comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saluauit eos. Quomͦ saluauit eos: Qui fecit mag¬
nalia in egypto: mirabilia in t̾ra cham: terribi¬
lia in mari rubro. Que sunt mirabilia: ipsa sunt
terribilia. Nulla quppe aminiratio ẽ. sine quadã
formidine: quamius ista etiam hinc terribilia
dici potuerunt. quod aduersarios affliocerunt :
qui saluauit eos faciens magnalia: ⁊ fecerunt
et adorauerunt sculptile. Hoc utiq tam immani
scelere ⁊ meredibili impietate: digni fuerant
qui ꝑirent. Dixit gͦ ut disꝑderet eos: si nõ mo¬
yses electus eius stetisset in confracnõe ĩ cõspectu eiꝰ.

Expanded text:
 salvavit eos? «Qui fecit magnalia in Aegypto, mirabilia in terra Cham, terribilia in mari Rubro.» Quae sunt mirabilia, ipsa sunt terribilia; nulla quippe admiratio est sine quadam formidine: quamvis ista etiam hinc terribilia dici potuerint, quod adversarios afflixerunt, qui salvos fecit eos, faciens magnalia, et fecerunt et adoraverunt sculptile, hoc utique tam immani scelere et incredibili impietate, digni fuerant qui perirent. «Dixit» ergo «ut disperderet eos; si non Moyses electus ejus stetisset in confractione in cons
Abbreviated transcription (Latin):
captiuauerant predestinatos in dĩ regnum et
głam. A redẽptore aut̃ nr̃o foras missi. qui dña¬
ri infidelib solebant intrinsecus. fideles oppug¬
nant extruisecus: s oppugnant non expugnãt
eos qui apprehendunt turrem fortitudinis afa¬
cie inimici. Ut aut̃ oppugnent. sentiunt in no¬
bis eẽ infirmitates reliquas ꝓpter quas dicimus
dimitte nob̃ debita nr̃a: p̾ropt̃ quas dicinius
ne nos inferas in temptationem: s lib̾a nosa ma
ris: ut in eo ipso corpore suo tereia consũmetur
Sic eñi dixit. Ecce eicio demonia ⁊ sanitates ꝑ¬
ficio hodie et eras. ⁊ tercia consũmor: idẽ. ꝑfici¬
or occurrentib nob̾ om̃ib in uirum ꝑfectum.

Expanded text:
captivaverant praedestinatos in Dei regnum et captivaverant praedestinatos in Dei regnum et gloriam: a Redemptore autem nostro foras missi qui dominari infidelibus solebant intrinsecus, fideles oppugnant extrinsecus. Sed oppugant, non expugnant eos qui apprehendunt turrem fortitudinis a facie inimici . Ut autem oppugnent, sentiunt in nobis esse infirmitatis reliquias, propter quas dicimus, «Dimitte nobis debita nostra;» propter quas dicimus, «Ne nos inferas in tentationem, sed libera nos a malris , ut in eo ipso corpore suo tertia consummetur. Sic enim dixit, «Ecce ejicio daemonia, et sanitates perficio hodie et cras, et tertia consummor» ; id est, perficior
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. in quo anniuntiatur dies ex die dñsap̃s.
lumen ex lumine. filius ea patre. Hoc est enim
et salutare euis: quia salutare dĩ xp̃c ẽ: sicut
et suꝑus iam demonstrauimus. Annuntiate in
gentibus głam eius: in om̃ib popłis mirabilia
eus: qm̃ magnus dñs et laudabilis ualde. terri¬
bilis ẽ. suꝑ om̃s deos : qm̃ om̃s dii gentium de¬
monia. Isti gͦ inimioi cum rege suo diabolo. cap¬
tiuum tenebant popłm di. De qua captuutate
cum redimimur. et princeps huus mundi di
in se. in unum nouum hominem faciens pacẽ:
quam dies ex die ueniens euangelizauit eis
qui erant prope. et eis qui erant longe facies
utraq unum: et adducens alias oues que nõ
sunt ex hoc ouili: ut fit unus grex. et unus
pastor. Et ita dedit ds̃ in miscdias predestina¬
tos suos: quia non uolentis neq currentis s
miiserentis ẽ. dĩ: in conspectu omĩum qui ceꝑ¬
ant eos. Hii gͦ immici diabolus ⁊ angłi eus:

Expanded text:
tum est, in quo annuntiatur dies ex die, Dominus Christus, tum est, in quo annuntiatur dies ex die, Dominus Christus, lumen ex lumine, Filius ex Patre. Hoc enim est et «salutare ejus;» quia salutare Dei Christus est, sicut et superius jam demonstralia ejus. Quoniam magnus Dominus et laudabilis valde, terribilis est super omnes deos: quoniam omnes dii Gentium daemonia» . Isti ergo inimici cum rege suo diabolo captivum tenebant populum Dei. De qua captivitate cum redimimur, et princeps hujus mundi miin se, in unum novum hominem, faciens pacem, quam dies ex die veniens evangelizavit eis qui erant prope, et eis qui erant longe, faciens utraque unum ; et adducens alias oves quae non sunt de hoc ovili, ut sit unus grex et unus pastor . Et ita Deus «dedit in misericordias» praedestinatos suos; quia «non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei» : «in conspectu omnium qui ceperant eos.» Hi ergo inimici, diabolus et angeli ejus
Abbreviated transcription (Latin):
uelatum uides. Recole quẽ dixerit apłs paulꝰ
principeni potestatis aeris. qui oꝑatur in filiis
in fidelitatis: et illud ubi ait de quibdam ut re¬
sipiscant de diaboli laqueis captiuati ab ipso sed̾m
ipsius uoluntatem: et uerba dñi nr̃i iħu xp̃i u̾
eum expellens de fidelium cordib ait. nunc prĩ¬
ceps huius mundi missus ẽ. foras: et ipsius itidem
apłi dicentis. qui eruit nos de potestate tenebra¬
rum: et transtulit in regnum filii claritatis suę.
Hec atq huiusmodi ratiocinatus. intende animũ
et in luteras ueteris testamenti: ⁊ uide quid can¬
tetur in isto psalino cuius ẽ. titulus. quando do¬
mus edificabatur post captiuitatem. Ibi enĩ dr:
cantate dño canticum nouum. Et ne existunes
ad iudõꝵ popłm tantummodo ꝑtinere: cantate
situm ẽ. transferam. euangłitate diem ex die
salutare eus. Hinc enim euangłium nuncupa¬

Expanded text:
velatum vides; recole quem dixerit apostolus Paulus velatum vides; recole quem dixerit apostolus Paulus principem potestatis aeris, «qui operatur in filiis infidelitatis» , et illud ubi ait de quibusdam, «ut resipiscant de diaboli laqueis, captivati ab ipso secundum ipsius voluntatem» : et verba Domini Jesu Christi, ubi eum expellens de fidelium cordibus ait, «Nunc princeps hujus mundi missus est foras» ; et ipsius itidem Apostoli dicentis, «Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae» . Haec atque hujusmodi ratiocinatus, intende animum et in litteras Veteris Testamenti, et vide quid cantetur in eo psalmo cujus est titulus, «Quando domus aedificabatur post captivitatem:» ibi enim dicitur, «Cantate Domino canticum novum.» Et ne existimes ad Judaeorum populum tantummodo pertinere: «Cantatesitum est, transferam, «evangelizate diem ex die, salutare ejus.» Hinc enim Evangelium nuncupa
Abbreviated transcription (Latin):
Et adhec quis idoneus: Audiamus itaq scrip¬
turam humilit̾. et excelsa dicentem: cum oe
paruulis nutriendis sumenda porrigit: et
maiorib exercendis ꝑserutanda proponit.
Et udit cum tribularentur: et cum audiret
orationẽ eoꝵ: et memor fuit testamenti sui.
U tiq testamenti ęt̾ni quod disposuit ad abra¬
ham: non ueteris quod aboletur. s noui qd̾
etiam in ueteri absconditur. Et penituit eum
seãm multitudinem miscdie suȩ. Hoc fecit quod
disposuerat: s contribulatis et oratitib se id
concessurum eẽ p̾scuierat: quia et ipsa oratio
eoꝵ cum adhuc non eẽt s futura eẽt. dñ procul
pluraliter miscdias dictas in quas eos dedit. qua
unusquisq proprium donum habet ads̃ alius sie
alius. aut̃ sic. Dedit eos gͦ in miscd̾ias: in conspecni
omium qui ceꝑant eos. Age nunc quisquis hec
in ꝓpħiois aut̃ scrutando cognoscis: et uetus testa¬
mentum in nouo reuelatum. et in uetere nouũ

Expanded text:
Et ad haec quis idoneus? Audiamus itaque ScripEt ad haec quis idoneus? Audiamus itaque Scripturam, humiliter excelsa dicentem, cum et parvulis nutriendis sumenda porrigit, et majoribus exercendis perscrutanda proponit. «Et vidit cum tribularentur, cum audiret orationem eorum; et memor fuit testamenti sui:» utique testamenti aeterni «quod disposuit ad Abraham,» non veteris quod aboletur, sed novi quod etiam in vetere absconditur. «Et poenituit eum secundum multitudinem misericordiae suae.» Hoc fecit quod disposuerat, sed contribulatis et orantibus se id concessurum esse praesciverat; quia et ipsa oratio eorum, cum adhuc non esset, sed futura esset, Deum procul pluraliter misericordias dictas, in quas eos dedit, quia unusquisque proprium donum habet a Deo, alius sic, alius autem sic . «Dedit» ergo «eos in misericordias, in conspectu omnium qui ceperant eos.» Age nunc, quisquis haein propheticis autem scrutando cognoscis, et Vetus Testamentum in Novo revelatum, in Vetere Novum
Abbreviated transcription (Latin):
ens ⁊ sibi consulens exacerbet dm̃ in consilio
suo: s sꝑans quod non uidet. non festinet¬
fieri de his que uidentur beatus: atq illud eter¬
num quod non uidetur patienter expectans.
euis in ꝓmissionib sequatur consilium. cuius
in temptationib precatur auxilium. Ita erit
et humilis in confessionib suis: ne fiat istoꝵ
glexit eos: et uidit cum tribularentur. Cũ
audiret orationem eoꝵ: et menior fuit testa¬
mutauit quod eos ꝑditurus uidebatur. Et apd̾
dm̃ quidem disposita et fixa sunt omĩa: nec
aliud facit quasi consilio repentino quod nõ
ex etnitate facturum se eẽ. p̃scuut: s in crea¬
tura temporalib motib quam gub̾nat mi¬
rabiliter. ipse non temporaliter motus quasi
repentina uoluntate facere dr̃. quod ordinatis
rerum causis consilii sui secretissimi immuta¬
bilitate disposuit: qua suis queq temporib
agnita. et presentia facit ⁊ futura iam fecit.

Expanded text:
ens et sibi consulens, exacerbet Deum consilio ens et sibi consulens, exacerbet Deum consilio suo; sed sperans quod non videt, non festinet de his quae videntur fieri beatus, atque illud aeternum quod non videtur patienter exspectans, ejus in promissionibus sequatur consilium, cujus in tentationibus precatur auxilium. Ita erit et humilis in confessionibus suis, ne fiat istorum glexit eos; «Et vidit cum tribularentur, cum audiret orationem eorum. Et memor fuit testamutavit quod eos perditurus videbatur. Et apud Deum quidem disposita et fixa sunt omnia; nec aliud facit quasi consilio repentino, quod non ex aeternitate se facturum esse praescivit: sed in creaturae temporalibus motibus, quam gubernat mirabiliter, ipse non temporaliter motus, quasi repentina voluntate facere dicitur quod ordinatis rerum causis consilii sui secretissimi immutabilitate disposuit, qua suis quaeque temporibus agnita, et praesentia facit, et futura jam fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ: ⁊ humiliati sunt sub manib eoꝵ. Quã¬
do eos hereditatem dĩ uocauit. manifestum ẽ
quod non ad ꝑdicionẽ s ad disciplinam eos
ab hominatus ẽ: ⁊ tradidit in manus inimico¬
rum. deniq sequitur. Sepe lib̾auit eos: ipsi aut
exacerbauerunt eum in consilio suo. hoc ẽ.
quod suꝑus ait: non sustinuerunt consilium
euis. Perniciosum ẽ. aut consiliũ hominis ipsi
homini. quo ea querit quę sua sunt. nõ que
dĩ sunt: in cuuis hereditatem quod ipse nob̃
ẽ. cum adfruendum se preb̾e dignatur: nullas
patiemur cum sc̃ĩs sotietatis angustias. dilectioẽ
rei nr̃ȩ quasi priuate. Gloriosissima quippe illa
ciuitas adepta ꝓmissam hereditatem. in qua
nullus morietur. nullus orietur: non habebit
ciues qui singłi gaudeant suis reb: quia ds̃
erit onũa in om̃ib. Cuius societatem quisquis
in hac ꝑegrinatione fideliter ⁊ flagrant̃ deside¬
rauerit. assuescit priuatis p̃ferre cominunia.
non sua querendo s que iħu xp̃i: ne sibi sapi¬

Expanded text:
t sub manibus eorum.» Quando eos haereditatem Dei vocavit, manifestum est quod non ad perditionem, sed ad disciplinam eos abominatus est, et tradidit in manus inimicorum. Denique sequitur: «Saepe liberavit eos.» 34. «Ipsi autem exacerbaverunt eum in consilio suo.» Hoc est quod superius ait, «Non sustinuerunt consilium ejus.» Perniciosum autem est consilium hominis ipsi homini, quo ea quaerit quae sua sunt, non quae Dei sunt . In cujus haereditate, quod ipse nobis est, cum ad fruendum se praebere dignatur, nullas patiemur cum sanctis societatis angustias, dilectione rei nostrae quasi privatae. Gloriosissima quippe illa civitas adepta promissam haereditatem, in qua nullus morietur, nullus orietur, non habebit cives qui singuli gaudeant suis rebus, quia Deus erit omnia in omnibus . Cujus societatem quisquis in hac peregrinatione fideliter et flagranter desideraverit, assuescit privatis praeferre communia, non sua quaerendo, sed quae Jesu Christi: ne sibi sapi
Abbreviated transcription (Latin):
extingunt insatiabilem cupiditatẽ. Qui enm
biberit inquit ex hac aqua: sitiet iterum. deniq¬
et concupierunt concupiscentiam in deserro: et
temptauerunt dm̃ in in aquoso. Quodͤ in deser¬
to. hoc repetitum est in maquoso: id ẽ. in loco
sine aqua. Quoa uero concupierunt concupiscẽ¬
tiam: huic temptauerunt dm̃. Ialis sane loci¬
tio ẽ. concupierunt concupiscentiam: qualis su
misit saturitatem in animiam eoꝵ. Nec ido bea¬
tos facit: quia non erat illa saturitas de qua dr̃.
beati qui esuriunt et situint iustioiam qm̃ ipsi
saturabuntur. Itaq hoc loco animam nõ scđm
id quod rationabilis ẽ. dixit: s scđm id quod ani¬
mans corpus animal facit: ad ciuus annalis sus¬
tentacionẽ ꝑtinet cibus ⁊ potus: scdm hoc quod

Expanded text:
exstinguunt insatiabilem cupiditatem: «Qui» enim exstinguunt insatiabilem cupiditatem: «Qui» enim «biberit,» inquit, «ex hac aqua, sitiet iterum» «Et concupierunt concupiscentiam in deserto, et tentaverunt Deum in inaquoso.» Quod est, «in deserto;» hoc repetitum est, «in inaquoso,» id est, in loco sine aqua: quod vero, «concupierunt concupiscentiam;» hoc, «tentaverunt Deum.» Talis sane locutio est, «Concupierunt concupiscentiam;» qualis sumisit saturitatem in animam eorum.» Nec ideo beatos fecit; quia non erat illa saturitas de qua dicitur: «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Itaque hoc loco animam non secundum id quod rationalis est, dixit, sed secundum id quod animans corpus animal facit. Ad cujus animalis sustentationem pertinet cibus et potus, secundum hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
rubro id conuenientius figuratum ẽ. Sanguis eni
egypnis: s ex eis qui ꝑsequebantur ꝑfectos appre¬
hendere uł interimere cupientes. Et credider̃
non ait uerbis eius uł in uerba eius s in uerbis
euis: tamen in seripturis usitatissima. Et lauda¬
uerunt laudem eius. T ales sunt locutiones cum
dicimus hanc seruitutem seruiuit: talem uitam
uixit. Laudem porro dĩ notissimam illã comine¬
morat. ubi dicitur cantemus dño gloriose eium
magnificatus ẽ: equum ⁊ equitẽ ꝓiecit in mare.¬
Cito fecerunt: obliti sunt oꝑum eus. Alii codices
intelligibilius habent: festinauerunt. obliti sũt
oꝑum eius. Hon sustinuerunt consilium eus.
D ebuerunt enim cogitare tanta erga se oꝑa dĩ
non eẽ inania: s uocare ad aliquã sine fiue feli¬
citatem que ꝑ pacientiam sustinenda ẽ: s festi¬
nauerunt beati fieri temporalib reb. Que idõ
nenim conferunt ueram felicitatem: quia non

Expanded text:
Rubro id convenientius figuratum est: sanguis enim Rubro id convenientius figuratum est: sanguis enim Aegyptiis, sed ex eis qui persequebantur profectos, apprehendere vel interimere cupientes. 12. «vers. 1non ait, Verbis ejus, vel, in verba ejus, sed, «in verbis ejus;» tamen Scripturis usitatissima. «Et laudaverunt laudem ejus.» Tales sunt locutiones, cum dicimus, Hanc servitutem servivit, talem vitam vixit. Laudem porro Dei notissimam illam commemorat, ubi dicitur: «Cantemus Domino; gloriose enim magnificatus est: equum et equitem projecit in mareCito fecerunt, obliti sunt operum ejus.» Alii codices intelligibilius habent, «Festinaverunt, obliti sunt operum ejus: non sustinuerunt consilium ejus.» Debuerunt enim cogitare tanta erga se opera Dei non esse inania, sed vocare ad aliquam sine fine felicitatem, quae per patientiam sustinenda est; sed festinaverunt beati fieri temporalibus rebus, quae ideo nemini conferunt veram felicitatem, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
qua mereparetur mare enussam celitus uocem: s
potentiam diuinam qua id factum ẽ. increpatio¬
nem appellauit: nsi forte quis dicat latenter in¬
crepatum. sic ut aqua posset audire ⁊ homines
non possent. Ualde occulta et obstrusa uisẽ: qua
d̾s agit ut etiam illa que sensu carent. confestĩ
eius obtemꝑent uoluntati. & eduxit eos in a¬
totum interpretari: dixerunt. Et eduxit eos
in aquis multis. Quid ẽ. ergo in abyssis sicut in
deserto: nisi quia aruerat siccitate uelut desertũ.
ubi fuerant abyssi aquarum: Et saluauit eos de
dam interpretati sunt: uerba minus latina uitã¬
tes. Et saluos fecit eos de manu eorum: qui ode¬
rant eos. Et redemit eos de manu inimici. Quid
precii da tum ẽ. in hac redemptione : An ꝓpħia
ẽ: quod in figura babismi hoc factum ẽ. ubi redi¬
mimur de manu diaboli: magno pretio quod sã¬
guis ẽ. xp̃i: Unde non quocumq mari.s mari

Expanded text:
qua increparetur mare, emissam coelitus vocem; sed qua increparetur mare, emissam coelitus vocem; sed potentiam divinam qua id factum est, increpationem appellavit: nisi forte quis dicat latenter increpatum, sic ut aqua posset audire, et homines non possent. Valde occulta et abstrusa vis est qua Deus agit, ut etiam illa quae sensu carent, confestim ejus obtemperent voluntati. «Et eduxit eos in aulum totum interpretari, dixerunt, «Et eduxit eos in aquis multis.» Quid est ergo, «in abyssis, sicut in deserto,» nisi quia factum erat siccitate velut desertum, ubi fuerant abyssi aquarum? 10. «vers. 10. Etidam interpretati sunt, verba minus latina vitantes: «Et salvos fecit eos de manu eorum qui oderant eos. Et redemit eos de manu inimici.» Quid pretii datum est in hac redemptione? An prophetia est, quod in figura Baptismi hoc factum est, ubi redimimur de manu diaboli magno pretio, quod sanguis est Christi? Unde non quocumque mari, sed mari
Abbreviated transcription (Latin):
desꝑatione fuerint post recentia tot ⁊ tanta
miracła in egypio: cuius multitudinis miscd̾ie
dĩ ñ eos fuisse memores dicit. Ascenderunt aut̃
ꝓpterea dictum ẽ. quia ita ẽ. terrę positio ut
descensio dicatur in egyptum de terra chanaan:
et in eam illinc ascensio. Hotandum ẽ. sane que¬
admodum scriptura culpare uoluerit nõ in¬
telligere quod intelligendum ẽ: ⁊ non meninisse
quod memoria retinendum ẽ. Quod homines
sue culpȩ deputare nolunt: ad nichil aliud nisi
ut minus supplicent minusq sint humiles deo.
in cuius conspectu confiteantur quod sunt: atq
impetrato adiutorio possint eẽ quod uõ sunt. Na
etiam peccata ignorantiȩ uł negligentię melius
accusantur ut pareant. quã ercusantur ut ma¬
neant: meliusq purgantur inuocato dõ. quani
in fidelitatem dm̃ fecisse. Et saluauit eos inquit
ꝓpt̾ nom̃ suum: ut notam faceret potentiã suã.
Non propter ulla bona merita coꝵ. Et increpiut

Expanded text:
desperatione fuerint, post recentia tot et tanta desperatione fuerint, post recentia tot et tanta miracula in Aegypto; cujus multitudinis misericordiae Dei non eos fuisse memores dicit. «Ascenderunt» autem, propterea dictum est, quia ita est terrae positio, ut descensio dicatur in Aegyptum de terra Chanaan, et in eam illinc ascensio. Notandum est sane quemadmodum Scriptura culpare voluerit, non intelligere quod intelligendum est, et non meminisse quod memoria retinendum est: quod homines suae culpae deputari nolunt, ad nihil aliud nisi ut minus supplicent, minusque sint humiles Deo, in cujus conspectu confiteantur quod sunt, atque impetrato adjutorio possint esse quod non sunt. Nam etiam peccata ignorantiae vel negligentiae melius accusantur ut pereant, quam excusantur ut maneant; meliusque purgantur invocato Deo, quam infidelitatem Deum fecisse. «Et salvavit eos,» inquit, «propter nomen suum, ut notam faceret potentiam suam:» non propter ulla bona merita eorum. 9. «vers.
Abbreviated transcription (Latin):
etnitatem illos ꝑ illa temporalia uocaret ds̃:
memoria uero ut saltem que temporalit̾ mira¬
bila facta sunt. non obliuscerentur: fideliterq
p̃sumerent quod eãdem potestate quam fuerat
iam exꝑti. ds̃ illos ab inumicoꝵ ꝑsecutione libe¬
raret. Obliti sunt aut̃. quid eis in egypto ad mi¬
micos eoꝵ conterendos. ꝑ tanta ꝓdigia p̃stitisset.
Et irritauerunt eum ascendentes in mare: ma¬
re rubrum. Codex quem intuebar: sic habe¬
bat. Et his quidem duob uerbis ultimis qd̾
dictum ẽ. mare rubrum. stella fuerat p̾notata:
qua significantur que in hebreo sunt. ⁊ inter¬
pretacione. Lxͣx. non sunt. Plures aut̃ codices
quos inspicere potui. et greci⁊ latim sic habet:
et irritauerunt. uł quod expressius de greco ẽ.
⁊ amaricauerunt ascendentes in mari rubro.
Qui illam legit hystoriam quando exierunt de
egypto. ⁊ ꝑ mare rubrum transierunt. dolet
eoꝵ infidelitatem: in quanta trepidatione et

Expanded text:
aeternitatem per illa temporalia vocaret Deus: aeternitatem per illa temporalia vocaret Deus: memoria vero, ut saltem quae temporaliter mirabilia facta sunt, non obliviscerentur, fideliterque praesumerent quod eadem potestate quam fuerant jam experti, Deus illos ab inimicorum persecutione liberaret; obliti sunt autem quid eis in Aegypto ad inimicos eorum conterendos per tanta prodigia praestitisset. «Et irritaverunt, ascendentes in mari», «mare Rubrum.» Codex quem intuebar, sic habebat: et his quidem duobus verbis ultimis, quod dictum est, «mare Rubrum,» stella fuerat praenotata; qua significantur quae in hebraeo sunt, et in interpretatione Septuaginta non sunt. Plures autem codices, quos inspice«Et irritaverunt,» vel, quod expressius de graeco est, «Et amaricaverunt, ascendentes in Rubro mari.» Qui illam legit historiam, quando exierunt de Aegypto, et per mare Rubrum transierunt, dolet eorum infidelitatem, in quanta trepidatione et
Abbreviated transcription (Latin):
cum patrib nr̃is. tanquam diceret peccaui¬
mus sicut.⁊ patres nr̃i : eoꝵ uidelicet ini¬
tando peccata : Quod si ita ẽ: astruendum
ẽ. aliquo huiusmodi locutionis exemplo:
quod cum in presentia quererem. non occur¬
rit : ut illo se quisq peccasse uł cum illo se
aliquid fecisse dicat: quem insimili facto etiã
post multũ tempr̃is fuerit imitatus. Quid ẽ.
gͦ patres nr̃i non intellexerunt mirabilia tua ⁊
nisi non cognouerunt : Quid ꝑ illa mirabibaa:
eis prestare uolueris : Quid utiq nisi uitam
ȩt̾nam: ⁊ nõ tẽporale s inconimutabile bo¬
num quod ꝑ patientiam expectatur: Ideo
impatienter murmurauerunt. ⁊ a maricaue¬
runt: ⁊ bonis presentib fallacib atq fugaci¬
b beatos eẽ se fieri quesierunt. Hon fuerunt
memores multitudinis miscdiȩ tue. Et intel¬
lectum redarguit: ⁊ memoriam. Intellectu
quipe opus erat. ut cogitarent ad quoꝵ bonoꝵ

Expanded text:
cum patribus nostris,» tanquam diceret, Peccavicum patribus nostris,» tanquam diceret, Peccavimus sicut patres nostri, eorum videlicet imitando peccata? Quod si ita est, astruendum est aliquo hujusmodi locutionis exemplo: quod cum in praesentia quaererem, non occurrit, ut cum illo se quisquam peccasse, vel cum illo se aliquid fecisse dicat, quem in simili facto etiam post multum temporis fuerit imitatus. 7. Quid est ergo, «Patres nostri non intellexerunt mirabilia tua;» nisi, non cognoverunt quid per illa mirabilia eis praestare volueris? Quid utique nisi vitam aeternam, et non temporale sed incommutabile bonum, quod per patientiam exspectatur? Ideo impatienter murmuraverunt, et amaricaverunt, et bonis praesentibus fallacibus atque fugacibus beatos se fieri quaesierunt. «Non fuerunt memores multitudinis misericordiae tuae.» Et intellectum redarguit, et memoriam. Intellectu quippe opus erat, ut cogitarent ad quorum bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ id ẽ. in xp̃o eius: ut nõ alienentur a popło
umus cum patrib nr̃is: iniuste egimus. ini¬
quitatem fecimus. Quid ẽ. cum patrib nr̃is:
An sicut habet epła ad hebreos. quia ⁊ leui cũ
abraham decimatus est. qm̃ in lumbis eius fu¬
it quando decimas dedit sacerdoti melehi¬
sedec: sic ⁊ isti peccauerunt cum patrib suis:
in quoꝵ lumbis erant quando illi in egypto
fuerunt : Ham qui fuerunt eo tp̃r cum psal¬
nus iste conseriptus ẽ. maximeq posteri eoꝵ.
quia uł ab eis qui tunc erant dici. uł de post
futuris potiut ꝓpħari: longe aberant ab etate
illoꝵ qui in egypto peccauerunt. nõ intelli¬
gentes mirabilia dĩ. Hoc enũ sequitur expo¬
nendo quomodo peccauerunt cum patrib
sius. Patres nr̃i inquid in egypto nõ intelle¬
xerunt mirabilia tua: ⁊ cetera que de pec¬
catis illoꝵ multa commemorat. An sic po¬
cius accipiendum ẽ. quod ait peccauimus

Expanded text:
Dei, id est in Christo ejus, ut non alienentur a populo Dei, id est in Christo ejus, ut non alienentur a populo vimus cum patribus nostris, injuste egimus, iniquitatem fecimus.» Quid est, «cum patribus nostris?» An sicut habet Epistola ad Hebraeos, quia et Levi cum Abraham decimatus est, quoniam in lumbis ejus fuit, quando decimas dedit sacerdoti Melchisedec ; sic et isti peccaverunt cum patribus suis, in quorum lumbis erant quando illi in Aegypto fuerunt? Nam qui fuerunt eo tempore, cum psalmus iste conscriptus est, maximeque posteri eorum quia vel ab eis qui tunc erant dici, vel de post futuris potuit prophetari, longe aberant ab aetate illorum qui in Aegypto peccaverunt, non intelligentes mirabilia Dei. Hoc enim sequitur, exponendo quomodo peccaverunt cum patribus suis: «Patres nostri,» inquit, «in Aegypto non intellexerunt mirabilia tua;» et caetera, quae de peccatis eorum multa commemorat. An sic potius accipiendum est quod ait, «Peccavimus
Abbreviated transcription (Latin):
in leticia gentis tuę: consequent᷑ et hic dici
debuit. ut laudemur cum hereditate tua:
eui hereditati dictũ ẽ. laudamini ii nomine
sc̃õ eius. Porro aut̃ qm̃ hec ambigua uidetur
locutio: si uerus ẽ. iste sensus quo maluerłnt
interpretes dicere ut lauderis. etiam duo uers¬
suꝑiores ita intelligendi sunt: qr ut dixi una
ẽ. in his trib uersib greca locutio: ut hoc to¬
tum ita dictum accipiatur. uisita nos in salu¬
tari tuo ut uideamus in bonitate electoꝵ tuoꝵ.
idẽ. adhoc nos uisita ut illic nos eẽ. facias. et
illic nos uideas: ut leteris in leticia gentis
tuȩ: id ẽ. tu dicaris letari cum illi letantur
ex te: ut lauderis cum hereditate tua: id ẽ.
cum ea lauderis: qm̃ non laudatur nisi ꝓpter
te. Siue gͦ illo siue isto modo intelligendũ sit
quod dictũ ẽ. ad iudendum. ad letandum. ad
laudandum: idõ se optant iusitari in salutare

Expanded text:
in laetitia gentis tuae;» consequenter et hic dici in laetitia gentis tuae;» consequenter et hic dici debuit, «Ut laudemur cum haereditate tua:» cui haereditati dictum est, «Laudamini in nomine sancto ejus.» Porro autem quoniam haec ambigua videtur locutio; si verus est iste sensus quo maluerunt interpretes dicere, «Ut lauderis;» etiam duo verssuperiores ita intelligendi sunt, quia, ut dixi, una est in his tribus versibus graeca locutio: ut hoc totum ita dictum accipiatur, «Visita nos in salutari tuo, ut videas in bonitate electorum tuorum,» id est, ad hoc nos visita, ut illic nos esse facias, et illic nos videas; «ut laeteris in laetitia gentis tuae,» id est, tu dicaris laetari, cum illi laetantur ex te; «ut lauderis cum haereditate tua,» id est, cum ea lauderis, quoniam non laudatur nisi propter te. Sive ergo illo, sive isto modo intelligendum sit quod dictum est, «ad videndum, ad laetandum, ad laudandum;» ideo se optant visitari in salutari
Abbreviated transcription (Latin):
quan exhibet uł donat electis sius: sicut salus
gentẽ dĩ in telligere debemus uniuersum se¬
men abrahȩ. s filios ꝓmussionis non carnis. Hu
gͦ quoꝵ uox ẽ: optant eiusdem gentis habere
signatũ ẽ. suꝑ nos lum̃ uultus tui dñe. dedisti
leticiam in cor nr̃m: summo scilicet uͦ et in cõ¬
mutabili ⁊⁊ beatifico bono. quod ipse ds̃ est:
Ut lauderis cum hereditate tua. Aliror istum uer¬
sum sic interpretatũ ⁊ in multis ita ẽẽ codicib.
cum sit una atq eadem in trib his uersib
greca locutio: ut si hoc recte dictum ẽ. quod
legit᷑ ut lauderis cum hereditate tua. possit
recte dici ut uideas in bonitate electoꝵ tuoꝵ.
et leteris in leticia gentis tuȩ: toto ipso sensu
ita contextum. uisita nos in salutari tuo ut
uideas in bonitate electoꝵ tuoꝵ: ut leteris
in leticia gentis tuȩ:⁊ lauderis cum hereditate¬
tua. Scđm hoc aut̃ quod diximus usita nos. ut
uideamus in bonitate electoꝵ tuoꝵ. et letemur

Expanded text:
quam exhibet vel donat electis suis: sicut «Salus gentem Dei intelligere debemus universum semen Abrahae; sed filios promissionis, non carnis. Hi ergo, quorum vox est, optant ejusdem gentis habere «Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine; dedisti laetitiam in cor meum» ; summo scilicet, vero, incommutabili et beatifico bono, quod ipse Deus est. «Ut lauderis cum haereditate tua.» Miror istum versum sic interpretatum in multis esse codicibus, cum sit una atque eadem in tribus his versibus graeca locutio, ut si hoc recte dictum est quod legitur, «Ut lauderis cum haereditate tua;» posset recte dici, «Ut videas in bonitate electorum tuorum, et laeteris in laetitia gentis tuae:» toto ipso sensu ita contexto, «Visita nos in salutari tuo, ut videas in bonitate electorum tuorum, ut laeteris in laetitia gentis tumus, «Visita nos, ut videamus in bonitate electorum tuorum, et laetemur
Abbreviated transcription (Latin):
Et irritauerunt moysen in castris: aaron sc̃m̃ dñi
Quam dicat irritationem. uł sicut expressius alii
interpretati sunt amaricationem: consequentia
Q uod ẽ. deglitiuit: hoc ẽ. suꝑ oꝑuit. Amboꝵ aut̃
id ẽ. dathan ⁊ abiran: una erat causa suꝑbissim
eorum: ⁊ flãma combussit peccatores. Non ẽ. hoc
nomen in scripturis usitatum: eoꝵ qui licet uste
ac laudabiliter uiuant. non sunt sine peccato.
Magis enim sicut interest inter irridentes ⁊ irri¬
sores. inter murmurantes ⁊ murmuratores. int̾
scribentes ⁊ scriptores. ⁊ cetera similia: ita scrip¬
tura peccatores apellare consueuit ualde iniqͦs.
⁊ grauib peccatoꝵ sarcinis oneratos. Et fecert̃¬
uitulum in choreb: ⁊ ad orauerunt sculptile. Et
mutauerunt głam suam: in similitudine uituli
comedentis fenum. Non ait i similitudinẽ: s
m similitudine. T̃alis ẽ. locutio qualis illa ubi ait:
⁊ crediderunt in uerbis eius. Eleganter sane nõ
ait ⁊ mutauerunt głam dĩ cum hoc feceruit.

Expanded text:
Et irritaverunt Moysen in castris, Aaron sanctum Domini.» Quam dicat irritationem, vel, sicut expressius alii interpretati sunt, amaricationem, consequentia Quod est, «deglutivit;» hoc est, «superoperuit.» Amborum autem, id est, Dathan et Abiron, una erat causa superbissieorum. flamma combussit peccatores.» Non est hoc nomen in Scripturis usitatum eorum, qui licet juste ac laudabiliter vivant, non sunt sine peccato. Magis enim sicut interest inter irridentes et irrisores, inter murmurantes et murmuratores, inter scribentes et scriptores, et caetera similia; ita Scriptura peccatores appellare consuevit valde iniquos et grandibus peccatorum sarcinis oneratos. 19. «vervitulum in Horeb; et adoraverunt sculptile. Et mutaverunt gloriam suam in similitudine vituli comedentis fenum.» Non ait, in similitudinem, sed, «in similitudine.» Talis est locutio, qualis illa ubi ait, «Et crediderunt in verbis ejus.» Eleganter sane non ait, Et mutaverunt gloriam Dei, cum hoc fecerint;
Abbreviated transcription (Latin):
dimite: sin aut dele me de libro tuo. Ubi de¬
leat aput dm̃n. Securus eñi moyses de iusticia
dĩ qua eum delere nõ posset: impetrauit mi¬
scd̾iam ne illos quos iuste posset deleret : et
ita stetit in confractione in conspectu eius. ut
auerteret iram euis ne disꝑderet eos: et ꝓ nichi¬
underant habuerunt: nisi quomodo sequitur.
non crediderunt uerbis enis : Profecto nisi t̾ra
illa significatet aliquid magnũ. que t̾ra diceba¬
tur fluens lac ⁊ mel. ꝑ quod uisibile sacrimẽ¬
tum ad iniusibilẽ gr̃am regnumq cęloꝵ duce¬
ret eos qui miraibilia eius intelligebant: nullomͦ
isti eulparentur quia ꝓnichilo habuerunt illã
t̾ram. cuius temporale regnum etiam nos pro
nichilo habere debemus: ut iherłm liberam
matrem nr̃am que in cęlis ẽ. uere desiderabi¬
lem diligamus: s pocius hic infidelitas eorum¬
merito redarguitur ⁊ quia in eo quod t̾ram
desiderabilem ꝓnichilo habuerunt uerbis dĩ
non crediderunt. ꝑ quedam parua ducentis

Expanded text:
dimittis illis, dele me de libro tuo , ubi nctorum. Securus enim Moses de justitia Dei, qua eum delere non posset, impetravit misericordiam, ne illos quos juste posset, deleret. Ita stetit «in confractione in conspectu ejus, ut averteret iram ejus, ne disperderet eos.» viderant, habuerunt, nisi quomodo sequitur: «Nec crediderunt in verbis ejus?» Profecto nisi terra illa significaret aliquid magnum, quae terra dicebatur fluens lac et mel , per quod visibile sacramentum ad invisibilem gratiam regnumque coelorum duceret eos qui mirabilia ejus intelligebant; nullo modo isti culparentur, quia pro nihilo habuerunt illam terram, cujus temporale regnum etiam nos pro nihilo habere debemus, ut Jerusalem liberam matrem nostram, quae in coelis est , vere desiderabilem diligamus. Sed potius hic infidelitas merito redarguitur, quia in eo quod terram desiderabilem pro nihilo habuerunt, verbis Dei non crediderunt, per quaedam parva ducentis
Abbreviated transcription (Latin):
iam ponere in eo quod grecus habet siaioc:
s quidam iram posuerunt. quidam uero indig¬
nationem. quidã animum interpretati sunt.
Quo̾d libet aut̃ hoꝵ dicatur. ꝑ turbatio nõ cadit
in dm̃: s de consuetudine translatum poten¬
tiam uindicandi hoc nomen accepit. Et ab
Ihominatus est hereditatem suam. Et tradidit
eos in manus gentium : ⁊ dominati sunt eoꝵ

Expanded text:
graecus habet θυμὸς: sed quidam posuerunt mentem; quidam vero indignationem, quidam animum interpretati sunt. Quodlibet autem horum dicatur, perturbatio non cadit in Deum; sed de consuetudine translatum, potentia vindicandi hoc nomen accepit. 33. «Et abominatus est haereditatem suam. Et tradidit eos in manus Gentium, et dominati sun
Abbreviated transcription (Latin):
uolo. nolo iã uxorẽ. Nõ potest. Qd̾ si tu uis et illa
nõ uult. nũqͥd ꝑ cõtinẽtiam tuã debes illã facere
fornicariã : Si alii nupserit te uiuo: ad ultera erit.
Nõ uult tali luero ds̃ cõpensate tale dãpnũ. Redde
debitũ. et si nõ erigis: redde ꝓsc̃ificatione ꝑfecta.
Ds̃ tibi cõputauit si nõ qd̾ debes exigis: reddis quod
debet᷑ uxori. Times: nõ facis. Cõcutiunt᷑ uĩcła tua
Audi quia uĩcłis ferreis cõstrictus es. Alligatus es uoxori:
ne quesieris solutionẽ. durũ ẽ. ferreũ ẽ. Nã qu̾ado

Expanded text:
xorem: Non potes. Quid, si tu vis, et illa non vult? numquid per continentiam tuam debet illa fieri fornicaria? Si alii nupserit te vivo, adultera erit. Non vult tali lucro Deus compensare tale damnum. Redde debitum; etsi non exigis, redde. Pro sanctificatione perfecta Deus tibi computabit, si non quod debet exigis, sed reddis quod debetur uxori. Times, non facis; concutiuntur vincula tua. Audi quia vinculis ferreis constrictus es: «Alligatus es uxori? Ne quaesieris solutionem» . Durum est, ferreum est. Nam quando
Abbreviated transcription (Latin):
s spspatris ur̃i qui loquit᷑ in uobis. Nonite uob̃
tribuere fortitudinem. Si ur̃a est inquit et
mea non est: duricia est non fortitudo. Au¬
feres sp̃m eoꝵ et deficient: et in puluerem
suum conuertentur: Emittes sp̃m tuum: et
creabuntur. Ipsius enim sumus figmentum
dixit apłs: creati in oꝑib bonis. A sp̃u enim
acceꝑimus gr̃am ut iusticiȩ uiuamus: quia
ipse est qui iustificat impium. Auferes sp̃m

Expanded text:
sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis» . Nolite vobis sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis» . Nolite vobis tribuere fortitudinem. Si vestra est, inquit, et mea non est; duritia est, non fortitudo. «Auferes spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum convertentur: emittes spiritum tuum, et creabuntur. Ipsius enim sumus figmentum,» dixit Apostolus, «creati in operibus bonis» . A spiritu ejus accepimus gratiam, ut justitiae vivamus: quia ipse est qui justificat impiu
Abbreviated transcription (Latin):
deficiant: clament ad te. cito exaudi me
dñe defecit sp̃s meus: ne auertas faciem tuã
a me. Auferes sp̃ni eorum et deficient: et u
puluerem suum conuertentur. Inuenit se
homo penitens de peccato suo. quia non
habebat uires ex se: et confitetur dõ dicens
se eẽ tram et cinerem. O suꝑbe conuersus es
in puluerem tuum: ab latus est sp̃s tuus: iam
non te iactas: non te extollis: non te iustifi¬
cas. Uides quia de puluere factus es: et auer¬
tente faciem suam dño. in tuum puluerẽ
recidisti. Roga ergo: confitere puluerem
tuum et infirmitatem tuam: et uide quid
eoꝵ. non habebunt sp̃m suum. Ergo deser¬
ti sunt beati pauꝑes sp̃u: Non sũt gͦ deserti:
qm ipsorum est regnum cȩlorum. Poluerũt
Nabere sp̃m suum: habebiit sp̃m dĩ. Hoc em̃
dixit martirib futuris. Cum uos ceꝑint et ad¬
Auxerint: nolite cogitare quomodo aut quid
loquamiini. Non enim uos estis qui loquimini:

Expanded text:
deficiant; clament ad te, «Cito exaudi me, deficiant; clament ad te, «Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus. Ne avertas faciem tuam a me» . «Auferes spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum convertentur.» Invenit se homo poenitens de peccato suo, quia non habebat vires ex se; et confitetur Deo, dicens se esse terram et cinerem. O superbe, conversus es in pulverem tuum , ablatus est spiritus tuus; jam non te jactas, non te extollis, non te justificas; vides quia de pulvere factus es, et avertente faciem suam Domino, in tuum pulverem recidisti. Roga ergo, confitere pulverem tuum et infirmitatem tuam. 14. «vers.» eorum,» non habebunt spiritum suum. Ergo deserti sunt? «Beati pauperes spiritu:» non sunt autem deserti, «quoniam ipsorum est regnum coelorum» . Noluerunt habere spiritum suum, habebunt spiritum Dei. Hoc enim dixit martyribus futuris: «Cum vos ceperint et adduxerint,» «nolite cogitare quomodo aut quid loquamini: non enim vos estis qui loquimini,
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝑturbat. Auertit ab illo faciem suam:
et decidit intemptationem: et ostendit illi
quia quod ustus erat et recte ambulabat.
ipso regente fiebat. Auertente aut̃ te faci¬
em tuam: turbabuntur. Uidete quid dicat
et in alio psalmo. Ego dixi in habundantia
mea: non mouebor in ęt̃num. Presumpsit
de se. impletus erat bonitate: et putabat
a se sibi eẽ totam bonitatem: et dixit in cor¬
de suo non mouebor in etnum. S quia
iam senserat dĩ grãm se ꝑcepisse: ꝓ eo qd̾ erat
exꝑtus reddidit gr̃arum actionem. Dñe in
uoluntate tua p̃stitisti decori meo uirtutẽ:
auertisti faciem tuam ame. et factus sum
Auertente aut̃ te faciem tuam: turbabunt᷑.
s quare hoc facis: Quare auertis faciẽ tuã ut
turbentur: Iuferes sp̃m eorum: et deficiet᷑.
Sp̃s eorum: suꝑbia eoꝵ erat. Gloriantur. sibi
tribuunt: se ipsos iustificant. Auerte gͦ faciẽ
tuam ut turbentur: aufer sp̃m eorum et

Expanded text:
eum perturbat; avertit ab illo faciem suam, eum perturbat; avertit ab illo faciem suam, et decidit in tentationem; et ostendit illi quia quod justus erat, et recte ambulabat, ipso regente fiebat. «Avertente autem te faciem tuam, turbabuntur.» Videte quid dicat et in alio psalmo: «Ego dixi in abundantia mea, Non movebor in aeternum.» Praesumpsit de se; impletus erat bonitate, et putabat a se sibi esse totam bonitatem, et dixit in corde suo: «Non movebor in aeternum. » Sed quia jam senserat Dei gratiam se percepisse, pro eo quod erat expertus, reddidit gratiarum actionem: «Domine, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem; avertisti autem faciem tuam a me, et factus sum «Avertente autem te faciem tuam, turbabuntur.» 13. Sed quare hoc facis? quare avertis faciem tuam, ut turbentur? «Auferes spiritum eorum, et deficient.» Spiritus eorum, superbia eorum erat: gloriantur, sibi tribuunt, seipsos justificant. A verte ergo faciem tuam, ut turbentur: aufer spiritum eorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid nos fr̃s: quem cibum habemius: Seqr̃
et de cibo nr̃o. Aꝑiente aut̃ te manum tuã:
uniuersa implebuntur bonitate. Quid est o
dñe : quod aꝑis manum tuam: Manus tua
xp̃c est. Et brachium dñi: cui reuelatum est:
Cui reuelatur: illi aꝑitur. Reuelatio eñi: aꝑtio
est. Aꝑiente aut̃ te manum tuam: uniuersa
implebuntur bonitate. Reuelante te xp̃m tu
um: uniuersa implebuntur bonitate. Non
aut̃ habent a se bouitatem. Nam illi quando
boni: p̃betur illis. Auertente aut̃ te faciem:
turbabuntur. Multi repleti bonitate sibi tribu¬
erunt quod habebant. et uoluerunt głari qua¬
si in iustificationib sius: et dixerunt sibi iustus
sum. magnus sum. et facti sunt sibi placentes:
et sonuit eis apłs. Quid enim habes quod nõ
accepisti: Uolens aut ꝓbare ds̃ homini quod
ab illo habeat quicquid habet: ut cum
bonitate habeat et humilitatem aliquando

Expanded text:
Et quid nos, fratres? quem cibum habemus? Sequitur Et quid nos, fratres? quem cibum habemus? Sequitur et de cibo nostro. «Aperiente autem te manum tuam, universa implebuntur bonitate.» Quid est, o Domine, quod aperis manum tuam? Manus tua Christus est. «Et brachium Domini cui revelatum est» ? Cui revelatur, illi aperitur: revelatio enim apertio est. «Aperiente autem te manum tuam, universa implebuntur bonitate.» Revelante te Christum tuum, «universa implebuntur bonitate» Non autem habent a se bonitatem; nam aliquando probatur illis: «Avertente autem te faciem tuam, turbabuntur.» Multi repleti bonitate, sibi tribuerunt quod habebant, et voluerunt gloriari quasi in justificationibus suis, et dixerunt sibi, Justus sum, magnus sum; et facti sunt sibi placentes. Et sonuit eis Apostolus: «Quid enim habes quod non accepisti» ? Volens autem probare Deus homini quod ab illo habeat quidquid habet, ut cum bonitate habeat et humilitatem, aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
non iuis: noli eẽ terra. Quomodo inquis non
ero terra: Si terrena non sapias. Audi apłm:
ut non sis terra. Nam corpus quod geris terra
est: s tu noli eẽ terra. Quid est hoc: Si resur¬
rexistis inquit cum xp̃o: que sursum sunt q̃¬
rite ubi xp̃c est in dextera dĩ sedens: que sur¬
sum sunt sapite non que suꝑ terram. Si nõ
sapis terrena: non es terra. Si non es terra:
non manducaris a serpente cui cibus data
est terra. Cibum suum dat ds̃ serpenti quã¬
do uult: quẽ uult. Bene aut̃ udicat: falli nõ
potest: non ei dat aurum ꝓ t̾ra. Onũa a te ex¬
pectant dñe: ut des illis cibum in tempore
oportuno. Cum dederis illis. colligent. Ante
illos sunt: s non colligent nisi cum dederis.
Ante diabolum erat iob. et quidem non deuo¬
rauit iob s uel temptare non ausus est nisi
cum ille dedisset. A te expectant: cum dede¬
ris eis colligent. Si non dederis: non colliget̃.

Expanded text:
non vis? noli esse terra. Quomodo, inquis, non non vis? noli esse terra. Quomodo, inquis, non ero terra? Si terrena non sapias. Audi Apostolum, ut non sis terra. Nam corpus quod geris terra est, sed tu noli esse terra. Quid est hoc? «Si resurrexistis,» inquit, «cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextra Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram» . Si non sapis terrena, non es terra; si non es terra, non manducaris a serpente, cui cibus data est terra. Cibum suum dat Deus serpenti, quando vult, quem vult: bene autem judicat, falli non potest, non ei dat aurum pro terra. «Omnia a te exspectant, Domine, ut de illis cibum in tempore opportuno. Cum dederis eis, colligent.» Ante illos sunt; sed non colligent, nisi cum dederis. Ante diabolum Job erat; et quidem non devoravit Job, sed vel tentare non ausus est, nisi cum ille dedisset. «A te exspectant: cum dederis eis, colligent;» si non dederis, non colligent. 12.
Abbreviated transcription (Latin):
uult. Omĩa a te expectant: ut des illis cibũ
in tempore oportuno. Omĩa. et repentia quoꝵ
non est numerus. et animalia pusilla et magna.
et ipse dracho: et omis creatura tua qua implesti
terram. om̃ia a te expectant ut des illis cibum
in tempore oportimo: unicuiq cibum suũ.
Habes cibum tuum: habet et dracho cibum suũ.
Si bene iuxeris: xp̃m cibum habebis. Si a xp̃o
recesseris: cibus drachonis eris. Onũa a te ex¬
pectant. ut des illis cibum in tempore oportu¬
no. Quid dictum est ipsi drachoni: Terram mã-¬
ducabis. Drachoni dictum est: t̾ram manducab̾
omĩb dieb uite tue. Audisti cibum draconis.
Non uis ut det te ds̃ manducandum drachoni:
Noli ẽẽ cib drachonis: id est noli relinquere
uerbum dĩ. Ubi eñi dictum est drachoni t̾ram
manducabis: ibi iam dictum erat et p̾uarica¬
tori. terra eset in t̾ram ibis. Cibus serpentis ẽẽ

Expanded text:
vult. «Omnia a te exspectant, Domine, ut des illis cibum vult. «Omnia a te exspectant, Domine, ut des illis cibum in tempore opportuno. Omnia:» et repentia quorum non est numerus, et animalia pusilla et magna, et ipse draco, et omnis creatura tua, qua implesti terram; «Omnia a te exspectant ut des illis cibum in tempore opportuno,» unicuique cibum suum. Habes cibum tuum, habet et draco cibum suum. Si bene vixeris, cibum Christum habebis; si a Christo recesseris, cibus draconis eris. «Omnia a te exspectant ut des illis cibum in tempore opportuno.» Quid dictum est ipsi draconi? «Terram manducabis.» Draconi dictum est: «Terram manducabis cunctis diebus vitae tuae.» Audisti cibum draconis. Non vis ut det te Deus manducandum draconi; noli esse cibus draconis, id est, noli relinquere verbum Dei. Ubi enim dictum est draconi, «Terram manducabis;» ibi jam dictum erat et praevaricatori, «Terra es, et in terram ibis» . Cibus serpentis esse
Abbreviated transcription (Latin):
si quidam ostiarius est. hic habet potestatem
in isto mari quo naues comineant: s non tan¬
tum ut faciat aliquid nesciente aut nolente
dño suo: ne forte aliquis dicat ꝑdidit quidẽ
ille magnam potestatem suꝑiorum apparatu¬
um: s ego in his infunis sum: hic me potest
habere in potestatem: opus est ut seruiam illi.
Holi falli: nouit te dñs ds tuus. Et sic te nouit:
ut capillos tuos habeat numeratos. Quid ergo
times: Temptaturus est forte carnem tuam:
flagellum est dñi tui: non potestas temptato¬
ris tui. Uult nocere saluti que ꝓmittitur: s
non ꝑmittitur. Ut aut̃ nõ ꝑmittatur habe ca¬
put xp̃m: repelle caput drachonis. Suggesti¬
oni eus noli consentire. a tua uia noli labi. dra¬
cho hic quem finxisti ad illudendum ei. Ham¬
ius uidere: quam non tibi uoceat nisi ꝑmissus:
Onũa inquit a te expectant dñe: ut des illis ci¬
bum in tempore oportuno. Et iste dracho
manducare uult: s non manducat quem

Expanded text:
si quidam ostiarius est; hic habet potestatem si quidam ostiarius est; hic habet potestatem in isto mari, qua naves commeant, sed non tantam ut faciat aliquid nesciente aut nolente Domino suo. Ne forte aliquis dicat: Perdidit quidem ille magnam potestatem superiorum apparatuum; sed ego in his infimis sum, hic me potest habere in potestate, opus est ut serviam illi. Noli falli; novit te Dominus tuus, et sic te novit, ut capillos tuos habeat numeratos . Quid ergo times? Tentaturus est forte carnem tuam: flagellum est Domini tui, non potestas tentatoris tui. Vult nocere saluti quae promittitur; sed non permittitur: ut autem non permittatur, habe caput Christum; repelle caput draconis, suggestioni ejus noli consentire, a via tua noli labi. «Draco hic quem finxisti ad illudendum ei.uam non tibi noceat, nisi permissus? «Omnia,» inquit, «a te exspectant, Domine, ut des illis cibum in tempore opportuno.» Et iste draco manducare vult, sed non manducat quem
Abbreviated transcription (Latin):
dandas eloa cas. a summis atq ꝓcuratorib usꝙ
ad extrema ista et infima ministeria: quam
multi sunt gradus : Si ergo aliquis magnus
ꝓcurator offendat. et pena dñi sui uerbi gr̃a
fiat ostiarius in extremo loco aliquo: si exercẽs
datam sibi potestatem uolẽtes intrare uel ex¬
ire ꝑturbet scđm modum potestatis quem
accepit a dño: illi aut̃ nesciunt eum fuisse ali¬
quando magnum ꝓcuratorem. magnam po¬
testatem illius eẽ arbitrantur: quia quod ꝑdidit
nesciunt. Et tamen fr̃s mei ostiarius ille de quo
dixi ad similitudinem domus magne huius
terrenȩ potest aliquid facere nesciente dño
suo: et turbare aliquem illo nõ iubente: iste aut̃
nec ad illam ianuam positus est qua intramus
tramus ad uitam ęt̾̃nam. S est quedam iauua
qua intratur in hoc scłm: ianua quedam mor¬
talitatis cirea ista infirma carnis huius detri¬
menta et supplementa. Ad istam ianuam qua¬

Expanded text:
dandas cloacas: a summis procuratoribus usque dandas cloacas: a summis procuratoribus usque ad extrema ista et infima ministeria quam multi sunt gradus. Si ergo aliquis magnus procurator offendat, et poena domini sui, verbi gratia, fiat ostiarius in aliquo loco extremo; si exercens sibi datam potestatem, volentes intrare vel exire perturbet, secundum modum potestatis quem accepit a domino, illi autem nesciant eum fuisse aliquando magnum procuratorem; magnam potestatem illius esse arbitrantur, quia quid perdiderit nesciunt. Et tamen, fratres mei, ostiarius ille de quo dixi, ad similitudinem domus magnae hujus terrenae, potest aliquid facere nesciente domino suo, et turbare aliquem illo non jubente: iste autem nec ad illam januam positus est, qua intramus tramus ad vitam aeternam . Sed est quaedam janua, qua intratur in hoc saeculum, janua quaedam mortalitatis: circa ista infirmae carnis hujus detrimenta et supplementa, ad istam januam qua