comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
causa extenditur ad for¬
nicationis suspitionem
cid̃ indelligo ubi a deo est
uiolenta suspicio ut men¬
to illa ꝓlata uideatur ⁊̃
cum sola. nudus cũ nuda¬
⁊ hora. secretis. ⁊ ad hoc co¬

Expanded text:
causa extenditur ad fornicationis suspicionem. Quod intelligo, ubi adeo est violenta suspicio, ut merito illa probata videatur, etiam cum sola, nudus cum nudat hora secretis. Nam ubic
Abbreviated transcription (Latin):
maritus uolens accusare
uxorem de adult̾io coram iu¬
dice seculari ad penam le¬
galem. d inscrebere .i. libel¬
lum accusationis facere
⁊ ad penam talionis se ob¬
ligare. s si coram ecc̃astico
iudice uult eam accusare
ad thori separationem te¬
netur ei dare libellum ac¬
cusationis s ñ d se obliga¬
re ad penam talionis. qm̃
siue non . haberet qd̾ uel¬
let .i. priuaret᷑ ab ixoris
amplexu .exͣ. de ꝓcuratiõi¬

Expanded text:
cusare uxorem de adulterio coram iudice seculari ad penam legalem debet inscribere, id est libellum accusationis facere, et ad penam talionis se obligare. Sed si coram ecclesiastico iudice vult eam accusare ad thori separationem, tenetur ei dare libellum accusationis, sed non debet se obligare ad penam talionis, quoniam sive non haberet quod vellet, id est privaretur uxoris amplexu.
Abbreviated transcription (Latin):
ferentia in hoc propter for¬
nicationem carnalem se¬
mel ꝯmissam potest uir di¬
mittere uxorem ⁊ uxor ui¬
rum propter fornicationẽ
audem spũalem non potest
siuelit se corrigere .exͣ. de

Expanded text:
ferentia in hoc, quia propter fornicationem carnalem semel commissam potest vir dimittere uxorem vel uxor virum; propter fornicationem autem spiritualem non potest, si velit se corrigere. E
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ talis accusacio magis pro¬
prie drͣ accusatio qmͣ illa de
terii crimen ⁊ fit cum ĩ scrip¬
tione. Itm̃ l tam scd̾m oano¬
nes qm scd̾m leges quilibet
bone fame admutatur ad
accusationem adult̾ii cum
ad penam agitur legalẽ uel
canonicam infligendam. ad
illam tñ accusationem ma¬
trimonii que fit ꝓpter ad¬
ulterium cõmissum cum
agitur ad thori seꝑationẽ
nullus admuititur nisi ma¬

Expanded text:
magis proprie dicitur accusatio, quam illa de terii crimen et fit inscriptione. Item licet tam secundum canones, quam secundum leges, quilibet bone fame admittatur ad accusationem adulterii, cum ad penam agitur legalem vel canonicam infligendam, ad illam tamen accusationem matrimonii, que sit propter adulterium commissum, cum agitur ad thori separationem, nullus admittitur nisi ma
Abbreviated transcription (Latin):
scretionem. Tercius est cũ
ipsa credebat uirum defũc¬
tum ⁊ iupsit alii quia ma¬
ritus rediens tenetur eam
recipere non obstante scali
adulterio nisi steterit sci¬
enter cum scd̾o marico. ptꝰ¬
quartus si cognita fuerit
latenter abaliquo quem
credebat eẽ ꝓprium uirum¬
ligo de ui absoluta. nam si
metu uel precepto parentũ
instancia consanguineoꝵ
uel alia consimili causa for¬
nicaretur cum aliquo eciã
contrahendo cum illo de fcõ
est qñ reconciliauit eam si¬
bi post adulterium commis¬
sum uel eam publice adul¬
terantem retinet ui consor¬

Expanded text:
stituit. Tertius est cum ipsa credebat virum defunctum et nupsit alii, quia maritus rediens tenetur eam recipere, non obstante tali adulterio, nisi steterit scienter cum secundo maritQuartus si cognita fuerit latenter ab aliquo, quem credebat esse proprium virumligo de vi absoluta; nam si metu vel precepto parentum instantia consanguineorum vel alia consimili causa fornicaretur cum aliquo, etiam contrahendo cum illo de facto, est quando reconciliavit eam sibi post adulterium commissum, vel eam publice adulterantem retinet in consor
Abbreviated transcription (Latin):
pnĩa cogit pcc̾orẽ om̃ia libent̃¬
sufferre. In corde .n. contrictio.
in ore confessio. in oꝑe tota
hũilitas. hec est fructifera pe¬
.ii. trib modis dm̃ offendimꝰ.¬

Expanded text:
ia cogit peccatorem omnia libenter ferre; in corde ejus contritio, in ore confessio, in opere tota humilitas. Haec est fructifera Poeut tribus modis Deum offendim
Abbreviated transcription (Latin):
uius cu̾ci qmͣ laici neutros cñ
dico ħ teneri ad restitutionẽ
faciendam certe ꝑsone.s debẽt
erogare tale lucrũ musus pau¬
perum. põt tñ emere sitimetur
caristia in terra ⁊ uidet uictu¬
alia excͣhi. de t̃ra dum modoñ
ut carius uendat s ne gens fa-¬
do tamꝙͣ nephandas beluas de¬
testandos qui ea intentione e¬
munt aureos isł allas monetaˢ
uel res uenales ⁊precipue uictu¬
alia ut de talib caristiam indu

Expanded text:
i quam laici: neutros tamen dico teneri hic ad restitutionem faciendam certe persone, sed debent erogare tale lucrum in usus pauperum. Potest enim emere si timetur caristia in terra et videt victualia extrahi de terra, dummodo non ut carius vendat, sed ne gens fado tamquam nefandas belluas detestandos, qui ea intentione emunt aureos vel alias monetas vel res venales et precipue victualia, ut de talibus caristiam indu
Abbreviated transcription (Latin):
appoͣ qr ñ ꝯmittitur furtum in
re plenissime ꝓpria. plenissime
dico qr si alius hr̃et in reilła
ius puta creditor cui res est pi¬
gnori obligata uł ꝯmodatari¬

Expanded text:
a non committitur furtum in re plenissime propriam. Plenissime dico, quia si alius haberet in re illa ius, puta creditor, cui res est pignori obligata, vel commodatari
Abbreviated transcription (Latin):
quid si aliquis eruit rem fur¬
tiuam ignorant̃ ⁊ dona fide
.i. in foro publico ⁊ puͤ. nũquid
põt saltem precium qd̃ nu̾auit
pet̾e a dño cum deprehenderit
rem ẽẽ furtiuam uł nũquid
poterit tenere rem donec pre¬
cium sit ei solutũ. Rndeo. ũ.¬
occasione statuti suꝑ ħ editi in
pł̾is ꝙ locis cum tale statutũ

Expanded text:
Quid si aliquis emit rem furtivam ignoranter et bona fide et in foro publico et publice; numquid potest saltem pretium quod numeravit petere a domino, cum deprehendit rem esse furtivam? Vel numquid poterit retinere rem donec pretium sit ei solutum? Respoccasione statuti super hoc editi in plerisque locis, cum statutu
Abbreviated transcription (Latin):
si aliquis rem sibi ad utendũ
concessam alii ꝯmoderauit ñ¬
quid ꝯmictit furtũ. utiq qr ñ
erat sibi concessa adusũ istũ.
Itm̃ qr ui᷑ facere gr̃a sui lucri.
ꝯtrectationem rei aliene factã

Expanded text:
si aliquis rem sibi ad utendum concessam, alii commodaverit; numquid committit furtum? Utique, quia non erat ei concessa ad usum istum. Item quia videtur facere gratia sui lucri. trectationem
Abbreviated transcription (Latin):
si quid  res furtiua pereat casu
fortuito nũquid teneb᷑ ad re¬
stitutionẽ post ea fur. Utiq
qr fuit in mora restitutionis.
Itm non liberat᷑ fur reddendo
rem deceriorẽ. Itm restituere teͤ
erit meliorauerit eã pascendo
forte equum uł porcũ furtiuũ
uł sumile ñ põt petere uel reti¬
nere expensas. Itm̃ cũ reddit᷑ esti¬
macio reiñest tm̃ considerand̃
tp̃s in quo fuit res surrepta
nec tp̃s ĩ quo periit. s ⁊̃ totum
tp̃s mediũ ⁊ fiet estimacio
.I
loris fuit res ⁊ ħ̾ ead̾ intelligo
res cũ fructib ꝑceptis ⁊ quos

Expanded text:
s. Quid si res furtiva pereat quasi fortuito; numquid tenebitur ad restitutionem postea fur? Utique, quia fuit in mora restituendi. Item non liberatur fur reddendo rendeteriorem. Item tenetur restituere rem si melioravit eam, pascendo forte equum, vel porcum furtivum, vel simile, non potest petere vel retinere expensas. Item cum redditur estimatio rei, non est tantum considerandum tempus in quo res fuit surrepta, nec tempus in quo periit, sed etiam totum tempus medium et fiet estimatio i loris fuit res. Et hec eadem intelligo res cum fructibus perceptis et quos
Abbreviated transcription (Latin):
furtoꝵ qr aliud est manifestũ.¬
.i. cum quo fur deprehenditur
priꝰqm ueniat ac̾ locũ destina¬
tum. aliud ñ est manifestum
⁊ .iii. ¶ Itm furcoꝵ quedã re¬
manent in nõie generali. que¬
dã cadunt innõie speciali. ue¬
luti sacrilegium qd̃ drͣ sacre¬

Expanded text:
Furtorum aliud est manifestum, cum quo fur deprehenditur priusquam veniat ad locum destinatum. Aliud non manifestum, tur. Item furtorum, quedam remanent in nomine generali, quedam cadunt in nomine speciali, veluti sacrilegium, quod dici
Abbreviated transcription (Latin):
stitutio facienda qr ei cui res sb̾¬
recta est dum mͦ sua intersit ex
causa honesta rem non ẽẽ subrec¬
int̃erat ut dictum est ex iusta¬
causa uel honesta rem ñ surri¬
pi. caute tñ ita qd̃ ũsciat᷑ ut ꝑ

Expanded text:
stitutio facienda, dico quod ei cui surrepta est, dummodo sua intersit ex causa honesta rem non esse surrepintererat, ut dictum est, ex causa honesta rem non surripi caute tamen, ita quod non sciatur,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ exportaui̾t .c.e.l.i. ¶ Dena
furti uariat᷑ scd̃m qd̃ uarie a¬
criminalit̃ .i. ad penar corpo¬
membrandꝰ. aut exoculand̾. s
ałr arbitrio est iudicis punien¬
dus .s. ut fustiget᷑ sepib uł exu¬
let uł aliomͦ ꝓut indici uidebi¬
tur ⁊ hoc im simplici fure. si .ii.
plus sit qmͣ fur .s. qr armis ag

Expanded text:
na furti variatur secundum quod varie acriminaliter, id est ad penam corpomembrandus aut exoculandus, sed alias arbitrio iudicis puniendus, videlicet ut fustigetur vel exulet vel alio modo, prout iudici videatur et hoc in simplici fure. Si enim plus sit quam fur, id est quia armis agg
Abbreviated transcription (Latin):
tio ponũt distinctionẽ tͥmembrẽ
iudelicet qd̾ in illicite acquisi
aliqñ ñ tnͣsfertur dominũ in
accipientẽ ut in rapina ⁊ fur
competit repetitio ut in usura

Expanded text:
stinctionem trimembrem, videlicet quod in illicite acquisitis aliquando non transfertur dominium in accipientem, ut in rapina et furcompetit repetitio, ut in usura
Abbreviated transcription (Latin):
da. si culpa. utrũ de illicite accͥ¬
mosina. ¶ Ad hoc dicunt qͥ¬
dam generałr qd̃ non. nec de u¬
sura. nec de rapina uel furto. nec
de symonia. nec de hystrionatu.
nec de meretricio. nec de alea uł
simili. fundant isti opinionem
suam. suꝑ illa auct̃. honora

Expanded text:
um de illicite acemosyna. Ad hoc dicunt quidam generaliter quod non, nec de usura, nec de rapina vel furto, nec de simonia, nec de histrionatu, nec de meritricio, nec de alea, nec de alio simili. Fundant isti opinionem suam super illa auctoritate: Honora
Abbreviated transcription (Latin):
dotem indutũ ad missã ⁊ ꝑ¬
cõscientie sue aliquod mor¬
tale quid faciet si ꝓcedat pͤcat
mortałt conficiendo ⁊ sumẽ¬
do qr iudiciũ sibi manłuoat
⁊ bibit si ñ cõficiat ⁊ fingat
se confitere gͣuins peccare ni¬
decur qr deo ñ ueret᷑ illudere
⁊ ppło quem decipit se astͥngit.¬

Expanded text:
dotem indutum ad missam et pconscientie sue aliquod mortale, quid faciet? Si procedit, peccat mortaliter conficiendo et sumendo, quia iudicium sibi manducat et bibit. Si non conficiat et fingat se conficere, gravius peccare videtur, quia deo non veretur illudere et pro populo quem decipit se astringit
Abbreviated transcription (Latin):
minora semꝑ eligant᷑. qr ⁊
qui muroꝵ undiq ambitu
ne fugiat clauit᷑ ibi se in
fugã p̾cipitat ubi breuior
murꝰ ingit᷑. ¶ Dicas gͦ qd̾
i̾tate inspecta nicħ ẽ ꝑplexi¬
tas nec potest aliquis eẽ per¬
plexus urt̃ duo mala .i. necc̃i¬
tate astrictꝰ ad aliqd̃ malũ ꝑ¬
ire nũqͣm redd̾e̾t d̾s un̾itum

Expanded text:
minora semper eligantur, quia et qui murorum undique ambitu ne fugiat clauditur, ibi se in fugam precipitat, ubi brevior murus ingeritur. Dicas ergo quod veritate inspecta nihil est perplexitas, nec potest aliquis esse perplexus inter duo mala, id est necessitate astrictus ad aliquod malum pir
Abbreviated transcription (Latin):
puam ⁊ tutõrem uiam ut pe¬
niteat ⁊ conterat᷑. doleat ⁊̃ qr
tam tarde penitet ⁊ꝓponat cõ¬
fiteri qmͣcito potbehr̃e opor¬
tunitatẽ ⁊ sic conficiat ⁊ su¬
mat si ħ ñ potest uł non ult
facere dñt quidã qid̾ simpli¬
cem hostiã d sumere s hocͣ

Expanded text:
puam et tutiorem viam ut peniteat et conteratur. Doleat etiam quod ita tarde penitet et proponat confiteri quam cito poterit habere opportunitatem et sic conficiat et sumat. Si hoc non potest vel non vult facere, dicunt quidem quod simplicem hostiam debet sumere. Sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ostqmͣ uidimꝰ de homicidio
quo peccat᷑ directe in per¬
sonam proximi ꝯmunit dicend̾
est de quibzdam aliis quibz stricte
deliquitur in ꝓximũ. ⁊ primo de

Expanded text:
tie Vidimus de homicidio, quo peccatur directe in personam proximi, consequenter dicendum est de quibusdam aliis quibus delinquitur in proximum. Et primo de
Abbreviated transcription (Latin):
drͣ duob modis. est enĩ raptor¬
r̃r̃. ⁊ raptor hominum. ⁊ p̃cipue
⁊ raptus mulierũ. Cõmitit᷑ aũ
crimen rapine ꝓprie cum per
uiolentiam ui ⁊ aperte res
alienas quis rapit undecũ q¬
exrepto loco sacro uelre ecc̃asti¬
ca quia tunc ꝯmitteret᷑ sacrile¬

Expanded text:
r duobus modis. Est enim raptor hominum et precipue sed raptus mulierum. Committitur crimen rapine proprie, cum per violentiam, vi et aperte res alienas quis rapit undecumqexcepto loco sacro, vel re ecclesiastica, quia tunc committitur sacrile
Abbreviated transcription (Latin):
contractus. Ad hoc dico qd̃ nõ
est mutuũ ⁊ emptor facit
fructus suos sine periculo
usure lz uenditor iux uen¬
ditionis form post ea recu¬
peret predium ⁊ hoc intelli¬
aliquid ꝑsoluitur ultͣ sum¬
mã receptam puta fuit uẽ¬
d̃ita ꝓ .c. ⁊ est in pacto quod
cũ rescindet᷑ uenditio reddan¬
t᷑.c.xx. It̃m ex eo qd̾ emptor cõ¬
sueuit exercere usuras pro¬

Expanded text:
contractus? Ad hoc dico, quod ibi non est mutuum et emptor facit fructus suos sine periculo usure, licet venditor iuxta venditionis formam postea recuperet predium. Et hoc intellialiquid persolvitur ultra summam receptam, puta fuit vendita pro centum et est in pacto, quod cum rescindetur venditio, reddantur CXX. Item ex eo quod emptor consuevit exercere usuras
Abbreviated transcription (Latin):
alnius rei locate l gͦ in casu pro¬
cessant due ultime ⁊ ideo tuci¬
oruidetur ħ ultima op̃io maxi¬
me:.qr tales semꝑ faciunt tale
mutuũ ꝓpter spem lucri. peccu¬
quid. Preterea uĩ fĩ in fraudẽ
usuraꝵ exp̃ssa est hodie super¬
Posseo huius tñ excogitari ca¬
sus in quo si ẽẽt usura ultͣ sor¬
tem accipere putadum ego eme¬
rem uel oẽm paratꝰ emere cer¬
ras merces depeccũia. ⁊ tu ꝓp¬
ter nuuiam instanciã fecisti me
cessare a tali emptione ideo ut
tibi mutuarem ⁊ ego dico uo¬
lo qd̾ ibi reddas michi tm̃ qnͣtũ
eẽm ibi habiturus de istis mer¬
cib sieas illuc defercẽ recipio
m̃ inme periculũ ut supͣdictũ

Expanded text:
alterius rei locate. Licet ergo in casu proalterius rei locate. Licet ergo in casu processant due ultime. Et ideo tutior est hec ultima opinio maxime quia tales semper faciunt tale mutuum propter spem lucri pecunlicet, preterea videtur fieri in fraudem usurarum. Et expressa est hodie dePosset tamen hic excogitari casus in quo non esset usura ultra sortem accipere, puta dum ego emerem vel essem paratus emere certas merces de pecunia et tu propter nimiam instantiam fecisti me cessare a tali emptione, ideo ut tibi mutuarem. Et ego dico, volo quod ibi reddas mihi tantum, quantum essem ibi habiturus de istis mercibus. Si eas illuc deferrem, recipio tamen in me periculum, ut supra dictum
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid ultͣ sortẽ ꝓ eo quod
suscipit in se ꝑiculũ .i. si pec¬
cuniam uł mercecinde emp¬
cas porrauerit saluas alias
non tenet᷑ sibi ⁊̃ de sorte. ¶¬
Itm̃ alius mutuat barth .iii.¬
solid̾. ut cepte reddant᷑ sibi .s.
aurei.⁊scit uł credit ille di¬
ctos aureos plus ualere. reci¬
pit tñ inse ꝑiculũ ut ⁊̃ primꝰ.
nĩquid in hiis ⁊ similib cõ¬
quidam qd̃ non. cũ enĩ mutu
te tͣnsfert᷑. ñ uidet᷑ in cõgruũ
si in casu ꝓpõito ĩ compensati¬
one ꝑiculi in me suscepti ali¬
ciens ubi dicit᷑ qdĩo pro usu
rei locate aliquid põt accipi
qr rei locate periculum ꝑti¬
net ad locantem secui inre
nando dr̃am inter mirtuũ ⁊
locatũ ponit tria. ponit pri¬
mum qr in mutuo tnͣsfertur
dñm in accipientẽ. secus in lo¬
cato. Scd̾m qr peccunia ñ de¬
t̾iorat᷑ ꝑusum secus in domo
uł equo uel alia re locata.
Terciũ quia usus peceunie
nlłm fructum ictilitatem
perit utonti. secus in usu a¬
gri uel domus uel equi ul

Expanded text:
ultra sortem, pro eo quod suscipit in se periculum, id est si pecuniam vel merces inde emptas portaverit salvas, alias non teneatur sibi etiam de sorte. Item aliquis mutuat Bart. M ssolidos ut Cepte reddantur ei centum aurei et scit vel credit dictos aureos ibi plus valere, recipit autem in se periculum, ut et primus; numquid in his et similibus comquidam quod non: cum enim mutuute transferatur, non videtur incongruum si in casu proposito, in compensationem periculi in me suscepti, aliciens, ubi dicitur quod ideo pro usu rei locate aliquid potest accipi, quia rei locate periculum pertinet ad locantem; secus est in re nando differentiam inter mutuum et locatum ponit tria: primum, quia in mutuo transfertur periculum in accipientem, secus in locato; secundum, quia pecunia non deterioratur per usum, secus in domo vel equo vel alia re locata; tertium, quia usus pecunie nullum fructum vel utilitatem parit utenti, secus in usu agri vel domus vel equi vel
Abbreviated transcription (Latin):
manifeste deceptam ł fuerit
pura uenditio ⁊ recta intẽtio
nec fuerit dolus adhĩtus ⁊i¬
deo excuset᷑ ab usura tñ d re¬
mouere exceptionem uł sup¬
plendo iustũ preciũ uel resti¬
tuendo rem precio qđ̃ nume¬
tio deceptionis non s dempus
presens in quo forte res mul¬
tum meliorata est presertũ
si ꝑ industriam emptoris s
scd̾m tempus in quo uenditio
Itm̃ ñ tenetur fructus quos
ꝑcepit medio tempore ꝯpu¬
tare in precio. excusatͤ enim
aꝓpter bonam fidem ⁊ iustum
titulũ ⁊ laborem ⁊ similia.

Expanded text:
manifeste deceptum, licet fuerit pura venditio et recta intentio, nec fuit dolus adhibitus et ideo excusetur ab usura, tamen debet removere deceptionem vel supplendo iustum pretium vel restituendo rem, pretio quod numetio deceptionis non secundum tempus presens, in quo forte res multum meliorata est, presertim si per industriam emptoris, sed secundum tempus in quo venditio non tenetur fructus quos percepit medio tempore computare in pretio. Excusatur enim propter bonam fidem et iustum titulum et laborem et similia.
Abbreviated transcription (Latin):
tem id̾ sinullo adhuc ĩpenso
seruicio receperunt donum a
monast̾io dum tñ sic semper
recta intentio ⁊ studeant fidełr
respondere inseruicio ꝯpetenti
munt facta nisi sit facta ta¬
lis uendicio in fraudẽ usuraꝵ
qd̃ p̃sumit᷑ ex circonstanciis

Expanded text:
em dico, si nullo adhuc impenso servitio receperunt donum a monasterio, dum tamen sit semper recta intentio et studeant fideliter respondere in servitio competenti,munt, nisi sit facta talis venditio in fraudem usurarum quod presumitur ex circumstantiis
Abbreviated transcription (Latin):
stri uel uille alicuiꝰ quẽ con¬
tractum indifferent̃ exer¬
cent p̃cipue cũ ecc bis ⁊ mo¬
nast̾iis ad ħ credo qd̾ si aliquit
aduocatus gratis seruiuit ali¬
cui monasterio uel ecc̃e de ad¬
uocatione ⁊ consilio suo uł ⁊̃
diues gratis ⁊ pura intentio¬
ne depeccũia licite possunt ac¬
cipere huiꝰ usufructum uel
aliud donum gratis datum

Expanded text:
 contractum indifferenter exercent, precipue cum ecclesiis et monasteriis. Ad hoc credo, quod si aliquis advocatus gratis servivit monasterio vel ecclesie de advocatione et consilio suo vel etiam dives gratis et pura intentione de pecunia, licite possunt recipere huiusmodi usufructum vel aliud donum gratis datum
Abbreviated transcription (Latin):
bzdam aũ qui tempore messi
uł uin demie emunt annonã
ueluinum rarius ut post ea
uendant carius dico qd pec¬
cant ⁊ turpe lucrum est. Secꝰ¬

Expanded text:
busdam autem qui tempore messis vel vindemie emunt annonam vel vinum vilius, ut postea vendant carius, dico quod peccant et turpe lucrum est. G
Abbreviated transcription (Latin):
uende. Spẽs oblationis sũt tres
qnͣtũ acĩ p̃sentem materiam.
Una est alicuiꝰ rei donatio gͣtis
gratis facta inter uiuos deo
uel ecc̃e. Alia est aliciꝰ rei dona¬
tio deo uel ecc̃e facta cã mortis
que hodie ad exͫ ⁊ instar lega¬
toꝵ redacta est ut idẽ iuiris sit
qmͣ faciunt fideles ad altare ł
manum sacerdotis. ¶ Sunt
aũ dande sacerdoti parochiali
tm̃ que pro poc̃is offeruntur
uł ille tenetur ex officio ora¬
repro ppło ⁊ si alii ecc̃e offerã¬
tur prelato eiusdem eccłie dã¬

Expanded text:
entie Species oblationum sunt tres quantum ad presentem materiam. Una est alicuius rei donatio, gratis facta inter vivos, deo vel ecclesie. Alia est alicuius rei donatio, deo vel ecclesie facta causa mortis, que hodie ad exemplum et instar legatorum redacta est, ut idem iuris sit quam faciunt fideles ad altare vel ad manum sacerdotis. Sunt autem dande sacerdoti parochiali tantum quia pro peccatis offeruntur et illi tenentur ex officio orare pro populo vel, si alie ecclesie offerantur, prelato eiusdem ecclesie dan
Abbreviated transcription (Latin):
cap̃. intlłnt de aliis obłonib
de quib supͣdc̃m ÷. in hoc tñ cõ¬
cordant qd̾ si ẽẽt pauꝑ sacer¬
dos nec haberet unde susten¬
taret᷑ posset eis subtͣħere d̃i¬
uina officia. qr nec̾co cogit᷑
ut ait apꝰ suis stipendiis mi¬
rochiani incercis ⁊ precipuis
annualib festis offerre possũt
cogi ad tenendã piam consuetu¬
d̃inem ñ ap̃sb̾o pet officii sustͣ¬
ctionẽ s ab ep̃o cuiꝰ officium ĩ
dalib est implorand̾. exͣ. de sỹ

Expanded text:
antur de aliis oblationibus de quibus supra dictum est. In hoc tamen concordant, quod si esset pauper sacerdos, nec haberet unde sustentaretur, posset eis subtrahere divina officia, quia nemo cogitur, ut ait apostolus, suis stipendiis mirochiani in certis et precipuis aliquibus festis offerre solent, possunt cogi ad tenendam piam consuetudinem, non a presbytero per officii subtractionem, sed ab episcopo, cuius officium est in talibus implorandum, e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑticitione pcc̃i s cã sacram̃ti
uel detestatione pcci uel flagel¬
lo delinquentiũ. cã sacͣmẽti
ut thesauri ierico ⁊ al̾ia a
malechitaꝵ. Ierico .n. interpre¬

Expanded text:
ticipatione peccati, sed causa sacramenti, vel detestatione peccati, vel flagello delinquentium. Causa sacramenti, ut thesauri Hiericho et animalia Amalechitarum. Hiericho eni
Abbreviated transcription (Latin):
eo tp̃r quo p̃latus dedit ei licẽ¬
tiam standu scolis uł eundi
romam intelli᷑ concessisse licẽ¬
aiam faciendi ea que honesti sco¬
lares uł romipete siue it̾i̾nantẽ

Expanded text:
eo ipso quod prelatus dedit ei licentiam standi in scholis vel eundi Romam, intelligitur ei concessisse licentiam faciendi ea que honesti scholares et romipete sive itinerantes
Abbreviated transcription (Latin):
infi. disting̃. tñ. qr aut habet
anminustrationẽ aut non.
In primo casu potect ⁊debet
facere ĩmo qͥcqͥd suꝑ est neces¬
sitatib ĩ canisis piis est ero¬
gandũ dño ⁊ magr̃o dicente
om̃ib qd̃ superest date ełiam

Expanded text:
ium. Distingue tamen, quia aut habet administrationem aut non. In primo casu potest et debet facere immo quicquid superest in necessitatibus. In causis piis est erogandum, domino et magistro dicente omnibus: Quod superest date eleem
Abbreviated transcription (Latin):
chus aliquem ĩdigere usq ad
mortẽ in hoc casu si ñ ht̃ prela¬
tum p̃sentem a quo petat licen¬
ciam credo qd̃ debeat dare. nã
intali casu om̃is homo tene᷑¬

Expanded text:
 aliquem indigere ad mortem? In hoc casu si non habet prelatum presentem a quo petat licentiam, credo quod debeat dare. Nam in tali casu omnia sun
Abbreviated transcription (Latin):
Bone qd̾ moriatur ixor que exͣeat
eum de monasterio nunquid tene¬
tur redire admonasteriũ uł nĩ¬
quid poterit ducere aliam uxorẽ
uł nunqiuid saltem tenebit mͫ si
terit exigere debitum. Ad primum
dico qd̾ cessante impedirãto monẽ¬
clus ÷ ãiligent̃ redire ad monasti¬
um ⁊ peccat si non facit. ar .xuii.4.¬
⁊ hox ĩo qr professio qm fecit nõ
solsempndauit uotum cũ non
obligaretur simpłr ad ꝯtinen¬
tiam ꝓp̃ impementum uxoris. Ad¬
cod̾m dico qd̾ non potest ꝯtrahere
impediente noto saltem simplici. exͣ.
ti peccat ⁊ d agere pnĩam de sĩpli¬
cis uoti fractione ⁊ tenebit mͫ. exͣ¬
est ad fcium. aAd qͣrtum ⁊ ad ultimũ
dicit .h. qd̃ sicut ñ poterat exigere de

Expanded text:
one quod moritur uxor, que extraxerat eum de monasterio, nunquid tenetur redire ad monasterium? Vel nunquid poterit ducere aliam uxorem? Vel nunquid saltem tenebit matriterit exigere debitum? Ad primum dico, quod cessante impedimento monendus est diligenter redire ad monasterium et peccat si non facit. I professio quam fecit non solennizavit votum, cum non obligaretur simpliciter ad continentiam propter impedimentum uxoris. dum dico quod non potest contrahere mpediente voto saltem simplici. Si ti, peccat et debet agere penitentiam de simplicis voti fractione et tenebit matrimest ad tertium. Ad quartum et ultimum dixit
Abbreviated transcription (Latin):
habenda ꝓprietate possit cũ aliqͦ
monacho dispensare. qr ad clicatõ
ꝓpͥetatis sicut ⁊ custodia castita¬
tis a deo est annexa regłe mona¬
chali ut contͣ eam nec sumitius
pontisex possit lictntiã ⁊̃ aug̾ẽ¬

Expanded text:
habenda proprietate possit cum aliquo monacho dispensare, quoniam abdicatio proprietatis, sicut et custodia castitatis, adeo est annexa regulae monachali, ut contra eam nec summus pontifex possit licentiam indulge
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis scłaris uidet monastium
Aissolutũ monachos splẽclide co¬
ĩn indnasterio ⁊pellunt᷑ ad regn¬
lam obseruandã. iste dicit non
noui hanc asperitatem qmͣ modo
uultis imponere. nolo eam ten̾e.

Expanded text:
aliquis secularis videt monasterium dissolutum, monachos splendide coin monasterio, compelluntur ad regulam observandam, iste dicit, non novi hanc asperitatem quam modo vultis imponere, nolo eam tenere.
Abbreviated transcription (Latin):
te dico qd̾ non potest redire ad se¬
cłm ex quo fecit ibi ꝓfessionems
utrum cogat᷑ ibi manere distingo.
aut erat ꝑrrus uris aut iguarns
In pͥmo casu non potest recec̾e qr ĩ
s qd fi̾ debelat. In scd̾o easu subd̃i¬
stingo. aut fuit explanata asꝑtraᷤ
regłe ⁊ tunc id qd̃ in mĩre ꝑito. aut
re non ad maiorẽ ⁊ hoc exp̃ssit. non
cogitur ibi manere s tnͣsibit ad
alium ordinem quẽ ualeat susti¬
nere. si aũ ñ expressit credo qd̾ debe¬
at manere nec potest allegare do¬
lum nec deceptõm qr fit melioꝵ
sua ⁊dõ. ⁊ potest magis ĩputare
fatuitati sue qr ñ examĩauit ut

Expanded text:
te dico quod non potest redire ad seculum, ex quo fecit ibi professionem. Sed utrum ibi cogatur manere, distinguo: aut erat peritus iuris aut ignarus. In primo casu non potest recedere, quia ri debebat. In secundo casu subdistinguo: aut fuit ei explanata asperitas regule, et tunc idem quod in iurisperito, aut re, non ad maiorem, et hoc expressit, non cogetur ibi manere, sed transibit ad alium ordinem quem valebit sustinere. Si vero non expressit, credo quod debeat manere nec potest allegare dolum nec deceptionem, quia fit melior sua conditio et potest magis imputare fatuitati sue, quod non examinavit ut
Abbreviated transcription (Latin):
bñ dicti obligat se ad eam totałr
obseruandã. nam qui nichil exci¬
pit om̃ia ꝯprehendit .xix. d. si¬
uiuere aut irregłariter. Ite pͥmo
casu ꝑ ad̾ tenet᷑ in scdo ide̾ qr ⁊̃

Expanded text:
nedicti, obligat se ad eam totaliter observandam. Nam qui nihil excipit, omnia comprehendit. Iregulariter aut irregulariter. In primo c
Abbreviated transcription (Latin):
cut ñ suo ⁊ si accepit alieno no¬
mine siue sit tutor siue quicũ
cuius nõie accepit uł non est
soluendo uel non uult restitu¬
ere. nam facientes ⁊ cõsentien¬
des par pena constringit .ii.c.i.¬

Expanded text:
usuras accepit alieno nomine, sive sit tutor sive curatorcuius nomine accepit, vel non est solvendo vel non vult restituere. Nam et facientes et consentientes par pena constringit. Gui
Abbreviated transcription (Latin):
quiã id̾ ĩ xp̃iano: Sat̃ credo qd̾
sic. uerũptũ inutroq casu lebe¬
rat᷑ iste xp̃ianus restituendo.
su sit indens siue xp̃ianus. sa¬
lubrius est tñ primo dictum.
rit recipiat eam. ¶ S qͥd¬
si scitur ꝑsona cui est restitu¬
tio facienda s tñ ÷ ab sens ĩre¬
motis ꝑtib uel nescitur ĩ quo
loco sit. Ad hoc dico qd̾ cum ne¬
scit᷑ irbi sit detur pauꝑib cñ

Expanded text:
quid idem christiano? Satis credo quod sic. Verumtamen in utroque sensu liberatur iste christianus restituendo ute sit iudeus sive christianus. Salubrius tamen est primo dictum srit, recipiat eam. si scitur persona cui est restitutio facienda, sed tamen est absens in remotis partibus, vel nescitur in quo loco sit? Ad hoc dico, quod cum nescitur ubi sit, detur pauperibus cum
Abbreviated transcription (Latin):
Itm̃ qrͣ utrum usurarius tene¬
atur restituere ñ solum peccu¬
niam usutariã. s ⁊̃ quicquid
cum ea lucratꝰ est ⁊ fructus ꝑ¬
ceptos ex re empta de peccunia
funebͥ. Ad hoc dñt quidam qd̾¬

Expanded text:
s teneatur restituere non solum pecuniam usurariam, sed etiam quidquid cum ipsa lucratus est et fructus perceptos ex re empta de pecunia funebri. Ad hoc dicunt quidam quo
Abbreviated transcription (Latin):
at om̃s usuras quas accepit qd̃
ip̃e iudeus exegerat usuras ⁊
notificet h iudeout sciat se
lideratum ab illis xp̃ianis per
istius sołonem nec poterit ab eo
repeti cum utilit̃ gesserit ne¬
gocium illius indei ⁊ ideo ue¬
ut nolit tenet᷑ hr̃e ratũ. R..¬

Expanded text:
at omnes usuras quas accepit, quod ipse iudeus exegerat usuras et notificet hoc iudeo, ut sciat se liberatum ab illis christianis per istius solutionem nec poterit ab eo repeti, cum utiliter gesserit negotium ipsius iudei et ideo velit nolit tenetur habere ratum.
Abbreviated transcription (Latin):
ni rapuit totũ aceruũ uł pat¬
tem de arra rustici aute sosonẽ
decimaꝵ nuquid tenet᷑ rusti
me residet penes eccãm ⁊̃ an
te separationem .xui.4.i. mo

Expanded text:
rapuit totum acervum vel partem de area rustici ante solutionem decimarum; nunquid tenetur rusticme residet penes ecclesiam te separationem statim co
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ siñ soluant᷑ statum cũ cõpe¬
tent̃ solui possunt in mora est
ñ erat adhuc in mora ⁊ uiolẽ¬
ter sibi ablatum est ab extra¬
neo cui ñ potuit ꝓhibere ñ te¬
net᷑ s agat ecc̃a contra rapto¬
semꝑ post̾ior mora nocet ei per
sticus erat in mora ip̃e uiolen¬
tie tenet᷑ ad totalem decimam
dociꝰ acerui dabit tñ ecc̃a rusti¬
co suas actiones contͣ uiolen
residuo tm̃ recipiet decuam
sine qua non audebat tangere
fructus rusticus ñ reposue¬
rat fructus quos alit̾ repo¬
suiss in locum securum cunc
qͥcqͥd portat᷑ cedit in ꝑiculum
ecc̃e ad minus usq ad cõple¬
mentum decime. ecc̃a .n. ñ d¬

Expanded text:
go si non solvantur statim cum competenter solvi possunt, in mora est n erat adhuc in mora et violenter sibi ablatum est ab extraneo, cui non potuit prohibere, non tenetur, sed aget ecclesia contra raptosemper posterior mora nocet ei per sticus erat in mora tempore violentie, tenetur ad totalem decimam totius acervi. Dabit enim ecclesia rustico suas actiones contra violenresiduo tantum recipiet decimam,oram ecclesie, sine qua non audebat tangere fructus, rusticus non reposuerat fructus, quos alias reposuisset in locum securum. Tunc quicquid asportatur cedit in periculum ecclesie ad minus usque ad complementum decime. Ecclesia enim non d
Abbreviated transcription (Latin):
intelligas nisi excessus illoꝵ
extiterit difficił ⁊ enormis ut¬
pote si add mutilatõm membri
ul effusionem sanguinis est
processum aut in ep̃m uel ab¬
batem uiolenta manꝰ uecta
cũ excessus tales uł similes ne¬
queant sine scandalo preu̾iri.

Expanded text:
indulgemus, nisi excessus ipsorum exstiterit difficilis et enormis, utpote si ad mutilationem membri vel effusionem sanguinis est processum, aut in episcopum uel abbatem uiolenta sit manus iniecta, cum excessus tales et similes nequeant sine scandalo preteriri.
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ut sat̃fc̃o de usuris petatur
uenia ad cautelam a debitore
qr forte p̃p p̃missa ẽẽt ei aliqͥd
resticuend̃. ¶ In sũma nota
qd̃ uxor usurarii ⁊ familia de¬
bent ꝓcedere sicut uxor ⁊ fami¬

Expanded text:
autem ut satisfacto de usuris petatur venia ad cautelam de debitore, quia forte preter premissa esset ei aliquid ultra restituendum. In summa nota quod uxor usurarii et familie debent procedere sicut uxor et fami
Abbreviated transcription (Latin):
at om̃s usuras quas accepit qd̃
ip̃e iudeus exegerat usuras ⁊
uotificet ħ iudeo ut sciat se
lideratum ab illis xp̃ianis per
istius sołonem nec poterit ab eo
repeti cum utilit̃ gesserit ne¬
gocium illius iudei ⁊ ideo ue¬
ut nolit tenet᷑ hr̃e ratũ. R.s.¬

Expanded text:
at omnes usuras quas accepit, quod ipse iudeus exegerat usuras et notificet hoc iudeo, ut sciat se liberatum ab illis christianis per istius solutionem nec poterit ab eo repeti, cum utiliter gesserit negotium ipsius iudei et ideo velit nolit tenetur habere ratum. S
Abbreviated transcription (Latin):
quiã id̾ ĩ xp̃iano: Sat̃ credo qd̾
sic. uerũptũ inutroq casu libe¬
rat᷑ iste xp̃ianus restituendo.
sũ sit iudeus siue xp̃ianus. sa
uel deponat peccũiam in ede sa
rit recipiat eam. ¶ S qͥd¬
si scitur ꝑsona cui est restitu¬
tio facienda s tñ ÷ ab sens ĩre¬
motis ꝑtib uel nescitur ĩ quo
loco sit. Ad hoc dico qd̾ cum ne¬
scit᷑ iebi sit detur pauꝑib cũ

Expanded text:
quid idem christiano? Satis credo quod sic. Verumtamen in utroque sensu liberatur iste christianus restituendo uste sit iudeus sive christianus. Salte tenetur vel deponat pecuniam in ede sacrit, recipiat eam. si scitur persona cui est restitutio facienda, sed tamen est absens in remotis partibus, vel nescitur in quo loco sit? Ad hoc dico, quod cum nescitur ubi sit, detur pauperibus cum
Abbreviated transcription (Latin):
Itm̃ qrͣ utrum usurarius tene¬
atur restituere ñ solum peccu¬
niam usutariã. s ⁊̃ quicquid
cum ea lucratꝰ est ⁊ fructus ꝑ¬
ceptos ex re empta de peccunia

Expanded text:
s teneatur restituere non solum pecuniam usurariam, sed etiam quidquid cum ipsa lucratus est et fructus perceptos ex re empta de pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
quirendꝰ fu̾it ut facuitatẽ
h̾eat defendendi se ip̃m ⁊ ñ
solũ dicta s ip̃a nõia testiũ
sunt ei ut quid a quo sit dcm
aꝑeat publicãda. necũ excep¬
tiones ⁊ replicationes legi¬
tue ac̃mritende ne ꝑ suꝑ¬

Expanded text:
quirendum, ut facultatem habeat defendendi seipsum et non solum dicta, sed etiam ipsa nomina testium sunt ei, ut quid et a quo sit dictum appareat, publicanda, necnon exceptiones et replicationes legitime admittende, ne per su
Abbreviated transcription (Latin):
uen̾it ñ quidẽ a maliuolis ⁊¬
a maledlictis s a ꝓuidis ⁊
honestis nec semel tm̃ s sepe
qd̃ clamor innuit ⁊ diffama¬
tio manifestat. d corã ecc̃e
seniorib u̾tatem diligencꝰ
ꝑscruptari ut si rei poposcẽt
qͣlitas canõica distinctõ cuł¬
pã fierat delinquentis. qd̾ ã¬

Expanded text:
ervenerit, non quidem a malevolis et maledicis, sed a providis et honestis, nec semel tantum, sed saepe, quod clamor innuit, et diffamatio manifestat, debet coram Ecclesiae senioribus veritatem diligentius perscrutari, ut, si rei poposcerit qualitas, canonica districtio culpam feriat delinquentis, non
Abbreviated transcription (Latin):
tas reuocare. Itm̃ semꝑ iniuriãs
uelspoliator uł cõplices eoꝵ de¬
bent humilit̾ postulare ueniã
ab hiis quos offenait ne illi
remaneant in rancore seu mala¬
de raptorib ⁊ cet̾is cirronstan¬
ciis suis intelligas de incendi¬
ariis p̃donib ⁊ ppratis. De fur

Expanded text:
aforte Item, semper iniurians vel spoliator vel complices eorum debent humiliter postulare veniam ab his, quos offenderunt, ne illi remaneant in rancore. de raptoribus cum circumstantiis suis, intelligas de incendiariis, predonibus et pyratis. DE CR
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est dubiũ introducere symoĩa¬
cam pͣuitatẽ siuͦ añ donatõm per¬
cepit ip̃e ꝓuentus credimꝰ ẽẽ disfĩ¬
guend̾ utr̃ aũ donatõm ꝯstituat
ut ip̃i ꝓuentꝰ retineant᷑ ad tp̃s ꝓ¬
qui accepit dñficiũ seu cũ medi

Expanded text:
non est dubium intercedere Simoniacam pravitatem. Si vero ante donationem perceperit ipse proventus, credimus etiam distinguendum utrum ante donationem constituat ut ipsi proventus retineantur ad tempus qui accipit beneficium seu cum media
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊ ꝓ babilius qd̾ tc̃ est symo᷑
in empta amministͣtõe uł digni¬
sibi annecũ ał̾r non. sepe .n. ꝯ sueͤ

Expanded text:
est probabilius, quod tunc est simonia in empta administratione vel dignisibi annexum, alias non. Sepe enim consue
Abbreviated transcription (Latin):
tunitatẽ ⁊ tunc si amisit
potest repet̾e silucratꝰ est ñ
tenet᷑ restituere s potest ⁊ d
pauꝑib erogare. Id̾ credo in
illo qui infirmꝰ ⁊ debilis cau¬
sa recreationis modicũ lusit.
dũ mͦ aliũ ad ludũ ñ cõpu¬
lit ut sͣ. ⁊ scd̾m hoc possunt
coricordari opiniones ⁊ iura

Expanded text:
unc si amisit potest repetere; si lucratus est, non tenetur restituere, sed potest et debet pauperibus erogare. Idem credo in illo qui infirmus vel debilis causa recreationis modicum lusit, dummodo alium ad ludum compulerit et secundum hoc possunt concordari opiniones et iura
Abbreviated transcription (Latin):
de pena contra tales leg᷑ in
erati deseruiens aut desinat
aut certe dampnet᷑. subdiaco¬
nus aut lector aut cantorsi¬
milia faciens: aut desinat
aut cõione priuet᷑ simiłr ⁊̃¬
sinat dampnet᷑ ⁊ cõione priue¬
tur. ex primo colige qr si non
ducit ĩ consuetudinem non
ĩ consuetuãmẽ debet ãmoni
⁊ si ammonitꝰ uult cessare e¬
uitabit penã p̃dcãm . debet tñ
in utroq casu age̾ pñam de
pcc̃o. Ex auob uitimis collig᷑
qd̾ tale pcc̾m sit mortale ⁊ gͣ¬
ue cum tales pene non sint ĩ¬
ponende pro leui crimine .xi.&
ditut dicunt quidã qd̃ non
s pauꝑidz est eroganda talis
cum enĩ turptudo uersetur
ex parte utriusq melior est
ꝯd̾o possidentis. Alii dicunt ⁊
fere om̃s doctores qd̃ potest re¬

Expanded text:
de pena contra tales legitur etati deserviens, aut desinat aut certe damnetur. Subdiaconus autem, lector aut cantor similia faciens, aut desinat aut communione privetur. Simisinat, damnetur, communione privetur. Ex primo collige quod si non duxit in consuetudinem, non in consuetudinem debet admoneri, et si admonitus vult cessare, evitabit penam predictam. Debet tamen in utroque casu agere penitentiam de peccato. Ex duobus ultimis colligitur, quod tale peccatum sit mortale et grave cum tales pene non sunt imponende pro levi crimine. UTRUMditur? Dicunt quidam quod non, sed pauperibus est eroganda talis enim turpitudo vertitur ex parte utriusque, melior est conditio possidentis. Alii dicunt et fere omnes doctores, quod potest re
Abbreviated transcription (Latin):
possit cognoscere iudex ecc̃a¬
sticus. S̾cõs casus ÷ cũ iudex
scłaris negligit facere iusti¬
ciam de subd̃itis suis. tunc
eiuĩ potest iudex ecc̃asticus
cõpessere illum ꝑ snĩam excõi

Expanded text:
os cognoscere iudex ecclesiasticus. Secundus casus est, cum iudex secularis negligit facere iustitiam de subditis suis, tunc enim potest iudex ecclesiasticus compellere illum per sententiam exco
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ b̾r in hoc includit᷑ ex̾cicium
ut artis textorie sutorie ⁊ simi¬
lium que necesse sunt usui hu-¬
mano. ¶: Ex causa sunt hec
inhonesta qñ fiunt intentiõ e

Expanded text:
r in hoc concluditur omnium ut artis textorie, sutorie et similium que necessarie sunt usui humano. Ex causa sunt hec inhonesta, quando fiunt cum intentione
Abbreviated transcription (Latin):
enim oblatio suscipienti cul¬
pe maculamingerit que non
ex ambientis pecitione ꝓcessit.¬
usu era quia usu eris peccũia
ꝓcedens. lz enim nõie peccunie.¬
quicquid habent hoĩes ꝯtineat᷑¬
nisi in hiĩs reb tm̃ cͣcͣ qͣs con¬
sistit mutuũ .s. que consistũt
numero pondere mensura. nu¬

Expanded text:
enim oblatio, suscipienti culpe maculam ingerit, que non ex ambientis petitione processitusu era, quasi usu eris, id est pecunie proim oblatio, suscipienti culpe maculam ingerit, que nonnisi in his rebus tantum circa quas consistit mutuum, scilicet que consistunt in numero, pondere vel mensura: nu
Abbreviated transcription (Latin):
turalem obigationẽ ñ põt credi¬
tor reducere in pactũ. expressũ
uł saltem sperare effc̃m ip̃ius
obłonis naturalis cum ⁊̃ talia
pacta int̾ueniant in spũalib ad

Expanded text:
turalem obligationem non potest creditor ducere in pactum expressum vel saltem sperare effectum ipsius obligationis naturalis, cum etiam talia pacta interveniant in spiritualibus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
posita est incontractu mutui.
num quid saltem pena illa põt
peci absq ꝑiculo usure. Ad hoc
dico qd ̃ sipena est iudiciał .i.
a iudice imposita ⁊ statuta ꝓp¬
ter puniendam contumatiã
debitoris qui cũ possit ꝯtemp¬
nit in termino statuto soluere
peccuniam creditori ñ ÷ usura.

Expanded text:
apposita in contractu mutui; numquid saltem pena illa poterit peti absque periculo usure? Ad hoc dico, quod si pena est iudicialis et a iudice imposita et statuta propter puniendam contumaciam debitoris; qui, cum possit, contemnit in termino statuto solvere pecuniam creditori, non est usura.
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃o ꝯtractu appõita ut saltẽ
metu pene debitũ certa clie sol¬
uatur usura ñ ꝯmiccit᷑ dum
tñ semꝑ sit intentio recta. ar.¬
utrum aũ liceat tales penas
exigere qnͣtum ad int̃ẽẽ tm̃¬
talem penam apposuit consu¬
euit ẽẽ usurariꝰ p̃sumit᷑ qd̾
in faudem usuraꝵ adiecerit
¶Lat ⁊̃ presumptio qd̾ sit u¬
que ab usurariis solent ex̃ce
semꝑ p̃sũptionem prima fa¬
cie qd̾ sit usura. In iudicio tñ
aĩe starem confessioni sus si
examinarẽ ꝯscĩam suam.¶
Itm̃ quid siuendidi p̃diũ
tali conditione adiecta ut

Expanded text:
in ipso contractu apposita, ut saltem metu pene debitum certa die solvatur, usura non committitur, dum tamen semper sit intentio rectUtrum autem liceat tales penas exigere, quantum ad interetalem penam apposuit, consuevit esse usurarius, presumitur quod in fraudem usurarum adiecerit am presumptio quod sit uque ab usurariis solent speciasemper presumptionem prima facie quod sit usura. In iudicio tamen anime starem confessssioni sue, examinarem conscientiam suam. Item, quid si vendidi predium tali conditione adiecta,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi nullum pactura fuit appo¬
situm inꝯtractu mutui. Ad ħ
quidam uolentes fauere usu¬
ris dicunt qd̃ num qmͣ ꝯmit¬
titur usura nisi ex pacto solua¬
tͣ. alii dicunt quib assencio
qid̾ sola spes siue intentio fac̃
hominem usurariũ. unde qui
sub tali spe mutuant peccuni
.i. sine sua exactione oblatum
ultͣ sortem accip̃ usura est siue¬
cogitari possit ⁊ dici lucrũ su
illud consistit irdando siue in

Expanded text:
ubi nullum pactum fuit appositum in contractu mutui? Ad hoc quidam volentes favere usuris dicunt quod numquam committitur usura, nisi ex pacto solvantur. Alii dicunt, quibus assentio, quod sola spes sive intentio facit hominem usurarium, unde qui sub tali spe mutuat pecuniam,, id est sine sua exactione oblatum, ultra sortem recepit, usura est, sivecogitari possit lucrum, sive illud consistat in dando sive in
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝓhĩta sunt tñ casus in qͥ¬
b est ꝓmissa. Primus ubi pos¬
sessio ecc̃e est assignata clico
in bñficiũ ⁊ laicus tenet eam
iiuste ⁊ uiolent̃ põt cł̾i̾cus fru¬
ctus illius bñficii ꝑcipere. ultͣ

Expanded text:
sit prohibita, sunt tamen casus in quibus est permissa. Primo ubi possessio ecclesie est assignata clerico in beneficium et laicus tenet eam iniuste et violenter, potest clericus fructus illius beneficii percipere ultra
Abbreviated transcription (Latin):
ut alio tp̃r totidẽ sibi grani
uł olei m̃sure reddant᷑. quelz
tunc plus ualeant utrũ tñ
plus uł minus solutionis tẽ
excusatur qui pannos granũ
uinũ uł oleũ uł alias merces
uendit ut amplius quã tunc
ualeant inc̾to tb recipiat pro
eisdem. si tñ ea tempore contractꝰ
non fuerat uendicurus. exͣ .e. na¬

Expanded text:
ut alio tempore totidem sibi grani, vini et olei mensure reddantur, que licet tunc plus valent, utrum tamen plus vel minus solutionis tempexcusatur, qui pannos, granum, vinum, oleum, vel alias merces vendit, ut amplius quam tunc valeant, in certo termino recipiat pro eisdem, si tamen ea tempore contractus non fuerat vendi
Abbreviated transcription (Latin):
¶Satis tñ consulte agent ho¬
mines si a tali contractu cessa¬
rent cõ cogitationes hominũ¬
om̃ipotenti deo nequeant occl¬
deret ad t̃minum longe maiori

Expanded text:
tis consulte agerent homines, si a tali contractu cessarent, cum cogitationes hominum deo nequeant occulderet ad terminum longe maiori
Abbreviated transcription (Latin):
de dicat᷑ que eius sp̃es. ĩ qui¬
b casib usure ꝑ mittantur
rius ⁊heredes eius ad reddã¬
dum usuras ꝯpellantur. ul¬
timo de quibzdam dubitabi¬
lib. ¶ Usura est ex mutuo
lucrum pacto debitum uel ex¬
actum. ñ .n. puto usurã com¬
mitti. si gratis oblatũ gͣtis

Expanded text:
de dicatur, que species, in quibus casibus usure permittantur rius et heres eius ad reddendas usuras compellantur ultimo de quibusdam dubitabilibus. Usura est ex mutuo lucrum, pacto debitum vel exactum. Non enim puto usuram committi, si gratis oblatum gratis
Abbreviated transcription (Latin):
.c. ad cercũ terminũ noluistiꝑ
soluere int̾io. ⁊ ĩõ oportuit me
recipere peccũiam subusuris
ꝓpt̃ negocia mea tractanda tu
ten̾is michi restituere illasu¬
suras. si solui uelsi non solui.
liberare me ab illa obligatio

Expanded text:
centum ad certum terminum, sed noluisti persolvere in termino, et ideo oportuit me recipere pecuniam sub usuris propter negotia mea tractanda, tu teneris mihi restituere illas usuras, si solvi, vel, si non solvi, liberare me ab ipsa obligatio
Abbreviated transcription (Latin):
sor soluit usuras creditori po¬
test eas repetere adebitore ꝓ
quo fideiusserat quia ñ sunt
usure qͣnͣtũ add ip̃m fideiusso
crũ s uitatio dampni. nota
runum .u. sane generũ ad fru¬
ctus possessionum. que ibi ft̃
a socero ꝓ numerata dote pig¬
nori obligate computandos
in sortem non creclimus compel¬
lendum. cum frequent̃ dotis
fructus ñ sufficiant ad hone¬

Expanded text:
sor solvit usuras creditori, potest eas repetere a debitore pro quo fideiusserat, quia non sunt usure quantum ad ipsum fideiussorcrum, sed vitatio damni. Nota us III: Sane generum, ad fructus possessionum, que sibi sunt a socero pro numerata dote pignori obligate, computandos in sortem, non credimus compellendum, cum frequenter dotis fructus non sufficiunt ad mat
Abbreviated transcription (Latin):
sustentandã s ut faciant eos
diuites de patrimonio crucifixi.
¶It̾m diuitib ⁊ potentib ñ
ꝓpt̃ aliqmͣ cãm licitam ⁊ houe¬
tales inqͣm prelatos ⁊ clicos qͥ
talib confuerunt bona ecc̃asti
est ex iñ aliquid sustrahere om¬
nium p̃donũ crudelitatẽ suꝑat¬

Expanded text:
sustentandam, sed ut faciant eos divites de patrimonio crucifixi; item divitibus et potentibus, non propter aliquam causam licitam vel honetales, inquam, prelatos et clericos, qui talibus conferunt bona ecclesiasest — aliquid inde subtrahere omnium praedonum crudelitatem su
Abbreviated transcription (Latin):
loquentes. pium ẽ credere
⁊ uera fides hoc postulat ut
rint mala priora ⁊̃ remune̾̃t
bona ut ñ destruxit qd̾ snum
qd̾ ĩ peccantẽ plantauit. ut

Expanded text:
onum. Pium est credere, et nostra fides hoc postulat, utit mala priora, eciam remuneret bona, et cum destruit, quod suum quod in peccante plantavit. Hec
Abbreviated transcription (Latin):
irca ꝓplexi perplexitate.
splexitas iuiris alia fcĩ perplexi¬
tas iuris est cũ aliquis. ccͣ. iłłõ
qd̃ sibi occurtit faciend̾ ĩuenit
aiu̾sas auct ͤ sibi ad inuicem
opugnantes hec pplexitas ꝑ cõ¬
tͣrioꝵ cõcordiam ÷ soluenda nã
mniure ulła est pplexitas realis¬

Expanded text:
irca perplexitatem st iuris, alia facti. Perplexitas iuris est, cum aliquis circa illud quod sibi occurrit faciendum, invenit diversas auctoritates sibi adinvicem repugnantes: hec per contrariorum concordiam est solvenda. Nam in iure nulla est contrarietas reali
Abbreviated transcription (Latin):
hec notant᷑ in hiis uersibus.
Scandaia ꝓ uita doctrina iusti¬
ciaq. Tu ñ effugies sunt pro
uł precdicator ñ d fłm docere
uł p̃dicare ꝓ aliquo scandalo
tacere cñ potest ⁊ debet si om̃s
obstinati sũt ita qd̃ det̾iores ef¬

Expanded text:
 notantur his versibus: Scandala pro vita, doctrina, iustitiaque, tu non effugies sunt in rvel predicator non debet falsum docere nec predicare pro aliquo scandalo. Tacere autem potest et debet, si omnes obstinati sunt, ita quod deteriores ef
Abbreviated transcription (Latin):
quia aut ip̃m fcm dc̃m uł sig¬
nũ cuiꝰ occasione alii trahunt᷑
ad pccm est malũ inse aut bo¬
nũ aut idifferens In primo ca¬
su fugiend̾ est oĩo scaudalum

Expanded text:
quia aut ipsum factum, dictum vel signum, cuius occasione alii trahuntur ad peccatum, est malum in se aut bonum aut indifferens. In primo casu fugiendum est omnino scandalum