comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipse dicitperm&um ualentioris numinis
impediti sediudicio libero id negare
debuer. Uerũ est autẽ qđ benignus ille
caldeus qui te urgicis sacris animam
purga re cupiebat non inuenit aliquem
superiorem dm̃ qui uel plus terrer&
atque adbene faciendum coger& territos
deos uel ab eis terrentẽ conpescer&
ut liberebene facerent si tamentheurgo
bono sacra defuerunt quibus ipsosdeos
quos inuocabat animȩ purgatores
prius ab illa timoris peste purgar&
quid en im caus ȩest curds̃ potenttor
adhiberi possit a quo terreantur nec
possit a quopurgentur : an inuenit᷑ ds̃
qui exaudiat inuidũ &timorem diis
incutiat nebenefaciant : nec inuenitur
ds̃ qui exaudiat beniuolum & timorẽ
diis auferat ut bene faciant : Oheurgia
p̃dara o animȩ p̃dicanda purgatio
ubiplus imperat immunda in uiden¬
tia. quam imp&rat purabeneficientia
immo uero malignorum spirituum
cauenda &d&estanda fallacia & salu¬

Expanded text:
ipse dicit, per metum ualentioris numinis ipse dicit, per metum ualentioris numinis inpediti, sed iudicio libero id negare debuerunt. Mirum est autem, quod benignus ille Chaldaeus, qui theurgicis sacris animam purgare cupiebat, non inuenit aliquem superiorem deum, qui uel plus terreret adque ad bene faciendum cogeret territos deos, uel ab eis terrentem conpesceret, ut libere bene facerent; si tamen theurgo bono sacra defuerunt, quibus ipsos deos, quos inuocabat animae purgatores, prius ab illa timoris peste purgaret. Quid enim causae est, quur deus potentior adhiberi possit a quo terreantur, nec possit a quo purgentur? An inuenitur deus qui exaudiat inuidum et timorem dis incutiat ne bene faciant; nec inuenitur deus qui exaudiat beneuolum et timorem dis auferat ut bene faciant?s o theurgia praeclara, o animae praedicanda purgatio, ubi plus imperat inmunda inuidentia, quam inpetrat pura beneficentia! Immo uero malignorum spirituum cauenda et detestanda fallacia, et salu
Abbreviated transcription (Latin):
deos & illas perturbationes passionesq
deduci quas cõmuniter dȩ monibus &
hominibus apuleius ad tribuit. Deos
tamen ab eis a&heriae sedis altitudi¬
nes separans & platonis asserens in illa
discr&ione sententiam. Ec cenuncalius
platonicus quẽ dactiorem fer̃ porfiri¬
us pernescio quamtheurgicam discipli¬
nã &iamipsos deos obstrictos passionib:
& percurlationibus dicit qm̃ sacris p̃cib
alligari ad iurariq potuer̃ ne prȩsta¬
rentanimȩ purgationẽ & ita terreri
ab eoquilmperabat malum. ut ab alio qui
solui illo tẽpore non possent & addandũ
beneficium liberari. Qiuis non uideat hȩc
omnia fallacium de monum et̃ cõm̃ta
nisi eorũmi serrimus seruus & agratia
ueriliberatoris alienus : Nãsi hȩc apud
deos agerenturbonos plusibi utiq ualer&
beneficus purgator animȩ quãm aliuo¬
lus impeditor: Aut sidiisiustis homo ꝓquo
a gebat purgatione uidebatur indignus
non utique ab inuido territi nec sicut

Expanded text:
deos et ad illas perturbationes passionesque deos et ad illas perturbationes passionesque deduci, quas communiter daemonibus et hominibus Apuleius adtribuit; deos tamen ab eis aetheriae sedis altitudine separans et Platonis adserens in illa discretione sententiam. Platonicus, quem doctiorem ferunt, Porphyrius, per nescio quam theurgicam disciplinam etiam ipsos deos obstrictos passionibus et perturbationibus dicit: quoniam sacris precibus adiurari terrerique potuerunt, ne praestarent animae purgationem, et ita terreri ab eo, qui imperabat malum, ut ab alio, qui solui illo timore non possent et ad dandum beneficium liberari. Quis non uideat haec omnia fallacium daemonum esse commenta, nisi eorum miserrimus seruus et a gratia ueri liberatoris alienus? Nam si haec aput deos agerentur bonos, plus ibi utique ualeret beneficus purgator animae quam maleuolus inpeditor. Aut si dis iustis homo, pro quo agebatur, purgatione uidebatur indignus, non utique ab inuido territi nec, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
quisque postmortẽ aliam uero uia messe
perhibeat ad angelorũ superna consortia.
cauendam tam̃ daemonũ soci & atẽ expressa
quodã mado confessione cestatur ubidicit
animã postmortẽ iuendo poenas cultũ
dȩ monum a quibus circum ueni ebatur
horrescere Ipsamq theurgian quã uelut
concilia tricem angelorũ deorũq cõmen¬
dat apud tales agere potestates nega re
non potuit quaeuel ipsȩ inuideant pur¬
gationi animȩ uelartibus seruiant
inuidorum querellã de hacre chaldei
nescio cuius expromens. Conqueritur
inquituir inchald eabonus purgandae
animȩ magno in molimine frustratos
sibi eẽ successus cũ uirad eadem potens
tactus iuidia adiuratas sacris p̃cibus
potentias alligas sc̃ nepostulata concederent
Ego &ligauit ille inquit &i ste non soluit
Quom dicio dixit appar& cheurgian esse
tãboni conficiendiquã mali. & apud deos
& apud homines disciplinam. Pati&iam

Expanded text:
quisque post mortem, aliam uero uiam esse quisque post mortem, aliam uero uiam esse perhibeat ad angelorum superna consortia: cauendam tamen daemonum societatem expressa quodam modo confessione testatur, ubi dicit animam post mortem luendo poenas cultum daemonum a quibus circumueniebatur horrescere: ipsamque theurgian. quam uelut conciliatricem angelorum deorumque commendat, aput tales agere potestates negare non potuit, quae uel ipsae inuideant purgationi animae, uel artibus seruiant inuidorum, querelam de hac re Chaldaei nescio cuius expromens: \'Conqueritur, inquit, uir in Chaldaea bonus, purgandae animae magno in molimine frustratos sibi esse successus, cum uir ad eadem potens tactus inuidia adiuratas sacris precibus potentias adligasset, ne postulata concederent. Ergo et ligauit ille, inquit, et iste non soluit.\' Quo indicio dixit apparere theurgian esse tam boni conficiendi quam mali et aput deos et aput homines disciplinam; pati etiam
Abbreviated transcription (Latin):
percipitur ueritas nullas habentium
similitudines corporis sed spiritali qua
corporalium rerum capiuntur imagines
hancenim dicit perquasdam consecra¬
tiones theurgicas quas tel& asuocant
idoneam fieri atq aptã susceptioni spi¬
rituum & angelorũ & aduidendos deos
ex quibus tamen theorgicis tel&is fat&ur¬
intellectuali animȩ nihil purgationis acce¬
dere quod eam faciat id oneam aduidendũ
dm̃ suum & perspicienda ca quae ueras
Deniqueanimã rationalem siue qđ magis
amatdicere in tellectualem insua posse
dicit euadere &iam si quod eius spiritale
& nulla theurgica fuerit arte purgatũ
orro autem atheurgospiritalem purgari
hactenus ut non ex hoc adimmortalitatẽ
Rernitatẽq perueniant. quã quãitaq
discernat ademonibus angelos deria
loca esse demonum & heria uelem prria
disserens angelorũ & ammoneat utendũ
alicuius demonis amicitia quo subuectan¬
te uel paululum a terra possit eleuari

Expanded text:
percipitur ueritas, nullas habentium percipitur ueritas, nullas habentium similitudines corporum; sed spiritali, qua corporalium rerum capiuntur imagines. Hanc enim dicit per quasdam conserationes theurgicas, quas teletas uocant, idoneam fieri adque aptam susceptioni spirituum et angelorum et ad uidendos deos. Ex quibus tamen theurgicis teletis faterintellectuali animae nihil purgationis accedere, quod eam faciat idoneam ad uidendum Deum suum et perspicienda ea, quae uere Denique animam rationalem siue, quod magis amat dicere, intellectualem, in sua posse dicit euadere, etiamsi quod eius spiritale est nulla theurgica fuerit arte purgatum; porro autem a theurgo spiritalem purgari hactenus, ut non ex hoc ad inmortalitatem aeternitatemque perueniat. Quamquam itaque discernat a daemonibus angelos, aeria loca esse daemonum, aetheria uel empyrea disserens angelorum, et admoneat utendum alicuius daemonis amicitia, quo subuectante uel paululum a terra possit eleuari
Abbreviated transcription (Latin):
quã uel magi anui el detestabiliore no¬
mine go&ian uel hon orabiliore theurgian
uocant qui quasi conantur ista discernere
& inlicitis arcibus deditos alios dam nabi¬
les quos & maleficos uulgus appellat
Hosenim ad go&ian pertineredicunt.
alios autem laudabiles uideri uolunt
quibus theurgian deputant. cum sint
utriq ritibus fallacibus dȩmonum
obstricti sub nominibus angelorum
nampor phrrius quandã quasi purga¬
tionem animȩ pertheurgian cantant᷑
tamen &pudibunda quodammodo dis¬
putatione promittit reuersionẽ uero
dm̃ hancartem prestare cuiquã negat
ut uideas cum in teruitium sacrilegȩ
curiositatis & philosophiae professionem
sententus alternantibus fluctuare Nunc
enimbanc artem tam quã fallacẽ & in¬
ipsa actione periculosam & legibus probi¬
bitam cauendammon& nunc autẽ uelut
eius laudatoribus cedens utilem diciteẽ
mundandȩ partianime non quaed am
intellectuali quarerum intellegibiliũ

Expanded text:
quam vel magiam, vel detestabiliore noquam vel magiam, vel detestabiliore nomine goetiam, vel honorabiliore theurgiam vocant; qui quasi conantur ista discernere, et illicitis artibus deditos alios damnabiles, quos et maleficos vulgus appellat hos enim ad goetiam pertinere dicunt; alios autem laudabiles videri volunt, quibus theurgiam deputant; cum sint utrique ritibus fallacibus daemonum obstricti sub nominibus angelorum. Nam et Porphyrius quamdam quasi purgationem animae per theurgiam, cunctanter tamen et pudibunda quodammodo disputatione promittit; reversionem vero ad Deum hanc artem praestare cuiquam negat, ut videas cum inter vitium sacrilegae curiositatis et philosophiae professionem sententiis alternantibus fluctuare. Nunc enimipsa actione periculosam et legibus prohibitam cauendam monet; nunc autem uelut eius laudatoribus cedens utilem dicit esse mundandae parti animae, non quidem intellectuali, qua rerum intellegibilium
Abbreviated transcription (Latin):
prostratos seditiosos in populodĩ acsese
ab ordinata diuinitus soci&ate diui¬
dentes ad exemplum ui sibile in uisibilis
poeneuiuos terrad eiscente sũ mersos
uirgam percussum p&rã tantȩ multitu¬
dinihabundantia fluenta fudisse.
serpentium morsus mortiferos poenã
iustissimam peccatorũ. in ligno ex al¬
tato atq prospecto aeneo serpente
sanatos ut & populo subuenircur afflicto
& mors morte destructa uelut crucifixȩ
mortis similitudine signar&ur. quem
sane serpentem propt̃ facti memoriam
reseruatum cum postea populus errans:
tã quã idolũ colere coepiss&. Exechias
rex religios a potestate dõ seruiens
cum magna pi&atis laude contriuit
Haec & alia multa huius cemodiquȩ om̃a
cõmemorare nimis longum est fiebant
ad cõmendandum unius ueridĩ cultũ
& multorum falsorumq prohibendũ
fiebant autem simplici fide adtq fidutia
pi&atis non incantationibus & carmi¬
nibus ne fariae curiositatis arte cõpositis

Expanded text:
prostratos; seditiosos in populo Dei ac sese prostratos; seditiosos in populo Dei ac sese ab ordinata diuinitus societate diuidentes ad exemplum uisibile inuisibilis poenae uiuos terra dehiscente submersos; uirga percussam petram tantae multitudini abundantia fluenta, fudisse; serpentum morsus mortiferos, poenam iustissimam peccatorum, in ligno exaltato adque prospecto aeneo serpente sanatos, ut et populo subueniretur adflicto, et mors morte destructa uelut crucifixae mortis similitudine signaretur? Quem sane serpentem propter facti memoriam reseruatum cum postea populus errans tamquam idolum colere coepisset, Ezechias rex religiosa potestate Deo seruiens cum magna pietatis laude contriuitHaec et alia multa huiusce modi, quae omnia commemorare nimis longum est, fiebant ad commendandum unius Dei ueri cultum et multorum falsorumque prohibendum. Fiebant autem simpietatis, non incantationibus et carminibus nefariae curiositatis arte compositis,
Abbreviated transcription (Latin):
abscedentes hȩbrģos consequi conarent᷑
illis diui somaripersiccum transe untib
unda hincat quehinc inseredeunte coo¬
perti &oppressis quid de illis mira¬
culis dicam quȩcũ indeserto idẽ populus¬
ã ductar&ur stupenda diuinitate crebru¬
erunt : aquas qua ebibi non poterant
missolnea sicut ds̃ p̃ceperat ligno a ma¬
ritudine caruis se sitientesq satiasse
Mannae surientibus uenis sedecelo &
cum ess& colligentibus constituta men¬
sura quicquidam plius quisq college¬
rat exortis uermibus putruisse. Ante
diem uero sabbati duplum collectum
quia s abbato colligere non licebat nulla
putredine uiolatum. Desiderantibus
carne uesci quanto populo nulla suf¬
ficere posseuidebatur uolatilib castra
compl&a &cupiditatis ardorẽ fastidio
sati&atis extinctũ obuios hostes transi¬
tũq prohibentes atq proelicntes orante
mosse manibusq eius infiguracrucis
extentis nullo hebrȩ orum cadente

Expanded text:
abscedentes Hebraeos consequi conarentur, abscedentes Hebraeos consequi conarentur, illis diuiso mari per siccum transeuntibus unda hinc adque hinc in sese redeunte cooperti et obpressi sunt. Quid de illis miraculis dicam, quae, cum in deserto idem populus ductaretur, stupenda diuinitate crebuerunt: aquas, quae bibi non poterant, misso in eas, sicut Deus praeceperat, ligno amaritudine caruisse sitientesque satiasse; manna esurientibus uenisse de caelo et, cum esset colligentibus constituta mensura, quidquid amplius quisque collegerat, exortis uermibus putruisse, ante diem nero sabbati duplum collectum, quia sabbato colligere non licebat, nulla putredine uiolatum; desiderantibus carne uesci, quae tanto populo nulla sufficere posse uidebatur, uolatilibus castra conpleta et cupiditatis ardorem fastidio satietatis extinctum; obuios hostes transitumque prohibentes adque proeliantes orante Moyse manibusque eius in figuram crucis extentis nullo Hebraeorum cadente
Abbreviated transcription (Latin):
imminentilã incendio mirandȩ sodomis
ꝑ eosdem angelos liberationẽ loth filii
fratris eius cuius uxor inuia r&rorespi¬
ciens atq insalem repente conuersa:
magno ammonuit sacramento neminem
inuia liberationis suae. p̃terita desiderare
debere. Illa uero quȩ & quanta s̃ quȩ lam
ꝑmossenp opulodĩ deiugo seruitutis
eruendo inaegipto mirabili tergestas
ubi magipharaonis hoc est regis egypti
apopulum illum dominatione deprime¬
bat adhoc facere quaedam mira permis¬
si sunt ut mirabilius uincerentur
Illienim faciebant ueneficus & incan¬
sses autẽ tanto potentius quanto istius
nomine qui fecit caelũ & terram ser¬
uientibus angelis eosfacile superauit.
Denique intertia plagadeficientibus
magis decemplagȩ permos sen magna
mr̃steriorum dispofitione conpl&ȩs
quibus addĩ populum dimittendum
pharaonis & egyptiorum duracorda
cesserunt mox que penituit. & cum

Expanded text:
inminente iam incendio miram de Sodomis inminente iam incendio miram de Sodomis per eosdem angelos liberationem Loth filii fratris eius, cuius uxor in uia retro respiciens adque in salem repente conuersa magno admonuit sacramento neminem in uia liberationis suae praeterita desiderare debere? Illa uero quae et quanta sunt, quae iam per Moysen pro populo Dei de iugo seruitutis eruendo in Aegypto mirabiliter gesta sunt, ubi magi Pharaonis, hoc est regis Aegypti, qui populum illum dominatione deprimebat, ad hoc facere quaedam mira permissi sunt, ut mirabilius uincerentur! Illi enim faciebant ueneficiis et incanyses autem tanto potentius, quanto iustius, nomine Dei, qui fecit caelum et terram, seruientibus angelis eos facile superauit. Denique in tertia plaga deficientibus magis decem plagae per Moysen magna mysteriorum dispositione conpletae sunt, quibus ad Dei populum dimittendum Pharaonis et Aegyptiorum dura corda cesserunt. Moxque paenituit, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
ad nos ministrata perangelos scã illa
scriptura descendit ubilegitur sacrificans
dus eradicabitur nisi dño soli huicscrip¬
turȩ huic legi p̃ceptistalib tanta sunt
ad testata miraculał satis appareat cuinos
sacrificariuelint immortales acbeati
qui hoc nobis uolunt eẽ quod sibi Nam¬
nimis u&era si cõmemorẽ longius quam
satest reuoluere uidebor quaemiracula
facta sint at testantia promissisdĩ quib:
ante annorũ milia p̃dixit abrahȩ qđ
in semine eius om̃s gentes benedictionem
fuerant habiturȩ . qui seni non mir&ur
eidem abrahȩ filium peperisse coniugem
sterilem eotẽ poresenectutis quo parere
nec fecundalam poss& atq in eiusdem
abrahȩ sacrificio flammã cȩlitus factam
interdiui sas uictimas cucurrisse. eidemq
abrahȩ p̃dictũ ab angelis cȩleste incendiũ
sodomorum quos angelos hominibus similes
hospitio susceperat & pereos de prole
uentura dĩ promissa tenuerat. ipsoque

Expanded text:
ad nos ministrata per angelos sancta illa ad nos ministrata per angelos sancta illa scriptura descendit, ubi legitur: Sacrificans dis eradicabitur, nisi Domino soli. Huic scripturae, huic legi, praeceptis talibus tanta sunt adtestata miracula, ut satis appareat, cui nos sacrificari uelint inmortales ac beati, qui hoc nobis uolunt esse quod sibinimis uetera si commemorem, longius quam satis est reuoluere uidebor, quae miracula facta sint adtestantia promissis Dei, quibus ante annorum milia praedicit Abrahae, quod in semine eius omnes gentes benedictionem fuerant habiturae. Quis enim non miretur eidem Abrahae filium peperisse coniugem sterilem eo tempore senectutis, quo parere nec fecunda iam posset, adque in eiusdem Abrahae sacrificio flammam caelitus factam inter diuisas uictimas cucurrisse, eidemque Abrahae praedictum ab angelis caeleste incendium Sodomorum, quos angelos hominibus similes hospitio susceperat et per eos de prole uentura Dei promissa tenuerat, ipsoque
Abbreviated transcription (Latin):
mihi omnibus qui sunt in uobis nonplus
sapere quã o port& sapere. sed sapere
corpore multa mẽbrahabemus omnia
autem mebra non eosdẽ actds habent:
itamulti unũ corpus sumus inxp̃o sin¬
guli autẽ alter alterius mẽbra. haben¬
tes donadiuersa secundum gratiã quȩ
tat ecdesia ubiei demonstratur qđ in eare
quã offert ipsa offeratur: merito illi in¬
cȩlestibus sedibus constituti immortales
& beati qui creatoris sui participatione
congaudent cuius a &ernitatȩ firmi
cuius ueritate certi cuius munere scĩ sunt
qm̃ nos mortales & miseros ut in mortales
beatiq simus miseri cordit̃ diligunt no¬
lunt nos sibi sacrificari sed eicuius & ipsi
nobiscum sacrificiumesse nouer̃ Cũ ipsis
enĩ sumus unaciuitas dĩ cui dicitur in
illis opitulatur. Deilla qui ppe superna
ciuitate ubidi uoluntas intellegibilis in¬
cõmutabilis lex est : de illa suꝑna quedam
modo curiageritur una queibi curade nobis

Expanded text:
mihi, omnibus, qui sunt in uobis, non plus mihi, omnibus, qui sunt in uobis, non plus sapere, quam oportet sapere, sed saperecorpore multa membra habemus, omnia autem membra non eosdem actus habent, ita multi unum corpus sumus in Christo. singuli autem alter alterius membra, habentes dona diuetat Ecclesia, ubi ei demonstratur, quod in ea re quam offert, ipsa offeratur. coelestibus sedibus constituti, immortales et beati, qui Creatoris sui participatione congaudent, cujus aeternitate firmi, cujus veritate certi, cujus munere sancti sunt; quoniam nos mortales et miseros, ut immortales beatique simus, misericorditer diligunt, nolunt nos sibi sacrinobiscum sacrificium se esse nouerunt. Cum ipsis enim sumus una ciuitas Dei, cui dicitur in illis opitulatur. De. illa quippe superna ciuitate, ubi Dei uoluntas intellegibilis adincommutabilis lex est, de illa superna quodam modo curia geritur namque ibi cura de nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt᷑ ad dm̃ opera uero misericordiae
non ob aliud fiant nisi ut amiserialibere¬
mur. Ac ꝑhocutbeati simus qđ nonfit
nisibo noillo de quodictum est Alihi autẽ
adhereredõ bonũ est: profecto efficitur
ut tota ipsa redẽptaciuitas hoc est congre¬
gatio soci&asq scõrũ uniuersale sacri¬
ficium offeraturdõ persacerdo tẽmagnũ
qui&iamseipsum obtulit in passione
pronobis ut tanti capitis corpus essemus
secundum formã serui. Haec enĩ obtulit
in hac oblatus est quia secundumhaec
mediatorest in hac sacerdos in hac
sacrificium est. Cũ itaq nos hortatus
ess& apłs ut ex hibeamuscorpora nra
hostiam uiuam scam̃ dõ placentẽ ratio¬
nabile obsequium nr̃m & ñ conforme mur
huic scło sed reformemur in nouitate
m̃tis nrae ad probandum quae sit uolun¬
ta sdĩ qđ bonum & beneplacitum & perfec¬
tũ qđ tocũ sacrificium nos ipsisumus: dico
onĩ in quit pergratiamdĩ quaed ata est

Expanded text:
feruntur ad Deum, opera uero misericordiae feruntur ad Deum, opera uero misericordiae non ob aliud fiant, nisi ut a miseria liberemur ac per hoc ut beati simus quod non fit nisi bono illo, de quo dictum est: Mihi autem adhaerere Deo bonum est: profecto efficitur, ut tota ipsa redemta ciuitas, hoc est congregatio societasque sanctorum, uniuersale sacrificium offeratur Deo per sacerdotem magnum, qui etiam se ipsum obtulit in passione pro nobis, ut tanti capitis corpus essemus, secundum formam serui. Hanc enim obtulit, in hac oblatus est, quia secundum hanc mediator est, in hac sacerdos, in hac sacrificium est. Cum itaque nos hortatus esset apostolus, ut exhibeamus corpora nostra hostiam uiuam, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium nostrum, et non conformemur huic saeculo, sed reformemur in nouitate mentis nostrae: ad probandum quae sit uoluntas Dei, quod bonum et bene placitum et perfectum, quod totum sacrificium nos ipsi sumus: Dico enim, inquit, per gratiam Dei, quae data est
Abbreviated transcription (Latin):
arma iustitiaedõ sacrificiumest. Ad
hoc exortans apłsait. Obsecroltaq uos
frspermisericordiã dĩ ut exhibeatis
corporaurã hostiam uiuã scam̃ dõpla¬
centẽ rationabile obsequium uestrum
Siergo corpus quo inferiore tam quam
famulo uel tã quã instrum̃to utitur anima
cumeius bonus & rectus usus addm̃ refert᷑
sacrificium est quanto magis anima ipsa
cũ serefert addm̃ ut igne amoris eius ac¬
censa formã concupiscentiȩ secularis
amittat eiq tã quã in cõmutabili formȩ
subditareform&ur. Hincei placens qđ
ex eius pulchritudineacceperit. fit sacri¬
ficium qđ idẽ apłs consequent̃ adiungens
Et nolite in quit conformarihiuc scło sed
reformamini in nouitate mentis urãe
ad probandam uos quae sit uoluntas di
qđ bonũ & beneplacitũ & ꝑfectũ. Cũigit᷑
uera sacrificia opera sint miseri cordiae
si ue innos ipsos siue in proximos quȩ re¬

Expanded text:
arma iustitiae Deo, sacrificium est. Ad arma iustitiae Deo, sacrificium est. Ad quod exhortans apostolus ait: Obsecro itaque uos, fratres, per misericordiam Dei, ut exhibeatis corpora uestra hostiam uiuam, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium uestrum. Si ergo corpus, quo inferiore tamquam famulo uel tamquam instrumento utitur anima, cum eius bonus et rectus usus ad Deum refertur, sacrificium est: quanto magis anima ipsa cum se refert ad Deum. ut igne amoris eius accensa formam concupiscentiae saecularis amittat eique tamquam incommutabili formae subdita reformetur, hinc ei placens, quod ex eius pulchritudine acceperit, fit sacrificium! Quod idem apostolus consequenter adiungens: Et nolite, inquit, conformari huic saeculo; sed reformamini in nouitate mentis uestrae ad probandum uos quae sit uoluntas Dei, quod bonum et bene placitum et perfectum. Cum igitur uera sacrificia opera sint misericordiae siue in nos ipsos siue in proximos, quae re
Abbreviated transcription (Latin):
cumq igitur inministerio tabernaculi
siue templi multis modis desacrificus
leguntur diuinitus eẽ p̃cepta ad dilec¬
tio nẽdĩ & proximi significando refe¬
runtur. in hisenĩ duobus p̃ceptis ut
quoagitur ut scã soci&ate in hȩreamus
dõ relatũ scilic& ad illum finẽ boniquo
ueraciter beaties se possimus. unde &
ipsamisericordia qua homini subuenit̃
si non propterdm̃ fit non est sacrificium
et si enĩ ab hominesit uel offertur tam̃
sacrificium resdiuina est itaut hoc
quoq uocabulo idlatini u&eres appella¬
uerint. Vnde ipse homodĩ nomine con¬
secratus & dõuotus. in quantũ mundo
moritur ut dõuiuat sacrificium est
Nam & hoc ad miseri cordiã ꝑtin& quam
quisq inseipsũ facit. Propterea scriptũ
est miserereanim&uae placensdõ
Corpus&iam nr̃m cũ tẽperantia castiga¬
mus si hocquẽ ad modum debemus
propt̃dm̃ facimus non exhibeamus mẽ¬
branrã arma iniquitatis peccato sed

Expanded text:
cumque igitur in ministerio tabernaculi cumque igitur in ministerio tabernaculi siue templi multis modis de sacrificiis leguntur diuinitus esse praecepta, ad dilectionem Dei et proximi significando referuntur. In his enim duobus praeceptis, ut quod agitur ut sancta societate inhaereamus Deo, relatum scilicet ad illum finem boni, quo ueraciter beati esse possimus. Unde et ipsa misericordia, qua homini subuenitur, si non propter Deum fit, non est sacrificium. Etsi enim ab homine fit uel offertur, tamen sacrificium res diuina est, ita ut hoc quoque uocabulo id Latini ueteres appellauerint. Unde ipse homo Dei nomine consecratus et Deo deuotus, in quantum mundo moritur ut Deo uiuat, sacrificium est. Nam et hoc ad misericordiam pertinet, quam quisque in se ipsum facit. Propterea scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo. Corpus etiam nostrum cum temperantia castigamus, si hoc, quem ad modum debemus, propter Deum facimus, ut non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uocame indie tribulationis & eximãte
& glorificabisme. Itẽ apud alium
si accepta uerit dñs in milibus ari&um
autindenis milibus hyrcorũ pinguium
si de dero primogenita mea impi&atis
sfructum uentris mei propeccato ani¬
mȩmeae si ad nuntiatũ esttibi homobonũ.
aut quid dñs exquiratate nisi facere
uerbis utrũq distinctũ est satisq decla¬
ratum illa sacrificia perse ipsa non re
quireredm̃ quib signicant᷑ hȩc sacrificia
quȩ requirit ds̃ in epistolaquȩ inscribit᷑
adhebraeos bene facere inquit & cõmuni¬
catores cẽ nolite obliuisci. Talibus enim
sacrificus plac&urdõ acperhoc ubi
scriptum est miseri cordiã uolo quam
sacrificium nihilaliud quã sacrificiũ
sacrificio p̃latũ oport& intellogi. Qm̃
illud qđ abomnibus appellatur sacrificiũ
signum est ueri sacrificii. porro autm
miseri cordia uerũ sacrificiũ est unde
dictum est qđ paulo ante cõmemoraui
Talibus enĩ sacrificuis plac&urdõ quȩ¬

Expanded text:
uoca me in die tribulationis, et eripiam te uoca me in die tribulationis, et eripiam te et magnificabis me. Item aput alium Si acceptauerit Dominus in milibus arietum aut in denis milibus hircorum pinguium? Si dedero primogenita mea inpietatis, fructum uentris mei pro peccato animae meae? Si adnuntiatum est tibi, homo, bonum? Aut quid Dominus exquirat a te nisi facere uerbis utrumque distinctum est satisque declaratum illa sacrquirere Deum, quibus significantur haec sacrificia quae requirit Deus. In Epistola quae inscribitur ad Hebraeos, Bene facere, inquit, et communicatores esse nolite oblivisci: talibus enim sacrificiis placetur Deo . Ac per hoc ubi scriptum est, Misericordiam sacrificium nihil aliud quam sacrificium sacrificio praelatum oportet intellegi; quoniam illud, quod ab omnibus appellatur sacrificium, signum est ueri sacrificii. Porro autem misericordia uerum sacrificium est; unde dictum est, quod paulo ante commemoraui: Talibus enim sacrificiis placetur Deo. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
nolle sacrificium. Non uult ergo sacri¬
ficium trucidati pecoris & uult sacrificiũ
contrincordis. Illo igitur qđ eum nolle dixit
hoc significatur qđ e ũ uelle subiecit. Sicitaq
illa dm̃ nolle dixit quomodo abstultis
ea uelle creditur uelut suaegratia uolup¬
tatis. Namsiea sacrificia quae uult quo¬
rum hoc unum est corcontritũ & humi¬
liatum dolore penitenti noll&eis sacrifi¬
cus significari quae uelut sibi delectabi¬
lia desiderareputatus est . Nonutiq dehis
offerendis inlege u& ere p̃cepiss&. Et ideo
mutanda erant oportuno certoq lam
tẽpore napsidõ deside rabilia uelcerte
in nobis acceptabilia ac non potius quȩ his
significata sunt crederentur. Hinc & alio
loco psalmialterius. Sie suriero inquit
nondicam tibi meus estenĩ orbis terrae
& plenitudo eius Nũquid manducabo¬
carnes taurorum aut sanguinẽ hrrcorũ
÷potestate de in de subiungens quid illa
significent immola inquit dõsacrificiũ
laudis & redde altissimo uotatua. Et in¬

Expanded text:
uelle sacrificium. Non uult ergo sacrificium trucidati pecoris, sed uult sacrificium contriti cordis. Illo igitur quod eum nolle dixit, hoc significatur, quod eum uelle subiecit. Sic itaque illa Deum nolle dixit, quo modo ab stultis ea uelle creditur, uelut suae gratia uoluptatis. Nam si ea sacrificia quae uult quorum hoc unum est: cor contritum et humiliatum dolore paenitendi nollet eis sacrificiis significari, quae uelut sibi delectabilia desiderare putatus est: non utique de his offerendis in lege uetere praecepisset. Et ideo mutanda erant opportuno certoque iam tempore, ne ipsi Deo desiderabilia uel certe in nobis acceptabilia, ac non potius quae his significata sunt crederentur. Hinc et alio loco psalmi alterius: Si esuriero, inquit, non dicam tibi; meus est enim orbis terrae et plenitudo eius. Numquid manducabocarnes taurorum aut sangpotestate. Deinde subjungens quid illa significent: Immola, inquit, Deo sacrificium laudis et redde Altissimo uota tua et in
Abbreviated transcription (Latin):
putant. quinque autem posteriores
aduersus cos quicultum deorum propt̃
uitam quae post mortẽ futura est serui¬
endum existimant. De inceps itaque
ut in primolibro polliciti sumus dedua¬
rum ciuitatum quas in hoc scło ꝑplexas
diximus inuicemq permixtas exortu
& procursu & debitis finibus quod dicen¬
dum arbitror quantum diuinitus

Expanded text:
putant; quinque autem posteriores putant; quinque autem posteriores adversus eos qui cultum deorum propter vitam, quae post mortem futura est, servandum existimant. Deinceps itaque, ut in primo libro polliciti sumus, de duarum civitatum, quas in hoc saeculo perplexas diximus invicemque permixtas, exortu et procursu et debitis finibus, quod dicendum arbitror, quantum divinitus
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciidies resurrectio mortuorum
soci&atis impiorũ a&ernadam natio
regnumq a&ernum gloriosissimae
ciuitatis dĩ conspectueius immortalit̃
perfruentis in huius uiae scripturis
p̃dicta atque praemissa sunt. Quorum
tam multa impl&a conspicimus ut recte
pi&ate futuraesse c&era confidamus
Huius uiae rectitudinem usque addm̃
uidendum eique in&ernũ cohȩrendum
in scãrum scripturarum qua pradicatur
atq ad seritur ueritate quicũq non
credunt & obhoc nec intellegunt oppug¬
nare possunt sed expugnare non possunt
Qua propter indecem istis libris & siminus
quam̃ nullorum de nobis expectabat in
tentio tamen quorundam studio quantũ
uerus ds̃ & dñsadiuuare dignatus est.
satis fecimus refutando contradictio¬
nes impiorum. qui conditori scȩ̃ ciuitatis
dequa disputare instituimus deos suos
praefer. quorum decẽlibrorũ quinq
superiores aduersus eos conscripti sunt
qui propterbona uite huius deos colendos

Expanded text:
iudicii dies, resurrectio mortuorum, iudicii dies, resurrectio mortuorum, societatis inpiorum aeterna damnatio regnumque aeternum gloriosissimae ciuitatis Dei conspectu eius inmortaliter perfruentis in huius uiae scripturis praedicta adque promissa sunt; quorum tam multa inpleta conspicimus, ut recta pietate futura esse cetera confidamus. Huius uiae rectitudinem usque ad Deum uidendum eique in aeternum cohaerendum in sanctarum scripturarum qua praedicatur adque adseritur ueritate quicumque non credunt et ob hoc nec intellegunt, obpugare possunt, sed expugnare non possunt. Quapropter in decem istis libris, etsi minus quam ntentio, tamen quorumdam studio, quantum verus Deus et Dominus adjuvare dignatus est, satisfecimus, refutando contradictiones impiorum, qui Conditori sanctae civitatis, de qua disputare instituimus, deos suos praeferunt. Quorum decem librorum quinque superiores adversus eos conscripti sunt, qui propter bona vitae hujus deos colendos
Abbreviated transcription (Latin):
tibus atq cupiditatibus iniquorũ adquȩq
congruentia facta ducendis quodãmado
sibi uindicant & in materia infirma
fragilitatis humanȩ. non talia sc̃i homi¬
nes in ista uniuersali animarũ libe¬
randarum uia gradientes tamquam
magna proph& arecurarunt quãuis
& ista eos non fugerint & ab cis sepe
p̃dicta sint adeorum fidem faciendam
quae morralium sensibus non poterant
intimari nec ad experimentũ celeri
facilitate perduci. Sedalia erant uere
magna atquediuina quaequantum
dabatur cognitadĩ uoluntate futura
nuntiabant. xp̃s quippe in carne
uenturus & quae in illo tamclara per¬
fecta sunt atque ineius nomine impl& a
paenitentia hominũ & addm̃ conuer¬
sio uoluntatũ remissio peccatorum
gratia iustitiae fides piorũ & perumi¬
uersum orbem inueram diuinitatem
multitudo credentium culture si mula¬
crorum daemonumq subuersio & a
tẽptationibus exercitatio proficientiũ
purgatio & liberatio ab omni malo

Expanded text:
tibus adque cupiditatibus iniquorum ad quaeque tibus adque cupiditatibus iniquorum ad quaeque congruentia facta ducendis quodam modo sibi uindicant, et in materia infima fragilitatis humanae. Non talia sancti homines in ista uniuersali animarum liberandarum uia gradientes tamquam magna prophetare curarunt, quamuis et ista eos non fugerint et ab eis saepe praedicta sint ad eorum fidem faciendam, quae mortalium sensibus non poterant intimari nec ad experimentum celeri facilitate perduci. Sed alia erant uere magna adque diuina, quae quantum dabatur cognita Dei uoluntate futura nuntiabant. Christus quippe in carne uenturus et quae in illo tam clara perfecta sunt adque in eius nomine inpleta, paenitentia hominum et ad Deum conuersio uoluntatum, remissio peccatorum, gratia iustitiae, fides piorum et per uniuersum orbem in ueram diuinitatem multitudo credentium, culturae simulacrorum daemonumque subuersio et a tentationibus exercitatio, proficientium purgatio et liberatio ab omni malo,
Abbreviated transcription (Latin):
uiam animȩ liberande nondũ in suam
notitiam historiali cognitionedicit
esseperlatam. quid hac historia uel
inlustrius inueniri potest quae uni¬
uersum orbem tanto apice auctori¬
tatis obtinuit. uel fidelius inquaita
narrantur pra&erita ut futura &iam
praedicentur quorum multa uidemus
impl&a ex quibus eaquaerestant si ne
dubio speremus implenda. Nonenim
potest porphrrius uelquicũq plato¬
nici &iam in hacuia quasi terrenarũ
rerum & aduitã istã mortalẽ perti¬
nentium diuinationẽ p̃dictionem que
contemnere quod merito in aliis uati¬
tinantibus & quorũ lib& modorum uel
artium diuinationibus faciunt. Ne¬
gant enim haec uel magnorũ hominũ
uel magnies sependenda & rectae:
Nam uel inferiorum fiunt p̃sensione
causarum sicutarte medicinae quib dã
antecedentibus signis plurima euen¬
tura ualitudini praeuidentur. uel
inmundidaemones sua disposita facta
praenuntiant . quorum ius & in men¬

Expanded text:
uiam animae liberandae nondum in suam uiam animae liberandae nondum in suam notitiam historiali cognitione dicit esse perlatam: quid hac historia uel inlustrius inueniri potest, quae uniuersum orbem tanto apice auctoritatis obtinuit, uel fidelius, in qua ita narrantur praeterita, ut futura etiam praedicantur, quorum multa uidemus inpleta, ex quibus ea quae restant sine dubio speremus inplenda? Non enim potest Porphyrius uel quicumque Platonici etiam in hac uia quasi terrenarum rerum et ad uitam istam mortalem pertinentium diuinationem praedictionemque contemnere, quod merito in aliis uaticinationibus et quorumlibet modorum uel artium diuinationibus faciunt. Negant enim haec uel magnorum hominum uel magni esse pendenda, et recte. Nam uel inferiorum fiunt praesensione causarum, sicut arte medicinae quibusdam antecedentibus signis plurima euentura ualetudine praeuidentur; uel inmundi daemones sua disposita facta praenuntiant, quorum ius et in men
Abbreviated transcription (Latin):
corporis languoresq santati fera
animalia terra rum & aquarum.
uolatilia caeli ligna elementa sidera
diuina iussa fecer̃ Inferna cesserunt
morti reuixerunt. exceptis saluatoris
propriis singularibusq miraculis
maxime natiuitatis & resurrectionis
quorum in unomaternȩ uirginitatis
tantum modo sacramentũ. in altero
autem &iam eorum qui in finere sur¬
recturi sunt de monstrauit exemplũ
haecuia to tũ hominem mundat &
immortalem ex omnibus quibus
constat partibus prae parat. Vt enim
non alia purgatio ei partiquaerer&ur
quam uocat intellectualem porphyrus
alia ei quam uocat spiritalem alia¬
quaeipsicorpori. propterea totum
suscepit ueracissimus potentissimusq
mundator atquesaluator. pr&er
hancuiam quae partim cum haec
futura praenuntiantur partim cum
facta nuntiantur. num quã generi
humanode fuit : Nemoliberatus est
nemoliberatur. nemoliberabitur
Quod autem porphrrius uniuersalem

Expanded text:
corporis languoresque sanati, fera corporis languoresque sanati, fera animalia terrarum et aquarum, uolatilia caeli, ligna, elementa, sidera diuina iussa fecerunt, inferna cesserunt, mortui reuixerunt; exceptis ipsius Saluatoris propriis singularibusque miraculis, maxime natiuitatis et resurrectionis, quorum in uno maternae uirginitatis tantummodo sacramentum, in altero autem etiam eorum, qui in fine resurrecturi sunt, demonstrauit exemplum. Haec uia totum hominem mundat et inmortalitati mortalem ex omnibus quibus constat partibus praeparat. Ut enim non alia purgatio ei parti quaereretur, quam uocat intellectualem Porphyrius, alia ei, quam uocat spiritalem, aliaque ipsi corpori: propterea totum suscepit ueracissimus potentissimusque mundator adque saluator. Praeter hanc uiam, quae, partim cum haec futura praenuntiantur, partim cum facta nuntiantur, numquam generi humano defuit, nemo liberatus est, nemo liberatur, nemo liberabitur. Quod autem Porphyrius uniuersalem
Abbreviated transcription (Latin):
in paucis hominibus ubi potuerunt
dĩgratiam reperientibus & maxime
in hebraea gente cuiuserat ipsa quo¬
dam modo sacrata res publica in pro¬
ph&ationem & prȩnuntiationem
ciuitatisdĩ ex omnibus gentibus con¬
gregandae & tabernaculo & tẽplo
& sacerdotio desacrificiis significa¬
uerunt & eloquiis quibusdam mani¬
festis plerisq mysticis praedixerunt
sresenti autem in carneiste mediator
& beati eius a postoli lam testamenti
noui gratiam reuelantes dpertius
indicarunt quae aliquanto occultius
superioribus sunt significata tẽporib
proa & atũ generis humani distribu¬
tione sicut eam dõ sapienti placuit
ordinare mirabilium operum diui¬
norum quorum superius pauca lam
posui contestantibus signis. Non enĩ
apparuerunt tantũ modo uisiones
angelicae & caelestium ministrorũ
sola uerba sonuerunt uerũ &iam
hominibus dĩ uerbo simplicis pi&atis
agentibus sp̃s in mundi de hominum
corporibus ac sensibus pulsi sunt uitia

Expanded text:
in paucis hominibus ubi potuerunt in paucis hominibus ubi potuerunt Dei gratiam reperientibus et maxime in Hebraea gente, cuius erat ipsa quodam modo sacrata res publica in prophetationem et praenuntiationem ciuitatis Dei ex omnibus gentibus congregandae, et tabernaculo et templo et sacerdotio et sacrificiis significauerunt et eloquiis quibusdam manifestis, plerisque mysticis praedixerunt: praesens autem in carne ipse Mediator et beati eius apostoli iam testamenti noui gratiam reuelantes apertius indicarunt, quae aliquanto occultius superioribus sunt significata temporibus, pro aetatum generis humani distributione, sicut eam Deo sapienti placuit ordinare, mirabilium operum diuinorum, quorum superius pauca iam posui, contestantibus signis. Non enim apparuerunt tantummodo uisiones angelicae et caelestium ministrorum sola uerba sonuerunt, uerum etiam hominibus Dei uerbo simplicis pietatis agentibus spiritus inmundi de hominum corporibus ac sensibus pulsi sunt, uitia
Abbreviated transcription (Latin):
nobis Vt cognoscamus interrauiã tuam.
in omnib: gentib salutaretuũ. Vnde tan¬
to post ex abrahȩ semine carne suscepta.
gentes & ingredientur nationes multȩ
& dicent. uenite ascendamus in montem
dñi & indomũ dĩ lacob & ad nuntiabit no¬
bis uiam suam & ingrediemur in eam.
Exsionenim prodi&lex & uerbum dñi ab
hiesalem Via ergo ista non est unius gentis
sed uniuersarum gentium & lex uerbumq
dñi non insion & inhierusalẽ remansit
sed indeprocessit ut seper uniuersa diffun¬
der&. unde ipsemediator post
resurrectionem suam discipulis
trepidantibus dit. O portebat impleri
quae scripta sunt inlege & proph&is
& psalmis deme. Tuncaperuit illis
sensum ut intellegerent scripturas
Et dixit eis quia oportebat xp̃m pati
& resurgere a mortuis tertiadie & p̃dicari
in nomine elus penitentiam & remissionẽ
peccatorum perom nes gentes incipi¬
entibus abhierusalem haec est igit᷑
uni uersalis animȩ liberandȩ uia
quã scĩ angeli sc̃iq proph&ae prius

Expanded text:
us in terra viam tuam, in omnibus gentibus salutare tuum . Unto post ex Abrahae semine carne suscepta, gentes et ingredientur nationes multae et dicent: Venite, ascendamus in montem Domini et in domum Dei Iacob; et adnuntiabit nobis uiam suam, et ingrediemur in eam. Ex Sion enim prodiet lex et uerbum Domini ab Hierusalem. Via ergo ista non est unius gentis, sed uniuersarum gentium; et lex uerbumque Domini non in Sion et Hierusalem remansit, sed inde processit, ut se per uniuersa diffunderet. Unde ipse Mediator post resurrectionem suam discipulis trepidantibus ait: Oportebat inpleri quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me. Tunc aperuit illis sensum, ut intellegerent scripturas, etet resurgere a mortuis tertio die et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem. Haec est igitur uniuersalis animae liberandae uia, quam sancti angeli sanctique prophetae prius
Abbreviated transcription (Latin):
Qui fuit quidem gente chaldeus sed
ut talia promissa perciper&. & exillo
propagar&ur semendispositum per
angelos in manu mediatoris inquo ess&
istaliberandȩ anime uniuersalis uia hoc
est omnibus gentibus data iussus est discede¬
re d&errasua & decognatione sua & de
domo patris sui. Tunc ipseprimitus a
chaldȩorũ superstitionibus liberatus
unum uerũ dm̃ sequendo coluit & hec pro

Expanded text:
Qui fuit quidem gente Chaldaeus, sed Qui fuit quidem gente Chaldaeus, sed ut talia promissa perciperet et ex illo propagaretur semen dispositum per angelos in manu Mediatoris, in quo esset ista liberandae animae uniuersalis uia, hoc est omnibus gentibus data, iussus est discedere de terra sua et de cognatione sua et de domo patris sui. Tunc ipse primitus a Chaldaeorum superstitionibus liberatus unum uerum Deum sequendo coluit, cui haec pro
Abbreviated transcription (Latin):
toleranda. Videbat ergo ista porphr¬
rius & perhuius modi persecutiones
cito istam uiam periturã & propterea
nones seipsam liberandȩ animȩ uni¬
uersalem putabat non intellegens hoc
quod eum mouebat & quod in eius electio
potius pertinere haec est igitur animȩ
liberande uniuersalis uia id est uniuer¬
sis gentibus diuinamiseratione conces¬
sa cuius profecto notitia ad quoscũq
lamuenit & ad quoscumque uentura est
Nec debuit nec debebit ei dici quare mo¬
do & quaresero. qm̃ mittentis con¬
silium non esthumano ingenio pene¬
trabile. quod sensit &iã iste cũ dixit.
Nondum receptum hoc donumdĩ &
nondum insuam notitiam fuisseꝑ latũ.
Neque enim propterea uerum non esse
iudicauit quia non dum infidẽ suam re¬
ceptum fuerat uel in notitiã nondũ per¬
uenerat. Haec est inquam liberando¬
rũ credentium uniuersalis uia de qua
fidelis abraham diuinũ accepit oraculũ
insemine tuo benedicentur om̃sgentes

Expanded text:
toleranda. Videbat ergo ista Porphytoleranda. Videbat ergo ista Porphyrius et per huius modi persecutiones cito istam uiam perituram et propterea non esse ipsam liberandae animae uniuersalem putabat, non intellegens hoc, quod eum mouebat et quod in eius electionpotius pertinere. Haec est igitur animae liberandae uniuersalis uia, id est uniuersis gentibus diuina miseratione concessa, cuius profecto notitia ad quoscumque iam uenit et ad quoscumque uentura est, nec debuit nec debebit ei dici: Quare modo? et: Quare sero? quoniam mittentis consilium non est humano ingenio penetrabile. Quod sensit etiam iste, cum dixit, nondum receptum hoc donum Dei et nondum in suam notitiam fuisse perlatum. Neque enim propterea uerum non esse iudicauit, quia nondum in fidem suam receptum fuerat uel in notitiam nondum peruenerat. Haec est, inquam, liberandorum credentium uniuersalis uia, de qua fidelis Abraham diuinum accepit oraculum: In semine tuo benedicentur omnes gentes.
Abbreviated transcription (Latin):
cendorũ & colendorũ nondumq in suã
notitiam historiali cognitioneꝑlatã
Quaenã ista est uniuersalis uia nisi quae
non suae cuiquegenti propria sed uni¬
uersis gentibus quae cõmunis ess& diui¬
nitus inpertita est : quã cerceistehomo
non med iocri ingenio praeditus esse
non dubitat. Prouidentiam qui ppe
diuinam sineista uniuersali uia
liberandae animae genus humanũ
relinquere potuisse non credit. neque
enimait non esse sed hoctantũ bonum
tantũq ad iutorium nondũ receptũ
nondum insuam notitiam esseꝑlatũ.
nec mirum. tuncenim porphyrius
erat inrebus humanis quandoista
liberandȩ animȩ uniuerlis uia quae
non est alia quam religio xpĩ ana
oppugnari permittebatur abidolorũ
daemonumq cultoribus regibus que
terrenis propter aserendum & con¬
secrandum martdrum numerũ. hoc est
testium ueritatis perquos ostender&ur
omnia corporalia mala profide pie¬
tatis & cõmendatione ueritatis esse

Expanded text:
cendorum et colendorum, nondumque in suam cendorum et colendorum, nondumque in suam notitiam historiali cognitione perlatam? Quaenam ista est uniuersalis uia, nisi quae non suae cuique genti propria, sed uniuersis gentibus quae communis esset diuinitus inpertita est? Quam certe iste homo non mediocri ingenio praeditus esse non dubitat. Prouidentiam quippe diuinam sine ista uniuersali uia liberandae animae genus humanum relinquere potuisse non credit. Neque enim ait non esse, sed hoc tantum bonum tantumque adiutorium nondum receptum, nondum in suam notitiam esse perlatum; nec mirum. Tunc enim Porphyrius erat in rebus humanis, quando ista liberandae animae uniuersalis uia, quae non est alia quam religio Christiana, obpugnari permittebatur ab idolorum daemohumque cultoribus regibusque terrenis, propter adserendum et consecrandum martyrum numerum, hoc est testium ueritatis, per quos ostenderetur omnia corporalia mala pro fide pietatis et commendatione ueritatis esse
Abbreviated transcription (Latin):
eam phylosophram inqua ipsephilo¬
sophatus est nonesse uerissimã uelea
non conteneri talemuiam. Et quo
modo lam potest esse uerissima qua
contin& urhaec uia: Nam quaealiauiaẽ
uniuersalis animȩ liberandȩ nisi
qua uniuersae animȩ liberantur:
Acperhoc sineilla nulla anima liberat᷑.
cum dutẽ addit &dicit. uel ab indorum
moribus acdisciplina. uel ab inductione
chaldeorum uelalia qualib& uiamani¬
festissima uoce testatur neque illis
qua eabindis. nequeillisquaea chaldȩis
didicerat hancuniuersalemuiam libe¬
randȩ animȩ contineri. Et utiq sedchal¬
deis oracula diuina sum sisse quorũ asi¬
duam cõmemorationem facittacere
non potuit. Quã uultergo intellegi
animȩ liberandȩ uniuersalem uiam
nondũ receptũ uel exaliqua uerissima
philosophia uel exearũ gentiũ doctrinis
quae magne uelut indiuinis rebus habe¬
bantur quia plus apud eas curiositas
ualuit quorumq angelorũ cognos¬

Expanded text:
eam philosophiam, in qua ipse philoeam philosophiam, in qua ipse philosophatus est, non esse uerissimam, uel ea non contineri talem uiam. Et quo modo iam potest esse uerissima, qua non continetur haec uia? Nam quae alia uia est uniuersalis animae liberandae, nisi qua uniuersae animae liberantur ac per hoc sine illa nulla anima liberatur? Cum autem addit et dicit: uel ab Indorum moribus ac disciplina, uel ab inductione Chaldaeorum uel alia qualibet uia\', manifestissima uoce testatur neque illis quae ab Indis neque illis quae a Chaldaeis didicerat hanc uniuersalem uiam liberandae animae contineri; et utique se a Chaldaeis oracula diuina sumsisse, quorum adsiduam commemorationem facit, tacere non potuit. Quam uult ergo intellegi animae liberandae uniuersalem uiam nondum receptam uel ex aliqua uerissima philosophia uel ex earum gentium doctrinis, quae magnae uelut in diuinis rebus habebantur, quia plus aput eas curiositas ualuit quorumque angelorum cognos