comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stergit mala: & plage in secretio¬
ribus uentris. Per liuorẽ qͥppe
uulneris: disciplinã insinuat
corporeȩ ꝑcussionis. Plage gͦ in
secretioribus uentris: sunt inter¬
na mentis uulnera quȩ ꝑ cõpun-¬¬
ctionẽ fiunt. Sicut enĩ uenter ci¬
bis repletus extendit᷑: ita mens
prauis cogitationibus dilatata
subleuatur. Abstergunt gͥ mala.
& liuor uulneris & plage in secre¬
tioribus uentris: quia & disc ipli¬
na exterior culpas diluit: & ex¬
tensa mentẽ cõpunctio. pęniten¬
tiȩ ultione transfigit. Sed hoc
inter se utraq hȩc differunt: qd̾
plage ꝑcussionum dolent: lam̃ta
compunctionũ sapiunt. Ille affli-¬
gentes cruciant: ista reficiunt
dum affligunt. Per illas in afflic¬
tione meror.ẽ. ꝑ hȩc in merore
leticia: quia tamen ipsa cõpiin¬
ctio mentẽ lacerat : eandem cõ¬
punctionem non in congrue dis
ciplinã uocat. Quatuor qͥppe
sunt qualitates. quibꝰ iusti uiri
anima in compunctione uehem̃t̃
afficitur: cũ aut maloꝵ suorũ

Expanded text:
 plagae in secretioribus ventris . Per livorem quippe vulneris, disciplinam insinuat corporeae percussionis. Plagae vero in secretioribus ventris sunt interna mentis vulnera, quae per compunctionem fiunt. 751 Sicut enim venter cibis repletus extenditur, ita mens pravis cogitationibus dilatata sublevatur. Abstergunt igitur mala, et livor vulneris, et plagae in secretioribus ventris, quia et disciplina exterior culpas diluit, et extensam mentem compunctio poenitentiae ultione transfigit. Sed hoc inter se utraque haec differunt, quod plagae percussionum dolent, lamenta compunctionum sapiunt. Illae affligentes cruciant, ista reficiunt, dum affligunt. Per illas in afflictione moeror est, per haec in moerore laetitia. Quia tamen ipsa compunctio mentem lacerat, eamdem compunctionem non incciplinam vocat. Quatuor quippe sunt qualitates, quibus viri justi anima in compunctione vehementer afficitur: cum aut malorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ iudicis sui. etiã quã non intel-¬
ligit anteponit. Bene gͦ dicit᷑.
respondebo tibi quod maior sit
deus homine: ut considerata
potentia creatorisꝰ: deferueat
tumor mentis. ꝑ memoriã con-¬
ditionis. Unde & lauid ꝓpħa
cũ ꝑcussionis pondere in exces-¬
sum uocis erumꝑe cogeret᷑: ad
consideration̾e conditionis suę
se recolligens ait. Obmiitui &¬
& non aꝑui os meu̾: qm̃ tu fe¬
cisti me. Pensauit enĩ conditio¬
nis suȩ ordinẽ: & iusticiã ꝑcus.¬
sionis inuenit: qͥa qͥ benigne
eũ qui non erat condidit: eum
ꝓfecto qͥ erat. ñ nisi iuste ꝑcussit

Expanded text:
tem judicis sui, etiam quam non inteltem judicis sui, etiam quam non intelligit, anteponit. Bene ergo dicitur: Respondebo tibi quod major sit Deus homine, ut conspotentia Creatoris deferveat tumor mentis per memoriam conditionis. Unde David propheta, cum percussionis pondere in excessum vocis erumpere cogeretur, ad considerationem conditionis suae se recolligens ait: Obmutui, et non aperui os meum, quoniam tu fecisti me . Pensavit enim conditionis suae ordinem, et justitiam percussionis invenit, quia qui benigne eum qui non erat condidit, eum profecto qui erat non nisi juste percussit.
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ : taceamus iam qđ tũmi¬
dum uiuit: & audiamꝰ qđ solidũ
dicit. Post tot itaq elationis uer¬
ba: tandem scientiã suã ostendere
quod maior sit deus homine. Di¬
catur fortasse ab aliquo. Quis ista
uel cũ audierit ignorat: Sed nimi-¬
rũ hȩc sententia uilis credit᷑: si ñ
ex ipsa intentionis suȩ radice pen-
rat: & causas uerberũ nesciebat
Iccirco ei intulit. Respondebo
tibi quod maior sit deus homine:
ut flagellatus homo considerans.
quia illo maior. ẽ. deusꝰ ne in om̃e
qđ patit᷑ eius iudiciũ postponat.
cui se minorem esse ñ dubitat:¬
& quod a meliore patit᷑ iustum
credat: etiã si eiusdem iusticiae
causas ignorat. Quisquis enĩ etiã¬
ꝓ peccato ꝑcutit᷑: nͥ murmuran¬¬
do renitatur: eo ipso iã iustꝰ. ẽẽ.
inchoat: quo ferientis iusticiã
non accisat. Homo nanq sub
deo. ẽ. conditꝰ: & ad cognitionis
ordinẽ redit: qͣndo sibi ȩquita.¬

Expanded text:
loquitur, taceamus jam quid tumiloquitur, taceamus jam quid tumidum vivit, et audiamus quid solidum dicit. Post tot itaque elationis verba, tandem scientiam suam ostendere quod major sit Deus homine. - Dicatur fortasse ab aliquo, quis ita vel cum non audit ignorat? Sed nimirum haec scientia vilis creditur, si non ex ipsa intentionis suae radice penserat, et causas verberum nesciebat. Idcirco ergo intulit: Respondebo tibi quod major sit Deus homine; ut flagquia illo major est Deus in omne quod patitur, ejus judicio se postponat cui se minorem esse non dubitat. Et quod a meliore patitur justum credat, etiam si ejusdem justitiae causas ignorat. Quisquis enim pro peccato percutitur, nisi murmurando renitatur, eo ipso jam justus esse inchoat, quo ferientis justitiam non accusat. Homo namque sub Deo est conditus, et ad conditionis ordinem redit, quando sibi aequita
Abbreviated transcription (Latin):
Notandum quoq est qđ beatus
iob. in neruo pedem suũ positum
dixit: sed nequaquã se mundum
hoc modo quo ei obicitur. absq
peccato. & ĩmaculatũ. & sine ini¬
quitate fuisse. memorauit. Sed
helui dũ cũ austeritate studuit
increpare quȩ dicta sunt: m̃tiens
addidit quȩ dicta non sunt. Qui
enĩ semꝑ increpare appetunt: &
nunquã fouere: multa plerunq
increpando mentiunt᷑. Nam ut
arguere docte uideantur: fin¬
gunt nonnunquã quȩ redargu¬
ant: & cũ ipsi equino more in
cursum suȩ ostentationis infer¬
ueant: in subiectoꝵ inuectionibꝰ
ex fictis iniquitatibus sibi cãpũ
parant. Sciendum p̃terea. ẽ. sicut
& suꝑius dixi: quod arrogantes
uiri inflati suis sermonibus. sȩpe
fortia dicta ꝑmiscent: nec conside.¬
rant aliquando quid uiuantꝰ sed
pensant studiose quid doceant
Quoꝵ nunc helii speciẽ tenet:
qui ñ recte uiuere appetit. sed do¬
cere. Quia gͦ sciens sed arrogans

Expanded text:
Notandum quoque est quod beatus Notandum quoque est quod beatus Job in nervo pedem suum positum dixit, sed nequaquam mundum se hoc modo, quo ei objicitur, absque peccato, vel immaculatum, et sine iniquitate fuisse memoravit. Sed Eliu, dum cum austeritate studuit increpare quae dicta sunt, mentiens addidit quae dicta non sunt. Qui enim semper increpare appetunt, et nunquam fovere, multa plerumque increpando mentiuntur. Nam ut arguere docte videantur, fingunt nonnunquam quae redarguant; et cum ipsi equino more in cursum suae ostentationis inferveant, in subjectorum invectionibus ex fictis sibi iniquitatibus campum parant. Sciendum praeterea est, sicut et superius dixi , quod arrogantes viri inflatis suis sermonibus saepe fortia dicta permiscent, nec considerant aliquando quid vivant, sed pensant studiose quid doceant. Quorum nunc Eliu speciem tenet, qui non recte vivere appetit, sed docere. Quia ergo sciens sed arrogans
Abbreviated transcription (Latin):
sciendo dicere: sed sentiendo de.¬
siderat experiri quod dicit. Sed
mens arrogantiũ. dictoꝵ suoꝵ
sensum ñ penetrat: qui ab int̾nio
gustu. recto iudicio in eos fauo¬
res elidit᷑. quos foris amat. Uera
aut̾ẽ scientia. afficit. ñ extollit:
nec suꝑbientes quos impleuerit.
sed lamentantes facit. Qua qͥsq
cũ repletus fuerit: priori loco
se scire ap̃petit: &. iam sui con-¬
scius. tanto ꝑ illam robustius sa-¬
pit. quanto se infirmũ in illa
uerius recognoscit: atq amplio¬
rem uiam huiꝰ scientiȩ. ipsa ei hu¬¬
militas aꝑit : dumq imbecillita¬
tẽ suam conspicit: ipsa ei cognitio
secretoꝵ sublimiũ. absconditos si¬
nus pandit: quia cognitione pres-¬
sus subtilior redditur: qui ad oc¬
culta capiat᷑. Helui gͦ in flagellis
beati iob. iccirco ueram rationẽ
non inuenit. quia eam querere
humilit̾ nescit: & increpare potiꝰ
quã consolari paratior dicit Hoc
est gͦ: in quo non es iustificatꝰ.¬

Expanded text:
sciendo dicere, sed sentiendo desciendo dicere, sed sentiendo desiderat experiri quod dicit. Sed mens arrogantium dictorum suorum sensum non penetrat, quia ab interno gustu, recto judicio in eos favores reliditur, quos foris amat. Vera autem scientia afficit, non extollit; nec superbientes quos repleverit, sed lamentantes facit. Qua quisque cum repletus fuerit, primo loco se scire appetit; et jam sui conscius, tanto per illam robustius sapit quanto se infirmum in illa verius recognoscit; atque ampliorem viam hujus scientiae ipsa ei humilitas aperit; dumque imbecillitatem suam conspicit, ipsa ei cognitio secretorum sublimium absconditos sinus pandit, qua cognitione pressus, subtilior redditur, quo ad occulta rapiatur. Eliu ergo in flagellis beati Job idcirco veracem rationem non invenit, quia eam quaerere humiliter nescit; et increpare potius quam consolari paratior, dicit: Hoc est ergo, in quo non es justificat
Abbreviated transcription (Latin):
sȩpe a secretis inuestigationibus
iudicioꝵ dei. ipsa scientiȩ elatio
ẽicitꝰ dum extollit. Obstaculum
& siquando scientiã uident᷑ adi.¬
pisci: quasi de quadam rerũ cor¬
tice. & non de secretȩ dulcedinis
medulla pascunt᷑: micantibusq
ingeniis sȩpe exteriora tantũmͦ
at tingunt: sed int̾ni gustũ sapo.¬
ris ignorant: uidelic& foris acuti
sed intus ceci sunt. Neq id de dõ
sentiunt quod dulce interiꝰ sapi¬
at : sed quod excussum exteriꝰ
son&. Qui & si secreta quȩdam
intelligenda ꝑcipiunt: eoꝵ dul-¬
cedinem experiri non possunt:
Et si nouerunt quomͦ sunt: igno¬
rant ut dixi quomͦ sapiunt E¬
tam̃ iuxta ea quȩ dicunt uiuere
nesciunt. Unde bene qͥdam sapi¬
ens dix̃. Michi autẽ det deus hȩc
dicere ex sententia. Sententia
quippe a sensu uocata. ẽ. Et re¬
cta quȩ intelligit non ex sola sci¬
entia. sed etiã ex sententia dicere
appetit: qͥ nequaquã tantummͦ

Expanded text:
saepe a secretis investigatsaepe a secretis investigatjudiciorum Dei ipsa scientiae suae elatio dejicit, dum extollit. 31. Obstaculum et si quando scientiam videntur adipisci, quasi de quadam rerum cortice, et non de secretae dulcedinis medulla pascuntur; micantibusque ingeniis saepe exteriora tantummodo attingunt, sed interni gustum saporis ignorant, videlicet foris acuti, sed intus caeci sunt. Neque id de Deo sentiunt, quod dulce interiat, sed quod excussum exterius sonet. Qui et si secreta quaedam intelligendo percipiunt, eorum dulcedinem experiri non possunt. Et si noverunt, quomodo sunt ignorant, ut dixi, quomodo sapiunt. Etamen juxta ea quae dicunt vivere nesciant. Unde bene quidam sapiens dixit: Mihi autem det Deus haec dicere ex sententia . Sententia quippe a sensu vocata est. Et recta quae intelligit, non ex sola scientia, sed etiam ex sententia dicere appetit, qui nequaquam tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
& absq delicto: immaculatus:
& non. ẽ. iniquitas in me. Quia
querelas in me repperit: idõ ar-¬
bitratus. ẽ. me inimicũ sibi. Posu¬
it in neruo pedes meos: custodiuit
om̃s semitas meas. Ooxq contra
hȩc uerba quȩ beatũ iob dixisse
narrauit: sententiã suam ꝓfe
ueracit᷑ dixerat: quod absq cul¬
pa fuerat flagellatus Hoc enĩ ip¬
se de se: quod de illo ad diabolũ
dñs dixit. Cõmouisti me aduer¬
sus eum: ut affligerẽ eum frustra
Sed heliu non credidit: cessante
culpa. potuisse eũ etiã ꝓ gr̃a fla.¬
gellari. Nesciebat enim flagellis
cto dixerat flagellatũ: hac eum
sententia increpat dicens. Hoc
est gͦ in quo non es iustificatus
Habent hoc arrogantes ꝓpriũ :
ut plus arguere ap̃petant quã
consolari: & quȩq hominibꝰ eue.¬
nire cognoscunt euenisse ex solis
iniquitatibus arbitrent᷑. Nesci¬¬
unt qͥppe occulta iudicia subtilit᷑
querere: atq id quod non intelli-¬
gunt humilit̾ ꝑscrutari: qͥa eos

Expanded text:
 absque delicto, immaculatus, et non est iniquitas in me; quia querelas non reperit in me. Ideo arbitratus est me inimicum sibi; posuit in nervo pedes meos; custodomnes semitas meas. - Moxque contra haec, quae beatum Job dixisse narravit, sententiam suam profveraciter dixerat, quod absque culpa fuerat flagellatus. Hoc enim ipse de se, quod de illo ad diabolum Dominus dixit: Commovisti me adversus eum, ut affligerem eum frustra . Sed Eliu non credidit cessante culpa potuisse eum etiam pro gratia flagellari. Nesciebat enim flagellis o se dixerat flagellatum, hac eum sententia increpat: Hoc est ergo in quo non es justificatus. Habent enim hoc arrogantes proprium, ut plus arguere appetant quam consolari, et quaeque hominibus evenire cognoscunt, evenisse ex solis iniquitatibus arbitrantur. Nesciunt quippe occulta judicia subtiliter quaerere, atque id quod non intelligunt humiliter perscrutari, quia eos
Abbreviated transcription (Latin):
ut hoc sanus port&. ubi infirmus
iacuerat: quia nimirũ om̃is qͥ
adhuc uiciis delectat᷑ infirmꝰ
iac&e in uoluptãtibus carnis. Sed
sanus hoc portat ubi infirmus
iacuerat: quia diuino adiutorio
ereptus a uiciis. eiusdem carnis
contumelias postmodũ toleratꝰ
in cuiꝰ prius desideriis requiesce.¬
bat. Rursum ꝑ lectũ uel stratũ
repausatio boni oꝑis designat᷑
Vnde & in apłoꝵ actibus petrꝰ
apłs dicit E nea: sanae te dñs¬
ix xiͦx: surge & sterne tibi. Qͥd
est dicere surge: nisi mala quȩ ꝑ¬
petrasti relinque : Quid. ẽ. dicere
sterne tibi: nisi mercedis causas
in quibꝰ requiescere debeas oꝑare:
It & deserat surgendo qđ fȩcit:
& inueniat sternendo quod fę¬
cerit. Quod utrũq brȩuit̃ ꝓpħa
cop̃hendit: dicens Declina
a malo: & fac bonũ. Declinare
quippe a malo. ẽ: ab eo qđ iacuit
surgere. Bonum uͦ facere. ẽ: mer¬¬
cedis oꝑa in quibus requiescere
debeat. sternere. Qui enĩ decli-¬
nat a malo. sed bona adhuc ñ

Expanded text:
ubi infirmus jacuerat, quia nimirum omnis qui adhuc vitiis delectatur, infirmus jacet in voluptatibus carnis. Sed sanatus hoc portat ubi infirmus jacuerat, quia divino adjutorio ereptus a vitiis, ejusdem carnis contumelias postmodum tolerat, in cujus prius desideriis requiescebat. Rursum per lectum vel stratum repausatio in bonis operibus designatur. Unde in apostolorum Actibus Petrus apostolus dicit: Aenea, sanet te Distus: surge et sterne tibi. Quid est dicere, surge, nisi mala quae perpetrasti derelinque? Et quid est dicere, sterne tibi, nisi mercedis causas in quibus requiescere debeas operare, ut et deserat surgendo quod fecit et inveniat sternendo quod fecerit? Quod utrumque breviter propheta comprehendit, dicens: Declina a malo, et fac bonum . Declinare quippe a malo est ab eo quo jacuit surgere; bonum vero facere est mercedis opera in quibus requiescere debeat praeparare. Qui enim declinat a malo, sed bona adhuc non
Abbreviated transcription (Latin):
& lucas dicit. Ipse enĩ erat dux
uerbi. Semen gͦ iisui ꝓpaginis di-¬
catuͦ. in competent᷑ fluens. cȩ tera
membra coinquinat: dum sermo
ꝑ quẽ in audientiũ sensibus na¬
sci scientia debuit: si inordinate
ꝓdeat. etiã quȩ recte senserit fȩ¬
dat. Unde heluii quoq etiã quȩ
dum cui uel quid loquat᷑ igno¬
rat. Et quasi fluxũ seminis susti¬
n&: qui linguã utilitati congru¬
am ꝑ uerba uanę locutionis mõ¬
u&. Bono autẽ ordine & factũ
se astruit & animatũ: ꝑ spm fa¬

Expanded text:
et Lucas dicit: Ipse enim erat dux et Lucas dicit: Ipse enim erat dux verbi . Semen ergo usui propaginis dicatum incompetenter fluens caetera membra coinquinat, cum sermo per quem in audientium sensibus nasci scientia debuit, si inordinate prodeat, etiam quae recte senserit foedat. Unde Eliu quoque etiam quae dum cui vel quid loquatur ignorat; et quasi fluxum seminis sustinet, cum linguam utilitati congruam per verba vanae locutionis movet. Bono autem ordine et factum se astruit, et animatum. Per spir
Abbreviated transcription (Latin):
tiirus uera: p̃misit elata: & di¬
cturus hoc quod recte saper&ꝰ
ante innotuit quantu tumer&
Sic nimirũ sic arrogaiitiũ m̃tes
insaniunt: ut & in eis quȩ recte
sentiunt. elationis suȩ tortitu¬
dine deprauent᷑. Unde sit. ut
etiã eoꝵ recta auditõres nequa¬
quã instruant: quia ꝓfecto illos
ꝑ ea quȩ tumide senͣtiunt. non
ad sui reuerentiã. sed ad contẽ.¬
ptũ uocant : dumq dictis pru-¬
dentibus stulticiȩ uerba miscent᷑
qͥa stulticia ab audiente despi-¬
citur. etiã prudentia non tenet᷑
Hinc enĩ ꝑ moysen dicit᷑. Uir qͥ
fluxũ seminis sustin&: ĩmundꝰ
erit. Quid enim. ẽ. sermo. nͥ se¬
men: Qui dum ordinate emit¬
titur: audientis mens quasi con-¬
cipientis uterus ad boni operis
plem fȩtatur. Si uͦ importune
defluit: emit tentẽ polluens ge-¬
nerandi uirtutẽ ꝑdit. Nam si
sermo semen non esse: de predi-¬
cante paulo nequaquã athenien-¬
ses dicerent. Quid sibi uult se.¬
miniuerbius hic dicere : De qͦ

Expanded text:
turus vera, praemisit elata; et dicturus 744 hoc quod recte saperet, ante innotuit quantum tumeret. Sic nimirum, sic arrogantium mentes insaniunt, ut et in eis quae recte sentiunt elationis suae tortitudine depraventur. Unde fit ut etiam eorum recta auditores nequaquam instruant, quia profecto illos per ea quae tumide sentiunt, non ad sui reverentiam, sed ad contemptum vocant. Dumque dictis prudentibus stultitiae verba miscentur, quia stultitia ab audiente despicitur, etiam prudentia non tenetur. Hinc enim per Moysen dicitur: Vir qui fluxum seminis sustinet immundus erit . Quid est enim sermo, nisi semen? Qui dum ordinate emittitur, audientis mens quasi concipientis uterus ad boni operis prolem fetatur. Si vero importune defluit, emittentem polluens, generandi virtutem perdit. Nam si sermo semen non esset, de praedicante Paulo nequaquam Athenienses dicerent: Quid vult sibi seminiverbius hic dicere ? De quo
Abbreviated transcription (Latin):
de sensu intelligentiȩ: sed de ip.¬
so apud homines etiã arrogan.¬
tiȩ contemptu. glorientur Un¬
de nunc dicit᷑. Loquat᷑ lingua
mea in faucibus meis. Ac si apte
dicat᷑. Quȩ contra te prudent᷑
sentio: hȩc silent᷑ narro. Aliquan¬
do autẽ in tantã impudentiȩ eli¬
tionẽ ꝓsiliunt: ut aliis tacentibꝰ.
ipsi soleant laudare qđ dicunt:
de meo sermones mei: & senten¬
tiam labia mea purã loquent᷑.
Magnȩ uirtitis laus. ẽ. simpliꝰ¬
citas locutionis: quã quia arro.¬
gantes non habent. habere se
hanc sollicitius asserunt: ut se.
curius audiant᷑: & pure se lo.¬
cuturos denunciant: quia dupli¬
citatis suȩ maliciã deprehendi
formidant. Sȩpe autẽ & falsis ue.¬
ra ꝑmiscent: ut inde eoꝵ menda.¬
cio citius credatur: unde inesse
eis assertio ueritatis agnoscitur:
Quia gͥ heliu & pure se locutu.¬
rũ ꝑhibuit: & dicta sua appellan.¬
do sententias. fauore p̃currit: e.¬

Expanded text:
de sensu intelligentiae, sed de ipde sensu intelligentiae, sed de ipso apud homines etiam arrogantiae contemptu glorientur. Unde nunc dicitur: Loquatur lingua mea in faucibus meis. Ac si aperte dicatur: Quae contra te prudenter sentio, ecce silenter narro. Aliquando autem in tantam impudentiae elationem prosiliunt, ut aliis tacentibus ipsi soleant laudare quod dicunt. de meo sermones mei, et sententiam labia mea pura loquentur. - Magnae virtutis laus est simplicitas locutionis, quam quia arrogantes non habent, habere se hanc sollicitius asserunt, ut curius audiantur. Et pure se locuturos denuntiant, quae duplicitatis suae malitiam deprehendi formidant. Saepe autem et falsis vera permiscent, ut inde eorum mendacio citius credatur, unde inesse eis assertio veritatis agnoscitur. Quia igitur Eliu et pure se locuturum perhibuit, et dicta sua appellando sententias favore praecucurrit, e
Abbreviated transcription (Latin):
seruauit: His gͦ pͥmũ cogitatio¬
nibus humiliari cordeb&: et tc̃
demũ delinquentiũ iniquitat es
increpare. Sed hunc ut sȩꝑiꝰ dic¬
tũ . ẽ. locutionis modum. heliũ ig¬
norare ostendit᷑᷑. qui in locutione
sua elationis typo. quasi potentia
cuiꝰdam auctoritatis inflatur: di¬
cens. Audi gͥ iob eloquia mea:
& omnes sermones meos ausculta:
Eece aperui os meũ: loquatur
lingua mea in faucibus meis. In faui.
cibus uͦ loqui. ẽ: silent᷑ dicere &
non clamoribus uociferari. Quibꝰ
uerbis: arrogantes intra scãm ȩc¬
cłam positos. signat Hi enĩ uelut
in faucibus loqui dicunt᷑ : quando
non contra aduersarios extra ui¬
uentes clamant: sed quosdã intra
sinũ sc̃ȩ eccłȩ quasi uicinos ac iux¬
ta positos increpant. Sepe uͦ ar¬
rogantes eandem quã tenent ar-¬
rogantiam se fugere ostendt᷑: & dũ
sic cuncta agant ut nullũ late.¬
ant: hȩc pͥuate singulis quasi si¬
lent᷑ narrant: quatinus non solũ

Expanded text:
His ergo primum cogitationibus humiliari cor debet, et tunc demum delinquentium iniquitas increpari. Sed hunc, ut saepe dictum est, locutionis modum Eliu ignorare ostenditur, qui in locutione sua elationis typo quasi potentia cujusdam auctoritatis inflatur, dicens: Audi igitur, Job, eloquia mea, et omnes sermones meos ausculta. Ecce aperui os meum, loquatur linguaro loqui est silenter dicere, et non clamoribus vociferari. Quibus verbis arrogantes intra sanctam Ecclesiam positos signat. Hi enim velut in faucibus loqui dicuntur, quando non contra adversarios extra viventes clamant, sed quosdam intra sinum sanctae Ecclesiae quasi vicinos ac juxta positos increpant. Saepe vero arrogantes eamdem quam tenent arrogantiam se fugere ostendunt; et dum sic cuncta agunt, ut nullum lateant, haec private singulis quasi latenter narrant: quatenus non solum
Abbreviated transcription (Latin):
grauis Habent hoc etiã arro¬
gantes ꝓpriũ. quod priusquam
dicant᷑. mira se dicere semꝑ existi¬¬
mant: & locutionẽ suam admi-¬
rando p̾ueniunt: quia uel in acu¬
tis sensibus. ipsa elatio quanta sit
fatuitas ignorant. Notandum
quoq est. quod paulus dũ mire
hebreos admonerae: adiunxit:
Rogo autẽ uos fr̾s: ut sufferatis
uerbũ solatii. Etenĩ ꝑpaucis
scripsi uobis Heliũ autẽ in ania
pͥtulit: & quasi consolando subiun¬
git. Miraculum meũ non te
terreat: & eloquentia mea ñ sit
tibi grauis. Ille dicta sua uerbũ
solatii: hic uero eloquentiam &
miraculum uocat. Ecce quam di-¬
stincti saporis ꝓdeunt fructus:
ex diuersa radice cogitationũ
Ille de magnis humilit̾ sentit: iste
de minimis se inanit̾ erigit. Qͥd
gͦ inter hȩc nisi hoc. ẽ. sollerter
intuendum. quod & ascensuira
in imo se esse considerant᷑ & casii¬
ra semꝑ in p̃cipitio stant. salomo¬
ne at testante qui ait: ante rui-¬
nam exaltat᷑ cor. & ante głam

Expanded text:
I. Habent hoc etiam arrogantes proprium, quod prius quam dicant, mira se dicere semper existimant, et locutionem suam admirando praeveniunt, quia tis sensibus ipsa elatio quanta sit fatuitas ignorant. Notandum quoque est quod Paulus, dum mire Hebraeos admonet, adjunxit: « Rogo autem, fratres mei, ut sufferatis verbum solatii. Etenim perpaucis scripsi vobis . » Eliu autem inania protulit, et quasi consolando subjungit: Miraculum meum non te terreat, et eloquentia mea non sit tibi gravis. Ille dicta sua verbum solatii, hic vero eloquentiam, et miraculum vocat. Ecce quam distincti sapores pro deunt fructuum ex diversa radice cogitationum. Ille de magnis humiliter sentit, iste de mininis se inaniter erigit. Quid ergo inter haec, nisi hoc solerter est intuendum, quod et ascensuri in imo se esse considerant, et casuri semper in praecipiti stant? Salomone attestante, qui ait: Ante ruinam exaltatur cor, et ante gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
gamus: quo nosin&ipsos ueriꝰ in
his quos emendamꝰ agnoscimus:
Si autẽ tales nec sumus nec fuumꝰ:
quales adhuc illi sunt quos em̃dare
curamꝰ: ne cor nr̃m forte suꝑbiat.¬
& de ipsa innocentia peius ruat:
quoꝵ mala corrigimus. alia eoꝵ
bona nobis ante oculos reuocemꝰ:
Quȩ & si om̃ino nulla sunt. ad
occulta dei iudicia recurramus:
quia sicut nos nullis meritis hoc
ipsum honũ quod habemꝰ acce-¬
pimꝰ: ita illos quoq potest gr̃a
suꝑnȩ uirtitis infundere: ut ex¬
citati posterius: etiã ipsa possiÑ
bona quȩ nos ante accȩpimꝰ p̃ue.¬
nire. Quis enĩ creder& qđ ꝑ apo¬
stolatus meritũ. saulus lapidatũ
stephanũ precessurus erat: qͥ in

Expanded text:
gamus, quanto nosmetipsos verius in gamus, quanto nosmetipsos verius in his quos emendamus agnoscimus. Si autem tales nec sumus nec fuimus quales adhuc illi sunt quos emendare quos curamus, ne cor nostrum forte superbiat, et de ipsa innocentia pejus ruat, quorum mala corrigimus, alia eorum bona nobis ante oculos revocemus. Quae si omnino nulla sunt, ad occulta Dei judicia recurramus, quia sicut nos nullis meritis hoc ipsum bonum quod habemus accepimus, ita illos quoque potest gratia supernae virtutis infundere, ut excitati posterius etiam ipsa possint bona quae nos ante accepimus praevenire. Quis enim crederet quod per apostolatus meritum Saulus lapidatum Stephanum praecessu
Abbreviated transcription (Latin):
quam dicat᷑. Nam doctrina subtra
hit fidiciã: quando conscientia
prepedit linguã. Non gͦ ei pote.¬
statẽ elatȩ locutionis: sed bonȩ
fiduciã insinuauit actionis. Un¬
de etiã de dño scriptũ. ẽ. Erat e¬
nĩ docens sicut potestatẽ habens:
ñ sicut seribȩ & pharisei. Singu¬
larit̾ nanq ac principalit̾ solus
ex potestate. bona lociitus. ẽ: qͥa
ex infirmitate nulla mala cõmi¬
sit. Ex diuinitatis quippe poten¬
tia habuit: id quod nobis ꝑ hu-¬
manitatis suȩ innocentiã mini¬
strauit. Nos enĩ qui infirmi hõmi¬
nes sumus: cum de dõ hominibus
loquim᷑. debemꝰ pͥmũ meminisse
qđ sumus: ut ex ꝓpͥa infirmitate
pensemus: quo dicendi ordine in-¬
firmis fratribus consulamꝰ. Consi.¬
deremus gͥ quia aut tales sumꝰ
quales ñ nullos corrigimꝰ᷑ aut ta-¬
les aliquando fuimꝰ. & si iam diui¬
na gr̃a oꝑante non sumͦꝰ: ut tanto
temperantius corde humili corri¬

Expanded text:
quam dicatur. Nam doctrinae squam dicatur. Nam doctrinae shit fiduciam, quando conscientia praepedit linguam. Non ergo ei potestatem elatae locutionis, sed bonae fiduciam insinuavit actionis. Unde etiam de Domino scriptum est: « Erat enim docens, sicut potestatem habens, non sicut Scribae et Pharisaei . » Singulariter namque et principaliter solus ex poteex infirmitate mala nulla commisit. Ex divinitatis quippe potentia habuit id quod nobis per humanitatis suae innocentiam ministravit. Nos enim, quia infirmi homines sumus, cum de Deo hominibus loquimur, debemus primum meminisse quod sumus, ut ex propria infirmitate pensemus quo docendi ordine infirmis fratribus consulamus. Consideremus igitur quia aut tales sumus quales nonnullos corrigimus, aut tales aliquando fuimus, etsi jam divina gratia operante non sumus; ut tanto temperantius corde humili corri
Abbreviated transcription (Latin):
tionis insequitur. Cau& enĩ ne eũ
magis elatis moribus prȩdic&: quẽ
in corde audientiũ sacris sermonibꝰ
insectat᷑. Humilitatẽ nanq quȩ
magistra. ẽ. om̃iũ mat̾q uirtutũ:
& loquendo dicere. & uiuendo co¬
nat᷑ ostendere: ut eam apud disci¬
pulos ueritatis. plus moribus quã
sermonibꝰ eloquat᷑. Unde & paulꝰ
thessalonicensibus loquens: quasi
culminis ꝓprii apostolatus oblitꝰ.
ait. Facti sumꝰ paruuli in medio
ur̃m. Unde & petrus apłs cũ di¬
cer& parati semꝑ ad satisfactionẽ
om̃i poscenti uos rationẽ. de ea q̃
in uobis. ẽ. spe. in ipsa doctrina
scientiȩ. qualitatẽ docendi asse¬
ruit esse seruandam: subdens. Sed
cũ modestia & timore: conscien¬
tiã habentes bonã. Hoc autẽ qđ
discipulo paulus ait. p̃cipe hȩc
& doce cũ om̃i imperio: ñ domi-¬
nationẽ potentię sed auctorita.¬
tẽ suad& uitȩ. Cum imperio
quippe docẽtur: qđ priꝰ agitur

Expanded text:
tionis insequitur. Cavet enim ne eum tionis insequitur. Cavet enim ne eum magis elatis moribus praedicet, quem in corde audientium sacris sermonibus insectatur. Humilitatem namque, quae magistra est omnium materque virtutum, et eloquendo dicere, et vivendo conantur ostendere, ut eam apud discipulos veritatis plus moribus quam sermonibus eloquantur. Unde Paulus Thessalonicensibus loquens, quasi culminis proprii apostolatus oblitus, ait: Facti sumus parvuli in medio vestrum » Unde Petrus apostolus cum diceret: Parati semper ad satisfactionem omni poscenti vos rationem de ea quae in vobis est spe , in ipsa doctrinae scientia qualitatem docendi asseruit esse servandam, subdens: Sed cum modestia et timore, conscientiam habentes bonam . Hoc autem quod discipulo Paulus ait: Praecipe haec, et doce cum omni imperio ; non dominationem potentiae, sed auctoritatem suadet vitae. Cum imperio quippe docetur quod prius agitur
Abbreviated transcription (Latin):
elatione descendit. qđ beatum
iob audire se ainmon&. qđ os
aperuisse se ꝑhib&: quod linguã
suã in faucibus suis loqͥ ꝓmittit:
hoc enĩ hab& ꝓpriũ doctrina
arrogantiũ: ut humilit᷑ nesciaq̃
inferre quod docent: & recta quȩ
sapiunt. recte ministrare ñ pos¬
sint. In uerbis enĩ eoꝵ ꝓditur.
quod cũ docent. quasiin qđdã
sbi uident᷑ sũmitatis culm̃ resi-¬
dere: eosq quos docent longe
infra se positos. uelut in imore¬¬
spieiunt: quibus non consulen¬
do loqui. sed uix dominando di-¬
gnantur. Recte autẽ his ꝑ pro-¬
pham dñs dicit. Uos aut̾ẽ cũ au-¬
steritate imperabatis & cum po¬
tentia. Cum austeritate enĩ et¬
cũ potentia imꝑant: qui subdi-¬
tos suos non tranquille ratiocinan-¬
do corrigere. sed asꝑe inflectere
dominando festinant. At contͣ
uera doctrina tantõ uehementiꝰ
hoc elationis uiciũ ꝑ cogitationẽ
fugit: quantõ ardentiꝰ uerborũ
suoꝵ iaculis ipsum magistru ela-¬

Expanded text:
elatione descendit, quod beatum Job audire se admonet, quod os aperuisse se perhibet, quod linguam suam in faucibus loqui promittit. Hoc enim habet proprium doctrina arrogantium ut humiliter nesciant inferre quod docent, et recta quae sapiunt recte ministrare non possint. In verbis enim eorum proditur quod cum docent, quasi in quodam sibi videntur summitatis culmine residere, eosque quos docent ut longe infra se positos veluti in imo respiciunt, quibus non consulendo loqui, sed vix dominando dignantur. Recte autem his per prophetam Dominus dicit: Vos autem cum austeritate imperabatis eis, et cum potentia . Cum austeritate enim et potentia imperant, qui subditos suos non tranquille ratiocinando cordominando festinant. At contra vera doctrina tanto vehementius hoc elationis vitium per cogitationem fugit, quanto ardentius verborum suorum jaculis ipsum magistrum ela
Abbreviated transcription (Latin):
beant: in illis omnimͦ extinguit᷑
ne subsistant. Qui gͥ scit fortit᷑
temptationẽ ferre certaminis:
& cum temptatione concutit᷑.
in alta arce presid& quietꝰ qͥq
etiã apud sem& ipsũ. sub seipso
esse contentiones uicioꝵ conspi.¬
cit: quibus nulla fractus delecta.¬
tione consentit. Seqͥt᷑. Non ac.¬
cipiã ꝑsonã uiri: & deũ homini
non ȩquabo. Nescio enĩ quandiu
subsistam: & si post modicũ tollait
me factor meus. Recta considãtio¬
est quod deũ homini iccirco non
ȩquat: quia quandiu hic subsis.¬
tat. uel quando ad dei iudiciũ
tollatur ignorat. E bene ait. pꝰ
modicũ tollat me factor meus:
quia quãmlib& longũ fuerit tẽ.¬
pus uitȩ p̃sentis: eo ipso breue. ẽ.
quo ꝑmanens non. ẽ. Neq enim
dignũ. ẽ. ut duutinũ iudicetur:
quicquid fine circuscribit᷑. Sed
inter has sententias quas ex uerita.¬
te solidas ꝓfert: ad uerba rursũ
elationis erũpit dicens. Audi¬

Expanded text:
beat; in illis omnimodo exstinguitur, beat; in illis omnimodo exstinguitur, ne subsistat. Qui igitur scit fortiter tentationem ferre certaminis, et cum tentatione concutitur in alta arce praesidet quietis, quia etiam apud semetipsum sub seipso esse contentiones vitiorum conspicit, quibus nulla fractus delectatione consentit. Sequitur: Ccipiam personam viri, et Deum homini non aequabo, nescio quandiu subsistam, et post modicum tollat me Factor meus. - Recta consideratio quod Deum homini idcirco non aequat, quia quandiu hic subsistat, vel quando a Deo in judicio tollatur, ignorat. Et bene ait: Post modicum tollat me Factor meus, quia quamlibet longum fuerit tempus vitae praesentis, eo ipso breve est, quo permanens non est. Neque enim dignum est ut diutinum judicetur, quidquid fine circumscribitur. Sed inter has sententias quas ex veritate solidas profert, ad verba rursum elationis erumpit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
uicesimum. in quo flos iuuentu¬¬
tis oborit᷑: nisi ipsa contra unũ qđq
uiciũ bella signantur: E quid ꝑ
qͥnquagenarium in quo iubelei
requies continet᷑ : nisi int̾na quies
edomito bello mentis exprimitur:
Quid uͦ ꝑ uasa tab̾naculi: nͥ fidelis
animȩ figurant᷑: Leuitȩ gͦ ab an¬
no uicesimo quinto. tabernaculo
seruiunt: & a qͥnquagenario cu-¬
stodes uasoꝵ fiunt: ut uidelicet
qͥ adhuc impugnantiũ uiciorũ
certamina ꝑ consensum delectatio¬
nis tolerant: alioꝵ curã susciꝑe
non p̾sumant. Cum uͦ in tẽptatio¬
ne bella subeger int: qͦ apud se
iam de intima tranquillitate
securi sunt: animarũ custodiã
sortiant᷑. Sed quis hȩc tempta¬
tionũ p̃lia sibi ꝑfecte subigat:
cũ paulus dicat. uideo aliã lege
in membris meis repugnantem
legi mentis meȩ. & captiuum
me ducentẽ in lege peccati: Sed
Aaliud. ẽ. bella fortit̾ ꝑpeti: aliid
bellis eneruit̾ expugnari. In istis
exercetur uirtus ne extolli de.¬

Expanded text:
vicesimum, in quo flos juventutis oboritur, nisi ipsa contra unumquodque vitium bella signantur? Et quid per quinquagenarium, in quo jubilaei requies continetur, nisi interna quies e domito bello mentis exprimitur? Quid vero per vasa tabernaculi, nisi fidelium animae figurantur? Levitae ergo ab anno vigesimo et quinto tabernaculo serviunt, et a quinquagesimo custodes vasorum fiunt, ut videlicet qui adhuc impugnantium vitiorum certamina per consensum delectationis tolerant, aliorum curam suscipere non praesumant; cum vero tentationum bella subegerint, quo apud se jam de intima tranquillitate securi sunt, animarum custodiam sortiantur. Sed quis haec tentationum praelia sibi perfecte subigat, cum Paulus dicat: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati ? Sed aliud est bella fortiter perpeti, aliud bellis enerviter expugnari. In istis exercetur virtus, ne extolli de
Abbreviated transcription (Latin):
culas uͦ: infirmas in ipsa humani
cit Habemꝰ thesauru istũ. in ua-¬
sis fictilibus. Helui autẽ quia ut¬
suꝑiꝰ dixi sic inflatione elationis
extendit᷑/ ac si ad loquendũ ꝑ
caritatis gr̃am. ardore spc̃ sancti
accendatur: sensus sui spm̃ in eo
quod tacuit. quasi musto absq
spiraculo cõparauit. Et bene
ait quod lagunculas nouas di¬
rũpit: quia sp̾c scĩ feruor. non so¬
lũ ueteri. sed etiã noua uita uix
capitur. Mustũ gͦ lagunculas no-¬
uas dirupit: quia feruoris eius
potentia etiã spiritalia corda
transcendit. Loquar & respira.¬
respondebo. Bene ait respirãbo:
quia sicut labor iustoꝵ.ẽ. uidere
praua nec corrigere: ita grauis. ẽ.
labor arrogantium. si qđ sapiuñ
non ostendunt. Uim qͥppe intrin¬
secus estuantẽ ferre uix possunt:
si om̃e qđ̃ sentiunt paulo tardiꝰ
innotescunt. Unde necesse. ẽ. ut
cũ res bona agit᷑: priꝰ eius elatio
in corde uincatur : ne si a radice
miserȩ intentionis ꝓ̃deat: a maroᷤ

Expanded text:
humanitcit: « Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . » Eliu autem inflatione elationis extensus, ac si ad loquendum per charitatis gratiam ardore sancti Spiritus accendatur, sensus sui spquod tacuit, quasi musto absque spiraculo comparavit. Et bene ait: Quod lagunculas novas disrumpit; quia sancti Spiritus fervor non solum veteri, sed etiam nova vita vix capitur. Mustum ergo lagunculas novas disrumpit, quia fervoris ejus potentia etiam spiritalia corda transcendit. Loquar, et respirarespondebo. Bene ait: Respirabo, quia sicut labor justorum est videre prava, nec corrigere; ita gravis est labor arrogantium, si quod sapiunt non ostendunt. Vim quippe intrinsecus aestuantem ferre vix possunt, si omne quod sentiunt paulo tardius innotescunt. Unde necesse est ut cum res bona agitur, prius eius elacio in corde vincatur, ne, si a radice miserę intentionis prodeat, amaros
Abbreviated transcription (Latin):
Cur gͦ turbati sunt si nichil ui
derunt: Nec tam̃ ꝑfectũ aliqͥd
fuit: quod uidere clausi poterañ:
Nam si ꝑfecte totũ uidissentꝰ cur
aꝑte quererent quod uiderent :
Sic itaq sic sumꝰ: cũ de incõp̃hen¬
sibili natiuitate. intueri aliquid
conamur. E oipso enĩ quo fulgõ
& quasi uid& quod uidere ñ ual&:
uelut in tenebris positus. uim lu-¬
hȩc diuinȩ naturȩ secreta admi-¬
ratio. non facile occupatis ꝑ t̾re-¬
na desideria mentibus in notescit:¬
apte dei locutio qualit̾ ad nos fi¬
at. insinuat dicens. Per sõnium¬
in uisione nocturna: quando ir¬
ruit sopor suꝑ homines: & dor¬
miunt in lectulo. Quid. ẽ. qđ ꝑ
somniũ nobis locitio diuinita¬
tis innotescit: nisi qđ dei secreta
non cognoscimꝰ. si in terrenis de¬
sideriis uigilemꝰ: In somnio enĩ¬
enĩ exteriores sensus dormiunt: &
delic&e dei quasi ꝑ sõniũ audit᷑:
quando tranquilla mente ab huiꝰ
scłi actione quiescit᷑ & in ipso

Expanded text:
Cur ergo turbati sunt si nihil clausi Cur ergo turbati sunt si nihil clausi viderunt, nec tamen perfectum aliquid fuit quod videre clausi potuerunt? Nam si perfecte totum vidissent, cur aperti quaererent quod viderent? Sic itaque, sic sumus, cum de incomprehensibili nativitate intueri aliquid conamur. Eo ipso enim quod admiraet quasi videt quod videri non valet, velut in tenebris positus, vim lucae quippe naturae secreta admiratio non facile occupatis per terrena desideria mentibus inapte Dei locutio qualiter ad nos fiat insinuat, dicens: CAPUin visione nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo. Quid est quod per somnium nobis locutio Divinitatis innotescit, nisi quod Dei secreta non cognoscimus, si in terrenis desideriis vigilamus. In somnio exteriores sensus dormiunt, et delicet Dei quasi per somnium auditur, quando tranquilla mens ab hujus saeculi actione quiesci
Abbreviated transcription (Latin):
delic& tempꝰ p̃teritũ nec futu¬
rũ ponens: liquet om̃ibus qͥa
it nec futurũ. Tanto gͦ in eo qđ¬
lib& tempꝰ ponit᷑ libere: qͣnto
nullũ uere. Neq enĩ quod libet
libere dici poterat: si salte̾ unũ
dici in deo tempus au-¬
dacter quodlib& licae: unde
in eo dici ꝓprie nullũ lic&:
Uerbum nanq pater sine tẽpore
illam ineffabilem natiuitatem
quod de ȩt̾no natus. ẽ. coȩt᷑nus:
qđ existens ante scła genuit ȩ¬
qualẽ: quod gignenti natus po¬
sterior non.ẽ. Quod uidelic&
nos mirari possumꝰ: sed intueri
minime ualemus. Illius autem
natiuitatis uim iam mirari pos¬
se. aliquatenꝰ uidere. ẽ: sed quo¬
mͦ uidemus. nequaquã cõp̃hen-¬
dimus. Est autẽ quod de usu car¬¬
nis aterahere ad sensum sp̃e de-
bemus. Nam siquis in tenebris
clausis oculis iaceat: atq ante
eum subito lucernȩ lum̃ erum¬
pat: clausi eius oculi ipso aduen-¬
tu luiminis feriunt᷑. ut patescañ:

Expanded text:
delicet tempus praeteritum, sed futudelicet tempus praeteritum, sed futurum ponens, liquet omnibus quiait, nec futurum. Tanto ergo in eo quodlibet tempus ponitur libere, quanto nullum vere. Neque enim quodlibet libere dici poterat, si saltem unum e itaque dici in Deo tempus audacter quoslibet licet, unde in eo dici proprie nullum licet. Verbum namque Pater sine tempore illam ineffabilem nativitatem, quod de aeterno natus est coaeternus, quod existens ante saecula genuit aequalem, quod gignente natus posterior non est? Quae videlicet nos mirari possumus, sed intueri minime valemus. Illius autem nativitatis vim jam mirari posse, aliquatenus videre est. Sed quomodo videmus quod nequaquam comprehendimus? Est autem quod de usu carnis trdebemus. Nam si quis in tenebris clausis oculis jaceat, et ante eum subitum lucernae lumen erumpat, clausi ejus oculi ipso adventu luminis feriuntur ut patescant.
Abbreviated transcription (Latin):
ad patres nr̃os ꝓtulit: nos eru¬
rogantes. cum intra eam labo¬¬
rare quosdam pusillanimitate
conspiciunt: quia deus nob ad
uerba omĩa ñ respondae: qͥa se¬
mel loquit᷑ deus: & idipsum se¬
cundo non rẽpetit: id. ẽ. cogita¬
tionibus uel temptationibꝰ sin¬
guloꝵ non iam passim ꝑ ꝓpħa-¬
rum uoces. non ꝑ angelica officia
satisfacit: quia in scriptura qͥc
quid potest singulis euenire
comprehendit: uꝰ atq in illa ꝑ
exempla p̾̃cedentium. etiã uitã
sequentium informare curauit:
hoc intelligi subtilius potest:
quod pater unigenitũ consub¬
stantialem sibi filiũ genuit. Lo¬
qui enĩ dei. ẽ: uerbum genuisse
Semel aut̾ẽ loqui. ẽ: uerbũ ali¬
ud pret̾ unigenitũ non habere
Unde & apte subdit᷑ & scđo id¬
ipsum ñ rẽpetit: quia uidelic&
hocipsum uerbũ id. ẽ. filiũ. ñ nͥ
unicũ gẽnuit. Quod autẽ non
ait locutus. ẽ. sed loquit᷑: ñ ui-¬

Expanded text:
ad patres nostros protulit, nos eruad patres nostros protulit, nos erurogantes, cum in ea laborare quosdam pusillanimitate conspiciunt, quia nobis Deus ad verba omnia non respondet, quia semel loquetur Deus, et idipsum secundo non repetet; id est, cogitationibus vel tentationibus singulorum non jam passim per prophetarum voces, non per angelica officia satisfacit, quia in Scriptura sacra quidquid potest singulis evenire comprehendit, atque in illa per exempla praecedentium etiam vitam sequentium informare curavit. etet, hoc intelligi subtilius potest, quod Pater unigenitum consubstantialem sibi Filium genuit. Loqui enim Dei est Verbum genuisse. Semel autem loqui Dei est Verbum aliud praeter unigenitum non habere. Unde et apte subditur: Et secundo idipsum non repetet, quia videlicet hoc ipsum Verbum, id est Filium, nonnisi unicum genuit. Quod autem non ait, Locutus est, sed loquetur, non vi
Abbreviated transcription (Latin):
nit̾ respondetur: ubi uita p̃ce.¬
dentium. fit forma sequentium.
Ut eni unũ epluribꝰ ꝓferamꝰ: ecce
dum passione aliqua uel mole.¬
stia carnis afficimurͥ scire for¬
tasse causas passionis eiusdem
uel molestiȩ optamꝰ: quatinꝰ in
eo quod patimurꝰ: ex ipsa rerũ
scientia consolemur Sed quia
de specialibus temptationibus
nr̃is nequaquã nobis singulis
specialiter respondetur : ad scri.¬
pturã sacram recurramus Ibi
uidelic& inuenimus: qđ paulus
carnis infirmitate temptatus.
audiuit. Sufficit tibi gr̾a mea:
nam uirtus in infirmitãte ꝑfi.¬
citur. Iccirco illi in infirmitate¬
ꝓpria dictũ. ẽ: ne singillatim
nobis om̃ibus diceretur. In scri.¬
ptura gͥ sacra uoce dei afflicto
paulo audiuimꝰ: ne cũ fortasse
affligim᷑: singuli audire eã pri.¬
uatã consolationẽ quereremus
respond&: quia semel lõquit᷑.
& scdo idipsum non repetit: id
est in his quȩ ꝑ scripturã sacrã

Expanded text:
niter respondetur, ibi vita praeceniter respondetur, ibi vita praecedentium fit forma sequentium. Ut enim unum e pluribus proferamus, ecce dum passione aliqua vel molestia carnis afficimur, scire fortasse occultas causas passionis ejusdem vel molestiae optamus, quatenus in eo quod patimur ex ipsa rerum scientia consolemur. Sed quia de specialibus tentationibus nostris nequaquam nobis singulis specialiter respondetur, ad Scripturam sacram recurrimus. Ibi videlicet invenimus quod Paulus carnis infirmitate tentatus audivit: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur propria dictum est, ne singulatim nobis omnibus diceretur. In Scriptura igitur sacra vocem Dei afflicto Paulo audivimus, ne cum fortasse affligimur singuli, audire eum privata consolatione quaereremus. respondet, quia semel loquitur, et secundo idipsum non repetit, id est, in his quae per Scripturam sacram
Abbreviated transcription (Latin):
flicti cordis. ẽ. ꝓpriũ. ut in om̃e
quod appetit. & tam̃ reru̾ ordi-¬
nẽ contrariũ sentit: si possit fieri
cur ita uel non ita sit. diuinis sibi
responderi uocibus uelit : ut dm̃
de cuncta reru̾ controuersia con¬
sulat: & responsionis eius cogni¬
ta ratione. conquiescat Helui
autẽ preuidens quod scriptu¬
ram sacrã dñs conder&: ut in
ea uel publicis uel occultis cun-¬
ctoꝵ questionibus responder&e:
ait. Aduersus eũ contendis:
quod non ad om̃ia responderit
tibi. Semel loquit᷑ deus: & scdo
ilipsum ñ repetit. Ac si dicer&
Deus in singuloꝵ cordibꝰ priua-¬
tis uocibus non respond&. sed¬
tale eloquiũ construit: ꝑ qđ
cunctoꝵ questionibꝰ satisfacit
Inscriptura qͥppe eiꝰ eloquii.
causas nr̃as singuli si inquirimꝰ
inuenimus: nec opus. ẽ. ut in eo
quod specialiter quisq tolerat:
responderi sibi diuina uoce spe¬
cialit̾ querat. Ibi enĩ nob̃ om̃ibꝰ
in eo quod specialit̾ patim᷑. cõmu.¬

Expanded text:
flicti cordis est proprium, ut in omni quod appetit, et tamen rerum ordinem contrarium sentit, si possit fieri, cur ita vel non ita sit, divinis sibi responderi vocibus velit, ut Deum de cuncta eorum controversia consulat, et responsionis eius cognita ratione, conquiescat. Heliu autem praevidens, quod Scripturam sacram Dominus conderet, ut in ea vel publicis, vel occultis cunctorum quaestionibus responderet, ait: Adversus eum contendis, quod non ad omnia verba responderit tibi? Semel loquitur Deus, et secundo id ipsum non repetit: ac si diceret: Deus singulorum cordibus privatis vocibus non respondtale eloquium constituit, per quod cunctorum quaestionibus satisfacit. In Scripturae quippe ejus eloquio causas nostras singuli si requirimus invenimus, nec opus est ut in eo quod specialiter quisque tolerat, responderi sibi divina cialiter quaerat. Ibi enim nobis omnibus in eo quod specialiter patimur commu
Abbreviated transcription (Latin):
pisse estimant: si hanc eos occul.¬
tã habere contingat. Nusquam
qͥppe suũ gaudiũ: nisi in ore ho¬
minu̾ ponunt. Unde & fatuę uir¬
gines in uasculis suis oleũ ñ sũp¬
sisse referunt᷑: quia arrogantes
om̃s cum se ab aliquibus fortasse
uiciis abstinent: bonu̾ głę intͣ
conscientias habere non possunt.
In uase autẽ ꝓprio. sũpserat pau-¬
lus oleũ: qui dicẽbat. Gła nr̃a.
hȩc. ẽ. testimonium conscientiȩ
nr̃ȩ. In ane qͦ uasculum ferre. ẽ:
intus corde uacuo. foris humano

Expanded text:
pisse aestimant, si hanc eos occulpisse aestimant, si hanc eos occultam habere contingat; nusquam quippe suum gaudium nisi in ore hominum ponunt. Unde et fatuae virgines in sisse referuntur, quia arrogantes omnes, cum se ab aliquibus fortasse vitiis continent, bonum gloriae intra conscientias habere non possunt. In vase autem proprio sumpserat Paulus oleum, cum dicebat: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Inane ergo vasculum ferre, est intus corde vacuo foras humani
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ silentii. Qua quisquis ñ p̃mit᷑:
quasi uas inmundũ pollutumq
repbat᷑. An non uas sine oꝑculo
heliũ fuerat: qui hanc. eẽ. partẽ
suam ȩstimauerat. si ostenderie
sapientiã quã habebat: Quasi
enim uas sine oꝑculo uel ligatu¬
ra polluit᷑: qui ꝑ studiũ ostenta.¬
tionis patens. nullo uelamine
taciturnitatis operit᷑. Predica
tant: si intus quidem ipsi de sapi.¬
entia gaudeant: foris autẽ alios
ab errore cõpescant. Neq a se
ita loquendo exeunt. ut gaudir̃
mentis in ostensione ponant di¬
sertę locutionisł sed bonu̾ sci¬
entiȩ in cordis secreto meditant᷑:¬
& ibi gaudent ubi hoc ꝑcipiun:
non ubi inter tot temp̾tationu
laqueos. in notescere cõpellunt᷑:
quãuis cũ bonũ qđ accipiunt in.¬
notescunt: media int̾ueniente ca¬
ritate ex ꝓfectu audientiũ. &
non ex ꝓpria ostensione gratu.¬
lantur. Arrogantes enim cum
scientiã accipiunt: nichil se acce¬

Expanded text:
nae, qua quisquis non premitur, nae, qua quisquis non premitur, quasi vas immundum pollutumque reprobatur. An non vas sine operculo Eliu fuerat, qui hanc esse partem suam aestimaverat, si ostenderet scientiam quam habebat? Quasi enim vas sine operculo, vel ligatura, polluitur, qui per studium ostentationis patens, nullo velamine taciturnitatis operitur. Vet. Xtant, si intus quidem ipsi de sapientia sua gaudeant, foris autem alios ab errore compescant; neque a se ipsis ita loquendo exeunt, ut gaudium mentis in ostensione ponant disertae locutionis, sed bonum scientiae in cordis secreto meditantur, et ibi gaudent ubi hoc percipiunt, non ubi inter tot tentationum laqueos innotescere compelluntur, quamvis cum bonum quod accipiunt innotescunt, media interveniente charitate, ex profectu audientium, et non ex propria ostensione gratulantur. Arrogscientiam accipiunt, nihil se acce
Abbreviated transcription (Latin):
ultra. finis. ẽẽ. locutionis sapi¬¬
entiũ sol&e: ut eousq dicant:
quousq aduersariis silentium
imponant. Non enĩ se ostendere:
sed praua docentes cõpescere cu¬
piunt. Postquã uͦ de amicis iob
dictũ. ẽ. ex timuer̾ nec responder̃
ultra: abstulerq a se eloqͥũ: heliy
subiungens ait. Expectaui & ñ
sunt loquuti: steter᷑. nec respon¬
derunt ultra. E illis iam silentibꝰ.
adhuc uerba multiplicat: qͥa ui¬
delic& uir arrogans. & formam
in se arrogantium intentans: nꝰ
aduersarioꝵ dicta suꝑare. sed
suam sapientiã ostendere festinat
& ego partẽ meam: & ostendã
sapientiã meã Hanc enĩ partẽ
suam om̃is arrogans ęstimat᷑: si sci¬
entiam non tam hãbeat quã osten-¬
dat: quia nimirũ om̃s elati scientiã
non habere appetunt. sed osten¬
dunt. Quo contra. bene ꝑ moysen
dicit᷑. Uas quod non habuerit oꝑ.¬
culum. nec ligaturã desuꝑ: inmun-¬
dũ erit. Tegmen quippe oꝑculi
uel ligatura est: censura discipli.¬

Expanded text:
Finis esse locutionis sapientium solet, ut eo usque dicant quo adversariis silentium imponant. Non enim se ostendere, sed prava docentes compescere cupiunt. Postquam vero de amicis Job dictum est: Extimuerunt, nec responderunt ultra, abstuleruntque a se eloquium; Eliu subjungens, ait: Exspectavi, et non sunt locuti; steterunt, nec responderunt ultra. Et illis jam silentibus, adhuc verba multiplicat, quia videlicet vir arrogans, et formam in se arrogantium intentans, non adversariorum dicta superare, sed suam sapientiam ostentare festinat. et ego partem meam, et ostendam scientiam meam. Hanc enim partem suam omnis arrogans aestimat, si scientiam non tam habeat quam ostendat, quia nimirum omnes elati scientiam non habere appetunt, sed ostendere. Quo contra bene per Moysen dicitur: Vas quod non habuerit operculum, nec ligaturam desuper, immundum erit . Tegmen quippe operculi, vel ligatura, est censura discipli