comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ed siñ modo ꝓmissores. s munuseu¬
larios in gratia illiꝰ quẽ captas ante¬
ced̾e ꝑgis: te raciocinus eius in mis¬
ceal. parcas sumptib. eo qd secretorum
conscius qui loculis parcit. diligenti patrifa¬
milias displicere non potest. Grata sunt uicia
euis: qui deformitatẽ morũ: sũptuũ parcita¬
te compensat. Optimũ ut ait cicero si nescis
uectigas: parsimonia ẽ. Tenuis parcus ĩꝑlet᷑
facile. & facillime exinanitur ꝓdigus diues.
Archa sane caparissima fundũ habet. & bre¬
ui exitu congestarũ aquarũ quantalibet
copia defluit: fontisq abundatia tollitur.
scaturientis uene fecunditate sublata. Exili
plerũq meatu. inclusũ egerit urna liquorẽ.
Sic minutissimis dũ frequentib & continu¬
is sumptib amplissime ex hauriunt᷑ opes:
breuiũ subtractione minutiarũ maxi¬
ma hereditas expilatur. Nisi forte ꝓdigus
pecuniã inueniat rediuiuam: est luxus po¬
pulator opũ. cui semꝑ adherens. infelix hu¬

Expanded text:
ed si non modo promissores, sed munuscularios, in gratia illius quem captas, antecedere pergis, te ratiociniis ejus immisceas, parcas sumptibus, eo quod secretorum conscius, qui loculis parcit, diligenti patrifamilias displicere non potest. Grata sunt vitia ejus, qui deformitatem morum, sumptuum parcitate compensat. « Optimum, ut ait Cicero, si nescis, vectigal parcimonia est. » Tenuis parcus impletur facile, et facillime exinanitur prodigus dives. Arca sane capacissima fundum habet, et brevi exitu congestarum aquarum quantalibet copia defluit, fontisque abundantia tollitur, scaturientis venae fecunditate sublata. Exili plerumque meatu inclusum egerit urna liquorem. Sic minutissimis, dum frequentibus et continuis sumptibus, amplissimae exhauriuntur opes, et brevium subtractione minutiarum, maxima haereditas expilatur, nisi forte prodigus pecuniam inveniat redivivam. Est luxus populator opum, cui semper adhaerens Infelix hu
Abbreviated transcription (Latin):
huiusmodi suꝑsticionum & maleficiorũ mar̾
est. nosti inquam eos non modo moysi restitisse:
sed cum eo signis et miraculis contendisse licet
postmodũ uel inuiti coacti suit digitum deii
signis moysi conficerix ag

Expanded text:
hujusmodi superstitionum et maleficiorum mater est. Nosti, inquam, eos, non modo Moysi restitisse, sed cum eo signis et miraculis contendisse, licet postmodum vel inviti coacti sunt, digitum Dei in signis Moysi confiteri.
Abbreviated transcription (Latin):
foris est. Quicũq in prauitate oꝑis indiua¬
tamente conuersatur: a sc̃orũ societate
se iungitur. Edificatũ eego partentẽ luit.qͣuisqͥs
prauis oꝑib auciius adulanter applaudit. Cum
uero sit turpe om̃ib adulari: longe turpius ẽ
si in p̃cepte auctoritatis aut ordinis uiros adula¬
tio cadat. Ad eo quidẽ ut sacroꝵ canonũ institu¬
tis cautũ sit: clicos irrefragabiliter deponendos.
qui noscunt᷑ adulationib inseriure. Recte qui¬
dẽ: quia om̃is adulatio comites ht̃ dolũ & fraudẽ.
ꝓditionẽq & notam mendacii. Sequelam quoq.
ignominiã seruitutis: excecationẽ ꝓximi. & ex¬
terminiũ tociꝰ honestatis. An ñ est talis non mͦ
eiciendus a clero: sed a toco fideliũ cetu. ui.

Expanded text:
foris est. Quicunque in pravitate operis, induraforis est. Quicunque in pravitate operis, indurata mente conversatur, a sanctorum societate sejungitur. Aedificatum ergo parietem linit, quisquis pravis operibus alicujus adulanter applaudit. Cum vero sit turpe omnibus adulari, longe turpius est, si in praecipuae auctoritatis, aut ordinis, viros, adulatio cadat. Adeo quidem ut sacrorum canonum institutis cautum sit, clericos irrefragabiliter deponendos, qui noscuntur adulationibus inservire. Recte quidem, quia omnis adulatio comites habet dolum et fraudem, proditionemque et notam mendacii. Sequelam quoque ignominiam servitutis, excaecationem proximi, et exterminium totius honestatis. Annon est talis non modo ejiciendus a clero, sed a toto fidelium coetu?
Abbreviated transcription (Latin):
aliũ accusat: seipsũ condempnat. Eadem tnĩ
facit que iudicat. Ue inquit dñs qui consu¬
unt puluillos sub om̃i cubito manus. & po¬
nunt ceruicalia sub capite uniuerse etatis.
Utiq puliillos consiunt qui aurib parã
insidias: qui uana & mollia congerunt. qͥh
sensus detnulceant. qui oꝑa cõmendant homi¬
nũ. ut eos fame preconiis & quadã suamio
cunditate fauoris inducant adquietem. Ulis
enĩ pulunaris & ceruicalis est. molliciesqͥ
etis. Puluinar gͦ sub om̃i cubito manꝰ ponit᷑
qñ non mods oꝑatio. s quicqͥd ei adiacet cm¬
mendatur. Caput uniuerse etatis ceriucali
suꝑ ponit᷑. dũ quis adulantiũ u̾bis in ticiꝰ
uite oꝑib delectatur. Et alibi. Ipse edifica¬
bat parietẽ. illi autẽ luuebant eũ. Pariete
edificat non domũ: quisquis in indurate ñ¬
tis uicio prauitatẽ congerit operũ. Qui m
riete solo hostiũ facit. quocũq ingrediatur

Expanded text:
alium accusat, se ipsum condemnat. Eadem enim alium accusat, se ipsum condemnat. Eadem enim facit, quae judicat. Vae, inquit Dominus, qui consuunt pulvillos sub omni cubito manus, et ponunt cervicalia sub capite universae aetatis . Utique pulvillos consuunt, qui auribus parant insidias, qui vana et mollia congerunt, quibus sensus demulceant, qui opera commendant hominum, ut eos famae praeconiis, et quadam suavi jucunditate favoris, inducant ad quietem. Usus enim pulvinarisietis. Pulvinar ergo sub omni cubito manus ponitur, quando non modo operatio, sed quidquid ei adjacet commendatur. Caput universae aetatis cervicali superponitur, dum quis adulantium verbis, in totius vitae operibus delectatur. Et alibi: Ipse aedificabat parietem, illi autem liniebant eum. Parietem aedificat, non domum, quisquis in induratae mentis vitio, pravitatem congerit operum. Qui in pariete solo ostium facit, quocunque ingrediatur
Abbreviated transcription (Latin):
sui pastor & sapientib & magnis uiris nostri
tẽporis doctior.ait. Me quoq dicunt. uatem
pastores. s non ego credulus ilis. Tu quoq p̃¬
uiso si palles improbe nũmo. si facis in pennẽ
quicquid tibi uenit amoꝵi. licet te tota iuci¬
nia modestũ dicat ac pudicũ. minuine uł ui¬
rantib credas. Memoriter tene qd̃ paruulus
didicisti. Plus aliĩs dete quãtu tibi credere
noli. Nonfacile dixerim utersit prior in uicio.
qui litiguã adulationib polluit: aut cuiꝰ cor
ex eis se in leticiã resoluit. In hoc enĩ elatiõĩs
cecitas: in illo fraus ex cecandi dampnatur. ubi¬
q uero dampnat᷑ dolus: s & cecitas que asuꝑ¬
bia est. nusquã absoluitur. Esto qd̾ ad ulator
sit nequior. iste non mitius contemptibilis est
Nec caperetur lingue tendiculis alienȩ: si ñ
blandiret᷑ ipse sibi. Quid itaq aliũ arguit ad¬
dulationis: qui sibimet adulatur.In quo etĩ

Expanded text:
sui pastor, et sapientibus et magnis viris ostri sui pastor, et sapientibus et magnis viris ostri temporis doctior, ait: Me quoque dicunt, Vatem pastores; sed non ego credulus illis. Tu quoque praeviso si palles improbe nummo, Si facis in penem quidquid tibi venit amorum. Licet te tota vicinia modestum dicat, ac pudicum, minime vel jurantibus credas. Memoriter tene quod parvulus didicisti: Plus aliis de te, quam tu tibi credere, noli. Non facile dixerim, uter sit prior in vitio, qui linguam adulationibus polluit, aut cujus cor ex eis se in laetitiam resolvit. In hoc enim elationis caecitas; in illo, fraus excaecandi damnatur. Ubique vero damnatur dolus, sed et caecitas, quae a superbia est, nusquam absolvitur. Esto quod adulator sit nequior, iste non minus contemptibilis est. Nec caperetur linguae tendiculis alienae, si non blandiretur ipse sibi. Quid itaque alium arguit adulationis, qui sibimet adulatur? In quo enim
Abbreviated transcription (Latin):
spẽs que ex seipsa ñlucet. ei suspecta ẽ. Nun¬
quid igit᷑ mentit᷑ ut placeat : Nunqͥd bonum
dicit malũ. & malũ bonũ: Nunqͥd amicum
qui parũ sanus est instingat ut ampliꝰ faciat
insanire : Porro cũ omĩs assentatio turpis sit:
ꝑnitiosior est cũ ad sub ornandũ uiciũ ꝑso¬
ne uel nature. uel dignitatis accedit aucto¬
ritas. Nempe philosophi ꝓbabile dicunt. qd̾̃ uide¬
atur. ł om̃ib uł płi̾brs. aut sapientiorib aut qd̾
inꝓpria facultate artifici. Si gͦ sapientiã cuiꝰꝙ
płato cõmendet aut socrates. aristotiles. acum̃
ingenũ. eicerto dicendi copiam. mathematice
studiũ pitagoras metroꝵ uarietates Naccus. Na¬
so leuitatẽ uersificandi: qͥd nicredat: Subeunt
enĩ ciciꝰ & fortus singulos fomenta uicioꝵ: mag
sui compos animus non seducitur: certus quia
nemo nouit quid sit in homine. p̃ter sp̃m̃ homi¬
nis qui in ipso est. Unde apud uirgiliũ cõpos

Expanded text:
species, quae ex se ipsa non lucet, ei suspecta est. Nunspecies, quae ex se ipsa non lucet, ei suspecta est. Nunquid igitur mentitur, ut placeat? Nunquid bonum dicit malum, et malum bonum? Nunquid amicum, qui parum sanus est, instigat, ut amplius faciat insanire? Porro cum omnis assentatio turpis sit, perniciosior est cum ad subornandum vitium personae, vel naturae, vel dignitatis accedit auctoritas. Nempe philosophi probabile dicunt, quod videatur vel omnibus, vel pluribus, aut sapientioribus, aut quod in propria facultate artifici. Si ergo sapientiam cujusque Plato commendet, aut Socrates, Aristoteles acumen ingenii, Cicero dicendi copiam, mathematicae studium Pythagoras, metrorum varietates Flaccus, Naso levitatem versificandi; quidni credat? Subeunt enim citius et fortius singulos fomenta vitiorum, . sui compos animus non seducitur, certe quia nemo novit quid sit in homine, praeter spiritum hominis qui in ipso est. Unde apud Virgilium compos
Abbreviated transcription (Latin):
ue ingerant. s inter prandendũ aut cũ uino
quis exularatus fuerit. aut cuiꝰcũq compos
uoluptatis. Huiꝰ cautelȩ meminit maro. cũ.
ad eneam reuocandũ sororen a didone missã
asserit: quȩ sola uiri molles aditus & tẽpora
norat. Quis autẽ ñ rideat cũ agaso non tressis
tituloꝵ fascib purpurat᷑: & non sine sanna &
cachinno audientiũ dãma transit in marcũ.
Dape marco spondente recusas. credere ter
nũmos: marco sub iudice palles. Marcus dix̃.¬
nẽ Asuigna marce tabellas. Est equidem
omniũ captanda beniuolentia. que fons a
micicie &e primus caricatis ꝓgressus est: sed
honestate incalumi officioꝵ studiis. uirtutis
uia. obsequioꝵ fructu integritate sermonis.
fundametitũ. Grãm bonoꝵ. s & omniũ si fieri
posset uirtus appetit: s ad eam dedignatur ꝑ
sordes accedere: Nobilis utiq res est & delicata.:
&e quie om̃e qd̾ dedecet asꝑnatur. Om̃is etiã

Expanded text:
ve ingerant, sed inter prandendum, aut cum vino ve ingerant, sed inter prandendum, aut cum vino quis exhilaratus fuerit, aut cujuscunque compos voluptatis. Hujus cautelae meminit Maro, cum ad Aeneam revocandum sororem a Didone missam asserit, quae sola viri molles aditus et tempora norat. Quis autem non rideat, cum agaso non tressis, titulorum fascibus purpuratur, et non sine sanna et cachinno audientium, Dama transit in Marcum. Papae! Marco spondente recusas Credere tu nummos? Marco sub judice palles? Ita est, assigna, Marce, tabellas. Est quidem omnium captanda benevolentia, quae fons est amicitiae, et primus charitatis progressus est; sed honestate incolumi, officiorum studiis, virtutis via, obsequiorum fructu, integritate sermonis. fundamentum. Gratiam bonorum, sed et omnium, si fieri posset, virtus appetit, sed ad eam dedignatur per sordes accedere. Nobilis utique res est et delicata, et quae omne quod dedecet, aspernatur. Omnis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
aluis lentulus appellatur. Quod tam leuita tuas
tenuit pacientia ures conquerimurꝰ. De erat ne
tibi fiducia tir̃i: Oũ mouet hec calidus spirantia
corpora sanguis. & dũ pila ualent fortes torq̃re
lacerti: degenerẽ patiere cogã. regnũq senatꝰ:
Usq ad eo miserũ est cuuli uincere bello: Sic &.
in comediis seruoꝵ calliditate dñi deluduntur.
p̃missis increpationib rationes suas infirmati
ꝑmitunt. & tandẽ se uictos simulant: ut et
creduloꝵ senũ confirment exrorẽ. & de ꝓditio¬
nis ꝑfidia grãm aucupent᷑. magna satagentes
industria. ut sic semꝑ decipiant. ut nunquã
possint argui falsitatis. Eoꝵ. namq ueritas.
mendauo seruit. Quid qb̾ aucupes nouitatũ
rumusculos congerunt. eisdemq curiosorum
aurib satisfaciunt: ut hac iua cõpendiosius ad
id qd̾ desiderat᷑ accedant: Temporis quoq dili¬
gentissimi obseruatores st̃. ne quid intẽpesti¬

Expanded text:
aliis Lentulus appellatur, Quod tam lenta tuas aliis Lentulus appellatur, Quod tam lenta tuas tenuit patientia vires, Conquerimur, deerat ne tibi fiducia nostri? Dum movet haec calidus spirantia corpora sanguis, Et dum pila valent fortes torquere lacerti, Degenerem patiere togam, regnumque senatus? Usque adeo miserum est civili vincere bello? Sic et in comoediis servorum calliditate domini deluduntur, praemissis increpationibus rationes suas infirmari permittunt, et tandem se victos simulant, ut et credulorum sensum confirment errorem, et de proditionis perfidia gratiam aucupentur, magna satagentes industria, ut sic semper decipiant, ut nunquam possint argui falsitatis. Eorum namque veritas mendacio servit. Quid quod aucupes novitatum rumusculos congerunt, eisdemque curiosorum auribus satisfaciunt, ut hac via compendiosius ad id quod desideratur, accedant? Temporis quoque diligentissimi observatores sunt, ne quid intempesti
Abbreviated transcription (Latin):
uili unguento. oleo ue corrupto quod
om̃ib fecet inungi. cũ amicoꝵ aut con¬
uiuarũ expetunt grãm. Quid enĩ turpiꝰ est
quã ad lenocina histrionis transfigurare uul¬
tũ. mutare habitũ. motũ ducere: de non tã
uidere auũ. quã seipstĩ gerere histrionem:
Qui ineptius quã cũ alitis magnohiatu oris
ad te impellendũ uanitatis spm ꝑferat: sicu
auriũ uela & latitudinẽ cordis. ad tumorem
concipiendũ oppandas : Et quia uidentur as
om̃ib : faciliꝰ hec ãpłisq uanitatis obsequia
contempnunt᷑ Ueruntam̃ ula magis tim̃da.
quia magis ꝑnitiosa sunt. que quodã cautele
uelamento studiosius occuitantur: & quasi
sub imagine increpationis. aut correctionis alteriꝰ¬
ue offici auit uirtutis irrepunt. Quod ñ nullos.
dũ beniuiosentiã ĩmoderatius captant. fecisse rep¬
peries. Ait enuĩ. lelius. Non ille lator legis amicicie.
sed suasor belli ciuilis. & furoris incentor. qui ab

Expanded text:
vili unguento, oleove corrupto, quod vili unguento, oleove corrupto, quod omnibus fetet, inungi, cum amicorum aut convivarum expetunt gratiam. Quid enim turpius est quam ad lenocinia histrionis transfigurare vultum, mutare habitum, motum ducere, et non tam videre alium, quam se ipsum gerere histrionem? Quid ineptius quam cum alius magno hiatu oris, ad te impellendum vanitatis spiritum proferat, si tu aurium vela, et latitudinem cordis ad tumorem concipiendum oppandas. Et quia videntur ab omnibus, facilius haec a plerisque vanitatis obsequia contemnuntur. Verumtamen illa magis timenda, quia magis perniciosa sunt, quae quodam cautelae velamento studiosius occultantur, et quasi sub imagine increpationis aut correctionis, alteriusve officii, aut virtutis, irrepunt. Quod nonnullos, dum benevolentiam immoderatius captant, fecisse reperies. Ait enim Laelius, non ille lator legis amicitiae, sed suasor belli civilis et furoris incentor, qui et ab
Abbreviated transcription (Latin):
aures falsis p̃conioꝵ titulis reficit. Ait eth̃ic̃
Quid qd̾ adulandi gens prudentissima laudat.
sermonẽ indocti faciẽ deformis amici: & longũ
inualidi collũ ceruicib equat hercuus. anterũ
ꝓcul a tellure tenentis : Mirat᷑ uocẽ augustã:
qua deteriꝰ nec ille sonat. quo mordet᷑ gallina
marito. Hoc autẽ minime uidet᷑ intrũ. si ꝑdi¬
tissum homines. & quib hic grauis morib &
feculentus mundus sordidatur. ad tantã tur¬
pitudinẽ possunt repelli s hoc potius duco
mirabile qd̾ populũ qui sibi credat habent.
qui de se magis alienȩ lingue adquiescat. quã
ꝓprio iudicio conscientie: dũ se ipscĩ quilibet
extra se querit. & nosse dedignatur ꝗtiã sit
sibi curta supellex. Nichil est enĩ quod cred̾e
de se non possit cũ laudatur non modo dus egͣ
potestas: sed quecũq anima do fermone
ꝑbiȩ intumescit.
plebeias non admittant. ut̾ qui nolt̃

Expanded text:
aures falsis praeconiorum titulis reficit. Ait ethicus: aures falsis praeconiorum titulis reficit. Ait ethicus: Quid quod adulandi gens prudentissima lauda Sermonem indocti, faciem deformis amici, Et longum invalidi collum cervicibus aequat Herculis, Antaeum procul a tellure tenentis: Miratur vocem angustam, qua deterius nec Ille sonat, quo mordetur gallina marito. Hoc autem minime videtur mirum, si perditissimi homines, et quibus hic gravis morbus, et feculentus sordidatur, ad tantam turpitudinem possunt impelli. Sed hoc potius duco mirabile, quod populum qui sibi credat habeant, qui de se magis alienae linguae acquiescat, quam propriae judicio conscientiae, dum se ipsum quilibet extra se quaerit, et nosse dedignatur, quam sit sibi curta supellex. Nihil est enim quod credere de se non possit cum laudatur, non modo diis aequa potestas, sed quaecunque anima de fermento superbiae intumescit. plebeias non admittant, ut qui nolunt
Abbreviated transcription (Latin):
& nolle ut ait historicus. eademũ firma amici¬
cia est. Quid ni: Consenteie suis studus qͥ cre¬
diderit te: fautor utroq tuũ iaudabit pollice
ludũ. Cũ uero p̃senserit uoluntatẽ.: sic palpat.¬
sic demulcet. tanta suaiitatis ꝑungit grã. ut uir¬
tuti somuiũ inducat: &. totã moderationis sinqua
nunquã recte uiuitur. formã lethei fluminis in¬
fusione subuertat. Magnas grates agere thais ms
Iocundus est enim comicus & aptus qui se nugis
nr̃is frequent̾ inmisceat. Ingentes inquit. Fue¬
rat quidẽ satis. si magnas respondisset. Sed quia
adulatoris fraus om̃ia extollit in matꝰ. &. de suo
aliquid adicit unde sibi grãm crmulet. ingenteᷤᷤ
inquit:. sed nec mendatiũ erubescit. Qui enĩ sibi
ꝑsuadere potuit ut honestatẽ hominis tante
turpitudinis macula decoleraret quacũq de
causa:utiq ꝑ suadebit. ut quod appetit faciat.
colloquentis quadã nube nanitatis implet: &¬

Expanded text:
et nolle, ut ait historicus ea demum firma amiciet nolle, ut ait historicus ea demum firma amicitia est. Quidni? Consentire suis studiis qui crediderit te Fautor utroque tuum laudabit pollice ludum. Cum vero praesenserit voluntatem, sic palpat,sic demulcet, tanta suavitatis perungit gratia, ut virtuti somnium inducat, et totam moderationis, sine qua nunquam recte vivitur, formam Lethaei fluminis infusione subvertat. Magnas gratias agere Thais mihi? Jucundus est enim comicus, et aptus qui se nugis nostris frequenter immisceat, ingentes, inquit, Fuerat quidem satis si magnas respondisset. Sed quia adulatoris fraus omnia extollit in majus, et de suo aliquid adjicit unde sibi gratiam cumulet, ingentes inquit. Sed nec mendacium erubescit. Qui enim sibi potuit persuadere, ut honestatem hominis tantae turpitudinis macula decoloraret quacunque de causa, utique persuadebit, ut quod appelit, faciat, colloquentis quadam nube vanitatis implet, et
Abbreviated transcription (Latin):
postremȩ subiciat setuituti. Histrionẽ eẽ uł mi¬
mũ infamiã ingerit. his qͥs a tantȩ obiectionis
obprobrio. nature uel ꝑsone dignitas uidetur
excepisse. Porro qui uuitũ induit alienũ. & uari¬
as affectuũ alternat facies. incolumitati sensuũ
insidias parat: & sordidus auriculis alienis cosli¬
gt estas ÷  si hictrionẽ u̾bo diffiteatur. eũ mori¬
bus & turpitudine confitet᷑. Quod assentatoris
ꝓpriũ ẽ. qui ad alterius uiuit nutũ: & antequã
suũ ꝓferat iudiciũ. de singuuis expectat alienũ.
Ceterũ palpo quitam̃ assentatoris uł adulatoris
censet᷑ nomine. qm̃ eadẽ res multis notat᷑ indici¬
is. hominũ mentes explorat. p̃tentat uoluntatẽ
ut cui rei uolueris sensus accõmodet:. ut grãm
illiꝰ qui cũ agit᷑ fraudiuent̾ surripiat. Houit enĩ
de concursu sensuũ & uoluntatũ unione quasi
riuulos amiciciȩ scaturire. Idem siquidẽ uelle

Expanded text:
postremae subjiciat servituti. Histrionem esse vel mipostremae subjiciat servituti. Histrionem esse vel mimum, infamiam ingerit his, quos a tantae abjectionis opprobrio naturae vel personae dignitas videtur excepisse. Porro qui vultum induit alienum, et varias affectuum alternat facies, incolumitati sensuum insidias parat, et Sordibus auriculis alienis colligit escas; et si histrionem verbo diffiteatur, eum moribus et turpitudine confitetur. Quod assentatoris proprium est qui ad alterius vivit nutum, et antequam suum proferat judicium, de singulis exspectat alienum. Caeterum palpo, qui tamen assentatoris vel adulatoris censetur nomine, quoniam eadem res multis notatur indiciis, hominum mentis explorat, praetentat voluntatem, ut cui rei volueris sensus accommodet, ut gratiam illius, cum quo agitur, fraudulenter subripiat. Novit enim de concursu sensuum et voluntatum unione, quasi rivulos amicitiae scaturire. Idem siquidem velle
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ omĩa loquentium ad uoluptatẽ ad u̾e¬
ritatẽ nichil. Uerba oris oͦnis iniquitas &e dolus:
qui etiam errantib amcis ad eorũ subu̾sionẽ
ingeminat. euge euge. Quos ut plentꝰ nou̾is.
gnatonẽ apud comicũ uide: & quid de se fateat᷑
ausculta. Negat quis nego ait aio. Demq imꝑa¬
ui egomet michi omĩa assentari. Tota & enim
cachinno concutit᷑: flet. si lacrimas confpexit
amici. nec dolet. Ignieulũ si brume tempore
poscas : accipit andromedam. Si dixetis estuo.
sudat. Unde umbricius inquit. Nonsumus
gͦ pares: melior qui semꝑ & om̃i nocte dieq
potest alienũ sumere uultũ: Afacie iactare
manus. ladare paratus. sibene ructauit. aut
siquid fecit amicus: quod ꝑferte palam ñ possit
lingua modeste. Quod quidẽ non modo amico sed
ne libero homine dignũ est: cũ uera & unica lib̃¬
tas inuirtutis sp̃em cadat: & turpitudo qͦs inficit.

Expanded text:
hominum omnia loquentium ad voluptatem, ad vehominum omnia loquentium ad voluptatem, ad veritatem nihil. Verba oris ejus iniquitas et dolus, qui etiam errantibus amicis, ad eorum subversionem ingeminat: Euge, euge. Quos ut plenius noveris, Gnathonem apud comicum vide, et quid de se fateatur ausculta. Negat quis, nego; ait, aio. Denique imperavi egomet mihi, Omnia assentari. Tota enim cachinno Concutitur; flet, si lacrymas conspexit amici, Nec dolet: igniculum si brumae tempore poscas, Accipit endromidem; si dixeris: Aestuo, sudat. Unde Umbricius inquit: Non sumus ergo pares: melior qui semper, et omni Nocte dieque potest alienum sumere vultum, A facie jactare manus, laudare paratus, Si bene ructavit, aut si quid fecit amicus Quod proferre palam non possit lingua modeste. Quod quidem non modo amico, sed ne libero homine dignum est, cum vera et unica libertas in virtutis speciem cadat, et turpitudo quos inficit,
Abbreviated transcription (Latin):
diuator enĩ om̃isiiii.
uirtutis inimicus est: & quasi da¬
uũ figit in oculo illius cũ quo ser¬
monẽ conserit. Eoq magis cauendus est. qu
sub amantis sp̃e nocere ñ desinit: donec i¬
tionis obtundat acumen. & modicũ id lum¬
nis qd̾ ad eẽ uidebat᷑ extinguat. Ad heo aud¬
tort aures obturat : ne audiant rͥerũ. quo
quid possit et̃ ꝑnitiosius. non facile dix̃m
Scitũ est illud lelii. aut potuis ciceronis. Cuius
aures clause sunt ueritati. ut uerũ audire ñ
possit: eius salus despetanda est. Quid uero infi¬
delius est. quam eũ cui fidem debeas circũuetu¬
re uerboꝵ blandiciis: ludibrio habitus. gestus
transfiguratione. & tociꝰ uanitatis lenocinio ex¬
cecatũ insordes uicioꝵ impellere & p̃cipitatioĩs
abyssũ: Quid odibilius fraude & dolo: quo sub
imagine amoris & fidei in simplicẽ &e credulũ.
&e quod detestabilius est amicũ. ꝑfidie & mumi¬
ciciarũ nequicia exercetur: Hoc siquidẽ genus

Expanded text:
dulator enim omnis virtutis inimicus est, et quasi clavum figit in oculo illius, cum quo sermonem conserit, eoque magis cavendus est, quo sub amantis specie, nocere non desinit, donec rationis obtundat acumen, et modicum id luminis, quod adesse videbatur, exstinguat. Ad haec auditorum aures obturat, ne audiant verum; quo quid possit esse perniciosius, non facile dixerim. Scitum est illud Laelii, aut potius Ciceronis: « Cujus aures clausae sunt veritati ut verum audire non possit, ejus salus desperanda est. » Quid vero infidelius quam eum, cui fidem debeas, circumvenire verborum blanditiis, ludibrio habitus, gestus transfiguratione, et totius vanitatis lenocinio excaecatum in sordes vitiorum impellere et praecipitationis abyssum? Quid odibilius fraude et dolo, quo sub imagine amoris et fidei, in simplicem et credulum et, quod detestabilius est, amicum, perfidiae et inimicitiarum nequitia exercetur? Hoc siquidem genus
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Pret̾ea margaritarũ cupidissimꝰ etat:
quas pͥondꝰ earũ interdũ manu conferens
discernebat. Cũ gͦ cecilio inuito rem ut facerit
senatꝰ auctoritate denuntiasset. ut ei uide¬
batur iniustam: ante inquit satiaberis

Expanded text:
rent. Praeterea margaritarum cupidissimus erat, rent. Praeterea margaritarum cupidissimus erat, quas, pondus earum interdum manu conferens, discernebat. Cum ergo Caecilio invito, rem ut faceret senatus auctoritate denuntiasset, ut ei videbatur injustam: « Ante, inquit, satiaberis
Abbreviated transcription (Latin):
Eũ itaq iussit conscribi militie: ut posset ex¬
inde salius legib militare. S ne a solis greciᷤᷤ
mutuemͣ instrumenta uirtutũ: scipio affri¬
canus cũ eũ parũ pugnacẽ quidã arguerent:
imꝑatorẽ inquit me mat̾ peꝑit: ñ bellatorẽ
Mariꝰ qͦ cũ eũ theutonꝰ quidã ad pugne certa¬
men ꝓuocaret. Respondit si cupidus mortis es¬
set. se uitã laqueo posse finisse: & sapientẽ non
tam pugnã ꝗͣ uictoriã querere. Primꝰ romanori
imꝑator uiliuscesar quã parientissune multa
sustinuit. Cũ enĩ caluitiũ iniquissime ferret.
&e deficientẽ capillũ aceruice conuocaret ad
frontẽ ab irato milite ei dictũ est. faciliꝰ est
cesar te caluũ ñ eẽ. ꝗͣ me ĩ exercitu romano
quioquã egisse uel acturũ eẽ timidiꝰ. Idẽ lato
clauo usq ad manus fimbriato utens laxius
cingebatur. Unde silla optimates sepiꝰ admo¬
uens. dicebat ut puerũ male p̃cinctũ caue¬

Expanded text:
» Eum itaque jussit conscribi militiae, ut posset ex» Eum itaque jussit conscribi militiae, ut posset exinde salvis legibus militare. Sed ne a solis Graecis mutuemur instrumenta virtutum. Scipio Africanus, cum eum parum pugnacem quidam argueret: « Imperatorem, inquit, me mater peperit, non bellatorem. » Marius quoque cum eum Teutonus quidam ad pugnae certamen provocaret, respondit, si cupidus mortis esset, se vitam laqueo posse finisse, et sapientem non tam pugnam quam victoriam quaerere. Primus Romanorum imperator Julius Caesar quam patientissime multa sustinuit. Cum enim calvitium iniquissime ferret, et deficientem capillum a cervice convocaret ad frontem, ab irato milite ei dictum est; « Facilius est, Caesar, te calvum non esse, quam me in exercitu Romano quidquam egisse, vel acturum esse timidius. » Idem lato clavo usque ad manus fimbriato utens, laxius cingebatur. Unde Sylla, optimates saepius admonens, dicebat, ut puerum male praecinctum cave
Abbreviated transcription (Latin):
terrogaret qͥd ei iuderetur qd̾ mare haberet
infestũ: ille libera contumatia. qd̃ tͥ inquit
ut tu orbem terrarũ. Sed quia id ego uno
naigio facio: latro uocor. Quia tu magna
classe: diceris imꝑator. Si solus & captus sit
alexander: latroerit. Si ad nutũ dionidi po¬
prili famuiet᷑. erit dionides imperator. Nam
quod ad causam. non differunt: nisi qͥa det̾ior
est. qui rapit improbiꝰ:. qui iusticiã abiectius
deserit: qui manifestꝰ impugnat leges. Quas
enĩ ego fugio: tu ꝑsequeris. Ego ut cũq uene¬
ror: tu contempnis. Me fortime iniquitas &
rei familiaris angustia: te fastus intolerabi¬
lis e in explebilis auaricia furẽ facit. Si for¬
tuna mansuesceret: fierẽ forte melior. At tu
quo fortunatior: nequior eris. Miratꝰ alexander
constantiã hõis eũ merito arguentis: exꝑiar
inquit anfuturꝰ sis melior. fortunãq mutabo.:
ut ñ ei amͦ qd̾ deliqueris. s tius morib ascͥbat᷑.

Expanded text:
terrogaret, quid ei videretur quod mare haberet terrogaret, quid ei videretur quod mare haberet infestum, ille libera contumacia, « Quid tibi, inquit, ut tu orbem terrarum? Sed quia id ego uno navigio facio, latro vocor; quia tu magna classe, diceris imperator. Si solus, et captus sit Alexander, latro erit. Si ad nutum Dionidi populi famulentur, erit Dionides imperator. Nam quoad causam non differunt, nisi quia deterior est qui rapit improbius, qui justitiam abjectius deserit, qui manifestius impugnat leges. Quas enim ego fugio, tu persequeris, ego utcunque veneror, tu contemnis. Me fortunae iniquitas, et rei familiaris angustia, te fastus intolerabilis et inexplebilis avaritia, furem facit. Si fortuna mansuesceret, fierem forte melior. At tu quo fortunatior, eo nequior eris. » Miratus Alexander constantiam hominis eum merito arguentis: « Experiar, inquit, an futurus sis melior, fortunamque mutabo, ut non ei a modo quod deliqueris, sed tuis moribus ascribatur.
Abbreviated transcription (Latin):
teste didici maledicta contempnere. Sed &e
diogenes cũ ei nuntiasset amicus. te amici
cuncti uituꝑant. oportet inquit sapientiã
ab insipientib feriri. Esse enĩ meliorem
iudicat mala lingua quẽ carpit. Qͥd plato:
Tociꝰ philosophie robur patientia ẽ. Cum
&e socrates ñ modo uerbo neget sapientẽ
posse offendi:. sed aduersus omnẽ fortunã
robore uirtutis sue manere immobilem.
Et ne philosophis solis pacientiã sic pla¬
cuisse credas: ipsoꝵ imnꝑatoꝵ. ad eã publi¬
candam exempla concurtunt. Ingrecia qͥs maior
aut clarior alexandro: Ei antigonus pedagogꝰ
eitharam fregit: abiecitq dicens. Etati tue iani
regnare conuenit: pudeatq incorpore regni uo¬
luptatẽ luxurie dominari. Quod & ille pacien¬
tissime tulit. licet płmq impacientissimus fue¬
rit: & patrẽ sicut uircute. ita uiciis suꝑaret.
Cidem quoq elegant̾ & uere comprehensus pi¬
rata scribitur respondisse. Cũ enĩ alexander in¬

Expanded text:
teste, didici maledicta contemnere. » Sed et teste, didici maledicta contemnere. » Sed et Diogenes, cum ei nuntiasset amicus: « Te amici cuncti vituperant, » « Oportet, inquit, sapientiam ab insipientibus feriri, esse enim meliorem indicat mala lingua quem carpit. » Quid Plato? totius philosophiae robur, patientia est. Cum et Socrates non modo verbo neget sapientem posse offendi, sed adversus omnem fortunam robore virtutis suae manere immobilem. Et ne philosophis solis patientiam sic placuisse credas, ipsorum imperatorum ad eam publicandam exempla concurrunt. In Graecia quis major, aut clarior Alexandro? Ei Antigonus paedagogus citharam fregit, abjecitque dicens: « Aetati tuae jam regnare convenit, pudeatque in corpore regni voluptatem luxuriae dominari. » Quod et ille patientissime tulit, licet plerumque impatientissimus fuerit, et patrem sicut virtute, ita vitiis superaret. Eidem quoque eleganter et vere comprehensus pirata scribitur respondisse. Cum enim Alexander in
Abbreviated transcription (Latin):
uissima ñ admittunt. In quo quantũ auirtu¬
te maioꝵ etas nr̃a degenerauerit. ꝑspiciunn
est. cũ sine patientia aut nullũ aut rarum
ẽẽ opus uͥtutis u̾bis docuerint & exemplis. Uñ
&e aristippus. ã maledicente se discedens: dixis¬
se legitur. Ut tu lingue tue. sic ego mearum
auriũ dñs sum. Antitenes quoq cuidã dicen¬
ti. maledixit tibi ille. ñ mͥ inquit: s illi qͥ in
se qd̾ ille culpat agnoscit. Sed & si michi ma¬
ledicere curet. ñ curo. qͥa auditus lingua debet
ẽẽ robustior: cũ singulis hominib lingue
sint singule. sed aures biue. Aliquatenus
tamen curo: quia eo ipso me fatetur eẽ suꝑiorẽ.:
cere: inferioris inferre. Gauderẽ itaq nisi
urgente humanitate homini compaterer
infelici. Item. titus taciꝰ maledicenti sͥ metes¬
lo. facile inquit ẽ in me dicere: cum nec sim
responsurus. Quid senefon: Tu inquit cui¬
dam maledicere didicisti. & ego conscientia

Expanded text:
vissima non admittunt. In quo quantum a virtuvissima non admittunt. In quo quantum a virtute majorum aetas nostra degeneraverit, perspicuum est, cum sine patientia aut nullum, aut rarum esse opus virtutis verbis docuerint, et exemplis. Unde et Aristippus a maledicente se discedens, dixisse legitur: « Ut tu linguae tuae, sic et ego mearum aurium dominus sum. » Antitanes quoque cuidam dicenti: « Maledixit tibi ille, » « Non mihi, inquit, sed illi qui in se, quod ille culpat, agnoscit. Sed et si mihi maledicere curet, non curo, quia auditus lingua debet esse robustior, cum singulis hominibus linguae sint singulae, sed aures binae. Aliquatenus tamen curo, quia eo ipso me fatetur esse superioremcere, inferioris inferre. Gauderem itaque, nisi urgente humanitate compaterer infelici. » Item T. Tatius maledicenti sibi Metello: « Facile, inquit, est in me dicere, cum nec sim responsurus. » Quid Xenophon? « Tu, inquit cuidam, maledicere didicisti, et ego, conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
tis capite adamantinũ lum̃ impune temera¬
riis effodit unguibus: Nempe deos inuisibiles
& ĩmortales circunuenire. & eis fallatie para¬
re insidias. grauioris culpe est: eo qd̾ ab his u¬
sibiliũ deoꝵ fabrica sustentatur & regitur.
&e honorẽ aut contemptũ qui istis exhibetur.
illi remunerant. Si sapis gͦ auguste: in deorum
hostes insurges: &e te si non deũ qd̾ nequaquã
es. uel deoꝵ te docebis eẽ cultorẽ: si deceptores
istos exterminaueris. excecatores tuos. deorum
contemptores: & utroꝵq iniuriam punias.
Hec ceciliꝰ. Factio tam̃ adulatoꝵ. p̃ualuit: quod
et p̃sentiũ rerũ declarat status. A deo quidẽ.
ut si quis popłariũ modestie consciꝰ. assentati¬
onis ce scurrilitatis uicio crediderit tẽꝑandum:
hostis feliciũ censeatur aut inuidus. Eoꝵ siqͥ¬
dem aureᷤ tenere sunt. & iã obsur duerunt
uero: & liuguã seueriorẽ sine offensione gra¬

Expanded text:
tis capite adamantinum lumen impune temeratis capite adamantinum lumen impune temerariis effodit unguibus? Nempe deos invisibiles, et immortales circumvenire, et eis fallaciae parare insidias, gravioris culpae est, eo quod ab his visibilium deorum fabrica sustentatur et regitur, et bonorem aut contemptum qui istis exhibetur, illi remunerant. Si sapis ergo, Auguste, in deorum hostes insurges, et te, si non Deum, quod nequaquam es, vel deorum te docebis esse cultorem, si deceptores istos exterminaveris, excaecatores tuos, deorum contemptores, et utrorumque injuriam punias. » Haec Caecilius. Factio tamen adulatorum praevaluit, quod et praesentium rerum declarat satus. Adeo quidem, ut si quis popularium modestiae conscius, assentationis et scurrilitatis vitio crediderit temperandum, hostes felicium censeatur aut invidus. Eorum siquidem aures tenerae sunt, et jam obsurduerunt vero, et linguam severiorem sine offensione gra
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceteris colendus credit᷑. qui subuenit
in p̃senti. Ideoq ñ eurant quomͦ: dun
tam hoc qd̾ expetunt faciant. Egregie quidẽ
ceciliꝰ balbus. imꝑator inquit auguste. cũ in
multis tũ in eomaxime elucet prudentiatua
qd̾ isti ñdũ te omnino insanũ reddidert̃. qui
ut tibi applaudant non mͦ diis. s tͥ ipsi & popło
iniuirian faciunt. Deoꝵ siquidẽ minuunt re¬
uerentiã: quos parificant tibi. Te arguunt
insipientie: dũ conditionis tue repugnante
natura. te parem numnib eẽ ꝑsuad̾e p̃su¬
munt. Nota suꝑstitionis inurunt popłm. auu
mortales deos ꝓ inmortalib ꝑsuadent eẽ colen¬
dos. Sane in eo aliquid diuinũ tͥ in ẽẽ monst¬
bis: si om̃s istos qui diuinitati tue fraudulen¬
ter applaudunt. rapi feceris adtorm̃ta. Quis
enĩ deoꝵ ei parcat:. a quose deceptũ iri incel¬
ligit. Quis ñ irruat ineũ. qui aureas
iouis oculos eruit: aut argento geminisq sub¬
latis uestam nititur excecare: Quis de mar¬

Expanded text:
caeteris colendus creditur, qui subvenit in praesenti. » Ideoque non curant quomodo, dum tamen hoc quod expetunt faciant. Egregie quidem Caecilius Balbus: « Imperator, inquit, Auguste, tum in multis, tum in eo maxime elucet prudentia tua, quod isti nondum te omnino insanum reddiderunt, qui ut tibi applaudant, non modo diis, sed tibi ipsi, et populo injuriam faciunt. Deorum siquidem minuunt reverentiam, quo parificant tibi. Te arguunt insipientiae, dum conditionis tuae repugnante natura, te parem numinibus esse persuadere praesumunt. Nota superstitionis inurunt populum, cui mortales deos pro immortalibus persuadent esse colendos. Sane in eo aliquid divinum tibi inesse monstrabis, si omnes istos, qui divinitati tuae fraudulenter applaudunt, rapi feceris ad tormenta. Quis enim deorum ei parcat, a quo se deceptum iri intelligit? Quis non irruat in eum, qui aureos Jovis oculos eruit, aut argento gemmisque sublatis Vestam nititur excaecare? Quis de Mar
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ. Si itaq adeo uen̾abilis est bonis potestas
instituta est ad uindictam malefactoꝵ laudẽ uero
bonoꝵ. & legib deuotione ꝓmptissima famulat᷑:
Digna siquidẽ uox ẽ ut ait imꝑator maiestate reg¬
nantis se legib alligatũ pͥncipem ꝓfiteri. Quia
de uiris auctoritate pͥncipis pendet auctoritas:
&e reu̾a mauis imꝑio ẽ submitt̾e legib pͥncipatũ
ut nichil sibi pͥnceps lic̾e opinet᷑. quod a iusticie

Expanded text:
potestatem. Si itaque adeo venerabilis espotestatem. Si itaque adeo venerabilis esinstituta est, ad vindictam malefactorum, laudem vero bonorum, et legibus devotione promptissima famulatur? « Digna siquidem vox est, ut ait imperator, majestate regnantis, se legibus alligatum principem profiteri. » Quia de juris auctoritate principis pendet auctoritas; et revera majus imperio est, submittere legibus principatum; ut nihil sibi princeps licere opinetur, q
Abbreviated transcription (Latin):
utitur ꝑ suppositãmanũ in om̃ib doctrinam
faciens clementie aut iusticie sue. Qui ergo
resistit potestati: dei ordinationi resistit. penes
quẽ ẽ auctoritas conferendi eam. & cũ uult:
auferendi uel minuendi eam. Neq enĩ poten¬
tis ẽ cũ uult seuire in subditos: s diuine dis¬
pensationis ꝓ benȩplacito suo punire uel ex¬
ercere subiectas. Unde & in ꝑsecutione huls
athila interrogatus a religioso ecuiꝰdam ciuitatiᷤᷤ
ep̃o quis esset. cũ respondisset. ego sũ athila
flagellũ dei: ueneratus in eo ut scribitur di¬
uinam maiestatẽ ep̃e. bene inquit uenerit
minister dei. & illud. benedictus qui uenit ĩ
nõie dñi ingeminans reseratis eccłie foribus ꝑse¬
eutorẽ admisit. ꝑ quẽ & assecutꝰ ẽ martyru palmã.
fiagellũ ⁊ dñi excludere ñ audebat. sciens quia
dilectꝰ fuliꝰ flagellat᷑. & nec ipsiꝰ flagelli eẽ nisi a dño

Expanded text:
utitur per suppositam manum, in omnibus doctrinam utitur per suppositam manum, in omnibus doctrinam faciens clementiae, aut justitiae suae. Qui ergo resistit potestati, Dei ordinationi resistit , penes quem est auctoritas conferendi eam, et cum vult, auferendi vel minuendi eam. Neque enim potentis est, cum vult saevire in subditos, sed divinae dispensationis, pro beneplacito suo punire, vel exercere subjectos. Unde et in persecutione Hunnorum, Attila interrogatus a religioso cujusdam civitatis episcopo, quis esset; cum respondisset: « Ego sum Attila, flagellum Dei, » veneratus in eo, ut scribitur, divinam majestatem episcopus: « Bene, inquit, venerit minister Dei; » et illud: Benedictus qui venit in nomine Domini ingeminans, reseratis ecclesiae foribus persecutorem admisit, per quem et assecutus est martyrii palmam. Flagellum enim Domini excludere non audebat, sciens quia dilectus filius flagellatur, et nec ipsius flagelli esse nisi a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
mẽbra subiecit. ut om̃ia recte moueant᷑. dum
sani capitis sequunt᷑ arbitriũ. Tot gͦ & tantis
pͥuilegũs apex pͥncipalis extollitur & splendes¬
cit: quot &e quanta sibi ipse necessaria credidit.
Recte quidem quia popło nichil utiliꝰ est. quã
ut pͥncipis necessitas expleatur: Quippe cum
nec uoluntas eiꝰ iusticie inueniat᷑ aduersa. Est
gͦ ut eũ płiq diffimunt pͥnceps potestas publi¬
ca. & in terris quedam diuine maiestatis una¬
go. Proculdubio magnũ qͥd diuine uirtutis de¬
clarat᷑ in eẽ pͥncipib. dũ homines nutib eoꝵ
colla submittunt. & seculĩ płmq feriendas p̃¬
bett ceruices. & impulsu diuino quisqͥs tunct
quib ipse timori est. Quod fieri posse ñ arbit
nisi nutu faciente diuino. Om̃is & etĩ potestaᷤᷤ
a dño deo ẽ. & cũ illo fuit semꝑ &e ẽ ante euũ.
ita a deo ẽ. ut potestas a dño non recedat: s ca

Expanded text:
membra subjecit, ut omnia recte moveantur, dum membra subjecit, ut omnia recte moveantur, dum sani capitis sequuntur arbitrium. Tot ergo et tantis privilegiis apex principalis extollitur, et splendescit, quot et quanta sibi ipsi necessaria credidit. Recte quidem, quia populo nihil utilius est, quam ut principis necessitas expleatur? quippe cum nec voluntas ejus, justitiae inveniatur adversa. Est ergo, ut eum plerique definiunt, princeps potestas publica, et in terris quaedam divinae majestatis imago. Procul dubio magnum quid divinae virtutis, declaratur inesse principibus, dum homines nutibus eorum colla submittunt, et securi plerumque feriendas praebent cervices, et impulsu divino quisque timet, quibus ipse timori est. Quod fieri posse non arbitror, nisi nutu faciente divino. Omnis enim potestas a domino Deo est, et cum illo fuit semper, et est ita a Deo est, ut potestas a Domino non recedat, sed ea
Abbreviated transcription (Latin):
anteponit. aut equat. & quos sibi fecerit co¬
herere: docet. scire loqui.&. fac̾e ueritatẽ. Qui
uͦ ueritatẽ ñ uult audire uel loqͥ: a sp̃u uerita¬
tis alienus est. Sed hec hactenus. Nunc in quo
tirannus distat a principe: audianus. Incip̃ hb̃. qͥ
rentia. sola uel maxima. qd̾ hic legi
obtemꝑat. & eiꝰ arbitrio populum
regit. cuiꝰ se credit ministrũ. & in
rei publice mun̾ib exercendis. & onerib sube¬
undis. legis beneficio sibi pͥmũ uendicat locũ.
In eoq prefert᷑ cet̾is: qd̾ cũ singuli teneantur
ad singula. principi onera imminent uniu̾sa
Unde merito in eũ omniũ subditoꝵ potestas
confertur. ut in utilitate singuloꝵ & omniũ
exquirenda & facienda sibi ip̃se sufficiat. et
humane rei publice status optime disponat᷑.
dũ sunt alter alteriꝰ menibra. In quo quidem
optimã iuiuendi ducẽ naturã sequimur. que
sus uniu̾sos in capite collocauit. & sic ei uniu̾sa

Expanded text:
anteponit, aut aequat, et quos sibi fecit coanteponit, aut aequat, et quos sibi fecit cohaerere, docet scire loqui, et facere veritatem. Qui vero veritatem non vult audire vel loqui, a spiritu veritatis alienus est. Sed haec hactenus. Nunc in quo tyrannus distat a principe audiamus. CAP. I. De rentia sola, quod hic legi obtemperat, et ejus arbitrio populum regit, cujus se credit ministrum, et in reipublicae muneribus exercendis, et oneribus subeundis, legis beneficio sibi primum vindicat locum, in eoque praefertur caeteris, quod cum singuli teneantur ad singula, principi onera imminent universa. Unde merito in eum omnium subditorum potestas confertur, ut in utilitate singulorum et omnium exquirenda et facienda, sibi ipse sufficiat, et humanae reipublicae status optime disponatur, dum sunt alter alterius membra. In quo quidem optimam vivendi ducem naturam sequimur, quae sus universos in capite collocavit, et ei sic universa
Abbreviated transcription (Latin):
ROUA quidẽ res ẽ ꝓfessio ueritatis .&
que incursantib erroꝵ tenebris. aut
negligentia ꝓfitentis frequentissime
uiciatur. Quid eiũ uerũ sit. qͥs recte
exanunat reb incognitis: Noticia autẽ rerũ
eo qd̾ uias ñ dirigit contẽptoris: iusticie acultos
exacerbat in penã delinquentis. Est gͦ primuᷤ
philosophandi gradus: genera recũ ꝓpͥetatesq
discut̾e. ut quid in singulis uerũ sit prudenter
agnoscat. Sed̾s: ut quisq id ueritatis qd̾ ei il¬
luxerit fidelit̾ assequatur. Hec autẽ philoso¬
phantiũ strata illi soli ꝑuia ẽ. qͥ de regno uanita¬
tis ꝓclamat in libertatẽ. qua liberi fiunt qͦs
ueritas liberauit. & spiritui seruientes. colla
iugo iniquitatis & in̾usticie subduxerunt.
Ubi enĩ sp̃s dei: ibi libertas. metusq seruibos
uicusq consentiens exterminator sp̃s sanctiẽ
Porro sp̃s est qui loquit᷑ equitatẽ in conspectu
pͥncipũ nec erubescit. & pauꝑes spu regibus

Expanded text:
rdua quidem res est, professio veritatis, et quae incursantibus errorum tenebris, aut negligentia profitentis frequentissime vitiatur. Quid enim verum sit, quis recte examinat rebus incognitis? Notitia autem rerum, eo quod vias non dirigit contemptoris, justitiae aculeos exacerbat in poenam delinquentis. Est ergo primus philosophandi gradus, genera rerum, proprietatesque discutere, ut quidquid in singulis verum sit, prudenter agnoscat. Secundus, ut quisque id veritatis, quod ei illuxerit, fideliter assequatur. Haec autem philosophantium strata, illi soli pervia est, qui de regno vanitatis proclamat in libertatem, qua liberi flunt, quos veritas liberavit, et spiritui servientes, colla jugo iniquitatis et injustitiae subduxerunt. Ubi enim Spiritus Dei, ibi libertas ; metusque servilis, vitiisque consentiens, exterminator Spiritus sancti est. Porro Spiritus est, qui loquitur aequitatem, in conspectu principum non erubescit, et pauperes spiritu regibus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ columbe: que sine felle rixat᷑. sine iracundia
ferit. &. cũ dimicat: nullam omnno concipit
amaritudinẽ. Nam sicut lex culpas ꝑsequitur
sine odioꝑsonarũ: ita & pͥnceps delinquentes
rectissime punit. ñ aliquo iracundie motu: s
mansuete legis arbitrio. Nam & si suos pͥnceps
uideatur habere lictores: ipse aut solus aut p̃¬
cipuus credendus ẽ lictor cui ferire licitũ ẽ
ꝑ suppositãmanũ. Ut enĩ ad stoicos acceda es¬
mus qui causas nominũ diligentiꝰ inuesti¬
gant. Lictor dr̃ quasi legis ictor: eo qd̾ ad ipsiꝰ
spectat officiũ ferire quẽ lex iudicat feriendũ.
Uñ &e antiquitꝰ officialib quoꝵ. manu uidex
nocentes punit. cũ reo gladius immineret: ob¬
temꝑa legis arbitrio dicebat᷑. uel legem imple.
ut rei tristiciã mitigaret uł mansuetudo u̾boꝵ

Expanded text:
est columbae, quae sine felle rixatur, sine iracundia est columbae, quae sine felle rixatur, sine iracundia ferit, et cum dimicat, nullam omnino concipit amaritudinem. Nam sicut lex culpas persequitur sine odio personarum, ita et princeps delinquentes rectissime punit, non aliquo iracundiae motu, sed mansuetae legis arbitrio. Nam etsi suos princeps videatur habere lictores, ipse aut solus aut praecipuus credendus est lictor, cui ferire licitum est, per suppositam manum. Ut enim ad Stoicos transeamus, qui causas nominum diligentius investigant; lictor dicitur, quasi legis ictor, eo quod ad ipsius spectat officium ferire, quem lex judicat feriendum. Unde et antiquitus ab officialibus, quorum manu index nocentes punit, cum reo gladius immineret, obtempera legis arbitrio dicebatur, vel legem imple, ut rei tristitiam mitigaret vel mansuetudo verbo
Abbreviated transcription (Latin):
na om̃ia equitate media punit. Uirga quoq eiꝰ
& baculus adibita moderatione sapientie. con¬
tractus omniũ & errores ad uiam reducit equi¬
tatis: ut merito potestati sp̃s congratulet᷑ dicens.
Uirga tua & baculus tuꝰ ip̃a me. ꝯsolata st̃. Sed
&e clipeus eiꝰ fortis quidẽ s infirmoꝵ clipeus ẽ:
& qui inalignantiũ iacula ꝓ innocentib potent̾
excipiat. Officiũ quoq eiꝰ illis qui minuũ pos¬
sunt płimũ ꝓdest: & illis qui nocẽ desiderant:
płimũ adu̾satur. Non gͦ sine causa gladiũ portat.
quo innocent̾ sanguinẽ fundit. ut tñ uir sangͥ¬
nũ ñ sit & homines frequent̾ occidat. ut ñ meͣrat
nom̃ homicidui uel reatũ. Si enĩ magno credit᷑
augustino: dauid uir sanguinũ dictus ẽ. ñ ꝓpt̾
bella s ꝓpt̾ uriam. Et samuel nusquã uir san¬
guinẽ aut homicida seribit᷑. licet agag pinguis¬
simũ regẽ amalech int̾fecerit. hic siquidẽ gladiꝰ

Expanded text:
na omnia aequitate media punit. Virga quoque ejus na omnia aequitate media punit. Virga quoque ejus et baculus, adhibita moderatione sapientiae, contractus omnium et errores ad viam reducit aequitatis, ut merito potestati spiritus congratuletur, dicens: Virga tua et baculus tuus ipsa me consolata sunt . Sed et clypeus ejus fortis quidem, sed infirmorum clypeus est, et qui malignantium jacula pro innocentibus potenter excipiat. Officium quoque ejus illis qui minimum possunt, plurimum prodest, et illis, qui nocere desiderant, plurimum adversatur. Non ergo sine causa gladium portat, quo innocenter sanguinem fundit, ut tamen vir sanguinum non sit, et homines frequenter occidat, ut non incurrat nomen homicidii vel reatum. Si enim magno creditur Augustino, David vir sanguinum dictus est, non propter bella, sed propter Uriam. Et Samuel nusquam vir sanguinum, aut homicida scribitur, licet Agag pinguissimum regem Amalec interfecerit. Hic siquidem gladius