comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
egyptum. syriam qͦq suis reformatam
finib iuditio cohercens. Predandiq
imꝑii summam regni arabie petrã inua¬
dere uolens. Difficultate quidem locoꝵ
impeditus irrumꝑe nequiuit: plura tñ
uł ꝓpinqua urbi. uł longe posita deua¬
stauit. Quib in locis exercitum eiꝰ morã¬
rantem fames incesserat: ac pene incidissec
facinus miserabile. nͥ ꝑ antipatrũ. labo¬
rantib romanis hyrcanus alimoniã mi¬
nistrauisset. Idemq de consilio scauri. a-¬
retham monuisset soluere bellum monu-¬
talentis arabas hoste se ęruit. scaurũ re-¬
demit: hoc regressionis eiꝰ precium fuit.
Que res fidam hyrcano cum romaniᷤᷤ fir¬
mauerat sotietatẽ. & ꝓfunde pacis secu¬
ritatem fouebat: quod in locis hostilib
exercitui romano oꝑa eiꝰ ex indigentia
graui. frumenti satietas facta. auxiliũ
ꝙ p̃sto fuit

Expanded text:
Aegyptum, Syriam quoque suis reformatam Aegyptum, Syriam quoque suis reformatam finibus iudicio cohercens, praedandique  imperii gratia, summam regni Arabiae Petram inuadere uolens, difficultate quidem locorum impeditus, inrumpere nequiuit, plura tamen uel propinqua urbi uel longe posita deuastauit, quibus in locis exercitum eius morantem fames incesserat. Ac paene incidisset facinus miserabile, nisi per Antipatrum laborantibus Romanis Hyrcanus alimoniam ministrauisset, idemque de consilio Scauri Aretam monuisset soluere bellum pecuntalentis Arabs hoste se exuit, Scaurum redemit; hoc regressionis eius pretium fuit. Quae res Hyrcano cum Romanis firmauerat societatem et profundae pacis securitatem foueexercitui Romano, opera ejus ex indigentia gravi, frumenti satietas facta, auxiliumque praesto fuit
Abbreviated transcription (Latin):
etiam gadarã quam iudei euerterant.
rogatus a demetͥo qui patrie sue huius¬
modi gr̃am apatrono poposcerat. et in
hac causa & in plurib apud magnum.
supͣ lib̃torũ modum usq ad rauidiam
excellens. Aristobolum autẽ cũ filiis
& socero eius. captiuos statuit secum
romam deducere. S unus ex sobole
regia m itinere lapsus custodib domũ
reu̾tit. ei nomen alexandro: etas fre ꝓ
uectior. & sorores due. Antigonus itaq
euo iunior cum feminei sexus g̾manitate
ad urbem deducti. Pompeiꝰq cilitiam:
& inde romam petunt.
t in sẏria scaurus cui ducis offitio p̃¬
erat. receptis urbib quas udi muase¬
rant. in medi t̾raneis scitopolr: ippone.
pella. samaria. iamnia. maresa. azoto.
aretusa. Maritimis qͦq. gaza. ioppe. et
ea que stratonis turris olim uocabat᷑ p̾t¬
ea autem cesarea nuncupata. sub imꝑio
herodis. qui & ornatum addidit. & no¬
men mutauit. adu̾sum arabas bellum
moliebatur. iudeam inter eufratem et

Expanded text:
etiam Gadaram quam Iudaei euerterant etiam Gadaram quam Iudaei euerterant rogatus a Demetrio, qui patriae suae huiusmodi gratiam a patrono poposcerat. Et in hac causa et in pluribus apud Magnum supra libertorum modum usque ad inuidiam excellens. Aristobolum autem cum filiis et socero eius captiuos statuit secum Romam deducere, sed unus ex subole regia in itinere lapsus custodibus domum reuertit; ei nomen Alexandro, aetas fratre prouectior et sorores duae. Antigonus itaque aeuo iunior cum feminei sexus germanitate ad urbem deducti, Pompeiusque Ciliciam et inde Romam petiuit. At in Syria Scaurus, cui ducis officio praeerat, receptis urbibus quas Iudaei inuaserant, in mediterraneis Scythopoli, Ippone, Pella, Samaria, Iamnia, Maresa, Azoto, Arethusa, maritimis quoque Gaza, Iope, Dora et ea quae Stratonis turris olim uocabatur, postea autem Caesarea nuncupata sub imperio Herodis, qui et ornatum addidit et nomen mutauit, aduersum Arabas bellum moliebatur. Iudaeam inter Euphraten et
Abbreviated transcription (Latin):
templi interiora: & celebrare assueta sa¬
crisitia. Hẏrcano quoq pͥncipatum sac̃do¬
cii dedit. prompta eius oꝑa usus in obsidi¬
onis necessitate. Nam & si infidus suiᷤ
romanis tam̃ fidelis. ut suapatͥa expug¬
naretur. S puto nenienimẽ dici fide¬
lem posse. qui suis fuerit infidus. Ñ per¬
funccorie itaq in ipso prelio uiuit hosteᷤᷤ
suorum. ł qd̾ extra murani ppłi multi-¬
tudinem adiutentem aristobolo. retͣxit
ab eius sotietate: ad omnia tũ quibꝰuł
preiuiendi aristoboli ducendiq eiꝰ auc¬
toritate. uł confitiendo celerider bello:¬
pompeius egregius imꝑator fuit. Precla¬
rum hoc addidit. ut inuictoria modũ te¬
neret. Deniq benignitate sibi magis
quam terrore quos uicerat assotiauit. au¬
ctores tantũmͦ belli securi ꝑcussit. Tri¬
butum qͦq uictis imposuit. statuit du¬
cem. iudee fines det̾minauit. Suis gͦ
finib cucumscͥpta uidea ẽ. Reformariit

Expanded text:
templi interiora et celebrare adsueta satempli interiora et celebrare adsueta sacrifitii dedit prompta ejus opera usus in obsidionis necessitate: nam etsi infidus suis, Romanis tamen fidelis, ut sua patria expugnaretur. Sed puto neminem dici fidelem posse, qui suis fuerit invidus. Non perfunctorie itaque in ipso praelio juvit hostes suorum, vel quod extramurani populi multitudinem annitentem Aristobulo retraxit ab ejus societate: ad omnia tamen quibus vel praeveniendi Aristobuli, ducendique ejus auctoritate, vel conficiendo celeriPompeius egregius imperator fuit, praeclarum hoc addidit ut in uictoria modum teneret; denique benignitate sibi magis quam terrore quos uicerat adsociauit, auctores tantummodo belli securi percussit. Tributum quoque uictis imposuit, statuit ducem Iudaeae, fines determinauit. Suis ergo finibus circumscripta Iudaea est. Reformauit
Abbreviated transcription (Latin):
as immolabant᷑: & amicti sacerdotalib
stolis. inter cadaũa cesoꝵ humi iacebant.
fusa illic iudeorum .xii. milia. romanorũ
pauci extincti. plures uulnerati ft̃. Nichil
tam̃ grauius i illa miseria ingemuerunt
iudĩ. quam qđ illa abscondita ante scĩfica¬
tionum myst̾ia. retecta gentib ac manife¬
stata st̃. Deniq pompeiꝰ curarũ istiꝰmodi
declinans suꝑflua: dum tͥumpho potitus
ambusta obiret. sequentib se suoꝵ plu¬
rimis uidit tab̃nacłm scđm quod soli
pͥncipi sacerdotum sollempni accessy pa¬
tebat: atq irtus aspexit lucernam et m̃¬
sam .&. thinua mat̾ia. & tabulas testa¬
menti. suꝑq eas cherubm. multitudinẽ
aromatum disꝑsã. & sacre pecunie talen¬
taduomilia. In quib cum plurimum au¬
riẽẽt integer tam̃ abom̃i cupiditate łip̾a
nł si qua sacrorum uasorũ inuenta sunt.
intacta scruari precepit. & sequenti pt
excidiium die neocoris. iussit mundare

Expanded text:
as immolabantur et amicti sacerdotalibus as immolabantur et amicti sacerdotalibus stolis inter cadauera caesorum humi iacebant. Fusa illic Iudaeorum XII milia, Romanorum pauci extincti, plures uulnerati. Nihil tamen grauius in illa miseria ingemuerunt Iudaei quam quod illa abscondita ante sanctificationum mysteria retecta gentibus ac manifestata sunt. Denique Pompeius curarum istiusmodi declinans superflua, dum triumpho potius ambusta obiret, sequentibus se suorum plurimis uidit tabernaculum secundum, quod soli principi sacerdotum sollemni accessu patebat, atque intro aspexit lucernam et mensam et thymiamateria et tabulas testamenti superque eas Cherubin, multitudinem aromatum dispersam, et sacrae pecuniae talenta duo milia. In quibus cum plurimum auri esset, integer tamen ab omni cupiditate uel ipsa etiam si qua sacrorum uasorum inuenta sunt, intacta seruari praecepit, et sequenti post excidium die neocoris iussit mundare
Abbreviated transcription (Latin):
rii. atq utinam proueritate deuotioniᷤᷤ¬
& fidi fuiss. Maiora quoq a suis orta
ꝑicła que sibi ab hebreis. inuicem infe¬
rebant᷑. atq intus pugna uehem̃tior. &
seditiosis ꝓpius. & anceps periculũ. Afrõ¬
te externus hostis. a tergo laterib q
domesticus
rgebant᷑ itaq conclusi undiq. alii
se precipitabant. alii pat̾e incendi¬
is exurebant᷑. Sacerdotes tam̃ usq ad
ultimum in suo minĩe ꝑseuerabant. hor¬
tantes se muicem ne in posteriorib po¬
nerent offitium religionis qͣm silutis p̃¬
sidium. Recte secum agi si pietati ĩpen¬
deret̃. quod deberet̾ necessitati. pulcher¬
rimumq sun patrie sinu sepeliri lic̾et.
Quid autem iuuaret euadere & suꝑstitẽ
uiuere religioni ⁊ preclarum potiꝰ opus
muneri cõmori pio. Quod si quis ꝑiculi
metu deserat sacrilegium ẽ: si quis imple¬
at sacrifitium & pie passionis uictoria.
Infulati itaq sacerdates inter suas hosti¬

Expanded text:
rii: atqrii: atqet fidei fuisset. Maiore quoque a suis orta quae sibi ab Hebraeis inuicem inferebantur, atque intus pugna uehementior et a seditiosis propius et anceps periculum. A fronte externus hostis, a tergo lateribusque domesticus urguebat. Itaque conclusi undique alii se praecipitabant, alii patriae incendiis exurebantur. Sacerdotes tamen usque ad ultimum in suo munere perseuerabant hortantes se inuicem, ne in posterioribus ponerent officium religionis quam salutis praesidium, recte secum agi si pietati impenderent, quod deberetur necessitati, pulcherrimumque si in patriae sinu sepeliri liceret. Quid autem iuuaret euadere et superstitem uiuere religioni? Praeclarum potius opus muneri pio commori. Quod si quis periculi metu deserat, sacrilegium est, si quis impleat, sacrificium et piae passionis uictoria. Infulati itaque sacerdotes inter suas hosti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfunda ẽẽt pax. nichil deerat sacͥfitiorũ
sollempnitati. Inter bellatorum iacula.
mortes q cesorum: fundebat᷑ sanguis ho-¬
stiaꝵ. Wictima altarib imponebatur.
ante aram positi feriebant᷑. Tercius iam
mensiᷤ anceps adhuc certam̃ tenebat. Pͥmꝰ
silla ortus cornelius. faustus. & duo cen¬
turiones. quorum uni nom̃ furio. altĩ
fabius erat: deiecta turre muroꝵ tem¬
circundantes undiq templi int̾iora. qͦs¬
cunq repperant gladiis transũb̃abant.
Cedebant̾ fugientes: repugnantes alii
obtruncabantur. Nullus parcendi modꝰ.
nec tam̃ ea seuitia bellantium. obsequia
uatum impedita. Nudatis gladiis im-¬
minebat hostis. illi tñ sine ulia ꝑturba-¬
tione soliti uicem mimeris exequebant᷑
Nullum int̾missum ẽ officii genus. Qcꝗͥd
ad purificationis sollempnitatẽ. quicqͥd
ad cultus sacͥ obseruantiã spectare pote¬
rat: impletũ ẽ. Tanta erat cura ministe¬

Expanded text:
profunda pax esset; nihil deerat sacrificiorum profunda pax esset; nihil deerat sacrificiorum sollemnitati, inter bellatorum iacula mortes caesorum fundebatur sanguis hostiarum, uictima altaribus imponebatur; ante aram positi feriebantur. Tertius iam mensis anceps adhuc certamen tenebat. Primus Sylla ortus Cornelio Faustus et duo centuriones, quorum uni nomen Furio, alteri Fabius erat, deiecta turre murocircumdantes undique templi interiora, quoscumque repererant, gladiis transverberabant, caedebantur fugientes, repugnantes alii obtruncabantur. Nullus parcendi modus, nec tamen ea saevitia bellantium, obsequia vatum impedita. Nudatis gladiis imminebat hostis: illi tamen sine ulla perturbatione soliti vicem muneris exsequebantur. Nullum intermissum est officii genus. Quidquid ad purificationis solemnitatem, quidquid ad cultus sacri observantiam spectare poterat, impletum est. Tanta erat cura ministe
Abbreviated transcription (Latin):
ministio & turpi obsequio sermerunt
manͦ eor incophino. mentes in saclegio.
S nichil ꝓfitiebat congestio. cum renite¬
rentur emuris aristoboli fautores .&. de¬
suꝑ afiferrent impedim̃tũ. Ircitaq pom¬
peio fuissent exordia. nisi incurrentib
sacris religionis: quib ab omni uacare oꝑe
iudeos uetus obseruatio foret. imminere
srios aggerendis terrarum tumulis imꝑainᷤ¬
set. Sola enim conserende manus usurpa¬
cio. in consuetudinem uersa etiam sabb̃o
si tam̃ inseratur prelum et salutis extre-¬
mum petatur periculum: decernendũ
sibi ferro iudi existimant. Reliqua c̃tami¬
na: religioni ducunt. Iam uallum excreue¬
rat. Iam machine ad mote. repugnabant
regii murorum aititudine ferotiores. Nec
intermixti preliis. ꝓpiore magni accessu
melinabantur. Stupebat pompeius acreᷤ
uirorum ammos. muri decorem ac magni¬
tudinem: & nusquam remissa offitia sa-¬
cerdotum. in medio belli furore. Tanquã

Expanded text:
ministerio et turpi obsequio seruierunt ministerio et turpi obsequio seruierunt manus eorum in cophino, mentes in sacrilegio. Sed nihil proficiebat congestio, cum reniterentur e muris Aristoboli fautores et desuper afferrent impedimentum, inritaque Pompei fuissent exordia, nisi incurrentibus sacris religionis diebus, quibus ab omni uacare opere Iudaeos uetus obseruatio foret, imminere suos aggerendis terrarum tumulis imperauisset. Sola enim conserendae manus usurpatione in consuetudinem uersa etiam sabbato, si tamen inferatur proelium et salutis extremum petatur periculum, decernendum sibi ferro Iudaei existimant, reliqua certamina religioni ducunt. Iam uallum excreuerat, iam machinae admotae, repugnabant regii murorum altitudine ferociores, nec intermixti proeliis propiore Magni accessu inclinabantur. Stupebat Pompeius acres uirorum animos, muri decorem ac magnitudinem et nusquam remissa officia sacerdotum in medio belli furore tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
ror potentie romane aux̃at cessere inferio¬
res: atq in templum sese receꝑe. soluto
ponte qui transitu ꝑuio urbẽ ac intẽplũ
medius comunxerat.
eceptus itaq murbe ẽ exercitus romanꝰ
& suis manib iudĩ aꝑuere portas: non
multo post urbis ar templi expugnatorib
futuris. Completumq ẽ illud dauiticum.
D̾s uenerunt gentes in hereditatem tuam.
polluerunt templum sc̃m tuũ. Sponte
itaq tradidere regalia sua. cessere aulicis.
pissoni claro inter suos uiro. & militie stipẽ¬
dĩis exercitato. id negotii commissũ. ut
manu ualita aulam regiam ceteraq urbis
tuenda existimaret. Quod ab eo sollicite
curatum. quasi ad ea defendenda potiꝰ qͣ
occupanda romanum exercitum ductaũit.
Ad templi autem irraptionẽ qm̃ ꝑtinacit̾
resistebatur. iudeos magnus parauit. so¬
tios iudelicet hẏrcani. ut si fieri posset
aliena romani mist̾ia ñ ꝓfanarent: simul
ut suismanib iudei fossas replerent. impio

Expanded text:
ror potentiae Romanae auxerat, cessere inferioror potentiae Romanae auxerat, cessere inferiores, atque in templum sese recepere, soluto ponte qui transitu pervio urbem ac templum medius coniunxerat. Receptus itaque in urbem est exercitus Romanus, et suis manibus Iudaei aperuere portas non multo post urbis ac templi expugnatoribus futuris conpletumque est illud Dauiticum: deus, uenerunt gentes in hereditatem tuam, polluerunt templum sanctum tuum. Sponte itaque tradidere regalia sua, cessere aulicis. Pisoni claro inter suos uiro et militiae stipendiis exercitato id negotii commissum, ut manu ualida aulam regiam ceteraque urbis tuenda existimaret. Quod ab eo sollicite curatum, quasi ad ea defendenda potius quam occupanda Romanum exercitum ductauerit. Ad templi autem inruptionem, quoniam pertinaciter resistebatur, Iudaeos Magnus parauit, socios uidelicet Hyrcani, ut, si fieri posset, aliena Romani mysteria non profanarent, simul ut suis manibus Iudaei fossas replerent. Inpio
Abbreviated transcription (Latin):
supplicit̾ inflexis. mitigauerat indignatio¬
nem consulis. s irrita p̃catione: quia effectꝰ
deerat ꝓmissionis. ñ solum negatis pecuni¬
is. sed etiamurbe excluso gauimo. qͥ oblatỹ
petitum uenerat. bellum incubuit. Namq
magnus adhibitis custodib aristobolo.
urbis menia speculari cepit. atq explora¬
re diligentiꝰ. quib in locis temptaret irrup¬
tionẽ. S cum & ualida murorũ circ̃spe-¬
ctaret. q̃d expugnari nequirent: & tẽplũ
in urbe haut inferiorib circundatũ mu-¬
nitionib. ut geminũ ẽẽt ingresꝰ ꝑicłm. &¬
a defensorib templi. & abhis qui muroꝵ
ꝓpugnacula tuerent̾. esit animi. dubio. sen¬
tentieq incerto ꝑ aliquantũ temporis. Cũ
subito intra urbẽ orta seditio. uolentibus
hyrcani sociis urbe reciꝑe pompeium. reni¬
tentib aristoboli ꝓpugnatorib. Illi portas
aperire magno. isti obserare. bellumq in¬
ferre neregem eripent. S plurib qͦs ter¬

Expanded text:
suppliciter inflexis mitigauerat indignatiosuppliciter inflexis mitigauerat indignationem consulis; sed inrita precatione, quia effectus deerat promissionis, non solum negatis pecuniis sed etiam urbe excluso Gabinio, qui oblata petitum uenerat, bellum incubuit. Namque Magnus, adhibitis custodibus Aristobolo, urbis moenia speculari coepit atque explorare diligentius, quibus in locis temtaret inruptionem, sed cum et ualida murorum circumspectaret, quod expugnari nequirent, et templum in urbe haut inferioribus circumdatum munitionibus ut geminum esset ingresa defensoribus templi, et ab his qui murorum propugnacula tuerentur,. haesit animo dubius, sententiaeque incertus per aliquantulum temporis, cum subito intra urbem orta seditio volentibus Hyrcani sociis urbe recipere Pompeium, renitentibus Aristobuli propugnatoribus; illi portas aperire Magno, isti obserare, bellumque inferre, ne regem eriperent. Sed pluribus quos ter
Abbreviated transcription (Latin):
teris sese adstringẽt. Iussis quid̃e paruit
ierosolimitanis menib se abdidit. & bellũ
aduersum romanos parare cepit. Pompe¬
ius quoq fugientem insequi. clausum ur
gere. neq parandis belli usib tempꝰ ullỹ
dare. Direxit magnuntentionẽ demetri-¬
date. nuntius. quod morte bellum finisset
Urbs ierico in finitimis suis pompeiũ te-¬
nebat:. cum rei memorate inditia uenirent
locus ꝓpe urbem in quo balsamum gignit᷑.¬
uirguitisq innascitur: que a cutis lapidi¬
b incidunt pueri agricolaꝵ. ꝑq eas in¬
cisiones distillat bumor lacrimis pulcher
rorantib. Itle uir militie uetus compositis
ordinib ad uesꝑum castra mouit. & pͥmo
diluculo ierosolimitanis menib adstitit.
atq impisus armatas aties infudit
bstupefactus aristobolus dispositionis
spetie. uirorum robore. militum alacͥtate.
sponte occurrit. ueniam p̃catur: pecuniam
urbem. seq offerens. Uerb̃q in mollius

Expanded text:
teris, sese astringeret. Jussis quidem paruit, teris, sese astringeret. Jussis quidem paruit, ierosolymitanis moenibus sese abdidit, et bellum adversum Romanos parare coepit. Pompeius quoque fugientem insequi, urgere clausum, neque parandis belli usibus tempus ullum dare. Direxit Magni intentionem de Mithridate nuntius, quod morte bellum finiisset. Urbs Hierico in finitimis suis Pompeium tenebat, cum rei memoratae indicia venirent: locus uirgultisque innascitur, quae acutis lapidibus incidunt pueri agricolarum, perque eas incisiones distillat humor lacrimis pulcher rorantibus. Inde uir militiae uetus conpositis ordinibus ad uesperum castra mouit et primo diluculo Hierosolymitanis moenibus adstitit atque improuisus armatas acies infudit. Obstupefactus Aristobolus dispositionis specie, uirorum robore, militum alacritate, sponte occurrit ueniam precatum, pecuniam urbem seque offerens. Verbisque in mollius
Abbreviated transcription (Latin):
quam herili precepto obedire iudeorum
existimans ꝑicłm potiꝰ subeundũ. ꝗͣ obtẽ¬
ꝑandum imꝑio animi inmodicꝰ arbitͣbat᷑.
S referta popłis romana castra desuꝑ spe-¬
etans. simul a suis monitus. ñ lasescendos
quoꝵ in nom̃ ac potestatẽ totꝰ ꝓpe orb ter¬
rarũ concesserat. descendit. Plurib q ueꝰ.
quib regnum sibi iure delatũ asstruere
contencłat. uł geñis debitũ necessitudi¬
ne. uł exercitus iuditio qui secutus sit ua¬
lidiorem. deseruerit ignau ũ. ł euentu
prelii. uł pacti conuentione. ad munioneᷤᷤ
reu̾tit. Rursꝰ cumbyrcanꝰ p̃sulẽ adisset.
uocatus adiuditiũ aristobolus sese repre¬
sentauit. S cũ adhuc cum ꝑendinari cog¬
nitionem uidẽt: in castellum regressꝰ ẽ.
Melius enim int̾ spẽ & timorẽ putabat.
bat. Nec p̾tiit magnũ regis u̾sutia. iub&
eum decedẽ munitionib: idq facturũ
datis ad singłos custodes munitionũ lit

Expanded text:
quam herili praecepto oboedire indecorum quam herili praecepto oboedire indecorum existimans periculum potius subeundum quam obtemperandum imperio animi immodicus arbitrabatur. Sed referta populis Romana castra desuper spectans, simul a suis monitus non lacessendos quorum in nomen ac potestatem totus prope orbis terrarum concesserat, descendit, pluribusque usus, quibus regnum sibi iure delatum adstruere contenderat, uel generis debitum necessitudine uel exercitus iudicio, qui secutus sit ualidiorem, deseruerit ignauum, uel euentu proelii uel pacti conuentione, ad munitiones reuertit. Rursus cum Hyrcanus consulem adisset, uocatus ad iudicium Aristobolus sese repraesentauit, sed cum adhuc conperendinari cognitionem uideret in castellum regressus est. Medius enim inter spem et timorem putabat, bat. Nec praeteriit Magnum regis uersutia; iubet eum decedere munitionibus idque facturum datis ad singulos custodes munitionum l
Abbreviated transcription (Latin):
de scauri redemptione. seseq eiꝰ iactabat
sotietate. Uenit itaq regio ornatu pre¬
ditus. & ꝓpe maiore quam solebat stipatꝰ
ambitu. ut qui de iustitia diffidet: adꝗes¬
cendi preiuditium excludẽt. spem obedi¬
en di negaret. S diutius tołare romani
consulis sublimitatẽ nequiuit. cui mos
erat regni exorti regib imꝑitare. Itaq
ubi ad urbem uentum ẽ cui nom̃ diopoł
alio concessit. romtane dignitatis suꝑcili¬
um dedignatus regni tumore. Qua seces¬
sione aristoboli nonmediocͥs datus offensi¬
onis locus. Usq adeo commoto consule.
ut statim arma romana iniudeam conũte¬
rentur. conunctis etiã syrie plerisq auxili¬
arib. Quẽ ubi comꝑit aristobolus ad urbẽ
scytopolim atq coreas appropinqͣre. unde
erat utoce exordium possessionis: confug̃
in alexandrium castrũ munitũ admodũ.
et imonte altissimo sicũ. Quo cognito. iu¬
bet eum pomipeiꝰ descendere. At ille tã¬

Expanded text:
de Scauri redemtione seseque eius iactabat de Scauri redemtione seseque eius iactabat societate. Venit itaque regio ornatu praeditus et pompae maiore quam solebat stipatus ambitu, ut qui de iustitia diffideret, adquiescendi praeiudicium excluderet, spem oboediendi negaret. Sed diutius tolerare Romani consulis sublimitatem nequiuit, cui mos erat regni exsorti regibus imperitare. Itaque ubi ad urbem uentum est cui nomen Diopolis, alio concessit Romanae dignitatis supercilium dedignatus regni tumore. Qua secessione Aristoboli non mediocris datus offensioni locus usque adeo commoto consule, ut statim arma Romana in Iudaeam conuerterentur coniunctis etiam Syriae plerisque auxiliaribus. Quem ubi comperit Aristobolus ad urbem Scythopolim atque inde Coreas appropinquare, unde erat Iudaeae exordium possessionis, confugit in Alexandrium castrum munitum admodum et in monte altissimo situm. Quo cognito iubet eum Pompeius descendere; at ille tam
Abbreviated transcription (Latin):
stium simul & frẽm antipatri fallionẽ pre¬
lio fudit. Hyrcani atq antipatͥ spes lap¬
se. quib fidutia omnis in arabie uirib e
ire syriani cepit. & damascum aduenit.
atomanis quoꝵ auxiliis infracti. de manibꝰ
uictoriam amisere. opem postulant: pom¬
peummq adeunt tanꝗͣ iusti arbitrum. ec
mmime auarum pecunie. Allegationib
itaq ñ mueribꝰ ut ante niti ceꝑe: qm̃ ĩ
teger animus adu̾sus corruptelam pecu¬
me. laqueis auaritie non capiebat᷑. et gͣ¬
tuito odisse poterat fr̃no insidiatr̃ hono¬
ri.&. ideo his eum adorsi querelis. quib
aliena inuaserit. & hyrcano grã concilia
retur: cui uł merito uite uł etatis suf¬
fragio. regnandi us compec̾ẽt. adstipu¬
lante p̃sertim matris auctoritate. q̃ et
iuditium eligendi habuit & ius confe.¬
rendi. Nec aristobolus di abfuit. qͣuiᷤᷤ
inchil in magni peccore qđ suis artib
conduceret intueret᷑. Presumebat tam̃

Expanded text:
stium simul et fratrem Antipatris Fallionem proestium simul et fratrem Antipatris Fallionem proelio fudit. Hyrcani atque Antipatris spes lapsae, quibus fiducia omnis in Arabiae uiribus erat. ire Syriam coepit et Damascum aduenit, a Romanis, quorum auxiliis infracti manibus uictoriam amisere, opem postulant Pompeiumque adeunt tamquam iusti arbitrum et minime auarum pecuniae. Allegationibus itaque, non muneribus ut ante niti coepere, quoniam integer animus aduersus corruptelam pecuniae laqueis auaritiae non capiebatur et gratuito odisse poterat fraterno insidiatum honori. Et ideo his eum adorsi querellis, quibuignus aliena inuaseriretur, cui uel merito uitae uel aetatis suffragio regnandi ius competeret adstipulante praesertim matris auctoritate, quae et iudicium eligendi habuit et ius conferendi. Nec Aristobolus diu afuit. Quamuis nihil in Magni pectore quod suis artibus conduceret intueretur, praesumebat tamen
Abbreviated transcription (Latin):
cepti mitridatis uitio grauis. belliq in so¬
cerum tranffẽndi ꝓpositũ exarsit. Qua
causa syriã infestari ꝑ scauiꝵ p̃ceꝑat. ut
ipse tygranẽ atq armeniã urgeret. Scau¬
ro itaq aduenienti damascũ quã mecelł
& lollius funditus eũterant. occurrere
fr̃um legati: sibi qͥbq romane opis auxi¬
lium implorantib. Etquãuis inferiorib
ẽẽt uirib aristobolus. p̃pondauit tñ pe¬
cunie oblatione. Uendic̾ summa p̃lialis
certaminis talentis. ccͣe. & iustitia postu¬
lati precio pensat᷑. Qua pecunia s̃ annu¬
merata: denuntiat scaurus hyrcano
regiq arabie discede ab obsidione: aut
si ꝑmanerent. scirent s adu̾sꝰ pompeiũ
et romanos bello certandũ. Eo t̾rore
obsidio soluta: arechas philadelfiã peti-¬
iit. scaurꝰ damascum reũtit. Aristohoł
atitẽ iux dudum idoneꝰ ꝓpulsando ꝑicło.
manum collegit. hostem insequit᷑. & ad pa¬
pudnem id uocabulum loco.ui.milia ho¬

Expanded text:
cepti Mithridatis ultio gravis, bellique in socepti Mithridatis ultio gravis, bellique in socerum transferendi propositum exarsit; qua causa Syriam infestari per Scaurum praeceperat, cum ipse Tigranem atque Armeniam urgeret. Scauro itaque advenienti Damascum quam Metellus et Lollius funditus everterant, occurrere fratrum legati, sibi quique Romanae opis auxilium implorantes; et quamvis inferioribus esset viribus Aristobulus, praeponderavit tamen pecuniae oblatione. Venditur summa praelialis certaminis talentis trecentis, et justitia postulati pretio pensatur. Qua pecunia sibi annumerata, denuntiat Scaurus Hyrcano regique Arabiae discedere ab obsidione, aut si permanerent, scirent sibi adversum Pompeium et Romanos bello certandum. Eo terrore obsidio soluta: Areiit, Scaurus Damascum reuertit. Aristobolus autem uix dudum idoneus propulsando periculo manum collegit, hostem insequitur et ad Papyronem, id uocabulum loco, VI milia ho
Abbreviated transcription (Latin):
regni compecerent. dolo sublata resor¬
mari iub̾et. Illum uersutũ & callidũ
& ideo suspectum uicinis: hc̃ mitem et qͥ¬
etum. qui ꝓ summo benefitio acciꝑ& qͥcqͥd
sibi ab externo tribueret᷑: cui fr̃ etiã reg¬
uandi ius ademisset. Preparatã itaq regis
areche grãm hyrcano annuntias. fugien¬
di spem detulit. & uiam demonstrauit.
ut secum pet̾ẽt petram in finib arabie si¬
tam. qͦ in loco regẽ adirent. Qui p̃cib an¬
tipatri donis q inflexꝰ. plurimam bellatoꝵ
manũ hẏrcano adiunx̃: ut regno restitu¬
erecur. Erant fere peditum equitũq
qͥnqͥginta milia. a quib pͥma pulsus con¬
gressione aristobolus. ierosolimã cfugit.
Ibi quoq intutus adũsꝰ tantã hostium mul¬
titudinẽ que clausum expugnauisset. nͥ
scaurꝰ ductor romani ex̃citꝰ. alteriꝰ belli
occasione qđ adũs tygranẽ gerebat᷑ sol¬
uisset obsidionẽ inissus a pompeio. eui re¬

Expanded text:
regni competerent, dolo sublata reforregni competerent, dolo sublata reformari juberet: illum versutum et callidum, et ideo suspectum vicinis: hunc mitem et quietum, qui pro summo beneficio acciperet, quidquid sibi ab externo tribueretur, cui frater etiam regnandi jus ademisset. Praeparatam itaque Aretae regis gratiam Hyrcano annuntians, fugiendi spem detulit, et viam demonstravit, ut secum peteret Petram in finibus Arabiae sitam, quo in loco regem adirent: qui precibus Antipatri donisque inflexus, plurimam bellatorum manum Hyrcano adjunxit, ut regno restitueretur. Erant fere peditum equitumque quinquaginta millia, a quibus prima pulsus congressione, Aristobulus Hierosolymam confugit, ibique intutus adversus tantam hostium multitudinem; quae clausum expugnavisset, nisi Scaurus ductor Romani exercitus alterius belli occasione quod adversus Tigranem gerebatur, solvisset obsidionem, missus a Pompeio, cui re
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰmodi etiã religione templi sacratã as¬
sensionẽ utriꝰq tenuit uoluntariã. inde
cum gr̃a discessum ẽ: ac se inuicẽ salutã¬
tes aristobolus maulam regiã sese recep̃.
hẏrcanus eqͣnimit̾ in domum aristobo¬
li concessit.
eo fuere qͦsmetus ac rerũ mutatio in¬
cesseret. qui se studinsse adũsus aris¬
tobolum recordarent᷑: & pre cet̾is antipa¬
tex. Is erat idumeꝰ gen̾e maiorib. apud
suos clarus. ñ tenuis pecune. & idõ pre¬
ualide potentie. Arte mira factus ad cõ¬
tempnendã pecuniã. ꝓpt̾ ꝯciliandã grã
Qui hyrcanũ ꝯsiliis sus ꝑt̾ritũ. qd̃ nullã
salutis sue spẽ cutam hab̃&. qͥ imꝑio di¬
cessisset: nͥ transfugio s consułet. ubi
ad suas artes inclmauit. insinuat arete
regis fouendum auxilio unx. qͥ cͥc̃uentꝰ
foret ut regno cedẽt. Decorum hoc fo¬
re regi. si arbit̾ fieret imꝑii restituendi.
młtoꝙ pulcriꝰ si cͥcuiscͥpto cui pͥmitiua

Expanded text:
huiusmodi etiam religione templi sacrata adhuiusmodi etiam religione templi sacrata adsensionem utriusque tenuit uoluntariam. Inde cum gratia discessum ac, se inuicem salutantes, Aristobolus in aulam regiam sese recepit, Hyrcanus aequanimiter in domum Aristoboli concessit. Sed fuere quos metus hac rerum mutatione incesseret, qui se studuisse aduersus Aristobolum recordarentur, et prae ceteris Antipater. Is erat Idumaeus genus, maioribus apud suos clarus, non tenuis pecuniae et ideo praeualidae potentiae, arte mira factus ad contemnendam pecuniam propter conciliandam gratiam. Qui Hyrcanum consiliis suis perterritum, quod nullam salutis suae spem tutam haberet, qui imperio decessisset, nisi transfugad suas artes inclinavit, insinuat Aretae regi, fovendum auxilio virum qui circumventus foret ut regno cederet; decorum hoc fore regi, si arbiter fieret imperii restituendi; multoque pulchrius, si circumscripto, cui primitiva
Abbreviated transcription (Latin):
spirans ferotia. filios & uxorẽ aristoboli
in castrũ recludit. cui nom̃ pͥmo baris . pꝰ¬
ea antonia appellatr̃: de quo supͣ me¬
morauimꝰ. Cepta alexandriȩ: cełi eius
obitu destituunt᷑. In hereditatẽ om̃em
hẏrcanꝰ successit. qͥ uiuente adhuc matͤ
dignitatẽ induerat sacerdotii. Aristobo¬
lus uͥtute & sapientia p̃stabat. res uq
ad contentionẽ & congressionẽ deducta.
ubi conseitum. pleriq relicto hẏrcano.
illum alterũ bello meliorem secuti. Hyr¬
canus comitantib secum qͥ bello reliqui
fuerant. ꝯfugit inantoniã. Reꝑtisq fi¬
liis & uxore aristoboli. ꝑ obsides salutẽ
inuenit. qͥa ne qͥd asꝑũ in suos fieret: a¬
ristobolus pacto consuluit. Conuentũ
fr̃um huiꝰmodi fuit. ut regno hyrcanꝰ
ceddet. atq ad aristobolũ us om̃e imꝑii
tͣnsiret. Nec tñ hẏrcanum in honoꝵ relm
queret. s regni exortẽ honore alio fungi
sineret. quem ipse imꝑtiuisset. Transactio

Expanded text:
spirans ferocia, filios et uxorem Aristobuli spirans ferocia, filios et uxorem Aristobuli in castrum reclusit, cui nomen primo Baris, postea Antonia appellatum, de quo supra memoravimus. Coepta Alexandrae celeri ejus obitu destituuntur. In haereditatem omnem Hyrcanus successit, qui vivente adhuc matre dignitatem induerat sacerdotii. Aristobulus virtute et sapientia praestabat: res usque ad contentionem atque congressionem deducta: ubi consertum, plerique relicto Hyrcano, illum alterum bello meliorem secuti. Hyrcanus comitantibus secum qui bello reliqui fuerant, confugit in Antoniam, repertisque filiis et uxore Aristobuli, per obsides salutem invenit, quia ne quid asperum in suos fieret, Aristobulus pacto consuluit. Conventum fratrum hujusmodi fuit ut regno Hyrcanus cederet, atque ad Aristobuli jus omne imperii transiret, nec tnqueret, sed regni exsortem honore alio fungi sineret, quem ipse impertiuisset. Transactio
Abbreviated transcription (Latin):
accidit ut damascũ iuuentꝰ dirig̾et᷑.
q̃m ptolomeus frequentib incursionib
incolas memorate urbis terebat. Cuiꝰ ne¬
gotii necessitas occupauit de ex̾citu alex¬
andrie. ualidam manũ. Cleopatram qͦ ti¬
granẽ qͥ armeniis imꝑitabat in urbe
cui nom̃ pthomais obsidione clauserat.
quẽ muñ̾ib alexandria mulcebat. ut
a se au̾teret᷑. Quem lucullus facta int̾rup¬
tione. in terras armenioꝵ redire infectiᷤᷤ
reb coegit. consultius ducente sua tuta¬
ri qͣm aliena adiungere. Tantis itaq ne
gotiis intenta alexandria. in morbũ inci¬
dit. Quam occasionẽ rapuit aristobolus
ad suas artes. & congregata manu cõspi
rantib secum qͦs feruor nature ad p̃rup¬
ta queq audiendũ cupienti adunx̃at.
thesauros occupat. eoꝵq copiis inuitat
admilitiam uoluntarios. ac p̃tio cõpoñ
ut in om̃ia que uellet fidẽ p̃staret: atq
infulas regni induit. Turbatꝰ animi hyr¬
canus. matrẽ lacͥmis c̃uemebat. At illa

Expanded text:
accidit ut Damascum iuuentus dirigeretur, quoniam Ptolomaeus frequentibus incursionibus incolas memoratae urbis terebat, cuius negotii necessitas occupauit de exercitu Alexandriae ualidam manum. Cleopatram quoque Tigranes, qui Armeniis imperitabat, in urbe cui nomen Ptolomais obsidione clauserat. Eum muneribus Alexandria mulcebat ut a se auerteret. Quem Lucullus facta inruptione in terras Armeniorum redire infectis rebus coegit consultius ducentem sua tutari quam aliena adiungere. Tantis itaque intenta negotiis Alexandria in morbum incidit. Quam occasionem rapuit Aristobolus ad suas artes et congrrantibus secum quos fervor naturae praerupta quaeque audendum cupienti adjunxerat, thesauros occupat, eorumque copiis invitavit ad militiam voluntarios ac pretio componit, ut in omnia quae vellet fidem praestarent, atque infulas regis induit. Turbatus animo Hyrcanus, matrem lacrymis conveniebat. At illa
Abbreviated transcription (Latin):
in se quasiin uespasiani nepotem. iuitelliana
ultio deriuaretur. Inter duos positus uitel¬
lius ꝓpiorem adoritur. minus sollicitus de
remotiore. Plus enim ꝓpiora terrent ꝑicła.
Iudignatusq immittit gernianos in capi¬
tolium. qui preferoces immanitate gentiᷤ
simul numero ualidiores circumuenerunt
rebellatricem sabmni cateruam. Interfecti ꝓ¬
pe omnes. Nomitianus tam̃ cum plerisq
nobiliũ. dum germani ad suꝑiora capitoliinitã¬
tur.&. a sabino eiꝰq sotiis locipelluntur.
suffragio fugiendi locuni repꝑit. aut forte
quia & ipse malo publico reseruabatur ty¬
rannus futurus. Sabinum uitelliꝰ extruci¬
atumnecat. diripiunt᷑ om̃ia munera ob¬
lata capitolio. templumq incenditur

Expanded text:
in se quasi in Vespasiani nepotem, Vitelliana in se quasi in Vespasiani nepotem, Vitelliana ultio derivaretur; inter duos positus Vitellios, propiorem adoritur, minus sollicitus de remotiore plus enim propiora terrent pericula. Indignatusque immittit Germanos in Capitolium, qui praeferoces immanitate gentis, simul numero validiores, circumvenerunt rebellatricem Sabini catervam: interfecti prope omnes. Domitianus tamen cum plerisque nobilium, dum Germani ad superiora Capitolii nituntur, et a Sabino ejusque sociis loci pelluntur, suffragio fugiendi locum reperit, aut forte, quia et ipse malo publico reservabatur tyrannus futurus: Sabinum Vitellius excruciatum necat, diripiuntur omnia munera oblata Capitolio, templumque incenditur
Abbreviated transcription (Latin):
tonio cognomentum erat . iiii. milia quin¬
gentos de misiacis militib amisit. qm̃ de¬
sꝑatione salutis. ulcisci se uolentes uitellia¬
ii. ubi circumuentos se uidere haut meru¬
entam & ipsis antonianis unctoriam cessere.
Solutus uinculis cicina dirigitur ad ues¬
pasianũ ab antomo ibiq ñ solũ salutis se¬
curitate s etiam p̃miorum solutione con¬
solatus ẽ maculam ꝓditionis.
uius uictore nuntio elatus sabinus. uo¬
lens & ipse comiñdationem sibi apud
imꝑatorem parare. si preueniret aduenien¬
tem antonium. uitellii uł exilio uł expulsi¬
one. aut resisteret uitellius. suꝑueniret
antonius qui iamiamq affuturus audieba¬
tur. congregat sibi militarem manũ. ex
his oedinib qui rome positi curabant mu¬
mauigiliarum. occupat nocte & capitoli¬
um. Plurimmi ad eum nobilium ꝑ diem cõ¬
fiuxere. inter quos etiam domitianus ues¬
pasiani gerinano editus. qui metueret ue

Expanded text:
tonio cognomentum erat, quattuor milia quintonio cognomentum erat, quattuor milia quingentos de Mesiacis militibus amisit, quoniam desperatione salutis ulcisci se uolentes Vitelliani ubi circumuentos uidere, haut incruentam et ipsi Antonianis uictoriam cessere. Solutus uinculis Caecina dirigitur ad Vespasianum ab Antonio ibique non solum salutis securitate, sed etiam praemiorum solutione consolatus est maculam proditionis. Cuius uictoriae nuntio elatus Sabinus, uolens et ipse commendationem sibi apud imperatorem parare, si praeueniret aduenientem Antonium, Vitelli uel exitio uel expulsione aut, si resisteret Vitellius, subueniret Antonius, qui iam iamque adfuturus audiebatur, conghis ordinibus qui Romae positi curabant munia vigiliarum, occupat nocte et Capitolium: plurimi ad eum nobilium per diem confluxere, inter quos etiam Domitianus Vespasiani germano editus, qui metuens, ne
Abbreviated transcription (Latin):
dehinc cum omnib conferre ceꝑunt. qͦmͦ
erratum emendarent. Cuaginatisq gladiis
insiluerunt suꝑ cecinam aiolentes ultum ire
imuriam sue ꝓlaxionis. S inceruenienti¬
b centurionib & chiliarchis. a nece qͥdẽ
eius temꝑandiun rati. iunctum utellio di¬
rigere parabant. Quo cognito antonius mo¬
uit eos quos secum deduxerat. & armis su¬
ꝑ defectores irruit. At illi uso agmine par¬
tis diuerse parauerunt se ad prelium. S
paulisꝑ ausi resisteren t. ubi se conũtere
ut cremonam confugerent. cum equitib
antomius occurrit. atq omnes p̃ueiit adi¬
tus. ne confugientes reciperentur. clausõq
ante urbem interfecit. Cesa illic multitu¬
domaxima. reliquos in ipsam urbem ꝑsecu¬
tus ꝑemit. Directa omnia. Plurimi negoti¬
atores ex aliis locis aduenientes. plurimi
incole prede causa necati. dum sua uindicãt
Extincta .xxx. milia & ducenti uiri qͥ aderat̃
de exercitu uitellii. primusꝙ. id enim an¬

Expanded text:
deinde cum omnibus conferre coeperunt, quomodo deinde cum omnibus conferre coeperunt, quomodo erratum emendarent; evaginatisque gladiis, insiluerunt super Cecinnam volentes ultum ire injuriam suae prolapsionis; sed intervenientibus centurionibus et chiliarchis, a nece quidem ejus temperandum rati, victum tamen Vitellio dirigere parabant. Quo cognito, Antonius movit eos quos secum deduxerat, et armis super defectores irruit: at illi viso agmine partis adversae, paraverunt se ad praelium: sed paulisper ausi resistere, ubi se convertere ut Cremonam confugerent, cum equitibus Antonius occurrit, atque omnes praevenit aditus: ne confugientes recante urbem interfecit. Caesa illic multitudo maxima, reliquos in ipsam urbem persecutus peremit. Direpta omnia, plurimi negotiatores ex aliis locis aduenientes, plurimi incolae praedae causa necati dum sua uindicant. Extincta XXX milia et CC uiri, qui aderant de exercitu Vitelli. Primus quoque, id enim An
Abbreviated transcription (Latin):
citum ẽẽ ualidiorem. fidem suam ꝓ uicellio iã¬
dudum ꝓbatam. Quando p̃sumpsit de bel¬
li euentu uictoriam secutam. qͣndo diffidit
in ꝓmptu eẽ. quid sit futurum. Neq uõ
mortem suam sibi eẽ formidini. s exercitus
romani ꝑicłm .&. quod plus dolet uiris par¬
te iam dispendium laudis. ut uideantur ui¬
cti qui solent uincere. Sibi certe cauen¬
dum ne iudicetur illud fortitudinis. sed
euentus fuisse quod uicerit bello suꝑiore.
& istud ignauie quod uictus pt̾ea sit.
is atq hunismodi sermonib adduxit
in sententiam suam milites. ut secum ad
automum ꝑgerent uoluntarii. atq ei se
traderent. S ut se habet uulgi maxime nu¬
litaris mobilitas. compuncti sc̃ pleriq ꝑ
noctem in cubilib surs. deserti uitellii peni¬
tencia. ne si suꝑior fieret. nullus sibi uenie
locus suꝑeẽt qui imꝑatorẽ ꝓpͥum deliqͥs¬
sent. Et surgentes pͥmo cum obuiis quibq.

Expanded text:
citum esse validiorem, fidem suam pro Vitellio jamcitum esse validiorem, fidem suam pro Vitellio jamdudum probatam, quando praesumpsit de belli eventu, victoriam secutam quando diffidit: in promptu esse, quid sit futurum. Neque vero mortem suam sibi esse formidini, sed exercitus Romani periculum et, quod plus dolet uiris, partae iam dispendium laudis, ut uideantur uicti qui solent uincere. Sibi certe cauendum ne iudicetur et illud non fortitudinis, sed euentus fuisse quod uicerit bello superiore, et istud ignauiae quod uictus postea sit. His atque huiusmodi sermonibus adduxit in sententiam suam milites, ut secum ad Antonium pergerent. Voluntarii atque ei se traderent. Sed ut se habet uulgi maxime litaris mobilitas, compuncti sunt plerique per noctem in cubilibus suis, deserti ut Vitellii poenitentia: ne si superior fieret, nullus sibi veniae locus superesset, qui imperatorem proprium dereliquissent. Et surgentes primo cum obviis quibusque,
Abbreviated transcription (Latin):
Miserum ẽẽ bellociuili eiuncere. quanto mi¬
seruis uinci. ut uidearis hostis tuoꝵ. Uicto¬
ri patria manet. uicto ꝑit. Aut si manet. ad
scełis inuidiam manebit. ut uideamur ci¬
uib intulisse bellum ꝓ tyranno. Qui emm
uiicitur non iam ciuiis s tẏrannus ẽ. Qd
conserimus noxias manus : Semel satis sit
scełi uicisse. ut puderet cui uicerimus. su¬
tamus uł in imꝑium sobrium fore. uel re¬
rum molib exꝑgefactũ sompno ꝑpetuo
renuntiare. Quid expectamus diutius: Pi¬
cula nr̃a ingͣta sunt omnib cominilitonib.
omnib popłis niditia nr̃a reprehensa & cõ
dempnata ꝓpt̾ electi flagitia. Qualis sit cõ¬
siderate. qui etiam uictor repudiatus est.
Consultandum certe priꝰ de belli euentu.
& sic preliandum. Si ꝑicula p̃uenerint.
frustra consules. ubi consilium plaeuerit.
recte incipies. Quod solliciti ducis ẽẽt ex¬
plorata sibi omnia patuisse uespasiam exer¬

Expanded text:
Miserum esse bello ciuili et uincere: quanto miMiserum esse bello ciuili et uincere: quanto miserius uinci, ut uidearis hostis tuorum. Victori patria manet, uicto perit, aut, si manet, ad sceleris inuidiam manebit, ut uideamur ciuibus intulisse bellum pro tyranno. Qui enim uincitur non iam ciuis sed tyrannus est. Quid conserimus noxias manus? Semel satis sit sceleri uicisse, ut puderet cui uicerimus. Putauimus uel imperio sobrium fore uel rerum molibus expergefactum somno perpetuo renuntiare. Quid exspectamus diutius? Pericula nostra ingrata sunt omnibus commilitonibus, omnibus populis iudicia nostra redemnata propter electi flagitia. Qualis sit considerate, qui etiam victor repudiatus est. Consultandum certe prius de belli eventu, et sic praeliandum. Si pericula praevenerint, frustra consules; ubi consilium placuerit, recte incipies. Quod solliciti ducis esset: explorata sibi omnia, patuisse Vespasiani exer
Abbreviated transcription (Latin):
nec numero pares posse decernere adũsũ
ualidiores. Conuocatis centurionib suad&
bello desistere. quod eẽnt numero inferi¬
ores. & gła imꝑatoris prepond̾aret. satis in
bello ualere famam ducis rem suminã ge¬
rentis. Uespasianum ingallicanis partib
& britanniarum uictornis emicuisse. uespa¬
sianum orientalibꝰ succinctũ adoreiꝰ magno
uti sumominis preiuidiciͦ. Nitellium autẽ nicħ
ahud nisi uino solutum. & inter conunna
pridianas semꝑ ructuantem epulas. nichil
aliuo expectare. nisi ut cum hostis adue¬
nerit ebrius ꝑeat sine sensu doloris. Ex
illo augeri militum animos tanti gła ĩꝑato¬
ris. ex isto deici ꝑ obꝓbria enis & turpitiroi¬
nes. Consulendum ne pͥoris belli famam
omitterent. Uicerint ottonem intellio pa¬
rem. aduersus eum nunc ẽẽ negotium qͥ to¬
tum orbem triumphis suis cinxerit. Preue¬
niendam grã necessitatem ut ciuem potius
uespasianum eligant. quam hostem exꝑiant᷑.

Expanded text:
nec numero pares posse decernere aduersum nec numero pares posse decernere aduersum ualidiores. Conuocatis centurionibus suadet bello desistere, quod essent numero inferiores et gloria imperatoris praeponderaret. Satis in bello ualere famam ducis rem summam gerentis. Vespasianum in Gallicanis partibus et Brittaniarum uictoriis emicuisse, Vespasianum orientalibus succinctum adoreis magno niti sui nominis praeiudicio. Vitellium nihil aliud nisi uino solutum et inter conuiuia pridianas semper eructuantem epulas nihil aliud exspectare nisi ut cum hostis aduenerit ebrius pereat sine sensu doloris. Ex illo augeri militum animos tanti gloria imperatoris, ex isto deici per opprobria eius et turpitudines. Consulendum ne prioris belli famam amitterent. Vicerint Othonem Vitellio parem, aduersus eum nunc esse negotium, qui totum orbem triumphis suis cinxerit. Praeueniendam gratia necessitatem ut ciuem potius Vespasianum eligant quam hostem experiantur.
Abbreviated transcription (Latin):
consultum celeritati. Dimittit itaq muniti¬
anum cum parte multa equitum. & exercitꝰ
pedestris. ut preuemret mitalia aduentum
imꝑatoris. Ille ꝓlixe nauigationis reuocatꝰ
formidine. ꝑ capadotiam & frigiam iter di¬
rexit. Antonium quoq precepit p̃fectum
tercio ordini militari quierat inmisia in ĩ¬
paratam se italiam effimd̾e. priusquam ui¬
telliani sese mouerent Nam uitelliꝰ quasi cͣ¬
pulatus & sompno dimersꝰ. conuii rẽgeri
estimans non imꝑii. intantis positus negoti¬
is dormiebat. Demq ux tandem excitatus
nuntio aduenientis anntonii dirigit cecinã
cum exercitus parte. & ꝑicł̃i sui summã alie¬
no arbitrio committit. fretus cecine uirib
quod ottonis manum fud̾at. Ille circaurbẽ
cremonensium antonio occurrit aduemien¬
ti. explorat omnia. cognoseit preualidã ia¬
num ediuerse affore. strenuam bellis. exer¬
citatam triumphis. se contra nec uirib eqͥs

Expanded text:
consultum celeritati. Dimittit itaque Muciconsultum celeritati. Dimittit itaque Mucianum cum parte multa equitum et exercitus pedestris, ut praeueniret in Italia aduentum imperatoris. Ille prolixae nauigationis reuocatus formidine per Cappadociam et Phrygiam iter direxit. Antonium quoque praecepit praefectum tertio ordini militari qui erat in Moesia in inparatam se Italiam effundere, priusquam Vitelliani sese mouerent. Nam Vitellius quasi crapulatus et somno demersus, conuiuii rem geri aestimans, non imperii, in tantis positus negotiis indormiebat. Denique uix tandem excitatus nuntio aduenientis Antoni dirigit Caecinam cum exercitus parte et periculi sui summam alieno arbitrio committit fretus Caecinae uiribus, quod Othonis manum fuderat. Ille circa urbem Cremonensium Antonio occurrit aduenienti, explorat omnia, cognoscit praeualidam manum e diuerso adfore, strenuam bellis, exercitam triumphis, se contra nec uiribus aequis
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse quoq necessitate imꝑii romani. qͥb̾ pos¬
set adiuuaret uirib que sibi imposita foret.
Tiberius epłam ꝓuincialib & militib insi¬
nuauit. idq ab omnib cumleticia susceptũ.
froes promissa. effusus fauor.
espasianum cesarta suscepit. in de beri¬
tos. legationib urbium cum summo gari¬
dio confluentib. Illic etiam iosephus solui
preceptꝰ. uicuł iussy imꝑatoriᷤ. adiuuit ttꝰ
ut frangentur potius quam soluerentur
cathene. Quod si frang̾entur ita eẽt quasi
ñ fusset ligatus. Placuit patͥ securim defer¬
ri. iussit frangi catenas. ut aduerterent iu¬
dei sibiquoq ueniam ñ negandam. si conuer¬
terentur & pacem rogarent. sinul qͥa ñ ahi¬
eno eum arbitrio iamreseruabat. cũ ad se
rerum omnium delata arbita forent. Uen¬
tum antiochiam. ibitractatu habito unde
oporteret ad italiam transmittere. quia tuta in
egypto uel alexandria omnia considauerat.

Expanded text:
ipse quoque necessitatem imperii Romani quibus posipse quoque necessitatem imperii Romani quibus posset adiuuaret uiribus quae sibi inposita foret. Tiberius epistulam prouincialibus et militibus insinuauit, idque ab omnibus cum laetitia susceptum, fides promissa, effusus fauor. Vespasianum Caesarea suscepit, inde Beritos legationibus urbium cum summo gaudio confluentibus. Illic etiam Iosephus solui praeceptus uinculis iussu. Imperatorem adiuit Titus ut frangerentur potius quam soluerentur catenae, quod si frangerentur ita esset quasi non fuisset ligatus. Placuit patri. Securim deferri iussit, frangi catenas, ut aduerterent Iudaei sibi quoque ueniam non negandam, si conuerterentur et pacem rogarent; simul quia non alieno eum arbitrio iam reseruabat, cum ad se rerum omnium delata arbitria forent. Ventum Antiochiam. Ibi tractatu habito, unde oporteret ad Italiam transmittere, quia tuta in Aegypto uel Alexandreae omnia considerauerat,