comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te proclamauit ⁊ lib̾ale ui¬
dicium in plorauĩt incħ¬
ominus in põem ineami
ẽẽ ⁊ ammo eum possidero
donecliber finĩt pronunti¬
atus. ¶ Saltus ybernos e¬
stuiosq animo possidem
quam nis certis tpib eo¬

Expanded text:
tem reclamauerit et liberale iudicium implorauerit, nihilo minus in possessione mea est et animo eum possideo, donec liber fuerit pronuntiatus.Saltus hibernos aestiuosque animo possidemus, quamuis certis te
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯip̃m possidẽ ⁊ eum quip¬
carium acceperit. Ider tre¬
batius ꝓprolut eristimã
posse alium iuste alium
iiuste possidẽ. duos inus¬
te uł duos iuste nõ posse q̃
ẽ iuste quis an inuiste pos
aris meo loco in quo egost¬
o uł in quo egoseeo tu sedẽ
uidcaris. Inamittenda põ
ne affectio eius qui possid¬
et intuenda ẽ ¶ taq sun fr̃¬
dosis ⁊ tm nolueris cum p¬
sidẽ protinus amictes pos¬
sessionem. Igitur amitti
⁊ ammo solo pot̾ quam ui
Adquiri nõ pot̃. S si aioi
solo possideas alius lsit ĩ
fundo adhucãt possides :¬
Siquis nuntiet domum
alatronib occupatam. ⁊
dominus timore conteri¬
tus nolu̾it accede̾. amisis¬
se cum põem placet. Qd̾si
seruus uł colonus ꝑquos
corpore possidebam discss
erĩt . ł animo rcaneboposs¬
essionem. s si alii tradider¬
constat posside̾ nos donec
aut nr̃a uoluntate dissce¬
serimus aut iñ deiecti fuc¬
rinus. ¶Sisernus quem
possi debam prolib̾os eger

Expanded text:
et ipsum possidere et eum qui pet ipsum possidere et eum qui precario acceperit. idem Trebatius probabat existimans posse alium iuste, alium iniuste possidere, duos iniuste uel duos iuste non posse. quem rest, iuste quis an iniuste possaris in eo loco, in quo ego sto, uel in quo ego sedeo, tu sedere uidearis.In amittenda quoque possessione affectio eius qui possidet intuenda est: itaque si in fundo sis et tamen nolis eum possidere, protinus amittes possessionem. igitur amitti et animo solo potest, quamuis adquiri non potest.Sed et si animo solo possideas, licet alius in fundo sit, adhuc tamen possides.Si quis nuntiet domum a latronibus occupatam et dominus timore conterritus noluerit accedere, amississe eum possessionem placet. quod si seruus uel colonus, per quos corpore posserintue, animo retinebo possessionem.Et si alii tradiderconstat possidere nos, donec aut nostra uoluntate discesserimus aut ui deiecti fuerimus.Si seruus, quem possidebam, pro libero se ger
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendum ẽ ut qui fuy¬
dum possidẽ uelit. omnes
glelus circum ambilles s
suffic̾ quamlib ꝑtem erꝰ
fundi introire. dum mẽte
⁊cogitatione hac fit ut tot¬
um fundum us adtermi¬
num possidẽ uelit. ¶Incer¬
tam partem rei possidere ye
sidet. tuqq̃ uelis possidẽ.M
eratius ⁊ proculus solo aio
non posse nos adquirẽ poe
dopositum m̾eo sciã conti¬
nuo mepossidẽ simulaq
possidendi affectum hab¬
uero quia qd̃ desit natur
ilius putant eum quifũ
nesciat infundo ec̃ qd̾ nõ
ẽ uerum. ¶Sienm nescit
sessice̾ quia sit auenu eẽ
Q uidam putant sabim
alias eum quisit possid̾¬
re insi loco motus sit. qr
consentia. ¶Explimis
caĩs possidẽ candem rem
possumus ut quidam p¬
utant. ⁊cum qui usucep¬
nõ pot̾ insi exuna cã con¬
tinge̾.qita ⁊ possidẽ exuna
dum tarat cã possumus
Etonino plures eandem
rem insolidum possidere
non possunt. ꝯͣnaturam
quippeẽ cumego aliquid
teneam.tuqq id tenẽ ui¬
cum qu̾i precario dederit

Expanded text:
accipiendum est, ut qui fundum possidere velit, omnes glebas circumambulet: sed sufficit quamlibet partem eius fundi introire, dum mente et cogitatione hac sit, uti totum fundum usque ad terminum velit possidere. Incertam partem rei possidere nemsidet, tu quoque velis possidere. Neratius et Proculus et solo animo non meo positum sciam, continuo me possidere, simul atque possidendi affectum habuero, quia quod desit naturailius putant eum, qui funesciat in fundo esse, non est uerum: is enim qui nescit ossessione, quia scit alienum esse. quidam putant Sabini alias eum qui scit possidere, nisi si loco motus sit, quia consentio.Ex plurimis causis possidere eandem rem possumus, ut quidam putant et eum, qui usucenon potest nisi ex una causa contingere, ita et possidere ex una dumtaxat causa possumus.Ex contrario plures eandem rem in solidum possidere non possunt: contra naturam quippe est, ut, cum ego aliquid teneam, tu quoque id tenere uieum qui precario dederit
Abbreviated transcription (Latin):
tentiae. ¶Pseruum cor¬
poralif pignoridatum ñ
ad quirere nos ponemir
re possidi adusucapioe
nec creclitori qr nec scipr¬
latione nec ullo alio mo
ꝑ eum ad quint qm uis
eum possideat. ¶Ueteres
putanerunt nõ posse yõ
pseruum hrditarium
ad quirẽ qd̾ sit eiusdem
br̃ditatis. Itaq agitu.
nũ hec regła longius pro¬
dricenda sit. ut sipłes sui
legati sint pimum an pꝰ¬
sint ceti possideri. Idẽ tra¬
tatum ẽ. si parit̃ emptił
domimatis̃. s nerius ẽ
exhis cãis posse me ꝑun

Expanded text:
est.Per seruum corporaliter pignori datum non adquirere nos possessire possideri, ad usucapionem, nec creditori, quia nec stipulatione nec ullo alio modo per eum adquirat, quamuis eum possideat.Ueteres putauerunt non posse nos per seruum hereditarium adquirere, quod sit eiusdem hereditatis. itaque agitatur, num haec regula longius producenda sit, ut, si plures serui legati sint, per unum an possint ceteri possideri. idem tractatus est, si pariter empti uel donati sunt. sed uerius est ex his
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq addimus macces¬
sione dein ⁊clam ⁊precai̾o
uenditoris. ¶Preterea q̃¬
ritur. siquis hominem i¬
uenditori redlibuit. an
accessioẽ uti possit expso¬
naeius ¶Et sunt quipu¬
tent nõ posse quia uendi¬
tiomis resolutio ẽ reclibit¬
io. ¶Alii emptorem uẽcli¬
toris accessione usur. arẽ
ditorememptoris qd̃ ma¬
gis probandum puto. si
liber homo łalienus suus
cum bona fide seruiropa¬

Expanded text:
accessione de vi et clam et precario venditoris. Praeterea quaeritur, si quis hominem venditori redhibuerit, an accessione uti possit ex persona eius. et sunt qui putent non posse, quia venditionis est resolutio redhibitio: alii emptorem venditoris acceditorem emptoris, quod magis probandum puto.Si liber homo uel alienus seruus, cum bona fide seruire‹
Abbreviated transcription (Latin):
dumẽ siseruum commr¬
nem ussero adirem b̃rd
pocius titio adquirere nõ
ocuratorem tutorem curra¬
torem uf põ nob̃ adquirit᷑
Cum ãt suo nomine nac¬
ti fuint põem non cumea
m̃te ut opam clum taxa
suam accommodarent
nob̾ nõ possumus adquĩ¬
rere. Alioquin sidicamu
bt amnum possidendi ɨ
nec is qui tradid̾it qm ces¬
serit põem. ¶Siuisserim i¬
uenditorem procuratori
rem tradẽ. cum eampresẽ¬
tiasit uideri m̾ traditam⁊
priscus ait. Idemq ait ẽẽ
sinummos debitorem in¬
serii alii dare. nõ enimi
nem ponderis moueri nõ
Et uina tradita uideri cu
claues celleminarie ẽptori

Expanded text:
dum est, si seruum communem iussero adire heredipotius Titio adquirere, non ocuratorem tutorem curatoremue possessio nobis adquiritur. cum autem suo nomine nacti fuerint possessionem, non cum ea mente, ut operam dumtaxat suam accommodarent, nobis non possunt adquirere. alioquin si dicamut animum possidentis, neque is qui tradiderit, quoniam cesserit possessione.Si iusserim uenditorem procuratori rem tradere, cum ea in praesentia sit, uideri mihi traditam Priscus ait, idemque esse, si nummos debitorem iusserim alii dare. non est ennem ponderis moueri non serint: et uina tradita uideri, cum claues cellae uinariae emptori
Abbreviated transcription (Latin):
nõ puto adquiri n b̾ poe
munem sic̾ ꝑ proprium.
adquinmus ⁊̃ singłi in
solidum si hoc agat ẜuns
ntuni ad quirat sic̾ indo¬
minio adquirendo. ¶Pẽ
eum in quo nsum fructũ
hẽmus possideͣ possumus
sic̃ exopis suis ad quirẽ
nobis solet nec adrem ꝑ¬
nam nec filium tã tum ⁊
ille ꝑquem nolumus poᷤ¬
quam uideris app̃bendis
miseris adpossidẽdum ĩ¬
cipies posside̾. sic̾ pupilluꝰ
maxime tutore auctore i
adquirit põem. nam per
ancillam᷑ namcisci possil¬

Expanded text:
non puto adquiri nobis possmunem sicut per proprium adquirimus, etiam singuli in solidum, si hoc agat seruus, ut uni adquirat, sicut in dominio adquirendo.Per eum, in quo usum fructum habemus, possidere possumus, sicut ex operis suis adquirere nobis solet: nec ad rem pnam nec filium.Ceterum et ille, per quem uolumus posquam uideris adprehendismpuberem miseris ad possidendum, incipies possidere, sicut pupillus, maxime tutore auctore, adquirit possessionem.Nam per ancillam quin possi
Abbreviated transcription (Latin):
tradite fumnt. ¶Muinci¬
pes pse nich possidere poss¬
unt quia uinuersi consẽ
lius ait pseruum que pecr¬
liarit᷑ adquisierĩt ⁊ posside̾
⁊nsucapere posse.sz quidaz¬

Expanded text:
traditae fuerint.Municipes per se nihil possidere possunt, quia uniuersi consentlius ait, per seruum quae peculiariter adquisierint et possidere et usucapere posse: sed quida
Abbreviated transcription (Latin):
recrpipot̾. si eius etatis i¬
fu̾nit ut intellectum epi¬
niam res fcĩ infirm ariir¬
re ciuili nõ pot̾. ¶Szquid
ad quirimus põnem per
rer. q̃s peculiarit̾ tenẽt
aignorantes sic̾ sab io
⁊ ca̾ssio ⁊uiliano placuit
quia nr̃a uoluntate ĩtel

Expanded text:
recipi potest, si eius aetatis sint, ut intellectum capiniam res facti infirmari iure ciuili non potest: et quid adquirimus possessionererum, quas peculiariter tenent, etiam ignorantes, sicut Sabino et Cassio et Iuliano placuit, quia nostra uoluntat
Abbreviated transcription (Latin):
rum ea quoq q̃ unqͣm te¬
statoris fuerat. Indotem
⁊ quo sires data fuerit uł ex
dote accepta. accessiodab
cariodicendum accedẽ po
nem eius tpͣis quo precãĩo
possidebatur. E xfcõ que¬
ritur siquis manumissũ
ercã peculiari hẽa rem nõ
concesso poculio sͥ. dem̃ do
põe accessice̾ uti an possit
⁊ placuit nõ ẽẽ dandamh¬
anc adiectioẽm quecam i¬
hĩtaẽ predone possidente
Tiiussu iudicio res mͣ re¬
stitutasit accessioẽm mͥ ẽẽ
tp̃is dandam placuit. Ser
⁊legatario dandam acces¬
sionem eius tp̃is quofu¬
t ap̾testatorem sciẽdumẽ
deamus ⁊puto sue pure
siue conditione fiñt relic¬
tum dicendum eẽ id tp̃ri
quo br̃s possedit. ancrist¬
entem conditionem ułre¬
stitutiõem rei ⁊ legatario
profice̾. testatoris at tp̃c
semper proderit legatario
silegatum nẽ fint uł fidi¬
donaa ẽ accessione ntetr̃
exꝑsona eius quidonaũ¬

Expanded text:
rum ea quoque, quae umquam testatoris fuerit.In dote quoque si data res fuerit uel ex dote recepta, accessio dabicario, dicendum esse accedere ponem eius temporis, quo precario possidebatur.Ex facto quaeritur, si quis manumissus ex causa peculiari habeat rem non concesso sibi peculio, deinde doone accessione uti, an possit. et placuit non esse dandam hanc accessionem, quae clam habita est. Praedone possidente si iussu iudicis res mihi restituta sit, accessionem esse mihi dandam placuit. Sed et legatario dandam accessionem eius temporis, quo fuit apud testatorem, sciendum est. deamus: et puto, sive pure sive sub condicione fuerit relictum, dicendum esse id temporis, quo heres possedit ante existentem condicionem vel restitutionem rei, legataproficere. testatoris autem semper proderit legatario, si legatum uere fuit uel fideidonata est, accessione utetur ex persona eius qui donau
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ Clam possidẽ cumd es¬
picabatur. ⁊ ne facẽt tume¬
bat. Is at quicum posside¬
ret no clam secel.auit in
cacaẽ ut non uideatur⁊
aut uolente eo adque res
controu̾siam metuensi¬
gnorante eoque metuit
tus neminẽ reliq̃rit ꝯdu
ille anudims redit aliq̾
Retinet ergo po̾em is qui
admindinas abiit. uie¬
rum sireuerten tem dom̃¬
mum nõ admisenitinm
agis intelligi possiden ñ¬
infundumreuti. qui ind̾
maiorem uereatur amisi
ratius qꝗ scribit.¬

Expanded text:
Clam possidere eum dpicabatur et, ne faceret, timebat. is autem qui, cum possideret non clam, se celauit, in ea causa est, ut non uideatur caut uolente eo, ad quem ea res controuersiam metuens ignorante eo, quem metuit,tus neminem reliquerit et, dum ille a nundinis redit, aliquretinet ergo possessionem is, qui ad nundinas abiit. uerum si reuertentem dominum non admiserit, ui magis intellegi possidein fundum reuerti, quod uim maiorem uereatur, amissratius quoque scribit.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Gmncquid filiꝰ peculiaĩ
nomine ꝓp̃hendit. idstaĩ
pr̃er possidet quamns ig̃¬
ret insua pot̾ite filium am̾i¬
pluis ec̃. si filius ab alio tã¬
quam seruus possideatim
u debeam ⁊ nõ tradam i¬
cumtu at nactus fuis põe¬

Expanded text:
quid filius peculiari nomine adprehenderit, id statim pater eius possidet, quamuis ignoret in sua potestate filium. amplius etiam si filius ab alio tamquam seruus possideatur,hum debeam et non tradam eum, tu autem nanctus fueris po
Abbreviated transcription (Latin):
si dominus scit suo nõie
ꝯuemetur. Item si nẽccrꝰ
hr̃s legata prestitit dein¬
de eius bona uemerinti
proculus ait. q̃si ignora¬
uint legataru tamenr i¬
utilem actiõem dandam
qdnequaquam dubiũẽ

Expanded text:
si dominus scit, suo nomine conuenietur. Item si necessarius heres legata praestiterit, deinde eius bona uenierint, Proculus ait, etiamsi ignorauerint legatarii, tamen utilem actionem dandam: quod nequaquam dubi
Abbreviated transcription (Latin):
enul Exhis colligi pot̾.
ne quidem portione em¬
ptori reddendam exp̃tio
posse tarriem dici. ulam
rem ap̃ arbitrum excau¬
sa anmaduertendam ut
si numini soluti inbois
extent nibeas eos reddu
qr ea rẽe nemo fraudatũ.

Expanded text:
Ex his colligi potest ne quidem portionem emptori reddendam ex pretio: posse tamen dici eam rem apud arbitrum ex causa animaduertendam, ut, si nummi soluti in bonis exstent, iubeat eos reddi, quia ea ratione nemo fraudetur.
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Sidebitor infrax¬
dem citorum mmore
p̃ciofundum scienti emꝑ¬
tori uendid̾it. demn hii q¬
b dereuocando eo actio da¬
tur eum petant q̃situme¬
an cum pretium restitu¬
eredebea proculus existĩa
omnimo restituẽdumi

Expanded text:
um Si debitor in fraudem creditorum minore pretio fundum scienti emptori vendiderit, deinde hi, quibus de revocando eo actio datur, eum petant, quaesitum est, an pretium restituere debent. Proculus existimat omnimodo restituendum
Abbreviated transcription (Latin):
idem labeo q̃ eum quipri¬
uatam cloaclam inpub¬
licam mittẽ nelit tuend̾
neenus fiat. s ⁊ siquis
ut exitum hẽc inpublicã
cloaclam nõ eẽ eum inpe¬
ait pretor ꝑtinet hoc sig¬
ficat qd̃ exedib eius m
tuas ꝑtinet hoc ẽ diriga¬
extendr puenit. ⁊tam al
proximum uicinũ ħ int̾¬
dictum ꝑtinet qͣm aduẽ¬
sus ulteriores ꝑquoru
edes cloada currit. uñ fla¬

Expanded text:
priuatam cloacam in publicam immittere uelit, tuendum, ne ei uis fiat. sed et si quis ut exitum habeat in publicam cloacam, non esse eum impeait praetor 'pertinet' hoc significat, quod ex aedibus eius in tuas pertinet, hoc est 'derigextenditur, peruenit'. Et tam ad proximum uicinum hoc interdictum pertinet quam aduersus ulteriores, per quorum aedes cloaca currit. Unde Fab
Abbreviated transcription (Latin):
siꝑitus sit restaurare id
meposse reficẽ id ꝙiam
institueram. s ⁊ dampĩ
infecti cantionem poli¬
Nlam sicut resicẽ cloacas

Expanded text:
tus sit restaurare id,me posse reficere id quod institueram. Sed et damni infecti cautionem pollinam sicuti r
Abbreviated transcription (Latin):
exstipłatum fundum pe¬
tẽ uolebam cedendo mͣ põ¬
nem si soluendi cã id fec¬
erit ed ip̃o efficiet. ut fun¬
dum tp̃r capiam longo.
¶Qui pignori rem dat usy¬
cap̃ quam dui res ap̃cre¬
ditorem ẽ. sicrecditor enuĩ
poem alii tradider it intẽ¬
pellab̾r nsncapio. ⁊quar¬
tum adusucapionem at¬
tinet similis ẽ ei quicqd
deposuit uł commodaũ
quos palame desmnẽ usu¬
sicditor nuda conuentio
cipete debitor ꝑseuerant
Sirem tuam cum bonar
fide possidem pignori ti¬
bidem ignoranti tuam i¬
ẽẽ desmo usucapẽ quia nõ
contrahe̾. at sinuda con¬
uentione pignus cͣtum
llum pignus contctum
uidetur. ¶Si rem pigno¬
ridatam creditoris serũ
subripint cum eam c̾di¬
tor possidẽt non intpella¬

Expanded text:
ex stipulatu fundum petere uolebam, cedendo mihi possessione, si soluendi causa id fecerit, eo ipso efficiet, ut fundum longo tempore capiam. Qui pignori rem dat, usucapit, quamdiu res apud creditorem est: si creditor eius possessionem alii tradiderit, interpellabitur usucapio: et quantum ad usucapionem attinet, similis est ei qui quid deposuit uel commodauit, quos palam est desinere ususi creditor nuda conuentiocapere debitor perseuerabit. Si rem tuam, cum bona fide possiderem, pignori tibi dem ignoranti tuam esse, desino usucapere, quia non contrahere. at si nuda conuentione pignus contrallum pignus contractum uidetur. Si rem pignori datam creditoris seruus subripuerit, cum ea‹m› creditor possideret, non interpella
Abbreviated transcription (Latin):
Heres eius quirem bo¬
na fide emit usuno capi¬
et sciens alienam simodo
ipi põ tradita sit continu¬
atio uero nõ iipelitur he¬
capturum qd̾filius emiit

Expanded text:
Heres eius, qui bona fide rem emit, usu non capiet sciens alienum, si modo ipsi possessio tradita sit: continuatio vero non impedietur hecapturum, quod filius emit
Abbreviated transcription (Latin):
ritꝯpeꝑit isume non cap¬
turum. Idẽq fore⁊̃ siquis
eam arcillam mecum ꝑ¬
mutass. aut insolucum
decliss. Item sidonass si añ¬
qͣn pariat alienam rem sci¬
erit emptor. Diximus ñ
iam usucapera nõ cognore¬
rit alienam eẽ Initumii¬
sucapionis intueri debemꝰ
sic̾ inemptis rebplacuit
Lana omum furtiuarim
siquidem apfurem deton
ap̃ bone fidei emptorẽ eẽ¬
q̃m infruetuẽ nec usnca¬
pipot̾ d. s statim empto¬
ns fit. Idem in agnis dicẽ¬
clum ẽ si consum ꝑtisunt
⁊dõ uestis furtiua erit. si
rem pignori datam debitõ
subripint quendid̾it usu¬
capi posse camcassius scri¬
bit. qr inpotestate domi¬
in indetur puenisse qui

Expanded text:
rit, usu me non capturum. idemque fore etiam, si quis eam ancillam mecum permutasset aut in solutum dedisset, item si donasset. Si antequam pariat, alienam esse rescierit emptor, diximus non iam usucaperet, cognouerit alienam esse, initium usucapionis intueri debemus, sicut in emptis rebus placuit. Lana ouium furtiuarum si quidem apud furem detonsa apud bonae fidei emptorem in fructu est, nec usucapi debet, sed statim emptoris fit. idem in agnis dicendum, si consumpti sint, et ideo uestis furtiua erit. Si rem pignori datam debitor subripuerit et uendiderit, usucapi eam posse Cassius scribit, quia in potestate‹m› domini uidetur peruenis
Abbreviated transcription (Latin):
cum bona fides mito põ¬
nis ad sit quamus se ey
perrorem ẽẽ arbitretu
culiari quesitam nec po¬
sidẽ possit. Idem dicend̾
erit ⁊ si exp̃ris hrditate
ad se puenisse rememp¬
tam nõ lem presumpti¬
at usncapio suꝑnemẽs
proemptore uł ꝓb̃rder
quo minus pignoris ꝑ¬
secutio salua sit. uten
usus fructus usucapim̃
pot̾ ita ꝑsecutio pignor¬
is q̃ milla societate clĩno
conuingitur s sola ꝯuẽ¬
tioẽ constitintur nsuca¬
pione rei nõ ꝑimitur. E¬
ui qui pẽa quam usuca¬
pere cep infurorem inci¬
dit utilitate suadente re

Expanded text:
cum bona fides initio possessiocum bona fides initio possessionis adsit, quamuis eum se per errorem esse arbitretur, culiari quaesitam nec possidere possit? idem dicendum erit et si ex patris hereditate ad se peruenisse rem emptam non leui praesumptiat usucapio superueniens pro emptore uel pro herede, quo minus pignoris persecutio salua sit: ut enim usus fructus usucapi non potest, ita persecutio pignoris, quae nulla societate dominii coniungitur, sed sola conuentione constituitur, usucapione rei non peremitur. Eum, qui postea quam usucapere coepit in furorem incidit, utilitate suadente re
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ non existimo. nõ ein
ꝯstitutum ẽ in hoc qd̾mr
homme libero quibona fi¬
deserint. placuit Ibi ẽpp
assiduam ⁊ cotidianam
ꝯpationem suorum itas
stitui publice int̾fuit. ĩ¬
Nam frequent̾ ignoran¬
tia lib̾os emumus. non a
tam facił tam frequẽs al¬
optio. uł adrogõ filioru
e.¶Consta sirem alienã
scienti mͥ uendas tradas
mitium heat traditioĩs
tpc̃ inspiciendum remq
bonam fidem hint insꝑ¬
iclamris. ueluti carca pã¬
tum eĩ ninłis quam boĩ
fide cep̾ possidere nõ enm
iõ minus capietm nsu i¬
puer qd̾ alienam matrẽ
priusquam eintentur i¬
oẽ cognouit. Idem inserro
post̾ liminio reuerso dic¬
tum ẽ. noclum adite hr¬
ditatatis tp̃c isu capio¬
in datum ẽ siue seruus
br̃ditarius aliquio op¬
auit siue definictus usy¬
capẽ ceperat. s ħ iuire sin¬
gulari recepta sunt ¶fi¬
lius famił emptor ali¬
ene rei cum pr̃em famił
se factum ignoret cepit
rem sibi traditam pos¬
sidere curnoncpiat ufi

Expanded text:
hi non existimo. non enim constitutum est in hoc, quod in homine libero qui bona fide servit placuit: ibi propter adsiduam et cottidianam comparationem servorum ita constitui publice interfuit, nam frequenter ignorantia liberos emimus, non autem tam facilis frequens adoptio vel adrogatio filiorum est. Constat, si rem alienam sciratum habet, traditionis tempus inspiciendum remquebonam fidem habuit, inspiciamus, veluti circa partum eius mulieris, quam bona fide coepit possideideo minus capietur usu puer, quod alienam matrem, priusquam eniteretur, esse cognouit. idem in seruo postliminio reuerso dictum est. Nondum aditae hereditati‹s› tempus usucapioni datum est, siue seruus hereditarius aliquid comparat, siue defunctus usucapere coeperat: sed haec iure singulari recepta sunt. Filius familias emptor alienae rei, cum patrem familias se factum ignoret, coepit rem sibi traditam possidere: cur non capiat usu,
Abbreviated transcription (Latin):
lictum ẽ. nelangor. nĩdꝙ̃¬
num ⁊̃ in bonis a fferat
nem ¶Sicum ap̾ hostes
dominus autpr agats
uus aut filius emat an
er tñe incipiat siquidez
excã peccum possedit usu¬
capionem incori nec ĩ¬
pe dim̃todomim cꝓtun¬
tatem ec̃ cũius scĩa non
ẽẽt inctate necc̃ia. Si
uõ non erca peculu com¬
piretur usunon capi nõ
iure post limuni quesit̾
tuntatis exdie quo capi¬
tur morti uingereretur
isse sibi⁊ usucepisse ĩ tllĩ¬
lp̃. Prescriptõ longe põ¬
rs gentium publica. oce¬
di non solet. Qd̾itapro¬
cedit siquis edificio fun¬
to alterius postea eodem
loco exstructo occupanti
datam exceptionem opp
proibeat. ¶Post mortez
donim seruus hrditari
peculii nomine rem cep̃
tenẽ risucapionis. primo¬

Expanded text:
lictum est, ne languor animi damnum etiam in bonis adferat, nem. Si, cum apud hostes dominus aut pater agat, servus aut filius emat, an et tenere incipiat? si quidem ex causa peculii possedit, usucapionem inchoari nec impedimento domini captivitatem esse, cuius scientia non esset in civitate necessaria. si vero non ex causa peculii comparetur, usu non capi nec iure postliminii quaesitum tivitatis ex die quo capitur morti iungerentur, isse sibi et usucepisse intel. Praescriptio longae posris gentium publica concedi non solet. quod ita procedit, si quis, aedificio fun, alterius postea eodem loco extructo, occupantidatam exceptionem oppoprohibeat. Post mortem domini servus hereditarius peculii nomine rem coepit tenere, usucapionis primo
Abbreviated transcription (Latin):
deͣ hoc amplius si iusta
cnn hiut extimandi se
hr̃dem uł bonorum pos¬
sessorem extitisse fund̃
pro brde possi debit. nec¬
cam possõmis sibi mut¬
reciplantur meius ꝑso¬
tomagis incolono reci¬
pienda sunt quinec iux
onec mortuo dommnon
lonus mortuo domino¬
emit fundum aleo qui¬
existimabat sehrdem eiꝰ¬
ł bonorum possõrem eẽ
incipiet ꝑemptore pos¬
sidere ¶si dommius fun¬
di hommes armatos rc¬
mentes existimauit at¬
q ideo profugerit. qua¬
iis nemo eorumingrẽ
uit longa põne capi qre
ui possessa fuissent q̃ er
fuiss ¶Simichititius a
quo fundum petẽ uole¬
bam põem cesserit usuc¬
apionis cãm iustam hu¬

Expanded text:
c amplius si iustam rit existimandi se eredem vel bonorum possessorem domino extitisse, fundum pro herede possidebit necsam possessionis sibi mutrecipiantur in eius persoto magis in colono recipienda sunt, qui nec vivo nec mortuo domino ulonus mortuo dominfundum ab eo, quexistimabat se heredem eil bonorum possessorem esse, incipiet pro emptore possidere. Si dominus fundi homines armatos venientes existimaverit atque ita profugerit, quamvis nemo eorum fundumuit longa possessione capi, quae vi possessa fuissent, non efuisset. Si mihi Titius, a quo fundum petere volebam, possessione cesserit, usucapionis causam iustam ha
Abbreviated transcription (Latin):
le res. nec si quo coberent¬
eiusdem ut adiectionib
corporum manet idem
non tn unuiersi g̾gis ul¬
la ẽ usucapio s singlorn
ammalium. sicuti põ it
aa usucꝓpio. Nec siquid ẽp¬
tum inmictum fuerit gͥͦ¬
gi angendi eius gr̃a id cĩ
reliquus grex domiimi ⁊¬
mei sit hec qq̃ oms. s sin¬
głe suam cãm bebunt ita
ut siq̃ furtine erunt sint
quidem exgge non tam

Expanded text:
lae res, nec sic quomodo cohaerenteius est, ut adiectionibus corporum maneat, non item tamen universi gregis ulla est usucapio, sed singulorum animalium sicuti possessio, ita et usucapio. nec si quid emptum immixtum fuerit gregi augendi eius gratia, idcireliquus grex dominii mei sit, haec quoque ovis, sed singulae suam causam habebunt, ita ut, si quae furtivae erunt, sint quidem ex grege, non tam
Abbreviated transcription (Latin):
olius. O ot̃̾ plurib moi
accide̾ ut quis rem alien¬
am aliquo mo errore de
hr̃s rem defimicto omod¬
atam aut locatam uł ap̃
eum depositam existim¬
ans reni brditariam eẽ
alienam̃t. Item siquis a
liq̃ existim atioẽ deceptuᷤ
creliderit adse br̃ditatẽ
ꝑtinẽ ꝑtinẽ que adeum
non ꝑtineat ⁊ rem br̃di¬
tariam alienau̾it. aut si
is adquem ususfructus
ancille ꝑtinet pactum ei
existimans suum eẽ qr ⁊
fetus pecudum ad fructy¬
arium ꝑtinet auenaũ.¬

Expanded text:
orum. Potest pluribus modis accidere, ut quis rem alienam aliquo errore decheres rem defuncto commodatam aut locatam uel apud eum depositam existimans hereditariam esse alienauerit. Itliqua existimatione deceptus crediderit ad se hereditatem pertinere, quae ad eum non pertineat, et rem hereditariam alienaverit, aut si is, ad quem usus fructus ancillae pertinet, partum eius existimans suum esse, quia et fetus pecudum ad fructuarium pertinet, aliena
Abbreviated transcription (Latin):
dotale predlium dotale uen¬
stea muliere nmnatrimo¬
moconfirmariconuenit
Sitota dos ultro lucrom¬
arcicessit. Idemiuris ẽ cu
is qui rem furtiuam uecli

Expanded text:
 praedium dotale uenstea muliere in matrimonio confirmari conuenit, si tota dos lucro mariti cessit. idem iuris est, cum is, qu
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Si homo cuius nsus
fructus legatus erat ab
brde nunquam possess
sb̾reptus fuiss quesitũ
ẽ. quia hr̃s furti actiõẽm
non br̃et anusucapi pos¬
rei usucapiõem eẽ cuius
nommne furti agipossit

Expanded text:
m Si homo, cuius usus fructus legatus erat, ab herede numquam possessus subreptus fuisset, quaesitum est, quia heres furti actionem non haberet, an usucapi posrei usucapionem esse, cuius nomine furti agi possit
Abbreviated transcription (Latin):
trahendores non facuit
deteriorem dñorum con¬
ditioem. facilius obrine¬
b̾r si precario possidente ⁊¬
debitore sernus eiꝰ sbrip¬
possidet. nam conducto
rem res ẽẽt possidet ẽ hoc
cañ creclitor. s ꝯsi ntr̃q
int̾cesserit ꝯprecarii rog¬

Expanded text:
trahendo res non faciunt deteriorem dominorum condicionem. facilius optinebitur, si precario possidente debitore servus eius subripuerit. nam conductiorem res esset: possidet enim hoc casu creditor. sed et si utrumque intercesserit et precarii rog
Abbreviated transcription (Latin):
quisolet ꝑtum ancille fũ¬
tiue usu suum factunt ⁊
arbitror. nam exqua cau¬
sa quis ancillam usucape¬
anmia obstara e ueacã nec¬
cesse ẽ. partum usueapere
si ap̃ cum conceptus ⁊ eli¬
tus eo cp̃r fiñt quofurturã
ẽẽ matrem eius ignoraba

Expanded text:
qui solet, partum ancillae furtivae usu suum faciunt, arbitror: nam ex qua causa quis ancillam usucapeAtinia obstaret, ex ea causa necesse est partum usucapi, si apud eum conceptus et editus eo tempore fuerit, quo furtivam esse matrem eius ignorabat
Abbreviated transcription (Latin):
nsucapi nõ posse quiauins
errorem ¶Inusucapiõib
mobilium continnũ tpẽ
numeratur. ¶Seruus l ĩ
libertate moretur meł poᷤ¬
sidet nec pereum alitu.a
atquin. sinõie aliẽ dum ĩ
lib̾tate moratur nactus.
nomine nactus fuit. ¶Si
seruus meus uł filius pec¬
tenet aego ꝑeum ignoraᷤ¬

Expanded text:
sucapi non posse, quia iuris error est. In usucapionibus mobilium continuum tempus numeratur. Servus licet in libertate moretur, nihil possidet nec per eum alius. atquin si nomine alicuius, dum in libertate moratur, nactus nomine nactus fuerit. Si servus meus vel filius pectenet, ut ego per eum ignora
Abbreviated transcription (Latin):
pseuł ꝑ furorem ꝑalim
nactus ẽ. Tacuum tp̃e q̃
añ aditam b̃rditatem s
p̾aditam int̾cessiss adu¬
sucapionem brdiproce¬
dit. si defunetus emit hr
at putat eũ exdonatõiscã
possedisse. usu eñ cat̾u ins
adominoemit apro trad¬
ita huit desinet ean ꝓfur¬
tiua possidẽ ⁊ incipiet̾ pro
suo posside̾. ¶Siquis io qd̃

Expanded text:
alium nactus est. Uacuum tempus, quod ante aditam hereditatem uel post aditam intercessit, ad usucapionem heredi procedit. Si defunctus emit, heres autem putat eum ex donationis causa possedisse, usu eum capturum Iua domino emerit et pro tradita habuerit, desinet eam pro furtiua possidere et incipiet pro suo possidere. Si quis id
Abbreviated transcription (Latin):
nem procede̾ sicuti qui dõ¬
mientes qq̃ cos idem nb̃
contingẽt. Idemq incol¬
ono ⁊m̃quilino ꝑ quos p̾¬
sidemus dicendum ẽ ¶Si
iiaut clam aut precario
poem nactus quis postea
ostis h̃t. quem ad̾m inte̾¬
dco qq uti possidetis furios¬
ĩ nomine recte exꝑimus

Expanded text:
procedere, sicuti per dormientes quoque eos idem nobis contingeret. idemque in colono et inquilino, per quos possidemus, dicendum est. Si vi aut clam aut precario possessionem nactus quis postea osus habet, quemadmodum interdicto quoque uti possidetis furiosi nomine recte experimur
Abbreviated transcription (Latin):
tus si defimctinon fui̾nt
usucapi possunt. Qd̾ ãt
lic̾ lex atima ut res fuz¬
tiua non usucapitur in
simpotestate eius cuisb̾¬
repta ẽ reuertatur sicac¬
ceptum est ut in domim¬
nõ meius utiq cuisubi¬
reptum ẽ. Igitur credit¬
ori sb̾ repta ⁊ cicui como¬
dataest inpotãte domi ⁊¬
mi redired.labo quoqi
ait. sires peculiaris ẜm
mei subreptaẽ me igno¬
rante de inde eamnactus
sit nideri in potestatẽ me¬
am redisse. Com modi¬

Expanded text:
 si defuncti non fuerunt, usucapi possunt. Quod autem dicit lex Atinia, ut res furtiua non usucapiatur, nisi in potestatem eius, cui subrepta est, reuertatur, si‹c› acceptum est, ut in domin eius utique, cui subreptum est. igitur creditori subrepta et ei, cui commodata est, in potestatem domini redire debet. Labeo quoque ait, si res peculiaris servi mei subrepta sit me ignorante, deinde eam nanctus sit, videri in potestatem meam redisse: commodi
Abbreviated transcription (Latin):
armarium t̾tium qd̃ ex
distantib constat ũcor¬
columpnarum isucapi¬
onem .x. dies super eẽnt
pturum sicdificium pos¬
sediss qurd ergo in his q̃
nõ quidem inplicantur
rebrsolisz mobilia ꝑma¬
quo ui ẽ ⁊ aurum ⁊gez

Expanded text:
armarium: tertium, quod ex distantibus constat, ut corcolumnarum usucapionem decem dies superessent, pturum, si aedificium possedisset. quid ergo in his, quae non quidem implicantur rebus soli, sed mobilia permaquo verum est et aurum et
Abbreviated transcription (Latin):
trumpitim nsucapio ⁊ si
ip̃i reuerso nõprodẽque¬
admodum hrdi eius pro¬
derit. s uerumi c̾ cum ins¬
ua inta desisse possidere.io¬
q nec post limirium eip¬
dẽ ut indeatur usucepisse
Qd̾ si seruus eius qui ĩ ho¬
stium pot̾ate c̾emerit in
pendenti eẽ usucapioner
reuersus fin̾t intlłigimꝰ
nsucptum. si ibi decesseit
dubitar an plegem coir¬
neliam adsucessores eis
ptineat. marcellus posse
plemus fictionem legis x¬
cum adhostes puem̃t. nã
brditatem inquibꝰdam
ince ꝑsone fungi receptũ ẽ
ideoq insuccessionib nõ
si seruus quem possi deba¬
fugiat nisi pro liu̾o se ger¬
at indeb̾radomino possi¬
deri. s hoc tunc intelligen¬
dum ẽ. cumsi ad prehens¬
us fuit nõ sit patus pro
sua lib̾tate litigare.nam
sipatus sit litigare nõ in¬
deb̾r adomino possid̾i. cyi

Expanded text:
rumpitur usucapio, et si ipsi reverso non prodest, quemadmodum heredi eius proderit? sed verum est eum in sua vita desisse possidere, ideoque nec postliminium ei prodest, ut videatur usucepisse. quod si servus eius, qui in hostium potestate est, emerit, in pendenti esse usucapionem reversus fuerit, intellegi usucaptum: si ibi decesserit, dubitari, an per legem Corneliam ad successores eius pertineat. Marcellus posse plenius fictionem legis accum ad hostes pervenit. nam hereditatem in quibusdam vice personae fungi receptum est. ideoque in successoribus locum Si serfugerit, etiamsi pro libero gerat, videbitur a domino possideri. Sed hoc tunc intelligendum est, cum, si adprehensus fuerit, non sit paratus pro sua libertate litigare: nam si paratus sit litigare, non videbitur a domino possideri, cui
Abbreviated transcription (Latin):
tasse¶Idemq uiris erit ⁊ si¬
an domino emerit cunt
extimaret eum dñm ẽẽi
mino br̃s institutus fy¬
erit.ł bonorum eius pos

Expanded text:
tasse. idemque iuris erit n domino emerit, cum existimaret eum dominum esse. mino heres institutus fuerit vel bonorum eius pos
Abbreviated transcription (Latin):
donato neq prodote usu¬
capio nalet sinulla dona¬
tio mulados millum le¬
gatrimsit. Idem ⁊ mlitis
extimatione placa ut in¬
si uẽ quis litis extimai¬
onem subierit i su cape
infantis res tradita sit
oem existimarem añ te
quoq ꝓ parte brdem eẽi
res brdicarias propate
tibi tradidi propius ẽ ñ
nsueas cape nõpossis qr
neq prob̾rde usucapipo¬
test qd̃ abhrde uo posse¬
sum ẽ. neq aliam cãm i
sinon extransactione id
accum fuerit. Idem dici¬

Expanded text:
donato neque pro dote usucapio ualeat, si nulla donatio, nulla dos, nullum legatum sit. idem et in litis aestimatione placet, ut, nisi uere quis litis aestimationem subierit, usucapereinfantis res tradita sit, essem, existimarem autem te quoque pro parte heredem esse, res hereditarias pro parte tibi tradidi. propius est, ut usu eas capere non possis, quia nec pro herede usucapi potest quod ab herede possessum est neque aliam ullam si non ex transactione id factum fuerit. idem dici
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ siquis siquis singłas
res possidẽ dixit. necc̃ẽ eĩt
mdicat põem suꝑficiei tẽ¬
pore de mobilib statuto
loc solum secaptum esse
dum ⁊ mmime iure cun¬
li conueniens eut una
res cdiuersis temporibus
capiatur. ntputacume
edes exduab rebrꝯstent
exempto cumuendi toẽ
recte acturum ⁊ eognͣe rẽ
saluam hĩturum. Si ãt
demollitam domus ẽ ex
integrores mobiles po¬
usucapioẽ rerum mobi¬
lium constitutum ẽ usy¬
capunitur ⁊ no pot̾ recte
stisie nec penes tesingłe
aut sepate fuerunt a co¬
herentib his medificio
recipi pot̃ ut cadem res
capionem bona bona fide
possidenti icħ prode. In¬
celum ⁊ sinon fuerit mi¬
coata nsucapio defuncto

Expanded text:
is singulas res possidere dixerit, necesse erit dicat possessione superficiei tempori de mobilibus statuto locum esse, solum se capturum esse rdum et minime iuri civili conveniens est, ut una res diversis temporibus capiatur, ut puta cum aedes ex duabus rebus constant, ex empto cum venditore recte acturum et eo genere rem salvam habiturum. Si autem demolita domus est, ex integro res mobiles pousucapione rerum mobilium constitutum est, usucapiantur. et non potes recte sic nec penes te singulae aut separatae fuerunt et cohaerentibus his in aedificio,recipi potest, ut eadem res capionem, bona fides possidenti nihil prodest. Interdum etiamsi non fuerit inchoata usucapio a defuncto
Abbreviated transcription (Latin):
hrde fund̃ possidebat dõ¬
mino eum locaũ nuilliꝰ
mom̃ti locatio ẽ quiado¬
minus suam rem ocdux¬
iss. s sequitur ergo ut nͨ

Expanded text:
herede fundum possidebat, domino eum locavit, nullius momenti locatio est, quia dominus suam rem conduxisset: sequitur ergo, ut ne
Abbreviated transcription (Latin):
endum cum editore non
cum debitore agẽdum ẽ
sidet. adeo ut adici possit i
fudis quasi decominu¬
nb iudicio coĩ diuiden

Expanded text:
endum cum creditore, non cum debitore agendum est, sidet, adeo ut adici possit etfundis quasi de communibus iudicio communi dividun
Abbreviated transcription (Latin):
iantis fisco emptor precdu
exeisdem bois extit̾it. ree¬
tedintina põne capiet. idq
ditus ẽ ⁊ postea ꝯditio emp¬
tionem resoluet tp̃c quo. p̃
emptorem fuit accedẽnen¬
ditori debere existimo. Qm̃

Expanded text:
untiatis, emptor praedii ex isdem bonis exstiterit, recte diutina possessione capiet: idqueditus est et postea condicio emptionem resolvit: tempus, quo apud emptorem fuit, accedere venditori deb
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Siauena res bona fi¬
de emptasit. q̃ritur ut n¬
sucapio curra utrum ẽp̃¬
tionis mitium ut bonã
fidem hẽat exigimus an
traditionis. ⁊ obtimuit ⁊¬
dicionis mitium spectan¬
dum. ¶ Hoc iurentimur
ut seruitutes ꝑse nunqͣm
longo tp̃r capipossunt cu¬

Expanded text:
liena res bona fide empta sit, quaeritur, ut usucapio currat, utrum emptionis initium ut bonam fidem habeat exigimus, an traditionis. et optinuit ditionis initium spectandum. Hoc iure utimur, ut seruitutes per se nusquam longo tempore capi possint, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ceũ. S epurare usucapere
posse ⁊ partum. nec emm
eẽ ꝑtum. rei furtiur partẽ
Seterum sicẽt pars. nec si
ap̃ bone figeiemptorem
peperiss usucapi potit.

Expanded text:
e putare usucapere posse et partum: nec enim esse partum rei furtivae partem. ceterum si esset pars, nec si apud bonae fidei emptorem peperisset, usucapi poterat.
Abbreviated transcription (Latin):
Auis. Nacuralit̾ int̾rum¬
in deicitiu. uł alicui res er¬
pitur. quo cãu non adner
su quicqͣm int̾ẽ is qui u¬
surpamñt dommus sit ne¬
cne ac nec illud quidem
int̾est prosuo quisq poss¬
ideat an eexlucratiua cã.¬

Expanded text:
ale Naturaliter interrumvi deicitur vel alicui res eripitur. quo casu non adverssu quicquam interest, is qui usurpaverit dominus sit nec ne: ac ne illud quidem interest, pro suo quisque possideat an ex lucrativa ca
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Si abeo emas quez
p̃tor netuit auenare. idq
tuscias usucapẽ nõ potes.
tam nsu nõcpimus qr
pro alieno possidemus. O¬
um qui afuirioso bona fid̃
emt usucꝓẽ posse rensu
ẽ ¶ Simandanero tibi ut
fundiemas excacãtradit¬
um tibi dnitina põecpis

Expanded text:
um Si ab eo emas, quem praetor vetuit alienare, idque tu scias, usucapere non potes. tam usu non capimus, quia pro alieno possidemus. Eum, qui a furioso bona fide emit, usucapere posse responsum est. Si mandavero tibi, ut fundum emas, ex ea causa traditum tibi diutina pos
Abbreviated transcription (Latin):
an usricapioem cunisq i¬
rei pretedentem int̾rum¬
corporum umum qd̾ con¬
tinetur uno sp̃u. ⁊ grece
me nõ uocatur ut homo
tignum lapis ⁊similia.i
alterum qd̃ excontinẽti¬
b hoc ẽ plurib int̾se co

Expanded text:
an usucapionem cuiusque praecedentem interrumcorporum, unum, quod continetur uno spiritu et Graece ἡνωμένον vocatur, ut homo tignum lapis et similia: alterum, quod ex contingentibus, hoc est pluribus inter se co
Abbreviated transcription (Latin):
ita hrdi ꝓcedit si modiotẽ¬
pore anullo possessaẽ.
brde dintius possidẽdo cap¬
turus eram. locaui enmi
an nullius mom̃ti exist¬

Expanded text:
ita heredi procedit, si medio tempore a nullo possessa esthere‹de› diutius possidendo capturus e‹ra›m, locaui eum: an ullius momenti e
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ longo capi res qmni
enim int̾lictum unde in
mala fidefundum me po¬
sidentem deiecis ⁊ uendid¬
inpossessum eẽ. lz nonado¬
mino. Idem dicendum ĩ

Expanded text:
tempore capi res: quamvis enim interdictum unde vi mala fide fundum me possidentem deieceris et vendidvi possessum esse licet non a domino. Idem di
Abbreviated transcription (Latin):
fundum tuum ⁊tumeab
ea inexpulis ꝑlongum tp̃e
nõ utendo amitamuiam
qr nec possi den intlłr.ius ĩ
si occupaneris uacuam po

Expanded text:
undum et tu me ab ea vi expuleris, per longum tempus non utendo amittam viam, quia nec possideri intellegitur ius si occupaveris vacuam po
Abbreviated transcription (Latin):
nactus sit. ut iuste aue¬
lli non possit. s atanqͣm
sue rei. Nam siignorans.
rem michi sb̃reptam em¬
am non uideri inpotesta¬
tem m eam reu̾sam. Set
siuendicauõ rem michi
sb̃ reptam alicis extima

Expanded text:
nactus sit iuste, ut auelli non possit, sed et tamquam suae rei: nam si ignorans rem mihi subreptam emam, non uideri in potestatem meam reuersam. Sed et si uindicauero rem mihi subreptam et litis aestima
Abbreviated transcription (Latin):
huinius anquam subri¬
pẽtur aut cum resciremꝰ
inpeculium eum hre cõ¬
cessimus. ¶tem labeo a¬
it. sirem qm apud te de¬
posueram lucri faciendi
cã uendid̃is de inde expe¬
intentia redemeris ⁊ eo¬
dem statu hãs siue igno¬
ran te me sie sciente ea
ta sit sufficere ducendñ
sit. Si tutor sciat reclisse
eam in domum pupilli
⁊ si furioso sufficere cura¬
torem scire. Tunc in pot

Expanded text:
quam subriperetur, aut, cum rescissemus, in peculio eum habere concessimus: item Labeo. Si rem, quam apud te deposueram, lucri faciendi causa uendideris, de‹in›de ex paenitentia redemeris et eodem statu habeas: siue ignorante me siue sciente ea ta sit, sufficere dicendum est, si tutor eius sciat redisse eam in domum pupilli: et si furioso, sufficere curatores
Abbreviated transcription (Latin):
dam rerum diu. ⁊ fere sꝑ
inc̾ta domima cent cum
sufficẽt dominis adinq¬
rendas res suas statuti tẽ
ãt usurpitionem freque¬
tem usum uocant.

Expanded text:
dam rerum diu et fere semper incerta dominia essent, cum sufficeret dominis ad inquirendas res suas statuti tempautem usurpationem frequentem usum uocant.
Abbreviated transcription (Latin):
siquis suspectam brdit¬
atem dicens compuls
finͣt adire mrestituere hr¬
ditatem deinde non sit
crurestitua exquib cai¬
b solet hoc euenire ꝯip̃i
quidem desideranti suec̃¬
risibi aduersus c̾cdlitorẽ
hoe ꝗdiuus pius rescrip¬
sit ut pinde cestatoris ⁊¬
bona uemirent aq si ali¬
tahrditas nõ finss. Cre¬
ditorib quoq huiusm¬
cli hr̃dis desiderantibus
hocidem prandum puco
i tñ ip̃e desideranit ut qͣi
sepatio quedam pretuꝵ¬
Item urocmius siquais
hrs parenti extitĩt. cum
cẽt impubes deirroe intͣ
pͥubertatem decesserit
w̾stituti bona ueneant
qui impubis b̾rditatem
adutan patris creditore
possint sepatioem in pet̾¬
re. aputo posse hocam pi¬
ius puto ⁊ impubis cre¬
ditores posse sepationem
aduersus sedi ⁊. aduer¬
sus t̾itu creclitores. si noͣ
scdi credicores petant ɨ
aduersus t̾ituntiq eos
impetrare posse aduero
primi at ño posse. insu¬
ma primiquidem credi¬
tores aduersus omnes
inpetre possunt seꝑatio¬

Expanded text:
si quis suspectam hereditatem dicens compulsus fuerit adire et restituere hereditatem, deinde non sit cui restituat, ex quibus casibus solet hoc euenire. et ipsi quidem desideranti succurri sibi aduersus creditores hoc et diuus Pius rescripsit, ut perinde testatoris bona uenirent, atque si adita hereditas non fuisset. creditoribus quoque huiusmodi heredis desiderantibus hoc idem praestandum puto, licet ipse non desiderauit, ut quasi separatio quaedam praestetur.Item uideamus, si quis heres parenti extiterit, cum esset impubes, deinde intra pubertatem decesserit et substituti bona ueneant, qui impuberis hereditatem adiit, an patris creditores possint separationem impetrare. et puto posse: hoc amplius puto etiam impuberis creditores posse separationem aduersus Secundi et aduersus Tertii creditores: si uero Secundi creditores petant, aduersus Tertii utique eos impetrare posse, aduersus Primi autem non posse. in summa Primi quidem creditores aduersus omnes impetrare possunt separatio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fuit. Qd si toto natu¬
rali aluco relicto flume
allas flue̾ ceperint. pri¬
or quidem alucus corñ
ẽ qui properipam pcua
possident promodo .s.
latitiromis cuiusq pr¬
eclii q̃ latitudo pperipu
fit. nouus ãt alphens
eis niris eẽ incip̃. cuui¬

Expanded text:
et fuit. Quod si toto naturali alueo relicto flumen alias fluere coeperit, prior quidem alueus eorum est, qui prope ripam praedia possident, pro modo scilicet latitudinis cuiusque praedii, quae latitudo prope ripam sit: nouus autem alueus eius iuris esse incip
Abbreviated transcription (Latin):
etuario idem ꝓbatur q̃ de
qd extra duas istas cãs al¬
net silibe ẽ. ł ad dũm si
seruus ¶Sz bone fidei poᷤᷤ¬
sessor cumusu cepit seir¬
uum qr eo mõ dominu
s̾ ad quirẽ pot̾. nsufruc¬
tuarins nõ nsupcape ser

Expanded text:
ctuario, idem probatur etiam de d extra duas istas causas adnet, si liber est, uel ad dominum, si seruus est. Sed bonae fidei possessor cum usucepit seruum, quia eo modo dominus sibi adquirere potest. usufructuarius uero usucapere
Abbreviated transcription (Latin):
nocebit ei doli maliexçep¬
tio. ¶Hecquoq res q̃ tͣcli¬
tione nre suerit ire gen¬
tium nb̃ ad quiruntin
ncħ erum tam conuen¬
iens ẽ naturaliequita ti
q̃i uoluntatem domm¬
⁊ uolentis rem suam ma
luim transferniratam⁊
ip̃e dommus ꝑse tradit
alicurem an uolun tae
eius aliquis. Enarõne
sicii liba negornm adi¬
mistratio abeo qui pegre
pro ficiscitur pmissa fue¬
rit. ⁊is exhis neg̃iis rem
uendid̾it. ⁊tradid̃it fac̾
cam accipientis. ¶Inter¬
dum ⁊̃ su traditicẽ ndar
uolinitas domini suffic
adrem transfendam ne¬
q claues orrei tradiderit
emptori transfert ꝓprie¬
tatem m̃tium adempt¬
orem. ¶Iooc aniplius in¬
collata uoluntas domin¬
i transfert reiꝓprietate
rum diñum efficit ¶Al
iaca ẽ earum rerum que
intempestate maris leu¬
andum nauis cã eiciun
cum ip̃a nauepiculum
maris effugiat ¶Qua i
decã. siquis eas fluctibui

Expanded text:
i doli mali exceptio. Hae quoque res, quae traditione nostrae fiunt, iure gentium nobis adquiruntur: nihil enim tam conueniens est naturali aequitati quam uoluntatem domini uolentis rem suam in alium transferre ratam ipse dominus per se tradat alicui rem an uoluntate eius aliquis. qua ratione, si cui libera negotiorum administratio ab eo qui peregre proficiscitur permissa fuerit et is ex negotiis rem uendiderit et tradiderit, facit eam accipientis. Interdum etiam sine traditione nuda uoluntas domini sufficit ad rem transferendam, uetque claues horrei tradiderit emptori, transfert proprietatem morem. Hoc amplius incollocata voluntas domini transfert rei proprietateum dominum efficit. Alia causa est earum rerum, quae in tempestate maris leuandae nauis causa eiciuntcum ipsa naue periculum ‹maris› effugiat. qua de causa si quis eas fluctibus
Abbreviated transcription (Latin):
iu̾so siquis malieno sol¬
o sua mat̾ĩa edificam̃t il¬
lius sit eclificium cuiꝰ ⁊
ceptionem dolimani rep¬
elli. utiq sinescit qui ecli¬
ficamt alienum eẽ solũ
uero meaerit. Exdiuer¬
so simeam plantam m
alieno soloposuero. illiꝰ
erit simeo ntroq cau ra

Expanded text:
iuerso si quis in alieno solo sua materia aedificauerit, illius fit aedificium, cuius et exceptionem doli mali repelli, utique si nescit qui aedificauit alienum esse solum uero, mea erit: ex diuerso si meam plantam in alieno solo posuero, illius erit: si modo utroque casu ra
Abbreviated transcription (Latin):
fecint adeo ntsi alius ca
meluserit earum dominꝰ
eit fauos quoq siquos es
focint sine furto quilib
possidẽ pot̾ ¶ S ut suprã
quoq cliximius quimal
ienum fundum ing̾cui¬
tur pot̾ adomino sus pro¬
undent iure proiberine¬
e ingrederetur. ¶Exam
donec in con spectu mro
ẽ nec difficił eius psecut¬
ioẽ alioqum occupanti
barum fera natura ẽ nec
idem facumt quarum ꝯ¬
stat feram eẽ nam. ¶Cer¬
uos quoqr ita idemquid¬
mansuetos bnt. ut ĩsu¬
uam erãt ⁊ redeant quo¬
rum ⁊ip̃orum feramoẽ
naturam nemonegat
his at ammalibꝰ que¬
exconsueruo mne abier
grediresoient talis regy¬
la comprobata ẽ. ut eoi
donec reuertedi anmni

Expanded text:
fecerint. ideo si alius eas incluserit, earum dominus erit. Fauos quoque si quos hae fecerint, sine furto quilibet possidere potest: sed ut supra quoque diximus, qui in alienum fundum ingreditur, potest a domino, si is prouiderit, iure prohiberi ne ingrededonec in conspectu tuo est nec difficilis eius persecutio est: alioquin occupantis barum fera natura est. neidem faciunt, quarum constat feram esse naturam: cervos quoque ita quidmansuetos habent, ut in siluas eant et redeant, quorum et ipsorum feram esse naturam nemo negat. in his autem animalibus, quae consuetudine abire et redire solent, talis regula comprobata est, ut eo do