comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fusio cota uita humana. Quicquid agunt ho¬
mines in spe uana: quando cognouerint quid
agunt. erubescunt. Quare laborant: Cui la¬
borant: filiis meis inquit. Et ipsi cin: filis sus
Et ipsi quibꝰ: filiis suis. Nemo ergo sibi. Ab ista
ergo confusione iam conuersi erant: quib dicit
apłs. Quam enim glam habebatis in ins. in quib
nunc erubescitis: Confusio est ergo ista tota iuta
rerum humanarum: non ꝑtinens ad dm̃. In hac
confusione. id est in ista babilonia: captiua tene¬
tur syon. S conuertit dñs captiuitatem syon
et facti sumus inquit sicut consolati: id est gau¬
si sumus. tanquam consolationem accipientes
Consolatio non est nisi miserorum. Consolatio
non est nisi gementium. lugentium. Quare qua¬
si consolatio: nisi quia adhuc gemimus: Gemi¬
mus in re: consolamur in spe. Cum transierit
res. de gemitu gaudium ueniet eternum:
ubi non opus erit consolatio. quia nulla mise¬

Expanded text:
fusio tota vita humana. Quidquid agunt hofusio tota vita humana. Quidquid agunt homines in spe vana, quando cognoverint quid agunt, erubescunt. Quare laborant? cui laborant? Filiis meis, inquit. Et ipsi cui? Filiis suis. Et ipsi quibus? Filiis suis. Nemo ergo sibi. Ab ista ergo confusione jam conversi erant, quibus dicit Apostolus: «Quam enim gloriam habebatis in his, in quibus nunc erubescitis» ? Confusio ergo est ista tota vita rerum humanarum, non pertinens ad Deum. In hac confusione, in ista Babylonia, captiva tenetur Sion: sed convertit Dominus captivitatem Sion. 4. «Et facti sumus,» inquit, «sicut consolati:» id est, gavisi sumus, tanquam consolationem accipientes. Consolatio non est nisi miserorum, consolatio non est nisi gementium, lugentium, Quare «quasi consolati,» nisi quia adhuc gemimus. Gemimus in re, consolamur in spe: cum transierit res, de gemitu gaudium veniet aeternum, ubi non opus erit consolatione, quia nulla mise
Abbreviated transcription (Latin):
dos Cum conuerterit
dñs captiuitatem syon. Que syon: lpsa
iherłm : aeterna syon. Quomodo ȩterna
syon. quomodo captiua syons In angłis
ȩterna : in hominib captiua. Hon enim om̃s
illius ciuitatis ciues captiui sunt: s qui inde
ꝑegrinantur ipsi captiui sunt. Homo ciuis ẽ.
iherłm : s uenditus sub peccato factus est
ꝑegrinus. De ꝓpagine ipsius natum est genus
humanum : et impleuit terras captiuitatis
syon. Et ista captiuitas syon. quomodo um¬
bra illuuis iherłm umbra illius syon quam ac¬
ceꝑunt uidȩi in imagine. in figura fuit in
captiuitate in babylonia: et post septuagin¬
ta annos rediit ille popłs ad ciuitatem suam
Septuaginta anni: significant om̃e tempus qd̾
septem diebus uoluitur. Cum aut̃ transierit
om̃e tempus. tunc redimus et nof ad patriam
nr̃am : quomodo ille populus post septuagu¬
ta annos rediit a captiuitate babilonie. Ba¬
bilonia est enim mundus iste. Babilonia em̃i
interpretatur confusio. Uidete si non est con¬

Expanded text:
m converteret Dominus captivitatem Sion.» Quae Sion? Ipsa Jerusalem, et aeterna Sion. Quomodo aeterna Sion, quomodo captiva Sion? In angelis aeterna, in hominibus captiva. Non enim omnes illius civitatis cives captivi sunt; sed qui inde peregrinantur, ipsi captivi sunt. Homo civis est Jerusalem, sed venditus sub peccato, factus est peregrinus. De propagine ipsius natum est genus humanum, et implevit terras captivitas Sion. Et ista captivitas Sion quomodo umbra illius Jerusalem? Umbra illius Sion quam acceperunt Judaei in imagine, in figura fuit in captivitate in Babylonia, et post septuaginta annos rediit ille populus ad civitatem suam . Septuaginta anni significant omne tempus quod septem diebus volvitur: cum autem transierit omne tempus, tunc redimus et nos ad patriam nostram; quomodo ille populus post septuaginta annos rediit a captivitate Babyloniae. Babylonia est enim mundus iste: Babylonia enim interpretatur, Confusio. Videte si non est con
Abbreviated transcription (Latin):
diligentius expresserunt. suꝑsꝑaui. Quod
uerbum et si minus usitate compositum
est: tamen implet ueritatis interpretandȩ¬
e
necessitatem. Attentius ergo nobis loci huiꝰ
rimandus est sensus: ut intelligamus quã¬
tum ds̃ adiuuat quid sibi uelit in uerbis
tius sꝑaui. in uidiciis tius suꝑsꝑaui. Respon

Expanded text:
diligentius expresserunt, «supersperavi»: quod diligentius expresserunt, «supersperavi»: quod verbum etsi minus usitate compositum est, tamen implet veritatis interpretande necessitatem. Attentius ergo nobis loci hujus rimandus est sensus, ut intelligamus, quantum Deus adjuvat, quid sibi velit, «In verbis tuis speravi, In judiciis tuis supersperavi. Re
Abbreviated transcription (Latin):
dam codices habent non usq quaq hoc ẽ.
non omĩmodo ex ore petri in quo erat ty¬
pus eccłie uerbum ueritatis ab latum est
quia & si ad horam negauit timore turbatꝰ.
tamen flendo est reparatus. et confitendo
est postea coronatus. Cotum itaq corpus
xp̃i loquitur: id est eccłiȩ sc̃ẽ uniuersitas.
In quo toto corpore siue quia negantibus
plurimis remanserunt fortes. qui usq ad
mortem ꝓueritate certarent: siue quia et
ex his qui negauerunt multi reparati sut̃.
non est ablatum ex eius ore uerbum ueri¬
tatis usq ualde. Quod aut̃ ait ne auferas.
intelligendum est ne auferri sinas. Propter
quod orando dicimus: ne nos inferas in
tẽptationem. Et ipse dñs ad petrum.
Rogaui inquit ꝓte ne deficiat fides tua:
hoc est ne auferatur de ore tuo uerbum ue¬
ritatis usq ualde. Sequitur. Quia in uidi¬
ciis tiis sꝑaui: uel sicut de greco quidam

Expanded text:
dam codices habent, non «usquequaque,» hoc est dam codices habent, non «usquequaque,» hoc est non omnimodo, ex ore Petri, in quo erat typus Ecclesiae, verbum veritatis ablatum est: quia etsi ad horam negavit timore turbatus, tamen flendo est reparatus , et confitendo est postea coronatus. Totum itaque corpus Christi loquitur, id est, Ecclesiae sanctae universitas: in quo toto corpore sive quia, negantibus plurimis, remanserunt fortes qui usque ad mortem pro veritate certarent, sive quia et ex iis qui negaverant multi reparati sunt, non est ablatum ex ejus ore verbum veritatis «usque valde.» Quod autem ait, «ne auferas,» intelligendum est, ne auferri sinas; propter quod orando dicimus, «Ne nos inferas in tentationem» . Et ipse Dominus ad Petrum, «Rogavi,» inquit, «pro te, ne deficiat fides tua» ; hoc est, ne auferatur ex ore tuo verbum veritatis «usque valde.» Sequitur, «Quia in judiciis tuis speravi;» vel, sicut de graeco quidam
Abbreviated transcription (Latin):
tuo quia dñs est iħc. et confessus fueris in
ore tuo quia ds̃ illum suscitauit a mortuis :
saluus eris. Corde enim creditur ad uisti¬
ciam: ore aut̃ confessio fit ad salutem. Parũ
est ergo in corde habere xp̃m: et nolle con¬
fiteri dum tunetur opprobrium: s exꝓ¬
brantib respondendum est uerbum. Ut
auit̃ hoc martires possent: ꝓmissum ẽ. eis
et dictum. Don enim uos estis qui loquimi¬
ni: s sp̃s patris ur̃i qui loquitur in uobis.
ipsum corpus cuiꝰ hec uerba sũt̃ ꝑtinentes:
graui pondere ꝑsecutionis surgente̾ nõ ua¬
luerunt sustinere exꝓbrationem. et xp̃m
deficiendo negauerunt: idõ sequitur. Et
ne auferas de ore meo uerbum ueritatis:
usq quaq. Ex ore suo quippe dicit. quia
unitas corporis loquitur: in cuius menbris
etiam illi deputantur qui defecerunt ad
horam negando: s penitendo postea reui
rant palmam reparata confessione sumpse¬
runt. Non igitur usq ualde. uł sicut qui¬

Expanded text:
tuo quia Dominus est Jesus, et confessus fueris in tuo quia Dominus est Jesus, et confessus fueris in ore tuo quia Deus illum suscitavit a mortuis; salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit in salutem . Parum est ergo in corde habere Christum, et nolle confiteri dum timetur opprobrium: sed exprobrantibus respondendum est verbum. Ut autem hoc martyres possent, promissum est eis, et dictum, «Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis» . ipsum corpus, cujus haec verba sunt, pertinentes, gravi pondere persecutionis urgente non valuerunt sustinere exprobrationem, et Christum deficiendo negaverunt; ideo sequitur, «Et ne auferas de ore meo verbum veritatis usque valde.» Ex ore suo quippe dicit, quia unitas corporis loquitur, in cujus membris etiam illi deputantur qui defecerunt ad horam negando, sed poenitendo postea revix perdiderant, reparata confessione sumpserunt. Non igitur «usque valde,» vel, sicut qui
Abbreviated transcription (Latin):
S et si non ipsi uerbum eaꝓbrant quod eos
latet: quod diuinitas eius ab eis non cognos¬
citur a quib eius infirmitas in cruce contẽp¬
nitur : nos aut̃ uerbum respondeamus ⁊ nec
ex ꝓbratione terreamur aut confundamur¬
U erbum enim si cognouissent: nunquã dñm
głe crucificissentꝰ. Ille aut̃ respondet uer¬
bum exꝓbrantib suꝑ quem uenit miscđia
dĩ: hoc est ipsum salutare eius. Uenit ut
ꝓtegat: non ut conterat. Nam suꝑ quosdam
conterendos uenturus est: qui nune in eum
dum sꝑnunt eius humilitatem. offendendo
quassantur. Sic enim dicit in euangłio. Qui
ceciderit suꝑ lapidem istum: conquassabitur.
Suꝑ quem uero cetiderit: conteret eum. Qui
ergo nobis exꝑbrant offendunt : et cadunt
in eum. Nos aut̃ ne offendamus et cadamus:
obꝓbria eoꝵ ne timeamus. s respondeamus
eiꝰs uerbum : hoc est uerbum fidei quad pre¬
dicamus: quia si credideris inquit in corde

Expanded text:
Sed etsi non ipsi Verbum exprobrent quod eos Sed etsi non ipsi Verbum exprobrent quod eos latet, quia divinitas ejus ab eis non cognoscitur a quibus ejus infirmitas in cruce contemnitur; nos tamen Verbum respondeamus, nec exprobratione terreamur aut confundamur. Verbum enim si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Ille autem respondet Verbum exprobrantibus, super quem venit misericordia Dei; hoc est, ipsum salutare ejus venit ut protegat, non ut conterat. Nam super quosdam conterendos venturus est, qui nunc in eum, dum spernunt ejus humilitatem, offendendo quassantur. Sic enim dicit in Evangelio: «Qui ceciderit super lapidem istum, conquassabitur; super quem vero ceciderit, conteret eum» . Qui ergo nobis exprobrant, offendunt, et cadunt in eum. Nos autem ne offendamus, et cadamus, opprobria eorum ne timeamus, sed respondeamus eis verbum. «Hoc est verbum fidei quod praedicamus. Quia si credideris,» inquit, «in corde
Abbreviated transcription (Latin):
ut quemadmodum scriptum est. qui głat᷑
in dño głetur. Quod ergo ait in tua uistici¬
a uiuifica me: in xp̃o utiq iuiuficari cup̃¬
Et ipsa est misccdia: quam suꝑ se poscit uenire.
Ipse xp̃c est et salutare dĩ: quo uerbo expo¬
suit quam nuscdiam diceret: ubi ait. et ue¬
mat suꝑ me misedia tua dñe. Si ergo queri¬
mus que sit ista miscđia tua: audiamus quod
sequitur. Salutare tuum scđm eloquium tuũ.
Ab eo quippe hoc ꝓmssum est.: qui uocat ea
que non sunt tanquam sint. Hondum enĩ
erant quib ꝓmitteretur: ne quisquam de
meritis głaretur. Et quib ꝓmissum est etiã
ipsi ꝓmissi sunt: ut totum corpus xp̃i dicat.
biguũ est. S quod libet eorum xp̃m sonet.
ipsum enim nobis exprobrant aquib est
crucifiacus. uł scandalum uł stulticiam ⁊ ig¬
norantes quia uerbum caro factum est. et
habitauit in nobis: quod uerbum in prin¬
oipio erat. et apud dm̃ erat. et ds̃ erat.

Expanded text:
ut, quemadmodum scriut, quemadmodum scriino glorietur» . Quod ergo ait, «In tua justitia vivifica me;» in Christo utique vivificari cupet ipsa est misericordia quam super se poscit venire. Ipse Christus est et «salutare» Dei; quo verbo exposuit quam misericordiam diceret ubi ait, «Et veniat super me misericordia tua, Domine.» Si ergo quaerimus quae sit ista misericordia, audiamus quod sequitur: «Salutare tuum secundum eloquium tuum.» Ab eo quippe hoc promissum est, qui «vocat ea quae non sunt, tanquam sint» . Nondum enim erant quibus promitteretur, ne quisquam de meritis gloriaretur. Et quibus promissum est, etiam ipsi promissi sunt; ut totum corpus Christi dicat, biguum est: sed quodlibet eorum Christum sonat. Ipsum enim nobis exprobrant, quibus est crucifixus vel scandalum, vel stultitia : ignorantes quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis; quod Verbum in principio erat, et apud Deum erat, et Deus erat .
Abbreviated transcription (Latin):
ORMONpristino
quem de psalmo qui est
omĩum ꝓlixcimus nuper
habuimus : de uerbis eius
que secuntur. iste uingẽ¬
dus est. Hec uerba sunt
EYENIAT suꝑ me miscđia tua
dñe. Que sententia suꝑiori uide¬
tur adnexa. Non enim ait ueni¬
at suꝑ me: sait et ueniat. Est
aut̃ ille suꝑior: ecce concupiui mandata
tua. in tua iusticia uiuifica me. Deide se¬
quitur: et ueniat suꝑ me miscdia tua dñe¬
Q iuid hic ergo poscit: nisi ut mandata que
concupiuit᷑ ꝑ eius miscđiam fiant. quia mã¬
dauit: E xponit enim quodam modo quid
dixxerit in tua iusticia uiuifica me: cum
subiungit et ueniat suꝑ me nuscdia tua dñe
Salutare tuum scđm eloquium tuum: hoc
est scd̾m ꝓmissionem tuam. Unde nos uult
apłs filios ꝓmissionis intelligi: ne arbitrem᷑
nr̃m eẽ quod sumus. s totum dĩ gr̃e tribua¬
mus: factus est enim nobis xp̃e sapiontia
a dõ et iusticia et scĩficatio et redemptio:

Expanded text:
rmoni pristino, quem de psalmo qui est omnium prolixissimus, nuper habuimus, de verbis ejus quae sequuntur iste jungendus est. Haec verba sunt: «Et veniat super me misericordia tua, Domine.» Quae sententia superiori videtur annexa: non enim ait, «Veniat super me;» sed ait, «Et veniat.» Est autem illa superior, «Ecce concupivi mandata tua; in tua justitia vivifica me:» deinde sequitur, «Et veniat super me misericordia tua, Domine.» Quid hic ergo poscit, nisi ut mandata quae concupivit, per ejus misericordiam faciat, qui mandavit? Exponit enim quodammodo quid dixerit, «In tua justitia vivifica me;» cum subjungit, «Et veniat super me misericordia tua, Domine, salutare tuum secundum eloquium tuum:» hoc est secundum promissionem tuam. Unde nos vult Apostolus filios promissionis intelligi ; ne arbitremur nostrum esse quod sumus, sed totum Dei gratiae retribuamus. «Factus est» enim «nobis» Christus «sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio;
Abbreviated transcription (Latin):
est. Quasi enim quereremus quid eẽt iuraiu:
adiunxit. et statui. hoc eium appellauit iura¬
mentum quod statuit ꝑ sacramentum: quia
ita debet cẽ mens fira in custodiendis iudiciis
iusticie di: ut sit omĩno ꝓ iuratione quod sta¬
tuit. Fid e aut̃ custodrantur iudicia iusticiȩ
di: cum sub dõ iusto uidice. nec recte factum
infructuosum. nec peccatum creditur im¬
punitum : s ꝓ hac fide quia multa et gra¬
iussima mala corpus pertulit xpisti. Hu¬
miliatus sum sunt inquit usq ualde. Hon
aut̃ ait humiliaui me. ut humilitatem
que in precepto est intelligi sit necesse: s ait.
humiliatus sum usq ualde: maximani sci¬
licet passus ꝑsecutionẽ: pro eo quod uirauit
et statuit custodire uidicia iusticiȩ dĩ. Et ne
ui tanta humuliatione fides ipsa deficeret:
addidit. Dñe uiufica me scđ̾m uerbũ tuũ.
hoc est scdm ꝓnustum tuum. Nam et uerbũ
ꝓmissoꝵ dĩ lucerna est : et lumen semitis.

Expanded text:
est. Quasi enim quaereremus quid esset, «Juravi;» est. Quasi enim quaereremus quid esset, «Juravi;» adjunxit, «et statui.» Hoc enim appellavit juramentum quod statuit per sacramentum; quia ita debet esse mens fixa in custodiendis judiciis justitiae Dei, ut sit omnino pro juratione quod statuit. 3. Fide autem custodiuntur judicia justitiae Dei; cum sub Deo justo judice, nec recte factum infructuosum, nec peccatum creditur impunitum: sed pro hac fide quia multa et gravissima mala corpus pertulit Christi, «Humiliatus sum,» inquit, «usque valde.» Non enim ait, Humiliavi me; ut humilitatem quae in praecepto est, intelligi sit necesse: sed ait, «Humiliatus sum usque valde;» maximam scilicet passus persecutionem, pro eo quod juravit et statuit custodire judicia justitiae Dei. Et ne in tanta humiliatione fides ipsa deficeret, addidit, «Domine, vivifica me secundum verbum tuum:» hoc est secundum promissum tuum. Nam et verbum promissorum Dei lucerna est pedibus, et semitis lumen.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum aequale gignenti lumen dicatur
et homo ab illo uerbo illumnatus quod dr̃
et lucerna. sicut ioħs. sicut apłi. nec ullus
eoꝵ homo sit uerbum. &e illud uerbum a
quo illuminati sunt lucerna non sit : quid ẽ.
hoc uerbum quod ita lumen dr̃ ut lucerna
sit. ait enim. lucerna pedib meis uerbũ tuũ
et lumen semitis meis: nisi uerbum intelli¬
gamus quod factum est ad ꝓpħas. uł quod
predicatum est ꝑ apłos. non uerbum xp̃m.¬
s uerbum ap̃i de quo scriptum est fides
trus: habemus inquit certiorem ꝓpħicum
sermonem. cui benefacitis intendentes ue¬
lut lucernę lucenti in obscuro loco. Quod
itaq hic ait lucerna pedib meis uerbum
tuum et lumien sentis meis: uerbum est
quod scripturis sc̃ĩs omũb continetur. Iu
raui inquit et statui custodire uidioia uis¬
ticiȩ tuę: tanquam bene ambulans ad illã
lucernam. et rectas semitas habens. Sequẽ¬
ti aut̃ uerbo: illud quod antecedit eapositũ

Expanded text:
Verbum aequale gignenti, lumen dicatur Verbum aequale gignenti, lumen dicatur et homo ab illo Verbo illuminatus, qui dicitur et lucerna, sicut Joannes, sicut Apostoli, nec ullus eorum homo sit Verbum, et illud Verbum a quo illuminati sunt lucerna non sit; quid est hoc verbum, quod ita lumen dicitur, ut lucerna sit ait enim, «Lucerna pedibus meis verbum tuum, et lumen semitis meis», nisi verbum intelligamus quod factum est ad Prophetas, vel quod praedicatum est per Apostolos? Non verbum  verbum Christi, de quo scriptum est, «Fidetrus: «Habemus,» inquit, «certiorem propheticum sermonem, cui benefacitis intendentes, velut lucernae lucenti in obscuro loco» . Quod itaque hic ait, «Lucerna pedibus meis verbum tuum, et lumen semitis meis,» verbum est quod in Scripturis sanctis omnibus continetravi,» inquit, «et statui custodire judicia justitiae tuae:» tanquam bene ambulans ad illam lucernam, et rectas semitas habens. Sequenti autem verbo illud quod antecedit expositum
Abbreviated transcription (Latin):
mundi : ait illis de illis. non potest ciuitas
abscondi suꝑ montem constituta: neq ac¬
cendunt lucernam et ponunt eam sub mo
dio. s suꝑ candelabrum : ut luceat om̃ibus
qui in domo sunt. Sic luceat lumen urm̃
coram homuub : ut scirent se tanquam lucer¬
nas de illo lumine quod immutabiliter lucet
accensas. Nulla quippe creatura quamius ra¬
tionabilis. et intellectualis asc ipsa illuminatur:
s participatione sempiternȩ ueritatis accendi¬
tur. Etiam si aliquando dies uocatur : non
dies dñs. s quem fecit dñs. Et idõ adhuc sub¬
didit: accedite ad dñm et illuminamini
Propter quam participationem in quantum
homo est ipse mediator: lucerna in apocalip¬
si nuncupatur. S singularis est ista suscep¬
tio. De nullo enim scõꝵ dici diuinitus potuit.
aut dici ullo modo fas est. uerbum caro fac¬
tum est: nisi de uno mediatore dĩ et homi¬
num. Cum igitur lumen dicatur unigenitũ

Expanded text:
mundi» : ait illis de illis, «Non potest civitas mundi» : ait illis de illis, «Non potest civitas abscondi super montem constituta; neque accendunt lucernam et ponunt eam sub mo super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt: sic luceat lumen vestrum coram hominibus» ; ut scirent se tanquam lucernas de illo lumine quod immutabiliter lucet, accensas. Nulla quippe creatura, quamvis rationalis et intellectualis, a seipsa illuminatur, sed participatione sempiternae veritatis accenditur: etiamsi aliquando dies vocatur, non dies Dominus, sed quem fecit Dominus; et ideo audit, Accedite ad eum, et illuminamini . Propter quam participationem, in quamtum homo est et ipse Mediator, «lucerna» in Apocalypsi nuncupatur . Sed singularis est ista susceptio: de nullo enim sanctorum dici divinitus potuit, aut dici ullo modo fas est; «Verbum caro factum est» , nisi de uno Mediatore Dei et hominum . Cum igitur lumen dicatur unigenitum
Abbreviated transcription (Latin):
nen semitis meis. Quod ẽ.
lucerna : hoc repetitum est lumen. Quod pe¬
dib meis: hoc senutis meis. Quid ͤ ergo uerbũ
tuum: Nunquidnam illud quod in principio
erat ds̃ aput dm̃: uerbum scilicet ꝑ quod fao¬
ta sunt omĩa:. Non est ita. Nam illud uerbũ
luinen est: s lucerna non est. Lucerna quippe
creatura est non creator: que participatione
in cominutabilis luois accenditur. Hoc erat ioħs
de quo dicit uerbum ds̃. Ille lucerna ardens
et lucens. S lumen est et lucerna: et tamen
in comparatione uerbi de quo dictum est ds̃
erat uerbum. non erat ille lumen: s missus ẽ.
ut testimonium ꝑhiberet de lumine. Erat
enim lumen uerum non quod illuminatur ut
homo: s quod illuminat omẽm hominem. Hisi
aut̃ et lucerna et lumen eẽt: non diceretur apłis.
uos estis lumen mundi. Quo audito ne id se pu¬
tarent eẽ quod ille qui hoc dixxerat: nam et
de se ipso quodam loco dixxit. ego sum lumen

Expanded text:
en semitis meis.» Quod est, «lucerna;» hoc repetitum est, «lumen:» quod, «pedibus meis;» hoc, «semitis meis.» Quid est ergo, «verbum tuum?» Numquidnam illud quod in principio erat Deus apud Deum, Verbum scilicet per quod facta sunt omnia? Non est ita. Nam illud Verbum lumen est, sed lucerna non est. Lucerna quippe creatura est, non Creator, quae participatione incommutabilis lucis accenditur. Hoc erat Joannes, de quo dicit Verbum Deus, «Ille erat lucerna ardens et lucens» . Sed lumen est et lucerna: et tamen in comparatione Verbi, de quo dictum est, «Deus erat Verbum,» non erat ille lumen; sed missus est, ut testimonium perhiberet de lumine. Erat enim lumen verum, non quod illuminatur, ut homo, sed quod illuminat omnem hominem . Nisi autem et lucerna lumen esset, non diceret Apostolis, «Vos estis lumen mundi.» Quo audito ne id se putarent esse, quod ille qui hoc dixerat; nam et de seipso quodam loco dixit, «Ego sum lumen
Abbreviated transcription (Latin):
in eis gła temporalis hominum uana querẽ¬
tium:s eterna gła est breui tempore patien¬
tium. et sine fine regnantium. Unde sequit᷑:
qm exultatio cordis mei sunt. Et si afflictio
corporis: exultatio tamen cordis. Deinde sub
iecit. Inclinaui cor meum ad faciendas uisti¬
ficationes tuas: in ęternum ꝑpter recributionẽ.
Qui dicit inclinaui cor meum᷑: ipse iam dixcerat.
monia tua: ut intelligamus simul hoc ẽẽ et
diuini muneris. et propriȩ uoluntatis. S nun¬
quid in eternum facturi sumus iustificationes
dĩ: Oꝑa illa quidem que oꝑamur circa ꝓxi¬
moꝵ necessitates. et̾na eẽ non possunt : sicut
nec ipse necessitates. S si non diligendo ista
faciamus: nulla est iustificatio. Si aut̃ diligẽ¬
do: ȩterna est ipsa dilectio: eiq ȩterna est¬
preparata retributio. Propter quam recribu¬
tionem dicit. inclinaui cor meum ad facien¬
das iustificationes dĩ: ut in ȩternum diligẽs.

Expanded text:
in eis gloria temporalis hominum vana quaerenin eis gloria temporalis hominum vana quaerentium, sed aeterna gloria est brevi tempore patientium, et sine fine regnantium. Unde sequitur, «Quoniam exsultatio cordis mei sunt:» etsi afflictio corporis, exsultatio tamen cordis. 8. «vers.» 112. Deinde subjecit: «Inclinavi cor meum ad faciendas justificationes tuas in aeternum, propter retributionem.» Qui dicit, «Inclinavi cor meum;» ipse jam dixerat, monia tua;» ut intelligamus simul hoc esse et divini muneris et propriae voluntatis. Sed numquid in aeternum facturi sumus justificationes Dei? Opera illa quidem quae operamur circa proximorum necessitates, aeterna esse non possunt, sicut nec ipsae necessitates: sed si non diligendo ista faciamus, nulla est justificatio; si autem diligendo, aeterna est ipsa dilectio, eique aeterna parata est retributio; propter quam retributionem dicit se inclinasse cor suum ad faciendas justificationes Dei, ut in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
tum est: hereditaui interpretati sunt. Qud
et si latinum eẽ posset. magis significaret eĩ
qui dedit hereditatem. quam eum qui ac¬
cepit: ut sic eẽt hereditaui. quomodo dita¬
ui. Melius ergo duob uerbis insinuatur
integer sensus: siue dicatur hereditate posse¬
di. siue dicatur hereditate ad quisiui: non he¬
reditatem s hereditate. Siue aut̃ queritur
quid ad quisierit hereditate: testimonia in¬
quit tua. Quid uolens intelligi. msi ut testis
dĩ fieret. eiusq testimonia confiteretur. id
est ut mr dĩ fieret. atq eius martiria di¬
ceret: sicut martires dicunt a patre sibi cuiꝰ
heres est ẽẽ collatum: Multi quippe uolus¬
runt. neq potuerunt: nulli tamen potu¬
erunt. nisi qui uoluerunt: quia non potlꝰ¬
issent. si dĩ testanonia negare uoluissent. S¬
quia etiam ipsorum preparata est uoluntas
a dño: idõ hec hereditate se ad quisisse iste
testatur. Et hoc in ȩternum: quia non est

Expanded text:
tum est, «Haereditavi» interpretati sunt. Quod tum est, «Haereditavi» interpretati sunt. Quod etsi latinum esse posset, magis significaret cum qui dedit haereditatem, quam eum qui accepit; ut sic esset «haereditavi,» quomodo, Ditavi. Melius ergo duobus verbis insinuatur integer sensus; sive dicatur, «Haereditate possedi;» sive dicacatur, «Haereditate acquisivi:» non haeriditatem, sed «haereditate.» Si autem quaeritur, quid acquisierit «haereditate; Testimonia,» inquit, «tua.» Quid volens intelligi, nisi, ut testis Dei fieret, ejusque testimonia confiteretur; id est, ut martyr Dei fieret, atque ejus martyria diceret, sicut martyres dicunt, a Patre sibi, cujus haeres est, esse collatum? Multi quippe voluerunt, neque potuerunt: nulli tamen potuerunt, nisi qui voluerunt; quia non potuissent, si Dei testimonia negare voluissent. Sed etiam ipsorum praeparata est voluntas a Domino. Ideo haec haereditate se acquisisse iste testatur, et hoc «in aeternum;» quia non est
Abbreviated transcription (Latin):
meis: s plures in tuis. Et hoc quidem pla¬
num est. lustoꝵ enim animȩ in manu dĩ sẽ.
in euius manus sunt et nos et sermones nr̃i
Et legis inquit tuȩ non sum oblitus: tanquã
ad non obliuiscendum dĩ legem manib po¬
sius adiuuetur eius memoria: ubi eus est
anima. Aninia uero mea in manib meis:
quomodo intelligatur ignoro. Iusti quiipe
ista uerba sunt non imusti: redeuntis ad pa¬
trem. non discedentis a patre. Don potest
uideri ille filius animam suam in manibus
sius habere uoluisse: quando dixit patri da
michi substantiam meam que me contingit.
S idõ mortuus erat: idõ ꝑierat. An forte ita dic¬
tum est anima mea in manib meis: tanꝗͣ
cam uiuificandam offerret dõ: Unde alibi
dicitur: ad te leuaui animam meam. Diace¬
datis tiuis non erraui. Unde hoc. nisi quia eiꝰ
anima in manib dĩꝰ uł in sius iuiuficanda
lentes dicere. quod uno uerbo in greco posi¬

Expanded text:
meis:» sed plures, «in tuis;» et hoc quidem plameis:» sed plures, «in tuis;» et hoc quidem planum est. Justorum enim animae in manu Dei sunt ; in cujus manu sunt et nos et sermones nostri . «Et legis,» inquit, «tuae non sum oblitus:» tanquam ad non obliviscendam Dei legem manibus ipsius adjuvetur ejus memoria, ubi ejus est anima. «Anima» vero «mea in manibus meis,» quomodo intelligatur, ignoro. Justi quippe ista verba sunt, non injusti; redeuntis ad Patrem, non discedentis a Patre. Nam potest videri junior ille filius animam suam in manibus suis habere voluisse, quando dixit patri, «Da mihi substantiam meam quae me contingit:» sed ideo mortuus erat, ideo perierat . An forte ita dictum est, «Anima mea in manibus meis,» tanquam eam vivificandam offerret Deo? Unde alibi dicitur: «Ad te levavi animam meam» . Dixedatis tuis non erravi.» Unde hoc, nisi quia ejus anima in manibus Dei, vel in suis vivificanda lentes dicere quod uno verbo in graeco posi
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dereliqui mandata tua. Scđ̾m miscdiam
tuam uiuifica me : et custodiam testimonia¬
oris tui. id est martiria oris tui: ubi intelligi¬
tur si ipse non uiuificet donando patientiam
ꝑpter quod dictum est. in ur̃a patientia pos¬
sidebitis animas ur̃as : et de quo dictum est
qm̃ ab ipso est patientia mea. non corpus in
ꝑsecutione mortificari s et aninam. non
custodiendo martiria: et uidicia usticiȩ dĩ.
est placeant tibi. Noli repbare: s approba.
Bene aut̃ intelliguntur oris uoluntaria sa¬
unde dictum ẽ. uoluntarie sacrificabo tibi
S quid est quod adungit: et iudicia tua do¬
ce me: Nõne ipse in uersib suꝑiorib dixerait.i
a uidiciis tuis non declinaui : Quomodo is¬
tud.si ea non nouerat: P orro si nouerat:
quomodo hic dicit et iudicia tua doce me
A n sicut illud est suauitatem fecisti. cum ser¬
uo tuo et postea dicit suauitatem doce me:
Q uod ita exposuimus ut intelligeremus uer¬
ba ꝓficientis: et addi sibi adid quod accepat

Expanded text:
eliqui mandata tua: secundum misericordiam tuam vivifica me, et custodiam testimonia,» id est martyria «oris tui.» Ubi intelligitur, si ipse non vivificet donando patientiam, propter quod dictum est, «In vestra patientia possidebitis animas vestras» ; et de quo dictum est, «Quoniam ab ipso est patientia mea» : non corpus in persecutione mortificari, sed animam, non custodiendo martyria et judicia justitiae Dei. est, placeant tibi; noli reprobare, sed approba. Bene autem intelliguntur «oris voluntaria,» saunde dictum est, «Voluntarie sacrificabo tibi» . Sed quid est quod adjungit, «Et judicia tua doce me?» Nonne ipse in versibus superioribus dixerat, «A judiciis tuis non declinavi?» Quomodo istud, si non ea noverat? Porro si noverat, quomodo hic dicit, «Et judicia tua doce me?» An sicut illud est, «Suavitatem fecisti cum servo tuo;» et postea dicit, «Suavitatem doce me?» Quod ita exposuimus, ut intelligeremus verba proficientis, et addi sibi ad id quod acceper
Abbreviated transcription (Latin):
Idem quippe in forma serui loquens seruis: ait. Qui
diligit me : mandata iea custodit. Et qui dilig̃
ie diligetur a patre meo: et ego diligam eum. et
ostendam me ipsum illi. Uidentib se ꝓmisit de

Expanded text:
Idem quippe in forma servi loquens servis ait: «Qui Idem quippe in forma servi loquens servis ait: «Qui diligit me, mandata mea custme, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et ostendam me ipsum illi . Videbant utique e
Abbreviated transcription (Latin):
lis factus est ad mortales. ut ꝑ acta sua morte
faceret immortales: et aliquid daret inspicien¬
dum. aliquid credendum. aliquid post uidẽ¬
dum. Inspiciendam dedit formam serui presen¬
tib: non solum ocłis uidendam. s etiam ma¬
nib ꝑtractandam. Cum eadem forma: ascen¬
dit in cȩlum. Credere nobis iussit: quod illis
iudere concessit. S et nos habenus quod uidea¬
mus. Iii enim uirgam uiderunt emissam ex
syon: nos uidemus dominari in medio inum¬
corum suoꝵ. hoc totum fr̃s ꝑtiuet ad dispen¬
sationem forme seruilis: quę tolerabiliter ca¬
pitur a seruis ⁊ et amatur a futuris liberis. Ue¬
ritas enim in commutabilis. quod ẽ. uerbiun
dĩ: ds̃ aput dm̃ ꝑ quem facta sunt onũa: in
se manens innouat omĩa. Hanc ut iudeamus
magna et ꝑfecta cordis mundicia necessaria
est: que sit ꝑfidem. Demonstata eiĩ forma
serui: dilatata est ad demonstrandam formam dĩ.

Expanded text:
lis factus est immortalis; ut peracta sua morte lis factus est immortalis; ut peracta sua morte faceret immortales, et aliquid daret inspiciendum, aliquid credendum, aliquid post videndum. Inspiciendam dedit formam servi praesentibus, non solum oculis videndam, sed etiam manibus pertractandam. Cum eadem forma ascendit in coelum, credere nobis jussit quod illis videre concessit. Sed et nos habemus quod videamus: illi enim viderunt virgam emissam ex Sion, nos videmus dominari in medio inimicorum suorum. Hoc totum, fratres, pertinet ad dispensationem formae servilis, quae tolerabiliter capitur a servis, et amatur a futuris liberis. Veritas enim incommutabilis quod est Verbum Dei, Deus apud Deum, per quem facta sunt omnia, in se manens innovat omnia . Hanc ut videamus, magna et perfecta cordis munditia necessaria est, quae fit per fidem. Demonstrata enim forma servi, dilata est ad demonstrandam formam Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
tuus est. resurrexit tercia die: ascendit in cȩlum
ut nouinius quadragesimo die: sedet ad dexte¬
ram patris. Hoc iam factum est: hoc non iudimꝰ
s eredimus. Quid nunc fit: Dominatur in me¬
dio inimicorum suorum: emissa iurga urtutis
euis ex syon. Eit hoc : id agitur in formam seriu
E t presentem tunc uiderunt serui: et absentem
nunc credunt serui. Hoc credimus de forma
serui: quod possumus caꝑe dum adhuc sumus
serui. hoc est enim illud lac paruuloꝵ quod
temꝑauit: panem traiciens ꝑ carnem. Nam
panis ille angłorum in principio erat uerbum.
ut tamen panem angłorum manducaret homo.
creator angłorum factus est homo. Ita nobis uer¬
bum incarnatum factum est receptibile: qđ
recipere non ualeremus si filius ȩqualis dõ non
se exinaniret formam serui accipiens. in simili¬
tudinem hominum factus. et habitu inuentus
ut homo. Ut ergo ut cumq capere possemus
eum qui non posset capi a mortalib ÷ morta¬

Expanded text:
tuus est, resurrexit tertia die, ascendit in coelum, tuus est, resurrexit tertia die, ascendit in coelum, ut novimus, quadragesimo die, sedet ad dexteram Patris: hoc jam factum est, hoc non vidimus, sed credimus. Quid nunc fit? Dominatur in medio inimicorum suorum, emissa virga virtutis ejus ex Sion; fit hoc, id agitur. Formam servi et praesentem tunc viderunt servi, et absentem nunc credunt servi. Hoc credimus de forma servi, quod possumus capere, dum adhuc sumus servi. Hoc est enim illud lac parvulorum, quod temperavit, panem trajiciens per carnem. Nam panis ille Angelorum, in principio erat Verbum: ut tamen panem Angelorum manducaret homo , Creator Angelorum factus est homo. Ita nobis Verbum incarnatum factum est receptibile: quod recipere non valeremus, si Filius aequalis Deo non se exinaniret formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo . Ut ergo utcumque capere possemus eum qui non posset capi a mortalibus, morta
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ: et predicaretur penitentia et remissio de¬
lictoꝵ ꝑ om̃s gentes incipientib ab iherłm. ce¬
citas uideorum fecit : aliis illuminandis alioꝵ
cecitas militauit. Cecitas enim ex parte isrł fac¬
ta est. ut plenitudo gentium intraret: et sic omis
ifrił saluus fieret. Cecitas ex parte isrł facta occiꝰ¬
dit te: occisus resurrexisti. Sangiune tuo pecea¬
ta gentium diluisti: ad dexteram patris sedens
undiq pacientes et ad te confugientes collegisti.
Facta est ergo cecitas ex parte isrł: facta est ut
plenitudo gentium intraret. et sic om̃is ifrł
cipium: quando quidem et ipse principium:
A diuuet dñis ut nec michi dicere ꝑturbetur: nec
uobis audire. Uideo enim quod iam factum est.
et uobiscum uideo oculis fidei. Oeulis quoq carnis
uideo quod iam fit: rursusq ocłis fidei uobiseũ
spo quod futurum est. Quid ergo factum est:
Quid fit: Quid futurum est: Ap̃e passus est. mor¬

Expanded text:
torum , et praedicaretur poenitentia et remissio detorum , et praedicaretur poenitentia et remissio delictorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem, caecitas Judaeorum fecit. Aliis illuminandis, aliorum caecitas militavit: «Caecitas» enim «ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret» . «Caecitas ex parte Israel facta» occidit te; occisus resurrexisti, sanguine tuo peccata Gentium diluisti, ad dexteram Patris sedens undique patientes et ad te confugientes collegisti. «Facta est» ergo «caecitas ex parte Israel, facta est ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis Israel cipium; quandoquidem et ipse principium? Adjuvet Dominus, ut nec mihi dicere perturbetur, nec vobis audire. Video enim quod jam factum est, et vobiscum video oculis fidei: oculis quoque carnis video quod jam fit, rursusque oculis fidei vobiscum spero quod futurum est. Quid ergo factum est? quid fit? quid futurum est? Christus passus est, mor
Abbreviated transcription (Latin):
inimicoꝵ tuorum. Hunc uersum non bene in¬
telligimus: si non fieri iam uidemus. Sede ergo
a dexxtris di: occultare ut credaris. donec imple¬
antur tempora gentium. Sic enim scriptum e.
Q uem oportebat celum recipere: donec impleant᷑
tempora gentium. Ut enim resurgeres: mortiuis
es. Ut ascenderes: resurrexisti. Ut sederes ad dex¬
teram patris: ascendisti. Eigo ut ad dexteram
patris sederes: mortuus es. De morte enim resur¬
rectio: de resurrectione ascensio: de ascensione.
ad dexteram sessio. Hoc totum ergo a morte cę¬
pit: excellentia huius claritatis principium
habet humilitatis. Te itaq sedente ad dexterã
patris implentur tempora gentium: ponuntur
inimici om̃s scabellum pedum tuoꝵ. Et adħ
ut ꝑueniatur: prius dominaberis in medio mni¬
micorum tuorum. Adhoc enim uirgam uirtutis
sue emittet dñs ex syon. Ut aut̃ morereris. et
ꝑ mortem tuam deleretur cyrographum pecca¬

Expanded text:
inimicorum tuorum.» Hunc versum non recte ininimicorum tuorum.» Hunc versum non recte intelligimus, si non fieri jam videmus. Sede ergo a dextris Dei, occultare ut credaris, donec impleantur tempora gentium. Sic enim scriptum est: «Quem oportebat coelum recipere, donec impleantur tempora gentium» . Ut enim resurgeres, mortuus es; ut ascenderes, resurrexisti; ut sederes ad dexteram Patris, ascendisti: ergo ut ad dexteram Patris sederes, mortuus es. De morte enim resurrectio, de resurrectione ascensio, de ascensione ad dexteram sessio: hoc totum ergo coepit a morte. Excellentia claritatis hujus, principium habet humilitatis. Te itaque sedente ad dexteram Patris, implentur tempora gentium, ponuntur inimici omnes scabellum pedum tuorum, et ad hoc ut perveniatur, prius dominaberis in medio inimicorum tuorum: ad hoc enim «virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion.» Ut autem morereris, et per mortem tuam deleretur chirographum pecca
Abbreviated transcription (Latin):
et exponentem. Et predicabitur in nomine
eus penitencia et remissio peccatoꝵ in om̃s
gentes. incipientib ab iherłm : quia uirgam
uirtutis tuȩ emittet dñs ex syon. Uirgamꝰ uir¬
tutis tuȩ. hoc est regnum potentię tue. quia
reges eos in uirga ferrea: emittet dñs ea syon.
minabitur in medio inunicoꝵ suoꝵ. Prus
dominare in medio inimicoꝵ tuoꝵ: inter fre¬
mentes gentes. Hunquid enim postea cum acce¬
ꝑit honorem suum: scient suam dampnationẽ
impiis In medio inimicoꝵ suoꝵ dominabitur.
Et quid mirum si tunc dñabitur. secum in ęt̾nũ
regnantib iustis: et ȩternis penis ardentibus
impuis: Quid mirum si tunc: Alodo in me¬
dio iniicoꝵ tuoꝵ: nunc in isto transitu scłoꝵ
in ista ꝓpagacione et successione mortalitatis hu¬
mane nunc dum torrens temporum preterlabi¬
tur. adhoc directa est uirga uirtutis tuȩ ea syon:
dauid: dominare in medio paganoꝵ. uideoꝵ

Expanded text:
et exponentem: «Et praedicabitur in nomine et exponentem: «Et praedicabitur in nomine ejus poenitentia et remissio peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem» ; quia, «Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion. Virgam virtutis tuae,» hoc est regnum potentiae tuae; quia, «Reges eos in virga ferrea» : «emittet Dominus ex Sion;»minare in medio inimicorum tuorum.» Prius «dominare in medio inimicorum tuorum:» inter frementes gentes. Numquid enim postea cum acceperint honorem suum sancti, et suam damnationem impii, in medio inimicorum suorum dominabitur? Et quid mirum si tunc dominabitur, secum in aeternum regnantibus justis, et aeternis poenis ardentibus impiis? quid mirum si tunc? Modo in medio inimicorum tuorum, nunc in isto transitu saeculorum, in ista propagatione et successione mortalitatis humanae, nunc dum torrens temporum praeterlabitur, ad hoc directa est virga virtutis tuae ex Sion, David, dominare in medio Paganorum, Judae
Abbreviated transcription (Latin):
incorruptibilis: quia uerbum eius est. et uirtꝰ
eius. et sapientia eius. et ds̃ aput dm̃ ꝑ quem
facta sunt omĩa: rex est scłoꝵ. S tamen illud
dispensatorium et transitorium quo nos ꝑ me¬
dietatem carnis suę uocauit in ętnitatem reg¬
num eius incipit a xp̃ianis: s rogni eius non
erit finis. Ponuntur ergo scabellum pedum eiꝰ
mimici eus. sedentis ad dexteram patris: ponũ¬
tur ut dictum est. Id agitur: id usq in finem
omino ꝑagitur. Nemo dicat: non posse imple¬
ri quod ceptum est. Quid finem cepti desꝑas:
Omp̃ts cepit: om̃ps se ꝓmsit impleturum qd̾
cepit. Unde aut cepit: Uirgam uirtutis tuȩ
emittet dñs ex syon. Que syon: ipsa est ihe¬
rłm. Audi ipsum diim. Oportebat xp̃m pati:
et resurgere a mortus tercia die. Hinc sedet
ad dexteram dĩ patris: resurgendo ubi fuit.
Deinde illo sedente ad dexteramꝰ patris: quid
agitur: Ut ponantur inimuci euis scabellum
pedum eius: quid agitur: Audi illum docentẽ

Expanded text:
st, et Virtus ejus, et Sapientia ejus, et Deus apud Deum, per quem facta sunt omnia; Rex est saeculorum: sed tamen illud dispensatorium et transitorium, quo nos per medietatem carnis suae vocavit in aeternitatem, regnum ejus incipit a Christianis; sed regni ejus non erit finis. Ponuntur ergo scabellum pedum ejus inimici ejus, sedentis ad dexteram Patris, ponuntur, ut dictum est; id agitur, id usque in finem omnino peragitur. Nemo dicat non posse impleri quod coeptum est. Quid finem coepti desperas? Omnipotens coepit, omnipotens se promisit impleturum esse quod coepit. Unde autem coepit? «Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion.» Quae Sion, ipsa est Jerusalem. Audi ipsum Dominum: «Oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertio die.» Hinc sedet ad dexteram Dei Patris, resurgendo ubi fuit. Deinde illo sedente ad dexteram Patris, quid agitur? ut ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus, quid agitur? Audi illum docentem
Abbreviated transcription (Latin):
nem melchisedech. fidelib loquor. Si quid
non intelligunt catecumini. auferant pigri¬
ciam: festinent ad noticiam. Non ergo est¬
opus misteria ꝓmere: scripturȩ uobis inti¬
ment quid est sacerdotium scđm ordinem
sede adextris meis: nunc dñs a dextris eius.
quasi mutaiuerint sedes. An forte sic pocius. iura¬
iut dñs et non penitebit eum tu es sacerdos in
eternun: ad xp̃m dictum est tu es sacerdos in

Expanded text:
nem Melchisedec.» Fidelibus loquor. Si quid nem Melchisedec.» Fidelibus loquor. Si quid non intelligunt catechumeni, auferant pigritiam, festinent ad notitiam. Non ergo opus est mysteria promere; Scripturae vobis intiment quid est sacerdotium secundum ordi«Sede a dextris meis;» nunc Dominus a dextris ejus, quasi mutaverint sedes. An forte sic potius, «Juravit Dominus, et non paenitebit eum, Tu es sacerdos in aeternum,» ad Christum dictum est? «Tu es
Abbreviated transcription (Latin):
significatur. Quomodo enim tu cum aliquid te
penitet doles factum quod fecisti: sic quando
aliquid ds preter spem hominum id est preter¬
quam sꝑant homines mutat in aliud. penitere
se dicit: usq adeo ut et de pena nr̃a peniteat
eum: si nos de uita nr̃a mala penituerit. lura¬
uit ergo dñs. lurauit: firmauit. Non enum pe¬
nitebit: non mutauit. Quid: Tues sacerdos
in ȩternum. Idõ in ȩternum: quia non penite¬
bit eum. S sacerdos scđm quid: Nunquid
erunt illę hostię uictimę oblatę a patriar¬
chis. arȩ sanguins : et tabernaculum. et illa
prima testamenti ueteris saeramenta : absit.
Iam illa sublata sunt euerso iam templo. remo¬
to illo sacerdotio: ꝑeunte uictima eorum et
sacrificio. Hec nec uidei habent. Uident ꝑisse
iam sacerdotium scđm ordinem aaron: et nõ
agnoscunt sacerdotium scđm ordinem melchi¬
sedech. T̃ues sacerdos in eternum : scđ̾m ordi¬

Expanded text:
significatur. Quomodo enim tu, cum aliquid te significatur. Quomodo enim tu, cum aliquid te poenitet, doles factum quod fecisti: sic quando aliquid Deus praeter spem hominum, id est, praeterquam sperant homines mutat in aliud, poenitere se dicit; usque adeo ut et de poena nostra poeniteat eum, si nos de vita nostra mala poenituerit. «Juravit» ergo «Dominus; juravit,» firmavit: «non eum poenitebit,» non mutabit. Quid? «Tu es sacerdos in aeternum.» Ideo «in aeternum,» quia «non poenitebit eum.» Sed sacerdos, secundum quid? Numquid erunt illae hostiae, victimae oblatae a Patriarchis, arae sanguinis et tabernaculum, et illa primi Testamenti Veteris sacramenta? Absit. Jam illa sublata sunt, everso jam templo, remoto illo sacerdotio, pereunte victima eorum et sacrificio: haec nec Judaei habent. Vident perisse jam sacerdotium secundum ordinem Aaron, et non agnoscunt sacerdotium secundum ordinem Melchisedec. «Tu es sacerdos in aeternum secundum ordi
Abbreviated transcription (Latin):
uirando testetur se ipsum: Uiuo ego dicit
dñs: uratio est dĩ. Sic uiraũ de semine habrahe.
U iuo ego dicit dñs. qm̃ audisti uocem meam.
et non pepercisti filio tuo unico ꝓpter me:
nisi benedicens benedicam te. et implendo im¬
plebo semen tuum sicut stellas cęli: et sicut ha¬
renam que est ad labium maris. Et benedicen¬
tur in semiine tuo om̃s gentes. Et semen abrahȩ
quod est xp̃c. ille semen abrahȩ. accipiens carnẽ
de semine abrahȩ: erit sacerdos in ȩternum scđ̾m
ordinem melchisedech. De sacerdotio ergo scđm
ordinem melchisedech uirauit dñs: et non pe¬
nitebit eum. Quid de sacerdotio scđm ordinem
a aron: Nunquid penitet dñ sic̃ hominem.
aut nolens cadit in aliquid ut faciat: aut im¬
pruidens ꝓlabitur. ut postea eum de suo ꝓlapsu
peniteat: Scit quid agat . scit quousq quid
ꝓgrediatur. Unde in aliud cominutetur in po¬
testate rectoris est: s penitentia mutacio rerũ

Expanded text:
jurando testetur seipsum? «Vivo ego, dicit jurando testetur seipsum? «Vivo ego, dicit Dominus,» juratio Dei est. Sic juravit de semine Abrahae: «Vivo ego, dicit Dominus; quoniam audisti vocem meam, et non pepercisti filio tuo unico propter me, nisi benedicens benedicam te, et implendo implebo semen tuum sicut stellas coeli, et sicut arenam quae est ad labium maris, et benedicentur in semine tuo omnes gentes» . Et semen Abrahae quod est Christus, ille semen Abrahae, accipiens carnem de semine Abrahae, erit sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec. De sacerdotio ergo secundum ordinem Melchisedec, «juravit dominus, et non poenitebit eum.» Quid de sacerdotio secundum ordinem Aaron? Numquid poenitet Deum, sicut hominem, aut nolens cadit in aliquid ut faciat, aut imprudens prolabitur, ut postea eum de suo prolapsu poeniteat? Scit quid agat, scit quousque quid progrediatur; unde in aliud commutetur, in potestate rectoris est. Sed poenitentia mutatio rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtestant᷑ ꝓculdubio mñ exut̾o añ lucifer̃. ut ẽẽt sac̾dos
in eternum scđm ordinem melchisedech. Hã
scđm id quod natus est de patre ds aput din.
coeternus gignenti. non sacerdos: s sacerdos
ꝓpter carnem assumptam. ꝓpter uictimam
quam ꝓ nobis offerret a nobis acceptam.
Anforte idõ magis hominemꝰ ꝓhibet a uirando.
ne in ꝑuiria ꝓlabatur: et ido̾ magis ds̃ uirat:
quia non potest eẽ ꝑiurus. Homo enim qͥ
ꝑ consuetudinem uirandi potest lingua in
ꝑurium ꝓlabi: bene ꝓhibetur uirare. Tan¬
to enim longius erit a ꝑuirio: quanto erit
longe a uirando. Qui eni uirat homo. fal¬
sum et uerum uirare potest. Qui aut̃ non
no non iurat. Cur ergo non uiret diis: quã¬
do dñi uramentum. ꝓmissionis est firmamẽ¬
tum: lurat om̃ino. Quid enim tu facis
cum uiras: Testaris dm̃. Hoc est uirare:
dm̃ testari. Et idõ molestum: ne ad aliquã
falsitatem testem adhibeas dm̃. Si ergo tu
uirando testaris dm̃: cur ergo non et ds̃

Expanded text:
cul dubio inde ex utero ante luciferum, ut esset sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec. Nam secundum id quod natus de Patre Deus apud Deum, coaeternus gignenti, non sacerdos; sed sacerdos propter carnem assumptam, propter victimam quam pro nobis offerret a nobis acceptam.An forte ideo magis hominem prohibet a jurando, ne in perjurium prolabatur, et ideo Deus magis jurat, quia non potest esse perjurus? Homo enim qui per consuetudinem jurandi potest lingua in perjurium prolabi, bene prohibetur jurare: tanto enim longius erit a perjurio, quanto erit longe a jurando. Qui enim jurat homo, falsum et verum jurare potest: qui autem non r ergo non juret Dominus, quando Domini juramentum promissionis est firmamentum? Juret omnino. Quid ergo tu facis, cum juras? Testaris Deum: hoc est jurare, Deum testari; et ideo molestum, ne ad aliquam falsitatem testem adhibeas Deum. Si ergo tu jurando testaris Deum, cur ergo non et Deus
Abbreviated transcription (Latin):
sicut sol in regno patris sui. In quo regno: Uide¬
te si usio quedam seruatur: de qua nobis dictum
est. tecum principium. In quo regno: Utiq in
uitam ȩternam. Nam ad dexteram positis hoc dic¬
turus est. Uenite benedicti patris mei: ꝑcipite
regnum quod uobis paratum est. ab incio mun¬
di. Demiq dampnatis impiis. segregatis ustis atq
laudatis: quid sequitur: Qui dixerat percipite
regnum: dixxit. Tunc ibunt impii ui ambustionẽ
eternam : iusti aut̃ in uitam ȩternam. Quod di¬
xerat regnum. hoc dixxit uitam ȩternam: quo nõ
ibiit impii. Uidete si quedam uisio est uita
ȩterna. Hec est aut̃ uita ȩterna ut cognoseant te

Expanded text:
sicut sol in regno Patris sui» . In quo regno? Videsicut sol in regno Patris sui» . In quo regno? Videte si visio quaedam servatur, de qua nobis dictum est, «Tecum principium.» In quo regno? Utique in vita aeterna. Nam ad dexteram positis hoc dicturus est: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi.» Deinde damnatis impiis, segregatis justis atque laudatis, quid sequitur quod dixerat, «Percipite regnum? Tunc ibunt impii in ambustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam» . Quod dixerat «regnum,» hoc dixit «vitam aeternam,» quo non ibunt impii. Videte si quaedam visio est vita aeterna: «Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant t