: & postea qđ promissũ
ẽ expletum legimus. Repleti st̃ õs
se ostendit paraclitum qͥ appellatur con¬
solator. Unde ⁊ d̾s pater hoc censetur no¬
mine. d̾s miserationũ ⁊ tocius consola¬
tionis. Sin aut̃ pater consolator ⁊⁊ filiꝰ

Expanded text:
tanum et insanas feminas eius, abortanum et insanas feminas eius, aborte: uado et alium paracletum mittam uobis et postea Luca euangelista narid multo post tempore in se dicere fuisse conpletum. apostolis enim promissum est: ego mittam sponsionem patris Maximillae — et illis ait: quorum dimiseritis peccata, dimittentur et, quorum retinueritis, retenta erunt. apostolis, inquam, praeJerosolymis, sed exspectarent promissionem Patris. Et postea quod promissum est, expletum legimus. Repleti sunt omnse ostendit esse Paracletum, qui appellatur Consolator. Unde et Deus Pater hoc censetur nomine, Deus miserationum, et totius consolationis . Si autem et Pater consolator, et Filius
Abbreviated transcription (Latin):
te. priusqͣm mundus esset. Gła salua¬
toris: patibulum trumphantis ẽ. Cru¬
figitur ut homo: glorificatur ut ds.
Deniq sol fugit. luna mutatur in san¬
guinem. ⁊ terre motus insolito more¬
contremiscit: aperuintur inferi. mor¬
tui ambulant. saxa rumpuntur. Nec
ẽ gła de qua loquebatur in psalmo.
Exurge gła mea exurge psalterium ꝙ.
cytara: ipsaq de se respondet gła ⁊ dis¬
pensatio carnis assumptȩ. exurgam
diluculo: ut impleatur uicesimi primi
psalmi titulus. ꝓ assumptione matuti¬
na. Hec dicimus. non quo alium d̃m
n alium hominem esse credamus.
& duas ꝑsonas faciamus in uno filio
dei. sicut noua heresis calumniatur:
nam euis głam. aliud ad nr̃am salutẽ.
Pro quib non rapuiam arbitratus ẽ
esse se equalem deo: s semetipsum exi¬
naniuit formam serui accipiens. factꝰ
patri obediens usq ad mortem. mortẽ¬
aut̃ crucis: & uerbum caro factum ẽ
⁊ habitauit in nobis. Miror aut̃ mon¬

Expanded text:
abui prius quam mundus esset. Gloria Salvaabui prius quam mundus esset. Gloria Salvatoris, patibulum triumphantis est. Crucifigitur ut homo; glorificatur ut Deus. Denique sol fugit, luna mutatur in sanguinem, terraemotu insolito contremiscit: aperiuntur inferi, mortui ambulant, saxa rumpuntur. Haec est gloria, de qua loquebatur in Psalmo: Exurge gloria mea, exurge psalterium, et cithara . Ipsaque de se respondit gloria 837 et dispensatio carnis assumptae: Exurgam diluculo; ut impleatur vigesimi primi Psalmi titulus, pro assumptione matutina. Haec dici, alium hominem esse credamus, et duas personas faciamus in uno Filio Dei, sicut nova haeresis calumniatur; inam ejus gloriam, aliud ad nostram salutem, pro quibus non copinam arbitratus est esse aequalis Deo, sed semetipsum exinanivitpatri usque ad mortem et mortem crucis. et uerbum caro factum est et habitauit in nobis. miror autem Mon
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Ego audacter ⁊ tota libertate
ꝓnuntio ex eo tempore quo apłi dño
credidert̾. semꝑ  habuisse sp̃m scm̃. nec
s pro modulo atq mensura. Unde
saluator in templo clamabat dicens.
Qui sitit: ueniat ad me ubibat. Qui cre¬
dit in me sicut dicit scripturaꝰ flumi¬
na de uentre eiꝰ fluent aquȩ uiuȩ. Hoc
aut̃ dixit de spu quem accepturi erant
credentes in eum. E in eodem loco infert.
esset in eis sp̃c sc̃s dicente dño saluatõ¬
re. si aut̃ ego in sp̃u dei eicio demonia:
s qui erat in dño. necdum totus in
discipłis morabatur. Quam obrem deter¬
rentur ad passionem eiꝰ & negant. &.
xp̃m se nescire uirant. Postquã aut̃
eis sp̃c sc̃i gratia. tunc libere locuntur
ad pͥncipes sacerdotum. obedire opor
tet deo magis quam hominib: mortu¬
os suscitant. inter flagella letantur.
dum fuerat glorificatus. Que sit aut̃
gła. ipse in euangłio loquitur. P ater
glorifica me. gła quam habui aput¬

Expanded text:
uobis. ego audacter et tota libertate uobis. ego audacter et tota libertate pronuntio ex eo tempore, quo apostoli domino crediderunt, semper eos habuisse spiritum sanctum nec  gratia, sed pro modulo atque mensura. unde saluator clamabat in templo dicens: qui sitit, ueniat ad me et bibat. qui credit in me, sicut dicit scriptura, flumina de uentre eius fluent aquae uiuae. hoc autem dixit de spiritu, quem accepturi erant credentes in eum. etin eodem loco infert: esset spiritus sanctus dicente domino saluatore: si autem ego in spiritu sancto eicio daemonia, sed, qui erat in domino, necdum totus in apostolis morabatur. quam ob rem deterrentur ad passionem eius et negant et Christum nescire se iurant. postquam autem eos Spiritus Sancti gratia, tunc libere loquuntur ad principes Judaeorum: Obedire magis Deo oportet, quam hominibus : mortuos suscitant, inter flagella laetantur; dum fuerat glorificatus. Quae sit autem gloria, ipse in Evangelio loquitur: Pater glorifica me gloria, quam apud te h
Abbreviated transcription (Latin):
ille prima resurrectionis die datum ẽẽ
significat. hic die quinquagesima ue¬
nisse describat : s ꝓfectus apłicus ẽ: ut
qui primo remittendoꝵ peccatoꝵ. gr̃am
acceꝑant. postea acciperent oꝑationes
uirtutum. & cuncta donationũ gen̾a.
quȩ ab apło descripta cominemorauimꝰ:
&r quod magis necessarium erat. diuer¬
sitatem linguarum unuiersarũq gen¬
tium: ut annuntiaturi xp̃m nullo
egerent interp̃te. Unde & in licaonia eñ
cum audissent paulum ⁊ barnabam lo:¬
qui lingus suis: deos in homines esse ͥ¬
conuersos credebant. Et reuera indumen¬
tum uirtutis. sp̃c scĩ gratia ẽ: quam
possidentes. uidicum tribunalia ⁊ regũ
purpuras ñ timebant: ꝑmiserat enim
drĩs pͥusquam paterentur & dixerat.
Cum aut̃ tradent uos. nolite cogitare
quomͦ aut quid loquamini: dabitur
enim uobis in illa hora quid loqua¬
mini. Hson enim uos estis qui loqui¬
mini: s sp̃c patris ur̃i qui loquitur in

Expanded text:
ille primo resurrectionis die datum esse ille primo resurrectionis die datum esse significat, hic quinquagesimo die venisse describat: sed profectus Apostolicus est, ut qui primo remittendorum peccatorum gratiam acceperant, postea auirtutum et cuncta donationum genera, quae ab apostolo descripta memorauimus, et — quod magis necessarium erat — diuersitatem linguarum uniuersarumque gentium, ut adnuntiaturi Christum nullo egerent interprete. unde et in Lycaonia, cum audissent Paulum et Barnaban loqui linguis suis, deos in homines conuersos esse credebant. et re uera indumentum uirtutis spiritus sancti gratia est, quam possidentes iudicum tribunalia et regum purpuras non timebant. promiserat enim dominus, priusquam pateretur, et dixerat: cum autem tra dent uos, nolite cogitare, quomodo aut quid loquamini; dabitur enim uobis in illa hora, quid loquamini. non enim uos estis, qui loquimini, sed spiritus patris uestri, qui loquitur in
Abbreviated transcription (Latin):
guis ꝓ ut sp̃c sc̃s dabat eloqui illis. Tc̃
completum ẽ illud qd̾ legitur in iohel.
Et erit in nouissimis dieb dicit dñs.
effundem de sp̃u meo suꝑ omnem car-¬
nem: ⁊ ꝓphetabunt filii ur̃i ⁊ filiȩ u̾re.
n iuuenes ur̃i uisiones iudebunt. Uerbũ
aut̃ effusionis significat gr̾e largitatẽ.
n ipsum sonat qđ dñs repmnisit. Nos
aut̃ baptizabimini sp̃u sc̃o: ñ pꝰ mul¬
tizati sunt: ut repleretur tota domꝰ
uͥ erant sedentes. ꝙ ignis sp̃c sc̃i stationẽ
in eis inueniret optatam. litiguasq di¬
uideret: ⁊ scd̃m ysaiam qͥ immunda
labia habere se dixerat. purgaret labia
E in ysaia quidem suꝑliminare tẽpli
dr̃ fuisse cõmotum: ⁊ repleta esse oĩs
domus fumo. id ẽ errore ⁊ tenebris.¬
q ueri ignorantia. In pͥncipio aut̃ ę¬
uangelii repletur sp̃u sco ȩccła: ut
gra euis atq feruore. omniũ credenti¬
um peccata purgentur. ⁊ igne sp̃c sci¬
Non gͦ iohes lucasq discordant. ut quod

Expanded text:
us sanctus dabat eloqui illis. tunc conpletum est illud, quod legitur in Iohel: et erit in nouissimis diebus, dicit dominus, effundam de spiritu meo super omnem carnem et prophetabunt filii uestri et filiae uestrae et iuuenes uestri uisiones uidebunt. uerbum autem effusionis significat gratiae largitatem et id ipsum sonat, quod dominus repromisit: uos autem baptizabimini spiritu sancto non post mulu baptizati sunt, ut repleretur tota domus, ubi erant sedentes, et ignis spiritus sancti stationem in eis inueniret optatam linguasque diuideret et secundum Esaiam, qui inmunda labia habere se dixerat, purgaret labia edicarent. et in Esaia quidem superliminare templi dicitur fuisse commotum et repleta omnis domus fumo, id est errore et tenebris uerique ignorantia. in principio autem euangelii repletur spiritu ecclesia, ut gratia eius atque feruore omnium credentium peccata purgentur et igne spiriNon ergo Joannes Lucasque discordant, ut quod
Abbreviated transcription (Latin):
dolori suo. ⁊ conscientie suȩ testem in¬
uocauerat sp̃m sc̃m. quod frẽs sui q.
cognati scđm carnem. id ẽ isrłite. dei
filium ñ recepissent: quoꝵ fuit adop¬
cio. gloria. ⁊ testam̃tum & legislatio.
⁊ cultura. ⁊ pmissio. ex quib etiam
ipse xp̃c scd̃m carnem de maria natꝰ
e uirgine: ⁊ tam continio cordis dolo¬
re torquetur. ut iꝑse anathema opz¬
tet esse a xp̃o. id est solus perire. ne
om̃e genus isrłiticum pereat. Et qͥa
hec dixerat: statim e regione uenien¬
cis: Om̃s qui ex isrł sunt ꝑierunt:
E quom tu ipse ⁊ oȩteri apłi ⁊ infini¬
ta iudaici populi multitudo xp̃m b̃i
filium recepistis: Quam ita soluit.
Israhel in scripturis scĩs dupliciter ap¬
pellatur. ⁊ in duos diuiditur filios in
ẏsaac. Isinahel qui scd̃m carnem natꝰ

Expanded text:
dolori suo et conscientiae testem indolori suo et conscientiae testem inuocauerat spiritum sanctum, quod fratres sui et cognati secundum carnem, id est Israhelitae, dei filium non recepissent, quorum fuitio, et gloria, et testamentum, et legislatio, et cultura, et promissio: ex quibus etiam ipse Christus secundum carnem de Maria generatus est Virgine: et tam continuo cordis dolore torquetur: ut ipse optet anathema esse a Christo, id est solus perire, ne omne Israeliticum genus pereat . Et quia hoc dixerat, statim veniencis? omnes, qui ex Israhel sunt, perierunt ? et quomodo tu ipse et ceteri apostoli et infinita Iudaici populi multitudo Christum dei filium recepistis?\', quam ita soluit: Israhel in scripturis sanctis dupliciter appellatur et in duos diuiditur filios: in Isaac. Ismah
Abbreviated transcription (Latin):
n⁊ esau abiectum: sicut ⁊ iheremias &¬
ioħes baptista eliguntur ui utero. &
ipse apłs predestinatur in euangelio.
anteqͣm nascatur. N obis aut̃ nichil
placet nisi qđ ecclesiasticum ẽ. & pub¬
lice in eccła dicere non tiemus: ne
iuxta pytagoram ⁊ platonem ⁊ dis¬
cipulos eoꝵ qui sub nominȩ xp̾iano
introducunt dogina gentilium. di¬
camus animas lapsas de cȩlo ẽẽ. et
ꝑ diuersitatib meritoꝵ in his uł illis
ccrporib antiquoꝵ penas luere pecca
toꝵ. Multoq meluis ẽ simpliciter im¬
peritiam confiteri. n int̾ cȩtera quȩ
nescimus. etiam huiꝰ loci obscuritatẽ
effugere: quam dum uolumus dei
ꝓbare iusticiam. basilidis & manichei
herisim incurrere. & hyberas neni¬
as. egẏptiaq portenta sectari. Bicamꝰ
gͣ ut possumus. ⁊ apłice uoluntatis
sequentes uestigia. ne puncto qͥdem
ut dt̃ atq unguȩ transuerso. ab illeꝰ
sententiis recedamus. Fleuerat supͥ is.

Expanded text:
 et abiectum Esau, sicut et Hieremias  et abiectum Esau, sicut et Hieremias et Baptista Iohannes eliguntur in utero et ipse apostolus praedestinatur in euangelium, antequam nascatur. nobis autem nihil placet, nisi quod ecclesiasticum est et publice in ecclesia dicere non timemus, ne iuxta Pythagoram et Platonem et discipulos eorum, qui sub nomine Christiano introducunt dogma gentilium, dicamus animas lapsas esse de caelo et pro diuersitate meritorum in his uel illis cortorum. multoque melius est simpliciter imperitiam confiteri et inter cetera, quae nescimus, etiam huius loci obscuritatem refugere quam, dum uolumus dei probare iustitiam, Basilidis et Manichei heresim defendere et Hiberas nenias Aegyptiaque portenta sectari. dicamus igitur, ut possumus, et apostolicae uoluntatis sequentes uestigia ne puncto quidem, ut dicitur, atque ungue transuerso ab illius sententiis recedamus. fleuerat supra et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetauerunt ꝓpħe. & uerbo dñi cȩli
firmati sunt  sp̃u oris eius omnis
uirtus eoꝵ ⁊⁊ quicquid patris ⁊ filu
ẽ. hoc idem ⁊ sp̃c sancti ẽ: ⁊ ipse sp̃c¬
sc̃s cum mitatur a patre ⁊ ppro filio
bant. iterum baptizantur: immo tc̃
uerum accipiunt baptisma. Absq spũ
trus ananie .i saphire dixisse narra¬
tur. qd̃ mentientes spui sc̃o. non sunt
Quid significet illud qd apłs patib¬
disputat ad romanos scribens: quid gͦ
dicemus : Numquid iniquitas ap̃ d̾m:
Absit. usq ad eum locum ubi ait. nisi
dñs sabaoth reliquisset nobis sem̃. sic̾
sodoma facti essemus: & sicut gomor¬
ra similes fuissemus:
Omnis quidem ad romanos epła in¬
terpretatione indiget. i tantis obscuri¬
tatib obuoluta ẽ. ut ad intelligendum
eam sp̃c sc̃i indigeamus auxilio. qui
ꝑ apłm hȩc ipsa dictauit: s precipue
locus hic in quo quidam uolentes d̃i
seruare uisticiam. ex p̾cedentib causis
dicunt electum in utero rebecce iacob.¬

Expanded text:
phetauerunt prophetae et uerbo domini caeli firmati sunt et spiritu oris eius omnis uirtus eorum; et, quicquid patris et filii est, hoc idem et spiritus sancti est et ipse spiritus, cum mittatur a patre et pro filio ctum nesciebant, iterum baptizantur, immo tunc uerum accipiunt baptisma — absque spitrus Ananiae et Sapphirae dixisse narratur, quod mentientes spiritui sancto non sint Quid significet illud, quod apostdisputat ad Romanos scribens, Quid ergo dicemus? nunquid iniquitas est apud Deum? Absit, usque ad locum ubi ait: Nisi Dominus Sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et sicut Gomorrha similes fuissemus: omnis quidem ad Romanos Epistola interpretatione indiget et tantis obscuritatibus inuoluta est, ut in intellegenda ea spiritus sancti indigeamus auxilio, qui per apostolum haec ipsa dictauit; sed praecipue locus hic, in quo quidam uolentes dei seruare iustitiam ex praecedentibus causis dicunt electum in utero Rebeccae Iacob
Abbreviated transcription (Latin):
ex gentib sicut in osee dicit. uoca¬
bo non plebem meam plebem meã.
& non dilectani . &. erit in loco ubi die¬
tum ẽ ei non plebs mea uos. ibi uoca¬
buntur filii dei uiui. & cȩtera quȩ
secuntur: si inquit patientia di m¬
durauit pharaonem. ⁊ multo temꝑe
uaret. quos tanto tempore sustinue¬
rat : ñ dei accusanda ẽ patientia q
infinita dementia: s eoꝵ duritia. qͥ
bonitate di in ꝑdicionem suam abusi
st̃᷑. Alioquin unus ẽ solis calor: q scd̃m
essentias subiacentes. alia liquefacit. ali¬
a indurat: alia constringit. Liquatur
enĩ cęra ⁊⁊ induratur lutum: & tamen
non ẽ caloris diuersa natura. Sie &.
bonitas dei atq clementia. uasa ire
quȩ apta sunt ininteritum. id est po¬
pulum isrł indurat: uasa aut̃ mised̾iȩ
hoc ẽ nos qui non solum ex uideis su¬
mus. s etiam ex gentib. non saluat
irrationabiliter. & absq indicu ueri¬
tate. s sausis p̾cebentib. quia alii ñ¬

Expanded text:
n Osee dicit: uocaui non plebem me am plebem meam et non dilectam dilectam, et erit in loco, ubi dictum est ei: non plebs mea uos, ibi uocab untur filii dei uiui et cetera, quae sequuntur. si, inquit, patientia dei indurauit Pharaonem et multo temporaret, quos tanto tempore sustinuerat, non dei accusanda patientia est et infinita clementia, sed eorum duritia, qui bonitatem dei in perditionem suam abusi sunt. alioquin unus est solis calor et secundum essentias subiacentes alia liquefacit, alia indurat, alia soluit, alia constringit; liquatur enim cera et induratur lutum et tamen non est caloris diuersa natura. sic et bonitas dei atque clementia uasa irae, quae apta sunt in interitum, id est populum Israhel, indurat, uasa autem misericorhoc est nos, qui non solum ex Iudaeis sumus, sed etiam ex gentibus, non saluat inrationabiliter et absque iudicii ueritate, sed causis praecedentib
Abbreviated transcription (Latin):
tis peccata. ⁊ cęt̾a. Die aut̃ pentecostes
eis amplius repmissum ẽ. ut baptira¬
rentur in sp̃u scõ. & induerentur uir¬
uerbum ȩuangelizantib uirtutẽ mul
tis gentib acciperent genera lingua
re. Deniq apłs paulus qui de iherłm
usq ad hylliricũ predicauit. ⁊ inde ꝑ
romam ad hispanias ire festinat: grãs
agit deo quod cunctis apłis magis lin¬
gius loquatur. Qui enim cunctis gen¬
tib annuntiaturus erat. multarum
ferente qui scripsit. Cum compleren¬
tur dies pentecostes:erant om̃s pariter
in eodem loco. E factus ẽ repente de
celo sonus tanquam aduenientis sp̃c

Expanded text:
tis, retenta erunt » Die autem Pentecostes eis amplius repromissum est, ut baptizarentur Spiritu Sancto, et induerentur virverbum evangelizantibus virtute multtis gentibus, acciperent genera linguarre. Denique Apostolus Paulus, qui de Jerusalem usque ad Illyricum praedicavit, et inde per Romam ad Hispaniam ire festinat , gratias agit Deo, quod cunctis Apostolis magis linguis loquatur . Qui enim multis gentibus annuntiaturus erat, multarum ferente, qui scripsit; Cum complerentur dies Pentecostes, erant omnes pariter in eodem loco, et factus est repente de coelo sonus tan
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit. hora qua ipse uoluerat.
& quȩ nulli mortalium cognita ẽ:
indicasse quod factum ẽ: & sepulchrũ
uacuum reuolutione lapidis. ⁊ sui
ostendisse p̾sentiam: quȩ omĩa iude¬
bantur splendore faciei ipsius:⁊ hor¬
rorem tenebrarum fulguris clari¬
romͦ matheus scribit ⁊ marchus. qd̃
mandatum sit apłis ꝑ mulieres ut pre

Expanded text:
resurrexerit hora, qua ipse uoluerat resurrexerit hora, qua ipse uoluerat et quae nulli mortalium cognita est, indicasse, quod factum est, et sepulchrum uacuum reuolutione lapidis et sui ostendisse praesentiam. quae omnia uidebantur splendente facie ipsius et horrorem tenebrarum fulgoris clarimodo Matheus scribit et Marcus, quod mandatum sit
Abbreviated transcription (Latin):
usq facti sunt uelut mortui. Igitur¬
qui fuerant tanto timore ꝑterritrut
mortui putarentur. aut dimisisse se¬
pulchrum ⁊ fugisse crebendi sunt:aut
ita ⁊ corpore ⁊ animo obstupuisse. ut
ñ dicam uiros. s nec mulierculas qͥdẽ
sepulchrum intrare cupientes aude¬
rent ꝓhibere. Magnus enim tunor
eos exterruerat. uidentes lapidem rez¬
uolutum. ⁊ terre motum fac̾tum. ñ
ex more solito. s magnum: qͥ cuncta
concuteret. ⁊ euersionem terre fundi¬
tus minaretur. Angelum qͦ descen¬
disse de cęlo tam claro uultu: non¬
ut lampadem humano luminȩ uel¬
arte succensam. s fulgur imitaretur
celi. quo illustrantur omĩa. Unde &
in tenebris uidere potuerunt. Itaq
libere introeunt. Uenerat enĩ maria
magdalene quȩ eis nuntiauerat lapi¬
dem reuolutum: & corpus dñi de mo¬
numento ẽẽ sublatum. Angelũ aut̃
non putemus iccirco uenisse ut ape¬
riret sepulchrum dño resurgenti. ut
reuolueret lapidem: s postquã dñs

Expanded text:
 facti sunt uelut mortui. qui igitur fuerant tanto timore perterriti, ut mortui putarentur, aut dimisisse sepulchrum et fugisse credendi sunt aut ita et corpore et animo obtorpuisse, ut non dicam uiros, sed nec mulierculas quidem sepulchrum intrare cupientes auderent prohibere. magnus enim timor eos exterruerat uidentes lapidem reuolutum et terrae motum factum non ex more solito, sed magnum, qui cuncta concuteret et euersionem terrae funditus minaretur, angelum quoque dei descendisse de caelo tam claro uultu, ut non lampadas et 1 humana lumen arte succensum, sed fulgur imitaretur caeli, quo inlustrantur omnia. unde et in tenebris uidere potuerunt. itaque libere introeunt; uenerat enim Maria Magdalene, quae eis nuntiauerat lapidem reuolutum et corpus domini de monumento esse sublatum. angelum autem non putemus idcirco uenisse, ut aperiret sepulchrum domino resurgenti et reuolueret lapidem, sed, postquam dominus
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs. quã audistis inquit ꝑ os meum:
qͥa ioħes quidem baptirauit aqua. uos
aut̃ babtirabimini spu sc̃o non post
multos hos dies. Rursumq in fine
eugłii scdm ioħem eo die quo resur¬
apłos introisse narratur. & dixisse eis
scd̾o pax uobis . & intulisse. Sicut mi¬
sit me pater: ꝙ ego muto uos. Hoc
cum dixisset: insufflauit ⁊ dixit eis.
Accipite sp̃m scm̃: quorum remiseri

Expanded text:
is, inquit, per os meum: quia Joannes quidem baptizavit aqua, vos autem baptizabimini Spiritu Sancto, non post multos hos dies » ; rursum in fine Evangelii secundum Joannem, eo die quo resuruis ad Apostolos introisse narratur, et dixisse eis secundo, « Pax vobis; » et intulisse: « Sicut misit me Pater, et ego mitto vos: hoc cum dixisset, insufflavit, et dixit eis: Accipite Spiritum Sanctum: quor
Abbreviated transcription (Latin):
uisum siusse ab apłis cõmemorant. Ali¬
ad eos clausis ingressus ẽ ianuis .& putan¬
tib quod uideretur in sp̃u. manus ⁊⁊ la¬
tus obtulit. clauis ⁊ lancea uulneratũ.
aliud quando scđm lucam prebuit se
discederent. In altero enim ꝓ consolaci¬
one mentium uidebatur breuiter. rur-¬
sumq ex oculis tollebatur: in altero tan
ta familiaritate erat n ꝑseuerantia. ut
cũ eis pariter uesceretur. Unde ⁊⁊ pau¬
lus apłs refert eum quingentis simul
apparuisse discipłis: & in ioħe legimꝰ.
Qd piscantib apłis in littore steterit.¬
& partem assi piscis fauumq mellis
comederit : qͦ uere resurrectionis indicia
st̃. In iherłm enim nichil horum fe¬
uid signifie̾t qd in ȩuangelista
matheo scriptum ẽ. iħc autem
clamans uoce magna emisit sp̃m: &
uelum templi scissum ẽ in duas par¬
tes a summo usq deorsum. ⁊ terra mo

Expanded text:
uisum esse commemorant? — Aliad eos clausis ingressus est ianuis et putantibus, quod uideretur in spiritu, manus et latus obtulit clauis et lancea uulneratum, aliud, quando secundum Lucam praebuit se solymis ne discederent. in altero enim 2 pro consolatione mentium uidebatur et uidebatur breui rursumque ex oculis tollebatur, in altero autem tanta familiaritas erat et perseuerantia, ut cum eis pariter uesceretur. unde et Paulus apostolus refert eum quingentis simul apparuisse discipulis et in Iohanne legimus, quod piscantibus apostolis in litore steterit et partem assi piscis fauumque comederit, quae uerae resurrectionis indicia sunt. in Hierusalem autem nihil horum feuid significet, quod in euangelista Matheo scriptum est: . I e sus autem clamans uoce ee magna emisit spiritum. et uelum templi scissum est in dua s p artes a summo usque deorsum et terra mo
Abbreviated transcription (Latin):
nterrogaf quomͦ ꝑfectus eẽ qͥs possit:
& quomͦ uiuere debeat uidua que si¬
ne liberis derelicta ẽ. Hoc idem in eu¬
angelio legis doctor interrogat. Ma¬
gister quid faciens uitam ȩternã pos¬
sidebo: Cui respondens dñs mandata

Expanded text:
ectus esse quis possit, ectus esse quis possit, et quomodo vivere debeat vidua, quae sine liberis derelicta est. Hoc idem in Evangelio Legis Doctor interrogat: Magister, quid faciens vitam aeternam possidebo? Cui respondit Dominus: Mandata
Abbreviated transcription (Latin):
in hunc mundum. & stat medius ere¬
dentium: qui in nomine euis fuerint
congregati. Unde libere ꝓfiteor nec dic¬
tum suꝑbiȩ ꝑtimesco. me scribere tibi
non in doctis humanȩ sapientiȩ uerbis.
quam d̾s destructurus ẽ: s in uerbis fidei.
sp̃ualib sp̃ualia comꝑarantem: ut abys¬
sus ueteris testamenti inuocet abyssũ
ȩuangelii. in uoce cataractarum. id est
gentilium. & torrentem spinarum. ac
mare mortuum dulcorarent. Ora gͥ
ut uerus helẏseus steriles in me ⁊ mor¬
tuas aquas iuuificet. & apłorum sale
quib dixerat uos estis sal terre. men̾
olusculum condiat: quia om̃e sacrifi¬
cium quod absq sale est dño non ̃s¬
non habet speciem neq decorem. nec
faciem. homo in plagis positus. & sci¬
ens ferre infirmitatem: & quicquid ad
ꝓposita respondero. scias me non c̃fiden¬
tia respondisse sermonis. s ex fide eiꝰ
qui pollicitus est. aꝑi os tuum. & ego
adimplebo illud. Questio prima. ⁊

Expanded text:
in mundum et stat medius crein mundum et stat medius credentium, qui in nomine 2 eius fuerint congregati. unde libere profiteor - nec dictum superbiae pertimesco - me scribere tibi non in doctis humanae sapientiae uerbis, quam deus destructurus est, sed in uerbis fidei spiritalibus spiritalia conparantem, ut abyssus ueteris testamenti inuocet abyssum euangelicam in uoce cataractarum, id est gentilium, et torrentem spinarum, ac mare mortuum dulcorarent. Ora igitur, ut verus Elisaeus steriles in me et mortuas aquas vivificet, et Apostolorum sale, quibus dixerat Vos estis sal terrae , meum olusculum condiat, quia omne sacrificium quod absque sale est, Domino non ofnon habet decorem nec faciem, homo in plagis positus et sciens ferre infirmitatem, et quicquid ad proposita respondero, scias me non confidentia respondisse sermonis, sed eius fide, qui pollicitus est: aperi os tuum et implebo
Abbreviated transcription (Latin):
GNota uultu. fidei mͥ ardore notissi¬
ma es: & de extremis gallie finib in
bethleemitico rure latitantem ad res¬
pondendum ꝓuocas. de sc̃aꝵ questun¬
culis scripturarum ꝑ hominem dei
filiũ meum apodemium cõmoritorio¬
lum dirigens. Quasi uero non habeas
in tua ꝓtuntia disertos iuros &. in le
ge dei ꝑfectos: nisi uers forte exꝑimen¬
tum magis nr̃i quam doctrinam fla¬
gitas: & uis scire quid de his quȩ ab
aliis audisti nos quoq sentiamus. Ma¬
iores tui parteruis atq delfiduis. quoꝵ
alter antequam ego nascerer rethoricã
rome docuit. alter me iam adolescentu¬
lo om̃s gallias ꝓsa uersuq suo illustra¬
uit ingenio: iam dormientes ⁊ taciti
me iure reprehendunt. qd̃ audeam ad
stirpem generis sui quippiã musitare.
Licet concedam eis eloquentiȩ magni¬
tudinem. & doctrinam scłartum lĩt̾te¬
rarum. merito subtraham scientiam
legis dei. quam nemo acciꝑe potest.
nisi data fueritͤ a patre luminum: qͥ
illuminat omnem hominem uenientẽ

Expanded text:
gnota uultu fidei mihi ardore notissima es. et de extremis Galliae finibus in Bethleemitico rure latitantem ad respondendum prouocas de sanctarum quaestiunculis scripturarum per hominem dei filium meum Apodemium commonitoriolum dirigens, quasi uero non habeas in tua prouincia disertos uiros et in dei lege perfectos, nisi forte experimentum magis nostri quam doctrinam flagitas et uis scire, quid de his, quae ab aliis audisti, nos quoque sentiamus. maiores tui Patera atque Delphidius, quorum alter, antequam ego nascerer, rhetoricam Romae docuit, alter me iam adulescentulo omnes Gallias prosa uersuque suo inlustrauit ingenio, iam dormientes et taciti me iure reprehendunt, quod audeam ad stirpem generis sui quippiam musitare, licet concedens eis eloquentiae magnitudinem et doctrinam saecularium litterarum merito subtraham scientiam legis dei, quam nemo accipere potest, nisi ei data fuerit a patre luminum, qui inluminat omnem hominem uenientem