comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
grauat: quod ipsa sue fͣba¬
tionis passio miseros sic de¬
lectet᷑ ut oclint omne reme¬
dium. ut cõtineant aures.
claudant ocłos. obiciant
manus: et om̃imosts sata¬
gant. ne semel orta cõmo¬
tio seclari ualeat et sanari.
lũis tam̃ obiurgationem.
nõ minꝰ facile aliqũ cõpes-¬
cebat grauis et t̾bulenta
responsio. ꝙͣ humilis et
modesta: ut ab aliqͥb pro-¬
iude dic̾et᷑ cedenti rasist̾e̾.
cetłe resistenti. Dicebat e¬
nim ubi resonat utrĩq
modestia. duice esse collo¬
quur̃ ubi uł ex ꝑte altera
utile: ubi ex neutͣ ꝑnitio¬
sum. Nbi enum huic ñ
duricia sonat aurgiim est
nõ correctio. nec clisciplina
s uxa: ut deceat magis uite¬
rim dissimulare p̃latum.
et cõmotione sa nata utiliꝰ
castigare subiectos: aut cͥte
suta res exigit. obseruare cõ¬
siliũ sapientis. qr stultus non
corrigitur uerbis. Loquit᷑
ipse de increpationib minꝰ
utilit̾. minꝰ pacient̾ acceptiᷤᷤ:

Expanded text:
gravat, quod ipsa suae turbagravat, quod ipsa suae turbationis passio miseros sic delectet, ut oderint omne remedium; ut contineant aures, claudant oculos, objiciant manus, et omnimodis satagant, ne semel orta commotio sedari valeat et sanari. Ejus tamen objurgationem non minus facile aliquando compescebat gravis et turbulenta responsio, quam humilis et modesta; ut ab aliquibus proinde diceretur cedenti insistere, cedere resistenti. Dicebat enim, ubi resonat utrimque modestia, dulce esse colloquium: ubi vel ex parte altera, utile: ubi ex neutra, perniciosum. Ubi enim hinc inde duritia sonat, jurgium est, non correctio; nec disciplina, sed rixa; ut deceat magis interim dissimulare praelatum, et commotione sanata, utilius castigare subjectos; aut certe, si ita res exigit, observare consilium Sapientis, quia stultus non corrigitur verbis . Loquitur ipse de increpationibus minus utiliter, minus patienter acceptis,
Abbreviated transcription (Latin):
lam eius: idq tam grauit̾
ut succedẽt statim rubor
ictui tumor rubori. Iam
qͥ adlerant in sacͥlegum ĩ¬
uolant: s p̃uenit eos seruꝰ
dñi clamãs. et adiurans ꝑ
nom̃ xp̃i nullatenꝰ eũ tan¬
gere s educe̾ eñ caute et cu¬
ram ens hab̾e. ne ab aliqͦ
ei uł in aliquo noceretur.
Quod tam districte p̃cepit.
ut miser ille timẽs et tre.¬
mens. absq omi iniuria e¬
ductus sit et deductus:
t quidem in liber.¬
tate spͥs cłi famulꝰ.
excellent̃ enituit
cũ humilitate et
mansuetudine tam̃: ut
qͦdam mͦ uide̾tur et u̾eri
neminem. et omnẽ hõmẽ
reuerer. Infͤpatione raruiᷤ
utebat᷑. monitis potiꝰ et ob¬
secrationib agens: Euã nͦ
iniutꝰ et nõ ex corcdis amau¬
tudine. uerbum ꝓferret a¬
marum: exeo maxime ani¬
ĩpetum cohiberet. Siquidẽ
mirabatur hominũ ĩpbita¬
tem. quos aliqũ forte tͣbatoᷤᷤ
excusationem ꝙͣlibet ratio¬
nabilem. satisfactionẽ qͣm¬
libet humilem. admitt̾e

Expanded text:
lam ejus, idque tam graviter, lam ejus, idque tam graviter, ut succederet statim rubor ictui, tumor rubori. Jam qui aderant in sacrilegum involabant: sed praevenit eos Servus Domini clamans, et adjurans per nomen Christi nullatenus eum tangere, sed educere caute, et curam ejus habere, ne ab aliquo ei vel in aliquo noceretur. Quod tam districte praecepit, ut miser ille timens et tremens absque omni injuria eductus sit et deductus. 26. Et quidem in libertate spiritus Dei Famulus excellenter enituit, cum humilitate et mansuetudine tamen, ut quodam modo videretur et vereri neminem, et omnem hominem revereri. Increpatione rarius utebatur, monitis potius et obsecrationibus agens. Quam vero invitus, et non ex cordis amaritudine verbum proferret amarum, ex eo maxime aniimpetum cohiberet. Siquidem mirabatur hominum improbitatem, quos aliquando forte turbatos, excusationem quamlibet rationabilem, satisfactionem quamlibet humilem admittere
Abbreviated transcription (Latin):
hõ deicũ ei nũtiaret᷑: quã
benedictꝰ deus qui nobis
peꝑcit ab on̾e. Nam et illiᷤᷤ
inquit qͥ abstulere leuius
indulgendũ. sunt enĩ roma¬
ni et pecunia uidebat᷑ ĩma¬
nis: ac uehemens fuit ipsa
tẽptatio. Gratulari etiã cõ¬
sueuerat decẽ circit mona¬
steria. uł edificandis mona¬
steriis. loca cõgrua numerãs
fraudulent̾ sibi. et iuolent̾
ablata. dum cõtenłe nol¬
let et magis eum uinci ꝙͣ
ex hiis quos regłares cauoni¬
cos uocant: inportune satiᷤ
instabat. ut in monachũ
reciperetur: Suacdlente pr̃e
scõ ut ad suam reu̾teretur
eccłian. nͨ acqͥescente recipe̾
pere cõmendasti: si eam desi-¬
deranti opẽ rennuis exib̾e.
Cui uir clñi puto ait in
nullo eoꝵ legisti. nõ posse¬
te in tuo claustro esse per¬
fectum. Moꝵ correctionei
nõ locoꝵ mutationem: si be¬
ne memini in libris om̃ib
cõmendaui. Tom uͦ ĩpe¬
tum faciens homo uelut ĩ¬
sanus in eũ. ꝑcussit maxil¬

Expanded text:
Homo Dei, cum ei nuntiaretur, quam, « Homo Dei, cum ei nuntiaretur, quam, « Benedictus Deus qui nobis pepercit ab onere. Nam et illis, » inquit, « qui abstulere, levius indulgendum. Sunt enim Romani: et pecunia videbatur immanis, ac vehemens fuit ista tentatio. » Gratulari etiam consueverat, decem circiter monasteria, vel aedificandis monasteriis loca congrua numerans, fraudulenter et violenter sibi ablata, dum contendere nollet, 1127 et magis eum vinci, quex his quos Regulares vocant, importune satis instabat ut in monachum reciperetur. Suadente Patre sancto ut ad suam reverteretur ecclesiam, nec acquiescente recipere ectionem commendasti, si eam desideranti opem renuis exhibere? Cui Vir Domini: « Puto, » ait, « in nullo eorum legisti, non possete in tuo claustro esse perfectum. Morum correctionem, non locorum mutationem, si bene memini, in libris omnibus commendavi. » Tum vero impetum faciens homo velut insanus in eum, percussit maxil
Abbreviated transcription (Latin):
licet uir sanctꝰ qd̾ horror
est dic̾e̾ ex blasphemie spũ.
illa scripsisset. Ad quod u̾bũ
mansuetissimꝰ xp̃i seruus.
memor clm̃ce responsionis.
ego demoniũ nõ habeo: si
tinet. minime quidem ait
spm̃ blasphenue hab̾e me
credo. s nec maledpisse cui¬
quam. aut malelicere uelle
me scio: p̃sertim principi po¬
puli mei. Nec muniꝰ postea
carum. nͨ minꝰ familiarem
lbas farsensis con¬
uentum fratrũ a
claraualle uocaue¬
rat. monasterium
eis eilificaturꝰ. s romanꝰ ĩpe¬
cliuit antistes. et sibi tollẽs
eos in loco altero orainauͭ.
unde plurimũ dolens p̃dictꝰ
ille uir magnꝰ et magne de¬
uotionis collectã pecuniã
sex centarum fere marcaꝵ
argenti. leposuit sub cyro¬
grapho: quas ad d̾i homi¬
nem ueniens optunt ei ro¬
gans. ut quod nõ meruerat
in partib suis. uł citra al¬
pes nouũ exinde cenobiũ
cõłet᷑. Missum est pro argñ¬
to et totum prorsus amis¬
sum. Nec respondit a liud

Expanded text:
licet Vir sanctus quod horror licet Vir sanctus quod horror est dicere ex blasphemiae spiritu illa scripsisset. Ad quod verbum mansuetissimus Christi servus, memor Dominicae responsionis, Ego daemonium non habeo sicola continet: « Minime quidem, ait, spiritum blasphemiae habere me credo, sed nec maledixisse cuiquam, aut maledicere velle me scio, praesertim principi populi mei. » Nec minus postea charum nec minus familiarem Abbas Farfensis conventum fratrum a Clara-Valle vocaverat, monasterium eis aedificaturus: sed Romanus impedivit Antistes, et sibi tollens eos in loco altero ordinavit. Unde plurimum dolens praedictus ille vir magnus, et magnae devotionis, collectam pecuniam sexcentarum fere marcarum argenti deposuit sub chirographo, quam ad Dei Hominem veniens obtulit ei, rogans ut quod non meruerat in partibus suis, vel citra Alpes novum exinde coenobium conderetur. Missum est pro argento, et totum prorsus amissum. Nec respondit aliud
Abbreviated transcription (Latin):
acienciam eius
flaglłis dominiciᷤᷤ
exercitatã nouimꝰ
et ꝓbatam: que nimirũ
ab ipso sue cõu̾sionis ini¬
tio.usq ad cliem sacre de¬
positionis tanta sustinuit:
ut uita eiꝰ hiis qui noue.¬
rant nõ nͥ q̃dam mortis
protelatio iuderetur.:
seterũ erga homines qͦ: et
si rauor ei occasio minora for¬
sitan paciencie. potuit exꝑi¬
menta p̾stare: licendũ tñ
uł breuit. ne huiꝰ quicdlem
apparuisse eum uirtutis
inmunem. Et qr genꝰ hoc
paciencie solitꝰ erat clicere
triꝑtitum. iuidelic ad u̾boꝵ
iniurias ad cãpna rerum.
ad corꝑis lesionem: de singl̾is
saltem singła ponamꝰ exẽpli.
q̃ intexĩ nobis occurrũt.
cupserat aliqñ dei
famulus. ad ep̃m a¬
liquem.de cuna et
cõsilio regis: monẽs
eum suꝑ qͥbusdã u̾bis regi
suadere. cõsulere meliora At
ille uehem̃ter exacerbatus.
amarissimã ei refldidit epi¬
stolã: dicens in ip̃a salutan¬
one pͥma. Salutẽ et non
sp̃m blasphemie. tanꝙͣ uide¬

Expanded text:
Patientiam ejus Patientiam ejus flagellis dominicis exercitatam novimus et probatam: qui nimirum ab ipso suae conversionis initio usque ad diem sacrae depositionis tanta sustinuit, ut vita ejus, his qui noverant, nonnisi quaedam mortis protelatio videretur. Caeterum erga homines quoque, etsi rarior ei occasio, minora forsitan patientiae potuit experimenta praestare, dicendum tamen vel breviter, ne hujus quidem apparuisse eimmunem. Et quia genus hoc patientiae solitus erat dicere tripartitum, videlicet ad verborum injurias, ad damna rerum, ad corporis laesionem; de singulis saltem singula proponamus exempla, quae interim nobis occurrunt. Scripserat aliquando Dei Famulus ad episcopum aliquem de curia et concilio Regis, monens eum super quibusdam verbis regi suadere, et consulere meliora. At ille vehementer exacerbatus, amarissimam ei reddidit epistolam, dicens in ipsa salutatione prima, « Salutem, et non spiritum blasphemiae; » tanquam vide
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃iꝰ prosetutꝰ est lanclenr qꝑ
in omnẽ terram exiuit sonꝰ
eius: et in fines orbis t̾re
u̾ba illiꝰ. uincebat tamen
sublimitatem nominis hu¬
militas cordis nec tam po
bus. infimum ipse se repu-¬
tans: et quem sibi om̃s ipse
se nemini p̃ferebat. Deniq
sicut nobis sepuis fatebat᷑
int̾ sũmos qͦsq honores. et
fauores populoꝵ uł subli¬
miũ ꝑsonarũ alterũ sibi
mutuatus hominẽ uide¬
batur. seq potius reputa¬
bat absentem. uelud qd̾ilã
sõniũ suspicatꝰ. ubi uͦ sim¬
pliciores ei fratres. ut asso¬
let fichutialit loquerent᷑
et amica semꝑ lice̾t humi¬
litate frui.ibi se iuenisse
gaulebat: et in ꝓpͥam reclis¬
se ꝑsonam. Innata ei a pue¬
ro u̾ecunttiãusq ad diem
ꝑseuerauit extremũ. Inde
erat quod licet tam mag¬
nus esset. et extelsus in u̾
eum audiuimꝰ protestantẽ
in ꝙͣlibet humili cetu sñ
metu et reuerentia u̾bum.
rans: nͥ cõscientie ꝓprie sti.¬
mulis urgeretur timore
cł. cautate fraterna.

Expanded text:
 prosecutus est laudem, quia in omnem terram exivit sonus ejus, et in fines orbis terrae verba illius. Vincebat tamen sublimitatem nominis humilitas cordis: nec tantum potbus, infimum ipse se reputans: et quem sibi omnes, ipse se nemini praeferebat. Denique, sicut nobis saepius fatebatur, inter summos quosque honores et favores populorum, vel sublimium personarum, alterum sibi mutuatus hominem videbatur, seque potius reputabat absentem, velut quoddam somnium suspicatus. Ubi vero simpliciores ei fratres, ut assolet, fiducialius loquerentur, et amica semper liceret humilitate frui; ibi se invenisse gaudebat, et in propriam rediisse personam. Innata ei a puero verecundia usque ad diem perseveravit extremum. Inde erat, quod licet tam magnus esset, et excelsus in vereum audivimus protestantem in quamlibet humili coetu sine metu et reverentia verbum rans, nisi conscientiae propriae stimulis urgeretur, timore Dei, charitate fraterna. 23.
Abbreviated transcription (Latin):
datum quidem usurpatiᷤ
insignib. ad dnĩ innocentii
peles adcluxit. Quo fc̃o ci-¬
uitas gratulabunda letat᷑.
innocentio ecclia reddit᷑:
romanus ut pastorem et do¬
minum innocentium ue¬
neratur. Arbas clareuallis
in mua reuerentia. ab oĩb
habet᷑ auttor pacis et pat̾
patrie p̃ctieatur. Procedñ¬
tem uiri nobiles p̃rosecũt᷑.
acclamat ppls matrone se¬
cuntur: et om̃s ei ꝓmpto a¬
nimo obsecunt᷑. S quattiu
ille glãm tolerauit. Qmdi¬
u pace fruitꝰ est post tam
diuturnũ laborem: nec di¬
em pro anno recipere ac¬
quieuit. Sedatis om̃ibus
et cõpositis. iuix quinq dies
teni potuit. qui septẽ an¬
nis et ultra pro resartien¬
da eadem scissione suda.¬

Expanded text:
datum eum usurpatis datum eum usurpatis insignibus ad domini Innocentii pedes adduxit. Quo facto civitas gratulabunda laetatur, Innocentio ecclesia redditur, Romanus populus ut pastorem et dominum Innocentium veneratur. Abbas Clarae-Vallis in mira reverenibus auctor pacis, et pater patriae praedicatur. Procedentem viri nobiles prosequuntur, acclamat populus, matronae sequuntur, et omnes ei prompto animo obsequuntur. Sed quandiu ille gloriam toleravit? quandiu pace fruitus est post tam diuturnum laborem? Nec diem pro anno recipere acquievit. Sedatis omnibus et compositis, vix quinque dies teneri potuit, qui septem annis et ultra pro resarcienda eadem scissione suda
Abbreviated transcription (Latin):
albas romam reuertit᷑ pre¬
dictum qͦ petrum pisanũ.
et quosdam alios recõcili¬
at eccl̃ie. et innocentio pa-¬
pe cõfeclerat.
duenerat tempuᷤ
in quo cõpleta a¬
morrei malicia.
angłs ꝑcutiens
gladium iam iubraret:
et ꝑtransiens domos quar
suꝑ liminaria sanguis agni
ĩbuerat: ad domũ petri
leonis ueniens salutare.
in ea nõ repperit signũ.
illito defungitur: s datur
ꝑ t̾luum penitentie locꝰ.
Ille pacientia tłi abutitur
et in peccato suo moritur
desperatus. Miserabili pon-¬
pa corpus eius effertur ca-¬
dauer eius in latebris sepe¬
lit᷑. et usq hoctie fouea illa
a catholicis ignoratur. at¬
tam̃ pars ip̃ius papanisibi
pro illo alterum statuerũt.
nõ tam ex ꝑtinatia scisma-¬
tis quam ut oportunis ꝑ
aliquam temꝑis moram
pape innocentio recõcili-¬
arentur. Quod sine mora
fecit. Nam et ipse riaicłs
pontifex pet̾ leonis heres.
ad eundem uirũ tłi nocte
se cõtulit: ete ille eum nu-¬

Expanded text:
Abbas Romam revertitur: praeAbbas Romam revertitur: praedictum quoque Petrum Pisanum, et quosdam alios reconciliat Ecclesiae, et Innocentio papae confoederat. 47. Advenerat tempus, in quo completa Amorrhaei malitia, angelus percutiens gladium jam vibrabat, et pertransiens domos, quarum superliminaria sanguis Agni imbuerat, ad domum Petri Leonis veniens, salutare in ea non reperit signum. illico defungitur: sed datur per triduum poenitentiae locus. Ille patientia Dei abutitur, et in peccato suo moritur desperatus. Miserabili pompa corpus ejus effertur, cadaver ejus in latebris sepelitur, et usque hodie fovea illa a Catholicis ignoratur. Attamen pars ipsius, Papam sibi pro illo alterum statuerunt; non tam ex pertinacia schismatis, quam ut opportunius per aliquam temporis moram papae Innocentio reconciliarentur: quod sine mora fecit. Nam et ipse ridiculus pontifex, Petri Leonis haeres, ad eumdem virum Dei nocte se contulit: et ille quidem nu
Abbreviated transcription (Latin):
si et bñuentana prouinca
amplissimũ est cupidus
occupauerat: putabatq
huiꝰmodi suspentiomibus
gia. ꝑ que in ius ꝓprium de¬
inceps sibi stabiliretur h̾e¬
ditas. Sic herodes uisum¬
sibi saluatorem cõtempsit.
et quem clesiderauit absẽ¬
tem cõtẽpsit presentẽ. Seid
omipotens d̾s claritatem
quam accepit a patre de.¬
dit hominib. et cõtempnẽ¬
tes se facit ingłos: et erig̾
in sublime humiliatos.
git᷑ cura curationem cuiꝰ¬
dam uiri nobilis et in urbe
salernitana notissimi sub¬
cõbentib meilicis. quoꝵ i
bi precipuecais uiget er
studiũ: eidem uirõ de me¬
dicoꝵ aurilio desꝑanti noc¬
tu quidam ꝑsompnium
apparens intimauit
aduenisse salernũ uirũ
scm̃: et in curationib ef.¬
ficacem. Hunc in quirere
iubet᷑: et de lauacro manu¬
um eius bibere. Quesiuit
inuenit. aquã petiit. bibit.
cõualuit: hoc uerbum ꝑ
totam gurbem diuulga-¬
tum ad aures regis et ꝓ
rege in malicia ꝑmanẽte.

Expanded text:
si et Beneventana provincia si et Beneventana provincia amplissimum est, cupidus occupaverat, putabatque hujusmodi suspensionibus gia, per quae in jus proprium deinceps sibi stabiliretur haereditas. Sic Herodes visum Salvatorem contempsit, et quem desideravit absentem, contempsit praesentem . Sic omnipotens Deus claritatem, quam accepit a Patre, dedit hominibus , et contemnentes se facit inglorios et erigit in sublime humiliatos. Igitur circa curationem cujusdam viri nobilis, et in urbe Salernitana notissimi, succumbentibus medicis, quorum ibi praecipue ars viget et studium, eidem viro de medicorum auxilio desperanti, noctu quidam per somnium apparens intimavit advenisse Salernum Virum sanctum, et in curationibus efficacem. Hunc inquirere jubetur, et de lavacro manuum ejus bibere. Quaesivit, invenit, aquam petiit, bibit, convaluit. Hoc verbum per totam urbem divulgatum, ad aures Regis et prRege in malitia permanente,
Abbreviated transcription (Latin):
regit innocentius obruat᷑.
Peribit gͦ orientalis eccłia
peribit occidens totus. ꝑi¬
bit francia ꝑibit germani-¬
a: hiben et angli. et bar¬
bara regna in profuncdum
pelagi dem̃ngentur. Religio
ensis et premonstracensis.
aliaq innum̾abilia seruo¬
rum tłi et ancillaꝵ collegi¬
a. necesse ut sub uno t᷑bine
cormuant in abissum. Epi¬
scopos et alb̃es et reliqͦs ec¬
clesie principes. collo p̃cipi¬
ti mola asinana alligata
pelagus uorax recipiet. So-¬
lus ex principib mundi ar¬
cham petri intrauit iste ro¬
genis: et ceteris om̃ib ene¬
catis solus ipse saluabitur.
Absit ut totus muncli reli.¬
gio pereat et ambitio petͥ.
cuiꝰ uita palam est q̃ exstue-¬
rit regnũ celoꝵ celoꝵ obtine.¬
at. ad hec uerba nõ ultra¬
abbas aũt tenens manum
ens si mͥ credas intrabunꝰ
archam .W. sicut iam pͥclem
m̃te cõceperat salutaribus
illum aggrediens monitiᷤ.
sit. ut ad urbem restiens ĩ¬
nocentio pape recõcaiaret᷑.

Expanded text:
regit Innocentius, obruatur. regit Innocentius, obruatur. Peribit ergo orientalis Ecclesia, peribit Occidens totus: peribit Francia, peribit Germania: Iberi et Angli, et barbara regna in profundum pelagi demergentur. Religio ensis, et Praemonstratensis, aliaque innumerabilia servorum, et ancillarum Dei collegia, necesse est ut sub uno turbine corruant in abyssum. Episcopos, et abbates, et reliquos Ecclesiae principes collo praecipiti mola asinaria alligata pelagus vorax excipiet. Solus ex principibus mundi arcam Petri intravit iste Rogerius, et caeteris omnibus enecatis, solus ipse salvabitur? Absit ut totius mungio pereat; et ambitio Petri, cujus vita palam est qualis exstiterit, regnum coelorum obtineat. » Ad haec verba tAbbas autem tenens manum ens, « si mihi credas, intrabimus arcam. » Et sicut jam pridem mente conceperat, salutaribus illum aggrediens monitis, sit ut ad Urbem rediens, Innocentio papae reconciliaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Scio inquit te urũ petre sa-¬
pientẽ: et luteratum esse
et utinã samior pars. et ho¬
nestiora te occupassent ne¬
gocia. utinam te patronũ
sine dubio rationabilia al¬
legantem nulla posset ĩpe¬
ddire facũdia: et nos qͥlem
fidi non esset institutum
silentium ten̾emꝰ. Nunc
autẽ cogit nos cautas eloqͥ.
quia tunicam domini ꝙͣ
in tempore passionis nec
eunichus p̃sumpsit scind̾e
nec iudeus: fauctore hoc
dño petro leonis lacerat
et cisrũpit. una est fiaes
unꝰ dñs. unũ baptisma.
Nos neq: duos años. nec
geminã fidem. nec duo
baptismata nouimꝰ. Ut.
ab antiquis oraiar. una
archa tempore diliuuii fu¬
it. In hac octo anime cete¬
ris om̃ib pereuntib eua¬
serunt: et quot quot extͣ
archam inuenti sunt pe¬
nerunt. Art ham hanc
tipum hab̾e eccłie: nemo
qui ambigat. Archa alia
nuꝑ fabricata est: et cum
sunt due alteram necesse
fundum demergi. archa
quam regit petrus siex deo
est: necesse est ut archa ꝙͣ

Expanded text:
Scio, inquit, Petre, te virum saScio, inquit, Petre, te virum sapientem et litteratum esse; et utinam sanior pars, et honestiora te occupassent negotia! utinam te patronum sine dubio rationabilia allegantem nulla posset impedire facundia. Et nos quidem fidei non urgeret, institutum silentium teneremus. Nunc autem cogit nos charitas eloqui, quia tunicam Domini, quam in tempore passionis nec ethnicus praesumpsit scindere, nec judaeus, fautore hoc Domino, Petrus Leonis lacerat et disrumpit. Una est fides, unus Dominus, unum Baptisma. Nos neque duos dominos, nec geminam fidem, nec duo baptismata novimus. Ut ab antiquis ordiar, una arca tempore diluvii fuit. In hac octo animae, caeteris omnibus pereuntibus, evaserunt; et quotquot extra arcam inventi sunt, perierunt. Arcam hanc typum tenere Ecclesiae, nemo est qui ambigat. Arca alia nuper fabricata est, et cum duae sint, alteram necesse fundum demergi. Arca, quam regit Petrus, si ex Deo est, necesse est ut arca, quam
Abbreviated transcription (Latin):
quit ĩpium suꝑ exaltatũ
et eleuatum sicut cectros
libani: et transiui et ecce
non erat. Nec mora diit
ipse secutꝰ ut monachum
uidit sicut erat armatus
equo clesiliit et eiꝰ peib
aduolutus gras inquit d̾o
ago. et fideli seruo eius:
quia nõ nostus uirib s eiꝰ
fidei collata hec uictoria est.
iterumq insiliens equo
hostes insequebatur. Nerc
tam̃ hac plaga sibi infle¬
ta celitus correctus est aui¬
mus eius. nec cletumuit
procella quam cõglom̾aue¬
rat praue mentis elatio:
seil post fugam reuersisi
qui euaserant simulans a¬
lacritatem regio ornatu se¬
attollens. stipata militib
curia utramq ꝑtem p̃cepit
accersiri. et prius instructo
petro. et multarũ promis¬
sionum auctoramentis ac¬
ceisso de cause sue rationi¬
b eloqui iubet. Prior petruᷤᷤ
electionem dñi sui canoni-
tis ratronũ canonũ asserti¬
onib munit At uͦ uir cłi
non in sermone s in uirtu¬
te regnũ cłi esse interllig̃s.

Expanded text:
quit, impium superexaltatum quit, impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani; et transivi, et ecce non erat . Nec mora, Dux ipse secutus, ut monachum vidit, sicut erat armatus, equo desiliit; et ejus pedibus advolutus: « Gratias, inquit, ago Deo, et fideli servo ejus, quia non nostris viribus, sed ejus fidei collata haec victoria est. » Iterumque insiliens equo, hostes insequebatur. 45. Nec tamen hac plaga, sibi inflicta coelitus, correctus est animus Regis, nec detumuit procella quam conglomeraverat pravae mentis elatio: sed post fugam reversis qui evaserant, simulans alacritatem, regio se ornatu attollens, stipata militibus curia, utramque partem praecipit accersiri; et prius instructo Petro, et multarum promissionum auctoramentis accenso, de causae suae rationibus eloqui jubet. Prior itaque Petrus electionem domini sui canonicatis legum et canonum assertionibus munit. At vero Vir Dei non in sermone, sed in virtute regnum Dei esse intelligens: «
Abbreviated transcription (Latin):
enim primꝰ eoꝵ qui uocati
fuerant. abbas sc̃s adueni¬
ens regem in castuis positũ
inuenisset: ꝑ multos aies
uicinas acies ne cõmitte¬
rent ĩpediuit: denũtians
regi quia si cõflictum inie
ris et cõfusus abibis. No.¬
iussimȩ uero cum eiusdẽ
regis pͥmimum creuisset
exertitus: ignorans quod
nõ in multitudine foret.
euentus belli uirum sãt¬
tum querentem ea q̃ pa-¬
cis erant ulterius auaire
cõtempsit. At ille aucem
rannulfum et catholicoꝵ
aciem uerbis potentibus
adhortatꝰ. sicut regi fugã
sic illis uictoriam pollici-¬
tus est. et triumphum.
Eumꝙ ad proximã uillu¬
lam declinasset: et instaret
orationi: repente fugienti.¬
um et insequentium cla¬
mor auditur. Siquidem
ꝑ eundem locum fugientẽ
regis exercitum rannulfus
ꝑsequebatur. Egressus itaq
frat̾ quidam ex hiis qui cũ
abbate erant uni ex milui.¬
b occurrit: et quid accidiss
int̾rogat. dt ille siquidem
luteras nouerat. Uidi in¬

Expanded text:
enim primus eorum qui vocati enim primus eorum qui vocati fuerant Abbas sanctus adveniens, Regem in castris positum invenisset, per multos dies vicinas acies, ne committerent, impedivit: denuntians Regi, « Quia si 1110 conflictum inieris, victus et confusus abibis. » Novissime vero cum ejusdem regis plurimum crevisset exercitus, ignorans quod non in multitudine foret eventus belli, Virum sanctum quaerentem ea quae pacis erant, ulterius audire contempsit. 44. At ille ducem Rannulfum, et Catholicorum aciem verbis potentibus adhortatus, sicut Regi fugam, sic illis victoriam pollicitus est et triumphum. Cumque ad proximam villulam declinasset, et instaret orationi, repente fugientium et insequentium clamor auditur. Siquidem per eumdem locum fugientem Regis exercitum Rannulfus persequebatur. Egressus itaque frater quidam ex his qui cum Abbate erant, uni ex militibus occurrit, et quid accidisset, interrogabat. At ille, siquidem litteras noverat: Vidi, in
Abbreviated transcription (Latin):
uelle scire originem et cog¬
nita u̾itate. aut corrigere
errorem aut sanccire sen¬
tentiam. Scrbebat autẽ
in dolo: s audierat petrũ
pisanum eloquentissimũ
esse et in legum et in cãno¬
num scientia nulli scđ̃m:
putabatq sieloquentie eiꝰ.
in puplico cõsistorio audiẽ¬
tia preberetur. de clamatõi¬
b rechoricis simplicitatẽ
alb̃is posse obiui: et in silsi¬
tium᷑ et in uerboꝵ. et pon¬
dere rationum ĩponi. Ne di¬
u morer uenit pars utraq
salernum: s militauerat
ultio et preuenerat tanti
scełis mathinamentũ. Para¬
to namq ad bellum innu¬
merabili exercitu aduertꝰ
rannulfum ducem. ilem
rex in campũ armatas ꝓ.¬
duxerat acies. cum subito
uiso fluce audact̾ obuiam
procetłñte territus fugitͥ
effusumq exertitũ precle
et cectib exposuit: et ĩnu-¬
menis militib captis et in¬
terfectis inuitus aucẽ flita¬
uit opib gła sublimauit.
Que quiaem omĩa ei uxta

Expanded text:
velle scire originem; et cogvelle scire originem; et cognita veritate, aut corrigere errorem, aut sancire sententiam. Mittebat autem in dolo, quia audierat Petrum Pisanum eloquentissimum esse, et in legum et canonum scientia nulli secundum; putabatque si eloquentiae ejus in publico consistorio audientia praeberetur, declamationibus rhetoricis simplicitatem Abbatis posse obrui, et silentium ei vi verborum et pondere rationum imponi. Ne diu morer, venit pars utraque Salernum. Sed militaverat ultio, et praevenerat tanti sceleris machinamentum. Parato namque ad bellum innumerabili exercitu adversus Rannulfum ducem, idem rex in campum armatas produxerat acies: cum subito viso duce audacter obviam procedente, territus fugit, effusumque exercitum praedae et caedibus exposuit, et innumeris militibus captis et interfectis, invitus Ducem ditavit opibus. gloria sublimavit. Quae quidem ei juxta
Abbreviated transcription (Latin):
stare enstimant. cũ oporte¬
at extra ordinanas pactioneᷤᷤ
quocũqr religiomiͥs obtentu
uir cłi sermonib. deflue¬
bant a petro et coticie ꝑ¬
tis illiꝰ dissociatis agmini¬
bus. iuncła rũpebant᷑ ip̃iꝰ
qͦ petri animꝰ tabescebat. et
se cotidie minui Innocen¬
tum uͦ crescere minime
dubitabat᷑. Defecerant pe¬
cunte. cõtabuerat curie ã¬
plitudo aruerant ministe¬
ua domꝰ.: tauis mensam eiꝰ
frequentabat cõuiua. delici-¬
e in plebͥia cibaria cibana cõ¬
mutate cultus obsequenti¬
um uetustate obscurus ma-¬
cu et acuti stipendiarii ere a¬
heno opp̾ssi. et tota clomus
effigies palluda dissolutio¬
nem ꝓximã ĩlicabat.
Nterea rex sicilie rogerus.
qui solus iam ex principi¬
bus obedire pape innocũ¬
tio detractabat. ad enm
imericum cancellarium
ad se mitteret. nichilominꝰ
apetro leonis ilem petens
ut petrũ sibi pisanum asu¬
o latere delegaret. Aiebat
aũt se cliscentionis huius

Expanded text:
stare existimant, cum oportestare existimant, cum oporteat extraordinarias pactiones quocunque religionis obtentu Viri Dei sermonibus defluebant a Petro, et quotidie partis illius dissociatis agminibus, vincula rumpebantur: ipsius quoque Petri animus tabescebat, quia se quotidie minui, Innocentium vero crescere minime dubitabat. Defecerant pecuniae, contabuerat curiae amplitudo, aruerant ministeria domus. Rarus mensam ejus frequentabat conviva, deliciae in plebeia cibaria commutatae, cultus obsequentium vetustate obscurus, macri et acuti stipendiarii aere alieno oppressi, et tota domus effigies pallida, dissolutionem proximam indicabat. 43. Interea rex Siciliae Rogerius, qui solus jam ex principibus obedire papae Innocentio detrectabat, ad eum imericum cancellarium ad se mitteret: nihilominus a Petro Leonis idem petens, ut Petrum sibi Pisanum a suo latere delegaret. Aiebat autem se dissensionis hujus,
Abbreviated transcription (Latin):
fautoꝵ animi: utrũ ercore
an malicia seclucti tantum
scelus prothrahãt et pro¬
telent. Intelligit ex secretis
clerum qui cũ petro erat
de statu suo sollicitũ scire
quidem peccatum s non
audere reuerti.ne ppetua
dampnatus infamia uilis
inter ceteros haberet᷑. et
malle sub umbra honesta.
tis. fic esse quã expelli a secli¬
b suis. et publice m̃ilicita-¬
ti exponi. Coꝵ qui lepetͥ
prosapia erant. hec erat
responsio quia iam crecli a
nemine poss si dem̃braret
genus suũ: et eum relinq̃-¬
rent qui cognationis sue
caput esset et dñs. Ceteri
uiram̃to fidelitatis excusa¬
bant perfidiam. nec aliqͥs
ex sana cõscientia ꝑti uli
cõferebat sufragia. Denunti¬
tiones ĩpietans esse sacrile¬
gas. et ptofanas cõspirationeᷤᷤ
legib et canonib cõdemp.¬
natas iuram̃tis non posse
muniri:nec posse nec clebe̾
ueritatis sacramenta men.¬
datio suffragari. Insanire
aũt eos qui rem illicitam
sacramenti patrocinio con¬

Expanded text:
fautorum animi; utrum errore, fautorum animi; utrum errore, an malitia seducti, tantum scelus protrahant et protelent. Intelligit ex secretis clerum qui cum Petro erat, de statu suo sollicitum, scire quidem peccatum, sed non audere reverti, ne perpetua notatus infamia, vilis inter caeteros haberetur: et malle sub umbra honestatis interim sic esse, quam expelli a sedibus suis, et publicae mendicitati exponi. Eorum qui de Petri prosapia erant, haec erat responsio: quia jam credi eis a nemine posset, si demembrarent genus suum, et eum relinquerent, qui cognationis suae caput esset et dominus. Caeteri juramento fidelitatis excusabant perfidiam, nec aliquis ex sana conscientia parti illi conferebat suffragia. Denuntitiones impietatis esse sacrilegas, et profanas conspirationes legibus et canonibus condemnatas juramentis non posse muniri; non posse, nec debere veritatis sacramenta mendacio suffragari. Insanire autem eos, qui rem illicitam sacramenti patrocinio con
Abbreviated transcription (Latin):
de celo supplicib animis ĩ¬
plorate. Agire que agitis.
et state in statu quo statis.
et licet nichil nobis cõscii.
sitis iudicio tam̃ nr̃o nõ es¬
timetis uos iustos quia solꝰ
d̾s quos iustificat nidicat:
et ꝑfectissimꝰ quisq iudicii
diuini. dist̾ctũ exam̃ igno¬
rat. Iuctican aũt ab huma¬
no clie nõ multũ curetis.
timore sic state tłi ut nec
uos qͥmpiam iuulicantes
aliqũ extollamiui. nͨ alioꝵ
curantes iudicia. incidatis
in nugas: singula uͦ prose¬
quentes uos seruos mnurl¬
les reputetis. Fondũ est
aũt quo nos obedientra
cens flentib uuruersis dis¬
cessit. et cũ multa reuen¬
tia ubiq susceptus: demũ
rom̃a ꝑuenit. In tuiꝰ ad¬
uenti tam dñs papa ꝙͣ
fratres letati sunt: et cõ¬
municatis tũ eo cõsiliis.
scłm recũ prouentꝰ et sta¬
tum causarũ albas. alia
curribz nec mequis spem
ponens. s colloquia quoꝵ¬
dam suscipiens sciscitatur
que sit corũ facultas qui

Expanded text:
de coelo supplicibus animis imde coelo supplicibus animis implorate. Agite quae agitis, et state in gradu quo statis: et licet nihil vobis conscii sitis, judicio tamen vestro non aestimetis vos justos; quia solus Deus quos justificat judicat, et perfectissimus quisque judicii 1109 divini districtum examen ignorat. Judicari autem ab humano die non multum curetis, timore Dei sic state, ut nec vos quempiam judicantes aliquando extollamini: nec aliorum curantes judicia, excidatis in nugas: singula vero prosequentes, vos servos inutiles reputetis. Eundum est autem quo nos obedientia cens, flentibus universis, discessit: et cum multa reverentia ubique susceptus, demum Romam pervenit. In cujus adventu tam dominus Papa, quam fratres laetati sunt; et communicatis cum eo consiliis, secundum rerum proventus et statum causarum Abbas alia curribus, nec in equis spem ponens, sed colloquia quorumdam suscipiens, sciscitatur, quae sit eorum facultas, qui
Abbreviated transcription (Latin):
petri et mitałia et a quita¬
nia auctore uło elisa est. iã
non partunt sel abortit.
Puasati sunt hiis regionib
scismatis defensores. Rome
magna pars nobilium in¬
nocentiũ sequit᷑. et fauent
ei multi fidelĩ qui tam̃ te¬
merarie multitudinis ĩpetũ
formilantes. non auclent
publice cõfiteri quẽ inno¬
centio furmauere cõsensũ.
Coniuratos ħt petrus ho¬
mines ꝑctitos. quos cormpit
pecumia et munitionib
eorum occupatis. nõ symo¬
nis petri fidem. s symoniᷤ
magi rep̃sentat p̃stigia sĩt
unam gentem occiaente eao-¬
mito suꝑest lucta. Qrantib
nobis et iubilantib ihen¬
cho niet: et cum extencłitiᷤ
ad dm cũ moyse manꝰ arra¬
lech uictus aufugiet. Iofu¬
epugnat. et ut ad cõsũma¬
tõem uictorie dies sufficiat.
ꝓtelata soli ut stet. nõ tam
orat quã ĩꝑat : et meretur
fules tam solis obeaientiã.
quã de hoste prostrato uicto¬
nam. Nobis gͥpugnantibu.
ues ferte p̃sidiũ et auxiliũ

Expanded text:
Petri, et in Italia, et in AquitaPetri, et in Italia, et in Aquitania, auctore Deo elisa, jam non parturit, sed abortit. Evasati sunt in his regionibus schismatis defensores. Romae magna pars nobilium Innocentium sequitur, et favent ei multi fidelium: qui tamen temerariae multitudinis impetum formidantes, non audent publice confiteri, quem Innocentio firmavere, consensum. Conjuratores habet Petrus homines perditos, quos corrupit pecunia: et munitionibus eorum occupatis, non Simonis Petri fidem, sed Simonis Magi repraesentat praestigias. Contra unam gentem, Occidente edomito, superest lucta. Orantibus vobis et jubilantibus Jericho ruet; et cum extenderitis ad Deum cum Moyse manus, Amalech victus aufugiet. Josue pugnat, et ut ad consummationem victoriae dies sufficiat protelata, soli ut stet, non tam orat, quam imperat: et meretur fides tam solis obedientiam, quam de hoste prostrato victoriam. Nobis igitur pugnantibus vos ferte praesidium, et auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
tanto affectu anima ĩpaci¬
ent̾ anhelat. Cumq sponsꝰ
multis laudib sponsam at-¬
tollat. nõ tam̃ in om̃ib ple¬
namei fui copiam p̃beat:
nec usq ad plenitustinem
sacietans se sponse desula̾n¬
ti cõcedat. Quesitus aliqñ
non iueniat᷑. et post lon¬
gos tutuitꝰ reꝑtus teneat᷑
ne fugiat. Multo tempo
tatione animã suã effucdit
et multiplicit hec exponẽs
quantũ in se profeci̾t: qui
cotiie in illis epulabatur
bus eam
nterea litere apostolice
uirum cłi uocant. et ut
adsit laboranti eccłie.
supplicant carclinales.
Incmittunt᷑ studia et
que mͦ cõtinua erant.
int̾polatis discursib resu¬
munt᷑. Nulla uacatio su¬
perest seruus fl̾i aut orat
aut meditatur. aut legͦ
aut cõcionat᷑. Nidens qͥ ex¬
cusationes frustra expendis
tis: cõuocatos a multis ꝑtib
fratres diu ꝓfunde q suspi¬
rans affatur. uidletis fratͤs
in quantis tͥbulationibus
laboret eccł̃ia. Pars quidem

Expanded text:
tanto affectu anima impatitanto affectu anima impatienter anhelat. Cumque Sponsus multis laudibus sponsam attollat, non tamen in omnibus plenam ei sui copiam praebeat, nec usque ad plenitudinem satietatis se sponsae desideranti concedat: quaesitus aliquando non inveniatur, et post longos circuitus repertus teneatur, ne fugiat. Multo tempotatione rerum animam suam effudit; et multipliciter haec exponens, quantum in se profecerit qui quotidie in illis epulabatur bus eamnterea litterae apostolicae Virum Dei vocant, et ut adsit laboranti Ecclesiae, supplicant cardinales. Intermittuntur studia, et quae modo continua erant, interpolatis discursibus resumuntur. Nulla vacatio superest: Servus Dei aut orat, aut meditatur, aut legit, aut concionatur. Videns igitur excusationes frustra expendi tis, convocatos a multis partibus fratres, diu profundeque suspirans, affatur: « Videtis, fratres, in quantis tribulationibus laboret Ecclesia. Pars quidem
Abbreviated transcription (Latin):
clesia eliminati sũt. et om̃is
progemes et plantatio a
rasice auulsa. ꝑ ext̾na regna
tanti iudicii circũferens q̃ri¬
monias exulanit. Tanto gͥ
malo obruto et scismate gr¬
ratiti reclacto in cii̾es. uir
d̾i cum gaudio magno clarã¬
uallem renertinur: Ad sũt
fratͤs circũfusi pedib eius.
grãs agunt dõ. quibonis ĩi¬
ciis feliciores prouentꝰ accu¬
humilitatem glorificat et
eraltat. Nactus uͦ nir clei
aliquod quietis tempus ali
is negotiis se occupauit: et
secelens in casulam pisati¬
is torquib circumtextam¬
solus mesitationib aiuiniᷤ
nacare sisposuit: et repen.¬
te occurrũt ei in aiu̾sorio
humili quasiad presepe
dñi cõsistenti ⁊inatoria cã¬
tica. et sp̃ualiũ fercula nup¬
sus speciosus forma p̃ filiis
hominum. in qũe ectam an
et decoloratam a sole tanto
extollat preconio ut dicat e¬
am totam formosarti. nͨ ullã
in ea maculam esse. Ipsam
qͦ sponsam dilectione lan¬

Expanded text:
clesia postea eliminati sunt, et omnis clesia postea eliminati sunt, et omnis progenies et plantatio a radice avulsa, per extera regna, tanti judicii circumferens querimonias, exsulavit. Tanto igitur malo obruto, et schismate Gerardi redacto in cineres, Vir Dei cum gaudio magno Claram-vallem revertitur. Adsunt fratres, circumfusi pedibus ejus: gratias agunt Deo, qui bonis initiis feliciores proventus accuhumilitatem ubique glorificat et exaltat. 40. Nactus vero Vir Dei aliquod quietis tempus, aliis se negotiis occupavit, et secedens in casulam pisatiis torquibus circumtextamsolus meditationibus divinis vacare disponit. Et repente occurrunt ei in diversorio humili, quasi ad praesepe Domini consistenti, amatoria Cantica, et spiritualium fercula nupsus ille speciosus forma prae filiis hominum, in quem etiam Anget decoloratam a sole, tanto extollat praeconio, ut dicat eam totam formosam, nec ullam in ea maculam esse. Ipsam quoque sponsam dilectione lan
Abbreviated transcription (Latin):
tis ad ꝓpuam secdem rectuxit.
S deuiceps abbas cũ comite
iam familiarius et suauiꝰ
loquens. pat̾ne eum monu¬
it. ne ad tam impios et tam
tem̾arios ausus ultra exur.¬
geret. ne tłi pacienciam in¬
tantis irntaret flagitiis. ne
pacem factam maliquo
uiolaret. Pace itaq om̃i a¬
quitanie ẽccłie reildita: soliᷤ
Gtrardus ꝑsecuerat in malis.
S nõ multo post aduenien.¬
te lie ire in domo sua mise.¬
rabilit̾ extractus est. S cum
dicat scriptura. est peccatũ
ad mortem. pro eo nõ clico.
ut roget quis inpenitenset
subito mortinis sine cõfessi¬
one et uiatico. de corpore egͦ¬
dit: cuiꝰ minister usq in finẽ
extiterat. Corpus eius a ne¬
potib suis quos in ecclia ho
norib sublimauerat. ĩuẽtũ¬
dum in basilica qualam hu¬
matum est: sed postea a gau¬
fredo carnotensi epc̃o seslis a¬
postolice legato. ande ertrac¬
tum est alias ꝙ proiectum.
Nlepotes q enis ab eadem ec¬

Expanded text:
tis ad propriam sedem reduxit. tis ad propriam sedem reduxit. Sed et deinceps Abbas cum Comite jam familiarius et suavius loquens, paterne eum monuit, ne ad tam impios, et tam temerarios ausus ultra exsurgeret, ne Dei patientiam tantis irritaret flagitiis, ne pacem factam in aliquo violaret. 39. Pace itaque omni Aquitaniae Ecclesiae reddita, solus Gerardus perseverat in malis: sed non multo post, adveniente die irae, in domo sua miserabiliter exstinctus est. Et cum dicat Scriptura, Est peccatum ad mortem, pro eo non dico ut roget quis , impoenitens et subito mortuus, 1108 sine confessione et viatico, de corpore egrdit, cujus minister usque in finem exstiterat. Corpus ejus a nepotibus suis, quos in ecclesia illa honoribus sublimaverat, inventudum, in basilica quadam humatum est: sed postea a Gaufrido Carnotensi episcopo Sedis apostolicae legato inde extractum, alioque projectum est. Nepotes quoque ejus ab eadem ec
Abbreviated transcription (Latin):
iuit: nec qͥppiam alitui
loquens aut intendens
in aliquẽ. saliuis ꝑ barbã
defluentib. cũ profundiᷤᷤ
esflans genutib. epilenti¬
cus uidebat᷑. Cum uir di¬
ad eum propius accessit et
pede pulsans acclinẽ sur¬
g̾e̾ iubet: et perstare suꝑͣ
pecles et ai auaire senten-¬
tiam. Presens est inquit
pictauensis episcopus. quẽ
ab ecclia sita expulisti. ua-¬
de et recõciliare eret in os¬
culo sco pacis cũ eo iũgito
fedeita et ip̃e ad seclem suã
eum reducito: et satis faci-¬
ens d̾o. redde pro cõtumeli¬
a glam. et in uniuerio pͥn¬
cipatu tuo diuisos et cliscor¬
des ad canitatis reuoca uni¬
tatem. Subere innocen¬
tio pape: et sicut ei omts
obetit eccl̃ia. tu qͦ electo a d̾o
tanto pare pontifici. Nydiẽs
ħ comes auctoritate spiritꝰ.
a uictus. nec aulebat res¬
spondere nec poterat. s sta¬
tim occunit. et in pacis ost¬
oscło recepit ep̃mꝰ et eacdẽ
qua abiurauerat manu
cum totiꝰ exultatione ciuita¬

Expanded text:
ruit, nec quidpiam alicui ruit, nec quidpiam alicui loquens, aut intendens in aliquem, salivis in barbam defluentibus, cum profundis efflans gemitibus, epilepticus videbatur. Tum Vir Dad eum propius accedit, et pede pulsans acclivem, surgere jubet, et stare supra pedes, et Dei audire sententiam. « Praesens est, inquit, Pictavensis episcopus, quem ab ecclesia sua expulisti. Vade et reconciliare ei, et in osculo sancto pacis cum eo jungito foedera, et ipse ad sedem suam eum reducito: et satisfaciens Deo, redde pro contumelia gloriam, et in universo principatu tuo divisos et discordes ad charitatis revoca unitatem. Subdere Innocentio papae, et sicut ei omnis obedit Ecclesia, tu quoque electo a Deo tanto pare Pontifici. » Audiens haec Comes, auctoritate Spiritus a victus, nec audebat respondere, nec poterat: sed statim occurrit, et in pacis osculo recepit episcopum; et eadem qua eum abjuraverat manu, cum totius exsultatione civita
Abbreviated transcription (Latin):
foras egreclitur: et uerbis t̃¬
rbilib aggreditur aucem.
Rogamꝰ te inquit et spreui¬
sti nos. Supplicauit tͥ inal¬
tero. quem iam tecũ habu¬
umnꝰ. cõuentu seruoꝵ d̾i añ
te adunata multitutlo: et
cõtempsisti. Ecce ad te pro¬
cessit filius uirginis. qui
est caput et dñs eccłie. qũe
tu ꝑsequens. Ndest uidex
tuus in cuiꝰ nomine om̃e
genu curuatur celestium
terrestiium et infemoꝵ.
Adest iulex tuus in cuius
et. Nunquit et ip̃m sperues:
Nunquil et ip̃m sicut ser¬
uos eius cõtẽpnes: Lacͥma¬
bant᷑ uniuersi qui aderãt.
et orationib intenri p̃sto¬
labantur exitum rei. et oĩ¬
um suspensa expectatio nes¬
cio quid aiuinũ fieri celitus
expectabat. Uidens comes
alb̾em in spũ uehementi
ꝓcedentem. et sacratissi¬
mum dñi corpus feren¬
tem in manib expauit et
ainguit: menbris q tre¬
mebundis metu et aisso.¬
lutis quasi amẽs solo pro¬
noluitur. Eleuatus a mi¬
litib rursum in faciem

Expanded text:
foras egreditur, et verbis teforas egreditur, et verbis terribilibus aggreditur Ducem: « Rogavimus te, inquit, et sprevisti nos. Supplicavit tibi in altero quem jam tecum habuimus conventu, servorum Dei ante te adunata multitudo, et contempsisti. Ecce ad te processit Filius Virginis, qui est caput et Dominus Ecclesiae, quam tu persequeris. Adest Judex tuus, in cujus nomine omne genu curvatur, coelestium, terrestrium, et infernorum. Adest Judex tuus, in cujus et. Nunquid et ipsum spernes? nunquid et ipsum, sicut servos ejus contemnes? » Lacrymabantur universi qui aderant, et orationibus intenti praestolabantur exitum rei: et omnium suspensa exspectatio, nescio quid divinum fieri coelitus exspectabat. Videns Comes Abbatem in spiritu vehementi procedentem, et sacratissimum Domini corpus ferentem in manibus, expavit et diriguit, membrisque tremebundis metu et dissolutis, quasi amens solo provolvitur. Elevatus a militibus rursum in faciem
Abbreviated transcription (Latin):
cham iudicio di necesse est ĩ¬
terre et dilui. Adducta qͦ
exempla dathan et abiron.
quos reatu stismatis terra
uiuos absorbuit: nec tanto
tualo uindictam d̾i aliqñ de¬
fuisse monstratum. Hiis an.¬
aitis comes. ex ꝑte sano usuᷤ
est cõsilioᷤ. et responait se ĩ
obedientiam innocentii pa-¬
pe posse dare cõsensum. s ĩ
restitutione ep̃coꝵ quos. de se¬
dib suis expula̾t. nlła ratione
inauci. qm̃ inplacabilit̾ eum
offenclerant et iurauerat
liqñ suscepturum. U̾m ꝑ
int̾ nũtios protractꝰ est ser¬
mo. et aum nitissim uerbiᷤ
se mutuo occupant: uir
d̃i efficatiora arma coruipi¬
ens ad altare scm̃ oblatu¬
ius. et supplicaturꝰ acceit.
Intrauerant eccliam quib
licebat diuinis interesse mi
stenis: comes sustinebat pro
forib. Peractis qͥ cõsecratio.¬
nib et pace data et diffusa.
ꝑ ppłm uir cłi iam nõ se a¬
gens ut hominenr corpus
lis nõ supplicans s minax

Expanded text:
cam, judicio Dei necesse est incam, judicio Dei necesse est interire et dilui. Adducta quoque exempla Dathan et Aquos reatu schismatis terra vivos absorbuit , nec tanto malo vindictam Dei aliquando defuisse monstratum est. His auditis, Comes ex parte sano usus est consilio, et respondit se in obedientiam Innocentii papae posse dare consensum: sed in restitutione episcoporum, quos de sedibus expulerat, nulla rationeabiliter eum offenderant, et juraverat pore suscepturum. Diu per internuntios protractus est sermo: et dum vicissim verbis se mutuo occupant, Vir Dei efficaciora arma corripiens, ad altare sanctum oblaturus et supplicaturus accedit. Intraverant ecclesiam quibus licebat divinis interesse steriis: Comes sustinebat pro foribus. 38. Peractis igitur consecrationibus, et pace data et diffusa in populum, Vir Dei jam non se agens ut hominem, corpus lis, non supplicans, sed minax
Abbreviated transcription (Latin):
reptus est. S et in alios
multos qui in stismate
illo feruentiores extiterãt.:
manus diuina manifes¬
tam exerciierat ultionẽ.
Propter hec et alia huiꝰ¬
modi ante homines cõfũ¬
.i
di ceꝑat grrardus. et timẽs
opponi sibi que negari non
poterant. cõuentus puiblicos
euitabat. Significatũ est in¬
terim comiti ꝑ uuros illusts
qui ad eum secmins auflebãt
accetlere. quod albas clareual¬
lii epc̃i et religiosi uiri collo¬
quium eius expeterent: quo
mouendo tractarent. Psu¬
asum est illi. ne tantoꝵ de
uitaret colloquium: quia po¬
terat fieri. ut cõmunicato cũ
eis cõsilio. et facile esset qd̃
ĩpossibile repentino. prouẽ-¬
tu possibile redderetur: Ita¬
q apud partinacum huic
inde tõueniunt: et inpri.¬
mis de diuisione eccñe. et
de scissure obstinatione. q̃
infra alpes in sola aquita.¬
nia quasi nebule corrupte.¬
la cõsederat. multis mõdtis
et rauonib a seruis d̾i comi¬
extra eam est quasi extra ar¬

Expanded text:
reptus est. Sed et in alios reptus est. Sed et in alios multos, qui in schismate illo ferventiores exstiterant, manus divina manifestam exercuerat ultionem; propter haec et alia hujusmodi, ante homines confudi coeperat Gerardus, et timens opponi sibi quae negari non poterant, conventus publicos evitabat. 37. Significatum est interim Comiti per viros illustres, qui ad eum securius audebant accedere, quod Abbas Claraliique episcopi, et religiosi viri colloquium ejus expeterent; quormovendo tractarent. Persuasumque est illi, ne tantorum virorum devitaret colloquium: quia poterat fieri, ut communicato cum eis consilio, facile esset quod impossibile, repentino proventu possibile redderetur. Itaque apud Partiniacum hinc inde conveniunt; et in primis de divisione Ecclesiae, et de scissurae obstinatione, quae infra Alpes in sola Aquitania, quasi nebulae corruptela consederat, multis modis et rationibus a servis Dei Comiextra eam est, quasi extra ar
Abbreviated transcription (Latin):
catholicam a qua se p̃cile¬
bat cõuicia iaculari. et pol¬
licitam prius ĩnocentio sub¬
tiahere obedientiã auacle-¬
tum suum electum digniꝰ
tum est ut animati et ar¬
mati in insaniam cłici. pu¬
blice ex eaclie ꝑsecutionem
catholicis intentarent. Priꝰ
tam̃ quam ab unitate se ip
lerat abbas sanctꝰ. in eorũ
eccłia sacͥficium d̾o. Post cu¬
ius discessum. decanus eiꝰd̾
eccl̃ie altare in quo iliuina
misteria celebrarant: ĩpie
quidem s nõ ĩpime cõsregit.
Siquidem post breue tempꝰ
ꝑcussus a deo. cum animã
exalaret᷑. domũ in qua mo¬
uebatur plenam uidit de¬
monibz et se a demonio
ingulari clamitans cutel¬
lum a cirrũstantib postu¬
lat: quẽ ĩmergẽt guituri
suo ut extracto demone ui¬
ueret. S chiabolus cui da¬
tus fuerat. eũ ũt hec u̾ba
extimit: et pestilentẽ ani
uasoris pictauensis eccłie.
synocdũ denũtiabat: coram
ipsis quos ad cõuentũ ꝑfi¬
die inuitabat. a diabło cor¬

Expanded text:
catholicam, a qua se praecidecatholicam, a qua se praecidebat, convicia coepit jaculari, et pollicitam prius Innocentio subtrahere obedientiam. Anacletum suum electum digniortum est ut animati et armati in insaniam clerici, publice ex ea die persecutionem Catholicis intentarent. Prius tamen, quam ab unitate se ipslerat Abbas sanctus in eorum ecclesia sacrificium Deo. Post cujus discessum, decanus ejusdem ecclesiae altare, in quo divina mystesia celebrarat, impie quidem, sed non impune confregit. Siquidem post breve tempus percussus a Deo, cum spiritum exhalaret, domum, in qua moriebatur, plenam vidit daemonibus; et se a daemonio jugulari clamitans, cultellum a circumstantibus postulabat quem immergeret gutturi suo, ut extracto daemone viveret. Sed diabolus, cui datus erat, eum inter haec verba exstinxit, et pestilentem animetri invasoris Pictavensis Ecclesiae synodum denuntiabat, coram ipsis, quos ad conventum perfidiae invitabat, a diabolo cor