comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gradus Quid est qd̾ dixi. ut intͣ
om̃i que delectant. plus te delecto
ppã iustiçia: Non ut alia nõ de¬
lectent. s plus ip̃a delecto. Delec¬
tant enim quedam naturalit᷑ i¬
firmitatem nrãm. ut cib. ut potus.
delectant esurientes. atq sitientes:
ut nos delectar hec lux que de ce¬
lo funditur sole ex orto. uł que syͣ
derib ꝙ lua fulget: uł que int̾¬
ra accenditur. luminib cõsolanti¬
b tenebras oculoꝵ Delectat ca¬
nora uox.ꝙ suauissima cantilena:
delectat odor boniis: Delectant ⁊̃
tactum nr̃m: que cunq ꝑtinet
ad carnis aliquam uoluptatẽ.
ꝙ het om̃ia que nos delectant

Expanded text:
gradus. Quid est quod dixi? Ut inter gradus. Quid est quod dixi? Ut inter omnia quae delectant, plus te delectet ipsa justitia; non ut alia non delectent, sed plus ipsa delectet. Delectant enim quaedam naturaliter infirmitatem nostram, ut cibus et potus delectant esurientes atque sitientes; ut nos delectat haec lux, quae de coelo funditur sole exorto, vel quae de sideribus et luna fulget, vel quae in terra accenditur luminibus consolantibus tenebras oculorum: delectat canora vox et suavissima cantilena, delectat odor bonus; delectant etiam tactum nostrum quaecumque pertinent ad carnis aliquam voluptatem. Et haec omnia, quae nos delectant
Abbreviated transcription (Latin):
cũ martyres eo loco recitantur ad al¬
tare dẽi. ubi nõ ꝓ ipis oretur. ꝓcete¬
tis aut̃ ꝯmemdratis defimas ora¬
tur. Iniutia est enim ꝓ martyre o¬
tare: cuius nos debemus oratiom¬
b com̃dare Certauit enĩ contra p̾¬
catum usq ad sanguinem: Quib¬
dam ueto ad huc imꝑfectis q ta¬
ñ ex ꝑte iustificatis. ad hebreos di¬
cit apłs: Nõ dum em̃usq ad sangui¬
nem pugnatis: adu̾sus pcc̃m certã¬
tes. Si ergo illi nõdũ usq ad sangͣ¬
nem ꝓcuł dubio aliqui usq ad san¬
iacobi modo audita est Omne gau¬
dium existimate ftẽs mĩ. cum intẽp¬
tiones uarias incideritis. Perfectis
iam dicitut: qui ⁊̃ possunt dicete.
ꝓba me dñe et tempta me. Scien¬
tes inquit quia tribulatio panen¬
tiam opetatur: Patientia autem.
opus ꝑfectum habet Elmanda est¬
gradus sunt ꝓficientium. Prius
est uit amori iunsticie nõ p̃ponamꝰ
om̃ia que delectant. Ipse est pͥmus

Expanded text:
cum martyres eo loco recitantur ad alcum martyres eo loco recitantur ad altare Dei, ubi non pro ipsis oretur: pro caeteris autem commemoratis defunctis oratur. Injuria est enim, pro martyre orare, cujus nos debemus orationibus commendari. Certavit enim contra peccatum usque ad sanguinem. Quibusdam vero adhuc imperfectis, et tamen ex parte justificatis, ad Hebraeos dicit Apostolus: Nondum enim usque ad sanguinem pugnastis, adversus peccatum certantes . Si ergo illi nondum usque ad sanguinem, procul dubio aliqui usque ad sanJacobi modo audita est. Omne gaudium existimate, fratres mei, cum in tentationes varias incideritis. Perfectis jam dicitur, qui etiam possunt dicere: Proba me, Domine, et tenta me . Scientes, inquit, quia tribulatio patientiam operatur; patientia autem opus perfectum habet. gradus sunt proficientium. Prius est ut amori justitiae non praeponantur omnia quae delectant. Ipse est primus
Abbreviated transcription (Latin):
nistrantib nob̃is donante illo. caruis¬
audientib uobis: Ꝙ cum simꝰ uĩ
in hac uita honerati sarcina corrup¬
tibilis carnis nõ utiq sine peccatoͬ
quia dixerimus quia peccatum ñ
habemus nos ipsos seducimus et
ueritas in nobis nõ est: iustificatos
tamen nos eẽ scd̃m modum pete¬
grinationis nr̃e iuuentes. ex fide qͦ¬
usq fruamur spetie. clariut quan¬
tum arbitror caritati utẽ: Incipitꝰ
gͦ afide: ut ꝑueniatur ad fidem spe¬
ciem: Uia curritur: patria queritur
In peregrinatione dicit anima nĩã.
qm̃ añ te est omne desidetium mre¬
um. ⁊ gemitus m̃s ate ñ ẽ ab scõ¬
ditus in pattia ueto orandi locus¬
nullus erit. sed tantum laudandi
ouiare orandi locus nullis ento
quia nichĩ de est Qd̾ hic credir.
ibi indebitur: Quod hic speranix
ibi tenebitur. Qd hic petitur. iͥ
accipietur ꝑfecto tam̃ in hac uita
nulla est: ad quam scĩ martyres ꝑ¬
uenerunt. Ideq habet ecclesiamca
disciplina quod fideles nouerunt

Expanded text:
nistrantibus nobis, donante illo, audientibus vobis. Et cum simus in hac vita onerati sarcina corruptibilis carnis, non utique sine peccato; quia si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est : justificatos tamen nos esse secundum modum peregrinationis nostrae, viventes ex fide quousque fruamur specie, claruit, quantum arbitror, Charitati vestrae. Incipitur ergo a fide, ut perveniatur ad speciem: via curritur, patria quaeritur. In peregrinatione dicit anima nostra: Quoniam ante te est omne desiderium meum, et gemitus meus a te non est absconditus . In patria vero nullus orandi locus erit, sed tantum laudandi. Quare orandi locus nullus erit? Quia nihil deest. Quod hic creditur, ibi videtur; quod hic speratur, ibi tenetur; quod hic petitur, ibi accipitur. Perfectio tamen in hac vita nonnulla est, ad quam sancti martyres pervenerunt. Ideoque habet ecclesiastica disciplina, quod fideles noverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ mutauerũt ait. głam in corr¬
tibilis dei in simlitudinẽ yma¬
ginis corruptibilis homims ⁊
uolucrum. ꝙ quadrupedum. ⁊ set¬
pentium: Figuras enim istoꝵ an¬
malium: sibi deos pagani feci
Inuenisti dñm ⁊ colis idolum
Inuenisti ueritatẽ. ꝙ ipsam us¬
tatem in in iusticia detines: E
quod ꝑ dei opera cognouisti ꝑ
oꝑa hominis ꝑdis Cotum con¬
derasti: Celi. tetre. mariᷤ. elem¬
toꝵ om̃ium ordinem collegis¬
ti Istud nõ uis attentere quod
mũdus opus est dei. idolum
pus est fabri; Si faber idolosi¬
cut dedit figuram daret et cor
ab ipo idolo fabet ad oraretur:
modo enĩ o homo. fabet tuusd
est sic homo ꝑdoli faber est ib
est deus tuus: qui te fecit: Els
est deus fabri: qui illum fechi
Qiuis est deus idolit gͦ si iasi
qui illum fecit : ecce in qua mis¬
tate uetitatẽ tennerunt: ꝙ ad
possessionẽ illam quã uiderun

Expanded text:
ncorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium . Figuras enim istorum animalium, sibi deos Pagani fecerunt. Invenisti Deum, et colis idolum. Invenisti veritatem, et ipsam veritatem in injustitia detines. Et quod per Dei opera cognovisti, per opera hominis perdis. Totum considerasti; coeli, terrae, maris, elementorumque omnium ordinem collegisti: istud non vis attendere, quod mundus opus est Dei, idolum opus est fabri. Si faber idolo, sicut dedit figuram, daret et cor; ab ipQuomodo ergo homo faber tuus Deus non est, si homo idoli faber est? Quis est Deus tuus? Qui te fecit. Quis est Deus fabri? Qui illum fecit. Quis est Deus idoli? Qui fecit iqui illud fecit? Ecce in qua iniquitate veritatem tenuerunt, et ad possessionem illam quam videru
Abbreviated transcription (Latin):
nẽt Occutrebat aut̃: ut dice̾¬
tur eiz unde illi impii u̾tatem
tenẽt: Nunquid deus adquẽ¬
ꝙͣ illoꝵ locutus est:ͦ nũquid le-
tinẽt ueritatẽ: uł in ip̃a iniqͥta¬
te: audite qd̾ sequitur: et ostẽ¬
dit: Qͥa quod notum est dĩ ĩ¬
quit : magnifestum est illis:

Expanded text:
tas. Occurrebat autem, ut diceretur ei: Unde illi impii veritatem detinent? Numquid Deus ad quemquam eorum locutus est? Numquid legetinent veritatem, vel in ipsa iniquitate? Audite quod sequitur, et ostendit. Quia quod notum est Dei, inquit, manifestum est in illis:
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝑdiderunt. Dicentes enĩ se eẽ
sapientes: stulti facti sunt Quod
sibi tribuentes: stulti fci sunt. U̾¬
bi niquam apłi sunt. Dicents
pientes se eẽ: stulti facti sunt

Expanded text:
 eorum; dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt. Quod sibi tribuentes, stulti facti sunt. Verba, inquam, Apostoli sunt: Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lagibilem. intelligentẽ. sapientẽ.
sapientes facientẽ nõ milli eti¬
am huius scł̃i philosophi uide¬
runt ueritatem fixam stabilẽ
in declinabilem. ubi sunt om̃s
tationes retum. om̃ium creataᷤ¬
tum. Uidetunt quidem: s delõ¬
ginquo. Uiderunt. sed in errere
positi ꝙ id citto ad tam magñã
et in effabilem et beatificam pos¬
sessionẽ. qua uia ꝑueniretut nõ
inuenerunt: Nanq uiderunt ⁊̃
ipi quãtũ uideti ab homine po¬
test creatorem ꝑcreatutam: fac¬
torem ꝑ facturam: fabricatorẽ
mundi ꝑ mundũ. P aulus apłs
testis est: cui utiq debent tre¬
dere xp̃iam Ait enim cũ de tali¬
b loqueretur: Reuelatut ira dĩ
de celo suꝑ om̃e impietatẽ. Ista¬

Expanded text:
ligibilem, intelligentem, sapientem, sapientes facientem, nonnulli etiam hujus saeculi philosophi viderunt. Veritatem fixam, stabilem, indeclinabilem, ubi sunt omnes rationes rerum omnium creatarum, viderunt quidem, sed de longinquo; viderunt, sed in errore positi: et idcirco ad eam tam magnam et ineffabilem et beatificam possessionem, qua via perveniretur, non invenerunt. Nam quia viderunt etiam ipsi quantum videri ab homine potest creatorem per creaturam, factorem per facturam, fabricatorem mundi per mundum, Paulus apostolus testis est, cui utique debent credere Christiani. Ait enim, cum de talibus loqueretur: Revelatur ira Dei de coelo super omne
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃s aut̃ qͥa ipse est apiso tͦ
ientas. et uita. uerbum dei de qͦ
ꝯcħum est. uita etat lux hominũ.
quia eigo ipse est apud patrem ue¬
suis et uita: et nõ habebamus qua
temus ad ueritatem. filius dei qui
semper in patre ueritas.q uita est
ssumendo hominẽ factus est uia
Ambula ꝑ hominẽ : ⁊ ꝑuenis ad
dm̃. ꝑ ipm uadis. ad ipm uadis
Ioli quetere qua ad illum uenias
preter ipsum: Si enim uia ẽẽ ip¬
se noluisset. semꝑ erraremꝰ Factꝰ
est gͦ uia: est qua uenias: Non
tͥ dico. quere uiam. Ipsa uia ad
teuenit: Surge ẽt ambula: Am¬
bula morib: nõ pedibus: Multiẽĩ
lene ambulant pedib: et male ã¬
bulant morib: Aliqñ enim ipsi
lene ambulantes preter uian
corruunt. Inuenies quppe homi¬
Bene currunt: s inuia nõ curi
Quanto plus currunt. plus er¬
rant. quia a uia recedunt: Si a̾
ales homines ꝑuemiant ad iuam
t teneant uam: O quanta secu¬
ilas est quia ⁊ bene ambulant
ꝙͣ nõ errant: Si aut̃ nõ tenẽt

Expanded text:
s autem, quia ipse est apud Patrem veritas et vita, Verbum Dei, de quo dictum est, Vita erat lux hominum : quia ergo ipse est apud Patrem veritas et vita, et non habebamus qua iremus ad veritatem; Filius Dei qui semper in Patre veritas et vita est, assumendo hominem factus est via. Ambula per hominem, et pervenis ad Deum. Per ipsum vadis, ad ipsum vadis. Noli quaerere qua ad illum venias, praeter ipsum. Si enim via esse ipse noluisset, semper erraremus. Factus ergo via est qua venias. Non tibi dico, quaere viam. Ipsa via ad te venit: surge et ambula. Ambula moribus, non pedibus. Multi enim bene ambulant pedibus, et male ambulant moribus. Aliquando enim ipsi bene ambulantes, praeter viam currunt. Invenies quippe homiBene currunt: sed in via non currunt. Quanto plus currunt, plus errant; quia a via recedunt. Si autem tales homines perveniant ad viam, et teneant viam, o quanta securitas est, quia et bene ambulant, et non errant! Si autem non tenent
Abbreviated transcription (Latin):
festauit Inuisibilia enĩ eius ꝑ ea
que facta sunt intellecta conspi¬
cuuintur: Inte̾rrega mundũ. ornatũ
celi fulgorẽ Aspositiquẽq deside¬
rũ: solem diE sufficietitem. lunã
nodis solatium: Int̾roga t̾ram fuit¬
tificantẽ herbis ⁊ lignis: amia¬
lib plenã. in om̃ib exornatam I¬
terrrga mare quãtis ⁊ qualib nãta¬
tilib plenũ Interraga aerem quãtis
uolatilib iugꝙ. Interroga omĩa ⁊
uite siñ sensu suo tanꝙͣ tͥ respon¬
dent. deus nos fecit. Hec ꝙ phi¬
losophi nobiles quesietũt: et ex
arte artificem cognouerunt: Qid
ergo quare reuelatur ira dei super
ipsam impietatẽ: quia ueritatem
mniniquitate detinẽt. Ueniat: ostẽ¬
dat. quomiᷤ Iam enim dixit. quomᷤ
cagouerunt Inuifibilia eius idest
dei: ꝑ ea que fcã sunt intellecta cõ¬
spituntur Sempiterna quoq eiꝰ
niitus et diuinitas ut sint in ex

Expanded text:
 Invisibilia enim ejus, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur. Interroga mundum, ornatum coeli, fulgorem dispositionemque siderum, solem diei sufficientem, lunam noctis solatium: interroga terram fructificantem herbis et lignis, animalibus plenam, hominibus exornatam: interroga mare, quantis et qualibus natatilibus plenum: interroga aera, quantis volatilibus viget: interroga omnia, et vide si non sensu suo tanquam tibi respondent, Deus nos fecit. Haec et philosophi nobiles quaesierunt, et ex arte artificem cognoverunt. Quid ergo? quare revelatur ira Dei super ipsam impietatem? Quia veritatem in iniquitate detinent? Veniat, ostendat quomodo. Jam enim dixit, quomodo cognoverunt. Invisibilia ejus, id est, Dei, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque ejus virtus et divinitas; ut sint in
Abbreviated transcription (Latin):
audistis quod ait dñs .lu.
iħ̾s : ego sum uia. uetitas. et
uita ueritatẽ ⁊ urtam. om̃is Noͣ¬
homo cupit. s uiam nõ oĩs
omo muenit. D̾m eẽ quãdam
uitam et̾nam ĩmutabilẽ. intel

Expanded text:
audistis quod ait Dominus Jesus: Ego sum via, et veritas, et vita. Veritatem et vitam omnis homo cupit: sed viam non omnis homo invenit. Deum esse quamdam vitam aeternam, immutabilem, intel
Abbreviated transcription (Latin):
enum in possibile erat legis. et
hoc sequitur in lectione apostolii
Qd̾ enim in possibile erat legis. ⁊
ne ip̃a culparetur. quid subiũxit
in quo infirmabatur ꝑ carnem
Lex em̃ iubebat ⁊ nõ implebat:
quia caro. ubi nõ erat gr̃a. in uictis¬
sime resistebat: Et lex infirmaba
ꝑ litteram ⁊ nõ dans grãmᷤ infir¬
mabatur ꝑ carnem: quid fecit deꝰ
cum hoc impossibile eẽt legi. ⁊
infirmaretur ꝑ carnem ᷤ deus fili¬
um suum misit. ꝑ quod infir¬
mabatur lex. ꝙ ꝓpter quod hoc e
rat im possibile legis ͦ infirmmabatꝰ
carnis occidit: carnis substanti¬
am libeeauit: Misit deus falium

Expanded text:
ssibile erat Legis. Hoc enim sequitur in lectione Apostoli, Quod impossibile erat Legis. Et ne ipsa culparetur, quid subjunxit? In quo infirmabatur per carnem. Lex enim jubebat, et non implebat; quia caro, ubi non erat gratia, invictissime resistebat. Et lex infirmabatper litteram, et non dans gratiam? Infirmabatur per carnem. Quid fecit Deus, cum hoc impossibile esset legis, et infirmaretur per carnem? Deus Filium suum misit. Per quid infirmabatur lex, et propter quid erat hoc impossibile legis? Infirmabatur carnis occidit, carnis substantiam liberavit. Misit Deus Filium
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur adhuc eẽ lex in mẽbris
repugnans legimentis. nulla e¬
nĩ cõndempnatio ẽ. S quibus
cebat. paulo ante. uideo aliam legẽ
ĩ mẽbris mĩs repugnantem
legimẽtis mee: ꝙ captiuantem
me in lege pectati que est in
mẽbris mĩs: sed me dicebat ex
carne nõ ex mentẽz Ubi est gͣ
illa lex si nulla condempnatio
enim nõ illa ĩ monte sỹna ꝑ
de lecteris legi dei scd̾m intetiõ¬
rem hominẽ unde haberes: nisi
ne multum suꝑbias ĩmo ne oĩo
suꝑbias omens humana. quod
ño consentis. quod lex peccati nõ
te de arte deponit: Lex sp̃s uite
liberauit. dequa supͣ dcm̃ est.
ut seruiamus innouitate sp̃s ⁊
nõ inuetustate lituinete Qua¬
re illa nõ liberauit: nõne ⁊ ipsa

Expanded text:
videtur adhuc esse lex in membris videtur adhuc esse lex in membris repugnans legi mentis. Nulla enim condemnatio est. Sed quibus? cebat paulo ante. Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati quae est in membris meis ? Sed me dicebat ex carne, non ex mente. Ubi ergo illa lex, si nulla condemnatio eenim, non illa in monte Sina per delecteris legi Dei secundum interiorem hominem, unde haberes, nisi ne multum superbias; imo ne omnino superbias, o mens humana, quod non consentte de arce deponit: Lex spiritus vliberavit, de qua supra dictum est, Ut serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae . Quare illa non liberavit?
Abbreviated transcription (Latin):
ne. auctum est desiderium. nõ ex¬
tinctum: Lex peccato dedit uirtutẽ
tantum mͦ: ꝑ luteram iubendo: nõ ꝑ
sp̃m subueniendo Ergo tunc nõ
erit hoc Sed quid nc̃: quid sit tt̃
queris: Qu̾ paulo añ dixit. Nunc
aut̃ iam non ego operor illud Sx
ibi nc̃ quidem. nõ ego opetor illd̾
nõ consentio: nõ antuo: nõ dec̾¬
no: semꝑ michi displicet. m̃bra
mea teneo Et magnum est hoc: cũ
sit ex tarne concupiscentia: ꝙ ad
carnem ꝑtineant corporis meni¬
bra: qñ non regnat ꝓcc̃m. Id est car¬
nis concupistentia: Plus ht̃ iutis
mens ad tenenda nĩembra carnis.
ne dentur in arma iniquitatis: qmͣ
regem sed ut tiranum faciamus:
Tantum gͦ ualet mens: Sic regni
cum regitur: ut de membris carnis
ipsius contra concupistentiam ctͣ¬
bra ur̃a arma iniquitatis peccato¬
ulla ergo condennatio ẽ. nũc.
his qui sunt in xp̃o ihu Non sint
solliciti si concupiscentiis illicitis
titillantur: nõ sint solliciti quod

Expanded text:
ne auctum est desiderium, non exsne auctum est desiderium, non exstinctum. Lex peccato dedit virtutem, tantummodo per litteram jubendo, non per spiritum subveniendo. Ergo tunc non erit hoc, sed quid nunc? Quid sit nunc, quaeris? Quod et paulo ante dixit: Nunc autem jam non ego operor illud: et ibi nunc. Quid est, non ego operor illud? Non consentio, non annuo, non decerno, semper mihi displicet: membra mea teneo. Et magnum est hoc: cum sit ex carne concupiscentia, et ad carnem pertineant corporis membra, quando non regnat peccatum, id est, carnis concupiscentia; plus habet juris mens ad tenenda membra carnis, ne dentur in arma iniquitatis, quamregem, sed tyrannum faciamus: tantum ergo valet mens, sic regit cum regitur, ut de membris ipsius carnis, contra concupiscentiam carmbra vestra arma iniquitatis peccatoulla ergo condemnatio est nunc his qui sunt in Christo Jesu. Non sint solliciti, si concupiscentiis illicitis titillantur: non sint solliciti, quod
Abbreviated transcription (Latin):
io legi dei carne autem legi pec¬
cati. nõ dando mẽbra cõmutendis
sniquitatib sed tantum contupis¬
rendo: nec tamẽ illicite concupis-¬
centie manus dando. Ergo cum
dixisset mente seruio legi dei
carne autem legi petcati. subie
qt ⁊ ait: Nulla ergo condẽnatio ẽ
ñt his qui sunt in xp̃o ihu His
qui sunt in carne: condempnatio
st. His qui sunt in xp̃o Iħn: uł¬
la condemptio ẽ:Ne putares hoc
postea futurum: ideo addidit nt:
Postea illud expecta. ut ne con¬
iupiscentia sit inte. contra qm
contendas: cũqua confligas. cui
nõ consentias: quam frenes et
umes:. Post expecta: quia nec
ñ erit. Si enim qd̾ nobiscum
brendit ex mortali corpore en¬
im postea erit: ubi est mors
sontentio tua falsum erit Qͥd
etgo postea fututum sit scimus
unc enim fiet sermo qui
scriptus est: Absorta est mors ĩ
uichoriã. Ubi est mors contentio tu¬
a: Ubi est mors aculeus tuus: E¬
culeus aut̃ mortis: est pcc̃m uirtꝰ
aut̃ peccati lex: quia ex ꝓhibitio¬

Expanded text:
legi Dei, carne autem legi peccati; non dando membra committendis iniquitatibus, sed tantum concupiscendo, nec tamen illicitae concupiscentiae manus dando: ergo cum dixisset, Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati; subjecit et ait, Nulla ergo condemnatio est nunc his qui sunt in Christo Jesu . His qui sunt in carne condemnatio est: his qui sunt in Christo Jesu nulla condemnatio est. Ne putares hoc postea futurum, ideo addidit, nunc. Postea illud exspecta, ut nec concupiscentia sit in te, contra quam contendas, cum qua confligas, cui non consentias, quam frenes et domes: post exspecta, quia nec ipsa erit. Si enim quod nobiscum contendit ex mortali corpore etiam postea erit; Ubi est, mors, contentio tua? falsum erit. Quid ergo postea futurum sit, sciamus. m fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in st, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus enim mortis est peccatum; virtus autem peccati, lex . Quia ex prohibibitio
Abbreviated transcription (Latin):
unum quẽq eoꝵ: ⁊ cepetunt lin¬
guis loqui. sicut sp̃s dabat eis ꝓ¬
nuntiare: Nudi linguam loquen¬
tem: ⁊ in tellige spm̃. nõ in lapide
sed incorde scͥbentem Lex gͦ sp̃s̃¬
uite in xp̃o. scͥpta in corde nõ ĩ lapi¬
de in xp̃o ihu in quo celebratum
est uerissimũ pascha: libetabit te
a lege pectati q mortis Nlam ut
noueris ipãm ipse distantiã eui

Expanded text:
unumquemque eorum, et coeperunt linunumquemque eorum, et coeperunt linguis loqui, sicut Spiritus dabat eis pronuntiare . Audi linguam loquentem, et intellige Spiritum, non in lapide, sed in corde scribentem. Lex ergo spiritus vitae, scripta in corde, non in lapide; in Christo Jesu, in quo celebratum est verissimum Pascha; liberavit te a lege peccati et mortis. Nam ut noveris ipsam esse di
Abbreviated transcription (Latin):
isa dicons sum aut̃ ueniret ho¬
s ut transira. ⁊ħe de hoc mũdo
ad patrem  eleboratur q paschai
resurgit dñs. facit transitun a
morte ad uitam qd̾ est pascha:
et numetantur quinquaginta di¬
es: ꝙ uenit sp̃s sc̃s digitus dei.
Ibi plebs longe stabat.: fimor un
re tu adnos: ⁊ nõ ad nos loqua
tur dũs: ue moriamut: Destẽ¬
dit gͦ dsicut scͥptum est deus ĩ
syna in igne sed plebem longe
stantem territãs: ⁊ digito suo scͥ¬
bens in lapide nõ incorde: Huc aut̃
quando uenit sp̃s sc̃s congregati
erant fideles in unum: net monte
terruit. sed intrauit in domũ De
celo quidem fc̃s est subito sonus:
quasi ferretur flatus uehemens so¬
nuit. sed nullus expauit: Audisti
sonum: uide ⁊ ignem: quia ⁊ ĩmon¬
te utrumq erat: ⁊ ignis ⁊ sonitus.
s illic etiam fumus hic ignis se¬
renus: Ni se sunt enĩ illis in quit
scriptura lingue diuise. uelut ig¬
nis: Nunquid de longinquo terti¬
tans : Elbsit Nam insedit super

Expanded text:
ns, Cum autem veniret hora ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem . Celebratur ergo Pascha, resurgit Dominus, facit transitum a morte ad vitam, quod est Pascha; et numerantur quinquaginta dies, et venit Spiritus sanctus, digitus Dei. Ibi plebs longe stabat, timor eratre tu ad nos, et non tur Dominus, ne moriamur . Descendit ergo Deus, sicut scriptum est, in Sinam in igne, sed plebem longe stantem territans, legem digito in bens in lapide , non in corde. Huc autem quando venit Spiritus sanctus, congregati erant fideles in unum: nec in monte terruit, sed intravit in domum. De coelo quidem factus est subito sonus, quasi ferretur flatus vehemens: sonuit, sed nullus expavit. Audisti sonum, vide et ignem; quia et in monte utrumque erat, et ignis et sonitus; sed illic etiam fumus, hic vero ignis serenus. Visae sunt enim illis, inquit Scriptura, linguae divisae, velut ignis. Numquid de longinquo territans? Absit. Nam insedit super
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat iam nõ ego operor illid
sed id quod ĩme habitat petta¬
tum: quia nõ urente oꝑabanit
consentiendo. sed carne concupl¬
cendo Hoc enim pecrati noni¬
ne appellat: unde orinitur cune¬
ta peccata. id est ex carnali concu¬
piscentia: Quid quid em̃ ẽ pcõl¬
y exoruutur: insi mala cupidi¬
ite. nõ exoriuntut. nisi ex illicita
alectatione Nuit ergo illicite deõ¬
lectatione. si resistamus si nõ con¬
sentiamus si mẽbra uelut arma
non ministremus: nõ regnat pec¬
atum in nr̃o mortali corpore: Pet¬
atum enim añ regnum ꝑdit.
isit perit : In hac gͦ. uita. quantũ
ꝑ scõs astinet regnum ꝑdit. ĩ
lia perit: Nuic enim regnũ ꝑ¬
dit. qñ post concupiscentias nõ¬
stas imus: Ibi autem perit. qñ
dicetur uͥ est mors contentio tuaz¬

Expanded text:
dixerat, Jam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum ; quia non mente operabatur consentiendo, sed carne concupiscendo. Hoc enim peccati nomine appellat, unde oriuntur cuncta peccata, id est, ex carnali concupiscentia. Quidquid enim est peccmala cupiditate, non exoriuntur nisi ex illicita delectatione. Huic ergo illicitae delectationi si resistamus, si non consentiamus, si membra velut arma non ministremus; non regnat peccatum in nostro mortali corpore. Peccatum enim ante regnum perdit, et sic perit. In hac ergo vita, quantum ad sanctos attinet, regnum perdit, in alia perit. Hic enim regnum perdit, quando post concupiscentias nostras non imus: ibi autem perit, quando dicetur, Ubi est, mors, contentio tua
Abbreviated transcription (Latin):
situr. In deo enim laudabimur
ptadie. ⁊ in dño laudabitur aĩa
mea: audiant mites ⁊ letentur:
udiant mites: Nam suꝑbi ⁊ li¬
giosi. nõ audiunt: Ergo quare
ip̃a est lex digito dei scripta
qe dat adiutorium hoc gr̃e de
a loquimur.: quare s quia inta¬
hilis lapideis scripta est: nõ in ta¬
bulis cordis carnalib: Deniq¬
sr̃s mĩ: in magno inỹsterio uide¬
t concordiam: uidete distantiam:
lincordiam legis: distantiam ple¬
ho Celebrabatur pascha inuete¬
r ppło sicut nostis occisione ag¬
n cum azimis: uͥ occisio ouis.x
lignificat: azima aut̃ uitam no¬
um: hoc est sine uetustate ferm̃
gate uobis uetus ferm̃tũ: ut sitis¬
ubis noua conspersio sicut estis
himi. Pascha enim nr̃m: ĩmo¬
ams est xp̃s: Celebratum est eigo
pascha in illo uetere ppło. ñdum
in luce fulgente: sed in umbra sig¬
m̃cante: Celebratum est: ⁊ post
quinquaginta dies a celebratio¬
re pasche. sicut computans inue¬

Expanded text:
retur. In Deo enim laudabimur retur. In Deo enim laudabimur tota die : et, In Domino laudabitur anima mea; audiant mites, et jucundentur . Audiant mites: nam superbi et litigiosi non audiunt. Ergo quare non ipsa est Lex digito Dei scripta, quae dat adjutorium hoc gratiae, de qua loquimur? Quare? Quia in tabulis lapideis scripta est, non in tabulis cordis carnalibfratres mei, in magno mysterio videte concordiam, videte distantiam; concordiam Legis, distantiam plebis. Celebratur Pascha in veteri populo, sicut nostis occisione agni cum azymis: ubi occisio ovis Christum significat, azyma autem novam vitam, hoc est, sine vetustate fermengate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio, sicut estis azymi: Pascha enim nostrum immolatus est Christus . Celebratum est ergo Pascha in illo veteri populo, nondum in luce fulgente, sed in umbra significante celebratum est: et post quinquaginta dies a celebratione Paschae, sicut computans inve
Abbreviated transcription (Latin):
mortis illa dicitur: dequa genẽs
ait: iudeo aliam legem ĩ mẽ¬
bris m̃is repugnantem legim̃¬
tis mẽs sed illa lex ipsa ẽ que
dicta est itaq lex quidem sc̃
⁊ mandatũ scm̃ et iustum et
bonum: et subiecit: Quod gꝰ
bonum est mͥ mors fcm̃ est ͤ
sit: sed peccatum ut appareat p¬
catum. ꝑ bonum tnͥ operatũ est
mortem: ut fiat suꝑ modum
cator aut peccatum ꝑ mandatu
Quid est supͣ modũ: ut addat
preuaritatio. Data est gͦ lex il¬
la: ut inueniretur infirmitas
Parum est hoc. Non solum mus
nretur. sed etiam ut augeretus.
ut uł sic medicus quereretur
Si enim leuis morb eẽt: con¬
tempneretur Si morb cõtenp¬
neretur: medicus nõ querent
Si medicus nõ querereturꝰ mo¬
b ñ finiretur: Ideo ubi abunda¬
uit pcc̃m. suꝑ abundauit. gri¬
a: que deleuit cuncta peccata que
inuenit. ⁊ ad nõ peccandum uoi
qn nr̃e. conanti ad iutorium sub¬
unustrauit: ut ip̃a uoluntas no¬
a nõ inse ip̃a. sed in dño lauda¬

Expanded text:
et mortis illa dicitur de qua gemens ait, Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae. Sed illa lex, ipsa est quae dicta est, Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Et subjecit, Quod ergo bonum est, mihi factum est mors? Absit. Sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum fiat supra modum peccator aut peccatum per mandatum. Quid est, supra modum? Ut addatur praevaricatio. Data est ergo lex illa, ut inveniretur infirmitas. Parum est hoc, non solum ut inveniretur, sed etiam ut augeretur, et vel sic medicus quaereretur. Si enim levis morbus esset, contemneretur: si morbus contemneretur, medicus non quaereretur: si medicus non quaereretur, morbus non finiretur. Ideo ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia : quae delevit cuncta peccata quae invenit, et ad non peccandum voluntati nostrae conanti adjutorium subministravit; ut ipsa voluntas nostra non in se ipsa, sed in Deo lauda
Abbreviated transcription (Latin):
in die qua apprehendi manum e¬
oꝵ & eduxi eos de terra egyptiz
Deinde ipãm differentiam eui¬
dent̾ ostendit: Dans inquit leges
meas incordib eoꝵ: Incordib ĩ¬
quit eoꝵ: suꝑ scribã eas: Si ergo
scribatur lex dei in corde tuo. non
foris f̾reat. sed intus mulceat: Tẽ

Expanded text:
ua apprehendi manum eorum, et duxi eos de terra Aegypti. Deinde ipsam differentiam evidenter ostendens: Dans, inquit, leges meas in cordibus eorum; in cordibus, inquit, eorum superscribam eas. . Si ergo scribatur lex Dei in corde tuo, non foris terreat, sed intus mulceat; tunc
Abbreviated transcription (Latin):
euangelium: et uide quia iͥ
cit iuus euang e elista dnõ di¬
cente si ego in spũ dei eicio demo¬
nia: alius dixit. si ego in digiti
dei eicio demonia. Si gͦ ⁊ lex dei
illa digito scripta est. hocede
sp̃u dei quo sp̃u uicti magis fi

Expanded text:
Evangelium, et vide quia ubi dicit unus evangelista, Domino dicente, Si ego in Spiritu Dei ejicio daemonia ; alius dicit, Si ego in digito Dei ejicio daemonia . Si ergo et lex illa digito Dei scripta est, hoc est, Spiritu Dei; quo Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
dit ad patrem. S si solus uadit
ad prẽm. quid nob̾ ꝓdestꝰ ut qͥd
ab spũ scõ de hac iustitia. mundus
arguiturꝰ sẜ tamen nisi solus iret
ad prẽm. ti alio loco diceret: Nemo
ascendit in celum nͥ qui de celo descen¬
dit filius hominis qui est in celo
S etiam paulus apłs dicit Nrã¬

Expanded text:
iscum. Sed si solus vadit ad Patrem, quid nobis prodest? Utquid ab Spiritu sancto de hac justitia mundus arguitur? Et tamen nisi solus iret ad Patrem, non alio loco diceret: Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo . Sed etiam Paulus apos
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ om̃s peccassent ꝙ egertr
intrauit in mũdũ. et ꝑ pc
mors. in quo om̃s pectaueru
ideo grã. quia gratis datur ol
gratis datur. quia nõ qͣi mento
redditur post discussionẽ mento¬
rum: sed donũ datut post uen¬
infideles: id ẽ dilectores muidl
dum ipsi significantut mnundino¬
mine: Cum enim dicitur arguet
mundum de peccato nõ alio quam
d nõ crediderunt in xp̃o. Hoc de¬
iq peccatũ si nõ sit. nulla pettata
temanebunt: quia iusto ex fide ui¬
uente. cuncta soluuntur: Sed mł¬
tũ int̾ est utrum quisq credat ip¬
sum eẽ. xp̃m : et utrum credat ĩ
derunt: Ille enĩ credit in xpm̃. qͥ ⁊
sfidem habet sine spe ac sine di¬
crdit Qui ergo in xp̃m credit. cre¬
e quodam mͦ unit ᷑ ineũ ꝙ m̃brũ
in corpore eius efficitur Qd̾ fieritĩ¬

Expanded text:
enim omnes peccassent, et egerent intravit in mundum, et per peccatum mors, in quo omnes peccaverunt : ideo gratia, quia gratis datur. Ideo gratis datur, quia non quasi merces redditur post discussionem meritorum, sed donum datur post veninfideles, id est, dilectores mundi: nam ipsi significantur mundi nomine. Cum enim dicitur, Arguet mundum de peccato; non alio quam quod non crediderunt in Christum. Hoc denique peccatum si non sit, nulla peccata remanebunt, quia justo ex fide vivente cuncta solvuntur. Sed multum interest, utrum quisque credat ipsum Christum, et utrum credat in dehristum. Nam si fidem habet sine spe ac sine dicredit. Qui ergo in Christum credit, creet quodam modo unitur in eum, et membrum in corpore ejus efficitur
Abbreviated transcription (Latin):
ta ftẽs expedire arbitror. ut ĩ
lita ꝓfunditate scrpturaꝵ ĩ qͥbus
forte uerbis abstonditum aliquid
latet quod oportune aperiendum
fit: tamꝙͣ simul fidelitet inquita¬
posse iusticiã. si pigri fuerimꝰ p̃roga
exemplũ Nichil inquit ꝑcontenti¬
onein neq ꝑinanem glam. sed in
humilitate mentis. alter alterutrũ
existimantes suꝑiorem sibi. ñ que
sua st̃ unusquisq intendentes. sed q̃
alioꝵ. Leinde statim addidit: Sin¬
gulis quippe hoc sentite inuobis
esset. nõ tapinam arbitratus est

Expanded text:
ta, fratres, expedire arbitror, ut in tanta profunditate Scripturarum, in quibus forte verbis absconditum aliquid latet quod opportune aperiendum sit, tanquam simul fideliter inquiraposse justitiam, si pigri fuerimus praeroexemplum: Nihil, inquit, per contentionem, neque per inanem gloriam; sed in humilitate mentis alter alterum existimantes superiorem sibi; non quae sua sunt unusquisque intendentes, sed et quae aliorum. Deinde statim addidit: Singuli quique hoc sentite in vobis, esset, non rapinam arbi
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse arguet mundũ de
pcc̃o. ꝙ de iusticia. ꝙ de i¬
dicio. sleq hoc cum dississet
sermonem traiecit inaliut
sed ip̃a aliqmͣto exp̃ssius i¬
sinuare dignatus est. De it̃
quidem inquit: quia nõ credit¬
detunt in me De iusticia aus
quia ad patrem uado De iudii

Expanded text:
Ipse arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio. Neque hoc cum dixisset, sermonem trajecit in aliud: sed ipsa aliquanto expressius insinuare dignatus est. De peccato quidem, inquit, quia non crediderunt in me: de justitia autem, quia ad Patrem vado: d
Abbreviated transcription (Latin):
dens: Que sursum sunt sapite:
nõ que suꝑ terram: Mortui eñ
estis: q uita urã ab scondita est c̃
xp̃o in deo: Quo modo gͦ ille solus
an idõ solus quia xp̃s unus est
tum omĩb m̃bris sius tamqͣm
caput cum corpore suo ͦ quo aut̃
corpus eius. nisi eccl̾a. sicut dit̃
idẽ doctor. uos aut̃ estis corpus xp̃i
et m̃bea ex parte : Cum gͦ nos ceci¬
derimus et ꝓpt̾ nos ip̃e descendit.
quid ẽ nemo ascendit nͥ qui des¬
cendit: nisi quia nemo ascendit nisi
unus cum eo factus. ꝙ tamꝙͣ m̃brũ
compactus in eius corpore qui des¬
cendit: sic et discipłis dicit. quia si¬
ne me nichil potestis facere Aliter
est enĩ unum cũ pr̃e. Ꝙ aliter unũ
nobiscũ Unum cũ prẽ est: quia una
substantia est prĩs et filii. Nnũ cũ
patre est quia cũ informa dei eẽt:
nõ rapinã arbitratus ẽ eẽ. equalis
deo. Unus aut̃ nobiscũ ftus est quia
semet ip̃m exinaniuit formã ser¬
ui accipiens. Unus nobiscũ fc̃s est

Expanded text:
s; quae sursum sunt sapite, non quae super terram. Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Quomodo ergo ille solus? An ideo solus, quia Christus unus est cum omnibus membris suis, tanquam caput cum corpore suo? Quae autem corpus ejus, nisi Ecclesia? Sicut dicit idem doctor: Vos autem estis corpus Christi, et membra ex parte . Cum ergo nos ceciderimus, et propter nos ipse descenderit, quid est, Nemo ascendit, nisi qui descendit; nisi quia nemo ascendit, nisi unum cum eo factus, et tanquam membrum compactus in ejus corpore qui descendit? Sic et discipulis dicit: Quia sine me nihil potestis facere . Aliter est enim unum cum Patre, et aliter unum nobiscum. Unum cum Patre est, quia una substantia est Patris et Filii: unum cum Patre est, quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Unus autem nobiscum factus est, quia semetipsum exinanivit, formam servi accipiens: unus nobiscum factus est,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sibi etiam uult quod ait. de
uisicia quia ad prẽm uadoͦ ¶ pͥmo
quetẽdum si de peccato mundus ar-¬
quitur. cur ⁊ deiusticiaz Qͥs enĩ de
nisicia recle argui possit  an de pcc̃o
usẽ suo. De iusticia uero xp̃i mũ-¬
ms arguitur: Non uideo quid aliud
pslit intelligi: quãdoquidẽ de pc̃c̃o

Expanded text:
Quid sibi etiam vult quod ait, De justitia, quia ad Patrem vado? Et primo quaerendum est, si de peccato mundus arguitur, cur et de justitia. Quid enim de justitia recte argui possit? An de peccato quidem suo, de justitia vero Christi mundus arguitur? Non video quid aliud possit intelligi: qua
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ manifestũ est p̃ter har
infidelitatẽ alia multa homi
ẽẽ pectata: cur de hoc solo mũl
omĩa ꝑ infidelitatẽ tenẽtur ꝑsi
dimutuntur: ꝓptetea hoc uiu
p̃ceteris imputat deus ꝑ qui
fit ut cetera nõ soluãtar dũ uon
credit in humilem dm̃ homoni¬
ꝑb: Sit enĩ scriptũ est. beu
suꝑbis resistit. humilib aut̃ de
grãm. Gratia quippe dei dom̃d
est: Donũ aut̃ maximũ: hpẽ¬

Expanded text:
si autem manifestum est praeter hanc infidelitatem alia multa hominum esse peccata, cur de hoc solo munduomnia per infidelitatem tenentur, per fidem dimittuntur; propterea hoc unum prae caeteris imputat Deus, per quod fit ut caetera non solvantur, dum non credit in humilem Deum homo superbus? Sic enim scriptum est: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Gratia quippe Dei, donum Dei est. Donum autem maximum ip
Abbreviated transcription (Latin):
terit habete post ipsam. Pmit¬
tantur itaq pia corda caroꝵ de
suoꝵ mortib contristari dolore
sanabili. et consodabiles lacumas
fundant. cõditione mortali. Qs
cito repinat adeigaudiĩ. quaciedĩ¬
tur fideles qñ moruutut paulu¬
iũ a nobis ire . & ad meliora t

Expanded text:
test habere post ipsam. Permittest habere post ipsam. Permittantur ergo pia corda charorum de suorum mortibus contristari dolore sanabili, et consolabiles lacrymas fundant conditione mortali: quas cito reprimat fidei gaudium, qua creduntur fideles, quando moriuntur, paululum a no
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ ꝑcc̃a meruerũt. Noc s
a pacrib traditum uniuia obsec¬
iat eccła. ut ꝓ eis qui in corpra e
sangunis xpͣi cõmunione de fune¬
ti sunt. cũ ad ipm̃ sacrificiũ locosi
o ꝯmemorantur oretur ac pił
lis quom id offerri ꝯmencitur
ꝑa mĩe celebrantur. quis eis dui¬
bitet suffragari ꝓ quib oratio¬
nes deo nõ mamͣter allegantur.
Non om̃io abigendũ est nta poẽ¬
añ mortẽ. ut possint eis hec uii¬
lia eẽ post mortem. Nlam qui sue
side que ꝑdilectione opatur. Q¬
sacramĩtis de corporib exierunt
frrestta illis asius huiꝰ modi pieta¬
tis ĩ ꝓpendũt᷑ officia. cuiꝰ dui h
eẽntͥ pignore caruerunt. uł nõ
suscipientes. uł inuacuñ susdi¬
mortius. noua merita ꝯpantut
cũ ꝓ eis bom aliquid oꝑantur si
rsed eoꝵ p̃cedentib cõseꝙ̃tiã ista
redduntur. Non enĩ ł quitũ e
n cũ hic uiuerent. ut eos hec a¬
liquid adiuuarent cũ hic uiuere
destitissent Ꝙ iõ istã funiẽs quilg

Expanded text:
ccata meruerunt. Hoc enim a patribus traditum, universa observat Ecclesia, ut pro eis qui in corporis et sanguinis Christi communione defuncti sunt, cum ad ipsum sacrificium loco suo commemorantur, oretur, ac pro illis quoque id offerri commemoretur. ae celebrantur, quis eis dubitet suffragari, pro quibus orationes Deo non inaniter allegantur? Non omnino ambigendum est, ista prodesante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide quae per dilectionem operatur sacramentis de corporibus exierunt, frustra illis a suis hujuscemodi pietatis impenduntur officia: cujus dum hic essent pignore caruerunt, vel non suscipientes, vel in vacuum suscipimortuis nova merita comparantur, cum pro eis boni aliquid operantur sui, sed eorum praecedentibus consequentia ista redduntur. Non enim actum est, nisi cum hic viverent, ut eos haec aliquid adjuvarent, cum hic vivere destitissent. Et ideo istam finiens quisque
Abbreviated transcription (Latin):
feniua : fiue que funerib exhibea¬
tur: siuie que dolentib adhibcn
e sit iusta querela dicentium: su¬
nui qui simul cõteastaretur ꝙ non
it: q consolentes: ꝙ nõ inueni. Sit
uirib cura sepeliendi. et sepulchra
nstruendi. quia ⁊ hec in scͥpturis
s int̾ bona oꝑa deputata st̃. Het
lum incorporib patriarcharũ

Expanded text:
ia, sive quae funeribus exhibentur, sive quae dolentibus adhibentur, ne sit justa querela dicentium, Sustinui qui simul contristaretur, et non fuit; et consolantes, et non inveni . Sit pro viribus cura sepeliendi et sepulcra construendi: quia et haec in Scripturis sanctis inter bona opera deputata sunt: nec solum in corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ corpore p̃dicati atq landati
int qui ssta fecerunt: Impleant
t homines erga suos officia po¬
remi nimeris. ⁊ sui humani le¬
uita meroris Uerũ illi que adiu¬
ãt sp̃s de funcłoꝵ. oblationes. o¬
tiones. erogationes. multo ꝓ eis
bseruantius. instanciꝰ. abundantiꝰ
iendat. qͥ suo carue nõ sꝑũ mortu¬
s. nõ solum carnalitꝰ s ⁊̃ spirita¬

Expanded text:
ni corpore praedicati atque collaudati sunt, qui ista fecerunt. Impleant haec homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lenimenta moeroris. Verum illa quae adjuvant spiritus defunctorum, oblationes, orationes, erogationes, multo pro eis observantius, instantius, abundantius impendant, qui suos carne, non spiritu mortuos, non solum carnaliter, sed etiam spirit
Abbreviated transcription (Latin):
legentẽ ad imitatõnẽ excitate scĩtatis:
allegoria in reuelationenfidĩ adeogm̃tõ¬
nem u̾itatis: tropologia. i instructõne
noꝵ ad amorem uirtutis. anagogia ĩ
sidi̾um et̾ne felicitatis. In nr̃e gͦ Aĩesdo¬
mo hystoria fundam̃tũ pon̾it allegori¬
a parietes erigit  a nagogia tectum sup
ornatib depiñgit. Dum̃ em̃ dequa loqͥ¬
mũr hec  sacra scͥpt᷑a u̾ba hystoriẽ sim¬
plicit᷑ narrat. quasi inchoando funda¬
iñtum edificii iactãt Ꝙ d̾umꝙ allego¬
fie. ex̾cattũ fidei nusteria paudit: Fabͥ¬
cam̾ m̃tis in artẽ u̾itatis. extollit: dũ¬

Expanded text:
legentem ad imitationem excitat sanctitatis; 386 allegoria in revelatione fidei ad cognitionem veritatis; tropologia in instructione morum ad amorem virtutis; anagogia in siderium aeternae felicitatis. In nostrae ergo animae domo historia fundamentum ponit, allegoria parietes erigit, anagogia tectum suppornatibus depingit. Dum enim haec, de qua loquimur, sacra Scriptura verba historiae simpliciter narrat, quasi inchoando fundamentum aedificii jactat, et dum per allegoriae exercitium fidei mysteria pandit, fabricam mentis in a
Abbreviated transcription (Latin):
lus qui ꝑ foram̃ acus transit. est ⁊ ca¬
anelus de quo rebecha iusio ysaac des¬
rtendit. Est quoq leo qui uicit de tͥbu
quidat est ⁊ leo qui cͥcuit quercus que ni
deuores. Quis eiũ nesciat quantũ hoꝵ
triũ significata ab inuicẽ diftent: cum
nĩ inĩqd̾q sig̾cantiũ unũ ac idem sit.
dimꝰ ꝓpͥetates qualitatũ eisdem rebus
Tertio oportq ut qͥb quot ue modis
nomita. deguib tractat tã hoñi ꝙͣ¬

Expanded text:
lus, qui per toramen acus transit, est et camelus de quo Rebecca, viso Isaac, descendit: est quoque leo qui vicit de tribu Juda; est leo qui circuit, quaerens quem devoret. Quis enim nesciat, quantum horum trium significata ad invicem distesignificantium unum atque idem sit. dimus, proprietates qualitatum iisdem rebus Tertio oportet ut quibus quotve modis nomina de quibus tractat, tam homi
Abbreviated transcription (Latin):
spũale edificiũ diu̾sis. niꝑtutib tã
ꝑtinẽt ad ꝓximũ ꝑmoralitatis ue¬
nustatẽ. qͣi distinctis pulchroꝵ coloꝵ
uatietatib ornat. Cum gͥ constq has
.iiiiͬ. sacre scͥptt ͦ intelligentias. omne

Expanded text:
tutibus, tam pertinent ad proximum, per mortalitatis venustatem quasi distinctis pulchrorum colorum varietatibus ornat. Cum igitur constet has quatuor sacrae Scripturae intelligentias, omne
Abbreviated transcription (Latin):
Ligent̾ conside̾t qñi mnp
hystorice. qñ allegoride. qñ tropoligice
qñ uͦ a nagogice. suam narrationẽ con¬
texat: Has nam̃q . uiͦiͬ. intelligentias
iudeł. hystoriam. allegoriam tropologiã.
anagogian. iiiͦi. mat̾ris: sapĩe filias uo¬
magnitudiẽ agñitõ tociꝰ qd̾ ei inest secͦ¬
ti sit manifestõ. nͥ illaꝵ pͥus adquisita
cognitõne ꝑtinge̾ neqͥmus: Mat̾̃ quippe
sapĩa ꝑ has ad optõnes filios pascit ꝯ
tum iñ lactẽ ħystorie. tnfide aut̃ ꝓfi¬
tientib tibum in pane allegorie. bo-
platõnis ebrietatẽ inuino anagogies
Nystoria ad aꝑtam retum gestarim
narrarõnẽ ꝑtinq. que ⁊ in suꝑficie lit¬
t̾e ꝯtinetͦ. ⁊ sic intelligitur. sic̃ ꝯ legitur
titate. ꝙ scẽ eccłie mysteria siue p̃sen¬
semꝑ aut̃ siguratis ⁊ uelatis osten¬
dit: Tropologia quoq ⁊ ipã sicut allego¬
tia. insiguratis. siue dictis sũ fcĩs cõ-¬
stat: S in hoc ab allegoria distat qr

Expanded text:
ligenter consideret quando historice, quando allegorice, quando anagogice, quando tropologice suam narrationem contexat. Has namque quatuor intelligentias, videlicet historiam, allegoriam, tropologiam, anagogiam, quatuor matris sapientiae filias vosarum agnitio totius, quod ei inest, secreti, sic manifestatio nisi illarum prius inquisita cognitione, pertingere nequimus. Mater quippe Sapientia per hos adoptionis filios pascit, ctum in lacte historiae; in fide autem proficientibus, cibum in pane allegoriae; bonplationis ebrietatem in vino anagogiae. Historia ad aptam rerum gestarum narrationem pertinet, quae et in superficie litterae continetur, et sic intelligitur sicut legitur. ritate, et sanctae Ecclesiae mysteria, sive praesensemper autem figuratis, et velatis ostendit. Tropologia quoque et ipsa sicut allegoria in figuratis sive dictis, sive factis constat; sed in hoc ab allegoria distat quod
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s simul .iiiͦiͦ. intelligi uelit: Sumq
pͥmũ ħ om̃ia. hoc mͦ duce ip̃a uarieta¬
te indagauimꝰ. scdo necc̃e est. uͥ quib
quot ue modis res de quib tractat ac¬
ciꝑe possimus: studiose ꝑ scrutemꝰ: Pro
eo namq qd̾ una sinũꝙͣ eademq res¬
nõ nichil sibi naturalit̾ insitũ hre solq.¬
Qd̾ ꝙͣttĩ ad humanũ dũ taxat corꝑar

Expanded text:
omnes simul quatuor intelligi velit. Cumque primum haec omnia hoc modo, duce ipsa veritate, indagaverimus: secundo necesse est ut quibus quotve modis res de quibus tractat accipere possimus, studiose perscrutemur. Pro eo namque quod una nonnunquam eademque res nihil sibi naturaliter insitum habet quod, quantum ad humanum duntaxat corporale
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ rerum Sedent illi inuia
duo ceti transeũte dño: ⁊ clama¬
bant ut eoꝵ miseteretur: atur¬
ba uero que cũ dño etat cõpesce¬
bantur ne clamatẽt: Neq hot
sine mysterio detelicłũ putetis
Illi aut̃ compescentẽ se turbam
ꝑ seuerantissimo clamore iun¬
cebant: ut ꝑueniret uox eorũ
ad aures dm̃. quasi nõ iã ille co¬
gitata p̃uenerat: Clamauerũt
ergo duo ceci ut audirent᷑ adño:
q a turbis cõpͥmi nequiuerunt
Cransibat dñs: ꝙ illi clamabat
Sitetit dñs: et illi sanati sut̃.
Nam stetit dñs cħs: et uocauit
eos et ait: Quid uultis ut uo¬
bis faciam: Nt illi dixerunt.
Ut apetiant᷑ oculi nr̃ Pro fide
ip̃oꝵ fecit dñs: instaurauit o¬
culos eoꝵ. Si intelleximus iã
interiorẽ egrotũ. intetiorẽ sur¬
dum. interiorẽ mortuũ: ibi q̃¬
tamus et interiorẽ cecũ Clausi
sunt ocłi cordis: transit iħs ut
clamemus Quid est transit iħs:
Agit temporalia iħs Quid est

Expanded text:
nem rerum. Sedentes illi in via nem rerum. Sedentes illi in via duo caeci, transeunte Domino exclamabant, ut eorum misereretur. A turba vero, quae cum Domino erat, compescebantur ne clamarent. Neque hoc sine mysterio derelictum putetis. Illi autem compescentem se turbam perseverantissimo clamore vincebant, ut perveniret vox eorum ad aures Domini: quasi non jam ille cogitata praevenerit. Clamaveruo, et a turbis comprimi nequiverunt. Transibat Dominus, et illi clamabant. Stetit Dominus, et sanati sunt. Nam stetit Dominus, Jesus, et vocavit eos, et ait: Quid vultis vobis faciam? At illi dixerunt: Ut aperiantur oculi nostri. Pro fide ipsorum fecit Dominus, instauravit oculos eorum. Si intelleximus jam interiorem aegrotum, interiorem surdum, interiorem mortuum; ibi quaeramus et interiorem caecum. Clausi sunt oculi cordis: transit Jesus, ut clamemus. Quid est, transit Jesus? Agit temporalia Jesus. Quid est,
Abbreviated transcription (Latin):
rauit ccucẽ in hoc scło. ut t̾raꝵ
principes credentes in eũ ꝓhibe¬
tent aliꝙͣ nocenciũ crucifigi Q
qd̾ cũ magna insultatõne ꝑse¬
cutores iudei in dño ꝑcuratunt:
magna fiducia serui eius etiam
reges in froncte nũt portant:
Nontantũ apparet modo qͣlẽ
mortẽ ꝓ nob̾ dñs subire digna¬
tus estͦ. sicut ait apłs. factus ꝓ
nobis maledcm. ⁊ cũ ei penden¬
ti iuteoꝵ cecitas in sultaret pos¬
set utiq descendere de cruce. qͥ
si nollet nõ eẽt̃ in cruce: sed ã¬
plus erat de sepulchro surge¬
re quã de cruce descendere: Net
etgo dñs faciens diuina paci¬
es humana: admonet nos
tia corporali. ut credamꝰ ꝙ sa¬
nemur ad conspicienda illa ĩ¬
uisibilia que carnis ocłs nes¬
cit Not gͦ agens : curauit
caros istos de quibus nunc
euangelium recitatũ ẽ. ꝙ in
curando uidete quid ad monu¬
erit egrotum interiorẽ Iattẽ¬
dite ipius facti exitum q ordi¬

Expanded text:
ravit crucem in hoc saeculo; ut terrarum ravit crucem in hoc saeculo; ut terrarum principes credentes in eum prohiberent aliquem nocentium crucifigi: et quod cum magna insultatione persecutores Judaei Domino procurarunt, magna fiducia servi ejus, etiam reges in fronte nunc portant. Non tantum apparet modo qualem mortem pro nobis Dominus subire dignatus est: sicut ait Apostolus, Factus pro nobis maledictum . Et cum ei pendenti Judaeorum caecitas insultaret, posset utique descendere de cruce, qui si nollet, non esset in cruce: sed amplius erat de sepulcro resurgere, quam de cruce descendere. Haec ergo Dominus faciens divina, patiens humana, admonet nos tia corporali, ut credamus, et sanemur ad conspicienda illa invisibilia quae carnis oculus nescit. Hoc ergo agens curavit caecos istos, de quibus nunc Evangelium recitatum est. Et in curando videte quid admonuerit aegrotum interiorem. CAdite ipsius facti exitum et ordi