comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uita illustrabat sc̃itatis. auctoritas erudir& litterilis: uiuar&q ꝑ ducens ad
tastigiũ sũmę ꝑfectionis. huius itaq consilii dispensatione reꝑta. immo eã
dĩ dispouente clementia : puer forma conspiciuis. sensu do cibillissimus : peri
& cęlestiũ misterioꝵ ignedamore penetrabilit̾ inflaramit᷑. Tamoq &leruis
lberaliũ fluenta artiũ epotauit: quanto ardentius in aniore dĩ totũ se ollra e¬
transfudit. Nec celant᷑ ei quetũq obscura gerunt: qm nulla ad discendũ tabra:
ubi spis sc̃s doc tor adest. Instructus tandẽ diuinis dogmatib. & ubertungor
transcendere annos pueritię. Gaudebant ambo lantb̾tus honore pat̾no : a pr̃
insignis linbi exactib almis. Equidẽ strenuus puer nirens totis uirib.
urfieri ꝓfectus: iuxta psalmogriphi uocẽ. ibat cotidie de urtute inurtite
p̃parins se ad illꝰ ꝑ agenda.quȩ incõmutabilis dĩ ꝓidentia. ꝑ ipsũ ante. tẽpora

Expanded text:
vita illustrabat sanctitatis, auctoritas erudiret litteralis, juvaretque perducens ad fastigium summae perfectionis. Hujus itaque consilii dispositione reperta, imo eam Dei disponente clementia, puer forma conspicuus, sensu docilissimus, peritit coelestium mysteriorum igneo amore penetraliter inflammatur, tantoque celerius liberalium fluenta artium epotavit, quanto ardentius in amore Dei totum se olim transfudit: nec celantur ei quaecunque obscura geruntur, quoniam nulla ad discendum mora ubi Spiritus sanctus doctor adest. 6. Instructus tandem divinis dogmatibus, et ubertim vtranscendere annos pueritiae. Gaudebant ambo, Lantbertus honore paterno, Et pater insignis Lantberti ex actibus almis. Equidem puer strenuus, nitens totis viribus vir fieri perfectus, juxta Psalmographi vocem, ibat quotidie de virtute in virtutem praeparans ad illa peragenda, quae incommutabilis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
restituit. łc̃ renouante dõ aitiqua miracula. int̾ alia mira quȩ tẽ celitus
ostensa fuerant. eodẽ die mortuus unius recepit uitã. piralitici quatuor
erepti. multiq auarus infirmitatib liberati. Tc̃ imperator oratione pacta
offerens multa donaria. excłas dĩ reparare fecit. ex regus sup̃tib reddens
priuilegia auctoritate p̃lata. restituens captiuos in ꝓpria. dans oportuna
p̃sidia Constantinopolĩ rediit frctus diuina uirtute. ꝑseuerans in scę cruci
signaculo. miraculoꝵ plurima incrementa donante dño nr̃o ihũap̃o. eui ÷¬

Expanded text:
restituit. Et renovante Deo antiqua miracula, inter alia mira quae tunc coelitus ostensa fuerunt, die eodem mortuus unus recepit vitam, paralytici quatuor erepti, multique a variis sunt infirmitatibus liberati. Tunc imperator, oratione peracta, offerens multa donaria, ecclesias reparare fecit suis sumptibus, reddens privilegia auctoritate prolata, restituens captivos in propria, dans opportuna praesidia; Constantinopolim rediit, fretus divina perseverantia. In sanctae crucis signaculo, miraculorum plurima incrementa, donante Domino nostro Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
hec
que
nita¬
te dis¬
serimꝰ:
prius
re.ẽ. ut nouerint stilum nr̃m aa¬
uersum eorum uigilare calump¬
nias. qui ficłi contempnentes i¬
itium. inmaturo oe ꝑ tierso ra¬
tlonis amore fallunt᷑. Quor̃
nonnulli. ea que de corꝑalibus
rebus siue ꝑsensus corꝑeos ex¬
ꝑta notauerunt. siue que na¬
tura humam ingenis & diligen.¬
tie uiuacitate. uel artis adiuto¬
rio ꝑceperunt: ad res incorꝑeas &
sꝑuales transferre conantur. ut
ex his illas metiri atq opinari ue¬
lint. Sunt item alii qui scđm
humani animi naturam uelaf¬
fectum. de do sentiunt. siquid
sentiunt: & ex hoc errore. cum
de do disputant. sermoni suo

Expanded text:
ec quae initate disserimus, prius rtet ut noverit, stilum nostrum adversus eorum vigilare calumnias, qui fidei contemnentes initium, immaturo et perverso rationis amore falluntur. Quorum nonnulli ea quae de corporalibus rebus, sive per sensus corporeos experta noverunt, sive quae natura humani ingenii et diligentiae vivacitate vel artis adjutorio perceperunt, ad res incorporeas et spirituales transferre conantur, ut ex his illas metiri atque opinari velint. Sunt item alii qui secundum humani animi naturam vel affectum de Deo sentiunt, si quid sentiunt; et ex hoc errore, cum de Deo disputant, sermoni suo
Abbreviated transcription (Latin):
introir&. Cui ita ualerianus ait. Tu es stephanus qui re publica cona¬
ris euertere . & ꝑsuasionib atq adhortationib malis papulũ adeor. recede¬
re suadis cultura : Beatus stephanus dixit: Ego quidẽ non e uertore publiã¬
s moneo atq hortor. ut derelictis demonus qui ad orantur inidolis: ad dm̃
uuũ & uerũ redeant creatorẽ celi& terrȩ: & cognoscant & p̃m iħmfiliũ di
dm̃ esse. qui cũ patre & sp̃u sc̃o solus est sempiternus. ut non pereant cũdia¬
holo in interitũ sempiternu Ualerianus dixit. Nunc enĩ tu traderis ꝑditi
& ibidem dic tata sententia capite truncari. si non ad quiesceret
militib foras muros appiȩ portȩ ad templũ martiꝰ. leuatis ad cȩlũ oculi¬
ionei destruristi : destrue ncͣ & hunc locũ ubi diabolica suꝑstitione ꝑ idolorũ
culturã. animȩ pereunt populorũ. Et statĩ factus est ingens fragor tomtrui
cũ terrorib choruscitionũ: & corruit maxima pars tẽplisicrilegi. Quod¬

Expanded text:
introivit. Cui Valerianus: Tu es Stephanus, qui rempublicam conaris evertere, et persuasionibus atque hortationibus malis populum a deorum recedere suades cultura? Beatus Stephanus dixit: Ego quidem non everto rempublicam, sed hortor ut, derelictis daemoniis quae adorantur in idolis, ad Deum vivum et verum redeant creatorem coeli et terrae, et cognoscant Christum Jesum Filium Dei Deum esse, qui cum Patre et Spiritu sancto solus est sempiternus, ut non pereant cum diabolo in interitum sempiternum. Tunc Valerianus jussit eum duci ad templum Martiet ibidem dictata sententia capite truncari, si non adoraret militibus foras muros Appiae portae ad templum, levatis occuliloniae, destrue nunc et hunc locum, ubi diabolica superstitione per idolorum culturam animae pereunt populorum. » Et statim facto frangore tonitrui cum terroribus coruscationum, corruit maxima pars templi,
Abbreviated transcription (Latin):
auob̾. Iunc ostendit eis ingentẽ & hrop̃ẽa nigriorẽ fuligine facie aͥguita.
barba ꝓlira: crines usq ad pedes: oculos igneos. sicut ferrũ ignitu: seintillas emirans
ex ore q̃: & ex narib egrediebat᷑ flama sulphurea: pinnarũ adeꝙ hiabente. Alas spi

Expanded text:
tris». Tunc ostendit eis ingentem maurum nigriorem fuligine, facie acuta, barba prEx ore vero ejus et naribus egrediebatur flamma sulphurea. Pennas et alas spi
Abbreviated transcription (Latin):
tentis magna. quȩ ad abluenda delicta se laudantiũ seꝑt parra.
Hȩc ad tẽpus patim qr morti debitores sumus sed illa nos exsuectat
uita si patient̃ ferimus istas pęnas: ubi sine fine letabinꝰ incęlert
gla. Tunc ministri ad stipitẽ ligatũ garenũ. iapidib: obruere
qͥ ñ uenisti uocare iustos sed peccatores in pęnitentiã suscipe sp̃m
srui tui. et qͥ me dignatus es similitudine: martyr ũ lapiuib uicã
beatã participari. sed ebroines differre uolens eius exitũ ur. per
penas longe dilatas e p̃pararae et̃nas. & ne coronã acciper&
nudis gressib ꝑ quandã piscmã tr̃ansducere isi qua cinut

Expanded text:
et magna, quae ad abluenda delicta se laudantium semper est parata. Haec ad tempus patimur, quia morti debitores sumus, sed illa nos exspectat vita, si patienter ferimus istam poenam, ubi sine fine laetabimur in coelesti gloria. » Tunc ministri ad stipitem legatum Gairinum lapidibus obruere quia non venisti vocare iustos sed peccatores, suscipe spiritum servi tui, ut qui dignatus es similitudinem martyrum lapidibus vita beatam participare, sed Ebruinus differre volens eius exitum, ut per poenas longe dilatas ei praepararet eternas, et ne coronam acciperit nc iussit eum nudis gressibus per quendam piscinam transducere, in qua erant
Abbreviated transcription (Latin):
tius germanus nomine gairenus qͥ obmetũ supradicti ebroim cũ
iariũ rcũti. Iunc & enĩ beatũ leo degariũ ex monasterio in qͦ tenebat᷑
absconditus egredi. & in p̃sentiã regis iussũs ÷ accersiri. Qui cũ sinuu
coniuncti & obtutib principũ fuissent oblati : multis contumelus
affecti & obpbriis ab ebroio susceptis. respondisse dicunt᷑. Hȩc digne
patim quia dño peccauimus: sed maior ĩ sua clem̃tia qͥ nos dignatus ÷
uocare ad talẽ głam. Sed tu miser ebrome qͥ tantã penã infers fran¬
coꝵ genti : potius inte ulcisteris qͥ uitã aliis auferre. cupis. multos
eqͥdẽ decepisti: & exules a solo pat̾no fecisti. Nã magis tu exularis.
głam: Tunc audiens ebroius furore magno repletus. iussit leo de.
delec taret᷑ talia ũba fari. Dũ autẽ duceret᷑ beatus leo degarius. eũ
alloqͥt᷑ dicens. E quo animo esto fr̃ carissime : qm̃ oporta nos nȩc

Expanded text:
 Warinus nomine, qui ob metum supradicti Ebroini cum latium reverti. Tunc etenim beatum Leudegarium ex monasterio, in quo tenebatur absconditus, egredi et in praesentia regis iussus est arcessere. Qui cum simul cotriuncti et obtutibus principum fuissent oblati multisque contumeliis adfecti et obprobriis ab Ebroino suscepti, respondisse conicetur: 'Haec digni patimus, quia Domino peccavimus; sed maior est sua clementia, qui nos dignatus est vocare ad talem gloriam. Sed tu, miser Ebroine, qui tanta poena infers Francorum gente, potius in te ulcisceris, qui vitam aliis auferre cupis. Multos equidem decepisti et exolis a solo paterno fecisti; nam magis tu exolaris,  gloriam'. 13. Tunc audiens Ebroinus, furore magna repletus, iussit ministridelectaret talia verba fari. Cum autem duceretur, beatus Leodegarius eum alloquitur dicens: « Aequo animo esto, frater charissime, quoniam oportet nos haec
Abbreviated transcription (Latin):
uina uelut infantilia obleti¬
menta formare: quib infiia¬
rũ ad querenda suꝑiora en
feriora deserenda. ꝓ suo modu¬
lo tanquã passibus moueriti
dicunt᷑. que innulla creatutis
scriptura. sicut illud quode
tumẽ ad moysen. ego sumqis¬
et qui ẽ misit me aduos. C. i

Expanded text:
divina velut infantilia oblectadivina velut infantilia oblectamenta formare, quibus infirmorum ad quaerenda superiora et inferiora deserenda, pro suo modulo tanquam passibus moveretur dicuntur, quaeque in nulla creatura Scriptura divina; sicut illud quod dictum est ad Moysen, Ego sum qui
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsam gignat ut sit.
T qͦ ab huiusmodi falsitatibus
humanis animus purgaretur :
scã scriptura paruuilis congruens.
nullius generis rerum uerba ui¬
tauit. ex quib quasi ꝗradatĩ
ad diuina atque sublimia nr̃ in¬
tellectus uelut nutritꝰ assurq̃oe.
Nam &e uerbis ex rebus corꝑalibus
sumptis. usa ẽ. cũ de do loquere.¬
tur uelut cum ait: sub umbra¬
culo alarum tuarũ ꝓtege me.
Et de spirituali creatura multa
transtulit. quib significaret il¬
lut quod ita none̾et. s ita dici
opus eet. sicutiest. Ego sũ ds re¬
lans. et penitet me fecisse hominẽ.
De rebus autẽ que omĩno nonst̃.
non trarit aliqua uocabula. qui¬
bus uel figuraret locutiones. uel
suspicaret᷑ enigmata. Unde ꝑni¬
ciosius & inanius euanescuis:
qui t̾eio illo geñe erroris a ue¬
ritate secludunt᷑. hoc suspicando
de deo. quod neq in ipso. leq
inulla creatura inuemim potet
ebusenim
que increatura
repperiuntur. solet scripturaa

Expanded text:
se ipsam gignat ut sit. se ipsam gignat ut sit. 2. Ut ergo ab hujusmodi falsitatibus humanus animus purgaretur, sancta Scriptura parvulis congruens, nullius generis rerum verba vitavit, ex quibus quasi gradatim ad divina atque sublimia noster intellectus velut nutritus assurgeret. Nam et verbis ex rebus corporalibus sumptis usa est, cum de Deo loqueretur; velut cum ait, In tegmine alarum tuarum protege me . Et de spirituali creatura multa transtulit, quibus significaret illud quod ita non esset, sed ita dici opus esset; sicuti est, Ego sum Deus zelans ; et, Poenitet me hominem fecisse . De rebus autem quae omnino non sunt, non traxit aliqua vocabula, quibus vel figuraret locutiones, vel spissaret aenigmata. Unde perniciosius et inanius evanescunt, qui tertio illo genere erroris a veritate secluduntur, hoc suspicando de Deo, quod neque in ipso, neque in ulla creatura inveniri potest. Rebus enim quae in creatura inveniuntur, solet Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
distortas & falsas regulas finguis.
Est item aliud hominũ genus. eo¬
rũ qui uniuersam quidẽ crea¬
turã. que ꝓfecto mutabilis est.
nituntur transcendere. ut ad
in cõmutabilem substanciam que
ds̃.ẽ. erigant intencionẽ. s morta¬
litatis onere p̾grauati. cũ & udi¬
uolunt scire ñ poᷤsunt: p̃supti¬
ones opimonũ suarũ audatiꝰ
affirmando. int̾ cludunt sibi¬
met intelligentie uices. magis
eligentes sentenciam suã ñ cor¬
re ñ defensam. Et hic̃ quidem
morbus ẽ. trium generũ que ꝓ¬
posui. eorum scilicet qui scđm
timant. eo remotiores auͦ. quo
id quod sapiunt. nec in corpe
repꝑiunt. nec infacto & condi¬
to sꝑu. nec in pro creatone. Qui
dantẽ. uel siquid huiꝰ modi est:
nichilominꝰ inerrore ẽ. s camen
hec inuemiunt᷑ in animo. Qui
autẽ putat eius e̾ẽ potentiȩ dm̃
ut se ipstm ipse genuerit. eo pluᷤ
errat. quod ñ solum ds̾ ita n est.
s nec spiritualis nec corꝑalis cre¬
atura. N ulla enim res ẽ. que

Expanded text:
distortas et fallaces regulas figunt. Est item aliud hominum genus, eorum qui universam quidem creaturam, quae profecto mutabilis est, nituntur transcendere, ut ad incommutabilem substantiam quae Deus est, erigant intentionem: sed mortalitatis onere praegravati, cum et vivolunt scire non possunt; praesumptiones opinionum suarum audacius affirmando, intercludunt sibimet intelligentiae vias, magis eligentes sententiam suam non corre defensam. Et hic quidem omnium morbus est trium generum quae proposui: et eorum scilicet qui secundum timant, eo remotiores a vero, quo id quod sapiunt, nec in corpore reperitur, nec in facto et condito spiritu, nec in ipso Creatore. Qui dantem, vel si quid hujusmodi est, nihilominus in errore est; sed tamen haec inveniuntur in animo. Qui autem putat ejus esse potentiae Deum, ut seipsum ipse genuerit, eo plus errat, quod non solum Deus ita non est, sed nec spiritualis nec corporalis creatura: nulla enim omnino res est quae
Abbreviated transcription (Latin):
datum optimũ. et om̃e donĩ
ꝑfectũ de sursũ ẽ. descendens
a patre luminũ. ap̃ quẽ ia
transmutacio. nec momiti obi¬
bratio. Hoc et dauid dici
Mutabis ea & mutabunt᷑. tuaui
idẽ ipse es. Proinde subsau¬
amdi. sine ulla sui cõmutas¬
one. mutabilia facientẽ &
ullo suo ceꝑali motu tempora
cecantem intueri & plane nos
dificie est. Et ideo necessariaẽ¬
urgitio mortis nre: qua alud
efab ile ineffabilit᷑ iuderi positc.
uamundũ p̃diti fide nutrimur.
Es quedam tolerabiliora uit des¬
qiudꝰ capiendũ apti. & habsles es.¬
tum itinere ducimur. Unde
poftolus inxp̃o quidem dcet
Tons tesauros sapientie et scien¬
fe dosconditos: eum tam̃ quibadã¬
uamniuis iã gr̃a eius renatis. s ad¬
ue carnalib et animalib tanꝗͦ
paruulis inxp̃o. ñ ex diuina uixtii¬
ꝑ inqua equalis ẽ. patri. s exhu.

Expanded text:
e donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum, apud quem non est commutatio, nec momenti obumbratio . Hoc et David: Mutabis ea, et mutabuntur; tu vero idem ipse es . 3. Proinde substantiam Dei sine ulla sui commutatione mutabilia facientem, et ullo suo temporali motu temporalia creantem, intueri et plene nosse difficile est: et ideo est necessaria purgatio mentis nostrae, qua illud ineffabile ineffabiliter videri possit; qua nondum praediti, fide nutrimur, et per quaedam tolerabiliora, ut ad illud capiendum apti et habiles efficiamur, itinera ducimur. Unde Apostolus in Christo quidem dicit esse omnes thesauros sapientiae et scientiae absconditos : eum tamen quamvis jam gratia ejus renatis, sed adhuc carnalibus et animalibus, tanquam parvulis in Christo, non ex divina virtute in qua aequalis est Pat
Abbreviated transcription (Latin):
oc quando dicitur quibusdam.
irascuntur. et sibi cõtumeliose di¬
ciputant. Eit plerũq malless
eredere. eos potius a quib hec au¬
diunt ñ habere quid dicant. quã
recipere non pose quod dixeriss.
t aliquando afferimus eis ratio¬
nem. ñ quã petunt cũ de doque¬
runt. quia nec ipsi eam ualent
sumere. nec nos portare. uel app̃¬
hendere. uel ꝓferre.s qua demon¬
stretur eis quam sint inhabiles. mi¬
nimeq: idonei. ꝑcipiendo quod
exigunt. s quia ñ audiunt qđ uo

Expanded text:
oc cum dicitur quibusdam, irascuntur, et sibi contumeliose dici putant; et plerumque malunt credere eos potius, a quibus hoc audiunt, non habere quod dicant, quam se capere non posse quod dixerint. Et aliquando afferimus eis rationem, non quam petunt cum de Deo quaerunt; quia nec ipsi eam valent sumere, nec nos fortasse vel apprehendere vel proferre: sed qua demonstretur eis quam sint inhabiles minimeque idonei percipiendo quod exigunt. Sed quia non audiunt quo
Abbreviated transcription (Latin):
solus ht̃ immortalitatẽ. cue
anima mͦ quodã immortalise
dicat᷑. & sit : ñ diceret solus łs
nͥ quia uera immortalitas in ci¬
mucabilitas ẽ. quã nulla potis
habere creatura. quia soluit¬

Expanded text:
solus habet immortalitatem : cum et anima modo quodam immortalis esse dicatur et sit, non diceret, solus habet, nisi quia vera immortalitas incommutabilitas est, quam nulla potest habere creatura; quoniam soli
Abbreviated transcription (Latin):
n aut non cum patre unum.
isolum d̃m. aut ñ uere inmor¬
plm: quia mucabilem: inaior¬
ptisima diuinorum testimomoꝵ
onsona uoce contucti sunt.¶l¬
esunt ila. Inprincipio erat u̾¬
un: et uerbum erat apud đm¬

Expanded text:
deum aut non cum patre unum et solum deum aut non uere immortalem, quia mutabilem, manifestissima diuinorum testimoniorum et consona uoce conuicti sunt. unde sunt illa: in principio erat uerbum, et uerbum erat apud deum
Abbreviated transcription (Latin):
ndem ꝑpatrem. quae ꝑfilium.
qualis gͦ ẽ pacri filius. et inseꝑa¬
ilis oꝑatio patris et filii. Quia
i uel silium fecit pat̾. quẽ ñ fec̃
pse filius: non omĩa ꝑ ipsum fac.¬
ta sunt. At omĩa ꝑfilium facta
unt. Ipse igitur factus non est:
ut cum patre faceret omĩa quȩ
acta sunt. Quãquã nec ab ipso
uerbo tacuerit apłs. et aꝑtissime
m̃ino dixerit: qui cũ informa
si eet. ñ rapinam arbitratus . ẽ.
Similit̾ et de spũ sc̃o collecta sunt
testimonia. quibus ante nos qui
hec disputauerunt. ab undan¬
tissime usi sunt. quia et ipse ds̃.
et ñ creatura. Quod si ñ creatu¬
ta: ñ tantum ds. nam et homi

Expanded text:
eadem per patrem quae per filium. aequalis ergo patri est filius et inseparabilis operatio est patris et filii, quia, si uel filium fecit pater, quem non fecit ipse filius, non omnia per filium facta sunt; at omnia per filium facta sunt: ipse igitur factus non est, ut cum patre faceret omnia, quae facta sunt. quamquam nec ab ipso uerbo tacuerit apostolus et apertissime omnino dixerit: qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse Similiter et de spiritu sancto collecta sunt testimonia, quibus ante nos qui haec disputauerunt abundantius usi sunt, quia et ipse deus, et non creatura. quod si non creatura, non tantum deus — nam et homi
Abbreviated transcription (Latin):
cum filium oporteret incelligi
N eo enim quia ipse filius alibi lo
quens uoce sapientiȩ. ipse ẽ. enim¬
di sapientia. ait. girum celi circui¬
ui sola. separauit a se patrem: ꝗͣto
maꝗis ergo ñ ẽ necesse ut tantum mͦ
de patre p̾t̃ filium incelligatur qͦd
dicꝰtũ . ẽ. qui solus habet in mortali¬
tatem. cum ita dictum sit. ut ser¬
ues inquit mandatum sine macu¬
la in rephensibile usq in aduen

Expanded text:
ratum Filium oporteret intelligi. ratum Filium oporteret intelligi. Neque enim, quia ipquens uoce sapientiae — ipse est enim sapientia dei — ait: gyrum caeli circuiui sola, separauit a se patrem, quanto magis ergo non est necesse, ut tantummodo de patre praeter filium intellegatur quod dictum est: solus habet immortalitatem, cum ita dictum sit: ut serues, inquit, mandatum sine macula, inreprehensibile, usque in aduen
Abbreviated transcription (Latin):
tissime in ȩpła sua dicit. Scimꝰ
qm̃ filius di uenerit: et dederit
nobis intellectum. ut cognosca¬
mus uerum. et simus in uero fi¬
lio eius xp̃o iħu. Hic ẽ uerus
dłs: et uita ȩcerna. Hinc etiam
consequent᷑ incelligit᷑. ñ tantũm
de patre dixisse apłm paulũ. qui
solus habet inmortalitatem. s ile
uno et solo do. quod est ipsa tͥnitaᷤ
N eq enim ipsa uita eterna morta.¬
lis ẽ. scłm aliquam mutabilitatem.
Ac ꝑhoc filius di quia uita et̾ naẽ
cum patre etiam ipse intelugitur
ubi dictum. ẽ. solus habet immor¬
talitatem. Cuis enim uicȩ et̃nȩ
et nos participes facti. pro modo
nr̃o in mortales efficimur. Sed
aliuctẽ ipsa cuius participes esfi¬
cimur uita et̃na. aliud nos qui
eius participacione uiuemus in
eternum. Sienim dixisset. quẽ
temꝑibus ꝓpriis ostendet pater.
beatus: et solus pocens. rex regũ
et dñs dnantiũ. qͥ solus habet
immortalitatẽ. nec sic inde repa¬

Expanded text:
ertissime in epistula sua dicit: scimus, ertissime in epistula sua dicit: scimus, quod filius dei uenerit et dederit nobis intellectum, ut cognoscamus uerum et simus in uero, filio eius Iesu Christo. hic est uerus deus et uita aeterna. Hinc etiam consequenter intellegitur non tantummodo de patsolus habet immortalitatem; sed de uno et solo Deo quod est ipsa Trinitas. Neque enim ipsa vita aeterna mortalis est secundum aliquam mutabilitatem: ac per hoc Filius Dei, quia vita aeterna est, cum Patre etiam ipse intelligitur, ubi dictum est, Qui solus habet immortalitatem. Ejus enim vitae aeternae et nos participes facti, pro modulo nostro immortales efficimur. Sed aliud est ipsa cujus participes efficimur, vita aeterna; aliud nos qui ejus participatione vivemus in aeternum. Si enim dixisset, Quem temporibus propriis ostendet Pater beatus et solus potens, Rex regum et Dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem, nec sic inde sepa
Abbreviated transcription (Latin):
ncum accipimus: de qͦ post dic̃.
t uerbum caro factũ. ẽ. ꝓpt̾ na¬
tiuitatem incarnationis eius quȩ
facta ẽ intempe ex uirgine. Ineo
aute declarat. ñ cantũ d̃m ẽẽ. sed
tuam eusdẽ cum patre substan¬
ie quia cũ dixisset. et ds erat
uerbum: hocerat inquit in pͥu
ipio apud dm. om̃ia ꝑ ipsũ facta
unt. et sine ipso factũ ẽ. nichil. E
enim dicit omĩa nͥ quȩ facta sũt.
dẽ. om̃em creaturam. Unde bi¬
uido apparet. ipsũ factũ ñ ẽẽ.ꝑ
quẽ facta sunt om̃ia. Et sifactꝰ
si est. creatura ñ ẽ. Diautẽ cre¬
atura ñ ẽ. eiusdem cũ patre sub¬
tancie ẽ. Om̃is enim substanora
quȩ cłs ñ est: creatura ẽ. Et que
creatura ñẽ: as ẽ. Et si non est filiꝰ
eiusdem substanciȩ cuius pater:
cͦ facta substancia ẽ. Si facta sub¬
stancia ÷: ñ om̃ia ꝑ ipsũ facta sc̃.
At omia ꝑ ipsum facta sunt ibstoniꝰ
igitur eiusq cum patre substan¬
cie est. Et ideo non tantũ ds: s
et uerus as. Quod ita ioħs ap¬

Expanded text:
post dicit: et uerbum caro factum est, propter natiuitatem incarnationis eius, quae facta est in tempore ex uirgine. in eo autem declarat non tantum deum esse sed etiam eiusdem cum patre substantiae, quia, cum dixisset: et deus erat uerbum, ncipio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil: neque enim dicit omnia, nisi quae facta sunt, id est omnem creaturam. Unde liquido apparet ipsum factum non esse per quem facta sunt omnia. Et si factus non est, creatura non est: si autem creatura non est, ejusdem cum Patre substantiae est. Omnis enim substantia quae Deus non est, creatura est; et quae creatura non est, Deus est. Et si non est Filius ejusdem substantiae cujus Pater; ergo facta substantia est: si facta substantia est, non omnia per ipsum facta sunt: at si omnia per ipsum facta sunt, unius igitur eiusdemque cum patre substantiae est, et ideo non tantum deus sed et uerus deus. quod idem Iohannes ap
Abbreviated transcription (Latin):
ri tͥnitatẽ in om̃i re quã ds oꝑat᷑.
isse qͦͤ uox filii ñsit: incarne autẽ
illam uocem qͦ non nͥ patris fuit.
trinitas fecerit: et illam carnẽ
in qua ñ nͥ filius de uirgine natꝰ
.ẽ. eadem trinitas creauerit: et
illam columbe speciem inqua
lit̾ trinitas oꝑatur. s alĩa par
facit. alia filius. alia sp̃c sc̃s. aus
inuicem iam ñ inseꝑabilis cͥnta¬
tate sit. quẽ nec pat̾ nec filuis ec
ambo genuerint. cum sit sp̃c pa
tris et filii. Quia ergo quetͥ
ista homines. et tedium nob̾ surt¬
ut siquid ex dono di sapit ins¬
mitas nr̃a. edisseramꝰ eis ut posi¬
mus. neq cum inuidia tabesco
iter habeamus: si dicimus nos res
de talibus rebus cogitare soletin
tim᷑. Si autem fatemͦ habitari et
in cogitacionibus nostris qm̃ ragi¬
mur amore indagande ueriat
flagitant iure caritatis ut ei sm¬
dicemus quid hinc excogitatipo¬
tuerimus. ñ quia iam acceperim
aut ꝑfectus sim: nã si paulus a¬
postolus. quanto magis eco lonq

Expanded text:
re quam Deus operatur, isse, quae vox Filii non sit; in carne autem illam vocem, quae nonnisi Patris fuit, Trinitas fecerit; et illam carnem, in qua nonnisi Filius de Virgine natus est, eadem Trinitas creaverit; et illam columbae speciem, in quabiliter Trinitas operatur, sed alia Pater facit, alia Filius, alia Spiritus sanctuinvicem, jam non inseparabilis esttate sit, quem nec Pater, nec Filius, nec ambo genuerint, cum sit Spiritus et Patris et Filii. Quia ergo quaerunt ista homines, et taedio nobis sunt; si quid hinc ex dono Dei sapit infirmitas nostra, edisseramus eis ut possumus, neque cum invidia tabescente iter habeamus . Si dicimus nihil nos de talibus rebus cogitare solere, mentimur: si autem fatemur habitare ista in cogitationibus nostris, quoniam rapimur amore indagandae veritatis, flagitant jure charitatis ut eis indicemus quid hinc excogitare potuerimus: non quia jam acceperim, aut perfectus sim; nam si Paulus apostolus, quanto magis ego longe
Abbreviated transcription (Latin):
um qui solus habet inmortali¬
tatem. et lucẽ habitat in acces¬
sibilem. quẽ nemo uidic homi¬
nũ. nec uidere potest. cui ẽ ho¬
nor et gloria in secula seculoꝵ.
N quibus uerbis. nec pat̾ ꝓprie
nominatus ẽ. nec filius. nec sp̃c
sc̃s. Sed beatus et solus potens
rex regum et dñs dñantium.
quod ẽ. unus et solus uerus ds.
ipsa trinitas. isi forte que secun¬
tur ꝑturbabunt hunc intellec¬
tum. quia dix̃. que nemo homi¬
num uidit nec uidere potest:
men carne uiderunt. et crucifixe.¬
runt.Uideri autem duunitas
humano uisu nullomͦ potest. S¬
de eo uisu uidetur. quo qui ui¬
dent ñ homines. s supra homi¬
nes sunt. Recte ergo ipse deus.
trinitas incelligitur. beatisesi
potens ostendens aduentũ an¬
dictum ẽ. solus habet in morte¬
tem. quomodo dictum ẽ. qu
cit mirabilia solus. Quod ues
scire de quo dictaim accipun
Side patre tantũ. quomͦ gͦ uti¬

Expanded text:
olus habet immortalitatem et lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum uidit nec uidere potest; cui est honor et gloria in saecula saeculorum. in quibus uerbis nec pater proprie nominatus est nec filius nec spiritus sanctus, sed beatus et solus potens, rex regum et dominus dominantium, quod est unus et solus et uerus deus, ipsa trinitas. Nisi forte quae secuntur conturbabunt hunc intellectum, quia dixit: quem nemo hominum uidit nec uidere potest, men carnem uiderunt et crucifixerunt. uideri autem diuinitas humano uisu nullo modo potest, sed eo uisu uidetur, quo iam qui uident, non homines, sed ultra homines sunt. recte ergo ipse deus trinitas intellegitur beatus et solus potens, ostendens aduentum dictum est: solus habet immortalitatem, quomodo dictum est: qui facit mirabilia solus. quod uelim scire, de quo dictum accipiunt; si de patre tantum, quomodo e
Abbreviated transcription (Latin):
iħm baptiratũ. aut die pencecos¬
ten post ascensionẽ dni. sonitu facto
de celo quasi ferret᷑ flatus uehe¬
mens. & linguis diuisis uelud igniᷤ.¬
s cantũmͦ sp̃m scm̃: nec eandem
trinitatẽ dixisse decelo. tues filiꝰ
nĩs. siue cũ baptiratus ẽ a iohan¬
ne. siue inmonte quando cum illo
erant tres discipuli. aut quando uox¬
sonuit. dicens. et cdarificaui. et iterũ
cdarificabo. s tantummͦ patris uocem
fuisse ad filiũ factam. quãuis pat̾¬

Expanded text:
Jesum baptizatum , aut die PentecosJesum baptizatum , aut die Pentecostes post Ascensionem Domini sonitu facto de coelo, quasi ferretur flatus vehemens, et linguis divisis velut ignim; nec eandem Trinitatem dixisse de coelo: Tu es filius meus, sive quum baptizatus est a Joanne, sive in monte, quando cum illo erant tres discipuli, aut quando sonuit vox dicens:  Et clarificavi, et iterum clarificabo: sed tantummodo Patris vocem fuisse ad Filium factam, quamvis Pate
Abbreviated transcription (Latin):
illis desicłantib qͥbus me serius
cogit libera caritas. O portet a
et donabit qs ut eis iꝑniste¬
igant. ipse quoq ꝓficiamb el
fapions repondere querenciouis
go siscepi hoc uibente atqi iuuan¬

Expanded text:
illis desiderantibus quibus me servire cogit libera charitas. Oportet autem, et donabit Deus, ut eis ministrlegant, ipse quoque proficiam; et eis cupiens respondere quaerentibus, Ergo suscepi haec, jubent
Abbreviated transcription (Latin):
lunt: aut callide nos agere putãt
ut nr̃am occultemus inperitiã.
aut malitiose. quod eis in uideamꝰ
periciam. atq indignantes ꝑtur¬
batiq discecdunt. Qua ꝓpt̃ ad¬
uiuante dño donr̃o. suscipiemus
et eam ipsam quã flagitãt quan¬
tum possumꝰ reddere rationem.
quod trinitas sit unꝰ & solus et uer
ad. Et quam rerte pat̾ &e filius
&r spc̃ sanctus. unius eiusdẽq sub¬
stancie uel dentie. dicat᷑ credat᷑.

Expanded text:
lunt, aut callide nos agere putant ut nostram occultemus imperitiam, aut malitiose quod eis invideamus peritiam; atque ita indignantes perturbatique discedunt. CAPUT juvante Domino Deo nostro suscipiemus et eam ipsam quam flagitant, quantum possumus, reddere rationem, quod Trinitas sit unus et solus et verus Deus, et quam recte Pater et Filius et Spiritus sanctus unius ejusdemque substanti
Abbreviated transcription (Latin):
t. quibus id potuerit me uo¬
pti ac libente presticerit. Elgo
unen mlege adñi meditor. si ñdie
e nche. salcem quibus temꝑm par¬
rilis possum. et meditaciones me¬
sne cbluiione fugiant. tlo alidͦ¬
utem alit̾ sapio. id quoq ipse mͥ
peuelabit: siue ꝑ occultas inspirati¬
ones atq ammonitiones. siue ꝑ mani:¬
iones. Hoc oro & hoc depositum
esideriumq meũ penes ipsũ habeo.
qui mͥ satisidoneus . ẽ. et custodire
que dedit. et reddere quȩ ꝓmisit.
rbitror sane. non nullos cardiores.
in quibusdam locis librorũ meor̃
opinaturos me sensisse quod ñ sensi.
aut ñ sensisse quod sensi. Quorũ
errorẽ mͥ cribui ñ debere quis nes:¬
ciat. siuelud me sequentes neq ad¬
phendentes. deuiauerint in aliquã
falsicate. dũ cogor ꝑ quedã deuia
et opaca uiã carꝑe: quandoqͥdem
nac ipsis sc̃ĩs eloquiorũ diuinorũ
erit tãmulltos et uarios errores
ereticotir cũ om̃s ex eisdẽ scrip¬

Expanded text:
t, quibus id potuerit, me vot, quibus id potuerit, me volente ac libente praestiterit: ego tamen in lege Domini meditor, si non die ac nocte , saltem quibus temporum particulis possum; et meditationes meas, ne oblivione fugiant, stilo alautem aliter sapio, id quoque mihi ipse revelabit , sive per occultas inspirationes atque admonitiones, sive per manifiones. Hoc oro, et hoc depositum desideriumque meum penes ipsum habeo, qui mihi satis idoneus est custodire quae dedit, et reddere quae promisit. 6. Arbitror sane nonnullos tardiores, in quibusdam locis librorum meorum opinaturos me sensisse quod non sensi, aut non sensisse quod sensi. Quorum errorem mihi tribui non debere quis nesciat, si velut me sequentes neque apprehendentes deviaverint in aliquam falsitatem, dum cogor per quaedam densa et opaca viam carpere: quandoquidem nec ipserit tam multos et varios errores haereticorum; cum omnes ex eisdem Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
Et si ita ẽ. ponat librum meua
ueletiam si hoc uidetur abitt
et eis potius quos intelligt. cpi¬
ram &e tempus inpendat. No
debuisse. quia ñ tam expecdit
ac dilucide quã illi quos intd¬
liq̃ eloqui potui. Neq enin
omĩa que ab om̃ib scribuntir
in om̃ium manus ueniunt. fs
fieri potest. ut non nulli qui
tiam hec nr̃a intelligere uale
illos planiores ñ inueniant libͥit
et in istos saltem incidant. Idco
utile est plures libros aplurt
fieri. diuerso stilo. ñ diuersa fide
etiam de questionibus essdem: in
ad plurimos res ipsa ꝑueniat. ad
alios sic: ad alios autem sic. Al
ille qui se ista ñ intellexisse congll¬
ritur. nulla uinquam de calbb.
rebus diligent᷑ et uere dipucas
incelligere potuit. secum aqx
uotis & studiis ut ꝓficrat: ñ e
querelis et cõuitiis ut taceate
Qui uͦ hec legens dicit. intiliꝗs
dem quid dictum sit s niuas
Quoa si cum caritate & uend
otiscepero. Quodisim ñ potu¬

Expanded text:
et si ita est, ponat librum meum, et si ita est, ponat librum meum, vel etiam, si hoc videtur, abjiciat; et eis potius quos intelligit, operam et tempus impendat. Non debuisse, quia non tam expedite ac dilucide quam illi quos intelligit, eloqui potui. Neque enim omnia quae ab omnibus conscribuntur, in omnium manus veniunt: et fieri potest ut nonnulli qui etiam haec nostra intelligere valent, illos planiores non inveniant libros, et in istos saltem incidant. Ideoque utile est, plures a pluribus fieri diverso stilo, non diversa fide, etiam de quaestionibus eisdem, ut ad plurimos res ipsa perveniat; ad alios sic, ad alios autem sic. At si ille qui se ista non intellexisse conqueritur, nulla unquam de talibus rebus diligenter et acute disputata intelligere potuit; secum agat votis et studiis ut proficiat, non mecum querelis et conviciis ut taceam. Qui vero haec legens dicit, Intelligo quidem quid dictum sit, sed nonQuod si cum charitate et cepero. Quod si mihi non potueri
Abbreviated transcription (Latin):
debit sicubi erro discere. Prom¬
quisquis hec legit. ubi parit̾ cer¬
tus ẽ. ꝑgat mecum. ubi parit᷑
hesitat querat mecũ. ubierro¬
rem suum cognosit. redeat adme:
ubi meum: reuocet me. Ita in¬
grediamur simul caritatis uiam :
tendentes adeum de quo dictũẽ.
querite faciem eius semꝑ. Ethoc
placitum. pium atq cutũ coram
d̾o dño nr̃o. cum om̃ibus interim
qui ea que scribo legunt. et in
omibus scriptis meis. maximeq in
his ubi queritur unitas tͥnitatis
periculosius alicubi erratur. nec
laboriosius aliquid querit᷑. nec
fructuosius aliquid inuenit᷑.
Qiuisquis gͦ cum legit dicit. non
bene hoc dictumẽ. quia ñ intel¬
ligo: locutionẽ meam rep̃hen¬
dit ñ fidem. Et forte uere dici
potuit planius. Uerumtamens
nullus hominũ ita locutus e.
ut in omĩbus ab omib incelligat᷑
Cideat eui hoc insermone meadi¬
plicet: utrum alius intalibus
questionibusq uersat᷑. & sieumi¬
telligat. dum me non intelligtꝰ

Expanded text:
debit, sicubi erro, discere. debit, sicubi erro, discere. quisquis haec legit, ubi pariter certus est, pergat mecum; ubi pariter haesitat, quaerat mecum: ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum est, Quaerite faciem ejus semper . Et hoc placitum pium atque tutum coram Domino Deo nostro cum omnibus inierim, qui ea quae scribo legunt, et in omnibus scriptis meis, maximeque in his ubi quaeritur unitas Trinitatisuia nec periculosius alicubi erratur, nec laboriosius aliquid quaeritur, nec fructuosius aliquid invenitur. Quisquis ergo cum legit dicit, Hoc non bene dictum est, quoniam non intelligo; locutionem meam reprehendit, non fidem: et forte vere potuit dici planius; verumtamen nullus hominum ita locutus est, ut in omnibus ab omnibus intelideat ergo cui hoc in sermone meo displicet, utrum alios in talibus rebus quaestionibusque versatos intelligat, cum me non intelligit:
Abbreviated transcription (Latin):
conp̾hendiq ñ posse. quia mntis
humane acies inualida. intã ex¬
cellenti luce ñ sigit᷑. nͥ ꝑ iusticiã
fidei nutrita uegetetur. S pͥ¬
mũ secundũ auctoritatẽ scriptu¬
rarui scãrum. utrũ ita sefides ha¬
beat demonst randum .ẽ. Dem̃
si uoluerit et adiuuerit ds. istis
garrulis raciocinatorib elacior¬
bus quam capatioribus. atq id̾o
morbo periculosiore laboranti¬
bus sic forcasse seruiemꝰ. ut inue¬
niant aliquid unde disputare
ñ possint. et ob hoc in eo quod in¬
uenire nequiuerint. de suis
m̃tibus potius quã de ipsa ueritate.
uel de nr̃is disputationib conqueran¬
tur. Atq ita si quideis erga dm̃
uel amoris ẽ uel timoris. adinitiũ
ficłi et ordinẽ redient. iam senti¬
entes quã salubrit̾ in scã eccła me¬
dicina fidelium constituta sit: ut
tabilis inbecillam m̃tem obserua¬
ta pietas sanet: ne inopinionem
noxie falsitatis temeritas in ordi¬
nata p̾cipitet. Nec pigebit aut
me sicubi dubito querere: nec pu¬

Expanded text:
ndique non posse, quia humanae mentis acies invalida in tam excellenti luce non figitur, nisi per justitiam fidei nutrita vegetetur. Sed primum secundum auctoritatem Scripturarum sanctarum, utrum ita se fides habeat, demonstrandum est. Deinde si voluerit et adjuverit Deus, istis garrulis ratiocinatoribus, elatioribus quam capacioribus, atque ideo morbo periculosiore laborantibus, sic fortasse serviemus, ut inveniant aliquid unde dubitare non possint, et ob hoc in eo quod invenire nequiverint, de suis mentibus potius quam de ipsa veritate, vel de nostris disputationibus conquerantur: atque ita si quid eis erga Deum vel amoris est vel timoris, ad initium fidei et ordinem redeant, jam sentientes quam salubriter in sancta Ecclesia medicina fidelium constituta sit, ut tatis imbecillem mentem observata pietas sanct, ne in opinionem noxiae falsitatis temeritas inordinata praecipitet. Nec pigebit autem me, sicubi haesito, quaerere; nec pu
Abbreviated transcription (Latin):
amonẽ consensissent. Hec ⁊ his similia ꝓsequent es: offer̃t ei ueratos languorib: ⁊ fatigatos demonib:. pltia
qͦq ⁊ cdũsa patientes pericula: & erat infinita mulcitudo simul languentiũ. Quos uidens petriis ñ solũ pea¬
creatura q tu solus d̃s̃ es incelo n int̾ra. Hec ⁊ his similia dicens. ascendit in eminentiorem locũ: iusit
ante se poni omnẽ egrotantiũ mult itudinẽ. Quos om̃s hac uoce alloqͥt᷑. Similẽ me uob̾ homine e uidentes
nolite putari q amẽ possitis retuperare salut̃e ur̃am. s ꝑ eũ qͥ decelo descendens. ostenoit sibi creddentib in¬
grã anime ⁊ corꝑis medicinã. Unde ur̃a fides testẽ habẽat hc̃ omnẽ popłm. qi ex toto credits¬

Expanded text:
ago consensissent. Haec et his similia prosequentes, offerunt ei vexatos languoribus et fatigatos daemoniis, pacula patientes, et erat infinita multitudo simul languentium. Quos videns Petrus non solum poencreatura quia tu solus es Deus in coelo et in terra. Haec et his similia dicens, ascendit in eminentiorem locum, et jussit ante se poni omnium aegrotantium multitudinem, quos omnes hac voce alloquitur: Similem vobis hominem me esse videntes, nolite putare quod a me possitis recuperare salutem, sed per eum qui de coelo descendens, ostendit sibi credentibus integram animae et corporis medicinam; unde vestra fides testem habeat hunc omnem populum, quia ex toto cord
Abbreviated transcription (Latin):
R ex uͦ dixit ad eos. Et audetis stul¬
tã dicere nr̃am iussionẽ: Edeos mag¬
nos: torm̃tis amarissimis consumã
corpora ur̃a. Et oixit ad pͥncipes. Ex¬
tendant᷑ & cedant᷑ lignis fortissi¬

Expanded text:
Rex uiro dixit ad eos . et| audetis stultam dicere nostram iussionem . per deos| magnos tormentis amarissimiis consumam corpora| uestra. Et dixit ad principes . extendantur .| et caedantur lignis et
Abbreviated transcription (Latin):
patimꝰ. Cumq audiss& hȩc rex:
magno furore repletꝰ ait. Adno¬
tate unius cuiꝰq responsionem:
ꝙ constrictos eos ferro ꝑ om̃s artꝰ
ꝑducite in custodiã uinculatoꝵ.¬
torm̃tis. Non enĩ solũmͦ gladii

Expanded text:
t dum au| disset hec rex . furore repletus . ait. Adnotate unius| cuiusque responsionem . et constrictos eos ferro per omne| corpus ducite in custodiam uincolatorugam illos. Non enim solius gladii
Abbreviated transcription (Latin):
eos regi dicentes. Ecce rex
circumeuntes nos omnemre
cunctos adorantes & colentes
deos magnos. & oboedientes
tuis p̃ceptis. Hi uͦ inuenti
sunt contẽpnentes p̃cepta tua:
& in iuriantes deos tuos. Oia

Expanded text:
eos regi dicentes. Ecce rex . circumentes omnem| omnes adorantes| et colentes deos magnos . uel etiam oboedientes tuis| praeceptis. Hi uero inuenti sunt contempnentes pre| cepta tua . uel etiam inridentes deos tuos. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
est.ͦ Sc̃s longimus respondit. Dit ur̃i impedum̃ta sunt sobrictatis dãpnũ pietatis corriptoris
uirginitatis uentris ⁊ gulȩ deleo tatio. paupertatis effugatio. auaritiȩ desideriũ. humilititis alic¬
natio didois suꝑbia impuritatis. animȩ pollutio. turpium uerboꝵ excogitatio. Hȩo est idolox cuto
locutus es. ⁊ nichil stabile dexisti. Accede ergo nsacrifica diis ni gusta de carnib sacrifitii. inbil.¬
get tib dĩ tuus propt̃ necessitatẽ regularẽ hȩc facienti. Uideo enĩ te penas tolerare non posse

Expanded text:
 est. Longinus dixit. Dii uestri| inpedimenta sunt Subrietatis. Damnatoris pie| tatis . corruptures uirginitatis . uentris et gulae| delectacios . paupertatis effugatio . auariciae| Desiderium . humilitatis alienatio . Ducis superbiae.| Animarum pollatio . turbium uerborum cogitacio. Hec| est idolorum cultura . loquutus es . et nihil| stabile dixisti. Accede ergo et sacrifica dies et gusta| de sacrificiis et indulget tibi deus tuos propter necessi| tate regal
Abbreviated transcription (Latin):
enisꝰ. nc qliquid tibi dicterius contingat: Tuno oc tauius prȩses iussit linguã afrodisii abserdi
menbris factus est cecus. Et indens eũ afrodisius cȩcũ. exclamauit dicens. Iustus es dñe. ⁊ iustum
et aꝰ. uiaes me indignũ. lingua incsa loquentem. Preses dexit. Non solum ꝑdidi ocuos. sed
⁊ cormeum ⁊ uiscera mea male cruciantur Sc̃s longinus dixit. Si ius misericordiã consequi
fiduciam habeo ad dominum xp̃m. Et statim oct auius prȩses iussit eũ capitale subire sententiã

Expanded text:
eius . ne aliquit tibi| deterius contingat. Octauius praesis iussit linguam| afrodisii abscedi membris factus est cecus et uidens eum| afrodisius cecum etclamauit dicens. Iustus es domine| et iustum | inuictus. Vides me indignum linguam incisam loquen| tem. Praeses dixit non solum oculos perdedi sed et cor meum| et uiscera mea male cruciantur. Sanctus longinus dixit+ si uis| misericordiam consequi fiduciam habeo ad dominum meum ihesum christum| et statim octauius praeses iussit eum capitale subire| sentenciam .
Abbreviated transcription (Latin):
de eius interitu. Et hȩc dicens. ait ad patrẽ Quid dabis mͥ. si restatuero
filiũ tuũ saluũ: Et ille nichilait eo amplius habeo p̾nosius. l: sii enĩdab
cunctis idolis ad te reũtant᷑. fiatq eius uiuificatio salns msũ peiuatiũ.
ut iã ñ subdant᷑ morti. sed tui effec n qͥdã uitã merram ini Responden¬
pedes. tuos. Et statĩ ãmirante popło s rrerit: ita ur onĩs qͥ aderant uoce
er̃ purri multa munera dederiur Fil suo. que beato apło optulit. sel ille
nicba ex his accepit. Puerũ tantũ secũ uiq ad macedomã abire p̾cipiens
salutarib uerbis instrutit He iuoene noi.e¬

Expanded text:
de eius interitu'. Et haec dicens, ait ad patrem: 'Quid dabis mihi, si restituero de eius interitu'. Et haec dicens, ait ad patrem: 'Quid dabis mihi, si restituero tibi filium tuum salvum?' Et ille: 'Nihil eo habeo praetiosius, ipsum enim dabo, cuncti idolis ad te convertantur, fiatque eius vivificatio salus omnium pereuntium, ut iam non subdantur morti, sed tui effecti, vitam mereantur aetepedes tuos'. Et statim, ammirante populo, surrexit, ita ut omnes qui aderant voce s'. Parentes enim pueri multa munera dederunt filio suo, quae beato apostolo obtulit; sed ille nihil ex his accepit. Puerum tantum secum usque ad Macedoniam abire praecipiens, salutaribus verbis instruxit. 8. Egressus i
Abbreviated transcription (Latin):
funeris ualebat inpendere. Mat̃ qͦq. ȩtate grauata. sparsis crinib:
sequebat᷑ eiulando cadauerdicens. Ue mͥ. cuius usq ad hoc tẽpus etas ꝓducta
ẽ. ut funeris mei apparatũ in filii funus expendã. Cũq. hȩc & his similia
deplorantes cadauer uociferando ꝓsequerent᷑. affuit apłs dĩ. c̃ dolensq lacri¬
nus eoꝵ. ait. Dicite mͥ quȩso qͥd huic puero ẽtigit: ut abhac luce migrar&:
It illi p̃timore nichil respondentes. a famulis apłs hȩc auduut. Dũ ess&c
inqͥunt iuuenis iste in cubiculo solus: aduenerunt subito uiI canes. & in¬
ruerunt in eũ. Ab his igit᷑ miserrune discerptus : cecidit & moriiuis ÷
Tunc beatus andreas suspirans & in cęlũ oculos erigens. eũ lacrimis ait.
Scio dñe. qr demonũ eoꝵ fuit ei insidia. quos expuli anicea urbe. Et nun
rogo ihũ benigne ut resuscites eũ : ne cũ gaudeat adũsarius humam generi

Expanded text:
funeris valebat inpendere. Mater quoque hac aetate gravata, sparsis crinibus, funeris valebat inpendere. Mater quoque hac aetate gravata, sparsis crinibus, sequebatur heiulando cadaver, dicens: 'Vae mihi, cuius usque ad hoc tempus aetas producta est, ut funeris mei apparatum in filii funus expendam'. Cumque haec et his similia deplorantes cadaver vociferando prosequerentur, affuit apostolus Dei, condolensque lacrimis eorum, ait: 'Dicite mihi, quaeso, quid huic puero contigit, ut ab hac luce migravit?' At illi prae timore nihil respondentes, a famulis apostolus haec audivit: 'Dum esset', inquiunt, 'iuvenis iste in cubiculo solus, advenerunt subito septem canes et inruerunt in eum. Ab his igitur miserrime discerptus, caecidit et mortuus est'. Tunc beatus Andreas suspirans et in caelum oculos erigens, cum lacrimis ait: 'Scio, Domine, quia daemonum eorum fuit insidia, quos expuli a Nicea urbe. Et nunc rogo, Iesu benigne, ut resuscites eum, ne congaudeat adversarius humani generis
Abbreviated transcription (Latin):
similitudine canũ. Conu̾sus aut̃ beatus apłs ad popłm. ait. Ecce dȩmones.
qͥ adũsati st̃ uobis. Si aut̃ creditis qđ in nomine ihũ xp̃i possĩ cis impe rare.
ut desistant a uobis: c̾fitemini corã me. At illi clamauerunt dicentes. Cre¬
dimus ih̃m xp̃m filiũ dĩ e̾e̾. quẽ p̃dicas. Tunc beatus andreas imꝑauit dęmo¬
nib dicens. Ite in loca arida & infructuosa. nulli pęnitus hominũ nocentes.
neq accessũ habentes ubi nomen diũ fuerit inuocatũ. donec accipiatis
debnũ uobis supplitiũ ignis ęt̃ni. Hȩc eo dicente : dęmones dato rugitu
euanuerunt ex oculis astantiũ.: & sic ciuitas liberata ÷. Baptizauit᷑ aut̃ illos
beatus apłs. & instituit eis ep̃m uirũ cęlestiũ sapientẽ. & in rep̾hensibilit̃
custodientẽ quȩ a doctore susceperat: De MORTUO Scitato¬
eniq post hoc appropinquans porte nichomediȩ. ecce efferebat᷑ mor¬
tuus in grabato: ciuius pat̾ seruoꝵ sustentatus manib uix ohsequiũ

Expanded text:
populum, ait: 'Ecce daemonas, qui adversati sunt vobis; si autem creditis, quod in nomine Iesu Christi possim eis imperare, ut desistant a vobis, confitemini coram me'. At illi clamaverunt dicentes: 'Credimus, Iesum Christum filium Dei esse, quem praedicas'. Tunc beatus Andreas imperavit daemonibus, dicens: 'Ite in loca arida et infructuosa, nullum paenitus hominum nocentes neque accessum habentes, ubicumque nomen Domini fuerit invocatum, donec accipiatis debitum vobis supplicium ignis aeterni'. Haec eo dicente, daemonas, dato rugitu, evanuerunt ex oculis adstantium, et sic civitas liberata est. Baptizavit autem illos beatus apostolus et instituit eis episcopum Calestum, virum sapientem et inrepraehensibiliter custodientem quae a doctore susceperat. 7. Denique adpropinquans portam Nicomediae, ecce efferebatur mortuus in grabatto, cuius pater senex servorum sustentatus manibus vix obsequium
Abbreviated transcription (Latin):
andreã de carcere: abrt unus qͥsq ad ꝓpͥa sua: Matheus autẽ recessit aloco illo
lgatis. pedibnesursiahasunt ꝑ plateã ciuitatis: lã enĩ capilli capitis eius euellebant᷑.
cordis eoꝵ. ut cognoseant te dm̃ uerũ. & desistant ab hac iniqtate: & nestatuas
illis hoc peccatũ : qr nesciunt qͥd faciunt: Et statĩ timor magnus factus ÷ suꝑ
entes qͥd fecerimus : Rogamus ergo dñe. ut remittas nobis peccatum. & de¬
monstres nobis uiã salutis: ne. descendat ira di suꝑ ciuitatẽ hanc: Hec autẽ
dicentes : ꝓstrauerunt se solo. ante pedes sc̃i andreȩ: Quib ille erectis. p̃di
mundũ iã ꝑeuntẽ ꝓpͥo eruore redemit: At illi credentes. bapniait̃ n no¬

Expanded text:
Andream de carcere, abiit unusquisque ad propria sua, Mattheus autem recessit a loco illo. Andream de carcere, abiit unusquisque ad propria sua, Mattheus autem recessit a loco illo. gatis pedibus, trahebant per plateas civitatis. Iam enim capilli capitis eius evellebantur, cordis eorum, ut cognoscant te Deum verum et desistant ab hac iniquitate; et ne statuas illis hoc in peccatum, quia nesciunt quid faciunt'. Et statim timor magnus factus est suentes quid faceremus. Rogamus ergo, domine, ut remittas nobis delictum et demonstres nobis viam salutis, ne descendat ira Dei super civitatem hanc'. Haec enim dicentes, prostrati erant solo ante pedes Andreae. Quibus ille erectis praedimundum iam pereuntem proprio cruore redemit. At ille credentes baptizati sunt in no