comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stinatione duratos ñ inueniebat. quos
in epulas sp̃uales assumeret. Hec enim
fuit sterilitas animȩ ipsiꝰ. qd̃ & ieuiniũ
leuniũ cium dictum ẽ quasi inedium.
qd̃ abstinentes duitiꝰ ad inediam usq
ꝑducat. Leuinauit gͦ dñs. quia se ei in¬
credula turba subtraxerat. Potest etiã
& ieiuniũ corporale dño conuenire.
qm̃ quadraginta dieb & noctib ieui¬
nauit in monte. s illo ꝑfecto ieunio.
de qͦ esayas dicit solue om̃e uinculum
iniquitatis. dissolue obligationes uche¬
mentiũ cominutationũ. oimitte afflc¬
tos in remissionem. & omnẽ retriburo¬
nem iniquã difrũpe. Frange esurienti
panẽ tuũ. & pauꝑes sine tecto induc¬
in domum tuã. Si uideris nudũ coopi
& domesticos semuinis tui ne despicies
Tunc erumpet matutinũ lum̃ tuum
& sanitates tue cito orient᷑. Et p̾cedit
ante te iusticia tua. & maiestas dñi crr¬
cumdabit te. Et tunc clamabis. & d̾s &x¬

Expanded text:
stinatione duratos non inveniebat, quos stinatione duratos non inveniebat, quos in epulas spirituales assumeret. Haec enim fuit sterilitas animae ipsius, quod et jejunium. Jejunium enim dictum est quasi inedium, quod abstinentes diutius ad inediam usque perducat. Jejunavit ergo Dominus, quia se ei incredula turba subtraxerat. Potest etiam et jejunium corporale Domino convenire, quoniam quadraginta diebus et noctibus jejunavit in monte ; sed illo perfecto jejunio de quo Isaias dicit: Solve omne vinculum iniquitatis, dissolve obligationes vehementium commutationum, dimitte afflictos in remissione, et omnem retributionem iniquam disrumpe; frange esurienti panem tuum, et paupein domum tuam. si uideris nudum, uesti et domesticos seminis tui non despicies. tunc orietur tibi matutinum lumen tuum, et sanitas tua matura orietur et praecedet ante te iustitia et maiestas dei circumdabit te. tunc clamabis, et deus ex
Abbreviated transcription (Latin):
tos. huic sterilitati & in ficulnea illa
cuũgło teste maledixit. in qua fructus
positi. Ergo dñs quia carnẽ peccati as¬
sumpsit. ciliciũ se indiusse cominemorat.
Nã si hẏstorice accipias. nusquã se legis
usum fuisse cilicio. Ergo dum uidei per
contumelias & insidias essent molesti. ille
diuinitatẽ suam carnis uelamine tene¬
brosis mentib occultabat. quia ñ mere¬
bant᷑ agnoscere. quẽ tali impietate tracta¬
bant. Hoc schema metriasmos. id ẽ medi¬
ocritas dicit᷑. quocies rẽ magnã humili
uoto deicimꝰ. Quam figurã & in hoc &
in subsequentibͣ uersib diligens lector
agnoscis. Et consida uerbum celestis pa¬
cientie. Non dicit cum me ꝑsequerentur.
s cum mͥ molesti ee̾nt. qd̾ solemꝰ dicere
in leuib causis. ubi aliquid inportune
suggestum tediosa uoluntate suscipimꝰ.¬
t humiliabã in iciunio animã meã. &
oratio mea in sinu meo conuertebatur.
leuinium dñi fuit. quando nefanda ob¬

Expanded text:
tos huic sterilitati, et in ficulnea illa tos huic sterilitati, et in ficulnea illa Evangelio teste maledixit, in qua fructus positi. Ergo Dominus, quia carnem peccati assumpsit, cilicium se induisse commemorat. Nam si historice accipias, nunquam eum legis usum fuisse cilicio. Ergo dum Judaei per contumelias et insidias essent molesti, ille divinitatem suam carnis velamine tenebrosis mentibus occulebat, quia non merebantur agnoscere quem tali impietate tractabant. Hoc schema metriasmos, id est mediocritas dicitur, quoties rem magnam humili voto dejicimus. Quam figuram et in hoc, et in subsequentibus versibus diligens lector agnosces. Et considera verbum coelestis patientiae; non dicit, cum me persequerentur, sed cum mihi molesti essent; quod solemus dicere in levibus causis, ubi aliquid importune suggestum taediosa voluntate suscipimt humiliabam in jejunio animam meam, et oratio mea in sinu meo convertebatur. Jejunium Domini fuit, quando nefanda ob
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Quid adhuc egemꝰ testib. SS quale
testimoniũ fuerit subsecutꝰ. subsequenti
uerbo declarauit. ut eos ñ diceret conuicis¬
se s iterrogasse. quasi ñ de sua integritate
confisꝰ.s de aliena uoce sollicitꝰ. Dẽ qͦ loco
matheus euũgłista sic ait. Nouissime autẽ
uenerunt falsi testes. & dixerunt. Audiui¬
mꝰ hunc dixisse. possum destruere templũ¬
hoc: & cet̾a. Ketribuebant mͥ mali ꝓ bonis.
sterilitatem animȩ meȩ. Non potuit
aliquid nec breuiꝰ nec elegantiꝰ dici.
Beneficia dñi actꝰq uideoꝵ. singłis
sunt sermonib explicata. id ẽ mala pro
bonis. scilicet quia dum ille uitã creden¬
tib contulisset. isti mortem reddere ma¬
luerunt. qd̾ retributionis genꝰ malorũ
om̃ium ꝓbatur extremum. Sterilitas
qͦ anime fuit. quando magist̃ bonꝰ in
ipsis fructũ fidĩ repperire non potuit.
nec pectora eoꝵ credulitatis germina
reddiderunt. quȩ saxeo stupore durata
sunt. S ne iudei se leuit estiment addic̃¬

Expanded text:
uale testimonium fuerit, subsequenti verbo declaravit; ut eos non diceret convicisse, sed interrogasse, quasi non de sua integritate confisus, sed de aliena voce sollicitus. De quo loco Matthaeus evangelista sic ait: Novissime autem venerunt duo falsi testes, et dixerunt: Audivimus hunc dixisse: Possum destruere templu 14. Retribuebant mihi mala pro bonis, sterilitatem animae meae. Non potuit aliquid nec brevius nec elegantius dici. Beneficia Domini actusque Judaeorum singulis sunt sermonibus explicata, id est mala pro bonis; scilicet quia dum ille vitam credentibus contulisset, isti mortem reddere maluerunt; quod retributionis genus malorum omnium probatur extremum. Sterilitas quoque animae fuit, quando Magister bonus in ipsis fructum fidei reperire non potuit; nec pectora eorum credulitatis germina reddiderunt, quae saxeo stupore durata sunt. Sed ne Judaei se leviter aestiment addic
Abbreviated transcription (Latin):
de sepulchro. d S non conueniebat diuine
uirtuti ad uerba insultantiũ comioueri.
ut ampliꝰ erubescerent. dum om̃ia pre¬
dicta constarent. S quamuis uideos eu¬
ge euge dixisse in cuugło ñ legat᷑. similia
cam̃ insultationũ uerba locutĩ sunt. ut
una res ꝑ sermonũ uarictates ueraciter
ꝓbetur. cẽ. narrata. Euge euge. ꝑfigurã
dictum ẽ ipoteusis. quando sine aliqua
int̾positione in uno uersu uerba gemina
edas a me. Ad hec & ista tria uerba ꝑti¬
nent. quȩ suꝑiꝰ diuoscunt᷑. eẽ. narrata.
Uidisti. hoc ẽ ꝓbasti completa. quȩ con¬
ira me p̾uideras. ẽẽ. cogitanda. Sic eium
dicimꝰ. quando aliquid in memoriam
reuocare desid̾amꝰ. Uidisti. quã crudelis
cxetitit mͥ. Uidisti. quanta in me fecerit
latronis imꝓbitas. Ne sileas. id ẽ ne dif¬
feras dare sententiam. qd̾ utiq tacendo ñ
potest fieri s loquendo. Hã qd̾ dicit ne
discedas a me. a parte accipiendum ẽ hu¬

Expanded text:
de sepulcro? Sed non conveniebat divinae de sepulcro? Sed non conveniebat divinae virtuti ad verba insultantium commoveri, ut amplius erubescerent, dum omnia praedicta constarent. Sed quamvis Judaeos Euge, euge dixisse in Evangelio non legatur, similia tamen insultationum verba locuti sunt, ut una res per sermonum varietates veraciter probetur esse narrata. Euge, euge per figuram dictum est epizeuxis, quando sine aliqua interpositione in uno versu verba geminanDomine, ne discedas a me. Ad haec et ista tria verba pertinent quae superius dignoscuntur esse narrata. Vidisti, hoc est probasti completa, quae contra me praevideras esse cogitanda. Sic enim dicimus, quando aliquid in memoriam revocare desideramus: Vidisti quam crudelis exstitit mihi; vidisti quanta in me fecerit latronis improbitas. Ne sileas, id est non differas dare sententiam, quod utique tacendo non potest fieri, sed loquendo. Nam quod dicit, ne discedas a me, a parte accipiendum est hu
Abbreviated transcription (Latin):
dari cesari an non . SS potest dolum
cogitare. etiam qui ñ disponit occide.
ut siqͥs pecuniam aut possessionẽ ꝓn¬
mo machinetur auferre. S addidit
iram. ut dolꝰ eoꝵ exicialis fuisse decla¬
ret᷑. Hoc ad illud refert᷑. quando do¬
losa machinatione tractabant. Opor¬
tauerunt in me os suum. dixerunt
euge euge iuiderunt oculi nr̃i. Dilit¬
uerunt utiq os suũ. quando clama¬
bant. crucifige crucifige. iam ñ anul¬
entes oculis. non dolose cogitantes. s aꝑta
a lib̾a uoce dampnantes. O scelestũ facins.
Negauit iudex ficri. qd̃ ppłs clamabat
impleri. Secunt᷑ uerba letalit̾ letantium
udeoꝵ. Ac si dicerent. Bene bene uidemꝰ.
de te qd̾̃ desid̾atnꝰ efficere. ut desuasor ple¬
bis cum latronib in cruce penderes. En
mira patiencia. in qua erat summa maies¬
tis. Numquid ñ ualuit ad confundendos
mimicos uiuus descendẽ de crucis patibulo.
qui mortuus die tercio resurgere potuit

Expanded text:
dare Caesari, an non ? Sed potest dolum dare Caesari, an non ? Sed potest dolum cogitare etiam qui non disponit occidere, ut si quis pecuniam aut possessionem proximo machinetur auferre. Sed addidit iram, ut dolus eorum exitialis fuisse declaretur. Hoc ad illud refertur, quando dolosam machinationem tractabant: Oportaverunt in me os suum; dixerunt: Euge, euge, viderunt oculi nostri. Dilataverunt utique os suum quando clamabant: Crucifige, crucifige ; jam non annuentes oculis, non dolose cogitantes, sed aperta et libera voce damnantes. O scelestum facinus! Negavit judex fieri quod populus clamabat impleri. Sequuntur verba lethaliter laetantium Judaeorum; ac si dicerent: bene, bene videmus de te quod desideramus efficere; ut dissuasor plebis cum latronibus in cruce penderes. En mira patientia, in quo erat summa potestas. Nunquid non valuit ad confundendos inimicos vivus descendere de crucis patibulo, qui mortuus die tertia resurgere potuit
Abbreviated transcription (Latin):
gratis annuentes oculis. Ordo uerbor
talis ẽ. Non insultent in me qͥ aduer¬
sant᷑ mͥ uuq annuentes oculis. qͥ odcit̃
me gratis. Insultant heretici. quando
aliquos de numero fideliũ sc̃a ꝑdit ex¬
cłia. Aduersant᷑ iniq. quando de pert¬
untiũ errore letant᷑. Hoc ne fiat. pra
dñi int̾cessione deposcit᷑. Sequit᷑ O
oderunt me gratis. ħ ẽ qͥb nichil nocu
Inanit̾ siquidẽ execrat᷑. cui lesionis cau¬
sa nulla p̾mittit᷑. Annuentes autem
oculis dixit. qd̾ solet fieri. quando uo¬
luntatem nr̃am tacita & dolosa signi-¬
ficatione declaramꝰ. & ubi uoce ꝓdi no¬
lumꝰ. oculoꝵ quempiã nutib ammo
nemꝰ. Qm̃ mͥ quidẽ pacifice loque¬
bant᷑. & suꝑ̃ irã dolose cogitabant. Pre¬
dicit᷑ uideoꝵ nefanda dolositas. quȩ ñ
nr̃is. s uerbis euũgłicis indicat᷑. Racis¬
ce loqui uidebant᷑. quando dicebant
Nlagist̾ scimꝰ quia uerax es. & uiam¬
dĩ dõces in ueritate. Licet tributum

Expanded text:
 annuunt oculis. Ordo verborum talis est: Non insultent in me qui adversantur mihi inique, annuentes oculis, qui oderunt me gratis. Insultant haeretici, quando aliquos de numero fidelium sancta perdit Ecclesia; adversantur inique, quando de pereuntium errore laetantur. Hoc ne fiat psione deposcitur. Sequitur, qui oderunt me gratis; hoc est quibus nihil nocui. Inaniter siquidem exsecratur, cui laesionis causa nulla praemittitur. Annuentes autem oculis dixit, quod solet fieri quando voluntatem nostram tacita et dolosa significatione declaramus; et ubi voce prodi nolumus, oculorum quempiam nutibus admom mihi quidem pacifice loquebantur, et super iram dolose cogitabant. Praedicitur Judaeorum nefanda dolositas, quae non nostris, sed verbis evangelicis indicitur. Pacifice loqui videbantur quando dicebant: Magister, scimus quia verax es, et viam Dei in veritate doces: licet tributum
Abbreviated transcription (Latin):
Ouas diximꝰ. eẽ. confessiones. Unã lau¬
dis. alt̾am penitentię. S ut hic p̾coni¬
alem debiusses aduertere. paulopost
plitudine sui tociꝰ mundi spacia com¬
p̃̾hendit. Sequit᷑. In popło graui. utiq
fructuoso. qui ñ in leuib paleis. s in
frumentalib granis noscit᷑ constitutꝰ.
Quem ueniens aura temptationis de
area xp̃i non abicit. s uentilationib
purgatur pociꝰ quam longe ꝓicitur.
Quappt̾ in graui popło laudatur dñs¬
xpͣe.a leuib aut̃ & fide uacius utiq¬

Expanded text:
es, unam laudis, alteram poenitentiae. Sed hic ut praeconialem debuisses advertere, paulo post plitudine sui totius mundi spatia comprehendit. Sequitur, in populo gravi, utique fructuoso, qui non in levibus paleis, sed in frumentalibus granis noscitur constitutus. Quem veniens aura tentationis de area Christi non abjicit, sed ventilationibus purgatur potius quam longe projicitur. Quapropter in gravi populo laudatur Dominus; a levibus autem et fide vacuis utiq
Abbreviated transcription (Latin):
tere uoluerunt. Que licet sit ista com¬
munis. unica tamͣ facta ẽ. quia de uͥgine.
a qua hereticoꝵ conuenticula om̃imodis
excludunt᷑. Nã ut ꝓbes ipsam dici uni¬
cam. sequens uersꝰ ostendit. qui de eccłia
locuturꝰ est. Et respice rerum ordinẽ.
pulcherrime fuisse scruatũ. Priꝰ pro
resurrectione sua dep̾catꝰ ẽ. quȩ reuera
iam contigit. pꝰ orauit de eccłiȩ lib̾atioe.
que temꝑc̃ iudicii ab om̃i erit inquie¬

Expanded text:
ertere voluerunt, quae licet sit ista comertere voluerunt, quae licet sit ista communis, unica tamen facta est, quia de Virgine, a qua haereticorum conventicula omnimodis excluduntur. Nam ut probes ipsam dici unicam, sequens versus ostendit, qui de Ecclesia locuturus est. Et respice rerum ordinem pulcherrime fuisse servatum: prius pro resurrectione sua deprecatus est, quae revera jam contigit: post oravit de Ecclesiae liberatione, quae tempore judicii ab omni erit inquie
Abbreviated transcription (Latin):
locutionis tunc adhibet᷑. quando res
aliqua copiosissime significat᷑ impleta.
ut benedicens benedicam te. maledi¬
cens maledicam te. edificans edificabo
te. & his similia. Quod argum̾tum
dicitur notatio. cũm ex uerbi positio¬
ne elicit᷑ similitudo sermonis. Sequit᷑.
Strͥderunt in me dentib sius. Quod
fit a seuis hominib. quando ratione
uincunt᷑. Nam cũ eis ꝓ ueritate uerba
defecerint. tc̃ impacient̃ dentib frem̃t.
suasq uoluntates tacita int̃minatione
denuntiant. S hoc totum ad magnã
humani generis edificationẽ refert᷑.
ne membra sibi existiment onerosum
consuctudine infirmitatis humane dr̃.
cui morosum uidetur qdcq futurum ẽ.
Que mox ut cupit aliquid. festinat im¬
płere. Restitue uͦ dixit. quasi ereptam
redde. hoc ẽ pͣsta resurgere. A malefactis.
quia iniuste ꝓbat᷑ occisꝰ. Aleonib enĩ.
a potestatib cruentis atq crudelib sig¬
nificat. Unicam. quidã carnẽ dñi adu¬

Expanded text:
locutionis tunc adhibetur, quando res aliqua copiosissime significatur impleta; ut, Benedicens benedicam te, maledicens maledicam te, aedificans aedificabo te, et his similia. Quod argumentum dicitur notatio, cum ex verbi positione elicitur similitudo sermonis. Sequitur, striderunt in me dentibus suis, quod fit a saevis hominibus, quando ratione vincuntur. Nam cum eis pro veritate verba defecerint, tunc impatienter dentibus fremunt, suasque voluntates tacita interminatione denuntiant. Sed hoc totum ad magnam humani generis aedificationem refertur: ne membra sibi existiment onerosum consuetudine infirmitatis humanae dicitur, cui morosum videtur quodcunque futurum est, quae mox ut cupit aliquid, festinat implere. Restitue vero dixit, quasi ereptam redde; hoc est, praesta resurgere a malefactis: quia injuste probatur occisus. A leonibus enim, a potestatibus cruentis atque crudelibus significat. Unicam, quidam carnem Domini adv
Abbreviated transcription (Latin):
tila cadant. quȩ fuerunt in exitiũ ho¬
ri debeat. & inimici uoluntas suis ausibꝰ¬
iffecet᷑. Effunde frameã & xclude adu̾sꝰ
cos qui ꝑsequunt᷑ me. dic animȩ meȩ salꝰ
tua ego sum. In scripturis duun̾is framea
multas continet significationes. Intelligit᷑
enim & gladiꝰ. intelligit᷑ hasta regalis:
intelligit᷑ & dolꝰ intelligit᷑ & uindicta.
Hic tam̃ uult accipi animã suã. quȩ re¬
uera aduersariis framea fuit. Per ipsũ
quippe gestum ẽ. ut idoloꝵ cultꝰ sacrilegꝰ
interiret. ut diaboli uinceret᷑ iniquitas.
ut mortis ipsis potestas ꝑcussa succũberet.
cum aute in toto orbe libera potestate
regnaret. Nam & in alio psalmo lectũ
eff. Eripe animã in eam ab impio. fra¬
meam tuam. Effunde gͦ frameam. id est
animã meã dilata. munere tue pietatis
indulto. Conclude. hoc ẽ passione mea
& lege tua completa. quam p̾dixeras per
ꝓpħãs. Petit etiam anime sue a dño dici

Expanded text:
tela cadant, quae fuerant in exitium hotela cadant, quae fuerant in exitium hori debeat, et inimici voluntas suis ausib. Effunde frameam, et conclude adversus eos qui persequuntur me: dic animae meae: Salus tua ego sum. In Scripturis divinis, framea multas continet significationes; intelligitur enim et gladius, intelligitur hasta regalis, intelligitur et dolus, intelligitur et vindicta; hic tamen vult accipi animam suam, quae revera adversariis framea fuit. Per ipsam quippe gestum est ut idolorum cultus sacrilegus interiret, ut diaboli vinceretur iniquitas, ut mortis ipsius potestas percussa succumberet, cum ante toto orbe libera potestate regnaret. Nam et in alio psalmo jam lectum est: Eripe animam meam ab impio, frameam tuam . Effunde ergo frameam, id est animam meam dilata munere tuae pietatis indulto. Conclude, hoc est passione mea, et lege tua completa, quam praedixeras per prophetas. Petit etiam animae suae a Domino dici:
Abbreviated transcription (Latin):
nat aut̃ dũs. qui solꝰ p̾ualet implere
que uult: cuiꝰ certam̃ triumphꝰ ẽ. & ol̃s
pugna uictoria. App̾hende arma e
scutum. & exurge in adiutoriũ mͥ. Arma
ab arcendo dicta sunt. qd ꝑ ea hostes uio¬
lentissimos arceamꝰ. Et ido hoc huma¬
na consuetudine dicit᷑. quȩ armat manũ.
ut oppͥmat mimicum. Ceterum arma
& scutum sola uoluntas ẽ dñi. qua ꝓti¬
git ꝑiclitantẽ. & expugnat aduersum
Hanc enim tropologiam dicit & apłs
scutum fidi & galeam salutis. & gladiu
sps. Scutum cnĩ dictum ẽ quasi sculp¬
tum. qd̾ in ipso antiqui sua facta signa¬
bant. Nam qd̾ dicit app̃hende. nũquid
a dõ sumit᷑ ad tempꝰ peregrina defensio. d¬
Semꝑ illi paratꝰ ẽ exitꝰ rerũ. qͥ ꝓbatur
om̃ps. Nec quasi de quiete exurgere cre¬
ditur. qͥ numꝗͣ. iacuisse declaratur. Ar¬
ma gͥ ꝑtinent ad indum̃ta ferrea. ꝑ
que salꝰ humana defendit᷑. Scutum ad
repellendos ictꝰ inimici. ut frustrata

Expanded text:
nat autem Dominus, qui solus praevalet implere nat autem Dominus, qui solus praevalet implere quae vult, cujus certamen triumphus est, et omnis pugna victoriscutum, et exsurge in adjutorium mihi. Arma ab arcendo dicta sunt, quod per ea hostes violentissimos arceamus. Et ideo hoc humana consuetudine dicitur, quae armat manum, ut opprimat inimicum. Caeterum arma et scutum sola voluntas est Domini, qua protegit periclitantem, et expugnat adversum. Hanc enim tropologiam dicit et Apostolus: Scutum fidei, et galeam salutis, et gladium spiritus . Scutum enim dictum etum, quod in ipso antiqui sua facta signabant; nam quod dicit apprehende, nunquid ab eo sumitur ad tempus peregrina defensio? semper ille paratus est ad exitus rerum, qui probatur omnipotens: nec quasi de quiete exsurgere creditur, qui nunquam jacuisse declaratur. Arma igitur pertinent ad indumenta ferrea, per quae salus humana defenditur: scutum ad repellendos ictus inimici, ut frustrata
Abbreviated transcription (Latin):
in membris siuis pat̾nȩ potentie ꝯfiteri.
qui eum ab inimicis suis resurrectio¬
nis beneficio lib̾auit. dep̾cans ut con
infirmitas. ut dãpnent᷑ nocentes id ẽ
diabolꝰ cũ ministris. qd̾ nouerat. ẽẽ.
uenturũ. Malos enĩ uidicari: dãpnart
Sẽ. quia nequeunt in disceptatione lib̾uri
qui semꝑ prauis actionib ꝓbant᷑ mm¬
pliciti. S hoc ut dictum ẽ ad diabolũ
uidaice uoluntatis iniquitas. Ham cũ
ipse p̾cipiat. ꝓ inimicis ur̃is orate. ho¬
minib hec ñ potest conuenire sententu.
p̾scientie sue nouit ad penitudinis reme¬
dia ñ uenire. Nam in subsequentib ubi
uenit ad homines. conu̾ti eos desid̾at. n̾
perire. Adiecit etiã. Expugna impug¬
nantes me. Qui impugnat. suꝑare con¬
tendit. Qui expugnatur. om̃ino iam
uictꝰ ẽ. Merito gͣ sp̃c in mundi impui¬
natores dicunt᷑. quia licet scos iunceri
nequeant. contendere tam̃ cum eis im¬
ꝓba uoluntate non desinunt. Expug¬

Expanded text:
in membris suis paternae potentiae confiteri, in membris suis paternae potentiae confiteri, qui eum ab inimicis suis resurrectionis beneficio liberavit: deprecans ut confinfirmitas, ut damnentur nocentes, id est, diabolus cum ministris, quod noverat esse venturum. Malos enim judicare damnare est, quia nequeunt in disceptatione liberari qui semper pravis actionibus probantur impliciti. Sed hoc, ut dictum est, ad diabolum Judaicae voluntatis iniquitas. Nam cum ipse praecipiat, Pro inimicis vestris orate, hominibus haec non potest convenire sententia. praescientiae suae novit ad poenitudinis remedia non venire. Nam in subsequentibus, ubi venit ad homines, converti eos desiderat, non perire. Adjecit etiam: Expugna impugnantes me. Qui impugnat superare contendit; qui expugnatur omnino jam victus est. Merito ergo spiritus immundi impugnatores dicuntur, quia licet sanctos vincere nequeant, contendere tamen cum eis improba voluntate non desinunt. Expug
Abbreviated transcription (Latin):
on grauat. breuit̾ int̾dũ dicta re¬
petẽre. ut legentis animꝰ ad memo¬
rie necessaria studia reuocet᷑. Dauid sic̃
diximꝰ. duas significationes amplectit᷑.
manu fortis. & desid̾abilis. Quod utrũq
dño saluatori certum ẽ conuenire. Nla¬
nu fortis ẽ. quia mortis nr̃e captiuitatẽ
cũ impio auctore ꝓstrauit. Desidabilis
est. qm̃ aduentꝰ eiꝰ nobis bona ineffabi¬
lia pollicet᷑. Cantat᷑ gͦ psalmꝰ iste a ꝑso¬
na dñi saluatoris. qui se petit ab inimi¬
coꝵ ꝑsecutione lib̾ari. Ipsi enum ubi cõ¬
memorat᷑ in titulo. xp̃m cõmonet in¬
telligi. qui congrue dauid dr̃. qm̃ huic
hene tota expositio istiꝰ nominis applicat᷑.
ꝑsecutorib retributionẽ postulat debe¬
re restitui. optans illis contraria. quȩ
tam̃ ad conuersionẽ eoꝵ sint nichilomi¬
nꝰ ꝓfutura. Scd̾õ. de resurrectione sua
gaudet. & iudeoꝵ. iniquitates exꝑbrans.
actum ꝓprie passionis exponit᷑. Tercio:
ꝓmittit se ꝑ unu̾isum orbẽ terrarum

Expanded text:
on gravat breviter interdum dicta repetere, ut legentis animus ad memoriae necessaria studia revocetur. David, sicut diximus, duas significationes amplectitur, manu fortis, et desiderabilis, quod utrumque Domino Salvatori certum est convenire. Manu fortis est, quia mortis nostrae captivitatem cum impio auctore prostravit; desiderabilis est, quoniam adventus ejus nobis bona ineffabilia pollicetur. Cantatur ergo psalmus iste a persona Domini Salvatoris, qui se petit ab inimicorum persecutione liberari. Ipsi enim ubi commemoratur in titulo, Christum commonet intelligi, qui congrue David dicitur, quoniam bene huic tota expositio istius nominis applicatur.persecutoribus retributionem postulat debere restitui: optans illis contraria, quae tamen ad conversionem eorum sint nihilominus profutura. Secundo de resurrectione sua gaudet: et Judaeorum iniquitates exprobrans, actum propriae passionis exponit. Tertio promittit se per universum orbem terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
to impetu beluno consurgunt. nec mo¬
derate adducunt᷑ ad medium. st̃ sine du¬
bitatione falsissimi. qͦs uno uerbo patent̃
designat. dicens iniqui. Rcuera iniqui. qͥ¬
erant contra equitatẽ iusticiamq locuturi.
Iungit quȩ ignorabam. id ẽ que me dixisse
om̃imodis nesciebam. Sic enĩ de illis dicunꝰ.
qui se dñi beneficio recta conuersatione
custodiunt. Nescit mentiri. nescit raꝑe.
nescit oppͥmere. Ignorabat enĩ dñs blas¬
phemare. qd̾ ei pͥnceps sacerdotũ sc̃issis
uestib imputauit. quando dixit. Uidebis¬

Expanded text:
to impetu belluino consurgunt, nec moto impetu belluino consurgunt, nec moderate adducuntur in medium, sunt sine dubitatione falsissimi, quos uno verbo potenter designat dicens: Iniqui. Rerant contra aequitatem justitiamque locuturi. Jungit quae ignorabam, id est, quae me dixisse omnimodis nesciebam. Sic enim de illis dicimus, qui se Domini beneficio recta conversatione custodiunt: Nescit mentiri, nescit rapere, nescit opprimere. Ignorabat enim Dominus blasphemare, quod ei principes sacerdotum scissis vestibus imputavit quando dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
effectꝰ ẽ. Egenꝰ quia in laborib & su¬
dorib panem quesiuit. Pauꝑ. qm̃ de
illa sapientia & puritate deiectꝰ. solam
tenuẽ & umbratilem ratiunculã possi¬
debat. Ham qͥs dicat eos uere sapuisse.
qui auctoris sui ꝓbant᷑ scientiam non
habere. dS hunc talem ꝑ incarnationẽ
suam libasse. quam mirabile. quã ẽ om̃i¬
modis singulare. ut merito dicat᷑. dñe
qͥs similis tibi. d Et mem̃to qd̾ supra. de
manu fortioris diabolum significat. qui
utiq fortior hominib erat inferiꝰ. Ara¬
pientib eum. sp̃c inmundos intelligi
uult. qui potestati diabolice nefandã de¬
uotione commilitant. Exurgentes
testes iniqui. quȩ ignorabã inter rogabans
me. Postquã dixit᷑ multiplices calami¬
tates quib p̾mebatur humanitas. ut se
ab ea ñ redderet alienũ. quam ꝓ nobis
assumere sua pietate dignatꝰ est. nc̃ ꝓpͥã
cõmemorat passionem. Testes gͥ qͥ subi¬

Expanded text:
effectus est; egenus, quia in laboribus et sueffectus est; egenus, quia in laboribus et sudoribus panem quaesivit; pauper, quoniam de illa sapientia et puritate dejectus, solam tenuem et umbratilem ratiunculam possidebat. Nam quis dicat eos vere sapuisse, qui auctoris sui probabantur scientiam non habere? Sed hunc talem per incarnationem suam liberasse, quam mirabile, quam est omnimodis singulare, ut merito dicatur: Domine, quis similis tibi? Et memento quod supra, de manu fortioris, diabolum significat, qui utique fortior hominibus erat. Inferius a rapientibus eum, spiritus immundos intelligi vult, qui potestati diabolicae nefanda devotione commilitant. Verstestes iniqui quae ignorabam interrogabant me. Postquam dixit multiplices calamitates quibus premebatur humanitas, ut se ab ea non redderet alienum, quam pro nobis assumere sua pietate dignatus est, nunc propriam commemorat passionem. Testes igitur, qui subi
Abbreviated transcription (Latin):
cm habere manifestũ ẽ. s sic̃ frequenter
diximꝰ fortitudo animi & constantia
mentis debent intelligi. Que merito
ossib comparant᷑. quia sicut᷑ illa corpus
continent. ita & hec scãs corroborant uo¬
luntates. Dicant gͦ hoc sacramentũ ossa
non caro. id ẽ firnutas non remissio. qr
talẽ hymnũ ñ potest nͥ sola mentis dice¬
re fortitudo. Quis. negatiuũ ẽ: quia ne¬
mo potest ei. ẽẽ. similis. cum sit sc̃a tri¬
nitas singularis. Multũ quippe ẽ crea¬
tura a creatore dissimilis. Illa deniq ser¬
manu fortioris eiꝰ. egenũ & pauꝑem a
rapientib eum. In isto uersu exposuit
qd̃ suꝑiꝰ dixit qͥs similis tͥ. nã cum diabo¬
lus manu sua teneret pene totũ genꝰ hu¬
manũ de illa potestate qua tenebat᷑ obnox¬
ium. constat incarnatione uerbi fuisse
liberatiuum. Addidit qͦ egenũ & pauꝑẽ.
ut hec tria in unũ collecta. condicionẽ
generis humani p̾ssam calamitatibus
indicarent. In ops gͦ dicit᷑. qui mortalis

Expanded text:
re manifestum est: sed sicut frequenter diximus fortitudo animi et constantia mentis debent intelligi. Quae merito ossibus comparantur: quia sicut illa corpus continent, ita et haec sanctas corroborant voluntates. Dicant ergo hoc sacramentum ossa, non caro, id est, firmitas, non remissio: quia talem hymnum non potest nisi sola mentis dicere fortitudo. Quis, negativum est: quia nemo potest esse similis, cum sit sancta Trinitas singularis. Multum quippe est creatura a Creatore dissimilis. Illa denique ser fortiorum ejus, egenum et pauperem a rapientibus eum. In isto versu exposuit quod superius dixit: Quis similis tibi? Nam cum diabolus manu sua teneret pene totum genus humanum, de illa potestate qua tenebatur obnoxium, constat incarnatione Verbi fuisse liberatum. Addidit quoque egenum et pauperem, ut haec tria in unum collecta conditionem generis humani pressam calamitatibus indicarent. Inops ergo dicitur, quia mortalis
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie. & cet̾a quȩ legunt᷑ in litteris sacris.
Uerũptamͣ in his om̃ib. unꝰ intelligit᷑
dñs xp̃c. S ut uersum istum ꝑfectẽ
ac diligent̃ intelligere debeamꝰ. scien¬
dum nob̾ ẽ hoc nom̃ luminis toctꝰ tri¬
nitatis. eẽ. commune. Legitur enĩ qd̃¬
d̾s lux c̃. & tenebre in eo nulle st̃. Ergo
animaduertimꝰ de tota trinitate esse
dictum. Ds̃ lux ẽ. & tenebrȩ in eo nul¬
le sunt. Unde uersꝰ iste merito de salua¬
tore dicit. In lumine tuo uidebimus

Expanded text:
Ecclesiae; et caetera quae leguntur in litteris sacris. Ecclesiae; et caetera quae leguntur in litteris sacris. Verumtamen in hs. Sed ut versum istum perfecte ac diligenter intelligere debeamus, sciendum nobis est hoc nomen luminis totius Trinitatis esse commune. Legitur enim: Deus lux est, et tenebrae in eo nullae sunt . Ergo animadvertimus de tota Trinitate esse dictum: Deus lux est, et tenebrae in eo nullae sunt. Unde versus iste merito de Salvatore dicit: In lumine tuo videbimus
Abbreviated transcription (Latin):
esse fluuiũ uelocem. qui subita pluuaꝵ
inundatione descendit. Cui bene com¬
paratur sapientia xp̃i. quia & subita ẽ
& ita rapida. ut ad finẽ quem uult sine
quam potent᷑ exponit. quid sit illud
munꝰ ab ciꝰ pietate suscipimꝰ. Deebriat¬
nos etenim uita potabilis. cum bonȩ
conuersationis studium de sacris p̾dica¬
tionib hauserimꝰ. sic̃ ysaias dicit. Hau¬
rietis aquas de fontib saluatoris. Uerũ
in consuetudine mortaliũ. aliud ẽ lum̃.
aliud fons. Iinmo & contraria ibi st̃.
quia fons aque flaminaꝵ lum̃ extin¬
guit. Apud dm̃ uͦ unũ ẽ. quia quicqͥd
dixeris. & uerum ẽ: & adhuc minus ẽ
Dicimꝰ enim dm̃ lumen. quia om̃em
hominẽ uenientẽ in hunc mundum
illuminat. Fontem. quia sitientẽ &
inanẽ saciat. Montem. quia fortis &
excelsꝰ ẽ. Uiam. quia rectꝰ ẽ. Magistrũ.
quia doctor ẽ etͣnȩ uite. Petram. quia
fundamentum & firmam̾itum. eẽ. ꝓbat᷑

Expanded text:
esse fluvium velocem, qui pluviarum subita esse fluvium velocem, qui pluviarum subita inundatione descendit. Cui bene comparatur sapientia Christi, quia subita est, et ita rapida, ut ad finem quem vult sine quam potenter exponit quid sit istud munus ab ejus pietate suscipimus. Debriat etenim nos vita potabilis, cum bonae conversationis studium de sacris praedicationibus hauserimus; sicut Isaias dicit: Haurietis aquas de fontibus Salvatoris . Verum in consuetudine mortalium, aliud est lumen, aliud est fons: imo et contraria sibi sunt, quia fons aquae flammarum lumen exstinguit. Apud Deum vero unum est, quia quidquid dixeris et verum est, et adhuc minus est. Dicimus enim Deum lumen, quia omnem hominem venientem in hunc mundum illuminat . Fontem, quia sitientem et inanem satiat; montem, quia fortis et excelsus est; viam, quia rectus est; magistrum, quia Doctor est vitae aeternae; petram, quia fundamentum et firmamentum esse probatur
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑare cognoscit᷑. dum cis obedire mon¬
stratur. Hec similitudo tracta ẽ compe¬
tent̃ ab auib. quarũ pulli teneri spẽ
suam. in maternaꝵ alarũ ꝓtectione po¬
nere consuenerunt. Quo exemplo. &
simplicitas sperantis ostendit᷑. & blandis¬
suni beneficii cautela declarat᷑. In ebri
sermo tractꝰ c̃ ad partem bonoꝵ hominũ¬
de consuetudine uiciosa. qͥ uino nimio
gurgitati. mentis opp̾ssione torpescunt.
Sic ista celestis ebrictas memoriam
int̾cipit secularium rerũ. & carnalia
ita facit a mente discedere. tamꝙ̃ uini
crapula. que humanos actꝰ a nr̃is seu¬
sib alienat. Sequit᷑ etiam unde talis
ꝓuenire possit ebrictas. scilicet ab ub̾tate
domꝰ tue. idẽ ab enthecis sp̾italib sc̃e
matris eccłiȩ. Ipsa ẽ enim domꝰ. que
condita sua manit̃ nescit expend̾e. quȩ
sic uniu̾so mundo sufficit. ut plena sẽꝑ
eruberet. Ebrietas sobria. uinolentia
głosa. in qua potator peccat. si eam pociꝰ
ambire despiciat. Torrentẽ uͭ diximꝰ

Expanded text:
are cognoscitur, dum eis obedire monstratur. Haec similitudo tracta est competenter ab avibus, quarum pulli teneri spem suam in maternarum alarum protectione ponere consuerunt. Quo exemplo et simplicitas sperantis ostenditur, et blandissimi beneficii cautela declaratur. Vers. 8sermo tractus est a parte bonorum, de hominum consuetudine vitiosa, qui vino nimio gurgitati, mentis oppressione torpescunt. Sic ista coelestis ebrietas memoriam intercipit saecularium rerum, et carnalia ita facit a mente discedere, tanquam vini crapula, quae humanos actus a nostris sensibus alienat. Sequitur etiam unde talis provenire possit ebrietas, scilicet ab ubertate domus tuae, id est ab enthecis spiritualibus sanctae matris Ecclesiae. Ipsa est enim domus quae condita sua inaniter nescit expendere, quae sic universo mundo sufficit, ut plena semper exuberet. Ebrietas sobria, vinolentia gloriosa, in qua potator peccat, si eam potius ambire despiciat. Torrentem vero diximus
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis orauit: uenit ad scđm menbũ
ubi & leticiam ꝓpriȩ mentis exponit.
& passionis ordinẽ lucidissima ueritas¬
narrauit. Prima quippe scẽ anime be¬
atitudo ẽ & exultare in dño. quia totũ
illi conquirit᷑: cũ mens ibi purissima
destinat᷑. Nam qui letatur in dño. nec
gaudium eiꝰ aliquando deficit. nec sua¬
us quicquã qd̃ amare possit inuenier
Quid gͦ sequit᷑ istam exultationẽ. dscilic&
qm delectabit᷑ suꝑ salutare eiꝰ. Salutare

Expanded text:
m membrum, ubi et laetitiam propriae mentis exponit, et passionis ordinem lucidissima veritanarravit. Prima quippe sanctae animae beatitudo est, exsultare in Domino: quia totum illic conquiritur, cum mens ibi purissima destinatur. Nam qui laetatur in Domino, nec gaudium ejus aliquando deficit, nec suavius quidquam quod amare possit inveniet. Quid ergo sequitur istam exsultationem? scilicet quoniam delectabit
Abbreviated transcription (Latin):
at illis laqueus quẽ ignorant. & captio
quam occultauerunt app̾hendat eos.
& in laqueum incidãt in idipsum.
Pia retributio. uindicta salutaris. ut
quia illi laqueũ parauerunt qui crede¬
batur posse nesciri. in illa tendicula
incidant quȩ scnsꝰ peccatoris ignorat.
scilicet ut nexu ueritatis astricłi. red¬
dant᷑ pociꝰ absoluti. Sequit᷑. & captio
quam occultauerunt app̃hendat eos.
Que est illa captio. nisi mors dñi salua¬
toris. quȩ occultis machinata ꝓbatur in¬
sidiis. App̃hendat eos quasi fugientis
ꝓtinꝰ consequatur. & illud totũ efficit
ne derelicti sius sceleribꝰ obruant᷑. Et
nota qd̃ hic in bonam partem ponit
laqueũ. ut mandatis dñi capti in idip¬
sum çȩlesti gr̃a ꝑseuerent. Sic orat. cui
gratis laqueus occultabatur exitii. qui
malum ꝓ malo ñ reddit. s in cruec po¬
sitꝰ ꝓ suis ꝑsecutorib exorauit. Ani¬

Expanded text:
at illis laqueus quem ignorant, et captio at illis laqueus quem ignorant, et captio quam occultaverunt apprehendat eos; et in laqueum incidant in idipsum. Pia retributio, vindicta salutaris; ut quia illi laqueum paraverant, qui credebatur posse nesciri, in illam tendiculam incidant quam sensus peccatoris ignorat; scilicet nexu veritatis astricti reddantur potius absoluti. Sequitur, et captio quam occultaverunt apprehendat eos. Quae est illa captio, nisi mors Domini Salvatoris, quae occultis machinata probatur insidiis? Apprehendat eos, quasi fugientes protinus consequatur, et illud totum efficiat, ne derelicti suis sceleribus obruantur. Et nota quod hic in bonam partem ponit laqueum; ut mandatis Domini capti, in idipsum coelesti gratia perseverent. Sic orat cui gratis laqueus occultabatur exitii, qui malum pro malo non reddidit, sed in cruce positus pro suis persecutoribus exoravit.
Abbreviated transcription (Latin):
stramꝰ. Illud enim gratuitũ dicimus.
qd̾ ñ alicuiꝰ rei compensatione tribuit᷑
Absconderunt mͥ ut illi putabant. qui
diuinitatis eiꝰ potentiam ñ credebant.
Nam qͥd potest abscondi. cui nichil oc¬
cultum est. Alle enim & ꝓditorẽ suũ
in cena designauit. & passionẽ antequã
ꝓueniret edocuit. Hec quicquã fuit qd̾̃
ei absconderet᷑. qui om̃ia sue uolunta¬
tis dispensatione paciebatur. Bene aut̃
dictum ẽ. interitũ laquei sui. quia
ille laqueus ñ morientis erat. s pec¬
cantis magis interitꝰ. Nã qd̃ sequit᷑
uane exꝓbrauerunt animã meã. sig¬
nificat false accusauerunt. quando
iudaicꝰ popłs dño saluatori dicta ue¬
racia quasi crim̃ aliquod imputabag.
Clamauerunt uesani m̃dacit᷑. hic ẽ
qui dicebat. Destruam templum hoc.
cum ille dixerit destruite templum
hoc: & in triduo reedificabo illud. Q
enĩ plus uanũ quam illud ad culpan
prauitatis studio uelle conuertere. qd̾
p̃dicabat᷑ om̃ib ad salutem. d Uen¬

Expanded text:
rat. Illud gratuitum diximus, quod non alicujus rei compensatione tribuitur. Absconderunt mihi ut illi putabant, qui divinitatis ejus potentiam non credebant. Nam quid potest ab eo abscondi, cui nihil occultum est? Ille enim et proditorem suum in coena designavit, et passionem, antequam proveniret, edocuit; nec quidquam fuit quod ei absconderetur, quia omnia suae voluntatis dispensatione patiebatur. Bene autem dictum est, interitum laquei sui, quia ille laqueus non morientis erat, sed peccantis magis interitus. Nam quod sequitur, vane exprobraverunt animam meam, significat false accusaverunt, quando Judaicus populus Domino Salvatori dicta veracia quasi crimen aliquod imputabant. Clamabant enim vesani mendaciter: Hic est qui dicebat, destruam templum hoc Matth. XXVI, 61; cum ille dixerit: Destruite templum hoc, et in triduum aedificabo illud . Quid enim plus vanum quam illud ad culpam pravitatis studio velle convertere, quod praedicabatur omnibus ad salutem? Vers. 9. Veni
Abbreviated transcription (Latin):
insultantiũ potest habere nequicia. Id ẽ
potiumꝰ. fecimꝰ. egunꝰ. S p̃cat᷑ ut mala
sua pociꝰ salutarit̾ tristes defleant. quam
insultationem. quam suꝑiꝰ fecerat sentien¬
dam. Non dicant euge enge id ẽ bene bene.
Uerba sunt enim ista scelerata mente letan¬
tium. quȩ iam dicere ñ possunt. dũ com¬
punctionib affligunt᷑. Dampnent gͦ
malã conscientiam suam. ne possint pena¬
lem subire sententiam. O ingens & inmñsa
pietas creatoris. Non patitur eos letos
temporalit̾ relinqui. ne debeant et̾na
calamitate ꝑcelli. Absorberi ẽ autem. in
corpꝰ alt̾iꝰ subita celeritate transmitti.
Quod accidit illis. qui aliquib suꝑstiti¬
onib degluititi. a uere fidi uiuacitate
discedunt. S hoc petit ad informandos
fideles. cet̾um ineffabili ciꝰ puritati talia
non poterant cuenire. Erubescant¬

Expanded text:
insultantium potest habere nequitia, id est insultantium potest habere nequitia, id est potuimus, fecimus, egimus; sed precatur ut mala sua potius salutariter tristes defleant, quam insultationem quam superius fecerat sentiendam. Non dicant: Euge, euge, id est, bene, bene. Verba sunt enim ista scelerata mente laetantium, quae jam dicere non possunt, dum compunctionibus affliguntur. Damnent ergo malam conscientiam suam, ne possint poenalem subire sententiam. O ingens et immensa pietas Creatoris! non patitur eos laetos temporaliter relinqui, ne debeant aeterna calamitate percelli. Absorbere est autem in corpus alterius subita celeritate transmitti; quod accidit illis qui aliquibus superstitionibus deglutiti, a verae fidei vivacitate discedunt. Sed hoc petit ad informandos fideles. Caeterum ineffabili ejus 118 puritati talia non poterant evenire. Vers
Abbreviated transcription (Latin):
lum ẽ ab humana consuetudine. exurge
dicit᷑ illi. qͥ semꝑ uigilat. semꝑ intentꝰ ẽ
Et cum iugit̾ om̃ia respiciat. tc̃ tam̃.pu
tatur intendisse dum uindicat. Iudicio
meo. qd̾ ꝑtulit a iudeis. Iudicium sine
iure. torm̃ta sine scelere. mortẽ sine pec¬
cato. Bene aut̃ dixit meo. qd̾ reuera ꝑtu¬
lerat. Pulchre siquidẽ dixit in causã meã
respice. non in penã. Pena cnim. sceleratis
uidebatur. cẽ. consimilis. Causa uͦ talis.
cum nullo poterat. ec̃. communis. S que
ẽ ista causa. quȩ adõ petebatur intendi.
scilicet ut qui dare uenerat salutẽ humano
generi. ab insanis & ꝑfidis ꝓbaret᷑ occidi:¬
d̾s ñs. & ñ insultent in me inimici mei
Quam ius haberet optimã causã qͥ pec¬
cata ñ fecerat. tam̃ se petit scd̾m miscđiam
iudicari. ut nob̾ ostenderet p̾cationis
exemplũ. qͥ tale ñ poteratnꝰ habere nego¬
tium. Sequit᷑ quoq. Et non insultent
in me inunici mei. Scilicet ne dicant qd̃

Expanded text:
e dicitur illi qui semper vigilat, semper intentus est; et cum jugiter omnia respiciat, tunc tamen tatur intendisse dum vindicat. Judicio meo, quod pertulit a Judaeis, judicium sine jure, tormenta sine scelere, mortem sine peccato. Bene autem dixit meo, quod revera pertulerat. Pulchre siquidem dixit, in causam meam respice, non in poenam; poena enim sceleratis videbatur esse consimilis; causa vero talis cum nullo poterat esse communis. Sed quae est ista causa, quae a Deo petebatur intendi? scilicet ut qui dare venerat salutem humano generi, ab insanis et perfidis probaretur occidius meus; et non insultent in me inimici mei. Quamvis haberet optimam causam qui peccata non fecerat, tamen se petit secundum misericordiam judicari, ut nobis ostenderet precationis exemplum, qui tale non poteramus habere negotium. Sequitur quoque: Et non insultent in me inimici mei: scilice ne dicant quod
Abbreviated transcription (Latin):
eni m corde suo ñ mouebor de generati¬
one in generationẽ sine malo. His uer¬
qͥ st̃ ex parte ipsiꝰ. qͥ sibi ipsi malicia
faciente ducturꝰ est: nullam gentem
intactã relinquamꝰ. s de ista natione
me ulciscens. ad aliã gentẽ iterũ trans¬
ferar uindicandꝰ. ut om̃s studio prauo
possit affligere. qͥ eiꝰ uisi st̃ nisib ob¬
uiare. ctꝰ uͦ suos uno uerbo definuuit.
& dolor. Nequicia eiꝰ duplici ꝑuersita¬
te describitur. In ore quippe habebit
blasphemiam. & maledictionẽ cum se
dĩ filium mentietur. Amaritudinem
quando resultatorib suis penã mortis
indicit. & ad supplicia iubet peruenire.
serint adorare. Hec habebit in ore. quȩ
locuturꝰ est publice. Sub lingua uͦ qd̾
ait. designat eum cogitationẽs habere
seuissimas. & cũ ipse sit ꝑditꝰ. ꝑdere
cuncta festinet. Quaꝵ rerum desinitio.
labor & dolor est. Labor. cũ diuersis cla¬
dib affligit in noxios. Dolor. cũ mar¬
tyres facit. Qm̃ sine labore & dolore

Expanded text:
enim in corde suo: Non movebor de generatione in generationem sine malo. His verqui sunt ex parte ipsius . Qui sibi ipsi malitia faciente dicturus est, nullam gentem intactam relinquam: sed de ista natione me ulciscens, ad aliam gentem iterum transferar vindicandus; ut omnes studio pravo possit affligere, qui ejus visi sunt nisibus obviare. Actus vero suos uno verbo definivit, et dolor. Nequitia ejus duplici perversitate describitur; in ore quippe habebit blasphemam maledictionem, cum se Dei Filium mentietur; amaritudinem, quando resultatoribus suis poenam mortis indicet, et ad supplicia jubebit pervenire, serint adorare. Haec habebit in ore quae locuturus est publice. Sub lingua vero, quod ait, designat eum cogitationes habere saevissimas; ut cum ipse sit perditus, perdere cuncta festinet. Quarum rerum definitio labor et dolor est: labor cum diversis cladibus affligit innoxios; dolor cum martyres facit, quoniam sine labore et dolore
Abbreviated transcription (Latin):
na uocantur. gradus factos in domo
dñi & in domo regia ꝙẏtharas quas
& psalteria cantorib. Hoc apud he¬
breos dicitur nablum: qd̾ tamen iͥ
sup̃scripto libro frequenti repericiõe
a tangendo. Nam & psalterias cytha¬
redas uocamꝰ. docto pollice moduli¬
ꝓfunditur. Quid sit canticum.
anticum est qd̃ ad honorem di
canitur. quando qͥs libertate ꝓpͥe
uõcis utitur. nec loquaci instrum̃to
cuidam musico consona modulatione
sociatur. Noc est qd̃ etiam nunc in
diuinitatis laudib agitur.
cum instrumento musico p̃cinen¬
te canens chorus sociatis uocib ad cla¬
mabat. diuinis dũ taxat sermonib
obsecutus. UII. Quid sit cantica p̃s.
antecedente ars instrumenti musici
in unã conuenientiam cominuniter
aptabatur. uerbaq hẏmni diuini sua¬
uis copula ꝑsonabat.

Expanded text:
na vocantur, gradus factos in domo na vocantur, gradus factos in domo Domini, et in domo regia, citharas quoque et psalteria cantoribus. Hoc apud Hebraeos dicitur nablum, quod tamen in suprascripto libro frequenti repetitione c est, a tangendo. Nam et psaltrias citharoedas vocamus, docto pollice modulaofunditur. VI. Quid sit canticum. Canticum est, quod ad honorem Dei canitur, quando qui libertate propriae vocis utitur: nec loquaci instrumento cuiquam musico consona modulatione sociatur. Hoc est, quod etiam nunc in divinitatis laudibus agitur.cum instrumento musico praecinente, canens chorus sociatis vocibus acclamabat, divinis duntaxat vocibus obsecutus. VIII. Quid sit canticum psalmum antecedente, ars instrumenti musici in unam convenientiam comiter aptabatur, verbaque hymni divini suavis copula personabat.
Abbreviated transcription (Latin):
fila religata disciplinabilit̾ plectro ꝑ¬
cussa. suauissimam reddere dicuntur
cantilenam. Nuic cythare positio
uidetur. eẽ. contraria. dum qd̃ ista
in uno continet. illud conuersa uice
gestat in capite. Hoc aut̃ genꝰ orga¬
ni canoꝵ atq singłare. aptatur corꝑi
dñi saluatoris. Qm̃ sicut istud de
altiorib sonat. sic & illud głose insti¬
tutionis suꝑna concelebrat. sicut ipse
in euũgło dicit. Qui est de terra. de
terra est & de terra loquit᷑. qͥ aut̃ de
çelo uenit: que uidit & audiuit testat᷑.
Unde quidam & hoc opꝰ dauiticũ psal¬
mos dictos. eę. p̾finiunt. quia de suꝑ¬
no culmine resonare noscunt᷑. Cog¬
nosce uͦ qd̾ isti tantum ꝓ excellentiã
sui dicant᷑ psalmi. qͥ hoc uolumine
continentur. Nam & psalteriũ genꝰ
inquiens. Uocem tubȩ. fistulȩ. sambu¬
cȩ. cythare. psalterũ. & symphoniȩ.
om̃isq generis musicoꝵ. Nam &
paralipomenon exponit. cum dicit
De lignis thynis quȩ uulgo eueli¬

Expanded text:
liter plectro percussa, suavissimam dicuntur reddere cantilenam. Huic citharae positio videtur esse contraria, dum, quod ista in imo continet; illud conversa vice gestat in capite. Hoc autem genus organi canorum atque singulare aptatur corpori Domini Salvatoris, quoniam sicut istud de altioribus sonat, sic, et illud gloriosae institutionis superna concelebrat, sicut ipse in Evangelio dicit: Qui est de terra, de terra est, et de terra loquitur; qui autem de coelo venit, quae vidit, et audivit, testatur . Unde quidam hoc opus Davidicum psalmos dictos esse praefiniunt, quia, de superno culmine resonare noscuntur. Cognosce vero quod isti tantum pro excellentia sui dicantur psalmi, qui hoc volumine continentur. Nam et Psalterium, genus m tubae, fistulae, sambucae, citharae, psalterii, et symphoniae, omnisque generis musicorum. Nam et Paralipomenon exponit , cum dicit de lignis thyinis, quae vulgo ebe
Abbreviated transcription (Latin):
ctana die ut in .uͭi. psalmo iã dictũ
est. ad et̾uam ꝑtinet requiẽ. Nã
octauũ diem mundꝰ iste non recipit. s
finito septimo. redit semꝑ ad pͥmum.
In istis enim dieb pluralis ẽ numerus.
ille aut̃ singłaris accipit᷑. qͥ nullo succe¬
dente mutatur. Quappt̾ dicenda uirtꝰ
est psalmi. ut per eiꝰ intentionem in¬
scriptio tituli faciliꝰ possit intelligi. De¬
tit itaq ꝓpħa iniquitatem mundi istr
destrui. ut ad illam ueritatem future
ꝓmssionis debeat ꝑueniri. Dic illud in¬
ꝑturbabile regnũ significat᷑. quando eꝰ
beatitudo indesinent᷑ expetitur. Merito
gͦ huic psalmo octauus dies aptatꝰ est.
ubi scłi istiꝰ consuetudo uiciosa descrit᷑.
& illiꝰ uenire innocentia postulatur.
Cetera uͦ huiꝰ tituli uerba p̾cedentib
expositionib ꝓbant᷑. eẽ. notissima. Dũ¬
runa parte a mundi istiꝰ ꝑuersitat¬
ꝓpba saluũ se petit fieri. qm̃ dolosi
atq suꝑbi potentiam dñi sceleratis ob¬

Expanded text:
ctava, ut in sexto psalmo jam dictum est, ad aeternam pertinet requiem; nam octavum diem mundus iste non recipit, sed finito septimo semper redit ad primum. In istis enim diebus pluralis est numerus: ille autem singularis accipitur, qui nullo succedente mutatur. Quapropter dicenda virtus est psalmi, ut per ejus intentionem inscriptio tituli facilius possit intelligi. Petit itaque propheta iniquitatem mundi istius destrui, ut ad illam veritatem futurae promissionis debeat perveniri. Sic illud imperturbabile regnum significatur, quando ejus beatitudo indesinenter expetitur. Merito 45 ergo huic psalmo octavus dies aptatus est, ubi saeculi istius consuetudo vitiosa deseritur, et illius venire innocentia postulatur. Caetera vero hujus tituli verba praecedentibus expositionibus probantur esse notissima. Dropheta a mundi istius perversitate salvum se fecit fieri, quoniam dolosi atque superbi potentiam Domini sceleratis ob
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ diminute sunt ueritatesa filis
hominũ. Studiose discutiamꝰ hoc
principiũ psalmi. qm̃ magnoꝵ schemi¬
tũ decore formatũ est. Exclamat enĩ
ad dnm̃ subito ꝓpła. ut de ipsa formi¬
dine appareat periculi magnitudo.
Deinde ꝑfiguram sẏnatrismos usq ad
diuisionẽ congregat multa que timuit

Expanded text:
m diminutae sunt veritates a filiis hominum. Studiose discutiamus hoc principium psalmi, quoniam magnorum schematum decore formatum est. Exclamat enim ad Dominum subito propheta, ut de ipsa formidine appareat periculi magnitudo. Deinde per figuram synathroesmos, usque ad divisionem congregat multa, quae timuit