comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potero.⁊ ꝓficere. gr̃ãs ipsi: si autẽ. ad te quẽ pꝰ dm̃ patrẽ elegi. ⁊
anune meȩ tutorẽ. mͥ sine offensa liceat remeare. Uade ait: manꝰ enĩ
dñi usq in finẽ tecũ erit. Hac ace̾pta ben̾dictiõe recessit: duob
eccłia patrẽ. alterũ similit̾ in florelliensi poneret. E sic factũ est.
Dositꝰ ⁊ consectus ẽ ille sub nomine patͥs inp̃mont᷑tensi eccłła. & illi duo
in duabꝰ aliis supͣdictis: s ⁊ duo iã alii consecti erãt in duab̾ aliis ec¬
csiis. udelicet laudunensi scĩ martini ⁊ iuuariensi. Isti qͥnq ⁊ sext̃
quẽ ad locũ qͥ dicit᷑ bona spes. statim pꝰ int̾itũ suũ abbas p̃monst᷑¬
tensis exposuerat. instantẽ dissolutionẽ ordinis. implerisq locis
uidentes: ⁊ maiorẽ fuiũ metuentes. ad diẽ statutã in loco det̾mina¬
to c̃uenert̃. ⁊ qͥcqͥd ad p̃sẽs in domibꝰ suis suꝑfluũ eẽ uidebat᷑ reciden¬

Expanded text:
potero et proficere, gratias ipsi; sin autem, ad te, quem post Deum Patrem elegi et animae meae tutorem, mihi sine offensa liceat remeare. Vade, ait; manus enim Domini usque in finem tecum erit. » Hac accepta benedictione recessit, duobusEcclesia Patrem, alterum similiter in Floreffiensi poneret. Et sic factum est. Positus et consecratus est ille sub nomine Patris in Praemonstratensi Ecclesia; et illi duo in duabus aliis supradictis. Sed et duo jam alii consecrati erant in duabus aliis ecclesiis, Laudunensi beati Martini, et Vivariensi. Isti quinque, et sextus, quem ad locum, qui dicitur Bona-Spes, statim, post introitum suum abbas Praemonstratensis exposuerat, instantem dissolutionem ordinis in plerisque locis videntes, et majorem futuram metuentes, ad diem statutum in loco determinato convenerunt; et quidquid ad praesens in domibus suis superfluum esse videbatur reciden
Abbreviated transcription (Latin):
missi. uoluntatis suȩ p̃ceptũ cõpletũ ẽẽ nuntiantes. Habebat niip¬
se electũ secũ. s tam̃ rem dissimulare p̃cep̃ ꝑ aliqͥt dies. nec illi elec¬
ło indicatũ ẽ: ut c̃sidari poss curiositas qͦrundã qͥ secũ erãt. qͥ & hoc
responsũ curiose p̃stolabant᷑. Erat enĩ hȩc eiꝰ consutrido: ut cũ trac

Expanded text:
missi, voluntatis suae praeceptum completum esse nuntiantes. Habebat et ipmissi, voluntatis suae praeceptum completum esse nuntiantes. Habebat et ipse electum secum, sed tamen rem dissimulare praecipit per aliquot dies, nec illi electo indicatum est, ut considerari posset curiositas quorumdam qui secum erant, qui et hoc responsum curiose
Abbreviated transcription (Latin):
tu fuiss. timens ne aresceret. qd̾ a deo ꝑ eũ plantatũ fuerat. si ad hue
rore cdiuini consilii ñ ꝑfund̾et᷑: aduocatis ad se qͥb̾dã ex prioribꝰ.
cercior redderet᷑. Cũq intellexis alios secũ uelle habitare. alios con¬
silio suo alibi uiuere. alios ꝓposite pauꝑtatis uotũ uelle tenere. pli¬
rimos tam̃ sub ce̾to magist᷑ ⁊ dispͥlina eũdẽ pauꝑtis tenorẽ uelle
obseruare: remisit eos ad locũ sũũ paucis secũ retentis. paucis ⁊ huna¬
nimitatis normã iterũ atq iterũ suadens: quatinꝰ cũ eis ab eo. facul
x genuerat. ne dui absa pedagogo remanerent. fideles ñ pꝰ multũ
nuntios ad eos destinauit: qͥ ⁊ eligendi nuntiarent facultatẽ. ⁊ de
electiõe suã inddicarent uoluntatẽ. In hoc qͦma ⁊ q̃d factu sit in
eleotiõe non ẽ immoqͥerandũ.: qr qͥ a magist suo bene fuerãt doc
a filus. uit erat a patre dat̾r assensus: reu̾si st̃ ad eũ qͥ fuerant

Expanded text:
tum fuisset, timens ne aresceret quod a Deo per eum plantatum fuerat, si adhuc rore divini consilii non perfunderetur, advocatis ad se quibusdam ex prioribus et certior redderetur. Cumque intellexisset alios secum velle habitare, alios consilio suo alibi vivere, alios propositae paupertatis votum velle tenere, plurimos tamen sub certo magistro et disciplina eumdem paupertatis tenorem velle observare, remisit eos ad locum suum, paucis secum retentis, pacis et unanimitatis normam iterum atque iterum suadens, quatenus, cum eis ab eo facultain Christo genuerat, ne diu absque paedagogo remanerent, fideles non post multum nuntios ad eos destinavit, qui et eligendi nuntiarent facultatem, et de electione suam indicarent voluntatem. In hoc, quomodo et quid factum sit in electione, non est immorandum; quia qui a magistro suo bene fuerant docta filiis, ut erat a Patre datus assensus, reversi sunt ad eum qui fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
erãt. de singuis negocus exhauxiret: qͣtiñ nullã faceret in causis
ex abrupto difinitionẽ: nͥ pͥus ut hõ poterat exqͥsiss. uoluntatẽ di.
N hausiss de circũstantibꝰ sensũ meliorẽ. Consiliũ ad tepꝰ occultabat᷑.
non tam̃ ignorabat electꝰ ille qd̃ de eo factũ fuerat. ꝗͣnis rẽ tacitꝰ
consideraret: diuma edoctꝰ reuelatiõe. Asserebat deniq qd mane
die illo. qͦ de ipso facta fuit electio. stetiss ꝑ uisionẽ corã filio dei ihu
xͦ. cũ patre:⁊ magistͦ suo Norb̃to: extendẽsq manũ suã dextera iħło.

Expanded text:
erant, de singulis negotiis exhauriret; quatenus nullam faceret in causis ex abrupto definitionem, nisi prius, ut homo poterat, exquisisset voluntatem Dei, et hausisset de circumstantibus sensum meliorem. Consilium ad tempus occultabatur; non tamen ignorabat electus ille quid de eo factum fuerat, quatenus rem tacitus consideraret divina edoctus revelatione. Asserebat denique quod mane die illo, quo de ipso facta fuit electio, stetisset per visionem coram Filio Dei Jesu Christo, cum Patre et magistro suo Norberto; extendensque manum suam dexte
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłe tanto patre. ipsũ tam̃ exemplo eiꝰ qͥ dix̃ non reliuꝗ uos orphanõ.
uado ⁊ uenio ad uos. ꝑ bienniũ patient̃ expectabãt: aliis ex ipsis cũ
qb̾dã scłaribꝰ dicentibꝰ. substere. neqͥquã poterimꝰ. q recedente pasto¬
re oues abire solet̾ in cdisꝑsionẽ: alii nullũ magistrũ nͥ ipsũ. alii
de ipso desꝑantes. aliũ uolebãt eligere: i i hc̃ modũ ẽtendentes¬
causãq ueritatis ⁊ ratiois exparte cũ simile p̾tendẽtes. nullũq

Expanded text:
ipsum tamen exemplo ejus qui dixit: « Non relinquam vos orphanos, vado et venio ad vos , » per biennium patienter exspectabat. Aliis ex ipsis cum quibusdam saecularibus dicentibus: « Subsistere nequaquam poterimus, quia recedente pastore, oves abire solent in dispersionem; » Alii nullum magistrum nisi ipsum, alii de ipso desperantes, alium volebant eligere; et in hunc modum contendentescausamque veritatis et rationis ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
bã. ꝑ recesserat enĩ ep̃e mixtim int̃ alios: eundẽ euentũ qͥsi futuroꝵ
pei timens. At ille c̃cito cursu i fugã ũs ẽ: ⁊ eũ alii ad capiendũ
ipsũ insequerent᷑. sinite ait uir dĩ fugere eũ. nec malu ꝓ malo redda¬
tis: fec̃ qͥppe qd̾ potuit: ⁊ qͣntũ ei ds̃ ꝑmisit. Nondũ ueñ horamea:
s qͥ misert᷑ eũ ñ dormiũt. nec qͥescẽt: donec gpbriis suis sacient᷑.
me uł morti tͣsẽt. uł si diuinũ sit opꝰ qd agit᷑ de manifeste. ꝓbatũ¬

Expanded text:
bam. » Praecesserat enim episcopus mistim inter alios, eumdem eventum, quasi futurorum bam. » Praecesserat enim episcopus mistim inter alios, eumdem eventum, quasi futurorum praescius, timens. At ille concito cursu in fugam versus est, et cum alii ad capiendum illum insequerentur: « Sinite, ait vir Dei, fugere eum, nec malum pro malo reddatis; fecit quippe quantum potuit, et quantum ei Deus permisit: nondum enim venit hora mea. Sed qui miserunt eum, non dormient nec quiescent; donec opprobriis suis satientur, et me vel morti tradant, vel, si divinum sit opus quod agitur de me, manifeste probatu
Abbreviated transcription (Latin):
on cessabat emula miqͥtas moccuto. in manifesto mansuetã ficẽ.¬
sinfulas eqͥtatẽ:: ⁊ tanto guiꝰ ⁊ nequiꝰ. qͣntomagis a domestici fiebat
⁊ familiarib. familiaritas uere dicenda ẽ. q cũ qͣdã noctis tẽpore
ad celeb̾nda cũ clericis suis matutinar sollẽpnia more solito surrer¬
iss: ad uenerat clericꝰ qͥdã de domesticis. ⁊ ret̾ ad ostiũ se insidiũ se¬
in insidus posuerat. iniqͥtate plenꝰ ⁊ crudeli malitia. ut pote armatꝰ
ccĩ petentib armis. qͥb innocentẽ caute. im dolo ferire p̾s ⁊int̾fi¬
cere. Egressisq capellanis qͥ p̃cedebãt. sic̃ mos ẽ in t̾ra illa. p̃cedunt
enĩ dños suos capellani. ille de insidiis ꝓsiliens: nouissimũ pcitans
ep̃m. unũ ex clericis media ueste concissa ꝑcsit. Cũq ille exclamarit
⁊ diceret. qͥs ẽ qͥ meledit. ille sonitu uocis ñ eẽ ipsũ quẽ querebat
agnoscẽs.: putaui inqͥt hunc nouissimũ ẽẽ. quẽ morti tͣdere dispone¬

Expanded text:
on cessabat aemula iniquitas in occulto, in manifesto mansuetam simulans aequitatem, et tanto gravius et nequius, quanto magis a domesticis fiebat et familiaribus. Familiaritas vere dicenda est; quia cum quodam noctis tempore, ad celebranda cum clericis suis Matutinarum solemnia, more solito surrexisset, advenerat clericus quidam de domesticis, et retro ad ostium se in insidiis posuerat, iniquitate plenus et crudeli malitia; utpote armatus competentibus armis, quibus innocentem caute et in dolo ferire posset et interficere. Egressisque capellanis qui praecedebant, sicut mos est in terra praecedunt enim dominos suos capellani ille de insidiis prosiliens, novissimum putans episcopum, unum ex clericis media veste conscissa percussit. Cumque ille exclamaret et diceret: « Quis est qui me laedit? » ille, sonitu vocis, non esse ipsum quem quaerebat agnoscens: « Putavi, inquit, hunc novissimum esse, quem morti tradere dispone
Abbreviated transcription (Latin):
Ihp firmandis reb eor sͥ a cͥõ collatis. assũptis itaq legat is comu¬
engelb̾tũ marchione quedã. eui erant nubilis etatis filiȩ. ȩ quib u¬
hec ñtiantes. ⁊ pat̃ Norb̾. ceptii it̃ aggdies romã ꝑuenit. ubi abe¬
ate memorie papei honorio. honoficice susceptus ẽ: ⁊ qͥeqͥd iuste
petebat ab eo. gratant᷑ accepit. Factisq oĩb cũ iã de reditu cogi¬
taret. qͣda nocte sumo diluculo cũ in dñ meditaret᷑ ipse ⁊ qui¬
dã socioꝵ suoꝵ quos itineris sui solatñ habebat: audita ẽ uor
ab illis manifeste par henopolis ipsũ ep̃m futurũ denunti¬
ans. his auditis admirantes stupebant: nec audebat qͥsquã e¬
oꝵ aliꝰ alii fateri quid audiss. Premiserat enĩ unũ exclerieis
suis nuntiare comiti reditũ suĩ: ⁊ acciꝑs responsũ qͥd de matͥ¬
monio placet ei. qd ꝑ legatos suos audierat sͥ quȩsitũ. Ipse uͦ
rediens forte. transitũ habuttsͦ quendã ciuitatẽ herbipolis.¬

Expanded text:
um, et pro confirmandis rebus eorum sibi a Deo collatis. Assumptis itaque legatis comiEngelbertum, marchionem quemdam, cui erant nubilis aetatis filiae, e quibus uaec nuntiantes; et Pater Norbertus coeptum iter aggrediens, Romam pervenit, ubi a beatae memoriae papa Honorio honorifice susceptus est; et quidquid juste petebat ab eo, gratanter accepit. Peractisque omnibus, cum jam de reditu cogitaret, quadam nocte summo diluculo, cum in Deum meditaretur ipse, et quidam sociorum suorum, quos itineris sui solamen habebat, audita est vox ab illis manifeste, Parthenopolis ipsum esse episcopum futurum denuntians. His auditis admirantes stupebant, nec audebat quisquam eorum alius alteri fateri quid audivisset. Praemiserat enim unum ex clericis suis nuntiare comiti reditum suum, et accipere responsum, quid de matrimonio placeret ei, quod per legatos suos audierat sibi quaesitum. Ipse vero rediens, forte transitum habuit per quamdam civitatem, Herbipolis
Abbreviated transcription (Latin):
qius. collectis iurib ineo. ⁊ per eum a quo se uocatum ao hus oesitui
ad ministrandum non diffidebit. inperterritus ibare podestiois. is¬
simpto. legationem undiq mittit. precpiens ut quicit nar ud̃ nli¬
ones eeclesie cui d̾o a ut toritate presidebat optinerent iuuiste. ii¬
llateniis auderent ulteruis ad eas manus apponere. in si prirn os¬
cendisent esse suum uuis hereditarium. ⁊ exantioua pater mo
possessione: Audientes hoc raptores ⁊ sacgrilega alino nulum indo¬
sulantur quod homo inermis ⁊ pauperqui alno ueoctoturrꝰ¬
ouetur est tam potens tamꝙ festimuim auderet inferre precptum
nrant perdere ex istrmantes. At ille glaidio spirituali quo aecinet᷑¬

Expanded text:
 collectis viribus in eo, et per eum, a quo se vocatum ad hoc officium administrandum non diffidebat imperterritus, jubare potestatis assumpto, legationem undique mittit, praecipiens ut quicunque possessiones Ecclesiae, cui Deo auctore praesidebat, obtinerent injuste, nullatenus auderent ulterius ad eas manus apponere, nisi prius ostendissent, esse suum jus haereditarium, et ex antiqua paterna possessione. Audientes hoc raptores et sacrilegi illi, multum indignabantur, quod homo inermis et pauper, qui asino vehente introductus est, tam potens, tamque festinum auderet inferre praeceptum;  violenter, perdere existimantes. At ille gladio spirituali, quo accinct
Abbreviated transcription (Latin):
tat añ palatiũ episcopale haut longe sita eccl̃ia quedã
in honore sc̃e dei genitricis mariȩ. in qͣ iuginti erant cano¬
nici scl̃ares. sub p̃posito antiqͥtus constituti. hanc gͦ cũ p̃uidiss
sacdos dĩ sͥ eẽ necessariã ut ibi fr̃̾ib suis impositis. aliqͣn ã tu¬
multu qͥ officio imposito debebat᷑ paululũ spm̃ refocillaret:
petebat multotiens ⁊ ã rege ⁊ a canonicis maioris ȩccłiȩ. eiꝰdemq
eccłiȩ canonicis: ut alibi ab eo aliis eqͣ uł meliori cõmutatiõe re¬
ditib acceptis. illã sͥ liberã concederent. Qui om̃s un auoce
cont̾dicrbant. asserentes eccłiam tanti nominis ñ debere im¬
iutari: nec regie postestatis dignitatẽ cui subdita erat mimi¬
nui: s nec alteriꝰ ordinis ⁊ consuetudinis gentẽ imponere. quȩ
uira regalia ignoraret:⁊ subiectionẽ debitã: ⁊ obseqͥũ scđ̃m con¬

Expanded text:
at ante palatium episcopale, haud longe sita ecclesia quaedam in honore sanctae Dei genitricis Mariae, in qua viginti erant canonici saeculares, sub praeposito antiquitus constituti. Hanc ergo cum praevidisset sacerdos Dei sibi necessariam esse, ut ibi fratribus suis impositis, aliquando a tumultu, cui officio imposito debebatur, paululum spiritum refocillaret, patebat multoties et a rege, et a canonicis majoris Ecclesiae, ejusdemque Ecclesiae canonicis, ut alibi ab eo aliis aequa vel meliori conditione reditibus acceptis, illam sibi liberam concederent. Qui omnes una voce contradicebant asserentes Ecclesiam tanti nominis non debere immutari, nec regiae potestati dignitatem cui subdita erat, imminui: sed nec alterius ordinis et consuetudinigentem imponere, quae jura regalia ignoraret, et subjectionem debitam et obsequium secundum con
Abbreviated transcription (Latin):
cessiõe ĩ scĩario. muidis pedib d̾ducit᷑ in palatio. s ut pauꝑ pauꝑe amict᷑ pa¬
llio. al us intͦeuntib repellit᷑. ñ agnitꝰ ibhostiario. Dicebat qͥppe hositariꝰ
illi. Allii pauꝑes iã du intͦmissi st̃. ñ decet ut te ingeraᷤᷤ inportune. ꝯpͥm̃s
hoꝵ pͥncipũ multitudinẽ. Exclamabãt aũ qͥ seq̃bant᷑ ħ uidentes. Miser qͥd
quã illi qͥ adħ alta palatia me ꝯpelleuit: ad qͣ̃ ñ dbuerã qͥtã paiꝑ ⁊ mo¬

Expanded text:
ibus deducitur in palatio, sed ut pauper, pauper amictus pallio, aliis introeuntibus, repellitur non agnitus ab ostiario. Dicebat quippe ostiarius illi: « Alii pauperes jamdiu intromissi sunt; non decet ut te ingeras importune, comprimens horum principum multitudinem. » Exclamabant autem qui sequebantur haec dicentes: « Miser, quid quam illi qui ad haec alta palatia me compellunt, ad quae non debueram, qui tam pauper et mo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ consuetudinib nr̃is. supͣ ꝙͣ ferre possimꝰ. Nȩc in maiorib hec n
minorib querimonia. diuitibꝰ. pauꝑibꝰ etiã diuulgabat᷑: alii guan
existententes. alii gͣuamen timentes: alii alus rumore uulgali tan¬
tum acqͥescentes. Sic qͥ pͥus lm̃sis laudib eleuabat᷑. nc̃ uituꝑio.¬
iinipꝑus. uerb̃ tantũ ipso etiã ignorante deicit᷑. s tam̃i ꝓficiebat
in oꝑe exteriꝰ. ipso dispensante qͥ cuncta exteriora prĩꝗͣfiant ordi¬

Expanded text:
 consuetudinibus nostris, supra quam ferre possimus. » Haec in majoribus, haec in minoribus querimonia, divitibus, pauperibus etiam divulgabatur; alii gravati existentes, alii gravamen timentes, alii aliis rumore vulgari tantum acquiescentes. Sic qui prius magnis laudibus elevabatur, nunc vituiis, verbis tantum, ipso etiam ignorante, dejicitur. Sed tamen proficiebat in opere exterius, ipso dispensante, qui cuncta exteriora, priusquam fiant, ordi
Abbreviated transcription (Latin):
assiduã ꝑsecutionẽ. Hecanis ⁊ sac̾dotib ⁊ his qͥ habebant regere po¬
płm. om̃ib:q ad sacͦs ordines ꝓmotis. omĩmoois casti⁊ moniã te¬
uendã ẽẽ dicebat: cogens eos aut cã tenere. aut si fue rint publi¬
cati. cuncta ȩccłast ica benficia relinquere. Initia doloꝵ occasio
ꝑsecutionũ omĩa hȩc. Dicebant enĩ dde cẽ in diẽ. suã qͥsq ꝗͣ egre
ferebat molestiã confitentes. Ut qͥd hune aduenticiũ: ⁊cuiꝰ igno

Expanded text:
assiduam persecutionem. Decanis et sacerdotibus, et his qui habebant regere poassiduam persecutionem. Decanis et sacerdotibus, et his qui habebant regere populum, omnibusque ad sacros ordines promotis omnimodis castimoniam tenendam esse dicebat; cogens eos aut eam tenere, aut, si fuerint publicati, cuncta ecclesiastica beneficia relinquere. Initia dolorum, et occasio persecutionum omnia haec. Dicebant enim de die in diem, suam quisque, quam aegre ferebant, molesti
Abbreviated transcription (Latin):
At ille gladio spuali qͦ accinctus erat. eos insequit᷑ in sua
quiete sedendo agredit᷑. ꝑcutit. deicit. deiectos ailathematis
iunculo ligat:⁊ illi hanc ꝑsecutionẽ ep̃o leuẽ. ⁊ sibi diuturnã
i grauẽ ẽẽ considerantes. eo qd p̃cipit auctoritas. q qͥ anathema
uuꝰ anni patiunt᷑. pꝰ annũ ex leges st̃: nec in curiis aliqd habeãt
responsũ: dimiser̃t ex magna parte ea quȩ de beneficiis eccłie
ufurpando sͥ iniuste rapuerant. s inuiti: ⁊ obhoc mimititiar̃
⁊ odii fomitẽ aduers̃ ep̃m. utcũq ⁊ uͥcũq poterant latent᷑
nistͣbant. S ille qͥ uiã iusticiȩ. ⁊ cursũ recti itineris. añ sublimati¬
onẽ ep̃atꝰ assũpserat. ab eis immobił ꝑmanebat. ĩidis ubum.
i regnũ di annuntians. pacẽq in t̃minis suis faciensos religio¬
soꝵ exaltans. ⁊ uͥ non erant nouas c̃struens: religiosos ãplectensi
ordinans: indisciplinatis ⁊ irrelugiosis nͥ resipiscant inferens

Expanded text:
At ille gladio spirituali, quo accinctus erat, eos insequitur; in sua quiete sedendo aggreditur, percutit, dejicit, dejectos anathematis vinculo ligat. Et illi hanc persecutionem episcopo levem, et sibi diuturnam et gravem esse considerantes eo quod praecipit auctoritas, quia qui anathema unius anni patiuntur, post annum exleges sunt, nec in curis aliquod habeant responsum dimiserunt ex magna parte ea quae de beneficiis Ecclesiae usurpando sibi injuste rapuerant; sed inviti, et ob hoc inimicitiarum et odii fomitem adversus episcopum, utcunque et ubicunque poterant, latenter ministrabant. 93. Sed ille qui viam justitiae et cursum recti itineris ante sublimationem episcopatus assumpserat, ab eis immobilis permanebat; praedicans verbum, et regnum Dei annuntians, pacemque in terminis suis faciens; domos religiosorum exaltans, et ubi non erant novas construens; religiosos amplectens et ordinans; indisciplinatis et irreligiosis, nisi resipiscant, inferens
Abbreviated transcription (Latin):
natiõis pͣue ⁊ ꝑu̾sȩ: scilic int̾ sclauos ⁊ saxines. q̃ gens ut᷑q ex re
thit nom̃: ista .s Albato. clauoꝵ acumine infiolitatis punctionẽ¬
ĩ sinuãs. ista. sior pondꝰ ⁊ lapidei cordis cecitatẽ feritatẽq istestans. s. qͥ
i ĩ ꝓseptenario seruitio qd̾ laban exibuerat rachełe expectabat. aut
orarie ut pote dbił corꝑe portionẽ optimã quã ⁊ ipse elegerat. mar¬
the opꝰ. ⁊ lic laborẽ inuen̾: qr ñ ẽ sapientia. ñ ẽ prude̾tia. ñ ẽ ꝯsiliũꝯ¬
tra dm̃: Idcirco ⁊ ipse qͥ neglexerat gentẽ paganoꝵ ĩ credulã. adꝗqͣͥ
ĩpͥmordio ꝯu̾siois suȩ irȩ disposuerat. ut qͦslib aberrore ĩfidlitatis
reuocaret: nc̃ auctoritatẽ ⁊ offitiũ sccũ d̾ferens. uñ dispositionẽ di

Expanded text:
ersae, scilicet inter Sclavos et Saxones, quae gens utraque ex re trahit nomen; ista, ablato Sclavorum acumine infidelitatis punctioneinsinuans; ista, saxorum pondus et lapidei cordis caecitatem feritatemque contestans, et qui jam pro septenario servitio, quod Laban exhibuerat, Rachelem exspectabat; aut Mariae, utpote debilis corpore, partem optimam quam ipse elegerat , Marthae opus et Liae laborem invenit; quia « non est sapientia, non est prudentia, non est consiliu » Idcirco et ipse, qui neglexerat gentem paganorum incredulam, ad quam in primordio conversionis suae ire disposuerat, ut quoslibet ab errore infidelitatis revocaret, nunc auctoritatem et officium secum deferens, unde dispositi
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥstatĩ porrectiᷤᷤ manib eũ arripuẽt: uocib ĩgeminatiᷤᷤ exclamãte᷑.
bc̃ ĩpatrẽ eligimꝰ. hc̃. pastorẽ nr̃m approbamꝰ. Nõ potuit sehõ o̾biliᷤᷤ
dfend̾e. ñ licuit ei cogitare nec cogitando qͥcꝗͣ d̾ se ipso oromare: siꝗͣ
cito raptꝰ ẽ a rege fuit laudatꝰ. ⁊ ab oĩb astantib ͦ approbatꝰ.: ab ipso
ctiã roneanȩ eccłe legato ꝯfirmatꝰ. Deducit᷑ hõ onꝰ guş aggͣuatũ

Expanded text:
arripiunt, vocibus ingeminatis exclamantes: « Hunc in Patrem eligimus, hunc pastorem nostrum approbamus. » 89. Non potuit se homo debilis defendere; non licuit ei cogitare, nec cogitando quidquam de seipso ordinare; sed quam cito raptus est, a rege fuit laudatus, et ab omnibus astantibus approbatus, ab ipso etiam Romanae Ecclesiae legato confirmatus. Deducitur homo
Abbreviated transcription (Latin):
fum rep̃hendens assũpsiss fiduciã ⁊ sol. id singłiris neccssititis reqͥsita ꝓ¬
cessiss̾: astitit d̾mon corã eo: t̃ribili ualde hõis effigie assũpti ⁊ aspectu ni¬
gerrimo in cedens. ⁊ qͣsi i psũ eẽt in aere Slaturꝰ minas intentans. Iule
ũ fid collectꝰ uirib. ⁊ uigore animi resũpto: intͣ se dicebat. Quã diu
lime ĩpor tunissimi immici falsitatẽ⁊ fantasi ĩ patur: E surgescũ. app̃hen¬
ad arborẽ q̃ ppe stibat. luctiri cep̃ as cã d̾monẽ cupiens ten̾e ⁊ ligare .d̾.
paruo ĩ teru illo facto. respiciens recognoũ hanc ee arborẽ q̃ ibid̃ẽ eͥt̃ scicbat.
⁊ hac anumi uͥtite. uene nosi scrpentis illusione diucti. nullũ timore pꝰca¬

Expanded text:
iam, et solus ad singularis necessitatis requisita processisset, astitit daemon coram eo, terribili valde hominis effigie assumpta, et aspectu nigerrimo incedens, et quasi ipsum esset in aere delaturus, minas intentans. Ille autem fidei collectis viribus, et vigore animi resumpto, intra se dicebat: « Quandiu hanc importunissimi inimici falsitatem et phantasias patiar? » Et surgens, cum apprehenad arborem quae prope stabat, luctari coepit ad eam, daemonem cupiens tenere et ligare. Sed parvo intervallo facto respiciens, recognovit hanc esse arborem, quam ibidem esse sciebat. Et hac animi virtute venenosi serpentis illusione d
Abbreviated transcription (Latin):
uellet recese: aduocaitis fr̃ib ꝑ cunc tabat᷑ q̃ occisione illuc ueniss: S cũ
tac̾e̾nt õs: acce̾sito clerico quẽ inmane ad custodiendũ gͥgẽ muiserat.
sciscitabat᷑ qͥs ĩiuss eñ in custodia gͥgis. At ille indicare qd ei ꝯtigerat
tim̃s. int̾rogata tñ celare ñ p̾sum̃s. illa inqͥt fera: q̃ pulsat ad hostiũ
q̃ hodie mecũ fuit.: ⁊ gͥgẽ mͥ ꝯmissũ. acsi ꝯmussuᷤᷤs fuisset mecũ dociee¬

Expanded text:
vellet recedere, advocatis fratribus percunctabatur, qua occasione illuc venisset. Sed cum vellet recedere, advocatis fratribus percunctabatur, qua occasione illuc venisset. Sed cum tacerent omnes, accersito clerico illo, quem in mane ad custodiendum gregem miserat, sciscitabatur quis juvisset eum in custodia gregis. At ille, indicare quod ei contigerat timens, interrogata tamen celare non praesumens: « Illa, inquit, fera est quae pulsat ad ostium, quae hodie mecum fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ hab̾et qͥo fac̾e̾t si lupꝰ qͥlib ouẽ ei auferret: iocose responsũ est ut
git ut ille id̾e more solito seru aret᷑ ĩ cĩpo oues: et lupꝰucmens unã er eis
ẜ ipͥuit ⁊ ꝯcito cursu deferenseã fugiebut. Quẽ fr̃ alonge aspitiẽs. p̃cep
tiñĩmemor alti noce climitare cep̃. Qͦ fugis ait malignisime iaptor
umeris siussublatã ad alias reportaũ. Utrũ ne aũ ille analiꝰ frut nescit᷑.
feirt᷑ eñ qr cũ diẽ. lia miss fuiss fr̃ qͥdã clericꝰ magͦ ad animalia custodiẽ
p̃tendebat feritatẽ. Cũꝙ appropinquãte u̾sꝑxi. hora c̾e̾t ut grec intͦdu¬
eret᷑. sic̃ ex alta parte fẽ. sic ex alt̾ai parte lupꝰ gregẽ int̾re pellebat.¬
Sirt̾ lucto uͦ gͥge cũ fr̃ ianuã clausset. lupo excliso. qͣsi dillata ĩ niriaꝰ
querens. ⁊ mercedẽ debitã sͥ reddi postulans. pede ꝓut pot̾at pulsabat
Cui cũ respondet. ñ hospitẽ s: lupũ eẽ qͥ se ĩportine ĩgerebat. nec pipsis oĩb

Expanded text:
 haberet, quid faceret, si lupus quilibet ovem ei auferret, jocose responsum est ut git, ut ille idem more solito servaret oves in campo; et lupus veniens unam ex eis rapuit, et concito cursu deferens eam fugiebat. Quem frater a longe suscipiens, praecepti non immemor, alta voce clamitare coepit: Quo fugis, ait, malignissime raptor, umne ille an alius fuerit, nescitur. Scitur tamen quia cum die alia missus fuisset frater quidam clericus in agro ad animalia custodiendpraetendebat feritatem. Cumque appropinquante vespera, hora esset ut grex introduceretur, sicIntroducto vero grege, cum frater januam clausisset lupo excluso, quasi de illata injuria conquerens, et mercedem debitam sibi reddi postulans, pede, prout poterat, pulsabat Cui cum responderetur, non hospitem, sed lupum esse qui se importune ingerebat, nec pro ipsis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
dõ: u̾e enĩ illa nocte. ⁊ in crastino qͣsi ee̾t curatꝰ apparuit. habelat᷑ uͦ int̃ ei̾ues
cõponenda laborass. nex integͦ adiuitͥce gr̾a cuncta in pace ⁊ quiete cõposuis¬
set. statĩ diabolꝰ qui a cordib eoꝵ expussus erat. ñ libent̾ dig̾diens. in eun¬
dẽ miserũ hominẽ qͥ curatꝰ uidebat᷑ ingssus ẽ. Qui statĩ cep̃ it̾m stridẽ :.
fure. Regssus ab eccłia sacdos cĩ. nescis inqͥunt. astantes qr mnerguminus
⁊ merito suo tortori traditꝰ ẽ. Dmite eũ mͦ. ut postꝗͣ. uexau̾it eũ ꝑ ali¬
qđ dies satisfactione recepta. ille neqͥssimꝰ demon faciliꝰ expellat᷑. Sapiens
hõ: dectusq palestre. gerende cũ sp̃ib mnundis. Trib dieb ꝑmisit eũ
corq̃ri ⁊ uexari: ⁊ post hec diuina miseratione ab eo curatꝰ ẽ. ita ut m̃¬
tis sue cõpos. ⁊ in columis. ad sua ꝓpͥa reu̾teret᷑. De ꝯu̾sioe̾ comitis gode fr

Expanded text:
im illa nocte et in crastino, quasi esset curatus, apparuit. 71. Habebatur vero inter cives rtus pro pace componenda laborasset, et ex integro, adjutrice gratia, cuncta in pace et quiete composuisset; statim diabolus qui a cordibus eorum expulsus fuerat, ut libenter digrediens, in eumdem miserum hominem, qui curatus videbatur, ingressus ere. Regressus ab ecclesia sacerdos Dei: « Nescis, inquiunt astantes, quia energumenus  merito suo tortori traditus est. Sinite eum modo, ut postquam vexaverit eum per aliquot dies, satisfactione recepta, ille nequissimus daemon facilius expellatur. » Sapiens homo doctusque palaestrae gerendae cum spiritibus immundis, tribus diebus permisit eum torqueri et vexari; et post haec divina miseratione ab eo curatus est, ita ut mentis suae compos, et incolumis ad sua propria reverteretur. CAPUT XII. B. Godefr
Abbreviated transcription (Latin):
sonnẽ uir d̾i orando tuscgiss: stans añ altare ꝑiupis oratorii qd inpͥmordioꝯu̾¬
fionis sue ĩ p̃mor strensi loco susceꝑat: astitit retͦ cũ sathan ille ĩ modũ hoeri¬
bilis ursi. dentib⁊ ungulis tribiłe gestans aspectũ. Cũq u̾itͥet se hõ ⁊ uel¬
let ꝓced̾e. ut m̃bra debilia modico sopore recrearet. ex ĩ piuso uidens as¬
tantẽ beluã expaũ: s qͣcito ad se reu̾sꝰ.⁊ hostiũ oratorii clausũ ꝯsid̾ans.
nec alicuiꝰ intͣntis sonitũ se pͥꝰ audisse recogitans. ꝑsecutoris sui recognouit
ee̾ insidias. & patrũꝑ orindo uirib risũptis. qͥdi. aqͥt expectas cruenta bes¬
tia: Ungulȩ tue ĩ aues st̃ ⁊ horribiles dentes tui uentꝰ.⁊ hirsuta pellis eua
cłm similitudinis lux cũ esses tenebras suꝑbiẽdo meriusti. recede nẽ p̃ci
pars fioeli cũ infidele. Recede festinant᷑. scis ꝙ nulli noc̾e pot̾is nͥ ꝑmissꝰ¬
pse m̃dax u̾ba uitatis ferre ñ p̃ualens disparuit. Qua occasione uenꝰ.

Expanded text:
vir Dei orando transegisset, stans ante altare pauperis oratorii, quod in primordio conversionis suae in Praemonstratensi loco susceperat, astitit retro cum Satan ille in modum horribilis ursi, dentibus et ungulis terribilem gestans aspectum. Cumque verteret se homo, et vellet procedere, ut membra debilia modico sopore recrearet, ex improviso videns astantem belluam, expavit; sed quam cito ad se reversus, et ostium oratorii clausum considerans, nec alicujus intrantis sonitum se prius audisse recogitans, persecutoris sui recognovit esse insidias. Et parumper orando, viribus resumptis: « Quid, inquit, exspectas, cruenta bestia? Ungulae tuae inanes sunt, et horribiles dentes tui ventus, et hirsuta pellis tua culum similitudinis Dei, lux cum esses, tenebras superbiendo meruisti. Recede nunc, prapars fideli cum infideli . Recede festinanter, scis quia nulli nocere potes, nispse mendax, verba veritatis ferre non praevalens, disparuit. 87. CAP. XLII.
Abbreviated transcription (Latin):
fribꝰ infirmis ⁊ minutis pł solito resedisset. õspe celesti. ⁊ batitudinis gła
c̃ferẽs. ⁊ cferẽtes audrẽs. cũ in sȩcrete noctis silentio qͥdã ex eis sitirẽt.
musũ : ad f̃. itt̃ ut afferret᷑ aqua. Reuerentes gͥ qͥ missi fuerant
huc attulistis : At illi tim̃tes stupebãt: ⁊ uasbt̃ lotũ .s. aquã puris¬
simã se S̾tulisse ꝓ testabant᷑. Cũo Solla in s̃eypbũ esruderet᷑ semel¬

Expanded text:
spe coelesti et beatitudinis gloria conferens, et conferentes audiens, cum in secretae noctis silentio quidam ex eis sitirent, missum est ad fontem ut afferretur aqua. Revertentes igitur qui missi fuerant,huc attulistis? » At illi stupentes timebant, et vas bene lotum, et aquam purissimam se detulisse protestabantur. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
cum: ⁊ ueniã qͣsi d̾ magno excessu petentes. narrauert̃ ea q̃ gesta
erant. ⁊ in uiriã ꝗͣ lupo illi intullisse putabt̃. Qd̃ uir d̾i audiẽs reo¬
dite inqͥt ei qd̾ suũ ÷ iniuste enĩ egistis tollentes qd̾ ur̃m ñ erat. Accep¬
ta deniq lupꝰ p̃da sua neminẽ ledensi pace recessit. Itẽ de lupo qͥ¬

Expanded text:
cum; et veniam quasi de magno excessu petentes, narraverunt ea quae gesta cum; et veniam quasi de magno excessu petentes, narraverunt ea quae gesta erant, et injuriam quam lupo illi intulisse putabant. Quod vir Dei audiens: « Reddite, inquit, ei quod suum est; injuste enim egistis, tollentes quod vestrum non erat. » Accepta denique lupus praeda sua, neminem laedens in pace recessit. 83. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
lio qͦq temꝑe cũ ad ligna cedenda fr̃s qͥdã insilua fiussẽt inuenert̃ lupũ
cpreolũ duorantẽ. Exclamantes aũt fugauert̃ eũ: &. accepta p̃da quã
lupi rapacitas ceꝑat. detulert̃ secũ domi &. inangulo qͦd̾a nicħ mali
suspi cantes suspender̃t. At lupꝰ qͣsi dinuria sͥ illata c̃querẽs seq̃bat᷑
eos: & adhostiũ domꝰ quã illi fuerãt ing̾ssi ut canis qͥlib domesticꝰ resi¬
dens̃ qd̃ sibi ablatũ suerat repet̾e iudebat᷑. Nescientes aũ qͥ aduenta¬
bãt qd̃ factũ suerat. exclamabãt suꝑ eũ uͥ fieri solet ad eũ effugãdũ.
at ille uultu domestico ad eos repiciẽs. ĩmobił ꝑmanebat. Es cum
iuro di nuntiatũ fuiss: ꝯuocatis cunctis fr̃ib ꝑ cunctabat᷑ qͥd nã e̾ẽt.
dicens qr siñ causa tã rapidũ aĩal mansuetuduus huiꝰ frontẽ ñ
assũpsiss. Tuñtes uͦ fr̃s illi qͥ cause ꝯscii fuerãt. ꝓcessert̃ in publi¬

Expanded text:
fuissent, invenerunt lupum capreolum devorantem. Exclamantes autem fugaverunt eum, et accepta praeda quam lupi rapacitas ceperat, detulerunt secum domi, et in angulo quodam, nihil mali suspicantes, suspenderunt. At lupus, quasi de injuria sibi illata conquerens, sequebatur eos, et ad ostium domus, quam illi fuerant ingressi, ut canis quilibet domesticus residens, quod sibi ablatum fuerat repetere videbatur. Nescientes autem qui adventabant quid factum fuerat, exclamabant super eum, ut fieri solet, ad effugandum eum. At ille vultu domestico ad eos respiciens, immobilis permanebat. Quod cum viro Dei nuntiatum fuisset, convocatis cunctis fratribus, percunctabatur quidnam esset, dicens quod sine causa tam rabidum animal mansuetudinis hujus froassumpsisset. Timentes vero fratres illi qui causae conscii erant, processerunt in publi
Abbreviated transcription (Latin):
meritis ꝓpsiꝰ ⁊ sm suoꝵ mortifere pestis auferret scutiuã. ⁊ te rebrisis¬
norantie de pulsis lum̃ u̾itaris repararet. Suscepta eccła ẽ ⁊ derici inco
Re opido aliã sibi edificiuert. q̃ utreq manẽt usq inodiernũ diẽ. di ser¬
uitio nĩncipare. It pat̃ horb̾t᷑ ꝑitis frĩb impositis. qͥmortifero uulnu
uitale medicam̃tũ apponerẽt cepert̃ ⁊ ipsi seminare u̾bũ di.⁊ eloqͥa qͥ
dulcia fuucib eoꝵ. suꝑ mel ⁊ fauũ ꝓpinare: infi̾mis pulm̃tũ dulce mnunstrãt:s.

Expanded text:
et fratrum suorum, mortiferae pestis auferret saevitiam, et tenebris ignorantiae depulsis, lumen veritatis repararet. Suscepta igitur est ecclesia, et clerici in eodem oppido alia sibi aedificaverunt, quae utraeque manent usque in hodiernum diem, Dei servitio mancipatae. At Pater Norbertus, peritis fratribus impositis, qui mortifero vulneri vitale medicamentum apponerent, coeperunt et ipsi seminare verbum Dei, et eloquia quam dulcia faucibus eorum super mel et favum propinare, infirmis pulmentum dulce ministra
Abbreviated transcription (Latin):
ne miremini ⁊ ne tucatis uos ꝑignornitã secuti estis iñdatiũ u̾itatẽ eẽ exilli¬
mantes : ꝗͣ siqͥs uos priꝰ edocuiset. ut faciles inuenti estiᷤ adꝑditionẽ. sic facilio¬
res ĩ ueniremini ad capiendã salutẽ: Audiente ᷤ ͦ qͥda u̾bũ ⁊ uidenteᷤ oꝑa q̃
munib ꝑ.x. aut .xu. aut ꝗ̃ plures. innos reposuerãt referebãt. Quis ñ lu¬
peit suꝑ ħ facinꝰ d̾testabile: Qis dicat menoriȩ. ⁊ posteris ñ ẽe cõm̃dandũ: qd̾ .i
seductor pessimꝰ hanc gentẽ. fraudulent᷑ sedux̃: ⁊ piꝰ p̃dicator. Norb̾t᷑ ꝑse.¬

Expanded text:
atis: vos per ignorantiam secuti estis mendacium, veritatem esse existimantes; quam si quis prius vos edocuisset, ut faciles inventi estis ad perditionem, sic faciliores inveniremini ad capiendam salutem. » Audientes igitur quidam Quis non stupeat super hoc facinus detestabile? quis dicat, memoriae et posteris non esse commendandum, quod et seductor pessimus hanc gentem fraudulenter seduxerit; et pius praedicator Norbe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ infiantia reu̾tet᷑. fama de qũsioẽ supͣcticti pͥncipis. mirantib musitis
cdiuulgaret᷑. eo qd̃ eũ habitu. in religionẽ mutasset. ⁊ castra ⁊ castroꝵ militiã.
n totũ cõmitatũ destruxiss seruitioq dĩ euncta mancipasset: exemplonꝰ
dĩ adiit. de salute sua ⁊ de salute remissiõe peccatoꝵ suoꝵ simili mͦ ẽsiliũ q̃¬
siuit. Considans aũ hõĩs iłi facundiã. ⁊ uultꝰ elegantiã. ⁊ mat̾itatẽ inũ

Expanded text:
 reverteretur, et fama de conversione supradicti principis, mirantibus multis, divulgaretur, eo quod cum habitu in religionem mutasset et castra et castrorum militiam, et totum comitatum destruxisset, servitioque Dei cuncta mancipasset, exemplo hujus , hominem Dei adiit, de salute sua, et de remissione peccatorum suorum simili modo consilium quaesiturus. Considerans autem hominis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xͦ ñ timuit oꝑari : o ꝗͣ felix eẽt: qͥ in aliqͣ huiꝰ cuei hora ñ
ab inimicis. ẜ etiã ab amicis ut st̃ isti qͦs recitatos audistis tͥde¬
dolorẽ meũ ꝓlongastis & laborẽ intulifĩ. s ⁊ redẽ meã distulisti.
sti erãt ⁊ st̃ amci. nec ꝓpt̾ea merent᷑ ut sĩt inimici: decet enĩ nos
qͥ oddert̃ uos: iorate ꝓ ꝑsequentibꝰ ⁊ calũpniantibꝰ uos. & alibi. Pat̃
ignose iłł: ñ eñ sciunt qͥd faciunt.. At tam̃ ille tͣditor in c̾todia
recludit᷑. ñ ut puniat᷑. s ut suffragatoꝵ suoꝵ consiliũ detigat᷑.:
ut ĩ eis tanti ignominia sceleris pumuet. qͥ dͥolor cors̃ eoꝵ aliqͣ
penitudine uł egͥtudine ñ sentiret. Ed gͥ Nuqͥt sci poterat hõ¬

Expanded text:
n timuit operari? O quam felix esset qui in aliqua hujus diei hora, non ab inimicis, sed etiam ab amicis, ut sunt isti quos recitatos audistis, tradelaborem intulistis, sed et requiem meam distulistis. Isti erant et sunt amici, nec propterea merentur ut sint inimici; decet enim nos qui oderunt vos: et orate pro persequentibus et calumniantibus vos ; » et alibi: « Pater, igrecluditur, non ut puniatur, sed ut suffragatorum suorum consilium detegatur, ut in eis tanti ignominia sceleris puniret, quod dolor cordis eorum aliqua poenitudine vel aegritudine non sentiret. Quid igitur?
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sacdos. qͥ curã totiꝰ ppłi ibidẽ ꝯmorantis habebat regẽ: s p̃mintia mul¬
titudine. ⁊ firquẽti negligentia ñ pot̾at. nec credebat᷑ ei eo qd ̃⁊ ipse qͥsi
inꝯuigio ⁊ copula carnali neptẽ suã inlieiea t̾cia. manifeste sotiã
sui celeris fecerat. Ob hãc causã ppłs ille. qͣsi grex sine pastore in mul¬
tis crroꝵ unitatib d̾iiabat Uñ ꝯtig̾. ut hereticꝰ qͥdã mire subtilita¬
tis ⁊ n̾sutiȩ seductor. Tãchelmꝰ noĩe ibi adueniens. incid̾e̾ gente suȩ se¬
dnctionis locũ inueniret. Erat deni qi om̃iũ hominũ sceleratissimꝰ. ⁊ di
⁊ oĩum sac̾mentoꝵ eiꝰ mimicꝰ. ⁊ totiꝰ religgiois ⁊ xpĩane fidei ẽtriꝰ i ob¬

Expanded text:
tum sacerdos, qui curam totius populi ibidem commorantis habebat regere; sed prae nimia multum sacerdos, qui curam totius populi ibidem commorantis habebat regere; sed prae nimia multitudine et frequenti negligentia non poterat, nec credebatur ei, eo quod et ipse, quasi in conjugio et copula carnali, neptem suam in linea tertia manifeste sociam sui sceleris fecerat. Ob hanc causam populus ille, quasi grex sine pastore, in multis errorum vanitatibus deviabat. Unde contigit ut haereticus quidam, mirae subtilitatis et versutiae seductor, Tanchelinus nomine, ibi adveniens, in eadem gente suae seductionis locum inveniret. Erat denique omnium hominum sceleratissimus, et Dei et omnium sacramentorum ejus inimicus, et totius religionis
Abbreviated transcription (Latin):
ei corporis ⁊ sangiunis ꝑceptionẽ. accessit ad eũ cȩca mulier q̃ oĩb
nota erat. ⁊ eo de flatu diũci corporis recent̃ ꝑfuso sufflante in
oculis. lum̃ recepit. Uñ eũ in admiratione lauddis cuncꝰtꝰ ppłs mag¬
nificentiã dĩ altis uocib extolleret. contigit ut quidã diuites
de maiorib ciuitatis cõpuncti. ⁊ ĩ amorẽ dĩ accensi. se ⁊ sua ꝑ
manꝰ hoĩs dĩ dõ redderent. de quoꝵ ꝓpͥetate ⁊ possessione eccłia
edificata. ibidẽ. eẽ dinoscit᷑. quȩ diuinis cultib claret usq ur
hodiernũ diẽ. Recordati uͦ uocis quã rome aucuerant ipse hõ
d̃ ⁊ fies sui eo qđ partenopolis ⁊ herbipolis utrũq nom̃ eius.¬
ut ea q̃ facti st̃. ꝓ ut fieri pot̃. suo ordinȩ ⁊ locodisserant᷑. No ẽ em̃ p̾¬
t̾eundum. qͣre uocatꝰ fuerit. ad suscipienda antu uerpens ẽ eccłã.
Erit siqͥdẽ. ⁊ ẽ. ant ix erpie locꝰ. opidũ ãplissimũ ⁊ ppłosũ. in qͦ unꝰ erat tã¬

Expanded text:
nici corporis et sanguinis perceptionem, accessit ad eum caeca mulier, quae omnibus nota erat; et eo, de flatu Dominici sanguinis recenter perfuso, sufflante in oculis, lumen recepit. Unde cum in admirationem laudis, cunctus anificentiam Dei altis vocibus extolleret, contigit ut quidam divites de majoribus civitatibus compuncti, et in amorem Dei accensi se et sua per manus hominis Dei Deo redderent; de quorum proprietate et possessione ecclesia aedificata ibidem esse dignoscitur, quae divinis cultibus claret usque in hodiernum diem. Recordati vero vocis, quam Romae audierant, ipse homo Dei et fratres sui, eo quod Parthenopolis et Herbipolis utrumque nomen civiut ea quae facta sunt, prout fieri potest, suo ordine et loco disserantur. Non est enim praetereundum quare vocatus fuerit ad suscipiendam Antwerpiensem ecclesiam. Erat siquidem et est Antwerpiae locus, oppidum amplissimum et populosum, in quo unus erat tan
Abbreviated transcription (Latin):
subdet potestati. F rat.ii. ⁊ ipse hõ prudens ⁊ bñ doctꝰͦ:⁊ sanã doctrinã
⁊sapientiã u̾boꝵ dĩ sapient̾ in aorde suo ⁊ laudabit᷑ ulligebt. S uir alĩ
diuidens offerelut oblationẽ. ⁊ holocaustũ qdđ or circ̃t.s rebꝰ ⁊ diuitiis fa¬
crebat: paucis dieb rosponder di accrptis indutiis. dñs cõ c̃siliũ hoc at¬
tentiꝰ cõmdabat. Intellexat enĩ qdͣ pͥnceps ille amolissimas hab̾et possessi¬
ones. ⁊ castra q̃ płima. nec cunẽta facile possent destru. ⁊ mancipari ali¬
cus religionis: cũ ꝓpt᷑ regni imminutionẽ: tũ ꝓpt̾ multoꝵ alioꝵ pͥncipu no¬
osoꝵ officiuis edificandis. addens qͦꝙ cet̾aꝵ necessitatũ grande subsidium:
audierat similit̾ hec patrẽ ẽe or phanoꝵ. sponsũ uiduaꝵ dapiferũ pauꝑni¬

Expanded text:
doctrinam et sapientiam verborum Dei sapienter in corde suo et laudabiliter colligebat. Sed vir Dei o bene dividens offerebat oblationem, et holocaustum quod de cunctis rebus et divitiis faciebat, paucis diebus respondendi acceptis induciis, Domino Deo consilium hoc attentius commendabat. 75. Intellexerat enim quod princeps ille amplissimas haberet facultates, et castra quamplurima, nec cuncta facile possent destrui et mancipari cuidam religioni, tum propter regni imminutionem, tum propter multorum aliorum principum noosorum officinis aedificandis, addens quoque caeterarum necessitatum grande subsidium. Audierat similiter hunc patrem esse orphanorum, sponsum viduarum, pau
Abbreviated transcription (Latin):
defridũ uelle nou̾ant ut̃q suscep̃. Gauisꝰ ẽ pat̾ Norb̾tꝰ gauisus ẽ ⁊ co¬
nes: ⁊ redditis oĩb cesari q̃ cesaris erãt. ⁊ quȩ di dõ retentis. tres de ꝓ¬
pͥis aloctiis ȩccłias ordinante pat᷑ norb̃to ꝯstrux̾. In quib frĩb impositis.
⁊ religione ordinata. cũ di seruitiũ elegant̾ implet᷑ ñ defuit cẽpta¬
tio. ⁊ malignor. spĩui ꝑsecutio. Nã comes fredicꝰ pat̾ uxoris comitis
ambitioĩ sus indulges eoqđ castrũ capeb̾gense onãtũ wesphilie tenue¬
ab eo. os int̾fice̾t. Ali qͦtiens ⁊̃ cũ suo equitatu illuc usq accecebat.:
pat̾ norb̃to cõminans qd iͥpsũ ten̾et cũ asino suo eũ suspendẽt: ut
equa lance ex ꝑiret᷑ qͥs eoꝵ ponderosior eẽt. Tani suꝑbe locutioi qui
aderant epĩ aut alii pͥncipes ꝯtͣdicebant: ⁊ ꝓ ħ ⁊̃ ubo irã dĩ suꝑ eũ¬

Expanded text:
. Gavisus est Pater Norbertus, gavisus est et comes; et redditis omnibus Caesari quae Caesaris erant, et quae Dei Deo retentis, tres de propriis allodiis ecclesias, ordinante Patre Norberto, construxit. In quibus fratribus impositis, et religione ordinata, cum Dei servitium eleganter impleretur, non defuit tentatio et malignorum spirituum persecutio. 73. Nam comes Fredericus, pater uxoris comitis, ambitioni suae indulgens, eo quod castrum Cappenbergense dominatum Westphaliae tenueAliquoties etiam cum equitatu suo illuc usque accedebat, Patri Norberto comminans, quod si ipsum teneret, cum asino suo eum suspenderet, ut aequa lance experiretur quis eorum ponderosior esset. Tam superbae locutioni qui aderant episcopi aut alii principes contradicebant, et pro hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
nau̾at uitioꝵ execratio. uirtutũ ibidẽ locũ face̾t diuinȩ bũdicti¬
onis c̃secratio. Qd facet iuuenis certam grauissimũ bellaturus :
Grauissimũ bellũ uẽ dixerim: qr erat illi uxor. ⁊ fr̃ eo iunior
qui ꝑ omnie̾ modũ qcđcũq disposuerat fac̃ẽ ꝯtradicebuãt. Cont̃dicebant
qͣ hoĩes sui feodati. serui ⁊ ancillȩ. ⁊ cuncꝰti ministrales eiꝰ contͣdicebat
comes frederieꝰ pat̾ uxoris suȩ atq ex magua parte elemosinã ꝗͣ fece¬
rat. de dote filie sug eẽ dicebat. Qͥd dicã : Manꝰ eiꝰ ẽtra hos om̃s. ⁊ ma¬
nͨ hoꝵ omĩũ contͣ eũ. Gerit̾ bellũ ñ armis mat̾ialib s fide: ñ ẽten
tionib s ratioe. ñ armatoꝵ multitudine. s angłoꝵ suffragio. ⁊ spe
cȩlesti galeatũ. ⁊ suꝑua loricatũ uirtute. uic tudẽ huuili importum¬
tas. ꝗ oportune plantauat ⁊ comitabat᷑ spes cȩlestis beatitudinis ⁊ ꝑfec¬

Expanded text:
naverat vitiorum exsecratio, virtutum ibidem locum faceret divinae benedictionis consecratio. Quid faceret juvenis, certamen gravissimum bellaturus? Gravissimum bellum vere dixerim, quia erat illi uxor et frater eo junior, qui, per omnem modum, quodcunque disposuerat facere contradicebat. Contradicebant etiam homines sui feodati, servi et ancillae, et cuncti ministeriales ejus. Contradicebat comes Fredericus pater uxoris suae, atque ex magna parte eleemosynam quam fecerat, de dote filiae suae esse dicebat. Quid dicam? Manus ejus contra hos omnes, et manus horum omnium contra eum. Geritur bellutionibus, sed ratione; non armatorum multitudine, sed angelorum suffragio, et spe coelesti galeatum, et superna loricatum virtute. Vicit tandem humilis importunitas, quam opportune plantaverat et comitabatur spes coelestis beatitudinis et perfec
Abbreviated transcription (Latin):
o tempore fama creb̃rime ⁊ celeb̾rime ob insignia tanti hõis ꝑcurrente
cõpunctus ẽ. pauꝑtatis spũ comes qͥdã Wesphaliȩ p̃potentissimꝰ godefri¬
dus noĩe: qui accessit ad cũ eoqͦd de eo multa audissce: s cũ adhuc ma
iora spũ scõ ꝑdocente qͥ ꝑ eũ oꝑabat᷑ inuenisset. oẽ. c̃filiũ suũ ⁊ uolun¬
tatẽ ei aꝑuit : ⁊ qͥ se totũ iã dõ deuou̾at int̾iꝰ. sine mora de oĩb reliq̃n.¬
dis. ⁊ d̾ pauꝑtate uolutaria amplecteda ꝑdocet ext̾iꝰ. E rat enĩ qiues po¬
tens ĩ armis. ut pote hõ iuuenis. in p̃liis multis. seruis ⁊ ancillis satis
locup letatꝰ. qͥb statĩ oĩb abremintiatis. se ⁊ sua oĩa dõ ꝑ manꝰ hõis dnĩ
disponenda ẽtradidit : ca siqͥdẽ ꝯuentione int̾posita. ut ꝓ̃pe. domꝰ castͥ

Expanded text:
o tempore fama creberrime et celeberrime ob insignia tanti hominis percurrente, compunctus est paupertatis spiritu comes quidam Westphaliae praepotentissimus, Godefridus nomine ; qui accessit ad eum, eo quod de eo multa audisset: sed cum adhuc ma invenisset, omne consilium suum et voluntatem ei aperuit; et qui se totum jam Deo devoverat interius, sine mora de omnibus relinquendis, et de paupertate voluntaria amplectenda, perdocetur exterius. Erat enim dives, potens in armis, utpote homo juvenis, in praediis multis, servis et ancillis satis locupletatus. Quibus statim omnibus abrenuntiatis, se et sua omnia, Deo per manus hominis Dei disponenda, contradidit
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eodẽ opido annue celebritatis dies. qñ ppłs ad huꝰ modi sollẽpnitates ꝯueni¬
re solet. ⁊ tc̾ ibide mnulti ꝯuen̾ant. ⁊ sac̃dos dĩ norb̃tꝰ. mȩccłia maiori uͥ

Expanded text:
in eodem oppido annuae celebritatis dies, quando populus ad hujusmodi solemnitatem conveniin eodem oppido annuae celebritatis dies, quando populus ad hujusmodi solemnitatem convenire solet. Et tunc ibidem multi convenerant, et sacerdos Dei Nor
Abbreviated transcription (Latin):
ñ post multũ sonitũ fetidissimi fȩtoris emittens. exunt intolerabilit̃ fȩcͥa
re linq̃ns uestigia. E statim a suo tortore corpꝰ uacuatũ cecidit: ⁊ in lectu¬
lũ qͣndã rechnatũ. post dut᷑nã rec̾ationẽ ab egͥtudine illa uix qualuit.
I⁊ multiplicit̾ frib. ⁊ artificiosa demonis hꝰ calliditate inqͥetatis: ipse demon
totiꝰ qͥetis impatiens. ⁊ pacis qͥeti nullatenꝰ adqͥesces. cũ locũ sug seductionis
ap̾ simplices nullũ ĩueniret: uolatu facili sic̾ leuis ẽ uelocitate nat᷑ali. traiec¬
tũ uͥ erat pat̾ norb̃tꝰ c̾cito tͣnsut:. ⁊ hoi̾em qͥndã cuiusdã pͥncipis uillicun
arripuit: ut qͥ ñ pot̾at aciẽ ꝗͣ bñ cõpositã reliq̃rat dissolue̾. salte̾ in signi¬
fero iacłare. ⁊ ꝑ signiferũ tẽptaret macie. tela mortis ministrare. Er̃at enĩ

Expanded text:
non post multum, sonitum fetidissimi fetoris emittens, exivit, intolerabiliter foeda non post multum, sonitum fetidissimi fetoris emittens, exivit, intolerabiliter foeda relinquens vestigia. Et statim a suo tortore corpus evacuatum cecidit, et in lectulum quemdam reclinatum, post diuturnam recreationem, ab aegritudine illa vix convaluit.ibus, et artificiosa daemonis hujus calliditate inquietatis, ipse daemon totius quietis impatiens, et pacis quieti nullatenus acquiescens, cum locum suae seductionis apud simplices nullum inveniret, volatu facili, sicut levis est velocitate naturali, Trajectum, ubi erat Pater Norbertus, concito transiit; et hominem quemdam, cujusdam principis villicum, arripuit; ut qui non poterat aciem, quam bene compositam reliquerat dissolvere, saltem in signifero jaculare, et per signiferum tentaret in acie tela mortis ministrare. 69. Erat enim