comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tirculus est. qui ex linearum quinq angu¬
lis ex una linea constat. De acteo circulo.
Iacteus circulus uia est quȩ in spera uide¬
tur. a candore dicta: quia alba est. Quam
aliqui dicunt uiam ẽẽ qua circuit sol: &
ex splendoris ipsius transitu ita lucere. De
agnitudo solis fortior magnitudine soł.¬
terra. Unde & eodem momento cum ori¬
tur. & orienti simul & occidenti ȩ qualit̾
apparet. Quod uero tamqͣm cubitalis nob̾
uidetur: consicderare oportet qͣntum distat¬
sol ã terris: quȩ longitudo facit. ut paruꝰ
uideat᷑ ã nobis. De magnitutine lune.
I agnitudo quoq lunȩ minor fertur esse
quã solis. Nam dum sol suꝑior sit luna. &
tamen a nob̃ maior qͣm luna uidetur: iam
si ꝓpe nos accessisset. multo maior qͣm luna
conspiceret᷑. Sicut autem sol fortior est ter
incalescit. Cuiꝰ ignem dicunt phylosophi
aqua nutriri: & ẽ contrario elemento uir¬
tutem luminis & caloris acciꝑe. Unde uid̃¬
mꝰ eum sepiꝰ maclidum atq rorantem.

Expanded text:
 autem circulus est, qui ex linearum quinque angulis, et ex una linea constat. § 46 De candido circulo. acteus circulus via est, quae in sphaera videtur a candore dicta, quia alba est, quam aliqui dicunt, viam esse quam circuit sol, et ex splendoris ipsius transitu ita lucere. « agnitudo solis fortior terrae est, unde et eodem momento, quum oritur, et orienti simul et occidenti aequaliter apparet. Quod vero tamquam cubitalis nobis videtur, considerare oportet quantum sol distat a terris, quae longitudo facit ut parvus videatur a nobis. De magnitudine lunae . Magnitudo quoque lunae minor fertur esse quam solis. Nam dum sol superior sit a luna, et tamen a nobis maior quam luna videtur, iam si prope nos accessisset, multo maior quam luna conspiceretur. Sicut autem sol fortior est terrincalescit, cujus ignem dicunt philosophi aqua nutriri, et e contrario elemento virtutem luminis, mus eum saepius madidum atque rorantem.
Abbreviated transcription (Latin):
germania ubi plurimam partẽ sueui in co¬
luerunt. Germania post sciciam inferiorem
a cdanubio inter renũ fluuiũ occeanumq
conclusa. cingitur a septenitͥone & occasu
occeano. ab ortu uͦ danubio. A meridie reuo
flumine dirimit᷑. Terra diues uirrum. ac
popłis numerosis & inmanibꝰ. Unde & ꝓpt̃
fecunditatem gignendoꝵ popłoꝵ gemmania
dicta est. Gignit aues hircanias : quarum
pennȩ nocte ꝑlucent. Uisontes quoq feras
stallum. & succinũ. callaicum quoq uiridem.
& cerauniũ candidum. Due sunt aut̃ ger¬
maniȩ : suꝑior iuxta septentͥonalem occeatũ.
inferior circa renũ. Puincias aut̃ quas dami¬
bia sᷤ ã barbarico ad mediterraneũ inare se
bet terras hyeme anni atq estate uernantes:
sol ibi mitis. grata temꝑies. aer purꝰ & blandus.
G allia ã canctore popłi nuncupata est. Galã enim
grece. lac dicitur: Montes enĩ & rigor celi

Expanded text:
Germania, ubi plurimam partem Suevi incoGermania, ubi plurimam partem Suevi incoluerunt. Germania post Scythiam inferiorem a Danubio inter Rhenum fluvium Oceanumque conclusa cingitur a septentrione et occasu Oceano, ab ortu vero Danubio, a meridie Rheno flumine dirimitur. Terra dives virum ac populis numerosis et inmanibus; unde et propter fecunditatem gignendorum populorum Germania dicta est. Gignit aves Hyrcanias, pennae nocte perlucent. Bisontes quoque ferasstallum et succinum. Callaicum quoque viridem, et ceraunium candidum. Duae sunt autem Germaniae, superior juxta septentrionalem Oceanum, inferior circa Rhenum. Provincias autem, quas Danubius a barbarico ad Mediterraneum mare sebet terras hieme anni atque aestate vernantes. Sol ibi mitis, grata temperies, aer purus et blandus. Gallia a candore populi nuncupata est; γάλα enim Graece lac dicitur. Montes enim et rigor caeli
Abbreviated transcription (Latin):
ost asiam ad europam stilum tibus eiꝰ.¬
uertimꝰ. Europa quippe agenoris regis
lybiȩ filia fuit. quam iouis ab affrica raptã
cretam aduexit ⁊ & partem terciã orbis ex
eius nomine appelliuit. Iste est aut̃ agenor
lybiȩ filius: ex qua & lybia. id est affrica fer¬
tur cognominata. Uncte apparet priꝰ lybiã
accepisse uocabulum : postea europã. Euro¬
pa autẽ in tercia parte orbis diuisa: inci¬
pit ã flumine tanay descendens ab occasu
ꝑ septentͥonalem occeanũ. usq in fines hyspa¬
niȩ. Cuius pars orientalis & meridiana ãpon¬
to consurgens. tota mari magno contungit᷑:
& in insulã gadis finit᷑. Prima europe regio
scitia inferior: quȩ ã meotictis paludibus
incipiensinter danubiũ & occeanum septẽ¬
trionalem. usq ad germaniã porrigitur.
Q uȩ terra generaliter ꝓpter barbaras gentes
quibus inhabitat᷑. barbarica dicit᷑. Huius
pars pͥma alania est: que ad meotidas paludes
ꝑtingit. Post hanc dacia ubi & gocia: de ind̾

Expanded text:
ost Asiam ad Europam stilum vertendum. Europa quippe Agenoris regis Libyae filia fuit, quam Iovis ab Africa raptam Cretam advexit, et partem tertiam orbis ex eius nomine appellavit. Iste est autem Agenor Libyae filius, ex qua et Libya, id est Africa, fertur cognominata; unde apparet prius Libyam accepisse vocabulum, postea Europam. Europa autem in tertiam partem orbis divisa incipit a flumine Tanai, descendens ad occasum per septentrionalem Oceanum usque in fines Hispaniae; cuius pars orientalis et meridiana a Ponto consurgens, tota mari Magno coniungitur, et in insulas Gades finitur. Prima Europae regio Scythia inferior, quae a Maeotidis paludibus incipiens inter Danubium et Oceanum septentrionalem usque ad Germaniam porrigitur; quae terra generaliter propter barbaras gentes, quibus inhabitatur, Barbarica dicitur. Huius pars prima Alania est, quae ad Maeotidis paludes pertingit; post hanc Dacia, ubi et Gothia; deinde
Abbreviated transcription (Latin):
rer ita᷑. tam fortiter periit apud ypponem
scipio. qͣm utice cato. Similitudo autem
trib modis fit. A pari. a maiore. a minare.
pulo cum sepe doorta est sedicio. Amaio
it manes arcescere ꝯiugis orpheus treicia
fretus cythara. fidibq canous. Quasi di¬
cat. Re parua & breui. id est si ille cytha¬
ra frecus. ego pietate. De prosa.

Expanded text:
rei, ita: 'Tam fortiter periit apud Hipponem rei, ita: 'Tam fortiter periit apud Hipponem Scipio quam Uticae Cato'. Similitudo autem tribus modis fit: a pari, a maiore, a minore. pulo cum saepe coorta est seditio; a maiorit manes arcessere coniugis Orpheus, Threicia fretus cithara fidibusque canoris; quasi dicat, re parva et brevi, id est, si ille cithara fretus, ego pietate. De prosa
Abbreviated transcription (Latin):
um. Fuerunt aut̃ meurus & bauius poetȩ
pessimi. & inimici uirgilii. Qui hos ergo
diligit. faciat qͥ contra naturã sunt: ioͦ est
uingat uulpes. & mulgeat hyrcos. Omo¬
eusis est. quȩ latine interp̃tatur similitu¬
do ⁊ ꝑ quam minꝰ notȩ rei ꝑ similitudi¬
nem eiꝰ quȩ magtis nota est pandit᷑ demon¬
stratio. Huius species sunt tres. Ycon. pa¬
rabolȩ. Paradignia. id est ymago.: compa¬
tio exemplum: Ycon est ymago. cum fi¬
guram rei ex simili genere conam᷑ expͥ¬
mere ⁊ ut omnia mercurio simił uocẽꝙ
coloremq & crines flauos. & m̃bra decora iu¬
uenta. Congrua euim est similitudo de spe¬
cie eius: cuiꝰ ꝑsona incducit᷑. Parabolȩ com
paratio ex dissimilibus reb: ut quał in
aruis pestifere lybiȩ uisus leo cõminus
faciens. Paracligina uero est exemplũ dic¬
ti uel fac̾ti alicuiꝰ aut ex simili. aut ex dis¬
simili genere conueniens ei qͦm ꝓponimꝰ

Expanded text:
um. Fuerunt autem Maevius et Bavius poetae um. Fuerunt autem Maevius et Bavius poetae pessimi, et inimici Virgilii. Qui hos ergo diligit, faciat quae contra naturam sunt, id est, jungat vulpes, et mulgeat hircos. 31. Homoeosis est quae Latine interpretatur similitudo; per quam minus notae rei per similitudinem ejus quae magis nota est panditur demonstratio. Hujus species sunt tres; icon, parabola, paradigma, id est, imago, comparatio, exemplum. 32. Icon est imago, cum figuram rei ex Simili genere conamur exprimere, ut: Omnia Mercurio similis, vocemque coloremque Et crines flavos, et membra decora juventae. Congrua enim est similitudo de specie cujus persona induciparatio ex dissimilibus rebus, ut: qualis in aruis aestiferae Libyae uisus leo / comminus faciens. Paradigma vero est exemplum dicti vel facti alicuius aut ex simili aut ex dissimili genere conveniens eius, quam proponimus,
Abbreviated transcription (Latin):
est: & sub res alias aliud figuralit̾ indi¬
cat. Eiugnia uero tantũ sensus obscurꝰ
est: & ꝑ quasclam ymagines adumbratus.
Carentismos est tropus quo dura dictu gͦ¬
tius ꝓferunt᷑: uti cum interrogantib nob.¬
numiquid nos quesierit aliqͥs. respondetur
bona fortuna: uude intelligit᷑ nos neminẽ
quesisse. Paroemia est rebus & temporibus
accomodatum ꝓuerbiũ. Rebus. ut contra
stimulum calces: dum significatur adũsis
resistendum. Temporib: ut lupꝰ in fabula.
Aiunt enim rustici uocem hominem ꝑdere.¬
si eum lupꝰ prior uiderit. Unde & subito
la. Sarcasmos est. hõstilis irrisio cum ama¬
ritudine: ut referes gͦ hec. & nuncius
ibis pelide genitori illi mea tristia facta.
degenerẽq neoptolemũ narrare memento.
iracundia: ut illud. Qui bauium ñ odit.
amet tua carmina meui. atq icdem iungat
uulpes. & mulgeat hyrcos: id est qͥ bãuiũ
ñ odit. ꝓpena ei contingat ut diligat m̾eui¬

Expanded text:
est et sub res alias aliud figuraliter indiest et sub res alias aliud figuraliter indicat; aenigma vero sensus tantum obscurus est, et per quasdam imagines adumbratus. Charientismos est tropus, quo dura dictu gratius proferuntur, uti cum interrogantibus, 'numquid nos quaesierit aliquis? respondetur: 'Bona Fortuna'. Unde intellegitur neminem nos quaesisse. Paroemia est rebus et temporibus adcommodatum proverbium. Rebus, ut: 'Contra stimulum calces', dum significatur adversis resistendum. Temporibus, ut: 'Lupus in fabula'. Aiunt enim rustici si eum lupus prior viderit. Unde et subito 29. Sarcasmos est hostilis irrisio, cum amaritudine, ut: Referes ergo haec, et nuntius ibis Pelidae genitori. Illi mea tristia facta Degeneremque Neoptolemum narrare memento: iracundia, ut illud: Qui Bavium non odit, amet tua carmina, Maevi, Atque idem jungat vulpes, et mulgeat hircos, id est: qui Bavium non odit, pro poena ei contingat ut diligat Maevi
Abbreviated transcription (Latin):
annunciat᷑. ꝑ yronĩe speciem quȩ laudan¬
do deridet. Antifrasis est sermo ẽ contra¬
rio intelligendus: ut lucus. quia caret
luce ꝑ nimiã nemoꝵ umbram. & manes
id est mites & modesti. cum sint terribi¬
les & imnmanes. & parcas. & eumenides fu¬
riȩ quod nulli parcant. uł benefaciant.
Noc tropo & nani athlantes. & ceci uiden¬
tes. & uulgo ethyopes argentei appellant᷑.
Incer yronĩam autẽ & antifrasin hoc dis¬
tat. quod yronia ꝓnunciatione sola indi¬
cat. qͦd intelligi u̾ult: sicut cũ dicimꝰ
homini agenti malũ. bonũ est qͦd facis.
Antifrasis uero ñ uoce ꝓnunciantis sig¬
nificat contrariũ: s suis tantũ uerbis
quoꝵ ougo contraria est. E nigna ẽ
quęstio obscura. quȩ difficile intelligit᷑.
nisi aꝑiatur: ut est illud. De comeden
cedo: significans ex ore leonis fauum ex-¬
tractum. Inter allegoriam aut̃ & enigma
hoc interest. quod allegoria bis gemina

Expanded text:
adnuntiatur per ironiae speciem, quae laudanadnuntiatur per ironiae speciem, quae laudando deridet. Antiphrasis est sermo e contrario intellegendus, ut 'lucus', quia caret lucem per nimiam nemorum umbram; et 'manes', id est mites quum sint inmites et modesti, cum sint terribiles et inmanes; et 'Parcas' et 'Eumenides', Furiae quod nulli parcant vel benefaciant. Hoc tropo et nani Athlantes et caeci videntes et vulgo Aethiopes argentei appellantur. Inter ironiam autem et antiphrasim hoc distat, quod ironia pronuntiatione sola indicat quod intellegi vult, sicut cum dicimus omnia agenti male: 'Bonum est, quod facis'; antiphrasis vero non voce pronuntiantis significat contrarium, sed suis tantum verbis, quorum origo contraria est. Aenigma est quaestio obscura quae difficile intellegitur, nisi aperiatur, ut est illudIudic. 14, 14cedo', significans ex ore leonis favum extractum. Inter allegoriam autem et aenigma hoc interest, quod allegoriae vis gemina
Abbreviated transcription (Latin):
candȩ ueritatis errat᷑. qͣmuis uerba quȩ
iundicantur excecdant: ut uoluntas loquen¬
tis ñ fallentis appareat. Quo tropo ñ solum
augetur aliquidꝰ s & minuit᷑. Augecur. ut
uelocior euro: minuit᷑. ut mollior pluma.
durior saxo. Allegoria est: alieniloquium.
tres duces belli punici. uł tria bella puni¬
ca significant᷑ & in bucolicis. Aurea mala
decem misi: id est ad augustũ decem eglo¬
gas pastoꝵ. Huiꝰ tropi plures sunt specieᷤ.
ex quib eminent septem. Yronĩa. antifra¬
sis. enigna. carientismios. paroemia. sarcas¬
mos. astismos. Yronĩa est sententia ꝑ ꝓnun¬
ciationem ꝯtrariũ habens intellectum.
Ioc enim tropo callide aut ꝑ aecusationem.
aula ẽolus. & clauso uentoꝵ carcere: reg¬
net. & quo modo aula. si carcer est:Sulͤ¬
uitur enim ꝓnunciatione. Nam carcer
ꝓnunciatio est: iacꝰtet & in aula yronia
est: & totum ꝑ contrariã ꝓnunciationẽ

Expanded text:
candae veritatis erratur, quamvis verba quae candae veritatis erratur, quamvis verba quae indicantur excedant, ut voluntas loquentis, non fallentis appareat. Quo tropo non solum augetur aliquid, sed et minuitur: augetur, ut 'velocior Euro': minuitur, ut 'mollior pluma', 'durior saxo'. Allegoria est alieniloquium. tres duces belli Punici, vel tria bella Punica significantur. Et in Bucolicis3, 71: Aurea mala decem misi, id est ad Augustum decem eglogas pastorum. Huius tropi plures sunt species, ex quibus eminent septem: ironia, antiphrasis, aenigma, charientismos, paroemia, sarcasmos, astysmos. Ironia est sententia per pronuntiationem contrarium habens intellectum. Hoc enim tropo callide aut per accusationemaula Aeolus, et clauso ventorum carcere regnet. Et quomodo aula, si carcer est? Solvitur enim pronuntiatione. Nam carcer pronuntiatio est: iactet et aula ironia est; et totun per contrariam pronuntiationem
Abbreviated transcription (Latin):
tesis. temesis. sẏnthesis. Anastrophe u̾boꝵ
littora. Pteronꝓteron. sentencia ordine
ra uenit: & sic tetigit fluc̾tus. Parente¬
sis. ubi interponimꝰ sentenciam nr̃am. qͥ
ex mectio remiota integer sermo ꝑdurat:
achaten. Est enim orcdo. Eneas rapictũ
premitcit achaten. Nam illud in medio
nebulȩ circũ dea fudit amictum. ꝓ circũ¬
fudit. Sinthesis. ubi ex omni parte ꝯfu¬
ma frustra pectora si uob̾ audendi extͤma
cupido est. certa sequi quȩ sit reli fortu¬
na uidetis : excessere om̃s. aditis. arisq
relictis. dii quibꝰ imꝑium hoc stecerat.
succurritis urbi incensȩ. moriam᷑ & in
media arma ruamꝰ. Ordo talis est. Iuue¬
nes fortissima pectora frustra succurri¬
tis incense urbi: quia excesserunt dii.
U nde si uob̾ cupido certa est me seqͥ auden¬
tem extrema : ruamꝰ in media arma. &
moriam᷑. Uꝑbole est excelsitas fidem ex-¬
quid augetur. nec tam̃ ã tramite signifi¬

Expanded text:
thesis, tmesis, synthesis. Anastrophe est vethesis, tmesis, synthesis. Anastrophe est velitora'. Hysteron proteron sententia ordine ra venit, et sic tetigit fluctus. Parenthesis, ubi interponimus sententiam nostram, qua ex medio remota integer sermo perduratAchaten. Est enim ordo: Aeneas rapidum praemittit Achaten. Nam illud in medio nebulae circum dea fudit amictum, pro 'circumfudit'. Synthesis est, ubi ex omni parte confuma frustra pectora, si vobis audendi extrema cupido est certa sequi, quae sit rebus fortuna videtis. Excessere omnes aditis arisque relictis dii, quibus inperium hoc steterat; succurritis urbi incensae; moriamur et in media arma ruamus. Ordo talis est: 'Iuvenes fortissima pectora, frustra succurritis urbi incensae, quia excesserunt dii. Unde si vobis cupido certa est me sequi audentem extrema, ruamus in media arma et moriamur'. Hyperbole est excelsitas fidem exquid augetur, nec tamen a tramite signifi
Abbreviated transcription (Latin):
gictus anuꝰ pontum fugat. Non enim totus
aunꝰ frigictus est: sed pars anni. id est hy¬
mas cum regia puppis extulerat. ubi non
sobum puppis s naius. & ñ nauis. s qui in
Onomatopegia est nomen adfictum ad imi¬
tandum sonum uocis confuse: ut stridor
ualuarũ. huinitꝰ equoꝵ. mugitus boum. ba¬
latus ouiũ. Perifragis est circumloquium.
dum res una plurimis uerbis significat᷑: ut
copulationẽ uerboꝵ unam rem: hoc est ui¬
uit. Hic autem tropꝰ geminꝰ est. Llam aut¬
ueritatẽ splendide ꝓducit: aut felitatem
cireuitu euitat. Ueritatem splendide ꝓdu¬
cit. sicut exiam pͥma nouo spargebat lu¬
mine terras. titom croceũ linquens auro
ra cubilẽ. Uult enim dicere. iam illucesce¬
infusus gremio. Hoc enim circuitu euitat
obscenitatem : & decenter ostendit ꝯcubitũ.
Y ꝑbaton tr̃ascensio: cum uerbum aut senten¬
cia ordine cõmutatur. huiꝰ species sunt¬
quinq Anastrphe: steronꝓteron. paren¬

Expanded text:
gidus annus pontum fugat. Non enim totus gidus annus pontum fugat. Non enim totus annus frigidus est, sed pars anni, id est himas cum regia puppis extulerat. Ubi non solum puppis, sed navis, et non navis, sed qui in Onomatopoeia est nomen adfictum ad imitandum sonum vocis confusae, ut 'stridor valvarum', 'hinnitus equorum', 'mugitus boum', 'balatus ovium'. Periphrasis est circumloquium, dum res una plurimis verbis significatur, utcopulationem verborum unam rem, hoc est vivit. Hic autem tropus geminus est. ueritatem splendide producit, aut foeditatem circuitu euitat. ueritatem splendide producit, sicut: et iam prima nouo spargebat lumine terras / Tithoni croceum lira cubile. Vult enim dicere: 'iam lucisceinfusus gremio. Hoc enim circuitu evitat obscenitatem et decenter ostendit concubitum. Hyperbaton transcensio, cum verbum aut sententia ordine commutatur. Huius species quinque: anastrophe, hysteron proteron, paren
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit. Item ꝑ efficientem id qͦd efficit᷑.
sicut pigrũ frigꝰ qͦd pigros homuines fa¬
ciat : & timor pallictus. eo qͦd pallicdos homi¬
nes reddat. At contra ꝑ id quod efficitur
mantiaq addit frena feris. Spumantia
frena dixit: cum utiq ipsa ñ faciant spu¬
mam. s equus qͥ ea gerit spumis osꝑgãt
infusis. Atonomasia est ꝓ nõmine idem ui-¬
ce noĩs posita: ut maia genitꝰ ꝓ mercurio.
Qui tropus fit modis trib. Ab animo. ut
atq impar congressus achilli. Epitecon
masiam & epiteton hoc differt. quod anto¬
nomasia ꝓuice nominis ponit᷑ : epirecon
aut̃ numꝰqͣm est sine nomine. Quibꝰ duob
tropis uel uituꝑamꝰ aliquẽ. uł ostenctimꝰ.
uel laudamꝰ. Synecdoche est conceptio cũ
a parte totum. uł a toto pars intelligit᷑:
eo enim & ꝑ speciem gen᷑. & ꝑ genꝰ species
demonstrat᷑. Sed species pars est: genus au¬
tem totum. A toto enim pars intelligitur:

Expanded text:
invenit. Item per efficientem, id quod efficitur, invenit. Item per efficientem, id quod efficitur, sicut 'pigrum frigus' quod pigros homines faciat, et 'timor pallidus' eo quod pallidos homines reddat. At contra per id quod efficitur,mantiaque addit frena feris. 'Spumantia frena' dixit, cum utique non ipsa faciant spumas, sed equus, qui ea gerit, spumis conspargat infusis. Antonomasia est pro nomine, id est vice nominis posita, ut 'Maia genitus' pro Mercurio. Qui tropus fit modis tribus: ab animo, utatque inpar congressus Achilli. Epithetonmasiam autem et epitheton hoc differt, quod antonomasia pro vice nominis ponitur, epitheton autem numquam est sine nomine. Quibus duobus tropis vel vituperamus aliquem, vel ostendimus, vel laudamus. Synecdoche est conceptio, cum a parte totum, vel a toto pars intellegitur. Eo enim et per speciem genus, et per genus species demonstratur sed species pars est, genus autem totum. A toto enim pars intellegitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sulcant uada salsa carina: dum facies &e
frons tantũ animaliũ & hominũ sit. Iq
harundo. Nam ꝑ manum uerba: ꝑ arundi¬
nem litterȩ significatȩ sunt. Meconomĩa
transnomtnatio ab alia significatione ad
aliam ꝑximitatem tͣnslata: Eit aut̃ multis
modis. Aut enim ꝑ id quod ꝯtinet id qͦd
continetur ostendit: ut theatra plaudũt
prata mugiunt. dum illic homines plau¬
dunt. hic houes mugiunt. At contraꝑ id
qd̾ ꝯtinet᷑ id qͦd continet⁊ ut iam ꝓximꝰ
arcdet uealegon. dum ñ ille. s domus eiꝰ
arderet. Item ꝑ inuentorem id qͦd inuen¬
tum est: ut sine cerere & libero friget
uenꝰ & commixtam uulcanꝰ mittit ad as¬
tra fauillam. Uult enim ꝑ cererem fru¬
menti inuentricem intelligere ꝓ anem ꝑ
liberum inuentorem uitis uinũ: ꝑ uene¬
rem libidinẽ. ꝑ uulcanũ ignem. At contͣ
ꝑ inuentũ inuentorẽ demonstrat⁊ ut ui¬
nũ. p̃camur ꝓ libero qͥ uinũ apud grecos

Expanded text:
sulcant vada salsa carina. Dum facies, et sulcant vada salsa carina. Dum facies, et frons tantum animalium et hominum sint. Quod arundo. Nam per manum verba, per arundinem litterae significatae sunt. 8. Metonymia est Transnominatio ab alia significatione ad aliam proximitatem translata. Fit autem multis modis; aut enim per id quod continet id quod continetur ostendit, ut prata mugiunt, cum illic homines plaudunt, hic boues mugiunt. item contra, per id quod continetur id quod continet, ut: iam primus ardet Ucalegon, dum non ille, sed domus ejus arderet. 9. Item per inventorem id quod inventum est, ut, sine Cerere et Libero friget Venus, et commistam Vulcanus mittit ad astra favillam. Vult enim per Cererem frumenti inventricem intelligere panem; per Liberum inventorem vitis, vinum; per Venerem, libidinem; per Vulcanum, ignem. At contra per inventum inventorem demonstrat, ut, Vinum precamur, pro Libero, qui vinum apud Graecos
Abbreviated transcription (Latin):
sulcum premere ad terram ꝑtineat ñ ad
mare. Ab manimali ad animale: ut flo¬
rida uiuentꝰ. Adiscuit flores manimales
iuuenticti qͦ animam habet. Ab animali
ad manimale : ut tu neptune pater cui
tempora cana crepanti. cinctaq salo re
sonant magnus cu ꝑpete mento ꝓflu¬
it occeanꝰ & flumina crinib errant. Men¬
tum enim tempora & ermesñ ad occeanũ
ꝑtinent. s ad homines: sic & alia rerum
nomina de alio genere in aliud genꝰ decen¬
tissime decoris gr̃a transformant᷑. ut ora¬
tio ꝑornetur. QN ethaphora aut̃ aut par¬
tis uniꝰ est. ut fluctuare segetes. ñ potest
dicere segetare fluctus: aut añtistrofã
est. id est recipca ut remigiũ alarum.
Iam & ale naiuũ : & alarumꝰ remigiũ di¬
citur. Cathacresis est alienȩ rei nomen ap¬
positum. N ec eo ã methapħori differt⁊ qͦd
illa uocabulũ habenti largit᷑. Hec quia ñ
habet ꝓpriũ. alieno utitur:: ut faciemq

Expanded text:
sulcum premere ad terram pertineat, non ad sulcum premere ad terram pertineat, non ad mare. 4. Ab inanimali ad animale, ut florida juventus; miscuit flores inanimales juventuti quae animam habet. Ab animali ad inanimale, ut: Tu, Neptune pater, cui tempora cana crepanti Cincta sonant, magnus cui perpete mento profluit Oceanus, et flumina crinibus errant. Mentum enim, tempora et crines non ad Oceanum pertinent, sed ad homines. Sic et alia rerum nomina de alio genere in aliud genus decentissime decoris gratia transferuntur, ut oratio perornetur. Metaphora autem aut partis unius est, ut 'fluctuare segetes non potes dicere 'segetare fluctus', aut antistropha est, id est recipNam et alae navium, et alarum remigia dicuntur. 6. Catachresis, est alienae rei nomen appositum: haec eo a metaphora differt, quod illa vocabulum habenti largitur; haec quia non habet proprium, alieno utitur, ut, Faciemque
Abbreviated transcription (Latin):
Ypallage quotiens cũꝙ ꝑ contrariũ uer¬
ua intelligunt᷑. ut dare classibꝰ austros.
cutionũ interp̾tantur. fiunt aut̃ ã ꝓpͥa
significatione: ad ñ ꝓpriam similitudinẽ.
Quoꝵ omniũ nomina difficillimum est
annotare: Secd ex omnib donatus tres¬
decim usui tradenda conscripsit. Meca¬
phora est uerbi alicuiꝰ usurpata tnsla¬
tio⁊ sicut cum dicimꝰ flucꝰtuare segetes.
gemmare uites dum in his rebus fluctꝰ
& geminas ñ inuenimꝰ. in guib hec uer¬
ba aliunde transferunt᷑. S hȩ atq alie
tropicȩ locutiones ad ea quȩ intelligen¬
da sunt ꝓpterea figuratis amictib obte¬
gunt᷑: ut sensum legentis exerceant. &
mali ad animale⁊ ut aligeros ꝯscendit eqͦs.
Metaphorice loquens mucuit quadrupebi
alas auis: & quo cursu deserta petiue¬
rat. miscuit uolatili cursũ qͣdrupedis.
Ab inanimali ad inanimale: ut pontum
pmꝰ arat sulcum p̾mit alta caria. Sis¬
cuit usum terrȩ aquis: dum arare &e

Expanded text:
ypallage quotiescunque per contrarium verba intelliguntur, ut dare classibus austros.cutionum interpretantur. Fiunt autem a propria significatione 59 ad non propriam similitudinem. Quorum omnium nomina difficillimum est annotare, sed ex omnibus Donatus tredecim usui tradenda conscripsit. 2. Metaphora est verbi alicujus usurpata translatio, sicut cum dicimus, fluctuare segetes, gemmare vites, dum in iis rebus fluctus et gemmas non invenimus, in quibus haec verba aliunde transferuntur, sed hae atque aliae tropicae locutiones ad ea quae intelligenda sunt propterea figuratis amictibus obteguntur, ut sensum legentis exerceant, etmali ad animale, ut, aligeros conscendit equos; metaphorice loquens miscuit quadrupedi alas avis, et quo cursu deserta petiverit, miscuit volatili cursum quadrupedis. Ab inanimali ad inanimale, ut, Pontum pinus arat; sulcum premit alta carina. Miscuit usum terrae aquis, dum arare et
Abbreviated transcription (Latin):
rium uocatꝰ. Est enim cursꝰ celeritas pe¬
dum. De iactu. ¶ actus dictus ã iaciendo:
uude & piscatoꝵ rete. iaculum dr. huic ar
ti usus est arreptos lapides ꝓcul ferire
tas uiriũ in labore. & poncdere corporis. De¬
uocata:. quib cominꝰ certantes inuitunt᷑.
qui greca appellatione athlecȩ uocant᷑ Locꝰ
tu ruinȩ fortis noĩatam dicunt ⁊ scilicet qͦdͥ
in luctando cum medios arripiunt. fere qua¬
tiant: idq apud grecos palyn uocat᷑. Qui¬
tione monstratã. Namq inter ceteras feras
eos solos & erigi congressos. & subsidere &ȩ¬
leriter ac reuerti. & mͦ manib temptare
inuicem. m̃ complexu abigere sese more

Expanded text:
crurum vocatur; est enim cursus celeritas pecrurum vocatur; est enim cursus celeritas pedum. De iactu . Iactus dictus a iaciendo. Unde et piscatorium rete iaculum dti usus est acceptos lapides procul ferire, tas virium, in labore et pondere corporis. vocatur, quibus cominus certantes innitent, qui Graeca appellatione athletae vocantur. Loctu ruinae fortis nominatam dicunt, scilicet quod in luctando cum medios arripiant, fere quatiunt, idque apud Graecos πάλλειν vocatur. Quitione monstratam. Namque inter caeteras feras eos solos, et erigi congressos, et subsidere celeriter, ac reverti, et modo manibus tentare invicem, modo complexu abigere sese more
Abbreviated transcription (Latin):
Ob hoc despicienda est originis macula ⁊ ne
bonum estimes quod iniciũ a malo accepit
Ludus autem aut gimmicꝰ est. aut circensis
aut gladiatoriꝰ: aut scenicus. De lucdo
imnicus ludꝰ est: uelocitas. aut gimnico.
uiriũ gła. Cuiꝰ locus gimnasiũ dicitur:
ubi exercent᷑ athletȩ: & cursoꝵ uelocitas cõ¬
ꝓbatur. Hinc accidit. ut omniũ ꝓpe artiũ
exercitia. gimnasia dicãtur. Ante enim in
locis certantes cincti erant ne nudarent᷑
post relaxato cingulo. repente ꝓstratus¬
& examuiatus est qͥdam cursor. Qua re ex
consilii decreto tunc arcon yppomenes. ut
nudi deinceps omnes exercitarent᷑ ꝑmisit.
Ex illo gunnasium dictũ: qͦd uiuenes nudi
exercentur ui campũ. uͥ sola tantũ uerecun
gunuicoꝵ qnq: id est saltus. curs. iactꝰ
uirtus. atq luctatio. Unde ferunt qͦncdam
regeui tot filios adholescentes habentẽ. toti¬
Qaltus dictus. quasi exilire in De saltu.¬

Expanded text:
Ob hoc dispicienda est originis macula, ne Ob hoc dispicienda est originis macula, ne bonum aestimes quod initium a malo accepit. Ludus autem aut gymnicus est, aut circensis, aut gladiatorius, aut scenicus. De ludo . Gymnicus ludus est velocitatis ac virium gloria. Cuius locus gymnasium dicitur, ubi exercentur athletae et cursorum velocitas conprobatur. Hinc accidit ut omnium prope artium exercitia gymnasia dicantur. Ante enim in locis certantes cincti erant, ne nudarentur: post relaxato cingulo repente prostratus exanimatus est quidam cursor. Quare ex consilii decreto tunc archon Hippomenes ut nudi deinceps omnes exercitarentur permisit. Ex illo gymnasium dictum, quod iuvenes nudi exercentur in campo, ubi sola tantum verecunda gymnicorum quinque: id est saltus, cursus, iactus, virtus atque luctatio. Unde ferunt quendam regem tot filios adolescentes habentem toti. § 19 De saltu. Saltus dictus quasi exilire in
Abbreviated transcription (Latin):
uera silentio obtegunt. De spectaculoi
pectacula ut opinor generaliter noĩant᷑
Quoluptates : quȩ ñ ꝑsemet ipsa inqͥnatt.
s ꝑ ea quȩ illic gerunt᷑. Dicta autem specta¬
cula: eo quod hominib publica ibi p̃beatur
inspectio. Hȩc & ludicra appellata: quod in
ludis gerant᷑. aut in scenis. Luctoꝵ origo sic
traditur. Lydios asia transuenas in ecruria
consedisse: duce tyrreno qui fr̃i suo cesserat
regni contentione. Igitur in etruria inter
ceteros ritus suꝑstitionũ suarũ: spectacula
quoq religionis noĩe instituerunt. lude ro¬
mam arcessitos artifices inutuati sunt: &¬
inde ludi ã lydis uocati sunt. Uarro aut̃
dicit ludos a lusu uocatos: qͦd uiuenes ꝑ
dies festos solebant ludi exultatione popłm
delectare. Incde & eum lusum iuenũ & di¬
ebus festis & templis. & religionib reputañ:
nichil iam de causa uocabuli. dum rei eau¬
sa ydolatria sit. Unde & ꝓmiscue ludi libe¬
ralia uocabantur. ob honorem liberi patͥs.

Expanded text:
era silentio obtegunt. De spectaculis . Spectacula, ut opinor, generaliter nominantur voluptates quae non per semetipsa inquinant, sed per ea quae illic geruntur. Dicta autem spectacula eo quod hominibus publica ibi praebeatur inspectio. Haec et ludicra nuncupata, quod in ludis gerantur aut in cenis. Ludorum origo sic traditur: Lydios ex Asia transvenas in Etruria consedisse duce Tyrreno, qui fratri suo cesserat regni contentione. Igitur in Etruria inter ceteros ritus superstitionum suarum spectacula quoque religionis nomine instituerunt. Inde Romani arcessitos artifices mutuati sunt; et inde ludi a Lydis vocati sunt. Varro autem dicit ludos a luso vocatos, quod iuvenes per dies festos solebant ludi exultatione populum delectare. Unde et eum lusum iuvenum et diebus festis et templis et religionibus reputant. Nihil iam de causa vocabuli, dum rei causa idolatria sit. Unde et promiscue ludi Liberalia vocabantur, ob honorem Liberi patris.
Abbreviated transcription (Latin):
cum decore aliquo ꝯuersa transcducat. Und̃
& lucanus ideo in numero poetarum ñ po¬
nitur ⁊ quia uicdet᷑ hystorias composuisse.
ñ poema. Apud poetas aut̃ tres caracteres
esse dicendi. Unum in quo tantũ poeta
loquit᷑. ut est in libris uirgilii. georgicoꝵ.
Alium draginaticũ. in quo numqͣm poeta
loquitur: ut est in cometiis & tragediis.
Gercrum mixtum: ut est in eneide. Nam po
greca. Nam syos eolico sermone ds̃: b̃e¬
leñ greci mentẽ nuncupant. quasi dei m̃¬
tem. ꝓinde igitur quia diuinam uolun¬
tatem hominib interp̃tari solebant: sibil¬
lȩ nominate sunt. Sicut enim omis uir

Expanded text:
cum decore aliquo conversa transducant. Unde cum decore aliquo conversa transducant. Unde et Lucanus ideo in numero poetarum non ponitur, quia videtur historias conposuisse, non poema. Apud poetas autem tres characteres esse dicendi: unum, in quo tantum poeta loquitur, ut est in libris Vergilii Georgicorum: alium dramaticum, in quo nusquam poeta loquitur, ut est in comoediis et tragoediis: tertium mixtum, ut est in Aeneide. Nam poeGraeca. Nam σιὸς Aeolico sermone deos, βουλὴν Graeci mentem nuncupant, quasi dei mentem. Proinde igitur, quia divinam voluntatem hominibus interpretari solebant, Sibyllae nominatae sunt. Sicut enim omnis vi
Abbreviated transcription (Latin):
genera cõmicoꝵ ⁊ id est ueteris & noui.
U ȩteres qui & ioco ridiculares extiterunt:
ut plautus. actius. terentiꝰ. Noui qͥ & sat̾irici.
E quibus generaliter uitia carpuntur: ut
flaccus ꝑsius. iuuenał. uel alii. hii enim
uniuersoꝵ delicta corripiunt: nec uita¬
batur eis pessimum quemqͣm describere.
nec cuiꝰlibet peccata moresq rep̃hendere.
Ende & nudi pinguntur: eo quod ꝑ eos
uicia singula denudent᷑. Satyriq autẽ
dicti: siue quod pleni sint omni facun¬
dia siue a saturitate & copia:. De pluribꝰ
enim rebus simul locunt᷑: seu ab illa lance
quȩ diuersis frugũ. uel pomoꝵ generibꝰ
ad templa gentilium solebant deferri.
aut a satiris nomen tractum. qͥ multa ha¬
bent ea quȩ ꝑ uinolentiã dicuntur. Q¬
dam autem poetȩ theologi dicti sunt:
qm̃ de cliis carmina faciebant. Officium
autem poetȩ in eo est: ut quȩ uere gesta
sunt. in alias species obliquis figurationibꝰ

Expanded text:
genera comicorum, id est, veteres et novi. genera comicorum, id est, veteres et novi. Veteres, qui et ioco ridiculares extiterunt, ut Plautus, Accius, Terentius. Novi, qui et Satirici, a quibus generaliter vitia carpuntur, ut Flaccus, Persius, Iuvenalis vel alii. Hi enim universorum delicta corripiunt, nec vitabatur eis pessimum quemque describere, nec cuilibet peccata moresque reprehendere. Unde et nudi pinguntur, eo quod per eos vitia singula denudentur. Saturici autem dicti, sive quod pleni sint omni facundia, sive a saturitate et copia: de pluribus enim simul rebus loquuntur; seu ab illa lance quae diversis frugum vel pomorum generibus ad templa gentilium solebat deferri; aut a satyris nomen tractum, qui inulta habent ea quae per vinolentiam dicuntur. Quidam autem poetae Theologici dicti sunt, quoniam de diis carmina faciebant. Officium autem poetae in eo est ut ea, quae vere gesta sunt, in alias species obliquis figurationibus
Abbreviated transcription (Latin):
latine uates. Olim scripta eõꝵ uaticinia
cdicebantur: quod ui quadam & quasi ue¬
sania in scribendo cõmouerent᷑. uel quod
modis uerba conuecterent. Uiere antiquiᷤᷤ
ꝓ uincire ponentibus. exiam ꝑ furorem di¬
iim eodem erant nomine. quia & isi qͦ
pleraq uersibus efferebant. Lirici poe¬
minum ⁊ unde & lyra cdicta. Tragedi dicti:
qͦd uutio canentibus premiũ erat hyrcus.
Carmine qui tragico uilem certauit ob lyr¬
cum. Iam de hinc sequentes tragici mul¬
tum honorem adepti sunt: excellentes
in argumentis fabularũ ad ueritatis
imaginem fictis. Cõmecti appellati: siue
a loco. quia circũ pagos agebant qͦs gre¬
ci comas uocant ⁊ siue ã commessatione
Solebant enim post cibum homines ad eoᷤ
audientos uenire. Sed comici pͥuatoꝵ ho¬
minũ predicant acta: tragedi uero res
publicas. & regum hystorias. Item tragi¬
coꝵ argumenta ex rebus luctuosis sunt:
comicoꝵ ex rebus letis. Buosunt autem

Expanded text:
Latine vates olim, scripta eorum vaticinia Latine vates olim, scripta eorum vaticinia dicebantur, quod vi quadam et quasi vesania in scribendo commoverentur; vel quod modis verba conecterent, viere antiquis pro vincire ponentibus. Etiam per furorem divini eodem erant nomine, quia et ipsi quoque pleraque versibus efferebant. Lyrici poeminum. Unde et lyra dicta. Tragoedi dicti, quod initio canentibus praemium erat hircus, ius A. P. 220: Carmine qui tragico vilem certavit ob hircum. Iam dehinc sequentes tragici multum honorem adepti sunt, excellentes in argumentis fabularum ad veritatis imaginem fictis. Comoedi appellati sive a loco, quia circum pagos agebant, quos Graeci κώμας vocant, sive a comisatione. Solebant enim post cibum homines ad eos audiendos venire. Sed comici privatorum hominum praedicant acta; tragici vero res publicas et regum historias. Item tragicorum argumenta ex rebus luctuosis sunt: comicorum ex rebus laetis. Duo sunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
cum deo ȩquat᷑. ⁊̃enonis disciplina est : &¬
ubi quid de igneo deo legitur. eraclitꝰ inte̾r¬
uenit. Eadem materia apud hereticos et
phylosophos uolutatur: idem retractatꝰ
implicatur: De poetis. a¬
oete unde dicti sint : sic ait tranqͥllus.
rationem uitȩ habere cȩpissent: seq ac
deos suos nosse cultum modicum. ac sermo¬
nem necessarium commenti sibi utrisq mag¬
nificentiam ad religionem deoꝵ suoꝵ exco-¬
gitauerunt. igitur ut templa illis domibꝰ
pulchriora. & sẏmulachra corporibus ampli¬
oia faciebant. ita eloquio. etiam quasi au-¬
gustiore honorandos putauerunt: laudes¬
q eoꝵ & uerbis illustrioribus. & iocundio¬
ribus numeris extulerunt. Id genꝰ quia
forma quadam efficitur quȩ poetes dicit᷑.
poema uocitatũ est: ciusq fictores poetȩ.
Uates a uimentis appellatos uarro auctor
est: uel a uiendtis carminibꝰ. id est flecꝰten¬
dis. hoc est moctulandis: & ꝓinde poetȩ

Expanded text:
cum Deo aequatur, Zenonis disciplina est; et cum Deo aequatur, Zenonis disciplina est; et ubi quid de igneo Deo legitur, Heraclitus intervenit. Eadem materia apud haereticos et philosophos volutatur, idem retractatus inplicantur. De poetis . Poetae unde sint dicti, sic ait Tranquillus rationem vitae habere coepissent, seque ac deos suos nosse, cultum modicum ac sermonem necessarium commenti sibi, utriusque magnificentiam ad religionem deorum suorum excogitaverunt. Igitur ut templa illis domibus pulchriora, et simulacra corporibus ampliora faciebant, ita eloquio etiam quasi augustiore honorandos putaverunt, laudesque eorum et verbis inlustrioribus et iucundioribus numeris extulerunt. Id genus quia forma quadam efficitur, quae ποιότης dicitur, poema vocitatum est, eiusque fictores poetae.' Vates a vi mentis appellatos Varro auctor est; vel a viendis carminibus, id est flectendis, hoc est modulandis: et proinde poetae
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationibꝰ suis. Dicentes enim se. eeͫ. sapi¬
entes: stulti facti sunt. Item platonici qui¬
dem deum curatorẽ. arbitrum. & iudicem
asserunt⁊ epicurei ociosum & in exercita¬
tum. De mundo autẽ platonici affirmass
incorporalem. stõici corporalem. epicurus
athomis. pythagoras ex numeris: eraclitꝰ
ex ignẽ. Unde & uarro ignem iuncti ani¬
inum dicit ⁊ ꝓinde quod in mundo ignisõ¬
nia gubernet. sicut animꝰ in nobis. Quam
uanissimẽ quicumq est inquit in nobis ip¬
si sumus cum exit emorimur. Ergo & ignis
cum de mundo ꝑ fulgura ꝓficiscitur⁊ mu¬
ndus emoritur. hi phylosophoꝵ errores:
apud arrium trinitas nominis: & apud
ualentinum platonicus furor. Inde mar¬
tionis deus melior de tranqͥllitate. Absto¬
icis enim uenerat. E ut anima interire
dicatur : epicurus obseruatur. Et ut car¬
nis restitutio negetur. de uana omniũ
phylosophoꝵ scola sumitur: & ut materia

Expanded text:
cogitationibus suis. Dicentes enim se esse sapicogitationibus suis. Dicentes enim se esse sapientes stulti facti sunt. Item Platonici quidem Deum curatorem et arbitrum et iudicem asserunt. Epicurei otiosum et inexercitatum. De mundo autem Platonici adfirmant incorporalem; Stoici corporalem; Epicurus atomis; Pythagoras ex numeris; Heraclitus ex igni. Unde et Varro ignem mundi animum dicit, proinde quod in mundo ignis omnia gubernet, sicut animus in nobis. Quam vanissime: 'Qui cum est,' inquit, 'in nobis, ipsi sumus: cum exit, emorimur.' Ergo et ignis cum de mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur. Hi philosophorum errores e apud Arium Trinitas nominis, et apud Valentinum Platonicus furor. Inde Marcionis Deus melior de tranquillitate: ab Stoicis enim venerat; et ut anima interire dicatur, Epicurus observatur; et ut carnis restitutio negetur, de vana omnium philosophorum schola sumitur; et ubi materia
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm corpus. Uncde & dixit. Non eropostea¬
qͣm mortuus fuers. Gimnosophiste nudi
ꝑ opacas in die solitudines ꝑhibentur phy¬
losophari: adhibentes tantũ genitalib
tegmuna. Gimno enim ex eodictum est:
quod iuuenes nudi exercentur in campũ.
ubi pudenca sola tantum oꝑiunt. hi &
ã generancto se cohibent. Theologi autem
idem sunt qui & phisici. Dicti autẽ theo¬
logi qm in scripturis suis de deo dixerũt:
quoꝵ uaria constat opinio quid deus eẽt̃
dum quererent. Quictam enim corporeo sen¬
su hunc muncdum uisibilem ex quatuor
elementis cdeuni eẽ dixerunt: ut dionistꝰ
stoicus. Alii spiritaliter intellexerunt
mentem esse deum: ut thales milesiuis.
Quiclam animum in omnib cõmanentem
& lucictum ut pythagoras. muidam deum
sine tempore. incõmutabilem. ut plato:
quidam cłm mentem solutã. ut cicero:
quidam & sp̃m & mentem. ut maro. In¬
uentum enim solumiñ dm̃. ñ ut inuene.¬
runt. exposuerunt: quia euanuerunt in

Expanded text:
quam corpus. Unde et dixit: 'Non ero, posteaquam corpus. Unde et dixit: 'Non ero, posteaquam mortuus fuero.' Gymnosophistae nudi per opacas Indiae solitudines perhibentur philosophari, adhibentes tantum genitalibus tegmina. Gymnasium enim ex eo dictum est, quod iuvenes nudi exercerentur in campo, ubi pudenda sola tantum operiunt. Hi et a generando se cohibent. Theologi autem idem sunt qui et Physici. Dicti autem Theologi, quoniam in scriptis suis de Deo dixerunt. Quorum varia constat opinio, quid Deus esset dum quaererent. Quidam enim corporeo sensu hunc mundum visibilem ex quattuor elementis Deum esse dixerunt, ut Dionysius Stoicus. Alii vero spiritaliter intellexerunt mentem esse Deum, ut Thales Milesius. Quidam animum in omnibus commanentem et lucidum, ut Pythagoras. Quidam Deum sine tempore incommutabilem, ut Plato. Quidam mentem solutam, ut Cicero. Quidam et spiritum et mentem, ut Maro. Inventum enim solummodo Deum, non ut invenerunt, exposuerunt, quia evanuerunt in
Abbreviated transcription (Latin):
na ex parte mortalem. Cinici ab inmundi¬
cia impudentiȩ nuncupati. Contea huma¬
nam enim uerecundiam in ꝓpatulo coire cum
ꝯiugibus eis mos erat. censentes licitum hones¬
tumq esse palam cum uxorib concumbere:
quia comugium uistum est. publice id predi¬
cantes agendum esse. ut canes in uicis uł pla¬
teis. Unde & a canibus quoꝵ uitam inuita¬
bantur & uocabulum nom̃q traxerunt.
Epicurei dicti ab epicuro quodam phylosopho
amatore uanitatis ñ sapientiȩ: quem etiam
ipsi phylosophi porcum nomin auerunt. qͣsi
uolutans in ceno carnali uoluptatẽ corporis
sumniũ bonum asserens. Qui etiam dixte
nulla liuina ꝓuidentia instructum esse.
aut regi munctũ. sed originem rerum
athomis. id est insecabilib ac solidis corpo¬
ribus assignauit:. quoꝵ fortuitis concur¬
sionibus uniuersa nascantur & nata sint.
Asseruit autem dm̃ nichil agere. omnia
constare corporibus: aiam nichil aliud eẽ

Expanded text:
na ex parte mortalem. Cynici ab inmundina ex parte mortalem. Cynici ab inmunditia inpudentiae nuncupati. Contra humanam enim verecundiam in propatulo coire cum coniugibus eis mos erat, censentes licitum honestumque esse palam cum uxore concumbere, quia coniugium iustum est, publice id praedicantes agendum, ut canes in vicis vel plateis. Unde et a canibus, quorum vitam imitabantur, etiam vocabulum nomenque traxerunt. Epicurei dicti ab Epicuro quodam philosopho amatore vanitatis, non sapientiae, quem etiam ipsi philosophi porcum nominaverunt, quasi volutans in caeno carnali, voluptatem corporis summum bonum adserens; qui etiam dixit nulla divina providentia instructum esse aut regi mundum. Sed originem rerum atomis, id est insecabilibus ac solidis corporibus adsignavit, quorum fortuitis concursionibus universa nascantur et nata sint. Adserunt autem Deum nihil agere; omnia constare corporibus: animam nihil aliud esse
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm qui aurum ⁊ qͥ mergũ occiderit. qͣm
qui equum. Non enim animal crimen:
sed auimꝰ facit. Hi etiam animã ꝑire cum
corpore dicunt: animã quoq uirtutem
ꝯtinentiȩ esse negant. affectant głam ȩ¬
ternam : cum se fateantur ũ esse eternos.
Academici appellati a uilla platonis academia
athenarum: ubi idem plato docebat. Hi
omnia incerta opinant᷑. S sicut fatendũ
est multa in certa & occulta esse que uolu¬
it deus hominis intelligentiã excedere:
sic tamen plurima ẽẽ quȩ possint & sensib capĩ¬
sus penetratione comp̾hendi. hanc sectam
archesilaus cirinaicꝰ phylosophus reperit.
Cuius sectator fuit clemocritus: qui dixit
tanqͣm in puteo alto ita ut fundus nullus
sit: ita in occulto iacere ueritatem. Pipatẽ¬
tici ã deambulatione dicti: eo quod aris¬
totiles auctor eoꝵ deambulans difputare
solitus esset. hi dicunt quandam particu¬
lam animȩ esse eternam: de reliquo mag¬

Expanded text:
quam qui aurum; qui mergum occiderit quam quam qui aurum; qui mergum occiderit quam qui equum. Non enim animal crimen, sed animus facit.' Hi etiam animam cum corpore perire dicunt, animam quoque. Virtutem continentiae esse negant. Affectant gloriam aeternam, cum se fateantur non esse aeternos. Academici appellati a villa Platonis Academia Athenarum, ubi idem Plato docebat. Hi omnia incerta opinantur; sed, sicut fatendum est multa incerta et occulta esse, quae voluit Deus intelligentiam hominis excedere, sic tamen plurima esse quae possint et sensibus capi et ratione conprehendi. Hanc sectam Arcesilaus Cyrenaicus philosophus repperit; cuius sectator fuit Democritus, qui dixit tamquam in puteo alto, ita ut fundus nullus sit, ita in occulto iacere veritatem. Peripatetici a deambulatione dicti, eo quod Aristoteles auctor eorum deambulans disputare solitus esset. Hi dicunt quandam particulam animae esse aeternam: de reliquo mag
Abbreviated transcription (Latin):
pellantur. Logici autem: quia in naturis
& inmoribus rationem adiungunt. Ratio
enim grece. logos dicitur diuisi sunt au¬
tem ęchici in heresibus suis habentes quȩdam
nomina ex auctoribus : ut platonici. epicurei.
pythagorici. Alii ã locis conuenticuloꝵ. & sta¬
tionum suarũ: ut ꝑipatetici. stoici. academi¬
ci. Patonici: a platone phylosophio dicti.
Ni aminarũ creatorem ẽẽ deum. corpoꝵ ange¬
los asserunt: pꝰmultos annoꝵ circulos in
diuersa corpora redire aninas dicunt. Sto¬
ici ã loco dicti. Porticus enim fuit atche̾nis
qua picta erant gesta sapientiũ. atq uiroꝵ
fortium hystoriȩ. In hac porticu sapientes
phylosophabantur: ex quo & stoici dicti st̃.
Grece enim porticus st̃oa dicitur. Hãc sectam
pͥmus ⁊ eno instituit. hi negant sine uir¬
tute effici quemqͣm beatum. Omne pecca¬
tum uniforme esse asserunt dicentes. Sic
ille nocens erit qui paleas furatus fuerit

Expanded text:
pellantur. Logici autem, quia in natura pellantur. Logici autem, quia in natura et in moribus rationem adiungunt. Ratio enim Graece λόγος dicitur. Divisi sunt autem et hi in haeresibus suis, habentes quidam nomina ex auctoribus, ut Platonici, Epicurei, Pythagorici: alii a locis conventiculorum et stationum suarum, ut Peripatetici, Stoici, Academici. Platonici a Platone philosopho dicti. Hi animarum creatorem esse Deum, corporum angelos asserunt; per multos annorum circulos in diversa corpora redire animas dicunt. Stoici a loco dicti. Porticus enim fuit Athenis, qua picta erant gesta sapientium atque virorum fortium historiae. In hac porticu sapientes philosophabantur, ex quo et Stoici dicti sunt. Graece enim porticus στοὰ dicitur. Hanc sectam primus Zenon instituit. Hi negant sine virtute effici quemquam beatum. Omne peccatum uniforme esse asserunt, dicentes: 'Sic ille nocens erit qui paleas furaverit
Abbreviated transcription (Latin):
appellatione uocantur: qui latine ama¬
tores sapientiȩ interpretant᷑. Est autem phy¬
losophus. qui diuinarum & humanarũ re¬
rum scientiam habet: & omnem beneunien¬
cdi tramitẽ tener. Nomen pliylosophoꝵ pͥ¬
mum a pythagora fertur exortum. Namtlũ
autea greci ueteres sophistas id est sapien¬
tes. aut doctores sapientię semet ipsos iac¬
tantius nominarent: istẽ interrogatus
quid ꝓfiteretur uerecundo nomine phy¬
losophum id est amatorem sapientiȩ se ẽẽ
responctit: qm̃ sapientem ꝓfiteri arro¬
gantisimum uidebatur ita deinceps pla¬
cuit posteris. ut qͣntalibet de rebus ao sa¬
pientiam ꝑtinentibus doctrina quisq uel s̃
uel aliis uideretur excellere: ñ nisi phyloso¬
phus uocaret᷑. Idem autemphylo sopħi tripli¬
ci genere cdiuidunt᷑ Nam aut phisici funt.
aut echici. aut logici. Phisici sunt dictr. qr
de naturis tractant. Natura quippe grece.
phisis uoeatur. Ethici: quia de morib dis¬
putant. Mores enim apud grecos echis ap¬

Expanded text:
appellatione vocantur, qui Latine amatores sapientiae interpretantur. Est enim Philosophus qui divinarum et humanarum rerum scientiam habet, et omnem bene vivendi tramitem tenet. Nomen Philosophorum primum a Pythagora fertur exortum. Nam dum antea Graeci veteres sophistas, id est sapientes, aut doctores sapientiae semetipsos iactantius nominarent, iste interrogatus quid profiteretur, verecundo nomine philosophum, id est amatorem sapientiae se esse respondit, quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. Ita deinceps posteris placuit ut, quantalibet de rebus ad sapientiam pertinentibus doctrina quisque vel sibi vel aliis videretur excellere, non nisi philosophus vocaretur. Idem autem philosophi triplici genere dividuntur: nam aut Physici sunt, aut Ethici, aut Logici. Physici dicti, quia de naturis tractant. Natura quippe Graece φύσις vocatur. Ethici, quia de moribus disputant. Mores enim apud Graecos ἤθη ap