comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur¶Girauit qui in eirore iam nõ sit ꝙ si ẽ non
enasse. Sr eirare dicitur. Errare em̃ ꝓmanentis est¬
in uicio errasse corrigentis lapsum ¶Non est autẽ uici
s profectus benũciasse enrori. est eciam in hoc cõ sũ
plus est abitio se Reuocasse ꝙ̃ prope uicia ip̃a nescisse
Imbutos enĩ abicus animos exuere atq eiu̾dare non
solum perfette birtutis s celestis ẽ gracie .q. di quia

Expanded text:
dicitur erravit, qui in errore jam non sit. Quod si est, non dicitur erravit, qui in errore jam non sit. Quod si est, non errasse, sed errare dicitur. Errare enim est permanentis in vitio; errasse corrigentis est lapsum. Non est autem vitii, sed profectus, renuntiasse errori, est etiam in hoc consummaplus est a vitio se revocasse, quam prope vitia ipsa nescisse. Imbutos enim a vitiis animos exurere atque emendare non solum perfectae virtutis, sed coelestis est gratiae, qua
Abbreviated transcription (Latin):
int̾petatur super bulnũs quasi emplastoum dicit emĩ
ꝙ tribulacio currat uuln̾a peccatorum ⁊ dat salutẽ.
uulnus est ergo peccatũ super bulnus: tribulacio bee
uulnus intelligitur ipã tribulacio super uulnus cõso¬
non adutuntur. s magis fouentur attq liberentus
ꝓproꝑinquet thau. qui supra gratas sibi fore t̾bula¬
cõnes dicebat in hac postema lict̾a xͫ defiderat
pioximare p̾cans ut beniat ⁊ ouem perditain re¬
nocet studiosius se purgans quando fonitur uicini¬
tate uirtutis et quia xpp̃t bemiens consinuacionem
eterne beatitudinis contulit. et ab errore ad patam
thau que int̾ptatur errauit uel cõsumaiit quia
hic dicit se habe̾ consũmacionem .i. uitam et̾nam
uel iam olim se errasse dicit non modo nũt autẽ
dieit se reportandum ad patriam. a pio pastore. Id
int̾ pretatur congrue eirauit et non errat ¶ Grasse
enm ptiti temporis est. errare pñtis qui errauit
Sesiint errare. ⁊ ueterem condempnat enrrem de eo en

Expanded text:
um. Dicit enim quod tribulatio curat vulnera peccatorum, et dat salutem. Vulnus ergo est peccatum, super vulnus tribulatio. Vel vulnus intelligitur ipsa tribulatio, super vulnus consonon aduruntur, sed magis foventur atque liberantur propinquet Cassiod. Qui supra gratas sibi fore tribulationes dicebat, in hac postrema littera Christo desiderat proximare, precans ut veniat, et ovem perditam revocet, studiosius se purgans, quanto fruitur vicinitate virtutis. Et, quia Christus veniens consummationem aeternae beatitudinis contulit, et ab errore ad patriaThau, quae interpretatur erravit vel consummavit, quia hic dicit se habere consummationem, id est vitam aeternam. Vel jam olim se errasse dicit, non modo: nunc autem dicit se reportandum ad patriam, a pio pastore. Ideo interpretatur congrue erravit, et non errat. Errasse enim praeteriti temporis est, errare praesentis. Qui erravit, desinit errare, et veterem condemnat errorem. De eo enim
Abbreviated transcription (Latin):
data intelligenda sunt diligent ⁊ indaganda. Ideo cõgrue
huic octonario p̾mictitur lict̾a. lameth que mẽptat᷑ gor ul
seruo bel cor seruitutis quia hec pcepta prudent sunt intet¬
ligenda uel sollicite seruanda. celestia enim ⁊ casta sunt
eloquia dei. nichil in eis adult̾ina opinione mistendum ẽ.¬
¶ S totum sincera atq spũali ueritate Resplendeat leuet̾
ergo cot ciocumcisum ad ea. decet eni in te mane ꝙ in celo
perseu̾at et illuud semper meditari. uñ in sequentissinsi ꝙ
lex tua. me. me. ẽ. et illud¶ꝑet̾nũ nõ obli. iusti .t. ẜuã¬
ergo bonũ dei. et serua illud diligenter in corde tuo¶Lct̾e
huius sentencia sic continuatur¶ Ad p̾cedencia dixit supͣ

Expanded text:
ganda. Ideo congrue huic octonario praemittitur littera, lamed, quae interpretatur cor, vel sermo, vel cor servitutis, quia haec praecepta prudenter sunt intelligenda, vel sollicite servanda. Coelestia enim et casta sunt eloquia Dei, nihil in eis adulterina opinione miscendum est, sed totum sincera atque spirituali veritate resplendeat. Levetur ergo cor circumcisum ad ea; decet enim in te manere, quod in coelo perseverat et illud semper meditari. Unde in sequenti: Nisi quod lex tua meditatio mea est. Et illud: In aeternum non obliviscar juergo verbum Dei, et serva illud diligenter in corde tuo. Litterae hujus sententia sic continuatur ad praecedentia. Dixit supr
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃us oñdens petit se int̾ pericula seruari dicẽs.
Omma que pertulit ad gloriam sue hereditatis
perducta ¶Secundo gracias agit patri de intellectu
sibi dato ⁊ passiõne ⁊ resiureccione. ibi. Renedicã
dommo ⁊ c̃. xp̃us ergo secundum hominem ad pr̃e

Expanded text:
stendens, petit se inter pericula servari, dicens omnia quae pertulit ad gloriam suae haereditatis perducta. Secundo, agit gratias Patri de intellectu sibi dato et passione et resurrectione, ibi: Benedicam D
Abbreviated transcription (Latin):
congoue p̃titulatur p̃s iste. quia in hoc pso
e pͥmia dei consecuti funt ¶nten monet ad laudẽ¬
¶ Nodus. brpertitus est p̃s p̾mo martires memorãt
bñ ficia dei quibus ꝙ dignum redd̾ent. Cum dubitẽt
octurrit calix passionis qui adeo datur¶ Ee dõ
dei bñficia pͥmũ bñficiũ pouit fidem ¶ Stdõ confes¬

Expanded text:
congrue titulatur psalmus iste, quia in hoc psalmo et praemia Dei consecuti sunt. Intentio. Monet ad laudem. Modus. Bipartitus est psalmus. Primo, memorant beneficia Dei, quibus quid dignum redderent cum dubitent, occurrit calix passionis, qui a Deo datur. Secundo Dei beneficia, primum beneficium ponit fidem; secundo, confes
Abbreviated transcription (Latin):
ñ exitu isra el¶ ⁊itulus. Alleluꝵ a¶tem hit allã
actibus deus laudatur Ita ex uarns ne gociis iste
titulus ante notatur hic enm ab micio hebrei pp̃li
propheta incrpiens per magna miracula illi ppło¬
in figure ex̾hibita txp̃m mũdo datum nũciat per
tm̃̃. s futura predicuntur quia in illis gestis fut᷑a
significantur et iõ non omra hic dicuntur que
ib̃i gesta sunt ¶ S quedam alit̾ ne putetur prophã
propheta que mirabilia dedit deus hebreis in fi
facta sunt ibi. quid est tibi mare. tercio simulachra
mania genciũ probat, et religionẽ di cõmendat
ib Simulachra¶Incipiens ergo propheta annra

Expanded text:
n exitu Israel. Titulus: Alleluia. Item hic alleluia m ex diversis actibus Deus laudatur, ita ex variis negotiis iste titulus ad notatur. Hic enim ab initio Hebraei populi, Propheta incipiens per magna miracula illi populo exhibita, Christum mundo datum nuntiat. Per tantum, sed futura praedicuntur, quia in illis gestis futura significabantur. Et ideo, non omnia hic dicuntur, quae ibi gesta sunt. Sed quaedam aliter, ne putetur ProphetaPropheta, quae mirabilia dedit Deus Hebraeis in fig quare haec facta sunt, ibi, Quid est tibi mare Tertio simulacra inania gentium probat, et religionem Dei commendat, ibi, simulacra. Incipiens ergo Prop
Abbreviated transcription (Latin):
hic titulus sepe iteratur quia laudacio dei
continetur tanꝙͣ ouis que errauat ⁊ humeris pii
pastoris ad gregem reportata et tanꝙͣ filius pd¬
grs post longam captiuitatem Reũsus adhut et
onstitutus grãs agit quia exauditus est et cõtra
omĩa pericula inuocasse se dicit¶ Secido itum clas¬
mat ot libercitus ad requiem ueniat ib ¶  dñe lib̾a

Expanded text:
Hic titulus saepe iteratur, quia laudatio Dei continetur tanquam ovis quae erraverat, humeris pii pastoris ad gregem reportata, et tanquam filius prodigus, post longam captivitatem reversus, adhuc tconstitutus gratias agit, quia exauditus est; et contra omnia pericula invocasse se dicit. Secundo iterum clamat, ut lib
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ int̾pretatur laudare dominnũ qualit̾ ⁊ p̃s
incipit ¶ ꝑntenciõe monet ad lande¶modus. biꝑtitus
ẽ ꝑs. p̾mo mom propheta deuotos ut laudẽt deum¬
Ingit̾ ⁊ ubiꝙ p̾dicent ¶ Scdõ ip̃e facit ꝙ alios monet

Expanded text:
diximus, interpretatur, laudate Dominum, qualiter et psalmus diximus, interpretatur, laudate Dominum, qualiter et psalmus incipit. Intentio: Monet ad l Primo monet Propheta devotos, ut laudent jugiter, et ubique praedicent. Secundo ipse facit quod alios monet,
Abbreviated transcription (Latin):
eciam gaudentes ¶Sicut ergo illi prophete dñm
laudauerunt de hacspũali reu̾sione sic xp̃iam qui
per eos significantur post absolucionẽ pcõrum
dinñ laudant tanquam a captiuitate liberati et
hylares de bonis que habent ostendit eiũ hic p̃s
post liberacionem peccatoꝵ quanta sint bona fi¬
deliũ et que sit ret̾bucio perfidorũ et est eciã
hic p̃s digestus per om̃es lillas hebrei al phabet¬
¶ Inten¶Monet ad laudem ¶nodus t̾pertitus ẽ ps̃.
primo monet propheta quid faciat. beatus uir
et quanta bona grã dei meatur¶ Scdõ agit de ad¬
uentu dñi per ꝙ̃ hoĩes sunt beaq ib¶ Sxortum est
Tercio impus adusa euemre asserit ibi peccator
uidebit. perfeccio autem huius su pradicti edificii
est illa ineffabilis pax sapiencie cuius micium
est tunor dnii de quo incipit diceus ¶reatus uire di
qͣuia mito laudendus est qui mito huiliatis gentes
assumit titulũ uero p̃s exponit alleliua enĩ ut sup̃¬

Expanded text:
Cassiod. Sicut ergo illi prophetae, Dominum laudaverunt de hac spirituali reversione, sic Christiani qui per eos significantur, post absolutionem peccatorum Dominum laudant, tanquam a captivitate liberati, et hilares de bonis quae habent. Ostendit enim hic psalmus post liberationem peccatorum, quanta sint bona fidelium, et quae sit retributio perfidorum. Et est etiam hic psalmus digestus per omnes litteras Hebraei alphabeti. Intentione monet ad laudem. Modus. Tripartitus est psalmus. Primo monet Propheta quid faciat beatus vir, et quanta bona gratia mereatur. Secundo agit de adventu Domini, per quem homines sunt beati, ibi exortum est. Tertio impiis adversa provenire asserit, ibi, peccator videbit. Aug. Perfectio autem hujus supradicti aedificii, est illa ineffabilis pax sapientiae, cujus initium est timor Domini, de quo incipit, dicens: VERS. 1.-- « quia merito laudandus est, qui merito humilitatis gentes assumit: titulum vero psalmus exponit. Alleluia, enim ut
Abbreviated transcription (Latin):
tatem manucitiam querere. Certe confident
dicam ⁊ multos huiꝰ opis testes sciscitabo me
nichil dũtaxat scientem de Iebraica uĩtate
mutasse ¶ Sic ubi ergo edicio mea a uẽtibus
discreparit int̾ioga quenilib ebreoꝵ ⁊ liq̾ do
piudebis me ab emulis frustra lamari qui
malunt contempne uiden p̾olara ꝙͣ distere.
cur in solo studio scpͥturarum uẽt̾i sapore cõ¬
tenti sunt me hoc dico ꝙ p̾decessores meos
mordeam aut quitꝙͣ de his arbitrer dec̾hẽdũ.
quorũ cranflacõnem diligentissie enĩdatam.¬
olim lingus mee homib dederm s qued aliud
quod opustulũ meũ si in g̃cum ut polliceris
testes face̾ uollu̾s. dicã tibi illud diõnu in silũa
ne liugua fecas insi quod hoc habeam solam
si in labore cõmuni intelligenciã michi ⁊ laudem
⁊ bituperacõnem tecũ sciam ẽẽ cõmunẽ uale̾ te in

Expanded text:
tatem in amicitia quaerere. Certe confidenter tatem in amicitia quaerere. Certe confidenter dicam, et multos hujus operis testes citabo, me nihil, dumtaxat scientem, de Hebraica veritate mutasse. Sicubi ergo editio mea a veteribus discreparit, interroga quemlibet Hebraeorum, et liquido pervidebis, me ab aemulis frustra lacerari, qui malunt contemnere videri praeclara, quam discere. cur in solo studio Scripturarum, veteri sapore contenti sunt? Nec hoc dico, quo praecessores meos mordeam, aut quidquam de his arbitrer detrahendum, quorum translationem diligentissime eolim linguae meae hominibus dederim. Sed quod aliud Quod opusculum meum, si in Graecum ut polliceristestes facere volueris, dicam tibi illud Horatianum: In silvam ne ligna feras. Nisi quod hoc habebo solamen, si in labore communi intelligam, mihi et laudem, et vituperationem tecum esse communem. Valere te in
Abbreviated transcription (Latin):
fiat fiat finis librorum sit. pro quo in hebreo¬
testamento psalmorum librũ nomĩant unũ uolumen
sentencie nũquid ⁊ saluator in enuangelio
loqueretur ¶inen Amen dico uobis. et pauli
epistole. Qu medio illud opere contineret moyses
quoq e p̃nias ⁊ cet̾i in hũe modum multos
qabebent libros qui in medio uoliũb suis Ame
frequent᷑ int̾serunt ¶ S et nuim̾us .xxͫ.iiͦ.
tabitur ¶ Nam ⁊ ip̃e titulus ebralcus sephertilũ
on̾d̃it ¶ Quia igitur nuper cũ ebreo disputãs
quedam pro dommo saluatore de psalmis
sermones pene singulos asserebat non ita
haberi in hebreo Et tu de Septuagnita mt̾ p̾tib
opponebas studiosissime postulasti Et płp aqͥla
e somachum ⁊ cheodocionẽ nou̾ẽ edicionẽ latũ
sermone tranfferrẽ Archas enĩ te magis
bel translacõne bel qudicio meo ẽẽ contentũ
non possum Rursum me obtrectatorum latͣtib
tradidi maliuq te uires pocius meas ꝙͣ uolũ¬

Expanded text:
fiat, fiat, finis libri sit, pro quo in Hebri semper in novo Testamento Psalmorum librum nominant, unum volumen sententiae, numquam et Salvator in Evangelio loqueretur: Amen, amen dico vobis; et Pauli epistolae in medio illud opere continerent. Moses quoque et Jeremias, et caeteri in hunc modum multos haberent libros, qui in mediis voluminibus suis AMEN   frequenter interserunt. Sed et numerus viginti tabitur. Nam et titulus ipse Hebraicus SEPHER TEHILostendit. Quia igitur nuper cum Hebraeo disputans, quaedam pro Domino Salvatore de Psalmis dere, per sermones pene singulos asserebat, non ita haberi in Hebraeo, ut tu de Septuaginta Interpretibus opponebas, studiosissime postulasti, ut post Aquilam et Symmachum et Theodotionem, novam editionem Latino sermone transferrem. Aiebas enim te magis vel translatione, vel judicio meo esse contentum. eo, et quae non possum, rursum me obtrectatorum latratibus tradidi, maluique te vires potius meas, quam volun
Abbreviated transcription (Latin):
de toto mũdo gnalit̾. Et per hoc quod sub ditur¶ Se
simitate celi domus ⁊ uasa furoris eius ut dispdãt
omem terram. postea reutitur ad loquendum cont̾
labionem specalter Cun deatur. ete ey si sicabi
super uõs medos. qui argentum non quermt. quia
darius medus. cum cyio nepote suo cepit babiloniã.
⁊ intfecit balthasar Regem babilonis ut habetur dañ¬
quinto. capitulo. ¶ Quinta Regula est de temporib.
que contingit quadru plicit̾ uno modo per synodehen.
quando ponitur pars temporis pro toto sicut in eu¬
uangelio dicit᷑ xp̃m. tribus diebus Iacusse in sepul¬
chro. et tñ pͥma dies ⁊ t̾cia non fu̾i̾t integre ¶Llio m ͦ

Expanded text:
de toto mundo generaliter, per hoc quod subditur: « A de toto mundo generaliter, per hoc quod subditur: « A summitate coeli Dominus, et vasa furoris ejus, ut disperdat omnem terram. » Postea revertitur ad loquendum contra Babylonem specialiter, cum dicitur: « Ecce ego suscitabo super vos Medos, qui argentum non quaerant, » etc., quia Darius Medus cum Cyro nepote suo cepit Babyloniam, et interfecit Balthasar regem Babylonis, ut habetur Danielis quinto. Quinta regula est de temporibus; quae contingit quadrupliciter. Uno modo per synecdochen, quando ponitur pars temporis pro toto, sicut in Evangelio dicitur, Christum tribus diebus jacuisse in sepulcro: et tamen prima dies et tertia no
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃. ficut et alie / Circa quod considerandumm ꝙ eadem lc̃a
aliqnand habet duplicem sensum luctalem dechi gra pͥmo
peralipomenon .xuiiͦ. dixit dñs de salomone ¶Ego
ero illi in patrem et ip̃e erit michi in filiũ ¶ Et intellig
de salomone ad lict̾am in quantum fuit filus dei
per adopcionem in iuuentute propter quod nathan
propheta uocauit eum amabilem deo dño ut habetur
p ͦ re .xiiͦ. predicta eciam auctoritas ¶Ego eto illi in prem̾
probacio non potest fieri per sensum misticũ ut dicit
Augustinus contra uincenciũ donatistam ut supra al¬
legatũ est ¶pdca emim̃ auctoritas impleta fuit ad liã
in salomone. minus tñ perstẽ quia fuit dei filius
per naturam licet tamen utraq exp̃o sit lict̾alis
xp̃i. ¶ Quarta regula est de sp̃e et gn̾e. siue de ꝑte
a toto. Cum de uno transit ad aliud. ysa .xiiiͦ. p̾mo
¶ Omis babilonis ⁊ c̾¶ Et transit ad intelligend serbu

Expanded text:
tantum sicut et aliae. Circa quod considerandum quod eadem littera tantum sicut et aliae. Circa quod considerandum quod eadem littera aliquando habet duplicem sensum litteralem; verbi gratia, primi Paral. XVII dicit Dominus de Salomone: « Ego ero illi in patrem, et ipse erit mihi in filium. » Et intelligitur de Salomone ad litteram, inquantum fuit Filius Dei per adoptionem in juventute: propter quod Nathan propheta vocavit eum amabilem Domino, ut habetur secundi Regum XII Praedicta etiam auctoritas, « Ego ero illi in patrem, probatio non potest fieri per sensum mysticum, ut dicit Augustinus contra Vincentium Donatistam, ut supra allegatum est. Praedicta enim auctoritas impleta fuit ad litteram in Salomone, minus tamen perfecte, quia fuit Dei filius per naturam. Licet autem utraque expositio sit litteralis Christi. Quarta regula est de specie et genere, sive de parte ac toto, cum de uno transit ad aliud, et e converso, si« Onus Babylonis, » etc., et transit ad intelligendum verbum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Rigra sum s formosa filie iherusalem ficut tabernacła
cedar. sicut pelles salomoins, uerba sunt sponse q̃ Racõe
malorum in eccͣa contentorum dicit ¶Nigra sum¶S rõe
bonorum subdit ¶ S for mosas et quod subditur quasi pro
exemplo sicut tabernacula cedar. ad malos refertur.
Cedar enim fuit filius ysinaelis ut habetur geñ .xxͦ.¬
.uͭ . aquo descenderunt sarracem, quod autem subditur
sicut pelles salomomie¶ Refercur ad bonos per salomo¬
nem enm hit intelligitur ip̃e deus secundum expositores
catholicos et hebreos et ideo pelles eius dicmitur quib
operiebatur taber naculum in quo boni colebant deum.¬
¶ Sercia regula est de spũ ⁊ licta EEt secundum hoc accipt̃
sub eadem lrã. sensus historicus ⁊ misticus: quia ueritas
historie est tenenda Et tamen ad spũalem intellectũ
referenda hoc modo exponitur ista regula cõmunit̾.¬
¶ potest eciam alit̾ expomi. ut referatur ad sensum lralem

Expanded text:
« Nigra sum, sed formosa, filia Jerusalem, sicut tabernacula Cedar, sicut pelles Salomonis. » Verba sunt sponsae, quae ratione malorum in Ecclesia contentorum dicit: « Nigra sum; » sed ratione bonorum subdit: « sed formosa. » At quod subditur quasi cum exemplo sicut tabernacula Cedar, » ad malos refertur: Cedar enim fuit filius Ismaelis, ut habetur Gen. XXV, a quo descenderunt Saraceni. Quod autem subditur, « sicut pelles Salomonis, » refertur ad nos. Per Salomonem enim hic intelligitur ipse Deus, secundum expositores catholicos et Hebraeos; et ideo pelles ejus dicuntur, quibus operiebatur tabernaculum, in quo boni colebant Deum. Tertia regula est de spiritu et littera, secundum quod accipitur sub eadem littera sensus historicus et mysticus: quia veritas historiae est tenenda, et tamen ad spiritualem intellectum est referenda; hoc modo exponitur ista regula communiter. Potest etiam aliter exponi, ut referatur ad sensum litteralem
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Osculetur me osculo oris sui quia meliora sunt
uerbum sronse est frui sponso desiderantis et quod
subditur¶ Et meliora sunt ubera ⁊c̃ uetbum est spõsi
sponsam cõmendantis. unde in talibus sic conneris
Racione ꝑdicta debet prudens lector actendere qͥd
conuenat capiti. ⁊ quid corpori¶ Secimda Regula
est de corpore domini ueto et similato eccͣa enim q̃
est corpus domini imisticum. ut p̾dictum est. qrͣ sage¬
na nũdum tracta ad lictus. Et ideo habet malos per¬
ꝑmiotos cum bonis usq ad iudicium. in quo separabũt᷑¬
mendantur Cumbonis quibus sacis permixti sicut
bos possessorem suum et asmus p̾sẽpe domini sui istl̃¬

Expanded text:
« Osculetur me osculo oris sui. » Trina vero erbum sponsae est frui sponso desiderantis, et quod subditur, « quia meliora sunt ubera, » etc., verbum est sponsi sponsam commendantis. Unde talibus sic connexis ratione praedicta debet lector prudens attendere quid conveniat capiti et quid corpori. Secunda regula est de corpore Domini vero et simulato. Ecclesia enim, quae est corpus Domini mysticum, ut praedictum est, est quasi sagena nondum tracta ad littus: et ideo habet malos permixtos cum bonis usque ad judicium, in quo separabumendantur cum bonis quibus sunt permixti: sicut bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui: Is
Abbreviated transcription (Latin):
celi et t̾re in die quo t̾ate sunt ⁊c̾. ex quo pat ꝙ hoc
dicitur per recapitulacionem ¶Septima Regula est
de Syabolo et eius corpore. secimdum quod dicit beatus
ggorius omelia .x ¶Certe iniquore om̃i dyabolus
capud est et huius capitis membra sunt oñis iniqi
¶Ideo propt̾ c̾onnexionem capitis ad membra ¶Sẽptura
loquens de uno. in eodem contextu transit ad loqudũ
de alto sicut ysaie .xiiiiͦ. loquens de Rege babilonis
qui erat dyaboli membrum transit ad loquendimm de
pͥncipe demonũ Cum subditur ibidem quomodo ceci¬
disti de celo lucifer qui mane oriebaris et eze. xxuiiͦ
loquens de p̾ncipe ty ri transit ad loquendum de dyai

Expanded text:
coeli et terrae in die quo creati sunt. » Ex quo patet quod hoc coeli et terrae in die quo creati sunt. » Ex quo patet quod hoc dicitur per recapitulationem. Septima regula est de diabolo et ejus corpore. Secundum enim quod dicit beatus Gregorius hom. 10, certe iniquorum omnium diabolus caput est, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. Et ideo propter connexionem capitis ad membra, Scriptura loquens de uno, in eodem contextu transit ad loquendum de alio. Sicut Isa. cap. XIV loquens de rege Babylonis, qui erat diaboli membrum, transit ad loquendum de principe daemonum, cum subditur ibidem: « Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer, qui mane oriebaris? » Et Ezech. XXVIII, loquens de principe Tyri, transit ad loquendum de di
Abbreviated transcription (Latin):
nutabilis est¶ Deo effectus aliqñ non sequitui sicut
in propoĩto quia miniuite egerunt penitenciam. et sic
dñs non inflixit penam cõminatam. Et Sexta regĩa
est de Recapitulacione. et anticipacione ¶In sacra eiu
stpͥtura non semper eodem ordine gesta ⁊ facta scri¬
buntur quo fiunt. Et ideo qñ pͥponũtur post̾iora. dicit᷑
genefis .x. de filiis noe dicitur ab huis diuise sunt infule
gencumi in Regionibus suis unusquisq super linguã
suam/ Et infra eodem capitulo hni sunt filii chain qut¬
In cognacionibus ⁊ lingius ⁊ postea .xiͦ ca ͦ dicit᷑ Erat
autem t̾ra labii umus ⁊ fermonũ eoꝵdem/ Ex quo pat
ꝙ allud quod dicitur de diuisione linguarum dicitur
per anticipacionem. similit geñ .ii.ͦ. postꝙͣ moyses pͦ¬
capitulo descpserat creacõem celi et terre, et disticcõez
⁊ ornatum parciũ mũq̃ dicit iste sunt gn̾aciones

Expanded text:
mutabilis est, ideo effectus aliquando non sequitur: sicut mutabilis est, ideo effectus aliquando non sequitur: sicut in proposito, quia Ninivitae egerunt poenitentiam, et sic Dominus non inflixit poenam comminatam. Sexta regula est de recapitulatione et anticipatione. In sacra enim Scriptura non semper eodem ordine gesta et facta scribuntur quo fiunt: et ideo quando praeponuntur posteriora, dicitur pitulatio, sicut Gen. X de filiis Noe dicitur: « Ab his divisae sunt insulae gentium in regionibus suis, unusquisque secundum linguam suam, » etc. Et infra eodem capite: « Hi sunt filii Cham in cognationibus et linautem terra labii unius, et sermonum eorumdem. » Ex quo patet quod illud quod praedicitur de divisione linguarum, dicitur per anticipationem. Similiter Gen. II, postquam Moyses cap. I descripserat creationem coeli et terrae, et distinctionem, et ornatum partium mundi, dicitur: « Istae sunt generationes
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Paruulus natus est nobis ⁊ c¶ Et hoc est ad denotãd̃
certitudinem prophecie ciuis euentus de futuro
est ita certus. sicut iam p̾teriss Et hoc est propt̾ c̾ti¬
tudinem diuine p̾stiẽ ex qua fit reuelacio ip̃i ꝓpħe.
adu̾tendum tamen ꝙ talis modus loquendi non habet
locum nnisi in prophecia p̾destinacõĩs que est qñ aliqͥd
futurum contingens reuelatur prophẽ eo modo qͦ est
in p̾sciencia dei que ita infallibilit̾ intuetur futura
sicut pñcia ⁊ pret̾ita ¶n prophecia uero cõminacõnis
non ht̃ locum que est quando aliqua pena reuelatur
prophete infligenda populo uel alicui persõne non
secũdum quod est In dei pñcia¶ S secundum ordinem
causarum scdãrum ut pote secidum denũta hom̃ sic̃
est illa prophĩa Ione .iiiͦ. Adhuc quad ragnnta dies et
niuue subuertitur hãnc eiũ subu̾sionem meruerãt
peccata illius ciuitatis ueruptam̃ quia talis causã

Expanded text:
« Parvulus natus est nobis, » etc., et hoc est ad denotandum « Parvulus natus est nobis, » etc., et hoc est ad denotandum certitudinem prophetiae, cujus eventus de futuro est ita certus, sicut si jam praeteriisset. Et hoc est propter certitudinem divinae praescientiae, ex qua fit revelatio ipsi prophetae. Advertendum tamen quod talis modus loquendi non habet locum, nisi prophetiae praedestinationis, quae est quando aliquod futurum contingens revelatur prophetae, eo modo quo est in praescientia Dei, quae infallibiliter futura erita: in prophetia vero comminationis non habet locum, quae est quando aliqua poena revelatur prophetae infligenda populo, vel alicui personae, non secundum quod est in Dei praescientia, sed secundum ordinem causarum secundarum, ut pote secundum demerita hominum, sicut est illa prophetia Jon. III: « Adhuc quadraginta dies et Ninive subvertetur; » hanc enim subversionem meruerunt peccata illius civitatis. Verumtamen quia talis causa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ałn omictunitur ¶ Et secundum hoc sẽptura sacra loqũs
de Aliquo m̾io annorum in pluribus locis ¶liqñ in
uno loco point plures annos minucias p̾dc̃as cõputãdo
In alio uero loco ponit pauciores. dictas minucias di¬
mittendo ¶ Tercio modo contingit eo ꝙ computacio
annorum incipit in unoloco depriori t̾minosin alro
a posteriori sicut geñ .xuͦ dictum fuit abrahe sem̃
tuum futurum pereg̾nũ quadrigentis annis. et exo.
.xiiͦ. de ista pere grmacione dicitur ꝙ mansio filioꝵ
israel in t̾ra egipti fuit quadringentoꝵ trignita
annorum quia computacio huius maioris m̾ii.
¶ꝓicipit a tempore quo dictum fuit abrahe geñ .xii ͦ.
¶ Egredere de terra tua ⁊ c̾¶Computacio autẽ minore
mii mapit anatiuitate ysaac. que fuit trignita
annis post egressum abrahe de aran ut plemus uidobr̃¬
infra. exo .xiiͦ. Quarto modo contingit eo ꝙ scptura sacͣ
loquitur de futuro per modum pret̾iti. sicut ysa .ixͦ.

Expanded text:
 omittuntur: Et secundum hoc Scriptura sacra loquens de aliquo numero annorum in pluribus locis, aliquando in uno loco ponit plures annos, minutias praedictas computando; in alio vero loco ponit pauciores, dictas minutias omittendo. Tertio modo contingit in eo quod computatio annorum incipit in uno loco a priori termino, in alio a posteriori, sicut Gen. XV dictum fuit Abrahae: « Semen tuum futurum est peregrinum quadringentis annis. » Et Exod. XII de ista peregrinatione dicitur quod mansio filiorum Israel in terra Aegypti fuit quadringentorum triginta annorum, quia computatio hujus majoris numeri incipit a tempore, quo dictum fuit Abrahae, Gen XII: « Egredere de terra tua, » etc. Computatio autem minoris numeri incipit a nativitate Isaac, quae fuit triginta annis post egressum Abrahae de Aram, ut plenius videbiinfra Exod. XII. Quarto modo contingit, eo quod Scriptura sacra loquitur de futuro per modum praeteriti, sicut Isa. IX:
Abbreviated transcription (Latin):
septem̃ regulas expõnend̃ sacram scripturam. quas tan¬
git ysidorus pͥmo libro de sumo bono. capitulo .xxͦ. et uotãt
iste Rregule ab aliquibus claues quia per eas intellectus
scripture aperitur in multis p̃ma est de domino ihũ x ͦ.
.et eius corpore mistico. ꝙ est eccͣa quia propt̾ cõnexionẽ
capitis ad corpus. sacra sc̃ptura sub uno contextu. qͣiͣ
sus eadem persona. aliquando loquitur de utroqz de uno
transiens ad liliud uerbi grã ysa. lxiͦ induit me uesti¬
mentis salutis ⁊ indumento iusticie ciremdedit me
quasi sponsum coronatum corona ⁊ quasi sponsam orna¬
tam momilib suis. quod emm dicitur lc. quasi spõ

Expanded text:
septem regulas exponendi sacram Scripturam, quas tangit Isidorus primo libro de summo bono, capite vigesimo. Et vocantur istae regulae ab aliquibus, claves, quia per eas intellectus Scripturae aperitur in multis. Prima est de Domino Jesu Christo et ejus corpore mystico, quod est Ecclesia: quia propter connexionem capitis ad corpus sacra Scriptura sub uno contextu, quasi sub eadem persona, aliquando loquitur de utroque; et de uno transiens ad aliud; verbi gratia, Isa. LXI: « Induit me vestimentis salutis, et indumento justitiae circumdedit me, quasi sponsum decoratum corona, et quasi sponsam ornatam monilibus suis. » Quod enim dicitur hic: « quasi sp
Abbreviated transcription (Latin):
arbitior profindius nobis propħica hac indicari Racõẽ
ad formam nos organi istiũs edoceri quo hi qui diligẽtes
⁊ apti moderati qꝙ sunt moribus facile ꝑuii ad supiora
iter habeant ¶ ideamus tandem quod eciã ipã psalmore
Indicent inicia.

Expanded text:
arbitror profundius nobis prophetica hac indicari ratione, arbitror profundius nobis prophetica hac indicari ratione, ac per formam nos organi istius edoceri, quod hi qui diligentes et apti, moderatique sunt moribus, facile pervium ad superiora iter habeant. Sed videamus tandem, quid etiam ipsa Psalmorum indicent initia.
Abbreviated transcription (Latin):
dici bonũ procedit ex ip̃is deisciencia perscã p̾nũciatio
xp̃i in carne uenturi ⁊ cõmunis resurreccionis spes sup¬
pliciorum metus glorie pollicitatio nistrore Reuelacio.
Onña prorsus in his uelut in magno quodam ⁊ cõmum
thesauro Recondita atq conẜuãta sunt bona. Quem librũ
propheta cum multa suit organa musitorum huic tñ
orgaño bocabulũ quod psaltium appellatur aꝓtauit
dosuperioribũs michi uidetur inspiratam ẽ graciam
iper spm̃ sanctum dicens quonã quidam hec solu
organud onusicorum sonos de fupioribus habẽ fertur
¶Eythara namq uel lira ex inferiori parte es bel tym¬
panũ habens resultat ac resonat ad plectrum Essaltiã
uero armonias de superioribus habe̾ fertur aptatas ⁊
sonorum causas de super dare ¶Quo. scilicz eciam per
hoc docenur que sursum sunt et que superiora acced̾e.
⁊ que infuna sunt i est uicia carnalia declinare. S ills

Expanded text:
dici bonum? Procedit ex ipsis Dei scientia perfecta, praenuntiatio dici bonum? Procedit ex ipsis Dei scientia perfecta, praenuntiatio Christi in carne venturi, et communis resurrectionis spes, suppliciorum metus, gloriae pollicitatio, mysteriorum revelatio: omnia prorsus in his velut magno quodam et communi thesauro, recondita atque conferta sunt bona. Quem librum Propheta, cum multa sint organa musicorum, huic tamen organo quod Psalterium appellatur, aptavit; de superioribus, ut mihi videtur, inspiratam Dei gratiam per Spiritum sanctum docens. Quoniam quidem hoc solum organum musicorum sonos de superioribus habere fertur. Cithara namque, vel lyra, ex inferiori parte aes vel tympanum habens, resultat ac resonat ad plectrum: psalterium vero harmonias de superioribus habere refertur aptatas, et sonorum causas desuper dare. Quo scilicet etiam per hoc nos doceamur, quae sursum sunt et quae superiora attendere; et quae infima, id est, vitia carnalia declinare. Sed illud
Abbreviated transcription (Latin):
elementum proficientib incrementũ. ꝑstis stabile fir¬
mamentũ tocius eccͣe box una psalmus sollempnitates
decorat psalmus t̾sticiam que propt̾ deũ est mollit
psalmus eciain de corde lapider lat̾mas mouet psaliuꝰ
angelorũ opus est celestiũ ex̾cituũ spũale thumania.
¶ Q uere admirandum magistri sapiens institutũ . ut sũ
et cantare uideamur, et quod ad utilitatẽ amme ꝑtin
doceamur per quod magis neccessaria doct̾na nostris
mentib informetur pio eo quod si qua s. mala ꝑ uim
⁊ difficultatem diliꝙͣ aminus nris fuuit inp̃ta. continuo
dilabunntur Ea uero que cum grã ⁊ dileccione suscepiniꝰ
nescio quo parto magis residere minentib ac menioriẽ¬
uidentur adherere quod autem est quod non dicitur in
ꝓsalnus ¶non om̃is magnitudo uirtutis inum norma iusticie
Anm pudicicie decor. nd prudencie cõ sumacios Hũ paciencie

Expanded text:
elementum, proficientibus incrementum, perfectis stabile firelementum, proficientibus incrementum, perfectis stabile firmamentum, totius Ecclesiae vox una. Psalmus solemnitates decorat: Psalmus tristitiam quae propter Deum est, mollit: Psalmus etiam ex corde lapideo lacrymas movet. Psalmus Angeloru O vere admirandi magistri sapiens institutum, ut simul et cantare videamur, et quod ad utilitatem animae pertinet, doceamur! Per quod magis necessaria doctrina nostris mentibus informatur: pro eo quod si qua per vim et difficultatem aliquam animis nostris fuerint inserta, continuo dilabuntur; ea vero quae cum gratia et dilectione suscepimus, nescio quo pacto magis residere in mentibus, ac memorividentur inhaerere. Quid autem est, quod non discatur in Psalmis? Non omnis magnitudo virtutis, non norma justitiae, non pudicitiae decor, non prudentiae consummatio, non patientiae
Abbreviated transcription (Latin):
fero ac rabidissimo furore raptetur si forte fuit psalmi
ut ita dixim carimibus incantatus. contuus omins
Rabies ferocitatis eius abcesserit psalnus itaq trãqͥllitat
aminar est signifer paris. perturbaciones bel flucto
cogitacionũ cohibens ¶racũdia rep̾ͥmens ¶luxũ repellens.
sobrietatẽ suggerens ¶Amiticiam congregans ¶Adducens
in concordiam distrepantes ¶Reconciliaus ĩmucos. quis
enim inimicũ ultra diicat eũ quo una ad deũ psalmi enu¬
est caritatem psaluius instaurat. coniũccionẽ quandã
consonanciam bocis efficiens. et diu̾sum populũ onius
chori per concordiam. consona modulacione consocians
ysalmus demones fugit. Angelos ad adiutoriũ inruitat
scutum enũ in nocturns troribus diurnornm reqͥes
est laborum tutela pũs Iuuenibus ornamentieifolam̃
sembus mulieribus aptissimus decorDsertas habitare
facit brbes ¶ Sobri etatem docet ¶Incipientibus p̾mũ efficit᷑

Expanded text:
fero ac rabidissimo furore raptetur, si forte fuerit Psalmi, fero ac rabidissimo furore raptetur, si forte fuerit Psalmi, ut ita dixerim, carminibus incantatus, continuo omnis rabies ferocitatis ejus abscedit. Psalmus tranquillitas animorum est, signifer pacis, perturbationes vel fluctus cogitationum cohibens, iracundiam reprimens, luxum repellens, sobrietatem suggerens, amicitiam congregans, adducens in concordiam discrepantes, reconcilians inimicos. Quis enim ultra inimicum dicat eum, cum quo unam ad Deum Psalmi emium maximum est, charitatem Psalmus instaurat, conjunctionem quamdam per consonantiam vocis efficiens, et diversum populum unius chori per concordiam consona modulatione consocians. Psalmus daemones fugat, Angelos ad adjutorium invitat. Scutum enim in nocturnis terroribus, diurnorumque requies est laborum, tutela pueris, juvenibus ornamentum, solamen senibus, mulieribus aptissimus decor. Desertas habitare facit urbes, sobrietatem docet: incipientibus primum efficitur
Abbreviated transcription (Latin):
usis passiombus subueire que duãtiomibus uarus hu¬
manas ammas contingunt, et hoc fit modulacione q̃dã
⁊ delectabili canore humanũ amiiũ ad pudiciciam pro¬
nocante ¶Quoniã quidem sp̃s sanctus uideus obluttãtẽ
ac resistentem. ad uirtute uiam huãmi gn̾is aninũ et
ad delettationes uite huius magis deͣclinari. quam ad
uritutis rectum iter erig¶ Delectabilius modulis cãtilene
uim sue doct̾ne permiscuit ut dum suauitate carinis
secũdum sapientes medicos quod si quando bsus poposc̾it
austrora medicamenta egris offerut mortalib ne
eger utilitatem pro aust̾ĩtate reflgiat. ora ac sũmitates
poculi. quo remediũ porrigant. melle ciocũlimũt proꝵ¬
terea ergo psalmorum nobis modulos apta sunt car¬
nuina ut bel etate pueri uel qui adolestentes sunt morib
quasi cantilena quadam psallentes delectari uideantur
Reua enim annuas illuiuinat at mentem pluru eiũ
eciam in populo publice canũt¶ Et sicub quẽꝙͣ qͣuis

Expanded text:
ter passionibus subvenire, quae dominationibus variis humanas animas angunt. Et hoc sub modulatione quadam et delectabili canore, humanum animum ad pudicitiam provocante. Quoniam quidem Spiritus sanctus videns obluctantem ac resistentem a virtutis via humani generis animum, et ad delectationes vitae magis inclinari, quam ad virtutis rectum iter erigi, delectabilibus modulis cantilenae vim suae doctrinae permiscuit; ut dum suavitate carminis secundum sapientes medicos, qui si quando usus poposcerit ut austeriora medicamenta aegris offerant mortalibus; ne aeger utilitatem prae austeritate refugiat, ora ac summitates poculi quo remedium porrigunt, melle circumlinunt. Propterea ergo Psalmorum nobis per modulos apta sunt carmina, ut qui vel aetate puerili, vel adolescentes sunt moribus, quasi cantilena quadam psallentes delectari videantur. Revera enim animas illuminant ac mentem. Plurimi enim etiam in publico canunt: et sicubi quis quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
de celis laudatur deus postea de terra Ip̃e est enĩ qui fecit
celum ⁊ t̾ram ⁊ in celestribus ⁊ in t̾restribus omĩa cõtinẽtu¬
¶ Sicut ergo aliquibus bona operantibus applaudantes
dicimus facite facite Ita prophã angelis dominilaudãtib
laudate dñn ⁊ cu qe¬

Expanded text:
de coelis laudatur Deus; postea de terra. Ipse est enim qui fecit de coelis laudatur Deus; postea de terra. Ipse est enim qui fecit coelum et terram, et in coelestibus et terrestribus omnia continentur. Sic ergo aliquibus bona operantibus applaudentes dicimus: Facite, facite. Ita Propheta angelis Deum laudantibus Laudate D
Abbreviated transcription (Latin):
hic laudem quam met̾nũ solueniur uñ et hic prophã
per pancorum cõmenioracionem uiũsam caturam
hortatur laudare deũ, onña enĩ laudant deũ uel insse
uel in aliis ¶ Sunt enim quedam que habent sp̃m laudẽsi
deũ ⁊ landent in illo affectu quo illis placet deus q̃dã
uero non habent intellectum s quia et ip̃a bona sunt in
ordine suo et ad pulchritudinem biũsitatis referũtur ꝑse¬
quidem non laudent s ab ipĩs per actendentes ea laudatui
deus. et ita quodam modo laudant quia de illis nastitur
in nobis laus dei. ad quam hic mouet nos prospũali le
beracione quam p̾dicii prophete nustio fucurã significa¬
uerunt ¶deoq titulus continet nomina eoꝵ et est seusi
hit est alleluya .i. laus dei aggei ⁊ zacharie pro futura
nominũ liberacione pro qua p̾dicti prophete laudauunt
intencione monet ad laudem ¶modus. bipertitus est ps̃ ¶¬
p̃mo momꝰ celestia hortatur ad laudes¶ cdo trestria

Expanded text:
hic laudem quam in aeternum solvemus. Unde et hic Propheta, per paucorum commemorationem universam creaturam hortatur laudare Deum. Omnia enim laudant Deum vel in se, vel in aliis. Sunt enim quaedam quae habent spiritum laudandi Deum, et laudant in illo affectu, quo illis placet Deus; quaedam vero non habent intellectum, sed quia et ipsa bona sunt in ordine suo, et ad pulchritudinem universalitatis referuntur, per se non laudant, sed ab ipsis per attendentes ea laudatur Deus: et ita quodammodo laudant, quia de illis nascitur in nobis laus Dei, ad quam nos hic monet propheta. VEali, quam praedicti Prophetae in mysterio futuram significaverunt. Ideoque titulus continet nomina eorum. Et est sensus: Hic est alleluia, id est laus Dei Aggaei et Zachariae, id est pro futura liberatione, pro qua praedicti Prophetae laudaverunt. Intentio: Monet ad laudem. Modus: Bipartitus est psalmus. Primo coelestia hortatur ad laudes. Secundo terrestria,
Abbreviated transcription (Latin):
quod sub bna lrã continet plures sensus cuius rac̃õ
est quia p̾ncipalis huis libei auctor est ipẽ deut
In cmus potestate est non solum uti uocibus ad ad
significandum ꝙ eciam homines fac̾e̾ possunt ⁊ facũt
Sed/ eciam Rebus significatis per uoces Ad signifi¬
candum alias Res. Et iõ cõmune est o omibus libris
quod boces aliquid significent ¶Sed fpale est huic
ibio ꝙ Res surnfieate per eres aliquis sicgiificent ¶t eadr̃
Igitus p̾mam significatõnem que est/ per boces acapitur
sensus licialis seu historicus ¶Socidum ueco aliam
Iiganficacõnem que est per ipas res accipitur seusus
misticus seu spũalis qui toipler est in gũali quia
si sres significate per uoces referantur ad significadũ
ea que sunt in noua lege ẽdonda sic accipitur sẽstis
allegoritus ¶Si autem Referantur ad significãdum
ea que per nos sunt agenda sit est sensus moralis
uel tropologi cus ¶ Si autem Referantur ad significãdũ

Expanded text:
quod una littera continet plures sensus. Cujus ratio est quia principalis hujus libri auctor est ipse Deus: in cujus potestate est non solum uti vocibus ad aliquid significandum quod etiam homines facere possunt et faciunt, sed etiam rebus significatis per voces utitur ad significandum alias res: et ideo commune est omnibus libris, quod voces aliquid significent, sed speciale et huic libro quod res significatae per voces aliud significent. Secundum igitur primam significationem, quae est per voces, accipitur sensus litteralis seu historicus: secundum vero aliam significationem, quae est per ipsas res, accipitur sensus mysticus, seu spiritualis, qui est triplex in generali; quia si res significatae per voces referantur ad significandum ea quae sunt in nova lege credenda, sic accipitur sensus allegoricus; si autem referantur ad significandum ea quae per nos sunt agenda, sic est sensus moralis vel tropologicus; si autem referantur ad significandum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ zacharie prophete isti in babilonita captiuitate pro¬
pħarunt reparacionem ilirlm que ut Ienna pdix̃ post lox
annos facta est in qua intellexunt spũalem restitucõne
celestis ihrłm eamq sub figura ilł illus p̾dixit iuit ⁊
postea dominũ laudauunt et post lox annos .i. post bolu¬
bilitatem tocius temporis quos .uii. diebus agitur ꝑfici

Expanded text:
 Aug. Prophetae isti in Babylonica captivitate prophetaverunt reparationem Jerusalem, quae ut Jer. praedixit , post LXX annos facta est, in qua intellexerunt spiritualem restaurationem coelestis Jerusalem, eamque sub figura illius praedixerunt, et pro ea Dominum laudaverunt, quae post LXX annos, id est post volubilitatem totius t
Abbreviated transcription (Latin):
mus scriptura diuinitus inspirata utilis est ad
ueluti ex cõmumi quodam sanitatis sonte om̃s nobis
ex hac Reuiedia propis passionibus assumanius ¶aĩtas
enim inquit. compestit peccata magna lia nãq sunt
que prophete tradunt ¶ Alia que historiq lex quoqz alia.
proũbiorum eciam alia cõmonicio ¶ ꝓsalmorum uero
liber quecimq utilia sunt ex om̃ibus continet futura
p̾dicat betum gesta cõmemiorat Legem biuentibus t̾buit.
gerendorũ statuit modum ¶Et ut ita dicã cõmunis qͥdã
bone doct̾ne thesaurus est ¶perta singulis ⁊ neccessaria

Expanded text:
s Scriptura divinitus inspirata, utilis est ad , id est, ut veluti ex communi quodam sanitatis fonte, omnes nobis ex hac remedia propriis passionibus assumamus. Sanitas enim, inquit, compescit peccata magna. Alia namque sunt quae Prophetae tradunt, alia quae historici, lex quoque alia, proverbiorum etiam admonitio alia: Psalmorum vero liber quaecumque utilia sunt ex omnibus continet. Futura praedicit, veterum gesta commemorat, legem viventibus tribuit, gerendorum statuit modum: et ut breviter dicam, communis quidam bonae doctrinae thesaurus est, apte singulis necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
celestis ihrlm ꝙͣ illi p̾dixunt ⁊ pro ea deũ laudau̾ut
et facit p̃s iste in nobis amorem future ihrlm ꝙͣ multi
plicit̾ cõmendat totus quoq hic psalmus potenciam
bona hic dantur sc̃is ibi qui enuictit in captiuitate hui
secuti adhuc constitutus prophã uideus beatum populũ
etue ierusalem p̾misso gaudio spei ante gaudiũ sꝑei qĩ
cõiungens cor ⁊ si non corpus dngelis dicit s ilirłm
audate dñ̃ de celis ¶ Aytulus. Alleluya ¶Aggei ⁊ za
harie Acgeus ⁊ zacharias qui in babilonica cap
erigunt ad futuram liberacionem spũalis ilrłm quã¬

Expanded text:
coelestis Jerusalem, quam illi praedixerunt, et pro ea Deum laudaverunt, et facit psalmus iste in nobis amorem futurae Jerusalem, quam multipliciter commendat. Totus quoque hic psalmus potentiam bona hic dantur sanctis, ibi, qui emittit. In captivitate ergo hujus saeculi adhuc constitutus, Propheta videns beatum populum aeternae Jerusalem praemisso gaudio spei, ante gaudium speciei, quasi conjungens cor etsi non corpus angelis, dicit: O aAggaeus et Zacharias qui in Babylonia captitum nos exigunt ad futuram liberationem spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
dei operacio hec est scĩficatio per quã beli factus est nonus
ntencione monet ad laudem Modus biꝑtitus est p̃s
p̾mo multis modis mouet laudare regem qui es beni¬
uolens ⁊ beneficus est ¶Secundo agit de gaudiis sc̃ore
⁊ potestate ib ¶ Exultabunt ⁊ ẽ Exhortans itaq fideles
eñ est hic p̃s. in quo intenditut ut laudetur deus quia cõ¬
ggauit sanctos et deposita fragilitate sue magnus resti¬
tuit ⁊ iam cõformes glorie sue in beatitudme locauit bbi
est om̃is habundancia hic ergo agitur de laude dei in sc̃is
hic neptiali dulcedine decantantur Quibus ergo propħa¬

Expanded text:
catio Israel per quam de veteri factus est novus. Intentio: Monet ad laudem. Modus: Bipartitus est psalmus. Primo multis modis monet laudare regem, quia eis benevolus et beneficus est. Secundo agit de gaudiis sanctorum et potestate ibi, exsultabunt. Exhortans itaque fideles enim est hic psalmus, in quo intenditur, ut laudetur Deus, quia congregavit sanctos, et deposita fragilitate suae imagini restituit, et jam conformes gloriae suae in beatitudine locavit, ubi est omnis abundantia. Hic ergo agitur dae nuptiali dulcedine cantatur. Laudate eum
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dictis uastacionibus aliquid fuccenderit supegficie
historie relicta sicut in pleris q abiis fit ad spũailẽ
dirigimur intelligenciam que ex intpretacionibus
nominũ simutur. Int̾pretatur enm hstorta in eso¬
potannia eleuata uocatio syria sublimis sobal uana
betustas. Ioab mimicus. edom trenus. hus om̃ibus
figurantur elati magnitudine t̾rene uanitatis qͦs
omnes xp̃t igne caritatis q̃m in t̾ram dignatus ẽ
muttere accendit et conu̾tit ioab. Pest mimicum
uel diabolum in fugam uel hommem ad fidem Et
percussit edom ¶dest trenos ut uiuant celestes et
est sensus ¶ꝑs iste dirigens nos in finem ¶dest in
xp̃m agit. ꝑro hus ¶dest dehus qui cõmutabintur
de ueteri uita in nouam ¶scripcione tituli ꝑ fidẽ

Expanded text:
praedictis vastationibus aliquid succenderit, superficie praedictis vastationibus aliquid succenderit, superficie historiae relicta, sicut in plerisque aliis fit, ad spiritualem dirigimur intelligentiam, quae ex interpretationibus nominum sumitur. Interpretatur enim Mesopotamia elevata vocatio, Syria sublimis, Sobal vana vetustas, Joab inimicus, Edom terrenus. His omnibus figurantur elati magnitudine terrenae vanitatis, quos omnes Christus igne charitatis, quem in terra dignatus est mittere, accendit et convertit Joab inimicum vel diabolum in fugam, vel hominem ad fidem. Et percussit Edom, id est terrenos, ut vivant coelestes. Et est sensus: Psalmus iste, dirigens nos in finem, id est in Christum, agit pro his, id est de his qui commutabuntur, de
Abbreviated transcription (Latin):
seria sobal et comĩtit ioas et percussit edom, in ualle
salmarum duodecim milia in uerbis dierum legitur
¶dest in paralipomienon et in libro reguin. ꝙ naas rege ¶hi¬
ammonitarum mortuo misit dauid mĩcios ad conso¬
landum filium eius amon, cui suggesserunt p̾nci
pes sui. ꝙ causa explorandi dauid misisset eos ¶do
et p̾cidit tunicas eorum d natibus usq ad pedes. et¬
sic dimisit eos, deinde uidens amon ⁊ populus eiꝯ
ꝙ iniuriam feciss dauid conduxit undiq ex̾citũ
currus et equites de mesopotamia ⁊ syria et aliis
locie¶ Quod Cum audisset dauid misit Ioas pͥnciꝑẽ
milicie contra eos in preliũ et fugauit eos in ore
gladii et legitur in libro regum ꝙ Cum dauid post
mortem saulis prospere regnaret pertussit adade¬
zer regem sobal que est pars syrie et facta ẽ syria¬
tributatiua dauid capta nũc syria percussit de edom
tributo has historias tangit titulus iste. S quia
In lustoria non legitur ꝙ dauid comĩtit ioas uel ꝙ in

Expanded text:
Syriam Sobal, et cum convertit Joab, et percussit Edom in valle Salinarum duodecim millia. In verbis dierum legitur, id est in Paralipomenon, et in libro Regum, quod Naas rege Ammonitarum mortuo, misit David nuntios ad consolandum filium ejus Amon, cui suggesserunt principes sui, vel ejus, quod causa explorandi David misisset eos. Ideo et praecidit tunicas eorum a natibus usqsic dimisit eos. Deinde videns Amon, et populus ejus quod injuriam fecisset David, conduxit undecunque exercitum, currus et equites de Mesopotamia et Syria, et aliis locis. Quod cum audisset David, misit Joab principem militiae contra eos in praelium, et fugavit eos in ore gladii . Legitur in libro Regum, quod, cum David post mortem Saulis prospere regnaret, percussit Adezer regem Sobal, quae est pars Syriae, et facta est Syritributaria David. Capta vero Syria, percussit de Edom sub tributo . Aug. Has historias tangit titulus iste, sed quia in historia non legitur quod David convertit Joab, vel quod in