comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de indulgentia sodomoꝵ. si forte pl¬
misterioꝵ conseius patriarcha abm¬
ham. aquinquagesimo numero ma-¬
pit ꝓindulgentia sodomoꝵ dño sup-¬
plicare et dicit. Si inuenti fuerint.
quinqͣginta in ciuitate⁊ ñ saluabis
dñe ꝓpter quinquaginta euutateme
S ad ꝓpositũ potius reuertamur.
Oportet gͦ oꝑari leuitas in scĩs. us
ad quinquaginta annos: inferiors
filiis caath. portanda in humeris
in manib euehenda. S et reliquis
unicuiq scđm ea quȩ iam suꝑiusd¬
ne nimia hec oꝑim̃toꝵ uelam̃tor ꝙ¬
ticiã generet auditorib ⁊ pauca al.¬
qua quȩ et nob̾ pandere tutum si

Expanded text:
ndulgentia Sodomorum, si forte pomysteriorum conscius patriarcha Abraham, a quinquagesimo numero incipit pro indulgentia Sodomorum Domino supplicare et dicit: Si inventi fuerint quinquaginta in civitate, non salvabis propter quinquaginta civitatem? Sed ad propositum revertamur. Oportet ergo operari Levitas in sanctis usque ad quinquaginta annos, inferioresnt, et tradere filiis Caath portanda humeris et manibus evehenda, sed et reliquis unicuique secundum ea quae jam sune nimia haec operimentorum velorutitiam generet auditoribus, pauca aliqua quae et pandere nobis tutum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
quedã scã : sunt aut̃ et alia scã scoꝵ:
ita etiã sunt quedã oꝑa. et alia oꝑa oꝑũ.
Unde uidetur mͥ quia moyses ubi sen¬
sit eẽ quedã oꝑa uisibilia qͥdem sed
quib in esset interior alia mystica. et
occulta intelligentia: hȩc ñ solũ oꝑa.
munia et presentis tantũm temporis
oꝑa intellexit: hȩc solũ oꝑa nomina¬
uerit. Sunt gͦ quedã oꝑa oꝑum. quȩ
ego puto eẽ om̃a hȩc. de quib uel in
presenti lectione. uel in exodo. et cẽt̾is
locis. sub occultis cõmendant᷑ mysteriis:
et ꝓparte. inpresenti. ꝓparte uero ex¬
plendis infuturũ. Quȩ tam̃ ut dixi¬
mus oꝑa oꝑum. non quibiislibet. sed
solis leuitis tradenda mandant᷑: et
inter leuitas ipsos ñ prius adhec oꝑa
quisq uocat᷑. nisi uicesimo demũ et
quinto anno uitȩ suȩ usq ad quinqͣ¬
gesimũ. S ñ caret sacramento: nec
ipse qͥdem uicesimus quintꝰ. & qͥnqua¬
gesimꝰ numerus annoꝵ. Nam in ui

Expanded text:
a, sunt autem et alia sancta sanctorum, ita sunt quaedam opera, et alia opera operum. Unde videtur mihi quia Moyses ubi sensit esse quaedam opera visibilia quidem, sed quibus inesset interior alia mystica et occulta intelligentia, haec non solum opera, munia et praesentis solum temporis opera intellexit, haec solum opera nominaverit. Sunt ergo quaedam opera operum, quae ego puto esse haec omnia, de quibus vel in praesenti lectione, vel in Exodo, et in caeteris locis sub occultis praecipitur mysteriis; et pro parte in praesenti, pro parte vero explendis in futurum: quae tamen, ut diximus, opera operum non cuilibet, sed levitis solis tradenda mandantur; et inter Levitas ipsos non prius ad haec opera quisquam vocatur, nisi vicesimo demum et quinto anno vitae suae, usque ad quinquagesimum. Sed non caret sacramento, ne ipse quidem viginti quinque et quinquaginta numerus annorum. Nam in vi
Abbreviated transcription (Latin):
uel eoꝵ quȩ gerunt᷑ in baptismo uerboꝵ.
gestoꝵq et ordinũ. atq interrogationũ¬
ac responsionũ: quis facile explicet ra¬
tionem: Ettam̃ om̃a hȩc oꝑta licet et
uelata portamꝰ suꝑ humeros nr̃os: cũ
ita implemꝰ ea et exequim᷑. ut a mag¬
no pontifice atq eiꝰ filiis tradita ꝙ cõ¬
mendata suscepimꝰ. Cuncta gͦ hȩc et
hoꝵ similia cũ gerimꝰ. nec tam̃ eoꝵ asse¬
quim᷑ rationẽ. leuamꝰ humeris nr̃is. et
portamꝰ ad oꝑta et obtecta diuina my¬
steria: nisi quis sit inter nos aaron aut
filius aaron quib ista concedit᷑ nuda
ut sciant sibi uelanda hec et oꝑienda:
ubi cet̾is dari ea et in opus ꝓferri ratio
poposcerit. Posthec dr̃ de leuitis. quia
oꝑent᷑ auicesimo quinto anno et supra.
usq ad quinquagesimũ annũ. Omĩs uͦ

Expanded text:
quae geruntur in baptismo verborum gestorumque, et ordinum atque interrogationum, quis facile explicet rationem? Et tamen omnia haec opera licet et velata portamus super humeros nostros, cum ita implemus ea et exsequimur, ut a magno pontifice atque ejus filiis tradita et commendata suscepimus. Cuncta ergo haec et horum similia cum gerimus, nec tamen eorum assequimur rationem, levamus humeris nostris et portamus adoperta et obtecta divina mysteria: nisi si quis sit inter nos Aaron aut filius Aaron, quibus ista conceditur nuda ut sciant sibi velanda haec et operienda, ubi caeteris dari ea, et in opus proferri ratio poposcerit. Post haec dicitur de Levitis, quia tolluntur a tricesimo anno et supra, usque ad quinquagesimum annum, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
inusquȩ dñr animaduertas: exẽplis
ex diunis uoluminib adhibitis in¬
rmubimꝰ. Moyses intelligebat sine
iusio: intelligebat etiã qđ eẽt uerũ
psha: sciebatq etiã quȩ eẽnt uͭ neome¬
it. ee quȩ uera sabbata. Et cũ hȩc
ma intellexisset in spũ: uerbis tam̃
u prerũ corporaliũ species obum¬
irntionesq uelabat. Ꝙ cũ sciret uerũ
pacha nr̃m. iinmolandũ esse xp̃m:¬

Expanded text:
ius quae dicuntur advertas, exemplis te ex divinis voluminibus adhibitis informabimus. Moyses intelligebat sine isio, intelligebat quod esset verum pascha; sciebat quae essent verae neomeniae, et quae vera sabbata. Et cum haec omnia intellexisset in spiritu, verbis tamen et per rerum corporalium species adumbrationesque velabat. Et cum sciret verum pascha
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ex diffidentiȩ cuiꝰdã figlta
respondit dicens. Nlũqͥd potennlus
de petra hac ꝓducere aquã : Quus
peccatũ ei in his uerbis reputauira
dño: certũ est. qđ hȩc cũ loquentꝰ
ñ de spũ scõ locutus sit. seã de pũ
peccati. Qđ si scripture testimonio
tantus ꝓpħa moyses ostendit᷑ aliqas
habuisse in se sp̃m̃ dei: aliquando uĩ
habuisse. peccati scilicet tẽpore.: tetuĩ
ma tenenda sit. Quid aut̃ et de daud
dicam. qͥ ꝓspũi scõ tanꝗͣ qͥ ase posit
auferri orat ne auferatur ase ꝙ dicit
ne ꝓicias me afacie tua. et sp̃m scm̃
tuũ ne auferas a me: Inconsequeitb
uero tanꝗͣ ꝓculpa ablatũ. ase mu¬
nus reposcit: et dicit. Redde mͥ leu¬
ciam salutaris tui: et sp̃u pͥncipali
confirma me. Quid uͦ etiã de salo¬
nibus tẽplũ fecisse. aut impiis mule¬
flexisse latera sua: Etiã ille ꝓpħas
in tercio regnoꝵ libro in bethel ulẽ¬
tus est: ñ tam̃ in spũ dĩ preuariat
eẽ preceptũ dñi credendus est. qld

Expanded text:
quasi ex diffidentiae cujusdam fragilitate respondit dicens: Nunquid poterimus vobis de petra hac educere aquam? Quia ergo peccatum ei in his verbis reputatur a Domino, certum est quod haec cum loqueretur, non de Spiritu sancto locutus sit, sed de spiritu peccati. Quod si Scripturae testimonio tantus propheta Moyses ostenditur aliquando habuisse Spiritum Dei, aliquando vero non habuisse, peccati scilicet tempore, certum eis forma tenenda sit. Quid autem de David dicam, qui Spiritu sancto tanquam possit auferri, orat ne auferatur et dicit: Ne projicias me a facie tua, et spiritum tuum ne auferas a me . In sequentibus vero tanquam pro culpa ablatum a se munus reposcit et dicit: Redde mihi laetitiam salutaris tui: et spiritu principali confirma me . Quid vero etiam de Salonibus templa fecisse, aut impiis mulflexisse latera sua. Etiam ille propheta, qui in tertio regnorum libro in Bethel tus est; non tamen in Spiritu Dei praevaricatus esse praeceptum Domini credendus est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
id est. qͥ uerbo dĩ et sapientie mistem
oꝑam dat. et deo soli in scĩs uacat
Sciat sane cui hȩc reuelant᷑ ꝙ sp̃all
ñ licet pandi: s oꝑire debet singlla
et oꝑta cȩt̾is minus capacib tradits
portanda. humeris. et ceruicib ips¬
nenda. Cũ enĩ ex uerbis misticis el

Expanded text:
id est, qui verbo Dei et sapientiae mysteriis operam dat, et Deo soli in sanctis vacat. Sciat sane cui haec revelantur, et spirnon licet pandi, sed operire debet singula, et operta caeteris minus capacibus tradere portanda humeris et cervicibus imponenda. Cum enim ex
Abbreviated transcription (Latin):
ginta aut̃ numerus qđ remissionis et¬
indulgentiȩ teneat sacram̃tũ: inmul¬
tis locis scripturarũ. sepe et abundan¬
ter ostendimus. Nam et quinqͣgesimꝰ
breos: inquo et possessionũ. et serui¬
tutis. et debiti fit remissio: & qͥnquage¬
simus dies post pascha. festus traditur
in lege. S et dñs in eugłio cũ parabo¬
lam remissionis doceret. et indulgen¬
tiȩ: debitores quos introducit unũ
inquinqͣginta. et alium inqͥngentis
denariis fuisse dixit obnoxios. Quin¬
quaginta aut̃. et quingenti: cognatꝰ
est numerus. Decade enĩ qͥnqͣginta:
faciunt quingentos. S et ex alia par-¬
te numerus iste sacratus sit. Septem
enĩ septimanis. si addat᷑ uniꝰ numeri
ꝑfectio: quinquaginta faciunt dies.
Suniliter et septuaginta septinan

Expanded text:
agesimus autem numerus quod ropromissionis indulgentiae teneat sacramentum, in multis Scripturarum locis saepe et abundanter ostendimus. Nam et quinquagesimus in quo et possessionum et servitutis et debiti fit remissio; et quinquagesimus dies post Pascha, festus traditur in lege . Sed Dominus in Evangelio cum parabolam repromissionis doceret et indulgentiae, debitores quos introducit, unum in quinquaginta, et alium quingentis denariis fuisse dicit obnoxium. Quinquaginta autem et quingenti, cognatus est numerus. Decade enim quinquaginta faciunt quingentos. Sed alia parte numerus iste sacratus est. Septem enim septimanae si addatur unius numeri perfectio, quinquaginta faciunt dies. Similiter et septuaginta
Abbreviated transcription (Latin):
qł uerbi grã genu flectimꝰ orantes.
t qđ ex omĩb cęli plagis ad solam
mentis partẽ conuersi orationẽ fun-¬
mus: non facile euiquã puto ratio
optũ. S et eucharistiȩ siue ꝑcipi

Expanded text:
quod verbi gratia genua flectimus orantes, et quod ex omnibus coeli plagis ad solam orientis plagam conversi orationem fundimus, non facili cuiquam puto ratione compertum. Sed et eucharistiae sive percipi
Abbreviated transcription (Latin):
dianitas: & interfecer̃t inquit om̃e mas¬
culinum eoꝵ. & reges eoꝵ: & bala ansi¬
lium beor interfecert̃ gladio. eũ relis
iulneratis eoꝵ. Quod insuꝑioribꝰ que¬
thamus quomꝰ ꝓbari de scripturis possit
unlaan consilio subornatas eẽ mulieres
nadianitarũ. quȩ deciꝑent filios isrł ad
hunicandũ: presens hic scripturȩ locus.
nidenter ostendit. dicens eum ꝑemptũ
ĩ gladio. uelut auctorem scandali. qđ
himissum ẽ filiis isrł. Dicit᷑ aut̃ de eo et
ssequentibꝰ ad huc euidentius hoc modo
lait ad eos moyses. Cur uiuam reserua
fis omnẽ feminam: Ipse eñi st̃: quȩ filios
sł sed̃m uerbũ balaan apostatas fecert̃.
nterficiunt᷑ et reges madianitarũ: atq
li qui prius amulieribus uicti st̃. nunc
rpiatione habita et gesta pęnitentia etiã
sges uincunt. Ex hoc intelligamꝰ quantũ
uleant conuersi ad dñm: quantũ prosit
mendatio peccatoꝵ. Om̃s mascłi. om̃s reges
nadianitarũ uincunt᷑ & ꝑimunt᷑. abhis

Expanded text:
 inquit, omnem masculum eorum, et reges eorum, et Balaam filium Beor interfecerunt gladio, cum reliquis vulneratis eorum. Quod in superioribus quaerebamus, quomodo probari de Scripturis possit, Balaam consilio subornatas esse mulieres Madianitarum, quae deciperent filios Israel ad fornicationem, praesens hic Scripturae locus evidenter ostendit, dicens eum peremptum esse gladio, velut auctorem scandali quod immissum est filiis israel. Dicitur autem de eo in consequentibus adhuc evidenter hoc modo: Et ait ad eois omnem feminam? Ipsae enim sunt quae filios Israel secundum verbum Balaam apostatare fecerunt. Interficiuntur et reges madianitarum atque illi qui prius a mulieribus victi sunt, nunc expiatione habita, et gesta poenitentia, etiam reges vincunt. Ex hoc intelligamus quantum valet conversio ad Deum, quantum prosit emendatio peccatorum. Omne masculinum, omnes reges madianitarum vincuntur et perimuntur ab his,
Abbreviated transcription (Latin):
uontinentiȩ uirtutibus. tanꝗͣ armis belli-¬
ns cõmuniti. Et cum regressi fuerint ad
istra uictores: fruunt᷑ laboribꝰ eoꝵ etiam
nbecilles et hi qui ad pugnã uel non uo-¬
antur. uel exire ñ possunt. Sciendũ tam̃
ĩ qdđ om̃ia quȩ sumunt᷑ ex istis gentibꝰ.
mminunda sunt. Et omne fortasse quicqͥd
rhoc scł̃o assumit᷑. uel prelio capitur. im¬
nundum ẽ. et purificatione indiget: et
qȩdam ex ipsis ꝑ ignem transitura sunt:
sio aut̃ sufficiet aquȩ purificatio. Assu¬¬
nenta: eũ captiuatur om̃is intellectus. ad
badiendum xp̃o. Ex his enĩ ipsis quos cȩ

Expanded text:
continentiae virtutibus, tanquam armis belliccontinentiae virtutibus, tanquam armis bellicis communiti. Et cum regressi fuerint ad castra victores, fruuntur laboribus eorum etiam imbelles et hi qui ad pugnam vel non vocantur, vel exire non possunt. Sciendum tamen est quod omnia quae sumuntur ex istis gentibus immunda sunt, et omne fortasse quidquid ex hoc saeculo assumitur, vel praelio capitur, immundum est et purificatione indiget. Et quaedam ex ipsis per ignem transitura sunt: aliis autem sufficiet aquae purificatio. Assumenta, cum captivatur omnis intellectus ad obediendum
Abbreviated transcription (Latin):
precepto dñico afiliis isrł aduersũ madi¬
anitas bella confecta st̃: spolia exipsis co¬
piosa referunt᷑: auri atq argenti. cetero¬
rumq mobilium pondus immensũ: ium̃¬
torum uͦ captiuoꝵq numerus copiosus
Uerum qm̃ cuncta hȩc apud isrłitas ducun¬
tur immunda. purificatio singulis quibꝰq
cõpetens adhibetur: & ea qͥdem quȩ ex me¬
tallis constant. ignis purificat: quȩ uͦ
fragiliora sunt. et ignem ñ ferunt. aqua
purificari iubent᷑. Fiunt gͦ ex om̃ibꝰ spoliis
equales duȩ partes: ut una sit eoꝵ qui ad
bellum ꝓcesserant: & alia eoꝵ qui incastris
resederant. Iubentur etiam exhis offerri
caput ex quingentis: illi uͦ qui in castris
remanserant. unum ex quinquaginta:atq
om̃ĩum simul in unũ collectus numerus
refertur. Hȩc est. historiȩ continentia:
uideamus quid in his sensus indicet sp̃alis
ñ obligant negotiis scła
hationibus. et ieiuniis. iusticia et pietate.¬
it mansuetudine. et castitate. cunctisq

Expanded text:
praeceptis Domini filiis Israel adversum Madianitas bella confecta sunt, spolia ex ipsis copiosa referuntur auri atque argenti, caeterorumque mobilium pondus immensum, jumentorum captivorumque numerus plurimus. Verum quoniam cuncta haec apud Israelitas immunda dicuntur, purificatio singulis quibusque competens adhibetur. Et ea quidem quae ex metallis constant, ignis purificat; quae vero fragiliora sunt et ignem non ferunt, aqua purificari jubentur. Fiant ergo ex omnibus spoliis aequales duae partes; ut una sit eorum qui ad bellum processerant et una eorum qui in castris resederunt. Jubentur etiam ex his offerre caput ex quingentis; illi vero qui in castris manserant, unum ex quinquaginta: atque omnium simul in unum collectus numerus refertur. Haec est historia continentiae. Sed videamus quid in his sensus indicet spiritalis non obligant negotiis saecuorationibus et jejuniis, justitia et pietate, mansuetudine et castitate, cunctisque
Abbreviated transcription (Latin):
fides latius approbari: ex his saltim mo¬
ysi libris quos recipiunt. & quoꝵ auc¬
toritatẽ fatentur. conuincendi st̃ & cu¬
randi: si tam̃ oportet & babyloniam cu¬
rari. Est gͦ locus hic. resurrectionẽ mor¬
tuoꝵ euidenter ostendens. Designat eñi
eẽ ppłm cui post obitũ suum moyses ad¬
iungendus sit: & ad quos ꝓsus meritis
transferendus. Post hȩc locutus ẽ moyses

Expanded text:
fides latius approbatur, ex his saltem Mofides latius approbatur, ex his saltem Moysi libris quos recipiunt et quorum auctoritatem confitentur, convincendi sunt et curandi, si tamen oportet et Babyloniam curari. Est ergo locus hic resurrectionem mortuorum evidenter ostendens. Designat enim esse et populum, cui post obitum suum Moyses adjungendus est, et ad quos pro suis meritis transferendus. Statimque Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
ad peccatũ. & subicit᷑ causa peccandi: sicut
et madianitȩ. ambulantibus in lege dñi
isrłitis & custodientibꝰ castitatẽ. sub ornaue¬
runt mulieres. quȩ eos deciꝑent ad pec¬
candum. Causam gͦ prebere peccati: hoc
ẽ. scandalizare. Ueruntam̃ datur uindicta:
s multo grauior in eos qͥ scandalizauerunt.
qͥ causam peccati prebuerunt: quã in eos
qͥ peccauerunt. Simul et illud obserua: qd¬
his subiecit. Nouissime aut̃ inquit & tu
apponeris ad ppłm tuum. Siquando sama¬
ritis nob̾cũ sermo ẽ. qm̃quidem resurre¬
ctionem mortuoꝵ negant. nec recipiunt
futuri scłi fidem: ꝑurgeamꝰ eos ex his uer-¬
bis quibus dñs dicit ad moysen. qͥa appona¬
tur ad ppłm suũ. Nemo apponit᷑ his qui ñ
sint. Unde constat eẽ aliquẽ ppłm: cui mo¬
yses post uitȩ huiꝰ exitum dicit᷑ applicandꝰ:
Quia gͦ ꝓpħis non credunt samaritȩ. ex
quibus possit resurrectionis mortuoꝵ

Expanded text:
ad peccatum, et subjicitur causa peccandi: sicut ad peccatum, et subjicitur causa peccandi: sicut et Madianitae ambulantibus in lege Domini Israelitis, et custodientibus castitatem, subornaverunt mulieres quae eos deciperent ad peccandum. Causam ergo praebere peccati, hoc est scandalizare. Verumtamen datur vindicta, sed multo gravior in eos qui scandalizaverunt, qui causam peccati praebuerunt, quam in eos qui peccaverunt. Simul et illud observa quod subjecit. Novissime autem, inquit, et tu apponeris ad populum tuum. Si quando Samaritis nobiscum sermo est, quoniam quidem resurrectionem mortuorum negant, nec recipiunt futuri saeculi fidem, perfigamus eos ex his verbis, quibus Dominus dicit ad Moysen quia apponatur ad populum suum? Nemo enim ponitur ad eos qui non sunt. Unde constat esse aliquem populum, cui Moyses post vitae hujus exitum dicitur applicandus. Quia ergo prophetis non credunt Samaritae, ex quibus resurrectionis mortuorum
Abbreviated transcription (Latin):
inquit dñs ad moysen dicens. Uleiscere
ultionem filioꝵ isrł de madianitis: & ad
ultimũ apponeris ad ppłm tuum. Igit᷑
scandala quȩ acciderant isrłitis. qm̃ tergi¬
uersatione madianitarũ acciderant: ipsi
enĩ subornauerant mulieres quȩ eos deci¬
perent ut peccarent coram dño: illi qͥdẽ
ꝓpeccato suo ꝑtulerunt uindictã. medi¬
ocrius tamen et parcius. Hiuero qͥ eis
fuerant causa peccandi: multo uehemen¬
tiori subiacent ultioni. Unde edocemur
quia longe fit grauius. aliis causam pre¬
bere peccati. quã ipsũ unum quẽq pec¬
care: sicut et dñs designat cũ dicit. qͥa
melius fuerat homini illi ñ nasci. aut
mola asinaria ligari circa collũ eius. et
precipitari inꝓfundũ maris: quã ut
scandalir et unum de pusillis istis. Si¬
mulq aduertendũ est. qm̃quidem no-¬
men scandali a nonnullis cõpetenter
presũmitur. illud scandalum dici. ubi recto
itinere ambulanti. deceptio aliqua struit᷑

Expanded text:
cere prius filios Israel de Madianitis, et sic colligeris ad populum tuum. Igitur scandala quae acciderant Israelitis, quoniam tergiversatione Madianitarum acciderant ipsi enim subornaverant mulieres, quae eos deceperant ut peccarent coram Domino, illi quidem pro peccato suo pertulerunt vindictam, mediocrius tamen et parcius; hi vero qui eis fuerant causa peccandi, multo vehementiori subjacent ultioni. Unde edocemur, quia longe sit gravius causam praebere peccati, quam ipsum unumquemque peccare. Sic et Dominus designat cum dicit, quia melius fuerat hominem non nasci, aut molam asinariam ligari circa collum ejus, et praecipitari in profundum maris, quam ut scandalizet unum de pusillis istis . Simul advertendum est quoniam quidem nomen scandali a nonnullis incompetenter praesumitur; illud scandalum dico, ubi recto itinere ambulandi deceptio aliqua struitur
Abbreviated transcription (Latin):
i redeunt: quoꝵ pes tinctus est sangui¬
it. et manus suas lauerunt insanguine
suratoꝵ: Interfecerunt quippe in matu-¬
turis om̃s peccatores terrȩ: & imaginẽ eoꝵ
exterminauert̃ de ciuitate dñi Uicert̃ qͥppe
et peremerunt diuersas demonũ gentes. Nisi
enĩ uicissent eas. ñ potuissent cape exeis cap¬
leue. Quis gͦ ita beatus est. qui succedat eis
in his preliis. et interficiat onĩs madianitas.
et iustificetur ex sanguine eoꝵ: Sanguinẽ
enĩ demonũ fundere dr̃: qͥ eripit eos qͥbus
illi dñantur. Lauabitur ab hoc sanguine
& purificabit᷑ in regno dei. ut purificatus
et mundus effectus possit ingredi sanctã
ciuitatẽ dei aꝑiente sibi ostium xp̃o iħu.¬

Expanded text:
um redeunt: quorum pes tinctus est in sanguium redeunt: quorum pes tinctus est in sanguine, et manus suas laverunt in sanguine peccatorum? Interfecerunt quippe in matutinis omnes peccatores terrae, et imaginem eorum exterminaverunt de civitate Domini. Vicerunt quippe et peremerunt diversas daemonum gentes. Nisi enim vicissent eas, non potuissent capere ex eis capleve. Quis ergo ita beatus est, qui succedat eis in his praeliis, et interficiat omnes Madianitas, et justificetur ex sanguine eorum? Sanguinem enim daemonum fundere dicitur, qui eripit eos quibus illi dominantur. Lavabitur autem ab hoc sanguine et purificabitur in regno Dei, ut purificatus et mundus effectus possit ingredi sanctam civitatem Dei, aperiente sibi ostium Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
nundi eritis. & post hȩc introibitis in castra
frgo hi. qui pugnant. ꝓ eoipso qđ contige¬
runt hostes immundos. & qd̾ congressi st
untra eos & habuerunt cũ eis certamen.
poluti sunt. Et ego gͦ etiã si uincere potu¬
ns et malas. quas cordi meo suggerit. uel
npellem uenientes. uł ingressas necare in
e potuero caput draconis. hoc ipso tamen
pellui me et inquinari necesse est. qͦ eum
qui pollutus et inquinatus ẽ. calcare con-¬
undo. Et ero qͥdem beatus qd eum suꝑare
ptui: immundus tamensum & pollutus.
qui pollutũ contigi: & obhoc purificatio¬
ieegeo. Iccirco nimirũ et scriptura dicit.
qua nemo mundus asorde. Om̃s gͦ puri-¬
sratione indigemus: immo purificationibꝰ.
Multȩ enĩ et diuersȩ. nos manent purifi-¬
utiones. S mistica hȩc sunt. et in effabilia
lus enĩ nob̾ enarrare poterit quȩ sint pu¬
ificationes quȩ parantur paulo. uel petro.
spunt. qͥ cruentis manibus de cede hosti¬

Expanded text:
mundi eritis, et post haec introibitis in castra. mundi eritis, et post haec introibitis in castra. Ergo hi qui pugnant, pro eo ipso quod contigerant hostes immundos, et quod congressi sunt contra eos et habuerint cum eis certamen, polluti sunt. Et ego ergo etiam cas et malas quas cordi modo suggerit, vel repellere venientes vel ingressas necare into. Qui vero, etsi calcare potuero caput draconis, hoc ipso tamen pollui me et inquinari necesse est, quo eum et qui pollutus et inquinatus est, calcare contendi. Et ero quidem beatus, quia calcare eum potui; immundus tamen sum et pollutus, qui pollutum contigi, et ob hoc purificatione egeo. Idcirco et nimirum Scriptura dicit, quia nemo mundus a sorde. Omnes ergo purificatione indigemus, imo purificationibus. Multae enim et diversae nos manent purificationes. Sed mystica haec sunt et ineffabilia. Quis enim nobis enarrare poterit quae sunt purificationes quae parantur Paulo vel Petro, vcoeperunt: qui cruentis manibus de caede hosti
Abbreviated transcription (Latin):
moysi: preter aurum et argentũ. & eram̃¬
tum. & ferrũ. et plumbũ & stagnũ. om̃is
res quȩ transit ꝑignem. traducite ꝑignem.
et mundabit᷑. S et in aqua purificationis
purificabunt᷑. Omĩa quȩcũq non transeus
ꝑignem. transibunt ꝑaquã. & lauabitis ue-¬
stimenta ur̃a die septima. et mundi eritis:
& post hȩc intrabitis in castra. Uides quomͦ
purificatione indiget om̃is qͥ exierit de y-¬
lio huius uitȩ: Qd̃ si ita est: ut aliquid au¬
deam dicere scdm scripturȩ auctoritatem.
om̃is qui exit de hac uita ñ potest eẽ mundꝰ
Considera eñ diligent̃. qͥd indicat historie
pitus. Exierunt isti pugnare ꝓfiliis isrł.¬
it interfecerunt madianitas. Interficientes
ait̃ eos quantũ ad historiȩ ordinem ꝑtinet¬
ues expectat littera legis. placuerunt deo:
noluntatem namq dei impleuert̃: tamen
hocipso qđ interfecert̃ ad uersarios. immun¬
nidicuntur effecti. & ꝓpt̾ea dicit᷑ ad eos. et
lauabitis uestimenta ur̃a die septima. et

Expanded text:
et argentum, et aeramentum, et ferrum, et plumbum, et stannum, omnis res quae transit per ignem, transducite per ignem et mundabitur. Sed in aqua purificationis purificabuntur omnia. Quaecunque non transeunt per ignem, transibunt per aquam. Et lavabitis vestimenta vestra die septima, et mundi eritis, et post haec introibitis in castra. Vides quomodo purificatione indiget omnis qui exierit de praelio vitae hujus. Quod si ita est, ut aliquid audeam dicere secundum Scripturae auctoritatem, omnis qui exit de hac vita non potest esse mundus. Considera enim diligenter quid indicet historiae textus. Exierunt isti pugnare pro filiis Israel, interfecerunt Madianitas. Interficientes autem eos, quantum ad historiae ordinem spectat et litteram legis, placuerunt Deo, voluntatem namque Dei impleverunt; tamen hoc ipso quod interfecerint adversarios, immundi dicuntur effecti; et propterea dicitur ad eos: Et lavabitis vestimenta vestra die septima, et
Abbreviated transcription (Latin):
carnalium. quȩ militant aduersus animã
describunt᷑. Demiq hi qui inuiciis regnañ.
quinq reges eẽ dicuntur. Et ut euiden¬
tissime doceamur: quia om̃e uicium quod
regnat incorpore. ex quinq sensibꝰ pendet:
Isti gͦ qͥnq sensus ꝑimendi st̃ de regno ma¬
dianitarũ: ut ultra uicia ñ regnent ꝑeos.
s iusticia: nec ad scandalũ uideant quȩ
uident. s ad ȩdificationem. Apud madiani

Expanded text:
carnalium quae militant adversus animam carnalium quae militant adversus animam describuntur. Denique hi qui in vitiis regnant, quinque reges esse dicuntur: ut evidentissime doceamur quia omne vitium, quod regnat in corpore, ex quinque sensibus pendet. Isti ergo quinque sensus perimendi sunt de regno Madianitarum, ut ultra vitia non regnent per eos, sed justitia, nec ad scandalum vileant quae vident, sed ad aedificationem. CAPUT V. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Regnat gͦ et inanitas in madianitarũ
gente. Est
eñi reuera multa
inanitas &uanitas in hoc mi¬
nitas: quã dei miles suꝑare debet & uin-¬
cere. Uincit aut̃ inanitatem: qui nichil
inanitatis. nichil suꝑflue. & qđ ad rem ñ
ꝑtinet gerit. Qui meminit precepti illius
dñici qd̾ ait. qͥa etiã de uerbo ocioso reddes
homines rationem in die iudicii. In hac aut̃
uita. homines pene ociosum et totũ in ane
ẽ. qđ loquunt᷑ qđ agunt. Inanis enĩ dicit᷑
om̃is actus. et omĩs sermo. in quo ñ est in¬
trinsecus aliquid ꝓdeo. uel ꝓmandato dei
Est ce alius rex madian. Ur nomine: ce hic
interpretatur irritatio. Uides quales sunt
qui regnant apud madianitas: quibꝰ om̃ibꝰ
aduersari oportet. immo quos ꝑimi conue¬
nit abhis qui dm̃ secuntur & interfici. Non
eñĩ tam regnũ quã uicioꝵ nomina quȩ reg-¬
nant in hominibus referunt᷑ in lege: & ñ
tam gentium bella quã concupiscentiarũ

Expanded text:
tas. Regnat ergo inanitas in Madianitarum tas. Regnat ergo inanitas in Madianitarum gente. Est enim revera multa inanitas et vanitas in hoc mam Dei miles superare debet et sincere. Vincit autem inanitatem, qui nihil inaniter, nihil superflue, et quod ad rem non pertinet gerit, qui meminit praecepti illius Dominici quo ait, quia etiam de verbo otioso reddent rationem homines in die judicii . In hac autem vita homines, totum pene otiosum, totum inane est quod loquuntur, quod agunt. Inanis enim dicitur omnis actus, et omnis sermo in quo non est extrinsecus pro Deo, vel pro mandato Dei. Est et alius rex Madian Ur, et hic interpretatur irritatio. Vides quales sunt qui regnant apud Madianitas: quibus omnibus adversari oportet, et imo quos perimi convenit ab his qui Deum sequuntur, et interfici. Non enim tam regum quam vitiorum nomina quae regnant in hominibus, referuntur in lege; et non tam gentium bella quam concupiscentiarum
Abbreviated transcription (Latin):
et sarai sara: & iacob isrł. Doceamꝰ aut̃ quod
mos iste habeat᷑ etiam apud barbaros. Non¬
ne unus ex filiis isrł. aparentibꝰ suis iosepħ
nomen acceꝑat: Cum aut̃ transunt in egip¬
tum. stetit ante pharaonem. cõmutauit no-¬
men eius. et de ioseph cognominauit eum
ponthophanec: qđ lingua sua pharao de
secretoꝵ uel somnioꝵ reuelatione cõposuit:
C̾ non solum huic apud pharaonem ex re
nom̃ aptatur: s et daniel in babilonia bal¬
thasar nominatur: ananias atq azarias. &.
misael. sidrac misac. & abdenago. uocitant᷑:
Nides gͦ. qͥa tam isrłiticoꝵ quã etiã barba¬
roꝵ hominũ nomina. non fortuitu s pro
rebus et causis aptantur in lege. Igit᷑ ma¬
dianitarũ reges. moyses appellauit: ꝓ ut
ipse censuit appellandũ. Beluina inquit
feritas ẽ: quȩ regnat inmadianitis. Et ñ
ipse solum. s et alius ẽ apud ipsos rex. no¬
mine rochon: qđ est in lingua nr̃a in ani-¬

Expanded text:
et Sarai Sara, et Jacob Israel. Doceamus autem quod et Sarai Sara, et Jacob Israel. Doceamus autem quod mos iste habeatur etiam apud barbaros. Nonne unus ex filiis Israel, a parentibus suis Joseph nomen acceperat? Cum autem transivit in Aegyptum, et stetit ante Pharaonem, commutavit nomen ejus, et cognominavit eum ψομθομφανήχ, quod lingua sua Pharao de secretorum vel somniorum revelatione composuit. Et non solum Joseph huic apud Pharaonem ex re nomen aptatur, sed et Daniel in Babylonia Balthasar nominatur, et Ananias atque Azarias et Misahel, Sidrac, Misac, Abdenago vocitantur. Vides ergo, quia tam Israeliticorum quam etiam barbarorum nomina hominum, non fortuitu, sed pro rebus et causis aptantur in lege. Igitur Madianitarum regem Moyses appellavit, prout ipse censuit appellandum, Belluina, inquit, feritas est, quae regnat in Madianitis. Et non ipsa solum, sed et alius est apud ipsos rex nomine Raon, quod est in nostra lingua inani
Abbreviated transcription (Latin):
urȩ diuinȩ memorare. Eurun. inquit &
nchon. et sur. et ur. et roboc. Isti sunt qui
ignabant apud madianitas: & quos suꝑare
tpenitus debet extinguere om̃is qͥ militat.
a.Euiun namq beluinus. uel ferinus in¬
upretat᷑. E quomͦ poteris placere ei qͥ te
bauit: si non abscideris ate et penitus
remeris. beluinos & feros mores: Quomͦ
iuteris ad mansuetoꝵ beatitudinẽ ꝑuenire:
nsiprius interficias euuin. et morti tradas
tius iracundiȩ feritatem: Ego pu
historia narrauerit: s ꝓ
sis et rebus aptauerit. Na
putas fuerit aliquis ita stultus. qui filio
suo beluinum nomen imponeret: S hoc
arbitror magis qđ institutioni animarũ
ꝓspexerit sermo diuinus: uolens nob̾ osten¬
dere. qd̾ ad uersus huiusmodi uitia ñ solũ¬
habitaculis ea carnis nr̃e depellere: istos
reges fugare de regno corporis nr̃i. Quod¬
apud scõs nomina ꝓrebus aptant᷑: s etiã
apud gentiles & barbaros: De sc̃ĩs qͥdem no¬
tum est. cur abram. abraham uocitatus sit:

Expanded text:
urae divinae memorari. Evim, inquit, et Raon, et Sur, et Ur, et Roboc. Isti sunt qui regnant apud Madianitas, quos superare et penitus debet exstinguere omnis qui militat Deo. Evim quoque belluinus vel ferinus interpretatur. Et quomodo poteris placere ei qui te probavit, si non abscideris a te et penitus peremeris belluinos et ferinos mores? Quomodo poteris ad mansuetorum beatitudinem pervenire, nisi prius interficias Evim, et morti tradas totius iracundiae feritatem? Ego puto historia narraverit, sed pro causis et rebus aptaverit. Nam putas fuerit aliquis ita stultus, qui filio suo nomen belluini imponeret? Sed hoc arbitror magis quod institutioni animarum prospexerit sermo divinus, volens nobis ostendere, quod adversus hujusmodi vitia habitaculis ea carnis nostrae depellere, istos reges fugare de regno corporis. Noapud sanctos nomina pro rebus aptantur, sed etiam apud gentiles et barbaros? De sanctis quidem notum est, cum Abram Abraham vocatus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet qͥ uel dogmata ȩccłiȩ oppugnare.
uel uoluptati et luxuriȩ oꝑam dare ho¬
mines docent: Qui gͦ hos expugnat.
et uel in se uel in ꝓximis suis uitia ꝑi¬
mit: hic accipiet spolia multa quinqua¬
gies multiplicata quã ceteri. In tantum
namq numerũ quantitas uidet᷑ augeri:¬
ut cũ sexcentis milibus duodecim milra

Expanded text:
videlicet qui vel dogmata Ecclesiae impugnare, videlicet qui vel dogmata Ecclesiae impugnare, vel voluptati et luxuriae operam dare homines docent. Qui vero hos expugnat, et vel in se vel in proximis suis vitia perimit, hic accipiet spolia multa, quinquagies multiplicata quam caeteri. In tantum autem numerum quantitas videtur augeri, cum sexcentis millibus duodecim millia
Abbreviated transcription (Latin):
unt: & ꝑducere eos ad obȩdientiam xp̃i.
liuci sunt tamen qui pugnare possunt:
t prelia ista conficere. De sexcentis milibꝰ
ramplius armatoꝵ. qui uidebant᷑ milita¬
r deo. sola duodecim milia eligunt᷑: ceteri
edinquuntur in castris. Intueri nunc libet
n ppłm dei qui est in ȩccłia. quanti st̃ ex his¬
nsistere his qͥ contradicunt. qͥ sciant uer-
bbella tractare. Beati sunt isti qͥ pro om̃i
pło pugnare possunt. et defendere plebẽ¬
der e copiosa de hostibus spolia reportare:
lamen et reliqua pars ppłi quȩ uidetur
mbellis. si cum quiete resideat in castris.
siinsilentio agat. et non recedat a moyse.
ẜ ꝓmaneat in lege dei: partem spoliorum
etiam ipsa ꝑcipiet. Fiet enĩ ȩqua portio.
non ꝑ numerũ quidem.s quantũ datur
omni ppło reliquo. tantũ et illis duodecĩ
milibus quibus uincentibꝰ capta st̃ spolia
Quis hȩc audiens ñ inuitet᷑ ad militiam
dei: Qͥs ñ animetur pugnare ꝓ ęccłia. ꝙ
resistere aduersũ ueritatis inimicos: eos

Expanded text:
unt, et perducere eos ad obedientiam Christi. Pauci sunt qui pugnare possint et praelia ista conficere. De sexcentis millibus et amplius armatorum quae videntur militare Deo, sola duodecim millia eliguntur, caeteri relinquuntur in castris. Intuere nunc mihi populum Dei qui est in Ecclesia, quanti sunt ex hresistere his qui contradicunt, qui sciunt verbi bella tractare. Beati sunt qui pro omni populo pugnare possunt, et defendere Dei plebem, et copiosa de hostibus spolia reportare. Tamen et reliqua pars populi quae videtur imbecillis cum quiete resideat in castris, si in silentio agat et non recedat a Moyse, sed permaneat in lege Dei, partem spoliorum etiam ipsa percipiet. Fiet enim aequa portio, non per numerum quidem: sed quantum datur omni populo reliquo, tantum et illis duodecim millibus, quibus vincentibus capta sunt spolia. Quis haec audiens non invitetur ad militiam Dei? Quis non animetur pugnare pro Ecclesia, et resistere adversum veritatis inimicos? Eos
Abbreviated transcription (Latin):
Tempus igit᷑ belli nob̾ est in hoc mundo:
pugna aduersum madianitas ẽ: siuie aduer¬
sum uitia carnis nr̃e. siue aduersũ contra¬
rias potestates. Spectat nos angł̃oꝵ chons
et uirtutũ cȩlestium pia erga nos pendet
expectatio: quando uel quomͦ de hoc prelo
redeamus: quid unusquisq nr̃m manubu¬
rum reportet. Intuentur curiosius ac soli
ferat: quis etiam argenti illuc pondus ei¬
hibeat: uel quis lapides deferat preciosos
Requirunt etiã si qui es deferant. aut fer¬
rum. aut plumbũ. s et uas ligneum. si for¬
tasse quis aut fictile. aut aliud hiuiusmodi
magnȩ domus usibus necessariũ Inmagra
aut̃ domo ñ sunt tantũ mͦ uasa aurea. et
argentea: s et lignea & fictilia. Requirt᷑
gͦ diligenter cum abierimus illuc. quod
unusquisq nr̃m deferat: & scd̾m ea quȩ
contemplatione exuurarum. et labor ꝓba

Expanded text:
Tempus igitur belli nobis est in hoc mundo: pugna adversum Madianitas, sive adversum vitia carnis nostrae, sive adversum contrarias potestates. Spectat nos angelorum chorus, et virtutum coelestium pia erga nos pendet exspectatio, quando vel quomodo de hoc praelio redeamus, quid unusquisque nostrum manubiarum reportet, et intuentur curiosius ac solliferat, quis etiam argenti illuc pondus exhibeat, quisve lapides deferat pretiosos. Requirunt etiam si quis aes deferat, aut ferrum aut plumbum; sed et vas ligneum si forte aliquis defert aut fictile, aut aliud hujusmodi magnae domus usibus necessarium. In magna enim domo non sunt tantummodo vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia. Requiritur ergo diligenter, cum abierimus illuc, quid unusquisque nostrum deferat; et sic secundum ea quae contemplation
Abbreviated transcription (Latin):
uictores madianitȩ. qͥ sex centa milia fug¬
uerant. uincuntur aduodecim milibus
ut scias quia non in multitudine nec in
numero milium uincit isrł: s iustieiaẽ.¬
in eis. et pietas quȩ uincit. Propterea de¬
niq et in benedictionibꝰ eoꝵ dr̃: quia si ser¬
uauerint legem dñi. unus exipsis ꝑsequa
Uides gͦ quia multo plus ualet unus ses̃
Oratio scĩ penetrat cęlum: quomͦ hostem
et non uincat interris: & ideo om̃imodis
studendum ẽ. querere pͥmo & custodire
iusticiam dei: quã si obtinueris & serua¬
ueris. om̃s tibi hostes ipsa subiciet. Si fu¬
eris indutus sicut apłs dicit. loricã iusti¬
ciȩ. & accinctus ueritatem: si galeam sa¬
lutis acceꝑis. & gladium sp̃s: ce ante om̃a
scutũ fidei. in quo possis omĩa iacula ma¬
ligni ignita extinguere. Talibus eni m
structus armis. uniuersa diaboli castra.
omnẽq eius fugabis exercitũ: & cũ fidu¬
cia cantabis. Si consistant aduersum me
castra: non timebit cor meum. Si exinrga

Expanded text:
victores Madianitae, qui sexcenta millia fugaverant, vincuntur a duodecim millibus, ut scias, quia nec in multitudine nec in numero militum vincit Israel, sed justitia est et pietas in eis quae vincit. Propterea denique et in benedictionibus eorum dicitur, quia si servaverit legem Domini, unus persequatVides ergo quia multo plus valet unus sanctOratio sancti penetrat coelum: quomodo non et hostem vincat et in terris? Et ideo omnimodis studendum est quaerere primo et custodire justitiam Dei. Quam si obtuleris et observaveris, omnes tibi hostes ipsa subjiciet. Si fueris indutus, sicut Apostolus dicit, lorica justitiae, et accinctus veritate, si galeam salutis acceperis, et gladium spiritus, et ante omnia scutum fidei, in quo possis omnia jacula maligni ignita exstinguere . Talibus enim instructus armis universa diaboli castra omnemque ejus fugabis exerciturm; et cum fiducia cantabis: Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum; si insurga
Abbreviated transcription (Latin):
ad bellum ꝓcedunt. Siqui uͦ pugnare non
uolunt. nec militare : siquis ñ uult hab̾e
non est. continens. neq exerceri uult in uer¬
bo dei. et inlege dñi meditari die ac nocte:
hic etiam siuir dicatur. uir tamen uirtutis

Expanded text:
ad bella procedunt. Si quis vero pugnare non ad bella procedunt. Si quis vero pugnare non vult nec militare, si quis non vult habere non est continens, neque exerceri vult in verbo Dei, et in lege Domini meditari die ac nocte. Hic etiam si vir dicatur, vir tamen virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
ginta numerũ. scm̃ esse scriptura testatur:
Unde et saluator dicebat in euangłiis. Ho¬
mini cuidam feneratori erant duo debito¬
res: unus exipsis debebat denarios quin-¬
gentos. et alius quinquaginta. Non haben¬
tibus aut̃ illis unde redderent: utrisq
donauit. S et septem septimane monadas
decadis ꝑfectione. quingentoꝵ numerũ
reddunt. S quanto plures sunt septua-¬
ginta septimanȩ. quã septẽ: tanto p̃stantior
et ꝑfectior numerus quingentoꝵ quam
quinquaginta. Inde deniq & inparabo-¬¬
la euangłii quã supra exposuimus. sal-¬
uator nr̃ ꝓnuntiat qđ plus diligat ille cui
quingenti denarii donatist̃ quos debebat.
quã ille cui quinquaginta. Deniq in presen-¬
ti lectione eleazar sacerdos non scribitur ad
omnẽ ppłm locutus: s ad eos tantũ qui de
prelio redeunt. Ait eni. E dixit eleazar sa-¬
cerdos ad uiros uirtutis qͥ reuertebant᷑ de
prelio. Uides gͦ quomͦ ad uiros uirtutis lo¬
quit᷑ sermo dei: Uiri enĩ uirtutis sunt: qui

Expanded text:
simum numerum sanctum esse Scriptura testatur. Unde et Salvator dicebat in Evangeliis: Homini cuidam feneratori erant duo debitores. Unus ex ipsis debebat denarios quingentos, alius quinquaginta. Non habentibus illis unde solverent, utrisque donavit . Sed et septem septimanae monade,decadis perfectione, quingentorum numerum reddunt. Sed quanto plures sunt septuaginta septimanae quam septem, tanto praestantior et perfectior numerus quingentorum quam quinquaginta. Inde denique et in parabola Evangelii quam supra exposuimus, Salvnoster pronuntiat, quis plus diligat, ille cui quingenti quos debebat denarii donati sunt, quam ille cui quinquaginta. Denique in praesenti lectione Eleazar sacerdos non scribitur ad omnem populum locutus, sed ad eos tantum qui de praelio redeunt. Ait enim: Et dixit Eleazar sacerdos ad viros virtutis qui revertebantur de praelio. Vides ergo quomodo ad viros virtutis loquitur sermo Domini: viri enim virtutis sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
cundiã resecat: & cũ lex ꝓhibet
adulteriũ: iħ̾s aut̃ concupiscentiã
cordis abscidit. Sic gͦ uidet᷑ ꝙ& duabꝰ¬
ibi tiinicis pontificẽ: hic una apłos
indusse. Sit quidẽ etiã & iste sensus
ꝓbabilis. si uidetur: ego tam̃ non intra
huiꝰ intelligentiȩ angustiã. pontifica¬
lia sacram̃ta concludo. Amplius michi
aliquid ex ista forma uidetur ostendi
Pontifex est qui scientiã legis tenet:
& unius cuiꝰq misterii intelligit ratio
nabat moyses. quia ẽẽt circũcisio
sp̃alis: seruabat tam̃ & circũcisionẽ
carnis: quia incircũcisus ẽẽ ponti¬
fex ñ poterat. Habebat gͦ iste duas
tunicas: unã ministerii carnalis: &
aliã intelligentiȩ sp̃alis. Sciebat qͥa
& sacrificia sp̃alia offerri debent deo:
offerebant tam̃ nichilominꝰ & carna-¬
lia. Non eñi poterat ẽẽ pontifex eoꝵ
qui tunc erant: nisi hostias immolaret.
Ita gͦ conuenient̃ ille pontifex duab

Expanded text:
cundiam resecat ; et cum lex prohibet cundiam resecat ; et cum lex prohibet adulterium , Jesus etiam concupiscentiam cordis abscindit . Sic ergo videbitur, et duabibi tunicis pontificem, hic una apostolos induisse. Siquidem etiam sensus probabilis sibi videtur, ego tamen non intra hujus intelligentiae angustiam pontificalia sacramenta concludo: amplius mihi aliquid ex ista forma videtur ostendi. Pontifex est, qui scientiam legis tenet, et uniuscujusque mysterii intelligit rationnabat Moyses, quia esset circumcisio spiritalis; servabat tamen et circumcisionem carnis, quia incircumcisus pontifex esse non poterat. Habebat ergo iste duas tunicas, unam mysterii carnalis, et aliam intelligentiae spiritualis. Sciebat quia et sacrificia spiritalia offerri debent Deo, offerebat tamen nihilominus et carnalia. Non enim poterat esse pontifex, qui tunc erat, nisi hostias immolaret. Ita ergo convenienter ille pontifex duabus
Abbreviated transcription (Latin):
dinatione sacerdotis: dicens. Oportet
quid uideo in eo qđ dicit. qͥa conuo¬
cauit moyses omnẽ synagogã: & puto
qđ conuocare synagogã. hoc sit colli
dotalib sacram̃tis habetur. uigilent
om̃s animȩ uirtutes et intente sint:
nichil in his sapientiȩ. nichil desit
indiistrie: s assit omĩs multitudo
sensuũ. assit omĩs congregatio sc̃arũ
cogitationũ: ut qui sit pontifex. qͥd
sit unctio. quid indum̃ta eiꝰ. confe¬
rens inter sacrariũ cordis sui possit
Quali indum̃to: Tunica inquit: &
precinxit eũ zona: & iterũ uestiuit
eũ tunica talari: uel ut alibi legi¬
mus interiori. Duab ut uideo tũ-¬
nicis. ꝑ moysen induit᷑ pontifex. S
cis: & dixeramꝰ qđ moyses & iħs.
id est lex. & eugłia sibi inuicẽ con-¬
sonarent: Posset fortasse dicere a-¬
lius: quia qđ precepit iħs duas
tunicas ñ habendas. ñ est contrariũ
legi. s ꝑfectius lege: sicut & cum
lex homicidiũ uetat. iħs aut̃ ira¬

Expanded text:
dinatione sacerdotis, - dicens: Oportet dinatione sacerdotis, - dicens: Oportet quid video in eo quod dicit, quia convocavit Moyses omnem synagogam, et puto quod convocare synagogam, hoc sit colligdotalibus sacramentis habetur, vigilent omnes animi virtutes, et intentae sint, ut nihil in his sapientiae, nihil scientiae, nihil desit industriae, sed adsit omnis multitudo sensuum, adsit omnis congregatio sanctarum cogitationum, ut quid siuid unctio, quid indumenta ejus, conferens intra sacrarium cordis sui possit quali indumento? Tunica, inquit, et praecinxit eum zona. Et iterum: Vestivit eum tunicam talarem, vel ut alibi legimus, interiorem. Duabus video tunicis per Moysen indutum pontificem. Scis? et dixeramus quod Moyses et Jesus, id est lex et Evangelia sibi invicem consonarent? Posset fortasse dicere alius, Quia quod praecepit Jesus duas tunicas legi, sed perfectius lege: sicut et cum lex homicidium vetat , Jesus etiam ira
Abbreviated transcription (Latin):
as fecisse. Fecit enĩ inquit ds̃ tiini-¬
cas pellicias: & induit adã & mulierẽ
malib sũpte. Lalib enĩ oportebat in¬
dui peccatorẽ: pelliciis inquit tini
cato acceꝑat: & fragilitatis eiꝰ quȩ ex
carnis corruptione ueniebat. indiciũ:
Si uero iam lotus abhis fueris: & pu-¬
rificatus ꝑlegẽ dei: induet te moyses
indumto incorruptionis. ita ut nusꝗͣ
appareat turpitudo tua: & ut obsor-¬
beatur mortale hoc auita. Uideamꝰ
sͥ quali ordine pontifex constituat᷑:
Conuocauit inquit moyses sinago¬
gam: & dixit ad eos. Hoc ẽ uerbum
qd precepit dñs. Licet gͦ dñs ds̃ de
constituendo pontifice precepisset.
e dñs elegisset: tam̃ conuocat᷑ & sy¬
lagoga. Requirit᷑ eñĩ in ordinando
scerdote. & presentia ppłi: ut sciat̃
iiscecerti sint. qͥa qui prestatior ẽ
uoñi ppło. qui dotior. qui sanctior.
dt̃ ad sacerdotiũ⁊ ꝙ hoc asstante
popło: nequa postmodũ retractacio
cuiquã. nequis scrupulis resideret:

Expanded text:
ngulis: Fecit enim, inquit, Deus, tunicas pelliceas, et induit Adam et mulieremmalibus sumptae. Talibus enim oportebat indui peccatorem. Pelliciis, inquit, tuncato acceperat, et fragilitatis ejus quae ex carnis corruptione veniebat indicium. Si vero jam lotus fueris ab his et purificatus per legem Dei, induet te Moyses indumento incorruptionis, ita ut nusquam appareat turpitudo tua, et ut absorbeatur mortale hoc a vita. Videamus ergo quali ordine pontifex constituitur. Convocavit, inquit, Moyses synagogam, et dicit ad eos: Hoc est verbum quod praecepit Dominus. Licet ergo Dominus de constituendo pontifice praecepisset, et Dominus elegisset, tamen convocatur et synagoga. Requiritur enim in ordinando sacerdote, et praesentia populi, ut sciant omnes et certi sint quia qui praestantior est ex omni populo, qui doctior, qui sanctior, igitur ad sacerdotium, et hoc astante populo, ne qua postmodum retractio cuiquam, ne quis scrupulus resideret.
Abbreviated transcription (Latin):
hauriamꝰ. Temptemꝰ facere etiã illud
qđ sapientia cõmonet dicens. Bibe a¬
quas de tuis fontib & de tiuis puteis: &
sit tibi fons tuus ꝓprius. Tempta gͦ & tu
o auditor hab̾e ꝓprium puteum. et
ꝓpͥum fontẽ: ut & tu cũ apprehendis
librũ scripturarũ. incipias etiã exꝓpͥo
sensu ꝓferre aliquẽ intellectũ: & scđm
ea quȩ in ȩccła didicisti. tẽpta & tu
bibere de fonte in genii tui. Est intra
nes. & irrigua fluenta. racionabilis
sensus: si modo non sint t̾ra exruđib
obpleta. S satage fodere t̾rã tuam. &
purgare sordes: idest ingenii tui
amouere desidiam: & torporẽ corai
citere. Audi enĩ quid dicit scriptis¬
Punge ocłm & ꝓfert lacrimã: pur
cor. & ꝓfert sensũ. Purga gͦ & tu in¬
nium tuum. ut aliquando etiã de
fontib bibas: & de tuis puteis haurue
quã uiuã. Si enĩ suscepisti inte uest
dĩ: si accepisti ab iħu aquã uiuã .e
lit̾ accepisti: fiet inte fons aque salia

Expanded text:
ur : Tentemus facere etiam illud quod sapientia commonet dicens: « Bibe aquam de tuis fontibus, et de tuis puteis. Et sit tibi fons tuus proprius. . » Tenta ergo et tu, o auditor, habere proprium puteum et proprium fontem, ut et tu cum apprehenderis librum Scripturarum, incipias etiam ex proprio sensu proferre aliquem intellectum, et secundum ea quae in Ecclesia didicisti. Tenta et tu bibere de fonte ingenii tui. Est intra nes et irrigua fluenta rationabilis sensus, si modo non sint terra et rudibus completa. Sed satage fodere terram tuam, et purgare sordes, id est ingenium, amovere desidiam et torporem cordis excutere. Audi enim quod dicit ScriptPunge oculum, et profer lacrymam: punge cor, et profer sensum . Purga etiam et tu ingenium tuum, ut aliquando etiam de tuis fontibus bibas, et de tuis puteis haurias aquam vivam. Si enim suscepisti in te verbum Dei, si accepisti ab Jesu aquam vivam, et fideliter accepist