comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am ut et ipsi mifriam consequantur.
Conclusit enim ds̃ omnia subpeccato
ut omnibus misereatur: Ergo non est
crudelitas dĩ sed misericordia. unam
perire gentem. utomnes saluȩ fiant :
Iuda eorum partem non uidere. ut
omnis mundus aspiciat. Vnde et ipse
dñs in euangelio sacramentum caeci
anatiuitate qui receperat oculosu
uertit ad tropologiam et dicit: Iniu¬
dicium enim ueni in huno mundum. ut
uidentes nonuideant . et nonuidentes
uideant : Et in alio loco simeon loquit̾:
Ecce hic positus est inruinam. et inresur¬
rectionem multoꝵ. Illis itaq: nonui¬
dentib: nos uidemus: illis cadentibus.
nos resurgimus: Quod intellegens
propheta. quodammodo alus uerbis dicit:
Odñe precipis mihi loqui populo iudaeoꝵ
ut audiant et non intellegant salua¬
torem. et uideant eum et non cognoscan:
Siuis impleri iussionẽ tuam ec totum
saluari mundum quę htego fieri desi¬
dero łu excaeca cor populi huius. et au¬
res ad graua. et oculos claude ne intelles¬

Expanded text:
am, ut et ipsi misericordiam consequantur. Conclusit enim Deus omnia sub peccato, ut omnibus misereatur. Ergo non est crudelitas Dei, sed misericordia unam perire gentem, ut omnes salvae fiant: Judaeorum partem non videre, ut omnis mundus aspiciat. Unde et ipse Dominus in Evangelio sacramentum caeci a nativitate, qui receperat oculos, vertit ad Tropologiam, et dicit: In judicium ego veni in hunc mundum, ut videntes non videant, et non videntes videant . Et in alio loco Simeon loquitur: Ecce hic positus est in ruinam et in resurrectionem multorum . Illis itaque non videntibus, nos videmus: illis cadentibus, nos resurgimus. Quod intelligens Propheta quodammodo aliis verbis dicit: O Domine, praecipis mihi loqui populo Judaeorum, ut audiant, et non intelligant Salvatorem, et videant eum, et non cognoscant. Si vis impleri jussionem tuam, et totum salvari mundum, quod et ego fieri desidero, tu excaeca cor populi hujus et aures aggrava, et oculos claude, ne intelli
Abbreviated transcription (Latin):
ch nopus qualests probabit : Et quis al¬
uandus est sic sabitur quasi perignem
transierit łoe notandum quod adhiere¬
niam cui digin est prius quam te forma¬
rem inut erouite et in uulua matristuae
sc̃i ficauiꝰ Quia labia non habebat inmun¬
da sedpitum dixerat nescio loqui quta
iuucm sum: Extendit ipse dñs mahum sua
&teigit os eius et dixit : Excededi sermo¬
tara huic officio mancipatus ẽ.
machum quihebraicum sunti se

Expanded text:
enim opus quale sit, ignis probabit . Et qui salvandus est, sic salvabitur, quasi per ignem transierit. Et hoc notandum, quod ad Jeremiam, cui dictum est: Prius quam te formarem in utero novi te, et in vulva matris tuae sanctificavi te , quia labia non 95 habebat immunda, sed tantum dixerat: nescio loqui, quia juvenis sum, extendit ipse Dominus manum suam, et tetigit os ejus, et dixit: Ecce dedi sermovoluntate, quia huic officio mancipatus est., et Symmachum, qui Hebraicum sunt se
Abbreviated transcription (Latin):
la malignantium : dumq ueus repro¬
bant instrumentum: nec nouum
secuti sunt quia nouum u&eris Nl¬
instrumenti testimoniis roboratur
propterea inter duos muros ueerum
& nouum fecerunt sibi nouas aquas
quas interiores esse putant. & maiora
continere mesteri. quam intesta¬
mento u&eri continentur : & non
respexerunt dm̃ qui u&eris instru¬
menti conditorẽ: & factorem
eius nec longe quidem uidere
t uocabit dns̃ ds̃ exercituum indie
illa ad fl&um &ad planctum. ad cal¬
uitium & ad cingulum saccii: &ecce
gaudium & laetitia: occidere uitu¬
los & iugulare ari&es: comedere
carnes & bibere uinum: comeda¬
mus &bibamus cras enim morie¬
mur: & reuelata est in auribus meis.
quit uniquitas haec uobis donec mo¬
mamini : dicit dns ds̃ exercituum:¬

Expanded text:
la malignantium; dumque vetus reprola malignantium; dumque vetus reprobant Instrumentum, nec novum secuti sunt, quia novum veteris Instrumenti testimoniis roboratur. Propterea inter duos muros veterem et novum, fecerunt sibi novas aquas, quas interiores esse putant, et majora continere mysteria, quam in Testamento veteri continentur: et non respexerunt Deum, qui veteris Instrumenti conditor est, et factorem ejut vocabit Dominus Deus exercituum in die illa ad fletum, et ad planctum, ad calvitium, et ad cingulum sacci: Et ecce gaudium et laetitia, occidere vitulos, et jugulare arietes, comedere carnes, et bibere vinum: Comedamus, et bibamus: cras enim moriemur. Et revelata est in auribus meis, iniquitas haec vobis donec moriamini, dicit Dominus Deus exercituum
Abbreviated transcription (Latin):
uxistis domos admu¬
immurum : & lacum fecistis
r duos muros & aquam piscinae
ueris & non suspexistis ad eum qui
fecerat eam. &operatorem eius
de longe non ui distis.
nae inciuitatem : & destruxerunt
domos hierusalem adfirmandos
muros ciuitatis: & fecistis uobis
taquam inter duos muros intra pis¬
cinam antiquant. & non aspexistis
eum qui a principio fecit eam
& creatorem illius non uidistis:
Vos qui scissuras ciuitatis dauid. id est
ecclesiae uidebitis uel uid&is quae
Iintoto orbe multiplicatae sunt.
qui congregastis aquas piscinae
uestrae atque doctrinae non supe¬
rioris sed inferioris. & domos hieru¬
salem numerastis siue destrux istis
ut muniretis murum uestrum :
non fodistis puteos qui uitales ha¬
berent & aeternas aquas. sed lacus¬
i contritos qui a quam non ualen
continere : & fecistis eos inter
duos muros noui & ueeris instru¬
menti : &aquam piscinae ueceris
neglexistis. nec considerastis
rusalem ut aedificarent conciliabu¬

Expanded text:
uxistis domos ad muniendum murum et lacum fecistis inter duos muros et aquam piscinae veteris et non suspexistis ad eum qui fecerat eam et operatorem eius de longe non vidistis nae in civitatem: et destruxerunt domos Jerusalem ad firmandos muros civitatis: et fecistis vobis aquam inter duos muros intra piscinam antiquam: et non aspexistis eum qui a principio fecit eam: et creatorem illius non vidistis. Vos qui scissuras civitatis David, id est, Ecclesiae videbitis vel videtis, quae in toto orbe multiplicatae sunt; qui congregastis aquas piscinae vestrae atque doctrinae, non superioris, sed inferioris, et domos Jerusalem numerastis, sive destruxistis, ut muniretis murum vestrum, non fodistis puteos, qui vitales haberent et aeternas aquas, sed lacus contritos, qui aquam non valent continere. Et fecistis eos inter duos muros novi et veteris Instrumenti, et aquam piscinae veteris neglexistis, nec considerastis xerunt domos Jerusalem, ut aedificarent conciliabu
Abbreviated transcription (Latin):
idebunt: &adplanctum ne
postea audiant: lamentaiimi
bis & non planxistis : & ad caluitium
ut omnia opera mortis radant l&
auferant. decorpore suo quic end
non uiuit incorporq & adcingulin
sacci: ne postea uuxta ierusa lem
procinculo restencinantur: illil
autem econtrarios prel&i. plano¬
tu. caluitio. &cilicio: gudrum in¬
habuere atq laetitiam iaquastur
morte omnia finirentur occiden¬
tes uit ulos am&esq iugulantes : ut cõ¬
mederent carnes &biberent unium.
locuti sunt uerba blasphemantium
dum in prȩsenti sȩculo sumus delis
đfluamus crastina enim die
suis ad inferos p

Expanded text:
Et ad planctum, ne postea audiant: Lamentavimus vobis, et non planxistis . Et ad calvitium, ut omnia opera mortis radant, et auferant de corpore suo quidquid non vivit in corpore. Et ad cingulum sacci, ne postea juxta Jerusalem pro cingulo reste cingantur. Illi autem e contrario pro fletu et planctu, calvitio et cilicio, gaudium habuere atque laetitiam, et quasi morte omnia finirentur, occidentes vitulos arietesque jugulantes, ut comederent carnes, et biberent vinum, locuti sunt verba blasphemantium. Dum in praesenti saeculo sumus, deliciis affluamus. Crastina enim diessuis ad inferos p
Abbreviated transcription (Latin):
& apostolus her&icum post unam scom¬
monitionem peruersitatis suae prȩci¬
pit relinquendum : quia peruersus est.
& proprio iudicio condemnatus . Ex
bis enim exierunt. sed non erant ex
bis: si enim ex nobis fuissent. mansissent
utiq nobiscum: horum princip umi
fugitiuorum ille princeps est : quem
idem esaias uocat draconem fugientem
colubrum tortuosum : qui cum uerba
mortifera in aures miserit. deceptorum.
idure eos ligat: & deuinculis suis exxire
non patit uri de qulbus scs̃ erutus gra¬
tulatur in psalmo: Anima mea. sicut
passer erepta est delaqueo uenantium:
& in alio loco gaudens quod elia serit
loquitur: Susceptor meus es

Expanded text:
et Apostolus Paulus haereticum post unam commonitionem, perversitati suae praecipit relinquendum , quia perversus est, et proprio judicio condemnatus. Et nobis enim exierunt, sed non erant ex nobis: si enim ex nobis fuissent, mansissent utique nobiscum . Horum principum fugitivorum ille princeps est, quem idem Isaias vocat draconem fugientem, colubrum tortuosum, qui cum verba mortifera in aures miserit deceptorum, dure eos ligat, et de vinculis suis exire non patitur: de quibus sanctus erutus gratulabatur in Psalmo: Anima mea sicut passer erepta est de laqueo venantium . Et in alio loco gaudens quod evaserit, loquitur; Susceptor meus es
Abbreviated transcription (Latin):
dis miscuit spma
cituum inualle oritur uisionis ut
gulorum opera demonstre: scru¬
tatur murum her&icorum quem
aduersum ecclesiam quasi firmis¬
simum propugnaculum construxe¬
runt & magnificum gloriosumq:
id est doctores eorum qui se super
xpõ inmontem consistere glori¬
antur : De quo alibi legimus un
uenite ascendamus in montem dnĩ
& indomum dĩ iacob. &adnuntia
bit inam suam: Porro quad lxx
transtulerunt errant aminimo
usq ad maximum. errant super
montes : hoc sentire debemus in
maiori scelere esse te qui maiores
sunt : & tameri aminimo usq: ad maxi¬
mum errare xunctos: &errare super
montes. mdsen. heremiam c&eros
prophetas. euangelistas. &a postolos:
cumq inualle uersentur : mirum in
modum errant in montibus:
Et elam sumpsit pharetram. cur¬
rupo hominis equitis. & parietem
nudauit clipeus &erunt electȩ ual¬
les tuae plenae quad rigarum:
nutes ponent sedes suas inporta:¬

Expanded text:
is miscuit spiriexercituum in valle oritur Visionis, ut singulorum opera demonstret, scrutatur murum haereticorum, quem adversum Ecclesiam quasi firmissimum propugnaculum construxerunt; et magnificum gloriosumque, id est, doctores eorum, qui se super Christo monte consistere gloriantur. De quo alibi legimus: Venite, ascendamus in montem Domini, et in domum Dei Jacob: et annuntiabit nobis viam suam . Porro quodtranstulerunt, errant a minimo usque ad maximum, errant super montes, hoc sentire debemus, in majori scelere esse eos, qui majores sunt, et tamen a minimo usque ad maximum errare cunctos, et errare super montes: Moysen, Jeremiam, caeterosque Prophetas, Evangelistas et Apostolos. Cumque in valle versentur, mirum in modum errant in montibus: Et Elam sumpsit pharetram, currum hominis equitis, et parietem nudavit clypeus. Et erunt electae valles tuae plenae quadrigarum, et equites ponent sedes suas in porta
Abbreviated transcription (Latin):
ma pars absq ullo
plurima. interfecti igitur. siue ut lxx
non sunt interfecti & uulnerati gladio.
sed uoluntate propria adher&icos tran¬
insierunt : & comparatione eorum qui
post proelium uicti sunt : infelicior ille
uulneratus & interfectus est. qui sponte
se tradidit: quomodo & inmartrrio
qui post poenas uictus manus dedit. leui¬
oris poene est eo: qui absq ulla necessi¬
tate & dolore cruciatuum : xpm̃ negauit:
Cuneti prancipes tui fugerunt simul.
adurequ ligati sunt: In hoc loco septuagin¬
ta interpretationem secuti sumus. quia
non multum abhebraico distat in sensu.
c&erum ut in uerbum ex uerbo de he¬
breo transferam ĩita apud eos legitur:
Omnes primates tui migrulterunt simulꝰ
abarcu ligati sunt: quam editionem:
&calii inter pretes sec uti sunt: migraue¬
trunt enim omnes her&acorum princi¬
pes ad sina gogam satanie axpĩ ecclesia
dia intran sitione concordes: &ligati
sunt ab arcu. de quo in psalmo scriptum
est: Ecce. peccatores intenderunt ar

Expanded text:
ma pars absque ulloquamplurima. Interfecti igitur, sive ut Septnon sunt interfecti, et vulnerati gladio, sed voluntate propria ad haereticos transierunt, et comparatione eorum, qui post praelium victi sunt, infelicius ille vulneratus, et interfectus est, qui sponte se tradidit. Quomodo et in martyrio qui post poenas victus manus dedit, levioris poenae est eo qui absque ulla necessitate et dolore cruciatuum Christum negavit. Cuncti principes tui fugerunt simul, dureque ligati sunt. In hoc loco Septuaginta interpretationem secuti sumus, quia non multum ab Hebraico distat in sensu. Caeterum ut verbum ex verbo de Hebraeo transferam, ita apud eos legitur: Omnes primates tui migraverunt simul, ab arcu ligati sunt: quam editionem, et alii interpretes secuti sunt. Migraverunt enim omnes haereticorum principes ad synagogam Satanae 312 a Christi Edia, in transitu concordes, et ligati sunt ab arcu, de quo in Psalmo scriptum est: Ecce peccatores intenderunt arcum,
Abbreviated transcription (Latin):
atinus sermo non explicat:
ando autem dicit quid nam tibi quoq¬
u8
est : interrogat cur inter alios & ipsa
conscendat : atq opinione sublimium in
humilibus commoretur: &est sensus:
cum philosophi tumeant. &omnis sapi¬
entia secularis de sublimibus disputans
simplicitatem contemnant ecclesiae
curtu quoq excelsa sectaris: quae lxx
ta uana interpr&ati sunt: ut ostende¬
rent esse & aliud tectum de quo sal¬
uator descendere prohib& quod ta¬
men non sit tectum uanum: deniq
& apostolus p&rus hora orationis sexta
ascendit intectum: nunc autem ut
ostender& multam hereseon uarie¬
tatem : non unum tectum:̃ sed tecta
plurima nominauit
Clamoris plena urbs frequens. ciuitas
exultans
Repleta est ciuitas clamantium irbs
exultans: Doctrina her&acorum. non in
sensu. sed inmulti loquio &clamoreq
uersatur : unde obmultitudinem decep¬
torum frequens ciuitas appellatu .
& exultans propter superbiam : inflata
enim tument: & sacratiora inuenisse¬
nterfecti tii. nonin

Expanded text:
atinus sermo non explicat. Quando autem dicit, quidnam tibi quoque est? interrogat cur inter alios et ipsa conscendat, atque opinione sublimium in humilibus commoretur. Et est sensus: cum Philosophi tumeant, et omnis sapientia saecularis de sublimibus disputans, simplicitatem contemnat Ecclesiae, cur tu quoque excelsa sectaris? quae LXXta vana, interpretati sunt, ut ostenderent esse et aliud tectum, de quo Salvator descendere prohibet : quod tamen non sit tectum vanum. Denique et apostolus Petrus hora orationis sexta ascendit in tectum . Nunc autem, ut ostenderet multam haereseon varietatem, non unum tectum, sed tecta plurima nominavit. Clamoris plena, urbs frequens, civitas exsultans. LXX: Repleta est civitas clamantium, urbs exsultans. Doctrina haereticorum non in sensu, sed in multiloquio et clamore versatur. Unde ob multitudinem deceptorum, frequens civitas appellatur, et exsultans, propter superbiam. Inflati enim tument, et sacratiora se invenisnterfecti t
Abbreviated transcription (Latin):
ođ autem dicit iuixta he botire¬
aẽs qui inuenti sunt inte. hoc notare
debemus quod & heretici eos quos deca¬
detent inuenisse se dicant. sed iiuentio
Num perditio est: deniq pariter cot¬
ligantur & procul fugiunt: nec mibi
osaces uilla expositio secundum diuersi¬
tatem hereseon diuersa esse & spectia
fugientium : cum scriptura scã dicati
omnes qui ab hereticis sunt repenti pari¬
ter conligatos & fugisse longissime ⁊
dicente dñõ: qui non est mecum. con¬
tra me est: & qui mecum non colligit:
spargit : unde demoͥse dicitur : adpro

Expanded text:
od autem dicit juxta Hebraicum: Omnes inventi sunt in te, hoc notare debemus, quod et haeretici eos quos deceperint, invenisse se dicant: sed inventio eorum, perditio est. Denique pariter colligantur, et procul fugiant. Nec mihi placet illa expositio, secundum diversitatem haereseon diversa esse et spatia fugientium, cum Scriptura sancta dicat : omnes qui ab haereticis sunt reperti pariter colligatos, et fugisse longissime, dicente Domino: Qui non est mecum, contra me est: et qui mecum non colligit, spargit. Unde de Moyse dicitur , approp
Abbreviated transcription (Latin):
antium dierunt elec
alles tuae implebuntur quidri¬
gis &equites stipabunt portan
& reuelabunt portas iudae : & aspia¬
ent đe illo indomibus ciuitatis: & te¬
uelabunt abscondita domorum
dauid: & uidebunt quõ plures sunt
Elam quod interpretatur ascensus
eorum siue elamitȩ  Lxx transtule¬
runt quos in contemptores uertimus
sumpserunt phar& ram in ut sagit¬
tent in obscuro rectos corde: qui ino¬
sunt incurrumequites hominum.
& pari&em sion ecclesiae firmamen¬
tum suo clipeo & inpugnatione de¬
nudent: erunt autem inquit t
electȩ ualles tuae & humilia dogne¬
mata . O ualles sion plenae
garum quas dñs̃ cumpharao
mersit : quarum equites i
res ponent sedes suas in
ta eorum quia¬

Expanded text:
antium: et erunt electae valles tuae, implebuntur quadrigis, et equites stipabunt portas tuas: et revelabunt portas Judae: et aspicient die illo in domus electas civitatis: et revelabunt abscondita domorum arcis David, et videbunt quoniam plures sunt. Aelam, quod interpretatur ascensus eorum, sive Elamitae, ut LXX transtulerunt, quos in contemptores vertimus, sumpserunt pharetram, ut agitent in obscuro rectos corde, qui sunt in curru equites hominum, ut parietem Sion et Ecclesiae firmamenta suo clypeo et impugnatione denudent. Erunt autem, inquit, electae valles tuae, et humilia dogmata, o vallis Sion, plenae quadrigarum, quas Dominus cum Pharaone submersit, quarum equites et ascensores ponent sedes suas in ta eorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
um autem operimentu
latum & uiders armamenturam
ecclesiae: Tinc intelleges scisma¬
ta uitatis diuid quae multipli¬
uasti ut decepos tibi populos con¬
gregares: ist helamitae iuxta
editionem lex non habent unam
phareram ed plures . &ascensores
sunt homnum inquorum equitan¬
tur animꝗus : & plurima multitul¬
do est apugnam se preparans con¬
tra eaclesiam : ita ut omnes ualles
illus compleantur & equites obdu¬
rent sensus eorum & dimicatione
sec clesiasticum uirum qui in¬
atur iudas prouocent hl
dum : quo proferente utir
scripturarum & cuncta

Expanded text:
um autem operimentumlatum, et videris armaturam Ecclesiae; tunc intelliges schismata civitatis David, quae multiplicasti, ut deceptos tibi populos congregares. Isti Elamitae juxta editionem LXX non habent unam pharetram, sed plures; et ascensores sunt hominum, in quorum equitant animabus; et plurima multitudo est ad pugnam se praeparans contra Ecclesiam: ita ut omnes valles illius compleantur; et equites obturent sensus eorum, et dimicatione sua Ecclesiasticum virum, qui interpretatur Judas, provocent ad certandum: quo proferente testimonia Scripturarum, et cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
flebat hierusalem & a postolus scri¬
bit ad corintheos. Ne cum rursus it¬
uenero aduos. humili& mei ds̃ melis
& lugeam multos qui ante peccaue¬
runt & non egerunt paenitentiami
unde conpatientis affectu. & adalios
loquitur : quis infirmatur & ego
non infirmor isquis scandalizaturnu
& ego non uror ũIgitur & propheta
uidens populum quondam uisionis
uana tecta conscendere. & inclamos¬
re uersari. cunctosq principes eiusit
fugisse & ligatos esse uinculis pecca¬
torum: erumpit in lacrimas & abicit.
consolantes: & fletu a marissimo se
flere testatur: non super filios. sed su¬
per. filias populi sui quae uirilitatis
perdidit dignitatem: dies enim iudicu
& interfectionis la onculcationis ne¬
qua quam erit hierusalem quae in¬
ter pretatur uisio pacis: sed antiqui
nominis siesus quae inter praeta¬
tur conculcatio: fletuum quoque
siue erroris ut laex transtulerunt
ad nõ sabaothi non quo fletus &error
ad nõ sit sed per occasionẽ scã rum

Expanded text:
alem : et Apostolus scribit ad Corinthios: Ne cum rursus venero ad vos, humiliet me Deus, et lugeam multos qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam. Unde compatientis affectu et ad alios loquitur: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Igitur et Propheta videns populum quondam visionis vana tecta conscendere, et in clamore versari; cunctosque principes ejus fugisse, et ligatos esse vinculis peccatorum, erumpit in lacrymas, et abigit consolantes, et fletu amarissimo se flere testatur, non super filios, sed super filiam populi sui, quae virilitatis perdidit dignitatem. Dies enim judicii, et interfectionis, et conculcationis, nequaquam erit Jerusalem, quae interpretatur visio pacis: sed antiqui nominis Jebus, quae interpretatur conculcatio: fletuum quoque sive erroris, ut Septuaginta transtulerunt a Domino Sabaoth, non quo fletus et error a Domino sit; sed per
Abbreviated transcription (Latin):
mln ad intellegentiam spia
ut omnes peruersorum dogmatum prin¬
cipes qui corruerunt de sublimitate
sensus scãrum scripturarum. &adhumi
de uoluti sunt: sciamus insion ualle
sar: tale quid puto & salomonem
in pro uerbus dicere. Oculum qui inri¬
de patrem & despicit senectutem
matris effodiant eum corui decon¬
muallibus : & comedant illum pulli
aquilarum:Statim enim ut sensus
her&icorum in riserit creatoremiuii
patremi e senectutem ecclesiae matris
desperit : effoditur at&ris & in mundis
uolucrib quae referuntur ad contra¬
rias fortitudines. nec possunt istius modi
torum animantium ad terre

Expanded text:
mur ad intelligentiam spiritualem, ut omnes perversorum dogmatum principes, qui corruerunt de sublimitate sensus sanctarum Scripturarum, et ad humilia devoluti sunt, sciamus in Sion valle versari. Tale quid puto et Salomonem in Proverbiis, dicere: Oculum qui irridet patrem, et despicit senectutem matris, effodiant eum corvi de convallibus, et comedant illum pulli aquilarum . Statim enim ut sensus haereticorum irriserit Creatorem Patrem, et senectutem Ecclesiae matris despexerit, effoditur a tetris et immundis volucribus, quae referuntur ad contrarias fortitudines. Nec possunt istiusmodi dbrutorum animantium ad terrena
Abbreviated transcription (Latin):
nsolitudine et salsa humo nascit̾.
ꝑ hoc uastitas demonstratur: Requies¬
cent ibi subauditur greges. et non erit
qui exterreat: Tanta enim erit solitu¬
do ut nec insidiator timendus sit: Et
ces sabit ad iutorium abeffraim: nequa¬
quam decem tribus in illa contra uidam
hibebant auxilium: et regnum adamas
bit quando autem dicit cessare regnũ
et qui escere: nom perpetuam significat
uastitatem. sed auferit in prȩsens po¬
tentiam perquã in omni syria ante reg¬
in abati et raliquie suria sicut gloria

Expanded text:
solitudine et salsa humo nascitur, et per hoc vastitas demonstratur. Requiescent ibi, subauditur greges, et non erit qui exterreat. Tanta enim erit solitudo, ut nec insidiator timendus sit. Et cessabit adjutorium ab Ephraim: nequaquam decem tribus in illa contra Judam habebunt auxilium. Et regnum a Damasbit. Quando autem dicit cessare regnum et quiescere, non perpetuam significat vastitatem, sed aufert in praesens potentiam, per quam in omni Syria ante regnabat. Et reliquiae Syriae sicut gloria
Abbreviated transcription (Latin):
urta temducta e: sic pauenqui indas usco
re sedarint imitabuntur aet hababurt
niam dictam accopeeproigon tu
Hoc utem totum fiet: quia dũs loautus
ẽ cuius uerba iritaet nonpassiumt:
Quidam hanc prophetiam randem putant
eẽ quam in hicremia legimus: Dissolu¬
ta ẽ damascus uenso iusugamitremor
appre henditcim. angsti et dolores
tenuerunt eat qmis parturientem
et iterũ succendam ignem in inuro
damasci. et deuoEbit moenia bena¬
dabi: Sed sciendum. quod abhieremia
babrlom ecuptiuitas dam ascena urbis
taem nuntiat alii estimant derom¬
nacaptiuitate predici. quando et
iuidcorum cariusẽ populus. et damas¬
cus curimperabat areta similem
sustimut scruitutem: ut cuncta qua
superca saripta sunt. ad p̃i tempus
et ad a postolorum mssteria trans fe

Expanded text:
ucta est: sic pauci, qui in Damasco resederint, immutabuntur, et habebunt niam dictam accipe, pro ignominia. Hoc autem totum fiet, quia Dominus locutus est, cujus verba irrita esse non possunt. Quidam hanc prophetiam eamdem putant esse, quam in Jeremia legimus: Dissoluta est Damascus, versa est in fugam, tremor apprehendit eam, angustia et dolores tenuerunt eam quasi parturientem . Et iterum: Succendam ignem in muro Damasci, et devorabit moenia Benadab. Sed sciendum quod ab Jeremia Babylonia captivitas Damascenae urbis itatem nuntiat. Alii aestimant de Romana captivitate praedici, quoniam et Judaeorum captus est populus; et Damascus cui imperabat Areta, similem sustinuit servitutem: ut cuncta quae super eam scripta sunt, ad Christi tempus, et ad Apostolorum mysteria transfe
Abbreviated transcription (Latin):
tradita sunt . Conabitor qu
miserit adaꝗe
et lugaepit: quspost signi magnitu
lpdicat noter caecitatem iu¬
aocum etome reduli posse sanaris
nis do etrina arum xp̃i quae abs que
trepitu emore uerborum leniter
qduit ten ae prioris fugentur ẽrroris.
hoc quodie legitur. et ambulabit super
omnen nurugrurm. et auferet deiudaea¬
a homitm qui possit caput leuare aut pos
st quid facere In hebraico non habetur.
et ingrecis codicib: ueru iugulante confps¬
Corgregamini populi etuincemini etau
dido uni ersae proculterrae & confosta¬
um non sit quia nobiscum dr̃ ani
ngregamini. siue infirmamini et con¬

Expanded text:
tradita sunt . Conabitur quoerat, miserit ad en accepit: quod post signi magnitudindicat, non aliter caecitatem Judaeorum et omnis increduli posse sanari, nisi doctrina aquarum Christi, quae absque strepitu et clamore verborum leniter tenebrae prioris fugentur erroris. Hoc quod in Septuaginta legitur: Et ambulabit super omnem murum vestrum, et auferet de Judaea hominem, qui possit caput levare, aut forte aliquid facere: in Hebraico non habetur, et in Graecis codicibus ÷ veru jugulante confosCongdite, universae procul terrae. Conforta non fiet, quia nobiscum Deus. Pro congregamini, sive infirmamini, et con
Abbreviated transcription (Latin):
supra dixeritis ascendamtis adiudam et
suscitemus eũ quiescentem & ponamus regẽ
supercum filim tabehel. loquimini qui¬
dem uerbum sednimfiet : quia ñ obiscum
est dñ id est eminanuel: possumus hoc testi¬
monio et tontragentes abuti inpersecu¬
tionis temporẽ. quod quamuis foste esse
uide antur et nos superare in his quil apsis.
Tamen uintantur in his qui proxp̃o fude¬
runt sanguinein et quod post bella pax
reddetur ecdesis et uniuersa eorum con¬
itraemmanuelẽ consilia dissipentur. quia
nobiscum sit ds̃. Contra dicentes quoque
ueritati utiliter audienti uit andẽ ratiqne
saperentur ec nequliquã isoli in menda¬
itio ũ in coreiquia quod emnqi dixerin tiq
num quam peruersitas possit superareiud
Nuec enim ait dñ s adme isicut infortima

Expanded text:
supra dixeritis : Ascendamus ad Judam, et suscitemus eum quiescentem, 121 et ponamus regem super eum filium Tabeel: loquimini quidem verbum, sed non fiet, quia nobiscum est Deus, id est, Emmanuel. Possumus hoc testimonio et contra gentes abuti in persecutionis tempore, quod quamvis fortes esse videantur, et nos superare in his qui lapsi sunt, tamen vincantur in his qui pro Christo fuderunt sanguinem, et quod post bella pax reddatur Ecclesiis: et universa eorum contra Emmanuelem consilia dissipentur, quia nobiscum sit Deus. Contradicentes quoque veritati utiliter audient, ut tandem ratione superentur, et nequaquam velint in mendacio vincere, quia quodcumque dixerint, numquam perversitas possit superare aec enim ait Dominus ad me: Sicut in forti ma
Abbreviated transcription (Latin):
ox multitidinis inmontibus quasu
populorum frequentium : uox sonitus
regum gentium congregata rumi dñs
& ercituum prȩconit militiae bellae¬
nientibus doterra procul a summita¬
tecadi dñs &uasa furoris cius ut dis¬
perdat omnem terram.
Medorum atque persarum describitus
imps quod mulas secum auxiliis con¬
gregatis eorum tu pre
cedente adit. utatem ues babylo¬
nis : Vt disperda mnemtam:
non quo totum orbemtaauerint
sed omnem terram babrlonir & chal¬
deorum Idiom̃a estenim scãe scrip¬
turae : ut omnem terramallius signi¬
fic& prouintue dequa sermo est: quod
quidam non intellegentes: ad omnium
terrarum subuersionem trahunt:
sulate quia prope est dies dñi quasi
uastitas adño ueni&
postrofa fit adpopulum chaldeorum
ut uentura mala fl&xibus resonent
neg deruina ambigant ciuitatis. cum
r opter hoc: omnes manus dissoluen¬
tur & omne cor hominis tabesc& &
conter&uritantiones &edolores ter¬
bunt ii quasi pdar tubiens. dolabunti

Expanded text:
ox multitudinis in montibus quasi populorum frequentium vox sonitus regum gentium congregatarum Dominus exercituum praecepit militiae belli venientibus de terra procul a summitate caeli Dominus et vasa furoris eius ut disperdat omneMedorum atque Persarum describitur impetus: quod multis secum auxiliis congregatis, Domino ecedente, ad vastitatem veniant Babylonis, ut disperdant omnem terram: non quod totum orbem vastaverint, sed omnem terram Babylonis et Chaldaeorum. Idioma est enim Sanctae Scripturae, ut omnem terram illius significet provinciae, de qua sermo est: quod quidam non intelligentes, ad omnium terrarum subversionem trahunt. Ululate, quia prope est dies Domini: quasi vastitas a Domino veniet. Apostropha fit ad populum Chaldaeorum, ut ventura mala fletibus resonent: nec de ruina ambigant civitatis, cum ropter hoc omnes manus dissolventur, et omne cor hominis tabescet et conteretur. Torsiones et dolores tenebunt: quas
Abbreviated transcription (Latin):
erbum Mraicum cłmile : Lxx orio¬
na transtulerunt hebreus qtioego
oreceptore usuis sum. arcturo m inter¬
etatus ẽ: Nos generaliter ꝓuentes
sensus. quod eum dies dmmerudelis
nerit & furor eius uniuersa uas
prȩtimoris magnitudine morta
ta tenebrescant: & solipse &¬

Expanded text:
erbum Hebraicum CHISILE   LXX ὠρίωνα transtulerunt. Hebraeus, quo ego praeceptore usus sum, Arcturum interpretatus est. Nos generaliter sequentes sensus, quod cum dies Domini crudelis advenerit, et furor ejus universa vastarit, prae timoris magnitudine mortalibus cuncta tenebrescant, et sol ipse
Abbreviated transcription (Latin):
uerit minarum plena sunt
m Sedde hoc alias. nunc qđ
ex sequamur: B.abrlon fuit
uis chaldeorum cuius rex na¬
buchodosor. cunctis u¬
opiim gentibus superatis  &e
ras uastauit & iuda eam diug
sessam hieru salemitin decima annea
coepit regni sedeciae: quem & ipsum
captum duxit antiociam quae tuno
uocabatur. reblathã ulbique coram
patre filiis intenfeotis. oculos sedecͥiae
lussit auferris. Execcutum que misit p¬
incuueam &turitum ferarum traxit
inbũbrlomenti s. Compl&o uaticinio qđ hieremias
q canebat qi intrabus babirlonem nor
uidebis eam. Ad consolattonem ergo
populi iuda eorim babrlanis riuna
predicituri Quod qua modo atim fua.
m& ropolis assrriorum. quoruin reges
phiuł n& theglatilpalasscori ec salmal¬
nassar ex semiiace rebiidecem tibus
coeperuntiols haleleo uastanite subuer

Expanded text:
uerit, minarum plena sunt m; sed de hoc alias. Nunc quod cepimus exsequamur: Babylon fuit metropolis Chaldaeorum, cujus rex Nabuchodonosor cunctis uopiam gentibus superatis, inter caeteras vastavit et Judaeam, diuque obsessam Jerusalem undecimo anno cepit regni Sedechiae: quem et ipsum captum duxit in Antiochiam, quae tunc vocabatur Reblatha, ibique coram patre filiis interfectis, oculos Sedechiae jussit auferri, excaecatumque misit in caveam, et in ritum ferarum traxit in Babylonem; completo vaticinio Jeremiae, quod canebat: Intrabis in Babylonem, et non videbis eam . Ad consolationem ergo populi Judaeorum, Babylonis ruina praedicitur, quod quomodo Ninive metropolis Assyriorum, quorum reges Phul, et Theglathphalasar, et Salmanasar, et Sennacherib, decem tribus c
Abbreviated transcription (Latin):
nmantem cułi gõsumeletuite suglium
Uontem culigosuim siue tenẽbrosum
quod hebraice dicitur inẽs pħeribab¬
lonemipropter sipenbuam intellege
lsti sunt montes tenebrosi tristitiam
edtaliginem prȩferentes. dequibus.¬
riam unte quam offendant pedes ur̃i
admontes tenebro sos .iPrȩcipiturq
uel angelis uel quibus lib&ministris.
ut subentedõ & & altata nuntiorum

Expanded text:
montem caliginosum elevate signum, Montem caliginosum, sive tenebrosum, quod Hebraice dicitur NESPHE  , Babylonem propter superbiam intellige. Isti sunt montes tenebrosi, tristitiam, et caliginem praeferentes, de quibuseo vestro, antequam offendant pedes vestri ad montes tenebrosos . Praecipiturque vel Angelis, vel quibuslibet ministris, ut jubente Deo, et exaltata nuntiorum
Abbreviated transcription (Latin):
indicaturii Quod tantum mal
pondus incumbat. ut pugna
Ecce dies dñi ut crudelis & indignati¬
onis plenus &ltairorisque. ad ponen¬
dam terram in solitiaem & pecca¬
tores eius conterendos cr
rudelem diem uocat non meui sed pogulũ
Non est enim crudelis quicrudelenu¬
gulat. sed quod erudelis patientibus
esse uideatur. Nam & latro suspensus
patibulo. crudelem ludicem putat si¬
mulque solitudo & uastitas terrae ba.¬
Qũo stellae celi & splendor carum no
o pand& lumen suum obtonebraituise¬

Expanded text:
indicatur, quod tantum malorum pondus incumbat, ut pugnatEcce dies Domini venit crudelis et indignationis plenus, et irae furorisque, ad ponendum terram in solitudinem, et peccatores ejus conterendos de ea. Crudelem diem vocat, non merito sui, sed populi. Non est enim crudelis qui crudeles jugulat: sed quod crudelis patientibus esse videatur. Nam et latro suspensus patibulo, crudelem judicem putat. Simulque solitudo et vastitas terrae Bam stellae coeli et splendor earum non expandent lumen suum: obt
Abbreviated transcription (Latin):
lures annisunt quod a scae memori¬
ae uiro amabili episcopo rogatus. ut i
decemisaiae scriberem uisiones: pro
angustia illius temporis quid mihi ui¬
der&ur insingulis breui sermone pe¬
strinxi historiam tantum quod p&ebat
eustochium cogor in totum proph&am
conmentarios scribere & interim ora¬
tionibus tuis ad babrlonem usqueper
uenimus: Quae prima de decem uisio¬
num est de quibus antelam dixi: Supet¬
fluum autem mihi uisum est aut eadẽ
rursus iterare: aut inuno opere di¬
uersas sententias promere : Vnde
quintus inlsaia liber hic erit: qui quon¬
dam solus editus est: quo ad calcem
usque perlecto. sexti uoluminis luxta
tropologiam arripiemus exordium
& eadem te dñm de pretante spiritalis
ntellegentiae culmina per sequemur

Expanded text:
lures anni sunt quod a sanctae memoriae viro Amabili episcopo rogatus, ut in decem Isaiae scriberem Visiones, pro angustia illius temporis quid mihi videretur in singulis brevi sermone perstrinxi: historiam tantum quod petebat, Eustochium, cogor in totum prophetam Commentarios scribere, et interim orationibus tuis ad Babylonem usque perveni  Al. pervenimus, quae prima decem visionum est, de quibus ante jam dixi. Superfluum autem mihi visum est, aut eadem rursus iterare, aut in uno opere diversas sententias promere. Unde quintus in Isaiam liber erit hic, qui quondam solus editus est, quo ad calcem usque perfecto, sexti voluminis juxta tropologiam arripiemus exordium, et eadem te Dominum deprecante, spiritalis intelligentiae culmina persequemur
Abbreviated transcription (Latin):
muiseuntaus Quidam pitunt
ncub loniuna sed demundi
nounimatiȩ ẽ pricedici: Cumutiq
cundum periora & orbis quihȩbra

Expanded text:
itetur, quidam putant Babylonis ruina, sed de mundi nsummatione praedici: cum utique secundum superiora et orbis, qui Hebra
Abbreviated transcription (Latin):
tes meos dnira mea exult intes ingloriamea:
Orincipes & gigantes iuxta lxX trans¬
latores cusebius uirtutes angelicas
inter pre&atur & pesimos daemones
qui ad subuersionem babrlonis munu
sunt: Nosi actem̃ bistariat ordinentu
persequerites medos ẽn se dicimus De.
quibus inconsequentibus apertuissctip¬
cce ego suse itabo stipereos medos qui

Expanded text:
ira mea exsultantes in gloria mea. Principes, et gigantes juxta LXX Translatores Eusebius virtutes Angelicas interpretatur, et pessimos daemones, qui ad eversionem Babylonis missi sunt. Nos autem historiae ordinem prosequentes, Medos esse dicimus. De quibus in consequentibus apertius Scripcce ego suscitab
Abbreviated transcription (Latin):
ucusque papa amacul mereri
ra genuit amantissime. Pitteras
gitibas ut tibi decemuision quae h
esua obscurissimae sunt hirica
explanatione dissererem . It orns
noftorum commentarus. quilias
opinationes recuti multa uolum
condiderunt. hebraicam pandrem
ueritatem. Meque retractanti &
molestissimum explanationis gus in
temipus alud differentem sesime
comiponebas : Hoc aytemam isisti
filium nostrum pralium danum
quime mani ñ serta inius uoda &pro¬
qissum aer momenta exigere Uuel
igie faciam : subeamne opus inquo
fieruditis simi sud auerunt : Gris¬
nem loquor & eusebium pamphili
rum alter liberis allegoriae spatus
gatur Et interpretatis nominib
gulorum ingenium suum facitu
ae sacramenta: Alter historie
sitionem titulo repromitte
malui ate ingenium meum ꝗ¬

Expanded text:
ucusque papa Amabilis, colura genuit amantissime, per litteras flagitabas, ut tibi decem visiones quae in Isaia obscurissimae sunt, historica expositione dissererem, et omissis nostrorum Commentariis, qui varias opiniones secuti, multa volumina condiderunt, Hebraicam panderem veritatem: meque retractantem, et molestissimum explanationis genus in tempus aliud differentem, saepissime commonebas. Hoc autem anno misisti filium nostrum Heraclium diaconum, qui me manu conserta in jus vocaret, et promissum per momenta exigeret. Quid igitur faciam? subeamne opus in quo viri eruditissimi sudaverunt, Origenem loquor, et Eusebium Pamphili, quorum alter liberis allegoriae spatiis evagatur, et interpretatis nominibus singulorum, ingenium suum facit Ecclesiae sacramenta, alter historicam expositionem titulo repromittens causis, malui a te ingenium meum
Abbreviated transcription (Latin):
brlonis & philistim. & moab: &damas¬
ci. ae grptique & desertimaris: &i dume¬
ae & arabiae & uallis uisionis & trri
Quas si latius nitar exponere multis. li¬
bris opus erit: Et ex actoris mei nauiga¬
tio in annum alterum differtur: Itaq
ut uis. singulis. testimonusibreues sen¬
tentiolas coaptabo: Vt non tamix ponã
quidsentiam quam palicis uerbis. tibib
sentienda dimit tam Dictamus hae&
nonscribimus curente notariorum
manu currit oratio. Nolumus enim
ostra luelari: sed prophexaedicta in¬
legi nec lactamus eloquenti amiu
rentiam quaerimus scriptura rum
dmus ergo a babrloneñ oq: o¬

Expanded text:
hilisthiim, Moab, et Damasci, Aegyptique, et deserti maris, et Idumaeae, et Arabiae, et Vallis visionis, et Tyri: quas si latius nitar exponere, multis libris opus erit, et exactoris mei navigatio in annum alterum differetur. Itaque ut vis, singulis testimoniis breves sententiolas coaptabo, ut non tam exponam quid sentiam, quam paucis verbis tibi sentienda dimittam. Dictamus haec, non scribimus: currente notariorum manu currit oratio. Nolumus enim nostra laudari, sed Prophetae dicta intelligi, nec jactamus eloquentiam, sed scientiam quaerimus Scripturarum. Incipiamus ergo a Babylone. »
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex consequentib: ad pat᷑ quia molesti
estis et dõmeo : Et est sensquia nonsolũ
prophecas persequimini. Eoꝵ dicta con¬
temnitis sed et prȩsentis et entis di senten¬
tiae contrahitis. ita ut ei exiltis laborem
quimalio locoait laboraui stinens udi¬
circo dñs siciet quae sequntur prelabore d¬

Expanded text:
ut ex consequentibus comprobatur: Quia molesti estis et Deo meo. Et est sensus: quia non solum prophetas persequimini, et eorum dicta contemnitis; sed et praesentis et jubentis Dei sententiae contradicitis; ita ut ei exhibeatis laborem, qui in alio loco ait: Laboravi sustinens , idcirco Dominus faciet quae sequuntur. Pro labore
Abbreviated transcription (Latin):
glacceperint. quam quam iuxtta bebraei¬
u sermonis ambiguitatem in quo scriptũest
ulo enasse adondi. et omnes simili teriui
transtulerunti Montemptabo dnm: pos¬
sit intellegi. non exaltabo dñm. Sciebat
renimreximpius quod si signum peteret
accepturus esset: et glori ficaratur dñs
Ergo quasi idolorum cultor qui i nomnib:
angelis platearum. et inmontib: lcisq
nemoro sissaras constituerat. et prole¬
uitis habebat fanaticos. non uult sig¬
num petere quod preceptũ esta
Et dixit audite ergo domus dauidinum¬
quid parum est uobis molestos esse bomi¬

Expanded text:
acceperint . Quamquam juxta Hebraei sermonis ambiguitatem, in quo scriptum est ULO ENASSE ADONAI  , et omnes similiter transtulerunt, non tentabo Dominum, possit legi, non exaltabo Dominum. Sciebat enim rex impius quod si signum peteret, accepturus esset, et glorificaretur Dominus. Ergo quasi idolorum cultor, qui in omnibus angulis platearum et in montibus lucisque nemorosis aras constituerat, et pro Levitis habebat fanaticos; non vult signum petere quod praeceptum est. Et dixit, audite ergo, domus David: Numquid parum vobis est molestos esse homi
Abbreviated transcription (Latin):
Qui inebriati uino dracons et ueneno
aspidum in sanabili : Vistutes dñi ca¬
lumniabantur. et ipsi ebrii in ebria¬
bantu populos ut parifurore bacolan¬
tes aduersum dñm conclamarent :
Iuxta tropologiam anteiam diximus
quod sacerdotes ingressuri taberna¬
culum dĩ. non debeant uinam bibere
et sicera : Quibus nuncaddinusi cuod
nazareis quoque praeceptum si

Expanded text:
Qui inebriati vino draconis, et veneno Qui inebriati vino draconis, et veneno aspidum insanabili, virtute Domini calumniabantur. Et ipsi ebrii inebriabant populos, ut pari furore bacchantes, adversus Dominum conclamarent. Juxta tropologiam ante jam diximus: quod sacerdotes ingressuri Tabernaculum Dei, non debeant vinum bibere et siceram . Quibus nunc addimus, quod Nazaraeis quoque praeceptum si
Abbreviated transcription (Latin):
pientes sed traditiones hominum
et amiles fabulas. fecerunt bonum
malum et¬
m malum. bonum:
Uae qui s apientes estis in oculis uestrĩs.
ettoram uobis met ipsis prudentes :
qui uobis inquit ipsis uidemini esse sapi¬
sed hominum : Et cum non recipiatis
dĩ uistutem diq sapientiam . putatis
uos esse sapientes : intersapientiam
et prudentiam: hoc dicunt esse stoici
quod sapientia rerum sit diuinarum
humanarumq: notitia: Prudentia
autem tantum mortalium : Conse¬
quenter autem haec aduersum scri¬
bas dicuntur etphariseos. quihaben¬
tes dauem scientiao. ner ipsi ad xp̃m
introeunt in ec alios introre ꝑinittun:
ae qui potentes estis albibendum ui
num. et uiri fortes admiscendim sice¬
rã. Id est ebrictatem : quil us supraii
dixerat. Vae qui consurgitis mane
adebrictatem sec tandam et potan¬
dum usq ad uesperum utuino aestu¬
ectis: Dehis etiam nunc loquitur qui
potentes sunt adbibendum uinum
et uiri fortes ad miscendim sicerã

Expanded text:
pientes, sed traditiones hominum, pientes, sed traditiones hominum, et aniles fabulas, fecerunt bonum malum, et malum bonum. Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes. Qui vobis, inquit, ipsi videmini sapised hominum: et cum non recipiatis Dei virtutem Deique sapientiam, putatis vos esse sapientes . Inter sapientiam et prudentiam hoc dicunt interesse Stoici, quod sapientia rerum sit divinarum humanarumque notitia: prudentia autem tantum mortalium. Consequenter autem haec adversum Scribas dicuntur et Pharisaeos, qui habentes clavem scientiae, nec ipsi ad Christum introeunt nec alios introire permittunt . Vae qunum, et viri fortes ad miscendam siceram, id est ebrietatem. Quibus supra dixerat: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, ut vino aestuetis, de his etiam nunc loquitur: qui potentes sunt ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendum siceram .
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrarum et ama
dethoc possumus dice¬
re quod omñ¬
trariadoginatar
ueritati amarasinti. et soladulciss ue¬
ritas : Vnde cauendum est nepiueri.¬
tate sequamur mendacium. nep rolu¬
mine tenebras : Multae enim sunt
uiae quae uidentur homnib: rectae.
et nouissima earum perueniunt in pro¬
fundum inferni: Est quoq: iustus pe¬
riens iniustitia sua. Cuidicitur nesis
iustus multum : Quas obcausas israhel
repromittit seuia regia ambulatu
rum: nec adsinistram. net ad dexte¬
ram declinaturum: Et atloquar quod
sentio. difficile hoc maledicto quis
carere potest : Cum et malis frequen¬
ter adulemur propter potentiam:
Et bonos dispitiamus propter in opiam:
Vnde signifiantius interpretatus est
aquila : Vae quidicunt malo bonuses.
et bono malus es : Et in hunc congruit
sensum allud quod salo mon in prouer¬
biis loquitur: Qui iudicat iustum in¬
iuste . et iniustum iuste .. ab omina¬
bilis est uterq apud dñm: Scribȩ quoq
et pbarisei uerba saluatoris non reci¬

Expanded text:
tenebrarum et amard et hoc possumus dicere, quod omnia contraria dogmata veritati amara sint, et sola dulcis veritas. Unde cavendum est, ne pro veritate sequamur mendacium, ne pro lumine tenebras. Multae enim sunt viae quae videntur hominibus rectae, et novissima earum perveniunt in profundum inferni. Est quoque justus periens in justitia sua, cui dicitur: Ne sis justus multum . Quas ob causas Israel repromittit se via ambulaturum regia, nec ad sinistram, nec ad dexteram declinaturum . Et ut loquar quod sentio: difficile hoc maledicto quis carere potest, cum et malis frequenter adulemur propter potentiam, et bonos despiciamus propter inopiam. Unde significantius interpretatus est Aquila: Vae qui dicit malo, bonus es, et bono, malus es . Et in hunc congruit sensum illud quod Salomon in Proverbiis loquitur: Qui judicat justum injustum, et injustum justum, abominabilis est uterque apud Deum. Scribae quoque et Pharisaei verba Salvatoris non reci
Abbreviated transcription (Latin):
erit is rahel in aegrpto & inassr¬
rus: ut omnem massam suae be¬
nedictionis. fermento misceat:
&qui prius contra se hostiliter
dissidebant: hac benedictionis fibu¬
la copulentur. & sit populus dĩ
aegrptus & opus manuum eius
assrrius. hereditas autem eius isrł:
benedictus est aegrptius dñõ: quia
is rahelis soci&ate benedicitur: &
opus manuum eius assrrius: quia in
ipso suam dementiam de monstra¬
uit: israhel autem solus potest di¬
cere pars mea dns: qui mente con¬
spicit dm̃. & eius hereditas appella¬
Anno quo ingressus  thartan inaro¬
tum cum misiss& eum sargon rex
assrriorum &pugnass& contra
a rotum &coepiss& eam: intempo¬
re illo locutus est dns̃ in manu
esaiae filii amos dicens: uade &
solue saccum de lumbis tuis. &cal¬
ciamenta tua tolle de pedibus

Expanded text:
erit Israel in Aegypto et in Assyerit Israel in Aegypto et in Assyriis, ut omnem massam suae benedictionis fermento misceat, et qui prius contra se hostiliter dissidebant, hac benedictionis fibula copulentur; et sit populus Dei Aegyptus, et opus manuum ejus Assyrius, haereditas autem ejus Israel. Benedictus est Aegyptius Domino, quia Israelis societate benedicitur. Et opus manuum ejus Assyrius, quiipso suam clementiam demonstravit. Israel autem solus potest dicere: Pars mea Dominus ; qui mente conspicit Deum, et ejus haereditas appellaAnno quo ingressus est Thartan in Azotum: cum misisset eum Sargon rex Assyriorum, et pugnasset contra Azotum, et cepisset eam: in tempore illIsaiae filii Amos, dicens: Vade, et solve saccum de lumbis tuis, et calceamenta tolle de pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
nium & signum & saluatorem
qui liberar& eos. & quod dns̃
cognoscer&ur ab aegrptus. & ipsi
cognoscerent eum. & quod offer¬
rent hostias &munera & uota
per soluerent. & percussi sanaren¬
tur. & reuerterentur addnm̃
& placar&ur eis & iterum sana¬
rentur : sic &hoc quod sequit ur
seruire aegrptios assrrus in bonam
partem accipiendum est: seruit
enimea postolus credentibus. ut lu¬
cri eos faciat: & esau subicitur
fratri suo ia cob ut particeps fiat
benedictionum eius: igitur qui prio¬
res degentibus saluati fuerint. & ha¬
buerint inse altare dnĩ : eos qui in
duritia. perseuerant sua seruitu¬
te saluabunt: &commixtione acso¬
cie sate eorum ipsi pergent adassr¬
rios ut assrrios ducant a daegrp¬
tum. & postea possit ad israheliti¬
cum populum peruenire: obquam
causam reor & fidelem mulierem
seruire uiro infideli. ut paulatim
eum de aegrpto &assrrus pertra¬
hat adiudeam:
ndie illa : erit is rabel
opulus meus aegrpo
manuum mearum assrrio
tas autem mea israhel: Tertiui¬

Expanded text:
 salvatorem, qui liberaret eos; et quod Dominus cognosceretur ab Aegyptiis, et ipsi cognoscerent eum; et quod offerrent hostias et munera, et vota persolverent et percussi sanarentur, et reverterentur ad Dominum, et placaretur eis, et iterum sanarentur: sic et hoc quod sequitur, servire Aegyptios Assyriis, in bonam partem accipiendum est. Servit enim et Apostolus credentibus, ut lucri eos faciat . Et Esau subjicitur fratri suo Jacob , ut particeps fiat benedictionum ejus Igitur qui priores de gentibus salvati fuerint, et habuerint in se altare Domini, eos qui in duritia perseverant, sua servitute salvabunt, et commixtione ac societate eorum, ipsi pergent ad Assyrios, ut Assyrios ducant ad Aegyptum; et postea possint ad Israeliticum populum pervenire. Ob hanc causam reor, et fidelem mulierem servire viro infideli, ut paulatim eum de Aegypto, et Assyriis pertrahat ad Judaeam. In die illa erit Israel opulus meus Aegypti et opus manuum mearum Assyrio hereditas autem mea Israhel i