comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac desiderantissimo filio marcelli¬
p̃stantia tua uehement᷑ expecto. & inȩccła
ypponiensi iãiãq cupio recitari:. ac si fie¬
cesi constitutas. ut audiant homines ple¬
neq cognoscant c̃fessores iqͥtatũ. ñ
di timore extorquente penitentiã. s ui¬
diciaria diligentia crudelissimoꝵ pec¬
toꝵ aꝑiente duriciã. siue illoꝵ qui
de honucidio & de excecato. ac debilita¬
to prb̃i corpore. c̃fessi siue illoꝵ qͥ si illa
scire potuissent quãuis dicerent sibi di¬
splicere. negare ñ ausi st̃. refugientes
catholicã pacẽ. uelut ne criminib pollu¬
ant᷑ alienis. & in illo scismatis sacrilegio
int̾ sceleratoꝵ tã immaniũ tantã multi¬
tudinẽ ꝑdurantes. siue etiã illoꝵ qͥ se in¬
de ñ recessuros. etiã demonstrata sibi ca¬
tholica ueritate & donatistarũ ꝑuersi¬
tate dixert̃. Non ẽ leue. qđ d̾s agi uolu¬
it ꝑ oꝑã tuã. Utinã eoꝵ tales causas cre¬
bras sic audias. & facinora eoꝵ atq insa¬

Expanded text:
AC DESIDERANTISSIMO FILIO MARCELLIpraestantia tua, uehementer expecto et in ecclesia Hipponiensi iam iamqoecesi constitutas; ut audiant homines, pleneque agnoscant confessores iniquitatis, non Dei timore extorquente poenitentiam, sed judiciaria diligentia crudelissimorum pectorum aperiente duritiam; sive illorum qui de homicidio et de excaecato ac debilitato presbyteri corpore confessi; sive illorum qui se illa scire potuisse, quamvis sibi dicerent displicere, negare non ausi sunt, refugientes catholicam pacem, velut ne criminibus polluantur alienis, et in illo schismatis sacrilegio inter sceleratorum tam immanium tantam multitudinem perdurantes; sive etiam illorum qui se inde non recessuros, etiam demonstrata sibi catholica veritate et Donatistarum perversitate, dixerunt. Non est leve quod Deus agi voluit per operam tuam. Utinam tales eorum causas crebras sic audias, et facinora eorum atque insa
Abbreviated transcription (Latin):
nore inuento querere ꝑcussorẽ. in qͦ ĩ¬
ueniendo nolusti ad hibere tortorem.
Postremo ꝓ eccłe utilitate missus es. hoc
eccłȩ catholicȩ. aut ut modũ dispensati¬
onis meȩ ñ suꝑgredi uidear. aut ecłȩ
ad ipponensiũ regionũ diocesun ꝑn¬
nenti ꝓdesse. hoc expedire c̃testor. Si
ñ audis amicũ petentẽ. audi ep̃m ẽsl
xime intali causa ñ arrogant᷑ dixe¬
rĩ audire te ep̃m ẽuenit iubentẽ. dñe
eximie &s merito in signis. atq km̃e fili.
IInde scio quide causas eccłasticas excel¬
lentiȩ tuȩ potissimũ in iunctas. S qͥa
credo istam curã ad uirũ clarissimũ
atq spectabiłe ꝓconsułe ꝑtinere. ad
eũ quoq litt̾as dedi. quas rogo ut ipse
illi tradere & allegare si opꝰ ẽ ñ gͣueriᷤ:
atq ambos obsecro ne ĩportunã arbi¬
tremini uł int̾cessionẽ. uł suggestio¬
nẽ. ł sollicitudinẽ nr̃am. & passiones
haud recipca ininuicoꝵ a quib passi

Expanded text:
nore inuento. quaerere percussorem, in quo innore inuento. quaerere percussorem, in quo inueniendo noluisti adhibere tortorem. Postremo pro ecclesiae utilitate missus es. hoc ecclesiae catholicae aut, ut modum dispensationis meae non supergredi uidear, hoc ecclesiae ad Hipponiensium-Regiorum dioecesim pertinenti prodesse, hoc expedire contestor. si non audis amicum petentem, audi episcopum xime in tali causa non arroganter dixerim, audire te episcopum conuenit iubentem, domine eximie et merito insignis atque carissime fili. unde scio quidem causas ecclesiasticas excellentiae tuae potissimum iniunctas, sed quia credo istam curam ad uirum clarissimum atque spectabilem proconsulem pertinere, ad eum quoque litteras dedi, quas rogo ut ipse illi tradere et allegare, si opus est, non graueris. atque ambos obsecro, ne importunam arbitremini uel intercessionem uel suggestionem uel sollicitudinem nostram et passiones haud reciproca inimicorum, a quibus passi
Abbreviated transcription (Latin):
ciis solet ab ep̃is haberi. Noli gͦ atrociꝰ
uindicare. quos lenus inuenisti. Inqͥren¬
di. quã puniendi necessitas maior ẽ. Ad
hoc enĩ & mitissimi homines. facinꝰ occul¬
tatũ diligent atq instant̾ ex aminant.
ut inueniant quib parcant᷑. Unde ple¬
rũq necesse ẽ exerceat᷑ acrius inquisi¬
cio. ut manifestato scelere. sit ubi appare¬
at mansuetudo. Omĩa qͥppe bona oꝑa
amant ĩ luce c̃stitui. ñ ꝓpter humanã
głam. s ut uideant ait dñs bona oꝑa
ur̃a. & glorificent patrẽ urm̃ qͥ incęlis
ẽ. Et ideo ñ sufficit apło monere ut man¬
suetudinẽ seruemius. s ut eã etiã notã
nota sit omnib hominib. Qs alio loco.
Mansuetudinẽ ostentantes ad om̃s ho¬
mines. Unde nec illa scĩ dauid quando¬
inimico sibi in manꝰ tradito clem̃ter
peꝑcit p̃clarissima lenitas emineret:
uindicandi potestas. cui lenitatẽ ñ ex¬
cussit examinandi necessitas. Noli faci¬

Expanded text:
ciis solet ab episcopis haberi. noli ergo atrocius ciis solet ab episcopis haberi. noli ergo atrocius uindicare, quod lenius inuenisti. inquirendi quam puniendi necessitas maior est; ad hoc enim et mitissimi homines. facinus occultatum diligenter atque instanter examinant, ut inueniant, quibus parcant. unde plerumque necesse est, exerceatur acrius inquisitio, ut manifestato scelere sit, ubi appareat mansuetudo. omnia quippe bona opera amant in luce constitui non propter humanam gloriam, sed ut uideant, ait dominus, bona opera uestra et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. et ideo non sufficit apostolo monere, ut emus, sed ut eam etiam notam nota sit omnibus hominibus ; et alio loco, Mansuetudinem ostentantes ad omnes homines . Unde nec illa sinimico sibi in manus tradito clementer pepercit, praeclarissima lenitas emineret, uindicandi potestas, cui lenitatem non excussit examinandi necessitas. noli faci
Abbreviated transcription (Latin):
ut uiui & nulla corporis parte trunca¬
ti. uł ab inquietudine insana ad sani¬
tatis ociũ legũ cohertione dirigant᷑.
uł a malignis oꝑib alicui utili operi
deputent᷑. Nocat᷑ quide & ista damp¬
natio. S qͥs ñ intelligat. magis benefi¬
ciũ quã spppliciũ nuncupandu. ubi
nec seuiendi relaxat᷑ audania. nec pe¬
nitendi medicina subtrahit᷑: Imple
xp̃iane iudex pii patris officiũ. sic suc¬
censȩ iniqͥtati. ut c̃sulere humanitati
memineris. nec ĩ pecẽoꝵ atrocitatib
exerceas ulciscendi libidinẽ. s peccatoꝵ
uulnerib curandi ad hibeas uoluntatẽ.
Noli ꝑdere pat̾nã diligentiã. quã in ipsa
inquisitione seruasti. quando tantoꝵ sce¬
lerũ confessionẽ ñ extendente eculeo. non
sulcantib ungulis. ñ urentib fłamis. s
uirgarũ uerberib eriusti. Iui modus co¬
hercionis & a magistris artiũ liberaliũ.
&. ab ipsis parentib & sepe etiã in uidi¬

Expanded text:
ut uiui et nulla corporis parte truncaut uiui et nulla corporis parte truncati uel ab inquietudine insana ad sanitatis otium legum cohercitione dirigantur uel a malignis operibus alicui utili operi deputentur. uocatur quidem et ista damnatio, sed quis non intellegat magis beneficium quam supplicium nuncupandum, ubi nec saeuiendi relaxetur audacia nec paenitendi medicina subtrahatur? Imple, Christiane iudex, pii patris officium, sic suscense iniquitati, ut consulere humanitati memineris nec in peccatorum atrocitatibus exerceas ulciscendi libidinem, sed peccatorum uulneribus curandi adhibeas uoluntatem. noli perdere paternam diligentiam, quam in ipsa inquisitione seruasti, quando. tantorum scelerum confessionem non extendente eculeo, non sulcantibus ungulis, non urentibus flammis sed uirgarum uerberibus eruisti. qui modus cohercitionis et a magistris artium liberalium et ab ipsis parentibus et saepe etiam in iudi
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ eximio & merito insigniatq
cos partis donati. qͦs de ipponiensi ad
iudiciũ ꝓ factis eoꝵ publicȩ discipline
cura deduxerat. a tua nobilitate cõꝑi
auditos . &. plurimos eoꝵ de homicidio.
cũ. & de cede innocentii alteriꝰ catholici
prb̃i. atq de oculo eiꝰ effosso & digito p̃¬
ciso fuisse c̃fessos. Unde mͥ sollicitudo ma¬
xima incussa ẽ. ne forte sublimitas tua
censeat eos tanta legũ seueritate plec¬
tendos: ut qualia fecert̃. talia patiant᷑.
Ideoq his litr̾is obtestor fidem tuã quã
ut hoc ne facias. nec fieri omnino ꝑmit¬
tas. Quãuis enĩ ab eoꝵ interitu dissimi¬
lare possemus. qui ñ accusantib nr̃is
s illoꝵ notaria ad quos tuende publicȩ
pacis uigilantia ꝑtinebat. p̾sentati
uideant᷑ examini: nolumꝰ tam̃ passio¬
nes seruoꝵ di quasi uice talionis pa¬
rib suppliciis uindicari. ñ qͦ scelestis
hominib licentiã facinoꝵ ꝓhibeamꝰ
auferri. s hoc magis sufficere uolumꝰ.

Expanded text:
NO EXIMIO ET MERITO INSIGNI ATQVcos partis Donati, quos de Hipponiensi ad iudicium pro factis eorum publicae disciplinae cura deduxerat, a tua nobilitate comperi auditos et plurimos eorum de homicidio,  de caede Innocentii, alterius catholici presbyteri, atque de oculo eius effosso et digito praeciso fuisse confessos. unde mihi sollicitudo maxima incussa est, ne forte sublimitas tua censeat eos tanta legum seueritate plectendos, ut, qualia fecerunt, talia patiantur. ideoque his litteris obtestor fidem tuam, quamut hoc nec facias nec fieri omnino permittas. quamuis enim ab eorum interitu dissimulare possumus, qui non accusantibus nostris sed illorum notoria, ad quos tuendae publicae pacis uigilantia pertinebat, praesentati uideantur examini, nolumus tamen passiones seruorum dei quasi uice talionis paribus suppliciis uindicari, non quo scelestis hominibus licentiam facinorum prohibeamus auferri, sed hoc magis sufficere uolumus,
Abbreviated transcription (Latin):
frͣ & conpbr nrͣ ieronimꝰ. S arbitramur
qͥ te & regere consulentẽ. & orantẽ exau¬
dire dignat᷑. auctoritari sc̃itatis tuȩ de
sc̃arũ scripturarũ auctoritate de promp¬
tȩ. facilius eos qͥ tã ꝑuersa & ꝑniciosa
sentiunt ẽẽ cessuros: ut de correctione
te uł aliis quos plurimos possunt si ab eiᷤᷤ
dissimuletur suis laqueis ĩplicare.cernit
uenerabilitas tua instant̾ & celerit᷑ ꝓui¬
dendũ. Nec ad sc̃itatẽ tuã de c̃cilio nu¬
midiȩ scripta direximꝰ. imitantes car¬
thaginensem ȩccłam. & carthaginensis
se comꝑimus. E alia manu. Memor nr̃i
in dm̃ gr̃a augearis. dñe beatissime meri

Expanded text:
r noster Hieronymus. Sed arbitramur quae te et regere consulentem et orantem exaudire dignatur, auctoritati sanctitatis tuae de sanctarum scripturarum auctoritate depromptae facilius eos, qui tam peruersa et perniciosa sentiunt, esse cessuros, ut de correctione te uel aliis, quos plurimos possunt, si ab eis dissimuletur. suis laqueis implicare, cernit uenerabilitas tua instanter et celeriter prouidendum. haec ad sanctitatem tuam de concilio Numidiae scripta direximus imitantes Carthaginensem ecclesiam et Carthaginensis se comperimus. Et alia manu: Memor nostri in Domini gratia augearis, domine beatissime, meri
Abbreviated transcription (Latin):
gendis ne latius serpant. multosq conta
dissimulare non possis. Nuiꝰ aũ ꝑnitio¬
sissimi erroris auctores ẽẽ ꝑhibentur: pe¬
laguis & celestius. uos quidẽ in ecc ła
sanari malumꝰ. quã desperata salute ab
eccła resecari: si necessitas nulla cõpellat.
Quoꝵ unꝰ id ẽ celestius etiã ad p̃sbiteri¬
um inasia dr ꝑuenisse. de qͦ ante paucos
annos qͥd gestũ fuerit scĩtas tua de car
epłȩ. iherosolimis constitutus. ñ nullos fal¬

Expanded text:
gendis, ne latius serpant, multosque contagendis, ne latius serpant, multosque contadissimulare non possis. Hujus autem perniciosissimi erroris auctores esse perhibentur Pelagius et Coelestius, quos quidem in Ecclesia sanari malumus, quam desperata salute ab Ecclesia resecari, si necessitas nulla compellat. Quorum unus, id est, Coelestius, etiam ad presbyterium in Asia dicitur pervenisse. De quo ante paucos annos quid gestum fuerit, sanctitas tua de Cartepistolae, Jerosolymis constitutus, nonnullos fal
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptari suꝑ id qđ potestis. s faciet cũ
tẽptatione etiã exitũ ut possitis susti¬
nere. frustra et iã dixerit dñs apło petro
rogaui ꝓ te. ut ñ deficiat fides tua.
& omnib siis uigilate & orate. ne in
tretis intẽptationẽ: si hoc totũ ẽ potes¬
tatis humanȩ. Pueros qͦq paruulos
si nullis innouent᷑. xp̃ianȩ gr̃e sacra
qđ dicit apłs. E unũ hominẽ pece̾m
intrauit in mundu. & ꝑ pecc̃m mors:
& ita in om̃s homines ꝑtransiit. in qͦ
bunt᷑. Ut gͦ alia omittamus que contͣ¬
scãs scripturas plurima disserunt. hec
interim duo quib omnino totũ qđ
xp̃iani sumꝰ nitunt᷑ euertere. que fide¬
lia corda sustineant. ñ eẽ rogandu
dłm ut contͣ᷑ pecc̃i mału. atq ad ope¬
randã iusticiã sit nr̃ aduitor. & ñ opi¬
tulari paruulis ad consequendam
łłec insinuantes apłico pecꝰtori tuo ñ
opꝰ habemꝰ multa dicere . &. tantam
ĩpietatẽ uerbis ex aggerare: eũ ꝓcul
dubio te ita ꝑmoueant ut ab eis corri¬

Expanded text:
tentari super id quod potestis; sed faciet cum tentatione etiam proventum, ut possitis sustinere . Frustra etiam dixerit Dominus apostolo Petro: Rogavi pro te ut non deficiat fides tua ; et omnibus suis: vigilate et orate, ut non tretis in temptationem, si hoc totum est potestatis humanae. pueros quoque paruulos, si nullis inbuantur Christianae gratiae sacramquod dicit apostolus: Per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertranbuntur . » Ut ergo alia omittamus quae contra Scripturas sanctas plurima disserunt, haec interim duo quibus omnino totum quod Christiani sumus conantur evertere, quae fidelia corda sustineant: non esse rogandum Deum ut contra peccati malum atque ad operandam justitiam sit noster adjutor; et non opitulari parvulis ad consequendam Haec insinuantes apostolico pectori tuo non opus habemus multa dicere, et tantam impietatem verbis exaggerare, cum procul dubio te ista permoveant, ut ab eis corri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculis infirmoꝵ menbroꝵ xp̃i. pastora¬
lem diligentiã quesumꝰ adhibere digne¬
ris. Noua qͥppe heresis & nimiũ ꝑnicio¬
tionib conat᷑ auferre. Cũ enĩ dñs docu¬
erit ut dicamꝰ dimitte nobis debita nr̃a.
sic̃ & noᷤ dimittimꝰ debitorib nr̃is. isti di¬
cunt posse hominẽ in hac uta p̃ceptis
di cognitis. ad tantã ꝑfectionẽ iusticiȩ
sine ad uitorio gr̃e saluatoris ꝑ sołu li¬
berũ uoluntatis arbitriũ ꝑuenire. ut

Expanded text:
periculis infirmorum membrorum Christi pastorapericulis infirmorum membrorum Christi pastoralem diligentiam, quaesumus, adhibere digneris. Noua quippe haeresis et nimium perniciotionibus conantur auferre. cum enim dominus docuerit, ut dicamus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, isti dicunt posse hominem in hac uita praeceptis ei cognitis ad tantam perfectionem iustitiae sine adiutorio gratiae saluatoris per solum liberae uoluntatis arbitrium perueni
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ beatissimo meritoq uitano ꝯcilio.
centius. seuerꝰ. fortunatꝰ. possidiꝰ. nouatꝰ.
Secundꝰ. maurentiꝰ. leo. faustinianꝰ. cresconiꝰ.
Malcus. lictoriꝰ. fortunatꝰ. donatꝰ. ponticanꝰ.
saturninꝰ. crisconiꝰ. honorius. cresconsꝰ.
luciꝰ. adeodatꝰ. ꝓcessis. secundꝰ. felix asiati¬
cꝰ. rufinianꝰ. faustinꝰ. seruꝰ. terentiꝰ. cresco¬
niꝰ. sperantiꝰ. quadratꝰ. luoillus. Sabinꝰ. fau¬
stinꝰ. cresconus. uictor. Gignatiꝰ. possidoniꝰ.
antoninꝰ. innocentiꝰ. felix. antoninꝰ. uictor.
honoratꝰ. donatꝰ. petrus. p̾sidiꝰ. cresconis.
łapadiꝰ. delphinꝰ: ex concilio mileuita no
in dño salutẽ. Quia te dñs gr̃ȩ suȩ p̃ci¬
puo munere in sede apłica collocauit. ta¬
lemq nr̃is temporib prestitit. ut nob̾ po¬
tius ad culpã neglientiȩ ualeat. si apud
tuã uenationem que ꝓ eccła suggeren¬
da st̃ tacuerimus. quam ea tu possis uł
fastidiose uel neglient̾ accipere: magniᷤᷤ

Expanded text:
NO BEATISSIMO MERITOQVE VENERABILI CENTIUS, SEVERUS, FORTUNATUS, POSSIDIUS, NOVATUS, SECUNDUS, MAURENTIUS, LEO, FAUSTINIANUS, CRE- SCONIUS, MALCHUS, LITORIUS, FORTUNATUS, DONATUS, PONTI- CIANUS, SATURNINUS, CRESCONIUS, HONORIUS, CRESCONIUS, LUCIUS, ADEODATUS, PROCESSUS. SECUNDUS, FELIX, ASIATICUS. RUFINUS, FAUSTINUS, SERVUS, TERENTIUS, CRESCONIUS. SPE- RANTIUS, QVADRATUS, LUCILLUS, SABINUS, FAUSTINUS, CRE- SCONIUS, VICTOR, GIGANTIUS, POSSIDONIUS, ANTONINUS, INNO- CENTIUS, FELIX, ANTONINUS, VICTOR, HONORATUS, DONATUS. PETRUS, PRAESIDIUS. CRESCONIUS, LAMPADIUS, DELPHINUS EX CONCILIO MILEVITANO IN DOMINO SALUTEM. Quia te dominus gratiae suae praecipuo munere in sede apostolica conlocauit talemque nostris temporibus praestitit, ut nobis potius ad culpam neglegentiae ualeat, si apud tuam uenerationem, quae pro ecclesia suggerenda sunt, tacuerimus, quam ea tu possis uel fastidiose uel neglegenter accipere. magnis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ sanguis inremissionẽ legit᷑ pec̃coꝵ.
quãqͣm ꝑ baptismũ xp̃i etiã pariui¬
stius in carthaginensi eccła iã c̾fessꝰ
quacũq posst̃ affirmare ñ cessant.
Unde etiã si pelagius celestiusq cor¬
recti sunt. uł se ista nũquã sensisse di¬
cunt. & quecũꝙ scripta contra eos
ꝓlata fuerint sua ẽẽ negabãnt. nec ẽ
quem ad modu de m̃datio c̃uincant᷑.
generalit̾ tam̃ qͥcũq dogniatizat &¬
affirmat humanã sibi ad iuncenda
pec̃c̃a . & cũ mandata facienda suffice
uulos ꝑ baptismũ. xp̃i a ꝑditione libe¬
rari. & salutem ꝑciꝑe sempiternã. ana¬
thema sit. Quecumq aũ alia eis obici¬
unt᷑. ñ dubium uenerationẽ tuã cũ ges¬
ta episcopalia ꝑpenderit que inorien¬
te in eadem causa confecta dicunt᷑. id
iudicaturã unde om̃s indi micdia gau¬
deamꝰ. Ora ꝓ nob̾ dr̃ie beatissime papa.

Expanded text:
esse sanguis in remissionem legitur peccatorum. esse sanguis in remissionem legitur peccatorum. quamquam per baptismum Christi etiam paruustius in Carthaginensi Ecclesia jam confessus quacumque possunt, affirmare non cessant. Unde etiamsi Pelagius Celestiusque correcti sunt, vel se ista nunquam sensisse dicunt, et quaecumque scripta contra eos prolata fuerint sua esse negant, nec est quemadmodum de mendacio convincantur: generaliter tamen quicumque dogmatizat et affirmat humanam sibi ad vitanda peccata et dei mandata facienda sufficeruulos per baptismum Christi a perditione liberari et salutem percipere sempiternam, anathema sit. quaecumque autem alia eis obiciuntur, non dubium uenerationem tuam, cum gesta episcopalia perspexerit, quae in oriente in eadem causa confecta dicuntur, id iudicaturum, unde omnes in dei misericordia gaudeamus. ora pro nobis, domine beatissime papa.
Abbreviated transcription (Latin):
uobis scđm diuitias głȩ suȩ uirtutem
corroborari ꝑ spm̃ eius. Si gͦ uolueri¬
mꝰ benedicendo suꝑ ppłm dicere. da illis
dñe uirtutẽ corroborari ꝑ sp̃m tuũ. istoꝵ
nob̾ disputacio contradicit. affirmans
negari liberũ arbitriũ. sihoc a do pos¬
citur. qͦd in nr̃a ẽ potestate. Hirtute enĩ
corroborari si uolumꝰ inquiunt possu¬
mꝰ. ea possibilitate naturȩ quã ñ nc̃ ac¬
cipimus. s cũ crearem᷑ accepimꝰ. Paruu¬
los etiã ꝓpt̾ salutẽ que ꝑ saluatorem
xp̃m datur baptizandos negant. ac sie
eos mortifera ista doctrina in et̾nũ ne¬
cant. ꝓmittentes etiã si ñ baptizent᷑
habituros uitã ȩt̾nã. nec ꝑtinere de
quib dũs ait. uenit enũ filius hominiᷤᷤ
querere & saluare qđ perierat. qͥa isti
inquiunt ñ ꝑierant. nec ẽ qđ in eis sal¬
uet᷑. uł tanto p̃cio redimat᷑. qr nichil
ẽ in eis uiciatũ. nichil tenet᷑ sub diabo¬
li potestate captiuum. nec ꝓeis fusus

Expanded text:
uobis secundum diuitias gloriae suae uirtute corroborari per spiritum eius. si ergo uoluerimus benedicendo super populum dicere: Da illi, domine, uirtute corroborari per spiritum tuum, istorum nobis disputatio contradicit adfirmans negari liberum arbitrium, si hoc a deo poscitur. quod in nostra est potestate: uirtute enim corroborari si uolumus, inquiunt, possumus ea possibilitate naturae, quam non nunc accipimus, sed, cum crearemur, accepimus. Paruulos etiam propter salutem, quae per saluatorem Christum datur, baptizandos negant ac sic eos mortifera ista doctrina in aeternum necant promittentes, etiamsi non baptizentur, habituros uitam aeternam nec pertinere, de quibus dominus ait: Venit enim filius hominis quaerere et saluare, quod perierat, quia isti, inquiunt, non perierant nec est, quod in eis saluetur uel tanto pretio redimatur, quia nihil est in eis uitiatum, nihil tenetur sub diaboli potestate captiuum nec pro eis fusus
Abbreviated transcription (Latin):
o uoluntatis in potestate sunt consti¬
tuta. qͥs ñ ea uideat in anit̾ a dño pe¬
ti. &. fallacit̾ orari cũ orando poscunt᷑.
que naturȩ iã ita c̃ditȩ sufficientib ui¬
rib obtinent᷑. nec debuisse dicere dñm
ibm uigilate & orate. s tantũ mͦ uigi¬
late ne ĩtretis ĩ tẽptationẽ. nec beatissi
at fides tuaͦ Contradicitur etiã istoꝵ
c̃tentione benedictionib nr̃is. ut in¬
cassum suꝑ ppłm dicere uideam᷑. qͥcqͥd
eis a dño p̾cam᷑ ut recte ac pie uicien¬

Expanded text:
o voluntatis in potestate sunt constio voluntatis in potestate sunt constituta, quis non ea videat inaniter a Domino peti et fallaciter orari, cum orando poscuntur quae naturae ita jam conditae sufficientibus viribus obtinentur? Nec debuisse dicere Dominum Jesum: Vigilate et orate, sed tantummodo vigilate, ne intretis in tentationem; nec beatissimat fides tua. Contradicitur etiam istorum contentione benedictionibus nostris, ut incassum super populum dicere videamur quidquid eis a Domino precamur, ut recte ac pie viven
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd qͣsi ex nob̾met ipsis s sufficientia nr̃a
ex do ẽ. & habemꝰ thesaurũ istũ inuasis fic¬
tilib ut eminentia uirtutis sit di. & ñ ex
nob̾. & ĩnum̾abilia que de scͥpturis omnib
si colligere uelunꝰ. thomus ñ sufficit.  ue¬
rem᷑ ne apud te ista ipsa cõmemorando que
maiore gr̃a de sede apłica p̃dicas. in c̃ueni¬
uient̾ facere uideamur. S ideo facimus.
qr eo qđ infirmiores sumus quaquauer
tencior. crebrius eos patim᷑ & audatius
am tuȩ uenerationi iuste fuisus fuerit ab¬
solutus. error tam̃ ipse &. ĩpietas que tã
multos assertores habet ꝑdiuersa disꝑ¬
sos. etiã auctoritate apłicȩ sedis anathe¬
matizanda ẽ. Consideret enĩ sc̃itas tua
& pastoralib nob̃ cõpatiat᷑ uiscerib
quã sit pestiferũ & exitiabile ouib xp̃i
qd istoꝵ sacrilegas disputationes neces¬
sario sequit᷑. ut nec orare debeamꝰ. ne
ꝓ apło petro se rogasse ipse testatus ẽ.
Si enĩ possibilitate nature & arbitri¬

Expanded text:
metipsis, sed sufficientia nostra ex Deo est ; et, Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus, ut eminentia virtutis sit Dei, et non ex nobis ; et innumerabilia, quae de Scripturis omnibus si colligere velimus, tomus non sufficit. Et veremur, ne apud te ista ipsa commemorando, quae majore gratia de sede apostolica praedicas, inconvenienter facere videamur. Sed ideo facimus, quia eo, quo infitentior, crebrius eos patimur in nos et am tuae venerationi juste fuerit visus absolutus, error tamen ipse et impietas, quae jam multos assertores habet per diversa dispersos, etiam auctoritate apostolicae sedis anathematizanda est. Consideret enim sanctitas tua, et pastoralibus nobis compatiatur visceribus, quam sit pestiferum et extiabile ovibus Christi, quod istorum sacrilegas disputationes necessario consequitur: ut nec orare debeamus ne a , quod pro apostolo Petro se rogasse ipse testatus est. Si enim possibilitate naturae et arbitri
Abbreviated transcription (Latin):
centio pape. aureliꝰ. numidiꝰ. rusticia¬
nꝰ. fidentiꝰ. euagriꝰ. antoninꝰ palatinꝰ ade¬
odatꝰ. uincentiꝰ. publianꝰ. theasiꝰ. tutus.
pannoniꝰ. uictor. restitutꝰ. alius restitu¬
tꝰ. rusticꝰ. fortunatianꝰ. ampeliꝰ. auiuis.
tinꝰ. maiorinꝰ. postumianꝰ. crispulꝰ. uic¬
tor. aliꝰ uictor. leutuis. marianꝰ. fruc¬
tuosus. faustinianꝰ. quoduultdeus.
candoriꝰ. maximꝰ. megariꝰ. rusticꝰ. rufi¬
nianꝰ. ꝓculꝰ. thomas. ianuariꝰ. octaui¬

Expanded text:
NUMIDIUS, RUSTICIANUS, FIDENTIUS, EVAGRIUS, ANTONIUS, PALATINUS, ADEODATUS, VINCENTIUS, PUBLIANUS, THEASIUS, TUTUS, PANNONIUS, VICTOR, RESTITUTUS, alius RESTITUTUS, RUSTICUS, FORTUNATIANUS, AMPELIUS, AVIVIUS, TINUS, MAIORINUS, POSTUMIANUS, CRISPULUS, VICTOR, ALIUS VICTOR, LEUCIUS, MARIANUS, FRUCTUOSUS, FAU- STINIANUS, QVODVULTDEUS, CANDORIUS, MAXIMUS, MEGARIUS, RUSTICUS, RUFINIANUS, PROCULUS, THOMAS, IANUARIUS, OCTAVI
Abbreviated transcription (Latin):
deliberatione censuimꝰ. ut huiꝰ modi
ꝑsuasionis auctores quãuis & ad p̃sbiteriũ
idem celestiꝰ postea ꝑuenisse dicat᷑. nͥ hec
aꝑtissime a nathematizauerint. ipsos
anathematizari oportet. ut si ipsoꝵ ñ
potuerit. saltim eoꝵ qͥ ab eis decepti st̃.
uł decipi possunt cognita sententia que
dũ duximꝰ. ut statutis nr̃ȩ mediocrita¬
tis et iã apłicȩ sedis adhibeat᷑ auctertaᷤᷤ
ꝓtuenda salute multoꝵ. uͭt quoꝵdã ꝑ¬
uersitate etiã corrigenda. Id enĩ agunt
isti dãpnabilib disputationib suis. ut ñ
defendendo.s potius in suꝑbiã sacrile¬
gã extollendo liberũ arbitriũ. nullum¬

Expanded text:
deliberatione censuimus, hujusmodi deliberatione censuimus, hujusmodi persuasionis auctores, quamvis et ad presbyterium idem Coelestius postea pervenisse dicatur, nisi haec apertissime anathematixaverint, ipsos anathematizari oportere: ut si ipsorum non potuerit, saltem eorum qui ab eis decepti sunt vel decipi possunt, cognita sententia quae dum duximus, ut statutis nostrae mediocritatis etiam apostolicae sedis adhibeatur auctoritas, pro tuenda salute multorum, et quorumdam perversitate etiam corrigenda. Id enim agunt isti damnabilibus disputationibus suis, ut non defendendo, sed potius in superbiam sacrilegam extollendo liberum arbitrium, nullum
Abbreviated transcription (Latin):
rinꝰ. iuuentiꝰ. candidꝰ. cypͥanꝰ. emilianꝰ. ro¬
manꝰ. affricanꝰ. &. marcellinꝰ: qui in conci¬
lio eccłȩ Karthaginensis affuimꝰ. Cũ ex mo¬
re ad karthaginensem ȩccłam sollempni¬
t̾ ueniremꝰ. atq ex diuersis causis con¬
gregata ex nob̾ synodus haberetur. con¬
prb̾r ñr orosius nob̾ litteras scoꝵ fr̃m &¬
consacerdotũ nr̃oꝵ dedit. herodis & la¬
zari. quoꝵ formã his constitiumꝰ ẽẽ sub¬
dendam. Nis gͦ lectis. pelagiũ & celestiũ
auctores nefarii prorsus & ab omnib no¬
b̃ anathematizandi erroris aduertums.
Inde factum ẽ ut recensendũ peteremꝰ.
qͥd ante ferme quinquenniũ suꝑ celestii
nomine hic apud eccłam carthaginensẽ
fuerit agitatũ. Quo recitato sic̃ ex subse¬
quentib aduertere poterit sanctitas
tua. quãuis uidicatio manifesta consta¬
ret. qr illo temꝑe episcopali iudicio exci¬
sum hoc tantũ uulnus ab ȩccła uide¬
ret᷑. nicholom inus tam̃ id cõmuni

Expanded text:
 Candidus, Cyprianus, et Emilianus Romanus, Africanus, et Marcellinus, qui in consilio Ecclesiae Cathaginensis affuimus. Cum ex more ad Carthaginensem Ecclesiam solemniter veniremus, atque ex diversis causis congregata ex nobis synodus haberetur, compresbyter noster Orosius nobis litteras sanctorum consacerdotum nostrorum dedit Herotis et Lazari, quarum formam his constituimus esse subdendam. His ergo lectis, Pelagium et Coelestium auctores nefarii prorsus, et ab omnibus nobis anathematizandi erroris advertimus. Unde factum est ut recensendum peteremus quid ante ferme quinquennium super Coelestii nomine, hic apud Ecclesiam Carthaginensem fuerit agitatum. Quo recitato, sicut ex subditis advertere poterit sanctitas tua, quamvis judicatio manifesta constaret, quia illo tempore episcopali judicio excisum hoc tantum vulnus ab Ecclesia videretur; nihilominus tamen id communi
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃ sic̃ a fr̃ib quietiã eoꝵ libros lege¬
runt cognoiimꝰ. in eo di grãm depu¬
tandã. qđ talem hominis instituit cre¬
auitq naturã. que ꝑ propriã uolunta¬
tẽ legem di possit ĩplere. siue natura¬
lit̾ incorde conscriptã. siue inlitteriᷤᷤ
datã. Eandẽ quoq legẽ ad grãm ꝑtine¬
re. qđ ilła ds in aduitoriũ hominib dedit.

Expanded text:
runt, sicut a fratribus, qui etiam eorum libros legerunt. cognouimus, in eo dei gratiam deputandam, quod talem hominis instituit creauitque naturam, quae per propriam uoluntatem legem dei possit implere siue naturaliter in corde conscriptam siue in litteris datam; eandem quoque legem ad gratiam pertinere, quod illam deus in adiutorium hominibus dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
eccła ñ negare. ut asuis reuocati p̃ci¬
pitiis. intra ouile dñi redigant᷑. ne fo¬
ris positi & tanto p̃sidio afide muni¬
tionis exclusi. ꝑiculis omnib exponan¬
t᷑. deuorandi lupoꝵ dentib atq uexan¬
di. qͥb obsistere hac qͣ illos in se irrita¬
uerant doctrinȩ ꝑuersitate ñ posst̃.
S satis ur̃is monitis & sic satis ab un¬
dantib nr̃e legis exemplis ꝓbat᷑ ẽẽ
responsũ. nec qͥcqͣm suꝑ ẽẽ diximꝰ qđ
dicamꝰ. eũ nichil p̃termissũ a uob̾. ni cħ
constet ẽẽ suppressũ. qͦ illi refutati. & pe¬
nitus agnoscant᷑ ẽẽ conuicti. Ideoꝙ a nob̾
testimonia nulla ponunt᷑. qͥa & his plena
relatio ẽ. & satis constat ut doctissimos
sacerdotes cuncta dixisse. nec decet crede¬
re uos aliqͥd qͦd ad causam possit ꝓficere
p̃terisse. & alia manu. Bene uale̾te fr̃s.¬

Expanded text:
ecclesia non negare, ut a suis reuocati praeciecclesia non negare, ut a suis reuocati praecipitiis intra ouile domini redigantur, ne foris positi et tanto praesidio a fide munitionis exclusi periculis omnibus exponantur deuorandi luporum dentibus atque uexandi, quibus obsistere hac, qua illos in se inritauerant, doctrinae peruersitate non possunt. sed satis uestris monitis et sic satis abundantibus nostrae legis exemplis probatur esse responsum nec quicquam superesse duximus, quod dicamus, cum nihil praetermissum a uobis, nihil constet esse suppressum, quo illi refutati et penitus agnoscantur esse conuicti. ideoque a nobis testimonia nulla ponuntur, quia et his plena relatio est et satis constat tot doctissimos sacerdotes cuncta dixisse nec decet credere uos aliquid, quod ad causam possit proficere. praeterisse. Et alia manu: Bene ualete, fr
Abbreviated transcription (Latin):
grex purioe ab hac mali pecoris con¬
tagione purget᷑. Sit totius corꝑis il¬
libata ꝑfectio. quã uos sequi & tene¬
re. hac in illos ꝓnuntiatione cogno¬
uimus. & una nob̾cũ pari assensione
seruamꝰ. Qui si tam̃ aliquod inse ci ad¬
uttoriũ qđ huc usq negauer̃t ꝓuoca¬
uerint. & opꝰ sibi eius auxiliũ ẽẽ cog¬
noueruit: ut de hac labe inqua sui cor¬
dis incuruatione corruerant liberent᷑.
qͣsi in lucẽ de fȩda tracti caligine. remo¬
tis abdicatisq omnib quib totus nec
uerũ aspiceret. fędabat᷑ & caligabat
aspectus. dãpnent hec que huc usq sen¬
serunt. & aliquando animũ rectis dis¬
putationib cõmodantes. ab hac ali¬
quantułu labe correcti. ueris se sanan¬
do consiliis. tribuant atq submittãt.
Quod si fecerint. erit in potestate
pontificũ istis aliquatenus subueni¬
re. & talib aliquã curã p̾stare uulne¬
rib quã solet lapsis cũ resipuerint

Expanded text:
grex purior ab hac mali pecoris congrex purior ab hac mali pecoris contagione purgetur. sit totius corporis inlibata perfectio, quam uos sequi et tenere hac in illos pronuntiatione cognouimus et una uobiscum pari assensione seruamus. qui si tamen aliquod in se dei adiutorium, quod hucusque negauerunt, prouocauerint et opus sibi eius auxilium esse cognouerint, ut de hac labe, in qua sui cordis incuruatione corruerant, liberentur et quasi in lucem de foeda tracti caligine remotis abdicatisque omnibus, quibus totus, ne uerum aspiceret, foedabatur et caligabat aspectus, damnent haec, quae hucusque senserunt, et aliquando animum rectis disputationibus commodantes ab hac aliquantulum labe correcti ueris se sanandos consiliis tribuant atque submittant, — quod si fecerint, erit in potestate pontificum istis aliquatenus subuenire et talibus aliquam curam praestare uulneribus, quam solet lapsis, cum resipuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
b nichil agamꝰ. nͥ quẽ ad modũ di miscdam
consequamur: quẽ admođu ferre possumꝰ
ista iactantes: Quis rogo tantus illoꝵ
pectora error obcecat. ut si illi nullam
grãm sentiunt. qr nec digni st̃ nec me¬
rent᷑. nec de aliis considerent qͥd cotidie
singulis gr̃a diuina largit᷑ : sunt qͥdẽ
isti cecttate om̃s dignissimi. qͥ nec hoc si¬
bi reliquert̃. ut se auxilio credant re¬
uocari ab errorib posse diuino. Negan¬
tes enĩ adutoriũ.: ñ aliis s sibi hoc peni¬
tus abstulert̃. Iui auellendi sunt longi¬
us. & ab eccłȩ ꝓcul remouendi uiscerib
ne duitius multa occupans. insanabilis
post error increscat. Si enĩ dui inhac ̃
in hac suȩ prauttate m̃tis inducant. de¬
cipiantq innocentes. uł potius impru¬
dentes. qͥ fide catholicã ñ sequunt᷑. Pu¬
tabunt enĩ eos recte sentire. quos ad
remotoq morbi seuientis afflatu.
cautius que sunt sincera ꝑdurent .&.¬

Expanded text:
bus nihil agamus, nisi quem ad modum dei misericordiam bus nihil agamus, nisi quem ad modum dei misericordiam consequamur, quem ad modum ferre possumus ista iactantes? quis, rogo, tantus illorum pectora error obcaecat, ut, si ipsi nullam dei gratiam sentiunt, quia nec digni sunt nec merentur, nec de aliis considerent, quid cotidie singulis gratia diuina largitur? sunt quidem isti omnes caecitate dignissimi, qui nec hoc sibi reliquerunt, ut se auxilio credant reuocari ab erroribus posse diuino. negantes enim adiutorium non aliis sed sibi hoc penitus abstulerunt. qui auelleudi sunt longius et ab ecclesiae procul remouendi uisceribus, ne diutius multa occupans insanabilis post error increscat. si enim diu fuerint in hanc suae prauitatem mentis inducant decipiantque innocentes uel potius inprudentes, qui fidem catholicam nunc sequuntur; putabunt enim eos recte sentire, quos adhremotoque morbi saeuientis afflatu cautius, quae sunt sincera, perdurent et
Abbreviated transcription (Latin):
grãm in posterũ ñ negauit. Nã quãuis
hominẽ redenisset a preteritis ille pecca¬
tis. tam̃ sciens iterũ posse peccare. ad re¬
parationem sibi quẽad modu posset ilłu
&. post ista corrigere. multa seruauit. Co¬
tidiana ille p̃stat remedia. quib nͥ fre¬
ti confisiq nitam᷑. nullatenꝰ humanos
uincere poterimꝰ errores. Necesse ẽ enĩ
ut quo auxiliante uincimus. eo iterũ
ñ adiuuante uincam᷑. S possem plura
dicere. nͥ uos constaret cuncta dixisse.
Qͥs qͥs gͦ huic assentiens uidet᷑ ẽẽ senten¬
tiȩ. quo dicat adiutorio nob̾ ñ opus ẽẽ di¬
uino. inimicũ se catholicȩ fidei. & dei
beneficus ꝓfitet᷑ ingratũ. nec nr̃a com¬
munione sunt digni. quã p̃dicando tali¬
ter polluerunt. Sic enĩ sua sponte du
sec unt᷑ illa que dicunt. longiuis a uera
religione fugiert. Cum enim hoc totũ
in nr̃a ꝓfessione consistat. cotidianisq p̾ci¬

Expanded text:
gratiam in posterum non negauit nam quamuis gratiam in posterum non negauit nam quamuis hominem redemisset a praeteritis ille peccatis, tamen sciens iterum posse peccare ad reparationem sibi, quem ad modum 10 posset illum et post ista corrigere, multa seruauit. cotidiana praestat ille remedia, quibus nisi freti confisique nitamur, nullatenus humanos uincere poterimus errores. necesse est enim, ut, quo auxiliante uincimus, eo iterum non adiuuante uincamur. sed possem plura dicere, nisi uos constaret cuncta dixisse. Quisquis ergo huic adsentiens uidetur esse sententiae, quo dicat adiutorio nobis non opus esse diuino, inimicum se a catholicae fidei et dei beneficiis profitetur ingratum. nec nostra communione sunt digni, quam praedicando taliter polluerunt. sic enim sua sponte, dum sequuntur illa, quae dicunt, longius a uera religione fugerunt. cum enim hoc totum in nostra professione consistat cotidianisque preci
Abbreviated transcription (Latin):
nec illi sufficit assiduũ. s ne aliquan¬
do ilłu despiciat orationib ꝓnus exop¬
tat. &. ꝑ corpus omne psalterii hoc &
p̃dicat & clamat. Si gͦ hoc ille ita mag¬
nũ scit. ut assidue dicere ita necessa¬
riũ c̃fessus ẽ. ut doceret quemadino¬
đu pelagiꝰ celestiusq seposita omni
responsione psalmoꝵ. taliq ab dica¬
ta doctrina. suasuros se aliquib ẽẽ c̃fi¬
dunt. nos ad uitoriũ dĩ nec debere que¬
rere nec egere. cũ om̃s sc̃ĩ nichil se
sine hoc agere posse testant᷑. Liberñ
enĩ arbitriũ ołi ille ꝑpessus. du suis
inconsultius utit᷑ bonis. cadens in p̾ua¬
ricationis ꝓfunda dim̾sus. nichilquẽ
ad modu ex inde surgere posset ĩuenit.
suaq mnet̾nũ libertate deceptus. huiꝰ
nouȩ regenerationis purificationẽ
omne p̃teritũ uiciũ subaptismatis la¬
uacro purgauit. & eiꝰ firmans statũ. quo
rectius constabiliusq ꝓcederet. tam̃ suam

Expanded text:
nec illi sufficit assiduum, sed, ne aliquannec illi sufficit assiduum, sed, ne aliquando illum despiciat, orationibus pronus exoptat et per corpus omne psalterii hoc et praedicat et clamat. si ergo hoc ille ita -magnum scitu ut assidue diceret, ita necessarium confessus est ut doceret, quem ad modum Pelagius Caelestiusque seposita omni responsione psalmorum talique abdicata doctrina suasuros se aliquibus esse confidunt nos adiutorium dei nec debere quaerere nec egere, cum omnes sancti nihil se sine hoc agere posse testantur? Liberum enim arbitrium olim ille perpessus dum suis inconsultius utitur bonis, cadens in praeuaricationis profunda demersus nihil, quem ad modum exinde surgere posset. inuenit suaque in aeternum libertate deceptus huius nonae regenerationis purificationem omne praeteritum uitium sui baptismatis lauacro purgauit et eius firmans statum, quo rectius constabiliusque procederet. tamen suam
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis uincere conem᷑ errores. cũ pares
nos ad resistendu. ñ liberũ arbttriũ s di
sołu facere possit auxiliũ : Nã si ille cla¬
mat ad uitorio sibi opus ẽẽ diuino. qui
digne hoc ñ quereret. si cui liberũ ar¬
bitriũ plus ꝓdesset. qͥppe cũ uir beatus
& iã electus a dño nichil egeret. tam̃ ita
dm dep̾cat᷑ postulans. aduitor m̃s esto.
ne derelinquas me. neq despicias me
ds salutaris mĩs. nos nob̾ liberũ arbitri¬
um. ille dm postulat adiutorẽ. qđ nati
sumꝰ posse sufficere nos dicimus. ille dm
ne derelinquat᷑ ex orat. Nos gͦ manifes¬
te discimus qͥd oremꝰ. cũ ille tantoꝑe
beatus uir ut supͣ diximꝰ ne despiciat᷑
exorat. Illienĩ necesse ẽ ista arguant.
qͥ illa c̃firmant. Dauid enĩ orationis
ignarus. & suȩ naturȩ nescius accuset᷑.
qui cũ sciat tantũ in sua ẽẽ natura. ad¬
uitorem sibi dm. & assiduũ adutorem.

Expanded text:
corporis uincere conemur errores, cum pares corporis uincere conemur errores, cum pares nos ad resistendum non liberum arbitrium sed dei solum facere possit auxilium? Nam si ille clamat adiutorio sibi opus esse diuino, qui digne hoc non quaereret, si cui liberum arbitrium plus prodesset — quippe cum uir beatus et iam electus a domino nil egeret, tamen ita deum dene derelinquas me neque despicias me. deus salutaris meus —, nos nobis liberum arbitrium, ille deum postulat adiutorem? quod nati sumus, posse sufficere nos dicimus, ille deum, ne derelinquatur, exorat? non, rogo. manifeste discimus, quid oremus, cum ille tantopere beatus. ut supra diximus, uir, ne despiciatur, exoptat? illi enim necesse est ista arguant, qui illa confirmant. Dauid enim orationis ignarus et suae naturae nescius accusetur, qui cum sciat tantum in sua esse natura, adiutorem sibi deum et assiduum adiutorem —
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Nos ñ mereri. an ilłu hoc ñ posse
p̃stare. an nichil eẽ ꝓpt̾ qđ unus quisq
hoc debeat postulare. Posse hoc dm. o¬
pera ipsa testant᷑. Adiutorio quotidia¬
no nos egere. negare ñ possumꝰ. Hoc enĩ
seu bene iuumꝰ. p̃cam᷑ ut melius sanc¬
tiusq uiuamꝰ. seu praua sentientes a
bonis auertimꝰ. ut ad rectã redeamꝰ uiã
esꝰ auxilio plus egemꝰ. Nã qͥd tã mortife¬
rũ. tã p̃ceps uideat᷑ ad casum. tã expo¬
sitũ ad oĩa ꝑicula. si hoc sołu nob̾ pu¬
tantes sufficere posse. qͦd liberũ arbi¬
triũ cũ nascerem᷑ accepimꝰ. ultra iã
a dño nichil queramꝰ. idẽ auctoris nr̃i
obliii. eiꝰ potentiã ut nos ostendamus
liberos abiuremꝰ. qͣsi iã ampluis qđ
possit dare ñ habeat: Qui te in tuo or¬
tu liberũ fecit. nescientes qͦd nͥ mag¬
nis p̾cib gr̃a in nos ĩplorata descen¬
bat. neqͣquã t̾renȩ labis & mundani

Expanded text:
cat: nos non mereri? an illum hoc non posse cat: nos non mereri? an illum hoc non posse praestare? an nihil esse, propter quod unusquisque hoc debeat postulare? posse hoc deum opera ipsa testantur. adiutorio cotidiano nos egere negare non possumus; hoc enim, seu bene uiuimus, prouocamus, ut melius sanctiusque uiuamus, seu praua sentieutes a bonis auertimur, ut ad rectam redeamus uiam, eius auxilio plus egemus. num quid tam mortiferum, tam praeceps uideatur ad casum, tam expositum ad omnia pericula, si hoc solum nobis putantes posse sufficere, quod liberum arbitrium, cum nasceremur, accepimus, ultra iam a domino nihil quaeramus, id est auctoris nostri obliti eius potentiam, ut nos ostendamus liberos, abiuremus, quasi iam amplius, quod possit dare, non habeat; qui te in tuo ortu liberum fecit, nescientes, quod, nisi magnis precibus gratia in nos inplorata descendat. nequaquam terrenae labis et mundani
Abbreviated transcription (Latin):
nec ilłu c̃sid̾ant. cuiꝰ quottidie grãm
consequunt᷑ : S iã isti qͥ tales sunt nul¬
ła cd̃i grãm c̃sequunt᷑. qui sine illo tantũ
se assequi posse confidunt. quantũ iux
illi qͥ ab illo postulant & accipiunt ꝓme¬
rentur: Iuid enĩ tã iniquũ potest ẽẽ. tã
barbarũ. tã totius religionis ignarũ.
tã xp̃ianis m̃tib inimicum. quã huic
te negare debere qͥcqͥd ĩquotidianagr̃a
consequeris. eui te ipse ẽfiteris debere
qͦd natus es: Ergo eris tͥ in ꝓuidendo p̃s¬
tantior. quã pot est eẽ in te qͥ te ut esses
effecit. Ꝙ cũ putes debere qđ uiuis. qͦmͦ
te ñ putas illi debere. qd quotidianã eiꝰ
ẽsequendo grãm talit̾ iuiuis: Et qͥ nos
adiutorio negas indigere diuino. qua¬
si ex nr̃a in totũ possibilitate ꝑfecti. qͦ
mͦ ñ adiutoriũ in nos. cũ tales a nob̾ etiã
ẽẽ possumꝰ ꝓuocamus: Qui enĩ d̃ĩ adui¬
toruum negat. uelłe int̾rogare quid di¬

Expanded text:
nec illum considerant cujus quotidie gratiam nec illum considerant cujus quotidie gratiam consequuntur? Sed jam isti, qui tales sunt, nullam Dei gratiam consequuntur, qui sine illo tantum se assequi posse confidunt, quantum vix illi qui ab illo postulant, accipere promerentur. Quid enim tam iniquum potest esse, tam barbarum, tam totius religionis ignarum, tam Christianis mentibus inimicum, quam huic te negare debere, quicquid in cotidiana gratia consequeris, cui te ipse confiteris debere, quod natus es — ergo eris tibi in prouidendo praestantior, quam potest in te esse, qui te, ut esses, effecit! — et, cum putes debere, quod uiuis, quo modo te nou putas illi debere, cum cotidianam eius consequendo gratiam taliter uiuis? et qui nos adiutorio negas indigere diuino, quasi ex nostra in totum possibilitate perfecti quo modo non adiutorium in nos, cum tales a nobis etiam esse possumus, prouocamus? Qui enim adiutorium dei negat, uellem interrogare, quid di
Abbreviated transcription (Latin):
tes uirus. ut hominũ recte sentientium
in deteriorẽ partẽ corda corrũpant. to¬
tã ueri dogmatis querunt euertere dis¬
ciplinã. Sanandu gͦ celerins ne longuis
ex ecrendus animis morb inserpat. ut
si medicus cũ uiderit huiꝰ t̾reni corꝑis
aliquẽ ẽẽ languorẽ magnũ. suȩ artis
estimant docum̃tũ. si cito qͥs illi int̾uen¬
tu desperatus euadat. uł cũ putre uul¬
nus aspexerit. adhibet fom̃ta uł cete¬
ra. quib illud possit qͦd natũ fuerat
uulnus obduci. acsi id manens sanari
ñ poterit. ne corpus reliquũ sua tabe
corrumpat. ferro amputat qͦd nocebat.
qͦ reliquũ integrũ ẽ seruat in tactũ.
Precidendđu id gͦ ẽ qͦd uelut puro sa¬
noq nimiũ corpori uulnus obrepsit.
ne cũ tardius abstergit᷑. ĩ ipsis pene
iuscerib huiꝰ mali non erhaurienda.
post sentina considat. Nã qͥd nos de
his post hec rectũ m̃tib estimemꝰ. qui
sibi se putant debere qͦd boni sunt.

Expanded text:
tes uirus, ut hominum recte sentientium tes uirus, ut hominum recte sentientium in deteriorem partem corda corrumpant, totam ueri dogmatis quaerunt euertere disciplinam. Sanandum ergo celerius, ne longius execrandus animis morbus inserpat, ut si medicus, cum uiderit huius terreni corporis aliquem esse languorem. magnum suae artis aestimat documentum, si cito quis illius inttu desperatus evadat; vel cum putre vulnus aspexerit, adhibet fomenta vel caetera, quibus illud possit quod natum fuerat vulnus obduci; ac si id manens sanari non poterit, ne corpus reliquum sua tabe corrumpat, ferro amputat quod nocebat, quo reliquum integrum servet et intactum. Praecidendum id ergo est, quod velut puro sanoque nimium corpori vulnus obrepsit, ne cum tardius abstergitur, in ipsis pene visceribus hujus mali non exhaurienda post sentina considat. 4. Nam quid nos de his posthac rectum mentibus existimemus, qui sibi se putant debere quod boni sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
endii. nͥ ad huiꝰ sedis noticiã ꝑueniret.
ut tota huiꝰ auctoritate iusta que fue¬
rit ꝓnuntiatio firmaret᷑. indeq sume¬
rent ceterȩ eccłȩ. uelut de natali suo
fonte aquȩ cuntȩ ꝓcederent . & ꝑ di¬
uersas totius mundi regiones purica¬
pitis incorrupte manarent. qͥd p̃cipere.
quos abluere. quos uelut in ceno ine¬
mundabili sordidatos. mundis digna cor¬
porib unda uitaret. Gratulor gͥ fr̃s
litt̾as ad nos destinastis. & cũ illis curam
geritis quib p̃sidetis eccłiis. sollicitudi¬
nẽ urãm ꝓ omniũ utilitate monstratis.
& ꝑ cunctas totius orbis eccłas. omnib
una qđ ꝓsit decernendu ẽẽ deposcitis.
ut suis constabilita regulis eccła. exhoc
qd illos caueat. ꝓnuntiationis iustę
firmata decretalib patere ñ possit.
qͥ ꝑuersis instructis immo destructis
u̾boꝵ argutiis. sub imagine catholicȩ
fidei disputantes. uelut pestiferũ exalan¬

Expanded text:
endum, nisi ad huius sedis notitiam perueniret, endum, nisi ad huius sedis notitiam perueniret, ut tota huius auctoritate, iusta quae fuerit pronuntiatio, firmaretur indeque sumerent ceterae ecclesiae, uelut de natali suo fonte aquae cunctae procederent et per diuersas totius mundi regiones puri capitis incorruptae manarent, quid praecipere, quos abluere, quos uelut in caeno inemundabili sordidatos mundis digna corporibus unda uitaret. Gratulor igitur, litteras ad nos destinastis et cum illis curam geritis, quibus praesidetis, ecclesiis, sollicitudinem uestram pro omnium utilitate monstratis et per cunctas totius orbis ecclesias omnibus una, quod prosit, decernendum esse deposcitis, ut suis constabilita regulis ecclesia et hoc, quod illos caueat, pronuntiationis iustae firmata decretalibus patere non possit, qui peruersis instructi, immo destructi uerborum argutiis sub imagine catholicae fidei disputantes uelut pestiferum exhalan
Abbreviated transcription (Latin):
sis affuert̃ eccłȩ. dilectissimis fr̃ib in
dño sał. In requirendis de his reb quaᷤ
om̃i cũ sollicitudine decet a sacerdotib
maxime a uero iustoq & catholieo trac¬
tari concilio. antiq tradicionis ex em¬
pla seruantes. & ȩccłasticȩ memores dis¬
ciplinȩ. nr̃ȩ religionis uigorem ñ mims
nẽ in c̃sulendo. quã antea cũ ꝓnuncia¬
retis uera ratione firmatis. qui ad nr̃m
referendu approbastis eẽ iudiciũ. sci¬
entes qͥd apłice sedi cũ om̃s hoc loco po¬
siti ip̃m sequi desideremꝰ apłm debeat᷑.
a qͦ ipse episcopatꝰ & tota auctoritas no¬
minis huiꝰ emersit. Quẽ sequentes. tã
mala iã dãpnare nouimꝰ. quã ꝓbare
laudanda. Nel id uero qđ patrũ insti¬
titta sacerdotali custodientes officio.¬
ñ censetis ẽẽ calcanda. qͦd illi ñ huma¬
na. s diuina decreuere sententia. ut
qͥcqͥd quãuis de disiuctis remotisq ꝓ¬
uinoiis ageret᷑. ñ prius ducerent fini¬

Expanded text:
ADFUERUNT DILEC- TISSIMIS FRATRIBUS IN DOMINO SALUTEM. In requirendis diuinis rebus, quas omni cum sollicitudine decet a sacerdotibus, maxime a uero iustoque et catholico tractari concilio, antiquae traditionis exempla seruantes et ecclesiasticae memores disciplinae nostrae religionis uigorem non minus nunc in consulendo quam antea, cum pronuntiaretis, uera ratione firmatis, qui ad nostrum referendum adprobastis esse iudicium scientes, quid apostolicae sedi, cum omnes hoc loco positi ipsum sequi desideremus apostolum, debeatur, 5 quo ipse episcopatus et tota auctoritas nominis huius emersit. quem sequentes tam mala iam damnare nouimus quam probare laudanda, uelut id uero, quod patrum instituta sacerdotali custodientes officio non censetis esse calcanda, quod illi non humana sed diuina decreuere sententia, ut quicquid quamuis de disiunctis remotisque prouinciis ageretur, non prius ducerent fini