comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non habemꝰ ex nob̃. Niuit aũt ipse
ꝓpt̃ patrẽ missus ab eo: q semetip¬
sum exinaniuit. factus obediens us¬
q ad mortem crucis. Si enĩ sed̾m id
accipimꝰ uiuo ꝓpt̾ patrẽ. qđ̾ alibi ait.
pat̾ maior me est. sicut et nos uiui¬
mus ꝓpt̃ ipsũ qui maior ẽ nobis:
hoc ex eo qd̃ missus ẽ factũ est. Mlis¬
sio quippe eius. exinanitio suimet¬
ipsius ẽ: et forme seruilis acceptio.
Quod recte incelligit᷑. seruata etiãs
filii cũ patre equalitate nature. Mas¬
ior ẽ enĩ pat̾ homine filio. s equalẽ
habet dm̃ filiũ: cũ idem ipse sit
et d̾s et homo: di filius et hominiᷤ
filius unus xp̃e iħe. In quã senten¬
tiam si recte accipiunt᷑ hec uerba.
ita dixit. sicut misit me pat̃. et ego
uiuo ꝓpt̾ patrẽ: et qui manducat
me. ac si diceret. ut ego uiuã ꝓpt̃
patrẽ. id ẽ ad illũ tamquã maiorẽ
referã uitam meã. exinanitio meafeẽ:
in qua me misit. Ut autẽ quisque
uiuat ꝓpt̾ me: participatio facit

Expanded text:
ivit autem ipse propter Patrem, missus ab eo; quia semetipsum exinanivit, factus obediens usque ad mortem crucis . Si enim secundum id accipimus, Vivo propter Patrem, quod alibi ait, Pater major me est ; sicut et nos vivimus propter ipsum, qui major est nobis: hoc ex eo quod missus est, factum est. Missio quippe ejus exinanitio suimetipsius est, et formae servilis acceptio: quod recte intelligitur, servata etiam Filii cum Patre aequalitate naturae. Major enim est Pater homine fhabet Deum Filium, cum idem ipse sit et Deus et homo, Dei Filius et hominis filius, unus Jesus Christus. In qua sententia si recte accipiuntur haec verba, ita dixit: « Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me: ac si diceret, Ut ego vivam propter Patrem, id est, ad illum tanquam majorem referam vitam meam, exinanitio mea fecit, in qua me misit; ut autem quisque vivat propter me, participatio facit
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ habet uitam et̃nam: ñ¬
tinuo subiecit. Et ego refiaho eũ¬
in nouissimo die. Ut habeat int̾im
scdm sp̃m uitã eternam: in requie
ad corpus attinet. nec eius uita et̃
mortuoꝵ nouissimo die. Caro enim¬
inquit mea uere ẽ cibus: et sangui
meus uere ẽ potus.
Cũ enĩ cibo et potu id appetant
homines ut ñ esuriant neq sitian.
hoc ueracit̾ non p̃stat nisi iste cibꝰ
et potus. qui eos a quib sumitur.
immortales et incorruptibiles facit.
id ẽ societas ipsa scõꝵ. ubi pax erit.
et unitas plena atq ꝑfecta. Propte¬
cõmendauit. que ad unũ redigun¬
tur ex multis. Namq aliud in unũ
ex multis granis conficit: aliud in
unũ ex multis acmis confluit. De¬
niq iam exponit qͦmͦ id fiat qd̃ seqͥ¬
tur: et qͥd sit manducare corpus eiꝰ.
et sanguinẽ bibere. Qͥ manducat¬

Expanded text:
sanguinem, habet vitam aeternam; cosanguinem, habet vitam aeternam; continuo subjecit, Et ego rein novissimo die. Ut habeat interim secundum spiritum vitam aeternam in requie,ad corpus attinet, nec ejus vita aetemortuorum, in novissimo die caro inquit, vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Cum enim cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant neque sitiant, hoc veraciter non praestat, nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit, et unitas plena, atque perfecta; proptecommendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis: namque aliud in unum ex multis granis conficitur, aliud in unum ex multis acinis confluit. Denique jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus, et sanguinem bibere.
Abbreviated transcription (Latin):
uult intelligi corporis et mẽbroꝵ¬
suoꝵ: qd̃ ẽ scã eccła. in p̃destinatis.
et uocatis. et iustificatis. et głifica¬
tis scĩs et fidelib eiꝰ. Q uoꝵ primũ
iam factũ est. id ẽ p̃destinatio. Se¬
cundũ et terciũ. et factũ ẽ. et fit.
et fiet: idest uocatio et iustificatio.
Quartũ uͦ. nẽ in spe ẽ. in re autem
futurũ est: idẽ glorificatio. Huiꝰ
rei sacram̃tũ. id est unitatis corporiꝰ
et sanguinis xp̃i. alicubi coctidie.
alicubi certis int̾uallis dierũ in do¬
minica p̃paratur: et de mensa do¬
minica sumitur. Quibusdam ad
uitam: quibusdam ad exitiũ. Res
uero ipsa cuiꝰ sacram̃tum ẽ. omni
homini ad uitam. nulli ad exitium:
quicũq eiꝰ particeps fuerit. Ne aũt
putarent sic in isto cibo et potu ꝓ¬
mereri uitã eternam. ut qui eam
sumerent iam nec corpore moreren.¬
tur: huic cogitationi ẽ dignat
occurre᷑. Nam cũ dixisset quĩ map¬
ducat meã carnẽ et bibit meius

Expanded text:
vult intelligi corporis et membrovult intelligi corporis et membrouod est sancta Ecclesia, in praedestinatis et vocatis et justificatis et glorificatis sanctis et fidelibus ejus. Quorum primum jam factum est id est praedestinatio: secundum et tertium factum est, et fit et fiet, id est vocatio et justifiquartum vero nunc in spe est, in re autem futurum, id est glorificatio. Hujus rei sacramentum, id est unitatis corporis et sanguinis Christi alicubi quotidie, alicubi certis intminica mensa praeparatur, et de mensa dominica sumitur; quibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium: res vero ipsa cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad exitium, quicumque ejus particeps fuerit. 16. Ne autem putarent sic in isto cibo et potu promitti vitam aeternam, ut qui eam sumerent, jam nec corpore morerentur; huic cogitationi dignatus est occurrere. Nam cum dixisset, Qui manducat meam carnem, et bibit meum
Abbreviated transcription (Latin):
relitigarent: sequutus adiunxit. Qi
manducat meam carnẽ. et bibit me¬
um sanguinẽ: habet uitã ȩt̃nam.
Hanc gͦ non habet. qui istũ panem
non manducat: nec istum sangui¬
nẽ bibit. Nam temporalem uitam
sine illo habere homines possunt:
et̃nam uero omĩno non possunt. Q
gͦ non manducat eiꝰ carnẽ. nec bi¬
bit eius sanguinẽ: non habet in
se uitam. Et qui manducat eius
carnẽ. et bibit eiꝰ sanguinẽ: ha¬
bet uitã. Ad utrũq autẽ respon¬
dit: qd̃ dixit et̃nam. Non ita ẽ in
hac esca. quã sustentande huiꝰ tem¬
poralis uite causa sumimus. Ham
qui eam non sũpserit. non uiuet:
nec tam̃ qui eam sũpserit uiuet.
fieri enĩ potest. ut senio. uel morbo.
uel aliquo casu. plurimi et qͥ eam
sũpserint moriantur. In hoc uͦ cibo
et potu. id est corpore et sanguine
diũ: non ita est. Nam et qui eam ñ
sumit non habet uitã: et qͥ eã sumit.
habet uitã : et hanc utiq eternam.
Hunc itaq cibũ et potũ. societatẽ

Expanded text:
ecutus adjunxit, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. Hanc ergo non habet, qui istum panem non manducat, nec istum sanguinem bibit: nam temporalem vitam sine illo habere homines possunt, aeternam vero omnino non possunt. Qui ergo non manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinducat ejus carnem, et bibit ejus sanguinem, habet vitam. Ad utrumque autem respondet quod dixit, aeternam. Non ita est in hac esca, quam sustentandae hujus temporalis vitae causa sumimus. Nam qui eam non sumpserit, non vivet: nec tamen qui eam sumpserit, vivet. Fieri enim potest ut senio, vel morbo, vel aliquo casu, plorimi et qui eam sumpserint moriantur. In hoc vero cibo et potu, id est corpore et sanguine Domini, non ita est. Nam et qui eam non sumit, non habet vitam: et qui eam sumit, habet vitam, et hanc utique aeternam. Hunc itaque cibum et potum societatem
Abbreviated transcription (Latin):
net xp̃e. ꝓculdubio nec manducat eiꝰ
carnẽ. nec bibit eiꝰ sanguinem: etiã¬
si tante rei sacram̃tũ ad iudiciũ sibi
manducet et bibat. Sicut misit me¬
inquit uiuens pat̃: et ego uiuo ꝓpt̃
patrẽ. Et̃ qui manducat me: et ip¬
se uiuet ꝓpter me. Non au sicut man¬
duco patrẽ. et ego uiuo ꝓpt̾ patrẽ:
et qui manducat me. et ipse uiuet
ꝓpter me. Non enĩ filius participa¬
tione patris fit melior. qui ẽ natꝰ
equalis: sicut participatione. filii
ꝑ unitatẽ corporis eiꝰ et sanguinis.
qd̾ illa manducatio potatioq sig¬
nificat. nos efficit meliores. Niumꝰ¬

Expanded text:
net Christus, procul dubio nec manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, etiamsi tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducet et bibat. CAPUT  vivens Pater, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me. Non ait: Sicut manduco Patrem, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me. Non enim Filius participationaequalis, sicut participatio Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, efficit nos meliores. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
iagaudemꝰ frequen¬
tiȩ urȩ̃ : quia ultra
quã sperare potui¬
mus. alacrit᷑ conue¬
nistis. Hoc ẽ qđ nos
lȩtificat. & consola¬
tur in omĩb labo

Expanded text:
gaudemus frequentiae vestrae, quia ultra quam sperare potuimus, alacriter convenistis. Hoc est quod nos laetificat, et consolatur in omnibus labo
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝓmisimꝰ. Hest̃¬
no enĩ die si memi¬
temporis excludere¬
mur angustia.ne
lermonem inchoatũ expleremꝰ. in
hodiernũ diem distulimꝰ : ut ea quȩ
in hoc facto eugłicȩ lectionis mystice
in sacram̃tis posita ee̾nt. ipso adu¬
uante aꝑirentur. N on utiq opus
E iam umorari quituis in conen

Expanded text:
quod promisimus. Hesterno enim die, si memitemporis excluderemur angustia, ne sermonem inchoatum impleremus, in hodiernum distulimus, ut ea quae in hoc facto evangelicae lectionis mystice in sacramentis posita essent, ipso adjuvante aperirentur. Non itaque opus est jam immorari diutius in commen
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Nã dicere ut est. qͥs potest:
Audeo dicere frẽs mei. forsitan nec ipse
ioħes dixit ut ẽ : sed ⁊ ipse ut po¬
tuit. quia de dõ homo dixit. Et qui¬
dẽ inspiratus adõ. sed tam̃ homo. Na
inspiratus ÷ dixit aliquid: si ñ inspi¬
ratus eeͣt dixisset nihil. Suia uͦ ho¬
mo inspiratus. ñ totũ qd̃ ÷ dix̃: s qd̃
potuit homo dixit. Erat enĩ iste
loħes frẽs kmĩ de illis montib: de
quib scriptũ ÷. Suscipiant montes
pacẽ popło. ⁊ colles iustitiã. Alon¬
tes: excelse animȩ st̃. Colles: paruu¬
le animȩ st̃. Sed idõ montes excipi¬
unt pacẽ: ut colles excipere possũs¬
iustitiã. Quȩ ẽ iustitia: quã colles
excipunt: fides: quia uistus ex fide
uiuit. Nlon aut̃ acciꝑent minores
animȩ fidẽ. nͥ maiores animȩ quȩ
montes st̃ dicꝰtȩ ab ipsa sapientia
illustrarent᷑. ut possint paruulis
traicere qdđ possint paruuli caꝑe.
⁊ uiuere ex fide colles. qr montes

Expanded text:
potest. Nam dicere ut est, quis potest? potest. Nam dicere ut est, quis potest? Audeo dicere, fratres mei, forsitan nec ipse Joannes dixit ut est, sed et ipse ut potuit; quia de Deo homo dixit: et quidem inspiratus a Deo, sed tamen homo. Quia inspiratus, dixit aliquid; si non inspiratus esset, dixisset nihil: quia vero homo inspiratus, non totum quod est dixit; sed quod potuit homo, dixit. 2. Erat enim iste de quibus scriptum est: Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Montes, excelsae animae sunt: colles, parvulae animae sunt. Sed ideo montes excipiunt pacem, ut colles possint excipere justitiam. Quae est justitia, quam colles excipiunt? Fides, quia justus ex fide vivit . Non autem exciperent minores animae fidem, nisi majores animae, quae montes dictae sunt, ab ipsa Sapientia illustrarentur, ut possint parvulis trajicere quod possint parvuli capere, et vivere ex fide colles, quia montes
Abbreviated transcription (Latin):
auduumus. ex lectione apł̃ica qͦd
ba caritatis ur̃ȩ. necesse ẽẽ ut mul¬
ti sint animales. qui adhuc secundr̃
carnem sapiant. nondũq. se possint
ad spiritalẽ intellegentiã erigere: hȩ¬
sito uehement᷑ quomͦ ut dñs dederit
possim dicere uł ꝓ modulo meo ex¬
plicare. qđ lectum ÷ ex eugłio. In
principio erat u̾bum ⁊ u̾bũ erat
apud dm̃: & ds̃ erat u̾bum. Hoc enĩ
animalis homo ñ ꝑcipit. Quid gͦ fr̃s.
silebimꝰ hȩc Quare gͦ legitur. si si¬
lebitur.s Aut quare auditur. si non
ex ponit᷑. Seda&e quid exponitur. si ñ
intelligit᷑. ltaq qm̃ rursus eẽ non
dubito in numero ur̃o quosdã a quibꝰ
possit ñ solũ expositum capi. sed & an¬
tequã exponatur intellegi. ñ frauda¬
bo eos qui posst᷑ caꝑe: dũ timeo suꝑ flu¬
us eẽ aurib eoꝵ qui ñ possunt caꝑe.
Postremo aderit miscdia dĩ fortasse.
ut omĩb satisfiat: & capiat quisq
qd̃ potest: qr & qui loquit᷑ dicit qđ

Expanded text:
audivimus ex lectione apostolica, quod ba Charitatis vestrae necesse esse ut multi sint animales, qui adhuc secundum carnem sapiant, nondumque se possint ad spiritualem intellectum erigere, haesito vehementer, quomodo, ut Dominus dederit, possim dicere, vel pro modulo meo explicare quod lectum est ex Evangelio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc enim animalis homo non percipit. Quid ergo, fratres? silebimus hinc? Quare ergo legitur, si silebitur? aut quare auditur, si non exponitur? sed et quid exponitur, si non intelligitur? Itaque quoniam rursum esse non dubito in numero vestro quosdam, a quibus possit non solum expositum capi, sed et antequam exponatur, intelligi; non fraudabo eos qui possunt capere, dum timeo superfluus esse auribus eorum qui non possunt capere. Postremo aderit misericordia Dei, fortasse ut omnibus satis fiat, et capiat quisque quod potest: quia et qui loquitur, dicit quod
Abbreviated transcription (Latin):
altiꝰ multoq sublimius
aliis trib erexit p̃dicar¬
one suam: et in eiꝰ eree¬
tionẽ etiam corda nostr
erigi uoluit. Nam ceter
tres eugłiste tamquã e
homine dño in terra ai

Expanded text:
altius multoque sublimius aliis tribus erexit praedicationem suam; et in ejus erectione etiam corda nostra erigi voluit. Nam caeteri tres evangelistae, tanquam cum homine Domino in terra a
Abbreviated transcription (Latin):
gelistam iohem
lud aquilam uo
altius. caliginei
terre transcend
et lucem ueritatis firmiorib
intueri. Multa enĩ iam ex eue
hec lectio que hodie recitata e
Ea que dicturus sũ donante d¬
multi sic audituri estis: ut i
recognoscatis quã discatis. Nor

Expanded text:
gelistam Joannem velut aquilam volare altius, caliginemque terrae transcendere, et lucem veritatis firmioribus oculis intueri. Multa enim jam ex Evansequitur haec lectio, quae hodie recitata est. Ea quae dicturus sum Domino donante multi sic audituri estis, ut magis recognoscatis quam discatis. Non
Abbreviated transcription (Latin):
eus in nomine tuo saluum
me fac. ⁊ in uirtute tua ui¬
dica me. Hoc dicat eccła. la¬
tens inter zypheos: hoc dicat
cor xp̃ianum. habens in occul¬
to bonum morum suoꝵ: sꝑans de occulta
mercede meritoꝵ suoꝵs. hoc dicat. Ds̃ in
nomine tuo saluum me fac. ⁊ in uirtute
tua iudica me. Uenisti o xp̃e. humilis appa¬
riusti. contentus es. flagellatus es. cruci¬
fixus es. occisus es. s tercio die resur rexisti.
quadragesimo die in cęlum ascendisti. se¬
des ad dexteram patris. ⁊ nemo uidet.
Spm̃ tuum inde misisti. acceꝑunt digni.
impleti amore tuo. laudem ipsius humili¬

Expanded text:
eus in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me. Hoc dicat Ecclesia latens inter Ziphaeos. Hoc dicat corpus christianum habens in occulto bonum morum suorum, sperans de occulto mercedem meritorum suorum; hoc dicat: Deus in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me. Venisti, o Christe, humilis apparuisti, contemptus es, flagellatus es, crucifixus es, occisus es: sed tertio die resurrexisti, quadragesimo die in coelum ascendisti, sedes ad dexteram Patris, et nemo videt. Spiritum tuum inde misisti, quem acceperunt digni; impleti amore tuo, laudem ipsius humili
Abbreviated transcription (Latin):
nõ illustri et merito
insigni et p̃stantissi¬
mo filio uolusiano:
augustinꝰ in dño sal.
Legi litteras tuas.
in quib uidi magni cuiusdam dialogi
specimen laudabili breuitate comp̃hensi
Respondere gͥ debui: nec ꝓ dilatione ali¬
quid excusationis opponere. Accidit enĩ
oportune. utͣ alienis negociis mͥ aliqͣn¬
tulum uacaret. Quib autẽ dictandis

Expanded text:
NO INLUSTRI ET MERITO INSIGNI ET PRAESTANTISSIMO FILIO VOLUSIANO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Legi litteras tuas, in quibus uidi magni cuiusdam dialogi specimen laudabili breuitate comprehensum. respondere igitur debui nec pro dilatione aliquid excusationis opponere. accidit enim opportune, ut ab alienis negotiis mihi aliquantulum uacaret. quibus autem dictandis
Abbreviated transcription (Latin):
se cupio: ñ ut opinor impudent᷑. Di¬
ligo enĩ te ꝓpt᷑ id qd̾ supͣ dixi. meq abs
te diligi ñ temere ex istimo. Nec ulla
de re alia int̾ eos qui se beniuole no¬
uerunt. sermo fructuosior ł impendi¬
t. ł reposcit᷑. ł accipit᷑. ł recipit᷑. qͣm
unde boni beatiq simus. Ex plieit¬

Expanded text:
se cupio non, ut opinor, inpudenter; dise cupio non, ut opinor, inpudenter; diligo enim te propter id, quod supra dixi, meque abs te diligi non temere existimo nec ulla de re alia inter eos, qui se beniuole nouerunt, sermo fructuosior uel inpenditur uel reposcitur uel accipitur uel recipitur quam, unde boni beatique simus. CCXXXI
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ex tota anima tua. ⁊ ex tota mente.
tua. ⁊ diliges ꝑximũ tuũ tãquã teip¬
sum. hoc eiu ꝑsuasũ ee̾t ñ ei reliquam
facilem. s eã totã e̾e doctrinã. dũtarat
utilem ac salubrẽ. Multe eni doctrinȩ
st̃. si tñ docꝰtrine dicende st̃. ut suꝑ¬
deor inspexisse tãquã in specło sermo¬
cinationis mecũ tue. nicħ te ẽẽ mal¬
le quã uirũ bonũ: dm̃ quo nichil est
melius. ⁊ unde humanus animꝰ hau¬
rit ut bonus sit. quonã mͦ colendum
credas audeo ꝑcunctari. Nã qd eũ co¬
lendũ credas: iã teneo. Quero etiam
quid de xp̃o sentias. Qs̾ enĩ eum ñ par¬
uipendas adũti. S utrũ ea sola uia qͣ
ab illo demonstrata ẽ ad uitã beatã
ꝑueniri posse existimes. ⁊ aliqua ex
causa ñ eã negligas ire. s differas. an
⁊i aliã ut alias ad tã opimã ⁊ pͣ om̃ibꝰ
appetendã possessionẽ uias ẽẽ. arbitre¬
ris. ⁊ aliꝗͣ eaꝵ iã te ingredi credas nos¬

Expanded text:
tota anima tua, et ex tota mente tua ; et, Diliges proximum tuum tanquam teipsum . Hoc cui persuasum esset, non ei reliquam facilem, sed eam totam esse doctrinam duntaxat utilem ac salubrem. Multae enim doctrinae sunt, si tamen doctrinae dicendae sunt, vel supdeor inspexisse tanquam in speculo sermocinationis mecum tuae, nihil te esse malle quam virum bonum; Deum, quo nihil est melius, et unde humanus animus haurit ut bonus sit, quonam modo colendum credas, audeo percontari: nam quod eum colendum credas, jam teneo. Quaero etiam quid de Christo sentias. Quod enim eum non parvipendas, adverti: sed utrum ea et sola via quae ab illo demonstrata est, ad vitam beatam perveniri posse existimes, et aliqua ex causa non eam negligas ire, sed differas; an et aliam vel alias ad tam opimam et prae omnibus appetendam possessionem uias esse arbitreris et aliquam earum iam te ingredi credas, nos
Abbreviated transcription (Latin):
Conguuano augustinus. Sole¬
Bre aiunt quendã ueterẽ. dicere
quib satis ꝑsuasum ẽe̾t. ut nichil
mallent se eẽ quã uiros bonos: his
reliquã facilẽ eẽ doctrinã. Nanc sen¬
tentiã nã si rite recolo socratica ẽ
longe. antiquior ꝓpħica iam pͣcesse¬
rat. p̃cipiens hoiꝰ breutt᷑ ⁊ simul. ñ
tm ut se nichil malit ẽẽ quͣa bonũ

Expanded text:
LONGINIANO AUGUSTINUS. Solere aiunt quemdam veterum dicere, quibus satis persuasum esset ut nihil mallent se esse quam viros bonos, his reliquam facilem esse doctrinam. Hanc sententiam nam, si rite recolo, Socratica est longe antiquior prophetica jam praecesserat, praecipiens homini breviter et simul, non tantum ut se nihil malit
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ testimoniũ in semine abrahȩ bñdicũ¬
tur. Qͥd gͥ adhuc dubitas tene qd̾ sen
eribescis corrigere errorẽ. ñ erubes
eimanere i erpore: Qd utiꝙ potuis
erubescendũ fuit. hoc ẽ ilud qd serip

Expanded text:
Dei testimonium in semine Abrahae benedicunDei testimonium in semine Abrahae benedicuntur . Quid igitur adhuc dubitas tenere quod serubescis corrigere errorem, non erubescis permanere in errore, quod utique potius erubescendum fuit? 52. Hoc est illud quod Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
uasa facta in contumeliã. migͣmꝰ de do¬
mo dñi. Tu aũ fr̃ quantũ mͥ iu̾et᷑ si ua¬
satoꝵ contempnas obpbriũ. qui dicturi st̃.
qrͣ̃ mͦ destrius q̃ pͥus edificabas. sine: du¬
bio transies ad eccłiam. quã uerã sentire
te intelligo. Nec huiꝰ sententiȩ tue tes¬
rim longe adhuc a fide: xpͣiana sepositũ.¬
⁊ studiis olim deditũ litterarũ. quietis ⁊ ho¬
nestatis fuisse cultorẽ. cũq postea conu̾sus
ad xp̃ianã fidẽ. ut ex multoꝵ relatione
cognoui. disputationib legalib oꝑam da¬
res. Serte si tu add me illã epłam misisti
hȩc u̾ba tua st̃. Cũ gͦ fatearis me conu̾sum
ad. xpianã fidẽ. cũ ego nec ad donatistas
nec ad rogatistas conu̾sus sim: sine ulla du¬
bitatione cõsirmas. ⁊ p̃t̾ rogatistas ⁊ p̃ter
donatistas eẽ. xp̃ianã fidẽ. Tlȩc gͦ fides sic̃
dicimꝰ in omib gentib dilatat᷑. que scałm

Expanded text:
uasa facta in contumeliam migramus de douasa facta in contumeliam migramus de domo domini. Tu autem, frater, quantum mihi uidetur, si uasatorum contemnas opprobrium, qui dicturi sunt, Quare modo destruis quae prius aedificabas; sine dubio transies ad Ecclesiam, quam veram sentire te intelligo: nec hujus sententiae tuae tesrim te longe adhuc a fide et studiis olim deditum litterarum quietis et honestatis fuisse cultorem cumque postea conuersus ad Christianam fidem, ut ex multorum relatione cognoui, disputationibus legalibus operam dares\'. certe si tu ad me illam epistulam misisti, haec uerba tua sunt. cum ergo fatearis me conuersum ad Christianam fidem, cum ego nec ad Donatistas nec ad Rogatistas conuersus sim, sine ulla dubitatione confirmas et praeter Rogatistas et praeter Donatistas esse Christianam fidem. haec ergo fidecimus, in omnibus gentibus dilatatur, quae secundum
Abbreviated transcription (Latin):
in potestate: regũ t̾rȩ. idõq res ur̃as
falso appellatis quas nec iusti possidetis.
⁊ scdm leges regũ t̾renoꝵ amittere uis¬
si estis. frustraq dicatis. nos enĩ congre¬
gandis laborauimꝰ. cũ seriptũ legatis. la¬
bores impioꝵ iusti edent. s tñ quisqͥs
ex oceosione legis huiꝰ quã reges tͣrȩitͦ
seruientes. ad em̃dandã ur̃am impieta¬
tẽ ꝓmulgauert̃. res ꝓprias uras cupi¬
de ꝰ appetit. displicet nob̃. Quisquis de¬
niq ipsas res pauꝑum. uł basilicas con
ꝓ aliquo flagitio ut facinore ꝓiectum
a uob̃ ita suscipit sic̃ suscipiuntur qui ex¬
cepto errore quo a nob̃ separamini sine
crimine apud uos uicert̃: displicet nob
S nec facile ista monstratis. ⁊ si monstre¬
tis. ñnullos toleramꝰ quos corrigere uel
punires ñ possumꝰ neq ꝓpt̃ paleã relin¬
pimus retia dñi: neq ꝓpt̾ hedos in fine
segregandos deserimꝰ gregẽ dñi: neq ꝓpt̃

Expanded text:
in potestate est regum terrae, ideoque res uestras in potestate est regum terrae, ideoque res uestras falso appelletis, quas nec iusti possidetis et secundum leges regum terrenorum amittere iussi estis, frustraque dicatis: Nos eis congregandis laborauimus\', cum scriptum legatis: Labores impiorum iusti edent, sed tamen quisquis ex occasione legis huius, quam reges terrae Christo seruientes ad emendandam uestram impietatem promulgauerunt, res proprias uestras cupide appetit. displicet nobis. quisquis denique ipsas res pauperum uel basilicas congpro aliquo flagitio uel facinore proiectum a uobis ita suscipit, sicut suscipiuntur, qui excepto errore, quo a nobis separamini, sine crimine apud uos uixerunt, displicet nobis. sed nec facile ista monstratis et, si monstretis, nonnullos toleramus, quos corrigere uel punire non possumus; neque propter paleam relinpimus retia domini neque propter haedos in fine segregandos deserimus gregem domini neque propter
Abbreviated transcription (Latin):
Quo quidã ascendert̃ in tẽplũ ut orare.
unꝰ phariseus ⁊ alt̾ publicanꝰ: ⁊ cetera.
Iã tͥ q̃ sequunt᷑ ipse responde. inspice
tñ diligentiꝰ ipsos paucos ur̃os. utrũ nul¬
lus illic baptiret ebriosus. Tam enĩ late
uastat aĩas ħ pestilentia. ⁊ tanta dñat᷑
lib̾tate. ut multũ mirer si nͣ etiã ur̃m
gregiculũ penetrauit: quãuis añ ipsũ
aduentũ filii hõis. uniꝰ boni pastoris. iam
uos oues ab hedis separasse iactetis. Au¬
di sane ꝑ me uocẽ diũcoꝵ frumͣtoꝵ in
area dñica. usq ad ultimã uentilatio¬
nẽ intͣ paleã laborantiũ: ꝑ totũ sciłc
mundũ. qua d̾s uocauit t̾rã asolis or¬
tu usq ad occasũ. uͥ etiã laudant pue¬
ri dñm. Qͥcũq uos ex occasione legis
huiꝰ imꝑiał ñ dilecꝰtione corrigendi s
inimicandi odio ꝑsequit᷑. displicet nob̃.
Et quãuis res quȩq t̾rena ñ recte a qͦquã
possigteri possit. nͥ uł uire diuino quo
cuncꝰta ustoꝵ stͣ. ut iuire humano q

Expanded text:
ascenderunt in templum orare, unus Pharisaeus et alter publicanus et cetera. iam tibi, quae sequuntur, ipse responde. inspice tamen diligentius ipsos paucos uestros, utrum nullus illic baptizet ebriosus. tam enim late uastat animas haec pestilentia et tanta libertate dominatur, ut multum mirer, si non etiam uestrum gregiculum penetrauit, quamuis ante ipsum aduentum filii hominis, unius boni pastoris, iam uos oues ab haedis separasse iactetis. Audi sane per me uocem dominicorum frumentorum in area dominica usque ad ultimam uentilationem inter paleam laborantium per totum scilicet mundum, qua deus uocauit terram a solis ortu usque ad occasum, ubi etiam laudant pueri dominum: Quicumque uos ex occasione legis huius imperialis non dilectione corrigendi sed inimicandi odio persequitur, displicet nobis. et quamuis res quaeque terrena non recte a quoquam possideri possit nisi uel iure diuino, quo cuncta iustorum sunt, uel iure humano, quod
Abbreviated transcription (Latin):
qr de te dictũ ẽ. porrige longiꝰ funicu¬
los. ⁊ palos ualbdos confirma. etiã atq
etiã in dextrã atq suustrã extende. sem̃
enĩ tuũ hereditabit gentes. ⁊ ciurtates
q̃ desertȩ erant in habitabis. ñ ẽ qd̃ me¬
tuas. p̃lialebis enĩ: nec erubescas qd de¬
testabilis fueris. cõfusionẽ enĩ in ꝑpe¬
tiue̾ obliuisceris. ignominis uiduitatis
tue ñ eris memor. ego enĩ sũ dñs qui
facio te. dñs nom̃ ei. ⁊ qui eruit te.

Expanded text:
quod parcas —, porrige longius funiculos, palos ualidos confirma, etiam atque etiam in dextram atque sinistram extende. semen enim tuum hereditabit gentes et ciuitates quae desertae erant inhabitabis. non est quod metuas — praeualebis enim — nec erubescas quod detestabilis fueris. confusionem enim in perpetuum obliuisceris, ignominiae uiduitatis tuae non eris memor. quoniam ego sum dominus qui facio te, dominus nomen ei, et qui eruit te
Abbreviated transcription (Latin):
orem: debes ⁊ tu pꝰ rogatũ. Si pꝰ minorẽ.
debuit p᷑ te rogatus. eũ p̾sbiter baptiras¬
es Si aũ baptismus qui nẽ dat᷑. idõ ualet
pearit᷑ in illis quib dat᷑. quãuis sint inpa
baptismꝰ dictꝰ ẽ: sic̃ multis locis seriptura
testat᷑. qd̾ ⁊⁊ ipse dñs dic̃. Baptismꝰ iohãnis
un erat: De celo an ex hoĩb : Baptismꝰ aũ
quẽ dedit petaꝰ. ñ erat petri s xp̃i. ⁊ quẽ
dosit paulus ñ erat pauli si xp̃i: ⁊ quẽ de¬

Expanded text:
iorem, debes et tu post Rogatum; si post minorem, iorem, debes et tu post Rogatum; si post minorem, debuit post te Rogatus, cum presbyter baptizasses. si autem baptismus, qui nunc datur, ideo pariter ualet in eis, quibus datur, quamuis sint inparbaptismus dictus est, sicut multis locis diuina scriptura testatur, quod et ipse dominus dicit: Baptismus Iohannis unde eraquem dedit Petrus, non erat Petri, sed Christi; et quem dedit Paulus non erat Pauli, sed Christi; et quem de
Abbreviated transcription (Latin):
unitatis ⁊ uinculo pacis: in ipsa demq¬
catholica eccłia nob̾cũ tĩ estis. Hec si acci¬
piatis. ñ tunc aderunt. s tunc ꝓdert
q̃ habetis. Ñ gͦ sic̃ putatis fuscipimꝰ ut̃os.
s suscipiendo efficimus nr̃os. qui recedt᷑
a uob̃ ut suscipiant᷑ a nob̾: ⁊ ut inci¬
piant ẽẽ nr̃i płus desinunt eẽ ur̃i. nec
nob̾ coniungi cõpelbemꝰ oꝑarios erro¬
ris quos detestam᷑. s idõ nob̃ illos ho¬
mines conuingi uolumꝰ. ne hoc sint
qd̃ detestam᷑. S baptizauit inquis p̾t
ioh̃em paulus apłs. sũquid pꝰ hereticũ.
Aut si forte audes illũ amicũ sponsi he¬
reticũ dice̾: ⁊ in unitate ecełie ñ fuissẽ.
uolo ⁊ hoc scribas. Si aũ ⁊ hoc dem̃tis¬
smnũ ẽ uł sentire uł dic̾e. iã tus pruden¬
ne e considerare. qrͣ pꝰ ioh̃em paulus
ass daptizauerit. Si eñi post equalem.
omis post uos baptizare debetis. Si pͦ ma¬

Expanded text:
unitatis et inunitatis et incatholica Ecclesia, nobiscum non estis. Haec si accipiatis, non tunc aderunt, sed tunc proderunt quae habetis. Non ergo sicut putatis suscipimus vestros, sed suscipiendo efficimus nostros qui recedunt a vobis, ut suscipiantur a nobis; et ut incipiant esse nostri, prius desinunt esse vestri. Nec nobis conjungi compellimus operarios erroris quem detestamur; sed ideo nobis illos homines coniungi uolumus, ne hoc sint, quod detestamur. \'Sed baptizauit\', inquis, cpost Iohannem Paulus apostolus\'. numquid post haereticum? aut si forte audes illum amicum sponsi haereticum dicere et in unitate ecclesiae non fuisse, uolo et hoc scribas. si autem hoc dementissimum est uel sentire uel dicere, iam tuae prudentiae est considerare, quare post Iohannem Paulus apostolus baptizauerit. si enim post aequalem, omnes post uos baptizare debetis; si post ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditis dolebamꝰ. Ilereticos aũ uos dicinus.
s anteꝗͣ ad pacẽ catholicã conu̾tamini.
tequã errore quo irretiti estis exuamin
¶ũ aũ transitis ad nos. pͥus utiq relinqu¬
tis qd̾ eratis: ne ad nos heretici transentis
Baptita gͦ me inquis. facerẽ si baptiratus
ñ eẽs: aut si donati uł roga ti ñ xp̃ibq
tismo baptiratꝰ ẽẽs. N on sacram̃ta xp̃ia¬
na te faciunt hereticũ: s praua dissen¬
sio. hͣ ꝓpt᷑ malũ qd̃ ꝓcessit ex te. negan¬
dũ ẽ bonũ qd̾ remansit in te: qđ malo
tuo habes. si ñ habes ibi. unde ẽ bonum
qd habes. Et eatholica enĩ ȩccłia st̃ omia
dominica sacram̃ta: q̃ sic habetis ⁊ datis
quẽadmodũ habebant᷑ ⁊ dabant᷑ etiam
pͥusquã mnͣ exiretis. Ñ tñ ido ñ habetil¬
tis enĩ estis nob̾cũ. nã ⁊ de talib dictũ
estis. Hob̃cũ aũ estis in baptismo. in sim¬
bolo: in oet̾is dñcis sacram̃tis. In spũ aũ

Expanded text:
perditis dolebamus; haereticos autem uos dicimus, perditis dolebamus; haereticos autem uos dicimus, sed antequam ad pacem catholicam conuertamini, antequam errore, quo inretiti estis, exuamini; cum autem transitis ad nos, prius utique relinquitis, quod eratis, ne ad nos haeretici transeatis. \'baptiza ergo me/ inquis. facerem, si baptizatus non esses aut si Donati uel Rogati, non Christi baptismo baptizatus esses. non sacramenta Christiana te faciunt haereticum sed praua dissensio. non propter malum. quod processit ex te, negandum est bonum, quod remansit in te, quod malo tuo habes, si non ibi habes, unde est bonum, quod habes. ex catholica enim ecclesia sunt omnia dominica sacramenta. quae sic habetis et datis, quem ad modum habebantur et dabantur etiam prius, quam inde exiretis. non tis enim estis nobiscum. Nam et de talibus dictum estis. Nobiscum autem estis in baptismo, in simbolo, in ceteris dominicis sacramentis. In spiritu autem
Abbreviated transcription (Latin):
neminẽ in eiꝰ unitate macularent ali¬
ena peccata. ab afroꝵ se tñ quasitradi¬
toꝵ contagione remouebat. ⁊ erat in
parte donati. Posset aũ dicere parmeni¬
anꝰ ista eũ oĩa eẽ m̃titũ. s sic̃ ide̾ ticho¬
niꝰ cõmemorat. adhuc uiuebant multi.
ꝑ qͦs ħ certissima ⁊ aꝑtissima ẽẽ ostende¬
rent᷑. S de his taceo. Lontende tichoni¬
ũ eẽ m̃titũ. Adhuc ad cipͥanũ te reuoco:
cuiꝰ m̃tionẽ ipse fecisti. ł rorsus si scdđm
scripta cipͥani si peccatis alienis in unita
teꝰ maculat᷑. iã ante cipͥanũ ꝑiit eccłia.
nec erat unͣ existeret ipse cipͥanꝰ. Si aũ ħ
sentire sacrilegũ ẽ. ⁊ certũ ẽ eccłiam ꝑma¬
nere: nemo alienis peccͣis in eiꝰ unitate
maculat᷑. Frustra filii mali iustos uos di¬
cipitis. quos hereticos dicitis: Uide. ꝗ̃ fic¬
le breuit᷑q respondeam. Querimꝰ uos qr
pistiss ut de inuentis gaudeamꝰ. de quib

Expanded text:
neminem in eius unitate macularent alineminem in eius unitate macularent aliena peccata, ab Afrorum se tamen quasi traditorum contagione remouebat et erat in parte Donati. posset autem dicere Parmenianus ista eum omnia esse mentitum; sed, sicut idem Tychonius commemorat, adhuc uiuebant multi, per quos haec certissima et apertissima esse ostenderentur. Sed de his taceo. contende Tychonium esse mentitum; ad Cyprianum te reuoco, cuius mentionem ipse fecisti. prorsus secundum scripta Cypriani, si peccatis alienis in unitate quisque maculatur, iam ante Cyprianum periit ecclesia nec erat unde existeret ipse Cyprianus. si autem hoc sentire sacrilegum est et certum est ecclesiam permanere, nemo alienis peccatis in eius unitate maculatur, frustra filii mali iustos uos dicipitis, quos haereticos dicitis?\' uide, quam facile breuiterque respondeam. quaerimus uos, quia peristis, ut de inuentis gaudeamus, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
teritis limatã ẽẽ sententiã atq decretã.
ut tͣditoribꝰ imm̾si criminis reis si bapti¬
zari nollent ꝓ integris cõmunicaret᷑. Deu¬
teriũ etiã macrianensẽ ep̃m cõmunionis
ur̃ȩ̃ dic̃ traditoꝵ plebẽ cong̃gatũ eccłi.
miscuisse. ⁊ scd̾m statuta illiꝰ concilii. ⁊ du¬
centis ⁊ septuaginta ur̃is ep̃is facti. fecis¬
se cũ traditorib unitatẽ. eiq deuterio
post hoc iugit᷑ cõmunicasse donatum.
nec solũ huic deuterio. s etiã unuersis
mauroꝵ epĩs ꝑ quadraginta annos quos
dic̃ usq ad ꝑsecutionẽ ꝑ machariũ fac¬
tã traditorib sine baptismo cõmunicas¬
se. S dicis. Us mͥ ẽ iste tichoniꝰ. Iue ẽ
tichonius quẽ parmenianꝰ rescribendo
cõpescit. ⁊ eũ detͣret ne talia scribat:
ñ enĩ refellit ea ipsa q̃ seribit. s uno si¬
cut supͣ dixi eũ pͣmit. qd eũ talia di¬
ceret de eccłia toto orbe diffusa. ⁊ qd̃

Expanded text:
teritis limatam esse sententiam atque decretam, teritis limatam esse sententiam atque decretam, ut traditoribus immensi criminis reis, si baptizari nollent, pro integris communicaretur. Deuterium etiam Macrianensem episcopum communionis uestrae dicit traditorum plebem congregatam ecclesiae miscuisse et secundum statuta illius concilii a ducentis et septuaginta uestris episcopis facti fecisse cum traditoribus unitatem eique Deuterio post hoc factum iugiter communicasse Donatum nec solum huic Deuterio sed etiam uniuersis Maurorum episcopis per quadraginta annos, quos dicit usque ad persecutionem per Macarium factam traditoribus sine baptismo communicasse. Sed dicis: eQuis mihi est iste Tychonius?\' ille est Tychonius, quem Parmenianus rescribendo compescit et eum deterret, ne talia scribat; non tamen refellit ea ipsa, quae scribit; uno, sicut supra dixi, eum premit, quod, cum talia diceret de ecclesia toto orbe diffusa et quod
Abbreviated transcription (Latin):
etiã pexatis alienis in unitate. xpĩ ne¬
minẽ posse maculari. ñ maloꝵ. fac̾tis
consentientẽ ne ipsis peccatis cõmuui¬
cando polluat᷑: s ꝓpt̾ societatẽ bonoꝵ.
malos tãꝗͣ paleã usq ad ultimã uenti¬
lationẽ. in area dñica tolerantẽ. Que
cũ ita sut: uͥ ẽ pͣsumptio separationis
ure : slonne filii mali estis. qui ipsi uos
uuistos dicitis: exitũ añ ur̃m ñ ablurtis:¬
Iã si uelim ⁊ ilła cõmemorare q̃ tichomiꝰ
hõ cõmunionis ur̃e scriptis suis inserit.
qui magis cõtra uos ꝓ eccłia catholica scͥp¬
sit. frustra se ab afroꝵ quasi tralitoꝵ. cõ¬
munione secernens. quo uno eũ parme¬
nianꝰ suffocat. qͥd respondere pot̾itis
nͥ qd̾ de uob̃ idem tichoniꝰ qͥix̃. ⁊ ego pau¬
onis a ducentis ⁊ septuaginta ep̃is ur̃is cõ¬
ciliũ carthagini celebratũ. in quo cõcilio
ꝑ septuaginta ⁊ qͥnq dies. pꝰpositis oĩb p̃¬

Expanded text:
etiam peccatis alienis in unitate etiam peccatis alienis in unitate minem posse maculari, non malorum factis consentientem, ne ipsis peccatis communicando polluatur, sed propter societatem bonorum, malos tanquam paleas usque ad ultimam ventilationem in area dominica tolerantem. Quae cum ita sint, ubi est praesumptio separationis vestrae? Nonne filii mali estis; ipsi vos justos dicitis, exitum autem vestrum non abluitisIam si uelim et illa commemorare, quae Tychonius, homo communionis uestrae, scriptis suis inserit, qui magis contra uos pro ecclesia catholica scripsit frustra se ab Afrorum quasi traditorum communione secernens, quo uno eum Parmenianus suffocat, quid respondere poteritis, nisi quod de uobis idem Tychonius dixit et ego pauonis, a ducentis et septuaginta episcopis uestris concilium Carthagini celebratum, in quo concilio per septuaginta et quinque dies postpositis omnibus prae
Abbreviated transcription (Latin):
tentib adulteris pacẽ dabant: nũquid
illi qui hoc ñ faciebant collegio macu¬
eccłia merito tenet. recꝰte penitentib
adult̾is pax dabat᷑: illi qui in totũ lo¬
cũ penitentiȩ cont᷑ adulteros claudebañ.
impie utiq agebant. qͥ m̃bris xp̃i sani¬
tatẽ negabant. ⁊ claues eccłiȩ pulsan¬
tib subtrahebant. ⁊ misdissime patien¬
tiȩ dĩ q̃ illos ꝓptͣea sinebat uiuere ut
penitendo sanarent᷑. sacrificioq contͥti
sp̃e ⁊ contribulati cordis oblato. dura cry¬
delitate contͣlicebant. Nec tñ istos mi¬
s̃cces ⁊ pacificos cũ eis xp̃iana sacram¬
ta cõmunicantes. ⁊ eos intra unitatis
retia tolerantes. donec ad littus ꝑduc¬
ti separarent᷑. tã immanis eoꝵ error ⁊
impietas inquinabat. Aut si inquinabat.
iã tẽ eccłia maloꝵ cõmunione deleta ẽ:
nec erat q̃ pareret ipsũ ciprianũ. Si aũ
qd certũ ẽ qd̾ ꝑmansit eccłia. certũ. eͣ

Expanded text:
tentibus adulteris pacem dabant, numquid tentibus adulteris pacem dabant, numquid illi, qui hoc non faciebant, collegio macuecclesia merito tenet, recte paenitentibus adulteris pax dabatur, illi, qui in totum locum paenitentiae contra adulteros claudebant, impie utique agebant, qui membris Christi sanitatem negabant et claues ecclesiae pulsantibus subtrahebant et misericordissimae patientiae dei, quae illos propterea sinebat uiuere, ut paenitendo sanarentur sacrificio contriti spiritus et contribulati cordis oblato, dura crudelitate contra dicebant. nec tamen istos misericordes et pacificos cum eis Christiana sacramenta communicantes et eos intra unitatis retia tolerantes, donec ad litus perducti separarentur, tam immanis eorum error et impietas inquinabat aut, si inquinabat, iam tunc ecclesia malorum communione deleta est nec erat, quae pareret ipsum Cyprianum. si autem, quod certum est, permansit ecclesia, certum est
Abbreviated transcription (Latin):
rimus. Antecessores inquit nr̃i quidam
epi istic in ꝓuineia nr̃a dandã pacem
mechis ñ putauert. s in totũ peniten¬
tig locũ contra adulteria clausert: ñ
catholio eccłiȩ unitatẽ. uł duritiȩ uł
censure sue obstinatione rupert̃. ut
qr apud alios adulteris pax daret᷑. qui
ñ dabat de eccłia separaretur. Manen¬
te conendiȩ uinculo. ⁊ ꝑseuerante ex¬
cłiȩ catholioe indiuiduo sacram̃to. ac¬
tũ suũ disponit ⁊ ddirigit unꝰquisq e¬
piscopus. rationẽ ꝓpositi sui. dño reqͥdi¬
turus. Qͥd ad hec dicis frr̃ uincenti: Nẽ¬
pe intueris hunc tantũ uirũ ep̃m pa¬
mtꝰ sategisse.ꝙͣ. ne. unitatis uincłm rũ¬
petur. Nides eũ parturientẽ. ñ solũ ut
pariuili in xp̃o concepti nascant᷑: ue¬
ruetiã ne iã nati de sinu matris ex¬
eussi moriant᷑. Porro aũ ipsã rẽ quã cõ¬
tra impios separatores cõmemorauit at¬
tende. Si. adult̾is cõmunicabant. qͥ peni¬

Expanded text:
rimus. antecessores\', inquit, \'nostri quidam rimus. antecessores\', inquit, \'nostri quidam episcopi istic in prouincia nostra dandam pacem moechis non putauerunt, in totum paenitentiae locum cocatholicae ecclesiae unitatem uel duritie uel censurae suae obstinatione ruperunt, ut, quia apud alios adulteris pax daretur, qui non dabat, de ecclesia separaretur. manente concordiae uinculo et perseuerante ecclesiae catholicae indiuiduo sacramento actum suum disponit et dirigit unusquisque episcopus rationem propositi sui domino redditurus.\' quid ad haec dicis, frater Vincenti? nempe intueris hunc tantum uirum, pa sategisse quam ne unitatis uinculum rumperetur. uides eum parturientem, non solum ut paruuli in Christo concepti nascantur, uerum etiam ne iam nati de sinu matris excussi moriantur. Porro autem ipsam rem, quam contra impios separatores commemorauit, adtende. si adulteris communicabant, qui paeni
Abbreviated transcription (Latin):
hue etiã qd tãquã sarm̃tũ fructuosis¬
sinũ. si quid in eo fuerat em̃dandum.
pirgauit pat̾ falce passionis. Sarmtũ
enĩ ait dñs qd̾ in me dat frucꝰtũ. pur¬
at illud pat᷑ m̃s: ut maiorẽ fructũ af¬
ferat. Unde nͥ q herens in diffunctione
uitis. radice̾ ñ deseruit unitatis: Nã ⁊ si
traderet corpus suũ ut arderet. carita¬
te aũ ñ hab̾et. nicħ ei ꝓdesset. Attende
adhuc paululũ in litteris eipriani. ut
adutas quã inexcusabilẽ ostenderit qͥ
se uoluerit ab unitate eccłiȩ ꝙͣ ds̃ in
om̃ib gentib ꝓmisit ⁊ reddidit. quasi
iustitis sue causa separare. magisq in¬
telligas. quã sit uera sententia paulo an¬
te iã a me cõmemorata. filiꝰ malus ipse
se uistũ dicit: exitũ aũ suũ ñ abluit.
Ponit in quadã epła sua ꝗͣ scribit ad
antonianũ. rẽ quandã satis rei de qͣ nẽ
agimꝰ necessariã. S meliꝰ u̾ba eius inse¬

Expanded text:
huc etiam, quod tamquam sarmentum fructuosishuc etiam, quod tamquam sarmentum fructuosissimum, si quid in eo fuerat emendandum, purgauit pater falce passionis: Sarmentum enim, ait dominus, quod in me dat fructum, purgat illud pater meus, ut maiorem fructum adferat. unde, nisi quia haerens in diffusione uitis radicem non deseruit unitatis? nam etsi traderet corpus suum, ut arderet, caritatem autem non haberet, nihil ei prodesset. Adtende adhuc paululum in litteras Cypriani, ut aduertas, quam inexcusabilem ostenderit, qui se uoluerit ab unitate ecclesiae, quam deus in omnibus gentibus promisit et reddidit, quasi iustitiae suae causa separare, magisque intellegas, quam sit uera sententia paulo ante a me commemorata: Filius malus ipse se iustum dicit, exitum autem suum non abluit. ponit in quadam epistula sua, quam scribit ad Antonianum, rem quandam satis rei, de qua nunc agimus, necessariam; sed melius uerba eius inse
Abbreviated transcription (Latin):
catis alienis. quib tota facilitate subu̾tit᷑.
cũ apparet in litteris cipriani cõmunicata
cũ peccatorib sacram̃ta. cũ addmissi st̃ in
tentiã baptismũ ñ habebant.⁊ tameN
ȩccłiam ñ ꝑisse. s in sui generis dignitate
totũ orbẽ sparsa diu̾ca frum̃ta mansisse.
Ac ꝑ hoc si ꝑturbati. tãquã ad aliquẽ por¬
tum sic ad auctoritatẽ cipͥani confugitis:
uidetis quẽ illic scopulũ urͣ error offen¬
dit. Si aũ iã nec illuc confugere aude¬
tis: sine ullo iactamine naufragatis.
Porro aũ eiprianus aut ñ sensit omĩno
ꝙeũ sensisse recitatis. aut hoc pos¬
ea correxit in regula u̾itatis. aut hẽ
quasi neuũ sui candidissimi pecꝰtoris.
coputt ubere caritatis: dũ unitat em
gdiłs toto orbe crescentis n copiosissi¬
me defendit. ⁊ ꝑseuerantissime tenuit
uincłm pacis. Scriptũ ẽͣ enĩ. laritas
coopit multitudinẽ peocatoꝵ. Accessit

Expanded text:
catis alienis, tota facilitate subuertitur, catis alienis, tota facilitate subuertitur, cum apparet in litteris Cypriani communicata esse cum peccatoribus sacramenta, cum admissi sunt in n habebant, et tamen ecclesiam non perisse, sed in sui generis dignitate per totum orbem sparsa dominica frumenta mansisse. ac per hoc si perturbati tamquam ad aliquem portum sic ad auctoritatem Cypriani confugitis, uidetis, quem illic scopulum uester error offendat; si autem iam nec illuc confugere audetis, sine ullo luctamine naufragatis. Porro autem Cyprianus aut non sensit omnino, quod eum sensisse recitatis, aut hoc postea correxit in regula ueritatis aut hunc quasi naeuum sui candidissimi pectoris cooperuit ubere caritatis, dum unitatem ecclesiae toto orbe crescentis et copiosissime defendit et perseuerantissime tenuit uinculum pacis; scriptum est enim: Caritas cooperit multitudinem peccatorum. accessit
Abbreviated transcription (Latin):
tendant. s eiꝰ noĩe a pͣsumptorib atq ñ¬
it integritas atq notitia litterarũ unius
quãlibet illustris epi custodiri. quẽ ad modũ
scriptura canonica tot linguarũ litteris
⁊ ordine ac suocessione celebrationis geli¬
asticȩ custoditur: contͣ quã tam̃ ñ defue¬
rt᷑ qui sub nominib apłoꝵ multa confin¬
gerent. frustra quidẽ: qr illa sic cõm̃data
sic celebrata. sic nota ñ sunt. uerũ quid
possit adu̾sus litteras ñ canonica auc̾tori¬
tate fundatas. etiã hinc demonstrauit in¬
piȩ conatꝰ audacie: qd ⁊ adu̾sus eas quȩ
tanta notitiȩ mole firmate stͣ. sese eri¬
gere ñ pͣtͣmisit. Nos tñ duas ob res nͣ ne¬
gamus. illud sensisse. cyprianũ: qđ ⁊ stilus
eiꝰ habet ꝓpriã quandã faciẽ. qua possit
agnosci. ⁊ qd ibi magis contra uos causa nrͣa
monstrat᷑ inuictior. ur̃eq separationis p̃¬
sumptio ui delicet ne macularemini pec¬

Expanded text:
tendant, sed sub eius nomine a praesumptoribus atque metendant, sed sub eius nomine a praesumptoribus atque meit integritas atque notitia litterarum unius quamlibet inlustris episcopi custodiri, quem ad modum scriptura canonica tot linguarum litteris et ordine ac successione celebrationis ecclesiasticae custoditur, contra quam tamen non defuerunt qui sub nominibus apostolorum multa confingerent frustra quidem, quia illa sic commendata, sic celebrata, sic nota est; uerum quid possit aduersus litteras non canonica auctoritate fundatas, etiam hinc demonstrauit impiae conatus audaciae, quod et aduersus eas, quae tanta notitiae mole firmatae sunt, sese erigere non praetermisit. Nos tamen duas ob res non negamus illud sensisse Cyprianum, quod et stilus eius habet quandam propriam faciem, qua possit agnosci, et quod ibi magis contra uos causa nostra demonstratur inuictior uestraeque separationis praesumptio, uidelicet ne macularemini pec
Abbreviated transcription (Latin):
separationẽ qua existis ab unitate. qͣ
excusatione possitis abluere. ñ habe¬
tis : implet᷑q in uob̃ soe scripturȩ il¬
lud oraculũ. filiꝰ malus ipse se uistũ
dic̃. exitũ aũ suũ ñ abluit. Meritis
aũ cipriani sic ñ equat᷑. qui ꝓpt̾ pa¬
ria sacram̃ta nec ipsos hereticos audet
rebaptizare: sic̃ ñ equat᷑ meritis pe¬
tri. quisquis ñ cogit gentes iudaitare.
rũetiã correptio. scripturis canonicis
continet᷑ siprianus aũ senssisse alit̾ de
baptismo quã forma ⁊ consuetudo habe.¬
bat eccłiȩ. ñ in canonicis s in sius ⁊ in o̾¬
cilii litteris inuenit᷑: correxisse aũ istã
sententiã ñ inuenit᷑. Non ingruent᷑ tnͣ
de tali iuro existimandũ ẽ qđ̾ correx̾it:
⁊ fortasse supp̃ssum sit ab eis qͥ hoc erro¬
re nuniũ delectati sunt. ⁊ tanto uelut
patrocinio carere noluert: quãꝗͣ ñ de¬
sint qui hoc cipͥanũ ꝓrsus ñ senssisse. con¬

Expanded text:
separationem, qua existis ab unitate, qua separationem, qua existis ab unitate, qua excusatione possitis abluere, non habetis impleturque in uobis sanctae scripturae illud oraculum: Filius malus ipse se iustum dicit. exitum autem suum non abluit. Meritis autem Cypriani sic non aequatur, qui propter paria sacramenta nec ipsos haereticos audet rebaptizare, sicut non aequatur meritis Petri, quisquis non cogit gentes iudaizare. rum etiam correctio scripturis canonicis continetur; Cyprianus autem sensisse aliter de baptismo, quam forma et consuetudo habebat ecclesiae, non in canonicis sed in suis et in concilii litteris inuenitur. correxisse autem istam sententiam non inuenitur: non incongruenter tamen de tali uiro existimandum est, quod correxerit et fortasse suppressum sit ab eis, qui hoc errore nimium delectati sunt et tanto uelut patrocinio carere noluerunt. quamquam non desint, qui hoc Cyprianum prorsus non sensisse con
Abbreviated transcription (Latin):
zati. ut denuo nͣ baptuarent᷑. unͣ illos si¬
ne baptismo fuisse arbitrat᷑. tm̃ tnͣ po¬
nit utilitatis ⁊ salubritatis in pace eccłie:
ut ꝓptͣ illã ñ eos credat ab eccłie muneri¬
b separari: Qua in re sic̃ ingeniũ tuũ
noui. facillime ꝑspicis: totã causã ur̃am
penitus eu̾sam ⁊ extinctã. Si enĩ saera¬
mĩta cũ peccatorib cõmunicando sicut
putatis ꝑiit eccłia q̃ fuerat in orbetͣ¬
rarũ. nã uos ideo separastis iam pͥtis qd̃¬
tota ꝑierat. cũ sic̃ dic̃ eiprianꝰ in eam
sine baptismo admittebant᷑. ac sic nec
ipse ciprianꝰ habebat in qua eccłia nas¬
ceret᷑ : quantomagis multo posterior
urͣ auctor patͣq donatꝰ: Si aũ illo tẽ¬
pore cũ in eã sine baptismo admitte¬
bant᷑. erat tñ eccł̃ia q̃ pareret cipria¬
nũ. pareret ⁊ donatũ: manifestũ e̾ ñ
contaminari iustos peccatis alienis. qn
cũ eis sacram̃ta cõmunicant. Ac ꝑ hoc

Expanded text:
zati, ut denuo non baptizarentur, unde illos sizati, ut denuo non baptizarentur, unde illos sine baptismo fuisse arbitratur, tantum tamen ponit utilitatis et salubritatis in pace ecclesiae, ut propter illam non eos credat ab ecclesiae muneribus separari? Qua in re, sicut ingenium tuum noui, facillime perspicis totam causam uestram penitus euersam et extinctam. si enim sacramenta cum peccatoribus communicando, sicut putatis, periit ecclesia, quae fuerat in orbe terrarum — nam uos ideo separastis —, iam prius tota perierat, cum, sicut dicit Cyprianus, in eam sine baptismo admittebantur, ac sic nec ipse Cyprianus habebat, in qua ecclesia nasceretur, quanto magis multo posterior uester auctor paterque Donatus! si autem illo tempore, cum in eam sine baptismo admittebantur. erat tamen ecclesia, quae pareret Cyprianum, pareret et Donatum, manifestum est non contaminari iustos peccatis alienis, quando cum eis sacramenta communicant. ac per hoc