comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
disset. ad eius monasteriũ ꝑgens
paulo longius substitit: eiq se. ẽe
uenturũ nunciauit. Cui dũ ꝓti.¬
nꝰ mandatũ de monasterio fuis.¬
set ut ueniret: ipse sicut ꝑfide
haberet. explorare conatus ẽst
Quidã uero eiꝰ spatarius riggo
dicebat᷑. Cui calciamenta sua pre-¬
buit: eũq indiii regalibꝰ uestibus
fecit: quẽ quasi in psona sua ad¬
obsequio. tres qui sibi pre cȩteris
adherere consueuerant comites
sũ eẽ. regẽ totilã simulantes eiꝰ la¬
teri obambularent. Cui alia qͦq
obsequia atq spatarios misit: ut
tã ex eisdẽ obsequiis. quã expur¬
pureis uestibꝰ rex ẽẽ. putaretur.
Cũq isdẽ riggo decorat᷑ꝰ uestibꝰ
obsequentiũ frequentia comita¬
tus monastiũ fuisset ingressus.
uir dĩ emunꝰ sedebat. Quẽ ue¬
nientẽ conspiciens: cũ iã ab
eo audiri posset clamauit di¬
cens Pone hoc fili: pone hoc
qđ portas. Non est tuũ. Qui
riggo ꝓtinꝰ in t̾rã ruit: et
quia tanto iuiro illudere p̃sump.¬

Expanded text:
disset, ad eius monasterium pergens, paulo longius substetit, eique se venturum esse nuntiavit. Cui dum protinus mandatum de monasterio fuisset, ut veniret, ipse, sicut perfidae ae spiritum haberet, explorare conatus est. Quidam vero eius spatharius Riggo dicebatur, cui calciamenta sua praebuit eumque indui vestibus regalibus fecit, quem quasi in persona sua In cujus obsequio tres qui sibi prae caeteris adhaerere consueverant, comites sum regem Totilam esse simulantes, ejus lateribus obambularent; cui alia quoque obsequia atque spatharios praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque idem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum jam ab eo audiri potuisset, clamavit, dicens: Pone, fili, pone hoc quod portas: non est tuum. Qui Riggo protinus in terram cecidit, et quia tanto viro illudere p
Abbreviated transcription (Latin):
pore. si c̃ post discipulis ipse ꝑhibe¬
bat: ita in illo ẽ. temptatiõ uolup¬
tatis edomita: ut tale in se aliquid
numine sentiret. Ceperunt post¬
nodũ multi iã mundũ relinque
natq ad eiꝰ magisteriũ festinare

Expanded text:
pore, sicut post discipulis ipse perhibepore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut tale aliquid in se minime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magist
Abbreviated transcription (Latin):
Uadã uero die. dũ solus eset.
temptator affuit. Nã nigra
paruaq auis quȩ uulgo merula
uocatur curca eiꝰ faciem uolitare
cepit. eiꝰq uultui importune in¬
sistere: ita ut manu capi posset.
si hanc uir sc̃s tenere uoluisset
Sed signo crucis edito: recessit a¬
uis. Tanta autẽ carnis temptatio
tã uir sc̃s nũquã fuerat exptus
nã uiderat: quã malignꝰ sp̃s ante¬
igne serui dei animũ in specie il¬
lius accendit: ut se in eiꝰ pectore
ne deserere heremũ uoluptate
uictꝰ deliberaret. Cũ subito diu¬
na respectꝰ grã. ad semetipsũ re-¬
uersus ẽ: atq urticarũ & uepri
ũ iuxta densa succrescere frutec¬
ta conspiciens :: exutꝰ incdumento.
nudũ se in illis spinarũ aculeis &
urticarũ incendiis ꝓiecit. Ibiq di¬
u uolutatꝰ toto ex eis corpore
uulneratꝰ exiit: & ꝑ cutis uulne¬
ra trax̃ a corpore uulnꝰ mentis:
quia uoluptatẽ traxit in dolorẽ.
Uicit itaq peccatũ: quia mutait
incendiũ. Ex quo udelicet tem¬

Expanded text:
uadam vero die dum solus esset, tentator adfuit. Nam nigra parvaque avis, quae vulgo merula nominatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut manu capi posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset: sed signo crucis edito recessit avis. Tanta autem carnis tentatio tam numquam fuerat expertus. nam viderat, quam malignus spiritus antigne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in eius pectore ne deserere heremum votuptate victus deliberaret, cum subito superna respectus gratia ad semetipsum reversus est, atquum juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem.Vicit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tem
Abbreviated transcription (Latin):
ec hoc sine diuinitatis ꝓ¬
uidentia actũ reor: quod
ea die qua beate reliquiȩ in ali¬
am sunt translate basilicam. er-¬
rantes homines a uia qui beati
uincentii reliquias deferebant :
ad uicũ ipsũ delatisunt. Tunc
rogante presbitero. diuiserunt
ei particulam pignorũ: quam
in scõ altari unde alias abstule¬
rat collocauit.

Expanded text:
ec hoc sine Divinitatis providentia actum reor, quod eadem die qua beatae reliquiae in aliam sunt translatae basilicam, errantes homines a via qui beati Vincentii reliquias deferebant, ad vicum ipsum delati sunt. Tunc rogante presbytero, diviserunt ei particulam pignorum, quam in sancto altari unde alias abstulerat collocavit.
Abbreviated transcription (Latin):
eniq coniugem habens et filiã:÷
ita plenitudine dñi. uenerabi¬
les animos ecclesi asticȩ regulȩ tra-¬
didit informandos: ut adhue in
laicali ꝓposito constirutus: diuino
nutu. pontificis grãm possideret.
Ita semetipsũ ꝓpria disciplina coer¬
cębat inconsus: quasi futurã speciẽ
indicans: ut irreprehensibilis in tẽ¬
plo xp̃i prepararetur sacerdos. Naor
quod int̾ mortales ualde uidetur
difficile: tã cautũ esse. qui se a nide¬
is uel hereticis cibo suspendat: acdec
sanctissimꝰ uir hostes catholicȩ religi¬
onis abhorruit : ut ñ dicã coninuu¬
ũ sed neq salutatio fuerit cũ his
pretereunti cõminis Uitabat hec
dauiti o suffultus exemplo: ne cũ
hereticis mensã participando. fieret
illi in scandalum.

Expanded text:
enique coniugem habens et filiam ita plenitudine domini venerabiles animos ecclesiasticae regulae tradidit informandos, ut adhuc in laicali proposito constitutus divino nutu pontificis gratiam possideret: ita se ipsum propria disciplina cohercebat intentus quasi futuram speciem indicans, ut inreprehensibilis in templo Christi praepararetur sacerdos. 9 Nam quod inter mortales valde videtur difficile, tam cautum esse, qui se a Iudaeis vel haereticis cibo suspendat, adeo vir sanctissimus hostes catholicae religionis abhorruit, ut non dicam convivium sed neque salutatio fuerit cum his praetereunti communis. Vitabat haec Davitico suffultus exemplo, ne cum haereticis mensae participando fieret illi in scandalum.
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ: ut moreretur ꝓ nobis. Et
nibꝰ quȩ retribuit michi: Calicẽ
salutaris accipiã: et nomen dñi
inuocabo. hoc ẽ. passionẽ. Unde
etiã illis qui ad dexterã uel ad sini-¬
strã sedere cupiebant: ait. Potestis
calicẽ hibere. quẽ ego bibiturus
sum: Usq ad finem te ducit::
usq ad martiriũ ꝓsequitur: qđ
constituit beatitudinũ palmam.

Expanded text:
sionem, ut moreretur pro nobis, et sionem, ut moreretur pro nobis, et nibus quae retribuit tibi: calicem salutaris accipiam et nomen domini inuocabo, hoc est passionem. unde etiam illis, qui ad dextram uel sinistram sedere cupiebant, ait: potestis calicem bibere, quem ego bibiturus sum? usque ad finem te ducit, usque ad martyrium prosequitur et constituit beatitudinum palmam.
Abbreviated transcription (Latin):
ost hos: beati inquit micri.¬
cordes. Iustitia enĩ sequit᷑ mi¬
sericordiã. Unde dictũ ẽ. Disꝑsit
dedit pauꝑibꝰ: iustitia eiꝰ manet
in ȩternũ. Sed etiã qui miscdiam
defert: mercedẽ amittit. nisi mun-¬
do corde misereatur. Nã si iactan¬
tiã querat: nullus ẽ sructꝰ E mun¬
si diligenter pectoris tui secreta
mundaueris: compatere his qui
impugnantur: et intellige quan¬
ti hominũ. quanti fr̃m tuoꝵ au¬
essiũ tuũ querant. Sed nisi prius
uuinteriora tua uacua feceris ab
omilabe peccati: ne dissensiones
contentionesq ex affectu tuo ꝓde-¬
ant: non potes aliis ferre medicinã.
Ate igitur pacẽ incipe: ut cũ fu-¬
eris ipse pacificus. pacẽ aliis feras.
Quomodo enĩ alioꝵ potes corda
mundare: nisi tua ante munda-¬
ueris: Profiusti igitur aliis. tulisti
auxiliũ pluribꝰ. Festina. contende
adfinẽ. Cũ essent multi exitus
uite: unus dño cõpetebat. Nam
qĩ natũ erat scdm carnẽ: oporte¬
bat scdm carnẽ mori. Elegit pas¬

Expanded text:
ost hos beati inquit misericordes; iustitiam enim sequitur misericordia. unde dictum est: dispersit, dedit pauperibus, iustitia eius manet in aeternum. sed etiam qui misericordiam defert mercedem amittit, nisi mundo corde misereatur; nam si iactantiam quaerat, nullus est fructus. emunsi diligenter pectoris tui secreta mundaueris, conpatere his qui inpugnantur et intellege quanti hominum. quanti fratrum tuorum auxilium tuum quaerant. sed nisi tu prius interiora tua uacuefeceris ab omni labe peccati, ne dissensiones contentionesque ex adfectu tuo prodeant, non potes aliis ferre medicinam. a te igitur pacem incipe, ut, cum fueris ipse pacificus, pacem aliis feras. quomodo enim potes aliorum corda mundare, nisi tua ante mundaueris? profuisti igitur aliis, tulisti auxilium pluribus: festina, contende ad finem. multi cum essent exitus uitae, unus domino conpetebat; nam quod natum erat secundum carnem oportebat secundum carnem et mori. elegit pas
Abbreviated transcription (Latin):
dicat: est enĩ fides spandoꝵ
substantia. rerũ argumentũ non
apparentũ: ꝓfecto liquet: quia
fides illarũ rerũ argumentũ est.
quȩ apparere non possunt. Quȩ
enĩ apparent: iam fidẽ ñ habent.
sed agnitionẽ. Dũ gͦ uidit thomas.
dũ palpauit: cur ei dicitur: quia
uidisti me credidisti: Sed aliud
uidit: aliud credidit. A mortali
quippe homine: diuinitas uideri
non potuit. Hominẽ igitur uidit̃.
et dm̃ confessus ẽ dicens. Dñs m̃s

Expanded text:
dicat: Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium : Profecto liquet quia fides illarum rerum argumentum est, quae apparere non possunt. Quae etenim apparent jam fidem non habent, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur: Quia vidisti me, credidisti? Sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem igitur vidit, et Deum confessus est, dicens: Deus meus
Abbreviated transcription (Latin):
or tamen efficitur ira repecita. E
igitur a trenis affectibꝰ tropheũ ur̃i cer-¬
taminis gloriosũ: & nolite illud omitte.¬
re flecib paruuloꝵ. Isti quos plorances
attenditis gauderent hod .e. si poiis¬
sent scire quȩ nostis lutant enĩ o
ista uita sit sola: quȩ si finẽ acceperit:
nula uitalis animȩ corpꝯre deficierte
ualeat portio remanere. Si cnĩ scirent
essẽ alterã uitã ignarã mortis tristitiȩq
nesciã: in qua immortalitas regnat. &
ꝑpetua gaudia cõmorantur ꝓfecto
uobiseu᷑ ad illã festinarent ꝑtingere:
et istã uitã ꝓ nichilo cõputantes. illã
appeterent quȩ in exultatione ꝑma¬
net & penicus finiri non nouit. Ista
enĩ uita fugitiua. ẽ. & tam infidelis. ut
nec amatoribꝰ siis fidẽ pocuerit custo¬
dire. Ad origine enĩ mundi in se cre-¬
dentes fefeslt.: om̃s se expcetantes de-¬
cepit: cunctos de se presumentes
irrisit.

Expanded text:
or tamen efficitur ira repetita. Erigite or tamen efficitur ira repetita. Erigite igitur a terrenis affectibus tropaeum vestri certaminis gloriosum, et nolite illud amittere fletibus parvulorum. 10. Isti, quos plorantes attenditis, gauderent hodie si possent scire quae nostis; putant enim quod ista vita sit sola, quae si finem acceperit, nulla vitalis animae, corpore deficiente, valeat portio remanere. Si enim scirent esse alteram vitam ignaram mortis, tristitiae nesciam, in qua immortalitas regnat, et perpetua gaudia commorantur; profecto vobiscum ad illam festinarent pertingere, et vitam illam pro nihilo computantes, illam appeterent, quae et in exsultatione permanet et penitus finiri non novit. Ista enim vita fugitiva est et tam infideils, ut nec amatoribus suis fidem potuerit custodire. Ab origine enim mundi in se credentes fefellit, omnes se exspectantes decepit, cunctos de se praesumentes irrisit,
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea dũ ista dicuntur. & illa repe¬
tuntur: inter uxorũ lacrimas &e sus¬
piria filioꝵ : ceperunt milites xp̃i mol¬
lescere: et animos suos flectere ad do¬
lorẽ. Huc spectaculo ut supra diximꝰ.
intererat sc̃s sebastianus: uir ꝑ om̃ĩa
xp̃ianissimꝰ: quẽ occultabat militaris
habitꝰ: et clamidis obumbrabat aspe¬
etus. At ubi uidit athletas dei immen¬
so certaminis pondere fatigari. in me¬
dio eoꝵ se obiciens. dixit. O fortissimi
milites: o instruccissim: cliumm prȩlii
bellatores: ꝑ nimiã uirtutẽ animi for¬
titer ꝑuenistis ad palmã : et nunc ꝑ
misera blandimenta. coronã deponitis
sempit̾nam: Discat nunc ꝑ uos. xp̃i
militũ fortitudo. fide potius armari
quã ferro. Nolite iictoriarũ urãrũ insi¬
gnia ꝑ mulierũ blandimenta abicere:
et subiectas pedibꝰ ur̃is hostis deuicti
ceruices : ad uictricia et rediuiua ite¬
rũ bella laxare. Cuiꝰ quãiuis seua contra
uos extiterit. & ꝑiniqua constantia. seui¬

Expanded text:
nterea dum illa dicuntur, et ista referuntur, inter uxorum lacrymas, et suspiria filiorum, coeperunt milites Christi mollescere, et animos suos flectere ad dolorem. Huic spectaculo, ut supra diximus, intererat S. Sebastianus, vir per omnia christianissimus, quem occultabat militaris habitus, et chlamydis obumbrabat aspectus. At ubi vidit athletas Dei immenso certaminis pondere fatigari, in medio eorum se objiciens, dixit: O fortissimi milites Christi, o instructissimi divini praelii bellatores, per nimiam virtutem animi fortiter pervenistis ad palmam, et nunc per misera blandimenta coronam deponitis sempiternam? Discat nunc per vos Christi militum fortitudo, fide potius armari quam ferro. Nolite victoriarum vestrarum insignia per mulierum blandimenta abjicere, et subjectas pedibus vestris hostis devicti cervices ad victricia et rediviva iterum bella laxare, cujus quamvis saeva contra vos extiterit et periniqua instantia, saevi
Abbreviated transcription (Latin):
exibat. et sanabat om̃s Et supra
lȩpsus dño tangente mundatur:
et hic om̃is turba quȩ eũ tangere
notuit sp̃s illiꝰ uirtute sanatua
Tactus ergo saluatoris: opus ẽ salu¬
tis. Quẽ tangere. ẽ. fu leliter in euo
credere: a quo tangi.ẽ eiꝰ miere
firmari. Sed unꝰquisq in suo sen¬
su habundat. Airbȩ q iȩ de ionge
ad audiendũ confluunt: descen¬
dentis in cãpũ dñi curantur atta¬
ctui. Discipuli qui inminoribꝰ iam
sunt instituti: in montis cacumine
ad altiora ꝓuehuntur. E quibꝰ etiã
eliguntur: qui eũ transfiguratum
secreto in monte speculent᷑. Unus
ꝓ om̃ibꝰ quasi sublimioris sapientiȩ
fonte debriandus: magistri recũbit
in pectore. Raroq uspiã uel tur-¬
bas dñm ad altiora sequi: uel quẽ¬
piã debilẽ inuenies in monte cu-¬
rari: sed extincta febre libidinũ.
accensaq luce iustitiȩ: pedetentim
quẽq ad culmen subire uirtutum.

Expanded text:
exibat, et sanabat omnes. Et supra exibat, et sanabat omnes. Et supra leprosus Domino tangente mundatur, et hic omnis turba quae eum tangere potuit spiritus illius virtute sanatur. Tactus ergo Salvatoris, opus est salutis. Quem tangere, est fideliter in eum credere. A quo tangi est ejus munere firmari. Sed unusquisque in suo sensu abundat. Turbae quae de longe ad audiendum confluunt, descendentis in campum Domini curantur attactu. Discipuli qui in minoribus jam sunt instituti, in montis cacumine ad majora provehuntur. E quibus etiam eliguntur, qui eum transfiguratum secreto in monte speculentur. Unus prae omnibus quasi sublimioris sapientiae fonte inebriandus, magistri recumbit in pectore. Raroque uspiam vel turbas Dominum ad altiora sequi, vel quempiam debilem invenies in monte curari, sed exstincta febre libidinum, accensaque scientiae luce, pedetentim quemque ad culmen subire virtutum.
Abbreviated transcription (Latin):
ã et iberłm. et maritima. & tiri.
& sidonis. Maritimã multitudinẽ
non a ꝓximo mari galileȩ: neq enĩ
hoc miraculi loco poneret. sed a ma-¬
rimagno reor ee̾ cognominatã In
qua etiã dirus & sidor cõprehendi
pocerant. Uerũ quia gentiũ eiuita¬
tes sunt. iudeis quidẽ sorte datȩ. sed
non ab eis possessȩ: eo quod hostes
exterminare nequirent: consulte
nominatĩ ponuntur: ut quanta
sit fama uirtusq saluatoris intime¬
tur: quȩ exteras etiã ad sanitatẽ et¬
doctrinã capessendã ciuitates accer-¬
siat. Ubi notandũ: quia dñs & si
uenientibꝰ ad se gentilibꝰ misertꝰ sit.
unde et puerũcenturionis & ca-¬
nanee filiã appbata petentiũ fide
curauit: non tamen eoꝵ ciuitates
intrasse reperitur: ne uidelicet oc¬
casionẽ querele iudeis calũpnianti¬
bꝰ suggereret: sed ꝑfectã. potius sa¬
lutẽ gentiũ passionis et resurrecti¬
onis suȩ tempori reseruaret.
t omnis turba querebat eum
tangere: quia uirtus de illo

Expanded text:
a et Hierusalem, et maritima, et Tyri et Sidonis, etc. Maritimam multitudinem non a proximo mari Galilaeae neque enim hoc miraculi loco poneret, sed a mari magno reor esse cognominatam, in qua etiam Tyrus et Sidon comprehendi poterant. Verum, quia gentium civitates sunt, Judaeis quidem sorte datae, sed non ab eis possessae, eo quod hostes exterminari nequirent, consulte nominatim ponuntur, ut quanta sit fama virtusque Salvatoris intimetur, quae exteras etiam ad sanitatem doctrinamque capessendam civitates accersiat. Ubi notandum quia Dominus etsi venientibus ad se gentilibus misertus sit, unde et puerum centurionis et Chananaeae filiam approbata petentium fide curavit, non tamen eorum civitates intrasse reperitur, ne videlicet occasionem querelae Judaeis calumniantibus suggereret, sed perfectam potius salutem gentium passionis et resurrectionis suae tempori reservaret.t omnis turba quaerebat eum tangere, quia virtus de illo
Abbreviated transcription (Latin):
tor nr̃ qui in ea carne quã assũp¬
serat. abuit in celũ: Carnis enĩ lo¬¬
cus ꝓprius: terra. ẽ. Quȩ quas
ad peregrina ducitur: dũ ꝑ re¬
demptorẽ nr̃m in celo collocatu
Sed homo iste ꝑegre ꝓficiscens
seruis bona sua tradidit: quia fi¬
delibꝰ suis spũalia dona concessit
Et uni quidẽ quinq tasenta ali
duo: alii uero cõmisit unũ. Qͥn
et enĩ sunt corporis sensus: iude¬
licet uisus. auditus. gustus oiora
tus et tactus. Quinq talentis:
donũ quinq sensuũ id ẽ. exter¬
oꝵ scientia exprimitur. Duob
uero: intellectus et oꝑatio desig.¬
natur. U̾nius autẽ talenti nomi¬
ne: intellectus tantũ modo desi¬
gnatur.

Expanded text:
n ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis enim locus proprius terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum per Redemptorem nostrum in coelo collocatur. Sed homo iste peregre proficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit. Et uni quidem quinque talenta, alii duo, alii vero commisit unum. Quinque etenim sunt corporis sensus, videlicet vitus, et tactus; quinque igitur talentis donum quinque sensuum, id est, exteriorum scientia exprimitur; duobus vero intellectus et operatio designatur; unius autem talenti nomine intellectus tantummodo designatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sub lege constituat. Lex
enim intra mensurã ẽ: ultra
mensurã grã. Lex obũbrat: grã
clarificat. Et ideo nemo fidem
suã intra mensurã legis includi
sed ad eccliam conferat: in que
septiformis sp̃s relucet grã. Quã
princeps ille sacerdotũ fulgore
supnȩ diuinitatis illuminat: ne
eãm umbra legis restinguat.

Expanded text:
sub Lege constituat; Lex enim intra mensuram est, ultra mensuram gratia: Lex obumbrat, gratia clarificat. Et ideo nemo fidem suam intra mensuram Legis includat, sed ad Ecclesiam conferat, in qua septiformis Spiritus relucet gratia, quam Princeps ille sacerdotum fulgore supernae divinitatis illuminat, ne eam Legis umbra restinguat.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ non uideat. qđ mons oliueti fru
ctuosas habere arbores et siluã steri¬
lẽ. sed oliueta gignere solebat: quibꝰ
ad repellendas noctiũ tenebras lu¬
men alitur ⁊ soluuntur infirmitates:
et requies lassis tribuitur. Quȩ cun¬
cta specialit̾ in eccłia fieri ꝓbat ipse:
qui dicit. Ego autẽ sicut oliua fru¬
ctifera in domo dñi: sꝑaui in miseri¬

Expanded text:
enim non videat quod mons Oliveti frucctuosas habere arbores, et silvam sterilem, sed olivas gignere solebat, quibus ad repellendas noctium umbras lumen alitur, solvuntur infirmitates et requies lassis tribuitur. Quae cuncta specialiter in Ecclesia fieri probat ipsa cum dicit: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Domini
Abbreviated transcription (Latin):
agros ꝓpt̃ nomen meũ: centuplũ
accipiet: & uitã et̃nã possidebit.
Multi autẽ erunt nouissimi pri¬
mi.: et primi nouissimi. Locus iste
cũ illa sententia congruit: in qua
saluator loquitur:: non ueni pacẽ
mittere. sed gladiũ. Uem enim se¬
parare hominẽ a patre suoꝰ & ma

Expanded text:
centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit. Multi autem erunt primi novissimi, et novissimi primi. Locus iste cum illa sententia congruit, in qua Salvator loquitur: Non veni pacem mittere, sed gladium. Veni enim separare hominem a patre suo,
Abbreviated transcription (Latin):
et predicationẽ euangelii.
om̃s affectus contempserint. atq
diuitias et scł̃i uoluptatẽ. isti cen¬
tuplũ recipient: et uitã ȩt̃nã pos¬
sidebunt. Ex occasione huiꝰ senten¬
die. quidã introducunt mille an¬
nos post resurrectionẽ : dicentes.
nobis tunc centuplũ omniũ rerũ
quas dimisimꝰ. et uitã ȩternã eẽ. red¬
dendã: non intelligentes qđ si in
cȩteris digna sit repmissio. in uxo-¬
ribꝰ appareat turp̾itudo: ut qui
unã ꝓ dño dimiserit. centũ recipi¬
at infuturo. Sensus igitur iste: ẽ.
Qui carnalia ꝓ saluatore dimise-¬
rit: spũalia recipiet. Quȩ cõpara-¬
tione et merito sui ita erunt: qua
si paruo numero centenariꝰ nume-¬
rus cõparetur. Unde dicit & apł̃s.
qui unã tantũ domũ. et uniꝰ ꝓuin-¬
ciȩ paruos agros dimiserat. Quasi
nichil habentes: & omnia possiden¬
tes.¬

Expanded text:
et praedicationem Evangelii, omnes affectus contempserint, atque divitias et saeculi voluptates: isti centuplum recipient, et vitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae, quidam introducunt mille annos post resurrectionem, dicentes tunc nobis centuplum omnium rerum quas dimisimus, et vitam aeternam esse reddendam: non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo; ut qui unam pro Domino dimiserit, et centum recipiat in futuro. Sensus ergo iste est: Qui carnalia pro Salvatore dimiserit, spiritualia recipiet: quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi si parvo numero centenarius numerus comparetur. Unde dicit et Apostolus, qui unam tantum domum, et unius provinciae parvos agros dimiserat: Quasi nihil habentes, et omnia possidentes
Abbreviated transcription (Latin):
pulus. Sed ꝑcunctari libet. quomͦ
parentes et carnalit ꝓpinquos pre-¬
cipimur odisse: qui u. oemur et
inimicos diligere. Et cerde de uxore
ueritas dicit. Quod ds conunxit.
homo non separet. Et paulus ait.
Uiri diligite uxores urãs sicut &e

Expanded text:
. Percunctari libet quomodo parentes et carnaliter propinquos praecipimur odisse, qui jubemur et inimicos diligere, et certe de uxore Veritas dixit: Quod Deus junxit, homo non separet , et Paulus ait: Viri, diligite uxores vestras, sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
qui hic ꝑdiderit: illie uiuificabit.
Qui ꝓpt̃ xp̃m morti tradiderit
tota die. estimans eã ut ouẽ occisi¬
onis: ex surgente tunc et adiuuan¬
te xp̃o liberã eã inueniet ꝓpta
nomen xp̃i. Qui recipit uos. me
recipit. Et qui me recipit. recipt̃
eũ qui me misit. Docet in se ccian
mediatoris officiũ. Qui cũ sit rce¬
ptus a nobis. atq ille ꝓfectus ex
deo sit: ds̃ ꝑ illũ transfusus innos
patrẽ dm̃ recipit: quia non aliud
in apłis recipit. quã qđ in xp̃o ẽ
Neq in xp̃o aliud ẽ: quã qđ i
deo ẽ. Perq hunc ordinẽ gr̃aruo¬

Expanded text:
qui hic perdiderit, illic vivificabit, qui propter Christum morti tradiderit, tota die aestimans eam ut ovem occisionis exsurgente tunc et adjuvante Christo liberam eam inveniet propter nomen Christi. Qui recipit vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Docet in se etiam mediatoris officium: quicunque sit receptus a nobis, atque ille profectus ex Deo sit, Deus per illum transfusus in nosPatrem Deum recipiet, quia non aliud in apostolis recipit quam quod in Christo est, neque in Christo aliud est quam quod in Deo est. Perque hunc ordinem gra
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃o longius manenti. qui refecti¬
onẽ sibi in paschali festiuitate pa-¬
rauerat: ꝑ uisũ dñs apparere dig¬
natꝰ ẽ: dicens Tu tibi delicias p¬
paras: & seruus m̃s illo in loco fame
cruciatur. Qui ꝓtinꝰ surrexit.
atq in ipsa sollennitate paschali.
cũ alimentis quȩ sibi parauerat.

Expanded text:
ro longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraver
Abbreviated transcription (Latin):
abruta montiũ. ꝑ concaua ualliũ.
ꝑ defossa t̾rarũ quesiuit : eũq in¬
one facta. benedicentes om̃ipoten¬
tẽ dñm consedissent: post dulcia
uitȩ colloquia. is qui aduenerat
presbit̃ dix̃. Surge. sumamꝰ cibũ.
quia hodie pascha ẽ Cui uir dei
respondit: dicens. Scio qđ pascha
ẽ quia uidere merui te. Longe
quippe ab hominibꝰ positus: quia
die codẽ paschalis ẽet sollennitas
ignorabat. Uenerabilis autẽ prb̃r.
rursus asseruit dicens. Ueracit᷑ ho¬
die resurrectionis dñicȩ paschalis
dies. ẽ. Abstinere tibi minime con¬
gruit: quia et ego ad hoc missus
mꝰ Benedicentes gͥ dm̃. sũpserua
cibũ. Expleta itaq refectione &
colloquio: ad eccłiam presbiter
recessit.

Expanded text:
ntium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque lone facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus mus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit.
Abbreviated transcription (Latin):
deant. E rł. Quia in suꝑiori¬
bꝰ eccłiam sinagoge p̃retulit.
hortatur nos ut fidẽ potius
nram ad eccłiam trans feramus.
Lucerna enĩ fides.ẽ: iuxta quod
scriptũ est. Iucerna pedibꝰ meis¬

Expanded text:
. ergo quia in superioribus ecclesiam synagogae praetulit, hortatur nos ut fidem potius nostram ad ecclesiam transferamus; lucerna enim fides est iuxta quod scriptum est: lucerna pedibus meis
Abbreviated transcription (Latin):
pulis suis Ecce ego mitto uos:
Contraria sibi sunt ista animali¬
a: ut alia ab aliis deuorentur.
Sed bonꝰ pastor: lupos gregi suo
timere non nouit. Ideoq isti discipu-¬
li non in predã. sed ad grãm dirigun-¬
tur. Sollicitudo enĩ pastoris boni
efficit: ut lupi in agnos audere ni¬
chil possint. Mittit gͦ agnos inter
lupos: ut cõpleatur illud. Iunc
lupi et agni simul pascentur.
Et qm̃ ꝓxime de uulpe nobis
non incongruus tractatꝰ euasit:
si iudiciũ ur̃m fidele in figuraor¬
osculi amantis exꝑtus sũ. presumo
qđ ꝓfunda misteria. quȩ luporũ
specie uelantur. studioꝵ uestroꝵ¬

Expanded text:
arent, ait: ecce ego mitto uos contraria sunt ista sibi animalia, ut alia ab aliis deuorentur. sed bonus pastor lupos gregi suo timere non nouit, ideoque isti discipuli non in praedam, sed ad gratiam diriguntur; sollicitudo enim pastoris boni efficit, ut lupi in agnos audere nihil possint. mittit ergo agnos inter lupos, ut conpleretur illud: tunc lupi et agni simul pascentur. Et quoniam proxime de uulpe nobis non ingratus tractatus euasit, si iudicium uestrum fidele in figura minusculi animantis expertus sum, praesumo quod profunda mysteria, quae luporum specie uelantur, studiorum uestro
Abbreviated transcription (Latin):
t si quis michi ministrauerit:
honorificabit eũ pater meus.
Quohonore: nisi ut sit cũ filio eiꝰ:
Qđ enĩ superius ait. ubi ego sũ illic
et minister m̃s erit: hoc intelligitur
exposuisse cũ dicit. honorificabit
eum pat̾ m̃s. Nã quẽ maiorẽ acci-¬
pere poterit adoptatꝰ. quã ut sit
ubi est unicus: non equalis factus
diuunitati. sed consociatus et̃nitati:
Quid sit autẽ ministrare xp̃o. cui
oꝑi merces tanta ꝓmittitur hoc
potius debemꝰ inquirere. Si enĩhoc
rare: aut cȩnanti cibũ coquer ue
apponere : uel poculũ dant potis
miscere: fecerunt hoc ili quiostio¬
erunt eũ in corpore habert per¬
tẽ. sicut martha et maria. pos¬
do et latarus unus erat ex har¬
bentibꝰ. Sed eo modo. xp̃o etiã ui¬
das ꝑditus ministrauit. Naet lor¬
los ipse habebat: et quãuns ex
quȩ mittebantur scderatissime fu-¬
raretur: ꝑ illũ tamen eciã necsi¬
ria parabantur.¬

Expanded text:
 Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quod enim superius ait, Ubi ego sum, illic et minister meus erit; hoc intelligitur exposuisse cum dicit, honorificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus, quam ut sit ubi est Unicus; non aequalis factus divinitati, sed consociatus aeternitati? 12. Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta proponitur, hoc potius debemus inquirere. Si enim hocrare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare potumque miscere; fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in corpore habere praesentem, sicut Martha et Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumbentibus. Sed eo modo Christo etiam Judas perditus ministravit; nam et loculos ipse habebat: et quamvis ex eis quae mittebantur sceleratissime furaretur, per illum tamen etiam necessaria parabantur
Abbreviated transcription (Latin):
principatu constantiũ. Nã qđ se ꝓ dño
sic ingerebat aꝑto perieulo. optabat
martiriũ. si ñ defuisset ꝑsecutor Et ta¬
men animꝰ sumpsit głam: et si tempus
non intulit pęnã. Sed hunc ipsũ. diui-¬
no nutu seruatũ testificor. ꝓ correcti-¬
one cunctoꝵ. Nã pene totũ mundũ.
ã ueritaus conuersũ. conficet᷑ lingua
amplius uixisse. reliqui ne ꝑirent :¬
Igitur sanctissimã animã. et sigladius

Expanded text:
principatu Constantium. Nam quod se pro Domino principatu Constantium. Nam quod se pro Domino sic ingerebat aperto periculo, optabat martyrium, si non defuisset percussor et tamen animus sumpsit gloriam, etsi tempus non intulit poenam. Sed hunc ipsum divino nutu servatum testificor pro correctione cunctorum . nam| poene totum mundum am ueritatis adductum confitetur lingua| amplius uixisset religioni .| Perissent igitur sanctae anime . ut si gladius
Abbreviated transcription (Latin):
Ed disserere longũ ẽ: qualit̃ in a¬
riminensi sinodo cõposita menti¬
one: aliud ex alio referens fraus hereti.¬
ca serpentino lapsu subripuit. Et
iniquitatẽ ipsa ẽ. illata calũpnia. Qđ
ter apud ariminũ diaboli preualuis
effudit: ut in eiꝰ conspectu collectis ad¬
uersorus. esset ei contra herecicos dis¬
ceptandi de religione licentia. ne ue¬
ritatẽ falsitas obumbraret: ne ȩqui¬
tati iniquitas preualeret:: ne imꝑa¬
tor deo resisteret: ne fidei ꝑfidia re-¬
bellaret. Unde ualens & ursatius.
conscientiȩ reatu ꝑt̾riti: qm̃ si dare¬
tur facultas certandi. mox se recog-¬
noscebant hilarii contentione ꝓster¬
dicentes. illo presente. heretica ñ pos¬
se machinamenta ꝓficere. Quo ob¬
tentu. ad gallias compulsus reuertit᷑.
putans amplius se pati exiliũ: qđ illic
ꝑturbationẽ ȩccłiȩ relinquebat. t̃mi-
acdiit tribunal imꝑii: sine timore
tormenti. Uere totis uisceribꝰ dilige¬
bat xp̃i regnũ: qui ñ formidabat iN

Expanded text:
ed disserere longum est, qualiter in Ariminensi synodo, composita mentione aliud ex alio referens, fraus haeretica serpentino lapsu subrepserit, einiquitatem ipsa est illata calumnia. Quoddolet apud Ariminum diaboli praevaluisseffudit: ut in ejus conspectu collectis adversariis esset ei contra haereticos disceptandi de religione licentia, ne veritatem falsitas obumbraret, ne aequitati iniquitas praevaleret, ne imperator Deo resisteret, ne fidei perfidia rebellaret. Unde Valens et Ursacius conscientiae reatu perterriti, quoniam, si daretur facultas certandi, mox se recognoscebant Hilarii contentione prosterdicentes, illo praesente haeretica non posse machinamenta proficere. Quo obtentu, ad Gallias compulsus revertitur, putans amplius se pati exilium, quod illic perturbationem Ecclesiae relinquebat, terminbi judice, adiit tribunal Imperii, sine timore tormenti! Vere totis visceribus diligebat Christi regnum, qui non formidabat in
Abbreviated transcription (Latin):
Beatꝰ qui intelligit suꝑ egenũ &
pauꝑẽ: in die mala liberabi ei
dñs: et ñ tradet eũ in manꝰm
mici eiꝰ. Dato itaq triante inge¬
ditur basilicã. Premissa oratione
gebat. Cũ ibidt̃ prestolaretur
aduersarii aduentũ: ecce quida
ueniens ex ministris bethelen:
anhelabundus et lugubri uultu
nunciauit regi mortuũ. eẽ me¬
moratũ bethelenuor. In natale

Expanded text:
Beatus qui intelligit super egenum et Beatus qui intelligit super egenum et pauperem; in die mala liberavit eum Dominus et non tradet eum in manus inimici eius. Dato triante, ingreditur basilicam; premissa oratione, ergebat. Cum ibidem prestolaretur adversarii adventum, ecce! veniens quidam ex ministris Betheleni, anelabundus et lugubri vultu nuntians regi mortuum esse memoratum Bethelenum. Rex indagare
Abbreviated transcription (Latin):
bonis oꝑibꝰ ꝓficere: et de nuptus
ultra cessauit cogitare. Tunc toti
lidus hrimani generis hostis: cũ
uideret eũ ingenti ardore beatao
Rat tunc in palatio regis
quidã potestate preditꝰ. ho¬
bethelentis nomine: qui temera¬
rio ordine. quiddã de fiscalibus
rebꝰ fraudulenter occupauerat
Unde cũ argueretura rege: osten¬
dit illi falsã auctoritatẽ. Quis ti¬
bi inquit hanc preceptionẽ dedit:¬
Qui dix̃. Austregisilus mappari¬
gatꝰ. quod ñ fecerat denegauit
Illis ita disceptantibꝰ. rex infuro¬
rẽ uersus. iussit eos ex hoc in cãpo
certare: ut quis falleret. dñi udi¬
cio monstraretur. Iã aduenerat
dies institutꝰ certandi. Mane sur¬
gens austregisilus: clipeũ cũ iacu¬
ubi rex agonistas spectare solitus
erat. Et dũ adbasilicã scĩ marcelli
solito more orandi grã ꝑgeret: ob¬
uiũ habuit quendã pauperẽ. Et¬
buerat. in. simile opus abierat: ue.¬
nit ei in mentẽ ꝓpheticũ illud

Expanded text:
bonis operibus proficere et de nuptiis bonis operibus proficere et de nuptiis ultra cessavit cogitare quid ageretlidusque hostis humani generis, cum videret eum ingenti ardore beatam bere posset. Erat tunc in palatio regis quidam potestatem preditus, hoBethelenus nomine, qui temerario hordine quiddam de fiscalibus rebus fraudulenter occupaverat. Unde dum argueretur a rege, ostendit illi falsam auctoritatem. 'Quis', inquid rex, 'hanc preceptionem dedit?' Dixit: 'Austrigisilus mapparigatus, quod non fecerat denaegavit. Illos disceptantes, rex in furore versus iussit eos ex hoc in campo certare, ut, quis falleret, Domini iudicio monstraretur. Iam advenerat dies institutus certandi. Mane surgens Austrigisilus, clypeum cum iacuubi rex agonistas expectare solitus erat. Ipse ad basilicam sancti Marcelli solito more orandi gratia pergebat; habuit quendam pauperem obvfuerant, in simile opus abierat. Venit ei in mente propheticum illud:
Abbreviated transcription (Latin):
Uq p̃terirent ꝑ hanc plateã
leriei in albis uestibꝰ. deferen¬
tes cruces. & psalmos ex more ꝓ.¬
cedentiũ canentes: ultimꝰ eorũ
ueniebas tu: et reliquũ uulgus
sequebat᷑ post tergũ tuũ. Et ego
curiosius considerabã: & nullã
uidebã nr̃i sexus adesse ꝑsonã :¬
nec puellã quã duceres. Et dixi
hospiti tuo. Ubi ẽ puella quaor
hospes nr̃ accepit: At ille. Nonne
uides eã in manibꝰ suis: Et ego
aspexi: & aliud ñ uidi. nisi librũ
euangelii in manibꝰ tuis. Tunc il¬
le beatꝰ. incellexit uxta suã ui¬
sionẽ. & somniũ muliereulȩ:
dñi uocatione ad sacerdotale
officiũ se ꝓuocari¬
set: pulsanti sibi hostiarius
apuit. Et cũ introisset in domũ
regis: subito rex responsũ impo¬
suit his uerbis. et eo ordine mag¬
na uoce. Posusti dñe in capite
eiꝰ coronã de lapide p̃cioso: & cę¬
tera quȩ secunt᷑. Iã ex tune con¬
firmata ẽ in eo spes fidei de dñi
uocatione: cȩpitq obnixius it

Expanded text:
ue preterirent per hanc plateam clerici in albis vestibus, deferentes cruces et psalmos ex more procedentium canentes, ultimus eorum veniebas tu et reliquum vulgus sequebatur pos tergum tuum. Et ego curiosius considerabam et nullam videbam nostri sexus adesse personam nec puellam quam duceres. Et dico ospiti tuo: „Ubi est illa puella, quam ospes noster accepit?" At ille: „Nonne vides eam in manibus suis?" Et ego aspexi; aliut non vidi nisi librum euangelii in manibus tuis". Tunc ille beatus intellexit iuxta suam visionem et somnium muliercule Domini vocatione ad sacerdotale officium se provocariset, pulsanti sibi hostium hostiarius aperuit. Et cum introiret in domum regis, solito ipse rex responsum inposuit his verbis et eo ordine magna voce: Posuisti in capite eius coronam de lapide precioso, et cetera quae secuntur. Iam extunc confirmata est in ipso spes fidei de Domini vocatione; coepit enixius in
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ fiet non ad libitũ temptatio¬
nis tuȩ: sed ad manifestationẽ
UNc agitans caput artemius
dixit. Iste homo nimus passi¬
onbꝰ fatigatus. aliena loquitur.
Et hec dicens abscessit. Et ueni¬

Expanded text:
iam non ad libitum tenta tionis tuae, sed ad declarationem  Agitans caput Artemius: Iste, inquit, homo nimiis passionibus fatigatus aliena loquitur, et haec dicens abscessit. Narravi
Abbreviated transcription (Latin):
imprudentiã consilii tui
se ds tius cripere ñ potest. cũ in¬
ilũ credas: et quotidie ꝓ eiꝰ no-¬
mine plagas & uincula ꝑferas.¬
Et quomodo poterit meã filiã
liberare: si ego in eũ credidero:¬

Expanded text:
imprudentiam consilii tui. Te Deus tuus liberare non potest, cum illi credas, et quotidie pro ejus nomine plagas et vincula perferas, quomodo poterit filiam meam liberare si ei credidero
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis usura. Deniq dñs cũ dicit
quare non dedisti pecuriã mer
ad mensã: non nĩȩ sed suȩ pecu.¬
mȩ quirit usurã. Wnꝰ intra terrã
abscondisse se dicit: qđ rationem
quȩ ad imaginẽ & smalotu: Mem
dei ẽ. cata nobis stuchꝯ uahepta¬
dis obruit: et tãquã in sura t¬
nis abscondit. De  e r qi¬

Expanded text:
caelestis usura. Denique dominus cum dicit: caelestis usura. Denique dominus cum dicit: quare non dedisti pecuniam meam ad mensam? non nostrae, sed suae pecuniae quaerit usuram. unus intra terram abscondisse se dicit, quod rationem, quae ad imaginem et similitudinem dei est data nobis, studio uoluptatis obruit et tamquam in foueam carnis abscondit. de ali
Abbreviated transcription (Latin):
Sonusordo: ut uocaturus gen¬
tes. & iideos iussurus interficiꝰ ⁊ui
Ie is Unde potitit melior fieri:
Aut quid ab eo qui nichil recepit
exigitur. Non mediocris ista est
iana: Nã supra muilser euangłier
quia non inueuat bacernã accen¬
dit: lumine querit ad moto. gra¬
dulatur inuentã. Deniq ex una
decẽ mnas alius fecit: aliꝰ quinq
fortasse istȩ moralia habent. qui¬
a quinq sunt corporis sensus. Ille
decẽ duplicia: id. ẽ. muistica legis.
quinq talentis ut sint moralia.
in duobꝰ utrũq: misticũ atq
morale. Ita quod numero inferius:
re uberius. Et hic possumꝰ decem
mnas decẽ uerba intelligere. id es
legis doctrinã: quinq mnas magi¬
steria discipline. Sed legis pitũ
in omnibꝰ uolo esse ꝑfectũ. Non
enĩ in sermone: sed in uireute ẽ
ene autẽ quia de iudeis di¬
Icit. duo soli nultiplicatam
pecuniã deferunt nonutiq eris.
sed disputationis uiuris. Alia eñ
ẽ pecunia fenoris alia doctrine

Expanded text:
onus ordo, ut vocaturus gentes, et Judaeos jussurus interfici, qui aeorum: unde potuit melior fieri; aut quid ab eo qui nihil recepit, exigitur? Non mediocris ista est mna, quam supra mulier Evangelica quia non invenit, lucernam accendit, lumine quaerit admoto, gratulatur inventam . 92. Denique ex una decem mnas alius fecit, alius quinque. Fortasse istae moralia habent, quia quinque sunt corporis sensus: illae decem, duplicia, id est, mystica Legis, quinque talentis ut sint moralia, in duobus utrumque, mysticum atque morale. Ita quod numero inferius, re uberius. Et hic possumus decem mnas, decem verba intelligere, id est, Legis doctrinam: quinque mnas, magisteria disciplinae. Sed legisperitum in omnibus volo esse perfectum; non enim in sermone, sed in uirtute est ne autem, quia de Iudaeis dicit, duo soli multiplicatam pecuniam deferunt, non utique aeris, sed disputationis usuris. alia est enim pecuniae faenebris, alia doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
deferunt: illi pauci sunt qui ꝑ lu¬
asuices ad culturas uinee destinati
sunt. In reliquis: om̃s udei. Quam
comparationẽ matheus etiã nobis
uoluit aptare: quod. imiliter ut
diues qui pecuniã suã non imꝑtit
pauꝑibꝰ: ita etiã qui doctrine suȩ
gr̃am non diui. lit impitis locere
cũ possit hacid irediocris ẽ reus

Expanded text:
duobus illis pauci sunt qui per duas uices ad cultores uineae destinati sunt, in reliquis omnes Iudaei. quam conparationem Matthaeus etiam nobis uoluit aptare, quod similiter ut diues qui pecuniam suam non inpertit pauperibus ita etiam qui doctrinae suae gratiam non diuidit inperitis, docere cum po
Abbreviated transcription (Latin):
uantũlibet mare seuiat.
uentus incũbat: et int̾ flatꝰ
et fluctus nauis ista turbet᷑.: tan-¬
tũ non mergatur. et currit. Deniq
tis emissa ẽ: estuantiũ uolumina
undarũ. et furentiũ flabra uen¬
cucũferunt: omniũ gentiũ litori¬
bus appulerunt. Peregrinas mer.¬
ces. quocũq uenit aduexit. Quid
enĩ tam ꝑegrinũ in t̾ra nr̃a: quã
ꝑ penitentiã remissio peccatorũ
regnũq cęloꝵs: Et tamen oporte

Expanded text:
uantumlibet mare saeviat, ventus incumbat, inter flatus et fluctus navis ista turbetur: tantum non mergatur, et currit. Deniquetis emissa est, aestuantium volumina undarum, et furentiam flabra vencircumferunt, omnium gentium littoribus appulerunt, peregrinas merces quocumque venit, advexit. Quid enim tam peregrinum in terra nostra, quam per poenitentiam remissio peccatorum, regnumque coelorum? Et tamen o
Abbreviated transcription (Latin):
secura: xp̃o docente sollicita.
Non enĩ quia in naui nauclerus
uigilat: ideo debet nauta dor¬
mire. Uigilat ille: de quo ueraci¬
ter scriptũ ẽ. Non dormiet neq
dormitabit: qui custodit urł
cens. Uigilate et orate: ne intre.¬
tis in temptationem.

Expanded text:
secura, Deo donante sollicita. Non enim quia in navi nauclerus vigilat, ideo debet nauta dormire. Vigilat ille, de quo veraciter scriptum est, Non dormiet, neque dormitabit, qui custodit Israel cit, Vigilate et orate, ne intretis in tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
so dñs hȩc loquitur. ostendens
et si supra dixerit nullũ gene-
dandũ: tamen lucis suȩ clarita¬
dẽ fidelibꝰ non occultandã. Ipse
quippe lucernã accendit.: qui te¬
tã humanȩ naturȩ. flãma suȩ
diuinitatis impleuit. Quã ꝓfecto
lucernã nec credentibꝰ absconde-¬
re: nec modio supponere. hoc est
sub mensura legis includere. uel
intra uniꝰ uideȩ gentis terminos
uoluit cohibere

Expanded text:
Dominus haec loquitur, ostendens etsi supra dixerit nullum generadandum, nequaquam tamen lucis suae claritatem fidelibus occultandam. Ipse quippe lucernam accendit, qui testam humanae naturae flamma suae divinitatis implevit. Quam profecto lucernam nec credentibus abscondere, nec modio supponere, hoc est sub mensura legis includere, vel intra unius Judaeae gentis terminos voluit cohibere
Abbreviated transcription (Latin):
mo. ẽ. xp̃s dĩ. ẽ. humiliet᷑ homs
ut exaltetur ds̃ scđm illud qd̾
de dño ipse ioħs dix̃. Illũ opor.¬
tec crescere: me autẽ minui. Ut
humilet᷑ homo: eo die natꝰ est
ioħs qͦ incipiunt decrescere dies
Ut exaltetur ds̃: eo die natꝰ est
xp̃s. quo incipiunt crescere dies
Nagnũ sacramentũ frs dilectis¬
humilitatis nr̃ȩ : sicut natiuitas
xp̃i plena. ẽ. misterio altitudims
nr̃ȩ : Ergo in homine minuamꝰ.
ut in deo crescamꝰ. In nob̾ humi¬
liem᷑: ut in deo exaltem᷑. Humill¬
et᷑ humana p̃sumptio: ut crescas
diuina miseratio. Nã huiꝰ rei sa

Expanded text:
etur homo, et exaltetur Deus, secundum illud quod de Domino ipse Joannes dixit, Illum oportet crescere, me autem minui . Ut humiliaretur homo, eo die natus est Joannes, quo incipiunt decrescere dies: ut exaltetur Deus, eo die natus est Christus, quo incipiunt crescere dies. Magnum sacramentum, fratres charishumilitatis nostrae; sicut nativitas Christi plena est mysterio altitudinis nostrae? Ergo in homine minuamur, ut in Deo crescamus; in nobis humiliemur, ut in illo exaltemur; humilietur humana praesumptio, ut crescat divina miseratio
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicit. ÷ nisi quis renatꝰ fuerit
ex aqua et spũ scõ. non intrabit
in regnũ cȩlorũ. altera hȩc de qua
nunc dicit : in regeneratione cũ
sederit filiꝰ hominis in sede maiesta¬
tis suȩ. Prima ad optio ẽ: de qua
dicit apłs. Non accepistis spm̃ ser¬
uitutis iterũ in timore: sed acce¬
pistis sp̃m adoptionis filioꝵ inqu
clamamꝰ. abba pater:. Scd̾a adop¬
tio erit: de qua idẽ apłs ait. Sed
et ipsi intra nos ingemiscimꝰ: adop¬
tionẽ expectantes redẽptionẽ cot¬
poris nr̃i. Prima resurrectio ẽ. de
qua dñs dicit. Ueniet hora & nunc
ẽ quando mortui audient uocẽ
filii dei: & qui audierint uiuent.
Et in apocalipsi. Beatus. qui habet
partẽ in resurrectione prima In
his: scđa mors non habebit potesta¬
tẽ. Scdã resurrectio erit: de qua
dñs dicit. Nolite mrari hoc qua
ueniet hora. in qua om̃s qui in mo¬
nimentis sunt. audient uocẽ eiꝰ

Expanded text:
Dominus dicit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto non introibit in regnum coelorum . Altera haec, de qua nunc dicit: In regeneratione cum sederit filius hominis in sede majestatis suae. Prima adoptio est de qua dicit Apostolus: Non accepistis spiritum servitutis in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba pater . Secunda adoptio erit de qua idem apostolus ait: Sed et ipsi inter nos ingemiscimus adoptionem exspectantes redemptionem corporis nostri . Prima resurrectio est de qua Dominus dicit: Veniet hora et nunc est quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint, vivent . Et in Apocalypsi: Beatus qui habet partem in resurrectione prima: in eis secunda mors non habebit potestatem . Secunda resurrectio erit de qua Dominus dicit: Nolite mirari hoc, quia venit hora in qua omnes qui in monumentis sunt audient vocem
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo. Qui dix̃ ei. Qiuid uis: Ait illi
Dic ut sedeant hu duo filu mei. unꝰ
ad dexterã tuã. et unꝰ ad sinistrã: in
regno tuo. Nemo autẽ estimet. ma-
trẽ ꝓ filus absq illoꝵ consensu ac
uoto petisse: sed potius intelligat.
ctã dño nouerant. suũ illi desideri¬
ũ discipuli patefacerent. Unde hoc
referens euangelista marcus: tacito
matris interuentu. discipuloꝵ solũ¬
modo quoꝵ cordis appetitũ sciebat.
facit mentionẽ. Et accedunt ad eũ¬

Expanded text:
ei: Quid vis? Ait illi: Dic ut sedeant hi duo filii mei, unus ad dextram tuam, et unus ad sinistram in regno tuo. Nemo autem aestimet matrem haec pro filiis absque illorum consensu ac voto petisse, sed potius intelligat uctam Domino noverant, suum illi desiderium discipuli patefacerent. Unde haec referens evangelista Marcus, tacito matris interventu, discipulorum vero solummodo, quorum cordis appetitum sciebat, facit mentionem. Et accedunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixerunt. Da nobis: ut unꝰ ad
dexterã tuã. et alius ad sinistrã tuã¬
sedeamꝰ in gła tua. Illos gͦ tantum
rit: quoꝵ uoluntatẽ in rogando
potiorẽ conspicit: et quors horta¬
tu. matrẽ ad rogandũ nouit esse
cõmotam

Expanded text:
xerunt: Da nobis ut unus ad dextram tuam, et alius ad sinistram sedeamus in gloria tua . Illos ergo tantum rit, quorum voluntatem in rogando potiorem conspicit, et quorum hortatu matrem ad rogandum novit esse commonitam
Abbreviated transcription (Latin):
mo pacis meȩ in quo sꝑabã. & qui
edebat panes meos: ampliauit ad¬
uersũ me supplantationẽ. Ac si
de traditore suo aꝑtis uocibꝰ dicat.
Transgressionẽ eiꝰ tanto grauius ꝑ-¬
tuli: quanto hanc ab eo qui meus
ee uidebatur sensi. Om̃s gͦ electi
quia sũmi capitis mẽbra sunt. ca-¬
put quoq suũ in passionibꝰ segun-¬
tur: ut ip̃sos aduersarios in sua
morte sentiant: de quoꝵ uita p̃¬
sumebant. Et tanto eis crescat mer
ces ppis: quanto eis uirtutis lucrũ
pfiit ex alienȩ dampno carita¬
ts.

Expanded text:
mo pacis meae, in quo sperabam, qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videbatur sensi. Omnes ergo electi, quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant, de quorum vita praesumebant: et taces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae dampno caritatis.