comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ixp̃i. que ab hora noctis nona cepta erat. qͣ si
sexta a gebat᷑ hora id est ꝑ acta qͥnta ia sexta
iurrere ceꝑat: qnͣdo pilatꝰ tribunal ascen¬
ait. Ad huc enĩ erat ipsa p̃patio quȩ ab hora
ntis nona ceꝑat: donec fieret quȩ p̃para¬
aitur xcp̃i immolatio: quȩ facta est hora
sycta ñ diei. s p̃parationis scd̃m ioħm: sex uti
ꝙhori a noctis nona usq ad diei terciã cõpu¬
tatis. Harũ duarũ solittionũ istiꝰ difficilis
questionis: eligat qͥsꝙ quã uolet. Meliꝰ
aut̃ quid eligat udicabit: qui de consen¬
su exigłistaꝵ. quȩ oposissime disputata sunt
legerit. Quod si et alie solutiones eiꝰ potueris
inueniri: cumulatiꝰ eugłicȩ ueritatis con¬
stantia defendet᷑: ad uersus calũpnias infi¬
delis atq impie uanitatis. Nunc ad narra¬
tionẽ ioħis eugłistȩ post ista breuit̃ tractata:
redeamus. Susceꝑunt aut̃ iħm et eduxer̃¬

Expanded text:
Christi, quae ab hora noctis nona coepta erat, quasi Christi, quae ab hora noctis nona coepta erat, quasi sexta agebatur hora; id est, peracta quinta, jam sexta currere coeperat, quando Pilatus tribunal ascendit. Adhuc enim erat ipsa praeparatio, quae ab hora noctis nona coeperat, donec fieret quae praeparabatur Christi immolatio, quae facta est, hora sexta non diei, sed praeparationis, sex utique horis a noctis nona usque ad diei tertiam computatis. Harum duarum solutionum istius difficilis quaestionis, eligat quisque quam volet Melius autem quid eligat judicabit, qui de Consensu Evangelistarum quae operosissime disputata sunt, legerit . Quod si et aliae solutiones ejus potuerint inveniri, cumulatius evangelicae veritatis constantia defendetur adversus calumnias infidelis atque impiae vanitatis. Nunc ad narrationem Joannis evangelistae post ista breviter tractata redeamus. 3. Susceperunt autem,
Abbreviated transcription (Latin):
stionis: ut ñ hic accipiat᷑ hora sexta dieis
paratio est. Sed isto uerbo greco libentus
utuntur udei in huiꝰmodi obseruationib: etiã
qui magis latine quã grece loquunt᷑. Erat
aut̃ p̃paratio paschȩ: pascha uͦ nr̃m sic̃ dicit
apłs. immolatus ẽ xp̃c. Cuiꝰ paschȩ p̃para
cionẽ si ab hora noctis nona cõputemꝰ. tunc
eñ uident᷑. pͥncipes sacerdotũ ꝓnuntiasse dñi
immolationẽ. dicentes reus est mortis. cum
ad huc in domo pontificis audiret᷑: unde
congruent̃ accipit᷑ inde cepisse p̃parationem
ueri paschȩ. cuiꝰ umbra erat pascha iudeoꝵ
id est immolationis xp̃i. ex quo a sacerdotib
ynuntiatus ẽ immolandus: ꝓfecto ab ea no¬
ctis hora quȩ tẽ nona fuisse conuincit᷑. usq
ad horã diei t̾ciam qua crucifixũ eẽ xp̃m mar¬
chus eugłista testat᷑: sex hore sunt: tres no¬
cturne. et tres diurnȩ. Unde in hac parasce¬¬
ue ꝑaschȩ. id est p̃paratione immolationis

Expanded text:
stionis, ut non hic accipiatur hora sexta diei, stionis, ut non hic accipiatur hora sexta diei, eparatio est: sed isto verbo graeco libentius utuntur Judaei in hujusmodi observationibus, etiam qui magis latine quam graece loquuntur. Erat ergo praeparatio Paschae. Pascha vero nostrum, sicut dicit Apostolus, immolatus est b hora noctis nona computemus tunc enim videntur principes sacerdotum praenuntiasse Domini immolationem, dicentes: Reus est mortis, cum adhuc in domo pontificis audiretur; unde congruenter accipitur inde coepisse praeparationem veri Paschae, cujus umbra erat pascha Judaeorum, id est, immolationis Christi, ex quo a sacerdotibus praenuntiatus est immolandus, profecto ab ea noctis hora, quae nona fuisse convincitur, usque ad horam diei tertiam, qua crucifixum esse Christum Marcus evangelista testatur, sex horae sunt, tres nocturnae, tres diurnae. Unde in hac Parasceve paschae, id est, praeparatione immolationis
Abbreviated transcription (Latin):
tercia crucifixus ẽ dñs linguis udeore. hora
sexta manib militũ : Vt intelligamꝰ horam
quintã iam fuisse transactam: et aliquid de
sexta ceptũ qͣndo sedit ꝓtribunali pilatus.
quȩ dicta ẽ a ioħe hora quasi sexta. et cũ duac¬
ret᷑ ut ligno cũ duob latronib configertun
et iuxta eiꝰ crucẽ gererentur quȩ gesta nar
rantur: hora sexta integra cõpleretur: sx
qua hora usq ad nonam sole obscurato. te¬
nebras factas triũ exgłistarũ mathei. mar¬
ci. luce. contestat᷑ auctoriritas. S ed qͣm
uidei facinus int̾fecti xp̃i a se. in romanos
id est pilatũ et eiꝰ milites tranfferre conati
militib crucifixus ẽ. quȩ agi sexta iam ce¬
ꝑat: terciam potiꝰ horã recordatꝰ ex p̃sit.
qua hora intelligunt᷑ apud pilatũ clani¬
re potuisse crucifige crucifige: ut ñ illita
eum ligno sexta hora suspender̃: uerun
etiã iudei qui ut crucifigeret᷑ hora tercia
clamauerunt. Et est alia huiꝰ solittio qui¬

Expanded text:
tertia crucifixus est Dominus linguis Judaeorum, hora sexta manibus militum? Ut intelligamus horam quintam jam fuisse transactam, et aliquid de sexta coeptum quando sedit pro tribunali Pilatus, quae dicta est a Joanne hora quasi sexta: et cum duceretur, et ligno cum duobus latronibus configeretur, et juxta ejus crucem gererentur quae gesta nrantur, hora sexta integra compleretur: ex qua hora usque ad nonam sole obscurato tenebras factas, trium evangelistarum, Matthaei, Marci et Lucae contestatur auctoritas. Sed quoniam Judaei facinus interfecti Christi a se in Romanos, id est, Pilatum et ejus milites transferre conati militibus crucifixus est, quae agi sexta jam coeperat, tertiam potius horam recordatus expressit, qua hora intelliguntur apud Pilatum clamare potuisse, Crucifige, crucifige : ut non illi , milites qui eum ligno sexta hora suspenderunt; verum etiam Judaei, qui ut crucifigeretur, hora tertia clamaverunt. 2. Est et alia hujus solutio quae
Abbreviated transcription (Latin):
s quia ipse dixit rex sũ iudeoꝵ. Quid loqui¬
mini in sani: Quid fieri contradicitis. qđ
mutare nullo pacto potestis e Num quid
enĩ ꝓpterea ñ erit uerũ quia iħe ait
rex sum iudeoꝵ: Si corrũpi ñ potest qđ pila

Expanded text:
sed quia ipse dixit, Rex sum Judaeorum. Quid loquised quia ipse dixit, Rex sum Judaeorum. Quid loquimini, insani? Quid fieri contradicitis, quod mutare nullo pacto potestis? Numquid enim propterea non erit verum. quia Jesus ait, Rex sum Judaeorum? Si corrumpi non pot
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ titulũ multi legerunt iudeoꝵ: qr prope
cuutatẽ erat locus ubi crucifixuᷤᷤ ẽ iħe: et e.
rat scriptũ hebraicȩ. grece. et latine. rex udeoꝵ
Hȩ quippe tres linguȩ ibi p̃ceteris eminebant:
hebrea ꝓpter iudeos in lege dĩ gloriantes: gre¬
ca ꝓpter gentiũ sapientes: latina ꝓpt̾ roma-¬
nos multis ac pene omĩbus iã tunc gentib
imꝑantes. Dicebant gͦ pilato pontifices iudeoꝵ
Noli scribere rex iudeoꝵ: s qͥa ipse dixit rex
sũ iudeoꝵ. Respondit pilatus. Quod scripsi:
scripsi. O in effabilem ium diuine oꝑationis.:
etiã in cordib ignorantiũ. Nonne occulta
uox quedã pilato intꝰ quodã si dici potest
clamoso silentio ꝑsonabat: qđ tanto ante in
psalmoꝵ. litteris ꝓpħatũ est. ne corrũpas titu¬
li inscriptionẽ: Ecce tituli inseriptult in¬
scriptionẽ ñ corrũpit qđ scripsit. scripsit:
s etiã pontifices hoc corrũpi uolebant qui
dicebant: noli scribere inquiunt rex iudeoꝵ:

Expanded text:
runt Judaeorum, quia prope civitatem erat locus ubi crucifixus est Jesus. Et erat scriptum hebraice, graece et latine: Rex Judaeorum. » Hae quippe tres linguae ibi prae caeteris eminebant: hebraea, propter Judaeos in Dei Lege gloriantes; graeca, propter Gentium sapientes; latina, propter Romanos multis ac pene omnibus jam tunc gentibus imperantes. 5. Dicebant ergo Pilato pontifices Judaeorum: Noli scribere, Rex Judaeorum; sed quia ipse dixit. Rex sum Judaeorum. Respondit Pilatus: Quod scripsi, scripsi. O ineffabilem vim divinae operationis, etiam in cordibus ignorantium! Nonne occulta vox quaedam Pilato intus quodam, si dici potest, clamoso silentio personabat, quod tanto ante in Psalmorum litteris prophetatum est, Ne corrumpas tituli inscriptionem ? Ecce tituli inscriptionem non corrumpit; quod scripsit, scripsit. Sed etiam pontifices qui hoc corrumpi volebant, quid dicebant? Noli scribere, inquiunt, Rex Judaeorum;
Abbreviated transcription (Latin):
alibi dicit. Seruus ñ manet in domo in ęt̾nũ:
filius manet aũt manet in eternũ. Qm̃ itaq
dedit nob̾ potestatẽ filios cdĩ fieri. ut non serui
s filii simus. ut miro quodã & in effabili s tam̃
uero modo serui. ñ serui esse possimus: scilicet serui
timore casto. ad quẽ ꝑtinet seruus intrans in dñi
sui gauditĩ. non serui aut̃ tunore foras miten¬
do. ad quẽ ꝑtinet seruus ñ manens in domo
in ȩternã: ut aut tales serui ñ serui simus:
dum̃ facere scimus Hoc seruus ille nescit. qui¬
nescit quid faciat dñs eiꝰ: & cũ aliquid boni fa¬
eit. sic extoslitur quasi hoc ipse faciat ñ dñs eiꝰ:¬
&e głatur in se. non indũo głatur: cũ se ipse
dñs faciat sciamus. Non solũ enĩ hoĩes. uerũ
etiã iustos ipse fac̃ nos: & ñ ipsi nos. Et ut
hoc sciamtis: quis nͥ ipse facit: Non eñi spm̃
quicꝗͥd boni ẽ donatur. Ergo qu ce hoc bomũ

Expanded text:
alibi dicit: Servus non manet in domo in aeternum; alibi dicit: Servus non manet in domo in aeternum; filius autem manet in aeternum . Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , ut non servi, sed filii simus: miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi, non servi esse possumus. Servi scilicet timore casto, ad quem pertinet servus intrans in domini sui gaudium; non servi autem, timorem foras mittendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, dominum facere scimus. Hoc sernescit quid faciat Dominus ejus; et cum aliquid boni facit, sic extollitur quasi hoc ipse faciat, non Dominus ejus; et in se, non in Domino gloriatur, cum se ipse Dominus faciat sciamus. Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Non enim spiriquidquid boni est, donatur. Ergo quia et hoc bonum
Abbreviated transcription (Latin):
inous. qui faciunt duo genera timentiũ: sic
do se eruratttes. oue facitint duo genera ser¬
uors. Est tumor. quẽ ꝑfecta karitas foras mittit:¬
& est alius tunor castus. ꝑmanens in scłm seculi.
Iuum timorẽ qui non ẽ in karitate. attendebat
apłs cum dicebat: non enĩ accepistis spm̃ sertu¬
tutis iterum intunore. Illum aut̃ timorẽ castũ.
attendebat: cum dicebat. Noli altum saꝑe: sed
time. In illo timore quẽ foras karitas mittit: est
etiam seruitus. simul foras cũ ipso tumoie mit¬
tenda. Utrumq enĩ uuixit apłs. hoc est & ser¬
uitutẽ et timorẽ: dicendo: non enĩ accepistis
sp̃m sertututis iterũ uiximore. Ad hanc seruitu¬
tem seruũ ꝑtinentem. intuebat᷑ & dñs: dicens.
Iam ñ dico uos seruos: qr seruus nescit quid
faciat dñs eius: ñ ille utiq seruus ad timorem
ꝑtinens castum. cui dicitur. euge bone serue.
intra ingaudiũ dnĩ tui. sed ille sertius ꝑtinens
ad timorem foras a haritate iiitendũ : de quo

Expanded text:
timores qui faciunt duo genera timentium, sic duae sunt servitutes quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit , et est alius timor castus permanens in saeculum saeculi . Illum timorem qui non est in charitate, attendebat Apostolus cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . Illum autem timorem castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda. Utrumque enim junxit Apostolus, hoc est servitutem et timorem, dicendo: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Ad hanc servitutem ad servum pertinentem intuebatur et Dominus dicens: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Non ille utique servus ad timorem pertinens castum, cui dicitur: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui ; sed ille servus pertinens ad timorem foras a charitate mittendum, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrcausa ꝓdidit lacrimarũ. qr tulerunt
uarpus ex anime: a toto partẽ significats.
uet caro: crucifixũ tam̃ et sepultũ: cũ
ueiꝰ sepulta sit caro: Et nescio in qͥt ubi
querunt eũ. Hȩc erat causa maior dolo
qr nesciebat quo iret ad consolandum
ilorem. S hora iam uenerat: qͣ id quod
untiatũ quodãmͦ fuerat ali angłis flere

Expanded text:
tes, causas prodidit lacrymarum: Quia tulerunt, tes, causas prodidit lacrymarum: Quia tulerunt, corpus exanime, et caro, crucifixum tamen et sepultum, cum sola ejus sepulta sit caro. Et nescio, inquit, ubi posuerunt eum. Haec erat causa major doloris, quia nesciebat quo iret ad consolandum dolorem. Sed hora jam venerat qua id quod nuntiatum quodammodo fuerat ab angelis flere
Abbreviated transcription (Latin):
tiauerat. & illi ad monum̃tũ uenerant: &
ñ solũ intuendo s etiã intrando corpꝰ dñ
quesierant nec inuenerant. Quid gͦ sibi
uult. qd ista cũ fleret rursus in monum̃¬
tũ in clinata ꝓspexit: Utrũ qđ nimiũ do-¬
lebat. nec sius nec tlloꝵ occłis facile puta.¬
bat eẽ credendũ: an potius diuino instin¬
ctu in animo eiꝰ effectũ est ut ꝓspiceret:
Prospexit enĩ & uidit duos angłos ialbe
sedentes. unũ ad capuit. & unũ ad pedes:
ubi positũ fuerat corpus iħu. Quid ẽ qđ
unus ad caput. ad pedes alter sedebat. an
ad pedes. ab initio usq ad finera sigusie¬
ẽ nuntiandũ. Dicunt ei illi. Mulier
a ploras: Dicit eis. Quia tulerunt dñm
qci &e nescio ubi posuerunt eũ. Angłi lãcri
usphibebant. Ubi quid aliud quã futu.¬
nͥ quodãmꝰ gaudiũ nuntiabant: Ita enĩ
iperunt quid ploras: ac si dicerent plorare
Il. At illa eos putans in t̾rogasse nescien¬

Expanded text:
tiaverat, et illi ad monumentum venerant, et tiaverat, et illi ad monumentum venerant, et non solum intuendo, sed etiam intrando corpus Domini quaesierant, nec invenerant. Quid ergo sibi vult quod ista cum fleret, rursus in monumentum inclinata prospexit? Utrum quod nimium dolebat, nec suis nec illorum oculis facile putabat esse credendum? An potius divino instinctu in animo ejus effectum est ut prospiceret? Prospexit enim: Et vidit duos angelos in albis sedentes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positum fuerat corpus Jesu. Quid est quod unus ad caput, ad pedes alter sedebat? An ad pedes, ab initio usque ad finem signili: Mulier, quid ploras? Dicit eis: Quia tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum. Angeli lacrymas prohibebant, ubi quid aliud quam futurum quodammodo gaudium nuntiabant? Ita enim dixerunt Quid ploras? ac si dicerent: Plorare noli. At illa eos putans interrogasse nescien
Abbreviated transcription (Latin):
Sublatũ eẽ dñm de monum̃to
discipłis eiꝰ petro & ioħi nuntia¬
uerat maria magdalene. qus
illi uenientes. in uenerunt sola
linteamina quib corpus filrat
in uolutũ. Et qͥd aliud credere potuerint
nͥ qđ illa dixerat. qđ etiã ipsa crediderat.
Abierunt gͦ iterũ ad semet ipsos discipli. i
est ubi habitabant: & unde ad monum̃tum
cucurrerant. Maria aut̃ stabat ad monu¬
m̃tum: foris plorans. Uiris enĩ redeuntib
in firmiorẽ sexum in eodẽ loco fortior figelat
affectus: & ocłi qui dñm quesierant. et ñ
inuenerant lacrimis iam uacabant: am¬
pliꝰ dolentes qd fuerat sublatus de monu-¬
m̃to. quã qđ fuerat occisus in ligno. qm̃
magistri tanti cuiꝰ eis uita subtracta fue.¬
rat. nec memoria remabat. Tenebat itaq
ad monum̃tũ iam dolor iste mulierem.
Dũ gͦ fleret: inclianauit se & ꝓpexit in
monum̃tũ. Cur hoc fecerit: nescio. Non
enĩ nesciebat ñ ibi eẽ iã quẽ querebat: qͣn¬
doqͥdem inde sublatũ & discipłis ipsa nun¬

Expanded text:
num de monumento discipulis ejus Petro et Joanni nuntiaverat Maria Magdalene; quo illi venientes invenerunt sola linteamina quibus corpus fuerat involutum. Et quid aliud credere potuerunt, nisi quod illa dixerat, quod etiam ipsa crediderat? Abierunt ergo iterum ad semetipsos discipuli id est, ubi habitabant, et unde ad monumentum cucurrerant; Maria autem stabat ad monumentum foris plorans. Viris enim redeuntibus, infirmiorem sexum in eodem loco fortior figebat affectus; et oculi qui Dominum quaesierant, et non invenerant, lacrymis jam vacabant, amplius dolentes quod fuerat sublatus de monumento, quam quod fuerat occisus in ligno, quoniam magistri tanti, cujus eis vita subtracta fuerat, nec memoria remanebat. Tenebat itaque ad monumentum jam dolor iste mulierem. Dum ergo fleret, inclinavit se, et prospexit in monumentum. Cur hoc fecerit, nescio; non enim nesciebat non ibi esse jam quem quaerebat, quando quidem inde sublatum et discipulis ipsa nun
Abbreviated transcription (Latin):
rib aut̃ noluisse nͥ cũ ascendisset ad patrem:
S nec qui sic uellet desiꝑe sin eretur. Legun¬
tur enĩ etiã femine post resurrectionẽ ante¬
quã ad patrẽ ascenderet tetigisse iħm. inqͥ¬
bus erat etiã ipsa maria magdalene: nar-¬
rante matheo qđ occurrit illis iħc dicens.
Auete. Ille aut̃ accesserunt inqͥt: & tenuer̃
pedes eiꝰ. & ad orauer̃ eũ. Hoc a ioħe p̃ter

Expanded text:
ribus autem noluisse, nisi cum ascendisset ad Patrem? ribus autem noluisse, nisi cum ascendisset ad Patrem? Sed nec sic, qui vellet, desipere sineretur. Leguntur enim etiam feminae post resurrectionem antequam ad Patrem ascenderet, tetigisse Jesum, in quibus erat etiam ipsa Maria Magdalene, narrante Matthaeo quod occurrerit illis Jesus dicens, Avete. Illae autem accesserunt, inquit, et tenuerunt pedes ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ meũ & dm̃ ur̃m. Est in his uerbis: qđ
breuit̃ quidem s tam̃ attentiꝰ ꝑ tractare de¬
beamus. Iħ̃c quippemulierẽ quȩ illũ ma-¬
gistrũ agnouit & appellauit. cũ hȩc ei res¬
ponderet. fidem docebat: & ortolanꝰ ille in
eiꝰ corde. tanquã in orto suo granũ sinapis
seminabat. Quid ẽ gͦ noli me tangere: &
tanquã huiꝰ ꝓhibitionis causa quereretur:
ad iunxit. Nondũ enĩ assendi ad patrem.
meũ. Q uid ẽ hoc : Si stans in t̾ra ñ tangit᷑:
sedens in cęlo. quomͦ ab homine tangeretur:
Qui certe ante quã ascenderet. discipłis se.
tangendũ obtulit dicens. sic̃ lucas eugłista
testatur: palpate & uidete qr spẽ ossa &e car-¬
nem ñ babet sic̃ me uidetis hab̾e : uel qͣnͣdo
dixit discipło thome. infer digitũ tuũ huc.
& uide manus meas: & affer manũ tuã &
mitte in latus meũ. Quis aut̃ sit tã ab sur¬
dus. ut dicat eũ adiscipłis qͥdem ante quã
ad patrẽ ascendisset uoluisse se tangr᷑ a mulie.¬

Expanded text:
eum vestrum. Est in his verbis quod breviter quidem, sed tamen attentius pertractare debeamus. Jesus quippe mulierem quae illum magistrum agnovit et appellavit, cum haec ei responderet, fidem docebat; et hortulanus ille in ejus corde tanquam in horto suo granum sinapis seminabat. Quid est ergo: Noli me tangere? et tanquam hujus prohibitionis causa quaereretur, adjunxit: Nondum enim ascendi ad Patrem meum. Quid est hoc? Si stans in terra non tangitur, sedens in coelo quomodo ab homine tangeretur? qui certe antequam ascenderet, discipulis se tangendum obtulit, dicens, sicut Lucas evangelista testatur: Palpate et videte, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me videtis habere . Vel quando dixit discipulo Thomae: Infer digitum tuum hic, et vide manus meas, et affer manum tuam, et mitte in latus meum. Quis autem tam sit absurdus, ut dicat eum a discipulis quidem antequam ad Patrem ascendisset, voluisse se tangi; a mulie
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ iã fuerat conuersa retrorsũ ut ui¬
ul illo utiꝙ loquebat᷑: quomꝰ rursus con¬
uersa dicit᷑. ut ei diceret raboni. nͥ qr tunc
conuersa corpore. qđ ñ erat putauit. nẽ corde
conuersa qđ erat agnouit: Dicit. ei iħe.
Noli me tangere: nondũ enĩ ascendi ad pa-

Expanded text:
retrorsum, ut viet cum illo utique loquebatur, quomodo rursus conversa dicitur, ut ei diceret Rabboni, nisi quia tunc conversa corpore, quod non erat putavit: nunc corde conversa, quod erat agnovit? Dicit ei Jesus: Noli me tangere; nondum en
Abbreviated transcription (Latin):
consolationib aut̃ dĩ & corporalib & spiritalib
ambularent a conspectu eiꝰ : uiã tenentes qđ
eis factus ẽ xp̃c. Et quia in ipso quoq ambu¬
lantes ñ sunt sine peccatis. quȩ de huiꝰ uitȩ in¬
firmitate. subrepunt: dedit elemosinarũ re¬
media salutaria quib eoꝵ ad iuaret᷑ oratio:
ubi eos dicere docuit. dimitte nob̾ debita nr̃a:
sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib nris. Hoc agit
igurata generalitate ꝑsonam. Quod enĩ ad ipsũ
ꝓprie ꝑtinet: natura unus homo erat: gr̃a
unus oepĩants: habundantiore gr̃a unus
idemq pͥmus apłs: s qͣndo ei dictũ est tibi
dabo claues regni celor. & qđ ligaueris suꝑ¬

Expanded text:
consolationibus autem Dei et corporalibus et spiritualibus consolationibus autem Dei et corporalibus et spiritualibus ambularent ad conspectum ejus, viam tenentes, quod eis factus est Christus. Et quia in ipso quoque ambulantes non sunt sine peccatis, quae de hujus vitae infirmitate subrepunt, dedit eleemosynarum remedia salutaria, quibus eorum adjuvaretur oratio, ubi eos dicere docuit, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Hoc agit figurata generalitate personam. Quod enim ad ipsum proprie pertinet, natura unus homo erat, gratia unus christianus, abundantiore gratia unus idemque primus apostolus: sed quando ei dictum est, Tibi dabo claves regni coelorum, et quodcu
Abbreviated transcription (Latin):
ira dĩ iusta. de qua scriptura loquens. homo
inqͥt natꝰ ex muliere. breuis uite & pleuꝰ is
cũ ira dĩ non sit ut hominis. id est ꝑturbatio
concitati animi: s tnͣquilla iusti supplicii
constitucio. In hac ira sua ds̃ continens sicut
seriptũ est miserationes suas. p̃ter alia sola¬
tia miseroꝵ quȩ generi humano p̃bere non
cessat: in plenitudine tẽporis quo ipse scie¬
bat hoc ẽẽ faciendũ. misit filiũ suũ unigeni¬
gũ. ꝑ quẽ creauit uniuersa. ut manens ds̃
fieret homo. ut eẽt mediator. dĩ & hominũ ho
generationis soluto reatu omĩum peccators.¬
& originalis uidelicet. qđ generatio trahit.
contra quã maxime regeneratio ẽ instituta:
& ceteroꝵ que male agendo contracta sunt. li¬
berarentur a dãpnatione ꝑpetua: & uiuerent
in fide & spe. et karitate. ꝑ egrinantes in hoc
scło. atq in eiꝰ tẽptationib laboriosis & ꝑicłosis:

Expanded text:
ira Dei justa, de qua Scriptura loquens, Homo, ira Dei justa, de qua Scriptura loquens, Homo, inquit, natus ex muliere, brevis vitae, et plenus irae : cum ira Dei non sit ut hominis, id est perturbatio concitati animi, sed tranquilla justi supplicii constitutio. In hac ira sua Deus non continens, sicut scriptum est, miserationes suas , praeter alia solatia miserorum quae generi humano praebere non cessat, in plenitudine temporis, quo ipse sciebat hoc esse faciendum, misit Filium suum unigenitum , per quem creavit universa, ut manens Deus frum regenerationis soluto reatu omnium peccatoret originalis videlicet quod generatio trahit, contra quam maxime regeneratio est instituta, et caeterorum quae male agendo contracta sunt, liberarentur a damnatione perpetua, et viverent in fide et spe et charitate, peregrinantes in hoc saeculo, atque in ejus tentationibus laboriosis et periculosis,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd sꝑat.: Si aut̃ qdđ ñ uidemꝰ sꝑamus: ꝑ pa¬
cientiã expectamꝰ. Inmalis aut̃ quȩ quisq p¬
tit᷑. ñ in bonis qͥbus frutt᷑: opus ẽ patientia
hanc itaq uitã de ꝗͦ scriptũ ẽ nũquidnon tẽpto¬
tio est uita humana suꝑ t̾ram in qua cotidie
clamamꝰ ad dm̃ libera nos amalo: cogit᷑ ho¬
mo tolerare etiã remissis peccatis. quã uis mẽa
ueniret miseriã primũ fuerit causa peccati.
Productior ẽ enĩ pena quã culpa: ne paruapu.¬
taret᷑ culpa. sicũ illa finiret᷑ & pena. Ac ꝑ hoc
uel ad demonstrationẽ debite miserie uel ad
em̃dationẽ labilis uitȩ. uel ad exercitationẽ
necessariȩ patientiȩ. tẽporalit̃ hominẽ detinet
pęna: etiã quẽ iã ad dãpnationẽ sempit̾nã reũ
non retinet culpa. H ex ẽ istoꝵ dierũ quos ia¬
quos in hac mortalitate agimꝰ malos. quãuiᷤ
in eis diligamꝰ uidere dies bonos: flenda qͥ¬
dem s ñ rep̃hendenda conditio. Uenit enĩd

Expanded text:
amus, per patientiam exspectamus . In malis autem quae quisque patitur, non in bonis quibus fruitur, opus est patientia. Hanc itaque vitam de qua scriptum est, Numquid non tentatio est vita humana super terram ? in qua quotidie clamamus ad Dominum, Libera nos a malo , cogitur homo tolerare etiam remissis peccatis: quamvis ut in eam veniret miseriam, primum fuerit causa peccatum. Productior est enim poena quam culpa; ne parva putaretur culpa, si cum illa finiretur et poena. Ac per hoc vel ad demonstrationem debitae miseriae, vel ad emendationem labilis vitae, vel ad exercitationem necessariae patientiae, temporaliter hominem detinet poena et quem jam ad damnationem sempiternam reum non detinet culpa. Haec est istorum dierum, quos in hac mortalitate agimus malos, quamvis in ea diligamus videre dies bonos, flenda quidem, sed non reprehendenda conditio. Venit enim de
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ terrã. erit solutũ in cęlis: uniuersã sig.¬
nificabat eccłam. quȩ in hoc scło diuersis tẽp¬
sationib uelut imbrib fluminib & tẽpestati¬
bus quatit᷑: & ñ cadit qm̃ fundata ẽ supra
petrar unde petrus nom̃ accepit. Non enĩ a
petro petra. s petrus a petra: sic̃ ñ xp̃c axp̃i

Expanded text:
erit solutum et in coelis , universam significat Ecclesiam, quae in hoc saeculo diversis tentationibus velut imbribus, fluminibus, tempestatibus, quatitur et non cadit, quoniam fundata est super petram, unde Petrus nomen accepit. Non enim a Petro petra, sed Petrus a petra; sicut non Chri
Abbreviated transcription (Latin):
rit habeamꝰ: Ilam sic̃ in epła sua idema
cit apłs: nondũ apparuit qd erimꝰ. Sai¬
qm̃ cũ apparuerit similes ei erimus. ꝙ
uidebimꝰ eũ sicuti est. Tunc gͦ ampliqu
uidebimꝰ diligemus. Ipse aut̃ dñs illam
quȩ futura ẽ uitã nrãm qualis in abi
tura sit sciens p̃destinatione. plus a mat
ut ad eam nos amando ꝑducat. Quo ciu
liberandis ex hiberi uolumꝰ plus amamus.
eamq cotidie maxime peccatoꝵ. remissione
poscimus & habemus.: Hoc ꝑ petrũ signifi¬
catũ ẽ plus amantẽ s minus a matũqu
minus nos amat xp̃c miserõs quã beato
Ueritatis enĩ contẽplationẽ. qualis tune fi¬
tura est minus amamꝰ: qr nondũ nouiil
nec habemus. Hȩc ꝑioħ̃m significata

Expanded text:
nerit, habeamus? Nam sicut in Epistola sua idem nerit, habeamus? Nam sicut in Epistola sua idem dicit Aposm cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Tunc ergo amplius quod videbimus, diligemus. Ipse autem Dominus illam quae futura est vitam nostram, qualis in nobis futura sit sciens, praedestinatione plus amat, ut ad eam nos amando perducat. Quocircaliberandis exhiberi volumus, plus amamus, eamque quotidie maxime pro peccatorum remissione poscimus et habemus: hoc per Petrum significatum est plus amantem, sed minus amatum; quia minus nos amat Christus miseros quam beatos. Veritatis autem contemplationem qualis tunc futura est, minus amamus, quia nondum novimus nec habemus: haec per Joannem significata
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ei displiceat & qđ a nob̾ auferat nau
bimus: nec ob aliud hic nos diligit iq
litate liberem᷑: a metur ab eo ioħs. ut inui
immortalitate reseruem᷑. S ista ration
ostenditur. cur ampliꝰ ioħm quã petrũ an¬
uerit xp̃c: non cur ampliꝰ petrus qua sos
amauerit axp̃m. Neq enĩ si plus nos qiliotꝰ
xxp̃c in futuro scło ubi cũ illo sine fin el
quã in isto unde erirmur ut illic semꝑ limꝰ
ꝓpterea nos tunc eũ minus dilecturi su
qͣndo meliores erimꝰ. cũ meliores utiq us
ampliꝰ eũ diligendo nullomͦ eẽ possi me
Cur gͦ ioħs minꝰ eũ diligebat quã petrꝰ sien
uitã significabat in qua ẽ multo amplus
diligendus: nisi qͥa ꝓpterea dictũ est um̾̃
manere id est expectare donec uenio ana
ipsũ a morẽ qui tunc amplior erit nondũi
habemꝰ. s futurũ ex pectamꝰ ut cũ ipse im¬

Expanded text:
quod ei displiceat, et quod a nobis auferat, non quod ei displiceat, et quod a nobis auferat, non habebimus. Nec ob aliud hic nos diligit, nimortalitate liberemur; ametur ab eo Joannes, ut in illa immortalitate servemur. Sed ista ratione illud ostenditur, cur amplius Joannem quam Petrum amaverit Christus, non cur amplius Petrus quam Joannes amaverit Christum. Neque enim sic plus nos diligit Christus in futuro saeculo ubi cum illo sine fine vivemus quam in isto, unde eruimur, ut illic semper simus; et propterea nos tunc eum minus dilecturi non sumus, quando meliores erimus, cum meliores utique, nisi amplius eum diligendo, nullo modo esse possimus. Cur ergo Joannes minus eum diligebat quam Petrus, si eam vitam significabat in qua est multo amplius diligendus, nisi quia propterea dictum est, Volo eum manere, id est, exspectare, donec venio, quoniam et ipsum amorem, qui tunc amplior erit, nondum habemus, sed futurum exspectamus, ut cum ipse ve
Abbreviated transcription (Latin):
ferendi tẽporalia mala: ille mancat donec
empit̾na uenio redditurus bonae Quod
aꝑtius ita dici potest. Perfecta me sequat᷑
utio. in formata meę passionis exẽplo: in co¬
ata uero contẽplatio maneat. donec uenio:
entiȩ : manet aut̃ donec ueniat xp̃c. tunc
manifestanda plenitudo scientiȩ. Hic qͥp¬
pe tolerant᷑ mala huiꝰ mundi. in terra.
morientiũ : ibi uidebunt᷑ bona dñi in terra
uiuentiũ. Qđ enĩ ait uolo eũ manere do¬
nec ueniã: non sic intelligendũ ẽ quasi dix̃
qđ per eũ significat᷑. ñ utiq nẽ. s cũ uene¬
rit xp̃s implebit᷑. Qd̃ aut̃ ꝑ hunc signifi¬
catur cui dictũ est. tume sequere: nͥ nunc
agatur. non ꝑueniet᷑ ad illud qđ ex pecta¬
tur. In hac aut̃ actiua uita qͣnto magis
p̃m diligimꝰ: tanto faciliꝰ liberamur a
malo. At ipse nos minus diligit. qua¬
les nunc sumꝰ: & hinc ideo liberat ne sem¬
ꝑ tales simus. Ibi uͦ ampliꝰ nos diligit. qm̃

Expanded text:
erferendi temporalia mala; ille maneat donec erferendi temporalia mala; ille maneat donec sempiterna venio redditurus bona? Quod apertius ita dici potest: Perfecta me sequatur actio, informata meae passionis exemplo; inchoata vero contemplatio maneat donec venio, pentiae: manet autem donec veniat Christus, tunc manifestanda plenitudo scientiae. Hic quippe tolerantur mala hujus mundi in terra morientium, ibi videbuntur bona Domini in terra viventium. Quod enim ait, Volo eum manere donec vequod per eum significatur, non utique nunc, sed cum venerit Christus, implebitur. Quod autem per hunc significatur, cui dictum est, Tu me sequere, nisi nunc agatur, nec pervenietur ad illud quod exspectatur. In hac autem activa vita quanto magis Christum diligimus, tanto facilius liberamur a malo. At ipse nos minus diligit quales nunc sumus; et hinc ideo liberat, ne semper tales simus. Ibi vero amplius nos diligit, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
altera uictorie pace secura. Unain tẽptatio¬
nib ad uiuat᷑: altera sine ulla tẽptatione in
ipso ad uitore letat᷑. Una subuenit in digen¬
ti : altera ibi ẽ ubi nullũ incenit indigentẽ.
Una aliena peccata ut  sui ignoscantur
ignoscit: altera nec pati qd̃ ignoscat:
facit qd sibi possit ignosci. Una flagellat᷑
malis ne excollat᷑ in botiis. altera tanta
plenitudine gr̃e caret om̃i malo rtt sihe
ulla tẽptatione suptae eohereat fitmobona
Una bona &e mala discernit: altera sola
quȩ bona st̃ ceruit. Ergo una bona est.
s ad huc miscra: altera melior & beata.
scłi uue. & illic inuenit finẽ. Differtur
illa cõplenda post huiꝰ scłi finẽ ⁊ s in futu¬
ito scło non habet sinẽ. Ideo dr̃ huic se¬
qere me de illo aut̃. sic eũ uolo mane¬
re donec ueniã. quid ad te tu me seque¬
re. Quid enlt̃ hoc añttũ sapio. qͣnͣtũ capio.
quud ẽ hoc. nͥ tu me sequere ꝑ imitationẽ ꝑ¬

Expanded text:
altera victoriae pace secura; una in tentatioaltera victoriae pace secura; una in tentationibus adjuvatur, altera sine ulla tentatione in ipso adjutore laetatur; una subvenit indigenti, altera ibi est ubi nullum invenit indigentem; una aliena peccata ut sua sibi ignoscantur ignoscit, altera nec patitur quod ignoscat, nec facit quod sibi poscat ignosci; una flagellatur malis, ne extollatur in bonis, altera tanta plenitudine gratiae caret omni malo, ut sine ulla tentatione superbiae cohaereat summo bono; una bona et mala discernit, altera quae sola bona sunt cernit: ergo una bona est, sed adhuc misera; altera melior et beata. saeculi finem, et illic invenit finem: differtur illa complenda post hujus saeculi finem, sed in futuro saeculo non habet finem. Ideo dicitur huic, Sequere me: de illo autem, Sic eum volo manere donec veniam; quid a te? Tu me sequere. Quid enim est hoc? Quantum sapio, quantum capio, quid est hoc, nisi, Tu me sequere per imitationem p
Abbreviated transcription (Latin):
Xp̃c ꝓ nob̾ passus ẽ: relinquens nob̾ exẽplũ.
ut sequam᷑ uestigia eiꝰ. Ecce ꝓpt̾ qđ ei dictũ
est: sequere me. Est aut̃ alia uita im mor¬
talis: quȩ ñ est in malis. Ibi facie ad faciem
uidebimꝰ. qđ hic ꝑspecłm. & in enigmate ui¬
detur: qnͣdo multũ in conspicienda ueritate
conspicitur. Ouas itaq uitas sibi dduunitꝰ
p̃dicatas & cõmendatas nouit yccła: quaꝵ
una ẽ in fide. altera in spetiȩ. Una intẽpore
ꝑegrinationis: altera in ȩt̃nitate mansionis
Una in labore: altera in requie. Una inuia:
altera in patria. Una in oꝑeactionis: altera
in mercede contẽplationis. Una de clinat
a malo & facit bonũ: altera nullũ habet a
quo declinet malũ: & magnũ habet quo
fruat᷑ bonũ. Una cũ hoste pugnat: altera
sine hoste regnat. Una fortis ẽ in aduersis:
altera nichil sentit aduersi. Una carnales
ubidines frenat: altera spiritalib delecta¬
tionib uacat. Una ẽ uincendi cura sollicita.

Expanded text:
pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce propter quod ei dictum est, Sequere me. Est autem alia vita immortalis, quae non est in malis: ibi facie ad faciem videbimus, quod hic per speculum et in aenigmate videtur , quando multum in conspicienda veritate proficitur. Duas itaque vitas sibi divinitus praedicatas et commendatas novit Ecclesia, quarum est una in fide, altera in specie; una in tempore peregrinationis, altera in aeternitate mansionis; una in labore, altera in requie; una in via, altera in patria; una in opere actionis, altera in mercede contemplationis; una declinat a malo et facit bonum, altera nullum habet a quo declinet malum, et magnum habet quo fruatur bonum; una cum hoste pugnat, altera sine hoste regnat; una fortis est in adversis, altera nihil sentit adversi; una carnales libidines frenat, altera spiritualibus delectationibus vacat; una est vincendi cura sollicita,
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥtur susceꝑunt aut̃ iħm et eduxer̃: potest
ad milites iam referri apparitores presidis.
Nam postea euidentiꝰ dicit᷑. milites gͦ cum
crucifixissent eũ: quãuis eugłista etiã si to¬
tum iudeis tribuit merito facit. Ipsi enĩ
susceꝑunt qdđ auidissime. flagitauerunt: &
ipsi fecerunt qͥcquid ut fieret extorserunt. S
hec sequentia alio iam sermone tractanda st̃¬

Expanded text:
sequitur; Susceperunt autem Jesum, et eduxerunt. Potest sequitur; Susceperunt autem Jesum, et eduxerunt. Potest ad milites jam referri apparitores praesidis. Nam postea evidentius dicitur: Milites ergo cum crucifixissent eum : quamvis evangelista etiamsi totum Judaeis tribuit, merito facit; ipsi enim susceperunt quod avidissime flagitaverunt, et ipsi fecerunt quidquid ut fieret extorserunt. Sed haec sequentia alio sermone tractanda s
Abbreviated transcription (Latin):
ei tradiderant occidendum. Tradidit gͦ eis
illum ut crucifigeret᷑. S nũquid aliud¬
& ante cupiebat quando dicebat. accipite eũ e¬
uos et crucifigite. uel etiã suꝑius. accipite
eũ uos et scłm legem urãm iudicate eum:
Cur aut̃ illi tantoꝑe n oluer̃ dicentes. nobis
ñ licet int̾ficere quẽquã. & omĩmꝰ instantes ut
ñ ab eis. s ap̃side occidẽ tur: & ideo eũ occiden¬
dũ acciꝑe recusantes. si nunc eũ accipiunt
occidendũ: Aut si hoc ñ fit. cur dictum ẽ
tunc gͦ tradidit eis illũ ut crucifigeretur:
An aliquid inter est: Plane inter est. Non
ẽ enĩ dictũ. tunc gͦ tradidit eis illũ ut cruci¬
figerent eũ. s ut crucifigeret᷑: id est ut ui¬
dicio ac potestate p̃sidis crucifigeret᷑. Sed
ideo illis traditum dixit eugłista ut eos cri¬
mine implicatos a quo alieni esse conabant᷑
ostenderet. Non enĩ faceret hoo pilatꝰ: nͥ ut
id qd eos cuꝑe cernebat impleret. Quod aut̃

Expanded text:
ei tradiderunt occidendum. Tradidit ergo eis ei tradiderunt occidendum. Tradidit ergo eis illum, ut crucifigeretur. Sed nunquid aliud ante cupiebant, quando dicebat: Accipite eum vos, et crucifigite? vel etiam superius: Accipite eum vos, et secundum legem vestram juCur autem illi tantopere noluerunt, dicentes: Nobis non licet interficere quemquam, et omni modo instantes, ut non ab eis, sed a praeside occideretur, et ideo eum occidendum accipere recusantes, si nunc eum accipiunt occidendum? Aut si hoc non fit, cur dictum est: Tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigeretur? An aliquid interest? Plane interest, non  enim dictum: Tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigerent eum, sed ut crucifigeretur, id est, ut judicio ac potestate praesidis crucifigeretur. Sed ideo illis traditum dicit evangelista, ut eos crimine implicatos, a quo alieni esse conabantur, ostenderet. Non enim faceret hoc Pilatus, nisi ut id quod eos cupere cernebat impleret. Quod ergo
Abbreviated transcription (Latin):
hebraice aut̃ galbata. Erat aut̃ parasceue
paschȩ: hora quasi sexta. Qua hora sit
dñs crucifixus. ꝓpter eugłistȩ alteriꝰ testi¬
moniũ qui dixit erat aut̃ hora tercia. et
crucifirxerunt eũ ÷ qm̃ magna disceptatio so¬
let ab oriri: cũ ad ipsum locũ ubi crucifixus
narratur uentũ fuerit. ut potuerimnꝰ si dñs
uoluerit disseremꝰ. Cũ gͦ ꝓtribunali sedisset
pilatus : dicit uideis. Ecce rex ur̃. Illi aut̃
clamabant. Tolle tolle: crucifige eũ. Dixit
eis pilatus. Regẽ ur̃m crucifigã: Ad huc
terrorẽ quẽ de cęsare ingesserant suꝑ are cona¬
tur: de ignominia eoꝵ uolens eos frangere
dicendo. regẽ ur̃m crucisigã: quos de ignomi.¬
nia xp̃i mitigare non potuit. Sed timore max
bemus regẽ nisi cęsarẽ. Tunc cͦ tradidit eis
iħm. ut crucifigeretur. A ꝑtissime quippe con¬
tra cȩsarẽ uenire uideretur: si regẽ se ñ habere
nͥ cęsarẽ ꝓfitentib. aliũ regẽ uelit ingerere
dimittendo impunitũ: quẽ ꝓpter hos ausus

Expanded text:
ha Ms., Golgotha. Erat autem parasceve Paschae hora quasi sexta. Qua hora sit Dominus crucifixus, propter evangelistae alterius testimonium, qui dixit: Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum; quoniam magna disceptatio solet oboriri, cum ad ipsum locum, ubi crucifixus narratur, ventum fuerit, ut potuerimus, si Dominus voluerit, disseremus. Cum ergo pro tribunali sedisset Pilatus, dicit Judaeis: Ecce rex vester. Illi autem clamabant: Tolle, tolle, crucifige eum. Dicit eis Pilatus: Regem vestrum crucifigam? Adhuc terrorem quem de Caesare ingesserant superare conatur, de ignominia eorum volens eos frangere dicendo: Regem vestrum crucifigam? Quos de ignominia Christi mitigare non potuit: sed timore mox bemus regem nisi Caesarem. Tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigeretur. Apertissime quippe contra Caesarem venire videretur, si regem se non habere nisi Caesarem profitentibus alium regem velit ingerere, dimittendo impunitum, quem propter hos ausus
Abbreviated transcription (Latin):
et scdm legem debet mori : qr filiũ dĩ se
fecit. Eoꝵ legem quippe ille ñ timuit. ut
occideret: s magis filiũ dĩ timuit ne orci¬
deret. Nunc uͦ ñ sic potuit contẽpnere cȩ¬
sarem auctorẽ potestatis suȩ: quẽadmodũ
legem gentis aliene. Ad huc tam̃ eugłista
sequit᷑ et dicit. Pilatus aut̃ cũ audisset
hos sermones: ad duxit iħm foras. & sedit¬

Expanded text:
et secundum Legem debet mori quia Filium Dei se et secundum Legem debet mori quia Filium Dei se fecit. Eorum Legem quippe ille non timuit, ut occideret: sed magis Filium Dei timuit, ne occideret. Nunc vero non sic potuit contemnere Caesarem auctorem potestatis suae, quaemadmodum Legem gentis alienae. 8. Adhuc tamen Evangelista sequitur, et dicit: Pilatus autem cum audisset hos sermones, adduxit foras Je
Abbreviated transcription (Latin):
ip se peccatũ habet tanquã ille ñ haberet:
s ait. maiꝰ habet peccatũ : ut etiã se habere
intelligeret. Neq enĩ ꝓpterea illud nullũ est.
qr hoc maius est. E xinde querebat pilatus
dimtitere eũ. Quid est hoc. qđ dictũ est ex¬
inde quasi antea ñ querebat: Lege suꝑiora:
& inuenies iam dudũ eũ querere dimitte¬
re iħm. E.xinde itaq intelligendũ ẽ ꝓpt̾
hoc: id est ex hac causa ne haberet peccatũ
occidendo in nocentẽ sibi traditũ: quãus
minus peccans quã iudei qui eũ illi tradi¬
derunt occidendũ. Exinde gͦ id est ideo.
ne hoc peccatũ faceret: ñ nunc primũ sed
abinitio querebat eũ dimittere. Iudei aut̃
clamabant: dicentes. S i hunc dimittis:
non es amicus cęsaris. Omĩs enĩ qui se re¬
gem facit: contradicit cęsari. Maiorẽ ti¬
morẽ putauerunt se ingerere pilato. ter¬
rendo de cęsare ut occideret xpm̃: quam
suꝑius ubi dixerunt. nos legem habemus:

Expanded text:
ipse peccatum habet, tanquam ille non haberet; ipse peccatum habet, tanquam ille non haberet; sed ait: Majus habet peccatum, ut etiam se habere intelligeret. Neque enim propterea illud nullum est, quia majus est. Exinde quaerebat Pilatus dimittere eum. Quid est hoc quod dictum est, exinde, quasi antea jam non quaerebat? Lege superiora, et invenies jamdudum eum quaerere dimittere Jesum. Exinde itaque intelligendum est, propter hoc, id est, ex hac causa, ne haberet peccatum occidendo innocentem sibi traditum, quamvis minus peccans quam Judaei, qui eum illi tradiderunt occidendum. Exinde ergo, id est, ideo, ne hoc peccatum faceret, non nunc primum, sed ab initio quaerebant eum dimittere. Judaei autem clamabant dicentes: Samicus Caesaris. Omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari. Majorem timorem se ingerere putaverunt Pilato. terrendo de Caesare, ut occideret Christum, quam superius ubi dixerunt, Nos Legem habemus,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ aꝑuit os suũ. P roinde ubi respondebat ñ¬
respondebat. sic̃ oius silebat: ubi responde¬
bat. sic̃ pastor docebat. Discamꝰ gͦ qđ dixit
et quia plus peccat qui potestati in nocentẽ
occidendũ liuore tradit quã potestas ipsa.
si eũ timore alteriꝰ maioris potestatis occidit.
Talem quippe ds̃ pilato dederat potestatẽ:
ut esset etiã sub cesaris potestate. Qua ꝓpt̃
non haberes in qͥt ad uersus me potestatem
ullam. id est quantulãcũq habes: nisi hoc
qm̃ scio quantũ sit. ñ enĩ tantũ est ut tibi
omĩmodo liberũ sit: ꝓpterea qui me tradidit
tibi maus peccatũ habet. Ille me quippe tuȩ
potestati tradidit inuidendo: tu uͦ eandẽ po¬
testatem in me exerturus es metuendo. Nec ti¬
m̃do quidem p̃sertim innocentẽ homo homi¬
nem debet occidere: s tam̃ id zelando facere
multomagis malũ est quã tim̃do. Et ideo
ñ ait uerax magister qui me tibi tradidit

Expanded text:
non aperuit os suum. Proinde ubi non non aperuit os suum. Proinde ubi non respondebat, sicut ovis silebat; ubi respondebat, sicut pastor docebat. Discamus ergo quod det quia plus peccat qui potestati innocentem occidendum livore tradit, quam potestas ipsa, si eum cum timore alterius majoris potestatis occidit. Talem quippe Dut esset etiam sub Caesaris potestate. Quapropter: Non haberes, inquit, adversus me potestatem ullam, id est, quantulamcunque habes, nisi hoc  Sed quoniam scio quantum sit, non enim tantum est, ut tibi omnimodo liberum sit, propterea qui me tradidit tibi, majus peccatum habet. Ille me quippe tuae potestati tradidit invidendo, tu vero eamdem potestatem in me exerciturus es metuendo. Nec timendo quidem praesertim innocentem homo hominem debet occidere, sed tamen id zelando facere multo majus malum est quam timendo; et ideo non ait verax Magister: Qui me tibi tradit,
Abbreviated transcription (Latin):
sine uoce. sic ñ aꝑuit os suũ: tunc itaq qnͣ
do int̾rogantib non respondit. Quãuis enĩ
qͥbusclam int̾rogationib sepe responderit:
tam̃ ꝓpter illa inqͥbus noluit respondere.
ad hoc data ẽ de agno similitudo: ut in suo
silentio ñ reus s innocens haberetur. Cũ
gͦ iudicaretur ubicũq non aꝑuit os suum.
sic̃ agnus non aꝑuit: id est ñ sic̃ male sibi
conscius qui de peccatis conuncebatur suis:
s sic̃ mansuetus qui ꝓ peccatis im molabat᷑
alienis. Dicit gͦ ei pilatus. Michi non lo¬
queris: Nescis quia potestatẽ habeo cru¬
isigere te. et potestatẽ habeo dimittere te :
Lespondit iħc. Non haberes ad uersũ me
potestatẽ ullam : nͥ tibi esset datum desuꝑ.
Propterea qui me tradidit tibi: maius pec¬
catũ habet. Ecce respondit : & tam̃ ubicũq¬
non respondit ñ sic̃ reus siue dolosus. sed
sic̃ agnus. hoc est sic̃ simplex atq innocens

Expanded text:
sine voce, sic non aperuit os suum ; tunc utique qsine voce, sic non aperuit os suum ; tunc utique qndo interrogantibus non respondit. Quamvis enim quibusdam interrogationibus saepe responderit, tamen propter illa in quibus noluit respondere ad hoc data est de agno similitudo, ut in suo silentio non reus, sed innocens haberetur, Cum ergo judicaretur ubicunque non aperuit os suum, sicut agnus non aperuit, id est, non sicut male sibi conscius, qui de peccatis convincebatur suis, sed sicut mansuetus, qui pro peccatis immolabatur alienis. Dicit ergo ei Pilatus: Mihi non loqueris? Nescis quia potestatem habeo crucifigere te, et potestatem haum me potestatem ullam, nisi tibi esset datum desuper. Propterea, qui tradidit me tibi, majus peccatum habet. « Ecce respondit, et tamen non ubique respondit ; non sicut reus sive dolosus, sed sicut agnus, hoc est, sicut simplex atque innocens,
Abbreviated transcription (Latin):
pite eũ uos et crucifigite eũ: ego enĩ non
in uenio in eo causam. Responderunt iudes
Nos legẽ habemꝰ : & scdm legẽ debet mori:
quia filiũ dei se fecit. Ecce altera maiorin-¬
uidia. Parua quippe illa uidebatur uelut
affectatȩ illicito ausu regie potestatis: et
tam̃ neutrũ sibi iħc mendacit̾ usurpauit:
s utrũq uerũest. et unigenitus ẽ di filius.
erat potentior. tanto mallet ẽẽ patientiob
Cũ gͦ audisset pillatꝰ hoc uerbum mags¬
cinuit: et ingressus est p̃torium iterum. et
dicit ad iħm. Unde es: Iħo aut̃ responsum
non dedit ei. Hoc silentiũ dñi iħu xp̃i non
semel factũ collatis omĩum eugłistarũ nar¬
rationib repperitur : & apud principes sacer¬
dotũ. et apud herodem quo eũ sic̃ lucas
indicat miserat pilatus audiendũ. & apud
ipsum pilatũ. ut non fru stra de illo ꝓphe¬
tia p̃cesserit. sic̃ agnus coram tondente fuit

Expanded text:
ipite eum vos et crucifigite eum. Ego enim non ipite eum vos et crucifigite eum. Ego enim non invenio in eo causam. Responderunt ei Judaei: Nos legem habemus, et secundum legem debet morquia Filium Dei se fecit. Ecce altera major invidia. Parva quippe illa videbatur, velut affectatae illicito ausu regiae potestatis; et tamen neutrum sibi Jesus mendaciter usurpavit; sed utrumque verum est, et unigenitus est Dei Filius, e patientior. 4. Cum ergo audisset Pilatus hoc verbum, magtimuit; et ingressus est praetorium iterum, et dicit ad Jesum: Unde es tu? Jesus autem responsum non dedit ei. Hoc silentium Domini nostri Jesu Christi non semel factum, collatis omnium Evangelistarum narrationibus reperitur, et apud principes sacerdotum, et apud Herodem, quo eum, sicut Lucas indicat, miserat Pilatus audiendum, et apud ipsum Pilatum : ut non frustra de illo prophetia praecesserit, Sicut agnus coram tondente se fuit
Abbreviated transcription (Latin):
hor ribili. contumelia: ut mirabili pulula¬
quia in eo nullã causam in uenio. Exiit gͦ
ihe portans spineam coronã: & purpureum
uestim̃tum. Et dicit eis. E cce homo. hinc
apparet non ignorante pilato hȩc amiltib
facta. siue usserit ea siue ꝑmiserit: ila selut
causa quã supͣ diximus. ut hec eiꝰ ludibria
inimici libentissime biberent: & ulterius
sanguinẽ non sitirent. E greditur ad eos ih̾e
portans spincã coronã. & purpureũ uestiñ¬
tũ: non clarus imperio. s plenus oprobrio.
Et dicitur eis. Ecce homo. Si regi inuide¬
tis: iam parcite. qr de iectũ uidetis. Flagel¬
latus est. spinis coronatꝰ est. ludibriosa ue¬
ste a mictus ẽ. a maris conuitiis illusus ẽ
alapis cesus est. Feruet ignominia: friges¬
cat inuidia. Sed ñ frigescit: in artdescit
potius et in crescit. Cum enĩ uidissent eũ
pontifices et ministri: clamabant dicentes.
Crucifige: crucifige. Dicit eis pilatus. Aca¬

Expanded text:
horribili contumelia, ut mirabili pullulahorribili contumelia, ut mirabili pullulaeo nullam causam invenio. Exiit ergo Jesus portans spineam coronam, et purpureum vestimentum. Et dicit eis: Ecce homo. Hinc apparet non ignorante Pilato haec a militibus facta, sive jusserit ea, sive permiserit, illa scilicet causa quam supra diximus, ut haec ejus ludibria inimici libentissime biberent, et ulterius sanguinem non sitirent. Egreditur ad eos Jesus portans spineam coronam et purpureum vestimentum; non clarus imperio, sed plenus opprobrio, et dicitur eis: Ecce homo. Si regi invidetis, jam parcite, quia dejectum videtis. Flagellatus est, spinis coronatus est, ludibriosa veste amictus est, amarissimis conviciis illusus est, alapis caesus. Fervet ignominia, frigescat invidia. Sed non frigescit, inardescit potius et increscit. Cum enim vidissent eum pontifices et ministri, clamabant dicentes: Crucifige, crucifige. Dicit eis Pilatus: Acc