comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quid tam repugnͣs dici potest.
pienterqr uiuamus uel si ciui¬
lit̾ uiuend̾ est. non est igitur
stulticie manitatisqz dampͣta
est. Idem in cõsolacione id est ĩ
sm̾am tulisti. Sed nestio qui nos
st̾um: aut quid te docuit illa bi¬
te parens. si u̾m imẜabiliter
ignoras: Ce si hec erroris igro¬
racionisqz confessio. pene mu¬
to tibi ab intimo pectore de pͥssa
celũ laudibus extulisti magistã
uirtutis esse non posse¬

Expanded text:
 civiliter. Quid tam repugnans dici potest?  civiliter. Quid tam repugnans dici potest? pienterque vivamus. Vel, si civiliter vivendum est, non est igitur stultitiae, inanitatisque damnata est. Idem in Consolatione, id est, iententiam tulisti: « Sed nescio quis nos ophiae magisterium? aut quid te docuit illa vitae parens, si verum miserabiliter ignoras? Quod si haec erroris ignorationisque confessio pene invito tibi ab intimo pectore expressa coelum laudibus extulisti, magistram virtutis esse non posse
Abbreviated transcription (Latin):
ãte fu̾int senectute ac morte con¬
fecti. ꝙͣ constit̾it quomodo uiu̾e
deceat. cuius u̾itatis indagatu¬
tem profiteri potes: qui sepe te
stra illa uite docũt: an ut po¬
tentissim̃ consulẽ maledictis
patrie uenenatis orõnibus fa¬
ceres: Sedomictamus illa que
pñt excusari fortune nomine.
studiusti nempe phĩe. et quid̃
sicut nuillus umiꝙͣ diligencius.
qͥppe qui onĩs agnon̾is discipli¬
nas sicut ipẽ glĩari soles. ea̾q
ipãm latinis lrĩs illustraueris.
iitatorẽteq plõnis ostendĩs.
Cedo igitur quid didiceris. aut ĩ
qua secta ueritatẽ dep̾henderis
In achademia .s. qmͣ secutus es.
qm̃ probasti. At hec ichil do¬
cet nͥ ut doceas te nichil scire.
Tui gͦ te libri arguũt quĩ inchͣ
ad sapiãm ceci uidentur sed ad
ea ipa que aliqͣ ex ꝑte cerm uide¬
antur ebetes et obtusi. Si gͦ
quẽ oportuit illa docente et sen¬
tire et sapere. et in clarissima
filiũ cõposita p̾cepta. quibus

Expanded text:
ante fuerint senectute ac morte conante fuerint senectute ac morte confecti, quam constituerint quomodo vivi deceat. Cujus veritatis indagatricem profiteri potes? qui saepe tesstra illa vitae docuit? An ut potentissimum consulem maledictis patriae venenatis orationibus faceres? Sed omittamus illa, quae possunt excusari fortunae nomine. Studuisti nempe philosophiae, et quidem sic, ut nullus umquam diligentius; quippe qui omnes cognoveris disciplinas, sicut ipse gloriari soles, eamque ipsam latinis litteris illustraveris, imitatoremque te Platonis ostenderis. Cedo igitur quid didiceris, aut in qua secta veritatem deprehenderis. In academia scilicet, quam secutus es, quam probasti. At haec nihil docet, nisi ut scias te nihil scire. Tui ergo te libri arguunt, quam nihilad sapientiam caeci videmur, sed ad ea ipsa, quae aliqua ex parte cerni videantur, hebetes et obtusi. » Si equem oportuit, illa docente, et sentire, et sapere, et in clarissima filium composita praecepta, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
berui pt̾ ut poete dari uenia. At
ile id ꝑfectus orator. ide̾ sũmꝰ¬
phũs. ne grecos rep̾hendam.
quoꝵ leuitatem semꝑ accusat
it tamen seqͥtur ipãm sapien¬
tiam. quam alias donũ. alias
muentũ deoꝵ bocat. poetite fi¬
guratã laudat in faciem. Gra¬
uit̾ eciã queritur extitisse aliqͦs
qui eam uituꝑarent. quisꝙͣ ne
iqͣt uituꝑare uite parentem
et hoc pariadio se inqͥnare au¬
deat. et tam impie ing̃tus esse:
nos gͦ .m. tulli paricide sumus.
et insuendi te iudice in eculeũ
qui phĩam negamus parente̾
esse uite. Au tu qui adu̾sus deũ
tam mpie ingͣtus es. Non hũc
cuius effigiem uen̾aris in capi¬
tolio sedentẽ.sed illũ qui mũdũ
fecit. hommẽqz gn̾auit. qui sa¬
pienciã qͦ ipãm inter cetera ce¬
lestia sua beneficia largitus est.
magistrã tu uirtutis. aut parẽ¬
tem uite uocas. ad qmͣ si qͥs accesẜit.
sita sit. ad huc phĩ non expedi¬
unt. cuius uite cũ ipĩ doctores

Expanded text:
uerum potest ut poetae dari uenia. at uerum potest ut poetae dari uenia. at ille idem perfectus orator, idem sumphus, et Graecos reprehendit, quorum levitatem semper accusat, et tamen sequitur; ipsam sapientiam, quam alias donum, alias inventum deorum vocat, poetice figuratam laudat in faciem. Graviter etiam queritur extitisse aliquos, qui eam vituperarent. « Quisquamne, inquit, vituperare vitae » parentem, et hoc parricidio se inquinare audeat, » et tam impie ingratus esse? » Nos ergo, Marce Tulli, parricidae sumus, et insuendi te judice in culeum, qui philosophiam negamus parentem esse vitae? An tu, qui adversus Deum tam impie ingratus es non hunc cujus effigiem veneraris in Capitolio sedentem, sed illum qui mundum fecit, hominemque generavit, qui sapientiam quoque ipsam inter coelestia sua beneficia largitus est magistram tu virtutis, aut parentem vitae vocas, ad quam si quis accesserit, sita sit, adhuc philosophi non expediunt. Cujus vitae? cum ipsi doctores
Abbreviated transcription (Latin):
ectius itaqz lucretius
tũ eum laudat qui pͥns¬
sapienciã muenit. Sed hoc mep¬
te ꝙ ab hoiẽ inuentã putauit.
qiͣ uero illã alicubi iacente̾ ho
ille que landabat muen̾it tãs¬
tibias al uas ad fontem ut poe¬
teauiit. Ee si repertorẽ sapiẽ
ut deñ laudauit. Ita eñ dixit.
nemoeut ut opnior mortali cor¬
poretretus. Nam sicut ipã pe¬
nt saiestas cognita rez. ddm̃
et deus ille fuit. deus niclite
memini. tñ non erat sic laudã¬
duerdens. ꝙ sapientiã muen̾it.
sod ꝙ homime̾ fecerit qui posset
aipere sapienciã. inmuit enm
laudem qui ꝑtem laudait ex toto.
ebille ut hominẽ laudauit: qͥ¬
ꝙ sapere muen̾it. Nlam sic ait.
lonne docebit. hũc hominẽ di¬
iũ mi̾o dignarier esse: Unde
apparet aut pitagoram uoliuisse
laudare qui se pͥmus ut dixi
uhñi noĩauit. aut milesiũ ta¬
lem qui de reiũ natura pͥmus
tinditur disputasse. Sed dum
homme querit extollere: rem
ipsam dep̾ssit. Non est enim ma¬
gna si ab hoĩe potuit iuenini.

Expanded text:
ectius itaque Lucretius, cum eum laudat qui sapientiam primus inuenit, sed hoc inepte, quod ab homine inuentam putauit: quasi uero illam alicubi iacentem homo ille quem laudabat inuenerit tamquam tibias ad fontem, ut poetae aiunt. quodsi repertorem sapientiae ut deum laudauit — ita enim dicit: nemo, ut opinor, erit mortali corpore cretus. nam si, ut ipsa petit maiestas cognita rerum, - dicendum est, deus ille fuit, deus, inclute Memmi — tamen non erat sic laudandus deus, quod sapientiam inuenerit, sed quod hominem fecerit qui posset capere sapientiam: minuit enim laudem qui partem laudat ex toto. sed ille ut hominem laudauit, qd sapere inuenerit: nam sic ait: nonne decebit hunc hominem numero diuum dignarier esse? unde apparet aut Pythagoram uoluisse laudare, qui se primus ut dixi philosophum nominauit, aut Milesium Thalen, qui de rerum natura primus traditur disputasse. ita dum hominem quaerit extollere, rem ipsam depressit: non est enim magna, si ab homine potuit inueniri.
Abbreviated transcription (Latin):
iudicibus semuendi adu̾sus inno¬
xios potestatem. fortasse aliqͥd
ensmodi iupit̾ fecerit. ad expu¬
gnandim tollendamq iusticiã.
et idcͥo efferasse ẜpentes. ac lu¬
pos accusse tradatur. Cum belli
rabies et amor successit hñdi.
neq inm̾ito. sublata emi dei re¬
ligione bom qͦ ac mali stientiã
est fedus societatis humane.
Tum interse manus conserere
cepunt. et insidiari. et gloriã
sͥ ex humano sangiẽ comꝑare¬

Expanded text:
iudicibus saeuiendi aduersus innoiudicibus saeuiendi aduersus innoxios potestatem. fortasse aliquid eiusmodi Iuppiter fecerit ad expugnandam tollendamque iustitiam et idcirco efferasse serpentes ac lupos acuisse tradatur. tum belli rabies et amor successit habendi. neque inmerito. sublata enim dei religione boni quoque ac mali scientiam est foedus societatis humanae. Tum inter se manus conserere coeperunt, et insidiari, et gloriam sibi ex humano sanguine compar
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. sed ommes equalit᷑ hũda¬
rent: cũ hñtes non hñtibus
large copioseqz donarent. Sed
postꝙͣ saturnus a filio pulsus
in laciũq delatus est. arma io¬
ius fugiens et regnis exul adẽ¬
ptis. cũ iam pplũs ł noui reg̾
metu. E sua sponte depͣuatus
deu colere desisset: regeniqz pro
deo hrẽ cepisset. cũ ipe ꝓpe mo¬
dũ paricida. exemplo ceteris
ad uiolandã pietatem esset. de¬
seruit ꝓprie t̾ras iustissima uir¬
go. sed non ut ait ticero. et
ioius in regno celiqz in parte
resedit. Quomodo enim pote¬
rat in eius regno residere aut
cõmorari: qui patrẽ regno ex¬
pulit. bello ꝑsecutus est. exu¬
lem toto orbe iactauit. Ille ma¬
lũ uirus ẜpentibus addidit
atris. p̾dariqz lupos iussit. id
est odiũ et inuidiã et dolũ ho¬
minibus iniseruit. ut tam es¬
sent ꝙͣ serpentes uenenati.
tam rapaces ꝙͣ lupi. Qd qͥd̾
uere faciunt hii qui iustos ac
fideles deo ꝑsequũtur. dantqz

Expanded text:
ceret, sed omnes aequaliter abundaceret, sed omnes aequaliter abundarent, cum habentes non habentibus large copioseque donarent. sed postquam Saturnus a filio pulsus in Latiumque delatus est arma Iouis fugiens et regnis exul ademptis, cum iam populus uel noui regis metu uel sua sponte deprauatus deum colere desisset regemque pro deo habere coepisset, cum ipse propemodum parricida exemplo ceteris esset ad uiolandam pietatem, deseruit propere terras iustissima uirgo, sed non, ut ait Cicero, et Iouis in regno caelique in parte resedit. quomodo enim poterat in eius regno residere aut commorari qui patrem regno expulit, bello persecutus est, exulem toto orbe iactauit? ille malum uirus serpentibus addidit atris praedarique lupos iussit, id est odium et inuidiam et dolum hominibus inseuit, ut tam essent quam serpentes uenenati, tam rapaces quam lupi. quod quidem uere faciunt ii qui iustos ac fideles deo persecuntur dantque
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ sed neq ulli oĩo gladii
qui nudarentur fuerũt. Qs
emꝰ pñte ac uigente iusticia.
aut de tutela siu cum nemo ĩ¬
si diaretur. aut deꝑnicie alt̾iꝰ
cogitaret. cum nemo quicꝙͣ
concupiscet. malebant tenu
contenti uiu̾e cultu ut cicero
fas erat. in mediũ q̾rebant.
Qiui ppe tũ deus cõmune̾ om̃ibꝰ
terram dedisset: ut coẽm dege¬
rent uitã. non ut rabida et
furens auaricia sͥ omma uen¬
dicaret. ne ulli deesset qd om̃i¬
bus nasceretur. Ed poete di¬
ctum sic accipi oportet: non
ut existimemus nich̾ oĩo tũ
fusse pͥnati. sed more poetito
figuratum ut intelligamus
tam liberales fuisse hommes
ut natas sibi fruges non i¬
cluderent. nec soli abscõditis¬
incubarent. sed panperes ad cõ¬
mumonẽ ꝓprn laboris admit¬
terent. flumina ia̾m lactis iã
flũa nectaris ibant. Nec mi¬
rũ cum promptuaria iustoꝵ be¬
ingne pat̾ent omnibus. ne
auaricia intertipiens benefiͣ
dña famem sitimiq uulgo fa¬

Expanded text:
quidem, sed neque ulli omnino gladii quidem, sed neque ulli omnino gladii qui nudarentur fuerunt. quis enim praesente ac uigente iustitia aut de tutela sui, cum nemo insidiaretur, aut de pernicie alterius cogitaret, cum nemo quicquam concupisceret? malebant tenui contenti uiuere cultu, ut Cicero fas erat: in medium quaerebant, quippe cum deus communem omnibus terram dedisset, ut communem degerent uitam, non ut rabida et furens auaritia sibi omnia uindicaret, nec ulli deesset quod omnibus nasceretur. quod poetae dictum sic accipi oportet, non ut existimemus nihil omnino tum fuisse priuati, sed more poetico figuratum, ut intellegamus tam liberales fuisse homines, ut natas sibi fruges non includerent nec soli absconditisincubarent, sed pauperes ad communionem proprii laboris admitterent. flumina iam lactis, iam flumina nectaris ibant. nec mirum, cum promptuaria iustorum benigne paterent omnibus nec auaritia intercipiens beneficia diuina famem sitimque uulgo fa
Abbreviated transcription (Latin):
une reddenda est deiusti¬
cia ꝓposita disputacio q̃
aut ipã est sũma uirtus. aut
fons est ipã uirtutis. Quã nõ
ante natũ phĩe nom̃ pro sapi¬
entibus habebantur. hn plane
intellex̾mt abesse hnͣc a rebus
huĩams. eamqr furx̾unt offen¬
sam uitns homĩ: cessisse eterra.
in celũq migrasse. Atq ut do¬
teant quid fit iuste uiuere. So¬
lent en p̾cepta ꝑambages da
re asaturm temporibus que
illi botant aurea: repetunt exͣ.
iusticie. narrantq in quo sta¬
tu fuerit humana uita dum
illa in t̾ra moraretur. Qd̃ qͥdͤ
non pro poetica fictione sed ꝓ
bero hñdum est. Saturno em̃
regnante nondũ deoꝵ cultibꝰ
institutis. nec adhuc illa gen¬
te ad dm̃itatis opinionẽ conse¬
crata: deus utiqz colebatur. et
ideo non erant neqz dissensio¬
nes. neqz immiticie. neq bella
nondũ uesanos rabies nuda¬
uerat enses. ut t̾maincus ce¬
sar in arateo loquitur carmiẽ:
nec consanguieis fuerat distor¬
dia nota ymo nec aliemgeĩs

Expanded text:
unc reddenda est de iustitia proposita disputatio. quae aut ipsa est summa uirtus aut fons est ipse uirtutis: quam non ante natum philosophiae nomen pro sapientibus habebantur. hi plane intellexerunt abesse hane a rebus humanis eamque finxerunt offensam uitiis hominum cessisse terra in caelumque migrasse. atque ut doceant quid sit iuste uiuere — solent enim praecepta per ambages dare —, a Saturni temporibus, quae illi uocant aurea, repetunt exempla iustitiae narrantque in quo statu fuerit humana uita, dum illa in terra moraretur.. quod quidem non pro poetica nctione, sed pro uero habendum est. Saturno enim regnante, nondum deorum cultibus institutis nec adhuc illa gente ad diuinitatis opinionem consecrata, deus utique colebatur. et ideo non erant neque dissensiones nequp inimicitiae neque bella, nondum uesanos rabies nudauerat enses, ut Germanicus Caesar in Arateo loquitur carmine, nec consanguineis fuerat discordia nota, immo ne alienigenis
Abbreviated transcription (Latin):
rorem ꝙͣto illic impetu cuirit᷑
ut iam plus spectaculi exhibe¬
ant qui spectandi grã ueniũt.
cũ exclamare. et efferri. et exi¬
lire ceꝑint. uitanda gͦ specta¬
cula oĩa non solũ ne quid ui¬
cioꝵ pectoribus insidat. que
sedata at pacifita esse debent.
sed ne cuius nos uoluptatis cõ¬
suetudo dehimat. et adeo atq
abons oꝑibus au̾tat. Nam
ludoꝵ celebraciones deoꝵ festa
st̃. Siquid̾ ob natales eoꝵ uel
temploꝵ nouoꝵ dedicatioẽs
st̃ constituti. Et pͥmitus quid̾
uenationes que bocant᷑ numnia
sa turno st̾ attribute. ludi autẽ
stema libero. Circenses uero nep¬
tuno. paulatim tñ et cet̾is duis
id̾ honor tribui cepit singuliq
ludi noĩbus eoꝵ st̃ conseanti:
sicut siz minus capito in libus
specta culoꝵ docet. Si quis igitꝰ
spectaculis int̾est. ad que religi¬
onis grã cõuenitur distessit a
dei cultu. et ad deos se contulit.
quoꝵ natales et festa celebñt.

Expanded text:
rorem, quanto illic impetu curritur; rorem, quanto illic impetu curritur; ut jam plus spectaculi exhibeant, qui spectandi gratia veniunt, cum exclamare, et efferri, et exilire coeperint. Vitanda ergo spectacula omnia, non solum ne quid vitiorum pectoribus insidat, quae sedata et pacifica esse debent: sed ne cujus nos voluptatis consuetudo deliniat, et a Deo atque a bonis operibus avertat. Nam ludorum celebrationes, deorum festa sunt; siquidem ob natales eorum, vel templorum novorum dedicationes sunt constituti. Et primitus quidem venationes, quae vocantur munera, Saturno sunt attributae; ludi autem scenici Libero; circenses vero Neptuno. Paulatim tamen et caeteris diis idem honos tribui coepit; singulique ludi nominibus eorum consecrati sunt, sicut Sisinius Capito in libris Spectaculorum docet. Si quis igitur spectaculis interest, ad quae religionis gratia convenitur, discessit a Dei cultu, et ad deos se contulit, quorum natales et festa celebravit.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpudicissimos motus. quid aliud
nͥ libidines et docent et insti¬
gant. quoꝵ eneruata corpora
et in muliebre̾ incessum hĩtumq
mollita. impudicas feminas
inhonestis gestibus menciunt᷑
Quid de mimus loquar corrupte¬
lani preferentibus disciplnã¬
qui docent adult̾ia dũ fingunt.
et simlãtis erudiunt ad uera.
Quid iuuenes aut uirgines faci¬
ant. cũ hec et fieri sine pudore
et spectari libent̾ ab omĩbus cer¬
nunt. Admonẽtur utiq quid fa¬
c̾e̾ possint. et inflamantur libi¬
dine. que aspectu maxime con¬
citatur. ac se quisq prosexu in
illis imagmibus p̾figatur. pro¬
bantqr illa dũ rdent. et adhe¬
rẽtibus uicis corruptõres ad
cubicula reu̾tuntur. nec pueri
modo quos p̾maturis uiciis
mibui non oportet: sed etiam
senes quos spectare iam non
decet. Cirtensiũ qͦ ludoꝵ racio
quid aliud ht̃ nͥ leuitatẽ. uam¬
tatem. nisaniam. Tanto nãq
impetu concitant᷑ ammi in fu¬

Expanded text:
impudentissimi motus quid aliud, impudentissimi motus quid aliud, nisi libidines et docent, et instigant? quorum enervata corpora, et in muliebrem incessum habitumque mollita, impudicas foeminas inhonestis gestibus mentiuntur. Quid de mimis loquar corruptelarum praeferentibus disciplinaqui docent adulteria, dum fingunt, et simulatis erudiunt ad vera? Quid juvenes aut virgines faciant, cum haec et fieri sine pudore, et spectari libenter ab omnibus cernunt? Admonentur utique quid facere possint, et inflammantur libidine, quae aspectu maxime concitatur; ac se quisque pro sexu in illis imaginibus praefigurat, probantque illa, dum rident, et adhaerentibus vitiis, corruptiores ad cubicula revertuntur; nec pueri modo, quos praematuris vitiis imbui non oportet: sed etiam senes, quos peccare jam non decet. Circensium quoque ludorum ratio quid aliud habet, nisi levitatem, vanitatem, insaniam? Tanto namque impetu concitantur animi in fu
Abbreviated transcription (Latin):
ris educandis suffic̾e̾ posse p̾ten¬
dunt. qiͣ uero facultates aut in
potesta te sint possidenciũ. aut
nõ cotidie deus ex diuitibus pau¬
pes. et ex pauꝑibus diuites fa¬
ciat. Quare si quis lib̾os ob pau¬
ꝑiem non potent educare. saciꝰ
est ut se ab uxoris congressiõe
contineat. ꝙͣ stelenatis manibꝰ
dei oꝑa corrumpat. Eigo si hoĩ¬
cidiũ fac̾e nullomodo licet. nec
int̾esse oiogceditur. ne constiẽ¬
ciam ꝑfundat ullus cruor. Si¬
quid̾ pplõ sangius ille p̾statur.
In stems ꝙͦ nestio an corruptela
uiciosior. Nam et comice fabule
destupris ungñ loqũtur aut
amoribus meretricum: et quo
magis st̃ eloꝙ̃tes qui flagi¬
cia illa finx̾nnt. eo magis sen¬
tenciaꝵ elegancia ꝑsuadent:
et facilius inh̾ent audientium
memorie. uersus nĩciosi et or¬
nati. Item tragice historie subi¬
cuint oculis ꝑradia. et incesta
iegum maloꝵ et coturnata sce¬
lera demonstrãt. histrionũ qrͦ

Expanded text:
ris educandis sufficere posse praetenris educandis sufficere posse praetendunt: quasi vero aut facultates in potestate sint possidentium, aut non quotidie Deus ex divitibus pauperes, et ex pauperibus divites faciat. Quare si quis liberos ob pauperiem non poterit educare, satius est, ut se ab uxoris congressione contineat, quam sceleratis manibus Dei opera corrumpat. Ergo si homicidium facere nullo modo licet, nec interesse omnino conceditur, ne conscientiam perfundat ullus cruor: siquidem populo sanguis ille praestatur. In scenis quoque nescio an sit corruptela vitiosior. Nam et comicae fabulae de stupris virginum loquuntur, aut amoribus meretricum; et quo magis sunt eloquentes, qui flagitia illa finxerunt, eo magis sententiarum elegantia persuadent, et facilius inhaerent audientium memoriae versus numerosi et ornati. Item tragicae historiae subjiciunt oculis parricidia, et incesta regum malorum, et cothurnata scelera demonstrant. Histrionum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
sanctũ aĩal esse uoluit Ergo ne
illad quid̾ concedi aliqͥs existimet
ut retentes natos liceat oblidere:
uin homines ne qd̾ sit facimuis qͦ
mamis suas nõ polluant: rudibꝰ
adhuc et simplicibꝰ aĩabus ab ne¬
gant lucem non a se datam. Ex¬
ptat uero aliqͥs ut alieno sangiũ
ꝑtant. qui non ꝑcunt suo. Sed
in sine ulla contiou̾sia scelerati
et miusti. Quid illi quos flã pi¬
etas togit expon̾e. Non pñt inno¬
tentes existimari qui uistera sua
in p̾dam canibus obiciunt. et ꝙͣ¬
tum in ip̃is est ciudelius necant
ꝙͣ si strangulassent. Quis dubi¬
addixit certe sangume̾ suũ uel
ad fuitutem uel ad lupanar.
Que autẽ possint uel soleant
accidere in utroq sexu ꝑ eirorẽ
qͥs non intelligit: Quis igrat
Qd uel unius edipodis declãt
exemplũ dupplici stelere confu¬
sum. Tam igitur nephariũ est
exponere ꝙͣ necare. Atenim ꝑa¬
nade facultatũ angustias cõ¬
queruntur. nec se pluribus li be¬

Expanded text:
sanctum animal esse voluit. Ergo ne sanctum animal esse voluit. Ergo ne illud quidem concedi aliquis existimet, ut recens natos liceat oblidere, Verum homines, ne quod sit facinus, quo manus suas non polluant, rudibus adhuc et simplicibus animis abnegant lucem non a se datam. Expectet vero aliquis ut alieno sanguini parcant, qui non parcunt suo: sed hi sine ulla controversia scelerati et injusti. Quid illi, quos falsa pietas cogit exponere? Num possunt innocentes existimari, qui viscera sua in praedam canibus objiciunt, et quantum in ipsis est, crudelius necant, quam si strangulassent? Quis dubiaddixit certe sanguinem suum, vel ad servitutem, vel ad lupanar. Quae autem possint, vel soleant accidere in utroque sexu per errorem, quis non intelligit? quis ignorat? Quod vel unius Oedipodis declarat exemplum, duplici scelere confusum. Tam igitur nefarium est exponere, quam necare. At enim parricidae facultatum angustias conqueruntur; nec se pluribus libe
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ celenter eduobꝰ alter occisus et
et tamꝙͣ humanũ sangumne̾ sicãt
oderunt moras. Alios ilł compa¬
res dari postunt recentiores ut
ꝙͣ pͥmũ oculos suos sacient. hac cõ¬
suetudine mibuti humanitatem ꝑ¬
diderunt. Itaqz non ꝑcunt etiã
inocentibus: sed excent in om̃s
qd̾ in maioꝵ trucidacõne didice¬
runt. huiꝰ igitur publici homia¬
di socios et pares esse no conue¬
int eos qui iustitie uiam tenere
intuntur. Non enmi cum ocidere
deus uetat. la trocmari nos tantũ
prohibet. qd ne ꝑ leges quid̃ pu¬
blicas licet. sed ea ne fiant quoq¬
monet. que apud hommes pro
licitis hñtur. Ita neq militare
iusto licebit. cuius militia est ipĩ
iusticia. neqz uero accusare quẽꝙ̃
tͥmine capitali qr nichil distat
utiũ ne ferro. an berbo pocius occi¬
dis. qmꝰ occisio ipsa prohibetur. Itaq
hor dei p̾cepto millam prorsus ex¬
ceptionem fieri oꝑtet. qͥn octidere
homimem sit semꝑ nefas. quẽ deꝰ

Expanded text:
nisi celeriter e duobus alter occisus est, nisi celeriter e duobus alter occisus est, et tamquam humanum sanguinem sitiant, oderunt moras. alios illis conpares dari poscunt recentiores, ut quam primum oculos suos satient. hac consuetudine inbuti humanitatem perdiderunt. itaque non parcunt etiam innocentibus, sed exercent in omnes quod in malorum trucidatione didicerunt. huius igitur publici homicidii socios et participes esse non conuenit eos qui iustitiae uiam tenere nituntur. non enim cum occidere deus uetat, latrocinari nos tantum prohibet, quod ne per leges quidem publicas licet, sed ea quoque ne fiant monet quae aput homines pro licitis habentur. ita neque militare iusto licebit, cuius militia est ipsa iustitia, neque uero accusare quemquam crimine capitali, quia nihil distat utrumne ferro an uerbo potius occidas, quoniam occisio ipsa prohibetur. itaque in hoc dei praecepto nullam prorsus exceptihominem sit semper nefas, quem Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ualent tollenda st̃ nobis. quia
nõ modo ad beatam bitam nich
conferũt. sed eciã nocent phm̃
Nam qui hommnẽ ꝙͣiuis ob m̾ita
dampnatũ in conspectu suo u¬
gulari pro uoluptate computat
constienciã suam poluit tam sci¬
licet ꝙͣ si homicidii qd̾ fecit ocul¬
te specta tor ac ꝑticeps fiat. hos
autẽ ludos uocant: in quibus
huãmis sangius efunditur. Adõ
longe ab hoĩbus recessit huma¬
nitas. ut cum ammas homĩ inter
ficiant ludere se opmantur. nocẽ¬
ciores hus hoĩbus quoꝵ sangui¬
nem uoluptati hñt. Quere nũc
an possint pii et iusti hommes eẽ
qui cõstitutos sub actu al ictu mor¬
tis ac mmifricordiam dep̾tantes nõ
tm̃ paciitur occidi sed flagitãt
ferũtq ad mortem ciudelia et in¬
humana suffragia. nec unhu̾bus
saciati. nec cruore contenti qͥnec̾
ꝑcussos iacentesqz repeti iubent
et cadau̾a ictibus dissipari. ne
quis illos simulata morte delu¬
dit. Rrascũq eciam pugnantibꝰ

Expanded text:
ualent, tollenda sunt nobis, quia ualent, tollenda sunt nobis, quia non modo ad beatam uitam nihil conferunt, sed etiam nocent plurimum. nam qui hominem quamuis ob merita damnatum in conspectu suo iugulari pro uoluptate computat, conscientiam suam polluit, tam scilicet quam si homicidii quod fit occulte spectator et particeps fiat. hos tamen ludos uocant, in quibus humanus sanguis effunditur. adeo longe ab hominibus secessit humanitas, ut cum animas hominum inter- Sciant, ludere se opinentur, nocentiores iis omnibus quorum sanguinem uoluptati habent. quaero nunc an possint pii et iusti homines esse qui constitutos sub ictu mortis ac misericordiam deprecantes non tantum patiuntur occidi, sed et flagitant feruntque ad mortem crudelia et inhumana suffragia nec uulneribus satiati nec cruore contenti. quin etiam percussos iacentesque repeti iubent et cadauera ictibus dissipari, ne quis illos simulata morte deludat. irascuntur etiam pugnantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
bris ñ boluptatis. cũq hoĩ suie
natiua siue qͥs dens nichil mẽ¬
te pͥstabilius dedisset. huic dĩo
muneri ac dono nich̾ tam mi¬
micum ꝙͣ uoluptatem. nec eĩ
libidie dũante temꝑancie lo¬
tũ esse. neqr uoluptatis regno
uirtute posse consiste̾. Sed ecõ¬
tno deus idcͥo bnrtutẽ dedit ue
enpiugnaret ac uinceret uolupꝰ
eamqz egredientẽ fines sͥ datos
in fra p̾striptũ cohceret. ne homi¬
nem suanitatibus deliitum atq
captum dictiom sue subiac̾et. ac
sempit̾na morte multaret. uo¬
luptas oculoꝵ uaria est et mul¬
tiplex que capitur ex aspecture¬
rum que st̃ in usu hom̃i. uel na¬
tura uel ope delectabiles: hanc
phĩ rectissime sustulerunt. Auĩt
enĩ meto esse p̾clarius et hoĩe
ad celi spectaculũ excitanerunt.
tñ hec spectacula publica non
cõtempnũt. Itaq his delectant᷑.
et libent̾ intersunt. Que quĩ ma¬
xima st̃ irritamenta uicioꝵ et
ad corrumpendos aiõs potissiẽ

Expanded text:
bris nisi uoluptatis. cumque homini siue bris nisi uoluptatis. cumque homini siue natura siue quis deus nihil mente praestabilius dedisset, huic diuino muneri ac dono nihil tam inimicum quam uoluptatem: nec enim libidine dominante temperantiae locum esse neque in uoluptatis regno uirtutem posse consistere. sed e contrario deus idcirco uirtutem dedit, ut expugnaret ac uinceret uoluptatem eamque egredientem fines sibi datos intra praescriptum coherceret, ne hominem suauitatibus delenitum atque captum dicioni suae subiceret ac sempiterna morte multaret. uoluptas oculorum uaria est et multiplex: quae capitur ex aspectu rerum quae sunt in usu hominum uel natura uel opere delectabiles. hanc philosophi rectissime sustulerunt. aiunt enim multo esse praeclarius et hominead caeli spectaculum excitauerunt, tamen spectacula haec publica non contemnunt. itaque iis et delectantur et libenter intersunt: quae quoniam maxima sunt inritamenta uitiorum et ad corrumpendos animos potentissime
Abbreviated transcription (Latin):
estat ut contra qͥnq
⁊sensiuĩ uoluptates dicã
biẽñt᷑. nam et ipsius libii mẽ¬
sura iam modũ flagitat. Que
omnes qm̃ uiciose ac morti fere
st̾: uirtute suꝑari atq oppͥm de¬
bent. uel ꝙ paulo ante dicebam
de affectibus ad rõnem suam re¬
uocari. Cet̾e anmantes p̾ter unã
uoluptatem q̃ ad gn̾and̃ ꝑtinet.
nullã senciunt. utuntur gͦ sen¬
sibus ad nature sue necessitatẽ
uident ut appetant quibus opꝰ
est ad uitam tuendam. Audiut
iuicẽ seq dinostũt. ut possint
congregare q̃ utilia st̃ ad uictũ
aut ex ore iuemiũt aut ex sa¬
pore ꝑcipĩt. mutilia respuũt
et recusant. edendi ac bibendi
offm uentris plenitudine metũ¬
tur. hoĩ uero solertissimi artisi¬
cis proiudencia dedit uolupta¬
tem infmitam et in uiciũ caden¬
tem: qr ꝓposuit ei uirtutem que
cũ uoluptate semꝑ tamꝙ̃ cum do¬
mestico hoste pugnaret. Cicero
in tatone maiore. Stupra bero
iqͥt et adult̾i̾a et omne flagi¬
cium millis excitari aliis illice¬

Expanded text:
estat ut contra quinque sensuum uoluptates dicam breuiter: nam et ipsius libri mensura iam modum flagitat. quae omnes quoniam uitiosae ac mortiferae sunt, uirtute superari atque opprimi debent uel, quod paulo ante dicebam de adfectibus, ad rationem suam reuocari. ceterae animantes praeter unam uoluptatem, quae ad generandum pertinet, nullam sentiunt. utuntur ergo sensibus ad naturae suae necessitatem: uident, ut adpetant ea quibus opus est ad uitam tuendam; audiunt inuicem seque dinoscunt, ut possint congregari; quae utilia sunt ad uictum aut ex odore inueniunt aut ex sapore percipiunt, inutilia respuunt ac recusant; edendi ac bibendi officium uentris plenitudine metiuntur. homini uero sollertissimi artificis prouidentia dedit uoluptatem infinitam et in uitium cadentem, quia proposuit ei uirtutem, quae cum uoluptate semper tamquam cum domestico hoste pugnaret. Cicero in Catone maiore stupra uero inquit et adulteria et omne flagitium nullis excitari aliis inlece
Abbreviated transcription (Latin):
miretur. Sed hunc fortasse ali¬
rii nom̃ ab egiptiis honoretut.
nec plus ei auctoritatis tubuãt.
ꝙͣ platomi aut pitagore. Mauis
igitur testimonium reqͥramus.
pdites quid consuluit a polnẽ¬
milestum utrũ ne maneat aĩa
post mortem an dissoluatur Et
iñdit hus uerbis

Expanded text:
. sed hunc fortasse alirii nomine ab Aegyptiis honoretur, nec plus ei auctoritatis tribuat quam Platoni aut Pythagorae. maius igitur testimonium requiramus. Polites quidam consuluit ApolMilesium utrumne maneat anima post mortem an dissoluatur, et respondit his uers
Abbreviated transcription (Latin):
eclaraui ut opinor am¬
main non esse solubilem
bt ad cultum dei et ad inmortali¬
tatem ab eo accipiendã creari ho¬
minem doceant. sed eo pocius qͥb
istos qͥ respuũt. uĩtatem credere
sit ncte. hermes uatura nanũ
destribens ut doceret ꝙͣadmodũ
esset adeo factus hec intulit

Expanded text:
eclaraui, ut opinor, animam non esse solubilem: ut ad cultum dei et ad inmortalitatem ab eo accipiendam creari hominem doceant, sed eos potius quibus istos qui respuunt ueritatem credere sit necesse. Hermes naturam hominis describens, ut doceret quemadmodum esset a deo factus, haec intulit
Abbreviated transcription (Latin):
lina:. nonie hoc ita esse declauit.
Cum forte aliqñ demĩciant. ut
adeo de unus ac mortius iudi¬
cetur. Quoꝵ exempla paulo post
inseremus. falsa est gͦ demo¬
criti et epituri. et dicearchi de
aĩe dissolucione smn̾a. qui profe¬
cto non audent de interitu am¬
qui stiret certis carmĩbus ciere
ab inferis ammas. et adesse et
p̾bere se humanis oculis uiden
das. et loqui et futa᷑ p̾dicere. et
si auderent reipsa et docum̃tis p̾¬
sentibus uinc̾entur. Sed quia nõ
ꝑuidebant amme rõnem que
tam subtilis est õculis huãne
mentis effugiat int̾ire dix̾ũt.
Quid aristoxemis qui negauit
oĩo ullam esse ammam. eciam
cum uiuit in corpore. sed sicut
cordem sonum atq cantim.
quẽ musici armoniã uocant.
ita in corporibus ex cõpage ui¬
sterum ac uigore menbroꝵ uim
senciendi existere. Quo nichil
dici delirius potest. um̃ ille o¬
culos quid̃ huit incolumes: cor
tñ cecum. quo uiuere se et hrẽ
mentem qua id ipm̃ cogitauerat
nõ uidebat. Sed plerisq hoc

Expanded text:
lina? Nonne hoc ita esse declarant, cum fore aliquando denuntiant, ut a Deo de vivis ac mortuis judicetur? quorum exempla paulo post inferemus. Falsa est ergo Democriti, et Epicuri, et Dicaearchi de animae dissolutione sententia: qui profecto non auderent de interitu anqui sciret certis carminibus ciere ab inferis animas, et adesse, et praebere se humanis ocdas et loqui et futura praedicere, et si auderent, re ipsa et documentis praesentibus uincerentur. sed quia non peruieant animae rationem, quae tam suptilis est, ut oculos humanae mentis effugiat, interire dixerunt. quid Aristoxenus, qui negauit omnino ullam esse animam, etiam cum uiuit in corpore? sed sicut cordem sonum atque cantum, quem musici harmoniam uocant, ita in corporibus ex conpage uiscerum ac uigore membrorum uim sentiendi exsistere: quo nihil dici delirius potest. uerum ille oculos quidem habuit incolumes, cor tamen caecum, quo uiuere se et habere mentem, qua id ipsum cogitauerat, non uidebat. sed plerisque hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quocũq it̾ faciebat egros ac de¬
biles. et omĩ morbor gu̾e labo¬
rantes: uno uerbo. uno qͦ mo¬
mento reddebat incolumes. adeo
ut menbus om̃ibus capti. recep¬
tis repente uiibꝰ. roborati ipĩ
lectulos suos reportarent. in qͥ¬
bus fuerant paulo ante delati.
Claudis uero ac pedũ uicio af¬
flictis: non modo gradiendi. s
eciã currendi dabat facultatem.
Tum quoꝵ ceca lũa in altissĩs
tenebus erant. eoꝵ oculos in
pͥstnũ restituebat aspectum.
ẜmonẽq soluebat. Item surdoꝵ
patefactis auribꝰ. insmuabat
auditũ. pollutos et asꝑsos ma¬
culis: repurgabit. Et hec oĩa
non manibus ac aliq̃ medela:
sed u̾bo ac iussione faciebat. Si¬
cut eciã sibilla p̾dix̾at. omĩa¬

Expanded text:
quacumque iter faciebat, aegros ac dequacumque iter faciebat, aegros ac debiles et omni morborum genere laborantes uno uerbo unoque momento reddebat incolumes, adeo ut membris omnibus capti receptis repente uiribus roborati ipsi lectulos suos reportarent, in quibus fuerant paulo ante delati. claudis uero ac pedum uitio adflictis non modo gradiendi, sed etiam currendi dabat facultatem. tum quorum caeca lumina in altissimis tenebris erant, eorum oculos in pristinum restituebat aspectum. sermonemque soluebat item surdorum patefactis auribus insinuabat auditum, pollutos et aspersos maculis repurgabat. et haec omnia non manibus aut aliqua medella, sed uerbo ac iussione faciebat, sicut etiam Sibylla praedixerat:
Abbreviated transcription (Latin):
nonam de stdã natiuita¬
te dixniꝰ qua se hoĩbꝰ
in carne monstraunt. ueniamꝰ
ad opera illa miranda. que cũ
essent ea celestis indicia uirtu¬
tis magum iudei reputauerũt.¬
Tum cum pͥmũ ceꝑit adolest̾e̾
tnictus est ab iohẽ ꝓpheta in ior¬
dane flumine ut lauacro spirita¬
li pctã non sua que utiqz non
habebat. sed caris qm̃ ge̾bat abo¬
leret: ut ꝙͣadmod̾ uideos sustep¬
ta cutũcisione sic eciã gentes
baptismo id est purifici roris ꝑ¬
fusione saluaret. Tum uox de celo
audita est. filus mens es tu
ego hodie geniu te. que uox apd̾
dauid p̾dicta inuenitur. et destẽ¬
dit suꝑ eũ spũs dei formatus in
ac solidi ostentant: sed ui ac po
tam meta st̃. ut unus liber ad
complenda omĩa satis non sit.
Enu̾abo illa breuit̾ atq gn̾atim
sme ulla ꝑsonar ac locor desigͣ¬
cione ut ad exponendã passioĩs
eius crutisqz rõnem possim ꝑue¬
mie. quo iamdudũ festinat orõ.
uirtutes eis fuerunt quas a¬
pollo portentificas appellauit. ꝙ

Expanded text:
niam de secunda natiuitate diximus, qua se hominibus in carne monstrauit, ueniamus ad opera illa miranda, quae cum essent caelestis indicia uirtutis, magum Iudaei putauerunt. cum primum coepit adolescere, tinctus est ab Iohanne propheta in Iordane flumine, ut lauacro spiritali peccata non sua, quae utique non habebat, sed carnis quam gerebat aboleret, ut quemadmodum Iudaeos suscepta circumcisione, sic etiam gentes baptismo id est purifici roris perfusione saluaret. tum uox audita de caelo est: filius meus es tu, ego hodie genui te. quae uox aput Dauid praedicta inuenitur. et descendit super eum spiritus dei formatus in ac solidi ostentant, sed ui ac pottam multa sunt, ut unus liber ad conplectenda omnia satis non sit. enumerabo igitur illa breuiter atque generatim sine ulla personarum ac locorum designatione, ut ad exponendam passionis eius crucisque rationem possim peruenire, quo iam dudum festinat oratio. uirtutes eius fuerunt quas Apollo portentificas appellauit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
seq̾retur. uel debiliũ bel egro¬
tor uel eoꝵ qui curandos suos
offerre cupiebãt. Astendit in
montẽ quendã defitũ ut ibi
adoraret. ubi cũ triduo mora¬
tus esset. ac fame pplũs labo¬
raret: uocauit discipulos suos
querens qnͣtos sibi cibos ge¬
starent. At illi qͣnz panes
et duos pistes in pera se hrẽ di¬
x̾unt. afferri ea iussit. ac mlti¬
tudine̾ ꝑ qͥnqͣgentos distributã
distũbere. Qd̾ cũ discipuli facũt
frangebat ipẽ pane̾ mimitatẽ.
tarnemq pistiũ cõminuebat. et
utraqz in manibus eius augebã¬
tur. et cũ appom illa pplõ distipu¬
lis imꝑasset: saturata st̃ qͥnq
milia homĩ. et in suꝑ duodecim
cophim de residius fragnũbus
impleti. Quid aut̾ dici aut fĩ̾
potest mirabilius. At id futm
sibilla cecinerat olim. cuius u̾s

Expanded text:
sequeretur uel debilium uel aegrosequeretur uel debilium uel aegrorum uel eorum qui curandos suos offerre cupiebant, ascendit in montem quendam desertum, ut ibi adoraret. ubi cum triduo moratus esset. ac fame populus laboraret, uocauit discipulos suos quaerens quantos secum cibos gestarent. at illi quinque panes et duos pisces in para se habere dixerunt. adferri ea iussit ac multitudinem per quinquagenos distributam discumbere. quod dum discipuli faciunt, frangebat ipse panem minutatim carnemque piscium comminuebat: et utraque in manibus eius augebantur. et cum adponere illa populo discipulis imperasset, saturata sunt quinque milia hominum et insuper duodecim cophini de residuis fragminibus inpleti. quid aut dici aut fieri potest mirabilius? at id futurum Sibylla cecinerat olim, cuius uersus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ u̾bo fac̾et mirabilia cũ ipse
ꝓ bires ibetilles reddẽt. ꝙ debi¬
libus integutatẽ. ꝙ egu̾s et lã¬
guentibus sanitatem. nͥ eciã mor¬
tuos sustitaret. uelut esonno so¬
lutos ad uitã renocaret. Que ui¬
dentes tũc iudei: demoniaca po
tencia fi̾ arguebant: cũ oĩa sic
futura ut facta st̃: archane illoꝵ
lre cont̾m̾ent. legebant quippe
tũ alioꝵ ꝓphetaꝵ: tũ ysaie uer¬
badicentis. Confortanui manus
resolute. et genua debilia. corso¬
lanñ qui estis pusilli aĩo. noli¬
te tũne. uolite metuere. deus
nr̃ iudiciũ ret̾buet. ipẽ ueniet
et saluos faciet nos. tut aꝑiẽt᷑
oculi cecoꝵ. et aures surdoꝵ au¬
dient. Tuc̾ saliet clandus uelt̾
ceruus. et plana erit lingua
mutoꝵ. qr rupta est in deẜito
aqua. et rius in t̾ra sicienti.
Sed et sibilla ead̾ tecunt his
ctio erit. et clandori cursus ue¬
lox. et surdus audiet. et ceci ui¬
debunt. et muti loquentur.¬
Obhas enis uirtutes et oꝑa
dm̃a cũ magna illũ młtitudo

Expanded text:
quod verbo faciebat mirabilia, cum ipse quod vires imbecillis redderet, debilibus integritatem, quod aegris et languentibus sanitatem, nisi etiam mortuos suscitaret , velut e somno solutos, ad vitamque revocaret. Quae videntes tunc Judaei, daemoniaca fieri potentia arguebant, cum ofutura ut facta sunt arcanae illorum litterae continerent. legebant quippe cum aliorum prophetarum tum Esaiae uerba dicentis: confortamini, manus resolutae, et genua debilia, consolamini. qui estis pusilli animi, nolite timere, nolite metuere. deus noster iudicium retribuet, ipse ueniet et saluos faciet nos. tunc aperientur oculi caecorum et aures surdorum audient: tunc saliet clodus sicut cernus et plana erit lingua mutorum, quia rupta est in deserto aqua et riuus in terra sitienti. sed et Sibylla eadem cecinit his ctio erit et claudorum cursus velox et surdus audiet et ceci videbunt et muti loquenturob has eius uirtutes et opera diuina cum magna illum multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
ert uiroꝵ. his testimomis
quid̃ reniti solent eo cõfugere
ut aiãt non esse illa carmina
sibillma. sed a nostris ficta atq
cõposita. qd̾ profecto non puta¬
bit qui cicerone uaronẽqz lege¬
nt. aliosq ueteres qui enthreã
sibilla cet̾asq cõmemorant.q̃ꝵ
ex libus ista exempla profe¬
rimus. qui auctores ante obi
poribus poribus pro deliramẽ¬
tis hĩta st̃. cum ea nemo mellĩ¬
geret. dem̃ciabant enim mon¬
struosa qued̾ miracula: quoꝵ
nec rõ. nec tpũs. nec auctor
designabatur. Demq erithrea
fore ait: ut dic̾e̾tur insana.
et mendax. ait enim. dicent¬

Expanded text:
. his testimoniis quidam relicti solent eo confugere, ut aiant non esse illa carmina Sibyllina, sed a nostris ficta atque conposita. quod profecto non putabit qui Ciceronem Varronemque legerit aliosque ueteres, qui Erythraeam Sibyllam ceterasque commemorant, quarum ex libris ista exempla proferimus: qui auctores ante obieioribus temporibus pro deliramentis habita sint, cum ea nemo intellegeret, denuntiabant enim monstruosa quaedam miracula, quorum nec ratio nec tempus nec auctor designabatur. denique Erythraea fore ait ut diceretur insana et mendax. ait enim:
Abbreviated transcription (Latin):
runt igitur multis seculis pꝰ¬
ea uero aĩadu̾sa sunt. qnͣdo
natiuitas epĩ et passio pate¬
fecit archana. sicut eciã uoces
ꝓphetaꝵ. que cũ ꝑ annos mille
qͥngentos. et eo amplius lecte
fussent appło iudeoꝵ. nec tñ
et u̾bo et oꝑibus int̾pretatus¬

Expanded text:
runt igitur multis saeculis, postea uero animaduersa sunt quam natiuitas Christi et passio patefecit arcana, sicut etiam uoces prophetarum. quae cum per annos mille quingentos et eo amplius lectae fuissent a populo Iudaeorum, nec tamen et uerbo et operibus interpre
Abbreviated transcription (Latin):
multor. Quero igitur quid
hic pot̾uit ars magita molui
cuius ꝑicia ad nichil aliud ꝙͣ
ad cͥũstribendos oculos ualet.
Item secessurus orandi gracia
sicut solebat in montẽ p̾cepit
discipulis ut naniculã sum̾ent.
seq p̾cede̾nt. Atq illi uigente
iam uesꝑe profecti. contrario
uento laborare ceꝑunt. Cumqz
iam mediũ fretum ten̾ent: tũ
pedibus mare ingressus. con¬
secutus est eos tamꝙͣ in solido
gradiens. non ut poete orionẽ
menciũtur in pelago inceden¬
tem. qui diu̾sa corporis ꝑte
humero supeminet undas.
Et iursus cũ obdormisset mͥ
nani. et uentus usq ad extre¬
mũ ꝑiculũ senire cepisset: exci¬
tatus esomno silere uentum
protimis iussit. et fluctus qui
maxi fe̾bantur cõquiest̾e̾. statĩ¬
ꝙ sub u̾bo eius tñquillitas inse¬
nta est. menciũtur fortasse liẽ
sancte docentes in eo tantam
i eo fuisse potestate̾: ut impe¬
no suo cogeret uentos obsequi.
maria ẜuire. morbos cede̾. in¬
feros obedire. Quid ꝙ ead̾ sibil¬

Expanded text:
. quaero igitur quid hic potuerit ars magica moliri, cuius peritia nihil aliut quam ad circumscribendos oculos ualet. idem secessurus orandi gratia, sicut solebat, in montem praecepit discipulis, ut nauiculam sumerent seque praecederent. atque illi urguente iam uespera profecti contrario uento laborare coeperunt. cumque iam medium fretum tenerent, tum pedibus mare ingressus consecutus est eos tamquam in solido gradiens, non ut poetae Orionem mentiuntur in pelago incedentem, qui demersa corporis parte umero supereminet undas. et rursus cum obdormisset in naui ac uentus usque ad extremum periculum saeuire coepisset, excitatus e somno silere uentum protinus iussit et fluctus qui maximi ferebantur conquiescere: statimque sub uerbo eius tranquillitas insecuta est. mentiuntur fortasse litterae sanctae docentes tantam fuisse in eo potestatem, ut imperio suo cogeret uentos obsequi, maria seruire, morbos cedere, inferos oboedire. quid quod eadem Sibyl
Abbreviated transcription (Latin):
incorrupto: ꝓpinqͣre non potest
id est propius accedẽ et inta¬
ligentia subsequi. et ideo t̾re¬
nĩ adhuc aĩal reꝵi telestiũ per¬
spectionem non capit. qr corꝑe
qi tustodia septũ tenetir. quo¬
minis soluto ac libero sẜu cep¬
uat omnia. Eciat igitur ꝙͣ
mepte faciat. qui res menar¬
rabiles querit. hoc est enim
modum condicionis sue trans¬
gredi. nec intelligere qͦusq
hoiꝰ liceat accede̾. Demq cuma¬
piret hoĩ u̾itatẽ deus: ea sola
sãre nos uoluit. que int̾fuit
homimnẽ̾ stire ad uitã cõseꝙͣdã.
Que uero ad curiosã et ꝓpha¬
nam cupiditatẽ ꝑtinebant. reti¬
tuit ut archana essent. Quid g ͦ
qus q̃ nec potes stire. net si scias
beacior fias. ꝓfecta est in hoĩe
sapientia si et deu̾ esse unũ et
ab ipõ facta esse uniuersa cogͦ¬
stat.

Expanded text:
incorrupto propinquare non potest, incorrupto propinquare non potest, id est propius accedere et intelligentia subsequi. Et ideo terrenum adhuc animal rerum coelestium perspectionem non capit, quia corpore quasi custodia septum tenetur, quominus soluto ac libero sensu cernat omnia. Sciat igitur quam inepte faciat, qui res inenarrabiles quaerit. Hoc est enim modum conditionis suae transgredi, nec intelligere, quousque homini liceat accedere. Denique cum aperiret homini veritatem Deus, ea sola scire nos voluit, quae interfuit hominem scire ad vitam consequendam: quae vero ad curiosam et pnam cupiditatem pertinebant, reticuit, ut arcana. essent. quid ergo quaeris quae nec potes scire nec si scias, beatior fies? perfecta est in homine sapientia, si et deum esse unum et ab ipso facta esse uniuersa cognoscat.
Abbreviated transcription (Latin):
facta et ornata millã umꝙͣ fa¬
bricã uidisses domũ illam pu¬
tasses nõ ab hoĩe esse edifica¬
tam. qr quomõ edificaretur
ignorares: Idem profecto de
domo quereres: qd̾ mi̾t de muĩ¬
do reqͥns. quibus manibus.
qͥbus ferram̃tis. homo esset
tanta oꝑa molitus: maxime
si saxa in gencia. miuensa se¬
menta. uastas columpnas. op
totum sblime et excelsum uide¬
res. Nonne hec tibi hũanaꝵ bi¬
nũ modũ uide̾ntur excede̾. qr
illa non tam uiribꝰ ꝙͣ rõne atq
artificio facta esse nestires: Qe
si hõ in quo nichil ꝑfectũ est
tñ plus efficit rõne ꝙͣ uires eiꝰ
exigue patiantur. Quid est cur
incredibile tibi uideatur. cum
mũdus dr̃ factus adeo in quo
qr ꝑfectus est nec sapiã potest
habere t̾minũ. nec fortitudo m̃¬
suram: Oꝑa ipius uidenturo¬
culis. quomodo aut̾ illa fecent.
nec mente quid̾ uidetur quia
ut h̾mes ait. mortale inmortli
temporale ꝑpetuo. corruptibile

Expanded text:
facta et ornata, nullam umquam fafacta et ornata, nullam umquam fabricam vidisses, domum illam putasses non ab homine esse aedificatam; quia, quomodo aedificetur, ignorares? Idem profecto de domo quaereres, quod nunc de mundo requiris; quibus manibus, quibus ferramentis homo tanta esset opera molitus; maxime si saxa ingentia, immensa caementa, vastas columnas, opus totum sublime et excelsum videres, nonne haec tibi humanarum virium modum viderentur excedere, quia illa non tam viribus quam ratione atque artificio facta esse nescires? Quod si homo, in quo nihil perfectum est, tamen plus efficit ratione, quam vires ejus exiguae patiantur, quid est cur incredibile tibi esse videatur, cum mundus dicitur factus a Deo, in quo, quia perfectus est, nec sapientia potest habere terminum, nec fortitudo mensuram? Opera ipsius videntur oculis. Quomodo autem illa fecerit, ne mente quidem videtur: quia, ut Hermes ait, mortale immortali, temporale perpetuo, corruptibile
Abbreviated transcription (Latin):
fabricaretur desuꝑ celum. Cer¬
ra subt̾ fundaretur. cũ fortas¬
igneis caloribus incocta dure¬
nec frugibus aut aĩalibus
natis: Itaq nccͣe fuit hoĩem
postremo fieri. cum iã mũdo
cet̾isq rebus manus su̾ma
esset imposita. Deinqz sancte
lr̃e docent hoĩem fuisse ultim̃
dei opus. ⁊ sic inductum esse
iii huc mũdũ qͣi in domum
iam patam et instructam. Il¬
lius em̾cã facta st̃ omnia: Id
eciã poete fatentur. Ouidiꝰ
profecto iam mũdo. et uniu̾ẜ
aĩalibus figuratis: hoc addi¬
dit. Sanctius his aĩal men¬
tisqz capacius alte. Deerat
adhuc et qd̾ dñan in cetera
posset. Natus est homo. Adeo
ne fas existimand̾ est ea scru¬
tari: que deus uoluit esse ce¬
lata. U̾m ille non audiendi
aut distendi studio reqrebat.¬
sed refellendi qr confidebat id¬
nemine̾ posse dicere. Quasi bo
ex hoc putand sit non esse hec
din̾itus facta: qr quomodo fa¬
cta fint non potest ꝑuidi. An
tu si educatus in domo fabre¬

Expanded text:
fabricaretur desuper coelum, terfabricaretur desuper coelum, terraque subter fundaretur; cum fortasigneis caloribus incoctanec frugibus, nec animalibus natis? Itaque necesse fuit hominem postremo fieri, cum jam mundo caeterisque rebus manus summa esset imposita. Denique sanctae litterae docent hominem fuisse ultimum Dei opus, et sic inductum fuisse in hunc mundum, quasi in domum jam paratam et instructam: illius enim causa facta sunt omnia. Idem etiam poetae fatentur. Ovidius perfecto jam mundo, et universis animalibus figuratis, hoc addidit: Sanctius his animal, mentisque capacius altae Deerat adhuc, et quod dominari in caetera posset; Natus homo est. Adeo nefas existimandum est ea scrutari, quae Deus voluit esse celata! Verum ille non audiendi aut discendi studio requirebat,sed refellendi; quia confidebat neminem id posse dicere. Quasi vero ex hoc putandum sit, non esse haec divinitus facta, quia quomodo facta sint, non potest pervideri. An tu, si educatus in domo fabre