comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (French):
camp de la batailhe. De chu est ke ycis meisme uenerable benoit.
se tu lous uolentiers. plus toist lu cognost. ke ilh uis laissat ceaus.
ki ne poioent pas estre apris. ki resuscitat pluseurs de la mort de
manifeste rason desclarcist. et li parleir couenable temons le declert¬
Mains ie te proy ke al ordinement reuiens. del narration de la uie
isme seulteit cressoit en hault par uertus. et par signes. li pluseur
de lui. en cel meisme lure a seruiche de tous poissans dieu sont as¬
sembleit. si ke illuc edifiat .xii. monasteir. a laue de tous poissant
ih̾u crist nr̃e sengnour. es queils il astalat .xii. moynes. ⁊ establis
les peires. Mains un pou en retint auoet soy. les queis il uoult encor
en la sine presence plus couenablemẽt estre apris. Adonc cõmẽchõt
rome. et doneir leurs enfans a lui por nurrir. a tous poissãs sen¬
gnour dieu. Adont ensimẽt de bõne esperance le noble euticius

Expanded text:
champ de la batailhe. De ce est ke et ciz meismes honorables Benoiz, champ de la batailhe. De ce est ke et ciz meismes honorables Benoiz, se tu uolentiers l'os, plus tost lo conois, ke il uiz laissat ceaz ki ne porent pas estre apris, ki resuscitat les pluisors de la mort de manifestations desclarcist et li parleirs couenables tesmoins. Mais ge te proi, ke repaires al ordene de la narration de la uie isme solteit creissoit en halt par uertuz et par signes, li pluisor de lui en cel meisme liu al seruise del tot poissant deu sont assembleit, si ke il iloc edifiat doze monstiers a l'aiue del tot poissant Ihesu Crist nostre sanior, es queiz il astalat doze moines establiz les peres. Mais un poi en retint auoc soi, les queiz il iuiat encor en la sue presence plus couenablement estre apris. Dunkes comencierent Romme, et doneir lur filz a lui, por norrir al tot poissant sanior. Dunkes alsiment de bone sperance lur esclates Eutitius
Abbreviated transcription (French):
chu ke tu dis. Mains ie te proie. ke tu responde. se ilh deuoit laisier
pire. la doit ons denwal corage porteir les maluais. ou auleuns
bons sont troueis ki soient aidiet. Car la ou en totes manieres
est default de bons frus. la est fais a la fois li traualhe des mal
en corage des perfais. ce ke ne fait pas atrepasseir par silence. Car
quãt il regardent leur traualhe estre sens frut. si sen uont en unc
precheur ki cõuoitoit estre desloies. et estre awec crist. a cui uiure
est xp̃s. ⁊ morir gangne. Ri les batalhes des passion nient soilemẽt
il desiroit. mains a souffrir yceles. et les altres esprendoit en damas.
quãt ill out soufferte ꝑseeution. par kel ill powist escapeir. il quist
le mur. ⁊ le corde. ⁊ la corbilhe. et soy uolt estre ius lais. Penseis donc
ilh en cel meisme lioe ueoit a soy estre petit frus. ⁊ grief traualhe.
si soy gardat en altre liwe. a trauailhe auoec frut. Car li fours cõ¬
bateurs dieu. ne uolt pas estre tenus deuens lenclostre. il quist le

Expanded text:
ce ke tu dis. Mais ge te proi ke tu respondes, se il deut laissier Pieres, la doit l'om d'engueil corage porteir les maluais auneiz, u alcun bon sont troueit ki soient aidiet. Quar la u en totes manieres defalt li fruiz des bons, la est faiz a la fie li trauaz des malut fait el corage des parfiz ce ke ne fait pas a trespasseir par silence, car cant il esgardent lur trauailh estre senz fruit, si s'en uont en un preechieres, ki conuoitet estre desloiez et estre auoc Crist, a cui uiure est Cristus et morir gaains, ki les batailhes des passions nient soulement il desiret, mais a soffrir icez et les altres ensprent : en Damais quant il eut sofferte persecution par ke il poist eschapeir, il quist lo mur, lo fun, et la corbilhe, et soi uolt estre ius laissiet repunsemenel meisme liu ueoit a soi estre menor fruit et grief trauailh, si soi gardat en altre liu a trauailh auoc fruit. Quar li forz combateres de deu ne uolt pas estre tenuz deuenz les enclostres, il quist lo
Abbreviated transcription (French):
manire sumes nos mineis four de nos.Car ou par labasement de
la pensee alons nos desous nos meismes. ou par le grasce de cõtẽpla¬
tion sume nos leueit deseur nos meisme. Par chu cheli ki pascit les
porchiaus. par la uagabliteit de la pensee dordure. il cheit desous soy
de la hautece de ꝯtẽplation ate rapairat ke ilh por cõmin entẽdemẽt.
et anchois fut. Portant li uenerable benoit. en cel seultaineteit.

Expanded text:
rres, sumes nos meneit defors nos ; car u par lo glacement de la pense alons nos desoz nos meismes, u par la grasce de contemplation sumes nos leueit dessoure nos meismes. Poruec icil ki paut les pors par la uaableteitde la pense et d'ordure chait desoz soi de la haltece de contemplation a ce repairat ke il par commun entendement et anzois fut. Gieres li honorables Benoiz en cele solteit
Abbreviated transcription (French):
longement. et soffrir cheaus ki cõspireuent dunt corage conere soy.
et lons desemblans a sa cõuersation. estre puit ilh kil trepasast lus
de sa uigeur. ⁊ le mesure de sa pasibleteit. et ilh declinast loulhe de sa
pensee. ⁊ de la lumire de contemplation. Et quãt ilh par chascun iour
por le mouement de la pensee trop sumes mineit defour nos meisme.
et nos sumes.⁊ awet nos ne sumes mie. Car nient ne ueons nos meis-¬
me. quãt nos uagons par autre chose. Disons nos donc celui auoit esteit
auet soy. Ki sen alat en une lontain region. Ki degastat le parchon.
ku ilh auoit prise. ki sa restat en cel region a unc des citains. ⁊ pasoit
retournat en soy. et dest. Quãt liwois en la maison de mon pere sont
replis de pain. Se donc ilhastoit awoet soy. donc repairat il a soy. Por
tens por ueus en sa garde. deuãt les yeus de son faiteur. totens soy gar¬
doit. totens soy porpensoit. et defour soy ne publiat mie loelhe de sa

Expanded text:
longement soffrir ceaz ki conspireuent d'un corage encontre soi et loinz dissemblanz a sa conuersation, estre se puet il trespassaist l'us de sa uigor et la mesure de sa paisibleteit, et il declinast l'oelh de sa pense de la lumiere de contemplation. Et quant il par cascun ior par lo mouement de la pense trop sumes meneit defors nos meismes, et nos sumes et auoc nos ne sumes nos mie, quar nient ueant nos meismes, par altres choses uaions. Disons nos dunkes celui auoir esteit auoc soi, ki s'en alat en une lointaine contreie, ki deguastat la parzon cui il auoit prise, ki aerst en cele contreie a un des citains, ki paut retorneiz en soi dist : Quant lowiz en la maison de mon pere sont raemplit de pains ! Gieres se il astoit auoc soi, dont repairat il a soi ? Por tens porueuz en sa garde, deuant les oez de son faiteor toz tens soi regardanz, toz tens soi porpensanz, defors soi ne depuliat mie l'oelh de sa
Abbreviated transcription (French):
ent aconstomeit. Et il auoiẽt douel de lasier leur anchines cõstumes.
Et dure chose leur astoit.ke ilh en leur uielhes pensee. astoient destraĩs¬
et couenoit penseir nouelle chose.ensi cõme as mauais cõstumes tous
tens.est pesans le uie des bons. Ilh cõmenchont a traitier acune chose.
de sa mort. Et oirent teil cõselhe. kil metirẽt de uenin awoec de uin.
Et fut li uaseal de uoil. en queil il fut mis chis morteil beueraige.¬

Expanded text:
ent loisables, et auoient duel soi laissier les aconstumeies choses et dure chose astoit, ke il en lur uiez pense astoient destraint penseir noueles choses, alsi com az maluaises constumes toz tens est pesanz la uie des bons, il soi penerent de traitier alcune chose de sa mort ; ki entrerent en conseil, si mellerent uenin auoc uin. Et quant cil uaisseaz de uoire en cu
Abbreviated transcription (French):
ensi com espine. four geteie de ahaneie terre. del bleis de uiertu
donat bon frut. plus portablemẽt. Portant ses nous astoit honoreis.
de la loienge. de sa grant quersation. Maĩs pres de la. auoit unt mo¬
nasteir. de cui cõgregation li pere astoit mort. et tous les moynes. de¬
cel monasteir uinrent a cel honorable hõme benoit. Et li priont de gnͣt

Expanded text:
si com spines fors getteies de la enhaneie terre, del bleif des uertuz donat fruit plus portablement. Gieres ses nons astoit honoreiz de la loenge de grande conuersation. Mais nient lonz astoit uns monstiers, de cui congregation li peires astoit morz, et tote l'assembleie del monstier uint a cel meisme honorable Benoit, et si p
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdẽ quãtitas tenebat᷑. Quod uir uite uenerabilis be-¬
nedictꝰ audiẽs. cuiꝰ superius memoriã feci. ei per disci¬
pulũ suũ. mandare curauit. Si seriuis es dei. non te¬
teneat cathena ferri. sed cathena xp̃i. Ad quã uocem.
martinꝰ ꝓtinꝰ eandẽ cõpedẽ soluit. sed nũquã post modũ
solutũ tetendit pedẽ. ultra locũ. quo hũc tendereligatũ
consueuerat. Atq in tanto se sꝑacio. sine cathena. toer¬
cuit. in quãto et ante ligatꝰ mãsit. Qui dum se
postmodũ in eiusdẽ loci specu cõclusit. cepit etiã disci¬
pulos habere. Qui ab eius specu. seorsũ habitantes.
ad usum uite. aquã de puteo haurire consuenerant.
sed funis in quo. ad hauriendã aquã situla depẽdebat.
crebro rũpebatur. Unde factũ est. ut eandẽ cathenam
quã ex pede suo uir dñi soluerat. eius discipuli peterẽt.
eamq funi adiũgerẽt. atq in illa siculam ligarent.

Expanded text:
ejusdem quantitas tendebatur. Quod vir vitae venerabilis Beejusdem quantitas tendebatur. Quod vir vitae venerabilis Benedictus audiens, cujus superius memoriam feci, ei per discipulum suum mandare curavit: Si servus Dei es, non teneat te catena ferri, sed catena Christi. Ad quam vocem Martinus protinus eamdem compedem solvit, sed nunquam postmodum solutum tetendit pedem ultra locum quo ligatum hunc tendere consueverat, atque in tanto se spatio sine catena coercuit, in quanto et antea ligatis mansit. Qui dum se postmodum in ejusdem loci specu conclusisset, coepit etiam discipulos habere, qui ab ejus specu seorsum habitantes, ad usum vitae aquam de puteo haurire consueverant. Sed funis in quo ad hauriendum aquam situla dependebat crebro rumpebatur. Unde factum est ut eamdem catenam quam ex pede suo vir Domini solverat ejus discipuli peterent, eamque funi adjungerent, atque in illa situlam ligarent.
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquã acquiesceret. ei quod posset ut faceret p̃cepit.
et ipse in celle sue remotiori parte se cõtulit. Si tamẽ c
moles rueret.dubiũ nõ erat. quod simul. et specũ destrue¬
ret. et martinũ necaret. Itaq dũ ea. que uenerat mul¬
titudo conaret᷑. si posset sine periculo uiri dei. ingẽs illud
quod desuꝑ incubuerat saxum leuare. cũctis uidẽtibus
repẽte res ualde ãmirabilis cõtigit. quia moles ipsa quã
conabant᷑ euellere. subito ab eisdem laborãtib euulsa. ne
spelunce martini tectũ tangeret. saltũ dedit. et quasi
serui dei lesionẽ fugiẽs. longius cecidit. Quod ad ussum
oĩpotẽtis dei. angelico ministerio actũ intelligit. qui diuina
prouidẽtia disponi omĩa fidelit̾ credit. H ic cũ prius
in eodẽ monte. se cõtulit. nec dũ clauso specu. habitans.
cathena sibi ferrea pedẽ ligauit. eamq saro ex parte
altera affixit. ne ei ultra liceret ꝓgredi. quã tathene

Expanded text:
nequaquam acquiesceret, ei quod posset ut faceret praecepit, nequaquam acquiesceret, ei quod posset ut faceret praecepit, et ipse in cellae suae remotiori se parte contulit. Si tamen ingens moles rueret, dubium non erat quod simul et specum destrueret, et Martinum necaret. Itaque dum ea quae venerat multitudo conaretur, si posset, sine periculo viri Dei, ingens illud, quod desuper incubuerat, saxum levare, cunctis videntibus, repente res valde admirabilis contigit, quia moles ipsa quam conabantur evellere, subito ab eisdem laborantibus evulsa, ne speluncae Martini tectum tangeret, saltum dedit, et quasi servi Dei laesionem fugiens, longius cecidit. Quod ad jussum omnipotentis Dei angelico ministerio actum intelligit, qui divina providentia disponi omnia fideliter credit. Hic cum primum se in eumdem montem contulit, necdum clauso specu habitans, catena sibi ferrea pedem ligavit, eamque saxo ex parte altera affixit, ne ei ultra liceret progredi, quam catenae
Abbreviated transcription (Latin):
pueri potusset ĩueniri. Quis enĩ aliud nisi extinctum
crederet: Quis uel corpꝰ ad terrã integrũ ꝑuenisse suspi-¬
caret᷑. dũ int̾positis ubiq scopulis. in partib discerpi po¬
tuisset: Ced requisitus puer: in ualle inuẽtus est. nõ solũ
uiuus. sed etiã incolimis. Cũc cũctis pacent̾ ĩnotuit:
quod ideo ledi nõ potuit. quia in tasu suo. martini oratio
portauit. In specu uero illiꝰ magna desuꝑ rupes emine¬
bat. Que cum ex parte exigua monti uideret᷑ affixa.
martini celle ꝓminẽs. casũ suũ totidie. ⁊ illiꝰ interitũ.
ruitura minabat᷑. Adhuc mascator illustris uiri. armẽtarii
nepos. cũ magna rusticoꝵ multitudine ueniẽs p̃cabatur.
ut uir dei. de eodẽ specu dignaret̾ exire. quatinꝰ ip̃e rui¬
turã rupẽ. ex mõte potuisset euellere. atq in specu suo
dei famulus iam securus habitaret. Cũq hoc uir dei

Expanded text:
pueri potuisset inveniri. Quis enim aliud nisi exstinctum pueri potuisset inveniri. Quis enim aliud nisi exstinctum crederet? quis vel corpus ad terram integrum pervenisse suspicaretur, dum interpositis ubique scopulis in partes discerpi potuisset? Sed requisitus puer in valle inventus est non solum vivus, sed etiam incolumis. Tunc cunctis patenter innotuit quod ideo laedi non potuit, quia hunc in casu suo Martini oratio portavit. In specu vero illius 317 magna desuper rupes eminebat, quae cum ex parte exigua monti videretur affixa, Martini cellae prominens, casum suum quotidie, et illius interitum ruitura minabatur. Ad hanc Mascator illustris viri Armentarii nepos, cum magna rusticorum multitudine veniens, precabatur ut vir Dei de specu eodem dignaretur exire, quatenus ipse ruituram rupem ex monte potuisset evellere, atque in specu suo Dei famulus jam securus habitaret. Cumque hoc vir Dei
Abbreviated transcription (Latin):
iacuit. quo impudẽs mulier. a fenestra cellule illiꝰ fatigata re¬
cederet. Que die eodẽ. mox ut de mõte descendit. uitã finiuit.
ut ex mortis eiꝰ sentẽtia daret᷑ intelligi. quia ualde oĩpotẽti
deo displicuit. quod eiꝰ famulũ. ausu improbo contristauit.
lio quoq tẽpore. dũ multi ad hunc. religiosa deuotione
concurrerẽt. atq arta esset semita. que in deuero mõ¬
tis latere. ad eiꝰ cellulã ꝓperãtes ducebat. puer paruulus
incaute gradiẽs. ex eode mõte cecidit. et usq ad uallẽ corruit
que sub mõte eodẽ sita. quasi in ꝓfundo cõspicit᷑. In loco
quippe eodẽ. tanta mons altitudine excreuit. ut arbusta
ingẽtia. que ex eadẽ ualle ꝓducũt᷑. ex monte aspitientibus.
quasi frutecta esse uideant᷑. Perturbati itaq sũt euncti
qui ueniebãt. sũmaq cura quesitũ est sicubi corpꝰ elapsi

Expanded text:
jacuit, quo impudens mulier a fenestra cellulae illius fatigata rejacuit, quo impudens mulier a fenestra cellulae illius fatigata recederet. Quae die eodem, mox ut de monte descendit, vitam finivit, ut ex mortis ejus sententia daretur intelligi quia valde omnipotenti Deo displicuit, quod ejus famulum ausu improbo contristavit. Alio quoque tempore dum multi ad hunc religiosa devotione concurrerent, atque arcta esset semita quae in devexo montis latere ad ejus cellulam properantes ducebat, puer parvulus, incaute gradiens, ex eodem monte cecidit, et usque ad vallem corruit, quae, sub monte eodem sita, quasi in profundo conspicitur. In loco quippe eodem tanta mons ipse altitudine excrevit, ut arbusta ingentia, quae ex eadem valle prodeunt, ex monte aspicientibus quasi fruteta esse videantur. Perturbati itaque sunt cuncti qui veniebant, summaque cura quaesitum est sicubi corpus elapsi
Abbreviated transcription (Latin):
uictꝰ infremuit. seq ꝑ deuexũ mõtis latus. in p̃cipiciũ serpẽs dedit.
oĩaq arbusta loci illiꝰ flãma ex se exeunte. cõcremauit. Qui ̃ eo
quod mõtis latꝰ om̃e cõbussit. cogẽte oĩpotẽti dño. mõstrare com¬
pulsus est. quãte uͥtutis fuerat. qui uictꝰ abscedebat. Perpẽdo queso
iste uir dñi. in quo mẽtis u̾cite stetit. qui cũ serpẽte ꝑ trĩenium
sionis sue tẽꝑe. pͥmo decreuerat. ut ultra mulierẽ nõ uideret.
nõ qͥa asꝑnabat᷑ sexũ. sed ex contẽplata spetie. tẽptationis in¬
currere metuebat᷑ uitiũ. Quod q̃dã mulier audiẽs. audact̾ ascẽ¬
dit montẽ. atq ad eius specũ impudent̾ proiecit. At ille paulo
longius intuens. ⁊ uenientis ad se muliebria uestimẽta cõspi¬
tiens. sese in or̃onẽ dedit. in t̾ra fatiẽ dep̃ssit. et eo usq ꝓstratus

Expanded text:
rtitudine victus infremuit, seque per devexum montis latus in praecipitium serpens dedit, rtitudine victus infremuit, seque per devexum montis latus in praecipitium serpens dedit, omniaque arbusta loci illius flamma ex se exeunte concremavit. Qui in eo quod montis latus omne combussit, cogente omnipotente Deo, monstrare compulsus est, quantae virtutis fuerat, per quem victus abscedebat. Perpende, quaeso, iste vir Domini in quo mentis vertice stetit, qui cum serpente per triennium sionis suae tempore primo, decreverat ut ultra mulierem non videret, non quia aspernabatur sexum, sed ex contemplata specie tentationis incurrere metuebat vitium. Quod quaedam mulier audiens, audacter ascendit montem, atque ad ejus specum impudenter prorupit. At ille paulo longius intuens, et venientis ad se muliebria indumenta conspiciens, sese in orationem dedit, in terram faciem depressit, et eo usque prostratus
Abbreviated transcription (Latin):
religiosissimis uiris. narrãtib cognoui. Cuius hot miraculũ
pͥmũ fuit. quod mor ut se in p̃dicti mõtis. foramine cõtulit.
ex petra eadẽ. que in semetipsa toncaua. angustũ specũ fece¬
rat. aque stilla ꝓrupit. que martino dei famulo. in usu co¬
tidiano sufficeret. et nec plus adesset. nec necessitati deesset.
Qua in re ostendit om̃p̃s d̾s. quãtũ famuli sui curã gereret.
cui uetusto miraculo. potũ in solitudine.ex petre duritia
ministraret.
ed ãtiquus hostis humani generis. eiꝰ uirib ĩui¬
dens hunc usitata arte. pellere ex eo specu. molitꝰ est. Nã amnicã
conatꝰ est. Cepit etenĩ serpẽs in speluntã uenire. solus cũ solo. eoq
drãte se ante illũ sternere. et cũ cubãte. pariter cubare. Sed uir
sc̃us oĩno imꝑt̾ritꝰ eiꝰ ori. manũ uel pedẽ ertẽdebat dice̾s. Si
lis centiã accepisti ut ferias. ego nõ ꝓhibeo. Cũq hoc conti

Expanded text:
religiosissimis viris narrantibus agnovi. Cujus hoc miraculum primum fuit, quod mox ut se in praedicti montis foramine contulit, ex petra eadem, quae in semetipsa concava angustum specum fecerat, aquae stilla prorupit, quae Martino Dei famulo in usu quotidiano sufficeret, et nec plus adesset, nec necessitati deesset. Qua in re ostendit omnipotens Deus quantam sui famuli curam gereret, cui vetusto miraculo potum in solitudine ex petrae duritia ministraret 316 Sed antiquus hostis humani generis, ejus viribus invidens, hunc usitata arte pellere ex eo specu molitus est. Nam amicam sconatus est. Coepit etenim serpens in speluncam venire solus cum solo, eoque orante se ante illum sternere, et cum cubante pariter cubare. Sed vir sanctus omnino imperterritus, ejus ori manum vel pedem extendebat, dicens: Si licentiam accepisti ut ferias, ego non prohibeo. Cumque hoc contin
Abbreviated transcription (French):
trauelhiies de mult pesant enuie de son aduersair: cui hayme iuske
a chu rumpit fours. ke a celui nient sachant. donat uennien boiure.
li queis ia soit ce ke ilh ne li pout pas tolir la uie. totuoie ilh muat
la coleur del kuer.si ke la en le uarieteit de son corps. espandue sem¬
a lhome de dieu benois. se rechut mult tost son anchine santeit

Expanded text:
traueilhiez de mult pesant enuie de son aduersaire, cui haenge ioskes traueilhiez de mult pesant enuie de son aduersaire, cui haenge ioskes a ce rumpit fors, ke il a celui nient sachant donat uenin en boiure. Li queiz ia soit ce ke il ne li pot pas tolir la uie, nekedent il muat lo color del cuir, si ke la entrechaniableteiz en son cors espandue semal homme de deu, si receut mult tost l'anciene santeit
Abbreviated transcription (French):
en unc iour. uns feable home. destrains par li necessiceit de sa detthe.
ceste. seule chose creit a soy estre remediable. si ill alast a lhome de dieu
et en sengnast. queil necessiteit de la decthe le destraindoit. Et ensi
uient ilh al monasteir. si trouat le seruan de tous poissains dieu. et
se demonstrat. ke ilh de son accreeur pour .xii. souls griefment
astoit afflis. A cui li uenerable peire respondit. soy nient auoir .xii.
souls. Maĩs ensi sa besongne cõfortat de douches paroles. Et apres¬
li dist.Ua et apres dous iour. retourne toy a moy. car ie nay a p̃sent¬
occupeis en orison. quãt a tiere iour. chil ki astoit afflis. por la ne¬
cessiteit de la decthe repairat. Sour la huge del monasteir ki astoit
plain de frument.subitainemẽt.xiii. souls ysunt troueit. les q̃iles
li home dieu dist. ke on li portast. et ilh les donat al afflis proeur.
de cest liure. racontans ses deuant dit disciples. Uns home astoit

Expanded text:
en un ior uns feoz hom destrainz par la necessiteit de sa dette ceste sole chose creit a soi estre mecine, se il alast al homme deu et enseniast, queile necessiteiz de sa dette lo destraindoit. Gieres uint il al monstier, il trouat lo seriant del tot poissant deu, et si demonstrat ke il de son creencier por doze sauz griement astoit affliz. A cui li honorables peres respondit soi nient auoir doze sauz, mais nekedent sa besonge confortat de dulce parole et si dist : Va, et apres dous iors retorne toi, car hui n'ai ge moccupeiz en orison, quant al tierc ior cil ki astoit affliz por la necessiteit de la dette repairat. Et sor la huige del monstier ki astoit plaine de frument sodainement treze sauz furent troueit. Les queiz li hom deu ke hom li portast comandat, et il les donat al afflit proior dde cest liure racontanz ses deuant diz disciples. Vns hom astoit
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑ quoq in parte cãpanie uir ualde uen̾abilis bñ¬
martinꝰ noĩe. in mõte marsico. solitariã uitã duxit. suũ¬
multisq ãnis in specu angustissimo. inclusus fuit. Quẽ multi
ex nr̃is nouerũt. eiusq actib p̃sentes extiterũt. De quo multa.
ipse et beate memorie papa pelagio predecessore meo. et aliis

Expanded text:
 quoque in parte Campaniae vir valde venerabilis Martinus nomine in monte Marsico solitariam vitam duxit, multisque annis in specu angustissimo inclusus fuit, quem multi ex nostris noverunt, ejusque actibus praesentes exstiterunt. De quo multa ipse et beatae memoriae papa Pelagio decessore meo, et aliis
Abbreviated transcription (Latin):
periit fides de t̾ra. Putas enĩ filiꝰ hominis si nũc ueniret. ĩue¬
niret fidẽ suꝑ terram. Nũqͥd fidẽ reputaret hanc fictã fidẽ negli¬
gentiũ et contẽpnentiũ. qua leuiꝰ dãpnat cecitatẽ infidelium.
credũt uerẽtur. hoies dũ quẽ credũt nec timẽt nec uerentur.

Expanded text:
periit fides de terra . Putas enim, Filius hominis si nunc veniret, inveperiit fides de terra . Putas enim, Filius hominis si nunc veniret, inveniret fidem super terram ? Nunquid fidem reputaret hanc fidem fictam negligentium et contemnentium, qua levius damnat caecitatem infidelium, credunt verentur; homines dum quem credunt, nec timent nec verentur
Abbreviated transcription (Latin):
sus dolosus ad odiũ. qͥ ignorantiã dei nõ habet. sed odiũ. Quomͦ
enĩ nõ odit deũ. cuiꝰ delinat aspectũ. contẽpnit ĩperiũ. uellet
non ẽẽ iuditiũ: Ignorãs qͥdẽ ignorabit᷑. odiẽs autẽ et odiet᷑. Ille¬
reꝓbabit᷑ ueritate iuditii. in istũ uĩdicabit᷑ seueritate odii. Ad eo
fr̃es periculosior est fides ficta. fides dolosa. q̃ se ip̃am dissimulat.
qͣm fides nulla. stides nulla ꝑ insipientiã dicit in corde suo nõ est
deus. fides ficta ꝑ neqͥtiã dolose agit in cõspectu eiꝰ. et se scire
deũ. uel sciri a deo dissimulat. dũ sciẽs et prudẽs. ĩmo ĩpudens. ⁊
imprudẽs. sub oculis eiꝰ pectat. Nescio tamẽ quomͦ possit dici fides.
que fictos et dolosos. potius facit qmͣ fideles. Scio qͥdẽ quia cõfessi¬
one fidei plena est t̾ra. sed tamẽ audio ꝓph̾am plangentẽ. quia

Expanded text:
sus dolosus ad odium, qui ignorantiam Dei non habet, sed odium. Quomodo sus dolosus ad odium, qui ignorantiam Dei non habet, sed odium. Quomodo enim non odit Deum, cujus declinat aspectum, contemnit imperium, vellet non esse judiciureprobabitur veritate judicii, in istum vindicabitur severitate odii. 5. Adeo, fratres, periculosior est fides ficta, fides dolosa, quae se ipsam dissimulat, quam fides nulla. Fides nulla, per insipientiam dicit in corde suo: Non est Deus; fides ficta per nequitiam dolose agit in conspectu ejus, et se scire Deum vel sciri a Deo dissimulat; dum sciens et prudens, imo imprudens et impudens sub oculis ejus peccat. Nescio tamen quomodo possit dici fides, quae fictos et dolosos potius facit quam fideles. Scio quidem quia confessione fidei plena est terra, sed tamen audio prophetam plangentem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
labore cõsolamur. Credere inqͥt oportet. accedẽtes ad deũ. qͥa est.
et inqͥrentib se remunerator est. Si nõ dissimulemꝰ qͥa est. habenꝰ
custodiã timoris. si nõ dissimulemꝰ qͥa inqͥrẽtib se remunerator
est. habemꝰ cõsolationẽ spei. Ubi custodia timoris. nullus locus ne¬
gligẽtie. ubi cõsolatio spei. nullus locus tristicie. Sicut autẽ de fide
qua d̾s ẽẽ credit᷑. timor salubris nascit᷑. ita cũ minime credit̾. aut
dissimulat᷑. omib malis frena laxant᷑. Quare enĩ corrupti et ab¬
hominabiles facti sunt in miqͥtatib. nͥ qͥa dixit ille generalis insi¬
piens in corde suo. nõ est d̾s. aut certe si nescire deũ non ꝑmittit᷑.
nõ est timor dei ante oculos eiꝰ. sed dolose agit in cõspectu eiꝰ. dissi¬
mulans qͦd nouit ĩuitꝰ. ut ĩueniat᷑ iniqͥtas eiꝰ ad odiũ: Merito pr¬

Expanded text:
labore consolamur. Credere, inquit, oportet accedentes ad Deum quia est, labore consolamur. Credere, inquit, oportet accedentes ad Deum quia est, et inquirentibus se remunerator est . Si non dissimulemus quia est, habemus custodiam timoris; si non dissimulemus quia inquirentibus se remunerator est, habemus consolationem spei. Ubi custodia timoris, nullus locus negligentiae; ubi consolatio spei, nullus locus tristitiae. Sicut autem de fide, qua Deus esse creditur, timor salutis nascitur, ita cum minime creditur, aut dissimulatur, omnibus malis frena laxantur. Quare enim corrupti et abominabiles facti sunt in iniquitatibus, nisi quia dixit ille generalis insipiens in corde suo: Non est Deus ? aut certe si nescire Deum non permittitur, non est timor Dei ante oculos ejus, sed dolose agit in conspectu ejus, dissimulans quod novit invitus, ut inveniatur iniquitas ejus ad odium . Merito pror
Abbreviated transcription (Latin):
bat: Huic fidei prorsus aptissime cõgruit qͦd scͥptura dicit. iustꝰ
ex fide uiuit. Hec enĩ iustũ facit. iustũq custodit. et ut uiuat in
et̾nũ. interĩ spei gaudio pascit. Quid enĩ hominẽ sic a peccato
reuocat et seruat. sicut fides q̃ ĩuisibilẽ tanqͣm uidẽs sustinet ⁊ ob¬
seruat : Quid ita spe gaudentẽ facit. sicut fides q̃ sẽꝑ in remune¬
rationẽ aspicit: Nos enĩ fr̃es qͣre negligẽtes sumꝰ. nͥ qͥa p̃sentiam
iudicis nr̃i minꝰ uigilãter intẽdimꝰ : Aut qͣre tristicia pene absor-
bemuir. nͥ qͥa remunerationẽ ꝓmissã minꝰ fidelit̾ cogitamꝰ: Hec
siqͥdẽ duo mala sũt. negligẽtia scilic et tristicia. quib miserabi¬
liter infidelitas nr̃a laborat. qͥa uidelic aut negligimꝰ mãdata.
aut si necessitate timoris a negligẽtia cohertemur: nequaquam
hilariter oꝑamur. nec sicut fides postulat spe remuneratiõis in

Expanded text:
bat ? 4. Huic fidei prorsus aptissime congruit quod Scriptura dicit: Justus bat ? 4. Huic fidei prorsus aptissime congruit quod Scriptura dicit: Justus ex fide vivit . Haec enim justum facit, justumque custodit, et, ut vivat in aeternum, interim spei gaudio pascit. Quid enim sic hominem a peccato revocat et servat sicut fides, quae invisibilem tanquam videns sustinet et observat? quid ita spe gaudentem facit sicut fides, quae semper in remunerationem aspicit? Nos enim, fratres, quare negligentes sumus, nisi quia praesentiam Judicis nostri minus vigilanter intendimus? aut quareamus? Haec siquidem duo mala sunt, negligentia scilicet et tristitia, quibus miserabiliter infidelitas nostra laborat; quia videlicet aut negligimus mandata, aut, si necessitate timoris a negligentia coercemur, nequaquam hilariter operamur, nec, sicut fides postulat, spe remunerationis in
Abbreviated transcription (Latin):
promittũt᷑. presens est. sed occultꝰ est. qͥa sp̃s est d̾s. ip̃e qui ꝓmittit uł
minat᷑. Porro fides qͥa est substãtia sꝑandaꝵ rerũ. bona futura.
que sperat quasi p̃sentia p̃sumit. ⁊ iã quasi subsistere in corde cre¬
dentis facit. Itẽ quia est argumentũ nõ apparentiũ. deũ et si nõ ap¬
pareat. p̃sentẽ tamẽ eẽ sibi coarguit. ꝓbat et cõuincit. Illi qͥ dice¬
bat. qͥ conresuscitauit. ⁊ consedere fecit. in celestib ui xp̃o. fides e¬
rat substãtia rerũ sꝑandaꝵ. illi qͥ ĩuisibilẽ tãqͣm uidẽs suscinebat.
argumentũ erat non apparentiũ. Qui enĩ dicebat. spe salui facti
sumꝰ. nõne qͦd sꝑabat. ⁊ ꝑ pacientiã expectabat. iã ꝑ fidẽ in corde
suo subsist̾e demõstrabat: Et qͥ ꝓponebat dñm in cõspectu suo sẽꝑ.
nõne ꝑsuasũ tenebat argumẽto fidei. eũ p̃sentẽ ẽẽ. qui nõ appare¬

Expanded text:
promittuntur; praesens est, sed occultus est, quia spiritus est, Deus ipse qui promittit vel promittuntur; praesens est, sed occultus est, quia spiritus est, Deus ipse qui promittit vel minatur. Porro fides, quia est substantia sperandarum rerum, bona futura, quae sperat, quasi praesentia praesumit, et jam quasi subsistere in corde credentis facit. Item quia est argumentum non apparentium , Deum, etsi non appareat, praesentem tamen esse sibi coarguit, probat et convincit. Illi qui dicebat: Qui conresuscitavit et consedere fecit in coelestibus in Christo , fides erat substantia rerum sperandarum; illi qui invisibilem tanquam videns sustinebat , argumentum erat non apparentium. Qui enim dicebat: Spe salvi facti sumus , nonne quod sperabat et per patientiam exspectabat, jam per fidem in corde suo subsistere demonstrabat? Et qui proponebat Dominum in conspectu suo semper, nonne persuasum 979 tenebat, argumento fidei, eum praesentem esse, qui non appare
Abbreviated transcription (Latin):
bilẽ enĩ inqͥt. tãqͣm uidẽs sustinuit. Nimiꝵ in de fit. ut nichili re-¬
putẽtur tẽporalia. si pre oculis habeant᷑ et̾na. inde fit. ut facile po¬
testas contẽpmaf᷑ humana. si tãqͣm sẽꝑ ĩminẽs potestas timeatur
diuina. Strũq nõ sola fides agit. cuiꝰ tã uiuidi tã ꝑspicaces sunt
oculi. ut et in ea que futura sũt. ꝓspectũ uiuacit̾ porrigat. ⁊ in ea
que licet p̃sentia sint occulta tamẽ sũt. intuitũ ꝑspicacit̾ figat.
stidei siqͥdem quã et̾nꝰ sp̃s illuminat. nec mora tẽporis. nec moles
corꝑis p̃udicare potest. quin et tẽpus p̃cedat p̃sumendo qͦd futuꝵ
est. et corpus excedat. intuẽdo quod sp̃s est. Gemina siqͥdẽ est fidei u̾tꝰ
uident᷑. Aut de enĩ ideo nõ uident᷑. qͥa p̃sentia nõ sũt. aut ideo
qͥa et si p̃sentia sunt. sp̃alia sunt. Presẽtia nõ sũt bona futura que

Expanded text:
bilem enim, inquit, tanquam videns sustinuit ? Nimirum inde fit ut nihil rebilem enim, inquit, tanquam videns sustinuit ? Nimirum inde fit ut nihil reputentur temporalia, si prae oculis habeantur aeterna; inde fit ut facile potestas contemnatur humana, si tanquam semper imminens potestas timeatur divina. Utrumque vero sola fides agit, cujus tam vividi, tam perspicaces sunt oculi, ut et in ea quae futura sunt prospectum vivaciter porrigat, et in ea quae, licet praesentia sint, occulta tamen, intuitum perspicaciter figat. Fidei siquidem, quam aeternus Spiritus illuminat, nec mora temporis, nec moles corporis praejudicare potest quin et tempus praecedat, praesumendo quod futurum est, et corpus excedat, intuendo quod spiritus est. Gemina siquidem est fidei virtvidentur. Aut enim ideo non videntur quia praesentia non sunt, aut ideo quia, etsi praesentia sunt, spiritualia sunt. Praesentia non sunt bona futura quae
Abbreviated transcription (Latin):
sed et cotestans. et intrepida fides erat moysi. de qua paulꝰ scribit.
sfide reliquit egyptũ. nõ ueritꝰ animositatẽ regis. Animosi sunt
reges. sed animosior est fides. qͥppe que potẽtiã eoꝵ nullã ẽe uidet
ac per hoc omnẽ ꝑsequẽtiũ insaniã. secura qͣsi suꝑior irridet ꝓmp¬
tior et forcior ad ꝑferendũ. qͣm illoꝵ furor ad ꝑsequẽdũ. Duosane
one lectionis hodierne. cõparandã diximꝰ fidẽ sc̃i pr̃is nr̃i bñdc̃i. scilie
qoͣ isdẽ moyses. qui fidei exẽplũ factꝰ est. huiꝰ mũdi contẽpsit ꝓspera.
animositatẽ regis. Ad utrũq uo̾ causã apłs subiũrit. unde scilicet
id potuerit. ut discamꝰ unde nr̃a fides infirmet᷑ in uobis. Maiores
diuitias reputabat thesaulis egyptioꝵ ĩpperiũ xp̃i. aspitiebat enĩ¬
inquit irremunerationẽ. Nõ est ueritus animositatẽ regis. ĩ uisi¬

Expanded text:
sed et constans et intrepida fides erat Moysi, de quo Paulus scribit: sed et constans et intrepida fides erat Moysi, de quo Paulus scribit: Fide reliquit Aegyptum, non veritus animositatem regis. Animosi sunt reges, sed animosior est fides, quippe quae potentiam eorum nullam esse videt, ac per hoc omnem persequentium insaniam secura, quasi superior, irridet; promptior et fortior ad perferendum, quam illorum furor ad persequendum. Duo saneone lectionis hodiernae comparandam diximus fidem sancti patris nostri Benedicti: scilicet quod idem Moyses, qui fidei exemplum factus est, hujus mundi contempsit prospera, animositatem regis. Ad utrumque vero causam Apostolus subjunxit, unde scilicet id potuerit, ut discamus unde fides nostra infirmetur in nobis. Majores divitias reputabat thesauris Aegyptiorum improperium Christi: aspiquit, in renumerationem. Non est veritus animositatem regis: invisi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃iudicet. si iustꝰ zelo cõtra pectãtes feruet. sine quo lenitas cepor.
aut timiditas est. Quom᷑ nãq lenitas illa snm quẽpiã fac̾et. que
in heli qui alias scũs erat dãpnata est ͨ strẽs habete pacẽ int̾ uos:
mandat ille magister pacificus et lenis. pͥus tamẽ p̃mittit habete
salẽ in uobis. sciens nimirũ pacis lenitatẽ. uitioꝵ ẽẽ nutricẽ. nisi
pͥus asꝑitas zeli mordacẽ eis insꝑserit salẽ. sicut et carnes uerme¬
scere facit clemẽtia tẽporis. nisi desictauerit eas feruor salis.
Habete itaq pacẽ int̾ uos. s q̃ sale cõdita sit sapiẽtie: sectamini
lenitatẽ que ferueat fide. In fide et lenitate uos qͦ sc̃i eritis. nec
iã lenitas suspecta erit. si fides p̃cesserit. tm̃ fides nõ ficta sed uera sit.
fides nõ mortua. sed uiua. ⁊ uiuida sit. Nõ modo uiua uel uiuida.

Expanded text:
praejudicet, si justus zelo contra peccantes fervet, sine quo lenitas tepor praejudicet, si justus zelo contra peccantes fervet, sine quo lenitas tepor aut timiditas est. Quomodo namque lenitas illa sanctum quempiam faceret, quae in Heli, qui alius sanctus erat, damnata est? . Fratres, habete pacem inter vos, mandat ille Magister pacificus et lenis; prius tamen praemittit: habete salem in vobis ; sciens nimirum pacis lenitatem vitiorum esse nutricem, nisi prius asperitas zeli mordacem eis insperserit salem; sicut et carnes vermescere facit clementia temporis, nisi desiccaverit eas fervor salis. Habete itaque pacem inter vos, sed quae sale condita sit sapientiae; sectamini lenitatem, sed quae ferveat fide. 3. In fide et lenitate vos quoque sancti eritis; nec jam lenitas suspecta erit, si fides praecesserit: tantum fides non ficta, sed vera sit; fides non mortua, sed viva et vivida sit. Non modo viva vel vivida,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpeti. qͣm in eo tẽꝑalit̾ ꝓsperari ͤ Quid similiꝰ illi fidei moysi. quã
apłs cõmendãs ait. fide moyses grandis factꝰ. negauit se filiũ filie
pharaonis. magis eligẽs affligi cũ ppło dei. qͣm tẽporalis peccati ha¬
bere iocũditatẽ. Quid autẽ sanctiꝰ lenitate pr̃is nr̃i bñdicti. qui nec
malitia falsoꝵ fr̃m ite ip̃iꝰ insidiantiũ. ⁊ pro uino uenenũ ꝓpinãtiũ.
potuit exasꝑari: Moysen qͥdem scriptura p̃dicat mitissimũ fuisse.
suꝑ omẽs hoĩes qui morabant᷑ in t̾ra. nũqͥd tamẽ exac̾batũ spm̃ eiꝰ
negat: Nũqͥd nõ iratũ et ualde iratũ adu̾sus emulos memorat ͤ
Huiꝰ autẽ magistri nr̃i bñdt̃i mãsuetudinẽ. nõ solũ erga maledicos.
s etiã erga maleficos mirabilẽ me legisse memini. iracũdiã non
memini. Quãqͣm nec in ip̃o sicut nec in moyse p̃conio sc̃e lenitatis

Expanded text:
perpeti, quam in eo temporaliter prosperari? Quid similius illi fidei Moysi, quam perpeti, quam in eo temporaliter prosperari? Quid similius illi fidei Moysi, quam Apostolus commendans ait: Fide Moyses grandis factus negavit se filium filiae Pharaonis, magis eligens affligi cum populo Dei, quam temporalis peccati habere jucunditatem ? Quid autem sanctius lenitate Patris nostri, qui nec malitia falsorum fratrum vitae ipsius insidiantium, et pro vino 978 venenum propinantium, potuit exasperari? Moysen quidem Scriptura praedicat mitissimum fuisse super omnes homines qui morabantur in terra ; nunquid tamen exacerbatum spiritum ejus negat? nunquid non iratum et valde iratum adversus aemulos memorat ? Hujus autem magistri nostri mansuetudinem, non solum erga maledicos, sed etiam erga maleficos, mirabilem me legisse memini, iracundiam non memini. Quanquam nec in ipso, sicut nec in Moyse, praeconio sanctae lenitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩutilia. iste rectissimã uite scribit regulã. sermone luculentã. discre¬
tione p̃cipuã. Deniq dux ille filioꝵ isrł. qͦs de egypto eduxit. in reqͥẽ
promissã nõ induxit. dux nr̃ recta uia oriẽtis tramite. tãqͣm signi¬
fer exertitꝰ monachoꝵ. hodie p̃cessit nos in regnũ celoꝵ. Itaq non
erit absurdũ. si credat᷑ illiꝰ. ad equasse meritũ. cuiꝰ inuenit᷑ etiã suꝑ¬
asse ministeriũ. Nec incõgrue uidebit᷑ ad ip̃m esse trãslatũ. qͦd de
illo scͥptũ legit᷑ in fide et lenitate ip̃iꝰ sc̃m fecit illũ dñs. p̃sertĩ cum
haꝵ p̃cipue u̾tutũ fidei scilicet et lenitatis. nobis ip̃e magister sit.
qui nequaqͣm alit̾ uixit quã docuit. Quid enĩ p̃clariꝰ illiꝰ fide. qͥ
in etate puerili mũdũ sibi arridentẽ irridẽs. tã mũdi qͣm corꝑis
sui florẽ. qͣsi iã aridũ calcauit. magis appetẽs pro deo mala mũdi

Expanded text:
inutilia; iste rectissimam vitae scribit Regulam, sermone luculentam, discreinutilia; iste rectissimam vitae scribit Regulam, sermone luculentam, discretione praecipuam. Denique dux ille filiorum Israel, quos de Aegypto eduxit, in requiem promissam non induxit; dux noster recta via, orientis tramite, tanquam signifer exercitus monachorum hodie praecessit nos in regnum coelorum. Itaque non erit absurdum si credatur illius adaequasse meritum, cujus invenitur etiam superasse ministerium. Nec incongrue videbitur ad ipsum esse translatum quod delo scriptum legitur: In fide et lenitate ipsius sanctum illum Dominus; praesertim cum harum praecipue virtutum, fidei scilicet et lenitatis, nobis ipse magister sit, qui nequaquam aliter vixit quam docuit. 2. Quid enim praeclarius illius fide, qui in aetate puerili mundum sibi arridentem irridens, tam mundi quam corporis sui florem quasi jam aridum calcavit, magis appetens pro Deo mala mundi
Abbreviated transcription (Latin):
n fide et lenitate ip̃iꝰ sc̃m fecit illũ. Hec qͥdem de moyse scͥpta sũt
sed hodie bt̃o bñdcõ ĩ incõgrue qͣntũ arbitror aptata sunt.
Qui cũ oĩm plenꝰ fuerit spũ iustoꝵ. multomagis de spũ moysi
credendꝰ est habuisse nõ minimũ. Si enĩ dñs de spũ moysi tulit: ⁊
posuit suꝑ omnẽ illã suffraganeã turbã senioꝵ. qui in partẽ mi¬
nsterii sunt asciti. qͣntomagis suꝑ istũ. qͥ plenitudinẽ totiꝰ mini¬
sterii tanto ueriꝰ. qͣnto spiritaliꝰ impleuit. Ille dux fuit exeũtiũ
de egypto. iste renũtiantiũ seculo. Legislator ille. legislator ⁊ iste
Ille tamẽ minister littere octidẽtis. iste sp̃s uiuificãtis. Ille ad
duritiã cordis iudeoꝵ. dedit eis iustificationes nõ bonas. p̃ter pauca
moralia iste solã puritatẽ ewãgelicã. sĩplicẽq moꝵ tradidit discipli¬
nã. Illi tã multa scribit intellectu difficilia. factu ĩpossibilia uel

Expanded text:
n fide et lenitate ipsius sanctum fecit illum . Haec quidem de Moyse scripta sunt, sed hodie beato Benedicto non incongrue, quantum arbitror, aptata sunt. Qui, cum omnino plenus fuerit Spiritu sanctorum, multo magis de spiritu Moysi credendus est habuisse non minimum. Si enim Dominus de spiritu Moysi tulit, et posuit super omnem illam suffraganeam turbam seniorum, qui in partem ministerii sunt asciti , quanto magis super istum qui plenitudinem totius ministerii tanto verius quanto spiritualius implevit? Ille dux fuit exeuntium de Aegypto; iste, renuntiantium saeculo: legislator ille, legislator et iste: ille tantum minister litterae occidentis; iste, spiritus vivificantis: ille ad duritiam cordis Judaeorum dedit eis justificationes non bonas, praeter pauca moralia; iste solam puritatem evangelicam simplicemque morum tradidit disciplinam: ille tam multa scribit intellectu difficilia, factu impossibilia, vel
Abbreviated transcription (Latin):
in illud chaos et abyssũ ignis et caliginis : Tũc enĩ dicẽt mõtib
cadite suꝑ nos. ⁊ collib oꝑite nos. leuiꝰ estimãtes absorberi uora¬
gine inferni. qͣm sustine̾ fatiẽ dei irati. Enĩ uo̾ tũc stabũt iusti
in magna cõstantia. tũc fides q̃ mͦ sollicita stat in cõspectu dñi.
ad uidendã uolũtatẽ ip̃iꝰ. secura stabit. ad uidendũ głiam eius.
Digilate fr̃es. state in fide. Quẽ fides timore sollicitat. nõ po¬
test dormitare ꝑ negligẽtiã. quẽ fides in spe radicat. nõ potest
titubare ꝑ diffidentiã. Omĩa autẽ ur̃a in caritate fiãt. ut fidei
lenitas iũgat᷑. qͣtinꝰ de uno quoq ur̃m dicat᷑. in fide et lenitate
ip̃iꝰ scm̃ fecit illũ dñs. quod ip̃e prestet sc̃s scõꝵ. qͥ uiuit ⁊ regnat ꝑ

Expanded text:
in illud chaos et abyssum ignis et caliginis? Tunc enim dicent montibus, in illud chaos et abyssum ignis et caliginis? Tunc enim dicent montibus, Cadite super nos; et collibus, Operite nos , levius aestimantes absorberi voragine inferni, quam sustinere faciem Dei irati. Enimvero tunc stabunt justi in magna constantia; tunc fides, quae modo sollicita stat in conspectu Domini ad videndam voluntatem ipsius, secura stabit ad videndam gloriam ejus. Vigilate, fratres, state in fide . Quem fides timore sollicitat, non potest dormitare per negligentiam; quem fides in spe radicat, non potest titubare per diffidentiam. Omnia autem vestra in charitate fiant, ut fidei lenitas jungatur, quatenus de unoquoque vestrum dicatur, In fide et lenitate ipsius sanctum fecit illum Dominus ; quod ip
Abbreviated transcription (Latin):
fidei. quasi quecũq fides ad iustitiã debeat reputari. s memi¬
nerimꝰ doctor gentiũ in fide et ueritate. qualẽ diffinierit fidẽ
qua deo est placendũ. fides inqͥens est substãcia rerũ sꝑandaꝵ
argumentũ nõ apparentiũ. Hec est fides q̃ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑.
ut suadẽte cõscientia meritoꝵ de fide spes nascat᷑. fidesq sup
ponat᷑. uelut subiectũ et fundamentũ. cui suꝑedificẽt᷑ bona
Oculi tui dñe respitiũt fidẽ. dixit ille qͥ iugit̾ in cõspectu tuo
stabat ꝑ fidẽ. Omnino iuste et merito. ꝓrsus debita uicissitudo.
ut oculi tui dñe respitiãt fidẽ. qͥa ocłi mei sẽꝑ ad dñm. fidelit̾ dicẽ¬
tem. ĩtelligis fidẽ. Nos autẽ fr̃es si tãqͣm sine fide simꝰ. deũ post
dorsũ nr̃m ponimꝰ. ut dissimulãtes timorẽ eiꝰ. in uanitates po¬
tius respicimꝰ. quo merito nos respiciẽdos putamꝰ : Immo respici
fatie eius. Et a facie tua dñe quo fugiẽt. nͥ in tenebras ext̾iores:

Expanded text:
 fides ad justitiam debeat reputari; sed meminerimus Doctor gentium in fide et veritate, qualem definierit fidem, qua Deo est placendum: Fides, inquiens, est substantia rerum sperandarum, argumentum non apperentium. Haec est fides quae per dilectionem operatur; ut, suadente ponatur velut subjectum et fundamentum, cui superaedificentur bona Oculi tui, Domine, respiciunt fidem , dixit ille qui jugiter in conspectu tuo stabat per fidem. Omnino juste et merito. Prorsus debita vicissitudo, ut oculi tui, Domine, respiciant fidem, quia oculi mei semper ad Dominum fidelem. 6. Nos autem, fratres, si tanquam sine fide simus, Deum post dorsum nostrum ponimus, ut, dissimulantes timorem ejus, in vanitates potius respiciamus, quo merito nos respiciendos putamus? Imo respiciefacie ejus. Et a facie tua, Domine, quo fugient, nisi in tenebras exteriores,
Abbreviated transcription (French):
uos dengne tolir. le traualhe de si grant uoie. les queis enalont. et
le roche del mõtangne. ke benoit auoit deuãt dit. trouerent ia
sourdant. Et quãt ilh orent fait en cel roche. une chaueie fos. tan¬
tost fut remplis daeroe. la queil courut tant suffisanmẽt. ke il
iuske a chi iour fluist plãtiueusemẽt. Et si soy deriuent iuske

Expanded text:
uos denget tolir lo trauailh de si grande uoie. Ki s'en alerent, et la roche del mont cui Benoiz auoit deuant dite troueirent ia suant. Et quant il orent fait en cele roche un caueit liu, manes fut raempliz d'aigue, la queile corut tant suffianment, k'ele ioskes a or fluist plantiuousement, et soi deriuet az
Abbreviated transcription (French):
monasteir kil auoit fait. en cel meisme liuoe. astoient les .iii.
en haultes roches. sour le mõtangne. Et mult trauelheus choses astoit
eue. Maiemẽt ke del pendãt costeit del mõtangne astoit grief peril.¬
et aus deskendãs peruelheus. Donkes sa semblont les freres de cheaus
meismes trois monasteir.: Et uinrent a seruan de dieu benoit. en di¬
sant. Trauelheus chose nos est. por chascon iour deskiendre por auoir¬
del aewe. iuske el ualeie. Et por chu est il mestiir. les monasteir muer.
de cel meisme liwoe. les queis douchemẽt conforteis laissat raleir. Et
en tel meisme nuit. auoec unc petit enfanchon. ki oit non placidꝰ.
de ki ie fi chi deseur mention. montat le roche de cel meisme mon¬
tangne. Et la orat lõgemẽt. et parfinee lorison. en cel meisme liwe
mist trois pires por ensengne. Et ensi reuinue en son monasteir.

Expanded text:
monstiers cui il auoit fait en cel meisme liu astoient li troi en halt es roches del mont, et mult trauilhouse chose astoit igue, maement ke del pendant leiz del mont astoit gries periz az descendanz en cremor. Dunkes assembleit li freire de ceaz meismes trois monstiers uinrent al seriant de deu Benoit, si dissent : Traueilhouse chose nos est par cascun ior descendre por aigue ioskes al bruec, et poruec est mestiers les monstiers mueir de cel meisme liu. Les queiz dulcement conforteiz laissat aleir, et en cele meisme nuit auoc un petit enfanzon ki out nom Placidus, de cui ge fis ci dessore ramenbrance, montat la roche de cel meisme mont, et la orat longement. Et parfineie l'orison, en cel meisme liu mist trois pieres por ensenge, et si repairat a son monstier
Abbreviated transcription (Latin):
radicitꝰ amputandũ est de moͣsterio. ne qͥs p̃sumat aliquid dare. aut
acciꝑe sine iussione abbatis. neq aliquid hab̾e̾ ꝓpriũ. Nullã oĩno rem. neq
codicẽ. neq tabulas. neq graphiũ. sed nichil oĩno. qͥppe quib nec corpora
sua. nec uolũtates licet hab̾e in ꝓpͥa uolũtate. Omĩa uo̾ necessaria a patre
sperare monasterii. Nec qͥcquã licet hab̾e. qͦd abbas nõ dedit. aut ꝑmiserit.
Omĩaq. oĩb sint cõmunia. ut scriptũ est. Nec quisquã esse suũ aliquid

Expanded text:
radicitus amputandum est de monasterio: Ne quis praesumat aliquid dare aut accipere sine jussione abbatis neque aliquid habere proprium, nullam omnino rem, neque codicem, neque tabulas, neque graphium, sed nihil omnino: quippe quibus nec corpora sua, nec voluntates licet habere in propria potestate: omnia vero necessaria a Patre sperare monasterii. Nec quidquam liceat habere, quod abbas non dederit, aut permiserit. Omniaque omnibus sint communia: ut, sicut