comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ hoc ordine. quo nudũ granũ frum̃ti
aut aliciuus ceterorũ in terra semina¬
tũ des cribit apłs. eui deus dat corpus
pro ut uoluit cum primũ granũ ip̃m
frum̃ti mortuũ fuerit. Ita namq etiã
nr̃a corpora uelut granũ cadere in ter¬
ram putanda sunt. quib insita ratio
ẽa q̃ ĩubstantiã continet corporalẽ.
quamius emortua fuerint corpora
⁊ corrupta. atq. disꝑsa. uerbo tũ dei
ratio iia ipã q̃ semꝑ in substantia
corꝑoris salita est. erigat ea de terra.
⁊ restituat. Ac reparet. sicut ea uirtus
q̃ in est m grano frum̃ti. post corruꝑ¬
tionẽ eius ac mortẽ. reꝑarat. Ac resti¬
tuit grant̃i. in culmi corpus ⁊ spice.
⁊ ita his quidẽ qͥ regni celorũ ħedita¬
tẽ consequi merebunt᷑. ratio illa re¬
parandi corporis qmͣ supra diximus
dei tussu ex terreno ⁊ animali corpore
orpus reparat spĩtale. qd̃ haberẽ
possit in celis. His uͦ qui inferioris

Expanded text:
mus hoc ordine quo nudum granum frumenti mus hoc ordine quo nudum granum frumenti aut alicujus cæterorum» in terra seminatum describit Apostolus, cui «Deus dat cor» pus prout vult,» cum primum granum ipsum frumenti mortuum fuerit. Ita namque etiam nostra corpora velut granum cadere in terram putanda sunt: quibus insita ratio ea quæ substantiam continet corporalem, quamvis emortua fuerint corpora et corrupta atque dispersa, Verbo tamen Dei ratio illa ipsa quæ semper in substantia corporis salva est, erigat ea de terra, et restituat ac reparet, sicut ea virtus quæ est in grano frumenti, post corruptionem ejus et mortem reparat ac restituit granum in culmi corpus et spicæ. Et ita his quidem qui regni cœlorum hæreditatem consequi merebuntur, ratio illa reparandi corporis quam supra diximus, Dei jussu ex terreno et animali corpore corpus reparat spirituale, quod habitare possit in cœlis; his vero qui inferioris
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus exiguitate uł explana¬
tionis inopia ualde uilẽ ⁊ abiectũ
sensũ. de rẽsurrectione corporis intro¬
ducunt. Quos interrogamus quo¬
mͦ intelligunt anmale corꝑus gra
resurrectionis imrautandũ. ⁊ spĩta¬
le futursi. et quomͦ qd̃ in infirmita¬
te seminat᷑. resurrecturũ fentiant
in uirtute. & qd̃ in ignobilitate qͦ¬
modo surget ingła. &e qd̃ incorrupti¬
one quomodo ad incorruptionẽ tranf¬
feratur. Qd̃ utiq si credunt apło. quia
corpus in gła ⁊ in uirtute & in incor¬
ruptibilitate resurgent. spãle iã effec¬
tum absurdum uidetur ⁊ contra apłi
sensum dicere id rursũ carnis ⁊ sangͥ¬
nis passionib implicari: cũ manife¬
quomodo accipiunt. qd̃ dicit apłs. qͥa
om̃s aũ immittabimur: q̃ utiq im¬
mutatio scd̃m illum ordinẽ. quẽ suꝑiꝰ
diximus expectanda est: in qua sine
dubio dignum aliquid diuina grã
sperare nos conuenit. qd̾ futurũ credi¬

Expanded text:
intellectus exiguitate, vel explanaintellectus exiguitate, vel explanationis inopia, valde vilem et abjectum sensum de resurrectione cor poris introducunt. Quos interrogamus, quomodo intelligant animale corpus gratia resurrectionis immutandum, et spirituale futurum; et quomodo quod in infirmitate seminatur, resurrecturum sentiant in virtute; quod in ignobilitate, quomodo resurgat in gloria; et quod in corruptione, quomodo ad incorruptionem transferatur. Quod utique si credunt Apostolo quia corpus in gloria et virtute et incorruptibilitate resurgens, spirituale jam effectum sit, absurdum videtur et contra sensum Apostoli dicere id rursum carnis et sanguinis passionibus implicari, cum manifequomodo accipiunt quod dicit Apostolus: Omnes autem immutabimur?» Quæ utique immutatio secundum illum ordinem quem superius docuimus, expectanda est in qua sine dubio dignum aliquid divina gratia sperare nos convenit; quod futurum credi
Abbreviated transcription (Latin):
stella differt in gloria: tta ⁊ resurrec¬
tio mortuorum. Secundũ istã ergo con¬
sequentiã celestiũ corporũ ostendant
nobis. differentias głe eorũ qui resur¬
gunt. & si ullo genere conati fuerint
scdm celestiũ corporũ differentias.
aliquã excogitare rationẽ: queremꝰ
ab eis ut etiã sedm terrenorũ corpoe
comparatione. differentias resurrec¬
eẽt differentia eorũ qui resurgent in
gła. idest scõrũ comparationẽ cele¬
stiũ corporũ sumpsit dicens: alia gła
solis. Alia gła lune: alia gła stellarũ.
et iterũ uoleus differentias eoꝵ do¬
cere. qui in hac uita ñ expurgati. ad
resurrectionem ueniẽt. idest peccõres
de terrenis sumit exemplũ. dicens:
Alia corpora uolucrũ. alia piscium.
Digne etenĩ scĩs celestia terrena pec¬
catorib comparant᷑. Hec quidẽ dicta
sint aduersum eos qui resurrectione
mortuorũ. idest resurrectione corporũ
negant. Nunc uͦ sermonẽ conuerti¬
mus ad ñnullos nr̃orũ qui uł pro

Expanded text:
in gloria, ita et resurrectio mortuorum?» Secundum istam ergo consequentiam cœlestium corporum ostendant nobis differentias gloriæ eorum qui resurgunt, et si ullo genere conati fuerint secundum cœlestium corporum differentias aliquam excogitare rationem, quæremus ab eis ut etiam secundum terrenorum corporum comparationem differentias resurrece quanta esset differentia eorum qui resurgent in gloria, id est sanctorum, comparationem cœlestium corporum sumpsit dicens: «Alia gloria solis, alia gloria lunæ, alia» gloria stellarum;» et iterum volens differentias eorum docere qui in hac vita non expurgati ad resurrectionem venient, id est peccatores, de terrenis sumit exemplum, dicens: «Alia corpora volucrum, alia piscium.» Digne etenim sanctis cœlestia, terrena peccatoribus comparantur. Hæc quidem dicta sint adversus eos qui resurrectionem mortuorum, id est, resurrectionem corporum negant. III. Nunc vero sermonem convertimus ad nonnullos nostrorum qui, vel pro
Abbreviated transcription (Latin):
sole. Si quiꝰ loquet᷑ dicens. ecce ħnouũ est.
iã fuit id in seculis q̃ fuert̃ ante nos. Qͥb
testimoniis utrũq simul ꝓbat᷑. qd̾ ⁊ ãn
fu̾int scła. ⁊ fitt᷑a sint postmodũ. Non tñ
putandũ ẽ plures mundos simul ee. s
post hc̃ initiũ alioꝵ futurũ. De quib nc̃
ñ ẽ necessariũ ꝑ singła reꝑet̾e : cũ id in

Expanded text:
sole. Sed quis loquetur, et dicet, Ecce hoc novum est? Jam fuit id in sæculis quæ fuerunt ante nos. Quibus testimoniis utrumque simul probatur, quod et ante fuerint sæcula, et futura sint postmodum. Non tamen putandum est plures mundos simul esse, sed post hunc initium aliorum futurum: de quibus nunc non est necessarium per singula repetere, cum jam id
Abbreviated transcription (Latin):
cit pedib suis ⁊ nouissimũ inimicũ de¬
struat mortẽ : rectores ipsos regendi doce¬
at mod̾amina. Quia gͦ ñ solũ regendi ł
regnandi uerũ ⁊̃ obediendi ut dixiniꝰ
reparare uen̾at disciplinã. ĩ semet ipso
priꝰ complens qͦd ab aliis uolebat imꝑleri.
iccirco ñ solũ usq ad mortẽ erucis ꝑatri
obediens factꝰ ẽ. uerũ ⁊̃ in ꝯsu̾mationẽ scłi

Expanded text:
sub pedibus et novissimum inimicum destruat mortem, rectores ipsos regendi doceat moderamina. Quia ergo non solum regendi vel regnandi, verum etiam obediendi, ut diximus, venerat reparare disciplinam, in semetipso prius complens quod ab aliis volebat impleri, idcirco non solum usque ad mortem crucis Patri obediens fac
Abbreviated transcription (Latin):
uolens s ꝓpt̾ eũ qͥ subiecit ĩpsꝑe qr ip̃a cre¬
atura lib̾abit᷑ a seruitute corruptionis in
lib̾tate głe filioꝵ cłi ÷ manifeste finẽ mundi
declarat: & cũ rursũ dic̃. tͣnsiet habitꝰ huiꝰ
mundi. Uerũ in eo ipso qͦd dix̃ qr uanitati
creat᷑a subiecta ẽ: ⁊̃ initiũ eiꝰ ostendit. Si

Expanded text:
subjecit in» spe, quia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertatem gloriæ filiorum Dei,» manifeste finem mundi declarat; et cum rursum dicit: «Transiet habitus hujus mundi.» Verum in eo ipso quod dixit quia vanitati creatura subjecta est, etiam initium ejus ostendit; s
Abbreviated transcription (Latin):
in hac parte ł autoritati scͥpture ł nr̃e fidi.
inqͥremꝰ ab eo utrũ dicat łm cõp̃hendere
posse oĩa. an ñ posse. Et dic̾e qͥdẽ ñ ꝑosse.
manifeste imꝑiũ ẽ. Si uͦ qͦd nece̾e̾ ẽ. dix̾it
qr oĩa comp̃hendit: suꝑest ut eoipso qͦ

Expanded text:
in hac parte vel auctoritati Scripturæ nostræ, vel fidei, inquiremus ab eo utrum dicat Deum comprehendere posse omnia, an non posse? Et dicere quidem non posse, manifeste impium est. Si vero, quod necesse est, dixerit quia omnia comprehendit, superest u
Abbreviated transcription (Latin):
censendũ ẽ. Sap̃iam uͦ pͥncipũ huiꝰ mundi
intelligamꝰ. ut ẽ egyꝑtioꝵ secreta quã
ddñt. ⁊ occulta phylosophia. ł chaldeoꝵ astro¬
logia ⁊ indoꝵ de scĩa excelsi pollicentiũ. s
grecoꝵ multiplex uariaq de diuinitate
sententia. Igit᷑ in scͥpturis scĩs inuenimꝰ
pͥncipes eẽ ꝑ singłas gentes. sic̃ indaniele
aliũ pͥncipẽ regni grecoꝵ. Quos ñ hoĩes ẽẽ

Expanded text:
entiendum est. Sapientiam vero principum hujus mundi intelligimus, ut est Ægyptiorum secreta quam dicunt et occulta philosophia, et Chaldæorum astrologia, et Indorum de scientia excelsi pollicentium, sed et Græcorum multiplex variaque de divinitate sententia. Igitur in Scripturis sanctis invenimus principes esse per singulas gentes, sicut in Daniele alium principem regni Græcorum; quos non homines esse,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ ꝑ eo uelut siqͥs dicat qͥdãm carnis
pꝰ ee uoce q̃ clamet ñ esuriendũ. ñ sitien¬
nũ ñ algendũ. neq uelle. ꝓrs̃ inaliquo
molestiã ꝑati siue ex abundantia siue ex
penuria: ħ illi resolu̾e atq impugnare
conabunt᷑. ostendentes q̃mplurimas alias

Expanded text:
pro eo veluti si quis dicat quodammodo carnis ipsius esse vocem quæ clamet non esuriendum, non sitiendum, non algendum, neque velle prorsus in aliquo molestiam pati sive ex abundantia, sive ex penuria: hæc illi resolvere atque impugnare conabuntur, ostendentes quamplurimas alias
Abbreviated transcription (Latin):
matͥs cognitꝰ erat ad̾o. ⁊ ante qͣ e uulua ꝓ¬
ced̾et. sc̃ificatꝰ ab eo ẽ. & ꝑuer adhuc ꝓpħie
gr̃am accepit. Et rursũ e cont᷑rio manifeste
estendit᷑ ab adu̾sariis sp̃ib qͦsdã a pͥma statĩ
etate possessos .i. ñnullos cũ ipso demone
eeͣ natos. alios uͭ a ꝑuero diuinasse. hystori¬
arũ fides declarat. Alii a pͥma etate demonẽ
quẽ phytonẽ nõiant .i. uentrilocũ. passi ft̃.
ꝑ quib oĩb abhis qͥ dei ꝓuidentia regi oĩa¬
fides. ut mͥ uidet᷑ ñ alit̾ pot̾it responderi.
ita ut absq õi iniusticie culpa diuina. ꝓu¬
dentia demonstret᷑. nͥ pͥores q̃dã fuisse eis cau
tia iudicate sint. Liberi nãq arbitrii sẽꝑ ẽ¬

Expanded text:
matris cognitus erat Deo, et antequam e vulva procederet sanctificatus ab eo est, et puer adhuc prophetiæ gratiam accepit. Et rursum e contrario manifeste ostenditur ab adversariis spiritibus quosdam a prima statim ætate possessos, id est nonnullos cum ipso dæmone esse natos; alios vero a puero divinasse historiarum fides declarat. Alii a prima ætate dæmonem quem Pythonem nominant, id est ventriloquum, passi sunt. Pro quibus omnibus ab his qui Dei fides, ut mihi videtur, non aliter poterit responderi, ita ut absque omni injustitiæ culpa Providentia demonstretur, nisi priores quædam fuisse eis caustia judicatæ sunt. Liberi namque arbitrii sempe
Abbreviated transcription (Latin):
uniꝰ eiꝰdẽ ꝙ ã. cuiꝰ siue salus siue ꝑditio sccdm
actꝰ suos ipsi ꝓpͥe ascribat᷑. Et pͥmo uideamꝰ
cuiꝰmodi st̃ passiones animi quas ꝑatim᷑
nisi sentimus intra nosmetipsos uel in
tationũ in cordib nris ⁊ quedã nob̾ ueri¬
similitudines suggerunt᷑. qͥb nc̃ in hoc
magnũ ẽ si mala ingenia dicamꝰ qr uarũ
ac s ipsi repugnans iudiciũ hẽant. ⁊ a s¬

Expanded text:
cujus sive salus sive perditio secundum actus suos ipsi proprie ascribatur. Et primo videamus cujusmodi sint passiones animi quas patimur cum sentimus intra nosmetipsos velut itationum in cordibus nostris, et quædam nobis verisimilitudines suggeruntur, quibus nune in hoc, magnum est si mala ingenia dicamus quia varium ac sibi ipsi repugnans judicium habeant, et a semet
Abbreviated transcription (Latin):
utiq solis heticis placet qͥ dũ iusticiã di
ꝑia rõne asseu̾are ñ posst̾. huiꝰcemͦi impie¬
tatis figm̃ta cõponunt. Et nos qͥdẽ prout
potiumꝰ ex singłoꝵ ꝑsonis q̃ dici possint
disputonis modo de singłis dogmatib in
mediũ ꝓtulimꝰ. Qui aũt legit eligat ex
his q̃ magis amplectenda sit ratio. Quod¬
ost ħ iam mundꝰ a tempore ceperit.
q̃mqͥdẽ unũ de eccłiastis diffinitiõib

Expanded text:
utique solis hæreticis placet, qui dum justitiam Dei pia ratione asseverare non possunt, hujuscemodi impietatis figmenta componunt. Et nos quidem prout potuimus ex singulorum personis quæ dici possunt disputationis modo de singulis dogmatibus in medium protulimus: qui autem legit, eligat ex his quæ magis amplectenda sit ratio. CAPUT V – Quod mundus ex tempore cœperit. I. quidem de ecclesiasticis defini
Abbreviated transcription (Latin):
git̾onib suggerunt᷑ que ł ad bona uł ad
otͣria ꝓuocent: int̾dũ ⁊̃ in hoc existere
q̃dã ant̾iores corporee natiuitatis cause
putande st̃. Int̃dũ uͦ uigilans menł ⁊ abi¬
ciens a se q̃ mala st̃ bonoꝵ ad se adiutoriũ
ꝓuocat. uł e contͣrio negligens ⁊ ignaua
dũ minꝰ cauta ẽ. locũ dat his sp̃ib. qͥuelut
latͥnes ex occulto insidiantes irruere in¬
humanas m̃tes cũ locũ sͥ datũ ꝑ segnitiẽ
uid̾int. moliunt᷑. sic̃ ait petrus apłs. qr¬

Expanded text:
gitationi suggeruntur, quæ vel ad bona vel ad contraria provocent, interdum etiam in hoc existere quædam anteriores corporeæ nativitatis causæ putandæ sunt. Interdum vero vigilans mens, et abjiciens a se quæ mala sunt, bonorum ad se adjutorium provocat vel e contrario negligens et ignava, dum minus cauta est, locum dat his spiritibus qui velut latrones ex occulto insidiantes, irruere humanas mentes, cum locum sibi datum per segnitiem viderint, moliuntur, sicut ait Petrus Apos
Abbreviated transcription (Latin):
steriũ missi st̃ eoꝵ qͥ ad hereditatẽ salutiˢ
uocati st̾ inueniant in nob̃ locũ. & dele¬
ctent᷑ ingredi hospitiũ aĩe nr̃e. ⁊ habitan¬
tes apud nos ꝯsiliis regant. si tñ habitacłm
cordis nr̃i uirtutis ⁊ sc̃ĩtatis cultu inue¬
nerint exornatũ. Uerũ sufficiant ista pro
nis qͥdẽ temptõnib silendũ ꝑuto. q̃ nascritᵒ
int̾dũ ex carne ⁊ sanguine. ł ex pruden¬
tia carnis ⁊ sanguinis q̃ ło dr ẽẽ inimica.¬

Expanded text:
sterium missi sunt eorum qui ad hæreditatem salutis vocati sunt, inveniant in nobis locum, et delectentur ingredi hospitium animæ nostræ, et habitantes apud nos consiliis nos regant: si tamen habitaculum cordis nostri virtutis et sanctitatis cultu invenerint exornatum. Verum sufficiant ista pro nis quidem tentationibus silendum puto, quæ nascuntur interdum ex carne et sanguine, vel ex prudentia carnis
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥ sp̃m tc̃ cũ sp̃s carnẽ uic̾it. ita ⁊̃ si
uidet᷑ ei esse deceriꝰ seqͥ carnẽ repugnantẽ
adu̾sũ sp̃m ⁊ ad se reuocare aĩam uolen¬
tẽ. tñ forte utiliꝰ uideat᷑ obtineri animã
a carne qͣm residere in suis proprus
nͦ calioa cłr ẽẽ nec frigida. s in medio quodã
tepore ꝑourans. tardã ⁊ satis difficilẽ ou̾si¬
onẽ pot̾it inuenire. Si uͦ carni adhereat: ex
his ipsis int̃dũ malis q̃ ex carnis uitiisꝑatit᷑
satiata aliq̃n acrepleta. uelut guissimiss
nerib luxurie ac libidinis fatigata. faciliꝰ
⁊ uelociꝰ du̾ti a mat̾ialib sordib ad celestiũ
desideriũ ⁊ sp̃alem grãm pot̾. Et harbitrandẽ¬

Expanded text:
 si videtur ei esse deterius sequi carnem repugnantem adversus spiritum, et ad se revocare animam volentem, tamen forte utilius videatur obtineri animam a carne, quam residere in suis propriis nec calida dicitur esse, nec frigida, sed in medio quodam tepore perdurans, si tardam et satis difficilem conversionem poterit invenire. Si vero carni adhæreat, ex his ipsis interdum malis quæ ex carnis vitiis patitur, satiata aliquando et repleta, velut gravissimis oneribus luxuriæ ac libidinis fatigata, facilius et velocius converti a materialibus sordibus ad cœlestium desiderium et spiritualem gratiam potest, Et hoc arbitran
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ melior ẽ celitꝰ inserat᷑. quał ẽ illa que
iacob adu̾sũ esau adhuc iut̾o posito pal¬
mã uictorie supplantati p̃stitit fr̃is. et
q̃ in ieremia scĩficat᷑ ex uulua. & spũ scõ
replet᷑ ex ut̾o in ioħe. Illã uͦ inferiorẽ quã
dñt. ex corporali eã semine simul assert
cũ corꝑe seminari. uñ ⁊ p̃t̾ corpꝰ uiu̾e eã
ł subsist̾e negant ꝑosse. ꝓpt̾ qͦd ⁊ carneã
eã freq̃nt̾ appellari dñt. Qd̾ enĩ scͥptũ et¬
ctũ accipiunt. s de hac aĩa. que ꝓpͥecarniꝰ
ẽ anima. S ⁊ ex his student nichilominꝰ
ꝯfirmare ħ q̃ in leuitico ita scͥpta ft̃. Aĩa
om̃is carnis sanguis ẽ ipsiꝰ. Ex eo enĩ qũ ꝑ
totã carnẽ sanguis diffusꝰ uitã p̃stat car¬
ni: in sanguine inee̾ auint hanc ãam
qͣ dr totiꝰ carnis eẽ aĩa. Hoc aut̃ ipsũ qͦd
dictũ ẽ carnẽ repugnare adu̾sꝰ sꝑm̃. sp̃m

Expanded text:
quæ melior est, cœlitus inseratur, qualis est illa quæ et Jacob adversus Esau adhuc in utero posito palmam victoriæ supplantati præstitit fratris, et quæ in Hieremia sanctificatur ex vulva, et Spiritu sancto repletur ex utero in Joanne. Illam vero inferiorem quam dicunt, ex corporali eam semine simul asserunt cum corpore seminari, unde et præter corpus vivere eam vel subsistere negant posse, propter quod et carnem eam frequenter appellari dctum accipiunt, sed de hac anima quæ proprie carnis est anima. Sed et ex his student nihilominus confirmare hæc quæ in Levitico ita scripta sunt: «Anima omnis carnis, sanguis ipsius.» Ex eo enim quod per totam carnem sanguis diffusus vitam præstat carni, in sanguine inesse aiunt hanc animam quæ dicitur totius carnis esse anima. Hoc autem ipsum quod dictum est, carnem repug
Abbreviated transcription (Latin):
sneq de carne. qr si ñ ht aĩam ꝓpͥam. sñ
dubio n uoluntatẽ hẽbit. Suꝑest gͦ ut
de huiꝰ aĩe uoluntate dicat᷑. que hr̃e pot̃
ꝓpͥam uoluntatẽ. que ritiq adu̾sat᷑ uolun¬
tati sp̃s. Et si ita est: ostat qͥ huiꝰ anime
uoluntas q̃dã media ẽ int̾ carnẽ & sp̃m.
uni sñdubio e duob seruiens ⁊ obtẽꝑãs
euicũq obtemꝑare deleg̾it. que ꝙ cũ se
delectationib carnis subdid̾it. carnales

Expanded text:
e de carne: quia si non habet animam propriam, sine dubio nec voluntatem habebit. Superest ergo ut de hujus animæ voluntate dicatur quæ habere potest propriam voluntatem, quæ utique adversatur voluntati spiritus. Et si ita est, constat quod hujus animæ voluntas quædam media est inter carnem et spiritum, uni sine dubio e duobus serviens et obtemperans: cuicumque obtemperare delegerit. Quæ cum se delectationibus carnis subdiderit, carnales
Abbreviated transcription (Latin):
grecoꝵ opinati st̃ artẽ poeticã sñ insania ñ
posse ostare. ũn ⁊ in hystoriis eoꝵ refert᷑
aliqͥtiens eos qͦs uates appellant subito
insanie cuiꝰdã sp̃u ẽẽ suppletos. Qd aut̃ di¬
cendũ ẽ ⁊̃ de his qͦs diuinos appellant. a qͥb
ꝑ inoꝑationẽ demonũ eoꝵ qͥ eis p̃sunt u̾sib
arte modulatis responsa ꝓferunt᷑: S hi
qͦs magos ł maleficos dñt. aliqͦtiens demo¬
nib inuocatis supͣ pueros adhuc parue eta¬
tis u̾su eos dice poemata admiranda om̃ib
⁊ stupenda fecert̃. que ħ modo geri arbic̃u
õĩ demonũ ꝯtagione seruau̾int ⁊ ꝑ multa
abstinentiã purificau̾int se. ⁊ piis acrelig¬
osis imbute fu̾int disciplinis. participũ
diuinoꝵ gr̃ãm ꝓmerent᷑: ita putandũ ẽ ⁊̃
eos qͥ se oportunos otͣriis uͥtutib exhibent
.i. industria. uita ł studio amico illis ⁊ accep
nib repleant᷑. qua se priꝰ famulatu sub¬
iugarint. De his sane qͥ de xp̃o alit̾ docent

Expanded text:
em poëticam sine insania non posse constare: unde et in historiis eorum refertur aliquoties eos quos vates appellant, subito insaniæ cujusdam spiritu esse repletos. Quid autem dicendum est de his etiam quos divinos appellant, a quibus per inoperationem dæmonum eorum qui eis præsunt, versibus arte modulatis responsa proferuntur? Sed et hi quos magos vel maleficos dicunt, aliquoties dæmonibus invocatis supra pueros adhuc parvæ ætatis, versu eos dicere poëmata admiranda omnibus et stupenda fecerunt. Quæ hoc modo geri arbitranomni dæmonum contagione servaverint, et per multam abstinentiam purificaverint se, et piis ac religiosis imbutæ fuerint disciplinis, participium per m merentur: ita putandum est etiam eos qui se opportunos contrariis virtutibus exhibent, id est, industria vita, vel studio amico illis et acceptnibus repleantur quorum se prius famulatui subjugarunt. IV. De his sane qui de Christo aliter docent
Abbreviated transcription (Latin):
illa faciamꝰ sñ dubio ea q̃ extra uolitatẽ
sp̃s & extͣ uoluntatẽ carnis designata sunt.
tat. neq in bono statu uidet᷑ eẽ. neq mani¬
feste in malo: s ee animali ut ita dixerim
cã ł carnis malitiã seqͥ. ꝗͣ in suis positã uo¬
luntatib aĩalis irrõnabił statum tenere.
Hec aut̃ tͤctauimꝰ uolentes singłar assertio¬
nũ disserere opiniones. ampliore ꝗͣ uoluimꝰ
usi excursii. uti ne latere nos putarent᷑ ea
q̃ moueri solent abhis qͥ q̃runt utrũ sit
alia aĩa in nob p̃t̾ hanc celestẽ ⁊ ro̾nabilẽ.
que ⁊̃ huic nat᷑alit̾ adu̾set᷑ ⁊ uocet᷑ ł caro

Expanded text:
illa faciamus, sine dubio ea quæ extra voluntatem spiritus et extra voluntatem carnis designata sunt: tat, neque in bono statu videtur esse, neque manifeste in malo, sed esse animali, ut ita dixerim, eam vel carnis malitiam sequi, quam in suis positam voluntatibus, animalis irrationabilis statum tenere. Hæc autem tractavimus volentes singularum assertionum disserere opiniones, ampliori quam voluimus usi excursu, uti ne latere nos putarentur ea quæ moveri solent ab his qui quærunt utrum sit alia anima in nobis præter hanc cœlestem et rationabilem, quæ huic naturaliter adverset
Abbreviated transcription (Latin):
uocare. osiliũ uͦ meliꝰ huiꝰcem᷑i incitam̃tis
resistit : ñ putandũ ẽ uitã eẽ aliquã aliã.
q̃ adu̾sꝰ aliã resistat. s nat᷑a corꝑis q̃ reple¬
ta satiui humoris loca euacuare gestit atiq
deluere. sic̃ nec otͣria aliqͣ uirtꝰ aut uita
alt̾iꝰ anime putanda ẽ q̃ nob excitat sitim
ꝓuocat ad bibendũ. uł q̃ esurire facit
irritat ad cibũ. s sic̃ hec nat᷑alib motib
seminis ꝯgregatꝰ ꝑ tempꝰ in suis locis hu¬
mor expelli gestit ⁊ abici. qd̾ intantũ neqͥ¬

Expanded text:
tis resistit, non putandum est vitam esse aliquam aliam quæ adversus aliam resistat, sed naturam corporis quæ repleta sativi humoris loca evacuare gestit atque defluere: sicut nec contraria aliqua virtus, nec vita alterius animæ putanda est quæ nobis excitat sitim et provocat ad bibendum, vel quæ esurire facit, et irritat ad cibum. Sed sicut hæc naturalibus motibus seminis congregatus per tempus in suis locis humor expelli gestit et abjici: quod in tantum nequ
Abbreviated transcription (Latin):
pars quã irr̃onabilẽ dñt. in duos rurfũ
diuidat᷑ affectꝰ. cupiditatis ⁊ iracundie.
Has gͦ tres quas supͣ diximꝰ de aĩa opinioneᷤ
a ñnullis hr̃i muenimꝰ. ex qͥb illud int̾m
qͦd qͥbusoã grecoꝵ phylosophis uisũ dixii
qi tͥꝑtita sit aĩa. ñ ualde confirmari ex d¬
uine scͥpture autoritate ꝑuideo. Ad alial
duo q̃ reliqua st̃. inueniri posst̃ aliquaiti
q̃ ex diuinis litt̾is aꝑtari posse uideantur.

Expanded text:
pars quam irrationabilem dicunt in duos rursum dividatur affectus cupiditatis et iracundiæ. Has ergo tres quas supra diximus de anima opiniones a nonnullis haberi invenimus. Ex quibus illud interim quod quibusdam Græcorum philosophis visum diximus, quia tripartita sit anima, non valde confirmari ex divinæ Scripturæ auctoritate pervideo ad alia vero duo quæ reliqua sunt, inveniri possunt aliquanta quæ ex divinis litteris aptari posse videantur.
Abbreviated transcription (Latin):
stionib sc̃is ad meliora ꝓuocans ⁊ cohortanꝰ.
ita sane ut maneret in arbitͥo hoĩs ac iudicio
si seqͥ uelit aut nolit ad celestia ⁊ diuina. ꝓ
si nullã ꝓreꝰ ex ĩminenti aspirõne obturba¬
tionẽ ł alienationẽ ñitis incurrat. nͥ ꝑdat
arbitrii sui uidiciũ liberũ. sic̃ exẽplo sunt õs¬

Expanded text:
stionibus sanctis ad meliora provocans et cohortans: ita sane ut maneret in arbitrio hominis ac judicio, si sequi velit aut nolit ad cœlesti et divina prosi nullam prorsus ex imminenti aspiratione obturbationem vel alienationem mentis incurrat, nec perdat arbitrii sui judicium liberum: sicut exemplo sunt o
Abbreviated transcription (Latin):
sugg̾ant᷑. designat. ł tobiã angłs comita¬
tus. ł ꝓpħe sermo dicentis. Et respondit
angłs qͥ loq̃bat᷑ in me. S ⁊ pastoris liber
ħ eadẽ declarat diͦcens qͥ bini angłi singło ᷤ
qͦsq hõiũ comitent᷑. & si qñ bone cogitõ¬
nes cor nr̃m ascend̾int: a bono angło sugg̃i
dicit. Siqñ uͦ contͣrie: mali angũ ẽẽ dicit
instinctũ. Eadẽ qͦ ⁊̃ barnabas ĩ epła sua
declarat. cũ duas uias eẽ dic̃. unã lucis.
alterã tenebraꝵ:. qͥb ⁊̃ p̃esse certos qͦsq
angłos dic̃. Uie qͥdẽ lucis angłosdi: tene¬
braꝵ aut̃ uie angłos sathane. Stichil tñ
aliud putandũ ẽ accid̾e nob̾ ex his que
cordi nr̃o suggerunt᷑ bonis ł malis. nͥ cõma¬
tionẽ solã. & incitam̃tũ ꝓuocans nos ł as
bona ł ad mala. Possibile aut̃ nob̃ ẽ. cum
maligna uirtꝰ ꝓuocare nos ceꝑit ad mali.¬

Expanded text:
suggerantur, designat vel Tobiam Angelus comitatus, vel Prophetæ sermo dicentis: «Et respondit Angelus qui loquebatur in me.» Sed et Pastoris liber hæc eadem declarat dicens quod bini Angeli singulos quosque hominum comitentur: et si quando bonæ cogitngelo suggeri dicit; si vero contrariæ, mali Angeli dicit esse instinctum. Eadem quoque Barnabas in Epistola sua declarat, cum duas vias esse dicit, unam lucis, alteram tenebrarum, quibus et præesse certos quosque Angelos dicit: viæ quidem lucis Angelos Dei; tenebrarum autem viæ, Angelos Satanæ. Nihil tamen aliud putandum est accidere nobis ex ipsis quæ cordi nostro suggeruntur bonis vel malis, nisi commotionem solam et incitamentum provocans nos vel ad bona vel ad mala. Possibile autem nobis est cum maligna virtus nos cœperit ad mal
Abbreviated transcription (Latin):
amał aĩettr. Cuiꝰ rei causas suspicor ẽe qͣs¬
damantiqͥores ⁊̃ hac natiuitate corporea.
sic̃ designat ioħes inmatͥs uent᷑ tͥpudians
⁊ exultans. cũ uox salut̾onis marie ad au¬
res eh sabet matͥs eiꝰ allata ẽ s & ut declarat

Expanded text:
alis 10. Cujus rei causas suspicor esse quasdam antiquiores etiam hac nativitate corporea, sicut designat Joannes in matris ventre tripudians et exultans, cum vox salutationis Mariæ ad aures Elisabeth m
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uinc̾e : sic̃ ipse apłs cautissimo sermone
signauit dicens. qr dabit d̾s exitũ ut susti¬
nere possitis. ñ ut sustineatis. Multi enĩ
ñ sustinent: s intemꝑt̾one uincuntur.
A deo aut̃ dat᷑ ñ ut sustineamꝰ. alioquin
nullũ iã uid̾e̾tur eẽ certam̃: s ut sustin̾e

Expanded text:
 ipse Apostolus cautissimo sermone signavit, dicens, quia «dabit Deus exitum ut sustinere possitis,» non ut sustineatis. Multi enim non sustinent, sed in tentatione vincuntur. A Deo autem datur, non ut sustineamus; alioquin nullum jam videretur esse certamen: sed ut sustinere
Abbreviated transcription (Latin):
integͦ eoꝵ possed̾int m̃tẽ itaut nicħ oĩo
eos q̃s obsed̾int intellig̾e ł sentire ꝑmit¬
tant. sic̃ exemplo st̃ hi qͦs uulgo energumi¬
nos uocant. qͦs am̃tes ⁊ insanos uidemus.
qͣles & illi erant qͥ in eugłio a saluatore
curati ẽẽ referunt᷑. uł cũ sentientẽ qͥdẽ &
intelligentẽ animũ cogitõnib uariis ⁊ sini¬
stris ꝑsuasionib inimica suggestione depͣ

Expanded text:
nt mentem, ita ut nihil omnino eos quos obsederint intelligere vel sentire permittant, sicut exemplo sunt hi quos vulgo Energumenos vocant, quos amentes et insanos videmus, quales illi erant qui in Evangelio a Salvatore curati esse referuntur; vel cum sentientem quidem et intelligentem animum cogitationibus variis et sinistris persua
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗͣ humanã uitã ñ eque iusteq mod̾astẽ.
ut ꝑ ħ uł infirmem᷑ in fide ł decidamꝰ ab sꝑe.
ł tͣnsferri cogam᷑ a ueritate dogmatũ. ⁊ imn¬
piũ aliqͥd de dõ sentire suadeam᷑. Talia nãq
quedã scͥpta st̃ de iob. cũ diabolus dari sͥ
facultatẽ bonoꝵ eiꝰ poposcisset a d̾o. ꝑ qͦd
⁊̃ illud edocem᷑ qm̃ ñ fortuitis aliqͥb ĩcur¬
sionib impugnem᷑ siq̃n nos talia aliqua
facultatũ damna ꝑcusserint. neq fortuitu¬

Expanded text:
tanquam humanam vitam non æque justeque moderantem: ut per hoc infirmemur in fide, vel decidamus ab spe, vel transferri cogamur a veritate dogmatum, et impium aliquid de Deo sentire persuadeamur. Talia namque quædam scripta sunt de Job, cum diabolus dari sibi facultatem bonorum ejus poposcisset a Deo. Per quod etiam illud edocemur, quod non fortuitis aliquibus incursionibus impugnemur, si quando nos talia aliqua facultatum damna percusserint; neque quod fortuit
Abbreviated transcription (Latin):
habitũ demonstrare. atq des cribere.
qd̃ utiq nullo modo poterunt. S
⁊ differentias eorũ qui resurgunt
inquiremus ab eis quomodo osten¬
dent uerũ ẽẽ illud qd̾ dictũ est. quia
alia caro uoluchrũ. alia pisciũ: ⁊ cor¬
pora celestia. ⁊ corpora terrestria. S
alia quidẽ celestium gła. alia uͦ ter¬

Expanded text:
habitum demonstrare atque describere: habitum demonstrare atque describere: quod utique nullo modo facere poterunt. Sed et differentias eorum qui resurgunt inquiremus ab eis. Quomodo ostendent verum esse illud quod dictum est quia «alia caro volucrum, alia piscium, et corpora cœlestia et corpora terrestria, sed alia quidem cœlestium g
Abbreviated transcription (Latin):
talitate resurgere dicantur. alioqum
uanũ uidebitur ⁊ suꝑfluũ resurgere
que a mortius ut iterũ moriatur.
Qd̃ ita demũ intelligi euidentius po¬
test. si qui diligenter auertat. q̃ sit
animalis corporis qualitas. q̃ in ter¬
rã seminata spãlis corporis reꝑaret
qualitatẽ. Et animali namq corꝑe
ipã uirtus resurrectionis & grã. spĩ¬
tale corpus educit. cũ id ab indig¬
nitate transmutat ad głam. Qm̃ gͦ
heretici eruditissimi sibi uidentur.
& sapientissimi. interrogabimus eos
si om̃e corpus soema aliqd̃ habet. id
est habitu aliquo deformetur. Et
siquidem dixerint cẽ corꝑus qd̃ ñ a¬
liquo habitu deformetur. imperitis¬
simi omium atq insipientissimi
uidebuntur. Nullus enĩ hoc negabit
nisi sit ab om̃i eruditione penitus
alienus: si uͦ secundũ id qd̃ consequens
est dixerint. quia omẽ corpus certo qͦ¬
lib⁊ habitu deformat᷑. requiremꝰ ab
eis si possunt nobis spĩtalis corporis

Expanded text:
talitate resurgere dicantur a mtalitate resurgere dicantur a mvanum videbitur et superfluum resurgere quemquam a mortuis, ut iterum moriatur. Quod ita demum intelligi evidentius potest, si quis diligenter advertat quæ sit animalis corporis qualitas, quæ in terram seminata spiritualis corporis reparet qualitatem. Ex animali namque corpore ipsa virtus resurrectionis et gratia spirituale corpus educit, cum id ab indignitate transmutat ad gloriam. II. Quoniam ergo hæretici eruditissimi sibi videntur et sapientissimi, interrogabimus eos si omne corpus schema aliquod habet, id est habitu aliquo deformetur. Et si quidem dixerint esse corpus quod non aliquo habitu deformetur, imperitissimi omnium atque insipientissimi videbuntur. Nullus enim hoc negabit, nisi sit ab omni eruditione penitus alienus. Si vero secundum id quod consequens est dixerint quia omne corpus certo aliquo habitu deformatur, requiremus ab eis si possunt nobis spiritualis corporis
Abbreviated transcription (Latin):
bis quid est qd̾ mortuũ est. nonne
corpus: Corporis gͦ resurrectio fiet.
Tum deinde dicunt. si utendũ pu
tant nobis ẽẽ corporib aut non.
Arbitror apło paulo dicente quia
seminatur corpus animale resur¬
get corpus sp̃itale: istos negare ñ
posse. qd̾ corpus resurgat. ui quia
in resurrectione corporib utamur.
Quid ergo si certũ est quia corꝑib
nobis uterdum sit. & corporea ea q̃
corciderunt resurgere predicantur.
Non enĩ proprie resurgere dr᷑. nisi
id qd̾ ante ceciderit. & nulli dubiũ
est. iccirco ea resurgere ut his ite¬
rũ ex resurrectione induam. alterũ
ergo erit ex altero. Nam & si resur¬
gitat corpora sine dubio ad inditm̃¬
dũ nr̃i resurgunt. ⁊ si necesse est nos
ẽẽ in corporib sicut necesse est. ñ in
alus qmͣ in nr̃is corporib eẽ debemꝰ.
Que si uerum est qd resurgunt. & spĩ¬
talia resurgunt dubium ñ est quin
abiecta corruptione & deposita mor¬

Expanded text:
bis quid est quod mortuum est. Nonne bis quid est quod mortuum est. Nonne corpus? Corporis ergo resurrectio fiet. Tum deinde dicant si utendum nobis putant esse corporibus, an non? Arbitror, Apostolo Paulo dicente quia «seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale,» istos negare non posse quod corpus resurgat, vel quia in resurrectione corporibus utamur. Quid ergo? Si certum est quod corporibus nobis utendum sit, et corpora quæ ceciderunt resurgere prædicantur non enim proprie resurgere dicitur, nisi id quod ante ceciderit, nulli dubium est idcirco ea resurgere, ut his iterum ex resurrectione induamur. Alterum ergo hæret ex altero. Nam et si resurgunt corpora, sine dubio ad indumentum nostri resurgunt: et si necesse est nos esse in corporibus, sicut certe necesse est, non in aliis quam in nostris corporibus esse debemus. Quæ si verum est quod resurgunt et spiritualia resurgunt, dubium non est quin abjecta corruptione et deposita mor
Abbreviated transcription (Latin):
de uidicio futuro. & de retri¬
butione ac suppliciis pec̃corũ scd̾m
qd̾ comminantur scẽ scripture & ec¬
clesiastica predicatio continet. eo qd̃
uidicii tempore ignis eternus & te¬
nebre exteriores ⁊ carcer. ⁊ caminus.
⁊ aliahis similia. pecc̃orib prepara¬
ta sint. uideamus quid etiã de his
sentiri oporteat. S ut ad hec compe¬
tenti ordine ueniatur. prius mͥ u
decur de resurrectione sermo mouẽ¬
dus. ut sciamus quid est illud qd̃
uł ad suppliciũ uł ad requiem ac
batitud inẽ ueraet. de quo ⁊ in aliis
quidem libris quos de resurrectione
ostendimus. S et nunc propt̃ conse¬
quentiam tractatus. pauca inde re¬
petere non uidetur absurdum. ma¬
xime propt̾ hoc qd̃ offendunt᷑. qͥ¬
dam in eccłiastica fide qͦd stulte et
penitus insipienter. de resurrectio¬
ne crẽdamus. precipue heretici qͥb
hoc modo arbitror respondendũ.
Si confiteantur etiã ip̃i quia resur¬
rectio fit mortuorũ respondeant no¬

Expanded text:
de judicio futuro, et de retributione, ac suppliciis peccatorum, secundum quod comminantur sanctæ Scripturæ, et ecclesiastica prædicatio continet, eo quod judicii tempore ignis æternus et tenebræ exteriores et carcer et caminus, et alia his similia peccatoribus præparata sint: videamus quid etiam de his sentire oporteat. Sed ut ad hæc competenti ordine veniatur, prius mihi videtur de resurrectione sermo movendus, ut sciamus quid est illud quod vel ad supplicium, vel ad requiem, vel ad beatitudinem veniet: de quo in aliis quidem libris quos de Resurrectione ostendimus. Sed et nunc propter consequentiam tractatus pauca inde repetere non videtur absurdum, maxime propter hoc quod offenduntur quidam in ecclesiastica fide, quasi velut stulte et penitus insipienter de resurrectione credamus; præcipue hæretici, quibus hoc modo arbitror respondendum. Si confitentur etiam ipsi quia resurrectio sit mortuorum, respondeant no
Abbreviated transcription (Latin):
Et magis putandũ ẽ qͥ apostate ⁊ refuge
uirtutes q̃ a deo recesserit. uł ipsa m̃tis
sue ꝓpositi ꝙ neqͥtia. ł inuidia eoꝵ quib
u̾itate cognita ad illũ gradũ im̃n ille dilap¬
se st̃ p̃parat᷑ ascensꝰ. ad impedien dos huiꝰde¬
modi ꝓfectꝰ. errores hos false doctͥne decep¬
tiones ꝙ cõponunt. Alanifeste gͦ & ex ml̾tis
indiciis demonstrat᷑ qͥ humana aĩa dũ in hoc

Expanded text:
refugæ virtutes quæ a Deo recesserint, et ipsa mentis suæ propositique nequitia, vel invidia eorum quibus veritate cognita ad illum gradum unde ipsæ delapsæ sunt præparatur ascensus, ad impediendos hujuscemodi profectus, errores hos falsæ doctrinæ deceptionesque componunt. Manifeste ergo et ex multis indiciis demonstratur, quod humana anima
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis crucifixissent. Querendũ sane ẽ
utrũ ista sap̃ia pͥncipũ huiꝰ mundi qͥb hõies
imbuere nitunt᷑ insidiandi ⁊ ledendi studi
huiꝰ pͥnciꝑes arbitrant᷑. ideo ⁊̃ cet̾os docere
cupiant ea q̃ ipsi uera eẽ opinant᷑s quod :⁊
magis arbitror. Sic̃ enĩ u̾bi c̃a grecoꝵ auto¬

Expanded text:
m gloriæ crucifixissent.» III. Quærendum sane est utrum istæ sapientiæ principum hujus mundi quibus homines imbuere nituntur, insidiandi et lædendi studiohujus principes arbitrantur, ideo etiam cæteros docere cupiant ea quæ ipsi vera esse opinantur: quod et magis arbitror. Sicut enim, verbi causa, Græcorum aucto
Abbreviated transcription (Latin):
cũ carne ⁊ sanguine. his & enĩ certam̃ est
adu̾sũ pͥncipatꝰ ⁊ potestates. adu̾sũ mundi
huiꝰ rectores tenebraꝵ. ñ sic̃ erat corinthiis
qͥb certam̃ adhuc adu̾sũ carnẽ ⁊ sanguinẽ
erat. qͦs tempt̾o ñ apphend̾at nͥ humana ꝯlec
tñ putandũ ẽ qd̃ singłi quiq adu̾sũ oĩa bec
decertent. impossibile enĩ id ẽẽ arbitror ulli
hõiũ. quãuis ille sit sp̃s. ut ad u̾sũ õĩa hec
simul possit hr̃e certam̃. Qd̃ si ullomͦ id ac¬
cidat. qͦd certe fieri ñ ꝑot̾: impossibile ẽ ut
io ꝓrsꝰ ferre possit humana nat᷑a sñ maxima
subi̾isione sui. s sic̃ u̾bi gr̃a qͥnqͣguita aliqͥ
milites si dicant s ĩminere certam̃ adu̾sũ¬

Expanded text:
cum carne et sanguine. His etenim certamen est adversus principatus et potestates, adversus mundi hujus rectores tenebrarum, non sicut einem erat, quos tentatio non apprehenderat nisi humana. V. Nec tamen putandum est quod singuli quique adversus omnia hæc decertent. Impossibile enim id esse arbitror ulli hominum, quamvis ille sit sanctus, ut adversus omnia hæc simul possit habere certamen. Quod si ullo modo id accidat, quod certe fieri non potest, impossibile est ut id prorsus ferre possit humana natura sine maxima subversione sui: sed sicut, verbi gratia, quinquaginta aliqui milites si dicant si
Abbreviated transcription (Latin):
in dubio adusũ aliquã har uͥtutũ luctatꝰ est.
qͣs humano gen̾i & scĩs p̃cipue adu̾sari et
mouere c̾tamina ꝑaulꝰ enum̾at. Ideo deniq
dic̃ de eo scͥptura qi luctatꝰ ẽ cũ angło. ⁊ inua¬
luit addñm. ut sit agonis qͥdẽ certam̃ angłi
adiutorio sustentatũ. ꝑfectionis uͦ palmã
uincentẽ ꝑducat adcłm. Nec sane arbitras¬
dũ ẽ qr huicemͦi certamina corꝑm robore ⁊
palestricȩ artis excitiis ꝑagant᷑. s spui ad¬

Expanded text:
am harum virtutum luctatus est quas humano generi, et sanctis præcipue, adversari et movere certamina Paulus enuntiat. Ideo denique dicit de eo Scriptura, quia «luctatus est cum Angelo, et invaluit ad Deum:» ut sit agonis quidem certamen Angeli adjutorio sustentatum, perfectionis vero palma vincentem perducat ad Deum. VI. Nec sane arbitrandum est quia hujusmodi certamina corporum robore et palæstricæ artis exercitiis peragantur; sed spiritui ad
Abbreviated transcription (Latin):
theoria ⁊ intellectus dei habens men¬
suras proprias ac competentes huic
nature q̃ facta est ⁊ creata. Quas m̃¬
suras singulos quosq incipientiũ
uidere deũ idest intelligere ꝑ puri¬
tatẽ cordis competit obseruare

Expanded text:
theoria et intellectus Dei, habens mentheoria et intellectus Dei, habens mensuras proprias et competentes huic naturæ quæ facta est et creata: quas mensuras singulos quosque incipientium videre Deum, id est intelligere per puritatem cordis, competit observare
Abbreviated transcription (Latin):
aucta ad ꝑfectã sententiã iã ꝑfecta¬
ꝑducit᷑ nequaqmͣ iam istis carnalib
sensib impedita. s intellectualib in¬
cremitis aucta. semꝑ ad ꝑurũ. et ut
ita dixerim. facie ad faciem rerũ cau¬
sas insꝑiciens. potitur ꝙ ꝑfectione.
primo illa qua in id ascendit secun¬
do quia ꝑmanet. cibos quib uescat᷑
habens theoremata. ꝙ intellectus re¬
rũ.racionesq causarũ. Sic̃ enĩ in
hac uita nr̃a corporea. primo ut hoc
in prima etate ciboeũ sufficienti no¬
bis iucrem̃ta prestant᷑: postea uͦ qmͣ
crescendi ad mensurã sui fuerit ex¬
pleta proceritas utimur cibis iam ut¬
non crescamus. s ut uiuamꝰ. ⁊ reser¬
uenuir in utta ꝑ escas: ita arbitror
⁊ mentẽ etiã cũ iam uenerit. ad ꝑfec¬
tum. uesci tñ ⁊ uti propriis ⁊ cõpe¬
tentib cibis cum ea mensura cui neq
deẽe aliquid debeat. neq habundare.
In omib aũ cibis his intelligenda ẽ

Expanded text:
aucta, ad perfectam scientiam meaucta, ad perfectam scientiam meur, nequaquam jam ultra istis carnalibus sensibus impedita, sed intellectualibus incrementis aucta, semper ad purum, et, ut ita dixerim, facie ad faciem rerum causas inspiciens, potitur perfectione primo illa qua in id ascendit, secundo qua permanet, cibos quibus vescatur habens theoremata et intellectus verum rationesque causarum. Sicut enim in hac vita corpora nostra primo in hoc in prima ætate ciborum sufficientia nobis incrementum præstante; postea vero quam crescendi ad mensuram sui fuerit expleta proceritas, utimur cibis jam non ut crescamus, sed ut vivamus et conservemur in vita per escas ita arbitror et mentem etiam cum venerit ad perfectum, vesci tamen et uti propriis et competentibus cibis in ea mensura cui neque deesse aliquid debeat, neque abundare. In omnibus autem cibus hic intelligendus est
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq est. ⁊ uniuersa ꝑcurrit. nec
ultra intelligamꝰ eũ in exiguitate
in qua uobis propt̃ nos effectus est.
idest ñ in illa circiĩscriptione qmͣ ĩ
nrõ corpore in terris positus. int̾ ho¬
mines habuit. quo uelut in uno ali
quicquid illud est comprehendent. Si
⁊ alias rationes oꝑm dei. quas eis ip̃e
reuelabit intelligent. Iam enĩ tãqmͣ
filus rerũ causas ⁊ uirtutẽ sue conditi¬
onis ostendet. ⁊ docebit eos cur illa stel¬
la in illo loco posita est.⁊quare ab ali¬
a tanto dirimente sꝑacio separatur.
formã cuncta mutarentur. Sic ergo
decursis omĩb q̃ in astrorũ ratione.
⁊ in his conuersationib q̃ in celo sc̃
continentur. uenient etiã ad ea. q̃ ñ
uidentur.ul ad ea quorũ sola noia
q̃ autẽ sint. uł quã habeant differẽ¬
tiã. ne exiguo quidem aliquo intel¬
lectu concere possumus. Et ita eres¬
cens ꝑ singula rationabilis natura
ñ sicut in carne ł corpore łanima
in hac uita crescebat. s m̃te ac sensu

Expanded text:
ubique est, et universa percurrit. Nec ultra intelligamus eum in ea exiguitate in qua nobis propter nos effectus est id est, non illa circumscriptione quam in nostro corpore in terris positus inter homines habuit, quo velut in uno aliqquidquid illud est, comprehendent. Sed et alias rationes operum Dei quas eis ipse revelabit intelligent. Jam enim tanquam filiis rerum causas, et virtutem suæ conditionis ostendet; et docebit eos quare illa stella in illo loco cœli posita est, et quare ab alia tanto dirimente spatio separatur: amdam formam cuncta mutarentur. Sic ergo decursis omnibus quæ in astrorum ratione et in his conversionibus quæ in cœlo sunt continentur, venient etiam ad ea quæ non videntur, vel ad ea quorum sola nominquæ autem sint, vel quam habeant differentiam, ne exiguo quidem aliquo intellectu conjicere possumus. Et ita crescens per singula rationabilis natura, non sicut in carne vel corpore et anima in hac vita crescebat, sed mente ac sensu
Abbreviated transcription (Latin):
sua uarias q sententias. ut uidert̃ dñm ⁊
saluatorẽ nr̃m pollicentẽ ⁊ p̃dicantẽ se
ob ħ uenisse in hc̃ mundũ ut destrueret oĩa
tinuo qͥd obteg̾etur intͥnsecꝰ ignorantes. in¬
sidiati st̃ ei. astitert enĩ reges t̾re. ⁊ pͥncipeᷤ
filiũ di moliti st̃ intellectis. cũ dñm głe¬

Expanded text:
ntias, ut viderunt Dominum et Salvatorem nostrum pollicentem et prædicantem se ob hoc venisse in hunc mundum, ut destrueret omniacontinuo quis obtegeretur intrinsecus ignorantes, insidiati sunt ei; «Astiterunt enim» reges terræ, et principes Filium Dei moliti sunt intellectis, cum g
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ostendit᷑ in libro hester. cũ bñficia uisis¬
simi uiri mardochei artarxerses ñ me¬
minisset. ⁊ nocturnis ugiliis fatigatus
a do ĩ memoriã recepiss rerũ gestae moni¬
m̃ta cartis mandata reqͥrere. in qͥb de bñ¬
ficiis mardochei admonitꝰ. inimicũ qͥdẽ
eiꝰ aman suspendi iuberet. ipsi honores
ꝑicło iã ĩminente oferret. ꝑcont᷑riã uͦ
diaboli uͥtutẽ memorie pontificũ ⁊ scri¬
barũ putandũ ẽ esse suggestũ illud. quod

Expanded text:
 in libro Esther, cum beneficia justissimi Mardochæi Artaxerxes non meminisset, et nocturnis vigiliis fatigatus a Deo in memoriam recepisset rerum gestarum monimenta chartis mandata requirere; in quibus de beneficiis Mardochæi admonitus inimicum quidem ejus Aman suspendi juberet, ipsi vero honores periculo jam imminente conferret. Per contrariam vero diaboli virtutem memoriæ pontificum et Scribarum putan
Abbreviated transcription (Latin):
głam nr̃am: reqͥrendũ ẽ si eandẽ dicit cdĩ
sap̃iam banc q̃ abscondita ẽ a tp̃rib aliis
ante aduentũ saluatoris sap̃ia du ex qua
sapiens erat salomon. a qͦ salomone plus ẽẽ
qͦd docet saluator ipsiꝰ saluatoris sermo ꝓ¬
nuntiat cũ dic̃. et ecce plusqͣ salomon hic.

Expanded text:
 requirendum est si eamdem dicit Dei sapientiam hanc quæ abscondita est a temporibus aliis ante adventum Salvatoris sapientia Dei, ex qua sapiens erat Salomon, quo Salomone plus esse quod docet Salvator, ipsius Salvatoris sermo pronuntiat, cum dicit: «Et ecce» plus Salomone hic.»
Abbreviated transcription (Latin):
soniꝰ sit̃ ⁊ in iꝑso iob dr. qr ad certũ tempus
paratꝰ ẽ cad̾e sub alios. & domꝰ ipsiꝰ dep̃dari
ab iniqͥs. Propt̾ea docet nos scͥpt᷑a diuina
oĩa q̃ accidunt nob tamꝗͣ a d̾o illata susciꝑe:
scientes qͥ sñ deo nichil fit. Qd̃ aũ ħ ita sint

Expanded text:
personis: sicut et in ipso Job dicitur quia ad certum tempus paratus est cadere sub aliis, et domus ipsius deprædari ab iniquis. Propterea docet nos Scriptura divina omnia quæ accidunt nobis tanquam a Deo illata suscipere, scientes quod sine Deo nihil fit. Quod autem hæc ita sint
Abbreviated transcription (Latin):
athletis ł militib xp̃i colluctatio ⁊ certam̃
ẽ adu̾sã oĩa ista q̃ enum̾ata st̃. om̃ib singlis
tñ uł cũ singulis fut᷑o certamine. ułcerte ꝓut
ꝓbatũ fu̾it ab agonis ipsiꝰ uisto p̃side deo.
arbitror nãq quia certa m̃sura sit humane
adu̾sũ quẽ porte inferi ñ p̃ualent. aut si
mꝙ ses sit amicꝰ dli. qꝵ nullus prors̃ omnẽ
simul adu̾saꝵ uirtutũ cat̾uã posset sñ sui
aliqͣ ꝑnitie tosare. nͥ si forte illiꝰ soliꝰ uirtus¬

Expanded text:
ilitibus Christi colluctatio et certamen est adversus omnia ista quæ enumerata sunt; omnibus, singulis tamen, vel cum singulis futuro certamine, vel certe prout probatum fuerit ab agonis ipsius justo præside Deo. Arbitror namque quia certa mensura sit humanæ adversus quem portæ Inferi non prævalent; aut si Moyses ille sit amicus Dei: quorum nullus prorsus omnem simul adversariarum virtutum catervam posset sine sui aliq
Abbreviated transcription (Latin):
causa certandi ei qͥ uinci ñ pot̃. aut qͦd
palme m̾itũ. uͥ repugnanti adimit᷑ uin¬
cendi facultas ⁊ Si uͦ eque qͥdẽ om̃ib nob̾
uincendi possibilitas pbeatur. in nr̃a aũ
positũ sit potestate qͦm hac possibilitate
uti debeamꝰ .i. uł industrie ł segnit̾: iusta
erit ł uicti culꝑa ł palma uictoris. Igit᷑
ex his que ꝓ uirib nr̃is disputata sunt.
arbitror qd̾ euident̾ apparuit ẽẽ quedã
delicta q̃ nequaꝗͣ malignis uirtũtib ꝑ¬
urgentib cõmittamꝰ. aliauͦeẽ que in

Expanded text:
t? Aut quod palmæ meritum, ubi repugnandi adimitur vincendique facultas? Si vero æque quidem omnibus nobis vincendi possibilitas præbeatur, in nostra autem positum sit potestate quomodo hac possibilitate uti debeamus, id est vel industrie, vel segniter, justa erit vel victi culpa, vel palma victoris. Igitur ex his quæ pro viribus nostris disputata sunt, arbitror quod evidenter apparuit esse quædam delicta quæ nequaquam malignis virtutibus perurgentibus commi
Abbreviated transcription (Latin):
stodia serua tuũcor. Et paulus apłs ait.
Ampliꝰ debe mꝰ intend̾e his q̃ audiuimꝰ.
ne forte effluamꝰ. Et cũ dic̃ nolite loc̃ dare
diabolo. ostendeis ꝑ ħ quia certe qͦ opere.
ł certe qͣ desidia ãi. locꝰ diabolo datur. &
cũ semel ingressꝰ fu̾it cor nr̃m. aut obti¬
neat nos. aut certe uł polluat aĩam. siñ
penitꝰ obtinere potũit. cũ ignita sua ia¬
cula iactat in nos. qͥb: aliq̃n qͥdẽ inaltum
descendente uulne̾ sauciam᷑. aliq̃n uͦ tmm¬

Expanded text:
ligentia serva tuum cor.» Et Paulus Apostolus ait: «Amplius debemus intendere his quæ audivimus, ne forte effluamus.» Et cum dicit: «Nolite locum dare diabolo.» ostendens per hoc quia certo opere vel certa quadam desidia animi locus diabolo datur, ut si semel ingressus fuerit cor nostrum, aut obtineat nos, aut certe vel polluat animam si non penitus obtinere potuerit, cum ignita sua jacula jactat in nos: quibus aliquando quidem in altum descendente vulnere sauciamur, aliqu