comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
celestia desiderio subleuati:
ad aggredienda maiora deuotiori
rapiunt᷑ affc̃u. Nident mundũ positũ
ĩ maligno: et exire de medio babyloĩs
etiam corpore decernentes: ad tuciora
refugia cenobialis conu̾sationis aspi¬
rant. Quiddã altiꝯ atq diuiniꝰ spe¬
culabant᷑ in ea: qd̾ si affectuose et ex
aĩo seq̃rent᷑: remotiores mũdo: uicini¬
ores angelis habe̾nt᷑. Procedũt parit̃
ex ꝯlicto: ꝑ gallias domos religionis
circueunt. mõasti̾a uisitant. ut ubi
amplior fu̾it ordĩs rigor: sui ꝓpositi
metam figatit. Non ĩuento ubi re¬
qͥesce̾t pes eorũ: huiꝯ negocii gra romã
ire. si forte in uia repperiant uͥ eorum
desideriũ finẽ sumat: pari alacritate
consenciũt. Item accelerant matu¬
rant negocium: et ad monast̾ium
quod uulgo balma dicit᷑ ĩburgundia
lugdunensi perueniunt.
berno abbas. uir ĩ om̃ibus
houeste agens. qui uigorẽ
discipline qͣm ab euticio loci fundato¬

Expanded text:
coelestia desiderio sublevati, coelestia desiderio sublevati, ad aggredienda majora devotiori rapiuntur affectu. Vident mundum positum in maligno, et exire de medio Babylonis etiam corpore decernentes, ad tutiora refugia coenobialis conversationis aspirant. Quidam altius atque divinius speculabantur in ea; quod si affectuose et ex animo sequerentur remotiores mundo, viciniores angelis haberentur. Procedunt pariter ex condicto per Gallias, domos religionis circumeunt, monasteria visitant: ut ubi amplior fuerit ordinis rigor, sui propositi metam figant. Non invento ubi requiesceret pes eorum, hujus negotii gratia Romam ire, si forte in via reperiant ubi eorum desiderium finem sumat, pari alacritate consentiunt. Iter accelerant, maturant negotium, et ad monasterium, quod vulgo Balma dicitur, in Burgundia Lugdunensi perveniunt. Berno abbas vir in omnibus honeste agens; qui vigorem disciplinae, quem ab Euticio loci fundato
Abbreviated transcription (Latin):
fulcone: in aures fere omi¬
um rumore ꝑublico ferebatur. uer¬
bũ positũ in ore multorũ adegͥnũ mi¬
litem qui int̃ consiliarios p̃dc̃i comi¬
tis nobilissimꝰ et magnꝰ erat: latere
nõ potuit. Qui ita cõpunctꝰ est ĩ u̾bo
illo.: ut relicta pompa curie pͥncipalis.
ad xp̃i pauꝑiem se conferret. Abre¬
nuncians om̃ibꝰ que mundi erant a¬
pud beatũ oddonem sese faciens tonso¬
rari: mentem simul et habitũ comã
et habitũ bona ꝯmutatione deposu¬
it. Induis sͥ uestem religionis canoni¬
ce et scciꝯ futurꝯ mercedis: ĩ agone
xp̃i militat collaborat. Habitabant
simul et sub eodem cellule strictionis
articulo tenebant᷑. uideres tyrociuii¬
diuini ꝓfessores contͣ sp̃uales neqͥcias
pugnaturos: pauꝑtatis et continencie
arma sumpsisse. Qui licet nͨ dũ mo¬
nachi ꝑfectione clarescerent. sũmam
tamen emulationẽ conseq̃nde ꝑfectio¬
nis monastice iam habebant:.
iectum cũ ambo maiori ad

Expanded text:
Fulcone, in aures fere omniFulcone, in aures fere omnium rumore publico ferebatur. Verbum positum in ore multorum Adegrinum militem, qui inter consiliarios praedicti comitis nobilissimus et magnus erat, latere non potuit. Qui ita compunctus est in verbo illo, ut relicta pompa curiae principalis, ad Christi pauperiem se conferret. Abrenuntians omnibus quae mundi erant, apud beatum Odonem sese faciens tonsorari, mentem simul, comam et habitum bona commutatione deposuit. Induit sibi vestem religionis canonicae, et socius futurus mercedis in agone Christi militi collaborat. Habitabant simul, et sub eodem cellulae strictioris articulo tenebantur. Videres divini tirocinii professores, contra spirituales nequitias pugnaturos, paupertatis et continentiae arma sumpsisse. Qui licet necdum monachi perfectione clarescerent, summam tamen aemulationem consequendae perfectionis monasticae jam habebant. rjectum cum ambo majori ad
Abbreviated transcription (Latin):
to maxima se daturũ. Ad ĩꝑiũ b̾i ui¬
ri languens ante martini se pul cbrũ
exponitur. Ibi statim et culpã satis¬
factio et satiffactioẽm integra sospi¬
tas est sequta. Quippe ne claritas bea¬
ti uiri uł tenui sermonis excessu
notabilis redderet᷑. affuit dñs spon-¬
sioni. E uestigio ꝑsoluit illud cui se
obligaua̾t uir ficdelis: ut dignitatẽ
et głam serui sui. dñs seruaret illesã.
Comes autẽ reu̾sꝰ ad ꝓpͥa: decollata ĩ
eum diuinuꝯ sanitate ũbũ faciens
ad amicos: fatebat᷑ se mirã in uerbis od¬
donis efficaciam ꝑsensisse. q̃ et obstin¬
atam mutaret ĩ meliꝰ uolũtatem.
et p̃ssure ip̃iꝯ molestiã temꝑaret. In
quo nimirũ oꝑe uͥtꝰ claruit utͥusq
dum et martini mi̾tũ in illio salute
resplenduit: et cddonis hunilitas ꝙͣ¬
a fuerit apud deũ: ꝓmissionẽ eio co¬
mitata ueritas patefecit. Utrũq tñ¬
et martinũ uidelicet et oddonẽ: lan¬

Expanded text:
to maxima se daturum. Ad imperium beati vito maxima se daturum. Ad imperium beati viri languens ante Martini sepulcrum exponitur; ibi statim et culpam satisfactio, et satisfactionem integra sospitas est secuta. Quippe ut claritas beati viri vel tenui sermonis excessu notabilis redderetur, adfuit Dominus sponsioni. E vestigio persolvit illud cui se obligaverat vir fidelis, ut dignitatem et gloriam servi sui Dominus servaret illaesam. Comes autem reversus ad propria, de collata in eum divinitus sanitate verbum faciens ad amicos, fatebatur se miram in verbis Odonis efficaciam persensisse, quae et obstinatam mutaret in melius voluntatem, et pressurae ipsius molestiam temperaret. In quo nimirum opere virtus claruit utriusque, dum et Martini meritum in illius salute resplenduit, et Odonis humilitatem quanti fuerat apud Dominum promissionem ejus comitata veritas patefecit. Utrumque tamen, Martinum videlicet et Odonem, lan
Abbreviated transcription (Latin):
et intra cõpendiũ manuale exerptũ
illiꝯ ꝓlixitatis inclusit:
sidus accensũ et scitas ĩtͣ
celle parietes diu colusa.
apud longe positos radꝰ mitorũ emi¬
cuit. Comes andegauensis fulco effre¬
ne cupiditatis insania ductus ĩ pre¬
ceps: eccl̃e b̃i martini duo aurea ua¬
sa subripuit. Cuiꝯ audaciã celeste¬
n̾b̾e cͥcumcinctꝰ. ad extrema deduc.¬
tus est. Ad sepulchrũ b̾i martini de¬
portari se p̾cipit. sed inddignꝰ marti¬
ni remedio: neqͣqͣm conualuit. Celi¬
tus illibata molestia. peneultimã il¬
li horã influx̾at cũ ad eũ uir dñi ob¬
tentu uisitationis ingredit᷑. Langu¬
entẽ duriꝯ increꝑat. obiurgat extre¬
mis passionibꝰ estuancẽ. Minas ꝓ¬
missione demulcet. ꝓmittens ei si
reddidit uasa illa: ꝙ statim a cõfinio
mortis reuocetur ad superos. Gr̃a de¬
fluens ex u̾bis eio. int̾ spẽ et timorem
miserũ euagantem: ꝯpulit ad reddẽ¬
dum. Restituit sua uasa martino.

Expanded text:
et intra compendium manualis exceptum et intra compendium manualis exceptum illius prolixitatis inclusit. sidus accensum, et sanctitas intra cellae parietes diu conclusa, apud longe positos radiis meritorum emicuit. Comes Andegavensis Fulco, effrenae cupiditatis insania ductus in praeceps, ecclesiae beati Martini duo aurea vasa subripuit, cujus audaciam rcumcinctus ad extrema deductus est. Ad sepulcrum beati Martini deportari se praecepit; sed indignus Martini remedio nequaquam convaluit. Coelitus illata molestia pene ultimam illi horam inflixerat, cum ad eum vir Domini obtentu visitationis ingreditur. Languentem durius increpat, objurgat extremis passionibus aestuantem, minas promissione demulcet, promittens ei, si reddiderit vasa illa, quod statim a confinio mortis revocetur ad superos. Gratia defluens ex verbis ejus inter spem et timorem miserum evagantem compulit ad redeundum. Restituit sua vasa Martino,
Abbreviated transcription (Latin):
gregorii ꝑaꝑe aduentum suspensã mł¬
titudinẽ oꝑiri. Quo audito uen̾abił
oddo cͥiosos in partes cculos circũflectit᷑.
ut uidere gregoriũ meat᷑. Scus adest
longe cet̾is clarior et cultus elegancia ⁊
uultus egregii clignitate. Assurgit᷑ ueni¬
enti. benedictio postulata suffunditur
inclinatis. Suꝑior aliis b̾s papa. et loco
ditiore consistens: oddonẽ ꝓstratũ int̾¬
ram alloͥt᷑. Surge inquit frater oddo:
ne timeas. uox benigna iubentis: timo¬
rem excutit pauitanti: et lib̾iꝯ cõtem¬
plandi celestia ministrat audaciam.
Oddo se erigit et ĩ uultũ loq̃ntis inten¬
dens: statũ in illo pene angelicũ admi¬
ratur. Papa detrahit pẽnã illã que ip̃iꝯ
auricule inherebat et porrigens eã oddo¬
meꝯ in suo honore et gła semꝑ erit: tuꝰ
autem labor mercedis fructu et p̾mi¬
o nõ carebit. Qua certa uisione ꝯmo¬
nitꝰ b̾s oddo librũ moraliũ ĩ florauit.

Expanded text:
Gregorii papae adventum suspensam muGregorii papae adventum suspensam multitudinem opperiri. Quod audiens venerabilis Odo, curiosos in partes oculos circumflectit, ut videre Gregorium mereatur. Secus adest longe caeteris clarior, et cultus elegantia, et vultus egregii dignitate. Assurgitur venienti, benedictio postulata suffunditur inclinatis. Superior aliis beatus papa, et loco editiore consistens, Odonem prostratum in terram alloquitur: Surge, inquit, frater Odo, ne timeas. Vox benigna jubentis timorem excutit pavitanti, et liberius contemplandi coelestia ministrat audaciam. Odo se erigit et in vultum loquentis intendens, statum in illo pene angelicum admiratur. Papa detrahit pennam illam, quae ipsius auriculae inhaerebat, et porrigens eam Odomeus in suo honore et gloria semper erit, tuus autem labor mercedis fructu et praemio non carebit. Qua certe visione commonitus beatus Odo, librum Moralium infloravit,
Abbreviated transcription (Latin):
ralia in iob que nutus ĩ ꝓ¬
lixam longitudinẽ fundebã¬
tur breuiore copendio cohartaret: cõca¬
nicorũ suoꝵ instantis cogebat᷑. Nõ eẽ
suarũ uiriuum quod pecebant: et operis
egregii famosam ĩminuere qͣntitatẽ
s̃ nõ licere respondit. Frat̃ne peticiun¬
culam caritatis: humilis et ideo uera
caritas excludebat. Pie ĩportunitatis
instanciam: responsio benigna frange¬
bat. Dum illi inclesinent̾̃ expet̾e̾nt: et
iste petentibꝰ semꝑ abnue̾t: contͦuersia
pietatis in hũc solutõis t̾minũ se excepͭ.
Nocte qͣdam dum apud martinũ. secͥte
orationis studio tene̾t᷑: carnis eũ lassi¬
tudo coegit in sompnũ. Cuiꝯ excessum
uisio subsequta est: finẽ ĩpositura ne¬
gocio. uidebat sc̃orum cuneos ĩ eandẽ
ecc̃am descendentes. ordinatim per
subsellia consedisse. Aliqͣntulũ re¬
moratos: unꝯ ex eis quid p̾stolent᷑ in¬
qͥrit. Responsum est: ꝓximũ domni

Expanded text:
ralia in Iob, quæ nimis in proralia in Iob, quæ nimis in prolixam longitudinem fundebantur, breuiore compendio coarctaret. Nononicorum suorum instantia cogebatur. Non esse suarum virium quod petebant et operis egregii famosam imminuere quantitatem sibi non licere respondit. Fraternae petitiunculam charitatis humilis, et ideo vera charitas excludebat. Piae importunitatis instantiam responsio benigna frangebat dum illi indesinenter expeterent, et iste petentibus semper abnueret. Controversia pietatis in hunc solutionis terminum se excepit. Nocte quadam dum apud beatum Martinum secretae orationis studio teneretur, carnis eum lassitudo cogit in somnum, cujus excessum visio subsecuta est finem impositura negotio. Videbat sanctorum cuneos in eamdem ecclesiam descendentes ordinatim per subsellia consedisse, aliquantulum remoratos unus ex eis quid praestoletur inquirit. Responsum est, proximi domni
Abbreviated transcription (Latin):
pliꝯ p̃raget qͣm fuit erogatũ. Soluit
mutuũ qd̾ pauper acceperat: et ex gr̃a
tantum adiecit: unde scolasticꝰ et sͥ
consulem. et pauꝑeni subsicliis adẽẽ
Suoꝵ operũ magno opp̃ssor: alienorum
magnificꝰ p̾dicator sua qͦ aliis ascbebat
euitati fauoris grãm ab eo qͥuiclet in
abscondito recepturꝰ. Cuiꝯ ꝓfc̃m ĩ scĩa
et liberalibꝰ scire qͥ uolebat: ꝑcͥrat et
relegat libros eiꝯ et magistialẽ illi api
encie plenitudini adiecit uͥ¬
tutis altitudinẽ et ꝓfectum.
Gr̃a uisitandi uicine ad illum młtitu¬
dines confluebant. Quibꝯ suspensis
et aspirantib ad u̾ba eiꝰ. tantã celestiᷤᷤ
doctrine copiam: instillabat. ut ꝓpon¬
ens singula que singulis cõuenirẽt
dulcedinẽ u̾bi dei affluent̃ ex ꝓmp¬
tuario diuini pectoris eructaret. In¬
rabilem loq̃ndi facundiam. uita mi¬
rabilior ꝯmenclabat: et meliꝯ uiuiens
qͣm loquens dignitatem eloqͥi dignio

Expanded text:
plius praeroget quam fuit erogatum. Solvit plius praeroget quam fuit erogatum. Solvit mutuum quod pauper acceperat, et ex gratia tantum adjecit, unde scholasticus et sibi consulere, et pauperum subsidiis adesse suorum operum magnus oppressor, alienorum magnificus praedicator, sua quoque aliis ascribebat, evitati favoris gratiam ab eo qui videt in abscondito recepturus. Cujus profectum in scientia et liberalibus scire qui volet, percurrat et relegat libros ejus, et magisterialem illi apicentiae plenitudini adjecit virtutis altitudinem et profectum. Gratia visitandi vicinae ad illum multitudines confluebant. Quibus suspensis et aspirantibus ad verba ejus, tantam coelestis doctrinae copiam instillabat, ut proponens singula quae singulis convenirent, dulcedinem verbi Dei affluenter ex promptuario divini pectoris eructaret. Inrabilem loquendi facundiam vita mirabilior commendabat, et melius vivens quam loquens, dignitatem eloquii dignior
Abbreviated transcription (Latin):
libꝰꝯ ĩuoluti: frigoris duriciam tẽꝑa¬
re uix possent. In atrio ecc̃e: pauꝑem
nudum et misabilit̾ algescentẽ ĩie¬
nit. Compassꝰ misero tabescenti: tuni¬
ca sua latent̃ se exuens frigoreticum
ĩuestiuit. Ingressꝰ est ad cõdiscipłos.
s frigoris ĩclem̃ciam ferre nõ susti¬
nens: redire ad lectulũ algoris aspita¬
te cõpulsus est. Iam cubiculi pͥmas
ꝑtes attigerat. cũ ĩ eiꝯ medio se repo¬
nens: repositã auri libram ĩcͤrit. Intel¬
lexit iuuenis celeste donũ: et oblati
ponclĩs qͣntitatem let ꝯ excepit. Ou̾t ꝯ
scolaribꝰ disciplinis hacten ꝯ exꝑta.
Philophꝯ h̾c̃mita deũ suũ quẽ apud
secratem et platonẽ int̾ aureos rõnis
et elaqñcie fidres nõ inuenerat: nu¬
dum in nudo cõprehendit. Cõmoda¬
uit dño ad usuram: et ꝓro uili tuni¬
ca magnũ auri p̾cium reportauit.
Ita ꝯsueuit liberalitas dei nr̃i: ut am¬

Expanded text:
libus involuti frigoris duritiam temperalibus involuti frigoris duritiam temperare vix possent. In atrio ecclesiae pauperem nudum et miserabiliter algescentem invenit, compassus misero tabescenti, tunica sua latenter se exuens, frigoreticum investivit. Ingressus est ad condiscipulos, sed frigoris inclementiam ultra non sustinens, redire ad lectulum algoris asperitate compulsus est. Jam cubiculi primas partes attigerat, cum in ejus medio se reponens, repositam auri libram incurrit. Intellexit coeleste donum, et oblati ponderis quantitatem laetus excepit. O virtus scholaribus disciplinis hactenus inexperta! philosophus eremita Deum suum, quem ad Socratem et Platonem, inter aureos rationis et eloquentiae flores non invenerat, nudum in nudo paupere comprehendit. Commodavit Domino ad usuram, et pro vili tunica magnum auri pretium reportavit. Ita consuevit liberalitas Dei nostri, ut am
Abbreviated transcription (Latin):
siccitatẽ: aque sobria ꝑceptione mł¬
cebat. Eum circa se in humanũ: eũ in
se solum expauesce̾s seuientẽ. Ꝙ mira¬
culo ꝓximũ ĩ illo erat. nͨ uͥtutẽ animi
crebra ieiunia: nͨ ĩ membris eiꝯ can¬
didam uenustatẽ. lectist̾nia dura
soluebant. Indeficiens sc̾itas ĩ uiro
succensꝯ amore discendi:
parisiũ adiit pͥm am seliꝰ
regie ciuitatẽ. Ibi remigiꝰ authisio¬
dorensis uir p̃dicabilis ⁊ thesauros
scĩe tũc tẽꝑis pleres habens: moderan¬
dis et regendis studiis insudabat. flo¬
rescebant subeo studia q̃ obsoluerant
nasce̾nt᷑. huic adherens oddo. hũc ha¬
buit ĩ liberalibꝰ multo tẽpore p̃ceptorẽ.
per hunc in dialetica et philosophis p̃¬
cipue ĩ marciano ualde ꝓficiens: ad
sona alt̾io suo suppresso
nõie referebat: maturius
surrexit e lectulo: ut cõscolariũ suorũ
cõuentui nõ deesset. In herruerat hy¬
emis tanta asꝑitas ut densis eciã pel¬

Expanded text:
siccitatem aquae sobria perceptione musiccitatem aquae sobria perceptione mulcebat. Cum circa se inhumanum, eum in se solum expavesceres saevientem. Quod miraculo proximum in illo erat nec animi crebra jejunia, nec in membris ejus candidam venustatem lectisternia dura solvebant: indeficiens sanctitas in viro succensus amore discendi, Parisium adiit primam sedis regiae civitatem. Ibi Remigius Autissiodorensis, vir praedicabilis, et thesauros scientiae tunc temporis plures habens, moderandis et regendis studiis insudabat. Florescebant sub eo studia, quae obsoluerant nascerentur. Huic adhaerens Odo, hunc habuit in liberalibus multo tempore praeceptorem: per hunc in dialectica et philosophiis, praecipue in Marciano valde proficiens, ad ersona alterius suo suppresso nomine referebat maturius surrexit e lectulo, ut conscholarium suorum conventui non deesset. Inhorruerat hiemis tanta asperitas, ut densis etiam pel
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ irruebant. Aĩadu̾̃tens oddo decept̾¬
ces demonũ u̾sucias inducta uulpetu¬
larũ sp̃ẽ adumbeari. insistentibꝰ ÷ͥ sig¬
nũ crucis obuiũ intendebat Lupus
eciam qͣi ad suffragiũ laborantis accͣres.
uulpes illas dato ĩ eas ĩpetu effugauit
et uiro dei usq ad locũ orõis. socialem
solacii securitatẽ exhibuit. uir autem
dñi cui eciã ĩmites bestie seruiebãt sp¬
coꝵ fantasmatũ uanitates. ĩmotus eo
quo ceperat animo pertransiuit:.
dens: p̾ciosis uestibꝰ abdicatis: ea q̃
ciosos lectist̾nii eliminaua̾t appara¬
tus. ẽriẽnio uestitꝰ iacuit. tẽpestinꝰ
monastice religionis et ordinis imi¬
tator. Nichil habens ĩ cellula ꝙ ma¬
nꝯ emula furaret᷑ nullo eam sera¬
yrum munimine tuebat᷑. Carnẽ suã
amator ieinii tanta cibi raritate
curabat. ut dimiclia panis libra suã
per dies singulos in ecliam suftenta¬
ret. Necessitatẽ sitis et fauciũ aridã

Expanded text:
liter irruebant. Animadvertens Odo deceptrliter irruebant. Animadvertens Odo deceptrices daemonum versutias inducta vulpecularum specie adumbrari, insistentibus sibi signum crucis obvium intendebat. Lupus etiam qui ad suffragium laborantis accurrit, vulpes illas dato in eas impetu effugavit, et viro Dei usque ad locum orationis socialem solatii securitatem exhibuit. Vir autem Domini, cui etiam immites bestiae serviebant spurcorum phantasmatum vanitates, immotus, eo quo coeperat animo pertransivit. Ddens, pretiosis vestibus abdicatis, ea quatiosos lectisternii eliminaverat apparatus. Triennio vestitus jacuit tempestivus monasticae religionis et ordinis imitator. Nihil habens in cellula quod manus aemula furaretur, nullo eam ferarum munimine tuebatur. Carnem suam amator jejunii tanta cibi raritate curabat, ut dimidia panis libra suam per dies singulos inediam sustentaret; necessitatem sitis et faucum aridam
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝯ. et a suo cubiculo poetis exclusis: di
a mundi strepitu sibi fecit. ĩ
qua solus solifarie qͥeti uacãs.
solis celestibꝰ inhians. ad odorẽ sp̃ualiũ
unguentorũ solo conditoris desidĩo tra¬
hebatur. Orandi uͥtutem assiduã qͣm
sͥ sũma amicicie sc̾itate ꝯiunxerat:
sũma alacritate et studio sectabat᷑. Se¬
pulchrum beati martini quod ab eius
cellula duobꝰ fere milibꝰ absistebat:
noctͣnis orõibꝰ frequentandũ: ꝓ cõsue¬
tudine uisitabat:
liqͣndo uir beatus illud orõis
iter. solus in nocte conficiẽs:
Quenenatas uet̾is serpentis
astucias in hũc moclũ exꝑtus est. uul¬
pecularũ ex̾citꝰ obuiꝰ gͣdienti: uiro
dei in faciem ferebat᷑. Amibiebant eu̾
a latere. et a tergo gͣuit̾ insiftebant:
eumq ab itinere illo uͥtutis deflecte
conabantur. Cui cum p̾ualere nõ pos¬
sent: horrendũ qͥddã et insolitũ gan¬
nientes: in ip̃am eiꝯ faciem miserabi¬

Expanded text:
ejus, et suo cubiculo poetis exclusis, divejus, et suo cubiculo poetis exclusis, diva mundi strepitu sibi fecit, in qua solus solitariae quieti vacans solis coelestibus inhians, ad odorem spiritualium unguentorum solo Conditoris desiderio trahebatur. Orandi virtutem assiduam, quam sibi summa amicitiae sanctitate conjunxerat, summa alacritate et studio sectabatur. Sepulcrum beati Martini, quod ab ejus cellula duobus fere millibus absistebat, nocturnis orationibus frequentandum pro consuetudine visitabat. Aliquando vir beatus illud orationis iter solus in nocte conficiens, venenatas veteris serpentis astutias in hunc modum expertus est. Vulpecularum exercitus obvius gradiendi viro Dei in faciem ferebatur, ambiebant eum a latere et a tergo, graviter insistebant, eumque ab itinere illo virtutis deflectere conabantur, cui cum praevalere non possent, horrendum quiddam et insolitum gannientes, in ipsam ejus faciem miserabi
Abbreviated transcription (Latin):
ator factus est forme illiꝯ. Uictu et uesti¬
tu iuxta apłm ꝯtentus oddo: et de ce¬
teris nichil affectans: ut deo uiu̾e̾t suũ d¬
in deo iactauerat cogitatũ. Noctes orõibꝰ
fere continuans: dierũ spacia legendi
studiis occupabat. Tanto scĩe ducebat᷑
amore: ut ad legendas uenias poetarũ
colorati sermonis elegantia raꝑet᷑. Pro¬
positum illiꝯ fuit ut uͥgilii maronis li¬
brum ex orcline lectitaret. In secuta noc¬
re cũ membra solue̾t in qͥetem: uidit ĩ
uisu uas grande mira ext̾iꝯ pulcritu¬
dine uenustatũ. sed int̾i̾ꝯ ĩnum̾is ser si¬
pentibꝰ estuantem. Qui ꝓsilientes ex
uase ambiebant eum. licet minime
nocuissent. Euigilans uir beatꝯ et pru¬
dencer coniciens uisionem: au̾tit in
serpentibꝰ figmenta poetica. librum
maronis intelligens in uase illo ꝙ ext̾iꝰ
ciuili facundia coloratum ĩm̾dorum
sensuum uanitate iutiͥꝯ sordescebat.
Abrenuncians deinceps uͥgilio et põpis

Expanded text:
ator factus formae illius. Victu et vestiator factus formae illius. Victu et vestitu juxta Apostolum contentus Odo et de caeteris nihil affectans, ut Deo viveret, suum in Domino jactaverat cogitatum. Noctes orationibus fere continuans, dierum spatia legendi studiis occupabat. Tanto scientiae ducebatur amore, ut ad legendas naenias poetarum colorati sermonis elegantia raperetur. Propositum illius fuit ut Virgilii Maronis librum ex ordine lectitaret. Insecuta nocte cum membra solveret in quietem, vidit in visu vas grande mira exterius pulchritudine venustatum, sed interius innumeris serpentibus aestuantem, qui prosilientes ex vase ambiebant eum, licet minime nocuissent. Evigilans vir beatus, et prudenter considerans visionem, advertit in serpentibus figmenta poetica, librum Maronis intelligens in vase illo, quod exterius civili facundia coloratum, immundorum sensuum vanitate interius sordescebat. Abrenuntians deinceps Virgilio et pompis
Abbreviated transcription (Latin):
uel reatu tantis passionibꝰ plect̾et᷑.
apud illos qͥbꝰ fuit mens sanior u̾bũ
erat: martinũ id ag̾e. id moliri: ut
reciꝑet ꝯmendatũ. Hauc esse causã
tocio dispendii: qr mina ꝓuidus a do¬
lescens se martini seruicio subduxis¬
set. Martino ius ꝓpͥum reformet᷑: et egͦ¬
to nõ deerit grã sospitatis. Cancdẽ p̃r
suis ip̃e coartatus angustiis ⁊ marti¬
nũ in filio sentiens indignatũ: qͦ ultͣ
euaderet nõ habebat. Super tenu̾tate
qͣm admiserat satiffecit et filiũ ed ec¬
clesiam alienis manibꝰ exportatum:
martino deinceps seruiturũ: tutele
ip̃iꝯ gremio resignauit. Sensit infir¬
mꝰ ilico martinũ in gr̃a sibi adesse. etͣ
de molestia ꝯualescens cłicalem indu¬
it habitum et apd̃ egregiũ p̾ceptorem
sortitur canonici dignitatem:
lis adolescens ĩ tantã animi
sublimitatẽ extreuit: ut
głam et suꝑbiã uite huiꝯ humilitatis
pede calcaret. Pauꝑtatẽ sp̃c elegit sibi:

Expanded text:
vel reatu tantis passionibus plecteretur. vel reatu tantis passionibus plecteretur. Apud illos quibus fuit mens sanior verbum erat, Martinum id agere, id moliri, ut reciperet commendatum, hanc esse causam totius dispendii, quia minus providus adolescens se Martini servitio subduxisset. Martino jus proprium reformetur, et aegroto non deerit gratia sospitatis. Tandem pater suis ipse coarctatus angustiis, et Martinum in filio sentiens indignatum, quo ultra evaderet non habebat. Super temeritate quam admiserat satisfecit, et filium ad ecclesiam alienis manibus exportatum Martino deinceps serviturum, tutelae ipsius gremio resignavit. Sensit infirmus illico Martinum in gratia sibi adesse: et de molestia convalescens, clericalem induit habitum, et apud egregium praeceptorem sortitur canonici dignitatem. lis adolescens, in tantam animi sublimitatem excrevit, ut gloriam et superbiam vitae hujus humilitatis pede calcaret, paupertatem spiritus elegit sibi,
Abbreviated transcription (Latin):
ritu iuuenis ĩ mediũ iubilantis ecc̃e
ꝓsiluit. et ĩ uoce libertatis pͥmicias
laudis sue filio uͥginis offerre cepit.
est ultio subsecuta. Capitis dolore con¬
cussus ex tabuit: et non esse speciosã
ĩ ore pcc̃oris. et refuge laudẽ dei: acri¬
ori pressus molestia testimoniũ inui¬
tus dedit. Quieuit tamen post modi¬
cum qͥetus dolor: et data im p̾sump¬
torẽ inuectio: resedisse uisa ẽ ad mo¬
mentũ. Euangelica lectione ꝑlecta
simili capitis dolore tͣbati: euanuit.
Concidat totus et pene fu̾at collapsꝰ
ĩ t̾ram: nͥ accͣrenciũ suffragio ten̾e̾t᷑.
Sustentanciũ manibꝰ decluctꝰ do¬
mũ fere per tͥennium durissimo illo
doloris ĩ comodo laborabat. Concducta
p̃cio mediciua nͦ momnentanee lemi¬
tatis remedium indulg̾e̾ pot̾at egͦ¬
tanti. Dolor pene contiiꝯ urgebat
infirmũ ⁊ desperandi ꝓximũ genꝯ
erat. afflictum remediari nõ posse.
facilis fu̾at tamen ꝯiectura. qͦ m̾ito

Expanded text:
ritu juvenis, in medium jubilantis ecclesiae ritu juvenis, in medium jubilantis ecclesiae prosilivit, et in voce libertatis, primitias laudis suae Filio Virginis offerre coepit.est ultio subsecuta. Capitis dolore concussus extabuit, et non esse speciosam in ore peccatoris et refugae laudem Dei, acriori pressus molestia, testimonium invitus dedit. Quievit tamen post modicum sedatus dolor, et data in praesumptorem invectio resedisse visa est ad momentum. Evangelica lectione perlecta, simili capitis dolore turbatus evanuit; conciderat totus, et pene fuerat collapsus in terram, nisi accurrentium suffragio teneretur. Sustentantium manibus deductus domum, fere per triennium durissimo illo doloris incommodo laborabat; conducta pretio medicina nec momentaneae levitatis remedium indulgere poterat aegrotanti. Dolor pene continuus urgebat infirmum, et desperandi proximum genus erat, afflictum remediari non posse. Facilis fuerat tamen conjectura, quo merito
Abbreviated transcription (Latin):
ut uirginei partus uigilias suis
ipse uigilus honoraret. Profecti sũt
ex consensu pater et filiꝰ: et humi¬
litate qua decuit celestibꝰ excubiis
incubabant. Suscitata deuocio łĩ¬
corũ deo nato laudes et gr̃as ꝑsona¬
bat: cum bonise indolis adolescens:
ex aĩo se conu̾tit ad uͥginem. cuius
partꝰ gła noctem illam diuinis sp¬
lendoribꝰ illustrabat. Effundit co¬
ram matre dñi totum cor suũ loqͥt᷑
ad illam qͣsi p̾sens ad ccłm sͥ esset. Re¬
et uenie: compũctus iuienis imp̃¬
catur. Magni consilii angelũ na¬
tum ex ea. mecdium aclhibet. insi̾t
aduocatum. Orare se et desicdi̾o sͥ eẽ.
ut ip̃e ad beneplacitũ suũ eiꝯ et instͣ¬
at uolutatẽ: et dirigat actionẽ. Ce¬
lestibꝰ p̾coniis nox exacta. lucescebat
in diem: et misti̾a lucis ex more de¬
uocio dericalis exsoluerat. Int̾ agen¬
dum sollempnia maioris misse: cũ
uoces modulanciũ regi nato ĩ excel¬
sis głam freq̃ntarent: tactus alio spi¬

Expanded text:
ut virginei partus vigilias suis ut virginei partus vigilias suis ipse vigiliis honoraret. Profecti sunt ex consensu pater et filius, et humilitate qua decuit coelestibus excubiis incubabant. Suscitata devotio clericorum Deo nato laudem et gratias personabat: cum bonae indolis adolescens ex animo se convertit ad Virginem cujus partus gloria noctem illam divinis splendoribus illustrabat. Effundit coram matre Domini cor suum, loquitur ad illam quasi praesens ad ecclesiam ubi esset. Reet veniae compunctus juvenis imprecatur. Magni consilii Angelum natum ex ea medium adhibet; inserit advocatum; orare se et desiderio sibi esse, ut ipse ad beneplacitum suum ejus et instruat voluntatem, et dirigat actionem. Coelestibus praeconiis nox exacta lucebat in diem, et mysteria lucis ex more devotio clericalis exsolverat. Inter agendum solemnitas majoris missae cum voces modulantium Regi nato in excelsis gloriam frequentarentur, tactus alio spi
Abbreviated transcription (Latin):
indiciũ pat̾na stulticia. et filiũ ad¬
ultum a clerico reuocat. Giulłmo
duci dirigit seruiturũ ꝓcessu tẽpo¬
ris ab eodem ad miliciam ꝓmouen
yrecimi lege¬
mutata oddo clicũ exuit.
seculi uias ingredit᷑ et ꝓ¬
posite sͥ milicie actu et habitu se cõ¬
formas. Operam dare uenatui fre¬
quentibꝰ aucupiis occupari. cyro¬
techato pugno caupros et ac cipitieᷤ
circumferre: uersum illi fuerat ĩ
naturam. Sed manꝯ dm̃ suum
desertorem et tranffugam aduer¬
sata: singulis que agenda tẽpta¬
uerat: successus ꝓsperos abnuebat:
Terret᷑ in sompnis urget᷑ uisionib..
reuelacionibꝰ admonet᷑: ut sp̃ta
illa adheserat uanitate. ad uerã
d̾uice seruitutis redeat libertatẽ.
Recens tamen iuenis animus
et informis odore milicie quo fu¬
erat semel imbutꝯ euacuari non
¶potuit.
demporis euoluto: sollẽp
nis int̾uenerat dñici na¬
talis dies. Paterne unitationis
occasio ocddonis ĩ curiã excitauit:

Expanded text:
judicium paterna stultitia, et filium jam adjudicium paterna stultitia, et filium jam adultum a clerico revocat: Willelmo duci dirigit serviturum, processu temporis ab eodem ad militiam promovendum tirocinii legmutata Odo clericum exuit, saeculi vias ingreditur, et propositae sibi militiae actu et habitu se confortabat. Operam dare venatui, frequentibus aucupiis occupari, chirothecato pugno campros et accipitres circumferre versum illi fuerat in naturam. Sed manus Domini suum desertorem et transfugam aversata, singulisque agenda tentaverat, successus prosperos abnuebat. Terretur in somnis, urgetur visionibus, revelationibus admonetur, ut, spreta cui adhaeserat vanitate, ad veram Dominicae servitutis redeat libertatem. Recens tamen juvenis animus et informis, odore militiae quo fuerat semel imbutus evacuari non potuit.emporis evoluto, solemnis pius intervenerat Dominici Natalis dies; paternae invitationis occasio Odonis incuriam excitavit,
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ eiꝯ carnẽ in eo plus culigens de sp̃u
minꝯ curans. in carne uiuenis q̃ car¬
nis erant nature ductus impetu. cõ¬
tuet᷑. Aduertit in filio corporis elegan¬
ciam etatis accessum. plenitudinem
uirium. firmamenta membrorum.
ad hec returrit aĩo. cogitatione refle¬
ctitur: et hec omĩa carnis usibꝰ ꝓfu¬
tura. nõ bene p̃sagans simulatio pa¬
terna blanditur. Iam impaciens a¬
uimꝰ qͣi ex uidicii ratione delib̾at.
filiũ uiuenem longe aliis artibus
unbuendum. Esse minꝯ cõueniens
ut nat᷑a tam efficax uirtus ita et cor¬
pore redundans et aĩo cli̾calibꝰ nu¬
gis et ocio seruiret. Molles et remissaᷤᷤ
manꝰ eu̾ues aĩos et imbelles litteris
admouendos. adolescentẽs p̃stantẽ
fortitudine et natura. cõmendabi¬
lem uͥtute et gr̃a sacramentis mili¬
taribꝰ applicandum. Quicquid in eo¬
fidelibꝰ oculis aduerti posset. expostu¬
lare miliciam. ⁊ om̃ino renuere cle¬
ricatum. Sequitur cogitationis sue

Expanded text:
ligens, de spiritu minus curans, in carne juvenis quae carnis erant naturae ductus impetu contuetur. Advertit in filio corporis elegantiam, aetatis accessum, plenitudinem irium, firmamenta membrorum. Ad haec recurrit animo, cogitatione reflectitur, et haec omnia carnis usibus profutura non bene praesagans simulatio paterna blanditur. Jam impatiens animus quasi ex judicii ratione deliberat filium juvenem longe aliis artibus imbuendum; esse minus conveniens, ut natura tam efficax virtus, ita et corpore redundans et animo clericalibus nugis et otio inserviret molles et remissas manus enervens animos et imbelles litteris admovendos; adolesentem praestantem fortitudine quam natura commendabilem virtute et gratia, sacramentis militaribus applicandum. Quidquid in eo oculis adverti posset, expostulare militiam, et omnino renuere clericatum. Sequitur cogitationis suae
Abbreviated transcription (Latin):
priꝯ gladiis me petentes uitam
meam cũ sangͥne suderitis. Sic
ait. ⁊ sociis huc illuc q dispersis.
ip̾e scĩs pedibꝰ aduolutus sceleri
suo deuiceps fuie̾ ĩpon̾e se ꝓmisit:
lius tunc latro corde copn̾c¬
tus cum a beato oddons
post repulsas ĩnumeras
ĩ monachũ receptus esset. ad cu¬
stecdiã cellarii deputat᷑. Qͥ post tẽ¬
pus tactus molestia corporali: ex¬
tremo spũ ducebat᷑. Confitet᷑ uiro
dei ꝙ ĩ monachatu deliq̃rat. Nudo
pauperi suã tunicã sine licencia
se dedisse fune seductũ cellario cir¬
cũligasse se uent suo: nõ sñ lacri¬
mis. fiecte p̾tita s per uisũ ꝑsona¬
lem duam astitisse: que mĩe in
atrẽ se uocans. tercia sequenti
die eũ ꝓnũciauit migraturum
Stupefc̾s uir dñi manũ ĩmisit.
funẽ circũlitũ carne ⁊ sanie tircĩt¬
simul auulsit: deũq mirabilẽ pre¬

Expanded text:
prius gladiis me petentes vitam prius gladiis me petentes vitam meam cum sanguine fuderitis. Sic ait, et sociis huc illucque dispersis, ipse sancti pedibus advolutus, sceleri suo deinceps finem imponere se promisit. 44. Alius tunc latro corde compunctus, cum a beato Odone post repulsas innumeras in monachum susceptus esset, ad custodiam cellarii deputatur. Qui post tempus tactus molestia corporali, extremo spiritu ducebatur; confitetur viro Dei quod in monachatu deliquerat. Nudo pauperi tunicam suam sine licentia se dedisse, funem subductum cellario circumfigasse se ventri suo non sine lacr. Nocte praeterita sibi per visum personalem dominam astitisse, quae misericordiae matrem se vocans, tertia sequenti die eum pronuntiavit migraturum. Stupefactus vir Domini manum immisit, funem circumvolutum carne et sanie simul avulsit, Deumque mirabile
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui pͥus apparuerat. ⁊ equs
ille cui insederat nusqͣm ĩuent
biens uir beatus huc et
illuc urgentibꝰ uite negociis di¬
currebat. Contigit ut die qͣdam
qͣdraginta latrones irruerent
suꝑ eũ. Qui ad tollenda spolia ⁊
discerpendos hoĩes tanta rabie
ducebant᷑: ut nemini parceret
eorũ ĩmanitas. Qui cet̾is p̾erat
⁊ fu̾at maior ĩ scelere: iubrauit
oculos ĩ seruũ dei. ⁊ ĩ eo uult ꝯ
reue̾nciam ⁊ orandi frequentiã
admiratꝰ. ꝯpũctus sp̃u ad mi¬
sericordiã maior ĩuentꝰ est. Demn¬
de cõuersus ad socios nũqͣm ĩqͥt
huiꝯ modi hoĩes recolo me uidiᷤᷤ¬
se. Non cederet nobis ĩ ꝓsperum.
si ĩ eos adũsum aliquid molirem᷑.
uirenĩ est int̾ eos multe reu̾en¬
cie ⁊ splendoris quẽ celestibꝰ at¬
mis uideo circũseptũ. Ad hec uer¬
ba cũ ceteri uullaten ꝯ asuo fur¬
narentur: nõ inqͥt ita fiet. nec
capillus ex eis cadet ĩ terrã: nisi

Expanded text:
ille qui prius apparuerat, et equus ille qui prius apparuerat, et equus ille cui insederat nusquam inventbiens vir beatus, huc et illuc urgentibus vitae negotiis discurrebat. Contigit ut die quadam quadraginta latrones irruerent super eum, qui ad tollenda spolia et discerpendos homines tanta rabie ducebantur, ut nemini parceret eorum immanitas. Qui caeteris praeerat, et fuerat major in scelere, vibravit oculos in servum Dei, et in eo vultus reverentiam et orandi frequentiam admiratus, compunctus spiritu ad misericordiam major inventus est. Deinde conversus ad socios: Nunquam, inquit, hujusmodi homines recolo me vidisse. Non cederet nobis in prosperum, si in eos adversum aliquid moliremur. Vir enim est inter eos multae reverentiae et splendoris, quem coelestibus armis video circumseptum. Ad haec verba cum caeteri nullatenus a suo furnarentur: Non, inquit, ita fiet, nec capillus ex eis cadet in terram, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
se subduxit. Sic enĩ ratio postula¬
bat: ut cuiꝰ ĩperiis cetera queq
fauebant eidẽ reue̾ntie debitum
flumina nõ negarent:
tus oddo aliq̃n it̾ agebat.
Sẽantus ibi niuiũ cum¬
ulus suꝑexcreu̾at: ut trãsire
uolentibꝰ strata uie publice
nõ pate̾nt. uir dñi horrendũ
ingressus ꝑiculũ. cũ post meri¬
die totꝰ mons ille tetra caligine
densaret᷑: i manꝰ dm̃ se cõmisit.
Preibant socii. solus ex more
uir dñi sequebat᷑. Repente eqꝰ
cui insederat obliquauit: ⁊ con¬
tinuo discerpendus ĩ ĩmane p̃¬
cipiciũ pede in dedit. Remisit
habenas uir dei palmas erexit ĩ
celũ. ⁊ ĩuocato nõie dei dñi de ce¬
lo autiliũ p̃cabatur. Nec defuit
celeste aduitoriũ. supplicanti. In¬
ter brachia uiri dei subito ramus
apparuit: cui tam ĩnixus est donͦ
p̃cedentes eiꝰ uocib reuocati: ip¬
sũ ex horrore illo ꝑiculi ĩcolumen
sustulerũt. Disparuit ilico ramꝰ

Expanded text:
se subduxit. Sic enim ratio postulase subduxit. Sic enim ratio postulabat, ut cujus imperiis caetera quaeque favebant, eidem reverentiae debitum flumina non regarent. tus Odo aliquando iter agebat. Tantus ibi nivium cumulus superexcreverat, ut transire volentibus strata viae publicae non paterent. Vir Domini horrendum ingressus periculum, cum post meridiem totus mons ille tetra caligine densaretur, in manus Domini se commisit. Praeibant socii: solus ex more vir Domini sequebatur. Repente equus, cui insederat, obliquavit, et continuo discerpendus in immane praecipitium pedes dedit. Remisit habenas vir Dei, palmas erexit in coelum, et invocato nomine Domini, de coelo auxilium precabatur. Nec defuit coeleste adjutorium supplicanti. Inter brachia viri Dei subito ramus apparuit, cui tandiu innixus est, donec praecedentes eum vocibus revocati, ipsum ex horrore illo periculi incolumem sustulerunt. Disparuit illico ramus
Abbreviated transcription (Latin):
multis ĩse nouitatibꝰ admirãdũ.
Eadẽ uniꝰ orantis uͥtus tͥa pariter
optinet. ereptionẽ corpori. regen̾a¬
tionẽ sp̃ui. utriq simul salutis ꝑ
rodanũ fluuiũ qͥ totus
decurrit ĩ p̃̾ceps: nauigi¬
o transmeabat. Equs ĩpatiens e¬
qũ alterũ pede tẽptauit: sed ictuᷤ
clapsus ĩ naiũ locũ illũ attigit.¬
unde ramus erũpete uidebat᷑. Per¬
cussionis locum dũ planiꝰ edolare
contendũt: ramũ funditꝰ abscide¬
rũt. Auulso nodo fluuialis ĩgruẽ¬
tia locum ĩuenit. ⁊ ita naiis ex¬
undauit ad cumulũ. ut eã ena¬
tare. ne submergi miraculo ꝓ¬
staret: ip̃iꝰ constancia testis erat.
pelata est ad portũ nauis. ⁊ om̃i¬
bus emissis ad t̾ram: actor salutis
eoꝵ oddo ultimꝰ ẽ egressus. fau¬
is destituta p̃sidio qͦ salua erat. uͥ¬
uirũ dñi sensit abesse: elementi
naturã secuta dispatuit. ⁊ subm¬
ersa ĩ momento intuentiũ oculiꝰ

Expanded text:
multis in se novitatibus admirandum! multis in se novitatibus admirandum! eadem unius orationis virtus tria pariter obtinet, ereptionem corpori, regenerationem spiritui, utrique simul salutis peRhodanum fluvium, qui totus decurrit in praeceps, navigio transmeabat. Equus impatiens equum alterum pede tentavit, sed ictus elapsus in navim locum illum attigitunde ramus erumpere videbatur. Percussionis locum dum planius edolare contendunt, ramum funditus absciderunt. Avulso nodo fluvialis incongruentia locum invenit, et ita navis exundavit ad cumulum, ut eam enatare, nec submergi miraculo pstaret, ipsius constantia testis erat. Delata est ad portum navis, et omnibus emissis ad terram, auctor salutis eorum Odo ultimus egressus. Navis destituta praesidio, quo salva erat, virum Domini sensit abesse, elementi naturam secuta disparuit, et submersa in momento intuentium oculis
Abbreviated transcription (Latin):
ormãnorũ gens ¶dño:¬
effera turonoꝵ uastabat
ꝓuinciã. Regionẽ turo¬
nica uenerabilis oddo subierat. cũ
ei nepotulus suus uͦdũ renatus
exaqua ⁊ sp̃ũ: cũ nucrice sua rap¬
tus ĩ cursu hostiũ nũciat᷑. Indolu¬
it ex anuno. ⁊ ĩnocentis aĩam sine
baptisini remedio ꝑeuntẽ. eqͣliter
pati nõ potuit. Accumbit p̃cibus
insudat lacͥmis or̃oe dũm int̾pel¬
lat. qͥetẽ suo sp̃ui nõ daturo. donͦ
ereptũ reciperet ĩnocentẽ. Octo di¬
erum spacio a turonis hostes abi¬
erant. transeuntes fluuiũ cũ cap¬
tiuis. quẽ ip̃uis ꝓfunditas euada¬
ri sine nauigio nõ sinebat. Nutrix
infantuli sp̃m concepit audacie
infantẽ sustulit. medias irrupit
acies. fluuiũ sicco pene uestigio ꝑ¬
transiuit. ⁊ intriduo it dierũ octo
conficiens: beato uiro abductum
puerũ reformauit. Quẽ susceptũ
regenerari fecit in xp̃o ⁊ p̃ce esfusa
ad dñm ut post triduũ puerulus
migraret obtinuit. O miraculũ

Expanded text:
ortmannorum gens effera Turonorum vastabat provinciam. Regionem Turonicam venerabilis Odo subierat, cum ei nepotulus suus, necdum renatus ex aqua et spiritu, cum nutrice sua raptus incursu hostium nuntiatur. Indoluit ex animo, et innocentis animam sine baptismi remedio pereuntem aequaliter pati non potuit. Accumbit precibus, insudat lacrymis, oratione Deum interpellat, quietem suo spiritui non daturus, donec ereptum reciperet innocentem. Octo dierum spatio a Turonis hostes abierant, transeuntes fluvium cum captivis, quem ipsius profunditas evadari sive navigio non sinebat. Nutrix infantuli spiritum concepit audaciae. Infantem sustulit, medias irrupit acies, fluvium sicco pene vestigio pertransivit, et in triduo iter dierum octo conficiens, beato viro adductum puerum reportavit; quem susceptum regenerari fecit in Christo, et prece effusa ad Dominum ut post triduum puerulus migraret obtinuit. O miraculum
Abbreviated transcription (Latin):
fr̾ ĩ mom̃to illo sp̃m sue cõpũctioĩs
amisit: ut deinceps gauderet pub¬
licis ecce cõsuetudinibꝰ occupari.
post dimiliũ tam̾ ãnũ ad p̾cem sc̃i
uiri qͥ etiam ĩ sp̃alibus potens erat.
iam dictus fr̾ amissum sp̃m se rece¬
ꝑisse confessus est.
olane eccłie futurꝰ ep̃c io
hannes bis romã uenerat
gr̃a consecrandi: sedemu¬
lorũ oppositis gͣuem bis fu̾at repl̃¬
sam passus. Tandẽ confusus ⁊ aꝑl̃
se erubescens: contulit se ad uirum
dei replicans ei romanã sedẽ. sese
bis infecto negotio repulisse. Qu¬
em uir dñi pie consolans ut ro¬
tes ei consecratiõis grãm nõ negã
Oddonẽ peatissimũ ꝓphetie sp̃u cla
dies assũptionis dei geni¬
tͥcis illuxerat. ⁊ uir dñi
orandi gr̃a monast̾iũ aduentinũ in¬
gressus: ut missã celebre̾ publice ce¬
lebraret: balduini abb̃is p̾cibꝰ ur¬
gebat᷑. Respondit sp̃c ꝓphetie qui
erat ĩ eo. id agere se nõ posse. qr duo

Expanded text:
frater in momento illo spiritum suae compunctionis frater in momento illo spiritum suae compunctionis amisit, ut deinceps gauderet publicis ecclesiae consuetudinibus occupari. Post dimidium tamen annum ad precem sancti viri qui etiam in spiritualibus potens erat, jam dictus frater amissum spiritum se recepisse confessus est.olanae ecclesiae futurus episcopus Joannes bis Romam venerat gratia consecrandi, sed aemulorum oppositis gravem bis fuerat repulsam passus. Tandem confusus et apud se erubescens, contulit se ad virum Dei, replicans ei Romanam sedem sese bis infecto negotio repulisse. Quem vir Domini pie consolans, ut Rotens ei consecrationis gratiam non negaOdonem beatissimum prophetiae spiritu clardies Assumptionis Dei Genitricis illuxerat, et vir Domini orandi gratia monasterium Adventinum ingressus, ut missam celebrem publice celebraret, Balduini abbatis precibus urgebatur. Respondit spiritus prophetiae qui erat in eo, id agere non posse, quia duo
Abbreviated transcription (Latin):
tere. qͣm uel int̾rũꝑe p̾cem: uel silẽ¬
tiũ uiolare. ubi terris dies illuxe¬
rat. fur ĩuentus ⁊ cop̾hensus est
suꝑ equm: abbatis iudicio ꝯdẽpn¬
andus. Quẽ ad se decluctũ uir mise¬
rationis et gr̃e nõ solũ exemit suppli¬
tio. sed etiã laboriosas eiꝯ uigilias
quinq solidis munerauit:
aduersa ualitudine laborabãt.
Importunius insistentes cum
a beato uiro sumendi potionẽ
licentiam extorsissent: ite ĩqͥt
et scitote memorbũ ur̃m nulla
medicine ratione curandum.
Ita factum est ut ⁊ diut᷑na s appo¬
uerent medicandi remedia. ⁊ us¬
ꝙ ad ꝓximũ uite finẽ incurabile
ꝑmanerent:¬
ouicius qͥdã frat̃ iniciali
feruore succensus: studi¬
is cõmunibus adicatis cõ¬
punctioni ⁊ lac̾ms uacare cõsue¬
⁊ huimodi ꝓpositũ uanitati pocius
ꝙͣ iusticie uicinũ: affirmabat. N
deserenda ꝯmunia ꝓpͥa ꝓ pͥuatis. s
pͥuata cõmunibꝰ deb̾e supponi. Ita

Expanded text:
tere quam interrumpere precem, vel silentere quam interrumpere precem, vel silentium violare. Ubi terris dies illuxerat, fur inventus et comprehensus est super equum, abbatis judicio condemnandus; quem ad se deductum vir miserationis et gratiae non solum exemit supplicio, sed etiam laboriosas ejus vigilias quinque solidis muneravit. adversa valetudine laborabant. Importunius insistentes, cum a beato viro sumendi potionem licentiam extorsissent: Ite, inquit, et scitote morbum vestrum nulla medicinae ratione curandum. Ita factum est, ut et diuturna sibi apponerent medicandi remedia, et usque ad proximum vitae finem incurabiles permanerentovitius quidam frater initiali fervore succensus, studiis communibus abdicatis, compunctionis et lacrymis vacare decreet hujusmodi propositum vanitati potius quam justitiae vicinum affirmat. Non deserenda communia propria pro privatis, sed privata communibus debere supponi. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
um longobardorũ rex ro¬
mã obsidione uallasset be¬
aius oddo qui ad pacẽ euã¬
geliz andã uenerat int̾ duos tyran¬
nos mediũ se p̾bebat: iuxta beati ã¬
dree monasteriũ ꝙ dicitur ad cliũũ¬
scauri: transitũ faciens sũmisso capi¬
te incedebat. Rusticus iactu lapi¬
dis oppecierat uirũ dei. s clamore
circumstanciũ. ⁊ optentu: librat ꝯ
ĩ eiꝰ u̾ticẽ ictus euanuit. uir autẽ
dñ denariis acceptis: mutuo mu¬
nerauit ĩ meritũ scͥpture consenci¬
ens ut redd̾et bonũ retͥbuentibꝰ sͥ
mala.:
tionis gr̃a tenebat᷑. Uisũ
est illi ut suꝑ equo suos
Nũ ĩ pͣtensi planicie pascebant᷑ aliqͥs
ex fr̃ibꝰ ad custodiã poneretur. Nox
erat et equorũ ꝓuisores se laxauerãt
ĩ soporem. furaduenit ⁊ ascenso eqͦ
insistebat ut elaleret᷑ in fugam. sed
m̾itis oddonis detentus: ꝓced̾e ultra
nõ potiuir. fr̃ super equos ĩuigilãs.
orõni uacabat. ⁊ maluit eqũ ãmit¬

Expanded text:
um Langobardorum rex Romam obsidione vallasset, beatus Odo qui ad pacem evangelizandum inter duos tyrannos medium se praebebat, juxta beati Andreae monasterium, quod dicitur ad ClivumScauri, transitum faciens, submisso capite incedebat. Rusticus jactu lapidis oppetierat virum Dei, sed clamore circumstantium et obtentu, libratus in ejus verticem jactus evanuit. Vir autem Domini denariis acceptis, mutuo muneravit immeritum, Scripturae consentiens, ut redderet bonum retribuentibus sibi mala. tionis gratia tenebatur. Visum est illi ut super equos suos qui in pratensi planitie pascebantur, aliquis ex fratribus ad custodiam poneretur. Nox erat, et equorum provisores se laxaverant in soporem. Fur advenit, et ascenso equo insistebat ut elaberetur in fugam, sed meritis Odonis detentus, procedere ultra non potuit. Frater super equos invigilans orationi vacabat, et maluit equum amit
Abbreviated transcription (Latin):
ome apud ceũ beatũ pau¬
lũ ut libello que̾ de uita b̾i
martini postumianꝰ ⁊ ga¬
llus ediderant: correctoris manũ ap¬
poneret. abb̃is p̾cibꝰ pulsabat᷑. Asse¬
nsũ dedit ⁊ insistens oꝑi destinato.
obscura loca glosis appositis: decdu¬
cebat ĩlucẽ. uesꝑtina sinaxis reuo¬
tau̾at eũ a studio ⁊ liber ĩclaustͣ
angulo d̾elictus. sequte nictis plu¬
uiam q̃ in domo illa copiosi ꝯ exun¬
dauit. tanta eqͣlitate sustinuit. ut
margine uix ꝯtacto ĩ corrupta lut¬
era ꝑmane̾t. Animadũsum est se¬
quenti mane enatantis ĩ pluina.
sed ĩtacti libri miratulũ. ⁊ alioꝵ qͥdẽ
fauor ĩ martinũ erupit. alii uero
miraculũ oddonis mitis ascribebãt
Nos autẽ hoc signũ utͥq parit̾ assig¬
namꝯ: ut ⁊ martini ꝓuicdentia se

Expanded text:
omae apud beatum Paulum, ut libello, quem de Vita beati Martini Postumianus et Gallus ediderant, correctoris manum apponeret, abbatis precibus pulsabatur. Assensum dedit, et insistens operi destinato, obscura loca glossis appositis deducebat in lucem. Vespertina synaxis revocaverat eum a studio, et liber in claustri angulo derelictus sequente nocte pluviam, quae in domo illa copiosius exundavit, tanta aequalitate sustinuit, ut margine vix contacta incorrupta littera permaneret. Adnimadversum est sequenti mane enatantis in pluvia, sed intacti libri miraculum, et aliorum quidem favor in Martinum erupit, alii vero miraculum Odonis meritis ascribebant. Nos autem hoc signum utrique pariter assignamus, ut et Marti
Abbreviated transcription (Latin):
tatis: bñfitiorũ copiã iustillasse. Ex¬
cepisse alios sepe numero mala pro
bonis: se freq̃nciꝯ et pene semꝑ: de bo¬
norũ ub̾uis ꝑte sũpsisse. fines suos
oꝑante dño distensos: ad miraculũ
dilatatos t̾minos ad stuporẽ: et sͥ ꝓsꝑa
molienti ꝓsꝑiꝯ successisse. Munificen¬
tie q̃ tanta declãt affluent̃ responsũ

Expanded text:
tatis beneficiorum copiam instillasse. Extatis beneficiorum copiam instillasse. Excepisse alios saepenumero mala pro bonis; se frequentius et pene semper de bonorum uberius parte sumpsisse. Fines suos, operante Domino, distensos ad miraculum, dilatatos terminos ad stuporem, et sibi prospera molienti prosperius successisse. Munificentiaeque tanta dederat affluenter, responsum