comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
M eliꝰ eñĩ dolet te: quã untat᷑ te. Iua eñi
casta & sca femina. &e uere xp̃iana. quȩ do¬
let fornicante uirũ: & ñ dolet ꝓpt̃ carnẽ.
s dolet ꝓpt̃ caritatẽ. Nonidõ ñi uult ut fa
ris faciet. Si aut̃ dõ illud debeat. si xp̃o il¬
lud debeat. qđ tu exigis.⁊⁊ idõ reddet qr ui
bet ille: & si fornicãt uir: castitatẽ femina
illa deo exibet. xp̃c esñ loquit᷑ incordib
bonarũ feminarui loquit᷑ intꝰ ubi n audit
riꝰ ⁊ dic. Et ꝯsolat᷑ filiã suã huiꝰ moti u̾bis.
fecit dole: s ipsum noli imitari ut male
facias. s ipse te imitet᷑ in bonũ. Nam in ed
qđ male facit. noli eũ putare caput tuũ:
malũ caput sirũ. teneat se ad caput ȩcdȩ
xp̃m. Huic debens castitatẽ suã: huic de
ferens honorẽ suum. Absens sit uir. p̃sens
debet ut ñ peccet. exxil. Testimoniũ
de lege iꝑatoris antonini contra exeu-¬

Expanded text:
melius enim dolet te quam imitatur te. illa enim melius enim dolet te quam imitatur te. illa enim casta et sancta femina et uere christiana, quae dolet fornicantem uirum, et non dolet propter carnem, sed dolet propter caritatem, non ideo non uult ut facris, faciet. si autem deo illud debeat, si Christo illud debeat quod tu exigis et ideo reddat quia iubet ille, et si fornicatur uir, castitatem illa deo exhibet. Christus enim loquitur in cordibus bonarum feminarum, loquitur intus ubi non audit rius et dicit et consolatur filiam suam hujusmodi verbis: fecit dole, sed ipsum noli imitari ut male facias, sed ipse te imitetur in bono: nam in eo quod male facit, noli eum putare caput tuum smalum caput suum, teneat se ad caput Ecclesiae Christum, huic debens castitatem suam, huic de ferens honorem suum; absens sit vir, praesens debet ut non peccet. CAPUT CXVII. Testimonium de lege imp. Antonini contra excu
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ ꝓxum tui: septimũ ñ ꝯcupisces rẽ
ꝓximi tui. hȩc uingamꝰ illis trib ad dilec.¬
tionẽ dĩ ꝑtinentib sun psalt̾io decẽ corda¬
rum uolu mꝰ cantare canticũ nouum:
odonme intueamini:. sed sermonem
dĩ. Nolite irasci medicam̃to uro. Non inue¬
ni enĩ aliut qua transirẽ : ueni ad qͥntam
cordã ħ omo qͥ tango psalt̾iũ decẽ cordarũ:
ñ qͥd p̃cermissurꝰ eram quinta: Immo assi¬
duę ꝑcussurꝰ. In illa enĩ uideo iacere to¬
tũ pene genꝰ humanũ: in illa uideo plus
laborari ipsã ꝑcutiendo. Quid dico: Nolite
mechari pͦuxores ur̃as: qr ñ uultis ut me¬
chent᷑ pꝰuos uxores ur̃e. Holite ire uos: qͦ
eas seqͥ ñ uultis. S ine causa uos extusare
conamini: ꝗͣdo dicitis. Hunqͥd eo aduxorẽ
aliena: Ad ancillã meã eo Uisut dicat.
Ad seruũ mesi eo. Dicis iiẽ uror aliena ad
quã uado. Nunqͥd uis dicat᷑ tͥ ñ ẽ iuir alie-¬
nꝰ ad quẽ uado: Absit ut dicat hoc illa:

Expanded text:
upisces rem proximi tui. haec iungamus illis tribus ad dilectionem dei pertinentibus, si in psalterio decem chordarum uolumus cantare canticum nonam. Modo non me intueamini, sed sermonem dei. nolite irasci medicamento uestro; non inueni enim aliud qua transire. ueni ad quintam chordam, homo, qui tango psalterium decem chordarum; numquid praetermissurus eram quintam? immo assidue percussurus. in illa enim uideo iacere totum paene genus humanum, in illa uideo plus laborari. ipsam percutiendo quid dico ? nolite moechari post uxores, quia non uultis, ut moechentur post uos uxores uestrae. nolite ire uos quo eas sequi non uultis. sine causa uos excusare conamini, quando dicitis: "numquid eo ad uxorem alienam? ad ancillam meam eo. uis ut dicat ad seruum meum eo". dices: "non est uxor aliena, ad quam uado". r numquid uis dicatur tibi: "non est uir alienus, ad quem uado" ? absit, ut dicat hoc illa.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndoq etiã ꝑfectioboni: qͥndoq ꝯfumatio
mali. Itlud sumniii. hoc erit nullii. Qđ si
inista mortalitate sꝑandũ putamꝰ. fallimur.
Tunc eñi erit. qͣndo mors ñerit: & ibi erit.
ubi uita et̾na erit. In illo eni scło & in illo
regno erit bonii sumũ. & malũ nullũ: qͥn¬
do erit & tibi erit sapientie amor sumniꝰ.
continentię labor nullus. Utrum aliud¬
sit anima aliud sp̃s an utroq nomine

Expanded text:
quandoque etiam perfectio boni, quando consumtio quandoque etiam perfectio boni, quando consumtio mali; illud summum, hoc erit nullum. quod si in ista mortalitate sperandum putamus, fallimur. tunc enim erit, quando mors non erit, et ibi erit, ubi aeterna uita erit. illo enim saeculo et in illo regno erit bonum summum et malum nullum, quando erit et ubi erit sapientiae amor summus, continentiae labor nullus. sit anima, aliud spiritus, an utroque nomine
Abbreviated transcription (Latin):
malũ. is eas habendo. ndũ ꝑficimꝰ bonũ.
U̾trunq ostendit apłs. Nec bonu hic ꝑfici
ubi malum sic concupiscit᷑. nec malii bic
ꝑfici. quando tali concupiscentie ñ obedit᷑.
Illud quippe ostendit. ubiait uelle ap ia¬
cet mͥ. ꝑficere aut̃ bonũ ñ: hoc uͦ ubi ait
sp̃u ambulate. & ꝯcupiscentias carnis ne
ꝑficietis. Neq ibi eni dĩc ñ sibi ad iacere fa¬
cere bonũ. s ꝑficere: ueq Inc dic̃ ꝯcupiscen¬
tias carnis ne habuerias.s ne ꝑfeceritis.
fuint itaq in nob̾ ꝯcupiscentiȩ male: qͥndo
id qđ ñ licet libet. S ñ ꝑficiunt᷑. cũ legi d̃ĩ
inte seruiente. libidines ꝯtinent᷑. & bonũ
fit: cũ id qđ malelibet. uincente bonade
lectatione. non fit. S: boni ꝑfectio ñ ĩpletur.
quã dui peccati legi carne seruiente libido
illicit. Quãuis ꝯtineat᷑: tam̃ mouet᷑. Non
em̃ opꝰ eẽt. ut ꝯtineret᷑: nisi moueret᷑. Erit

Expanded text:
malum, sed eas habendo nondum perficimus bonum. malum, sed eas habendo nondum perficimus bonum. utrumque ostendit apostolus, nec bonum hic perfici, ubi malum sic concupiscitur, nec malum hic perfici, quando tali concupiscentiae non oboeditur. illud quippe ostendit ubi ait: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non; hoc uero ubi ait: spiritu ambulate et concupiscentias carnis ne perfeceritis. neque ibi enim dicit non sibi adiacere facere bonum, sed perficere; neque hic dicit: "concupiscentias carnis ne habueritis", sed ne perfeceritis. fiunt itaque in nobis concupiscentiae malae, quando id quod non licet libet; sed non perficiuntur, cum legi dei mente seruiente libidines continentur; et bonum fit, cum id quod male libelectatione, non fit; sed boni perfectio non impletur, quandiu legi peccati carne serviente libido illicit, et, quamvis contineatur, tamen movetur. Non enim opus esset, ut contineretur, nisi moueretur. erit
Abbreviated transcription (Latin):
ł uitiosa ñ erit. Quã tam ad nram ptinere
idẽ doctor ostendit pͥus dicendo scio qͥa ñ
habitat in me. Qđ ut exponeret: aodidit
hocẽ. in carne mea bonũ. Se itaq dicit ẽẽ
carnẽ suã. Non gͦ ipsa ẽ. inimica nr̃a: &
quando eiꝰ uitiis resistit᷑: ipsa amat᷑. qͥa
ipsacurat᷑. Nemo eñĩ umꝗͣ caruẽ suã odio
habet: sic̃ ipse apłs dic̃. & alio loco ait.
Igit᷑ ego ipse mette seruio legi dei: carne
aũt legi peccati. Audiant qui aures ha¬
bent :Igit᷑ ipse ego. Ego nĩte: ego carne
S mente seruio legi di: carne aut̃ legi per¬
cati. Quomͦ carne legi peccaa: Nunqͥd co¬
cupiscentiȩ ꝯsentiendo carnali: Ab sit.S ed
motꝰ desidioꝵ illic habendo: quos hab̾e
nolebat. & tam̃ habebat. S eis ñ consenti¬
endo. inte seruiebat legi dĩ: & tenebat
menbia ne fierent arma peccati. Sunt
gͦ in nob̾ desidia malã. quib ñosentiendo.
ñ uiuimꝰ male: sunt in nob ocupiscentie
peccatoꝵ quib ñ obediendo ñ ꝑficiinus

Expanded text:
 uitiosa non erit. quam tamen ad nostram pertinere idem doctor ostendit prius dicendo: scio quia non habitat in me; quod ut exponeret, addidit: hoc est in carne mea bonum; se itaque dicit esse carnem suam. non ergo ipsa est inimica nostra, et quando eius uitiis resistitur, ipsa amatur, quia ipsa curatur. nemo enim umquam carnem suam odio habuit, sicut ipse apostolus dicit. et alio loco ait: igitur ipse ego mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. audiant qui aures habent: igitur ipse ego, ego mente, ego carne; sed mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. quomodo carne legi peccati? numquid concupiscentiae consentiendo carnali? absit; sed motus desideriorum illic habendo, quos habere nolebat et tamen habebat; sed eis non consentiendo mente seruiebat legi dei et tenebat membra, ne fierent arma peccati. sunt ergo in nobis desideria mala, quibus non consentiendo non uiuimus male. sunt in nobis concupiscentiae peccatorum, quibus non oboediendo non perficimus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓ illo dico ut roge   e qͦ peccato qm̃
ñ exp̃ssũ ẽ: possunt multa & diu̾sa sentiri.
Ego aut̃ dico id ẽẽ. peccatũ: sidẽ quȩ ꝑdilec¬
tionẽ oꝑat deserere usq ad mortẽ. Huic
peccato ult᷑ ñ seruient: Non pͥma conditio¬
qͦ seruiant ũo. ñ qͦ captiuent᷑ a diabolo. li.¬
bati eni a peccato serui facti st̃ iusticiẽ: in
qua stabunt usq infinẽ. donante sibi
ꝑseuerantiã illo qui eos p̃scruit & p̃desti¬
nauit᷑. & scđm ꝓpositũ uocauit & iusti¬

Expanded text:
 illo dico ut roget. de quo peccato, quoniam non expressum est, possunt multa et diuersa sentiri. ego autem dico id esse peccatum, fidem, quae per dilectionem operatur, deserere usque ad mortem. huic peccato ultra non seruiunt, non prima condicioquo seruiant deo, non captiuentur a diabolo. liberati enim a peccato serui sunt facti iustitiae, in qua stabunt usque in finem, donante sibi perseuerantiam illo qui eos praesciuit et praedestinauit et secundum propositum uocauit et iusti
Abbreviated transcription (Latin):
ris blandos ignes innocent̾ spectat: in ma¬
chabeis seuos ignes fortit̾ colerat. Castam
susanna gͥ uirũ: in anna pꝰuirũ: in mana
p̃ter nirũ. lib̃ain paulo ad arguendũ: hu¬
nuł in petro ad obediendũ humana inxꝑi¬
anis ad conficendũ. diuina in xp̃o ad ig¬
noscendũ. S qͥd gͣde caritate maiꝰ aut ub̾iꝰ

Expanded text:
ris blandos ignes innocenter exspectat, in Maris blandos ignes innocenter exspectat, in Macchabaeis saeuos ignes fortiter tolerat. casta in Susanna erga uirum, in Anna post uirum, in Maria praeter uirum, libera in Paulo ad arguendum, humilis in Petre ad oboediendum, humana in christianis ad confitendum, diuina in Christo ad ignoscendum. sed quid ego de caritate maius aut uberius
Abbreviated transcription (Latin):
Sigͦñuacat om̃s paginas seãs ꝑscrutan.
omia inuolucra sermonũ euoluere. Oiniua
scͥpturaruĩ secreta penetrare: tene caritatem.
ubi pendent omĩarita tenebis qđibi didicis¬
ti. teneb̾ etiã qd ñdũ didicisti.Si eñi nostica¬
ligis caritas patet: & in eo qđ ñ intelligis ca¬
ritas latet. Ille itaq tenet & qđ patet & qđ la¬
tet in diuinis sermonib: qui caritatẽ teuet
inmorib. Quappt̃ fr̃s sectamim caritatẽ.
dulce ac salubre uindm nĩtiũ: sine quadi¬
ues pauꝑẽ: & inqua pauꝑ diues ẽ. hec inad¬
u̾sitatibꝰ tolerat. in ꝓspitatibꝰ tẽꝑat. In auris
passionib fortis. inbonis oꝑibꝰ hylaris. Intẽp.¬
tatione tutissima: in hospitalitate latissima.
lutt̃ tieros fr̃s letissima. iit falsos patientissi¬
ma. lu abel sacrificio grata: in noe ꝑ dilituiũ
secura. in abrahȩ ꝑegrinatione fidelissima
in moyse int iniurias lenissim a ⁊indauid¬
trbulationibꝰ mansuetissima. In tribꝰ pue¬

Expanded text:
n uacat omnes paginas sanctas perscrutari, omnia inuolucra sermonum euoluere, omnia scripturarum secreta penetrare, tene caritatem, ubi pendent omnia: ita tenebis quod ibi didicisti, tenebis etiam quod nondum didicisti. si enim nosti calegis caritas patet et in eo quod non intellegis caritas latet. ille ita optinet et quod patet et quod latet in diuinis sermonibus qui caritatem tenet in moribus. Quapropter, fratres, sectamini caritatem, dulce ac salubre uinculum mentium, sine qua diues pauper est et in qua pauper diues est. haec in aduersitatibus tolerat, in prosperitatibus temperat, in duris passionibtatione tutissima, in hospitalitate latissima; inter veros fratres laetissima, inter falsos patientissima. In Abel per sacrificium grata, in Noe per diluvium secura, in Abrahae peregrinationibus fidelissima, in Moyse inttribulationibus mansuetissima, in tribus pue
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ mortis uetustatẽ attulit uitȩ noui¬
tatẽ: ipse contͣ uetꝰ peccatũ opponit no¬
uũ mandatũ. Quaꝓpt̃ quisqͥs uetꝰ pecca¬
cuĩ uis extinguere mandato nouo: extiu¬
gue cupiditatẽ. & amplectere caritatẽ.
Siẽ enĩ radix omiũ maloꝵ cupiditas: ita
radix omiũ bonor caritas. Lotã magnitu¬
dinẽ & lacicudine diumoꝵ eloquior se¬
cura possidet caritas: qua tm̃ ꝓrimũq di

Expanded text:
ouitatem, ipse contra uetus peccatum opponit nonum mandatum. quapropter quisquis uetus peccatum uis extinguere, mandato nouo extingue cupiditatem et amplectere caritatem. sicut enim radix omnium malorum cupiditas, ita radix omnium bonorum caritas. Totam latitudinem et magnitudinem diuinorum eloquiorum secura possidet caritas, qua
Abbreviated transcription (Latin):
tat: ñ querit que sua st. ñ irritat᷑: n cogitat
malui : Nongaudet suꝑ iniqͥtate: congaudet
aut̃ ueritati. Omĩa tolerat: omia credit᷑. oĩa
sꝑat: omĩa suffert: caritas mineͣ eadit. Qnta
sista anma licterarũ ꝓphetiȩ untꝰ sacra¬
itor sab. scientie solidam̃tũ fidei fruce̾
bieiginii qua ⁊ immicos diligere: Sola:
solae. quã conscientia mala ñ pungit: qͥa
ñ agit ꝑꝑam. Int̾ obꝓbria secura ẽ. ⁊ int odia
benefica ẽ: uit̃ iras placida e: int̃ insidias
ininocens. int̃ iniqͥtates gemens: inuerita¬
te respirans. Quid illa forti ñ ad retribuen¬
das s ad ñctirandas iniurias: Quid illa
fideliꝰ ñ uanitati s aet̾nitati: Nam idõ tole¬
rat omĩa in p̃senti uita: qr credidit omĩade
fut᷑a uita. & suffere omĩa quȩ hic inmittun
t᷑: qr spat omĩa quȩ ibi ꝓmictunt᷑. Merito
nuꝗͣ cadit. Eigo sectamini caritatẽ: & eã scẽ
cogitantes afferte fructũ iusticie & quic¬

Expanded text:
erit quae sua sunt, non irritatur, non cogitat malum, non gaudet super iniquitatem, congaudet autem ueritati, omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat, omnia suffert. caritas numquam cadit. quanta est ista ? anima litterarum, prophetiae uirtus, sacramentorum salus, scientiae solidamebenignum, quam inimicos diligere? Sola eSola est quam conscientia mala non pungit, quia non agit perperam. Inter opprobria secura est, inter odia benefica est: inter iras placida est, inter insidias innocens: inter iniquitates gemens, in veritate respirans. Quid illa fortius, non ad retribuendas, sed ad non curandas injurias? Quid illa fidelius, non vanitati, sed aeternitati? Nam ideo tolerat omnia in praesenti vita, quia credit omnia de futura vita; et suffert omnia quae hic immittuntur, quia sperat omnia, quae ibi promittuntur: merito numquam cadit. ergo sectamini caritatem et eam sancte cogitantes afferte fructum iustitiae, et quid
Abbreviated transcription (Latin):
uetꝰ erat ut hõ moreret᷑. Qđ ne sẽꝑuale¬
ret in homĩe: res noua facta ẽ. ut ds̃ mo¬
reret. S: qr in carne mortuus ẽ. ñ indi.¬
uinitate: ꝑ sẽpitnã uitã diumitatis ñ¬

Expanded text:
uetus erat, ut homo moreretur. quod ne semper ualeuetus erat, ut homo moreretur. quod ne semper ualeret in homine, res noua facta est, ut deus moreretur. sed quia in carne mortuus est, non in diuinitate, per sempiternam uitam diuinitatis n
Abbreviated transcription (Latin):
sine ullo errore ꝯp̃hendit ⁊ sine ullo labo¬
re custodit: cuiꝰ cor plenũ ÷ caritate . Dicẽ¬
te apło. Penitudo aut̃ legis caritas & alio
loco. finis aut̃ p̃cepti ẽ. caritas. de corde pu-¬
ro. & oscientia bona. & fide ñ ficta. Quid ẽ.
p̃ceptia dimpletion legis plenitudo. Qđ gͦ
ibi dix plenitudo legis caritas: hoc etiã hic
dix finis p̃cepti ẽ. caritas. Nec dubitari ul
lomͦ pot̃: qđ tẽplũ di sit hõ. in qͦ habitat ca¬
ritas. Dicit enĩ & ioħs. Ds̃ caritas ẽ. Hec
aut̃ dicentes apłr& nob̾ caritatis excellen¬¬
tiã om̃dautes: nutiq altud nͥ qđ comed̾ant
ructare potuer. Ipse quippe dñs pascens
qͥt nouũ douob̾. ut uos inuicẽ diligatis.
& it̾um anhoc scient om̃s qr discipłi mei
estis: siuos inuicẽ dilexeritis. Ille gͦ qͥ
uenit ꝑcrucis irrisionẽ carnis ꝑimere
corruptionẽ. & uetustatẽ uincłi mortis
nr̃e. sue mortis nouitate dissoluere: man¬
dato nouo fecit hominẽ nouũ. Res enĩ

Expanded text:
sine ullo errore comprehendit, et sine ullo labore custodit, cujus cor plenum est charitate: dicente Apostolo, Plenitudo autem legis charitas ; et alio loco, Finis autem praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide cepti adimpletio nisi legis plenitudo? quod ergo ibi dixit: plenitudo legis caritas, hoc etiam hic dixit: finis praecepti est caritas. nec dubitari ullo modo potest, quod templum dei sit homo, in quo habitat caritas. dicit enim et Iohannes: deus caritas est. haec autem dicentes apostoli et nobis caritatis excellentiam commendantes non utique aliud nisi quod comederant ructuare potuerunt. ipse quippe dominus pascens uit, nonum do uobis, ut uos inuicem diligatis, et iterum: in hoc scient omnes, quia discipuli mei estis, si uos inuicem dilexeritis. ille enim qui uenit per crucis irrisionem carnis perimere corruptionem et uetustatem uinculi mortis nostrae suae mortis nouitate dissoluere, mandato nouo fecit hominem nouum. res enim
Abbreviated transcription (Latin):
N eo ad scͥptũ e ⁊ faccũ ẽ. inuia ad refectio¬
ne obuiauit ei angłs.⁊ querebat eum oc¬
cide :i assũptaᷤ sepphora calculo cirtũci¬
dit pputiũ filii sui.⁊ ꝓcidit ad pedes eiꝰ.
ei dix stetit sanguis circucisionis infan
sangtus circũcisionis: Prunu queritur
que uolebat angłs occid̾e᷑ utrui moysẽs
qr dictũ ẽ. occurrit ei angłs et uolebat
eũ occide. Nam cui putabit᷑ occurrisse.
nͥ illi qui uniu̾so fuoꝵ comitatu p̃fuit
⁊ a quo cet̾i ducebant᷑: An puerũ que¬
rebat occide: Cin mat cutucidendo sub¬
uenituit obhoc intelligat᷑ occide uoluis¬
dicte: Qđsiita ẽ. inceitũ ẽ priꝰ de quo dix¬
erit querebat eũ occidẽ: ꝙ ignorat᷑ quẽ.
nͥex ꝯsequentib repꝑiat᷑. Mirasane lo¬
cutio. ẽ .⁊ inusitata. ut pꝰ diceret occurrit
ei ⁊ querebat eũ occidẽ. de quo nichilan¬
tea dixerat. S cał: in psalmo. fundam̃
illo ł de illa dixerat. cuiꝰ fundam̃ta intel¬
ligi uoliit. dicens fundam̃ta eiꝰ in monti¬

Expanded text:
n eo quod scriptum est: et factum est in uia ad refectionem obuiauit ei angelus et quaerebat eum occidere. et adsumto Sepphora calculo circumcidit praeputium filii sui et procidit ad pedes eius ut dixit: stetit sanguis circumcisionis infantsanguis circumcisionis, primum quaeritur, quem uolebat angelus occidere, utrum Moysen, quia dictum est: occurrit ei angelus et quaerebat eum occidere. nam cui putabitur occurrisse. nisi illi qui uniuerso suorum comitatui praefuit et a quo ceteri ducebantur? an puerum quaerebat occidere, cui mater circumcidendo subuenit, ut ob hoc intellegatur occidere uoluisdictae? Quod si ita est, incertum est prius de quo dixerit, Quaerebat eum occidere, quia ignoratur quem nisi ex consequentibus reperiatur, mira sane locutione et inusitata ut prius diceret occurrit ei, et quaerebat eum occidere, de quo nihil ante dixerat. Sed talis est in psalmo: Fundamenillo vel de illa dixerat, cujus fundamenta intelligi voluit dicens: Fundamenta ejus in monti
Abbreviated transcription (Latin):
nini & neutri. ingreco aũt in feminino ge
autu. cogit incelligere ñ fundam̃ta sion.
s fundam̃ta dm̃i. id÷ quȩ consticuit oñsde
on tañi nadũm antea nominauerat:
cũ diceret fundam̃ta eiꝰ ininontib scĩs.
Sic & hic ndũ nominato infante. dictũ
÷ occurrit ei.⁊ querebat eũ occidẽ: ut de
quo dixerit in consequentib agnoscaniꝰ
Quãꝗͣ ⁊ side moy se acciꝑe quisꝗͣ uolu.¬
erit: ñ ẽ. magnoꝑe resistendũ. Illud po¬
tiꝰ qđ sequit si fieri pot̾ intelligat: quid
sibi uelit idõ recessisse angłni ab intfec¬
tione cuiꝰ libet eoꝵ qr dix mulier stetit
sangius cireucisionis infantis. Noneñ
ait recessit ab eo ꝓpt̃ qđ circũcidit in fã¬
tẽ: S qr stetit sangius cutũcisionis
Non qr cucurrit. s qr stetit: magno nͥ
fallor sacram̃to.

Expanded text:
nini, et neutri, in Graeco autem in feminino genαὐτοῦ, cogit intelligere non fundamenta Sion, sed fundamenta Domini, id est quae constituit Dominus, de ominum antea nominauerat. cum diceret: fundamenta eius in montibus sanctis. sic et hic nondum nominato infante dictum est: occurrit ei et quaerebat eum occidere, ut de quo dixerit in consequentibus agnoscamus. quamquam et si de Moyse accipere quisquam uoluerit, non est magno opere resistendum. illud potius quod sequitur, si fieri potest, intellegatur, quid sibi uelit ideo recessisse angelum ab interfectione cuiuslibet eorum, quia dixit mulier: stetit sanguis circumcisionis infantis. non enim ait: . recessit ab eo", propter quod circumcidit infantem, sed quia stetit sanguis circumcisionis: non quia cucurrit, sed quia stetit, magno, nisi fallor, sacramento.
Abbreviated transcription (Latin):
Ep̃m cypͥanũ & illos qui ei consenser̃. qͥntũ
sit catholicaunitas diligenda. ut in eo qd
alit sapiebant. donect̃s id quoq reuelaret.
tolerarent potiꝰ diu̾sa sentientes. quã se ab
eis nefario scismate separarent. Ubi donas¬
d̾tarũ ꝓrsus ora claudunt᷑: etiã si de maxi¬
mianstis nicħ dicamꝰ. Si enĩ mali bonos
inunitate contaminant: milia iã eccłiã
cui sociaret uł ipsecipͥanꝰ inuenit. Si aut
malibonos in unitate ñ maculant: nullã
causa seꝑationis saclegus donatista ꝓpomit.
Baptisinũ aut̃ si habent &e tradunt aliitã
multi qui oꝑant᷑ oꝑa carnis. qualia qui
agunt. regnũ di ñ possidebt̃: habent ac
tradunt & hereticĩ qui int illa oꝑã nume¬
rati sunt. Qđ qr recedendo ñ amiseĩt. &
trade in aneudo potueit: S tam infrue¬
tuose atq inutilit tales talib. quã & illi
cet̾i pares eoꝵ. in eo qđ regnũ dĩ ñ possideb̾.
Et quẽ aminodũ illis correctis baptisma

Expanded text:
episcopum Cyprianum et illos qui ei consenserunt, quantum sit catholica unitas diligenda, ut in eo quod aliter sapiebant, donec deus id quoque reuelaret, tolerarent potius diuersa sentientes quam se ab eis nefario schismate separarent. ubi Donatistarum prorsus ora clauduntur, etiam si de Maximianistis nihil dicamus. si enim mali bonos in unitate contaminant, nullam iam ecclesiam, cui sociaretur, uel ipse Cyprianus inuenit: si autem mali bonos in unitate non maculant, nullam causam separationis sacrilegus Donatista proponit. baptismum autem si habent et tradunt alii tam multi, qui operantur opera carnis — qualia qui agunt regnum dei non possidebunt — habent ac tradunt et haeretici, qui inter illa opera enumerati sunt. quod quia recedendo non amiserunt, et tradere manendo potuerunt, sed tam infructuose adque inutiliter tales talibus, quam et illi ceteri pares eorum in eo quod regnum dei non possidebunt. et quemadmodum illis correctis baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
dib consicdationis ꝑ anime partẽ i
unde nicipit aliquid partes occurrerꝰ.
qđ ñ sit nob̾ ꝯmune cubestuis. inde inci¬
pit ratiõ ubi ian homo interior possit
agnosei Qui etiã ipse suꝑ illã rationẽ
cui tẽꝑaliũ rerũ ammiinistratio delegata
e. iminodata ꝓgressu minis in extiora ꝓ¬
labit᷑. consentiente sibi capite suo id: u
eam cohibente atq refrenante illa quȩ
in specula consilii p̃sidet. Quasi uirili por¬
tione. inueterat᷑ int̃ inmicos suos. iuitu¬
tis inuidos demones cũ suo pͥncipe dia¬
bolo: aetuoꝵq illa uisio ab ipso ͤ capite cũ
coniuge uetitũ manducante subtralit᷑.
ut lum ocłoꝵ eiꝰ ñ sit cũ illa. Ac sic ab illa
alustratione uerititis ambo nudati.
atq aꝑtis ecłis oscentiȩ ad uidendũ quã in¬
honesti atq indecori tͥeansierint. tanꝗͣ fo-¬
lia dulciũ frctitum s sine ipsis fructib.
ita sine fruccu boni oꝑis hona u̾ba con-¬
texunt᷑. ut male uiuentes quasi bene lo-¬

Expanded text:
considerationis per animae partes, unde incipit aliquid occurrere, quod non sit nobis commune cum bestiis, inde incipit ratio, ubi iam homo interior possit agnosci. qui etiam si per illam rationem, cui temporalium rerum administratio delegata est, iam moderato progressu nimis in exteriora prolabitur consentiente sibi capite suo, id est non eam cohibente atque refrenante illa quae in specula consilii praesidet quasi uirili portione, inueteratur inter inimicos suos, uirtutis inuidos daemones cum suo principe diabolo, aeternorumque illa uisio ab ipso capite cum coniuge uetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum eius non sit cum illo; ac sic ab illa inlustratione ueritatis ambo nudati atque apertis oculis conscientiae ad uidendum, quam inhonesti atque indecori remanserint, talia dulcium fructuum, sed sine ipsis fructibus, ita sine fructu boni operis bona verba contexunt, ut male viventes quasi bene lo
Abbreviated transcription (Latin):
Unrõs locutꝰ ẽ ad caineo more quo
cũ pͥmis hominib ꝑ creaturã subiec¬
tam. uelut eoꝵ socius forma congrua loquebatur.⁊
qͥd ei ꝓfuit: Nonne conceptũ scelus. innecan¬
do fr̃e.etiã pꝰ u̾bũ diuine ammonitionis imple¬
uit: Nam cũ sacͥficia discreu isset amboꝵ. in
illiꝰ respiciens. hinꝰ discipiens. qd ñ dubitandẽ
÷ potuisse cognosci signo aliqͦ attestante uisi¬
bili :⁊ hoc idõ fecisset õs qr mala erant oꝑa
huiꝰ. frĩs uͦ eiꝰ bona: contristatꝰ ẽ. cainualoe:
& concidit facies eiꝰ. Sic eñi scͥytũ ẽ: & dix dnis
ad cain. Quare tristis factꝰ esꝰ & quare concidic
facies tua: Nonne si recte offeras. rectẽ nͣ diui

Expanded text:
us locutus est ad Cain eo more, quo cum primis hominibus per creaturam subiectam uelut eorum socius forma congrua. loquebatur, quid ei profuit? nonne conceptum scelus in necando fratre etiam post uerbum diuinae admonitionis impleuit? nam cum sacrificia discreuisset amborum, in illius respiciens, huius despiciens — quod non dubitandum est potuisse cognosci signo aliquo attestante uisibili — et hoc ideo fecisset deus, quia mala erant opera huius, fratris uero eius bona, contristatus est Cain ualde et concidit facies eius. sic enim scriptum est: et dixit dominus ad Cain: quare tristis factus ea et quare concidit facies tua? nonne si recte offeras, recte au
Abbreviated transcription (Latin):
buer. Sunt aut̃ quȩ incertũ sit inquani
parte accipi debeãt: sic̃ calix in manu
dm̃ uim meri plenꝰ mixto. Incertũ ẽ enĩ
utrũ irã dĩ significet ñ usq ad nouissi¬
mũ penã id÷ usq ad fecem. an potiꝰ gra¬
tiã scͥpturarũ. a iudeis ad g̃s̃ tͣnseuntẽ:
qr incdinauit et hoc in hoc remanenti¬
b apud iudeos obseruationib quas car¬
nalit̾ sapunt : qr fex eiꝰ ñ ẽ. exinanita

Expanded text:
. Sunt autem quae incertum sit in quam partem accipi debeant, sicut, Calix in manu Domini vini meri plenus est mixto. Incertum est enim utrum iram Dei significet non usque ad novissimam poenam, id est usque ad faecem; an potius gratiam Scripturarum a Judaeis ad Gentes transeuntem, quia inclinavit ex hoc in hoc, remanentibus apud Judaeos observationibus quas carnaliter sapiunt, quia faex ejus non est exinanita
Abbreviated transcription (Latin):
ra religione tale aliqͥd etiã nescientes pati¬
unt᷑ uł sacram̃to xp̃i iã imburi ft̃. Quia
sine societate uniꝰ mediatoris lib̾ari adam¬
natione ñ posit̃. ut possit eis etiã ꝓ illis
mał q̃ hic indiu̾sis afflictionibꝰ ꝑtuler iõ
pensatio illa p̃stari. Nc̃ aut̃ cũ ista q̃stio
at. qͥ pꝰ grauissimos cruciatꝰ sine sacranto
xp̃iane societatis ex pira ait. Quȩ enta
eos ꝯpensatio cogitanda ẽ. quibꝰ insuꝑ et
damnatio p̃ꝑataẽ. Nã & de bapti smopat¬
iruloꝵ in eode libron quidẽ sufficient̃ sed
qͣntũ illi oꝑari satis eẽ uidebat᷑: ut cũq
respondit: Qd etiã nescientibꝰ & fidẽ sũã
ñdũ habentibꝰ ꝓdest: Ñtam̃ de damnatio.¬
ne coꝵ paruuloꝵ qͥsine illo ex hac uitam¬
grant. tunc aliqͥd dicendĩi putaui. Quia
ñ qđ ñc agit̾ agebat: s ut omitamꝰ & con¬

Expanded text:
ra religione tale aliquid etiam nescientes patiuntur uel sacramento Christi iam inbuti sunt, quia sine societate unius mediatoris liberari a damnatione non possunt, ut possit eis etiam pro illis malis, quae hic in diuersis afflictionibus pertulerunt, compensatio illa praestari. nunc autem, cum ista qatur, qui post grauissimos cruciatus sine sacramento Christianae societatis expirant, quae circa eos compensatio cogitanda est, quibus insuper et damnatio praeparata est? nam et de baptismo paruulorum in eodem libro non quidem sufficienter, sed quantum illi operi satii, quod etiam nescientibus et fidem suam nondum habentibus prodest, non tamen de damnatione eorum paruulorum, qui sine illo ex hac uita emigrant, tunc aliquid dicendum putaui, quia non, quod nunc agitur, agebatur. Sed ut omittamus et con
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ cont᷑rA admonendã tantũ credidi pru¬
dentiã tuã ne talibꝰ testimoniis et his an¬
gustiis me coneris eruere. Namlicet ne¬
mo faciat obtando ut uerũ sit qd̾
uerũ ñ ẽ. lam̃ sifieri posset optarẽ ut hȩc
sententia uera eet̾ sicut opto ut si uera
ẽ. abste liquidissime atq inuictissime
defendat᷑. Hec aut̃ disficultas etiã illos
sequio qu ĩa hic existentes alibi aĩas &e b

Expanded text:
esse contrarium, admonendam tantum credidi pruesse contrarium, admonendam tantum credidi prudentiam tuam, ne talibus testimoniis ex his angustiis me coneris eruere. nam licet nemo faciat optando, ut uerum sit, quod uerum non est, tamen, si fieri posset, optarem, ut haec sententia uera esset, sicut opto, ut. si uera est, abs te liquidissime atque inuictissime defendatur. Haec autem difficultas etiam illos sequitur, qui iam existentes alibi animas et ab
Abbreviated transcription (Latin):
inipso &i qͥ fuix singillatim corda eoꝵ ali-¬
qͥd fortissumũ atq inuictissinũ reqͥrendũ
⁊ qđ nos ñ cogat dm̃ crede ullarũ ammaꝵ
sine culpa aliqͥ damnatorẽ: nã uł tantũ¬¬
dẽ ualet. uł plus ẽ. forsitan creare quam
fingere: & tam̃ scͥptũ ẽ. Cor mundũ crea
in me ds: nec idõ putari pot̃ aĩa hoc loco
optare sefieri pꝰꝗͣ aliqͥd eẽt. sic̃ ego iã exis¬
tens creade innouatione uisticiẽ: sic iam
existens fingit᷑ cñ formatione doctrine
mat sententiã: quã ẽẽ. uolumꝰ nr̃am. Plus
enĩ hoc suffragat᷑ eis. qui ex una putant
om̃s ẽe aiasciã sic̃ com̾itit᷑ in quiunt pul¬
uis in t̾ram̃. sic̃ fuit. & tam̃ caro de qͥ hoc
dictũ ẽ. Ad hominẽ ñ reu̾tit᷑ ex qͦppa:¬
gata ẽ s ad t̾rã unde pͥmꝰ hõ factꝰ÷ sireu̾¬
tit᷑ s ͤ sddm̃m a qͦ illi datise. Uerũ qr hoc
testimoniũ ista ꝓistis sonat ut ñ oñim
huic opinioni quã defendi uolo uideat᷑

Expanded text:
a eorum. aliquid fortissimum atque inuictissimum requirendum est, quod nos non cogat deum credere ullarum animarum sine culpa aliqua damnatorem. nam uel tantundem ualet uel plus est forsitan creare quam fingere et tamen scriptum est: Cor mundum crea in me, deus. nec ideo putari potest anima hoc loco optare se fieri, priusquam aliquid esset. sicut ergo iam existens creatur innouatione iustitiae, sic iam existens fingitur conformatione doctrinaemat sententiam, quam esse uolumus nostram; plus enim hoc suffragatur eis, qui ex una putant omnes esse animas. nam sicut conuertitur, inquiunt, puluis in terram, sicut fuit, et tamen caro, de qua hoc dictum est, ad hominem non reuertitur, ex quo propagata estitur sed ad dominum, a quo illi datus est. uerum quia hoc testimonium ita pro istis sonat. ut non omni modo huic opinioni, quam defendi uolo, uideatur
Abbreviated transcription (Latin):
sententia difficultas ẽ: illi sibiuident
de hai faciliꝰ exire q̃stione: qͥ aias asseue¬
rant ꝓmeritis uite pͥoris singłas singio
corꝑibꝰ implicari. Hoc enĩ putant ẽt in adii
mor. in carne scilicet q̃ imagata ẽ ex adam
supplicia pende: a quo statu inquiunt
carceres carneos. ñ credoͥ n adqescaͥ n eonien-¬
tioi. Primo qm̃ ꝑnescio qͦs cutinitꝰ id agunt isto
ut pꝰnescio qͣnta uolumina scłoꝵ itum ad
istã farcinã corruptibił carnis. & supplica
pendenda redeundũ sit. Qua opinione
qͥd horribiliꝰ cogitarꝗ possit ignoro. dem¬
uera dicunt. solliciti ẽẽ debeamꝰ. ne uũ
tu abrahȩ peccans in flammas illiꝰ diui¬
tis deitiat᷑ꝰ. Cur eñi n& uꝰ hoc corpꝰ peccati
possit̾. si& ante potut᷑. postremo longi
incarnẽ quȩ exadã ꝓpagata ẽ. tanꝗͣ i
careerẽ trudi illa uͦ opinionẽ. qđ ex una
fiant onĩs aĩe. nec discutere uolo. n necese
sit atq utinã ista de qua nc̃ agunꝰ. siueri

Expanded text:
dentur de hac facilius exire quaestione, qui animas adseuerant pro meritis uitae prioris singulas singulis corporibus implicari. hoc enim putant esse in Adam mori, in carne scilicet, quae propagata est ex Adam. supplicia pendere, a quo reatu, inquiuntcarceres carneos non credo, non adquiesco, non consentio: primo quoniam per nescio quos circuitus id agunt isti, ut post nescio quanta uolumina saeculorum iterum ad istam sarcinam corruptibilis carnis et supplicia pendenda redeundum sit, qua opinione quid horribilius cogitari possit, ignoro; deinuera dicunt, solliciti esse debeamus, ne in sinu Abrahae peccans in flammas illius diuitis deiciatur? cur enim non et post hoc corpus peccari possit, si et ante potuit? postremo longe in carnem, quae ex Adam propagata est, tamquam in carcerem trudi. illam uero opinionem, quod ex una fiant omnes animae, nec discutere uolo, nisi necesse sit, atque utinam ista, de qua nunc agimus, si uera
Abbreviated transcription (Latin):
pariuli moriunt. Dampnari enĩ eassisic
eccła. Unde illa de aĩarũ notiarũ creatiõe
sententia si hanc fidẽ fundatissimam
ñ opugnat᷑ sit & mea: si obpugnat᷑. ñ sit
& tua. Nolo mͥdicat᷑ ꝓ hanc sententiam¬

Expanded text:
paruuli moriantur. damnari enim eas, si sic ecclesia. unde illa de animarum nouarum creatione sententia, si hanc fidem fundatissimam non oppugnat, sit et mea, si oppugnat, non sit et tua. Nolo mihi dicatur pro hac sententia
Abbreviated transcription (Latin):
cabunt. Qui aut̃ male eger̾ in resurrec¬
tionẽ tudicii. Quid hic gͦ de illis infantibꝰ
uł male si ne baptismo corp e exuti sunt:᷑
Nicħ hicde talibꝰ diccũe. S si caro eoꝵ ideo
ñ resuiga qr necbom aliqͥd eger nec mali:
nec illor resurrectura ẽ. qͥ ꝑcepta baptisi

Expanded text:
cabuntur, qui autem male egerunt, in resurrectionem iudicii. quid hic ergo de illis infantibusuel male, sine baptismo corpore exuti sunt? nihil hic de talibus dictum est. sed si caro eorum ideo non resurget, quia nec boni aliquid egerunt nec mali, nec illorum resurrectura est, qui percepta baptismi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥrit̃ qđ illiꝰ moribꝰ ñdũ potuit. Si aut̃ sine
llo sacram̃to anima paruuli exierit ip¬
si quidẽ in ęcña uita erit. Unde eã nuil¬
lũ peccatũ potuit Seꝑare : Caro uͦ eiꝰ ñ resur¬
git in xp̃o. Non ꝑcepto ante mortẽ illius
sacramto. hanc opinionẽ nũꝗͣ audiii.
nunꝗͣ legi:. s plane audiui & credidi ꝓp-¬

Expanded text:
quiritur, quod illius moribus nondum potuit, si autem sine quiritur, quod illius moribus nondum potuit, si autem sine illo sacramento anima paruuli exierit, ipsa quidem in aeterna uita erit, unde eam nullum peccatum potuit separare, caro uero eius non resurget in Christo non percepto ante mortem illius sacramento? Hanc opinionem numquam audiui, numquam legi, sed plane audiui et credidi, p
Abbreviated transcription (Latin):
an nͥin xp̃o. tanꝗͣ pestis ꝯmuns fidei
aetestandꝰ ẽ. Itẽ quisqͥs dixerit qđ in xp̃o
uiuificabunt᷑ etiã paruuli qui sine sacͤ¬
m̃ti eiꝰ participatioe de uita exeunt.: Hic
paruuł festinant᷑ & currit᷑. Quia sine du¬
bio credit alit̃ eos in xp̃o uiuificari oĩno
nposse. Qui aut̃ ñ uiuificant᷑ in xp̃oares¬
& paruulos nascia& om̃s credit ȩccłiã & ipse
slcont᷑ iouinianũ dispucans. & exponens
ionã ꝓpħam sic̃ paulo ante cõmemorarti
side uerissima desiuisti. Credo & in aliis lo¬
osopusculoꝵ tuor: quȩ uł ñ legiuł in p̃¬
sentia ñ recordor. huiꝰ gͥ damnationis. in
parituł causã reqͥro : qr neq animarũ si no¬
uȩ fiunt singłis singłe. uideo ẽẽ. ullum
in illa aetate peccatui. nec adeo cdãpnari
aliꝗͣ credo ꝗͣ uidet nuillũ habe peccatũ
anforte dicendũ ẽ in paruulo carne solã
eẽ peccati: nouã uͦ illi animã fieri qͥ scđm
d̃ĩ p̃cepta uiuente in adiutorio gr̃e xp̃i:¬

Expanded text:
o. tamquam pestis communis fidei detestandus est. item quisquis dixerit, quod in Christo uiuificabuntur etiam paruuli, qui sine sacramenti eius participatione de uita exeunt, hic pparuulis festinatur et curritur, quia sine dubio creditur aliter eos in Christo uiuificari omnino non posse. qui autem non uiuificantur in Christo, resos paruulos nasci et omnis credit ecclesia et ipse iam contra Iouinianum disputans et exponens Ionam prophetam, sicut paulo ante commemoraui, fide ueracissima definisti, credo et in aliis locis opusculorum tuorum, quae uel non legi uel in praesentia non recordor. huius igitur damnationis in paruulos causam requiro, quia neque animarum, si nouae fiunt singulis singulae, uideo esse ullum in illa aetate peccatum nec a deo damnari aliquam credo, quam uidet nullum habere peccatum. An forte dicendum est in paruulo carnem solam esse peccati, nouam uero illi animam fieri, qua secundum dei praecepta uiuente in adiutorio grati
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑa sua ñ recepturas. siue in resurrectionẽ
uite. siue in resurrectionẽ iudicii. Que sen¬
tentia: pꝰ ꝗͣ refellat᷑. ipsa nouitate displicet:
deinde quiᷤᷤ ferat si credant se illi qui ad
baptisntũ cũ suis paruuł currunt. ꝓpter
carnes eoꝵ ñ ꝓpt̾ animas currereꝰ Beatus
qͥdẽ cypanꝰ ñ aliqđ decretũ condens nouũ.
s eccłiȩ fidẽ firmissimã seruans. ad corri¬
gendos eosqrii putabant ante octauũ di¬
ẽ natiuitatis ñ ẽe pariulũ baptizandũ.
ñ carnẽ s animã dix nẽe ꝑdendã: & mox
natũ rite baptitari posse cũ suis quib dam
coep̃is censuit: s contͣ cypͥani aliꝗͣ opinio¬
nẽ. ubi qđ uidendũ fuit fortasse ñ uidit:
sentiat qͥsqͥs qđ libet tantũ contͣ apłicam
manifestissimã fidẽ nemosentiat: qͥex u¬
niꝰ delicto mom̃s incondẽpnationẽ. Duo
p̃dicat. ex qͣ condẽpnatiõe ñ libat nͥ gr̃a¬

Expanded text:
corpora sua non recepturas siue in resurrectionem uitae siue in resurrectionem iudicii? quae sententia, priusquam refellatur, ipsa nouitate iam displicet. deinde quis ferat, si credant se illi, qui ad baptismum cum suis paruulis currunt, propter. carnes eorum non propter animas currere? beatus quidem Cyprianus non aliquod decretum condens nouum sed ecclesiae fidem firmissimam seruans ad corrigendos eos, qui putabant ante octauum diem natiuitatis non esse paruulum baptizandum, non carnem sed animam dixit non esse perdendam et mox natum rite baptizari posse cum suis quibusdam coepiscopis censuit. Sed contra Cypriani aliquam opinionem, ubi. quod uidendum fuit. fortasse non uidit, sentiat quisque, quod libet; tantum contra apostolicam manifestissimam fidem nemo sentiat, qui ex unius delicto omnes in condemnationem duci praedicat. ex qua condemnatione non liberat nisi gra
Abbreviated transcription (Latin):
memoraui. quetũq illarũ de aĩe in¬
carnatione . iiii. opinionũ uera eẽ ͭ in¬
culpatã substantiã creatoris. & a nr̃oꝵ
peccatoꝵ societate remotissimã nitebar
mee quã c̃c habebã ñ ꝑtinebat: qͥndo qͥ¬
dẽ cunccis diligentiori dispositione dis¬
cussis. Quecũq illarũ recte uinceret ce¬
t̾as securissime fieret. Quando etiã scđm
onĩs id qđ agebã inuictũ ꝑsistere demon¬
strabam. Pune iͦsauiã uolo si poffim ratio¬
siꝰ de qͥ nc̃ agimꝰ defensionẽ. unbis queõ¬
menioraui de illo libro ubis meis aitentiꝰ
intuens. ualdã firmãq ñ iuaeo. Na uelit
firmam̃tũ eiꝰ illudẽ. qđ ibi dixiquis aute
notut qͥd paruul de quoꝵ crriciatibꝰ duri¬
tia maioꝵ contundit᷑. aut exerceꝙt fides.

Expanded text:
incarnatione quattuor opinionum uera esset, inculpatam substantiam creatoris et a nostrorum peccatorum societate remotissimam nitebar meae, quam tunc habebam, non pertinebat, quando quidem cunctis diligentiore disputatione discussis, quaecumque illarum recte uinceret ceteras, me securissimo fieret, quando etiam secundum omnes id, quod agebam, inuictum persistere demonstrabam. nunc uero unam uolo, si possim, ratios, de qua nunc agimus, defensionem in his, quae commemoraui de illo libro, uerbis meis attentius intuens ualidam firmamque non uideo. Nam uelut firmamentum eius illud est, quod ibi dixi: \'Quis autem nouit, quid paruulis, de quorum cruciatibus duritia maiorum contunditur aut exercetur fides
Abbreviated transcription (Latin):
carist̃ dolorib ac mortib flagellant᷑. cur
ista ñ fiant. qͣndo cũ tͣnsierint ꝓñ factiᷤ
erunt inquib factt st̃: ꝓ pt̃ qͥsaut̃ fac¬
ta sunt aut meliores eĩt. si tꝑalib incõmo¬
dis em̃dati. rectiꝰ elegerint uuere: aut ex¬
cufationẽ in futi udicii supplicii ñ ha¬
bebunt. siuita& eiꝰ anguorib ad aet̃nã ui¬
tã desidiũ conu̾tere noluer̃. Quis aut̃
nouit quid paruuł de quoꝵ cruciati¬

Expanded text:
ntur, cur ista non fiant, quando, cum transierint, pro non factis erunt, in quibus facta sunt, propter quos autem facta sunt, aut meliores erunt, si temporalibus incommodis emendati rectius elegerint uiuere, aut excusationem in futuri iudicii supplicio non habebunt, si uitae huius angoribus ad aeternam uitam desiderium conuertere noluerint? quis autem nouit, quid paruulis, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
ineffabilit̾ susceptii suscipienti copulaue-¬
rit. S qͥntũ u̾ba humana rebꝰ ineffabili¬
bꝰ coaptari possunt. ne mutatꝰ intelligatur
õs humane fragilitatis assũptor. electũ
÷ ut grece ex heanĩi. & latine habitus
diceret᷑ illa susceptio.
De alimñtis. Ex lib̾¬

Expanded text:
ineffabiliter susceptum suscipienti copulaueineffabiliter susceptum suscipienti copulauerit; sed, quantum uerba humana rebus ineffabilibus coaptari possunt, ne mutatus intellegatur deus humanae fragilitatis assumtor, electum est, ut graece oxfjict et latine habitus diceretur illa susceptio. DE ALIMENTIS. ,
Abbreviated transcription (Latin):
taret dm̃ nec ab illo mutaret᷑: s potiꝰex
itio. Sic enĩ assuptꝰ ÷: ut cõmutaret᷑ inef¬
tiꝰ atq niunctiꝰ quã uestis ab homine
cũ induit᷑. Hoc gͦ nomine habitꝰ satis sig¬
nificauit apłs. quẽ admodũ dixerit in
similitudine hominũ factꝰ: Quia non
transsiguratione in hominẽ. s habitu
factꝰ ÷ cũ indutꝰ ÷ hominẽ. quẽ sibi umens
tatiq sotiaret. S illũ habitũ qͥ ẽ. iii ꝑcep¬
tione sapientie uł potiꝰ discipline greci
ñiziã. uocant: hunc aut̃ scđm que di¬
cimꝰ uestitũ uł armatũ ẽxhria. potiꝰ ap¬
pellant. Ex quo intelligit᷑ de isto gene¬
re habitꝰ locutũ apłm: quandoquidem
in grecis exẽplarib exhenaui. scriptũ ẽ.
qđ nos in lacinis habitũ habemꝰ. Quo no-¬
mine oportet intelligi ñ mutatũ ẽẽ u̾bum
susceptione hominis. ficuti nec m̃bra ueste
induta inutant᷑: quãquã illa susceptio

Expanded text:
taret deum nec ab illo mutaretur. sed potius ex taret deum nec ab illo mutaretur. sed potius ex tertio; sic enim assumtus est, ut commutaretur ineftius atque coniunctius quam uestis ab homine, cum induitur. hoc ergo nomine habitus satis significauit apostolus, quemadmodum dixerit: in similitudinem hominum factus, quia non transfiguratione in hominem, sed habitu factus est, cum indutus est homine, quem sibi unions ique sociaret sed illum habitum, qui est in perceptione sapientiae et disciplinae, Graeci f;tJl uocant, hunc autem, secundum quem dicimus uestitum uel armatum, axwa potius appellant. ex quo intellegitur de isto genere habitus locutum apostolum, quando quidem in graecis exemplaribus a%rjfia scriptum est, quod nos in latinis habitum habemus. quo nomine oportet intellegi non mutatum esse uerbum susceptione hominis, sicuti nec membra ueste induta mutantur, quam quam illa susceptio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet ad diuinitatẽ eiꝰ scđm iđd qđ uerissi¬
me ds ÷. aequalẽ ẽẽ. dix patͥ. Qđ ñ ei fuit
tã ꝗͣ rapina. id÷ quasi alienũ appetere. si
sẽꝑ manens in aequalitate nollet homi¬
nẽ induiͥ & hominibꝰ ut hõ apparere:
s semet ipsunl exinaniuit. ñ formã suã
mutans. s formã serui accipiens: Neq
ꝯu̾sus aut transmuutatꝰ in hominẽ. amis¬
sa in comnrtabili stabilitate: s quãꝗͣ
uerũ hominẽ suscipiendo. ipse susceptor
uruentꝰ ut homo ẽ. Non enĩ poterat in
ueniri ut homo ab his qͥcor inmundũ ha¬
bebant᷑ & u̾bũ apud patrẽ uide ñ pote¬
rant: nͥ hoc suscipiendo qđ possent uiderẽ.
& ꝑ qđ ad illud lum̃ interiꝰ ducerentur.
Iste aut̃ habitꝰ ñ ẽ. ex pͥmo genere: ñ cñi
manens in se nat᷑a bomĩs: naturã dĩ cõ-¬
mutauit. Neq ex scđ̾o: ñ eñi in mutauit
hõ dñr & mutatꝰ ab illo est. Neq ex qͣrto:
ñ enĩ sic assũptꝰ ÷ homo ut neq ipse mu¬

Expanded text:
m id, quod uerissime deus est, aequalem esse dixit patri, quod non ei fuit tamquam rapina, id est quasi alienum appetere, si semper manens in ea aequalitate nollet homine indui et hominibus ut homo apparere; sed semet ipsum exinaniuit, non formam suam mutans, sed formam sconversus aut transmutatus in hominem, amissa incommutabili stabilitate; sed tanquam verum hominem suscipiendo, ipse susceptor inventus ut homo est; non enim poterat Deus inveniri ut homo ab his qui cor immundum habebant, et uerbum apud patrem uidere non poterant nisi hoc suscipiendo quod possent uidere et per quod ad illud lumen interius ducerentur. iste autem habitus non est ex primo genere; non enim manens in se natura hominis naturam dei commutauit. neque ex secundo; non enim immutauit homo deum, ut mutatus ab illo est. neque ex quarto; non enim sic assumtus est homo, ut neque ipse mu
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ. Uł habicũ animi sicuti ẽ cu:¬
iꝰcũq discipline ꝑceptio usu roborata atq
firmata uł habitũ corꝑis. scđm quẽ dicimꝰ
aliũ alio ẽẽ suculentiorẽ & ualidiorẽ. que
magis ꝓpͥę habitudo dici solet: uł habitũ
eoꝵ que m̃bris nr̃is accomodant᷑ extrinse¬
cus. scđm quẽ dicimꝰ uestitũ: calciatiũꝰar¬

Expanded text:
dicimus: uel habitum animi, sicuti est cuiusque disciplinae perceptio usu roborata atque firmata; uel habitum corporis, secundum quem dicimus alium alio esse suculentiorem et ualidiorem, quae magis proprie habitudo dici solet; uel habitus eorum quae membris nostris commodantur extrinsecus, secundum quem dicimus uestitum, calciatu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ht̃ eã formã quã sumit cũ induit᷑ atq in¬
ducit m̃bris. Induta gͦ accipit formã. quã
ñ habebat exuta: cũ ipsa m̃bra & cũ indu-¬
ad faciendũ habitũ. nec ea mutant qͥb acci-¬
dunt. nec ab eis ipsa mutant᷑. sic̃ amilus
digito⁊ siñnimis subtilit̾ attendat᷑. Uerũ¬
tam̃ hoc genꝰ aut nullũ ẽ. si diligent̃ dis¬
cutias: aut omĩno rarissimũ. Cũgͥ apłs¬

Expanded text:
non habet eam formam quam sumit cum induitur atque innon habet eam formam quam sumit cum induitur atque inducitur membris. Induta ergo accipit formam quam non habebat exuta, cum ipsa membra, et cum induad faciendum habitum, nec ea mutant quibus accidunt, nec ab eis ipsa mutantur: sicuti annulus digito, si non nimis subtiliter attendatur. Verumtamen hoc genus aut nullum est, si diligenter discutias, aut omnino rarissimum. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
qdđ÷ hab̾e manifestũ ẽ. in ea re dici habitũ
que accidit alicui. ita ut eã possit etiã ñ
habe: Nam & doetrina accidit animo:. &
d̾ce.Et cxile atq languidũ corpꝰ sine suco
uiscerũ & robore: & nudus sine ueste: &
calciam̃tis ẽẽ homo possit. Habitꝰ gͦ in
ea re dr̃ que nob ut habeat᷑ accidit. Uerũ¬
tam̃ hoc int est qđ quedã eoꝵ quȩ accidt̃
nob ut habitũ faciant. ñ mutant᷑ a nob̾:
s ipsa nos mutant in se. ipsa integra & in-¬
concussa manentia:. Sicuti sapientia cũ
accidit hom̃i. ñ ipsa mutat᷑. s hominẽ
mutat quẽ de stulto sapientẽ facitꝰ. Quę¬
dã uͦ sic accidunt ut & nutent & mutent᷑.
sicuti cib: & ipse ammictens spetiẽ in cor¬
pꝰ nr̃m u̾tit᷑ de nos refecti cibo ab exilitate
atq languore in robur atq ualentiã com
mutant᷑ ut habitũ faciant. & quodãmͦ
formant᷑ ab eis quib habitũ facrunt. Si¬
cuti ẽ. uestis. Nam cũ ꝓiecta uł reposita ẽ.

Expanded text:
 habere — manifestum est in ea re dici habitum, quae accidit alicui, ita ut iam possit etiam non habere. nam et doctrina accidit animo et deret, exile atque languidum corpus sine suco uiscerum et robore et nudus sine ueste et calciamentis, esse homo possit. Habitus ergo, in ea re dicitur, quae nobis ut habeatur, accidit: verumtamen hoc interest, quod quaedam eorum quae accidunt nobis, ut habitum faciant, non mutantur a nobis, sed ipsa nos mutant, in se ipsa integra et inconcussa manentia: sicuti sapientia cum accidit homini, non ipsa mutatur, sed hominem mutat quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accidunt, ut mutent et mutentur; sicuti cibus, et ipse mutans speciem suam in corpus nostrum vertitur, et nos refecti cibo ab exilitate atque lmutantur, ut habitum faciant, et quodammodo formantur ab eis quibus habitum faciunt, sicuti est vestis: nam cum projecta vel reposita est,
Abbreviated transcription (Latin):
e r̾ib̾ simeonis ubiait uirgini matri
dñi & tuã ipsiꝰ amimã ptnsiet gla-¬
diꝰ in alia epła cuiꝰ exemplii etiã mͦ inisi. dixi
adiunx ut denudent᷑ multoꝵ cordiũ cogita¬
mitas patuit. Tribulationẽ gͥ gladii no-¬
mine significatã ẽẽ credibile ẽ quo maĩ¬
na anima uulnerataẽ. doloris asfectu.
Ipse fuit gladiꝰ inore ꝑsecutoꝵ. de quib
in psalmo dr̃. & gladiꝰ inore eoꝵ. Ipsi enĩ
eraut filii hominũ. quoꝵ dentes arma &¬

Expanded text:
erbis Simeonis ubi ait Virgini matri Domini: Et tuam ipsius animam pertransiet gladius, in alia epistola cujus exemplum etiam modo misi, dixi adjunxit, Ut denudentur multorum cordium cogitamitas patuit. Tribulationem igitur, gladii nomine significatam esse, credibile est, quo materna anima vulnerata est doloris affectu. Ipse fuit gladius in ore persecutorum, de quibus in Psalmo dicitur: Et gladius in ore eorum . Ipsi enim erant filii hominum, quo