comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scribitur. Cũ gͦ xp̃c regnau̾it. ⁊ pͥncipes
eiꝰ p̃fuerint inudicio. ñ caligabunt
ocłi credentiũ. ⁊ aures audientiũ di¬
ligent᷑ attendent q̃ pͥus surdȩ erant.
n cor quondã stultors intelliget sci¬
entiã. ⁊ lingua balbutientiũ atq mu

Expanded text:
it, et principes ejus praefuerint in judicio, non caligabunt oculi credentium, et aures audientium diligenter attendent, quae prius surdae erant, et cor quondam stultorum intelliget scientiam, et lingua balbutientium atque mu
Abbreviated transcription (Latin):
apłor eiꝰ. Iste enĩ rex regnabit iuste.
ñ accipiens ꝑ sonã in iudicio. & pͥnci¬
pes illiꝰ cũ u̾itate perunt. causas ñ ho¬
mines confidantes. & quicũq sub eiꝰ
umbraculo fuerit. sic tutus erit in
tribulationib ⁊ angustiis ⁊ in mundi
istiꝰ tepestate: quomodo qͥ uentũ ⁊ tur.¬
binẽ fugiens. se tuto abscondit loco:
⁊ qͥ purissimos fontes ĩnuenit in de¬
serto. ⁊ qͥ in uehem̃ti estu solis ardo¬
re cuncta torrente. sub ꝓminenti
saxo requieu̾it. Ubi nos diximꝰ. sic̃

Expanded text:
 ejus. Iste enim rex regnabit juste: non accipiens personam in judicio, et principes illius cum veritate praeerunt, causas, non homines considerantes. Et quicumque sub ejus umbraculo fuerit, sic tutus erit in tribulationibus et angustiis, et in mundi istius tempestate, quomodo qui ventum et turbinem fugiens, se tuto abscondit loco; et qui purissimos fontes invenit in deserto; et qui in vehementi aestu solis ardore cuncta torrente, sub prominenti saxo requieverit. Ubi nos diximus: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Stulti ⁊ cęei quid maiꝰ ẽ aurum. an tẽ¬
plũ qͦd sc̃ificat aurũ fatiuis enĩ fa¬
tua loquet᷑. ꝑquo in hebraico seͥptum
ẽ. nabal niabala. id abber. Hoc dixi¬
mꝰ ut u̾ba abigail exponamꝰ dicentis
de nabal carmelio. Scdm nom̃ suum
insipiens ẽ. Uere enĩ fatuus fatua
loq̃bat᷑᷑ ⁊ cor eiꝰ ꝑfecit iniquitatẽ qui
ibi timuit ubi ñ erat timor: & abute¬
batur stulticia ꝓ sapientia dicens Hic
hodie facit magister synagogarum:
ut ꝑficiat simulationẽ. ꝑ qua in hebra¬
Unde sepiꝰ ad phariseos dr. ue nobis
scribe & pharisei ypochrite. & loqͥt᷑
inqͥt ad dñm fraudulent᷑. Magister
scimꝰ qͥa ex d̃o es̃ ⁊ qͣd ad te ñ ꝑtinet
dehominib: licet censum dari cesa¬
rianñ. Qͥ uacuas faciunt animas
esurientis popłi. ⁊ potum auferuñ
sitientib turbis nec ipsi intrantes
nec alios intrare patientes. fraudu
nat dolos ad ꝑdendos simplices in
sermone m̃dacii: dicens ad deceptũ
pauꝑ iudicium: qͥ cũ diues ẽẽt ꝓ

Expanded text:
 an templum quod sanctificat aurum . Fatuus enim fatua loquetur, pro quo in Hebraico scriptum est: NABAL NABALA IDABBER . Hoc dicimus, ut verba Abigail exponamus, dicentis de Nabal Carmelio: Secundum nomen suum insipiens est . Vere enim fatuus fatua loquetur, et cor ejus perficiet iniquitatem, qui ibi timuit ubi non erat timor, et abutebatur stultitia pro sapientia, dicens: Hic hodie facit magister synagogarum, ut perficiat simulationem, pro qua in HebraUnde saepius ad Pharisrisaei hypocritae . Et loquatur, inquit, ad Dominum fraudulenter: Magister, scimus quia ex Deo es, et quod ad te non pertinet de hominibus, licet censum dari Caesari, an non . Qui vacuefaciunt animas esurientis populi, et potum auferunt sitientibus turbis, nec ipsi intrantes, nec alios intrare patientes. Fraudulcinnat dolos ad perdendos simplices in sermone mendacii, dicens ad deceptum pauper judicium, qui cum dives esset, pro
Abbreviated transcription (Latin):
cendunt in egyptum. ⁊ chaldeoꝵ
metu dñi p̃cepta contẽpnunt. sꝑantes
in ydolatris qͥ di cultũ habe seiactañ:
⁊ in equors auxilio confidentes nes¬
ciunt scͥptum. fallax equus ad salu¬
tẽ. Habentq fiduciã suꝑ quadrigis
⁊ currib ⁊ equitib nec recordantur
illiꝰ cantici. equum ⁊ ascensorẽ deiecit

Expanded text:
cendunt in Aegyptum, et Chaldaeorum cendunt in Aegyptum, et Chaldaeorum metu, Domini praecepta contemnunt, sperantes in idololatris, qui Dei cultum habere se jactant; et in equorum auxilio confidentes, nesciunt scriptum: Fallax equus in salutem ; habentque fiduciam super quadrigis et curribus et equitibus; nec recordantur illius Cantici: Equum et ascensorem dejecit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ sp̃s. & dñs inclinabit manũ su¬
Iã ⁊ corruet auxiliator ⁊ cadet cui
p̃statur auxilium: simulq om̃s coi¬
Isum̃tur. Post onꝰ ium̃tors austri et
eos qͥ portabant in egyptũ diuitias
suas ad popłm qui eis ꝓdesse ñ po¬
terat. qͥ sꝑabant auxiliũ in fortitu¬
dine pharaonis. ⁊ habebant fiduci¬
ã in umbra egẏpti: sub specie reuer¬
sionis in hierłm ⁊ captiuitatis laxan¬
dȩ sub cyro. de consũmatione scłi & de ꝑ¬
fecta iustoꝵ beatitudine sermo ꝓpbicus
nuntiarat: Nc̃ reu̾titur ad eosdem
de quib supͣ locutus fuerat ne descen-¬
dent in egyptum. E ħint̃ p̃sentẽ lo¬
cũ int̾est ⁊ p̃teritum qͦd ibi p̃cipitur
tribui uide ne descendat in egyp¬
tum: hic qͥa contẽpto imꝑio dm̃i des¬
censuri sint ꝓpħatur. ⁊ qͥd anabugo¬
donosor rege babylonio tam isrł qͣm
egyptii. tam ꝓfugi qͣm auxiliatores
parit̃ trucidentur. De qͦ hieremias
plenissime loquit᷑. Ue gͦ his qͥ des¬

Expanded text:
 et Dominus inclinabit manum suam et corruet auxiliator et cadet cui praestatur auxilium simulque omnes consumentur. Post onus jumentorum Austri, et eos qui portabant in Aegyptum divitias suas ad populum, qui eis prodesse non poterat, qui sperabant auxilium in fortitudine Pharaonis, et habebant fiduciam in umbra Aegypti, sub specie reversionis in Jerusalem, et captivitatis laxandae sub Cyro, de consummatione saeculi, et de perfecta justorum beatitudine sermo propheticus nuntiarat: nunc revertitur ad eosdem, ad quos supra locutus fuerat ne descenderent in Aegyptum. Et hoc inter praesentem locum est et praeteritum, quod ibi praecipitur tribui Judae, ne descendant in Aegyptum; hic quia contempto imperio Domini, descensuri sint, prophetatur: et quod a Nabuchodonosor rege Babylonio, tam Israel quam Aegyptii, tam perfugae quam auxiliatores pariter trucidentur. De quo Jeremias plenissime loquitur . Vae ergo his qui des
Abbreviated transcription (Latin):
Iscendet dñs exercituũ ut p̃lietur
Isuꝑ montẽ syon. ⁊ suꝑ collẽ eiꝰ Si¬
ẽ aues uolantes. sic ꝓteget dñs
exercituũ hierłm: ꝓtegens. et li¬
b̾ans tͣnsiens. ⁊ saluans. In ma¬
nifestis unã ponimꝰ editionẽ: ma¬
xime ubi nulla diu̾sitas sensuũ
ẽ. Cesis in egypto ifrłitis. ⁊ egyptiis
in quoꝵ auxilio confidebant: reu̾ten
ꝑ duas similitudines. dñi qͥ se fore ad¬
uitorem ꝓmiserat. fortitudo monstrat᷑.
Sic̃ leo ⁊ catulꝰ leonis esuriens si cernat
ouiũ gregẽ. nulla pastors uoce t̾retur.
⁊ multitudinẽ eoꝵs consciꝰ uiriũ suar̃
despicit. sic dñs exercituũ p̃liabitur
ñ contͣ montẽ syon ⁊ collẽ eiꝰ: s suꝑ mos¬
tẽ syon. ⁊ adn̾sarios illiꝰ. Dicamꝰ ⁊ aliã
cõparationẽ. Quomͦ aues ut defendans
fetus suos nido suꝑuolant: ⁊ siue ser¬
pentẽ siue hominem uidint. auesq a¬
lias ad pullos suos accede. oblite nbe¬
cillitatis rostro pugnant ⁊ unguib

Expanded text:
lietur super montem Sion, et super collem ejus. Sicut aves volantes, sic proteget Dominus exercituum Jerusalem, protegens et liberans, transiens et salvans. In manifestis unam ponimus editionem, maxime ubi nulla diversitas sensuum est. Caesis in Aegypto Israelitis et Aegyptiis, in quorum auxilio confidebant, revertenper duas similitudines, Domini, qui se fore adjutorem promiserat, fortitudo monstratur. Sicut leo et catulus leonis esuriens, si cernat ovium gregem, nulla pastorum voce terretur, et multitudinem eorum conscius virium suarum despicit: sic Dominus exercituum praeliabitur, non contra montem Sion et collem ejus, super montem Sion contra adversarios illius. Dicamus et aliam comparationem: Quomodo aves ut defendant foetus suos, nidos supervolant, et sive serpentem, sive hominem viderint, avesque alias ad pullos suos accedere, oblitae imbecillitatis, rostro pugnant et unguibus,
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ t̾gum monentis. Tc̃ de montib
⁊ collib uxta fabulas poetarũ. ⁊ sa¬
turmi aureum scłm. lactis riuos flu¬
ere. ⁊ de arbors foliis stillare mella
purissima. Quȩ qͥ recipiunt. mille
quoq anuors fabulã ⁊ t̾renũ salua¬
toris imꝑium iudaico errore susci¬
pient: ñ intelligentes apocalypsin
ioh̾is in suꝑficie litt̾e medullata ec¬
clesiȩ sacram̃ta contexere. Explicit¬

Expanded text:
montibus et collibus, juxta fabulas poetarum, et Saturni aureum saeculum lactis rivos fluere, et de arborum foliis stillare mella purissima. Quae qui recipiunt, mille quoque annorum fabulam, et terrenum Salvatoris imperium Judaico errore suscipient, non intelligentes Apocalypsim Joannis in superficie litterae, medullata Ecclesiae sacramenta contexere.
Abbreviated transcription (Latin):
nes eiꝰ qͥ quondã ꝓ illo pugnauerant.
ert̃ eccłię uectig̾ales: omĩsq forti¬
tudo ⁊ petra illiꝰ ꝑtͣnsibit. Philoso¬
phi quoq ⁊ om̃e dogma ꝑu̾sum.
adcrucis signum tͥga conũteñ. Dñi
qͥppe sententia ẽ. ut hoc fiat: Cuiꝰ
ignis siue lum̃ ẽ in syon. ⁊ clibanꝰ
in hierłm. Ignis ⁊ lum̃ hebraice
isdem scribunt᷑ lit̾is. aleph. uau¬

Expanded text:
nes ejus qui quondam pro illo pugnaverant, erunt Ecclesiae vectigales, omnisque fortitudo et petra illius pertransibit: philosophi quoque et omne dogma perversum ad crucis signum terga convertent. Domini quippe sententia est, ut hoc fiat: cujus ignis sive lumen est in Sion et clibanus in Jerusalem. Ignis et lumen Hebraice eisdem scribuntur lit
Abbreviated transcription (Latin):
suũ misisse destẽ uł testimoniũ cun¬
ctarũ nationũ. qui p̃cepta illiꝰ atq
mandata popłis nuntiaret: qͥ de se¬
ipso loquit᷑. Oportet p̃dicari eugłm
istud in omi orbe in testimoniũ cun¬
ctis gentib. Deniq suꝑbientẽ pilatũ.
hoc sermone confutat. In hoc natus
sũ. ut testimoniũ ꝑhibeã ueritati: de
niũ tẽporib ꝓpriis. in quo positus sũ

Expanded text:
suum testem vel testimonium cunctarum gentium, qui praecepta illius atque mandata populis nuntiaret, qui de seipso loquitur: Oportet praedicari Evangelium istud in omni orbe, in testimonium cunctis gentibus . Denique superbientem Pilatum hoc sermone confutat: In hoc natus sum, ut testimonium praebeam veritati . Denium 648 temporibus propriis: in quo ego positus sum
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e. S quantũ distat celũ a t̾ra. tan¬
tum distant uie mee a uiis uris co
gitationes ur̃e a cogitatione mea.
Ne putetis inquit difficile ẽe qͦd
spondeo: ⁊ uobis incredibile indea¬
tur impiũ ⁊ iniquũ posse saluari.
tib nesciebant dm̃. hoo considate

Expanded text:
us. Sed quantum distat coelum a terra, tantum distat via mea a viis vestris, et cogitationes vestrae a cogitatione mea. Ne putetis, inquit, difficile esse quod spondeo, et vobis incredibile videatur, impium et iniquum posse salvari, tibus nesciebant Deum: hoc considerate,
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̃num. ⁊ misedĩas dauid fide¬
les. quas uob̃ nolentib susciꝑe. sus¬
cepit turba gentiliũ: moneo uos po¬
pulares meos ego ꝓpħa atq contestor
dũ tẽpus ẽ. agite penitentiã. conu̾¬
ꝑ ꝓpħetas. qui postea locuturus ẽ p̃¬
sens. Querite eũ dũ inueniri pot̃.
dũ estis in corpore. dũ datur locus
pęnitentie: ⁊ querite ñ loco. s fide.

Expanded text:
sempiternum, et misericordias David fideles, quas, vobis nolentibus suscipere, suscepit turba gentilium, moneo vos populares meos ego Propheta, atque contestor, dum tempus est, agite poenitentiam. Conveur per Prophetas, qui postea locuturus est praesens. Quaerite eum dum inveniri potest, dum estis in corpore, dum datur locus poenitentiae, et q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ facit ad ignos cendum: cũ cogitati¬
ones ⁊ uias pristinas relinquimꝰ. ut
pꝰea mereamur audire. Beati quor
remissȩ st̃ iniquitates: ⁊ quorꝓ decta
st̃ peccata. Non enĩ cogitationes
mee cogitationes ur̃e. dicit dñs: neq

Expanded text:
 facilis ad ignoscendum, cum cogitationes et vias pristinas reliquerimus, ut postea mereamur audire: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Non enim cogitationes meae, cogitationes vestrae: neque
Abbreviated transcription (Latin):
sistite fortes in fide. Nec satis ẽ que¬
rere dñm. ⁊ dũ ẽ pęnitentie tẽpꝰ. in
uenire atq inuocare eũ dũ ꝓpe ẽ. nͥ
reliquerit impiꝰ uias suas pristinas.
& cogitationes antiquas. quib a dño

Expanded text:
ec satis est quaeec satis est quaerere Dominum, et dum poenitentiae tempus est, invenire, atque invocare eum dum prope est, nisi reliquerit impius vias suas pristinas, et cogitationes antiquas quibus a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
tate. ⁊ in simplicitate cordis querite
illũ: qr inuenitur ab his qͥ ñ tẽptañ
illũ ⁊ apparet eis qͥ ñ ft̃ eiꝰ increduli.
Unde & nos scientes illud dictum
de peccatorib. qui longe recedunt
a te. ꝑibunt: Loquam᷑ ad dm̃. Ab sp̃u
dero in infernũ ades. Et inuocemꝰ e
ũ dũ ꝓpe ẽ: ne nr̃is uiciis atq pecca¬
tis ꝓcul recedat. Appropinquat enĩ
appropinquantib sibi: & filio longo
pꝰ tepore reu̾tenti letus occurrit.
Quã obrẽ in psalmo sõs canit. Michi
autẽ adherere do bonum ẽ. Et moy¬
ses solus appropinquabat ad dñm. Et
quans eis. qͥ michi appropinquant
fide. ⁊ longe recedens ab his. qͥ a me
ꝓcul infidelitate discedunt. Sropt̃
q̃ dicit᷑ ad credentes appropinqͣte
dõ: ⁊ appropinquabit uobis. acne
hoc putaremꝰ posse sufficere: stati
subiungit. Resistite diabolo:⁊ fu¬
giet a uob̃. De quo supͣ dixerat. Ad¬
uersariꝰ ur̃ diabolꝰ sic̃ leo cicũiens
querit quẽ deuoret: adu̾sꝰ que re

Expanded text:
icitate cordis quaerite eum: quia invenitur ab his qui non tentant eum: et apparet his, qui non sunt ei increduli . Unde et nos scientes illud dictum de peccatoribus: Qui longe recedunt a te, peribunt, loquamur ad Dominum: Quo dero um, dum prope est, ne nostris vitiis atque peccatis procul recedat. Appropinquat enim appropinquantibus sibi, et filio longo post tempore revertenti, laetus occurrit. Quamobrem sanctus in psalmo canit: Mihi autem adhaerere Deo, bonum est . Et Moyses solus appropinquabat ad Dominum .quans eis, qui mihi appropinquant fide, et longe recedens ab his, qui a me procul infidelitate discedunt. Propter quae dicitur ad credentes: Appropinquate Deo, et appropinquabit vobis. Ac ne hoc putaremus posse sufficere, statim subjungit: Resistite diabolo, et fugiet a vobis . De quo supra dixerat: Adversarius vester diabolus sicut leo circumiens, quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
Et it̾um. Dñe refugiũ tu factus es no¬
bis. a generatione ⁊ generatione. de
quorꝓ fide ⁊ supͣ legimꝰ Quib ñ ẽ
p̃dicatum de eo. uidebunt: ⁊ qͥñ au¬
dierant intelligent. Iste ẽ testis om¬
nium.q̃ pat̾ mundo spopondit. ⁊ p̃¬
stitit. Cuiꝰ mysterium breui paulꝰ
ad ephesios sermone cõprehendens:
eret. de qua ⁊ ꝓpħa testatur. Appare¬
bit gła dĩ qͥ est splendor głe. ⁊ forma
substantiȩ eiꝰ. qͣndo om̃is lingua con¬
fitebitur quod dñs iħs in gła patris
sit : qͥ respondit filio. głam quã prius
habuerat postulanti Et glorificaui
cipio apud dm̃ erat ds u̾bũ: appella¬
t᷑ pat̃ głe. Quando autẽ de eo qͥ di¬
cit in eugła. qͥd me ꝑsequimim. ho¬

Expanded text:
et iterum: Domine, refugium factus es nobis in generatione et generatione . De quorum fide et supra legimus: Quibus non est praedicatum de eo, videbunt: et qui non audierant, intelligent. Iste testis est omnium, quae Pater mundo spopondit et praestitit, cujus mysterium brevi Paulus ad Ephesios sermone comprehendens: eret. De qua et Propheta testatur: Apparebit gloria Dei , qui est splendor gloriae, et forma substantiae ejus, quando omnis lingua confitebitur, quod Dominus Jesus in gloria Patris sit . Qui respondit Filio gloriam, quam prius habuerat, postulanti: Et glorificavi, cipio apud Deum erat Deus Verbum, appellatur Pater gloriae: quando autem de eo qui dicit in E
Abbreviated transcription (Latin):
redemit sanguine scio: ⁊ des om̃is t̃¬
re uocabit᷑. ꝓ eo qͦd ẽ omĩtm qͥ moran¬
tur in t̾ra . Ex quo ꝑspicue patet. ne
mulierẽ derelictã ⁊ merentẽ sp̃u uo¬
cauit te dñs. & uxorẽ ab adolescentia
abiectã: dixit ds̃ turs. Ad punctũ in

Expanded text:
emit sanguine suo: et Deus omnis terrae vocabitur: pro eo quod est, omnium qui morantur in terra. Ex quo perspicue patet, neqmulierem derelictam et moerentem spiritu vocavit te Dominus: et uxorem ab adolescentia a
Abbreviated transcription (Latin):
celo fidelis: qr ꝓmissa cõpleuerit. ꝓ
quib hex tͣnstuler̃t. sc̃a dauid fidelia.
Qͦd pot̃ ꝓ firmis accipi atq robustis:
ut ẽ illud fidelia omĩa mandata eiꝰ.
confirmata in scłm scłi. Et in alio loco.
ds̃ fidelis ⁊⁊ ñ ẽ in eo iniquitas. Et apłs

Expanded text:
 fidelis, quia promissa compleverit. Pro quibus LXX transtulerunt, sancta David fidelia : quod potest pro firmis accipi 647 atque robustis. Ut est illud: Fidelia omnia mandata ejus: confirmata in saeculum saeculi . Et in alio loco: Deus fidelis, et non est iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
tuaginta. Ecce testimoniũ in gen¬
tib dedi eũ. princip̃ẽ ac p̃cipient᷑ẽ gñ¬
tib. Gentes q̃ nesciebant te inuocabt̃:
credendũ popłm itideors: ut inclina¬
rent aur̃ẽ suã ⁊ pactũ acciꝑent sem¬
pit̃num. qͦd dñs dauid reꝓmiserat.⁊¬

Expanded text:
te. LXX: Ecce testimonium in gentibus dedi eum, principem et praecipientem gentibus: gentes, quae nesciebant te, invocabunt te: credendum populum Judaeorum, ut inclinarent aurem suam, et pactum acciperent sempiternum, quod Dominus David re
Abbreviated transcription (Latin):
contenti simꝰ. ꝑspicuum ẽ diuicias
egestatẽ. sanitatẽ & languorẽ. uolup¬
tates & cruciatus. nec bona ẽẽ nec
malaᷤ s ꝓ sustinentiũ diu̾sitate bona
⁊ mala fieri. Ergo ñ uixta aͣi xiaͬo¬
t᷑ac opũ abundantiã ⁊ delicatos cibos
n crassitudinẽ corporis. atq fasides
& fartos turtures. mulsũ merũ. uxo¬
rũ pulchritudinẽ. examina lib̃or.
dñs auime pollicet᷑. s illas delicias ad
quas nos mẏstice ꝓ uocat dicens de
lectare. sue deliciis fruere in dño.
⁊ dabit tͥ peticiones cordis tui. Et
alibi. Credo uide bona dnĩ in t̾ra
uruentiũ. Et in alio psalmo. Bene
fidium tuũ. Deniq infert. Audite
ꝓmissio. uita ẽ sempit̾na. Qͦd si uolu
eritis audire. ⁊ anima ur̃a uixerit
inet̾num: fexiã uobis pactũ sempit̃¬
num. miscdias dauid fideles. De qͥb
idem psalmista cantabat. Miscdias
dñi inet̃num cantabo: in generati¬
one ⁊ generatione annuntiabo ue¬

Expanded text:
contenti sumus : perspicuum est divitias contenti sumus : perspicuum est divitias et egestatem, sanitatem et languorem, voluptatem atque cruciatus, nec bona esse nec mala, sed pro sustinentium diversitate bona et mala fieri. Ergo non juxta χιλιαστὰς, opum abundantiam, et delicatos cibos, et crassitudinem corporis, phasidesque et fartos turtures, mulsum, merum, uxorum pulchritudinem, examina liberorum, Dominus animae pollicetur, sed illas delicias, ad quas nos mystice provocat dlectare sive deliciis fruere in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . » Et alibi: Credo videre bona Domini in terra viventium . » Et in alio psalmo: « Bensiderium tuum. Denique infert: « Audite promissio vita est sempiterna. « Videte eritis audire, et anima vestra vixerit in aeternum, feriam vobiscum pactum sempiternum, misericordias David fideles. De quibus idem Psalmista cantabat: Misericordias Domini in aeternum cantabo. In generatione et generatione annuntiabo ve
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑtas. ⁊ infirmitas corporis. ⁊ igno¬
bilitas accipienda᷑ s omĩa uicia que
uere mala st̃. deniq abrahã ñ ideo
bona habuit qr diues fuit.: s qr di¬
uitiis bene us ẽ. Et lazarus qͥ pꝰea
requiescit insinu eiꝰ ñ ic circo mala
sustinuit. qr cũ egestate passus ẽ tor¬
mñta morbors. s malis q̃ putabattur
in scło. uera bona ẽ consecutus. Ude
diues ille purpuratꝰ recepit bona sua
in uita sua q̃ illi erant bona. q̃ arbi¬
trabat᷑ bona. Et de lararo ñ econtͣrio
dicitur. recepit mala sua in uita sua:
s recepit inala in uita sua q̃ mala ñ
illi qͥ patiebat᷑. s aliis uidebantur.
Utriusq rei exemplũ nobis tribuit
beatus iob. qui nec in bonis nec in
malis scłi uictus ẽ: s omĩa pari m̃tis
firmitate sustinuit. Quã obrem salo¬
mon p̃catur dm̃. Diuitias ⁊ pauꝑta¬
tẽs ne dederis mͥ: constitue autẽ mͥ
tus mendax efficiar ⁊ dicã. qͥs me ui¬
habentes uictum ⁊ uestim̃tum. his

Expanded text:
infirmitas corporis, et ignobilitas accipienda, sed omnia vitia, quae vere mala sunt. Denique Abraham non ideo bona habuit, quia dives fuit, sed quia divitiis bene usus est . Et Lazarus qui postea requievit in sinu ejus, non idcirco mala sustinuit, quia cum egestate passus est tormenta morborum, sed malis quae putabantur in saeculo, vera bona est consecutus. Unde et dives ille purpuratus recepit bona sua in vita sua, quae illi erant bona, qui ea arbitrabatur bona , et de Lazaro non e contrario dicitur: Recepit mala sua in vita sua; sed recepit mala in vita sua, 646 quae mala non illi, qui patiebatur, sed aliis videbantur. Utriusque rei exemplum nobis tribuit beatus Job, qui nec in bonis nec in malis saeculi victus est, sed omnia pari mentis firmitate sustinuit . Quamobrem Salomon precatur Deum: Divitias et paupertatem ne dederis mihi. Constitue autem mihtus mendax efficiar, et dicam: Quis me viHabentes victum et vestitum, his
Abbreviated transcription (Latin):
alium habent dñm nͥ dm̃. Et hec
ẽ iusticia Gors qͥ apud me ft̃. dicit
dñs: ut p̃sens tribulatio. futuro
gaudio cõpens tͭ. P orro iuxta .lxx.
uis ñ te ita feci. qͦmͦ dĩabolꝰ faber pes¬
simꝰ immundo spu conflat uasa ini¬
quitatis. & ꝓfert ea inꝑditionẽ. quȩ
scire debes qđ huiꝰ modi uasa ꝓsꝑũ
it̃ ñ habeant. s in cursu medio cos¬
fringant᷑. Quȩ sint autẽ ista uasa.
sequenti sermone demonstrat. Et
omĩs qui surget contͣ te in iudicio:
om̃s eos uinces. Uasa iniquitatis
uocẽ habent. q̃ uox surgit contͣ eccle¬
siã. qͦndo ponunt heretiei in excesso
os suũ. E lingua eoꝵ ꝑtransit ad
terram. Qͦdq sequitur: ⁊ obuoxii tui
ert̃ in ea. obelop̃notauimꝰ. Qͦd ñ tã
a lxx. quã a malis scͥporib uidet᷑ ad¬
ditum. Cũ autẽ omnẽ uocẽ surgen

Expanded text:
alium habent Dominum, nisi Deum. Et haec est justitia eorum qui apud Deum sunt, dicit Dominus, ut praesens tribulatio futuro gaudio compensetur. Porro juxta Septuaus non te ita feci quomodo diabolus faber pessimus immundo spiritu conflat vasa iniquitatis, et profert ea in perditionem: qui scire debet quod hujuscemodi vasa prosperum iter non habeant, sed in cursu medio confringantur. Quae sint autem vasa, sequenti sermone demonstrat; Et omnis vox quae surget contra te in judicium, omnes eos vinces. Vasa iniquitatis vocem habent, quae vox surgit contra Ecclesiam, quando ponunt haeretici in excelsum os suum, et lingua eorum pertransit ad terram. Quodque sequitur: Et obnoxii tui erunt in ea, obelo praenotavimus, quod non tam a LXX quam a malis scriptoribus videtur additum. Cum autem omnem vocem surgen
Abbreviated transcription (Latin):
Audite ⁊ comedetis bona. ⁊ delectabi¬
tur in bonis anima ur̃a. Attendite
aurib ur̃is & sequimini uias meas
⁊ audite me. ⁊ uiuet in bonis anima
ur̃a. Et constituã uob̃ testam̃tum e¬
t̃num. scã dauid fidelia. He quis pu¬
taret auditum carnis ẽe ñ m̃tis. ad
quẽ cohortatur auditores sermo di¬
uinꝰ ñ carnis illis bona s auime polli¬

Expanded text:
delectabitur in bonis anima vestra. Attendite auribus vestris, et sequimini vias meas: et audite me, et vivet in bonis anima vestra. Et constituam vobis testamentum aeternum, sancta David fidelia. Ne quis putaret auditum carnis esse, non mentis, ad quem cohortatur audituros sermo divinus, non carnis illis bona, sed animae polli
Abbreviated transcription (Latin):
de ⁊ in gethsemani traditus ẽ: qd
significat uallẽ ad ipeã. siue pinguis¬
simã. Simulq increpat eos qͥ sequunt᷑
sapientiã scłarem. ⁊ ꝑu̾sas here
ticors simulatasq doctrinas.⁊
phariseors traditiones. ⁊ omñe
falsi nominis scientiã q̃ eleuat᷑
contͣ dm̃. ⁊ magnis p̃ciis ac labo¬
re continuo appendunt argentũ. ꝓ
ea disciplina in qua ñ st̃ panes ⁊ sudanͭ
ꝓ his cibis. in quib nulla saturitas ẽ.
Ex quo ostenditur eã sectandã ẽe sapi¬
entiã. q̃ ñ ẽ in foliis ac flore u̾bor.s
in medullis ac fructib sensuũ : q̃ ñ
aurẽ p̃teruolat. s ammũ reficit. Quã
ut disc̾amꝰ ũ tͣnsimus maria. nec mag¬

Expanded text:
de et in Gethsemani traditus est, quod de et in Gethsemani traditus est, quod significat vallem adipeam, sive pinguissimam. Simulque increpat eos, qui sequuntur sapctrinas, et Pharisaeorum traditiones, omnemque falsi nominis scientiam, quae elevatur contra Deum, et magnis pretiis ac labore continuo appendunt argentum pro ea disciplina, in qua non 645 sunt panes, et sudant pro his cibis, in quibus nulla saturitas est. Ex quo ostenditur eam sectandam esse sapientiam, quae non est in foliis ac flore verborum, sed in medullis ac fructibus sensuum; quae non aurem praetervolat, sed animum reficit. Quam ut discamus, non transimus maria, nec mag
Abbreviated transcription (Latin):
Accipite ⁊ bibite. hic ẽ sanguis m̃s.
qͥ pro uob effundet᷑ in remissionẽ
peecatoꝵ. Qͦd uinũ miscuit ⁊⁊ sapi¬
entia in cratere suo: om̃s sełi stul¬
tos. mundiq sapientiã ñ habentes.
ꝓuocans adbibendũ. Et ñ solũ uinũ
emamꝰ: s ⁊ lac qͦd significat in nocen¬
tiam paruulors. Q mos ac typꝰ. in
de quo lacte dicebat ⁊ paulꝰ. Lacuo¬
bis potñ dedi. ⁊ ñ solidũ cibũ Et pe¬
trus. Quasi modo nati paruuli. ra¬
cionabile lac desidate. Unde ⁊ mo¬
yses unum ⁊ lac in xp̃i intelligeis
passione. mystico sermone ꝓtesfatur.
Gratiosi ocłi eiꝰ auino: ⁊ candidi den¬
tes eiꝰ a lacte. Pro lacte in p̃senti lo¬
co.lxx. adipem transtulert̃. de qͦ
Et in alio loco. Cibauit eos de adipe
frum̃ti: ⁊ de petra melle saturauit
eos. Q adeps ñ aliud qͣm mystieã
caruẽ sonat: ad qũa dns hortabat᷑¬
discipłos dicens nisi comederitis
carnẽ meã. ⁊ biberitis sanguinẽ
meũ: ñ habebitis uitã in uobis. Un¬

Expanded text:
bibite, hic est sanguis meus, qui pro vobis effundetur in remissionem peccatorum . Quod vinum miscuit et sapientia in cratere suo, omnes stultos saeculi mundique sapientiam non habentes, provocans ad bibendum: et ut non solum vinum emamus, sed et lac, quod significat innocentiam parvulorum, qui mos ac typus in De quo lacte dicebat et Paulus; Lac vobis potum dedi, non solidum cibum . Et Petrus: Quasi modo nati parvuli, rationale lac desiderate . Unde et Moyses vinum et lac in Christi intelligens passione, mystico sermone testatur: Gratiosi oculi ejus a vino, et candidi dentes ejus a lacte . Pro lacte in praesenti loco LXX adipem transtulerunt. De quet in alio loco: Cibavit eos de adipe frumenti, et de petra melle saturavit eos . Qui adipes non aliud quam mysticam carnem sonant. Ad quam Dour, dicens: Nisi comederitis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis . Un
Abbreviated transcription (Latin):
bes spargunt iusticiã. Precipiturq
sicientib. ut nequa qͣui bibant aqͦs
Syor turbidas. ⁊ tum̃tes gurgites
assirior. s ꝑgant ad aquas syloe q̃
uadunt cũ silentio. Nec timeant e¬
loquii pauꝑtat̾e. si argentũ forte
ñ habeant. s audiant apłm dicentẽ.
Grã salui facti estis. Et dñm ad dis¬
cipłos. Gratis accepistis. gratis date.
Mirumq in modũ emunt aquas ab¬
sq pecunia.: ⁊ ñ bibt̃ eas. s comedt̃.
Ipse enĩ ⁊ aqua ⁊ pauis ẽ. qͥ de celo des¬
cendit. Ergo qͦd in quibꝰdã exempla¬
tib legitur. emite ⁊ bibite. ab imꝑi¬
tis scriptorib ĩmutatũ ẽ. qͥ putaue¬
r̃t ẽẽ consequentiꝰ si biberentur po¬
tius aque qͣm comederent᷑. Est au¬
tẽ ⁊ pecunia pessumma. siue argen¬
tum. qͦd reꝓbat scͥptura dicens. Pe¬
cunia q̃ datur cũ dolo: quasi testa
reputabit᷑. Et in alio loco. Argentũ
ur̃m reꝓbũ. Et ẽ argentũ. qͦd dĩ e¬

Expanded text:
bes spargant justitiam . Praecipiturque bes spargant justitiam . Praecipiturque sitientibus, ut nequaquam bibant aquas Sior turbidas, et tumentes gurgites Assyriorum; sed pergant ad aquas Siloe, quae vadunt cum silentio; nec timeant eloquii paupertatem, si argentum forte non habeant , sed audiant Apostolum dicentem: Gratia salvi facti estis ; et Dominum ad discipulos: Gratis accepistis, gratis date . Mirumque in modum emunt aquas absque pecunia; et non bibunt eas, sed comedunt. Ipse enim et aqua et panis est, qui de coelo descendit . Ergo quod in quibusdam exemplaribus legitur: Emite, et bibite, ab imperitis scriptoribus immutatum est, 644 qui putaverunt esse consequentius, si biberentur potius aquae, quam comederentur. Est autem et pecunia pessima, sive argentum, quod reprobat Scriptura, dicens: Pecunia, quae datur cum dolo, quasi testa reputabitur ; et in alio loco: Argentum vestrum reprobum . Et est argentum quod Dei e
Abbreviated transcription (Latin):
bum hebraicũ.. di. de qͦ supͣ in ꝓpheua
contͣ arihel dixerã. qͦd ẽẽt ambiguũ.
& uł intiectionẽ uocantis. uł ue sig¬
inficaret. Hic in pͥncipio capituli po¬
situm ẽ: ⁊ nequa qͣm plangentis legi¬
tur. s uocantis affectu. Dͥa gͦ uas
credentes ad fluuiũ dĩ. qͥ repletꝰ ẽ aqͥs. e cuiꝰ
impets letificat ciuitatẽ di: ut bi¬
bant aquas de fontib saluatoris.
qͥ loquitur ad samaritanã. Si sei
go dedero ei: fiet in eo fons aquȩ sa¬
sentis in uitam ȩt̃nam. De his aqͥs
clamabat in templo: Siquis sitit ue¬
mat ad me ⁊ bibat: qui biberit de
aqua quã ego dedero ei. flumina
de uentre eiꝰ fluent aquȩ uiuȩ: sig¬
co sermone resonabat. Sitiuit ani¬
ma mea ad dm̃n uiuentẽ. Et i̾tum
apud te ẽ fons uite. Qui ipse de se
loquebat᷑. Me dereliquer̃t font̃e aq̃
uine: ⁊ foder̃t sibi lacus contritos
qui ñ possunt aquas continere. Has
aquas spargunt nubes. ad quas ꝑue¬
nit ueritas di. sic̃ scͥptum ẽ. Et nu¬

Expanded text:
 supra in prophetia contra Ariel dixeram , quod esset ambiguum, et vel interjectionem vocantis, vel vae, significaret, hic in principio capituli positum, nequaquam plangentis legitur, sed vocantis affectu. Quia ergo ocredentes ad fluvium Dei, qui repletus est aquis, et cujus impetus laetificat civitatem Dei, ut bibant aquas de fontibus Salvatoris, qui loquitur ad Samaritanam: Si scirgo dedero ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . De his aquis clamabat in Templo: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui biberit de aqua, quam ego dedero ei, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae , sigopheta mystico sermone resonabat: Sitivit anima mea ad Deum viventem ; et iterum: Apud te fons est vitae . Qui ipse de se loquebatur: Me dereliquerunt fontem aquae vivae: et foderunt sibi lacus contritos, qui non possunt aquas continere . Has aquas spargunt nubes, ad quas pervenit veritas Dei. Sicut scriptum est: Et nu
Abbreviated transcription (Latin):
mandatis tuis intellexi & illud audire
beati mundo corde.qm̃ ipsi dm̃ uide¬
bunt. Muri aut̃e ciuitatis siue t̃mi¬
struunt᷑: quos reliquos lapides intel¬
ligere possum᷑ Et om̃s filios eiꝰ eẽ docꝰ¬
tos. siue discipłos di. Quo destimomo
dñs utitur in eugłio ioh̃is dicens. Ne¬

Expanded text:
mandatis tuis intellexi . Et illud audire: mandatis tuis intellexi . Et illud audire: Beati mundo corde: quoniam ipsi Deum videbunt . Muri autem civitatis, sive termistruuntur, quos reliquos lapides intelligere possumus, et omnes filios ejus esse doctos, sive discipulos Dei: quo testimonio Dominus utitur in E
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ. hunc in frigie monte ida ⁊ in
ꝓfundissimis specub eiꝰ nasci referui:
aliũ uͦ iuxta hiberos. hẏrcanosq ⁊
mare caspũi reperiri ⁊ p̃cipue iuxta
lacũ neusin. E⁊ aliꝰ lapis niui ⁊ spume
marinors fluctuũ similis. & clement̾
quasi mixto cruore subritilatis hoc
diximꝰ: ut uni̾sas gr̃as sp̃uales in eccłiȩ
ꝓͥpugnaculis cognoscamꝰ. Quas qͥ ha-¬
buerit. uanos timores fugat: ⁊ pot̃
cũ sponsa dicere. fratruelis m̃s. can¬
didꝰ ⁊ rubicundꝰ. Porte autẽ istiꝰ ciui¬
tatis. de lapide st̃ cristallo qͥ sculpit᷑
uariis modis. quo lapide nchil puriꝰ
ẽ. Deniq uehem̃tissimis alpiũ frigo¬
tib ⁊ inaccessis soli speluncis con¬
crescere aquȩ dicunt᷑ in cristallũ:
tactu quidẽ lapidẽ. uisu aquas ẽẽ.
ꝑ q̃ ostenditur. eos qͥ inforib sunt
ȩccłie. nulla deb̾e sorde maeularos fi¬
dei ẽẽ purissime. & dicere cũ ꝓpħa: a

Expanded text:
ribus; hunc in Phrygiae monte Ida, et in ribus; hunc in Phrygiae monte Ida, et in profundissimis specubus ejus nasci referunt. Alium vero juxta Iberos, Hyrcanosque et mare Caspium reperiri, et praecipue juxta lacum Neusin. Est et alius jaspis nivi et spumae marinorum fluctquasi mixto cruore subrutilans. Hoc diximus, ut universas gratias spirituales in Ecclesiae propugnaculis cognoscamus; quas qui habuerit, vanos timores fugat, et potest cum sponsa dicere: Fratruelis meus candidus et rubicundus . Portae autem istius civitatis de lapide sunt crystallo, qui scalpitur variis modis, quo lapide nihil purius est. Denique vehementissimis Alpium frigoribus, et inaccessis soli speluncis, concrescere aquae dicuntur in crystallum: et tactu quidem lapidem, visu aquam esse. Per quem ostenditur, eos qui in foribus Ecclesiae sunt, nulla debere sorde maculari, sed fidei esse purissimae, et dicere cum propheta: A
Abbreviated transcription (Latin):
militudiñe ⁊ suꝑm aeris: ut qͥ talis
ẽ illud possit aristofaniũ dicere cũ
eAyω. qͦd nos in latinum sermonẽ u̾te¬
te possumꝰ. Scando aerem. solemq des¬
picio. Siue cũ paulo apł̃o. Nr̃a autem
conu̾satio in cęlis ẽ. Ier echielis quoq
scriptura cõmemorat. quod locus in
qͦ thronꝰ dei sit saphiri babeat similitudi¬
ñe: & gła dñi in hoc colore confistat.qͥ
portat imaginẽ suꝑcelestis. S ⁊ ꝓpugna¬
cula urbis dñice hoc ẽ murors minȩ.
la spide roborantur: qͥ possunt altitu¬
dinẽ omñe eleuante se contͣ scientiã
dĩ destruere atq conuincere. ⁊ m̃daci¬
ũ subicere ueritati. Qͥ gͦ in disputan¬
do fortissimus ẽ. ⁊ scãrum scͥpturarũ
testimoniis roboratus iste ꝓpugna¬
culũ eccłie ẽ. Iaspidũ multa st̃ gene¬
ra. Aliꝰ ẽ enĩ smaragdi habens similitu¬
diũe. qͥ repperitur in fontib hermodon¬
omĩa fautasmata fugari autumant.
Aliꝰ uiridior mari: ⁊ tinctus quasi flo¬

Expanded text:
alis est, ut possit illud Aristophanicum dicere cum quod nos in Latinum sermonem vertere possumus: Scando aerem, solemque despicio . Sive cum Paulo apostolo: Nostra autem conversatio in coelis est . Ezechielis quoque Scriptura commemorat, quod locus in quo thronus Dei sit, sapphiri habeat similitudinem, et gloria Domini in hoc colore consistat, qui portat imaginem supercoelestis. Sed et propugnacula urbis Dominicae, hoc est murorum moenia jaspide roborantur, qui possunt omnem altitudinem elevantem se contra scientiam Dei destruere atque convincere, et mendacium subjicere veritati . Qui ergo in disputando fortissimus est, et sanctarum Scripturarum testimoniis roboratus, iste propugnaculum Ecclesiae est. Jaspidum multa sunt genera: alius est enim smaragdi habens similitudinem, qui reperitur in fontibus Thermodonomnia phantasmata fugari autumant. Alius viridior mari, et tinctus quasi flo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃is uox surget contra de inuidi¬
cium. Om̃s eos uinces & obnoxii tus
er̃t in ea. Est hereditas seruientib
dño: ⁊ uos erttis mͥ iusti. dicit dñs.
Hicamꝰ primũ uixta hebraicũ. Si
uis ñ timere. et ꝓcul ate ẽẽ formidi¬
nem: fac q̃ p̃teritus sermo narrauit.
Ego enĩ sum ꝑ qũe habitura es ꝓse¬
litos: ego qͥ creaui fabrũ sufflantẽ
in igne prunas. hoo ẽ diabolum om¬
nium maloꝵs artifice. ñ necessita¬
te nature. s m̃tis arbitrio. Qͥ sus¬
citabit incendia. ⁊ ꝓferet contͣ te
uasa. quales fuerunt symon ⁊ ely¬
mas magi. petro ⁊ paulo apłis re¬
sistentes. Ego creaui in t̾fectore e¬
orum qui increduli st̃ futureN
quo ego sum causa ꝑdicionis eoꝵ:
si quo creatus adu̾sariꝰ ad ꝑtignan¬
dũ. ⁊ uictis ꝑditio. ⁊ uictorib cau¬
sa sit p̃miors. Om̃s q qͥ contͣte a fabro
sufflante st̃ fabricati. ñ dirigentur:
s ⁊ p̃sentes penas sentient ⁊ futuras.

Expanded text:
dicium: omnes eos vinces ÷ et obnoxii tui erunt in ea  Est haereditas servientibus Domino, et vos eritis mihi justi, dicit Dominus. Dicamus primum juxta Hebraicum: Si vis non timere, et procul a te esse formidinem, fac quae praeteritus sermo narravit; ego enim sum per quem habitura es proselytos. Ego qui creavi fabrum suffin igne pruinas , hoc est, diabolum, omnium malorum artificem, non necessitate naturae, sed mentis arbitrio: qui suscitabit incendia, et proferet contra te vasa, quales fuerunt Simon et Elymas magi, Petro et Paulo apostolis resistentes. Ego creavi interfectorem eorum qui increduli sunt futuri, non quod ego sim causa perditionis eorum, sed quod creatus adversarius ad pugnandum, et victis perditio et victoribus causa sit praemiorum, omnesque qui contra te a fabro sufflante sunt fabricati, non dirigentur, sed et praesentes poenas sentient et futuras.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Tremor app̃hendit impios. Ecce ac¬
cola ueniet qui ñ erat mecũ: aduena
Ecce ꝓseliti accedent ad te ꝑ me: ⁊ co¬
loni tui ert ⁊ ad te confrigient. Et
heo iuidei putant ad ierłm dici qd
multi de gentib ꝓseliti sint futuri
qui legem moysi cerimoniasq sus¬
cipiant. Qd nos iuxta cept̃a int̃pre¬
tationẽ. ad eccłiam referimꝰ. q̃ ꝑ apłos
ẽ mat̾ omĩum credentiũ. Ad quos
ꝓselitos ⁊ aduenas cong̃gandos. mi¬
sit dñs discipłos suos dicens. docete
om̃s gentes. ut confugiant ad eu¬
głium. ⁊ nouã legẽ suscipiant:
ut habitatores quondã idolatrie.
fiant coloni eccłie. de quib in psal¬
mis dicit᷑. dñs sapientes facit cȩcos
siue ut in latinis codicib legitur. Dñs
illuminat cȩcos. Diligit aduenas: ut
pꝰquã ceci lum̃ receꝑint ueritatis.

Expanded text:
est: Tremor apprehendit impios . Ecce acest: Tremor apprehendit impios . Ecce accola veniet, qui non erat mecum; advena Ecce proselyti accedent ad te per me, et coloni erunt tui, et ad te confugient. Et haec Judaei putant ad Jerusalem dici, quod multi de gentibus proselyti sint futuri, et legem Moysi caeremoniasque suscipiant. Quod nos juxta coeptam interpretationem ad Ecclesiam referimus, quae per aet mater omnium credentium . Ad quos proselytos et advenas congregandos, misit Dominus discipulos suos, dicens: Docete omnes gentes , ut confugiant ad Evangelium, et novam Legem suscipiant, ut habitatores quondam idololatriae, fiant coloni Ecclesiae. De quibus in psalmis dicitur: Dominus sapientes facit caecos. Sive ut in Latinis codicibus legitur: Dominus illuminat caecos, Dominus diligit advenas : ut postquam caeci lumen receperint veritat
Abbreviated transcription (Latin):
bis: & a pauore. qr ñ appropinqͣbit
tibi. Septuas. Hecede ab tniquo ⁊
ñ timebis. ⁊ tremor ñ appropinaͦ¬
bit tibi. Ordo pulcherrimꝰ. Pauꝑcu¬
lam & humilẽ fuerat consolatus. ꝓ¬
mittens ei gr̃as spuales: Nẽ docet qͥd
facere debeat. si nolit adu̾sarioꝵ m¬
petus formidare. Et ẽ sensꝰ. non uis
timere iniicos tuos: fac ista q̃ dico. Re¬
cede ꝓcul a calũpnia. siue abiniquitate.
qr om̃is iniguitas & rapina de calũp¬
nia nascit᷑. et ñ timebis. tremorq ⁊ pa¬
uor ñ appropinquabit tͥ: ut nequa qͣm
homines s dm̃ timeas. dicens cũ moy¬
se. Tremens sum ⁊ meticulosus. Et
cũ uno amicor iob Horror ⁊ tremor
uenit super me: ⁊ multum mca os¬
sa concufsit. Et cũ ꝓpħa. Auoce orati¬
onis mee intrauit tremor in ossa mea.
Et suꝑ qũe dñs requiescet nͥ suꝑ bu¬
milẽ & quietũ. ⁊ trem̃tem u̾ba eiꝰ: Por¬
ro alius ẽ impiors tremor. qui exme¬
tu suppliei nascitur: de quo scriptũ

Expanded text:
 a pavore, quia non appropinquabit tibi. LXX: Recede ab iniquo, et non timebis, et tremor non appropinquabit tibi. Ordo pulcherrimus. Pauperculam et humilem fuerat consolatus, promittens ei gratias spirituales. Nunc docet quid facere debeat, si nolit adversariorum impetus formidare. Et est sensus: Non vis timere inimicos tuos, fac ista quae dico: Recede procul a calumnia, sive ab iniquitate: quia omnis iniquitas et rapina de calumnia nascitur; et non timebis, tremorque et pavor non appropinquabunt tibi, ut nequaquam homines, sed Deum timeas, dicens cum Moyse: Tremens sum ego et meticulosus ; et cum uno amicorum Job: Horror et tremor venerunt super me; et multum mea ossa concussit ; et cum propheta: A voce orationis meae intravit tremor in ossa mea ; et: Super quem Dominus requiescit, nisi super humilem et quietum, et trementem verba ejus ? Porro alius est impiorum tremor, qui ex metu supplicii nascitur. De quo scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
ne linguam resistentẽ tͥ in uidicio
iudicabis: ꝑdens sapientiã sapienti¬
ũ. ⁊ prudentiã prudentiũ repbans.
Cunctosq hereticors pͥncipes. ⁊ ui¬
deors magistros. ⁊ mundi philosophos.
quos faber ille conflauerat. tuo iudi¬
cio condẽpnabis: quomͦ et regina sa¬
ba condẽpnabit incredulos. ⁊ niniui¬
tȩ: ⁊ econtͣrio iustificabit᷑ sodoma. c̃o¬
paratione peioris ierłm. Post hȩc in¬
fert᷑: er̃t premia futuror: ne cas¬
sum putent ẽe cei tam̃. ⁊ presenti
morte finiri. Hec ẽ hereditas seruo¬
rum dñi id ẽ regnum cęlor. ⁊ uita
ꝑpetua. ⁊ retribritio laboꝵ: q̃ oołs

Expanded text:
nguam resistentem tibi in judicio judicabis, perdens 642 sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobans. Cunctosque haereticorum principes, et Judaeorum magistros, et mundi philosophos, quos faber ille conflaverat, tuo judicio condemnabis. Quomodo et Regina Saba condemnavit incredulos, et Ninivitae: et e contrario justificabitur Sodoma comparatione pejoris Jerusalem . Post haec infertur quae sint praemia futurorum, ne cassum putent esse certamen, et praesenti morte finiri. Haec est haereditas servorum Domini, id est, regna coelorum, et vita perpetua, et retributio laborum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
& fr̾es dicentes cognosce dm̃. s om̃s sci¬
ent me a minimo usq ad maxinum.
ꝓ piciꝰ enĩ ero iquitatũ eors. ⁊ pecca¬
tum eors ñ recordabor doctrina au¬
tẽ discipłoꝵ cłi. habet multitudinẽ
pacis: q̃ eis a dño derelicta ẽ. Edifica¬
tioq urbis pulcherrime. cõpletur iu¬
stitia: ut nequa qͣm uniꝰ gentis. s to
tuis mundisit d̾s. uocans ad fide suã
seruos ⁊ libos. grecos ⁊ barbaros. diuites

Expanded text:
 omnes scient me a minimo usque ad maximum. Propitius enim ero iniquitatum eorum, et peccatorum eorum non recordabor . Doctrina autem discipulorum Dei habet multitudinem pacis, quae eis a Domino derelicta est: aedificatioque urbis pulcherrimae completur justitia; ut nequaquam unius gentis, 640 sed totius mundi Deus sit, vocantis ad fidem suam s
Abbreviated transcription (Latin):
i indimꝰ in ciuitate dm̃ uirtutum.
in ciuitate dĩ nr̃i: ds fundatut eã in
et̃num. Suꝑ conditore huiꝰ ciuitatis.
n in alio loco dr̃ hic edificabit ciuitatẽ
mẽa: ⁊ reducet captiuitatẽ popłi mei.
de natura autẽ duodec̃i lapidũ atq
gemarũ. ñ ẽ huiꝰ temporis dicere. cũ
n grecors plurimi scripserint ⁊ lati
ditionis suę reliquit uolum̃ qͦd inscͥp¬
apud latinos oratorẽ ⁊ philosophũ.
qͥ in oꝑe pulcherrimo naturalis histo¬
tie.tricesimum. septemũ librũ. qui ⁊
extremuis ẽ. lapidum atq gemarum
disputatione cõplenit. Hii duodecim
& in corona atq in diademate pͥncipis
tyri. dicamꝰ pͥmũ de exodo. Quatuor
ordines intexti erant lapidũ. Ordo
pͥmus habuit lapidẽ sardiũ topati¬
um. smaragdum:. Ordo scłs carbun¬
girium. achaten. ametistume Ordo
quartus chrisolitũ. berillũ. omchi¬
num. atro circũdatos: ⁊ inscripti e.¬
rant ex nominib duodeẽi tribusĩ
filiors isrł̃. In quo notandũ qͦd scds

Expanded text:
vidimus in civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri: Deus fundavit eam in aeternum . Super conditore hujus civitatis, et in alio loco dicitur: Hic aedificabit civitatem meam, et reducet captivitatem populi mei . De natura autem duodecim lapidum atque gemmarum, non est hujus temporis dicere, cum et Graecorum plurimi scripserint et Latiditionis suae reliquit volumen, quod inscripapud Latinos oratorem et philosophum, qui in opere pulcherrimo naturalis historiae tricesimum septimum librum, qui et extremus est, lapidum atque gemmarum disputatione complevit. Hi duodecim et in corona atque diademate principis Tyri. Dicamus primum de Exodo: Quatuor ordines intexti erant lapidum . Ordo primus habuit lapidem sardium, topaum. smaragdum, carbunrium, achaten, am ethystum, quartus, chrysolithum, beryllum, onychium, auro circumdatos; et inscripti erant ex nominibus duodecim tribuum filiorum Israel. In quo notandum quod secundus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. Siquis autẽ suꝑ fundam̃tũ hoc
edificat aurũ. argentũ. lapides p̃cio¬
sos: ligna. fenũ. stipulã: uniꝰcuiꝰq opꝰ
manifestum erit de hoc fundam̃to
ipso angulari lapide xp̃o ihu. Eti¬
terũ. In quib om̃s edificamini lapides
uiuentes. in sacerdotiũ scm̃ offerre
spuales uictimas. De his lapidib my¬
stice dicitur. Lapides scĩ uoluunt᷑
suꝑ petrã : dicens in eugłio. Suꝑ hanc¬

Expanded text:
tum hoc aedificat aurum, et lapides pretiosos, ligna, fenum, stipulam: uniuscujusque opus manifestum erit. De hoc fundamento ipso angulari lapide Jesu Christo ; et iterum: In quibus omnes aedificamini lapides viventes in sacerdotium sanctum, offerre spirituales victimas . De his lapidibus mystice dicitur: Lapides sancti volvuntur super petram, dicens in E
Abbreviated transcription (Latin):
qui factus ẽ incaput anguli de quo
⁊ apłs petrus disputans ait. Nobis
g honor qui credimꝰ angulari ⁊ p̾ci¬
oso electoq lapidi: incredulis autẽ
ẽ lapis offensiotis. ⁊ petra seandali.
Q n in actib apłors. ad pͥncipes loqͥ¬
tur sacerdotũ. Iste ẽ lapis electus. p̃¬
ciosus. quẽ uos despexistis reꝓbantes.
qͥ factus ẽ in caput angulr ⁊ duos po¬
edificatio estis. Et. Quasi sapiens ar
chicectus fundam̃tum posui. aliꝰ suꝑe¬
dificat: unꝰquisq aut̃e uuideat qͦmͦ edi¬

Expanded text:
qui factus est in caput anguli . De quo et Apostolus Petrus disputans ait: Nobis ergo honor qui credimus angulari et pretioso electoque lapidi. Incredulis autem est lapis offensionis et petra scandali . Qui et in Actibus Apostolorum ad principes loquitur sacerdotum: Iste est lapis electus, pretiosus, quem vos despexistis reprobantes ; qui factus est in caput anguli, et duos poaedificatio estis. Et: Quasi architectus sapiens fundamentum posui, alius superaedificat. Unusquisque autem videat quomod
Abbreviated transcription (Latin):
met ipsa: desidabilia suꝑ aurum ⁊ la¬
pidẽ pciosum multũ. Ex quo palamẽ
illũ lapidẽ ceteris lapidib cõparari
de quo supͣ ab hoc eodẽ ꝓpħa ex ꝑsona
dĩ dicitur. Ecce ĩmittam in fundam̃¬
ta syon lapidẽ angularẽ. lapidẽ electũ
p̾ciosum: ⁊ qͥ credidit in eo ñ confundet᷑

Expanded text:
metipsa, desiderabilia super aurum et lametipsa, desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum multum . Ex quo palam est, illud lapidem caeteris lapidibus comparari, de quo supra in hoc eodem Propheta ex persona Dei dicitur: Ecce immittam in fundamenta Sion lapidem angularem, lapidem electum, pretiosum: et qui crediderit in eo, non con
Abbreviated transcription (Latin):
n bibamꝰ. cras eñi regnabimꝰ. quȩ sit
ista celestis ierłm. cui nc̃ dicit᷑. ecce
ego sternam ꝑ ordinẽ lapides tuos.
siue iuxta. hex ecce ego p̃parabo
beat fundam̃rta saphirina. ⁊ ꝓpug¬
nacula iaspidẽ. siue calcedonium.
n portas cristallinas. siue anaglifas.
i murti in circtutu p̃ciosors lapidũ
om̃sq filii eiꝰ ñ habeant magistros
homines. s dm̃. ⁊ appellentur dis¬
cipłi dĩ. & sit in ea pax ꝑpetua. et
edificatio iusticie. Ex quo ꝑspicu¬
um ẽ. sub occasione iusticie qͦd uir¬
tutis nom̃ ẽ. etiã ceteras uirtutes
in edificatione eccłie debere nos q̃¬
rere: nec iudaica deliram̃ta sectari
Exeponant enĩ qͥd sit illud in ꝓu̾biis
qͦd de sapientia dicit᷑: p̃ciosior ẽ cun¬
ctis lapidib p̃ciosissimis. Si enim
xp̃s dĩ uirtus ⁊ dĩ sapientia ẽ. stul¬
tum ẽ. xp̃m insensibitib lapidib
comparari. Rursumq de uidiciis dile¬
guꝰ Iudicia di recta. iustificata inse¬

Expanded text:
 cras enim regnabimus: quae sit ista coelestis Jerusalem, cui nunc dicitur: Ecce ego sternam per ordinem lapides tuos: sive juxta LXX: Ecce ego praeparo beat fundamenta sapphirina, et propugnacula jaspidem, sive chalcedonium, et 636 portas crystallinas, sive anaglyphas, et murum in circuitu pretiosorum lapidum: omnesque filii ejus non habeant magistros homines, sed Deum, et appellentur discipuli Dei; et sit in ea pax perpetua, et aedificatio justitiae. Ex quo perspicuum est, sub occasione justitiae, quod virtutis est nomen, etiam caeteras virtutes in aedificationem Ecclesiae debere nos quaerere: nec Judaica deliramenta sectari. Exponant enim quid sit illud quod in Proverbiis de sapientia dicitur: Pretiosior est cunctis lapidibus pretiosissimis . Si enim Christus Dei virtus et Dei sapientia est , stultum est Christum insensibilibus lapidibus comparari. Rursumq Judicia Domini recta: justificata in se
Abbreviated transcription (Latin):
bulatione:. ⁊ ad malũ manꝰ suas p̃pa¬
raut: et cͥet̾a his similia: equib illud
ẽ. Nemo mundꝰ a sorde: nec si uniꝰ qẽ
diei fuerit uita eiꝰ suꝑ tram. Unde ẽ¬
dñm fecisse diluuiũ: qui uixta apłm

Expanded text:
bulatione, et ad malum manus suas praepabulatione, et ad malum manus suas praeparant : et caetera his similia. E quibus illud est: Nemo mundus 634 a sorde, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus super terram . Unde Dominum feciss