comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad lilium pasci sed inter lilia ꝑ
hibetur. Dabo ꝓinde operam
habere lilia. ne de singlaritate¬
causetur lilii qui ñ uult nisi int̾
lilia pasci. & sic declinet in ira
a seruo suo. Pono itaq primã om̃i¬
um innocentiam. & si huic iun-¬
gere continentiam quiuero. diui¬
tem me putabo in possessione li¬
liorũ. Rex sum autẽ. si terciam
his adiungere potero patientiam.
Et quidem possunt sufficete illȩ.
sed quia & deficere in temptati¬
onib possunt. siquidem tempta¬
tio est uita hominis suꝑ terram.
opus ꝓfecto patientia est. quȩ utͥ¬
usq sit quasi tutrix quȩdam &
custos. Puto si uenerit amator il¬
le liliorũ & ita muenerit. quod
ñ dedignabitur iam pasci apud
nos & apud nos facere pascha. uͥ
illi & multa suauitas in duab. &
magna erit securitas ꝓpter terci¬
am Uerum quo pacto dicatur
pasci qui pascit omĩa. postea ui¬
debitur. Nunc uero apparet spon¬
sum ñ modo apparere inter lilia.

Expanded text:
ad lilium, sed inter lilia pasci ad lilium, sed inter lilia pasci perhibetur. Dabo proinde operam habere lilia, ne de singularitatecausetur lilii, qui non vult nisi inter lilia pasci, et sic declinet in ira a servo suo. Pono itaque primam omnium innocentiam: et si huic jungere continentiam quivero, divitem me putabo in possessione liliorum. Rex sum autem, si tertiam his adjungere potero patientiam. Et quidem possunt sufficere illae; sed quia et deficere in tentationibus possunt, siquidem tentatio est vita hominis super terram : opus profecto patientia est, quae utriusque sit quasi tutrix  alias, nutrix quaedam et custos. Puto, si venerit amator ille liliorum, et ita invenerit, quod non dedignabitur jam pasci apud nos, et apud nos facere pascha: ubi illi et multa suavitas in duabus, et magna erit securitas propter tertiam. Verum quo pacto dicatur pasci qui pascit omnia, postea videbitur. Nunc vero apparet sponsum non modo apparere inter lilia,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habet modu. qui habet totu.
Aliud est lilia habere. ahud non¬
nisi lilia habere. Quem dabis mͥ
de filiis captiuitatis ad eo inno¬
centem & scm̃. qui totam terrã
suam florib occupare potuerit.
& istius modi floribNec infans
certe unius diei sine sorde est
erit in terra stia. in tanta den¬
sitate spinarum & tribuloꝵ. quȩ
sunt germina inueterata male¬
dictionis antique. Mecum uero
qui pauꝑ sum bene agitur. si un¬
qua ab hac pessima segete iniqui¬
tatum uidelicet atq uiciorum
tantillum terrȩ meę uendicare
extirpando & excolendo sufficiã.
unde unum saltem ꝓducere li¬
lium possim. si forte & penes
me pasci interdum dignetur
is qui pascitur inter lilia. At pa¬
rum dixi unum. de penuria
cordis os meu̾ locutu est. Unum
ꝓrsus ñ sufficit. duo ad minus
necessaria sunt. Dico aute conti¬
nentiam & innocentiam. quaru
una sine altera nec saluabit. Pru¬
stra deniq ad unam quamlibet
harũ inuitabo sponsum. qui non

Expanded text:
non habet modum , qui habet totum. non habet modum , qui habet totum. Aliud est lilia habere, aliud nonnisi lilia habere. Quem dabis mihi de filiis captivitatis adeo innocentem et sanctum, qui totam terram suam floribus occupare potuerit, et istiusmodi floribus? Nec infans certe unius diei sine sorde est erit in terra sua, in tanta densitate spinarum et tribulorum, quae sunt germina inveterata maledictionis antiquae. Mecum vero, qui pauper sum, bene agitur, si unquam ab hac pessima segete, iniquitatum videlicet atque vitiorum, tantillum terrae meae vindicare exstirpando et excolendo sufficiam, unde unum saltem producere lilium possim, si forte et penes me pasci interdum dignetur is, qui pascitur inter lilia. 9. At parum dixi, unum: de penuria cordis mei os meum locutum est. Unum prorsus non sufficit; duo ad minus necessaria sunt. Dico autem continentiam, et innocentiam: quarum una sine altera nec salvabit. Frustra denique ad unam quamlibet harum invitabo sponsum, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
dantia sp̃s. ut ne ipsa quicłẽ
uirgo sancta sustinuisset. si ñ
sibi obumbratũ foret a uirtu¬
te altissimi. Porro ortum can¬
didauit incorrupta uirginitaᷤᷤ
matris. conuersationẽ. innocen¬
tia uitȩ. eloquia. ueritas. mira¬
cula. puritas cordis. sacramenta.
pietatis archanum. passionem.
paciendi uoluntas. mort̾e. lib̃¬
tas n moriendi. resurrectionẽ.
martẏrũ fortitudo. ascensionẽ.
exhibitio ꝓmissorum. Qũa bo¬
nus fidei odor in his singulis.
nr̃a quidem qui candorem ñ
uidimus tempora & uiscera
replens. Et beati qui ñ uidert̃
& crediderunt. Pars mea in his.
odor uitȩ qui ꝓcedit ex ipsis.
Is infusus narib meis. apto qͦ¬
dam fidei instrumento. & qui¬
dem copiosius ꝓ multitudine
lilioru sane & exilium leuat. &
patriȩ desiderium assidue in¬
nouat in uiscerib meis. Habeit
lilia & aliqui sodalium sponsi.
sed ñ copiam. Om̃s enim ad men¬
suram sp̃m acceperunt. ad msti¬
ram uirtutes & dona. Solus ille

Expanded text:
dantia Spiritus, ut ne ipsa quidem dantia Spiritus, ut ne ipsa quidem Virgo sancta sustinuisset, si non sibi obumbratum foret a virtute Altissimi. Porro ortum candidavit incorrupta virginitas matris; conversationem, innocentia vitae; eloquia, veritas; miracula, puritas cordis; sacramenta, pietatis arcanum; passionem, patiendi voluntas; mortem, libertas non moriendi; resurrectionem, martyrum fortitudo; ascensionem, exhibitio promissionum. Quam bonus fidei odor in his singulis, 1513 nostra quidem, qui candorem non vidimus, tempora et viscera replens! Et beati qui non viderunt, et crediderunt . Pars mea in his odor vitae, qui procedit ex ipsis. Is infusus naribus meis apto quodam fidei instrumento, et quidem copiosius pro multitudine liliorum, sane et exsilium levat, et patriae desiderium assidue innovat in visceribus meis. 8. Habent lilia et aliqui sodalium sponsi, sed non copiam. Omnes enim ad mensuram Spiritum acceperunt, ad mensuram virtutes et dona; solus ille
Abbreviated transcription (Latin):
miser. ꝓprio condempnatꝰ iudicio.
Quid eo miserius cui odor uitȩ
ñ uitȩ. sed mortis nuntrus est :
Immo nec nuntius quidem sed
baitilus. Sunt multa apud spon¬
sum & alia lilia preter hȩc. quȩ
ex ꝓpheta inciderunt nobis. ue¬
ritatẽ loquor & mansuetudinẽ
& iustitiam. ñ erit difficile iam
cuilibet urm similia repꝑire ꝑ
semetipsum in orto tam delici¬
osi sponsi. Abundat & suꝑabun¬
dat talib Quis illa enumerat:
Nempe quot uirtutes tot lilia.
Quis finis uirtutu apud dñͣm
uirtutum: Quod si plenitudo
uirtutũ in xp̃o. & liliorũ. Et
fortassis ꝓpterea sese lilium appel¬
lauit. quod totus uersetur in
liliis. & omĩa quȩ ipsius sunt
lilia sint. conceptio. ortus. con¬
uersatio. eloquia. miracula. sa¬
ciamenta. passio. mors. resur¬
rectio. ascensio. Quid horũ ñ
candidum. & ñ suauissime
redolens.Tanta deniq in con¬
ceptione refulsit suꝑni luminiᷤ
claritas de suꝑuenientis ab un¬

Expanded text:
miser, proprio condemnatus judicio. miser, proprio condemnatus judicio. Quid eo miserius, cui odor vitae, non vitae, sed mortis nuntius est? Imo nec nuntius quidem, sed bajulus. 7. Sunt multa apud sponsum et alia lilia praeter haec, quae ex Propheta inciderunt nobis; veritatem loquor, et mansuetudinem, et justitiam; nec erit difficile jam cuilibet vestrum similia reperire per semetipsum in horto tam deliciosi sponsi. Abundat et superabundat talibus: quis illa enumeret? Nempe quot virtutes, tot lilia. Quis finis virtutum apud Dominum virtutum? Quod si plenitudo virtutum in Christo; et liliorum. Et fortassis propterea ipse se lilium appellavit, quod totus versetur in liliis, et omnia quae ipsius sunt, lilia sint; conceptio, ortus, conversatio, eloquia, miracula, sacramenta, passio, mors, resurrectio, ascensio. Quid horum non candidum, et non suavissime redolens? Tanta denique in conceptione refulsit superni luminis claritas de supervenientis abun
Abbreviated transcription (Latin):
ante dñm. curus in memoria ȩt̃¬
na erit iustus. & ab auditione
mala ñ timebit. illa scilicet au¬
ditione. qua in clibanum ignis
peccatores ire iubentur. Porro
huius lilii candor cui ñ splen¬
det. nisi cui ñ placet: Ueniq
sol est. sed ñ ille qui oritur suꝑ
bonos & malos. Neq enim qui
dicturi sunt sol iustitię ñ ortus
est nobis. lucem illius quandoq
uiderunt. Uiderunt aut̃e qͦtaͦt
audierunt. uobis qui timȩtis
dm̃ orietur sol iustitiȩ. Ergo
candor huius lilii apud iustoᷤ.
fraglantia etiam usq ad iniqͦs
diffunditur. & si nͨ in bonum
ipsis. Deniq audiuimus iustoᷤ
dicentes quia.xp̃i bonus odor
sumus deo in om̃i loco. sed aliis
quidem odor uite in uitam.
aliis odor mortis in mortem.
Quis uel sceleratissimus iusti
non ꝓbet opinionẽ. quamuis ñ
amet opus: Et beatus. si se non
iudicat in eo quod ꝓbat. Iudi¬
cat autẽ ꝓbans bonum & non
amans. ideoq ñ beatus planes

Expanded text:
ante Dominum, cujus in memoria aeteante Dominum, cujus in memoria aeterna erit justus, et ab auditione mala non timebit , illa scilicet auditione, qua in clibanum ignis peccatores ire jubentur. Porro hujus lilii candor cui non splendet, nisi cui non placet? Denique sol est, sed non ille qui oritur super bonos et malos. Neque enim qui dicturi sunt: Sol justitiae non ortus est nobis , lucem illius quandoque viderunt. Viderunt autem quotquot audierunt: Vobis qui timetis Deum, orietur sol justitiae . Ergo candor hujus lilii apud justos; fragrantia etiam usque ad iniquos diffunditur, etsi non in bonum ipsis. Denique audivimus justos dicentes quia Christi bonus odor sumus in omni loco; sed aliis quidem odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem . Quis, vel sceleratissimus, justi non probet opinionem, quamvis non amet opus? Et beatus, si se non judicat in eo quod probat. Judicat autem, probans bonum, et non amans: ideoque non beatus plane, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Sed de hoc alias. Nunc uͦ lilium
ueritas est. Est & mansuetudo.
Et bene lilium mansuetudo. ha¬
bens innocentię candorẽ & odo¬
rem spei. qm̃ sunt reliquie in¬
quit homini pacifico. Bone spei
uir mansuetus. nec minus etiã
in p̾senti lucidum quoddam
uitȩ est socialis exemplar. Annon
lilium quȩ lucet officio. redolet
spe: Adde quod sicut ueritas
de terra orta est. ita & mansue¬
tudo. Nisi quis dubitet ortum
de terra agnum dñatorem terrę.
illum agnum qui ad occisionem
ductus est. & ñ aperuit os su¬
um. Nec tantu mansuetudo seu
ueritas de terra orta est. secd &
iustitia. ꝓpheta dicente. Rorate
cȩli desuꝑ & nubes pluant iustũ.
aꝑiatur terra & germinet sal¬
uatorem. & iustitia oriatur si¬
mul. Quod autẽ iustitia lilum
sit. recordare de scriptura quia
rustus germinabit sicut lilium.
& florebit in ȩternũ ante dñm.
Nequaquã lilium hoc hodie est
& cras in clibanũ mittitur quod
in ȩternum florebit. & florebit

Expanded text:
videre. Sed de hoc alias. 6. Nunc vero lilium videre. Sed de hoc alias. 6. Nunc vero lilium veritas est; est et mansuetudo. Et bene lilium mansuetudo, habens innocentiae candorem, et odorem spei, quoniam sunt reliquiae, inquit, homini pacifico . Bonae spei vir mansuetus, nec minus etiam in praesenti lucidum quoddam vitae est socialis exemplar. Annon lilium, quae lucet officio, redolet spe? Adde quod sicut veritas de terra orta est, ita et mansuetudo. Nisi quis dubitet ortum de terra Agnum dominatorem terrae , illum agnum, qui ad occisionem ductus est, et non aperuit os suum . Nec tantum mansuetudo seu veritas de terra orta est, sed et justitia, propheta dicente: Rorate, coeli, desuper, et nubes pluant justum; aperiatur terra, et germinet Salvatorem, et justitia oriatur simulrdamini de Scriptura, quia justus germinabit sicut lilium, et florebit in aeternum ante Dominum . Nequaquam lilium hoc hodie est, et cras in clibanum mittitur, quia in aeternum florebit. Et florebit
Abbreviated transcription (Latin):
quia angłs dñi stetit iuxta illos.
& claritas dei circumfulsit illos.
Bene dei. quia ñ angeli sed lilii can¬
dor. Ille aderat. sed illud micabat
ab usq bethlehem. Agnosce lilium
& ex odore. quo & longe positis
innotuit magis. Et quidẽ stella
apparuit. sed eam minime uiri
graues secuti fuissent. nisi intima
quadam suaue olentia orti lilii
traherentur. Et uere lilium ue¬
ritas. cuius odor animat fidem.
Leua etiam oculos nunc in ip¬
sam ꝑsonam dñi qui in euangło
loquitur ego sum ueritas. & ui¬
de quã competenter ueritas li¬
lio comparetur. Si ñ aduertisti.
aduerte de medio floris huius
quasi uirgulas aureas ꝓdeuntes
cinctas candidissimo flore. pul¬
chre ac clecenter disposito in co¬
ronam. & agnosce auream in xp̃o
diumitatẽ humanȩ cotonatam pu¬
ritate naturȩ. id est .xp̃m in dia¬
demate quo coronauit eum ma¬
ter sua. Nam in quo coronauit
eum pater suus lucem forsitan¬
habitat in accessibilem. nec pos

Expanded text:
quia angelus Domini stetit juxta illos, quia angelus Domini stetit juxta illos, et claritas Dei circumfulsit illos . Bene Dei, quia non angeli, sed lilii candor. Ille aderat, sed illud micabat ab usque Bethlehem. Agnosce lilium et ex odore, quo et longe positis innotuit magis. Et quidem stella apparuit; sed 1512 eam minime viri graves secuti fuissent, nisi intima quadam suaveolentia orti lilii traherentur. Et vere lilium veritas, cujus odor animat fidem, Leva etiam oculos nunc in ipsam personam Domini, qui in Evangelio loquitur: Ego sum veritas . Et vide quam competenter veritas lilio comparetur. Si non advertisti, adverte de medio floris hujus quasi virgulas aureas prodeuntes, et cinctas candidissimo flore, pulchre ac decenter disposito in coronam: et agnosce auream in Christo divinitatem, humanae coronatam puritate naturae, id est Christum in diademate, quo coronavit eum mater sua. Nam in quo coronavit eum Pater suus, lucem habitat inacessibilem, nec poss
Abbreviated transcription (Latin):
de inquit & regna. ꝓpter ueri¬
tatem & mansuetuchin᷑e & iu¬
stitiam. Lilia sunt. lilia in qu̾a.
orta de terra. uirentia suꝑ terrã.
eminentia in florib terrȩ. fla¬
grantia suꝑ odorem aromatũ.
Ergo inter hȩc lilia sponsus. & om̃i¬
no ex his speciosus & pulcher. Aliaᷤᷤ
enĩ quod quidem ad carnis infir¬
ma spectat. ñ erat ei species neq
decor. Bonum autẽ libum ueri¬
tas. candore conspicuum. odore
p̃cipuum. Deniq candor est lu¬
cis ȩternȩ. splendor & figura sub¬
stantiȩ dei. Lilium plane quod
ad nouam benedictionẽ terra nr̃a
ꝓduxit. & parauit ante faciem
om̃ium populoꝵ. lumen ad re¬
uelationem gentium. Donec sub
malecdicto fuit terra. spinas &
tribulos germinauit. At nunc
ueritas de terra orta est dño be¬
neclicente. speciosus om̃ino qͥdam
flos campi. & lilium conuallium.
Agnosce lilium ex candore. qͥ mar
in ipso exortu floris pastorib de
nocte emicuit. dicente euangło

Expanded text:
de, inquit, et regna propter veride, inquit, et regna propter veritatem, et mansuetudinem, et justitiam . Lilia sunt, lilia, inquam, orta de terra, nitentia super terram, eminentia in floribus terrae, fragrantia super odorem aromatum. Ergo inter haec lilia sponsus, et omnino ex his speciosus et pulcher. Alias enim quod quidem ad carnis infirma spectat non erat ei species neque decor . 5. Bonum autem lilium veritas, candore conspicuum, odore praecipuum; denique candor est lucis aeternae, splendor et figura substantiae Dei . Lilium plane, quod ad novam benedictionem terra nostra produxit, et paravit ante faciem omnium populorum, lumen ad revelationem gentium . Donec sub maledicto fuit terra, spinas et tribulos germinavit. At nunc Veritas de terra orta est Domino benedicente , speciosus omnino quidam flos campi, et lilium convallium. Agnosce lilium ex candore, qui mox in ipso exortu floris pastoribus de nocte emicuit, dicente Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad hoc ut pasceretur ipse
om̃ium pastor. & inuentus est
inter lilia & uisus ab ȩccłia ada¬
matus est ab inope pauꝑ factus.
dilectus ꝓpter similitudinẽ. Non
solum autẽ. sed & ꝓpter ueritate
& mansuetudinem & iustitiam.
quod ꝑ eum scilicet ꝓmissiones
adimpletȩ sunt. quod iniquita¬
tes remissȩ sunt. quod superbi
dȩmones una cum principe suo iu¬
dicati sunt. Talis ergo apparuit qͥ
merito a maretur. uerax pro se. mi¬
tis hominib. iustus ꝓ hominib.
Ouere amandũ. & totis medulliᷤ
cordis amplectendum sponsum.
Quid iam cunctetur ȩccłia totã se
tota deuotione cõmittere tam
fido redditori. tam pio indultori.
tam iusto ꝓpugnatori: Porro p̾mi¬
serat ꝓpheta dicens. Specie tua &
pulchritudine tua. intende ꝓ¬
spere. Unde species hȩc & pulchri¬
tudo: Puto ex liliis. Quid lilio
speciosius: Sic nichil formosius
sponso. Quȩ sunt ergo illa lilia.
e quib species decoris eius: ꝓce¬

Expanded text:
usque ad hoc, ut pasceretur ipse usque ad hoc, ut pasceretur ipse omnium pastor; et inventus est inter lilia, et visus ab Ecclesia, adamatus est ab inope pauper, factus dilectus propter similitudinem. Non solum autem, sed et propter veritatem, et mansuetudinem, et justitiam: quod per eum scilicet promissiones adimpletae sunt, quod iniquitates remissae sunt, quod superbi daemones una cum principe suo judicati sunt. Talis ergo apparuit qui merito amaretur, verax pro se, mitis hominibus, justus pro hominibus. O vere amandum et totis medullis cordis amplectendum sponsum! Quid jam cunctetur Ecclesia totam se tota devotione committere tam fido redditori, tam pio indultori, tam justo propugnatori? Porro praemiserat Propheta, dicens: Specie tua et pulchritudine tua intende prospere. Unde species haec et pulchritudo? Puto, ex liliis. Quid lilio speciosius? Sic nihil formosius sponso. Quae sunt ergo illa lilia, e quibus species decoris ejus? Proce
Abbreviated transcription (Latin):
pascatur dilectus. liliisne ipsis. an
aliis inter lilia reconditis herbis
uł florib. Et in his illud michi
difficilius apparet. quod pasci non
pascere ꝑhibetur. Nam quia pascat
dubium ñ est. nec enĩ indignu
ei.At pasci incligentiam sonat. &
ne sp̃ualiter quidem sine iniu¬
ria maiestatis facile illi posse assi¬
gnari uidetur. Nec ego sane re¬
cordor usq modo aduertisse me
in cantico hoc pastum uspiam
ꝑhiberi. cum pascentem puto.
recordemini & uos mecũ. Deniq
postulauit sibi aliquando lemon¬
strari. ubi in meridie pasceret¬
& cubaret. Et nc̃ qͥdem qͦd nedũ
dixerat phibet pasci. sed ñ similit̾
postulat locum inhicari sibi. sed
ipsa indicat assignans inter lilia.
Nouit hoc. illud ñ nouit. quia
ȩque presto esse ñ potest quod sub¬
lime & insublum est. & qͦd hu¬
mile & suꝑ terram. Sublime opꝰ
sublimis & locus. nec accessus ad
eum usq adhuc. uel ipsi sponsȩ.
Et ideo semet ipsum exinaniuit

Expanded text:
pascatur dilectus, liliisne ipsis, an pascatur dilectus, liliisne ipsis, an aliis inter lilia reconditis herbis vel floribus? Et in his illud mihi difficilius apparet, quod pasci, non pascere perhibetur. Nam quia pascat dubium non est, nec enim indignum ei: at pasci, indigentiam sonat, et ne spiritualiter quidem sine injuria majestatis facile illi posse assignari videtur. Nec ego sane recordor usque modo advertisse me in hoc cantico pastum uspiam perhiberi, cum pascentem, puto, recordemini et vos mecum. Denique postulavit sibi aliquando demonstrari, ubi in meridie pasceret et cubaret . Et nunc quidem, quod necdum dixerat, perhibet pasci, sed non similiter postulat locum indicari sibi; sed ipsa indicat, assignans, inter lilia. Novit hoc, illud non novit; quia aeque praesto esse non potest quod sublimet et in sublimi est, et quod humile et super terram. Sublime opus, sublimis et locus: nec accessus ad eum usque adhuc vel ipsi sponsae. 4. Et ideo semetipsum exinanivit
Abbreviated transcription (Latin):
est quod uoluerunt uidere quẽ
ñ uiderunt. nec enĩ poterant
uelle uidere in corpore. quȩ in
sp̃u ñ uidissent. Sed dico. Nun¬
quid om̃s ꝓphetȩ: Quasi omnes
uidere noluerint. aut fuerit
om̃ium fides. Sedenĩ qui uidert̃
aut ꝓphetȩ fuerunt. aut. ipħis
acquiescentes. Et credidisse enĩ.
uidisse est. Non modo namq qͥ
uidet. si quis ipsum quoq dicat
uidere in sp̃u. michi ñ uadetur
errare. Ita ergo quod ad lilia de¬
scendere & inter lilia pasci dig¬
natus est is qui om̃s pascit dile¬
ctum fecit illum. quia ñ potu¬
it ante diligi qua agnosci. Ae ꝑ
hoc cum de dilecto facta mentio¬
est. pulchrȩ & illud memoratu
est. quod dilectionis & agnitionis
extitit causa. Quęrenda in sp̃u re¬
fectio hȩc inter lilia. nam corpore¬
am cogitare ridiculum est. Qum
ipsa lilia sp̃ualia si quidem potu¬
erimus. demonstranda a nobis
erunt. Puto & hoc quoq dicere
nos oportebit unde inter lilia

Expanded text:
est, quod voluerunt videre, quem est, quod voluerunt videre, quem non viderunt. Nec enim 1511 poterant velle videre in corpore, quem in spiritu non vidissent. Sed dico: Nunquid omnes prophetae? Quasi omnes videre voluerint, aut fuerit omnium fides. Sed enim qui viderunt, aut prophetae fuerunt, aut prophetis acquiescentes. Et credidisse enim, vidisse est. Non modo namque ququi per fidem videt, si quis ipsum quoque dicat videre in spiritu, mihi non videtur errare. 3. Ita ergo quod ad lilia descendere, et inter lilia pasci dignatus est is qui omnes pascit, dilectum fecit illum, quia non potuit ante diligi, quam agnosci. Ac per hoc cum de dilecto facta est mentio, pulchre et illud memoratum est, quod dilectionis et agnitionis exstitit causa. Quaerenda in spiritu refectio haec inter lilia: nam corpoream cogitare ridiculum est. Quin ipsa lilia spiritualia, si quidem potuerimus, demonstranda a nobis erunt. Puto, hoc quoque dicere nos oportebit, unde inter lilia
Abbreviated transcription (Latin):
dilectum illum qui hoc egerit:
Et scđm literam quidem sponsȩ
uerecundia & cautela prudentiȩ
eius in loquendo satis apparet. uti¬
q disponentis sermones suos in iu¬
dicio. & rerum głam uerborum
modestia temꝑantis. Alias autẽ
ut dixi. magis autem quod ex-¬
inde cȩpit esse dilectus. ex quo
& pasci. Nec modo exinde. s inde.
Nam qui in altissimis est dñs in
imis est dilectus. suꝑ sidera regnais
& inter lilia amans. Amabat &
suꝑ sidera. quia nusquã & nun¬
quam potuit ñ amare qui amor
est. sed donec ad lilia descendit
& pasci inter lilia comꝑtus est.
nec amatus est nec factus dilectꝰ.
Quid. Non est amatus a patri-¬
archis & ꝓphetis: Est : sed ñ priꝰ¬
qũa uisus est & ab ipsis int̾ lilia
pasci.Neq enim ñ uiderunt que
preuiderunt. nisi ita quis absq
sp̃u sit. ut uidente in sp̃u pu¬
tet uidere nichil. Unde ergo ui¬
dentes. nam sic ꝓphetȩ appellati
sunt. si nichil uiderunt : Inde

Expanded text:
dilectum illum qui hoc egerit? dilectum illum qui hoc egerit? Et secundum litteram quidem sponsae verecundia et cautela prudentiae ejus in loquendo satis apparet, utique disponentis sermones suos in judicio, et rerum gloriam verborum modestia temperantis. 2. Alias autem ut dixi; magis autem quod exinde coepit esse dilectus, ex quo et pasci. Nec modo exinde, sed inde. Nam qui in altissimis est Dominus, in imis est dilectus; super sidera regnans, et inter lilia amans. Amabat et super sidera, quia nusquam et nunquam potuit non amare, quia amor est; sed donec ad lilia descendit, et pasci inter lilia compertus est, nec amatus est, nec factus dilectus. Quid? non est amatus a patriarchis et prophetis? Est: sed non priusquam visus est et ab ipsis inter lilia pasci. Neque enim non viderunt, quem praeviderunt; nisi ita quis absque spiritu sit, ut videntem in spiritu, putet videre nihil. Unde ergo Videntes, nam sic prophetae appellati sunt , si nihil viderunt? Inde
Abbreviated transcription (Latin):
ilectus meus¬
michi. & ego
illi qͥ pascit᷑ int̾
lilia. Quis huic iã
imputet p̾sumptioĩ
uel insolentie. si se
dicat inisse societatem cũ illo qͥ
pascitur inter lilia: Etiam si in¬
ter sideta pasceretur. eo solo quo
pasceretur nescio quid magnu
uideri possit cum eusmodi
amicicias seu familiaritatem ha¬
bere. Aliquid prorsus ignobile &
humile sonat. pasci. Nunc uero
cum & pasci inter lilia ꝑhibetur.
deiectionis acdectio longius amo¬
uet. & ꝓpulsat temeritatis no¬
tam. Quid enĩ sunt lilia. Iuxta
uerbum dñi fęnum quod hodie
est. & cras in clibanum mittitur.
Quantus est iste qui fęno pascit᷑.
quasi unus agnorũ & uitulorũ:
Et agnus plane. & uitulus sagina¬
tus. Sed tu forte uigilantius ad¬
uertisti ñ pabulum hoc loco desi¬
gnari sed locum. nec enĩ dictum
liliis eum pasci. sed inter lilia.
Esto. ñ fenum comedit ut bos.
in feno tamen uersari & super
fȩnum discumbere instar unius
de turba. quid eminentiȩ habe
potest: Quid uero głȩ huic habe

Expanded text:
ilectus meusmihi, et ego qui pascitur inter lilia . Quis huic jam imputet praesumptioni vel insolentiae, si se dicat iniisse societatem cum illo, qui pascitur inter lilia? Etiamsi inter sidera pasceretur, eo solo quod pasceretur, nescio quid magnum videri possit cum ejusmodi amicitias seu familiaritatem habere. Aliquid prorsus ignobile et humile sonat, pasci. Nunc vero cum et pasci inter lilia perhibetur, dejectionis adjectio longius amovet et propulsat temeritatis notam. Quid enim sunt lilia? Juxta verbum Domini, fenum, quod hodie est, et cras in clibanum mittitur . Quantus est iste qui feno pascitur, quasi unus agnorum aut vitulorum? Et agnus plane, et vitulus saginatus. Sed tu forte vigilantius advertisti, non pabulum hoc loco designari, sed locum: nec enim dictum est, liliis cum pasci; sed, inter lilia. Esto. Non fenum comedit ut bos; in feno tamen versari, et super fenum discumbere instar unius de turba, quid eminentiae habere potest? Quid vero gloriae huic, habere
Abbreviated transcription (Latin):
esse quod naturam esse. hoc uel¬
le qͦd esse uel naturã esse. Non
est itaq quod unitas qua unu
sunt pater & filius dicatur fi¬
eri de naturis uel essentiis uł
uoluntatib. quia unum sunt.
ñ est quod dicatur uel fieri. qͥa
est. Hec enĩ facticia est. s natiua.
Sunt in sese pater & filius non
solum ineffabili sed etiam incom¬
prehensibili modo sui ipsorum
sed sane ita capabiles ut ñ par¬
tibiles. ita capaces ut ñ partici
canit in patre totus filius. &
totus in uerbo pater. Est pat̾
in filio. in quo sibi semꝑ bene
complacuit : & est filius in pa¬
tre. a quo ut nunquã ñ natus.
ita nunquã est separatus. Porro
ꝑ caritate homo in deo & ds in
homine est. dicente iohanne
quia qui manet in caritate in
deo manet. & ds̃ in eo. S ho¬
mo quidem ab ȩterno in deo
tamen ex illis sit qui dicunt.
iñc xp̃c dñs nr̃. qui est suꝑ oĩa
ds benedictus in scła. am en.

Expanded text:
esse, quod naturam esse; hoc velesse, quod naturam esse; hoc velle, quod esse, vel naturam esse. Non est itaque quod unitas, qua unum sunt Pater et Filius, dicatur fieri de naturis vel essentiis, vel voluntatibus, quia non sunt: non est quod dicatur vel fieri, quia est. Nec enim factitia est, sed nativa. Sunt in sese Pater et Filius, non solum ineffabili, sed etiam incomprehensibili modo sui ipsorum sed sane ita capabiles, ut non partibiles; ita capaces ut non particicanit: « in Patre totus Filius, et totus in Verbo Pater . » Est Pater in Filio, in quo sibi semper bene complacuit; et est Filius in Patre, a quo ut nunquam non natus, ita nunquam est separatus. Porro per charitatem homo in Deo, et Deus in homine est, dicente Joanne, quia qui manet in charitate, in Deo manet, et Deus in eo . mo quidem ab aeterno in Deo,tamen ex illis sit qui dicunt qtanquam ab aeterno dilectus, si tamen ex illis sit qui dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
nempe & deo sua cuiq & natura
& substantia est. cum patris filiiq
constet penitus esse unã. Uides
illam nec unitatẽ esse. siquidem
huic singulari summȩq unitati
comparetur: Nam quomͦ unitas
ubi numerus naturatu. substan¬
tiaru᷑ diuersitas : Et tam̃ unus
sp̃s dicitur. & est cũ dõ anima
adherens deo. nec p̃iudicat rerũ
pluralitas unitati huic. quam
facit ñ confusio naturarum. sed
uoluntatũ consensio. Propt̾ hanc
quoq multa corda un̾u & mul¬
tȩ animȩ una dicuntur. sicut
scriptũ est. Multitudinis creden¬
tium erat cor unum. & anima
una. Et hȩc ergo unitas. Cȩtert̃
quid ad illam quȩ ñ unitione
constat. sed exstat ȩternitate
Non plane illam quȩlam instar
huius mutua manctucatio facit.
quia nec fit. Est enim. Sed nec
coniunctio uel quasi compositio.
uel tale aliquiel quod unius ñ
est. Est aut̾ẽ patri filioq natura.
essentia. uoluntas. ñ mͦ una
sed unum. Hoc nempe est illis

Expanded text:
nempe et Deo, sua cuique et natura, nempe et Deo, sua cuique et natura, et substantia est, cum Patris Filiique constet penitus esse unam. Vides illam nec unitatem esse, siquidem huic singulari summaeque unitati comparetur. Nam quomodo unitas, ubi numerus naturarum, substantiarum diversitas? Et tamen unus spiritus dicitur, et est cum Deo, anima adhaerens Deo; nec praejudicat rerum pluralitas unitati huic, quam facit non confusio naturarum, sed voluntatum consensio. Propter hanc quoque multa corda unum, et multae animae una dicuntur, sicut scriptum est: Multitudinis credentium erat cor unum, et anima una . Et haec ergo unitas. 8. Caeterum quid ad illam, quae non unitione constat, sed exstat aeternitate? Non plane illam quaedam, instar hujus, mutua manducatio facit, quia nec fit. Est enim. Sed nec conjunctio, vel quasi compositio, vel tale aliquid, quod unius non est. Est autem Patri Filioque natura, essentia, voluntas non modo una, sed unum. Hoc nempe est illis
Abbreviated transcription (Latin):
mentis deo me adherere. ad instar
unius illorũ qui in caritate ma¬
nent. ac ꝑ hoc in deo manent
& ds̃ in eis. manducantes dm̃
& manducati a deo. Nam de tali
adhesione puto dictum. qui ad¬
heret deo unus sp̃s est. Quid gͦ:
Dicit filius. ego in patre & pat̾
m me est. & unu sumus. dicit
homo. ego in deo & ds in me
est. & unus sp̃s sumus. S nũ¬
quid pater & filius ut sint in
inuicem ac ꝑinde unũ inuice
se manducant sicut ds̃ & homo
mutua se quadam in sese mandu
Absit. Nec enĩ uno modo insuit
sibi hii atq illi. sed neq una u¬
nitas utrorũq Deniq innuit᷑
tibi unatatum diuersitas ꝑ unꝰ
& unum. qm nec patri & filio
unus. nec homini & dõ unum
poterit conuenire. Tli si sapis. oc¬
casione accepta eris sapientior:
prudenter aduertens illic qͥdẽ
ꝑ unum unitat̾ẽ substantiȩ uł
naturȩ. Hic uero ꝑ unus ȩque u-¬
nitatem. sed ideo longe alteram:
quia inter substantias ⁊ nat᷑as homini

Expanded text:
mentis, Deo me adhaerere ad instar mentis, Deo me adhaerere ad instar unius illorum, qui in charitate manent, ac per hoc in Deo manent, et Deus in eis, manducantes Deum, et manducati a Deo. Nam de tali adhaesione puto dictum: Qui adhaeret Deo, unus spiritus est. Quid ergo? Dicit Filius: Ego in Patre, et Pater in me est , et unum sumus ; dicit homo: Ego in Deo, et Deus in me est, et unus spiritus sumus. 7. Sed nunquid Pater et Filius ut sint in invicem, ac proinde unum, invicem se manducant, sicut Deus et homo mutua se quadam in sese manducAbsit! nec enim uno modo insunt sibi hi atque illi, sed neque una unitas utrorumque. Denique innuitur tibi unitatum diversitas per unus et unum; quoniam nec Patri et Filio unus, nec homini et Deo unum poterit convenire. Tu, si sapis, occasione accepta eris sapientior, prudenter advertens, illic quidem per unum unitatem substantiae vel naturae; hic vero per unus aeque unitatem, sed ideo longe alteram, quia inter substantias et naturas, homini
Abbreviated transcription (Latin):
patre ita esset ut ñ tam̃ in ipso¬
esset pater. aut ita pater in ipso
ee̾t ut ñ esset ipse in patre . au¬
deo dicere & ipsorũ citra ꝑfectu᷑
unitas remaneret. si tamen iã
unitas esset. Nunc uero cum &
ipse in patre & pater in ipso sit.
ñ est quo claudicet unitas. secł
uere & rotunde unum st̃ ipse
& pater. Sic igitur anima cui
adherere deo bonum est ñ ante
se existimet ipsi ꝑfecte unitam.
nisi cum & illum in se & se in
illo manentẽ ꝑsenserit. ñ quia
uel sic unum dicatur cum deo
sicut unum sunt pater & filiꝰ.
qũauis qui adheret deo unus
sp̃s est. Legi hoc. sed illud ñ legi.
Non dico de me qui nichil sũ.
sed nemo plane nisi demens si-¬
ue de terra siue de cęlo usurpa¬
bit sibi illam unigeniti uocem.
ego & pater unum sumus.
Et tamen ego licet puluis & ci¬
nis. fretus qͥdẽ scͥpturȩ auctoritate
minime illud dicere uereor quia
unus cum deo sp̃s sum. si unꝗͣ
tamen certis fuero ꝑsuasus exꝑi¬

Expanded text:
Patre ita esset, ut non tamen in ipsoPatre ita esset, ut non tamen in ipso Pater; aut ita Pater in ipso esset, ut non esset ipse in Patre: audeo dicere, et ipsorum citra perfectum unitas remaneret, si tamen jam unitas esset. Nunc vero cum et ipse in Patre, et Pater in ipso sit; non est quo claudicet unitas, sed vere perfecteque unum sunt ipse et Pater. Sic igitur anima, cui adhaerere Deo bonum est , non ante se existimet ipsi perfecte unitam, nisi cum et illum in se, et se in illo manentem persenserit. Non quia vel tunc unum dicatur cum Deo, sicut unum sunt Pater et Filius: quamvis qui adhaeret Deo, unus spiritus est . Legi hoc, sed illud non legi. Non dico de me, qui nihil sum, sed plane nemo, nisi demens, sive de terra, sive de coelo usurpabit sibi illam Unigeniti vocem: Ego et Pater unum sumus . Et tamen ego, licet pulvis et cinis, fretus quidem Scripturae auctoritate, minime istud dicere verear, quia unus cum Deo spiritus sum: si unquam tamen certis fuero persuasus experi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuectu gaudens. Cibus eius pę¬
nitentia mea. cibus eius salus
mea. cib eius ego ipse. Annon
cinerem tanqu̾a panem mandu¬
cat. Ego autẽ quia peccator sũ
cinis sum. ut manducer ab eo.
Mandor cum arguor. glutior
cum instituor. dequoquor cum
immutor. digeror cũ transformor.
unior cum conformor. Nolite
mitari hoc. & manducat nos &
manducatur a nobis. quo artiꝰ
illi asstringamur. Non sane ali¬
as ꝑfecte unimur illi. Et enim
si manduco & ñ manducor. ui¬
debitur in me ille esse. sed non¬
dum in illo ego. Quod si man¬
ducor quidem nec manduco.
me in se habere ille. sed ñ etiam
in me esse uidebitur. Nec erit
ꝑfecta unitio. in uno quouis ho¬
rũ. Sedenĩ manducet me ut
habeat me in se. & a me uicissiꝰ
manducetur ut sit in me. qua¬
tinus integra sit firmaq cone-¬
xio. cum ego in eo & ipse in
dam quod dicitur: Atrolle ocii¬
los nunc in quandã sublimiorẽ
quidem conuementiã. similem
tamen huic. Si ipse sponsus in

Expanded text:
profectu gaudens. Cibus ejus poeprofectu gaudens. Cibus ejus poenitentia mea, cibus ejus salus mea, cibus ejus ego ipse. Annon cinerem tanquam panem manducat? Ego autem quia peccator sum, cinis sum, ut manducer ab eo. Mandor cum arguor, glutior cum instituor, decoquor cum immutor, digeror cum transformor, unior cum conformor. Nolite mirari hoc: manducat nos, et manducatur a nobis, quo arctius illi astringamur. Non sane alias perfecte unimur illi. Nam si manduco et non manducor, videbitur in me esse ille, sed nondum in illo ego. Quod si manducor quidem, nec manduco; me in se habere ille, sed non etiam in me esse videbitur; nec erit perfecta unitio in uno quovis horum. Sed enim manducet me, ut habeat me in se; et a me vicissim manducetur ut sit in me: quatenus integra firmaque sit connexio, cum ego in eo et nihilomdam quod dicitur? Attolle oculos nunc in quamdam sublimiorem quidem convenientiam, similem tamen huic. Si ipse sponsus in
Abbreviated transcription (Latin):
illum ñ modo commorant᷑ẽ. sed
& pascentem inter lilia. Ita ergo
pasci inter lilia sponsus inuentꝰ
est. Puto aurẽ quod & ipse uicis¬
sim pasceret. sed in sp̃u. Hoc ip¬
so quod pascebatur. quomodo
pascebat: Quomͦ in qu̾a confor¬
tabat timiditatẽ feminarum.
iocundabat humilitatẽ. impin¬
guabat deuotionẽ : Sed si tudisti
quod pasci illi pascere sit. uide
etiam nunc ne forte & e conũso
pascere sit ei pasci. Dñe qui pa¬
scis me a iuuentute mea. ait sc̃s
patriarcha iacob. Bontis paterfa¬
milias qui suorũ domesticorum
curam gerit. maxime in dieb
malis ut alat eos in fame. cibais
illos pane uitȩ & intellectus.
& sic nutriens ad uitam ȩternã.
At pascens ita. puto nichilomi¬
nus pascitur ipse. & quidẽ escis
qͥb libent̃ pascit᷑ ꝓfectib nr̃is. Et enĩ
gaudium oni fortitudo nr̃a.¬
stagͦ x cũ pascit᷑ pascit. & pascit᷑ cũ pascit¬
simul nos suo gaudio sp̃uali
reficiens. & de nr̃o ȩque sp̃uali

Expanded text:
illum non modo commorantem, sed illum non modo commorantem, sed et pascentem inter lilia? Ita ergo pasci inter lilia sponsus inventus est. Puto autem quod et ipse vicissim pasceret, sed in spiritu. Hoc ipso quod pascebatur, quomodo pascebat? Quomodo, inquam, confortabat timiditatem feminarum, jucundabat humilitatem, impinguabat devotionem? Sed si vidisti, quod pasci illi sit pascere; vide etiam nunc, ne forte et e converso pascere sit ei pasci. Domine, qui pascis me a juventute mea; ait sanctus patriarcha Jacob . Bonus paterfamilias, qui suorum domesticorum curam gerit, maxime in diebus malis, ut alat eos in fame, cibans illos pane vitae et intellectus, et sic nutriens ad vitam aeternam. At pascens, ita puto, nihilominus pascitur ipse, et quidem escis quibus libenter vescitur, profectibus nostris. Etenim gaudium Domini, fortitudo nostsimul nos suo gaudio spirituali reficiens, et de nostro aeque spirituali
Abbreviated transcription (Latin):
ochum. Et ideo beatus cui ñ im¬
putabit dñs peccatũ. nec est in sp̃u
eius dolus. Pulchre dñs paucis u¬
tristitiamq : nolite inquiens fieri
sicut hypocritȩ tristes. Sponsus
itaq & cum sit uirtus in uirtutib
complacet sibi. & cum sit lilium
libenter inter lilia commoratur. &
cum sit candor. delectatur candi¬
dis. Et fortassis hoc est quod dicit᷑
pasci inter lilia. candore & odore
uirtutũ delectari. Et quidem pa¬
scebatur olim corporaliter apud
mariam & marthã. & recumbens
etiam corpore inter lilia illas loqͦr
nam lilia erant. nichilominꝰ sp̃m
refocillabat deuotione & uirtuti¬
b mulierũ. Quod si illa hora in¬
trasset ꝓpheta aut angłs seu alius
quiuis sp̃ualis. tantum ñ ignorans
quȩ maiestas retumberet. nonne
stupens dignationem & familiari¬
tatem qu̾a illi esse conspiceret cuͣ
puris animis pudicisq corporibus
tamen terrenis & sexus infirmio¬
ris merito testaretur. quia uidi

Expanded text:
odium. . Et ideo beatus cui non imodium. . Et ideo beatus cui non imputabit Dominus peccatum, nec est in spiritu ejus dolus . Pulchre Dominus paucis utristitiamque: Nolite, inquiens, fieri, sicut hypocritae, tristes . Sponsus itaque et cum sit virtus, in virtutibus complacet sibi; et cum sit lilium, libenter inter lilia commoratur; et cum sit candor, delectatur candidis. 4. Et fortassis hoc est quod dicitur pasci inter lilia, candore et odore virtutum delectari. Et quidem pascebatur olim corporaliter apud Mariam et Martham, recumbens etiam corpore inter lilia Illas loquor, nam lilia erant, nihilominus spiritum refocillabat devotione et virtutibus mulierum. Quod si illa hora intrasset propheta, aut angelus, seu alius quivis spiritualis, tantum non ignorans quae majestas recumberet; nonne stupens dignationem et familiaritatem, quam illi esse conspiceret cum puris animis pudicisque corporibus, tamen terrenis et sexus infirmioris; 1515 merito testaretur: Quia vidi
Abbreviated transcription (Latin):
quem ꝓpheta describit iocundũ
hominem qui miseretur & com¬
modat. nonne is tibi uidebitur
de ipsa animi iocunditate dedis¬
se cancdorem quendã pietatis uul-¬
tui pariter & operi suo: Sicut
e regione si ex tristitia & ueluti
ex necessitate quis tribuat. non
candidum plane sed tetru p̾fert
manu & fronte colorem. Et icło
hẏlarem datorem diligit ds̃. Nun-¬
quid & tristem: Profecto qui re¬
spexit ad abel ob hylaritatis can¬
dorem. auertit faciem suã a cam.
lis color tristitiȩ seu inuidiȩ sit.
qui dei auertit aspectus. Recte
& eleganter in colorando bene¬
ficio candor iocunditatis lauda¬
tus est uoce illa poetȩ. suꝑ omia
uultus accessere boni. Nec modo
hylaris dator. sed & qui tribuit
in simplicitate diligitur a deo.
Et simplicitas candor est.Proba¬
mus a contrario. nam neuus dup¬
plicitas. Parum dixi. macula est.
Quid dupplicitas. nisi dolus: Sed
enim qui dolose egit in conspectu
dei. inuenta est iniquitas eius ad

Expanded text:
quem Propheta depingit jucundum quem Propheta depingit jucundum hominem, qui miseretur et commodat , nonne is tibi videbitur de ipsa animi jucunditate indidisse candorem quemdam pietatis vultui pariter, et operi suo? Sicut e regione si ex tristitia et velut ex necessitate quis tribuat, non candidum plane, sed tetrum praefert manu et fronte colorem. Et ideo hilarem datorem diligit Deus . Nunquid et tristem? Profecto qui respexit ad Abel ob alacritatis candorem, avertit faciem a Cain, lis color tristitiae seu invidiae sit, qui Dei a se avertit aspectum. Pulchre et eleganter in colorando beneficio candor jucunditatis laudatus est voce illa poetae: « Super omnia vultus accessere boni . » Nec modo hilaris dator, sed et qui tribuit in simplicitate , diligitur a Deo. Et simplicitas candor est. Probamus a contrario: nam naevus duplicitas. Parum dixi, macula est. Quid duplicitas nisi dolus. Sed enim qui dolose egit in conspectu Dei, inventa est iniquitas ejus ad
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quicquid illud sit qͦd radix
uiciata ñ absq traduce uitii ex
se ꝓducat. uerbi gr̃a sermo. ac-¬
tio. oratio. etiam si fama applau¬
dere uideatur ñ est qͦd debeat
lilium dici. quia & si odor coni¬
uere uidetur. sed ñ color. Quo
pacto enim lilium. cũ impurita¬
tis neuo: Nec sane fama quibit
uendicare uirtuti. quod esse tu¬
tium conuicerit conscientia.
Prit quidem uirtus contenta
candore conscientiȩ. ubi sequi
ñ poterit odor famȩ. cęterum
odor famȩ nec excusare sufficiet ui¬
uere ciũ ꝯscientie decoloris. Prouidebit
tamen semꝑ quod in se est homo
uirtutis bona ñ tantu coram
deo sed etiam coram hominib.
ut uere sit lilium. Sed est etiã
candor animȩ indulgentia dei.
ipso dicente ꝑ ꝓphetam. Si fuerint
peccataura ut coccinum. quasi nix de¬
albabuntur. & si fuerint rubra
quasi uermiculus. uelut lana al¬
ba erunt. Et est candor quem
sibi induit. is qui miseretur in
hilaritate. Et enĩ si intuearis illu

Expanded text:
hoc quidquid illud sit quod radix hoc quidquid illud sit quod radix vitiata non absque traduce vitii ex se producat, verbi gratia, sermo, actio, oratio, etiamsi fama applaudere videatur, non est quod debeat lilium dici; quia etsi odor connivere videtur, sed non color. Quo pacto enim lilium cum impuritatis naevo? Nec sane fama valebit vindicare virtuti, quod esse vitium convicerit conscientia. Erit quidem virtus contenta candore conscientiae, ubi sequi non poterit odor famae: caeterum odor famae nec excusare sufficiet vitium conscientiae decoloris. Providebit tamen semper, quod in se est, homo virtutis bona, non tantum coram Deo, sed etiam coram hominibus , ut vere sit lilium. 3. Sed est etiam candor animae indulgentia Dei, ipso dicente per prophetam: Si fuerint peccata vestra ut coccinum, quasi nix dealbabuntur, et si fuerint rubra quasi vermiculus, velut lana alba erunt . Et est candor, quem sibi induit is qui miseretur in hilaritate. Etenim in intuearis illum,
Abbreviated transcription (Latin):
bent & odores. Neq enĩ in spiri¬
tib idipsum est color & odor.
ñ magis quã in corporib Ergo
de colore conscientia consultet᷑.
de odore fama. Petere fecistis odo¬
rem nr̃m coram pharaone &
seruis eius aiunt illi. dicentes
de opinione. Porro colorem. oꝑi
tuo dat cordis intentio: & iu¬
dicum conscientiȩ. Digra sunt
uicia. uirtus candida est. Inter
hanc atq illa. conscientia confulta
discernit. Stat sententia dñi de
oculo nequã & lucido. qua int̾
candidum & nigrum certos fi¬
xit limites. & diuisit luce ac
tenebras. Quod ergo de corde pu¬
ro & conscientia egreditur bona¬
candidum est. & est uirtus. Si
autẽ & bona fama secuta fuerit¬
& lilium est. quippe cui nec can¬
dor lilii desit nec odor. Porro
uirtus & si ñ ꝓpterea maior.
pulchrior tamen illustriorq ef¬
ficitur. Quod si in conscientia
neuus fuerit. nec quod ex ea
ꝓdierit carebit neuo. Nam si
radix in uitio. & ramus. Ac ꝑ

Expanded text:
bent et odores. Neque enim in spiribent et odores. Neque enim in spiritibus id ipsum est color et odor, non magis quam in corporibus. Ergo de colore conscientia consultetur, de odore fama. Fetere fecistis odorem nostrum coram Pharaone et servis ejus, aiunt illi , dicentes de opinione. Porro colorem operi tuo dat cordis intentio, et judicium conscientiae. Nigra sunt vitia, virtus candida est. Inter hanc atque illa, conscientia consulta discernit. Stat sententia Domini de oculo nequam et lucido , quia inter candidum et nigrum certos fixit limites, et divisit lucem a tenebris. Quod ergo de corde puro et conscientia bona egreditur candidum est, et est virtus; si autem et bona fama secuta fuerit, et lilium est, quippe cui nec candor lilii desit, nec odor. 2. Porro virtus, etsi non propterea major, pulchrior tamen illustriorque efficitur. Quod si in conscientia naevus fuerit, nec quod ex ea prodierit, carebit naevo. Nam si radix in vitio, et ramus. Ac per
Abbreviated transcription (Latin):
INIS precedentis ser.¬
monis. principium
huius. Est ergo liliũ
sponsus. sed ñ lilium
inter spinas. qm non
habet spinas. qui peccatum non
fecit. Deniq sponsam ꝓtestatus
est lilium inter spinas. qm si di¬
xerit uel ipsa quia spinas ñ ha¬
beat. seipsam seclucit. & ueri¬
tas in ea ñ est. Se uero florem qͥ¬
dem & lilium ꝓfessus est. ñ tam̃
inter spinas. Magis autẽ ego
inquit flos campi & lilium con¬
uallium. & ñ est spinarłi men¬
tio: quod solus sit hominũ qui
opus ñ habeat dicere conuersus
sum in erumpna mea dũ con¬
figitur spina. Ergo absq liliis
nunquã est qui absq uitiis sem¬
ꝑ est. quia totus & semꝑ est can¬
didus. speciosus forma pre filiis
hominum. Tu ergo qui hȩc au¬
dis uel legis cura habere lilia pe¬
nes te. si uis habere hunc habi¬
tatorem liliorũ habitante̾ in te.
Opus tuum. stucdum tuum.
desiderium tuum lilia esse. ꝓ¬
testentur moralis quida rerũ
ipsarum candor atq odor. Ha¬
bent & mores colores suos. ha¬

Expanded text:
inis praecedentis sermonis, principium hujus. Est ergo lilium sponsus, sed non lilium inter spinas, quoniam non habet spinas qui peccatum non fecit. Denique sponsam protestatus est lilium inter spinas; quoniam si dixerit vel ipsa, quia spinas non habeat, se ipsam seducit, et veritas in ea non est. Se vero florem quidem et lilium professus est, non tamen inter spinas. Magis autem: Ego, inquit, flos campi et lilium convallium . Et non est spinarum mentio, quod solus sit hominum qui opus non habeat dicere: Conversus sum in aerumna mea, dum configitur spina . Ergo absque liliis nunquam est, qui absque vitiis semper est; quia totus et semper est candidus, speciosus forma prae filiis hominum . Tu ergo qui haec audis vel legis, cura habere lilia penes te, si vis habere hunc habitatorem liliorum habitantem in te. Opus tuum, studium tuum, desiderium tuum: lilia esse protestetur 1514 moralis quidam rerum ipsarum candor, atque odor. Habent et mores colores suos, ha
Abbreviated transcription (Latin):
& miserationib. Sed memento.
quia quȩ has conciliat amicicias:
sponsa est. Quomͦ ergo sponsum
& hunc sponsum alteri cedit. ne
dicam cupit. Non est ita. Cupit
quidem illum matri filia bona.
ñ tamen ut cedat illi: sed ut
cõmunicet. Sufficit unus duab.
nisi quod iam ñ erunt duȩ: sed
una in ipso. Ipse est eni pax nr̃a
qui fecit utraq unum. ut sit
una sponsa & sponsus unꝰ uĩc¬

Expanded text:
et miserationibus . Sed memento et miserationibus . Sed memento quia, quae has conciliat amicitias, sponsa est. Quomodo ergo sponsum, et hunc sponsum alteri cedit, ne dicam cupit? Non est ita. Cupit quidem illum matri filia bona, non tamen ut cedat illi, sed ut communicet. Sufficit unus duabus, nisi quod jam non erant duae, sed una 1546 in ipso. Ipse est enim pax nostra, qui facit utramque unam, ut sit una sponsa, et sponsus unu
Abbreviated transcription (Latin):
iudeis. ecce relinquetur uobis
domus ur̃a deserta: Fecit quod
dixit. ficut habes & de hoc te¬
stimoniũ erus in ꝓpheta. Reliqui
ait dom̃u meam᷑. dimisi heredi¬
tatem meã. Et nunc ista pol¬
licetur reducere illum. & in do¬
nĩu matris suȩ ꝑditam salutẽ
restituere. Et si hoc parũ uidet᷑.
audi quid boni adiciat : & in cu¬
biculum genitricis meȩ. Qui in¬
greditur thalamũi. sponsus est.
MLagna amoris potentia. Salua¬
tor indignabundus exierat de
domo & hereditate sua. & nc̃
ad huius grãm mitigatus infle-¬
ctitur:. ita ut redeat ñ modo sal¬
uator sed & sponsus. Benedicta
tu a dño filia. quȩ & indignatio¬
nem compescis: & hereditatem
restituis. Benedicta tu matri tuȩ.
cuius beneficio auertitur ira:
reuertitur salus. reuertitur qui
dicat illi: salus tua ego sum.
Non sufficit hoc. addat & dicat.
Desponsabo te michi in fide. de¬
sponsabo te mͥ in nidicio & iusti¬
tia : desponsabo te mͥ in miscdĩa

Expanded text:
Judaeis: Ecce relinquetur vobis Judaeis: Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta? Fecit quod dixit, sicut habes et de hoc testimonium ejus in propheta: Reliqui, ait, domum meam, dimisi haereditatem meam : et nunc ista pollicetur reducere illum, et domni matris suae perditam salutem restituere. Et si hoc parum videtur, audi quid boni adjiciat: Et in cubiculum genitricis meae. Qui ingreditur thalamum, sponsus est. Magna amoris potentia! Salvator indignabundus exierat de domo et haereditate sua: et nunc ad hujus gratiam mitigatus inflectitur ita, ut redeat non modo Salvator, sed et sponsus. Benedicta tu a Domino filia, quae et indignationem compescis, et haereditatem restituistis. Benedicta tu matri tuae, cujus beneficio avertitur ira, revertitur salus, revertitur qui dicat illi: Salus tua ego sum . Non sufficit hoc; addat et dicat: Desponsabo te mihi in fide, desponsabo te mihi in judicio et justitia, desponsabo te mihi in misericordia