comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hispaniã siue gallitiã idolatriȩ sacrilegiũ
inoleuit: hoc cũ consensu glosissimi pͥncipis
sc̃a synodꝰ ordinauit. ut om̃is sacerdos in loco
suo una cũ uidice territorii sacrilegiuᷤ memo¬
ratũ studiose ꝑquirat. exterminare inuentu᷑
ñ differat. om̃s uͦ qͥ ad talem errorẽ concurrt᷑
sine discrimine. qua potuerut animaduersi¬
one coerorant. Qđ si neglexerint: sciant se
utriq excõmunicationis ꝑiculũ esse subituros.
Siqͥ uͦ dñi exstirpare hoc malũ de possessione
sua neglexeruit uł familis ꝓhibere noluerint:
ab ep̃o & ipsi a cõmunione pellant᷑. XUII.
Um multe querele ad aures scĩ concilii
deferrent᷑. int̾ cet̾a tante crudelitatis opꝰ
nunciat᷑ quantũ considentiũ aures sacerdotũ
ñ possent sustinere. ut in quibda hispaniȩ
partib filios suos parentes interimant for¬
nicatione auidi. pietatis alieni. qͥb si tediu̾
ẽ filios numerosiꝰ agere: priꝰ seipsos debent

Expanded text:
Hispaniam, sive Gallaeciam idololatriae sacrilegium inolevit hoc cum consensu gloriosissimi principis sancta synodus ordinavit, ut omnis sacerdos in loco suo una cum judice, territorii sacrilegium memoratum studiose perquirat, exterminare inventum non differat, omnes vero qui ad talem errorem concurrunt, sine discrimine, qua potuerunt animadversione, coerceant, quod si neglexerint, sciant se utrique excommunicationis periculum esse subituros. Si qui vero Domini exstirpare hoc malum de possessione sua neglexerint, et familiae prohibere noluerint, ab episcopo et ipsi a communione pellantur. XVII. Cum multae querelae ad aures sancti concilii deferrentur, inter caetera tantae crudelitatis opus nuntiatur, quantum confidentium aures sacerdotum non possent sustinere, ut in quibusdam Hispaniae partibus filios suos parentes interimant fornicationis avidi, pietatis alieni, quibus si taedium est filios numerosius agere, prius seipsos debent
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiã postulat: id ante om᷑ia ep̃c ob
seruet & prb̃t. ut si uir est suie sanꝯ siue in¬
firmꝰ. priꝰ eũ tondat aut in cinere & cilicio
habitũ nuitare faciat. & sic penitentiã ei tra¬
dat. Si uͦ mulier fuerit: ñ accipiat penitentiã.
nͥ priꝰ aut uelata fuerit aut mutauerit ha¬
bitũ. Sepiꝰ enĩ laicis cũ feminis tribuendo
desidiose penitentiã. ad lamentanda rursꝰ
ausib ad itũ patefecit. ut clerici conclericos
suos relicto pontifice suo ad iudicia publica
ꝑtrahant Proinde statium: ut hoc de çet̃o
ñ p̃sumat᷑ Siqͥs hoc p̾sumpserit facere: &
causam ꝑdat. & acõmunione efficiat᷑ extͣuieꝰ.
p̾cepit: ut iuideis nͨ liceat xp̃ianas habere
uxores uł concubinas. neq mancipiũ xp̃ianũ
in usꝰ ꝓpͥos comparare: s & filios qui ex tali
conuigio nati st̃ assumendos esse ad baptis¬
mũ. Nulla officia publica eis inuingantur:
ꝑ que eis occasio tribuatur. xp̃ianis penam

Expanded text:
poenitentiam postulat, id ante omnia episcopus servet et presbyter, ut si vir est, sive sanus, sive infirmus prius eum tondeat, aut in cinere et cilicio habitum mutare faciat, et sic poenitentiam ei tradat. Si vero mulier fuerit, non accipiat poenitentiam, nisi prius aut velata fuerit, aut mutaverit habitum, saepius enim laicis cum feminis tribuendo desidiose poenitentiam, ad lamentanda rursus ausibus aditum patefecit, ut clerici conclericos suos relicto pontifice suo ad judicia publica pertrahant. Proinde statuimus, ut hoc de caetero non praesumatur. Si quis hoc praesumpserit facere, et causam perdat, a communione efficiatur extraneusaecepit, ut Judaeis non liceat Christianas habere uxores, vel concubinas, neque mancipium Christianum in usus proprios comparare, sed et filios qui ex tali conjugio nati sunt, assumendos esse ad baptismum. per quae eis occasio tribuatur Christianis poenam
Abbreviated transcription (Latin):
gur fer hoc enĩ e animȩ edificant᷑ ad bonũ:
sibulȩ ñ necessariȩ ꝓhibentur.
ulente atẽ atq consentiente dño Reccaredo
ete i p̾cepit sacerdotale conciliũ. ut clericos
aismilia fisci nullꝰ audeat a pͥncipe donatos¬
apeere s traditos capitis sui tributũ eccłiȩ
cui st̃ alligati usq dũ uiuunt regłarit᷑ ad

Expanded text:
nim et animae aedificantur ad bonum, et fabulae non necessariae prohibentur. VIII. Jubente autem atque consentiente Domino Reccaredo id praecepit sacerdotale concilium, ut clericos ex familia fisci nullus audeat a pexpetere, sed reddito capitis sui tributo Ecclesiae Dei cui sunt alligati, usque dum vivent regulariter ad
Abbreviated transcription (Latin):
faciat int̾ reliqͦs penitentes ad manꝰ impositi¬
onẽ crebro recurrere: expleto autẽ satisfactio¬
nis tempore sicuti sacerdotalis contemplatio
pliuerit eũ cõmunioni restituat. Qui uͦ ad

Expanded text:
faciat inter reliquos poenitentes ad manus impositifaciat inter reliquos poenitentes ad manus impositionem crebro recurrere; expleto autem satisfactionis tempore, sicuti sacerdotalis contemplatio probaverit eum communioni restituat: hi vero
Abbreviated transcription (Latin):
statuit᷑. ut eccłiȩ quȩ fuerunt in heresi ar¬
nmi. nc̃ autẽ st̃ catholice. ad eos ep̃os eũ siuis
mento concilii ꝓficere debeat. annuente
głoso dño nr̃o Reccaredo rege hoc scm affirmat
conciliũ. ut uiduȩ quib placuerit teneant cas¬
tratẽ. & nulla uidua ad nuptias intrandas ue
uluerint habere maritos. Similis conditio
& de urginib habeat᷑: ne extͣ uoluntatẽ paren¬
tum & suã maritos cogant᷑ accipere. Siqͥs uͦ
ꝓpostũ castitatis uidue uł uirginis impedierit.
a c̃a cõmunione & a liminib eccłie habeat᷑ ext̾neꝰ.
mͣ comꝑimꝰ ꝑ quasda hispauiarũ eccłias A¬
ñ scd̾m canonẽ s fedissune ꝓ suis peccatis
hnines agere penitentiã: & quotiens peccare
libuerit. tociens aprbis reconciliari expostulent:
e iđo ꝓ coercenda tam execrabili p̃sumptione
Dasc̃o concilio iubct᷑. ut scđm formã canonũ
antiquoꝵ detur penitentia: hoc ẽ ut priꝰ cũ
quẽ sui penitet facti a cõmunione suspensũ

Expanded text:
 ut ecclesiae quae fuerunt in haeresi Ariana, nunc autem sunt catholicae ad eos episcopos cum suis mento concilii proficere debeat, annuente glorioso domino nostro Reccaredo rege, hoc sanctum affirmat concilium, ut viduae quibus placuerit, teneant castitatem, et nulla vidua ad nuptias intrandas venvoluerint habere maritos, similis conditio et de virginibus habeatur, nec extra voluntatem parentum, et suam, maritos cogantur accipere. Si quis vero propositum castitatis viduae vel virginis impedierit, a sancta communione et a liminibus ecclesiae habeatm comperimus per quasdam Hispaniarum ecclesias non secundum canonem, sed foedissime pro suis peccatis homines agere poenitentiam, et quotiens peccare libuerit, totiens a presbyteris reconciliari expostulent, et ideo pro coercenda tam exsecrabili praesumptione, id a sancto concilio jubetur, ut secundum formam canonum antiquorum detur poenitentia, hoc est ut prius eum quem sui poenitet facti a communione suspensum
Abbreviated transcription (Latin):
traducti st̃. & nc̃ se contͣ catholice fiłi sa¬
cramentũ egisse cognoscunt ea esse custo¬
dienda moderatio: que in societatẽ nr̃am
recipiant unitatẽ. Tempora penitudinis
habita moderatione tuo constituenda
iudicio. ꝓ ut conuersoꝵ animos ꝑspexeris
esse deuotos: parit᷑ etiã habentes etatis
senilis intuitũ & ꝑiculoꝵ quoꝵq aut¬
egritudinũ respicientes necessitates In
quib siqͥs ita grauit᷑ urgeat᷑: ut dum
adhuc penitet de salute ipsiꝰ desperet᷑:
oportet ꝑ sacerdotalem sollicitudinem
communionis gr̃a subueniri. UII.¬
pert᷑ cum baptirati antea ñ suso¬
sola sc̃i sp̃c inuocatione ꝑ impostassor
manꝰ confirmandi st̃. quia formatn
baptismi sine scĩficationis uirtute sami¬
serunt. Et hanc regłam ut scitis scuai¬
dam in om̃ib eccłiis predicam: ut a¬
chrũ semel initũ nulla iteratione nolt
tisma. Cuiꝰ ablutio nulla iteratione am

Expanded text:
traducti sunt, et nunc se contra catholicae fidei satraducti sunt, et nunc se contra catholicae fidei sacramentum egisse cognoscunt, ea est constituenda moderatio, qua in societatem nostrarecipiant unitatem. Tempora poenitudinis solita moderatione, tuo constituenda judicio, prout conversorum animos inspexeris esse devotos, pariter etiam habentes aetatis senilis intuitum, et periculorum quorumquaegritudinum respicientes necessitates. In quibus si quis ita graviter urgeatur, ut dum adhuc poenitet, de salute ipsius desperetur, oportet ei per sacerdotalem sollicitudinem communionis gratia subveniri. Uereticis baptizati sola sancti Spiritus invocatione per impositionem manuum confirmandi sunt, quia formam tantum baptismi sine sancti Spiritus virtute sumpserunt. Et hanc regulam, ut scitis, servandam in omnibus aeclesiis predicamus, ut lavacrum semel initum nulla iteratione violtisma'. Cuius ablutio nulla iteratione tem
Abbreviated transcription (Latin):
his coherere quã ad legitimũ redire
consortiũ. merito st̃ notande. ita ut etiã
eccłiastica cominunione priuent᷑. que
de re excusabili contaminationẽ crimi¬
nis elegerunit: ostendentes sibimet ꝓ
sua incontinentia placuisse. qđ iusta re¬
missio poterat expiare. Redeant ꝙͦ in
suu statũ uoluntaria redintegratĩone
coniuigia: neq ullomͦ ad opprobriũ male
uoluntatis trahat᷑. qđ conditio necessita¬
tis extorsit. qͥa sicut he mulieres que
reuerti ad iuiros suos nolt̃ impie ft̃ ha
fuerant captiuati immolaticiis ci¬
bis asserunt᷑ esse polluti. consultatio¬
ni caritatis tue hoc etiã respondendũ. ẽẽ.
credimꝰ: ut penitentiȩ satisfactione pur¬
gent᷑. Que nͨ tam temporis longitudi¬
ne quã cõrdis compunctione pensandae᷑.
Et siue hoc terror extorserit. siue fames
suaserit nͨ dubitet᷑ abolendũ: cũ huiꝰmodi
cib ꝓ metu aut indigentia. non pro re¬
ligionis ueneratione sit sumptꝰ U
baptismũ uł metu coacti uł errore¬

Expanded text:
d legitimum redire consortium, merito sunt notandae, ita ut etiam ecclesiastica communione priventur, quae de re excusabili contaminationem criminis elegerunt, ostendentes sibimet pro sua incontinentia placuisse, quod justa remissio poterat expiare. Redeant ergo in suum statum voluntaria redintegratione conjugia, neque ullo modo ad opprobrium malae voluntatis trahatur, quod conditio necessitatis ereverti ad viros suos nolunt impiae habendae fuerant captivati immolatitiis cibis asseruntur polluti, consultationi charitatis tuae hoc etiam respondendum esse credimus ut poenitentiae satisfactione purgentur. Quae non tam temporis longitudine quam cordis compunctione pensanda est, et sive hoc terror extorserit, sive fames suaserit, non dubitetur abolendum, cum hujusmodi cibus pro metu, aut indigentia non pro religionis veneratione sit sumptus. baptismum vel metu coacti
Abbreviated transcription (Latin):
tali concordia responsurꝰ essem uerissi¬
me preuidisti. & ido meatꝰ tuos exequi
sine dilatione ꝓperasti. ne cũ moderatio¬
nis nr̃e aliud disponentia scripta sump¬
sisses: faciendi id qđ factum ẽ licentiã
ñ haberes. An forte aliqđ tͥ facinꝰ inno¬
tuerat: & metͦpolitanũ ep̃m noui apud
te criminis pondꝰ urgebat. SAt hoc qͥłẽ
alienũ ab illo esse. etiã tu nichil obiciendo¬
ei confirmas. S etiã siquid graue into¬
lerandũq cominitteret: nr̃a erat expec¬
tanda censura. ut nichil priꝰ ipse decer¬
neres. quã quid nobis placeret agnosce¬
res. Uices enĩ nr̃as ita tuȩ credidimus
caritati: ut in partem sis uocatꝰ sollicitu¬
dinis. ñ in plenitudinẽ potestatis. Unde
sicut multũ nos ea quȩ ate pie st̃ curata
letificant: ita nimiu̾ ea que ꝑperã st̃
gesta contristant. Et necesse est post
multarũ exꝑunenta causarũ sollicitius

Expanded text:
tali concordia responsurus essem verissitali concordia responsurus essem verissime praevidisti, et ideo motus tuos exsequi sine dilatione properasti, ne, cum moderationis nostrae aliud disponentia scripta sumpsisses, faciendi id quod factum est licentiam non haberes. An forte aliquod tibi facinus innotuerat, et metropolitanum episcopum novi apud te criminis pondus urgebat? At hoc quidem alienum ab illo esse etiam tu nihil ei objiciendo confirmas; sed etiam si quid grave intolerandumque committeret, nostra erat exspectanda censura, ut nihil prius ipse decerneres quam quid nobis placeret cognosceres. Vices enim nostras ita tuae credimus charitati, ut in partem sis vocatus sollicitudinis, non in plenitudinem potestatis. Unde sicut multum nos ea quae a te pie sunt curata laetificant, ita nimium ea quae perperam sunt gesta contristant; et necesse est post multarum experimenta causarum sollicitius
Abbreviated transcription (Latin):
lurici prefecturã. & sublimissimã inter
mundanos apices potestatem in exibitionẽ
insontis antistitis mcitatam. ut missa exccui¬
hone terribili. quȩ om̃ia sibi officia priblica
dsfeclum preceptionis adiungeret. a sacris
atie aditis nullo uł falso insimulatꝰ cri¬
mine etraheret᷑ sacerdos. Cui ñ ob moles¬
dun egritudinis. ñ ob seuitiam hemis
diuitur induciȩ: s iter aspum & ꝑicusis
duri aboris tantiq discrinunis fuit. ñt
łl lis qui cp̃m comitata st quuclã defecisse
dicant᷑. Multum stupeo fr̃ kin̾e: s &¬
plurimũ doleo. qđ in eũ de quo nichil
ampliꝰ indicaueras. quã qđ euocatꝰ adesse
differret. & excusationem infirmitatis
optenderet. tam atrocit᷑ & tam uehxiñt᷑
potueris cominoueri: presertim cũ etiã
si tale aliquid mereret᷑. expectandum tͥ
fuerat quid ad tua consulta rescriberem.
S ut uideo bene de meis morib estimasti.
& quam ciuilia ꝓ conseruanda sacerdo¬

Expanded text:
Illyrici praefecturam, et sublimissimam inter Illyrici praefecturam, et sublimissimam inter mundanos apices potestatem in exhibitionem insontis antistitis incitatam: ut missa exsecutione terribili, quae omnia sibi officia publica ad effectum praeceptionis adjungeret, a sacris Ecclesiae aditis, nullo vel falso insimulatus crimine, extraheretur sacerdos, cui non ob molestiam aegritudinis, non ob saevitiam hiemis darentur induciae; sed iter asperum et periculis  quod tanti laboris, tantique discriminis fuit, ut ex his, qui episcopum comitati sunt, quidam defecisse dicantur. Multum stupeo, frater plurimum doleo quod in eum, de quo nihil amplius indicaveras quam quod evocatus adesse differret et excusationem infirmitatis obtenderet, tam atrociter et tam vehementer potueris commoveri, praesertim, cum etiam si tale aliquid mereretur, exspectandum tibi fuerat quid ad tua consulta rescriberem. Sed, ut video, bene de meis moribus aestimasti, et quam civilia pro conservanda sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
se fr̃ nrͣ atticꝰ ueteris epyri metͦ politanꝰ
ntistes. & de indignissima afflictione quã
milit lacrimabili actione conquestus est.
iram astantib diaconib tuis. qui querelis
sibilib tius nichil contra referendo ea
qu nobis ingerebant᷑ fide ñ carere mon
frabant. Legebat᷑ qͦ in litteris tius quas
ułt ad me diãconi tui detulert᷑. qđ fr̾ Atticꝰ
hessalonicam uenisset. qđq concessũ suũ
iã scripture ꝓfessione signasset: ut de illo
nꝰ aliud a nobis posset intelligi. quã ꝓprii
irbitrii & spontanee deuotionis fuisse qđ
uenerat. qđq cartulam de obedientie spon¬
sune conscripserat. in cuiꝰ tam̃ cartule
mentione signũ ꝓdebat᷑ iniurie. Non enĩ
nccessariũ fuerat ut obligaret᷑ scripto: qͥ
obedientiã suã ipso iam uoluntarii aduent
ꝓbalut officio. Unde deplorationib supra¬
Aeti hec uerba epłe tue testimoniũ prebue
runt: & ꝑ hoc qđ est tactũ. nudatũ ẽ illud
N silentio fuerat oꝑtum. aditam scilicet

Expanded text:
er Atticus, veteris Epiri metropolitanus antistes, et de indignissima afflictione quam pertulit, lacrymabili actione conquestus est coram astantibus diaconibus tuis, qui querelis flebilibus ejus nihil contra referendo, ea quae nobis ingerebantur fide non carere monstrabant. Legebatur quoque in litteris tuis, quas iidem diaconi tui detulerunt, quod frater Atticus Thessalonicam venisset, quodque consensum suum etiam scripturae professione signasset, ut de illo non aliud a nobis posset intelligi, quam proprii arbitrii, et spontaneae devotionis fuisse, quod venerat, quodque chartulam de obedientiae sponsione conscripserat: in cujus tamen chartulae mentione signum prodebatur injuriae. Non enim necessarium fuerat, ut obligaretur scripto, qui obedientiam suam ipso jam voluntarii adventus probabat officio, unde deplorationibus supradicti haec verba epistolae tuae testimonium praebueuod non est tacitum nudatum est illud quod silentio fuerat adopertum, aditam scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
esset sub nr̃e sententię expectatione suspen¬
dere: nec rãtio tͥ nec necessitas fuit. midqł
mensurã tuã excederet deuandi. Abundas
enĩ apud te monitoꝵ scripta nr̃oꝵ qͥb tt
de om̃ium actionũ temꝑantia frequenter
instruximꝰ: ut commendatas tͥ ap̃i ecłas
int᷑ negligentes uł desides fr̃s qͦs oportat
maiore auctoritate curari. sic tam̃ est alh
increpaueris s obsecra ut patrẽ: iuuenes
ut fr̃s. anus ut matres. uirgines ut sor¬
res. in om̃i castitate. Quȩ maderatio ii

Expanded text:
esset sub nostra sententiae exspectatione suspenesset sub nostra sententiae exspectatione suspendere, nec ratio tibi nec necessitas fuit, in id quod mensuram tui excederet, deviandi: abundant enim apud te monitorum scripta nostrorum, quibus te de omnium actionum temperantia frequenter instruximus; ut commendatas tibi Christi Einter negligentes vel desides fratres quae oporteat majori auctoritate curari, sic tamen est adhincrepaveris, sed obsecra ut patrem, juvenes ut fratres, anus ut matres, juvenculas ut sorores
Abbreviated transcription (Latin):
tentio cuncta romano pontifici sub gestor nsintio
pandant᷑ ut ab eo qđ do placuerit ordinetis in¬
⁊ ED ep̃c urbis Roinȩ anastasioqio
thessalonicensi. Quanta fratu
tuȩ abeatissimi fetri apłi auctoritate em¬
missa st̃. & qualia etiã nr̃o tͥ fauore sint
credita si uera ratione ꝑspiceres. & iustoe¬
mine ponderares: multũ possemꝰ de iniuns
tͥ sollicitudinis deuotione gaudere. qm̃ sre
precessores mei precessorib tuis. tta ego
dilectioni tue prioꝵ secutꝰ exemplũ usces
mei moderaminis delegaui. ut curã quam
uniuersis eccłiis principalit̾ ex diumam
stitutione debemꝰ. imitator nr̃e mansuetus¬
dinis effectu adiuuares. & longinqͥs anois
ꝓunciis presentiã quodã mͦ nr̃e usitatiõs
impenderes. Siquidẽ continenti oportumat
ꝓspectu ꝓmptũ tͥ esset agnoseere: quid in
quibꝰq reb uł tuo studio componeres. uel
nr̃o iudicio reseruares. Nã cũ maiora nap¬
cia uł difficiliores causaru᷑ exitꝰ liberũtibi

Expanded text:
tentio, cuncta Romano pontifici sub gestorum insinuatione pandantur, ut ab eo quod Deo placuerit ordinetur. Ip. urbis Romae Anastasio episc. Thessalonicensi.--Quanta fraternitati tuae a beatissimi Petri apostoli auctoritate commissa sint, et qualia etiam nostro tibi favore sint credita, si vera ratione perspiceres, et justo examine ponderares, multum possemus de injunctae tibi sollicitudinis devotione gaudere. Quoniam sicut praecessores mei praecessoribus tuisdilectioni tuae priorum secutus exemplum, vices mei moderaminis delegavi; ut curam quam universis Ecclesiis principaliter ex divina institutione debemus, imitator nostrae mansuetudinis effectus adjuvares, et longinquis a nobis provinciis praesentiam quodammodo nostrae visitationis impenderes. Siquidem continenti opportunoque prospectu promptum tibi esset agnoscere, quid in quibusque rebus vel tuo studio componeres, vel nostro judicio reservares. Nam cum majora negotia et difficiliores causarum exitus liberum tibi
Abbreviated transcription (Latin):
est ut legitimarũ federa nuptiarũ redin¬
tegranda credamꝰ. ut remotis malis que
hostilitas intulit. unicuq id qđ legitune
habuit reformet᷑. Om̃iq studio ꝓcuran¬
dũ ẽ: ut recipiat unꝰqͥsq qđ ꝓpriũ est .I¬
on tam̃ culpabilis iudicet᷑. & tanquã
alieni iuris ꝑuasor habeat᷑. qͥ ꝑsonã
eiꝰ mariti qͥ iam ñ esse estimabatur
captiuitatem ducti st̃ ꝑtinebant in uis
alienũ transire potuerunt: & tam̃ plenũ
iustitie est. ut iisde reuersis ꝓpria refor¬
ment᷑. Qđ si in mancipũs uł in agris.
aut etiã mñ domib ac possessionib rite
seruat᷑: quantomagis in coniugioꝵ redin
tegrationẽ faciendum ẽ. ut qđ bellica ne-
uitatẽ reuersi. ita in dilectionẽ suaꝵ
conuigum ꝑseuerent. ut eas cupiant in
suũ redire consortiu: omittendũ & in
culpabile iudicandũ. qđ necessitas intulit:
& restituendũ qđ fides poscit. III¬

Expanded text:
est ut legitimarum foedera nuptiarum redinest ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus, et remotis malis quae hostilitas intulit, unicuique hoc quod legitime habuit reformetur, omnique studio procurandum est, ut recipiat unusquisque quod proprium est, nec tamen culpabilis iudicetur et tamquam alieni iuris pervasor habeatur, qui personam eius mariti, qui iam non esse estimabatur, captivitatem ducti sunt pertinebant, in jus alienum transire potuerunt, et tamen plenum justitiae est ut iisdem reversis propria reformentur. Quod si in mancipiis vel in agris, aut etiam in domibus ac possessionibus rite servatur, quanto magis in conjugiorum reditegratione faciendum est, ut quod bellica necevitatem reversi, ita in dilectione suarum conjugum perseverent, ut eas cupiant in suum redire consortium, omittendum est, et inculpabile judicandum quod necessitas intulit, et restituendum q
Abbreviated transcription (Latin):
gressꝰ ad nos filiꝰ meus Adeodatus
uit. ut de his a nobis auctoritatem apłice
sedis acciperes: que quidẽ magnã difficulta¬
tem diuidicationis uident᷑ afferre. Sed ꝓ
inspectione temporaliũ necessitatũ adhi¬
benda curatio c̃: ut uulnera que aduersioe
hostilitatis illata st̃. religionis maxune ra
tione sanentur.
mos hostilitatis incursꝰ. ita quedam
dicatis diuisa esse conuigia. ut abduc̃¬
tis in captiuitatẽ uiris feminȩ eoꝵ reman¬
int̾emptos putarent. aut nunꝗͣ. a dñatiõe
crederent liberandos. & in alioꝵ coniugiu᷑
sollicitudine cogente transierunt. Cũq
nc̃ statu rerũ auxiliante dño in meliora
conuerso nnulli eoꝵ qͥ putalant᷑ perisse
remeauerint: merito caritas tua uidet᷑
ambigere. quid de mulierib que aliis
iuncte st̃ uiris a nobis debeat ordinari.
S qͥa nouimꝰ scriptũ qđ a dño iungitur
mulier uiro. & iterũ preceptũ agnouimꝰ.
ut qđ d̾s iunxit homo n separet: necesse

Expanded text:
gressus ad nos filius meus Adeodatus,vit, ut de his a nobis auctoritatem sedis apostolicae acciperes, quae quidem magnam difficultatem dijudicationis videntur afferre. Sed pro inspectione temporalium necessitatum adhibenda curatio est, ut vulnera quae adversione hostilitatis illata sunt religionis maxime ratione sanentur. mos hostilitatis incursus, ita quaedam dicatis divisa esse conjugia, ut abductis in captivitatem viris feminae eorum remaninteremptos putarent, aut numquam a dominatione crederent liberandos, ad aliorum conjugium, solitudine cogente, transierint. Cumque nunc statu rerum, auxiliante Domino, in meliora converso, nonnulli eorum qui putabantur periisse, remeaverint, merito charitas tua videtur ambigere quid de mulieribus. quae aliis junctae sunt viris, a nobis debeat ordinari. Sed quia novimus scriptum, quod a Deo jungitur mulier viro , et iterum praeceptum agnovimus ut quod Deus junxit homo non separet , necesse
Abbreviated transcription (Latin):
sin om̃ia uindicarent. s essent in singłis
pincus singłi. quoꝵ int̾ fr̃s haberetur
bͥmi seutentia. & rursũ quidã in maiori¬
h urbib constituti sollicitudinẽ eiꝰ suscipe¬
asuo capite dissideret. Qui gͦ scit se qͥbd̃a
prȩpositũ. ñ moleste ferat ałiquem sibi esse
prelatũ. s obedientiam quã exigit etiam
pse dependat: & sicut nͣ uult grauis one¬
ns sarcinã ferre. ita ñ audeat alii impor¬
tabile pondꝰ imponere. Discipłi enĩ sumꝰ
bumilis & mitis magistri dicentis. Discite
ame qͥa mitis sum & humilis corde: &
niuenietis requiẽ animab ur̃is. iugũ enĩ

Expanded text:
sibi omnia vindicarent, sed essent in singulis sibi omnia vindicarent, sed essent in singulis provinciis singuli, quorum inter fratres haberetur prima sententia, et rursum quidam in majoribus urbibus constituti sollicitudinem ejus suscipea suo capite dissideret. Qui ergo scit se quibusdam praepositum, non moleste ferat aliquem sibi esse praelatum, sed obedientiam, quam exigit, etiam ipse dependat, et sicut non vult gravis oneris sarcinam ferre, ita non audeat alii importabile pondus imponere. Discipuli enim sumus humilis et mitis magistri, dicentis Discite a me, quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris; jugum enim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃ib materies querelarum. hortor &
bo it que pie st̃ ordinata salubrit᷑or
posta milla concertatione turbertur.
¶ no qtꝰ suum est querat. s. qđ alteriꝰ.
aotieit unitatis nr̃e firma esse compago.
pue: ad inseparabilem soliditatem uin¬
ali aritatis astrinxerit. qͥa sicut in uno
oust nulta membra habemꝰ. om̃ia autẽ
nmbra ñ eundẽ actum habent: ita mului
unũ corpꝰ sumꝰ in xp̃o. singuli autẽ alter¬
iteriꝰ membra. Conexio totiꝰ corporis
uni sanitatem. unã pulchritudinẽ facit
Et hec quide conexio totiꝰ corporis una¬
nminatem requirit: s precipue exigit
oncordiam sacerdotũ. Quib & si dĩgni¬
ds ommunis ñ est. tam̃ o̾rdo generalis ẽ:
qñ & int̾ beatissimos apłos in similitudi¬
nem honoris fuit quędã discretio potesta¬
n e cũ om̃ium par esset electio. uni tam̃
dnum est ut cȩteris prȩmineret. De qua
sorma ep̃oꝵ quoq est orta distinctio: &
nita ordinatione prȩuisũ est. ne om̃s

Expanded text:
 omnibus materia querelarum, hortor et moneo, ut quae pie sunt ordinata, salubriterque disposita, nulla concertatione turbentur, nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius poterit unitatis nostrae firma esse compago, nisi nos ad inseparabilem soliditatem vinculum charitatis astrinxerit: quia sicut in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eumdem actum habent; ita multi unuembra. Connexio totius corporis unam sanitatem, unam pulchritudinem facit. Et haec quidem connexio totius corporis unanimitatem requirit, sed praecipue exigit concordiam sacerdotum, quibus etsi dignitas communis non est, tamen ordo generalis est. Quoniam et inter beatissimos apostolos in similitudine honoris fuit quaedam discretio potestatis, et cum omnium par esset electio, uni tamen datum est ut caeteris praeemineret. De qua forma episcoporum quoque est orta distinctio. Et magna ordinatione provisum est, ne omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Captiuis autẽ. errore aut fanc ñ ueueratione cibos un¬
tuolatitios edere compussis penitentia concȩdenda
Qđ hni qͥ ad it̾ationẽ baptismi łui łtimore caacti animos
icliuarcut. penitentie st̃ subleuandi remedio. ita ut
scmlis ctatis. periculoꝵ quoq & egritudinũ. cterarũq
necessitatũ habtatur illicita consid̾atione respectus.

Expanded text:
Captivis aut errore, aut fame, non veneratione cibos immolatitios edere compulsis poenitentia concedenda hi, qui ad iterationem baptismi vel vi, vel timore coacti animos inclinarunt, poenitentiae sint sublevandi remedio: ita ut senilis aetatis, parvulorum quoque, et aegritudinum, caeterarumque necessitatum habeatur sollicita considerat
Abbreviated transcription (Latin):
cicga corrigendos agat beniuolaia duẽ
seueritar : pł cobortatio quaĩ commotis
qlis aritas quam potestas. S ab his qui
a noam. Qđ ut necesse habeamꝰ ita dice
nde paruo animi dolore ꝓcedit. Me ip¬
sumi enĩ quodamͦꝰ trahi in culpam sentio:
arosco. Qui si tuȩ existimationis parum
sligens cras. meȩ saltem famȩ parcere de¬
huss: ne quȩ tuo tantũ facta st̃ animo nr̃o
uderent᷑ gesta iuidicio. Relegat fr̃nitas tua
pagnas nr̃as. om̃ia quȩ ad tuos emissa ma¬
ure apłice sedis presulũ scripta ꝑcurrat: &
ułame uł a precessorib meis inueniet or¬

Expanded text:
ga corrigendos agat benevolentia quam severitas, plus cohortatio quam commotio, plus charitas quam potestas. Sed ab his, qui ad noxam. Quod ut necesse habeamus ita dicere, non de parvo animi dolore procedit. Me ipsum enim quodammodo trahi in culpam sentio, cognosco; qui si tuae existimationis parum diligens eras, meae saltim famae parcere debuisti, ne quae tuo tantum facta sunt animo, nostro videantur gesta judicio. Relegat fraternitas tua paginas nostras, omniaque ad tuos emissa majores apostolicae sedis praesulum scripta decurrat, et vel a me vel a praecessoribus meis inveniet or
Abbreviated transcription (Latin):
IU t metͦpolitanꝰ epyri de electo quẽ est ordinaturꝰ ep̃m ad
similit̃ ꝓiunciales episcopi faciant.
res difficiles emerserint. nec fueriit thessalonicensis ep̃i¬
cp̃i iudicio t̃minata ad ronianũ referant᷑ antistitem.
U Ut siqͥs ep̃c suã deserens ciuitatẽ maiorẽ sede ambitꝰ causa
petierit. nec illã optinere pot̾it.: sua arere debebit.
suo ei cp̃o non prebente consensiuu

Expanded text:
Ut metropolitanus Epiri de electo quem est ordinaturus in epissimiliter provinciales episcopi faciant. res difficilis emerserit, quae non possit Thessalonicensis judicio terminari , ad Romanum referatur ant Ut si quis episcopus suam deserens civitatem, majorem sedem ambitus causa petierit, nec illam obtinere poterit, et sua carere debebit.suo episcopo non praebente consensum.
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃is nr̃i Nilarũ sollicitudini relmquimus.
datis ad ipsos exemplarib cõmonendos. Si pt
om̃ia occurrerit imbecillitas fragilitatis hu
officiũ oris amiserit. ea que nͣ nͥ ꝑ ep̃os gerun
nat. Ego Hilarius ep̃c subscripsi. Ego Clau¬
dius epͣc subscripsi. Ego Constantinꝰ ep̃c sub¬
qui suꝑiꝰ sunt memorati expectantes assensũ:
dio subscripsi & recognour

Expanded text:
fratres nostri, Hilarii sollicitudini relinquamus, fratres nostri, Hilarii sollicitudini relinquamus, datis ad ipsos exemplaribus commonendos. Si post omnia occurrerit imbecillitas fragilitatis humofficium oris amiserit, ea quae non nisi per episcopos geruntnat. Ego Hilarius episcopus subscripsi. Ego Claudius episcopus subscripsi. Ego Constantinus episcopus subqui superius sunt memorati exspectantes assensum Ns subscri
Abbreviated transcription (Latin):
ec quȩ subscripsimꝰ cũ eoꝵ qͦ concordia qͥ
consensꝰ dederunt. rata deinceps int᷑ nos
ac nr̃os haberi uolumꝰ & habenda sanctun:
nͨ p̾tereuntes eos qui synodo aut ꝑse aut ꝑ
consensꝰ suos uł ad uicẽ sublegatos destinan¬
do adesse detrectant. ut qͥd sibi de illis placeant.¬
qͥ patrũ statuta despiciunt in notescant. nͦ
qd nobis temporũ qualitate difficile sit. ad
scãm synodũ conuenire. adicientes qđ si sumi¬
lib deinceps paginis ꝓ salubritate eccłiastica
ac remediis congregare conuentꝰ uolucrimꝰ.
constituamꝰ ut nullꝰ conuentꝰ sine alteriꝰ con¬
uentꝰ denunciatione soluat᷑. Itaq sequenti
torio conuentũ habeamꝰ. Qui ido tanto priꝰ
ante denunciat᷑: ut tam excusationis libertas
quã inuitatioius necessitas ñ sit. De die enim
ac loco ꝑ nos ipsos cõmonebim᷑. Singuli nobis
cũ in exemplarib & ea quȩ ꝑ nos st̃ constituta
referentes: reliqͦs qui defuerunt beatissimi

Expanded text:
ec quae subscribimus cum eorum quoque concordia qui consensus dederunt rata deinceps inter nos ac nostros haberi volumus et habenda sancimus, non ita praetereuntes eos qui synodo aut per se aut per consensus suos, vel ad vicem sui per legatos destinando adesse detrectant; ut qui Patrum statuta despiciunt, innotescat, non quod nobis temporum qualitate difficile sit ad sanctam synodum convenire, adjicientes quod si similibus deinceps paganis pro salubritate ecclesiastica ac remediis congregare conventus voluerimus, constituamus, ut nullus conventus sine alterius conventus denuntiatione solvatur. Itaque sequenti torio conventum habeamus, qui ideo tanto prius ante denuntiatur, ut tam excusationis libertas quam invitationis necessitas non sit. De die enim ac loco per ipsos nos commonebimur, singuli nobis cum exemplaribus et ea quae per nos sunt constituta referentes aliquos qui defuerunt, beatissimi
Abbreviated transcription (Latin):
a deo douũ summi inuueris consecunt᷑. qͥ iusti¬
ciȩ & precepti eiꝰ semitas incedentes. suis docto¬
rib qui recte ep̃i intelligunt᷑ libent̾ obędiunt.
tes instruebat dicens. Uident᷑ mͥ qui locunt᷑
uerba ueritatis & qui illuminant anunas
hominũ similes esse radiis solis. Qui ut ꝓcęs¬
serint & apparuerint mundo. cȩlari ultͣ aut
occultari nullatenꝰ posst̃: dum porta uident᷑
ab hominib quã uidere om̃ib prestant. Unde
& bene ipsa ꝑ se ueritas ad ueritatis prȩcones

Expanded text:
a Deo donum summi muneris consequuntur, qui justia Deo donum summi muneris consequuntur, qui justitiae et praecepti ejus semitas incedentes, doctoribus suis qui recte episcopi intelliguntur libenter obediunt. tes instruebat, dicens: Videntur mihi qui loquuntur verba veritatis, et qui illuminant animas hominum similes esse radiis solis. Qui ut processerint et apparuerint mundo, celari ultra, aut occultari nullatenus possunt, dum non tam videntur ab hominibus quam videre omnibus praestant. Unde et bene ipsa per se Verit
Abbreviated transcription (Latin):
& sicut mandatũ datur hominib. dñm dm̃
tuũ tumebis. & ipsi soli seriues. Infidelib quidẽ
dormit dñs: & absens habetur his aquib esse
nͨ creditur. & mandatis eiꝰ ũ obediunt: atq ob¬
id illis uidet᷑ qͣsi dormire dñs. quia ꝓ peccatis
suis ñ exaudiunt᷑. Quappt᷑ cunctis fidelib &
licentia agant. Non utiq missas sine erꝰ ussu
quisq presbiteroꝵ in sua paroechia agat. nori
baptizet. nec quicꝗ̃ absq eiꝰ ꝑmissu faciat.
Similit̾ & reliqui ppłi maiores scilicet & mi¬
nores ꝑ eiꝰ licentiã qͥcqͥd agendũ est agant:
nec sine eiꝰ ꝑmissu a sua parroechia abscȩdant
uel in ea aduentantes morari prȩsuinant
Anime uͦ eoꝵ ei credite st̃: idõ om̃ia eiꝰ consilio
agere debent. & eo inconsulto nichil. Quicũq
enĩ obediunt ep̃is suis: uident᷑ quidẽ aliquid
gr̃e conferre do. Qui autẽ eis ñ obȩdiunt:
indubitant᷑ rei & reꝓbi existunt. Porro ipsi

Expanded text:
et, sicut et, sicut tuum timebis, et illi soli servies. Infidelibus quidem dormit Dominus, et absens habetur his a quibus esse non creditur, et mandatis ejus non obediunt, atque ob illis videtur quasi dormire Dominus, quia pro peccatis suis non exaudiuntur. Quapropter cunctis fidelibus, et proprii licentia agant. Non utique missas sine ejus jussu quisquam presbyterorum in sua parochia agat, non baptizet, nec quidquam absque ejus permissu faciat. Similiter et reliqui populi, majores scilicet ac minores, per ejus licentiam quidquid agendum est, agant, nec sine ejus permissu a sua parochia abscedant, vel in ea adventantes morari praesumant. Animae vero eorum ei creditae sunt. Ideo omnia ejus consilio agere debent, et eo inconsulto nihil. Quicunque enim obediunt episcopis suis, videntur quidem aliquid gratiae conferre Deo. Qui autem eis non odediunt, indubitanter rei et reprobi existunt. Porro ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
& hi qui numꝗͣ. de eo audierant nec a ꝓpħ̃is
didicerant agn oscerent eũ. illi uͦ qui cotidia¬
nis meditationib euanuerant ignorarent.
Ecce enĩ nunc ꝑ uos qui prȩsentes estis &
desideratis audire doctrinã fidi erꝰ. & agnos
dixerant. quia a uobis quȩrendꝰ esset. qui de eo
numꝙͣ audistis. Et idõ uidentes in uobis
ipsis ꝓpħica dicta compleri. huic uni recte
creditis. hunc recte expectatis. de hoc recte in¬
quiritis. ut ñ solum expectetis eũ. s & heredi¬
tatem regni eiꝰ credentes consequamini: scd̾m
qđ ipse dixit. qͥa unꝰqͥsq illiꝰ sit seruus cui se
ac terre dñs est. Et ad ipsiꝰ uos imnagine̾ ac
similitudinẽ reformate: sicut ipse uerꝰ ꝓph̾a
docet dicens. estote boni & misericordes: sicut
&e pat̾ ur̃ cclestis misericors est. qui oriri facit
solem suũ suꝑ bonos & malos: & pluit suꝑ iustos
& iniustos. Hunc gͦ uuitamini & hc̃ timete:

Expanded text:
et hi, qui nunquam de eo audierant, nec a prophetis et hi, qui nunquam de eo audierant, nec a prophetis didicerant, agnoscerent eum: illi vero qui quotidianis meditationibus evanuerant ignorarent. Ecce enim nunc per vos qui praesentes estis, et desideratis audire doctrinam fidei ejus, et agndixerant quia a vobis quaerendus esset qui de eo nunquam audistis. Et ideo videntes in vobis ipsis prophetica dicta compleri, huic uni recte creditis, hunc recte exspectatis, de hoc recte inquiritis, ut non solum exspectetis eum, sed et haereditatem regni ejus credentes consequamini, secundum quod ipse dixit, quia unusquisque illius sit servus cui se ac terrae Dominus est. Et ad ipsius vos imaginem ac similitudinem reformate, sicut ipse verus Propheta docet dicens: « Estote boni et misericordes sicut et Pater vester coelestis misericors est , qui oriri facit solem suum super bonos et malos et pluit super justos et injustos . » Hunc ergo imitamini, et hunc timete,
Abbreviated transcription (Latin):
dixisset a iudeis expectandũ. ñ aliqͥd eximium
ꝓphetasse uideret᷑. qđ a contribuli ipło. & a ꝓpͥa
gente speraret᷑ his cuiꝰ aduentꝰ ad salutem
mundi fuerat rȩꝓmnissꝰ. Uidetur enĩ magis
consequens ratio esse ut hoc fieret: quã magni¬
ficentia ꝓpħalis. Nunc autẽ cũ ꝓphe dicantꝰ
ominẽ illã spẽ quȩ de salute mundi repnuitit᷑.
renda iam ñ scđm consequentia rerũ s incredi¬
bili quodã uaticinatos euentu: magnificentia
ꝓpħica confirmat᷑. Iudei nãq ex initio affore
aliquando hunc uirũ ꝑ quẽ cuncta repareut᷑
uerissima traditione susceꝑunt: & cotidie medi¬
tantes ac ꝓspicientes qͣndo ciꝰ fieret aduentus.
ubi adesse uiderunt & signa ac ꝓdigia sicut de
eo ascriptũ fuerat adimplentem. inuidia excȩ¬
cati. agnoscere nequiuerunt p̾sentem in cuiꝰ
clecti sumꝰ. Hoc autẽ ꝓuidentia dĩ factũ est.
ut agnitio boni huiꝰ etiã gentib traderetur:

Expanded text:
dixisset a Judaeis exspectandum, non aliquid eximium dixisset a Judaeis exspectandum, non aliquid eximium prophetasse videretur, quod a contribuli populo et a propria gente speraretur is cujus adventus ad salutem mundi fuerat repromissus, videtur enim magis consequens ratio esse ut hoc fieret quam magnificentia prophetalis. Nunc autem cum prophetae dicant omnem illam spem quae de salute mundi repromittiturenda, jam non secundum consequentiam rerum, sed incredibili quodam vaticinationis eventu, magnificentia prophetica confirmatur. Judaei namque ex initio affore aliquando hunc virum, per quem cuncta reparantur verissima traditione suscepererunt, et quotidie meditantes, ac perspicientes quando ejus fieret adventus, ubi adesse eum viderunt, et signa ac prodigia sicut de eo ascriptum fuerat adimplentem, invidia excaecati agnoscere nequiverunt praesentem, in cujuelecti sumus. Hoc autem providentia Domini factum est, ut agnitio boni hujus etiam gentibus traderetur,
Abbreviated transcription (Latin):
in uidea nobis apparuit ut audistis. qui stans
publice sola iussione faciebat çecos uidere. surdos
audire. fugabat demones. ȩgris sanitatẽ redde¬
bat. & mortius uitã. cũq nichil ei esset impossi¬
bile. etĩ cogitationes hominũ ꝑtudebat. quod
nulli esset possibile nisi soli dõ: hic annuncia¬
bat reguũ dĩ. cui nos de om̃ib que dicebat
tamqͣ. uero ꝓpħe credidimꝰ firmitatt̃ fidi nr̃e
nͨ solum ex uerbis eiꝰ s ex oꝑib assumentes. qr
dicta legis que ante multas generationes de
pͦsentia eiꝰ exposuerant in ipso consignant᷑.
& unaginẽ gestoꝵ moysi & ante ipsũ patriar¬
che iacob. ipsiꝰ ꝑ om̃ia tẏpũ ferebant. Tempꝰ
quoq aduentꝰ eiꝰ hoc est ipsũ in quo uenerat
p̾dictũ ab his constat: & suꝑ om̃ia qd̾ esset a
gentib expectandꝰ. sacris litteris comp̾hensũ ẽ.
Quȩ in eo parit̾ uniuersa completa st̃. Quod
dum: supͣ modũ in eo fidẽ uerã firmat Siciu̾

Expanded text:
opheta est quia in Judaea nobis apparuit, ut audistis, qui stans opheta est quia in Judaea nobis apparuit, ut audistis, qui stans publice sola jussione faciebat caecos videre, surdos audire, fugabat daemones, aegris sanitatem reddebat, et mortuis vitam, cumque nihil esset ei impossibile etiam cogitationes hominum praevidebat, quod nulli est possibile nisi soli Deo; hic annuntiabat regnum Dei, cui nos de omnibus quae dicebat tanquam vero Prophetae credimus, firmitatem fidei nostrae non solum ex verbis ejus, sed ex operibus assumentes, qui dicta legis quam ante multas generationes de poenitentia ejus exposuerant in ipso designantur, et imaginem gestorum Moysi, et ante ipsum patriarchae Jacob ipsius per omnia typum ferebant. Tempus quoque adventus ejus, hoc est ipsum in quo venerat praedictum ab his constat, et super omnia quod esset a gentibus exspectandus sacris litteris comprehensum est. Quae in eo pariter universa completa sunt. Quoddum, supra modum in eo fidem veram firmat. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
loquimꝰ ueritatis: ut cognitis his quȩ st̃ ut ft̃.¬
& in bonis actib dirigens uiã suã. regni cȩloꝵ
possit particeps inueniri. subiciens sibi carnis
desideria. & dĩs coꝵ factꝰ: ut ita demũ etiam
ipse fiat dũatoris om̃ium iocunda possessio
Nam qͥ ꝑmanet in malo & seruus est mali.
nͥ potest effici portio boni donec ꝑmanet iN
malo: qͥa ab initio ut ante iam diximꝰ duo reg¬
na statuit dz. & potestatẽ dedit unicuiq ho¬
minũ. ut illiꝰ regni fiat portio. cui se ad obȩ¬
diendũ ipse subiecerit. Et quia definitũ est
apud dm̃ ñ posse unũ homine̾ utriꝰq reg¬
ni esse seruũ: omni studio date oꝑam in bo¬
ni regis aulam ac iura concurrere. Propt᷑
hoc deniq uerꝰ ꝓpħa cũ esset prȩsens nobiscũ.
& quosła ex diuitib negligentes erga dĩ cul¬
tũ iuderet: huiꝰ rei ita aꝑuit ueritatẽ. Nemo
potest inqͥt duob dñis seruire. Et ñ potestis

Expanded text:
loquimur veritatis, ut cognitis his quae sunt ut suntloquimur veritatis, ut cognitis his quae sunt ut sunt, in bonis actibus dirigens viam suam regni coelorum possit particeps inveniri, subjiciens sibi carnis desideria, et dominus eorum factus, ut ita demum etiam ipse fiat dominatoris omnium jucunda possessio. Nam qui permanet in malo et servus est mali, non potest effici portio boni, donec permanet in malo, quia ab initio, ut ante jam diximus, duo regna statuit Deus, et potestatem dedit unicuique hominum, ut illius regni fiat portio cui se ad obediendum ipse subjecerit. Et quia definitum est apud Dominum non posse unum hominem utriusque regni esse servum, omni studio date operam in boni regis aulam ac jura concurrere. Propter hoc denique verus propheta, cum esset praesens nobiscum et quosdam ex divitibus negligentes erga Domini cultum videret, hujus rei ita aperuit veritatem. « Nemo potest, inquit, duobus dominis servire, et non potestis
Abbreviated transcription (Latin):
quas inuenit insaciabilit̾ his ꝑfruat᷑. & exerci¬
t honoꝵ oꝑum delectet᷑. festinans ad scłm fu¬
trũ mundo corde & pura conscientia ꝑueni¬
prubietiã uidere dm̃ regem om̃ium possit
his autẽ om̃ib carere nos & fraudari. sola fa¬
at ignorantia. Dũ enĩ ignorant honunes
quantũ boni habeat scientia. ignorantie ma¬
duim de se ñ paciunt᷑ excludi. Nesciunt enĩ
quanta sit in hoꝵ ꝑnutatione diuersitas.
Popt᷑ qđ corisilium do unicuiq discentium.
libent̃ p̃bere aurẽ uerbo di. & cũ amore uerita
tis audire quȩ dicimꝰ. ut mens optimo semine
suscepto ꝑ bonos actꝰ lȩtos afferat fructꝰ. Nam
si me docente ea quȩ ad salutem ꝑtinent reciꝑe
qͥs abnuit. & animo prauis opinionib occupa¬
to obsistere nitit᷑: ñ ex nobis s ex semetipso habe¬
bit percundi causam. Debet enĩ iusto iudicio
examinare quȩ dicimꝰ. & intelligere quia u̾ba

Expanded text:
quas invenit satiabiliter his perfruatur, et exerciquas invenit satiabiliter his perfruatur, et exercitio bonorum operum delectetur, festinans ad saeculum futurum mundo corde et pura conscientia pervenire, et etiam videre Deum Regem omnium possit. His autem omnibus carere nos, et fraudari sola facit ignorantia. Dum enim ignorant homines quantum boni habeat scientia, ignorantiae malum de se non patiuntur excludi. Nesciunt enim quanta sit in horum permutatione diversitas, pariter quod consilium do unicuique discenti, libenter praebere aurem verbo Dei, et cum amore veritatis Domini audire quae dicimus, ut mens, optimo semine suscepto, per bonos actus laetos afferat fructus. Nam si me docente ea quae ad salutem pertinent, recipere quis abnuit, et animo pravis opinionibus occupato obsistere nititur, non ex vobis, sed ex semetipso habebit pereundi causam. Debet enim justo judicio examinare quae dicimus, et intelligere quia verba
Abbreviated transcription (Latin):
ter quod. ꝓ hoc ñ iudicatur. Cũ uͦ audierit
causas erroris sui & rationẽ ueritatis accȩperit:
tunc si ꝑmanserit in his errorib quibꝰ dudũ
fuerat p̾uentꝰ. recte iam uocabit᷑ ad iudicium
daturꝰ penas: quia uite huiꝰ spaciũ qđ ad bene
uiuendũ accepit in ludibriis consumpserit
erroꝵ. Qui uͦ audiens libent᷑ accipit. & gratu¬
latur bonoꝵ sibi doctrinã fuisse delatã. requi¬
rat intentiꝰ. & discere ñ desinat. usq qͦ cognos¬
cat si est uere aluid scłm. in quo bonis p̾mia
p̃parata st̃. Et cũ certꝰ de hoc fuerit: gr̃as
agat dõ. qđ sibi ueritatis lum ostenderit. De
çȩt̾o dirigat actꝰ suos in om̃ib oꝑib bonis qͦꝵ
sibi in futuro mercedẽ certꝰ est p̃paratã: demi¬
rans ꝑ om̃ia & stupens çȩt̾oꝵ hominũ errores
& qd̾ aute oculos positam ueritatẽ nemo uide¬
bat. Ipse tam̃ gaudens suꝑ diuitiis sapientie

Expanded text:
ter quod pro hoc non judicatur. Cum vero audierit ter quod pro hoc non judicatur. Cum vero audierit causas erroris sui et rationem veritatis acceperit, tunc 10 si permanserit in his erroribus quibus dudum fuerat praeventus, recte jam vocabitur ad judicium daturus poenas, quia vitae hujus spatium quod ad bene vivendum accipit, in ludibriis consumpserit errorum. Qui vero audiens haec libenter accepit, et gratulanter bonorum sibi doctrinam fuisse delatam requirat intentius et discere non desinat usquequo cognoscat, si est vere aliud saeculum in quo bonis praemia praeparata sint, et cum certus de hoc fuerit, gratias agat Deo. Quod si veritatis lumen ostenderit de caetero dirigat actus suos in omnibus operibus bonis, quorum sibi in futuro mercedem certus est praeparatam demirans per omnia, et stupens caeterorum hominum errores, et quod ante oculos positam veritatem nemo videbat. Ipse tantum gaudens super divitiis sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
uitã uolentib ingredi: & sumnũ st̃ oꝑũ bonoꝵ¬
ꝑgentib ad ciuitatẽ salutis. Siqͥs sane audiens
scrmonẽ ueri ꝓpħe uelit recipere aut nolit &¬
amplecti onꝰ eiꝰ id est mandata uite. habet ui
sua potestate. Liberi enĩ sumꝰ arbitrii. Nam si
hoc esset ut audientes eũ iam ñ haberent iN
potestate aliud facere quã audierant: uis erat
quȩda naturȩ ꝑ quã liberũ ñ esset ad aliã nu¬
grare sententiã. Aut si rursꝰ ex audientibus
nullꝰ omnino reciperet: & hoc nature uis erat.
quȩ aliquid unũ cogeret fieri. & alteri parti
nͨ daret locũ. Nunc autẽ quia liberũ est aĩo
in quã uelit partẽ declinare iudiciũ suũ. & quã
ꝓbauerit eligere uiã constat eudent᷑ inesse ho¬
minib arbitrĩ libertatẽ. Igitur priꝰꝗͣ. audiat
qͥs qđ ei expedit: certũ est quia ignoret. & igno¬
rans uult & desiderat. qđ ñ expedit agere. Prop¬

Expanded text:
vitam volentibus ingredi, et summum iter bonovitam volentibus ingredi, et summum iter bonogentibus ad civitatem salutis. Si quis sane audiens sermonem veri Prophetae velit recipere aut nolit et amplecti onus ejus, id est mandata vitae habet in sua potestate, liberi enim sumus arbitrii. Nam si hoc esset ut audientes ea, jam non haberent in potestate aliud facere quam audierant; vis erat quaedam naturae per quam liberum non est ad aliam migrare sententiam, aut si rursus ex audientibus nullo omnino reciperet, et hoc naturae vis erat, quae aliquid unum cogeret fieri, et alteri parti non daret locum, nunc autem quia liberum est animo in quam velit partem declinare judicium suum, et quam probaverit eligere viam, constat evidenter inesse hominibus arbitrii libertatem, igitur priusquam audiat quis quod ei expedit, certum est quia ignoret, et ignorans vult, et desiderat quod non expedit agere, prop
Abbreviated transcription (Latin):
sub specie alicuiꝰ scientię ignorantia his uehe¬
mentiꝰ radicata est. Nichil est cnĩ grauiꝰ quã
si id qđ ignorat qͥs scire se credat: & defendat
uerũ esse qđ falsum est. Quod tale est quale
a cȩt̾is uelit. Ita st̃ gͦ & hi ignorantes qd̾ uerũ
est. speciem tam̃ alicuiꝰ scientiȩ tenent. & mala
quasi bona gerunt: atq ad ꝑniciem qͣsi ad
salutẽ festinant. Propt᷑ qđ ante om̃ia ꝓperandũ
est ad agnitionẽ ueritatis: ut possimꝰ qͣsi lu¬
mine nobis inde accenso errorũ tenebras depel¬
lere. Graude enĩ malũ est ut diximꝰ ignoran¬
tia. S quia substantiã ñ habet: facile ab his
qui studiosi st̃ effugatur. Non enĩ aliud est
ignorantia: nisi ñ agnouisse qđ expedit. Ubi
autẽ cognoueris: perit ignorantia. Queri gͦ mag
noꝑe debet ueritatis agnitio: quã nemo alius
assignare potest nͥ uerꝰ ꝓpħa. Hȩc eiũ uia est

Expanded text:
sub specie alicujus scientiae ignorantia in his vehesub specie alicujus scientiae ignorantia in his vehementius radicata est. Nihil enim est gravius quam si id quod ignorat quis, scire se credat et defendat verum esse quod falsum est, quod tale est, quale a caeteris velit: ita sunt ergo et hi ignorantes quod verum est, speciem tamen alicujus scientiae tenent et mala quasi bona gerunt atque ad perniciem quasi ad salutem festinant, propter quod ante omnia properandum est ad agnitionem veritatis, ut possimus quasi lumine nobis inde accenso errorum tenebras depellere. Grande enim malum est, ut diximus, ignorantia, sed quia substantiam non habet facile ab his qui studiosi sunt effugatur. Non enim aliud est ignorantia, nisi non cognovisse quod expedit, ubi autem cognoveris perit ignorantia, quaeri ergo in agone debet veritatis agnitio, quam nemo alius assignare potest nisi verus Propheta. Haec enim via est