comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uestio ẽ cur anumero slu-¬
rali. ad singularẽ trandierit:
ut cũ querat homo
querens. cũ quibꝰ utiliter uiuat.¬
iħm: aut precepta querens quibꝰ
seruatis. cũ hominibꝰ recte conuer¬
setur nuenit dilectionẽ ꝓximi.
in quo uno dicit apłs omnia con¬
tiner.: ut non occides non mȩcha¬
beris. non furaberis. non falsũ testi¬
moniũ dices. et qu od ẽ aliud
mandatũ. singulȩ margarite sine¬
quȩ in hoc sermone recapitulan¬
tur. diliges ꝓximũ tuũ tãquam
teipsũ. aut bonos intellectus
homo querit. et inuenit illud
quo cuncti continentur. in prin¬
cidũ candore ueritatis. et soli¬
dũ firmitate ȩc̃ñitatis. & undiq
sui simile: pulchritudine diui-¬
nitatis. Qui deus penetrata
carnis testudine intelligendus ẽ.
lle ad margaritam

Expanded text:
estio est cur a numero plurali ad singularem transierit, ut cum quaerat homo quaerens, cum quibus utiliter vivat,: aut praecepta quaerens, quibus servatis cum hominibus recte conversetur, invenit dilectionem proximi, in quo uno dicit Apostolus omnia contineri; ut, Non occides, non moechaberis, non furaberis, non falsum testimonium dices, et si quod est aliud mandatum, singulae margaritae sintquae in hoc sermone recapitulantur, Diliges proximum tuum tanquam teipsum . Aut bonos intellectus homo quaerit, et invenit unum illud quo cuncti continentur, in princidum candore veritatis, et solidum firmitate aeternitatis, et undique sui simile pulchritudine divinitatis, qui Deus, penetrata carnis testudine, intelligendus est. Ille enim ad margaritam
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵs sublimitate refulget: quia n¬
mirũ decebat. ut ille quo maior
inter natos mulierũ nemo surrext
maiore pre cȩteris scĩs in ipso mox
ortu uirtutũ iubare claresceret.
Senes ac diu infecundi parentes
no nobilissimȩ ꝓlis exultant: psi
patri quẽ incredulitas mutũ red¬
diderat. ad salutandũ noue preco¬
nẽ grẽ. os et lingua reseratur. Ne
solũ facultas dñ benedicendi reft¬
tuitur: sed de eo etiã ꝓphecandi
untus augetur. Excitati fama fad
om̃s uicini. admiratione ac metu
ꝑcelluntur: omniũ qui audiere
cuircũquaq ad aduentũ noui ua¬
tis corda preparantur. Ec .x.¬
quȩ tot beatoꝵ uictorias¬

Expanded text:
: quia nimirum decebat ut ille quo major inter natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. Excitati fama facti omnes vicini admiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Unde mqu
Abbreviated transcription (Latin):
in cȩlo: Ipsũ lazarũ attende. Cũ
uinculis ꝓdit. Iam uiuebat confi¬
tendo: sed nondũ liber ambula¬
bat. uinculis irretitus. Quid ergo
facit ȩccłia cui dictũ ẽ quȩ solue¬
ritis soluta erunt: nisi quod dm̃
ait continuo ad discipulos solix
accusemus: siue dm̃ laudemus.
bis dm̃ laudamꝰ. Si piȩ nos accuse-¬
mꝰ: dm̃ utiq laudamꝰ. Quando
dm̃ laudamꝰ : tamquã eũ qui sine
peccato. ẽ. predicamꝰ. Quando au-¬
tẽ nos ipsos accusamus: ei ꝑ quem
resurreximꝰ. głam damꝰ. Hoc si fece¬
ris: nullã occasionẽ inuenit ini¬
micus : qui te curcũlueniat ante
iudicem. Cũ enĩ tuipse fueris ac¬
cusator. et dñs liberator ⁊ quid
erit ille nisi calũpniator.¬

Expanded text:
in coelo ? Ipsum Lazarum attende: cum in coelo ? Ipsum Lazarum attende: cum vinculis prodit. Jam vivebat confitendo; sed nondum liber ambulabat, vinculis irretitus. Quid ergo facit Ecclesia, cui dictum est, Quae solveritis, soluta erunt; nisi quod ait Dominus continuo ad discipulos, Solviaccusemus, sive Deum laudemus, bis Deum laudamus. Si pie nos accusamus, Deum utique laudamus. Quando Deum laudamus, tanquam eum qui sine peccato est praedicamus: quando autem nos ipsos accusamus, ei per quem resurreximus, gloriam damus. Hoc si feceris, nullam occasionem invenit inimicus, qua te circumveniat ante judicem. Cum enim tu ipse fueris accusator, et Dominus liberator; quid erit ille, nisi calumniator
Abbreviated transcription (Latin):
ortuuis ẽ autẽ peccator: ma¬
xime ille quem moles consu¬
etucãnis premit: quasi mortuus
et latarus. Parũ enĩ erat quia
mortuus. etiam sepultꝰ ẽ. Quisqͥs
iitur malȩ consuetudinis. male
uite. terrenarũ scilicet cupidita¬
tũ mole premitur:: ita ut in illo
iam factũ sit quod in quodã psal¬
mo miserabiliter dicitur. dixit
stultus in corde suo non. ẽ. ds̃ fit
talis de quali dictũ ẽ. A mortuo
uelut qui non sit: perit confessio.
Quis eũ suiscitabit:: nisi qui remo¬
tolapide clamauit dicens. lazare
ꝓdi foras: Quid ẽ. autẽ ꝓ dire
soras: nisi quod occultũ erat foras
ꝓdure: Qui confitetur: foras ꝓdit.
oras ꝓdire non posset: nisi uiueret.
Uuiere non posset: nisi resuscitatus
esset Ergo in confessione. sui accu-¬
satio dei laudatio est. Le .xii.
icit ergo aliquis. Quid ꝓdest
eccłia : si iam confessor uoce
dnica resuscitatus ꝓdit: Quid
ꝓdest ȩccłia confitenti: cui dñs ait.
quȩ solueritis in terra. soluta erunt

Expanded text:
ortuus est autem peccator, maxime ille quem moles consuetudinis premit, quasi sepultus est Lazarus. Parum enim erat, quia mortuus; etiam sepultus. Quisquis igitur malae consuetudinis, malae vitae, terrenarum scilicet cupiditatum mole premitur, ita ut in illo jam factum sit, quod in quodam psalmo miserabiliter dicitur, Dixit stultus in corde suo, Non est Deus ; fit talis, de quali dictum est, A mortuo, velut qui non sit, perit confessio. Quis eum suscitabit, nisi qui remoto lapide clamavit, dicens: Lazare, prodi foras? Quid est autem foras prodire, nisi quod occultum erat foras prodere? Qui confitetur, foras prodit. Foras prodire non posset, nisi viveret: vivere non posset, nisi resuscitatus esset. Ergo in confessione sui accusatio, Dei laudatio est. CAPUT II.Dicit ergo aliquis, Quid prodest Ecclesia, si jam confessor voce dominica resuscitatus prodit? Quid prodest Ecclesia confitenti, cui Dominus ait: Quae solveritis in terra, soluta erunt et
Abbreviated transcription (Latin):
homo iste qui ꝑegre ꝓfectus reliqͥt
domũ suã: haud dubiũ quin xp̃s
sic. Qui ad patrẽ post resurrectio¬
nẽ uictor ascendens eccłiam corpo¬
ra it̃ reliquit: quã tamen nũquã
iuiine presidio presentiȩ destituit:
manens in illa omnibꝰ diebꝰ usq
ad consũmationẽ scłi. Carnis enĩ
locus: ꝓprie terra ẽ. Quȩ uelut
inseruiendi. Ianitori quoq preci¬
pit ut uigilet: quia ordini pastoꝵ
ac rectoꝵ snnialiũ. cõmisse sibi ȩccłię
curã sollerti obseruantia iubet
impendere

Expanded text:
fectus reliquit domum suam, haud dubium quin Christus sit, qui ad Patrem post resurrectionem victor ascendens, Ecclesiam corporaliter reliquit: quam tamen nunquam divinae praesidio praesentiae destituit, manens in illa omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Carnis enim locus proprie terra est, quae velut s serviendi. Janitori quoque praecepit ut vigilaret: quia ordini pastorum ac rectorum spiritalium, commissae sibi Ecclesiae curam solerti observantia jubet impendere
Abbreviated transcription (Latin):
nterrogatus
igitur dñs secreto a discipulis
de consũmatione scłi: inter mul¬
ta que locutꝰ ẽ hoc quoq dixit.
Tunc simile estimabitir regnũ
quinq admittuntur quinq
excluduntur: bonoꝵ & maloꝵ
ceptis exclusisq cõmune est :
Demde quid sibi uult numerus
in utraq parte quinarius: Qd
autẽ significat oleũ: Mirũ ui¬
detur. qđ sapientes petentibꝰ non
cõmimicant. cũ et .i. audere fas
non sit eas quȩ ita ꝑfecte sunt
ut a sponso recipientur: quo
des esse oporteat. ad prestandũ
ex eo qđ habent. prescribente
illa sententia eiꝰdẽ dñi dicentis
Om̃i petenti tribue. Quid ẽ au¬
tẽ quod posset dando non suffi¬
cere utrisq : Het maxime au¬
gent questionis difficultatem:
quanquã & cetera diligent̾ con-¬
siderata. ut omnia in unã ratio¬
nẽ concurrant nichilq in unã
partẽ dicatur. quod impediat
aliã. magna cautio ẽ adibenda.
identur itaq¬

Expanded text:
nterrogatus igitur dominus noster secreto a discipulis de consummatione saeculi inter multa, quae locutus est, hoc quoque dixit: tunc simile aestimabitur regnum quinque admittuntur, quinque excluduntur, bonorum et malceptis exclusisque commune est? Deinde quid sibi vult numerus in utraque parte quinarius? Quid autem significat oleum mirum videtur. Item quod sapientes petentibus non communicant, cum et invidere fas non sit eas quae ita perfectae sunt ut ab sponso recipiantur, quo des esse oporteat ad praestandum ex eo quod habent, praescribente illa sententia ejusdem Domini dicentis: Omni poscenti tribue. Quid est autem quod possit dando non sufficere utrisque? Haec maxime augent quaestionis difficultatem, quanquam et caetera diligenter considerata ut omnia in unam rationem concurrant, nihilque in unam partem dicatur quod impediat aliam, magna cautio est adhibenda. Videntur itaq
Abbreviated transcription (Latin):
Positũq in naui: cũ om̃i ppło ꝑ
iigennã fluiuũ descendunt. In¬
gessiq ligeris alueũ: ad urbẽ tu¬
ponicam cũ magnis laudibꝰ psal-¬
lentioq dirigunt copioso. De
quoꝵ uocibus pictaui exꝑgefacti:
nchil de thesauro quẽ custodie-¬
bant habentes: cũ magna confu-¬
sione ad ꝓpria sunt reuersi.

Expanded text:
positumque in navi cum omni populo per positumque in navi cum omni populo per Vingennam fluvium descendunt. Ingressique Ligeris alveum, ad urbem Turonicam cum magnis laudibus psallentioque dirigunt copioso. De quorum vocibus Pictavi expergefacti, nihil de thesauro quem custodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt reversi.
Abbreviated transcription (Latin):
uobis suscitauit duos mortuos:
nobis unũ. Et ut ipse se¬
pe dicebat: maior ei uirtus ante
episcopatũ fuit: quã post episco¬
patũ. Ergo necesse est ut quod
nobiscũ non impleuit uiuus
expleat uel defunctus. Uobis est
enĩ ablatus: nobis a deo donatus.
Uerũ si mos antiquitus insticutꝰ
seruatur: in urbe qua ordinatus
ẽ. habebit deo iubente sepulcbrũ
Certe si ꝓ monasterio priuilegiũ
cupitis uindicare: scitote quia
primũ ei monasteriũ cũ mediola.¬
nensibꝰ fuit. His eigo litigantibꝰ.
sole ruente dies clauditꝰ. Corpusq
in medio positũ. firmatis seris ab
ut mane facto a pictauis ꝑ uiolen-¬
tiã auferretur. Sed ds̃ omp̃s.
noluit urbẽ turonicã ꝓprio fru¬
strari patrono. Deniq nocte medi¬
cõprimitur: nec ullus suꝑfuit.
qui ex hac multitudine uigila¬
ret. Igitur ubi turonici eos conspi¬
ciunt obdormisse: apprehensam
scisimi eorporis glebã. alii ꝑ fene-¬
strã eiciunt: alii aforis suscipiuÑ.

Expanded text:
vobis suscitavit duos mortuos, vobis suscitavit duos mortuos, nobis unum; et, ut ipse pe dicebat, maior ei virtus ante episcopatum fuit, quam post episcopatum. Ergo necesse est, ut, quod nobiscum non inplevit vivens, expleat vel defunctus. Vobis est enim ablatus, nobis a Deo donatus. Virum si mus antiquitus institutus servatur, in urbe qua ordenatus est habebit Deo iubente sepulchrum. Certe si pro monasthirio privilegio cupitis vindecare, scetote, quia primum ei monasthirium cum Mediolaninsibus fuit'. His ergo litigantibus, sol ruente nox clauditur, corpusque in medio positum, firmatis serra ut mane facto a Pictavis per violentiam auferretur: sed Deus omnipotens noluit urbem Turonicam a proprio frustrare patrono. Denique nocte medicomprimitur, nec ullus superfuit qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Turonici eos conspiciunt obdormisse, apprehensam sanctissimi 36 corporis glebam, alii per fenestram ejiciunt, alii aforis suscipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
prebens infirmis multa beneficia:
octogesimo primo ȩtatis suȩ anno.
episcopatus autẽ uicesimo sexto :
apud condatensẽ diocesis suȩ uicũ
excedens a scło. felicit̾ migrauit
ad xp̃m. Transiit autẽ media no-¬
cte quę dñica habebatur: attico
cȩsareoq consulibꝰ. Multi enim in
eiꝰ transitu psallentiũ uoces audi-¬
sc̃s dei apud condatensem ut ddi¬
ximꝰ uicũ egrotare cepisset: picta¬
ui ppłi ad eius transitũ. sicut turo-¬
nici conuenerunt. Quo migrante:
grandis alteitatio in utrũq surre-¬
xit ppłm. Dicebant enĩ pictaui.
Noster est monachus: nobis abba
extitit: nos requirimꝰ cõmendatũ.
ticipastis conuiuio: firmati fuistis
benedictionibꝰ: insuꝑ et uirtutibꝰ
iocundati. Sufficiant uobis ista
omnia: nobis liceat auferre uel
cadauer exanime.¬
d hȩc turonici respondebant
Si uirtutũ nobis facta sus¬
ficere dicitis: scitote quia uobiscũ
positꝰ. amplius est quã hic oꝑatus.
Nam ut precermittamꝰ plurima.

Expanded text:
praebens infirmis multa beneficia, octuaginsimo et primo aetatis suae anno, episcopatum autem vicissimo sexto, apud Condatinsem diccisis suae vicum excedens a saeculo, filiciter migravit ad Christum. Transiit autem media nocte, quae Dominica habebatur, Attico Caesarioque consulibus. Multi enim in ejus transitu psallentium audisanctus Dei apud Condatensem, ut diximus, vicum aegrotare coepisset, Pictavi populi ad ejus transitum sicut Turonici convenerunt. Quo migrante, grandis altercatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pictavi: Noster est monachus; nobis abba exstitit; nos requirimus commendatum. ticipastis convivio, firmati fuistis benedictionibus, insuper et virtutibus jocundati. Sufficiant ergo vobis ista omnia: nobis liceat auferre vel cadaver 35 exanimumd haec Turonici respondebant: 'Si virtutum nobis facta sufficere dicitis, scitote, quia vobiscum positus amplius est quam hic operatus. Nam, ut praetermittamus plurimum,
Abbreviated transcription (Latin):
Nagellatur⁊ exuritur: et distentis
menbris crescit ad pęnã Insericur¬
inter ipsas candentis ferriacies li¬
quore: stridens flãma. aruina res-¬
ꝑgitur. Uulnera uulneribꝰ infligun¬
tur: tormentis cormenta deseui-¬
unt. Salis ignibꝰ sparsi crepitantes

Expanded text:
flagellatur, exuritur, et distentis membris crescit ad poenam. Imprimuninter ipsas candentes ferri acies liquore guttarum stridens flamma respergitur, vulnera vulneribus imprimuntur, tormenta tormentis desaeviunt, sales ignibus sparsi crepitantibus
Abbreviated transcription (Latin):
des assequuntur: dũ et illis in tenu-¬
itate amica. ẽ. mansuetudo:. et
istis in diuitiis familiaris elatio
Uerũtamen et in plerisq diuitibꝰ
inuenitur hic animꝰ: qui abundan¬
tia sua non ad tumorẽ suꝑbiȩ.
sed ad oꝑa benignitatis utantur :
idq ꝓ lucris maximis numerent
quod ad releuandã miseriã alie¬
ni laboris impenderint.

Expanded text:
tes assequantur: dum et illis in tenutes assequantur: dum et illis in tenuitate amica est mansuetudo, et istis in divitiis familiaris elatio. Verumtamen et in plerisque divitibus invenitur hic animus qui abundantia sua 368 non ad tumorem superbiae, sed ad opera benignitatis utatur, idque pro lucris maximis numeret quod ad relevandam miseriam alieni laboris impenderit.
Abbreviated transcription (Latin):
ui gͦ locutꝰ fuerat moysi.
locutus ẽ. et apłis: et in
cordib discipuloꝵ uelox scriben¬
tis manꝰ uerbi. noui testamenti de-¬
creta condebat: nulla ut quondã
crtũ fusa nubiũ crassitudine: neq
ꝑ t̾ribiles sonos atq fulgores ppło
ab accessu montis absterrito: sed
pacente ad aures circũstantiuor
tranquillitate colloquii: ut per
gr̃e lenitatẽ remoueretur legis as-¬
peritas: et sp̃s ad optionis auferret
nãbeaticudinẽ ꝑuenire deside¬
rant: gradus felicissimȩ ascensio
esset ambiguũ: si dicens beati pau¬
peres. nichil adderet de intelligen¬
da pauꝑũ qualitate: et sufficere
uideretur ad ꝓmerendũ regnũ cȩ-¬
lors sola inopia. quã multi sub du-¬
ra et graui necessitate patiuntur.
Sed cũ ait beati pauꝑes spũ osten¬
dit eis regnũ cęloꝵ tribuendũ: quos
humilitas cõmendat animoꝵ. magis
quã indigentia facultatũ. Dubitari
autẽ non potest qđ humilitatis
istiꝰ bonũ. faciliꝰ paupes quã diui¬

Expanded text:
ui ergo locutus fuerat Mosi locutus est et apostolis, et in cordibus discipulorum velox scribentis Verbi manus novi Testamenti decreta condebat; nulla ut quondam circumfusa nubium crassitudine, neque per terribiles sonos atque fulgores populo ab accessu montis absterrito, sed patente ad aures circumstantium tranquillitate colloquii: ut per gratiae lenitatem removeretur legis asperitas, et spiritus adoptionis auferret rnam beatitudinem pervenire desiderant, gradus felicissimae ascensionesset ambiguum, si dicens, Beati pauperes, nihil adderet de intelligenda pauperum qualitate; et sufficere videretur ad promerendum regnum coelorum ea sola inopia quam multi sub gravi et dura necessitate patiuntur. Sed cum dicit, Beati pauperes spiritu, ostendit eis regnum coelorum tribuendum quos humilitas commendat animorum magis quam indigentia facultatum. Dubitari autem non potest quod humilitatis istius bonum facilius pauperes quam divi
Abbreviated transcription (Latin):
ca diis. Nam nox ista in te expen-¬
detur cũ suppliciis. Beatus lauren¬
tius dixit Mea nox obseurũ non
habet. sed omnia in luce clareseuNT¬
ridebat. et confortabatur: & dice¬
bat. Gratias tibi ago dñe iħu xp̃e:
quia tu es ds̃ omniũ reruo. Euui¬
reũ: et requiescat laurentius

Expanded text:
ca diis; nam nox ista expendetur in te cum suppliciis. Mea, inquit Laurentius, nox obscurum non habet, sed omnia in luce clarescuntridebat, et confortabatur, ac dicebat: Gratias tibi ago, Christe, quia tu es Deus omnium rerum. Alreum, et requiescat in eo Laurentius
Abbreviated transcription (Latin):
Iã depone ꝑfidiã artis magicȩ &
dic nobis generositatẽ tuã. Beatꝰ lau¬
rentius dix̃. Quantũ ad genꝰ. hispa¬
nus: eruditus & nutritus romanꝰ::
& a cunabulis xp̃ianus: eruditus

Expanded text:
am depone perfidiam artis magicae, et dic nobis generositatem tuam. » Cui beatus Laurentius dixit: « Quantum ad genus, Hispanus sum eruditus vel nutritus Romanus, et a cunabulis Christianus, eruditus
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ deo sp̃s contribulatꝰ. Carnifi.¬
ces uero urgentes. ministrabant car¬
bones mittentes subter cratẽ: et
desuꝑ eũ prementes cũ furcis ferre¬
is. Beatus laurentius dixit. Disce
miser:: quia carbones tui mͥ refrige-¬
riũ prestant. tibi uero ȩt̾nũ suppli¬
ciũ : quia ipse dñs nouit. quia accu¬
satus ñ negaui: int̾rogatus. xp̃m¬
confessus sũ: assatus grãs ago. Uale-¬¬
rianus prefectus dixit. Ubi sunt
ignes. quos tu diis ꝓmittebas: In
ipsa hora. dicebat beatꝰ laurentius.
O insania ur̃a. Infelices ñ recognos.¬
citis. quia prunę ur̃e non ardorẽ
sed refrigeriũ michi prestant: Et
quomodo preceperat decius. uiuũ
eũ assari. Ille autẽ: pulcherrimo
unã partẽ: regira & aliã. & man-¬
duca. Tunc agens grãs deo eũ gła:
quia ianuas tuas ingredi merui.
Et emisit spm̃¬

Expanded text:
itus contribulatus . carnifices tamen urgen| tes ministrabant . carbones . mittentes sub grauatum . et| desuper conpraementes cum ferreis forbipis. Beatus lauren| tius dixit . disce miser . quia carbones tui mihi refrigerium praes| tant . tibi autem aeternum supplicium. Quia ipsi dominus nouit . qui+ ac| cusatus . non negaui. Interrogatus confessus sum . assatus| gratias egi Valerianus praefectus dixit. Ibi sunt Ignis quos| diis promittebas . in ipsa hora dicebat beatus laurentius.| O insania uestra infelicis recognuscetis. Quia carbones| uestri non ardorem . sed refrigerium mihi praestant. Et quomodo praeceperat decius uiuum| eum assari. Illi autem pulcerrimo unam partem. Regira et aliam et| manduca. Tunc agens gratias rui ianuas| tuas ingredi . et emisit sp
Abbreviated transcription (Latin):
prefecto pretoru. Ubi simt thesau¬
ri. quos pollicitꝰ es presentare: Beatꝰ
laurentius collecta multitudine.
intro duxit in palatiũ pauꝑes. et
multa: Sacrifica diis: ei obliuis¬
cere artes magicas in quibꝰ confidis.

Expanded text:
praefecto; Vbi sunt| thesaupraefecto; Vbi sunt| thesauri quos pollicitus es praesentare? Beatus laurentius collecta| multitudine introduxit in palatium pauperes . et multa? Sacrifica diis, et obliviscere artes magicas, in quibus confidis.
Abbreviated transcription (Latin):
dñm iħm xp̃m: et thesauros tͥ osten
politus. Si dicta factis cõpensas: faci¬
am quȩ hortaris. Dicit ei beatꝰ lau¬
rentius. Audi me. & quȩ hortatus
tizire. Et more solito. cateciz auit
eũ. Ꝙ accepta aqua benedixit: et
baptir auit eũ. Et extersus ex aqua
cepit dicere yppolitꝰ. Uidi animas
innocentũ. letas gaudere. Et dixit
ad beatũ laurentiũ cũ lacrimis.
nis domꝰ mea baptizatur. Et bap-¬
titati sunt ꝓmiscui sexus in domo
yppoliti numero decẽ & nouem:
tibi gła paratur. Et cũ uenissent
ambo simul ante conspectũ ualeri¬
ani: ualerianus dixit ad beatuo
laurentiũ. Iam depone audaciao.¬
et thesauros eccłiȩ quos apud te
cognouimꝰ esse reconditos. manifesta
thesauros. Respondit ualerianus.¬
& dix̃ ad yppolitũ. In tua pollici¬
tatione. habeat triduo inducias.
Ab eo die collegit cȩcos & claudos¬
debiles & pauꝑes: et abscondit eos
datis triduo induciis. thesauros
se ꝓmisit declarare.
ompletis autẽ tribꝰ diehus¬

Expanded text:
m . et thesauros tibi ostendit ei ypolitus; Si dictis facta conpenses .| faciam quod ortaris; Dicit ei beatus laurentius; Audi me et quę ortatus| Hippolytum more solito catechizavit, et, accepta aqua, benedixit et baptizavit illum. . coepit dicere ypolitus; Vidi ani| mas innocentium letas gaudere; Et dixit ad beatum laurentium .| cum lacrimis; nis domus mea babti| zetur; Et babtizati sunt promiscui sexus in domum ypoliti numero| decem et nouem tibi gloria paratur; Et cum uenissent ambo simul ante| conspectu ualeriani . ualerianus dixit ad beatum laurentium| Iam depone et thesauros aecclesię quos apud te cognouim| esse reconditos . manifesta;thesauros; Respondit ualerianus| ad ypolitum; In tua pollicitacione abeat triduo inducias;| Ab eodem die collegit beatus laudebiles| et pauperes . et abscondit eodatas triduo inducias tesauros| promisiset declarare; Conpletis autem trib
Abbreviated transcription (Latin):
lecius cesar iratꝰ. iussit eũ in. con¬
spectu suo expoliari. & cędi cũ scor¬
pionibꝰ: ipso decio clamante. Deos
ilasphemare noli. Beatꝰ laurentius
int̾ tormenta ipsa dicebat. Ego qui
inser torqueberis in insania tua:
cęsar una cũ ualeriano pre¬
fecto pretorii: in termas olimpiades
parari sibi tribunal. Et ꝑgit nocte
ad termas iuxta palatiũ salustri
et iussit sibi beatũ laurentiũ offer

Expanded text:
Decius cesar iratus iussit eum in conspectu suo expoliari . et cedi| cum scurpionibus ipso decio clamante; Deos blasphemare noli| Beatus laurentius in ipsa tormenta dicebat; Ego quimi| ser torqueris in insania tua cesar una cum ualeriano| praefecto in termas olimpiadis parari sibi tribunal . et pergi nocte| ad termas iuxta palatium salustiani . et iussit sibi beatum lau| rencium offer
Abbreviated transcription (Latin):
uirgiras maRif: more eoꝵ qui d¬
clamatorie in eccłiis ad populu
geniis docendi necdũ accigerao
Sed quia negarr nequeo quucqͥd
affectu infantiũ. more balbutien¬
tiũ : qui quecũq audierint. fari
gestiunt: cũ needũ possint ad
splenũ uerba formare. Maxime
quia ꝓpt̾ simpliciores quasq id
me depmere compellitis. ut habe
pent laudibꝰ eadẽ die: quibui
diuuns uacent lectionibꝰ. Preserti
cũ & eadẽ in multis festiuitatibus
multoꝵ scõꝵs. patrũ studia miro
cuderint eloquio: quȩ de hac qui¬
dẽ uberius ubiq in scripturis diui¬
nis predicata leguntur. Quid enĩ
alud sonant euangelia: nisi nas
centẽ dñm ex maria uirgine: Et
omnia eiꝰ incrementa. quousq fuit
in mundo dũ taxat: diuinis effe¬

Expanded text:
Virginis Mariae, more eorum qui declamatorie in Ecclesiis solent genus docendi, necdum attigeram. Sed quia negare nequeo quidquid affectu infantium, more balbutientium, qui quaecumque audierint, fari gestiunt, cum necdum possint ad plenum verba formare: maxime, quia propter simpliciores quasque id me depromere compellitis, ut habeapet laudibus eadem die, quibusve divinis vacet lectionibus: praesertim cum et eadem in multis festivitatibus, multorum sanctorum Patrum studia, miro cuderint eloquio, quae de hac quidem uberius ubique in Scripturis divinis praedicata leguntur. Quid enim aliud sonant Evangelia, nisi Dominum nascentem ex Maria virgine? et omnia ejus incrementa, quousque fuit in mundo dumtaxat, divinis effe
Abbreviated transcription (Latin):
tenentes milites beatũ lau¬
rentiũ. duxerunt & tradiderunt
eũ partenio tribuno. fadẽ hora
it chesauros absconditos. diaconus
sixti in eustodia teneretur. Tunc
decius gauisus ẽ ualde: & fecit si¬
bibeatũ laurentiũ presentari. Quẽ
ita aggreditur decius cȩsar dicens:
Ubi sunt thesauri ȩccłie. quos a-¬
pud te cognouimꝰ ẽẽ. reconditos:
Beatꝰ laurentius ñ respondit ei
Aoẽ die tradidit eũ decius
torq: dicens. Exquire thesauros di¬
ligenter: & sacrificet diis. Qđ si ñ
dedit eũ euidã uicario in custodi¬
set yppolitꝰ beatũ laurentiũ: reclu¬
sit eũ in carcerẽ eũ multis. Erat
autẽ homo ibi in custodia multo tẽ¬
rando amissis oculis. cęcus factꝰ fue-¬

Expanded text:
tenentes beatum| laurentium . duxerunt et tradiderunt eum partenio tribuno| Eadem hora et thesauros reconditos diaconus xisti .| in custodia teneretur; Tunc decius gauisus est ualde . et fecit sibi beatum| laurentium praesentari . quem ita adgreditur . decius cesar dicens; Vbi sunt thesauri| quos apud te cognouimus esse reconditos? Beatus laurentius non respondit ei em die tradidit eum decius to dicens; Exquire thesauros| diligenter et sacrificet diis; Quod sidedit eum cuidam uicario in custodile uero beatum laurentium reclusit in carcerem . cum multis; Erat autem ibi homo| in custodia multo temrando amissis oculis . cecus factu
Abbreviated transcription (Latin):
baptizare: & illuminabit te. Respon¬
lus cũ fletu: dicens. Ego credo in
uit eũ Et accepta aqua: cdix̃ ad
eũ. Omnia in confessione lauantur.
de credo. Et benedix̃ aquã. Et cuo
lucille: At ille respondit. Credo. Et¬
ẽ sub pontio pilato: At ille respon¬
dit. Credo. Ipse qͥ mortuus ẽ & sepul¬
tꝰ: et post terciũ diem resurrexit. et

Expanded text:
babtizare . et inluminabit te;| Responlus cum fletu dicens; Ego credo| duit eum;| Et accepta aqua . dixit ad eum; Omnia in confessione lauantur;| de . credo; Et benedixit aquam;| Et cum lucille? At ille dixit;| Credo; t sub pontio pilato? At ille respondit;| Credo; Ipse qui mortuus est et sepultus . et post tercia die resur| rexit? At
Abbreviated transcription (Latin):
ȩc et hissimilia amicis dicentibꝰ:
miserã se clamans mater aduenit ft
soluto capite. canos suȩ senectuts
ostentans: in conspectu eoꝵs uestẽ qua
pectꝰ tegebatur scidit. Et cumccisden¬
tibꝰ. ostendebat eis laxis pellibꝰ quas
suxerant mãmas: & blandimenta
quȩ infantiȩ eoꝵ exhibuerat: eiulan¬
do lacrimans memorabat. iebat gͦ
ad ambos. Ti mͥ semꝑ plus blandit
esfili: & tu ampliꝰ uerecundatꝰ es. In
illo imaginẽ meã peꝑi.: in te pat̾nos
uultꝰ effudi. Tu patri utilior. iste sim¬
lior. Heu me.heu me miserã. Cuũuas¬
lant me ex om̃i parce. incõparabiles
luctꝰ: in audita miseria: et gemina orbi¬
tas. nullis penitꝰ tribulationibꝰ compa¬
randa. Omitto filios ad mortẽ ultro
ꝓꝑantes. Quossi mͥ hostes auferrent:
ꝑ medias sequerer acies bellatoꝵ. Si
iudicia iuolenta coneluderent carce¬
rẽ simul irrũpem moritura. Nouuo
hoc ꝑeundi genꝰ. ẽ: in quo carnifex ro¬
gatur ut feriat.: uita optatur ut pe¬

Expanded text:
ec et his similia amici dicentibus, miseram se clamitans mater advenit, et soluto capite canos suae senectutis ostentans, in conspectu eorum vestem qua pectus tegebatur, scidit: et cunctis flentibus ostendebat eis laxis pellibus quas suxerant mammas, et blandimenta, quae infantiae eorum exhibuerat, ejulando lacrymans memorabat. Aiebat ergo ad ambos: Tu mihi semper plus blanditus es, fili; et tu amplius verecundatus es: in isto imaginem meam peperi, in te paternos vultus effudi; tu patri utilior, iste similior. Heu me miseram! circumvallant me ex omni parte incomparabiles luctus, inaudita miseria et gemina orbitas, nullis penitus tribulationibus comparanda. Omitto filios ad mortem ultro properantes, quos si mihi hostes auferrent, per medias sequerer acies bellatorum; si judicia violenta concluderent, carcerem simul irrumperem moritura. Novum hoc genus est pereundi, in quo carnifex rogatur ut feriat, vita optatur ut pe
Abbreviated transcription (Latin):
ueru. t itaq plebem & seniores et
scribas: & concurrentes rapuerunt e¬
ũ. et adduxerunt in conciliuo. Et
statuerunt testes falsos: dicentes. bo¬
mo iste: non cessat loqui uerba aduer¬
sus locũ scm̃ et legẽ. Audiuimꝰ enim
eũ dicentẽ: quoniã ihesus nararenus

Expanded text:
erunt itaque plebem: et Seniores et scribas: et concurrentes rapuerunt eum: et adduxerunt eum in concilio. Et statuerunt testes falsos dicentes. Homo iste non cessat loqui verba adversus locum sanctum hunc et legem. Audivimus eum dicentem: quoniam Jesus Nazar
Abbreviated transcription (Latin):
testimonii septẽ: plenos spiri.¬
tu scõ & sapientia: quos con¬
stituamus suꝑ hoc opus. Nos
uero: orationi et ministerio
uerbi instantes erimꝰ. Et placu
it sermo: corã omni multitu¬
dine. Et degerunt Steehar ñ¬

Expanded text:
testimonii VII, plenos Spiritu sancto et sapientia, quos constituamus in hanc rem. Nos vero erimus orationi et ministerio sermonis instantes. Et placuit hic sermo coram omni multitudine, et elegerunt Stephan
Abbreviated transcription (Latin):
seuntibꝰ notare opus. ẽ stellã haud
longe a sũmo celi cardine corus-¬
cantẽ: et ex respectu illiꝰ estimare
atq dirigere cursũ suũ: ut por-¬
tũ destinatũ apprehendere pos-¬
sint. Simili modo fr̃s oportet u-¬
nuersos xp̃icolas. inter fluctus
huiꝰ scłi remigantes. attendere ma-¬
ris stellã hanc id ẽ. mariã: que
supremo rerũ cardini deo ꝓxima
e: et respectu exempli eiꝰ cursũ
uitȩ dirigere. Qđ qui fecerit.
non iactabitur uanȩ głȩ uento
nec frangetur scopulis ad uerso¬
rũ: nec ab sorbebitur scillea uo.¬
ragine uoluptatũ: sed ꝓspere
ueniet ad portũ quietis ȩt̾ne.

Expanded text:
seuntibus, notare opus est stellam hanc, seuntibus, notare opus est stellam hanc, longe a summo coeli cardine coruscantem, et ex respectu illius aestimare atque dirigere cursum suum, ut portum destinatum apprehendere possint. Simili modo, fratres, oportet universos Christicolas, inter fluctus hujus saeculi remigantes, attendere maris stellam hanc, id est Mariam, quae supremo rerum cardini Deo proxima est, et respectu exempli ejus cursum vitae dirigere. Quod qui fecerit non jactabitur vanae gloriae vento, nec frangetur scopulis adversorum, nec absorbebitur scyllaea voragine voluptatum, sed prospere veniet ad portum quietis aeternae.
Abbreviated transcription (Latin):
propħȩ non tacuerant. Descendit
autẽ ab radice illiꝰ fide preclari a-¬
nedictio omniũ gentiũ in semine
suo. Et ab stirpe clauid: quẽ ds̃
ꝓpt̾ notã sibi ꝓbitatẽ. egregia lau¬
de sublimauit. dicens. Inueni ui¬
rũ scđm cor meũ. De regali nem-¬
pe tribu simul et sacerdotali du-¬
xit originẽ: quȩ sũmũ regẽ atq
pontificẽ erat paritura. Non ta¬
men hȩc idcirco dixerimus: quod
dñs qui peccatores uocare uenit.
dedignatus sit matrẽ suã peccato¬
res habere cognatos: inter quosspe¬
ciosa. uelut inter spinas liliũ appa¬
reret. Hȩc itaq electa et insignis
inter filias: non fortuitu quidẽ
aut solo placito parentũ ut ple¬
riq sed diuina dispensatione
nomen accepit: ita ut ipsa quas
uocabuli sui figura magnũ qͥddã
imueret. Interpretatur enĩ maris
fala. Quid gͦ misticũ hȩc inter¬
pretatio gerat᷑: ꝑ similitudinem
ostendamꝰ. Nautis qͥppe mare tran-¬

Expanded text:
prophetae non tacuerant. Descendit prophetae non tacuerant. Descendit autem ab radice illius fide praeclari Abenedictio omnium gentium in semine suo, et ab stirpe David, quem Deus propter notam sibi probitatem egregia laude sublimavit, dicens: Inveni virum secundum cor meum . De regali nempe tribu simul et sacerdotali duxit originem, quae summum Regem atque Pontificem erat paritura. Non tamen haec idcirco dixerimus, quod Dominus qui peccatores vocare venit, dedignatus sit matrem suam peccatores habere cognatos, inter quos speciosa velut inter spinas lilium appareret. Haec itaque electa et insignis inter filias, non fortuitu quidem, aut solo placito parentum ut plerique, sed divina dispensatione nomen accepit, ita ut ipsa quoque vocabuli sui figura magnum quiddam innueret: interpretatur enim maris stella. Quid ergo mysticum haec interpretatio gerat, per similitudinem ostendamus. Nautis quippe mare tran
Abbreviated transcription (Latin):
natus est nobis: filius datus est
nobis. ꝙ uocabit᷑ nomen eius
admirabilis: consibariꝰ: as: for¬
tisꝰ pater futuri seculi: princeps
pacis. Multiplicabitur eius im¬
ꝑium: & regni eius non erit fi¬
nis. Quod gͦ ds̃ designauit mira¬
culo: hoc a secretis isaias ꝓdidit
uaticinio Et qđ uates cecinit:
consequent᷑ rei exitus approbauit.
Nam sicut illa uirga sine radice.
sine qͦlibet nature uel artis ad¬
miniculo. fructificauit. ita uirgo
mania. sine coniugali oꝑe filium
ꝓcreauit. Filiũ sane: flore designa.¬
tũ et fructu. Nore ꝓpter speciem.
fructu ꝓpt̃ utilitatem: Est enim
speciosus forma. pre filus hominũ:
et uitalis refectio. non solũ hominũ
sed etiã angeloruor.
INIC breuiter asserta ꝓpositi.¬
onis particula prima: quod
sequitur attingamus. Nata est
igitur beatissima uirgo. sicut legi¬
mͦ: patre natareno: matre bethle.¬
emitica. Quas urbes xp̃i natuata¬
ti uel conuersationi destinatas esse.

Expanded text:
natus est nobis, filius datus est natus est nobis, filius datus est nobis, et vocabitur nomen ejus Admirabilis, Consiliarius, Deus fortis, Pater futuri saeculi, Princeps pacis: multiplicabitur ejus imperium et regni ejus non erit finis . Quod ergo Deus designavit miraculo, hoc a secreto Isaias prodit vaticinio. Et quod vates cecinit, consequenter rei exitus approbavit. Nam sicut illa virga sine radice, sine quolibet naturae vel artis adminiculo fructificavit: ita Virgo Maria sine conjugali opere filium procreavit, filium sane flore designatum et fructu; flore, propter speciem, fructu, propter utilitatem. Est enim speciosus forma prae filiis hominum , et vitalis refectio non solum hominum, sed etiam angelorum. Hinc breviter asserta propositionis particula prima, quod sequitur attingamus. Nata est igitur beatissima Virgo, sicut legimus, patre Nazareno, matre Bethlehemita, quas urbes Christi nativitati vel conversationi destinatas esse
Abbreviated transcription (Latin):
singulariter intimabat. Ee .iii.¬
xpedito quã paieis origulo.
unũ quaꝵ de miraculis ab¬
soluatur. Accepte sunt a scõ monẽ
singule uinge de singulis tribubus
isrł nominibꝰ earũ inscripte uiben-
nasse: floruisse: frondiasse ac
peperisse amigdala. Sciens gͦ dñs
hoc opus suũ magni. eẽ. misterii: ius¬
sit seruari unrgam admonimentũ:
Monebantur enim filii hisrael
p̾sentia uirge: querere sollicite
quid significaret tam mirabile
factum. Quod longe post aꝑire¬
ꝑgens diuinꝰ isaias: egredietur
inquit uirga de radice iesse. et
flos de radice eius ascendet. & re¬
quiescet suꝑ eum sp̃s dñi Ad
hec uerba tanquã auditores eiꝰ
dicerent. o pater isaia obscure
loqueris: dic nobis quesumꝰ ipsã
rem maniseste: adiecit claritatẽ
ꝙ ait. Ecce uirgo concipiet & pa¬
riet filium : & uocabitis nomen
eius emmanuhel: Filium quoq
uirginis id est emmanuhelem
p̃clare describens: puer inquit

Expanded text:
singulariter intimabat. Esingulariter intimabat. Expedito quam paucis oraculo, unum quodque de miraculis absolvatur. Acceptae sunt a sancto Moyse singulae virgae de singulis tribubus Israel, nominibus earum inscriptnasse, floruisse, fronduisse, et peperisse amygdala. Sciens ergo Dominus hoc opus suum magni esse mysterii, jussit servari virgam ad monimentum. Monebantur enim filii Israel praesentia virgae, quaerere sollicite quid significaret tam mirabile factum, quod longo post aperiens divinus Isaias: Egredietur, inquit, virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet, et requiescet super eum Spiritus Domini . Ad haec verba tanquam auditores ejus dicerent: O pater Isaia, obscure loqueris, dic nobis, quaeso, ipsam rem manifeste, adjecit claritatem et ait: Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Filium quoque Virginis, id est Emmanuelem, praeclare describens: Puer, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
pilẽ diaboli suggestionẽ id ẽ con¬
cupiscentiã resistendo suꝑare: Si gͦ
queratur quȩ nã mulier huiꝰ modi
uictoriã oꝑatasit: ꝓfecto non reperi¬
tur in linea generationis humane
donec ꝑueniatur ad illã de qͦ ninc
agimꝰ scãrũ scãm. At si int̾rogetur
in quo serpentis caput uel ipsa con¬
triuerit: nimirũ in eo qđ uirginita¬
tẽ simul et hummilitatẽ sacrificauit¬
deo Uirginitate nãq seruata ꝓba¬
tur extinxisse concupiscentiã car¬
nis: humilitate quȩ facit ꝑ auꝑem
spũ concupiscentiã mentis. Sicq
principali suggestione diaboli uc¬
ta: uitiosũ caput. uirtutis pede.
contriuit. Non tamen hoc solo: sed
eo quã maxime triumphauit: qĩ
de sua mundissima carne corpora¬
ta apientia uincit usq quaq ma¬
litia attingens a fine usq ad finẽ
fortit̾. ac disponens omnia suauit᷑
Hȩc ẽ. gͦ mulier. ad quã diuinũ il¬
lud intendebat oraculũ: hanc qͦn¬
doq nascitu inaiuebat ⁊ hanc

Expanded text:
 concupiscentiam, resistendo superare? Si ergo quaeratur quaenam mulier hujusmodi victoriam operata sit? profecto non reperitur in linea generationis humanae, donec perveniatur ad illam de qua agimus sanctarum sanctam. At si interrogetur, in quo serpentis caput vel ipsa contriverit? nimirum in eo quod virginitatem simul et humilitatem Deo sacrificavit. Virginitate namque servata probatur exstinxisse concupiscentiam carnis; humilitate, quae facit pauperem spiritu, concupiscentiam mentis. Sicque principali suggestione diaboli victa, vitiosum caput virtutis pede contrivit. Non tamen hoc solo, sed eo quam maxime triumphavit, quod de sua mundissima carne corporata sapientia dicit, Usquequaque malitiam attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Haec est ergo mulier ad quam divinum illud intendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc
Abbreviated transcription (Latin):
nitus ordinata: priuilegio untu¬
tũ insignis enituit: saluatorẽ edi¬
dit. A quo glorificata in celo: nũ¬
quã terriginis patrocina. desisti
Propositionẽ scquatur ordine suo
narratio. Iamq referamꝰ unũ de p¬
caxatis oraculis: ac deinde paucis
expediamꝰ. Dix̃ eternꝰ ⁊d ueterẽ
ds̃ ad serpentẽ. Iixmnicitias ponã
inter te & mulierẽ et semen tuũ

Expanded text:
nitus ordinata, privilegio virtunitus ordinata, privilegio virtutum insignis enituit, Salvatorem edidit a quo glorificata in coelo, nunquam terrigenis patrocinari desistit. Propositionem sequatur ordine sua narratio. Jamque referamus unum de praetaxatis oraculis, ac deinde paucis expediamus. Dixit Aeternus ad veterem, Deus ad serpentem: Inimicitias ponam inter te et mulierem, et semen
Abbreviated transcription (Latin):
Nos: scõꝵs patrũ dies
natalicios ohseruares
diligenter et tunc precioue untu¬
tes cors assignatas litteris in eccłia
recitata ad dei laudẽ ex euiꝰ mu¬
nere sunt et ad instrumenta mi
noꝵ. Int om̃s scõs. memoria beati¬
simȩ uirginis eõ fit quentius agidis
atꝙ festiuius: quo maiorẽ grãm a-
pud dm̃ creditur inuenisse. Unde
post alia quedã ipsius antiquora
sollennia non fuit contenta deuo¬
cio fideliũ: quin natiuitatis sollen¬
ne suꝑ adderet hodiernũ. Hac i¬
taq die peculiariter in eccłia reci¬
tandus esse uideretur ille liber.
qui de ortu eiꝰ atq uita scriptꝰ in¬
ueniebatur: si ñ iudicassent euo
patres inter apocripha numerandũ
At qm̃ magnis ac sapientibꝰ uiris
ita uisũ ẽ: nos alia quȩdã sed nor
aliena legentes: ecclesiasticũ mo¬
tẽ debitis officiis ex sequamur
mater et ꝑpetua uirgo ma¬
Ria: pruasquã nasceretur
oraculis enunciata ẽ ec dengnata
miractilis. Nat eto ꝓgenie diui¬

Expanded text:
nos: Sanctorum patrum dies natalicios observare diligenter: et tunc precipue virtutes eorum assignatis litteris in Ecclesia recitare: ad Dei laudem: ex cujus munere sunt: et ad instnorum. Inter omnes sanctos, memoria beatissimae Virginis eo frequentius agitur atque festivius, quo majorem gratiam apud Dominum creditur invenisse. Unde post alia quaedam ipsius antiquiora solemnia, non fuit contenta devotio fidelium, quin nativitatis solemne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At quoniam magnis ac sapientibus viris ita visum est, nos alia quaedam, sed non aliena legentes, ecclesiasticum morem debitis officiis exsequamur. Mater et perpetua Virgo Maria, priusquam nasceretur oraculis enuntiata est, et designata miraculis, nata vero progenie divi
Abbreviated transcription (Latin):
carnis quã ꝓ nobis suscepit. Sed
nos necesse ẽ. tanto humilius diui-¬
nitatis eiꝰ alta uenerari: quanto
illũ meminimꝰ ꝓ nr̃a exaltatione
adhumanitatis infima descendis¬
se.Si enĩ int̾ sacramenta incarna¬
tionis eiꝰ quibꝰ redemptisumꝰ. poten¬
tiã diuinitatis qua creati sumũs
pia semꝑ mente recolimꝰ: fit ut ip¬
si quoq cũ petro suꝑnȩ beatitu¬
dinis mercede donemur. Nã con¬
fitente illo xp̃m filiũ deiutui. iude¬
amꝰ quid sequitur. Respondens autẽ
iħs. dix̃. Beatus es simon bariona
Constat gͦ. quia post uerã xpisti

Expanded text:
nis quam pro nobis suscepit. Sed nis quam pro nobis suscepit. Sed nos necesse est tanto humilius divinitatis ejus alta venerari, quanto illum meminimus pro nostra exaltatione ad humanitatis infima descendisse. Si enim inter sacramenta incarnationis ejus, quibus redempti sumus, potentiam divinitatis qua creati sumus pia semper mente recolimus, fit ut ipsi quoque cum Petro supernae beatitudinis mercede donemur. Nam confitente illo Christum Filium Dei vivi, videamus quid sequitur. Respondens autem Jesus, dixit: Beatus es, Simon Bar Jona. C
Abbreviated transcription (Latin):
espondens simon petrus. dixit.
uũ appellat ad distinctionẽ falsoꝵ
deors: quos uario delusa errore gen-¬
tilitas uel de mortuis sibi hominibꝰ
instituit: uel maiore dementia de
insensibili materia quos adoraret
creauit. De qualibꝰ canitur in psalmo
Simulaera gentiũ argentũ et aurũ.
oꝑa manuũ hominũ: os habent
et ñ loquent᷑ Et cȩtera. Notet autẽ¬
dilectio urã. quã miranda distincti¬
one sit factũ:: ut cũ de utraq
eiꝰdẽ dñi et saluatoris nr̃i natura
ab ipso dño et a fideli eiꝰ discipulo
esset ꝓferenda sententia: dñs ipse
humilitatẽ assumpte humanitatis
ꝓfiteretur: discipulus excellentiã
diuinȩ ȩt̃nitatis ostenderet. Dñs
de se qđ minus est: discipulus de
dño intimat quod maius ẽ. Dñs
de se qđ factus ẽ ꝓpt̾ nos discipu.¬
lus declarat de dño. quia ipse est
qui fecit nos. Sic et in euangelio
dñs multo crebrius se filiũ hominis
quã filiũ dei appellare consueuit.
ut nos admoneat dispensationẽ¬

Expanded text:
espondens Simon Petrus, dixit: vum appellat ad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas, vel de mortuis sibi hominibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia quos adoraret, creavit, de qualibus canitur in Psalmo: Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent et non loquentur, etc. . Notet autedilectio vestra quam miranda distinctione sit factum, ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura, ab ipso Domino et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis ostentet. Dominus de se quod minus est, discipulus de Domino intimat quod majus est. Dominus de se quod factus est propter nos, discipulus declarat de Domino quia ipse est qui fecit nos. Sic et in Evangelio Dominus multo crebrius se Filium hominis quam filium Dei appellare consuevit, ut nos admoneat ejus dispensatio
Abbreviated transcription (Latin):
quere me. E RT. Lectio sc̃i euan-¬
gelii quȩ modo lecta ẽ fr̃s mei: tan¬
to maiori a nobis intentione debet
ꝑ singula uerba pensari: quanto
magna grẽ suꝑnȩ dulcedine tota
redundat. Cõmendat enĩ nobis
beatissimꝰ euangelista et apł̃s ioħs
priuilegiũ amoris precipui: quo
norari. Cõmendat testimonium
euangelicȩ descriptionis: qđ ueri¬
tate diuina subnixũ. nullus fi¬
deliũ dubitare ꝑmittit᷑. Cõmen-¬
dat placidã suȩ carnis resolutio¬
nẽ: quã dño specialiter se uisitan¬
te ꝑcepit. Sed ut ꝑfecte lectionis
huiꝰ principia considerare ualea¬
mͦ: libet suꝑiora parumꝑ atten¬
dere.

Expanded text:
et te? etc. Lectio sancti Evangelii quae nobis lecta est, fratres mei, tanto majori a nobis intentione debet per singula verba pensari, quanta magna gratiae supernae dulcedine tota redundat. Commendat enim nobis beatissimus evangelista et apostolus Joannes privilegium amoris praecipui, quo  Domino: commendat testimonium evangelicae descriptionis, quod veritate divina subnixum nullus fidelium dubitare permittitur: commendat placidam suae carnis absolutionem, quam Domino specialiter se visitante percepit. Sed ut perfectae lectionis hujus principia considerare valeamus, libet superiora parumper attendere.
Abbreviated transcription (Latin):
mira potentia cęceris preminent:
ꝓ eo quod eis ad obȩdiendũ alia
angeloꝵ agmina subiecta sunt.
Aln tanta diuinitatis grã replen-¬
tur: ut in eis dñs sedeat: et ꝑ eos
sua iudicia decernat. Alii tanto
ꝑfectiore scientia plenisunt: quan-¬
to claritatẽ dei uicinius contẽplan-¬
tur. Alia uero ita deo coniuncta
sunt angeloꝵ agmina: ut int̾ hȩc
et dm̃. nulli alii sp̃s intersint. Et
tanto magis ardent amore: quanto
subtilius claritatẽ diuinitatis enuis
aspiciunt. Talibꝰ ut diximꝰ a pri-¬
mordio incipientis uite beatoꝵ spi¬
rituũ distinctionibꝰ suꝑna celorũ
regna a deo conditore in ꝑpetuum
mirabiliter collocata subsistunt

Expanded text:
mira potentia caeteris praeeminent, mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat; alii tanto perfectiori scientia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur; alia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agmina, ut inter haec et Deum nulli alii intersint, et tanto magis ardent amore, quanto subtilius claritatem Divinitatis ejus aspiciunt. Talibus, ut diximus, a primordio incipientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna a Deo Conditore, in perpetuum mirabiliter collocata, subsistunt
Abbreviated transcription (Latin):
quis consiliarius eiꝰ fuit : aut quis pri¬
or dedit illi. et retribuetur ei: Qm̃
ex ipso et ꝑ ipsũ et in ipso sunt om¬
nia. Ipsi honor et gła in secuila secu¬
regna. spiritibꝰ angelicis ad
laudẽ. et głam atq honorẽ sui no-¬
minis ac maiestatis: in ꝑpetuũ miro
ordine collocauit. De quibꝰ plura lo¬
qui ꝑtimescimꝰ: quia soli deo scire ẽ.
quomodo uel quẽ ad modũ eorũ¬
nobis inuisibilis. absq contagione
seu diminutione in sua sola puri-¬
tate consistat natura. Sed tamen
nouẽ esse angeloꝵ ordines ad dei
iudicia ac ministeria cõplenda:
testante sacro eloquio cognouimꝰ.
Quoꝵ principatus atq potestas.
subtiliter ac mirabiliter om̃ĩpoten¬
tis nireu distinguitur. Alii ex illis.
ad nos in mundũ missi: futura p̃-¬
dicendo ꝑueniunt. Ali ad hȩc
sunt constituti: ut ꝑ eos signa et
miracula frequentius fiant. Alii
subiectis angeloꝵ agminibꝰ presurł:
eisq ad explenda diuina ministe-¬
ria disponendo principantur. Alii

Expanded text:
us ejus fuit, aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei? quomodo ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia? ipsi honor et gloria in saecula saecuregna spiritibus angelicis ad laudem et gloriam, atque honorem sui nominis ac majestatis in perpetuum miro ordine collocavit. De quibus plura loqui pertimescimus, quia soli Deo scire est quomodo vel quemadmodum eorum invisibilis absque contagione seu diminutione in sua sola puritate consistat natura. Sed tamen novem esse angelorum ordines, ad Dei judicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii
Abbreviated transcription (Latin):
nium sanctorũ. Le .i.¬
EGIMUS IN AECCLESI¬
ASTICIS HISTORUS.
quod sc̃s bonefacius. qui quartus
a beato oregorio romanȩ urbis e¬
piscopatũ tenebat. suis precibꝰa
foca cȩsare impetrauerit: donari
çccłiȩ xp̃i templũ rome. quod ab
antiquis pantheon ante uocaba.¬
tur: quia hoc quasi simula cruoꝵ
omniũ uideretur. esse deors In quo
dminata omni spurcitia. fecit ȩccle¬
siam sc̃ẽ dei genitricis atq omniuor
mnartirũ xp̃i: ut exclusa multitu.¬
dine demonũ. multitudo in ibi sc̃oꝵ

Expanded text:
NIUM SANCTORUM. Legimus in ecclesiasticis historiis quod sanctus Bonifacius, qui quartus a beato Gregorio Romanae urbis episcopatum tenebat, suis precibus a Phoca Caesare impetraret donari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pantheon ante vocabatur, quia hoc quasi simulacrum omnium videretur esse deorum; in quo, eliminata omni spurcitia, fecit ecclesiam sanctae Dei genitricis, atque omnium martyrum Christi, ut, exclusa multitudine daemonum, mul