comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
leris: ut ñ prebeas menbra tua ar
ñ poterunt: si mox ut senseris tẽp¬
tationẽ a te reppuleris: si statim ut
uideris. culpã emendaueris. Con¬
fringere inimicos nos docet apłs:
cũ dicit. Mortificate menbra ur̃a
que sunt suꝑ t̾rã: fornicationem.
immundiciam. luxuriã. ⁊ cet̾a.
Cadent enĩ subtus pedes tuos. si ui¬
cia & concupiscentias in corde tu¬
o abhominatus fu̾s et despex̾is:
& insuꝑ affectus bonos ⁊ sp̃ales
actiones apposueris. Uñ alibi
uir ꝑfectus ait Iniquitatẽ õdio habu¬
i & abhominatus sum: legẽ autẽ tuã

Expanded text:
leris, ut non praebeas membra. tua armleris, ut non praebeas membra. tua armam stare non poterunt, si mox ut senseris tentationem, a te repuleris, si statim, ut videris peccatum, emendaveris. Confringere inimicos nos docet Apostolus, cum dicit, Mortificate membra vestra, quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, luxuriam, et caetera . Cadent etiam subtus pedes tuos, si vitia et concupiscentias in corde tuo abominatus fueris, et despexeris, et insuper affectus bonos et spirituales actiones apposueris. Unde alibi vir perfectus ait. Iniquitatem odio habui, et abominatus sum: legem autem tua
Abbreviated transcription (Latin):
cinctus uirtute. ꝑfectꝰ oꝑe. ad p̃lian¬
dũ doctus. in disciplina erũditus: ꝑ¬
fectus in caritate: inuictus a tribu¬
latione. quia iam a nemine suꝑat᷑:
idoneus est. ut iã mimicos suos
ꝑsequat᷑. Vnde  uoce ꝑfector
subiungitur. ꝑsequar inimicos me
os & cõptehendã illos: ⁊ ñ conuertar
donec deficiant. ꝑsequunt᷑ inimicos
suos sc̃i uiri. cũ malignos sp̃c siue car¬
nales affectus ase repellunt. ⁊ repͥm̃t:
orañdo. iugilando. carnẽ suã doman¬
do.sp̾alib stũdiis deseruiendo. Inimi¬
cos auit cõphencde est: immundoꝵ sp̃u¬
ũ calliditates subtilit̾ inquireñdo cog¬
noscere. et cognitas euitare. Nel mi¬
micos suos cõprehendit. qͥsqͥs carna¬
les animi motus sub iure racionis
constringit. Nec conuerti debet ab
hac intentione. ab hoc studio donec
deficiant. idẽ penitꝰ absumant᷑ : ea
que illicite animo reluctant᷑. Recte
tuos: si ñ ꝑmiseris regnare peccatũ
in tuo mortali corꝑe: si iures ei abstu¬

Expanded text:
cinctus virtute, perfectus opere, ad praeliandum doctus, in disciplina eruditus, perfectus in caritate, invictus in tribulatione: qui jam a nemine superatur, idoneus est, ut jam inimicos suos persequatur. Unde voce perfectorum subjungitur: 38. Persequar inimicosn convertar donec deficiant. Persequuntur inimicos suos sancti viri, cum malignos spiritus, sive carnales affectus a se repellunt et reprimunt, orando, vigilando, carnem suam domando, spiritualibus studiis deserviendo. Inimicos autem comprehendere est, immundorum spirituum calliditates subtiliter inquirendo cognoscere, et cognitas evitare. Vel inimicos comprehendit, quisquis carnales animi motus sub jure rationis constringit. Nec converti debet ab hac intentione, ab hoc studio, donec deficiant, id est, penitus absumantur ea, quae illicite animo reluctantur. Rectetuos, si non permiseris regnare peccatum in tuo mortali corpore : si vires eis abstu
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽ uere innocens. agnꝰ sine macła :
qui cũ maledic̾et᷑ ñ remaledicebat: cũ
pat̾etur. ñ cõminabat᷑ : qui ẽ electus
ado patre: sicut scͥptũ est. hic ẽ filiꝰ
ms dilectus: in qͦ m bene cõplacui.
Sociare illi. imitare illũ: sit tͥ bonum
adherere cdo: & eris cũ sc̃õ sc̃s. cũ ĩnocen¬
de ĩnocens. cũ electo electus. Qd̾ si ꝑu̾
teris. Ecce due uie: t ostense sunt. y¬

Expanded text:
ne macula : qui cum malediceretur, non maledicebat : cum pateretur, non comminabatur. Qui est electus a Deo Patre , sicut scriptum est, Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene 79 complacui . Sociare illi, imitare illum, sit tibi bonum adhaerere Deo, et eris cum sancto sanctus, cum innocente innocens, cum electo electus. Quod si socteris. Ecce duae viae tibi ostensae sunt: u
Abbreviated transcription (Latin):
quis ostendit uob̃ fug̾e a uentura i¬
ra: Quasi uocẽ dare ẽ : cũ subdit᷑. Agi¬
te fructus dignos penitentiȩ. Iuxra
gͦ capacitatem audientiũ. mͦ mi¬
dodat uocem: mͦ ut grando contun¬
dens. mͦ ut ignis accendens. Et mi
pennis iurtutũ recta itin̾a tnͣsuo¬
lantes: ñ suis. s eiꝰ a quo missi sunt
uirib: & disꝑdidit eos ad quoᷤ mis¬
si sunt: ut aliis eoꝵ ẽent odor uite
in uit᷑a. aliis odor mortis in mortẽ.
Fulgura multiplicauit. id ẽ coru¬
scantia miracła: et conturbauit
eos: bona conturbatiõe ad peni¬
dentiã. Et apparuerunt fontes aqua¬
so declarante qui ħt clauem scientiȩ.
Qui nmirũ sp̃ales fontes: cet̾os ex se
scͥpt̾arũ riuulos emittunt. Et reue¬
lata sunt fundam̃ta orbis t̾rarum.
Reuelati sunt ꝓpħe qui ñ intellige¬
bant᷑: suꝑ qͦs edificaret᷑ orbis t̾rarũ.

Expanded text:
quis ostendit vobis fugere a ventura ira ? Quasi vocem dare est, cum subditur, Agite fructus dignos poenitentiae . Juxta ergo 77 capacitatem audientium modo miDominus, modo ut grando contundens, modo ut ignis accendens. 15. Etpennis virtutum recto itinere transvolantes, non suis sed ejus a quo missi sunt, viribus. Et disperdidit eos, ad quos missi sunt, ut aliis eorum essent odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem . Fulgura multiplicavit. Id est coruscantia miracula. Et conturbavit eos. Bona conturbatione ad poenitentiam. 16. Et apparuerunt fontes aquaso revelante, qui habet clavem scientiae. Qui nimirum spirituales fontes caeteros ex se Scripturarum rivulos emittunt. Et revelata sunt fundamenta orbis terrarum. Revelati sunt Prophetae, qui non intelligebantur: super quos aed
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ subditur. Qm̃ tu ppłm humilẽ sal¬
uũ facies: et ocłos suꝑboꝵ humiliabi.
Seruagͥ humilitatẽ. recognosce te pul¬
u̾em ⁊ cinerem: confitere pecc̃a tua :
esto uilis mocłis tius: ut cũ ppło hu¬
mili saluari merearis. Cane ocłoꝵ ex¬
tollentiã. ne uidearis tͥ głosus: tͥ sapi¬
ens. tͥ magnꝰ : ne uͥ te altũ uideris.
ibi te deiciat: qui ocłos suꝑboꝵ humi¬
liat. Inde scͥptũ ẽ. Ne qui sapientes
estis ĩ ocłis uris: et corã uob̃met ipsis

Expanded text:
 Quoniam tu populum humilem salvum facies, et oculos superborum humiliabis. Serva ergo humilitatem, recognosce te pulverem et cinerem, confitere peccata tua, esto vilis in oculis tuis, ut cum populo humili salvari merearis. Cave oculorum extollentiam, ne videaris tibi gloriosus, tibi sapiens, tibi magnus, ne ubi te altum videris, ibi te dejiciat, qui oculos superborum humiliat. Unde scriptum est, Vae, qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetips
Abbreviated transcription (Latin):
auiter arserunt. Et ab eo suocensi st̃.
ut ardentes existant: qui priꝰ pecc̃o¬
res in carne. tanꝗͣ carbones incinere
mortui iacebant. Exhis gͦ uerbis ĩ¬
strum. qr ꝑ cõpũctionẽ ignis diumꝰ
accendit᷑ : qui int̾iora m̃tis illumi¬
nat: atq pecc̃oꝵ nigrẽdinẽ penitꝰ de¬
uastat. Et̃ quo ordine hec facta sint
que p̃dicunt᷑: uerbis sequentib de¬
monstrat᷑. Inclinauit celos et descen¬
dit: & caligo sub pẽdib eiꝰ. Priꝰ scõse
celestes uiros. ad p̃dicandum eiꝰ hu¬
milem aduentũ misit: quos deide
secutus. ꝑ semet ipsũ descendit. uer¬
bũ enĩcaro factũ est: & habitauit
innobis. Unde aut̃ humilis in carne
apparuit. inde princip̃e tenebrarũ
om̃imõda subiectione ꝓstrauit: atꝙ
euñdem eccl̃ie sue ꝓsternendũ dẽdit.
ñ apłs ait. Dñs conteret sathanã sub
pẽdib ur̃is uelocit̾. Ile aut̃ qui pau¬
lominꝰ ab angłis minoratus est ꝑ

Expanded text:
aviter arserunt. Et ab eo succensi sunt, aviter arserunt. Et ab eo succensi sunt, ut ardentes existant, qui prius peccatores in carne tanquam carbones in cinere mortui jacebant. Ex his ergo verbis instruimur, quia per compunctionem ignis divinus accenditur, qui interiora mentis illuminat, atque peccatorum nigredinem penitus devastat: et quo ordine haec facta sunt, quae praedicuntur, verbis sequentibus demonstratur. 10. Inclinavit caelos et descendit, et caligo sub pedibus ejus. Prius sanctos et electos viros ad praedicandum ejus humilem adventum misit, quos deinde sequutus per semetipsum descendit. Verbum enim caro factum est, et habitavit in nobis . Unde autem humilis in carne apparuit, inde principem tenebrarum omnimoda subjectione prostravit, atque eundem Ecclesiae suae prosternendum dedit.s ait, Dominus conteret Sathanam sub pedibus vestris velociter. Ille autem qui paulo minus ab angelis minoratus est per
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia elem̃ta. Si aut̃ ꝑ terrã. terre¬
na carnaliũ corda. et ꝑfuñdam̃ta
montiũ. principes intelligimꝰ ppłoꝵ.
quia uidelicet in ipsis firmabantur
cet̾i. tanꝗͣ in fundam̃tis: postꝗͣ p̃di¬
cantib apłis. irã se incurrisse om̃i¬
potentis dl̃i ognouerunt exeo qͥd
filiũ eius crucifixerunt: conturbati
et conterriti ꝓpt̾ culpã. statim cõmoti
sunt ad penitentiã. Qui petro eos in¬
crepante: tanqͣ cõmoti dixisse refe¬
runt᷑. ¶iri fr̃es: quid faciemꝰ: Quib
datũ ẽ consiliũ: ut ꝑ regeneratiõĩs la¬
uacͥrũ. remissionẽ reciꝑent pecc̃oꝵ.
De quib adhuc subditur. Ascendit fu¬
mus in ira eius: et ignis a facie eiꝰ
exarsit: carbones succensi sunt ab
eo. Quid facies eiꝰ nͥ noticiã : qͥd fumꝰ
qui lacͥmas excitat. nͥ lacͥmosam pe¬
nitentiũ compunctionẽ designat:
Timentes iram: lacͥmis lauerunt
culpam. Et unde d̾m ꝑfidem noue¬
runt: inde accepto sp̃u. ĩ eiꝰ amore su¬

Expanded text:
terram terrena carnalium corda, et per fundamenta montium, principes intelligimus populorum: quia videlicet in ipsis firmabantur caeteri, tanquam in fundamentis, postquam praedicantibus Apostolis iram se incurrisse omnipotentis Dei cognoverunt , ex eo quod Filium ejus crucifixerunt, conturbati et conterriti propter culpam, statim commoti sunt ad poenitentiam. Qui Petro eos increpante, tanquam commoti dixisse referuntur, Viri fratres, quid faciemus ? Quibus datum est consilium, ut per regenerationis lavacrum remissionem reciperent peccatorum. 9. De quibus adhuc subditur, Ascendit fumus in ira ejus, et ignis a facie ejus exarsit: carbones succensi sunt ab eo. Quid facies ejus, nisi notitiam? Quid fumus qui lacrymas excitat, nisi lacrymosam poenitentium compunctionem designat? Timentes iram lacrymis laverunt culpam. Et unde Deum per fidem noverunt, inde accepto spiritu in ejus amore su
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ se ab om̃i angastia lib̾are: qͥd fec̾it
audiamus. in tribulatione mea in¬
Lon se urndicat: s orat. Docet te pa¬
cientiã: imꝑator tuus. Si te circun¬
dant dolores mortis ꝑturbationes in¬
iquitatis ⁊ attende qnͣta ꝑtulerit re¬
deptor tiuuis: et exemplo eius. omĩa pa¬
tienter sustine.Intus in corde tuo. in¬
uoca dñm: et toto cordis affectu clama
ad łm tuũ. In ipso eñ ẽ potentia ⁊ di¬
potest oppressos eriꝑe ab om̃i tribriar¬
tone. on septũ est. De quacũq teibu¬
latione clamau̾int ad me: eripiam
eos dicit dns. Bene gͦ subdit᷑. Et exau¬
diuit de templo sc̃o suo uoc̃e meã: ⁊cla¬
mor m̃s in conspectu eiꝰ introiuit ĩ au

Expanded text:
 quid fecerit, audiamus. 7. In tribulatione inNon se vindicat, sed orat. Docet te patientiam imperator tuus. Si te circumdant dolores mortis, perturbationes iniquitatis, attende quanta pertulerit Redemtor tuus, et exemplo ejus omnia patienter sustine. Intus in corde tuo invoca Dominum, et toto cordis affectu clama ad Deum tuum. In ipso enim est potentia et diis imperium potest oppressos eripere ab omni tribulatione. Unde scriptum est, De quacunque tribulatione clamaverint ad me, eripiam eos, dicit Dominus . Bene ergo subditur, Et exaudivit de templo sancto suo vocem meam: et clamor meus 75 in conspectu ejus i
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ ÷ & pater tuus qui uidet ĩ absco¬
dito: reddet tͥ. Sic itaq debemꝰ clama¬
re. ut clamorem nr̃m uideat dñs:
alꝙ ĩ aures eius introeat: qui utiꝙ
csamor. ñ tam uocis est ꝗͣ cordis. Unde
moysi dr̃. Qd clamas ad me: Men¬
tis nr̃e desidiũ: elamor ẽ ĩ conspectu
cłi. S qͥd deinde sequat᷑: audiamus.
Commota ẽ & contremuit terra: ⁊ fus¬
dam̃ta montiũ conturbata sunt. &
cõmota sunt: qm̃ iratus ẽ eis. Si hoc

Expanded text:
to: et Pater tuus qui videt in abscondito, reddet tibi . Sic itaque debemus clamare, ut clamorem nostrum videat Dominus, atque in aures ejus introeat: qui utique clamor non tam vocis est, quam cordis. Unde Moysi dicitur, Quid clamas ad me ? Mentis nostrae desiderium clamor est in conspectu Dei. Sed quid deinde sequatur, audiamus. 8. Commota est et contremuit terra: fundamenta montium conturbata sunt, et commota sun
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Hic m̃s est ds: ñ ẽ sicut cet̾i. Nãꝙ
uia illiꝰ impolluta : u̾ba eiꝰ in tͥbu¬
latiõe ꝓbata: spes illiꝰ certa & firma:
qui ꝓtegit sꝑantes in se. ne deficiart
ĩ tẽptatione. Quid tam impollutũ.
ꝓtectione ambulabrmꝰ. Et m̾ito
amamꝰ: us quẽ timemꝰ. Si inueni¬
remꝰ talem aut meliorẽ: fortassis in
in ipsospes nr̃a fixa ꝑmaneat. Qui p̃¬
cinxit me uirtute: scl. fide. spe. ⁊ ca¬
ritate: et posuit immacłatã n uiã
meã: uidelicet ut innocent̾ uiuam.
Et notandu qdñ ait cuxit me: s p̃¬
cinxit. Magnũ quidẽ omiipotentis
di donũ ẽ: cũ ante qͥsq p̃cingit᷑. ꝗͣ ad
uicia relaxet᷑. Nec mirũ. si eoꝵ uiã

Expanded text:
cat, Hic meus Deus non est sicut caeteri: namque via ejus impolluta, verba ejus in tribulatione probata, spes illius certa et firma, qui protegit sperantes in se, ne deficiant in tentatione . Quid tam impollutum, protectione ambulabimus. Et merito amamus, Dominus quem timemus. Si inveniremus talem, aut meliorem, fortassis in in ipso, spes nostra fixa permaneat. 33. Qui praecinxit me virtute. Scilicet fide, spe et caritate. Et posuit immaculatam viam meam. Videlicet, ut innocenter vivam. Et notandum, quod non ait, Cinxit me, sed Praecinxit. Magnum quidem omnipotentis Dei donum est, cum ante quisque praecingitur, quam ad vitia relaxetur. Nec mirum si e
Abbreviated transcription (Latin):
eriꝑe dignatꝰ est: coronando occisos.
atq ad uiam u̾itatis errantes redu¬
cendo. Uñ & subdit᷑. Preuenerunt
me ĩ die afflictionis meȩ: idẽ p̃ualu
sequentiũ. Et qi carnales patiebar
angustias: eduxit in sp̃ualẽ latiti¬
dinem ficłi. Saliũ me fecit qm̃ uolu¬
it me: nullis meis p̃cedentib meritis.
s sola sua beniuolentia. Ipse ẽ eñ qͥ o¬
uoluntate. Et retͥbuet mͥ dñs scdm

Expanded text:
eripere dignatus est, coronando occisos, eripere dignatus est, coronando occisos, atque ad viam veritatis errantes reducendo. Unde et subditur, 19. Praevenerunt me in die afflictionis meae. Id est praevalueersequentium. 20. Et quia carnales patiebar angustias, Eduxit me in spiritualem latitudinem fidei. Salvum me fecit, quoniam voluit me. Nullis meis praecedentibus meritis, sed sola sua benevolentia. Ipse est enim, qui ovoluntate . 21. Et retribuet mihi Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ dixit ĩcrepationẽ: adiunxit ĩspira¬
dionem: Timc eñ itcilit̾ foris increpa¬
iñ : qn inspiram᷑ uitꝰ. ut timeamus.
est de sinu patͥs: et accepit me: scł
caput eccłie. ĩ equalitatẽ sͥ. ad dext̾am
suã. Et assũpsit me:i. eccłiam me¬
ã que ẽ corpꝰ meũ : de aquis multis:
qr ex multis ppłis me instituit: uel
q ex młcis uiciis me extͣcit: siue qͥa
ex multis tribulatiõib me lib̾auit.
Et hoc ẽ qd̃ sequit᷑. Eripuit mẽ de ĩ¬
unicis meis fortissimis. Quisunt
isti fortissimi ĩ nnici᷑ nͥ sp̃c maligni.
hoꝵ ꝓculdubio fortitudinẽ ñ posse¬
mꝰ enadere: nͥ om̃ium potentior ds̃.
nos fragiles dignaret᷑ eriꝑe. Ee ab
his qͥ oderunt me. qm̃ confortati sunt
su me: subaudis me eripuit. Qui
sunt hii qui ocłunt eccłiam : nͥ infi¬
deles atꝙ h̾etici: Qui in tantũ aliq̃n
confortati sunt: ut quoscłã etiã elec¬
tos. aliqñ occiłent in carne: aliq̃n er¬
rare fac̾ent infide. S eos pius dñs

Expanded text:
it, Increpationem, adjunxit Inspirationem. Tunc enim utiliter foris increpamur, quando inspiramur intus, ut timeamus. est de sinu Patris. Et accepit me. Scilicet caput Ecclesiae in aequalitatem sibi, ad dexteram suam. Et assumsit me. Id est Ecclesiam meam, quae est corpus meum. De aquis multis. Quia ex multis populis me instituit: vel quia ex multis vitiis me extraxit: sive quia ex multis tribulationibus me liberavit. Et hoc est quod sequitur: 18. Eripuit me de inimicis meis fortissimis. Qui sunt isti fortissimi inimici, nisi spiritus maligni? Horum proculdubio fortitudinem non possemus evadere, nisi omnium potentior Deus nos fragiles dignaretur eripere. Et ab his, qui oderunt me, quoniam confortati sunt super me. Subaudis, me eripuit. Qui sunt hi, qui oderunt Ecclesiam, nisi infideles atque haeretici? Qui intantum aliquando confortati sunt, ut quosdam etiam electos, aliquando occiderent in carne, aliquando errare facerent in fide. Sed eos pius Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
que cotidie benignꝰ dñs confert nob̾:
ñ habemꝰ qͥd rependere possimꝰ. nͥ lau¬
dem. Gemiũ artt̃ bonũ confert hõi:
laudatio cłi. Tum quia in laude ho¬
minis d̃s honorat᷑: tũ oꝑ ipsius meri¬
do laudis homo a malis lib̾at᷑. Uñ ip¬
se dns in alio psalmo nos ãmonet di¬
cens. Immola cło sacͥficiũ laudis: et
rẽdde altissimo uota tua. Et innoca
me in die tribulationis: et eruam
te. Cicũdederunt me dolores morti.
idẽ udei mͥ inferentes angustias pas¬
sionis. Et torrentes iniquitatis con¬
terbauerunt me: quia ecxe turba et
qui uocabat᷑ iñdas uenit. Uenit tor¬
rens & iniquoꝵ impetꝰ. ad discipłoꝵ
gregẽ contrrbandũ: ꝙ ꝑcusso pastore.
dispgent᷑ oues gregis. Dolores inferi
circuñdedunt me: idẽ illi qͦs infer¬
nales dolores expectant. reoccupa¬
uerunt me laquei mortis: qr cũ gla¬
diis & fustib undiꝙ suꝑuenerunit.
laquei mortis. icło dicunt᷑: quia dia¬

Expanded text:
quae quotidie benignus Dominus confert nobis, quae quotidie benignus Dominus confert nobis, non habemus quid rependere possimus, nisi laudem. Geminum autem donum confert homini laudatio Dei: tum quia in laude hominis Deus honoratur, tum quia ipsius merito laudis homo a malis liberatur. Unde ipse Dominus in alio psalmo nos admonet dicens, Immola Deo sacrificium laudis, et redde Ae tribulationis, et eruam te . 5. Circumdederunt me dolores mortis. Id est, Judaei inferentes mihi angustias passionis. Et torrentes iniquitatis conturbaverunt me: quia ecce turba, et qui vocabatur Judas venit . Venit torrens et iniquorum impetus ad discipulorum gregem contdispergentur oves gregis . « Dolores inferni circumdederunt me, » id est illi, quos infernales dolores exspectant. « Praeoccupabant me laquei mortis, » quia cum gladiis et fustibus undique supervenient. Laquei mortis ideo dicuntur, quia dia
Abbreviated transcription (Latin):
est natͣe. ⁊ dñs nom̃ est osficii. Illud ꝓ¬
tinet ad maiestatem & dignitatem.
que ipse est: hoc ꝑtinet ad potestatẽ
& dñium. qͦdin nobis exercet. Ibi ostes¬
dit᷑ nobis quĩd amemꝰ : bic autem qͥd
quid amemꝰ. Et in primo uersu c̃omen¬
datur nob̾ caritas & fides: in scd̾o u̾ spes.
Et ñ imm̾ito caritas prima: q ipsa est
untutũ regina. Ipsa est inicium bonoꝵ
⁊ rãdix untutũ. S que secunt᷑. ⁊ que
nos excitant ad amandũ dm: audiamꝰ.
Nrotector m̃s ẽ cormi salutis mee: ⁊ su¬
sceptor m̃s. Protegit enĩ nos a malis:
ẽ sicut cornu eminet. ita ipse emineis
nr̃a salus tanqͣ infirmos medicus ad
senanddos nos suscepit. Uñ ipse filne̾.
bono pastori ouem infirmã reportas¬
ti compatus est. Et ido laudans inuo¬
cabo dñm: & ab inimicis meis sal¬
uiis ero. Ecce qnta utilitas: laudare
qđm. Si et in ꝓsꝑis ⁊ maduersis. dm
toto corde laudaueris: nullus pot̾it tͥ
noc̾e inimicus. De tot & tantis bomiꝰ

Expanded text:
est naturae, et Dominus nomen est officii. Illud pertinet ad majestatem et dignitatem, quae ipse est: hoc pertinet ad potestatem et dominium quod in nobis exercet. Ibi ostenditur nobis quid amemus, hic autem quid quid amemus. Et in primo versu commendatur nobis caritas et fides: in secundo vero spes. Et non immerito caritas prima, quia ipsa est virtutum regina, ipsa est initium bonorum, et radix virtutum. Sed quae sequuntur, et quae nos excitant ad amandum Deum, audiamus. Protector meus, et cornu salutis meae, et susceptor meus. Protegit enim nos a malis, et sicut cornu eminet, ita ipse eminens nostra salus, tanquam infirmos medicus ad sanandum, nos suscepit. Unde ipse Filius bono pastori ovem infirmam reportanti comparatus est : et ideo, 4. Laudans invocabo Dominum, et ab inimicis meis salvus ero. Ecce quanta utilitas laudare Deum. Si et in prosperis et in adversis Deum toto corde laudaveris, nullus poterit tibi nocere inimicus. De tot et tantis bonis
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m qui datus est nob̾. facit nos fortes.
ad toleranda aduersa muñdi: ad ex¬
pugnanda uicia & tẽptam̃ta diaboliͥ
ad exercenda bona sp̃alia: ad contẽpner¬
da bona terrena. Propt̾ hoc etiã diliges¬
dus ẽ cłns. quia ip̃e est firmam̃tũ nr̃m
in quo firmũ fundam̃tũ habemꝰ. ne
uentis tẽptationũ moueam᷑: et refugi¬
ũ ad qũe refugimꝰ. ne in hac miseria
ꝑeamꝰ: et lib̾ator: ut de seruitute diabe¬
li & pecc̃i ꝑ eum lib̾ati. ad uerã lib̾tase
ueniamꝰ. Ds̃ m̃s adutor m̃s: & sꝑabo

Expanded text:
 qui datus est nobis : facit nos fortes ad toleranda adversa mundi, et ad expugnanda vitia et tentamenta diaboli ad exercenda bona spiritualia, ad contemnenda bona terrena. Propter hoc etiam diligendus est Dominus, quia ipse est firmamentum nostrum, in quo firmum fundamentum habemus, ne ventis tentationum moveamur: et refugium, ad quem refugimus, ne in hac miseria pereamus: et liberator, ut de servitute diaboli et peccati per eum liberati, ad veram libertatem veniam
Abbreviated transcription (Latin):
uitati. Occurrerunt mnangulopa¬
rietis. de circũcisione uenientis
et facti sunt ciuitas regis magni:
quifuerant latera aquilonis. Qui¬
cumq adherent diabolo: latera st̃¬
aquilonis. Adhereant xp̃o: et eruił
deciuitate regis magni. In hiᷤ mag¬
na gła: et honor om̃ipotentis ẽ. Nag¬
na enim mẽdici gła est: qñ ex des¬
peratione conualescit egrotus. Se¬
quit᷑ alia cõmendatio. Ds̃ indomi¬
b eius cognoscet᷑: cũ suscipiet eam
Indomib eiuscuntatis .i. in singłis
fidelib qui dicuntur domꝰ. quia in
eis habitat dñs. cognoscetur ds :
quia ipsicognitionem habebunt
de do: cum suscipiet eam: tuendã
et ꝓtegendam ab inimicis. Uel in
Nam quid ẽẽt ciuitas ista: nͥ ille su¬
scepisset eam: Nonne statim cad̾et:
nͥ tale fundamentũ hr̃ẽt. Nemo g̾
de suis merits głetur: s qui głat.¬

Expanded text:
vitati. Occurrerunt in angulo pavitati. Occurrerunt in angulo parietis de circumcisione venientis . Et facti sunt civitas regis magni, qui fuerant latera Aquilonis. Quicumque adhaerent diabolo, latera Aquilonis sunt. Adhaereant Christo, et erunt de civitate regis magni. In his magna gloria et honor omnipotentis est. Magna enim medici gloria est, quando ex desperatione convalescit aegrotus. Sequitur alia commendatio: 4. Deus in domibus ejus cognoscetur, cum suscipiet eam. In domibus ejus civitatis, id est, in singulis fidelibus, qui dicuntur domus, quia in eis habitat Dominus, cognoscetur Deus: quia ipsi cognitionem habebunt de Deo, cum suscipiet eam tuendam et protegendam ab inimicis. Vel in Nam quid esset civitas ista, nisi ille suscepisset eam? Nonne statim caderet, nisi tale fundamentum haberet? Nemo ergo de suis meritis glorietur. Sed qui g
Abbreviated transcription (Latin):
caput regni nideoꝵ erat: ipsos u¬
deos sig̾cat. Platera aquilonis. gen¬
des designant᷑: que torpentes frigo¬
re infidelitatis. adiabolo posside¬
bant᷑. P eo qduentus aquiloconstr̃i.¬
git infrigore: ñ incongrue aquilo¬
nis nomme. torpor maligni sp̃c ac¬
cipitur. Qd̃ ysaias qͦ testat᷑: qui
dixisse diabolum denunciat. diceis.
Sedebo in monte testam̃ti: in lat̾ib
aquilonis. Malignus sp̃c. montem
testamenti tenuit:quia iudaicum
ppłm qui legemacceꝑat.sibi in ꝑfi¬
diam subiugauit. Adhuc montem
testamenti possidet: qñ corda docto¬
rum tenet.Quietiãmlat̾ib aqui¬
lonis sedit: quia mentes gentilium
frigidas possedit. Unde et sponsiuo¬
ce: in canticis dr. Surge aquilo &
ueni auster: ꝑfla ortum meum ⁊
fluent aromata illiꝰ. Recedente e¬
dum calefaciendo flau̾it: statimide
cordib fidelium. aromata fluunt
gis. lib̾ati homines ab infidelitate
& suꝑstitione demonioꝵ: creden¬
tes in xp̃o. colli ni ati sunt illici¬

Expanded text:
caput regni Judaeorum erat, ipsos Judaeos significat. Per latera Aquilonis Gentes designantur, quae torpentes frigore infidelitatis a diabolo possidebantur. Pro eo, quod ventus Aquilo constringit in frigore, non incongrue Aquilonis nomine torpor maligni spiritus accipitur. Quod Isaias quoque testatur, qui dixisse diabolum denuntiat dicens: Sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis . Malignus spiritus montem testamenti tenuit, quia Judaicum populum, qui legem acceperat, sibi in perfidiam subjugavit. Adhuc monti testamenti praesidet, quando corda doctorum tenet: qui etiam in lateribus Aquilonis sedit, quia mentes Gentilium frigidas possedit. Unde et sponsi voce in Canticis dicitur, Surge Aquilo et veni Auster, perfla hortum meum, et fluent aromata illius . Recedente edum calefaciendo flaverit, statim de cordibus fidelium aromata fluunt  liberati homines ab infidelitate et superstitione daemoniorum, credentes in Christum colliniati sunt illi ci
Abbreviated transcription (Latin):
tur grã e lecti. Elegit itaq dñs
spẽm iacob quem dilexit: ñ quiaũ
s illam spẽm iam̃ diligebat in ia¬
cob. qm ꝑ grãm pꝰmodum eierat
daturus. Sic elegit sibi eccłiam ñ
habentem macłam aut rugam:
ñ quia ẽẽt immacłata. qñ est elec¬
ta: s ad boc elegit fedam. ut fac̾et
pulchram. Deinde ostendit quoor¬
dine gentes electe sint: cum suibũ¬
git. Ascendit ds̃ in iubilo. Nam pͥt
ascensionem missus est spc̃ scõ in¬

Expanded text:
tur gratia electi. Elegit itaque Dominus tur gratia electi. Elegit itaque Dominus speciem Jacob quem dilexit: non quia tsed illam speciem jam diligebat in Jacob, quam per gratiam postmodum erat daturus. Sic elegit sibi Ecclesiam non habentem maculam aut rugam . Non quia esset immaculata, quando est electa: sed ad hoc elegit foedam, ut faceret pulchram. Deinde ostendit quo ordine gentes electae sint, cum subjungit: 6. Ascendit Deus in jubilo. Nam post ascensionem missus est Spi
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. & gentes sub pedib nr̃is : neqͣ¬
ꝗͣ lla intelligend̃um ẽ. ut sͥ uellert
ascribere hoc: cũ apłs paulus qͦs¬
dam uolentes eisubici. tanꝗͣ hõi.
redarguat dicens. Numquid pau¬
lus crucifixus est ꝓ uob̾ : aut in no¬
mine pauli baptizati estis. Non
gͦ in hoc u̾bo seipsos appetunt cõ¬
mendare: s illũ potiꝰ cuiꝰ auctoritaᷤ
erat in ipsis: cui magis obediebat᷑ ꝑ
ipsos. ꝙͣ ipsis. Quoꝵ adhuc uoce
subuingitur. Elegit nob̃ heditatẽ
suam :i. gentes elegit nob̾ in here¬
ditatem sociandas. Uel elegit nob̾.
ut nos subsistentes loco ipsius in ħe¬
ditate. excolamꝰ eam spinas uicioꝵ.
auferendo: uomere disciplinȩ a¬
rando: semina uirtutum mitten¬
do. In eo qd̾ dr elegit. grã diuna c̃o¬
mendatur: uixta qd̵ ipse auctor
gr̃ȩ sius dicit. Non uos me elegistͤ:
s ego elegiuos. Que gr̃a magis de¬
claratur: cum subditur: spẽm iacob
quem dilexit. Quofr̃s erant iacob
et esau: et anteꝗͣ aliquid egissent bo¬

Expanded text:
edibus nostris: nequaquam ita intelligendum est, ut sibi vellent hoc adscribere: cum Apostolus Paulus quosdam volentes ei subjici tamquam homini, redarguat, dicens: Numquid Paulus crucifixus est pro vobis, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Non ergo in hoc verbo seipsos appetunt commendare, sed illum potius, cujus auctoritas erat in ipsis: cui magis obediebatur per ipsos, quam ipsis. Quorum adhuc voce subjungitur: 5. Elegit nobis haereditatem suam. Idest, gentes elegit nobis in haereditatem sociandas. Vel elegit nobis, ut nos subsistentes loco ipsius, in haereditate excolamus eam, spinas vitiorum auferendo: vomere disciplinae arando: semina virtutum mittendo. In eo quod dicitur, Elegit, gratia divina commendatur. Juxta quod ipse auctor gratiae suis dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Quae gratia magis declaratur, cum subditur: Speciem Jacob quem dilexit. Duo fratres erant, Jacob et Esau : et antequam aliquid egissent bo
Abbreviated transcription (Latin):
auditum. gustum. õdoratũ ⁊ tac¬
tum. uertamꝰ in bonum usum.
Deinde ostendit quomͦ sit rex oñis
terre: cum subdit. Regnabit ds̃
suꝑ gentes. Et ne aliquis intellig̾et.
ut etiam in malis regnaret: deter¬
minat ita. Deus sedet suꝑsedẽ scãm
inscĩs maneat. Inde scriptũ ẽ. Aĩa
bolus: mͦ regnat xp̃c. Ille regnabat ꝑ
suꝑbiam ꝑ luxuriam. ꝑ iram. ⁊ ꝑ
cetera uicia:. iste regnat ꝑhumili¬
tatem. ꝑ castitatem ꝑ mansuetũdi¬
nem. & ꝑcet̾as uirtites: ut iam ñ
simꝰ serui pecc̃i. s libi iusticiȩ. Sihec
agimꝰ: erimꝰ regnũ dĩ a̾ sedes dĩ. Ex¬
ponit quomͦ factumsit: ut regnet
suꝑ gentes. Principes ppłoꝵ congre¬
gati sunt cum ło abraham. Ac sidi¬
ceret. Reges et alii potentes qui prutͦ
dõ adu̾sabant᷑: congregati sunt ꝑfi
dem cumdõ. cui credidit abraham.¬

Expanded text:
auditum, gustum, odoratum et tacauditum, gustum, odoratum et tactum vertamus in bonum usum. Deinde ostendit quomodo sit rex omnis terrae, cum subdit: 9. Regnavit Deus super gentes. Et ne aliquis intelligeret, ut etiam in malis regnaret, 235 determinat ita, Deus sedet super sedem sanin sanctis maneat. Inde scriptum est, Animbolus, modo regnat Christus. Ille regnabat per superbiam, per luxuriam, per iram, et per vitia. Iste regnat per humilitatem, per castitatem, per mansuetudinem, et per caeteras virtutes: ut jam non simus servi peccati, sed liberi justitiae . Si haec agimus, erimus regnum Dei, et sedes Dei. Exponit quomodo factum sit, ut regnet super gentes. 10. Principes populorum congregati sunt, cum Deo Abraham. Ac sic diceret, Reges et aliae potestates, qui prius Deo adversabantur, congregati sunt per fidem, cum Deo cui credidit Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
quia implecũ est qd̃ dixit ysaias. Ip¬
se ds tuus quieruit te: uniuerse
terre ds uocabr. Ido subdit. salli¬
te sapienter:i.bene oꝑamini:non ꝓ
terrenis: ne sitis comꝑabiles fatuis
uirginib. que accipientes lampa¬
des. ñ sũpserunt oleum in uasis
suis. ꝑeas enim designant᷑ animȩ
que continenter uiuunt. et bona
oꝑa que ꝑ lampades designantur.
faciunt: sdum in de hominib ap¬
petunt placere:oleum inuasis .i.
nitorem głe inconscientiis. negli¬
gunt ħre. Tales iudent᷑ do psallere.
in eo q̃d̾ bona agunt: s insipienter
psallunt: qͥa eadem bona ꝑ manẽ
głam amitunt. Sapienter gͦ psal¬
lere est. recta agere: & de ipsis rectis
oꝑib. solidũo uelle placere. Nonẽ
aut̃ ociosum: quõd tociens dictũ
ẽ psallite. Repetens inculcat: ut
tardos excitet. Frequens repetici
o est iocunditatis. yel quinquies
psallite. ad quinq corꝑis sensus
possumꝰ referre: ut uidelicet. uisũ.

Expanded text:
quia impletum est quod dicit Isaias, Ipquia impletum est quod dicit Isaias, Ipse Deus tuus, qui eruit te, universae terrae Deus vocabitur. Ideo subdit: Psallite sapienter, idest, bene operamini, non pro terrenis, ne sitis comparabiles fatuis virginibus, quae accipientes lampades suas non sumserunt oleum secum in vasis suis . Per eas enim designantur animae quae continenter vivunt, et bona opera quae per lampades designantur, faciunt. Sed dum inde hominibus appetunt placere, oleum in vasis, idest, nitorem gloriae in conscientiis negligunt habere. Tales videntur Deo psallere, in eo quod bona agunt: sed insipienter psallunt, quia eadem bona per inanem gloriam amittunt. Sapienter ergo psallere, est recta agere, et de ipsis rectis operibus soli Deo velle placere. Non est autem otiosum, quod totiens dictum est Psallite. Repetens inculcat, ut tardos excitet: frequens quoque reo est jocunditatis. Vel quinquies psallite ad quinque sensus corporis possumus referre: ut videlicet visum,
Abbreviated transcription (Latin):
tauerunt uob pẽdes: quo occiso &
sepulto spem uob̃ ꝑdidisse putaba¬
tis: ecce ipsẽ ibc. Ascendit ante uoͤ:
sicueniet quẽ admodũ uidistis eũ
euntem in celum. Tollitur quip¬
acordib urĩs. G uos filiichore iam
si intellexistis uos. & inspicitis hie
uos. et gaudetis quia uĩdetis hic
uos: psallite dõ bene oꝑando: deo
nr̃o :i. adhonorem dĩ nr̃i. psallite
m̃te. Et ñ solum psallendum ẽ ei
in eo qd ds est: s c̃ in eo qd̾ homo. Nec
qualiscũq ħo: s rex. Et idõ subiũ¬
git. Psallite regi nr̃o. psallite. Psal¬
lendum ẽ do. qui nos creauit: psal¬
lendum ẽ regi qui nos redemit.I.¬
ste rex ⁊ ds est & hõ ÷ d̾s ante carnẽ:
d̾s incarne. Cin etiam icło psallen
quid posset dicere ñ ẽẽ d̃m suumꝰ
siuum: et ubi agnoscebat᷑. qͣi ibi
tm̃ds erat. Notus in nidea ds. Nodũ
filii chore dicebant: om̃s gentes plau¬
dite manib. Iam ab omĩb agnoscit᷑:

Expanded text:
taverunt vobis pedes. Quo occiso et taverunt vobis pedes. Quo occiso et sepulto, spem vobis perdidisse putabatis . Ecce ipse est Jesus. Ascendit ante vos: sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem-in caelum . Tollitur quipa cordibus vestris. Ergo vos filii Chore, jam si intellexistis vos, et inspicitis hic vos, et gaudetis quia videtis, hic vos 7. Psallite bene operando Deo ad honorem Dei nostri: psallite mente. Et non solum psallendum est ei, in eo quod Deus est; sed etiam in eo quod homo est. Nec qualiscumque homo, sed rex. Et ideo subjungit: Psallite regi nostro, psallite. Psallendum est Deo, quia nos creavit. Psallendum est, quia nos redemit. Iste rex est Deus, est homo: Deus ante carnem, Deus in carne. Cui etiam ideo psallendquid posset dicere non esse Deum suum? suum, et ubi agnoscebatur, quasi ibi tantum Deus erat. Notus in Judaea Deus . Nondum filii Chore dicebant, Omnes gentes plaudite manibus. Jam ab omnibus agnoscitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ iubilatio: nͥ ad miratio gaudii.
que uerbis ñ potest explicari:
Quomꝰ ad mirati sunt gaudentes:
uidentes ire in celum.quẽ planxe¬
runt mortuum: Reuera huic gau¬
dio uerba ñ sufficerent: restabat
iubilare: qd̃ nemo poterat explica¬
re. Ibierat et uox tube: uox illa
angłoꝵ. Dictum ẽ enĩ: sicut tuba
exalta uocem tuam. Predicauet̃t̃
angłi ascensionẽ dñi: iũderunt
discipłi ascendentem dnm: beren¬
tes. admirantes. stupentes. nicħ di¬
centes: s corde iubilantes : ⁊ uox
iam tubȩ inclara uoce angłoꝵ.
Uirigalilei: quidstatis aspicientes
incelum: hic iħe ẽ: quasi illin̾sc¬
ebant quia ipse est iħc. Ante se
pauloante eum ñ iudebant: secum
ioquentem ñ audiebant: Nempe
ñ solum spẽm uiderunt presentis:
s e membra contrectauerunt. Ipsi
tͦ nesciebant: qd̾ ille ẽẽt iħc. S admi¬
ratione pre gaudio iubilationiꝰ..
tanꝗͣ m̃te alienata loquunt᷑ an¬
głi : ipse ẽ iħe. Ille quocruci fixo nu¬

Expanded text:
est jubilatio, nisi admiratio gaudii, quae verbis non potest explicari? Quomodo admirati sunt gaudentes discipuli, videntes ire in coelum quem planxerunt mortuum: revera gaudio huic verba non sufficiebant, restabat jubilare quod nemo poterat explicare. Ibi erat et vox tubae, vox illa Angelorum. Dictum est enim, Sicut tuba exalta vocem tuam . Praedicaverunt Angeli ascensionem Domini: viderunt discipulos ascendente Domino haerentes, admirantes, stupentes, nihil dicentes, sed corde jubilantes: et vox jam tubae in clara voce Angelorum: Viri Galilaei quid statis aspicientes in caelum? hic Jesus est . Quasi illi non scirent, quia ipse est Jesus. Ante se paulo ante eum non videbant? secum loquentem non audiebant ? Nempe non solum speciem viderunt praesentis, sed membra contrectaverunt. Ipsi ergo nesciebant quod ille esset Jesus? Sed admiratione prae gaudio jubilationis; tamquam mente alienata, loquuntur Angeli, Ipse est Jesus. Ille, quo crucifixo, nu
Abbreviated transcription (Latin):
et multis modis cõmendat: mͦ ꝑ
latationem. Laudat eam etiam a
uolentes destruere.cognoscentes
eiꝰ dignitatem conuersi sunt adeã
Deinde cõmendat qͦddam insigne
bitat inea. In scd̃a parte agit: de
ordinib ipsins eccłie. Intentio est:

Expanded text:
et multis modis commendat: modo per et multis modis commendat: modo per modo per dilatationem. Laudat etiam eam a volentes eam destruere, cognoscentes ejus dignitatem, conversi sunt ad eam. Deinde commendat quoddam insigne rdia Dei habitat in ea. In secunda parte agit de ordinibus ipsius Ecclesiae. Intentio est
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ fides cõmendat᷑ meułgłio. Ec̃ce
quoniꝰ implecũ est: qd ioħes dixit.
Potens est ds delapidib suscitare
filios abrahe. Nõne lapĩdeserant
gentes: qñlapides colebant: Sie de
illis alibidr inpsalmo. Similes ilł
fiant qui faciunt ea. Et icdo accesse¬
runt adfidem: qm̃dii fortes terre.¬
fortes ꝑ fidem. ueement̾ eleuatist̃
insignis et uirtitib. Et ita factũ
ẽ: ut multi generentur ad fideo:
salmꝰ cantiei. filiis chore: insob
tum est: caluaria int̾precat᷑. Qui
psalmꝰ dicitur cantici: quia de re
agit unde maxcime nobexultandũ
est: qm̃ magnã exponit eccłiȩ dig¬
nitatem. Psalmꝰ dico habitꝰ inscoa
ta fuit in scd̾adie. Prima enumde
discreta est lux a tenebris: in qua
significat᷑ resurrectio xp̃i: de qͣlux
immortalitatis. a mortalitate disc̃¬
la ẽ. In die scdo factum est firmam̃¬
tum: in quo sig̾catur tempꝰ pꝰt re¬
surrectionem. quo fundata ẽ sc̃ã
eccłia. In prima parte describit eã

Expanded text:
io . Ecce quomodo impletum est, quod Joannes ait, Potens est Deus de lapidibus suscitare filios Abrahae . Nonne lapides erant gentes, quando lapides colebant, sicut de illis al i bi dicitur in psalmo: Similes illis fiant, qui faciunt ea ? Et ideo accesserunt ad fidem, Quoniam Dii fortes terrfortes per fidem, vehementer elevati sunt: in signis et virtutibus. Et ita factum est, ut multi generentur ad fidem. Psalmus cantici filiis Chore in secuctum est Calvaria interpretatur. Qui psalmus dicitur cantici, quia de re agit, unde maxime nobis exultandum est: quoniam magnam exponit Ecclesiae dignitatem. Psalmus, dico, habitus in secunda ta fuit in secunda die . Prima enim die discreta est lux a tenebris : in qua significatur resurrectio Christi, de qua lux immortalitatis a mortalitate discreta est. In secunda die factum est firmamentum, in quo significatur tempus post resurrectionem, quo fundata est sancta Ecclesia. In prima parte describit eam,
Abbreviated transcription (Latin):
tus. factus ẽ t̾ribilis ⁊ excelsus: et
qui erat tm̃ in regno iudeoꝵ. iã reg¬
nat suꝑ omẽm terram. Non illi suf
os nobis: et gentes sub pedib nr̃is.
Idđo dicit subpedib: ut om̃imodam
Sic enim dñs ordinauit eccłiam: ut
alios uellet prelatos ẽẽ. alios subditoᷤ.
Uñ malio psalmo dicunt subiecti.
Posiusti homines suꝑcapita nr̃a. Pre¬
latoꝵ officium est predicare: mo¬
nere. porrigere: & inhoc in eccłiis
xp̃i uices tenere. Subiectoꝵ offici¬
um ẽ audire. obedire:omẽm sub¬
xp̃o exhibere. Neq enĩ qd̃ dicunt.
subiecit ppłos nobis. ex sua ꝑsona
hocdicunt: s ex eiꝰ ꝑsona. cuiꝰ mi¬
nist̾ium agunt. hine: pectꝰ qscdã
admonet dicens. Subiecti estote om̃i

Expanded text:
tus, facius est terribilis et excelsus: et tus, facius est terribilis et excelsus: et qui erat tantum in regno Judaeorum, jam regnat super omnem terram. Non illi suffos, nobis, et gentes sub pedibus nostris. Ideo dicit, Sub pedibus, 233 ut omnimodam Sic enim Dominus ordinavit Ecclesiam, ut alios vellet esse praelatos, alios subditos. Unde et in alio psalmo dicunt subjecti: Posuisti homines super capita nostra . Praelatorum officium est praedicare, monere, corrigere, et in Ecclesiis Christi vices tenere . Subjectorum officium est audire, obedire, omnem submino Christo exhibere . Neque enim quod dicunt: Subjecit populos nobis, ex sua persona hoc dicunt: sed ex ejus persona, cujus ministerium agunt. Hinc Petrus quosdam admonet dicens: Subjecti estote omni
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ uani & hebetes ⁊ insensati.⁊ di¬
cant calue. calue Uos aut̃ sangui¬
ne illo redẽptȩ. qui fusus est incal¬
uarie loco. om̃s gences plaudice
manib: ꝑuenisse ad uos grãm. Qa
est plaudite: Gaudete. S quare
manib: Quia bonis oꝑib. Si tm
uoce.ñ bene: quia pigre sunt ma¬
nus.Si tm̃ manib. nec hocbene:
quia muta ẽ lingua. Concordent
manꝰ ⁊ lingua: illa conficeat᷑. ille
oꝑent᷑. Iubilate dõ : i. tantam lau¬
dem dĩmente concipite. que ñ pos¬
sit exprimi uoce: et ita qd̃ iubila¬
dosit illa inuoce exultationis:
.i. ñ solũ deum laudate corde:s eti¬
am exultanti uoce. illũ aliis an¬
nunciate. Et subiuingit oausam
quare laudañdus sit: dicens. Qmdñ:
qr potens. ⁊ efficax suȩ uoluntatis. Et
ne meius bonitate conficlatis.si ma¬
la feceritis: quia ipse est terribilis:
fut᷑us iudex pumet impios : & rex:
la par̾ ẽ terre. ubi ipse ñdnatur.
Ille qui uidebatur paruus ⁊ despec¬

Expanded text:
ergo vani, et hebetes, et insensati: et diergo vani, et hebetes, et insensati: et dicant, Calve, Calve. Vos autem sanguine illo redempti , qui fusus est in Calvariae loco; Omnes gentes plaudite manibus, pervenisse ad vos gratiam. Quid est Plaudite? Gaudete. Sed quare manibus? Quia bonis operibus. Si tantum voce, non bene: quia pigrae sunt manus. Si tantum manibus, nec hoc bene, quia muta est lingua. Concordent manus et lingua. Illa confiteatur, illae operentur. Jubilate Deo, id est, tantam laudem Dei mente concipite, quae non possit exprimi voce: et ita quod jubilatio illa sit in voce exultationis. Id est, non solum Deum laudate corde, sed etiam exultanti voce. Illum aliis annuntiate. Et subjungit caussam quare laudandus sit, dicens: 3. Quonquia potens et efficax suae voluntatis. Et ne in ejus bonitate confidatis si mala feceritis, quia ipse est terribilis futurus judex: puniet impios, et rex la pars est terrae, ubi ipse non dominetur. Ille qui videbatur parvus et despec
Abbreviated transcription (Latin):
Psalmꝰ dico ꝓpositus filiis chore. di¬
rectis ꝑ hoc in finem. Mat̾ia ẽ: xp̃c
ascendens. uel mat̾ia sunt gentes
conuerse : scł ipsi filii chore: qui st̃
filiĩ xp̃i. In prima parte: monet noᷤ
oñis ad laudem łi. In scd̾a: describit
regnũ xp̃i ꝑascensionem eiꝰ. Inten¬
dit aut̃ inuitare: ad laudes dei ꝓ
filiis chore. p̃s cantat᷑. Ergo ꝓxp̃ia¬
nis cantatus est. Audiamꝰ eum tas¬
qmͣ filii sponsi illiꝰ: quem pueri in¬
sensati in caluarie loco crucifixe¬
runt. Illi uͦ meruerunt a bestiis
deuorari: nos ab angłis coronari.
Agnoscimꝰ eni humilitatem dñi
nr̃i: et ñ de illa erubescimꝰ. None
erubescimꝰ de illo appellato mysti¬
ce caluo: ꝓpt̾ caluariȩ locum. Ipsa e¬
nim crux inqua illiinsultatũ est. ñ
ꝑmisit caluam frontem nrãm. qm
suo signo signauit. Deniq ut nou̾s¬
facta est: ut pueri insensaciclama¬
rent. calue calue: atq itadñs cru¬
cisigeretur incaluarie loco. ⁊ san¬
guine suo fuso gentes redimeret:

Expanded text:
Psalmus dico propositus filiis Chore, directis per hoc in finem. Materia est Christus ascendens. Vel materia sunt Gentes conversae scilicet ipsi filii Chore, qui sunt filii Christi. In prima parte monet nos omnes ad laudem Dei. In secunda describit regnum Christi per ascens onem ejus. Intendit autem invitare ad laudes Dei. Pro filiis Chore psalmus cantatur. Ergo pro Christianis cantatus est. Audiamus enim tanquam filii sponsi illius, quem pueri insensati in Calvariae loco crucifixerunt . Illi vero meruerunt a bestiis devorari: nos ab angelis coronari. Agnoscimus enim humilitatem Domini nostri, et non de illa erubescimus. Non erubescimus de illo appellato mystice calvo, propter calvariae locum. Ipsa enim crux, in qua illi insultatum est, non permisit calvam esse frontem nostram, quam suo signo signavit. Denique, ut noverfacta est, ut pueri insensati clamarent, Calve, Calve : atque ita Dominus crucifigeretur in Calvariae loco, et sanguine suo fuso redimeret,
Abbreviated transcription (Latin):
inquauiuimꝰ. & ex qua ui¬
iumꝰ ꝑ libros suos et scripturas sua
multiplicit̾ nob̃. uarieq diffudit:
sacramenta quide uerboꝵ uariais:
fidẽtñ una cõmendans. Una enim
Itaq in hoc psalmo quem cantatũ
auduumꝰ. cui cantando respondi¬
mꝰ. ea sumꝰ dicturi que nostis: ⁊ tñ
fortassis aliqͣm ãdiuuante et do¬
nante dõ suauitatem. allaturisu¬
mꝰ uob̾: qñ ea que alibi &̾ alibi noue.¬
ratis. etiam cõmoniti ruminatis.
Nam et ipsaruminatione. in qͣsig¬
nificat cls munda animalia. hoc n¬
luit insinuare: quia om̃is homo qu
audit. sic debet incor mittere. ut ñ
piger sit ea cogitare: ut qñ audit.
similis sit manducanti: cũ autẽ
audita in memoriam reuocat. et
cogitatione dulcissima recolit: fi¬
at similis ruminanti. Alio mͦuen
cogitare que nouimꝰ : & eadẽ ipsa
libent̾ audire: qr modus dicendi
uariatur. & res antiqua ipsomͦ
dicendi renouat᷑. Titulus psalm

Expanded text:
in qua vivimus, et ex qua vivimus, per libros suos, Scripturas suas multipliciter nobis varieque diffudit. Sacramenta quidem verborum varians, fidem tamen unam commendans. Una enim Itaque in hoc psalmo, quem cantatum audivimus, cui cantando respondimus, ea sumus dicturi, quae nostis. Et tamen fortassis aliquam adjuvante et donante Deo suavitatem allaturi sumus vobis, quando ea, quae alibi et alibi noveratis, etiam commoniti ruminatis. Nam et in ipsa ruminatione, in qua significat Deus munda animalia, hoc voluit insinuare, quia omnis homo, qui audit, sic debet in cor mittere, ut non piger sit ea cogitare: ut quando audit, similis sit manducanti. Cum autem audita in memoriam revocat, et cogitatione dulcissima recolit: fiat similis ruminanti. Alio vero mcogitare, quae novimus: et eadem ipsa libenter audire: quia modus dicendi variatur, et res antiqua ipso modo dicendi renovatur. 232 TITULUS PSALM
Abbreviated transcription (Latin):
udisti obꝓbria Seni ¶ua.
eoꝵ dñe: õs cogitationes eoꝵ
adu̾sũ me. Sen. Labia insur¬
gentium dñe: & meditationes eoꝵ ad¬
uersũ me tota die. Sen Sessionẽ e¬
oꝵ ⁊ resurrectionẽ uide: ego sũ psal

Expanded text:
udisti obprobria eorum Domine omnes cogitationes eorum adversum me SEN labia insurgentium mihi et meditationes eorum adversum me tota die SEN sessionem eorum et resurrectionem eorum vide ego sum psal
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ ueritatẽ: qĩ labia dolosã in cor¬
de ⁊ corde locuti st̃. Sub hac eadem
lut̾a. inqͥt dd̾. Principes ꝑsecuti sunt
me gratis: ⁊ c̃. Qui alibi qiͣ huiꝰ lict̾e
int̾pretationẽ exponens : ait. Suꝑ do¬
orẽ uulnerũ meoꝵ addidert̃. Quasi.
De medicina. mortẽ sũpsert̃. Uñ. appo

Expanded text:
contra veritatem, quasi labia dolosa in corde, et corde locuti sunt . Sub hac eadem littera inquit David: Principes persecuti sunt me gratis, etc. . Qui alibi quasi hujus litterae interpretationem exponens, ait: Super dolorem vulnerum meorum addiderunt . Quasi de medicina Judaei mortem sumpserunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ corꝑis est. Redẽptio gͦ ⁊ defei¬
sio tocius nr̃e saluationis ꝑ xp̃m of¬
fert᷑ patͥ: ut ꝑ simplicẽ eiꝰ mortem
nr̃e culpe redẽptio exhibeat᷑. Restat
gͦ ut ĩ capite pͥmatũ seruemꝰ: qui
auferri ñ potest. nͥ auferat᷑ xp̃c. Sit¬

Expanded text:
 defensio totius nostrae salvationis per Christum offertur Patri, ut per simplicem ejus mortem nostrae duplici redemptio exhibeatur. Restat ergo ut in capite primatum servemus, qui auferri non potest, si non auferatur Chri
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmatũ. Aliꝰ ẽ enĩ ppłs qui in esar
pͥmogenita uendidit : aliꝰ qͥ emit. SiN¬
gla gͦ corꝑis m̃bra grãm capitis par¬
ticipant. pͥmatũ grẽ uendicant: yt
uigor capitis ad singła m̃bra pue.¬
niat. In capite uigor uite: & pͥmatꝰ
hereditatis nr̃e. Hoc omĩ corꝑe expo¬
sito custodire debemꝰ ⁊ sicut serpens
caput custodit. corpꝰ exponens: qͣi il
eo uitã eeͦ nou̾it. Sine hoc capite ñ¬

Expanded text:
. Alius est enim populus qui in Esau primogenita vendidit, alius qui emit. Singula ergo corporis membra gratiam capitis participant, primatum gratiae vindicant, ut vigor capitis ad singula membra perveniat. In capite vigor vitae, et primatus haereditatis nostrae. Hoc omni tempore exposito custodire debemus, sicut serpens caput custodit, corpus exponit, tanquam in eo vitam esse noverit. Sine hoc capite
Abbreviated transcription (Latin):
tas & corruptio ad nouissima laci me
ꝑduxit: aspice quo laqueo sim ꝯclu¬
sus : noli infirmitatẽ & ꝑicłm dissimu¬
lare. Concludit᷑ unꝰqͥsq innumeris
opꝰ sanis medicꝰ. s male habentib. ha¬
pice sp̃alib ocłis quomͦ ꝯclusus sis.

Expanded text:
tas et corruptio ad novissima laci me perduxit; aspice, quo laqueo sum conclusus. Noli infirmitatem et periculum dissimula. Concluditur unusquisque innumeris opus sanis medico, sed male habentibus . Hapice spi