comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
da. Quod & eusebius cesariensis in ecclesiasti¬
ca historia plenius refer
qui infiliũ dei manus sactilegas exten¬
dere p̃sumpserunt: cum testimonus
seripturarũ et uirtute mirabiliũ operũ ipsũ
xp̃m dñi esse constaret. Unde iosephus. Fuit au¬
tem hisdem temporib iħc sapiẽns iur: si tam̃
uirũ eum appellare fas est. Erat enĩ merabiliũ
operũ effector doctorq hominũ eorũ quiliben¬
ter que uera sunt audiunt: et multos quidẽ
iuideoꝵ multos etiam ex gentibus sibi adiun¬
xit. Xp̃c hic erat. Hunc accusatione primoꝵ
nr̃e gentis uiroꝵ cũ pilatus in crucem agen¬
dum esse decreuisset: non deseruerunt qui
ab initio eum dilexerant. Apparuit enĩ eis
tercia die iterũ uiuus. scł̾m quod diuinitus
inspirati ꝓphete. uelhec uel alia de eo inumera
miracula futura esse predixerant: sed et in ho¬
diernũ diem xp̃ianorũ qui ab eo nuncupati st̃.
et nomen perseuerat et genus. .x.

Expanded text:
da. Quod et Eusebius Caesariensis in ecclesiastida. Quod et Eusebius Caesariensis in ecclesiastica Historia plenius exponiqui in Filium Dei manus sacrilegas extendere praesumpserunt, cum testimoniis Scripturarum, et virtute mirabilium operum ipsum Christum Deum esse constaret. Unde Josephus: « Fuit autem iisdem temporibus Jesus sapiens vir, si tamen virum eum appellare fas est. Erat enim mirabilium operum effector, doctorque hominum eorum, qui libenter quae vera sunt audiunt, et multos quidem Judaeorum, multos etiam ex gentibus sibi adjunxit. » Christus hic erat. Hunc accusatione primorum nostrae gentis virorum, cum Pilatus in crucem agendum esse decrevisset, non deseruerunt eum hi, qui ab initio eum dilexerant. Apparuit autem die eis tertia iterum vivus, secundum quod divinitus inspirati prophetae, vel haec, vel alia de eo innumera miracula futura esse praedixerant. Sed et in hodiernum diem Christianorum, qui ab eo nuncupati sunt, et nomen perseverat et genus. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
uetuent in te dies. & circundabunt te inmici
tui uallo. & circundabunt te. & ꝑurgebunt
te undiq. & ad solũ redigent te: & filios tuos
inte. In hunc modum quam plurua diuine
cõminationis tonitrua publice induratis au¬
ribus resonabant: quousq sanguis custorũ.
sed et ipsius iuisti singularis & unici. qui ab
impiis inique effusus est. uistodei iudicio q̃¬
reretur. Attriti sunt ergo plagis. bellis strati.
& a patriis sedibus ditune indignationis exci¬
si turbine: ut in urbe gloriosissima nec lapis
suꝑ lapidem remaneret. fuitq populi indu¬
rati & quouis lapide durioris tribulatio tan¬
ta: quanta non fuit ex quo gentes esse ce pe¬
runt usq ad diem hanc . uiii
cclesia uero que fuerat ierosolimis
congregata diuinitus transire uis¬
sa est transiordanẽ ad oppidũ quoddã
nomine peslam: quo ablatis ex urbe cultori¬
bus dei. celesti undicte fieret locus. que in
urbem gentemq sacrilegam fuerat exercen¬

Expanded text:
abunt te inimici abunt te inimici tui vallo, et circumdabunt te, et coangustabunt te undique, et ad solum prosternent te, et filios tuos in te . In hunc modum quam plurima divinae comminationis tonitrua publice induratis auribus resonabant, quousque sanguis justorum, sed et ipsius justi singularis et unici, qui ab impiis inique effusus est, justo Dei judicio quaereretur. Attriti sunt ergo plagis, bellis strati, et a patriis sedibus divinae indignationis excisi turbine, ut in urbe gloriosissima, nec lapis super lapidem remaneret, fuitque populi indurati, et quovis lapide durioris tribulatio tanta, quanta non fuit ex quo gentes esse coeperunt, usque ad diem hanc. CAP. cclesia vero quae fuerat Hierosolymis congregata, divinitus transire jussa est trans Jordanem, ad oppidum quoddam nomine Pellam, quo ablatis ex urbe cultoribus Dei, coelestis vindictae fieret locus, quae in urbem gentemque sacrilegam fuerat exercen
Abbreviated transcription (Latin):
sicarios ac predones: post urbis excidium¬
ctos autẽ quosq iuuenũ quos decor corporis
et proceritas cõmendabat. ad triumphum
dicit esse reseruatos: reliquos autẽ qui supra
x. et uii. annos agebant etatis. uinctos ad
opera egypti ꝑ metalla destinatos uel per
ceteras ꝓuincias esse disꝑsos. Aiii quidem
ut ad ludos gladiatorisᷤ. alii ut ad bestias trade¬
rentur. Si qui uero intra septimũ et decimũ
etatis reperti sunt annũ: ꝑ diuersas ꝓuincias
in seruitutẽ distrahi uissi sunt. quorũ numerus
usq ad nonaginta milia ꝑductus est. Hec uero
om̃ia gesta sunt scdo̾ anno uespasiam imperũ.
upata ea que ipse dñs & saluator nr̃ iħo xp̃c p̃
dixetat. Quippe cũ ea que gerenda erant pre¬
sentia uideret. Tunc cũ scam̃ euangelioꝵ fidẽ
uidens ciuitatẽ flaut suꝑ eam. et uelut in au¬
ribus eius ꝑlocutus est hec uerba. Si agnouis¬
ses inquit et tu: in hac die que ad pacẽ tibi st̃.

Expanded text:
sicarios, ac praedones, post urbis excidiumsicarios, ac praedones, post urbis excidiumctos autem quosque juvenum, quos decor corporis et proceritas commendabat, ad triumphum dicit esse reservatos, reliquos autem qui supra XVII annos agebant aetatis, vinctos ad opera Aegypti per metalla destinatos, vel per caeteras provincias esse dispersos. Alii quidem ut ad ludos gladiatorios, alii ut ad bestias traderentur. Si qui vero ultra septimum et decimum aetatis reperti sunt annum, per diversas provincias in servitutem distrahi jussi sunt, quorum numerus usque ad nonaginta millia perductus est. Haec vero omnia gesta sunt secundo anno Vespasiani imperii, juxta ea dixerat; quippe qui ea quae gerenda erant praesentia jam videret, tum cum, secundum Evangeliorum fidem, videns civitatem flevit super eam et velut in auribus ejus praelocutus est haec verba: Si agnovisses, inquit, et tu in hac die, quia venient dies
Abbreviated transcription (Latin):
etiam predonibus truculentior: meus inquit¬
hic filius est. meus est partus: et facinus me¬
um est. Edite: nam et ego prior comedi que
genui. Nolite effici aut matre religiosiores.:
aut femina molliores. Quod si uos pietas iun¬
cit. & execramim cibos meos: ego que iam
talib pasta sum. ego his iterũ pascar. Post
hec illi territi trementesq discedunt: qui
hunc solũ ex om̃ib facultatibus suis misere
matri reliquerant cibũ. Repleta est autem
confestim uniuersa ciuitas nefarii sceleris
nuntio: et unusquisq ante oculos facinus
quod ppetratũ fuerat adducens. tanquam
supse hoc ꝑpetrasset horrebat. Om̃s autem
quos famis necessitas ꝑurgebat. festinabant
magis ad mortẽ: beatos dicentes eos quib con¬
tigit interisse. priusquã talium malorum
polluerentur auditu. Hec quidem iosephus.
inuenerit exitũ: eodem auctore per¬
pauris ad nectam. Colligens enĩ supra¬
milia designauit. Ceteros uero latrones uł

Expanded text:
etiam praedonibus truculentior: « Meus, inquitetiam praedonibus truculentior: « Meus, inquit, filius est, meus est partus, et facinus meum est. Edite, nam et ego prior comedi, quae genui. Nolite effici aut matre religiosiores, aut femina molliores: quod si vos pietas vincit, et exsecramini cibos meos, ego quae jam talibus pasta sum, ego his iterum pascar. » Post haec, illi territi trementesque discedunt, qui hunc solum ex omnibus facultatibus suis miserae matri reliquerant cibum. Repleta est autem confestim universa civitas nefarii sceleris nuntio, et unusquisque ante oculos facinus, quod perpetratum fuerat, adducens, tanquam si ipse hoc perpetrasset, horrebat. Omnes quos famis necessitas perurgebat festinabant magis ad mortem, beatos dicentes eos quibus contigit interiisse, priusquam talium malorum polluereninvenerit exitum, eodem auctore perpaucis adnectam. Colligens enim supramillia designavit. Caeteros vero latrones, vel
Abbreviated transcription (Latin):
nature. Erat namq ei sub uberib paruulus
filius. Hunc ante oculos ferens: infelicis in¬
quit matris.o infelicior fili: in bello. fame
et direptione predonũ cui te reseruabo. Nam
et si uita sperari posset:. &e uigo romane ser¬
uitutis urgemur. Sed nunc etiam ipsam ser¬
uitutem preuenit fames. Predones uero utͣ¬
qui grauiores ꝑurgent. Ueni ergo nunc õ
minate. Esto matei cibus. predonibus furor
scłis fabula. que sola deerat cladib iudeorũ.
Et cũ hec dixisset: simul filium iugulat. Tũ
deinde igni suꝑpositũ torret. Et mediũ qͥipe
edendo consumit: mediũ uero reseruat obte¬
ctũ. Et ecce confestim predones irruunt am¬
buste carnis nidore concepto: mortẽ minant᷑
nisi sine mora cibos quos paratos senserant
fuerant membra retexit infantis. At illos
repente ingens horror inuasit: et crudeles
quamuis animi diriguere. Uox faucibus
interclusa est. Illa uero truci uultu et ipsis

Expanded text:
naturae. Erat namque ei sub uberibus parvulus naturae. Erat namque ei sub uberibus parvulus filius: hunc ante oculos ferens: « Infelicis, inquit, matris o infelicior fili, in bello, fame et direptione praedonum, cui te reservabo Nam etsi vita sperari posset et jugo Romanae servitutis urgemur; sed nunc etiam ipsam servitutem praevenit fames. Praedones vero utraque vi graviores perurgent. Veni ergo nunc, o mi nate: esto matri cibus, praedonibus furor, saeculis fabula, quae sola deerat cladibus Judaeorum. » Et cum haec dixisset, simul filium jugulat. Tum deinde igni superpositum torret, et medium quippe edendo consumit, medium vero reservat obtectum. Et ecce confestim praedones irruunt, ambustae carnis nidore concepto, mortem minantur, nisi sine mora cibos, quos paratos senserant, fuerant membra, retexit infantis. At illos repente ingens horror invasit, et crudeles quamvis animi, diriguere: vox faucibus interclusa est. Illa vero truci vultu, et ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
ysopi. genere ce facultatibus nobilis cũ reliqͣ
multitudine que confluxerat ierosoluis re¬
perta. cominunem cũ om̃ib obsidionis casũ
ferebat. Huius reliquas quidem facultates
quas domo in urbem conuexerat.tiranni inua¬
sere: si quid uero reliqͥuarum ex magnis opib
fuerat quibus uictũ cotidianũ ꝑtenuem duoe¬
ret. irruentes ꝑmomenta predonũ satellites
rapiebant. Pro quib ingens mulier. uelut in¬
sania iam quadam ex indignatione fatigabat᷑:
ita ut interdum predones maledictis innetẽ
sui et conuiciis instigaret. Uerũ cũ neq irri¬
tatus quisquam neq miseratus eam opprune
ret᷑: et si quid forte cibi fuisset abea quesitũ
idabaliis quereretur: nec iam usquã repe¬
riendi copia fieret: famss autẽ dira uiscerib
ipsis insisteret ac medullis. et ad furorẽ ꝑur¬
geret iam in edia. fame et ira pessimis usa
consultorib contra ipsa iam armatur iura

Expanded text:
hyssopi, genere et facultatibus nobilis, cum reliqua hyssopi, genere et facultatibus nobilis, cum reliqua multitudine quae confluxerat Hierosolymas reperta, communem cum omnibus obsidionis casum perferebat. Hujus reliquas quidem facultates, quas domo in urbem convexerat, tyranni invasere. Si quid vero reliquiarum ex magnis opibus fuerat, quibus victum quotidianum pertenuem duceret, irruentes per momenta praedonum satellites rapiebant, pro quibus ingens mulierem velut insania jam quaedam ex indignatione fatigabat, ita ut interdum praedones maledictis in necem sui et conviciis instigaret. Verum cum neque irritatus quisquam neque mret, et si quid forte cibi fuisset ab ea quaesitum, id ab aliis quaereretur, nec jam usquam reperiendi copia fieret, fames autem dira visceribus ipsis insisteret ac medullis; et ad furorem perurgeret jam inedia, fame et ira, pessimis usa consultoribus, contra ipsa jam armatur jura
Abbreviated transcription (Latin):
dem anumalib edere. usus fuit. Adultimũ
ne loris quidem uel cingulis: aut ipsis etiam
calciamentis abstinuerunt. Portarũ quoq
indumienta detrahentes: conficienda dentib
ingerebant. Nonnulli et feni ueteris festu¬
cas edebant: sed et de quisquilis collectis par¬
uissimũ pondꝰ dragiis . iiii. distrahebant.ui.¬
ed quid opus est ꝑ hec pondus famis illiꝰ
explicare. cũ gestũ sit ibi faci nus quod
neq apud grecos neq apud barbaros ullus ac
cepit auditus: Horrendũ quidem dictu audi¬
tu uero incredibile. equidem libenter tam im¬
mane facinus siluissem. ne quis me crederet
monstruosa narrare: nisi multos memorie nr̃e
uiros testes commissi sceleris habuissem. Porro
uero ne aliquid in hoc patrie prestare me arbi¬
tror: si subtraham eorum uerba. quoꝵi ꝑtulit
facta. Mulier quedam ex his que tltra iordanis
alueum commonebãt nomine maria elearari
filia de uico bethetob. quod interpretatur domꝰ

Expanded text:
dem animalibus edere usus fuit; ad ultimum dem animalibus edere usus fuit; ad ultimum ne loris quidem, vel cingulis, aut ipsis etiam calciamentis, abstinuerunt. Portarum quoque indumenta detrahentes, conficienda dentibus ingerebant. Nonnulli et feni veteris festucas edebant. Sed et de quisquiliis undecunque collectis parvissimum pondus drachmis quatuor distrahebant. Sed quid opus est per haec pondus famis illius explicare, cum sit gestum ibi facinus quod neque apud Graecos, neque apucepit auditus? horrendum quidem dictu, auditu vero incredibile. Equidem libenter tam immane facinus siluissem, ne quis me crederet monstruosa narrare, nisi multos memoriae nostrae viros testes commissi sceleris habuissem. Porro vero ne aliquid meae patriae praestare me arbitrer, si subtraham eorum verba, quorum pertulit facta. Mulier qualveum commanebant, Maria nomine, Eleazari filia, de vico Obethezob, quod interpretatur domus
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt. et nequiorem uiroꝵ. presentem hauc
ptulisset etatem: pro quib omis gens pariter
mereretur extingui. Sed et in .ui. libro de eis¬
dem tala scribit. Et eorũ inquit qui ꝑ totam
ciuitatẽ famis inedia corrumpebãtur. mul¬
titudo innumerabilis erat: quoꝵ nec explicari
miseria potest. Osingulas namq domos sicubi
aliquid fuisset cibi reꝑtũ: bella continuo et
cedes inter caros ipsosq parentes ac liberos
nascebantur: dũ non solum e manib sedex
ipsis etiam faucib inuicem cibũ raꝑe certa¬
bant. fides autem nec mort us erat. Sed et ip¬
si cum iam sp̃m exhalarent: ꝑscrutabantur
a predonib ne cui forte intra gremium cibi
aliquid resideret. Alii autem ꝑmediam hian¬
tes: uelud rabidi canes huc atq illuc fereban¬
tur: et quasi insania quadam exagitati in eas¬
dem domos sub momento temporis iterum ac
sepius irruebant. Om̃ia tamen necessitas uer¬
tebat in oibum: etiam illa que ne mutis qui¬

Expanded text:
si sunt, et nequiorem virorum praesentem hanc si sunt, et nequiorem virorum praesentem hanc protulisset aetatem: pro quibus omnis gens pariter mereretur exstingai. Sed in libro VI de iisdem talia scribit: Et eorum, inquit, qui per totam civitatem famis inedia corrumpebantur multitudo innumerabilis erat, quorum nec explicari miseria potest. Per singulas namque domos sicubi fuisset aliquid cibi repertum, bella continuo et caedes inter charos ipsosque parentes ac liberos nascebantur; dum non solum e manibus, sed ex ipsis etiam faucibus invicem cibum rapere certabant. Fides autem nec mortuis erat; sed et ipsi cum jam spiritum exhalarent, perscrutabantur a praedonibus, ne cui forte intra gremium cibi aliquid resideret. Alii autem per inediam inhiantes, velut rabidi canes huc atque illuc ferebantur, et quasi insania quadam exagitati in easdem domos sub momento temporis iterum ac saepius irruebant. Omnia tamen necessitas vertebat in cibum, etiam illa, quae ne mutis qui
Abbreviated transcription (Latin):
ret oculos ad templum: nonde morte ꝓpria do¬
iens. sed de impunitate predonũ quos suꝑstites
relinquebant. Et primo quidem sumptu pu¬
blico sepelire mortuos uisserant. fecoris intole¬
rantia. Ut uero omnẽ sumptũ cepit uincere
multitudo morientiũ: de muro cadauera pre¬
cipitabant. At cũ titus circuens ꝑtudisset re¬
pletas mortuoꝵ cadauerib ualles. et bumani
corporis tabo patriam terram rigari: cũ ingen¬
tigemitu eleuatis ad celũ manib deũ inuocat
testem. hoc sui causa non puenire. sed se ista su¬
stinere inuitũ. Et post aliquanta tc̃m iosephꝰ
talia quedam psequitur. Non cunctabor inqͥt
ꝓferre que sentio. Arbitror enĩ quod etiam
si aduersus impios qiues romanorũ paulisꝑ
arta cessassent: aut hiatu terre. aut aque
diluuio. aut sodomitanis ignibus et fulmini¬
bus celitus tortis supplicĩ aiuitas dependis¬
set. que mutto in faustiorem illis qui hec ꝓpes¬

Expanded text:
ret oculos ad templum, non de morte propria doret oculos ad templum, non de morte propria dolens, sed de impunitate praedonum, quos superstites relinquebant. Et primo quidem sumptu publico, sepelire mortuos jusserant, fetoris intolerantia. Ut vero omnem sumptum coepit vincere multitudo morientium, de muro cadavera praecipitabant. At cum Titus circumiens pervidisset repletas mortuorum cadaveribus valles, et humani corporis tabo patriam terram rigari, cum ingenti gemitu, elevatis ad coelum manibus: « Deum invocat testem, hoc sui causa non provenire, sed se ista sustinere invitum. » Et post aliquanta iterum Josephus talia quaedam prosequitur: « Non cunctabor, inquit, proferre quod sentio. Arbitror enim quod etiam, si adversus impios cives, Romanorum paulisper arma cessassent, aut hiatu terrae, aut aquae diluvio, aut Sodomitanis ignibus, et fulminibus coelitus tortis, supplicium civitas dependisset, quae multo infaustiorem illis qui haec perpes
Abbreviated transcription (Latin):
funera. priusquam ad sepulchrum ueniret᷑
efflabant. Sed nec planctus ex more de functis
exhibebatur. aut luctus: quia hoc sibi totũ uen¬
dicauerat fames. Sed nec ariditas inedie. humo
rem cuiquam reliquerat lacrimarum. Obsede¬
rant cuutatẽ ꝓfunda silentia. et nox plena mor¬
tis cuncta contexetat᷑. quib malis omnib gracu¬
ores soli uigebant predones: qui ne sepulchra
quidem diripere. et spoliare cadauera illicitum
ducebant: non tam predam petentes quam soe¬
lus irrisione cumulantes: et aciem gladiorum
suoꝵ incadauerũ obtruncatione ꝓbantes. In¬
terdũ etiam inñ nullos ad huc spirantes mucto
examunandus agebatur: quod alii semineces
cum uiderent. supplices dexteras p̃tendebant.
ut in se quoq beneficti loco conuerterent scelꝰ.ꝯͦ
nouo orudelitatis genere necem quam sponte
inferebant. si rogarentur negabant. Cũ tam̃
tinusquisq deficientiũ cũ gemitu retorque¬

Expanded text:
funera, priusquam ad sepulcrum veniretur, funera, priusquam ad sepulcrum veniretur, efflabant. Et, ut nec planctus ex more defunctis exhibebatur, aut luctus, quia hoc sibi totum vindicaverat fames; sic nec ariditas inediae humorem aliquem cuiquam reliquerat lacrymarum. Obsederant civitatem profunda silentia, et nox plena mortis cuncta contexerat. Quibus malis omnibus graviores soli vigebant praedones, qui ne sepulcra quidem diripere et spoliare cadavera illicitum ducebant, non tam praedam petentes, quam scelus irrisione cumulantes, et aciem gladiorum suorum in cadaverum obtruncatione probantes. Interdum etiam in nonnullos adhuc spirantes, mucro examinandus agebatur, quod alii semineces cum viderent, supplices dextras praetendebant, ut in se quoque beneficii loco, converterent scelus, qnovo crudelitatis genere, necem quam sponte inferebant, si rogarentur, negabant. Cum tamen unusquisque deficientium cum gemitu retorque
Abbreviated transcription (Latin):
attulerant. Supplicantib autẽ et terribile
quoddam sibi nomen dei inuocantibus. ut
uel partem aliquam ex his que secũ mortis
ꝑioulo quesierant indulgerent: nichil pror¬
sus prebebant᷑. sed hoc beueficii loco cesserat.:
si comprehensũ uiuũ licuisser euadere. His
autẽ post aliquanta adiungit dicens. Iudeis
uero cũ egressu urbis om̃is parit̾ spes exclude¬
batur salutis & inualescens acerbitas famis
domos simul et familias gentẽq uastabat: ita
ut inpenetralib strata iacerent mulierum
paruuloꝵq cadauera ꝑ plateas uero infe¬
liciũ senũ corpora fame magis quam etate
consumpta. iuuenes uero atq om̃ĩs etas robu¬
stior uelut simulchra quedam inuus et egreᷤ¬
sibus oberrabant. corruentes quocumq loci¬
gressũ subripuisset mnedia. Sepelire autẽ
sue uite incerto unusquisq uerebatur. De¬
niq aliquanti supra eos quos sepeliebant
animas emisere: multi etiam dum ꝑsequuntur

Expanded text:
attulerant. Supplicantibus autem et terribile attulerant. Supplicantibus autem et terribile quoddam sibi nomen Dei invocantibus ut vel partem aliquam ex his quae secum mortis periculo quaesiverant, indulgerent, nihil prorsus praebebant; sed hoc beneficii loco cesserat, si comprehensum vivum licuisset evadere. His autem post aliquanta adjungit, dicens: « Judaeis vero cum egressu urbis omnis pariter spes excludebatur salutis, et invalescens acerbitas famis, domos simul et familias gentemque vastabat; ita ut in penetralibusparvulorumque cadavera, per plateas vero infelicium senum corpora fame magis quam aetate consumpta; iuvenes vero atque omnis aetas robustior velut simulacra quaedam in viis et egressibus loci oberrabant corruentes, quocumqgressum subripuisset inedia. Sepelire autem suae vitae incerta unusquisque verebatur. Denique aliquanti super eos quos sepeliebant, animas emisere; multi etiam dum prosequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
hensũ fuisset inmanibus. Nulla senib reu̾en¬
tia. nulla erga paruulos miseratio. sed in exiguo
panis fraginento paruulos in herentes. et ex
ipso cui in heserant suspensos. elidebant inter¬
ram. In eum uero qui raptores cibo p̃uenisset
absumpto crudis seuiebant᷑ et excogitabãt
dira supplicia: obturantes infelicibus naturales
digestionũ meatus. Aliis uero preacutas sũdes
peadem uerenda adigentes. Horresco que gestast̃
referens. Ad confessionem post hec unus panis
aut ciati farine miseros purgebant. Nam ipsi
tortores non patiebantur famem. Esset enĩ quo¬
dammodo tolerabiliis. si hec compulsi media
facere uiderentur. Sed ut uel preꝑarent sibi
in posterũ cibos. uel ut crudelitas exercicio con¬
ualesceret. In his etiam si qui forte furtim
ꝑstationes hostiũ ꝓcolligendis herbis erupis¬
sent: occurrentes eis qui se hostiũ manus et¬
fugisse gauderent. diripiebant quicquid

Expanded text:
hensum fuisset in manibus. Nulla senibus reverenhensum fuisset in manibus. Nulla senibus reverentia, nulla erga parvulos miseratio, sed in exiguo panis fragmento parvulos inhaerentes, et ex ipso cui inhaeserant suspensos, elidebant in terram. In eum vero, qui raptores cibo praevenisset assumpto, crudelius saeviebant, et excogitabant dira supplicia, obturantes infelicibus naturales digestionum meatus: aliis vero praeacutas sudes per eadem verenda adigentes. Horresco quae gesta sunt referens. Ad confectionem post haec unius panis, aut cyathi farinae miseros perurgebant. Nam ipsi tortores non patiebantur famem. Esset enim quodammodo tolerabilius si haec compulsi inedia facere viderentur. Sed ut vel praepararent sibi inposterum cibos, vel ut crudelitas exercitio convalesceret, in his etiam, si qui forte furtim per stationes hostium pro colligendis herbis erupissent, occurrentes eis qui se hostium manus effugisse gauderent, diripiebant quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑaret fames: nichil tamen ita subruit atq
saliuis rebus pudore dignũ est: id in hac neces
sitate contempnitur. Deniq et uxores de ui¬
roꝵ manib. et filii de parentũ. et quod est
infelicius matres cibos de paruuloꝵ mani¬
bus atq ore rapiebant: et cũ dulcissimi lib̾i
in mauib atq ante ora positi tabescerent.
exiguauite subsidia adentib ipsis exunere
nemo patcebat. Uerũ ne ipsos quidem infeli¬
ces et ꝑ exiguos sumentes latebant erbos. Sẽd
continuo aderat predonũ quiset statim ut clau¬
sas cuuspiam conspexisset fores. indiciũ cre¬
debat hoc esse quod intrinsectis positi ederent:
et repente despicatis foribus precipites irrue¬
bant: atq ab ipsis ut itadicam faucibus expri¬
mentes. si quid forte in sumptũ iam̃ fuerat re¬
nocabant. Uerebantur senes si cibũ uendicare
temptassent. sparsis etiam crinib mulieres tra¬
hebantur. occultare uitentes: si quid forte de p̃¬

Expanded text:
superet fames, nihil tamen ita subruit et susuperet fames, nihil tamen ita subruit et susalvis rebus pudore dignum sitate contemnitur. Denique et uxores de virorum manibus, et filii de parentum, et quod est infelicius, matres cibos de parvulorum manibus atque ore rapiebant, et cum dulcissimi liberi, in manibus atque ante ora positi tabescerent, exigua vitae subsidia a dentibus ipsis eximere nemo parcebat. Verum ne ipsos quidem infelices, et perexiguos sumentes latebant cibos: sed continuo aderat praedonum quis, et statim ut clausas cujuspiam conspexisset fores, indicium credebat hoc esse, quod intrinsecus positi ederent; et repente despicatis foribus, praecipites irruebant, atque ab ipsis, ut ita dicam, faucibus exprimentes, si quid forte insumptum jam fuerat, revocabant. Verberantur senes, si cibum vindicare tentassent, sparsis etiam crinibus mulieres trahebantur, occultare nitentes, si quid forte depre
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc uiuerent. et scibsistere corporib uidebat¬
tur: tanquam qui profecto iam interissent.
nisi absconditos uspiam te gerent cibos. Si
quos sane tabescentes macie uidissent: hos
cũ uenia p̃teribant: suꝑfluũ putantes peri¬
mere. quos paulo post absum̾et fames: Multi
tamen in occultis om̃i censu suo mercati sunt
unũ metrũ: si diuites frumentĩ. hordei si in¬
feriores fuerunt: et concludentes se interiori¬
bus quibq penetralib domus. non nulli nec
in panes confectas fruges edefant. Alii uͦ in
qͣntũ uel necessitas ł metꝰ ꝑmitteret excoq̃̾bant:
e msã qͥdẽ nullꝰ expectabat apponi: s ex ipso
semiusta igni rapientes ppͥa uelut furtiua de¬
uorabant & erat in felicis ipsiꝰ cibi spectaculũ mi¬
serabile: cũ ualidiores quiq ĩuenta diriperent.
Imbecillib uͦ cũ nichil preter luctũ suꝑesset
ac lacrimas. et omiiuĩ licet acerbitates rerũ

Expanded text:
adhuc vivere et subsistere corporibus videbanadhuc vivere et subsistere corporibus videbantur, tanquam qui profecto jam interissent, nisi absconditos uspiam tegerent cibos. Si quos sane tabescentes macie vidissent, hos cum venia praeteribant, superfluum putantes perimere quos paulo post absumeret fames. Multi tamen in occultis omni censu suo mercati sunt unum metrum, si divites, frumenti, hordei, si inferiores fuerant, et, concludentes se in interioribus quibusque penetralibus domus, nonnulli nec in panibus confectas fruges edebant. Alii vero, in quantum vel necessitas vel metus permitteret, excoquebant; et mensam quidem nullus expetebat apponi, sed ex ipso semiusta igne rapientes, propria velut furtiva devorabant. Erat infelicis ipsius sibi spectaculum miserabile, cum validiores quique inventa diriperent, imbecillioribus vero nihil praeter luctum supererat et lacrymas. Etenim licet omnium acerbitates rerum
Abbreviated transcription (Latin):
monib proferam: quo legentss hec intelligant
quantũ ꝑiaculi sit audere aliquid in xp̃m. et
quam grauib ausa suppliciis expientur. Age
itaq quintus iosephi historiarũ liber. ponat᷑
in medio. ex quo omnis eoꝵ luctuosa tragedia ꝑ¬
noscatur. Ointibus autem ꝑmanert inquit
aut perire. unũ atq idem erat. Si enĩ in urbe
ꝑ mansissent: facultatũ suarũ causa crimine
obiecto. quasi qui de transfugiendo cogitarent.
perimebantur. Necessitas uero famis: factiosoꝵ.
extollebat arrogantiam. Et utrũq simul. inedia
cũ temeritate crescebat. Publice quidem fru¬
mentũ nusquam omnino erat: sed irruentes
urbis p̃dones ꝑscrutabantur domus: et si quid
inuenissent tanꝗͣ de his qui fefellerant pe¬
nas sumebant. si uero non inuenissent: nichi¬
lomuinus tanquam eos qui occultius et diligen¬
tius absconderint cruciabant. Indicium uero
haberi ab eis pabula capiebant. hoc ipso quod

Expanded text:
monibus proferam, quo legentes haec intelligant monibus proferam, quo legentes haec intelligant quantum piaculi sit, audere aliquid in Christum, et quam gravibus ausa suppliciis expientur. Age itaque, quintus Josephi historiarum liber ponatur in medio, ex quo omnis eoernoscatur. Divitibus autem permanere, inquit, aut perire, unum atque idem erat. Si enim in urbe permansissent, facultatum suarum causa crimine objecto, quasi qui de transfugiendo cogitarent, perimebantur. Necessitas vero famis factiosos opum extollebat per arrogantiam, et utrinque simul inedia cum temeritate crescebat. Publice quidem frumentum nusquam omnino erat; sed irruentes urbis praedones perscrutabantur domos, et siquidem invenissent, tanquam de his qui fefellerant, poenas sumebant; si vero non invenissent, nihilominus, tanquam eos qui occultius et diligentius absconderent, cruciabant. Indicium vero haberi ab eis pabula capiebant, hoc ipso quod
Abbreviated transcription (Latin):
tas. & quanta fuerit diuersorũ mortaliũ strageᷤᷤ
quis ꝑ hec singula belloꝵ extiterit modus. & ut
tionis inipso quondam dei famosissimo collocata
sit templo: utq ad ultanũ cuncta ignis popu¬
latus sit. et flamina consumpserit si quis plemꝰ
nosse uult: historiam iosephi legat. nos uero
ex his ea tm̃ que ad explanationẽ suscepti oꝑis
sufficiunt assumemus: in quibus refert quod ex
om̃i iudea populi indie sollempni pasche iero¬
solumam uelut exͥciali quadam manu cogente
ultionis electo. ut qui in diebus pasche salua¬
torem suum. et saluatorem xp̃m dñi. cruen¬
tis manibus et sacrilegis uocib iuolarunt: in
ipsis diebus uelut in unũ carcerem omnis
multitudo conclusa. feralis pene exicium quod
merebatur exciperet. Preteribo sane que in
eos uel gladũ cede uel auis belli machinis col¬
lata sunt. explicare. ea tantũ modo que dire famis
exicio ꝑtulerunt. supradicti historiographi ser¬

Expanded text:
tas, et quanta fuerit diversarum mortium strages, tas, et quanta fuerit diversarum mortium strages, quisve per haec singula bellorum exstiterit modus, et uttionis in ipso quondam Dei famosissimo collocata sit templo, utque ad ultimum cuncta ignis populatus sit et flamma consumpserit; si qui plenius nosse vult, historias Iosephi relegat. 7 Nos vero ex his ea tantum quae ad explanationem suscepti operis sufficiunt, adsumemus. Et in quibus refert quod ex omni Iudaea populi in die sollemni Paschae Hierosolimam, velut exitiali quadam manu cogente, ultionis electo, ut qui in diebus Paschae Salvatorem suum et salutare, Christum Domini, cruentis mipsis diebus velut in unum carcerem, omnis multitudo conclusa, feralis poenae exitium, quod merebatur, exciperet. Praeteribo sane quae in eos vel gladii caede, vel aliis belli machinis collata sunt, explicare; ea tantummodo, quae dirae famis inedia pertulerunt, supradicti historiographi ser
Abbreviated transcription (Latin):
referuntur. ad quem dixerat pater. Pete ame:
et dabo tibi gentes hereditatẽ tuam et possessi¬
onẽ cuam terminos terre. Et cuius ꝑ idem tẽ¬
pus per apostolos suos in omnẽ terrã exiuit
sonus eorum et infines orbis t̾re u̾ba eorũ.
t ne tot et tanta mediocris plage.u
aut ꝑfunctorie indignationis dei aduer¬
sus impenitentiam iudeor. signoꝵ precessisse
iudeantur indicia: calamitatem intollerabilẽ.
excidium irreꝑabile. reprobate et excecate gen¬
tis in aciditam et cunctis scłis incognitam ser¬
uitutẽ succuictus sermo ꝑ currat. Quantis er¬
go malis tunc uniuersa mulctata sit. utq:
ip̃a uider terra. bello. fame. igni. cedibq uastata
sit: quanta populoꝵ milia patres simul cũ con¬
iugibus ac paruulis liberis absq numero & abs¬
q discretione trucidati sint. que etiam diuer¬
sarum urbiũ obsidiones: sed et ipsuis magnifi¬
ce et famosissime ciuitatis ierłm. quanta uasti¬

Expanded text:
referuntur, ad quem dixit Pater: Pete a me, referuntur, ad quem dixit Pater: Pete a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Et cujus per idem tempus, per apostolos suos: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum At ne tot et tanta mediocris plagae aut perfunctoriae indignationis Dei, adversus impoenitentiam Judaeorum, signorum praecessisse videantur indicia, calamitatem intolerabilem, excidium irreparabile, reprobatae et excaecatae gentis inauditam et cunctis saeculis incognitam servitutem, succinctus sermo percurrat. Quantis ergo malis tunc universa multitudo tacta sit, utque ipsa Judaeae terra bello, fame, igni caedibusque vastata sit, quanta populorum millia, patres simul cum conjugibus, ac parvulis liberis, absqque discretione, trucidati sint, quae etiam diversarum urbium obsidiones, sed et ipsius magnificae et famosissimae civitatis Hierusalem, quae vasti
Abbreviated transcription (Latin):
le nequaquã ꝓse aliquid loquens. sed nec eos
quidem qui circunsteterant dep̃cans: easdẽ
uoces pari obstinatione et clamore repetebat.
Tunc principes incesligentes ut reserat nu¬
nunis esse in uiro motus: ꝑducunt eum ad
iudicem romanorum: apud quem flagris ad
ossa usq laniatus. neq preces neq lacrimas fu¬
dit. Sed eãdem uocem miserabiliter et cũ quodã
eiulatu enittens. ꝑ singula pene uerbeta pro¬
ferebat᷑ addens etiam hoc: ueue ietosolimis. Pro¬
sequit᷑ & aliud idẽ historio graphus maiore gestũ
miraculo: dicens oraculum quoddam in sacris lit¬
teris reꝑtũ. quod ꝑidem tempus uirũ designa¬
ret ex eorum regione ꝓcessurum qui tociꝰ or̃bis
potiretur imperio. Cuius oraculi presagiũ idẽ
historiographus uespasianũ declarare suspicat᷑.
Sed uespasianus non aliis quam illis solis genti¬
bus que romano imꝑio uidebantur subdite.
dñatus est. Unde iustius ad xp̃m hec responsa

Expanded text:
le nequaquam pro se aliquid loquens, sed nec eos le nequaquam pro se aliquid loquens, sed nec eos quidem, qui circumsteterant deprecans, easdem voces pari obstinatione et clamore repetebat. Tunc principes intelligentes, ut res erat, numinis esse in viro motus, perducunt eum ad judicem Romanorum, apud quem flagris ad ossa usque laniatus, neque preces neque lacrymas fudit; sed eamdem vocem miserabiliter, et cum quodam ejulatu emittens, per singula pene verbera proferebat, addens etiam hoc: « vae, vae Hierosolymis! » Prosequitur et aliud idem historiographus, majore gestum miraculo, dicens oraculum quoddam in sacris litteris repertum, quod per idem tempus virum designaret ex eorum regione processurum, qui totius orbis potiretur imperio. Cujus oraculi praesagium, idem historiographus Vespasianum declarare suspicatur. Sed Vespasianus non aliis, quam illis solis gentibus quae Romano imperio videbantur subditae, dominatus est. Unde justius ad Christum haec responsa
Abbreviated transcription (Latin):
regione ꝑaetem. et armatorũ cohortes misce¬
ri nubibus: et urbes circuindari agminibus
imꝑuisis. In alis itẽ dĩe festo qui pentecostes
appellatur. noctu sacerdotes ingressi tẽplũ
ad ministeria ex more complenda: prino qui¬
dem motus quosclam strepitusq senserunt:
tũ ddem̃ uoces subitas audiunt dicentes. mi¬
gremus hinc: migremus ex sedibus istis. Ad¬
ditur his etiam aliud terribilius. Et enĩ qui¬
dam ananie fuius ih̾e nomine uir pleberus
et rusticus. ante quartũ belliannum cum
iu die festo tabernaculoꝵ. repente clamare
cepit. Uox ab oriente. uox ab occidente. uox
a quatuor uentis: uox suꝑ ierosolimam. et
templũ: uox suꝑ sponsos et sponsas. uox su¬
ꝑ populũ: et in desinenter die noctuq ꝑ om¬
nes plateas circumiens hec clamabat. Usque¬
quo quidam primores expopło uiri uelut in¬
fausti presagii indignatione cõmoti. correp¬
tũ hominẽ multis uerberib afficiunt. At il¬

Expanded text:
regione per aerem, et armatorum cohortes misceregione per aerem, et armatorum cohortes misceri nubibus, et urbes circumdari agminibus improvisis. In alio item die festo, qui Pentecostes appellatur, noctu sacerdotes ingressi templum, ad ministeria ex more complenda, primo quidem motus quosdam, strepitusque senserunt, tum deinde voces subitas audiunt dicentes: « Migremus hinc, migremus ex sedibus istis. » Additur his etiam aliud terribilius: « Etenim quidam Ananiae filius Jesus nomine, vir plebeius et rusticus, et ante quartum belli annum, cum in die festo tabernaculorum repente clamare coepit: « Vox ab oriente, vox ab occidente, vox a quatuor ventis, vox super Hierosolymam et templum, vox super sponsos et super sponsas, vox super populum. » Et indesinenter die noctuque per omnes plateas circumiens haec clamabat: usquequo quidam primores ex populo viri, velut infausti praesagii indignatione commoti, correptum hominem multis verberibus afficiunt. At il
Abbreviated transcription (Latin):
sperũ uidebatut. Sed legis ꝑtros et probos quos¬
q doctores non latuit exiciale portentum. In
eadem quoq festiuitate uitula sacrificiis ad¬
mota. et aris assistens: inter ipsas ministroꝵ
manus etuxa est agnam. Sed et ianua interi¬
oris edis que respiciebat adorientem cũ esset
ere solido induta. ac ꝑinde ĩmensi ponderis
que iux .xx. uiris sũmo conatu impellentib
clauderetur: ferreis quoq uectib et seris
mututa. ac pessulis in aitũ demissis teneret᷑
obstricta: repente hora noctis sexta. prima
et uicesima die mensis apparuit sponte pate¬
facta. Sed et transactodie festo post aliquot
dies. prima et uicesima die mensis artemesii.
qui apud nos mauis uocatur: ꝓdigiosus appa¬
ruit uisus. et fidem pene excedens. Quod uere
falsũ putaretur: nisi oculoꝵꝵ fidem confirmas¬
set maloꝵ consecuta ꝑnities. Et enĩ ꝓpe solis
occasũ uisi sunt currus et quadrige in omni

Expanded text:
sperum videbatur; sed legisperitos, et probos quossperum videbatur; sed legisperitos, et probos quosque doctores non latuit exitiale portentum. In eadem quoque festivitate vitula sacrificiis admota, et aris assistens, inter ipsas ministrorum manus enixa est agnam. Sed et janua interioris aedis, quae respiciebat ad orientem, cum esset aere solido induta, ac perinde immensi ponderis, quae vix viginti viris summo conatu impellentibus clauderetur, ferreis quoque vectibus et seris munita, ac pessulis in altum demissis teneretur obstricta, repente hora noctis sexta, prima et vicesima die mensis apparuit sponte patefacta. Sed et transacto die festo, post aliquot dies, prima et vicesima die mensis Artemisii, qui apud nos Maius vocatur, prodigiosus apparuit visus, et fidem pene excedens. Quod vere falsum putaretur, nisi oculorum fidem confirmasset, malorum consecuta pernicies. Etenim prope solis occasum, visi sunt currus et quadrigae in omni
Abbreviated transcription (Latin):
Relegamus ergo quid in .uͦi. historiarũ suarũ
libro de his ipse signauerit iosephus. Sedin¬
felicem inquit plebem ceterrimi quidam ho¬
mines et deceptores faisa uaticinantes suade¬
bant: ut euidentib signis et indicus iracun¬
die et indignationis diuine non crederent.
quib aꝑte futurũ et urbis et gentis presa¬
gabatur excidium. Sed uesut afflati. et am̃¬
des. et qui neq oculos neq animas inse habe¬
rent: sꝑnebant omĩa que celitus nuntiaban¬
tur. Et enĩ stella p̃fulgens gladio ꝑ omĩa si¬
milis imminere. de suꝑ ciuitati: et cometes
ꝑ totum annũ. Sẽd et ante excidii tempus ac
belli. cum populi addiem festum conuenirent:
octaua die mensis xantichi qui est aprilis tem
pore noctis hora nona. tantus luminis fulgor
aram templũq circundedit. ut putarent om̃s
diem clarissimũ fcm: et ꝑmansit spacio hore
dunidie. Quod imꝑitis quidem et ignaris pro¬

Expanded text:
Relegamus ergo quid in sexto historiarum suarum Relegamus ergo quid in sexto historiarum suarum libro, de his ipse signaverit Josephus. « Sed infelicem, inquit, plebem teterrimi quidam homines, et deceptores falsa vaticinantes, suadebant ut evidentibus signis et indiciis iracundiae et indignationis divinae non crederent, quibus aperte futurum et urbis et gentis praesagiebatur excidium. Sed velut afflati et amentes, et qui neque oculos neque animas in se haberent, spernebant omnia quae coelitus nuntiabantur. Etenim stella praefulgens gladio per omnia similis, imminere desuper civitati, et cometes per totum annum. Sed et ante excidii tempus ac belli, cum populi ad diem festum convenirent, octavo die mensis Xanthici, qui est Aprilis, noctis tempore, hora nona tantus luminis fulgor aram templumque circumdedit, ut putarent omnes diem clarissimum factum, et permansit spatio horae dimidiae. Quod imperitis quidem et ignaris pro
Abbreviated transcription (Latin):
ad retundendam obstinatam ꝑfidiam udeorũ.
Quadraginta namq post admissũ piaculum.
continus ꝓtracta annis impiorũ pena differt᷑.
In quib & apłi om̃s. precipue tameniacobus
qui dicebatur fr̃ dni ierosolimis ep̃s constitu¬
tus. in desinenter populũ commisse impieta¬
tis et feralis ausi de scelere cõmonebant:. si for¬
te possent cõmissi penitudinẽ gerere. Si pos.¬
sent flere ꝓ scelere: et ultrices penarũ flãmas
lacrimartim uibertate restinguere. Ostendebat
namq eis ds ꝑsuam patientiam. quod ipsorũ
quereret penitentiam: quia non uult tantũ
deus mortem peocatoris. quantũ ut conuertat᷑
et uiuat. Mollire autẽ adhuc mentis eorũ du¬
riciam nitebatur diuina maiestas signis et
ꝓdigiis celitus datis: terroresq simul et mina¬
oem dexteram ostendendo potius quam infe¬
rendo. De quib supradicti historiographi
fides ut in ceteris: etiam in hoc sufficiens erit.

Expanded text:
ad retundendam obstinatam Judaeorum perfidiad retundendam obstinatam Judaeorum perfidiam. Quadraginta namque, post admissum piaculum, continuis protracta annis, impiorum poena differtur. In quibus et apostoli omnes, praecipue tamen Jacobus, qui dicebatur frater Domini, Hierosolymis episcopus constitutus, indesinenter populum commissae impietatis, et feralis ausi, de scelere commonebant, si forte possent commissi poenitudinem gerere: si possent flere pro scelere, et ultrices poenarum flammas lacrymarum libertate restringere. Ostendebat namque eis Deus per suam patientiam, quod ipsorum quaereret poenitentiam; quia non vult tantum Deus mortem peccatoris, quantum ut convertatur et vivat. Mollire autem adhuc mentis eorum duritiam nitebatur divina majestas, signis et prodigiis coelitus datis, terroresque simul et minacem dexteram ostendendo potius quam inferendo. De quibus supradicti historiographi fides, ut in certis, etiam in hoc sufficiens erit.
Abbreviated transcription (Latin):
matichoꝵ referti sunt libri. Eneas matre dea
monstrante uiam. data fata secrtũ se asserit.
eo quod egredienti lucifer qui et uenus. donec
ad italiam ꝑueniret. apparuerit auspicanti.
Defectus solis uarios. limeq labores : rerum
euentib curiositas humana coaptat. .iiii.
tor euus incertus. et uetera refert. qd̃
inninente ierosolimoꝵ excidio. eclipsis lune
ꝑ .xii. noctes continuas etiã in remotissimis
iocis ꝑtracta est: forte significans iudaice ꝑfi¬
die. et siꝑsticiosi erroris euersionem. que xp̃o
rectissime contigit. Scriptũ est enĩ. Stultus
mutatur ut luna: sapiens uero cũ sole ꝑma¬
net. Alia quoq quam plurima duuno super
incredulos inminente iudicio acciderunt:
que si ꝑ singula prout ab auctorib digesta st̃
ceꝑo enarrare. uel sola hec ꝓprium tempus
desiderabunt et ociũ. Pauca tam̃ auctore iose¬
pho compendioso sermone ꝑcurram: eo quod
ad roborandam fidem nostram proficiunt: et

Expanded text:
maticorum referti sunt libri. Aeneas Matre dea maticorum referti sunt libri. Aeneas Matre dea monstrante viam, data fata secutum se asserit, eo quod egredienti Lucifer, qui et Venus, donec ad Italiam perveniret, apparuit auspicanti. Defectus solis varios, lunaeque labores, rerum eventibus curiositas humana coaptat. CAP. IVtor ejus incertus, et vetera refert quod, imminente Hierosolymorum excidio, eclipsis lunae per duodecim noctes continuas etiam in remotissimis locis protracta est, forte significans Judaicae perfidiae et superstitiosi erroris eversionem, quae, Chrrectissime contigit. Scriptum est enim: Stultus mutatur ut luna, sapiens vero cum sole permanet . Alia quoque quam plurima, divino super incredulos imminente judicio, acciderunt, quae si per singula, prout ab auctoribus digesta sunt, coepero enarrare, vel sola haec proprium tempus desiderabunt, et otium. Pauca tamen auctore Josepho compendioso sermone percurram, eo quod ad roborandam fidem nostram proficiunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
auctorũ multorũ testimonio comꝓbata. Solẽ
quis dicere falsũ audeat: Quotiets ergo sol in
celo iuidebitur geminari: inundationem aqua¬
rũ subiectus orbis expectet. Et licet araritate
sui miraculis uideatur accedere. opus tamen
nature est: que quidem soles non geminat. s
nubem simillunam facit. uocaturq parelion.
Est et enuĩ parelion nubes simillima soli: signũ
quidem commune multis. et si non generale.
Signoꝵ quidẽ alia particularia. alia uniuer¬
sala sunt. Particularia uero faciunt singuiꝰ:
uniuersalia multis aut uniuersis. Utraq
autẽ: modo exclementi dispositione creatoris.
modo ex natura terũ. modo ex malitia demonũ
homines dño ꝑmittente ludificantiũ. prouieni¬
re dicuntur. Sedque et quomodo quaue de cã
iudicium quidem difficile est. et frequenter inc̾¬
tũ: et sepe altius. quam ut ab homine ualeat
expediri. Gis tamen licentiori uanitate mathe¬

Expanded text:
auctorum multorum testimonio comprobata. « Solem auctorum multorum testimonio comprobata. « Solem quis dicere falsum audeat? » Quoties ergo sol in coelo geminari videbitur, inundationem aquarum subjectus orbis exspectet. Et licet a raritate sui, miraculis videatur accedere, opus tamen naturae est, quae quidem solem non geminat, sed nubem simillimam facit, vocaturque parhelion. Est enim parhelion nubes simillima soli, signum quidem commune multis, etsi non generale. Signorum siquidem alia particularia, alia universalia. Particularia vero faciunt singulis, universalia multis aut universis. Utraque autem, modo ex elementis, dispositione Creatoris, modo ex natura rerum, modo ex malitia daemonum, homines, Domino permittente, ludificantium, provenire dicuntur. Sed quae, et quomodo, quave de causa, judicium quidem difficile est, et frequenter incertum, et saepe altius quam ut ab homine valeat expediri. Eis tamen licentiori vanitate mathe
Abbreviated transcription (Latin):
nimbos indicat furentesq ꝓcellas. Letus orbis
serenitatẽ nauigiis reꝓmitut. quam gestat
uultu: precipue si quarto ortu isenĩ auctor
certissimus est. neq obtusis cornib rutila. neq
infuso fuerit humore fuscata: tunc enĩ totus
et ille dies. et qui nascentur ab illo. exactum
ad mensem uento pluuiaq carebunt. Sol quo¬
q cadens unnter est. utrũ equalibus gaudeat
radis. an obiecta nube rutilet: utrũ solito
splendore fulgidus. anuentis urgentib igne¬
us: niue sit pallidus. an pluiua sit impenden¬
te maculosus. Aer uero et mare ipsũ nubiũ¬
q magnitũdo uel spẽs: plurimũ afferunt in¬
structionis. Sed & aues & pisces futuroꝵ cer¬
tissima ꝓdunt signa: que uirgilius et lucanus
diuino comp̃hendunt ingetuo. sed et uarrom
libris naualib dũ sollicitos instruit nautas
ue uero in sole et luna scdm naturam
signa contigerint: certissima sunt. et

Expanded text:
nimbos indicat, furentesque procellas. Laetus ortus nimbos indicat, furentesque procellas. Laetus ortus serenitatem navigiis repromittit, quam gestat vultu, praecipue si quarto ortu, is enim auctor certissimus est, neque obtusis cornibus rutila, neque infuso fuerit humore fuscata. Tunc enim Totus et ille dies, et qui nascentur ab illo, Exactum ad mensem vento pluviaque carebunt. Sol quoque candens interest utrum aequalibus gaudeat radiis, an objecta nube rutilet, utrum solito splendore fulgidus, an ventis urgentibus igneus, nive sit pallidus, an pluvia sit impendente maculosus. Aer vero, et mare ipsum nubiumque magnitudo, vel species plurimum afferunt instructionis. Sed et aves, et pisces, futurorum certissima produnt signa, quae Virgilius et Lucanus divino comprehendunt ingenio; sed et Varro in libris navalibus, dum sollicitos instruit nautase vero in sole et luna secundum naturam signa contigerint, certissima sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
exteriorũ motus frequentissime disponantur:
et archano quodam nature consilio gerant ele¬
mentis necessarium morem. Que enĩ animalib
corporib bona uel mala immineant: si se tẽpora¬
liter uel extemporaliter reddiderint tempora.
ars phisicorũ regulis suis satis ꝓbabiliter com¬
prehendit. futuram etiam sanitatẽ aut egritu¬
dinem aut staiũ qm̃ dicunt neutralitatẽ fata¬
litarem quoꝙ ipsam ex precedentibus lignis ag¬
noscunt: et interdum si causas nouerint. ef¬
ficacissime curant. Si uero ut uerbo eorum
utar causas ignorant: quomodo curant: Non
utiq artis beneficio: sed fortune. Iudiciũ uero
quod ex signoꝵ cognitione proferunt: et si dif¬
ficile sepe uerissimum est. Multis quoq signis
tranquillitas et uarie tempestatũ forme ꝓcel¬
larumq ꝓduntur: que uelut in specula lune
orbis insinuar. Ostendit namq rubicundus cõ¬
lor uentos ceruleus pluuias: ex utroq cõmixtꝰ

Expanded text:
exteriorum motus frequentissime disponantur, exteriorum motus frequentissime disponantur, et arcano quodam naturae consilio, gerant elementis necessarium morem. Quae enim animalium corporibus bona vel mala immineant si se temporaliter vel extemporaliter reddiderint tempora, ars physicorum regulis suis satis probabiliter comprehendit. Futuram etiam sanitatem, aut aegritudinem, aut statum, quem dicunt neutralitatem, fatalitatem quoque ipsam, ex praecedentibus signis agnoscunt, et interdum, si causas noverint, efficacissime curant. Si vero ut verbo eorum utar causas ignorant, quomodo curant? Non utique artis beneficio, sed fortunae. Judicium vero, quod ex signorum cognitione proferunt, etsi difficile, saepe verissimum est. Multis quoque signis tranquillitas, et variae tempestatum formae procellarumque produntur, quae velut in specula lunae orbis insinuat. Ostendit namque rubicundus color ventos, caeruleus pluvias, ex utroque commistus