comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ oneris subire cupiat relaxat᷑. manente merce¬
dis cumulo in uirtutis augm̃to: ita ẽtiã feminis ñ la¬
queus iniciend̾. ñ supra uires abstinentiȩ grauioris uec¬
tura subeunda ẽ.: s relinquendũ ẽ ut unaquȩq se per¬
dat. ñ auctoritate aliqua coacta p̃cepti. s incremento
gr̃e ꝓuocata. & ido diu̾sis uirtutib merces diu̾sa ꝓpo¬
sita ẽ: nec aliud rep̃bendit᷑ ut aliud p̃dicet᷑: s oĩa p̾di¬
cant᷑ ut quȩ meliora st̃ p̃ferant᷑. Honorabile itaq eon¬
iugiũ: s honorabilior integritas. Nã qͥ matrimonio
coniungit uirginẽ suã bene facit: ꝙ qͥ ñ iungit melꝰ
facit. Qͦd gͥ bonũ ẽ ñ uitandũ ẽ: s qͥd ẽ meliꝰ eligen

Expanded text:
quantum oneris subire cupiat, relaxatur, manente mercequantum oneris subire cupiat, relaxatur, manente mercedis cumulo in virtutis augmento: ita etiam feminis non laqueus injiciendus, non supra vires abstinentiae gravioris vectura subeunda est: sed relinquendum ut unaquaeque se pendat, non auctoritate aliqua coacta praecepti, sed incremento gratiae provocata. Et ideo diversis virtutibus merces diversa proposita est. Nec aliud reprehenditur, ut aliud praedicetur: sed omnia praedicantur, ut quae meliora sunt, praeferantur. jugium, sed honorabilior integritas; nam et qui matrimonio jungit virginem suam, bene facit: et qui non jungit, melius facit . Quod igitur bonum est,
Abbreviated transcription (Latin):
bes. Sc̃ificatꝰ ẽ enĩ uir infidelis ꝑ uxorẽ fidelẽ: scĩficata
ẽ mulier infidelis ꝑ maritũ fidelẽ. E infra. Qͦd si infide¬
lis discedit: discedat. Non ẽ seruituti deditꝰ frat̾ aut so¬
om̃ib. & licet xp̃i grex. tam̃ in aliis pabulo uescit᷑. in
aliis adhuc lacte nutrit᷑: quib lupi illi qͥ latent in ue¬
stitu ouiũ st̃ cauendi. abstinentiȩ speciẽ p̃tendentes. ꝓ¬
uocantes aut̃ intẽꝑantiȩ fȩditate. E enĩ qr sciunt ua¬
lida onera castitatis. cũ ipsi ea attingere ñ queant. ab
aliis supra modũ exigunt: cũ ipsi seruare necdũ pos¬
sint. s iniusta sub fasce succu̾̃bant. Mensura enĩ one¬
ris: ꝓ mensura debet ẽẽ gestantis. Alioqͥn impositi in¬
humeris fit ruina: ubi nectoris infirmitas ẽ. Nã &
infantiũ fauces strangulat esca robustior. & ido sic̃
multitudo uectoꝵ ñ paucoꝵ uirib estimat᷑. nec tam̃
fortiorib de alioꝵ infirmitate p̃scribit᷑. s unicuiq

Expanded text:
ta est mulier infidelis per maritum fidelem . Et infra: Quod si infidelis discedit, discedat. Non est servituti deditus frater aut soomnibus. Licet Christi grex, tamen in aliis pabulo vescitur, in aliis adhuc lacte nutritur; quibus lupi illi qui latent in vestitu ovium, sunt cavendi, abstinentiae speciem praetendentes, provocantes autem intemperantiae foeditatem. Etenim quia sciunt valida onera castitatis; cum ipsi ea attingere digitulis non queant, ab aliis supra modum exigunt, cum ipsi servare nec modum possint, sed injusto sub fasce succumbant. Mensura enim oneris pro mensura debet esse gestantis, alioquin impositi oneris fit ruina, ubi vectoris infirmitas est; nam et infantium fauces strangulat esca robustior. 71. Et ideo sicut multitudo vectorum non paucorum viribus aestimatur; nec tamen fortioribus de aliorum infirmitate praescribitur, sed unicuique
Abbreviated transcription (Latin):
benedictionis in uiduis: quib q̃m honorificentia a
tam̃ adhora laudis inuenit: ñ minꝰ religionis officio
qͣm studio castitatis intenta. Uidua inqͥt octoginta
quatuor annoꝵ: iudua quȩ ñ discederet de templo:
uidua quȩ ieiuniis & obsecrationib die ac nocte ser¬
uiret. Uides qualis uidua p̾dicit᷑ uniꝰ uiri uxor.
etatis qͦq iã ꝓbata ꝓcessu. uiuida religioni & effeta

Expanded text:
benedictionis in viduis. Quibus quoniam honorificentia a tamen adoream laudis invenit: non minus religionis officio, quam studio castitatis intenta. Vidua, inquit, octoginta et quatuor annorum, vidua quae non discederet de templo, vidua quae jejuniis et obsecrationibus die ac nocte serviret . 22. Vides qualis vidua praedicetur, unius viri uxor, aetatis quoque jam probata processu, vivida religioni
Abbreviated transcription (Latin):
pignori suꝑuiueret. Magnũ pietatis officiũ: s reli¬
gionis uberiꝰ. Nã sicut neminẽ filio oportuit antefer¬
ri: ita ꝓpħa dei & filio p̃ferri debuit & saluti: cui ñ
exiguũ uictũ s uitȩ suȩ om̃e subsidiũ estimanda ẽ
detulisse. quȩ nichil reliqͥt sͥ: tã hospitalis ut totũ¬

Expanded text:
pignori superviveret . Magnum pietatis officium, sed relipignori superviveret . Magnum pietatis officium, sed religionis uberius. Nam sicut neminem filio oportuit anteferri, ita propheta Dei, ejus filio praeferri debuit et saluti. Cui non exiguum victum, sed vitae suae omne subsidium existimanda est detulisse, quae nihil reliquit sibi: ta
Abbreviated transcription (Latin):
scłm: Aut cur pͥuatos t̾rȩ deputes fructꝰ: cũ t̾ra com¬
munis sit: Respicite inqͥt uolatilia cęli: qͣm ñ serunt
neq metunt. Et enĩ quib nichil ẽ ꝓpriũ. nichil deest:
& sententiȩ suȩ ds arbit̾ nouit seruare ꝓmissũ. Deniq
aues ñ congregant & redundant: qr. pater cȩlestis pas¬
cit illas. Nos aut̃ generalis mom̃ta sententiȩ ad usus
ꝓpos diriuantes. om̃e inqͥt lignũ qͦd habet in se fruelͦ
seminis satiui erit uob in escã. & om̃ib bestiis. & õĩb
auib. & õib serpentib suꝑ terrã: congregando ege¬
mus. & congerendo uacuam᷑. Non possumꝰ enĩ sperare
ꝓmissũ: qͥ ñ seruamꝰ oracłm. Salubre est gͥ p̃ceptũ qͦq
hospitalitatis adu̾tere. ut hospitib deferamꝰ: qr nos
qͦq sumꝰ hospites mundi. Quã uͦ sc̃a uidua quȩ eũ fa¬
ine urgeret᷑ extrema. uenerationẽ deo debitã reser-
uaret: nec sͥ soli alim̃ta. s cũ filio diuidebat: ne caro

Expanded text:
saeculum? Aut cur privatos terrae deputes fructus, cum terra communis sit? Respicite, inquit, volatilia coeli, quoniam non serunt, neque metunt . Etenim quibus nihil est proprium, nihil deest: et sententiae suae Deus arbiter novit servare promissum. Denique aves non congregant, et edunt; quia Pater coelestis pascit illas. Nos autem generalis monita sententiae ad usus proprios derivantes: Omne, inquit, lignum quod habet in se fructus seminis sativi, erit vobis in escam, et omnibus bestiis, et omnibus avibus, et omnibus serpentibus super terram ; congregando egemus, et congregando vacuamur. Non possumus enim sperare promissum, qui non servamus oraculum. Salubre est igitur praeceptum quoque hospitalitatis advertere, ut hospitibus deferamus; quia nos quoque sumus hospites mundi. 6. Quam vero sancta vidua, quae cum fame urgeretur extremaat alimenta, sed cum filio dividebat ne caro
Abbreviated transcription (Latin):
uoce laxant᷑. Rete enĩ sapientiȩ sp̃italis atq doctrinȩ
regnũ cȩloꝵ ẽ : qr scriptũ ẽ. Simile ẽ regnũ cęloꝵ re¬
ti misso in mare: Audistis hodie dicentẽ dũm iñm sy
moni. Duc in altũ: & laxate retia ur̃a in capturã. An¬
te ñ ducebat in altũ petrus: quando piscabat᷑ in sta¬
gno. & si mare erat: altũ ñ erat. Altũ mare scͥptura
nescit. Qͥd gͦ sit altũ accipe. Alta aqua: consiliũ in
corde uiri. Altũ cor uiri ẽ : ubi nichil uadosũ ẽ. Duc

Expanded text:
enim sapientiae spiritalis atque doctrinae regnum coelorum est, quia scriptum est: Simile est regnum coelorum reti misso in mare . 121. Audistis hodie dicentem Dominum Jesum Simoni: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam . Ante non ducebat in altum Petrus, quando piscabatur in stagno. Etsi mare erat, altum non erat ; altum mare Scriptura nescit. Quid ergo sit altum, accipe: Aqua alta consilium in corde viri ; Altum cor vir est, ubi nihil vadosu
Abbreviated transcription (Latin):
ene accidit fr̃es ut q̃m eiꝰdẽ d uidiuis.¬
quatuor libris suꝑiorib de uirginum
laudib disseruimꝰ: uduarũ tractatus
incideret. Neq enĩ inhonoratas debuimꝰ
p̃terire. & a uirginũ p̾conio separare:
quas apłica sententia cũ uirginib copulauit. iuxta
qͦd scriptũ ẽ. & mulier innupta & uirgo cogitat quȩ
ft̃ dñi : ut sit sc̃a & corpore & sp̃u. Quodãmodo enĩ
magisteriũ uirginitatis: uiduarũ ualescit exemplis.
Quȩ cũ uiro castũ cubile custodiunt. docum̃to uir¬
ginib st̃ integritatẽ deo ẽẽ seruandã: & ꝓpemodũ
ñ inferioris uirtutis ẽ eo abstinere conuigio qͦ ali¬
qͣndo delectauerit: qͣm coniugii oblectam̃ta nescire.
In utroq fortes. ut eas & coniugii ñ pęniteat cui fi¬
dem seruent. & conuigalia oblectam̃ta ñ alligent.
ne uideant᷑ infirmȩ : quȩ sibi adesse ñ possint. In hac
ipsa tam̃ uirtute : p̾mia st̃ posita lib̃tatis. Mulier
enĩ uincta ẽ qͣnto tp̃re
uir eiꝰ uiuit: qͦd si dormi

Expanded text:
ene accidit, fratres, ut quoniam tribus libris superioribus de virginum laudibus disseruimus, viduarum tractatus incideret; neque enim inhonoras debuimus praeterire, et a virginum praeconio separare, quas apostolica sententia cum virginibus copulavit, juxta quod scriptum est: Et mulier innupta, et virgo cogitat quae sunt Domini, ut sit sancta corpore et spiritu ? Quodammodo enim magisterium virginitatis viduarum valescit exemplis. Quae cum viro castum cubile custodiunt, documento virginibus sunt integritatem Deo esse servandam. Et propemodum non inferioris virtutis est eo abstinere conjugio, quod aliquando delectaverit, quam conjugii oblectamenta nescire. In utroque fortes; ut eas et conjugii non poeniteat, cui fidem servent, et conjugalia oblectamenta non alligent; ne videantur infirmae, quae sibi adesse non possint. 2. In hac ipsa tamen virtute praemia sunt reposita libertatis: Mulier enim vincta est quanto tempore vir ejus vivit: quod si dormi
Abbreviated transcription (Latin):
tali p̾cio: ne ueniat ap̾e qͥ te mundauit. qͥ te rede
mit. &si te in peceato inuenerit. dicat tͥ. Quȩ utili¬
tas in sanguine meo: Qͥd ꝓfecit tͥ dũ descendo in
corruptionẽ: S ne mireris quomͦ descenderit in cor¬
ruptionẽ : cuiꝰ caro ut alibi scriptũ ẽ ñ uidit corruptionẽ
Descendit qͥdem in locũ corruptionis. qr penetrauit in¬
ferna: s corruptionẽ incorruptus exelusit. Uerũ ut¬

Expanded text:
tali pretio; ne veniat Christus qui te mundavit, qui te redemit; tali pretio; ne veniat Christus qui te mundavit, qui te redemit; 245 et si te in peccatis invenerit, dicat tibi: Quae utilitas in sanguine meo ? Quid profecit tibi, dum descendo in corruptionem? 128. Sed ne mireris quomodo descenderit in corruptionem, cujus caro, ut alibi scriptum est , non vidit corruptionem. Descendit quidem in locum corruptionis, qui penetravit inferna: s
Abbreviated transcription (Latin):
rantes nichil cȩpimꝰ: nullus certe de ditiorib ieiuna¬
uit. Quib hodie bene respondit petrus. In timore
hoc incolatꝰ ur̃i tempꝰ conu̾samini: scientes qͦd ñ cor¬
ruptibilib argento uł auro redẽpti estis de uana
quasi agni incontaminati & ĩmacłati ĩu xp̃i. Non gͦ
aurũ & argentũ uos liberauit: s ꝓbatio fidei multo
p̃ciosior auro qͦd perit. Bonꝰ seruus preciũ studet re¬
parare dño: qͦd ꝓ se solutũ ẽ. Noli aurũ parare filia.
noli argentũ: ñ diuitiis istis te xp̃c redemit. Paratũ
habeto p̃ciũ: ñ semꝑ exigeris. s semꝑ debes. Soluit
sanguinẽ: sanguinẽ debes. Ille ꝓ te soluit: tu ꝓ te red¬
de. Eramꝰ oppignerati malo creditori: peccatis contra¬
ximꝰ cyrographũ culpȩ : penã sanguinis debebamus.
sanguinẽ reddere bonꝰ qͥdem seruus: debet p̾ciũ suũ
faciat. ne p̾cio uideat᷑ indignꝰ. ͣ & tu dignã te gere

Expanded text:
rantes nihil cepimus. Nullus certe de ditioribus jejunarantes nihil cepimus. Nullus certe de ditioribus jejunavit. Quibus hodie bene respondit Petrus: In timore hoc incolatus vestri tempore conversamini, scientes quod non corruptibilibus argento vel auro redempti estis de vana quasi agni incontaminati et immaculati Christi Jesu . Non ergo aurum et argentum vos liberavit, sed probatio fidei multo pretiosior auro, quod perit. 126. Bonus servus pretium studet reparare Domino, quod pro se solutum est. Noli aurum parare, filia, noli argentum. Non divitiis istis te Christus redemit. Paratum habeto pretium. Non semper exigeris, sed semper debes. Sanguinem solvit, sanguinem debes. Ille pro te solvit, tu pro te redde. Eramus oppignorati malo creditori peccatis; contraximus chirographum culpae, poenam sanguinis debebamus: sanguinem reddere. 127. Bonus quidem servus debet pretium suum faciat, ne pretio videatur indignus. Ergo et tu dignam te gere
Abbreviated transcription (Latin):
dieb & trib noctib. Deniq ut scias qr fide dicit
duc in altũ: ait petrus. Preceptor ꝑ totã noctem
laborantes nichil cȩpimꝰ: in uerbo aut̃ tuo laxabo
retia. Noctẽ habebat petrus anteqͣm xp̃m uideret:
nondũ enĩ ei uenerat dies. qr uerã ñ uiderat lucẽ.
diȩ discussit caliginẽ : fidei diẽ fecit. Dies factus ẽ
petrus. dies paulus: idoq hodie natali eoꝵ sp̃s sc̃s
increpuit dicens. dies diei eructat uerbũ: hoc est
ex intimo thesauro cordis fidem p̾dicat xp̃i. E bo
& petri iste fit sermo. Cotidie piscat᷑ petrus: co¬
tidie ei dicit dñs. duc in altũ. Uideor mͥ audire
dicentẽ petrũ: p̾ceptor ꝑ totã noctẽ laborantes
nichil cȩpimꝰ. Nox fuit : pauciores ad ugilias
conuener̾t. Laborat in nob petrus: qͣndo nr̃a la¬
borat deuotio. Laborat & paulus. Deniq audistis dicentẽ
hodie. Quis infirmat᷑ & ego ñ infirmor: Nolite facere:
ut ꝓ uob̃ laborent apłi. Gͣ dicunt ei. ꝑ totã noctẽ labo¬

Expanded text:
ibus . 124. Denique ut scias quia de fide dicit: Duc in altum; ait Petrus: Praeceptor, per totam noctem laborantes nihil cepimus, sed in verbo tuo laxabo retia . Noctem habebat Petrus, antequam Christum videret. Nondum enim ei venerat dies; quia veram non viderat lucem. diae excussit caliginem, fidei diem fecit. Dies factus est Petrus, dies Paulus, ideoque hodie natali eorum Spiritus sanctus increpuit dicens: Dies diei eructat verbum , hoc est, ex intimo thesauro cordis fidem praedicant Christi.et Petri iste sit sermo. Quotidie Piscatur Petrus, quotidie ei dicit Dominus: Duc in altum. Videor mihi audire dicentem Petrum: Praeceptor, per totam noctem laborantes nihil cepimus. Nox fuit, pauciores ad vigilias convenerunt. Laborat in nobis Petrus, quando nostra laborat devotio: laborat et Paulus. Denique audistis dicentem hodie: Quis infirmatur, et ego non infirmor ? Nolite facere ut pro vobis laborent apostoli. Ergo dicunt ei: Per totam noctem labo
Abbreviated transcription (Latin):
qua doctrinȩ hamũ mittere iubet᷑ in scłm: ut pͥmũ
illũ martyrẽ stephanũ de mari erueret. qͥ censũ
exp̃i in interiorib contineret. Martyr enĩ xp̃i: the¬
saurus eccłiȩ. Martyr gͥ ille qͥ de mari cȩlũ primus
ascendit captus a petro. minister altaris ñ reti s
hamo leuat᷑: ut riuo sui sanguinis eleuet᷑ ad cęlũ.
adurat. S reti turba turba concludit᷑: hamo sin¬
gularis eligit᷑. O si mͥ liceret illũ hamũ uorare qui
adiireret os meũ: & leui daret salutẽ uulnere. Intra

Expanded text:
qua doctrinae hamum mittere jubetur in saeculum; ut primum qua doctrinae hamum mittere jubetur in saeculum; ut primum illum martyrem Stephanum de mari elevet, qui censum Christi in interioribus contineret; martyr enim Christi thesaurus Ecclesiae. Martyr igitur ille qui de mari ad coelum primus ascendit, captus a Petro ministrer altaris, non reti, sed hamo levatur; ut rivo sui sanguinis elevaretur ad coelum. adurat: sed reti turba concluditur, hamo singularis elegitur. O si mihi liceret illum hamum vorare, qui adureret os meum, et levi daret salutem vulnere! CA
Abbreviated transcription (Latin):
rotã in medio rotȩ sine offensione labentẽ. Rota
enĩ suꝑ terrã uita ẽ corꝑis ad aĩȩ apta uirtutẽ: &
ad eugłicũ coherenti cursu formata p̃ceptũ. Rota
uita ñ dissonet: s qualis fuerit suꝑioris ȩtatis. ta¬
lis sit & sequentis: uł qͦd in hac uita corꝑis. uitȩ
uoluat᷑ usus ȩt̾nȩ. Cũ ista congruerint t̾c diuina uox
resultabit: tc̃ suꝑ similitudinẽ throni similitudo sic̃
species hõis apparebit. Hic homo uerbũ ẽ: qr uerbum
caro factũ ẽ. Hic homo nr̃oꝵ ẽ agitator aĩaliũ. nr̃oꝵ
rector est morũ: qui ꝓ nr̃oꝵ ratione meritoꝵ aut
currũ plerũq aut montẽ ascendit aut nauem.
uigant. aut pis
Cur enĩ nauis eligit᷑ in qͣ
xp̃c sedeat. turba do¬
ceat᷑: nͥ q nauis ȩccłia ẽ. quȩ pleno dñicȩ erucis ue¬
lo sp̃s sc̃i flatu in hoc bene nauigat mundo: In hac
naui piscat᷑ petrus: & nc retib n̾c hamo piscari ui¬
bet᷑. Grande mysteriũ. Sp̾italis enĩ uidet᷑ ẽẽ piscatio.

Expanded text:
rotae super terram sine offensione labentem . Rota enim super terram vita est corporis ad animae aptata virtutem, et ad Evangelicum cohaerenti cursu formata praeceptum: rottorum sibi vita non dissonet, sed qualis fuerit superioris aetatis, talis sit et sequentis: vel quod in hac vita corporis vitae volvatur usus aeternae. 118. Cum ista congruerint, tunc divina vox resultabit, tunc super similitudinem throni similitudo sicut species hominis apparebit . Hic homo Verbum est, quia Verbum caro factum est . Hic homo nostrorum est agitator animalium, nostrorum rector est morum, qui pro nostrorum ratione meritorum, aut currum plerumque aut montem ascendit, aut navim: vigant, aut piscCur enim navis eligitur in qua Christus sedeat, turba doceatur, nisi quia navis Ecclesia est, quae pleno Dominicae crucis velo sancti Spiritus flatu in hoc bene navigat mundo? 119. In hac navi piscatur Petrus: et nunc retibus, nunc hamo piscari jubetur. Grande mysterium! Spiritalis enim videtur esse piscatio,
Abbreviated transcription (Latin):
cor uiri. Hic ꝑ parabolã uocat ad eccł̃am petrũ: quẽ
scđm mathm simplici uocauit sermone dicens. Ueni¬
te & faciã uos piscatores hominũ. Est & aliud myste¬
riũ duc in altũ: qr ante in harena erat qͣndo in sy¬
nagoga erat: alta enĩ ñ erat aqua iudea. Deniq sa¬
maritana & puteũ altũ putabat. dicens. & puteus
altus ẽ. Unde mͥ habes dare aquã uiuã: Non gͦ du¬
cere in altũ poterat. qͣndo cũ iudeis credebat: qui
etiã de puteo aquã haurire ñ poterant. Id̃o dicit᷑
petro duc in altũ : hoc ẽ duc ad xp̃m. Altus enĩ est

Expanded text:
Petrum, quem secundum Matthaeum simplici vocavit sermone dicens: Venite, et faciam vos piscatores hominum . 122. Est et aliud mysterium: Duc in altum; quia ante in arena erat, quando in Synagoga erat. Alta non erat aqua Judaeae. Denique Samaritana et puteum altum putabat dicens: Et puteus altus est, unde mihi dare habes aquam vivam ? Non ergo ducere in altum poterat, quando cum Judaeis credebat, qui etiam de puteo aquam haurire non poterant. Ideo dicitur Petro: Duc in altum, hoc est, duc ad Christ
Abbreviated transcription (Latin):
xit᷑. Uidetis gͥ sc̾ȩ uiduȩ nequaqͣm lubrico munꝰ stu¬
dio deserendũ: qͦd diuinȩ benedictionis subsidiis ho¬
om̃i t̾ra eẽt fames maxima. uiduȩ tam̃ deo cura ñ
defuit: atq ad alendã eã ꝓpħa directus ẽ: In qͦcu̾q
me moneat dñs. qͦd in ueritate ducturus sit miste

Expanded text:
is igitur, sanctae viduae, nequaquam lubrico munus studio deserendum, quod divinae benedictionis subsidiis hoomni terra esset fames maxima; viduae tamen Deo cura non defuit, atque ad alendum ad eam propheta directus est ? In quo cum me admoneat Dominus , quod in veritate dicturus sit, ad myste
Abbreviated transcription (Latin):
icareos uolatus
penna relabente destitu¬
at. Nam licet
grauitas dictoꝵ absit. po¬
etico tam̃ sale declarare uoluer̃t. prudentiũ
maturitati tutos ẽẽ uolatꝰ ꝑ cęlũ: iuuenilẽ uͦ leui¬
tatẽ obnoxiã cupiditatib mundi. reuehentib pen-¬
nis. & ꝑ obliuia ueritatis meritoꝵ cõpage resoluta.
caloꝵ ꝑniciȩ in terrã relabi. Haud facilis uolatꝰ. õĩb
difficilis. etiãsi discordantib int̾nis aĩalib uitȩ cur¬
sus humanȩ ẽ. At si sͥ actus nr̃i ordo conueniat:

Expanded text:
careos volatus penna relabente destituat. Nam licet gravitas dictorum obsit, poetico tamen sale declarare voluerunt prudentium maturitati tutos esse volatus per coelum; juvenilem vero levitatem obnoxiam cupiditatibus mundi, refluentibus pennis, et per oblivia veritatis meritorum compage resoluta, majore pernicie in terram relabi. 17. Haud facilis volatus omnibus, difficilis etiam discordantibus in terris animalibus vitae cursus humanae est. At si tibi actus nostri ordo conveniat,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aliã uinctã ẽe dixerit. aliã beatiorẽ ẽe memorau̾it:
idq ñ iam ex suo iudicio. s diuini sp̃s docuit infusi¬
one de ꝓmptũ: ut cȩlestis ista ñ humana sententia ui¬
deret᷑. Qͥ d uͦ illud qͦd tẽporib his quib fames om̃e
genꝰ urgebat humanũ: helias ad uiduã destinatus ẽ:
& uide quẽ admodũ ꝓpͥa signacłis gr̃a reseruet᷑. Angls
ad uirginẽ: ꝓpħa ad uiduã. Adde qͦd gabriel ille. hic
nisi uirtus etiã uiduitatis accedat. Nã utiq multȩ
uiduȩ ante : s una om̃ib antefert᷑. In qͦ ñ tã ceterȩ
reuocant᷑ a studio: qͣm uirtutis ꝓuocant᷑ exẽplo. Sol¬
licitas gͥ aures p̾fatio facit. quãus simplicitas intel¬
lectus ipsa moralis sit. quȩ ad uirtutis exẽpla uidu¬
ȩt̾nitatis remuneret᷑ amplissimo: & fariȩ breuis
oleiq mensurã. indeficienti affluentiũ copiarũ ub¬
tate c̃õpenset. Nã siqͥs de gentilib dixit cõmunia oĩa

Expanded text:
cum aliam vinctam esse dixerit, aliam beatiorem esse memoraverit: idque non tam ex suo judicio quam divini Spiritus docuit infusione depromptum; ut coelestis ista, non humana sententia videretur. 3. Quid vero illud quod temporibus iis, quibus fames omne genus urgebat humanum, Elias ad viduam destinatus est ? Et vide quemadmodum propria singulis gratia reservetur: angelus ad virginem, propheta ad viduam . Adde quod Gabriel illic, hic nisi virtus etiam viduitatis accedat. Nam utique multae viduae ante, sed una omnibus antefertur: in quo non tam caeterae revocantur ab studio, quam virtutis provocantur exemplo. 4. Sollicitas igitur aures praefatio facit, quamvis simplicitas intellectus ipsa moralis sit, quae ad virtutis exemplum viduaeternitatis remuneretur amplissimo: et farinae brevis, oleique mensuram indeficienti affluentium copiarum ubertate compenset . Nam si quis de gentilibus dixit communia omnia
Abbreviated transcription (Latin):
gis. executori alteri conferunt᷑. Uidete qualis iste pil¬
cator sit. Moyses qͥdem t̾rena oĩa & mundanȩ sapĩȩ
altitudinẽ suꝑgressus. usq ad cȩlũ & sidera pruden

Expanded text:
gis, exsecutori alteri conferuntur. Videte qualis sit iste pisgis, exsecutori alteri conferuntur. Videte qualis sit iste piscator. Moyses quidem terrena omnia et mundanae sapientiae altitudine
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit omniũ. Lembũ deseruit : dm repꝑit. Squal¬
mũ reliqͥt: uerbũ inuenit. Lina laxauit: fidem
iunxit. Plicauit retia: hõies eleuauit. Mare spreuit:
cȩlũ adquisiuit. Hic gͦ piscator dũ ipse turbato agitat᷑
salo: mobili mentes statione nutantes fundauit in pe
de uirtute credamꝰ. Fuerit minister ignobilis: ut sit
eugłista nobilior. Pauꝑtate egenꝰ: ut uirtute locuple¬
tior. Uilis ad honorẽ uidet᷑: s p̃ciosus ad fidem. Qͣnte
minꝰ credit᷑ piscatori tanto ampliꝰ credit᷑: qr ñ sua
s diuina st̃ quȩ locutꝰ ẽ. Obsequii plebeia conditio
expectationẽ aufert sapientiȩ scłaris: opinionẽ auget
sapientiȩ sp̃italis. Qui legẽ ñ didicit. & quȩ legis st̾ sapit:
ipse sͥ lex ẽ. Qui legẽ ñ didicit. & ultra legẽ loquit᷑:
ab eo accipit a qͦ ipsa lex uenit. Quȩ tã repentina di¬
gnitas: Piscatores duo in montẽ dñi. uni latori le¬

Expanded text:
invenit omnium. Lembum deseruit, Deum reperit: scalinvenit omnium. Lembum deseruit, Deum reperit: scalmum reliquit, Verbum invenit: lina laxavit, fidem vinxit: plicavit retia, homines elevavit: mare sprevit, coelum acquisivit. Hic ergo piscator dum ipse turbato agitatur salo, mobili mentes statione nutantes fundavit in petde virtute credamus. Fuerit minister ignobilis, ut sit evangelista nobilior: paupertate egenus, ut virtute locupletior: vilis ad honorem videatur, sed pretiosus ad fidem. Quanto minus creditur piscatori, tanto amplius creditur; quia non sua, sed divina sunt, quae locutus est. Obsequitur plebeia conditio, exspectationem aufert sapientiae saecularis, opinionem auget sapientiae spiritalis. Qui Legem non didicit, et quae Legis sunt sapit, ipse sibi Lex est: qui Legem non didicit, et ultra Legem loquitur, ab eo accepit, a quo ipsa Lex venit . 133. Quae tam repentina dignitas? Piscatores duo in monte Domini , uni latori Le
Abbreviated transcription (Latin):
& laxate retia ur̃a in capturã. Quis ẽ enĩ qͥ sine dõ pis¬
cet᷑ hanc plebẽ : presertĩ cũ tantȩ tẽpestates & ꝓcellȩ
huiꝰ mundi obsistant: S qͣndo uult dñs iubet laxare
retia. & capit᷑ multitudo pisciũ: nec solũ una s etiã
altera nauis implet᷑: qr plures eccłiȩ ĩmacłata plebe imn¬
plent᷑. E bene accidit qi nos laboraturos dñs sciebat:
& auxiliũ de sociis ministrauit. Ad est piscator ȩcclȩ
bononiensis: aptus ad hoc piscandi genꝰ. Da dñe pisces:
sus urͣ̃m filiȩ cogat᷑ agmen. Uiuificet uos petrꝰ filiȩ:
qui & ꝓ uidua int̾uenit. Quantomagis ꝓ uirgine:
Qui dutiꝰ uiduas flere ñ passus: earũ motus lacri¬
mis resuscitauit altricẽ. Uiuificet uos paulus. qͥ te
p̃cepit honorari: qͥ ait. bonũ si sic maneat sicut ego.
honore ꝓuocat: magisterio docet: inuitat exẽplo.
uiuificet ille qͥ relictis suis om̃ib secutꝰ ẽ dñm. Se¬
iste ꝓfecerit. Dũ in mari lucrũ suũ querit: uitã

Expanded text:
is enim est, qui sine Deo piscetur hanc plebem; praesertim cum tantae tempestates et procellae mundi hujus obsistant? Sed quando vult Dominus, jubet laxare retia, et capitur multitudo piscium: nec solum una, sed etiam altera navis impletur; quia plures Ecclesiae immaculata plebe complentur. Et bene accidit quia nos laboraturos Dominus sciebat, et auxilium de sociis ministravit. Adest piscator Ecclesiae Bononiensis aptus ad hoc piscandi genus. Da, Domine, pisces; ogatur agmen. Vivificet vos Petrus, filiae: qui et pro vidua intervenit , quanto magis pro virgine! Qui diutius viduas flere non passus, motus earum lacrymis, resuscitavit altricem. Vivificet vos Paulus, qui vos praecepit honorari , qui ait: Bonum est si sic maneant sicut et ego . Honore provocat, magisterio docet, invitat exemplo . 246 Vivificet ille, qui relictis suis omnibus, secutus est Dominum: seiste profecerit. Dum in mari lucrum suum quaerit, vitam
Abbreviated transcription (Latin):
tam sensum q hominis ñ potuerit gub̾nare.
qui etiã illum asiNȩ pullum quẽ ante nemo
sederat gubernauit. Qui plantauit aurẽ ñ au¬
diet Qui alios regebat: regere se ipsum ñ pote¬
rat: Qui peccata donabat: peccatũ ipse faciebat:
Desinant nimiũ solliciti isti. tanquã peclagogi
xp̃i. uereri ne etiam in ipso concupiscentia car
merat: hi trepidant ne caro titubau̾it in d̃no
xp̃e : ñ uult ꝓ se flere nos dñs Beniq dicit. filiȩ
ierłm nolite me flere: uos ipsas flete. E istis di¬
cit. Nolite mͥ timere: uobis timete. An ñ audi¬
stis dicentẽ dauid dñs illuminatio mea ⁊ salus
mea quẽ timebo. dñs defensor uitȩ meȩ a quo¬

Expanded text:
tam sensumque hominis non potuerit gubernare, tam sensumque hominis non potuerit gubernare, qui etiam illum asinae pullum, quem ante nemo sederat , gubernavit. Qui plantavit aurem, non audiet ? Qui alios regebat, se regere ipse non poterat? Qui peccata donabat, peccatum ipse faciebat? Desinant nimium solliciti isti, tamquam paedagogi Christi, vereri ne etiam in ipso concupiscentia carnsuae. hi trepidant ne caro titubaverit in DomiChristus, non vult pro se flere nos Dominus. Denique dicit: Filiae Hierusalem, nolite me flere, vos ipsas flete . Et istis dicit: Nolite mihi timere, vobis timete. An non audistis dicentem David: Dominus illuminatio mea et salus mea, quem timebo? Dominus defensor vitae me
Abbreviated transcription (Latin):
cũ de morte ⁊ resurrectione dñi sit dictum. De¬
niq addit. Nemo tollit eã a me : s ego pono eã
uũ in sua carne ad nr̃e animȩ uicem factum ẽ:
s sicut carnẽ nr̃am ita ⁊ animã nr̃am ꝑfectam
naturȩ humane assumptione suscepit. Assũp¬
sit inquã aĩam ut incarnationis suę benedice¬
ret sacram̃to suscepto : suscepit affectũ meũ ut
emendaret. Quid autẽ opus fuit carnẽ susciꝑe
sine anima: cũ utiq insensibilis caro ⁊ irratio¬
nalis anima nec pecc̃o sit obnoxia. nec digna pre¬
mio: Illud gͦ ꝓ nobis suscepit: quod in nobis am¬
pliꝰ ꝑiclitabatur. Quid autẽ mͥ ꝓdest: si totũ me
ñ redemit: S totũ me redemit: qui ait. Michi
indignamini: qui totũ hominẽ sanũ feci in sab¬
bato  Totum redemit: quia in uirũ ꝑfectũ fidelis.
ñ ex parte: s totus resurgit. Desinant gͦ isti miseri¬
cordes timere. ne xp̃c carnem suã uel aĩam ꝑfec¬

Expanded text:
cum de morte Domini et resurrectione sit dictum; decum de morte Domini et resurrectione sit dictum; denique addit: Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam vum in sua carne ad nostrae animae vicem factum est: sed sicut carnem nostram, ita et animam nostram perfectam naturae humanae assumptione suscepit. Assumpsit, 719 inquam, animam, ut incarnationis suae benediceret sacramento; suscepit affectum meum, ut emendaret. 68. Quid autem opus fuit carnem suscipere sine anima; cum utique insensibilis caro, et irrationabilis anima nec peccato sit obnoxia, nec digna praemio? Illud ergo pro nobis suscepit, quod in nobis amplius periclitabatur. Quid autem mihi prodest, si totum me non redemit? Sed totum me redemit, qui ait: Mihi indignamini, qui totum hominem sanum feci in sabbato ? Totum me redemit, quia in virum perfectum fidelis non ex parte, sed totus resurgit. 69. Desinant ergo isti misericordes timere, ne Christus carnem suam, vel animam perfec
Abbreviated transcription (Latin):
declinare debuerat: ne ad lubricũ traheret᷑ ex¬
roris. S qͦmͦ lubͥcũ pot̾at timere pet̾ci: qui pect̃m
remissurꝰ aduenerat. E ideo cũ fusceꝑit carnẽ
hominis. consequens ẽ ut ĩncarnationis ꝑfecti¬
onẽ plenitudinẽ q susceꝑit. Nichil enĩ in xp̃o
imꝑfectũ. Suscepit itaq carnẽ ut resuscitaret:
assumpsit atq suscepit. Nam quis potest nega¬
re quod susceꝑit animã. cum ipse dicat aĩam me¬
am pono ꝓ ouib meis. ⁊ iterum ꝓpterea me pat̾
diligit. quia ego pono aĩam meã ut iterũ sumã
illam: N ꝑ parabolam hoc dicit᷑. nec ꝑfinctura
significatione. in qua aliud dicit᷑ ⁊ aliud intelli¬
gitur sicut illud. neomenias ⁊ sabbata ur̃a odit
anima mea. licet etiã illud ad xp̃i aĩam possit
referri. Quȩ ideo posita ẽ. ut aboleret uidaicȩ
suꝑstitionis errorẽ. ⁊ uniꝰ sacrificii institueret
refutare ñ possunt de animȩ ꝓpͥetate dictum:

Expanded text:
declinare debuerat; ne ad lubricum traheretur erdeclinare debuerat; ne ad lubricum traheretur erroris. Sed quomodo lubricum poterat timere peccati, qui peccatum remissurus advenerat? Et ideo cum susceperit carnem hominis, consequens est ut peronis plenitudinemque susceperit; nihil enim in Christo imperfectum. Suscepit itaque carnem, ut resuscitaret:  humanam assumpsit atque suscepit. 66. Nam quis potest negare quod susceperit animam, cum ipse dicat: Animam meam pono pro ovibus meis? Et iterum: Propterea me Pater diligit, quia ego pono animam meam, ut iterum sumam illam . Non per parabolam hoc dicitur, nec perfunctoria significatione, in qua aliud dicitur, et aliud intelligitur, sicut illud: Neomenias et sabbata vestra odit anima mea : licet etiam illud ad Christi animam possit referri, quae ideo posita est, ut aboleret Judaicae superstitionis errorem, et unius sacrificii institueret refutare non possunt de animae proprietate dictum;
Abbreviated transcription (Latin):
ad sp̃s sc̃i compassionẽ. s ad rationalis assũptionẽ¬
animȩ. & naturȩ humanȩ refertur affectum:
consequens ẽ ut ꝑ assertionẽ dñici sacram̃ti. &
plenitudinẽ naturȩ humanȩ fuisse astruamꝰ
in xp̃o. ⁊ ab infirmitatis p̃iudicio scm̃ sp̃m sepa¬
remꝰ. Non ẽ enĩ obnoxiꝰ infirmitati: qui ñ ẽ ob¬
noxiꝰ passioni. Quero gͥ qua ratione animã pu¬
tent quidã. a dño iesu ñ ẽẽ susceptã. An quis metus
ẽ ne sensu xp̃c laberet᷑ humano: Dicunt quippe
quia concupiscentia carnis legi m̃tis repugnet.
S qui hoc ait tantũ abest ut xp̃m putauerit
lege carnis in peccati uincula fuisse deducendũ
ut ipse positus in estu fragilitatis humanȩ. ꝑ
xp̃m sibi subueniri posse credid̾it dicens. Infelix
lios a carnis lubrico uendicabat: ñquid for¬
midare poterat ne etiã ipse dñatii quodã carnis
istius uinceret᷑ S carnis istius sicut uoluit
formidabat illecebras. Eigo ⁊ carnis susceptionẽ

Expanded text:
ad Spiritus sancti compassionem, sed ad rationabilis assumptioneanimae et naturae humanae refertur affectum, consequens est ut per assertionem Dominici sacramenti et plenitudinem naturae humanae fuisse astruamus in Christo, et ab infirmitatis praejudicio Spiritum sanctum separemus. Non est enim obnoxius infirmitati, qui non est obnoxius passioni. 64. Quaero igitur qua ratione animam putent quidam a Domino Jesu non esse susceptam; an quia metus est ne sensu Christus laberetur humano? Dicunt quippe quia concupiscentia carnis legi mentis repugnet . Sed qui hoc ait, tantum abest ut Christum putaverit lege carnis in peccati vincula fuisse deducendum; ut ipse in aestu positus fragilitatis humanae, per Christum sibi subveniri posse crediderit dicens: Infelios a carnis lubrico vindicabat, numquid formidare poterat, ne etiam ipse dominatu quodam carnis istius vinceretur? 65. Sed carnis istius, sicut volunt, formidabat, illecebras. Ergo et carnis susceptionem
Abbreviated transcription (Latin):
cie. Qi quidẽ locꝰ aut difficilior ẽ ad refellenda
sudia ꝑfidoꝵ. Quomͦ enĩ negant om̃rpotentem
xp̃m. quod scriptũ ẽ qui uolunt usurpare qdi
ñ docent scͥptumꝰ Dm̃ipotentẽ etenĩ xp̃m supra
ei ꝓpħia. & in engłio significatũ. Quȩ siquis re¬
censenda putat: suꝑiora reuoluat ⁊ repetat. Tamen
qd ibi ꝓpter congestionẽ testimonioꝵ pene ꝑterii
dicant de quo putent dictum. qd̵ amos ꝓphauit
Sic enĩ scͥptum ẽ. Dñs qui aitigit t̾ram i monet
eã ⁊ lugebunt om̃s cõmorantes in ea & ascencet¬

Expanded text:
fficilior est ad refellenda studia perfidorum. Quomodo enim negant omnipotentem Christum, quod scriptum est, qui volunt usurpare, quod non docent scriptum? Omnipotentem etenim Christum supra etia, et in Evangelio significatum. Quae si quis recensenda putat, superiora revolvat et repetat. 115. Tamen quod ibi propter congestionem testimoniorum pene praeterii, dicant de quo putent dictum, quod Amos prophetavit; sic enim scriptum est: Dominus qui attigit terram, 729 et movet eam, et lugebunt omnes commoran
Abbreviated transcription (Latin):
mau̾is imaginẽ: talis tͥ uidebit᷑ hic cuiꝰ inuisi¬
bilis ẽ imago. Dixit enĩ imago. Qui me uidet:
uidet ⁊ patrẽ. At qualẽ estimauis eũ cuiꝰ ima¬
gnẽ ẽẽ filiũ credis: talis tͥ necessario filiꝰ estiman¬
dus ẽ. Uude quia mereatꝰ ꝑater. increatꝰ n filiuis.
quia ñ minor pater ñ minor filiꝰ: quia om̃ps pa¬

Expanded text:
maveris imaginem, talis tibi videbitur is, cujus invisimaveris imaginem, talis tibi videbitur is, cujus invisibilis est imago. Dixit imago: Qui me videt, videt et Patrem . Et qualem aestimaveris eum, cujus imaginem esse Filium credis; talis tibi necessario Filius aestimandus est. Unde quia increatus Pater, increatus et Filius; quia non minor Pater, non minor Filius; quia omnip
Abbreviated transcription (Latin):
astrui quia ñ scdm partẽ s scm plenitudinẽ
diunitatis ⁊ ꝑfectionẽ sic similis filiꝰ patr̃. Deniq
simulti similes: cur solus filius imago dicias
nat᷑am. qd̾ ꝓpositoꝵ exẽploꝵ etiã u̾ba indicant
Dicit enĩ scͥptura. estote scĩ ut fiant id ꝑimitati¬
onẽ. Hominib gͦ dicit᷑ estote: quia ñ sunt᷑. De
ciente. Smanente natura. Deinde ait sapientia.
estote ꝑfecti: ut incipiant ẽẽ qd̾ ñ habent᷑. De pa
neat. nec ope subsistat aliena. appellat᷑ substan
filiꝰ. quasi imago dđi. Imago autẽ di. quia om̃ia
quȩ sunt di udent᷑ in filio: id est sempit̾na di¬
uinitas. om̃ipotentia atq maiestas. Talis gͣ qua¬
lis ẽ ds. sua uidet᷑ imagine. Unde oportet ut
imaginẽ eiꝰ talem credas: qualis ẽ d̾s. Namsi
imagini decrahas: & utiq ei cuiꝰ imago ẽ uide¬
bit᷑ eẽ detractũ. Siminorẽ unaginẽ credas mi¬
nor d̾s apparebit in imagine. Qualẽ enĩ esti¬

Expanded text:
 quia non secundum partem, sed secundum plenitudinem divinitatis et perfectionem similis sit Filius Patri. Denique si multi similes, cur solus Filius imago invisibnaturam: quod propositorum exemplorum etiam verba indicant; dicit enim Scriptura: Estote sancti; ut id fiant per imitationem. Hominibus ergo dicitur: Estote, quia non sunt: de sciente processu, sed manente natura. Deinde ait Sapientia: Estote perfecti; ut incipiant habere, quod non habent. De Patrneat, nec ope subsistat aliena, appellatur substanFilius, quasi imago Dei. imago autem Dei, quia omnia quae sunt Dei, videntur in Filio, id est, sempiterna divinitas, omnipotentia atque majestas. Talis ergo qualis est Deus, sua videtur in imagine. Unde oportet ut imaginem ejus talem credas, qualis est Deus. Nam si imagini detrahas, et utique ei, cujus imago est, videbitur esse detractum: si minorem imaginem credas, minor Deus apparebit in imagine. Qualem enim aesti
Abbreviated transcription (Latin):
tre. dãis om̃ps nomen ẽ ei. Nonne hec om̃ia in fi¬
lũ intelligunt conuenire. qui t̾ram descendens
terigit. in passione cõmouit: de t̾ris ascendit in
celum: & suꝑ t̾ram descendit ẽ celo sicut ipłe y¬
miserat.⁊ S quid de filio laboro. cũ etiã sp̃m
se om̃ipotentẽ sp̃m. Dicit enĩ salomon. quia om̃i¬
um artifex docuit me sapientia. Est enĩ in ea sp̃s
intelligentiȩ. sc̃s. unicꝰ. multiplex. subtilis. bonꝰ
amans actus ꝓuidens. possibilis. munificus.
benignꝰ. stabilis. integer. sine sollicitudine Q
om̃ia potest. om̃ia spectat. & ꝑ om̃ia penetrass.

Expanded text:
 omnipotens nomen est ei. Nonne haec omnia in Filium intelligunt convenire, qui terram descendens tetigit, in passione commovit, de terris ascendit in coelum, et super terram descendit e coelo, sicut ipse promiserat? 116. Sed quid de Filio laboro, cum etiam Spirise omnipotentem Spiritum; dicit enim Salomon: Quia omnium artifex docuit me Sapientia . Est enim in ea Spiritus intelligentiae, sanctus, unicus, multiplex, subtilis, bene amans, acutus, providens, possibilis, munificus, benignus, stabilis, integer, sine sollicitudine, qui omnia potest, omnia spectans, et per omnia penetrans
Abbreviated transcription (Latin):
nã: Aut quomͦ creat᷑a potest ẽẽ similis inere¬
ato: Quom̾ splendor głȩ & caracber substantiȩ eiꝰ
imago cui dicitur filius. Ergo si ꝑ aliqua. ñ ꝑomi
mnia similis. ꝓ parte similis ꝓ parte dissimilis. huis
autẽ ꝓpositioni consequens ẽ: ut si ex parte similĩ
n in toto ẽ: ꝓ parte sit di imago cõposita. up
hoc sequit᷑ ut et ipse cõpositus uideat᷑ cuiꝰ sit ima

Expanded text:
 creatura potest esse similis increato? Quomodo splendor gloriae, et character substantiae ejus ; imago Dei dicitur Filius. Ergo si per aliqua, non per omnia similis, pro parte similis, pro parte dissimilis. Huic autem propositioni consequens est, ut si ex parte similis, non in toto est, pro parte sit Dei imago composita: ac per hoc sequitur, ut et ipse compositus vide
Abbreviated transcription (Latin):
negetis. Si enĩ in eo ẽ uis om̃is ur̃e disputatio¬
nĩ. quod ingenitꝰ ⁊ genitꝰ ñ possinit eẽ uniꝰ na¬
ture. g qui ñ ẽ genitꝰ cum eo qui ñ sit genitͤ
umꝰ naturȩ atq substantiȩ ẽ. & si ideo p̃utamꝰ
suppetere ut de eo qd̾ genitũ ñ sit dicat᷑ ingeni¬
tũ. Nam ⁊ mundũ pleriq ingenitũ dixerunt
eẽ & mat̾iam rerũ om̃ium quã greci. ylen di¬
cunt. quasi siluã mati̾alem. ingenitã ẽẽ memo¬
rarunt. Uiclent gͥ in hoc u̾bo p̃rogatiuã qua¬
dã potestatis ẽẽ ñ posse. nisi forte hoc u̾bo ho
norate s dm̃ uident᷑: quo philosophi mundũ pu¬
tauert eẽ donandũ. Nquid gͦ sic ingenitꝰ pater
sicut mundꝰ: Absit. Aut hic solus dm̃ decet
sermo: cũ cło ultra sermonũ om̃ium sit ambitũ:
Nichil gͥ p̃ciosum deo in eo sermone qui cõmumtꝰ
auctoritate aliqua designat᷑ : s ur̃o estimatur ar¬
bitͥo. Quo gͥ hoc ꝓficit. ut ex u̾bo uelitis fac̾e̾ int̾

Expanded text:
negetis. Si enim in eo est vis omnis vestrae disputationis, quod ingenitus et genitus non possunt esse unius naturae: ergo qui non est genitus, cum eo qui non sit genitus, unius naturae atque substantiae est. Et si ideo putatis suppetere, ut de eo quod genitum non sit, dicatur ingenitum. Nam et mundum plerique ingenitum esse dixerunt, et materiam rerum omnium, quam Graeci hylen dicunt, quasi silvam materialem, ingenitam esse memorarunt. Vident igitur in hoc verbo praerogativam quamdam potestatis esse non posse, nisi forte hoc verbo sibi honorare Deum videntur, quo philosophi mundum putaverunt esse donandum. Numquid ergo sic ingenitus Pater, sicut mundus? Absit. Aut hic solus Deum decet sermo, cum Deus ultra sermonum omnium sit ambitum. Nihil igitur pretiosum Deo in eo sermone, qui communisauctoritate aliqua designatur, sed vestro aestimatur arbitrio. Quo igitur hoc proficit, ut ex verbo velitis facere inter
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c est cłi filius: & sempit̾nus ex patre: & natus
ex uirgine. Quẽ quasi gygantẽ sc̃s dauid ppħa de¬
seribit. eo quod biformis geminȩ q naturȩ unus
sit: consors diuinitatis ⁊ corporis. Qui tanquã spon¬
sus ꝓcedens de thalamo suo. exultauit tanquam
gygas ad currendã uiã. Sponsus aĩe scd̃m ũbũ
gygas t̾rȩ quia usus nr̃i officia ꝑcurrens. cũ ds semꝑ
eẽt et̾nus. incarnationis sacram̃ta suscepit. Non
diuisus s unus: quia utrũq unus. ⁊ unus in utroq
hoc ẽ uel diuinitate uel corpore. Non alter ex patre.
nec caro diuinitati: quia nec pignus patri: nec uo¬
luntas passioni: nec passio uoluntati. Idem enĩ pa¬
tiebat᷑: & ñ patiebat᷑ : moriebat᷑. ⁊ ñ moriebat᷑: sepeli¬
ebat᷑ & ñ sepeliebatur: resurgebat & ñ resurgebat.
quia corpus ꝓpͥum suscitabat. Quod cecidit hoc re¬
surgit: quod ñ cecidit ñ resurgit. Resurgebat gͥ
scd̃m carnẽ quȩ mortua resurrexit: ñ resurgebat

Expanded text:
est Dei Filius, et sempiternus ex Patre, et natus ex Maria virgine. Quem quasi gigantem sanctus David propheta describit, eo quod biformis geminaeque naturae unus sit consors divinitatis et corporis: qui tamquam sponsus, procedens de thalamo suo, exsultavit tamquam gigas ad currendam viam . Sponsus animae secundum Verbum: gigas terrae, quia usus nostri officia percurrens, cum Deus semper esset aeternus, incarnationis sacramenta suscepit, non divisus, sed unus, quia utrumque unus, et unus in utroque, hoc est, vel divinitate vel corpore: non enim alter ex Patre, nec caro divinitati; quia nec pignus Patri, nec voluntas passioni, nec passio voluntati, Idem enim patiebatur, et non patiebatur: moriebatur, et non moriebatur: sepeliebatur, et non sepeliebatur: resurgebat, et non resurgebat; quia corpus proprium suscitabat: quia quod cecidit, hoc resurgit: quod non cecidit, non resurgit. Resurgebat igitur secundum carnem, quae mortua resurrexit: non resurgebat
Abbreviated transcription (Latin):
ferã exemplũ. Itaq si in his quȩ mortalia sunt
hoc potest conuenire. quẽ admodũ patͥs ⁊ filii ⁊ sp̃s
diuinitati. legẽ cuiꝰcdã necessitatis imponuntͣ
Om̃ia nẽpe uolatilia eiusdẽ gen̾is quȩ uident᷑.
eiꝰdẽ utiq ⁊ nat᷑e sunt. ut aqͥlaꝵ unũ genꝰ ⁊ una¬
tres species repperimꝰ : ⁊ ortꝰ eoꝵ causas legimꝰ eẽ
diu̾sas. Scͥptũ ẽ enĩ dixisse dm. Pducant aquȩ
repentia animaꝵ uiuentiũ. & uolatilia uolan¬
cau. e paulo post cũ paradisũ fecisset ds upo¬
suisset in eo hominẽ. scͥptũ ẽ quia figurauit
es de t̾ra bestias agri: & uolatilia cȩli. Signifs¬
qͣ legisti quia dixit ałs auib crescite ⁊ młcapli¬
amini. utiq ex coitu maris ⁊ femine genatio¬
nis increm̃ta ꝑficiens. Itaq adu̾timꝰ etiã que u

Expanded text:
xempla proferam. Itaque si in his quae mortalia sunt, xempla proferam. Itaque si in his quae mortalia sunt, hoc potest convenire; quemadmodum Patris et Filii et Spiritus divinitati legem cujusdam necessitatis imponunt? 102. Omnia nempe volatilia quae ejusdem generis videntur, ejusdem utiqtres species reperimus, et ortus eorum causas legimus esse diversas. 726 Scriptum est enim dixisse Deum: Producant aquae repentia animarum viventium. et volatilia volantium . Et paulo post, cum paradisum fecisset Deus, et posuisset in eo hominem, scriptum est, quia figuravit Deus de terra bestias agri, et volatilia coeli . Signifiquoque legisti quia dixit Deus avibus: Crescite et multiplicamini ; utique ex coitu maris et feminae generationis incrementa praecipiens
Abbreviated transcription (Latin):
las: & sic intelligit᷑ quid sit qd̾ significandũ puta¬
iiis. Cẽt̾um si factũ dicas aut creatũ qd̃ int̾dũ
filiũ dicunt. quia multa facta ⁊ ereata sunt.
ñ ꝓpͥetatẽ substantie uideris significasse: s
speciẽ qualitatis. Aliud enĩ substantia: aliud
qualitas ẽ. Deniq diximꝰ ⁊ alibi usiam ita in¬
terp̃tatos latinos: ut substantiã dicerent. Usa
autẽ lĩ cũ dicat᷑. quid aliud significat᷑: nisi dn
diũ. decorẽ q sermonis. Ergo usia: quod semꝑsit
d̃s significat. Ingeniti autẽ ut tu uis uł geniti
appellatio. quomodo sit declauit: hoc ẽ qd̾ ñ ex
alio sit pater. nec ex se filius. Species hic uidet᷑
tẽ diu̾sa. Species utiq distincta: s inlistincta di¬
uinitas. Queris quomͦ hoc ꝓbari possit. Etiã in
creaturis ostendã diu̾sam speciẽ. diu̾sa initia:
in plerisq ⁊ unã ẽẽ substantiã: & de scͥpturis ꝓ¬

Expanded text:
las: et sic intelligitur quid sit, quod significandum putalas: et sic intelligitur quid sit, quod significandum putaveris. 100. Caeterum si factum dicas aut creatum, quod interdum Filium dicunt; quia multa facta et creata sunt, non proprietatem substantiae videris significasse, sed speciem qualitatis. Aliud enim substantia, aliud qualitas est. Denique diximus et alibi, οὐσίαν ita interpretatos Latinos, ut substantiam dicerent. Οὐσὶα autem Dei cum dicitur, quid aliud significatur, nisi Deum dium decoremque sermonis. Ergo οὐσὶα, quod semper sit Deus, significat: ingeniti autem, ut tu vis, vel geniti appellatio quomodo sit, declarat, hoc est, quod non ex alio sit Pater, nec ex se Filius. Species hic videtur esse diversa. Species utique distincta, sed indistincta divinitas. 101. Quaeris quomodo hoc probari possit? Etiam in creaturis ostendam diversam speciem, diversa initia in plerisque, et unam esse substantiam, et de Scripturis e
Abbreviated transcription (Latin):
significata naturȩ. At uͦ si naturã desidero de¬
signare: aut hoĩem ñcupabo aut equũ nomina¬
ho. aut auẽ dicã : ut natura possit intelligi. Ita
g si naturã cupio designare diuinã: dm uerũ de¬
beo nominare. Cum autẽ filium dico: gen̾atum
significo. Cum patrẽ qͦ dico: gen̾asse declaro. Non
¶ huic naturȩ discretionẽ facias: cũ sit hoc sig¬
nificatoriũ gen̾antis & geniti. Significatoria autẽ
hiimodi.: expͥmunt substantie qualitatẽ. Multi
enĩ ut dixi filis: s diu̾sitas filioꝵ. Alio ᷤ ꝑ natͥam
alios ꝑ grãm. Multȩ creature iniusibiles: & uisi¬
biles. Inuisibiles: ut pͥncipatꝰ potestates : throni
i dñationeis. Uisibiles. ut sol. luna. stellȩ. homo.
t̾ra. Eigo di se species: & diu̾sȩ creaturaꝵ substan¬
tiȩ sunt. Itaq si uelis ꝓpͥetatem creaturȩ alicuiꝰ
expͥmere. aut solem aut lunã nominabis aut stel¬

Expanded text:
significata naturae. At vero si naturam designare designificata naturae. At vero si naturam designare desidero, aut hominem nuncupabo, aut equum nominabo, aut avem dicam, ut natura possit intelligi. 98. Ita ergo si naturam cupio designare divinam, Deum verum debeo nominare. Cum autem Filium dico, generatum significo: cum Patrem quoque dico, generasse declaro. Non ergo hinc naturae discretionem facias, cum sit hoc significatorium generantis et geniti: significatoria autem hujusmodi exprimunt substantiae qualitatem; multi enim, ut dixi, filii, sed diversitas filiorum: alius per naturam, alius per gratiam. 99. Multae creaturae invisibiles et visibiles: invisibiles, ut Principatus et Potestates, Throni et Dominationes: visibiles, ut sol, luna, stellae, homo, terra. Ergo diversae species, et diversae creaturarum substantiae sunt. Itaque si velis proprietatem creaturae alicujus exprimere, aut solem, aut lunam nominabis, aut stel