comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illi p̃stat᷑: qñ punit᷑ ut humiliet᷑. Chana¬
an gͥ mͦ suꝑbus ẽ. Om̃s impiꝰ. oĩs infideł.
exaltat cor suũ ñ uult credere in dm̃. Sed
hec exaltatio: parata ẽ humilitati in die it¬
dacis. Tunc humiliabit᷑ qnͣ ñ uult. St enĩ
uasa ire. que ꝑfec̾ta st̃ ad ꝑditionẽ. Modo
ertollant se. garriant. extendant se. suꝑ
fideles. irrideant fideles. blasphement. xp̃i¬
anos: dicant anicularia ft̃ ista q̃ dicunt de
die iudicii. Ista elatio eoꝵ. parata ẽ humili¬
tati. Qnͣ uen̾it iudex. qui mͦ annuntiatꝰ irri
det᷑: tẽ qui mͦ suꝑbit. ñ utilit̾ s penaliter
humiliabit᷑: mͦ aũ ñ humiliat᷑ s parat᷑ hu¬
militati: id ẽ parat᷑ dampnationi. parat᷑ uie¬
time. Sinĩa gͦ ista eu̾tit ds̃ emporalit᷑. tunc
qñ patres uri educti stͣ de t̾ra egypti. eutit
spͣalit᷑ nunc nec cessat manꝰ eiꝰ usq in finem.
dõ ne istas potentias dĩ tc̃ putes ꝑactas cessa
q̃ tt̃ p̃nuntiasti figurando. Oĩa enĩ illa. in

Expanded text:
anaan ergo modo superbus est. Omnis impius, omnis infidelis exaltat cor suum; non vult credere in Deum. Sed haec exaltatio parata est humilitati in diem judicii; tunc humiliabitur, quando non vult: sunt enim vasa irae, quae perfecta sunt ad perditionem . Modo extollant se, garriant, extendant se super fideles, irrideant fideles, blasphement Christianos; dicant, Anicularia sunt ista quae dicunt de die judicii. Ista elatio eorum parata est humilitati. Quando venerit judex, qui modo annuntiatus irrie qui modo superbit, non utiliter, sed poenaliter humiliabitur. Modo autem non humiliatur, sed paratur humilitati, id est, paratur damnationi, paratunia ergo ista evertit Deus; corporaliter tunc, quando patres nostri educti sunt de terra Aegypti; evertit spiritualiter nunc, nec cessat manus ejus usque in finem. Ideo ne istas potentias Dei tunc putes peractas cessasquae tunc praenuntiasti figurando: «Omnia enim illa in
Abbreviated transcription (Latin):
minib ⁊ t̃restria continet animalia. quȩ
alio mͦ m scripturis arida dr̃. sic̃ seͥptũ ẽ.
appareat arida. ⁊ uocauit ds̃ aridã t̾ram.
suꝑ aquas ẽẽ fundatã: qd aquis eireũflu¬
entib suꝑeminet. Nlon enĩ quȩ dr̃ littoraria
ciuitas suꝑ mare fundata. ita sub ea ma¬
re ẽ. quẽ admodũ st̃ aquȩ sub speluncaꝵ
eminet. Sic dictꝰ ẽ pharao exisse suꝑ aꝙͣ
ita enĩ ht̃ grecus qd quidã latimi habq̃
ad aquã: sic dñs suꝑ puteũ sedebat. qđ ambo
supiores e̾e̾nt. quã flumen ⁊ puteus: ille pixta
&los in intellectu. spãles scõs suos. quibꝰ non
tantũ erede ueru̾etiã intelligere: diuina do

Expanded text:
minibus et terrestria continet animalia, quae minibus et terrestria continet animalia, quae alio modo in Scripturis arida dicitur, sicut scriptum est, «Appareat arida, et vocavit Deus aridam terram» , super aquas esse fundatam, quod aquis circumfluentibus supereminet. Non enim quae dicitur littoraria civitas super mare fundata, ita sub ea mare est, quemadmodum sunt aquae sub speluncarum eminet. Sic dictus est Pharao exisse «super aquam:» ita enim habet graecus, quod quidam Latini habent, «ad aquam» ; sic Dominus «super puteum sedebat» : quod ambo superiores essent quam flumen et puteus; ille juxta coelos in intellectu,» spirituales sanctos suos, quibus non tantum credere, verum etiam intelligere divina
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s deos gentiũ. t̾rȩ: ⁊ adorabt᷑ eũ unus
quisq de loco suo. om̃s insulȩ gentiũ. Qͥd
eͣ hoc : Nonne pͣdicꝰtũ ẽ: Nonne cõpletum
ẽNlonne ut legit᷑ sic uidet᷑ : Et illi qͥ re¬
mansert̃ oculos habent ⁊ ñ uident. na¬
res habent ⁊ ñ odorant᷑: ñ sentiunt illũ
m omi loco. Qⁱd ꝓdest qr nares habent.⁊
nͣ odorant᷑ tã suauẽ odorẽ xp̃i. Uere in
illis factũ ẽ. ⁊ uere de illis dicꝰtũ ẽ: similes
illis fiant qui faciunt ea ⁊ om̃s qui confi¬
dunt in eis. S cotidie credunt ꝑ miraeu¬
aures surdoꝵ: inspirant᷑ nares insensatoꝵ
dissoluunt᷑ ora mutoꝵ. constringunt᷑ ma¬
n paralẏticoꝵ. corrigunt᷑ pedes claudoꝵ.
de lapidib istis exsuscitant᷑ filii abrahȩ.
quib om̃ib iã dicat᷑. Domꝰ isrł bñdicite

Expanded text:
omnes deos Gentium terrae; et adoraomnes deos Gentium terrae; et adoraquisque de loco suo, omnes insulae Gentium» . Quid est hoc? Nonne praedictum erat? nonne completum est? nonne ut legitur, sic videtur? Et illi qui remanserunt, oculos habent, et non vident; nares habent, et non odorant. Non sentiunt illum  omni loco» . Quid prodest, quia nares habent, et non odorant tam suavem odorem Christi? Vere in illis factum est, et vere de illis dictum est, «Similes illis sint omnes qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis.» aures surdorum, inspirantur nares insensatorum, dissolvuntur ora mutorum, constringuntur manus paralyticorum, corriguntur pedes claudorum, de lapidibus istis excitantur filii Abrahae : quibus omnibus jam dicatur, «Domus Israel, benedicite
Abbreviated transcription (Latin):
pe clamat dcͣ. Qͥ ht̃ aures audiendi audi¬
at. Ocłos habent. ⁊ ñ uident. Habent enĩ cor
poris ocłos: s ñ habent oculos fidĩ. Beniq
figuratũ cõmemoro: ꝓpͥam exp̃ssam. simpli¬
et manifestã audite ꝓpħiam p̃dicꝰtã. uidete
c̃pletã. Preualuit inqͥt dñs adu̾sus eos. Pro¬
pha dicit sophonias. adu̾sus repugnantes.
adu̾sus rebellantes: ⁊ de occisione fidelium
martyres facientes. s tͣn nescientes. Preua¬
luit dñs adlu̾sus eos. Et quomͦ p̃ualuit: In
excłia sua uidemꝰ qr pͣualuit adu̾sus eos. Uo¬
lebant paucos xp̃ianos extinguere. occidere:
sanguinẽ fudert̃. De sanguine. occisoꝵ. tan¬
ti exurrexert̃: a qͥb illi int̾fecꝰtores suꝑaren
dant idola sua: qui pͥmos xp̃ianos. ꝓpt᷑ ido¬
la trueidabant. Nonne pͣualuit adu̾sus
eos dñs: Hide si facit qd̃ seqrͣ. Preualuit
añs adu̾sus eos. Et qͥd fecit: Ext̾minauit

Expanded text:
pe clamat Deus, «Qui habet aures audiendi, audipe clamat Deus, «Qui habet aures audiendi, audiat» . Oculos habent, et non vident: habent enim oculos corporis, sed non habent oculos fidei. Deniquefiguratum commemoro: propriam, expressam, simplicem, manifestam audite prophetiam praedictam, videte completam. «Praevaluit,» inquit, «Dominus adversus eos;» propheta dicit Sophonias. Adversus repugnantes, adversus rebellantes, et de occisione fidelium martyres facientes, sed tamen nescientes; «Praevaluit Dominus adversus eos.» Et quomodo praevaluit? In Ecclesia sua videmus quia praevaluit adversus eos. Volebant paucos Christianos exstinguere, occidere; sanguinem fuderunt: de sanguine occisorum tanti exsurrexerunt, a quibus illi interfectores martyrum dant idola sua, qui primo Christianos propter idola trucidabant. Nonne praevaluit adversus eos Dominus? Vide si facit quod sequitur, «Praevaluit Dominus adversus eos.» Et quid fecit? «Exterminavit
Abbreviated transcription (Latin):
erat. idola gentiũ lapides ⁊ ligna. gipsum
⁊ testa. Non hec dico: uilis materia ẽ: Illd̃
qd ualde amant. uł qđ ualde. honorant
argentũ. lucet aurũ: idõ ocłos habent. ⁊ ui¬
dent: Sic quomͦ argentũ ẽ. quomͦ aurũ e uti¬
le forte auaro ñ religioso: immo uͦ nec aua¬
routile s utile bene uiuenti. ⁊ ꝑ eiꝰ erogati¬
insensata sint. quid facitis homines de argen¬
to i auro dõs: Quos dõs facitis: nonne uide¬
tis qdͣ ñ uideant. Oculos habent iñ uide¬
bunt. aures habent ⁊ ñ audient: nares ha¬
bent i ñ odor abt̃: os habent ⁊ ñ loquent᷑. &
citera. Onĩa ista artifex. aurifex. faber ar¬
tus es agnousti. De illis aũ qui ñ agnoue¬
rͣt. quia dr̃  S imiles illis fiant qͥ faciunt
ea: ⁊ om̃s qui confidunt in illis. Et creditis
fr̃es exprimi in eis qͣndã similitudinẽ ido¬
loꝵ. ñ quidẽ in carne eoꝵ. s in int̾iore hoĩe
eoꝵ. Nã aures aberit. ⁊ ñ audiunt. Ad illos qͥp¬

Expanded text:
 lapides et ligna, gypsum et testam? Non haec dico; vilis materia est: illud quod valde amant, vel quod valde honorant argentum, lucet aurum, ideo oculos habent et vident? Sic, quomodo argentum est, quomodo aurum est, utile forte avaro, non religioso; imo vero nec avaro utile, sed utile bene utenti, et per ejus erogatiinsensata sint, quid facitis homines de argento et auro deos? Quos deos facitis, nonne videtis quod non videant ? «Oculos habent, et non videbunt»; «aures habent, et non audient; nares habent, et non odorabunt; os habent, et non loquunt.» Omnia ista artifex, faber artus es agnovisti. De illis autem qui non agnoverunt, quid dicitur? «Similes illis sint omnes qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in illisdam similitudinem idolorum, non quidem in carne eorum, sed in interiore homine eorum. Nam aures habent, et non audiunt: ad illos quip
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾a linguarũ. alii int̾pretatio sermonũ.
necessariũ: quȩ eũ transierit necessaria is¬
ta ñ erunt. idõ in potestatẽ noctis. In po¬
testatẽ quippe ait uł diei uł nocꝰtis. ut po¬
testas ee̾t diei luc̾e uł noc̾ti. qd̾ in spaͣlib¬

Expanded text:
ii interpretatio sermonum» . necessarium: quae cum transierit, necessaria ista non erunt: ideo, «in potestatem noctis. In potestatem» quippe ait, vel «diei» vel «noctis,» ut potestas esset die lucere vel nocte; quod in spi
Abbreviated transcription (Latin):
times: nonne choruscatio t᷑ruit te. ss cum
in pluuiã u̾titur fulguris tror. Qͥ educit
uentos de thesauris siuis. Cosdẽ puto p̃dica¬
tores: ⁊ nubes. ⁊ uentos. Nubes ꝓpt̾ carnem:
uentos ꝓptͣ spm. slubes enĩ uident᷑: uenti sẽ¬
tiuntur. ⁊ ñ uidentur. Beniq qmͣ carne̾ ui¬
demus ẽẽ. de t̾ra: nubes inquit excitat ab
extremo t̾rȩ. Exp̾ssit un̾ excitet nubes
Uenit ad uentos: qi sp̃s hominis ignorat᷑ uñ
ueniat. Pucens inquit uentos de thesau¬
ris suis. Paululũ attendite: cȩte ra uide¬

Expanded text:
times; nonne coruscatio terruit te? Sed cum times; nonne coruscatio terruit te? Sed cum in pluviam vertitur fulguris terror. «Qui educit ventos de thesauris suis.» Eosdem puto praedicatores et nubes et ventos: nubes, propter carnem; ventos propter spiritum. Nubes enim videntur, venti sentiuntur et non videntur. Denique quoniam carnem videmus esse de terra. «Nubes,» inquit, «excitat ab extremo terrae.» Expresserat unde excitet nubes: venit ad ventos, quia spiritus hominis ignoratur unde veniat: «Producens,» inquit, «ventos de thesauris suis.» Paululum attendite, et caetera vide
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Ergo ⁊ in om̃ib abyssis. omĩa quȩc̃ꝙ
uoluit fecit. Latet cor bonũ: latet cor ma¬
lũ. Abyssus eͣ ⁊ in corde bono: ⁊ in corde ma¬
lo. S hec nuda stͣ dõ: quẽ nichil latet.
Consolat᷑ cor bonũ: torquet cor malũ. Omĩa gͦ
iuitatis sue. De quib nubib alio loco iras¬
cens uinee suȩ dieit. M andabo nubibꝰ meis.
ne pluant suꝑ eã ẏmbrẽ. Et parũ ẽ excitas¬
se nubes de iherłm uł de isrł. quos nusit
p̃dicare eugłm suu̾ in toto orbe t̾rarũ: de
quib nubib dic̾tũ ẽ. In omne̾ t̾rã exuut
eugłm regni. in toto orbe t̾rarũ. in testimo¬
niũ om̃ib gentib. ⁊ te̾ ueniet finis: exci¬
tat nubes ab extremo tͣre. Elã crescente en¬
głio. unde erunt p̾dicatores eugłii in finib
tre : nͥ ibi excitet nubes ab extremo t̃re.:
De ipsis aũ nubib quid oꝑatur: fulgura mi
rorib irrigauit. Quomꝰ de t̾rorib irriga¬

Expanded text:
erit» . Ergo, «et in omnibus abyssis omnia quaecumque erit» . Ergo, «et in omnibus abyssis omnia quaecumque voluit, fecit.» Latet cor bonum, latet cor malum; abyssus est et in corde bono, et in corde malo: sed haec nuda sunt Deo, quem nihil latet. Consolatur cor bonum, torquet cor malum. «Omnia» everitatis suae. De quibus nubibus alio loco irascens vineae suae dicit, «Mandabo nubibus meis ne pluant super illam imbrem» . Et parum est excitasse nubes de Jerusalem vel de Israel, quas misit praedicare Evangelium suum in toto orbe terrarum; de quibus nubibus dictum vangelium regni in toto orbe terrarum, in testimonium omnibus gentibus, et tunc veniet finis» ; excitat nubes ab extremo terrae. Nam crescente Evangelio, unde erunt praedicatores Evangelii in finibus terrae, nisi ibi excitet nubes ab extremo terrae? De ipsis autem nubibus quid operatur? «Fulgura inrroribus irrigavit. Quomodo de terroribus irriga
Abbreviated transcription (Latin):
catio. di agri cultura estis. Sic̃ sapiens archi¬
tectus fundam̃tũ posui. aliꝰ suꝑedificat. Ergo
edificiũ dĩ sumꝰ: ⁊ ager dĩ sumus. Qͥs inquit
plantauit uineã: ⁊ de fructu eiꝰ ñ ꝑcipit:
łgo plantaui. apollo rigauit: s ds̃ increm̃tũ
dedit. Ergo in eccłia sua ⁊ in p̃dicatorib sius.¬
⁊ in plebib sius. tãquã in celo ⁊ in t̾ra omĩa
quecũq uoluit fecit. Parũ ẽ in eis: in ma¬
ri ⁊ in om̃ib abyssis. oĩa quecũq uoluit fe¬
eit Mare sunt om̃s infideles. om̃s ñdũ cre¬
dentes: ⁊ in eis oĩa quecũq uoluit fecit
t̾ra. Nũquid idõ a potestate dĩ omĩpoten¬
tis alienũ e ꝙ in mari ⁊ in om̃ib abyssis.
q̃eũq uoluit fecit. Iuȩ stͣ abyssi: Latentia
corda mortaliul: ꝓfunde cogitationes hoĩm.
gat iustũ ⁊ impiũ: qui aũ amat iniquitatẽ.
od̾it animã suã. Et uͥ illũ int̾rogat: Alibi
scriptũ ẽ. In cogitationib impii: int̾rogatio

Expanded text:
catio, Dei agricultura estis: sicut sapiens architectus fundamentum posui; alius superaedificat.» Ergo aedificium Dei sumus, et ager Dei sumus. «Quis,» inquit, «plantat vineam, et de fructu ejus non percipit» ? «Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit» et in plebibus suis, tanquam in coelo et in terra, omnia quaecumque voluit, fecit. Parum est in eis: «In mari et in omnibus abyssis omnia quaecumque voluit, fecit.» Mare sunt omnes infideles, omnes nondum credentes, et in eis «omnia quaecumque voluit, fecitterra; numquid ideo a potestate Dei omnipotentis alienum est? «Et in mari et in omnibus abyssis quae voluit, fecit.» Qui sunt abyssus? Latentia corda mortaligat justum et impium: qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam» . Et ubi illum interrogat? Alibi scriptum est: «In cogitationibus impii interrogatio
Abbreviated transcription (Latin):
molant gentes. demoniis immolant: ⁊ ñ
gelos appellari deos: ea mͥ causa potissimũ
occurrit. ne isto nomine homines ad hoc
edificarent᷑. ut ministeriũ uł seruitium
religionis. quȩ grece liturgia uł latria
Arͣ. scĩs angłis exhib̾ent. qd̾ nec ipsi exhi¬
beri ab hominib uolt᷑: nͥ illi dõ qͥ ⁊ ipsoꝵ
⁊ hominũ ds̃ ẽ. Inde multo utiliꝰ angłi
uocant᷑. qui latine nuncii nũcupantur:
ut ꝑ nom̃ ñ substantiȩ s officii satis in¬
telligam᷑ illũ dm̃ a nobis eos eoli uelle quẽ
nuntiant. Totã gͥ istã questionẽ breuiter
apłs soluit. uͥ ait. Nã ⁊ si ft̃ qui dicuntur
dii siue in celo suie in t̾ra. quẽ admodum

Expanded text:
s immolant, et nogelos appellatos deos, ea mihi causa potissimum occurrit, ne isto nomine homines ad hoc aedificarentur, ut ministerium vel servitium religionis, quae graece liturgia, vel latria dicitur, sanctis Angelis exhiberent; quod nec ipsi exhiberi ab hominibus volunt, nisi illi Deo qui et ipsorum et hominum Deus est. Unde multo utilius Angeli vocantur, qui latine nuntii nuncupantur; ut per nomen non substantiae, sed officii, satis intelligamus illum Deum a nobis eos coli velle, quem nuntiant. Totam ergo istam quaestionem breviter Apostolus solvit, ubi ait: «Nam etsi sunt qui dicantur dii, sive in coelo, si
Abbreviated transcription (Latin):
pientia plena: nec unũ inuenis ex istis nomi¬
nib qđ boni aliquid int᷑pretet᷑. Ubi exercu
Seon rege amorreoꝵ occidit. Audite noĩa
grauida sacram̃tis : seon rege᷑ inquit amor¬
reoꝵ occidit Occidit plane: ⁊ nẽ occidat a
cordib seruoꝵ suoꝵ. ⁊ a temptationibꝰ ecclłiȩ
suȩ: nec cesset manꝰ eiꝰ in occidendis talib
regib ⁊ talib ppłis. Intͣpretat᷑ enĩ seon tẽp¬
tatio coloꝵ : & amorrei int̃pretant᷑ ama¬
ricantes. lã hic uidete. si intelligere possumꝰ.
quomͦ amaricantes regẽ habeant tẽptatio¬
nẽ oculoꝵ. Temptatio coloꝵ ñ ẽ: nͥ menda¬
cũ Colorẽ habet : ueritatẽ᷑ ñ habet. lam

Expanded text:
pientia plena: nec unum invenis ex istis nomipientia plena: nec unum invenis ex istis nominibus, quod boni aliquid interpretetur, ubi exercui«Seon regem Amorrhaeorum.» Audite nomina gravida sacramentis. «Seon regem,» inquit, «Amorrhaeorum» occidit. Occidit plane; et nunc occidat a cordibus servorum suorum, et a tentationibus Ecclesiae suae, nec cesset manus ejus in occidendis talibus regibus et talibus populis: interpretatur enim Seon, Tentatio oculorum; Amorrhaei interpretantur, Amaricantes. Jam hic videte si intelligere possumus quomodo amaricantes regem habeant tentationem oculorum. Tentatio oculorum non est nisi mendacium: colorem habet, veritatem non h
Abbreviated transcription (Latin):
scismata ⁊ hereses faciendo. Pinde nec
in illis inuenis fidẽ. qmͣ facti ft̃ egyptus:
id ẽ affuctio ppłi dĩ. Occisa st̃ pͥmogeni¬
ta eoꝵ: trahunt post se turbas indoctas:
ipsa stͣ pecora. In hac gͦ afflictione. qua xxcłia
asfugitur: morit᷑ in affugentib fides. Mori¬
untur pͥmogenita ⁊ in ipsis doctis ⁊ in in¬
docꝰtis : qr occidit ds̃ pͥmogenita egẏptioꝵ.
ab hoĩe usq ad pecus. Immisit signa ⁊ ꝓdigia
in medio tui egẏpte : in pharaone ⁊ in oĩb
seruis eiꝰ. Pharao rex egẏptioꝵ. Nom̃ attendite.
⁊ uidete quẽadmodũ ista faciat ds̃. Rex in
omĩ gente prior eͣ. Egẏptꝰ afflictio ẽ: pharao
dissipatio. afflic̾tio gͦ regẽ. ht̃ dissipationẽ: qr
illi qui affligunt eccłiam. dissipati affligunt
U t enĩ affligant dissipant᷑ : qm̃ rex ducit. ppłs
sequit᷑. Precedit dissipatio: seq̃r afflcꝰtio. dudi¬
te. audite noĩa hȩc int̾p̃tatione tẏpica ⁊ sa¬

Expanded text:
schismata et haereses faciendo. Proinde nec schismata et haereses faciendo. Proinde nec in illis invenis fidem, quoniam facti sunt Aegyptus, id est afflictio populo Dei. Occisa sunt primogenita eorum: trahunt post se turbas indoctas; ipsa sunt pecora. In hac ergo afflictione qua Ecclesia affligitur, moritur in affligentibus fides: moriuntur primogenita et in ipsis doctis et indoctis; quia occidit Deus primogenita Aegyptiorum «ab homine ute, in Pharaone et in omnibus servis ejus.» Pharao rex Aegyptiorum. Nomen attendite, et videte quemadmodum ista faciat Deus. Rex in omni gente prior est; Aegyptus Afflictio est, Pharao Dissipatio. Afflictio ergo regem habet dissipationem; quia illi qui affligunt Ecclesiam, dissipati affligunt. Ut enim affligant, dissipantur: quoniam rex ducit, populus sequitur; praecedit dissipatio, sequitur afflictio, Audite, audite nomina haec, interpretatione typica et sa
Abbreviated transcription (Latin):
na dĩ grã ẽ ut conseruet᷑ fides nr̃a. mag¬
na pęna e᷑ occidere pͥmogenita: qnͣ hoiẽt
in afflctione eccłiȩ constituti ꝑdunt fidẽ̾.
Affligunt enĩ eccłiam. ut ꝑdant fide̾. Nã &
ipsa egyptus afflictio intͣptatur. Qͥ cũq gͦ
affligunt eccłiam. quicũq scandala eccłiȩ
immittunt. ⁊ si xp̃iani appellant᷑: moriun¬
t᷑ pͥmogenita eoꝵ. Ertͣ infideles. ert̃ in¬
anes. habentes nom̃ tantũ ⁊ signũ: in cor¬
de aũ pͥmogenitũ suũ sepeliert᷑. usq ad¬
eo ut qnͣ ei aliquid dixeris ꝓpt̾ bonam
igniᷤᷤ ęt̃ni. apud se subsannet : aut si tał
est ut audiat corã te: os torqueat &
eius. mortua eͣ fides eiꝰ: ⁊ hoc ab homi¬
ne usq ad pecus : dicã fr̃es qd̃ sentio.
Homines intelligo sprͣtalit᷑ significari
tãquã doctos: ⁊ ꝓpt̃̾ rationalẽ animam
qd ẽ homo. Pecora uͦ indoctos: s tamͣ
habentes fidẽ. Nã ñ haberent pͥmoge¬
nita. Sunt docti qui affligunt eccłiam:

Expanded text:
a; magna poena est occidere primogenita, quando homines in afflictione Ecclesiae constituti perdunt fidem. Affligunt enim Ecclesiam, ut perdant fidem: nam et ipsa Aegyptus afflictio interpretatur. Quicumque ergo affligunt Ecclesiam, quicumque scandala Ecclesiae immittunt, etsi christiani appellentur, moriuntur primogenita eorum. Erunt infideles, erunt inanes, habentes nomen tantum et signum: in corde autem primogenitum suum sepelierunt; usque adeo, ut quando ei aliquid dignis aeterni, apud se subsannet; aut si talis cet ut audeat coram te, os torqueat et ejus, mortua est fides ejus: et hoc «ab homine usque ad pecus.» Dicam, fratres, quod sentio. Homines intelligo spiritualiter significari tanquam doctos, propter rationalem animam, quod est homo: pecora vero, indoctos; sed tamen habentes fidem, nam non haberent primogenita. Sunt docti qui affligunt Ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
dit angłm scm̃ secũ lucꝰtari: teͣ accepit nom̃
ut appellaret᷑ isrł. Inus homo ẽ. siue iacob siue
isrł: una ꝑsona eͣ: domꝰ iacob ⁊ domꝰ isrł: una
gens. una plebsẽ. hanc inuitat: ⁊ hanc dimit¬
tit. Et nc̃ iã certe occidisti.xp̃m odomꝰ iacob:
iã occidistix p̃m. lam caput ante cruce̾. agitas¬
ti. iã pendentẽ irrifisti: iã dixisti si filiꝰ es des¬
cende de cruce. lã rogauit medicꝰ ꝓ freneticis.
Pat᷑ ignosce ilł: qr nesciunt qͥd facunt. lerte.
iã fecisti ista omĩa: ⁊ nc̃ crede in eũ quẽ occi¬
disti. bibe sanguinẽ quẽ fudisti. Et nẽ tu do¬
mꝰ iacob. testimoniũ ex te expon̾e cupio. qͦd
iuis siuis aduocabit᷑. Iudicasse enĩ intelligit᷑ ple¬
bẽ suã. separando in ipsa plebe sua. bonos a
malis: fideles ab infidelib : apłos a iudȩis m̃¬
dicib. hoc significauit ut dicẽ orꝑam. ꝑ pro

Expanded text:
nomen ut appellaretur Israel . Unus homo est sive Jacob, sive Israel; una persona est: domus Jacob, et domus Israel, una gens, una plebs; hanc invitat, et hanc dimittit. Et nunc jam certe occidisti Christum, o domus Jacob; jam occidisti Christum, jam caput ante crucem agitasti, jam pendentem irrisisti, jam dixisti: «Si filius Dei est, descendat de cruce.» Jam rogavit medicus pro phreneticis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Certe jam fecisti ista omnia, et nunc crede in eum quem occidisti, bibe sanguinem quem fudisti. Et nunc tu domus Jacob, testimonio Isaiae exponere cupio quod vis suis advocabitur.» Judicasse enim intelligitur plebem suam, separando in ipsa plebe sua bonos a malis, fideles ab infidelibus, Apostolos a Judaeis mendacibus. Hoc significavit, ut dicere co
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ in etͣnũ mĩa eiꝰ: sic in om̃iũ capitib
qͣuis ñ sit positũ subaudiendũ ẽ. confi¬
temini dño: qd in greco euidentiꝰ appa¬
ret. Appareret aũ ⁊ in latino: si eandẽ lo¬
cutionẽ transferre potuissent ĩt̾p̃tes nrͣi.
Qđ quidẽ in isto u̾su possent: si dicerent fa¬
cienti mirabilia. Qd̾ enĩ nos habem facit
mirabilia. grecus ht̃ facienti mirabilia:
uͥ necessario confitemini subaudiatur.
Atq utinã uł ꝓnom add̾ent ut dic̾ent.
ei qui facit. uł ei qͥ fecit. uł ei qͥ firma¬
uit: qr etiã sic facile intellig̾et᷑. confi¬
temini eẽ subaudiendũ. Nẽ uͦ ita obs¬
curũ factũ e. ut qui codice̾ grecũ siue.
nescierit inspicere: siue neglexerit. pos¬
sit putare qui fecit cȩlos. qui firmauit ter¬
rã. qui fecit luminariamagna. qm̃ in et̾nũ

Expanded text:
in omnium capitibus quamvis non sit positum, subaudiendum est, «Confitemini.» Quod in graeco evidentius apparet. Appareret autem et in latino, si eamdem locutionem transferre potuissent interpretes nostri. Quod quidem in isto versu possent, si dicerent, «facienti mirabilia:» quod enim nos habemus, «Qui fecit mirabilia;» graecus habet, «facienti mirabilia»; ubi necessario «Confitemini» subauditur. Atque utinam vel pronomen adderent, ut dicerent, Ei «qui facit;» vel, ei «qui fecit;» vel, ei «qui firmavit:» quia etiam sic facile intelligeretur «Confitemini» esse subaudiendum. Nunc vero ita obscurum factum est, ut qui codicem graecum sive nescierit inspicere, sive neglexerit, possit putare, «Qui fecit coelos, Qui firmavit terram, Qui fecit luminaria, quoniam in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
ta diuino sp̃u int̾p̃tati: quo spũ ⁊ illa dicta
st̃ quȩ in hebreis litt̾is st̃. Codẽ nãq oꝑan¬
te spũ. etiã hoc dici oportuit qd̃ dicꝰtũ ẽ dii
gentiũ demonia: ut intelligeremꝰ sic etiam
in hebreo positũ dii gentiũ simulachra. ut
demonia potiꝰ q̃ st̃ in simulachris significa¬
rent᷑. Nã qd̃ attinet ad ipsa simulachra quȩ
grece appellant᷑ ydola. quo nomine iã uti¬
mur ꝓ latino: oculos habent ⁊ ñ uident.⁊
oȩtera. quȩ de eis idõ dicunt᷑. qr omĩ sensu
carent. Quo circa nec t̾reri possunt: qr nͥ
ea quȩ sentiunt t̾reri utiq ñ possunt. Quo¬

Expanded text:
intepretati, quo Spiritu et illa dicta sunt quae in hebraeis litteris sunt. Eodem namque operante Spiritu, etiam hoc dici oportuit quod dictum est, «Dii Gentium daemonia:» ut intelligeremus sic etiam in hebraeo positum, «Dii Gentium simulacra;» ut daemonia potius quae sunt in simulacris, significarentur. Nam quod attinet ad ipsa simulacra, quae graece appellantur idola, quo nomine jam utimur pro latino, oculos habent et non vident; et caetera quae de his ideo dicuntur, quia omni sensu carent: quocirca nec terreri possunt, quia nisi ea quae sentiunt, terreri utique non possunt. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
bulant ⁊ mouent᷑ bona. q̃ uolitant in aere:
⁊ natant in aquis bond dico ⁊ hominẽ. bo¬
nũ. Homo enĩ bonus. de bono thesauro cor¬
dis sui ꝓfert bonũ. Dico ⁊ angłm bonũ qui
ñ eͣ lapsus suꝑbia. ⁊ diabolus facꝰtus : s inhe¬
ret obȩdiendo ei a quo factꝰ eͣ. Omĩa ista di¬
co bona. s tam̃ cũ siuis nominib: celũ bonũ
angłm bonũ. hominẽ bonũ. Ad dmͣ aũ cũ
bonꝰ. Et itẽ ipse dyxit. Nemo bonus. ni ulus
ds̃. Nonne stimulauit nos ad quexendũ &
ad distinguendũ quid sit bonũ alio bono bo¬
nũ: ⁊ bonũ seipso bono. Iuã gͦ bonũ ẽ a qͦ
stͣ oĩa bona: Omĩno nullũ inuenies bonũ:
qd nͣ ab ipso sit bonũ. Bonũ bona faciens si¬
cuti ẽ ꝓpͥe: sic ⁊ bonꝰ ẽ ꝓpͥe. leq enĩ ea que
fecit nͣ sunt: aut inuiria illi fit cũ dicimꝰ.
ñ ẽẽ quȩ fecit. Quare. enĩ fecit: si nͣ ftͣ quȩ

Expanded text:
bulant et moventur, bona; quae volitant in aere bulant et moventur, bona; quae volitant in aere et natant in aquis, bona. Dico et hominem bonum: «Homo» enim «bonus de bono thesauro cordis sui profert bonum» . Dico et angelum bonum, qui non est lapsus superbia et diabolus factus est; sed inhaeret obediendo ei a quo factus est. Omnia ista dico bona, sed tamen cum suis nominibus; coelum bonum, angelum bonum, hominem bonum: ad Deum autem cum bonus;» et ipse item dixit, «Nemo bonus, nisi unus Deus.» Nonne stimulavit nos ad quaerendum et ad distinguendum quid sit bonum alio bono bonum, et bonum seipso bonum? Quam ergo bonum est a quo sunt omnia bona? Omnino nullum invenias bonum quod non ab illo sit bonum. Bonum bona faciens sicuti est proprie, sic et bonum est proprie. Neque enim ea quae fecit, non sunt; aut injuria illi fit, cum dicimus non esse quae fecit. Quare enim fecit, si non sunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: ut etiã si ñ implet᷑ illiꝰ laudis explicatio:
acceptet᷑ laudatoris deuotio. Aiꝓbet me ipse
uolusse: ignoscat ñ impleuisse. In effabili
dulcedine teneor cũ audio bonꝰ dñs: conside¬
ratisq omĩb ⁊ collustratis quȩ forinsecus ui¬
deo. qm̃ ex ipso st̃ omĩa. etiã eũ mͥ hec placeñ
ad illũ redeo a quo sunt: ut intelligã qmͣ¬
bonꝰ dñs. Rursũ cũ ad illũ quantũ possum in¬
gͦssus fuero. int̾iorem mͥ ⁊ suꝑiorẽ inuenio:
ꝑ sic bonꝰ ẽ dñs. ut istis nͣ indigeat quod sit
bonꝰ. Deniq ista ñ laudo. sine illo. Illu̾ auͣ sine
istis ꝑfectũ: ñ indigũ: incoͣmutabilẽ. nulliꝰ
bonũ quȩrentẽ: quo augeat᷑. nulliꝰ malũ tmͣ¬
tẽ quo minuat᷑ inuenio. Et qͥd dicã amplus:
Inuenio in creatura. cęlũ bonũ. solẽ bonum.
lunã bonã. stellas bonas. trã bonã. quȩ gig¬
nunt᷑ in t̾ra ⁊ radicib nixa stͣ bona: qͣ am¬

Expanded text:
tem, ut etiamsi non impletur illius laudis explicatio, tem, ut etiamsi non impletur illius laudis explicatio, acceptetur laudatoris devotio. Approbet me ipse voluisse, ignoscat non implevisse. 4. Ineffabili dulcedine teneor, cum audio, «Bonus Dominus;» consideratisque omnibus et collustratis quae forinsecus video, quoniam ex ipso sunt omnia, etiam cum mihi haec placent, ad illum redeo a quo sunt, ut intelligamillum, quantum possum, ingressus fuero, interiorem mihi et superiorem invenio; quia sic bonus est Dominus, ut istis non indigeat quo sit bonus. Denique ista non laudo sine illo; illum autem sine istis perfectum, non indigum, incommutabilem, nullius bonum quaerentem quo augeatur, nullius malum timentem quo minuatur, invenio. Et quid dicam amplius? Invenio in creatura coelum bonum, solem bonum, lunam bonam, stellas bonas; terram bonam, quae gignuntur in terra et radicibus nixa sunt, bona; quae am
Abbreviated transcription (Latin):
cit dc᷑ omĩa bona ualde: nͣ tm̃ bona. sed&
fecit: ⁊ ualde bona fecit. Si hec omĩa bona
fecit: qualis ẽ ille qui fecit: e tñ cũ bona
fecerit. multoq sit melior. qui fecit ꝙͣ. sta qͣ
fecit : nͣ inuenies meliꝰ qd de illo dicas nͥ q
cit: ipse ẽ bonꝰ quẽ nemo fecit. Ille bono
suo bonꝰ eͣ: ñ aliunde participato bono.
Iꝑse. seipsõ bontis bono ẽ : nͣ adhereadoll¬
teri bono. Nichi aũ aherere dõ bonũ ẽ.
qui ñ eguit ab aliquo fieri bonꝰ: s eguert
Alo cetera ut fierent bona. Wltis audire
quã singularit᷑ ille sit bonꝰ: Dñs int̾roga¬
tus dixit. Nemo bonꝰ nͥ unꝰ ds̃. Hanc singu¬
laritatẽ bonitatis eiꝰ. ⁊ pͣterire breuit᷑ no¬
lo: ⁊ cõm̃dare congrue ñ sufficio. Aletuo ne
si hinc eito transiero: ingratꝰ inueniar. ltẽ
metuo. ne hoc cũ explicandũ susceꝑo: sub
tanta laudis dnice sarcina defatiger. Sie ta¬
mñ fres accipite me ⁊ laudantẽ ⁊ ñ sufficien¬

Expanded text:
cit Deus omnia bona valde : non tantum bona, sed et fecit, et valde bona fecit. Si haec omnia bona fecit, qualis est ille qui fecit? Et tamen cum bona fecerit, multoque sit melior qui fecit, quam ista quae fecit; non invenis melius quod de illo dicas, nisicit: ipse est bonus quem nemo fecit. Ille bono suo bonus est, non aliunde participato bono: ille seipso bono bonus est, non adhaerendo alteri bono. Mihi autem adhaerere Deo bonum est , qui non eguit a quo fieret bonus; sed eguerunt illo caetera ut fierent bona. Vultis audire quam singulariter ille sit bonus? Dominus interrogatus dixit, «Nemo bonus, nisi unus Deus» . Hanc singularitatem bonitatis ejus, et praeterire breviter nolo, et commendare congrue non sufficio. Metuo ne si hinc cito transiero, ego ingratus inveniar: item metuo ne hoc cum explicandum suscepero, sub tanta laudis dominicae sarcina defatiger. Sic tamen, fratres, accipite me et laudantem et non sufficien
Abbreviated transcription (Latin):
fundent᷑: ⁊ transducent eos ex adu̾so miqͥ¬
tates eoꝵ. Tc̃ dicent impii oõfusi. ͥd nobis
ꝓfuit suꝑbia: illagna miseria fr̃es mei. Dis¬
sipatio. ex afflic̾tione: dissipant᷑.: ut afflgã¬
tur. Alagna miseria temptatio ocłoꝵ: idest
fallacia. rex amaricantiũ. fallunt enĩ. ut a¬
maricent. Conclusio rex confusionis. Conclu¬
diint᷑ enĩ ne. transeant. ad fidẽ: ⁊ cũ uene¬
rit in quẽ credimꝰ. confundent᷑. Et omĩa
regna chanaan occidit ds̃. Chanaan interp̃¬
tat᷑. paratꝰ humilitati. Humilitas qͣsi aliqͥd¬
boni significat. s si sit utilis. Humilitas nãq
mala. humiliatio penalis ei. Si enĩ humilia¬

Expanded text:
fundentur, et traducent eos ex adverso iniquitates eorum. Tunc dicent impii confusi: «Quid nobis profuit superbia» ? Magna mysteria, fratres mei. Dissipatio rex afflictionis; dissipantur ut affligantur. Magna mysteria. Tentatio oculorum, id est fallacia, rex amaricantium; fallunt enim ut amaricent. Conclusio rex confusionis; concluduntur enim ne transeant ad fidem, et cum venerit in quem credimus, confundentur. «Et omnia regna Chanaan» occidit Deus. Chanaan interpretatur, Paratus humilitati. Humilitas quasi bonum aliquod significat, sed si sit utilis humilitas: nam mala humiliatio poenalis est. Si enim humilia
Abbreviated transcription (Latin):
a sc̃is maximũ p̃miũ ꝓmittat᷑ ȩqualitas an¬
gło. Et in seripturis quidẽ nescio utrũ uł
posit uł facile possit repperiri: aꝑte dictos
angelos. dõs. S cũ de dño dictũ eẽt. t̾ribilis
suꝑ om̃s deos: cur hoc dixerit. continuo ue¬
lut exponendo coniuuxit: qm̃ om̃s dii genti¬
ũ demonia. Suꝑ tales deos. dix̃ dñm̃ t̾ribilem
di sine aaditam̃to: s dii gentiũ demonia.
S ipuis tam̃. tͣribilis inquit suꝑ om̃s deos. Non
ait suꝑ om̃s deos gentiũ: quãuis hoc intelli
g uoluerit addendo qd sequit᷑: qm̃ dii gen¬
qũ dȩmonia. Qd̾ quidẽ in hebreo dr̃ ita ñ eẽ¬

Expanded text:
aequalitas Angelorum. Et in Scripturis quidem nescio utrum vel possit, vel facile possit reperiri, aperte dictos Angelos deos; sed cum de Domino Deo dictum esset, «Terribilis super omnes deos,» cur hoc dixerit, continuo velut exponendo conjunxit, «Quoniam dii Gentium daemonia» . Super tales deos dixit Dominum terribilem Dii sine additamento; sed, Dii Gentium daemonia: superius tamen, «Terribilis,» inquit, «super omnes deos;» non ait, super omnes deos Gentium, quamvis intelligi hoc voluerit, addendo quod sequitur, «Quoniam dii Gentium daemonia.» Quod quidem in hebraeo dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
mus. nouimus. laudamꝰ. S i aũ hec aliq̃
significant: ñ sim onerosus dũ explico
it potero. Esçce in ipsis hominib possũ agnos¬
cere: qr in celo ⁊ in t̾ra omĩa quȩcũq uoluit
fecit. Celũ ethereũ sp̃itales accipio: t̾rã car¬

Expanded text:
mus, novimus, laudamus. Si autem aliquid mus, novimus, laudamus. Si autem aliquid significant, non sim onerosus, dum explico ut potero. Ecce in ipsis hominibus possum agnoscere quia «in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit.» Coelum enim aethereum, spi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cũ uindictã dĩ recolis time. Omp̃c ẽ. ⁊ ad
consolandũ ⁊ castigandũ. idõ sunt ista uti¬
lia cũ legunt᷑. Quando aũ pius uidet quod
passus ẽ impiꝰ. purgat se ab omĩ impietate:
ne ueniat ⁊ ipse in talẽ penã talẽq uin¬
dictã. Bene gͦ hȩc accepistis. Quid inde fe¬
et̃nũ: post ista omĩa quȩ fecisti. Iuid enĩ
uideo quȩ fecisti: Inspicio creaturã tuã
qͣ fecisti in celo. Inspicio hanc unã parte̾
quã habitamꝰ: ⁊ hic uideo bñficia tua. nu¬
biũ. uentoꝵ. pluuiarũ. Popłm tuũ attendo.
eduxisti eos de domo seruitutis. Signa ⁊
ꝓdigia fecisti int̾ inimicos eoꝵ: punisti eos
quos molestos patiebant᷑. Impios de t̾ra sua
eiecisti: reges eoꝵ occidisti: t̾ram eoꝵ ppło
tuo dedisti. Uidi omĩa: impletũ ẽ os meu̾¬
laude: ⁊ dixi. Dñe nom̃ tuũ in scła. łlec
quidẽ ad litterã quomͦ scripta st̃ uide¬

Expanded text:
et cum vindictam Dei recolis, time. Omnipotens est, et ad et cum vindictam Dei recolis, time. Omnipotens est, et ad consolandum, et ad castigandum. Ideo sunt ista utilia cum leguntur. Quando autem pius videt quod passus est impius, purgat se ab omni impietate, ne veniat et ipse in talem poenam talemque vindictam. Bene ergo haec accepistis. Quid deinde fesaeculum;» post ista omnia quae fecisti. Quid enim video quae fecisti? Inspicio creaturam tuam quam fecisti in coelo, inspicio hanc imam partem ubi habitamus; et hinc video beneficia tua, nubium, ventorum, pluviarum. Populum tuum attendo: eduxisti eos de domo servitutis, et signa et prodigia fecisti inter inimicos eorum, punisti eos quos molestos patiebantur, impios de terra sua ejecisti, reges eorum occidisti, terram eorum populo tuo dedisti; vidi omnia, et impletus laude dixi: «Domine, nomen tuum in saecquidem ad litteram quomodo scripta sunt vide
Abbreviated transcription (Latin):
do tui egẏpte. Nostis. legistis quanta ꝑ
moysen fecerit manꝰ dñĩ. in egẏpto ad
t̾rendos. ad contundendos. ad deici¬
endos suꝑbos egyptios: in pharaone. ⁊ n
om̃ib serus eiꝰ. Parũ eͣ in egẏpto. Quid pada¬
quã eductꝰ ẽ inde popłs: Qͥ ꝑcussit gens
inultas: quȩ possidebant t̾rã quã uolebat
ds̃ dare ppło suo. Et occidit reges fortes.
Seon rege᷑ amorreoꝵ: & og rege̾. basan: &
omĩa regna chanaan. Omĩa ista quomͦ com¬
memorat breuit᷑ psalmus. sic ea legimꝰ in ali¬
is libris dni̾cis: ⁊ magna ibi manus dm̃. Iñ
tu uides quȩ facꝰta sunt in impios: caue ne
fiant in te: Ad hoc enĩ in illos facꝰta ft̃: ut
tu transires . ⁊ eos ñ imitareris: ⁊ talia nͣ pa¬
tereris. Tam̃ uide qr flagellũ dñi ẽ suꝑ om¬
nẽ carnẽ. Ne estimes te ñ uideri qnͣ peccas.
ne putes te contẽpni. ne putes dm̃ dornure.
Attende exemplũ beneficioꝵ dĩ cũ ea recolis:

Expanded text:
dio tui, Aegypte.» Nostis, legistis quanta per dio tui, Aegypte.» Nostis, legistis quanta per Moysen fecerit manus Domini in Aegypto ad terrendos, ad contundendos, ad dejiciendos superbos Aegyptios. «In Pharaone et in omnibus servis ejus.» Parum est in Aegypto; quid posteaquam eductus est inde populus? «Qui percussit gentes multas:» quae possidebant terram quam volebat Deus dare populo suo. «Et occidit reges fortes; Seon regem Amorrhoeorum, et Og regem Basan, et omnia regna Chanaan.» Omnia ista quomodo commemorat breviter Psalmus, sic ea legimus in aliis Libris dominicis, et magna ibi manus Domini. Quando tu vides quae facta sunt in impios, cave ne fiant in te: ad hoc enim in illos facta sunt, ut tu transires, et eos non imitareris, et talia non patereris. Tamen vide quia flagellum Domini est super omnem carnem. Ne putes te non videri quando peccas, ne putes te contemni, ne putes Dominum dormire: attende exempla beneficiorum Dei, cum ea recolis;
Abbreviated transcription (Latin):
extremo t̾rȩ. Uidemꝰ ista oꝑa dñi in eiꝰ cre¬
atura. Ueniunt enĩ nubes ab extremo tͣrȩ.
ad mediũ ⁊ pluunt. unde surrexert̃ nes¬
cis. Ergo indicat illud ꝓpħa. ab extremo tͣ¬
rȩ. siue ab imo: siue a circũdatione finiũ
t̃re. Unde uult excitat nubes: tnͣ a t̾ra.
fulgura in pluuiã fecit. Nã fulgura sinȩ
gura sunt. contremiscis : pluit. gaudes. ful
occultis causis. Inde scis. Quia enĩ flat
uentus sentis: qua causa flat. uł de qͦ the¬
sauro rationis eductus sit nescis: debes ta
men pietatẽ dõ credendi qr ñ flaret
nͥ iussisset ille qui fecit : nͥ ꝓduxisset ille
ta: laudamꝰ. miram᷑ : benedicimꝰ dm̃. Uide¬
amꝰ quȩ fecit in hominib. ꝓpt᷑ popłm
suũ. Qͥ ꝑcussit pͥmogenita egypti. E te¬
nĩ ista diuina dicꝰta sunt quȩ amares:
⁊ nͣ erant dicꝰta quȩ timeres. Attende
qr ⁊ quando irascit᷑. facit qđ uult. ꝑcus¬
sit primogenita egypti. ab homine usq
ad pecus. Iinmisit signa ⁊ ꝓdigia in me¬

Expanded text:
remo terrae.» Videmus ista opera Domini in ejus creatura: veniunt enim nubes ab extremo terrae ad medium, et pluunt; unde surrexerint nescis. Ergo indicat illud Propheta: «ab extremo terrae,» sive ab imo, sive a circumdatione finium terrae, unde vult excitat nubes, tamen a terra. «Fulgura in pluviam fecit.» Nam fulgura sine gura sunt, contremiscis; pluit, gaudes. «Fuloccultis causis, unde nescis. Quia enim flat ventus, sentis; qua causa fiat, vel de quo thesauro rationis eductus sit, nescis: debes tamen Deo pietatem credendi, quia non flaret nisi jussisset ille qui fecit, nisi produxisset ille ta; laudamus, miramur, benedicimus Deum: videamus quae fecit in hominibus propter populum suum. «Qui percussit primogenita Aegypti.» Etenim illa divina dicta sunt quae amares, et non erant dicta quae timeres: attende, quia et quando irascitur, facit quod vult. «Percussit primogenita Aegypti, ab homine usque ad pecus. Immisit signa et prodigia in me
Abbreviated transcription (Latin):
to quęri solet. Et scriptũ inuenimꝰ in alio psal¬
mo. deos etiã homines appellatos. sic̃ eͣi. Ds̃ ste¬
tit in sẏnagoga deoꝵ : in medio aũ deos discer¬
nit Et paulopꝰt. Ego dixi dii estis: ⁊ filii excelli
om̃s. uos aũ sic̃ hoies moriemini : ⁊ sic̃ unus
ex principib cadetis. Idđ testimoniũ etiã dñs

Expanded text:
to quaeri solet. Et scriptum invenimus in alio psalmo, deos etiam homines appellatos, sicuti est, «Deus stelit in synagoga deorum; in medio autem deos discernit:» et paulo post, «Ego dixi, Dii estis et filii Excelsi omnes; vos autem ut homines moriemini, et sicut unus ex princ
Abbreviated transcription (Latin):
tur seriptura ꝓpħica: qua dic̾tũ ẽ Ertͣ om̃s do¬
cibiles dõ. Qͥd desideratis dicimꝰ illis. Et illi. ui¬
de głam dĩ. Om̃s enĩ peccauert̃: ⁊ egent gła
dĩ. Credunt: consecrant᷑. clericos sibi ordina¬
ri exigunt. Nonne implet᷑: ⁊ in seruis suis

Expanded text:
tur Scriptura prophetica qua dictum est, «Erunt omnes dotur Scriptura prophetica qua dictum est, «Erunt omnes docibiles Deo» . Quid desideratis, dicimus illis? Et illi: Videre gloriam Dei. «Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei» . Credunt, consecrantur, clericos sibi ordinari exigunt. Nonne impletur, «Et in servis suis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ñ uident uideant: ⁊ qͥ uident ceci fiañ:
Iudicauit gͦ dñs plebẽ suã. Se parauit gͦ. in
ibi inueniet quos in regnũ suũ constituet:
Plane inueniet: ⁊ in seruis suis aduocabit᷑. Non
reppulit ait apłs plebẽ suã quã pͣsciuit. Ẽ
uñ ꝓbas: Nã ⁊ ego isrłita sũ. Ergo iudicauit di¬
minꝰ plebẽ suã. separando bonos a malis: hoc¬
eͣ in seruis suis aduocabit᷑. A quib. Agentibꝰ.
Quantȩ enĩ gentes credendo uenert᷑: Iuanti
fundi: Iuanta loca deserta mͦ ueniunt: ue¬
niunt inͣ nescio quanti: crede uolunt. Dici¬
mꝰ eis. Qͥd uultis: Respondent. Nosse głam dĩ
Credite frẽs mirari nos ⁊ gaude : ad talẽ uocẽ
rusticanoꝵ. Ueniunt nescio unde: excitati nes¬
cio a quo. Qͥd dicã nescio a quo: lnamo scio
ter attraxerit Ueniunt subito de silua: de de¬
serto. de remotissimis ⁊ ardius montib ad e¬
cłiam: ⁊ hanc uocẽ habent pleriq ⁊ pene om̃s
eoꝵ. ut uideamꝰ uere intꝰ docentẽ dm̃. Imple¬

Expanded text:
n vident, videant; et qui vident, caeci fiant? Judicavit» ergo «Dominus plebem suam.» Separavit ergo, et non ibi inveniet quos in regnum suum restituat? Plane inveniet: «Et in servis suis advocabitur. Non repulit,» ait Apostolus, «plebem suam, quam praescivit.» Et unde probat? «Nam et ego Israelita sum» . Ergo «Judicavit Dominus plebeest, «Et in servis suis advocabitur.» A quibus? A Gentibus. Quantae enim gentes credendo venerunt! quanti fundi, quanta loca deserta modo veniunt! Veniunt inde nescio quanti, credere volunt, dicimus eis: Quid vultis? Respondent: Nosse gloriam Dei. Credite, fratres, mirari nos et gaudere ad talem vocem rusticanorum. Veniunt nescio unde, excitati a nescio quo: quid dicam, a nescio quo? Imo scio ter attraxerit.» Veniunt subito de silva, de deserto, de remotissimis et arduis montibus ad Ecclesiam, et hanc vocem habent plerique et pene omnes eorum, ut videamus vere intus docentem Deum: imple
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Aulti filii desertȩ : magis quã eiꝰ quȩ
habet uirũ. Nunc gͦ dñs ex sẏon. qr specu¬
lam᷑ qđ ueniat : nunc tam̃ quãdui in spe
uiuimus. in syon sumꝰ. finita uia habitabi¬
mus in illa ciuitate q̃ nũquã ruitura est.
qr ⁊ dñs habitat in ea: ⁊ custodit eã quȩ
ẽ uisio pacis etͣna iherłm: pacis illiꝰ frẽs
mei. eui laudandȩ lingua ñ sufficit: uͥ
nullũ hostẽ iã sentiemus. nec in eccłia.
nec extra eccłiam: nec in carne nr̃a. nec
in cogitatione nr̃a. Absorbebit᷑ mors in
uicꝰtoriã : ⁊ uacabimꝰ ad uidendũ dnmͣ in
pace et̾na. ciues iherłm facꝰti eiuitatis

Expanded text:
ulti filii desertae, magis quam ejus quae habet virum» . Nunc ergo Dominus ex Sion, quia speculamur quoad veniat: nunc tamen quamdiu in spe vivimus, in Sion sumus. Finita via habitabimus in illa civitate, quae nunquam ruitura est; quia et Dominus habitat in ea, et custodit eam: quae est visio pacis aeterna Jerusalem, pacis illius, fratres mei, cui laudandae lingua non sufficit, ubi nullum hostem jam sentiemus nec in Ecclesia, nec extra Ecclesiam, nec in carne nostra, nec in cogitatione nostra. Absorbebitur mors in victoriam , et vacabimus ad videndum Deum in pace aeterna, cives Jerusalem facti civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
culã: extendit᷑ ut ñ habeat rugã. Ibi eam
enrtendit fullo. nͥ in ligno: Nidemꝰ cotidie. a ful¬
lonib tunicas quociãm crucifigi. Crucifigun¬
d ut rugã ñ habeant. Qͥde᷑ gͦ ora uestunti
fres mei In ora uestim̃ti. qͥd accepturi sumꝰ:
Ora finis uestim̃ti ẽ. Qd accepturi sumꝰ in fine
uestim̃ti. An qr in fine tẽpoꝵ habitura erat
Wili ꝑfecti qui nort̃ habitare in tnũ: illi ꝑ¬
fecti qui lege᷑ implent. Quomͦ aũ implet᷑ lex
xpͣi ab eis qui habitant frẽs in unũ. Audi a¬
płm. Inuicẽ oña urã portate: ⁊ sic implebi¬

Expanded text:
culam; extenditur, ut non habeat rugam. Ubi eam culam; extenditur, ut non habeat rugam. Ubi eam extendit fullo, nisi in ligno? Videmus quotidie a fullonibus tunicas quodammodo crucifigi: crucificuntur, ut rugam non habeant. Quid est ergo ora vestimenti? fratres mei, in ora vestimenti quid accepturi sumus? Ora, finis vestimenti est. Quid accepturi sumus in fine vestimenti? An qilli perfecti, qui norunt habitare in unum? Illi perfecti qui legem implent. Quomodo autem impletur lex Christi ab eis qui habitant fratres in unum? Audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebi
Abbreviated transcription (Latin):
irasci stepħs: qnͣ lapidabat᷑. aut qñ audieba¬
a quib audiebat᷑. Henientib in se. lapiddib
ñ uicꝰta ẽ caritas. qr unguentũ a capite in
barbã descenderat: ⁊ audierat ab ipso api¬
te. Diligite: inimicos nr̃os: ⁊ orate ꝑ eis qͥ uos
ꝑsequunt᷑. Audierat ab ipso capite penden¬
te in cruce. ⁊ dicente. Pat̾ ignosce illis. qr
nesciunt qͥd faciunt. Eo gͦ mͦ unguentũ
a capite descenderat in barbã: qr ⁊ ile
cũ lapidaret᷑ fixo genu ait. Dñe ne. statuas il¬
sis hoc pecratũ. Ergo illi tãꝙͣ barba erant. Lul
iasteria ñ haberemꝰ. S qr descendit ⁊ in orã
uestim̃ti eiꝰ: sic enĩ ait. qd̾ descendit in orã ues¬
uñti ei: secuta ẽ eccłia. de ueste. dñi peꝑit
monasteria. slã uestis sac̾dotalis. eccłiam signi¬
ficat. Ipsa ẽ uestis de qua dicit apłs. ut ex¬
hiberet sibi głosam ȩccłiam: ñ habentẽ ma¬
eulã aut rugã. Mundat᷑ ut ñ habeat ma¬

Expanded text:
irasci Stephanus, quando lapidabatur, an quando audiebairasci Stephanus, quando lapidabatur, an quando audiebaa quibus audiebatur. Venientibus in se lapidibus non victa est charitas: quia unguentum a capite in barbam descenderat, et audierat ab ipso capite, «Diligite inimicos vestros, et orate pro eis qui vos persequuntur» . Audierat ab ipso capite pendente in cruce, et dicente, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Eo modo ergo unguentum a capite descenderat in barbam; quia et ille cum lapidaretur, fixo genu ait: «Domine, ne statuas illis hoc peccatum» . 9. Ergo illi tanquam barba erant. Multnasteria non haberemus. Sed quia descendit et in oram vestimenti; sic enim ait, «Quod descendit in oram vestimenti ejus:» secuta est Ecclesia, de veste Domini peperit monasteria. Nam vestis sacerdotalis Ecclesiam significat. Ipsa est vestis de qua dicit Apostolus, «Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam, neque rugam» . Mundatur, ut non habeat ma
Abbreviated transcription (Latin):
S qr descenderat unguentũ in barbã passis.
passi ft̃ ñ uicti. Etenĩ caput iã passũ p̃cesse¬
rat: unͣ descendit unguentũ. Precedente ta¬
li exemplo. qͥs uinceret barbã.: Ex illa barba
erat stephanus sc̃s̃: ⁊ hoc ẽ ñ uinci. ut cari¬
tas ñ uincat᷑ ab inimicis. Nã uisist᷑ sibi uicis¬
se: qui ꝑsecuti st̃ scoͣs. Illi cedebant. illi cedeban¬
tur: illi occidebant. illi occidebant᷑. Quis non
putaret illos uincere: illos uinci: S qr ñ ue¬
ta ẽ caritas: idõ unguentũ descendit in bar¬
bã. Attendite stephanũ: seuiebat in eo cari¬
tas. Seuiebat in eos cũ audirent: rogauit ꝓ¬
illis cũ lapidarent. Qͥd enĩ ait cũ audirent᷑:
Dura ceruice ⁊ incircũeiso corde ⁊ aurib: uos
adulauit: Nũquid timuit: Illi cũ audirent
ta caritas ipsa in eo. Nã illi abhorrentes a
u̾bo. tãꝗͣ. tenebre fugientes a lumine. ad
Sic̃ antea stephani u̾ba. lapidabant illos: sic po¬
stea lapides eoꝵ stephanũ. Quando debuit płꝰ

Expanded text:
barbam, passi sunt, non victi. Etenim et caput jam passum praecesserat, unde descendit unguentum. Praecedente tali exemplo, quis vinceret barbam? 8. Ex illa barba erat Stephanus sanctus. Et hoc est non vinci, ut charitas non vincatur ab inimicis. Nam visi sunt sibi vicisse, qui persecuti sunt sanctos. Illi caedebant, illi caedebantur; illi occidebant, illi occidebantur. Quis non putaret illos vincere, illos vinci? Sed quia non victa est charitas, ideo unguentum descendit in barbam. Attende Stephanum. Saeviebat in illo charitas: saeviebat in eos, cum audirent; rogavit pro eis, cum lapidarent. Quid enim ait, cum audirent? «Dura cervice et incircumcisi corde et auribus, vos adulavit? numquid timuit? Illi cum audirent ta charitas ipsa in eo: nam illi abhorrentes a verbo, tanquam tenebrae fugientes a lumine, ad are. Sicut antea Stephani verba lapidabant illos, sic postea lapides eorum Stephanum. Quando debuit plus