comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genitorũ. pͥncipia oꝑum bono¬
rum ostũdunt: uł ipãm bonã
uoluntatẽ. que prior ẽ oꝑe qͣm
pelagiami sibi tribuendo offen¬
dunt. Deus autẽ dum illa sͥ a
nobis iubet offetri.indicat ad
In decimis itaq dño offerndisx
denarius numerus ꝑfectionẽ
sig̃cat: quia usq ad ip̃m nũs
crescit. Ib̃oq sicut in primitiis.
pͥncipia uoluntatũ. ita in deci¬
inis consũmationes nr̃orum
oꝑum. ad dñm refexri precipit᷑.
a quo ⁊ boni oꝑis inicium: ⁊ ꝑ¬
fectiõis designatur effectus
Uerum quod dixit pͥmogeni¬
ta asini mutabis oue ꝑ asinũ
quippe in hoc loco unmundi¬
tia: ꝑ ouem uͦ innocũtia desig¬
natur. Asim gͦ pͥmogenita. oue
mutare ẽ: unmunde uite pri¬
mordia. ad innocũtie simplici¬
tatẽ conu̾tere: ut postqͣm illa
pecẽor egit. que ut imnmundado¬
minus respuit: etiam agñdo pro¬
ferat. que dĩ sacrificio munda
uuponat. Quod uͦ sequitur. siñ
redimes occidetur: quia nimuꝵ

Expanded text:
genitorum principia ogenitorum principia orum ostendunt, vel ipsam bonam voluntatem, quae prior est opere, quam Pelagiani sibi tribuendo offendunt: Deus autem dum illa sibi a nobis jubet offerri, indicat ad In decimis itaque Deo offerendis denarius numerus perfectionem significat, quia usque ad ipsum numerus crescit. Ideoque sicut in primitiis principia voluntatum, ita in decimis consummationes nostrorum operum ad Deum referre praecipitur, a quo et boni operis initium, et perfectionis designatur effectus. Verum quod dixit: Primogenita asini mutabis ove . Per asinum quippe hoc loco immunditia; per ovem vero innocentia designatur. Asini ergo primogenita ove mutare, est immundae vitae primordia ad innocentiae simplicitatem convertere, ut postquam illa peccator egit, quae ut immunda Dominus respuit, ea jam agendo proferat, quae Dei sacrificio ut munda imponat. Quod vero sequitur: Si non redimes, occidetur, quia nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
i diuidens spũaliter distingue¬
bat. ut subtilem ex hiis ad ui¬
teriora anime tͣusmitteret sen¬
sum. quisq gͦ huiusmͦi euel¬
leus dentẽ. conatur a corpore
xp̃i p̃cidere. auferatur densille
De talibꝰ enĩ dr᷑. Dentes pecc̃oꝵ
contriisti. Siquidẽ ⁊ manus
ꝓ manu. ⁊ pes ꝓpede deposcit᷑.
Mauus ÷ actio oꝑantis: pes ꝑ¬
quẽ incenditur ad bona uł ma¬
la. Precidat᷑ igitur ille qui scã¬
dalum facit. ñ solum fide. s etiã
actib. que ꝑ manũ sig̃cantur.
aut offendiculum prebent. qͦ pe¬
des intlłiguntur. Recipiat eti¬
am combustionẽ quia cõbus¬
sit: igeheune fr̾nam tradidit
amunam. Per que singula o¬
stñditur. ut iste ꝑcussor. om̃i¬
bus detruncatus membris a
corpore excidatur eccł̃ie: ut ce¬
teri uidñtes timorẽ hañt.: ⁊ ñ
iuter hec isrłitico populo deci¬
nias frugum: cunctarũq pͥmiti¬
as rerum. offerre deo. Sp̃ualit̾
quippe pͥmitie frugum uł pͥmo¬

Expanded text:
et dividens spiritaliter distingueet dividens spiritaliter distinguebat, ut subtilem ex his ad interiora animae transmitteret sensum. Quisquis ergo hujusmodi evellens dentem conatur a corpore Christi praecidere, auferatur dens ille. De talibus enim dicitur: Dentes peccatorum contrivisti . Siquidem et manus pro manu, et pes pro pede deposcitur. Manus est actio operantis, per quem inceditur ad bona, vel mala. Praecidatur ergo ille qui scandalum facit, non solum fide, sed etiam in actibus, qui per manum significantur; aut offendiculum praebent, quo pedes intelliguntur. Recipiat etiam combustionem, quia combussit, et gehennae fraternam tradidit animam, per quae signacula ostenditur, ut iste percussor, omnibus detruncatis membris, a corpore excidatur Ecclesiae, ut caeteri videntes, timorem habeant, et non inter haec Israeliticus populus decimas frugum cunctarumque primitias rerum offerre Deo. Spiritaliter quippe primitiae frugum vel primo
Abbreviated transcription (Latin):
lege. ut hebreus puer. sifor¬
te inseruitutẽ deuenerit. sex an¬
nis seruiat: septimo uͦ liber di¬
mittatur. Q d̾̃ si egredi aseruitu¬
te noluerit ꝓpter ricorẽ ⁊ filios:
ꝑforabitur auricula eius:i erit
ei seruus inseculum. Hoc de p̾
berabimur: si tamen uoluimuᷤ
ẽe liberi. dum adhuc inseculo
seruiinus pecc̃o. Si autẽ uolue¬
rimus. perforabitur nob auri¬
cula intestimoniũ mobecdiente.
i cum ucore ⁊ filiis nr̃is quos
p̾tulimus libatr. id cum car¬
llud uͦ qͥd sig̾cat qͦt in hac lege.
ocłm ꝓ oculo dare iubetur.
Oculus enim ẽ quisq: doctor:
tanquã uite demonstrans iter.
Iste autem si intñtionẽ audito¬
ris ꝑ aliqͣm ꝑnitiosam doctri¬
uam conetur extinguere: si ocu¬
lum lecdat anime. ⁊ intlłm eius
turbet: auferatur necẽe ẽ ab et¬
cłie presulatu: ⁊ intlłs eius tur¬
bulentus. ac ferox qui scandalũ
sidĩ gñat ꝓiciatur. Sed et siqͥs
dentẽ lesit auditoris ꝑquem
scͥpturatũ cibos cõminuebat.

Expanded text:
lege ut Hebraeus puer, si forte in servitutem devenerit, sex annis serviat, septimo vero liber dimittatur. Quod si egredi a servitute noluerit propter uxorem et filios, perforabitur auricula ejus, et erit servus in saeculum. Hoc de praberabimur, si tamen voluerimus esse liberi, dum adhuc in saeculo servimus peccato. Si autem noluerimus, perforabitur nobis auricula in testimonium inobedientiae, et cum uxore et filiis nostris, quos praetulimus libertati, id est, carIllud vero quid significat, quod in hac lege oculum pro oculo dare jubetur. Oculus est enim quisque doctor tanquam vitae demonstrans iter. Iste autem si intentionem auditoris per aliquam perniciosam doctrinam conetur exstinguere, si oculum laedat animae, et intellectum ejus turbet, auferatur necesse est ab Ecclesiae praesulatu, et intellectus ejus turbulentus ac ferox, qui scandalum fidei generat, projiciatur. Sed et si quis dentem laesit auditoris, per quem Scripturarum cibum comminuebat,
Abbreviated transcription (Latin):
qui uerus sponsus erat. De¬
cem aut̃ maiorũ natu bene¬
dictio hoc ostendit: in noĩe
iħu om̃s eẽ gentes saluan¬
das ac bndicendas. Iota
enum apud grecos decem
sig̃cat. Que prima littera:
nomen dñi iesu sũmoꝑe scri¬
bit. Que res ut diximus: om̃s
gentes ꝑ ip̃m saluandas ac
Budicñdas ẽẽ demonstrat.
Nec dubitet gͦ quisqͣm. hecut
dicta sunt credere: cum inide¬
at uiiuersa ⁊ ab inicio figu¬
ris añceclentibus p̃cucurris¬
se:⁊ ꝑ aduentum dñi manife¬
ste adimpleca sic ẽẽ:⁊ que su¬
persunt. hoc modo perficien¬
da in ueritate: consonantib
om̃ib ⁊ uocib ⁊ figuris scã¬
rum scͥptutarũ que ad un¬
pleuit. is qui pollicitus est:
minũ regem ⁊ saluatorẽ nr̃m:
cum quo ẽ illi gloria: houor

Expanded text:
qui verus sponsus erat. Dequi verus sponsus erat. Decem autem majorum natu benedictio: hoc ostendit in nomine Jesu omnes esse gentes salvandas ac benedicendas. Iota enim apud Graecos decem significat. Quae prima littera nomen Domini Jesu summopere scribit. Quae res, ut diximus, omnes gentes per ipsum salvandas ac benedicendas esse demonstrat. Nec dubitet ergo quisquam haec ut dicta sunt credere cum videat universa, et ab initio figuris antecedentibus praecucurrisse, et per adventum Domini manifeste adimpleta sic esse, et quae supersunt hoc modo perficienda in veritate, consonantibus omnibus et vocibus et figuris sacrarum Scripturarum: quae adimplevit is qui pollicitus est per minum, Regem et Salvatorem nostrum, cum quo est illi gloria et honor
Abbreviated transcription (Latin):
seuerantib hiis qui nuissi fue¬
rant ⁊ inquirentib quis ẽẽt:
respondit. Ego sum uox cla¬
mantis in deserto. Nouissime
etiam confitetur de dño ip̃e
dicens. Qui habet sponsam spõ¬
sus ẽ. Se autẽ ainicum spon¬
si manifestat: cum adiecit.
amicus autẽ sponsi ẽ. quistat
⁊ audit eum: ⁊ letatur ꝓpter
uocem sponsi. Hunc gͦ xpi¬
stum existimabant:quia xpi¬
stũ indie uisitationis sueue¬
uisse ñ intelligebant. Est
quippe eccłie spousus: qui
prophicis ẽ uocib ante pro¬
missus. S sicut ille propin¬
quus negauit:i postea ruth
iungitur boo: ita xp̃c qui
assumere ⁊ ex om̃ib gñti¬
b ꝑ totum orbem terrarũ.
deo patri innumeros popu¬
los offerre. Q uod uͭ excalci¬
at se cognatus ille ueterum
consuetudo eratͥ ut si sponsa
sponsus repudiare uellet dis¬
calciaretur ille: ⁊ hoc eẽt sig¬
num repudii. Prom̃ excalcra¬
re iubetur: ne ad eccł̃iam qͣ
sponsus calciatus accederet.
hoc enim xp̃o seruabatirr

Expanded text:
s qui missi erant, et inquirentibus quis esset, respondit: Ego sum vox clamantis in deserto . Novissime etiam confitetur de Domino ipse dicens: Qui habet sponsam, sponsus est . Se autem amicum sponsi manifestat, cum adjecit: Amicus autem sponsi est qui stat, et audit eum, et laetatur propter vocem sponsi . Hunc ergo Christum existimabant, quia Christum in die visitationis suae venisse non intelligebant. Est quippe Ecclesiae sponsus, qui propheticis vocibus est ante promissus, sed sicut ille propinquus negavit, et postea Ruth jungitur Booz: ita Christus,assumere et ex omnibus gentibus per totum orbem terrarum Deo Patri innumeros populos offerre. Quod vero excalceat se cognatus ille, veterum consuetudo erat, ut si sponsam sponsus repudiare vellet, discalcearetur ille, et hoc esset signum repudii. Proinde excalceari jubetur, ne ad Ecclesiam quasi sponsus calceatus accederet. Hoc enim Christo servabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
patriarchis scił ⁊ propħis.
consociandam. De quorum
societate qd scĩs ex stirpe abra¬
he uenientib consociaretur.
Moyses incantico ostñdit dic̃es.
Letanun gentes cum plebe
eius: idest uos qui ex gñtibꝰ
estis crediturr: cum illis qui
pͥmi electi sunt eterna leticia
exultate. Ingressa autẽ ruth
cum socru sua in terram isrł.
ob merita obsequiorũ suorũ.
ꝓuidetur ut homini conuni¬
geretur ex abrahe stirpe ueni¬
enti. Et pͥmum quidem huic
quem ip̃a ꝓpinquum magis
ẽe credebat: qui negat se posse
illi nub̃e. Et recebente illoꝑ
testunoniũ decem maiorum.
booz. illi conuingitur: & ab
posse. Hoc loco ioħis bapti¬
ste figuram ostũdi estimam̃.
quia cum ip̃e apopulo xp̃c pu

Expanded text:
patriarchis scilicet, et prophetis consociandam; de quorum societate, quod sanctis ex stirpe Abrahae venientibus consociaretur, Moyses in Cantico ostendit, dicens: Laetamini, gentes, cum plebe ejus, id est, qui ex gentibus istis credituri, cum illis qui primi electi sunt aeterna laetitia exsultate. 3. Ingressa autem Ruth cum socru sua in terram Israel, ob merita obsequiorum suorum providetur, ut homini conjungeretur ex Abrahae stirpe venienti. Et primum quidem huic quem ipsa propinquum magis esse credebat, qui negat se posse illi nubere. Et, recedente illo, per testimonium decem majorum Booz illi conjungitur, et ab posse, hoc loco Joannis Baptistae figuram ostendi aestimamus, qui cum ipse a populo Israel
Abbreviated transcription (Latin):
ecunda mansio ẽ so
chot: inqua coquunt pa¬
nes azunos. ⁊ primum tendũt
tab̾nacła. Unde ⁊ locus nom̃
accepit. Socoħ quippe: interpre¬
tatur tab̾nacula. uł tñtoria.

Expanded text:
ecunda mansio est in Socoth: in qua coquunt panes azymos, et primum tendunt tabernacula. Unde et locus nomen accepit. Socoth quippe interpretatur tabernacula seu tentoria.
Abbreviated transcription (Latin):
ũ poterunt: ut m̃se secundo cõ¬
ueniant. S quid sibi uelit. qͦt
haui qui longius habitant. uel
unmundi in amma fuerint:
in secundo mense pascha iussi
suut facere: Qd̃ nimirũ intipo
intelligitur populi gñtium. qͥ
cum om̃ib demonib formca¬
ti. unmundi uidebantur in ala
salubri uͦ confessiõe mundati.
ad secundã natiuitatẽ. quasi
ad secundũ mensem tnͣsire pre¬

Expanded text:
non potuerunt, ut mense secundo connon potuerunt, ut mense secundo conveniant. Sed quid sibi velit quod hi qui longius habitant, vel immundi in anima fuerant, in secundo mense Pascha jussi sunt facere. Quod nimirum in typum intelligitur populi gentium, qui cum omnibus daemonibus fornicati, immundi videbantur in anima: salubri vero confessione mundati, ad secundam nativitatem quasi ad secundum mensem transire pr
Abbreviated transcription (Latin):
ndecima mansio ẽ in rafi¬
dim: qͦd interpretatur dis¬
solutio fortiũ. uł remissio manu¬
um. In hac sitienti populo fon
de petra oreb: in sumi litudinẽ
xp̃i aquam erupit. Ibi iñc in
typo saluatoris contra amalech
militat: ⁊ in signo crucis demo¬
num aduersus nos tempta¬
menta surgentia deuincunt᷑.
dans consilium seꝑtuagurta
seniorũ: ⁊ in typo eccł̃ie ex gñti¬
bus congregate. legis inmi¬
nutio eungelio suggernte cõ¬
pletur. Pulchre autem disso¬
lutio ac sanitas fortium rafi¬
dim dicitur: uł ꝓpter dissipatũ
amalech. uł ꝓpter sanatũ isrł.
quippe interpretatur rubus:
qui¬
legem populo sii
ritas hostiarum: uasori
sitas indum̃ta pontificis
dotum ac leuitarũ cermioi
Ibi nũs populorum leuitai
stributio. Oblationes quoq:
pͥncipum: in hac mansione de¬
scripte sunt. Due quoq: argẽ¬
tec tube: ad ꝓmouenda castra.
ibidem fieri iubentur De pasche¬
bidem precipitur immundis q̃
pruo mense pasche interesse

Expanded text:
ndecima mansio est in Raphidin, quae interpretatur dissolutio fortium, vel remissio manuum. In hac sitienti populo fons de petra Oreb in similitudinem Christi aquam erupit. Ibi Jesus in typo Salvatoris contra Amalech militat, et in signo crucis daemonum adversum nos tentamenta surgentia devincuntur.dans consilium septuaginta seniorum, et in typum Ecclesiae ex gentibus congregatae, legis imminutio evangelio suggerente completur. Pulchrae autem dissolutio ac sanitas fortium Raphidin dicitur, vel propter dissipatum Amalech, vel propter sanatum Israelquippe interpretatur rubus, qulegem populo suo:ritas hostiarum, vasorum diversitas, indumenta pontificis, sacerdotum ac Levitarum caeremoniae: ibi numerus populorum Levitaruistributio. Oblationes quoque principum in hac mansione descriptae sunt. Duae quoque argenteae tubae ad promovenda castra ibidem fieri jubentur. Ibique praecipitur immundis, qui primo mense Paschae interesse
Abbreviated transcription (Latin):
lingua egypciaca:. saluator mũ¬
di. Quid manifestius de xp̃o. q̃n
sub figura ioseph. saluator ostñ¬
ditur: ñ tamen unius terre e¬
gẏpti. sed etiam totius mundi:
Trigiita annorũ erat ioseph:
quando in conspectu regis pha¬
raonis stecit. Totidẽq: legitur
fuisse xp̃c: qñ sub tẏpo pharao¬
nis. in conspectu herodis appa¬
ruit reuelatus. Accepit gͦ ex gñ¬
tibr uxorẽ. id⁊ eccł̃iam: ex qua
genuit duos filios: id: duos
populos ex uideis ⁊ gñtib con¬
gregatos. Igitur post ub̾tatis
annos: ni unu̾iso orbe fames
p̃ualuit. Merito: quia ñ erat
qui faceret bonitatẽ. P ost hec
ioseph. a penuria frum̃ti saluat
liberat mundũ. Aꝑuit enim
horrea sua xp̃c in om̃i orbe ter

Expanded text:
lingua Aegyptiaca Salvator munlingua Aegyptiaca Salvator mundi. Quid manifestius de Christo. Quando sub figura Joseph Salvator ostenditur, non tantum unius terrae Aegypti, sed etiam totiuTriginta annorum erat Joseph, quando in conspectu regis Pharaonis stetit. Totidemque annis legitur fuisse Christus: quando sub typo Pharaonis in conspectu Herodis apparuit revelatus. 21. Accepit ergo ex gentibus uxorem, id est, Ecclesiam, ex qua genuit duos filios, id est, duos populos ex Judaeis et gentibus congregatos. Igitur post ubertatis annos, in universo orbe fames praevaluit. Merito, quia non erat qui faceret bonitatem. Post haec Joseph a penuria frumenti salvatliberat mundum: aperuit enim horrea sua Christus in omni orbe ter
Abbreviated transcription (Latin):
induerat xp̃i. currum meruit:
ti. E t dominus nr postqͣmdiste¬
tus ẽ a uida. ut ioseph a fr̃ĩb
& de infernorũ carcete surrex̃.
ascendit currũ regni celestis:
de quo dictum ẽ. currus dĩ de¬
cem milium: & accẽp̃ potestatẽ
a patre predicandi : iudican¬
di sicut paulus apłs ait. E t
dedit ei nomen quod ẽ super
omne nom̃: ut in noĩe ur̃u:. om̃e
genu flectatur. celestiũ. terrestͥ¬
um & infernorũ. Accepit quoq:
.i amilum. pontificatum scił
fider: quo credentiũ anime. sa¬
lutis signo sanantur. frontibꝰq
⁊ cordibus nr̃is. per signũ cru¬
cis figura eterna regis expͥmi¬
tur. Induiturq stola byssina:
id carne scãma bysso splendidio¬
rent. & stolaxa immortalitatis
Accepit quoq torquẽ auream:
id intellectum bonũ. Preco aũ
eum precedit. id ioħes baptista:
qui iter eus p̾cedens p̃conat.
dicens. parate uiam domino.
habebit alium p̾conẽ helyã:
angeli. Uocatur quippe ioseph

Expanded text:
induerat Christi, currum meruit, induerat Christi, currum meruit, ti. Et Dominus noster postactus a Juda, ut Joseph a fratribus, et de inferorum carcere surrexit, ascendit currum regni coelestis, de quo dictum est: Currus Dei decem millium, et accepit potestatem a Patre praedicandi et judicandi, sicut Paulus apostolus ait: Et dedit ei nomen, quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genuflectatur, coelestium, terrestrium et infernorum . Accepit quoque et annulum, pontificatum scilicet fidei, quo credentium animae salutis signo signantur, frontibusque et cordibus nostris per signum crucis figura aeterni regis exprimitur. Induiturque stola byssina, id est, carnem sanctam bysso splendidiorem, et stolam immortalitatis. Accepit quoque torquem auream, id est intellectum bonum. Praeco ante eum praecedit, id est, Joannes Baptista, qui iter ejus praecedens praeconavit dicens: Parate viam Domino . Habebit et alium praeconem, tubam angeli. Vocatur quippe Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
cere liberatus: redlitur in nu¬
nisterio diuine legis. Incredu¬
lus autem & impus populuꝰ
uideorum. quia in conũsioĩs
ligno ñ credidit: trans gressioniᷤ
ligno suspenditur: ut illi alt̾i
contigit eunucho. qui iud̃orũ
unagiue indicauit. Preterea
narrat pharao somniũ. inter p̃¬
tatur ioseph. S: quid sigẽant
septẽ anui. qui in septẽ spicis
plenis. seu qui in septem uaccis
ꝑinguib ostñdebant᷑: nisi sep¬
tem karis matũ spũaliũ dona.
quibr ubertas fidei. larga pie¬
tate redundat: Et contra septẽ
steriles ⁊ ieiuine: famẽ ueritatiᷤ
⁊ iusticie nouissimis tp̃rib sig¬
uificabant. Congregauit aut̃
ioseph per septem annos. omnẽ
frugum abundantiã. io fru¬
ĩta ficłiscõrum horreis cõdenͤ:
crminũ sub antixp̃o. quando fa¬
mes fid̃i fuerit : salutis: tunc
scĩ pariter &e fideles hãnt copi¬
osam iusticie frugẽ ne fides eorũ.
inopia sermonis attenu ata
deficiat. Inde ioseph qui tipũ

Expanded text:
cere liberatus. Redditur in micere liberatus. Redditur in ministerio divinae legis, incredulus autem et impius populus Judaeorum, quia in conversionis ligno non credidit, transgressionis ligno suspenditur, ut illi alteri contigit eunucho, qui Judaeorum imaginem indicavit. Praeterea narrat Pharao, somnium interpretatur Joseph. Sed quid significant septem anni, qui in septem spicis plenis, seu qui in septem vaccis pinguibus ostendebantur, nisi septem charismatum spiritalium dona, quibus ubertas fidei larga pietate redundat. At contra septem steriles et jejunii, fame veritatis et justitiae novissimis temporibus signifiJoseph per septem annos omnem frugum abundantiam, id est frumenta fidei sanctorum horreis condens, criminum sub Antichristo, quando fames fidei fuerit et salutis, tunc sancti pariter et fideles habeant simul copiosae justitiae frugem, nec fides eorum inopia sermonis attenuata deficiat. Inde Joseph, qui typum
Abbreviated transcription (Latin):
erat. xp̃c autẽ non acquiescẽs
illicite doctrine ad ulterio. ad¬
ulterine synagoge manu ue¬
ste corporis Apprehensus carne
se exuit: & liber mortis uincłͤ
in celum ascendit. Calumpnia¬
ta ẽ ergo meretrix. ubi eumte¬
nere non potuit dicens: eo qͦd
templum dñi blasphemarit:¬
⁊ legis diceretur ẽe tͣnsgressor.¬
Sic ee illum ũ carcer tenuit. ñ
inferna tenuerunt: cum etiã
ubi uelut pumiendus descende¬
rat ĩn alios liberauit. Denq
inuenit ioseph duos euuchos
de domo regis in carcere uinctoᷤ
duorũ populorũ credentiũ uł
iu credulorum figuram sigẽan¬
tes: qui conclusi sub pecc̃o Ade
tnͣs gressione obnoxii teneban¬
tur. Qui ideo eunuchi dũr: qͥa
castam acceperant regulam di¬
cipline. Eloquia inquit dñi ca¬
sta. Deniq post trinam lucem
dño ab inferis resurgñte ⁊ legi
obscura. ut ioseph soninia reue¬
lante: solutus ẽ a pecc̃is creden¬
tium populus:i de inferui car¬

Expanded text:
erat. Christus autem non acquiescens erat. Christus autem non acquiescens illicitae doctrinae, ab adulterinae Synagogae manu veste corporis apprehensus, carne se exuit mortali, et liber mortis in coelum ascendit. Calumniata est meretrix, ubi eum tenere non potuit, dicens, eo quod templum Domini blasphemaret, et Legis diceretur esse transgressor. Et illum non carcer terruit, non inferna tenuerunt, cum etiam ubi velut puniendus descenderat, inde alios liberavit. Denique invenit Joseph duos eunuchos, de domo regis in carcere vinctos, duorum populorum credentium vel incredulorum figuram significantes, qui conclusi sub peccato Adae transgressione obnoxii tenebantur: qui ideo eunuchi dicuntur, quia castam acceperant regulam disciplinae. Eloquia, inquit, Domini casta. Denique post trinam lucem Domino ab inferis resurgente, et legis obscura, ut Joseph somnia revelante, solutus est a peccatis credentium populus, et inferni car
Abbreviated transcription (Latin):
de consilium triginta argen¬
teis distrahitur: & bic xp̃c per
consilium uide scariothis eo¬
oẽ nũo uenundatus est. De¬
hinc iacob posteritatis sue de¬
plorans dispendia: quasi pat̾
filium lugebat amissum:
quasi ꝓpheta flebat int̾itũ
uideorum. Deniq scidit uesti¬
m̃tum suum: quod in passiõr
dm̃ legimus factum apͥncipe
sacerdotũ. S & uelum templi
scissum ẽ: ut ꝓpħ̃a. ⁊ nudatũ
suũ populum. ⁊ diuisum oftẽ¬
deret regnum. Igitur ioseph
euͣngłicis populus. E rat aut̃
ioseph pulchra facie. Ita & de
xp̃o dauid ait. Speciosus
forma prefilus hominũ: dif¬
fusa ẽ gr̃a in labiis tuis.S:
mulier inquit in eum ocłos
iniecit: ut adult̾ium cum illa
ꝑpetraret. Ista mulier figura
est synagoge. que sepe sicut
scͥptum est. fornicata est post
deos alienos. Similiter uole
bat .⁊ xp̃m in adulterii sui sce¬
lere tenere. ut negaret se ẽẽ dm̃
⁊ phariseorum magis ⁊ scriba¬
rum quam legis precepta ser¬
uaret: que illi uelut maritus

Expanded text:
dae consilium triginta argenteis distrahitur, et hic Christus per consilium Judae Scarioth eodem numero venundatur. Dehinc Jacob posteritatis suae deplorans dispendia, quasi pater filium lugebat amissum, quasi propheta flebat intentum Judaeorum. Denique scidit vestimentum suum, quod in passione Domini legimus factum a principe sacerdotum. Sed et velum templi scissum est, ut prophetaret nudatum suum populum, et divisum ostenderet regnum. Igitur Joseph evangelicis populus. Erat autem Joseph pulchra facie: ita et de Christo David ait, Speciosus forma prae filiis hominum: diffusa est gratia in labiis tuis. Sed mulier, inquit, in eum oculos injecit, ut adulterium cum illa perpetraret. Ista mulier figura erat Synagogae, quae saepe, sicut scriptum est, moechata est post deos alienos. Similiter voluit et Christum in adulterii sui scelere tenere, ut negaret se esse Deum, et Pharisaeorum magis et Scribarum quam Legis praecepta servaret, quae illi velut maritus
Abbreviated transcription (Latin):
ego muto uos: sicut oues iume¬
dio luporũ. Nudauerunt. io¬
seph frẽs sui tunca polimita:
tẽ crucis: exspoliauere tunica
corporali. Polimitã autem:. id÷
uecoratam om̃ium uirtutũ di¬
uersitate. R esꝑser̃t autẽ tuni¬
sis eum testimoniis accusan¬
tes in iuidiam deduxere pec̃ti.
om̃ium pecc̃a donantẽ. Auti¬
tur dehinc incisternam. idest
in lacum: &e xp̃c exspoliatus
carne humana. descendit in
inferuũ. De cysterna quoq:¬
eleuatus ille: hismahelitis id
ea quam inferno egreditur:
ab om̃ib gñtib fidei cõmer¬
cio comparatur. Ioseph missꝰ¬

Expanded text:
s in medio luporum. Nudaverunt Joseph fratris sui tunica polymita tem crucis exspoliaverunt tunicam corporalem. Polymitam autem, id est, decoratam omnium virtutum diversitate. Resparserunt autem tunisis eum testimoniis accusantes, in invidiam deduxere peccati omnium peccata dimittentem. Mittitur dehinc in cisternam, id est in lacum; et Christus exspoliatus carne humana, descendit in infernum. De cisterna quoque levatus ille Ismaelitis, id est posteaquam de inferno egreditur, ab omnibus gentibus fidei commercio comparatur. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
um. doctores gentium.
eptuna mansio ẽ iterũ ⁊ ad
Queritur hic quom post tͣnsi¬
tum rubri maris. ⁊ fontes ama
brum uen̾int: nisi forte in iti¬
nere pergntibus.sinus quidã
maris occurrit. uixta quem ca¬
stra metati sunt. Aluid ÷ enĩ
mare tnsire: aliud in proximo
figere tab̾uacła. Ex quib mo¬
dulcissimos triumphorũ aꝑi¬
re nobis interdum mare:⁊
p̃terita discrimina poui ante

Expanded text:
um, doctores gentium. eptima mansio est iterum ad eritur hic, quomodo post transitum Rubri maris et fontes marebrum venerint: nisi forte in itinere pergentibus sinus quidam maris occurrit, juxta quem castra metati sunt. Aliud est enim transire mare, aliud in proximo figere tabernacula. Ex quibus modulcissimos triumphorum aperire nobis interdum mare, et praeterita discrimina poni ante
Abbreviated transcription (Latin):
rum fugiens: ingentib pͥnci¬
patum accepit: quia omnia
humane salutis sacram̃ta qͦ
iurauit expleuit: ⁊ quasi filiã.
ita carnem ꝓpriam. ꝓ salute
isrłis domino optunt. Iuras¬
se enim patrem ac uousse uni¬
genitum legunus: psalmo di¬
cente. Sicut iurauit dño: uo¬
tum uouit deo iacob. Scił
ut sacram̃tum religionis: in
carnis sue passione pro salu¬
te generis humani expleret.
Hec gͦ scd̃m testatorum histo¬
riam. ita ꝑ xp̃m acta uident᷑:
ꝑ religione quam uirauerat
ẽẽ complendam. Post mortẽ
ieꝑte. traditur israel in manuᷤ
allophilorũ: uasciturq sam
dñi nazareus. Habet qͥdẽ¬

Expanded text:
rum fugiens, in gentibus princirum fugiens, in gentibus principatum accepit, quia omnia humanae salutis sacramenta quae juravit explevit; et quasi filiam, ita carnem propriam pro salute Israelis Domino obtulit. Jurasse enim Patrem, ac vovisse Unigenitum legimus, Psalmista dicente: Sicut juravit Domino, votum vovit Deo Jacob , scilicet ut juramentum religionis in carnis suae passione pro salute generis humani expleret. Haec secundum Testamentorum historiam, ita per Christum acta videtur pro religione, quam juraverat esse complendam. Post mortem Jephte, traditur Israel in manus Allophylorum, nasciturque Samini Nazaraeus, habet q
Abbreviated transcription (Latin):
lxx. lingue uł nationes: qui
credentes. ꝑ secundam genera¬
tionẽ. filii dĩ ẽẽ meruerunt.
nationib regnum sibi impio¬
trucidabit. Ioathan uͦ uimor
filius. figuta scõrum fuit. Sic
enuim io athan per fugam re¬
cessit.: ⁊ reliqui frẽs interfecti
sunt: sic nemo euadere pot̾it
ꝑsecutionẽ antixp̃r: nisi qui
per fugam recesserit:⁊ inmon¬
tem bndictionis ascenderit.
Hic ẽ mons quem sc̃i circun¬
dabunt: quem ⁊ sc̃s moyses
in bñdictionib sicuti iam su¬
perius dictum ẽ in deuterono¬
mio posuit. De ieꝑte & filia ei.
diecert deinde filii isrł de¬
seruire baalun ⁊ diis ali¬
enis: tradunturq: in manus
filiorum ãmon. Tunc iepte
galaadites. fugiens a facie
fratrũ suorũ: constituitur in
pͥncipem ob pugnam filiorũ
ammon. Qui reliens post tri¬
umphum. imiolauit filiam:
que sibi post uictoriam pͥma
occurrebat. Sic enim uotum
spoponderat: ut quiequid sibi¬
pͥmum reuertũti occurreret.
domino unmolaret. Quis ergo

Expanded text:
 linguae vel nationes; qui credentes per secundam regenerationem filii Dei esse meruerunt. nationibus regnum sibi improtrucidabit. Jonathan vero junior figura sanctorum fuit. Sicut enim Jonathan per fugam recessit, et reliqui interfecti sunt fratres, sic nemo evadere poterit persecutionem Antichristi, nisi qui per fugam recesserit, et in montem benedictionis ascenderit. Hic est mons, quem sancti circumdabunt, quem et sanctus Moyses in benedictionibus, sicut jam superius dictum est, in Deuterono VII. De Jephte et filia ejus. « Adjecerunt deinde filii Israel deservire Baalim, et diis alienis, tradunturque in manus filiorum Ammon; tunc Jephte Galaadites, fugiens a facie fratrum suorum, constituit in principem ob pugnam filiorum Ammon; qui rediens post triumphum immolavit filiam, quae sibi post victoriam prima occurrebat. Sic enim votum spoponderat, ut quidquid sibi revertenti occurreret, Domino immolaret. » Quis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃: ⁊ ip̃e lib̃at isrł dehostib
Postremo qͦd templum illorũ
subuertit: ⁊ perierunt multa
nulia Hominum. qui illum
illuserant. Natiuitas ista san
scõm carnem annunciauerũt:
deinceps etiam angłi qui ad
mariam loquitur dicens. ma¬
ria inuenisti grãm inconspec¬
tu dñi. ⁊ accepies in utero.⁊
paries filium: ⁊ uocabitur
enim saluum faciet populũ
suum:a peccatis eorum. Sam¬
son autem interpretatur sol
ip̃orum: eorum scił quibus
lucet ñ omnium: sicuti est
oriens suꝑ bonos ⁊ malos. s
sol quorundam. S quia ⁊ re¬
demptor nr̃ sol appellatur: au¬
di ipsum dominum nĩm per
ꝓpħam eo noie uocari. Oriet᷑
uobis sol iusticie: ⁊ sanitas
in pennis eius. Uere eni hic

Expanded text:
r, et ipse liberavit Israel de hostibus. Postremo quod templum illorum subvertit, et perierunt multa millia hominum, qui illum illuserant. Nativitas istius Sasecundum carnem annuntiaverunt; deinceps etiam angeli, qui ad Mariam loquitur, dicens: Maria, invenisti gratiam ante conspectum Domini, et accipies in utero, et paries filium, et vocabitur enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . 3. Samson autem interpretatur sol ipsorum, eorum scilicet quibus lucet, non omnium, sicuti est oriens super bonos et malos sol, sed quorumdam. Sed quia et Redemptor noster sol appellatur, audi ipsum Dominum Jesum per prophetam eo nomine vocitari: Orietur vobis sol justitiae, et sanitas in pennis ejus . Vere en
Abbreviated transcription (Latin):
idz eiuine legis duscedine re¬
probatus. uenit ad ramnum
Ramnus enĩ genus rubi ẽ.
quã uulgo senticen ursinam
ritate ⁊ feritate. humanũ genꝰ
ẽ uastaturus. S: exiet inquit
ignis de ramno. idz iiquitas
de antixͦ: ⁊ om̃s qui in eo con¬
fidunt. cum ip̃o pariter deuo¬

Expanded text:
divinae legis dulcedine, reprobatus venit ad rhamnum. Rhamnus enim genus rubi est, quam vulgo senticem ursinam ritate et efferitate humanum genus est vastaturus. « Sed exiet, inquit, ignis de rhamno, id est, iniquitas de Antichristo, et omnes qui in eo confidunt cum ipso pariter devo
Abbreviated transcription (Latin):
luit nec oliua. nec ficus reg¬
nare nec uitis: quia minime
merebant᷑. O liua enum gra
imaginem tenet: sicut in eun¬
gelio scriptum ẽ. Quidam
paterfamilias: in uinea sua
plantauit ficum. Quis pater¬
familias nisi deus: qui fami¬
lie sue. id omnium credentiũ
pater ẽ: Plantauit gͥ uineã.
id popłm: quia uineam ex
egipto tnstulit. Et utiq po¬
pulum. ñ uneam ex egipto
tͣnstulerat. In hac unea plan¬
tauit ficum: hoc ẽ in populo
suo posuit legem. Quelex pri¬
mituiũ populum. sicut ficus
grossos aridos ⁊ inutiles de¬
iecit interram:⁊ postea alios
fructus generauit. id popłm
eungłice discipline maturita¬
tẽ. i suauissimam pinguedi¬
nẽ xp̃i. cum gloria ⁊⁊ honore
luit regnare in eis. Nitẽ aũẽ
saluatoris nr̃i tipum hr̃e ma¬
nifestum ẽ. sicut ip̃e in euͣnge¬
lio ait. Ego sum uitis uera.
Igitur quia iam in reprobũ
sensum sicut apłs dixit. futu¬
rus ẽ populus ille qui antixͦ

Expanded text:
luit nec oliva nec ficus regluit nec oliva nec ficus regnare, nec vitis, quia minime merebantur. Oliva enim gratimaginem habet, sicut in Evangelio scriptum est: Quidam paterfamilias in vinea sua plantavit ficum . Quis paterfamilias nisi Deus, qui familiae suae, id est, omnium credentium pater est? Plantavit ergo vineam, id est, populum, quia vineam ex Aegypto transtulit. Et utique populum, non vineam ex Aegypto transtulerat. In hac vinea plantavit ficum, hoc est, in populo suo posuit legem. Quae lex primitivum populum, sicut ficus grossos aridos et inutiles dejecit in terram, et postea alios fructus generavit, id est, poevangelicae disciplinae maturitatem et suavissimam pinguedinem Christi cum gloria et honore luit regnare eis. Vitem autem Salvatoris nostri typum habere manifestum est, sicut ipse in Evangelio ait: Ego sum vitis vera . Igitur qui jam in reprobum sensum, sicut Apostolus dixit , futurus erat populus ille, qui Antichristo
Abbreviated transcription (Latin):
garizim: qui a moyse in bene¬
dictione deputatur. Itaq cũ
ascũdisset: el euata uoce clama¬
uit:i dixit. Audite me uirisi¬
chem. Ierunt ligna: ut unge¬
rent suꝑ se regem. Dixeruntq:
oliue. Imꝑa nobis. Que respon¬
dit. Num quid possum amitt̃e
pinguedinem meã. qua dii u¬
tuntur ⁊ hoĩes: ⁊ uenire ut
inter ligna ꝓmouear: Sixer̃t¬
q ligna ad arborẽ ficum. Ue¬
Que respondit eis. Numqd
possum deserere dulcedinẽ me¬
am. fructusq: suauissimos:
⁊ ire ut iuter cetera ligna ꝓmo
uear: Locuta sunt quoq: lig¬
na ad uitem. Ueni:⁊ imꝑa no¬
bis. Que respondit. Nunquid
possum deserere uinum meũ
cet̾a ligna cõmoueri: Cum gͦ
repudiata fuissent. ligna silue
ab oliua.:⁊ ficu: ⁊ uite. uener̃t
ad ramnum: ut regem sibi eũ¬
facerent. S prius uideamus:
cur oliua. ficus:⁊ uitis. super
ligna regna noluerunt. Lig¬
na quippe silue: hoiẽ esse ua¬
nos ⁊ uagos. eterno incendio
p̃paratos. His gͦ merito no¬

Expanded text:
Garizim, qui a Moyse in beneGarizim, qui a Moyse in benedictione deputatur. « Itaque cum ascendisset, elevata voce clamavit et dixit: Audite me, viri Sichem. Ierunt ligna, ut ungerent super se regem, dixeruntque olivae: Impera nobis. Quae respondit: Nunquid possum amittere pinguedinem meam qua et dii utuntur et homines et venire ut inter ligna promovear dixeruntque ligna ad arborem ficum vequae respondit eis numquid possum deserere dulcedinem meam fructusque suavissimos et ire ut inter cetera ligna covear? Locuta sunt quoque ligna ad vitem: Veni et impera nobis. Quae respondit: Nunquid possum deserere vinum meum, caetera ligna commoveri ? Cum ergo repudiata fuissent ligna silvae ab oliva, et ficu et vite, venerunt ad rhamnum, ut eum sibi facerent regem. » Sed prius videamus cur oliva, ficus et vitis, super ligna regnare noluerunt. Ligna quippe silvae homines esse vanos et vagos aeterno incendio praeparatos. His ergo merito no
Abbreviated transcription (Latin):
geuerandus. Eritq: filius an¬
cille. idz synagoge illius pec¬
catricis: Qͥa qͥ pect̃m inquit
facit. seruus ẽ peccati. Hic in¬
qͣm congregatis sibi impiis. sic̃
aby melech fecit: regaũ impro¬
be usurpabit. Interfectisꝙ: no¬
bilib filiis. ib⁊ hiis qui ex
diuersis nationib ⁊ lingius
in xp̃m credentes. a deo sunt
generati:. inducturus ẽ persecu¬
matmonio: qui se abscond̾at.
Hic ascendit in uerticẽ monti
garizim: ⁊ exclamauit uoce
magna ad populum sichimoꝵ
componens eis parabolam.
Hic ergo uinior filius qui fu¬
gitat. ut gladiũ inmici eua¬
deret: figura ẽ residui popłi is¬
rael. p̃dicante helia extremis
temporib credituri: i antixp̃i
gladium euasuri. Ascendit
inquit iste in uerticẽ montis
garizim. S cur montẽ ascen¬
dit: Quia nec ꝓpħ̾are. nec ꝑse¬
cutionem antixp̃i quisquã
euadere potest: nisi prius in
montẽ bñdictionis. id insub¬
limitatẽ fidei ac uirtutum
asceuderit. Hic ẽ eium mons

Expanded text:
generandus. Eritque filius ancillae, id est, Synagogae illius peccatricis, quia qui peccatum, inquit, facit, servus, est peccati . Hic, inquam, congregatis sibi impiis, sicut Abimelech fecit, regnum improbe usurpabit. Interfectisque nobilibus filiis, id est, his qui, ex diversis nationibus et linguis in Christum credentes, a Deo sunt generati, inducturus est persecumatrimonio, qui se absconderat; hic ascendit in verticem montis Garizim, et exclamavit voce magna ad populum Sichimorum, componens eis parabolam. » Hic ergo junior filius, qui fugitat ut gladium inimici evaderet, figura est residui populi Israel, praedicante Elia extremis temporibus credituri, et Antichristi gladium evasuri. « Ascendit, inquit, iste in verticem montis Garizim. » Sed cur montem ascendit? Quia nec prophetare, nec persecutionem Antichristi quisquam evadere potest, nisi prius in montem benedictionis, id est, in sublimitatem fidei ac virtutum ascenderit. Hic est enim mons
Abbreviated transcription (Latin):
tur: nisi magne alicuius rei
imagiiẽ. earum rerum gesta
ꝑ typos ⁊ figuras ostenderẽt.¬
Gedeon igitur ut suꝑus dc̃m
ẽ: Tẏpum dñi precendebat.
Plurime uxores eius multe stͥ
nationes: que per fidem xp̃o
ad heserunt. Septuaginta uͦ
fidem filios sibi dominus ge¬
neraturus erat. Concubinam¬
uͦ hoc in loco synagogam uo¬
cat: que nouissimis temporib
antixp̃o ẽ creditura. De qua
ioħes apł̃s: in apocalipsira ait.

Expanded text:
tur, nisi magnae alicujus rei tur, nisi magnae alicujus rei imaginem earum rerum gesta per typos et figuras ostendereGedeon igitur, ut superius dictum est, typum Domini protendebat. Plurimae uxores ejus, multae sunt nationes quae per fidem Christo adhaeserunt. Septuaginta verfidem filios sibi Dominus generatus erat. Concubinam hoc loco Synagogam vocat, quae novissimis temporibus Antichristo est creditura, de quo Joannes apostolus in Apocalypsi ait:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ magno pensamus: ꝓ sistͣ
uͦ. quicquid ꝓ nichilo ducimꝰ.
Bñ ergo illic scͥptum ẽ. qͦd in
dextera tubaᷤ. & insinistͣ legenaᷤᷤ
tenuer̃t. quia xp̃i martyres ꝓ
magno habñt p̃dicatioĩs gra¬
tiã. corpoꝵ uͦ utilitatẽ ꝓ minimo.
Quiꝰqͥs enĩ corporiꝰ utilitatẽ plus
facit. qͣm gr̃am p̃dicatiõisIn sim¬
stra tubã. atq: in dext̃a lagenã te¬
net Sienĩ pͥori loco gr̃a p̃dicatio¬
nisattendit᷑. & poffiori utilitaᷤ
corporiꝰ: cercũ est qͥa dextͥs tube.
oritur gecleon. ⁊i reliquit
septuaguita filios: ⁊ n¬
num nomine abimelech. natũ
exconcubina. Qui conduxit
sibi uiros uagos: ⁊ abierũt
post illum. Et intrauit in
domum patris sui. ⁊ occidit
lapidem unum: ⁊ remansit
opus erat. utͣ magnopere
scriberetur utrum gedeon.
hũisset. s ⁊ concubinam de qͣ
unum ⁊ malum filium suscepiꝰ¬
set: Et quod cum turpe fc̃m
sit. tunc etiam turpius esset.
si hec posterius ad exemplum
in diuinis libris sqͥpta uiderẽ¬

Expanded text:
 magno pensamus, pro sinistra vero quidquid pro nihilo ducimus. Bene ergo illic scriptum est quod in dextera tubas et in sinistra lagenas tenuerunt, quia Christi martyres pro magno habent praedicationis gratiam, corporum vero utilitatem pro minimo. Quisquis enim corporis utilitatem plus facit quam gratiam praedicationis, in sinistram tubam atque in dextera lagenam tenet. Si enim priori loco gratia praedicationis accenditur, et posteriori utilitas corporis, certum est quia dextris tubae, Moritur Gedeon, et reliquit septuaginta filios, et unum nomine Abimelech, natum ex concubina, qui conduxit sibi viros vagos, et abierunt post illum, et intravit in domum patris sui, et occiditlapidem unum, et remansit uid opus erat, ut magnopere praescriberetur utrum Gedeon habuisset, sed et concubinam, de qua unum et malum suscepisset? 499 2. Quod cum turpe factum sit, tunc etiam turpius esset si haec posteris ad exemplum in divinis libris scripta videren
Abbreviated transcription (Latin):
exploratores ad iericho urbem: .ii.¬
qui suscipiunt᷑ a meretrice raab.
Iesus ille dux populi insemet
tas mundus est: ad quem dũs
ũc xp̃c ad ꝑscrutandos mores
hominũ duo testam̃ta direx̃.
Nam in eo ut credentium fidẽ
aut rebellium ꝑuicatiam plemꝰ
comprobaret: ante aduentum
iudicii sui. quasi exploratores
duos. legem ⁊ eungelium desti¬
nauit. Raab uͦ typum tenet
eccłie: que de extraneis atq: ali¬
enis gentib congregata est: qͥ
autea in desideriis carnis form¬
cabatur in ydolis. De talib
ait dominus: qd̃ precedent uos
in regno celorum. Hec igitirr
testam̃ta domini sola susciꝑit:
i eadem fideliter conseruat. Ami¬
cos om̃ino ñ tradidit. ip̃a potiui
periclitari optans. dumin ille¬
sos ac saluos seruaret. Hec ca¬
surum mundum sicuit illa ci¬
uitatem firmiter credit. hec pst
suor̃q omnium salute. pacc̃
cum testam̃tis domini fecit.
Hec in domo sua eoccum: id si
gnum sanguinis posuit. Extͤ
hanc si quis inuentus fu̾it: tu¬

Expanded text:
exploratores ad Jericho urbem, qui suscipiuntur a meretrice Rahab. Jesus iste dux populi in semettas mundus est, ad quem Dominus Christus ad perscrutandos mores hominum duo testamenta direxit. Nam in eo ut credentium fidem, aut rebellium pervicaciam plenius comprobaret ante adventum judicii sui, quasi exploratores duos legem et Evangelium destinavit. Rahab vero typum tenet Ecclesiae, quae de extraneis atque alienis gentibus congregata est, quae antea in desideriis carnis fornicabatur in idolis. De talibus ait Dominus: Quod praecedunt vos in regno coelorum . Haec igitur testamenta Domini sola suscipit, et eadem fideliter conservat. Amicos omnino non tradit, ipsa potius periclitari optans, dummodo illaesa ac salva servaret. Haec casurum mundum sicut illa civitatem firmiter credit, haec pro se suorumque omnium salute pactum cum testamentis Domini fecit; haec in domo sua coccum, id est, signum sanguinis, posuit. Extra hanc si quis inventus fuerit, ru
Abbreviated transcription (Latin):
tans: sed ita subtile ẽ ⁊ mimi¬
tum. ut ocłi uisum. nisi acute
cernentis effugiat. Corpus
aut̃ cui insederit acerbissimo
terebrat stimulo: ita ut quẽ
uolantem uidere quis ñ ualet.
sentiat statim stimulantem.
Hoc gͦ animał genus. subtilita¬
ti heretice comparatur: que sub¬
tilib uerborũ stimulis. aias te¬
rebrat. Tanta namq: callidita

Expanded text:
tans; sed ita subtile est, et minutans; sed ita subtile est, et minutum, ut oculi visum, nisi acute cernentis, effugiat. Corpus autem cui insederit acerbissimo terebrat stimulo, ita ut quem volantem quis videre non valet, sentiat statim stimulantem. 5. Hoc ergo animalis genus subtilitati haereticae comparatur: quae subtilibus verborum stimulis animas terebrat, tantaque callidita
Abbreviated transcription (Latin):
ne. De obdurone pharaoĩs. xiii.¬
ndurauit dñs cor pharaonis:
giptũ. Licet ille inegipt̃
corporaliter geste sint. sp̃ualiter
tamen nunc geruntur in nob.
Egiptus nanq scl̃i forma ẽ.
Prima plaga: inqua pͥmo aqͦ
uertuntur in sanguinẽ. Aque
egyptie: erratica ⁊ lubrica phi¬
losophorũ st̃ dogniata. Que me¬
rito insanguinem uertunt᷑: qͥa
in terũ causis carnalit̾ sentiunt᷑
S ubi crux xp̃i. mundo huic
lum̃ ueritatis ostũdit. huius¬
mͦi eum correctiõibus arguit:
ut ex qualitate penarum ꝓpͥoᷤ
agnoscat errores.
n secunda uͦ plaga: rane ꝓducũ¬
arbitramur carmina poetaꝵ:
qui inami quadam ⁊ inflata
modulatione. uelut ranarũ so¬
nis ⁊ cantib mundo huic de¬
ceptiõis fabulas intulerunt.
Rana ẽ enĩ loquacissima uani¬
tas. Ad nichil enĩ aliud aĩal ip¬
sum utile ẽ: nisi quod sonũ uo
tis imꝓbis ⁊ importunis clamo¬
rib reddit.
Hoc anumal penius qui¬
dem suspenditur. ꝑ aera uoli¬

Expanded text:
. De obduratione Pharaonis. I. De obduratione Pharaonis. Induravit Dominus cor Pharaonis, gyptum, licet illa in Aegyptum corporaliter gesta sint, spiritaliter tamen nunc geruntur in nobis. Aegyptus namque saeculi forma est. Prima plaga, in qua primo aquae vertuntur in sanguinem. Aquae Aegyptiae erratica et lubrica philosophorum sunt dogmata, quae merito in sanguinem vertuntur, quia in rerum causis carnaliter sentiunt, sed ubi crux Christi mundo huic lumen veritatis ostendit, hujusmodi eum correptionibus arguet, ut ex qualitate poenarum proprios agnoscat errores. 3. In secunda vero plaga ranae producunarbitrantur carmina poetarum, qui inani quadam, et inflata modulatione, velut ranarum sonis et cantibus mundo huic deceptionis fabulas intulerunt. Rana est enim loquacissima vanitas; ad nihil enim aliud animal ipsum utile est, ncis improbae importunis clamoribus reddit. Hoc animal pennis quidem suspenditur, volita
Abbreviated transcription (Latin):
callibus hostis consurgit. &
maiora uicia. quib uincatur
immittit. Prus uͦ quam ueni¬
ret sermo dĩ qui argueret: uicu
in pace durabant. S ubi sermo
d̃i facere ceꝑit. unuisciuiꝰq discͥ¬
men: tunc conturbatio magna
factus deuoraũ serpentes egip¬
tiorũ: sigͣcans qd̃ uerbũ caro
fieret. qui serpentis diri uene¬
na enacuaret. ꝑ reꝓmissionẽ:
indulgñtiã peccorum. Uirga
ẽ enim uerbum directũ: rega¬
le qd̃ est plenũ potestatis: qd̾:
isigne imperii. Uirga serpen
pre natus. filius hoĩs fc̃s est.
natus ex uirgine. Qui quasi ser¬
pens exaltatus incruce:. medici¬
nam nuln̾ib infudit humaniꝰ
Uñ ip̃e dominus ait. Sicut
moyses ecaltauit serpentẽ in
deserto: ita exaltari oportet filiũ
hoĩs. Uirga enim moysi indra¬
conẽ comĩisa. magorũ absorbuit
mortẽ: iꝑ ipãm mortẽ carnis.
consumpsit aculeum mortis.
attestante ꝓpha. E ro mors tua
omors: ero morsus tuus infer

Expanded text:
callidus hostis consurgit, et callidus hostis consurgit, et majora vitia quibus vincatur immittit. Prius vero quam veniret sermo qui argueret vitia, in pace durabant; sed ubi sermo Dei facere ceperit uniuscujusque discrimen, tunc conturbatio magna factus devoravit serpentem Aegyptiorum, significans quod Verbum caro fieret, qui serpentis diri venena evacuaret, per remissionem et indulgentiam peccatorum. Virga est enim verbum directum, regale, plenum potestatis, quod est insigne imperii. Virga serpensPatre natus, Filius hominis factus est, natus ex Virgine, qui quasi serpens exaltatus in cruce medicinam vulneribus infudit humanis. Unde et ipse Dominus ait: Sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis . Virga enim Moysi in draconem conversa, magorum absorbuit mortem, et per ipsam mortem carnis consumpsit aculeum mortis, attestante propheta: Ero mors tua, o mors, morsus tuus er
Abbreviated transcription (Latin):
Uia ista xp̃c est: qui dix̃. E go
sum uia ueritas ⁊ uita. Que
Qui enum confessus fr̾ut in
ore suodo minũ uãm. ⁊ credide¬
rit in corde suo. qd̃ deus illum
suscitauit amortins tertia die:
saluus erit. Hec ⁊ ergo tridui
uia. ꝑ quam uenitur in locũ
in quo dño immoletur: oe red¬
datur sacrificiũ laudis. Abho
minatiões inquit egiptiorũ:
ĩnolabimus dño deo nr̃o.
Oues quippe egiptii.edere de¬
dignantur. Si quod abhomi¬
nantur egiptii. hoc isrlite dõ
offerunt: quia simplicitatẽ
conscientie. quam sapientes
huius scl̃i. hoc ẽ ciues egipti.
quasi fatuitatẽ deputant. hãt
iusti dõ in sacrificiũ immolã.
⁊ ꝑ id dõ placere ꝓcurant. qͦdse¬
culo ⁊ mundo abiectũ ⁊ contẽp¬
tibile ẽẽ considerant. scd̃m apo¬
stolum qui ait. Nam que stul¬
ta sunt mundi elegit deus:
ut confundat sapientes. Ex qͦ
aut̾ loqui cepit moyses Ad pha¬
raonẽ. affligitur magis popłs
di: id ex quo in animã hõis
sermo dĩ ꝑlatus fuerit. acrius

Expanded text:
t, qui dixit: Ego sum via, veritas, et vita . Quae Qui enim confessus fuerit in ore suo Dominum Jesum, et crediderit in corde suo quod Deus illum suscitavit a mortuis tertia die, salvus erit. Haec est ergo tridui via per quam pervenitur in locum, in quo Domino immoletur, et reddatur sacrificium laudis, sicut minationes, inquiunt, Aegyptiorum immolabimus Domino Deo nostro ; oves quippe Aegyptii edere dedignantur. Sed quod abominantur Aegyptii, hoc Israelitae Deo offerunt, quia simplicitatem conscientiae, quam sapientes hujus saeculi, hoc est, cives Aegypti, quasi fatuitatem deputant: hanc justi Deo in sacrificium immolant, et per id Deo placere procurant, quod saeculo et mundo abjectum et contemptibile esse considerant, secundum Apostolum qui ait: Nam quae stulta sunt mundi, elegit Deus, ut confundat sapientes . Ex quo autem loqui coepit Moyses ad Pharaonem, affligitur populus Dei, id est, ex quo in animam hominis sermo Dei perlatus fuerit, acrius
Abbreviated transcription (Latin):
tis apparuit. Est etiã in serpẽ¬
tis cauda. scłi finis: quia sic
mortalitaᷤ eccł̃ie ꝑ lubrica tem¬
porum uoluitur: alii eunt alii
ueniunt. ꝑ mortẽ tainqͣm per
serpentem: mors seminata est.
S fine nouissimo. uelut cau¬
da scł̃i redimus. ad manũ dei:
atq apprehensi reparabioꝯ ire:¬
⁊ noiiss ima mimica morte de¬
structa. resurgñtes in dextera dĩ.
tem datur aliud signũ moysĩ
Mitte inquit manum in sinũ
tuum. Et misit. Produc inquic
lepra ẽ ñ caudor. Ip̃a enim here¬
ditas dĩ. id populus eus. foras
ab eo missus. immundus fc̃s ẽ
sicut scriptum ẽ de ea. Utquid
auertis faciem tuam ⁊ dexterã
tuam de medio sinu tuonS:
quid illi air : Reuoca eam in
sinum tuum. Reuocauit:⁊ reu¬
sa ẽ incolorẽ suũ. Sic & ꝓlebs
uidaica. nunc aliena ẽ a sinu dĩ:
⁊ foris immunda remausit. S
reuocat eam:⁊ redit ad pristinũ
colorem: dum agnou̾it dñm
saluatorẽ. Nunc enim cecitas ex

Expanded text:
tis apparuit. Est etiam in cauda serpentis apparuit. Est etiam in cauda serpentis saeculi finis, quia sic mortalitas Ecclesiae per lubrica temporum volvitur: alii eunt, alii veniunt per mortem, tanquam per serpentem mors seminata est; sed fine novissimo velut cauda saeculi redimus ad manum Dei, atque apprehensi reparabimur, et novissima inimica morte destructa resurientes in dextera Dei tem datur aliud signum Moysi: « Mitte, inquit, manum in sinu tuo, et misit. Produc, inquitlepra est, non candor. Ipsa enim haereditas Dei, id est, populus ejus, foras ab eo missus immundus factus est, sicut scriptum est de ea: Ut quid avertis faciem tuam, et dexteram tuam de medio sinu tuo ? Sed quod illi ait: Revoca eam in sinum tuum . Revocavit, et reversa est ad colorem suum. Sic et plebs Judaea, nunc aliena est a sinu Dei, et foris immunda remansit. Sed revocat eam, et redit ad pristinum colorem, dum agnoverit Dominum Salvatorem; nunc enim caecitas ex