comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tulit: & spolia paradyso reddidit. Ille tã fortis qui uniu̾sam t̾rã
conculcauit. hamo crucis captus ẽ: q dũ fragilitate carnis in xͦ
morte appetiit. diuinitatis aculeo transfixus ẽ. Recte gͥ hac
eadẽ nocte. celebratur baptismi sacram̃tũ: quo constant᷑ adu̾su
uicti potestatẽ iniꝗͣ. eunt sac̾dotes nr̃i. legati utiq uictoriosi re¬
gis. xp̃i. titulosq uictorie ꝓferrentes. uicti abrenuntiationem.
uictorisq ab hominib exigunt ꝓfessionẽ. De cuiꝰ magnitudi¬
ne sacram̃ti aliqua debere dici. tempꝰ & officii eius ordo nẽ exig̃.
atq in pͥmis dicendũ uidetur. quomodo uł qͥd mors xͥ opetur in¬

Expanded text:
tulit et spolia paradiso reddidit. Ille tam fortis, qui universam terram tulit et spolia paradiso reddidit. Ille tam fortis, qui universam terram conculcavit, hamo crucis captus est, quia, dum fragilitatem carnis in Christo morte appetiit, divinitatis aculeo transfixus est. Recte igitur hac eadem nocte celebratur baptismi sacramentum, quo constanter adversus victi potestatem iniquam eunt sacerdotes nostri, legati utique victoriosi regis Christi, titulosque victoriae proferentes, victi abrenuntiationem, victorisque ab hominibus exigunt professionem. De cujus magnitudine sacramenti aliqua debere dici, tempus et officii ejus ordo nunc exigit, atque in primis dicendum videtur, quomodo, vel quid mors Chri
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑa sp̃m tradens. eandẽ uesꝑam sua morte fec̃ memorabilẽ.
eiꝰ celebritas dilata ut dictũ ẽ. & competent̃ in hanc transpo¬
int̃ hostes. ut quecũq ante bellũ fuerant uicti. post
bellũ cedant in uis dominationẽq uictoris: mittant᷑q
legati in uniu̾sam uicti potestatẽ. qui uictũ esse pͥorẽ
tyrannũ annuntient. titulosq uictoris recipien¬
dos ostenclant: & eiꝰ mira p̃dicent. Unde & ipse dñs qui ad debel¬
landũ humani generis inimicũ uenerat: dic̃ in eugłio. Cũ for¬
tis armatꝰ custodit atrium suũ: in pace st̃ omĩa que possidet.
Si autẽ fortior illo suꝑueniens uicerit eũ. uniu̾sa arma eiꝰ aufert.
in qͥb confidebat : & spolia eiꝰ distribuet. Hac nocte adu̾sus illũ
fortẽ armatũ scił diabolũ fortior suꝑueniens filiꝰ dĩ. crucisq uexil¬
lũ atrio eiꝰ bellator inferens. ipsũ cepit. alligauit. arma eiꝰ abs¬

Expanded text:
vespera, spiritum tradens, eamdem vesperam sua morte fecit memorabilem, vespera, spiritum tradens, eamdem vesperam sua morte fecit memorabilem, ejus celebritas dilata, ut dictum est, et competenter in hanc transpointer homines, ut quicunque ante bellum fuerant victi, post bellum cedant in jus dominationemque victoris, mittanturque legati in universam victi potestatem, qui victum esse priorem tyrannum annuntient, titulosque victoris recipiendos ostendant, et ejus jura praedicent. Unde et ipse Dominus, qui ad debellandum humani generis inimicum venerat, dicit in Evangelio: « Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt omnia quae possidet: si autem fortior illo superveniens vicerit eum, universa arma ejus auferet, in quibus confidebat, et spolia ejus distribuet . » Hac nocte adversus illum fortem armatum, scilicet diabolum, fortior superveniens Filius Dei, crucisque vexillum ejus bellator inferens, ipsum cepit, alligavit, arma ejus abs
Abbreviated transcription (Latin):
officium: clarũ ẽ. Cur autẽ hȩc sacscã sollempnitas. utrũq scił
matutinũ & uesꝑtinũ habeat sacͥficium : supradictis ex causis¬
citiꝰ colligi pot̃. Supͣ namq dictũ ẽ. duab ex causis p̃sentẽ
splendere sollẽpnitatẽ. scił ex redemptione animaꝵ quȩ die
paraceues morte xͥ parta ẽ : & ex resurrectione mortuoꝵ. quȩ
illo resurgente pͥma sabb̃i confirmata ẽ. Constat aut̃ qd̃ idẽ
redemptionis nr̃e auctor imminente uesꝑa caput inclinans.
tradidit sp̃m : & hora qua pͥmꝰ adam reqͥsitus clamante dño &
dicente. ubi es adam: & in obediens dep̃hensus ẽ: eadem hic scđi
adam consũmata passione sua clamans & dicens. pat̾ in manꝰ
tuas cõmendo sp̃m meũ : obediens inuentꝰ est. Oblaturi gͥ sacͥ¬
ficiũ matutinũ. ꝓ eo qd̃ hic lucifer matutinꝰ. resurrectionis
pͥmogenitꝰ. diem nob̃ eternitatis resurgendo aꝑuit: sacͥficiũ
quoq uesꝑtinũ pͥmũ offerimꝰ. ꝓ eo qd ut dictũ ÷ imminente

Expanded text:
cium, clarum est. Cur autem haec sacrosancta solemnitas utrumque, scilicet, matutinum et vespertinum habeat sacrificium, supradictis ex causis colligi potest. Supra namque dictum est, duabus ex causis praesentem splendere solemnitatem, scilicet ex redemptione animarum, quae die Parasceves morte Christi parta est, et ex resurrectione mortuorum, quae illo resurgente prima Sabbati confirmata est. Constat autem quod idem resurrectionis nostrae auctor, imminente vespera, caput inclinans tradidit spiritum , et hora, qua primus Adam requisitus, clamante Domino et dicente: « Ubi es Adam , » inobediens deprehensus est, eadem hic secundus Adam consummata passione sua, clamans et dicens: « In manus tuas commendo spiritum meum , » obediens inventus est. Oblaturi igitur sacrificium matutinum pro eo quod hic Lucifer matutinus, resurrectionis primogenitus, diem nobis aeternitatis resurgendo aperuit. Sacrificium quoque vespertinum primum offerimus pro eo, quod, ut dictum est, imminente
Abbreviated transcription (Latin):
ti sumꝰ :  consepulti eñi sumꝰ cũ illo ꝑ baptismũ in mortĩ ui
factã eẽ nr̃e. duplicis ac sempit̾ne mortis. cui iuste fueramꝰ ad
tes. mori ultra non debeamꝰ. Iccireo mortuus mortis soe ferinãt
scił sanguinẽ ce aquã de latere suo xp̃e esfudit: lit ñ deesset nob
in quo eiꝰdem mortis sue possemꝰ participes fieri: & sic a nr̃a lib̾ari.
Ualde namq repugnat iusticie: & cũ iusto xp̃o mori: ⁊ cũ peccatore.
diabolo dampnari. S ñ eadem iusticia partẽ admittit: ut qͥcũq
duplã scił corporis & anime mortẽ. debentes: baptismi subimꝰ re¬
mediũ. Igitur ꝓpt̃ unã xp̃i mort̾ẽ cuiͦ similitudini complantati
facti sumꝰ. unã a nob̃ mortẽ que erat anime. saluatrix grã depu¬
lit : aliã uͦ que corporis ẽ. iusticie censura reseruauit. Corpꝰ quidẽ

Expanded text:
smum in mortem ut,factam esse nostrae duplicis ac sempiternae mortis, cui juste fueramus adtes, mori ultra non debeamus. Idcirco namque mortuus mortis suae fluvium, scilicet sanguinem et aquam de latere suo Christus effudit, ut non deesset nobis, in quo ejusdem mortis suae possemus participes fieri, et sic a nostra liberari. Valde namque repugnat justitiae, et cum justo Christo mori et cum peccatore diabolo damnari. Sed non eadem justitia pariter et hoc admittit, ut « quicunduplam, scilicet, corporis et animae mortem debentes baptismi subimus remedium. Igitur propter unam Christi mortem, cujus similitudini complantati facti sumus , unam a nobis mortem, quae erat animae salvatrix, gratia depulit, aliam vero quae corporis est, justitiae censura reservavit. « Corpus quid
Abbreviated transcription (Latin):
plerisq dic̾tis aut factis suis similitudmes adhibere consue¬
uit: ubi gr̃a. quom̃ suꝑiuis octaua ab hinc die ueniers ad
passionẽ ut genus humanũ redimeret. eandẽ generis hu¬
mani redemptionẽ: ꝑ asins & pusli eiꝰ signifieauit solutionẽ.
sic nẽ apłis suis dicens euntes docete om̃s gtͣs bapturantes eos
nẽ significare uoluit ꝑ galileam: q̃ latine ũtit᷑ in transmi¬
grationẽ. T̾otũ hoc ad nos.i. ad eccłiam de gentib respicit.e
ad quã salus ex iudĩs hoc p̃cepto transmigrauit. Recte gͥ &
merito in pͥmi huiꝰ mandati cõmemorationẽ qd̾ statĩ ut iui¬
sus ẽ dñs nr̃ post resurrecꝰtionẽ niratiate inquit frĩb meis
ut eant in galileã ibi me uidebt᷑. nos ꝓcessionẽ agimꝰ sollẽ

Expanded text:
plerisque dictis aut factis suis similitudines adhibere consueplerisque dictis aut factis suis similitudines adhibere consuevit; verbi gratia, quomodo superius octava abhinc die veniens ad passionem, ut genus humanum redimeret, eamdem generis humani redemptionem, per asinae et pulli ejus significavit solutionem : sic tunc apostolis suis dicens, « Euntes, docete omnes gentes, baptizantes eas nsmigrationem. Totum hoc ad nos, id est, ad Ecclesiam de gentibus respicit, ad quam salus ex Judaeis hoc praecepto transmigravit. Recte igitur et merito in primi hujus mandati commemorationem, quod statim, ut visus est Dominus noster post resurrectionem, « Nuntiate, inquit, fratribus meis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ amplus in galileam euocatis ostenderit querendũ est.
tloc nimirũ qd inimicũ erat iherosolimris t᷑renȩ eiuita¬
ti undde illos euocauit. ⁊ templo sac̾dotioq ueteri: ꝓpositũ
suũ immo totiꝰ trinitatis consilium illis aꝑuit. Data est¬
mͥ inquit omĩs potestas in celo ⁊ in t᷑ra. Funtes docete. oẽ
gentes: baptizantes eos in nomine patris. ⁊ filii. ⁊ sp̃e sci.
Ecce hec ẽ illa magna transinigratio. quã galilea qͦq suc
cõmͣdat nomine. Alagna inquã transmigratio xpi disci¬
płis imꝑata. transmigrare de uideis ad docendas. ⁊ hapti¬
tandas om̃s gentes: cũ ante dixisset. in uiã gentiũ ne a¬
bieritis. ⁊ de uetustate circũcisionis ad nouã gr̃am baptismi.
eui nunc regulã p̃seribit: quã hactenus nusquã traduderat
silis. Magna sane causa. ⁊ digna: quã dñs nͣ solũ ubis edicere.
s ⁊ facto p̃senti p̃figuraret. Nam quomͦ ante. passioniẽ suã

Expanded text:
rit, quaerendum est. Hoc nimirum, quod inimicum erat Hierosolymis terrenae civitati, unde illos evocavit et templo sacerdotioque veteri, propositum suum, imo totius Trinitatis consilium illis aperuit: « Data est, inquit, mihi omnis potestas in coelo et in terra: euntes, docete omnes gentes, baptizantes eas in nomineatio, quam Galilaea quoque suo commendat nomine. Magna, inquam, transmigratio Christi discipulis imperata, transmigrare de Judaeis ad docendas et baptizandas omnes gentes, cum ante dixisset: « In viam gentium ne abieritis , » et de vetustate circumcisionis ad novam gratiam baptismi, cujus nunc regulam praescripsit, quam hactenus nusquam 91 tradiderat illis. Magna sane causa, et digna, quam Dominus non solum verbis ediceret, sed et facto praesenti praefiguraret. Nam quomodo ante passionem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
bi. ut ad comparationẽ illoꝵ pauci electisint. Bicant nc̃ hominis
qr sponte dereliquit. iuste ꝑdidit: dicant utrũ iure hereditario ci¬
uitatẽ eandẽ reposcant. legalit̾ patͥ abiudicatã. Bicant ingͣ legis ꝑiti:
in qua romanoꝵ seu barbaroꝵ curia. simile qͥd iudicare presumais.
 dicit aliqͥs. Dñs ipse cuiꝰ in ore lex clem̃tie ẽ. filiꝰ inqͥt ñ portabit
iniqͥtatẽ patͥs : & pat̃ non portabit inqͥtatẽ filii. Bene. S rursum
aliꝰ ꝓpħ̃a dicit. Patres nr̃i peccauert̃ & ñ st̃: nos aut̃ iniqͥtates eorũ
portauimꝰ. & moyses ad dm̃. Qͥ reddis inqͥt peccata patrũ in filios.¬

Expanded text:
bi, ut ad comparationem illorum pauci sint electi . Dicant nunc hominis im Hierusalem, quia sponte dereliquit, juste perdidit: dicant, utrum jure haereditario civitatem eamdem reposcant, legaliter patri adjudicatam: Dicant, inquam, legisperiti, in qua Romanorum seu barbarorum curia simile quid judicare praesumant. Sed dicet aliquis: Dominus ipse, cujus in ore lex clementiae est, « Filius, inquit, non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitatem filii . » Bene. Sed rursum alius Propheta dicit: « Patres nostri peccaverunt et non sunt, nos autem iniquitates eorum portavimus . » Et Moses ad Deum: « Qui reddis, inquit, p
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ceteri iusti ñ st̃ sequuti pͥmoꝵ iniquitat̾e parentũ: s om̃i testum¬
nio fidi ꝓbati inuenti st̃. Fateam᷑ gͥ qr nec portare debuer̃t : uer̾
carnẽ habens ex carne adam. ⁊ ossa ex ossib adam: om̃ino nec porta¬
re debuit. At illi ꝗͣ longe ab illa parentũ iniqͥtate in altitudinẽ us¬
ticie ꝓfecti st̃:ynus ex eis p̃cipuus ysaias dic̃. facti sumꝰ ut ĩmun¬
erat ut illoꝵ iusticia qm̃ menstruata erat. cȩleste scũariũ introi¬
ret: donec fons ille domꝰ ille fons baptismi de qͦ nẽ sermo ẽ uixta
ppħam zac̾ariã in ablutionẽ menstruate pateret. uideł lanceami
litis aꝑiente latus crucifixi domini. Interim illis ampla merces.⁊

Expanded text:
secuti primorum iniquitatem parentum, sed omni testimonio fidei probati inventi sunt . Fateamur igitur quia nec portare debuerunt, verumstus Deus carnem habens ex carne Adam, et ossa ex ossibus Adam, omnino nec portare debuit. At illi quam longe ab illa parentum iniquitate in altitudinem justititae provecti sunt. Unus ex praecipuis Isaias dicit: « Facti sumus ut immunerat ut illorum justitia, quoniam menstruata erat, coeleste sanctuarium introiret, donec fons ille domus David, fons baptismi, de quo nunc sermo est, juxta prophetam Zachariam in ablutionem menstruatae pateret , videlicet lancea aperiente latus Domini crucifixi. Interim illis ampla merces, e
Abbreviated transcription (Latin):
lugentib ⁊ flentib eugłizatũ ẽ. Hoc autẽ tam rationabili diuin¬
tatis dispositione. actũ est. ut inter illa que significatiue fuint
in eccła. memoriale suũ om̃ino iure habere debeat. Nam qr mulier
a diabolo missa uiro mort̾e obtulit: pulchre sexus idem a reduiiuo
xp̃o missus. uirili sexui uitã eugłirauit. Recte itaq gradus inferi¬
oris minister. tam dulci. tam pulchra. tamq melliflua cerei bene¬
dictione. tante sollempnitatis nr̃e gaudiũ inchoat : qr ꝑ inferiorẽ
sexũ. tã iocundũ. tamq pium. dñice resurrectionis miracłm. uiriᷤᷤ¬
sil ut crucicule que cereo insculpta ẽ offerendo infigat. Ꝙ hoc qͦ
ad causam p̾dictam respicit. Ille namq mulieres que mortuum
querebant dñm. & uiuũ uidere meruerunt: aromata ferebant
sic̃ eugłista refert. Maria magdalene. &e maria iacobi. & salome.
emer̃t aromata: ut uenientes ungerent iħm. cͤ d̾r uł sit sacͥficiũ ħ ues¬

Expanded text:
lugentibus, evangelizatum est . Hoc autem tam rationabili divinitatis dispositione actum est ut inter illa quae significative fiunt in Ecclesia, memoriale suum omnino jure habere debeat. Nam, quia mulier a diabolo missa viro mortem obtulit, pulchre sexus idem a redivivo Christo missus, virili sexui vitam evangelizavit. Recte itaque gradus inferioris minister, tam dulci, tam pulchra, tamque melliflua cerei benedictione, tantae solemnitatis nostrae gaudium inchoat, quia per inferiorem sexum tam jucundum, tamqsi, ut cruciculae, quae cereo insculpta est, offerendo infigat. Et hoc quoque ad causam praedictam respicit. Illae namque mulieres, quae mortuum quaerebant Dominum, et vivum videre meruerunt, aromata ferebant, sicut evangelista refert: « Maria Magdalena, et Maria Jacobi et Salome emerunt aromata, ut venientes ungerent Jesum . » C
Abbreviated transcription (Latin):
arrandã sacre passionis hystoriam. illa duo p̃eunt anmalia
apparuert̃ in monte quando cransfiguratꝰ ẽ. cũ eo loquentes iNã
prima lectio osee ꝓpħȩ ẽ : in tͥbulatione sua mane consurgent ad
me. benite ⁊ reu̾tam᷑ ad dñm qi cepit ⁊ sanabit nos. peutiet et

Expanded text:
Narrandam sacrae passionis historiam illa duo praeeunt animalia, Narrandam sacrae passionis historiam illa duo praeeunt animalia, apparuerunt in monte, quando transfiguratus est, cum eo loquentes . Nam prima lectio Osee prophetae est: In tribulatione sua mane consurgent ad me: Venite et revertamur ad Dominum, quia coepit et sanabit
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. uidens uidi afflictionẽ popłi mei qͥ ẽ in egẏpto. i ge¬
mitum eiꝰ audiui. ⁊ descendi liberare eũ. Nẽ enĩ quasi in rubo
spinus in heret elauis confixus. spinisq coronatꝰ. erueisq arbustũ
guctis sanguinis quasi rubentib pullulat moris. ut srẽ dit ꝙ dũ
tristes purgentur sanguine eulpe. quẽ contorta rubꝰ densis erue
ora aut̃ fere nona quando mex traditurꝰ sp̃m clamauit uo¬
centor. clamauit ⁊ ipse dicens. uere filiꝰ dei erat istȩ. iussitq pilatͥ
ad petitionẽ ioseph reddi corpus. uenitq nichodemꝰ ferens mirre
⁊ aloes quasi libras centũ. ⁊ acceꝑunt corpꝰ iħu ⁊ inuoluert lurce¬
is ⁊ aromatib: tẽ inꝗͣ qr licuit ⁊ aliis discipłis aꝑppinqͣre ⁊ quere¬
las tanto funeri deꝑmere. paulatim dilapsis ꝑsequutorib. uł qr
diutino dñice mortis satiati spectacło discesserant. uł qr uiso t̃rem¬
cu qͦ uelũ cẽpli scissũ ẽ. ⁊ petre scisse st̃. ⁊ monum̃ta aꝑta st̃. ẽr iti

Expanded text:
i afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum ejus audivi, et descendi liberare eum . » Nunc enim quasi in rubo spinis inhaeret, clavis confixus, spinisque coronatus, crucisque arbustum guttis sanguinis quasi rubentibus pullulat moris, ut, sicut ait quidam: Tristes purgantur sanguine culpae, Quem contorta rubus densis crucora autem fere nona , quando mox traditurus spiritum clamavit vocentor, clamavit et ipse dicens: « Vere Filius Dei erat iste , » jussitque Pilatus ad petitionem Joseph reddi corpus, venitque Nicodemus ferens myrrhae et aloes quasi libras centum, et acceperunt corpus Jesu, et involvers ; tunc, inquam, licuit his et aliis discipulis appropinquare, et querelas tanto funeri depromere, paulatim dilapsis persecutoribus: vel quia diutino Dominicae mortis satiati spectaculo discesserant; vel quia viso terraemotu, quo velum templi scissum est, et petrae scissae sunt, et monumenta aperta sunt, territi
Abbreviated transcription (Latin):
dicere ei cur in reb humanis tanta u̾satur iniqͥtas. usqͦqͦ dñe cla¬
mabo ⁊ ñ exaudies: & cet̾a: si inꝗͣ hic d̾i colluctator fortis ⁊ rigidꝰ
stans suꝑ custodiam suã. ꝙ figens gradũ suꝑ munitionẽ. dũ xp̃m
in cruce contemplat᷑. ⁊ uidet cornua in manib eiꝰ. ⁊ ibi abscondi¬
tã fortitudinẽ eius. timui ait ⁊ expaui: qͥd nos ⁊ impares longeq
minorẽ in die iudicii fiduciã habentes. quando uidebimꝰ ma¬
nifestã in nubib celi fortitudinẽ illã quã hic timet absconditã
in cornib crucis. que erant in manib eiꝰ: od facient tabule:
ut post singulos u̾sus. semꝑ primꝰ uicissim. nẽ a pͥncipio nc̃ a
medio repetat᷑. Sequens tractus. eripe me dñe ab homine ma¬
cło existentes. orationis deuotione a dño libari meream᷑. Cu¬
poposcisse uideat᷑ ut hac die post alios eugłistas passio

Expanded text:
dicere ei, cur in rebus humanis tanta versatur iniquitas? Usquequo, Domine, clamabo et non exaudies? , etc. Si, inquam, hic Dei colluctator fortis et rigidus stans super custodiam suam et figens gradum super munitionem, dum Christum in cruce contemplatur, et videt cornua in manibus ejus, et ibi absconditam fortitudinem ejus timui, ait, et expavi, quid nos longe impares, longeque minorem in die judicii fiduciam habentes quando, videbimus manifestam in nubibus coeli fortitudinem illam, quam hic timet absconditam in cornibus crucis, quae erant in manibus ejus? Quid facient tabulae, ut post singulos versus semper primus vicissim nunc a principio, nunc a medio reputatur. Sequens tractus: Eripe me, Domine, ab homine maculo existentes, orationis devotione a Domino liberari mereamur Cposcisse videatur, ut hac die post alios evangelistas passio
Abbreviated transcription (Latin):
dicendũ ẽ duos prb̃ros qui corpꝰ dñi ad altare defert̃. significare ioseph
iustũ ab arimathia. & nichodemũ: qͥ petitũ & concessũ sibi a pilato cor¬
pꝰ iħu. deculer̃t ad sepeliendũ. Nes aũ cũ silentio cõmunicamꝰ: sed

Expanded text:
dicendum est duos presbyteros, qui corpus Domini ad altare deferunt, significare Joseph dicendum est duos presbyteros, qui corpus Domini ad altare deferunt, significare Joseph justum ab Arimathia et Nicodemum, qui petitum et concessum sibi a Pilato corpus Jesu, detulerunt ad sepeliendum . Nos autem cum silentio communicamus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
accidit in isrł. Sicq fit ut sacͥficiũ nouũ qd̾ mortẽ dñi pridie per
manꝰ ipsius p̃cesserat. resurrectioni eiꝰ nicħominꝰ pridie qd ẽ. in sacͤ¬
scã sabbati uesꝑa sollempnit̾ occurrat. Itaq qm̃ hac die quȩ est
frĩa .xͣi. qua xp̃c hostia salutaris. a suis trucidatur inimicis. recte
a nob̾ quasi sepultũ ẽ sacͥficii decus: ⁊ celeste illud manna qr hodie ñ
inuenitur. feria.xͣ. parauimꝰ ⁊ intulimꝰ qd̾ hac die sumamꝰ. fuitq
ad altare corpꝰ dnicũ qd̾ pͥdie reconditũ ẽ: ⁊ assistens sacdoᷤ p¬
misa or̃one. sic incipit. Oremꝰ p̃ceptis salutarib moniti. Constat lo¬
cũ hẽ ẽẽ in canone ubi eleuato calice cũ corpore dñi. dr ꝑ omĩa scła
Sed de ħ in sccło huiꝰ opusculi libello iam dictũ ẽ: qd̃ & cet̾a que scdm
ordinẽ dnice passionis in canone dicenda erant annotata st̃. Nc̃ illuc

Expanded text:
accidit in Israel . Sicque fit ut sacrificium novum, quod mortem Domini pridie per accidit in Israel . Sicque fit ut sacrificium novum, quod mortem Domini pridie per manus ipsius praecesserat, resurrectionis ejus nihilominus pridie, quod est in sacrosancti Sabbati vespera, solemniter occurrat. Itaque quomodo hac die, quae est feria sexta, qua Christus hostia salutaris a suis trucidatur inimicis, recte a nobis quasi sepultum est sacrificii decus, et coeleste illud manna, quia hodie non invenitur , feria quinta paravimus et intulimus quod hac die sumamus, fuitque ad altare corpus Dominicum, quod pridie reconditum est, et assistens sacerdos praemissa oratione sic incipit: Oremus, praeceptis salutaribus moniti. Constat locum hunc esse in canone, ubi elevato calice cum corpore Domini dicitur: Per omSed de hoc in secundo hujus opusculi libello jam dictum est, quo et caetera, quae secundum ordinem Dominicae passionis in canone dicenda erant, adnotata sunt. Nunc illud
Abbreviated transcription (Latin):
quando accipiens panẽ & calicẽ. benedix̃ & dedit discipłis suiꝰ di¬
cens. hoc ẽ corpꝰ meũ. hic ẽ calix sanguinis mei. suis manib ĩmo¬
latus ẽ: suis ipse manib nob̃ ut iugiter ĩmoletur agnꝰ cõmendat᷑
ẽ. Ab illa immolatione prima sabbati t̃eia dies: ab ista uͦ nichil
requies sepulchri. causa illa uehemens abstrait: qd̾ in parte eiꝰdem
uoctis dominꝰ resurgens. totã illã incomparabił ggaudii iubare sol
uerus illustrauit. Triduũ gͦ dominice mortis qͦd ꝑfici nequiuit. eo
respectu quo ꝰ a iudeis ẽ trucidatus. pulchre ⁊ rationabilit̾ ad hẽ res¬
pectũ transponit᷑: qđ suis ipse manib ẽ immolatꝰ. Cuiꝰ rei uł maxi
mũ illud ẽ indicium. qd̾ trib his noctib diminutas extinctis lun¬
narib cecamꝰ uigilias ad similitudinẽ tenebraꝵ quȩ patiente dño
suꝑ terram facte st̃: significando ut supͣdictũ ẽ cecitatẽ que ex tẽ

Expanded text:
ipiens panem et calicem benedixit, et dedit discipulis suis, dicens: « Hoc est corpus meum: Hic est calix sanguinis mei , » suis manibus immolatus est, suis ipse manibus nobis, ut jugiter immoletur, agnus commendatus est. Ab illa immolatione prima Sabbati, tertia dies, ab ista vero Sabbarequies sepulcri, causa illa vehemens abstrahit, quod in parte ejusdem noctis Dominus resurgens, totam illam comparabilis gaudii jubare sol verus illustravit. Triduum ergo Dominicae mortis, quod perfici nequivit, eo respectu quo ipse a Judaeis est trucidatus, pulchre et rationabiliter ad hunc respectum transponitur, quod ipmum illud est judicium, quod tribus his noctibus minutas, exstinctis luminaribus, canimus vigilias ad similitudinem tenebrarum, quae patiente Domino, super terram factae sunt, significando, ut supra dictum est, caecitatem, quae extunc
Abbreviated transcription (Latin):
iurauit inꝗͣ eos d̾s pat̃ ut filio suo uero ysaac. id risui uł gaudio nr̃o
nouã sponsam eccłam de gentib accipiant. qr mortua ẽ quȩ scđm car¬
nẽ illũ genuit synagoga mat̾ eiꝰ: ce eiusoẽ filii sui quẽ occidit enecata
ẽ sanguine: qr dix̃. sanguis eiꝰ suꝑ nos. & suꝑ filios nr̃os. Dũ gͦ lectiões
sacras baptitandis recitamꝰ. quasi rebeccham quȩ int̾pretat᷑ obedien¬
tia seruus abrahe ad fontẽ aque alloqͥtur: datq inaures idest fidei
doctrinã: que obedientẽ bene ꝑornat aure. Accipit illa ⁊ armillas
te xͥ baptizatã se ẽẽ meminit. Nec mora libent̃ ad ysaac contendit. ob
t̃ram: forte querat aliqͥs qͥd ad baptismi ꝑtineat sacram̃tũ. Ei qͥ tał
ẽ. qͣsi clausus adhuc saccłs ẽ. qͥ anceqͤ excutiatur. ñ apparet quid
si st̃: ut inde que clausa ⁊ oꝑta sacram̃ta continebant. manifesta
maxime lectio iam a magnis & fortib uiris excussa ⁊ exposita ẽ.

Expanded text:
isui vel gaudio nostro novam sponsam Ecclesiam de gentibus accipiant: quia mortua est, quae secundum carnem illum genuit, Synagoga mater ejus, et ejusdem filii sui, quem occidit, enecata est sanguine, quia dixit: « Sanguis ejus super nos et super filios nostros . » Dum ergo lectiones sacras baptizandis recitamus, quasi Rebeccam, quae interpretatur obedentia, servus Abrahae ad fontem aquae alloquitur, datque inaures, id est fidei doctrinam, quae obedientem bene praeornat aurem. Accipit illa et armillas ti baptizatam se esse meminit. Nec mora, libenter ad Isaac contendit, oblterram, fortasse quaerat aliquis quid ad baptismi pertineat sacramentum. Et qui tanis est, quasi clausus adhuc sacculus est, qui antequam excutiatur non apparet quid si sunt, ut inde, quae clausa et operta sacramenta continebant, manifesta maxime lectio jam a magnis, et fortibus viris excussa et exposita est
Abbreviated transcription (Latin):
septima apud muenitur: qr post meridiem conpꝰ dñi sollempnit̃
in uoce exultationis.⁊ laudis conficimꝰ. Hac uͦ die sexta. qͦdãmͦ non
inuenitur. qi ñ conficitur: s pridie. idest feria qͥnta. illatũ ⁊ recon¬
ditũ ẽ qd̾ hodie sumamꝰ. Cur ita fiat. qr ratione ñ uacat: uigilar¬

Expanded text:
septima apud nos invenitur, quia post meridiem corpus solemniter septima apud nos invenitur, quia post meridiem corpus solemniter in voce exsultationis et laudis conficimus. Hac vero die sexta quodammodo non invenitur, quia non conficitur, sed pridie, id est feria quinta, illatum et reconditum est, quod hodie sumamus. Cur ita fiat, quia ratione non vacat, vigila
Abbreviated transcription (Latin):
niũ trinitatis. Cur pͥdie dnĩcũ corpꝰ in hodiernũ diẽ reẽditũ ẽ.
ausa poscere uidẽtur: ut hac die dñicũ c.xpus conficientes. et
inde usq in sabb̃m recondentes. toto eodem sab̃b̃o. uigi silentio
consopiti. usq in pͥmã sab̃b̃i ab omĩ diurno psallentio cunctoq sa¬
cri altaris ministerio uacaremꝰ. Sic enĩ rei ꝓpius accedẽ putarem᷑:
ꝓ eo qd̃ hac die dñs nr̃ immolatus. sabb̃o quieuit in sepulchro.
totãq sequentẽ noctem discipłi eiꝰ in tristicia transeger̃t: donec
dilucło redeuntib a monum̃to mulierib. queq audierant ꝙ ui¬
derant referentib. paulatim respirare. & in gaudium reuiuiscẽ
ceꝑunt. Ueriꝰ itaq triduanã domini mortẽ obseruare suo tpre¬
qͦ dictũ ẽ de manna qͦd filiis isrł in figurã dñici corporis datũ ẽ.
Bie sexta colligant qͦd inferant. sitq duplũ quã ꝑ singłas dies col¬
ligͥe solebant: q die septima ñ inuenietur. Nẽ aũ eꝰ cont᷑ die

Expanded text:
ur pridie Dominicum corpus in hodiernum diem reconditum sit. Causa poscere videtur, ut die Dominicum corpus conficientes, et inde usque ad Sabbatum recondentes, toto eodem Sabbato jugi silentio consopiti, usque in primam Sabbati ab omni diurno psallentio cunctoque sacri altaris ministerio vacaremus. Sic enim rei propius accedere putaremur pro eo quod hac die Dominus noster immolatus, Sabbato quievit in sepulcro, totamque sequentem noctem discipuli ejus in tristitia transegerunt, donec diluculo redeuntibus a monumento mulieribus, quaeque audierant et viderant referentibus, paulatim respirare et in gaudium reviviscere coeperunt. Verius itaque triduanam Domini mortem observare videqua dictum est de manna, quod filiis Israel in figuram. Dominici corporis datum est: « Die sexta colligant quod inferant, sitque duplum quam per singulos dies colligere solebant, quia die septima non invenietur . » Nunc autem econtra die
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ ẽ suꝑ terrã eandẽ. uagusq & ꝓfugus ẽ suꝑ ẽa: sic̃ scriptũ ẽ in
psalmo. Disꝑge illos in uirtute tua. Maledictꝰ inquã illa maledic¬
tione. ꝗͣ sibi posterisq suis ultro arrogauit. dicendo sanguis eiꝰ su
abbato post ꝓfundam tristicie noctẽ. diescit nob̃ post meri¬
diem in sũmã leticie claritatẽ. ĩminentẽq uesꝑam. noctiᷤᷤ eiꝰ
qua uerus sol xp̃c ab inferis uictor ascendit: om̃is animaxͥ

Expanded text:
tus est super terram eamdem, vagusque, et profugus est super eam , sicut scriptum est in psalmo: « Disperge illos in virtute tua . » Maledictus, inquam, illa maledictione, quam sibi posterisque suis ultro arrogavit, dicendo: « Sanguis ejusSabbato post profundam tristitiae noctem diescit nobis post meridiem in summam laetitiae claritatem, imminentemque vesperam noctis ejus, qua verus sol Christus ab inferis victor asc
Abbreviated transcription (Latin):
ex hibens. cuiꝰ in typũ ille senex abraham p̃dictũ seruũ adiurauit suꝑ
femur suum: ⁊ ipsi qͦ ferunt secũ de om̃ib bonis domini sui. qr diuites

Expanded text:
exhibens, cujus in typum ille senex Abraham praedictum servum adjuravit super exhibens, cujus in typum ille senex Abraham praedictum servum adjuravit super femur suum: et ipsi quoque fuerunt secum de omnibus bonis domini sui, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ceplemur qd̾ lectiones ⁊ tractꝰ p̃sentis diei: Ad baptefti per¬
ttactius ad ioem respondentes suecinunt᷑ difficile namq ẽ enume¬
rare quã familiare. quã frequens spũ scõ fuerit. etiã añ aduentum
xp̃i maxime circa aquas oꝑari. & mysticis dictis aut factis aut factis
gram p̃signare baptismatis. Inde lectiones sacͦ baptismo congruentes.
ad instructionẽ baptizandoꝵ sollempnit recitant᷑. Ꝙ sic̃ seruus abra¬
hȩ missus ut filio dñi sui ysaãc ixorem acciꝑet. sara matre eiꝰ mortua.
rebecchã inuenit ad fontẽ aque. & inaures dedit ad ornandã faciẽ eiꝰ.
⁊ armillas in manib. & ita p̃ornatã adduxit ad ysaac: sic legati d̾i patͥs
id sac̾dotes eiꝰ ad fontes baptisii uenientes. nouã sponsã. id: nouã
plebẽ. xp̃o filio eiꝰdem antiqui dierũ. ꝑ fidei doctrinã adquir̃t. Adiu¬
rauit enĩ eas d̾s pater caritate magna. coet̾ni sibi u̾bi incarnationẽ

Expanded text:
uod lectiones et tractus praesentis diei ad baptest tractus ad idem respondentes, succinuntur. Difficile namque est numerare, quam familiare, quam frequens Spiritu sancto fuerit, etiam ante adventum Christi maxime circa aquas operari, et mysticis dictis aut factis gratiam praesignare baptismatis. Inde ergo lectiones sacrae baptismo congruentes, ad instructionem baptizandorum solemniter recitantur. Et sicut servus Abrahae missus, ut filio domini sui Isaac uxorem acciperet, Sara matre ejus mortua, Rebeccam invenit ad fontem aquae, et inaures dedit ad ornandum faciem ejus, et armillas in manibus et ita praeornatam adduxit ad Isaac : sic legati Dei Patris, id est sacerdotes ejus ad fontes baptismi venientes, novam sponsam, id est, novam plebem Christo Filio ejusdem Antiqui dierum, per fidei doctrinam acquirunt. Adjuravit enim eos Deus Pater charitate magna, coaeterni sibi Verbi incarnationem
Abbreviated transcription (Latin):
dent̃e ꝓ dente. & his similia. Dulcescit aut̃ ꝑ lignũ: dũ pposito dñicȩ
salutẽ adqͥsitam. reducẽ uitã: saluationẽ ꝑfectã. lib̾ationẽ ꝑpe¬
tuam. Adoramus crucẽ fidĩ p̃sidium. spei firmam̃tũ. caritatis soliũ.
miscdie titulũ. pietatis augm̃tũ. grẽ uehicłm: pacis uexillũ. Adora¬
mꝰ crucẽ que suꝑbiam excidit: inuidiam obtͥuit. culpã correxit. pe¬
nã destruxit. Crux .xͥ. ianua celi. clauis paradysi. diaboli deiectio. hõis
erectio: captiuitatis nr̃e solatiũ. lib̾tatis p̃cium. Crux expectatio pa
tyrannos increpat. potentes inclinat: aflictos subleuat. pauꝑes ho¬
nestat. Crux tenebraꝵ excidium. lucis infusoriũ. mortis effugiũ:
uite nauigium. salutis imꝑium. Qͥ cqͥd deo ꝓficimꝰ. qͥcqͥd adqͥrmꝰ.
qͥcquid sꝑamꝰ: ad orande crucis ẽ fructus. ꝑ crucẽ xpistꝰ ad se trax̃

Expanded text:
dentem pro dente , » et similia. Dulcescit autem per lignum, dum proposito Dominicae salutem acquisitam, reducem vitam, salvationem perfectam, liberationem perpetuam. Adoramus crucem, fidei praesidium, spei firmamentum, charitatis solium, misericordiae titulum, pietatis argumentum, gratiae vehiculum, pacis vexillum. Adoramus crucem, quae superbiam excidit, invidiam obtrivit, culpam correxit, poenam destruxit. Crux Christi, janua coeli, clavis paradisi, diaboli dejectio, hominis erectio, captivitatis nostrae solatium, libertatis pretium. Crux exspectatio pattum. Crux tyrannos increpat, potentes inclinat, afflictos sublevat, pauperes honestat. Crux tenebrarum excidium, lucis infusorium, mortis effugium, vitae navigium, salutis imperium. Quidquid Deo proficimus, quidquid acquirimus, quidquid speramus, adorandae crucis est fructus. Per cruce
Abbreviated transcription (Latin):
scripturaꝵ inysteria patefiant. Nlam ꝑ creditã xͥ passionẽ. uł eruõe
nc̃ intelligimꝰ sacram̃ta legis ⁊ archana ꝓpħaꝵ: uerbi grã. cur pha¬
rao uł egyptꝰ que dec̃e plagis uerb̾ata non cessit. solo sanguine
uicta filios isrł dimisit. ⁊⁊ quis ille sit in ꝓpħis. cuiꝰ factꝰ est pͥnci¬
patꝰ suꝑ humerũ eiꝰ: quisuẽ sit sic̃ ouis ad occisionẽ ductus. ⁊ sic̃
agnꝰ coram tondente se sine uoce obmutuerit. ⁊ ñ aꝑuerit os suũ
Hec ⁊ cetera clausa prius: nc̃ crucẽ xp̃i suscipientib aꝑta st̃. Sicq fac¬
tũ est ut bib̾e iam possimꝰ de aqͥs mara. qͦs sic̃ in exodo legimꝰ non po

Expanded text:
Scripturarum mysteria patefiant. Nam per creditam Christi passionem vel crucem, Scripturarum mysteria patefiant. Nam per creditam Christi passionem vel crucem, nunc intelligimus sacramenta legis et arcana prophetarum, verbi gratia, cur Pharao vel Aegyptus, quae decem plagis verberata non cessit, solo sanguine agni victa, filios Israel dimisit, et quis ille sit in prophetis, cujus « factus est principatus super humerum ejus ; » quisve « sicut ovis ad occisionem ductus sit, et sicut agnus coram tondente se obmutuerit, et non aperuerit os suum . » Haec et caetera clausa prius, nunc crucem Christi suscipientibus aperta sunt. Sicque factum est, ut bibere jam possimus de aquis Mara, quas
Abbreviated transcription (Latin):
suã. dũ non possent filii isrł intendẽ in faciẽ eiꝰ. s faciem nob̃ reuelat.
ut in głam eiꝰ specłantes. in eandem ymaginẽ transformem᷑ a clarita¬
illud significata ẽ: qd̾ eo tradente sp̃m. uelũ templi scissũ ẽ a sũmo
usq deorsũ. Ex tc̃ enĩ omĩa legis sacram̃ta patuert̃. atq ad gentilium
sũ legimꝰ. Pret̾ea iosephꝰ refert uirtutes angłicas p̃sules quondã tẽpli
tẽ parit̃ conclamasse : transeamꝰ ex his sedib. S ed ⁊ in ħ qd̃ t̾ramo¬
ta ẽ. ⁊ petre scisse st̃. ⁊ monum̃ta aꝑta st̃. iu̾xta litterã qͥdem magni¬
tudo signoꝵ ẽ. qd̃ crucifixũ dñm celũ ⁊ terra ⁊ omĩa contremiscant:
s mystice tremorẽ significat credentiũ. qd̾ pristinis erroꝵ uitiis de¬
relictis. ⁊ emollita cordis duricia. qͥ prius erant similes tumulis mortu¬
oꝵ. postea cognouerint creatorẽ. Unde ⁊ in psalmo. Cõmouisti dñe

Expanded text:
 » sed faciem nobis revelat, « ut gloriam ejus speculantes, in eamdem imaginem transformemur a claritaillud significata est, quod eo tradente spiritum, « velum templi scissum est a summo usque deorsum . » Extunc enim omnia legis sacramenta patuerunt, atque ad gentilium sum legimus. Praeterea Josephus refert virtutes angelicas, praesules quondam templi, tunc pariter conclamasse, « Transeamus ex his sedibus. » Sed et in hoc, quod « terra mota est, et petrae scissae sunt, et monumenta aperta sunt , » juxta litteram quidem magnitudo signorum est, quod crucifixum Dominum coelum et terra et omnia contremiscant, sed mystice tremorem significat credentium, quod pristinis errorum vitiis derelictis et emollita cordis duritia, qui prius erant similes tumulis mortuorum, postea cognoverint Creatorem. Unde et in psalmo: « Commovisti, Do
Abbreviated transcription (Latin):
brium crucis quã non erubescunt p̃dicantib: ⁊ int̾dũ multa passiᷤᷤ
grauiq ꝑsequutionũ pondere fessis. qd̃ ⁊ pulchre significat᷑. ꝑ ħ qđ
eiusdẽ crucis portitores. nc̃ eunt. nc̃ tamꝗͣ lassi subsistunt. Qͥd signif
elam̃ qd crux hactenus cooperta. nc̃ discooperitur.
quo hactenꝰ tegebatur eadem crux. qd̃q aufertur dicendo ecce: lignũ
a uideis abscondit. qd̃q cordi eoꝵ oppansũ est. nob̃ aut̃ reuelat᷑: quia
ut ait apłs. in xp̃o aufertur. Nob̃ enĩ seipsũ ostendit in ꝓpħis: sensũc¬

Expanded text:
est totis viribus opprobrium crucis , quam non erubescunt , praedicantibus, et interdum multa passis est totis viribus opprobrium crucis , quam non erubescunt , praedicantibus, et interdum multa passis gravique persecutionum pondere fessis; quod et pulchre significatur per hoc quod ejusdem cruris portatores nunc eunt, nunc tanquam lassi subsistunt. CAPUT XX. Quid significet quod crux hactenus operta nunc discooperitur. Velamen, quo hactenus tegebatur eadem crux, quodque aufertur, dicendo: Ecce lignum a Judaeis abscondit, quodque cordi eorum oppansum est, nobis autem revelatur, quia, ut ait Ap
Abbreviated transcription (Latin):
noli scrib̾e rex uideoꝵ. s qr ipse dix̃. rex sũ iudeoꝵ. hoc in eis¬
dem antiphonis astruit᷑ ab effectis. uerũ ⁊ antiquũ exponen¬
do regis officium : uideł qr eduxerit eos de t̾ra egypti. quod
deduxerit ꝑ desertũ quadraginta annis. qd̾ manna cybauerit. qd̾
in t̾rã satis bonã introduxerit. & qr causa hec. iħc nazarenꝰ rex
iudȩoꝵ tͥplicit ut dictũ ẽ scripta ẽ. idy hebraice. grece. & latine
ad singłas antipħ quib in fine subicitur saluatori tuo. qd̾ est
in illo titulo iħc. grece ⁊ latine. respondet᷑. agyoe. agyoc. agyoc.¬
sc̃s. sc̃s. sc̃s. qd̾ est in eodem titulo nazarenꝰ. Hebraice uero ñ respon¬
detur. uidel qr gens illa regẽ suũ adhuc negat: titulũq illũ au̾¬
so corde maledicit ac detestatur. Supͣdictas ergo cantando antipħ.
illo defertur crux. qͦ sibi grece ⁊ latine fideliter respondet᷑: quia

Expanded text:
« Noli scribere rex Judaeorum, sed quia ipse dixit: Rex sum Judaeorum ; » hoc in eisdem antiphonis astruitur ab effectis, verum et antiquum exponendo Regis officium, videlicet quod eduxerit eos de terra Aegypti, quod deduxerit per desertum quadraginta annis, quod manua cibaverit, quod in terram satis bonam introduxerit. Et quia causa haec Jesus Nazarenus rex Judaeorum, tripliciter, ut dictum est, scripta est, id est Hebraice, Graece et Latine, ad singulas antiphonas, quibus in fine subjicitur, Salvatori tuo, quod est in illo titulo Jesus, Graece et Latine respondetur Ἅγιος, ἅγιος, Sanctus, sanctus, quod est in eodem titulo Nazarenus, Hebraice; vero non respondetur, videlicet, quia gens illa regem suum adhuc negat, titulumque illum averso corde maledicit et detestatur. Supradictas ergo cantando antiphonas illo defertur crux, quo sibi Graece et Latine fideliter respondetur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
scds ut dictũ ẽ surrecturꝰ obiit. Illi dñs soporem immisit: hiuic pat̾
calic̃e passionis dedit. Egredimini gͦ & uidete filiȩ syon regẽ salomo¬
nẽ in diademate qͦ coronauit eũ mat̾ sua: in die desponsionis eiꝰ. ⁊
in die leticie cordis illiꝰ. Egredimini inꝗͣ de tenebris illiᷤᷤ que super
t̃ram facte st̃ ab hora sexta usq in horam noriã. immo de ilł que ꝑ
istas significate st̃: ⁊ nc̃ oꝑuerunt faciem cordis iudeoꝵ. De his g
tenebris exite. & uidete intenta contẽplatione. illũ qͥ uos uocauit
in admirabile lum̃ suũ. regem magnũ. regem pacificũ. in diade¬
mate spineo qd̃ ẽ caritatis ⁊ magne miserationis ornam̃tũ. qͦ co
ronauit eum mat̾ sua synagoga in hac die desponsionis eiꝰ: qua ut
dictũ ẽ nasciture sibi sponse. eccłe. in leticia cordis sui pͥma elem̃¬

Expanded text:
secundus, ut dictum est, resurrecturus obiit. Illi Dominus soporem immisit, huic Pater secundus, ut dictum est, resurrecturus obiit. Illi Dominus soporem immisit, huic Pater calicem passionis dedit. « Egredimini ergo et videte, filiae Sion, regem Salomonem in diademate, quo coronavit eum mater sua in die desponin die laetitiae cordis illius . » Egredimini, inquam, de tenebris illis, quae super terram factae sunt ab hora sexta usque in horam nonam . Imo de illis, quae per istas significatae sunt, et nunc operiunt faciem cordis Judaeorum. De his ergo tenebris exite, et videte intenta contemplatione illum, qui vos vocavit in admirabile lumen suum , regem magnum, regem pacificum, in diademate spineo, quod est charitas et magnae miserationis ornamentum, 337 quo coronavit eum mater sua Synagoga, in hac die desponsationis ejus, qua, ut dictum est, nasciturae sibi sponsae Ecclesiae in laetitia cordio sui, prima elem
Abbreviated transcription (Latin):
Societate in quã uiuifici ac p̃ciosi sanguinis hoc accepit. ut comparet᷑
uera similitudine rubro mari. ꝑ quod saluatꝰ popłs transiuit.: pha¬
raone subm̾so cũ currib & eqͥtib suis. Nam fugientes egyptũ huius
scłi. mundatos in ueram reꝓmissionis t̃ram transmitit: diabolũq
ꝑsequent̾e penitꝰ absorbet. cũ p̃teritis actib & pompis suis. Igit᷑ ut
supͣdictũ ÷ longe rationabiliꝰ fuit. ut lancea militis latꝰ dñi aꝑiretur:
quã ut eiꝰ crura frangentur. Rationabiliꝰ inquã ac decentiꝰ tanto
salutis fuit artifici. ualdeq accessit ad pulc̾tudinẽ oꝑis. ut illud
sibi mortuo de latere subducet unde nasceretur eccła: qui dormien¬
ti ade costã edipẽ unde formaretur eua. Hac enĩ similitudine. qͥd pul¬
chriꝰ. qͥd elegantiꝰ: qͥd dulciꝰ: Siqͥdem ille pͥmꝰ adam obdormit: iste¬

Expanded text:
Societate, inquam, vivifici ac pretiosi sanguinis hoc accepit, ut comparetur Societate, inquam, vivifici ac pretiosi sanguinis hoc accepit, ut comparetur vera similitudine Rubro mari, per quod salvatus populus transivit, Pharaone submerso cum curribus et equitibus suis . Nam fugientes Aegyptum hujus saeculi, mundatos in veram promissionis terram transmittit, diabolumque persequentem penitus absorbet cum praeteritis actibus et pompis suis. Igitur, ut supra dictum est, longe rationabilius fuit, ut lancea militis latus ejus aperiretur, quam ut crura frangerentur; rationabilius, inquam, ac decentius tanto salutis fuit artifici, valdeque accessit ad pulchritudinem operis, ut illud sibi mortuo de latere subduceret, unde nasceretur Ecclesia: « Qui dormienti Adae costam eduxit, unde formaretur Eva . » Hac enim similitudine quid pulchrius, q
Abbreviated transcription (Latin):
mortis gͥ a & honore coronatũ. & a nr̃is quȩ ipse portauerat peccis
ablutũ. recte illũ accipimꝰ suo baptismo in morte sua baptizatũ.
atq ut eundẽ ad nos suũ transfundẽt baptismũ. sanguinẽ & aꝗͣ
de latere suo ꝓfudisse iam mortuũ. Baptismũ aut̃ suũ qͦ a ioħ̃e bap
qr diuinꝰ ordo nr̃e salutis. utrũq depoposcit. Sanguine namq re¬
dimim᷑: aqua ablum᷑. Nec ad hoc redempti sumus: ut tales nos il¬
le possidẽt. qͣles eramꝰ prius. Uñ & apłs. Non enĩ uocauit nos in ĩ¬
morasset pecc̾a. & hec inqͥt fuistis. s abluti estis. s sc̃ĩficati estiᷤᷤ : ꝙ cet̾.
Ut gͦ eẽt unde a peccatis lauarem. aqua quȩ corporales tantũ laua¬
re pot̾at sordes. sanguini qͥ ẽ p̃cium nr̃ȩ redemptiõis sociata est.
i ex eiꝰ societate. uirtutẽ atq auctoritatẽ sumpsit: ut ad abluen¬
das uniu̾isas sordes inuisibiles peccatoꝵ. digna sit sc̃õ cooꝑari sp̃us

Expanded text:
mortis gloria et honore coronatum, et a nostris quae ipse portaverat peccatis ablutum , recte illum accipimus suo baptismo in morte sua baptizatum atque ut eumdem suum ad nos transfunderet baptismum, sanguinem et aquam de latere suo profudisse jaia divinus ordo nostrae salutis utrumque depoposcit. Sanguine namque redimimur, aqua abluimur. Nec ad hoc redempti sumus, ut tales nos ille possideret, quales eramus prius. Unde et Apostolus: « Non enimorasset peccata: « Et haec, inquit, fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati estis , » etc. Ut ergo esset unde a peccatis lavaremur, aqua, quae corporales tantum lavare poterat sordes, sanguini, qui est pretium nostrae redemptionis, sociata est, et ex ejus societate virtutem atque auctoritatem sumpsit, ut ad abluendas invisibiles peccatorum sordes digna sit sancto cooperari Spiritui:
Abbreviated transcription (Latin):
iam dicendtim est. De ordine eiusdem baptismi
a que in baptismo celebrantur. que dñr. que agunt᷑. carmi¬
sA st̃ illa ꝓpter que tamꝗͣ maleficia martyres accusabant᷑: rapie¬
hant᷑. occidebantur. Biabolꝰ enĩ cui ꝑ xp̃iane fidei ꝓfessionẽ in sac̾
fonte renunciatur. in quẽ iudiciales sententie ꝓferunt᷑ habensirã
magnã. seuebat in cordib impioꝵ : & tuba diuini nominis offens.
illoꝵ cecitate & insania ꝓ suis adu̾sus dm̃ armis utebatur. Ꝙ sic̃ in
apochalypsi legit᷑ qr canente tuba mons magnꝰ igne arcdens miss¬
racundia. confugiebat in ꝓfundũ cordis impioꝵ: & diinis exorcismiꝰᷤ
ꝑ qͦs eiectus fuerat maleficii crim̃ affingens. leges econtra dictabam
S uos testes mei dicit dominus: uideł qi nicħ male artis nos a bono
magistro didicisse optime conscii sumꝰ. I n his gͥ que. dñr uel aguis:¬

Expanded text:
m baptismi Ea quae in baptismo celebrantur, quae dicuntur, quae aguntur, crimina sunt illa, propter quae tanquam maleficia martyres accusabantur, rapiebantur, occidebantur. Diabolus enim, cui per Christianae fidei professionem in sacro fonte renuntiatur, in quem judiciales sententiae proferuntur, habens iram magnam. saeviebat in cordibus impiorum, et tuba divini nominis offensus, illorum caecitate et insania pro suis adversus Deum armis utebatur, et sicut in Apocalypsi legitur , qui canente tuba magnus mons ardens iracundia, confugiebat in profundum cordis impiorum, et divinis exorcismis, per quos ejectus fuerat, maleficii crimen effingens, leges econtra dictabat. Sed vos testes mei , dicit Dominus videlicet quia nihil malae artis nos a bono magistro didicisse, optime conscii sumus. In his igitur quae di
Abbreviated transcription (Latin):
inquit iheg. indutꝰ erat sordidis uestib : qͥ cũ ñ fecisset peccatũ. ꝓ
nob̃ peccatũ factꝰ est : & ipse infirmitates nr̃as portat. & in apło legi
mꝰ. Xp̃e nos redemit de maledicto legis: factꝰ ꝓ nob̃ maledictio. Hic in
uicesimo pͥmo psalmo loqͥtur. Longe a salute mea u̾ba delictoꝵ meoꝵ¬

Expanded text:
Jesus erat indutus sordidis vestibus, qui, cum non fecisset peccatum, pro Jesus erat indutus sordidis vestibus, qui, cum non fecisset peccatum, pro nobis peccatum factus est . Et ipse infirmitates nostras portat . Et in Apostolo legi nos redemit de maledicto legis, factus pro nobis maledictio . » Hic in vicesimo uno psalmo loquitur: « Longe a salute mea verba delictorum meo
Abbreviated transcription (Latin):
Matre filioꝵ ⁊ebedei postulante ac dicente. magister dic ut se¬
deant hii duo filii mei. unꝰ ad dexterã tuã. & aliꝰ ad sinistr̃a¬
in regno tuo: respondens dixit. Potestis bib̃e calicẽ quẽ ego bibi¬
turus sũ: aut baptismũ qͦ ego baptizor. baptitari:  cũ respondis¬
sent possumꝰ: calicem inqͥt meũ bibetis. & baptismo qͦ ego baptiror
baptitabimini: & cetera. Nomine calicis siue baptismi. passionẽ uo¬
luit designare martyrii: qͣ & ipsũ ⁊ illos deceat consũmari. Uñ & ali¬
bi de passione sua loquit᷑. Baptismo aut̃ habeo baptizari: & qͦmͦ coar
tor usq dũ ꝑficiat᷑. Grece aut̃ baptismus : latine ablutio đr. Oͦs gͦso
qr passibilitatẽ nrãm. ꝓpt̾ quã sordidꝰ & cont̾eptibilis apparebat hõib
siẽ i in zacharia legimus. Iħe aut̾ indutꝰ erat sordidis uestib. Bix auͣ
angłs his qͥ astabant coram se. Auferte ab eo uestim̃ta sordida. Iħe

Expanded text:
Matre filiorum Zebedaei postulante ac dicente: « Magister, dic ut seMatre filiorum Zebedaei postulante ac dicente: « Magister, dic ut sedeant hi duo filii mei, unus ad dexteram tuam, et alius ad sinistrain regno tuo, respondens, dixit: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum aut baptismo quo ego baptizor, baptizari? Qui cum respondissent, possumus: Calicem, inquit, meum bibetis, et baptismo quo ego baptizor baptizabimini , » et caetera. Nomine calicis sive baptismi passionem voluit designare martyrii, quae et ipsum et illos decebat consummari. Unde et alibi de passioetor usque dum perficiatur? » Graece autem baptismus, Latine ablu io dicitur, Quasnostram et passibilitatem, propter quam sordidus et contemptibilis apparebat hominibus et in Zacharia legimus: « Jesus autem indutus erat sordid' s vestibus. Dixit autem Angelus his, qui stabant coram se: Auferte ab eo vestimenta sordida . »
Abbreviated transcription (Latin):
ignarem᷑: humiliato sub tot conuiciis dõ suꝑbire erubescamꝰ.¬
que ubiq in scripturis mystice ꝓ uirtutib accipiunt᷑: nicħ nob̃
mysterii p̃dicarent: in eo qd frang̾ent᷑. S e cont᷑ crura eiꝰ in eo qd̃
integra conseruata st̃. illud nob̃ insinuant: qđ uniu̾se uiȩ eiꝰ rec
te inuiolabiles st̃. Crura namq eiꝰ: uias eiꝰ significant. Uñ in
canticis dr̃. Crura eiꝰ colũpne marmoree. quȩ fundate st̃ suꝑ
bases aureas: id itinera eiꝰ pulchra suꝑ diuinitatis sapientiaᷤ.
Ci rectitudine firmata. Qͥo gͥ uitata cruriũ fractura. fierimaluit:
exiuit sangiris &e aqua. Cur gͥ hoc fieri maluit. uideł ut
illã suꝑ nos effundẽt aquã cũ sanguine suo: ꝗͣ dũ cõm̃daret
sũpsit exordiũ. Baptitatꝰ gͦ dñs in passione sua. talẽ ad nos sue¬
salutifere mortis participationẽ. iam mortuus emisit. Non
ẽ nouũ ħ aut mirũ: qd illũ in passiõe sua dicimꝰ baptizatũ.

Expanded text:
remur, humiliato sub tot conviciis Deo, superbire erubescamuquae ubique in Scripturis mystice pro virtutibus accipiuntur, nihil nobis mysterii praedicarent in eo quod frangerentur. Sed econtra crura ejus in eo quod integra conservata sunt, illud nobis mysticant, quod universae viae ejus rectae et inviolabiles sunt . Crura namque ejus, vias ejus significant, unde et in Canticis dicitur: « Crura ejus columnae marmoreae, quae fundatae sunt super bases aureas , » id est itinera ejus pulchra super divinitatis sapientiam in rectitudine firmata. Quid igitur vitata crurum fractura fieri maluit? exivit sanguis et aqua . » Cur igitur hoc fieri maluit? Videlicet, ut illam super nos effunderet aquam cum sanguine suo, quam dum commendaret, sumpsit exordium. Baptizatus ergo Dominus in passione sua , talem ad nos salutiferae mortis participationem jam mortuus emisit. Non est novum hoc aut mirum, quod illum in passione sua dicimus baptizatum.