comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eumq diaboli fallente mendacio.
di in se non habent ueritatem.
& illorum grauior atq in medi¬
cinabilis languor ẽ. qui suꝑstit¬
onum furore & ludoꝵ suauita¬
te decepti. sub specie sanitatis in¬
saniunt. An non omnia que a
ministris demonum illis agun¬
tur dieb falsa sunt & insana.
cum uir uiriũ suarum uigore
mollito dotum se frangit in fe¬
minam. tantoq illud ambitu
atq arte agit. quasi peniteat
illum ẽẽ quod uir ẽ: Numquid
non uniuersa ibi falsa sunt. &
insana. cum se a deo format ho¬
mines. aut in pecudes. aut in fe¬
ras aut in portenta tnsformant:
Numquid non omnem excedit
insaniam. cum decorem uultus
humani di specialiter manibus
in omnem pulchritudinem figu¬
ratum squalore sordiũ & adulteri¬
na feditate deturpant: Quomͦ ñ
lanum sapientib patec. nichil
ibi inesse sanitatis. ubi impia.
ubi inhonesta. inuersaq omnia
& faciunt & locuntur: ñ audien¬
tes clamantem cotidie in eccła be¬

Expanded text:
ecunque, diaboli fallente mendacio, ecunque, diaboli fallente mendacio, Dei in se non habent virtutem. Et illorum gravior atque immedicabilis languor est, qui superstitionum furore et ludorum suavitate decepti, sub specie sanitatis insaniunt. An non omnia quae a ministris daemonum illis aguntur diebus falsa sunt et insana, cum vir, virium suarum vigore mollito, totum se frangit in feminam, tantoque illud ambitu atque arte agit, quasi poeniteat illum esse, quod vir est? Nunquid non universa ibi falsa sunt et insana, cum se a Deo formati homines, aut in pecudes, aut in feras, aut in portenta transformant? Nunquid non omnem excedit insaniam, cum decorem vultus humani Dei specialiter manibus in omnem pulchritudinem figuratum, squallore sordium et adulterina foeditate deturpant? Quomodo non sunum sapientibus patet, nihil ibi inesse sanitatis, ubi impia, ubi inhonesta, universaque omnia et faciunt et loquuntur; non audientes clamantem quotidie in Ecclesia be
Abbreviated transcription (Latin):
munio. sicut nos eccłarum doc¬
tor instruit dicens. Que conuẽ¬
tio xp̃i ad belial: Quis autem
consensus templo d̾i cum idolis:
Quicumq ergo credentium. uel
est templum di uel ẽẽ desiderat.
sollicite caueat ne mortua & ua¬
na sectando. desinens esse tẽplũ
d̾i. fiat habitatio tenebrarũ. fiat
demonis monum̃tũ. Ait głosis¬
simus propharum dauid. Bea¬
tus uir cuius ẽ nomen dñi speᷤ
ipsius & ñ respexit in uanitates.
& insanias falsas. Itaq qͥ sꝑat
indm. ac toto corde in eiꝰ głam
luminum suorum defigit aspe¬
ctum. ad insanissimas uanitates
consecratos semel deo ñ debet ocłoᷤ
retorquere. quia ut ait dñs nemo
mittens manum suam ad aratrũ
& respiciens retro. aptus ẽ regnodi.
uomodo beatus dauid łU
falsas insanias dicit: cum ue¬
re insaniant. qui abiecto retrorsũ
timore d̃i ad demonũ respiciunt
uanitates: Sed uir fidelis ꝓpriȩ
naturam impie falsitatis expre¬
sit. quia insana sunt omnĩa que¬

Expanded text:
munio, sicut nos Ecclesiarum docmunio, sicut nos Ecclesiarum doctor instruit dicens: Quae conventio Christi ad Beliat? Qui autem consensus templo Dei cum idolis ? Quicunque ergo credentium vel est templum Dei, vel esse desiderat, sollicite caveat, ne mortua et vana sectando, desinens esse templum Dei, fiat habitatio tenebrarum, fiat daemonis monumentum. Ait gloriosissimus propheta David: Beatus vir cujus est nomen Domini spes ipsius, et non respexit in vanitates et insanias falsas . Itaque qui sperat in Deum, ac toto corde in ejus gloriam luminum suorum defigit aspectum; ad densissimas vanitates consecratos semel non debet oculos retorquere; quia, ut ait Dominus: Nemo mittens manum ad aratrum, et respiciens retro aptus est regno Dei . Omfalsas insanias dicit; cum vere insaniant, qui abjecto retrorsum timore Dei, ad daemonum respiciunt vanitates? Sed vir fidelis proprie naturam impiae falsitatis expressit: quia insana sunt omnia qua
Abbreviated transcription (Latin):
ni sermonis edoctos. uniuersas
kalendarum suꝑuenientiũ ua¬
nitates declinare penitus & hor¬
rere. ad ꝑfectioris tamen emenda¬
tionis augmentum. non me pi¬
guit usitatum ur̃is aurib infer-¬
re sermonem. sicut ait beatissimꝰ
paulus. fratres eadem uobis scri¬
bere michi non pigrum. uobis
autem necessarium. Necessariũ
dilectissimi. nec suꝑfluum reor¬
si pro cõmonitione sc̃a. dudum ha¬
bita precedentium patrũ uobis
repetantur alloquia. Et reuera
quid fastidii quid oneris habet
pro salutis ꝓfectu utilia ac deo
placita sepe dicere. frequent̾ au¬
dire: Et ideo kĩni fide ac deuoti¬
one solita religiosi itineris uias.
ac ueritatis semitas gradientes:
magis magisq errorum deuria.
& diabolica calcate figm̃ta .ł.u.¬
ec enim debet fidelis anima
que angłorum consortia con¬
cupiscit. demoniorum lusibus
delectari. Neq enim luci ac de¬
nebris. ueritati atq mendacio.
turpitudini & honestati. apud
dei seruos ulla pocest esse com¬

Expanded text:
i sermonis edoctos universas calendarum supervenientium vanitates declinare penitus et horrere: ad perfectioris tamen emendationis argumentum non me piguit usitatum vestris auribus inferre sermonem, sicut ait beatissimus Paulus: Fratres, eadem vobis scribere mihi quidem non pigrum, vobis autem necessarium . Necessarium, dilectissimi, nec susi pro commonitione sancta dudum habita, praecedentium Patrum vobis repetantur alloquia. Et revera, quid fastidii, quid oneris habet pro salutis profectu utilia, ac Deo placita saepe dicere, frequenter audire? Et ideo, carissimi, fide ac devotione solita religiosi itineris vias, ac veritatis semitas gradientes, magis magisque errorum devia, et diabolica calcate figmenta. Nec enim debet fidelis anima, quae angelorum consortia concupiscit, ddelectari. Neque vero luci ac tenebris, veritati atque mendacio, turpitudini et honestati apud Dei servos ulla potest esse com
Abbreviated transcription (Latin):
ro fenum. & omnis gloria eius qua¬
si flos agri. Exsiccatum est fenum.
& cetidrt flos quia spiritus dei luf¬
flauit in eo. Uere fenum est popu¬
lus. Exsiccatum est fenum & cecidit
flos. uerbum autem domini stabit

Expanded text:
ro fenum, et omnis gloria ejus quasi flos agri; exsiccatum est fenum, t cecidit flos, quia spiritus Dei sufflavit in eo. Vere fenum est populus: exsiccatum est fenum, cecidit flos; verbum autem Domini nostri manet
Abbreviated transcription (Latin):
onsolamini consolamini popu¬
le meus dicit deus uester. Loqui¬
mini ad cor ierusalem & aduocate
eam quoniam completa est mali¬
ciã eius dimissa est iniquitas illi¬
us. Suscepit de manu domini
duplicia pro omnibus peccatis su

Expanded text:
onsolamini, consolamini, popule meus, dicit Deus vester. Loquimini ad cor Jerusalem, et advocate eam; quoniam completa est malifflictio, dimissa est iniquitas illius. Suscepit de manu Domini duplicia pro omnibus peccatis su
Abbreviated transcription (Latin):
sermonem. Cumq omĩs sermo
eius casso labore deficeret: sisti
cam tterũ suis tribunalib ius¬
sit. Cui &̃ dixit. Suꝑsticio xp̃ia¬
norum. de quoꝵ te magicis arti¬
b iactas. nisi a te fuerit segrega¬
ta. ñ poteris insania abicere pec-¬
toris. neq equissimis consiliis
p̾bere consensũ. Unde de ad ue¬
nerandam deam uestã ꝓperare
necesse ẽ: ut si ꝑseuerantia uir¬
ginitatis placet. eius die noctuq
sacrificiis uenerandis insistas.
Ad hec beata agnes respondit.
Si filiũ tuũ quamuis iniquo
amore uexatũ. tam̃ uiuentẽ ho¬
qui ẽ & rationis capax. qui & au¬
dire & uidere. & palpare. & ambu¬
lare potest. & flore lucis huius
cum bonis ꝑfrui. si ergo hunc
causa amoris. xp̃i nulla possum
ratione respicere. quomͦ possum
idola muta & surda. & sine sen¬
su. & sine anima colere. & ad in

Expanded text:
sermonem. 5. Cumque omnes sermones sermonem. 5. Cumque omnes sermones ejus casso labore deficerent, sisti eam suis tribunalibus jussit, cui et dixit: Superstitio christianorum, de quorum te magicis artibus jactas, nisi a te fuerit segregata, non poteris insaniam abjicere pectoris, neque aequissimis consiliis praebere consensum. Unde te ad venerabilem deam Vestam properare necesse est, et si perseverantia virginitatis placet, ejus die nocteque sacrificiis reverendis insistas. Ad haec beata Agnes respondit: Si filium tuum, quamvis iniquo amore vexatum, tamen viventem hoqui est rationis capax, qui et audire, et videre, et palpare, et ambulare potest, et fulgore lucis hujus cum bonis perfrui: si ergo hunc causa amoris Christi nulla possum ratione respicere; quomodo possum idola muta et surda, et sine sensu et sine anima colere, et ad in
Abbreviated transcription (Latin):
oris sponsi federa uiolare. Cumq
pater diceret in fascib se p̾fecturã
ferri. cȩpit tam̃ uehement̾ inqui¬
rere quis eẽt sponsus. de cuiꝰ se ag¬
nes potestate iactaret. Tunc exti¬
tit quidam ex parasitis eius qui
diceret hanc xp̾ianam eẽ ab in¬
fantia. & magicis artib ita occu
cum ingenti strepitu suis eam tri¬
bunalib precepit sisti. Et primo
quidem blandis eam sermonib
secretius ꝓuocat. de hinc t̾rorib
pulsat. Sed xp̃i uirgo nec blan¬
dimento seducitur. nec terrore cõ¬
cutitur. sed eodem uultu. eodem
ammo ꝑseuerans. & terrentem
similiter sicut blandientẽ deri¬
debat. Uidens itaq simphroniꝰ
prefectꝰ. tantã in puella constan¬
tiam parentes eius alloquitur:
&̃ quia erant nobiles. & uim eiꝰ
inferre ñ poterat. titulũ ei xp̃ia¬
nitatis opposuit. Sequenti nã¬
q die. agnem sibi presentari iu¬
bet. & icerũ atq iterũ repetens.
cepit replicare de iuuenis amore

Expanded text:
serit sponsi foedera violare. Cumque serit sponsi foedera violare. Cumque pater diceret in fascibus se constitutum epit tamen vehementissime inquirere quis esset sponsus, sancta cujus Agnes potestate gloriaretur. Tunc exstitit quidam ex parasitis ejus, qui diceret hanc christianam esse ab infantia, et magicis artibus ita occupcum grandi strepitu, suis eam tribunalibus praecepit sisti. Et primo quidem blandis eam sermonibus secretius provocat, deinde terroribus pulsat. Sed virgo Christi nec blandimento seducitur, nec terrore concutitur: sed eodem vultu, eodem animo perseverans, et terrentem similiter sicut blandientem animo deridebat. Videns itaque Symphronius praefectus tantam in puella constantiam, parentes ejus alloquitur: et quia erant nobiles, et vim eis inferre non poterat, titulum eis christianitatis opposuit. Sequente autem die Agnem sibi praesentari jubet: et iterum iterumque repetens, replicare coepit de juvenis amore
Abbreviated transcription (Latin):
corpori meo sociatum ẽ: & sanguiᷤᷤ
eius ornauit genas meais Cuiꝰ
mater uirgo ẽ. cuius pater fe¬
minam nescit. cui angłi serui.¬
unt. cuius pulchritudinẽ sol
& luna mirant᷑. cuius odore re¬
uiuiscunt mortui. cuius tactu
confortantur infirmi. cuiꝰ opeᷤᷤ
numquã deficiunt. cuiusq di¬
uitiȩ non decrescunt. Ipsi soli seruo
fidẽ. ipsi me tota deuotione com¬
mitto. Quem cum amauero casta
sum. cum tetigero munda sum.
cum accepero uirgo sum. Nec de¬
erunt post nuptias filii ubi par¬
tus sine dolore succedit. & fecundi¬
tas cotidiana cumulat᷑. Audienᷤ¬
hec insanissimus iuuenis amore
capitur cȩco. & inter angustias
animi & corporis anhelo crucia¬
batur sp̃u. Int̾ hec lecto ꝓsternit᷑. &
ꝑ alta suspiria. amor a medicis
apitur. fiunt nota patri que fu¬
erant inuenta amedicis: & eadẽ
pat̾na uoce quȩ fuerant iã dicta
a filio. ad peticionem uirginis re¬
uoluuntur. Abnegat agnes bea¬
tissima. & se nullo pacto asserit pͥ¬

Expanded text:
corpori meo sociatum est, et sanguis ejus ornavit genas meas. Cujus mater virgo est, cujus pater feminam nescit; cui angeli serviunt, cujus pulchritudinem sol et luna mirantur, cujus odore reviviscunt mortui, cujus tactu confortantur infirmi, cujus opes numquam deficiunt, cujusque divitiae numquam decrescunt. Ipsi soli servo fidem meam, ipsi me tota devotione committo. Quem cum amavero, casta sum: cum tetigero, munda sum: cum accepero, virgo sum. Nec deerunt post nuptias filii, ubi partus sine dolore succedit, et fecunditas quotidiana cumulatur. 3. Audiens insanissimus juvenis, amore carpitur caeco, et inter angustias animi et corporis anhelo cruciabatur spiritu. Inter haec lecto prosternitur, et per alta suspiria amor a medicis aperitur. Fiunt nota patri, quae fuerant inventa a medicis, et eadem paterna voce, quae fuerant jam dicta a filio, ad petitionem virginis revolvuntur. Abnegat Agnes beatissima, et se nullo pacto prioris as
Abbreviated transcription (Latin):
suatuor. & omni gra eleganti ele¬
gantior. A quo mͥ iam talamus
collocatus ẽ. cuius mͥ organa mo¬
dulatis uocib resonant. cuiꝰ mͥ
uirgines iustissimis uocib can¬
tant. Iam mel & lac ex eius ore
suscepi. iam amplexib eius castiᷤ

Expanded text:
suavior, et omni gratia elegantior. A quo mihi jam thalamus collocatus est, cujus mihi organa modulatis vocibus resonant, cujus mihi virgines justissimis vocibus cantant. Jam mel et lac ex ore ejus suscepi, jam amplexibus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
substantie. et in unam cõe¬
unte personam. suscipitur
a maiestãte humilitas a uir¬
tute infirmitas. ab eterm¬
tate mortalitas. et ad repen¬
dendum conditionis nostre¬
debitum. natura inuiolabi¬
lis. naturae est unita passibi¬
li deus.qui uerus homo.De¬
rus in bnitate domini tem¬
perãtur: ut quod nostris
remediis congruẽbat. Unus
atq idem dei hominumq
mediator. et mori possit ex
uno, et resurgere possit ex

Expanded text:
urae et in unam coeunte personam, suscepta est a majestate humilitas, a virtute infirmitas, ab aeternitate mortalitas, et ad resoldendum nostrae conditionis debitum, natura inviolabilis naturae est unita passibili, Deusque verus et homo verus, in unitatem Domini temperatur; ut quod nostris remediis congruebat, unus atque idem Dei hominumque mediator , et mori posset ex uno, et resurgere posset ex
Abbreviated transcription (Latin):
anima respicit. quod exterius cõ¬
cupiscit. Columba uero simplex
ẽ animal. atq a malicia fellis a¬
lienum. Quasi columbe ergo ad
fenestras suas sunt oui nichil in
hoc mundo concupiscunt: qͥ oĩa
simpliciter aspiciunt: & in hec
que uident. rapacitatis studio ñ
trahuntur. At contra miliuis &
non columha ad fenestras suas ẽ:
qui ad ea que oculis considerat:
rapine desiderio anhelat. Quia
ergo fratres carissii. beatiandre¬
e apłi natalicia celebramus: de¬
bemus imitari quod colimꝰ. Os¬
tendat nr̃e obsequiũ deuotionis.
immutate sollemnitas mentis.
Despiciamus que terrena sunt:
relictis temporalib mercemur
eterna. Si autem necdum possu¬
mus relinquere propria: saltẽ.
non concupiscamirs aliena. Si
necdum mens nr̃a accenditus
igne caritatis. in ambitione sua.
habeat frenum timoris: ut pro¬
uectus sui passib negetata. dũ
ab aliorum appetitu compescit᷑:
quandoq ad propria contemp

Expanded text:
anima respicit quod exterius conanima respicit quod exterius concupiscit. Columba vero simplex est animal, atque a malitia fellis alienum. Quasi columbae ergo ad fenestras suas sunt, qui nihil in hoc mundo concupiscunt, qui omnia simpliciter aspiciunt, et in his quae vident rapacitatis studio non trahuntur. At contra milvus et non columba ad fenestras suas est, qui ad ea quae oculis considerat rapinae desiderio anhelat. Quia ergo, fratres charissimi, beati Andreae apostoli natalitia celebramus, debemus imitari quod colimus. Ostendat nostrae obsequium devotionis immutatae solemnitas mentis; despiciamus quae terrena sunt, relictis temporalibus, mercemur aeterna. Si autem necdum possumus relinquere propria, saltem non concupiscamus aliena. Si necdum mens nostra accenditur igne charitatis, in ambitione sua habeat frenum timoris, ut profectus sui passibus vegetata, dum ab alienorum appetitu compescitur, quandoque ad propria contem
Abbreviated transcription (Latin):
uio ergo isto holocausto lo¬
cupletius. quando ꝑ hoc
quod deo immolat in ara cor¬
dis. anima semet ipsã macerat:
Sed hoc bone uoluntatis sacri¬
ficium. nunquã plene ꝑsoluit᷑:
nisi mundi huius cupiditas. ꝑ¬
fecte deseratur.Nam quicquid
in eo concupiscimus. hoc ꝓcul
dubio ꝓximis inuidemus. Ui¬
detur etenim quod nobis desit:
quod alter asiequitur. Et quia
semꝑ inuidia. a bona uoluntate
discordat: mox ut hec mentẽ ce¬
perit. illa discedit. Unde predica¬
tores scĩ ut possent proximos di
ligere studuerunt in hoc scło nil
amare: nil uiquam appetere:
nil cum appetitu possidere. Qd
bene ysaias intuens ait. Qͥ sunt¬
isti qui ut nubes uolant. & qua¬
si columbe ad fenestras suas Ui¬
dit quippe eos terrena despicere:
mente celestib propinquare: uer¬
bis pluere. miraculis choruscare:
& quos a terrenis contagiis sc̃a
predicatio. & sublimis uita sus¬
& nubes appellat. fẽnestre au¬
tem nr̃e sunt oculi. quia ꝑ ipsoᷤ

Expanded text:
uid ergo isto holocausto louid ergo isto holocausto locupletius, quando per hoc quod Deo immolat in ara cordis anima semetipsam mactat? 4. Sed hoc bonae voluntatis sacrificium nunquam plene persolvitur, nisi mundi hujus cupiditas perfecte deseratur. Nam quidquid in eo concupiscimus, hoc procul dubio proximis invidemus. Videtur etenim quia nobis desit quod alter assequitur. Et quia semper invidia a bona voluntate discordat, mox ut haec mentem ceperit, illa discedit. Unde praedicatores sancti ut possent proximos perfecte diligere studuerunt in hoc saeculo nihil amare, nihil unquam appetere, nihil vel sine appetitu possidere. Quos bene isti, ait, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas ? Vidit quippe eos terrena demente coelestibus propinquare, verbis pluere, miraculis coruscare. Et quos a terrenis contagiis sancta praedicatio et sublimis vita sus nubes appellat. Fenestrae autem nostri sunt oculi, quia per ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
ciues ostensi sunt. qͥ clamarẽt
Gła in excelsis deo: & in t̾ra pax
hominib. bonȩ uoluntatis. An¬
tedi nãq ocłos numquã ẽ uacu¬
a manus a munere:si ara cordiᷤ
repleta ẽ bona uoluntate. Hinc
etenim psalmista dicit. In me
sunt ds uota tua. quȩ reddam
laudationes tibi. Ac si aꝑte di¬
cat. Et si exterius munera offe¬
renda ñ habeo: intra memet ip¬
sum tamen inuenio. qͦd in ara
tuȩ laudis impono:quia qͥ nr̃a
datione non pasceris: oblatiõe
cordis melius placaris. Nichil
quippe offertur do ditius. uo¬
luntate bona.Uoluntas enim
bonasic aouersa alterius. sicut
nr̃a ꝑtimescere. sic de ꝓsꝑitate
proximi sicut de nr̃o ꝓfectu gra¬
tulari: aliena dampna.nr̃a cre¬
dere:aliena lucra.nra putare:
amicũ ñ ꝓpt̾ mundũ. sed ꝓpt̾
đ̾m diligere: inimicũ etiã am̃a¬
do tolerare. Nulli quod pati ñ
uis facere: nulli quod tibi iuste
impendi desideras. negare. Ne¬
currere: sed prodesse etiam ultͣ

Expanded text:
cives ostensi sunt, qui clamarent: cives ostensi sunt, qui clamarent: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ante Dei namque oculos nunquam est vacua manus a munere, si fuerit arca cordis repleta bona voluntate. Hinc etenim Psalmista dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam, laudationes tibi . Ac si aperte dicat: Etsi exterius munera offerenda non habeo, intra memetipsum tamen invenio quod in ara tuae laudis impono, quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Nihil quippe offertur Deo ditius voluntate bona. Voluntas autem bona est sic adversa alterius sicut nostra pertimescere, sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari, aliena damna nostra credere, aliena lucra nostra deputare, amicum non propter mundum, sed propter Deum diligere, inimicum etiam amando tolerare, nulli quod pati non vis 1452 facere, nulli quod tibi juste impendi desideras denegare, ne vires concurrere, sed prodesse etiam ultra
Abbreviated transcription (Latin):
lo: sed quod relinquam non ha¬
beo. Mlulta fratres relinquitis:
si desideriis terrenis renunciatis.
Exteriora enim nr̃a: domino quã¬
libet parua sufficiunt. Cor nãq
& ñ substantiam pensat: nec per¬
pendit quantũ in eius sacͥficio:
sed ex quanto proferat᷑. Nam s
exteriorem substanciam ꝑpenda¬
mus: ecce sci negociatores nr̃i. ꝑpe¬
tuam angłoꝵ uitam datis retib
& naui mercati sunt. Estimatio¬
nem quidem precii ñ habet. sed
tamen regnum di tanti ualet:
quantum habes. Ualirit
namq ⁊acheo dimidiũ substan¬
tie: quia dimidiũ aliud hoc qͦd
iriuste abstulit. restituendũ in
quadruplum reseruauit.Ualu¬
it petro & andree.dimissis retib
& naui. Ualuit uiduȩ duobus
minurtis. ualuit alteri. calice aqͤ
frigide. Regnum itaq dĩ ut di¬
ximue: tanti ualet. quantũ ha¬
bes. Pensate igitur fratres. quid
uilius qͣm emit᷑. quid carius qͣm
possidetur: Sed fortasse si nec ca
Redemptore etenim nato: celi

Expanded text:
lo, sed quod relinquam non halo, sed quod relinquam non habeo. Multa, fratres, relinquitis, si desideriis terrenis renuntiatis.Exteriora enim nostra Domino quamlibet parva sufficiunt; cor namque et non substantiam pensat; nec perpendit quantum in ejus sacrificio, sed ex quanto proferatur. Nam si exteriorem substantia‹m› perpendamus, ecce sancti negotiatores nostri perpetuam angelorum vitam datis retibus et navi mercati sunt. Aestimationem quippe pretii non habet, sed tamen regnum Dei tantum valet quantum habes. Valuit namque Zacchaeo dimidium substantiae, quia dimidium aliud ad hoc quod injuste abstulit restituendum in quadruplum reservavit . Valuit Petro et Andreae dimissis retibus et navi , valuit viduae duobus minutis , valuit alteri calice aquae frigidae . Regnum itaque Dei, ut diximus, tantum valet quantum habes. 3. Pensate igitur, fratres, quid vilius cum emitur, quid charius cum possidetur. Sed fortasse nec calRedemptore etenim nato, coeli
Abbreviated transcription (Latin):
uita. Quid gͦ fratres carissimi. qͥd
in eius iudicio dicturi sumus: qͥ
ab amore p̃sentis scłi. nec precep¬
tis flectimur. nec uerberib emen¬
damur: Sed fortasse aliquis taci¬
tis secum sibi cogitationib dicat.
Ad uocem dominicã. ut̃q iste pis¬
cator quid aut quantũ dimisitꝰ qͥ
pene nichil habuit: Sed hac in re
fratres carissimi affectum pensare
potius debemus. quam censum.
Multum reliquit. qui sibi nichil
retinuit: multũ reliquit: qui quã¬
libet parũ. totum deseruit. Certe.
nos & habita cum amore posside¬
mus: & ea que minime habemus.
ex desiderio querimus Multum
ergo petrus & andreas dimisit:
quando ut̾q etiam disideria ha¬
bendi dereliquit. Multũ dimisit:
qui cum re possessa etiam concu¬
piscentiis renunciauit. A sequẽ¬
tsb ergo tanta dimissa funt: qͣn¬
ta a ñ sequentib concupisci po¬
emo igitur etiam cũ quosdã
conspicit multa reliquisse a¬
pud semet ipsum dicat. imitari
huius mundi contemptores uo¬

Expanded text:
ita. Quid ergo, charissimi, quid in ejus judicio dicturi sumus, qui ab amore praesentis saeculi nec praeceptis flectimur, nec verberibus emendamur? 2. Sed fortasse aliquis tacitis sibi cogitationibus dicat: Ad vocem dominicam uterque iste piscator quid aut quantum dimisit, qui pene nihil habuit? Sed hac in re, fratres charissimi, affectum debemus potius pensare quam censum. Multum reliquit qui sibi nihil retinuit, multum reliquit qui, quantumlibet parum, totum deseruit. Certe nos et habita cum amore possidemus, et ea quae minime habemus ex desiderio quaerimus. Multum ergo Petrus et Andreas dimisit, quando uterque etiam desideria habendi derelinquit. Multum dimisit, qui cum re possessa etiam concupiscentiis renuntiavit. A sequentibus ergo tanta dimissa sunt, quanta a non sequentibus concupisci poemo igitur, etiam cum quosdam conspicit multa reliquisse, apud semetipsum dicat: Imitari mundi hujus contemptores vo
Abbreviated transcription (Latin):
udistis fr̃s carissimi. quia
ad unius iussionis uocem.
petrus & andreas relictis retib
secuti sunt redemptorẽ. Nulia uͦ
hunc facere adhuc miracła uiderãt:
nichil ab eo de premio eterne re¬
tributionis audierant: & tam̃
ad unum domini preceptũ. hoc
quod possidere uidebant᷑ obliti st̃.
Quanta nos eius miracła uidemꝰ.
quot flagellis affligimur. quantiᷤᷤ
minarũ asꝑitatib det̾remur: & ta¬
men uocantẽ sequi contempnimꝰ:
Incelo iam sedet. qui de conuersa

Expanded text:
udistis, fratres charissimi, quia ad unius jussionis vocem Petrus et Andreas, relictis retibus, secuti sunt Redemptorem. Nulla vero hunc facere adhuc miracula viderant, nihil ab eo de praemio aeternae retributionis audierant; et tamen ad unum Domini praeceptum hoc quod possidere videbantur obliti sunt. Quanta nos ejus miracula videmus, quot flagellis affligimur, quantis minarum asperitatibus deterremur, et tamen vocantem sequi contemnimus? In coelo jam sedet, qui de con
Abbreviated transcription (Latin):
erat: uidens eam a longe excla¬
mauit uoce magna dicens. Salue
crux. quȩ in corpore xp̃i dedicata
es: & ex membris eius tanquam
margaritis ornata. Antequã te
ascenderet dominus nr. timorem
terrenũ habuisti. modo uero ce
lestem amorem obtinens. ꝓ uoto
susciperis. Sciunt enim creden¬
tes quanta intrate gaudia ha¬
Securus ergo & gaudens uenio
ad te. ita ut & tu exultans susci¬
pias me. discipłm eius qui pepen¬
dit in te:quia amator tuus sem¬
per fui. & desideraui amplecti te.
Obona crux que decorem & pul¬
chritudinẽ de membris dñi susce¬
pisti. diu desiderata. sollicite ama¬
ta. sine intermissione quesita: &
aliquando iam concupiscenti a¬
nimo preparata. Accipe me ab
hominib & redde me magistro meo:
ut ꝑte me recipiat. qui ꝑ te me

Expanded text:
nge, exclamavit voce magna dicens: « Salve, crux, quae in corpore Christi dedicata es, et ex membris ejus tanquam margaritis ornata. Antequam te ascenderet Dominus noster, timorem terrenum habuisti; modo vero amorem coelestem obtinens pro voto susciperis. Sciens enim quanta intra te gaudia haus et gaudens venio ad te, ita ut et tu exaltans suscipias me discipulum ejus qui pependit in te, quia amator tuus semper fui, et desideravi te amplecti. O bona crux, quae decorem et pulchritudinem de membris Domini suscepisti: diu desiderata, sollicite amata, sine intermissione quaesita, et aliquando concupiscenti animo praeparata! Accipe me ab hominibus, et redde me Magistro meo, ut per te me recipiat, qui per te me
Abbreviated transcription (Latin):
toto corde tũo: discere poteris. Si
ñ credideris: penitus nunquam¬
tis attinges. Tunc iratus egeas.
multitudo pene totius ꝓuinciȩ.
ita ut egeam uellent occidere: &
andream apłm fractis ianuis li¬

Expanded text:
toto corde, dicere poteris: Si non credideris, penitus nunquamit. Hinc iratus Egeas multitudo pene totius provinciae venit; ita ut Egeam vellent occidere et apostolum fractis januis li
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Orgnipotenti deo qui unus
& uerus ẽ. ego omni die sacrifico
non thuris fumum. nec tauroꝵ
mugientiũ carnes. nec hyrcoꝵ
sanguinem: sed immaculatũ ag¬
num. cotidie in altare crucis sacri¬
fico: cuius carnes postea quam
omnis popłs credentiũ mandu¬
cauerit. & sanguinem biberit:
agnus qui sacrificatus ẽ. integer
ꝑseuerat &̃ uiuus. Et cum uere
sacͥficatus sit. & uere carnes eius
manducate sinta popło. & uere¬

Expanded text:
ait: « Omnipotenti Deo qui unus et verus est, ego omni die sacrifico, non thuris fumum, nec taurorum mugientium carnes, nec hircorum sanguinem, sed immaculatum sanguinem quotidie in altari crucis sacrifico; cujus carnem postea quam omnis populus credentium manducaverit, et ejus sanguinem biberit, Agnus, qui sacrificatus est, integer perseverat et vivus. » Et cum vere sacrificatus sit, et vere carnes ejus manducat
Abbreviated transcription (Latin):
Alis ergo dilectissi¬
mi natiuitas. De¬
cuit dei birtutem
et dei sapientiam christũ:
qua nobis et humanitate
congrueret, et diuinitate
prcecelleret. Nisi enim es¬
set deus uerus. non affer¬
ret remedium. nisi esset
homo uerus. non praeberet
exemplum. Ab exultanti

Expanded text:
itur, dilectissimi, nativitas decuit Dei virtutem et Dei sapientiam Christum, qua nobis et humanitate congrueret, et divinitate praecelleret. Nisi enim esset, Deus verus non afferret remedium; nisi esset homo verus, non praeberet exemplum. Ab exsultanti
Abbreviated transcription (Latin):
ub decio & ualerio ꝑsecutorib
quo tempore cornelius rome cip¬
& thebaidam ȩccłas tempestas
seua populata ẽ. Uoti tunc xp̃ra¬
tarda ad mortem supplicia con¬
quirens. animas cupiebat iugu-¬
lare non corpora: ut & ipse qui
ab eo passus ẽ ciprianus ait. Uo¬
lentibus mori ñ ꝑmittebat occi¬
di. cuius ut crudelitas notior fiat.
duo memorie causa exempla sub
tyrem. & inter eculeos. laminasq
uictorem. iussit melle ꝑungi. &
sub ardentissimo sole. ligatis post
muscarum aculeis cederet. qui ig¬
nitas sartagines ante superasset.
Alium iuuenili etate florentẽ. in
amenissimos hortulos p̾cepit ab
murmure serperet riuus. & molli
geret. suꝑ stratum plumis lectu¬
de posset excutere.blandis sertoꝵ
nexib irretitum relinqui. Quo
cum recedentib cunctis meretrix
speciosa uenisset: cepit delicatis

Expanded text:
ub Decio et Valeriano persecutoribus, quo tempore Cornelius Romae, Cypet Thebaidem Ecclesias, tempestas saeva populata est. Voti tunc Christiatarda ad mortem supplicia conquirens animas cupiebat jugulare, non corpora. Et ut ipse, qui ab ipso passus est, Cyprianus ait: Volentibus mori, non permittebatur occidi. Cujus ut crudelitas notior fiat, duo memoriae causa exempla subjtyrem, et inter eculeos laminasque victorem, jussit melle perungi, et sub ardentissimo sole, religatis manmuscarum aculeis cederet, qui ignitas sartagines ante superasset. Alium juvenili aetate florentem, in amoenissimos hortulos praecepit murmure aquarum serperet rivus, et molli geret, super exstructum plumis lectude posset excutere, blandis sertorum nexibus irretitum relinqui. Quo cum, recedentibus cunctis, meretrix speciosa venisset, coepit delicatis
Abbreviated transcription (Latin):
ge constantino uniuerso mundo
teste defenditur. Nam alexandriã
istius modi homo uiuus ꝑductꝰ
magnum popłis expectaculũ
prebuit. & postea cadauer exa¬
nume ne calore ẽtatis dissiparet᷑.
peratore uideretur allatum est
Sed ut ꝓpositum ꝑsequar. anto¬
nius cepta regione ꝑgebat. fera¬
rum tantũ uestigia intuens.
& heremi latam uastitatem.
Quid ageret: Quo uerteret gra

Expanded text:
ge Constantio, universo mundo ge Constantio, universo mundo teste, defenditur. Nam Alexandriam istiusmodi homo vivus perductus, magnum populo spectaculum praebuit: et postea cadaver exanime, ne calore aestatis dissiparetur, peratore videretur, allatum est. 9. Sed ut propositum persequar, Antonius coeptam regionem pergebat, ferarum tantum vestigia intuens, et eremi latam vastitatem. Quid ageret, quo verteret gra
Abbreviated transcription (Latin):
te cornib asꝑata. cui extrema parᷤᷤ
corporis in caprarũ pedes desine¬
bat. Et hoc attonitus spectacło.
scutum fidei & loricam spei bonͤ
preliator arripuit. cum illi nichil
ominus memoratũ animal pal¬
marum fructus ad uiaticũ qua¬
si pacis obsidi offerebat. Quo cog¬
nito gradum pressit antonius.
& quid nam esset interrogans.
hoc ab eo responsum accepit. Mor¬
talis ego sum. & unus ex accolis
heremi. quos uario delusa erro¬
re gentilitas. faunos.satyrosq
gor gregis mei. precamur ut ꝓ
nobis communẽ dñm dep̾ceris.
quem ꝓ salute mundi olim ue¬
nisse cognouimus: & in uniu̾¬
sam terram exiit sonus eius.
Talia eo loquente. longeuus uia¬
tor ubertim faciem lacrimis ri¬
gabat. quas magnitudo leticie
indices cordis effuderat. Gaude
monem: & baculo humũ ꝑcuti
ueneraris. Quid nunc dictura
nigero uolatu petulcũ aminal
aufugit. Hoc ne cui ad increduh¬
tatem scrupulũ moueat. sub re¬

Expanded text:
te cornibus asperata, cujus extrema pars te cornibus asperata, cujus extrema pars corporis in caprarum pedes desinebat. Ad hoc Antonius spectaculum, scutum fidei et loricam spei, ut bonus praeliator arripuit: nihiominus memoratum animal palmarum fructus eidem ad viaticum quasi pacis obsides afferebat. Quo cognito gradum pressit Antonius et, quisnam esset, interrogatus, hoc ab eo responsum accepit: «Mortalis ego sum et unus ex accolis eremi, quos vario delusa errore gentilitas, faunos, satyrosqugor gregis mei. Precamur ut pro nobis communem Deum depreceris quem in salutem mundi olim uenisse cognoscimus et in uniuersam terram exiut sonus ei» Talia eo loquente, longaevus viator ubertim faciem lacrymis rigabat, quas magnitudo laetitiae indices cordis effuderat. Gaudebmonem, et baculo humum percutiee. Quid nunc dictura nigero volatu petulcum animal aufugit. Hoc ne cuiquam ad incredulitatem scrupulum moveat, sub re
Abbreviated transcription (Latin):
remo consedisse. atq illi ꝑ noctẽ
quem uisendum deberet ꝓꝑare.
Ilico erumpente luce uenerabi¬
lis senex infirmos artus baculo
regente sustentans. cepit ire uelle
quo nesciebat. Et iam media die ᷤᷤ
coquente desuꝑ sole feruebat. nec
ostendet. Nec plura his: conspi
opinio poetarũ centauro uoca¬
bulum indidit. Quo uiso. salu¬
taris impressione signi armat
frontem. & heus tu inquit. qua¬
nam in parte hic dei seruus ha¬
bitat: At ille barbarum nescio
quid infrendens. & frangens po¬
tius uerba quam ꝓloquens. int̾
horrentia ora setis. blandum que¬
siuit alloquiũ. Et cum dextere¬
manus ꝓtensione cupitum in¬
dicat iter. ac sic patentes cãpos
uolucri transmittens fuga. ex
oculis mirantis euanuit. Ue¬
rum utrum hoc diabolus ad ter¬
rendum eum simulauerit. an
ut solet heremus monstruosoꝵ¬
ferax animaliũ. istam quoq
&̃ de eo quod uiderat secum re
lem haud grandem homuncu¬
lum uidit. aduncis narib fron¬

Expanded text:
remo consedisse. At illi per noctem remo consedisse. At illi per noctem quem visendum deberet proficisci. Illico erumpente luce, venerabilis senex infirmos artus baculo regente sustentans, cepit ire velle quo nesciebat. Et jam media dies coquente desuper sole fervebat, nec ostendet. Nec plura his, conspicopinio poetarum Hippocentauro vocabulum indidit. Quo viso, salutaris impressione signi armat frontem: Et heus tu, inquit, quanam in parte hic servus Dei habitat? At ille barbarum nescio quid infrendens, et frangens potius verba quam proloquens, inter horrentia ora setis, blandum quaesivit alloquium. Et dexterae protensione manus cupitum indicat iter, et sic patentes 7 campos volucri transmittens fuga, ex oculis mirantis evanuit. Verum haec utrum diabolus ad terrendum eum simulaverit, an ut solet cremus monstruosorum animalium ferax, istam quoque et de eo quod viderat secum vollem haud grandem homunculum videt, aduncis naribus, fron
Abbreviated transcription (Latin):
terra sorbebat. Frant preterea per
exesum montem haud pauca ha¬
bitacula. in quib scabre iam in¬
cudines. & mallei quib pecunia
signatur uisebantur. Hunc locũ
egyptiorum littere. ferunt. fur¬
tiuam monete officinam fuisse.
ea tempestate qua cleopatre uin¬
ctus est antonius. Igitur ad ama¬
to quasi a deo sibi offerretur ha¬
bitaculo. omnem ibidem orati¬
onib & solitudine duxit etatẽ
Cibum & uestim̃tũ palma pre¬
bebat. Quod ne cuiquam impo¬
sibile uideatur. iħm testor & sc̃oᷤ
quȩ iuxta siriam sarracenis un¬
gitur. & uidisse me monachos.
triginta lam ꝑ annos clausus.
ordeaceo pane. & lutulenta aqͣ¬
utens uiuit. alter in cisterna
ueteri quam gentili sermone sy¬
ri cumbam uocant. quinq ca¬
ricis ꝑ singłos dies sustentabat᷑.
gresfus sum: cum iam cente¬
ret in terris. & nonagenariꝰ in a¬
lia solitudine antonius morarẽt:
ut ipse asserere solebat. hȩc in m̃¬
tem eius cogitatio incidit. nul

Expanded text:
terra sorbebat. Erant praeterea per terra sorbebat. Erant praeterea per exesum  Al. saxeum montem haud pauca habitacula, in quibus scabrae jam incudes et mallei, quibus pecunia signatur, visebantur. Hunc locum Aegyptiorum litterae ferunt, furtivam monetae officinam fuisse, ea tempestate qua Cleopatrae junctus est Antonius. 6. Igitur adamato quasi quod a Deo sibi offerretur habitaculo, omnem ibidem in orationibus, et solitudine duxit aetatem. Cibum et vestimentum ei palma praebebat. Quod ne cui impossibile videatur, Jesum testor et sanctos quae juxta Syriam Saracenis jungitur, et vidisse me monachos, triginta annos clausus, hordeaceo pane et lutulenta aqua vixit, alter in cisterna 6 veteri quam gentili sermone Syri GUBBAM vocant quinque caricis per singulos dies sustentabatur.gressus sum, cum jam centret in terris, et nonagenarius in alia solitudine Antonius moraretur ut ipse asserere solebat, haec in mentem ejus cogitatio incidit, null
Abbreviated transcription (Latin):
attrectare uirilia: ut corpore in libi¬
dinem concitato. se uitrix impudi¬
ca suꝑ iaceret. Quid ageret mileᷤᷤ
Tandem celitus inspiratus. pre¬
cisam morsib linguam in oscu¬
lantis se faciem expuit. ac sic li¬
er idem ergo tempus qͦ talia
gerebantur. apud inferiorem the¬
baidam. cum sorore iam uiro tra¬
rentum in hereditate locupleti.
paulus relictus ẽ annorum cir¬
citer sexdecim. litteris tam gre¬
eruditus: mansueti animi. deum
quid pectora humana ñ cogis
tus cepit. ꝓdere uelle. quem cela¬
re debuerat. Non illum uxoris
non spectans cuncta ex alto d̃s
bat. crudelitate quasi pietate u
mus adolescens intellexit. ad mõ¬
tium deserta confugiens. dum ꝑ¬
tit: ac paulatim procedens.
rit saxeum montem. ad cu¬
ius radices haud grandis
spelunca lapide claudeba¬
tur. Quo remoto. ut est cupi
uertit intus haud grande ue¬
stibulum. Quod aperto desu¬
per cȩlo patulis diffusa ramis
uetus palma contexerat: fontẽ
lucidissimũ ostendens. tantumm

Expanded text:
trectare virilia: ut corpore in libidinem concitato, se victrix impudica superjaceret. Quid ageret miles CTandem coelitus inspiratus, praecisam mordicus linguam in osculantis se faciem exspuit; ac sic lier idem ergo tempus quo talia gerebantur apud inferiorem Thebaidam, cum sorore jam viro trarentum in haereditate locupleti, Paulus relictus est annorum circiter sexdecim, litteris tam Graeeruditus, mansueti animi, Deum quid pectora humana non cogittus cepit prodere velle, quem celare debuerat. Non illum uxoris non spectans cuncta ex alto Deusbat, crudelitate quasi pietate utmus adolescens intellexit, ad montium deserta confugiens, dum ptit, ac paulatim progrediens, rit saxeum montem, ad cujus radices haud grandis spelunca, lapide claudebatur. Quo remoto ut est cupid, animadvertit intus grande vestibulum, quod aperto desuper coelo, patulis diffusa ramis vetus palma contexerat, fontem lucidissimum ostendens: cujus
Abbreviated transcription (Latin):
cit uinuuersam que ꝑ fidem
et confessionẽ xp̃i ad patriarchaꝵ
ꝑtinet sortem. siue in his qui de patri¬
archax stirpe carnis onginem duxe¬
runt: siue de illis qui de alus natio¬
nibus carnaliter editi. spiritali la¬
uachro sunt in xp̃o renati: inqua
udelicet domo regnabit in eternũ.
et regni eius nou ent finis. Reguat
quippe in ea in presenti uita. cum e¬
lectoꝵ corda ꝑfidem et dilectionem
suam in habitans regit: atq adꝑci¬
pienda suꝑne retributionis dona. cõ¬
tinua protectione gubernat. regnat
in futuro: cum eos dem finito statu tẽ¬
poralis exilii ad habitationẽ patrie
celestis introducit: in qua presenti
euis uisione semper aimointi in

Expanded text:
cit universam, quae per fidem et confessionem Christi ad patriarcharum pertinet sortem, sive in iis qui de patriarcharum stirpe carnis originem duxerunt, seu in illis qui de aliis nationibus carnaliter editi, spirituali lavacro sunt in Christo renati. In qua videlicet domo regnabit in aeternum, et regni ejus non erit finis. Regnat quippe in ea in praesenti vita, cum electorum corda per fidem et dilectionem suam inhabitans regit, atque ad percipienda supernae retributionis dona continua protectione gubernat. Regnat in futuro, cum eosdem, finito statu temporalis exsilii, ad habitationem patriae coelestis introducit: in qua praesenti ejus visione semper admoniti n
Abbreviated transcription (Latin):
implesse omnẽ terram. Et de qͦ
dicit z acharias. in lapide uno
septem oculi sunt. idest in xp̃o
uniuersitas scientie spiritalis in¬
habitat. Cuius & apłs petrus
meminit ita dicens. Ad quẽ ac¬
cedentes lapidem uiuũ. & ipsi
tamquam lapides uiui super¬
edificamini.
t bene scđm purificationem
iudeorum. tantũ positȩ erant
hydrie. quia ludeoꝵ tantũ po¬
pulo lex ꝑ moysen data ẽ. Nam
grã & ueritas euangłii. ñ minus
scͥpture scẽ auctores & ministri.
prophete modo de patre tantum
locuntur & filio. ut est illud. om¬
nia in sapientia fecisti. uirtus et

Expanded text:
implesse omnem terram . Et de quo implesse omnem terram . Et de quo dicit Zacharias: In lapide uno septem oculi sunt , id est, in Christo universitas scientiae spiritalis inhabitat; cujus et apostolus Petrus meminit ita dicens: Ad quem accedentes lapidem vivum, et ipsi tanquam lapides vivi, superaedificamini . Bene secundum purificationem Judaeorum positae erant hydriae, quia Judaeorum tantum populo lex per Moysen data est. Nam gratia et veritas Evangelii, non minus Scripturae sanctae auctores et ministri, prophetae modo de Patre tantum loquuntur et Filio, ut est illud: Omnia in sapientia fecisti . Virtus e
Abbreviated transcription (Latin):
matrem de qua hȩc suscepit pie
cognitam. ei quem maxime dilige¬
bat discipulo commendauit. quã
diuina facturus quasi incognitã
se nosse dissimulat: quia hanc
diuine natiuitatis auctorem non
esse cognoscit. Erant autem ibi la¬
pidee hidriȩ sex posite scd̃m puri¬
ficationem iudeoꝵ. capientes sin¬
gule metretas binas uel ternas.
Hidriȩ uocantur uasa aquarum.
receptiu. parata. Grece enim aqͣ.
hydor dicitur. Aqua autem scͥp¬
ture sacre scientiam designat. quȩ
suos auditores & peccatoꝵ sorde ab¬
luere. & diuine cognitionis solet
fonte potare. Uasa sex quib con¬
ui
tinebat᷑. corda sunt deuota sc̃oꝵ:
quorum ꝑfectio uitȩ & fidei ad ex¬
emplum recte credendi ac uiuendi
proposita ẽ generi humano. ꝑ sex
Et bene lapidea sunt uasa: quia
fortia sunt precordia iustoꝵ. ut
pote illius fide & dilectione solida¬
ta lapidis.quem uidit danihel
precisum de monte sine manib.
factumq in montẽ magnũi: &

Expanded text:
matrem, de qua haec suscepit, pie matrem, de qua haec suscepit, pie cognitam, ei, quem maxime diligebat, discipulo commendavit, quam divina facturus quasi incognitam se nosse dissimulat, quia hanc divinae nativitatis auctorem non esse recognoscit. Erant autem ibi lapideae hydriae sex positae secundum purificationem Judaeorum, capientes singulae metretas bi« Hydriae vocantur vasa aquarum receptui parata, Graece enim aqua ὕδωρ dicitur. Aqua autem Scripturae sacrae scientiam designat, quae suos auditores et a peccatorum sorde abluere et divinae cognitionis solet fonte potare. Vasa sex quibus aqua continebatur, corda sunt devota sanctorum, quorum perfectio vitae et fidei ad exemplum recte credendi ac vivendi proposita est generi humano per sex Et bene lapidea sunt vasa, quia fortia sunt praecordia justorum, ut pote illius fide et dilectione lapidis solidata quem vidit Daniel praecisum de monte sine manibus, factumque in montem magnum, et
Abbreviated transcription (Latin):
qui nobis iubet honorare patrẽ
& matrem. aut eam sibi ẽẽ matrẽ
factus est ei ex semine dauid scd̃m
carnem. Quomodo enim ex semi¬
ne dauid scđ̃m carnem. si non ex
corpore mariȩ scđm carnem. que
ex dauid semine descendit:Sed in
eo quod miraculum facturus ait.
quid michi & tibi est mulier: sig¬
nificat se diuinitatis qua miracu¬
lum erat patrandũ. ñ pͥncipium
temporaliter accepisse de matre:
sed eternitatem semꝑ habuisse de
patre. Quid michi inquit & tibiẽ
mulier: Nondum uenit hora mea.
Cui diuinitate quam ex patre semꝑ
habui cum tua carne ex qua car¬
nem suscepi: commnune ñ ẽ.Non¬
dum uenit hora mea. ut fragilita¬
tem sumpte ex te humanitatis
moriendo demonstrem.prius est
ut potentiã eternȩ ditatis uirtuteᷤᷤ
oꝑando patefaciam. Uenit hora:
ut quid sibi & matri commune es¬
set. ostenderet: cum eam moriturꝰ
in cruce discipulo uirgini. uirgi¬
nem commendare curauit. Car¬
nis namq infirma ꝑpeciens.

Expanded text:
qui nos jubet honorare patrem qui nos jubet honorare patrem et matrem; aut eam sibi esse matrem factus est ei ex semine David secundum carnem . Quomodo enim ex semine David secundum carnem, si non ex corpore Mariae secundum carnem, quae ex David semine descendit? sed in eo quod, miraculum facturus, ait: Quid mihi et tibi est, mulier? significat se divinitatis, qua miraculum erat patrandum, non principium temporaliter accepisse de matre, sed aeternitatem semper habuisse de Patre. Quid mihi, inquit, et tibi est, mulier? Nondum venit hora mea. Quid divinitati, quam ex Patre semper habui, cum tua carne, ex qua carnem suscepi, communis non est. Nondum venit hora meo, ut fragilitatem sumptae ex te humanitatis moriendo demonstrem: prius est ut potentiam aeternae deitatis virtutes operando patefaciam. Veniet autem hora ut quid sibi et matri commune esset ostenderet, cum eam moriturus in cruce discipulo virgini virginem commendare curavit. Carnis namque infirma perpetiens,
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. & emulari carismata maio¬
ra. ac de uitiis ad uirtutes bona
oꝑando. de terrenis ad eterna no¬
runt sperando & amando trans¬
migrare. Discumbente autem ad
nuptias dño uinum defecit: ut
uino meliore ꝑ ipsum mirabili
ordine facto. manifestaret᷑ gła la¬
tentis in homine di. & credentiũ
in eum fides aucta ꝓficeret. Quod
si misteriũ querimus. apparente
in carne dño mera illa legalis sen¬
sus suauitas: paulatim ceꝑat ob
carnalem phariseoꝵ int̾pretationẽ
a prisca sua uirtute deficere. Qui
mox ea quȩ carnalia uidebantur
mandata. ad spiritalem conuertit
doctrinam: cunctamq littere le¬
galis suꝑficiem. euangelica celes¬
tis gr̃e uirtute mutauit: quod
ẽ uinum fecissedeaqua. Sed pͥmo
studeamus indagare quid sit. qͦd¬
cum deficiente uino diceret mater
iħu ad eũ uinum ñ habent respõ¬
dit. Quid michi &̃ tibi ẽ mulier:
Nondum uenit hora mea. Neq
enim matrem suam in honoraret:

Expanded text:
tionis, et aemulari charismata majotionis, et aemulari charismata majora, ac de vitiis ad virtutes, bona operando, de terrenis ad aeterna norunt sperando et amando transmigrare. Discumbente autem ad nuptias Domino, vinum defecit, ut vino meliori per ipsum mirabili ordine facto, manifestaretur gloria latentis in homine Dei, et credentium in eum fides aucta proficeret. Quod si mysterium quaerimus, apparente in carne Domino, meraca illa legalis sensus suavitas paulatim coeperat ob carnalem Pharisaeorum interpretationem, a prisca sua virtute deficere, qui mox ea quae carnalia videbantur mandata ad spiritualem convertit doctrinam, cunctamque litterae legalis superficiem evangelicae coelestis gratiae virtute mutavit, quod est vinum fecisse de aqua. Sed primo studeamus indagare quid sit cum deficiente vino diceret mater Jesu ad eum: Vinum non habent. Respondit: Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Neque enim matrem suam inhon
Abbreviated transcription (Latin):
ctus est: & ex quo associandam si¬
bi eccłam. tamquã sponsus ꝓces¬
sit. Primus nuptiarũ locus iudea
extitit. in qua filius d̃ homo fieri.
& eccłam sui corporis participatio¬
ne consecrare. sui sp̃c pignore in fide¬
confirmare dignatus ẽ: sed uocatis
ad fidem gentib usq ad fines or¬
bis terrȩ earumdẽ nuptiarũ uo
cat a misterio. quod die tercio post
ea quȩ suꝑior euangłii sermo de¬
dam sibi ȩccłam uenisse designat.
Primũ quippe scħ tempus. ante
legem. patriarcharũ exemplo.
Scđ̾m sub lege. prophetarum scͥp¬
tis. Tercium sub gr̃a. preconiis eu¬
angelistarũ quasi tercie diei luce
mundo refulsit: in quo dñs &
saluator nr̃ pro redemptione ge¬
neris humani incarnatus appa¬
ruit. Sed & hoc quod in chana
galileẽ. idest in zelo transinigra¬
tionis ꝑpetrate eidem nuptiȩ fac¬
te ꝑhibentur. typice denunciat
eos maximeq gr̃a xp̃i dignos ex¬
istere: qui zelo & feruore pie deuo¬

Expanded text:
ctus est, et ex quo ad sociandam sictus est, et ex quo ad sociandam sibi Ecclesiam tanquam sponsus processit. Primus nuptiarum locus in Judaea exstitit, in qua Filius Dei homo fieri, et Ecclesiam sui corporis participatione consecrare, sui Spiritus pignore confirmare dignatus est. Sed vocatis ad fidem gentibus usque ad fines orbis terrcat mysterio, quod die tertio post ea, quae superior Evangelii sermo dedam sibi Ecclesiam venisse designat. Primum quippe saeculi tempus ad legem, patriarcharum exemplis; secundum sub lege, prophetarum scriptis; tertium sub gratia, praeconiis evangelistarum, quasi tertiae diei luce mundo refulsit; in quo Dominus et Salvator noster pro redemptione generis humani in carne natus apparuit. Sed et hoc, quod in CanaGalilaeae, id est in zelo transmigrationis perpetratae, eaedem nuptiae factae perhibentur, typice denuntiat eos maxime gratia Christi dignos existere qui zelo fervere piae devo