comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
at. siue irascenti fortuito suꝑueniat.
ñ iustissimꝰ s in humanissimꝰ pidicat᷑ si
ñ int̾ueniat. Scio ego te ipsũ cũ aliis
amicis tius. in eccłia carthaginensi intͣ¬
cessisse ꝓ clerico: cui merito suocensebat
epͣs. Et utiq nullum ibi discrim̃ san¬
guinis sub meruenta disciplina time¬
batur. Nec cũ id qd etiã uob̃ displicebat
in ultũ eẽ uelletis. tãquã delicti appro¬
batores uos uidicabamus : s tamꝗͣ. hu¬
manissimos int̾cessores audiebamꝰ. Sigͦ
uob̃ fas ẽ eccłiasticã correptionẽ mi
dio debet int̾cedere. cũ ille exeratur.
ut in quẽ exerit᷑ beneiuiuat iste ne
uiuat. Postremo ipse dñs apud homines
itdessit ne lapidaret᷑ adultera: ⁊ eo mͦ
nob̃ int̾cessionis cõm̃dauit officiũ nisi
Q ille t̾rendo fecit qđ nos petendo.
ue enĩ dñs: nos serui sumus. Uerũtam̃
le sic t̾ruit: ut om̃s timere debeamus.
Quis enĩ ẽ nr̃m. sine peccato: Iđ cũ illis

Expanded text:
at siue irascenti fortuito superueniat, at siue irascenti fortuito superueniat, non iustissimus sed inhumanissimus iudicatur, si non interueniat. scio ego te ipsum cum aliis amicis tuis in ecclesia Carthaginensi intercessisse pro clerico, cui merito suscensebat episcopus, et utique nullum ibi discrimen sanguinis sed incruenta disciplina timebatur; nec cum id, quod etiam uobis displicebat, inultum esse uelletis, tamquam delicti approbatores uos iudicabamus, sed tamquam humanissimos intercessores audiebamus. si ergo uobis fas est ecclesiasticam correptionem dio debet intercedere, cum illa exeratur, ut, in quem exeritur, bene uiuat, iste, ne uiuat! Postremo ipse dominus apud homines intercessit, ne lapidaretur adultera, et eo modo nobis intercessionis commendauit officium, nisi quia ille terrendo fecit, quod nos petendo. ille enim dominus, nos serui sumus. uerum tamen ille sic terruit, ut omnes timere debeamus. quis enim est nostrum sine peccato? quod cum illis
Abbreviated transcription (Latin):
gitur: qđ tandẽ censes ꝓ reis eẽ debere
ut defensoris uł int̾cessoris officiũ. qn
quidẽ ⁊ uos uiri boni qui nunc iudices
estis. ⁊ in foro aliqnͣ u̾sati ali causas ho¬
minũ suscepistis: scitis quã libentius de¬
fendere. quã accusare soleretis : &. tam̃
defensor. ab int̾cessore plurimũ distat.
Nã ille diluendis uł obtegendis criminib
oꝑam maxime impendit: int̾cessor aũ
etiã cũ de culpaconstat ꝓ pena remouẽ¬
da uł temꝑanda curam gerit. Hoc sunt
apud dm̃ ꝓ peccatorib iusti: hoc ꝓse ipsi
peccantes inuicẽ ut faciant ammonent᷑
Nã scriptũ ẽ. Confitemini inuicẽ pecrata
ur̃a: ⁊ orate ꝓ uob̃. Has sibi partes hu¬
manitatis: ubi potest om̃is homo apud
hominẽ uendicat. Nã qd̃ ipse quisq do¬
mi suȩ puniret admissũ: in alt̾ius do¬
mo uult impunitũ. Siue enĩ adhibeat᷑
apud amicũ. siue ille cuiquã in quem
potestas ulciscendi ẽ se pͣsente suocense¬

Expanded text:
gitur, quod tandem censes pro reis esse debere gitur, quod tandem censes pro reis esse debere uel defensoris uel intercessoris officium, quando quidem et uos uiri boni, qui nunc iudices estis et in foro aliquando uersati causas hominum suscepistis, scitis, quam libentius defendere quam accusare soleretis? et tamen defensor ab intercessore plurimum distat; nam ille diluendis uel obtegendis criminibus operam maxime inpendit, intercessor autem. etiam cum de culpa constat, pro poena remouenda uel temperanda curam gerit. hoc sunt apud deum pro peccatoribus iusti, hoc pro se ipsi peccantes inuicem ut faciant, admonentur; nam scriptum est: Confitemini inuicem peccata uestra et orate pro uobis. has sibi partes humanitatis, ubi potest, omnis homo apud hominem uindicat. nam quod ipse quisque domi suae puniret admissum, in alterius domo uult inpunitum. siue enim adhibeatur apud amicum siue ille cuiquam, in quem potestas ulciscendi est, se praesente suscense
Abbreviated transcription (Latin):
tulabat : ex t̾ritus animũ ad uolunta¬
tẽ parcendi ab ulciscendi cupiditate de¬
flexit. Nlã quomͦ ẽ ammonitus accusator
ne suas ꝑsequeretur iniurias: quando
ipsi udices ita sunt a uidicando ꝓhibi¬
ti. qui in adultera punienda ñ p̾uato
dolori cõpellebant᷑ seriure. s legi: un¬
de ioseph cui uirgo maria dnĩ mat̾ fu¬
erat desponsata. cũ eam comꝑisset ẽẽ
p̃gnatam: cui se nouerat ñ ẽẽ com¬
mixtum: ⁊ ob hoc nichil alud quam
adulteram credidisset. puniri eã tam̃
noluit. nec apꝓbator flagitii fuit. Nã
hec uoluntas euis: etiã iustitiȩ depu¬
tatur. Ita qͥppe de illo scriptũ ẽ. Et esm
eet homo iustus. ⁊ nollet eã chuulga¬
re: statuit eã occulte dimittere. h& e
cogitante : Apparuit illi angłs. qͥ doceret
ẽẽ numinis. qđ ille putauerat crimin
Si gͦ cogitata infirmitate cõmuni. ⁊ Ao¬
cusatorius dolor. ⁊ padiciarus rigor fran¬

Expanded text:
tulabat, exterritus animum ad uoluntatulabat, exterritus animum ad uoluntatem parcendi ab ulciscendi cupiditate deflexit. nam quo modo est admonitus accusator, ne suas persequeretur iniurias, quando ipsi iudices ita sunt a uindicando prohibiti, qui in adultera punienda non priuato dolori compellebantur seruire sed legi! unde Ioseph, cui uirgo Maria, domini mater, fuerat desponsata, cum eam comperisset esse praegnantem, cui se nouerat non esse commixtum, et ob hoc nihil aliud quam adulteram credidisset, puniri eam tamen noluit nec approbator flagitii fuit. nam haec uoluntas eius etiam iustitiae deputatur; ita quippe de illo scriptum est: Et cum esset homo iustus et nollet eam diuulgare, statuit eam occulte dimittere. haec eo cogitante apparuit illi angelus, qui doceret esse numinis, quod ille putauerat criminis. Si ergo cogitata infirmitate communi et accusatorius dolor et iudiciarius rigor fran
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos criminum ultores. atq in hoc offi¬
cio non ira ꝓpria coneitatos. s legum
ministros. nec suarũ sed alienarum in¬
uiriarum examinataꝵ. uindices. qua¬
les uidices eẽ deberent t̾ruit censura
diuina. ut cogitarent sibi ꝓpt sua pec¬
cata dĩ miscdiam necessariã: ne puta¬
rent ad culpã sui officii ꝑtinere. si quid
erga eos miscđiter ageretur: quoꝵ uitȩ
necisq hab̾ent legitimã potestatẽ. Nã
lierẽ in adulterio comp̃hensam. eũq tẽp¬
tantes dicerent qđ uissa ẽẽt lege lapi¬
dari: ac deinde quȩxerent quid de illa
ipse p̃ciperet: respondit eis. Qui sine pec¬
cato ẽ ur̃m: prior in eam iaciat lapidẽ.
Ita nec legem imꝓbauit. quȩ huiꝰmodi
ream iussit occidi: ⁊ illos tͣrendo ad mi¬
scđiam reuocauit. quoꝵ uidicio hȩx pos¬
set occidi. Puto qd̃ hac sententia dñi au¬
dita. si p̾sens fuit etiã maritus ipse qui
uiolatã sui thori fidem uindicari pos¬

Expanded text:
ipsos criminum ultores atque in hoc offiipsos criminum ultores atque in hoc officio non ira propria concitatos sed legum ministros nec suarum sed alienarum iniuriarum examinatarum uindices, quales iudices esse debent, terruit censura diuina, ut cogitarent sibi propter sua peccata dei misericordiam necessariam nec putarent ad culpam sui officii pertinere, si quid erga eos misericorditer agerent, quorum uitae necisque haberent legitimam potestatem. Nam lierem in adulterio deprehensam eumque temptantes dicerent. quod iussa esset lege lapidari, ac deinde quaererent, quid de illa ipse praeciperet, respondit eis: Qui sine peccato est uestrum, prior in illam lapidem iaciat. ita nec legem inprobauit, quae huius modi reas iussit occidi, et illos terrendo ad misericordiam reuocauit, quorum iudicio haec posset occidi. puto, quod hac sententia domini audita, si praesens fuit etiam maritus ipse, qui uiolatam sui tori fidem uindicari pos
Abbreviated transcription (Latin):
ras qr patientia dĩ ad penitentiã te ad¬
ducit: Aut istis exceptis ẽẽ diffiuitũ qd
seriptũ ẽ. beati om̃s qui confidunt in eũ:¬
Aut ad istos ñ ꝑtinere qd̾ dr̃. uirilit᷑ agi¬
te ⁊ confortetur cor ur̃m om̃s qui spera¬
tis in dnm: Cũ gitur suꝑ peccatores tã¬
ta sit patientia. tanta sit mĩa dĩ ut ĩ hac
tẽporali uita morib em̃datis ñ damten¬
tur in et̃nũ. qui nulliꝰ qͣ sibi p̃beat᷑ expec¬
tentior. nemo iustior. quales nos eẽ opor¬
tet ad homines erga homines. qͥ hane ui¬
tã nr̃am quantacũq laudẽ eumulemus.
eã sine peccato eẽ ñ dicimiꝰ. qd̵ si dixerimꝰ
nosipsos sic̃ scriptũ ẽ decipimus ⁊ ueri¬
tas in nob nͣ ẽ : inde hoet accusatoris
alia ꝑsona sit. alia defensoris. alia inter¬
cessoris. alia uidicis. de quoꝵ ꝓprus offi¬
ciis nimis longũ est. ⁊ ñ necessarium
hoc sermone disserere. sic tam̃ etiam

Expanded text:
ras, quia pacientia Dei ad penitentiam te adras, quia pacientia Dei ad penitentiam te adducit?' Aut istis exceptis esse diffinitum, quod scriptum est: 'Beati omnes, qui confidunt in eur: Viriliter agite et confortetur cor uestrum, omnes qui speratis in domino? Cum igitur super peccatores tanta sit patientia, tanta misericordia dei, ut in hac temporali uita moribus emendatis non damnentur in aeternum, qui nullius, quae sibi praebeatur, expectentior, nemo iustior, quales nos esse oportet homines erga homines, qui hanc uitam nostram quantacumque laude cumulemus, eam sine peccato esse non dicimus, quia, si dixerimus. nos ipsos, sicut scriptum est, decipimus et ueritas in nobis non est! proinde licet accusatoris alia persona sit, alia defensoris, alia intercessoris, alia iudicis, de quorum propriis officiis nimis longum est et non necessarium hoc sermone disserere, sic tamen etiam
Abbreviated transcription (Latin):
si in ista uita illecebrosissimȩ uoluptatis
blandum̃ta contempsero. si libidinũ inci¬
tam̃ta frenauero. si ad castigandum cor¬
pus meũ multa mͥ etiã licita ⁊ conces¬
sa subtraxero. si me penitendo uehemͣ¬
tuis ꝙͣ pͥus exeruciauero. si miserabilius
ingemuero. si fleuero uberius. si upxero
melius. si pauꝑes sustentauero largius.
si caritate quȩ oꝑit multitudinẽ pecca¬
toꝵ flagrauero ardentius. quis nr̃m ita
desipit. ut huic homini dicat. nicħ tͥ
gͦ caute salubrit᷑q ꝓusum sit: ut lo
eus illius humillimnȩ penitentiş semel
m egcłia concedat᷑. ne medicina uł mu
nus utilis e̾e̾t egrotis. quȩ tantomagis
salubris ẽ. quanto minus contemptibił
fuerit: quis tam̃ audeat dõ dicere. qua¬
re huic homini qͥ post pͥmam peniten¬
tiã rursus se laquȩis iniquitatis obstrin¬
git adhuc iterũ parcis: Qͥs audeat di¬
cere erga istos ñ agi qd apłs ait. igno¬

Expanded text:
si in ista uita inlecebrosissimae uoluptatis si in ista uita inlecebrosissimae uoluptatis blandimenta contempsero, si libidinum incitamenta frenauero. si ad castigandum corpus meum multa mihi etiam licita et concessa subtraxero, si me paenitendo uehementius quam prius excruciauero, si miserabilius ingemuero, si fleuero uberius, si uixero melius, si pauperes sustentauero largius, si caritate, quae cooperit multitudinem peccatorum, flagrauero ardentius>, quis nostrum ita desipit, ut huic homini dicat: \'Nihil tibi ergo caute salubriterque prouisum sit, ut locus illius humillimae penitentiae semel in aeclesia concedatur, ne medicina vilis minus utilis esset egrotis, quae tanto magis salubris est, quanto minus contemptibilis fuerit; quis tamen audeat dicere Deo: Quare huic homini, qui post primam penitentiam rursum se laqueis iniquitatis obstringit, adhuc iterum parcis? Quis audeat dicere erga istos non agi, quod apostolus ait: 'Igno
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ. ut rigorem ur̃m ꝓ eis int̾ceden¬
do flecꝰtamus. ꝓ quib ⁊ dnm̃ quẽ nichil
ter qr hoc ipse p̃cepit oramus: Intantũ
aũ hominũ miquitas aliqnͣ ꝓgredit᷑. ut
etiã post acꝰtã penitentiã. post altaris
reconciliationẽ. uł similia uł grauior a
cõmittant: ⁊ tam̃ ds̃ facit etiã suꝑ tales
ouri solem suũ. nec minus tribuit quã
antea tribuebat largissima munera ui¬
te ac salutis. Et quãuis eis in eccłia locꝰ
ille penitentiȩ ñ concedatur: ds̃ tamen
suꝑ eos patientie sue ñ obliuiseit᷑. Ex
quoꝵ numero si quis nob̃ dicat. aut da¬
te mͥ eundẽ iterũ penitendi locũ. aut
libuerit. quantũ meis opib adiuuor.
⁊ humanis legib ñ ꝓhibeor. in soortis oĩ¬
q luxuria dam nabili quidẽ apuddum̃.
s apud homines plerosq etiã laudabili.
aut si me ab hac nequitia reuocatis. dici¬
te mͥ utrũ aliquid ꝓsit ad uitã futurã.

Expanded text:
debemus, ut rigorem uestrum pro eis intercedendebemus, ut rigorem uestrum pro eis intercedendo flectamus, pro quibus et deum, quem nihil ter, quia hoc ipse praecepit, oramus! In tantum autem hominum iniquitas aliquando progreditur, ut etiam post actam paenitentiam, post altaris reconciliationem uel similia uel grauiora committant; et tamen deus facit etiam super tales oriri solem suum nec minus tribuit, quam antea tribuebat, largissima munera uitae ac salutis. et quamuis eis in ecclesia locus ille paenitentiae non concedatur, deus tamen super eos suae patientiae non obliuiscitur. ex quorum numero si quis nobis dicat: \'Aut date mihi eundem iterum paenitendi locum aut libuerit, quantum meis opibus adiuuor et humanis legibus non prohibeor, in scortis omnique luxuria damnabili quidem apud deum sed apud homines plerosque etiam laudabili, aut si me ab hac nequitia reuocatis, dicite, utrum mihi aliquid prosit ad uitam futuram,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ homini pio nosse donatũ ẽ. expontt a¬
os dicens. Ignoras qr patientia dĩ ad pe¬
utentiã te adducit: Ad hanc uolumus
udduci ꝓ quib int̾uenimus: ñ eoꝵ pecc̾is
it parcimiis it fauemꝰ. Nam quosdã quo¬
rũ erimina manifesta ft̃ a ur̃a seuerita¬
te liberatos. a societate tam̃ remouenus
altaris: ut penitendo placare possint. cõ¬
tempserant. seq ipsos puniendo. Nam ni¬
chil aluid agit quẽ ueracit᷑ penitet. nisi
ut iã qđ mali fecerit. impunitũ ẽẽ non
sinat. Eo quippe modo sibi ñ parcenti il¬
le parcit: cuius altũ iustũq iudictum
millus contemtor euadit. Qd̾ si iniquis :
cęlestis ille parcendo eisq uitã salutem¬
q largiendo etiã plerisq eoꝵ quos no¬
uit ñ acꝰturos penitentiam. tam̃ exhibet
patientiã. quantomagis nos in eos qͥ cor¬
recꝰtionẽ ꝓmittunt. ⁊ utrũ faciant qd
pnittunt᷑ incerti sumꝰ misericordes ẽẽ

Expanded text:
tum homini pio nosse donatum est, exponit atum homini pio nosse donatum est, exponit apostolus dicens: Ignoras, quia patientia dei ad paenitentiam te adducit? ad hanc uolumus adduci, pro quibus interuenimus, non eorum peccatis uel parcimus uel fauemus. Nam quosdam, quorum crimina manifesta sunt, a uestra seueritate liberatos a societate tamen remouemus altaris, ut paenitendo placare possint, tempserant, seque ipsos puniendo. nam nihil aliud agit, quem ueraciter paenitet, nisi ut id, quod male fecerit, inpunitum esse non sinat. eo quippe modo sibi non parcenti ille parcit, cuius altum iustumque iudicium nullus contemptor euadit. quod si iniquis et scelestis ille parcendo eisque uitam salutemque largiendo etiam plerisque eorum, quos nouit non acturos paenitentiam, tamen exhibet patientiam, quanto magis nos in eos, qui correctionem promittunt et, utrum faciant, quod promittunt, incerti sumus, misericordes esse
Abbreviated transcription (Latin):
dis tui. ⁊ cor impenitens. thesauriras
tͥ irã in die ix ⁊ reuelationis iusti iu¬
dicii dĩ. qui reddet unicuiq scdm oꝑa
eiꝰ. Nunquid qmͣ isti in sua nequitia ꝑ¬
seuerant idõ ds̃ in sua patientia ñ ꝑ¬
seuerat: ꝑ pauca in hoc scło puniens.
ne diuina ꝓuidentia ñ ẽẽ credat᷑. &¬
multa seruans ultimo ex amini. ut fu¬
turũ iudiciũ cõmendetur: Non ut opi¬
nor magister ille celestis impietatem
inimicos. benefaciamus eis qui nos o¬
dert. oremus ꝓ eis qui nos ꝑsequunt᷑.
cũ ꝓcul dubio si pie dm̃ oolimus. inuni¬
cos atq odiis adũsum nos acerrimis
incitatos ac ꝑsecutores. nisi impios ha¬
bere ñ possumus. Num gͥ diligendi
sat impii: Nlũ impus benefaciendũ ẽ:
u  imipiis etiã orandũ ẽ: Ita plane. Q
eił hoc p̃cepit ds̃ ẽ. nec tam̃ nos hoc
pacto socretati adiungit impioꝵr: quib
papse parcendo ⁊ uitẽ salutẽa largiendo
ĩ itiq sociatur. ¶onsilum quippe eiꝰ qͣn¬

Expanded text:
as tibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet unicuique secundum opera eius. numquid, quoniam isti in sua nequitia perseuerant, ideo deus in sua patientia non perseuerat perpauca in hoc saeculo puniens, ne diuina prouidentia non esse credatur, et multa seruans ultimo examini, ut futurum iudicium commendetur? Non, ut opinor, magister ille caelestis impietatem inimicos, benefaciamus eis, qui nos oderunt, oremus pro eis, qui nos persequuntur, cum procul dubio, si pie deum colimus, inimicos atque odiis aduersum nos acerrimis incitatos ac persecutores nisi impios habere non possumus. num igitur diligendi sunt impii? num impiis benefaciendum est? num pro impiis etiam orandum est? ita plane. qui enim hoc praecipit, deus est; nec tamen nos hoc pacto societati adiungit impiorum, quibus et ipse parcendo et uitam salutemque largiendo non utique sociatur. consilium quippe eius, quan
Abbreviated transcription (Latin):
tra: ꝓdest ⁊ int̾cessio nr̃a: cuiꝰ ministe¬
rio seiu̾tas temꝑatur ⁊ ur̃a. Non uobis
displiceat qd rogamini a bonis: qr nec
bonis displicet qd timemini. a malis. Nã
hominũ iniquitatẽ etiã apłs paulus ñ
tantũ de iudicio futuro. uerũetiã de pre¬
sentib ur̃is scłarib t̾ruit. asserens ⁊ ip¬
sa ad dispensationẽ diuinȩ ꝓuidentie ꝑ¬
tinere. Om̃is inquit anima̾ potestatib
sublimiorib subdita sit. Non ẽ enĩ po¬
testas: nͥ a dõ. Iuȩ aũ st a dõ. or dinata
st̃. Qua ꝓpt᷑ qui resistit potestati: Qi or

Expanded text:
tra; prodest et intercessio nostra, cuius ministetra; prodest et intercessio nostra, cuius ministerio seueritas temperatur et uestra. non uobis displiceat, quod rogamini a bonis, quia nec bonis displicet, quod timemini a malis. nam hominum iniquitatem etiam apostolus Paulus non tantum de iudicio futuro uerum etiam de praesentibus uestris securibus tsas ad dispensationem divinae providentiae pertinere. Omnis, inquit, anima potestatibus sublimioribus subdita sit: non est enim potestas, nisi a Deo; quae autem sunt, a Deo ordinatae s
Abbreviated transcription (Latin):
manũ dolorẽ: ñ ꝓpt̾ illa ne accidant rec¬
te factoꝵ repͥmere uoluntatẽ. Sic etiã
cũ int̾cedimus ꝓ peccatore damnando. se¬
quint᷑ aliqnͣ que nolumꝰ. siue in ipso qui
nr̃a int̾cessione lib̾atur. it uł immanius
impunita crassetur audatia subdita eu¬
piditati. ingrata lenitati. atq unꝰ mor¬
ti erectus plurimos necet: uł ipso per
beneficiũ nrͣm in melius cõmutato mo¬
ribq correcto. alius male uiuendo ꝑe¬
at. sibiq huiꝰ impunitate ꝓposita talia
uł grauiora cõmittat. ñ ut opinor. h
mala imputanda sunt nob̃. eũ int̾or¬
dimus ꝓ uobis. s potiꝰ illa bona q̃ eũ
id facimus intuemur ⁊⁊ uolumus. id eͣ
cõm̃datio mansuetudinis. ad concili
andam dilecꝰtionẽ u̾bo ueritatis: ⁊ ut
qui liberant᷑ a temporali morte. sic ui¬
uant. ne gt̃nam unde nũquã liberãn¬
tur incurrant. Adest gͦ ⁊ seueritas
ur̃a euꝰ ministerio quies adiuuat᷑ ⁊ nos¬

Expanded text:
manum dolorem, non propter illa, ne accidant, recmanum dolorem, non propter illa, ne accidant, recte factorum reprimimus uoluntatem. Sic etiam, cum intercedimus pro peccatore damnando. sequuntur aliquando, quae nolumus, siunostra intercessione liberatur, ut vel immanius impunita grassetur audacia, subdita cupiditati, ingrata lenitati, atque unus morti ereptus plurimos necet; vel ipso per beneficium nostrum in melius commutato, moribusque correcto, alius male vivendo pereat, sibique hujus impunitate proposita, talia vel graviora committat. Non, ut opinor, haec mala imputanda sunt nobis, cum intercedimus vobis: sed potius illa bona quae, cum id facimus, intuemur et volumus; id est commendatio mansuetudinis ad conandam dilectionem uerbo ueritatis et ut, qui liberantur a temporali morte, sic uiuant, ne in aeternam, unde numquam liberentur, incurrant. Prodest ergo et seueritas uestra, cuius ministerio quies adiuuatur et nos
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid auferendi. sic̃ fit ab inimico. sic̃
a latrone. An ulciscendi ordine uł obedi
endi: sic̃ a iuidice. sic̃ a carnifice. An eua¬
aendi it subueniendi necessitate: sic̃ intͣ¬
anitur latro a uiatore: hostis amilite. It̃
aliqnͣ qui causa mortis fuit potiꝰ in culpa
ẽ. quã ille qui occidit: uelut si quisqͣ de¬
cipiat fideiussorẽ suũ. atq ille ꝓ isto sup¬
pliciũ legituũ luat. Nec tam̃ om̃is qui
causa aliene mortis ẽ: reus ẽ. Quid si enĩ
quisquã stuprũ petat. seseq si n impe¬
trarit uit᷑imat: Qͥd si filus timens pa¬
tris pia u̾bera. p̃cipitio ꝑeat. Quid si
aliꝰ homine lib̾ato. uł ne alius liberetur
sibi ipse morte᷑ inferat: llum ꝓpt̾ istas
alienarũ mortiũ causas. aut sceleri con¬
sentiendũ ẽ. aut uindicta peccati: quȩ
ñ fit nocendi s corrigendi studio. ⁊ iam
patͣna tollenda. aut oꝑa miscdiȩ cohibẽ¬
da sunt: hec cũ accidunt debemus eis hu¬

Expanded text:
aliquid auferendi, sicut fit ab inimico, sicut aliquid auferendi, sicut fit ab inimico, sicut a latrone, an ulciscendi uel oboediendi ordine, sicut a iudice, sicut a carnifice, an euadendi uel subueniendi necessitate, sicut interimitur latro a uiatore, hostis a milite. et aliquando, qui causa mortis fuit, potius in culpa est quam ille, qui occidit, uelut si quisquam decipiat fideiussorem suum atque ille pro isto supplicium legitimum luat. nec tamen omnis, qui causa alienae mortis est, reus est. quid, si enim quisquam stuprum petat seseque, si non impetrarit, interimat? quid, si filius timens patris pia uerbera praecipitio pereat? quid, si alius homine liberato uel ne alius liberetur sibi ipse mortem inferat? num propter istas alienarum mortium causas aut sceleri consentiendum est aut uindicta peccati, quae non fit nocendi sed corrigendi studio, etiam paterna tollenda aut opera misericordiae cohibenda sunt? haec cum accidunt, debemus eis hu
Abbreviated transcription (Latin):
ob aliud quantũ sapio in ueteri testam̃to
antiquoꝵ temporib ꝓpħarũ seuerior le¬
gis uindicta feruebat. nisi ut ostendere¬
tur recꝰte iniquis penas constitutas. ut
qd̃ eis parcere noui testam̃ti indulgen¬
tia cõmonemur. aut remediũ sit salu¬
tis. quo peccatis parcat᷑ ⁊ nr̃is : aut com¬
m̃datio mansuetudinis. ut ꝑ eos qui par¬
cunt u̾itas p̃dicata ñ tm̃ timeatur. ue¬
rũetiã diligatur. Plurimũ aũ int̾est. qͦ
miscdia. puniens: ita ⁊ crudelitas parcens.
an ut exempli gra manifestũ aligiud po¬
i. quis ñ crudelem uerius dixerit. eũ
u puero parceret uolenti obstinatissi¬
ne de serpentib ludere: Quis dũ non
niscd̾em. qui talia ꝓhibens. contẽptorẽ.
uboꝵ. etiã ũberib em̃dauerit: Et idõ
iifq add mortẽ ꝓtendenda ẽ discipli¬
na. ut sit cui pdesse possit: quãꝙͣ. etiã
eũ homo ab homine occidit᷑. multũ distae
utrũ fiat nocendi cupiditate. uł iniuste

Expanded text:
ob aliud, quantum sapio, in ueteri testamento ob aliud, quantum sapio, in ueteri testamento antiquorum temporibus prophetarum seuerior legis uindicta feruebat, nisi!\' ut ostenderetur recte iniquis poenas constitutas. ut, quod eis parcere noui testamenti indulgentia commonemur, aut reme. dium sit salutis, quo peccatis parcatur et nostris, aut commendatio mansuetudinis, ut per eos, qui parcunt. ueritas praedicata non tantum timeatur, uerum etiam diligatur. Plurimum autem interest, quo ando misericordia puniens, ita et crudelitas parcens. nam, ut exempli gratia manifestum aliquid ponam, quis non crudelem uerius dixerit eum, qui puero pepercerit uolenti obstinatissime de serpentibus ludere? quis autem non misericordem, qui talia prohibens contemptorem uerborum etiam uerberibus emendauerit? et ideo non usque ad mortem protendenda est disciplina, ut sit, cui prodesse possit. quamquam etiam cum homo ab homine occiditur, multum distet, utrum fiat nocendi cupiditate uel iniuste
Abbreviated transcription (Latin):
puto qd̾ apud peccatores. Nec ideo sane fri¬
stra instituta sunt. potestas regis. iris. gla
dii cognitoris. ungulȩ carnificis. armani¬
litis. disciplina dominantis: seueritas etiã
boni patris. Nabent ista omĩa modos suos.
causas. rationes. utilitates. Hec cũ timent᷑¬
⁊ cohercent᷑ mali: ⁊ quietuis int̾ malos
iiuunt boni. Non qr boni ꝓnuntiandi
st̃. qͥ talia metuendo ñ peccant. Non enĩ
bonus ẽ quispiã timore penȩ. s amore
iustitiȩ. Nerũtam̃ ñ inutilit̾ etiã metu
legum humana cohercetur audacia. ⁊ ut
tuta sit intͣ imꝓbos innocentia: ⁊ in ip̃sis
imꝓbis dũ formidato supplicio frenatur
facultas. inuocato dõ sanet᷑ uoluntas. S
huic ordinationi rerũ humanarũ con
uͦ nec causa. nec locus int̾cedendi ullus es¬
set : si ista ñ ee̾nt. Tanto enĩ sunt int̾ce¬
dentium ⁊ parcentium bñficia gratiora.
quanto peccantiũ iustiora supplicia llec

Expanded text:
puto quod apud peccatores. CAPUT VI. 16. Nec ideo sane fruputo quod apud peccatores. CAPUT VI. 16. Nec ideo sane frustra instituta sunt potedii cognitoris, ungulae carnificis, arma militis, disciplina dominantis, seueritas etiam boni patris. habent ista omnia modos suos, causas, rationes, utilitates. haec cum timentur, et cohercentur mali et quietius inter malos uiuunt boni, non quia boni pronuntiandi sunt, qui talia metuendo non peccant — non enim bonus est quispiam timore poenae sed amore iustitiae —, uerum tamen non inutiliter etiam metu legum humana cohercetur audacia. ut et tuta sit inter inprobos innocentia et in ipsis inprobis, dum formidato supplicio frenatur facultas. inuocato deo sanetur uoluntas. sed huic ordinationi rerum humanarum cont: immo uero nec causa nec locus intercedendi ullus esset, si ista non essent. tanto enim sunt intercedentium et parcentium beneficia gratiora, quanto peccantium iustiora supplicia. nec
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius qui hoc dixit secꝰtaremus exemplũ:
qui cũ ee̾t utiq sine peccato ait mulieri.
quã ꝑt̾riti illi reliquerant. Nlec ego te dã¬
nabo. uade iã deinceps iã noli peccare.
Potuit enĩ metuere flagitiosa mulier. ne
illis discedentib qui sua peccata cognoue¬
rant ut peccato parcerent alieno: illam
iustissime iam ipse damnaret. qui erat
sine peccato. At ille ñ conscientia pauidꝰ.
s clem̃tia plenꝰ. cũ illa respondisset a ne¬
mine se fusse damnatã. nec ego te. in¬
quit damnabo. Camquã diceret. Si mai¬
cia tibi parcere potuit: quid metuis i¬
nocentiam: E ne delic̾toꝵ ñ donator fo
approbator uideretur. uade ait iã dem¬
ceps noli peccare: ut se homini peꝑcisse
ñ hominis culpã sibi placuisse monstrate
Iam uides gͥ de religione descendere. ne
nos societate criminũ obstringi. qd̃ int̃
ti. tam̃ ꝓ peccatorib peccatores. ⁊ qd̾ tera¬
cit̾ potus quã iniuriose dictũ accipas.

Expanded text:
ipsius, qui hoc dixit. sectaremur exemplum, ipsius, qui hoc dixit. sectaremur exemplum, qui cum esset utique sine peccato, ait mulieri, quam perterriti illi reliquerunt: Nec ego te damnabo; uade, iam deinceps noli peccare. potuit enim metuere flagitiosa mulier. ne forte illis discedentibus, qui sua peccata cogitauerant, ut peccato parcerent alieno, illam iustissime iam sine peccato. At ille non conscientia pavidus, sed plenus clementia, cum illa respondisset a nemine se fuisse damnatam, Nec ego te, inquit, damnabo: tanquam diceret, Si malitia tibi parcere potuit, quid metuis innocentiam? Et ne delictorum non donator, sed approbator videretur; Vade, ait, jam deinceps noli peccare; ut se homini pepercisse, non hominis culpam sibi placuisse monstraret. Jam vides igitur de religione descendere, nec nos societate criminum obstringi, quod inteti, tamen pro peccatoribus peccatores, et quod veraciter potius quam injuriose dictum accipias,
Abbreviated transcription (Latin):
drͣ cũ sitis mali: nisi qr utrũq ueritas
monstrat. quid simus dĩ dono. quid hu¬
mano uitio: hoc cõmendans. illud em̃¬
dans. merito ait seneca. qui tpͣrib apło
Et tam̃ idõ sunt diligendi mali ut ñ sint
mali: quẽadmodũ ñ ut ꝑmaneant. sed
ut sanent᷑ diligunt᷑ egroti. Quicqͥd aũ
post eã quȩ fit in baptismo abolitionẽ
peccatoꝵ. in hac uita manendo peccamꝰ:
etiã si ñ tale sit. qd̃ a diuinis remoueri
compellat altarib. ñ dolore sterili. sed
misccłie sacrificiis expiat᷑. Qd̃ gͦ agimꝰ
ut faciatis int̾cedentib nob̃: dõ nos no¬
u̾itis offerre. ꝓ uobis. Indigetis enĩ mĩa.
tite ⁊ dimittet᷑ uob̃. date ⁊ dabit᷑ uobis.
Quãquã etiã si ita iiueremus ut ñ esset
quare diceremꝰ. dimitte nob debita nr̃a.
quanto nequitia purior. animꝰ ẽẽt. tanto
clem̃tia plenior eẽ deberet. ut si ñ com¬
pungerem᷑ sententia dñi dicentis. qͥ ur̃m
ẽ sine peccato. pͥor in illã lapidẽ iaciat.

Expanded text:
r cum sitis mali\', nisi quia utrumque ueritas monstrat, quid simus dei bono, quid humano uitio, hoc commendans, illud emendans? merito ait Seneca, qui temporibus apet tamen ideo sunt diligendi mali, ut non sint mali, quem ad modum, non ut permaneant. sed ut sanentur, diliguntur aegroti. Quicquid autem post eam, quae fit in baptismo, abolitionem omnium peccatorum in hac uita manendo peccamus, etiam si non tale sit, quod a diuinis remoueri compellat altaribus, non dolore sterili sed misericordiae sacrificiis expiatur. quod ergo agimus, ut faciatis intercedentibus nobis, deo uos noueritis offerre pro nobis. indigetis enim miseritite et dimittetur uobis, date et dabitur uobis. quamquam etiam si ita uiueremus, ut non esset, quare diceremus: Dimitte nobis debita nostra, quanto nequitia purior animus esset, tanto dementia 1 plenior esse deberet, ut, si non compungeremur sententia domini dicentis: Qui uestrum est sine peccato, prior in illam lapidem iaciat,
Abbreviated transcription (Latin):
tis. rapinis. calumniis. opp̃ssionib. in¬
uasionib abstulerit. reddenda potuis
quã donanda censemus ⁊ achei publica¬
ni eugłico exemplo. qui cũ hospitio do¬
minũ suscepisset. in uitã scãm repen¬
te mutatus. dimidiũ inquit rerum
mearũ do pauꝑib. ⁊ si eui aliquid ab¬
stuli. reddo quadruplũ. Uerũtamͣ si iu¬
stitia sincerius consulat᷑. iustiꝰ drͣ ad¬
uocato redde qd̾ accepisti: qnͣ contͣ
ueritatẽ stetisti. iniquitati affiusti.
iudicẽ fefellisti. iustã causã opp̃ssisti.
de falsitate uicisti. Qd̃ uides multos
honestissimos ⁊ disertissimos uiros. ñ
solũ impune. uerũetiã głose. uideri
sibi cõmittere. quã cinꝗͣ. in quolibet
officio militantu redde qd̃ acce pisti
qn pubente uidice cuicũq cause ne¬
cessariũ hominẽ tenuisti. ne resiste¬
ret uinxisti. ne fugeret inclusisti.

Expanded text:
tis, rapinis, calumniis, oppressionibus, intis, rapinis, calumniis, oppressionibus, inuasionibus abstulerit, reddenda potius quam donanda censemus Zachaei publicani euangelico exemplo, qui cum hospitio dominum suscepisset, in uitam sanctam repente mutatus: Dimidium, inquit, rerum mearum do pauperibus et, si cui aliquid abstuli, quadruplum reddo. Verum tamen si iustitia sincerius consulatur, iustius dicitur aduocato: Redde, quod accepisti, quando contra ueritatem stetisti, iniquitati adfuisti, iudicem fefellisti, iustam causam oppressisti, de falsitate uicisti, quod uides multos honestissimos et disertissimos uiros non solum impune uerum etiam gloriose uideri sibi committere, quam cuiquam in quolibet officio militanti: Redde, quod accepisti, quando iubente iudice cuicumque causae necessarium hominem tenuisti, ne resisteret, uinxisti, ne fugeret, inclusisti
Abbreviated transcription (Latin):
sa uendunt᷑. multo sceleratiꝰ utiq pe¬
cunia sumit᷑ : qr scelerate etiã quãuis
a uolentib dat᷑. Ille tam̃ solet tãquã
male sibi ablatam pecuniã repetere:
qui uistũ uidicũ emit: qm uenale eẽ
ñ debuit. Qui uͦ ꝑ iniquo uidicio de¬
dit: uellet quidẽ repetere. nͥ timeret
ut puderet emisse. Sunt alie ꝑsone in¬
ferioris loci. quȩ ab utraq ñ insolen¬
t᷑ accipiunt sic̃ officialis: ⁊ a quo amo¬
uet᷑. ⁊ cui admouet᷑ officiũ. Ab his ex¬
torta ꝑ mimoderatã impbitatẽ repe¬
more sumpserunt: qmͣ multȩ necessa¬
rie ꝑsone rebꝰ humanis uł inuitantur
hiuimodi cõmodis uł tenent᷑. Isti si uiã
uite mutauerint. aut excellentioris
conscenderint sc̃ctatis gradũ: faciluis
ea quȩ hoc modo adquisiert̃ tamꝙͣ
sua pauꝑib larguintur. quã eis a qͥb
accepta sunt tãquã aliena restituuN.
Qui uͦ contra uis societatis humane. fur¬

Expanded text:
sa uenduntur, multo sceleratius utique pesa uenduntur, multo sceleratius utique pecunia sumitur, quia scelerate etiam quamuis a uolentibus datur. ille tamen solet tamquam male sibi ablatam pecuniam repetere, qui iustum iudicium emit, quoniam uenale esse non debuit; qui uero pro iniquo iudicio dedit, uellet quidem repetere, nisi timeret uel puderet emisse. Sunt aliae personae inferioris loci, quae ab utraque parte non insolenter accipiunt sicut officialis, et a quo admouetur et cui admouetur officium; ab his extorta per inmoderatam inprobitatem repemore sumpserunt, quoniam multae necessariae personae rebus humanis uel inuitantur huius modi commodis uel tenentur. isti si uiam uitae mutauerint aut excellentioris conscenderint sanctitatis gradum, facilius ea, quae hoc modo adquisierunt, tamquam sua pauperibus largiuntur. quam eis, a quibus accepta sunt, tamquam aliena restituunt qui uero contra morem societatis humanae fur
Abbreviated transcription (Latin):
q ap̃ ipsos qui magno studio aliena
ac nichil ꝓfutura. multoq etiã ꝑi¬
culosa. ac ꝑniciosa petunt: neq ap̃
er meuꝰ cui testis ẽ dsͣ. ausim dicere.
sentire. decernere. int̾ueniendũ ẽẽ ꝑ
aliquo ut qd scelere abstulit. sceleris
impunitate possideat. s ut remissa in¬
uiria qd̃ in iuriose abstulit reddat. si
restituat. Non sane quieqͥd ab muito
sumit᷑: iniuriose aufert᷑. Nã pleriq nͦ
medico uolunt reddere honore̾ suum.
nec oꝑario meroedẽ̾: nec tam̃ hec qui
ab inuitis accipiunt ꝑ iniuriã accipi¬
unt. q̃ potiꝰ ꝑ inuriã ñ darerit᷑. Sed
ñ ideo debet uidex uendere iustum
iudiciũ. aut testis uerũ testimonium.
qr uendit aduocatus iustũ patroemi¬
um. ⁊ iurisperitus uerũ consiliũ. Illi e¬
nĩ inter utrãq partẽ ad examina ad¬
hibent᷑ : isti ex una parte: consistunt.
lũ aũ iudicia ⁊ testimonidi ꝙͣ nec uis¬
ta . uera uendenda st̃. miqua ⁊ fal¬

Expanded text:
que apud ipsos, qui magno \'studio aliena que apud ipsos, qui magno \'studio aliena ac nihil profutura multaque etiam periculosa ac perniciosa petunt\', neque apud cor meum, cui testis est deus, ausim dicere, sentire, decernere interueniendum esse pro aliquo, ut, quod scelere abstulit, sceleris impunitate possideat, sed ut remissa iniuria, quod iniuriose abstulit, reddat, si restituat. Non sane quicquid ab inuito sumitur, iniuriose aufertur. nam plerique nec medico uolunt reddere honorem suum nec operario mercedem, nec tamen haec qui ab inuitis accipiunt, per iniuriam accipiunt, quae potius per iniuriam non darentur. sed non ideo debet iudex uendere iustum iudicium aut testis uerum testimonium, quia uendit aduocatus iustum patrocinium et iuris peritus uerum consilium; illi enim inter utramque partem ad examen adhibentur, isti ex una parte consistunt. cum autem iudicia et testimonia, quae nec iusta et uera uendenda sunt, iniqua et fal
Abbreviated transcription (Latin):
mur. cũ credibilia ñnulla sint falfa
sicut incredibilia ñnulla sunt uera.
dõ quosdam cõmemorans. qͥ ⁊ sceleris pe¬
naͣ sibi cupunt relaxari. ⁊ id ꝓptͣ qd sce¬
uis admissũ ẽ possidere. addidisti ⁊ aisti.
eohis qͦq intͣueniendũ putat sacerdotiũ
urm. fieri enĩ potest ut tuscias qd̃ ego
nescio. ⁊ ꝓpt̾ea putẽ ꝓ aliquo int̾uenien¬
dũ. Iuid si me fallere potuit. cũ te non
potuerit: ut ego eũ ñ credam possidere.
otu possidere nosti. Ita fit ut eũ de
peosententia ñ una sit nr̃a: neutri tnͣ
nrͣm placeat. qđ res ñ reddit᷑ aliena.
s in ipsa ustitia simul sumus. Cõmͦ etiã
feri potest. ut qd scio aliquẽ nc̃ habere.
hoc eũ tu habere ñ certissime teneas. s cre¬
dibilit̾ suspiceris. ⁊ ob hoc tibi uidear int̾¬
uenire peo qui ⁊ sceleris penã sibi cupiat
relaxari. ⁊ to ꝓpt̾ qd scelus addmissũ ẽ possi
repꝑunt᷑ qualem te ẽẽ gaudemus. ne¬

Expanded text:
mur, cum credibilia nonnulla sint falsa, mur, cum credibilia nonnulla sint falsa, sicut incredibilia nonnulla sunt uera. ideo quosdam commemorans, qui et sceleris poenam sibi cupiunt relaxari et id, propter quod scelus admissum est, possidere, addidisti et aisti: \'Pro his quoque interueniendum putat sacerdotium uestrum\'. fieri enim potest, ut tu scias, quod ego nescio, et propterea putem pro aliquo interueniendum. quod me fallere potuit, cum te non potuerit, ut ego eum non credam possidere, quod tu possidere nosti. ita fit, ut, cum de reo sententia non una sit nostra, neutri tamen nostrum placeat, quod res non redditur aliena. sed in ipsa iustitia simul sumus. eo modo etiam fieri potest, ut, quod scio aliquem non habere, hoc eum tu habere non certissime teneas, sed credibiliter suspiceris et ob hoc tibi uidear interuenire pro eo, qui et sceleris poenam sibi cupiat relaxari et id, propter quod scelus admissum est. possidreperiuntur, qualem te esse gaudemus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
atq oppͥmit. S nũquid idõ nos aut ex¬
igere. aut exigendũ tradere uł possu¬
mus uł debemus. Agiꝰ quantũ ep̃alis
facultas dat᷑ : ⁊ humanũ quidẽ ñ nũqͣ
s maxime ac semꝑ diuinũ iudiciũ com¬
nouimꝰ ⁊ male abstulisse ⁊ unde redͥ¬
dant habere argumꝰ. increpamꝰ detes¬
tamur. quosdã clam. quosdã palã. sicut
chu̾sitas ꝑsonarũ. qu̾sã uidet᷑ posse reci¬
ꝑe medicinã. nec in alioꝵ ꝑniciẽ ad ma¬
iorẽ insaniã concitari. Aliqnͣ etiã si res
magis curanda ñ impedit: scĩ altaris cõ¬
munione pͥuamus. Nerũ sepe accidit.
ut nos fallant uł negando se. abstulisse
uł affirmando se unde restituant nͣ
habere. Sepe etiã ⁊ uos fallimini putã¬
do uł nos ñ agere ut reddant. itł ipsos
habere uude redilant. Et om̃s aut pe¬
ne om̃s hoĩes amamus suspiciones nr̃as.¬
uł uocare uł existimare cognitio̾es:
quando credibilib rerũ signis moue¬

Expanded text:
atque opprimit. sed numquid ideo nos aut exatque opprimit. sed numquid ideo nos aut exigere aut exigendum tradere uel possumus uel debemus? agimus. quantum episcopalis facultas datur, et humanum quidem nonnumquam sed maxime ac semper diuinum iudicium comnovimus et male abstulisse, et unde reddant habere, arguimus, increpamus, obtestamur, quosdam clam, quosdam palam, sicut diversitas personarum diversam videtur posse recipere medicinam nec in aliorum perniciem ad maiorem insaniam concitari, aliquando etiam, si res magis curanda non impedit, sancti altaris communione priuamus. Yerum saepe accidit, ut nos fallant uel negando se abstulisse uel adfirmando se, unde restituant, non habere; saepe etiam et uos fallimini putando uel nos non agere, ut reddant, uel ipsos habere, unde reddant; et omnes aut paene omnes homines amamus nostras suspiciones uel uocare uel existimare cognitiones, quando credibilibus rerum signis moue
Abbreviated transcription (Latin):
tinuo nob̃ eoꝵ molestie relaxantur.
a liqñ aũ ⁊ misericordes ⁊ in ipso dubi¬
o nolunt homini ꝓ incerta pecuma
certa inferre supplicia. Ad hanc mĩam
etiã nos ꝓuocare ⁊ exhortari decet. N¬
luis enĩ etiã si ht̃ amtitis : quã si ñ ht̾
aut excrucias aut occidis. S ꝑ iftis ma¬
gis apud eos qui repetunt. quã apud e¬
os qui udicant int̃cedere: conuenit.
ne ipse uideat᷑ auferre. qui cũ habet
potestatẽ non cogit reddere. quãuis
in cogendo ita debeat adhibere inte¬
gritatẽ. ne amittat humanitatẽ. Illud
uͦ fidentissime dixerim. eũ qui phoĩe
ad hoc intͣuenit. ne male ablata resti¬
tiat. ⁊ qui ad se confugientẽ quantum
honeste potest ad restituendũ ñ cõpel¬
lit. sociũ ẽẽ fraudis ⁊ criminis. Nã mise¬
ricndius opẽ nrãm talib subtrahimuł.
quã impendimꝰ. slon enĩ opẽ fert qͥ dc̃
peccandũ achuuat: ac ñ potiꝰ subu̾tit

Expanded text:
tinuo nobis eorum molestiae relaxantur. tinuo nobis eorum molestiae relaxantur. aliquando autem misericordes et in ipso dubio nolunt homini pro incerta pecunia certa inferre supplicia. ad hanc misericordiam etiam nos prouocare et exhortari decet: melius enim, etiam si habet, amittis, quam, si non habet, aut excrucias aut occidis. sed pro istis magis apud eos, qui repetunt, quam apud eos, qui iudicant, intercedere conuenit. ne ipse uideatur auferre, qui, cum habeat potestatem, non cogit reddere, quamuis in cogendo ita debeat adhibere integritatem, ne amittat humanitatem. Illud uero fidentissime dixerim, eum, qui pro homine ad hoc interuenit, ne male ablata restituat, et qui ad se confugientem, quantum honeste potest, ad restituendum non compellit, socium esse fraudis et criminis. nam misericordius opem nostram talibus subtrahimus, quam inpendimus; non enim opem fert, qui ad peccandum adiuuat ac non potius subuertit
Abbreviated transcription (Latin):
dixi cũ restitui potest. Plerũq enĩ qui
aufert amittit: siue alios patiendo ma¬
los. siue ipse male uiuendo. nec aliud
habet unde restituat. Huic certe ñ pos¬
sumꝰ dicere redae qd̃ abstulisti: nisi cũ
habere credimus ⁊ negare. Ubi quiddẽ si
aliquos sustines repente cruciatus. dũ
existimat᷑ habere qd reddat. nulla ẽ
iniquitas: qr ⁊ si nͣ ẽ unde luat abla¬
tam pecuniã. merito tam̃ dũ eã ꝑ mo¬
lestias omporales redhibere compellit᷑.
peccati quo male ablata ẽ penas luit.
S inhumanũ ñ ẽ etiã ꝓ talib int̃cede¬
re tãquã ꝓ reis criminũ: nͣ. ad hoc ut
ut minime restituant᷑ aliena. s ne
frustra homo in hominẽ seuiat᷑. ille
p̃sertim qui iã remisit culpã s q̃rit
pecuniã. ⁊ fraudari metuit. ñ uindi¬
cari expecit. Deniq in talib causis si
ꝑsuadere potuerimus eos ꝑ quib in¬
tuenimus ñ habere qđ poscitur: con¬

Expanded text:
d cum restitui potest. Plerumque enim qui d cum restitui potest. Plerumque enim qui aufert amittit, sive alios patiendo malos, sive ipse male vivendo, nec aliud habet unde restituat. Huic certe non possumus dicere: Redde quod abstulisti, nisi cum habere credimus et negare. Ubi quidem si aliquos sustinet repente cruciatus, dum existimatur habere quod reddat, nulla est iniquitas: quia etsi non est unde reddat ablatam pecuniam, merito tamen, dum eam per molestias corporales redhibere compellitur, peccati, quo male ablata est, poenas luit. sed inhumanum non est etiam pro talibus intercedere tamquam pro reis criminum non ad hoc, ut minime restituantur aliena, sed ne frustra homo in hominem saeuiat ille praesertim, qui iam remisit culpam, sed quaerit pecuniam et fraudari metuit, non expetit uindicari. denique in talibus causis si persuadere potuerimus eos, pro quibus interuenimus, non habere, quod poscitur, con
Abbreviated transcription (Latin):
tilitatẽ ur̃e seueritatis ostendunt.
Promde sic̃ dilectionẽ iussi stꝰ trertib
debere qui timent: ita dilectionẽ uis¬
si stͣ timentib debere qui t̾rent. Udi¬
chil nocendi cupiditate fiat. s oĩa co¬
sulencu caritate. ⁊ nichil fiet imima¬
nit᷑. nicħ inhumanit᷑. Ita formabituꝵ
ultio cognitoris. ut nec int̃cessoris reli¬
gio contemnat᷑. qr ⁊ plectendo ⁊ ignos¬
cendo hoc solũ bene agit᷑. ut uita ho¬
minũ corrigat᷑. Qđ si tanta ẽ ꝑu̾sitas
⁊ impietas. ut ei corrigende nec dis¬
ciplina possit ꝓdesse nec uenia: abo¬
nis tam̃ intentione atq conscientia
quã ds̃ cernet. siue seueritate siue le¬
nitate. ñ nisi officio dilectionis imple¬
tur. Qđ aũ in epła tua sequit᷑. uͥ dicis
uerũ nẽ ut mores nr̃i ft̃. ⁊ sceleris pe
nam cupiunt hominessibi relaxari. ⁊ id
ipt̃ qd scelus admissũ ẽ possidare. pessi¬
mũ hominũ genus cõmemoras. cui peni¬
tet᷑ peccatũ. nͥ restituat᷑ ablatũ: s ut¬

Expanded text:
tilitatem vestrae severitatis ostendunt. Proinde sicut dilectionem jussi sunt terrentibus debere qui timent, ita dilectionem jussi sunt timentibus debere, qui terrent. Nihil nocendi cupiditate fiat, sed omnia consulendi caritate et nihil fiet immaniter, nihil inhumaniter. ita formidabitur ultio cognitoris, ut nec intercessoris religio contemnatur, quia et plectendo et ignoscendo hoc solum bene agitur, ut uita hominum corrigatur. quod si tanta est peruersitas et impietas, ut ei corrigendae nec disciplina possit prodesse nec uenia, a bonis tamen intentione atque conscientia, quam deus cernit, siue seueritate siue lenitate non nisi officium dilectionis impletur. Quod autem in epistula tua sequitur, ubi dicis: \'Verum nunc, ut mores lpam cupiunt sibi homines relaxari, et id propter quod scelus admissum est possidere; pessimum hominum genus commemoras, cui poenitetur peccatum, nisi restituatur ablatum: se
Abbreviated transcription (Latin):
officiũ nr̃m ix religione descendere
cũ ds̃ apud quẽ nulla iniquitas est.
cuiꝰ summa potestas est. qui ñ tantũ qua¬
lis quisq sit uidet. uerũetiã qualis
futurus sit p̃uidet. qui solus potest i
iudicando ñ labi. quia incognoseendo
ñ potest falli: facit tam̃ sicut eugłm
loquit᷑. solem suu̾ oriri suꝑ bonosͦ
malos ⁊ pluit suꝑ iustos ⁊ iniustos.
Cuius mirabilis bonitatis ut simus imi
quit inimicos ur̃os. ⁊ bene facite eis
qui uos oderunt. ⁊ orate ꝓ eis qui uos
ꝑsequunt᷑. ut sitis filii pat᷑ris ur̃i qui
in celis ẽ. qui facit solẽ suũ oriri suꝑ
bonos ⁊ malos ⁊ pluit suꝑ iustos ⁊ in¬
iustos. hac indulgentia ⁊ lenitate qi¬
uina. multos ab uti ad ꝑnitie̾ suam
quis nesciat: Quos arguens apłs ⁊ gra¬
uit᷑ increpans. dicit. Existimas aũ o
homo omĩs qui iudicas eos qui talia a¬
gunt. ⁊ facis ea: qr. tu effugiens iudi¬
ciũ dĩ. An diuitias benignitatis eiꝰ ⁊

Expanded text:
officium nostrum ex religione descendere, officium nostrum ex religione descendere, cum deus, apud quem nulla est iniquitas, cuius summa potestas est, qui non tantum, qualis quisque sit, uidet, uerum etiam, qualis futurus sit, praeuidet, qui solus potest in iudicando non labi, quia in cognoscendo non potest falli, faciat tamen, sicut euangelium loquitur, solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. cuius mirabilis bonitatis ut simus imitquit, inimicos uestros, benefacite eis, qui uos oderunt, et orate pro eis, qui uos persequuntur, ut sitis filii patris uestri, qui in caelis. est, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. hac indulgentia et lenitate diuina multos abuti ad perniciem suam quis nesciat? quos arguens apostolus et grauiter increpans dicit: Existimas autem, o homo omnis, qui iudicas eos, qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
lumus impunitũ esse qr placet: s hoĩem
miserantes. facmꝰ aũ seu flagitiũ detes¬
tantes. quantomagis nob̃ displicet uiti¬
um. tanto minus uolumꝰ inem̃datũ in¬
t̾ire uitiosũ. facile ẽ enĩ atq ꝓcliue ma¬
los odisse: qr mali sunt. Rarũ aũ ⁊ piũ
eosdẽ ipsos diligere qr homines stͣ. ut
in uno simul ⁊ culpã imꝓbes ⁊ naturam
ꝓbes: ac ꝓpt̾ea culpã iustuis oderis. qd̃ ea
fedat᷑ natura quã diligis. Non ẽ gͥ ii
quitatis s potius humanitatis societa¬
te deiuictꝰ : qui ꝓpterea eͣ criminis ꝑse¬
quutor. ut sit hominis lib̾ator. Morum
porro corrigendoꝵ. nullus alius quã in
hac uita locus. Nã post hanc qͥsq id ha¬
bebit. qđ in hac sibimet conquisierit.
I deo cõpellimur humani generis caritate.
int̾uenire ꝓ reis: ne istã uitã sic fini¬
ant ꝑ suppliciũ. ut ea finita ñ possint
finire suppliciũ. Noli g̾ dubitare hoe

Expanded text:
lumus inpunitum esse, quia placet; sed hominem lumus inpunitum esse, quia placet; sed hominem miserantes, facinus autem seu flagitium detestantes, quanto magis nobis displicet uitium, tanto minus uolumus inemendatum interire uitiosum. facile est enim atque procliue malos odisse, quia mali sunt, rarum autem et pium eosdem ipsos diligere, quia homines sunt, ut in uno simul et culpam inprobes et naturam probes ac propterea culpam iustius oderis, quod ea foedatur natura, quam dilquitatis sed potius humanitatis societate deuinctus, qui propterea est criminis persecutor, ut sit hominis liberator. morum porro corrigendorum nullus alius quam in hac uita locus; nam post hanc quisque id habebit, quod in hac sibimet conquisierit. ideo compellimur humani generis caritate interuenire pro reis, ne istam uitam sic finiant per supplicium, ut ea finita non possint finire supplicium. Noli ergo dubitare hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽẽ uolumꝰ. qui culpe tenet᷑ obnoxius.
His u̾bis quẽ ñ t̃reas tuȩ lenitatis ⁊ hu¬
manitatis ignarũ: Inde nos qui te no¬
uimus. ⁊ hec querendi gr̃a ñ decernen¬
di seripsisse minime dubitamus: aliis
nolueris: aut p̃uidisti quid dicturi esse¬
mus. aut ammoniusti quid dicere debe¬
remus aisti. Tum p̃terea accidit hoc qd̾
grauius ẽ. Nã omĩa peccata uident᷑ ue¬
niabiliora: cũ is qui reus ẽ correcꝰtio
nẽ ꝓmittit. Antequã gͦ discutiam
quid sit illud grauius qđ in epła
tua sequit᷑. hoc interim qd dedisti acci¬
piam. eo q utar ad molẽ hanc admo¬
uendã: quã nr̃e in t̾cessiones posse re¬
pͥmi uidebant᷑. ldeo quippe quantũ fa¬
cultas dat᷑. ꝓ peccatis om̃ib int̾cedimꝰ:
qr oĩa peccata uident᷑ ueniabiliora. cũ
is qui reus ẽ correptionẽ ꝓmittit. Hȩc
tua est hȩc ⁊ nr̃a sententia. Nullomo¬
do gͦ culpas quas corrigi uolumus app¬
bamus. nec qđ ꝑperam cõmittit᷑ idõ uo¬

Expanded text:
uolumus, qui culpae tenetur obnoxius. i His uerbis quem non terreas tuae lenitatis et humanitatis ignarum? unde nos, qui te nouimus et haec quaerendi gratia, non decernendi scripsisse minime dubitamus, aliis ne nolueris, aut praeuidisti, quid dicturi essemus, aut admonuisti, quid dicere deberemus. et aisti: \'Tum praeterea accedit hoc, quod grauius est. nam omnia peccata uidentur ueniabilionem promittit. Antequam ergo discutiam quid sit illud gravius quod in epistola tua sequitur, hoc interim quod dedisti accipiam, eoque utar ad molem hanc amovendam, qua nostrae intercessiones posse reprimi videbantur. Ideo quippe, quantum facultas datur, pro peccatis omnibus intercedimus, quia omnia peccata videntur veniabiliora, cum is, qui reus est, correctionem promittit\'. haec tua est, haec et nostra sententia. Nullo modo ergo culpas, quas corrigi uolumus, adprobamus nec, quod perperam committitur, ideo uo