comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deret: Proinde uenit ꝓpter nos in ute¬
rum uirginis filiꝰ dei : ibi ꝓ nobis fa¬
ctus ẽ homo. Sumpta ẽ ab illo natu¬
ra: non culpa. fecit ꝓ nobis sacrifiti¬
um. corpus suum exhibuit ꝓ peccato¬
rib uictimam sine peceato: quȩ ⁊ hu¬
manitate mori. ⁊ iusticia mundare
potuisset. Hunc gͦ cum post baptisma
udit antiquus hostis. mox tẽptationi¬
b impetiit:: ⁊ ꝑ diuersos aditus adin¬
teriora eius molitus irreꝑe uictus est.
atq ipsa in expugnabilis m̃tis eiusm.¬
tegritate prostratus. S quia ad interi¬
ora ñ ualuit: ad eiꝰ se ext̾iora ꝯu̾tit. ut qͥa
m̃tis uͥtute uictꝰ ẽ. eũ quẽ deciꝑe tẽptatiõe ñ
ualuit. carnis saltĩ uid̾etur morte suꝑare acqut
acceꝑat. S uͥpotuit aliqͥd fac̾e̾ ibi ex õĩ ꝑte ductꝰ ẽ
Et unde accepit exterius potestatẽ dñi¬
cȩ carnis occidendȩ: inde in terior po¬
testas euis qua nos tenebat occisa est.

Expanded text:
deret? Proinde venit propter nos in utederet? Proinde venit propter nos in utero Virginis Filius Dei, ibi pro nobis factus est homo. Sumpta est ab illo natura non culpa, fecit pro nobis sacrificium corpus suum, exhibuit pro peccatoribus victimam sine peccato, quae et humanitate mori, et justitia mundare potuisset. Hunc ergo, cum post baptisma vidit antiquus hostis, mox tentationibus impetiit, et per diversos aditus ad interiora ejus molitus irrepere, victus est, atque ipsa inexpugnabilis mentis ejus integritate prostratus. Sed quia ad interiora non valuit, ad ejus se exteriora convertit, ut quia mentis virtute victus est, eum, quem decipere tentatione non valuit, carnis saltem videretur morte superare, atque acceperat. Sed ubi potuit aliquid facere, ibi ex omni parte devictus est: et unde accepit exterius potestatem dominicae carnis occidendae, inde interior potestas ejus, qua nos tenebat, occisa est.
Abbreviated transcription (Latin):
Delenda gͦ erat talis culpa: s nisi ꝑ sa¬
crificium deleri ñ poterat. Queren¬
dum erat sacrifituim. S quale pote¬
niri: Peq en̾im iustum fuit: ut ꝓra¬
tionali homine brutorũ ammalium
iuetimȩ cederent᷑. Undeait apłs. le
cesse est gͦ exemplaria cȩlestium his
mundari: ipsa autẽ cęlestia meliorib
hostiis quam istis. Ergo si bruta anima¬
lia. ꝓpter rationale animal. idest ꝓ ho¬
minꝰe. digne uictimȩ ñ fuerunt.⁊ reqͥ¬
rendus erat homo. qui ꝓ hominib offer¬
ri debuisset: ut ꝓ rationali peccante. ra¬
rat. Et oblata ꝓ nobis hostia. qnͣdo nos
a peccato mundare potuisset: si ipsa¬
hostia peceati contagio ñ careret. In¬
quinata quippe: inquinatos munda¬
re non posset᷑. Ergo ut rationalis essẽt
hostia: homo fuerat offerendus. Ut uͦ a
peccatis mundaret hominẽ: homo ⁊ si¬
ne peccato.S quis eẽt homo sine pec¬
cato: si ex peccati cõmixtione descen¬

Expanded text:
Delenda ergo erat talis culpa, sed nisi per saDelenda ergo erat talis culpa, sed nisi per sacrificium deleri non poterat. Quaerendum erat sacrificium, sed qualeniri? Neque etenim justum fuit ut pro rationali homine, brutorum animalium victimae caederentur. Unde ait Apostolus: Necesse est ergo exemplaria coelestium his mundari, ipsa autem coelestia melioribus hostiis, quam istis . Ergo si bruta animalia propter rationale animal, id est pro homine dignae victimae non fuerunt, requirendus erat homo, qui 403 pro hominibus offerri debuisset, ut pro rationali peccante rarat: et oblata pro nobis hostia quando nos a peccato mundare potuisset, si ipsa peccati contagione non careret? Inquinata quippe inquinatos mundare non posset. Ergo ut rationabilis esset hostia, homo fuerat offerendus: ut vero a peccatis mundaret hominem, homo et sine peccato. Sed quis esset homo sine peccato, si ex peccati commixtione descen
Abbreviated transcription (Latin):
miliasti sicut uulneratũ suꝑbũ. Sed
quamuis simplici naturȩ diunitatis
non sit aliud eẽ: ⁊ aliud saꝑe. nec aliud sa¬
ꝑe. i aliud fortẽ esse quippe quia ⁊ ipsa
fortitudo quȩ sapientia. ⁊ ipsa sapien¬
tia. quȩ diuinitatis essentia ẽ: uigi¬
ianter tam̃ intuendum puto. quod
uir iste ꝓpħico plenus spũ. suꝑbum
diabolum prudentia dei potius ma¬
luit dicere. qͣm fortitudine eẽ ꝑcussũ.
Non enim ait fortitudo. s prudentia
eus ꝑcussit suꝑbũ. Nam qͣmius sic̃
dictum ẽ. ꝓpter naturam simplicem
dĩ fortitudo sapientia sit: dñs tam̃ di
abolum quantũ ad faciem spectat. ñ
uirtute s ratione suꝑauit. Ipse nan¬
q diabolus in illa nos parentis pͥmi
radice subplantans. sub captiuitate
sua quasi iuste tenuit hominẽ: qui
suadenti consensit. Ad uitã nanq con¬
ditus in libertate ꝓpriȩ uoluntatis:
sponte sua factus est debitor mortis.

Expanded text:
miliasti, sicut vulneratum, superbum . Sed miliasti, sicut vulneratum, superbum . Sed quamvis simplici naturae divinitatis non sit aliud esse, et aliud sapere, nec aliud sapere, et aliud fortem esse, quippe quia ipsa fortitudo quae sapientia, et ipsa sapientia quae divinitatis essentia est, vigilanter tamen intuendum puto quod vir iste prophetico plenus spiritu superbum diabolum prudentia Dei potius maluit dicere quam fortitudine esse percussum. Non enim ait fortitudo, sed prudentia ejus percussit superbum. Nam quamvis, sicut dictum est, propter naturam simplicem, Dei fortiabolum quantum ad faciem spectat, non virtute sed ratione superavit. Ipse namque diabolus nulla nos parentis primi radice supplantans, sub captivitate sua hominem quasi juste tenuit, qui suadenti consensit. Ad vitam namque conditus in libertate propriae voluntatis, sponte sua factus est debitor mortis.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbum. Quid aliud maris noĩe. qͣm
presens scłm designat᷑. In quo corda ho¬
minũ terrena querentiũ. diuersis eo¬
gitationũ fluctib intumescunt: qͥa
elatione suꝑbiȩ concitati. dũ alterna
intentione se impetunt.: quasi adu̾¬
santes se unde collidunt. S iam in
fortitudine illiꝰ maria congregata
sunt: quia incarnato dño. discordanti-
a selarium corda concorditer credunt.
Iam petrus in mari ambulat: qͥa nimmi-¬
rum xp̃i predicatorib. illa quondam
tumida humili auditu corda substra¬
ta sunt: ut recte etiã in euangłio hu¬
ius mundi mansuetudinẽ figuraue¬
rit. qd̃ ꝓcellosa maris aqua dni pedib
presso tumore calcata ẽ. Sed quo nam
mͦ idactum sit: aꝑitur cũ dicitur.
Et prudentia eius ꝑcussit suꝑbũ. Quis
dixit. ascendam suꝑ altitudinẽ nubi¬
um. similis ero altissimo. Et de quouo¬
ce dĩ dicitur. Qui factus ẽ ut nullũ ti
nullum timeret: ⁊ ipse ẽ rex suꝑ õs
filios suꝑbiȩ. De quo etiam huic senten

Expanded text:
s.---Quid aliud maris nomine quam praesens saeculum designatur, in quo corda hominum terrena quaerentium diversis cogitationum fluctibus intumescunt? qui elatione superbiae concitati, dum intentione se impetunt, quasi adversanti se unda collidunt. Sed jam in fortitudine Domini maria congregata sunt, quoniam incarnato Domino, discordantia saecularium corda concorditer credunt. Jam Petrus in mari ambulat, quia nimirum Christi praedicatoribus illa quondam tumida humili auditu corda substracta sunt ut recte etiam in Evangelio hujus mundi mansuetudinem figuraverit, quod procellosa maris aqua Domini pedibus, presso tumore, calcata est. Sed quonam modo id actum sit aperitur, dum dicitur: Et prudentia ejus percussit superbum. 46. dixit: Ascendam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo ? Et de quo voce Dei dicitur: Qui factus est ut nullum timeret, et ipse est rex super omnes filios superbiae . De quo etiam huic sentent
Abbreviated transcription (Latin):
uitam denuntiant: ad alta nos menia
suꝑne ciuitatis leuant. Quȩ ꝓfecto me¬
nia: nisi humiles ñ ascendunt. Unde il¬
lc. i ab eadẽ sapientia subdit᷑. Si quis
est paruulus: ueniat ad me. Ac si aꝑte
dicat. Quisqͥs se apud se magnũ estimat
aditum sibimet accessus angustat:
Quia tanto ad me altius ꝑtingit᷑: quan¬
to unius cuiꝰq mens apud seueriꝰ humi¬
liatur. S quantalibet quisquis uͥtu¬
te ꝓficiat: quantalibet scientia excͤs¬
cat᷑: penetrare ñ sufficit. quo nos con¬
ditor mod̾amine iuditiorum regit di

Expanded text:
um aeternam viam denuntiant, ad alta nos moenia um aeternam viam denuntiant, ad alta nos moenia supernae civitatis levant. Quae profecto moenia nisi humiles non ascendunt. Unde illic ab eadem Sapientia subditur: Si quis est parvulus, veniat ad me. Ac si aperte dicat: Quisquis se apud se magnum aestimat, aditum sibi mei accessus angustat, quia tanto ad me altius pertingitur, quanto uniuscujusque mens apud se verius humiliatur. Sed quantalibet quisque virtute proficiat, quantalibet scientia excrescat, penetrare non sufficit, quo nos conditor moderamine judiciorum regit.
Abbreviated transcription (Latin):
eatholicã septiformis grẽ plenam spũ de¬
signaret. Et de dño nouimus dixisse
salomonẽ Sapientia edifica uit sibi do¬
mum: exeidit colũnas septem. Qui ut¬
se id de septẽ eccłus dixisse ignotesceret.
secutus etiã sacram̃ta ipsa diligenter
inseruit dicens. Immolauit uictimas⁊
miscuit uinũ: ⁊ posuit mensã. Misit an¬
cillas suas: ut uocarent ad arcẽ. ⁊ meni¬
a ciuitatis. Si quis ẽ paruulus: ueniat
sum offerendo ꝓ nob̃. Miscuit uinũ: pre¬
ceptorũ suoꝵ pͥoculum ex narratione
hystorica ⁊ intelligentia spũali contem¬
perans. Unde alias dictum ẽ. Calix in
manu dñi: uini meri plemis mixto.
Et posuit mensã. idest scripturã sacrã:
quȩ fessos ad se atq a scłi onerib ueni¬
entes. pane uerbi nos reficit: & contra
aduersarios sua refectione nos roborat.
Unde alias ab eccłia dicit᷑. Posiustim
conspectu meo m̃sam: aduersus eos qͥ
tribulant me. Misit ancillas suas. a
postoloꝵ uidelicet animas in ipso suo

Expanded text:
catholicam septiformis gratiae plenam spiritu designaret. Et de Domino novimus dixisse Salomonem: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem . Qui ut id de septem Ecclesiis dixisse innotesceret, secutus etiam sacramenta ipsa diligenter inseruit dicens: Immolavit victimas, et miscuit vinum, et proposuit mensam. Per cillas suas, ut vocarent ad arcem et maenia civitatis: Si quis est parvulus, veniat sum offerendo pro nobis. Miscuit vinum, praeceptorum suorum poculum ex narratione historica et intelligentia spiritali contemperans. Unde alias dictum est: Calix in manu Domini, vini meri, plenus est misto . Et posuit mensam, id est Scripturam sacram, quae fessos ad se atque a saeculi oneribus venientes pane verbi nos reficit, et contra adversarios sua refectione nos roborat. Unde et alias ab Ecclesia dicitur: Posuisti in conspectu meo mensam, adversus eos qui tribulant me . Misit ancipostolorum videlicet animas, in ipso suo
Abbreviated transcription (Latin):
Alii oꝑatio uͥtutum: alii ꝓpħia. alii dis¬
cretio sp̃uum: alii genera linguarũ:
alii interp̃tatio sermonũ. Quȩ mox ge¬
nerali diffinitione concludens: ait.
Hec autẽ omĩa oꝑatur unus atq idem
sp̃s: diuidens singłis ꝓut uult. De his
etiam cęlis in psalmo dictum ẽ. Uer¬
bo dñi celi firmati sunt. De his quoq
ornam̃tis spc̃ subditur. Et spũ oris eiꝰ.
omĩs uirtus eorum. Bene itaꝰdicit᷑.
ciꝑent. nullo fortitudinis decore cla¬
ruissent. S quia scĩs apłis uirtutũ
grã decoratis. uitȩ p̃dicatio contͣ in¬
si delium corda conualuit.⁊ ⁊ antiqꝰ
hostis obsessas infideliũ mentes predi¬
catorum uocib expulsus reliquit:
post ornam̃ta celorum aꝑte subiungi

Expanded text:
o virtutum, alii prophetia, alii discretio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum . Quae mox generali definitione concludens, ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult. De his etiam coelis in psalmo dictum est: Verbo Domini coeli firmati sunt . De his quoque ornamentis spiritus subditur: Et spiritu oris ejus omnis virtus eorum. Bene itaque diciterciperent, nullo fortitudinis decore claruissent. Sed quia sanctis apostolis virtutum gratia decoratis, vitae praedicatio contra infidelium corda convaluit, et antiquus hostis obsessas infidelium mentes praedicatorum vocibus expulsus reliquit, post ornamenta coelorum apte subjungi
Abbreviated transcription (Latin):
tum eius. Qͥd aliud columpnas celi qͣm
uel scõs angłos. uel summos eccłie p̃di¬
catores appellat: suꝑ quos in celestib
crescens. uniuersa spũalis fabrice stru¬
ctura surrexit: Sicut alias scã scrip¬
tura testatur dicens. Qui uicerit faci¬
am illũ columpnã in templo dĩ mei.
ctura fabrice spũalis erigitur: ut
in hoc templo quod ẽ eccłia positus.
⁊ utilitati sit ⁊⁊ decori. Cos uͦ iob eolũp¬
nas cęli : quos apłs columpnas uocat

Expanded text:
uid aliud columnas coeli quam vel sanctos angelos, vel summos Ecclesiae praedicatores appellat? Super quos in coelestibus crescens universa spiritalis fabricae structura surrexit, sicut alias sancta Scriptura testatur, dicens: Qui vicerit, faciam illum columnam in templo Dei mei .ctura fabricae spiritalis erigitur, ut in hoc templo, quod est Ecclesia, positus, et utilitati sit et decori. Eos vero Job columnas coeli quos Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
agentib decertant: s eorum facta iu-¬
ste iudicantes examinant. Sũq unius¬
cuiusq gentis uel culpa uel iusticia. ad
suꝑne curiȩ consiliũ ducitur. eiusdem
gentis p̃positus. uel obtinuisse in certa¬
mine. uel ñ obtinuisse uictoriã ꝑhibet᷑.
Quorũ tam̃ omnium una uictoria est:
sui suꝑ se opificis uoluntas sũma. Quã
dum semꝑ aspiciunt: qd̾ obtinere ñ
ualent. nunqͣm uolunt. Bene gͦ dicitur:¬

Expanded text:
agentibus decertant, sed eorum facta juagentibus decertant, sed eorum facta juste judicantes examinant. Cum uniuscujusque gentis vel culpa vel justitia ad supernae curiae consilium ducitur, ejusdem gentis praepositus vel obtinuisse in certamine, vel non obtinuisse perhibetur. Quorum tamen omnium una victoria est sui super se opificis voluntas summa, quam dum semper aspiciunt, quod obtinere non valent nunquam volunt.
Abbreviated transcription (Latin):
chael princeps uester: uenit in adiutoriũ
prelietur egredit᷑: grecorum sibi pͥnceps
adueniens apparet. Qua ex re innuitur.
qd̾ aduersũ grecos quoq aliqͥd iudea cõ¬
miserat: quorũ ꝑfecto causa ereptioni il¬
lus resistebat. Propħȩ gͥ preces angłs
exaudit: s ꝑsarũ princeps resistit: quia
& si iam uita iusti dep̃eantis. ereptionẽ
popłi exigit: eiusdẽ tamen poplĩ ad huc
uita contradieit. Ut quia necdum ple¬
ne. hi qui in captiuitatẽ fuerant ducti
purgati st̃. iure eis adhuc ꝑse dominen¬
tur. Mychael adiuuat. s grecorũ prin¬
ceps ad p̃lium uenit: quia mereri qui¬
dem ueniã tam longa oppressoꝵ capti¬
uitas poterat: s ereptionis eorũ benefi-¬
tio. hoc quoq qd̾ in grecos deliquerant
obuiabat. Recte gͦ dicit᷑. quod contͣse an¬
geli ueniunt: quia subiectarũ si¬
bi gentiũucissim sibi merita cõ-¬
tradicunt. Nam sublimes sp̃s eisdem.
gentib pͥncipantes. nequaqͣm ꝓ iniuste

Expanded text:
chael princeps vester venit in adjutorium praelietur egreditur, Graecorum sibi princeps adveniens apparet. Qua ex re innuitur quod adversum Graecos aliquid Judaea commiserat, quorum profecto causa ereptioni illius resistebat. Prophetae preces angelus exaudit, sed Persarum princeps resistit; quia etsi jam vita justi deprecantis ereptionem populi exigit, ejusdem tamen populi adhuc vita contradicit; ut quia necdum plene hi qui in captivitatem fuerant ducti purgati sunt, jure eis adhuc Persae dominentur. Michael adjuvat, sed Graecorum princeps ad praelium venit; quia mereri quidem veniam tam longa oppressorum captivitas poterat, sed ereptionis eorum beneficio hoc quoque quod in Graecos deliquerant obviabat. Recte dicitur quod contra se angeli veniunt, quia subjectarum sibi gentium vicissim merita contradicunt. Nam sublimes spiritus eisdem gentibus principantes nequaquam pro injuste
Abbreviated transcription (Latin):
is scłarib. Qui licet nẽ pauei appareãt.
inuisibili tam̃ patria ĩnum̾abiles reg¬
nant: quia ⁊ si ex cõꝑatione prauorũ
pauci sunt. in congregationis suȩ fre¬
quentia metiri nequaqͣm possunt. Qͥa
uͦ eorundem militũ uirtus. ñ ꝓpriis ui¬

Expanded text:
 pauci appareant, in invisibili tamen patria innumerabiles regnant, quia etsi ex comparatione pravorum pauci sunt, in congregationis suae frequentia metiri nequaquam possunt. Quia vero eorumdem militum virtus non propriis vi
Abbreviated transcription (Latin):
increm̃tum. S qui de sensu suo alta sa¬
piunt.⁊ eẽ dei humilit̾ adiutores nolũt:
quia dũ se dõ utiles eẽ existimant: a
fructu se utilitatis alienant. Unde ⁊¬
uoce u̾tatis discipłis dicit᷑. Cum fece¬
ritis omĩa quȩ precepta st̃ uobis: di¬

Expanded text:
incrementum. Sed qui de sensu suo alia saincrementum. Sed qui de sensu suo alia sapiunt, esse humiliter Dei adjutores nolunt, quia dum se Deo utiles esse aestimant, a fructu se utilitatis alienant. Unde et Veritatis voce discipulis dicitur: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ amici eius hereticorũ spẽm tenen¬
tes. quasi adiuuantes dm̃ sapientiam
suam ostend̾e conabantur: iuste baldath
reprehendit᷑ ut dicatur. Cuius adutor
es. nunqͥd in becillis.: ⁊ sustentas brachi¬
um eiꝰ qui non ẽ fortis. Ac si aꝑte dicat.¬
Dum eum adiuuare niteris. sub euius
ma gnitudine suceũbis: omẽ quod im¬
pendis solatiũ de ostentatione ẽ. non de
pietate. S inter hȩc sciendum ẽ. quia ple¬
rumq etiam dm̃ qui uidelicet in becil¬
lis non ẽ: humiliter agentes adiuuamꝰ.
Unde ⁊ ꝑ paulũ dicitur. Adiutores enĩ
dei sumus. Nam cũ ei quem ipse ꝑ in
ternam grãn infundit. nos exhortati¬
sterio uocis adiuuamꝰ. Et tunc solum
nr̃a exhortatio ad ꝑfectionẽ ducitur:
cum in corde ds̃ fuerit. qui adiuuet᷑.
Unde ⁊ alias dicit. Neq qͥ plantat est
aliquid neq qͥ rigat: sed qui increm̃¬
tum dat ds̃. Plantare qͥppe ⁊ rigare:
adiuuare ẽ. Quod utrũq uacuum e¬
rit minist̾ium: si in corde ds̃ non dat

Expanded text:
m tenentes, quasi adjuvantes Deum, sapientiam suam ostendere conabantur, juste Baldad reprehenditur, ut dicatur: Cujus adjutor es? nunquid imbecillis? et sustentas brachium ejus, qui non est fortis? Ac si aDum eum juvare niteris sub cujus magnitudine succumbis, omne quod impendis solatium, de ostentatione est, non de pietate. Sed inter haec sciendum est, quia plerumque etiam Deum, qui videlicet imbecillis non est humiliter agentes adjuvamus. Unde et per Paulum dicitur: « Adjutores enim Dei sumus . » Nam cum ternam gratiam infundit nos exhortatisterio vobis adjuvamus, et tunc solum nostra exhortatio ad perfectionem ducitur, cum in corde Deus fuerit qui adjuvetur. Unde et alias dicit: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Plantare quippe et rigare, adjuvare est. Quod utrumque vacuum erit ministerium, si in corde Deus non dat
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos. sua unũquemq corruptibilitas
inquinat: nisi hanc cotidie gr̃ã par¬
centis tergat. Ciectorum quippe animꝰ.
ꝓdire ad lib̾tatem iusticiȩ nittitur:
s adhuc cõpede infirmitatis tenetur.
Et culpas quidẽ subigere ꝑfecte deside¬
rat: s quousq corruptione carnis as-¬
tringitur: eius unculis etiã eum non
uult ligatur. Hine itaq colligant. qn¬
to peccatoꝵ pondere pressi st̃. qui cõ¬
tra hȩc decertare negligunt: si plene
culpam nec illi suꝑant. qui contra hãc
uiriliter pugnant. Unde ⁊ postqͣm di-¬
ctum ẽ. ecce enĩ luna non splendet: i stel¬

Expanded text:
oculos, sua unumquemque corruptibilitas oculos, sua unumquemque corruptibilitas inquinat, nisi hanc quotidie gratia parcentis tergat. Electorum quippe animus prodire ad libertatem justitiae nititur, sed adhuc compede infirmitatis tenetur; et culpas quidem subigere perfecte desiderat, sed quousque corruptione carnis astringitur, ejus vinculis, etiam cum non vult, ligatur. Hinc itaque colligat quanto peccatorum pondere pressi sint qui contra haec decertare negligunt, si plene culpam nec illi superant, qui contra hanc viriliter pugnant. Unde et postquam dictum est: Ecce etiam luna non splendet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ stellas. nͥ singłorum bene uiuentium
animȩ designantur: Qui inter prauo¬
rum hominũ conuersationes. dñ mnag¬
nis iurtutib eminent: quasi in tene¬
bris noctis lucent. Unde ꝑ paulũ quoq
discipulis dicit᷑. Inter quos lucetis. siẽ
luminaria in mundo. Quia enim scã
ecełia. lunȩ appellatione expͥmitur ꝓ
pͣheta cestatur dicens. Cleuatus ẽ soł.
nluna stetit in ordine suo. Eleuato ienĩ
sole. in suo ordine luna statuit᷑: quia as¬
cendente ad cȩlos dño. scã ꝓtinus ȩccłia
in p̃dicationis auctoritateꝰ roboratur. Et
quia stellarũ nomine electi signantur.
rursum paulus insinuat dicens. Stel¬
la enim. abstella differt in elaritate.¬
Luna gͦ non splendet. ⁊ stellȩ ñ sunt mũ¬
dȩ in conspectu eius: qͥa nec scã eccłia uͥ¬
tute ꝓpͥa tot miraculis emieat ⁊ nͥ hanc
preuementis gr̃e dona ꝑfundant: nec
torũ maculis mundȩ st̃. si remota pieta¬
te iudicent᷑. Quia apud districti iudicis

Expanded text:
 stellas, nisi singulorum bene viventium animae designantur? qui inter pravorum hominum conversationes, dum magnis virtutibus eminent, quasi in tenebris noctis lucent. Unde per Paulum quoque discipulis dicitur: Inter quos lucetis sicut luminaria in mundo . Quia enim sancta Ecclesia lunae appellatione exprimitur, propheta testatur, dicens: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Elevato enim sole, in suo ordine luna statuitur, quia ascendente ad coelos Domino, sancta protinus Ecclesia in praedicationis auctoritate roboratur. Et quia stellarum nomine electi signantur, rursum Paulus insinuat, dicens: Stella enim a stella differt in claritateLuna ergo non splendet, et stellae non sunt mundae in conspectu ejus, quia nec sancta Ecclesia virtute propria tot miraculis emicat, nisi hanc praevenientis gratiae dona perfundant, nec torum maculis mundae sunt, si remota pietate judicentur, quia apud districti judicis
Abbreviated transcription (Latin):
riter głam affectant honoris. Unde cũ
diceret. ecce gygantes gemunt sub
eorum głȩ ex delectatione sotiant᷑. Ipsa
autẽ occupatio scłarium dignitatum.
tanto faciliorib uitiis p̃mitur: qnͣto.
maiorib curis grauat᷑. Humanus nan¬
q animꝰ: uidere ⁊ deuitare peccata u¬
tinam ualeat uel qͥetus. Quia gͦ uidit
desideratas rerũ celsitudines. absq pec¬
catis ministrari ñ posse : ⁊ qͥa diuine
irȩ ñ abscondit᷑. quicquid illicitũ ꝑpe¬
tr̃atur: apte secutus adiunxit. Nudꝰ

Expanded text:
riter gloriam affectant honoris. Unde cum riter gloriam affectant honoris. Unde cum diceret: Ecce gigantes gemunt sub eorum gloria ex delectatione sociantur. Ipsa autem occupatio saecularium dignitatum tanto facilioribus vitiis premitur, quanto majoribus curis gravatur. Humanus namque animus videre et devitare peccata utinam valeat vel quietus. Quia ergo vidit desideratas rerum celsitudines absque peccatis ministrari non posse, et quia divinae irae non absconditur quidquid illicitum perpetratur, apte secutus adju
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s premat : En autẽ gygantũ noĩe.
potentes huius scłi designant᷑: in aqͥs
possunt popli figurari. ioħe attestan¬
te qui ait. Aquȩ enĩ sunt popłi. Bene
autẽ contra suꝑbientẽ dicitur. ecce gy¬
gantes gemunt sub aquis: qͥa elati
om̃s dum in hac uita assequi honoꝵ
celsitudinẽ cupiunt: sub ponderibus
popłorum gemunt. Nam quanto qͥsq
hic altius erigit᷑. tanto curis grauiori¬
b onerat᷑: eisq ipsis popłis. m̃te ⁊ cogi¬
tatione supponitur: quib suꝑ ponit᷑
dignitate. Et bene his uerbis ac bre¬
uiter indicat᷑. quia omis suꝑbia eoip¬
so in imo iacet. quo u alta se erigit:
ut inde magis cunctis supposita sit. un¬
de cunctis appetit suꝑeẽ. Homo qͥppe
in sublimib eleuatꝰ. tantos suꝑ se sustinet:
quantos suppositos regit. Hi autẽ qui ta¬
lib sotiantur: ipsi etiã laboris eorũ par¬
ticipatione depͥmunt᷑. Nam cũ eis la¬
borem etiã tolerant ponderis: dũ pa¬

Expanded text:
spiritus premat? Si autem gigantum nomine spiritus premat? Si autem gigantum nomine potentes hujus saeculi designantur, in aquis possunt populi signari, Joanne attestante, qui ait: « Aquae sunt populi . » Bene autem contra superbientem dicitur: Ecce gigantes gemunt sub aquis. Quia elati omnes dum in hac vita assequi honorum celsitudinem cupiunt, sub ponderibus populorum gemunt. Nam quantum quis hic alterius erigitur, tanto curis gravioribus oneratur; eisque ipsis populis mente et cogitatione supponitur, quibus superponitur dignitate. Et bene his verbis breviter indicatur quia omnis superbia eo ipso in imo jacet quo in alta se erigit, ut inde magis cunctis supposita sit, unde cunctis expetit superesse. Homo quippe in sublimibus elevatus, tantos super se sustinet, quantos suppositos regit. Hi autem qui talibus sociantur, ipsi etiam laboris eorum participatione deprimuntur. Nam cum eis laborem etiam tolerant ponderis, dum pa
Abbreviated transcription (Latin):
num quippe erat. ut ꝑ merepationẽ
prius tumose sapientiȩ terrenȩ reconde¬
ret: ⁊ ꝑ doctrinã postmodũ ad plenami¬
steriis uerba transiret. Ei igantes enĩ
uel apostatas angłos. uel suꝑbos qͦsq
hoĩes: nil obstat intelligi. Hinc emm ꝑ
gantes ñ resurgent. Qͦs nanq mortu¬
os nͥ peccatores noĩat: & quos gygan-¬
tes nisi eos qͥ de peccato etiam suꝑbiũt
appellat. Illi autẽ non uiuunt: quia
peceando uiã iusticiȩ ꝑdiderunt. Isti e¬
tiam resurgere post mortẽ nequeunt:
quia post culpam suã inflati ꝑ suꝑbiã.
ad penitentiȩ remedia ñ recurrunt.
Hinc rursum seriptũ est. Uirqͥ errauit
a uia doctrinȩ: in cętu gygantiũ com¬
morabit᷑. Quia quisquis iter rectitudi¬
nis deserit: quorũ se numero nͥ suꝑbo¬
rum sp̃uum iungit: Bene autẽ contra
elatos dicit᷑. Ecce gygantes gemunt
sub aqͥs. Ac si aꝑte diceret᷑. Cur de sci
entia homo suꝑbiat: cũ ignorantiȩ a¬
byssus. ⁊psos suꝑbissimos angłorum

Expanded text:
epationem prius tumorem sapientiae terrenae retunderet, et per doctrinam postmodum ad plena mysteriis verba transiret. Gigantes autem vel apostatas angelos, vel superbos quosque homines nil obstat intelligi. Hinc enim per gantes non resurgent . Quos namque mortuos nisi peccatores nominat? Et quos gigantes nisi eos qui de peccato etiam superbiunt appellat? Illi autem non vivunt, quia peccando vitam justitiae perdiderunt. Isti etiam resurgere post mortem nequeunt, quia post culpam suam inflati per superbiam, ad poenitentiae remedia non recurrunt. Hinc rursum scriptum est: Vir qui erraverit a via doctrinae, in coetu gigantum commorabitur ; quia quisquis iter rectitudinis deserit, quorum se numero nisi superborum spirituum jungit? Bene autem contra elatos dicitur: Ecce gigantes gemunt sub aquis. Ac si aperte dentia homo superbiat, cum ignorantiae abyssus et ipsos superbissimos angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
ta fallaciȩ ueraciter rep̃hendit: audi¬
ta cogitans. atq hȩc exregula u̾itatis
pensans. uerba ante dm̃ ponit: quia
apud se in conspectu u̾itatis examinat.
quid foris contra fallatiã decernat. An¬
te dm̃ quippe uerba ponere ẽ: consid̾a¬
to intimo iudice. exteriora dicta pen¬
sare. Sir gͥ sanctus ab anucis suꝑbien¬
tib uerba sua ante dm̃ poni posse non
estimat. Ac si aꝑte dicat. Iecireo quȩ loqͦr
ponere ante dm̃ non ualetis: quia eiꝰ uob̃
faciem peccantes absconditis. Qd̾ tam̃ et ex
tẏpo seẽ eceliȩ. nil obstat intelligi. Quȩ
cum de infirinis suis ab hereticoꝵ irrisione
reprehendit᷑: ipsam irrisionis eorũ astuti
am dedignat᷑. Quia tolerabiliꝰ deo est. ut
in infirmitate qͥs atq ignorantia cũ humi¬
litate iaceat: quã cum elatione alta com¬
prehendat. S quia sẽs uir multa contra
eos ꝓtulit. qͥ fugitiua potestate suꝑbiunt:
⁊ uentosis honorib intumescunt: baldath

Expanded text:
ta fallacia veraciter reprehendit, audita fallacia veraciter reprehendit, audita cogitans, atque haec ex regula veritatis pensans, verba ante Deum ponit: quia 541 apud se in conspectu veritatis examinat, quid foris contra fallaciam decernat. Ante Deum quippe verba ponere est considerato intimo judice, exteriora dicta pensare. Vir igitur sanctus ab amicis superbientibus verba sua ante Daestimat. Ac si aperte dicat: Idcirco quae loquor ponere ante judicem non valetis, quia ejus vobis faciem peccantes absconditis. Quod tamen et ex typo sanctae Ecclesiae nil obstat intelligi. Quae cum de infirmis suis ab haereticorum irrisione reprehenditur, ipsam irrisionis eorum am dedignatur, quia tolerabilius Deo est ut in infirmitate quis atque ignorantia cum humilitate jaceat, quam cum elatione alta comprehendat. Sed quia sanctus vir multa contra eos protulit qui fugitiva potestate superbiunt, et ventosis honoribus intumescunt Baldad
Abbreviated transcription (Latin):
arguere qͥs potest: dũ scilicet noue¬
rimus. qd̾ fallacẽ reprehendere cuili¬
bet licet. S si loquentis sensũ subtili
interrogatione discutimꝰ: quam sint
recta quȩ ꝓtulit. citius inuenimus.¬
Iustus nanq ⁊ si quid umqmͣ delinquen¬
do loquit᷑: dignum non est. ut ab in¬
uistis ⁊ praue uiuentib iudicet᷑. Unde
sanctus uix amicoꝵ suꝑbiã depͥmens:
ñ solum si ita ẽ. uerum etiam si ita ñ
est ut ꝓtulit: nequaqͣm se rep̃hendi pos¬
se confidit. Qͥa nimirũ illi recte redar¬
guere falsa possunt: qͥ falsa agere nes¬
ciunt. Nam correptionis ausũ contra
fallatiam ꝑdunt: qu ad huc fallaciter
uiiuint. Ait gͦ. Quod si ita ñ est. quis
me poterit arguere ẽẽ mentitũ. desi
tam̃ si ita non essent. a uobis redargui ne¬
quaqͣm possem: quia dũ ad huc ꝓpͥe sue¬
cumbitis: alienã reprehendere fallatiã
ñ ualetis. Ubi ⁊ apte subdit᷑. Et ponere
ante dm̃ uerba mea. Quisqͥs enĩ dic¬

Expanded text:
arguere quis potest, dum scilicet noverimus quod fallacem reprehendere cuilibet licet? Sed si loquentis, sensum subtili interrogatione discutimus, quam sint recta quae Justus namque etsi quid unquam delinquendo loquitur, dignum non est ut ab injustis et prave viventibus judicetur. Unde sanctus vir amicorum superbiam deprimens, non solum si ita est, verum etiam si ita non est ut protulit, nequaquam se reprehendi posse confidit, quia nimirum illi recte redarguere falsa possunt, qui falsa agere nesciunt. Nam correptionis ausum contra laciam perdunt, qui adhuc fallaciter vivunt. Ait ergo: Quod si ita non est, quis me poterit arguere esse mentitum? Ac si tamen si ita non essent, a vobis redargui nequaquam possem, quia, dum adhuc propriae succumbitis, alienam reprehendere fallaciam nda.---Ubi et apte subditur: Et ponere ante Deum verba mea. Quisquis enim dic
Abbreviated transcription (Latin):
compescit᷑: hȩc ipsa uitȩ longinqͥtas quã
ꝑ miscd̾iam accipit. ei ad cumulũ male¬
dictionis crescit. Unde necesse ẽ. ut cum
nos duitius expectari conspicimꝰ. ipsa
prerogatȩ pietatis tẽpora. quasi dãpna¬
tionis argum̃ta timeamꝰ : ne exclem̃tia
iudicis. crescat supplitiũ peccatoris. Et un¬
de eripi quisq a morte poterat: in de gra¬
uius ad mortẽ tendat. Qd̾̃ iccirco ple¬
runq agit᷑: quia nequaqͣm a presentib
m̃tis oculus seꝑat᷑. Consid̾are nanq pec¬
cator redẽptoris uias negligit. ⁊iccirco
in suis itinerib sine cessatione ueteras¬
cit. Unde ⁊futbdIT¬

Expanded text:
compescitur, haec ipsa vitae longinquitas, quam compescitur, haec ipsa vitae longinquitas, quam per misericordiam accepit, ei ad cumulum maledictionis crescit. Unde necesse est ut cum nos diutius exspectari conspicimus, ipsa praerogatae pietatis tempora quasi damnationis argumenta timeamus, ne ex clementia judicis crescat supplicium peccatoris; et unde quisque eripi a morte poterat, inde gravius ad mortem tendat. Quod idcirco plerumque agitur, quia nequaquam a praesentibus mentis oculus separatur. Considerare namque peccator Redemptoris vias negligit, et idcirco in suis itineribus sine cessatione veterascit. Unde et subdit
Abbreviated transcription (Latin):
uit: iccirco hunc diuina dispensatio in
iniquitate tolerat: uit ab imquitate eõ¬
peseat. S qu luituis tolerat᷑. nec tam̃
abiniqͥtate compescit᷑. inunus quidẽ
suꝑnę pacientiȩ ꝑcipit: s reatus su uin-¬
culis. ex ipso se munere artiꝰ astringit.
Nam qͥa accepta penitentiȩ tẽpora. di¬
uertit ad culpã: districtus mnultimis iu¬
dex impensa argum̃ta miscd̾iȩ conuer¬
tit ad penã. Hinc nãq ꝑ paulum dicitur.
Anignoras. quia pacientia dĩ ad peniten¬
tiam te adducit. Quautẽ scd̾m durici¬
am tuã ⁊ coripenitens: thesaurrzas tͥ
iram in die irȩ ⁊ reuelationis usti iuditii
dĩ. Hinc ysaias ait. Puer centũ annorũ
moriet᷑. ⁊ peccator centũ annoꝵ male-¬
dictus erie. Ac si aꝑte nos deterreat d¬
cens. Nita quidẽ pueri in longũ trahit᷑:
ut a factis puerilib corrigat᷑. S si a pec¬
cati ꝑpetͣtione. nec tẽporis longinqͥta te

Expanded text:
vit, idcirco hunc divina dispensatio in vit, idcirco hunc divina dispensatio in iniquitate tolerat, ut ab iniquitate compescat. Sed qui diutius toleratur, nec tamen ab iniquitate compescitur, munus quidem supernae patientiae percipit, sed reatus sui vinculis, ex ipso se munere arctius astringit. Nam quia accepta poenitentiae tempora divertit ad culpam, districtus in ultimis judex impensa argumenta misericordiae convertit ad poenam. Hinc namque per Paulum dicitur: An ignoras quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem secundum duritiam tuam et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Isaias ait: Puer centum annorum morietur, et peccator centum annorum maledictus erit . Ac si aperte nos deterreat, dicens: Vita quidem pueri in longum trahitur, ut a factis puerilibus corrigatur; sed si a peccati perpetratione nec temporis longinquitate
Abbreviated transcription (Latin):
Unde sciendũ est. quia sic ad spetiẽ duci¬
mur: ut nequaqm tam̃ a genere fund¬
tus euellam᷑. Nam ꝑu̾sus quisq etiã s
rectam fidẽ in sinu uniu̾salis eccłĩȩ tene¬
reuideat᷑. : stat iuitȩ suȩ ñ credit: qui¬
credit ⁊ ñ eustodit. Quia recta qͥdem sũt.
quȩ ꝑfidẽ de conditore intelligit: s ta¬
men fidei oꝑa tenere contẽpuit. Et mere¬
dulitatis redarguit᷑: quia ab eo qd̾ se osten¬
dit credere. uiuendo reꝓbat᷑. Hinc enĩ ꝑ
ioħem dicit᷑. Qu dicit se nosse dm̃. et
mandata eiꝰ ñ custodit: mendax ẽ. Hinc
paulus ait. Confitent᷑ se nosse dm̃: factis
autẽ negant. Hinc iacob ait. Fides sine
oꝑib mortua ẽ. S inter hȩc conditormi¬
ra dispensatione consilii. ⁊ culpas respi¬
cit ⁊iuuendi tẽpora impendit: ut lon
iutoriũ muneris: aut ñ conuerso ad aug¬
mentũ dampnationis. Inde adhuc subdi¬
utit᷑ eo in suꝑbia. Esquis delinqͥt iui¬

Expanded text:
Unde sciendum est quia sic ad speciem duciUnde sciendum est quia sic ad speciem ducimur, ut nequaquam tamen a genere funditus evellamur. Nam perversus quisque etiam si rectam fidem in sinu universalis Ecclesiae tenere videatae non credit, quia recta quidem sunt quae per fidem de Conditore intelligit, sed tamen fidei opera contemnit, et incredulitatis redarguitur, quia ab eo quod se ostendit credere vivendo reprobatur. Hinc enim per Joannem dicitur: « Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, onfitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus dicit: Fides sine operibus mortua est . Sed inter haec conditor mira dispensatione consilii et culpas respicit, et vivendi tempora impendit, ut longjutorium muneris, aut non converso ad augmentum damnationis. Unde adhuc subdiutitur eo in superbiam. - Quisquis delinquit et vi
Abbreviated transcription (Latin):
etrarit fortes in fortitudine sua. Ins
fortitudine quippe suȩ prauitatis. fortes
quosq decrahit: cum ꝑ sus erroris astir¬
ciam mundi huiꝰ potentes rapit. Quocõ¬
tra ꝓ paulũ dicitur. Infirma mundi ele¬
git ad: ut confunderet fortia fortitu¬
do autẽ ꝑuersi pdicatoris ẽ. elata sci¬
entia locutionis: qua inflatꝰ ceteros
despicit. atq in contẽptu omniũ. qua¬
si singulariter apd̾ se ꝑitus intumescit.
Qui magna de se sentiens. s uera de
dño ignorans: longe a fidei agnitione
disiungit᷑: ⁊ tam̃ uideri fidei p̃dicator
conatur. Unde adhuc subditur.
Stat in hoc mundo ꝑu̾sus quisq
predicator: quousq t̾renouiuit in cor¬
pore. S uitȩ suȩ credere renuit: qͥa de
dõ uera cognoscere contẽpnit. Nite enĩ
suȩ crederet. si de conditoris sui substan¬
tia. recta sentiret. Hec itaq suꝑiꝰ de quo¬
libet iniqͦ ꝓlata dicebamꝰ : s repente ad
erroris p̃dicatoris intellectũ uertimus.

Expanded text:
etraxit fortes in fortitudine sua. 6. In etraxit fortes in fortitudine sua. 6. In fortitudine quippe suae pravitatis fortes quosque detrahit, cum per sui erroris astutiam mundi hujus potentes rapit. Quos contra per Paulum dicitur: Infirma mundi elegit Deus, ut confunderet fortia . Fortitudo autem perversi praedicatoris est elata scientia locutionis, qua inflatus, caeteros despicit, atque in contemptu omnium quasi singulariter apud se peritus intumescit. Qui magna de se sentiens, sed vera de Domino ignorans, longe a fidei cognitione disjungitur, et tamen videri fidei praedicator conatur. Unde adhuc subditur: - Stat in hoc mundo perversus quisque praedicator, quousque terreno vivit in corpore, sed vitae suae credere renuit, quia de Deo vera cognoscere contemnit. Vitae enim suae crederet, si Conditoris sui substantia recte sentiret. Haec itaque superius de quolibet iniquo prolata dicebamus, sed repente ad erroris praedicatorem intellectum vertimus.
Abbreviated transcription (Latin):
cto sterilẽ. ⁊ eam quȩ parere ñ ualet pas¬
cit: quia ei usũ sui laboris impendit. ⁊¬
que sp̃itales fructus nequa quã reddit.
Bene autẽ uidue ñ facit: qͥ a uidelicet sc̃ȩ
untu̾sali eccliȩ. cuius uir aduersa mortis
ꝑtulit: iuuarẽ ac deseruire contẽpnit. Ui¬
duȩ enĩ bene facere ẽ: in eius quȩ mor¬
tui uiri sui amore atterit᷑. consolatione
laborare. Unde i psalmiste uoce hȩc eadẽ
uidua scilicet sc̃a ȩccłia queritur di¬
cens. Consolantẽ me quesiui: iñ uuie¬
ni. Eunc solũ quippe consolantẽ inuenit.
cum ex eamorte quã uix eius ꝑtulit. mul¬
tos intra semet ipsam consurgere adui¬
tam cernit. Sepe autẽ predicator erro¬
ris. huius mundi cdiuitib iungit᷑. qui
ꝓ eo qd̃ terrenis occupationib ineu¬
bant: dictoꝵ deprehend̾e astutias ig¬
norant. Et cũ potentes eẽ exterius am¬
biunt: ꝑuerse p̃dicationis laqueo sine
labore capiunt᷑. Unde ⁊ subditur:

Expanded text:
cto sterilem, et eam quae parere non valet, pascto sterilem, et eam quae parere non valet, pascit, quia et ei usum sui laboris impendit, quae spiritales fructus nequaquam reddit. Bene autem viduae non facit, quia videlicet sanctae universali Ecclesiae, cujus vir adversa mortis pertulit, vivere ac deservire contemnit. Viduae enim benefacere est in ejus quae mortui viri sui amore conteritur consolatione laborare. Unde et Psalmistae voce haec eadem vidua, scilicet sancta Ecclesia queritur, dicens: Consolantem me quaesivi, et non inveni . Tunc solum quippe consolantem invenit, cum ex ea morte quam vir ejus pertulit multos intra semetipsam surgere ad vitam cernit. Saepe autem praedicator erroris hujus mundi divitibus jungitur, qui pro eo quod terrenis occupationibus incubant, dictorum deprehendere astutias ignorant; et cum potentes esse exterius ambiunt, perversae praedicationis laqueo sine labore capiuntur. Unde et subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. ⁊quȩ non parit. Quasdam nanq
ex sacra hẏstoria feminas nouimꝰ steriles
extitisse: s tam̃ in tempore extͤmo peꝑis¬
se. Caro autem ñ solum sterilis. s etiã que
ñ parit dicit᷑: quia suo sensu bonas cogi¬
tationes gignere. nec inultimas ualet.
Auigore enĩ iam ꝓpͥo deficit: ⁊ tam̃ ad¬
huc transitoria concupiscere ñ desistit.
Iamq a pristino robore lassata. pene ab
ipso quẽ diligit mundo repellitur:⁊ ta¬
nĩ adhuc annisu imꝓbo obtinere tẽpora¬
lia conatur. A gere iam ꝑuersa ñ sufficit.
s tam̃ cogitare uelquȩ ñ agit. nequa¬
quã desistit. Recte gͦ non solũ sterilis s
etiam ñ pariens dicit᷑: quȩ suo sensu ut
diximꝰ ad bone cogitationis ꝓlẽ. nec cũ
infirmata fuerit fetat᷑. Quod tam̃ intel
ligi etiam de ħeticis p̃dicantib potest.
Unusqͥsq enĩ predicator erroris. dũ plebẽ
extͣ unitatem eccłiȩ positã docet. ꝓfe¬

Expanded text:
gitur: Et quae non parit. Quasdam namque gitur: Et quae non parit. Quasdam namque ex sacra historia feminas novimus 536 steriles exstitisse, sed tamen in tempore extremo peperisse. Caro autem non parit dicitur, quia suo sensu bonas cogitationes gignere nec in ultimis valet. A vigore enim jam proprio deficit, et tamen adhuc transitoria concupiscere non desistit, jamque a pristino robore lassata, pene ab ipso quem diligit mundo repellitur, et tamen adhuc annisu improbo obtinere temporalia conatur. Agere jam perversa non sufficit, sed tamen cogitare vel quae non agit nequaquam desistit. Recte ergo non solum sterilis, sed etiam non pariens dicitur, quae suo sensu, ut diximus, ad bonae cogitationis prolem, nec cum infirmata fuerit, fetatur. 5. Lligi etiam de haereticis praedicantibus potest. Unusquisque enim praedicator erroris, dum plebem extra unitatem Ecclesiae positam docet, profe
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex iniusticie im̃sitate edoceat.⁊
quod tanta eius dãpnatio non sit in
Quȩ dum sola p̃sentia appetit: bonas gig¬
nere cogitationes nescit. Quȩ autẽ uidu¬
a nisi anima nuncupat᷑: Quam qͥa sib
conditor coniungere uoluit: ad thala-¬
mum uteri carnalis uenit: psalmista
attestante qͥ art. Et ipse tanqͣm sponsus
ꝓcedens de thalamo suo. Que recte uidua
dicit᷑: quia eius uir ꝓ ea mortẽ ꝑtulit: ⁊ nc̃
in celi penetralib ab eus ocłis occultus.
quasi in patre alterius regionis uiuit.
Iniquus gͦ sterilẽ pascit. ⁊ uiduȩ bene face̾
negligit: quia carius desideriis seriuens.¬
curam anunȩ uitãq contempnit. Tota
uanq intentione om̃iq studio cogitat.
quã sine ullis necessitatib caro moritura
subsistat. Et curare aĩȩ uitam despicit.
quȩ uel in morte uel in beatitudine
ꝓculdubio in ꝑpetuũ usuit. Recte autẽ
eum diceret᷑. pauit sterilẽ: ꝓtinus adiun¬

Expanded text:
ut ex injustitiae immensitate edoceat ut ex injustitiae immensitate edoceat quod tanta ejus damnatio non sit injQuae dum sola praesentia appetit, bonas gignere cogitationes nescit. Quae autem vidua, nisi anima nuncupatur? Quam quia sibi conditor conjungere voluit, ad thalamum uteri carnalis venit, Psalmista attestante, qui ait: Et ipse tanquam sponsus, procedens de thalamo suo . Quae recte vidua dicitur, quia ejus vir pro ea mortem pertulit, in coeli penetralibus, ab ejus oculis occultus, quasi in parte alterius regionis vivit. Iniquus ergo sterilem pascit, et viduae benefacere negligit, quia carnis desideriis sercuram animae vitamque contemnit. Tota namque intentione omnique studio cogitat, quam sine ullis necessitatibus caro moritura subsistat, et curare animae vitam despicit, quae vel in morte vel in beatitudine procul dubio in perpetuum vivit. Recte autem cum diceretur: Pavit sterilem, protinus adjun
Abbreviated transcription (Latin):
Qui qͣm in euis recordatione ñ ueniunt:
quasi infructuosũ lignum ex eꝰ iudi-¬
tio eonterunt᷑. Terra quippe eos tẽporali
sumptii aluit.: p̃dicationis desuꝑ pluuia
infudit. S quia eorũ uita nequa qͣm fru¬
ctum bom oꝑis ꝓtulit: iratus hane agͥco¬
ia abscidit. ut iuxta u̾tatis sententiã
locum ñ occupet⁊ quẽ tenere alius ad
fructum ualet. De hoc infructuosolig¬
no ꝑ ioħem dicit᷑. Iam securis ad radicẽ
arborum posita ẽ. Om̃is gͦ arbor quȩ ñ
facit fructũ bonum excidet᷑: ⁊ in ignẽ
mutet᷑. Hoc autem loco. ut et̾na reꝓbis
supplitia designent᷑. nequaquã lignũ
dicitur abscid s conteri: quia u deli¬
cet reꝓbos mors quidẽ carnis abscidit:
s pena subsequens conterit. Quasi enĩ
hic meiditur quis: cũ a presenti uita se¬
parat᷑. S in gehenna conterit᷑: cum
ꝑpetua dampnatione cruciat᷑. Hir au¬
tem sc̃s quia districtam ꝑu̾s penam
ꝓtulit: ꝓtinus ad culpam recurrit:

Expanded text:
quoniam in ejus recordationem non veniunt, quasi infructuosum lignum ex cujus judicio conteruntur. Terra quippe eos temporali sumptu aluit, praedicationis desuper pluvia infudit. Sed quia eorum vita nequaquam fructum boni operis protulit, iratus hanc agricola abscidit, ut juxta Veritatis sententiam locum non occupet quem tenere alius ad fructum valet . De hoc infructuoso ligno per Joannem dicitur: Jam securis ad radicem arboris posita est. Omnis ergo arbor, quae non facit fructum bonmittetur . Hoc autem loco, ut aeterna reprobi supplicia designentur, nequaquam lignum dicitur abscidi, sed conteri, quia videlicet reprobos mors quidem carnis abscindit, sed poena subsequens conterit. Quasi enim hic inciditur, cum a praesenti vita separatur. Sed in gehenna conteritur, cum perpetua damnatione cruciatur. Vir autem sanctus, quia districtam perversi poenam protulit, protinus ad culpam recurrit,
Abbreviated transcription (Latin):
tamen certamina non labore s imꝑio
ꝑagunt: quia quicqͥd agendo contra
inmundos sp̃c appetunt.⁊ ex adutorio
cuueta regentis possunt. De hac nanq
ciȩ electorũ quoq hominũ nu¬
inerus iungitur: qui ꝑ sublime m̃tis
desideriũ. a terrene conu̾sationis ser¬

Expanded text:
tamen certamina non labore sed imperio tamen certamina non labore sed imperio peragunt, quia quidquid agendo contra immundos spiritus appetunt, ex adjutorio cuncta regentis possunt. De hac namque 543 tiae electorum quoque hominum numerus jungitur, qui per sublime mentis desiderium, a terren
Abbreviated transcription (Latin):
unquid est numerus militũ eius. In
cognitione hunane rationis. suꝑnoꝵ
spũum numerus ñ est. quia quanta sit
illa frequentia inuisibilis exercitꝰ nescit.
De quo ꝑ danielẽ dicit᷑. Milia miliũ mini¬
strabant ei:i decies milies centena milia
assistebant ei. Suꝑnorũ eiuium numerꝰ
infinitꝰ. i definitus expͥmitur: ut qͥ deo
est numerabił. esse nobis innum̾abilis¬
demonstret᷑. Quamuis aliud ẽ assistere:
aluid ministrare Assistunt enĩ ille ꝓcul
dubio potestates: quȩ ad quȩdã hominib
nuntianda ñ exeunt. Ministrant uͦ hi.
qui ad explenda officia nuntiorũ ue¬
niunt: s tam̃ ipsi quoq contẽ platione
abintimis ñ recedunt. Et quia plures
sunt qui ministrant. quam hi qͥ prin¬
cipaliter assistunt: assistentiũ numerꝰ
quasi definitꝰ. ministrantium uͦ in defi¬
nitus ostendit᷑. Angłicos uͦ sp̃s. recte dĩ
milites dicimꝰ: quia decertare eos con¬
tra potestates aerias ñ ignoramꝰ. Quȩ

Expanded text:
unquid est numerus militum ejus. - In cognitione humanae rationis supernorum spirituum numerus non est, quia quanta sit illa frequentia invide quo per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . Supernorum civium numerus infinitus et definitus exprimitur, ut qui Deo est numerabidemonstretur, quamvis aliud est assistere, aliud ministrare. Assistunt enim illae procul dubio potestates, quae ad quaedam hominibus nuntianda non exeunt. Ministrant vero hi qui ad explenda officia nuntiorum veniunt, sed tamen ipsi quoque contemplatione ab intimis non recedunt. Et quia plures sunt qui ministrant quam hi qui principaliter assistunt, assistentium numerus quasi definitus, ministrantium vero infinitus ostenditur. Angelicos vero spiritus recte Dei milites dicimus, quia decertare eos contra potestates aereas non ignoramus. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
talium corporũ corruptione ꝓpagatur.
Igitur quia amicoꝵ uerha sinita st̃.
beatus iob altiori acumine ꝓsecutionis
innitit᷑: eiusq dicta tam st̃ ualida
quam extrema. Quia iusus ẽẽ. iurisꝑitoꝵ
solet: ut argum̃tum quo adu̾sariis suis
eminere se puident ad ꝓsecutionis con¬

Expanded text:
talium corporum corruptione propagatur. 25. talium corporum corruptione propagatur. 25. Igitur quia amicorum verba finita sunt, beatus Job altiori acumine prosecutionis innititur, ejusque dicta tam sunt valida, quam extrema, quia et sic usus esse jurisperitorum solet, ut argumentum, quo adversariis suis eminere se praevident, ad prosecutionis con
Abbreviated transcription (Latin):
rens. maiter hylarescit. Ait gͦ. Suꝑ
humũ popłĩ mei spine ⁊ uepres ascen-¬
dent: quantomagis suꝑ domũ gaudii
cuutatis exultantis: Ae si aꝑte dicat.
Sii illorũ mentem uitia depͥmunt.
qui se ꝓ cȩlestis patͥȩ desid̾io affligũt:
quib eulpis substrati sc̃. qui sine ulla
formidine. se in carins uoluptate dere
quantũ baldath ordinẽ conditionis
nr̃ȩ tenuit ⁊ natuntatis: qͥ homuinẽ ñ
uermen s putredinẽ. filium uͦ homi¬
nis uerm̃ uocat. Primus nanq hu¬
mani genis parens. homo ñ filius ho¬
minis: ex quo quisquis ꝓdiit. ñ solum
homo. s filius quoq hominis fuit.
Dieut gͦ ex homine filiꝰ hominis: i ta
ex putredine nascit᷑ uermis. Unde
recte homo putredo: filius uͦ hominis
uermis uocat᷑. Primus quippe homo
putredꝰ. ñ uermis: quia ⁊ s̃ ꝑ mortẽ
putruit : non tam̃ ex putredine ꝑna-
tiuitatẽ uenit. Qui autẽ filuis est ho¬
minis. u̾mis dicit᷑: quia iam ex mor¬

Expanded text:
rens inaniter hilarescit. Ait ergo: « Super rens inaniter hilarescit. Ait ergo: « Super humum populi mei spinae et vepres ascendunt: quanto magis super omnes domos gaudii civitatis exsultaSi et illorum mentem vitia deprimunt, qui se pro coelestis patriae desiderio affligunt, quibus culpis substrati sunt qui sine ulla formidine sese in carnis voluptate derelquantum Baldad ordinem conditionis nostrae tenuit et nativitatis, qui hominem non vermem, sed putredinem, filium vero hominis vermem vocat. Primus namque humani generis parens, homo, non filius hominis, ex quo quisquis prodiit, non solum homo, sed filius quoque hominis fuit. Sicut ergo ex homine filius hominis, ita ex putredine nascitur vermis. Unde recte homo putredo, filius vero hominis vermis vocatur. Primus quippe homo putredo, non vermis, quia etsi per mortem putruit, non tamen ex putredine per nativitatem venit. Qui autem hominis est filius, vermis dicitur, quia jam ex mor