comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iũ de is aac s. ⁊ de ia cob recipienda ẽ : Nã ⁊ rebecca ñ
socundũ ordinẽ carnalis natiuitatis ꝓtulte parta
sũ enĩ ex unoctubitu is aac geminos c̃cepisset ꝙost lon¬
gũ tediũ diutinȩ sterilitatis. ñdũ partu edao. neq
uillis pueroꝵ actib bonis malisꝰ ue int̾ hõies habtas erga
uacol: diuina habet᷑ electio ⁊ dicit. qi maioe seriuet
minori: ⁊ iacob dilexi esui autẽ odio habui: cũ urcẽ
herita dicta sint: docem̃ ĩquit qđ setundũ elettio¬
nẽ ꝓpositũ dĩ maneat: nec ex oꝑib s ex uocantis sit
gr̃a qđ dicit᷑ maio seruiet minori. ⁊ ialob dilexi esau
autẽ odio habiui: do cem̃ qi ñ qui filii carnis.s qui filii

Expanded text:
ecipienda est. Nam et Rebecca non secundum ordinem carnalis nativitatis protulit partum. Cum enim ex uno concubitu Isaac geminos concepisset post longum taedium diutinae sterilitatis, nondum partu edito, neque ullis puerorum actibus bonis malisve inter homines habitis, erga Jacob divina habetur electio, et dicitur « quia Major serviet minori ; et: Jacob dilexi, Esau autem odio habui . » Cum autem haec ita dicta sint, docemur, inquit, quod secundum electionem propositum Dei maneat: nec ex operibus, sed ex vocantis sit gratia, quod dicitur, major serviet minori; et Jacob dilexi, Esau autem odio habui, docemur quia non qui filii ca
Abbreviated transcription (Latin):
tristitiȩ ⁊ doloris: patres tanti fuisse apud xp̃um. ut
siret: Non autẽ : qđ exciderit uerbũ dĩ: Tribulatione
inqͥt ꝓfeta ⁊ dolocẽ inueni: prudentis ẽ. ⁊ doloẽ in¬
uenure ubi opus ẽ : ⁊ do loci ponere modũ cũ tẽpus ẽ
Sufficit gͦ apło dolorẽ cadis aperusse de reꝓbatione
gentissuȩ. statĩq: ipse sibi c̃solationẽ in ueniens. ñ
inqͥt qđ exciderit uerbũ dĩ id est ꝓmissio quȩ eis

Expanded text:
tristitiae et doloris patres tanti fuisse apud Christum, ut  exciderit verbum Dei. » -- « Tribulationem, inquit Propheta, et dolorem inveni . » Prudentis est et dolorem invenire, ubi opus est; et dolori ponere modum, cum tempus est. Sufficit ergo Apostolo dolorem cordis aperuisse de reprobatione gentis suae; statimque ipse sibi consolationem inveniens, « Non, inquit, quod exciderit verbum Dei, » id est promissi
Abbreviated transcription (Latin):
misorebor ⁊ miscricordiã p̃stabo cuius misertus ero : Igit᷑ ñ
uolentis neq currentis s miserentis ẽ dĩ: Vbi nc̃ merita
tit ds̃ ñ facit nisi ds̃: cõmendans gͦ filios ꝓmissionis. hoc pͥmũ osten¬
dit significatũ ꝑ isaac filiũ abrahȩ : Euidentius qͥppe apparet
opus dĩ in eoquẽ nꝰ genuit usi tatus oido natiure. de sterilib:
uiscerib: ⁊ senor tute c̃fectis. ut in filiis dĩ qui futuri p̃ñtia¬
bant᷑. qđ filii dĩ essent ñ humani oꝑis . s diuini esse monstra¬
ret atq ut in uasis aptis in interitũ quidãnatȩ massȩ de¬
bitus ẽ. agnoscant uasa ex eadẽ massa in honore facta
qͥd eis miscricordia diuina largita sit: Dicit enĩ in qͥt scrip¬
tura pharaoni : Quia in hoc ipsũ excitaui te. ut ostendã in te
uirtutẽ meaͣ. ⁊ ad nuntiet᷑ nomen meii in uniuersa terra:
Nullũ enĩ ds̃ angeloꝵ uel hominũ crearet. quẽ malũ esse

Expanded text:
miserebor; et misericordiam praestabo; cujus misertus ero. Igitur non miserebor; et misericordiam praestabo; cujus misertus ero. Igitur non volentis, neque currentis; sed miserentis est Dei. » Ubi nunc merita; tit Deus, non facit nisi Deus. Commendans ergo filios promissionis, hoc primum ostendit significatum per Isaac filium Abrahae. Evidentius quippe apparet opus Dei in eo quem non genuit usitatus ordo naturae de sterilibus visceribus et senectute confectis, ut in filiis Dei, qui futuri praenuntiabantur quod filii Dei essent, non humani operis, sed divini esse monstraretur, atque ut in vasis aptis in interitum, qui damnatae massae debitus est, agnoscant vasa ex eadem massa in honorem facta, quid eis misericordia divina largita sit. VERS. 17.-- « Di: Quia in hoc ipsum excitavi te, ut ostendam in te virtutem meam, et annuntietur nomen meum in universa terra. » Nullum enim Deus angelorum vel hominum crearet, quem malum futur
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ diligebat in iacob antequã fecisset aliqͥd boni nisi gra¬
tutũ miseri cordis suȩ donũ : et qͥd oderat ĩ esau ante quã
natus fecisset aliqͥd mali nisi ouginale peccatũ ÷ Nã nec in¬
in illo diligeret iustitiã quã nullã ille feterat : neq: in isto
o disset naturã quã honã ipie fecerat : Cũ enĩ rẽ stupendã¬
ꝓposiussec. quomͦde ñ dũ natis nec aliqͥd agentib: honi ud
mali rectȩ dici potuerit . qđ unũ ds̃ dilexerit. alterũ odio
habuerit ipse sibi obietta questione motũ ex pͥmens audi
dominori maioaẽ seruiturũ pͣdicebat. Non autẽ hoc apłs dicit
s. potuis ne qͥs quã de suex oꝑũ meritis audeat gloriari addi
gr̃am ⁊ głam cõmendandã uoluit ualere qđ dicit: Cũ eni di¬
ioisset . absit ut sit in iqͥtas apud deũ. tã quã ei diceremus. un¬
de hoc ostendis cũ asseras ñ exoꝑib: s: ex uocante esse dictũ
maior seruiet mincci . ait: Moysos enĩ dicit: Miserebor cuuis¬

Expanded text:
enim diligebat in Iacob. antequam natus fecisset aliquid boni. nisi gratuitum misericordiae suae donum? et quid oderat in Esau, antequam natus fecisset aliquid mali, nisi originale peccatum? nam nec in illo diligeret iustitiam, quam nullam ille fecerat. neque in isto odisset naturam. quam bonam ipse fecerat. Mirum est aproposuisset. quo modo de nondum natis nec aliquid agentibus boni aut mali recte dici potuerit, quod unum deus dilexerit, alterum odio habuerit, ipse sibi obiecta quaestione motum exprimens auditdo minori maiorem seruiturum esse dicebat." non autem hoc apostolus dicit, sed potius, ne quisquam de suorum operum meritis audeat gloriari, ad dei gratiam et gloriam commendandam uoluit ualere, quod dicit. cum enim dixisset: Absit, ut sit iniquitas apud deum, tamquam ei diceremus: Unde hoc ostendis, cum adseras non ex operibus sed ex uocante dictum esse: Maior seruiet minori?\' Moysi enim dicit, i
Abbreviated transcription (Latin):
illius ꝑ qũ meruit abrahã reꝓ missione accipet̃ futa
nbereditatis: Qđ uidelicet. iã it̃ de signabs ẽ una¬
orabã cũ ei multosfilios habenti qͦs apłssiliobcarss
apellat in solo isaac. qui erat reꝓmissionefilias se¬
minis eius posterit asponeret᷑. dicente dño  ini¬

Expanded text:
Abraham repromissionem accipere futurae haereditatis. Quod videlicet jam tunc designabatur in Abraham, cum ei multos filios habenti, quos Apostolus filios carnis appellat, in solo Isaac, qui erat repromissionis filius, seminis ejus posteritas poneretur, dicente Domin
Abbreviated transcription (Latin):
rursus crucifigentes sibi meipsis filiũ di & osten¬
tui habentes: Terra enĩ supuenientẽ sepe bibens
imbrẽ & generans herbã oportunã illis aqͥbus
colitur: accipit benedictionẽ a do ꝓferens autẽ
spinas at tribulos reoba est e maledicto prima
cuius cosũmatio in combustionem. Confidimꝰ
autẽ de uobis dilectissimi meliora & uiciniora
saluti. tam & si ita loquimur. Non enĩ ẽ iniustꝰ

Expanded text:
tentui habentes. Terra enim saepe venientem super se bibens imbrem, et generans herbam opportunam illis a quibus colitur, accipit benedictionem a Deo; proferens autem spinas et tribulos reproba est et maledicto proxima, cujus consummatio in combustioautem de vobis, dilectissimi, meliora, et viciniora saluti: tametsi ita loquimur. Non enim injust
Abbreviated transcription (Latin):
recte tractantẽ uerbũ ueritatis. ꝓfana aũ¬
& uaniloqͥa deuita. Multũ enĩ ꝓficiunt ad
impietatẽ: & sermo eoł ut cancer serpit.
ex quibus ẽ himeneus & philctus. qͥ aueritate
excider: dicentes resurrechonẽ iã c̃ẽ factam:
& subuertunt quor dã fidẽ. sed firmum
fundam̃tũ di stat: habens signaculum hoc.
Cognouit dns qͥ sunt eius: & discedat ab ini¬
quitate omis qui nominat nomen dni in
magna aũ domo ñ solũ sunt uasa aurea¬

Expanded text:
itatis. Profana autem inaniloquia devita. Multum enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum ut cancer serpit. Ex quibus est Ymeneus et Philetus, qui a veritate ceciderunt, dicentes resurrectionem iam factam, et subvertunt quorumdam fidem. Sed firmum fundamentum Dei stetit, habens signaculum hoc: Cognovit Dominus qui sunt eius, et discedit ab iniquitate omnis, qui nominat nomen Domini. In magna autem domo n
Abbreviated transcription (Latin):
&e apłs & magist gentium. ob quã causam
etã hec panor s n cͥfundor: Scio enim cui
credidi & certꝰ sũ. quia potens est depositũ
meũ seruare in ilłu diem. Formã habens
sanor uerboꝵ quȩ a me audisti in fide & di
iectione in xp̃o ib u. bonũ depositũ custodi

Expanded text:
et magister gentium. Ob quam causam etiam haec patior, sed non confundor. Scio enim cui credidi, et certus sum quia potens est depositum meum servare in illum diem. Formam habe habens sanorum verborum quae a me audisti in fide et in dilectione in Christo Jesu. Bonum depositum custodi
Abbreviated transcription (Latin):
nister est tͥ in bonũ. Si autẽ malefereris time. Non
enĩ sine causa gladiũ portat. dei minister est
uindex in iram ei qui malũ agit. Ideo necessitate
subditi estote. non sołu ꝓpt̃ iram s & ꝓptͣ con¬
scientiam. Ideo enĩ & tributa p̾statis. M inistri enĩ
dei sunt. in hoc ipsũ seruientes. Reddite gͦ¬

Expanded text:
malum feceris, time, non enim sine causa gladium portat; Dei enim minister est, vindex in ira ei qui malum agit. Ideo necessitate subditi estote, non solum propter iram, sed et propter conscientiam, ideo enim et tributa praestatis; ministri enim Dei sunt in hoc ipsum servientes». 29
Abbreviated transcription (Latin):
ent. Nos autem fratres non estis in tene¬
bris: ut uos dies illa tamquam fur compre¬
hendat. Omnes enĩ uos filuꝰ lucis estis &
fuii diei: non sumꝰ noctis. & tenebrarum.
Igitur non dormiamus sicutꝰ cȩteri: sed ui
gilemus & sobrii simus. qui enim dormiunt
nocte dormiunt: & qui ebrii sunt nocte
ebrii sunt. Nos autem qui diei sumus so¬
bris simusunduentes nos loricam fidei &

Expanded text:
ent. Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut vos dies illa tamquam fur comprehendat: omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei: non sumus noctis, neque tenebrarum. Igitur non dormiamus, sicut gilemus et sobrii simus. qui enim dormiunt, nocte dormiunt, et qui ebrii sunt. nocte ebrii sunt. nos autem qui diei sumus sobrii simus, induti loricam fidei
Abbreviated transcription (Latin):
uos fratres cognoscere eos qui laborant
inter uos & presunt uobis in domino. &
monent uos: ut habeatis illos habundantiꝰ
in caritate: propter opus illorum: & pacẽ
habere cum eis. Nogamus autem uos fratres
corripite inquietos consolamini pusillanime:
suscipite infirmos: patientes estote ad omẽs.
Hidete ne quis malum pro malo alicui red¬
reddat : sed semper quod bonum est secta¬
mini in inuicem & in omnes. Semper gaude¬
te: in domino sine intermissione orate: in
dei in xꝑo iħu: in omnibus uobis. Spi¬
ritum nolite extinguere: prophȩcias noli¬
te spernere. Omnia autem probate : quod
bonum est tenȩte :Ab omni specie mala.
uester & anima & corpiis sine querela
i aduentu domini nostri iħu xp̃i seruerã
fidedis deus est qui uocauit uos: qui &iam
faci& fratres orate pro nobis. Salũte
fratres omnes in osculo sancto Adiuro uõ
per dominum ut legatur epistola hec
omnibus sanctis fratribus Gratia dni

Expanded text:
uos, fratres, ut noueritis eos qui laborant inter uos, et pręsunt uobis inDomino, et monent uos, ut habeatis illos abundantius in caritate propter opus ihabete cum eis. Rogamus autem vos, fratres, corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes. Videte ne quis malum pro malo alicui reddat: sed semper quod bonum est sectamini et in invicem, et in omnes. Semper gaudete in Domino, sine intermissione orate, in Christo Iesu in omnibus uobis. spiritum nolite extinguere. prophetias nolite spernere. omnia autem probate: quod bonum est tenete. ab omni specie mala erela in adventu Domini nostri Jesu Christi servetur. Fidelis est, qui vocavit vos: qui etiam faciet. Fratres, orate pro nobis. Salutate fratres omnes in osculo sancto. Adjuro vos per Dominum, ut legatur epistola haec omnibus sanctis fratribus. Gratia Domini
Abbreviated transcription (Latin):
dei: propter quod non deficimus. Sed lic& is qui
foris est noster homo corrumpatur i tamen
is qui intus est renouatur de die in diem. Id
enim quod inpresenti est momentaneum &
leue tribulationis nr̃e. supra modũ in sublimita¬
tem ȩternũ głe pondus oꝑatur in nobis. Non¬

Expanded text:
Dei. Propter quod non deficimus. Sed licet is qui foris est noster homo corrumpatur, tamen is qui intus est renovatur de die in diem. Id enim, quod in praesenti est momentaneum et leve tribulationis nostrae, supra modum in sublimitate aeternum g
Abbreviated transcription (Latin):
solat᷑ ñ nisi de semet ipso : Quando enĩ c̃solat᷑ ipsii : nisi quan¬
iodat ei saꝑe id ipsũt sũ autẽ in inuitẽ sapimus id ipsũ.
quid tã bonũ qͥd tã iocundũ : Nonne hoc ẽ habitare frẽs
in unũ : hoc autẽ secundũ ihesũ xpium. quidrxit: hoc e p̃cepo¬
tũ meũ . ut diligatis iniutẽ. Quictiã bonȩ radicis sucũ ramis
in sertis ĩ fundens sicut ĩquit dilemi uos : ab sit enĩ a discipulis
apĩ carnalis affectio ⁊ amor om̃is qui ñ tendit ĩ id ipsũ: hec
autẽ om̃ia : ut unanimes corde credentes ad ustitiã uno ge
c̃fitentes ad salutẽ honoaetis deũ omĩa creantẽ ⁊ in uete¬
rata ꝑfiliũ ĩnouantẽ ⁊ ĩstaurantẽ : luceant ĩ quit oꝑa ur̃ã bo

Expanded text:
nsolatur, non nisi de semetipso. Quando enim consolatur ipsum, nisi quannsolatur, non nisi de semetipso. Quando enim consolatur ipsum, nisi quando dat ei sapere ad ipsum? Cum autem in invicem sapimus idipsum, quid tam bonum, quid tam jucundum? Nonne hoc est habitare fratres in unum? Hoc autem secundum Jesum Christum, qui dixit: « Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem . » Qui etiam bonae radicis succum ramis insertis infundens, « sicut, » inquit, « dilexi vos. » Absit enim a discipulis Christi carnalis affectio, et amor omnis qui non tendit in idipsum. Haec autem omnia, « ut unanimes » corde credentes ad justitiam, « uno ore » confitentes ad salutem, « honoretis Deum » omnia creantem, et inveterata per Filium innovantem et instaurantem. « Luceant,
Abbreviated transcription (Latin):
trinã scripta sẽ : uit ꝑpatientiã ⁊ c̃solationẽ scripturarũ
spẽ habeamus : do ad cõmemocationẽ fidei nrẽ. ad c̃sola¬
tionẽ spei ad ex hoctationẽ caritatis. libros ꝓfeticos ⁊ apo¬
stolicos legimus. alterutris sensib: sibi c̃cinentes ⁊ hac
c̃cinentia. tãquã cȩlestituba. a ta peuiꝰ moctalis uitȩ nos
excitantes ⁊ ad palmas suꝑne uocationis ꝓuocantes : Deniq
adtendens omĩa bona quȩ habere possumussiue ĩ natura
siue ĩ institutis siue ĩ moc il: uel uirtutib. ex donodĩ osse
uobis id ipsũ sapere in alterutrũ. secundũ ibum xpũm
ad eũ refugimus sic ⁊ds̃ panientiȩ ẽ ⁊ solatii qr ex ipso pa¬
tientes sumus ⁊ ñnis ab ipso c̃solationẽ exspectamus: Non
enĩ ex scripturis patientia ł c̃solatio. licet aliquando ꝑ
scripturas: Non enĩ ex ipso tantũ patientia s sicut dicit ꝓ¬
feta ipse ẽ paneritia nr̃a : ipse c̃solatio qui amantẽ se c̃¬

Expanded text:
tiam et consolationem Scripturarum spem habeamus. » Ideo enim ad commemorationem fidei nostrae, ad consolationem spei, ad exhortationem charitatis, libros propheticos et apostolicos legimus, alterutris sensibus sibi concinentes, et hac ncinentia tanquam coelesti tuba a torpore mortalis vitae nos excitantes, et ad palmas supernae vocationis provocantes. Denique attendens omnia bona quae habere possumus, sive in natura, sive in institutis, sive in moribus velvobis idipsum sapere in alterutrum secundum Jesum Christum, ad eum refugimus: sic et Deus patientiae est et solatii, quia ex ipso patientes sumus, et non nisi ab ipso consolationem exspectamus. Non enim ex Scripturis patientia vel consolatio, licet aliquando per Scripturas. Non enim ex ipso tantum patientia, sed sicut dicit Propheta, ipse est patientia nostra , ipse consolatio, qui amantem se co
Abbreviated transcription (Latin):
la laxant᷑. post tantũ ꝓfundo sensuũ pelagus: ⁊ ꝑegn¬
nȩ mercis ẽuectio cõmendat᷑ primũq suã eis cõmendat
beniuolentiã qua apud eos ĩ ferebat. mub: eos habunda¬
re sciebat : de inde etiã p̃dicat scientiȩ apud eos ⁊ dilec¬
tionis plenitudinẽ. quȩ ammonere potius sufficiat. quã

Expanded text:
 sensuum pelagus, et peregrinae mercis convectio commendatur, primumque suam eis commendat benevolentiam, qua apud eos inferebat, quibus eos abundare sciebat: deinde etiam praedicat scientiae apud eos et dilectionis plenitudinem, quae admonere potius sufficiat quam
Abbreviated transcription (Latin):
firmioces ĩberillitates ĩ firmoꝵ sustinere : ñ ut sẽꝑ suit .s
ut suo oadine cutent᷑: orclius enĩ ẽ ulcus ꝑninosũ prius un
gendolenire quã temerario ĩpetu ex ulcerare : donec sapi¬
entis patientia medici ad hoc ꝑducat᷑. ut sine ꝑiculo exuil¬
ceret᷑: Et ñ nobis placere : Merces placentiũ sibi ait qͥdã homo
dĩ ẽ ipsũ placere sibi : cũ neglecta frũm caritate ñ eis pla
appetunt
cert ibonũ s sibi ad ꝓpͥȩ uoluntatis arbitriũ : unde seqͥt᷑:¬
unus qͥsq: urũm. placeat ꝓrimo suo in bonit̃ ad edificationẽ :
ꝓpt̃ bonũ publicũ priuato sibi amore placere noluit.di
cens: pat̃. si possibile ẽ : transeat ame calix iste : Uerũ tamen
ñ sicut ego uolo .s sicut tuius: Pe inde etiã in ꝓperia ĩ ꝓpe

Expanded text:
tes infirmorum sustinere, » non ut semper sint, sed ut suo ordine curentur. Melius enim est ulcus perniciosum prius ungendo et palpando lenire, quam temerario impetu exulcerare, donec sapientis patientia medici ad hoc perducatur, ut sine periculo exulceretur. « Et non nobis placere. » Merces placentium sibi, ait quidam homo Dei, est ipsum placere sibi, cum neglecta fratrum charitate, non eis placere appetunt in bonum, sed sibi ad propriae voluntatis arbitrium. Unde sequropter bonum publicum privato « sibi » amore « placere noluit, » dicens: « Pater, si possibile est, transeat a me calix iste. Verumtamen non sicut ego volo, sed sic
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ. c̃fitebunt᷑ tͥ gentes: ⁊ bonis etũ morib: latius in noteses
c̃fessio her laudis ẽ : qđ autẽ ait cantabo canticũ nouũ ẽ
qđ ipse cantat ĩ nobis. cuius grã nos cantamus. Unde ⁊ a¬
libi cantancesait ĩ cordib: ur̃is año : Intus enĩ ẽ hoc gauedi¬
ũ: ubi uexamous ⁊ cantat. ⁊ audit᷑ ab eo qui ab ipsa uoce
iaudat᷑: Canticũ enĩ hoc ẽ : gratis amare. toto cocde. tota
anima: tota uirtute Et iterũ dicit spũs scũs. ĩ cantico de¬
laudate om̃es gentes dominũ ⁊ magnificate eũ om̃es
populi : Et rursus ysaias ait : Erit radix iesse. ⁊ qui exsur¬
get regere gentes ĩ eũ gentessperabt̃: lesse ĩterp̃ta¬
tur ẽmͥ: In aduentu enĩ xpi. dicit qui credit. ẽ mͥ: qr qui di¬
cit ad moysenegosũ quisũ credenti ad est in deũ: Easur¬
get autẽ ut ⁊ homo sit ⁊ supra bominẽ ñ habens peccatũ
net ueniens ꝑpeccatũ cõmun lege nascendi ⁊ tollens

Expanded text:
rem, confitebuntur tibi gentes, et bonis eorum moribus latius innotesces: confessio haec laudis est. Quod autem ait, « cantabo, » canticum novum est, quod ipse cantat in nobis, cujus gratia nos cantamus. Unde et alibi, « cantantes, ait, in cordibus vestris Domino . » Intus enim est hoc gaudium, ubi vox amoris et cantat et auditur ab eo qui ab ipsa voce laudatur. Canticum enim hoc est, gratis amare, toto corde, tota anima, tota virtute. Et iterum dicit Spiritus sanctus in cantico DeLaudate, omnes gentes, Dominum: et magnificate eum, omnes populi. Et rursus Isaias ait: Erit radix Jesse, et qui exsurget regere gentes, in eum gentes sperabunt. Deus autetur est mihi. In adventu enim Christi dicit qui credit: Est mihi, quia qui dicit ad Moysen: « Ego sum qui sum , » credenti adest in Deum. Exsurget autem, ut et homo sit et supra hominem, non habens peccatum, nec veniens per peccatum communi lege nascendi et tollens
Abbreviated transcription (Latin):
ficans e uuangeliũ dĩ. ut fiat oblatio gentiũ accepta
n scĩficata in spũ scõ: Audatius omĩno: Nisi enĩ ex in ha¬
bitantis in eo spũs scĩ fidutia ꝓcederet : magna hominis erat
audaria ĩ tenebris caliginosȩ huius ignocantiȩ cõmanen¬
tis tã altos ⁊ ꝓfundos sapientiȩ dĩ sinus. quasi discutiendo
uoluisse ad tẽtare. delege ⁊ grã de reꝓbatione
iudeorũ. ⁊ uocatione gentiũ aliisq: quã plurib:. quȩ
scripsisse sedicit . s: ex parte : quia quãdiu hic sumus. ubi
ex parte scimus ⁊ ex parte ꝓfetamus. taliũ sensuũ nulli
plenus c̃redit᷑ ĩ tellectus  S sic scĩficabat. uel potiussi¬
cut melius grecus habet. sacrificabat euuangeliũ dĩ.
inquoetiã pontificale qđ dã ministeriũ ostendit᷑ : ut fiat
oblatio gentiũ ac cepta ⁊ scĩficata in spũscõ: plurimũ enĩ
consert auditrub: in tellecta doctocis beniuolentia
et doctrina tẽpoie ⁊ modo suo dispensata: Vnde ⁊ ad¬

Expanded text:
ficans Evangelium Dei, ut fiat oblatio gentium accepta et sanctificata in Spiritu sancto. » Audacius omnino. Nisi enim ex inhabitantis in eo Spiritus sancti fiducia procederet, magna hominis erat audacia, tenebris caliginosae hujus ignorantiae commanentis, tam altos et profundos sapientiae Dei sinus, quasi discutiendo voluisse attentare, de lege et gratia, de reprobatione Judaeorum et vocatione gentium, aliisque quampluribus, quae scripsisse se dicit ex parte, quia quandiu sic sumus, ubi ex parte scimus, et ex parte prophetamus, talium sensuum nulli plenus conceditur intellectus. Sed sic sanctificabat, vel potius, sicut melius Graecus habet, « sacrificabat » Evangelium Dei, in quo etiam pontificale quoddam ministerium ostenditur, ut fieret « oblatio gentium accepta et sanctificata in Spiritu sancto. » Plurimum enim confert auditoribus intellecta doctoris benevolentia et doctrina, tempore et modo suo dispensata. Unde et ad
Abbreviated transcription (Latin):
uit honorẽ. ut ĩhabitaret in terra eox. p̃sentiȩ euis glo¬
ria: Ibi natus ihi c̃uersatiũ ẽ ⁊ ĩde cȩpit p̃iicare : q ex
syon speties dec ouĩ eius : Inde apłi ⁊ ad illos pͥmũ mtssi :
ibi parnarbȩ inde preq: ibi ueniens de semine abrahȩ
manifestatus ẽ : illis missus. illorũ apłs. sicut ipsedixit : Non
sũ missus nisi ad oues domus irrael : ꝓpter qđ ⁊ apłs dicit

Expanded text:
vit honorem: ut inhabitaret in terra eorum praesentiae ejus glovit honorem: ut inhabitaret in terra eorum praesentiae ejus gloria. Ibi natus, ibi conversatus est; et inde coepit praedicare, quia ex Sion species decoris ejus. Inde et apostoli ad illos primum missi. Ibi patriarchae, inde prophetae. Ibi veniens de semine Abrahae manifestatus est, illis missus, illorum apostolus, sicut ipse dixit: « Non sum missus, nisi ad oves domus Israel . » Propter quod et Apost
Abbreviated transcription (Latin):
iudeus gentilẽ uel gentilis uideũ : s unũ corpus: unus sp̃ĩũ
efficim᷑ ĩ honoẽ dĩ : sicut rxpc̃ suscepit nos. neutrũ repel¬
lens. ne utrũ reꝓbans ob notã generis sui Utrũq: xpũm su¬
se circũ cisionis. ꝓpt̃ ueruatẽ dĩ. ad ẽfirmandas ꝓmissionei
parrũ. gentes autẽ suꝑ mis ericoidia honocare deũ: Uerut e¬
ni unus paries ex circũcisione. applicansse ad lapidẽ angu¬
larẽ : s ille lapis angulũ ñ faceret. nisi aliũ parietẽ ex gen¬
tib: susciperet: paries ex uideis . ꝓpͥe ꝑtinet adueritatẽ
unde ⁊ dicit ꝓpt̃ uentatẽ dĩ. ad c̃firmandas ꝓmissiones
patrũ : iste autẽ ex gentib ꝑtinet ad misericcidiã. de quo
rat panẽ filioꝵ tollere. ⁊ mittere canib: : nisi canes humi¬
liati ad colligendas micas. quȩ de mensa dnĩ caderent
ꝑ ipsã humilitatẽ exaltati atq: hoiesfacti ad ipsã men¬
sã meterent᷑ accedere: poro genti uideoꝵ tantũ p̃roga¬

Expanded text:
gentilem, vel gentilis Judaeum, sed unum corpus et unus spiritus efficimur in honorem Dei, sicut et Christus suscepit nos, neutrum repellens, neutrum reprobans ob notam generis sui. Utrumque Christum suem Dei, ad confirmandas promissiones Patrum; gentes autem super misericordia honorare Deum. » Venit enim unus paries ex circumcisione, applicans se ad lapidem angularem; sed ille lapis angulum non faceret, nisi alium parietem ex gentibus susciperet. Paries ex Judaeis proprie pertinet ad veritatem: unde et dicit, propter veritatem Dei ad confirmandas promissiones Patrum; iste autem ex gentibus pertinet ad misericordiam, de quo rat panem filiorum tollere et mittere canibus, nisi canes humiliati ad colligendas micas quae de mensa Domini caderent, per ipsam humilitatem exaltati, atque homines facti, ad ipsam mensam mererentur accedere . Porro genti Judaeorum tantum praeroga
Abbreviated transcription (Latin):
rare licet. fide & mysteriũ baptismi sui Unde ñ sine quo¬
tis xꝑi ad cuius similitudinẽ nos suaderet mori peccato. & consepeliri
ap̃o. Nec uidebat᷑ congriũ ut ubi de memoria mortis agebat᷑ pater
aliqͥd assumit. ea tantũ adsumat. qͣ p̃sentis cause requirit ad sertio:

Expanded text:
rare licet fidem et mysterium baptismi sui. Unde non sine quorare licet fidem et mysterium baptismi sui. Unde non sine quotis Christi, ad cujus similitudinem nos suaderet mori peccato, et consepeliri Christo. Nec videbatur congruum, ut ubi de memoria mortis agebatur, Patealiquid assumit, ea tantum assumat, quae praesentis causae requirit assertio. «
Abbreviated transcription (Latin):
ut grã habundet: Primũ uide quã libato sermone usus sit. Ait
enĩ. ꝑmanebimꝰ in peccato: ꝑmanere ẽ: a cepto ñ desinere. Qd̾
utiq qͥ de peccato facit. certũ ẽ qđ necdũ initiũ conuersionis
accepit. Et cũ penitentia peccati ꝓpriũ opꝰ sit gr̃ȩ. ubi inuenit
impenitentiȩ obstinationẽ ñ ibi habundat nͥ in iudiciũ & con¬
dempnationẽ. Si enĩ mortui sumꝰ peccato: quomͦ uiuemꝰ in eo:
Intuere diligentius. mẏstici ordinis consequentiã Mori prius
oportet peccato: ut possis sepeliri cũ xp̃o Mortuo enĩ. sepultu¬
ra debet᷑. Sepultus uͦ peccato: nequaqͣm ulterius uiuere debet
in eo: Quin etiã in sepulchro nouo sepultus & sindone munda
uite. & munditiã conscientiȩ An ignoratis qm̃ qͥcũq baptir at
significat uas baptisini nullis aluis usib deputati: & alba ues¬
tis: Scire etiã debemꝰ ꝙ nilũ baptitatũ racioniᷤᷤ capacẽ igno¬

Expanded text:
ut gratia abundet? » Primum vide quam librato sermone usus sit; ait ut gratia abundet? » Primum vide quam librato sermone usus sit; ait enim: Permanebimus in peccato? Permanere est a coepto non desinere. Quod utique qui de peccato facit, certum est quod necdum initium conversionis accepit. Et cum poenitentia peccati proprium opus sit gratiae, ubi itionem, non ibi abundat nisi in judicium et condemnationem. « Si enim mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? » Intuere diligentius mystici ordinis consequentiam. Mori prius oportet peccato, ut possis sepeliri cum Christo. Mortuo enim sepultura debetur. Sepultus vero peccato, nequaquam ulterius vivere debet in eo. Quin etiam in sepulcro novo sepultus, et sindone munda vitae et munditiam conscientiae. « An ignoratis quoniam quicunque baptizati significat vas baptismi, nullis aliis usibus deputatum; et alba vestis. Scire etiam debemus quia nullum baptizatum rationis capacem igno
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsecuti sumꝰ. iam & ordo & sensus uerboꝵ contrabend̃ uidet᷑. &e subu¬
liuis discutiendus Comparat enĩ mortẽ quȩ ꝑ adam. uitȩ quȩ ꝑxꝑm
ẽ: & dic̃. ñ sicut delictũ. ita & donũ. Et itẽ post hȩc ait legẽ sub¬
introisse: ut habundaret peccatũ: habundante uͦ peccato. super¬
habundasse gratiã &x. in his soluit qđ uidebat᷑ ee̾ contrariũ. & dic̃
Qui enĩ mortui sumꝰ peccato: quom̃ adhuc uiuemꝰ in eo: & uolens
reb ipsis ostendere. qͥd ẽ mortuũ ẽẽ peccato: dicit. An ignoratis ꝙ
quicũ ꝙ baptizati sumꝰ in xp̃o iħu. & cetera ꝑ quȩ docet qr siquis
prius mortuus ẽ peccatis: hic necessario in baptismo consepultꝰ
Nemo enĩ uiuus aliquando sepelit᷑. Iđ si ñ consepelit᷑ xp̃o. non
legitime baptizat᷑. Deinde sequit᷑. Quid gͦ: ꝑ manebimꝰ in peccato

Expanded text:
prosecuti sumus, jam et ordo et sensus verborum contrahendus videtur, et subtprosecuti sumus, jam et ordo et sensus verborum contrahendus videtur, et subtilius discut « non sicut delictum, ita et donum. » Et item post haec, ait, legem subintroisse, ut abundaret peccatum; abundante vero peccato superabundasse gratiam. Et in his solvit quod videbatur esse contrarium, et dicit : « Qui enim mortui sumus peccato, quomodo adhuc vivemus in eo? » Et volens rebus ipsis ostendere, quid est mortuum esse peccato, dicit : « An ignoratis quia quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, » etc. Per quae docet quia, si quis prius mortuus est peccatis, hic necessario in baptismo consepultusNemo enim vivus aliquando sepelitur. Quod si non consepelitur Christo, non legitime baptizatur. Deinde sequitur . « Quid ergo? Permanebimus in peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
ante quã renouet᷑. Intus nãq agit᷑ qđ itẽ apłs dic̃: exuite uosue¬
terẽ hõĩnẽ cũ acłib suis Qdđ ita consequent exponit. Quaꝓt
deponentes mendaciũ: loqͥmini uernatẽ: Ubi autẽ deponitur
mendatiũ nͥ intus: ut habitet in monte sc̃o di qͥ loqͥt᷑ uertatẽ
in corde suo: Iam gͦ forna adȩ p̃teriti & futuri deseripta. forma non
omiuno uni formi. simili quidem ꝑ genꝰ ꝑ speciem uͭ contraria. ꝑ genus
nãq similis ẽ. in eo qđ sicut ab uno ada in plures diffundit᷑. ita & ab
uno xp̃o. in plures homines infundit᷑: species uͦ contraria. qđ ex adam
p̃uaricatione peccatores constituti st̃ multi: ex xp̃i uͦ obȩdientia iusti
constituti st̃ multi: sic forma ut dictũ ẽ pͥmi adȩ & scd̃i & a suilib
& a dissimilib comparata sibi. qr diffusius lectionis huius seriem

Expanded text:
antequam renouetur. intus namque agitur quod idem aposantequam renouetur. intus namque agitur quod idem apos actibus suis . » Quod ita consequenter exponit. « Quapropter deponentes mendacium, loquimini veritatem. » Ubi autem deponitur mendacium, nisi intus, ut habitet in monte sancto Dei, qui loquitur veritatem in corde suo? Jam ergo forma Adae praeteriti et futuri descripta, forma non omnino uniformi, simili quidem per genus, per speciem vero contraria: per genus namque similis est in eo, quod sicut ab uno Adam in plures diffunditur, ita et ab uno Christo in plures homines infunditur; species vero contraria, quod ex Adam praevaricatione peccatores constituti sunt multi; ex Christi vero obedientia justi constituti sunt multi: sic forma, ut dictum est, primi Adae et secundi, et a similibus et a dissimilibus comparata sibi, quia diffusius lectionis hujus seriem
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ resurrectionẽ : ut quẽ ad modũ xp̃c resuirrex̃ a mortuis ꝑgłiã
patris. ita & nos in nouitatȩ uitȩ ambulemꝰ. Propter ascensio¬
nẽ in celũ sedeq ad dexterã patris: si autẽ resurreristis cũ xꝑo
quȩ sursũ st̃ querite ubi arꝑc ẽ in dertera di sedens: quȩ sursũ
cũ xp̃o in do. Interioris enĩ homints nr̃i sacram̃to. dita ẽ uor illa ꝑ¬
tnens ad mortẽ anunȩ nr̃e significanda. ñ solũ in ꝑsalmo. uerũ
gruit apłs dicens. Scientes q uetus hõ nr̃ simul erueifreuse ut
euacuet᷑ corpꝰ peccati : ut ult ñ seruiamꝰ peccato: Crucifirio quip¬
pe interioris hominis. penitentiȩ dolores intelligunt᷑. & continen¬
tȩ qͥda salubris cruciatꝰ: ꝑ quã mortẽ. mors impit̾atis ꝑimitur:
inqua nos ñ relinquit ds & ido ꝑtałe crucẽ euacuat᷑ corpꝰ pec¬
cati: ut iã ñ exhibeamꝰ niembra nr̃a arma iniqͥtatis peccato. qr
& interior homo si utiq renouat᷑ de die in diem ꝓfecto uetꝰ est

Expanded text:
: Ut quemadmodum Christus resurrexit a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus. Propter ascensionem in coelum sedemque ad dexteram Patris: Si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens; quae sursum um. interioris enim hominis nostri sacramento data est uox illa pertinens ad mortem animae nostrae significandam non solum in psalmo uerum dicens: scientes quia uetus homo noster simul crucifixus est, ut euacuetur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. crucifixio quippe interioris hominis paenitentiae dolores intelleguntur et continentiae quidam salubris cruciatus, per quam mortem mors impietatis perimitur, in qua nos non relinquit deus. et ideo per talem crucem euacuatur corpus peccati, ut iam non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato, quia et interior homo si utique renouatur de die in diem, profecto uetus est
Abbreviated transcription (Latin):
ipse mortuus dr̃ peccato. qr mortuus ẽ carni. hoc ẽ peccati simi¬
litudini : & uiuant a lauaero renascendo. sic̃ ipse a sepulchro
resurgendo: quãlibet ȩtatẽ corporis gerant: A paruulo enim
recens nato usq ad decrepitũ senẽ. sicut nullus ẽ ꝓhibendus
a baptismo. ita nullus ẽ qͥ ñ peccato moriat᷑ in baptismo. s par¬
uuli tantũ originali: maiores autẽ his om̃ib moriunt᷑ peccatis.

Expanded text:
ipse mortuus dicitur peccato, quia mortuus est carni, hoc est peccati simiipse mortuus dicitur peccato, quia mortuus est carni, hoc est peccati similitudini, et vivant a lavacro renascendo, sicut ipse a sepulcro resurgendo, quamlibet aetatem corporis gerant. A parvulo enim recens nato usque ad decrepitum senem, sicut nullus est prohibendus a baptismo, ita nullus est, qui non peccato moriatur in baptismo; sed parvuli tantum originali, majores autem his omnibus mo
Abbreviated transcription (Latin):
bit. ut si ante maioris usũ ȩtatis ex hac uita emigrauerit. ꝑ ipsum
sacram̃tũ cõm̃dante ȩccłȩ karitate. ab illa condemnatione. quȩ
ꝑ unũ hominẽ intrauit in mundũ. xp̃iano ad uitorio liberetur:
Hoc qͥñ credit & fieri ñ posse arbitrat᷑. ꝓfecto infidelis ẽ: & si habe¬
at fid̃i sacram̃tũ: longeq melior ẽ ille paruulus. qͥ etiã si fidẽ ñ¬
dũ habet in cogitatiõe. ñ eitam̃ obicẽ contͣriȩ cogitatioĩs obponit:
Peccatũ gͦ d̾no ñ inerat: & tam̃ quodãmodo peccato mortuus est.
dũ morit᷑ carni in qua erat. similitudo peccati: ut cũ scđm ue
tustatẽ peccati ñ quã ipse uixisset. urãm ex morte ueteri qua
in peccato mortui fueramꝰ reuiuiscentẽ uitã noua sua resurrec¬
tione signaret. Ipsũ ẽ qđ in nob̾ celebrat᷑ magnũ baptismatis sacra¬
mentũ: ut quicũꝙ ad istã ꝑtinent grãm moriant᷑ peccato. sicut

Expanded text:
bit, ut, si ante maioris usum bit, ut, si ante maioris usum sacramentum, commendante Ecclesiae charitate, ab illa condemnatione quae per unum hominem intravit in mundum, Christiano adjutorio liberetur. Hoc qui non credit et fieri non posse arbitratur, profecto infidelis est, etsi habeat fidei sacramentum; longeque melior est illo parvulus, qui, etiamsi fidem nondum habet in cogitatione, non tamen obicem contrariae cogitationis opponit. « Peccatum ergo Domino non inerat, et tamen quodammodo peccato mortuus est, dum moritur carni in qua erat similitudo peccati; ut cum secundum vetustatem peccati nunquam ipse vixisset, nostram ex morte veteri, qua in peccato mortui fueramus reviviscentem vitam nova sua resurrectione signaret. Ipsum est, quod in nobis celebratur magnum baptismatis sacramentum: ut quicunque ad istam pertinent gratiam moriantur peccato, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
respondet᷑ fide habere ꝓpt̾ fidi sacram̃tũ. & conueriere se ad dm
ꝓpt̃ conuersiõis sacram̃tũ: qr & ipsa responsio ad celebrationẽ ꝑtino
sacram̃ti sic̃ de ipso baptismo apłs consepulti inqͥt sumꝰ cũ rꝑo ꝑ
luptissnũ in mortẽ. Ñ ait sepulturã significauimꝰ: sed ꝓrsus ait.
consepulti sumꝰ. Sacram̃tũ gͦ tantȩ rei. ñ nͥ eiusdẽ rei uocabulo
ñcupauit. Itaq paruulũ & si ñdũ fidesilla quȩ in credentiũ uo¬
luntate consistit: iã tam̃ ipsius fidi sacram̃tũ fidelẽ facit: Nã sicut
crede respondent᷑. ita etiã fideles uocant᷑: ñ rẽ ipsã mnte adnuendo.
s ipsius rei sacramentũ ꝑcipiendo: Cũ autẽ saꝑe homo ceperit.
ñ illuo sacramentũ repeti̾t. s intelliget: eiusq ueritati consona
etiã uoluntate coaptabit᷑. hoc quandiu ñ potest. ualebit sacra¬
mentũ ad eiꝰ tutelã. adu̾sus contrarias potestates: & tantũ uale¬

Expanded text:
fidem habere propter fidei sacramentum et conuertere se ad deum propter conuersionis sacramentum, quia et ipsa responsio ad celebrationem pertinet sacramenti, sicut de ipso baptismo apostolus: Consepulti, inquit, sumus Christo per baptismum in mortem; non ait: \'Sepulturam significauimus, sed prorsus ait: Consepulti sumus. sacramentum ergo tantae rei non nisi eiusdem rei uocabulo nuncupauit. Itaque paruulum etsi nondum fides illa, quae in credentium uoluntate consistit, iam tamen ipsius fidei sacramentum fidelem facit. nam sicut credere respondentur, ita etiam fideles uocantur non rem ipsam mente adnuendo sed ipsius rei sacramentum percipiendo. cum autem sapere homo coeperit, non illud sacramentum repetet, sed intelleget eiusque ueritati consona etiam uoluntate coaptabitur. hoc quam diu non potest, ualebit sacramentum ad eius tutelam aduersus contrarias potestates et tantum uale
Abbreviated transcription (Latin):
gestũ ẽ in cruce xp̃i. in sepultura. in resurrectione. tercia
ie. in ascensione in cęlũ. & sedere ad dexterã patris ita gestũ ẽ: ut
lns reb ñ mystice tantũ dictis s etiã gestis configuraret᷑ uita rpia¬
na quȩ hic gerit. ã ꝓpt̾ eiꝰ cruc̃ẽ dictũ ẽ. Qui autẽ iħ xꝑi sunt
carnẽ suã crueifirert cũ passionib & concupiscentiis Fropt̃ se

Expanded text:
gestum est in cruce Christi, in sepultura, in resurrectione tertia die, in ascensione in coelum, et sede ad dexteram Dei Patris, ita gestum est, ut his rebus non mystice tantum dictis, sed etiam gestis, configuraretur vita Christiana, quae hic geritur. Nam propter ejus crucem dictum est: Qui autem Christi Jesu sunt, carnem suam cru
Abbreviated transcription (Latin):
credulieatẽ : ita ⁊ isti nc̃ ñ credidert̃ ĩ uram miseri cordiã. ut ⁊
ipsi misericordiã c̃sequant᷑: ꝓfundiores iã hic causas exponit in¬
credulitatis ñ credentiũ. scilicet. qi sicut gentesolĩ ñ credentes.
ñ tam̃ penitus derelictȩ st̃. s: occasione accepta ex oecasione na¬
turaliũ fractionis ramox ipsi oliuȩ exoleastro s̃cͥnaturã inser

Expanded text:
isti nunc non crediderunt in vestram misericordiam, ut et ipsi misericordiam consequantur. » Profundiores jam nic causas exponit incredulitatis non credentium. Scilicet quia sicut gentes olim non credentes, non tamen penitus derelictae sunt, sed occasione accepta ex naturalium fract
Abbreviated transcription (Latin):
ciodĩ : id est sine mutatione stabilit̃ fixa st̃ Quitũq: ad hanc uo¬
cationẽ ꝑtinent. om̃esst docibiles dĩ: nec potest qͥs quã etxdice¬
re. credidi ut sic uocater .s. p̃uenit om̃es gradĩ. qr sic st̃ uocati
ut crederemt: om̃es enĩ docibiles dĩ ueniunt ad filiũ. qm̃ audi¬
ert̃ ⁊ didicert̃ a patre ꝑfiliũ : qui e uidentissime dicte : Om̃is
qui audiuit a patre xdidicit. uenitad me: Istox nomo ꝑit. qr
omẽ qđ dedit ei pat̃.ñ ꝑdit exep quicquã: Sine penitentia om̃.
st̃ dona ⁊ uocatio dĩ: hist̃ quib: dicit᷑. Ut eatis. ⁊ fructũ afferatis
et fructus uester maneat: Qiub: uerbis ñ solũ iustitia. s enã
in ea ꝑseuerantiã se eis dedisse ostendit: Sicut enĩaliquando¬

Expanded text:
fixa sunt. Quicunque ad hanc vocationem pertinent omnes sunt docibiles Dei; nec potest quisquam eorum dicere: Credidi, ut sic vocarer; sed praevenit omnes gratia Dei; quia sic sunt vocati, ut crederent. Omnes enim docibiles Dei veniunt ad Filium, quoniam audierunt et didicerunt a Patre per Filium, qui evidentissime dicit: « Omnis qui audivit a Pattentia enim sunt dona et vocatio Dei. » Ii sunt, quibus dicitur, « ut eatis et fructum afferatis et fructus vester maneat . » Quibus verbis non solum justitiam, sed etiam in ea perseverantiam se iis dedisse ostendit. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
dubio hoc fieri de¬
buit qd̾ redemit. ut
prehendendo dese¬
reret. ⁊ hoĩem in se.¬
metipso app̾henden¬
oo repararet.

Expanded text:
dubio fieri debuit, quod redemit; ut prehendendo desereret, et hominem in semetipso apprehendendo repararet.
Abbreviated transcription (Latin):
& pontificẽ c̃fessionis nr̃e ib̃̾m: qui fidelis est ei
qui fecit ilłii. sic̃ & moyses in omi domo illius.
amplioris eni głe iste p̃ morie dignus habitꝰ est:
quanto ampliorẽ honorẽ hab&e domusqui fabrica¬
uit illa. Omis nãq domꝰ fabricat᷑ ab aliquo. Qui aũ¬

Expanded text:
 pontificem confessionis nostrae Jesum, qui fidelis est ei, qui fecit illum sicut Moyses fidelis in omni domo illius . Amplioris enim gloriae iste prae Moyse dignus habitus est, quanto ampliorem honorem habet domus, qui fabricavit illam. Omnis namque domus fabricatur ab aliquo. Qui au
Abbreviated transcription (Latin):
scđm oꝑa eox Iterũ dico. ne quis me put& in¬
sipientẽ: Alioquin uelut insipientẽ accipite me:
ut & ego modicũ quid glorier : Qđ loquor ñ
substantia gloriȩ: quoniam multi gloriantur
serundum carnẽ. & ego gloriabor. Rident enĩ
suffertis insipientes.: cum sitis ipsi sapientes: Susti¬
fetis enĩ si qͥs uos inseruitutẽ redigit. siqͥs deuorat. si

Expanded text:
erum dico ne quis me putet insipientem esse, alioquin velut insipientem accipite me, ut et ego modicum quid glorier, quod loquor, substantia gloriae. Quoniam multi gloriantur secundum carnem: et ego gloriabor. Libenter enim suffertis insipientes: cum sitis ipsi sapientes. Sustinetis enim si quis vos in ser
Abbreviated transcription (Latin):
Scire autẽ uos uolo fr̃s quia que circa me sunt
magis ad ꝓfectũ uenerunt᷑. euuangelii. ita ut
uincula mea manifesta fierent in xp̃o ih̃u. in
omni pretorio & in cęteris omnibus. Unde &iã
plures efr̃ib: in dno confidentes. uinculis meis

Expanded text:
scire autem vos volo fratres quia quae circa me sunt magis ad profectum venerunt evangelii ita ut vincula mea manifesta fierent in Christo in omni praetorio et in ceteris omnibus et pl
Abbreviated transcription (Latin):
gua loquor: s in ȩccła uolo quinq uerba sensu
meo ioqui ut & alios instruam quã derem milia
uerborũ in lingua. fr̃s nolitt pueri esfici sensibus
s malicia paruili estore sensib autẽ ꝑfecti estote
In lege scriptũ ẽ quo in alis linguis. & labiis alns
ioquar populo huic & nec sic exaudient me dic
ans. Itaq lingue in signo sunt. non fidelibus s in¬
tidclibus. ꝓphetiȩ autẽ. ñ infidetibus sed sidelibus.
Si ergo cueniat uniu̾sa ȩccła in unũ. & omnes
linguis loquant᷑ intrent autẽ idiote aut infi¬
acles. non ne dicent qđ insanitis: Si autem omnes
ꝓphetent. intr& autem quis infidelis uel idiota
c̃iuincitur ab omnib. di̾udicatur ab omibus. qͣculta
cordis cius manifesta fiu̾int Et ita cadens in faciem

Expanded text:
oquor sed in ecclesia volo quinque verba sensu meo loqui ut et alios instruam quam decem milia verborum in lingua fratres nolite pueri effici sensibus sed malitia parvuli estote sensibus autem perfecti estote in lege scriptum est quoniam in aliis linguis et labiis aliis loquar populo huic et nec sic exaudient me dicit Dominus itaque linguae in signum sunt non fidelibus sed infidelibus prophetia autem non infidelibus sed fidelibus si ergo conveniat universa ecclesia in unum et omnes linguis loquantur intrent autem idiotae aut infideles nonne dicent quod insanitis si autem omnes prophetent intret autem quis infidelis vel idiota convincitur ab omnibus diiudicatur ab omnibus occulta cordis eius manifesta fiun
Abbreviated transcription (Latin):
ad edificationẽ fint. Siue lingua quis loquit᷑ scđm
duos. aut multũ tres. &e ꝑ partes. ut unus interẽ¬
tetur. Si autẽ ñ fuerit interpres. taceat in ȩxclã.
sibi autẽ loquatur & do. Propbete autẽ
duo aut tres dicant & cęteri diudicent. Quod si
aliĩ reuelatũ fuerit sedenti. prior taceat. Potestiꝰ
enĩ om̃s ꝑ. singulos ꝓphetare ut om̃s discant &
om̃s exhortentꝰ. Et sp̃s ꝓphetarũ ꝓphetis subiectus
est. Non enĩ ẽ dissensionis ds̃ s pacis. sicut in
omnibus exclis scoꝵ doceo. Mulieres inȩccłiis tace¬
ant. Non enĩ ꝑmittitur eis loqui. sed subditas esse sic̃
⁊ lex dicit. Si qͥd aut̃ uolunt discere: domi uiros suos
introgent. Turpe ÷ enĩ mulieri loqui in eccła. Ana
uobis ubum dĩ ꝓcessit. aut in uos solos ꝑuenit: Si qͥs
uidet᷑ ꝓpha esse aut spãlis. cognoscat quȩ scͥbouob̾. quia
dñi st̃ mandata Si quis aut̃ ignorat egnarabit᷑. Itaq¬
fratres emulamini ꝓphetare. et loqui lingus. noli¬

Expanded text:
d aedificationem fiant sive lingua quis loquitur secundum duos aut ut multum tres et per partes et unus interpretetur si autem non fuerit interpres taceat in ecclesia sibi autem loquatur et Deo prophetae duo aut tres dicant et ceteri diiudicent quod si alii revelatum fuerit sedenti prior taceat potestis enim omnes per singulos prophetare ut omnes discant et omnes exhortentur et spiritus prophetarum prophetis subiecti sunt non enim est dissensionis Deus sed pacis sicut in omnibus ecclesiis sanctorum mulieres in ecclesiis taceant non enim permittitur eis loqui sed subditas esse sicut et lex dicit si quid autem volunt discere domi viros suos interrogent turpe est enim mulieri loqui in ecclesia an a vobis verbum Dei processit aut in vos solos pervenit si quis videtur propheta esse aut spiritalis cognoscat quae scribo vobis quia Domini sunt mandata si quis autem ignorat ignorabitur itaqfratres emulamini prophetare: et loqui linguis noli
Abbreviated transcription (Latin):
ñ annumerat᷑ in eis decimas sumpsit᷑ ab raham:
& hunc qͥ habebat repmissiones benedun
Sine ulla autẽ cont̾dictione. qđ minus est a
ei melchisedeos. Si ergo consuimato per
sacerdotiũ leuiticũ erat popł enĩ sub ipso
legem accepit: quid adhuc nec essarium fuit
secundum ordinem mel chisedech aliũ surgere
sacerdotem & non serundii ordinẽ aaron dici:¬
Translato & enĩ sacerdotio. necesse est ut &¬
legis translatio fiat. In quo enĩ hec dicunt᷑
de alia tribu est: de qua nullus altario p̾sto
fuit. Manifestũ ẽ enĩ qđ ex iuda ortus sit
dns noster: in qua tribu nihil de sacerdotib

Expanded text:
narrabit? » Decimas sumpsit Abrahae, et hunc, qui habebat repromissiones, benedixit. Sine ulla autem contradictione, quod minus est, a ei Melchisedech. Si ergo consummatio per sacerdotium Leviticum erat populus enim sub ipso legem accepit, quid adhuc necessasecundum ordinem Melchisedech alium surgere sacerdotem, non secundum Aaron, etcTranslato enim sacerdotio, necesse est et ut legis translatio fiat. In quo enim haec dicuntur, de alia tribu est, de qua nullus altari praesto fuit. Manifestum est enim quod ex Juda ortus sit Dominus noster, in qua tribu nihil de sacerdotibus
Abbreviated transcription (Latin):
De caritate aut̃ fr̃nitatis. ñ necesse habemꝰ scͥbere uob̾.⁊
ipsi enim uos a deo didicistis. ut diligatis in¬
uicem: Et enim facitis illud. in omnes
fratres: in uniuersa macedonia.
Rogamus autẽ uos fratres ut habun¬
detis magis& operam detis. ut quieti
sitis. & ut uestrum negocium agatis &
operemini manibus uestris. Sicut pre¬
cepimus uobis.ut honeste ambuletis ad
eos qui foris sunt. & nullius aliquid de¬
sideretis. Nolumus autem uos ignorare fra¬
tres de dormientibus ut non contristemi¬
ni sicut & cęteri qui spem non habent.¬

Expanded text:
de caritate autem fraternitatis non necesse habemus scribere uobis: ipsi enim uos a deo didicistis ut diligatis inuicem. etenim facitis illud in omnes fratres in uniuersa Machedonia. rogamus autem uos, fratres, ut abundetis magis et operam detis, ut quieti sitis et ut uestrum negotium agatis et operemini manibus uestris, sicut praecepimus uobis, ut honeste ambuletis ad eos qui foris sunt et nullius aliquid desideretis. nolumus autem uos ignorare, fratres, de dormientibus, ut non contristemini, sicut ceteri qui spem non habent.
Abbreviated transcription (Latin):
in sanctitate ante deum. & patrem nr̃m
in aduentu domini nostri iħu xp̃i cum
omnibus sanctis eius dgeN. Hẽ cȩtero s fra¬
tres rogamus uos & obsecramus in domino
iħo ut quem admodũ accepistis a nobis
quo modo uos oporteat ambulare & place
ro deo sicut & ambulatis: ut habundetis
magis. Scitis enim quȩ precepta dederimꝰ
sanctificatio uestra ut abstineatis uo
a fornicationo ut sciat unusquisq ilis

Expanded text:
in sanctitate ante Deum et Patrem nostrum in sanctitate ante Deum et Patrem nostrum in adventu Domini nostri Iesu cum omnibus sanctis eius amen de cetero ergo fratres rogamus vos et obsecramus in Domino Iesu ut quemadmodum accepistis a nobis quomodo vos oporteat ambulare re deo, sicut et ambulatis, ut abundetis magis. scitis enim quae praecepta dederimus ntas dei, sanctificatio uestra, ut abstineatis uos a fornicatione, ut sciat unusquisque ues