comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erunt quasi non sint. Hec autẽ o idu¬
mea ideo facere cessabis: quia uemet
suꝑ de ultio dñi. Si enim uixta ihere¬
miam quib non erat udicium ut bibe¬
rent calicem. bibentes biberunt: tu qͣsi
innocens relinqueris: Noneris in no¬
cens: s bibens bibes. Porro quod addi¬
dit. iuxta ẽ dies dni suꝑ om̃s gentes:
mus calicem dñi cunctis gentib ꝓꝑina¬
tum. Unde dr̃ in eodẽ. Calix aureus ba¬
bylon in manu dni: in ebrians om̃s
gentes. Uniuersas quippe nationes usq
ad ꝓpontidem scyticũq mare. et iom¬
cum. uł egeum. assyrii babyloniiq tenue¬
runt. Legamus herodotum & grecas bar¬
barasq hystorias: & uidebimus quomͦ
sub baby loniis & assiriis impletum sit
gentes. Quod autẽ sequitur. sicut fecisti
fiet tibi. retributionẽ tuã comiertã
incaput tuum: hic sensus ẽ. quẽ et¬
in psalmo legimus. Memento dñe filio¬
rum edom in diem ierłm:. dicentiũ.
exinanite ex inauite usq ad fundam̃tũ

Expanded text:
erunt quasi non sint. Haec autem, o Iduerunt quasi non sint. Haec autem, o Idumaea, ideo facere cessabis, quia veniet super te ultio Domini. Si enim juxta Jeremiam , 377 quibus non erat judicium ut biberent calicem, bibentes biberunt: tu quasi innocens reliqueris: non eris innocens, sed bibens bibes. Porro quod ait: Juxta est dies Domini super omnes gentes, mus calicem Domini cunctis gentibus propinatum. Unde dicitur in eodem: Calix aureus Babylon in manu Domini inebrians omnes gentes. Universas quippe nationes usque ad Propontidem, Scythicumque mare, et lonium vel Aegaeum, Assyrii Babyloniique tenuerunt. Legamus Herodotum, et Graecas barbarasque historias, et videbimus quomodo sub Babyloniis et Assyriis impletum sit gentes. Quod autem sequitur: Sicut fecisti, fiet tibi: retributionem tuam convertet in caput tuum, hic est sensus, quem in Psalmo legimus: Memento, Domine, filiorum Edom in die Jerusalem dicentium: exinanite, exinanite usque ad fundamentum
Abbreviated transcription (Latin):
censentur nomine. Cumq aliquis
uł fuga. uel penitentia lapsus fuerit
stant indiuerticłis. & ꝓponunt sophis¬
mata & cestimonia quasi descͥpturis
proferunt. ut lassis atq confectis con¬
suta offerant ceruicalia. & ponant
ea sub omni cubito manus. Atq ita
fit. ut qui forsitan ꝑ secutionem aue
uirtute suꝑarint. aut timore effu¬
gerint: decepti prauis dogmatibus.
rursum in carcere teneantur erroꝵ.
& multo fiat peior ista tribulatio quã
fuit exgentib. fãcilius enim ab eth¬
ncis captum liberes quã hereticoꝵ¬
prestigiis irretitum.Quoniam uixta ẽ
dies dñi suꝑ omnes gentes. Sicut fecisti:
fiet cͥ. Retributionẽ tuam. conuertã in
caput tuum. Quomodo enim bibisti
suꝑ montem scm̃ meum. bibent om̃s gen¬
tes iugiter: & bibent & absorbebunt. ce
erunt quasi non sint. LX Quia
in caput tuum: quia quomͦ bibisti suꝑ
montem sc̃m meum. bibent om̃s gen¬
tes uinum: bibent & absorbebunt. et

Expanded text:
censentur nomine. Cumque aliquis, censentur nomine. Cumque aliquis, vel fuga, vel poenitentia elapsus fuerit, stant in diverticulis, et proponunt sophismata, et testimonia, quasi de Scripturis proferunt: ut lassis atque confectis consuta offerant cervicalia, et ponant ea sub omni cubito manus. Atque ita fit, ut qui forsitan persecutionem, aut virtute superarint, aut timore effugerint, decepti pravis dogmatibus, rursum in carcere teneantur errorum, et multo fiat pejor ista tribulatio, quam fuit ex gentibus; facilius enim ab ethnicis captum liberes, quam haereticopraestigiis irretitum. Quoniam juxta est dies Domini super omnes gentes: sicut fecisti, fiet tibi. Retributionem tuam convertet in caput tuum. Quomodo enim bibisti super montem sanctum meum, bibent omnes gentes jugiter: et bibent; et absorbebunt, et erunt quasi non sint. LXX: Quiin caput tuum. Quia quomodo bibisti super montem sanctum meum, bibent omnes gentes vinum: bibent et absorbebunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
ipse captus fueris. & baby lonio uastan¬
exercitum babylonium. siue non emre¬
teris aduersum exercitũ iuda: quando
suꝑatus ab aduersariis terga u̾terĩ.
Cumq ceꝑint fugere ꝑnotas sibi uias.
& diuerticła &e calles ad solitudinẽ ꝑfe¬
rentes: ñ stabis in buuo necuenientes
expectabis in compeͥtis. ut interficiaᷤ
eos qui fuerint liberati. aliosq compre¬
hensos recludas. & uel ipse capias. uł
captiuitat hostium serues. Hec uxa
hystoriam diximus. Debemus enin
breuiter manifestiora carpentes. ad
ea quȩ obscura sunt ꝑgere. Quis here¬
ticoꝵ non despiciat eccłasticos: Quis
non exulter in malis eoꝵ: Si quando
ipter peccata popłi ꝑsequutioni tradi¬
ti fuerint. & multi uł infirma fide uł
suꝑ petrosa seminati. in negatione cor¬
ruerint: uideas illos exultare. gauile¬
re. nr̃am runã. suã putare uictoriã.
in tm̃ ut iugantur gentib & ꝑsecutio
seuior uel ex uideis uł ex his fiat qͥ

Expanded text:
ipse captus fueris et Babylonio vastanipse captus fueris et Babylonio vastanexercitum Babyloniorum, sive non emitteris adversum 376 exercitum Juda, quando superatus ab adversariis terga verterit. Cumque coeperint fugere per notas sibi vias, et diverticula, et calles ad solitudinem perferentes, non stabis in bivio, nec venientes exspectabis in compitis, ut interficias eos qui fuerint liberati, aliosque comprehensos recludas: et vel ipse capias, vel captivitati hostium serves. Haec juxta historiam diximus: debemus enim breviter manifestiora carpentes, ad ea quae obscura sunt pergere. Quis haereticorum non despicit ecclesiasticos? Quis non exsultat in malis eorum, si quando propter peccata populi persecutioni traditi fuerint, et multi vel infirma fide, vel supra petrosa seminati, in negationem corruerint, videas illos exsultare, gaudere, nostram ruinam, suam putare victoriam: intantum, ut jungantur gentibus, et persecutio saevior, vel ex Judaeis, vel ex his fiat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
poralis in ꝑsecutionib. et in peccatis
spũalis angustiȩ: cum anima hostib.
uitiisq capta ducta fuerit in babylo¬
nem. Neq ingredieris portã popłi me
ndie ruine eoꝵ. Quando enim aut ne¬
gatio nos oppresserit. aut uoluptas. &
rigorem pͥstinum infelix ꝯscientia ñ
seruauerit. tunc facile ad contraria dog¬
mata labimur blandientia errori nrõ.¬
& ñ curantia uulnus s palpantia. So¬
latium miserie est. quãtus ꝑditũ ha¬
bere qd̃ speret. Neq despicies & tu
in malis eius in die uastitatis illius:
&e non emitteris aduersum exercitũ
i exitib ut int̾ficias eos qui fugerini:
&e non concludes reliquos eius in die
tribulationis. LXX Et non des¬
picies etiam tu congregationẽ eius in
die ꝑditionis eoꝵ neq apponeris forti¬
tudini eoꝵ indie ꝑditionis eius. neq
stabis in egressibus eius ut interficias
eos qui salui fuerint: neq concludes
fugitiuos eoꝵ in die tribulationis. Lũq

Expanded text:
poralis, in persecutionibus et in peccatis: poralis, in persecutionibus et in peccatis: spiritualis angustiae, eum anima hostibus vitiisque capta, ducta fuerit in Babylonem. Neque ingredieris portam populi mei in die ruinae eorum: quando enim aut negatio nos oppresserit, aut voluptas, et rigorem pristinum infelix conscientia non servaverit, tunc facile ad contraria dogmata labimur, blandientia errori nostro, et non curantia vulnus, sed palpantia. Solatium miseriae est, quamvis perditum, habere quod speret. Neque despicies et tu in malis ejus in die vastitatis illius, et non emitteris adversum exercitum in exitibus ut interficias eos qui fugerint: et non concludes reliquos ejus in die tribulationis. LXX: Et non despicies etiam tu congregationem eorum in die perditionis eorum: neque apponeris fortitudini eorum in die perditionis eorum: neque stabis in egressibus eorum, ut interficias eos qui salvi fuerint ex eis: neque concludes fugitivos eorum in die tribulationis. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquã faciet que fecit ante ͦ gerͣma¬
num. Non enim despiciet & pariupen¬
det. uidens frẽm suũ ire captiuum:
trib excepta leuitica quȩ regnabant in
iherłm. & appellabantur uida: a caldeis
captȩ sunt. Et nequaquã magna loque¬
ris. & quasi unum de uictorib esse te
credens. in frĩs non ridebis angustia:
Ec ideo ista non facies: quia & tu similia
patieris. Aliter. Quando captiuum
iuderis diu̾sis ꝑsecutionib fr̃em tuũ
& ab duci iunctum de eccłiȩ fide. nec
ciuitatem suam s peregrina queq sec¬
tari.: nequaquã letaberis. quia & tu
similia patieris. Letabaris enim quan¬
do capiebatur iacob. Et suꝑ filios iuda.
quos discipłos xp̃i intelligimus: exulta¬
bas in die ꝑditionis eoꝵ. Significatur au¬
dictum positus sit: & possie in utramq
partem ꝑ horarum momenta conuer¬
t. Nequaquã in quit magnificabis
os tuũ indie angustiȩ. Quod scđm du¬
plicem sensum accipere debemus. cor¬

Expanded text:
nequaquam faciet quae fecit ante contra germanequaquam faciet quae fecit ante contra germanum; non enim despiciet et parvipendet, videns fratrem suum ire captivum: tribus excepta Levitica, quae regnabant in Jerusalem, et appellabantur Juda, a Chaldaeis captae sunt. Et nequaquam 375 magna loqueris, et quasi unum de victoribus esse te credens, in fratris ridebis angustia. Et ideo ista non facies, quia et tu similia patieris. Aliter quando captivum videris diversis persecutionibus fratrem tuum, et abduci vinctum de Ecclesiae fide, nec civitatem suam, sed peregrina quaeque sectari, nequaquam laetaberis, quia et tu similia patieris. Laetabaris enim quando capiebatur Jacob, et super filios Juda, quos discipulos Christi intelligimus, exsultabas in die perditionis eorum. Significatur aututum posita sit, et possit in utramque partem per horarum momenta converti. Nequaquam, inquit, magnificabis os tuum in die angustiae. Quod secundum duplicem sensum accipere debemus: cor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fenestras nostras: Si susceꝑimus ꝑ au¬
res mendatium ac iudicium sanguiniᷤ
ꝑaliam portã hostis ingressus est. Odo¬
ratus quoq. gustus. & tactus. si uł
uariuis odorib uł dulcib cybis. ułam¬
plexib delicatis captus fuerit: ꝑ alias
portas ingressi fc̃ aduersarii. & spolia
iudeum. & unum ẽẽ de ꝑsecutorib. ex mn
ethincoꝵ eos numero computari. Et
non despicies indie frĩs tui indie ꝑegͥna¬
tionis eius: et non letaberis suꝑ filios
uida in die ꝑditionis eoꝵͥ &e non mag¬
nificabis os tuum in die angustiȩ. neq
ingredieris portã popłi mei in die rui¬
frĩs tui in die alienoꝵ: & non letaberis
suꝑ filios uida in die ꝑditionis eoꝵ: et
non magna loquẽris indie angustie.
neq in gredieris portas popłoꝵ indie
laboꝵ eoꝵ. Idem sensus qui supra.
Cum interierit uir demonte esau. ꝓpt̃
inter fectionem & impietatem frĩs eiꝰ
lacob. et oꝑuerit eũ eterna confusio:

Expanded text:
per fenestras nostras : si susceperimus per auper fenestras nostras : si susceperimus per aures mendacium ac judicium sanguinis, per aliam portam hostis ingressus est. Odoratus quoque, gustus et tactus, si vel variis odoribus, vel dulcibus cibis, vel amplexibus delicatis captus fuerit, per alias portas ingressi sunt adversarii, et spolia Judaeum, et unum esse de persecutoribus, et in ethnicorum eos numero computari. Et non despicies in die fratris tui, in die peregrinationis eius et non laetaberis super filios Iuda in die perditionis eorum et non magnificabis os tuum in die angustiae neque ingredieris portam populi mei in die ruifratris tui in die alienorum. Et non laetaberis super filios Juda in die perditionis eorum: et non magna loqueris in die angustiae: neque ingredieris portas populorum in die laborum eorum. Idem sensus qui supra: Cum interierit vir de monte Esau, propter interfectionem, et impietatem in fratrem ejus Jacob, et operuerit eum aeterna confusio,
Abbreviated transcription (Latin):
gimus insalomone. Sunt qui loquun¬
tur. & interficiunt gladio. s malioloco.
uenenum aspidum sublabiis eoꝵ. Et. lin¬
gua eorum. gladius acutus. Oꝑiet te gͦ
confusio & dices. confusio uultus mei
oꝑuit me:ͥ ac ꝑibis. non adbreue tempꝰ.
s meternum. Eterno enim quantum
in ce fuit frẽm uulnere ꝑcussisti. S et
hec erit causa cruciatus. Nam quando
aliem deuastabant exercitũ iacob. et
ingrediebantur ꝑportas eius inpacifi¬
cam quondam ierłm. mittebant ꝙ sor¬
tes ut eius sibi spolia diuiderent: tuunꝰ
eras ex hostib. Legimus. uidemus. co¬
tidieq comprobamus: quando ꝑsecutio
contra eccłam oritur. multo peiores ꝑse¬
cutores iudeos & hereticos inxp̃ianos
fieri. quam ethnicos. Possumus extra¬
neos ingredientes portas ierłm. logisinoĩs
q iherłm id ẽ anime quiescentis & ui¬
dentis dm̃. quinq sensus inderpretari.
ꝑ quos introeant hostes. & spolia diui¬
dant iherłm. Siuiderimus mulierem

Expanded text:
gimus in Salomone: Sunt qui loquungimus in Salomone: Sunt qui loquuntur et interficiunt gladio . Et in alio loco: Venenum aspidum sub labiis eorum . Et, Lingua eorum gladius acutus . Operiet ergo te confusio, et dices: Confusio vultus mei operuit me : ac peribis, non ad breve tempus, sed in aeternum. Aeterno enim quantum in te fuit fratrem vulnere percussisti. Sed et haec erit causa cruciatus: nam quando alieni devastabant exercitum Jacob et ingrediebantur per portas ejus 374 in pacificam quondam Jerusalem, mittebantque sortes, ut ejus sibi spolia dividerent, tu unus eras ex hostibus. Legimus, vidimus, quotidieque comprobamus, quando persecutio contra Ecclesiam oritur, multo pejores persecutores Judaeos et haereticos in Christianos fieri, quam ethnicos. Possumus extraneos ingredientes portas Jerusalem λογισμοὺςque Jerusalem, id est, animae quiescentis et videntis Deum, quinque sensus interpretari, per quos introeant hostes, et spolia dividant Jerusalem. Si viderimus mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑ ierłm mittebant sordem: tu qͦq
eras quasi unus exeis.LxX Prop¬
der interfectionẽ & impietatem aduer¬
sum frẽm tuum iacob. oꝑiet de confusio
& aufereris ineternum. Ex die qua res¬
titisti contra. indie cum caꝑent alieni¬
genȩ forticudinẽ eius. & alieni ingres¬
si suut portas eius. & suꝑ ierłm misert̃
sordem: & uoseratis quasi unus ex eis.
o circo interibit uir de monte esaur ⁊
peribit sapientia de idumea. et prudu¬
tia demonte esau: quia interfecistigi¬
manũ. & iniq egisti contra frẽm tuũ
iacob. quando chaldeis babyloniisq
uastantib ierłm. & obsidentib cuita¬
tem & ingredientib portas euis. mit¬
tentib q sortẽ in diuisione predarũͥ
tu eoꝵ socius eras. ꝙ in hostiũ numero
uersabaris. AliteR. Cuncta quȩ su¬
pra scͥpta sunt. patieris o edomeruen¬
te. terrene. crudelis: quia falsa moie¬
feraq doctrina. et aduersum dm̃ impieta¬
tem loquente. occidisti frẽm tuũ iacob. Le¬

Expanded text:
salem mittebant sortem: tu quoque eras quasi unus ex eis. LXX: Propter interfectionem et impietatem adversum fratrem tuum Jacob, operiet te confusio, et aufereris in aeternum. Ex die qua restitisti contra, in die ut caperent alienigenae fotitudinem ejus, et alieni ingressi sunt portas ejus: et super Jerusalem miserunt sortem; et vos eratis quasi unus ex eis. Idcirco interibit vir de monte Esau, et peribit sapientia de Idumaea, et prudentia de monte Esau, quia interfecisti germanum, et inique egisti contra fratrem tuum Jacob: quando Chaldaeis, Babyloniisque vastantibus Jerusalem, et obsidentibus civitatem, et ingredientibus portas ejus, mittentibusque sortem, in divisione praedarum, tu eorum socius eras, et in hostium numero versabaris. Aliter: Cuncta quae supra scripta sunt patieris, o Edom cruente, terrene, crudelis: quia falsa mortiferaque doctrina, et adversum Dominum impietatem loquente, occidisti fratrem tuum Jacob. Le
Abbreviated transcription (Latin):
aquila. & symmachus. & theodotion.
cũ hebraica ueritate concordent. Nos
autẽ ab hebreo qui nos in scͥpturis
erudiuit didicimus. bosforũ sic uocari.
& quasi uideus ista inquit est regio
ad quam adrianus captiuos transtu¬
reuersura ẽ in uideam etiã illa cap¬
tiuitas. Possumus autẽ locũ quẽli¬
bet regni babylonis intelligere. quãꝗͣ
aliud arbitrer. Nam consuetudins p¬
phetarum ẽ. quando locuntur contͣ
babylonem. ammanitas. moabitas.
philistum. &e ceceras nationes multis
sermonib lingue eoꝵ abuti. et seruare
idiomata prouintiarum. Quia gͦ lin¬
gua assyrioꝵ. derminus qui hebraice
diuisa ẽ. urbes austri id ẽ trib sue reci¬
piet. Pro eo autem quod nos interpre
rint in hebraico scͥptum est mõsig. qͥ

Expanded text:
Aquila, et Symmachus et Theodotio cum Hebraica veritate concordent. Nos autem ab Hebraeo, qui nos in Scripturis sanctis erudivit, didicimus bosphorum sic vocari: et quasi Judaeus, Ista, inquit, est regio, ad quam Hadrianus captivos transtureversura est in Judaeam etiam illa captivitas. Possumus autem locum quemlibet regni Babylonis intelligere, quamquam et aliud arbitrer. Nam consuetudinis prophetarum est, quando loquuntur contra Babylonem, Ammonitas, Moabitas, Philisthiim, et caeteras nationes, multis sermonibus linguae eorum abuti, et servare idiomata provinciarum. Quia ergo lingua Assyriorum terminus, qui Hebraice divisa est, urbes Austri, id est, tribus suae recipiet. Pro eo autem quod nos interpretrint, in Hebraeo scriptum est, MOSIM  : qui
Abbreviated transcription (Latin):
possederant. et erit domus iacob ignis.
ce domus ioseph flamma. domꝰ autẽ
esau stipula. & succendetur in eos. &
deuorabunt illos. & ñ erit frumenta¬
riuis domus esau. quia dñs locutus
est.dumea subuersa et ab inimi¬
cis gentib cum quib pͥus contra ia¬
cob fedus in ierat deuorata in monte
syon erunt reliquie. eritq saluatio.
& erit sc̃s. hoc ẽ uł ipse dñs reuertet᷑
ad templum. quod ꝓpt̃ peccata dimi

Expanded text:
erit domus Jacob ignis, et domus Joseph flamma, domus autem Esau stipula, et succendentur in eos, et devorabunt illos, et non erit frumentarius domui Esau, quia Dominus locutus est. Idumaea subversa, et ab inimicis gentibus, cum quibus prius contra Jacob foedus inierat, devorata, in monte Sion erunt reliquiae, eritque salvatio, et erit sanctus; hoc est, vel ipse Dominus revertetur ad templum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Et non erunt reliquie domus esau. qͣn¬
do omnia genu xp̃o flectent. celestiũ
terrestrium & infernoꝵ. et uauersa
subitientur ei uniuersa. ut sit ds̃ oĩa
mominib. Quia uͦ esau suꝑ funcdam̃¬
tum xp̃i uitio suo extruxerat. fenũ. stiͦ¬
sephinignẽ uertetur & flammnã imitars
deum suũ quidicit. ego sum ds consu¬
mens. ut deuoratis paleis peccatoꝵ.
frumentũ purum in horrea congrege¬
tur. Cuncta que diximus et que dic¬
turi sumus. uidei sibi futuro dempo¬
re pollicentur. quando ꝓ xp̃o recipi¬
ent antixp̃m impleta ꝓphetia dñi sal¬
uatoris. ego uemi in nomine patris.¬
et quicquid contra idumeã interpre¬
tati sumus. illi aduersũ romanum
regnũ somniant. Quod nos dicimus
aut iuxta hystoriã sub rorobabel eẽ
lã factũ. aut certe iuxta ꝓphetiã et
mysticos intellectus. cotidie in eccłia
fieri & in regno anime aduersus car¬
nem in uno quoq compleri. frum̃ta¬

Expanded text:
quiae domus Esau, quanquiae domus Esau, quando omnia Christo genuflectent coelestium et terrestrium, et infernorum , et subjicientur ei universa, ut sit Deus omnia in omnibus. Quia vero Esau super fundamentum Christi vitio suo exstruxerat fenum, ligseph in ignem vertetur et flammam, imitans Dominum suum, qui dicit: Ego sum Deus ignis consumens , ut devoratis paleis peccatorum, frumentum purum in horrea congregetur. Cuncta quae diximus, et quae dicturi sumus, Judaei sibi futuro tempore pollicentur, quando pro Christo recipient Antichristum, impleta prophetia Domini Salvatoris: Ego veni in nomine PatrisEt quidquid contra Idumaeam interpretati sumus, illi adversus Romanum regnum somniant: quod nos dicimus, aut juxta historiam sub Zorobabel esse jam factum, aut certe juxta prophetiam, et mysticos intellectus quotidie in Ecclesia fieri, et in regno animae adversus carnem, in unoquoque compleri. Frumenta
Abbreviated transcription (Latin):
dñs locutus ẽ. & illius uississe fecisse
est. Aliter. Destructis carnis oꝑib et
terreno imꝑio desolato. erit in eccłia
saluatio eoꝵ qui amatre ñ exierant.
& in ipsa morabitͣ sc̃s. de quo in ysara
qͥ scĩficat. & qui scĩficđtur. ex uno
om̃s. &. possidebit domus supplando¬
ris iacob eos qui se hereditate possede¬
rant. deꝑsecitorib faciens xp̃ianos
&e ipsos idumeos in eccłie fidem reci¬
ꝑiens. Domus autẽ esau uercetur in
stipulam. Et quomͦ ignis uiciniam
culmus ñ ualet sustinere. ita dispu¬
tacionẽ iacob. que ignita ẽ sermo¬
ne dm. eloquia dm̃i enun igne ex amina¬
ta. & flãmã ioseph qui interpretat᷑ aug¬
mentum. & qui a frĩb uenditus popłm
pauit in egypto. domus esau sustinere ñ
poterit. s ad pͥmã congressionẽ sophis¬
mata eoꝵ. uertentur in nichilũ. et de¬
uorabuntur in salutem suam uixta
illud quod inbenedictione ysaac dr̃ad¬

Expanded text:
Dominus locutus est, et illius jussisse, fecisse Dominus locutus est, et illius jussisse, fecisse est. Aliter: Destructis carnis operibus, et terreno imperio desolato, erit in Ecclesia salvatio eorum qui a matre non exierint. Et in ipsa morabitur sanctus, de quo in Isaiaqui sanctificat, et qui sanctificantur, ex uno omnes. Et possidebit domus supplantatoris Jacob eos qui se haereditate possederant, de persecutoribus faciens Christianos, et ipsos Idumaeos in Ecclesiae fidem recipiens: domus autem Esau vertetur in stipulam. Et quomodo ignis viciniam culmus non valet sustinere: ita disputationem Jacob, quae ignita est sermone Domini: Eloquia enim Domini igne examinata , et flammam Joseph, qui interpretatur augmentum , et quia fratribus venditus, populum pavit in Aegypto, domus Esau sustinere non poterit: sed ad primam congressionem sophismata eorum vertentur in nihilum. Et devorabuntur in salutem suam, juxta illud quod in benedictione Isaac di
Abbreviated transcription (Latin):
se hereditate possed erant. Et erit do¬
mus iacob. id ẽ iũda ignis. &e domus
ioseph. id ẽ decẽ trib flamina. De io¬
seph quippe natus est ephraim. ex qua
tribu. samarie imperium fuit. Domus
autẽ esau id ẽ idumeoꝵ qui tam seui
& crude les extiterant contra fr̃em suũ
uercetur instipulam. Et quomͦ ignis
ce flamma cito stipulam deuorat. sic
duo regna in unius sibi uirta ieze¬
chiel copulam federata uastabunt.
idumeam & deuorabunt. & nonerit
residuus ex popło qui possit euersionẽ
ad uersarioꝵ uicinis gentib nuntia¬
re. Hoc ẽ enim qd̃ .lxx. transtulerunt.
rium uertimus iuxta antiqͥ sermonis
eloquium. Eos enim qͦs nunc agentes
in reb uł ueredarios appellant. uete¬
res frumentarios nominabant.S
melus est ut ipsum sequamur he¬
braicum. id ẽ sanĩd. quod interpri¬
tatur uł reliquus iuxta aquilam uł
effugiens uxta syminachũ. uł scdm
theodotionẽ. & quintam editionem.
residuus. Hȩc autem omnia fient. qͥa

Expanded text:
sederant. Et erit domus Jacob, id est, Juda, ignis, et domus Joseph, id est, decem tribuum, flamma. De Joseph quippe natus est Ephraim, ex qua tribu Samariae imperium fuit; domus autem Esau, id est Idumaeorum, qui tam saevi et crudeles exstiterant contra fratrem suum, vertetur in stipulam. Et quomodo ignis et flamma cito stipulam devorat: sic duo regna in unius sibi virgae juxta 379 Ezechiel copulam foederata, vastabunt Idumaeam et devorabunt eam, et non erit residuus ex populo, qui possit eversionem adversariorum vicinis gentibus nuntiare. Hoc est enim quod LXX transtulerunt rium vertimus, juxta antiqui sermonis eloquium; eos enim quos nunc Agentes in rebus, vel Veredarios appellant, Veteres Frumentarios nominabant. Sed melius est, ut ipsum sequamur Hebraicum, id est, SARID  , quod interpretatur vel reliquus, juxta Aquilam, vel effugiens, juxta Symmachum, vel secundum Theodotionem, et quintam editionem, residuus. Haec autem omnia fient quia
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ interpretatur p irros. id ẽ rufui
Inedem uolumine scribitur. hunc
eundem uocatum eẽ seiR. id ẽ pilosũ.
quia hispidus erat. & non habebat
lenitatem iacob. Unus gͦ atq idem
tͥb nominib appellatur esau. edom
sera: posseditq eam regionem quȩ
nunc gebalena dicitur. & infinib
beri. unde & ipsa urbs postea sortita
uocabulum ẽ. Quod gͦ hebracce edom.¬

Expanded text:
enim interpretatur πυῤῥὸς, id est, rufus. enim interpretatur πυῤῥὸς, id est, rufus. In eodem volumine scribitur hunc eumdem vocatum esse Seir, id est, pilosum, quia hispidus erat, et non habebat lenitatem Jacob. Unus ergo atque idem tribus nominibus appellatur, Esau, Edom, Seir, posseditque eam regionem, quae nunc Gebalena dicitur, et in finibberi: unde ipsa urbs postea sortita vocabulum est. Quod ergo Hebraice EDOM
Abbreviated transcription (Latin):
Alioquin. ut intrib uoluminib salo¬
monis canticũ canticoꝵ. quanto bre¬
uius ẽ. tanto difficilus. et epła ad
philemonẽ quẽ sensum haberet. expres¬
simus. euangelicus quoq sermo bre¬
uiatus lacinosis legis oꝑib augusti¬
or est: ita hic quoq ꝓpħa quasi seriuᷤ
dnĩ. iuxta abraham. ysaac. & iacob.
digna sunt seruitute. Multi putanĩ
iuxta interpretationẽ nominis qd̃ ser¬
uus iste sit dni cui dicitur in ysaia.
magnũ tibi est uocari te puerum me¬
um qui se exinanuit formã serui as¬
cipiens. S si hoc ita intellexerimus: aliꝰ
nobis querendus erit legatus. qui ẽ nus¬
sus ad gentes: & dũ tropologiam seqͥm᷑.
ꝑdimus manifestissimam ꝓphetiam.
Querimus gͦ quis sit iste edom uł idu¬
mea. ad quã nc̃ ꝑ abdiam dñs loquit᷑.
In libro geneseos. esau filiũ ysaac. ap¬
pellatum filiũ edom. quia ꝓpter rufũ
lenticulȩ cibum pͥmogenita uendi¬
derit. manifestissime legimus. Edom

Expanded text:
Alioquin ut in tribus voluminibus SaloAlioquin ut in tribus voluminibus Salomonis, Canticum canticorum quanto brevius est, tanto difficilius. Et Epistola ad Philemonem quem sensum haberet, expressimus. Evangelicus quoque sermo breviatus, laciniosis Legis operibus angustior est. Ita hic quoque propheta quasi servus Domini juxta Abraham, Isaac, et Jacob, digna sunt servitute. Multi putant juxta interpretationem nominis, quod servus iste sit Domini, cui dicitur in Isaia: Magnum tibi est vocari te puerum meum , qui se exinanivit formam servi accipiens . Sed si hoc ita intellexerimus, alius nobis quaerendus erit legatus, qui est missus ad gentes. Et dum tropologiam sequimur, perdimus manifestissimam prophetiam. Quaerimus ergo quis sit iste Edom, vel Idumaea, ad quam nunc per Abdiam Dominus loquitur. In libro Geneseos Esau filium Isaac appellatum fuisse Edom, quia propter rufum lenticulae cibum primogenita vendiderit, manifestissime legimus : Edom
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ sabahoth sedentẽ suꝑ thronum
excelsum & eleuatum. & iez echiel. apti
sunt cȩli. &. iudi uisiones dei. statimq
et splendor in circuitu eius. s post uisionẽ
abdiȩ ꝓtinus infertur. hec dicit dñs ad.
edom. &. iterum. ecce pariuilũ te dedi
ingentib. de deuterononnio sumemus ex¬
emplum. in quo non res s uerba cer¬
nuntur. attende inquit tibi & conser¬
ua ammã tuam uehementer:. ne for¬
te obliuiscaris sermonũ quos uiderc̃
oculi tui. Et iohannes in epła. Quod ui¬
dimus. in quit. ocłis nr̃is. qd ꝑspeximꝰ.
& manus nr̃e tractauerunt de uerbo
uite. Et moyses uocẽ di que ad eum loque¬
batur. uidisse se dicit. Si gͦ post uisionẽ
inferuntur quȩ dicta sunt . &. uident᷑
mentis ocłis que aurib ꝑcipi solent:
recte uidens quia ꝓpħe antea uocaban¬
tur uidentes. titulo prenotat uisionẽ.
Hec dicit dñs ad edomn. Paruus ꝓpħa
uersuum supputatione non sensuũ.

Expanded text:
Dominum sabaoth sedentem super thronum Dominum sabaoth sedentem super thronum excelsum et elevatum . Et Ezechiel: Aperti sunt coeli, et vidi visiones Dei: statimqueet splendor in circuitu ejus ; sed post visionem Abdiae protinus inferatur: Haec dicit Dominus ad Edom. Et iterum: Ecce parvulum dedi te in gentibus, de Deuteronomio sumemus exemplum, in quo non res, sed verba cernuntur: Attende, inquit, tibi, et conserva animam tuam vehementer, ne forte obliviscaris sermonum, quos viderunt oculi tui . Et Joannes in Epistola: Quod vidimus, inquit, oculis nostris, quod perspeximus, et manus nostrae 364 palpaverunt de Verbo vitae . Et Moyses vocem Domini, quae ad eusse se dicit . Si ergo post visionem inferuntur quae dicta sunt, et videntur mentis oculis quae auribus percipi solent, recte videns, quia prophetae antea vocabantur videntes, titulo praenotat visionem. Haec dicit Dominus Deus ad Edom: Parvus propheta, versuum supputatione, non sensuum.
Abbreviated transcription (Latin):
rem august cesaris greco sermone uo¬
cauit augustã. Igitur quia centum
in samaria paruum gregem pauerat:
nunc in toto orbe. xp̃i pascit ȩccłiam. Et
nus martyrio coronatus. ita & hie
seruus appellatus est dm̃. Porro quod
contra idumẽam cernens. ñ onus id ẽ
regulam & distinctionẽ quã in naum
scͥpsimus. illud in causa ẽ: qd uł edom
tur filius ysaac. & fr̃ iacob. unde & der¬
ra illius non datur: in possessionẽ isrł.
nec dimitutur bellare contra eum. et
aduersum frẽm arma prohibentur. uł
certe uisio est non ydumeȩ qd poterat
fiita scͥptum esset. facere questionem.
s abdiȩ id ẽ serui dm̃. quã uidet gentib
ad quas legatum miste dñs. &. quib
dr̃. surgite & consurgamus aduerfũ
eum in prelium. Destructio enim idu¬
meȩ iusio nationũ est. Sm autẽ que¬
ritur quare ponatur inticulo. uisio
abdiȩ. & nichil postea quod uisũ est.
demonstretur. scdm illud ysaie. iudi

Expanded text:
rem Augusti Caesaris Graeco sermone vorem Augusti Caesaris Graeco sermone vocavit Augustam. Hic igitur, quia centum in Samaria parvum gregem paverat: nunc in toto orbe Christi pascit Ecclesias, et nus martyrio coronatus , ita et hic servus appellatus est Domini. Porro quod contra Idumaeam cernens, non onus, id est, regulam et distinctionem, quam in Nahum scripsimus, illud in causa est, quod vel Etur, filius Isaac et frater Jacob: unde et terra illius non datur in possessionem Israel, nec dimittitur bellare contra eam, et adversus fratrem armari prohibetur : vel certe visio est, non Idumaeae, quod poterat, si ita scriptum esset, facere quaestionem; sed Abdiae, id est, servi Domini, quam videt gentibus, ad quas legatum misit Dominus. Et quibus dicitur: Surgite, et consurgamus adversus eam in praelium. Destructio enim Idumaeae, visio Nahum est. Sin autem quaeritur quare ponatur in titulo, Visio Abdiae; et nihil postea quod visum est demonstretur, secundum illud Isaiae: Vidi
Abbreviated transcription (Latin):
cidisse. Si hoc ille tam de libris ad heren¬
nium. quã de rethoricis qs ego ur ꝑfec¬
tissimos puto. ad comꝑationem senilis
perĩtiȩ dicere potuit: quantomagis ego
libere ꝓfitebor. &. illud fuisse puerilis in¬
genii. & hoc maturȩ senectutis: Inlibͥs
quoq contra marcionẽ septẽ tertullia
eo canticorum: & qͥntilianus induo¬
decim libris institutionis oratoriȩ. Ex
quibus ꝑspicue ostenditur unamquãq
etatem in suo esse ꝑfectã: & exannoꝵ de¬
bere numero uidicari. S iam tempus
c̃. ꝓponere exordiũ abdiȩ: & orationum
t̾uarũ aurilio uolumen hoc scribitur.
confragosum mare & scłi recursus. gur¬
hebrei ẽẽ qui sub rege sa¬
marie ahab et impussima
ierabel pauit centum pro¬
phetas inspecub qui non
curuauerunt genubahal. & de septem
hannis insebaste uenerationi habetur.
quȩ olim samaria dicebatur. Hanc hero¬
des rex iudeȩ antipatri filius. in hono¬

Expanded text:
cidisse. Si hoc ille tam de libris ad Herencidisse. Si hoc ille tam de libris ad Herennium, quam de Rhetoricis, quos ego vel perfectissimos puto, ad comparationem senilis peritiae dicere potuit: quanto magis ego libere profitebor, et illud fuisse puerilis ingenii, et hoc maturae senectutis! In libris quoque contra Marcionem Septimius Tertullianco canticorum: et Quintilianus in duodecim libris Institutionis oratoriae. Ex quibus perspicue ostenditur unamquamque aetatem in suo esse perfectam, et ex annorum debere numero judicari. Sed jam tempus est proponere exordium Abdiae, et orationum tuarum auxilio, cui volumen hoc scribitur, confragosum mare, et saeculi recurvos gurHebraei, qui sub rege Samariae Achab, et impiissima Jezabel pavit centum prophetas in specubus, qui non curvaverunt genu Baal, et de septem istae Joannis in Sebaste venerationi habetur, quae olim Samaria dicebatur. Hanc Herodes rex Judaeae Antipatri filius, in hono
Abbreviated transcription (Latin):
eius sum. qd sum. Nec diffiteor ꝑ hos
tͥginta annos. Ineius opere me aela¬
bore sudasse. Cleniens est pater: citore¬
uertentẽ filium suscipit. Nec expectt
donec quis aꝑiat ostium: ipse egre¬
dietur obuiam. anulum et sto¬
lam parat. licet germanus mindeat. &
scortatorẽ ac nepotẽ uocet. De salute illiꝰ.
symphonia angelicȩ leticiȩ cunctaꝵq
uirtutũ incelestib ꝑsonat. Hoc ẽ ilid
tempus ipaminachi ac luce dulcior.
quo egressi scolam rechoꝵ diuerso studio
ferebamur. quando ego ce helyodorus
carissimus pariter habere. solicudinem
bam latere. uulgatum ẽ. Puetera uesti¬
gia rursum ingrediar: emendans si fie¬
ri potest.curuos apices litterarum. In¬
fans eram: nec dum scribere noueram.
litubabat manus: tremebant articłi.
Nunc ut nichil aliud ꝓfecerim: saltẽ
socraticum illud habeo. Scio quod nes¬
ciam. Oixit & tullius tuus. adolescentu¬
lo tuosibi inchoata quedã & rudia ex¬

Expanded text:
ejus sum quod sum . Nec diffiteor per hosce ejus sum quod sum . Nec diffiteor per hosce triginta annos in ejus opere me ac labore sudasse. Clemens est pater: cito revertentem filium suscipit, nec exspectat donec quis aperiat ostium: ipse egreditur obviam, annulum et stolam parat; licet germanus invideat, et scortatorem ac nepotem vocet, de salute illius symphonia Angelicae laetitiae cunctarumque virtutum in coelestibus personat . Hoc est illud tempus, mi Pammachi, hac luce dulcius, quo egressi scholam Rhetorum, diverso studio ferebamur, quando ego et Heliodorus charissimus pariter habitare solitudinem bam latere, vulgatum est. Per vetera vestigia rursum ingrediar, emendans, si fieri potest, curvos apices litterarum. Infans eram, necdum scribere noveram: titubabat manus, tremebant articuli. Nunc, ut nihil aliud profecerim, saltem Socraticum illud habeo: Scio, quod nescio. Dicit et Tullius tuus, adolescentulo sibi inchoata quaedam et rudia ex
Abbreviated transcription (Latin):
głio beatitudinis recordabar. beati mun¬
bo corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Nec dũ
de altari carbo sublatus labia mea pur¬
gauerat. nec. dum error ueteris igno
mitte me. Sꝑabam inscrimiolis latere
temeritatem ignib uouerã. cum subi¬
to de italia affertur exemplar a quodã
iuuene tot annis quot & ego quondã
scͥpseram. laudante opusculũ meum.
fateor miratus sum: qd quãus aliqͥs
male scͥpserit. inuenit lectorem sumlẽ
sui. Ille predicabat: & ego erubescebã.
Ille quasi mysticos intellectus ferebat
ad celum: ego dłmisso capite conficeri.
meum pudorẽ ꝓhibebar. Quid gͥ son¬
dem: namus in quib lusimus pueri:
Minime. Scimus enim intabernacło
dĩ & aurum & pilos caprarum similiter
oblatos. Legimus in euangłio iuduȩ pau¬
peris duo minuta magis quã diuitum
substantias approbatas. Et cunc dediu
qd habuimus:. & nc̃ si tam̃ aliquid pro¬
fecimus. dño suum reddimus. Grã enĩ

Expanded text:
gelio beatitudinis recordabar: Beati mungelio beatitudinis recordabar: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Necdum de altari carbo sublatus, labia mea purgaverat . Necdum error veteris ignormitte me. Sperabam in scriniolis latere temeritatem ignibus voveram, cum subito de Italia affertur exemplar a quodam juvene tot annis, quot et ego quondam scripseram, laudante opusculum meum. Fateor miratus sum, quod quantumvis aliquis male scripserit, invenit similem lectorem sui. Ille praedicabat, ego erubescebam: ille quasi mysticos intellectus ferebat ad coelum, ego demisso capite confiteri meum pudorem prohibebar. Quid igitur? condemnamus in quibus pueri lusimus? minime. Scimus enim in tabernaculum Dei, et aurum, et pilos caprarum similiter oblatos. Legimus in Evangelio , viduae pauperis duo minuta, magis quam divitum substantias approbata  Al. approbatas. Et tunc dedimus quod habuimus, et nunc, si tamen aliquid profecimus, Domino suum reddimus. Gratia enim
Abbreviated transcription (Latin):
um essem paruulus.
ut paruulus loque¬
bar:. ut paruulus sa¬
piebam: ut paruulꝰ
cogitabam. Postquã
factus sum uir: quȩ
se extendit. ac scdm preceptũ dni salua¬
toris stiuã tenens pꝰ tergum non respi¬
cit: quantomagis ego qui nec dum ad
etatẽ ꝑfecti uiri. & inmensurã xp̃i uen.
mereri debeo ueniã. qd uadolescentia
prouocatus ardore. & studio scͥpturaꝵ
allegorice interpretatus sum abdiam
debat aninꝰ cognitione mystica. Et quia
legeram. omnia possibilia credentib :
ignorabam diuersa eẽ carismata. Lit¬
terulas scłi noueram: & ob id putabã
me librum legere posse signatum.
Stultus ego Uiginti quatuor seniores
habentes inmanib fialas. & cytharas.
& quatuor animalia plena oculis
consurgunt de throno suo. imꝑitiã
confitentur. głam agno canunt &e uir¬
ge dexadice iesse & putabam posse me
quod credebam: cuus in manu ñ fie¬
bat sermo dĩ. nec dicere poteram. a
mandatis tuis intellexi. neq illius de euan¬

Expanded text:
um essem parvulus, ut parvulus loquebar, ut parvulus sapiebam, ut parvulus cogitabam: postquam factus sum vir, quae se extendit, ac secundum praeceptum Domini Salvatoris, stivam tenens, post tergum non respicit : quanto magis ego, qui necdum ad aetatem perfecti viri, et in mensuram Christi veni, mereri debeo veniam, quod in adolescentia mea provocatus ardore et studio Scripturarum, allegorice interpretatus sum  Al. sdebat animus cognitione mystica, et quia legeram omnia possibilia credentibus, ignorabam diversa esse charismata: litteras saeculi noveram, et ob id putabam me librum legere posse signatum. Stultus ego, viginti quatuor seniores habentes in manibus phialas et citharas, et quatuor animalia plena oculis consurgunt de throno suo, imperitiam confitentur, gloriam Agno canunt , et virgae de radice Jesse, et putabam posse me, quod credebam: cujus in manu non fiebat sermo Dei, nec dicere poteram: A mandatis tuis intellexi : neque illius de Evan
Abbreviated transcription (Latin):
tos ueniente cruciatu. ipsȩ quoq ert̃
quasi non sint. Qui emni ꝑie ei qui ẽ.
et qui dicit admoysen. qui ẽ misit me
ad uos: scđm regulam scͥpturarum ñ
ẽẽ dicitur. Unde &e in hester legimus:
Netradas dñe regnum tuum. his qͥ ñ sunt.
ossumus hunc locum & alit̾ interpre¬
tari. Quia letati estis in riuna seruoꝵ
meoꝵ. eadem ꝑsecutio contra uos qͦq
ueniet & patiemini quecumq fecistis.
Et sicut letati estis aduersum popłm
meum cũ gentib reliquis. ita om̃s
gendes letabuntur contra uos. & de¬
uorabunt & bibent. & ꝑsecutione
simili conderent.Nmonte audem
syon erit saluatio. & erit sc̃s. & possi¬
debit domus iacoͥ eos qui se possederañ.

Expanded text:
tos veniente cruciatu, ipsae quoque erunt tos veniente cruciatu, ipsae quoque erunt quasi non sint. Qui enim perit ei qui est, et qui dicit ad Moysen: Qui est misit me ad vos , secundum regulam Scripturarum, non esse dicitur. Unde et in Esther legimus: Ne tradas, Domine, regnum tuum his qui non sunt . Possumus hunc locum et aliter interpretari: Quia laetati estis in ruina servorum meorum, eadem persecutio contra vos quoque veniet, et patiemini quaecumque fecistis. Et sicut laetati estis adversum populum meum cum gentibus reliquis: ita omnes gentes laetabuntur contra vos, et devorabunt et bibent, et persecutione simili conterent. . In monte autem Sion erit salvatio, et erit sanctus et possidebit domus Jacob eos, qui se possede
Abbreviated transcription (Latin):
bibisti cum babyloniis atq letatus es:
sic om̃s gendes quas tecũ habebat babi
ce absorbebunt. ut sint idumei quasi
non sint. Uel certe ipsȩ gentes cum de
absorbuerint: ab sorbebuntur a medis.
Et hoc circulo uindicta proceder ut in
israhelem te babylonius babyloniũ
medus ac ꝑsa consumat. Sequam᷑
interpretationis ordinẽ. Iurta ẽ o he¬
retice dies diũ suꝑ om̃s gentes: ꝓpe est
tempus iudicii. in qͦ omnes iudicande
sunt nationes. Sicut fecisti contra ec¬
clesiasticos conuertetur incaput cuũ
dolor tuus: &e inuerticẽ tuũ iniquitas
tua descendet. Quomͦ enim in nece eo¬
rum letatus es. conuiuiumq cele¬
brasti. & in monte scõ meo hoc ẽ eccłia
bibisti. non meũ calicem s diaboli. de
quo & inabacue dicitur. ue qui potat
primũ suũ subuersione turbida. ita
uniuersȩ gentes uł fortitudines con¬
trariȩ suppliciis delegatȩ. uł aduersa¬
riȩ quęq uirtutes bibent & absorbebt̃
sanguinẽ tuũ: & ad extremum incunc¬

Expanded text:
bibisti cum Babyloniis, atque laetatus es: sic omnes gentes quas tecum habebat Babylte absorbebunt, ut sint Idumaei quasi non sint: vel certe ipsae gentes, cum te absorbuerint, absorbebuntur a Medis, et hoc circulo vindicta procedet, ut tu Israelem, te Babylonius, Babylonium Medus, ac Persa consumat. Sequamur interpretationis ordinem. Juxta est, o haeretice, dies Domini super omnes gentes: prope est tempus judicii in quo omnes judicandae sunt nationes. Sicut fecisti contra ecclesiasticos, convertetur in caput tuum dolor tuus, et in verticem tuum iniquitas tua descendet. Quomodo enim in nece eorum laetatus es, conviviumque celebrasti, et in monte sancto meo, hoc est, Ecclesia, bibisti non meum calicem, sed diaboli: de quo et in Abacuc dicitur: Vae qui potat proximum suum subversione turbida : ita universae gentes, vel fortitudines 378 contrariae suppliciis delegatae, vel adversariae quaeque virtutes, bibent et absorbebunt sanguinem tuum, et ad extremum in cunc
Abbreviated transcription (Latin):
i xp̃o uictoriam consequamur. Iudei
frustra somniant contra urbẽ romã.
regniumq romanum hanc fieri ꝓpħiã:
& inillud quod in ysaia scͥptum est.
onus duma. paululũ litterȩ apice
cõmutato ꝓdeleth. legi posse. Res. et
sonare romam. uaũ quippe lictera.
ce ꝓu. & ꝓ .o. in eoꝵ lingua accipitur.
Auditum auduuimus a dnõ: & le¬
gatum ad gentes misit. Surgite et
consurgamus aduersum eum in p̃li¬
umLxX Ayditum auduu
adño . & munitionem in gentib misit.
burgite. & consurgamus ad uersumeã
in prelium. Iam & supra diximus eundẽ
eẽ edom. quã & idumeam: quia in hebrai¬
co. ipse qui condidit. in greco urbs que
sit ab eo condita. nominatur. Audiuit
runt. Omnes enim scribunt contra edõ:
quod ad gentes legatus missus sit media¬
tor dĩ & hominum homo xpc̃ łħe. de¬

Expanded text:
in Christo victoriam consequamur. Judaei in Christo victoriam consequamur. Judaei frustra somniant contra urbem Romam, regnumque Romanum hanc fieri prophetiam; et illud quod in Isaia scriptum est, Onus Duma  , paululum litterae apice commutato pro DELETH legi posse RES, et sonare Romam  : VAU quippe littera et pro u, et pro o, eorum lingua accipitur. Auditum audivimus a Domino, et legatum ad gentes misit: Surgite et consurgamus adversus eum in praelium. LXX: Audno, et manitionem in gentibus misit: Surgite et consurgamus adversus eum in praelium. Jam ut supra diximus, eumdem esse Edom quam et Idumaeam, quia in Hebraico ipse qui condidit: in Graeco urbs quae sit ab eo condita nominatur. Audivit runt omnes enim scribunt contra Edom quod ad gentes legatus missus sit, mediator Dei et hominum, homo Christus Je
Abbreviated transcription (Latin):
illis pͥmogenita preripuit: aut certe ab¬
uersus om̃s hereses & contraria dognia¬
ta ueritati. quȩ uidentur quide nobis
esse uicina. s magis aduersaria sunt.
et de paterna hereditate simplicem habi¬
tatorem domus iacob intuntur expel¬
lere. Porro quod idumea & terrena in¬
terpretatur. & ꝓpter colorẽ rubru eruenta
quoq in delligi potest. idcirco saluator
reportans ad patrẽ de mundo uicco¬
rogabant. quis ẽ iste qui uenit de
e dom. fuluida ueste de bosor. sic formo¬
sus in stola sua candida: & ad ipsum cõ¬
minus loquebantur. quarerubrum
est indumentum tuũ & uestimeta tua
sicut calcantium in dorculari: ipse
loquitur in triumpho exponens pal¬
mas crucis suȩ. Torcular calcaui so¬
lus. & de gentib non ẽ uir mecum.
Sunt qui idumeã ad carnem refe rañ.
ce aduersum illius pugnã animam
estiment ꝓuocari: ut mortificantes
menbrã nostra suꝑ derrã. fornicatio¬
nem. immundiciã. passionẽ. et̾nam

Expanded text:
illis primogenita praeripuit, aut certe adillis primogenita praeripuit, aut certe adversus omnes haereses et contraria dogmata veritati, quae videntur quidem nobis esse vicinet de paterna haereditate simplicem et habitatorem domus Jacob nituntur expellere. Propter quod Idumaea et terrena interpretatur et propter colorem rubrum cruenta quoque intelligi potest. Idcirco Salvator portans ad Patrem de mundo victorogabant: « Quis est iste qui ascendit de Edom fulvida veste de Bosor, sic formosus in stola candida? , » et ad ipsum cominus loquebantur: « Quare rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua sicut calcantium in torculari? » Ipse loquitur in triumpho, exponens palmas crucis suae: « Torcular calcavi solus, et de gentibus vir non est mecum. » Sunt qui Idumaeam ad carnem referant, et adversus illius pugnam animam aestiment provocari: ut mortificantes membra nostra super terram, fornicationem, immunditiam, passionem, aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
lulum. Dissipatus mons seyr. & ydu¬
mea omĩs. Longum ẽ si uoluero cunc¬
tas scͥpturas euentilare. & ꝓferre in
medium suꝑ monte seyr. maximeq
malachiȩ. ubi statim in pͥncipio scrip¬
cum est. Nonne fr̃ erat esau iacob di¬
cit dñs: E dilexi iacob. esau autẽ odio
habui: & posui montes insolitudinẽ.
& hereditatem eius indracones deserti.
Quod sidixerit ydumea. destructi sumꝰ.
s reuertentes edificabimus que deser¬
ta sunt: hec dicit dñs d̃s exercituum.
Isti edificabunt & ego destruam: & uo¬
cabuntur termini impietatis. & popłs
cui iratus ẽ dñs usq in eternũ. Quia
eg̃o didicimus t̾ram idumeoꝵ aduer¬
sariam eẽ terrȩ repromissionis. & esau
inimicum legimus iacob. & popłm eẽ
cui iratus ẽ dñs insempiternũ: nosse de¬
bemus scdm leges tropologiȩ. aut con¬
tra iudeos factum eẽ sermonẽ. qui sunt
emuli xp̃ianis. & ꝑsequuntur frẽm su¬
um iacob. popłm sup plantatorem qui

Expanded text:
lulum: Dissipatus eris, mons Seir, et Idululum: Dissipatus eris, mons Seir, et Idumaea omnis. Longum est si voluero cunctas Scripturas eventilare, et proferre in medium super montes Seir, maximeque Malachiae, ubi statim in principio scriptum est: Nonne frater erat Esau Jacob, dicit Dominus: Et dilexi Jacob, Esau autem odio habui. Et posui montes ejus in solitudine haereditatem ejus in dracones deserti. Quod si dixerit Idumaea: destructi sumus, sed revertentes aedificabimus quae deserta sunt. Haec dicit Dominus exercituum: Isti aedificabunt, et ego destruam, et vocabuntur termini impietatis, et populus cui iratus est Dominus usque in aeternum . Quia ergo didicimus terram Idumaeorum adversariam esse terrae repromissionis, et Esau inimicum legimus Jacob, et populum esse cui iratus est Dominus in sempiternum, nosse debemus secundum leges tropologiae, aut contra Judaeos factum esse sermonem qui sunt aemuli Christianis, et persequuntur fratrem suum Jacob, populum supplantatorem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
palestinȩ a conditore sic imposito no¬
mine. cuiꝰ latina quoq & greca me¬
minit hystoria. Iste est eui dicitur ꝑ
amos. Suꝑ trib scelerib edom. & suꝑ
quatuor non conuertam eum. eo
qd̃ ꝑsecutus sit gladio fratrẽ suũ. et
uiolauerit miscđiam eius. & tenuert
ultra furorem suũ. &. indignationẽ
suam seruauerit usq in finẽ ; In ysala
quoq uixta hebraicum legimus. Onꝰ
buma. ad me clamat exseir: custos
quid de nocde: custos quid de nocte.
Et ieremias in eandem ꝓphetiã pari
uoce consentit dicens. Numquid
non est ultra sapientia in theman: Et re¬
liqua usq ad finẽ eiusdẽ ꝓpħie ubi dicit᷑
& erit cor fortium idumeę. in die illa qͣsi
cor mulieris parturientis. Exceptoq
ordine cõmutato. & aliis que uident᷑
discrepare: magna pars ab die miere¬
mie uolumine continetur. Isti sunt mon¬
tes seyr: aduersum quos iezechielis faci¬
es roboratur. & dicitur. Dabo montem
seyr de solatum. & desertum. Et post pau¬

Expanded text:
est: 365 a conditore sic imposito nomine: cujus Latina quoque et Graeca meminit historia. Iste est cui dicitur per Amos: Super tribus sceleribus Edom, et super quatuor non convertam eum: eo quod persecutus sit gladio fratrem suum, et violaverit misericordiam ejus, et tenuerit ultra furorem suum, et indignationem suam servaverit usque in finem . In Isaia quoque juxta Hebraicum legimus: Onus Duma ad me clamat ex Seir: custos quid de nocte, custos quid de nocte ? Et Jeremias in eamdem prophetiam pari voce consentit, dicens: Numquid non est ultra sapientia in Theman ? et reliqua usque ad finem ejus prophetiae, ubi dicitur: Et erit cor fortium Idumaeae in die illa, quasi cor mulieris parturientis. Exceptoque ordine commutato, et aliis quae videntur discrepare, magna pars Abdiae in Jeremiae volumine continetur. Isti sunt montes Seir adversum quos Ezechielis facies roboratur, et dicitur: Dabo montem Seir desolatum, et desertum. Et post pau