comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum ds̃ facit iom̃ib creature motib nͥ
ꝯsuetudĩe cotidiana iuluissent ille gͥ sine se¬
mene oꝑatꝰ est hoĩem qui in rerũ uatura si¬
ne semiuib oꝑ at  ⁊ seniĩa ille in suo cor¬
pore nũos tẽpoꝵ mensuras q ẜuauit eta¬
tũ qm̃ sine illa. sui mutabilitate muitãdo ꝯte¬
pit ex tp̃r. ¶ Uerbum aũt in principio ꝑ
q̃ stã sunt tp̃ra tempꝰ elegit quo susciꝑet crͣ¬
nem nõ tempori cessit ut u̾tetur in caruẽ
hõ qͥpe deo accessit ñ deus a se recessit sic
aũt quidã reddi sibi rõnẽ flagitãt quo mͦ
deus hõi ꝑmixtus sit ut una fieret ꝑsona
dant de te que condie fit qͦ mͦ misceatur
aĩa corpori ut una ꝑsona fiat hõis. Nam
sicut in unitate ꝑsone aĩa unit ᷑ corpori hu¬
ꝯsuetudine corpore qͣ solent duo liquores
ita ꝯmist̾i ut uent̾ ẜuet integritadem
suam ꝙͣqͣm ⁊ in ip̃is corporib aeri lux mi¬
hõis. cum .n. uͥbum dei ꝑmixtun est aĩe

Expanded text:
ram facit Deus in omnibus creaturae motibus, nisi consuetudine quotidiana viluissent? Ille igitur sine semine operatus est hominem, qui in rerum natura sine seminibus operatur et semina. Ille in suo corpore numeros temporum mensurasque servavit aetatum, qui sine ulla sui mutabilitate mutando contepit ex tempore; uerbum autem in principio, per quod facta sunt tempora, tempus elegit, quo susciperet carnem, non tempori cessit, ut uerteretur in carnem; homo quippe deo accessit. non deus a se recessit. Sic autem quidam reddi sibi rationem flagitant, quo modo deus homini permixtus sit, ut una fieret persondant de re, quae cotidie fit, quo modo misceatur anima corpori, ut una persona fiat hominis. nam sicut in unitate personae anima utitur corporconsuetudine corporum, qua solent duo liquores ita misceri, ut neutrum seruet integritatem suam, quamquam et in ipsis corporibus aeri lux ihominis; cum enim uerbum dei permixtum est animae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ qd̾ aq̃ natura natans ferrũ suffer¬
re pot̾at qr deus qd̾ ex ꝑte ꝑ semet ip̃am
creatura ꝯsuescit ut ad integrũ face̾t¬
turũ se uirũ quẽ q̃rerẽt pronutens he¬
liseus in samariã urbem perduxit eoꝵ¬
uideret hic ppłs cetitate ꝑcurtitꝰ s presẽ¬
ns helysei ⁊ locoꝵ ꝑquos ambulabat agi¬
nitõ ab eaꝵ ocłis occultat ᷑ si .n. cecitate

Expanded text:
ae natura natans ferrum sufferre poterat, quia Deus quod ex parte per semetipsam creatura consuescit, ut ad integrum faceturum se virum quem quaererent, promittens, in Samariam urbem perduxit, eovideret hic populus, caecitate percutitur; sed praesentis Elisaei, et locorum per quos ambulabant, agnitio ab illorum oculis occultatur. Si etenim caecata
Abbreviated transcription (Latin):
uidet nł ꝯuiditat uł cũ singła q̃ in cõrpore suo
disposuit atq dispensat sicut gͦ in specło om̃i¬
b motib ac om̃ib actib qͥb hiis qui spetulum
intuet᷑ monet᷑ uł agit hiistẽ ip̃is ea ⁊ ymago
que ꝑ spetulum formatꝰ actib uł motib ꝯmo

Expanded text:
um judicat, vel cum singula quaeque in tempore suo disponit atque dispensat. Sicut enim in speculo omnibus motibus atque omnibus actibus, quibus is qui speculum intuetur movetur vel agit, iisdem ipsis etiam ea imago quae per speculum deformatur actibus vel motibus co
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ deo dignũ cuiꝰ nulla prorsus ꝯꝑatõ nec
in reb solis s nec in cogitatõne quidẽ uł sẽ¬
su inueniri potest ut humana cogitatõ pos¬
sit ap̃hend̾ẽ qͦ mͦ ingenitꝰ teus pr̃ efficiat᷑ un¬
splendor gen̾atur a luce. nõ.n. ꝑ adoptõnẽ
spt̃ filius fit extͥnsetꝰ s nat̾e filius ¶ uidean¬

Expanded text:
dignum cui nulla prorsus comparatio non in rebus solum, sed ne in cogitatione quidem vel sensu inveniri potest, ut humana cogitatio possit apprehendere quomodo ingenitus Deus pater efficitur unsplendor generatur ex luce. Non enim per adoptionem spiritus filius fit extrinsecus, sed natura filius e
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. ait aũt sapĩam naporem ẽẽ nõ głe om̃ipotẽtis
q eñ ꝯuẽiens erat alicui hoꝵ asc̾bi naporẽ s ꝯ om̃i
ꝓprietate ait uirtutis dei uaporẽ ẽẽ sapiãm. intel¬
insibilia uł instituit uł ꝯtinet uł gub̾nat qͣ ad oĩ
a sufficiens ẽ quoꝵ ꝓuidentiã gerit qͥbus uelut
nnita om̃ib adest. huiꝰ gͦ tocns uirtutis tante ⁊
tam ĩmense uaporis. ⁊ ut ita dix̾im uapor ip̃e ĩ ꝓpͥa
subsistentia effcũs ꝙͣuis ex ip̃a uirtute uelut uo¬
luntas ex m̃te procedat tũ ⁊ ip̃a uolũtas dei ni¬
chilomuiꝰ dei uͥtus efficit᷑. efficiatur aut̃ uirtus al¬

Expanded text:
aporem esse non gloriæ Omnipotentis, que enim conveniens erat alicui horum ascribi vaporem: sed cum omni proprietate ait virtutis Dei vaporem esse Sapientiam. Inteliia sufficiens est quorum providentiam gerit, quibus velut uni, ita omnibus adest. Hujus ergo totius virtutis tante et tam immensæ vapor, et, ut ita dicam, vigor ipse in propria subsistentia effectus, quamvis ex ipsa virtute velut voluntas ex mente procedat, tamen et ipsa voluntas Dei nihilominus Dei virtus efficitur. Efficitur igitur virtus al
Abbreviated transcription (Latin):
solus deus ut ꝑ hoc intelligatur filius nõ ẽẽ
alt̾uis bonitatis s illiꝰ soluis q̃ in pr̃e ẽ cuiꝰ rͨte
ymago appellatur:. s pr̃icipalis bonitas ĩ deo
sc̃s procedens sine dubio bonitatis naturã inse
rit q̃ est in eo fonte de q̃ uł natꝰ est filius ur

Expanded text:
licet per hoc intelligatur Filius non esse alterius bonitatis, sed illius solius quæ in Patre est: cujus recte imago appellatur, quipiritus sanctus procedens sine dubio bonitatis naturam in se fert, quae est in eo fonte, de quo vel natus est Filius, vel
Abbreviated transcription (Latin):
re deum qñ a iusticia ⁊ ab eo ꝙ illi placet
um. nã si a uita bona nũꝙͣ detlinas lingua
tua racet uita tua clamat in aures dei ad
cor tuũ. qͦ mͦ .n. aures nr̃e ad noces nr̃as
aut fieri ut habeat mala fcã. qui ht̃ bo¬
uas cogitatõnes. stã .n. de cogitatõne pro¬
cedunt nͦ qͥsqͣm pͭ aliqͥd fac̾e uł ad aliqͥd fa

Expanded text:
re Deum, quando a justitia, et ab eo quod illi placet,  "Si a uita bona numquam declinas, lingua. tua tacet, uita tua clamat et aures Dei ad cor tuum. Quomodo enim aures nostrae ad uoces nostras, autem fieri ut habeat mala facta, qui habet bonas cogitationes. Facta enim de cogitatione procedunt; nec quisquam potest aliquid facere,
Abbreviated transcription (Latin):
possit nõ hẽre gen̾atõ carnalis ꝙ sola tollat
regu̾atõ spũalis. ¶ De u̾o in baptismo ꝯcu¬
piscentie caris infirinitas nõ ꝯtunio sana¬
tur sicut ꝯtuuo reatus eius aboletꝰ grã re
nẽ pccõꝵ bapnzent᷑ infantes siue de fidelib
siue de infitelib nati sũt sicut agricolas ñ
impedit qͣmmꝰ ab eis serendi cura ex̾ceat᷑¬
l in oleas ꝯu̾tant᷑ oleastri siune de oleastris si¬
tit in serendi oꝑatõnẽ ⁊̃ si nõ possit istã sol
u̾e q̃onẽ. alioqͥn dũ ex oliue semĩe exorta ur¬
gulta nõ aliud ꝙͣ oleastros existinet efficit de

Expanded text:
 sola tollit regeneratio spiritalis. aut uero in baptismo concupiscentiae carnis infirmitas continuo sanatur, sicut continuo reatus eius aboletur sed granem peccatorum baptizentur infantes, sive de fidelibus, sive de infidelibus nati sint, sicut agricolas non impedit quominus ab eis, inserendi cura, in oleas convertantur oleastri, sive de oleastris, sinon omittit inserendi operationem, etiamsi non possit istam solvere quaestionem: alioquin dum ex olivae semine exorta virgulta non al
Abbreviated transcription (Latin):
coh̾cendi. alii iugilantius uestigandi. alii
tractandi. qͥdem leuiꝰ s nõ segnꝰ sũt do¬
cendi ut si tim̾etur ne ꝑdant nõ rñ negli¬
gant᷑ ne ꝑeant. ¶ Qui enĩ purãt sibi au¬
uolintatem sine adiutorio dei hoĩei hẽ¬
re ꝯsenseruit nõ nitelligum nõ se ifir¬
mare liberũ arbitriũ s impellẽ ut ꝑ m

Expanded text:
cohercendi. alii uigilantius uestigandi. alii tractandi quidem lenius sed non segnius sunt docendi, ut. si non timentur. ne perdant, non tamen neglegantur. ne pereant. Quod enim putant auatem sine adjutorio Dei hominem habere consenserint, non intelligunt, non se firmare liberum arbitrium; sed impellere ut per
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ait paulus sicut oportet nescimꝰ s ip̃e sp̃c
int̾pellat pro nob̾ gemitib menarrabilib
qͥd est aũt interpellat nͥ int̾pellare nos facit
indigentis .n. c̾tissimũ indiciũ est. interpel¬
lare gemitib nulliꝰ aũt rei indigẽtẽ fas ẽ

Expanded text:
um, sicut oportet, nescimus; sed ipse spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus. quid est autem \'interpellat\' nisi interpellare nos facit? indigentis enim certissimum indicium est interpellare gemitibus. nullius autem rei esse indigentem fas est
Abbreviated transcription (Latin):
hannes. indicat cũ corporalit̾ iħu ab sente
dicebat ad turbas mediꝰ nr̃m stat quẽ uos
tinet. Uñ ostendit᷑ qd̾ ⁊̃ in corpore totus ⁊
nbiq totus aderat filius dei nͨ tñ quis nos
extimet ꝑ het illud affirmare ꝙ ꝑs aliqͣ
incorporee atq inuisibilis ignorãt. ĩpossibi¬
le nãq est de incorporeo diuisionẽ aliꝙͣ fien¬
¶Uolens nãq filius dei pro salute huma
ri suscepit nõ solũ corpus humanũ ut qͥdã

Expanded text:
annes indicat, cum corporaliter absente Jesu diceret ad turbas: «Medius vestrum stat quem vos» aderat. Unde ostenditur, quia et in corpore totus, et ubique totus aderat Filius Dei. Ne quis tamen nos existimet per hoc illud affirmare, quod pars aliqua incorporeae atque invisibilis ignorant. Impossibile namque est de incorporeo divisionem aliquam fieolens igitur Filius Dei pro salute generri, suscepit non solum corpus humanum, ut quidam
Abbreviated transcription (Latin):
est aut fc̃s nõ est. s nõ est nich̾ fc̃s igͫ nõ
est sitisi fts nõ est̾ ⁊ cũ filius ẽ sũ dubio na¬
tus est. ¶Qͦ mͦ inqͥs potuit dẽ solo pr̃e uasci
filius eqͣlis ei de quo natus est iam hoc euar¬
rare nõ possum ⁊ cedo ꝓpħe dicenti. geu̾atõm
eius quis enarrabit. ¶ Qd̃ sicut de hũana
gen̾atõne qͣ ꝑ uirginẽ natus est accipiendũ¬

Expanded text:
 aut factus non est: sed non est nihil, factus igitur non est. At si factus non est, et tamen Filius est, sine dubio natus est. 4. Quomodo, inquis, potuit de solo Patre nasci Filius aequalis ei de quo natus est? Jam hoc enarrare non possum, et cedo prophetae dicenti: Generationem ejus quis enarrabit ? Quod si tu de humana generatione qua per virginem natus est, accipiendu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ debua reddat᷑ pena dampnato ĩtebita
grã lib̾ato. ut net ille se indignũ q̃ratur
ñ dignũ se uste gloriet᷑ atq ibi pocius
acceptionẽ nullã fieri ꝑsonaꝵ ubi una ea¬
dẽ q̃ massa dampnatõnis ⁊ offensioms ĩ¬
noluit ut lib̾atus de nõ lib̾ato distat
qd̾ ⁊̃ sib suppliciũ ꝯuenii nisi grã subue¬
mret. si aut grã unq nullius m̾tis red¬
dita s gratuita bonitate donata. ¶ Sed
iiustũ est inqͥrũt imia eadẽ q mala
causa hũc lib̾ari illũ pugniri. nẽpe gͦ
iustũ est utrũq pũiri qͥs hoc negauerit

Expanded text:
quod debita reddatur poena damnato, indebita gratia liberato. ut nec ille se indignum queratur nec dignum se iste glorietur. atque ibi potius acceptionem nullam fieri personarum, ubi una eademque massa damnationis et offensionis inuoluit. ut liberatus de non liberato discat. quod etiam sibi supplicium conueniret, nisi gratia subueniret; si autem gratia, utique nullis meritis reddita sed gratuita bonitate donata. Sed iniustum est°, inquiunt, cin una eademque mala causa hunc liberari, illum puniri\'. nempe ergo iustum est utrumque puniri. quis hoc negauerit
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ scĩa ⁊ scĩficatõ est proficit ⁊ ĩ altõris pro¬
fectuum gradus uenit ⁊ ꝑ hoc qd̃ ꝑticipa¬
tõne sp̃e sc̃ĩ scĩfitatꝰ est quis. purior ac sinc̾i¬
or effc̃s dignus recipit sapĩam ac scĩe gr̃am
ut depulsis om̃ib expurgatisq pollutõis
atq ignorantie macłis tñ profectũ sinc̾itatis
at puritats accipiat ut hoc qd̃ accepit a deo
ut eẽt tale sit qͣle deo dignũ est qd̵ ut acci

Expanded text:
et sanctificatio est, proficit et in altiores profectuum gradus venit; et per hoc quod participatione sancti Spiritus factus est quis purior atque sincerior, effectus dignus recipit sapientiæ ac scientiæ gratiam, ut depulsis omnibus, expurgatisque pollutionis atque ignorantiæ maculis, tantum profectum sinceritatis ac puritatis accipiat, ut hoc quod accepit a Deo ut esset, tale sit quale Deo dignum est, eo qui
Abbreviated transcription (Latin):
pax ẽ frigoris ⁊ caloris. si gͦ massa aliqͣ fer¬
ri semꝑsit inigne poĩta om̃ib sus poris
om̃ib uenis ignem recipiens ⁊ tota igni
ta si neq ignis ab ea cesset aliqñ neq ip̃a
gnẽt̾ ardentẽ posse frigus aliqñ reciꝑe. hec¬

Expanded text:
pax est frigoris et caloris: si ergo massa aliqua ferri semper in igne sit posita, omnibus suis poris omnibusque venis ignem recipiens, et tota ignis effecta, si neque ignis ab ea cesset aliquando, neque nenter ardentem, posse frigus aliquando recipere
Abbreviated transcription (Latin):
ambulauerũt ne si solus xp̃c id egisset
u̾itatem caris dubiam reliq̃ret dñ aũ
petrus filius uiri ⁊ mulieris hoc fetit ꝑ
imꝑantis filii auxiliũ nullam de tarne uͥ¬
gnus filii dubitatõnẽ admutit. ¶ Utrũ
ut corpora humana fultire poss qͣmus¬

Expanded text:
est, ne si solus Christus id egisset, veritatem carnis dubiam relinqueret. Dum autem Petrus filius viri et mulieris hoc faceret, per imperantis Christi auxilium, nullam de carne Virginis filii dubitationem admittit . Sed quolidata est, ut corpora humana fulcire posset? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo accidit ut dum in lignis ardens¬
cũ totũ qd̾ ineis ad humorem ꝑtinet cõ¬
sumpẜit in arido cu̾e qui rursum t̾re¬
unde fu̾at redditꝰ liquoris pemiria ig¬
iis extinguat᷑ eandẽ quoq liqͦris na¬
turam ardoris uoracitas ꝯsumendo nõ
ñ teuorat s dum ĩ supiora abi shis
ra leuat. Uũ furi alio ilen ifiua ae¬
aeris extelsa sustollit᷑ nebusoe qi eo¬
cretus ẽris it̾m ꝑ plinas mansosꝰ¬

Expanded text:
Ex quo accidit, ut dum in lignis ardens, totum quod in eis ad humorem pertinet consumit, in arido cinere qui rursum terrae fuerat redditus, liquoris penuria ignem exstinguit. Eamdem quoque liquoris naturam ardoris voracitas consumendo non totam devorat, sed dum in superiora, ubi illius ccidit, ut dum in lignis ardenssumit, in arido cinere qui rursum terrae fuerat redditus, liquoris penuria ig
Abbreviated transcription (Latin):
denegatur ut de cet̾o ꝯuẽient̾ cũ lune
cursib ꝯmutaret ᷑. ¶ Namirã iꝰ in hat
s si ꝯditoris in om̃ib naturasit̾ p̃tepro
obedire. sicut .n. luce̾ ⁊ talere nature su¬
e nisitũ sol possidet ira qͥcqͥd p̃cipit deus¬

Expanded text:
et, cum lunae cursibus comitaretur. Naturam enim in hac sui conditoris in omnibus naturaliter praecepto obedire. Sicut enim lucere et calere naturae suae insitum sol possidet; ita quidquid praecipe
Abbreviated transcription (Latin):
spondent grãm illã hũanã eẽ naturã ĩqͣ
ꝯditi sumꝰ neq enĩ ante ꝙͣ eẽmꝰ m̾eri ali¬
qͥd potuimꝰ ut eẽmus. abiciat᷑ a xp̃ianorũ
s qͣ iustificati sumꝰ ꝯmali hor̃es eẽ iuꝰ. ista est
mortuus est ut iustificarẽt᷑ homo qͥppe e
rat qui dicebat miser ego hõ quis me li¬
b̾abit de corpore mortis huiꝰ grã dei ꝑ ih̾m¬

Expanded text:
tiam ipsam humanam esse naturam, in qua conditi sumus; neque enim. ante quam essemus, mereri aliquid potuimus, ut essemus. abiciatur a Christianorum sed qua iustificati, cum mali homines essemus. ista est mortuus est, ut iustificarentur: iam quippe homo erat, qui dicebat: Miser ego homo quis me liberabit de corpore mortis huius? gratia dei
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ grãm pro hac grã ut in requie post¬
nes qui nolunt recte ⁊ fitelit̾ nnu̾e dicẽtes
quid nos fecinꝰ qͥ male niuimꝰ qͣndo qͥtẽ gra¬
ciam unde bñ uiu̾emꝰ nõ accepuꝰ s nõ posst̃
uũt uł qd̾ originalit̾ traxer̃t uł qd̾ suꝑ ad¬

Expanded text:
 gratiam pro hac gratia. ut in requie postnes, qui nolunt recte et fideliter vivere, dicentes: Quid nos fecimus qui male vivimus, quandoquidem gratiam unde bene viveremus, non accepimus? Non possunt uunt. uel quod originaliter traxerunt uel quod insuper ad
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rit᷑. s absit hoc a catholica fide ut scce
morientem bis credat qͥs resatgt il forte
bis mori ⁊ moysem ⁊ istos aliqͥs dicat. sed
xisse s aut uiue aut apparuisse uł de sepł¬
chris exisse. nõ enĩ resurrectõnis nom̃ in
hiis qui post mortẽ in uita hac ꝯu̾sati sũt¬
s aut in dñi solius aut in futura om̃iumn
resurrettõne ponit ᷑. talis aũt apparitõ is¬
toꝵ nͨ ad uitã humanã nͨ ad resurrenfinẽ
futurã ꝑtinet s ad dm̃te resurrectõnsꝯ

Expanded text:
 absit a catholica fide ut semel morientem bis credat quis resurgere. Nisi forte bis mori Moysen et istos aliquis dicat. Sed xisse; sed aut vivere, aut apparuisse, vel de sepulcris exisse. Nomen autem resurrectionis in iis, qui post mortem in vita hac conversati sunt, aut in Domini solius, aut in futura omnium resurrectione ponitur. Talis autem apparitio istorum, nec ad vitam humanam, neque ad resurrectionem f
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯprobatur ⁊ incensoꝵ montiũ crebai¬
porib rorio copiam deducentib delra
tur. tan diu igitur in alqͣ inat̾ia qͥox
ro exiguus ignis satis hũidã matiami¬
ueniat ip̃e nelut infirmior ualidior
tus hũoris habundãtia cedit p̃rea s¬

Expanded text:
nem exstinguit. Eamdem quoque liquoris naturam ardoris voracitas consumendo non totam devorat, sed dum in superiora, ubi illius vero exiguus ignis satis humidam materiam invenerit, ipse velut infirmior a validiore victus, humoris abundantiae cedit. Pra
Abbreviated transcription (Latin):
tiora ꝯscendentes tũ in densiorib nloo
in se ꝯuenunt aeris natura susferu
non possunt s uento togente gͣuiorit
le ad t̾ram dilabunt ͤ ⁊ si illas ĩmibib
priusꝙͣ lapse fu̾int gelu p̃cipu̾it easdem
guitas ꝯcretas in graudinũ lapillos gͥla¬
cialit̾ solidatos frigoris rigor deduor.⁊
si paulo remissiores nͨ dũ densaranto ge¬
lu muen̾it. muem facit. ⁊ si has geldit
frigus nõ ꝑstrinx̾it aq̃ stillicidiũ libe̾ ad i

Expanded text:
onscendentes, cum in densioribus nubibus in se conveniunt: aeris natura superferri non possunt, sed vento coagente graviuscula mole ad terram dilabuntur. Et si illas in nubibus, priusquam lapsae fuerint, gelu praeripuerit; easdem guttas concretas in grandinum lapillos glacialiter solidatos frigoris rigor deducit: et si remissiores et necdum densatas eas gelu invenerit, nivem facit: et si has gelidum frigus non
Abbreviated transcription (Latin):
mutꝰ loqͥ nõ por̾at ꝯu̾bũ dei peĩs respon¬
sa ab illo postulare qͥ .n. more asine facun¬
diam reꝑit. ¶ Qͦ mͦ humanam linguam
qͣmuis mutã ad u̾ba nõ solu̾et. ⁊ cũ iustici¬
e lux que in mũdũ uenit appareret qͣut̾
cetus non uideret. ¶ Et qua potestate dy¬
abolus i homine ꝑmaneret ad quẽ eiciẽ¬
dum qui illum pet cantẽ de celo expułat¬

Expanded text:
mutus loqui non poterat, cum Verbum Dei Patris responsa ab illo postularet? Qui in ore asinae facundiam reperit, quomodo humanam linguam, quamvis mutam, ad verba non solidaret? Et cum justitiae lux, quae in mundum venit, appareret, qualiter caecus non videret? Et qua potestate diabolus in homine permaneret, ad quem ejiciendum quomodo illum peccantem de coelo expu
Abbreviated transcription (Latin):
aut in imo ille in eodẽ statuetmia¬
tis sue sẽꝑ ꝯsistit Iste cursu mutabilitas
sue semꝑ instabilis fluuit humanꝰ amihꝰ
tcorta gt fnseũt se ꝑ cupiditatatem minꝰ¬
serit statim ꝑ infinitas distractães rapie¬
t᷑ ⁊ a sem ip̃o quodamͦ diuisus dissipabitur
suio ab hac in fmita distractõe q̃ deorsũ est
se erexent. Et het infima deserens ates pan¬
lacim se in unũ colligens seꝯ ẽẽ didicet tã¬
to amplꝰ inunũ colliget᷑ ꝙͣto magis cogita¬
tõe ⁊ desiderio sͨsũ eleuabiᷤ donet tandam
inmutãbilis sit.⁊ ad illam uera ⁊ unicam

Expanded text:
 in imo. Deus in eodem statu aeternitatis suae semper consistit. Mundus cursu mutabilitatis suae semper instabilis fluit. Humanus animudeorsum transeunt, se per cupiditatem immerserit, statim per infinitas distractiones rapietur, et a semetipso quodam modo divisus dissipabitur. Si vero ab hac infinita distractione quae deorsum est, se erexerit, et haec infima deserens atque paulatim in unum se colligens, secum esse didicerit, tanto amplius in unum colligetur, quanto magis cogitatione et desiderio sursum elevabitur: donec tandem omnino immutabilis sit, et ad illam veram et unicam,
Abbreviated transcription (Latin):
aeris de sr̃na celesti hĩtatõe deiectus. residuꝰ
numerus angeloꝵ in et̾na cũ deo beatitudĩe
⁊ sc̃itate ꝑm̃sit. Nec enĩ ex uno angelo lap¬
so atq dap̾nato cet̾i ꝓpagati sũt ut eos sicut
hoĩes originale malũ õbnoxie successionis
uinculis obligaret atq uniu̾sos trahet ad
debitas penas. s eo qͥ dyabolus fc̃s est ꝯ socu
impietatis elato ⁊ ip̃a ꝯeis elatoẽ ꝓstrato.
ceti pia obedĩa dicũt cõheserũt accipien¬
tes. ⁊̃ qñ illi nõ habuerũt certam sciãcia
q̃ ẽẽnt de sua sempit̾na ⁊ nũꝙͣ casura sta¬
titudo angeloꝵ dm̃ deserendo nõ ꝑierat. ea

Expanded text:
de superna coelesti habitatione dejectis, residuus numerus angelorum in aeterna cum Deo beatitudine et sanctitate permansit. Neque enim ex uno angelo lapso atque damnato caeteri propagati sunt, ut eos sicut homines originale malum obnoxiae successionis vinculis obligaret, atque universos traheret ad debitas poenas: sed eo qui diabolus factus est, cum sociis impietatis elato, et ipsa cum eis elatione prostrato, caeteri pia obedientia Domino cohaeserunt, accipientes etiam, quod illi non habuerunt, certam scientiam, qua essent de sua sempiterna et nunquam casura staltitudo angelorum Deum deserendo non tota perier
Abbreviated transcription (Latin):
mani cui liberatõnẽ regnũ q deus ꝑmittit
absit. quid enĩ bom oꝑari pot ꝑditus nisi ꝙͣ¬
tũ fuit a ꝑditõne reꝑatꝰ. nũquid liberuo
luntatis arbitrio.  et hoc absit .xxxiii.¬
am libero arbitrio male utens
hõ. ⁊ se ꝑdidit ⁊ ip̃m. sicut .n. qͥle
occidit. utiq uiuẽdo occidit se. se occiaml
ita cũ liboͥ pͤcaret᷑ arbitrio uictore ꝑcc̃o anilꝰ¬

Expanded text:
mani, cui liberationem Deus regnumque promisit Absit. Quid enim boni operatur perditus, nisi quantum fuerit a perditione liberatus? Numquid libero voluntatis arbitrio? Et hoc absit: nam libero arbitrio male utens homo, et se perdidit et ipsum. Sicut enim qui se occidit, utique vivendo se occidit, sed se occidendo ita cum libero pec
Abbreviated transcription (Latin):
s punitꝰ mortis ei quippe suppliciñ ds̃
ꝯminatus fuerat si pͤcasset sic eũ mue¬
rans libo arbitrio ut tn reg̾et imꝑioter¬
r̾et excicio atq in ꝑadysi felicitate tã ꝙͥ
in ubra uite uñ iusticia custodita in me-

Expanded text:
 punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custodit
Abbreviated transcription (Latin):
b locũ mediũ sortita cognoscit᷑. ⁊ pͥus qͥdẽ
eadẽ media sũmis uitinior in deliciis erat
posita ꝑadisi. nũc iam ꝓpinquior ĩfimus ꝓ
reatu mobediẽ humiliata ĩ loco afflictoĩs.
fimꝰ solam ht̃ tristicia. ibi .n. plena felicitas
illic sola ⁊ sũma museria ẽ. in medio sane
sũma st̃ speranda. s nichilominꝰ infima st̃
tim̃da. ⁊ ideo nob̾ iam amplior causa timo¬

Expanded text:
bus locum medium sortita cognoscitur. Et prius quidem eadem media summis vicinior in deliciis erat posita paradisi; nunc jam propinquior infimis, pro reatu inobedientiae humiliata est in loco afflictionis. fimus solam tristitiam. Ibi enim plena felicitas: illic sola et summa miseria est. In medio sane summa speranda, sed nihilominus infima sunt timenda: et ideo nobis jam amplior timo
Abbreviated transcription (Latin):
inuenitz
auchisiodorensi apud op¬
pidum qͦd cona dr̃ mulier q̃dã
piclitabat᷑ multis diebus: qł
uenisset filius usq ad partum ⁊
uires ñ haberet parturiens.
Cumq suꝑuenisset int̾m seruuꝰ
xp̃i: postulanti benedictõnem
aquam benedictam misit Gus¬
tauit mulier: et confestim uatus
est puer. Quem uen̾abłis ep̃e
carnotensis gaufridus baptiza¬
uit: bernardi ei nom̃e imponens¬
et int̾ritorio eocdem. dũ febrientiũ
multitudo. sic̃ ubiq solebant. ad dĩ
hoĩe panẽ peterent bñdictũ: gerar¬
dus quidam clericus ex castro cui
nom̃e est clamiceiũ. male sciolus
et subsannans ficlẽ ppli. blaffema¬
bat: In ip̃is aũt u̾bis blafflemie
grauissima febre correptus. usq
authisiodorũ abeuntẽ seqͥ coactus
ẽ uirum dei: et penitẽciam agẽs
apud eũ. ip̃am cui detraxerat. ml¬
tis obtinuit p̃cibus bñdictionẽ.

Expanded text:
invenit. invenit. Autissiodorensi, apud oppidum quod Cona vocatur, mulier quaedam periclitabatur multis diebus, quod venisset filius usque ad partum, et vires non haberet parturiens. Cumque supervenisset interim Servus Christi, postulanti benedictionem, aquam benedictam misit. Gustavit mulier, et confestim natus est puer: quem venerabilis episcopus Carnotensis Gaufridus baptizavit, Bernardi ei nomen imponensterritorio eodem, dum febricitantium multitudo, sicut ubique solebant, a Dei Homine panem peterent benedictum, Girardus quidam clericus ex castro, cui nomen est Clamiceium, male sciolus et subsannans fidem populi blasphemabat. In ipsis autem verbis blasphemiae gravissima febre correptus, usque Autissiodorum abeuntem sequi coactus est Virum Dei: et poenitentiam agens apud eum, ipsam, cui detraxerat, multis obtinuit precibus benedictionem.
Abbreviated transcription (Latin):
astrum uillanũ accole uo¬
cant: quod ad claraualle
ut aiunt sex miliariis distat⁊ u¬
bi mulier pregnans cempꝰ om̃e
transierat pariendi: et aliqͣntis
mensibus iam decursis. cũ nec¬
dum pareret amplius mirabat᷑.
Cuius eo usq dilatus est partꝰ.
ut morbus potius uideret᷑: nͨ
iam crecleret᷑ pregnans esse. sed
tumens. Quis enĩ credere poss
infantulum anno integro intra
uiscera posse mat̾na teneri: Desꝑ¬
ata gͥ mulier ad monast̾ium uiri
dei ducit᷑: sic se habens: Sistitur
ad portã misera: et portario frĩ cau¬
sa tã misembilis intimat᷑ Roga¬
tus ille ⁊ maucdito cõpassus incõ¬
modo. supplex aliit pr̃em scm̃ ÷
ficdelit̾ ei necessitatẽ indicans mu¬
lieris: fidelit̾ explexis negocium
suscepte legationis: R omira di¬
uine uirtutis oꝑatio: mirabilius
accelerantis qd̾ mirabilit̾ tarcla¬
bat᷑. Tanqͣm eñi hoc solum tãto
tp̃re nasciturus expectau̾it in
fans. hora eadem femina peꝑit:
ille in cõmodũ qd nuntiau̾at nõ

Expanded text:
astrum-Villanum accolae vocant, quod a Clara-Valle, ut aiunt, sex milliariis distat: ubi mulier praegnans tempus omne transierat pariendi, et aliquantis mensibus jam decursis, cum necdum pareret, amplius mirabatur. Cujus eo usque dilatus est partus, ut morbus potius videretur, nec jam crederetur esse praegnans, sed tumens. Quis enim credere posset infantulum anno integro intra viscera posse materna teneri? Desperata igitur mulier ad monasterium Viri Dei ducitur sic se habens. Sistitur ad portam misera, et portario fratri causa tam miserabilis intimatur. Rogatus ille, et inaudito compassus incommodo, supplex adiit Patrem sanctum, fideliter ei necessitatem indicans mulieris, fideliter explens negotium susceptae legationis. Et, o mira divinae virtutis operatio, mirabilius accelerantis quod mirabiliter tardabatur! Tanquam enim hoc solum tanto tempore nasciturus infans exspectaverit, hora eadem femina peperit, ille incommodum quod nuntiaverat, non
Abbreviated transcription (Latin):
li qͣsi ad p̃sepe dñi ꝯsistenti am¬
atoria cantica. ⁊ sp̃ualium fer¬
ad amau̾t sponsam: et decolo¬
rara a sole canto extollat p̃ co¬
srio. ut dicat cam totam formo¬
sam: nec ullam m cr maculano
esse. Ipsam quoq sponsam
dilectione languere mirat᷑⁊.
inquirit diligent̾ que sit ill

Expanded text:
li, quasi ad praesepe Domini consistenti, amli, quasi ad praesepe Domini consistenti, amatoria Cantica, et spiritualium feradamaverit sponsam, et decoloratam a sole, tanto extollat praeconio, ut dicat eam totam formosam, nec ullam in ea maculam esse. Ipsam quoque sponsam dilectione languere miratur, et inquirit diligenter, quae sit illa
Abbreviated transcription (Latin):
minist̾ usq infinem extil
Corpus eius anepotibus
quos in eccłia illa honoribi
sublimau̾at inuentum ĩl oł
suo exanime et enormiter
dum. in basilica quadam hu¬
matum est: s postea agalfrecdo
carnotensi ep̃o. sedis apłice lega¬
to inde extractum est. aliasq ꝓ¬
iectum. Nepotes qͦq eius ab ea¬
dem eccłia postea eliminati sũt:
et om̃is ꝓgenies ⁊ plantatio a
radice enulsa. ꝑextera regna tan¬
ti iudicii circunferens querimo¬
nias exulauitz Tanto gͥ malo
obrupto. ⁊ scismate girardi re¬
dacto in cineres: Uir dei cũ gau¬
dio magno darãuallem reu̾tit᷑:
Adsunt fr̃s circũ fusi pedib eius
gñis agunt deo. qui bonis initiis
feliciores ꝓuectus accumulat:
et serui sui humilitatem ubiq
glorificat ⁊ exaltat. Nactus uͦ
uir dei aliqͦd quietis tempꝰ aliis
se negotus occupauit÷ et secedẽs
in casulam pisaciis torquibus
cirtũ tertã. meditationib diui¬
nis uacare disponit: ⁊ repente
occurrunt ei in cliu̾sorio humi¬

Expanded text:
minister usque in finem exstiterat. Corpus ejus a nepotibus suis, quos in ecclesia illa honoribus sublimaverat, inventum in lectulo suo exanime, et enormiter tumidum, in basilica quadam humatum est: sed postea a Gaufrido Carnotensi episcopo Sedis apostolicae legato inde extractum, alioque projectum est. Nepotes quoque ejus ab eadem ecclesia postea eliminati sunt, et omnis progenies et plantatio a radice avulsa, per extera regna, tanti judicii circumferens querimonias, exsulavit. Tanto igitur malo obruto, et schismate Gerardi redacto in cineres, Vir Dei cum gaudio magno Claram-vallem revertitur. Adsunt fratres, circumfusi pedibus ejus: gratias agunt Deo, qui bonis initiis feliciores proventus accumulat, et servi sui humilitatem ubique glorificat et exaltat. 40. Nactus vero Vir Dei aliquod quietis tempus, aliis se negotiis occupavit, et secedens in casulam pisatiis torquibus circumtextam, solus meditationibus divinis vacare disponit. Et repente occurrunt ei in diversorio humi
Abbreviated transcription (Latin):
cum comite iam familiarius ei
suauiꝰ loquens pat̾ne eum mo¬
nuit. ne ad tam impios ⁊ can
temerarios ausus ultra eyurgi¬
ret. ne dei patienciam intan
irritaret flagiciis: ne pacem
tam in aliquo uiolaret. Pait
itaq om̃i aquitanie eccłie red¬
dita solus girardus ꝑseuerat
malis: s ñ multo post aduen¬
ente die ire. in domo sua mile¬
rabilit̾ extinctus est: Ꝙ cum
dicat scriptura. est peccatũ ad
mortem ꝓ eo ñ clice at rogie
qͥs: inpenitens ⁊ suhito mori¬

Expanded text:
cum Comite jam familiarius et cum Comite jam familiarius et suavius loquens, paterne eum monuit, ne ad tam impios, et tam temerarios ausus ultra exsurgeret, ne Dei patientiam tantis irritaret flagitiis, ne pacem factam in aliquo violaret. 39. Pace itaque omni Aquitaniae Ecclesiae reddita, solus Gerardus perseverat in malis: sed non multo post, adveniente die irae, in domo sua miserabiliter exstinctus est. Et cum dicat Scriptura, Est peccatum ad mortem, pro eo non dico ut roget quis , impoenitens et subito mort
Abbreviated transcription (Latin):
ruit : nec qͥppiam alicui loquens.
aut intenclens in aliquem. salu¬
nis ꝑbarbam tefluentib. cũ ꝓfũ¬
dis efflans gemitib epilenticus
uidebat᷑. Tunc uir dĩ ad eum
acclinẽ surgere iubet ⁊ stare su¬
pra pedes. ⁊ dĩ audire sentẽciã.
Presens est inqͥt pictauensis ep̃c
qũe ab eccłia sua expul isti ÷ ua¬
de et reconciliare ei.  in osculo
sancto pacis cũ eo iungito federa
⁊ ipse ad sedem suã eum
recducito. et satiffaciens deo.
reclle ꝓ ꝯtumelia głam: et in
uniu̾so pͥncipatu tuo diuisos ⁊
discordes ad caritatis reuoca uni¬
tatem Subclere innocentis
pape: et sicut ei om̃is obe
eccł̃ia. tu qͦ electo a dõ tanto
pare pontifici. Audiens ho
comes. auctoritate sp̃c scĩ et
audebat respondere nͨ potem
s statim occurrit. et in oscło pac
recepit ep̃m: et eadem qua em
abiurau̾at manu. cũ totius en¬
tatione ciuitatis ad ꝓpͥam sed̾
recduxit. S et deinceps abb.

Expanded text:
ruit, nec quidpiam alicui loquens, ruit, nec quidpiam alicui loquens, aut intendens in aliquem, salivis in barbam defluentibus, cum profundis efflans gemitibus, epilepticus videbatur. Tum Vir Dei ad eum acclivem, surgere jubet, et stare supra pedes, et Dei audire sententiam. « Praesens est, inquit, Pictavensis episcopus, quem ab ecclesia sua expulisti. Vade et reconciliare ei, et in osculo sancto pacis cum eo jungito foedera, et ipse ad sedem suam eum reducito: et satisfaciens Deo, redde pro contumelia gloriam, et in universo principatu tuo divisos et discordes ad charitatis revoca unitatem. Subdere Innocentio papae, et sicut ei omnis obedit Ecclesia, tu quoque electo a Deo tanto pare Pontifici. » Audiens haec Comes, auctoritate Spiritaudebat respondere, nec poterat: sed statim occurrit, et in pacis osculo recepit episcopum; et eadem qua eum abjuraverat manu, cum totius exsultatione civitatis ad propriam sedem reduxit. Sed et deinceps Abbas
Abbreviated transcription (Latin):
cie ⁊ flammeis occłis. ñ supplicãs
s minas foras egredit᷑ ÷ et u̾bis
t̾ribilibus aggredit᷑ comitẽ. Ro¬
gauimus te inqͥt: et spreuisti no ᷤ
Supplicauit tibi ĩ altero. quẽ iam
tecum habuimus ꝯuentu seruoꝵ
dĩ añ te ad unata multitu¬
do: et contempsisti. Ecce ad te
processit filius uirgiis. qͥ est
caput et dñs eccłie quam tu ꝑse¬
queris  ad est uider tuus in cuiꝰ
nomine omne genu curuat᷑.
celestium t̾restrium et infernoꝵ:
adest iudex tuus in cuiꝰ manꝰ illa
tua anima deueniet. Nunqͥd et
spsum sꝑnes ÷ nũqͥd et ip̃m sic̃ ser¬
uos eins contempnes: Lacͥmabant᷑
uniu̾si qui aderant ÷ et orationibus
intenti p̾stolabant᷑ exitũ rei: et oĩ¬
dens comes abbatem in sp̃n ue
hementi ꝓcedentem. ꝙ sacratissi¬
ex pauit et diriguit: menbrisq
tremebundis metu et dissolutis.
quasi amens solo ꝓuoluit᷑. Eleua¬
tus amilicib rursum in faciem

Expanded text:
cie et flammeis oculis, non supplicans, cie et flammeis oculis, non supplicans, sed minax foras egreditur, et verbis terribilibus aggreditur Ducem. « Rogavimus te, inquit, et sprevisti nos: supplicavit tibi in altero, quem jam tecum habuimus, conventu servorum Dei ante te adunata multitudo, et contempsisti. Ecce ad te processit Filius Virginis, qui est caput et dominus Ecclesiae, quam tu persequeris. Adest judex tuus, in cujus nomine omne genu curvatur, coelestium, terrestrium et infernorum. Adest judex tuus, in cujus manus illa tua anima deveniet. Numquid et ipsum spernes? numquid et ipsum sicut servos ejus contemnes? » Lacrymabantur universi qintenti praestolabantur exitum rei: et omndens Comes Abbatem in spiritu vehementi procedentem, et sacratissiexpavit et diriguit, membrisque tremebundis metu et dissolutis, quasi amens solo provolvitur. Elevatus a militibus rursum in faciem
Abbreviated transcription (Latin):
dilui. Adducta qͦq exempla da¬
than ⁊ abiron. quos reatu scisma¬
tis t̾ra uiuos absorbint: nͨ tãto
malo uincdictam dei aliquãdo
defusse monstratum. His au¬
dicis comes ex parte sano usus¬
est consilio: et respondit se in obe¬
dientiam innocentii pape posse
cdare consensum ÷ s inrestitutione
ep̃oꝵ quos desedibus suis expu¬
lerat. nulla ratione incluci qm̃
implacabilit̾ enm offend̾a̾nt: ⁊
niranerat se eoꝵ pacem nullo tẽ¬
pore suscepturũ. Diu ꝑint̾nũ¬
tios ꝓtractus est sermo ÷ & dum
uicissim u̾bis se mutuo occupãt:
uir dei efficaciora arma corripi¬
ens. ad altare scm̃ oblaturus ⁊
supplicaturus accedit ÷ Intraue¬
rant eccłiam qͥbus licebat diuinis
int̾esse misteriis: comes sustine¬
bat ꝓ foribus. Pactis gͥ ꝯsecratõ¬
nibus & pace data ⁊ diffusa ĩ ppłm
homo dĩ iam ñ seagens ut ho¬
minem. corpus dñi suꝑ patenã
ponit ⁊ secũ tollit: atq ignea fa¬

Expanded text:
dilui. Adducta quoque exempla Dadilui. Adducta quoque exempla Dathan et Abiron, quos pro reatu schismatis terra vivos absorbuit , nec tanto malo vindictam Dei aliquando defuisse monstratum est. His auditis, Comes ex parte sano usus consilio, respondit, se in obedientiam Innocentii papae posse dare consensum; sed in restitutionem episcoporum, quos de sedibus suis expulerat, nulla ratione induci, quoniam implacabiliter eum offenderant, et juraverat se eorum pacem nullo tempore suscepturum. Diu per internuntios protractus est sermo: et dum vicissim verbis se mutuo occupant, Vir Dei efficaciora arma corripiens, ad altare sanctum oblaturus et supplicaturus accedit. Intraverant ecclesiam, quibus licebat divinis interesse mysteriis: Comes sustinebat pro foribus. Peractis igitur consecrationibus, et pace data et diffusa in populum, Homo Dei jam non se agens ut hominem, corpus Domini super patenam ponit, et secum tollit: atque ignea fa
Abbreviated transcription (Latin):
bat ad iabolo correptus est d
in alios multos. qui in scisni
illo feruentiores extiterant: ma¬
nus diuina manifestam exercu¬
erat ultionem. Propt̾ hec ⁊ alia
ni sibi que negari ñ poterant.
ꝯuentus publicos euitabat.
Significatũ est int̾im comiti ꝑ
uiros illustres qui ad eum secu¬
rius audebant accedere: qd̾ abbaᷤᷤ
aliiq ep̃i ⁊ religiosi uiri colloqͥũ
lo remouendo tractarent. ꝑsua¬
colloqͥum ÷ quia poterat fieri ut
cõmunicato cũ eis consilio et fa¬
cile esset qd̾ modo putabat᷑ dif¬
ficile: et qd̾ uicdebat᷑ impossibłi̾e.
repentino ꝓuentu possibile recl¬
d̾etur Itaq apud partinacum
hinc m̃ ꝯueniunt: et in primis
de diuisione eccłie. et de scissure
obstinatione que infra alpes in
sola aqͥcania quasi nebule cor¬
ruptela ꝯselerat. multis modis
et rationib. aseruis dĩ comiti in¬
timatũ est : qd̾ eccłia una est. q
qͥcqͥd ertra cam ẽ. qͣsi ertra archã
iudicio dei necesse est interne et

Expanded text:
bat, a diabolo correptus est. Sed et in alios multos, qui in schismate illo ferventiores exstiterant, manus divina manifestam exercuerat ultionem; propter haec et alni sibi quae negari non poterant, conventus publicos evitabat. 37. Significatum est interim Comiti per viros illustres, qui ad eum securius audebant accedere, quod Abbas aliique episcopi, et religiosi viri colloquium lo removendo tractarent. Persuacolloquium: quia poterat fieri, ut communicato cum eis consilio, facile esset quod modo putabatur difficile; et quod videbatur impossibile, repentino proventu possibile redderetur. Itaque apud Partiniacum hinc inde conveniunt; et in primis de divisione Ecclesiae, et de scissurae obstinatione, quae infra Alpes in sola Aquitania, quasi nebulae corruptela consederat, multis modis et rationibus a servis Dei Comiti intimatum est, quod Ecclesia una est, et quidquid extra eam est, quasi extra arcam, judicio Dei necesse est interire et
Abbreviated transcription (Latin):
ultis laudib sponsam actolla
ñ tñ in om̃ib plenã ei suicop
p̾beat nͨ usq ad plenitudinẽ si¬
etatis se sponse desideranti ꝯce
longos circuitus reꝑtus tenea
ne fugiat. Multo tempore ui
multiplicit̾ hec exponens qͣn
ipse ꝓfecerit. qui cotidie in illi
epulabat᷑ delicus. qͣntũ nobi
reliquias in scriptura seruanii
manifestum est legentib cam

Expanded text:
ultis laudibus sponsam attollat, non tamen in omnibus plenam ei sui copiam praebeat, nec usque ad plenitudinem satietatis se sponsae desideranti concedat: r, et post longos circuitus repertus teneatur, ne fugiat. Multo tempore  amultipliciter haec exponens, quantum in se profecerit qui quotidie in illis epulabatur deliciis, quantum nobis reliquias in scriptura servavit, manifestum est legentibus eam
Abbreviated transcription (Latin):
uicia cepit iaculari ÷ et pollic
prius innocentio subtrahere o¬
dientiam: anacletũ suũ electu
armati iuinsania derici. pub
ex ea die ꝑsecutionem catholu
intentarent. Prius tñ qͣm si
eccł̃ie altare in qͦ diuina mistiꝰ
celebrarat: impie qͥdem s no
breue tempus. cũ ꝑcussus a deo
animam exalaret. domũ inqͦ
moriebat᷑ plenam uidit demi¬
nibus : et se ademonio iugul¬
ri clamitans. cultellum a ciri¬
tantib postulabat ÷ quẽ nin¬
geret gutturi suo. ut extracto
moue uiueret. S diabolusa
datus erat. eum int̾ hec u̾ba
tixit: ⁊ pestilentem animan
in infernũ demersit. Archii
sic eccłie synodũ denũti abałꝰ¬

Expanded text:
convicia coepit jaculari, et pollicitam convicia coepit jaculari, et pollicitam prius Innocentio subtrahere obedientiam. Anacletum suum electumarmati in insaniam clerici, publice ex ea die persecutionem Catholicis intentarent. Prius tamen, quamecclesiae altare, in quo divina mystesia celebrarat, impie quidem, sed non breve tempus percussus a Deo, cum spiritum exhalaret, domum, in qua moriebatur, plenam vidit daemonibus; et se a daemonio jugulari clamitans, cultellum a circumstantibus postulabat quem immergeret gutturi suo, ut extracto daemone viveret. Sed diabolus, cui datus erat, eum inter haec verba exstinxit, et pestilentem animam in infernum demersit. Archiprtavensis Ecclesiae synodum denuntiaba
Abbreviated transcription (Latin):
is ita patratis: simul abbaᷤᷤ
et legatus ingrediunt᷑ a qͥ¬
taniam. Interim gurardus assensu
comitis burdigalense arch̾i pico¬
piũ occupau̾at: et simul burde¬
galensem ⁊ engolismensẽ eccłiã
detinebat. S effluentib pecuniiꝰ
qͣs ĩ assentatoꝵ manus ĩiecerat.
et magis ac magis cogni¬
ta n̾itate. iam defluebant ab eo
subsidia pͥncipũ: et ꝑfidie eius
timebant existere defensores. Mo¬
rabat᷑ itaq in locis illis in qͥb
securiorẽ se putabat: nec iam fa¬
cile publicis sese ꝯuentib p̃senta¬
bat. Ut enĩ prius gesta breuit̾
repetamus: ubi pͥmũ cepit au¬
diri. qͥd adu̾sus eccłiam dei gira¬
rdus ille machinaret᷑  ÷ ab m̃no¬
centio papa ad huc ingalliis
demorante. missi sunt abbas nr̃
clareuallensis. et ioslenus uen̾a¬
błis ep̃c suessionẽsis: q pictauũ
usq ꝑuenerunt. ut tã ipsum
qͣm p̃dictum pͥncipem ꝯuẽi¬
rent: At ille iam eodem pͥncipe
ꝑsuaso. inpudent̾ in eccłan
tholicam aqua se p̃cidebat.

Expanded text:
is itaque patratis, simul Abbas et legatus ingrediuntur Aquitaniam. Interim Gerardus, assensu Comitis, Burdegalensem archiepiscopatum occupaverat, et simul Burdegalensem et Engolismensem detinebat ecclesiam. Sed effluentibus pecuniis, quas in assentatorum manus injecerat, et magis ac magis cognita veritate, jam defluebant ab eo subsidia principum, et perfidiae ejus timebant existere defensores. Morabatur itaque in locis illis, in quibus securiorem se putabat, nec jam facile publicis sese conventibus praesentabat. Ut enim prius gesta breviter repetamus, ubi primum coepit audiri quid adversus Ecclesiam Dei Gerardus ille machinaretur, ab Innocentio papa adhuc in Galliis demorante missi sunt Abbas noster Clarae-Vallensis, et Joslenus venerabilis episcopus Suessionensis, et Pictavim usque venerunt, ut tam ipsum quam praedictum principem convenirent. At ille jam eodem principe persuaso, impudenter in Ecclesiam catholicam, a qua se praecidebat,
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem rogat si ꝑtc̃osuo mouet᷑ ut roget ñ adhuc¬
Iẽ deputãdꝰ ĩmitꝰ ut eũ dilig̾e sit difficile sicut
difficile erat qñ inimicicias exertebat. lxxuiii¬
uisqͥs aut̃ rog̾ati ⁊ ꝑcc̃i siui penitẽti nõ
ex corde dimittit nullo modo existunz a
euͣngłis lateat auditorẽ siue lectorẽ qͥs dixit.
ego sũ u̾tas. qͥ ꝯdocuiss orõem hãt ĩ ea positam
sentẽciã uehem̃t̾ ꝯm̃dauit dicens. Si .n. dumisi̾tis

Expanded text:
hominem rogat, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut difficile erat quando inimicitias exercebat. Quisquis autem roganti et peccati sui poenitenti non ex corde dimittit, nullo modo existimet a Evangelii lateat auditorem, sive electorem quis dixerit: Ego sum veritas? Qui cum docuisset orationem, hanc in ea positam sententiam vehementer commendavit, dicens. Si enim dimiseritis
Abbreviated transcription (Latin):
eniens aliquando
reuallem dericus q¬
dam. ex his quos regłares¬
nomicos uocant: importun
satis instabat ut in monasti
reciꝑet᷑. Suaclente patre scõ i
ad suam reu̾teret᷑ eccl̃iam. nec ꝗ¬
desideranti opem renuis erhibe
S̾ maligno sp̃u iracundie ue¬
hementius instigatus. sic̃ pos
inquit si illos tenerẽ discerpes
libros. Cui uir sc̃s dñi puto
ait in nullo eoꝵ legisti: non
posse te in tuo claustro eẽ ꝑfer¬
tum Mox correctionem. non
locoꝵ mutationem si bene¬
mini in libris om̃ib cõm̃da¬
ui. Tunc uero impetum fao¬
ens homo uelut insanus ĩ
eum. ꝑcussit maxillam eio
Iam qui aderant in sacibegũ
iuolabant ÷ s p̃uenit eos set¬
uus dei clamans et ad iurans
ꝑ nom̃ xp̃i. nullatenus eur
tangere: s ecducere caute. ⁊ s
eius habere. ne ab aliquo ei.
uł maliquo noceret᷑. Quodtã
districte p̾cepit: ut miser ille
tiens et tremens. absq om̃i
miuria ecluctus sit et deductus.

Expanded text:
eniens aliquando Claram-Vallem clericus quidam, ex his quos Regulares vocant, importune satis instabat ut in monachum reciperetur. Suadente Patre sancto ut ad suam reverteretur ecclesiam, nec aesideranti opem renuis exhibere? » Et maligno spiritu iracundiae vehementius instigatus, sicut pos « Jam, » inquit, « si illos tenerem, discerperem libros. » Cui Vir Domini: « Puto, » ait, « in nullo eorum legisti, non possete in tuo claustro esse perfectum. Morum correctionem, non locorum mutationem, si bene memini, in libris omnibus commendavi. » Tum vero impetum faciens homo velut insanus in eum, percussit maxillam ejusJam qui aderant in sacrilegum involabant: sed praevenit eos Servus Domini clamans, et adjurans per nomen Christi nullatenus eum tangere, sed educere caute, et curam ejus habere, ne ab aliquo ei vel in aliquo noceretur. Quod tam districte praecepit, ut miser ille timens et tremens absque omni injuria eductus sit et deductus.
Abbreviated transcription (Latin):
tura filii ire uascebantur mulłis qͥdem
oꝑib ꝓpriis s originalit̾ ex adam ui¬
cło dampnatõnis obtricti s quid dixit
ꝑ iudicium debitum. qd̾ cum deb̾t᷑ am¬
bobus in alt̾o alt̾ agnouit non de suis
distantib meritis sibi ẽẽ głandum qd̾ ĩ
eadẽ cã idem suppliciũ non incurrit s de
diuine grẽ largitate qd non uolentis ne¬
q currentis s miserentis est dei. Altissimo
quippe ⁊ salub̾rimo sacͣmento imiu̾sa faci¬
es atq ut ita dicam uultꝰ sacͣrum scͥpn¬
qd̾ ait igit᷑ nõ uolentis neq cur¬
rentis s miserentis est dei. deinde ut en

Expanded text:
ascebantur , nullis quidem operibus propriis, sed originaliter ex Adam vinculo damnationis obstricti. Sed qui dixit,per judicium debitum. Quod cum deberetur ambobus, in altero alter agnovit non de suis distantibus meritis sibi esse gloriandum, quod in eadem causa idem supplicium non incurrit; sed de divinae gratiae largitate: quia non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei. Altissimo quippe ac suluberrimo sacramento universa facies, atque, ut ita dixerim, vultus sanctarum Scriptquod ait: Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, deinde, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
redditõ rõms. Si enun hoc nõ capit qͥs
est qui respondeas deo. Si aũt capit ma¬
gis nõ inuenit qͥd respondeat. Uidet enĩ
si capit uniu̾sum gennis humanũ tam
iusto diuino iudicio in apostatita radite
dampnatum ut eciam si nullꝰ inde libe¬
raretur nemo recte posset dei uituꝑare
iusticiam ⁊ qui lib̾at᷑ sic oportuisse li¬
berari ut ex plurib non lib̾atis am ĩ
dampnatõne iustissima derelictis os¬
quo etiam istos. debitum iudicium dei
duc̾e̾t nisi eius indebita mĩa subueni

Expanded text:
redditio rationis. Si enim haec non capit, quis redditio rationis. Si enim haec non capit, quis est qui respondeat? Si autem capit magis, non invenit quid respondeat. Videt igitur, si capit, universum genus humanum tam justo judicio divino in apostatica radice damnatum, ut etiamsi nullus inde liberaretur, nemo recte posset Dei vituperare justitiam. Et qui liberantur, sic oportuisse liberari, ut ex pluribus non liberatis, atque in damnatione justissima derelictis osquo etiam istos debitum judicium Dei duceret, nisi ejus indebita miseri
Abbreviated transcription (Latin):
mĩam ⁊ ad iudiciũ ergo inquit cuiꝰ uult
miseret᷑ ⁊ quem uuł indurat. miseretur
.s. magna bonitate ⁊ obdurat nulla iniq̃¬
tate ut nec lib̾atus de sius m̾itis gloriet᷑
nͨ dampnat᷑ nisi de sius meritis ꝯq̃ratur
sola enĩ gr̃a redemptos disceruit aꝑdins
quos in unã ꝑditõnis ꝯcreauerat massã
tati eius quis resistit tanꝙͣ pp̃ea malus nõ
hoc respondere qd̃ respondisse uidemꝰ apłm
o homo tu qui es qui respondeas deo. Nunqͥd¬
dicit dicit figm̃tum ei qui se finxit. qͥd me
fetisti sic. an nõ ht̃ potestatẽ figulus luti
ex eadem massa face̾ aliud quidem uas m
honorem aliud in contumeliam. hoc loco
enim quidã stulti purant apłm in responsi¬
oue defetisse ⁊ mopia reddendende rõms
rep̃ssisse ꝯtra doctoris audaciam. s mag¬
num h̃t̃ pondus qd̃ dcm̃ est. O homo tu
qui es ut in talib questionib ad sueta¬
pacitatis ꝯsideratõnem reuocaret homi¬
nem u̾bo qͥdem breuis s re ip̃a magna ẽ¬

Expanded text:
iam et ad judicium: Ergo, inquit, cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Miseretur scilicet magna bonitate, obdurat nulla iniquitate; ut nec liberatus de suis meritis glorietur, nec damnatus nisi de suis meritis conqueratur. Sola enim gratia redemptos discernit a perditis, quos in unam perditionis concreverat massam tati ejus quis resistit? tanquam propterea malus non hoc respondere, quod respondisse videmus Apostolum: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare me fecisti sic? Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere, aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam ? Hoc loco enim quidam stulti putant Apostolum in responsione defecisse, et inopia reddendae rationis repressisse contradictoris audaciam. Sed magnum habet pondus quod dictum est, O homo, tu quis es? Et in talibus quaestionibus ad suae capacitatis considerationem revocat hominem verbo q