comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m̃sis: ut uł iam capta sit ierłm.
& gaudium pharaonis malis
sibi ĩminentib auferatur. uł
certe capienda. & suis magis
miseriis doleat quam alioꝵ
captiuitate lecet᷑. Et intm bre¬
uiter quedam historiȩ funda¬
menta iacientes: quid hebrei
suꝑ hoc loco intelligant ꝑcur¬
rainus. Leoni comꝑat᷑ pharao
ñ unius gentis s multarũ gen¬
tiũ. siue dracomi in mari: ut
t̃ram aquasq possideat. Qui ir¬
rigatione fluminũ erigebat᷑
insuꝑbiam quã cornu uocat.
& multitudine exercitus sui
om̃s aquas transiens poterat
conturbare. Iccirco expandere
se dic̃ rete suũ suꝑ multitudinẽ.
& extrahere eũ sagena sua uel
hamo. & ꝓicere siue extendere
eum suꝑ t̾ram. qui quasi colub̃
multis spyris fuerat inuolutꝰ.
ut acunctis cęli uolatilib deuo¬
retur.Cumq non solum aues
s om̃s bestiȩ t̾rȩ eum lacerauerĩt.
reliquȩ carnes eiꝰ montes & ual¬
les camposq complebunt: ita
ut cuncta uermib scateant. Hȩc

Expanded text:
sis, ut vel jam capta sit Hierusalem et gaudium Pharaonis malis sibi imminentibus auferatur. Vel certe capienda et suis magnis miseriis doleat, quam aliorum captivitate laetetur. Et interim breviter quaedam historiae fundamenta jacientes quid Hebraei super hoc loco intelligant percurramus. Leoni comparatur Pharao, non unius gentis, sed multarum gentium, sive draconi in mari ut terram aquasque possideat, qui irrigatione fluminum erigebatur in superbiam, quam cornu vocat, ut multitudine exercitus sui omnes aquas transiens poterat conturbare. Idcirco expandere se dicit rete suum super multitudinem ejus, et extrahere eum sagena sua vel hamo, et projicere sive extendere eum super terram, qui quasi coluber multis spiris fuerat involutus ut a cunctis coeli volatilibus devoretur. Cumque non solum aves, sed omnes bestiae terrae eum laceraverint, reliquae carnes ejus montes et valles camposque complebunt, ita ut cuncta vermibus scateant. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
statim sequit᷑. ut quia ꝓpħa p̃dic̃¬
d̾s loquit᷑. necesse ẽ fieri qd̾ mi¬
nat᷑: s id̾o cõminat᷑. ut conu̾tat᷑
adpenitentiã cui minat᷑: & non
fiat quod futurum ẽ si u̾ba dm̃
contemnant᷑. Possumꝰ autẽ tͥpli¬
citer locũ istum disserere. ut tra
quȩ sibi speculatorem constituit.
uł iuxta litt̃ram t̾ra iudea sit: uł¬
iuxta spiritałe intelligentiã e¬
cłia. quȩ sepe de nouissi mis po¬
płi sui speculatorẽ eligit. illum
uidelicet quẽ & apłs scͥbens ad cor¬
iichios assumit iudicẽ:uł certe¬
anima credentis quȩ m̃tem atq
rationẽ p̃ponit populo ac turbe
cogitationũ suarũ: ut ñ oĩa cogi¬
tationũ incentiua suscipiat. s
iudicet atq discernat quȩ sectan¬
da sibi que uefugienda sint.
Speculator t̾re iudee uł rex pot
intelligi uł ꝓpħa: speculator

Expanded text:
statim sequitur: ut quia propstatim sequitur: ut quia propDeus loquitur, necesse est fieri quod minatur, sed ideo comminatur, ut convertatur ad poenitentiam cui minatur, et non fiat quod futurum est si verba Domini contemnantur. Possumus autem tripliciter locum istum disserere: ut terra quae sibi speculatorem constituit, vel juxta litteram, terra Judaea sit, Iuxta spiritualem intelligentiam aecclesia saepe de novissimis populi sui speculatorem eligit, illum videlicet, quem et apostolus scribens ad Corinthios assumit iudicem. anima credentis, quae mentem atque rationem praeponit populo ac turbae cogitationum 396 suarum: ut non omnia cogitationum incentiva suscipiat, sed judicet atque discernat quae sectanda sibi, quaeve fugienda sint. Speculator terrae Judaeae, vel rex potest intelligi, vel propheta: speculator
Abbreviated transcription (Latin):
impiũ. impie morte morieris.
ñ fueris locutus adeũ ut secus¬
todiat. & de interitu libet᷑. & ille
quide in sua iniquitate moriet᷑
qm pͥus cõmiserat. & dequa si an¬
nuntiasses potuit libari: san¬
guine autẽ eiꝰ demanu tua re¬
quiram.Qd̃ si tu annuntiaue
hoc facere noluerit. ille quidẽ
insua iniquitate moriet᷑. tu au¬
tẽ lib̾asti de interitu negligentiȩ
animã tuã. Ex quib discimus
posse homine quãuis inquũ
& impiũ si magistri u̾ba audie¬
rit & egerit penitentĩã. a sua
impietate saluari:nec minus
magistrũ subire discrimen si
docere noluerit ul timore dis¬
criminis uł desꝑatione peccan¬
tis. dũ reus ẽ sanguinis eiꝰ qui
liberari potuit & demorte erui.
nͥ magistri silentio concidisset:
& inutroq lib̾um seruari arbi¬
triũ: dum & inmagistri uolun¬
tate ẽ uł tacere uł loqui. & in
auditoris arbitrio uł audire
& facere atq saluari. uł contem¬
nere & ꝓpͥo ꝑire contemptu. Nec

Expanded text:
impium: Impie, morte morieris, impium: Impie, morte morieris, non fueris locutus ad eum, ut se custodiat, et de interitu liberetur: et ille quidem in sua iniquitate morietur, quam prius commiserat, de qua si annuntiasses, potuit liberari; sanguinem autem ejus de manu tua requiram. Quod si tu annuntiaverhoc facere noluerit: ille quidem in sua iniquitate morietur; tu autem liberasti de interitu negligentiae animam tuam. Ex quibus verbis discimus, posse hominem quamvis iniquum, et impium, si magistri verba audierit, et egerit poenitentiam, a sua impietate salvari: nec minus magistrum subire discrimen, si docere noluerit, vel timore discriminis, vel desperatione peccantis: dum reus est sanguinis ejus qui liberari potuit, et de morte erui, nisi magistri silentio concidisset, et in utroque liberum servari arbitrium, dum et in magistri voluntate est vel tacere, vel loqui, et in auditoris arbitrio vel audire, et facere atque salvari, vel contemnere, et proprio perire contemptu. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
uare debemꝰ. ubi uidetur aliqua
similitudo ẽẽ sententiȩ. ñ mõĩb
eade dici. s uł subtrahi pleraq
discrepantiã habere rationẽ. Et
inter̾i pͥusqͣm adaltiora ueniamꝰ:
breuis ẽ explicanda sententia.
Si speculator fuerit constitutus
inpopłis ut annuntiet gladiũ
ani iramq uenientẽ. & annun¬
tiante eoppłs audire noluerit.
speculator liber erit. & ille qui
oppressus ẽ gladio. ipse sangui¬
nis sui sustinebit reatum: quod
si audierit. saluabit aĩam suã.
Sin autẽ speculator ñ sonuerit
bucina. & ppłs ignorans uentu¬
rum gladium. nequaqͣm se ob¬
seruarit. popłs quidem insua
morietur iniquitate: attamen
sanguinẽ morientis despecula¬
toris reqͥram manu. Et ut scir&
ꝓpħa ie zechiel generalem dispu-¬
tationẽ ad se potissimũ ꝑtinere:
& tu inquit fili hominis. non
at̾ra & ãpopło t̾rȩ ut supͣ dixi. s
ame constitutus es speculator
domui isił. Sigͦ me dicente ad

Expanded text:
vare debemus, ubi videtur aliqua vare debemus, ubi videtur aliqua similitudo esse sententiae, non in omnibus eadem dici: sed vel subtrahi pleraque, discrepantium habere rationem. Et interim priusquam ad altiora veniamus, brevis est explicanda sententia. Si speculator fuerit constitutus in populis, ut annuntiet gladium Domini iramque venientem, et, annuntiante eo populus audire noluerit, speculator liber erit, et ille qui oppressus est gladio, ipse sanguinis sui sustinebit reatum: quod si audierit, salvabit animam suam. Si autem speculator non sonuerit buccina, et populus ignorans venturum gladium nequaquam 395 se observaverit, populus quidem in sua morietur iniquitate, attamen sanguinem morientis de speculatoris requiram manu. Et ut sciret propheta Ezechiel generalem disputationem ad se potissimum pertinere. Et tu, inquit, fili hominis, non a terra et a populo terrae, ut supra dixi, sed a me constitutus es speculator domui Israel. Si ergo me dicente ad
Abbreviated transcription (Latin):
uiis suis conuertatur. ñ fuerit
conu̾sus ãuia sua: ipse miniqͥ¬
tate sua moriet᷑. porro tuaĩmam
tuã liberabis. Nursũ ad ꝓpħam
sermo fit dm̃i. qui aliqͣnto silue¬
rat temꝑe. eo qd non possit ꝓph̾a
nec humana fragilitas iuge ad
se atq continuum sustinere ua¬
ticinum: & loqͥtur eadem que
insuꝑiorib continent᷑. fili hoĩs.
speculatorẽ dedide domu isrł.
& audies ex ore meo u̾bum. & cõ¬
minaberis eis ex me. In eo qd̾ di¬
cam iniquo morte morieris. & ñ
annunciasti ei nec locutus es. ut
anmintiares iniquo & conu̾tere¬
tur auiis suis & uiueret iniquus.
ille ininiqͥtate sua moriet᷑: & san¬
guinẽ eiꝰ demanu tua reqͥrã. Et
tu si annuntiau̾is inqͦ & ñ con¬
u̾isus fuerit abiniqͥtate sua & ã
uia sua. iniquus ille miniqͥtate
sua moriet᷑. & tu animã tuã liba¬
bis. Quȩ si diligent̃ inspicias: in¬
tesligis similia qͥdem ẽẽ s ñ eade.
dum implerisq discordant. Et
hoc in omib scͥpturis scĩs obser¬

Expanded text:
uerit conversus a via sua, ipse in iniquitate sua morietur: porro tu animam tuam liberasti. Rursum ad prophetam sermo fit Domini, qui aliquanto siluerat tempore, eo quod non possit propheta, nec humana fragilitas juge ad se atque continuum sustinere vaticinium; et loquitur eadem quae in superioribus continentur. Fili hominis, speculatorem dedi te domui IsEt audies ex ore meo verbum, et comminaberis eis ex me. In eo, quod dicam iniquo, morte morieris, et non annuntiasti ei, nec locutus es, ut annuntiares iniquo, et converteretur a viis suis, et viveret, iniquus ille in iniquitate sua morietur, et sanguinem ejus de manu tua requiram. Et tu si annuntiaveris iniquo et non conversus fuerit ab iniquitate sua, et a via sua, iniquus ille in iniquitate sua morietur, et tu animam tuam liberabis. Quae si diligenter inspicias, intelligis similia quidem esse: sed non eadem, dum in plerisque discordant. Et hoc in omnibus Scripturis sanctis obser
Abbreviated transcription (Latin):
torem salutẽ desꝑare debere si
agat penitentiã. nec iustum in
sua confidere iusticia si ꝑdide¬
rit negligent̃ qõ magno labo¬
re quesierat. Manifesta trans¬
currimꝰ. ut iobscuriorib im¬
morem. In quib autẽ presens
ꝓpħia discrepet a p̃terita. & in
quib loquat᷑ similia: collatio
utͥusq poterit indicare. Porro
qͥd sit iudiciũ facere & iusticiã.
pignus restituere. rapinã red¬
dere. inmandatis uitȩ ambu¬
lare & cȩc̃a. in hoc eodem ꝓpħa
supra diximus. Et factum

Expanded text:
torem salutem desperare debere, si torem salutem desperare debere, si agat poenitentiam: nec justum in sua confidere justitia, si perdiderit negligenter quod magno labore quaesierat. Manifesta transcurrimus, ut in obscurioribus immoremur, in quibus autem praesens prophetia discrepet a praeterita, et in quibus loquatur similia, collatio utriusque poterit indicare. Porro quid sit judicium facere et justitiam, pignus restituere, rapinam reddere, in mandatis vitae ambulare et caetera, in hoc eodem propheta supra diximus. Et factum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s iusticie eiꝰ pͥstine obliuioni
tradentur. & p̃senti iniquitate
moriet᷑: nec mea ẽ mutata sen¬
tentia: cũ ñ possim in eodem ho¬
mine peccatori reddere qͦd iusto
ꝓmiserã. E contͣrio si peccatoꝵ
& ĩpio fuero cõminatus. & dixe¬
ro adhuc tres dies & miue sub¬
uertet᷑. & ille egerit pententiã.
bonisq oꝑib ueterẽ em̃darit
errorẽ. ita ut iudicium faciat
& iusticiã pignus restituat. ra¬
pinãq reddat. inmandatis ui¬
tȩ ambulet. nec faciat qͥcqͣm
cõminatio peccatoris ĩtum puni¬
renon debeat: Tale quit loqͥt᷑
sermo diuinus ad iheremiam.
qͣndo descendit indomũ figuli.
& audit uł ꝓmissa uł cõminati¬
oñe dlĩ id agere: ut uł homines
ꝓuocent ad salutẽ. uł det̾reant
apeccato. Un qui dicunt non
eequa uia dñi arguuntur qd
ipsoꝵ sit iniqua sententia ha¬
bentiũ ocłm pessimũ: & neqͣͣm
noua s uetera iudicantiũ. Qͥb
omnib demonstrat᷑ nec pecca¬

Expanded text:
omnes justitiae ejus pristinae oblivioni omnes justitiae ejus pristinae oblivioni tradentur, et praesenti iniquitate morietur: nec mea est mutata sententia, cum non possim in eodem homine peccatore reddere quod justo promiseram. E contrario si peccatori, et impio fuero comminatus et dixero: Adhuc tres dies, et Ninive subvertetur; et ille egerit poenitentiam, bonisque operibus veterem emendarit errorem, ita ut judicium faciat, et justitiam, pignus restituat, rapinamque reddat, in mandatis vitae ambulet, nec faciat quidquacomminatio peccatoris justum punire non debeat? Tale quid loquitur sermo divinus ad Jeremiam quando descendit in domum figuli, et audit vel promissa, vel comminationem Dei id agere, ut vel homines provocent ad salutem, vel deterreant a peccato . Unde qui dicunt: Non est aequa via Domini, arguuntur quod ipsorum sit iniqua sententia, habentium oculum pessimum, et nequaquam nova, sed vetera judicantium. Quibus omnibus demonstratur, nec pecca
Abbreviated transcription (Latin):
futuram ꝑdidimꝰ: Quib res¬
pondet d̾s. non uelle se mortẽ
ĩpii. s ut reu̾tat᷑ & uiuat. Et ã¬
postropham facit ad ĩpios des¬
pessimis. Atq ut sciamꝰ qui sus
impii ad quos loquit᷑. sequens
sermo demonstrat. Quare mo¬
riemini domniis isrł : Uita
autẽ & mors in hoc loco non
hec significatur qua om̃s com¬
muni cũ bestiis lege naturȩ
s illa de qua scͥptum ẽ. Placebo
dño in regione uiuentium: &.
anima quȩ peccauerit ipsa
morietur. Et a speciali cõmomi¬
tione qua isrł donniu loquebat᷑.
adgeneralem transit disputati¬
onem: quod & iustum p̃teritȩ
non saluent iusticiȩ si nouis
scelerib fuerit occupatus: & pec¬
catorẽ uł impiũ antiqͣ peccata
ñ ꝑdant. si oꝑib iusticiȩ ueteres
emendarit errores.diq non p̃¬
t̃ita inutroq iudicare s p̃sentia.
Si dixero inquit iusto uita ui¬
ues. & ei p̃mia iusticie pollicitꝰ
fuero. confisusq ille peccauerit:

Expanded text:
futuram perdidimus. Quibus resfuturam perdidimus. Quibus respondet Deus, non velle se mortem impii, sed ut revertatur et vivat. Et apostropham facit ad impios despessimis. » Atque ut sciamus qui sint impii ad quos loquitur sequens sermo demonstrat: Quare moriemini, domus Israel? Vita autem et mors in hoc loco non haec significatur, qua omnes communi cum bestiis lege naturae sed illa de qua scriptum est, Placebo Domino in regione viventium ; et, 398 Anima quae peccaverit ipsa morietur. Et a speciali commonitione quia Israel domui loquebatur, ad generalem transit disputationem: quod et justum praeteritae non salvent justitiae, si novis sceleribus fuerit occupatus, et peccatorem vel impium antiqua peccata non perdant, si operibus justitiae veteres emendarit errores: Deumque non praeterita in utroque judicare, sed praesentia. Si dixero, inquit, justo, vita vives, et ei praemia justitiae pollicitus fuero, confisusque ille peccaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
recta ua dñi. Unũ quẽq uixta
uias suas iudicabo de uobis do¬
mus isrł. Si negligent̃ le¬
gamus. uidetur nobis eadem ꝓ¬
phia ẽẽ quȩ supͣ. inqua dicit᷑.
Nuqͥd uolens cupio mortẽ iniqͥ
dicit dũs. nͥ conuerti eũ auia
ꝓpħie. Conu̾tumni & redite ab
uniu̾sis impietatib ur̃is: & non
erunt uob̃ intorm̃tum iniqͥtates.
Ibi eñ ad eos sermo fit qui uo¬
lunt agere penitentiam & iusti¬
cia peccata delere: ut cum fidu¬
tia conu̾tant᷑. & pleno anmno a¬
gant penitentiã. hic autẽ ad eos
loquit᷑. qui magnitudine pec
catoꝵ immno impietatum suaꝵ
desꝑant salutẽ. & dicunt. Inqͥ¬
tates nr̃e & peccata nr̃a suꝑnos
sunt: & impsis tabescnnus. Qͦmͦ
gͦ iuuere poterimꝰ: Et ẽ sensus. Cũ
semel nobis mors ꝓposita sit.
& uulnerib nr̃is nulla medici¬
na possit restituere sanitatem:
quid necesse ẽ laborare & frustͣ
consumi. & p̃sentem uitam ũ
cum desꝑatione transigere.
ut saltem hac fruamur quia

Expanded text:
cta via Domini. Unumquemque juxta vias suas judicabo de vobis, domus Israel. Si negligenter legamus, videtur nobis eadem prophetia esse, quae supra in qua dicitur: Numquid volens cupio mortem iniqui, dicit Dominus, nisi converti eum a e: Convertimini et redite ab universis impietatibus vestris, et non erunt vobis in tormentum iniquitates . Ibi enim ad eos sermo fit, qui volunt agere poenitentiam, et justitia peccata delere, ut cum fiducia convertantur, et pleno animo agant poenitentiam. Hic autem ad eos loquitur qui magnitudine catorum, imo impietatum suarum desperant salutem, et dicunt: Iniquitates nostrae et peccata nostra super nos sunt, et in ipsis tabescimus, quomodo ergo vivere poterimus? Et est sensus Cum semel nobis mors proposita est, et vulneribus nostris nulla medicina possit restituere sanitatem, quid necesse est laborare, et frustra consumi? et praesentem vitam non cum desperatione transigere, ut saltem hac fruamur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dere.quales fuerunt apłi & re¬
liquie quȩ salue facte st̃ ipse xͦ
nuntiat. om̃s cerimonias iude¬
oꝵ ẽẽ subu̾sas. quas quida usq
hodie obseruandas putant non
audientes illud apłi. A gr̃a exci¬
distis. qui in lege iustificamin.
Mirorq hominũ ꝑtinatiã io uel¬
le sermone defendere qd oꝑeum
plere ñ audeant: nisi forte sub
pelle ouiũ idẽ xp̃ianorũ lupi ce¬
lantur iudaici. Quid defensor
ineum aꝑtũ ẽ aduos o choru¬
thii. & aꝑtum ẽ mͥ ostium mag¬
num & efficax. & illud. os meũ
tacere poterit. nec audire cum
isrł. audi isrł & tace. s in toto
orbe resonabit. &x euangłm
duodecĩ refertur trib. & decimꝰ
omnia capta ierłm. & euangło
succedente deleta ẽẽ & transisse
monstrauimꝰ: & uesꝑe hoc ẽ in
consũmatione mundi factam
manũ dm̃i aduerum ierechiel.
qui futuras ruinas uibis ceci
ẽe monstrauit. Et factumẽ
aiunt. Unius erat abraham:
& hereditate possedit t̾ram. Nos
autẽ multi: nobis data ẽ t̾̃ra in

Expanded text:
es fuerunt apostoli, et reliquiae quae salvae factae sunt, ipse Christo nuntiat omnes caeremonias Judaeorum esse subversas, quas quidam usque hodie observandas putant, non audientes illud Apostoli: A gratia excidistis qui in Lege justificamini . Mirorque hominum pertinaciam, id velle sermone defendere, quod opere implere non audeant, nisi forte sub pelle ovium, id est, Christianorum, lupi celantur Judaici. Quid defensor meum apertum est ad vos, o Corinthii; et: Apertum est mihi ostium magnum et efficax . Et illud: Os meum tacere poterit, nec audire cum Israel: Audi, Israel, et tace: sed in toto orbe resonabit, et Christi duodecim refertur tribus, et decimus omnia, capta Jerusalem, et Evangelio succedente, deleta esse, et transisse monstravimus: et vespere, hoc est, in consummatione mundi factam manum Domini ad verum Ezechiel, qui futuras ruinas urbis cecinesse monstravit. Et factum est aiunt unus erat Abraham et hereditate possedit terram nos autem multi nobis data est terra in
Abbreviated transcription (Latin):
inrunosis habitant gladio ca¬
dent.: & qui magro ẽ bestiis tra¬
detur ad deuorandũ: qui autẽ
inp̃sidiis & inspeluncis sunt
peste morientur. Et dabo t̃ram
insolitudinẽ & desertum. & defi¬
ciet suꝑba fortitudo eiꝰ. & desola¬
buntur montes isrł. eo qd̃ nul¬
lus sit qui ꝑ eos transeat: & sciess
quia ego dñs. cum dedero t̃ram
eorũ desolatam & desertam ꝓpt̃
uniu̾sas abominationes suas
quas oꝑati sunt. Et tu filiho¬
minis filii poplĩ tui qui loquia¬
tur de te iuxta muros & mnostiis
domorũ: & dicunt unus ad al
terum. uir ad ꝑximum suum
loquentes. Uenite & audiamꝰ
qui sit sermo egrediens adño.
Et ueniunt ad te quasi si ingre¬
diatur popłs uł quomͦ popłs
congregari solet. & sedent coram.
te popłs meus. & audiunt sermo.¬
nes tuos & non faciunt eos: quia.
nicanticũ oris sui u̾tunt illos. &

Expanded text:
abitant, gladio cadent: et qui in agro est, bestiis tradetur ad devorandum: Qui autem in praesidiis et in speluncis sunt, peste morientur. Et dubo terram in solitudinem, et in desertum, et deficiet superba fortitudo ejus: Et desolabuntur montes Israel, eo quod nullus sit qui per eos trauseat. Et scient quia ego Dominus, cum dedero terrameorum desolatam et desertam, propter universas abominationes suas, quas operati sunt. Et tu, fili hominis: filii populi tui, qui loquuntur de te juxta muros, et in ostiis domorum, et dterum, vir ad proximum suum loquentes: Venite, et audiamus qui sit sermo egrediens a Domino. Et veniunt ad te, quasi si ingrediatur populus vel quomodo populus congregari solet; et sedent coram te populus meus, et audiunt 401 sermones tuos, et non faciunt eos, quia in canticum ori
Abbreviated transcription (Latin):
dies capta ierłm uenisse babilo¬
nem unũ ciuum ierłm: qui
nuntiaret captam urbem atq
uastatam. Aute autẽ unũ diem
quã ueniret qui ista narraret.
erat ille dicturus. hic factum
ante replicauit: nec siluit am¬
plius uidens ꝓpħiam suam
oꝑe completam. & nequaꝗͣ du¬
bitare popłm qui erant inba¬
bilone. uł eos qui capti erant.
deuaticinio ꝓpħali. Eunc em̃
nuntiauerat. oꝑe monstrarit
effectum: & totalibertate ꝓcla¬
mat. qui nequaqͣm futura s uł
p̃sentia uł transacta demons¬
trat hoc scd̾m litt̃am. Cȩterũ
iuxta ãñagogẽn si iezechiel
int̃pretatur fortitudo dĩ. xp̃c

Expanded text:
dies, capta Jerusalem, venisse Babylonem unum civium Jerusalem, qui nuntiaret captam urbem atque vastatam. Ante unum autem diem quam veniret qui ista narraret, erat ille dicturus, hic factum ante replicavit: nec siluit amplius, videns prophetiam suam opere completam, et nequaquam dubitare populum qui erat in Babylone, vel eos qui capti erant de vaticinio prophetali. Tunc enim nuntiaverat, opere monstrarit effectum: et tota libertate proclamat, qui nequaquam futura, sed vel praesentia, vel transacta demonstrat. Hoc secundum litteram. Caeterum juxta anagogen, si Ezechiel interpretatur fortitudo Dei: C
Abbreviated transcription (Latin):
opum. qui uel uolatilia uocan¬
tur uel bestie t̾re: uolatilia q̃
sementẽ ut dirimꝰ uixta uiam
rapiunt. bestiȩ t̾re uitiis effera¬
tȩ. quod ad hereticos atq genti¬
les referri potest. Qd̃ autem se¬
quitur. & dabo carnes tuas sr̃
montes. & implebo colles tuos
same tua. siue implebo ualles

Expanded text:
opum . Qui vel volatilia vocantur, vel bestiae terrae . Volatilia, quae sementem, ut diximus, juxta viam rapiunt. Bestiae terrae, vitiis efferatae, quod ad haereticos atque gentiles referri potest. Quod autem sequitur: Et dabo carnes tuas super montes, et implebo colles tuos sanie tua; sive, im
Abbreviated transcription (Latin):
non adanimȩ salutẽ s ad auriũ
uoluptatem. Isti iuxta muros
sedebant & mostus domoꝵ. neqͣ¬
quã insensum ꝓpħȩ intrare cu¬
pientes: s mutuo sehortant᷑ & di
tiuit. uenite & audiamꝰ qui sit
sermo egrediens a dño: & sic ueni¬
unt qͣsi popłs qui ingrediatur
eccłam dĩ: & sedent coram te ppłs
meus qui meos ẽẽ se dicunt. & no¬
lunt facere qd̾ audier̃t. Istiusmodi
mͥ uident᷑ eoꝵ similes. qui thea-¬
tralib ludunt᷑ carminib. & uel
ut cum egressi fuerint ate repli¬
cent ea & decantent. & dulcisono
se decipiant. Et audient inquit
u̾ba tua: & ñ facient ea. Tales st̃
usq hodie multi in eccłiis. qui
aiunt uenite audiamꝰ illũ & il¬
lum mira eloquentia p̃dicatio¬
nis suȩ u̾ba uoluentẽ. plausus¬
q cõmouent & uociferant᷑ & iac̃¬
tant manꝰ: & quȩ oꝑib neglexe
rant. postquã aduenisse cogno¬
uerint. necesse ẽ eñi uenire quod
incipient approbare & nosse qd̃

Expanded text:
non ad animae salutem, sed ad aurium non ad animae salutem, sed ad aurium voluptatem. Isti juxta muros sedebant, et in ostiis domorum nequaquam in sensum Prophetae intrare cupientes, sed mutuo se hortantur et dicunt: « Venite et audiamus qui sit sermo egrediens a Domino; » et sic veniunt quasi populus qui ingrediatur Ecclesiam Dei, et sedent coram te, populus meus, qui meum esse se dicit, et nolunt facere quod audierunt. Istiusmodi mihi videntur eorum similes, qui theatralibus luduntur carminibus: et vel ut cum egressi fuerint a te, replicent ea, et decantent, et dulci sono se decipiant. Et audient, inquit, verba tua et non facient ea. Tales sunt usque hodie multi in Ecclesiis, qui aiunt: Venite audiamus illum et illum, mira eloquentia praedicationis suae verba volventem: plaususque commovent, et vociferantur, et jactant manus, et rant, postquam advenisse cognoverint necesse est enim venire quod incipient approbare et nosse quod
Abbreviated transcription (Latin):
orationis uocabitur. uos autẽ fecis¬
tis eam speluncam latronũ: iste
fame sermonis dĩ & peste moriet᷑.
Et dabit᷑ om̃is t̾ra hereticorũ insoli¬
tudinem ita ut frangatur eoꝵ su¬
ꝑbia: & redigant᷑ montes insolitu¬
dinem. qui sibi altitudine scien¬
tie ꝓmittebant. Qͥ montes uocant᷑
isił: quia sub xp̃i nomine decep¬
cos quosq supplantant. Hullusq
ꝑeos tͣnsibit nec dicere pot̾it quod
moyses. tͣnsiens uidebo uisionẽ
hanc magnã. habitatores eñi sunt
ꝑu̾sorum montium. ñ ꝑegrini &
accolȩ utͣ hȩc passi fuerint. tunc
cognoscant qd̃ ipse sit dñs qui de¬
derit t̾ram eoꝵ insolitudinẽ ꝓpt̃
abominationes quas oꝑati sunt.¬
Sequit᷑ eadem quidem die & eod̾e
gerat deierłm. & qͣndo locutus ẽ
ꝓpħa adeos qui erant int̾ra iu¬
dea. & ȩt̃nȩ possessionis spem s
cat popło qui inbabilone u̾sat᷑¬
& habitat cum eo. & arguat eos
suꝑ insidiis blandientib qui

Expanded text:
orationis vocabitur: vos autem fecisorationis vocabitur: vos autem fecistis eam speluncam latronum : iste fame sermonis Domini, et peste morietur, et dabitur omnis terra haereticorum in solitudinem, ita ut frangatur eorum superbia, et redigantur montes in solitudinem, qui sibi altitudinem scientiae promittebant. Qui montes vocantur Israel, quia sub Christi nomine deceptos quosque supplantanper eos transibit, nec dicere poterit, quod Moyses: « Transiens videbo visionem hanc magnam . » Habitatores enim sunt perversorum montium non peregrini et accolae, ut cum haec passi fuerint, tunc cognoscant quod ipse sit Dominus, qui dederit terram eorum in solitudinem, propter abominationes quas operati sunt. Eadem quidem die et eodemgerat de Jerusalem, et quando locutus est Propheta ad eos, qui erant in terra Judaea et aeternae possessionis spem sicat populo, qui in Babylone versatur et habitat cum eo, et arguat eos super insidiis blandientibus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tes incubilib que turpe ẽ loqui:
& uxorem ꝓxum ur̃i polluistis.
eccłiasticam uidelicet conu̾satio¬
nẽ. cotidie de cõplexii xp̃i deceptos
raꝑe festinantes. Et cũ hec feceri¬
tis putatis uos t̾ram isił hereditate
tenturos Qͥb loquitur ds̃. qd̃ qͥ¬
cũq inruinosis hereticoꝵ habita¬
uerit conciliabulis. gladio cadat
eccłastico: de quo scͥptum ẽ. gladii¬
ancipites in manib eoꝵ. & ineu¬
angłio. ñ ueni pacem mittere s
gladium. Et seruus qui seluxi¬
riȩ tradit & ocio. diuidet᷑ id est
mucrone feriet᷑. & pars eiꝰ po¬
netur cum infidelib. Et qui
magro siue in campo ẽ bestiis
tradetur ad deuorandũ: quas
ꝓpħa uitare desiderans dep̃ca¬
tur. Netradas bestiis animã con¬
fitentem tͥ. Q autẽ inp̃sidiis &
inmuratis ẽ dequib scͥptum
ẽ ciuitates firmatas ascendit ius¬
tus. & destruxit municiones eoꝵ
inquib confidebant impir.Et
scͥptum ẽ. Domus patͥs mei domꝰ

Expanded text:
tes in cubilibus quae turpe est loqui: tes in cubilibus quae turpe est loqui: et uxorem proximi vestri polluistis, ecclesiasticam videlicet conversationem, quotidie de complexu Christi deceptos rapere festinantes. Et cum haec feceritis putatis vos terram Israel haereditate tenturos? Quibus loquitur Deus quod quicunque in ruinosis haereticorum habitaverit conciliabulis, gladio cadat eccancipites in manibus eorum . Et in Evangelio: Non veni pacem mittere, sed gladium . Et servus, qui se luxuriae tradit; et otio, dividetur, id est, mucrone ferietur, et pars ejus ponetur cum infidelibus . Et qui in agro sive in campo est, bestiis tradetur ad devorandum, quas propheta vitare desiderans, deprecatur: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Qui autem in praesidiis et in muratis est, de quibus scriptum est: Civitates firmas ascendit justus, et destruxit munitiones earum, in quibus confidScriptum est, Domus Patris mei domus
Abbreviated transcription (Latin):
rietinis habitat & desertis: &
Abraham fide sua unꝰ homo in
tantã uenit beatitudinẽ. ut sem̃
eiꝰ multiplicaret᷑ sic̃ harena ma¬
ris & sĩc astra cęli: quantomagis
& iudeam confessionis dĩncȩ
possidebimꝰ: Quib respondet
dñs. Ille possedit t̾ram fidi me¬
rito: ur̃a autẽ infidelitas im-
moblasphemia t̃ram isrł idẽ
eccłiȩ possidere ñ pot̃it. Prumũ
eñi comeditis in sanguine. et¬
fundentes eoꝵ sanguinem quos
scandalizatis: de inocłos uros le¬
uatis adiminunditias uł abomi¬
nationes ur̃as. quas de amimo ur̃o
confinxistis. cũ debueritis imita¬
ri eccłiasticum uirũ & dicere. ad te
leuaui oculos meos qui habitas
incȩlo. Tercio sanguinem fundi¬
tis: ñ uiuificantes eos quos sedux¬
istis. s int̾ficientes. Nec uob̃ suffi¬
cit tria ista fecisse: s statis ingladi¬
is ur̃is. hoc ẽ ꝑseueratis in prauita¬
te sententie. & parati estis adcedẽ:
& fecistis abominationes. ea agen¬

Expanded text:
rietinis habitat, et desertis, et rietinis habitat, et desertis, et itque: Si Abraham fide sua unus homo in tantam venit beatitudinem, ut semen ejus multiplicaretur sicut arena maris, et sicut astra coeli: quanto magis essionis Dominicae possidebimus? Quibus respondit Dominus: Ille possedit terram fidei merito, vestra autem infidelitas, imo blasphemia, terram Israel id est ecclesiae possidere non poterit. Primum enim comeditis in sanguine, effundentes eorum sanguinem quos scandalizatis, deinde oculos vestros levatis ad immunditias vel abominationes vestras, quas de vestro animo confinxistis: cum debueritis imitari ecclesiasticum virum, et dicere: « Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo . » Tertio sanguinem funditis non vivificantes eos, quos seduxistis, sed interficientes. Nec vobis sufficit tria ista fecisse, « sed statis in gladiis vestris, » hoc est perseveratis in pravitate sententiae, et parati estis ad caedem, et fecistis abominationes, ea agen
Abbreviated transcription (Latin):
eos ex meo sermõne ꝓme senten¬
tiam. Iuro ꝑmemet ipsũt. Qo qͥ
habitant inruinosis & parieti¬
nis gladio cadant: & qui inagris
sunt siie incampo abestiis de¬
uorentur. & qui inmuratis siue
inp̃sidiis ac speluncis. dei iram
uitare ñ possint. s fame morian¬
tur & pestilentia. Et dabo inqͥt
t̃ram udeam insolitudinẽ. et
deficiet suꝑba fortitudo eiꝰ. quȩ
quondã fuerat fortitudo. suꝑb
gr̃am anontes quoq & omĩa de¬
serent᷑. & intantam uenient
solitudinẽ ut nullus ꝑ eos tͣn¬
seat: & tẽ nequaqͣm confidant
inmultitudine sua pauci qui
remanserĩt. s cognoscant soli¬
tudinis magnitudine qd̃ ego
sum dñs. qui dedit̃ram indeser¬
tum ꝓpt̾ om̃s abominationes
quas oꝑati sunt. Hȩc dicta sunt
habitabant inruinosis & inde¬
sertis urbib uillulisq nẽ ueni¬
amꝰ ad tropologiam: & iuxta
consuetudinẽ nr̃am. latam dis¬
putatione str̃igamꝰ potius qͣm
disseramꝰ. Omĩs hereticus in pa¬

Expanded text:
eos ex meo sermone prome senteneos ex meo sermone prome sententiam. Juro per memetipsum, quod qui habitant in ruinosis, et parietinis, gladio cadant: et qui in agris sunt, sive in campo, a bestiis devorentur: et qui in muratis, sive in praesidiis ac speluncis, Dei iram vitare non possint, sed fame moriantur, et pestilentia. Et dabo, inquit, terram Judaeam in solitudinem, et deficiet superba fortitudo ejus, quae quondam fuerat fortitudo. Sugratiam . » Montes quoque et omnia deserentur, et in tantam venient solitudinem, ut nullus per eos transeat. Et tunc nequaquam confidant, in multitudine sua pauci, qui remanserint: sed cognoscant solitudinis magnitudine, quod ego sim Dominus, qui dedi terram in desertum propter omnes abominationes quas operati sint. Haec dicta sint habitabant in ruinosis, et in desertis urbibus villulisque. Nunc veniamus ad tropologiam, et juxta consuetudinem nostram, latam disputationem stringamus potius quam disseramus. Omnis haereticus in pa
Abbreviated transcription (Latin):
Quib respondit dñs abraham¬
unum fide possedisse t̾ram reꝓ¬
missionis. credidit em̃ abraham
& reputatũ ẽ ei ad iusticiam. is¬
tos autẽ incredulitate & scelerib
occupatos. etiam si plures sint
possidere ñ posse. Simulq enu¬
nierat quid facientes offendant
dm̃n: sex uidelicet genera pecca¬
toꝵ. Qui insanguine comeditis.
& ocłos ur̃os leuatis adimundi¬
tias hoc ẽ ad ydola ur̃a. & sangui¬
nem funditis hoc ẽ homicidiũ
ꝑpetratis: nũqͥd ista facientes po¬
teritis t̾ram hereditate retinere:
Nec hoc estis scelerum fine conten¬
ti. s statis ingladiis ur̃is cotidie
parati adoccidendum. & imitan¬
tes esau qui stetit. & uixit ingla¬
dio suo. facitis abominationes
incredibiles. uidelicet libidimũ¬
& turpitudinis & unusqͥsq
uxorem ꝓximi sui polluit. ut
in eosit sceleratior quod amici
& ꝓximm polluerit uxorem: & cũ
hec inquit facitis. arbitramini
uos t̾ram heditate teuturos:

Expanded text:
Quibus respondit Dominus: AbrahamQuibus respondit Dominus: Abrahamunum fide possedisse terram repromissionis. Credidit enim Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam . Istos autem incredulitate, et sceleribus occupatos, etiam si plures sint, possidere non posse. Simulque enumerat quid facientes offendant Deum, sex videlicet genera peccatorum. Qui in sanguine comeditis, et oculos vestros levatis ad immunditias, hoc est, ad idola vestra, et sanguinem funditis, hoc est, homicidium perpetratis: numquid ista facientes poteritis terram haereditate retinere? Nec hoc estis scelerum fine contenti, sed statis in gladiis vestris quotidie, parati ad occidendum, et imitantes Esau, qui stetit, et vixit in gladio suo, facitis abominationes incredibiles, videlicet libidinum turpitudines, et unusquisque uxorem proximi sui polluit; ut in eo sit sceleratior, quod amici, et proximi polluerit uxorem. Et cum haec, inquit, faciatis, arbitramini vos terram haereditate retenturos?
Abbreviated transcription (Latin):
rit consonaie. tẽ se intelligant
minium ẽẽ prudentes. & magis
cuꝑe dormire qmͣ discere.Habi
ni phari. ne uela ꝑdant de naui¬
bus. & funũ detruñta suspi¬
rent. Hec contra inuidos: nc̃ qd̃
ꝓposiuius disseramꝰ. Capta ut
diximus ierłm temploq subu̾¬
so. pauꝑes t̃rȩ dequib scribit
ieremias soli relicti fuerant in
ierłm: qui umeas & agros cole¬
rent. & inruinis incense urbis
habitarent. Cumq deberent a¬
gere penitentiã suꝑ his ꝓpt̃ quȩ
captiuitas uenerat. se ipsos quas¬
sa spe decipientes loquebant᷑.
Unus fuit pat̾ ñr abraham &
tñ hanc t̾ram hereditate possedit:
ñ qd̾ ipse possederit. s qd̃ semen
eiꝰ t̾ram reꝓmissionis acceꝑit.
Si gͥ ille unus intantos multi¬
plicatus ẽ popłos. nos multo plu¬
res qui relicti sumꝰ in t̾ra udea.
& habitamꝰ inurbib desertis ac
runosis. utiq multo amplius
multiplicabim᷑. ut possideamꝰ
plures qd̃ ille unus possedit.

Expanded text:
rint consonare, tunc se intelligant rint consonare, tunc se intelligant nimium esse prudentes, et magis cupere dormire quam discere; habini Phari, ne vela perdant de navibus et funium detrimenta suspirent. Haec contra invidos: nunc quod proposuimus disseramus. Capta, ut diximus, Jerusalem temploque subverso, pauperes terrae, de quibus scribit Jeremias , soli relicti fuerant in Jerusalem, qui vineas et agros colerent, et in ruinis incensae urbis habitarent. Cumque deberent agere poenitentiam super his propter quae captivitas venerat, seipsos cassa spe decipientes loquebantur: Unus fuit pater noster Abraham, et tamen hanc terram haereditate possedit, non quod ipse possederit, sed quod semen ejus terram repromissionis 402 acceperit. Si igitur ille unus in tantos multiplicatus est populos, nos multo plures qui relicti sumus in terra Judaea, et habitamus in urbibus desertis ac ruinosis, utique multo amplius multiplicabimur, ut possideamus plures quod unus ille possedit.
Abbreviated transcription (Latin):
suaui dulciq sono canitur: &
audient u̾ba tua & ñ facient ea:
& cum uenerit quod p̃dictum
ẽ. ecce eñi uenit. tunc scient qd̃
ꝓphetes fuerit inmedio eoꝵ.
Pramum sciendum. qd̾ octo
plus minus u̾sus ab eo loco
quẽ posuimꝰ. qui insanguine
comeditis. & ocłos ur̃os leuatis
adimundicias ur̃as. usq ad eum
locum uͥ scriptum ẽ. Hȩc dices
ad eos sic dic̃ dñs d̾s. in .lxx. non
habentur: qui cum multis aliis
& hȩc p̃termisert̃. siue int̃p̃tata
abeis. scriptoꝵ paulatim sublata
sunt uicio. Et latini nr̃i imino
griuinianȩ factionis heredes.
adu̾sum nos latrant. cur iuxta
hebraicum disseramus: quasi
nolentib ingerendi sint cibi. &
non his epule p̃parent᷑. qui eas
cum grarũ actione suscipiunt.
Certe si nobis non habent fidem
legant alias editiones. aquilȩ.
sẏminachi. & theodotionis. int̾ro¬
gent hebreos ñ unius loci. ne eos
redemptos a me iactitent. s diu̾¬
sarum ꝓuinciarũ: & cũ errori
meo uł imꝑitiȩ cunctos uide¬

Expanded text:
ulcique sono canitur, et audient verba tua, et non facient ea, et cum venerit quod praedictum est, ecce enim venit: tunc scient quod propheta sit in medio eorum. Primum sciendum, quod octo plus vel minus versus ab eo loco quem posuimus: Qui in sanguine comeditis, et oculos vestros levatis ad immunditias vestras, usque ad eum locum ubi scriptum est: Haec dices ad eos, sic dicit Dominus Deus, in LXX non habetur, qui cum multis aliis, et haec praetermiserunt, sive interpretata ab eis, scriptorum paulatim sublata sunt vitio. Et Latini nostri, immGrunnianae factionis haeredes, adversum nos latrant, cur juxta Hebraicum disseramus: quasi nolentibus ingerendi sint cibi, et non his epulae praeparentur qui eas cum gratiarum actione suscipiunt. Certe si nobis non habent fidem, legant alias editiones, Aquilae, Symmachi, et Theodotionis; interrogent Hebraeos non unius loci, ne eos a me redemptos jactitent, sed diversarum provinciarum; et cum errori meo vel imperitiae cunctos vide
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑunt: & scire eẽ horribiles nec
facile posse uitari. nisi omni cus¬
todia seruauerimꝰ cor nr̃m. Dor¬
iiuit inquit & ipse pharao cũ
sociis suis int̾fectis gladio: qui
socii multitudo eiꝰ sunt ꝑlatã
& spaciosam uiam ꝑgentes ad
supplicia sempit̾na. E t̃ factꝰ
ẽ sermo dm̃n ad me dicens. fili
hominis loquere ad filios po¬
płi tui & dices adeos. Terra cũ

Expanded text:
ceperunt, et scire esse horribiles, nec ceperunt, et scire esse horribiles, nec facile posse vitari, nisi omni custodia servaverimus cor nostrum. Dormivit, inquit, et ipse Pharao cum sociis suis interfectis gladio, qui socii, multitudo ejus sunt, per latam, et spatiosam viam pergentes ad supplicia sempiterna. Et factum est verbum Domini ad me, dicens: Fili hominis, loquere ad filios populi tui, et dices ad eo
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptũ ẽ. Anima nr̃a sic̃ passer
erepta ẽ de laqͦo uenantiũ: ꝓ qͦ
inhebraico positũ ẽ sydomioꝵ.
Qͥ sydonii siue uenatores dedu¬
centur adiuferos pauentes. in
sua qͦnda confisi fortitudine. &
dormient ĩmundi & portabt
confusionẽ siue torm̃tũ suũ.
habentes male conscientiȩ peni¬
tudiũe sempit̃nam: itaut ig¬
nis eoꝵ non extinguat᷑ & uer¬
mis eorũ non moriatur. Quos
om̃s cum uiderit pharao con¬
maliciã pͥstinam. & multos pe¬
ne suȩ socios habere secernens.
Uł certe consolatus ẽ uidens &
illos confundi insuppliciis &
t̃roribus suis suꝑ uniu̾sa mul¬
titudine sua quȩ int̾fecta ẽ gla¬
dio. pharaonis scilicet uł omiũ
sociorum eiꝰ: precipueq assirii
regis. & mosoch & thubal. & y¬
dumeoꝵ. & pͥncipum aqͥlonis
& sydomoꝵ. hi em̃i dederant t̾ro¬
rem suũ int̾ra uiuentium. qd̾
quinto dr. ut om̃s istius modi
nationes cauere & fugere debe¬
amꝰ. quȩ cunctis nos sensib de¬

Expanded text:
a sicut passer erepta est de laqueo venantium , pro quo in Hebraico positum est, Sidoniorum. Qui Sidonii, sive venatores, deducentur ad inferos paventes, in sua quondam confisi fortitudine, et dormient immundi, et portabunt confusionem sive tormentum suum, habentes malae conscientiae poenitudinem sempiternam: ita ut ignis eorum non exstinguatur , et vermis eorum non moriatur . Quos omnes cum viderit Pharao, conmalitiam pristinam, et multos poenae suae socios habere se cernens, vel certe consolatus est, videns et illos confundi in suppliciis et terroribus suis super universa multitudine sua quae interfecta est gladio, Pharaonis scilicet, vel omnium sociorum ejus, praecipueque Assyrii regis, et Mosoch et Thubal et Idumaeorum, et principum Aquilonis, et Sidoniorum. Hi enim dederant terrorem suum in terra viventium. Quod quinto dicitur, ut omnes istiusmodi nationes cavere, et fugere debeamus, quae cunctis nos sensibus de
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ uidelicet quos suo mucro¬
ne iugularunt. & circiudan¬
tur huiꝰ cemodi popłis. Hippłi
assyrii regis popłi sunt: & licet
circiuncisos ẽẽ se iactent. tam̃
incircuncisi int̾fectiq gladio:
& t̃cio dederunt t̃rorem atq for¬
midinẽ int̾ra uiuentium: un¬
de portauer̃t tormentũ suũi atq
suppliciũ inmedio eoꝵ quos
& omĩs multitudo eiꝰ incireuitu
sepulchri eiꝰ. om̃s incͥcumcisi in¬
dederant formidine suam int̾ra
uiuentiũ. Promosoch & tubal.
syminachus & theodotio int̃pre¬
tati sunt cubile eoꝵ: ut ostende¬
rent cubilia hereticoꝵ inmo
foueas sempit̾na assyrii regis sup¬
plicia. Mosoch int̾pretatur insa¬
ma. tubal conu̾sio ñ inbonum
amalo s de bono inmalũ. siue
uniu̾sa: ut ostendat om̃s here¬
ticos insauire. & pari stucdio ad
peiora conu̾ti. Nec mirũ si insa¬
nientes & coaceruati in malum
habent multitudine: cũ egyp¬
tii regis socii sint qui gaudet
multitudine. Om̃s hi int̾fecti

Expanded text:
eorum videlicet quos suo mucroeorum videlicet quos suo mucrone jugularunt, et circumdantur hujuscemodi populis. Hi populi, Assyrii regis populi sunt, et licet circumcisos esse se jactent: tamen incircumcisi interfectique sunt gladio, et tertio dederunt terrorem atque formidinem in terra viventium. Unde portaverunt tormentum suum atque supplicium in medio eorum, quos et omnis multitudo ejus in circuitu sepulcri ejus: omnes incircumcisi indederant formidinem suam in terra viventium. Pro Mosoch et Thubal, Symmachus et Theodotio interpretati sunt cubile eorum, ut ostenderent cubilia haereticorum, immo foveas sempiternas, Assyrii regis esse supplicia. Mosoch interpretatur insania: Thubal, conversio, non in bonum a malo, sed de bono in malum; sive universa, ut offendat omnes haereticos insanire, et pari studio ad pejora converti . Nec mirum si insanientes, et coacervati in malum habent multitudinem, cum Egyptii regis socii sint, qui gaudet multitudine. Omnes hi interfecti
Abbreviated transcription (Latin):
&e salus mea quẽ timebo: Dñs ꝓ¬
tector uitȩ meȩ aquo trepidabo:
Post hec dicitur. Ibi aelam & om
uertitur ascensus eoꝵ. Om̃s eĩ
qui xp̃i humilitate contempta.
diaboli ascendere suꝑbiam. &
se ufalsi nominis scientia esse
aliquid estimarunt. elamite
sunt nuncupaudi. qui assyrii
regis sepulchrum ambiunt.
& int̾fecti sunt uulneratiq gla¬
dio: & licet in excelso posuerit
os suũ. tam̃ descenderunt im¬
mundi & incircumcisi ad t̾ram
ultimã: ut qͣnto sublumus fue¬
rant eleuati. tanto fortius cade¬
rent. Isti posuerunt t̾rorem suũ
non semel s scdo int̾ra uiuenti¬
um. Quis enim eccłasticoꝵ ab
huiꝰcemodi elamitarũ t̾rore se¬
curus ẽ. & non aliquẽ sui ꝑdi¬
dit gregis: Pulchreq eccła ap
mortuoꝵ t̃ra ẽẽ credantur. Et
portauerunt inquit ignomini¬
am siue torm̃tum suui. cũ his
quos secum detraxerant inla¬
cum & inꝓfundum inferni. qͦꝵ
cubile inmedio int̾fectorum ẽ.

Expanded text:
et salus mea, quem timebo? Dominus pet salus mea, quem timebo? Dominus protector vitae meae, a quo trepidabo ? Post haec dicitur: Ibi Aelam  Al.vertitur, ascensus eorum. Omnes enim qui Christi humilitate contempta, diaboli ascendere superbiam, et se in falsi nominis scientia esse aliquid aestimaverunt, Aelamitae sunt nuncupandi, qui Assyriis regis sepulcrum ambiunt, 391 et interfecti sunt vulneratique gladio. Et licet in excelso posuerint os suum, tamen descenderunt immundi, et incircumcisi ad terram ultimam, ut quanto sublimius fuerant elevati, tanto fortius caderent. Isti posuerunt terrorem suum non semel, sed secundo in terra viventium. Quis enim Ecclesiasticorum ab hujuscemodi Aelamitarum terrore securus est, et non aliquem sui perdidit gregis? Pulchreque Ecclesiamortuorum terra esse credantur. Et portaverunt, inquit, ignominiam, sive tormentum suum cum his, quos secum detraxerunt in lacum, et in profundum inferni: quorum cubile in medio interfectorum est:
Abbreviated transcription (Latin):
biam corruit. de quo scribitur
quod homo fuerit t̃rȩ oꝑib incu¬
bans. & multas suꝑbie turres edi¬
ficarit iangulis. & lacus foderit.
E contrario adiustum dicit᷑. Bibe
aquas de tuis uasis. & deputeoꝵ
tuoꝵ fontib. Et rursum. fons
aque tuȩ sit ꝓpͥus tibi. Unde
loquit᷑ & dñs. Me dereliquerunt
fontem a que uiue: & foderunt
sibi lacus idẽ cisternas quȩ aqͥs
continere non possunt. Seqͥtur.
Et facta ẽ multitudo eiꝰ. ꝑgyrum
sepulchri eiꝰ. hi om̃s cingunt
assirium. & ẽ eoꝵ plurima mul¬
tictudo. qui omñs uulnerati sunt
& int̾fecti & cadentes gladio. ne¬
tiq sunt & cadentes: qui qͦndã
dederant formidinem int̾ra ui¬
uentium. formidinem autem
his qui erant eccłiis p̃positi. ne
intra uiuentium facerent popu¬
los mortuoꝵ. & simplices quosq
deciꝑent. Unde & paulus aiebat.
Timeo autẽ ne forte sic̃ serpen ͤs
dñi mitigatur. dicente eccłias¬
tico uiro. Dñis illuminatio mea

Expanded text:
biam corruit, de quo scribitur biam corruit, de quo scribitur quod homo fuerit terrae operibus incubans, et multas superbiae turres aedificarit in angulis, et lacus foderit . E contrario ad justum dicitur: Bibe aquam de tuis vasis, et de puteorum tuorum fontibus . Et rursum: Fons aquae tuae sit proprius. Unde loquitur et Dominus: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibilacus, id est, cisternas, quae aquas continere non possunt . Sequitur: Et facta est multitudo ejus per gyrum sepulcri Assyrium, et est eorum plurima multitudo, qui universi vulnerati sunt et interfecti, et cadentes gladio. Netique sunt, et cadentes: qui quondam dederant formidinem in terra viventium. Formidinem autem his, qui erant Ecclesiis praepositi, ne in terra viventium facerent populos mortuorum, et simplices quosque deciperent. Unde et Paulus aiebat: « Timeo autem ne forte sicut serpens decepit Domini mitigatur dicente Psalmistico viro: Dominus illuminatio mea,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃notantur p̃tereundos puto: di¬
cendumq quod habetur in he¬
braico. Incͥcuitu illiꝰ sepulchra
eoꝵ. uidelicet deceptoꝵ ab eo: qͥ
om̃s uulnerati uł int̾fecti sunt
gladio & ido corruerunt: quoꝵ
sepulchra data sunt in nouissi¬
mis laci. Quod autẽ lacus uocet᷑
infernus: ꝑspicue psalmus ille
demonstrat in quo penitens lo
quit᷑. Assimilatus sũ cũ his qui
descendunt in lacum. Quẽ neqͣ¬
quã debemꝰ iuxta latini sermo¬
nis ꝓpͥetatẽ eũ intelligere qui
grece lẏmens̃e dicitur. ut ẽ lacus
tyberiadis. & lacus larius. & be¬
nacus multiq alii. s quas nos
solemus appellare cisternas: qͦs
lacus qui aquas refrigerant. &
onnñe ab eis calorem sp̃c aufert̃.
peccatores cuuctiq heretici fo¬
diunt. Et quantũ in mea me-¬
moria ẽ. nullũ scõꝵ lacum id
ẽ cisternam fodisse scͥptura testa¬
tur. s om̃s peccatores: quoꝵ fuit
orias rex lepsus. & qui ꝑ suã suꝑ¬

Expanded text:
praenotantur, praetereundos puto, dipraenotantur, praetereundos puto, dicendumque quod habetur in Hebraico: In circuitu illius, sepulcra eorum, videlicet deceptorum ab eo. Qui omnes vulnerati, vel interfecti sunt gladio, et ideo corruerunt, quorum sepulcra data sunt in novissimis laci. Quod autem lacus vocetur infernus, perspicue psalmus ille demonquitur: « Assimilatus sum cum his qui descendunt in lacum . » Quem nequaquam debemus juxta Latini sermonis proprietatem eum intelligere, qui Graece λίμνη dicitur, ut est lacus Tiberiadis, et lacus Larius et Benacus multique alii, sed quas nos solemus appellare cisternas, quos lacus, quia aquas refrigerant, et omnem ab eis calorem spiritus auferunt peccatores cunctique haeretici fodiunt, et quantum in mea memoria est, nullum sanctorum lacum, id est, cisternam fodisse, Scriptura testatur; sed omnes peccatores, quorum fuit Ozias rex leprosus et qui per suam super
Abbreviated transcription (Latin):
ponit apłs. Nos sumꝰ circũcisio:
qui sp̃u do seruientes & głantes
indño. & non ineaine confiden¬
tes. hi om̃s inmedio uulneratoꝵ
siue int̾fectoꝵ cadent cum phara¬
one. illo gladio quẽ uenit mit¬
gladius bonos amalis separat
dicens. non ueni pacem mittere
suꝑ t̾ram s gladium:. sic hereticoꝵ
gladius om̃s truncat popłos. &
uulneratos ad inferna deducit.
Isti sunt gygantes potentissimi
& rebelles. & ponentes in excelsũ
os suũ: & quanto ꝑsuꝑbiam se
adexcelsa sustollunt. tanto ad
ꝓfundum foueȩ & in inferm no¬
uissima detrahuntur. qui om̃s¬
int̾fecti sunt gladio. Et ut sciret
uł pharao uł omĩs egypti fortitu¬
do quȩ adinferua decracta ẽ. qͦs
haberet inpęnis socios: sequens
sermo demonstrat. Ibi assur &
omis multitudo. uł synagoga
eiꝰ: pͥnceps enim hereticorũ diabo¬
lus. cuiꝰ uere congregatio synago¬
ga ẽ dequa inapocalipsi dicitur.
qui sunt synagoga sachanȩ. Se¬
quentes aut̃e u̾siculos qui obelo

Expanded text:
ponit Apostolus: « Nos sumus circumcisio, qui in spiritu Deo servientes et gloriantes in Domino, et non in carne confidentes . » Hi omnes in medio vulneratorum sive interfectorum cadent cum Pharaone illo gladio quem venit mitgladius bonos a malis separat dicens: « Non veni pacem mittere super terram, sed gladium ; » sic haereticorum gladius omnes trucidat populos, et vulneratos ad inferna deducit. Isti sunt gigantes potentissimi et rebelles, et ponentes in excelsum os suum. Et quanto per superbiam se ad excelsa sustollunt, tanto ad profundum foveae et in inferni novissima detrahuntur. Juinterfecti sunt gladio. Et ut sciret vel Pharao, vel omnis Aegypti fortitudo, quae ad inferna detracta est, quos haberet in poenis socios, sequens sermo demonstrat: Ibi Assur, et omnis multitudo ejus, vel synagoga ejus. Princeps enim haereticorum diabolus, cujus vere congregatio synagoga est, de qua in Apocalypsi dicitur: Qui sunt synagogae Satanae . Sequentes autem versiculos, qui obelo